. นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส.

礼敬彼世尊、阿罗汉、正自觉者。

องฺคุตฺตรนิกาโย

增支部

ติกนิปาตปาฬิ

三集

๑. ปฐมปณฺณาสกํ

1. 初五十经

๑. พาลวคฺโค

1. 愚人品

๑. ภยสุตฺตํ

1. 怖畏经

๑. เอวํ [Pg.99] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. ตตฺร โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘ภิกฺขโว’’ติ. ‘‘ภทนฺเต ’’ติ เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ –

1. 如是我闻：一时，世尊住于舍卫城(Sāvatthī)祇陀林给孤独园。尔时，世尊对比丘们说：“诸比丘！”那些比丘应诺世尊：“尊者！”世尊说此言：

‘‘ยานิ กานิจิ, ภิกฺขเว, ภยานิ อุปฺปชฺชนฺติ สพฺพานิ ตานิ พาลโต อุปฺปชฺชนฺติ, โน ปณฺฑิตโต. เย เกจิ อุปทฺทวา อุปฺปชฺชนฺติ สพฺเพ เต พาลโต อุปฺปชฺชนฺติ, โน ปณฺฑิตโต. เย เกจิ อุปสคฺคา อุปฺปชฺชนฺติ สพฺเพ เต พาลโต อุปฺปชฺชนฺติ, โน ปณฺฑิตโต. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, นฬาคารา วา ติณาคารา วา อคฺคิ มุตฺโต กูฏาคารานิปิ ฑหติ อุลฺลิตฺตาวลิตฺตานิ นิวาตานิ ผุสิตคฺคฬานิ ปิหิตวาตปานานิ; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ยานิ กานิจิ ภยานิ อุปฺปชฺชนฺติ สพฺพานิ ตานิ พาลโต อุปฺปชฺชนฺติ, โน ปณฺฑิตโต. เย เกจิ อุปทฺทวา อุปฺปชฺชนฺติ สพฺเพ เต พาลโต อุปฺปชฺชนฺติ, โน ปณฺฑิตโต. เย เกจิ อุปสคฺคา อุปฺปชฺชนฺติ สพฺเพ เต พาลโต อุปฺปชฺชนฺติ, โน ปณฺฑิตโต.

“诸比丘，所有生起的怖畏，皆从愚人而生，非从智者。所有生起的灾患，皆从愚人而生，非从智者。所有生起的厄难，皆从愚人而生，非从智者。诸比丘，譬如从芦苇屋或茅草屋窜出的火，也能焚烧那内外涂饰、遮风、门闩紧闭、窗户关闭的楼阁。正是如此，诸比丘，所有生起的怖畏，皆从愚人而生，非从智者。所有生起的灾患，皆从愚人而生，非从智者。所有生起的厄难，皆从愚人而生，非从智者。

‘‘อิติ [Pg.100] โข, ภิกฺขเว, สปฺปฏิภโย พาโล, อปฺปฏิภโย ปณฺฑิโต. สอุปทฺทโว พาโล, อนุปทฺทโว ปณฺฑิโต. สอุปสคฺโค พาโล, อนุปสคฺโค ปณฺฑิโต. นตฺถิ, ภิกฺขเว, ปณฺฑิตโต ภยํ, นตฺถิ ปณฺฑิตโต อุปทฺทโว, นตฺถิ ปณฺฑิตโต อุปสคฺโค.

“是故，诸比丘，愚人有怖畏，智者无怖畏。愚人有灾患，智者无灾患。愚人有厄难，智者无厄难。诸比丘，从智者无有怖畏，从智者无有灾患，从智者无有厄难。

‘‘ตสฺมาติห, ภิกฺขเว, เอวํ สิกฺขิตพฺพํ – ‘เยหิ ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต พาโล เวทิตพฺโพ เต ตโย ธมฺเม อภินิวชฺเชตฺวา, เยหิ ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ปณฺฑิโต เวทิตพฺโพ เต ตโย ธมฺเม สมาทาย วตฺติสฺสามา’ติ. เอวญฺหิ โว, ภิกฺขเว, สิกฺขิตพฺพ’’นฺติ. ปฐมํ.

“是故，诸比丘，于此，汝等当如是学：‘我等当远离可知为愚人所具之三法，受持可知为智者所具之三法而行。’诸比丘，汝等实应如是学。”第一经竟。

๒. ลกฺขณสุตฺตํ

2. 相经

๒. ‘‘กมฺมลกฺขโณ, ภิกฺขเว, พาโล, กมฺมลกฺขโณ ปณฺฑิโต, อปทานโสภนี ปญฺญาติ. ตีหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต พาโล เวทิตพฺโพ. กตเมหิ ตีหิ? กายทุจฺจริเตน, วจีทุจฺจริเตน, มโนทุจฺจริเตน. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต พาโล เวทิตพฺโพ.

2. “诸比丘，愚人以业为相，智者以业为相，智慧由行为而彰显。诸比丘，具足三法者，当知为愚人。是哪三法？身恶行、语恶行、意恶行。诸比丘，具足此三法者，当知为愚人。”

‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ปณฺฑิโต เวทิตพฺโพ. กตเมหิ ตีหิ? กายสุจริเตน, วจีสุจริเตน, มโนสุจริเตน. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ปณฺฑิโต เวทิตพฺโพ.

“诸比丘，具足三法者，当知为智者。是哪三法？身善行、语善行、意善行。诸比丘，具足此三法者，当知为智者。”

‘‘ตสฺมาติห, ภิกฺขเว, เอวํ สิกฺขิตพฺพํ – ‘เยหิ ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต พาโล เวทิตพฺโพ เต ตโย ธมฺเม อภินิวชฺเชตฺวา, เยหิ ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ปณฺฑิโต เวทิตพฺโพ เต ตโย ธมฺเม สมาทาย วตฺติสฺสามา’ติ. เอวญฺหิ โว, ภิกฺขเว, สิกฺขิตพฺพ’’นฺติ. ทุติยํ.

“是故，诸比丘，于此教法中，当如是学：‘我们应舍离那使人被称为愚人的三法，受持那使人被称为智者的三法而行。’诸比丘，汝等当如是学。”第二。

๓. จินฺตีสุตฺตํ

3. 思惟经

๓. ‘‘ตีณิมานิ, ภิกฺขเว, พาลสฺส พาลลกฺขณานิ พาลนิมิตฺตานิ พาลาปทานานิ. กตมานิ ตีณิ? อิธ, ภิกฺขเว, พาโล ทุจฺจินฺติตจินฺตี จ โหติ ทุพฺภาสิตภาสี จ ทุกฺกฏกมฺมการี จ. โน เจทํ, ภิกฺขเว, พาโล ทุจฺจินฺติตจินฺตี จ อภวิสฺส ทุพฺภาสิตภาสี จ ทุกฺกฏกมฺมการี จ, เกน นํ ปณฺฑิตา ชาเนยฺยุํ – ‘พาโล อยํ ภวํ อสปฺปุริโส’ติ? ยสฺมา [Pg.101] จ โข, ภิกฺขเว, พาโล ทุจฺจินฺติตจินฺตี จ โหติ ทุพฺภาสิตภาสี จ ทุกฺกฏกมฺมการี จ ตสฺมา นํ ปณฺฑิตา ชานนฺติ – ‘พาโล อยํ ภวํ อสปฺปุริโส’ติ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ตีณิ พาลสฺส พาลลกฺขณานิ พาลนิมิตฺตานิ พาลาปทานานิ.

3. “诸比丘，此三者是愚人之相、愚人之兆、愚人之迹。是哪三者？诸比丘，于此，愚人常思惟恶思、常说恶说、常作恶作。诸比丘，倘若愚人不思惟恶思、不说恶说、不作恶作，智者如何能知‘此贤者是愚人、非善士’？诸比丘，正因为愚人常思惟恶思、常说恶说、常作恶作，是故智者知：‘此贤者是愚人、非善士’。诸比丘，此三者是愚人之相、愚人之兆、愚人之迹。”

‘‘ตีณิมานิ, ภิกฺขเว, ปณฺฑิตสฺส ปณฺฑิตลกฺขณานิ ปณฺฑิตนิมิตฺตานิ ปณฺฑิตาปทานานิ. กตมานิ ตีณิ? อิธ, ภิกฺขเว, ปณฺฑิโต สุจินฺติตจินฺตี จ โหติ สุภาสิตภาสี จ สุกตกมฺมการี จ. โน เจทํ, ภิกฺขเว, ปณฺฑิโต สุจินฺติตจินฺตี จ อภวิสฺส สุภาสิตภาสี จ สุกตกมฺมการี จ, เกน นํ ปณฺฑิตา ชาเนยฺยุํ – ‘ปณฺฑิโต อยํ ภวํ สปฺปุริโส’ติ? ยสฺมา จ โข, ภิกฺขเว, ปณฺฑิโต สุจินฺติตจินฺตี จ โหติ สุภาสิตภาสี จ สุกตกมฺมการี จ ตสฺมา นํ ปณฺฑิตา ชานนฺติ – ‘ปณฺฑิโต อยํ ภวํ สปฺปุริโส’ติ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ตีณิ ปณฺฑิตสฺส ปณฺฑิตลกฺขณานิ ปณฺฑิตนิมิตฺตานิ ปณฺฑิตาปทานานิ. ตสฺมาติห…. ตติยํ.

比丘们，智者有此三种特征、征相与事迹。是哪三者呢？比丘们，于此，智者善思惟、善言说、善作业。比丘们，如果智者不善思惟、不善言说、不善作业，智者们如何能了知“这位尊者是智者、是善人”呢？比丘们，正因为智者善思惟、善言说、善作业，所以智者们了知“这位尊者是智者、是善人”。比丘们，此三者确是智者的特征、征相与事迹。……（第三）

๔. อจฺจยสุตฺตํ

4. 过失经

๔. ‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต พาโล เวทิตพฺโพ. กตเมหิ ตีหิ? อจฺจยํ อจฺจยโต น ปสฺสติ, อจฺจยํ อจฺจยโต ทิสฺวา ยถาธมฺมํ นปฺปฏิกโรติ, ปรสฺส โข ปน อจฺจยํ เทเสนฺตสฺส ยถาธมฺมํ นปฺปฏิคฺคณฺหาติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต พาโล เวทิตพฺโพ.

4. 比丘们，具足三法者，当知是愚人。是哪三者呢？不见过失为过失；见过失为过失后，不如法对治；他人承认过失时，不如法接受。比丘们，具足此三法者，当知是愚人。

‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ปณฺฑิโต เวทิตพฺโพ. กตเมหิ ตีหิ? อจฺจยํ อจฺจยโต ปสฺสติ, อจฺจยํ อจฺจยโต ทิสฺวา ยถาธมฺมํ ปฏิกโรติ, ปรสฺส โข ปน อจฺจยํ เทเสนฺตสฺส ยถาธมฺมํ ปฏิคฺคณฺหาติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ปณฺฑิโต เวทิตพฺโพ. ตสฺมาติห…. จตุตฺถํ.

比丘们，具足三法者，当知是智者。是哪三者呢？见过失为过失；见过失为过失后，如法对治；他人承认过失时，如法接受。比丘们，具足此三法者，当知是智者。……（第四）

๕. อโยนิโสสุตฺตํ

5. 不如理经

๕. ‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต พาโล เวทิตพฺโพ. กตเมหิ ตีหิ? อโยนิโส ปญฺหํ กตฺตา โหติ, อโยนิโส ปญฺหํ วิสฺสชฺเชตา โหติ, ปรสฺส โข ปน โยนิโส ปญฺหํ วิสฺสชฺชิตํ ปริมณฺฑเลหิ [Pg.102] ปทพฺยญฺชเนหิ สิลิฏฺเฐหิ อุปคเตหิ นาพฺภนุโมทิตา โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต พาโล เวทิตพฺโพ.

5. 诸比丘，具足三法者，当知为愚人。是哪三者？不如理提问，不如理回答，对他人以流畅、圆满、具义的文句所作的如理回答，其不随喜。诸比丘，具足此三法者，当知为愚人。

‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ปณฺฑิโต เวทิตพฺโพ. กตเมหิ ตีหิ? โยนิโส ปญฺหํ กตฺตา โหติ, โยนิโส ปญฺหํ วิสฺสชฺเชตา โหติ, ปรสฺส โข ปน โยนิโส ปญฺหํ วิสฺสชฺชิตํ ปริมณฺฑเลหิ ปทพฺยญฺชเนหิ สิลิฏฺเฐหิ อุปคเตหิ อพฺภนุโมทิตา โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ปณฺฑิโต เวทิตพฺโพ. ตสฺมาติห…. ปญฺจมํ.

诸比丘，具足三法者，当知为智者。是哪三者？如理提问，如理回答，对他人以流畅、圆满、具义的文句所作的如理回答，其能随喜。诸比丘，具足此三法者，当知为智者。第五经。

๖. อกุสลสุตฺตํ

6. 不善经

๖. ‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต พาโล เวทิตพฺโพ. กตเมหิ ตีหิ? อกุสเลน กายกมฺเมน, อกุสเลน วจีกมฺเมน, อกุสเลน มโนกมฺเมน. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต พาโล เวทิตพฺโพ.

6. 诸比丘，具足三法者，当知为愚人。是哪三者？不善的身业、不善的语业、不善的意业。诸比丘，具足此三法者，当知为愚人。

‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ปณฺฑิโต เวทิตพฺโพ. กตเมหิ ตีหิ? กุสเลน กายกมฺเมน, กุสเลน วจีกมฺเมน, กุสเลน มโนกมฺเมน. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ปณฺฑิโต เวทิตพฺโพ. ตสฺมาติห…. ฉฏฺฐํ.

诸比丘，具足三法者，当知为智者。是哪三者？善的身业、善的语业、善的意业。诸比丘，具足此三法者，当知为智者。第六经。

๗. สาวชฺชสุตฺตํ

7. 有过失经

๗. ‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต พาโล เวทิตพฺโพ. กตเมหิ ตีหิ? สาวชฺเชน กายกมฺเมน, สาวชฺเชน วจีกมฺเมน, สาวชฺเชน มโนกมฺเมน…เป… อนวชฺเชน กายกมฺเมน, อนวชฺเชน วจีกมฺเมน, อนวชฺเชน มโนกมฺเมน…เป…. สตฺตมํ.

7. 诸比丘，具足三法者，当知为愚人。是哪三者？有过失的身业、有过失的语业、有过失的意业……乃至……无过失的身业、无过失的语业、无过失的意业……乃至……。第七经。

๘. สพฺยาพชฺฌสุตฺตํ

8. 有恼害经

๘. ‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต พาโล เวทิตพฺโพ. กตเมหิ ตีหิ? สพฺยาพชฺเฌน กายกมฺเมน, สพฺยาพชฺเฌน วจีกมฺเมน, สพฺยาพชฺเฌน มโนกมฺเมน…เป… อพฺยาพชฺเฌน กายกมฺเมน, อพฺยาพชฺเฌน วจีกมฺเมน[Pg.103], อพฺยาพชฺเฌน มโนกมฺเมน. อิเมหิ, โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ปณฺฑิโต เวทิตพฺโพ.

8. “诸比丘，具足三种法者，当知是愚人。是哪三种呢？有逼恼的身业、有逼恼的语业、有逼恼的意业……无逼恼的身业、无逼恼的语业、无逼恼的意业。诸比丘，具足此三种法者，当知是智者。”

‘‘ตสฺมาติห, ภิกฺขเว, เอวํ สิกฺขิตพฺพํ – ‘เยหิ ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต พาโล เวทิตพฺโพ เต ตโย ธมฺเม อภินิวชฺเชตฺวา, เยหิ ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ปณฺฑิโต เวทิตพฺโพ เต ตโย ธมฺเม สมาทาย วตฺติสฺสามา’ติ. เอวญฺหิ โว, ภิกฺขเว, สิกฺขิตพฺพ’’นฺติ. อฏฺฐมํ.

“是故，诸比丘，于此，你们应当如是学：‘我们应舍离那三种使人被知为愚人的法，受持奉行那三种使人被知为智者的法。’诸比丘，你们确实应当如是学。”第八。

๙. ขตสุตฺตํ

9. 毁坏经

๙. ‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต พาโล อพฺยตฺโต อสปฺปุริโส ขตํ อุปหตํ อตฺตานํ ปริหรติ, สาวชฺโช จ โหติ สานุวชฺโช จ วิญฺญูนํ, พหุญฺจ อปุญฺญํ ปสวติ. กตเมหิ ตีหิ? กายทุจฺจริเตน, วจีทุจฺจริเตน, มโนทุจฺจริเตน. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต พาโล อพฺยตฺโต อสปฺปุริโส ขตํ อุปหตํ อตฺตานํ ปริหรติ, สาวชฺโช จ โหติ สานุวชฺโช จ วิญฺญูนํ, พหุญฺจ อปุญฺญํ ปสวติ.

9. “诸比丘，具足三法的愚人、不善巧者、非善士，他使自己被毁坏、被伤害，他是有过失的，为智者所谴责，并产生许多非福。是哪三法呢？身恶行、语恶行、意恶行。诸比丘，具足此三法的愚人、不善巧者、非善士，确实使自己被毁坏、被伤害，他是有过失的，为智者所谴责，并产生许多非福。”

‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ปณฺฑิโต วิยตฺโต สปฺปุริโส อกฺขตํ อนุปหตํ อตฺตานํ ปริหรติ, อนวชฺโช จ โหติ อนนุวชฺโช จ วิญฺญูนํ, พหุญฺจ ปุญฺญํ ปสวติ. กตเมหิ ตีหิ? กายสุจริเตน, วจีสุจริเตน, มโนสุจริเตน. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ปณฺฑิโต วิยตฺโต สปฺปุริโส อกฺขตํ อนุปหตํ อตฺตานํ ปริหรติ, อนวชฺโช จ โหติ อนนุวชฺโช จ วิญฺญูนํ, พหุญฺจ ปุญฺญํ ปสวตี’’ติ. นวมํ.

“诸比丘，具足三法的智者、善巧者、善士，他使自己不被毁坏、不被伤害，他是无过失的，不为智者所谴责，并产生许多福。是哪三法呢？身善行、语善行、意善行。诸比丘，具足此三法的智者、善巧者、善士，确实使自己不被毁坏、不被伤害，他是无过失的，不为智者所谴责，并产生许多福。”第九。

๑๐. มลสุตฺตํ

10. 垢经

๑๐. ‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ตโย มเล อปฺปหาย ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย. กตเมหิ ตีหิ? ทุสฺสีโล จ โหติ, ทุสฺสีลฺยมลญฺจสฺส อปฺปหีนํ โหติ; อิสฺสุกี จ โหติ, อิสฺสามลญฺจสฺส อปฺปหีนํ โหติ; มจฺฉรี จ โหติ, มจฺเฉรมลญฺจสฺส อปฺปหีนํ โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต อิเม ตโย มเล อปฺปหาย ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย.

10. “诸比丘，具足三法者，因未断三垢，犹如被带来放置一般，如是置于地狱。是哪三法呢？此人无戒，其无戒之垢未被断除；此人嫉妒，其嫉妒之垢未被断除；此人悭吝，其悭吝之垢未被断除。诸比丘，具足此三法者，因未断此三垢，犹如被带来放置一般，如是置于地狱。”

‘‘ตีหิ[Pg.104], ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ตโย มเล ปหาย ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ สคฺเค. กตเมหิ ตีหิ? สีลวา จ โหติ, ทุสฺสีลฺยมลญฺจสฺส ปหีนํ โหติ; อนิสฺสุกี จ โหติ, อิสฺสามลญฺจสฺส ปหีนํ โหติ; อมจฺฉรี จ โหติ, มจฺเฉรมลญฺจสฺส ปหีนํ โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต อิเม ตโย มเล ปหาย ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ สคฺเค’’ติ. ทสมํ.

“诸比丘，具足三法者，因已断三垢，犹如被带来放置一般，如是置于天界。是哪三法呢？此人持戒，其无戒之垢已被断除；此人不嫉妒，其嫉妒之垢已被断除；此人不悭吝，其悭吝之垢已被断除。诸比丘，具足此三法者，因已断此三垢，犹如被带来放置一般，如是置于天界。”第十。

พาลวคฺโค ปฐโม.

愚人品第一。

ตสฺสุทฺทานํ –

其摄颂——

ภยํ ลกฺขณจินฺตี จ, อจฺจยญฺจ อโยนิโส;

อกุสลญฺจ สาวชฺชํ, สพฺยาพชฺฌขตํ มลนฺติ.

怖畏、相、思、过失、非理作意、不善、有罪、无瞋恚、伤、垢。

๒. รถการวคฺโค

2. 车匠品

๑. ญาตสุตฺตํ

1. 知名经

๑๑. ‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ญาโต ภิกฺขุ พหุชนอหิตาย ปฏิปนฺโน โหติ พหุชนทุกฺขาย, พหุโน ชนสฺส อนตฺถาย อหิตาย ทุกฺขาย เทวมนุสฺสานํ. กตเมหิ ตีหิ? อนนุโลมิเก กายกมฺเม สมาทเปติ, อนนุโลมิเก วจีกมฺเม สมาทเปติ, อนนุโลมิเกสุ ธมฺเมสุ สมาทเปติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ญาโต ภิกฺขุ พหุชนอหิตาย ปฏิปนฺโน โหติ พหุชนทุกฺขาย, พหุโน ชนสฺส อนตฺถาย อหิตาย ทุกฺขาย เทวมนุสฺสานํ.

11. “诸比丘，具足三法的知名比丘，是为大众的不益、大众的痛苦而行，是为广大众生、天人的无利、不益、痛苦而行。是哪三法呢？他使人奉行不随顺的身业，使人奉行不随顺的语业，使人奉行不随顺的诸法。诸比丘，具足此三法的知名比丘，是为大众的不益、大众的痛苦而行，是为广大众生、天人的无利、不益、痛苦而行。”

‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ญาโต ภิกฺขุ พหุชนหิตาย ปฏิปนฺโน โหติ พหุชนสุขาย, พหุโน ชนสฺส อตฺถาย หิตาย สุขาย เทวมนุสฺสานํ. กตเมหิ ตีหิ? อนุโลมิเก กายกมฺเม สมาทเปติ, อนุโลมิเก วจีกมฺเม สมาทเปติ, อนุโลมิเกสุ ธมฺเมสุ สมาทเปติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ญาโต ภิกฺขุ พหุชนหิตาย ปฏิปนฺโน โหติ พหุชนสุขาย, พหุโน ชนสฺส อตฺถาย หิตาย สุขาย เทวมนุสฺสาน’’นฺติ. ปฐมํ.

诸比丘，具足三法的著名比丘，是为众人之利益、众人之安乐而行，为众多人之义利，为天人之利益与安乐而行。是哪三法呢？于随顺之身业，劝令建立；于随顺之语业，劝令建立；于随顺之意业，劝令建立。诸比丘，具足此三法的著名比丘，是为众人之利益、众人之安乐而行，为众多人之义利，为天人之利益与安乐而行。”第一。

๒. สารณียสุตฺตํ

2. 应念经

๑๒. ‘‘ตีณิมานิ[Pg.105], ภิกฺขเว, รญฺโญ ขตฺติยสฺส มุทฺธาวสิตฺตสฺส ยาวชีวํ สารณียานิ ภวนฺติ. กตมานิ ตีณิ? ยสฺมึ, ภิกฺขเว, ปเทเส ราชา ขตฺติโย มุทฺธาวสิตฺโต ชาโต โหติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ปฐมํ รญฺโญ ขตฺติยสฺส มุทฺธาวสิตฺตสฺส ยาวชีวํ สารณียํ โหติ.

12. 诸比丘，刹帝利灌顶王有此三处，尽其一生所应忆念。以何为三？诸比丘，刹帝利灌顶王所出生之处。诸比丘，此为刹帝利灌顶王尽其一生所应忆念之第一处。

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ยสฺมึ ปเทเส ราชา ขตฺติโย มุทฺธาวสิตฺโต โหติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ทุติยํ รญฺโญ ขตฺติยสฺส มุทฺธาวสิตฺตสฺส ยาวชีวํ สารณียํ โหติ.

复次，诸比丘，刹帝利灌顶王受灌顶之处。诸比丘，此为刹帝利灌顶王尽其一生所应忆念之第二处。

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ยสฺมึ ปเทเส ราชา ขตฺติโย มุทฺธาวสิตฺโต สงฺคามํ อภิวิชินิตฺวา วิชิตสงฺคาโม ตเมว สงฺคามสีสํ อชฺฌาวสติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ตติยํ รญฺโญ ขตฺติยสฺส มุทฺธาวสิตฺตสฺส ยาวชีวํ สารณียํ โหติ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ตีณิ รญฺโญ ขตฺติยสฺส มุทฺธาวสิตฺตสฺส ยาวชีวํ สารณียานิ ภวนฺติ.

复次，诸比丘，刹帝利灌顶王于某处战胜沙场，征服战场后，即统治并安住于其战胜之地。诸比丘，此为刹帝利灌顶王尽其一生所应忆念之第三处。诸比丘，此三处确为刹帝利灌顶王尽其一生所应忆念者。

‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ตีณิมานิ ภิกฺขุสฺส ยาวชีวํ สารณียานิ ภวนฺติ. กตมานิ ตีณิ? ยสฺมึ, ภิกฺขเว, ปเทเส ภิกฺขุ เกสมสฺสุํ โอหาเรตฺวา กาสายานิ วตฺถานิ อจฺฉาเทตฺวา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต โหติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ปฐมํ ภิกฺขุสฺส ยาวชีวํ สารณียํ โหติ.

诸比丘，亦复如是，比丘有此三处，尽其一生所应忆念。以何为三？诸比丘，比丘于某处剃除须发，身着袈裟衣，从家趣于非家而出家。诸比丘，此为比丘尽其一生所应忆念之第一处。

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ยสฺมึ ปเทเส ภิกฺขุ ‘อิทํ ทุกฺข’นฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อยํ ทุกฺขสมุทโย’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อยํ ทุกฺขนิโรโธ’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ทุติยํ ภิกฺขุสฺส ยาวชีวํ สารณียํ โหติ.

再者，诸比丘，于某处，比丘如实了知：“此是苦”；如实了知：“此是苦集”；如实了知：“此是苦灭”；如实了知：“此是导向苦灭之道”。诸比丘，此是比丘应终身忆念的第二处所。

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ยสฺมึ ปเทเส ภิกฺขุ อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ตติยํ ภิกฺขุสฺส ยาวชีวํ สารณียํ โหติ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ตีณิ ภิกฺขุสฺส ยาวชีวํ สารณียานิ ภวนฺตี’’ติ. ทุติยํ.

再者，诸比丘，于某处，比丘因诸漏已尽，于现法中，以自证智作证无漏心解脱、慧解脱后，具足而住。诸比丘，此是比丘应终身忆念的第三处所。诸比丘，此三处确实是比丘应终身忆念的。第二经竟。

๓. อาสํสสุตฺตํ

3. 希求经

๑๓. ‘‘ตโยเม[Pg.106], ภิกฺขเว, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม ตโย? นิราโส, อาสํโส, วิคตาโส. กตโม จ, ภิกฺขเว ปุคฺคโล นิราโส? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล นีเจ กุเล ปจฺจาชาโต โหติ, จณฺฑาลกุเล วา เวนกุเล วา เนสาทกุเล วา รถการกุเล วา ปุกฺกุสกุเล วา ทลิทฺเท อปฺปนฺนปานโภชเน กสิรวุตฺติเก, ยตฺถ กสิเรน ฆาสจฺฉาโท ลพฺภติ. โส จ โหติ ทุพฺพณฺโณ ทุทฺทสิโก โอโกฏิมโก พวฺหาพาโธ กาโณ วา กุณี วา ขญฺโช วา ปกฺขหโต วา, น ลาภี อนฺนสฺส ปานสฺส วตฺถสฺส ยานสฺส มาลาคนฺธวิเลปนสฺส เสยฺยาวสถปทีเปยฺยสฺส. โส สุณาติ – ‘อิตฺถนฺนาโม กิร ขตฺติโย ขตฺติเยหิ ขตฺติยาภิเสเกน อภิสิตฺโต’ติ. ตสฺส น เอวํ โหติ – ‘กุทาสฺสุ นาม มมฺปิ ขตฺติยา ขตฺติยาภิเสเกน อภิสิญฺจิสฺสนฺตี’ติ! อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล นิราโส.

13. “诸比丘，世间有这三种人真实存在。是哪三种呢？无渴望者、有渴望者、离渴望者。诸比丘，哪种人是无渴望者呢？在此，诸比丘，某个个人生于低贱的家庭——或旃陀罗(caṇḍāla)家，或编篮工家，或猎户家，或皮革工家，或清扫工家；[家境]贫穷，饮食匮乏，生计艰难，衣食难求。他相貌丑陋，样貌难看，身材矮小，多病缠身，或盲，或手残，或足跛，或瘫痪；得不到食物、饮料、衣服、车乘、花环、香、涂香、床座、住所、灯具。他听说：‘据说某某刹帝利已被刹帝利们以刹帝利灌顶礼灌顶。’他不会这样想：‘何时刹帝利们也会用刹帝利灌顶礼为我灌顶呢？’诸比丘，这被称为无渴望的人。”

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อาสํโส? อิธ, ภิกฺขเว, รญฺโญ ขตฺติยสฺส มุทฺธาวสิตฺตสฺส เชฏฺโฐ ปุตฺโต โหติ อาภิเสโก อนภิสิตฺโต อจลปฺปตฺโต. โส สุณาติ – ‘อิตฺถนฺนาโม กิร ขตฺติโย ขตฺติเยหิ ขตฺติยาภิเสเกน อภิสิตฺโต’ติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘กุทาสฺสุ นาม มมฺปิ ขตฺติยา ขตฺติยาภิเสเกน อภิสิญฺจิสฺสนฺตี’ติ! อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อาสํโส.

诸比丘，何为“有望之人”？诸比丘，于此，有刹帝利灌顶王之长子，当受灌顶而未受灌顶，已到适龄。彼闻：“闻某名刹帝利，已由诸刹帝利以刹帝利灌顶礼而灌顶。”彼生是念：“何时诸刹帝利亦将以刹帝利灌顶礼为我灌顶耶？”诸比丘，此谓“有望之人”。

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล วิคตาโส? อิธ, ภิกฺขเว, ราชา โหติ ขตฺติโย มุทฺธาวสิตฺโต. โส สุณาติ – ‘อิตฺถนฺนาโม กิร ขตฺติโย ขตฺติเยหิ ขตฺติยาภิเสเกน อภิสิตฺโต’ติ. ตสฺส น เอวํ โหติ – ‘กุทาสฺสุ นาม มมฺปิ ขตฺติยา ขตฺติยาภิเสเกน อภิสิญฺจิสฺสนฺตี’ติ! ตํ กิสฺส เหตุ? ยา หิสฺส, ภิกฺขเว, ปุพฺเพ อนภิสิตฺตสฺส อภิเสกาสา สา ปฏิปฺปสฺสทฺธา. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล วิคตาโส. อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ.

诸比丘，何为“离望之人”？诸比丘，于此，有身为刹帝利的灌顶王。彼闻：“闻某名刹帝利，已由诸刹帝利以刹帝利灌顶礼而灌顶。”彼不生是念：“何时诸刹帝利亦将以刹帝利灌顶礼为我灌顶耶？”此是何因？诸比丘，因其往昔未受灌顶时，于灌顶之渴望已然平息。诸比丘，此谓“离望之人”。诸比丘，这三等人，确实存在于世间。

‘‘เอวเมวํ [Pg.107] โข, ภิกฺขเว, ตโย ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา ภิกฺขูสุ. กตเม ตโย? นิราโส, อาสํโส, วิคตาโส. กตโม จ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล นิราโส? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล ทุสฺสีโล โหติ ปาปธมฺโม อสุจิ สงฺกสฺสรสมาจาโร ปฏิจฺฉนฺนกมฺมนฺโต อสฺสมโณ สมณปฏิญฺโญ อพฺรหฺมจารี พฺรหฺมจาริปฏิญฺโญ อนฺโตปูติ อวสฺสุโต กสมฺพุชาโต. โส สุณาติ – ‘อิตฺถนฺนาโม กิร ภิกฺขุ อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรตี’ติ. ตสฺส น เอวํ โหติ – ‘กุทาสฺสุ นาม อหมฺปิ อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสามี’ติ! อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล นิราโส.

诸比丘，正是如此，于比丘中亦有此三等人存在。是哪三者？“无望之人”、“有望之人”、“离望之人”。诸比丘，何为“无望之人”？诸比丘，于此，有某等人，戒行不良，具足恶法，行为不净，行仪可疑，所行覆藏，非沙门而自称沙门，非梵行者而自称梵行者，内心腐败，为烦恼所染，秽如垃圾。彼闻：“闻某名比丘，因诸漏已尽，于现法中，自以胜智作证，具足安住于无漏心解脱、慧解脱。”彼不生是念：“我于何时，亦能因诸漏已尽，于现法中，自以胜智作证，具足安住于无漏心解脱、慧解脱耶？”诸比丘，此谓“无望之人”。

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อาสํโส? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สีลวา โหติ กลฺยาณธมฺโม. โส สุณาติ อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรตี’ติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘กุทาสฺสุ นาม อหมฺปิ อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสามี’ติ! อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อาสํโส.

“诸比丘，是哪种人有愿求？诸比丘，于此，有比丘具戒、具善法。他听闻：‘某某比丘因诸漏已尽，于现法中，亲自以殊胜智作证，具足无漏的心解脱、慧解脱而住。’他便如此思惟：‘我何时才能因诸漏已尽，于现法中，亲自以殊胜智作证，具足无漏的心解脱、慧解脱而住呢？’诸比丘，此人被称为有愿求者。

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล วิคตาโส? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อรหํ โหติ ขีณาสโว. โส สุณาติ – ‘อิตฺถนฺนาโม กิร ภิกฺขุ อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรตี’ติ. ตสฺส น เอวํ โหติ – ‘กุทาสฺสุ นาม อหมฺปิ อาสวานํ ขยา…เป… สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสามี’ติ! ตํ กิสฺส เหตุ? ยา หิสฺส, ภิกฺขเว, ปุพฺเพ อวิมุตฺตสฺส วิมุตฺตาสา สา ปฏิปฺปสฺสทฺธา. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล วิคตาโส. อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา ภิกฺขูสู’’ติ. ตติยํ.

“诸比丘，是哪种人离愿求？诸比丘，于此，有比丘是漏尽的阿罗汉。他听闻：‘听说某某比丘因诸漏已尽，于现法中，亲自以殊胜智作证，具足无漏的心解脱、慧解脱而住。’他不会如此思惟：‘我何时才能因诸漏已尽……作证，具足……而住呢？’此为何故？诸比丘，因为他往昔未解脱时，凡有对解脱的愿求，彼已止息。诸比丘，此人被称为离愿求者。诸比丘，这三种人确实存在于比丘众中。”第三经竟。

๔. จกฺกวตฺติสุตฺตํ

4. 转轮王经

๑๔. ‘‘โยปิ โส, ภิกฺขเว, ราชา จกฺกวตฺตี ธมฺมิโก ธมฺมราชา โสปิ น อราชกํ จกฺกํ วตฺเตตี’’ติ. เอวํ วุตฺเต อญฺญตโร ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ [Pg.108] – ‘‘โก ปน, ภนฺเต, รญฺโญ จกฺกวตฺติสฺส ธมฺมิกสฺส ธมฺมรญฺโญ ราชา’’ติ ? ‘‘ธมฺโม, ภิกฺขู’’ติ ภควา อโวจ – ‘‘อิธ, ภิกฺขุ, ราชา จกฺกวตฺตี ธมฺมิโก ธมฺมราชา ธมฺมํเยว นิสฺสาย ธมฺมํ สกฺกโรนฺโต ธมฺมํ ครุํ กโรนฺโต ธมฺมํ อปจายมาโน ธมฺมทฺธโช ธมฺมเกตุ ธมฺมาธิปเตยฺโย ธมฺมิกํ รกฺขาวรณคุตฺตึ สํวิทหติ อนฺโตชนสฺมึ’’.

14. “诸比丘，即使是如法的法王转轮王，亦非无王而转动轮宝。”如是说后，一位比丘对世尊说：“尊者，那么如法的法王转轮王的王是谁呢？”世尊说：“比丘，是法。比丘，于此，如法的法王转轮王唯独依止于法，恭敬法、尊重法、崇敬法，以法为幢，以法为旗，以法为统领，为内宫眷属施设如法的守护、庇护与护卫。”

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขุ, ราชา จกฺกวตฺตี ธมฺมิโก ธมฺมราชา ธมฺมํเยว นิสฺสาย ธมฺมํ สกฺกโรนฺโต ธมฺมํ ครุํ กโรนฺโต ธมฺมํ อปจายมาโน ธมฺมทฺธโช ธมฺมเกตุ ธมฺมาธิปเตยฺโย ธมฺมิกํ รกฺขาวรณคุตฺตึ สํวิทหติ ขตฺติเยสุ, อนุยนฺเตสุ, พลกายสฺมึ, พฺราหฺมณคหปติเกสุ, เนคมชานปเทสุ, สมณพฺราหฺมเณสุ, มิคปกฺขีสุ. ส โข โส ภิกฺขุ ราชา จกฺกวตฺตี ธมฺมิโก ธมฺมราชา ธมฺมํเยว นิสฺสาย ธมฺมํ สกฺกโรนฺโต ธมฺมํ ครุํ กโรนฺโต ธมฺมํ อปจายมาโน ธมฺมทฺธโช ธมฺมเกตุ ธมฺมาธิปเตยฺโย ธมฺมิกํ รกฺขาวรณคุตฺตึ สํวิทหิตฺวา อนฺโตชนสฺมึ, ธมฺมิกํ รกฺขาวรณคุตฺตึ สํวิทหิตฺวา ขตฺติเยสุ, อนุยนฺเตสุ, พลกายสฺมึ, พฺราหฺมณคหปติเกสุ, เนคมชานปเทสุ, สมณพฺราหฺมเณสุ, มิคปกฺขีสุ, ธมฺเมเนว จกฺกํ วตฺเตติ. ตํ โหติ จกฺกํ อปฺปฏิวตฺติยํ เกนจิ มนุสฺสภูเตน ปจฺจตฺถิเกน ปาณินา.

再者，比丘，转轮王、如法的法王，仅只依止于法，尊重法、恭敬法、尊崇法，以法为旗、以法为帜、以法为主，为刹帝利、臣属、军队、婆罗门居士、城镇村落居民、沙门婆罗门、野兽飞鸟，设置如法的保护、防卫与守护。比丘，那位转轮王、如法的法王，仅只依止于法，尊重法、恭敬法、尊崇法，以法为旗、以法为帜、以法为主，为内宫人民设置了如法的保护、防卫与守护后，又为刹帝利、臣属、军队、婆罗门居士、城镇村落居民、沙门婆罗门、野兽飞鸟设置了如法的保护、防卫与守护后，才如法地转动轮宝。此轮宝，任何为敌的人类有情都无法使其逆转。

‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขุ, ตถาคโต อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ ธมฺมิโก ธมฺมราชา ธมฺมํเยว นิสฺสาย ธมฺมํ สกฺกโรนฺโต ธมฺมํ ครุํ กโรนฺโต ธมฺมํ อปจายมาโน ธมฺมทฺธโช ธมฺมเกตุ ธมฺมาธิปเตยฺโย ธมฺมิกํ รกฺขาวรณคุตฺตึ สํวิทหติ กายกมฺมสฺมึ – ‘เอวรูปํ กายกมฺมํ เสวิตพฺพํ, เอวรูปํ กายกมฺมํ น เสวิตพฺพ’’’นฺติ.

比丘，正是如此，如来、阿罗汉、正等觉者，是如法的法王，仅只依止于法，尊重法、恭敬法、尊崇法，以法为旗、以法为帜、以法为主，于身业设置如法的保护、防卫与守护，即：“如是身业应行持，如是身业不应行持。”

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขุ, ตถาคโต อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ ธมฺมิโก ธมฺมราชา ธมฺมํเยว นิสฺสาย ธมฺมํ สกฺกโรนฺโต ธมฺมํ ครุํ กโรนฺโต ธมฺมํ อปจายมาโน ธมฺมทฺธโช ธมฺมเกตุ ธมฺมาธิปเตยฺโย ธมฺมิกํ รกฺขาวรณคุตฺตึ สํวิทหติ วจีกมฺมสฺมึ – ‘เอวรูปํ วจีกมฺมํ เสวิตพฺพํ, เอวรูปํ วจีกมฺมํ น เสวิตพฺพ’นฺติ…เป… มโนกมฺมสฺมึ – ‘เอวรูปํ มโนกมฺมํ เสวิตพฺพํ, เอวรูปํ มโนกมฺมํ น เสวิตพฺพ’’’นฺติ.

“再者，比丘，如来、阿罗汉、正等觉者，是如法的法王，他仅只依靠法，尊重法，恭敬法，崇敬法，以法为旗，以法为帜，以法为最高主宰，为语业制定如法的保护、遮护与守护：‘这样的语业应当实行，这样的语业不应当实行’……为意业……‘这样的意业应当实行，这样的意业不应当实行’。”

‘‘ส [Pg.109] โข โส, ภิกฺขุ, ตถาคโต อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ ธมฺมิโก ธมฺมราชา ธมฺมํเยว นิสฺสาย ธมฺมํ สกฺกโรนฺโต ธมฺมํ ครุํ กโรนฺโต ธมฺมํ อปจายมาโน ธมฺมทฺธโช ธมฺมเกตุ ธมฺมาธิปเตยฺโย ธมฺมิกํ รกฺขาวรณคุตฺตึ สํวิทหิตฺวา กายกมฺมสฺมึ, ธมฺมิกํ รกฺขาวรณคุตฺตึ สํวิทหิตฺวา วจีกมฺมสฺมึ, ธมฺมิกํ รกฺขาวรณคุตฺตึ สํวิทหิตฺวา มโนกมฺมสฺมึ, ธมฺเมเนว อนุตฺตรํ ธมฺมจกฺกํ ปวตฺเตติ. ตํ โหติ จกฺกํ อปฺปฏิวตฺติยํ สมเณน วา พฺราหฺมเณน วา เทเวน วา มาเรน วา พฺรหฺมุนา วา เกนจิ วา โลกสฺมิ’’นฺติ. จตุตฺถํ.

“比丘，那位如来、阿罗汉、正等觉者，是如法的法王，他仅只依靠法，尊重法，恭敬法，崇敬法，以法为旗，以法为帜，以法为最高主宰，在为身业制定了如法的保护、遮护与守护，为语业制定了如法的保护、遮护与守护，为意业制定了如法的保护、遮护与守护后，仅以法转动无上法轮。此法轮，为沙门、婆罗门、天神、魔罗、梵天或世间任何一者所不能逆转。”第四经竟。

๕. สเจตนสุตฺตํ

5. 有思经

๑๕. เอกํ สมยํ ภควา พาราณสิยํ วิหรติ อิสิปตเน มิคทาเย. ตตฺร โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘ภิกฺขโว’’ติ. ‘‘ภทนฺเต’’ติ เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ –

15. 一时，世尊住在波罗奈（Bārāṇasī）的仙人堕处（Isipatana）鹿野苑（Migadāya）。在那里，世尊对诸比丘说：“诸比丘！”“尊者！”那些比丘回答世尊。世尊说了这番话：

‘‘ภูตปุพฺพํ, ภิกฺขเว, ราชา อโหสิ สเจตโน นาม. อถ โข, ภิกฺขเว, ราชา สเจตโน รถการํ อามนฺเตสิ – ‘อิโต เม, สมฺม รถการ, ฉนฺนํ มาสานํ อจฺจเยน สงฺคาโม ภวิสฺสติ. สกฺขิสฺสสิ เม, สมฺม รถการ, นวํ จกฺกยุคํ กาตุ’นฺติ? ‘สกฺโกมิ เทวา’ติ โข, ภิกฺขเว, รถกาโร รญฺโญ สเจตนสฺส ปจฺจสฺโสสิ. อถ โข, ภิกฺขเว, รถกาโร ฉหิ มาเสหิ ฉารตฺตูเนหิ เอกํ จกฺกํ นิฏฺฐาเปสิ. อถ โข, ภิกฺขเว, ราชา สเจตโน รถการํ อามนฺเตสิ – ‘อิโต เม, สมฺม รถการ, ฉนฺนํ ทิวสานํ อจฺจเยน สงฺคาโม ภวิสฺสติ, นิฏฺฐิตํ นวํ จกฺกยุค’นฺติ? ‘อิเมหิ โข, เทว, ฉหิ มาเสหิ ฉารตฺตูเนหิ เอกํ จกฺกํ นิฏฺฐิต’นฺติ. ‘สกฺขิสฺสสิ ปน เม, สมฺม รถการ, อิเมหิ ฉหิ ทิวเสหิ ทุติยํ จกฺกํ นิฏฺฐาเปตุ’นฺติ? ‘สกฺโกมิ เทวา’ติ โข, ภิกฺขเว, รถกาโร ฉหิ ทิวเสหิ ทุติยํ จกฺกํ นิฏฺฐาเปตฺวา นวํ จกฺกยุคํ อาทาย เยน ราชา สเจตโน เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ราชานํ สเจตนํ เอตทโวจ – ‘อิทํ เต, เทว, นวํ จกฺกยุคํ นิฏฺฐิต’นฺติ. ‘ยญฺจ เต อิทํ, สมฺม รถการ, จกฺกํ ฉหิ มาเสหิ นิฏฺฐิตํ ฉารตฺตูเนหิ ยญฺจ เต อิทํ จกฺกํ ฉหิ ทิวเสหิ นิฏฺฐิตํ, อิเมสํ กึ นานากรณํ? เนสาหํ กิญฺจิ นานากรณํ ปสฺสามี’ติ. ‘อตฺเถสํ, เทว, นานากรณํ. ปสฺสตุ เทโว นานากรณ’’’นฺติ.

诸比丘，往昔有一位名叫萨遮（Sacetana）的国王。那时，诸比丘，萨遮王对车匠说：“朋友车匠，从现在起六个月后我将有战事。朋友车匠，你能为我造一副新车轮吗？”“能，陛下。”诸比丘，车匠如此回答萨遮王。于是，诸比丘，那车匠用了六个月减六夜的时间，完成了一个车轮。之后，诸比丘，萨遮王对车匠说：“朋友车匠，从现在起六天后我将有战事，那副新车轮终了吗？”“陛下，我用这六个月减六夜的时间，终了一个车轮。”“那么，朋友车匠，你能在接下来的六天内，终了第二个车轮吗？”“能，陛下。”诸比丘，车匠在六天内终了第二个车轮，带着那副新车轮，去到萨遮王那里；到了之后，他对萨遮王说：“陛下，您的这副新车轮终了。”“朋友车匠，你用六个月减六夜所终的这个车轮，和你用六天所终的这个车轮，这两者有什么差别？我没有看到任何差别。”“陛下，它们之间有差别。请陛下观看它们的差别。”

‘‘อถ [Pg.110] โข, ภิกฺขเว, รถกาโร ยํ ตํ จกฺกํ ฉหิ ทิวเสหิ นิฏฺฐิตํ ตํ ปวตฺเตสิ. ตํ ปวตฺติตํ สมานํ ยาวติกา อภิสงฺขารสฺส คติ ตาวติกํ คนฺตฺวา จิงฺคุลายิตฺวา ภูมิยํ ปปติ. ยํ ปน ตํ จกฺกํ ฉหิ มาเสหิ นิฏฺฐิตํ ฉารตฺตูเนหิ ตํ ปวตฺเตสิ. ตํ ปวตฺติตํ สมานํ ยาวติกา อภิสงฺขารสฺส คติ ตาวติกํ คนฺตฺวา อกฺขาหตํ มญฺเญ อฏฺฐาสิ.

于是，比丘们，车匠转动了那个用六天所终结的轮子。那轮子被转动时，行至其造作之力所及之处，旋转一番后倒于地上。他又转动了那个用差六夜满六个月所终结的轮子。那轮子被转动时，行至其造作之力所及之处，仿佛固定于轴上一般地住立了。

‘‘‘โก นุ โข, สมฺม รถการ, เหตุ โก ปจฺจโย ยมิทํ จกฺกํ ฉหิ ทิวเสหิ นิฏฺฐิตํ ตํ ปวตฺติตํ สมานํ ยาวติกา อภิสงฺขารสฺส คติ ตาวติกํ คนฺตฺวา จิงฺคุลายิตฺวา ภูมิยํ ปปติ? โก ปน, สมฺม รถการ, เหตุ โก ปจฺจโย ยมิทํ จกฺกํ ฉหิ มาเสหิ นิฏฺฐิตํ ฉารตฺตูเนหิ ตํ ปวตฺติตํ สมานํ ยาวติกา อภิสงฺขารสฺส คติ ตาวติกํ คนฺตฺวา อกฺขาหตํ มญฺเญ อฏฺฐาสี’ติ? ‘ยมิทํ, เทว, จกฺกํ ฉหิ ทิวเสหิ นิฏฺฐิตํ ตสฺส เนมิปิ สวงฺกา สโทสา สกสาวา, อราปิ สวงฺกา สโทสา สกสาวา, นาภิปิ สวงฺกา สโทสา สกสาวา. ตํ เนมิยาปิ สวงฺกตฺตา สโทสตฺตา สกสาวตฺตา, อรานมฺปิ สวงฺกตฺตา สโทสตฺตา สกสาวตฺตา, นาภิยาปิ สวงฺกตฺตา สโทสตฺตา สกสาวตฺตา ปวตฺติตํ สมานํ ยาวติกา อภิสงฺขารสฺส คติ ตาวติกํ คนฺตฺวา จิงฺคุลายิตฺวา ภูมิยํ ปปติ. ยํ ปน ตํ, เทว, จกฺกํ ฉหิ มาเสหิ นิฏฺฐิตํ ฉารตฺตูเนหิ ตสฺส เนมิปิ อวงฺกา อโทสา อกสาวา, อราปิ อวงฺกา อโทสา อกสาวา, นาภิปิ อวงฺกา อโทสา อกสาวา. ตํ เนมิยาปิ อวงฺกตฺตา อโทสตฺตา อกสาวตฺตา, อรานมฺปิ อวงฺกตฺตา อโทสตฺตา อกสาวตฺตา, นาภิยาปิ อวงฺกตฺตา อโทสตฺตา อกสาวตฺตา ปวตฺติตํ สมานํ ยาวติกา อภิสงฺขารสฺส คติ ตาวติกํ คนฺตฺวา อกฺขาหตํ มญฺเญ อฏฺฐาสี’’’ติ.

“友，车匠！是何因、何缘，此用六天所终结之轮，被转动时，行至其造作之力所及之处，旋转一番后倒于地上？再者，友，车匠！是何因、何缘，此用差六夜满六个月所终结之轮，被转动时，行至其造作之力所及之处，仿佛固定于轴上一般地住立了？”“大王，此用六天所终结之轮，其轮辋(nemi)亦有弯曲、有瑕疵、有糙劣；其辐条(arā)亦有弯曲、有瑕疵、有糙劣；其轮毂(nābhi)亦有弯曲、有瑕疵、有糙劣。彼轮因轮辋有弯曲、有瑕疵、有糙劣，因辐条有弯曲、有瑕疵、有糙劣，亦因轮毂有弯曲、有瑕疵、有糙劣，故被转动时，行至其造作之力所及之处，旋转一番后倒于地上。大王，而彼用差六夜满六个月所终结之轮，其轮辋无弯曲、无瑕疵、无糙劣；其辐条亦无弯曲、无瑕疵、无糙劣；其轮毂亦无弯曲、无瑕疵、无糙劣。彼轮因轮辋无弯曲、无瑕疵、无糙劣，因辐条无弯曲、无瑕疵、无糙劣，亦因轮毂无弯曲、无瑕疵、无糙劣，故被转动时，行至其造作之力所及之处，仿佛固定于轴上一般地住立了。”

‘‘สิยา โข ปน, ภิกฺขเว, ตุมฺหากํ เอวมสฺส – ‘อญฺโญ นูน เตน สมเยน โส รถกาโร อโหสี’ติ! น โข ปเนตํ, ภิกฺขเว, เอวํ ทฏฺฐพฺพํ. อหํ เตน สมเยน โส รถกาโร อโหสึ. ตทาหํ, ภิกฺขเว, กุสโล ทารุวงฺกานํ ทารุโทสานํ ทารุกสาวานํ. เอตรหิ โข ปนาหํ, ภิกฺขเว, อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ กุสโล กายวงฺกานํ กายโทสานํ [Pg.111] กายกสาวานํ, กุสโล วจีวงฺกานํ วจีโทสานํ วจีกสาวานํ, กุสโล มโนวงฺกานํ มโนโทสานํ มโนกสาวานํ. ยสฺส กสฺสจิ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุสฺส วา ภิกฺขุนิยา วา กายวงฺโก อปฺปหีโน กายโทโส กายกสาโว, วจีวงฺโก อปฺปหีโน วจีโทโส วจีกสาโว, มโนวงฺโก อปฺปหีโน มโนโทโส มโนกสาโว, เอวํ ปปติตา เต, ภิกฺขเว, อิมสฺมา ธมฺมวินยา, เสยฺยถาปิ ตํ จกฺกํ ฉหิ ทิวเสหิ นิฏฺฐิตํ.

“诸比丘，你们或许会这样想：‘想必那时那位制车师是另一人吧！’诸比丘，此事不应这样看。我那时就是那位制车师。诸比丘，那时我善于辨别木材的弯曲、木材的瑕疵、木材的粗劣。而今，诸比丘，我是阿罗汉、正等正觉者，善于辨别身的弯曲、身的瑕疵、身的粗劣，善于辨别语的弯曲、语的瑕疵、语的粗劣，善于辨别意的弯曲、意的瑕疵、意的粗劣。诸比丘，任何比丘或比丘尼，若身的弯曲、身的瑕疵、身的粗劣未被断除，语的弯曲、语的瑕疵、语的粗劣未被断除，意的弯曲、意的瑕疵、意的粗劣未被断除，诸比丘，他们就从此法与律中堕落，犹如那六日而终的车轮。”

‘‘ยสฺส กสฺสจิ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุสฺส วา ภิกฺขุนิยา วา กายวงฺโก ปหีโน กายโทโส กายกสาโว, วจีวงฺโก ปหีโน วจีโทโส วจีกสาโว, มโนวงฺโก ปหีโน มโนโทโส มโนกสาโว, เอวํ ปติฏฺฐิตา เต, ภิกฺขเว, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย, เสยฺยถาปิ ตํ จกฺกํ ฉหิ มาเสหิ นิฏฺฐิตํ ฉารตฺตูเนหิ.

“诸比丘，任何比丘或比丘尼，若身的弯曲、身的瑕疵、身的粗劣已被断除，语的弯曲、语的瑕疵、语的粗劣已被断除，意的弯曲、意的瑕疵、意的粗劣已被断除，诸比丘，他们就如此安立于此法与律中，犹如那六个月减六夜而终的车轮。”

‘‘ตสฺมาติห, ภิกฺขเว, เอวํ สิกฺขิตพฺพํ – ‘กายวงฺกํ ปชหิสฺสาม กายโทสํ กายกสาวํ, วจีวงฺกํ ปชหิสฺสาม วจีโทสํ วจีกสาวํ, มโนวงฺกํ ปชหิสฺสาม มโนโทสํ มโนกสาว’นฺติ. เอวญฺหิ โว, ภิกฺขเว, สิกฺขิตพฺพ’’นฺติ. ปญฺจมํ.

“是故，诸比丘，于此，你们应当如是学：‘我等当断除身的弯曲、身的瑕疵、身的粗劣；我等当断除语的弯曲、语的瑕疵、语的粗劣；我等当断除意的弯曲、意的瑕疵、意的粗劣。’诸比丘，你们确实应当如是学。”第五。

๖. อปณฺณกสุตฺตํ

6. 确凿经

๑๖. ‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อปณฺณกปฏิปทํ ปฏิปนฺโน โหติ, โยนิ จสฺส อารทฺธา โหติ อาสวานํ ขยาย. กตเมหิ ตีหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อินฺทฺริเยสุ คุตฺตทฺวาโร โหติ, โภชเน มตฺตญฺญู โหติ, ชาคริยํ อนุยุตฺโต โหติ.

16. “诸比丘，具备三法的比丘，是行于确凿之道者，并且为灭尽诸漏而奠定其基。以哪三法？诸比丘，于此，比丘守护根门，饮食知量，致力于保持清醒。”

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อินฺทฺริเยสุ คุตฺตทฺวาโร โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ จกฺขุนา รูปํ ทิสฺวา น นิมิตฺตคฺคาหี โหติ นานุพฺยญฺชนคฺคาหี. ยตฺวาธิกรณเมนํ จกฺขุนฺทฺริยํ อสํวุตํ วิหรนฺตํ อภิชฺฌาโทมนสฺสา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อนฺวาสฺสเวยฺยุํ ตสฺส สํวราย ปฏิปชฺชติ, รกฺขติ จกฺขุนฺทฺริยํ, จกฺขุนฺทฺริเย สํวรํ อาปชฺชติ. โสเตน สทฺทํ สุตฺวา… ฆาเนน คนฺธํ ฆายิตฺวา… ชิวฺหาย รสํ สายิตฺวา… กาเยน โผฏฺฐพฺพํ ผุสิตฺวา… มนสา ธมฺมํ วิญฺญาย น นิมิตฺตคฺคาหี โหติ นานุพฺยญฺชนคฺคาหี. ยตฺวาธิกรณเมนํ [Pg.112] มนินฺทฺริยํ อสํวุตํ วิหรนฺตํ อภิชฺฌาโทมนสฺสา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อนฺวาสฺสเวยฺยุํ ตสฺส สํวราย ปฏิปชฺชติ, รกฺขติ มนินฺทฺริยํ, มนินฺทฺริเย สํวรํ อาปชฺชติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อินฺทฺริเยสุ คุตฺตทฺวาโร โหติ.

“诸比丘，比丘如何于诸根守护门？诸比丘，于此，比丘以眼见色时，不取相，不取随相。若因于眼根不防护而住，贪婪与忧愁等邪恶不善法即会流入，他为此而行于防护，守护眼根，于眼根达到防护。以耳闻声……以鼻嗅香……以舌尝味……以身触所触……以意知法时，不取相，不取随相。若因于意根不防护而住，贪婪与忧愁等邪恶不善法即会流入，他为此而行于防护，守护意根，于意根达到防护。诸比丘，比丘如是于诸根守护门。”

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ โภชเน มตฺตญฺญู โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปฏิสงฺขา โยนิโส อาหารํ อาหาเรติ – ‘เนว ทวาย น มทาย น มณฺฑนาย น วิภูสนาย, ยาวเทว อิมสฺส กายสฺส ฐิติยา ยาปนาย วิหึสูปรติยา พฺรหฺมจริยานุคฺคหาย, อิติ ปุราณญฺจ เวทนํ ปฏิหงฺขามิ, นวญฺจ เวทนํ น อุปฺปาเทสฺสามิ, ยาตฺรา จ เม ภวิสฺสติ อนวชฺชตา จ ผาสุวิหาโร จา’ติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ โภชเน มตฺตญฺญู โหติ.

“诸比丘，比丘如何于食物知量？诸比丘，于此，比丘如理省察而受用食物：‘不为嬉戏，不为骄慢，不为庄严，不为美饰，仅为此身之住立与维持，为断除饥饿之恼害，为资助梵行。如是，我将消除旧受，不令新受生起。我将得以维持生命，无有罪咎，并安乐而住。’诸比丘，比丘如是于食物知量。”

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ชาคริยํ อนุยุตฺโต โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ทิวสํ จงฺกเมน นิสชฺชาย อาวรณีเยหิ ธมฺเมหิ จิตฺตํ ปริโสเธติ, รตฺติยา ปฐมํ ยามํ จงฺกเมน นิสชฺชาย อาวรณีเยหิ ธมฺเมหิ จิตฺตํ ปริโสเธติ, รตฺติยา มชฺฌิมํ ยามํ ทกฺขิเณน ปสฺเสน สีหเสยฺยํ กปฺเปติ ปาเท ปาทํ อจฺจาธาย สโต สมฺปชาโน อุฏฺฐานสญฺญํ มนสิ กริตฺวา, รตฺติยา ปจฺฉิมํ ยามํ ปจฺจุฏฺฐาย จงฺกเมน นิสชฺชาย อาวรณีเยหิ ธมฺเมหิ จิตฺตํ ปริโสเธติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ชาคริยํ อนุยุตฺโต โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อปณฺณกปฏิปทํ ปฏิปนฺโน โหติ, โยนิ จสฺส อารทฺธา โหติ อาสวานํ ขยายา’’ติ. ฉฏฺฐํ.

“诸比丘，比丘如何致力于保持觉醒？诸比丘，在此，比丘白日经行、宴坐，从诸障碍法中净化其心；于夜间初更，经行、宴坐，从诸障碍法中净化其心；于夜间中更，右胁而卧，行狮子卧，足与足交叠，具念正知，作意起身之想；于夜间后更，起身之后，经行、宴坐，从诸障碍法中净化其心。诸比丘，如此，比丘即是致力于保持觉醒。诸比丘，具足此三法的比丘，即是行于无误之道者，他已为诸漏的灭尽而如理发起精进。”第六。

๗. อตฺตพฺยาพาธสุตฺตํ

7. 自害经

๑๗. ‘‘ตโยเม, ภิกฺขเว, ธมฺมา อตฺตพฺยาพาธายปิ สํวตฺตนฺติ, ปรพฺยาพาธายปิ สํวตฺตนฺติ, อุภยพฺยาพาธายปิ สํวตฺตนฺติ. กตเม ตโย? กายทุจฺจริตํ, วจีทุจฺจริตํ, มโนทุจฺจริตํ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย ธมฺมา อตฺตพฺยาพาธายปิ สํวตฺตนฺติ, ปรพฺยาพาธายปิ สํวตฺตนฺติ, อุภยพฺยาพาธายปิ สํวตฺตนฺติ.

17. “诸比丘，有此三法，导向自害，亦导向他害，亦导向俱害。是哪三者？身恶行、语恶行、意恶行。诸比丘，此三法确实导向自害，亦导向他害，亦导向俱害。”

‘‘ตโยเม, ภิกฺขเว, ธมฺมา เนวตฺตพฺยาพาธายปิ สํวตฺตนฺติ, น ปรพฺยาพาธายปิ สํวตฺตนฺติ, น อุภยพฺยาพาธายปิ สํวตฺตนฺติ. กตเม ตโย? กายสุจริตํ, วจีสุจริตํ, มโนสุจริตํ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย [Pg.113] ธมฺมา เนวตฺตพฺยาพาธายปิ สํวตฺตนฺติ, น ปรพฺยาพาธายปิ สํวตฺตนฺติ, น อุภยพฺยาพาธายปิ สํวตฺตนฺตี’’ติ. สตฺตมํ.

“诸比丘，有此三法，不导向自害，亦不导向他害，亦不导向俱害。是哪三者？身善行、语善行、意善行。诸比丘，此三法确实不导向自害，亦不导向他害，亦不导向俱害。”第七。

๘. เทวโลกสุตฺตํ

8. 天界经

๑๘. ‘‘สเจ โว, ภิกฺขเว, อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา เอวํ ปุจฺเฉยฺยุํ – ‘เทวโลกูปปตฺติยา, อาวุโส, สมเณ โคตเม พฺรหฺมจริยํ วุสฺสถา’ติ? นนุ ตุมฺเห, ภิกฺขเว, เอวํ ปุฏฺฐา อฏฺฏีเยยฺยาถ หราเยยฺยาถ ชิคุจฺเฉยฺยาถา’’ติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’. ‘‘อิติ กิร ตุมฺเห, ภิกฺขเว, ทิพฺเพน อายุนา อฏฺฏียถ หรายถ ชิคุจฺฉถ, ทิพฺเพน วณฺเณน ทิพฺเพน สุเขน ทิพฺเพน ยเสน ทิพฺเพนาธิปเตยฺเยน อฏฺฏียถ หรายถ ชิคุจฺฉถ; ปเคว โข ปน, ภิกฺขเว, ตุมฺเหหิ กายทุจฺจริเตน อฏฺฏียิตพฺพํ หรายิตพฺพํ ชิคุจฺฉิตพฺพํ, วจีทุจฺจริเตน… มโนทุจฺจริเตน อฏฺฏียิตพฺพํ หรายิตพฺพํ ชิคุจฺฉิตพฺพ’’นฺติ. อฏฺฐมํ.

18. “诸比丘，如果外道游方者这样问你们：‘贤友，你们在沙门乔达摩座下修梵行，是为了投生天界吗？’诸比丘，你们被这样问时，难道不会感到困扰、羞耻、厌恶吗？”“是的，世尊。”“这样看来，诸比丘，你们确实对天寿感到困扰、羞耻、厌恶，对天色、天乐、天誉、天主权感到困扰、羞耻、厌恶；诸比丘，更何况你们应当对身恶行感到困扰、羞耻、厌恶，对语恶行……对意恶行感到困扰、羞耻、厌恶。”第八经。

๙. ปฐมปาปณิกสุตฺตํ

9. 第一商人经

๑๙. ‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, องฺเคหิ สมนฺนาคโต ปาปณิโก อภพฺโพ อนธิคตํ วา โภคํ อธิคนฺตุํ, อธิคตํ วา โภคํ ผาตึ กาตุํ. กตเมหิ ตีหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ปาปณิโก ปุพฺพณฺหสมยํ น สกฺกจฺจํ กมฺมนฺตํ อธิฏฺฐาติ, มชฺฌนฺหิกสมยํ น สกฺกจฺจํ กมฺมนฺตํ อธิฏฺฐาติ, สายนฺหสมยํ น สกฺกจฺจํ กมฺมนฺตํ อธิฏฺฐาติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ องฺเคหิ สมนฺนาคโต ปาปณิโก อภพฺโพ อนธิคตํ วา โภคํ อธิคนฺตุํ, อธิคตํ วา โภคํ ผาตึ กาตุํ.

19. “诸比丘，具足三法的商人，不能获得未得之财，或令已得之财增长。以哪三法？于此，诸比丘，商人上午不认真处理业务，中午不认真处理业务，傍晚不认真处理业务。诸比丘，具足此三法的商人，不能获得未得之财，或令已得之财增长。”

‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อภพฺโพ อนธิคตํ วา กุสลํ ธมฺมํ อธิคนฺตุํ, อธิคตํ วา กุสลํ ธมฺมํ ผาตึ กาตุํ. กตเมหิ ตีหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปุพฺพณฺหสมยํ น สกฺกจฺจํ สมาธินิมิตฺตํ อธิฏฺฐาติ, มชฺฌนฺหิกสมยํ น สกฺกจฺจํ สมาธินิมิตฺตํ อธิฏฺฐาติ, สายนฺหสมยํ น สกฺกจฺจํ สมาธินิมิตฺตํ อธิฏฺฐาติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อภพฺโพ อนธิคตํ วา กุสลํ ธมฺมํ อธิคนฺตุํ, อธิคตํ วา กุสลํ ธมฺมํ ผาตึ กาตุํ.

“诸比丘，正是如此，具足三法的比丘，不能获得未得的善法，或令已得的善法增广。是哪三法呢？诸比丘，于此，比丘于上午时，不认真地建立定相；于中午时，不认真地建立定相；于傍晚时，不认真地建立定相。诸比丘，具足此三法的比丘，不能获得未得的善法，或令已得的善法增广。”

‘‘ตีหิ[Pg.114], ภิกฺขเว, องฺเคหิ สมนฺนาคโต ปาปณิโก ภพฺโพ อนธิคตํ วา โภคํ อธิคนฺตุํ, อธิคตํ วา โภคํ ผาตึ กาตุํ. กตเมหิ ตีหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ปาปณิโก ปุพฺพณฺหสมยํ สกฺกจฺจํ กมฺมนฺตํ อธิฏฺฐาติ, มชฺฌนฺหิกสมยํ…เป… สายนฺหสมยํ สกฺกจฺจํ กมฺมนฺตํ อธิฏฺฐาติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ องฺเคหิ สมนฺนาคโต ปาปณิโก ภพฺโพ อนธิคตํ วา โภคํ อธิคนฺตุํ, อธิคตํ วา โภคํ ผาตึ กาตุํ.

“诸比丘，具足三支的商人，能获得未得的财富，或令已得的财富增广。是哪三支呢？诸比丘，于此，商人于上午时，认真地处理业务；于中午时……乃至……于傍晚时，认真地处理业务。诸比丘，具足此三支的商人，能获得未得的财富，或令已得的财富增广。”

‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ภพฺโพ อนธิคตํ วา กุสลํ ธมฺมํ อธิคนฺตุํ, อธิคตํ วา กุสลํ ธมฺมํ ผาตึ กาตุํ. กตเมหิ ตีหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปุพฺพณฺหสมยํ สกฺกจฺจํ สมาธินิมิตฺตํ อธิฏฺฐาติ, มชฺฌนฺหิกสมยํ…เป… สายนฺหสมยํ สกฺกจฺจํ สมาธินิมิตฺตํ อธิฏฺฐาติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ภพฺโพ อนธิคตํ วา กุสลํ ธมฺมํ อธิคนฺตุํ, อธิคตํ วา กุสลํ ธมฺมํ ผาตึ กาตุ’’นฺติ. นวมํ.

“诸比丘，正是如此，具足三法的比丘，能获得未得的善法，或令已得的善法增广。是哪三法呢？诸比丘，于此，比丘于上午时，认真地建立定相；于中午时……乃至……于傍晚时，认真地建立定相。诸比丘，具足此三法的比丘，能获得未得的善法，或令已得的善法增广。”第九经。

๑๐. ทุติยปาปณิกสุตฺตํ

10. 第二商人经

๒๐. ‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, องฺเคหิ สมนฺนาคโต ปาปณิโก นจิรสฺเสว มหตฺตํ เวปุลฺลตฺตํ ปาปุณาติ โภเคสุ. กตเมหิ ตีหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ปาปณิโก จกฺขุมา จ โหติ วิธุโร จ นิสฺสยสมฺปนฺโน จ. กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปาปณิโก จกฺขุมา โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ปาปณิโก ปณิยํ ชานาติ – ‘อิทํ ปณิยํ เอวํ กีตํ, เอวํ วิกฺกยมานํ, เอตฺตกํ มูลํ ภวิสฺสติ, เอตฺตโก อุทโย’ติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปาปณิโก จกฺขุมา โหติ.

20. “诸比丘，具足三支的商人，不久即能在财富上达到广大、丰裕。以何为三？诸比丘，于此，商人具眼、善巧且具足依靠。诸比丘，商人云何具眼？诸比丘，于此，商人了知商品：‘此商品如此买入，如此卖出，将有这么多的本金，这么多的收益。’诸比丘，商人如是具眼。”

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปาปณิโก วิธุโร โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ปาปณิโก กุสโล โหติ ปณิยํ เกตุญฺจ วิกฺเกตุญฺจ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปาปณิโก วิธุโร โหติ.

“诸比丘，商人云何善巧？诸比丘，于此，商人善于买卖商品。诸比丘，商人如是善巧。”

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปาปณิโก นิสฺสยสมฺปนฺโน โหติ? อิธ ภิกฺขเว, ปาปณิกํ เย เต คหปตี วา คหปติปุตฺตา วา อฑฺฒา มหทฺธนา มหาโภคา เต เอวํ ชานนฺติ – ‘อยํ โข ภวํ ปาปณิโก จกฺขุมา วิธุโร [Pg.115] จ ปฏิพโล ปุตฺตทารญฺจ โปเสตุํ, อมฺหากญฺจ กาเลน กาลํ อนุปฺปทาตุ’นฺติ. เต นํ โภเคหิ นิปตนฺติ – ‘อิโต, สมฺม ปาปณิก, โภเค กริตฺวา ปุตฺตทารญฺจ โปเสหิ, อมฺหากญฺจ กาเลน กาลํ อนุปฺปเทหี’ติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปาปณิโก นิสฺสยสมฺปนฺโน โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ องฺเคหิ สมนฺนาคโต ปาปณิโก นจิรสฺเสว มหตฺตํ เวปุลฺลตฺตํ ปาปุณาติ โภเคสุ.

“诸比丘，商人云何具足依靠？诸比丘，于此，凡是富有、大富、大财的家主或家主子，他们如是了知：‘这位商人具眼、善巧，有能力养育妻儿，也能时时偿付我等收益。’他们便以财富资助他：‘贤友商人，请以此财富营业，养育妻儿，也请时时偿付我等收益。’诸比丘，商人如是具足依靠。诸比丘，具足此三支的商人，不久即能在财富上达到广大、丰裕。”

‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ นจิรสฺเสว มหตฺตํ เวปุลฺลตฺตํ ปาปุณาติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ. กตเมหิ ตีหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ จกฺขุมา จ โหติ วิธุโร จ นิสฺสยสมฺปนฺโน จ. กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ จกฺขุมา โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ‘อิทํ ทุกฺข’นฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อยํ ทุกฺขสมุทโย’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อยํ ทุกฺขนิโรโธ’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ จกฺขุมา โหติ.

“诸比丘，正是如此，具足三法的比丘，于诸善法中，不久即能达到广大、丰裕。是哪三法呢？诸比丘，于此，比丘具慧眼、具胜勤、具足依止。诸比丘，比丘如何具慧眼？诸比丘，于此，比丘如实了知‘此是苦’，如实了知‘此是苦集’，如实了知‘此是苦灭’，如实了知‘此是导向苦灭之道’。诸比丘，比丘就是这样具慧眼。”

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ วิธุโร โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อารทฺธวีริโย วิหรติ อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานาย, กุสลานํ ธมฺมานํ อุปสมฺปทาย, ถามวา ทฬฺหปรกฺกโม อนิกฺขิตฺตธุโร กุสเลสุ ธมฺเมสุ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ วิธุโร โหติ.

“诸比丘，比丘如何具胜勤？诸比丘，于此，比丘为断除诸不善法、为成就诸善法而住于已发起的精进，有实力，坚固精勤，于诸善法中不舍重担。诸比丘，比丘就是这样具胜勤。”

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ นิสฺสยสมฺปนฺโน โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เย เต ภิกฺขู พหุสฺสุตา อาคตาคมา ธมฺมธรา วินยธรา มาติกาธรา เต กาเลน กาลํ อุปสงฺกมิตฺวา ปริปุจฺฉติ ปริปญฺหติ – ‘อิทํ, ภนฺเต, กถํ, อิมสฺส โก อตฺโถ’ติ? ตสฺส เต อายสฺมนฺโต อวิวฏญฺเจว วิวรนฺติ, อนุตฺตานีกตญฺจ อุตฺตานีกโรนฺติ, อเนกวิหิเตสุ จ กงฺขาฐานิเยสุ ธมฺเมสุ กงฺขํ ปฏิวิโนเทนฺติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ นิสฺสยสมฺปนฺโน โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ นจิรสฺเสว มหตฺตํ เวปุลฺลตฺตํ ปาปุณาติ กุสเลสุ ธมฺเมสู’’ติ. ทสมํ.

“诸比丘，比丘如何具足依止？诸比丘，于此，比丘适时前往那些博学多闻、通达传承、持法、持律、持论母的比丘处，请教、详问：‘尊者，此文如何解？此是何义？’那些具寿们便为他开显未开显的，阐明未阐明的，并于种种可疑之事中，为其断除疑惑。诸比丘，比丘就是这样具足依止。诸比丘，具足此三法的比丘，于诸善法中，不久即能达到广大、丰裕。”第十。

รถการวคฺโค ทุติโย.

车匠品第二终。

ปฐมภาณวาโร นิฏฺฐิโต.

第一诵品终。

ตสฺสุทฺทานํ –

其摄颂曰：

ญาโต [Pg.116] สารณีโย ภิกฺขุ, จกฺกวตฺตี สเจตโน;

อปณฺณกตฺตา เทโว จ, ทุเว ปาปณิเกน จาติ.

知名者、应忆念法、有欲比丘、转轮王、萨支达诺、无误行、折磨自身者、天、以及二商人。

๓. ปุคฺคลวคฺโค

3. 个人品

๑. สมิทฺธสุตฺตํ

1. 三弥陀经

๒๑. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. อถ โข อายสฺมา จ สมิทฺโธ อายสฺมา จ มหาโกฏฺฐิโก เยนายสฺมา สาริปุตฺโต เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมตา สาริปุตฺเตน สทฺธึ สมฺโมทึสุ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข อายสฺมนฺตํ สมิทฺธํ อายสฺมา สาริปุตฺโต เอตทโวจ –

21. 如是我闻。一时，世尊住舍卫城(Sāvatthī)祇陀林(Jetavana)给孤独(Anāthapiṇḍika)园。尔时，具寿三弥陀(Samiddha)与具寿大拘絺罗(Mahākoṭṭhika)前往具寿舍利弗(Sāriputta)之处；抵达后，与具寿舍利弗互相致意，交换了亲切友好的问候，然后坐于一旁。具寿舍利弗对坐于一旁的具寿三弥陀如是说：

‘‘ตโยเม, อาวุโส สมิทฺธ, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม ตโย? กายสกฺขี, ทิฏฺฐิปฺปตฺโต, สทฺธาวิมุตฺโต. อิเม โข, อาวุโส, ตโย ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. อิเมสํ, อาวุโส, ติณฺณํ ปุคฺคลานํ กตโม เต ปุคฺคโล ขมติ อภิกฺกนฺตตโร จ ปณีตตโร จา’’ติ?

“贤友三弥陀，世间有此三种人，是确实存在的。是哪三种呢？身证者(kāyasakkhī)、见至者(diṭṭhippatto)、信解脱者(saddhāvimutto)。贤友，此三种人，确实存在于世间。贤友，于此三种人中，你认为哪一种人更为卓越、更为殊胜呢？”

‘‘ตโยเม, อาวุโส สาริปุตฺต, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม ตโย? กายสกฺขี, ทิฏฺฐิปฺปตฺโต, สทฺธาวิมุตฺโต. อิเม โข, อาวุโส, ตโย ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. อิเมสํ, อาวุโส, ติณฺณํ ปุคฺคลานํ ยฺวายํ ปุคฺคโล สทฺธาวิมุตฺโต, อยํ เม ปุคฺคโล ขมติ อิเมสํ ติณฺณํ ปุคฺคลานํ อภิกฺกนฺตตโร จ ปณีตตโร จ. ตํ กิสฺส เหตุ? อิมสฺส, อาวุโส, ปุคฺคลสฺส สทฺธินฺทฺริยํ อธิมตฺต’’นฺติ.

“贤友舍利弗，世间有此三种人，是确实存在的。是哪三种呢？身证者、见至者、信解脱者。贤友，此三种人，确实存在于世间。贤友，于此三种人中，那位信解脱者，我认可此人是三者中最为卓越、最为殊胜的。是何缘故？贤友，因为此人的信根最为增上。”

อถ โข อายสฺมา สาริปุตฺโต อายสฺมนฺตํ มหาโกฏฺฐิกํ เอตทโวจ – ‘‘ตโยเม, อาวุโส โกฏฺฐิก, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ[Pg.117]. กตเม ตโย? กายสกฺขี, ทิฏฺฐิปฺปตฺโต, สทฺธาวิมุตฺโต. อิเม โข, อาวุโส, ตโย ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. อิเมสํ, อาวุโส, ติณฺณํ ปุคฺคลานํ กตโม เต ปุคฺคโล ขมติ อภิกฺกนฺตตโร จ ปณีตตโร จา’’ติ?

尔时，具寿舍利弗对具寿大拘絺罗如是说：“贤友拘絺罗(Koṭṭhika)，世间有此三种人，是确实存在的。是哪三种呢？身证者、见至者、信解脱者。贤友，此三种人，确实存在于世间。贤友，于此三种人中，你认为哪一种人更为卓越、更为殊胜呢？”

‘‘ตโยเม, อาวุโส สาริปุตฺต, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม ตโย? กายสกฺขี, ทิฏฺฐิปฺปตฺโต, สทฺธาวิมุตฺโต. อิเม โข, อาวุโส, ตโย ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. อิเมสํ, อาวุโส, ติณฺณํ ปุคฺคลานํ ยฺวายํ ปุคฺคโล กายสกฺขี, อยํ เม ปุคฺคโล ขมติ อิเมสํ ติณฺณํ ปุคฺคลานํ อภิกฺกนฺตตโร จ ปณีตตโร จ. ตํ กิสฺส เหตุ? อิมสฺส, อาวุโส, ปุคฺคลสฺส สมาธินฺทฺริยํ อธิมตฺต’’นฺติ.

“贤友舍利弗，世间有此三种人，是真实存在的。是哪三种呢？身证者(kāyasakkhī)、见至者(diṭṭhippatto)、信解脱者(saddhāvimutto)。贤友，这三种人确实是真实存在于世间的。贤友，于此三种人中，我喜悦身证者，认为他是此三种人中更卓越、更殊胜的。此是何因？贤友，因为此人的定根增上。”

อถ โข อายสฺมา มหาโกฏฺฐิโก อายสฺมนฺตํ สาริปุตฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ตโยเม, อาวุโส สาริปุตฺต, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม ตโย? กายสกฺขี, ทิฏฺฐิปฺปตฺโต, สทฺธาวิมุตฺโต. อิเม โข, อาวุโส, ตโย ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. อิเมสํ, อาวุโส, ติณฺณํ ปุคฺคลานํ กตโม เต ปุคฺคโล ขมติ อภิกฺกนฺตตโร จ ปณีตตโร จา’’ติ?

尔时，具寿摩诃拘絺罗(Mahākoṭṭhika)对具寿舍利弗说了这番话：“贤友舍利弗，世间有此三种人，是真实存在的。是哪三种呢？身证者、见至者、信解脱者。贤友，这三种人确实是真实存在于世间的。贤友，于此三种人中，你喜悦哪一种人，认为他更卓越、更殊胜呢？”’

‘‘ตโยเม, อาวุโส โกฏฺฐิก, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม ตโย? กายสกฺขี, ทิฏฺฐิปฺปตฺโต, สทฺธาวิมุตฺโต. อิเม โข, อาวุโส, ตโย ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. อิเมสํ, อาวุโส, ติณฺณํ ปุคฺคลานํ ยฺวายํ ปุคฺคโล ทิฏฺฐิปฺปตฺโต, อยํ เม ปุคฺคโล ขมติ อิเมสํ ติณฺณํ ปุคฺคลานํ อภิกฺกนฺตตโร จ ปณีตตโร จ. ตํ กิสฺส เหตุ? อิมสฺส, อาวุโส, ปุคฺคลสฺส ปญฺญินฺทฺริยํ อธิมตฺต’’นฺติ.

“贤友拘絺罗(Koṭṭhika)，世间有此三种人，是真实存在的。是哪三种呢？身证者、见至者、信解脱者。贤友，这三种人确实是真实存在于世间的。贤友，于此三种人中，我喜悦见至者，认为他是此三种人中更卓越、更殊胜的。此是何因？贤友，因为此人的慧根增上。”

อถ โข อายสฺมา สาริปุตฺโต อายสฺมนฺตญฺจ สมิทฺธํ อายสฺมนฺตญฺจ มหาโกฏฺฐิกํ เอตทโวจ – ‘‘พฺยากตํ โข, อาวุโส, อมฺเหหิ สพฺเพเหว ยถาสกํ ปฏิภานํ. อายามาวุโส, เยน ภควา เตนุปสงฺกมิสฺสาม; อุปสงฺกมิตฺวา ภควโต เอตมตฺถํ อาโรเจสฺสาม. ยถา โน ภควา พฺยากริสฺสติ ตถา นํ ธาเรสฺสามา’’ติ. ‘‘เอวมาวุโส’’ติ โข อายสฺมา จ สมิทฺโธ อายสฺมา จ มหาโกฏฺฐิโก อายสฺมโต สาริปุตฺตสฺส [Pg.118] ปจฺจสฺโสสุํ. อถ โข อายสฺมา จ สาริปุตฺโต อายสฺมา จ สมิทฺโธ อายสฺมา จ มหาโกฏฺฐิโก เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา สาริปุตฺโต ยาวตโก อโหสิ อายสฺมตา จ สมิทฺเธน อายสฺมตา จ มหาโกฏฺฐิเกน สทฺธึ กถาสลฺลาโป ตํ สพฺพํ ภควโต อาโรเจสิ.

于是，具寿舍利弗对具寿三弥达(Samiddha)和具寿摩诃拘ṭṭhita(Mahākoṭṭhika)说：“贤友们，我们都已各自依己所见而解释。来吧，贤友们，我们去到世尊那里；抵达后，我们将此事禀告世尊。世尊如何为我们解释，我们就如何受持。”“好的，贤友。”具寿三弥达和具寿摩诃拘ṭṭhita回答了具寿舍利弗。于是，具寿舍利弗、具寿三弥达和具寿摩诃拘ṭṭhita去到世尊那里；抵达后，顶礼世尊，坐于一旁。坐于一旁的具寿舍利弗，将他与具寿三弥达和具寿摩诃拘ṭṭhita之间的所有谈话，全部禀告了世尊。

‘‘น ขฺเวตฺถ, สาริปุตฺต, สุกรํ เอกํเสน พฺยากาตุํ – ‘อยํ อิเมสํ ติณฺณํ ปุคฺคลานํ อภิกฺกนฺตตโร จ ปณีตตโร จา’ติ. ฐานญฺเหตํ, สาริปุตฺต, วิชฺชติ ยฺวายํ ปุคฺคโล สทฺธาวิมุตฺโต สฺวาสฺส อรหตฺตาย ปฏิปนฺโน, ยฺวายํ ปุคฺคโล กายสกฺขี สฺวาสฺส สกทาคามี วา อนาคามี วา, โย จายํ ปุคฺคโล ทิฏฺฐิปฺปตฺโต โสปสฺส สกทาคามี วา อนาคามี วา.

“舍利弗，在此不易断言：‘这三个人中，此人更卓越、更殊胜。’舍利弗，有此情形：信解脱者是为阿罗汉果而行道者，身证者或为一来或为不还，见至者亦或为一来或为不还。”

‘‘น ขฺเวตฺถ, สาริปุตฺต, สุกรํ เอกํเสน พฺยากาตุํ – ‘อยํ อิเมสํ ติณฺณํ ปุคฺคลานํ อภิกฺกนฺตตโร จ ปณีตตโร จา’ติ. ฐานญฺเหตํ, สาริปุตฺต, วิชฺชติ ยฺวายํ ปุคฺคโล กายสกฺขี สฺวาสฺส อรหตฺตาย ปฏิปนฺโน, ยฺวายํ ปุคฺคโล สทฺธาวิมุตฺโต สฺวาสฺส สกทาคามี วา อนาคามี วา, โย จายํ ปุคฺคโล ทิฏฺฐิปฺปตฺโต โสปสฺส สกทาคามี วา อนาคามี วา.

“舍利弗，在此不易断言：‘这三个人中，此人更卓越、更殊胜。’舍利弗，有此情形：身证者是为阿罗汉果而行道者，信解脱者或为一来或为不还，见至者亦或为一来或为不还。”

‘‘น ขฺเวตฺถ, สาริปุตฺต, สุกรํ เอกํเสน พฺยากาตุํ – ‘อยํ อิเมสํ ติณฺณํ ปุคฺคลานํ อภิกฺกนฺตตโร จ ปณีตตโร จา’ติ. ฐานญฺเหตํ, สาริปุตฺต, วิชฺชติ ยฺวายํ ปุคฺคโล ทิฏฺฐิปฺปตฺโต สฺวาสฺส อรหตฺตาย ปฏิปนฺโน, ยฺวายํ ปุคฺคโล สทฺธาวิมุตฺโต สฺวาสฺส สกทาคามี วา อนาคามี วา, โย จายํ ปุคฺคโล กายสกฺขี โสปสฺส สกทาคามี วา อนาคามี วา.

“舍利弗，于此，要确定地解说：‘于此三人中，此人更超胜、更殊妙’，实为不易。舍利弗，有此可能：其见至者，是为阿罗汉果而行道者；其信解脱者，可能是一来者或不还者；其身证者，亦可能是一来者或不还者。”

‘‘น ขฺเวตฺถ, สาริปุตฺต, สุกรํ เอกํเสน พฺยากาตุํ – ‘อยํ อิเมสํ ติณฺณํ ปุคฺคลานํ อภิกฺกนฺตตโร จ ปณีตตโร จา’’’ติ. ปฐมํ.

“舍利弗，于此，要确定地解说：‘于此三人中，此人更超胜、更殊妙’，实为不易。”第一经。

๒. คิลานสุตฺตํ

2. 病者经

๒๒. ‘‘ตโยเม, ภิกฺขเว, คิลานา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม ตโย? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ คิลาโน ลภนฺโต วา สปฺปายานิ โภชนานิ อลภนฺโต วา สปฺปายานิ โภชนานิ, ลภนฺโต วา สปฺปายานิ เภสชฺชานิ อลภนฺโต วา สปฺปายานิ เภสชฺชานิ, ลภนฺโต วา [Pg.119] ปติรูปํ อุปฏฺฐากํ อลภนฺโต วา ปติรูปํ อุปฏฺฐากํ เนว วุฏฺฐาติ ตมฺหา อาพาธา.

22. “诸比丘，世间有此三种病人存在。是哪三种呢？诸比丘，在此，有某类病人，无论获得或未获适宜的食物，无论获得或未获适宜的药物，无论获得或未获合适的侍者，都不能从那疾病中痊愈。”

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ คิลาโน ลภนฺโต วา สปฺปายานิ โภชนานิ อลภนฺโต วา สปฺปายานิ โภชนานิ, ลภนฺโต วา สปฺปายานิ เภสชฺชานิ อลภนฺโต วา สปฺปายานิ เภสชฺชานิ, ลภนฺโต วา ปติรูปํ อุปฏฺฐากํ อลภนฺโต วา ปติรูปํ อุปฏฺฐากํ วุฏฺฐาติ ตมฺหา อาพาธา.

“诸比丘，在此，又有某类病人，无论获得或未获适宜的食物，无论获得或未获适宜的药物，无论获得或未获合适的侍者，都能从那疾病中痊愈。”

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ คิลาโน ลภนฺโตว สปฺปายานิ โภชนานิ โน อลภนฺโต, ลภนฺโตว สปฺปายานิ เภสชฺชานิ โน อลภนฺโต, ลภนฺโตว ปติรูปํ อุปฏฺฐากํ โน อลภนฺโต วุฏฺฐาติ ตมฺหา อาพาธา.

“诸比丘，在此，又有某类病人，唯有获得适宜的食物，唯有获得适宜的药物，唯有获得合适的侍者，才能从那疾病中痊愈。”

‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, ยฺวายํ คิลาโน ลภนฺโตว สปฺปายานิ โภชนานิ โน อลภนฺโต, ลภนฺโตว สปฺปายานิ เภสชฺชานิ โน อลภนฺโต, ลภนฺโตว ปติรูปํ อุปฏฺฐากํ โน อลภนฺโต วุฏฺฐาติ ตมฺหา อาพาธา, อิมํ โข, ภิกฺขเว, คิลานํ ปฏิจฺจ คิลานภตฺตํ อนุญฺญาตํ คิลานเภสชฺชํ อนุญฺญาตํ คิลานุปฏฺฐาโก อนุญฺญาโต. อิมญฺจ ปน, ภิกฺขเว, คิลานํ ปฏิจฺจ อญฺเญปิ คิลานา อุปฏฺฐาตพฺพา. อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย คิลานา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ.

诸比丘，于彼等中，有这样一位病人：唯有获得适宜的食物而非不得时，唯有获得适宜的药物而非不得时，唯有获得合适的侍者而非不得时，才能从那疾病中痊愈。诸比丘，正是缘于这位病人，才允许了病人食、病人药与病人侍者。并且，诸比丘，缘于这位病人，其他的病人也应被照顾。诸比丘，这三类病人确实存在于世间。

‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ตโยเม คิลานูปมา ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม ตโย? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล ลภนฺโต วา ตถาคตํ ทสฺสนาย อลภนฺโต วา ตถาคตํ ทสฺสนาย, ลภนฺโต วา ตถาคตปฺปเวทิตํ ธมฺมวินยํ สวนาย อลภนฺโต วา ตถาคตปฺปเวทิตํ ธมฺมวินยํ สวนาย เนว โอกฺกมติ นิยามํ กุสเลสุ ธมฺเมสุ สมฺมตฺตํ.

诸比丘，正是如此，世间存在这三类如病人般的个人。是哪三类呢？诸比丘，于此，有某个个人，无论得见如来或不得见，无论得闻如来所宣说的法与律或不得闻，都不能进入善法中的正性决定。

‘‘อิธ, ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล ลภนฺโต วา ตถาคตํ ทสฺสนาย อลภนฺโต วา ตถาคตํ ทสฺสนาย, ลภนฺโต วา ตถาคตปฺปเวทิตํ ธมฺมวินยํ สวนาย อลภนฺโต วา ตถาคตปฺปเวทิตํ ธมฺมวินยํ สวนาย โอกฺกมติ นิยามํ กุสเลสุ ธมฺเมสุ สมฺมตฺตํ.

再者，诸比丘，于此，有某个个人，无论得见如来或不得见，无论得闻如来所宣说的法与律或不得闻，他都能进入善法中的正性决定。

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล ลภนฺโตว ตถาคตํ ทสฺสนาย โน อลภนฺโต, ลภนฺโตว ตถาคตปฺปเวทิตํ ธมฺมวินยํ สวนาย โน อลภนฺโต โอกฺกมติ นิยามํ กุสเลสุ ธมฺเมสุ สมฺมตฺตํ.

再者，诸比丘，于此，有某个个人：唯有得见如来而非不得见时，唯有得闻如来所宣说的法与律而非不得闻时，他才能进入善法中的正性决定。

‘‘ตตฺร[Pg.120], ภิกฺขเว, ยฺวายํ ปุคฺคโล ลภนฺโตว ตถาคตํ ทสฺสนาย โน อลภนฺโต, ลภนฺโตว ตถาคตปฺปเวทิตํ ธมฺมวินยํ สวนาย โน อลภนฺโต โอกฺกมติ นิยามํ กุสเลสุ ธมฺเมสุ สมฺมตฺตํ, อิมํ โข ภิกฺขเว, ปุคฺคลํ ปฏิจฺจ ธมฺมเทสนา อนุญฺญาตา. อิมญฺจ ปน, ภิกฺขเว, ปุคฺคลํ ปฏิจฺจ อญฺเญสมฺปิ ธมฺโม เทเสตพฺโพ. ‘‘อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย คิลานูปมา ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’นฺติ. ทุติยํ.

“诸比丘，在那当中，有这样一个人，他唯有得见如来而非不得见时，唯有得闻如来所宣说的法与律而非不得闻时，才进入善法中的正性决定。诸比丘，正是缘于这个人，才允许说法。而且，诸比丘，缘于这个人，也应为其他人说法。诸比丘，这三种如病者的人，在世间真实存在。”第二经。

๓. สงฺขารสุตฺตํ

3. 行经

๒๓. ‘‘ตโยเม, ภิกฺขเว, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม ตโย? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล สพฺยาพชฺฌํ กายสงฺขารํ อภิสงฺขโรติ, สพฺยาพชฺฌํ วจีสงฺขารํ อภิสงฺขโรติ, สพฺยาพชฺฌํ มโนสงฺขารํ อภิสงฺขโรติ. โส สพฺยาพชฺฌํ กายสงฺขารํ อภิสงฺขริตฺวา, สพฺยาพชฺฌํ วจีสงฺขารํ อภิสงฺขริตฺวา, สพฺยาพชฺฌํ มโนสงฺขารํ อภิสงฺขริตฺวา สพฺยาพชฺฌํ โลกํ อุปปชฺชติ. ตเมนํ สพฺยาพชฺฌํ โลกํ อุปปนฺนํ สมานํ สพฺยาพชฺฌา ผสฺสา ผุสนฺติ. โส สพฺยาพชฺเฌหิ ผสฺเสหิ ผุฏฺโฐ สมาโน สพฺยาพชฺฌํ เวทนํ เวทยติ เอกนฺตทุกฺขํ, เสยฺยถาปิ สตฺตา เนรยิกา.

23. “比丘们，世间有此三种人存在、出现。是哪三种呢？在此，比丘们，有一种人造作有恼害的身行、语行与意行。他造作了有恼害的身行、语行与意行后，便往生到有恼害的世界。当他往生到有恼害的世界时，有恼害的触就会触及他。他被有恼害的触所触及时，便感受着有恼害且纯粹是苦的感受，犹如地狱的众生。”

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อพฺยาพชฺฌํ กายสงฺขารํ อภิสงฺขโรติ, อพฺยาพชฺฌํ วจีสงฺขารํ อภิสงฺขโรติ, อพฺยาพชฺฌํ มโนสงฺขารํ อภิสงฺขโรติ. โส อพฺยาพชฺฌํ กายสงฺขารํ อภิสงฺขริตฺวา, อพฺยาพชฺฌํ วจีสงฺขารํ อภิสงฺขริตฺวา, อพฺยาพชฺฌํ มโนสงฺขารํ อภิสงฺขริตฺวา อพฺยาพชฺฌํ โลกํ อุปปชฺชติ. ตเมนํ อพฺยาพชฺฌํ โลกํ อุปปนฺนํ สมานํ อพฺยาพชฺฌา ผสฺสา ผุสนฺติ. โส อพฺยาพชฺเฌหิ ผสฺเสหิ ผุฏฺโฐ สมาโน อพฺยาพชฺฌํ เวทนํ เวทยติ เอกนฺตสุขํ, เสยฺยถาปิ เทวา สุภกิณฺหา.

“再者，诸比丘，在此，某个个人造作无恼的身行、无恼的语行、无恼的意行。他造作了无恼的身行、无恼的语行、无恼的意行后，投生于无恼的世界。当他投生于无恼的世界时，无恼的触触及他。他被无恼的触所触时，感受无恼的、纯一为乐的感受，犹如遍净天(Subhakiṇhā)的诸天。”

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล สพฺยาพชฺฌมฺปิ อพฺยาพชฺฌมฺปิ กายสงฺขารํ อภิสงฺขโรติ, สพฺยาพชฺฌมฺปิ อพฺยาพชฺฌมฺปิ วจีสงฺขารํ อภิสงฺขโรติ, สพฺยาพชฺฌมฺปิ อพฺยาพชฺฌมฺปิ มโนสงฺขารํ อภิสงฺขโรติ. โส สพฺยาพชฺฌมฺปิ อพฺยาพชฺฌมฺปิ กายสงฺขารํ อภิสงฺขริตฺวา, สพฺยาพชฺฌมฺปิ อพฺยาพชฺฌมฺปิ วจีสงฺขารํ อภิสงฺขริตฺวา, สพฺยาพชฺฌมฺปิ อพฺยาพชฺฌมฺปิ มโนสงฺขารํ อภิสงฺขริตฺวา สพฺยาพชฺฌมฺปิ อพฺยาพชฺฌมฺปิ โลกํ อุปปชฺชติ. ตเมนํ สพฺยาพชฺฌมฺปิ อพฺยาพชฺฌมฺปิ โลกํ [Pg.121] อุปปนฺนํ สมานํ สพฺยาพชฺฌาปิ อพฺยาพชฺฌาปิ ผสฺสา ผุสนฺติ. โส สพฺยาพชฺเฌหิปิ อพฺยาพชฺเฌหิปิ ผสฺเสหิ ผุฏฺโฐ สมาโน สพฺยาพชฺฌมฺปิ อพฺยาพชฺฌมฺปิ เวทนํ เวทยติ โวกิณฺณสุขทุกฺขํ, เสยฺยถาปิ มนุสฺสา เอกจฺเจ จ เทวา เอกจฺเจ จ วินิปาติกา. อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’นฺติ. ตติยํ.

“再者，诸比丘，在此，某个个人造作有恼亦无恼的身行、有恼亦无恼的语行、有恼亦无恼的意行。他造作了有恼亦无恼的身行、有恼亦无恼的语行、有恼亦无恼的意行后，投生于有恼亦无恼的世界。当他投生于有恼亦无恼的世界时，有恼与无恼的触都触及他。他被有恼与无恼的触所触时，感受有恼亦无恼的、苦乐交织的感受，犹如某些人、某些天神与某些堕恶趣者(vinipātika)。诸比丘，这三种人，在世间真实存在。”第三经。

๔. พหุการสุตฺตํ

4. 多饶益经

๒๔. ‘‘ตโยเม, ภิกฺขเว, ปุคฺคลา ปุคฺคลสฺส พหุการา. กตเม ตโย? ยํ, ภิกฺขเว, ปุคฺคลํ อาคมฺม ปุคฺคโล พุทฺธํ สรณํ คโต โหติ, ธมฺมํ สรณํ คโต โหติ, สงฺฆํ สรณํ คโต โหติ; อยํ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อิมสฺส ปุคฺคลสฺส พหุกาโร.

24. “诸比丘，有三种人，对他人有大助益。是哪三种呢？诸比丘，若有人依止某人而归依佛、归依法、归依僧，诸比丘，这个人对那个人有大助益。

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ยํ ปุคฺคลํ อาคมฺม ปุคฺคโล ‘อิทํ ทุกฺข’นฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อยํ ทุกฺขสมุทโย’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อยํ ทุกฺขนิโรโธ’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ; อยํ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อิมสฺส ปุคฺคลสฺส พหุกาโร.

“再者，诸比丘，若有人依止某人而如实了知‘此是苦’，如实了知‘此是苦集’，如实了知‘此是苦灭’，如实了知‘此是导向苦灭之道’；诸比丘，这个人对那个人有大助益。

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ยํ ปุคฺคลํ อาคมฺม ปุคฺคโล อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ; อยํ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อิมสฺส ปุคฺคลสฺส พหุกาโร. อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย ปุคฺคลา ปุคฺคลสฺส พหุการา.

“再者，诸比丘，若有人依止某人，因诸漏已尽，于现法中，亲自以证智作证，具足住于无漏的心解脱、慧解脱；诸比丘，这个人对那个人有大助益。诸比丘，这三种人，确实对他人有大助益。

‘‘อิเมหิ จ ปน, ภิกฺขเว, ตีหิ ปุคฺคเลหิ อิมสฺส ปุคฺคลสฺส นตฺถญฺโญ ปุคฺคโล พหุกาโรติ วทามิ. อิเมสํ ปน, ภิกฺขเว, ติณฺณํ ปุคฺคลานํ อิมินา ปุคฺคเลน น สุปฺปติการํ วทามิ, ยทิทํ อภิวาทนปจฺจุฏฺฐานอญฺชลิกมฺมสามีจิกมฺมจีวรปิณฺฑปาตเสนาสน-คิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานุปฺปทาเนนา’’ติ. จตุตฺถํ.

“诸比丘，我宣说：对于这个人，除了这三个人，再没有其他更有助益的人了。诸比丘，我又宣说，这个人即使通过礼敬、起迎、合掌、恭敬之行，以及施予衣、食、卧具、病缘医药资具，也难以很好地回报这三个人。”第四经。

๕. วชิรูปมสุตฺตํ

5. 金刚本行

๒๕. ‘‘ตโยเม, ภิกฺขเว, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม ตโย? อรุกูปมจิตฺโต ปุคฺคโล, วิชฺชูปมจิตฺโต ปุคฺคโล, วชิรูปมจิตฺโต ปุคฺคโล. กตโม จ, ภิกฺขเว, อรุกูปมจิตฺโต ปุคฺคโล? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล โกธโน โหติ อุปายาสพหุโล อปฺปมฺปิ [Pg.122] วุตฺโต สมาโน อภิสชฺชติ กุปฺปติ พฺยาปชฺชติ ปติตฺถียติ โกปญฺจ โทสญฺจ อปฺปจฺจยญฺจ ปาตุกโรติ. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, ทุฏฺฐารุโก กฏฺเฐน วา กฐลาย วา ฆฏฺฏิโต ภิยฺโยโสมตฺตาย อาสวํ เทติ ; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล โกธโน โหติ อุปายาสพหุโล อปฺปมฺปิ วุตฺโต สมาโน อภิสชฺชติ กุปฺปติ พฺยาปชฺชติ ปติตฺถียติ โกปญฺจ โทสญฺจ อปฺปจฺจยญฺจ ปาตุกโรติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, อรุกูปมจิตฺโต ปุคฺคโล.

25. “比丘们，世间有这三种人存在。是哪三种呢？心如恶疮之人、心如闪电之人、心如金刚之人。比丘们，何为心如恶疮之人？比丘们，于此，某一类人易怒、多有恼害，即使稍被言说，亦会愤恨、动怒、生嗔、固执，并显露忿怒、憎恨与不悦。比丘们，譬如恶疮，被木棍或瓦片碰触，便流出更多脓水；正是如此，比丘们，于此，某一类人易怒、多有恼害，即使稍被言说，亦会愤恨、动怒、生嗔、固执，并显露忿怒、憎恨与不悦。比丘们，此人被称为心如恶疮之人。”

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, วิชฺชูปมจิตฺโต ปุคฺคโล? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล ‘อิทํ ทุกฺข’นฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อยํ ทุกฺขสมุทโย’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อยํ ทุกฺขนิโรโธ’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ. เสยฺยถาปิ ภิกฺขเว, จกฺขุมา ปุริโส รตฺตนฺธการติมิสายํ วิชฺชนฺตริกาย รูปานิ ปสฺเสยฺย; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล ‘อิทํ ทุกฺข’นฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ…เป… ‘อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, วิชฺชูปมจิตฺโต ปุคฺคโล.

“比丘们，何为心如闪电之人？比丘们，于此，某一类人如实了知‘此是苦’，如实了知‘此是苦集’，如实了知‘此是苦灭’，如实了知‘此是导向苦灭之道’。比丘们，譬如有眼之人，在极黑的夜晚，于闪电之间得见诸色；正是如此，比丘们，于此，某一类人如实了知‘此是苦’……如实了知‘此是导向苦灭之道’。比丘们，此人被称为心如闪电之人。”

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, วชิรูปมจิตฺโต ปุคฺคโล? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, วชิรสฺส นตฺถิ กิญฺจิ อเภชฺชํ มณิ วา ปาสาโณ วา; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล อาสวานํ ขยา…เป… อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, วชิรูปมจิตฺโต ปุคฺคโล. ‘อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’’นฺติ. ปญฺจมํ.

“诸比丘，什么是心如金刚之人呢？诸比丘，于此，有某人因诸漏已尽，于现法中自知自证，具足并安住于无漏的心解脱、慧解脱。诸比丘，犹如金刚，没有什么东西是它不能摧毁的，无论是宝石还是岩石；正是如此，诸比丘，于此，有某人因诸漏已尽……具足而住。诸比丘，此人被称为心如金刚之人。诸比丘，这三种人确实存在于世间。”第五经。

๖. เสวิตพฺพสุตฺตํ

6. 应亲近经

๒๖. ‘‘ตโยเม, ภิกฺขเว, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม ตโย? อตฺถิ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล น เสวิตพฺโพ น ภชิตพฺโพ น ปยิรุปาสิตพฺโพ. อตฺถิ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล เสวิตพฺโพ ภชิตพฺโพ ปยิรุปาสิตพฺโพ. อตฺถิ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา เสวิตพฺโพ ภชิตพฺโพ ปยิรุปาสิตพฺโพ. กตโม จ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล [Pg.123] น เสวิตพฺโพ น ภชิตพฺโพ น ปยิรุปาสิตพฺโพ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล หีโน โหติ สีเลน สมาธินา ปญฺญาย. เอวรูโป, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล น เสวิตพฺโพ น ภชิตพฺโพ น ปยิรุปาสิตพฺโพ อญฺญตฺร อนุทฺทยา อญฺญตฺร อนุกมฺปา.

26. “诸比丘，有这三种人存在于世间。是哪三种呢？诸比丘，有一种人不应亲近、不应结交、不应侍奉。诸比丘，有一种人应当亲近、应当结交、应当侍奉。诸比丘，有一种人应当恭敬、尊重地亲近、结交、侍奉。诸比丘，哪一种人是不应亲近、不应结交、不应侍奉的呢？诸比丘，于此，有某人在戒、定、慧方面是低劣的。诸比丘，这样的人，除了出于怜悯、出于慈悲之外，不应亲近、不应结交、不应侍奉。”

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล เสวิตพฺโพ ภชิตพฺโพ ปยิรุปาสิตพฺโพ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล สทิโส โหติ สีเลน สมาธินา ปญฺญาย. เอวรูโป, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล เสวิตพฺโพ ภชิตพฺโพ ปยิรุปาสิตพฺโพ. ตํ กิสฺส เหตุ? สีลสามญฺญคตานํ สตํ สีลกถา จ โน ภวิสฺสติ, สา จ โน ปวตฺตินี ภวิสฺสติ, สา จ โน ผาสุ ภวิสฺสติ. สมาธิสามญฺญคตานํ สตํ สมาธิกถา จ โน ภวิสฺสติ, สา จ โน ปวตฺตินี ภวิสฺสติ, สา จ โน ผาสุ ภวิสฺสติ. ปญฺญาสามญฺญคตานํ สตํ ปญฺญากถา จ โน ภวิสฺสติ, สา จ โน ปวตฺตินี ภวิสฺสติ, สา จ โน ผาสุ ภวิสฺสตีติ. ตสฺมา เอวรูโป ปุคฺคโล เสวิตพฺโพ ภชิตพฺโพ ปยิรุปาสิตพฺโพ.

“诸比丘，哪一种人是应亲近、应交往、应侍奉的呢？诸比丘，于此，有某人在戒、定、慧方面与自己相同。诸比丘，这样的人是应亲近、应交往、应侍奉的。这是什么原因呢？因为我们戒行相同，将会有关于戒的谈论，那谈论将会持续，也将会令我们安适。我们定力相同，将会有关于定的谈论，那谈论将会持续，也将会令我们安适。我们智慧相同，将会有关于慧的谈论，那谈论将会持续，也将会令我们安适。因此，这样的人是应亲近、应交往、应侍奉的。”

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา เสวิตพฺโพ ภชิตพฺโพ ปยิรุปาสิตพฺโพ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อธิโก โหติ สีเลน สมาธินา ปญฺญาย. เอวรูโป, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา เสวิตพฺโพ ภชิตพฺโพ ปยิรุปาสิตพฺโพ. ตํ กิสฺส เหตุ? อิติ อปริปูรํ วา สีลกฺขนฺธํ ปริปูเรสฺสามิ, ปริปูรํ วา สีลกฺขนฺธํ ตตฺถ ตตฺถ ปญฺญาย อนุคฺคเหสฺสามิ; อปริปูรํ วา สมาธิกฺขนฺธํ ปริปูเรสฺสามิ, ปริปูรํ วา สมาธิกฺขนฺธํ ตตฺถ ตตฺถ ปญฺญาย อนุคฺคเหสฺสามิ; อปริปูรํ วา ปญฺญากฺขนฺธํ ปริปูเรสฺสามิ, ปริปูรํ วา ปญฺญากฺขนฺธํ ตตฺถ ตตฺถ ปญฺญาย อนุคฺคเหสฺสามีติ. ตสฺมา เอวรูโป ปุคฺคโล สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา เสวิตพฺโพ ภชิตพฺโพ ปยิรุปาสิตพฺโพ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’นฺติ.

“诸比丘，哪一种人是应恭敬、尊重后，再亲近、交往、侍奉的呢？诸比丘，于此，有某人在戒、定、慧方面超越自己。诸比丘，这样的人是应恭敬、尊重后，再亲近、交往、侍奉的。这是什么原因呢？因为他思惟：‘我将令未圆满的戒蕴得以圆满，对已圆满的戒蕴，则于彼彼处以慧扶助之；我将令未圆满的定蕴得以圆满，对已圆满的定蕴，则于彼彼处以慧扶助之；我将令未圆满的慧蕴得以圆满，对已圆满的慧蕴，则于彼彼处以慧扶助之。’因此，这样的人是应恭敬、尊重后，再亲近、交往、侍奉的。诸比丘，这三种人，确实存在于世间。”

‘‘นิหียติ ปุริโส นิหีนเสวี,น จ หาเยถ กทาจิ ตุลฺยเสวี;

เสฏฺฐมุปนมํ อุเทติ ขิปฺปํ,ตสฺมา อตฺตโน อุตฺตรึ ภเชถา’’ติ. ฉฏฺฐํ;

“亲近卑劣者，人即衰退；亲近同等者，则不致衰退；趋近贤胜者，迅速提升。是故，应亲近胜于己者。”第六。

๗. ชิคุจฺฉิตพฺพสุตฺตํ

7. 应嫌恶经

๒๗. ‘‘ตโยเม[Pg.124], ภิกฺขเว, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม ตโย? อตฺถิ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ชิคุจฺฉิตพฺโพ น เสวิตพฺโพ น ภชิตพฺโพ น ปยิรุปาสิตพฺโพ. อตฺถิ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อชฺฌุเปกฺขิตพฺโพ น เสวิตพฺโพ น ภชิตพฺโพ น ปยิรุปาสิตพฺโพ. อตฺถิ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล เสวิตพฺโพ ภชิตพฺโพ ปยิรุปาสิตพฺโพ. กตโม จ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ชิคุจฺฉิตพฺโพ น เสวิตพฺโพ น ภชิตพฺโพ น ปยิรุปาสิตพฺโพ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล ทุสฺสีโล โหติ ปาปธมฺโม อสุจิ สงฺกสฺสรสมาจาโร ปฏิจฺฉนฺนกมฺมนฺโต, อสฺสมโณ สมณปฏิญฺโญ, อพฺรหฺมจารี พฺรหฺมจาริปฏิญฺโญ, อนฺโตปูติ อวสฺสุโต กสมฺพุชาโต. เอวรูโป, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ชิคุจฺฉิตพฺโพ น เสวิตพฺโพ น ภชิตพฺโพ น ปยิรุปาสิตพฺโพ. ตํ กิสฺส เหตุ? กิญฺจาปิ, ภิกฺขเว, เอวรูปสฺส ปุคฺคลสฺส น ทิฏฺฐานุคตึ อาปชฺชติ, อถ โข นํ ปาปโก กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคจฺฉติ – ‘ปาปมิตฺโต ปุริสปุคฺคโล ปาปสหาโย ปาปสมฺปวงฺโก’ติ. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, อหิ คูถคโต กิญฺจาปิ น ทํสติ, อถ โข นํ มกฺเขติ; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, กิญฺจาปิ เอวรูปสฺส ปุคฺคลสฺส น ทิฏฺฐานุคตึ อาปชฺชติ, อถ โข นํ ปาปโก กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคจฺฉติ – ‘ปาปมิตฺโต ปุริสปุคฺคโล ปาปสหาโย ปาปสมฺปวงฺโก’ติ. ตสฺมา เอวรูโป ปุคฺคโล ชิคุจฺฉิตพฺโพ น เสวิตพฺโพ น ภชิตพฺโพ น ปยิรุปาสิตพฺโพ.

27. “诸比丘，世间有此三种人存在。是哪三种呢？诸比丘，有一种人应予厌恶，不应亲近、不应交往、不应侍奉。诸比丘，有一种人应予舍置，不应亲近、不应交往、不应侍奉。诸比丘，有一种人应予亲近、应予交往、应予侍奉。诸比丘，什么样的人应予厌恶，不应亲近、不应交往、不应侍奉呢？诸比丘，此处，有一类人是破戒、恶法、不净、行为可疑、隐蔽其行，非沙门而自称沙门，非梵行者而自称梵行者，他内里腐败、有漏、已成秽物。诸比丘，这样的人应予厌恶，不应亲近、不应交往、不应侍奉。这是什么原因呢？诸比丘，即使不仿效此人的行为，恶名也会传扬开来——‘此人交恶友，结恶伴，倾向于恶人’。诸比丘，譬如蛇进入粪堆，即使不咬人，也会使人沾染污秽；同样地，诸比丘，即使不仿效此人的行为，恶名也会传扬开来——‘此人交恶友，结恶伴，倾向于恶人’。因此，这样的人应予厌恶，不应亲近、不应交往、不应侍奉。”

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อชฺฌุเปกฺขิตพฺโพ น เสวิตพฺโพ น ภชิตพฺโพ น ปยิรุปาสิตพฺโพ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล โกธโน โหติ อุปายาสพหุโล, อปฺปมฺปิ วุตฺโต สมาโน อภิสชฺชติ กุปฺปติ พฺยาปชฺชติ ปติตฺถียติ, โกปญฺจ โทสญฺจ อปฺปจฺจยญฺจ ปาตุกโรติ. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, ทุฏฺฐารุโก กฏฺเฐน วา กฐลาย วา ฆฏฺฏิโต ภิยฺโยโสมตฺตาย อาสวํ เทติ; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว…เป… เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, ตินฺทุกาลาตํ กฏฺเฐน วา กฐลาย วา ฆฏฺฏิตํ ภิยฺโยโสมตฺตาย จิจฺจิฏายติ จิฏิจิฏายติ; เอวเมวํ โข ภิกฺขเว…เป… เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, คูถกูโป กฏฺเฐน วา กฐลาย วา ฆฏฺฏิโต ภิยฺโยโสมตฺตาย ทุคฺคนฺโธ โหติ; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล [Pg.125] โกธโน โหติ อุปายาสพหุโล, อปฺปมฺปิ วุตฺโต สมาโน อภิสชฺชติ กุปฺปติ พฺยาปชฺชติ ปติตฺถียติ, โกปญฺจ โทสญฺจ อปฺปจฺจยญฺจ ปาตุกโรติ. เอวรูโป, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อชฺฌุเปกฺขิตพฺโพ น เสวิตพฺโพ น ภชิตพฺโพ น ปยิรุปาสิตพฺโพ. ตํ กิสฺส เหตุ? อกฺโกเสยฺยปิ มํ ปริภาเสยฺยปิ มํ อนตฺถมฺปิ มํ กเรยฺยาติ. ตสฺมา เอวรูโป ปุคฺคโล อชฺฌุเปกฺขิตพฺโพ น เสวิตพฺโพ น ภชิตพฺโพ น ปยิรุปาสิตพฺโพ.

诸比丘，什么样的人应予舍置，不应亲近、不应交往、不应侍奉呢？诸比丘，于此，有一类人易怒，多有烦恼；即使被稍微说一点，也会愤恨、发怒、心怀嗔恚、态度强硬，并显露其愤怒、嗔恚与不满。诸比丘，譬如恶疮，被木棍或瓦片触碰，就会流出更多的脓血；同样地，诸比丘……譬如丁度迦(tinduka)木的火炭，被木棍或瓦片拨动，就会更噼啪作响；同样地，诸比丘……譬如粪坑，被木棍或瓦片搅动，就会散发出更浓的恶臭；同样地，诸比丘，于此有一类人易怒，多有烦恼；即使被稍微说一点，也会愤恨、发怒、心怀嗔恚、态度强硬，并显露其愤怒、嗔恚与不满。诸比丘，这样的人应予舍置，不应亲近、不应交往、不应侍奉。这是什么原因呢？因为想：“他可能会辱骂我、呵斥我、伤害我。”因此，这样的人应予舍置，不应亲近、不应交往、不应侍奉。

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล เสวิตพฺโพ ภชิตพฺโพ ปยิรุปาสิตพฺโพ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล สีลวา โหติ กลฺยาณธมฺโม. เอวรูโป, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล เสวิตพฺโพ ภชิตพฺโพ ปยิรุปาสิตพฺโพ. ตํ กิสฺส เหตุ? กิญฺจาปิ, ภิกฺขเว, เอวรูปสฺส ปุคฺคลสฺส น ทิฏฺฐานุคตึ อาปชฺชติ, อถ โข นํ กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคจฺฉติ – ‘กลฺยาณมิตฺโต ปุริสปุคฺคโล กลฺยาณสหาโย กลฺยาณสมฺปวงฺโก’ติ. ตสฺมา เอวรูโป ปุคฺคโล เสวิตพฺโพ ภชิตพฺโพ ปยิรุปาสิตพฺโพ. ‘อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’’นฺติ.

诸比丘，应亲近、应交往、应侍奉的是哪种人呢？诸比丘，于此，有某个人具戒、具善法。诸比丘，这样的人应予亲近、应予交往、应予侍奉。此是何因？诸比丘，即使没有效仿此等人的所见所行，但善美的声誉也会传扬开来，说他：“此人有善友，有善伴，倾向于善人。”因此，这样的人应予亲近、应予交往、应予侍奉。诸比丘，此三种人确实存在于世间。

‘‘นิหียติ ปุริโส นิหีนเสวี,น จ หาเยถ กทาจิ ตุลฺยเสวี;

เสฏฺฐมุปนมํ อุเทติ ขิปฺปํ,ตสฺมา อตฺตโน อุตฺตรึ ภเชถา’’ติ. สตฺตมํ;

“亲近卑劣者，人则堕落；若交平等辈，则不退堕；亲近最胜者，速得提升；是故当亲近，胜己之人。”第七。

๘. คูถภาณีสุตฺตํ

8. 粪语经

๒๘. ‘‘ตโยเม, ภิกฺขเว, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม ตโย? คูถภาณี, ปุปฺผภาณี, มธุภาณี. กตโม จ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล คูถภาณี? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล สภคฺคโต วา ปริสคฺคโต วา ญาติมชฺฌคโต วา ปูคมชฺฌคโต วา ราชกุลมชฺฌคโต วา อภินีโต สกฺขิปุฏฺโฐ – ‘เอหมฺโภ ปุริส, ยํ ชานาสิ ตํ วเทหี’ติ. โส อชานํ วา อาห ‘ชานามี’ติ, ชานํ วา อาห ‘น ชานามี’ติ, อปสฺสํ วา อาห ‘ปสฺสามี’ติ, ปสฺสํ วา อาห ‘น [Pg.126] ปสฺสามี’ติ ; อิติ อตฺตเหตุ วา ปรเหตุ วา อามิสกิญฺจิกฺขเหตุ วา สมฺปชานมุสา ภาสิตา โหติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล คูถภาณี.

28. 诸比丘，世间有此三种人存在。是哪三种呢？说粪语者、说花语者、说蜜语者。诸比丘，何谓说粪语者？诸比丘，在此，某人在集会中、聚会中、亲族中、团体中、王族中，被带来作证，被询问：“喂，先生，你所知道的就说出来。”他不知道却说“我知道”，知道却说“我不知道”；没看见却说“我看见”，看见却说“我没看见”；如此，为了自己，或为他人，或为些微利益，明知故说妄语。诸比丘，此人被称为说粪语者。

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ปุปฺผภาณี? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล สภคฺคโต วา ปริสคฺคโต วา ญาติมชฺฌคโต วา ปูคมชฺฌคโต วา ราชกุลมชฺฌคโต วา อภินีโต สกฺขิปุฏฺโฐ – ‘เอหมฺโภ ปุริส, ยํ ปชานาสิ ตํ วเทหี’ติ, โส อชานํ วา อาห ‘น ชานามี’ติ, ชานํ วา อาห ‘ชานามี’ติ, อปสฺสํ วา อาห ‘น ปสฺสามี’ติ, ปสฺสํ วา อาห ‘ปสฺสามี’ติ; อิติ อตฺตเหตุ วา ปรเหตุ วา อามิสกิญฺจิกฺขเหตุ วา น สมฺปชานมุสา ภาสิตา โหติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ปุปฺผภาณี.

诸比丘，何谓说花语之人？诸比丘，在此，某人在集会中、聚会中、亲族中、团体中或王族中，被带来作证，被询问：“喂，贤人，你所知道的就说出来。”他不知道就说“我不知道”，知道就说“我知道”；没看见就说“我没看见”，看见就说“我看见”；如此，他不会为了自己，或为他人，或为任何些微利益，而故意说妄语。诸比丘，此人被称为说花语之人。

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล มธุภาณี? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล ผรุสํ วาจํ ปหาย ผรุสาย วาจาย ปฏิวิรโต โหติ; ยา สา วาจา เนลา กณฺณสุขา เปมนียา หทยงฺคมา โปรี พหุชนกนฺตา พหุชนมนาปา ตถารูปึ วาจํ ภาสิตา โหติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล มธุภาณี. อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’นฺติ. อฏฺฐมํ.

诸比丘，何谓说蜜语之人？诸比丘，在此，某人舍弃粗恶语，远离粗恶语；他所说的言语无过失、悦耳、惹人爱慕、深入人心、文雅、为众人所喜爱、令众人喜悦。诸比丘，此人被称为说蜜语之人。诸比丘，此三种人确实存在于世间。第八。

๙. อนฺธสุตฺตํ

9. 盲人经

๒๙. ‘‘ตโยเม, ภิกฺขเว, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม ตโย? อนฺโธ, เอกจกฺขุ, ทฺวิจกฺขุ. กตโม จ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อนฺโธ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺจสฺส ปุคฺคลสฺส ตถารูปํ จกฺขุ น โหติ ยถารูเปน จกฺขุนา อนธิคตํ วา โภคํ อธิคจฺเฉยฺย อธิคตํ วา โภคํ ผาตึ กเรยฺย ; ตถารูปมฺปิสฺส จกฺขุ น โหติ ยถารูเปน จกฺขุนา กุสลากุสเล ธมฺเม ชาเนยฺย, สาวชฺชานวชฺเช ธมฺเม ชาเนยฺย, หีนปฺปณีเต ธมฺเม ชาเนยฺย, กณฺหสุกฺกสปฺปฏิภาเค ธมฺเม ชาเนยฺย. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อนฺโธ.

29. 诸比丘，此三种人确实存在于世间。是哪三种呢？盲者、一目者、二目者。诸比丘，何谓盲者？诸比丘，在此，某人没有那种眼睛，以之可以获得未得之财，或使已得之财增益；他也没有那种眼睛，以之可以了知善与不善法、有罪与无罪法、劣与胜法、黑白相对法。诸比丘，此人被称为盲者。

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล เอกจกฺขุ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺจสฺส ปุคฺคลสฺส ตถารูปํ จกฺขุ โหติ ยถารูเปน จกฺขุนา อนธิคตํ วา โภคํ [Pg.127] อธิคจฺเฉยฺย อธิคตํ วา โภคํ ผาตึ กเรยฺย; ตถารูปํ ปนสฺส จกฺขุ น โหติ ยถารูเปน จกฺขุนา กุสลากุสเล ธมฺเม ชาเนยฺย, สาวชฺชานวชฺเช ธมฺเม ชาเนยฺย, หีนปฺปณีเต ธมฺเม ชาเนยฺย, กณฺหสุกฺกสปฺปฏิภาเค ธมฺเม ชาเนยฺย. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล เอกจกฺขุ.

诸比丘，何为独眼之人？诸比丘，于此，有某人具如是之眼，能以之获得未得之财富，或令已得之财富增长；然彼无如是之眼，能以之了知善与不善法、有罪与无罪法、劣与胜法、黑白相对法。诸比丘，此谓独眼之人。

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ทฺวิจกฺขุ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺจสฺส ปุคฺคลสฺส ตถารูปํ จกฺขุ โหติ ยถารูเปน จกฺขุนา อนธิคตํ วา โภคํ อธิคจฺเฉยฺย, อธิคตํ วา โภคํ ผาตึ กเรยฺย; ตถารูปมฺปิสฺส จกฺขุ โหติ ยถารูเปน จกฺขุนา กุสลากุสเล ธมฺเม ชาเนยฺย; สาวชฺชานวชฺเช ธมฺเม ชาเนยฺย, หีนปฺปณีเต ธมฺเม ชาเนยฺย, กณฺหสุกฺกสปฺปฏิภาเค ธมฺเม ชาเนยฺย. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ทฺวิจกฺขุ. ‘อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’’นฺติ.

诸比丘，何为双眼之人？诸比丘，于此，有某人具如是之眼，能以之获得未得之财富，或令已得之财富增长；彼亦具如是之眼，能以之了知善与不善法、有罪与无罪法、劣与胜法、黑白相对法。诸比丘，此谓双眼之人。诸比丘，此三类人，确实存在于世间。

‘‘น เจว โภคา ตถารูปา, น จ ปุญฺญานิ กุพฺพติ;

อุภยตฺถ กลิคฺคาโห, อนฺธสฺส หตจกฺขุโน.

既无如是财，亦不作福德；盲者毁其目，于两处皆败。

‘‘อถาปรายํ อกฺขาโต, เอกจกฺขุ จ ปุคฺคโล;

ธมฺมาธมฺเมน สโฐโส, โภคานิ ปริเยสติ.

复次所宣说，乃独眼之人；彼以正与邪，狡诈觅财富。

‘‘เถยฺเยน กูฏกมฺเมน, มุสาวาเทน จูภยํ;

กุสโล โหติ สงฺฆาตุํ, กามโภคี จ มานโว;

อิโต โส นิรยํ คนฺตฺวา, เอกจกฺขุ วิหญฺญติ.

以偷盗、欺诈与妄语，善于积财货，耽欲乐之人。此独眼者，从此赴地狱，备受其苦恼。

‘‘ทฺวิจกฺขุ ปน อกฺขาโต, เสฏฺโฐ ปุริสปุคฺคโล;

ธมฺมลทฺเธหิ โภเคหิ, อุฏฺฐานาธิคตํ ธนํ.

至于双眼之人，被称为最胜士夫；其财富由正法所得，其资财由勤奋所获。

‘‘ททาติ เสฏฺฐสงฺกปฺโป, อพฺยคฺคมานโส นโร;

อุเปติ ภทฺทกํ ฐานํ, ยตฺถ คนฺตฺวา น โสจติ.

具最胜意乐，心安行布施；得至贤善处，往彼则无忧。

‘‘อนฺธญฺจ เอกจกฺขุญฺจ, อารกา ปริวชฺชเย;

ทฺวิจกฺขุํ ปน เสเวถ, เสฏฺฐํ ปุริสปุคฺคล’’นฺติ. นวมํ;

“盲者与独眼者，应远远避开；具双眼的最胜之人，则应亲近。”第九。

๑๐. อวกุชฺชสุตฺตํ

10. 覆慧经

๓๐. ‘‘ตโยเม[Pg.128], ภิกฺขเว, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม ตโย? อวกุชฺชปญฺโญ ปุคฺคโล, อุจฺฉงฺคปญฺโญ ปุคฺคโล, ปุถุปญฺโญ ปุคฺคโล. กตโม จ, ภิกฺขเว, อวกุชฺชปญฺโญ ปุคฺคโล? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อารามํ คนฺตา โหติ อภิกฺขณํ ภิกฺขูนํ สนฺติเก ธมฺมสฺสวนาย. ตสฺส ภิกฺขู ธมฺมํ เทเสนฺติ อาทิกลฺยาณํ มชฺเฌกลฺยาณํ ปริโยสานกลฺยาณํ สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ, เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ ปกาเสนฺติ. โส ตสฺมึ อาสเน นิสินฺโน ตสฺสา กถาย เนว อาทึ มนสิ กโรติ, น มชฺฌํ มนสิ กโรติ, น ปริโยสานํ มนสิ กโรติ; วุฏฺฐิโตปิ ตมฺหา อาสนา ตสฺสา กถาย เนว อาทึ มนสิ กโรติ, น มชฺฌํ มนสิ กโรติ, น ปริโยสานํ มนสิ กโรติ. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, กุมฺโภ นิกฺกุชฺโช ตตฺร อุทกํ อาสิตฺตํ วิวฏฺฏติ, โน สณฺฐาติ; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล อารามํ คนฺตา โหติ อภิกฺขณํ ภิกฺขูนํ สนฺติเก ธมฺมสฺสวนาย. ตสฺส ภิกฺขู ธมฺมํ เทเสนฺติ อาทิกลฺยาณํ มชฺเฌกลฺยาณํ ปริโยสานกลฺยาณํ สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ, เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ ปกาเสนฺติ. โส ตสฺมึ อาสเน นิสินฺโน ตสฺสา กถาย เนว อาทึ มนสิ กโรติ, น มชฺฌํ มนสิ กโรติ, น ปริโยสานํ มนสิ กโรติ; วุฏฺฐิโตปิ ตมฺหา อาสนา ตสฺสา กถาย เนวาทึ มนสิ กโรติ, น มชฺฌํ มนสิ กโรติ, น ปริโยสานํ มนสิ กโรติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, อวกุชฺชปญฺโญ ปุคฺคโล.

30. “诸比丘，世间有这三种人存在。是哪三种呢？覆慧者、膝上慧者、广慧者。诸比丘，如何是覆慧者呢？诸比丘，在此，某人时常前往寺院，到比丘们跟前听法。比丘们为他宣说初善、中善、后善，具足义理与文句的法，并阐明完全圆满、周遍清净的梵行。他坐在那个座位上时，不作意那话语的开头，不作意中间，不作意结尾；从那个座位起来后，也不作意那话语的开头，不作意中间，不作意结尾。诸比丘，就如一个倒扣的罐子，倒进去的水会流走，无法存留；正是如此，诸比丘，在此，某人时常前往寺院，到比丘们跟前听法。比丘们为他宣说初善、中善、后善，具足义理与文句的法，并阐明完全圆满、周遍清净的梵行。他坐在那个座位上时，不作意那话语的开头，不作意中间，不作意结尾；从那个座位起来后，也不作意那话语的开头，不作意中间，不作意结尾。诸比丘，这被称为覆慧者。

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, อุจฺฉงฺคปญฺโญ ปุคฺคโล? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อารามํ คนฺตา โหติ อภิกฺขณํ ภิกฺขูนํ สนฺติเก ธมฺมสฺสวนาย. ตสฺส ภิกฺขู ธมฺมํ เทเสนฺติ อาทิกลฺยาณํ มชฺเฌกลฺยาณํ ปริโยสานกลฺยาณํ สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ, เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ ปกาเสนฺติ. โส ตสฺมึ อาสเน นิสินฺโน ตสฺสา กถาย อาทิมฺปิ มนสิ กโรติ, มชฺฌมฺปิ มนสิ กโรติ, ปริโยสานมฺปิ มนสิ กโรติ; วุฏฺฐิโต จ โข ตมฺหา อาสนา ตสฺสา กถาย เนวาทึ มนสิ กโรติ, น มชฺฌํ มนสิ กโรติ, น ปริโยสานํ มนสิ กโรติ. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, ปุริสสฺส อุจฺฉงฺเค นานาขชฺชกานิ อากิณฺณานิ – ติลา ตณฺฑุลา โมทกา พทรา. โส ตมฺหา อาสนา วุฏฺฐหนฺโต สติสมฺโมสา ปกิเรยฺย[Pg.129]. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล อารามํ คนฺตา โหติ อภิกฺขณํ ภิกฺขูนํ สนฺติเก ธมฺมสฺสวนาย. ตสฺส ภิกฺขู ธมฺมํ เทเสนฺติ อาทิกลฺยาณํ มชฺเฌกลฺยาณํ ปริโยสานกลฺยาณํ สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ, เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ ปกาเสนฺติ. โส ตสฺมึ อาสเน นิสินฺโน ตสฺสา กถาย อาทิมฺปิ มนสิ กโรติ, มชฺฌมฺปิ มนสิ กโรติ, ปริโยสานมฺปิ มนสิ กโรติ; วุฏฺฐิโต จ โข ตมฺหา อาสนา ตสฺสา กถาย เนว อาทึ มนสิ กโรติ, น มชฺฌํ มนสิ กโรติ, น ปริโยสานํ มนสิ กโรติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, อุจฺฉงฺคปญฺโญ ปุคฺคโล.

“诸比丘，什么是兜袋慧之人呢？诸比丘，在此，某人时常前往僧伽蓝，到比丘们跟前听法。比丘们为他说法，初善、中善、后善，义理圆满，言辞善巧，开示完全圆满、极其清净的梵行。他坐在那个座位上时，也作意那话语的开端，也作意其中间，也作意其结尾；但从那个座位起来后，就不作意那话语的开端，不作意其中间，不作意其结尾。诸比丘，譬如一个人的衣兜里装满了各种嚼食——芝麻、米、糕点、枣子。他从那个座位起来时，由于失念而将它们散落。正是如此，诸比丘，在此，某人时常前往僧伽蓝，到比丘们跟前听法。比丘们为他说法，初善、中善、后善，义理圆满，言辞善巧，开示完全圆满、极其清净的梵行。他坐在那个座位上时，也作意那话语的开端，也作意其中间，也作意其结尾；但从那个座位起来后，就不作意那话语的开端，不作意其中间，不作意其结尾。诸比丘，这被称为兜袋慧之人。”

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, ปุถุปญฺโญ ปุคฺคโล? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อารามํ คนฺตา โหติ อภิกฺขณํ ภิกฺขูนํ สนฺติเก ธมฺมสฺสวนาย. ตสฺส ภิกฺขู ธมฺมํ เทเสนฺติ อาทิกลฺยาณํ มชฺเฌกลฺยาณํ ปริโยสานกลฺยาณํ สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ, เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ ปกาเสนฺติ. โส ตสฺมึ อาสเน นิสินฺโน ตสฺสา กถาย อาทิมฺปิ มนสิ กโรติ, มชฺฌมฺปิ มนสิ กโรติ, ปริโยสานมฺปิ มนสิ กโรติ; วุฏฺฐิโตปิ ตมฺหา อาสนา ตสฺสา กถาย อาทิมฺปิ มนสิ กโรติ, มชฺฌมฺปิ มนสิ กโรติ, ปริโยสานมฺปิ มนสิ กโรติ. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, กุมฺโภ อุกฺกุชฺโช ตตฺร อุทกํ อาสิตฺตํ สณฺฐาติ โน วิวฏฺฏติ; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล อารามํ คนฺตา โหติ อภิกฺขณํ ภิกฺขูนํ สนฺติเก ธมฺมสฺสวนาย. ตสฺส ภิกฺขู ธมฺมํ เทเสนฺติ อาทิกลฺยาณํ มชฺเฌกลฺยาณํ ปริโยสานกลฺยาณํ สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ, เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ ปกาเสนฺติ. โส ตสฺมึ อาสเน นิสินฺโน ตสฺสา กถาย อาทิมฺปิ มนสิ กโรติ, มชฺฌมฺปิ มนสิ กโรติ, ปริโยสานมฺปิ มนสิ กโรติ; วุฏฺฐิโตปิ ตมฺหา อาสนา ตสฺสา กถาย อาทิมฺปิ มนสิ กโรติ, มชฺฌมฺปิ มนสิ กโรติ, ปริโยสานมฺปิ มนสิ กโรติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ปุถุปญฺโญ ปุคฺคโล. ‘อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’’นฺติ.

诸比丘，怎样是广慧之人(puthupañño puggalo)呢？诸比丘，于此，有某个人时常前往寺院，到比丘们跟前听法。比丘们为他宣说初善、中善、后善，义理圆满、文句具足的法，开示完全圆满、遍净的梵行。他坐在那个座位上时，用心领会那番教说的开端、中间与结尾；从那个座位起来后，也用心领会那番教说的开端、中间与结尾。诸比丘，就好像一个瓶口朝上放置的罐子，注入其中的水会存留住，不会流失；正是如此，诸比丘，于此，有某个人时常前往寺院，到比丘们跟前听法。比丘们为他宣说初善、中善、后善，义理圆满、文句具足的法，开示完全圆满、遍净的梵行。他坐在那个座位上时，用心领会那番教说的开端、中间与结尾；从那个座位起来后，也用心领会那番教说的开端、中间与结尾。诸比丘，这被称为广慧之人。诸比丘，这三种人确实存在于世间。

‘‘อวกุชฺชปญฺโญ ปุริโส, ทุมฺเมโธ อวิจกฺขโณ;

อภิกฺขณมฺปิ เจ โหติ, คนฺตา ภิกฺขูน สนฺติเก.

覆慧之人(avakujjapañño puriso)，无智无鉴别；纵使常前往，亲近于比丘，

‘‘อาทึ กถาย มชฺฌญฺจ, ปริโยสานญฺจ ตาทิโส;

อุคฺคเหตุํ น สกฺโกติ, ปญฺญา หิสฺส น วิชฺชติ.

对于教说的开端、中间与结尾，这样的人无法领会受持，实因他没有智慧。

‘‘อุจฺฉงฺคปญฺโญ [Pg.130] ปุริโส, เสยฺโย เอเตน วุจฺจติ;

อภิกฺขณมฺปิ เจ โหติ, คนฺตา ภิกฺขูน สนฺติเก.

怀中慧之人(ucchaṅgapañño puriso)，被称为胜于前者；纵使常前往，亲近于比丘，

‘‘อาทึ กถาย มชฺฌญฺจ, ปริโยสานญฺจ ตาทิโส;

นิสินฺโน อาสเน ตสฺมึ, อุคฺคเหตฺวาน พฺยญฺชนํ;

วุฏฺฐิโต นปฺปชานาติ, คหิตํ หิสฺส มุสฺสติ.

如是之人，坐在那座位上，听闻法言的初、中、后，领受其文句；从座而起后，却不了知，所受持者亦会遗忘。

‘‘ปุถุปญฺโญ จ ปุริโส, เสยฺโย เอเตหิ วุจฺจติ;

อภิกฺขณมฺปิ เจ โหติ, คนฺตา ภิกฺขูน สนฺติเก.

有广慧之人，被称为胜于彼等；若他能时常去到比丘们的跟前，

‘‘อาทึ กถาย มชฺฌญฺจ, ปริโยสานญฺจ ตาทิโส;

นิสินฺโน อาสเน ตสฺมึ, อุคฺคเหตฺวาน พฺยญฺชนํ.

如是之人，坐在那座位上，听闻法言的初、中、后，领受其文句。

‘‘ธาเรติ เสฏฺฐสงฺกปฺโป, อพฺยคฺคมานโส นโร;

ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน, ทุกฺขสฺสนฺตกโร สิยา’’ติ. ทสมํ;

有殊胜思惟、心不散乱的人，能忆持法义；行于法随法，得以终结苦。第十经。

ปุคฺคลวคฺโค ตติโย.

个人品第三

ตสฺสุทฺทานํ –

此品之摄颂：

สมิทฺธ -คิลาน-สงฺขารา, พหุการา วชิเรน จ;

เสวิ-ชิคุจฺฉ-คูถภาณี, อนฺโธ จ อวกุชฺชตาติ.

殊胜者、病者、行、多助益者、金刚，以及应亲近者、应厌恶者、粪语者、盲者与覆慧者。

๔. เทวทูตวคฺโค

4. 天使品

๑.สพฺรหฺมกสุตฺตํ

1. 与梵天共住经

๓๑. ‘‘สพฺรหฺมกานิ, ภิกฺขเว, ตานิ กุลานิ เยสํ ปุตฺตานํ มาตาปิตโร อชฺฌาคาเร ปูชิตา โหนฺติ. สปุพฺพาจริยกานิ, ภิกฺขเว, ตานิ กุลานิ เยสํ ปุตฺตานํ มาตาปิตโร อชฺฌาคาเร ปูชิตา โหนฺติ. สาหุเนยฺยานิ, ภิกฺขเว, ตานิ กุลานิ เยสํ ปุตฺตานํ มาตาปิตโร อชฺฌาคาเร ปูชิตา โหนฺติ. ‘พฺรหฺมา’ติ, ภิกฺขเว, มาตาปิตูนํ เอตํ อธิวจนํ. ‘ปุพฺพาจริยา’ติ, ภิกฺขเว, มาตาปิตูนํ เอตํ อธิวจนํ. ‘อาหุเนยฺยา’ติ[Pg.131], ภิกฺขเว, มาตาปิตูนํ เอตํ อธิวจนํ. ตํ กิสฺส เหตุ? พหุการา, ภิกฺขเว, มาตาปิตโร ปุตฺตานํ, อาปาทกา โปสกา, อิมสฺส โลกสฺส ทสฺเสตาโรติ.

31. “诸比丘，那些子女在自家中恭敬父母的家庭，就是与梵天共住的家庭。诸比丘，那些子女在自家中恭敬父母的家庭，就是与先师共住的家庭。诸比丘，那些子女在自家中恭敬父母的家庭，就是有应供者的家庭。诸比丘，‘梵天’，这是父母的同义词。诸比丘，‘先师’，这是父母的同义词。诸比丘，‘应供者’，这是父母的同义词。这是什么缘故呢？诸比丘，父母对子女有大恩，是生育者、养育者，是此世间的指示者。”

‘‘พฺรหฺมาติ มาตาปิตโร, ปุพฺพาจริยาติ วุจฺจเร;

อาหุเนยฺยา จ ปุตฺตานํ, ปชาย อนุกมฺปกา.

父母被称为“梵天”，被称为“先师”，应受子女供养，且怜悯后代。

‘‘ตสฺมา หิ เน นมสฺเสยฺย, สกฺกเรยฺย จ ปณฺฑิโต;

อนฺเนน อถ ปาเนน, วตฺเถน สยเนน จ;

อุจฺฉาทเนน นฺหาปเนน, ปาทานํ โธวเนน จ.

是故智者应礼敬、尊重他们，以食物、饮料、衣服、卧具，以涂身、沐浴与洗足。

‘‘ตาย นํ ปาริจริยาย, มาตาปิตูสุ ปณฺฑิตา;

อิเธว นํ ปสํสนฺติ, เปจฺจ สคฺเค ปโมทตี’’ติ. ปฐมํ;

因其如此侍奉父母，智者们于现世称赞他，他命终之后，在天界欣喜。第一经。

๒. อานนฺทสุตฺตํ

2. 阿难经

๓๒. อถ โข อายสฺมา อานนฺโท เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ –

32. 那时，具寿阿难前往世尊所在之处，走近后，顶礼世尊，坐于一旁。坐于一旁的具寿阿难对世尊说此言：

‘‘สิยา นุ โข, ภนฺเต, ภิกฺขุโน ตถารูโป สมาธิปฏิลาโภ ยถา อิมสฺมิญฺจ สวิญฺญาณเก กาเย อหงฺการมมงฺการมานานุสยา นาสฺสุ, พหิทฺธา จ สพฺพนิมิตฺเตสุ อหงฺการมมงฺการมานานุสยา นาสฺสุ; ยญฺจ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ อุปสมฺปชฺช วิหรโต อหงฺการมมงฺการมานานุสยา น โหนฺติ ตญฺจ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺยา’’ติ? ‘‘สิยา, อานนฺท, ภิกฺขุโน ตถารูโป สมาธิปฏิลาโภ ยถา อิมสฺมิญฺจ สวิญฺญาณเก กาเย อหงฺการมมงฺการมานานุสยา นาสฺสุ, พหิทฺธา จ สพฺพนิมิตฺเตสุ อหงฺการมมงฺการมานานุสยา นาสฺสุ; ยญฺจ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ อุปสมฺปชฺช วิหรโต อหงฺการมมงฺการมานานุสยา น โหนฺติ ตญฺจ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺยา’’ติ.

“世尊，比丘是否可能获得这样的定成就：于此有识之身中，没有我执、我所执与慢随眠；于外一切相中，也没有我执、我所执与慢随眠；并且能安住于所达到的心解脱、慧解脱，于此住中，我执、我所执与慢随眠皆不存在？”“阿难，比丘可能获得这样的定成就：于此有识之身中，没有我执、我所执与慢随眠；于外一切相中，也没有我执、我所执与慢随眠；并且能安住于所达到的心解脱、慧解脱，于此住中，我执、我所执与慢随眠皆不存在。”

‘‘ยถา กถํ ปน, ภนฺเต, สิยา ภิกฺขุโน ตถารูโป สมาธิปฏิลาโภ ยถา อิมสฺมิญฺจ สวิญฺญาณเก กาเย อหงฺการมมงฺการมานานุสยา นาสฺสุ, พหิทฺธา จ สพฺพนิมิตฺเตสุ อหงฺการมมงฺการมานานุสยา [Pg.132] นาสฺสุ; ยญฺจ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ อุปสมฺปชฺช วิหรโต อหงฺการมมงฺการมานานุสยา น โหนฺติ ตญฺจ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺยา’’ติ?

“世尊，那么，比丘如何才能获得这样的定成就：于此有识之身中，没有我执、我所执与慢随眠；于外一切相中，也没有我执、我所执与慢随眠；并且能安住于所达到的心解脱、慧解脱，于此住中，我执、我所执与慢随眠皆不存在呢？”

‘‘อิธานนฺท, ภิกฺขุโน เอวํ โหติ – ‘เอตํ สนฺตํ เอตํ ปณีตํ ยทิทํ สพฺพสงฺขารสมโถ สพฺพูปธิปฏินิสฺสคฺโค ตณฺหากฺขโย วิราโค นิโรโธ นิพฺพาน’นฺติ. เอวํ โข, อานนฺท, สิยา ภิกฺขุโน ตถารูโป สมาธิปฏิลาโภ ยถา อิมสฺมิญฺจ สวิญฺญาณเก กาเย อหงฺการมมงฺการมานานุสยา นาสฺสุ, พหิทฺธา จ สพฺพนิมิตฺเตสุ อหงฺการมมงฺการมานานุสยา นาสฺสุ; ยญฺจ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ อุปสมฺปชฺช วิหรโต อหงฺการมมงฺการมานานุสยา น โหนฺติ ตญฺจ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺยา’’ติ.

“阿难，于此，有比丘如是思惟：‘此是寂静，此是殊胜，即一切行之寂止，一切依之舍离，爱尽，离贪，灭，涅槃。’阿难，比丘应有如是之定成就：于此有识之身，我见、我所见与我慢随眠不应有；于外一切相，我见、我所见与我慢随眠亦不应有；并且，他应具足而住于那心解脱、慧解脱——对住于此者，我见、我所见与我慢随眠即不存在。”

‘‘อิทญฺจ ปน เมตํ, อานนฺท, สนฺธาย ภาสิตํ ปารายเน ปุณฺณกปญฺเห –

“阿难，我于《彼岸道品》〈本那咖所问〉中所说，即是针对此而说：

‘‘สงฺขาย โลกสฺมึ ปโรปรานิ,ยสฺสิญฺชิตํ นตฺถิ กุหิญฺจิ โลเก;

สนฺโต วิธูโม อนีโฆ นิราโส,อตาริ โส ชาติชรนฺติ พฺรูมี’’ติ. ทุติยํ;

“‘审察世间自他之后，其于世间任何处皆无动摇；寂静、无烟、无恼、无望，我说彼已渡越生老。’第二经竟。

๓. สาริปุตฺตสุตฺตํ

3. 舍利弗经

๓๓. อถ โข อายสฺมา สาริปุตฺโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข อายสฺมนฺตํ สาริปุตฺตํ ภควา เอตทโวจ – ‘‘สํขิตฺเตนปิ โข อหํ, สาริปุตฺต, ธมฺมํ เทเสยฺยํ; วิตฺถาเรนปิ โข อหํ, สาริปุตฺต, ธมฺมํ เทเสยฺยํ; สํขิตฺตวิตฺถาเรนปิ โข อหํ, สาริปุตฺต, ธมฺมํ เทเสยฺยํ; อญฺญาตาโร จ ทุลฺลภา’’ติ. ‘‘เอตสฺส, ภควา, กาโล, เอตสฺส, สุคต, กาโล ยํ ภควา สํขิตฺเตนปิ ธมฺมํ เทเสยฺย, วิตฺถาเรนปิ ธมฺมํ เทเสยฺย, สํขิตฺตวิตฺถาเรนปิ ธมฺมํ เทเสยฺย. ภวิสฺสนฺติ ธมฺมสฺส อญฺญาตาโร’’ติ.

33. 尔时，具寿舍利弗前往世尊之处，顶礼世尊后，坐于一面。世尊对坐于一面的具寿舍利弗说：“舍利弗，我实可略说法，可广说法，亦可亦略亦广说法，然能知者难得。”“世尊，今正是时！善逝，今正是时！惟愿世尊略说、广说、或亦略亦广说法。将有能知法者。”

‘‘ตสฺมาติห, สาริปุตฺต, เอวํ สิกฺขิตพฺพํ – ‘อิมสฺมิญฺจ สวิญฺญาณเก กาเย อหงฺการมมงฺการมานานุสยา น ภวิสฺสนฺติ, พหิทฺธา จ สพฺพนิมิตฺเตสุ อหงฺการมมงฺการมานานุสยา น ภวิสฺสนฺติ, ยญฺจ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ [Pg.133] อุปสมฺปชฺช วิหรโต อหงฺการมมงฺการมานานุสยา น โหนฺติ ตญฺจ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสามา’ติ. เอวญฺหิ โข, สาริปุตฺต, สิกฺขิตพฺพํ.

因此，舍利弗，于此应当如是学习：“于此有识之身，我慢、我所慢与慢随眠将不复存在；于外在一切相中，我慢、我所慢与慢随眠也将不复存在；并且，我们将成就并安住于那心解脱、慧解脱——凡成就并安住于此者，我慢、我所慢与慢随眠即不存在。”舍利弗，诚然应当如是学习。

‘‘ยโต จ โข, สาริปุตฺต, ภิกฺขุโน อิมสฺมิญฺจ สวิญฺญาณเก กาเย อหงฺการมมงฺการมานานุสยา น โหนฺติ, พหิทฺธา จ สพฺพนิมิตฺเตสุ อหงฺการมมงฺการมานานุสยา น โหนฺติ, ยญฺจ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ อุปสมฺปชฺช วิหรโต อหงฺการมมงฺการมานานุสยา น โหนฺติ ตญฺจ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ อุปสมฺปชฺช วิหรติ; อยํ วุจฺจติ, สาริปุตฺต – ‘ภิกฺขุ อจฺเฉจฺฉิ ตณฺหํ, วิวตฺตยิ สํโยชนํ, สมฺมา มานาภิสมยา อนฺตมกาสิ ทุกฺขสฺส’. อิทญฺจ ปน เมตํ, สาริปุตฺต, สนฺธาย ภาสิตํ ปารายเน อุทยปญฺเห –

舍利弗，当一位比丘于此有识之身，不再有我慢、我所慢与慢随眠；于外在一切相中，也不再有我慢、我所慢与慢随眠；并且他成就并安住于那心解脱、慧解脱——凡成就并安住于此者，我慢、我所慢与慢随眠即不存在。舍利弗，这样的比丘被称为：“已断绝贪爱，已转离结缚，因完全断除我慢，已尽苦边。”舍利弗，我正是针对此义，在《彼岸道品》(Pārāyana)的优陀耶问(Udayapañhe)中说：

‘‘ปหานํ กามสญฺญานํ, โทมนสฺสาน จูภยํ;

ถินสฺส จ ปนูทนํ, กุกฺกุจฺจานํ นิวารณํ.

“断除欲想与忧恼二者，驱遣昏沉，遮止恶作；

‘‘อุเปกฺขาสติสํสุทฺธํ, ธมฺมตกฺกปุเรชวํ;

อญฺญาวิโมกฺขํ ปพฺรูมิ, อวิชฺชาย ปเภทน’’นฺติ. ตติยํ;

舍念皆清净，以法思惟为先导；我称之为究竟知解脱，能破除无明。”此为第三经。

๔. นิทานสุตฺตํ

4. 因缘经

๓๔. ‘‘ตีณิมานิ, ภิกฺขเว, นิทานานิ กมฺมานํ สมุทยาย. กตมานิ ตีณิ? โลโภ นิทานํ กมฺมานํ สมุทยาย, โทโส นิทานํ กมฺมานํ สมุทยาย, โมโห นิทานํ กมฺมานํ สมุทยาย.

34. 诸比丘，有此三因缘，为诸业之集起。是哪三者？贪为业集起之因缘，嗔为业集起之因缘，痴为业集起之因缘。

‘‘ยํ, ภิกฺขเว, โลภปกตํ กมฺมํ โลภชํ โลภนิทานํ โลภสมุทยํ, ยตฺถสฺส อตฺตภาโว นิพฺพตฺตติ ตตฺถ ตํ กมฺมํ วิปจฺจติ. ยตฺถ ตํ กมฺมํ วิปจฺจติ ตตฺถ ตสฺส กมฺมสฺส วิปากํ ปฏิสํเวเทติ, ทิฏฺเฐ วา ธมฺเม อุปปชฺช วา อปเร วา ปริยาเย.

诸比丘，凡由贪所造作的业，贪生、以贪为因缘、以贪为生起，其自体于何处生起，彼业即于彼处成熟。彼业于何处成熟，即于彼处感受此业的果报，或于现法，或于次生，或于后后生。

‘‘ยํ[Pg.134], ภิกฺขเว, โทสปกตํ กมฺมํ โทสชํ โทสนิทานํ โทสสมุทยํ, ยตฺถสฺส อตฺตภาโว นิพฺพตฺตติ ตตฺถ ตํ กมฺมํ วิปจฺจติ. ยตฺถ ตํ กมฺมํ วิปจฺจติ ตตฺถ ตสฺส กมฺมสฺส วิปากํ ปฏิสํเวเทติ, ทิฏฺเฐ วา ธมฺเม อุปปชฺช วา อปเร วา ปริยาเย.

诸比丘，凡由嗔所造作的业，嗔生、以嗔为因缘、以嗔为生起，其自体于何处生起，彼业即于彼处成熟。彼业于何处成熟，即于彼处感受此业的果报，或于现法，或于次生，或于后后生。

‘‘ยํ, ภิกฺขเว, โมหปกตํ กมฺมํ โมหชํ โมหนิทานํ โมหสมุทยํ, ยตฺถสฺส อตฺตภาโว นิพฺพตฺตติ ตตฺถ ตํ กมฺมํ วิปจฺจติ. ยตฺถ ตํ กมฺมํ วิปจฺจติ ตตฺถ ตสฺส กมฺมสฺส วิปากํ ปฏิสํเวเทติ, ทิฏฺเฐ วา ธมฺเม อุปปชฺช วา อปเร วา ปริยาเย.

诸比丘，凡由痴所造作的业，痴生、以痴为因缘、以痴为生起，其自体于何处生起，彼业即于彼处成熟。彼业于何处成熟，即于彼处感受此业的果报，或于现法，或于次生，或于后后生。

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, พีชานิ อขณฺฑานิ อปูตีนิ อวาตาตปหตานิ สาราทานิ สุขสยิตานิ สุเขตฺเต สุปริกมฺมกตาย ภูมิยา นิกฺขิตฺตานิ. เทโว จ สมฺมาธารํ อนุปฺปเวจฺเฉยฺย. เอวสฺสุ ตานิ, ภิกฺขเว, พีชานิ วุทฺธึ วิรุฬฺหึ เวปุลฺลํ อาปชฺเชยฺยุํ. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ยํ โลภปกตํ กมฺมํ โลภชํ โลภนิทานํ โลภสมุทยํ, ยตฺถสฺส อตฺตภาโว นิพฺพตฺตติ ตตฺถ ตํ กมฺมํ วิปจฺจติ. ยตฺถ ตํ กมฺมํ วิปจฺจติ ตตฺถ ตสฺส กมฺมสฺส วิปากํ ปฏิสํเวเทติ, ทิฏฺเฐ วา ธมฺเม อุปปชฺช วา อปเร วา ปริยาเย.

诸比丘，譬如种子，不破损、不腐烂、不为风热所坏、有精华、善储存，播于善整治的良田之地，天又善降雨流。诸比丘，如是，彼等种子即会增长、繁茂、广大。诸比丘，正是如此，凡由贪所造作的业，贪生、以贪为因缘、以贪为生起，其自体于何处生起，彼业即于彼处成熟。彼业于何处成熟，即于彼处感受此业的果报，或于现法，或于次生，或于后后生。

‘‘ยํ โทสปกตํ กมฺมํ…เป… ยํ โมหปกตํ กมฺมํ โมหชํ โมหนิทานํ โมหสมุทยํ, ยตฺถสฺส อตฺตภาโว นิพฺพตฺตติ ตตฺถ ตํ กมฺมํ วิปจฺจติ. ยตฺถ ตํ กมฺมํ วิปจฺจติ ตตฺถ ตสฺส กมฺมสฺส วิปากํ ปฏิสํเวเทติ, ทิฏฺเฐ วา ธมฺเม อุปปชฺช วา อปเร วา ปริยาเย. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ตีณิ นิทานานิ กมฺมานํ สมุทยาย.

凡由嗔所造之业……（中略）……凡由痴所造之业，由痴而生，以痴为因，以痴为集，于其自体生起之处，彼业于彼处成熟。彼业于何处成熟，即于彼处感受彼业之果报，或于现法，或于次生，或于再再后世。诸比丘，此三者实为诸业集起之因。

‘‘ตีณิมานิ, ภิกฺขเว, นิทานานิ กมฺมานํ สมุทยาย. กตมานิ ตีณิ? อโลโภ นิทานํ กมฺมานํ สมุทยาย, อโทโส นิทานํ กมฺมานํ สมุทยาย, อโมโห นิทานํ กมฺมานํ สมุทยาย.

诸比丘，有此三者为诸业集起之因。是哪三者呢？无贪是业集起之因，无嗔是业集起之因，无痴是业集起之因。

‘‘ยํ, ภิกฺขเว, อโลภปกตํ กมฺมํ อโลภชํ อโลภนิทานํ อโลภสมุทยํ, โลเภ วิคเต เอวํ ตํ กมฺมํ ปหีนํ โหติ อุจฺฉินฺนมูลํ ตาลาวตฺถุกตํ อนภาวงฺกตํ อายตึ อนุปฺปาทธมฺมํ.

诸比丘，凡由无贪所造之业，由无贪而生，以无贪为因，以无贪为集，于贪离去时，彼业即被舍断，根已断，如棕榈树桩，令其不有，于未来成不生之法。

‘‘ยํ, ภิกฺขเว, อโทสปกตํ กมฺมํ อโทสชํ อโทสนิทานํ อโทสสมุทยํ, โทเส วิคเต เอวํ ตํ กมฺมํ ปหีนํ โหติ อุจฺฉินฺนมูลํ ตาลาวตฺถุกตํ อนภาวงฺกตํ อายตึ อนุปฺปาทธมฺมํ.

诸比丘，凡由无嗔所造之业，由无嗔而生，以无嗔为因，以无嗔为集，于嗔离去时，彼业即被舍断，根已断，如棕榈树桩，令其不有，于未来成不生之法。

‘‘ยํ[Pg.135], ภิกฺขเว, อโมหปกตํ กมฺมํ อโมหชํ อโมหนิทานํ อโมหสมุทยํ, โมเห วิคเต เอวํ ตํ กมฺมํ ปหีนํ โหติ อุจฺฉินฺนมูลํ ตาลาวตฺถุกตํ อนภาวงฺกตํ อายตึ อนุปฺปาทธมฺมํ.

诸比丘，凡由无痴所造之业，由无痴而生，以无痴为因，以无痴为集，于痴离去时，彼业即被舍断，根已断，如棕榈树桩，令其不有，于未来成不生之法。

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, พีชานิ อขณฺฑานิ อปูตีนิ อวาตาตปหตานิ สาราทานิ สุขสยิตานิ. ตานิ ปุริโส อคฺคินา ฑเหยฺย. อคฺคินา ฑหิตฺวา มสึ กเรยฺย. มสึ กริตฺวา มหาวาเต วา โอผุเณยฺย นทิยา วา สีฆโสตาย ปวาเหยฺย. เอวสฺสุ ตานิ, ภิกฺขเว, พีชานิ อุจฺฉินฺนมูลานิ ตาลาวตฺถุกตานิ อนภาวงฺกตานิ อายตึ อนุปฺปาทธมฺมานิ. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ยํ อโลภปกตํ กมฺมํ อโลภชํ อโลภนิทานํ อโลภสมุทยํ, โลเภ วิคเต เอวํ ตํ กมฺมํ ปหีนํ โหติ อุจฺฉินฺนมูลํ ตาลาวตฺถุกตํ อนภาวงฺกตํ อายตึ อนุปฺปาทธมฺมํ.

“诸比丘，譬如种子，不破、不腐、未被风日所伤、有髓、善置。若有人以火烧之，烧已成灰。成灰已，或于大风中吹散，或于急流之河中漂走。诸比丘，如是，彼等种子被断其根，如截顶之多罗树，令其不存在，于未来成不生法。诸比丘，正是如此，凡由无贪所造之业，无贪所生，以无贪为因，以无贪为集，于贪离去时，彼业即被舍断，被断其根，如截顶之多罗树，令其不存在，于未来成不生法。”

‘‘ยํ อโทสปกตํ กมฺมํ…เป… ยํ อโมหปกตํ กมฺมํ อโมหชํ อโมหนิทานํ อโมหสมุทยํ, โมเห วิคเต เอวํ ตํ กมฺมํ ปหีนํ โหติ…เป… อายตึ อนุปฺปาทธมฺมํ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ตีณิ นิทานานิ กมฺมานํ สมุทยายา’’ติ.

“凡由无嗔所造之业……凡由无痴所造之业，无痴所生，以无痴为因，以无痴为集，于痴离去时，彼业即被舍断……于未来成不生法。诸比丘，此三者实为诸业集起之因。”

‘‘โลภชํ โทสชญฺเจว, โมหชญฺจาปวิทฺทสุ;

ยํ เตน ปกตํ กมฺมํ, อปฺปํ วา ยทิ วา พหุํ;

อิเธว ตํ เวทนิยํ, วตฺถุ อญฺญํ น วิชฺชติ.

“无慧者造作由贪、由嗔、由痴所生之业。彼所造之业，或少或多，皆于此生感受，无有其他依处。”

‘‘ตสฺมา โลภญฺจ โทสญฺจ, โมหชญฺจาปิ วิทฺทสุ;

วิชฺชํ อุปฺปาทยํ ภิกฺขุ, สพฺพา ทุคฺคติโย ชเห’’ติ. จตุตฺถํ;

“是故，有智慧的比丘，当生起明，舍断由贪、嗔、痴所生之业，以及一切恶趣。”第四。

๕. หตฺถกสุตฺตํ

5. 诃他迦经

๓๕. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา อาฬวิยํ วิหรติ โคมคฺเค สึสปาวเน ปณฺณสนฺถเร. อถ โข หตฺถโก อาฬวโก ชงฺฆาวิหารํ อนุจงฺกมมาโน อนุวิจรมาโน อทฺทส ภควนฺตํ โคมคฺเค สึสปาวเน ปณฺณสนฺถเร นิสินฺนํ. ทิสฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข หตฺถโก อาฬวโก ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘กจฺจิ, ภนฺเต, ภควา สุขมสยิตฺถา’’ติ? ‘‘เอวํ[Pg.136], กุมาร, สุขมสยิตฺถํ. เย จ ปน โลเก สุขํ เสนฺติ, อหํ เตสํ อญฺญตโร’’ติ.

35. 如是我闻。一时，世尊住在阿拉威(Āḷavī)牛道旁的尸沙婆林(Siṃsapāvana)，安住于树叶铺上。尔时，阿拉威的王子诃他迦(Hatthaka Āḷavaka)为舒展筋骨，四处经行，看见世尊在牛道旁的尸沙婆林，坐于树叶铺上。见已，他便前往世尊之处；抵达后，礼敬世尊，然后坐于一旁。坐于一旁的阿拉威王子诃他迦对世尊说：“尊者，世尊睡得安乐吗？”“是的，王子，我睡得安乐。凡在世间睡得安乐的人，我是其中之一。”

‘‘สีตา, ภนฺเต, เหมนฺติกา รตฺติ, อนฺตรฏฺฐโก หิมปาตสมโย, ขรา โคกณฺฏกหตา ภูมิ, ตนุโก ปณฺณสนฺถโร, วิรฬานิ รุกฺขสฺส ปตฺตานิ, สีตานิ กาสายานิ วตฺถานิ, สีโต จ เวรมฺโภ วาโต วายติ. อถ จ ปน ภควา เอวมาห – ‘เอวํ, กุมาร, สุขมสยิตฺถํ. เย จ ปน โลเก สุขํ เสนฺติ, อหํ เตสํ อญฺญตโร’’’ติ.

“尊者，冬夜寒冷，正值八日霜降之时，地面被牛蹄踩得坚硬粗糙，树叶铺单薄，树叶稀疏，袈裟寒冷，又有凛冽的寒风吹袭。然而世尊却说：‘是的，王子，我睡得安乐。凡在世间睡得安乐的人，我是其中之一。’”

‘‘เตน หิ, กุมาร, ตญฺเญเวตฺถ ปฏิปุจฺฉิสฺสามิ. ยถา เต ขเมยฺย ตถา นํ พฺยากเรยฺยาสิ. ตํ กึ มญฺญสิ, กุมาร, อิธสฺส คหปติสฺส วา คหปติปุตฺตสฺส วา กูฏาคารํ อุลฺลิตฺตาวลิตฺตํ นิวาตํ ผุสิตคฺคฬํ ปิหิตวาตปานํ. ตตฺรสฺส ปลฺลงฺโก โคนกตฺถโต ปฏิกตฺถโต ปฏลิกตฺถโต กทลิมิคปวรปจฺจตฺถรโณ สอุตฺตรจฺฉโท อุภโต โลหิตกูปธาโน; เตลปฺปทีโป เจตฺถ ฌาเยยฺย ; จตสฺโส จ ปชาปติโย มนาปามนาเปน ปจฺจุปฏฺฐิตา อสฺสุ. ตํ กึ มญฺญสิ, กุมาร, สุขํ วา โส สเยยฺย โน วา? กถํ วา เต เอตฺถ โหตี’’ติ? ‘‘สุขํ โส, ภนฺเต, สเยยฺย. เย จ ปน โลเก สุขํ เสนฺติ, โส เตสํ อญฺญตโร’’ติ.

“那么，王子，我就此事反问你。你觉得怎样合适，就怎样回答。王子，你认为如何？譬如此处有一位居士或居士之子，他有一座内外涂饰、无有风隙、门闩坚固、窗户紧闭的楼阁。其中设有一张床榻，铺着长毛毯、白羊毛毯、绣花毯，覆盖着上等的羚羊皮，上有顶篷，两端有红枕；油灯也点亮着；还有四位可意的妻子在一旁殷勤侍候。王子，你认为如何？那个人会安乐地睡卧，还是不会？你对此怎么看呢？”“尊者，他会安乐地睡卧。凡在世间睡得安乐的人，他便是其中之一。”

‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, กุมาร, อปิ นุ ตสฺส คหปติสฺส วา คหปติปุตฺตสฺส วา อุปฺปชฺเชยฺยุํ ราคชา ปริฬาหา กายิกา วา เจตสิกา วา เยหิ โส ราคเชหิ ปริฬาเหหิ ปริฑยฺหมาโน ทุกฺขํ สเยยฺยา’’ติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ.

“王子，你认为如何？那位居士或居士子，是否会生起由贪欲所生的、身体的或心的热恼，而他因被那些由贪欲所生的热恼所煎熬，会痛苦地睡眠吗？”“是的，世尊。”

‘‘เยหิ โข โส, กุมาร, คหปติ วา คหปติปุตฺโต วา ราคเชหิ ปริฬาเหหิ ปริฑยฺหมาโน ทุกฺขํ สเยยฺย, โส ราโค ตถาคตสฺส ปหีโน อุจฺฉินฺนมูโล ตาลาวตฺถุกโต อนภาวงฺกโต อายตึ อนุปฺปาทธมฺโม. ตสฺมาหํ สุขมสยิตฺถํ.

“王子，那位居士或居士子因被那些由贪欲所生的热恼所煎熬而痛苦地睡卧，但那贪欲，如来已舍断，根已被切断，已被做成如棕榈树桩，已使其不再有，于未来不会再生起。因此，我安乐地睡卧。”

‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, กุมาร, อปิ นุ ตสฺส คหปติสฺส วา คหปติปุตฺตสฺส วา อุปฺปชฺเชยฺยุํ โทสชา ปริฬาหา…เป… โมหชา ปริฬาหา กายิกา วา เจตสิกา วา เยหิ โส โมหเชหิ ปริฬาเหหิ ปริฑยฺหมาโน ทุกฺขํ สเยยฺยา’’ติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ.

“王子，你认为如何？那位居士或居士子，是否会生起由瞋恚所生的热恼……乃至……由愚痴所生的、身体的或心的热恼，而他因被那些由愚痴所生的热恼所煎熬，会痛苦地睡眠吗？”“是的，世尊。”

‘‘เย [Pg.137] หิ โข โส, กุมาร, คหปติ วา คหปติปุตฺโต วา โมหเชหิ ปริฬาเหหิ ปริฑยฺหมาโน ทุกฺขํ สเยยฺย, โส โมโห ตถาคตสฺส ปหีโน อุจฺฉินฺนมูโล ตาลาวตฺถุกโต อนภาวงฺกโต อายตึ อนุปฺปาทธมฺโม. ตสฺมาหํ สุขมสยิตฺถ’’นฺติ.

“王子，那位居士或居士子因被那些由愚痴所生的热恼所煎熬而痛苦地睡卧，但那愚痴，如来已舍断，根已被切断，已被做成如棕榈树桩，已使其不再有，于未来不会再生起。因此，我安乐地睡卧。”

‘‘สพฺพทา เว สุขํ เสติ, พฺราหฺมโณ ปรินิพฺพุโต;

โย น ลิมฺปติ กาเมสุ, สีติภูโต นิรูปธิ.

“已证寂灭婆罗门，确实恒时安乐眠；彼于诸欲无所染，已得清凉无诸取。”

‘‘สพฺพา อาสตฺติโย เฉตฺวา, วิเนยฺย หทเย ทรํ;

อุปสนฺโต สุขํ เสติ, สนฺตึ ปปฺปุยฺย เจตโส’’ติ. ปญฺจมํ;

“斩断一切执著，去除心中忧患；已得寂静者安乐眠，因已证得心之寂静。”第五。

๖. เทวทูตสุตฺตํ

6. 天使经

๓๖. ‘‘ตีณิมานิ, ภิกฺขเว, เทวทูตานิ. กตมานิ ตีณิ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ กาเยน ทุจฺจริตํ จรติ, วาจาย ทุจฺจริตํ จรติ, มนสา ทุจฺจริตํ จรติ. โส กาเยน ทุจฺจริตํ จริตฺวา, วาจาย ทุจฺจริตํ จริตฺวา, มนสา ทุจฺจริตํ จริตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชติ. ตเมนํ, ภิกฺขเว, นิรยปาลา นานาพาหาสุ คเหตฺวา ยมสฺส รญฺโญ ทสฺเสนฺติ – ‘อยํ, เทว, ปุริโส อมตฺเตยฺโย อเปตฺเตยฺโย อสามญฺโญ อพฺรหฺมญฺโญ, น กุเล เชฏฺฐาปจายี. อิมสฺส เทโว ทณฺฑํ ปเณตู’’’ติ.

36. “比丘们，有此三位天神使者。是哪三位呢？比丘们，于此，有人以身行恶行，以语行恶行，以意行恶行。他以身行恶行，以语行恶行，以意行恶行后，身坏死后，投生于无乐处、恶趣、堕处、地狱。比丘们，地狱的狱卒们抓住他的双臂，带到阎魔王面前禀告：‘天王，此人不孝母、不敬父、不敬沙门、不敬婆罗门，不尊敬族中长者。祈请天王对他处以刑罚。’”

‘‘ตเมนํ, ภิกฺขเว, ยโม ราชา ปฐมํ เทวทูตํ สมนุยุญฺชติ สมนุคาหติ สมนุภาสติ – ‘อมฺโภ, ปุริส, น ตฺวํ อทฺทส มนุสฺเสสุ ปฐมํ เทวทูตํ ปาตุภูต’นฺติ? โส เอวมาห – ‘นาทฺทสํ, ภนฺเต’’’ติ.

“比丘们，阎魔王就第一位天神使者之事，对他盘问、审察、讯问：‘喂，男子！你难道未曾在人间见到第一位天神使者出现吗？’他如此回答：‘主公，我未曾见到。’”

‘‘ตเมนํ, ภิกฺขเว, ยโม ราชา เอวมาห – ‘อมฺโภ ปุริส, น ตฺวํ อทฺทส มนุสฺเสสุ อิตฺถึ วา ปุริสํ วา อาสีติกํ วา นาวุติกํ วา วสฺสสติกํ วา ชาติยา ชิณฺณํ โคปานสิวงฺกํ โภคฺคํ ทณฺฑปรายณํ ปเวธมานํ คจฺฉนฺตํ อาตุรํ คตโยพฺพนํ ขณฺฑทนฺตํ ปลิตเกสํ วิลูนํ ขลฺลิตสิรํ วลิตํ ติลกาหตคตฺต’นฺติ? โส เอวมาห – ‘อทฺทสํ, ภนฺเต’’’ติ.

“比丘们，阎魔王对他如此说道：‘喂，男子！你难道未曾在人间见过女人或男人，或八十岁，或九十岁，或一百岁，年老、衰朽、如屋椽般弯曲、弯腰驼背、拄杖而行、颤抖前行、病苦、青春已逝、牙齿残缺、头发灰白、毛发稀疏、头顶光秃、皮肤褶皱、身体布满斑点吗？’他如此回答：‘主公，我见过。’”

‘‘ตเมนํ[Pg.138], ภิกฺขเว, ยโม ราชา เอวมาห – ‘อมฺโภ, ปุริส, ตสฺส เต วิญฺญุสฺส สโต มหลฺลกสฺส น เอตทโหสิ – อหมฺปิ โขมฺหิ ชราธมฺโม ชรํ อนตีโต, หนฺทาหํ กลฺยาณํ กโรมิ, กาเยน วาจาย มนสา’ติ? โส เอวมาห – ‘นาสกฺขิสฺสํ, ภนฺเต. ปมาทสฺสํ, ภนฺเต’’’ติ.

“比丘们，阎魔王对他如此说道：‘喂，男子！你身为有识之士、年长之人，难道未曾如此想过：“我亦有衰老之性，无法超越衰老，那么我应当以身、语、意行善！”吗？’他如此回答：‘主公，我未能做到。主公，我放逸了。’”

‘‘ตเมนํ, ภิกฺขเว, ยโม ราชา เอวมาห – ‘อมฺโภ, ปุริส, ปมาทตาย น กลฺยาณมกาสิ กาเยน วาจาย มนสา. ตคฺฆ ตฺวํ, อมฺโภ ปุริส, ตถา กริสฺสนฺติ ยถา ตํ ปมตฺตํ. ตํ โข ปน เต เอตํ ปาปกมฺมํ เนว มาตรา กตํ, น ปิตรา กตํ, น ภาตรา กตํ, น ภคินิยา กตํ, น มิตฺตามจฺเจหิ กตํ, น ญาติสาโลหิเตหิ กตํ, น เทวตาหิ กตํ, น สมณพฺราหฺมเณหิ กตํ; อถ โข ตยาเวตํ ปาปกมฺมํ กตํ, ตฺวญฺเญเวตสฺส วิปากํ ปฏิสํเวทิสฺสสี’’’ติ.

“诸比丘，阎罗王对他如是说：‘喂，你这人，因于放逸，未曾以身、语、意行善。喂，你这人，你怎样放逸，他们就将怎样处置你。确实，你的此恶业非母所作，非父所作，非兄弟所作，非姐妹所作，非朋友与同僚所作，非亲族血亲所作，非天神所作，非沙门、婆罗门所作；此恶业实乃唯你所作，你将亲自感受此果报。’”

‘‘ตเมนํ, ภิกฺขเว, ยโม ราชา ปฐมํ เทวทูตํ สมนุยุญฺชิตฺวา สมนุคาหิตฺวา สมนุภาสิตฺวา, ทุติยํ เทวทูตํ สมนุยุญฺชติ สมนุคาหติ สมนุภาสติ – ‘อมฺโภ ปุริส, น ตฺวํ อทฺทส มนุสฺเสสุ ทุติยํ เทวทูตํ ปาตุภูต’นฺติ? โส เอวมาห – ‘นาทฺทสํ, ภนฺเต’ติ. ‘‘ตเมนํ, ภิกฺขเว, ยโม ราชา เอวมาห – ‘อมฺโภ ปุริส, น ตฺวํ อทฺทส มนุสฺเสสุ อิตฺถึ วา ปุริสํ วา อาพาธิกํ ทุกฺขิตํ พาฬฺหคิลานํ, สเก มุตฺตกรีเส ปลิปนฺนํ เสมานํ, อญฺเญหิ วุฏฺฐาปิยมานํ, อญฺเญหิ สํเวสิยมาน’นฺติ? โส เอวมาห – ‘อทฺทสํ, ภนฺเต’’’ติ.

“诸比丘，阎罗王就第一位天之使者之事审问、追究、质询那人后，又就第二位天之使者之事审问、追究、质询他：‘喂，你这人，你难道没在人间看见第二位天之使者出现吗？’他如是说：‘大王，我没看见。’诸比丘，阎罗王对他如是说：‘喂，你这人，你难道没在人间见过女人或男人，有病、痛苦、重病，躺卧在自己的大小便中，被他人扶起，被他人扶着躺下吗？’他如是说：‘大王，我看见过。’”

‘‘ตเมนํ, ภิกฺขเว, ยโม ราชา เอวมาห – ‘อมฺโภ ปุริส, ตสฺส เต วิญฺญุสฺส สโต มหลฺลกสฺส น เอตทโหสิ – อหมฺปิ โขมฺหิ พฺยาธิธมฺโม พฺยาธึ อนตีโต, หนฺทาหํ กลฺยาณํ กโรมิ กาเยน วาจาย มนสา’ติ? โส เอวมาห – ‘นาสกฺขิสฺสํ, ภนฺเต. ปมาทสฺสํ, ภนฺเต’’’ติ.

“诸比丘，阎罗王对他如是说：‘喂，你这人，你身为有智识的年长者，难道没有生起此念吗：“我亦实有病法，未超越病，那么，我应当以身、语、意行善！”？’他如是说：‘大王，我没能做到。大王，我放逸了。’”

‘‘ตเมนํ, ภิกฺขเว, ยโม ราชา เอวมาห – ‘อมฺโภ ปุริส, ปมาทตาย น กลฺยาณมกาสิ กาเยน วาจาย มนสา. ตคฺฆ ตฺวํ, อมฺโภ ปุริส, ตถา กริสฺสนฺติ ยถา ตํ ปมตฺตํ. ตํ โข ปน เต เอตํ ปาปกมฺมํ เนว มาตรา กตํ, น ปิตรา กตํ, น ภาตรา กตํ, น ภคินิยา กตํ, น มิตฺตามจฺเจหิ [Pg.139] กตํ, น ญาติสาโลหิเตหิ กตํ, น เทวตาหิ กตํ, น สมณพฺราหฺมเณหิ กตํ; อถ โข ตยาเวตํ ปาปกมฺมํ กตํ. ตฺวญฺเญเวตสฺส วิปากํ ปฏิสํเวทิสฺสสี’’’ติ.

“诸比丘，阎摩王如是说：‘喂，你这人，因为放逸，你未曾以身、语、意行善。喂，你这人，他们确实会如你放逸那般处置你。你的这个恶业，并非母亲所作，并非父亲所作，并非兄弟所作，并非姐妹所作，并非朋友同僚所作，并非亲族血亲所作，并非天神所作，并非沙门、婆罗门所作；此恶业实乃唯你所为。唯有你将感受其果报。’”

‘‘ตเมนํ, ภิกฺขเว, ยโม ราชา ทุติยํ เทวทูตํ สมนุยุญฺชิตฺวา สมนุคาหิตฺวา สมนุภาสิตฺวา, ตติยํ เทวทูตํ สมนุยุญฺชติ สมนุคาหติ สมนุภาสติ – ‘อมฺโภ ปุริส, น ตฺวํ อทฺทส มนุสฺเสสุ ตติยํ เทวทูตํ ปาตุภูต’นฺติ? โส เอวมาห – ‘นาทฺทสํ, ภนฺเต’’’ติ.

“诸比丘，阎摩王就第二位死王使者之事，审问、诘问、质问彼人后，又就第三位死王使者之事审问、诘问、质问他：‘喂，你这人，你难道未曾于人间看见第三位死王使者出现吗？’他如是说：‘大王，我未曾看见。’”

‘‘ตเมนํ, ภิกฺขเว, ยโม ราชา เอวมาห – ‘อมฺโภ ปุริส, น ตฺวํ อทฺทส มนุสฺเสสุ อิตฺถึ วา ปุริสํ วา เอกาหมตํ วา ทฺวีหมตํ วา ตีหมตํ วา อุทฺธุมาตกํ วินีลกํ วิปุพฺพกชาต’นฺติ? โส เอวมาห – ‘อทฺทสํ, ภนฺเต’’’ติ.

“诸比丘，阎摩王如是说：‘喂，你这人，你难道未曾于人间看见女人或男人死后一日、二日或三日，其尸肿胀、青瘀、脓烂吗？’他如是说：‘大王，我曾看见。’”

‘‘ตเมนํ, ภิกฺขเว, ยโม ราชา เอวมาห – ‘อมฺโภ ปุริส, ตสฺส เต วิญฺญุสฺส สโต มหลฺลกสฺส น เอตทโหสิ – อหมฺปิ โขมฺหิ มรณธมฺโม มรณํ อนตีโต, หนฺทาหํ กลฺยาณํ กโรมิ กาเยน วาจาย มนสา’ติ? โส เอวมาห – ‘นาสกฺขิสฺสํ, ภนฺเต. ปมาทสฺสํ, ภนฺเต’’’ติ.

“诸比丘，阎摩王如是说：‘喂，你这人，身为有识之年长者，难道未曾生起此念：“我亦有死法，未能超越死亡，我当以身、语、意行善！”’他如是说：‘大王，我未能行善。大王，我放逸了。’”

‘‘ตเมนํ, ภิกฺขเว, ยโม ราชา เอวมาห – ‘อมฺโภ ปุริส, ปมาทตาย น กลฺยาณมกาสิ กาเยน วาจาย มนสา. ตคฺฆ ตฺวํ, อมฺโภ ปุริส, ตถา กริสฺสนฺติ ยถา ตํ ปมตฺตํ. ตํ โข ปน เต เอตํ ปาปกมฺมํ เนว มาตรา กตํ, น ปิตรา กตํ, น ภาตรา กตํ, น ภคินิยา กตํ, น มิตฺตามจฺเจหิ กตํ, น ญาติสาโลหิเตหิ กตํ, น เทวตาหิ กตํ, น สมณพฺราหฺมเณหิ กตํ; อถ โข ตยาเวตํ ปาปกมฺมํ กตํ. ตฺวญฺเญเวตสฺส วิปากํ ปฏิสํเวทิสฺสสี’’’ติ.

“比丘们，阎罗王对他如是说：‘喂，男子！你因放逸，未曾以身、语、意行善。喂，男子！他们将如你放逸那样地处置你。而且，你的这个恶业，既非母亲所造，非父亲所造，非兄弟所造，非姐妹所造，非朋友同僚所造，非亲族血亲所造，非天神所造，非沙门、婆罗门所造；诚然，这个恶业正是由你自己所造。你将亲自感受此业的果报。’”

‘‘ตเมนํ, ภิกฺขเว, ยโม ราชา ตติยํ เทวทูตํ สมนุยุญฺชิตฺวา สมนุคาหิตฺวา สมนุภาสิตฺวา ตุณฺหี โหติ. ตเมนํ, ภิกฺขเว, นิรยปาลา ปญฺจวิธพนฺธนํ นาม การณํ กโรนฺติ. ตตฺตํ อโยขิลํ หตฺเถ คเมนฺติ. ตตฺตํ อโยขิลํ ทุติยสฺมึ หตฺเถ คเมนฺติ. ตตฺตํ อโยขิลํ ปาเท คเมนฺติ. ตตฺตํ อโยขิลํ ทุติยสฺมึ ปาเท คเมนฺติ. ตตฺตํ อโยขิลํ มชฺเฌ อุรสฺมึ คเมนฺติ. โส ตตฺถ ทุกฺขา ติพฺพา ขรา กฏุกา เวทนา เวทิยติ, น จ ตาว กาลงฺกโรติ ยาว น ตํ ปาปกมฺมํ พฺยนฺตีโหติ.

“比丘们，阎罗王就第三位天神使者之事，在质问、审问、讯问他后，便默然不语。比丘们，地狱狱卒对他施行名为五种束缚的惩罚：他们将烧热的铁桩贯入他的一只手，将烧热的铁桩贯入他的另一只手，将烧热的铁桩贯入他的一只脚，将烧热的铁桩贯入他的另一只脚，将烧热的铁桩贯入他的胸膛中央。他在那里感受着痛苦、猛烈、粗重、惨烈的诸受，而且只要那恶业尚未穷尽，他就不会死去。”

‘‘ตเมนํ[Pg.140], ภิกฺขเว, นิรยปาลา สํเวเสตฺวา กุธารีหิ ตจฺฉนฺติ. โส ตตฺถ ทุกฺขา ติพฺพา ขรา กฏุกา เวทนา เวทิยติ, น จ ตาว กาลงฺกโรติ ยาว น ตํ ปาปกมฺมํ พฺยนฺตีโหติ.

“比丘们，地狱狱卒让他躺下后，用斧头削砍他。他在那里感受着痛苦、猛烈、粗重、惨烈的诸受，而且只要那恶业尚未穷尽，他就不会死去。”

‘‘ตเมนํ, ภิกฺขเว, นิรยปาลา อุทฺธํปาทํ อโธสิรํ คเหตฺวา วาสีหิ ตจฺฉนฺติ…เป… ตเมนํ, ภิกฺขเว, นิรยปาลา รเถ โยเชตฺวา อาทิตฺตาย ภูมิยา สมฺปชฺชลิตาย สโชติภูตาย สาเรนฺติปิ ปจฺจาสาเรนฺติปิ…เป… ตเมนํ, ภิกฺขเว, นิรยปาลา มหนฺตํ องฺคารปพฺพตํ อาทิตฺตํ สมฺปชฺชลิตํ สโชติภูตํ อาโรเปนฺติปิ โอโรเปนฺติปิ…เป… ตเมนํ, ภิกฺขเว, นิรยปาลา อุทฺธํปาทํ อโธสิรํ คเหตฺวา ตตฺตาย โลหกุมฺภิยา ปกฺขิปนฺติ, อาทิตฺตาย สมฺปชฺชลิตาย สโชติภูตาย. โส ตตฺถ เผณุทฺเทหกํ ปจฺจมาโน สกิมฺปิ อุทฺธํ คจฺฉติ, สกิมฺปิ อโธ คจฺฉติ, สกิมฺปิ ติริยํ คจฺฉติ. โส ตตฺถ ทุกฺขา ติพฺพา ขรา กฏุกา เวทนา เวทิยติ, น จ ตาว กาลํ กโรติ ยาว น ตํ ปาปกมฺมํ พฺยนฺตีโหติ. ตเมนํ, ภิกฺขเว, นิรยปาลา มหานิรเย ปกฺขิปนฺติ. โส โข ปน, ภิกฺขเว, มหานิรโย –

“诸比丘，狱卒们抓住那个有情，令其足上头下，以锛斧削之……（中略）……诸比丘，狱卒们将那个有情套于车上，于燃烧、炽燃、烈焰熊熊之地，驱之前进，亦驱之返回……（中略）……诸比丘，狱卒们将那个有情驱上燃烧、炽燃、烈焰熊熊的巨大炭山，亦驱之而下……（中略）……诸比丘，狱卒们抓住那个有情，令其足上头下，投入燃烧、炽燃、烈焰熊熊的沸腾铁锅中。其于其中，被煮得沸沫四起，时而上浮，时而下沉，时而横漂。其于其中，感受痛苦、猛烈、粗暴、辛辣之诸受，然其恶业尚未穷尽之时，则不得命终。诸比丘，狱卒们将那个有情投入大地狱中。诸比丘，彼大地狱——”

‘‘จตุกฺกณฺโณ จตุทฺวาโร, วิภตฺโต ภาคโส มิโต;

อโยปาการปริยนฺโต, อยสา ปฏิกุชฺชิโต.

“四角四门，区划均等；铁墙围绕，铁板覆盖。

‘‘ตสฺส อโยมยา ภูมิ, ชลิตา เตชสา ยุตา;

สมนฺตา โยชนสตํ, ผริตฺวา ติฏฺฐติ สพฺพทา’’ติ.

“其地由铁所成，烈焰炽盛，周遍百由旬，恒常而立。”

‘‘ภูตปุพฺพํ, ภิกฺขเว, ยมสฺส รญฺโญ เอตทโหสิ – ‘เย กิร, โภ, โลเก ปาปกานิ กมฺมานิ กโรนฺติ เต เอวรูปา วิวิธา กมฺมการณา กรียนฺติ. อโห วตาหํ มนุสฺสตฺตํ ลเภยฺยํ, ตถาคโต จ โลเก อุปฺปชฺเชยฺย อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ, ตญฺจาหํ ภควนฺตํ ปยิรุปาเสยฺยํ. โส จ เม ภควา ธมฺมํ เทเสยฺย, ตสฺส จาหํ ภควโต ธมฺมํ อาชาเนยฺย’นฺติ. ตํ โข ปนาหํ, ภิกฺขเว, น อญฺญสฺส สมณสฺส วา พฺราหฺมณสฺส วา สุตฺวา เอวํ วทามิ, อปิ จ โข, ภิกฺขเว, ยเทว เม สามํ ญาตํ สามํ ทิฏฺฐํ สามํ วิทิตํ ตเทวาหํ วทามี’’ติ.

“诸比丘，往昔，阎摩王(Yama)曾有此念：‘据说，于世间造作诸恶业者，会遭受如此种种惩罚。善哉，愿我得为人身，如来、应供、正等觉者出现于世，而我得亲近彼世尊。彼世尊为我说法，而我得知彼世尊之法。’诸比丘，我非听闻其他沙门或婆罗门之言而作是说。诸比丘，我所说的，正是我自己所知、自己所见、自己所明了的。”

‘‘โจทิตา [Pg.141] เทวทูเตหิ, เย ปมชฺชนฺติ มาณวา;

เต ทีฆรตฺตํ โสจนฺติ, หีนกายูปคา นรา.

凡被天之使者所警策而放逸的人们，他们堕入卑劣之身，长夜忧愁。

‘‘เย จ โข เทวทูเตหิ, สนฺโต สปฺปุริสา อิธ;

โจทิตา นปฺปมชฺชนฺติ, อริยธมฺเม กุทาจนํ.

然而，于此世间，凡被天之使者所警策的寂静、贤善之人，于圣法中，从不放逸。

‘‘อุปาทาเน ภยํ ทิสฺวา, ชาติมรณสมฺภเว;

อนุปาทา วิมุจฺจนฺติ, ชาติมรณสงฺขเย.

于生死之源的执取中见到怖畏，无所执取，于生死灭尽处解脱。

‘‘เต อปฺปมตฺตา สุขิโน, ทิฏฺฐธมฺมาภินิพฺพุตา;

สพฺพเวรภยาตีตา, สพฺพทุกฺขํ อุปจฺจคุ’’นฺติ. ฉฏฺฐํ;

彼等不放逸，安乐，于现法中寂灭，超越一切怨仇与怖畏，超越一切苦。第六。

๗. จตุมหาราชสุตฺตํ

7. 四大天王经

๓๗. ‘‘อฏฺฐมิยํ, ภิกฺขเว, ปกฺขสฺส จตุนฺนํ มหาราชานํ อมจฺจา ปาริสชฺชา อิมํ โลกํ อนุวิจรนฺติ – ‘กจฺจิ พหู มนุสฺสา มนุสฺเสสุ มตฺเตยฺยา เปตฺเตยฺยา สามญฺญา พฺรหฺมญฺญา กุเล เชฏฺฐาปจายิโน อุโปสถํ อุปวสนฺติ ปฏิชาคโรนฺติ ปุญฺญานิ กโรนฺตี’ติ. จาตุทฺทสึ, ภิกฺขเว, ปกฺขสฺส จตุนฺนํ มหาราชานํ ปุตฺตา อิมํ โลกํ อนุวิจรนฺติ – ‘กจฺจิ พหู มนุสฺสา มนุสฺเสสุ มตฺเตยฺยา เปตฺเตยฺยา สามญฺญา พฺรหฺมญฺญา กุเล เชฏฺฐาปจายิโน อุโปสถํ อุปวสนฺติ ปฏิชาคโรนฺติ ปุญฺญานิ กโรนฺตี’ติ. ตทหุ, ภิกฺขเว, อุโปสเถ ปนฺนรเส จตฺตาโร มหาราชาโน สามญฺเญว อิมํ โลกํ อนุวิจรนฺติ – ‘กจฺจิ พหู มนุสฺสา มนุสฺเสสุ มตฺเตยฺยา เปตฺเตยฺยา สามญฺญา พฺรหฺมญฺญา กุเล เชฏฺฐาปจายิโน อุโปสถํ อุปวสนฺติ ปฏิชาคโรนฺติ ปุญฺญานิ กโรนฺตี’’’ติ.

37. “诸比丘，于半月之第八日，四大天王之大臣与眷属巡行此世间：‘世人中，是否有众多之人孝母、敬父、敬沙门、敬婆罗门、恭敬族中长者，受持布萨，保持警觉，积累功德？’诸比丘，于半月之第十四日，四大天王之子巡行此世间：‘世人中，是否有众多之人孝母、敬父、敬沙门、敬婆罗门、恭敬族中长者，受持布萨，保持警觉，积累功德？’诸比丘，于第十五布萨日，四大天王亲自巡行此世间：‘世人中，是否有众多之人孝母、敬父、敬沙门、敬婆罗门、恭敬族中长者，受持布萨，保持警觉，积累功德？’”

‘‘สเจ, ภิกฺขเว, อปฺปกา โหนฺติ มนุสฺสา มนุสฺเสสุ มตฺเตยฺยา เปตฺเตยฺยา สามญฺญา พฺรหฺมญฺญา กุเล เชฏฺฐาปจายิโน อุโปสถํ อุปวสนฺติ ปฏิชาคโรนฺติ ปุญฺญานิ กโรนฺติ. ตเมนํ, ภิกฺขเว, จตฺตาโร มหาราชาโน เทวานํ ตาวตึสานํ สุธมฺมาย สภาย สนฺนิสินฺนานํ สนฺนิปติตานํ อาโรเจนฺติ – ‘อปฺปกา โข, มาริสา, มนุสฺสา มนุสฺเสสุ มตฺเตยฺยา เปตฺเตยฺยา สามญฺญา พฺรหฺมญฺญา กุเล เชฏฺฐาปจายิโน อุโปสถํ อุปวสนฺติ ปฏิชาคโรนฺติ ปุญฺญานิ กโรนฺตี’ติ. เตน โข, ภิกฺขเว[Pg.142], เทวา ตาวตึสา อนตฺตมนา โหนฺติ – ‘ทิพฺพา วต, โภ, กายา ปริหายิสฺสนฺติ, ปริปูริสฺสนฺติ อสุรกายา’’’ติ.

“诸比丘，若于人中，孝敬父母、恭敬沙门、恭敬阿罗汉、于族中尊敬长者、受持布萨、保持警醒、行诸福德者少。诸比丘，四大天王便向于善法堂(Sudhammā)集会安坐的三十三天(Tāvatiṃsa)诸天禀告：‘诸位贤友，于人中，孝敬父母、恭敬沙门、恭敬阿罗汉、于族中尊敬长者、受持布萨、保持警醒、行诸福德者少。’诸比丘，因此，三十三天诸天心生不悦：‘唉，天众将减少，恶趣将充满！’”

‘‘สเจ ปน, ภิกฺขเว, พหู โหนฺติ มนุสฺสา มนุสฺเสสุ มตฺเตยฺยา เปตฺเตยฺยา สามญฺญา พฺรหฺมญฺญา กุเล เชฏฺฐาปจายิโน อุโปสถํ อุปวสนฺติ ปฏิชาคโรนฺติ ปุญฺญานิ กโรนฺติ. ตเมนํ, ภิกฺขเว, จตฺตาโร มหาราชาโน เทวานํ ตาวตึสานํ สุธมฺมาย สภาย สนฺนิสินฺนานํ สนฺนิปติตานํ อาโรเจนฺติ – ‘พหู โข, มาริสา, มนุสฺสา มนุสฺเสสุ มตฺเตยฺยา เปตฺเตยฺยา สามญฺญา พฺรหฺมญฺญา กุเล เชฏฺฐาปจายิโน อุโปสถํ อุปวสนฺติ ปฏิชาคโรนฺติ ปุญฺญานิ กโรนฺตี’ติ. เตน, ภิกฺขเว, เทวา ตาวตึสา อตฺตมนา โหนฺติ – ‘ทิพฺพา วต, โภ, กายา ปริปูริสฺสนฺติ, ปริหายิสฺสนฺติ อสุรกายา’’’ติ.

“诸比丘，若于人中，孝敬父母、恭敬沙门、恭敬阿罗汉、于族中尊敬长者、受持布萨、保持警醒、行诸福德者多。诸比丘，四大天王便向于善法堂(Sudhammā)集会安坐的三十三天(Tāvatiṃsa)诸天禀告：‘诸位贤友，于人中，孝敬父母、恭敬沙门、恭敬阿罗汉、于族中尊敬长者、受持布萨、保持警醒、行诸福德者多。’诸比丘，因此，三十三天诸天心生欢喜：‘天众必将增满，恶趣必将减少！’”

‘‘ภูตปุพฺพํ, ภิกฺขเว, สกฺโก เทวานมินฺโท เทเว ตาวตึเส อนุนยมาโน ตายํ เวลายํ อิมํ คาถํ อภาสิ –

“诸比丘，往昔，天帝释(Sakko devānamindo)在劝导三十三天诸天时，于彼时说此偈颂：”

‘‘จาตุทฺทสึ ปญฺจทสึ, ยา จ ปกฺขสฺส อฏฺฐมี;

ปาฏิหาริยปกฺขญฺจ, อฏฺฐงฺคสุสมาคตํ;

อุโปสถํ อุปวเสยฺย, โยปิสฺส มาทิโส นโร’’ติ.

“于半月的第十四日、第十五日及第八日，并于特别斋期(pāṭihāriyapakkha)，凡如我之人，皆应受持具足八支的布萨。”

‘‘สา โข ปเนสา, ภิกฺขเว, สกฺเกน เทวานมินฺเทน คาถา ทุคฺคีตา น สุคีตา ทุพฺภาสิตา น สุภาสิตา. ตํ กิสฺส เหตุ? สกฺโก หิ, ภิกฺขเว, เทวานมินฺโท อวีตราโค อวีตโทโส อวีตโมโห.

“诸比丘，天主帝释所唱的此偈，是恶唱非善唱，是恶说非善说。此是何因？诸比丘，因为天主帝释未离贪、未离嗔、未离痴。”

‘‘โย จ โข โส, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อรหํ ขีณาสโว วุสิตวา พฺรหฺมจริโย กตกรณีโย โอหิตภาโร อนุปฺปตฺตสทตฺโถ ปริกฺขีณภวสํโยชโน สมฺมทญฺญา วิมุตฺโต, ตสฺส โข เอตํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน กลฺลํ วจนาย –

“诸比丘，若有比丘是阿罗汉，诸漏已尽，梵行已立，所作已办，已舍重担，已达己利，有结已尽，以正慧解脱，诸比丘，对此比丘，则适宜说：”

‘‘จาตุทฺทสึ ปญฺจทสึ, ยา จ ปกฺขสฺส อฏฺฐมี;

ปาฏิหาริยปกฺขญฺจ, อฏฺฐงฺคสุสมาคตํ;

อุโปสถํ อุปวเสยฺย, โยปิสฺส มาทิโส นโร’’ติ.

“‘于十四日、十五日，以及半月之第八日，复有神变半月，具足八支之布萨，若有如我之人，应受持之。’”

‘‘ตํ [Pg.143] กิสฺส เหตุ? โส หิ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ วีตราโค วีตโทโส วีตโมโห’’ติ. สตฺตมํ.

“是何原因？诸比丘，因为彼比丘已离贪、已离嗔、已离痴。”第七。

๘. ทุติยจตุมหาราชสุตฺตํ

8. 第二四大天王经

๓๘. ‘‘ภูตปุพฺพํ, ภิกฺขเว, สกฺโก เทวานมินฺโท เทเว ตาวตึเส อนุนยมาโน ตายํ เวลายํ อิมํ คาถํ อภาสิ –

38. “诸比丘，往昔，天主帝释劝导忉利天诸天时，于尔时说此偈：”

‘‘จาตุทฺทสึ ปญฺจทสึ, ยา จ ปกฺขสฺส อฏฺฐมี;

ปาฏิหาริยปกฺขญฺจ, อฏฺฐงฺคสุสมาคตํ;

อุโปสถํ อุปวเสยฺย, โยปิสฺส มาทิโส นโร’’ติ.

“‘于十四日、十五日，以及半月之第八日，复有神变半月，具足八支之布萨，若有如我之人，应受持之。’”

‘‘สา โข ปเนสา, ภิกฺขเว, สกฺเกน เทวานมินฺเทน คาถา ทุคฺคีตา น สุคีตา ทุพฺภาสิตา น สุภาสิตา. ตํ กิสฺส เหตุ? สกฺโก หิ, ภิกฺขเว, เทวานมินฺโท อปริมุตฺโต ชาติยา ชราย มรเณน โสเกหิ ปริเทเวหิ ทุกฺเขหิ โทมนสฺเสหิ อุปายาเสหิ, อปริมุตฺโต ทุกฺขสฺมาติ วทามิ.

“诸比丘，天主帝释所唱的此偈，是恶唱非善唱，是恶说非善说。此是何因？诸比丘，因为天主帝释未解脱于生、老、死、愁、悲、苦、忧、恼，我说其未解脱于苦。”

‘‘โย จ โข โส, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อรหํ ขีณาสโว วุสิตวา กตกรณีโย โอหิตภาโร อนุปฺปตฺตสทตฺโถ ปริกฺขีณภวสํโยชโน สมฺมทญฺญา วิมุตฺโต, ตสฺส โข เอตํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน กลฺลํ วจนาย –

“诸比丘，若有比丘是阿罗汉，诸漏已尽，梵行已立，所作已办，已舍重担，已达己利，有结已尽，以正慧解脱，诸比丘，对此比丘，则适宜说：”

‘‘จาตุทฺทสึ ปญฺจทสึ, ยา จ ปกฺขสฺส อฏฺฐมี;

ปาฏิหาริยปกฺขญฺจ, อฏฺฐงฺคสุสมาคตํ;

อุโปสถํ อุปวเสยฺย, โยปิสฺส มาทิโส นโร’’ติ.

“‘于十四日、十五日，以及半月之第八日，复有神变半月，具足八支之布萨，若有如我之人，应受持之。’”

‘‘ตํ กิสฺส เหตุ? โส หิ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปริมุตฺโต ชาติยา ชราย มรเณน โสเกหิ ปริเทเวหิ ทุกฺเขหิ โทมนสฺเสหิ อุปายาเสหิ, ปริมุตฺโต ทุกฺขสฺมาติ วทามี’’ติ. อฏฺฐมํ.

“此为何故？诸比丘，彼比丘已解脱生、老、死，解脱愁、悲、苦、忧、恼。我说：‘他已解脱于苦。’”第八。

๙. สุขุมาลสุตฺตํ

9. 娇贵经

๓๙. ‘‘สุขุมาโล อหํ, ภิกฺขเว, ปรมสุขุมาโล อจฺจนฺตสุขุมาโล. มม สุทํ, ภิกฺขเว, ปิตุ นิเวสเน โปกฺขรณิโย การิตา โหนฺติ. เอกตฺถ สุทํ, ภิกฺขเว, อุปฺปลํ วปฺปติ, เอกตฺถ ปทุมํ, เอกตฺถ ปุณฺฑรีกํ, ยาวเทว มมตฺถาย. น โข ปนสฺสาหํ, ภิกฺขเว, อกาสิกํ จนฺทนํ ธาเรมิ. กาสิกํ[Pg.144], ภิกฺขเว, สุ เม ตํ เวฐนํ โหติ, กาสิกา กญฺจุกา, กาสิกํ นิวาสนํ, กาสิโก อุตฺตราสงฺโค. รตฺตินฺทิวํ โข ปน เม สุ ตํ, ภิกฺขเว, เสตจฺฉตฺตํ ธารียติ – ‘มา นํ ผุสิ สีตํ วา อุณฺหํ วา ติณํ วา รโช วา อุสฺสาโว วา’’’ติ.

39. “诸比丘，我甚为娇贵，极为娇贵，极其娇贵。诸比丘，在我父亲的宫殿里，曾命人建造莲池。诸比丘，一处种植青莲(uppala)，一处种植白莲(paduma)，一处种植红莲(puṇḍarīka)，皆纯为我故。诸比丘，我不用非迦尸国(Kāsi)所产的旃檀。诸比丘，我的头巾是迦尸国所产，褂(kañcukā)是迦尸国所产，下衣(nivāsana)是迦尸国所产，上衣(uttarāsaṅga)也是迦尸国所产。诸比丘，于我，昼夜皆有白伞高擎，心念：‘勿令寒、热、草、尘或露水触及于他。’”

‘‘ตสฺส มยฺหํ, ภิกฺขเว, ตโย ปาสาทา อเหสุํ – เอโก เหมนฺติโก, เอโก คิมฺหิโก, เอโก วสฺสิโก. โส โข อหํ, ภิกฺขเว, วสฺสิเก ปาสาเท วสฺสิเก จตฺตาโร มาเส นิปฺปุริเสหิ ตูริเยหิ ปริจารยมาโน น เหฏฺฐาปาสาทํ โอโรหามิ. ยถา โข ปน, ภิกฺขเว, อญฺเญสํ นิเวสเน ทาสกมฺมกรโปริสสฺส กณาชกํ โภชนํ ทียติ พิลงฺคทุติยํ, เอวเมวสฺสุ เม, ภิกฺขเว, ปิตุ นิเวสเน ทาสกมฺมกรโปริสสฺส สาลิมํโสทโน ทียติ.

“诸比丘，我有三座宫殿：一座为过冬，一座为度夏，一座为避雨。诸比丘，在雨季的四个月里，我安住于雨季的宫殿，由纯女子的乐队侍奉，未曾下至殿下。诸比丘，譬如在其他人的家里，给奴仆、雇工、杂役的食物是碎米饭配酸粥；与此相同，诸比丘，在我父亲的宫殿里，给奴仆、雇工、杂役的食物是上等米饭与肉。”

‘‘ตสฺส มยฺหํ, ภิกฺขเว, เอวรูปาย อิทฺธิยา สมนฺนาคตสฺส เอวรูเปน จ สุขุมาเลน เอตทโหสิ – ‘อสฺสุตวา โข ปุถุชฺชโน อตฺตนา ชราธมฺโม สมาโน ชรํ อนตีโต ปรํ ชิณฺณํ ทิสฺวา อฏฺฏียติ หรายติ ชิคุจฺฉติ อตฺตานํเยว อติสิตฺวา, อหมฺปิ โขมฺหิ ชราธมฺโม ชรํ อนตีโต. อหญฺเจว โข ปน ชราธมฺโม สมาโน ชรํ อนตีโต ปรํ ชิณฺณํ ทิสฺวา อฏฺฏีเยยฺยํ หราเยยฺยํ ชิคุจฺเฉยฺยํ น เมตํ อสฺส ปติรูป’นฺติ. ตสฺส มยฺหํ, ภิกฺขเว, อิติ ปฏิสญฺจิกฺขโต โย โยพฺพเน โยพฺพนมโท โส สพฺพโส ปหียิ.

诸比丘，具足如此神通、如此极为娇嫩的我，生起此念：“无闻凡夫，自己有老法，未超越老，见到他人年老，便感到苦恼、羞耻、厌恶，却忽略了自身。我亦是有老法，未超越老。若我有老法，未超越老，见到他人年老，也感到苦恼、羞耻、厌恶，这对我来说是不相宜的。”诸比丘，我如此审察后，凡于青春时的青春骄慢，皆被完全舍断。

‘‘อสฺสุตวา โข ปุถุชฺชโน อตฺตนา พฺยาธิธมฺโม สมาโน พฺยาธึ อนตีโต ปรํ พฺยาธิตํ ทิสฺวา อฏฺฏียติ หรายติ ชิคุจฺฉติ อตฺตานํเยว อติสิตฺวา – ‘อหมฺปิ โขมฺหิ พฺยาธิธมฺโม พฺยาธึ อนตีโต, อหญฺเจว โข ปน พฺยาธิธมฺโม สมาโน พฺยาธึ อนตีโต ปรํ พฺยาธิกํ ทิสฺวา อฏฺฏีเยยฺยํ หราเยยฺยํ ชิคุจฺเฉยฺยํ, น เมตํ อสฺส ปติรูป’นฺติ. ตสฺส มยฺหํ, ภิกฺขเว, อิติ ปฏิสญฺจิกฺขโต โย อาโรคฺเย อาโรคฺยมโท โส สพฺพโส ปหียิ.

“无闻凡夫，自己有病法，未超越病，见到他人患病，便感到苦恼、羞耻、厌恶，却忽略了自身。我亦是有病法，未超越病。若我有病法，未超越病，见到他人患病，也感到苦恼、羞耻、厌恶，这对我来说是不相宜的。”诸比丘，我如此审察后，凡于无病时的无病骄慢，皆被完全舍断。

‘‘อสฺสุตวา โข ปุถุชฺชโน อตฺตนา มรณธมฺโม สมาโน มรณํ อนตีโต ปรํ มตํ ทิสฺวา อฏฺฏียติ หรายติ ชิคุจฺฉติ อตฺตานํเยว อติสิตฺวา – ‘อหมฺปิ โขมฺหิ มรณธมฺโม, มรณํ อนตีโต, อหํ เจว โข ปน [Pg.145] มรณธมฺโม สมาโน มรณํ อนตีโต ปรํ มตํ ทิสฺวา อฏฺฏีเยยฺยํ หราเยยฺยํ ชิคุจฺเฉยฺยํ, น เมตํ อสฺส ปติรูป’นฺติ. ตสฺส มยฺหํ, ภิกฺขเว, อิติ ปฏิสญฺจิกฺขโต โย ชีวิเต ชีวิตมโท โส สพฺพโส ปหียี’’ติ.

“无闻凡夫，自己有死法，未超越死，见到他人死去，便感到苦恼、羞耻、厌恶，却忽略了自身。我亦是有死法，未超越死。若我有死法，未超越死，见到他人死去，也感到苦恼、羞耻、厌恶，这对我来说是不相宜的。”诸比丘，我如此审察后，凡于生命中的生命骄慢，皆被完全舍断。

‘‘ตโยเม, ภิกฺขเว, มทา. กตเม ตโย? โยพฺพนมโท, อาโรคฺยมโท, ชีวิตมโท. โยพฺพนมทมตฺโต วา, ภิกฺขเว, อสฺสุตวา ปุถุชฺชโน กาเยน ทุจฺจริตํ จรติ, วาจาย ทุจฺจริตํ จรติ, มนสา ทุจฺจริตํ จรติ. โส กาเยน ทุจฺจริตํ จริตฺวา, วาจาย ทุจฺจริตํ จริตฺวา, มนสา ทุจฺจริตํ จริตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชติ. อาโรคฺยมทมตฺโต วา, ภิกฺขเว, อสฺสุตวา ปุถุชฺชโน…เป… ชีวิตมทมตฺโต วา, ภิกฺขเว, อสฺสุตวา ปุถุชฺชโน กาเยน ทุจฺจริตํ จรติ, วาจาย ทุจฺจริตํ จรติ, มนสา ทุจฺจริตํ จรติ. โส กาเยน ทุจฺจริตํ จริตฺวา, วาจาย ทุจฺจริตํ จริตฺวา, มนสา ทุจฺจริตํ จริตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชติ.

“诸比丘，有三种骄慢。是哪三种？年轻骄慢、无病骄慢、长寿骄慢。诸比丘，为年轻骄慢所醉的无闻凡夫，以身行恶行，以语行恶行，以意行恶行。他以身行恶行，以语行恶行，以意行恶行后，身坏命终，投生于苦界、恶趣、险难处、地狱。诸比丘，为无病骄慢所醉的无闻凡夫……诸比丘，为长寿骄慢所醉的无闻凡夫，以身行恶行，以语行恶行，以意行恶行。他以身行恶行，以语行恶行，以意行恶行后，身坏命终，投生于苦界、恶趣、险难处、地狱。”

‘‘โยพฺพนมทมตฺโต วา, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺตติ. อาโรคฺยมทมตฺโต วา, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ…เป… ชีวิตมทมตฺโต วา, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺตตี’’ติ.

“诸比丘，为年轻骄慢所醉的比丘，舍弃学处而还俗。诸比丘，为无病骄慢所醉的比丘……诸比丘，为长寿骄慢所醉的比丘，舍弃学处而还俗。”

‘‘พฺยาธิธมฺมา ชราธมฺมา, อโถ มรณธมฺมิโน;

ยถาธมฺมา ตถาสนฺตา, ชิคุจฺฉนฺติ ปุถุชฺชนา.

“有病法、老法，亦有死法，凡夫自身亦复然，却厌恶他人。

‘‘อหญฺเจ ตํ ชิคุจฺเฉยฺยํ, เอวํธมฺเมสุ ปาณิสุ;

น เมตํ ปติรูปสฺส, มม เอวํ วิหาริโน.

“若我厌恶于有此等自性的众生，这对于如是安住的我，实不相宜。

‘‘โสหํ เอวํ วิหรนฺโต, ญตฺวา ธมฺมํ นิรูปธึ;

อาโรคฺเย โยพฺพนสฺมิญฺจ, ชีวิตสฺมิญฺจ เย มทา.

“我如是安住，了知无取之法，于无病、年轻与长寿中，所有诸骄慢，

‘‘สพฺเพ มเท อภิโภสฺมิ, เนกฺขมฺเม ทฏฺฐุ เขมตํ;

ตสฺส เม อหุ อุสฺสาโห, นิพฺพานํ อภิปสฺสโต.

“我已克服所有骄慢，得见出离之安稳；于我亲见涅槃时，生起勇猛精进。

‘‘นาหํ ภพฺโพ เอตรหิ, กามานิ ปฏิเสวิตุํ;

อนิวตฺติ ภวิสฺสามิ, พฺรหฺมจริยปรายโณ’’ติ. นวมํ;

“我今已不能享受欲乐；我将不退转，以梵行为归宿。”第九经。

๑๐. อาธิปเตยฺยสุตฺตํ

10. 增上经

๔๐. ‘‘ตีณิมานิ[Pg.146], ภิกฺขเว, อาธิปเตยฺยานิ. กตมานิ ตีณิ? อตฺตาธิปเตยฺยํ, โลกาธิปเตยฺยํ, ธมฺมาธิปเตยฺยํ. กตมญฺจ, ภิกฺขเว, อตฺตาธิปเตยฺยํ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อรญฺญคโต วา รุกฺขมูลคโต วา สุญฺญาคารคโต วา อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘น โข ปนาหํ จีวรเหตุ อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต. น ปิณฺฑปาตเหตุ, น เสนาสนเหตุ, น อิติภวาภวเหตุ อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต. อปิ จ โขมฺหิ โอติณฺโณ ชาติยา ชราย มรเณน โสเกหิ ปริเทเวหิ ทุกฺเขหิ โทมนสฺเสหิ อุปายาเสหิ, ทุกฺโขติณฺโณ ทุกฺขปเรโต. อปฺเปว นาม อิมสฺส เกวลสฺส ทุกฺขกฺขนฺธสฺส อนฺตกิริยา ปญฺญาเยถาติ. อหญฺเจว โข ปน ยาทิสเก กาเม โอหาย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต ตาทิสเก วา กาเม ปริเยเสยฺยํ ตโต วา ปาปิฏฺฐตเร, น เมตํ ปติรูป’นฺติ. โส อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘อารทฺธํ โข ปน เม วีริยํ ภวิสฺสติ อสลฺลีนํ, อุปฏฺฐิตา สติ อสมฺมุฏฺฐา, ปสฺสทฺโธ กาโย อสารทฺโธ, สมาหิตํ จิตฺตํ เอกคฺค’นฺติ. โส อตฺตานํเยว อธิปตึ กริตฺวา อกุสลํ ปชหติ, กุสลํ ภาเวติ, สาวชฺชํ ปชหติ, อนวชฺชํ ภาเวติ, สุทฺธํ อตฺตานํ ปริหรติ. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, อตฺตาธิปเตยฺยํ.

40. “比丘们，有此三种增上。是哪三种呢？自我增上、世间增上、法增上。比丘们，什么是自我增上呢？于此，比丘们，比丘去到林野、或去到树下、或去到空屋，他如此省察：‘我并非为了衣食住而出家，从家到无家，亦非为了此有彼有。然而，我实已沉没于生、老、死、愁、悲、苦、忧、恼，为苦所沉没，为苦所逼迫。或许，这整个苦蕴的终结，能得以了知。我既已舍弃如是诸欲，从家到无家而出家，倘若还去寻求同等或更低劣的欲，这对我实不相称。’他如此省察：‘我将发起精进，毫不退屈；忆念将得以建立，毫不忘失；身将得以轻安，毫不躁动；心将得以安定，专注一境。’他以自己为增上，舍断不善，修习善法；舍断有过失法，修习无过失法；守护自身清净。比丘们，这称为自我增上。”

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, โลกาธิปเตยฺยํ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อรญฺญคโต วา รุกฺขมูลคโต วา สุญฺญาคารคโต วา อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘น โข ปนาหํ จีวรเหตุ อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต. น ปิณฺฑปาตเหตุ, น เสนาสนเหตุ, น อิติภวาภวเหตุ อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต. อปิ จ โขมฺหิ โอติณฺโณ ชาติยา ชราย มรเณน โสเกหิ ปริเทเวหิ ทุกฺเขหิ โทมนสฺเสหิ อุปายาเสหิ, ทุกฺโขติณฺโณ ทุกฺขปเรโต. อปฺเปว นาม อิมสฺส เกวลสฺส ทุกฺขกฺขนฺธสฺส อนฺตกิริยา ปญฺญาเยถา’ติ. อหญฺเจว โข ปน เอวํ ปพฺพชิโต สมาโน กามวิตกฺกํ วา วิตกฺเกยฺยํ, พฺยาปาทวิตกฺกํ วา วิตกฺเกยฺยํ, วิหึสาวิตกฺกํ วา วิตกฺเกยฺยํ, มหา โข ปนายํ โลกสนฺนิวาโส. มหนฺตสฺมึ โข ปน โลกสนฺนิวาเส สนฺติ สมณพฺราหฺมณา อิทฺธิมนฺโต ทิพฺพจกฺขุกา ปรจิตฺตวิทุโน. เต ทูรโตปิ ปสฺสนฺติ, อาสนฺนาปิ น ทิสฺสนฺติ, เจตสาปิ จิตฺตํ ปชานนฺติ. เตปิ มํ เอวํ ชาเนยฺยุํ – ‘ปสฺสถ, โภ, อิมํ กุลปุตฺตํ [Pg.147] สทฺธา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต สมาโน โวกิณฺโณ วิหรติ ปาปเกหิ อกุสเลหิ ธมฺเมหี’ติ. เทวตาปิ โข สนฺติ อิทฺธิมนฺตินิโย ทิพฺพจกฺขุกา ปรจิตฺตวิทุนิโย. ตา ทูรโตปิ ปสฺสนฺติ, อาสนฺนาปิ น ทิสฺสนฺติ, เจตสาปิ จิตฺตํ ชานนฺติ. ตาปิ มํ เอวํ ชาเนยฺยุํ – ‘ปสฺสถ, โภ, อิมํ กุลปุตฺตํ สทฺธา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต สมาโน โวกิณฺโณ วิหรติ ปาปเกหิ อกุสเลหิ ธมฺเมหี’ติ. โส อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘อารทฺธํ โข ปน เม วีริยํ ภวิสฺสติ อสลฺลีนํ, อุปฏฺฐิตา สติ อสมฺมุฏฺฐา, ปสฺสทฺโธ กาโย อสารทฺโธ, สมาหิตํ จิตฺตํ เอกคฺค’นฺติ. โส โลกํเยว อธิปตึ กริตฺวา อกุสลํ ปชหติ, กุสลํ ภาเวติ, สาวชฺชํ ปชหติ, อนวชฺชํ ภาเวติ, สุทฺธํ อตฺตานํ ปริหรติ. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, โลกาธิปเตยฺยํ.

“诸比丘，什么是世间增上？诸比丘，于此，比丘前往林中、或树下、或空屋，他如此省思：‘我并非为了衣、食、住的缘故，亦非为了种种存有的缘故，从家到无家而出家。我实是为生、老、死、愁、悲、苦、忧、恼所困，为苦所困，为苦所迫。但愿能了知这整个苦蕴的灭尽。’我既已如此出家，若还思惟欲寻、或思惟瞋寻、或思惟害寻，然而，这世间众生界是广大的。在这广大的世间众生界中，有具神通、天眼、能知他心的沙门、婆罗门。他们从远处即能看见，在近处也看不见他们，且能以心了知他心。他们会如此知道我：‘诸位，请看这位良家子，他以信从家到无家而出家，却与邪恶、不善之法相杂而住。’又有具神通、天眼、能知他心的天神。她们从远处即能看见，在近处也看不见她们，且能以心了知他心。她们也会如此知道我：‘诸位，请看这位良家子，他以信从家到无家而出家，却与邪恶、不善之法相杂而住。’他如此省思：‘我当发起精进，不退屈；安住正念，不忘失；身得轻安，无躁动；心得安定，住一境。’他以世间为增上，舍断不善，修习善法；舍断有过之法，修习无过之法；守护自身清净。诸比丘，这称为世间增上。”

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, ธมฺมาธิปเตยฺยํ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อรญฺญคโต วา รุกฺขมูลคโต วา สุญฺญาคารคโต วา อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘น โข ปนาหํ จีวรเหตุ อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต. น ปิณฺฑปาตเหตุ, น เสนาสนเหตุ, น อิติภวาภวเหตุ อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต. อปิ จ โขมฺหิ โอติณฺโณ ชาติยา ชราย มรเณน โสเกหิ ปริเทเวหิ ทุกฺเขหิ โทมนสฺเสหิ อุปายาเสหิ, ทุกฺโขติณฺโณ ทุกฺขปเรโต. อปฺเปว นาม อิมสฺส เกวลสฺส ทุกฺขกฺขนฺธสฺส อนฺตกิริยา ปญฺญาเยถาติ. สฺวากฺขาโต ภควตา ธมฺโม สนฺทิฏฺฐิโก อกาลิโก เอหิปสฺสิโก โอปเนยฺยิโก ปจฺจตฺตํ เวทิตพฺโพ วิญฺญูหีติ. สนฺติ โข ปน เม สพฺรหฺมจารี ชานํ ปสฺสํ วิหรนฺติ. อหญฺเจว โข ปน เอวํ สฺวากฺขาเต ธมฺมวินเย ปพฺพชิโต สมาโน กุสีโต วิหเรยฺยํ ปมตฺโต, น เมตํ อสฺส ปติรูป’นฺติ. โส อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘อารทฺธํ โข ปน เม วีริยํ ภวิสฺสติ อสลฺลีนํ, อุปฏฺฐิตา สติ อสมฺมุฏฺฐา, ปสฺสทฺโธ กาโย อสารทฺโธ, สมาหิตํ จิตฺตํ เอกคฺค’นฺติ. โส ธมฺมํเยว อธิปตึ กริตฺวา อกุสลํ ปชหติ, กุสลํ ภาเวติ, สาวชฺชํ ปชหติ, อนวชฺชํ ภาเวติ, สุทฺธํ อตฺตานํ ปริหรติ. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ธมฺมาธิปเตยฺยํ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ตีณิ อาธิปเตยฺยานี’’ติ.

“诸比丘，什么是法增上？诸比丘，于此，比丘前往林中、树下或空舍，他如此省思：‘我并非为了衣、食、住的缘故，也非为了此有彼有的缘故，从家出家，入于无家。我实为生、老、死、愁、悲、苦、忧、恼所困，为苦所困，为苦所迫。但愿这整个苦蕴的终尽能被了知。世尊善说的法是现见的、无时的、请来见的、能导向的、智者们当于内自证的。我的同梵行者们正知见而住。我既然在如此善说的法律中出家，若仍懈怠、放逸而住，这对我实为不当。’他如此省思：‘我当发起不退转的精进，建立不忘失的正念，身躯宁静无躁，内心安定专一。’他惟以法为增上主，舍断不善，修习善法；舍断有过失者，修习无过失者；守护自身的清净。诸比丘，这被称为法增上。诸比丘，此等即是三增上。”

‘‘นตฺถิ โลเก รโห นาม, ปาปกมฺมํ ปกุพฺพโต;

อตฺตา เต ปุริส ชานาติ, สจฺจํ วา ยทิ วา มุสา.

“于世间行恶业者，无有任何秘密处；仁者，你自己知道，是真实还是虚假。”

‘‘กลฺยาณํ [Pg.148] วต โภ สกฺขิ, อตฺตานํ อติมญฺญสิ;

โย สนฺตํ อตฺตนิ ปาปํ, อตฺตานํ ปริคูหสิ.

“贤友啊，你轻视了自身这善良的见证者，竟将存于自身的恶隐藏起来。”

‘‘ปสฺสนฺติ เทวา จ ตถาคตา จ,โลกสฺมึ พาลํ วิสมํ จรนฺตํ;

ตสฺมา หิ อตฺตาธิปเตยฺยโก จ,โลกาธิโป จ นิปโก จ ฌายี.

“诸天与如来，见愚者在世间行不善法。因此，他以自我为增上，以世间为增上，是具智慧的禅修者。”

‘‘ธมฺมาธิโป จ อนุธมฺมจารี,น หียติ สจฺจปรกฺกโม มุนิ;

ปสยฺห มารํ อภิภุยฺย อนฺตกํ,โย จ ผุสี ชาติกฺขยํ ปธานวา;

โส ตาทิโส โลกวิทู สุเมโธ,สพฺเพสุ ธมฺเมสุ อตมฺมโย มุนี’’ติ. ทสมํ;

“以法为主导，随法而行，具真实精进之牟尼，实不退失。压伏魔罗，降伏死神，具精勤者，触证生尽。如是了知世间、具善慧者，于一切法不为贪爱所成之牟尼。”第十经。

เทวทูตวคฺโค จตุตฺโถ.

天使品第四。

ตสฺสุทฺทานํ –

此品摄颂曰：

พฺรหฺม อานนฺท สาริปุตฺโต, นิทานํ หตฺถเกน จ;

ทูตา ทุเว จ ราชาโน, สุขุมาลาธิปเตยฺเยน จาติ.

梵、阿难、舍利弗，因缘与哈达迦(Hatthaka)；使者、二王，娇贵与增上。

๕. จูฬวคฺโค

5. 小品

๑. สมฺมุขีภาวสุตฺตํ

1. 现前经

๔๑. ‘‘ติณฺณํ, ภิกฺขเว, สมฺมุขีภาวา สทฺโธ กุลปุตฺโต พหุํ ปุญฺญํ ปสวติ. กตเมสํ ติณฺณํ? สทฺธาย, ภิกฺขเว, สมฺมุขีภาวา สทฺโธ กุลปุตฺโต พหุํ ปุญฺญํ ปสวติ. เทยฺยธมฺมสฺส, ภิกฺขเว, สมฺมุขีภาวา สทฺโธ กุลปุตฺโต พหุํ ปุญฺญํ ปสวติ. ทกฺขิเณยฺยานํ, ภิกฺขเว, สมฺมุขีภาวา สทฺโธ กุลปุตฺโต พหุํ ปุญฺญํ ปสวติ. อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ติณฺณํ สมฺมุขีภาวา สทฺโธ กุลปุตฺโต พหุํ ปุญฺญํ ปสวตี’’ติ. ปฐมํ.

41. “诸比丘，有信的良家子，因三法现前而增长许多福德。是哪三法呢？诸比丘，因信现前，有信的良家子增长许多福德；诸比丘，因所施物现前，有信的良家子增长许多福德；诸比丘，因应供者现前，有信的良家子增长许多福德。诸比丘，实因此三法现前，有信的良家子增长许多福德。”第一经。

๒. ติฐานสุตฺตํ

2. 三处经

๔๒. ‘‘ตีหิ[Pg.149], ภิกฺขเว, ฐาเนหิ สทฺโธ ปสนฺโน เวทิตพฺโพ. กตเมหิ ตีหิ? สีลวนฺตานํ ทสฺสนกาโม โหติ, สทฺธมฺมํ โสตุกาโม โหติ, วิคตมลมจฺเฉเรน เจตสา อคารํ อชฺฌาวสติ มุตฺตจาโค ปยตปาณิ โวสฺสคฺครโต ยาจโยโค ทานสํวิภาครโต. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ฐาเนหิ สทฺโธ ปสนฺโน เวทิตพฺโพ’’.

42. “诸比丘，有信而净信者，当由三处得知。由哪三处呢？乐见具戒者，乐闻正法，以离悭垢之心住于家中，舍施无碍，手净，乐于放舍，堪于乞求，乐于施与分享。诸比丘，实应由此三处，得知有信而净信者。”

‘‘ทสฺสนกาโม สีลวตํ, สทฺธมฺมํ โสตุมิจฺฉติ;

วินเย มจฺเฉรมลํ, ส เว สทฺโธติ วุจฺจตี’’ติ. ทุติยํ;

“乐见具戒者，欲闻于正法，调伏悭吝垢，彼实名有信。”第二经。

๓. อตฺถวสสุตฺตํ

3. 义利经

๔๓. ‘‘ตโย, ภิกฺขเว, อตฺถวเส สมฺปสฺสมาเนน อลเมว ปเรสํ ธมฺมํ เทเสตุํ. กตเม ตโย? โย ธมฺมํ เทเสติ โส อตฺถปฺปฏิสํเวที จ โหติ ธมฺมปฺปฏิสํเวที จ. โย ธมฺมํ สุณาติ โส อตฺถปฺปฏิสํเวที จ โหติ ธมฺมปฺปฏิสํเวที จ. โย เจว ธมฺมํ เทเสติ โย จ ธมฺมํ สุณาติ อุโภ อตฺถปฺปฏิสํเวทิโน จ โหนฺติ ธมฺมปฺปฏิสํเวทิโน จ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย อตฺถวเส สมฺปสฺสมาเนน อลเมว ปเรสํ ธมฺมํ เทเสตุ’’นฺติ. ตติยํ.

43. “诸比丘，审视三种利益，便足以向他人说法。是哪三种呢？说法者知义亦知法；闻法者知义亦知法；说法者与闻法者二者，皆知义亦知法。诸比丘，确实，审视此三种利益，便足以向他人说法。”第三经。

๔. กถาปวตฺติสุตฺตํ

4. 谈话进行经

๔๔. ‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, ฐาเนหิ กถา ปวตฺตินี โหติ. กตเมหิ ตีหิ? โย ธมฺมํ เทเสติ โส อตฺถปฺปฏิสํเวที จ โหติ ธมฺมปฺปฏิสํเวที จ. โย ธมฺมํ สุณาติ โส อตฺถปฺปฏิสํเวที จ โหติ ธมฺมปฺปฏิสํเวที จ. โย เจว ธมฺมํ เทเสติ โย จ ธมฺมํ สุณาติ อุโภ อตฺถปฺปฏิสํเวทิโน จ โหนฺติ ธมฺมปฺปฏิสํเวทิโน จ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ฐาเนหิ กถา ปวตฺตินี โหตี’’ติ. จตุตฺถํ.

44. “诸比丘，谈话因三种因缘而得以进行。是哪三种呢？说法者知义亦知法；闻法者知义亦知法；说法者与闻法者二者，皆知义亦知法。诸比丘，确实，谈话因这三种因缘而得以进行。”第四经。

๕. ปณฺฑิตสุตฺตํ

5. 智者经

๔๕. ‘‘ตีณิมานิ, ภิกฺขเว, ปณฺฑิตปญฺญตฺตานิ สปฺปุริสปญฺญตฺตานิ. กตมานิ ตีณิ? ทานํ, ภิกฺขเว, ปณฺฑิตปญฺญตฺตํ สปฺปุริสปญฺญตฺตํ. ปพฺพชฺชา, ภิกฺขเว[Pg.150], ปณฺฑิตปญฺญตฺตา สปฺปุริสปญฺญตฺตา. มาตาปิตูนํ, ภิกฺขเว, อุปฏฺฐานํ ปณฺฑิตปญฺญตฺตํ สปฺปุริสปญฺญตฺตํ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ตีณิ ปณฺฑิตปญฺญตฺตานิ สปฺปุริสปญฺญตฺตานี’’ติ.

45. “诸比丘，有此三法，为智者所施设，为善士所施设。是哪三法？诸比丘，布施，为智者所施设，为善士所施设。诸比丘，出家，为智者所施设，为善士所施设。诸比丘，奉侍父母，为智者所施设，为善士所施设。诸比丘，此三法确实为智者所施设，为善士所施设。”

‘‘สพฺภิ ทานํ อุปญฺญตฺตํ, อหึสา สํยโม ทโม;

มาตาปิตุ อุปฏฺฐานํ, สนฺตานํ พฺรหฺมจารินํ.

“善士们称赞布施、不害、自制、调伏，以及贤善梵行者们对父母的奉侍。

‘‘สตํ เอตานิ ฐานานิ, ยานิ เสเวถ ปณฺฑิโต;

อริโย ทสฺสนสมฺปนฺโน, ส โลกํ ภชเต สิว’’นฺติ. ปญฺจมํ;

“此乃善士之法，具足正见的圣智者当奉行之；彼人得至安稳天界。”第五经。

๖. สีลวนฺตสุตฺตํ

6. 持戒者经

๔๖. ‘‘ยํ, ภิกฺขเว, สีลวนฺโต ปพฺพชิตา คามํ วา นิคมํ วา อุปนิสฺสาย วิหรนฺติ. ตตฺถ มนุสฺสา ตีหิ ฐาเนหิ พหุํ ปุญฺญํ ปสวนฺติ. กตเมหิ ตีหิ? กาเยน, วาจาย, มนสา. ยํ, ภิกฺขเว, สีลวนฺโต ปพฺพชิตา คามํ วา นิคมํ วา อุปนิสฺสาย วิหรนฺติ. ตตฺถ มนุสฺสา อิเมหิ ตีหิ ฐาเนหิ พหุํ ปุญฺญํ ปสวนฺตี’’ติ. ฉฏฺฐํ.

46. “诸比丘，具戒的出家人依止于任何村庄或市镇而住，那里的人们以三事增长众多福德。是哪三事？以身、以语、以意。诸比丘，具戒的出家人依止于任何村庄或市镇而住，那里的人们即以此三事增长众多福德。”第六经。

๗. สงฺขตลกฺขณสุตฺตํ

7. 有为相经

๔๗. ‘‘ตีณิมานิ, ภิกฺขเว, สงฺขตสฺส สงฺขตลกฺขณานิ. กตมานิ ตีณิ? อุปฺปาโท ปญฺญายติ, วโย ปญฺญายติ, ฐิตสฺส อญฺญถตฺตํ ปญฺญายติ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ตีณิ สงฺขตสฺส สงฺขตลกฺขณานี’’ติ. สตฺตมํ.

47. “诸比丘，此是有为法的三个有为相。是哪三个？生起可知，灭坏可知，住时之变异可知。诸比丘，这确实是有为法的三个有为相。”第七经。

๘. อสงฺขตลกฺขณสุตฺตํ

8. 无为相经

๔๘. ‘‘ตีณิมานิ, ภิกฺขเว, อสงฺขตสฺส อสงฺขตลกฺขณานิ. กตมานิ ตีณิ? น อุปฺปาโท ปญฺญายติ, น วโย ปญฺญายติ, น ฐิตสฺส อญฺญถตฺตํ ปญฺญายติ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ตีณิ อสงฺขตสฺส อสงฺขตลกฺขณานี’’ติ. อฏฺฐมํ.

48. “诸比丘，此是无为法的三个无为相。是哪三个？生起不可知，灭坏不可知，住时之变异不可知。诸比丘，这确实是无为法的三个无为相。”第八经。

๙. ปพฺพตราชสุตฺตํ

9. 山王经

๔๙. ‘‘หิมวนฺตํ, ภิกฺขเว, ปพฺพตราชํ นิสฺสาย มหาสาลา ตีหิ วฑฺฒีหิ วฑฺฒนฺติ. กตมาหิ ตีหิ? สาขาปตฺตปลาเสน วฑฺฒนฺติ, ตจปปฏิกาย วฑฺฒนฺติ[Pg.151], เผคฺคุสาเรน วฑฺฒนฺติ. หิมวนฺตํ, ภิกฺขเว, ปพฺพตราชํ นิสฺสาย มหาสาลา อิมาหิ ตีหิ วฑฺฒีหิ วฑฺฒนฺติ.

49. “诸比丘，依止雪山(Himavanta)山王，大树以三种方式增长。是哪三种？以枝叶、新芽增长，以树皮、外皮增长，以边材、心材增长。诸比丘，依止雪山山王，大树即以此三种方式增长。

‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, สทฺธํ กุลปตึ นิสฺสาย อนฺโต ชโน ตีหิ วฑฺฒีหิ วฑฺฒติ. กตมาหิ ตีหิ? สทฺธาย วฑฺฒติ, สีเลน วฑฺฒติ, ปญฺญาย วฑฺฒติ. สทฺธํ, ภิกฺขเว, กุลปตึ นิสฺสาย อนฺโต ชโน อิมาหิ ตีหิ วฑฺฒีหิ วฑฺฒตี’’ติ.

“诸比丘，正是如此，依止于有信的家长，其家人也在三方面增长。是哪三方面？于信增长，于戒增长，于慧增长。诸比丘，依止于有信的家长，其家人即在这三方面增长。”

‘‘ยถาปิ ปพฺพโต เสโล, อรญฺญสฺมึ พฺรหาวเน;

ตํ รุกฺขา อุปนิสฺสาย, วฑฺฒนฺเต เต วนปฺปตี.

“犹如广阔森林中，有巍峨石山，林中主宰诸树木，皆依彼生长。

‘‘ตเถว สีลสมฺปนฺนํ, สทฺธํ กุลปตึ อิธ;

อุปนิสฺสาย วฑฺฒนฺติ, ปุตฺตทารา จ พนฺธวา;

อมจฺจา ญาติสงฺฆา จ, เย จสฺส อนุชีวิโน.

同样地，于此世间，依止具戒、具信的家主，其子女、妻子、亲属，大臣、亲族以及所有依之维生者，皆得以增长。

‘‘ตฺยาสฺส สีลวโต สีลํ, จาคํ สุจริตานิ จ;

ปสฺสมานานุกุพฺพนฺติ, อตฺตมตฺถํ วิจกฺขณา.

能远见的智者，见彼持戒者之戒、舍与善行，为自身利益而效仿之。

‘‘อิธ ธมฺมํ จริตฺวาน, มคฺคํ สุคติคามินํ;

นนฺทิโน เทวโลกสฺมึ, โมทนฺติ กามกามิโน’’ติ. นวมํ;

于此行持趣向善趣之道法，欲求诸欲者于天界中欢喜、悦乐。第九。

๑๐. อาตปฺปกรณียสุตฺตํ

10. 应作精勤经

๕๐. ‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, ฐาเนหิ อาตปฺปํ กรณียํ. กตเมหิ ตีหิ? อนุปฺปนฺนานํ ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ อนุปฺปาทาย อาตปฺปํ กรณียํ, อนุปฺปนฺนานํ กุสลานํ ธมฺมานํ อุปฺปาทาย อาตปฺปํ กรณียํ, อุปฺปนฺนานํ สารีริกานํ เวทนานํ ทุกฺขานํ ติพฺพานํ ขรานํ กฏุกานํ อสาตานํ อมนาปานํ ปาณหรานํ อธิวาสนาย อาตปฺปํ กรณียํ. อิเมหิ ตีหิ, ภิกฺขเว, ฐาเนหิ อาตปฺปํ กรณียํ.

50. “诸比丘，于三事应作精勤。以何为三？为令未生之恶不善法不生起，应作精勤；为令未生之善法生起，应作精勤；为忍耐已生起的身受——痛苦、猛利、粗暴、锐利、不快、不悦意、夺命之受，应作精勤。诸比丘，于此三事应作精勤。”

‘‘ยโต โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อนุปฺปนฺนานํ ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ อนุปฺปาทาย อาตปฺปํ กโรติ, อนุปฺปนฺนานํ กุสลานํ ธมฺมานํ อุปฺปาทาย อาตปฺปํ กโรติ, อุปฺปนฺนานํ สารีริกานํ เวทนานํ ทุกฺขานํ ติพฺพานํ ขรานํ กฏุกานํ อสาตานํ อมนาปานํ ปาณหรานํ อธิวาสนาย อาตปฺปํ [Pg.152] กโรติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อาตาปี นิปโก สโต สมฺมา ทุกฺขสฺส อนฺตกิริยายา’’ติ. ทสมํ.

“诸比丘，当一位比丘为令未生之恶不善法不生起而作精勤，为令未生之善法生起而作精勤，为忍耐已生起的身受——痛苦、猛利、粗暴、锐利、不快、不悦意、夺命之受而作精勤，诸比丘，此比丘被称为有勤、审慎、具念，能正尽苦。”第十。

๑๑. มหาโจรสุตฺตํ

11. 大盗经

๕๑. ‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, องฺเคหิ สมนฺนาคโต มหาโจโร สนฺธิมฺปิ ฉินฺทติ, นิลฺโลปมฺปิ หรติ, เอกาคาริกมฺปิ กโรติ, ปริปนฺเถปิ ติฏฺฐติ. กตเมหิ ตีหิ? อิธ, ภิกฺขเว, มหาโจโร วิสมนิสฺสิโต จ โหติ, คหนนิสฺสิโต จ โหติ, พลวนิสฺสิโต จ โหติ. กถญฺจ, ภิกฺขเว, มหาโจโร วิสมนิสฺสิโต โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, มหาโจโร นทีวิทุคฺคํ วา นิสฺสิโต โหติ ปพฺพตวิสมํ วา. เอวํ โข, ภิกฺขเว, มหาโจโร วิสมนิสฺสิโต โหติ.

51. “诸比丘，具足三支的大盗，能破门盗窃、大肆劫掠、抢劫独户，亦能拦路抢劫。是哪三支呢？诸比丘，于此，大盗依于险难处、依于隐蔽处、依于有势力者。诸比丘，大盗如何依于险难处呢？诸比丘，于此，大盗依于难渡之河或崎岖之山。诸比丘，如是大盗即是依于险难处。

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, มหาโจโร คหนนิสฺสิโต โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, มหาโจโร ติณคหนํ วา นิสฺสิโต โหติ, รุกฺขคหนํ วา โรธํ วา มหาวนสณฺฑํ วา. เอวํ โข, ภิกฺขเว, มหาโจโร คหนนิสฺสิโต โหติ.

“诸比丘，大盗如何依于隐蔽处呢？诸比丘，于此，大盗依于草丛、树丛、密林或大森林。诸比丘，如是大盗即是依于隐蔽处。

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, มหาโจโร พลวนิสฺสิโต โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, มหาโจโร ราชานํ วา ราชมหามตฺตานํ วา นิสฺสิโต โหติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘สเจ มํ โกจิ กิญฺจิ วกฺขติ, อิเม เม ราชาโน วา ราชมหามตฺตา วา ปริโยธาย อตฺถํ ภณิสฺสนฺตี’ติ. สเจ นํ โกจิ กิญฺจิ อาห, ตฺยาสฺส ราชาโน วา ราชมหามตฺตา วา ปริโยธาย อตฺถํ ภณนฺติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, มหาโจโร พลวนิสฺสิโต โหติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ตีหิ องฺเคหิ สมนฺนาคโต มหาโจโร สนฺธิมฺปิ ฉินฺทติ, นิลฺโลปมฺปิ หรติ, เอกาคาริกมฺปิ กโรติ, ปริปนฺเถปิ ติฏฺฐติ.

“诸比丘，大盗如何依于有势力者呢？诸比丘，于此，大盗依于国王或国王的大臣。他这样想：‘如果有人对我说任何话，这些国王或国王的大臣将会为我辩护，为我说话。’如果有人对他说任何话，那些国王或国王的大臣就为他辩护，为他说话。诸比丘，如是大盗即是依于有势力者。诸比丘，具足此三支的大盗，能破门盗窃、大肆劫掠、抢劫独户，亦能拦路抢劫。

‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ องฺเคหิ สมนฺนาคโต ปาปภิกฺขุ ขตํ อุปหตํ อตฺตานํ ปริหรติ, สาวชฺโช จ โหติ สานุวชฺโช จ วิญฺญูนํ, พหุญฺจ อปุญฺญํ ปสวติ. กตเมหิ ตีหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ปาปภิกฺขุ วิสมนิสฺสิโต จ โหติ คหนนิสฺสิโต จ พลวนิสฺสิโต จ.

“诸比丘，正是如此，具足三支的恶比丘，他带着受伤、毁坏的自身行事，他是有罪过的，为智者所呵责，且多生非福。是哪三支呢？诸比丘，于此，恶比丘依于险难处、依于隐蔽处、依于有势力者。

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปาปภิกฺขุ วิสมนิสฺสิโต โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ปาปภิกฺขุ วิสเมน กายกมฺเมน สมนฺนาคโต โหติ, วิสเมน วจีกมฺเมน [Pg.153] สมนฺนาคโต โหติ, วิสเมน มโนกมฺเมน สมนฺนาคโต โหติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปาปภิกฺขุ วิสมนิสฺสิโต โหติ.

“诸比丘，恶比丘如何依于不正？诸比丘，于此，恶比丘具足不正的身业，具足不正的语业，具足不正的意业。诸比丘，如是，恶比丘即是依于不正。”

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปาปภิกฺขุ คหนนิสฺสิโต โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ปาปภิกฺขุ มิจฺฉาทิฏฺฐิโก โหติ, อนฺตคฺคาหิกาย ทิฏฺฐิยา สมนฺนาคโต โหติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปาปภิกฺขุ คหนนิสฺสิโต โหติ.

“诸比丘，恶比丘如何依于丛林？诸比丘，于此，恶比丘是邪见者，具足执取边际之见。诸比丘，如是，恶比丘即是依于丛林。”

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปาปภิกฺขุ พลวนิสฺสิโต โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ปาปภิกฺขุ ราชานํ วา ราชมหามตฺตานํ วา นิสฺสิโต โหติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘สเจ มํ โกจิ กิญฺจิ วกฺขติ, อิเม เม ราชาโน วา ราชมหามตฺตา วา ปริโยธาย อตฺถํ ภณิสฺสนฺตี’ติ. สเจ นํ โกจิ กิญฺจิ อาห, ตฺยาสฺส ราชาโน วา ราชมหามตฺตา วา ปริโยธาย อตฺถํ ภณนฺติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปาปภิกฺขุ พลวนิสฺสิโต โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ปาปภิกฺขุ ขตํ อุปหตํ อตฺตานํ ปริหรติ, สาวชฺโช จ โหติ สานุวชฺโช จ วิญฺญูนํ, พหุญฺจ อปุญฺญํ ปสวตี’’ติ. เอกาทสมํ.

“诸比丘，恶比丘如何依于强者？诸比丘，于此，恶比丘依于国王或王之大臣。他如是思惟：‘若有人对我说了任何话，这些国王或王之大臣将会为我辩护。’若有人对他说了任何话，那些国王或王之大臣即为他辩护。诸比丘，如是，恶比丘即是依于强者。诸比丘，具足此三法，恶比丘即是自伤自毁而行，他是有罪的，为诸智者所呵责，且产生众多非福。”第十一。

จูฬวคฺโค ปญฺจโม.

小品第五。

ตสฺสุทฺทานํ –

其摄颂——

สมฺมุขี ฐานตฺถวสํ, ปวตฺติ ปณฺฑิต สีลวํ;

สงฺขตํ ปพฺพตาตปฺปํ, มหาโจเรเนกาทสาติ.

现前、处、义、自在、生起、智者、具戒、有为、山、热勤、大盗，此为十一。

ปฐโม ปณฺณาสโก สมตฺโต.

初五十经完。

๒. ทุติยปณฺณาสกํ

2. 第二五十经

(๖) ๑. พฺราหฺมณวคฺโค

(6) 1. 婆罗门品

๑. ปฐมทฺเวพฺราหฺมณสุตฺตํ

1. 第一双婆罗门经

๕๒. อถ [Pg.154] โข ทฺเว พฺราหฺมณา ชิณฺณา วุทฺธา มหลฺลกา อทฺธคตา วโยอนุปฺปตฺตา วีสวสฺสสติกา ชาติยา เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทึสุ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺนา โข เต พฺราหฺมณา ภควนฺตํ เอตทโวจุํ – ‘‘มยมสฺสุ, โภ โคตม, พฺราหฺมณา ชิณฺณา วุทฺธา มหลฺลกา อทฺธคตา วโยอนุปฺปตฺตา วีสวสฺสสติกา ชาติยา; เต จมฺหา อกตกลฺยาณา อกตกุสลา อกตภีรุตฺตาณา. โอวทตุ โน ภวํ โคตโม, อนุสาสตุ โน ภวํ โคตโม ยํ อมฺหากํ อสฺส ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขายา’’ติ.

52. 尔时，有两位婆罗门，年老、耆宿、尊长，人生旅途已远，年届晚年，生来一百二十岁，他们去到世尊那里。抵达后，与世尊相互致意问候。交换了可喜、可忆念的言语后，坐于一旁。坐于一旁的彼婆罗门对世尊说此言：“乔达摩尊者，我等身为婆罗门，年老、耆宿、尊长，人生旅途已远，年届晚年，生来一百二十岁。我等未作善行，未作善业，未作能防护怖畏之业。请乔达摩尊者教导我等，请乔达摩尊者训诫我等，为我等长久的利益与安乐故。”

‘‘ตคฺฆ ตุมฺเห, พฺราหฺมณา, ชิณฺณา วุทฺธา มหลฺลกา อทฺธคตา วโยอนุปฺปตฺตา วีสวสฺสสติกา ชาติยา; เต จตฺถ อกตกลฺยาณา อกตกุสลา อกตภีรุตฺตาณา. อุปนียติ โข อยํ, พฺราหฺมณา, โลโก ชราย พฺยาธินา มรเณน. เอวํ อุปนียมาเน โข, พฺราหฺมณา, โลเก ชราย พฺยาธินา มรเณน, โย อิธ กาเยน สํยโม วาจาย สํยโม มนสา สํยโม, ตํ ตสฺส เปตสฺส ตาณญฺจ เลณญฺจ ทีปญฺจ สรณญฺจ ปรายณญฺจา’’ติ.

“诚然，婆罗门，汝等年老、耆宿、尊长，人生旅途已远，年届晚年，生来一百二十岁。汝等未作善行，未作善业，未作能防护怖畏之业。婆罗门，此世间实为老、病、死所牵引。婆罗门，当世间为老、病、死如此牵引时，于此，若有身防护、语防护、意防护，则对彼已逝者而言，此即是庇护、藏身处、洲岛、皈依处与归宿。”

‘‘อุปนียติ ชีวิตมปฺปมายุ,ชรูปนีตสฺส น สนฺติ ตาณา;

เอตํ ภยํ มรเณ เปกฺขมาโน,ปุญฺญานิ กยิราถ สุขาวหานิ.

“生命被牵引，寿命短促，为老所逼者，无有庇护。观见死亡中此等怖畏，应行能带来安乐的福业。”

‘‘โยธ กาเยน สํยโม, วาจาย อุท เจตสา;

ตํ ตสฺส เปตสฺส สุขาย โหติ,ยํ ชีวมาโน ปกโรติ ปุญฺญ’’นฺติ. ปฐมํ;

“于此，以身、语或意所行之防护，即是生时所作之福业，能为彼已逝者带来安乐。”此为第一经。

๒. ทุติยทฺเวพฺราหฺมณสุตฺตํ

2. 第二双婆罗门经

๕๓. อถ [Pg.155] โข ทฺเว พฺราหฺมณา ชิณฺณา วุทฺธา มหลฺลกา อทฺธคตา วโยอนุปฺปตฺตา วีสวสฺสสติกา ชาติยา เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺนา โข เต พฺราหฺมณา ภควนฺตํ เอตทโวจุํ – ‘‘มยมสฺสุ, โภ โคตม, พฺราหฺมณา ชิณฺณา วุทฺธา มหลฺลกา อทฺธคตา วโยอนุปฺปตฺตา วีสวสฺสสติกา ชาติยา; เต จมฺหา อกตกลฺยาณา อกตกุสลา อกตภีรุตฺตาณา. โอวทตุ โน ภวํ โคตโม, อนุสาสตุ โน ภวํ โคตโม ยํ อมฺหากํ อสฺส ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขายา’’ติ.

53. 那时，有两位婆罗门，年老、耆旧、长老，年事已高，已届晚年，生来一百二十岁，他们前往世尊之处。抵达后，顶礼世尊，坐于一旁。坐于一旁后，那两位婆罗门对世尊说：“尊者乔达摩，我等是婆罗门，年老、耆旧、长老，年事已高，已届晚年，生来一百二十岁。我等未曾行善，未曾修福，未曾作怖畏之护。愿尊者乔达摩教导我等，愿尊者乔达摩训诫我等，那将为我等带来长夜的利益与安乐。”

‘‘ตคฺฆ ตุมฺเห, พฺราหฺมณา, ชิณฺณา วุทฺธา มหลฺลกา อทฺธคตา วโยอนุปฺปตฺตา วีสวสฺสสติกา ชาติยา; เต จตฺถ อกตกลฺยาณา อกตกุสลา อกตภีรุตฺตาณา. อาทิตฺโต โข อยํ, พฺราหฺมณา, โลโก ชราย พฺยาธินา มรเณน. เอวํ อาทิตฺเต โข, พฺราหฺมณา, โลเก ชราย พฺยาธินา มรเณน, โย อิธ กาเยน สํยโม วาจาย สํยโม มนสา สํยโม, ตํ ตสฺส เปตสฺส ตาณญฺจ เลณญฺจ ทีปญฺจ สรณญฺจ ปรายณญฺจา’’ติ.

“婆罗门，诚然，汝等年老、耆旧、长老，年事已高，已届晚年，生来一百二十岁；汝等未曾行善，未曾修福，未曾作怖畏之护。婆罗门，此世间实为老、病、死所燃烧。婆罗门，在这为老、病、死所燃烧的世间，于此，身之守护、语之守护、意之守护，对那已逝者而言，即是守护处、庇护所、洲渚、归依处与归宿处。”

‘‘อาทิตฺตสฺมึ อคารสฺมึ, ยํ นีหรติ ภาชนํ;

ตํ ตสฺส โหติ อตฺถาย, โน จ ยํ ตตฺถ ฑยฺหติ.

“于燃烧之屋中，所取出之器物，乃为物主之利益，而非那留于其中被焚毁者。

‘‘เอวํ อาทิตฺโต โข โลโก, ชราย มรเณน จ;

นีหเรเถว ทาเนน, ทินฺนํ โหติ สุนีหตํ.

“如是，世间为老与死所燃烧，当以布施而取出；所施之物，即为善取。

‘‘โยธ กาเยน สํยโม, วาจาย อุท เจตสา;

ตํ ตสฺส เปตสฺส สุขาย โหติ,ยํ ชีวมาโน ปกโรติ ปุญฺญ’’นฺติ. ทุติยํ;

“于此，以身、以语或以意之守护，以及在生之时所作之福德，那对已逝者而言，是为了安乐。”第二经。

๓. อญฺญตรพฺราหฺมณสุตฺตํ

3. 某婆罗门经

๕๔. อถ โข อญฺญตโร พฺราหฺมโณ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทิ…เป… เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข โส พฺราหฺมโณ [Pg.156] ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘‘สนฺทิฏฺฐิโก ธมฺโม สนฺทิฏฺฐิโก ธมฺโม’ติ, โภ โคตม, วุจฺจติ. กิตฺตาวตา นุ โข, โภ โคตม, สนฺทิฏฺฐิโก ธมฺโม โหติ อกาลิโก เอหิปสฺสิโก โอปเนยฺยิโก ปจฺจตฺตํ เวทิตพฺโพ วิญฺญูหี’’ติ?

54. 尔时，有一位婆罗门来到世尊之处。抵达后，与世尊相互致意问候……坐于一旁后，那位婆罗门对世尊说了这番话：“贤者乔达摩，所谓‘法是现见的，法是现见的’。贤者乔达摩，法在何种程度上是现见的、无时的、来即见的、应向内引导的、为智者们各自证知的呢？”

‘‘รตฺโต โข, พฺราหฺมณ, ราเคน อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต อตฺตพฺยาพาธายปิ เจเตติ, ปรพฺยาพาธายปิ เจเตติ, อุภยพฺยาพาธายปิ เจเตติ, เจตสิกมฺปิ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวเทติ. ราเค ปหีเน เนวตฺตพฺยาพาธายปิ เจเตติ, น ปรพฺยาพาธายปิ เจเตติ, น อุภยพฺยาพาธายปิ เจเตติ, น เจตสิกํ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวเทติ. (รตฺโต โข…เป… กาเยน ทุจฺจริตํ จรติ, วาจาย ทุจฺจริตํ จรติ, มนสา ทุจฺจริตํ จรติ. ราเค ปหีนา เนว กาเยน ทุจฺจริตํ จรติ, น วาจาย ทุจฺจริตํ จรติ, น มนสา ทุจฺจริตํ จรติ. รตฺโต โข…เป… อตฺตตฺถมฺปิ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ, ปรตฺถมฺปิ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ, อุภยตฺถมฺปิ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ. ราเค ปหีเน อตฺตตฺถมฺปิ ยถาภูตํ ปชานาติ, ปรตฺถมฺปิ ยถาภูตํ ปชานาติ, อุภยตฺถมฺปิ ยถาภูตํ ปชานาติ.) เอวมฺปิ โข, พฺราหฺมณ, สนฺทิฏฺฐิโก ธมฺโม โหติ…เป….

“婆罗门，贪染者被贪欲所征服，心被占据，便思虑着伤害自己，思虑着伤害他人，思虑着伤害双方，并且感受到心所生的苦与忧。当贪欲被断除时，则不思虑着伤害自己，不思虑着伤害他人，不思虑着伤害双方，也不感受心所生的苦与忧。（贪染者……以身行恶行，以语行恶行，以意行恶行。当贪欲被断除时，则不以身行恶行，不以语行恶行，不以意行恶行。贪染者……不如实了知自己的利益，不如实了知他人的利益，不如实了知双方的利益。当贪欲被断除时，则如实了知自己的利益，如实了知他人的利益，如实了知双方的利益。）婆罗门，法亦如是现见……”

‘‘ทุฏฺโฐ โข, พฺราหฺมณ, โทเสน อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต อตฺตพฺยาพาธายปิ เจเตติ, ปรพฺยาพาธายปิ เจเตติ, อุภยพฺยาพาธายปิ เจเตติ, เจตสิกมฺปิ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวเทติ. โทเส ปหีเน เนวตฺตพฺยาพาธายปิ เจเตติ, น ปรพฺยาพาธายปิ เจเตติ, น อุภยพฺยาพาธายปิ เจเตติ, น เจตสิกมฺปิ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวเทติ. เอวมฺปิ โข, พฺราหฺมณ, สนฺทิฏฺฐิโก ธมฺโม โหติ…เป….

婆罗门，确实，有瞋恚者为瞋所胜伏，心被占据，便思量恼害自己，思量恼害他人，思量恼害双方，并且感受心之苦与忧。当瞋被舍断时，便不思量恼害自己，不思量恼害他人，不思量恼害双方，也不感受心之苦与忧。婆罗门，法亦如是为现见……（中略）

‘‘มูฬฺโห โข, พฺราหฺมณ, โมเหน อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต อตฺตพฺยาพาธายปิ เจเตติ, ปรพฺยาพาธายปิ เจเตติ, อุภยพฺยาพาธายปิ เจเตติ, เจตสิกมฺปิ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวเทติ. โมเห ปหีเน เนวตฺตพฺยาพาธายปิ เจเตติ, น ปรพฺยาพาธายปิ เจเตติ, น อุภยพฺยาพาธายปิ เจเตติ, น เจตสิกํ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวเทติ[Pg.157]. เอวํ โข, พฺราหฺมณ, สนฺทิฏฺฐิโก ธมฺโม โหติ อกาลิโก เอหิปสฺสิโก โอปเนยฺยิโก ปจฺจตฺตํ เวทิตพฺโพ วิญฺญูหี’’ติ.

婆罗门，确实，愚痴者为痴所胜伏，心被占据，便思量恼害自己，思量恼害他人，思量恼害双方，并且感受心之苦与忧。当痴被舍断时，便不思量恼害自己，不思量恼害他人，不思量恼害双方，也不感受心之苦与忧。婆罗门，法如是为现见、无时、来见、向内引导、为诸智者各自证知。”

‘‘อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม, อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม! เสยฺยถาปิ, โภ โคตม, นิกฺกุชฺชิตํ วา อุกฺกุชฺเชยฺย, ปฏิจฺฉนฺนํ วา วิวเรยฺย, มูฬฺหสฺส วา มคฺคํ อาจิกฺเขยฺย, อนฺธกาเร วา เตลปชฺโชตํ ธาเรยฺย – ‘จกฺขุมนฺโต รูปานิ ทกฺขนฺตี’ติ; เอวเมวํ โภตา โคตเมน อเนกปริยาเยน ธมฺโม ปกาสิโต. เอสาหํ ภวนฺตํ โคตมํ สรณํ คจฺฉามิ ธมฺมญฺจ ภิกฺขุสงฺฆญฺจ. อุปาสกํ มํ ภวํ โคตโม ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คต’’นฺติ. ตติยํ.

“尊者乔达摩，真是绝妙！尊者乔达摩，真是绝妙！尊者乔达摩，譬如扶正颠倒之物，或揭示覆盖之物，或为迷者指示道路，或于暗中持油灯，心想：‘有眼者将得见诸色’；尊者乔达摩亦复如是，以种种方便开示正法。我今归依尊者乔达摩、法及比丘僧团。愿尊者乔达摩从今日起，乃至命终，忆持我为已归依之优婆塞。”第三。

๔. ปริพฺพาชกสุตฺตํ

4. 游方者经

๕๕. อถ โข อญฺญตโร พฺราหฺมณปริพฺพาชโก เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา…เป… เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข โส พฺราหฺมณปริพฺพาชโก ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘‘สนฺทิฏฺฐิโก ธมฺโม สนฺทิฏฺฐิโก ธมฺโม’ติ, โภ โคตม, วุจฺจติ. กิตฺตาวตา นุ โข, โภ โคตม, สนฺทิฏฺฐิโก ธมฺโม โหติ อกาลิโก เอหิปสฺสิโก โอปเนยฺยิโก ปจฺจตฺตํ เวทิตพฺโพ วิญฺญูหี’’ติ?

55. 那时，一位婆罗门游方者去到世尊那里；去到后……坐在一旁。坐在一旁的婆罗门游方者对世尊这样说：“乔达摩尊者，人们说：‘法是现见的，法是现见的。’乔达摩尊者，法在何种程度上是现见的、无时滞的、来见的、导向的、为诸智者各自证知的呢？”

‘‘รตฺโต โข, พฺราหฺมณ, ราเคน อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต อตฺตพฺยาพาธายปิ เจเตติ, ปรพฺยาพาธายปิ เจเตติ, อุภยพฺยาพาธายปิ เจเตติ, เจตสิกมฺปิ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวเทติ. ราเค ปหีเน เนวตฺตพฺยาพาธายปิ เจเตติ, น ปรพฺยาพาธายปิ เจเตติ, น อุภยพฺยาพาธายปิ เจเตติ, น เจตสิกมฺปิ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวเทติ.

婆罗门，有贪欲者，因被贪欲所征服，心被占据，故思虑恼害自己，思虑恼害他人，思虑恼害双方，且感受心苦、忧。当贪欲被舍断时，他既不思虑恼害自己，不思虑恼害他人，不思虑恼害双方，也不感受心苦、忧。

‘‘รตฺโต โข, พฺราหฺมณ, ราเคน อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต กาเยน ทุจฺจริตํ จรติ, วาจาย ทุจฺจริตํ จรติ, มนสา ทุจฺจริตํ จรติ. ราเค ปหีเน เนว กาเยน ทุจฺจริตํ จรติ, น วาจาย ทุจฺจริตํ จรติ, น มนสา ทุจฺจริตํ จรติ.

婆罗门，有贪欲者，因被贪欲所征服，心被占据，故以身行恶行，以语行恶行，以意行恶行。当贪欲被舍断时，他便不以身行恶行，不以语行恶行，不以意行恶行。

‘‘รตฺโต โข, พฺราหฺมณ, ราเคน อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต อตฺตตฺถมฺปิ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ, ปรตฺถมฺปิ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ, อุภยตฺถมฺปิ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ. ราเค ปหีเน อตฺตตฺถมฺปิ ยถาภูตํ ปชานาติ[Pg.158], ปรตฺถมฺปิ ยถาภูตํ ปชานาติ, อุภยตฺถมฺปิ ยถาภูตํ ปชานาติ. เอวมฺปิ โข, พฺราหฺมณ, สนฺทิฏฺฐิโก ธมฺโม โหติ…เป….

婆罗门，有贪欲者，因被贪欲所征服，心被占据，故不能如实了知自利、他利与双方之利。当贪欲被舍断时，他便能如实了知自利、他利与双方之利。婆罗门，法就是这样现见的……。

‘‘ทุฏฺโฐ โข, พฺราหฺมณ, โทเสน…เป… มูฬฺโห โข, พฺราหฺมณ, โมเหน อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต อตฺตพฺยาพาธายปิ เจเตติ, ปรพฺยาพาธายปิ เจเตติ, อุภยพฺยาพาธายปิ เจเตติ, เจตสิกมฺปิ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวเทติ. โมเห ปหีเน เนวตฺตพฺยาพาธายปิ เจเตติ, น ปรพฺยาพาธายปิ เจเตติ, น อุภยพฺยาพาธายปิ เจเตติ, น เจตสิกํ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวเทติ.

“婆罗门，有嗔者因嗔……（中略）……婆罗门，愚痴者因痴被征服，心被占据，他图谋伤害自己，图谋伤害他人，图谋伤害双方，且感受心的苦与忧。当痴被断除时，他既不图谋伤害自己，也不图谋伤害他人，也不图谋伤害双方，不感受心的苦与忧。”

‘‘มูฬฺโห โข, พฺราหฺมณ, โมเหน อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต, กาเยน ทุจฺจริตํ จรติ, วาจาย ทุจฺจริตํ จรติ, มนสา ทุจฺจริตํ จรติ. โมเห ปหีเน เนว กาเยน ทุจฺจริตํ จรติ, น วาจาย ทุจฺจริตํ จรติ, น มนสา ทุจฺจริตํ จรติ.

“婆罗门，愚痴者因痴被征服，心被占据，他以身行恶行，以语行恶行，以意行恶行。当痴被断除时，他既不以身行恶行，也不以语行恶行，也不以意行恶行。”

‘‘มูฬฺโห โข, พฺราหฺมณ, โมเหน อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต อตฺตตฺถมฺปิ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ, ปรตฺถมฺปิ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ, อุภยตฺถมฺปิ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ. โมเห ปหีเน อตฺตตฺถมฺปิ ยถาภูตํ ปชานาติ, ปรตฺถมฺปิ ยถาภูตํ ปชานาติ, อุภยตฺถมฺปิ ยถาภูตํ ปชานาติ. เอวํ โข, พฺราหฺมณ, สนฺทิฏฺฐิโก ธมฺโม โหติ อกาลิโก เอหิปสฺสิโก โอปเนยฺยิโก ปจฺจตฺตํ เวทิตพฺโพ วิญฺญูหี’’ติ.

“婆罗门，愚痴者因痴被征服，心被占据，故不如实了知自利，不如实了知他利，也不如实了知双方之利。当痴被断除时，他能如实了知自利，能如实了知他利，能如实了知双方之利。婆罗门，法就是这样：是亲见的、无时间隔的、欢迎来看的、应向内引导的、智者们各自当证知的。”

‘‘อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม…เป… อุปาสกํ มํ ภวํ โคตโม ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คต’’นฺติ. จตุตฺถํ.

“绝妙啊，乔达摩贤者！……（中略）……愿乔达摩贤者忆持我，从今日起，终生归依为优婆塞。”第四经。

๕. นิพฺพุตสุตฺตํ

5. 寂灭经

๕๖. อถ โข ชาณุสฺโสณิ พฺราหฺมโณ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข ชาณุสฺโสณิ พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘‘สนฺทิฏฺฐิกํ นิพฺพานํ สนฺทิฏฺฐิกํ นิพฺพาน’นฺติ, โภ โคตม, วุจฺจติ. กิตฺตาวตา นุ โข, โภ โคตม, สนฺทิฏฺฐิกํ นิพฺพานํ โหติ อกาลิกํ เอหิปสฺสิกํ โอปเนยฺยิกํ ปจฺจตฺตํ เวทิตพฺพํ วิญฺญูหี’’ติ?

56. 那时，婆罗门阇奴梭尼（Jāṇussoṇi）前往世尊之处。抵达后，礼敬世尊，然后坐于一旁。坐于一旁的婆罗门阇奴梭尼对世尊这样说：“乔达摩贤者，人们说：‘涅槃是亲见的，涅槃是亲见的。’乔达摩贤者，在何种程度上，涅槃是亲见的、无时间隔的、欢迎来看的、应向内引导的、智者们各自当证知的呢？”’

‘‘รตฺโต [Pg.159] โข, พฺราหฺมณ, ราเคน อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต อตฺตพฺยาพาธายปิ เจเตติ, ปรพฺยาพาธายปิ เจเตติ, อุภยพฺยาพาธายปิ เจเตติ, เจตสิกมฺปิ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวเทติ. ราเค ปหีเน เนวตฺตพฺยาพาธายปิ เจเตติ, น ปรพฺยาพาธายปิ เจเตติ, น อุภยพฺยาพาธายปิ เจเตติ, น เจตสิกมฺปิ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวเทติ. เอวมฺปิ โข, พฺราหฺมณ, สนฺทิฏฺฐิกํ นิพฺพานํ โหติ.

婆罗门，贪染者为贪所征服，心被占据，便思虑伤害自己，也思虑伤害他人，也思虑伤害双方，且感受心之苦、忧。当贪被断除时，则不思虑伤害自己，也不思虑伤害他人，也不思虑伤害双方，不感受心之苦、忧。婆罗门，涅槃是如此现见的。

‘‘ทุฏฺโฐ โข, พฺราหฺมณ…เป… มูฬฺโห โข, พฺราหฺมณ, โมเหน อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต อตฺตพฺยาพาธายปิ เจเตติ, ปรพฺยาพาธายปิ เจเตติ, อุภยพฺยาพาธายปิ เจเตติ, เจตสิกมฺปิ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวเทติ. โมเห ปหีเน เนวตฺตพฺยาพาธายปิ เจเตติ, น ปรพฺยาพาธายปิ เจเตติ, น อุภยพฺยาพาธายปิ เจเตติ, น เจตสิกํ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวเทติ. เอวมฺปิ โข, พฺราหฺมณ, สนฺทิฏฺฐิกํ นิพฺพานํ โหติ.

婆罗门，嗔恚者……（中略）……婆罗门，愚痴者为痴所征服，心被占据，便思虑伤害自己，也思虑伤害他人，也思虑伤害双方，且感受心之苦、忧。当痴被断除时，则不思虑伤害自己，也不思虑伤害他人，也不思虑伤害双方，不感受心之苦、忧。婆罗门，涅槃亦是如此现见的。

‘‘ยโต โข อยํ, พฺราหฺมณ, อนวเสสํ ราคกฺขยํ ปฏิสํเวเทติ, อนวเสสํ โทสกฺขยํ ปฏิสํเวเทติ, อนวเสสํ โมหกฺขยํ ปฏิสํเวเทติ; เอวํ โข, พฺราหฺมณ, สนฺทิฏฺฐิกํ นิพฺพานํ โหติ อกาลิกํ เอหิปสฺสิกํ โอปเนยฺยิกํ ปจฺจตฺตํ เวทิตพฺพํ วิญฺญูหี’’ติ. ‘‘อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม…เป… อุปาสกํ มํ ภวํ โคตโม ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คต’’นฺติ. ปญฺจมํ.

婆罗门，当他无余地体验到贪欲的灭尽，无余地体验到嗔恚的灭尽，无余地体验到愚痴的灭尽时；婆罗门，涅槃是如此现见的、无时的、来即见的、导向的、为诸智者所各别亲证的。”“善哉，乔达摩尊者！……愿乔达摩尊者从今日起，接受我为终生皈依的优婆塞。”第五。

๖. ปโลกสุตฺตํ

6. 朽故经

๕๗. อถ โข อญฺญตโร พฺราหฺมณมหาสาโล เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ…เป… เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข โส พฺราหฺมณมหาสาโล ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘สุตํ เมตํ, โภ โคตม, ปุพฺพกานํ พฺราหฺมณานํ วุทฺธานํ มหลฺลกานํ อาจริยปาจริยานํ ภาสมานานํ – ‘ปุพฺเพ สุทํ อยํ โลโก อวีจิ มญฺเญ ผุโฏ อโหสิ มนุสฺเสหิ, กุกฺกุฏสํปาติกา คามนิคมราชธานิโย’ติ. โก นุ โข, โภ โคตม, เหตุ โก ปจฺจโย เยเนตรหิ มนุสฺสานํ ขโย โหติ, ตนุตฺตํ ปญฺญายติ, คามาปิ [Pg.160] อคามา โหนฺติ, นิคมาปิ อนิคมา โหนฺติ, นคราปิ อนครา โหนฺติ, ชนปทาปิ อชนปทา โหนฺตี’’ติ?

57. 尔时，有一位大富婆罗门来到世尊之处……在一旁坐下后，那位大富婆罗门对世尊这么说：“尊者乔达摩，我曾听闻往昔年长、德高望重、师承相传的婆罗门们说：‘据说从前此世间遍满了人，我想，就像无间地狱(Avīci)一样，村庄、市镇、王都之间鸡飞可及。’尊者乔达摩，是何因何缘，如今人们衰减、稀少，村庄变为非村庄，市镇变为非市镇，城市变为非城市，国土变为非国土呢？”

‘‘เอตรหิ, พฺราหฺมณ, มนุสฺสา อธมฺมราครตฺตา วิสมโลภาภิภูตา มิจฺฉาธมฺมปเรตา. เต อธมฺมราครตฺตา วิสมโลภาภิภูตา มิจฺฉาธมฺมปเรตา ติณฺหานิ สตฺถานิ คเหตฺวา อญฺญมญฺญํ ชีวิตา โวโรเปนฺติ, เตน พหู มนุสฺสา กาลํ กโรนฺติ. อยมฺปิ โข, พฺราหฺมณ, เหตุ อยํ ปจฺจโย เยเนตรหิ มนุสฺสานํ ขโย โหติ, ตนุตฺตํ ปญฺญายติ, คามาปิ อคามา โหนฺติ, นิคมาปิ อนิคมา โหนฺติ, นคราปิ อนครา โหนฺติ, ชนปทาปิ อชนปทา โหนฺติ.

“婆罗门，如今的人们染着非法之贪，为邪贪所制伏，为邪法所困。他们因染着非法之贪，为邪贪所制伏，为邪法所困，便执持利刃，互相断其生命。因此，许多人命终。婆罗门，此亦是因，此亦是缘，如今人们衰减、稀少，村庄变为非村庄，市镇变为非市镇，城市变为非城市，国土变为非国土。”

‘‘ปุน จปรํ, พฺราหฺมณ, เอตรหิ มนุสฺสา อธมฺมราครตฺตา วิสมโลภาภิภูตา มิจฺฉาธมฺมปเรตา. เตสํ อธมฺมราครตฺตานํ วิสมโลภาภิภูตานํ มิจฺฉาธมฺมปเรตานํ เทโว น สมฺมาธารํ อนุปฺปเวจฺฉติ. เตน ทุพฺภิกฺขํ โหติ ทุสฺสสฺสํ เสตฏฺฐิกํ สลากาวุตฺตํ. เตน พหู มนุสฺสา กาลํ กโรนฺติ. อยมฺปิ โข, พฺราหฺมณ, เหตุ อยํ ปจฺจโย เยเนตรหิ มนุสฺสานํ ขโย โหติ, ตนุตฺตํ ปญฺญายติ, คามาปิ อคามา โหนฺติ, นิคมาปิ อนิคมา โหนฺติ, นคราปิ อนครา โหนฺติ, ชนปทาปิ อชนปทา โหนฺติ.

“再者，婆罗门，如今的人们染着非法之贪，为邪贪所制伏，为邪法所困。因他们染着非法之贪，为邪贪所制伏，为邪法所困，天不降时雨。因此发生饥荒，庄稼歉收，作物枯白，以筹取食。因此，许多人命终。婆罗门，此亦是因，此亦是缘，如今人们衰减、稀少，村庄变为非村庄，市镇变为非市镇，城市变为非城市，国土变为非国土。”

‘‘ปุน จปรํ, พฺราหฺมณ, เอตรหิ มนุสฺสา อธมฺมราครตฺตา วิสมโลภาภิภูตา มิจฺฉาธมฺมปเรตา. เตสํ อธมฺมราครตฺตานํ วิสมโลภาภิภูตานํ มิจฺฉาธมฺมปเรตานํ ยกฺขา วาเฬ อมนุสฺเส โอสฺสชฺชนฺติ, เตน พหู มนุสฺสา กาลํ กโรนฺติ. อยมฺปิ โข, พฺราหฺมณ, เหตุ อยํ ปจฺจโย เยเนตรหิ มนุสฺสานํ ขโย โหติ, ตนุตฺตํ ปญฺญายติ, คามาปิ อคามา โหนฺติ, นิคมาปิ อนิคมา โหนฺติ, นคราปิ อนครา โหนฺติ, ชนปทาปิ อชนปทา โหนฺตี’’ติ.

“再者，婆罗门，如今的人们染着非法之欲，为非理贪所压服，为邪法所困。由于他们染着非法之欲，为非理贪所压服，为邪法所困，夜叉主们便放出凶恶的非人，因此许多人死亡。婆罗门，这也就是因，这也是缘，由此如今人们有了损耗，显得稀少，村庄也变成非村庄，市镇也变成非市镇，城市也变成非城市，国土也变成非国土。”

‘‘อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม…เป… อุปาสกํ มํ ภวํ โคตโม ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คต’’นฺติ. ฉฏฺฐํ.

“绝妙，乔达摩尊者！……愿乔达摩尊者忆持我为优婆塞，从今日起，尽形寿皈依。”第六。

๗. วจฺฉโคตฺตสุตฺตํ

7. 瓦差种经

๕๘. อถ [Pg.161] โข วจฺฉโคตฺโต ปริพฺพาชโก เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข วจฺฉโคตฺโต ปริพฺพาชโก ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘สุตํ เมตํ, โภ โคตม, สมโณ โคตโม เอวมาห – ‘มยฺหเมว ทานํ ทาตพฺพํ, นาญฺเญสํ ทานํ ทาตพฺพํ; มยฺหเมว สาวกานํ ทานํ ทาตพฺพํ, นาญฺเญสํ สาวกานํ ทานํ ทาตพฺพํ; มยฺหเมว ทินฺนํ มหปฺผลํ, นาญฺเญสํ ทินฺนํ มหปฺผลํ; มยฺหเมว สาวกานํ ทินฺนํ มหปฺผลํ, นาญฺเญสํ สาวกานํ ทินฺนํ มหปฺผล’นฺติ. เย เต, โภ โคตม, เอวมาหํสุ ‘สมโณ โคตโม เอวมาห มยฺหเมว ทานํ ทาตพฺพํ, นาญฺเญสํ ทานํ ทาตพฺพํ. มยฺหเมว สาวกานํ ทานํ ทาตพฺพํ, นาญฺเญสํ สาวกานํ ทานํ ทาตพฺพํ. มยฺหเมว ทินฺนํ มหปฺผลํ, นาญฺเญสํ ทินฺนํ มหปฺผลํ. มยฺหเมว สาวกานํ ทินฺนํ มหปฺผลํ, นาญฺเญสํ สาวกานํ ทินฺนํ มหปฺผล’นฺติ. กจฺจิ เต โภโต โคตมสฺส วุตฺตวาทิโน จ ภวนฺตํ โคตมํ อภูเตน อพฺภาจิกฺขนฺติ, ธมฺมสฺส จานุธมฺมํ พฺยากโรนฺติ, น จ โกจิ สหธมฺมิโก วาทานุปาโต คารยฺหํ ฐานํ อาคจฺฉติ? อนพฺภกฺขาตุกามา หิ มยํ ภวนฺตํ โคตม’’นฺติ.

58. 那时，游方者瓦差种(Vacchagotta)前往世尊所在之处。抵达后，与世尊互相致意，交换了值得欢喜、值得忆念的问候后，坐于一旁。坐于一旁的游方者瓦差种对世尊说：“乔达摩尊者，我听闻此事：‘沙门乔达摩如是说：“只应布施给我，不应布施给他人；只应布施给我的弟子，不应布施给他人的弟子；只布施给我有大果报，布施给他人没有大果报；只布施给我的弟子有大果报，布施给他人的弟子没有大果报。”’乔达摩尊者，那些如此说‘沙门乔达摩如是说：“只应布施给我，不应布施给他人；只应布施给我的弟子，不应布施给他人的弟子；只布施给我有大果报，布施给他人没有大果报；只布施给我的弟子有大果报，布施给他人的弟子没有大果报”’的人，他们是转述了乔达摩尊者所说的话，而不是以不实之言诽谤乔达摩尊者吗？他们是解说了随顺于法的法，并且没有任何如法的随说会引来可呵责之处吗？因为我们不愿诽谤乔达摩尊者。”

‘‘เย เต, วจฺฉ, เอวมาหํสุ – ‘สมโณ โคตโม เอวมาห – มยฺหเมว ทานํ ทาตพฺพํ…เป… นาญฺเญสํ สาวกานํ ทินฺนํ มหปฺผล’นฺติ น เม เต วุตฺตวาทิโน. อพฺภาจิกฺขนฺติ จ ปน มํ อสตา อภูเตน. โย โข, วจฺฉ, ปรํ ทานํ ททนฺตํ วาเรติ โส ติณฺณํ อนฺตรายกโร โหติ, ติณฺณํ ปาริปนฺถิโก. กตเมสํ ติณฺณํ? ทายกสฺส ปุญฺญนฺตรายกโร โหติ, ปฏิคฺคาหกานํ ลาภนฺตรายกโร โหติ, ปุพฺเพว โข ปนสฺส อตฺตา ขโต จ โหติ อุปหโต จ. โย โข, วจฺฉ, ปรํ ทานํ ททนฺตํ วาเรติ โส อิเมสํ ติณฺณํ อนฺตรายกโร โหติ, ติณฺณํ ปาริปนฺถิโก.

“婆蹉，那些说‘沙门乔达摩这么说：只应布施给我……布施给其他弟子则无大果报’的人，他们不是在说我的话，而是以不存在、不真实之事诽谤我。婆蹉，凡是阻止他人行布施者，他就是三者的障碍者、三者的掠夺者。是哪三者呢？他是布施者功德的障碍者，是领受者利得的障碍者，而他自身早已被挖掘、被毁坏。婆蹉，凡是阻止他人行布施者，他就是这三者的障碍者、三者的掠夺者。”

‘‘อหํ โข ปน, วจฺฉ, เอวํ วทามิ – เย หิ เต จนฺทนิกาย วา โอลิคลฺเล วา ปาณา, ตตฺรปิ โย ถาลิโธวนํ วา สราวโธวนํ วา ฉฑฺเฑติ – เย [Pg.162] ตตฺถ ปาณา เต เตน ยาเปนฺตูติ, ตโต นิทานมฺปาหํ, วจฺฉ, ปุญฺญสฺส อาคมํ วทามิ. โก ปน วาโท มนุสฺสภูเต! อปิ จาหํ, วจฺฉ, สีลวโต ทินฺนํ มหปฺผลํ วทามิ, โน ตถา ทุสฺสีลสฺส, โส จ โหติ ปญฺจงฺควิปฺปหีโน ปญฺจงฺคสมนฺนาคโต.

“婆蹉，我实则这么说：在污水坑或阴沟中，有那些生物，若有人在那里倾弃洗盘水或洗杯水时，心想：‘愿此中生物，因此得以存活。’婆蹉，我说仅此因缘也能获得功德。更何况对人而说！再者，婆蹉，我说布施给具戒者有大果报，对无戒者则不然。而他，是已舍离五支、具足五支者。”

‘‘กตมานิ ปญฺจงฺคานิ ปหีนานิ โหนฺติ? กามจฺฉนฺโท ปหีโน โหติ, พฺยาปาโท ปหีโน โหติ, ถินมิทฺธํ ปหีนํ โหติ, อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจํ ปหีนํ โหติ, วิจิกิจฺฉา ปหีนา โหติ. อิมานิ ปญฺจงฺคานิ วิปฺปหีนานิ โหนฺติ.

“舍离了哪五支呢？欲贪已被舍离，瞋恚已被舍离，惛沉、睡眠已被舍离，掉举、追悔已被舍离，疑已被舍离。这五支已被舍离。”

‘‘กตเมหิ ปญฺจหิ องฺเคหิ สมนฺนาคโต โหติ? อเสกฺเขน สีลกฺขนฺเธน สมนฺนาคโต โหติ, อเสกฺเขน สมาธิกฺขนฺเธน สมนฺนาคโต โหติ, อเสกฺเขน ปญฺญากฺขนฺเธน สมนฺนาคโต โหติ, อเสกฺเขน วิมุตฺติกฺขนฺเธน สมนฺนาคโต โหติ, อเสกฺเขน วิมุตฺติญาณทสฺสนกฺขนฺเธน สมนฺนาคโต โหติ; อิเมหิ ปญฺจหิ องฺเคหิ สมนฺนาคโต โหติ. อิติ ปญฺจงฺควิปฺปหีเน ปญฺจงฺคสมนฺนาคเต ทินฺนํ มหปฺผลนฺติ วทามี’’ติ.

“具足了哪五支呢？具足无学戒蕴，具足无学定蕴，具足无学慧蕴，具足无学解脱蕴，具足无学解脱知见蕴。具足了这五支。因此我说：‘布施给已舍离五支、具足五支者，有大果报。’”

‘‘อิติ กณฺหาสุ เสตาสุ, โรหิณีสุ หรีสุ วา;

กมฺมาสาสุ สรูปาสุ, โคสุ ปาเรวตาสุ วา.

无论是黑牛、白牛、红牛或青牛，是杂色牛、与其犊同色之牛，或是鸽色之牛，

‘‘ยาสุ กาสุจิ เอตาสุ, ทนฺโต ชายติ ปุงฺคโว;

โธรยฺโห พลสมฺปนฺโน, กลฺยาณชวนิกฺกโม;

ตเมว ภาเร ยุญฺชนฺติ, นาสฺส วณฺณํ ปริกฺขเร.

在这些任何牛中，若有公牛生来调顺，能负重、具足力量，步履佳且快，人们便只用它来负重，而不会察看其毛色。

‘‘เอวเมวํ มนุสฺเสสุ, ยสฺมึ กสฺมิญฺจิ ชาติเย;

ขตฺติเย พฺราหฺมเณ เวสฺเส, สุทฺเท จณฺฑาลปุกฺกุเส.

在人类中也是如此，无论生于何种种姓：刹帝利、婆罗门、吠舍、首陀罗、旃陀罗或补羯娑。

‘‘ยาสุ กาสุจิ เอตาสุ, ทนฺโต ชายติ สุพฺพโต;

ธมฺมฏฺโฐ สีลสมฺปนฺโน, สจฺจวาที หิรีมโน.

在这些任何种姓中，若有人生来调顺、善行，安住于法、具足戒行，说真实语、有惭愧心，

‘‘ปหีนชาติมรโณ, พฺรหฺมจริยสฺส เกวลี;

ปนฺนภาโร วิสํยุตฺโต, กตกิจฺโจ อนาสโว.

已断生与死，梵行已圆满，重担已放下，无所系缚，所作已办，诸漏已尽。

‘‘ปารคู สพฺพธมฺมานํ, อนุปาทาย นิพฺพุโต;

ตสฺมึเยว วิรเช เขตฺเต, วิปุลา โหติ ทกฺขิณา.

已达诸法之彼岸，无所取而寂灭，于此无尘垢之福田，布施有大果报。

‘‘พาลา [Pg.163] จ อวิชานนฺตา, ทุมฺเมธา อสฺสุตาวิโน;

พหิทฺธา เทนฺติ ทานานิ, น หิ สนฺเต อุปาสเร.

愚人实无知，无慧且寡闻，于教外行施，而不亲近圣者。

‘‘เย จ สนฺเต อุปาสนฺติ, สปฺปญฺเญ ธีรสมฺมเต;

สทฺธา จ เนสํ สุคเต, มูลชาตา ปติฏฺฐิตา.

而那些亲近圣者的人，他们具足智慧、为智者所称誉，他们对于善逝的信心，便会生根并且确立。

‘‘เทวโลกญฺจ เต ยนฺติ, กุเล วา อิธ ชายเร;

อนุปุพฺเพน นิพฺพานํ, อธิคจฺฉนฺติ ปณฺฑิตา’’ติ. สตฺตมํ;

那些智者或往生天界，或在此世生于善族，他们次第证得涅槃。

๘. ติกณฺณสุตฺตํ

8. 三耳经

๕๙. อถ โข ติกณฺโณ พฺราหฺมโณ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ…เป… เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข ติกณฺโณ พฺราหฺมโณ ภควโต สมฺมุขา เตวิชฺชานํ สุทํ พฺราหฺมณานํ วณฺณํ ภาสติ – ‘‘เอวมฺปิ เตวิชฺชา พฺราหฺมณา, อิติปิ เตวิชฺชา พฺราหฺมณา’’ติ.

59. 那时，三耳(Tikaṇṇa)婆罗门来到世尊之处。抵达后，与世尊相互致意……坐在一旁的三耳婆罗门在世尊面前称赞三明婆罗门说：“三明婆罗门是这样的，三明婆罗门又是那样的。”

‘‘ยถา กถํ ปน, พฺราหฺมณ, พฺราหฺมณา พฺราหฺมณํ เตวิชฺชํ ปญฺญาเปนฺตี’’ติ? ‘‘อิธ, โภ โคตม, พฺราหฺมโณ อุภโต สุชาโต โหติ มาติโต จ ปิติโต จ, สํสุทฺธคหณิโก ยาว สตฺตมา ปิตามหยุคา, อกฺขิตฺโต อนุปกฺกุฏฺโฐ ชาติวาเทน, อชฺฌายโก, มนฺตธโร, ติณฺณํ เวทานํ ปารคู สนิฆณฺฑุเกฏุภานํ สากฺขรปฺปเภทานํ อิติหาสปญฺจมานํ, ปทโก, เวยฺยากรโณ, โลกายตมหาปุริสลกฺขเณสุ อนวโยติ. เอวํ โข, โภ โคตม, พฺราหฺมณา เตวิชฺชํ ปญฺญาเปนฺตี’’ติ.

“婆罗门，婆罗门们如何宣说一位婆罗门为三明者呢？”“乔达摩尊者，于此，有婆罗门从母系、父系两方面皆为善生，其母系血统清净，上溯七代祖先，不因出身而受斥责、不被毁辱；他是读诵者、持咒者，通达三吠陀，以及词汇学(Nighaṇḍu)、仪轨学(Keṭubha)、音韵学(Akkharappabheda)，并以史传(Itihāsa)为第五；他精通词句与语法，于顺世论及大士相毫无欠缺。乔达摩尊者，婆罗门们就是这样宣说三明者的。”

‘‘อญฺญถา โข, พฺราหฺมณ, พฺราหฺมณา พฺราหฺมณํ เตวิชฺชํ ปญฺญเปนฺติ, อญฺญถา จ ปน อริยสฺส วินเย เตวิชฺโช โหตี’’ติ. ‘‘ยถา กถํ ปน, โภ โคตม, อริยสฺส วินเย เตวิชฺโช โหติ? สาธุ เม ภวํ โคตโม ตถา ธมฺมํ เทเสตุ ยถา อริยสฺส วินเย เตวิชฺโช โหตี’’ติ. ‘‘เตน หิ, พฺราหฺมณ, สุณาหิ, สาธุกํ มนสิ กโรหิ; ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวํ, โภ’’ติ โข ติกณฺโณ พฺราหฺมโณ ภควโต ปจฺจสฺโสสิ. ภควา เอตทโวจ –

“婆罗门，婆罗门们宣说三明者是一回事，而在圣律中，成为三明者又是另一回事。”“乔达摩尊者，那么，在圣律中如何成为三明者呢？善哉，愿乔达摩尊者为我说法，开示在圣律中如何成为三明者。”“那么，婆罗门，你且谛听，善加作意，我当宣说。”“是的，尊者。”底甘那(Tikaṇṇa)婆罗门回答世尊。世尊说了这番话：

‘‘อิธ, พฺราหฺมณ, ภิกฺขุ วิวิจฺเจว กาเมหิ วิวิจฺจ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ สวิตกฺกํ สวิจารํ วิเวกชํ ปีติสุขํ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา อชฺฌตฺตํ สมฺปสาทนํ เจตโส เอโกทิภาวํ อวิตกฺกํ อวิจารํ สมาธิชํ ปีติสุขํ ทุติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. ปีติยา [Pg.164] จ วิราคา อุเปกฺขโก จ วิหรติ สโต จ สมฺปชาโน, สุขญฺจ กาเยน ปฏิสํเวเทติ ยํ ตํ อริยา อาจิกฺขนฺติ – ‘อุเปกฺขโก สติมา สุขวิหารี’ติ ตติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. สุขสฺส จ ปหานา ทุกฺขสฺส จ ปหานา, ปุพฺเพว โสมนสฺสโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมา อทุกฺขมสุขํ อุเปกฺขาสติปาริสุทฺธึ จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ.

“婆罗门，于此，有比丘远离诸欲，远离诸不善法，有寻有伺，因远离而生喜乐，成就并安住于初禅。寻、伺寂止，内得信解，心成一境，无寻无伺，因定而生喜乐，成就并安住于二禅。因离喜而住于舍，具念、正知，以身感受乐，成就并安住于第三禅，对此圣者宣说为‘舍、念、乐住’。因断乐、断苦，以及先前已灭之喜、忧，不苦不乐，舍念清净，成就并安住于第四禅。”

‘‘โส เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต ปุพฺเพนิวาสานุสฺสติญาณาย จิตฺตํ อภินินฺนาเมติ. โส อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ, เสยฺยถิทํ – เอกมฺปิ ชาตึ ทฺเวปิ ชาติโย ติสฺโสปิ ชาติโย จตสฺโสปิ ชาติโย ปญฺจปิ ชาติโย ทสปิ ชาติโย วีสมฺปิ ชาติโย ตึสมฺปิ ชาติโย จตฺตารีสมฺปิ ชาติโย ปญฺญาสมฺปิ ชาติโย ชาติสตมฺปิ ชาติสหสฺสมฺปิ ชาติสตสหสฺสมฺปิ, อเนเกปิ สํวฏฺฏกปฺเป อเนเกปิ วิวฏฺฏกปฺเป อเนเกปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏกปฺเป – ‘อมุตฺราสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต, โส ตโต จุโต อมุตฺร อุทปาทึ. ตตฺราปาสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต, โส ตโต จุโต อิธูปปนฺโน’ติ. อิติ สาการํ สอุทฺเทสํ อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ. อยมสฺส ปฐมา วิชฺชา อธิคตา โหติ; อวิชฺชา วิหตา, วิชฺชา อุปฺปนฺนา; ตโม วิหโต, อาโลโก อุปฺปนฺโน ยถา ตํ อปฺปมตฺตสฺส อาตาปิโน ปหิตตฺตสฺส วิหรโต.

当心如此得定、清净、明洁、无秽、离诸杂染、柔软、适业、安住、不动时，他为宿住随念智(pubbenivāsānussatiñāṇa)而引导其心。他随念种种宿住，即：一生、二生、三生、四生、五生、十生、二十生、三十生、四十生、五十生、百生、千生、十万生，许多坏劫、许多成劫、许多成坏劫——“在彼处，我曾是如此名、如此姓、如此容色、如此食物、如此感受苦乐、如此寿量。我从彼处死后，生于彼处。在彼处，我亦曾是如此名、如此姓、如此容色、如此食物、如此感受苦乐、如此寿量。我从彼处死后，生于此处。”像这样，他随念具有行相、具有纲要的种种宿住。此为他所证得的第一明(vijjā)；无明(avijjā)已被破除，明已生起；黑暗已被破除，光明已生起，犹如为不放逸、精勤、已遣其心而住者那样。

‘‘โส เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต สตฺตานํ จุตูปปาตญาณาย จิตฺตํ อภินินฺนาเมติ. โส ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน สตฺเต ปสฺสติ จวมาเน อุปปชฺชมาเน หีเน ปณีเต สุวณฺเณ ทุพฺพณฺเณ, สุคเต ทุคฺคเต ยถากมฺมูปเค สตฺเต ปชานาติ – ‘อิเม วต โภนฺโต สตฺตา กายทุจฺจริเตน สมนฺนาคตา…เป… มโนทุจฺจริเตน สมนฺนาคตา อริยานํ อุปวาทกา มิจฺฉาทิฏฺฐิกา มิจฺฉาทิฏฺฐิกมฺมสมาทานา, เต กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปนฺนา. อิเม วา ปน โภนฺโต สตฺตา กายสุจริเตน สมนฺนาคตา, วจีสุจริเตน สมนฺนาคตา, มโนสุจริเตน สมนฺนาคตา [Pg.165] อริยานํ อนุปวาทกา สมฺมาทิฏฺฐิกา สมฺมาทิฏฺฐิกมฺมสมาทานา, เต กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปนฺนา’ติ. อิติ ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน สตฺเต ปสฺสติ จวมาเน อุปปชฺชมาเน หีเน ปณีเต สุวณฺเณ ทุพฺพณฺเณ, สุคเต ทุคฺคเต ยถากมฺมูปเค สตฺเต ปชานาติ. อยมสฺส ทุติยา วิชฺชา อธิคตา โหติ; อวิชฺชา วิหตา, วิชฺชา อุปฺปนฺนา; ตโม วิหโต, อาโลโก อุปฺปนฺโน ยถา ตํ อปฺปมตฺตสฺส อาตาปิโน ปหิตตฺตสฺส วิหรโต.

如此，当心已得定、清净、皎洁、无瑕、离诸随染、柔软、堪任、安住、达至不动时，他便将心转向众生之死生智。他以清净、超人之天眼，见诸众生死时与生时，卑劣与高贵，美貌与丑陋，善趣与恶趣，了知众生随业而行：“诚然，此等众生具足身恶行、语恶行、意恶行，诽谤圣者，持有邪见，受持邪见之业，他们身坏命终之后，往生于苦界、恶趣、堕处、地狱。又，此等众生具足身善行、语善行、意善行，不诽谤圣者，持有正见，受持正见之业，他们身坏命终之后，往生于善趣、天界。”如此，他以清净、超人之天眼，见诸众生死时与生时，卑劣与高贵，美貌与丑陋，善趣与恶趣，了知众生随业而行。此为他所证得的第二明；无明已断，明已生起；黑暗已破，光明已生起，正如为不放逸、热勤、策励自心而住者那样。

‘‘โส เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต อาสวานํ ขยญาณาย จิตฺตํ อภินินฺนาเมติ. โส ‘อิทํ ทุกฺข’นฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อยํ ทุกฺขสมุทโย’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อยํ ทุกฺขนิโรโธ’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ; ‘อิเม อาสวา’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อยํ อาสวสมุทโย’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อยํ อาสวนิโรโธ’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อยํ อาสวนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ. ตสฺส เอวํ ชานโต เอวํ ปสฺสโต กามาสวาปิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ, ภวาสวาปิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ, อวิชฺชาสวาปิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ; วิมุตฺตสฺมึ วิมุตฺตมิติ ญาณํ โหติ. ‘ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายา’ติ ปชานาติ. อยมสฺส ตติยา วิชฺชา อธิคตา โหติ; อวิชฺชา วิหตา, วิชฺชา อุปฺปนฺนา; ตโม วิหโต, อาโลโก อุปฺปนฺโน ยถา ตํ อปฺปมตฺตสฺส อาตาปิโน ปหิตตฺตสฺส วิหรโต’’ติ.

彼比丘于心如是得定、清净、皎洁、无瑕、离秽、柔软、堪任、住立、达不动时，为证漏尽智而倾心。他如实了知：“此是苦。”他如实了知：“此是苦集。”他如实了知：“此是苦灭。”他如实了知：“此是导向苦灭之道。”他如实了知：“此是诸漏。”他如实了知：“此是漏集。”他如实了知：“此是漏灭。”他如实了知：“此是导向漏灭之道。”如是知、如是见者，其心从欲漏解脱，从有漏解脱，从无明漏解脱。于解脱时，生起“已解脱”之智。他了知：“生已尽，梵行已立，所作已办，更无后有。”此为他所证得的第三明；无明已除，明已生；暗已除，光已生，犹如为不放逸、热勤、精勤而住者。

‘‘อนุจฺจาวจสีลสฺส, นิปกสฺส จ ฌายิโน;

จิตฺตํ ยสฺส วสีภูตํ, เอกคฺคํ สุสมาหิตํ.

戒行无高下，具慧禅修者；心已得自在，一境善安定。

‘‘ตํ เว ตโมนุทํ ธีรํ, เตวิชฺชํ มจฺจุหายินํ;

หิตํ เทวมนุสฺสานํ, อาหุ สพฺพปฺปหายินํ.

实言彼为驱暗贤哲，三明离死者，天人益利者，尽舍一切恶者。

‘‘ตีหิ วิชฺชาหิ สมฺปนฺนํ, อสมฺมูฬฺหวิหารินํ;

พุทฺธํ อนฺติมเทหินํ, ตํ นมสฺสนฺติ โคตมํ.

具足三明，住不迷乱，身居最后有，佛陀乔达摩，众人所敬礼。

‘‘ปุพฺเพนิวาสํ [Pg.166] โย เวที, สคฺคาปายญฺจ ปสฺสติ;

อโถ ชาติกฺขยํ ปตฺโต, อภิญฺญาโวสิโต มุนิ.

了知宿住，见天界恶趣，又证生已尽，胜智圆满之牟尼。

‘‘เอตาหิ ตีหิ วิชฺชาหิ, เตวิชฺโช โหติ พฺราหฺมโณ;

ตมหํ วทามิ เตวิชฺชํ, นาญฺญํ ลปิตลาปน’’นฺติ.

婆罗门以此三明，方为三明者；我称彼为三明者，而非仅复述言说之人。

‘‘เอวํ โข, พฺราหฺมณ, อริยสฺส วินเย เตวิชฺโช โหตี’’ติ. ‘‘อญฺญถา, โภ โคตม, พฺราหฺมณานํ เตวิชฺโช, อญฺญถา จ ปน อริยสฺส วินเย เตวิชฺโช โหติ. อิมสฺส จ ปน, โภ โคตม, อริยสฺส วินเย เตวิชฺชสฺส พฺราหฺมณานํ เตวิชฺโช กลํ นาคฺฆติ โสฬสึ’’.

“婆罗门，于圣者之律中，三明者即是如此。”“尊者乔达摩，婆罗门的三明者是一回事，圣者之律中的三明者又是另一回事。尊者乔达摩，与此圣者之律中的三明者相比，婆罗门的三明者连其十六分之一也不及。”

‘‘อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม…เป… อุปาสกํ มํ ภวํ โคตโม ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คต’’นฺติ. อฏฺฐมํ.

“绝妙！尊者乔达摩！……请尊者乔达摩忆持我为优婆塞，从今日起，终生归依。”第八。

๙. ชาณุสฺโสณิสุตฺตํ

9. 阇奴索尼经

๖๐. อถ โข ชาณุสฺโสณิ พฺราหฺมโณ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ…เป… เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข ชาณุสฺโสณิ พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ยสฺสสฺสุ, โภ โคตม, ยญฺโญ วา สทฺธํ วา ถาลิปาโก วา เทยฺยธมฺมํ วา, เตวิชฺเชสุ พฺราหฺมเณสุ ทานํ ทเทยฺยา’’ติ. ‘‘ยถา กถํ ปน, พฺราหฺมณ, พฺราหฺมณา เตวิชฺชํ ปญฺญเปนฺตี’’ติ? ‘‘อิธ โข, โภ โคตม, พฺราหฺมโณ อุภโต สุชาโต โหติ มาติโต จ ปิติโต จ สํสุทฺธคหณิโก ยาว สตฺตมา ปิตามหยุคา อกฺขิตฺโต อนุปกฺกุฏฺโฐ ชาติวาเทน, อชฺฌายโก มนฺตธโร, ติณฺณํ เวทานํ ปารคู สนิฆณฺฑุเกฏุภานํ สากฺขรปฺปเภทานํ อิติหาสปญฺจมานํ, ปทโก, เวยฺยากรโณ, โลกายตมหาปุริสลกฺขเณสุ อนวโยติ. เอวํ โข, โภ โคตม, พฺราหฺมณา เตวิชฺชํ ปญฺญเปนฺตี’’ติ.

60. 尔时，婆罗门阇奴索尼(Jāṇussoṇi)前往世尊之处。抵达后，与世尊……坐于一旁。坐于一旁的婆罗门阇奴索尼对世尊说此言：“尊者乔达摩，若有祭祀、施亡者食、釜炊或任何应施物，当施予三明婆罗门。”“婆罗门，婆罗门众是如何安立三明者的呢？”“尊者乔达摩，于此，有婆罗门，其父母双方皆善生，母胎清净，上溯七代祖先，于种姓之说，无可指责，无可非难。彼为诵读者、持明者，通达三吠陀，及词汇、仪轨、音韵、语源，并以古史为第五；通晓文句，精于文法，于顺世论及大士相无有缺憾。尊者乔达摩，婆罗门众即是如此安立三明者的。”

‘‘อญฺญถา โข, พฺราหฺมณ, พฺราหฺมณา พฺราหฺมณํ เตวิชฺชํ ปญฺญเปนฺติ, อญฺญถา จ ปน อริยสฺส วินเย เตวิชฺโช โหตี’’ติ. ‘‘ยถา กถํ ปน, โภ โคตม, อริยสฺส วินเย เตวิชฺโช โหติ? สาธุ เม ภวํ โคตโม ตถา ธมฺมํ เทเสตุ ยถา อริยสฺส วินเย เตวิชฺโช โหตี’’ติ. ‘‘เตน หิ, พฺราหฺมณ, สุณาหิ, สาธุกํ มนสิ กโรหิ; ภาสิสฺสามี’’ติ[Pg.167]. ‘‘เอวํ, โภ’’ติ โข ชาณุสฺโสณิ พฺราหฺมโณ ภควโต ปจฺจสฺโสสิ. ภควา เอตทโวจ –

“婆罗门，婆罗门众安立三明者是一种方式，而于圣者之律中，三明者又是另一种方式。”“那么，尊者乔达摩，于圣者之律中，如何为三明者？善哉！请尊者乔达摩为我开示此法，即于圣者之律中如何为三明者。”“那么，婆罗门，谛听，善作意，我将宣说。”“诚然，尊者。”婆罗门阇奴索尼回答世尊。世尊说此言：

‘‘อิธ ปน, พฺราหฺมณ, ภิกฺขุ วิวิจฺเจว กาเมหิ…เป… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ.

“婆罗门，在此教法中，比丘远离诸欲……乃至……具足安住于第四禅。

‘‘โส เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต ปุพฺเพนิวาสานุสฺสติญาณาย จิตฺตํ อภินินฺนาเมติ. โส อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ, เสยฺยถิทํ – เอกมฺปิ ชาตึ ทฺเวปิ ชาติโย…เป… อิติ สาการํ สอุทฺเทสํ อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ. อยมสฺส ปฐมา วิชฺชา อธิคตา โหติ; อวิชฺชา วิหตา, วิชฺชา อุปฺปนฺนา; ตโม วิหโต, อาโลโก อุปฺปนฺโน ยถา ตํ อปฺปมตฺตสฺส อาตาปิโน ปหิตตฺตสฺส วิหรโต.

“当他的心如此专注、清净、明洁、无瑕、离随烦恼、柔软、适业、安住、不动时，他将心转向、倾向于宿住随念智。他忆念起种种宿住，即：一生、二生……乃至……如此，他忆念起具有行相、具有细节的种种宿住。这是他所证得的第一明；无明已被摧破，明已生起；黑暗已被摧破，光明已生起，就如对那不放逸、热忱、自我策励而住者一样。

‘‘โส เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต สตฺตานํ จุตูปปาตญาณาย จิตฺตํ อภินินฺนาเมติ. โส ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน…เป… ยถากมฺมูปเค สตฺเต ปชานาติ. อยมสฺส ทุติยา วิชฺชา อธิคตา โหติ; อวิชฺชา วิหตา, วิชฺชา อุปฺปนฺนา; ตโม วิหโต, อาโลโก อุปฺปนฺโน ยถา ตํ อปฺปมตฺตสฺส อาตาปิโน ปหิตตฺตสฺส วิหรโต.

“当他的心如此专注、清净、明洁、无瑕、离随烦恼、柔软、适业、安住、不动时，他将心转向、倾向于众生生死智。他以清净、超越人眼的天眼……了知众生随业而往。这是他所证得的第二明；无明已被摧破，明已生起；黑暗已被摧破，光明已生起，就如对那不放逸、热忱、自我策励而住者一样。

‘‘โส เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต อาสวานํ ขยญาณาย จิตฺตํ อภินินฺนาเมติ. โส ‘อิทํ ทุกฺข’นฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ…เป… ‘อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ; ‘อิเม อาสวา’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ…เป… ‘อยํ อาสวนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ. ตสฺส เอวํ ชานโต เอวํ ปสฺสโต กามาสวาปิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ, ภวาสวาปิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ, อวิชฺชาสวาปิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ; วิมุตฺตสฺมึ วิมุตฺตมิติ ญาณํ โหติ. ‘ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายา’ติ ปชานาติ. อยมสฺส ตติยา วิชฺชา อธิคตา โหติ; อวิชฺชา วิหตา, วิชฺชา อุปฺปนฺนา; ตโม วิหโต[Pg.168], อาโลโก อุปฺปนฺโน ยถา ตํ อปฺปมตฺตสฺส อาตาปิโน ปหิตตฺตสฺส วิหรโต’’ติ.

“当他的心这样专注、清净、洁白、无瑕、离垢、柔软、堪用、安住、不动摇时，便将心导向诸漏尽智。他如实地了知‘这是苦’……乃至……‘这是导向苦灭之道’；他如实地了知‘这些是漏’……乃至……‘这是导向漏尽之道’。当他这样知、这样见时，他的心便从欲漏中解脱，从有漏中解脱，从无明漏中解脱。于解脱时，他生起‘已解脱’之智。他了知：‘生已尽，梵行已立，所作已办，从此再无后有。’这是他所证得的第三明；无明已被断除，明已生起；黑暗已被断除，光明已生起，正如为不放逸、热忱、精勤而住者那样。”

‘‘โย สีลพฺพตสมฺปนฺโน, ปหิตตฺโต สมาหิโต;

จิตฺตํ ยสฺส วสีภูตํ, เอกคฺคํ สุสมาหิตํ.

“具足戒与行，心勤而入定；其心已自在，一境善安止。

‘‘ปุพฺเพนิวาสํ โย เวที, สคฺคาปายญฺจ ปสฺสติ;

อโถ ชาติกฺขยํ ปตฺโต, อภิญฺญาโวสิโต มุนิ.

“能知过去住，亦见天界与恶趣；此外已达生尽，乃以胜智达究竟之牟尼。

‘‘เอตาหิ ตีหิ วิชฺชาหิ, เตวิชฺโช โหติ พฺราหฺมโณ;

ตมหํ วทามิ เตวิชฺชํ, นาญฺญํ ลปิตลาปน’’นฺติ.

“具此三明者，是为三明婆罗门。我称彼为三明者，而非仅是言谈者。”

‘‘เอวํ โข, พฺราหฺมณ, อริยสฺส วินเย เตวิชฺโช โหตี’’ติ. ‘‘อญฺญถา, โภ โคตม, พฺราหฺมณานํ เตวิชฺโช, อญฺญถา จ ปน อริยสฺส วินเย เตวิชฺโช โหติ. อิมสฺส จ, โภ โคตม, อริยสฺส วินเย เตวิชฺชสฺส พฺราหฺมณานํ เตวิชฺโช กลํ นาคฺฆติ โสฬสึ’’.

“婆罗门，确实如此，在圣者的教法中，三明者是这样的。”“尊者乔达摩，婆罗门的三明者是另一种，而圣者教法中的三明者又是另一种。尊者乔达摩，与此圣者教法中的三明者相比，婆罗门的三明者连其十六分之一也不值。”

‘‘อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม…เป… อุปาสกํ มํ ภวํ โคตโม ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คต’’นฺติ. นวมํ.

“尊者乔达摩，真是绝妙！……尊者乔达摩，从今日起，愿您忆持我为终生皈依的优婆塞。”第九。

๑๐. สงฺคารวสุตฺตํ

10. 桑伽罗瓦经

๖๑. อถ โข สงฺคารโว พฺราหฺมโณ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข สงฺคารโว พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘มยมสฺสุ, โภ โคตม, พฺราหฺมณา นาม. ยญฺญํ ยชามปิ ยชาเปมปิ. ตตฺร, โภ โคตม, โย เจว ยชติ โย จ ยชาเปติ สพฺเพ เต อเนกสารีริกํ ปุญฺญปฺปฏิปทํ ปฏิปนฺนา โหนฺติ, ยทิทํ ยญฺญาธิกรณํ. โย ปนายํ, โภ โคตม, ยสฺส วา ตสฺส วา กุลา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต เอกมตฺตานํ ทเมติ, เอกมตฺตานํ สเมติ, เอกมตฺตานํ ปรินิพฺพาเปติ, เอวมสฺสายํ เอกสารีริกํ ปุญฺญปฺปฏิปทํ ปฏิปนฺโน โหติ, ยทิทํ ปพฺพชฺชาธิกรณ’’นฺติ.

61. 尔时，桑伽罗瓦(Saṅgārava)婆罗门前往世尊之处；抵达后，与世尊相互问候，交换了可喜、可忆念的言语，然后坐于一旁。坐于一旁的桑伽罗瓦婆罗门对世尊这样说道：“乔达摩(Gotama)尊者，我们是所谓的婆罗门，我们自己举行祭祀，也让别人举行祭祀。乔达摩尊者，于此，凡是自己举行祭祀者，以及让别人举行祭祀者，他们所有人都是在行持涉及多人的福德行道，这是以祭祀为缘由。然而，乔达摩尊者，若有人，不论出身于何等家族，从在家而出家，过无家生活，他只调伏自己，只平息自己，只使自己寂灭，如此，此人便是在行持涉及一人的福德行道，这是以出家为缘由。”

‘‘เตน หิ, พฺราหฺมณ, ตญฺเญเวตฺถ ปฏิปุจฺฉิสฺสามิ. ยถา เต ขเมยฺย ตถา นํ พฺยากเรยฺยาสิ. ตํ กึ มญฺญสิ, พฺราหฺมณ, อิธ ตถาคโต โลเก [Pg.169] อุปฺปชฺชติ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา. โส เอวมาห – ‘เอถายํ มคฺโค อยํ ปฏิปทา ยถาปฏิปนฺโน อหํ อนุตฺตรํ พฺรหฺมจริโยคธํ สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทมิ; เอถ, ตุมฺเหปิ ตถา ปฏิปชฺชถ, ยถาปฏิปนฺนา ตุมฺเหปิ อนุตฺตรํ พฺรหฺมจริโยคธํ สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสถา’ติ. อิติ อยญฺเจว สตฺถา ธมฺมํ เทเสติ, ปเร จ ตถตฺถาย ปฏิปชฺชนฺติ, ตานิ โข ปน โหนฺติ อเนกานิปิ สตานิ อเนกานิปิ สหสฺสานิ อเนกานิปิ สตสหสฺสานิ.

“婆罗门，既然如此，我便在此反问你。你认为怎样合适，就怎样回答。婆罗门，你意下如何？于此，如来出现于世，是阿罗汉、正等觉、明行足、善逝、世间解、无上士、调御丈夫、天人师、佛、世尊。他如是说：“来！这便是道，这便是行道。我循此行道，已亲身以证智作证了无上梵行的究竟，并加以宣说。来！你们也应如是行道。你们循此行道，也将亲身以证智作证无上梵行的究竟，并具足而住。”如是，导师亲自说法，他人也为达成此目的而行道，而他们实有数百、数千，乃至数十万之众。

‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, พฺราหฺมณ, อิจฺจายํ เอวํ สนฺเต เอกสารีริกา วา ปุญฺญปฺปฏิปทา โหติ อเนกสารีริกา วา, ยทิทํ ปพฺพชฺชาธิกรณ’’นฺติ? ‘‘อิจฺจายมฺปิ, โภ โคตม, เอวํ สนฺเต อเนกสารีริกา ปุญฺญปฺปฏิปทา โหติ, ยทิทํ ปพฺพชฺชาธิกรณ’’นฺติ.

“婆罗门，你认为如何？若如此，这因出家而有的福德行道，是为一人的，还是为多人的呢？”“尊者乔达摩，若如此，这因出家而有的福德行道，也是为多人的。”

เอวํ วุตฺเต อายสฺมา อานนฺโท สงฺคารวํ พฺราหฺมณํ เอตทโวจ – ‘‘อิมาสํ เต, พฺราหฺมณ, ทฺวินฺนํ ปฏิปทานํ กตมา ปฏิปทา ขมติ อปฺปตฺถตรา จ อปฺปสมารมฺภตรา จ มหปฺผลตรา จ มหานิสํสตรา จา’’ติ? เอวํ วุตฺเต สงฺคารโว พฺราหฺมโณ อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ เอตทโวจ – ‘‘เสยฺยถาปิ ภวํ โคตโม ภวํ จานนฺโท. เอเต เม ปุชฺชา, เอเต เม ปาสํสา’’ติ.

如是说已，具寿阿难对桑伽罗瓦婆罗门说此言：“婆罗门，于此二行道中，你认可哪一行道是所需较少、营务较少、有较大果报、有较大功德呢？”如是说已，桑伽罗瓦婆罗门对具寿阿难说此言：“像尊者乔达摩和尊者阿难这样的人，是我所尊敬、我所赞叹的。”

ทุติยมฺปิ โข อายสฺมา อานนฺโท สงฺคารวํ พฺราหฺมณํ เอตทโวจ – ‘‘น โข ตฺยาหํ, พฺราหฺมณ, เอวํ ปุจฺฉามิ – ‘เก วา เต ปุชฺชา เก วา เต ปาสํสา’ติ? เอวํ โข ตฺยาหํ, พฺราหฺมณ, ปุจฺฉามิ – ‘อิมาสํ เต, พฺราหฺมณ, ทฺวินฺนํ ปฏิปทานํ กตมา ปฏิปทา ขมติ อปฺปตฺถตรา จ อปฺปสมารมฺภตรา จ มหปฺผลตรา จ มหานิสํสตรา จา’’’ติ? ทุติยมฺปิ โข สงฺคารโว พฺราหฺมโณ อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ เอตทโวจ – ‘‘เสยฺยถาปิ ภวํ โคตโม ภวํ จานนฺโท. เอเต เม ปุชฺชา, เอเต เม ปาสํสา’’ติ.

具寿阿难第二次对桑伽罗瓦婆罗门说此言：“婆罗门，我并非如是问你：‘谁为你所尊敬？谁为你所赞叹？’我实是如是问你：‘婆罗门，于此二行道中，你认可哪一行道是所需较少、营务较少、有较大果报、有较大功德呢？’”桑伽罗瓦婆罗门第二次对具寿阿难说此言：“像尊者乔达摩和尊者阿难这样的人，是我所尊敬、我所赞叹的。”

ตติยมฺปิ โข อายสฺมา อานนฺโท สงฺคารวํ พฺราหฺมณํ เอตทโวจ – ‘‘น โข ตฺยาหํ, พฺราหฺมณ, เอวํ ปุจฺฉามิ – ‘เก วา เต ปุชฺชา เก วา เต ปาสํสา’ติ? เอวํ โข ตฺยาหํ, พฺราหฺมณ, ปุจฺฉามิ – ‘อิมาสํ เต, พฺราหฺมณ, ทฺวินฺนํ ปฏิปทานํ กตมา ปฏิปทา ขมติ อปฺปตฺถตรา จ อปฺปสมารมฺภตรา จ มหปฺผลตรา [Pg.170] จ มหานิสํสตรา จา’’’ติ? ตติยมฺปิ โข สงฺคารโว พฺราหฺมโณ อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ เอตทโวจ – ‘‘เสยฺยถาปิ ภวํ โคตโม ภวํ จานนฺโท. เอเต เม ปุชฺชา, เอเต เม ปาสํสา’’ติ.

具寿阿难第三次对桑伽罗瓦婆罗门说：“婆罗门，我并非如此问你：“谁是你所尊敬的？谁是你所赞叹的？”婆罗门，我是如此问你：“于此二行道中，你认可哪一行道更少所需、更少劳碌、有更大果报、有更大功德呢？””桑伽罗瓦婆罗门第三次对具寿阿难说：“如乔达摩尊者与阿难尊者，他们是我所尊敬的，他们是我所赞叹的。”

อถ โข ภควโต เอตทโหสิ – ‘‘ยาว ตติยมฺปิ โข สงฺคารโว พฺราหฺมโณ อานนฺเทน สหธมฺมิกํ ปญฺหํ ปุฏฺโฐ สํสาเทติ โน วิสฺสชฺเชติ. ยํนูนาหํ ปริโมเจยฺย’’นฺติ. อถ โข ภควา สงฺคารวํ พฺราหฺมณํ เอตทโวจ – ‘‘กา นฺวชฺช, พฺราหฺมณ, ราชนฺเตปุเร ราชปุริสานํ สนฺนิสินฺนานํ สนฺนิปติตานํ อนฺตรากถา อุทปาที’’ติ? ‘‘อยํ ขฺวชฺช, โภ โคตม, ราชนฺเตปุเร ราชปุริสานํ สนฺนิสินฺนานํ สนฺนิปติตานํ อนฺตรากถา อุทปาทิ – ‘ปุพฺเพ สุทํ อปฺปตรา เจว ภิกฺขู อเหสุํ พหุตรา จ อุตฺตริ มนุสฺสธมฺมา อิทฺธิปาฏิหาริยํ ทสฺเสสุํ; เอตรหิ ปน พหุตรา เจว ภิกฺขู อปฺปตรา จ อุตฺตริ มนุสฺสธมฺมา อิทฺธิปาฏิหาริยํ ทสฺเสนฺตี’ติ. อยํ ขฺวชฺช, โภ โคตม, ราชนฺเตปุเร ราชปุริสานํ สนฺนิสินฺนานํ สนฺนิปติตานํ อนฺตรากถา อุทปาที’’ติ.

这时，世尊心生此念：“桑伽罗瓦婆罗门被阿难如法地问至第三次，仍回避而不回答。我何不为他们二人解围呢？”于是，世尊对桑伽罗瓦婆罗门说：“婆罗门，今日在王宫中，诸王臣齐坐集会时，生起了什么话题呢？”“乔达摩，今日在王宫中，诸王臣齐坐集会时，生起了这个话题：“往昔，比丘们人数较少，却有更多人展现超人法神变；如今，比丘们人数众多，却较少人展现超人法神变。”乔达摩，这便是今日在王宫中，诸王臣齐坐集会时所生起的话题。”

‘‘ตีณิ โข อิมานิ, พฺราหฺมณ, ปาฏิหาริยานิ. กตมานิ ตีณิ? อิทฺธิปาฏิหาริยํ, อาเทสนาปาฏิหาริยํ, อนุสาสนีปาฏิหาริยํ. กตมญฺจ, พฺราหฺมณ, อิทฺธิปาฏิหาริยํ? อิธ, พฺราหฺมณ, เอกจฺโจ อเนกวิหิตํ อิทฺธิวิธํ ปจฺจนุโภติ – ‘เอโกปิ หุตฺวา พหุธา โหติ, พหุธาปิ หุตฺวา เอโก โหติ; อาวิภาวํ, ติโรภาวํ; ติโรกุฏฺฏํ ติโรปาการํ ติโรปพฺพตํ อสชฺชมาโน คจฺฉติ, เสยฺยถาปิ อากาเส; ปถวิยาปิ อุมฺมุชฺชนิมุชฺชํ กโรติ, เสยฺยถาปิ อุทเก; อุทเกปิ อภิชฺชมาเน คจฺฉติ, เสยฺยถาปิ ปถวิยํ; อากาเสปิ ปลฺลงฺเกน กมติ, เสยฺยถาปิ ปกฺขี สกุโณ; อิเมปิ จนฺทิมสูริเย เอวํมหิทฺธิเก เอวํมหานุภาเว ปาณินา ปริมสติ ปริมชฺชติ, ยาว พฺรหฺมโลกาปิ กาเยน วสํ วตฺเตติ’. อิทํ วุจฺจติ, พฺราหฺมณ, อิทฺธิปาฏิหาริยํ.

“婆罗门，有此三种神变。是哪三种呢？神通神变（iddhipāṭihāriya）、记说神变（ādesanāpāṭihāriya）、教诫神变（anusāsanīpāṭihāriya）。婆罗门，什么是神通神变呢？婆罗门，于此，某人体验种种神通：‘从一化为多，从多化为一；或显或隐；穿墙、穿壁、穿山，通行无碍，犹如于虚空中；于地中出没，犹如于水中；于水上行走不沉，犹如于地上；于空中盘腿而行，犹如飞鸟；乃至此日月，有如是大神力、大威力，亦能以手触之、摸之；乃至以身行使自在力，远至梵天界。’婆罗门，这称为神通神变。”

‘‘กตมญฺจ, พฺราหฺมณ, อาเทสนาปาฏิหาริยํ? อิธ, พฺราหฺมณ, เอกจฺโจ นิมิตฺเตน อาทิสติ – ‘เอวมฺปิ เต มโน, อิตฺถมฺปิ เต มโน, อิติปิ เต จิตฺต’นฺติ. โส พหุํ เจปิ อาทิสติ ตเถว ตํ โหติ, โน อญฺญถา.

“婆罗门，什么是记说神变呢？婆罗门，于此，某人通过征兆而记说：‘你的心是这样，你的心是那样，你的意是如此。’他即使记说很多，也确是如此，别无他样。”

‘‘อิธ [Pg.171] ปน, พฺราหฺมณ, เอกจฺโจ น เหว โข นิมิตฺเตน อาทิสติ, อปิ จ โข มนุสฺสานํ วา อมนุสฺสานํ วา เทวตานํ วา สทฺทํ สุตฺวา อาทิสติ – ‘เอวมฺปิ เต มโน, อิตฺถมฺปิ เต มโน, อิติปิ เต จิตฺต’นฺติ. โส พหุํ เจปิ อาทิสติ ตเถว ตํ โหติ, โน อญฺญถา.

“婆罗门，于此，又有某人不通过征兆而记说，而是听闻人、非人或天人之声后而记说：‘你的心是这样，你的心是那样，你的意是如此。’他即使记说很多，也确是如此，别无他样。”

‘‘อิธ ปน, พฺราหฺมณ, เอกจฺโจ น เหว โข นิมิตฺเตน อาทิสติ นปิ มนุสฺสานํ วา อมนุสฺสานํ วา เทวตานํ วา สทฺทํ สุตฺวา อาทิสติ, อปิ จ โข วิตกฺกยโต วิจารยโต วิตกฺกวิปฺผารสทฺทํ สุตฺวา อาทิสติ – ‘เอวมฺปิ เต มโน, อิตฺถมฺปิ เต มโน, อิติปิ เต จิตฺต’นฺติ. โส พหุํ เจปิ อาทิสติ ตเถว ตํ โหติ, โน อญฺญถา.

“婆罗门，于此，又有某人既不通过征兆而记说，亦不听闻人、非人或天人之声后而记说，而是听闻正在寻思、伺察者其寻念所发之声后而记说：‘你的心是这样，你的心是那样，你的意是如此。’他即使记说很多，也确是如此，别无他样。”

‘‘อิธ ปน, พฺราหฺมณ, เอกจฺโจ น เหว โข นิมิตฺเตน อาทิสติ, นปิ มนุสฺสานํ วา อมนุสฺสานํ วา เทวตานํ วา สทฺทํ สุตฺวา อาทิสติ, นปิ วิตกฺกยโต วิจารยโต วิตกฺกวิปฺผารสทฺทํ สุตฺวา อาทิสติ, อปิ จ โข อวิตกฺกํ อวิจารํ สมาธึ สมาปนฺนสฺส เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานาติ – ‘ยถา อิมสฺส โภโต มโนสงฺขารา ปณิหิตา อิมสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อมุํ นาม วิตกฺกํ วิตกฺเกสฺสตี’ติ. โส พหุํ เจปิ อาทิสติ ตเถว ตํ โหติ, โน อญฺญถา. อิทํ วุจฺจติ, พฺราหฺมณ, อาเทสนาปาฏิหาริยํ.

婆罗门，于此，某人不依征兆而记说，亦非听闻人、非人或天人之声而记说，亦非听闻寻思、伺察时之寻思散发声而记说。然而，对已入无寻无伺三摩地者，他以心彻知其心而了知：“这位尊者的心行已如是安立，此心之后，将生起某某寻。”他纵使记说甚多，其事亦如是发生，别无他样。婆罗门，此谓记说神变。

‘‘กตมญฺจ, พฺราหฺมณ, อนุสาสนีปาฏิหาริยํ? อิธ, พฺราหฺมณ, เอกจฺโจ เอวมนุสาสติ – ‘เอวํ วิตกฺเกถ, มา เอวํ วิตกฺกยิตฺถ; เอวํ มนสิ กโรถ, มา เอวํ มนสากตฺถ; อิทํ ปชหถ, อิทํ อุปสมฺปชฺช วิหรถา’ติ. อิทํ วุจฺจติ, พฺราหฺมณ, อนุสาสนีปาฏิหาริยํ. อิมานิ โข, พฺราหฺมณ, ตีณิ ปาฏิหาริยานิ. อิเมสํ เต, พฺราหฺมณ, ติณฺณํ ปาฏิหาริยานํ กตมํ ปาฏิหาริยํ ขมติ อภิกฺกนฺตตรญฺจ ปณีตตรญฺจา’’ติ?

婆罗门，何为教诫神变？婆罗门，于此，某人如是教诫：“你们当如是寻思，莫那样寻思；当如是作意，莫那样作意；当舍断此，当具足此而住。”婆罗门，此谓教诫神变。婆罗门，此即三神变。婆罗门，于此三神变中，你认可哪一种神变，认为其更殊胜、更胜妙呢？

‘‘ตตฺร, โภ โคตม, ยทิทํ ปาฏิหาริยํ อิเธกจฺโจ อเนกวิหิตํ อิทฺธิวิธํ ปจฺจนุโภติ…เป… ยาว พฺราหฺมโลกาปิ กาเยน วสํ วตฺเตติ, อิทํ, โภ โคตม, ปาฏิหาริยํ โยว นํ กโรติ โสว นํ ปฏิสํเวเทติ, โยว นํ กโรติ ตสฺเสว ตํ โหติ. อิทํ เม, โภ โคตม, ปาฏิหาริยํ มายาสหธมฺมรูปํ วิย ขายติ.

乔达摩尊者，于彼三神变中，有此神变：于此，某人体验种种神通……乃至以身随意到达梵天界。乔达摩尊者，此神变，唯行之者能感受，亦唯行之者所拥有。乔达摩尊者，于我看来，此神变犹如幻术。

‘‘ยมฺปิทํ[Pg.172], โภ โคตม, ปาฏิหาริยํ อิเธกจฺโจ นิมิตฺเตน อาทิสติ – ‘เอวมฺปิ เต มโน, อิตฺถมฺปิ เต มโน, อิติปิ เต จิตฺต’นฺติ, โส พหุํ เจปิ อาทิสติ ตเถว ตํ โหติ, โน อญฺญถา. อิธ ปน, โภ โคตม, เอกจฺโจ น เหว โข นิมิตฺเตน อาทิสติ, อปิ จ โข มนุสฺสานํ วา อมนุสฺสานํ วา เทวตานํ วา สทฺทํ สุตฺวา อาทิสติ…เป… นปิ มนุสฺสานํ วา อมนุสฺสานํ วา เทวตานํ วา สทฺทํ สุตฺวา อาทิสติ, อปิ จ โข วิตกฺกยโต วิจารยโต วิตกฺกวิปฺผารสทฺทํ สุตฺวา อาทิสติ…เป… นปิ วิตกฺกยโต วิจารยโต วิตกฺกวิปฺผารสทฺทํ สุตฺวา อาทิสติ, อปิ จ โข อวิตกฺกํ อวิจารํ สมาธึ สมาปนฺนสฺส เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานาติ – ‘ยถา อิมสฺส โภโต มโนสงฺขารา ปณิหิตา อิมสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อมฺหํ นาม วิตกฺกํ วิตกฺเกสฺสตี’ติ, โส พหุํ เจปิ อาทิสติ ตเถว ตํ โหติ, โน อญฺญถา. อิทมฺปิ, โภ โคตม, ปาฏิหาริยํ โยว นํ กโรติ โสว นํ ปฏิสํเวเทติ, โยว นํ กโรติ ตสฺเสว ตํ โหติ. อิทมฺปิ เม, โภ โคตม, ปาฏิหาริยํ มายาสหธมฺมรูปํ วิย ขายติ.

“乔达摩尊者，有这样的神变：在此，某人依征兆而记说：‘你的心是这样，你的心是那样，你的意是如此。’即使他记说很多，也都是如此，不会有异。再者，乔达摩尊者，在此，某人不依征兆而记说，而是听到人、非人或天人的声音后记说……也不是听到人、非人或天人的声音后记说，而是听到寻思者、伺察者的寻思散发声后记说……也不是听到寻思者、伺察者的寻思散发声后记说，而是以心遍知已入无寻无伺三摩地者之心后，了知：‘这位尊者的心行已如此安立，此心之后，他将生起某某寻思。’即使他记说很多，也都是如此，不会有异。乔达摩尊者，此神变，行之者亲自感受，也只为行之者所有。乔达摩尊者，在我看来，此神变就像幻术一样。”

‘‘ยญฺจ โข อิทํ, โภ โคตม, ปาฏิหาริยํ อิเธกจฺโจ เอวํ อนุสาสติ – ‘เอวํ วิตกฺเกถ, มา เอวํ วิตกฺกยิตฺถ; เอวํ มนสิ กโรถ, มา เอวํ มนสากตฺถ; อิทํ ปชหถ, อิทํ อุปสมฺปชฺช วิหรถา’ติ. อิทเมว, โภ โคตม, ปาฏิหาริยํ ขมติ อิเมสํ ติณฺณํ ปาฏิหาริยานํ อภิกฺกนฺตตรญฺจ ปณีตตรญฺจ.

“乔达摩尊者，还有此神变：在此，某人如此教诫：‘你们应当这样寻思，不要那样寻思；应当这样作意，不要那样作意；应当舍弃这个，应当具足这个而住。’乔达摩尊者，我认可此神变，于此三神变中，它是更殊胜、更胜妙的。”

‘‘อจฺฉริยํ, โภ โคตม, อพฺภุตํ, โภ โคตม! ยาวสุภาสิตมิทํ โภตา โคตเมน อิเมหิ จ มยํ ตีหิ ปาฏิหาริเยหิ สมนฺนาคตํ ภวนฺตํ โคตมํ ธาเรม. ภวญฺหิ โคตโม อเนกวิหิตํ อิทฺธิวิธํ ปจฺจนุโภติ…เป… ยาว พฺรหฺมโลกาปิ กาเยน วสํ วตฺเตติ, ภวญฺหิ โคตโม อวิตกฺกํ อวิจารํ สมาธึ สมาปนฺนสฺส เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานาติ – ‘ยถา อิมสฺส โภโต มโนสงฺขารา ปณิหิตา อิมสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อมุํ นาม วิตกฺกํ วิตกฺเกสฺสตี’ติ. ภวญฺหิ โคตโม เอวมนุสาสติ – ‘เอวํ วิตกฺเกถ, มา เอวํ วิตกฺกยิตฺถ; เอวํ มนสิ กโรถ, มา เอวํ มนสากตฺถ; อิทํ ปชหถ, อิทํ อุปสมฺปชฺช วิหรถา’’’ติ.

“稀有，尊者乔达摩！未曾有，尊者乔达摩！尊者乔达摩所说，何其善妙！并且，我们认定尊者乔达摩具足此三神变。尊者乔达摩体验种种神通变化……乃至以身行使自在力直达梵天界。尊者乔达摩能以心遍知已入无寻无伺三摩地者的心，了知：‘这位尊者的心行如此安立，此心之后，将生起某某寻。’尊者乔达摩如是教诫：‘你们应如是寻，不应如是寻；你们应如是作意，不应如是作意；你们应舍断此，应具足此而住。’”

‘‘อทฺธา [Pg.173] โข ตฺยาหํ, พฺราหฺมณ, อาสชฺช อุปนีย วาจา ภาสิตา; อปิ จ ตฺยาหํ พฺยากริสฺสามิ. อหญฺหิ, พฺราหฺมณ, อเนกวิหิตํ อิทฺธิวิธํ ปจฺจนุโภมิ…เป… ยาว พฺรหฺมโลกาปิ กาเยน วสํ วตฺเตมิ. อหญฺหิ, พฺราหฺมณ, อวิตกฺกํ อวิจารํ สมาธึ สมาปนฺนสฺส เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานามิ – ‘ยถา อิมสฺส โภโต มโนสงฺขารา ปณิหิตา, อิมสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อมุํ นาม วิตกฺกํ วิตกฺเกสฺสตี’ติ. อหญฺหิ, พฺราหฺมณ, เอวมนุสาสามิ – ‘เอวํ วิตกฺเกถ, มา เอวํ วิตกฺกยิตฺถ; เอวํ มนสิ กโรถ, มา เอวํ มนสากตฺถ; อิทํ ปชหถ, อิทํ อุปสมฺปชฺช วิหรถา’’’ติ.

“婆罗门，诚然，你这话是针对我、影射我而说的。然，我将为你解说。婆罗门，我体验种种神通变化……乃至以身行使自在力直达梵天界。婆罗门，我能以心遍知已入无寻无伺三摩地者的心，了知：‘这位尊者的心行如此安立，此心之后，将生起某某寻。’婆罗门，我如是教诫：‘你们应如是寻，不应如是寻；你们应如是作意，不应如是作意；你们应舍断此，应具足此而住。’”

‘‘อตฺถิ ปน, โภ โคตม, อญฺโญ เอกภิกฺขุปิ โย อิเมหิ ตีหิ ปาฏิหาริเยหิ สมนฺนาคโต, อญฺญตฺร โภตา โคตเมนา’’ติ? ‘‘น โข, พฺราหฺมณ, เอกํเยว สตํ น ทฺเว สตานิ น ตีณิ สตานิ น จตฺตาริ สตานิ น ปญฺจ สตานิ, อถ โข ภิยฺโยว, เย ภิกฺขู อิเมหิ ตีหิ ปาฏิหาริเยหิ สมนฺนาคตา’’ติ. ‘‘กหํ ปน, โภ โคตม, เอตรหิ เต ภิกฺขู วิหรนฺตี’’ติ? ‘‘อิมสฺมึเยว โข, พฺราหฺมณ, ภิกฺขุสงฺเฆ’’ติ.

“乔达摩尊者，除了您乔达摩尊者之外，还有其他任何一位比丘具备这三种神变吗？”“婆罗门，具备这三种神变的比丘，不止一百位、两百位、三百位、四百位、五百位，而是更多。”“那么，乔达摩尊者，那些比丘现在住在哪里呢？”“婆罗门，他们就在此比丘僧伽中。”

‘‘อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม, อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม! เสยฺยถาปิ โภ โคตม, นิกฺกุชฺชิตํ วา อุกฺกุชฺเชยฺย, ปฏิจฺฉนฺนํ วา วิวเรยฺย, มูฬฺหสฺส วา มคฺคํ อาจิกฺเขยฺย, อนฺธกาเร วา เตลปชฺโชตํ ธาเรยฺย – ‘จกฺขุมนฺโต รูปานิ ทกฺขนฺตี’ติ, เอวเมวํ โภตา โคตเมน อเนกปริยาเยน ธมฺโม ปกาสิโต. เอสาหํ ภวนฺตํ โคตมํ สรณํ คจฺฉามิ, ธมฺมญฺจ ภิกฺขุสงฺฆญฺจ. อุปาสกํ มํ ภวํ โคตโม ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คต’’นฺติ. ทสมํ.

“善哉，乔达摩尊者！善哉，乔达摩尊者！乔达摩尊者，譬如扶正颠倒之物，揭开覆盖之物，为迷路者指示道路，或于黑暗中持油灯，令‘有眼者得见诸色’。正是这样，乔达摩尊者以种种方式阐明了法。我今皈依乔达摩尊者，皈依法，以及比丘僧伽。愿乔达摩尊者接受我为优婆塞，从今日起，终生皈依。”第十经。

พฺราหฺมณวคฺโค ปฐโม.

婆罗门品第一

ตสฺสุทฺทานํ –

摄颂：

ทฺเว พฺราหฺมณา จญฺญตโร, ปริพฺพาชเกน นิพฺพุตํ;

ปโลกวจฺโฉ ติกณฺโณ, โสณิ สงฺคารเวน จาติ.

二婆罗门、另一、遍行者、寂灭、破坏、婆蹉、提ကณฺณ、生闻，以及桑伽罗瓦。

(๗) ๒. มหาวคฺโค

(7) 2. 大品

๑. ติตฺถายตนาทิสุตฺตํ

1. 异见处等经

๖๒. ‘‘ตีณิมานิ[Pg.174], ภิกฺขเว, ติตฺถายตนานิ ยานิ ปณฺฑิเตหิ สมนุยุญฺชิยมานานิ สมนุคาหิยมานานิ สมนุภาสิยมานานิ ปรมฺปิ คนฺตฺวา อกิริยาย สณฺฐหนฺติ. กตมานิ ตีณิ? สนฺติ, ภิกฺขเว, เอเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘ยํ กิญฺจายํ ปุริสปุคฺคโล ปฏิสํเวเทติ สุขํ วา ทุกฺขํ วา อทุกฺขมสุขํ วา สพฺพํ ตํ ปุพฺเพกตเหตู’ติ. สนฺติ, ภิกฺขเว, เอเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘ยํ กิญฺจายํ ปุริสปุคฺคโล ปฏิสํเวเทติ สุขํ วา ทุกฺขํ วา อทุกฺขมสุขํ วา สพฺพํ ตํ อิสฺสรนิมฺมานเหตู’ติ. สนฺติ, ภิกฺขเว, เอเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘ยํ กิญฺจายํ ปุริสปุคฺคโล ปฏิสํเวเทติ สุขํ วา ทุกฺขํ วา อทุกฺขมสุขํ วา สพฺพํ ตํ อเหตุอปฺปจฺจยา’’’ติ.

62. “诸比丘，有这三种异见处，被智者诘问、审察、责难后，最终归结于无作用论。是哪三种呢？诸比丘，有一些沙门、婆罗门如是说、如是见：‘此众生（purisapuggala）所感受到的任何乐、苦或不苦不乐，其一切皆由宿作因。’诸比丘，有一些沙门、婆罗门如是说、如是见：‘此众生所感受到的任何乐、苦或不苦不乐，其一切皆由自在天所造为因。’诸比丘，有一些沙门、婆罗门如是说、如是见：‘此众生所感受到的任何乐、苦或不苦不乐，其一切皆为无因无缘。’”

‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘ยํ กิญฺจายํ ปุริสปุคฺคโล ปฏิสํเวเทติ สุขํ วา ทุกฺขํ วา อทุกฺขมสุขํ วา สพฺพํ ตํ ปุพฺเพกตเหตู’ติ, ตฺยาหํ อุปสงฺกมิตฺวา เอวํ วทามิ – ‘สจฺจํ กิร ตุมฺเห อายสฺมนฺโต เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ยํ กิญฺจายํ ปุริสปุคฺคโล ปฏิสํเวเทติ สุขํ วา ทุกฺขํ วา อทุกฺขมสุขํ วา สพฺพํ ตํ ปุพฺเพกตเหตู’ติ? เต จ เม เอวํ ปุฏฺฐา ‘อามา’ติ ปฏิชานนฺติ. ตฺยาหํ เอวํ วทามิ – ‘เตนหายสฺมนฺโต ปาณาติปาติโน ภวิสฺสนฺติ ปุพฺเพกตเหตุ, อทินฺนาทายิโน ภวิสฺสนฺติ ปุพฺเพกตเหตุ, อพฺรหฺมจาริโน ภวิสฺสนฺติ ปุพฺเพกตเหตุ, มุสาวาทิโน ภวิสฺสนฺติ ปุพฺเพกตเหตุ, ปิสุณวาจา ภวิสฺสนฺติ ปุพฺเพกตเหตุ, ผรุสวาจา ภวิสฺสนฺติ ปุพฺเพกตเหตุ, สมฺผปฺปลาปิโน ภวิสฺสนฺติ ปุพฺเพกตเหตุ, อภิชฺฌาลุโน ภวิสฺสนฺติ ปุพฺเพกตเหตุ, พฺยาปนฺนจิตฺตา ภวิสฺสนฺติ ปุพฺเพกตเหตุ, มิจฺฉาทิฏฺฐิกา ภวิสฺสนฺติ ปุพฺเพกตเหตุ’’’.

“诸比丘，那些沙门、婆罗门有如是说、如是见者：‘这个人所感受的任何乐、苦、或不苦不乐，其一切皆以宿作为因。’我走近他们，如是说：‘具寿们，你们确实是如是说、如是见——“这个人所感受的任何乐、苦、或不苦不乐，其一切皆以宿作为因”吗？’他们被我如是问后，便承认：‘是的。’我便对他们如是说：‘那么，具寿们，你们将因宿作而成为杀生者，因宿作而成为不与取者，因宿作而成为行非梵行者，因宿作而成为妄语者，因宿作而成为说离间语者，因宿作而成为说粗恶语者，因宿作而成为说绮语者，因宿作而成为贪婪者，因宿作而成为心怀瞋恚者，因宿作而成为邪见者。’”

‘‘ปุพฺเพกตํ โข ปน, ภิกฺขเว, สารโต ปจฺจาคจฺฉตํ น โหติ ฉนฺโท วา วายาโม วา อิทํ วา กรณียํ อิทํ วา อกรณียนฺติ. อิติ กรณียากรณีเย โข ปน สจฺจโต เถตโต อนุปลพฺภิยมาเน มุฏฺฐสฺสตีนํ อนารกฺขานํ วิหรตํ น โหติ ปจฺจตฺตํ สหธมฺมิโก สมณวาโท[Pg.175]. อยํ โข เม, ภิกฺขเว, เตสุ สมณพฺราหฺมเณสุ เอวํวาทีสุ เอวํทิฏฺฐีสุ ปฐโม สหธมฺมิโก นิคฺคโห โหติ.

“诸比丘，对以宿作为核心而执取者而言，则无欲或精进，亦无‘此应作’或‘此不应作’之念。如是，当应作与不应作之事不能被真实地、确定地确立时，对失念、无守护而住者而言，则无个人正当的沙门之论。诸比丘，此实为我对那些如是说、如是见的沙门、婆罗门的第一种如法的批驳。”

‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘ยํ กิญฺจายํ ปุริสปุคฺคโล ปฏิสํเวเทติ สุขํ วา ทุกฺขํ วา อทุกฺขมสุขํ วา สพฺพํ ตํ อิสฺสรนิมฺมานเหตู’ติ, ตฺยาหํ อุปสงฺกมิตฺวา เอวํ วทามิ – ‘สจฺจํ กิร ตุมฺเห อายสฺมนฺโต เอวํวาทิโน เอวทิฏฺฐิโน – ยํ กิญฺจายํ ปุริสปุคฺคโล ปฏิสํเวเทติ สุขํ วา ทุกฺขํ วา อทุกฺขมสุขํ วา สพฺพํ ตํ อิสฺสรนิมฺมานเหตู’ติ? เต จ เม เอวํ ปุฏฺฐา ‘อามา’ติ ปฏิชานนฺติ. ตฺยาหํ เอวํ วทามิ – ‘เตนหายสฺมนฺโต ปาณาติปาติโน ภวิสฺสนฺติ อิสฺสรนิมฺมานเหตุ, อทินฺนาทายิโน ภวิสฺสนฺติ อิสฺสรนิมฺมานเหตุ, อพฺรหฺมจาริโน ภวิสฺสนฺติ อิสฺสรนิมฺมานเหตุ, มุสาวาทิโน ภวิสฺสนฺติ อิสฺสรนิมฺมานเหตุ, ปิสุณวาจา ภวิสฺสนฺติ อิสฺสรนิมฺมานเหตุ, ผรุสวาจา ภวิสฺสนฺติ อิสฺสรนิมฺมานเหตุ, สมฺผปฺปลาปิโน ภวิสฺสนฺติ อิสฺสรนิมฺมานเหตุ, อภิชฺฌาลุโน ภวิสฺสนฺติ อิสฺสรนิมฺมานเหตุ, พฺยาปนฺนจิตฺตา ภวิสฺสนฺติ อิสฺสรนิมฺมานเหตุ, มิจฺฉาทิฏฺฐิกา ภวิสฺสนฺติ อิสฺสรนิมฺมานเหตุ’’’.

“诸比丘，在那些沙门、婆罗门中，有持如是说、如是见者：‘此个人所感受的任何乐、或苦、或不苦不乐，那一切都是以自在天所造为因。’我便去到他们那里，如此说道：‘具寿们，你们真的持如是说、如是见吗——此个人所感受的任何乐、或苦、或不苦不乐，那一切都是以自在天所造为因？’他们被我如此提问后，便承认说：‘是的。’我便对他们如此说道：‘既然如此，具寿们，那么因自在天所造，就会成为杀生者、不与取者、非梵行者、说妄语者、说离间语者、说粗恶语者、说绮语者、贪婪者、有瞋恚心者、持邪见者。’”

‘‘อิสฺสรนิมฺมานํ โข ปน, ภิกฺขเว, สารโต ปจฺจาคจฺฉตํ น โหติ ฉนฺโท วา วายาโม วา อิทํ วา กรณียํ อิทํ วา อกรณียนฺติ. อิติ กรณียากรณีเย โข ปน สจฺจโต เถตโต อนุปลพฺภิยมาเน มุฏฺฐสฺสตีนํ อนารกฺขานํ วิหรตํ น โหติ ปจฺจตฺตํ สหธมฺมิโก สมณวาโท. อยํ โข เม, ภิกฺขเว, เตสุ สมณพฺราหฺมเณสุ เอวํวาทีสุ เอวํทิฏฺฐีสุ ทุติโย สหธมฺมิโก นิคฺคโห โหติ.

“诸比丘，对那些执取自在天所造为核心的人而言，便没有‘此应作，此不应作’的欲求或精进。这样，既然应作与不应作在事实上、在确定性上都不可得，那么对于失念、无所守护而住的人，便不存在个别、合乎正理的‘沙门’之说。诸比丘，此乃我对那些持如是说、如是见的沙门、婆罗门的第二种合乎正理的驳斥。”

‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘ยํ กึ จายํ ปุริสปุคฺคโล ปฏิสํเวเทติ สุขํ วา ทุกฺขํ วา อทุกฺขมสุขํ วา สพฺพํ ตํ อเหตุอปฺปจฺจยา’ติ, ตฺยาหํ อุปสงฺกมิตฺวา เอวํ วทามิ – ‘สจฺจํ กิร ตุมฺเห อายสฺมนฺโต เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ยํ กึ จายํ ปุริสปุคฺคโล ปฏิสํเวเทติ สุขํ วา ทุกฺขํ วา อทุกฺขมสุขํ วา สพฺพํ ตํ อเหตุอปฺปจฺจยา’ติ? เต จ เม เอวํ ปุฏฺฐา ‘อามา’ติ ปฏิชานนฺติ. ตฺยาหํ เอวํ วทามิ – ‘เตนหายสฺมนฺโต ปาณาติปาติโน ภวิสฺสนฺติ อเหตุอปฺปจฺจยา…เป… มิจฺฉาทิฏฺฐิกา ภวิสฺสนฺติ อเหตุอปฺปจฺจยา’’’.

“诸比丘，那些沙门、婆罗门有如是说、如是见者：‘这个人所感受的任何乐、苦或不苦不乐，其一切皆无因无缘。’我走近他们，如是说：‘具寿们，你们确实是如是说、如是见——“这个人所感受的任何乐、苦或不苦不乐，其一切皆无因无缘”吗？’他们被我如是问后，便承认：‘是的。’我便对他们如是说：‘那么，具寿们，你们将无因无缘地成为杀生者，……乃至……将无因无缘地成为邪见者。’”

‘‘อเหตุอปฺปจฺจยํ [Pg.176] โข ปน, ภิกฺขเว, สารโต ปจฺจาคจฺฉตํ น โหติ ฉนฺโท วา วายาโม วา อิทํ วา กรณียํ อิทํ วา อกรณียนฺติ. อิติ กรณียากรณีเย โข ปน สจฺจโต เถตโต อนุปลพฺภิยมาเน มุฏฺฐสฺสตีนํ อนารกฺขานํ วิหรตํ น โหติ ปจฺจตฺตํ สหธมฺมิโก สมณวาโท. อยํ โข เม, ภิกฺขเว, เตสุ สมณพฺราหฺมเณสุ เอวํวาทีสุ เอวํทิฏฺฐีสุ ตติโย สหธมฺมิโก นิคฺคโห โหติ.

“诸比丘，对于执无因无缘为核心者，则无有欲或精进，亦无‘此应作，此不应作’之念。如是，于应作与不应作真实而稳固地不可得时，对失念、不防护而住者而言，则无有各自如理的沙门之说。诸比丘，此乃我对那些持此说、持此见的沙门、婆罗门的第三种如理的驳斥。”

‘‘อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ตีณิ ติตฺถายตนานิ ยานิ ปณฺฑิเตหิ สมนุยุญฺชิยมานานิ สมนุคาหิยมานานิ สมนุภาสิยมานานิ ปรมฺปิ คนฺตฺวา อกิริยาย สณฺฐหนฺติ.

“诸比丘，此乃三异见处，当被智者诘问、探究、论究，追根究底时，皆立于无作用论。”

‘‘อยํ โข ปน, ภิกฺขเว, มยา ธมฺโม เทสิโต อนิคฺคหิโต อสํกิลิฏฺโฐ อนุปวชฺโช อปฺปฏิกุฏฺโฐ สมเณหิ พฺราหฺมเณหิ วิญฺญูหิ. กตโม จ, ภิกฺขเว, มยา ธมฺโม เทสิโต อนิคฺคหิโต อสํกิลิฏฺโฐ อนุปวชฺโช อปฺปฏิกุฏฺโฐ สมเณหิ พฺราหฺมเณหิ วิญฺญูหิ? อิมา ฉ ธาตุโยติ, ภิกฺขเว, มยา ธมฺโม เทสิโต อนิคฺคหิโต อสํกิลิฏฺโฐ อนุปวชฺโช อปฺปฏิกุฏฺโฐ สมเณหิ พฺราหฺมเณหิ วิญฺญูหิ. อิมานิ ฉ ผสฺสายตนานีติ, ภิกฺขเว, มยา ธมฺโม เทสิโต อนิคฺคหิโต อสํกิลิฏฺโฐ อนุปวชฺโช อปฺปฏิกุฏฺโฐ สมเณหิ พฺราหฺมเณหิ วิญฺญูหิ. อิเม อฏฺฐารส มโนปวิจาราติ, ภิกฺขเว, มยา ธมฺโม เทสิโต อนิคฺคหิโต อสํกิลิฏฺโฐ อนุปวชฺโช อปฺปฏิกุฏฺโฐ สมเณหิ พฺราหฺมเณหิ วิญฺญูหิ. อิมานิ จตฺตาริ อริยสจฺจานีติ, ภิกฺขเว, มยา ธมฺโม เทสิโต อนิคฺคหิโต อสํกิลิฏฺโฐ อนุปวชฺโช อปฺปฏิกุฏฺโฐ สมเณหิ พฺราหฺมเณหิ วิญฺญูหิ.

“诸比丘，我所宣说的此法，实不为有智慧的沙门、婆罗门所压制、所染污、所谴责、所呵斥。诸比丘，我所宣说的什么法，是不为有智慧的沙门、婆罗门所压制、所染污、所谴责、所呵斥的呢？诸比丘，我所宣说的‘此即六界’之法，不为有智慧的沙门、婆罗门所压制、所染污、所谴责、所呵斥。诸比丘，我所宣说的‘此即六触处(cha phassāyatanāni)’之法，不为有智慧的沙门、婆罗门所压制、所染污、所谴责、所呵斥。诸比丘，我所宣说的‘此即十八意行(aṭṭhārasa manopavicārā)’之法，不为有智慧的沙门、婆罗门所压制、所染污、所谴责、所呵斥。诸比丘，我所宣说的‘此即四圣谛’之法，不为有智慧的沙门、婆罗门所压制、所染污、所谴责、所呵斥。”

‘‘อิมา ฉ ธาตุโยติ, ภิกฺขเว, มยา ธมฺโม เทสิโต อนิคฺคหิโต อสํกิลิฏฺโฐ อนุปวชฺโช อปฺปฏิกุฏฺโฐ สมเณหิ พฺราหฺมเณหิ วิญฺญูหีติ. อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ. กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ? ฉยิมา, ภิกฺขเว, ธาตุโย – ปถวีธาตุ, อาโปธาตุ, เตโชธาตุ, วาโยธาตุ, อากาสธาตุ, วิญฺญาณธาตุ. อิมา ฉ ธาตุโยติ, ภิกฺขเว, มยา ธมฺโม เทสิโต อนิคฺคหิโต อสํกิลิฏฺโฐ อนุปวชฺโช อปฺปฏิกุฏฺโฐ สมเณหิ พฺราหฺมเณหิ วิญฺญูหีติ. อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ, อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ.

“‘诸比丘，我所宣说的“此即六界”之法，不为有智慧的沙门、婆罗门所压制、所染污、所谴责、所呵斥。’如是，此话确实已说。此话是缘何而说？诸比丘，有此六界：地界、水界、火界、风界、空界、识界。‘诸比丘，我所宣说的“此即六界”之法，不为有智慧的沙门、婆罗门所压制、所染污、所谴责、所呵斥。’如是，彼所说者，即缘此而说。”

‘‘อิมานิ [Pg.177] ฉ ผสฺสายตนานีติ, ภิกฺขเว, มยา ธมฺโม เทสิโต อนิคฺคหิโต อสํกิลิฏฺโฐ อนุปวชฺโช อปฺปฏิกุฏฺโฐ สมเณหิ พฺราหฺมเณหิ วิญฺญูหีติ. อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ. กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ? ฉยิมานิ, ภิกฺขเว, ผสฺสายตนานิ – จกฺขุ ผสฺสายตนํ, โสตํ ผสฺสายตนํ, ฆานํ ผสฺสายตนํ, ชิวฺหา ผสฺสายตนํ, กาโย ผสฺสายตนํ, มโน ผสฺสายตนํ. อิมานิ ฉ ผสฺสายตนานีติ, ภิกฺขเว, มยา ธมฺโม เทสิโต อนิคฺคหิโต อสํกิลิฏฺโฐ อนุปวชฺโช อปฺปฏิกุฏฺโฐ สมเณหิ พฺราหฺมเณหิ วิญฺญูหีติ. อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ, อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ.

“比丘们，‘此等是六触处(phassāyatana)’，我所说的此法，为具慧的沙门与婆罗门所不可驳斥、不可染污、不可呵责、不可排斥。我曾如是说。此话是缘何而说呢？比丘们，此等是六触处：眼触处、耳触处、鼻触处、舌触处、身触处、意触处。比丘们，‘此等是六触处’，我所说的此法，为具慧的沙门与婆罗门所不可驳斥、不可染污、不可呵责、不可排斥。我先前所说的话，就是缘于此而说。”

‘‘อิเม อฏฺฐารส มโนปวิจาราติ, ภิกฺขเว, มยา ธมฺโม เทสิโต อนิคฺคหิโต อสํกิลิฏฺโฐ อนุปวชฺโช อปฺปฏิกุฏฺโฐ สมเณหิ พฺราหฺมเณหิ วิญฺญูหีติ. อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ. กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ? จกฺขุนา รูปํ ทิสฺวา โสมนสฺสฏฺฐานิยํ รูปํ อุปวิจรติ โทมนสฺสฏฺฐานิยํ รูปํ อุปวิจรติ อุเปกฺขาฏฺฐานิยํ รูปํ อุปวิจรติ, โสเตน สทฺทํ สุตฺวา… ฆาเนน คนฺธํ ฆายิตฺวา… ชิวฺหาย รสํ สายิตฺวา… กาเยน โผฏฺฐพฺพํ ผุสิตฺวา… มนสา ธมฺมํ วิญฺญาย โสมนสฺสฏฺฐานิยํ ธมฺมํ อุปวิจรติ โทมนสฺสฏฺฐานิยํ ธมฺมํ อุปวิจรติ อุเปกฺขาฏฺฐานิยํ ธมฺมํ อุปวิจรติ. อิเม อฏฺฐารส มโนปวิจาราติ, ภิกฺขเว, มยา ธมฺโม เทสิโต อนิคฺคหิโต อสํกิลิฏฺโฐ อนุปวชฺโช อปฺปฏิกุฏฺโฐ สมเณหิ พฺราหฺมเณหิ วิญฺญูหีติ. อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ, อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ.

“比丘们，‘此等是十八意伺察(manopavicāra)’，我所说的此法，为具慧的沙门与婆罗门所不可驳斥、不可染污、不可呵责、不可排斥。我曾如是说。此话是缘何而说呢？以眼见色后，即伺察喜悦处之色，伺察忧恼处之色，伺察舍处之色；以耳闻声后……以鼻嗅香后……以舌尝味后……以身触所触后……以意识法后，即伺察喜悦处之法，伺察忧恼处之法，伺察舍处之法。比丘们，‘此等是十八意伺察’，我所说的此法，为具慧的沙门与婆罗门所不可驳斥、不可染污、不可呵责、不可排斥。我先前所说的话，就是缘于此而说。”

‘‘อิมานิ จตฺตาริ อริยสจฺจานีติ, ภิกฺขเว, มยา ธมฺโม เทสิโต อนิคฺคหิโต อสํกิลิฏฺโฐ อนุปวชฺโช อปฺปฏิกุฏฺโฐ สมเณหิ พฺราหฺมเณหิ วิญฺญูหีติ. อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ. กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ? ฉนฺนํ, ภิกฺขเว, ธาตูนํ อุปาทาย คพฺภสฺสาวกฺกนฺติ โหติ; โอกฺกนฺติยา สติ นามรูปํ, นามรูปปจฺจยา สฬายตนํ, สฬายตนปจฺจยา ผสฺโส, ผสฺสปจฺจยา เวทนา. เวทิยมานสฺส โข ปนาหํ, ภิกฺขเว, อิทํ ทุกฺขนฺติ ปญฺญเปมิ, อยํ ทุกฺขสมุทโยติ ปญฺญเปมิ, อยํ ทุกฺขนิโรโธติ ปญฺญเปมิ, อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทาติ ปญฺญเปมิ.

诸比丘，我所宣说的法——“此是四圣谛”，是智者、沙门、婆罗门所不能驳倒、不能染污、无可指摘、不被呵斥的。此言我确曾说。此言是依何而说？诸比丘，依于六界而有入胎；有入胎时，则有名色；以名色为缘，则有六处；以六处为缘，则有触；以触为缘，则有受。诸比丘，我为感受者施设：“此是苦”，我施设：“此是苦集”，我施设：“此是苦灭”，我施设：“此是导向苦灭之道”。

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, ทุกฺขํ อริยสจฺจํ? ชาติปิ ทุกฺขา, ชราปิ ทุกฺขา, ( ) มรณมฺปิ ทุกฺขํ, โสกปริเทวทุกฺขโทมนสฺสุปายาสาปิ ทุกฺขา, (อปฺปิเยหิ [Pg.178] สมฺปโยโค ทุกฺโข, ปิเยหิ วิปฺปโยโค ทุกฺโข,) ยมฺปิจฺฉํ น ลภติ ตมฺปิ ทุกฺขํ. สํขิตฺเตน ปญฺจุปาทานกฺขนฺธา ทุกฺขา. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ทุกฺขํ อริยสจฺจํ.

诸比丘，何为苦圣谛？生是苦，老是苦，病是苦，死是苦，愁、悲、苦、忧、恼亦是苦，所求不得亦是苦。简言之，五取蕴是苦。诸比丘，此被称为苦圣谛。

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, ทุกฺขสมุทยํ อริยสจฺจํ? อวิชฺชาปจฺจยา สงฺขารา, สงฺขารปจฺจยา วิญฺญาณํ, วิญฺญาณปจฺจยา นามรูปํ, นามรูปปจฺจยา สฬายตนํ, สฬายตนปจฺจยา ผสฺโส, ผสฺสปจฺจยา เวทนา, เวทนาปจฺจยา ตณฺหา, ตณฺหาปจฺจยา อุปาทานํ, อุปาทานปจฺจยา ภโว, ภวปจฺจยา ชาติ, ชาติปจฺจยา ชรามรณํ โสกปริเทวทุกฺขโทมนสฺสุปายาสา สมฺภวนฺติ. เอวเมตสฺส เกวลสฺส ทุกฺขกฺขนฺธสฺส สมุทโย โหติ. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ทุกฺขสมุทยํ อริยสจฺจํ.

诸比丘，何为苦集圣谛？以无明为缘，诸行生起；以诸行为缘，识生起；以识为缘，名色生起；以名色为缘，六处生起；以六处为缘，触生起；以触为缘，受生起；以受为缘，渴爱生起；以渴爱为缘，执取生起；以执取为缘，有生起；以有为缘，生生起；以生为缘，老、死、愁、悲、苦、忧、恼生起。如是，此整个苦蕴集起。诸比丘，此被称为苦集圣谛。

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, ทุกฺขนิโรธํ อริยสจฺจํ? อวิชฺชาย ตฺเวว อเสสวิราคนิโรธา สงฺขารนิโรโธ, สงฺขารนิโรธา วิญฺญาณนิโรโธ, วิญฺญาณนิโรธา นามรูปนิโรโธ, นามรูปนิโรธา สฬายตนนิโรโธ, สฬายตนนิโรธา ผสฺสนิโรโธ, ผสฺสนิโรธา เวทนานิโรโธ, เวทนานิโรธา ตณฺหานิโรโธ, ตณฺหานิโรธา อุปาทานนิโรโธ, อุปาทานนิโรธา ภวนิโรโธ, ภวนิโรธา ชาตินิโรโธ, ชาตินิโรธา ชรามรณํ โสกปริเทวทุกฺขโทมนสฺสุปายาสา นิรุชฺฌนฺติ. เอวเมตสฺส เกวลสฺส ทุกฺขกฺขนฺธสฺส นิโรโธ โหติ. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ทุกฺขนิโรธํ อริยสจฺจํ.

“诸比丘，何为苦灭圣谛？无明无余离贪灭故，行灭；行灭故，识灭；识灭故，名色灭；名色灭故，六处灭；六处灭故，触灭；触灭故，受灭；受灭故，渴爱灭；渴爱灭故，取灭；取灭故，有灭；有灭故，生灭；生灭故，老、死、愁、悲、苦、忧、恼灭尽。如是，此整个苦蕴灭尽。诸比丘，此被称为苦灭圣谛。”

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา อริยสจฺจํ? อยเมว อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค, เสยฺยถิทํ – สมฺมาทิฏฺฐิ, สมฺมาสงฺกปฺโป, สมฺมาวาจา, สมฺมากมฺมนฺโต, สมฺมาอาชีโว, สมฺมาวายาโม, สมฺมาสติ, สมฺมาสมาธิ. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา อริยสจฺจํ. ‘อิมานิ จตฺตาริ อริยสจฺจานี’ติ, ภิกฺขเว, มยา ธมฺโม เทสิโต อนิคฺคหิโต อสํกิลิฏฺโฐ อนุปวชฺโช อปฺปฏิกุฏฺโฐ สมเณหิ พฺราหฺมเณหิ วิญฺญูหีติ. อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺต’’นฺติ. ปฐมํ.

“诸比丘，何为导向苦灭之道的圣谛？即此八支圣道，也就是：正见、正思惟、正语、正业、正命、正精进、正念、正定。诸比丘，此被称为导向苦灭之道的圣谛。诸比丘，我所宣说的法，即‘此是四圣谛’，是智者、沙门、婆罗门所不能反驳、不能染污、不能指责、不能呵斥的。凡说此言，是缘此而说。”第一经竟。

๖๓. ‘‘ตีณิมานิ, ภิกฺขเว, อมาตาปุตฺติกานิ ภยานีติ อสฺสุตวา ปุถุชฺชโน ภาสติ. กตมานิ ตีณิ? โหติ โส, ภิกฺขเว, สมโย ยํ [Pg.179] มหาอคฺคิฑาโห วุฏฺฐาติ. มหาอคฺคิฑาเห โข ปน, ภิกฺขเว, วุฏฺฐิเต เตน คามาปิ ฑยฺหนฺติ นิคมาปิ ฑยฺหนฺติ นคราปิ ฑยฺหนฺติ. คาเมสุปิ ฑยฺหมาเนสุ นิคเมสุปิ ฑยฺหมาเนสุ นคเรสุปิ ฑยฺหมาเนสุ ตตฺถ มาตาปิ ปุตฺตํ นปฺปฏิลภติ, ปุตฺโตปิ มาตรํ นปฺปฏิลภติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ปฐมํ อมาตาปุตฺติกํ ภยนฺติ อสฺสุตวา ปุถุชฺชโน ภาสติ.

63. “诸比丘，未闻法凡夫说有此三种母子失散的怖畏。何为三者？诸比丘，有时大火灾生起。诸比丘，当大火灾生起时，村庄被烧尽，市镇被烧尽，城市也被烧尽。当村庄、市镇、城市被烧尽时，在那里，母亲找不到儿子，儿子也找不到母亲。诸比丘，此是未闻法凡夫所说的第一种母子失散的怖畏。”

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, โหติ โส สมโย ยํ มหาเมโฆ วุฏฺฐาติ. มหาเมเฆ โข ปน, ภิกฺขเว, วุฏฺฐิเต มหาอุทกวาหโก สญฺชายติ. มหาอุทกวาหเก โข ปน, ภิกฺขเว, สญฺชายนฺเต เตน คามาปิ วุยฺหนฺติ นิคมาปิ วุยฺหนฺติ นคราปิ วุยฺหนฺติ. คาเมสุปิ วุยฺหมาเนสุ นิคเมสุปิ วุยฺหมาเนสุ นคเรสุปิ วุยฺหมาเนสุ ตตฺถ มาตาปิ ปุตฺตํ นปฺปฏิลภติ, ปุตฺโตปิ มาตรํ นปฺปฏิลภติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ทุติยํ อมาตาปุตฺติกํ ภยนฺติ อสฺสุตวา ปุถุชฺชโน ภาสติ.

“再者，诸比丘，有时大云生起。诸比丘，当大云生起时，便有大洪水生起。诸比丘，当大洪水生起时，村庄、乡镇、城市因此被冲走。当村庄、乡镇、城市被冲走时，在那里，母亲见不到儿子，儿子也见不到母亲。诸比丘，无闻凡夫说：‘此是第二种母子不能相互守护的怖畏。’”

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, โหติ โส สมโย ยํ ภยํ โหติ อฏวิสงฺโกโป, จกฺกสมารุฬฺหา ชานปทา ปริยายนฺติ. ภเย โข ปน, ภิกฺขเว, สติ อฏวิสงฺโกเป จกฺกสมารุฬฺเหสุ ชานปเทสุ ปริยายนฺเตสุ ตตฺถ มาตาปิ ปุตฺตํ นปฺปฏิลภติ, ปุตฺโตปิ มาตรํ นปฺปฏิลภติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ตติยํ อมาตาปุตฺติกํ ภยนฺติ อสฺสุตวา ปุถุชฺชโน ภาสติ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ตีณิ อมาตาปุตฺติกานิ ภยานีติ อสฺสุตวา ปุถุชฺชโน ภาสติ.

“再者，诸比丘，有时生起林贼骚乱的怖畏，民众乘车四处逃亡。诸比丘，当有林贼骚乱的怖畏，民众乘车四处逃亡时，在那里，母亲见不到儿子，儿子也见不到母亲。诸比丘，无闻凡夫说：‘此是第三种母子不能相互守护的怖畏。’诸比丘，无闻凡夫说：‘此等即是三种母子不能相互守护的怖畏。’”

‘‘ตานิ โข ปนิมานิ, ภิกฺขเว, ตีณิ สมาตาปุตฺติกานิเยว ภยานิ อมาตาปุตฺติกานิ ภยานีติ อสฺสุตวา ปุถุชฺชโน ภาสติ. กตมานิ ตีณิ? โหติ โส, ภิกฺขเว, สมโย ยํ มหาอคฺคิฑาโห วุฏฺฐาติ. มหาอคฺคิฑาเห โข ปน, ภิกฺขเว, วุฏฺฐิเต เตน คามาปิ ฑยฺหนฺติ นิคมาปิ ฑยฺหนฺติ นคราปิ ฑยฺหนฺติ. คาเมสุปิ ฑยฺหมาเนสุ นิคเมสุปิ ฑยฺหมาเนสุ นคเรสุปิ ฑยฺหมาเนสุ โหติ โส สมโย ยํ กทาจิ กรหจิ มาตาปิ ปุตฺตํ ปฏิลภติ, ปุตฺโตปิ มาตรํ ปฏิลภติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ปฐมํ สมาตาปุตฺติกํเยว ภยํ อมาตาปุตฺติกํ ภยนฺติ อสฺสุตวา ปุถุชฺชโน ภาสติ.

“诸比丘，此三种怖畏实是母子能相互守护的，无闻凡夫却称之为母子不能相互守护的怖畏。是哪三种呢？诸比丘，有时大火灾生起。诸比丘，当大火灾生起时，村庄、乡镇、城市因此被焚烧。当村庄、乡镇、城市被焚烧时，有时母亲能见到儿子，儿子也能见到母亲。诸比丘，此第一种怖畏实是母子能相互守护的，无闻凡夫却称之为母子不能相互守护的怖畏。”

‘‘ปุน [Pg.180] จปรํ, ภิกฺขเว, โหติ โส สมโย ยํ มหาเมโฆ วุฏฺฐาติ. มหาเมเฆ โข ปน, ภิกฺขเว, วุฏฺฐิเต มหาอุทกวาหโก สญฺชายติ. มหาอุทกวาหเก โข ปน, ภิกฺขเว, สญฺชาเต เตน คามาปิ วุยฺหนฺติ นิคมาปิ วุยฺหนฺติ นคราปิ วุยฺหนฺติ. คาเมสุปิ วุยฺหมาเนสุ นิคเมสุปิ วุยฺหมาเนสุ นคเรสุปิ วุยฺหมาเนสุ โหติ โส สมโย ยํ กทาจิ กรหจิ มาตาปิ ปุตฺตํ ปฏิลภติ, ปุตฺโตปิ มาตรํ ปฏิลภติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ทุติยํ สมาตาปุตฺติกํเยว ภยํ อมาตาปุตฺติกํ ภยนฺติ อสฺสุตวา ปุถุชฺชโน ภาสติ.

诸比丘，复次，有时下起大雨。诸比丘，下大雨时，便发生大洪水。诸比丘，发生大洪水时，村庄、乡镇、城市因此被冲走。当村庄、乡镇、城市被冲走时，有时，偶尔，母亲还能遇到儿子，儿子也还能遇到母亲。诸比丘，这第二种怖畏，实是母子尚能相互救护的，少闻的凡夫却称之为母子不能相互救护的怖畏。

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, โหติ โส สมโย ยํ ภยํ โหติ อฏวิสงฺโกโป, จกฺกสมารุฬฺหา ชานปทา ปริยายนฺติ. ภเย โข ปน, ภิกฺขเว, สติ อฏวิสงฺโกเป จกฺกสมารุฬฺเหสุ ชานปเทสุ ปริยายนฺเตสุ โหติ โส สมโย ยํ กทาจิ กรหจิ มาตาปิ ปุตฺตํ ปฏิลภติ, ปุตฺโตปิ มาตรํ ปฏิลภติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ตติยํ สมาตาปุตฺติกํเยว ภยํ อมาตาปุตฺติกํ ภยนฺติ อสฺสุตวา ปุถุชฺชโน ภาสติ. ‘‘อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ตีณิ สมาตาปุตฺติกานิเยว ภยานิ อมาตาปุตฺติกานิ ภยานีติ อสฺสุตวา ปุถุชฺชโน ภาสติ’’.

诸比丘，复次，有时发生怖畏，有林中盗匪之乱，地方人民乘车四处逃窜。诸比丘，当有怖畏、有林中盗匪之乱、地方人民乘车四处逃窜时，有时，偶尔，母亲还能遇到儿子，儿子也还能遇到母亲。诸比丘，这第三种怖畏，实是母子尚能相互救护的，少闻的凡夫却称之为母子不能相互救护的怖畏。诸比丘，这三种怖畏，实是母子尚能相互救护的，少闻的凡夫却称之为母子不能相互救护的怖畏。

‘‘ตีณิมานิ, ภิกฺขเว, อมาตาปุตฺติกานิ ภยานิ. กตมานิ ตีณิ? ชราภยํ, พฺยาธิภยํ, มรณภยนฺติ. น, ภิกฺขเว, มาตา ปุตฺตํ ชีรมานํ เอวํ ลภติ – ‘อหํ ชีรามิ, มา เม ปุตฺโต ชีรี’ติ; ปุตฺโต วา ปน มาตรํ ชีรมานํ น เอวํ ลภติ – ‘อหํ ชีรามิ, มา เม มาตา ชีรี’’’ติ.

诸比丘，有此三种母子不能相互救护的怖畏。是哪三种呢？老怖畏、病怖畏、死怖畏。诸比丘，母亲对于正在衰老的儿子，不能如愿道：“让我代他衰老，愿我的儿子不要衰老。”儿子对于正在衰老的母亲，也不能如愿道：“让我代她衰老，愿我的母亲不要衰老。”

‘‘น, ภิกฺขเว, มาตา ปุตฺตํ พฺยาธิยมานํ เอวํ ลภติ – ‘อหํ พฺยาธิยามิ, มา เม ปุตฺโต พฺยาธิยี’ติ; ปุตฺโต วา ปน มาตรํ พฺยาธิยมานํ น เอวํ ลภติ – ‘อหํ พฺยาธิยามิ, มา เม มาตา พฺยาธิยี’’’ติ.

诸比丘，母亲对于正在生病的儿子，不能如愿道：“让我代他生病，愿我的儿子不要生病。”儿子对于正在生病的母亲，也不能如愿道：“让我代她生病，愿我的母亲不要生病。”

‘‘น, ภิกฺขเว, มาตา ปุตฺตํ มียมานํ เอวํ ลภติ – ‘อหํ มียามิ, มา เม ปุตฺโต มียี’ติ; ปุตฺโต วา ปน มาตรํ มียมานํ น เอวํ ลภติ – ‘อหํ มียามิ, มา เม มาตา มียี’ติ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ตีณิ อมาตาปุตฺติกานิ ภยานี’’ติ.

比丘们，母亲对于垂死的儿子，不能够这样守护他：“我愿代死，愿我儿不死。”儿子对于垂死的母亲，也不能够这样守护她：“我愿代死，愿我母不死。”比丘们，此等即是三种母子不能相互救护的怖畏。

‘‘อตฺถิ, ภิกฺขเว, มคฺโค อตฺถิ ปฏิปทา อิเมสญฺจ ติณฺณํ สมาตาปุตฺติกานํ ภยานํ อิเมสญฺจ ติณฺณํ อมาตาปุตฺติกานํ ภยานํ ปหานาย สมติกฺกมาย สํวตฺตติ. กตโม จ, ภิกฺขเว, มคฺโค กตมา จ ปฏิปทา [Pg.181] อิเมสญฺจ ติณฺณํ สมาตาปุตฺติกานํ ภยานํ อิเมสญฺจ ติณฺณํ อมาตาปุตฺติกานํ ภยานํ ปหานาย สมติกฺกมาย สํวตฺตติ? อยเมว อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค, เสยฺยถิทํ – สมฺมาทิฏฺฐิ, สมฺมาสงฺกโป, สมฺมาวาจา, สมฺมากมฺมนฺโต, สมฺมาอาชีโว, สมฺมาวายาโม, สมฺมาสติ, สมฺมาสมาธิ. อยํ โข, ภิกฺขเว, มคฺโค อยํ ปฏิปทา อิเมสญฺจ ติณฺณํ สมาตาปุตฺติกานํ ภยานํ อิเมสญฺจ ติณฺณํ อมาตาปุตฺติกานํ ภยานํ ปหานาย สมติกฺกมาย สํวตฺตตี’’ติ. ทุติยํ.

比丘们，有道，有行道，能断除、超越此等三种母子能相互救护的怖畏，以及此等三种母子不能相互救护的怖畏。比丘们，什么是能断除、超越此等三种母子能相互救护的怖畏，以及此等三种母子不能相互救护的怖畏的道与行道呢？正是此圣八支道，即：正见、正思惟、正语、正业、正命、正精进、正念、正定。比丘们，此即是道，此即是行道，能断除、超越此等三种母子能相互救护的怖畏，以及此等三种母子不能相互救护的怖畏。第二。

๓. เวนาคปุรสุตฺตํ

3. 吠那伽城经

๖๔. เอกํ สมยํ ภควา โกสเลสุ จาริกํ จรมาโน มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ เยน เวนาคปุรํ นาม โกสลานํ พฺราหฺมณคาโม ตทวสริ. อสฺโสสุํ โข เวนาคปุริกา พฺราหฺมณคหปติกา – ‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม สกฺยปุตฺโต สกฺยกุลา ปพฺพชิโต เวนาคปุรํ อนุปฺปตฺโต. ตํ โข ปน ภวนฺตํ โคตมํ เอวํ กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคโต – ‘อิติปิ โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’ติ. โส อิมํ โลกํ สเทวกํ สมารกํ สพฺรหฺมกํ สสฺสมณพฺราหฺมณึ ปชํ สเทวมนุสฺสํ สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทติ. โส ธมฺมํ เทเสติ อาทิกลฺยาณํ มชฺเฌกลฺยาณํ ปริโยสานกลฺยาณํ สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ, เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ ปกาเสติ. สาธุ โข ปน ตถารูปานํ อรหตํ ทสฺสนํ โหตี’’ติ.

64. 一时，世尊在憍萨罗国游行，与大比丘僧团一起，抵达了憍萨罗一个名为韦那伽普罗的婆罗门村。韦那伽普罗的婆罗门居士们听闻：“诸位，从释迦族出家之释迦子沙门乔达摩，已抵达韦那伽普罗。关于这位乔达摩尊者，有如此美好的声誉远扬：‘彼世尊是阿罗汉、正等正觉者、明行具足者、善逝、世间解、无上调御丈夫、天人师、佛、世尊。’他亲身以殊胜智证知、现证这包含天、魔、梵的世界，以及包含沙门、婆罗门、天与人的众生，然后为人宣说。他所教导的法，初善、中善、后善，义理圆满，言辞具足，开示那完全圆满、遍净的梵行。能得见这样的阿罗汉，诚为善好！”

อถ โข เวนาคปุริกา พฺราหฺมณคหปติกา เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา อปฺเปกจฺเจ ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ, อปฺเปกจฺเจ ภควตา สทฺธึ สมฺโมทึสุ, สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ, อปฺเปกจฺเจ เยน ภควา เตนญฺชลึ ปณาเมตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ, อปฺเปกจฺเจ นามโคตฺตํ สาเวตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ, อปฺเปกจฺเจ ตุณฺหีภูตา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข เวนาคปุริโก วจฺฉโคตฺโต พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ –

于是，韦那伽普罗的婆罗门居士们来到世尊之处。抵达后，一些人顶礼世尊，然后坐于一旁；一些人与世尊互相问候，交换了亲切友好的问候语后，坐于一旁；一些人向着世尊所在之处合掌，然后坐于一旁；一些人通报了姓名与氏族后，坐于一旁；一些人则默然坐于一旁。坐于一旁的韦那伽普罗婆罗门瓦差种对世尊说了这番话：

‘‘อจฺฉริยํ[Pg.182], โภ โคตม, อพฺภุตํ, โภ โคตม! ยาวญฺจิทํ โภโต โคตมสฺส วิปฺปสนฺนานิ อินฺทฺริยานิ, ปริสุทฺโธ ฉวิวณฺโณ ปริโยทาโต. เสยฺยถาปิ, โภ โคตม, สารทํ พทรปณฺฑุํ ปริสุทฺธํ โหติ ปริโยทาตํ; เอวเมวํ โภโต โคตมสฺส วิปฺปสนฺนานิ อินฺทฺริยานิ ปริสุทฺโธ ฉวิวณฺโณ ปริโยทาโต. เสยฺยถาปิ, โภ โคตม, ตาลปกฺกํ สมฺปติ พนฺธนา ปมุตฺตํ ปริสุทฺธํ โหติ ปริโยทาตํ; เอวเมวํ โภโต โคตมสฺส วิปฺปสนฺนานิ อินฺทฺริยานิ ปริสุทฺโธ ฉวิวณฺโณ ปริโยทาโต. เสยฺยถาปิ, โภ โคตม, เนกฺขํ ชมฺโพนทํ ทกฺขกมฺมารปุตฺตสุปริกมฺมกตํ อุกฺกามุเข สุกุสลสมฺปหฏฺฐํ ปณฺฑุกมฺพเล นิกฺขิตฺตํ ภาสเต จ ตปเต จ วิโรจติ จ; เอวเมวํ โภโต โคตมสฺส วิปฺปสนฺนานิ อินฺทฺริยานิ ปริสุทฺโธ ฉวิวณฺโณ ปริโยทาโต. ยานิ ตานิ, โภ โคตม, อุจฺจาสยนมหาสยนานิ, เสยฺยถิทํ – อาสนฺทิ ปลฺลงฺโก โคนโก จิตฺตโก ปฏิกา ปฏลิกา ตูลิกา วิกติกา อุทฺทโลมี เอกนฺตโลมี กฏฺฏิสฺสํ โกเสยฺยํ กุตฺตกํ หตฺถตฺถรํ อสฺสตฺถรํ รถตฺถรํ อชินปฺปเวณี กทลิมิคปวรปจฺจตฺถรณํ สอุตฺตรจฺฉทํ อุภโตโลหิตกูปธานํ, เอวรูปานํ นูน ภวํ โคตโม อุจฺจาสยนมหาสยนานํ นิกามลาภี อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี’’ติ.

“真是稀有啊，乔达摩尊者！真是未曾有啊，乔达摩尊者！乔达摩尊者的诸根是如此明净，肤色是如此纯净、皎洁。乔达摩尊者，就像秋天的熟枣，纯净而皎洁；同样地，乔达摩尊者的诸根明净，肤色纯净、皎洁。乔达摩尊者，就像刚从蒂落下的熟多罗果，纯净而皎洁；同样地，乔达摩尊者的诸根明净，肤色纯净、皎洁。乔达摩尊者，就像由熟练金匠之子精心制作、在炉口由技艺精湛者磨光、置于淡红色毛毯上的阎浮金饰品，既闪耀，又灼亮，且光彩夺目；同样地，乔达摩尊者的诸根明净，肤色纯净、皎洁。乔达摩尊者，凡有此等高广大床座，即：高脚座、有兽足的床座、长毛绒毯、多彩毛毯、白羊毛毯、厚花毛毯、棉褥、饰有狮虎等形象的毛毯、双面绒毛毯、单面绒毛毯、镶嵌宝石的毯子、镶嵌宝石的丝织毯、可供十六位舞女跳舞的舞毯、象鞍、马鞍、车饰、黑羚羊皮缝制的铺垫、上等羚羊皮垫、带红色顶篷的、两头有红色靠枕的——尊者乔达摩想必能随意获得、不难获得、不辛苦地获得此等高广大床座吧。”

‘‘ยานิ โข ปน ตานิ, พฺราหฺมณ, อุจฺจาสยนมหาสยนานิ, เสยฺยถิทํ – อาสนฺทิ ปลฺลงฺโก โคนโก จิตฺตโก ปฏิกา ปฏลิกา ตูลิกา วิกติกา อุทฺทโลมี เอกนฺตโลมี กฏฺฏิสฺสํ โกเสยฺยํ กุตฺตกํ หตฺถตฺถรํ อสฺสตฺถรํ รถตฺถรํ อชินปฺปเวณี กทลิมิคปวรปจฺจตฺถรณํ สอุตฺตรจฺฉทํ อุภโตโลหิตกูปธานํ. ทุลฺลภานิ ตานิ ปพฺพชิตานํ ลทฺธา จ ปน น กปฺปนฺติ.

“婆罗门，凡有此等高广大床座，即：高脚座、有兽足的床座、长毛绒毯、多彩毛毯、白羊毛毯、厚花毛毯、棉褥、饰有狮虎等形象的毛毯、双面绒毛毯、单面绒毛毯、镶嵌宝石的毯子、镶嵌宝石的丝织毯、可供十六位舞女跳舞的舞毯、象鞍、马鞍、车饰、黑羚羊皮缝制的铺垫、上等羚羊皮垫、带红色顶篷的、两头有红色靠枕的——这些对出家人而言是难得的，即使得到，也是不适宜的。”

‘‘ตีณิ โข, อิมานิ, พฺราหฺมณ, อุจฺจาสยนมหาสยนานิ, เยสาหํ เอตรหิ นิกามลาภี อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี. กตมานิ ตีณิ? ทิพฺพํ อุจฺจาสยนมหาสยนํ, พฺรหฺมํ อุจฺจาสยนมหาสยนํ, อริยํ อุจฺจาสยนมหาสยนํ. อิมานิ โข, พฺราหฺมณ, ตีณิ อุจฺจาสยนมหาสยนานิ, เยสาหํ เอตรหิ นิกามลาภี อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี’’ติ.

婆罗门，实有此三种高广大床，我于如今随欲而得、不难而得、不倦而得。是哪三种呢？天之高广大床，梵之高广大床，圣之高广大床。婆罗门，实有此三种高广大床，我于如今随欲而得、不难而得、不倦而得。

‘‘กตมํ [Pg.183] ปน ตํ, โภ โคตม, ทิพฺพํ อุจฺจาสยนมหาสยนํ, ยสฺส ภวํ โคตโม เอตรหิ นิกามลาภี อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี’’ติ? ‘‘อิธาหํ, พฺราหฺมณ, ยํ คามํ วา นิคมํ วา อุปนิสฺสาย วิหรามิ, โส ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย ตเมว คามํ วา นิคมํ วา ปิณฺฑาย ปวิสามิ. โส ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺโต วนนฺตญฺเญว ปวิสามิ. โส ยเทว ตตฺถ โหนฺติ ติณานิ วา ปณฺณานิ วา ตานิ เอกชฺฌํ สงฺฆริตฺวา นิสีทามิ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย ปริมุขํ สตึ อุปฏฺฐเปตฺวา. โส วิวิจฺเจว กาเมหิ วิวิจฺจ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ สวิตกฺกํ สวิจารํ วิเวกชํ ปีติสุขํ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรามิ; วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา อชฺฌตฺตํ สมฺปสาทนํ เจตโส เอโกทิภาวํ อวิตกฺกํ อวิจารํ สมาธิชํ ปีติสุขํ ทุติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรามิ; ปีติยา จ วิราคา อุเปกฺขโก จ วิหรามิ สโต จ สมฺปชาโน สุขญฺจ กาเยน ปฏิสํเวเทมิ, ยํ ตํ อริยา อาจิกฺขนฺติ – ‘อุเปกฺขโก สติมา สุขวิหารี’ติ ตติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรามิ; สุขสฺส จ ปหานา ทุกฺขสฺส จ ปหานา ปุพฺเพว โสมนสฺสโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมา อทุกฺขมสุขํ อุเปกฺขาสติปาริสุทฺธึ จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรามิ. โส เจ อหํ, พฺราหฺมณ, เอวํภูโต จงฺกมามิ, ทิพฺโพ เม เอโส ตสฺมึ สมเย จงฺกโม โหติ. โส เจ อหํ, พฺราหฺมณ, เอวํภูโต ติฏฺฐามิ, ทิพฺพํ เม เอตํ ตสฺมึ สมเย ฐานํ โหติ. โส เจ อหํ, พฺราหฺมณ, เอวํภูโต นิสีทามิ, ทิพฺพํ เม เอตํ ตสฺมึ สมเย อาสนํ โหติ. โส เจ อหํ, พฺราหฺมณ, เอวํภูโต เสยฺยํ กปฺเปมิ, ทิพฺพํ เม เอตํ ตสฺมึ สมเย อุจฺจาสยนมหาสยนํ โหติ. อิทํ โข, พฺราหฺมณ, ทิพฺพํ อุจฺจาสยนมหาสยนํ, ยสฺสาหํ เอตรหิ นิกามลาภี อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี’’ติ.

“乔达摩尊者，那么，什么是您现在能随意获得、不费力获得、不困难获得的天界高广大床呢？“婆罗门，我倚傍某个村庄或市镇而住，于上午时分着衣，持衣钵，进入那个村庄或市镇乞食。饭后，从乞食处返回，我便进入林中。我将那里的草或树叶收集到一处，然后结跏趺坐，端正身体，将念安立于面前。我已离诸欲，离诸不善法，有寻有伺，具足离生喜乐的初禅而住；寻伺寂灭，内有净信，心一境性，无寻无伺，具足定生喜乐的第二禅而住；又因离喜而住于舍，具念、正知，身受乐，具足圣者们所说的‘舍、念、乐住’的第三禅而住；又因断乐断苦，以及先前喜忧的灭没，不苦不乐，具足由舍而念清净的第四禅而住。婆罗门，当我处于此等状态时，若我经行，那时我的经行即是天界经行。婆罗门，当我处于此等状态时，若我站立，那时我的站立即是天界站立。婆罗门，当我处于此等状态时，若我坐着，那时我的坐即是天界坐。婆罗门，当我处于此等状态时，若我躺卧，那时我的卧即是天界高广大床。婆罗门，此即是我如今能随意获得、不费力获得、不困难获得的天界高广大床。”

‘‘อจฺฉริยํ, โภ โคตม, อพฺภุตํ, โภ โคตม! โก จญฺโญ เอวรูปสฺส ทิพฺพสฺส อุจฺจาสยนมหาสยนสฺส นิกามลาภี ภวิสฺสติ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี, อญฺญตฺร โภตา โคตเมน!

稀有，乔达摩尊者！未曾有，乔达摩尊者！除了乔达摩尊者，还有谁能随意、不辛苦、不困难地获得像这样天界的高大床座呢？

‘‘กตมํ ปน ตํ, โภ โคตม, พฺรหฺมํ อุจฺจาสยนมหาสยนํ, ยสฺส ภวํ โคตโม เอตรหิ นิกามลาภี อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี’’ติ? ‘‘อิธาหํ, พฺราหฺมณ, ยํ คามํ วา นิคมํ วา อุปนิสฺสาย วิหรามิ, โส ปุพฺพณฺหสมยํ [Pg.184] นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย ตเมว คามํ วา นิคมํ วา ปิณฺฑาย ปวิสามิ. โส ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺโต วนนฺตญฺเญว ปวิสามิ. โส ยเทว ตตฺถ โหนฺติ ติณานิ วา ปณฺณานิ วา ตานิ เอกชฺฌํ สงฺฆริตฺวา นิสีทามิ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย ปริมุขํ สตึ อุปฏฺฐเปตฺวา. โส เมตฺตาสหคเตน เจตสา เอกํ ทิสํ ผริตฺวา วิหรามิ, ตถา ทุติยํ, ตถา ตติยํ, ตถา จตุตฺถํ, อิติ อุทฺธมโธ ติริยํ สพฺพธิ สพฺพตฺตตาย สพฺพาวนฺตํ โลกํ เมตฺตาสหคเตน เจตสา วิปุเลน มหคฺคเตน อปฺปมาเณน อเวเรน อพฺยาปชฺเฌน ผริตฺวา วิหรามิ. กรุณาสหคเตน เจตสา…เป… มุทิตาสหคเตน เจตสา…เป… อุเปกฺขาสหคเตน เจตสา เอกํ ทิสํ ผริตฺวา วิหรามิ, ตถา ทุติยํ, ตถา ตติยํ, ตถา จตุตฺถํ, อิติ อุทฺธมโธ ติริยํ สพฺพธิ สพฺพตฺตตาย สพฺพาวนฺตํ โลกํ อุเปกฺขาสหคเตน เจตสา วิปุเลน มหคฺคเตน อปฺปมาเณน อเวเรน อพฺยาปชฺเฌน ผริตฺวา วิหรามิ. โส เจ อหํ, พฺราหฺมณ, เอวํภูโต จงฺกมามิ, พฺรหฺมา เม เอโส ตสฺมึ สมเย จงฺกโม โหติ. โส เจ อหํ, พฺราหฺมณ, เอวํภูโต ติฏฺฐามิ…เป… นิสีทามิ…เป… เสยฺยํ กปฺเปมิ, พฺรหฺมํ เม เอตํ ตสฺมึ สมเย อุจฺจาสยนมหาสยนํ โหติ. อิทํ โข, พฺราหฺมณ, พฺรหฺมํ อุจฺจาสยนมหาสยนํ, ยสฺสาหํ เอตรหิ นิกามลาภี อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี’’ติ.

“乔达摩尊者，您现在能随意获得、不费力获得、不困难获得的那个梵高广大床，究竟是什么呢？”“婆罗门，我于此依止某个村庄或市镇而住，于上午时分，穿好衣服，拿了衣钵，就进入那个村庄或市镇乞食。食后，从托钵回来，我就进入林野。凡是那里有的草或叶，我将它们聚集在一处，结跏趺坐，端正身体，将念安立于面前。我以慈俱心，遍满一方而住，如是第二方、第三方、第四方。如是向上、向下、横向，于一切处，推己及人，以广大、崇高、无量、无怨、无嗔的慈俱心，遍满一切世间而住。以悲俱心……以喜俱心……以舍俱心，遍满一方而住，如是第二方、第三方、第四方。如是向上、向下、横向，于一切处，推己及人，以广大、崇高、无量、无怨、无嗔的舍俱心，遍满一切世间而住。婆罗门，我若如是而经行，那时我的经行即是梵经行。婆罗门，我若如是而站立……而坐……而躺卧，那时我的躺卧即是梵高广大床。婆罗门，这即是梵高广大床，是我如今能随意获得、不费力获得、不困难获得的。”

‘‘อจฺฉริยํ, โภ โคตม, อพฺภุตํ, โภ โคตม! โก จญฺโญ เอวรูปสฺส พฺรหฺมสฺส อุจฺจาสยนมหาสยนสฺส นิกามลาภี ภวิสฺสติ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี, อญฺญตฺร โภตา โคตเมน!

“尊者乔达摩，稀有！尊者乔达摩，未曾有！除了尊者乔达摩，还有谁能随意、不费力、不困难地获得如此崇高的高座大座呢？”

‘‘กตมํ ปน ตํ, โภ โคตม, อริยํ อุจฺจาสยนมหาสยนํ, ยสฺส ภวํ โคตโม เอตรหิ นิกามลาภี อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี’’ติ? ‘‘อิธาหํ, พฺราหฺมณ, ยํ คามํ วา นิคมํ วา อุปนิสฺสาย วิหรามิ, โส ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย ตเมว คามํ วา นิคมํ วา ปิณฺฑาย ปวิสามิ. โส ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺโต วนนฺตญฺเญว ปวิสามิ. โส ยเทว ตตฺถ โหนฺติ ติณานิ วา ปณฺณานิ วา ตานิ เอกชฺฌํ สงฺฆริตฺวา นิสีทามิ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย ปริมุขํ สตึ อุปฏฺฐเปตฺวา. โส เอวํ ชานามิ – ‘ราโค เม ปหีโน อุจฺฉินฺนมูโล ตาลาวตฺถุกโต อนภาวํกโต อายตึ อนุปฺปาทธมฺโม; โทโส เม ปหีโน อุจฺฉินฺนมูโล [Pg.185] ตาลาวตฺถุกโต อนภาวงฺกโต อายตึ อนุปฺปาทธมฺโม; โมโห เม ปหีโน อุจฺฉินฺนมูโล ตาลาวตฺถุกโต อนภาวงฺกโต อายตึ อนุปฺปาทธมฺโม’. โส เจ อหํ, พฺราหฺมณ, เอวํภูโต จงฺกมามิ, อริโย เม เอโส ตสฺมึ สมเย จงฺกโม โหติ. โส เจ อหํ, พฺราหฺมณ, เอวํภูโต ติฏฺฐามิ…เป… นิสีทามิ…เป… เสยฺยํ กปฺเปมิ, อริยํ เม เอตํ ตสฺมึ สมเย อุจฺจาสยนมหาสยนํ โหติ. อิทํ โข, พฺราหฺมณ, อริยํ อุจฺจาสยนมหาสยนํ, ยสฺสาหํ เอตรหิ นิกามลาภี อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี’’ติ.

“尊者乔达摩，您如今能随意、不费力、不困难地获得的，是哪一种圣高座大座呢？”“婆罗门，于此，我依止某个村庄或市镇而住，在上午时分，我穿好下衣，取了衣钵，就进入那个村庄或市镇乞食。饭后，从乞食处回来，我便进入林野。在那里，凡是有草或树叶，我将它们聚集在一处，然后结跏趺坐，保持身体端直，把念安立于面前。我如此了知：‘我的贪欲已被断除，根已被切断，如同被砍头的多罗树，已成非有，于未来成不生之法；我的瞋恚已被断除，根已被切断，如同被砍头的多罗树，已成非有，于未来成不生之法；我的愚痴已被断除，根已被切断，如同被砍头的多罗树，已成非有，于未来成不生之法。’婆罗门，我若在这样的状态下经行，那时我的经行就是圣经行。婆罗门，我若在这样的状态下站立……而坐……而躺卧，那时我的躺卧就是圣高座大座。婆罗门，这便是我如今能随意、不费力、不困难地获得的圣高座大座。”

‘‘อจฺฉริยํ, โภ โคตม, อพฺภุตํ, โภ โคตม! โก จญฺโญ เอวรูปสฺส อริยสฺส อุจฺจาสยนมหาสยนสฺส นิกามลามี ภวิสฺสติ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี, อญฺญตฺร โภตา โคตเมน!

“尊者乔达摩，稀有！尊者乔达摩，未曾有！除了尊者乔达摩，还有谁能随意、不费力、不困难地获得如此的圣高座大座呢？”

‘‘อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม, อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม! เสยฺยถาปิ, โภ โคตม, นิกฺกุชฺชิตํ วา อุกฺกุชฺเชยฺย, ปฏิจฺฉนฺนํ วา วิวเรยฺย, มูฬฺหสฺส วา มคฺคํ อาจิกฺเขยฺย, อนฺธกาเร วา เตลปชฺโชตํ ธาเรยฺย – ‘จกฺขุมนฺโต รูปานิ ทกฺขนฺตี’ติ; เอวเมวํ โข โภตา โคตเมน อเนกปริยาเยน ธมฺโม ปกาสิโต. เอเต มยํ ภวนฺตํ โคตมํ สรณํ คจฺฉาม ธมฺมญฺจ ภิกฺขุสงฺฆญฺจ. อุปาสเก โน ภวํ โคตโม ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปเต สรณํ คเต’’ติ. ตติยํ.

“绝妙啊，乔达摩尊者！绝妙啊，乔达摩尊者！譬如，乔达摩尊者，将已覆之物扶正，或将已藏之物揭开，或为迷路者指示道路，或于暗中持油灯，心想：‘有眼者将见诸色。’正是如此，乔达摩尊者以种种方式阐明了法。我们归依乔达摩尊者、法与比丘僧团。愿乔达摩尊者忆持我们为优婆塞，从今日起，乃至命终，皆已归依。”第三经。

๔. สรภสุตฺตํ

4. 萨拉布经

๖๕. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา ราชคเห วิหรติ คิชฺฌกูเฏ ปพฺพเต. เตน โข ปน สมเยน สรโภ นาม ปริพฺพาชโก อจิรปกฺกนฺโต โหติ อิมสฺมา ธมฺมวินยา. โส ราชคเห ปริสติ เอวํ วาจํ ภาสติ – ‘‘อญฺญาโต มยา สมณานํ สกฺยปุตฺติกานํ ธมฺโม. อญฺญาย จ ปนาหํ สมณานํ สกฺยปุตฺติกานํ ธมฺมํ เอวาหํ ตสฺมา ธมฺมวินยา อปกฺกนฺโต’’ติ. อถ โข สมฺพหุลา ภิกฺขู ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย ราชคหํ ปิณฺฑาย ปวิสึสุ. อสฺโสสุํ โข เต ภิกฺขู สรภสฺส ปริพฺพาชกสฺส ราชคเห ปริสติ เอวํ วาจํ ภาสมานสฺส [Pg.186] – ‘‘อญฺญาโต มยา สมณานํ สกฺยปุตฺติกานํ ธมฺโม. อญฺญาย จ ปนาหํ สมณานํ สกฺยปุตฺติกานํ ธมฺมํ เอวาหํ ตสฺมา ธมฺมวินยา อปกฺกนฺโต’’ติ.

65. 如是我闻。一时，世尊住在王舍城(Rājagaha)的鹫峰山(Gijjhakūṭa)。当时，有个名叫萨拉布(Sarabha)的游方者刚从这个法与律中离开。他在王舍城的集会中这样说话：“我已了知释迦子沙门的法。并且由于了知释迦子沙门的法，我才从这个法与律中离开。”于是，许多比丘于上午着衣持衣钵，进入王舍城乞食。那些比丘听闻萨拉布游方者在王舍城的集会中这样说话：“我已了知释迦子沙门的法。并且由于了知释迦子沙门的法，我才从这个法与律中离开。”

อถ โข เต ภิกฺขู ราชคเห ปิณฺฑาย จริตฺวา ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺตา เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺนา โข เต ภิกฺขู ภควนฺตํ เอตทโวจุํ – ‘‘สรโภ นาม, ภนฺเต, ปริพฺพาชโก อจิรปกฺกนฺโต อิมสฺมา ธมฺมวินยา. โส ราชคเห ปริสติ เอวํ วาจํ ภาสติ – ‘อญฺญาโต มยา สมณานํ สกฺยปุตฺติกานํ ธมฺโม. อญฺญาย จ ปนาหํ สมณานํ สกฺยปุตฺติกานํ ธมฺมํ เอวาหํ ตสฺมา ธมฺมวินยา อปกฺกนฺโต’ติ. สาธุ ภนฺเต, ภควา เยน สิปฺปินิกาตีรํ ปริพฺพาชการาโม เยน สรโภ ปริพฺพาชโก เตนุปสงฺกมตุ อนุกมฺปํ อุปาทายา’’ติ. อธิวาเสสิ ภควา ตุณฺหีภาเวน.

那时，那些比丘在王舍城乞食，饭后从乞食处回来，前往世尊之处；抵达后，礼敬世尊，然后坐于一旁。坐于一旁的那些比丘对世尊说：“世尊，有位名叫萨拉布的遍行者，不久前离开了此法与律。他在王舍城于大众中说此言：“我已了知释迦子沙门之法。我正是了知了释迦子沙门之法，才从此法与律中离开。”善哉，世尊！请世尊慈悲，前往西宾尼迦(Sippinikā)河畔的遍行者园林，萨拉布遍行者之处。”世尊默然应允。

อถ โข ภควา สายนฺหสมยํ ปฏิสลฺลานา วุฏฺฐิโต เยน สิปฺปินิกาตีรํ ปริพฺพาชการาโม เยน สรโภ ปริพฺพาชโก เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. นิสชฺช โข ภควา สรภํ ปริพฺพาชกํ เอตทโวจ – ‘‘สจฺจํ กิร ตฺวํ, สรภ, เอวํ วเทสิ – ‘อญฺญาโต มยา สมณานํ สกฺยปุตฺติกานํ ธมฺโม. อญฺญาย จ ปนาหํ สมณานํ สกฺยปุตฺติกานํ ธมฺมํ เอวาหํ ตสฺมา ธมฺมวินยา อปกฺกนฺโต’’’ติ? เอวํ วุตฺเต สรโภ ปริพฺพาชโก ตุณฺหี อโหสิ.

于是，世尊于傍晚时分从独住处起身，前往西宾尼迦河畔的遍行者园林，萨拉布遍行者之处；抵达后，在已铺设的座位上坐下。坐下后，世尊对萨拉布遍行者说此言：“萨拉布，据说你确实这样说：“我已了知释迦子沙门之法。我正是了知了释迦子沙门之法，才从此法与律中离开。”是这样吗？”被如此说后，萨拉布遍行者默然不语。

ทุติยมฺปิ โข, ภควา สรภํ ปริพฺพาชกํ เอตทโวจ – ‘‘วเทหิ, สรภ, กินฺติ เต อญฺญาโต สมณานํ สกฺยปุตฺติกานํ ธมฺโม? สเจ เต อปริปูรํ ภวิสฺสติ, อหํ ปริปูเรสฺสามิ. สเจ ปน เต ปริปูรํ ภวิสฺสติ, อหํ อนุโมทิสฺสามี’’ติ. ทุติยมฺปิ โข สรโภ ปริพฺพาชโก ตุณฺหี อโหสิ.

世尊第二次对萨拉布遍行者说此言：“萨拉布，请说，你是如何了知释迦子沙门之法的？倘若你的所知不圆满，我将使其圆满；倘若已圆满，我将随喜。”萨拉布遍行者第二次也默然不语。

ตติยมฺปิ โข ภควา สรภํ ปริพฺพาชกํ เอตทโวจ – (‘‘โย โข สรภ ปญฺญายติ สมณานํ สกฺยปุตฺติกานํ ธมฺโม) ‘‘วเทหิ, สรภ, กินฺติ เต อญฺญาโต สมณานํ สกฺยปุตฺติกานํ ธมฺโม? สเจ เต อปริปูรํ [Pg.187] ภวิสฺสติ, อหํ ปริปูเรสฺสามิ. สเจ ปน เต ปริปูรํ ภวิสฺสติ, อหํ อนุโมทิสฺสามี’’ติ. ตติยมฺปิ โข สรโภ ปริพฺพาชโก ตุณฺหี อโหสิ.

世尊第三次对萨拉布游方者说：“萨拉布，请说你是如何了知释迦子沙门之法的？若你所知不圆满，我将使之圆满；若你所知已圆满，我将随喜。”萨拉布游方者第三次默然。

อถ โข เต ปริพฺพาชกา สรภํ ปริพฺพาชกํ เอตทโวจุํ – ‘‘ยเทว โข ตฺวํ, อาวุโส สรภ, สมณํ โคตมํ ยาเจยฺยาสิ ตเทว เต สมโณ โคตโม ปวาเรติ. วเทหาวุโส สรภ, กินฺติ เต อญฺญาโต สมณานํ สกฺยปุตฺติกานํ ธมฺโม? สเจ เต อปริปูรํ ภวิสฺสติ, สมโณ โคตโม ปริปูเรสฺสติ. สเจ ปน เต ปริปูรํ ภวิสฺสติ, สมโณ โคตโม อนุโมทิสฺสตี’’ติ. เอวํ วุตฺเต สรโภ ปริพฺพาชโก ตุณฺหีภูโต มงฺกุภูโต ปตฺตกฺขนฺโธ อโธมุโข ปชฺฌายนฺโต อปฺปฏิภาโน นิสีทิ.

于是，那些游方者对萨拉布游方者说：“贤友萨拉布，你所希求的那位沙门乔达摩，现在正亲自邀请你。贤友萨拉布，请说吧，你是如何了知释迦子沙门之法的？倘若不圆满，沙门乔达摩将为你补足；倘若已圆满，沙门乔达摩将随喜。”听闻此言，萨拉布游方者默然不语，窘迫不安，垂着肩，低着头，忧闷不乐，无言以对地坐着。

อถ โข ภควา สรภํ ปริพฺพาชกํ ตุณฺหีภูตํ มงฺกุภูตํ ปตฺตกฺขนฺธํ อโธมุขํ ปชฺฌายนฺตํ อปฺปฏิภานํ วิทิตฺวา เต ปริพฺพาชเก เอตทโวจ –

于是，世尊见到萨拉布游方者默然不语、窘迫不安、垂着肩、低着头、忧闷不乐、无言以对的样子，便对那些游方者说了这番话：

‘‘โย โข มํ, ปริพฺพาชกา, เอวํ วเทยฺย – ‘สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส เต ปฏิชานโต อิเม ธมฺมา อนภิสมฺพุทฺธา’ติ, ตมหํ ตตฺถ สาธุกํ สมนุยุญฺเชยฺยํ สมนุคาเหยฺยํ สมนุภาเสยฺยํ. โส วต มยา สาธุกํ สมนุยุญฺชิยมาโน สมนุคาหิยมาโน สมนุภาสิยมาโน อฏฺฐานเมตํ อนวกาโส ยํ โส ติณฺณํ ฐานานํ นาญฺญตรํ ฐานํ นิคจฺเฉยฺย, อญฺเญน วา อญฺญํ ปฏิจริสฺสติ, พหิทฺธา กถํ อปนาเมสฺสติ, โกปญฺจ โทสญฺจ อปฺปจฺจยญฺจ ปาตุกริสฺสติ, ตุณฺหีภูโต มงฺกุภูโต ปตฺตกฺขนฺโธ อโธมุโข ปชฺฌายนฺโต อปฺปฏิภาโน นิสีทิสฺสติ, เสยฺยถาปิ สรโภ ปริพฺพาชโก.

“诸位游方者，倘若有人对我这么说：“你自称是正等觉者，但这些法你尚未完全证悟”，我便会当场善加诘问他、审察他、与他论议。当他被我善加诘问、审察、论议时，他必然会陷入这三种境地之一：他会以别的事情来搪塞，将话题引到别处；或显露出愤怒、嗔恨与不满；或默然不语，窘迫不安，垂着肩，低着头，忧闷不乐，无言以对地坐着，就像萨拉布游方者一样。”

‘‘โย โข มํ, ปริพฺพาชกา, เอวํ วเทยฺย – ‘ขีณาสวสฺส เต ปฏิชานโต อิเม อาสวา อปริกฺขีณา’ติ, ตมหํ ตตฺถ สาธุกํ สมนุยุญฺเชยฺยํ สมนุคาเหยฺยํ สมนุภาเสยฺยํ. โส วต มยา สาธุกํ สมนุยุญฺชิยมาโน สมนุคาหิยมาโน สมนุภาสิยมาโน อฏฺฐานเมตํ อนวกาโส ยํ โส ติณฺณํ ฐานานํ นาญฺญตรํ ฐานํ นิคจฺเฉยฺย, อญฺเญน วา อญฺญํ ปฏิจริสฺสติ, พหิทฺธา กถํ อปนาเมสฺสติ, โกปญฺจ โทสญฺจ อปฺปจฺจยญฺจ [Pg.188] ปาตุกริสฺสติ, ตุณฺหีภูโต มงฺกุภูโต ปตฺตกฺขนฺโธ อโธมุโข ปชฺฌายนฺโต อปฺปฏิภาโน นิสีทิสฺสติ, เสยฺยถาปิ สรโภ ปริพฺพาชโก.

“诸位游方者，若有人对我如是说：‘你自称漏尽，但这些漏尚未断尽。’我当就此善巧地质问他、究诘他、审察他。当他被我善巧地质问、究诘、审察时，他必然会陷入三种情况之一，绝无可能不陷入其中：或以他言掩饰，将话题引向题外；或显露忿、瞋与不满；或如萨拉布(Sarabha)游方者那样，默然、沮丧、垂肩、低头、忧愁、无言以对而坐。”

‘‘โย โข มํ, ปริพฺพาชกา, เอวํ วเทยฺย – ‘ยสฺส โข ปน เต อตฺถาย ธมฺโม เทสิโต, โส น นิยฺยาติ ตกฺกรสฺส สมฺมา ทุกฺขกฺขยายา’ติ, ตมหํ ตตฺถ สาธุกํ สมนุยุญฺเชยฺยํ สมนุคาเหยฺยํ สมนุภาเสยฺยํ. โส วต มยา สาธุกํ สมนุยุญฺชิยมาโน สมนุคาหิยมาโน สมนุภาสิยมาโน อฏฺฐานเมตํ อนวกาโส ยํ โส ติณฺณํ ฐานานํ นาญฺญตรํ ฐานํ นิคจฺเฉยฺย, อญฺเญน วา อญฺญํ ปฏิจริสฺสติ, พหิทฺธา กถํ อปนาเมสฺสติ, โกปญฺจ โทสญฺจ อปฺปจฺจยญฺจ ปาตุกริสฺสติ, ตุณฺหีภูโต มงฺกุภูโต ปตฺตกฺขนฺโธ อโธมุโข ปชฺฌายนฺโต อปฺปฏิภาโน นิสีทิสฺสติ, เสยฺยถาปิ สรโภ ปริพฺพาชโก’’ติ. อถ โข ภควา สิปฺปินิกาตีเร ปริพฺพาชการาเม ติกฺขตฺตุํ สีหนาทํ นทิตฺวา เวหาสํ ปกฺกามิ.

“诸位游方者，若有人对我如是说：‘你所教导的法，并不能引导其实践者正确地达到苦的灭尽。’我当就此善巧地质问他、究诘他、审察他。当他被我善巧地质问、究诘、审察时，他必然会陷入三种情况之一，绝无可能不陷入其中：或以他言掩饰，将话题引向题外；或显露忿、瞋与不满；或如萨拉布游方者那样，默然、沮丧、垂肩、低头、忧愁、无言以对而坐。”尔后，世尊在西宾尼迦(Sippinikā)河畔的游方者园林中，三次作狮子吼，然后腾空而去。

อถ โข เต ปริพฺพาชกา อจิรปกฺกนฺตสฺส ภควโต สรภํ ปริพฺพาชกํ สมนฺตโต วาจายสนฺนิโตทเกน สญฺชมฺภริมกํสุ – ‘‘เสยฺยถาปิ, อาวุโส สรภ, พฺรหารญฺเญ ชรสิงฺคาโล ‘สีหนาทํ นทิสฺสามี’ติ สิงฺคาลกํเยว นทติ, เภรณฺฑกํเยว นทติ ; เอวเมวํ โข ตฺวํ, อาวุโส สรภ, อญฺญตฺเรว สมเณน โคตเมน ‘สีหนาทํ นทิสฺสามี’ติ สิงฺคาลกํเยว นทสิ เภรณฺฑกํเยว นทสิ. เสยฺยถาปิ, อาวุโส สรภ, อมฺพุกสญฺจรี ‘ปุริสกรวิตํ รวิสฺสามี’ติ อมฺพุกสญฺจริรวิตํเยว รวติ; เอวเมวํ โข ตฺวํ, อาวุโส สรภ, อญฺญตฺเรว สมเณน โคตเมน ‘ปุริสกรวิตํ รวิสฺสามี’ติ, อมฺพุกสญฺจริรวิตํเยว รวสิ. เสยฺยถาปิ, อาวุโส สรภ, อุสโภ สุญฺญาย โคสาลาย คมฺภีรํ นทิตพฺพํ มญฺญติ; เอวเมวํ โข ตฺวํ, อาวุโส สรภ, อญฺญตฺเรว สมเณน โคตเมน คมฺภีรํ นทิตพฺพํ มญฺญสี’’ติ. อถ โข เต ปริพฺพาชกา สรภํ ปริพฺพาชกํ [Pg.189] สมนฺตโต วาจายสนฺนิโตทเกน สญฺชมฺภริมกํสูติ. จตุตฺถํ.

那时，世尊离去不久，那些遍行者便从四面八方以尖锐言语围攻萨拉布(Sarabha)遍行者：“贤友萨拉布，譬如在广阔森林中，一只老豺狼想作狮子吼，却只发出豺狼的嚎叫、嘶哑的嚎叫；贤友萨拉布，你也正是如此，在沙门乔达摩不在时，想作狮子吼，却只发出豺狼的嚎叫、嘶哑的嚎叫。贤友萨拉布，譬如一只小母鸡想作公鸡之鸣，却只发出小母鸡之鸣；贤友萨拉布，你也正是如此，在沙门乔达摩不在时，想作公鸡之鸣，却只发出小母鸡之鸣。贤友萨拉布，譬如一头公牛在没有首领公牛的牛栏里，自认为能作深沉之吼；贤友萨拉布，你也正是如此，在沙门乔达摩不在时，自认为能作深沉之吼。”就这样，那些遍行者从四面八方以尖锐言语围攻萨拉布遍行者。第四经。

๕. เกสมุตฺติสุตฺตํ

5. 凯萨穆迪经

๖๖. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา โกสเลสุ จาริกํ จรมาโน มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ เยน เกสมุตฺตํ นาม กาลามานํ นิคโม ตทวสริ. อสฺโสสุํ โข เกสมุตฺติยา กาลามา – ‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม สกฺยปุตฺโต สกฺยกุลา ปพฺพชิโต เกสมุตฺตํ อนุปฺปตฺโต. ตํ โข ปน ภวนฺตํ โคตมํ เอวํ กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคโต – ‘อิติปิ โส ภควา…เป… สาธุ โข ปน ตถารูปานํ อรหตํ ทสฺสนํ โหตี’’’ติ.

66. 如是我闻。一时，世尊与大比丘僧团于憍萨罗(Kosala)国游行，抵达名为凯萨穆迪(Kesamutta)的卡拉玛(Kālāma)人市镇。凯萨穆迪的卡拉玛人听闻：“诸位，沙门乔达摩，释迦族之子，从释迦族出家，已抵达凯萨穆迪。关于那位乔达摩尊者，有此等美好声誉远扬：‘彼世尊亦即是……得见如是等阿罗汉，实为善哉。’”

อถ โข เกสมุตฺติยา กาลามา เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา อปฺเปกจฺเจ ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ, อปฺเปกจฺเจ ภควตา สทฺธึ สมฺโมทึสุ, สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ, อปฺเปกจฺเจ เยน ภควา เตนญฺชลึ ปณาเมตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ, อปฺเปกจฺเจ นามโคตฺตํ สาเวตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ, อปฺเปกจฺเจ ตุณฺหีภูตา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺนา โข เต เกสมุตฺติยา กาลามา ภควนฺตํ เอตทโวจุํ –

于是，凯萨穆迪的卡拉玛人前往世尊之处，抵达后，一些人顶礼世尊，然后坐于一旁；一些人与世尊互致问候，交谈一番值得忆念的亲切话语后，坐于一旁；一些人朝世尊所在之处合掌，然后坐于一旁；一些人报上姓名与族姓后，坐于一旁；一些人默然坐于一旁。那些凯萨穆迪的卡拉玛人坐于一旁后，对世尊说了这番话：

‘‘สนฺติ, ภนฺเต, เอเก สมณพฺราหฺมณา เกสมุตฺตํ อาคจฺฉนฺติ. เต สกํเยว วาทํ ทีเปนฺติ โชเตนฺติ, ปรปฺปวาทํ ปน ขุํเสนฺติ วมฺเภนฺติ ปริภวนฺติ โอมกฺขึ กโรนฺติ. อปเรปิ, ภนฺเต, เอเก สมณพฺราหฺมณา เกสมุตฺตํ อาคจฺฉนฺติ. เตปิ สกํเยว วาทํ ทีเปนฺติ โชเตนฺติ, ปรปฺปวาทํ ปน ขุํเสนฺติ วมฺเภนฺติ ปริภวนฺติ โอมกฺขึ กโรนฺติ. เตสํ โน, ภนฺเต, อมฺหากํ โหเตว กงฺขา โหติ วิจิกิจฺฉา – ‘โก สุ นาม อิเมสํ ภวตํ สมณพฺราหฺมณานํ สจฺจํ อาห, โก มุสา’’’ติ? ‘‘อลญฺหิ โว, กาลามา, กงฺขิตุํ อลํ วิจิกิจฺฉิตุํ. กงฺขนีเยว ปน โว ฐาเน วิจิกิจฺฉา อุปฺปนฺนา’’.

“尊者，有些沙门、婆罗门来到凯萨穆迪。他们只阐明、光显自己的学说，而对他人的学说，则呵斥、毁谤、轻蔑、贬抑。尊者，又有另一些沙门、婆罗门来到凯萨穆迪。他们也只阐明、光显自己的学说，而对他人的学说，则呵斥、毁谤、轻蔑、贬抑。尊者，对于他们，我们确实感到困惑、犹豫：‘在这些尊敬的沙门、婆罗门中，到底谁说的是真实语，谁说的是妄语呢？’” “卡拉玛人，你们的困惑是适当的，你们的犹豫是适当的。你们确实在值得困惑之处生起了犹豫。”

‘‘เอถ ตุมฺเห, กาลามา, มา อนุสฺสเวน, มา ปรมฺปราย, มา อิติกิราย, มา ปิฏกสมฺปทาเนน, มา ตกฺกเหตุ, มา นยเหตุ, มา อาการปริวิตกฺเกน[Pg.190], มา ทิฏฺฐินิชฺฌานกฺขนฺติยา, มา ภพฺพรูปตาย, มา สมโณ โน ครูติ. ยทา ตุมฺเห, กาลามา, อตฺตนาว ชาเนยฺยาถ – ‘อิเม ธมฺมา อกุสลา, อิเม ธมฺมา สาวชฺชา, อิเม ธมฺมา วิญฺญุครหิตา, อิเม ธมฺมา สมตฺตา สมาทินฺนา อหิตาย ทุกฺขาย สํวตฺตนฺตี’’’ติ, อถ ตุมฺเห, กาลามา, ปชเหยฺยาถ.

“来，卡拉玛人！你们不要因反复听闻，不要因传统，不要因传言，不要因符合经教，不要因揣度，不要因推论，不要因审察行相，不要因审虑、认同某个见解，不要因看似有能力，也不要因‘此沙门是我们的老师’之念而接受。卡拉玛人，当你们自己知道：‘这些法是不善的，这些法是有过失的，这些法是为智者所呵责的；这些法若被圆满受持，则导向无益与痛苦’时，卡拉玛人，那时你们就应舍弃它们。”

‘‘ตํ กึ มญฺญถ, กาลามา, โลโภ ปุริสสฺส อชฺฌตฺตํ อุปฺปชฺชมาโน อุปฺปชฺชติ หิตาย วา อหิตาย วา’’ติ?

“卡拉玛，于汝等意云何？贪于个人内在生起时，是为利益而生起，还是为无益而生起？”

‘‘อหิตาย, ภนฺเต’’.

“世尊，是为无益。”

‘‘ลุทฺโธ ปนายํ, กาลามา, ปุริสปุคฺคโล โลเภน อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต ปาณมฺปิ หนติ, อทินฺนมฺปิ อาทิยติ, ปรทารมฺปิ คจฺฉติ, มุสาปิ ภณติ, ปรมฺปิ ตถตฺตาย สมาทเปติ, ยํ ส โหติ ทีฆรตฺตํ อหิตาย ทุกฺขายา’’ติ.

“卡拉玛，这贪婪的人，为贪所制伏，心被占据，从而杀生、不与取、行邪淫、说妄语，也教唆他人如此行事。这难道不会给他带来长久的无益与痛苦吗？”

‘‘เอวํ, ภนฺเต’’.

“如是，世尊。”

‘‘ตํ กึ มญฺญถ, กาลามา, โทโส ปุริสสฺส อชฺฌตฺตํ อุปฺปชฺชมาโน อุปฺปชฺชติ หิตาย วา อหิตาย วา’’ติ?

“卡拉玛，于汝等意云何？嗔于个人内在生起时，是为利益而生起，还是为无益而生起？”

‘‘อหิตาย, ภนฺเต’’.

“世尊，是为无益。”

‘‘ทุฏฺโฐ ปนายํ, กาลามา, ปุริสปุคฺคโล โทเสน อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต ปาณมฺปิ หนติ, อทินฺนมฺปิ อาทิยติ, ปรทารมฺปิ คจฺฉติ, มุสาปิ ภณติ, ปรมฺปิ ตถตฺตาย สมาทเปติ, ยํ ส โหติ ทีฆรตฺตํ อหิตาย ทุกฺขายา’’ติ.

“卡拉玛，这嗔恚的人，为嗔所制伏，心被占据，从而杀生、不与取、行邪淫、说妄语，也教唆他人如此行事。这难道不会给他带来长久的无益与痛苦吗？”

‘‘เอวํ, ภนฺเต’’.

“如是，世尊。”

‘‘ตํ กึ มญฺญถ, กาลามา, โมโห ปุริสสฺส อชฺฌตฺตํ อุปฺปชฺชมาโน อุปฺปชฺชติ หิตาย วา อหิตาย วา’’ติ?

“卡拉玛，于汝等意云何？痴于个人内在生起时，是为利益而生起，还是为无益而生起？”

‘‘อหิตาย, ภนฺเต’’.

“世尊，是为无益。”

‘‘มูฬฺโห ปนายํ, กาลามา, ปุริสปุคฺคโล โมเหน อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต ปาณมฺปิ หนติ, อทินฺนมฺปิ อาทิยติ, ปรทารมฺปิ คจฺฉติ, มุสาปิ ภณติ, ปรมฺปิ ตถตฺตาย สมาทเปติ, ยํ ส โหติ ทีฆรตฺตํ อหิตาย ทุกฺขายา’’ติ.

“卡拉玛，这愚痴的人，为痴所制伏，心被占据，从而杀生、不与取、行邪淫、说妄语，也教唆他人如此行事。这难道不会给他带来长久的无益与痛苦吗？”

‘‘เอวํ, ภนฺเต’’.

“如是，世尊。”

‘‘ตํ กึ มญฺญถ, กาลามา, อิเม ธมฺมา กุสลา วา อกุสลา วา’’ติ?

“卡拉玛，于汝等意云何？这些法是善的，还是不善的？”

‘‘อกุสลา, ภนฺเต’’.

“世尊，是不善的。”

‘‘สาวชฺชา วา อนวชฺชา วา’’ติ?

“是有过失的，还是无过失的？”

‘‘สาวชฺชา, ภนฺเต’’.

“世尊，是有过失的。”

‘‘วิญฺญุครหิตา วา วิญฺญุปฺปสตฺถา วา’’ติ?

“是为智者所呵责，还是为智者所称赞？”

‘‘วิญฺญุครหิตา, ภนฺเต’’.

“世尊，是为智者所呵责。”

‘‘สมตฺตา สมาทินฺนา อหิตาย ทุกฺขาย สํวตฺตนฺติ, โน วา? กถํ วา เอตฺถ โหตี’’ติ[Pg.191]?

“此等诸法被受持、奉行，是导向无益与痛苦，抑或不然？于此，汝等之见如何？”

‘‘สมตฺตา, ภนฺเต, สมาทินฺนา อหิตาย ทุกฺขาย สํวตฺตนฺตีติ. เอวํ โน เอตฺถ โหตี’’ติ.

“世尊，此等诸法被受持、奉行，是导向无益与痛苦。于此，我等之见如是。”

‘‘อิติ โข, กาลามา, ยํ ตํ อโวจุมฺหา – ‘เอถ ตุมฺเห, กาลามา! มา อนุสฺสเวน, มา ปรมฺปราย, มา อิติกิราย, มา ปิฏกสมฺปทาเนน, มา ตกฺกเหตุ, มา นยเหตุ, มา อาการปริวิตกฺเกน, มา ทิฏฺฐินิชฺฌานกฺขนฺติยา, มา ภพฺพรูปตาย, มา สมโณ โน ครูติ. ยทา ตุมฺเห กาลามา อตฺตนาว ชาเนยฺยาถ – ‘อิเม ธมฺมา อกุสลา, อิเม ธมฺมา สาวชฺชา, อิเม ธมฺมา วิญฺญุครหิตา, อิเม ธมฺมา สมตฺตา สมาทินฺนา อหิตาย ทุกฺขาย สํวตฺตนฺตีติ, อถ ตุมฺเห, กาลามา, ปชเหยฺยาถา’ติ, อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ, อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ.

是故，卡拉玛们，我们曾说：“来，卡拉玛们！莫因辗转听闻，莫因世代传承，莫因‘据说如此’，莫因符合经教，莫因逻辑推理，莫因推论，莫因揣度其相，莫因审虑后所认可的见解，莫因（其）看似具格，莫因‘此沙门是我们的导师’。卡拉玛们，当你们自己知道：‘此等法为不善，此等法为有过，此等法为智者所呵责，此等法若被受持、奉行，会导致无益与苦’，那时，卡拉玛们，你们就应舍弃它们。”我们所说的，是缘此而说。

‘‘เอถ ตุมฺเห, กาลามา, มา อนุสฺสเวน, มา ปรมฺปราย, มา อิติกิราย, มา ปิฏกสมฺปทาเนน, มา ตกฺกเหตุ, มา นยเหตุ, มา อาการปริวิตกฺเกน, มา ทิฏฺฐินิชฺฌานกฺขนฺติยา, มา ภพฺพรูปตาย, มา สมโณ โน ครูติ. ยทา ตุมฺเห, กาลามา, อตฺตนาว ชาเนยฺยาถ – ‘อิเม ธมฺมา กุสลา, อิเม ธมฺมา อนวชฺชา, อิเม ธมฺมา วิญฺญุปฺปสตฺถา, อิเม ธมฺมา สมตฺตา สมาทินฺนา หิตาย สุขาย สํวตฺตนฺตี’ติ, อถ ตุมฺเห, กาลามา, อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺยาถ.

来，卡拉玛们！莫因辗转听闻，莫因世代传承，莫因“据说如此”，莫因符合经教，莫因逻辑推理，莫因推论，莫因揣度其相，莫因审虑后所认可的见解，莫因（其）看似具格，莫因“此沙门是我们的导师”。卡拉玛们，当你们自己知道：“此等法为善，此等法为无过，此等法为智者所称赞，此等法若被受持、奉行，会导致利益与安乐”，那时，卡拉玛们，你们就应具足而住。

‘‘ตํ กึ มญฺญถ, กาลามา, อโลโภ ปุริสสฺส อชฺฌตฺตํ อุปฺปชฺชมาโน อุปฺปชฺชติ หิตาย วา อหิตาย วา’’ติ?

卡拉玛们，对此你们如何认为？无贪于个人内心生起时，是为了利益，还是为了无益而生起呢？

‘‘หิตาย, ภนฺเต’’.

世尊，是为了利益。

‘‘อลุทฺโธ ปนายํ, กาลามา, ปุริสปุคฺคโล โลเภน อนภิภูโต อปริยาทินฺนจิตฺโต เนว ปาณํ หนติ, น อทินฺนํ อาทิยติ, น ปรทารํ คจฺฉติ, น มุสา ภณติ, น ปรมฺปิ ตถตฺตาย สมาทเปติ, ยํ ส โหติ ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขายา’’ติ.

卡拉玛们，此无贪的个人，不为贪所征服，心不为贪所掌控，既不杀生，不与取，不与他人妻通，不说妄语，亦不教唆他人行此等事，此于其人有长久的利益与安乐。

‘‘เอวํ, ภนฺเต’’.

正是如此，世尊。

‘‘ตํ กึ มญฺญถ, กาลามา, อโทโส ปุริสสฺส อชฺฌตฺตํ อุปฺปชฺชมาโน อุปฺปชฺชติ…เป… อโมโห ปุริสสฺส อชฺฌตฺตํ อุปฺปชฺชมาโน อุปฺปชฺชติ…เป… หิตาย สุขายา’’ติ.

卡拉玛们，对此你们如何认为？无嗔于个人内心生起时……（乃至）……无痴于个人内心生起时，是为了利益与安乐而生起。

‘‘เอวํ ภนฺเต’’.

正是如此，世尊。

‘‘ตํ กึ มญฺญถ, กาลามา, อิเม ธมฺมา กุสลา วา อกุสลา วา’’ติ?

卡拉玛，你们怎么认为？这些法是善的，还是不善的？

‘‘กุสลา, ภนฺเต’’.

世尊，是善的。

‘‘สาวชฺชา วา อนวชฺชา วา’’ติ?

是有过的，还是无过的？

‘‘อนวชฺชา, ภนฺเต’’.

世尊，是无过的。

‘‘วิญฺญุครหิตา วา วิญฺญุปฺปสตฺถา วา’’ติ?

是智者所呵责的，还是智者所称赞的？

‘‘วิญฺญุปฺปสตฺถา, ภนฺเต’’.

世尊，是智者所称赞的。

‘‘สมตฺตา สมาทินฺนา [Pg.192] หิตาย สุขาย สํวตฺตนฺติ โน วา? กถํ วา เอตฺถ โหตี’’ติ?

圆满受持后，会导向利益与安乐，还是不会呢？你们对此意下如何？

‘‘สมตฺตา, ภนฺเต, สมาทินฺนา หิตาย สุขาย สํวตฺตนฺติ. เอวํ โน เอตฺถ โหตี’’ติ.

世尊，圆满受持后，能导向利益与安乐。我们对此也是这么认为的。

‘‘อิติ โข, กาลามา, ยํ ตํ อโวจุมฺหา – ‘เอถ ตุมฺเห, กาลามา! มา อนุสฺสเวน, มา ปรมฺปราย, มา อิติกิราย, มา ปิฏกสมฺปทาเนน, มา ตกฺกเหตุ, มา นยเหตุ, มา อาการปริวิตกฺเกน, มา ทิฏฺฐินิชฺฌานกฺขนฺติยา, มา ภพฺพรูปตาย, มา สมโณ โน ครูติ. ยทา ตุมฺเห, กาลามา, อตฺตนาว ชาเนยฺยาถ – อิเม ธมฺมา กุสลา, อิเม ธมฺมา อนวชฺชา, อิเม ธมฺมา วิญฺญุปฺปสตฺถา, อิเม ธมฺมา สมตฺตา สมาทินฺนา หิตาย สุขาย สํวตฺตนฺตีติ, อถ ตุมฺเห, กาลามา, อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺยาถา’ติ, อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ.

卡拉玛，我曾说：“来吧，卡拉玛！不要仅依传闻，不要仅依传统，不要仅依传说，不要仅依藏经，不要仅依逻辑，不要仅依推论，不要仅依表象的审察，不要仅依审思认可的见解，不要仅依（说者的）看似可信，也不要因为‘此沙门是我们的导师’就信受。卡拉玛，当你们自己知道：‘这些法是善的，这些法是无过的，这些法是智者所称赞的，这些法在圆满受持后，能导向利益与安乐’时，卡拉玛，那时你们就应受持而住。”——我所说的这句话，就是缘于此而说。

‘‘ส โข โส, กาลามา, อริยสาวโก เอวํ วิคตาภิชฺโฌ วิคตพฺยาปาโท อสมฺมูฬฺโห สมฺปชาโน ปติสฺสโต เมตฺตาสหคเตน เจตสา เอกํ ทิสํ ผริตฺวา วิหรติ, ตถา ทุติยํ, ตถา ตติยํ, ตถา จตุตฺถํ, อิติ อุทฺธมโธ ติริยํ สพฺพธิ สพฺพตฺตตาย สพฺพาวนฺตํ โลกํ เมตฺตาสหคเตน เจตสา วิปุเลน มหคฺคเตน อปฺปมาเณน อเวเรน อพฺยาปชฺเฌน ผริตฺวา วิหรติ. กรุณาสหคเตน เจตสา…เป… มุทิตาสหคเตน เจตสา…เป… อุเปกฺขาสหคเตน เจตสา เอกํ ทิสํ ผริตฺวา วิหรติ, ตถา ทุติยํ, ตถา ตติยํ, ตถา จตุตฺถํ, อิติ อุทฺธมโธ ติริยํ สพฺพธิ สพฺพตฺตตาย สพฺพาวนฺตํ โลกํ อุเปกฺขาสหคเตน เจตสา วิปุเลน มหคฺคเตน อปฺปมาเณน อเวเรน อพฺยาปชฺเฌน ผริตฺวา วิหรติ.

卡拉玛们，那位圣弟子如此离贪欲、离嗔恚、不迷惑、有正知、具念，以慈俱之心遍满一方而住；同样地，第二方；同样地，第三方；同样地，第四方。如此，向上、向下、横向，于一切处，于一切有情，视同自己，以广大、宏大、无量、无怨、无害的慈俱之心遍满一切世界而住。以悲俱之心……（中略）……以喜俱之心……（中略）……以舍俱之心遍满一方而住；同样地，第二方；同样地，第三方；同样地，第四方。如此，向上、向下、横向，于一切处，于一切有情，视同自己，以广大、宏大、无量、无怨、无害的舍俱之心遍满一切世界而住。

‘‘ส โข โส, กาลามา, อริยสาวโก เอวํ อเวรจิตฺโต เอวํ อพฺยาปชฺฌจิตฺโต เอวํ อสํกิลิฏฺฐจิตฺโต เอวํ วิสุทฺธจิตฺโต. ตสฺส ทิฏฺเฐว ธมฺเม จตฺตาโร อสฺสาสา อธิคตา โหนฺติ. ‘สเจ โข ปน อตฺถิ ปโร โลโก, อตฺถิ สุกตทุกฺกฏานํ กมฺมานํ ผลํ วิปาโก, อถาหํ กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชิสฺสามี’ติ, อยมสฺส ปฐโม อสฺสาโส อธิคโต โหติ.

卡拉玛们，那位圣弟子如此无怨心、无害心、无染心、心清净，他于现法获得四种安慰：“倘若有来世，有善作与恶作业的果与报，那么我身坏命终之后，将往生于善趣、天界。”这是他获得的第一种安慰。

‘‘‘สเจ [Pg.193] โข ปน นตฺถิ ปโร โลโก, นตฺถิ สุกตทุกฺกฏานํ กมฺมานํ ผลํ วิปาโก, อถาหํ ทิฏฺเฐว ธมฺเม อเวรํ อพฺยาปชฺฌํ อนีฆํ สุขึ อตฺตานํ ปริหรามี’ติ, อยมสฺส ทุติโย อสฺสาโส อธิคโต โหติ.

“倘若没有来世，没有善作与恶作业的果与报，那么我于现法护持自己，无怨、无害、无恼、安乐。”这是他获得的第二种安慰。

‘‘‘สเจ โข ปน กโรโต กรียติ ปาปํ, น โข ปนาหํ กสฺสจิ ปาปํ เจเตมิ. อกโรนฺตํ โข ปน มํ ปาปกมฺมํ กุโต ทุกฺขํ ผุสิสฺสตี’ติ, อยมสฺส ตติโย อสฺสาโส อธิคโต โหติ.

“倘若作恶即是造作了恶业，但我未曾对任何人思量恶事。既然我不作恶业，苦又从何触及我呢？”这是他获得的第三种安慰。

‘‘‘สเจ โข ปน กโรโต น กรียติ ปาปํ, อถาหํ อุภเยเนว วิสุทฺธํ อตฺตานํ สมนุปสฺสามี’ติ, อยมสฺส จตุตฺโถ อสฺสาโส อธิคโต โหติ.

“又倘若作恶而不构成恶业，那么我从两方面视自己为清净。”此为他所获得的第四种慰藉。

‘‘ส โข โส, กาลามา, อริยสาวโก เอวํ อเวรจิตฺโต เอวํ อพฺยาปชฺฌจิตฺโต เอวํ อสํกิลิฏฺฐจิตฺโต เอวํ วิสุทฺธจิตฺโต. ตสฺส ทิฏฺเฐว ธมฺเม อิเม จตฺตาโร อสฺสาสา อธิคตา โหนฺตี’’ติ.

卡拉玛们，那位圣弟子确实如此，心无怨恨、心无恼害、心无杂染、心意清净。他于现法中，获得此四种慰藉。

‘‘เอวเมตํ, ภควา, เอวเมตํ, สุคต! ส โข โส, ภนฺเต, อริยสาวโก เอวํ อเวรจิตฺโต เอวํ อพฺยาปชฺฌจิตฺโต เอวํ อสํกิลิฏฺฐจิตฺโต เอวํ วิสุทฺธจิตฺโต. ตสฺส ทิฏฺเฐว ธมฺเม จตฺตาโร อสฺสาสา อธิคตา โหนฺติ. ‘สเจ โข ปน อตฺถิ ปโร โลโก, อตฺถิ สุกตทุกฺกฏานํ กมฺมานํ ผลํ วิปาโก, อถาหํ กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชิสฺสามี’ติ, อยมสฺส ปฐโม อสฺสาโส อธิคโต โหติ.

“世尊，正是如此！善逝，正是如此！尊者，那位圣弟子确实如此，心无怨恨、心无恼害、心无杂染、心意清净。他于现法中获得四种慰藉。‘又倘若有来世，有善作与恶作业的果与报，那么我将于身坏命终之后，往生于善趣、天界。’此为他所获得的第一种慰藉。

‘‘‘สเจ โข ปน นตฺถิ ปโร โลโก, นตฺถิ สุกตทุกฺกฏานํ กมฺมานํ ผลํ วิปาโก, อถาหํ ทิฏฺเฐว ธมฺเม อเวรํ อพฺยาปชฺฌํ อนีฆํ สุขึ อตฺตานํ ปริหรามี’ติ, อยมสฺส ทุติโย อสฺสาโส อธิคโต โหติ.

“又倘若没有来世，没有善作与恶作业的果与报，那么我亦于现法中，无怨、无恼害、无苦恼、安乐地护持自身。”此为他所获得的第二种慰藉。

‘‘สเจ โข ปน กโรโต กรียติ ปาปํ, น โข ปนาหํ – กสฺสจิ ปาปํ เจเตมิ, อกโรนฺตํ โข ปน มํ ปาปกมฺมํ กุโต ทุกฺขํ ผุสิสฺสตี’ติ, อยมสฺส ตติโย อสฺสาโส อธิคโต โหติ.

“又倘若作恶即构成恶业，但我并不对任何人起恶念，不作恶的我，恶业之苦又从何触及呢？”此为他所获得的第三种慰藉。

‘‘‘สเจ [Pg.194] โข ปน กโรโต น กรียติ ปาปํ, อถาหํ อุภเยเนว วิสุทฺธํ อตฺตานํ สมนุปสฺสามี’ติ, อยมสฺส จตุตฺโถ อสฺสาโส อธิคโต โหติ.

“又倘若作恶而不构成恶业，那么我从两方面视自己为清净。”此为他所获得的第四种慰藉。

‘‘ส โข โส, ภนฺเต, อริยสาวโก เอวํ อเวรจิตฺโต เอวํ อพฺยาปชฺฌจิตฺโต เอวํ อสํกิลิฏฺฐจิตฺโต เอวํ วิสุทฺธจิตฺโต. ตสฺส ทิฏฺเฐว ธมฺเม อิเม จตฺตาโร อสฺสาสา อธิคตา โหนฺติ.

尊者，那位圣弟子确实如此，心无怨恨、心无恼害、心无杂染、心意清净。他于现法中，获得此四种慰藉。

‘‘อภิกฺกนฺตํ, ภนฺเต…เป… เอเต มยํ, ภนฺเต, ภควนฺตํ สรณํ คจฺฉาม ธมฺมญฺจ ภิกฺขุสงฺฆญฺจ. อุปาสเก โน, ภนฺเต, ภควา ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปเต สรณํ คเต’’ติ. ปญฺจมํ.

“善哉，世尊！……世尊，我等今皈依世尊、皈依法、皈依比丘僧团。愿世尊忆持我等为优婆塞，从今日起，终生皈依。”第五经。

๖. สาฬฺหสุตฺตํ

6. 萨哈经

๖๗. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ อายสฺมา นนฺทโก สาวตฺถิยํ วิหรติ ปุพฺพาราเม มิคารมาตุปาสาเท. อถ โข สาฬฺโห จ มิคารนตฺตา สาโณ จ เสขุนิยนตฺตา เยนายสฺมา นนฺทโก เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ นนฺทกํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข สาฬฺหํ มิคารนตฺตารํ อายสฺมา นนฺทโก เอตทโวจ –

67. 如是我闻。一时，具寿南达咖住在舍卫城(Sāvatthī)东园鹿母讲堂。那时，弥伽罗(Migāra)的孙子萨哈与塞库尼亚(Sekhuniya)的孙子萨那(Sāṇa)前往具寿南达咖之处。抵达后，他们礼敬具寿南达咖，然后坐于一面。具寿南达咖对坐于一面的弥伽罗之孙萨哈说了这番话：

‘‘เอถ ตุมฺเห, สาฬฺหา, มา อนุสฺสเวน, มา ปรมฺปราย, มา อิติกิราย, มา ปิฏกสมฺปทาเนน, มา ตกฺกเหตุ, มา นยเหตุ, มา อาการปริวิตกฺเกน, มา ทิฏฺฐินิชฺฌานกฺขนฺติยา, มา ภพฺพรูปตาย, มา สมโณ โน ครูติ. ยทา ตุมฺเห, สาฬฺหา, อตฺตนาว ชาเนยฺยาถ ‘อิเม ธมฺมา อกุสลา, อิเม ธมฺมา สาวชฺชา, อิเม ธมฺมา วิญฺญุครหิตา, อิเม ธมฺมา สมตฺตา สมาทินฺนา อหิตาย ทุกฺขาย สํวตฺตนฺตี’ติ, อถ ตุมฺเห สาฬฺหา ปชเหยฺยาถ.

“来，萨哈、萨那，你们不要随传说，不要随传承，不要随流言，不要随圣典，不要随寻思，不要随推理，不要随表相的审察，不要随审虑、忍可之见，不要因其看似胜任，不要随‘此沙门是我师’之念。萨哈、萨那，当你们自己知道：‘此等法为不善，此等法有过失，此等法为智者所呵责，此等法若受持圆满，则导致无益与痛苦’时，萨哈、萨那，你们就应当舍弃它们。”

‘‘ตํ กึ มญฺญถ, สาฬฺหา, อตฺถิ โลโภ’’ติ?

“萨哈、萨那，汝等意下如何？有贪吗？”

‘‘เอวํ, ภนฺเต’’.

“诚然，尊者。”

‘‘อภิชฺฌาติ โข อหํ, สาฬฺหา, เอตมตฺถํ วทามิ. ลุทฺโธ โข อยํ, สาฬฺหา, อภิชฺฌาลุ ปาณมฺปิ หนติ, อทินฺนมฺปิ อาทิยติ, ปรทารมฺปิ คจฺฉติ, มุสาปิ ภณติ, ปรมฺปิ ตถตฺตาย สมาทเปติ, ยํ ส โหติ ทีฆรตฺตํ อหิตาย ทุกฺขายา’’ติ.

“萨哈、萨那，我称此义为‘贪欲’。萨哈、萨那，贪婪、多贪欲者，实则杀生、行不与取、行邪淫、说妄语，亦教他如此行，此于长夜，导致无益与痛苦。”

‘‘เอวํ, ภนฺเต’’.

“诚然，尊者。”

‘‘ตํ [Pg.195] กึ มญฺญถ, สาฬฺหา, อตฺถิ โทโส’’ติ?

“萨哈、萨那，汝等意下如何？有嗔吗？”

‘‘เอวํ, ภนฺเต’’.

“诚然，尊者。”

‘‘พฺยาปาโทติ โข อหํ, สาฬฺหา, เอตมตฺถํ วทามิ. ทุฏฺโฐ โข อยํ, สาฬฺหา, พฺยาปนฺนจิตฺโต ปาณมฺปิ หนติ, อทินฺนมฺปิ อาทิยติ, ปรทารมฺปิ คจฺฉติ, มุสาปิ ภณติ, ปรมฺปิ ตถตฺตาย สมาทเปติ, ยํ ส โหติ ทีฆรตฺตํ อหิตาย ทุกฺขายา’’ติ.

“萨哈，我说的‘嗔’就是这个意思。萨哈，一个心怀嗔恚、意念败坏的人，会杀生，会不与取，会行邪淫，会说妄语，还会教唆他人也这样做，那对他有长期的不利与痛苦。”

‘‘เอวํ, ภนฺเต’’.

“是的，尊者。”

‘‘ตํ กึ มญฺญถ, สาฬฺหา, อตฺถิ โมโห’’ติ?

“萨哈，你们认为如何？有痴吗？”

‘‘เอวํ, ภนฺเต’’.

“是的，尊者。”

‘‘อวิชฺชาติ โข อหํ, สาฬฺหา, เอตมตฺถํ วทามิ. มูฬฺโห โข อยํ, สาฬฺหา, อวิชฺชาคโต ปาณมฺปิ หนติ, อทินฺนมฺปิ อาทิยติ, ปรทารมฺปิ คจฺฉติ, มุสาปิ ภณติ, ปรมฺปิ ตถตฺตาย สมาทเปติ, ยํ ส โหติ ทีฆรตฺตํ อหิตาย ทุกฺขายา’’ติ.

“萨哈，我称此义为‘无明’。萨哈，一个愚痴、陷入无明的人，会杀生，会不与取，会行邪淫，会说妄语，还会教唆他人也这样做，那对他有长期的不利与痛苦。”

‘‘เอวํ, ภนฺเต’’.

“是的，尊者。”

‘‘ตํ กึ มญฺญถ, สาฬฺหา, อิเม ธมฺมา กุสลา วา อกุสลา วา’’ติ?

“萨哈，你们认为如何？这些法是善的还是不善的？”

‘‘อกุสลา, ภนฺเต’’.

“尊者，是不善的。”

‘‘สาวชฺชา วา อนวชฺชา วา’’ติ?

“是有过失的还是无过失的？”

‘‘สาวชฺชา, ภนฺเต’’.

“尊者，是有过失的。”

‘‘วิญฺญุครหิตา วา วิญฺญุปฺปสตฺถา วา’’ติ?

“是为智者所呵责，还是为智者所称赞？”

‘‘วิญฺญุครหิตา, ภนฺเต’’.

“尊者，是为智者所呵责的。”

‘‘สมตฺตา สมาทินฺนา อหิตาย ทุกฺขาย สํวตฺตนฺติ, โน วา? กถํ วา เอตฺถ โหตี’’ติ?

“若受持、奉行，会导致不利与痛苦，还是不会？对此你们怎么看？”

‘‘สมตฺตา, ภนฺเต, สมาทินฺนา อหิตาย ทุกฺขาย สํวตฺตนฺตีติ. เอวํ โน เอตฺถ โหตี’’ติ.

“尊者，若受持、奉行，会导致不利与痛苦。我们对此是这样认为的。”

‘‘อิติ โข, สาฬฺหา, ยํ ตํ อโวจุมฺหา – ‘เอถ ตุมฺเห, สาฬฺหา, มา อนุสฺสเวน, มา ปรมฺปราย, มา อิติกิราย, มา ปิฏกสมฺปทาเนน, มา ตกฺกเหตุ, มา นยเหตุ, มา อาการปริวิตกฺเกน, มา ทิฏฺฐินิชฺฌานกฺขนฺติยา, มา ภพฺพรูปตาย, มา สมโณ โน ครูติ. ยทา ตุมฺเห, สาฬฺหา, อตฺตนาว ชาเนยฺยาถ – อิเม ธมฺมา อกุสลา, อิเม ธมฺมา สาวชฺชา, อิเม ธมฺมา วิญฺญุครหิตา, อิเม ธมฺมา สมตฺตา สมาทินฺนา อหิตาย ทุกฺขาย สํวตฺตนฺตีติ, อถ ตุมฺเห, สาฬฺหา, ปชเหยฺยาถา’ติ, อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ.

“萨哈，正是如此，我才对你们说：‘来，萨哈，你们不要依据传说，不要依据传统，不要依据流言，不要依据圣典，不要依据逻辑，不要依据推论，不要依据对表象的推测，不要依据对某个观点审思后予以接受，不要依据（他人的）看似可信，也不要因为“这位沙门是我们的老师”而接受。萨哈，当你们自己知道：“这些法是不善的，这些法是有过失的，这些法是为智者所呵责的，这些法若圆满受持，会导致不利与痛苦”，那时，萨哈，你们就应当舍弃它们。’我先前所说的，就是针对此而说。”

‘‘เอถ ตุมฺเห, สาฬฺหา, มา อนุสฺสเวน, มา ปรมฺปราย, มา อิติกิราย, มา ปิฏกสมฺปทาเนน, มา ตกฺกเหตุ, มา นยเหตุ, มา อาการปริวิตกฺเกน, มา ทิฏฺฐินิชฺฌานกฺขนฺติยา, มา ภพฺพรูปตาย, มา สมโณ โน ครูติ. ยทา ตุมฺเห, สาฬฺหา, อตฺตนาว ชาเนยฺยาถ – ‘อิเม ธมฺมา กุสลา, อิเม ธมฺมา อนวชฺชา, อิเม ธมฺมา วิญฺญุปฺปสตฺถา, อิเม ธมฺมา สมตฺตา [Pg.196] สมาทินฺนา หิตาย สุขาย สํวตฺตนฺตี’ติ, อถ ตุมฺเห, สาฬฺหา, อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺยาถ.

“来，萨哈们，不要因传说，不要因传统，不要因流言，不要因圣典的传承，不要因逻辑推理，不要因推论，不要因对表象的推测，不要因对见解的审思认同，不要因看似有能力，不要因‘此沙门是我们的老师’（而接受）。萨哈们，当你们自己知道：‘这些法是善的，这些法是无过的，这些法是智者所称赞的，这些法若圆满受持，会导向利益与安乐’时，那时，萨哈们，你们应具足而住。”

‘‘ตํ กึ มญฺญถ, สาฬฺหา, อตฺถิ อโลโภ’’ติ?

“萨哈们，你们怎么认为，有无贪吗？”

‘‘เอวํ, ภนฺเต’’.

“是的，大德。”

‘‘อนภิชฺฌาติ โข อหํ, สาฬฺหา, เอตมตฺถํ วทามิ. อลุทฺโธ โข อยํ, สาฬฺหา, อนภิชฺฌาลุ เนว ปาณํ หนติ, น อทินฺนํ อาทิยติ, น ปรทารํ คจฺฉติ, น มุสา ภณติ, ปรมฺปิ น ตถตฺตาย สมาทเปติ, ยํ ส โหติ ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขายา’’ติ.

“萨哈们，我将此义称为‘无贪欲’。萨哈们，此无贪、无贪欲之人，不杀生，不取不与之物，不邪淫，不说妄语，亦不令他人为此而行，这难道不会为他长久带来利益与安乐吗？”

‘‘เอวํ, ภนฺเต’’.

“是的，大德。”

‘‘ตํ กึ มญฺญถ, สาฬฺหา, อตฺถิ อโทโส’’ติ?

“萨哈们，你们怎么认为，有无嗔吗？”

‘‘เอวํ, ภนฺเต’’.

“是的，大德。”

‘‘อพฺยาปาโทติ โข อหํ, สาฬฺหา, เอตมตฺถํ วทามิ. อทุฏฺโฐ โข อยํ, สาฬฺหา, อพฺยาปนฺนจิตฺโต เนว ปาณํ หนติ, น อทินฺนํ อาทิยติ, น ปรทารํ คจฺฉติ, น มุสา ภณติ, ปรมฺปิ น ตถตฺตาย สมาทเปติ, ยํ ส โหติ ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขายา’’ติ.

“萨哈们，我将此义称为‘无恚’。萨哈们，此无嗔、心无恚害之人，不杀生，不取不与之物，不邪淫，不说妄语，亦不令他人为此而行，这难道不会为他长久带来利益与安乐吗？”

‘‘เอวํ, ภนฺเต’’.

“是的，大德。”

‘‘ตํ กึ มญฺญถ, สาฬฺหา, อตฺถิ อโมโห’’ติ?

“萨哈们，你们怎么认为，有无痴吗？”

‘‘เอวํ, ภนฺเต’’.

“是的，大德。”

‘‘วิชฺชาติ โข อหํ, สาฬฺหา, เอตมตฺถํ วทามิ. อมูฬฺโห โข อยํ, สาฬฺหา, วิชฺชาคโต เนว ปาณํ หนติ, น อทินฺนํ อาทิยติ, น ปรทารํ คจฺฉติ, น มุสา ภณติ, ปรมฺปิ น ตถตฺตาย สมาทเปติ, ยํ ส โหติ ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขายา’’ติ.

“萨哈们，我将此义称为‘明’。萨哈们，此无痴、具足明之人，不杀生，不取不与之物，不邪淫，不说妄语，亦不令他人为此而行，这难道不会为他长久带来利益与安乐吗？”

‘‘เอวํ, ภนฺเต’’.

“是的，大德。”

‘‘ตํ กึ มญฺญถ, สาฬฺหา, อิเม ธมฺมา กุสลา วา อกุสลา วา’’ติ?

“萨哈们，你们怎么认为，这些法是善的还是不善的？”

‘‘กุสลา, ภนฺเต’’.

“是善的，大德。”

‘‘สาวชฺชา วา อนวชฺชา วา’’ติ?

“是有过的还是无过的？”

‘‘อนวชฺชา, ภนฺเต’’.

尊者，是无过失的法。

‘‘วิญฺญุครหิตา วา วิญฺญุปฺปสตฺถา วา’’ติ?

是为智者所谴责，还是为智者所称赞？

‘‘วิญฺญุปฺปสตฺถา, ภนฺเต’’.

尊者，是为智者所称赞的。

‘‘สมตฺตา สมาทินฺนา หิตาย สุขาย สํวตฺตนฺติ, โน วา? กถํ วา เอตฺถ โหตี’’ติ?

此等法圆满受持后，是导向利益与安乐，还是不然？对此，你们意下如何？

‘‘สมตฺตา, ภนฺเต, สมาทินฺนา หิตาย สุขาย สํวตฺตนฺตีติ. เอวํ โน เอตฺถ โหตี’’ติ.

尊者，此等法圆满受持后，导向利益与安乐。我等对此亦作是念。

‘‘อิติ โข, สาฬฺหา, ยํ ตํ อโวจุมฺหา – ‘เอถ ตุมฺเห, สาฬฺหา, มา อนุสฺสเวน, มา ปรมฺปราย, มา อิติกิราย, มา ปิฏกสมฺปทาเนน, มา ตกฺกเหตุ, มา นยเหตุ, มา อาการปริวิตกฺเกน, มา ทิฏฺฐินิชฺฌานกฺขนฺติยา, มา ภพฺพรูปตาย, มา สมโณ โน ครูติ. ยทา ตุมฺเห, สาฬฺหา, อตฺตนาว ชาเนยฺยาถ – อิเม ธมฺมา กุสลา, อิเม ธมฺมา อนวชฺชา, อิเม ธมฺมา วิญฺญุปฺปสตฺถา, อิเม ธมฺมา สมตฺตา สมาทินฺนา [Pg.197] ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขาย สํวตฺตนฺตีติ, อถ ตุมฺเห, สาฬฺหา, อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺยาถา’ติ, อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ.

所以，萨哈，我曾对你们说：“来，萨哈，不要因传说，不要因传统，不要因流言，不要因经典，不要因逻辑，不要因推论，不要因表象的审思，不要因对见解的审思认可，不要因看似可能，不要因“此沙门是我们的老师”而接受。萨哈，当你们自己知道：此等法是善的，此等法是无过失的，此等法是为智者所称赞的，此等法圆满受持后，能长时引致利益与安乐，那时，萨哈，你们应受持而住。”我所说的这句话，就是缘于此而说。

‘‘ส โข โส, สาฬฺหา, อริยสาวโก เอวํ วิคตาภิชฺโฌ วิคตพฺยาปาโท อสมฺมูฬฺโห สมฺปชาโน ปติสฺสโต เมตฺตาสหคเตน เจตสา…เป… กรุณา…เป… มุทิตา…เป… อุเปกฺขาสหคเตน เจตสา เอกํ ทิสํ ผริตฺวา วิหรติ, ตถา ทุติยํ, ตถา ตติยํ, ตถา จตุตฺถํ, อิติ อุทฺธมโธ ติริยํ สพฺพธิ สพฺพตฺตตาย สพฺพาวนฺตํ โลกํ อุเปกฺขาสหคเตน เจตสา วิปุเลน มหคฺคเตน อปฺปมาเณน อเวเรน อพฺยาปชฺเฌน ผริตฺวา วิหรติ. โส เอวํ ปชานาติ – ‘อตฺถิ อิทํ, อตฺถิ หีนํ, อตฺถิ ปณีตํ, อตฺถิ อิมสฺส สญฺญาคตสฺส อุตฺตริ นิสฺสรณ’นฺติ. ตสฺส เอวํ ชานโต เอวํ ปสฺสโต กามาสวาปิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ, ภวาสวาปิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ, อวิชฺชาสวาปิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ; วิมุตฺตสฺมึ วิมุตฺตมิติ ญาณํ โหติ. ‘ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายา’ติ ปชานาติ.

萨哈，那位圣弟子确实是这样，他离贪欲、离瞋恚、不愚痴、正知、具念，以与慈俱行之心……（中略）……以与舍俱行之心遍满一个方向而住；同样地，遍满第二个方向、第三个方向、第四个方向；像这样，向上、向下、横向，于一切处，推己及人，以与舍俱行、广大、宏大、无量、无怨、无恼之心遍满一切世间而住。他这样了知：“有此（苦），有劣（集），有胜（道），于此认知之上更有出离（灭）。”当他这样知、这样见时，其心从欲漏解脱，从有漏解脱，从无明漏解脱；于解脱中，生起“已解脱”之智。他了知：“生已尽，梵行已立，所应作已作，为此再无所作。”

‘‘โส เอวํ ปชานาติ – ‘อหุ ปุพฺเพ โลโภ, ตทหุ อกุสลํ, โส เอตรหิ นตฺถิ, อิจฺเจตํ กุสลํ; อหุ ปุพฺเพ โทโส…เป… อหุ ปุพฺเพ โมโห, ตทหุ อกุสลํ, โส เอตรหิ นตฺถิ, อิจฺเจตํ กุสล’นฺติ. โส ทิฏฺเฐว ธมฺเม นิจฺฉาโต นิพฺพุโต สีติภูโต สุขปฺปฏิสํเวที พฺรหฺมภูเตน อตฺตนา วิหรตี’’ติ. ฉฏฺฐํ.

他这样了知：“我于过去曾有贪，那是不善的；如今已无，此为善。过去曾有瞋……（中略）……我于过去曾有痴，那是不善的；如今已无，此为善。”他于现法中，无有渴爱、寂灭、清凉，感受乐，以梵行之身而住。’第六经。

๗. กถาวตฺถุสุตฺตํ

7. 论事经

๖๘. ‘‘ตีณิมานิ, ภิกฺขเว, กถาวตฺถูนิ. กตมานิ ตีณิ? อตีตํ วา, ภิกฺขเว, อทฺธานํ อารพฺภ กถํ กเถยฺย – ‘เอวํ อโหสิ อตีตมทฺธาน’นฺติ. อนาคตํ วา, ภิกฺขเว, อทฺธานํ อารพฺภ กถํ กเถยฺย – ‘เอวํ ภวิสฺสติ อนาคตมทฺธาน’นฺติ. เอตรหิ วา, ภิกฺขเว, ปจฺจุปฺปนฺนํ อทฺธานํ อารพฺภ กถํ กเถยฺย – ‘เอวํ โหติ เอตรหิ ปจฺจุปฺปนฺนมทฺธาน’’’นฺติ.

68. “诸比丘，有此三论事。是哪三者？诸比丘，可就过去之时而论，说：‘过去曾是如此。’诸比丘，可就未来之时而论，说：‘未来将是如此。’诸比丘，可就现在之时而论，说：‘现在正是如此。’”

‘‘กถาสมฺปโยเคน, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล เวทิตพฺโพ ยทิ วา กจฺโฉ ยทิ วา อกจฺโฉติ. สจายํ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ปญฺหํ ปุฏฺโฐ สมาโน เอกํสพฺยากรณียํ [Pg.198] ปญฺหํ น เอกํเสน พฺยากโรติ, วิภชฺชพฺยากรณียํ ปญฺหํ น วิภชฺช พฺยากโรติ, ปฏิปุจฺฉาพฺยากรณียํ ปญฺหํ น ปฏิปุจฺฉา พฺยากโรติ, ฐปนียํ ปญฺหํ น ฐเปติ, เอวํ สนฺตายํ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อกจฺโฉ โหติ. สเจ ปนายํ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ปญฺหํ ปุฏฺโฐ สมาโน เอกํสพฺยากรณียํ ปญฺหํ เอกํเสน พฺยากโรติ, วิภชฺชพฺยากรณียํ ปญฺหํ วิภชฺช พฺยากโรติ, ปฏิปุจฺฉาพฺยากรณียํ ปญฺหํ ปฏิปุจฺฉา พฺยากโรติ, ฐปนียํ ปญฺหํ ฐเปติ, เอวํ สนฺตายํ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล กจฺโฉ โหติ.

“诸比丘，通过交谈，可知一个人是否适合交谈。诸比丘，如果此人被问及问题时，对应一向记说之问，不作一向记说；对应分别记说之问，不作分别记说；对应反问记说之问，不作反问记说；对应搁置之问，不予搁置。诸比丘，如此之人，即为不适合交谈者。诸比丘，又如果此人被问及问题时，对应一向记说之问，作一向记说；对应分别记说之问，作分别记说；对应反问记说之问，作反问记说；对应搁置之问，予以搁置。诸比丘，如此之人，即为适合交谈者。”

‘‘กถาสมฺปโยเคน, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล เวทิตพฺโพ ยทิ วา กจฺโฉ ยทิ วา อกจฺโฉติ. สจายํ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ปญฺหํ ปุฏฺโฐ สมาโน ฐานาฐาเน น สณฺฐาติ ปริกปฺเป น สณฺฐาติ อญฺญาตวาเท น สณฺฐาติ ปฏิปทาย น สณฺฐาติ, เอวํ สนฺตายํ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อกจฺโฉ โหติ. สเจ ปนายํ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ปญฺหํ ปุฏฺโฐ สมาโน ฐานาฐาเน สณฺฐาติ ปริกปฺเป สณฺฐาติ อญฺญาตวาเท สณฺฐาติ ปฏิปทาย สณฺฐาติ, เอวํ สนฺตายํ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล กจฺโฉ โหติ.

“诸比丘，通过交谈，可知一个人是否适合交谈。诸比丘，如果此人被问及问题时，于道理与非道理处，不安住；于意图，不安住；于已知之论，不安住；于应对之道，不安住。诸比丘，如此之人，即为不适合交谈者。诸比丘，又如果此人被问及问题时，于道理与非道理处，安住；于意图，安住；于已知之论，安住；于应对之道，安住。诸比丘，如此之人，即为适合交谈者。”

‘‘กถาสมฺปโยเคน, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล เวทิตพฺโพ ยทิ วา กจฺโฉ ยทิ วา อกจฺโฉติ. สจายํ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ปญฺหํ ปุฏฺโฐ สมาโน อญฺเญนญฺญํ ปฏิจรติ, พหิทฺธา กถํ อปนาเมติ, โกปญฺจ โทสญฺจ อปฺปจฺจยญฺจ ปาตุกโรติ, เอวํ สนฺตายํ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อกจฺโฉ โหติ. สเจ ปนายํ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ปญฺหํ ปุฏฺโฐ สมาโน น อญฺเญนญฺญํ ปฏิจรติ น พหิทฺธา กถํ อปนาเมติ, น โกปญฺจ โทสญฺจ อปฺปจฺจยญฺจ ปาตุกโรติ, เอวํ สนฺตายํ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล กจฺโฉ โหติ.

“比丘们，通过交谈，可知一个人是适合谈论还是不适合谈论。比丘们，倘若此人被问及问题时，以他言掩饰他言，将话题引向外在，显露忿、怒及不悦，比丘们，如此，此人即是不适合谈论者。比丘们，倘若此人被问及问题时，不以他言掩饰他言，不将话题引向外在，不显露忿、怒及不悦，比丘们，如此，此人即是适合谈论者。”

‘‘กถาสมฺปโยเคน, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล เวทิตพฺโพ ยทิ วา กจฺโฉ ยทิ วา อกจฺโฉติ. สจายํ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ปญฺหํ ปุฏฺโฐ สมาโน อภิหรติ อภิมทฺทติ อนุปชคฺฆติ ขลิตํ คณฺหาติ, เอวํ สนฺตายํ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อกจฺโฉ โหติ. สเจ ปนายํ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ปญฺหํ ปุฏฺโฐ สมาโน นาภิหรติ นาภิมทฺทติ น อนุปชคฺฆติ น ขลิตํ คณฺหาติ, เอวํ สนฺตายํ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล กจฺโฉ โหติ.

“比丘们，通过交谈，可知一个人是适合谈论还是不适合谈论。比丘们，倘若此人被问及问题时，压服、压制、嘲笑、抓住过失，比丘们，如此，此人即是不适合谈论者。比丘们，倘若此人被问及问题时，不压服、不压制、不嘲笑、不抓住过失，比丘们，如此，此人即是适合谈论者。”

‘‘กถาสมฺปโยเคน[Pg.199], ภิกฺขเว, ปุคฺคโล เวทิตพฺโพ ยทิ วา สอุปนิโส ยทิ วา อนุปนิโสติ. อโนหิตโสโต, ภิกฺขเว, อนุปนิโส โหติ, โอหิตโสโต สอุปนิโส โหติ. โส สอุปนิโส สมาโน อภิชานาติ เอกํ ธมฺมํ, ปริชานาติ เอกํ ธมฺมํ, ปชหติ เอกํ ธมฺมํ, สจฺฉิกโรติ เอกํ ธมฺมํ. โส อภิชานนฺโต เอกํ ธมฺมํ, ปริชานนฺโต เอกํ ธมฺมํ, ปชหนฺโต เอกํ ธมฺมํ, สจฺฉิกโรนฺโต เอกํ ธมฺมํ สมฺมาวิมุตฺตึ ผุสติ. เอตทตฺถา, ภิกฺขเว, กถา; เอตทตฺถา มนฺตนา; เอตทตฺถา อุปนิสา; เอตทตฺถํ โสตาวธานํ, ยทิทํ อนุปาทา จิตฺตสฺส วิโมกฺโขติ.

“比丘们，通过交谈，可知一个人是具因缘还是不具因缘。比丘们，不倾耳谛听者，即是不具因缘者；倾耳谛听者，即是具因缘者。他具因缘时，能胜知一法，能遍知一法，能舍断一法，能作证一法。他胜知一法、遍知一法、舍断一法、作证一法，即触达正解脱。比丘们，谈论是为此义，商议是为此义，因缘是为此义，倾耳谛听是为此义，此即心无所取而解脱。”

‘‘เย วิรุทฺธา สลฺลปนฺติ, วินิวิฏฺฐา สมุสฺสิตา;

อนริยคุณมาสชฺช, อญฺโญญฺญวิวเรสิโน.

“彼等怀敌意交谈，固执而傲慢；攻击非圣之德，互相寻找过失。”

‘‘ทุพฺภาสิตํ วิกฺขลิตํ, สมฺปโมหํ ปราชยํ;

อญฺโญญฺญสฺสาภินนฺทนฺติ, ตทริโย กถนาจเร.

“于彼此的恶说、过失、迷惑与失败，他们互相欢喜；圣者不作此言说。

‘‘สเจ จสฺส กถากาโม, กาลมญฺญาย ปณฺฑิโต;

ธมฺมฏฺฐปฏิสํยุตฺตา, ยา อริยจริตา กถา.

“若智者欲言，当知其时，说那与法义相应、圣者所行之言。

‘‘ตํ กถํ กถเย ธีโร, อวิรุทฺโธ อนุสฺสิโต;

อนุนฺนเตน มนสา, อปฬาโส อสาหโส.

“智者应说此言，无有违逆，亦不傲慢；以不掉举之心，无有争辩，亦不鲁莽。

‘‘อนุสูยายมาโน โส, สมฺมทญฺญาย ภาสติ;

สุภาสิตํ อนุโมเทยฺย, ทุพฺภฏฺเฐ นาปสาทเย.

“彼不怀嫉妒，正知而说；应随喜于善说，不轻蔑于恶说。

‘‘อุปารมฺภํ น สิกฺเขยฺย, ขลิตญฺจ น คาหเย ;

นาภิหเร นาภิมทฺเท, น วาจํ ปยุตํ ภเณ.

“不应学习指责，亦不应执取过失；不应攻击，不应压制，不应说含糊之语。

‘‘อญฺญาตตฺถํ ปสาทตฺถํ, สตํ เว โหติ มนฺตนา;

เอวํ โข อริยา มนฺเตนฺติ, เอสา อริยาน มนฺตนา;

เอตทญฺญาย เมธาวี, น สมุสฺเสยฺย มนฺตเย’’ติ. สตฺตมํ;

“善人之议论，是为了了知，为了净信。圣者们如是议论，此即圣者之议论。智者了知此，不应傲慢，而应参与议论。”第七经竟。

๘. อญฺญติตฺถิยสุตฺตํ

8. 外道经

๖๙. ‘‘สเจ, ภิกฺขเว, อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา เอวํ ปุจฺเฉยฺยุํ – ‘ตโยเม, อาวุโส, ธมฺมา. กตเม ตโย? ราโค, โทโส, โมโห [Pg.200] – อิเม โข, อาวุโส, ตโย ธมฺมา. อิเมสํ, อาวุโส, ติณฺณํ ธมฺมานํ โก วิเสโส โก อธิปฺปยาโส กึ นานากรณ’นฺติ? เอวํ ปุฏฺฐา ตุมฺเห, ภิกฺขเว, เตสํ อญฺญติตฺถิยานํ ปริพฺพาชกานํ กินฺติ พฺยากเรยฺยาถา’’ติ? ‘‘ภควํมูลกา โน, ภนฺเต, ธมฺมา ภควํเนตฺติกา ภควํปฏิสรณา. สาธุ วต, ภนฺเต, ภควนฺตํเยว ปฏิภาตุ เอตสฺส ภาสิตสฺส อตฺโถ. ภควโต สุตฺวา ภิกฺขู ธาเรสฺสนฺตี’’ติ. ‘‘เตน หิ, ภิกฺขเว, สุณาถ, สาธุกํ มนสิ กโรถ; ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ –

69. “诸比丘，若有其他外道游行者如是问：‘贤友们，此有三法。是哪三法？即贪、嗔、痴。贤友们，此即三法。贤友们，此三法有何差别？有何特相？有何不同？’诸比丘，你们被如是问时，应如何为那些外道游行者解答呢？”“大德，我等之法，以世尊为根本，以世尊为引导，以世尊为归依。大德，善哉！愿世尊开示此说之义，诸比丘闻世尊所说后，必当受持。”“既然如此，诸比丘，你们当谛听，善思念之，我当为说。”“诚然，大德。”彼诸比丘回答世尊。世尊说此言：

‘‘สเจ, ภิกฺขเว, อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา เอวํ ปุจฺเฉยฺยุํ – ‘ตโยเม, อาวุโส, ธมฺมา. กตเม ตโย? ราโค, โทโส, โมโห – อิเม โข, อาวุโส, ตโย ธมฺมา; อิเมสํ, อาวุโส, ติณฺณํ ธมฺมานํ โก วิเสโส โก อธิปฺปยาโส กึ นานากรณ’นฺติ? เอวํ ปุฏฺฐา ตุมฺเห, ภิกฺขเว, เตสํ อญฺญติตฺถิยานํ ปริพฺพาชกานํ เอวํ พฺยากเรยฺยาถ – ‘ราโค โข, อาวุโส, อปฺปสาวชฺโช ทนฺธวิราคี, โทโส มหาสาวชฺโช ขิปฺปวิราคี, โมโห มหาสาวชฺโช ทนฺธวิราคี’’’ ติ.

“比丘们，如果外道游行者们这样问：‘贤友们，有此三法。是哪三法？贪、嗔、痴——贤友们，这三法有何差别，有何更甚之处，有何不同之处？’比丘们，当被这样问时，你们应当如此为那些外道游行者们解答：‘贤友，贪的过患小，但消退缓慢；嗔的过患大，但消退迅速；痴的过患大，且消退缓慢。’”

‘‘‘โก ปนาวุโส, เหตุ โก ปจฺจโย เยน อนุปฺปนฺโน วา ราโค อุปฺปชฺชติ อุปฺปนฺโน วา ราโค ภิยฺโยภาวาย เวปุลฺลาย สํวตฺตตี’ติ? ‘สุภนิมิตฺตนฺติสฺส วจนียํ. ตสฺส สุภนิมิตฺตํ อโยนิโส มนสิ กโรโต อนุปฺปนฺโน วา ราโค อุปฺปชฺชติ อุปฺปนฺโน วา ราโค ภิยฺโยภาวาย เวปุลฺลาย สํวตฺตติ. อยํ โข, อาวุโส, เหตุ อยํ ปจฺจโย เยน อนุปฺปนฺโน วา ราโค อุปฺปชฺชติ อุปฺปนฺโน วา ราโค ภิยฺโยภาวาย เวปุลฺลาย สํวตฺตตี’’’ติ.

“‘贤友，是何因何缘，令未生之贪生起，已生之贪增长广大？’‘当言：“是净相。”于净相不如理作意，则令未生之贪生起，已生之贪增长广大。贤友，此即是因，此即是缘，令未生之贪生起，已生之贪增长广大。’”

‘‘‘โก ปนาวุโส, เหตุ โก ปจฺจโย เยน อนุปฺปนฺโน วา โทโส อุปฺปชฺชติ อุปฺปนฺโน วา โทโส ภิยฺโยภาวาย เวปุลฺลาย สํวตฺตตี’ติ? ‘ปฏิฆนิมิตฺตํ ติสฺส วจนียํ. ตสฺส ปฏิฆนิมิตฺตํ อโยนิโส มนสิ กโรโต อนุปฺปนฺโน วา โทโส อุปฺปชฺชติ อุปฺปนฺโน วา โทโส ภิยฺโยภาวาย เวปุลฺลาย สํวตฺตติ. อยํ โข, อาวุโส, เหตุ อยํ ปจฺจโย เยน อนุปฺปนฺโน วา โทโส อุปฺปชฺชติ อุปฺปนฺโน วา โทโส ภิยฺโยภาวาย เวปุลฺลาย สํวตฺตตี’’’ติ.

“‘贤友，是何因何缘，令未生之嗔生起，已生之嗔增长广大？’‘当言：“是违逆相。”于违逆相不如理作意，则令未生之嗔生起，已生之嗔增长广大。贤友，此即是因，此即是缘，令未生之嗔生起，已生之嗔增长广大。’”

‘‘‘โก ปนาวุโส, เหตุ โก ปจฺจโย เยน อนุปฺปนฺโน วา โมโห อุปฺปชฺชติ อุปฺปนฺโน วา โมโห ภิยฺโยภาวาย เวปุลฺลาย สํวตฺตตี’ติ? ‘อโยนิโส มนสิกาโร ติสฺส วจนียํ. ตสฺส อโยนิโส มนสิ กโรโต อนุปฺปนฺโน วา โมโห อุปฺปชฺชติ อุปฺปนฺโน วา โมโห ภิยฺโยภาวาย [Pg.201] เวปุลฺลาย สํวตฺตติ. อยํ โข, อาวุโส, เหตุ อยํ ปจฺจโย เยน อนุปฺปนฺโน วา โมโห อุปฺปชฺชติ อุปฺปนฺโน วา โมโห ภิยฺโยภาวาย เวปุลฺลาย สํวตฺตตี’’’ติ.

“贤友，以何因，以何缘，令未生之痴生起，或已生之痴至于增长、广大？”“应说：‘不如理作意。’于不如理作意者，未生之痴生起，或已生之痴至于增长、广大。贤友，此即是因，此即是缘，令未生之痴生起，或已生之痴至于增长、广大。”

‘‘‘โก ปนาวุโส, เหตุ โก ปจฺจโย เยน อนุปฺปนฺโน เจว ราโค นุปฺปชฺชติ อุปฺปนฺโน จ ราโค ปหียตี’ติ? ‘อสุภนิมิตฺตนฺติสฺส วจนียํ. ตสฺส อสุภนิมิตฺตํ โยนิโส มนสิ กโรโต อนุปฺปนฺโน เจว ราโค นุปฺปชฺชติ อุปฺปนฺโน จ ราโค ปหียติ. อยํ โข, อาวุโส, เหตุ อยํ ปจฺจโย เยน อนุปฺปนฺโน เจว ราโค นุปฺปชฺชติ อุปฺปนฺโน จ ราโค ปหียตี’’’ติ.

“贤友，以何因，以何缘，令未生之贪不生，已生之贪被舍断？”“应说：‘不净相。’于如理作意不净相者，未生之贪不生，已生之贪被舍断。贤友，此即是因，此即是缘，令未生之贪不生，已生之贪被舍断。”

‘‘‘โก ปนาวุโส, เหตุ โก ปจฺจโย เยน อนุปฺปนฺโน เจว โทโส นุปฺปชฺชติ อุปฺปนฺโน จ โทโส ปหียตี’ติ? ‘เมตฺตา เจโตวิมุตฺตี ติสฺส วจนียํ. ตสฺส เมตฺตํ เจโตวิมุตฺตึ โยนิโส มนสิ กโรโต อนุปฺปนฺโน เจว โทโส นุปฺปชฺชติ อุปฺปนฺโน จ โทโส ปหียติ. อยํ โข, อาวุโส, เหตุ อยํ ปจฺจโย เยน อนุปฺปนฺโน เจว โทโส นุปฺปชฺชติ อุปฺปนฺโน จ โทโส ปหียตี’’’ติ.

“贤友，以何因，以何缘，令未生之嗔不生，已生之嗔被舍断？”“应说：‘慈心解脱。’于如理作意慈心解脱者，未生之嗔不生，已生之嗔被舍断。贤友，此即是因，此即是缘，令未生之嗔不生，已生之嗔被舍断。”

‘‘‘โก ปนาวุโส, เหตุ โก ปจฺจโย เยน อนุปฺปนฺโน เจว โมโห นุปฺปชฺชติ อุปฺปนฺโน จ โมโห ปหียตี’ติ? ‘โยนิโสมนสิกาโร ติสฺส วจนียํ. ตสฺส โยนิโส มนสิ กโรโต อนุปฺปนฺโน เจว โมโห นุปฺปชฺชติ อุปฺปนฺโน จ โมโห ปหียติ. อยํ โข, อาวุโส, เหตุ อยํ ปจฺจโย เยน อนุปฺปนฺโน วา โมโห นุปฺปชฺชติ อุปฺปนฺโน จ โมโห ปหียตี’’’ติ. อฏฺฐมํ.

“贤友，以何因，以何缘，令未生之痴不生，已生之痴被舍断？”“应说：‘如理作意。’于如理作意者，未生之痴不生，已生之痴被舍断。贤友，此即是因，此即是缘，令未生之痴不生，已生之痴被舍断。”第八。

๙. อกุสลมูลสุตฺตํ

9. 不善根经

๗๐. ‘‘ตีณิมานิ[Pg.202], ภิกฺขเว, อกุสลมูลานิ. กตมานิ ตีณิ? โลโภ อกุสลมูลํ, โทโส อกุสลมูลํ, โมโห อกุสลมูลํ.

70. “诸比丘，有此三不善根。是哪三者？贪为不善根，瞋为不善根，痴为不善根。”

‘‘ยทปิ, ภิกฺขเว, โลโภ ตทปิ อกุสลมูลํ ; ยทปิ ลุทฺโธ อภิสงฺขโรติ กาเยน วาจาย มนสา ตทปิ อกุสลํ ; ยทปิ ลุทฺโธ โลเภน อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต ปรสฺส อสตา ทุกฺขํ อุปฺปาทยติ วเธน วา พนฺธเนน วา ชานิยา วา ครหาย วา ปพฺพาชนาย วา พลวมฺหิ พลตฺโถ อิติปิ ตทปิ อกุสลํ. อิติสฺสเม โลภชา โลภนิทานา โลภสมุทยา โลภปจฺจยา อเนเก ปาปกา อกุสลา ธมฺมา สมฺภวนฺติ.

“诸比丘，凡是贪，即是不善根；贪者以身、语、意所造作的，那也是不善；贪者为贪所制服，心被占据，以不实之事为他人带来痛苦——或通过杀害、或通过捆绑、或通过使其财产损失、或通过呵责、或通过驱逐，或仗恃其力而言：‘我有力量，我以力取’——那也是不善。如是，于其人，无数由贪而生、以贪为因、以贪为源、以贪为缘的罪恶不善法便会生起。”

‘‘ยทปิ, ภิกฺขเว, โทโส ตทปิ อกุสลมูลํ; ยทปิ ทุฏฺโฐ อภิสงฺขโรติ กาเยน วาจาย มนสา ตทปิ อกุสลํ; ยทปิ ทุฏฺโฐ โทเสน อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต ปรสฺส อสตา ทุกฺขํ อุปฺปาทยติ วเธน วา พนฺธเนน วา ชานิยา วา ครหาย วา ปพฺพาชนาย วา พลวมฺหิ พลตฺโถ อิติปิ ตทปิ อกุสลํ. อิติสฺสเม โทสชา โทสนิทานา โทสสมุทยา โทสปจฺจยา อเนเก ปาปกา อกุสลา ธมฺมา สมฺภวนฺติ.

“诸比丘，凡是瞋，即是不善根；瞋者以身、语、意所造作的，那也是不善；瞋者为瞋所制服，心被占据，以不实之事为他人带来痛苦——或通过杀害、或通过捆绑、或通过使其财产损失、或通过呵责、或通过驱逐，或仗恃其力而言：‘我有力量，我以力取’——那也是不善。如是，于其人，无数由瞋而生、以瞋为因、以瞋为源、以瞋为缘的罪恶不善法便会生起。”

‘‘ยทปิ, ภิกฺขเว, โมโห ตทปิ อกุสลมูลํ; ยทปิ มูฬฺโห อภิสงฺขโรติ กาเยน วาจาย มนสา ตทปิ อกุสลํ; ยทปิ มูฬฺโห โมเหน อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต ปรสฺส อสตา ทุกฺขํ อุปฺปาทยติ วเธน วา พนฺธเนน วา ชานิยา วา ครหาย วา ปพฺพาชนาย วา พลวมฺหิ พลตฺโถ อิติปิ ตทปิ อกุสลํ. อิติสฺสเม โมหชา โมหนิทานา โมหสมุทยา โมหปจฺจยา อเนเก ปาปกา อกุสลา ธมฺมา สมฺภวนฺติ. เอวรูโป จายํ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล วุจฺจติ อกาลวาทีติปิ, อภูตวาทีติปิ, อนตฺถวาทีติปิ, อธมฺมวาทีติปิ, อวินยวาทีติปิ.

“诸比丘，凡是痴，即是不善根；愚痴之人以身、语、意所造作的，那也是不善；愚痴之人，为痴所制服，心被占据，以不实之事为他人带来痛苦——或通过杀害、或通过捆绑、或通过使其财产损失、或通过呵责、或通过驱逐，或仗恃其力而言：‘我有力量，我以力取’——那也是不善。如是，于其人，无数由痴而生、以痴为因、以痴为源、以痴为缘的罪恶不善法便会生起。诸比丘，这样的人被称为：非时语者、不实语者、无义语者、非法语者、非律语者。”

‘‘กสฺมา [Pg.203] จายํ, ภิกฺขเว, เอวรูโป ปุคฺคโล วุจฺจติ อกาลวาทีติปิ, อภูตวาทีติปิ, อนตฺถวาทีติปิ, อธมฺมวาทีติปิ, อวินยวาทีติปิ? ตถาหายํ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ปรสฺส อสตา ทุกฺขํ อุปฺปาทยติ วเธน วา พนฺธเนน วา ชานิยา วา ครหาย วา ปพฺพาชนาย วา พลวมฺหิ พลตฺโถ อิติปิ. ภูเตน โข ปน วุจฺจมาโน อวชานาติ, โน ปฏิชานาติ; อภูเตน วุจฺจมาโน น อาตปฺปํ กโรติ, ตสฺส นิพฺเพฐนาย อิติเปตํ อตจฺฉํ อิติเปตํ อภูตนฺติ. ตสฺมา เอวรูโป ปุคฺคโล วุจฺจติ อกาลวาทีติปิ, อภูตวาทีติปิ, อนตฺถวาทีติปิ, อธมฺมวาทีติปิ, อวินยวาทีติปิ.

“诸比丘，为何如此之人被称为非时语者、不实语者、无义语者、非法语者、非律语者呢？诸比丘，因为如此之人以不实之事，或通过杀害，或通过捆绑，或通过令其损失，或通过呵责，或通过驱逐，或说‘我仗恃力量’，而使他人产生痛苦。当被以事实言说时，他否认而不承认；当被以不实言说时，他亦不努力辩解说：‘此事不实，此事虚妄。’是故，如此之人被称为非时语者、不实语者、无义语者、非法语者、非律语者。”

‘‘เอวรูโป, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล โลภเชหิ ปาปเกหิ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต ทิฏฺเฐ เจว ธมฺเม ทุกฺขํ วิหรติ, สวิฆาตํ สอุปายาสํ สปริฬาหํ. กายสฺส จ เภทา ปรํ มรณา ทุคฺคติ ปาฏิกงฺขา.

“诸比丘，如此之人，被贪所生的罪恶不善法所征服，心被占据，于现法中即痛苦而住，有苦恼，有忧恼，有焦热。身坏命终之后，恶趣可期。”

‘‘โทสเชหิ…เป… โมหเชหิ ปาปเกหิ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต ทิฏฺเฐ เจว ธมฺเม ทุกฺขํ วิหรติ, สวิฆาตํ สอุปายาสํ สปริฬาหํ. กายสฺส จ เภทา ปรํ มรณา ทุคฺคติ ปาฏิกงฺขา. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, สาโล วา ธโว วา ผนฺทโน วา ตีหิ มาลุวาลตาหิ อุทฺธสฺโต ปริโยนทฺโธ อนยํ อาปชฺชติ, พฺยสนํ อาปชฺชติ, อนยพฺยสนํ อาปชฺชติ; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, เอวรูโป ปุคฺคโล โลภเชหิ ปาปเกหิ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต ทิฏฺเฐ เจว ธมฺเม ทุกฺขํ วิหรติ, สวิฆาตํ สอุปายาสํ สปริฬาหํ. กายสฺส จ เภทา ปรํ มรณา ทุคฺคติ ปาฏิกงฺขา.

“由瞋所生……乃至……由痴所生的罪恶不善法所征服，心被占据，于现法中即痛苦而住，有苦恼，有忧恼，有焦热。身坏命终之后，恶趣可期。诸比丘，譬如娑罗树(sāla)、达婆树(dhava)或槃陀那树(phandana)，被三种蔓藤所摧毁、缠绕，便会遭遇不幸，遭遇灾难，遭遇不幸与灾难。诸比丘，正是如此，如此之人，被贪所生的罪恶不善法所征服，心被占据，于现法中即痛苦而住，有苦恼，有忧恼，有焦热。身坏命终之后，恶趣可期。”

‘‘โทสเชหิ…เป… โมหเชหิ ปาปเกหิ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต ทิฏฺเฐ เจว ธมฺเม ทุกฺขํ วิหรติ สวิฆาตํ สอุปายาสํ สปริฬาหํ. กายสฺส จ เภทา ปรํ มรณา ทุคฺคติ ปาฏิกงฺขา. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ตีณิ อกุสลมูลานีติ.

被瞋所生……被痴所生的邪恶不善法所压伏，心被占据，就在现法中痛苦地住着，有苦恼、有忧愁、有焦热。身坏命终之后，可预期投生于恶趣。比丘们，这确实是三种不善根。

‘‘ตีณิมานิ, ภิกฺขเว, กุสลมูลานิ. กตมานิ ตีณิ? อโลโภ กุสลมูลํ, อโทโส กุสลมูลํ, อโมโห กุสลมูลํ.

比丘们，有这三种善根。是哪三种呢？无贪是善根，无瞋是善根，无痴是善根。

‘‘ยทปิ[Pg.204], ภิกฺขเว, อโลโภ ตทปิ กุสลมูลํ ; ยทปิ อลุทฺโธ อภิสงฺขโรติ กาเยน วาจาย มนสา ตทปิ กุสลํ ; ยทปิ อลุทฺโธ โลเภน อนภิภูโต อปริยาทินฺนจิตฺโต น ปรสฺส อสตา ทุกฺขํ อุปฺปาทยติ วเธน วา พนฺธเนน วา ชานิยา วา ครหาย วา ปพฺพาชนาย วา พลวมฺหิ พลตฺโถ อิติปิ ตทปิ กุสลํ. อิติสฺสเม อโลภชา อโลภนิทานา อโลภสมุทยา อโลภปจฺจยา อเนเก กุสลา ธมฺมา สมฺภวนฺติ.

比丘们，凡是无贪，那也是善根；凡是无贪者以身、语、意造作，那也是善；凡是无贪者不被贪所压伏，心未被占据，不以不实之言，或因仗恃“我强，我力”而以杀害、捆绑、没收财产、呵责、放逐等方式使他人遭受痛苦，那也是善。像这样，于此人，生起这些由无贪所生，以无贪为因，以无贪为集起，以无贪为缘的许多善法。

‘‘ยทปิ, ภิกฺขเว, อโทโส ตทปิ กุสลมูลํ; ยทปิ อทุฏฺโฐ อภิสงฺขโรติ กาเยน วาจาย มนสา ตทปิ กุสลํ; ยทปิ อทุฏฺโฐ โทเสน อนภิภูโต อปริยาทินฺนจิตฺโต น ปรสฺส อสตา ทุกฺขํ อุปฺปาทยติ วเธน วา พนฺธเนน วา ชานิยา วา ครหาย วา ปพฺพาชนาย วา พลวมฺหิ พลตฺโถ อิติปิ ตทปิ กุสลํ. อิติสฺสเม อโทสชา อโทสนิทานา อโทสสมุทยา อโทสปจฺจยา อเนเก กุสลา ธมฺมา สมฺภวนฺติ.

比丘们，凡是无瞋，那也是善根；凡是无瞋者以身、语、意造作，那也是善；凡是无瞋者不被瞋恚压伏，心未被占据，不以不实之言，或因仗恃“我强，我力”而以杀害、捆绑、没收财产、呵责、放逐等方式使他人遭受痛苦，那也是善。像这样，于此人，生起这些由无瞋所生，以无瞋为因，以无瞋为集起，以无瞋为缘的许多善法。

‘‘ยทปิ, ภิกฺขเว, อโมโห ตทปิ กุสลมูลํ; ยทปิ อมูฬฺโห อภิสงฺขโรติ กาเยน วาจาย มนสา ตทปิ กุสลํ; ยทปิ อมูฬฺโห โมเหน อนภิภูโต อปริยาทินฺนจิตฺโต น ปรสฺส อสตา ทุกฺขํ อุปฺปาทยติ วเธน วา พนฺธเนน วา ชานิยา วา ครหาย วา ปพฺพาชนาย วา พลวมฺหิ พลตฺโถ อิติปิ ตทปิ กุสลํ. อิติสฺสเม อโมหชา อโมหนิทานา อโมหสมุทยา อโมหปจฺจยา อเนเก กุสลา ธมฺมา สมฺภวนฺติ. เอวรูโป จายํ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล วุจฺจติ กาลวาทีติปิ, ภูตวาทีติปิ, อตฺถวาทีติปิ, ธมฺมวาทีติปิ, วินยวาทีติปิ.

诸比丘，凡是无痴，那也是善根；凡是无痴者以身、语、意所行，那也是善；凡是无痴者，不为痴所征服，心不为痴所占据，不以不实之事，或以杀害、捆绑、使之财产损失、呵责、驱逐等方式使他人遭受痛苦，或仗恃力量说“我乃有力者”，那也是善。如是，对此人而言，由无痴所生、以无痴为因、以无痴为集、以无痴为缘，生起众多善法。诸比丘，这样的人被称为时语者、实语者、义语者、法语者、律语者。

‘‘กสฺมา จายํ, ภิกฺขเว, เอวรูโป ปุคฺคโล วุจฺจติ กาลวาทีติปิ, ภูตวาทีติปิ, อตฺถวาทีติปิ, ธมฺมวาทีติปิ, วินยวาทีติปิ? ตถาหายํ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล น ปรสฺส อสตา ทุกฺขํ อุปฺปาทยติ วเธน วา พนฺธเนน วา ชานิยา วา ครหาย วา ปพฺพาชนาย วา พลวมฺหิ พลตฺโถ อิติปิ. ภูเตน โข ปน วุจฺจมาโน ปฏิชานาติ โน อวชานาติ; อภูเตน วุจฺจมาโน อาตปฺปํ กโรติ ตสฺส นิพฺเพฐนาย – ‘อิติเปตํ อตจฺฉํ, อิติเปตํ อภูต’นฺติ[Pg.205]. ตสฺมา เอวรูโป ปุคฺคโล วุจฺจติ กาลวาทีติปิ, อตฺถวาทีติปิ, ธมฺมวาทีติปิ, วินยวาทีติปิ.

诸比丘，为何这样的人被称为时语者、实语者、义语者、法语者、律语者呢？诸比丘，因为这样的人不以不实之事使他人遭受痛苦，无论是通过杀害、捆绑、使之财产损失、呵责或驱逐，抑或仗恃力量说“我乃有力者”。再者，当被以事实言说时，他承认而不否认；当被以不实之事言说时，他则努力澄清：“此事如此为不实，此事如此为虚妄。”因此，这样的人被称为时语者、实语者、义语者、法语者、律语者。

‘‘เอวรูปสฺส, ภิกฺขเว, ปุคฺคลสฺส โลภชา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา ปหีนา อุจฺฉินฺนมูลา ตาลาวตฺถุกตา อนภาวํกตา อายตึ อนุปฺปาทธมฺมา. ทิฏฺเฐว ธมฺเม สุขํ วิหรติ อวิฆาตํ อนุปายาสํ อปริฬาหํ. ทิฏฺเฐว ธมฺเม ปรินิพฺพายติ.

诸比丘，对这样的人而言，由贪所生的诸恶不善法已被断除，其根已被斩断，如断头多罗树，已成非有，于未来成不生法。他于现法中安乐而住，无恼、无忧、无热，于现法中即得寂灭。

‘‘โทสชา…เป… ปรินิพฺพายติ. โมหชา…เป… ปรินิพฺพายติ. เสยฺยถาปิ ภิกฺขเว, สาโล วา ธโว วา ผนฺทโน วา ตีหิ มาลุวาลตาหิ อุทฺธสฺโต ปริโยนทฺโธ. อถ ปุริโส อาคจฺเฉยฺย กุทฺทาล-ปิฏกํ อาทาย. โส ตํ มาลุวาลตํ มูเล ฉินฺเทยฺย, มูเล เฉตฺวา ปลิขเณยฺย, ปลิขณิตฺวา มูลานิ อุทฺธเรยฺย, อนฺตมโส อุสีรนาฬิมตฺตานิปิ. โส ตํ มาลุวาลตํ ขณฺฑาขณฺฑิกํ ฉินฺเทยฺย, ขณฺฑาขณฺฑิกํ เฉตฺวา ผาเลยฺย, ผาเลตฺวา สกลิกํ สกลิกํ กเรยฺย, สกลิกํ สกลิกํ กริตฺวา วาตาตเป วิโสเสยฺย, วาตาตเป วิโสเสตฺวา อคฺคินา ฑเหยฺย, อคฺคินา ฑหิตฺวา มสึ กเรยฺย, มสึ กริตฺวา มหาวาเต วา โอผุเณยฺย นทิยา วา สีฆโสตาย ปวาเหยฺย. เอวมสฺส ตา, ภิกฺขเว, มาลุวาลตา อุจฺฉินฺนมูลา ตาลาวตฺถุกตา อนภาวํกตา อายตึ อนุปฺปาทธมฺมา. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, เอวรูปสฺส ปุคฺคลสฺส โลภชา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา ปหีนา อุจฺฉินฺนมูลา ตาลาวตฺถุกตา อนภาวํกตา อายตึ อนุปฺปาทธมฺมา. ทิฏฺเฐว ธมฺเม สุขํ วิหรติ อวิฆาตํ อนุปายาสํ อปริฬาหํ. ทิฏฺเฐว ธมฺเม ปรินิพฺพายติ.

“由瞋所生的……乃至……他于现法中完全寂灭。由痴所生的……乃至……他于现法中完全寂灭。诸比丘，譬如娑罗树(sāla)、达婆树(dhava)或盘陀那树(phandana)，被三条蔓藤(māluvālatā)缠绕并从上往下毁坏。这时，有个人带着锄头和篮子前来，他会把那蔓藤从根部砍断，砍断后挖掘，挖掘后连根拔起，乃至香根草茎大小的根也拔除。他会把那蔓藤砍成一段一段，砍成段后劈开，劈开后切成碎片，切成碎片后在风和日光中晒干，晒干后用火焚烧，烧完后做成灰烬，做成灰烬后或在大风中吹散，或投入湍急的河流冲走。诸比丘，这样，那蔓藤就被断根，成为如多罗树桩，使之不复存在，于未来成为不生之法。诸比丘，正是如此，对于这样的人，其由贪所生的诸恶不善法已被断除，根被切断，成为如多罗树桩，使之不复存在，于未来成为不生之法。他于现法中安乐而住，无恼害，无忧恼，无热恼。他于现法中完全寂灭。”

‘‘โทสชา …เป… โมหชา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา ปหีนา อุจฺฉินฺนมูลา ตาลาวตฺถุกตา อนภาวํกตา อายตึ อนุปฺปาทธมฺมา. ทิฏฺเฐว ธมฺเม สุขํ วิหรติ อวิฆาตํ อนุปายาสํ อปริฬาหํ. ทิฏฺเฐว ธมฺเม ปรินิพฺพายติ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ตีณิ กุสลมูลานี’’ติ. นวมํ.

由嗔而生……乃至由痴而生的诸恶不善法已被断除，根被切断，成为如多罗树桩，使之不复存在，于未来成为不生之法。他于现法中安乐而住，无恼害，无忧恼，无热恼。他于现法中完全寂灭。诸比丘，此即是三不善根。”第九经。

๑๐. อุโปสถสุตฺตํ

10. 布萨经

๗๑. เอวํ [Pg.206] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ ปุพฺพาราเม มิคารมาตุปาสาเท. อถ โข วิสาขา มิคารมาตา ตทหุโปสเถ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข วิสาขํ มิคารมาตรํ ภควา เอตทโวจ – ‘‘หนฺท กุโต นุ ตฺวํ, วิสาเข, อาคจฺฉสิ ทิวา ทิวสฺสา’’ติ? ‘‘อุโปสถาหํ, ภนฺเต, อชฺช อุปวสามี’’ติ.

71. 如是我闻。一时，世尊住在舍卫城(Sāvatthī)东园(Pubbārāma)鹿母讲堂(Migāramātupāsāda)。那时，鹿母毘舍佉(Visākhā)在布萨日前往世尊那里；抵达后，礼敬世尊，然后坐于一面。世尊对坐于一面的鹿母毘舍佉说：“毘舍佉，你日中从何处来？”“大德，我今天受持布萨。”

‘‘ตโย โขเม, วิสาเข, อุโปสถา. กตเม ตโย? โคปาลกุโปสโถ, นิคณฺฐุโปสโถ, อริยุโปสโถ. กถญฺจ, วิสาเข, โคปาลกุโปสโถ โหติ? เสยฺยถาปิ, วิสาเข, โคปาลโก สายนฺหสมเย สามิกานํ คาโว นิยฺยาเตตฺวา อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘อชฺช โข คาโว อมุกสฺมิญฺจ อมุกสฺมิญฺจ ปเทเส จรึสุ, อมุกสฺมิญฺจ อมุกสฺมิญฺจ ปเทเส ปานียานิ ปิวึสุ; สฺเว ทานิ คาโว อมุกสฺมิญฺจ อมุกสฺมิญฺจ ปเทเส จริสฺสนฺติ, อมุกสฺมิญฺจ อมุกสฺมิญฺจ ปเทเส ปานียานิ ปิวิสฺสนฺตี’ติ; เอวเมวํ โข, วิสาเข, อิเธกจฺโจ อุโปสถิโก อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘อหํ ขฺวชฺช อิทญฺจิทญฺจ ขาทนียํ ขาทึ, อิทญฺจิทญฺจ โภชนียํ ภุญฺชึ; สฺเว ทานาหํ อิทญฺจิทญฺจ ขาทนียํ ขาทิสฺสามิ, อิทํ จิทญฺจ โภชนียํ ภุญฺชิสฺสามี’ติ. โส เตน อภิชฺฌาสหคเตน เจตสา ทิวสํ อตินาเมติ. เอวํ โข วิสาเข, โคปาลกุโปสโถ โหติ. เอวํ อุปวุตฺโถ โข, วิสาเข, โคปาลกุโปสโถ น มหปฺผโล โหติ น มหานิสํโส น มหาชุติโก น มหาวิปฺผาโร.

“毘舍佉，有三种布萨。是哪三种呢？牧牛者布萨(Gopālakuposatha)、尼乾布萨(Nigaṇṭhuposatha)与圣布萨(Ariyuposatha)。毘舍佉，牧牛者布萨是怎样的呢？毘舍佉，譬如牧牛者在傍晚将牛交还给主人后，如此思量：“今天牛群在某某地方吃草，在某某地方喝水；明天牛群也将在某某地方吃草，在某某地方喝水。”同样地，毘舍佉，在此，某位受持布萨者如此思量：“我今天吃了这般那般的嚼食，也吃了这般那般的啖食；明天我也将吃这般那般的嚼食，也吃这般那般的啖食。”他以与贪欲俱行的心度过这一天。毘舍佉，这就是牧牛者布萨。毘舍佉，如此受持的牧牛者布萨，没有大果报，没有大利益，没有大光明，没有大遍满。

‘‘กถญฺจ, วิสาเข, นิคณฺฐุโปสโถ โหติ? อตฺถิ, วิสาเข, นิคณฺฐา นาม สมณชาติกา. เต สาวกํ เอวํ สมาทเปนฺติ – ‘เอหิ ตฺวํ, อมฺโภ ปุริส, เย ปุรตฺถิมาย ทิสาย ปาณา ปรํ โยชนสตํ เตสุ ทณฺฑํ นิกฺขิปาหิ; เย ปจฺฉิมาย ทิสาย ปาณา ปรํ โยชนสตํ เตสุ ทณฺฑํ นิกฺขิปาหิ; เย อุตฺตราย ทิสาย ปาณา ปรํ โยชนสตํ เตสุ ทณฺฑํ นิกฺขิปาหิ; เย ทกฺขิณาย ทิสาย ปาณา ปรํ โยชนสตํ เตสุ ทณฺฑํ นิกฺขิปาหี’ติ. อิติ เอกจฺจานํ ปาณานํ อนุทฺทยาย อนุกมฺปาย สมาทเปนฺติ, เอกจฺจานํ ปาณานํ นานุทฺทยาย นานุกมฺปาย สมาทเปนฺติ. เต ตทหุโปสเถ สาวกํ เอวํ สมาทเปนฺติ – ‘เอหิ ตฺวํ, อมฺโภ ปุริส, สพฺพเจลานิ [Pg.207] นิกฺขิปิตฺวา เอวํ วเทหิ – นาหํ กฺวจนิ กสฺสจิ กิญฺจนตสฺมึ, น จ มม กฺวจนิ กตฺถจิ กิญฺจนตตฺถี’ติ. ชานนฺติ โข ปนสฺส มาตาปิตโร – ‘อยํ อมฺหากํ ปุตฺโต’ติ; โสปิ ชานาติ – ‘อิเม มยฺหํ มาตาปิตโร’ติ. ชานาติ โข ปนสฺส ปุตฺตทาโร – ‘อยํ มยฺหํ ภตฺตา’ติ; โสปิ ชานาติ – ‘อยํ มยฺหํ ปุตฺตทาโร’ติ. ชานนฺติ โข ปนสฺส ทาสกมฺมกรโปริสา – ‘อยํ อมฺหากํ อยฺโย’ติ; โสปิ ชานาติ – ‘อิเม มยฺหํ ทาสกมฺมกรโปริสา’ติ. อิติ ยสฺมึ สมเย สจฺเจ สมาทเปตพฺพา มุสาวาเท ตสฺมึ สมเย สมาทเปนฺติ. อิทํ ตสฺส มุสาวาทสฺมึ วทามิ. โส ตสฺสา รตฺติยา อจฺจเยน โภเค อทินฺนํเยว ปริภุญฺชติ. อิทํ ตสฺส อทินฺนาทานสฺมึ วทามิ. เอวํ โข, วิสาเข, นิคณฺฐุโปสโถ โหติ. เอวํ อุปวุตฺโถ โข, วิสาเข, นิคณฺฐุโปสโถ น มหปฺผโล โหติ น มหานิสํโส น มหาชุติโก น มหาวิปฺผาโร.

“毘舍佉，尼乾陀(Nigaṇṭha)布萨是怎样的呢？毘舍佉，有一种名为尼乾陀的沙门。他们如此教导弟子：‘来，善男子，你对东方一百由旬之外的众生放下刀杖；对西方一百由旬之外的众生放下刀杖；对北方一百由旬之外的众生放下刀杖；对南方一百由旬之外的众生放下刀杖。’如此，他们是为怜悯、慈悲某些众生而教导，而不是为怜悯、慈悲另一些众生而教导。在布萨日那天，他们如此教导弟子：‘来，善男子，脱去所有衣服后如此说：“我于任何处，不为任何人所挂念；于任何处，我亦无任何挂念。”’然而他的父母知道：‘这是我们的儿子’；他自己也知道：‘这是我的父母’。他的妻儿知道：‘这是我的丈夫’；他自己也知道：‘这是我的妻儿’。他的奴仆、雇工知道：‘这是我们的主人’；他自己也知道：‘这是我的奴仆、雇工’。如此，在应当教导受持真实语之时，他们却教导受持妄语。我说这是他的妄语。他于那一夜过后，所享用的财物即是未被给予的。我说这是他的不与取。毘舍佉，尼乾陀布萨就是这样的。毘舍佉，如此奉行的尼乾陀布萨，无大果、无大益、无大光、无大遍满。”

‘‘กถญฺจ, วิสาเข, อริยุโปสโถ โหติ? อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส, วิสาเข, จิตฺตสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ. กถญฺจ, วิสาเข, อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส จิตฺตสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ? อิธ, วิสาเข, อริยสาวโก ตถาคตํ อนุสฺสรติ – ‘อิติปิ โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’ติ. ตสฺส ตถาคตํ อนุสฺสรโต จิตฺตํ ปสีทติ, ปาโมชฺชํ อุปฺปชฺชติ. เย จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลสา เต ปหียนฺติ, เสยฺยถาปิ, วิสาเข, อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส สีสสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ.

“毘舍佉，云何为圣布萨？毘舍佉，此乃以努力净化染污之心。毘舍佉，如何以努力净化染污之心呢？于此，毘舍佉，圣弟子随念如来：‘彼世尊亦是阿罗汉、正等觉者、明行具足者、善逝、世间解、无上丈夫调御士、天人师、佛、世尊。’当他随念如来时，心便澄净，喜悦生起。凡是心的染污，皆被断除。毘舍佉，譬如污秽的头，是藉由努力而清净的。

‘‘กถญฺจ, วิสาเข, อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส สีสสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ? กกฺกญฺจ ปฏิจฺจ มตฺติกญฺจ ปฏิจฺจ อุทกญฺจ ปฏิจฺจ ปุริสสฺส จ ตชฺชํ วายามํ ปฏิจฺจ, เอวํ โข, วิสาเข, อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส สีสสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ. เอวเมวํ โข, วิสาเข, อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส จิตฺตสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ.

“毘舍佉，污秽的头如何藉由努力而清净呢？是依于皂荚粉，依于细土，依于水，以及依于其人相应的努力。毘舍佉，污秽的头就是这样藉由努力而清净的。正是如此，毘舍佉，染污之心也是藉由努力而清净的。”

‘‘กถญฺจ, วิสาเข, อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส จิตฺตสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ? อิธ, วิสาเข, อริยสาวโก ตถาคตํ อนุสฺสรติ – ‘อิติปิ โส [Pg.208] ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’ติ. ตสฺส ตถาคตํ อนุสฺสรโต จิตฺตํ ปสีทติ, ปาโมชฺชํ อุปฺปชฺชติ, เย จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลสา เต ปหียนฺติ. อยํ วุจฺจติ, วิสาเข – ‘อริยสาวโก พฺรหฺมุโปสถํ อุปวสติ, พฺรหฺมุนา สทฺธึ สํวสติ, พฺรหฺมญฺจสฺส อารพฺภ จิตฺตํ ปสีทติ, ปาโมชฺชํ อุปฺปชฺชติ, เย จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลสา เต ปหียนฺติ’. เอวํ โข, วิสาเข, อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส จิตฺตสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ.

“毘舍佉，染污之心如何以精勤而得以清净呢？毘舍佉，于此，圣弟子随念如来：‘彼世尊是阿罗汉、正等觉、明行足、善逝、世间解、无上士调御丈夫、天人师、佛陀、世尊。’当他随念如来时，心得清净，喜悦生起，心中诸染污皆被舍断。毘舍佉，这称为圣弟子受持梵布萨，与梵同住，并且缘于梵而心得清净，喜悦生起，心中诸染污皆被舍断。毘舍佉，染污之心即是如此以精勤而得以清净。”

‘‘อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส, วิสาเข, จิตฺตสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ. กถญฺจ, วิสาเข, อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส จิตฺตสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ? อิธ, วิสาเข, อริยสาวโก ธมฺมํ อนุสฺสรติ – ‘สฺวากฺขาโต ภควตา ธมฺโม สนฺทิฏฺฐิโก อกาลิโก เอหิปสฺสิโก โอปเนยฺยิโก ปจฺจตฺตํ เวทิตพฺโพ วิญฺญูหี’ติ. ตสฺส ธมฺมํ อนุสฺสรโต จิตฺตํ ปสีทติ, ปาโมชฺชํ อุปฺปชฺชติ, เย จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลสา เต ปหียนฺติ, เสยฺยถาปิ, วิสาเข, อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส กายสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ.

“毘舍佉，染污之心以精勤而得以清净。毘舍佉，染污之心如何以精勤而得以清净呢？于此，毘舍佉，圣弟子随念法：‘法是世尊所善说的，是自见的、无时的、来见的、能引的、智者各别内证的。’当他随念法时，心得清净，喜悦生起，心中诸染污皆被舍断。毘舍佉，犹如染污之身以精勤而得以清净。”

‘‘กถญฺจ, วิสาเข, อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส กายสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ? โสตฺติญฺจ ปฏิจฺจ, จุณฺณญฺจ ปฏิจฺจ, อุทกญฺจ ปฏิจฺจ, ปุริสสฺส จ ตชฺชํ วายามํ ปฏิจฺจ. เอวํ โข, วิสาเข, อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส กายสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ. เอวเมวํ โข, วิสาเข, อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส จิตฺตสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ.

“毘舍佉，染污之身如何以精勤而得以清净呢？即缘于擦具、澡粉、水，以及彼人相应的精勤。毘舍佉，染污之身即是如此以精勤而得以清净。正是如此，毘舍佉，染污之心亦以精勤而得以清净。”

‘‘กถญฺจ, วิสาเข, อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส จิตฺตสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ? อิธ, วิสาเข, อริยสาวโก ธมฺมํ อนุสฺสรติ – ‘สฺวากฺขาโต ภควตา ธมฺโม สนฺทิฏฺฐิโก อกาลิโก เอหิปสฺสิโก โอปเนยฺยิโก ปจฺจตฺตํ เวทิตพฺโพ วิญฺญูหี’ติ. ตสฺส ธมฺมํ อนุสฺสรโต จิตฺตํ ปสีทติ, ปาโมชฺชํ อุปฺปชฺชติ, เย จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลสา เต ปหียนฺติ. อยํ วุจฺจติ, วิสาเข, ‘อริยสาวโก ธมฺมุโปสถํ อุปวสติ, ธมฺเมน สทฺธึ สํวสติ, ธมฺมญฺจสฺส อารพฺภ จิตฺตํ ปสีทติ, ปาโมชฺชํ อุปฺปชฺชติ, เย จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลสา เต ปหียนฺติ’. เอวํ โข, วิสาเข, อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส จิตฺตสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ.

“毘舍佉，染污的心如何通过努力而得以净化呢？毘舍佉，于此，圣弟子随念法：‘世尊善说的法是现见的、无时的、来见的、导向的、智者们应各自证知的。’当他随念法时，心得以澄净，喜悦生起，凡是心的染污，皆被断除。毘舍佉，这被称为‘圣弟子守护法布萨，与法同住，并且缘于法，心得以澄净，喜悦生起，凡是心的染污，皆被断除’。毘舍佉，染污的心就是这样通过努力而得以净化的。”

‘‘อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส[Pg.209], วิสาเข, จิตฺตสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ. กถญฺจ, วิสาเข, อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส จิตฺตสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ? อิธ, วิสาเข, อริยสาวโก สงฺฆํ อนุสฺสรติ – ‘สุปฺปฏิปนฺโน ภควโต สาวกสงฺโฆ, อุชุปฺปฏิปนฺโน ภควโต สาวกสงฺโฆ, ญายปฺปฏิปนฺโน ภควโต สาวกสงฺโฆ, สามีจิปฺปฏิปนฺโน ภควโต สาวกสงฺโฆ, ยทิทํ จตฺตาริ ปุริสยุคานิ อฏฺฐ ปุริสปุคฺคลา เอส ภควโต สาวกสงฺโฆ อาหุเนยฺโย ปาหุเนยฺโย ทกฺขิเณยฺโย อญฺชลิกรณีโย อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสา’ติ. ตสฺส สงฺฆํ อนุสฺสรโต จิตฺตํ ปสีทติ, ปาโมชฺชํ อุปฺปชฺชติ, เย จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลสา เต ปหียนฺติ, เสยฺยถาปิ, วิสาเข, อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส วตฺถสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ.

“毘舍佉，染污的心通过努力而得以净化。毘舍佉，染污的心如何通过努力而得以净化呢？毘舍佉，于此，圣弟子随念僧：‘世尊的弟子僧团是善行的，世尊的弟子僧团是正直行的，世尊的弟子僧团是如理行的，世尊的弟子僧团是合宜地修行的——即四双八辈，这世尊的弟子僧团是应供的、应款待的、应受施的、应合掌的，是世间无上的福田。’当他随念僧时，心得以澄净，喜悦生起，凡是心的染污，皆被断除。毘舍佉，犹如染污的衣物通过努力而得以净化。”

‘‘กถญฺจ, วิสาเข, อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส วตฺถสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ? อุสฺมญฺจ ปฏิจฺจ, ขารญฺจ ปฏิจฺจ, โคมยญฺจ ปฏิจฺจ, อุทกญฺจ ปฏิจฺจ, ปุริสสฺส จ ตชฺชํ วายามํ ปฏิจฺจ. เอวํ โข, วิสาเข, อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส วตฺถสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ. เอวเมวํ โข, วิสาเข, อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส จิตฺตสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ.

“毘舍佉，染污之衣如何通过努力而得以清净？即依于热气、依于碱、依于牛粪、依于水，以及依于人的相应努力。毘舍佉，如是，染污之衣通过努力而得以清净。同样地，毘舍佉，染污之心通过努力而得以清净。”

‘‘กถญฺจ, วิสาเข, อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส จิตฺตสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ? อิธ, วิสาเข, อริยสาวโก สงฺฆํ อนุสฺสรติ – ‘สุปฺปฏิปนฺโน ภควโต สาวกสงฺโฆ…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสา’ติ. ตสฺส สงฺฆํ อนุสฺสรโต จิตฺตํ ปสีทติ, ปาโมชฺชํ อุปฺปชฺชติ, เย จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลสา เต ปหียนฺติ. อยํ วุจฺจติ, วิสาเข, ‘อริยสาวโก สงฺฆุโปสถํ อุปวสติ, สงฺเฆน สทฺธึ สํวสติ, สงฺฆญฺจสฺส อารพฺภ จิตฺตํ ปสีทติ, ปาโมชฺชํ อุปฺปชฺชติ, เย จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลสา เต ปหียนฺติ’. เอวํ โข, วิสาเข, อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส จิตฺตสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ.

“毘舍佉，染污之心如何通过努力而得以清净？毘舍佉，于此，圣弟子随念僧伽：‘世尊的弟子僧伽是善行者……是世间无上的福田。’当他随念僧伽时，心得以清净，喜悦生起，心的诸染污被断除。毘舍佉，此谓圣弟子受持僧布萨，与僧伽共住，且缘于僧伽而心清净，喜悦生起，心的诸染污被断除。毘舍佉，如是，染污之心通过努力而得以清净。”

‘‘อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส, วิสาเข, จิตฺตสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ. กถญฺจ, วิสาเข, อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส จิตฺตสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ? อิธ, วิสาเข, อริยสาวโก อตฺตโน สีลานิ อนุสฺสรติ อขณฺฑานิ [Pg.210] อจฺฉิทฺทานิ อสพลานิ อกมฺมาสานิ ภุชิสฺสานิ วิญฺญุปฺปสตฺถานิ อปรามฏฺฐานิ สมาธิสํวตฺตนิกานิ. ตสฺส สีลํ อนุสฺสรโต จิตฺตํ ปสีทติ, ปาโมชฺชํ อุปฺปชฺชติ, เย จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลสา เต ปหียนฺติ, เสยฺยถาปิ, วิสาเข, อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส อาทาสสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ.

“毘舍佉，染污之心通过努力而得以清净。毘舍佉，染污之心如何通过努力而得以清净？毘舍佉，于此，圣弟子随念于己之戒：无缺、无穿、无斑、无点、令人自由、为智者所称赞、不被执取、能引生定。当他随念于戒时，心得以清净，喜悦生起，心的诸染污被断除。毘舍佉，犹如染污之镜通过努力而得以清净。”

‘‘กถญฺจ, วิสาเข, อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส อาทาสสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ? เตลญฺจ ปฏิจฺจ, ฉาริกญฺจ ปฏิจฺจ, วาลณฺฑุปกญฺจ ปฏิจฺจ, ปุริสสฺส จ ตชฺชํ วายามํ ปฏิจฺจ. เอวํ โข, วิสาเข, อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส อาทาสสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ. เอวเมวํ โข, วิสาเข, อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส จิตฺตสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ.

“毘舍佉，染污的铜镜如何通过精勤而得以清净呢？是依靠油、灰、擦拭具(vālaṇḍupaka)和人的相应努力。毘舍佉，染污的铜镜就是这样通过精勤而得以清净的。同样地，毘舍佉，染污的心也是通过精勤而得以清净的。”

‘‘กถญฺจ, วิสาเข, อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส จิตฺตสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ? อิธ, วิสาเข, อริยสาวโก อตฺตโน สีลานิ อนุสฺสรติ อขณฺฑานิ…เป… สมาธิสํวตฺตนิกานิ. ตสฺส สีลํ อนุสฺสรโต จิตฺตํ ปสีทติ, ปาโมชฺชํ อุปฺปชฺชติ, เย จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลสา เต ปหียนฺติ. อยํ วุจฺจติ, วิสาเข, ‘อริยสาวโก สีลุโปสถํ อุปวสติ, สีเลน สทฺธึ สํวสติ, สีลญฺจสฺส อารพฺภ จิตฺตํ ปสีทติ, ปาโมชฺชํ อุปฺปชฺชติ, เย จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลสา เต ปหียนฺติ’. เอวํ โข, วิสาเข, อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส จิตฺตสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ.

“毘舍佉，染污的心如何通过精勤而得以清净呢？毘舍佉，于此，圣弟子随念自己的戒：无毁坏……（乃至）……导向禅定。当他随念戒时，心便澄净，喜悦生起，凡是心的随烦恼都被舍断。毘舍佉，这被称为：‘圣弟子受持戒布萨(sīluposatha)，与戒同住，缘于戒而心澄净，喜悦生起，凡是心的随烦恼都被舍断。’毘舍佉，染污的心就是这样通过精勤而得以清净的。”

‘‘อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส, วิสาเข, จิตฺตสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ. กถญฺจ, วิสาเข, อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส จิตฺตสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ? อิธ วิสาเข, อริยสาวโก เทวตา อนุสฺสรติ – ‘สนฺติ เทวา จาตุมหาราชิกา, สนฺติ เทวา ตาวตึสา, สนฺติ เทวา ยามา, สนฺติ เทวา ตุสิตา, สนฺติ เทวา นิมฺมานรติโน, สนฺติ เทวา ปรนิมฺมิตวสวตฺติโน, สนฺติ เทวา พฺรหฺมกายิกา, สนฺติ เทวา ตตุตฺตริ. ยถารูปาย สทฺธาย สมนฺนาคตา ตา เทวตา อิโต จุตา ตตฺถุปปนฺนา, มยฺหมฺปิ ตถารูปา สทฺธา สํวิชฺชติ. ยถารูเปน สีเลน สมนฺนาคตา ตา เทวตา อิโต จุตา ตตฺถุปปนฺนา, มยฺหมฺปิ ตถารูปํ สีลํ สํวิชฺชติ. ยถารูเปน สุเตน สมนฺนาคตา ตา เทวตา อิโต จุตา ตตฺถุปปนฺนา, มยฺหมฺปิ ตถารูปํ สุตํ สํวิชฺชติ. ยถารูเปน จาเคน สมนฺนาคตา ตา เทวตา อิโต จุตา ตตฺถุปปนฺนา, มยฺหมฺปิ ตถารูโป จาโค สํวิชฺชติ. ยถารูปาย ปญฺญาย [Pg.211] สมนฺนาคตา ตา เทวตา อิโต จุตา ตตฺถุปปนฺนา, มยฺหมฺปิ ตถารูปา ปญฺญา สํวิชฺชตี’ติ. ตสฺส อตฺตโน จ ตาสญฺจ เทวตานํ สทฺธญฺจ สีลญฺจ สุตญฺจ จาคญฺจ ปญฺญญฺจ อนุสฺสรโต จิตฺตํ ปสีทติ, ปาโมชฺชํ อุปฺปชฺชติ, เย จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลสา เต ปหียนฺติ, เสยฺยถาปิ, วิสาเข, อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส ชาตรูปสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ.

“毘舍佉，有垢染的心通过精勤而得以净化。毘舍佉，有垢染的心如何通过精勤而得以净化呢？于此，毘舍佉，圣弟子随念诸天：‘有四大王天，有忉利天，有夜摩天，有兜率天，有化乐天，有他化自在天，有梵众天，以及更上诸天。彼诸天具备何等信，从此世间命终后生于彼处，我亦具备如是信；彼诸天具备何等戒，从此世间命终后生于彼处，我亦具备如是戒；彼诸天具备何等多闻，从此世间命终后生于彼处，我亦具备如是多闻；彼诸天具备何等施舍，从此世间命终后生于彼处，我亦具备如是施舍；彼诸天具备何等慧，从此世间命终后生于彼处，我亦具备如是慧。’当他随念自己和那些天人的信、戒、多闻、施舍、慧时，心便澄净，喜悦生起，凡是心的随烦恼，皆被断除。毘舍佉，譬如染污的黄金通过精勤而得以净化。”

‘‘กถญฺจ, วิสาเข, อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส ชาตรูปสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ? อุกฺกญฺจ ปฏิจฺจ, โลณญฺจ ปฏิจฺจ, เครุกญฺจ ปฏิจฺจ, นาฬิกสณฺฑาสญฺจ ปฏิจฺจ, ปุริสสฺส จ ตชฺชํ วายามํ ปฏิจฺจ. เอวํ โข, วิสาเข, อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส ชาตรูปสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ. เอวเมวํ โข, วิสาเข, อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส จิตฺตสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ.

“毘舍佉，有垢染的黄金如何通过精勤而得以净化呢？是依靠熔炉、盐土、赭土、吹管和钳子，以及人的相应努力。毘舍佉，有垢染的黄金就是这样通过精勤而得以净化的。同样地，毘舍佉，有垢染的心也是通过精勤而得以净化的。”

‘‘กถญฺจ, วิสาเข, อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส จิตฺตสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ? อิธ, วิสาเข, อริยสาวโก เทวตา อนุสฺสรติ – ‘สนฺติ เทวา จาตุมหาราชิกา, สนฺติ เทวา ตาวตึสา…เป… สนฺติ เทวา ตตุตฺตริ. ยถารูปาย สทฺธาย สมนฺนาคตา ตา เทวตา อิโต จุตา ตตฺถุปปนฺนา, มยฺหมฺปิ ตถารูปา สทฺธา สํวิชฺชติ. ยถารูเปน สีเลน…เป… สุเตน…เป… จาเคน…เป… ปญฺญาย สมนฺนาคตา ตา เทวตา อิโต จุตา ตตฺถุปปนฺนา, มยฺหมฺปิ ตถารูปา ปญฺญา สํวิชฺชตี’ติ. ตสฺส อตฺตโน จ ตาสญฺจ เทวตานํ สทฺธญฺจ สีลญฺจ สุตญฺจ จาคญฺจ ปญฺญญฺจ อนุสฺสรโต จิตฺตํ ปสีทติ, ปาโมชฺชํ อุปฺปชฺชติ, เย จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลสา เต ปหียนฺติ. อยํ วุจฺจติ, วิสาเข, ‘อริยสาวโก เทวตุโปสถํ อุปวสติ, เทวตาหิ สทฺธึ สํวสติ, เทวตา อารพฺภ จิตฺตํ ปสีทติ, ปาโมชฺชํ อุปฺปชฺชติ, เย จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลสา เต ปหียนฺติ’. เอวํ โข, วิสาเข, อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส จิตฺตสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ.

“毘舍佉，染污之心如何通过努力而得以净化？毘舍佉，在此，圣弟子随念诸天：‘有四大王天(cātumahārājikā)，有三十三天(tāvatiṃsā)……乃至有更上层之天。那些天神具足何等信(saddhā)，从此处死后投生彼处，我亦具足如是信。具足何等戒(sīla)……闻(suta)……舍(cāga)……慧(paññā)，从此处死后投生彼处，我亦具足如是慧。’当他随念自己和那些天神的信、戒、闻、舍、慧时，心便澄净，生起喜悦，心的诸随烦恼即被舍断。毘舍佉，这被称为‘圣弟子受持天布萨(devatuposatha)，与诸天共住，缘念诸天而心便澄净，生起喜悦，心的诸随烦恼即被舍断’。毘舍佉，染污之心就是这样通过努力而得以净化的。”

‘‘ส โข โส, วิสาเข, อริยสาวโก อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘ยาวชีวํ อรหนฺโต ปาณาติปาตํ ปหาย ปาณาติปาตา ปฏิวิรตา นิหิตทณฺฑา นิหิตสตฺถา ลชฺชี ทยาปนฺนา สพฺพปาณภูตหิตานุกมฺปี วิหรนฺติ; อหมฺปชฺช อิมญฺจ รตฺตึ อิมญฺจ ทิวสํ ปาณาติปาตํ ปหาย ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต นิหิตทณฺโฑ นิหิตสตฺโถ ลชฺชี ทยาปนฺโน สพฺพปาณภูตหิตานุกมฺปี [Pg.212] วิหรามิ. อิมินาปิ องฺเคน อรหตํ อนุกโรมิ, อุโปสโถ จ เม อุปวุตฺโถ ภวิสฺสติ.

“毘舍佉，那位圣弟子这样省察：‘诸阿罗汉终生舍弃杀生，远离杀生，放下棍杖与刀剑，具足惭愧，心怀悲悯，为一切有情众生的利益与安乐而住；我亦于今日今夜，舍弃杀生，远离杀生，放下棍杖与刀剑，具足惭愧，心怀悲悯，为一切有情众生的利益与安乐而住。我亦以此行支效仿诸阿罗汉，我的布萨也将得以奉行。’”

‘‘ยาวชีวํ อรหนฺโต อทินฺนาทานํ ปหาย อทินฺนาทานา ปฏิวิรตา ทินฺนาทายี ทินฺนปาฏิกงฺขี, อเถเนน สุจิภูเตน อตฺตนา วิหรนฺติ; อหมฺปชฺช อิมญฺจ รตฺตึ อิมญฺจ ทิวสํ อทินฺนาทานํ ปหาย อทินฺนาทานา ปฏิวิรโต ทินฺนาทายี ทินฺนปาฏิกงฺขี, อเถเนน สุจิภูเตน อตฺตนา วิหรามิ. อิมินาปิ องฺเคน อรหตํ อนุกโรมิ, อุโปสโถ จ เม อุปวุตฺโถ ภวิสฺสติ.

“诸阿罗汉终生舍离不与取，远离不与取，领受所与，期盼所与，以不盗、清净之身而住；我今亦于此夜此日，舍离不与取，远离不与取，领受所与，期盼所与，以不盗、清净之身而住。我亦以此支随学诸阿罗汉，我的布萨亦将得以奉行。”

‘‘ยาวชีวํ อรหนฺโต อพฺรหฺมจริยํ ปหาย พฺรหฺมจารี อาราจารี วิรตา เมถุนา คามธมฺมา; อหมฺปชฺช อิมญฺจ รตฺตึ อิมญฺจ ทิวสํ อพฺรหฺมจริยํ ปหาย พฺรหฺมจารี อาราจารี วิรโต เมถุนา คามธมฺมา. อิมินาปิ องฺเคน อรหตํ อนุกโรมิ, อุโปสโถ จ เม อุปวุตฺโถ ภวิสฺสติ.

“诸阿罗汉终生舍离非梵行，行于梵行，行远离行，远离淫欲之鄙俗法；我今亦于此夜此日，舍离非梵行，行于梵行，行远离行，远离淫欲之鄙俗法。我亦以此支随学诸阿罗汉，我的布萨亦将得以奉行。”

‘‘ยาวชีวํ อรหนฺโต มุสาวาทํ ปหาย มุสาวาทา ปฏิวิรตา สจฺจวาที สจฺจสนฺธา เถตา ปจฺจยิกา อวิสํวาทกา โลกสฺส; อหมฺปชฺช อิมญฺจ รตฺตึ อิมญฺจ ทิวสํ มุสาวาทํ ปหาย มุสาวาทา ปฏิวิรโต สจฺจวาที สจฺจสนฺโธ เถโต ปจฺจยิโก อวิสํวาทโก โลกสฺส. อิมินาปิ องฺเคน อรหตํ อนุกโรมิ, อุโปสโถ จ เม อุปวุตฺโถ ภวิสฺสติ.

“诸阿罗汉终生舍离妄语，远离妄语，说真实语，真语连贯，言语稳固，值得信赖，不欺骗世人；我今亦于此夜此日，舍离妄语，远离妄语，说真实语，真语连贯，言语稳固，值得信赖，不欺骗世人。我亦以此支随学诸阿罗汉，我的布萨亦将得以奉行。”

‘‘ยาวชีวํ อรหนฺโต สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานํ ปหาย สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรตา; อหมฺปชฺช อิมญฺจ รตฺตึ อิมญฺจ ทิวสํ สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานํ ปหาย สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรโต. อิมินาปิ องฺเคน อรหตํ อนุกโรมิ, อุโปสโถ จ เม อุปวุตฺโถ ภวิสฺสติ.

“诸阿罗汉终生舍离能致放逸的酒与致醉物，远离能致放逸的酒与致醉物；我今亦于此夜此日，舍离能致放逸的酒与致醉物，远离能致放逸的酒与致醉物。我亦以此支随学诸阿罗汉，我的布萨亦将得以奉行。”

‘‘ยาวชีวํ อรหนฺโต เอกภตฺติกา รตฺตูปรตา วิรตา วิกาลโภชนา; อหมฺปชฺช อิมญฺจ รตฺตึ อิมญฺจ ทิวสํ เอกภตฺติโก รตฺตูปรโต วิรโต วิกาลโภชนา. อิมินาปิ องฺเคน อรหตํ อนุกโรมิ, อุโปสโถ จ เม อุปวุตฺโถ ภวิสฺสติ.

“诸阿罗汉终生一日一食，离夜食，远离非时食；我今亦于此夜此日，一日一食，离夜食，远离非时食。我亦以此支随学诸阿罗汉，我的布萨亦将得以奉行。”

‘‘ยาวชีวํ อรหนฺโต นจฺจคีตวาทิตวิสูกทสฺสนมาลาคนฺธวิเลปนธารณมณฺฑนวิภูสนฏฺฐานา ปฏิวิรตา; อหมฺปชฺช อิมญฺจ รตฺตึ อิมญฺจ ทิวสํ นจฺจคีตวาทิตวิสูกทสฺสนมาลาคนฺธวิเลปนธารณมณฺฑนวิภูสนฏฺฐานา ปฏิวิรโต[Pg.213]. อิมินาปิ องฺเคน อรหตํ อนุกโรมิ, อุโปสโถ จ เม อุปวุตฺโถ ภวิสฺสติ.

“诸阿罗汉终生远离歌舞、音乐、观看不当之表演，以及佩戴花鬘、涂抹香料、妆饰打扮之事；我今亦于此夜此日，远离歌舞、音乐、观看不当之表演，以及佩戴花鬘、涂抹香料、妆饰打扮之事。我亦以此支随学诸阿罗汉，我的布萨亦将得以受持。

‘‘ยาวชีวํ อรหนฺโต อุจฺจาสยนมหาสยนํ ปหาย อุจฺจาสยนมหาสยนา ปฏิวิรตา นีจเสยฺยํ กปฺเปนฺติ มญฺจเก วา ติณสนฺถารเก วา; อหมฺปชฺช อิมญฺจ รตฺตึ อิมญฺจ ทิวสํ อุจฺจาสยนมหาสยนํ ปหาย อุจฺจาสยนมหาสยนา ปฏิวิรโต นีจเสยฺยํ กปฺเปมิ มญฺจเก วา ติณสนฺถารเก วา. อิมินาปิ องฺเคน อรหตํ อนุกโรมิ, อุโปสโถ จ เม อุปวุตฺโถ ภวิสฺสตี’’ติ.

“诸阿罗汉终生舍断高广大床，远离高广大床，卧于低矮卧具或草垫上；我今亦于此夜此日，舍断高广大床，远离高广大床，卧于低矮卧具或草垫上。我亦以此支随学诸阿罗汉，我的布萨亦将得以受持。”

‘‘เอวํ โข, วิสาเข, อริยุโปสโถ โหติ. เอวํ อุปวุตฺโถ โข, วิสาเข, อริยุโปสโถ มหปฺผโล โหติ มหานิสํโส มหาชุติโก มหาวิปฺผาโร’’.

“毘舍佉，圣布萨即是如此。毘舍佉，如此受持的圣布萨，有大果报、大利益、大光明、大广布。”

‘‘กีวมหปฺผโล โหติ กีวมหานิสํโส กีวมหาชุติโก กีวมหาวิปฺผาโร’’? ‘‘เสยฺยถาปิ, วิสาเข, โย อิเมสํ โสฬสนฺนํ มหาชนปทานํ ปหูตรตฺตรตนานํ อิสฺสริยาธิปจฺจํ รชฺชํ กาเรยฺย, เสยฺยถิทํ – องฺคานํ, มคธานํ, กาสีนํ, โกสลานํ, วชฺชีนํ, มลฺลานํ, เจตีนํ, วงฺคานํ, กุรูนํ, ปญฺจาลานํ, มจฺฉานํ, สูรเสนานํ, อสฺสกานํ, อวนฺตีนํ, คนฺธารานํ, กมฺโพชานํ, อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตสฺส อุโปสถสฺส เอตํ กลํ นาคฺฆติ โสฬสึ. ตํ กิสฺส เหตุ? กปณํ, วิสาเข, มานุสกํ รชฺชํ ทิพฺพํ สุขํ อุปนิธาย’’.

“其果报、利益、光明、广布，又有多大呢？”“毘舍佉，譬如有人于此十六大国——即鸯伽(Aṅga)、摩揭陀(Magadha)、迦尸(Kāsī)、憍萨罗(Kosala)、跋耆(Vajjī)、末罗(Malla)、支提(Ceti)、槃伽(Vaṅga)、俱卢(Kuru)、般遮罗(Pañcāla)、摩差(Maccha)、苏罗西那(Sūrasena)、阿湿波(Assaka)、阿槃提(Avanti)、犍陀罗(Gandhāra)、剑洴沙(Kamboja)——此等充满众多奇珍异宝之国，行使统治主权。此王权与具足八支的布萨相比，不及十六分之一。此是何因？毘舍佉，因为人的王权与天界之乐相比，实为微不足道。”

‘‘ยานิ, วิสาเข, มานุสกานิ ปญฺญาส วสฺสานิ, จาตุมหาราชิกานํ เทวานํ เอโส เอโก รตฺตินฺทิโว. ตาย รตฺติยา ตึสรตฺติโย มาโส. เตน มาเสน ทฺวาทสมาสิโย สํวจฺฉโร. เตน สํวจฺฉเรน ทิพฺพานิ ปญฺจ วสฺสสตานิ จาตุมหาราชิกานํ เทวานํ อายุปฺปมาณํ. ฐานํ โข ปเนตํ, วิสาเข, วิชฺชติ ยํ อิเธกจฺโจ อิตฺถี วา ปุริโส วา อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตํ อุโปสถํ อุปวสิตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา จาตุมหาราชิกานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺเชยฺย. อิทํ โข ปเนตํ, วิสาเข, สนฺธาย ภาสิตํ – ‘กปณํ มานุสกํ รชฺชํ ทิพฺพํ สุขํ อุปนิธาย’’’.

“毘舍佉，人间五十年，是四大王天(Cātumahārājika)的一日一夜。以彼夜三十夜为一月，以彼月十二月为一年，以彼年五百天年为四大王天之寿量。毘舍佉，此乃可能之处，即于此世，有某女子或男子受持具足八支的布萨，身坏命终之后，得生为四大王天之同伴。毘舍佉，正是针对此义而说：‘与天界之乐相比，人间王权实为贫乏。’”

‘‘ยํ[Pg.214], วิสาเข, มานุสกํ วสฺสสตํ, ตาวตึสานํ เทวานํ เอโส เอโก รตฺตินฺทิโว. ตาย รตฺติยา ตึสรตฺติโย มาโส. เตน มาเสน ทฺวาทสมาสิโย สํวจฺฉโร. เตน สํวจฺฉเรน ทิพฺพํ วสฺสสหสฺสํ ตาวตึสานํ เทวานํ อายุปฺปมาณํ. ฐานํ โข ปเนตํ, วิสาเข, วิชฺชติ ยํ อิเธกจฺโจ อิตฺถี วา ปุริโส วา อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตํ อุโปสถํ อุปวสิตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา ตาวตึสานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺเชยฺย. อิทํ โข ปเนตํ, วิสาเข, สนฺธาย ภาสิตํ – ‘กปณํ มานุสกํ รชฺชํ ทิพฺพํ สุขํ อุปนิธาย’’’.

“毘舍佉，人间一百年，是三十三天(Tāvatiṃsa)的一日一夜。以彼夜三十夜为一月，以彼月十二月为一年，以彼年一千天年为三十三天之寿量。毘舍佉，此乃可能之处，即于此世，有某女子或男子受持具足八支的布萨，身坏命终之后，得生为三十三天之同伴。毘舍佉，正是针对此义而说：‘与天界之乐相比，人间王权实为贫乏。’”

‘‘ยานิ, วิสาเข, มานุสกานิ ทฺเว วสฺสสตานิ, ยามานํ เทวานํ เอโส เอโก รตฺตินฺทิโว. ตาย รตฺติยา ตึสรตฺติโย มาโส. เตน มาเสน ทฺวาทสมาสิโย สํวจฺฉโร. เตน สํวจฺฉเรน ทิพฺพานิ ทฺเว วสฺสสหสฺสานิ ยามานํ เทวานํ อายุปฺปมาณํ. ฐานํ โข ปเนตํ, วิสาเข, วิชฺชติ ยํ อิเธกจฺโจ อิตฺถี วา ปุริโส วา อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตํ อุโปสถํ อุปวสิตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา ยามานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺเชยฺย. อิทํ โข ปเนตํ, วิสาเข, สนฺธาย ภาสิตํ – ‘กปณํ มานุสกํ รชฺชํ ทิพฺพํ สุขํ อุปนิธาย’’’.

“毘舍佉，人间二百年，是夜摩天（Yāma）的一日一夜。以彼日夜，三十日夜为一月；以彼月，十二月为一年；以彼年，二千天年是夜摩天众的寿量。毘舍佉，此是可能之事：于此世间，若有女人或男人受持具足八支的布萨，身坏命终之后，得以投生为夜摩天众的同伴。毘舍佉，正是针对此事而说：‘与天界之乐相比，人间王权是贫乏的。’”

‘‘ยานิ, วิสาเข, มานุสกานิ จตฺตาริ วสฺสสตานิ, ตุสิตานํ เทวานํ เอโส เอโก รตฺตินฺทิโว. ตาย รตฺติยา ตึสรตฺติโย มาโส. เตน มาเสน ทฺวาทสมาสิโย สํวจฺฉโร. เตน สํวจฺฉเรน ทิพฺพานิ จตฺตาริ วสฺสสหสฺสานิ ตุสิตานํ เทวานํ อายุปฺปมาณํ. ฐานํ โข ปเนตํ, วิสาเข, วิชฺชติ ยํ อิเธกจฺโจ อิตฺถี วา ปุริโส วา อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตํ อุโปสถํ อุปวสิตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา ตุสิตานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺเชยฺย. อิทํ โข ปเนตํ, วิสาเข, สนฺธาย ภาสิตํ – ‘กปณํ มานุสกํ รชฺชํ ทิพฺพํ สุขํ อุปนิธาย’’’.

“毘舍佉，人间四百年，是兜率天（Tusita）的一日一夜。以彼日夜，三十日夜为一月；以彼月，十二月为一年；以彼年，四千天年是兜率天众的寿量。毘舍佉，此是可能之事：于此世间，若有女人或男人受持具足八支的布萨，身坏命终之后，得以投生为兜率天众的同伴。毘舍佉，正是针对此事而说：‘与天界之乐相比，人间王权是贫乏的。’”

‘‘ยานิ, วิสาเข, มานุสกานิ อฏฺฐ วสฺสสตานิ, นิมฺมานรตีนํ เทวานํ เอโส เอโก รตฺตินฺทิโว. ตาย รตฺติยา ตึสรตฺติโย มาโส. เตน มาเสน ทฺวาทสมาสิโย สํวจฺฉโร. เตน สํวจฺฉเรน ทิพฺพานิ อฏฺฐ วสฺสสหสฺสานิ นิมฺมานรตีนํ เทวานํ อายุปฺปมาณํ. ฐานํ โข ปเนตํ, วิสาเข, วิชฺชติ ยํ อิเธกจฺโจ อิตฺถี วา ปุริโส วา อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตํ อุโปสถํ อุปวสิตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา นิมฺมานรตีนํ เทวานํ สหพฺยตํ [Pg.215] อุปปชฺเชยฺย. อิทํ โข ปเนตํ, วิสาเข, สนฺธาย ภาสิตํ – ‘กปณํ มานุสกํ รชฺชํ ทิพฺพํ สุขํ อุปนิธาย’’’.

“毘舍佉，人间八百年，为化乐天诸天的一日一夜。以彼日夜，三十日夜为一月；以彼月，十二月为一年；以彼年，化乐天诸天的寿量为八千天年。毘舍佉，此理存在：于此世间，若有女人或男人，受持具足八支的布萨，身坏命终之后，得生为化乐天诸天的同伴。毘舍佉，正是针对此事而说：‘与天界之乐相比，人间王权实为贫贱。’”

‘‘ยานิ, วิสาเข, มานุสกานิ โสฬส วสฺสสตานิ, ปรนิมฺมิตวสวตฺตีนํ เทวานํ เอโส เอโก รตฺตินฺทิโว. ตาย รตฺติยา ตึสรตฺติโย มาโส. เตน มาเสน ทฺวาทสมาสิโย สํวจฺฉโร. เตน สํวจฺฉเรน ทิพฺพานิ โสฬส วสฺสสหสฺสานิ ปรนิมฺมิตวสวตฺตีนํ เทวานํ อายุปฺปมาณํ. ฐานํ โข ปเนตํ, วิสาเข, วิชฺชติ ยํ อิเธกจฺโจ อิตฺถี วา ปุริโส วา อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตํ อุโปสถํ อุปวสิตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา ปรนิมฺมิตวสวตฺตีนํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺเชยฺย. อิทํ โข ปเนตํ, วิสาเข, สนฺธาย ภาสิตํ – ‘กปณํ มานุสกํ รชฺชํ ทิพฺพํ สุขํ อุปนิธายา’’’ติ.

“毘舍佉，人间一千六百年，为他化自在天诸天的一日一夜。以彼日夜，三十日夜为一月；以彼月，十二月为一年；以彼年，他化自在天诸天的寿量为一万六千天年。毘舍佉，此理存在：于此世间，若有女人或男人，受持具足八支的布萨，身坏命终之后，得生为他化自在天诸天的同伴。毘舍佉，正是针对此事而说：‘与天界之乐相比，人间王权实为贫贱。’”

‘‘ปาณํ น หญฺเญ น จทินฺนมาทิเย,มุสา น ภาเส น จ มชฺชโป สิยา;

อพฺรหฺมจริยา วิรเมยฺย เมถุนา,รตฺตึ น ภุญฺเชยฺย วิกาลโภชนํ.

“不应杀生、不与取，不应妄语、不饮酒；当离非梵行淫欲，不于夜晚、非时食。

‘‘มาลํ น ธาเร น จ คนฺธมาจเร,มญฺเจ ฉมายํ ว สเยถ สนฺถเต;

เอตญฺหิ อฏฺฐงฺคิกมาหุโปสถํ,พุทฺเธน ทุกฺขนฺตคุนา ปกาสิตํ.

“不持花鬘不涂香，卧于地上或低床；此即所说八支布萨，由尽苦边之佛陀所宣说。

‘‘จนฺโท จ สูริโย จ อุโภ สุทสฺสนา,โอภาสยํ อนุปริยนฺติ ยาวตา;

ตโมนุทา เต ปน อนฺตลิกฺขคา,นเภ ปภาสนฺติ ทิสาวิโรจนา.

“月与日，两者皆形色美好，遍照其所及而运行；彼等行于空中，驱除黑暗，辉耀诸方，于天空中闪耀。

‘‘เอตสฺมึ ยํ วิชฺชติ อนฺตเร ธนํ,มุตฺตา มณิ เวฬุริยญฺจ ภทฺทกํ;

สิงฺคี สุวณฺณํ อถ วาปิ กญฺจนํ,ยํ ชาตรูปํ หฏกนฺติ วุจฺจติ.

“于此世间所有之财富：珍珠、宝石与上好琉璃；角金，或还有黄金，以及被称为哈达伽(haṭaka)的天然金。

‘‘อฏฺฐงฺคุเปตสฺส [Pg.216] อุโปสถสฺส,กลมฺปิ เต นานุภวนฺติ โสฬสึ;

จนฺทปฺปภา ตารคณา จ สพฺเพ.‘‘ตสฺมา หิ นารี จ นโร จ สีลวา,อฏฺฐงฺคุเปตํ อุปวสฺสุโปสถํ;

ปุญฺญานิ กตฺวาน สุขุทฺรยานิ,อนินฺทิตา สคฺคมุเปนฺติ ฐาน’’นฺติ. ทสมํ;

“所有星群之光不及月光十六分之一，彼等财富亦不及具足八支布萨的十六分之一。是故，具戒的男女应行持具足八支之布萨，造作能生安乐之福德，无有可呵责者，得生天界。”第十经。

มหาวคฺโค สตฺตโม.

大品第七。

ตสฺสุทฺทานํ –

其摄颂曰：

ติตฺถภยญฺจ เวนาโค, สรโภ เกสมุตฺติยา;

สาฬฺโห จาปิ กถาวตฺถุ, ติตฺถิยมูลุโปสโถติ.

异见、怖畏与韦那，萨拉布与凯萨穆迪；萨哈与论事，外道、根、布萨。

(๘) ๓. อานนฺทวคฺโค

(8) 3. 阿难品

๑. ฉนฺนสุตฺตํ

1. 阐那经

๗๒. เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. อถ โข ฉนฺโน ปริพฺพาชโก เยนายสฺมา อานนฺโท เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมตา อานนฺเทน สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข ฉนฺโน ปริพฺพาชโก อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ เอตทโวจ – ‘‘ตุมฺเหปิ, อาวุโส อานนฺท, ราคสฺส ปหานํ ปญฺญาเปถ, โทสสฺส ปหานํ ปญฺญาเปถ, โมหสฺส ปหานํ ปญฺญาเปถาติ. มยํ โข, อาวุโส, ราคสฺส ปหานํ ปญฺญาเปม, โทสสฺส ปหานํ ปญฺญาเปม, โมหสฺส ปหานํ ปญฺญเปมา’’ติ.

72. 一时，世尊住在舍卫城(Sāvatthī)祇陀林给孤独园。那时，游行者阐那(Channa)前往具寿阿难之处；抵达后，与具寿阿难互相问候，交换了友善亲切的言谈后，坐于一旁。坐于一旁的游行者阐那对具寿阿难说：“贤友阿难，你们也宣说断除贪、断除瞋、断除痴吗？”阿难说：“贤友，我们的确宣说断除贪、断除瞋、断除痴。”

‘‘กึ ปน ตุมฺเห, อาวุโส, ราเค อาทีนวํ ทิสฺวา ราคสฺส ปหานํ ปญฺญาเปถ, กึ โทเส อาทีนวํ ทิสฺวา โทสสฺส ปหานํ ปญฺญาเปถ, กึ โมเห อาทีนวํ ทิสฺวา โมหสฺส ปหานํ ปญฺญาเปถา’’ติ?

“贤友，你们于贪见到何等过患而宣说断除贪？于瞋见到何等过患而宣说断除瞋？于痴见到何等过患而宣说断除痴呢？”

‘‘รตฺโต [Pg.217] โข, อาวุโส, ราเคน อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต อตฺตพฺยาพาธายปิ เจเตติ, ปรพฺยาพาธายปิ เจเตติ, อุภยพฺยาพาธายปิ เจเตติ, เจตสิกมฺปิ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวเทติ; ราเค ปหีเน เนวตฺตพฺยาพาธายปิ เจเตติ, น ปรพฺยาพาธายปิ เจเตติ, น อุภยพฺยาพาธายปิ เจเตติ, น เจตสิกํ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวเทติ. รตฺโต โข, อาวุโส, ราเคน อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต กาเยน ทุจฺจริตํ จรติ, วาจาย ทุจฺจริตํ จรติ, มนสา ทุจฺจริตํ จรติ; ราเค ปหีเน เนว กาเยน ทุจฺจริตํ จรติ, น วาจาย ทุจฺจริตํ จรติ, น มนสา ทุจฺจริตํ จรติ. รตฺโต โข, อาวุโส, ราเคน อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต อตฺตตฺถมฺปิ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ, ปรตฺถมฺปิ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ, อุภยตฺถมฺปิ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ; ราเค ปหีเน อตฺตตฺถมฺปิ ยถาภูตํ ปชานาติ, ปรตฺถมฺปิ ยถาภูตํ ปชานาติ, อุภยตฺถมฺปิ ยถาภูตํ ปชานาติ. ราโค โข, อาวุโส, อนฺธกรโณ อจกฺขุกรโณ อญฺญาณกรโณ ปญฺญานิโรธิโก วิฆาตปกฺขิโก อนิพฺพานสํวตฺตนิโก.

贤友，确实，贪爱之人被贪欲所征服，心被占据，便意图伤害自己，意图伤害他人，意图伤害双方，并感受心生的苦与忧；当贪欲被断除时，他便不会意图伤害自己，不会意图伤害他人，不会意图伤害双方，也不会感受心生的苦与忧。贤友，确实，贪爱之人被贪欲所征服，心被占据，便身行恶行，语行恶行，意行恶行；当贪欲被断除时，他便不会身行恶行，不会语行恶行，不会意行恶行。贤友，确实，贪爱之人被贪欲所征服，心被占据，便不如实了知自利，不如实了知他利，不如实了知俱利；当贪欲被断除时，他便能如实了知自利，如实了知他利，如实了知俱利。贤友，确实，贪欲能致盲、能夺眼、能生无知、能灭智慧，属于苦恼的一方，不导向涅槃。

‘‘ทุฏฺโฐ โข, อาวุโส, โทเสน…เป… มูฬฺโห โข, อาวุโส, โมเหน อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต อตฺตพฺยาพาธายปิ เจเตติ, ปรพฺยาพาธายปิ เจเตติ, อุภยพฺยาพาธายปิ เจเตติ, เจตสิกมฺปิ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวเทติ; โมเห ปหีเน เนวตฺตพฺยาพาธายปิ เจเตติ, น ปรพฺยาพาธายปิ เจเตติ, น อุภยพฺยาพาธายปิ เจเตติ, น เจตสิกํ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวเทติ. มูฬฺโห โข, อาวุโส, โมเหน อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต กาเยน ทุจฺจริตํ จรติ, วาจาย ทุจฺจริตํ จรติ, มนสา ทุจฺจริตํ จรติ; โมเห ปหีเน เนว กาเยน ทุจฺจริตํ จรติ, น วาจาย ทุจฺจริตํ จรติ, น มนสา ทุจฺจริตํ จรติ. มูฬฺโห โข, อาวุโส, โมเหน อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต อตฺตตฺถมฺปิ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ, ปรตฺถมฺปิ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ, อุภยตฺถมฺปิ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ; โมเห ปหีเน อตฺตตฺถมฺปิ ยถาภูตํ ปชานาติ, ปรตฺถมฺปิ ยถาภูตํ ปชานาติ, อุภยตฺถมฺปิ ยถาภูตํ ปชานาติ. โมโห โข, อาวุโส, อนฺธกรโณ อจกฺขุกรโณ อญฺญาณกรโณ ปญฺญานิโรธิโก วิฆาตปกฺขิโก อนิพฺพานสํวตฺตนิโก. อิทํ โข มยํ, อาวุโส, ราเค อาทีนวํ ทิสฺวา ราคสฺส ปหานํ [Pg.218] ปญฺญาเปม. อิทํ โทเส อาทีนวํ ทิสฺวา โทสสฺส ปหานํ ปญฺญาเปม. อิทํ โมเห อาทีนวํ ทิสฺวา โมหสฺส ปหานํ ปญฺญาเปมา’’ติ.

“贤友，有瞋者因瞋……（略）……贤友，愚痴者因痴，被征服，心被控制，意图加害于己，意图加害于人，意图加害于双方，感受心生的苦与忧；当痴被断除时，便不意图加害于己，不意图加害于人，不意图加害于双方，不感受心生的苦与忧。贤友，愚痴者因痴，被征服，心被控制，身行恶行，语行恶行，意行恶行；当痴被断除时，便不身行恶行，不语行恶行，不意行恶行。贤友，愚痴者因痴，被征服，心被控制，不如实了知自利，不如实了知他利，不如实了知俱利；当痴被断除时，便如实了知自利，如实了知他利，如实了知俱利。贤友，痴是致盲者、不生眼者、不生智者、灭慧者、与恼害为伍者、不导向涅槃者。贤友，我们见到贪的过患，才宣说断除贪；见到瞋的过患，才宣说断除瞋；见到痴的过患，才宣说断除痴。”

‘‘อตฺถิ ปนาวุโส, มคฺโค อตฺถิ ปฏิปทา เอตสฺส ราคสฺส โทสสฺส โมหสฺส ปหานายา’’ติ? ‘‘อตฺถาวุโส, มคฺโค อตฺถิ ปฏิปทา เอตสฺส ราคสฺส โทสสฺส โมหสฺส ปหานายา’’ติ. ‘‘กตโม ปนาวุโส, มคฺโค กตมา ปฏิปทา เอตสฺส ราคสฺส โทสสฺส โมหสฺส ปหานายา’’ติ? ‘‘อยเมว อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค, เสยฺยถิทํ – สมฺมาทิฏฺฐิ…เป… สมฺมาสมาธิ. อยํ โข, อาวุโส, มคฺโค อยํ ปฏิปทา เอตสฺส ราคสฺส โทสสฺส โมหสฺส ปหานายา’’ติ. ‘‘ภทฺทโก โข, อาวุโส, มคฺโค ภทฺทิกา ปฏิปทา เอตสฺส ราคสฺส โทสสฺส โมหสฺส ปหานาย. อลญฺจ ปนาวุโส อานนฺท, อปฺปมาทายา’’ติ. ปฐมํ.

“贤友，是否有道、有行道，以断除此贪欲、瞋恚、愚痴呢？”“贤友，有道，有行道，以断除此贪欲、瞋恚、愚痴。”“贤友，是何道？是何行道，以断除此贪欲、瞋恚、愚痴呢？”“正是此圣八支道，即：正见……乃至……正定。贤友，此即是道，此即是行道，以断除此贪欲、瞋恚、愚痴。”“贤友，此道善，此行道善，以断除此贪欲、瞋恚、愚痴。贤友阿难，实应不放逸。”第一。

๒. อาชีวกสุตฺตํ

2. 裸行顺命外道经

๗๓. เอกํ สมยํ อายสฺมา อานนฺโท โกสมฺพิยํ วิหรติ โฆสิตาราเม. อถ โข อญฺญตโร อาชีวกสาวโก คหปติ เยนายสฺมา อานนฺโท เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข โส อาชีวกสาวโก คหปติ อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ เอตทโวจ –

73. 一时，具寿阿难住在憍赏弥(Kosambī)的瞿师罗园(Ghositārāma)。那时，一位裸行顺命外道的居士弟子前往具寿阿难所在之处；抵达后，礼敬具寿阿难，然后坐于一旁。坐于一旁后，那位裸行顺命外道的居士弟子对具寿阿难如此说道：

‘‘เกสํ โน, ภนฺเต อานนฺท, ธมฺโม สฺวากฺขาโต? เก โลเก สุปฺปฏิปนฺนา? เก โลเก สุกตา’’ติ ? ‘‘เตน หิ, คหปติ, ตญฺเญเวตฺถ ปฏิปุจฺฉิสฺสามิ, ยถา เต ขเมยฺย ตถา นํ พฺยากเรยฺยาสิ. ตํ กึ มญฺญสิ, คหปติ, เย ราคสฺส ปหานาย ธมฺมํ เทเสนฺติ, โทสสฺส ปหานาย ธมฺมํ เทเสนฺติ, โมหสฺส ปหานาย ธมฺมํ เทเสนฺติ, เตสํ ธมฺโม สฺวากฺขาโต โน วา? กถํ วา เต เอตฺถ โหตี’’ติ? ‘‘เย, ภนฺเต, ราคสฺส ปหานาย ธมฺมํ เทเสนฺติ, โทสสฺส ปหานาย ธมฺมํ เทเสนฺติ, โมหสฺส ปหานาย ธมฺมํ เทเสนฺติ, เตสํ ธมฺโม สฺวากฺขาโต. เอวํ เม เอตฺถ โหตี’’ติ.

“尊者阿难，谁的法是善说的？世间谁是善行道的？世间谁是善行者？”“既然如此，居士，我将就此反问你，你认为如何便如何回答。居士，你意下如何？那些为断除贪欲而说法、为断除瞋恚而说法、为断除愚痴而说法的人，他们的法是善说的，还是非善说的？你对此有何看法？”“尊者，那些为断除贪欲而说法、为断除瞋恚而说法、为断除愚痴而说法的人，他们的法是善说的。我对此如是认为。”

‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, คหปติ, เย ราคสฺส ปหานาย ปฏิปนฺนา, โทสสฺส ปหานาย ปฏิปนฺนา, โมหสฺส ปหานาย ปฏิปนฺนา, เต โลเก สุปฺปฏิปนฺนา [Pg.219] โน วา? กถํ วา เต เอตฺถ โหตี’’ติ? ‘‘เย, ภนฺเต, ราคสฺส ปหานาย ปฏิปนฺนา, โทสสฺส ปหานาย ปฏิปนฺนา, โมหสฺส ปหานาย ปฏิปนฺนา, เต โลเก สุปฺปฏิปนฺนา. เอวํ เม เอตฺถ โหตี’’ติ.

“居士，你意下如何？那些为断除贪而行道、为断除瞋而行道、为断除痴而行道的人，他们在世间是善行道者，还是非善行道者？你对此有何看法？”“尊者，那些为断除贪而行道、为断除瞋而行道、为断除痴而行道的人，他们在世间是善行道者。我对此如是认为。”

‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, คหปติ, เยสํ ราโค ปหีโน อุจฺฉินฺนมูโล ตาลาวตฺถุกโต อนภาวํกโต อายตึ อนุปฺปาทธมฺโม, เยสํ โทโส ปหีโน อุจฺฉินฺนมูโล ตาลาวตฺถุกโต อนภาวงฺกโต อายตึ อนุปฺปาทธมฺโม, เยสํ โมโห ปหีโน อุจฺฉินฺนมูโล ตาลาวตฺถุกโต อนภาวํกโต อายตึ อนุปฺปาทธมฺโม, เต โลเก สุกตา โน วา? กถํ วา เต เอตฺถ โหตี’’ติ? ‘‘เยสํ, ภนฺเต, ราโค ปหีโน อุจฺฉินฺนมูโล ตาลาวตฺถุกโต อนภาวํกโต อายตึ อนุปฺปาทธมฺโม, เยสํ โทโส ปหีโน…เป… เยสํ โมโห ปหีโน อุจฺฉินฺนมูโล ตาลาวตฺถุกโต อนภาวํกโต อายตึ อนุปฺปาทธมฺโม, เต โลเก สุกตา. เอวํ เม เอตฺถ โหตี’’ติ.

“居士，你意下如何？那些贪已断、根已绝、如截顶多罗树、已成无有、于未来成不生法的人；那些瞋已断……乃至……那些痴已断、根已绝、如截顶多罗树、已成无有、于未来成不生法的人，他们在世间是善作者，还是非善作者？你对此有何看法？”“尊者，那些贪已断、根已绝、如截顶多罗树、已成无有、于未来成不生法的人；那些瞋已断……乃至……那些痴已断、根已绝、如截顶多罗树、已成无有、于未来成不生法的人，他们在世间是善作者。我对此如是认为。”

‘‘อิติ โข, คหปติ, ตยาเวตํ พฺยากตํ – ‘เย, ภนฺเต, ราคสฺส ปหานาย ธมฺมํ เทเสนฺติ, โทสสฺส ปหานาย ธมฺมํ เทเสนฺติ, โมหสฺส ปหานาย ธมฺมํ เทเสนฺติ, เตสํ ธมฺโม สฺวากฺขาโต’ติ. ตยาเวตํ พฺยากตํ – ‘เย, ภนฺเต, ราคสฺส ปหานาย ปฏิปนฺนา, โทสสฺส ปหานาย ปฏิปนฺนา, โมหสฺส ปหานาย ปฏิปนฺนา, เต โลเก สุปฺปฏิปนฺนา’ติ. ตยาเวตํ พฺยากตํ – ‘เยสํ, ภนฺเต, ราโค ปหีโน อุจฺฉินฺนมูโล ตาลาวตฺถุกโต อนภาวงฺกโต อายตึ อนุปฺปาทธมฺโม, เยสํ โทโส ปหีโน…เป… เยสํ โมโห ปหีโน อุจฺฉินฺนมูโล ตาลาวตฺถุกโต อนภาวงฺกโต อายตึ อนุปฺปาทธมฺโม, เต โลเก สุกตา’’’ติ.

“居士，你已如此回答：‘尊者，那些为断除贪而说法、为断除瞋而说法、为断除痴而说法的人，他们的法是善说的。’你已如此回答：‘尊者，那些为断除贪而行道、为断除瞋而行道、为断除痴而行道的人，他们在世间是善行道者。’你已如此回答：‘尊者，那些贪已断、根已绝、如截顶多罗树、已成无有、于未来成不生法的人；那些瞋已断……乃至……那些痴已断、根已绝、如截顶多罗树、已成无有、于未来成不生法的人，他们在世间是善作者。’”

‘‘อจฺฉริยํ, ภนฺเต, อพฺภุตํ, ภนฺเต! น เจว นาม สธมฺมุกฺกํสนา ภวิสฺสติ, น จ ปรธมฺมาปสาทนา. อายตเนว ธมฺมเทสนา, อตฺโถ จ วุตฺโต, อตฺตา จ อนุปนีโต. ตุมฺเห, ภนฺเต อานนฺท, ราคสฺส ปหานาย ธมฺมํ เทเสถ, โทสสฺส…เป… โมหสฺส ปหนาย ธมฺมํ เทเสถ. ตุมฺหากํ, ภนฺเต อานนฺท, ธมฺโม สฺวากฺขาโต. ตุมฺเห, ภนฺเต อานนฺท, ราคสฺส ปหานาย [Pg.220] ปฏิปนฺนา, โทสสฺส…เป… โมหสฺส ปหานาย ปฏิปนฺนา. ตุมฺเห, ภนฺเต, โลเก สุปฺปฏิปนฺนา. ตุมฺหากํ, ภนฺเต อานนฺท, ราโค ปหีโน อุจฺฉินฺนมูโล ตาลาวตฺถุกโต อนภาวงฺกโต อายตึ อนุปฺปาทธมฺโม, ตุมฺหากํ โทโส ปหีโน…เป… ตุมฺหากํ โมโห ปหีโน อุจฺฉินฺนมูโล ตาลาวตฺถุกโต อนภาวงฺกโต อายตึ อนุปฺปาทธมฺโม. ตุมฺเห โลเก สุกตา.

“稀有，尊者！未曾有，尊者！实无称扬自法，亦无贬抑他法。仅于应理处说法，义理亦已被说，而自身亦未被称扬。尊者阿难，您为断除贪而说法，为断除瞋……为断除痴而说法。尊者阿难，您的法是善说的。尊者阿难，您为断除贪而行道，为断除瞋……为断除痴而行道。尊者，您于世间是善行道者。尊者阿难，您的贪已被断，根已被截，如多罗树之截顶，已令其不复存在，于未来为不生之法；您的瞋已被断……您的痴已被断，根已被截，如多罗树之截顶，已令其不复存在，于未来为不生之法。您于世间已善为。”

‘‘อภิกฺกนฺตํ, ภนฺเต, อภิกฺกนฺตํ, ภนฺเต! เสยฺยถาปิ, ภนฺเต, นิกฺกุชฺชิตํ วา อุกฺกุชฺเชยฺย, ปฏิจฺฉนฺนํ วา วิวเรยฺย, มูฬฺหสฺส วา มคฺคํ อาจิกฺเขยฺย, อนฺธกาเร วา เตลปชฺโชตํ ธาเรยฺย – ‘จกฺขุมนฺโต รูปานิ ทกฺขนฺตี’ติ; เอวเมวํ อยฺเยน อานนฺเทน อเนกปริยาเยน ธมฺโม ปกาสิโต. เอสาหํ, ภนฺเต อานนฺท, ตํ ภควนฺตํ สรณํ คจฺฉามิ ธมฺมญฺจ ภิกฺขุสงฺฆญฺจ. อุปาสกํ มํ อยฺโย อานนฺโท ธาเรตุ, อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คต’’นฺติ. ทุติยํ.

“殊胜，尊者！殊胜，尊者！尊者，譬如扶正倒置之物，揭开覆盖之物，为迷路者指示道路，或于暗处持油灯，心想：‘有眼者将见诸色。’正是这样，尊者阿难以种种方式阐明了法。尊者阿难，我归依那位世尊、法与比丘僧团。愿尊者阿难忆持我为优婆塞，从今日起，终生归依。”第二经。

๓. มหานามสกฺกสุตฺตํ

3. 摩诃男释迦经

๗๔. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สกฺเกสุ วิหรติ กปิลวตฺถุสฺมึ นิคฺโรธาราเม. เตน โข ปน สมเยน ภควา คิลานาวุฏฺฐิโต โหติ อจิรวุฏฺฐิโต เคลญฺญา. อถ โข มหานาโม สกฺโก เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข มหานาโม สกฺโก ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ทีฆรตฺตาหํ, ภนฺเต, ภควตา เอวํ ธมฺมํ เทสิตํ อาชานามิ – ‘สมาหิตสฺส ญาณํ, โน อสมาหิตสฺสา’ติ. สมาธิ นุ โข, ภนฺเต, ปุพฺเพ, ปจฺฉา ญาณํ; อุทาหุ ญาณํ ปุพฺเพ, ปจฺฉา สมาธี’’ติ? อถ โข อายสฺมโต อานนฺทสฺส เอตทโหสิ – ‘‘ภควา โข คิลานวุฏฺฐิโต อจิรวุฏฺฐิโต เคลญฺญา. อยญฺจ มหานาโม สกฺโก ภควนฺตํ อติคมฺภีรํ ปญฺหํ ปุจฺฉติ. ยํนูนาหํ มหานามํ สกฺกํ เอกมนฺตํ อปเนตฺวา ธมฺมํ เทเสยฺย’’นฺติ.

74. 如是我闻：一时，世尊住在释迦国迦毗罗卫的尼拘律园。那时，世尊刚从病中起来，痊愈不久。于是，释迦族摩诃男前往世尊之处；到了之后，顶礼世尊，坐于一旁。坐于一旁的释迦族摩诃男对世尊说：“尊者，我长久以来了知世尊所说的法：‘有定者有智，无定者无智。’尊者，是定在前，智在后呢？还是智在前，定在后呢？”这时，具寿阿难心想：“世尊刚从病中起来，痊愈不久。而这位释迦族摩诃男却向世尊提出如此深奥的问题。不如我将释迦族摩诃男带到一旁，为他说法吧。”

อถ โข อายสฺมา อานนฺโท มหานามํ สกฺกํ พาหายํ คเหตฺวา เอกมนฺตํ อปเนตฺวา มหานามํ สกฺกํ เอตทโวจ – ‘‘เสขมฺปิ โข, มหานาม, สีลํ วุตฺตํ ภควตา, อเสขมฺปิ สีลํ วุตฺตํ ภควตา; เสโขปิ สมาธิ วุตฺโต ภควตา, อเสโขปิ สมาธิ วุตฺโต ภควตา; เสขาปิ ปญฺญา วุตฺตา ภควตา, อเสขาปิ ปญฺญา วุตฺตา ภควตา. กตมญฺจ, มหานาม[Pg.221], เสขํ สีลํ? อิธ, มหานาม, ภิกฺขุ สีลวา โหติ ปาติโมกฺขสํวรสํวุโต วิหรติ…เป… สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ. อิทํ วุจฺจติ, มหานาม, เสขํ สีลํ’’.

于是，具寿阿难挽着释迦族摩诃男的手臂，将他带到一旁，对释迦族摩诃男说：“摩诃男，世尊说过有学之戒，也说过无学之戒；世尊说过有学之定，也说过无学之定；世尊说过有学之慧，也说过无学之慧。摩诃男，什么是有学之戒呢？摩诃男，在此，比丘具足戒行，安住于波罗提木叉律仪的防护……于诸学处中受持而学。摩诃男，这被称为有学之戒。”

‘‘กตโม จ, มหานาม, เสโข สมาธิ? อิธ, มหานาม, ภิกฺขุ วิวิจฺเจว กาเมหิ…เป… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ วุจฺจติ, มหานาม, เสโข สมาธิ.

“摩诃男，什么是有学之定呢？摩诃男，在此，比丘远离诸欲……进入并安住于第四禅。摩诃男，这被称为有学之定。”

‘‘กตมา จ, มหานาม, เสขา ปญฺญา? อิธ, มหานาม, ภิกฺขุ อิทํ ทุกฺขนฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ…เป… อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทาติ ยถาภูตํ ปชานาติ. อยํ วุจฺจติ, มหานาม, เสขา ปญฺญา.

“摩诃男，什么是有学慧？摩诃男，于此，比丘如实了知‘此是苦’……如实了知‘此是导向苦灭之道’。摩诃男，此被称为有学慧。”

‘‘ส โข โส, มหานาม, อริยสาวโก เอวํ สีลสมฺปนฺโน เอวํ สมาธิสมฺปนฺโน เอวํ ปญฺญาสมฺปนฺโน อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. เอวํ โข, มหานาม, เสขมฺปิ สีลํ วุตฺตํ ภควตา, อเสขมฺปิ สีลํ วุตฺตํ ภควตา; เสโขปิ สมาธิ วุตฺโต ภควตา, อเสโขปิ สมาธิ วุตฺโต ภควตา; เสขาปิ ปญฺญา วุตฺตา ภควตา, อเสขาปิ ปญฺญา วุตฺตา ภควตา’’ติ. ตติยํ.

“摩诃男，彼圣弟子如是具足戒、具足定、具足慧，因诸漏已尽，于现法中亲自证知、作证、具足而安住于无漏之心解脱、慧解脱。摩诃男，世尊已说有学戒，亦已说无学戒；已说有学定，亦已说无学定；已说有学慧，亦已说无学慧。”第三经。

๔. นิคณฺฐสุตฺตํ

4. 尼乾陀经

๗๕. เอกํ สมยํ อายสฺมา อานนฺโท เวสาลิยํ วิหรติ มหาวเน กูฏาคารสาลายํ. อถ โข อภโย จ ลิจฺฉวิ ปณฺฑิตกุมารโก จ ลิจฺฉวิ เยนายสฺมา อานนฺโท เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อภโย ลิจฺฉวิ อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ เอตทโวจ – ‘‘นิคณฺโฐ, ภนฺเต, นาฏปุตฺโต สพฺพญฺญู สพฺพทสฺสาวี อปริเสสํ ญาณทสฺสนํ ปฏิชานาติ – ‘จรโต จ เม ติฏฺฐโต จ สุตฺตสฺส จ ชาครสฺส จ สตตํ สมิตํ ญาณทสฺสนํ ปจฺจุปฏฺฐิต’นฺติ. โส ปุราณานํ กมฺมานํ ตปสา พฺยนฺตีภาวํ ปญฺญเปติ นวานํ กมฺมานํ อกรณา เสตุฆาตํ. อิติ กมฺมกฺขยา ทุกฺขกฺขโย, ทุกฺขกฺขยา เวทนากฺขโย, เวทนากฺขยา สพฺพํ ทุกฺขํ นิชฺชิณฺณํ ภวิสฺสติ – เอวเมติสฺสา สนฺทิฏฺฐิกาย นิชฺชราย [Pg.222] วิสุทฺธิยา สมติกฺกโม โหติ. อิธ, ภนฺเต, ภควา กิมาหา’’ติ?

75. 一时，具寿阿难住于毗舍离大林中的重阁讲堂。尔时，离车人阿婆耶与离车人班迪达童子往诣具寿阿难，顶礼后，坐于一面。坐于一面的离车人阿婆耶对具寿阿难说：“尊者，尼乾陀·若提子自称是全知全见者，宣称拥有无遗的知见，说：‘我无论行走、站立、睡眠或觉醒，知见都恒常、持续地现前。’他宣说以苦行灭尽旧业，以不造新业而断绝其因。如是，由业尽而有苦尽，由苦尽而有受尽，由受尽而一切苦将得以灭尽。如是，以此现见之磨尽与清净，而有超越。尊者，于此，世尊如何说？”

‘‘ติสฺโส โข อิมา, อภย, นิชฺชรา วิสุทฺธิโย เตน ภควตา ชานตา ปสฺสตา อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน สมฺมทกฺขาตา สตฺตานํ วิสุทฺธิยา โสกปริเทวานํ สมติกฺกมาย ทุกฺขโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมาย ญายสฺส อธิคมาย นิพฺพานสฺส สจฺฉิกิริยาย. กตมา ติสฺโส? อิธ, อภย, ภิกฺขุ สีลวา โหติ…เป… สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ. โส นวญฺจ กมฺมํ น กโรติ, ปุราณญฺจ กมฺมํ ผุสฺส ผุสฺส พฺยนฺตีกโรติ. สนฺทิฏฺฐิกา นิชฺชรา อกาลิกา เอหิปสฺสิกา โอปเนยฺยิกา ปจฺจตฺตํ เวทิตพฺพา วิญฺญูหีติ.

“阿婆耶，有此三种能消尽烦恼的清净法，为那位知者、见者、阿罗汉、正等觉者世尊所善说，为了众生的清净，为了超越愁、悲，为了灭除苦、忧，为了证得正道，为了现证涅槃。是哪三种呢？阿婆耶，于此，比丘具足戒……于诸学处受持而学。他不造作新业，并经由屡屡触受而使旧业终结。此消尽法是现见的、无时的、来见的、导向的、智者们当于内自证的。”

‘‘ส โข โส, อภย, ภิกฺขุ เอวํ สีลสมฺปนฺโน วิวิจฺเจว กาเมหิ วิวิจฺจ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ สวิตกฺกํ สวิจารํ วิเวกชํ ปีติสุขํ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา อชฺฌตฺตํ สมฺปสาทนํ เจตโส เอโกทิภาวํ อวิตกฺกํ อวิจารํ สมาธิชํ ปีติสุขํ ทุติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. ปีติยา จ วิราคา อุเปกฺขโก จ วิหรติ สโต จ สมฺปชาโน, สุขญฺจ กาเยน ปฏิสํเวเทติ ยํ ตํ อริยา อาจิกฺขนฺติ – ‘อุเปกฺขโก สติมา สุขวิหารี’ติ ตติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. สุขสฺส จ ปหานา ทุกฺขสฺส จ ปหานา, ปุพฺเพว โสมนสฺสโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมา อทุกฺขมสุขํ อุเปกฺขาสติปาริสุทฺธึ จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส นวญฺจ กมฺมํ น กโรติ, ปุราณญฺจ กมฺมํ ผุสฺส ผุสฺส พฺยนฺตีกโรติ. สนฺทิฏฺฐิกา นิชฺชรา อกาลิกา เอหิปสฺสิกา โอปเนยฺยิกา ปจฺจตฺตํ เวทิตพฺพา วิญฺญูหีติ.

“阿婆耶，那位比丘如此具足戒，远离诸欲，远离不善法，有寻有伺，从远离而生喜乐，成就初禅而住。寻与伺平息，内里清净，心达一境，无寻无伺，从定而生喜乐，成就第二禅而住。又因离喜而住于舍，具念、正知，身受乐，此即圣者所宣说的‘舍、念、乐住’，成就第三禅而住。又因断乐、断苦，先前喜、忧皆已灭没，不苦不乐，舍念清净，成就第四禅而住。他不造作新业，并经由屡屡触受而使旧业终结。此消尽法是现见的、无时的、来见的、导向的、智者们当于内自证的。”

‘‘ส โข โส, อภย, ภิกฺขุ เอวํ สมาธิสมฺปนฺโน อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส นวญฺจ กมฺมํ น กโรติ, ปุราณญฺจ กมฺมํ ผุสฺส ผุสฺส พฺยนฺตีกโรติ. สนฺทิฏฺฐิกา นิชฺชรา อกาลิกา เอหิปสฺสิกา โอปเนยฺยิกา ปจฺจตฺตํ เวทิตพฺพา วิญฺญูหีติ. อิมา โข, อภย, ติสฺโส นิชฺชรา วิสุทฺธิโย เตน ภควตา ชานตา ปสฺสตา อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน สมฺมทกฺขาตา สตฺตานํ วิสุทฺธิยา โสกปริเทวานํ สมติกฺกมาย ทุกฺขโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมาย ญายสฺส อธิคมาย นิพฺพานสฺส สจฺฉิกิริยายา’’ติ.

“阿跋耶，彼比丘如是具足三摩地，由诸漏已尽，于现法中，以胜智亲自作证，具足无漏心解脱、慧解脱而住。彼不造新业，并经由不断感受而灭尽旧业。此衰败是现法可见、无时、来观、导向、智者们可各自证知的。阿跋耶，此三衰败清净，乃由彼知者、见者、阿罗汉、正等觉之世尊，为诸有情之清净，为超越愁、悲，为灭尽苦、忧，为证得道智，为作证涅槃而善说。”

เอวํ วุตฺเต ปณฺฑิตกุมารโก ลิจฺฉวิ อภยํ ลิจฺฉวึ เอตทโวจ – ‘‘กึ ปน ตฺวํ, สมฺม อภย, อายสฺมโต อานนฺทสฺส สุภาสิตํ สุภาสิตโต นาพฺภนุโมทสี’’ติ? ‘‘กฺยาหํ, สมฺม ปณฺฑิตกุมารก, อายสฺมโต อานนฺทสฺส สุภาสิตํ สุภาสิตโต นาพฺภนุโมทิสฺสามิ! มุทฺธาปิ ตสฺส วิปเตยฺย โย อายสฺมโต อานนฺทสฺส สุภาสิตํ สุภาสิตโต นาพฺภนุโมเทยฺยา’’ติ. จตุตฺถํ.

如是说后，离车人智童子对离车人阿跋耶说：“阿跋耶朋友，您为何不随喜赞叹具寿阿难的善说为善说呢？”“智童子朋友，我怎会不随喜赞叹具寿阿难的善说为善说呢！任何人若不随喜赞叹具寿阿难的善说为善说，他的头颅就该碎裂。”第四。

๕. นิเวสกสุตฺตํ

5. 分派者经

๗๖. อถ [Pg.223] โข อายสฺมา อานนฺโท เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ ภควา เอตทโวจ –

76. 那时，具寿阿难前往世尊所在之处，到达后，顶礼世尊，然后坐于一旁。世尊对坐于一旁的具寿阿难说道：

‘‘เย, อานนฺท, อนุกมฺเปยฺยาถ เย จ โสตพฺพํ มญฺเญยฺยุํ มิตฺตา วา อมจฺจา วา ญาตี วา สาโลหิตา วา เต โว, อานนฺท, ตีสุ ฐาเนสุ สมาทเปตพฺพา นิเวเสตพฺพา ปติฏฺฐาเปตพฺพา. กตเมสุ ตีสุ? พุทฺเธ อเวจฺจปฺปสาเท สมาทเปตพฺพา นิเวเสตพฺพา ปติฏฺฐาเปตพฺพา – ‘อิติปิ โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ; สตฺถา เทวมนุสฺสานํ, พุทฺโธ ภควา’ติ, ธมฺเม อเวจฺจปฺปสาเท สมาทเปตพฺพา นิเวเสตพฺพา ปติฏฺฐาเปตพฺพา – ‘สฺวากฺขาโต ภควตา ธมฺโม สนฺทิฏฺฐิโก อกาลิโก เอหิปสฺสิโก โอปเนยฺยิโก ปจฺจตฺตํ เวทิตพฺโพ วิญฺญูหี’ติ, สงฺเฆ อเวจฺจปฺปสาเท สมาทเปตพฺพา นิเวเสตพฺพา ปติฏฺฐาเปตพฺพา – ‘สุปฺปฏิปนฺโน ภควโต สาวกสงฺโฆ อุชุปฺปฏิปนฺโน ภควโต สาวกสงฺโฆ ญายปฺปฏิปนฺโน ภควโต สาวกสงฺโฆ สามีจิปฺปฏิปนฺโน ภควโต สาวกสงฺโฆ, ยทิทํ จตฺตาริ ปุริสยุคานิ อฏฺฐ ปุริสปุคฺคลา เอส ภควโต สาวกสงฺโฆ อาหุเนยฺโย ปาหุเนยฺโย ทกฺขิเณยฺโย อญฺชลิกรณีโย อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสา’’’ติ.

“阿难，对于你们所应怜悯，且认为会听从的朋友、伙伴、姻亲或血亲，阿难，你们应当在这三处劝导他们、引导他们、安立他们。是哪三处呢？应当劝导、引导、安立他们，使其于佛有不坏净信：‘彼世尊是阿罗汉、正等觉、明行足、善逝、世间解、无上士、调御丈夫、天人师、佛、世尊。’应当劝导、引导、安立他们，使其于法有不坏净信：‘法乃世尊所善说，是自见的、无时的、来见的、导向的、智者们各自当证知的。’应当劝导、引导、安立他们，使其于僧有不坏净信：‘世尊的弟子僧团是善行道者、正直行道者、如理行道者、正当行道者，即四双八辈者。此世尊的弟子僧团是应供养者、应款待者、应布施者、应合掌者，是世间无上的福田。’”

‘‘สิยา, อานนฺท, จตุนฺนํ มหาภูตานํ อญฺญถตฺตํ – ปถวีธาตุยา อาโปธาตุยา เตโชธาตุยา วาโยธาตุยา, น ตฺเวว พุทฺเธ อเวจฺจปฺปสาเทน สมนฺนาคตสฺส อริยสาวกสฺส สิยา อญฺญถตฺตํ ตตฺริทํ อญฺญถตฺตํ. โส วตานนฺท, พุทฺเธ อเวจฺจปฺปสาเทน สมนฺนาคโต อริยสาวโก นิรยํ วา ติรจฺฉานโยนึ วา เปตฺติวิสยํ วา อุปปชฺชิสฺสตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ.

“阿难，四大或有变异——即地界、水界、火界、风界，但具足于佛不坏净的圣弟子，其净信绝无变异。阿难，谓具足于佛不坏净的圣弟子会堕入地狱、畜生胎或饿鬼界，无有是处。”

‘‘สิยา, อานนฺท, จตุนฺนํ มหาภูตานํ อญฺญถตฺตํ – ปถวีธาตุยา อาโปธาตุยา เตโชธาตุยา วาโยธาตุยา, น ตฺเวว ธมฺเม…เป… น ตฺเวว สงฺเฆ อเวจฺจปฺปสาเทน สมนฺนาคตสฺส อริยสาวกสฺส สิยา อญฺญถตฺตํ ตตฺริทํ อญฺญถตฺตํ. โส วตานนฺท, สงฺเฆ อเวจฺจปฺปสาเทน สมนฺนาคโต [Pg.224] อริยสาวโก นิรยํ วา ติรจฺฉานโยนึ วา เปตฺติวิสยํ วา อุปปชฺชิสฺสตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ.

“阿难，四大种或有变异——即地界、水界、火界、风界，然而于法……乃至……于僧伽具足不坏净信的圣弟子，则绝无变异。阿难，那位具足对僧伽不坏净信的圣弟子，会投生于地狱、畜生趣或饿鬼界，此事无有是处。”

‘‘เย, อานนฺท, อนุกมฺเปยฺยาถ เย จ โสตพฺพํ มญฺเญยฺยุํ มิตฺตา วา อมจฺจา วา ญาตี วา สาโลหิตา วา เต โว, อานนฺท, อิเมสุ ตีสุ ฐาเนสุ สมาทเปตพฺพา นิเวเสตพฺพา ปติฏฺฐาเปตพฺพา’’ติ. ปญฺจมํ.

“阿难，你们所应怜悯的，以及会认为应听从的朋友、同僚、亲戚或血亲，阿难，你们应劝导他们，引导他们，使他们安立于此三处。”第五。

๖. ปฐมภวสุตฺตํ

6. 初有经

๗๗. อถ โข อายสฺมา อานนฺโท เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ภโว, ภโวติ, ภนฺเต, วุจฺจติ. กิตฺตาวตา นุ โข, ภนฺเต, ภโว โหตี’’ติ?

77. 尔时，具寿阿难前往世尊之处；抵达后，顶礼世尊，坐于一旁。坐于一旁的具寿阿难对世尊说：“世尊，常言‘有’、‘有’。世尊，此‘有’以何而有？”

‘‘กามธาตุเวปกฺกญฺจ, อานนฺท, กมฺมํ นาภวิสฺส, อปิ นุ โข กามภโว ปญฺญาเยถา’’ติ? ‘‘โน เหตํ, ภนฺเต’’. ‘‘อิติ โข, อานนฺท, กมฺมํ เขตฺตํ, วิญฺญาณํ พีชํ, ตณฺหา สฺเนโห. อวิชฺชานีวรณานํ สตฺตานํ ตณฺหาสํโยชนานํ หีนาย ธาตุยา วิญฺญาณํ ปติฏฺฐิตํ เอวํ อายตึ ปุนพฺภวาภินิพฺพตฺติ โหติ. ( )

“阿难，若无欲界异熟业，欲有还会显现吗？”“不也，世尊。”“阿难，如是，业为田，识为种，爱为润泽。于无明所覆、爱结所系之有情，其识安立于下劣界。如是，于未来有再有之新生。”

‘‘รูปธาตุเวปกฺกญฺจ, อานนฺท, กมฺมํ นาภวิสฺส, อปิ นุ โข รูปภโว ปญฺญาเยถา’’ติ? ‘‘โน เหตํ, ภนฺเต’’. ‘‘อิติ โข อานนฺท, กมฺมํ เขตฺตํ, วิญฺญาณํ พีชํ, ตณฺหา สฺเนโห. อวิชฺชานีวรณานํ สตฺตานํ ตณฺหาสํโยชนานํ มชฺฌิมาย ธาตุยา วิญฺญาณํ ปติฏฺฐิตํ เอวํ อายตึ ปุนพฺภวาภินิพฺพตฺติ โหติ. ( )

“阿难，若无色界异熟业，色有还会显现吗？”“不也，世尊。”“阿难，如是，业为田，识为种，爱为润泽。于无明所覆、爱结所系之有情，其识安立于中界。如是，于未来有再有之新生。”

‘‘อรูปธาตุเวปกฺกญฺจ, อานนฺท, กมฺมํ นาภวิสฺส, อปิ นุ โข อรูปภโว ปญฺญาเยถา’’ติ? ‘‘โน เหตํ, ภนฺเต’’. ‘‘อิติ โข, อานนฺท, กมฺมํ เขตฺตํ, วิญฺญาณํ พีชํ, ตณฺหา สฺเนโห. อวิชฺชานีวรณานํ สตฺตานํ ตณฺหาสํโยชนานํ ปณีตาย ธาตุยา วิญฺญาณํ ปติฏฺฐิตํ เอวํ อายตึ ปุนพฺภวาภินิพฺพตฺติ โหติ. เอวํ โข, อานนฺท, ภโว โหตี’’ติ. ฉฏฺฐํ.

“阿难，若无能于无色界成熟之业，无色有还会被识知吗？”“不会，世尊。”“阿难，如是，业为田，识为种，渴爱为润。为无明所障、为渴爱所结之有情，其识安住于殊胜界，如是于未来有再生。阿难，如是，‘有’便发生。”第六。

๗. ทุติยภวสุตฺตํ

7. 第二有经

๗๘. อถ [Pg.225] โข อายสฺมา อานนฺโท เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ…เป… อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ภโว, ภโวติ, ภนฺเต, วุจฺจติ. กิตฺตาวตา นุ โข, ภนฺเต, ภโว โหตี’’ติ?

78. 那时，具寿阿难去到世尊那里……具寿阿难对世尊说：“世尊，人们说‘有’、‘有’。世尊，在何等程度上才有‘有’呢？”

‘‘กามธาตุเวปกฺกญฺจ, อานนฺท, กมฺมํ นาภวิสฺส, อปิ นุ โข กามภโว ปญฺญาเยถา’’ติ? ‘‘โน เหตํ ภนฺเต’’. ‘‘อิติ โข, อานนฺท, กมฺมํ เขตฺตํ, วิญฺญาณํ พีชํ, ตณฺหา สฺเนโห. อวิชฺชานีวรณานํ สตฺตานํ ตณฺหาสํโยชนานํ หีนาย ธาตุยา เจตนา ปติฏฺฐิตา ปตฺถนา ปติฏฺฐิตา เอวํ อายตึ ปุนพฺภวาภินิพฺพตฺติ โหติ’’.

“阿难，若无能于欲界成熟之业，欲有还会被识知吗？”“不会，世尊。”“阿难，如是，业为田，识为种，渴爱为润。为无明所障、为渴爱所结之有情，其思与求皆安住于下劣界，如是于未来有再生。”

‘‘รูปธาตุเวปกฺกญฺจ, อานนฺท, กมฺมํ นาภวิสฺส, อปิ นุ โข รูปภโว ปญฺญาเยถา’’ติ? ‘‘โน เหตํ, ภนฺเต’’. ‘‘อิติ โข, อานนฺท, กมฺมํ เขตฺตํ, วิญฺญาณํ พีชํ, ตณฺหา สฺเนโห. อวิชฺชานีวรณานํ สตฺตานํ ตณฺหาสํโยชนานํ มชฺฌิมาย ธาตุยา เจตนา ปติฏฺฐิตา ปตฺถนา ปติฏฺฐิตา เอวํ อายตึ ปุนพฺภวาภินิพฺพตฺติ โหติ’’.

“阿难，若无能于色界成熟之业，色有还会被识知吗？”“不会，世尊。”“阿难，如是，业为田，识为种，渴爱为润。为无明所障、为渴爱所结之有情，其思与求皆安住于中界，如是于未来有再生。”

‘‘อรูปธาตุเวปกฺกญฺจ, อานนฺท, กมฺมํ นาภวิสฺส, อปิ นุ โข อรูปภโว ปญฺญาเยถา’’ติ? ‘‘โน เหตํ, ภนฺเต’’. ‘‘อิติ โข, อานนฺท, กมฺมํ เขตฺตํ, วิญฺญาณํ พีชํ, ตณฺหา สฺเนโห. อวิชฺชานีวรณานํ สตฺตานํ ตณฺหาสํโยชนานํ ปณีตาย ธาตุยา เจตนา ปติฏฺฐิตา ปตฺถนา ปติฏฺฐิตา เอวํ อายตึ ปุนพฺภวาภินิพฺพตฺติ โหติ. เอวํ โข, อานนฺท, ภโว โหตี’’ติ. สตฺตมํ.

“阿难，如果没有能于无色界成熟之业，无色有还会显现吗？”“不会，世尊。”“阿难，正是这样，业是田，识是种子，爱是滋润。于无明所覆、爱结所缚的众生，其思与愿皆安立于胜妙界，如是未来便有后有之新生。阿难，有就是这样产生的。”第七。

๘. สีลพฺพตสุตฺตํ

8. 戒禁经

๗๙. อถ โข อายสฺมา อานนฺโท เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ ภควา เอตทโวจ – ‘‘สพฺพํ นุ โข, อานนฺท, สีลพฺพตํ ชีวิตํ พฺรหฺมจริยํ อุปฏฺฐานสารํ สผล’’นฺติ? ‘‘น ขฺเวตฺถ, ภนฺเต, เอกํเสนา’’ติ. ‘‘เตน หานนฺท, วิภชสฺสู’’ติ.

79. 那时，具寿阿难前往世尊那里，抵达后，向世尊行礼，然后坐于一旁。世尊对坐于一旁的具寿阿难说：“阿难，所有戒禁、苦行、梵行、以奉行为要，都是有结果的吗？”“世尊，对此不可一概而论。”“那么，阿难，你应当加以分别说明。”

‘‘ยญฺหิสฺส, ภนฺเต, สีลพฺพตํ ชีวิตํ พฺรหฺมจริยํ อุปฏฺฐานสารํ เสวโต อกุสลา ธมฺมา อภิวฑฺฒนฺติ กุสลา ธมฺมา ปริหายนฺติ, เอวรูปํ สีลพฺพตํ ชีวิตํ [Pg.226] พฺรหฺมจริยํ อุปฏฺฐานสารํ อผลํ. ยญฺจ ขฺวาสฺส, ภนฺเต, สีลพฺพตํ ชีวิตํ พฺรหฺมจริยํ อุปฏฺฐานสารํ เสวโต อกุสลา ธมฺมา ปริหายนฺติ, กุสลา ธมฺมา อภิวฑฺฒนฺติ, เอวรูปํ สีลพฺพตํ ชีวิตํ พฺรหฺมจริยํ อุปฏฺฐานสารํ สผล’’นฺติ. อิทมโวจ อายสฺมา อานนฺโท; สมนุญฺโญ สตฺถา อโหสิ.

“世尊，若修习某种戒禁、苦行、梵行、以奉行为要，令不善法增长，善法减损，则此等戒禁、苦行、梵行、以奉行为要，即是无果的。世尊，若修习某种戒禁、苦行、梵行、以奉行为要，令不善法减损，善法增长，则此等戒禁、苦行、梵行、以奉行为要，即是有果的。”具寿阿难说了这番话，导师认可了。

อถ โข อายสฺมา อานนฺโท ‘‘สมนุญฺโญ เม สตฺถา’’ติ, อุฏฺฐายาสนา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ปกฺกามิ. อถ โข ภควา อจิรปกฺกนฺเต อายสฺมนฺเต อานนฺเท ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘เสโข, ภิกฺขเว, อานนฺโท; น จ ปนสฺส สุลภรูโป สมสโม ปญฺญายา’’ติ. อฏฺฐมํ.

这时，具寿阿难心想：“导师已认可我”，便从座位起身，向世尊行礼，右绕后离去。具寿阿难离去后不久，世尊对比丘们说道：“诸比丘，阿难仍是有学，然其智慧之相等者，实不易得。”第八。

๙. คนฺธชาตสุตฺตํ

9. 香类经

๘๐. อถ โข อายสฺมา อานนฺโท เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ –

80. 尔时，具寿阿难前往世尊之处。抵达后，顶礼世尊，坐于一旁。坐于一旁的具寿阿难对世尊说：

‘‘ตีณิมานิ, ภนฺเต, คนฺธชาตานิ, เยสํ อนุวาตํเยว คนฺโธ คจฺฉติ, โน ปฏิวาตํ. กตมานิ ตีณิ? มูลคนฺโธ, สารคนฺโธ, ปุปฺผคนฺโธ – อิมานิ โข, ภนฺเต, ตีณิ คนฺธชาตานิ, เยสํ อนุวาตํเยว คนฺโธ คจฺฉติ, โน ปฏิวาตํ. อตฺถิ นุ โข, ภนฺเต, กิญฺจิ คนฺธชาตํ ยสฺส อนุวาตมฺปิ คนฺโธ คจฺฉติ, ปฏิวาตมฺปิ คนฺโธ คจฺฉติ, อนุวาตปฏิวาตมฺปิ คนฺโธ คจฺฉตี’’ติ?

“世尊，有此三种香，其香气仅能顺风飘送，不能逆风。是哪三种呢？根香、心材香、花香。世尊，此即是三种香，其香气仅能顺风飘送，不能逆风。世尊，是否有任何一种香，其香气既能顺风飘送，也能逆风飘送，且能顺风逆风飘送呢？”

‘‘อตฺถานนฺท, กิญฺจิ คนฺธชาตํ ยสฺส อนุวาตมฺปิ คนฺโธ คจฺฉติ, ปฏิวาตมฺปิ คนฺโธ คจฺฉติ, อนุวาตปฏิวาตมฺปิ คนฺโธ คจฺฉตี’’ติ. ‘‘กตมญฺจ ปน, ภนฺเต, คนฺธชาตํ ยสฺส อนุวาตมฺปิ คนฺโธ คจฺฉติ, ปฏิวาตมฺปิ คนฺโธ คจฺฉติ, อนุวาตปฏิวาตมฺปิ คนฺโธ คจฺฉตี’’ติ?

“阿难，确实有这样一种香，其香气既能顺风飘送，也能逆风飘送，且能顺风逆风飘送。”“那么，世尊，是何种香，其香气既能顺风飘送，也能逆风飘送，且能顺风逆风飘送呢？”

‘‘อิธานนฺท, ยสฺมึ คาเม วา นิคเม วา อิตฺถี วา ปุริโส วา พุทฺธํ สรณํ คโต โหติ, ธมฺมํ สรณํ คโต โหติ, สงฺฆํ สรณํ คโต โหติ, ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ, อทินฺนาทานา ปฏิวิรโต โหติ, กาเมสุมิจฺฉาจารา ปฏิวิรโต โหติ, มุสาวาทา ปฏิวิรโต โหติ, สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรโต โหติ[Pg.227], สีลวา โหติ กลฺยาณธมฺโม, วิคตมลมจฺเฉเรน เจตสา อคารํ อชฺฌาวสติ มุตฺตจาโค ปยตปาณิ โวสฺสคฺครโต ยาจโยโค ทานสํวิภาครโต.

“阿难，于此，在任何村庄或市镇，若有女子或男子，皈依佛，皈依法，皈依僧；远离杀生，远离不与取，远离欲邪行，远离虚妄语，远离作为放逸之因的酒与迷醉物；具戒、具善法，以离悭吝之垢的心住于家中，慷慨施舍，手常洁净，喜好舍离，堪于被求，乐于分享布施。

‘‘ตสฺส ทิสาสุ สมณพฺราหฺมณา วณฺณํ ภาสนฺติ – ‘อมุกสฺมึ นาม คาเม วา นิคเม วา อิตฺถี วา ปุริโส วา พุทฺธํ สรณํ คโต โหติ, ธมฺมํ สรณํ คโต โหติ, สงฺฆํ สรณํ คโต โหติ, ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ, อทินฺนาทานา ปฏิวิรโต โหติ, กาเมสุมิจฺฉาจารา ปฏิวิรโต โหติ, มุสาวาทา ปฏิวิรโต โหติ, สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรโต โหติ, สีลวา โหติ กลฺยาณธมฺโม, วิคตมลมจฺเฉเรน เจตสา อคารํ อชฺฌาวสติ มุตฺตจาโค ปยตปาณิ โวสฺสคฺครโต ยาจโยโค ทานสํวิภาครโต’’’ติ.

沙门、婆罗门在各方称赞他：“在某某村庄或市镇，有女子或男子已皈依佛、已皈依法、已皈依僧，远离杀生、远离不与取、远离欲邪行、远离妄语、远离作为放逸之因的酒类。他具戒，有善法，以离悭吝之垢的心住于家中，慷慨施舍，手已清净，乐于舍离，有求必应，乐于分配布施。”

‘‘เทวตาปิสฺส วณฺณํ ภาสนฺติ – ‘อมุกสฺมึ นาม คาเม วา นิคเม วา อิตฺถี วา ปุริโส วา พุทฺธํ สรณํ คโต โหติ, ธมฺมํ สรณํ คโต โหติ, สงฺฆํ สรณํ คโต โหติ, ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ…เป… สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรโต โหติ, สีลวา โหติ กลฺยาณธมฺโม, วิคตมลมจฺเฉเรน เจตสา อคารํ อชฺฌาวสติ มุตฺตจาโค ปยตปาณิ โวสฺสคฺครโต ยาจโยโค ทานสํวิภาครโต’ติ. อิทํ โข ตํ, อานนฺท, คนฺธชาตํ ยสฺส อนุวาตมฺปิ คนฺโธ คจฺฉติ, ปฏิวาตมฺปิ คนฺโธ คจฺฉติ, อนุวาตปฏิวาตมฺปิ คนฺโธ คจฺฉตี’’ติ.

诸天也称赞他：“在某某村庄或市镇，有女子或男子已皈依佛、已皈依法、已皈依僧，远离杀生……乃至……远离作为放逸之因的酒类；他具戒，有善法，以离悭吝之垢的心住于家中，慷慨施舍，手已清净，乐于舍离，有求必应，乐于分配布施。”阿难，这正是那种香，其香气顺风飘，也逆风飘，顺风逆风都能飘散。

‘‘น ปุปฺผคนฺโธ ปฏิวาตเมติ,น จนฺทนํ ตครมลฺลิกา วา;

สตญฺจ คนฺโธ ปฏิวาตเมติ,สพฺพา ทิสา สปฺปุริโส ปวายตี’’ติ. นวมํ;

花香不逆风而行，檀香、多伽罗香、茉莉花香亦不逆风而行；而善人之香逆风而行，善士之香遍及一切方向。第九。

๑๐. จูฬนิกาสุตฺตํ

10. 小尼迦经

๘๑. อถ โข อายสฺมา อานนฺโท เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘สมฺมุขาเมตํ, ภนฺเต, ภควโต [Pg.228] สุตํ สมฺมุขา ปฏิคฺคหิตํ – ‘ภควโต, อานนฺท, สิขิสฺส อภิภู นาม สาวโก พฺรหฺมโลเก ฐิโต สหสฺสิโลกธาตุํ สเรน วิญฺญาเปสี’ติ. ภควา ปน, ภนฺเต, อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ กีวตกํ ปโหติ สเรน วิญฺญาเปตุ’’นฺติ? ‘‘สาวโก โส, อานนฺท, อปฺปเมยฺยา ตถาคตา’’ติ.

81. 尔时，具寿阿难往诣世尊之处。诣已，礼敬世尊，坐于一旁。坐于一旁的具寿阿难对世尊说此言：“尊者，我于世尊面前亲闻、亲受此言：‘阿难，尸弃(Sikhī)世尊有一位名叫阿毗浮(Abhibhū)的声闻弟子，住于梵天界，能以声音遍告千世界。’然而，尊者，身为阿拉汉、正等觉者的世尊，能以声音遍告多远呢？”“阿难，彼是声闻，如来是不可测量的。”

ทุติยมฺปิ โข อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘สมฺมุขา เมตํ, ภนฺเต, ภควโต สุตํ สมฺมุขา ปฏิคฺคหิตํ – ‘ภควโต, อานนฺท, สิขิสฺส อภิภู นาม สาวโก พฺรหฺมโลเก ฐิโต สหสฺสิโลกธาตุํ สเรน วิญฺญาเปสี’ติ. ภควา ปน, ภนฺเต, อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ กีวตกํ ปโหติ สเรน วิญฺญาเปตุ’’นฺติ? ‘‘สาวโก โส, อานนฺท, อปฺปเมยฺยา ตถาคตา’’ติ.

具寿阿难第二次对世尊说此言：“尊者，我于世尊面前亲闻、亲受此言：‘阿难，尸弃世尊有一位名叫阿毗浮的声闻弟子，住于梵天界，能以声音遍告千世界。’然而，尊者，身为阿拉汉、正等觉者的世尊，能以声音遍告多远呢？”“阿难，彼是声闻，如来是不可测量的。”

ตติยมฺปิ โข อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘สมฺมุขาเมตํ, ภนฺเต, ภควโต สุตํ สมฺมุขา ปฏิคฺคหิตํ – ‘ภควโต, อานนฺท, สิขิสฺส อภิภู นาม สาวโก พฺรหฺมโลเก ฐิโต สหสฺสิโลกธาตุํ สเรน วิญฺญาเปสี’ติ. ภควา ปน, ภนฺเต, อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ กีวตกํ ปโหติ สเรน วิญฺญาเปตุ’’นฺติ? ‘‘สุตา เต, อานนฺท, สหสฺสี จูฬนิกา โลกธาตู’’ติ? ‘‘เอตสฺส, ภควา, กาโล; เอตสฺส, สุคต, กาโล! ยํ ภควา ภาเสยฺย. ภควโต สุตฺวา ภิกฺขู ธาเรสฺสนฺตี’’ติ. ‘‘เตนหานนฺท, สุณาหิ สาธุกํ มนสิ กโรหิ, ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข อายสฺมา อานนฺโท ภควโต ปจฺจสฺโสสิ. ภควา เอตทโวจ –

具寿阿难第三次对世尊说此言：“尊者，我于世尊面前亲闻、亲受此言：‘阿难，尸弃世尊有一位名叫阿毗浮的声闻弟子，住于梵天界，能以声音遍告千世界。’然而，尊者，身为阿拉汉、正等觉者的世尊，能以声音遍告多远呢？”“阿难，你可曾听闻千小世界(sahassī cūḷanikā lokadhātu)？”“世尊，现在正是时候！善逝，现在正是时候！世尊若说，比丘们听后自当受持。”“那么，阿难，你当谛听，善思念之，我将宣说。”“诚然，尊者。”具寿阿难应诺世尊。世尊说此言：

‘‘ยาวตา, อานนฺท, จนฺทิมสูริยา ปริหรนฺติ, ทิสา ภนฺติ วิโรจนา, ตาว สหสฺสธา โลโก. ตสฺมึ สหสฺสธา โลเก สหสฺสํ จนฺทานํ, สหสฺสํ สูริยานํ, สหสฺสํ สิเนรุปพฺพตราชานํ, สหสฺสํ ชมฺพุทีปานํ, สหสฺสํ อปรโคยานานํ, สหสฺสํ อุตฺตรกุรูนํ, สหสฺสํ ปุพฺพวิเทหานํ, จตฺตาริ มหาสมุทฺทสหสฺสานิ, จตฺตาริ มหาราชสหสฺสานิ, สหสฺสํ จาตุมหาราชิกานํ, สหสฺสํ ตาวตึสานํ, สหสฺสํ ยามานํ, สหสฺสํ ตุสิตานํ, สหสฺสํ นิมฺมานรตีนํ, สหสฺสํ ปรนิมฺมิตวสวตฺตีนํ, สหสฺสํ พฺรหฺมโลกานํ – อยํ วุจฺจตานนฺท, สหสฺสี จูฬนิกา โลกธาตุ.

“阿难，日月运行、光芒普照所及之处，以此为一世界，如此一千个世界。于此千世界中，有一千月、一千日、一千须弥山王、一千瞻部洲、一千西牛货洲、一千北俱卢洲、一千东胜身洲、四千大海、四千大王、一千四大王天、一千忉利天、一千夜摩天、一千兜率天、一千化乐天、一千他化自在天、一千梵界。阿难，此称为小千世界。”

‘‘ยาวตานนฺท[Pg.229], สหสฺสี จูฬนิกา โลกธาตุ ตาว สหสฺสธา โลโก. อยํ วุจฺจตานนฺท, ทฺวิสหสฺสี มชฺฌิมิกา โลกธาตุ.

“阿难，以一个小千世界为单位，如此一千个世界。阿难，此称为中千世界。”

‘‘ยาวตานนฺท, ทฺวิสหสฺสี มชฺฌิมิกา โลกธาตุ ตาว สหสฺสธา โลโก. อยํ วุจฺจตานนฺท, ติสหสฺสี มหาสหสฺสี โลกธาตุ.

“阿难，以一个中千世界为单位，如此一千个世界。阿难，此称为三千大千世界。”

‘‘อากงฺขมาโน, อานนฺท, ตถาคโต ติสหสฺสิมหาสหสฺสิโลกธาตุํ สเรน วิญฺญาเปยฺย, ยาวตา ปน อากงฺเขยฺยา’’ติ.

“阿难，如来若愿意，能以声音遍告三千大千世界，乃至任何其意所欲之处。”

‘‘ยถา กถํ ปน, ภนฺเต, ภควา ติสหสฺสิมหาสหสฺสิโลกธาตุํ สเรน วิญฺญาเปยฺย, ยาวตา ปน อากงฺเขยฺยา’’ติ? ‘‘อิธานนฺท, ตถาคโต ติสหสฺสิมหาสหสฺสิโลกธาตุํ โอภาเสน ผเรยฺย. ยทา เต สตฺตา ตํ อาโลกํ สญฺชาเนยฺยุํ, อถ ตถาคโต โฆสํ กเรยฺย สทฺทมนุสฺสาเวยฺย. เอวํ โข, อานนฺท, ตถาคโต ติสหสฺสิมหาสหสฺสิโลกธาตุํ สเรน วิญฺญาเปยฺย, ยาวตา ปน อากงฺเขยฺยา’’ติ.

“大德，世尊如何能以声音遍告三千大千世界，乃至任何其意所欲之处呢？”“阿难，于此，如来先以光明遍照三千大千世界。待彼诸有情识知彼光后，如来再发声，令彼等听闻。阿难，如来即是如此，能以声音遍告三千大千世界，乃至任何其意所欲之处。”

เอวํ วุตฺเต อายสฺมา อานนฺโท (อายสฺมนฺตํ อุทายึ) เอตทโวจ – ‘‘ลาภา วต เม, สุลทฺธํ วต เม, ยสฺส เม สตฺถา เอวํมหิทฺธิโก เอวํมหานุภาโว’’ติ. เอวํ วุตฺเต อายสฺมา อุทายี อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ เอตทโวจ – ‘‘กึ ตุยฺเหตฺถ, อาวุโส อานนฺท, ยทิ เต สตฺถา เอวํมหิทฺธิโก เอวํมหานุภาโว’’ติ? เอวํ วุตฺเต ภควา อายสฺมนฺตํ อุทายึ เอตทโวจ – ‘‘มา เหวํ, อุทายิ, มา เหวํ, อุทายิ. สเจ, อุทายิ, อานนฺโท อวีตราโค กาลํ กเรยฺย, เตน จิตฺตปฺปสาเทน สตฺตกฺขตฺตุํ เทเวสุ เทวรชฺชํ กาเรยฺย, สตฺตกฺขตฺตุํ อิมสฺมึเยว ชมฺพุทีเป มหารชฺชํ กาเรยฺย. อปิ จ, อุทายิ, อานนฺโท ทิฏฺเฐว ธมฺเม ปรินิพฺพายิสฺสตี’’ติ. ทสมํ.

如是说已，具寿阿难对具寿优陀夷(Udāyī)说：“我得善利，我得善得！我的导师有如此大神通、如此大威力。”如是说已，具寿优陀夷对具寿阿难说：“贤友阿难，若你的导师有如此大神通、如此大威力，于汝何益？”如是说已，世尊对具寿优陀夷说：“优陀夷，莫作是言！优陀夷，莫作是言！优陀夷，若阿难未离贪欲而命终，仅凭此心之净信，他也能七次于天界行天王权，七次于此瞻部洲(Jambudīpa)行大王权。然而，优陀夷，阿难将于现法中般涅槃。”第十经。

อานนฺทวคฺโค ตติโย.

阿难品第三

ตสฺสุทฺทานํ –

其摄颂曰：

ฉนฺโน อาชีวโก สกฺโก, นิคณฺโฐ จ นิเวสโก;

ทุเว ภวา สีลพฺพตํ, คนฺธชาตญฺจ จูฬนีติ.

阐那、裸行顺命外道、释迦、尼乾陀与安立者；二有、戒禁取，香种类与小世界。

(๙) ๔. สมณวคฺโค

(9) 4. 沙门品

๑. สมณสุตฺตํ

1. 沙门经

๘๒. ‘‘ตีณิมานิ[Pg.230], ภิกฺขเว, สมณสฺส สมณิยานิ สมณกรณียานิ. กตมานิ ตีณิ? อธิสีลสิกฺขาสมาทานํ, อธิจิตฺตสิกฺขาสมาทานํ, อธิปญฺญาสิกฺขาสมาทานํ – อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ตีณิ สมณสฺส สมณิยานิ สมณกรณียานิ.

82. “诸比丘，此三者是沙门之所应、沙门之所当为。是哪三者呢？即受持增上戒学，受持增上心学，受持增上慧学。诸比丘，此三者确是沙门之所应、沙门之所当为。”

‘‘ตสฺมาติห, ภิกฺขเว, เอวํ สิกฺขิตพฺพํ – ‘ติพฺโพ โน ฉนฺโท ภวิสฺสติ อธิสีลสิกฺขาสมาทาเน, ติพฺโพ โน ฉนฺโท ภวิสฺสติ อธิจิตฺตสิกฺขาสมาทาเน, ติพฺโพ โน ฉนฺโท ภวิสฺสติ อธิปญฺญาสิกฺขาสมาทาเน’ติ. เอวญฺหิ โว, ภิกฺขเว, สิกฺขิตพฺพ’’นฺติ. ปฐมํ.

“是故，诸比丘，你们于此应当如是学习：‘于受持增上戒学，我等将有猛利之欲；于受持增上心学，我等将有猛利之欲；于受持增上慧学，我等将有猛利之欲。’诸比丘，你们确实应当如是学习。”第一经。

๒. คทฺรภสุตฺตํ

2. 驴经

๘๓. ‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, คทฺรโภ โคคณํ ปิฏฺฐิโต ปิฏฺฐิโต อนุพนฺโธ โหติ – ‘อหมฺปิ ทมฺโม, อหมฺปิ ทมฺโม’ติ. ตสฺส น ตาทิโส วณฺโณ โหติ เสยฺยถาปิ คุนฺนํ, น ตาทิโส สโร โหติ เสยฺยถาปิ คุนฺนํ, น ตาทิสํ ปทํ โหติ เสยฺยถาปิ คุนฺนํ. โส โคคณํเยว ปิฏฺฐิโต ปิฏฺฐิโต อนุพนฺโธ โหติ – ‘อหมฺปิ ทมฺโม, อหมฺปิ ทมฺโม’’’ติ.

83. “诸比丘，譬如一头驴跟随在牛群后面，叫着：‘我也是驯牛，我也是驯牛！’但它的颜色不像牛，声音不像牛，蹄足也不像牛。它只是跟随在牛群后面，叫着：‘我也是驯牛，我也是驯牛！’”

‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ภิกฺขุ ภิกฺขุสงฺฆํ ปิฏฺฐิโต ปิฏฺฐิโต อนุพนฺโธ โหติ – ‘อหมฺปิ ภิกฺขุ, อหมฺปิ ภิกฺขู’ติ. ตสฺส น ตาทิโส ฉนฺโท โหติ อธิสีลสิกฺขาสมาทาเน เสยฺยถาปิ อญฺเญสํ ภิกฺขูนํ, น ตาทิโส ฉนฺโท โหติ อธิจิตฺตสิกฺขาสมาทาเน เสยฺยถาปิ อญฺเญสํ ภิกฺขูนํ, น ตาทิโส ฉนฺโท โหติ อธิปญฺญาสิกฺขาสมาทาเน เสยฺยถาปิ อญฺเญสํ ภิกฺขูนํ. โส ภิกฺขุสงฺฆํเยว ปิฏฺฐิโต ปิฏฺฐิโต อนุพนฺโธ โหติ – ‘อหมฺปิ ภิกฺขุ, อหมฺปิ ภิกฺขู’’’ติ.

“诸比丘，正是如此，于此，某位比丘跟随在比丘僧团后面，口称：‘我也是比丘，我也是比丘！’但他于受持增上戒学，无有其他比丘那样的意乐；于受持增上心学，无有其他比丘那样的意乐；于受持增上慧学，无有其他比丘那样的意乐。他只是跟随在比丘僧团后面，口称：‘我也是比丘，我也是比丘！’”

‘‘ตสฺมาติห[Pg.231], ภิกฺขเว, เอวํ สิกฺขิตพฺพํ – ‘ติพฺโพ โน ฉนฺโท ภวิสฺสติ อธิสีลสิกฺขาสมาทาเน, ติพฺโพ โน ฉนฺโท ภวิสฺสติ อธิจิตฺตสิกฺขาสมาทาเน, ติพฺโพ โน ฉนฺโท ภวิสฺสติ อธิปญฺญาสิกฺขาสมาทาเน’ติ. เอวญฺหิ โว, ภิกฺขเว, สิกฺขิตพฺพ’’นฺติ. ทุติยํ.

“是故，诸比丘，于此，汝等当如是学：‘于受持增上戒学，我等当有猛利意乐；于受持增上心学，我等当有猛利意乐；于受持增上慧学，我等当有猛利意乐。’诸比丘，汝等当如是学。”第二经。

๓. เขตฺตสุตฺตํ

3. 田经

๘๔. ‘‘ตีณิมานิ, ภิกฺขเว, กสฺสกสฺส คหปติสฺส ปุพฺเพ กรณียานิ. กตมานิ ตีณิ? อิธ, ภิกฺขเว, กสฺสโก คหปติ ปฏิกจฺเจว เขตฺตํ สุกฏฺฐํ กโรติ สุมติกตํ. ปฏิกจฺเจว เขตฺตํ สุกฏฺฐํ กริตฺวา สุมติกตํ กาเลน พีชานิ ปติฏฺฐาเปติ. กาเลน พีชานิ ปติฏฺฐาเปตฺวา สมเยน อุทกํ อภิเนติปิ อปเนติปิ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ตีณิ กสฺสกสฺส คหปติสฺส ปุพฺเพ กรณียานิ.

84. “诸比丘，农夫居士有三项先前应做之事。是哪三项呢？于此，诸比丘，农夫居士预先善耕田地，善治土壤。预先善耕田地、善治土壤后，依时播种。依时播种后，适时灌溉与排水。诸比丘，此即农夫居士先前应做的三项事。”

‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ตีณิมานิ ภิกฺขุสฺส ปุพฺเพ กรณียานิ. กตมานิ ตีณิ? อธิสีลสิกฺขาสมาทานํ, อธิจิตฺตสิกฺขาสมาทานํ, อธิปญฺญาสิกฺขาสมาทานํ – อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ตีณิ ภิกฺขุสฺส ปุพฺเพ กรณียานิ.

“诸比丘，正是如此，比丘有此三项先前应作之事。是哪三者？受持增上戒学，受持增上心学，受持增上慧学——诸比丘，此即是比丘先前应作的三事。”

‘‘ตสฺมาติห, ภิกฺขเว, เอวํ สิกฺขิตพฺพํ – ‘ติพฺโพ โน ฉนฺโท ภวิสฺสติ อธิสีลสิกฺขาสมาทาเน, ติพฺโพ โน ฉนฺโท ภวิสฺสติ อธิจิตฺตสิกฺขาสมาทาเน, ติพฺโพ โน ฉนฺโท ภวิสฺสติ อธิปญฺญาสิกฺขาสมาทาเน’ติ. เอวญฺหิ โว, ภิกฺขเว, สิกฺขิตพฺพ’’นฺติ. ตติยํ.

“是故，诸比丘，于此教法中，应如是学：‘于受持增上戒学，我等当有猛利意乐；于受持增上心学，我等当有猛利意乐；于受持增上慧学，我等当有猛利意乐。’诸比丘，汝等实应如是修学。”第三经。

๔. วชฺชิปุตฺตสุตฺตํ

4. 跋耆子经

๘๕. เอกํ สมยํ ภควา เวสาลิยํ วิหรติ มหาวเน กูฏาคารสาลายํ. อถ โข อญฺญตโร วชฺชิปุตฺตโก ภิกฺขุ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข โส วชฺชิปุตฺตโก ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘สาธิกมิทํ, ภนฺเต, ทิยฑฺฒสิกฺขาปทสตํ อนฺวทฺธมาสํ อุทฺเทสํ อาคจฺฉติ. นาหํ[Pg.232], ภนฺเต, เอตฺถ สกฺโกมิ สิกฺขิตุ’’นฺติ. ‘‘สกฺขิสฺสสิ ปน ตฺวํ, ภิกฺขุ, ตีสุ สิกฺขาสุ สิกฺขิตุํ – อธิสีลสิกฺขาย, อธิจิตฺตสิกฺขาย อธิปญฺญาสิกฺขายา’’ติ? ‘‘สกฺโกมหํ, ภนฺเต, ตีสุ สิกฺขาสุ สิกฺขิตุํ – อธิสีลสิกฺขาย, อธิจิตฺตสิกฺขาย, อธิปญฺญาสิกฺขายา’’ติ. ‘‘ตสฺมาติห ตฺวํ, ภิกฺขุ, ตีสุ สิกฺขาสุ สิกฺขสฺสุ – อธิสีลสิกฺขาย, อธิจิตฺตสิกฺขาย, อธิปญฺญาสิกฺขาย’’.

85. “一时，世尊住于毗舍离(Vesālī)大林(Mahāvana)的重阁讲堂(Kūṭāgārasālā)。尔时，一位跋耆子(Vajjiputtaka)比丘往诣世尊所在，至已，顶礼世尊，退坐一面。坐于一面时，彼跋耆子比丘白世尊言：‘世尊，此一百五十余学处(sikkhāpada)，每半月诵说一次。世尊，我不能于此修学。’‘然则，比丘，汝能修学三学，即增上戒学、增上心学、增上慧学否？’‘世尊，我能修学三学，即增上戒学、增上心学、增上慧学。’‘是故，比丘，汝当于此教法中，修学此三学：增上戒学、增上心学、增上慧学。’”

‘‘ยโต โข ตฺวํ, ภิกฺขุ, อธิสีลมฺปิ สิกฺขิสฺสสิ, อธิจิตฺตมฺปิ สิกฺขิสฺสสิ, อธิปญฺญมฺปิ สิกฺขิสฺสสิ, ตสฺส ตุยฺหํ ภิกฺขุ อธิสีลมฺปิ สิกฺขโต อธิจิตฺตมฺปิ สิกฺขโต อธิปญฺญมฺปิ สิกฺขโต ราโค ปหียิสฺสติ, โทโส ปหียิสฺสติ, โมโห ปหียิสฺสติ. โส ตฺวํ ราคสฺส ปหานา โทสสฺส ปหานา โมหสฺส ปหานา ยํ อกุสลํ น ตํ กริสฺสสิ, ยํ ปาปํ น ตํ เสวิสฺสสี’’ติ.

“比丘，因为你将修学增上戒(adhisīla)、增上心(adhicitta)与增上慧(adhipaññā)，对于修学此三学的你，贪将会被断除，瞋将会被断除，痴将会被断除。你因断除贪、瞋、痴，凡是不善的，你将不会做；凡是恶的，你将不会习行。”

อถ โข โส ภิกฺขุ อปเรน สมเยน อธิสีลมฺปิ สิกฺขิ, อธิจิตฺตมฺปิ สิกฺขิ, อธิปญฺญมฺปิ สิกฺขิ. ตสฺส อธิสีลมฺปิ สิกฺขโต อธิจิตฺตมฺปิ สิกฺขโต อธิปญฺญมฺปิ สิกฺขโต ราโค ปหียิ, โทโส ปหียิ, โมโห ปหียิ. โส ราคสฺส ปหานา โทสสฺส ปหานา โมหสฺส ปหานา ยํ อกุสลํ ตํ นากาสิ, ยํ ปาปํ ตํ น เสวีติ. จตุตฺถํ.

其后，那位比丘修学了增上戒、增上心与增上慧。当他修学增上戒、增上心与增上慧时，贪被断除，瞋被断除，痴被断除。他因断除贪、瞋、痴，便不做任何不善之事，不习行任何恶法。第四经。

๕. เสกฺขสุตฺตํ

5. 有学经

๘๖. อถ โข อญฺญตโร ภิกฺขุ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข โส ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ –

86. 那时，一位比丘去到世尊那里，顶礼世尊后，坐于一旁。坐于一旁后，那位比丘对世尊说：

‘‘‘เสโข, เสโข’ติ, ภนฺเต, วุจฺจติ. กิตฺตาวตา นุ โข, ภนฺเต, เสโข โหตี’’ติ? ‘‘สิกฺขตีติ โข, ภิกฺขุ, ตสฺมา เสโขติ วุจฺจติ. กิญฺจ สิกฺขติ? อธิสีลมฺปิ สิกฺขติ, อธิจิตฺตมฺปิ สิกฺขติ, อธิปญฺญมฺปิ สิกฺขติ. สิกฺขตีติ โข, ภิกฺขุ, ตสฺมา เสโขติ วุจฺจตี’’ติ.

“世尊，人们常说‘有学(sekha)，有学’。世尊，在何种程度上可称为有学呢？”“比丘，因其修学，故名有学。他修学什么呢？他修学增上戒(adhisīla)，修学增上心(adhicitta)，也修学增上慧(adhipaññā)。比丘，因其修学，故名有学。”

‘‘เสขสฺส สิกฺขมานสฺส, อุชุมคฺคานุสาริโน;

ขยสฺมึ ปฐมํ ญาณํ, ตโต อญฺญา อนนฺตรา.

“有学正修学，随顺正直道；于灭先生智，无间生圆智。

‘‘ตโต อญฺญาวิมุตฺตสฺส, ญาณํ เว โหติ ตาทิโน;

อกุปฺปา เม วิมุตฺตีติ, ภวสํโยชนกฺขเย’’ติ. ปญฺจมํ;

( )

“其后，对于以圆智解脱、不动摇的圣者，于有结(bhavasaṃyojana)灭尽时，确实生起此智：‘我之解脱不可动摇’。”第五。

๖. ปฐมสิกฺขาสุตฺตํ

6. 第一学经

๘๗. ‘‘สาธิกมิทํ[Pg.233], ภิกฺขเว, ทิยฑฺฒสิกฺขาปทสตํ อนฺวทฺธมาสํ อุทฺเทสํ อาคจฺฉติ, ยตฺถ อตฺตกามา กุลปุตฺตา สิกฺขนฺติ. ติสฺโส อิมา, ภิกฺขเว, สิกฺขา ยตฺเถตํ สพฺพํ สโมธานํ คจฺฉติ. กตมา ติสฺโส? อธิสีลสิกฺขา, อธิจิตฺตสิกฺขา อธิปญฺญาสิกฺขา – อิมา โข, ภิกฺขเว, ติสฺโส สิกฺขา, ยตฺเถตํ สพฺพํ สโมธานํ คจฺฉติ.

87. “诸比丘，这一百五十余条学处，每半月进行诵说，欲求自利的良家子于此中学习。诸比丘，此为三学，一切学处皆汇集于此。是哪三学？即增上戒学、增上心学、增上慧学。诸比丘，此即三学，一切学处皆汇集于此。”

‘‘อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สีเลสุ ปริปูรการี โหติ สมาธิสฺมึ มตฺตโส การี ปญฺญาย มตฺตโส การี. โส ยานิ ตานิ ขุทฺทานุขุทฺทกานิ สิกฺขาปทานิ ตานิ อาปชฺชติปิ วุฏฺฐาติปิ. ตํ กิสฺส เหตุ? น หิ เมตฺถ, ภิกฺขเว, อภพฺพตา วุตฺตา. ยานิ จ โข ตานิ สิกฺขาปทานิ อาทิพฺรหฺมจริยกานิ พฺรหฺมจริยสารุปฺปานิ, ตตฺถ ธุวสีโล จ โหติ ฐิตสีโล จ, สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ. โส ติณฺณํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา โสตาปนฺโน โหติ อวินิปาตธมฺโม นิยโต สมฺโพธิปรายโณ.

“诸比丘，于此，有比丘于诸戒圆满行持，于定适度行持，于慧适度行持。他于某些微小、极微小的学处有所违犯，亦能出罪。此是何因？诸比丘，因为于此，我未说其为不堪能。然而，对于那些根本梵行、适于梵行的学处，他是戒稳固者、戒确立者，在诸学处中受持而学。他因三结的灭尽而成为预流者，为不堕恶趣法、决定、趣向正觉者。”

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สีเลสุ ปริปูรการี โหติ สมาธิสฺมึ มตฺตโส การี ปญฺญาย มตฺตโส การี. โส ยานิ ตานิ ขุทฺทานุขุทฺทกานิ สิกฺขาปทานิ ตานิ อาปชฺชติปิ วุฏฺฐาติปิ. ตํ กิสฺส เหตุ? น หิ เมตฺถ, ภิกฺขเว, อภพฺพตา วุตฺตา. ยานิ จ โข ตานิ สิกฺขาปทานิ อาทิพฺรหฺมจริยกานิ พฺรหฺมจริยสารุปฺปานิ ตตฺถ ธุวสีโล จ โหติ ฐิตสีโล จ, สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ. โส ติณฺณํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา ราคโทสโมหานํ ตนุตฺตา สกทาคามี โหติ, สกิเทว อิมํ โลกํ อาคนฺตฺวา ทุกฺขสฺสนฺตํ กโรติ.

“诸比丘，于此复有比丘，于诸戒圆满行持，于定适度行持，于慧适度行持。他于某些微小、极微小的学处有所违犯，亦能出罪。此是何因？诸比丘，因为于此，我未说其为不堪能。然而，对于那些根本梵行、适于梵行的学处，他是戒稳固者、戒确立者，在诸学处中受持而学。他因三结的灭尽，以及贪、嗔、痴的薄弱，而成为一来者，仅来此世间一次，即作苦之终结。”

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สีเลสุ ปริปูรการี โหติ สมาธิสฺมึ ปริปูรการี ปญฺญาย มตฺตโส การี. โส ยานิ ตานิ ขุทฺทานุขุทฺทกานิ สิกฺขาปทานิ ตานิ อาปชฺชติปิ วุฏฺฐาติปิ. ตํ กิสฺส เหตุ? น หิ เมตฺถ, ภิกฺขเว, อภพฺพตา วุตฺตา. ยานิ จ โข ตานิ สิกฺขาปทานิ อาทิพฺรหฺมจริยกานิ พฺรหฺมจริยสารุปฺปานิ ตตฺถ ธุวสีโล จ โหติ ฐิตสีโล จ, สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ. โส ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ [Pg.234] สํโยชนานํ ปริกฺขยา โอปปาติโก โหติ ตตฺถ ปรินิพฺพายี อนาวตฺติธมฺโม ตสฺมา โลกา.

诸比丘，于此，有比丘于诸戒圆满行，于定圆满行，于慧适度行。他会违犯那些微细学处，也会从中出离。是何因缘？诸比丘，因为对此并未说为不堪能。然而，对于那些作为梵行之始、适合梵行的学处，他具足坚固戒、稳固戒，在诸学处中受持而学。他因五下分结的断尽而为化生者，在那里般涅槃，不从那个世界返回。

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สีเลสุ ปริปูรการี โหติ สมาธิสฺมึ ปริปูรการี ปญฺญาย ปริปูรการี. โส ยานิ ตานิ ขุทฺทานุขุทฺทกานิ สิกฺขาปทานิ ตานิ อาปชฺชติปิ วุฏฺฐาติปิ. ตํ กิสฺส เหตุ? น หิ เมตฺถ, ภิกฺขเว, อภพฺพตา วุตฺตา. ยานิ จ โข ตานิ สิกฺขาปทานิ อาทิพฺรหฺมจริยกานิ พฺรหฺมจริยสารุปฺปานิ ตตฺถ ธุวสีโล จ โหติ ฐิตสีโล จ, สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ. โส อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ.

诸比丘，于此，有比丘于诸戒圆满行，于定圆满行，于慧圆满行。他会违犯那些微细学处，也会从中出离。是何因缘？诸比丘，因为我并未说圣者于此不堪能。然而，对于那些作为梵行之始、适合梵行的学处，他具足坚固戒、稳固戒，在诸学处中受持而学。他因诸漏的灭尽，于现法中，自己以殊胜智作证后，达到并安住于无漏的心解脱、慧解脱。

‘‘อิติ โข, ภิกฺขเว, ปเทสํ ปเทสการี อาราเธติ ปริปูรํ ปริปูรการี. อวญฺฌานิ ตฺเววาหํ, ภิกฺขเว, สิกฺขาปทานิ วทามี’’ติ. ฉฏฺฐํ.

诸比丘，如是，行少分者成就少分，圆满行者成就圆满。诸比丘，我实说诸学处并非无果。”第六经竟。

๗. ทุติยสิกฺขาสุตฺตํ

7. 第二学经

๘๘. ‘‘สาธิกมิทํ, ภิกฺขเว, ทิยฑฺฒสิกฺขาปทสตํ อนฺวทฺธมาสํ อุทฺเทสํ อาคจฺฉติ ยตฺถ อตฺตกามา กุลปุตฺตา สิกฺขนฺติ. ติสฺโส อิมา, ภิกฺขเว, สิกฺขา ยตฺเถตํ สพฺพํ สโมธานํ คจฺฉติ. กตมา ติสฺโส? อธิสีลสิกฺขา, อธิจิตฺตสิกฺขา, อธิปญฺญาสิกฺขา – อิมา โข, ภิกฺขเว, ติสฺโส สิกฺขา ยตฺเถตํ สพฺพํ สโมธานํ คจฺฉติ.

88. 诸比丘，此一百五十余学处，每半月诵出一次，希求自身利益的良家子于此中学习。诸比丘，有此三学，彼一切皆含摄于此。是哪三者？增上戒学、增上心学、增上慧学。诸比丘，实为此三学，彼一切皆含摄于此。

‘‘อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สีเลสุ ปริปูรการี โหติ สมาธิสฺมึ มตฺตโส การี ปญฺญาย มตฺตโส การี. โส ยานิ ตานิ ขุทฺทานุขุทฺทกานิ สิกฺขาปทานิ ตานิ อาปชฺชติปิ วุฏฺฐาติปิ. ตํ กิสฺส เหตุ? น หิ เมตฺถ, ภิกฺขเว, อภพฺพตา วุตฺตา. ยานิ จ โข ตานิ สิกฺขาปทานิ อาทิพฺรหฺมจริยกานิ พฺรหฺมจริยสารุปฺปานิ ตตฺถ ธุวสีโล จ โหติ ฐิตสีโล จ, สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ. โส ติณฺณํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา สตฺตกฺขตฺตุปรโม โหติ. สตฺตกฺขตฺตุปรมํ เทเว จ มนุสฺเส จ สนฺธาวิตฺวา สํสริตฺวา ทุกฺขสฺสนฺตํ กโรติ. โส ติณฺณํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา โกลํโกโล โหติ, ทฺเว วา ตีณิ วา กุลานิ สนฺธาวิตฺวา สํสริตฺวา ทุกฺขสฺสนฺตํ กโรติ. โส ติณฺณํ [Pg.235] สํโยชนานํ ปริกฺขยา เอกพีชี โหติ, เอกํเยว มานุสกํ ภวํ นิพฺพตฺเตตฺวา ทุกฺขสฺสนฺตํ กโรติ. โส ติณฺณํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา ราคโทสโมหานํ ตนุตฺตา สกทาคามี โหติ, สกิเทว อิมํ โลกํ อาคนฺตฺวา ทุกฺขสฺสนฺตํ กโรติ.

“诸比丘，于此，有比丘圆满行持诸戒，于定、于慧则行持适量。凡是那些细微学处，他也会触犯，也会出罪。此是何因？诸比丘，我未曾说于此有不堪能性。然而，凡是那些属于梵行之初、随顺梵行的学处，于彼，他戒行恒常，戒行稳固，于诸学处受持而学。彼因三结的断尽，成为极七返有者(sattakkhattuparamo)，在天界与人界中奔走、轮回至多七次后，了结众苦。彼因三结的断尽，成为家家者(kolaṃkolo)，在两三生中奔走、轮回后，了结众苦。彼因三结的断尽，成为一种子者(ekabījī)，仅再生于人界一有后，了结众苦。彼因三结的断尽，以及贪、瞋、痴的薄弱，成为一来者(sakadāgāmī)，仅来此世间一次后，了结众苦。”

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สีเลสุ ปริปูรการี โหติ สมาธิสฺมึ ปริปูรการี ปญฺญาย มตฺตโส การี. โส ยานิ ตานิ ขุทฺทานุขุทฺทกานิ สิกฺขาปทานิ ตานิ อาปชฺชติปิ วุฏฺฐาติปิ. ตํ กิสฺส เหตุ? น หิ เมตฺถ, ภิกฺขเว, อภพฺพตา วุตฺตา. ยานิ จ โข ตานิ สิกฺขาปทานิ อาทิพฺรหฺมจริยกานิ พฺรหฺมจริยสารุปฺปานิ ตตฺถ ธุวสีโล จ โหติ ฐิตสีโล จ, สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ. โส ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา อุทฺธํโสโต อกนิฏฺฐคามี. โส ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา สสงฺขารปรินิพฺพายี โหติ. โส ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา อสงฺขารปรินิพฺพายี โหติ. โส ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา อุปหจฺจปรินิพฺพายี โหติ. โส ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา อนฺตราปรินิพฺพายี โหติ.

“诸位比丘，于此，有比丘于戒是圆满行者，于定是圆满行者，于慧是适量行者。他违犯又出离那些微细又微细的学处。这是什么原因呢？诸位比丘，我未曾说于此有不堪能性。然而，对于那些属于梵行之初、与梵行相应的学处，他于此是戒稳固者、戒安住者，在诸学处中受持而学。他因五下分结的断尽，为上流者，趣向色究竟天。他因五下分结的断尽，为有行般涅槃者。他因五下分结的断尽，为无行般涅槃者。他因五下分结的断尽，为超越般涅槃者。他因五下分结的断尽，为中般涅槃者。”

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สีเลสุ ปริปูรการี โหติ สมาธิสฺมึ ปริปูรการี ปญฺญาย ปริปูรการี. โส ยานิ ตานิ ธุวสีโล จ โหติ ฐิตสีโล จ, สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ. โส อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ.

“诸位比丘，于此，有比丘于戒是圆满行者，于定是圆满行者，于慧是圆满行者。他违犯又出离那些微细又微细的学处。这是什么原因呢？诸位比丘，我未曾说于此有不堪能性。然而，对于那些属于梵行之初、与梵行相应的学处，他于此是戒稳固者、戒安住者，在诸学处中受持而学。他因诸漏的断尽，于现法中，以亲证智自作证后，具足无漏的心解脱、慧解脱而安住。”

‘‘อิติ โข, ภิกฺขเว, ปเทสํ ปเทสการี อาราเธติ, ปริปูรํ ปริปูรการี, อวญฺฌานิ ตฺเววาหํ, ภิกฺขเว, สิกฺขาปทานิ วทามี’’ติ. สตฺตมํ.

“诸位比丘，如此，行部分者成就部分，行圆满者成就圆满。诸位比丘，我宣说诸学处并非无果。”第七。

๘. ตติยสิกฺขาสุตฺตํ

8. 第三学经

๘๙. ‘‘สาธิกมิทํ, ภิกฺขเว, ทิยฑฺฒสิกฺขาปทสตํ อนฺวทฺธมาสํ อุทฺเทสํ อาคจฺฉติ ยตฺถ อตฺตกามา กุลปุตฺตา สิกฺขนฺติ. ติสฺโส อิมา, ภิกฺขเว, สิกฺขา [Pg.236] ยตฺเถตํ สพฺพํ สโมธานํ คจฺฉติ. กตมา ติสฺโส? อธิสีลสิกฺขา, อธิจิตฺตสิกฺขา, อธิปญฺญาสิกฺขา – อิมา โข, ภิกฺขเว, ติสฺโส สิกฺขา ยตฺเถตํ สพฺพํ สโมธานํ คจฺฉติ.

89. “比丘们，这一百五十余条学处每半月诵说一次，欲求自身利益的良家子于此修学。比丘们，有此三学，所有这些学处皆归摄于其中。是哪三学呢？增上戒学、增上心学、增上慧学——比丘们，此确实是三学，所有这些学处皆归摄于其中。”

‘‘อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สีเลสุ ปริปูรการี โหติ สมาธิสฺมึ ปริปูรการี ปญฺญาย ปริปูรการี. โส ยานิ ตานิ ขุทฺทานุขุทฺทกานิ สิกฺขาปทานิ ตานิ อาปชฺชติปิ วุฏฺฐาติปิ. ตํ กิสฺส เหตุ? น หิ เมตฺถ, ภิกฺขเว, อภพฺพตา วุตฺตา. ยานิ จ โข ตานิ สิกฺขาปทานิ อาทิพฺรหฺมจริยกานิ พฺรหฺมจริยสารุปฺปานิ ตตฺถ ธุวสีโล จ โหติ ฐิตสีโล จ, สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ. โส อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. ตํ วา ปน อนภิสมฺภวํ อปฺปฏิวิชฺฌํ ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา อนฺตราปรินิพฺพายี โหติ. ตํ วา ปน อนภิสมฺภวํ อปฺปฏิวิชฺฌํ ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา อุปหจฺจปรินิพฺพายี โหติ. ตํ วา ปน อนภิสมฺภวํ อปฺปฏิวิชฺฌํ ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา อสงฺขารปรินิพฺพายี โหติ. ตํ วา ปน อนภิสมฺภวํ อปฺปฏิวิชฺฌํ ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา สสงฺขารปรินิพฺพายี โหติ. ตํ วา ปน อนภิสมฺภวํ อปฺปฏิวิชฺฌํ ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา อุทฺธํโสโต โหติ อกนิฏฺฐคามี ตํ วา ปน อนภิสมฺภวํ อปฺปฏิวิชฺฌํ ติณฺณํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา, ราคโทสโมหานํ ตนุตฺตา สกทาคามี โหติ, สกิเทว อิมํ โลกํ อาคนฺตฺวา ทุกฺขสฺสนฺตํ กโรติ. ตํ วา ปน อนภิสมฺภวํ อปฺปฏิวิชฺฌํ ติณฺณํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา เอกพีชี โหติ, เอกํเยว มานุสกํ ภวํ นิพฺพตฺเตตฺวา ทุกฺขสฺสนฺตํ กโรติ. ตํ วา ปน อนภิสมฺภวํ อปฺปฏิวิชฺฌํ ติณฺณํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา โกลํโกโล โหติ, ทฺเว วา ตีณิ วา กุลานิ สนฺธาวิตฺวา สํสริตฺวา ทุกฺขสฺสนฺตํ กโรติ. ตํ วา ปน อนภิสมฺภวํ อปฺปฏิวิชฺฌํ ติณฺณํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา สตฺตกฺขตฺตุปรโม โหติ, สตฺตกฺขตฺตุปรมํ เทเว จ มนุสฺเส จ สนฺธาวิตฺวา สํสริตฺวา ทุกฺขสฺสนฺตํ กโรติ.

“诸比丘，于此，有比丘于戒圆满，于定圆满，于慧圆满。他对于那些微小又微小的学处，有所违犯，亦能出罪。这是什么原因呢？诸比丘，因为我未曾说过，于此有不能成就（圣道）者。然而，对于那些梵行之初、与梵行相应的学处，他则是戒稳固、戒恒常者，于诸学处受持而学。他因诸漏已尽，于现法中，以自证智现证、具足、安住于无漏的心解脱、慧解脱。或者，他若未能了悟、未能洞见此，则因五下分结已尽，而为中般涅槃者。或者，他若未能了悟、未能洞见此，则因五下分结已尽，而为生般涅槃者。或者，他若未能了悟、未能洞见此，则因五下分结已尽，而为无行般涅槃者。或者，他若未能了悟、未能洞见此，则因五下分结已尽，而为有行般涅槃者。或者，他若未能了悟、未能洞见此，则因五下分结已尽，而为上流者，趣向色究竟天。或者，他若未能了悟、未能洞见此，则因三结已尽，贪、瞋、痴薄，而为一来者，仅来此世间一次，即作苦之终结。或者，他若未能了悟、未能洞见此，则因三结已尽，而为一种子者，仅再生于人趣一生，即作苦之终结。或者，他若未能了悟、未能洞见此，则因三结已尽，而为家家者，经两三个家族流转轮回后，即作苦之终结。或者，他若未能了悟、未能洞见此，则因三结已尽，而为极七返有者，于天界与人界中至多流转轮回七次后，即作苦之终结。”

‘‘อิติ โข, ภิกฺขเว, ปริปูรํ ปริปูรการี อาราเธติ ปเทสํ ปเทสการี. อวญฺฌานิตฺเววาหํ, ภิกฺขเว, สิกฺขาปทานิ วทามี’’ติ. อฏฺฐมํ.

“诸比丘，如此，圆满行者成就圆满，部分行者成就部分。诸比丘，我说诸学处并非徒然。”第八经。

๙. ปฐมสิกฺขตฺตยสุตฺตํ

9. 第一三学经

๙๐. ‘‘ติสฺโส [Pg.237] อิมา, ภิกฺขเว, สิกฺขา. กตมา ติสฺโส? อธิสีลสิกฺขา, อธิจิตฺตสิกฺขา, อธิปญฺญาสิกฺขา.

90. “诸比丘，有此三学。是哪三者呢？增上戒学(adhisīlasikkhā)、增上心学(adhicittasikkhā)、增上慧学(adhipaññāsikkhā)。”

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, อธิสีลสิกฺขา? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สีลวา โหติ…เป… สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, อธิสีลสิกฺขา.

“诸比丘，什么是增上戒学呢？诸比丘，于此，比丘具足戒律……乃至……在学处中受持而学。诸比丘，这被称为增上戒学。”

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, อธิจิตฺตสิกฺขา? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ วิวิจฺเจว กาเมหิ…เป… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, อธิจิตฺตสิกฺขา.

“诸比丘，什么是增上心学呢？诸比丘，于此，比丘远离诸欲……乃至……证入并安住于第四禅。诸比丘，这被称为增上心学。”

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, อธิปญฺญาสิกฺขา? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ‘อิทํ ทุกฺข’นฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ…เป… ‘อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, อธิปญฺญาสิกฺขา. อิมา โข, ภิกฺขเว, ติสฺโส สิกฺขา’’ติ. นวมํ.

“诸比丘，什么是增上慧学呢？诸比丘，于此，比丘如实了知‘此是苦’……乃至……如实了知‘此是导向苦灭之道’。诸比丘，这被称为增上慧学。诸比丘，此即是三学。”第九经。

๑๐. ทุติยสิกฺขตฺตยสุตฺตํ

10. 第二三学经

๙๑. ‘‘ติสฺโส อิมา, ภิกฺขเว, สิกฺขา. กตมา ติสฺโส? อธิสีลสิกฺขา, อธิจิตฺตสิกฺขา, อธิปญฺญาสิกฺขา.

91. “诸比丘，有此三学。是哪三者呢？增上戒学、增上心学、增上慧学。”

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, อธิสีลสิกฺขา? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สีลวา โหติ…เป… สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, อธิสีลสิกฺขา.

“诸比丘，什么是增上戒学呢？诸比丘，于此，比丘具足戒律……乃至……在学处中受持而学。诸比丘，这被称为增上戒学。”

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, อธิจิตฺตสิกฺขา? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ วิวิจฺเจว กาเมหิ…เป… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, อธิจิตฺตสิกฺขา.

“诸比丘，什么是增上心学呢？诸比丘，于此，比丘远离诸欲……乃至……证入并安住于第四禅。诸比丘，这被称为增上心学。”

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, อธิปญฺญาสิกฺขา? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, อธิปญฺญา สิกฺขา. อิมา โข, ภิกฺขเว, ติสฺโส สิกฺขา’’ติ.

诸比丘，何为增上慧学？诸比丘，于此，比丘以诸漏已尽，于现法中自证知、现证、具足住于无漏之心解脱、慧解脱。诸比丘，此谓增上慧学。诸比丘，此即三学。

‘‘อธิสีลํ [Pg.238] อธิจิตฺตํ, อธิปญฺญญฺจ วีริยวา;

ถามวา ธิติมา ฌายี, สโต คุตฺตินฺทฺริโย จเร.

具足精进、慧力、坚定、禅思、正念、守护根门者，应行于增上戒、增上心与增上慧。

‘‘ยถา ปุเร ตถา ปจฺฉา, ยถา ปจฺฉา ตถา ปุเร;

ยถา อโธ ตถา อุทฺธํ, ยถา อุทฺธํ ตถา อโธ.

如前亦如后，如后亦如前；如下亦如上，如上亦如下。

‘‘ยถา ทิวา ตถา รตฺตึ, ยถา รตฺตึ ตถา ทิวา;

อภิภุยฺย ทิสา สพฺพา, อปฺปมาณสมาธินา.

如昼亦如夜，如夜亦如昼；以无量定遍伏一切方。

‘‘ตมาหุ เสขํ ปฏิปทํ, อโถ สํสุทฺธจาริยํ ;

ตมาหุ โลเก สมฺพุทฺธํ, ธีรํ ปฏิปทนฺตคุํ.

行于道、行持清净者，人谓之有学；贤者、行道究竟者，世间谓之等正觉。

‘‘วิญฺญาณสฺส นิโรเธน, ตณฺหากฺขยวิมุตฺติโน;

ปชฺโชตสฺเสว นิพฺพานํ, วิโมกฺโข โหติ เจตโส’’ติ. ทสมํ;

于贪爱已尽解脱者，因识之灭，心乃解脱，犹如灯火之熄灭。第十。

๑๑. สงฺกวาสุตฺตํ

11. 商伽婆经

๙๒. เอกํ สมยํ ภควา โกสเลสุ จาริกํ จรมาโน มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ เยน สงฺกวา นาม โกสลานํ นิคโม ตทวสริ. ตตฺร สุทํ ภควา สงฺกวายํ วิหรติ. เตน โข ปน สมเยน กสฺสปโคตฺโต นาม ภิกฺขุ สงฺกวายํ อาวาสิโก โหติ. ตตฺร สุทํ ภควา สิกฺขาปทปฏิสํยุตฺตาย ธมฺมิยา กถาย ภิกฺขู สนฺทสฺเสติ สมาทเปติ สมุตฺเตเชติ สมฺปหํเสติ. อถ โข กสฺสปโคตฺตสฺส ภิกฺขุโน ภควติ สิกฺขาปทปฏิสํยุตฺตาย ธมฺมิยา กถาย ภิกฺขู สนฺทสฺเสนฺเต สมาทเปนฺเต สมุตฺเตเชนฺเต สมฺปหํเสนฺเต อหุเทว อกฺขนฺติ อหุ อปฺปจฺจโย – ‘‘อธิสลฺลิขเตวายํ สมโณ’’ติ. อถ โข ภควา สงฺกวายํ ยถาภิรนฺตํ วิหริตฺวา เยน ราชคหํ เตน จาริกํ ปกฺกามิ. อนุปุพฺเพน จาริกํ จรมาโน เยน ราชคหํ ตทวสริ. ตตฺร สุทํ ภควา ราชคเห วิหรติ.

92. 一时，世尊在憍萨罗国(Kosala)游行，与大比丘僧众同行，抵达了憍萨罗人一个名为僧伽瓦(Saṅkavā)的市镇。世尊便住在僧伽瓦。当时，有一位名为迦叶种(Kassapagotta)的比丘，是僧伽瓦的常住僧。就在那里，世尊以与学处相应的法谈，向比丘们开示、劝导、策励、使之欢喜。其时，当世尊以与学处相应的法谈向比丘们开示、劝导、策励、使之欢喜之际，迦叶种比丘心生不耐与不悦，想道：“这位沙门实在太苛刻了！”其后，世尊在僧伽瓦随意乐住下后，便朝王舍城(Rājagaha)游行而去。经过次第游行，抵达了王舍城。世尊便住在王舍城那里。

อถ โข กสฺสปโคตฺตสฺส ภิกฺขุโน อจิรปกฺกนฺตสฺส ภควโต อหุเทว กุกฺกุจฺจํ อหุ วิปฺปฏิสาโร – ‘‘อลาภา วต เม, น วต เม ลาภา[Pg.239]; ทุลฺลทฺธํ วต เม, น วต เม สุลทฺธํ; ยสฺส เม ภควติ สิกฺขาปทปฏิสํยุตฺตาย ธมฺมิยา กถาย ภิกฺขู สนฺทสฺเสนฺเต สมาทเปนฺเต สมุตฺเตเชนฺเต สมฺปหํเสนฺเต อหุเทว อกฺขนฺติ อหุ อปฺปจฺจโย – ‘อธิสลฺลิขเตวายํ สมโณ’ติ. ยํนูนาหํ เยน ภควา เตนุปสงฺกเมยฺยํ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควโต สนฺติเก อจฺจยํ อจฺจยโต เทเสยฺย’’นฺติ. อถ โข กสฺสปโคตฺโต ภิกฺขุ เสนาสนํ สํสาเมตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย เยน ราชคหํ เตน ปกฺกามิ. อนุปุพฺเพน เยน ราชคหํ เยน คิชฺฌกูโฏ ปพฺพโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข กสฺสปโคตฺโต ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ –

其时，世尊离去不久，迦叶种比丘生起了追悔、懊恼：“于我实无利，非我之所得；于我实恶得，非我之善得！当世尊以学处相应的法说，向诸比丘开示、劝导、策励、激励时，我竟生起不堪忍与不悦，心想：‘此沙门实乃苛刻！’我何不去到世尊之处？去到后，当于世尊面前，如实忏悔我的过失。”于是，迦叶种比丘收拾好坐卧处，取了衣钵，动身前往王舍城。他次第而行，往王舍城、鹫峰山，去到世尊之处。去到后，顶礼世尊，坐于一旁。坐于一旁后，迦叶种比丘对世尊说此言：

‘‘เอกมิทํ, ภนฺเต, สมยํ ภควา สงฺกวายํ วิหรติ, สงฺกวา นาม โกสลานํ นิคโม. ตตฺร, ภนฺเต, ภควา สิกฺขาปทปฏิสํยุตฺตาย ธมฺมิยา กถาย ภิกฺขู สนฺทสฺเสสิ สมาทเปสิ สมุตฺเตเชสิ สมฺปหํเสสิ. ตสฺส มยฺหํ ภควติ สิกฺขาปทปฏิสํยุตฺตาย ธมฺมิยา กถาย ภิกฺขู สนฺทสฺเสนฺเต สมาทเปนฺเต สมุตฺเตเชนฺเต สมฺปหํเสนฺเต อหุเทว อกฺขนฺติ อหุ อปฺปจฺจโย – ‘อธิสลฺลิขเตวายํ สมโณ’ติ. อถ โข ภควา สงฺกวายํ ยถาภิรนฺตํ วิหริตฺวา เยน ราชคหํ เตน จาริกํ ปกฺกามิ. ( ) ตสฺส มยฺหํ, ภนฺเต, อจิรปกฺกนฺตสฺส ภควโต อหุเทว กุกฺกุจฺจํ อหุ วิปฺปฏิสาโร – อลาภา วต เม, น วต เม ลาภา; ทุลฺลทฺธํ วต เม, น วต เม สุลทฺธํ; ยสฺส เม ภควติ สิกฺขาปทปฏิสํยุตฺตาย ธมฺมิยา กถาย ภิกฺขู สนฺทสฺเสนฺเต สมาทเปนฺเต สมุตฺเตเชนฺเต สมฺปหํเสนฺเต อหุเทว อกฺขนฺติ อหุ อปฺปจฺจโย – ‘อธิสลฺลิขเตวายํ สมโณ’ติ. ยํนูนาหํ เยน ภควา เตนุปสงฺกเมยฺยํ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควโต สนฺติเก อจฺจยํ อจฺจยโต เทเสยฺยนฺติ. อจฺจโย มํ, ภนฺเต, อจฺจคมา ยถาพาลํ ยถามูฬฺหํ ยถาอกุสลํ ยสฺส เม ภควติ สิกฺขาปทปฏิสํยุตฺตาย ธมฺมิยา กถาย ภิกฺขู สนฺทสฺเสนฺเต สมาทเปนฺเต สมุตฺเตเชนฺเต สมฺปหํเสนฺเต อหุเทว อกฺขนฺติ อหุ อปฺปจฺจโย – ‘อธิสลฺลิขเตวายํ สมโณ’ติ. ตสฺส [Pg.240] เม, ภนฺเต, ภควา อจฺจยํ อจฺจยโต ปฏิคฺคณฺหาตุ, อายตึ สํวรายา’’ติ.

“尊者，一时，世尊住在僧伽瓦(Saṅkavā)，那是憍萨罗国的一个市镇。尊者，在那里，世尊以与学处相应的法说，向比丘们开示、劝导、策励、令他们欢喜。当世尊以与学处相应的法说，向比丘们开示、劝导、策励、令他们欢喜时，我生起了不耐与不悦，心想：‘这位沙门实在太苛刻了。’其后，世尊在僧伽瓦随意居住后，便动身游行至王舍城。尊者，世尊离去不久，我便生起了追悔与懊恼，心想：‘我真是无所得，而非有所得！我真是恶得，而非善得！当世尊以与学处相应的法说，向比丘们开示、劝导、策励、令他们欢喜时，我竟然生起了不耐与不悦，心想：“这位沙门实在太苛刻了。”我何不去到世尊那里，去到后，在世尊面前，将此过错如实地发露呢？’尊者，我如愚者、如痴者、如不善者一般，为过错所胜伏，以致当世尊以与学处相应的法说，向比丘们开示、劝导、策励、令他们欢喜时，我生起了不耐与不悦，心想：‘这位沙门实在太苛刻了。’尊者，惟愿世尊接受我的过错，视之为过错，令我将来得以防护。”

‘‘ตคฺฆ ตํ, กสฺสป, อจฺจโย อจฺจคมา ยถาพาลํ ยถามูฬฺหํ ยถาอกุสลํ, ยสฺส เต มยิ สิกฺขาปทปฏิสํยุตฺตาย ธมฺมิยา กถาย ภิกฺขู สนฺทสฺเสนฺเต สมาทเปนฺเต สมุตฺเตเชนฺเต สมฺปหํเสนฺเต อหุเทว อกฺขนฺติ อหุ อปฺปจฺจโย – ‘อธิสลฺลิขเตวายํ สมโณ’ติ. ยโต จ โข ตฺวํ, กสฺสป, อจฺจยํ อจฺจยโต ทิสฺวา ยถาธมฺมํ ปฏิกโรสิ, ตํ เต มยํ ปฏิคฺคณฺหาม. วุทฺธิเหสา, กสฺสป, อริยสฺส วินเย โย อจฺจยํ อจฺจยโต ทิสฺวา ยถาธมฺมํ ปฏิกโรติ, อายตึ สํวรํ อาปชฺชติ.

迦叶，诚然，过失已侵越你，如愚者、如痴者、如不善巧者。当我以与学处相应的法说，向比丘们开示、劝导、激励、鼓舞时，你确实生起了不忍与不悦，心想：“此沙门过于严苛。”迦叶，因为你见到过失之为过失，并如法对治，我们接受你的忏悔。迦叶，于圣者之律中，凡见其过为过而如法对治，于未来进入防护者，此即是增长。

‘‘เถโร เจปิ, กสฺสป, ภิกฺขุ โหติ น สิกฺขากาโม น สิกฺขาสมาทานสฺส วณฺณวาที, เย จญฺเญ ภิกฺขู น สิกฺขากามา เต จ น สิกฺขาย สมาทเปติ, เย จญฺเญ ภิกฺขู สิกฺขากามา เตสญฺจ น วณฺณํ ภณติ ภูตํ ตจฺฉํ กาเลน, เอวรูปสฺสาหํ, กสฺสป, เถรสฺส ภิกฺขุโน น วณฺณํ ภณามิ. ตํ กิสฺส เหตุ? สตฺถา หิสฺส วณฺณํ ภณตีติ อญฺเญ นํ ภิกฺขู ภเชยฺยุํ, เย นํ ภเชยฺยุํ ตฺยาสฺส ทิฏฺฐานุคตึ อาปชฺเชยฺยุํ, ยฺยาสฺส ทิฏฺฐานุคตึ อาปชฺเชยฺยุํ เตสํ ตํ อสฺส ทีฆรตฺตํ อหิตาย ทุกฺขายาติ. ตสฺมาหํ, กสฺสป, เอวรูปสฺส เถรสฺส ภิกฺขุโน น วณฺณํ ภณามิ.

迦叶，即使有长老比丘不乐于学，不赞叹受持学处，亦不令其他不乐于学的比丘受持学处；对其他乐于学的比丘，亦不适时地如实、真实地称赞其功德。迦叶，对这样的长老比丘，我不称赞。何以故？（若想：）“导师称赞他”，其他比丘就会亲近他。凡亲近他者，会随顺其见行。凡随顺其见行者，那将为他们带来长夜的无益与痛苦。是故，迦叶，对这样的长老比丘，我不称赞。

‘‘มชฺฌิโม เจปิ, กสฺสป, ภิกฺขุ โหติ…เป… นโว เจปิ, กสฺสป, ภิกฺขุ โหติ น สิกฺขากาโม น สิกฺขาสมาทานสฺส วณฺณวาที, เย จญฺเญ ภิกฺขู น สิกฺขากามา เต จ น สิกฺขาย สมาทเปติ, เย จญฺเญ ภิกฺขู สิกฺขากามา เตสญฺจ น วณฺณํ ภณติ ภูตํ ตจฺฉํ กาเลน, เอวรูปสฺสาหํ, กสฺสป, นวสฺส ภิกฺขุโน น วณฺณํ ภณามิ. ตํ กิสฺส เหตุ? สตฺถา หิสฺส วณฺณํ ภณตีติ อญฺเญ นํ ภิกฺขู ภเชยฺยุํ, เย นํ ภเชยฺยุํ ตฺยาสฺส ทิฏฺฐานุคตึ อาปชฺเชยฺยุํ, ยฺยาสฺส ทิฏฺฐานุคตึ อาปชฺเชยฺยุํ เตสํ ตํ อสฺส ทีฆรตฺตํ อหิตาย ทุกฺขายาติ. ตสฺมาหํ, กสฺสป, เอวรูปสฺส นวสฺส ภิกฺขุโน น วณฺณํ ภณามิ.

迦叶，即使是中年比丘……乃至，迦叶，即使是新比丘，若不乐于修学，不赞叹受持三学，也不劝导其他不乐于修学的比丘修学，对其他乐于修学的比丘也不如实、真实、适时地赞叹，迦叶，我不赞叹这样的新比丘。此为何因？因为其他比丘会想：“导师赞叹他”，从而亲近他；亲近他者就会效仿其行，而效仿其行者，将因此长久遭受不利与痛苦。是故，迦叶，我不赞叹这样的新比丘。

‘‘เถโร [Pg.241] เจปิ, กสฺสป, ภิกฺขุ โหติ สิกฺขากาโม สิกฺขาสมาทานสฺส วณฺณวาที, เย จญฺเญ ภิกฺขู น สิกฺขากามา เต จ สิกฺขาย สมาทเปติ, เย จญฺเญ ภิกฺขู สิกฺขากามา เตสญฺจ วณฺณํ ภณติ ภูตํ ตจฺฉํ กาเลน, เอวรูปสฺสาหํ, กสฺสป, เถรสฺส ภิกฺขุโน วณฺณํ ภณามิ. ตํ กิสฺส เหตุ? สตฺถา หิสฺส วณฺณํ ภณตีติ อญฺเญ นํ ภิกฺขู ภเชยฺยุํ, เย นํ ภเชยฺยุํ ตฺยาสฺส ทิฏฺฐานุคตึ อาปชฺเชยฺยุํ, ยฺยาสฺส ทิฏฺฐานุคตึ อาปชฺเชยฺยุํ เตสํ ตํ อสฺส ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขายาติ. ตสฺมาหํ, กสฺสป, เอวรูปสฺส เถรสฺส ภิกฺขุโน วณฺณํ ภณามิ.

迦叶，若长老比丘乐于修学，赞叹受持三学，劝导其他不乐于修学的比丘修学，并如实、真实、适时地赞叹其他乐于修学的比丘，迦叶，我赞叹这样的长老比丘。此为何因？因为其他比丘会想：“导师赞叹他”，从而亲近他；亲近他者就会效仿其行，而效仿其行者，将因此长久获得利益与安乐。是故，迦叶，我赞叹这样的长老比丘。

‘‘มชฺฌิโม เจปิ, กสฺสป, ภิกฺขุ โหติ สิกฺขากาโม…เป… นโว เจปิ, กสฺสป, ภิกฺขุ โหติ สิกฺขากาโม สิกฺขาสมาทานสฺส วณฺณวาที, เย จญฺเญ ภิกฺขู น สิกฺขากามา เต จ สิกฺขาย สมาทเปติ, เย จญฺเญ ภิกฺขู สิกฺขากามา เตสญฺจ วณฺณํ ภณติ ภูตํ ตจฺฉํ กาเลน, เอวรูปสฺสาหํ, กสฺสป, นวสฺส ภิกฺขุโน วณฺณํ ภณามิ. ตํ กิสฺส เหตุ? สตฺถา หิสฺส วณฺณํ ภณตีติ อญฺเญ นํ ภิกฺขู ภเชยฺยุํ, เย นํ ภเชยฺยุํ ตฺยาสฺส ทิฏฺฐานุคตึ อาปชฺเชยฺยุํ, ยฺยาสฺส ทิฏฺฐานุคตึ อาปชฺเชยฺยุํ เตสํ ตํ อสฺส ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขายาติ. ตสฺมาหํ, กสฺสป, เอวรูปสฺส นวสฺส ภิกฺขุโน วณฺณํ ภณามี’’ติ. เอกาทสมํ.

“迦叶，即使是中等比丘，若乐于修学……乃至……迦叶，即使是新学比丘，若乐于修学，称赞对修学的受持，也劝导其他不乐于修学的比丘们修学，并如实、适时地称赞其他乐于修学的比丘，迦叶，我称赞这样的新学比丘。是何缘故？因为‘导师称赞他’，其他比丘便会亲近他；凡亲近他者，就会效法其行；凡效法其行者，将因此长久获得利益与安乐。是故，迦叶，我称赞这样的新学比丘。”第十一经。

สมณวคฺโค นวโม.

沙门品第九。

ตสฺสุทฺทานํ –

摄颂：

สมโณ คทฺรโภ เขตฺตํ, วชฺชิปุตฺโต จ เสกฺขกํ;

ตโย จ สิกฺขนา วุตฺตา, ทฺเว สิกฺขา สงฺกวาย จาติ.

沙门、驴、田地，跋耆子与学人；三篇学经已说，二学与僧伽瓦。

(๑๐) ๕. โลณกปลฺลวคฺโค

（10）5. 盐块品

๑. อจฺจายิกสุตฺตํ

1. 急务经

๙๓. ‘‘ตีณิมานิ, ภิกฺขเว, กสฺสกสฺส คหปติสฺส อจฺจายิกานิ กรณียานิ. กตมานิ ตีณิ? อิธ, ภิกฺขเว, กสฺสโก คหปติ สีฆํ สีฆํ เขตฺตํ สุกฏฺฐํ กโรติ สุมติกตํ. สีฆํ สีฆํ เขตฺตํ สุกฏฺฐํ กริตฺวา [Pg.242] สุมติกตํ สีฆํ สีฆํ พีชานิ ปติฏฺฐาเปติ. สีฆํ สีฆํ พีชานิ ปติฏฺฐาเปตฺวา สีฆํ สีฆํ อุทกํ อภิเนติปิ อปเนติปิ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ตีณิ กสฺสกสฺส คหปติสฺส อจฺจายิกานิ กรณียานิ. ตสฺส โข ตํ, ภิกฺขเว, กสฺสกสฺส คหปติสฺส นตฺถิ สา อิทฺธิ วา อานุภาโว วา – ‘อชฺเชว เม ธญฺญานิ ชายนฺตุ, สฺเวว คพฺภีนิ โหนฺตุ, อุตฺตรสฺเวว ปจฺจนฺตู’ติ. อถ โข, ภิกฺขเว, โหติ โส สมโย ยํ ตสฺส กสฺสกสฺส คหปติสฺส ตานิ ธญฺญานิ อุตุปริณามีนิ ชายนฺติปิ คพฺภีนิปิ โหนฺติ ปจฺจนฺติปิ.

1. “诸比丘，农夫居士有此三项急务。是哪三项？诸比丘，于此，农夫居士迅速将田地善加耕犁、善加平整。迅速将田地善加耕犁、善加平整后，迅速播下种子。迅速播下种子后，迅速灌水或排水。诸比丘，此即农夫居士的三项急务。诸比丘，彼农夫居士并无如是神通或威力能令：‘愿我的谷物今日即生长，明日即结实，后日即成熟。’然而，诸比丘，时节到来，彼农夫居士的谷物因季节变化而生长、结实、成熟。”

‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ตีณิมานิ ภิกฺขุสฺส อจฺจายิกานิ กรณียานิ. กตมานิ ตีณิ? อธิสีลสิกฺขาสมาทานํ, อธิจิตฺตสิกฺขาสมาทานํ, อธิปญฺญาสิกฺขาสมาทานํ – อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ตีณิ ภิกฺขุสฺส อจฺจายิกานิ กรณียานิ. ตสฺส โข ตํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน นตฺถิ สา อิทฺธิ วา อนุภาโว วา – ‘อชฺเชว เม อนุปาทาย อาสเวหิ จิตฺตํ วิมุจฺจตุ สฺเว วา อุตฺตรสฺเว วา’ติ. อถ โข, ภิกฺขเว, โหติ โส สมโย ยํ ตสฺส ภิกฺขุโน อธิสีลมฺปิ สิกฺขโต อธิจิตฺตมฺปิ สิกฺขโต อธิปญฺญมฺปิ สิกฺขโต อนุปาทาย อาสเวหิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ.

“诸比丘，正是如此，比丘有这三件急务。是哪三件？受持增上戒学、受持增上心学、受持增上慧学。诸比丘，这正是比丘的三件急务。诸比丘，那位比丘没有这样的神通或威力，心想：‘愿我的心今天就无取著地从诸漏解脱，或者明天，或者后天。’然而，诸比丘，会有这样的时节到来：当那位比丘修学增上戒、修学增上心、修学增上慧时，他的心就能无取著地从诸漏解脱。”

‘‘ตสฺมาติห, ภิกฺขเว, เอวํ สิกฺขิตพฺพํ – ‘ติพฺโพ โน ฉนฺโท ภวิสฺสติ อธิสีลสิกฺขาสมาทาเน, ติพฺโพ ฉนฺโท ภวิสฺสติ อธิจิตฺตสิกฺขาสมาทาเน, ติพฺโพ ฉนฺโท ภวิสฺสติ อธิปญฺญาสิกฺขาสมาทาเน’ติ. เอวญฺหิ โว, ภิกฺขเว, สิกฺขิตพฺพ’’นฺติ. ปฐมํ.

“是故，诸比丘，于此，你们当如是学：‘于受持增上戒学，我等当有猛利的意欲；于受持增上心学，我等当有猛利的意欲；于受持增上慧学，我等当有猛利的意欲。’诸比丘，你们确实当如是学。”第一

๒. ปวิเวกสุตฺตํ

2. 远离经

๙๔. ‘‘ตีณิมานิ, ภิกฺขเว, อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา ปวิเวกานิ ปญฺญาเปนฺติ. กตมานิ ตีณิ? จีวรปวิเวกํ, ปิณฺฑปาตปวิเวกํ, เสนาสนปวิเวกํ.

94. “诸比丘，外道游方者宣说此三远离。是哪三件？衣远离、食远离、住处远离。

‘‘ตตฺริทํ, ภิกฺขเว, อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา จีวรปวิเวกสฺมึ ปญฺญาเปนฺติ, สาณานิปิ ธาเรนฺติ, มสาณานิปิ ธาเรนฺติ, ฉวทุสฺสานิปิ ธาเรนฺติ, ปํสุกูลานิปิ ธาเรนฺติ, ติรีฏานิปิ ธาเรนฺติ, อชินมฺปิ ธาเรนฺติ, อชินกฺขิปมฺปิ ธาเรนฺติ, กุสจีรมฺปิ ธาเรนฺติ, วากจีรมฺปิ ธาเรนฺติ, ผลกจีรมฺปิ ธาเรนฺติ, เกสกมฺพลมฺปิ ธาเรนฺติ, วาลกมฺพลมฺปิ ธาเรนฺติ, อุลูกปกฺขิกมฺปิ [Pg.243] ธาเรนฺติ. อิทํ โข, ภิกฺขเว, อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา จีวรปวิเวกสฺมึ ปญฺญาเปนฺติ.

“诸比丘，于此，外道游方者宣说衣远离：他们穿着粗麻衣，穿着混纺麻衣，穿着裹尸布，穿着粪扫衣，穿着树皮衣，穿着兽皮衣，穿着中间剖开的兽皮衣，穿着拘舍茅草衣，穿着树皮纤维衣，穿着木片衣，穿着人发毯，穿着兽毛毯，穿着猫头鹰羽衣。诸比丘，这正是外道游方者所宣说的衣远离。

‘‘ตตฺริทํ, ภิกฺขเว, อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา ปิณฺฑปาตปวิเวกสฺมึ ปญฺญาเปนฺติ. สากภกฺขาปิ โหนฺติ, สามากภกฺขาปิ โหนฺติ, นีวารภกฺขาปิ โหนฺติ, ททฺทุลภกฺขาปิ โหนฺติ, หฏภกฺขาปิ โหนฺติ, กณภกฺขาปิ โหนฺติ, อาจามภกฺขาปิ โหนฺติ, ปิญฺญากภกฺขาปิ โหนฺติ, ติณภกฺขาปิ โหนฺติ, โคมยภกฺขาปิ โหนฺติ, วนมูลผลาหารา ยาเปนฺติ ปวตฺตผลโภชี. อิทํ โข, ภิกฺขเว, อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา ปิณฺฑปาตปวิเวกสฺมึ ปญฺญาเปนฺติ.

诸比丘，于此，其他宗派的游方者宣说乞食远离：他们以菜叶为食，以稗米为食，以野米为食，以皮革屑为食，以树胶为食，以米糠为食，以米汤为食，以油粕为食，以青草为食，以牛粪为食；以林木根果为食而活命，食自落之果。诸比丘，此即其他宗派的游方者所宣说的乞食远离。

‘‘ตตฺริทํ, ภิกฺขเว, อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา เสนาสนปวิเวกสฺมึ ปญฺญาเปนฺติ อรญฺญํ รุกฺขมูลํ สุสานํ วนปตฺถํ อพฺโภกาสํ ปลาลปุญฺชํ ภุสาคารํ. อิทํ โข, ภิกฺขเว, อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา เสนาสนปวิเวกสฺมึ ปญฺญาเปนฺติ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ตีณิ อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา ปวิเวกานิ ปญฺญาเปนฺติ.

诸比丘，于此，其他宗派的游方者宣说住处远离：森林、树下、墓地、林野、露天、草堆、糠屋。诸比丘，此即其他宗派的游方者所宣说的住处远离。诸比丘，其他宗派的游方者宣说此三远离。

‘‘ตีณิ โข ปนิมานิ, ภิกฺขเว, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ภิกฺขุโน ปวิเวกานิ. กตมานิ ตีณิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สีลวา จ โหติ, ทุสฺสีลฺยญฺจสฺส ปหีนํ โหติ, เตน จ วิวิตฺโต โหติ; สมฺมาทิฏฺฐิโก จ โหติ, มิจฺฉาทิฏฺฐิ จสฺส ปหีนา โหติ, ตาย จ วิวิตฺโต โหติ; ขีณาสโว จ โหติ, อาสวา จสฺส ปหีนา โหนฺติ, เตหิ จ วิวิตฺโต โหติ. ยโต โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สีลวา โหติ, ทุสฺสีลฺยญฺจสฺส ปหีนํ โหติ, เตน จ วิวิตฺโต โหติ; สมฺมาทิฏฺฐิโก จ โหติ, มิจฺฉาทิฏฺฐิ จสฺส ปหีนา โหติ, ตาย จ วิวิตฺโต โหติ; ขีณาสโว จ โหติ, อาสวา จสฺส ปหีนา โหนฺติ, เตหิ จ วิวิตฺโต โหติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ‘ภิกฺขุ อคฺคปฺปตฺโต สารปฺปตฺโต สุทฺโธ สาเร ปติฏฺฐิโต’’’.

诸比丘，于此法与律中，比丘有此三远离。是哪三者呢？诸比丘，于此，比丘是具戒者，其恶戒已被舍断，并远离于彼；是具正见者，其邪见已被舍断，并远离于彼；是漏尽者，其诸漏已被舍断，并远离于彼等。诸比丘，当比丘是具戒者，其恶戒已被舍断，并远离于彼；是具正见者，其邪见已被舍断，并远离于彼；是漏尽者，其诸漏已被舍断，并远离于彼等，诸比丘，此比丘被称为“已达顶峰，已得精髓，清净，安住于精髓”。

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, กสฺสกสฺส คหปติสฺส สมฺปนฺนํ สาลิกฺเขตฺตํ. ตเมนํ กสฺสโก คหปติ สีฆํ สีฆํ ลวาเปยฺย. สีฆํ สีฆํ ลวาเปตฺวา สีฆํ สีฆํ สงฺฆราเปยฺย. สีฆํ สีฆํ สงฺฆราเปตฺวา สีฆํ สีฆํ [Pg.244] อุพฺพหาเปยฺย. สีฆํ สีฆํ อุพฺพหาเปตฺวา สีฆํ สีฆํ ปุญฺชํ การาเปยฺย. สีฆํ สีฆํ ปุญฺชํ การาเปตฺวา สีฆํ สีฆํ มทฺทาเปยฺย. สีฆํ สีฆํ มทฺทาเปตฺวา สีฆํ สีฆํ ปลาลานิ อุทฺธราเปยฺย. สีฆํ สีฆํ ปลาลานิ อุทฺธราเปตฺวา สีฆํ สีฆํ ภุสิกํ อุทฺธราเปยฺย. สีฆํ สีฆํ ภุสิกํ อุทฺธราเปตฺวา สีฆํ สีฆํ โอปุนาเปยฺย. สีฆํ สีฆํ โอปุนาเปตฺวา สีฆํ สีฆํ อติหราเปยฺย. สีฆํ สีฆํ อติหราเปตฺวา สีฆํ สีฆํ โกฏฺฏาเปยฺย. สีฆํ สีฆํ โกฏฺฏาเปตฺวา สีฆํ สีฆํ ถุสานิ อุทฺธราเปยฺย. เอวมสฺสุ ตานิ, ภิกฺขเว, กสฺสกสฺส คหปติสฺส ธญฺญานิ อคฺคปฺปตฺตานิ สารปฺปตฺตานิ สุทฺธานิ สาเร ปติฏฺฐิตานิ.

“诸比丘，譬如农夫家主有已成熟的稻田。该农夫家主迅速地让人收割，迅速地让人收割后，迅速地让人收集；迅速地让人收集后，迅速地让人运送；迅速地让人运送后，迅速地让人堆积；迅速地让人堆积后，迅速地让人踩踏；迅速地让人踩踏后，迅速地让人除去稻草；迅速地让人除去稻草后，迅速地让人除去粗糠；迅速地让人除去粗糠后，迅速地让人簸扬；迅速地让人簸扬后，迅速地让人运走；迅速地让人运走后，迅速地让人舂捣；迅速地让人舂捣后，迅速地让人除去细糠。诸比丘，如此，该农夫家主的谷物便达到至上，达到精髓，得以纯净，安住于精髓之中。”

‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ยโต ภิกฺขุ สีลวา จ โหติ, ทุสฺสีลฺยญฺจสฺส ปหีนํ โหติ, เตน จ วิวิตฺโต โหติ; สมฺมาทิฏฺฐิโก จ โหติ, มิจฺฉาทิฏฺฐิ จสฺส ปหีนา โหติ, ตาย จ วิวิตฺโต โหติ; ขีณาสโว จ โหติ, อาสวา จสฺส ปหีนา โหนฺติ, เตหิ จ วิวิตฺโต โหติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ‘ภิกฺขุ อคฺคปฺปตฺโต สารปฺปตฺโต สุทฺโธ สาเร ปติฏฺฐิโต’’’ติ. ทุติยํ.

“诸比丘，正是如此，当比丘具足戒时，其恶戒已被断除，亦离于彼；具足正见时，其邪见已被断除，亦离于彼；诸漏已尽时，其诸漏已被断除，亦离于彼。诸比丘，此比丘被称为‘已达至上，已达精髓，纯净而安住于精髓’。”第二经竟。

๓. สรทสุตฺตํ

3. 秋季经

๙๕. ‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, สรทสมเย วิทฺเธ วิคตวลาหเก เทเว อาทิจฺโจ นภํ อพฺภุสฺสกฺกมาโน สพฺพํ อากาสคตํ ตมคตํ อภิวิหจฺจ ภาสเต จ ตปเต จ วิโรจติ จ.

95. “诸比丘，譬如在秋季，天空晴朗无云，太阳升上天际，驱散所有空中的黑暗，照耀、发热、闪耀。”

‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ยโต อริยสาวกสฺส วิรชํ วีตมลํ ธมฺมจกฺขุํ อุปฺปชฺชติ, สห ทสฺสนุปฺปาทา, ภิกฺขเว, อริยสาวกสฺส ตีณิ สํโยชนานิ ปหียนฺติ – สกฺกายทิฏฺฐิ, วิจิกิจฺฉา, สีลพฺพตปรามาโส.

“诸比丘，正是这样，当圣弟子生起离尘、无垢的法眼时，诸比丘，随着见的生起，圣弟子即断除三种结：有身见、疑、戒禁取。”

‘‘อถาปรํ ทฺวีหิ ธมฺเมหิ นิยฺยาติ อภิชฺฌาย จ พฺยาปาเทน จ. โส วิวิจฺเจว กาเมหิ วิวิจฺจ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ สวิตกฺกํ สวิจารํ วิเวกชํ ปีติสุขํ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. ตสฺมึ เจ, ภิกฺขเว, สมเย อริยสาวโก กาลํ กเรยฺย, นตฺถิ ตํ สํโยชนํ เยน [Pg.245] สํโยชเนน สํยุตฺโต อริยสาวโก ปุน อิมํ โลกํ อาคจฺเฉยฺยา’’ติ. ตติยํ.

“再者，他出离了二法，即贪欲与瞋恚。他远离诸欲，远离诸不善法，有寻有伺，进入并安住于由远离而生的、有喜有乐的初禅。诸比丘，若圣弟子于此时命终，已无任何能使他再来此世间的结了。”

๔. ปริสาสุตฺตํ

4. 众会经

๙๖. ‘‘ติสฺโส อิมา, ภิกฺขเว, ปริสา. กตมา ติสฺโส? อคฺควตี ปริสา, วคฺคา ปริสา, สมคฺคา ปริสา.

96. “诸比丘，有此三种众会。是哪三种？有贤善者的众会、不和合的众会、和合的众会。”

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, อคฺควตี ปริสา? อิธ, ภิกฺขเว, ยสฺสํ ปริสายํ เถรา ภิกฺขู น พาหุลิกา โหนฺติ น สาถลิกา, โอกฺกมเน นิกฺขิตฺตธุรา ปวิเวเก ปุพฺพงฺคมา, วีริยํ อารภนฺติ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยาย, เตสํ ปจฺฉิมา ชนตา ทิฏฺฐานุคตึ อาปชฺชติ. สาปิ โหติ น พาหุลิกา น สาถลิกา โอกฺกมเน นิกฺขิตฺตธุรา ปวิเวเก ปุพฺพงฺคมา, วีริยํ อารภติ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยาย. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, อคฺควตี ปริสา.

“诸比丘，何为有贤善者的众会？诸比丘，于此，在某个众会中，长老比丘们不贪求积蓄，不懈怠于学，于退堕之事放下重担，于远离行于前导，为获得未得，为证达未证达，为现证未现证而发起精进。后来的众人随学他们所见的行迹，也变得不贪求积蓄，不懈怠于学，于退堕之事放下重担，于远离行于前导，为获得未得，为证达未证达，为现证未现证而发起精进。诸比丘，这被称为有贤善者的众会。”

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, วคฺคา ปริสา? อิธ, ภิกฺขเว, ยสฺสํ ปริสายํ ภิกฺขู ภณฺฑนชาตา กลหชาตา วิวาทาปนฺนา อญฺญมญฺญํ มุขสตฺตีหิ วิตุทนฺตา วิหรนฺติ, อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, วคฺคา ปริสา.

“诸比丘，何为不和合的众会？诸比丘，于此，在某个众会中，比丘们生起争斗、发生争吵、陷入诤论，住于以口舌为矛互相攻击。诸比丘，这被称为不和合的众会。”

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, สมคฺคา ปริสา? อิธ, ภิกฺขเว, ยสฺสํ ปริสายํ ภิกฺขู สมคฺคา สมฺโมทมานา อวิวทมานา ขีโรทกีภูตา อญฺญมญฺญํ ปิยจกฺขูหิ สมฺปสฺสนฺตา วิหรนฺติ, อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, สมคฺคา ปริสา.

“诸比丘，什么是和合的大众呢？诸比丘，于此，在某个大众中，比丘们和合、欢喜、无诤，如水乳交融，彼此以慈爱的眼神相视而住。诸比丘，这被称为和合的大众。”

‘‘ยสฺมึ, ภิกฺขเว, สมเย ภิกฺขู สมคฺคา สมฺโมทมานา อวิวทมานา ขีโรทกีภูตา อญฺญมญฺญํ ปิยจกฺขูหิ สมฺปสฺสนฺตา วิหรนฺติ, พหุํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขู ตสฺมึ สมเย ปุญฺญํ ปสวนฺติ. พฺรหฺมํ, ภิกฺขเว, วิหารํ ตสฺมึ สมเย ภิกฺขู วิหรนฺติ, ยทิทํ มุทิตาย เจโตวิมุตฺติยา. ปมุทิตสฺส ปีติ ชายติ, ปีติมนสฺส กาโย ปสฺสมฺภติ, ปสฺสทฺธกาโย สุขํ เวทิยติ, สุขิโน จิตฺตํ สมาธิยติ.

“诸比丘，当比丘们和合、欢喜、无诤，如水乳交融，彼此以慈爱的眼神相视而住时，诸比丘，那时比丘们产生许多福德。诸比丘，那时比丘们安住于梵住，即是喜心解脱。心喜悦者生起喜，有喜者身轻安，身轻安者感受乐，有乐者心得定。”

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, อุปริปพฺพเต ถุลฺลผุสิตเก เทเว วสฺสนฺเต ตํ อุทกํ ยถานินฺนํ ปวตฺตมานํ ปพฺพตกนฺทรปทรสาขา ปริปูเรติ, ปพฺพตกนฺทรปทรสาขา ปริปูรา กุโสพฺเภ ปริปูเรนฺติ, กุโสพฺภา ปริปูรา มหาโสพฺเภ [Pg.246] ปริปูเรนฺติ, มหาโสพฺภา ปริปูรา กุนฺนทิโย ปริปูเรนฺติ, กุนฺนทิโย ปริปูรา มหานทิโย ปริปูเรนฺติ, มหานทิโย ปริปูรา สมุทฺทํ ปริปูเรนฺติ.

“譬如，诸比丘，山顶上天降大雨，水顺着低洼处流淌，充满山间的洞穴、裂缝与溪涧；山间的洞穴、裂缝与溪涧充满后，便充满小池；小池充满后，便充满大池；大池充满后，便充满小河；小河充满后，便充满大河；大河充满后，便充满大海。”

‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ยสฺมึ สมเย ภิกฺขู สมคฺคา สมฺโมทมานา อวิวทมานา ขีโรทกีภูตา อญฺญมญฺญํ ปิยจกฺขูหิ สมฺปสฺสนฺตา วิหรนฺติ, พหุํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขู ตสฺมึ สมเย ปุญฺญํ ปสวนฺติ. พฺรหฺมํ, ภิกฺขเว, วิหารํ ตสฺมึ สมเย ภิกฺขู วิหรนฺติ, ยทิทํ มุทิตาย เจโตวิมุตฺติยา. ปมุทิตสฺส ปีติ ชายติ, ปีติมนสฺส กาโย ปสฺสมฺภติ, ปสฺสทฺธกาโย สุขํ เวทิยติ, สุขิโน จิตฺตํ สมาธิยติ. อิมา โข, ภิกฺขเว, ติสฺโส ปริสา’’ติ. จตุตฺถํ.

“诸比丘，正是这样。当比丘们和合、欢喜、无诤，如水乳交融，彼此以慈爱的眼神相视而住时，诸比丘，那时比丘们产生许多福德。诸比丘，那时比丘们安住于梵住，即是喜心解脱。心喜悦者生起喜，有喜者身轻安，身轻安者感受乐，有乐者心得定。诸比丘，这即是三种大众。”第四经。

๕. ปฐมอาชานียสุตฺตํ

5. 第一良马经

๙๗. ‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, องฺเคหิ สมนฺนาคโต รญฺโญ ภทฺโร อสฺสาชานีโย ราชารโห โหติ ราชโภคฺโค, รญฺโญ องฺคนฺเตว สงฺขฺยํ คจฺฉติ. กตเมหิ ตีหิ? อิธ, ภิกฺขเว, รญฺโญ ภทฺโร อสฺสาชานีโย วณฺณสมฺปนฺโน จ โหติ พลสมฺปนฺโน จ ชวสมฺปนฺโน จ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ องฺเคหิ สมนฺนาคโต รญฺโญ ภทฺโร อสฺสาชานีโย ราชารโห โหติ ราชโภคฺโค, รญฺโญ องฺคนฺเตว สงฺขฺยํ คจฺฉติ. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ ปาหุเนยฺโย ทกฺขิเณยฺโย อญฺชลิกรณีโย อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺส. กตเมหิ ตีหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ วณฺณสมฺปนฺโน จ โหติ พลสมฺปนฺโน จ ชวสมฺปนฺโน จ.

97. “诸比丘，具足三支的国王良种马，堪为王用，堪为王所受用，被计为王的一部分。是哪三支？诸比丘，于此，国王的良种马色相具足、力量具足、速度具足。诸比丘，具足此三支的国王良种马，堪为王用，堪为王所受用，被计为王的一部分。正是如此，诸比丘，具足三法的比丘，是应请、应迎、应施、应合掌者，是世间无上的福田。是哪三法？诸比丘，于此，比丘色圆满、力圆满、速圆满。”

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ วณฺณสมฺปนฺโน โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สีลวา โหติ, ปาติโมกฺขสํวรสํวุโต วิหรติ อาจารโคจรสมฺปนฺโน อณุมตฺเตสุ วชฺเชสุ ภยทสฺสาวี, สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ วณฺณสมฺปนฺโน โหติ.

“诸比丘，比丘如何色圆满？诸比丘，于此，比丘有戒，由波罗提木叉律仪防护而住，具足正行与行处，于微小罪中见怖畏，于诸学处受持而学。诸比丘，比丘如此色圆满。”

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ พลสมฺปนฺโน โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อารทฺธวีริโย วิหรติ อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานาย กุสลานํ ธมฺมานํ [Pg.247] อุปสมฺปทาย ถามวา ทฬฺหปรกฺกโม อนิกฺขิตฺตธุโร กุสเลสุ ธมฺเมสุ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ พลสมฺปนฺโน โหติ.

“诸比丘，比丘如何力圆满？诸比丘，于此，比丘为断诸不善法、为具足诸善法而发起精进，有力量，有坚固的勇猛，于诸善法不舍重担而住。诸比丘，比丘如此力圆满。”

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ชวสมฺปนฺโน โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ‘อิทํ ทุกฺข’นฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ; ‘อยํ ทุกฺขสมุทโย’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ; ‘อยํ ทุกฺขนิโรโธ’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ; ‘อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ชวสมฺปนฺโน โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ ปาหุเนยฺโย ทกฺขิเณยฺโย อญฺชลิกรณีโย อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสา’’ติ. ปญฺจมํ.

“诸比丘，比丘如何具足速疾？诸比丘，于此，比丘如实了知‘此是苦’；如实了知‘此是苦集’；如实了知‘此是苦灭’；如实了知‘此是导向苦灭之道’。诸比丘，如此，比丘具足速疾。诸比丘，具足此三法的比丘，应受供养、应受款待、应受布施、应受合掌，是世间无上福田。”第五。

๖. ทุติยอาชานียสุตฺตํ

6. 第二良马经

๙๘. ‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, องฺเคหิ สมนฺนาคโต รญฺโญ ภทฺโร อสฺสาชานีโย ราชารโห โหติ ราชโภคฺโค, รญฺโญ องฺคนฺเตว สงฺขยํ คจฺฉติ. กตเมหิ ตีหิ? อิธ, ภิกฺขเว, รญฺโญ ภทฺโร อสฺสาชานีโย วณฺณสมฺปนฺโน จ โหติ พลสมฺปนฺโน จ ชวสมฺปนฺโน จ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ องฺเคหิ สมนฺนาคโต รญฺโญ ภทฺโร อสฺสาชานีโย ราชารโห โหติ ราชโภคฺโค, รญฺโญ องฺคนฺเตว สงฺขฺยํ คจฺฉติ. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺส. กตเมหิ ตีหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ วณฺณสมฺปนฺโน จ โหติ พลสมฺปนฺโน จ ชวสมฺปนฺโน จ.

98. “诸比丘，具足三支的国王良马，堪为王用，堪为王享，得计为王之肢体。是哪三支？诸比丘，于此，国王的良马具足色相、具足力量、具足速疾。诸比丘，具足此三支的国王良马，堪为王用，堪为王享，得计为王之肢体。亦复如是，诸比丘，具足三法的比丘，应受供养……乃至……是世间无上福田。是哪三法？诸比丘，于此，比丘具足德行、具足精进、具足速疾。”

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ วณฺณสมฺปนฺโน โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สีลวา โหติ…เป… สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ วณฺณสมฺปนฺโน โหติ.

“诸比丘，比丘如何具足德行？诸比丘，于此，比丘有戒……乃至……受持学习诸学处。诸比丘，如此，比丘具足德行。”

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ พลสมฺปนฺโน โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อารทฺธวีริโย วิหรติ อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานาย กุสลานํ ธมฺมานํ อุปสมฺปทาย ถามวา ทฬฺหปรกฺกโม อนิกฺขิตฺตธุโร กุสเลสุ ธมฺเมสุ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ พลสมฺปนฺโน โหติ.

“诸比丘，比丘如何具足精进？诸比丘，于此，比丘为断诸不善法、为具足诸善法而精进安住，强毅、坚固、勇猛，于诸善法不舍其轭。诸比丘，如此，比丘具足精进。”

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ชวสมฺปนฺโน โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา โอปปาติโก โหติ ตตฺถ ปรินิพฺพายี [Pg.248] อนาวตฺติธมฺโม ตสฺมา โลกา. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ชวสมฺปนฺโน โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสา’’ติ. ฉฏฺฐํ.

“诸比丘，比丘如何具足速疾呢？诸比丘，在此，比丘因五下分结的灭尽而为化生者，于彼处般涅槃，从彼世界不复还。诸比丘，比丘如是具足速疾。诸比丘，具足此三法的比丘，应受供养……乃至……是世间无上的福田。”第六。

๗. ตติยอาชานียสุตฺตํ

7. 第三善种马经

๙๙. ‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, องฺเคหิ สมนฺนาคโต รญฺโญ ภทฺโร อสฺสาชานีโย ราชารโห โหติ ราชโภคฺโค, รญฺโญ องฺคนฺเตว สงฺขยํ คจฺฉติ. กตเมหิ ตีหิ? อิธ, ภิกฺขเว, รญฺโญ ภทฺโร อสฺสาชานีโย วณฺณสมฺปนฺโน จ โหติ พลสมฺปนฺโน จ ชวสมฺปนฺโน จ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ องฺเคหิ สมนฺนาคโต รญฺโญ ภทฺโร อสฺสาชานีโย ราชารโห โหติ ราชโภคฺโค, รญฺโญ องฺคนฺเตว สงฺขฺยํ คจฺฉติ. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ ปาหุเนยฺโย ทกฺขิเณยฺโย อญฺชลิกรณีโย อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺส. กตเมหิ ตีหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ วณฺณสมฺปนฺโน จ โหติ พลสมฺปนฺโน จ ชวสมฺปนฺโน จ.

99. “诸比丘，具足三支的国王善种马，堪为国王所用，堪为国王所享，可算作国王的一部分。是哪三支呢？诸比丘，在此，国王的善种马色相具足、力量具足、速疾具足。诸比丘，具足此三支的国王善种马，堪为国王所用，堪为国王所享，可算作国王的一部分。正是如此，诸比丘，具足三法的比丘，应受供养、应受款待、应受布施、应受合掌，是世间无上的福田。是哪三法呢？诸比丘，在此，比丘色相具足、力量具足、速疾具足。

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ วณฺณสมฺปนฺโน โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สีลวา โหติ, ปาติโมกฺขสํวรสํวุโต วิหรติ อาจารโคจรสมฺปนฺโน อณุมตฺเตสุ วชฺเชสุ ภยทสฺสาวี, สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ วณฺณสมฺปนฺโน โหติ.

“诸比丘，比丘如何是色相具足呢？诸比丘，在此，比丘有戒，以波罗提木叉律仪防护而住，具足正行与行处，于微细罪中见怖畏，在学处中受持学习。诸比丘，比丘如是为色相具足。

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ พลสมฺปนฺโน โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อารทฺธวีริโย วิหรติ อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานาย กุสลานํ ธมฺมานํ อุปสมฺปทาย ถามวา ทฬฺหปรกฺกโม อนิกฺขิตฺตธุโร กุสเลสุ ธมฺเมสุ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ พลสมฺปนฺโน โหติ.

“诸比丘，比丘如何是力量具足呢？诸比丘，在此，比丘为断诸不善法、为具足诸善法而发起精进，有体力，坚固勇猛，于诸善法中不舍其担而住。诸比丘，比丘如是为力量具足。

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ชวสมฺปนฺโน โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ชวสมฺปนฺโน โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสา’’ติ. สตฺตมํ.

“诸比丘，比丘如何具足速疾智？诸比丘，于此，有比丘因诸漏已尽，于现法中，以证智亲证，达成并安住于无漏的心解脱、慧解脱。诸比丘，如是，比丘具足速疾智。诸比丘，具足此三法之比丘，是应供者……是世间无上福田。”第七。

๘. โปตฺถกสุตฺตํ

8. 麻布经

๑๐๐. ‘‘นโวปิ[Pg.249], ภิกฺขเว, โปตฺถโก ทุพฺพณฺโณ จ โหติ ทุกฺขสมฺผสฺโส จ อปฺปคฺโฆ จ; มชฺฌิโมปิ, ภิกฺขเว, โปตฺถโก ทุพฺพณฺโณ จ โหติ ทุกฺขสมฺผสฺโส จ อปฺปคฺโฆ จ; ชิณฺโณปิ, ภิกฺขเว, โปตฺถโก ทุพฺพณฺโณ จ โหติ ทุกฺขสมฺผสฺโส จ อปฺปคฺโฆ จ. ชิณฺณมฺปิ, ภิกฺขเว, โปตฺถกํ อุกฺขลิปริมชฺชนํ วา กโรนฺติ สงฺการกูเฏ วา นํ ฉฑฺเฑนฺติ.

100. “诸比丘，新的麻布，色泽不佳、触感粗糙、价值低贱；诸比丘，半旧的麻布，也色泽不佳、触感粗糙、价值低贱；诸比丘，陈旧的麻布，也色泽不佳、触感粗糙、价值低贱。诸比丘，人们或用陈旧的麻布擦拭饭锅，或将之丢弃于垃圾堆中。”

‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, นโว เจปิ ภิกฺขุ โหติ ทุสฺสีโล ปาปธมฺโม. อิทมสฺส ทุพฺพณฺณตาย วทามิ. เสยฺยถาปิ โส, ภิกฺขเว, โปตฺถโก ทุพฺพณฺโณ ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ. เย โข ปนสฺส เสวนฺติ ภชนฺติ ปยิรุปาสนฺติ ทิฏฺฐานุคตึ อาปชฺชนฺติ, เตสํ ตํ โหติ ทีฆรตฺตํ อหิตาย ทุกฺขาย. อิทมสฺส ทุกฺขสมฺผสฺสตาย วทามิ. เสยฺยถาปิ โส, ภิกฺขเว, โปตฺถโก ทุกฺขสมฺผสฺโส ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ. เยสํ โข ปน โส ปฏิคฺคณฺหาติ จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารํ, เตสํ ตํ น มหปฺผลํ โหติ น มหานิสํสํ. อิทมสฺส อปฺปคฺฆตาย วทามิ. เสยฺยถาปิ โส, ภิกฺขเว, โปตฺถโก อปฺปคฺโฆ ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ. มชฺฌิโม เจปิ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ โหติ…เป… เถโร เจปิ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ โหติ ทุสฺสีโล ปาปธมฺโม, อิทมสฺส ทุพฺพณฺณตาย วทามิ. เสยฺยถาปิ โส, ภิกฺขเว, โปตฺถโก ทุพฺพณฺโณ ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ. เย โข ปนสฺส เสวนฺติ ภชนฺติ ปยิรุปาสนฺติ ทิฏฺฐานุคตึ อาปชฺชนฺติ, เตสํ ตํ โหติ ทีฆรตฺตํ อหิตาย ทุกฺขาย. อิทมสฺส ทุกฺขสมฺผสฺสตาย วทามิ. เสยฺยถาปิ โส, ภิกฺขเว, โปตฺถโก ทุกฺขสมฺผสฺโส ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ. เยสํ โข ปน โส ปฏิคฺคณฺหาติ จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารํ, เตสํ ตํ น มหปฺผลํ โหติ น มหานิสํสํ. อิทมสฺส อปฺปคฺฆตาย วทามิ. เสยฺยถาปิ โส, ภิกฺขเว, โปตฺถโก อปฺปคฺโฆ ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ.

“诸位比丘，正是如此。倘若一位新学比丘是恶戒者、具恶法者，我说这是他的色泽不佳。譬如，诸位比丘，那麻布色泽不佳，我说此人就像那样。凡是亲近、结交、承事他，并且效仿他的人，那将为他们带来长期的无益与痛苦。我说这是他的触感粗糙。譬如，诸位比丘，那麻布触感粗糙，我说此人就像那样。他接受谁的衣、食、卧具、病缘医药资具，那对他们而言就没有大果报，没有大利益。我说这是他的价值低廉。譬如，诸位比丘，那麻布价值低廉，我说此人就像那样。诸位比丘，倘若一位中座比丘……乃至……诸位比丘，倘若一位长老比丘是恶戒者、具恶法者，我说这是他的色泽不佳。譬如，诸位比丘，那麻布色泽不佳，我说此人就像那样。凡是亲近、结交、承事他，并且效仿他的人，那将为他们带来长期的无益与痛苦。我说这是他的触感粗糙。譬如，诸位比丘，那麻布触感粗糙，我说此人就像那样。他接受谁的衣、食、卧具、病缘医药资具，那对他们而言就没有大果报，没有大利益。我说这是他的价值低廉。譬如，诸位比丘，那麻布价值低廉，我说此人就像那样。”

‘‘เอวรูโป จายํ, ภิกฺขเว, เถโร ภิกฺขุ สงฺฆมชฺเฌ ภณติ. ตเมนํ ภิกฺขู เอวมาหํสุ – ‘กึ นุ โข ตุยฺหํ พาลสฺส อพฺยตฺตสฺส ภณิเตน, ตฺวมฺปิ นาม ภณิตพฺพํ มญฺญสี’ติ! โส กุปิโต อนตฺตมโน ตถารูปึ วาจํ นิจฺฉาเรติ [Pg.250] ยถารูปาย วาจาย สงฺโฆ ตํ อุกฺขิปติ, สงฺการกูเฏว นํ โปตฺถกํ.

“诸比丘，若有此等长老比丘于僧团中发言，诸比丘会对他说：‘你这愚昧无能之人所言何用？你也自认为当言说吗？’他于是心生嗔怒，不悦，说出那样的话，僧团便会因那样的言语而驱逐他，犹如在垃圾堆上丢弃树皮衣一般。”

‘‘นวมฺปิ, ภิกฺขเว, กาสิกํ วตฺถํ วณฺณวนฺตญฺเจว โหติ สุขสมฺผสฺสญฺจ มหคฺฆญฺจ; มชฺฌิมมฺปิ, ภิกฺขเว, กาสิกํ วตฺถํ วณฺณวนฺตญฺเจว โหติ สุขสมฺผสฺสญฺจ มหคฺฆญฺจ; ชิณฺณมฺปิ, ภิกฺขเว, กาสิกํ วตฺถํ วณฺณวนฺตญฺเจว โหติ สุขสมฺผสฺสญฺจ มหคฺฆญฺจ. ชิณฺณมฺปิ, ภิกฺขเว, กาสิกํ วตฺถํ รตนปลิเวฐนํ วา กโรติ คนฺธกรณฺฑเก วา นํ ปกฺขิปนฺติ.

“诸比丘，新的迦尸国布，色泽鲜丽，触感悦适，且价值高昂；诸比丘，半旧的迦尸国布，亦色泽鲜丽，触感悦适，且价值高昂；诸比丘，陈旧的迦尸国布，亦色泽鲜丽，触感悦适，且价值高昂。诸比丘，即使是陈旧的迦尸国布，人们也用它包裹珍宝，或将它置于香匣之中。”

‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, นโว เจปิ ภิกฺขุ โหติ สีลวา กลฺยาณธมฺโม, อิทมสฺส สุวณฺณตาย วทามิ. เสยฺยถาปิ ตํ, ภิกฺขเว, กาสิกํ วตฺถํ วณฺณวนฺตํ ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ. เย โข ปนสฺส เสวนฺติ ภชนฺติ ปยิรุปาสนฺติ ทิฏฺฐานุคตึ อาปชฺชนฺติ, เตสํ ตํ โหติ ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขาย. อิทมสฺส สุขสมฺผสฺสตาย วทามิ. เสยฺยถาปิ ตํ, ภิกฺขเว, กาสิกํ วตฺถํ สุขสมฺผสฺสํ ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ. เยสํ โข ปน โส ปฏิคฺคณฺหาติ จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารํ, เตสํ ตํ มหปฺผลํ โหติ มหานิสํสํ. อิทมสฺส มหคฺฆตาย วทามิ. เสยฺยถาปิ ตํ, ภิกฺขเว, กาสิกํ วตฺถํ มหคฺฆํ ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ. มชฺฌิโม เจปิ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ โหติ…เป… เถโร เจปิ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ โหติ…เป… ปุคฺคลํ วทามิ.

“诸比丘，诚然如是。即使是新学比丘，若具足戒行与善法，我说这便是他的色泽鲜丽。诸比丘，犹如那色泽鲜丽的迦尸国布，我说此人也是如此。凡亲近、承事、侍奉他，并仿效其行者，彼等将获得长久的利益与安乐。我说这便是他的触感悦适。诸比丘，犹如那触感悦适的迦尸国布，我说此人也是如此。他从何人接受衣、食、住处、病缘医药资具，对彼等而言，此举将有大果报、大利益。我说这便是他的价值高昂。诸比丘，犹如那价值高昂的迦尸国布，我说此人也是如此。诸比丘，即使是中腊比丘……乃至……诸比丘，即使是长老比丘……乃至……我说此人也是如此。”

‘‘เอวรูโป จายํ, ภิกฺขเว, เถโร ภิกฺขุ สงฺฆมชฺเฌ ภณติ. ตเมนํ ภิกฺขู เอวมาหํสุ – ‘อปฺปสทฺทา อายสฺมนฺโต โหถ, เถโร ภิกฺขุ ธมฺมญฺจ วินยญฺจ ภณตี’ติ. ตสฺมาติห, ภิกฺขเว, เอวํ สิกฺขิตพฺพํ – ‘กาสิกวตฺถูปมา ภวิสฺสาม, น โปตฺถกูปมา’ติ. เอวญฺหิ โว, ภิกฺขเว, สิกฺขิตพฺพ’’นฺติ. อฏฺฐมํ.

“诸比丘，若有这样一位长老比丘在僧团中说法，诸比丘会如此说：‘具寿们，请安静！长老比丘正在说示法与律。’因此，诸比丘，于此，你们应当如是学：‘我等当如迦尸国布，而非如粗麻布。’诸比丘，你们应当如是学。”第八经。

๙. โลณกปลฺลสุตฺตํ

9. 盐块本行

๑๐๑. ‘‘โย, ภิกฺขเว, เอวํ วเทยฺย – ‘ยถา ยถายํ ปุริโส กมฺมํ กโรติ ตถา ตถา ตํ ปฏิสํเวทิยตี’ติ, เอวํ สนฺตํ, ภิกฺขเว, พฺรหฺมจริยวาโส น โหติ, โอกาโส น ปญฺญายติ สมฺมา ทุกฺขสฺส อนฺตกิริยาย[Pg.251]. โย จ โข, ภิกฺขเว, เอวํ วเทยฺย – ‘ยถา ยถา เวทนียํ อยํ ปุริโส กมฺมํ กโรติ ตถา ตถาสฺส วิปากํ ปฏิสํเวทิยตี’ติ, เอวํ สนฺตํ, ภิกฺขเว, พฺรหฺมจริยวาโส โหติ, โอกาโส ปญฺญายติ สมฺมา ทุกฺขสฺส อนฺตกิริยาย. อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺจสฺส ปุคฺคลสฺส อปฺปมตฺตกมฺปิ ปาปกมฺมํ กตํ ตเมนํ นิรยํ อุปเนติ. อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺจสฺส ปุคฺคลสฺส ตาทิสํเยว อปฺปมตฺตกํ ปาปกมฺมํ กตํ ทิฏฺฐธมฺมเวทนียํ โหติ, นา’ณุปิ ขายติ, กึ พหุเทว.

101. “诸比丘，若有人这么说：‘这个人怎么造业，就怎么感受那个〔业报〕。’诸比丘，如果这样，梵行住就不成立，也看不到彻底灭苦的机会。诸比丘，若有人这么说：‘这个人怎么造作当受之业，就怎么感受其果报。’诸比丘，如果这样，梵行住就得以成立，也能看到彻底灭苦的机会。诸比丘，在此，有某类个人所造的些微恶业也会把他带到地狱。然而，诸比丘，在此，有某类个人所造的同样些微的恶业，却是现法受，连些微〔果报〕都不显现，更何况是大的呢？”

‘‘กถํรูปสฺส, ภิกฺขเว, ปุคฺคลสฺส อปฺปมตฺตกมฺปิ ปาปกมฺมํ กตํ ตเมนํ นิรยํ อุปเนติ? อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อภาวิตกาโย โหติ อภาวิตสีโล อภาวิตจิตฺโต อภาวิตปญฺโญ ปริตฺโต อปฺปาตุโม อปฺปทุกฺขวิหารี. เอวรูปสฺส, ภิกฺขเว, ปุคฺคลสฺส อปฺปมตฺตกมฺปิ ปาปกมฺมํ กตํ ตเมนํ นิรยํ อุปเนติ.

“诸比丘，什么样的个人，所作的些微恶业也会把他带到地狱呢？诸比丘，在此，有某类个人身未修习、戒未修习、心未修习、慧未修习，德行浅薄，自身微劣，因些微〔恶业〕而住于痛苦。诸比丘，对这样的个人，所作的些微恶业也会把他带到地狱。”

‘‘กถํรูปสฺส, ภิกฺขเว, ปุคฺคลสฺส ตาทิสํเยว อปฺปมตฺตกํ ปาปกมฺมํ กตํ ทิฏฺฐธมฺมเวทนียํ โหติ, นา’ณุปิ ขายติ, กึ พหุเทว? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล ภาวิตกาโย โหติ ภาวิตสีโล ภาวิตจิตฺโต ภาวิตปญฺโญ อปริตฺโต มหตฺโต อปฺปมาณวิหารี. เอวรูปสฺส, ภิกฺขเว, ปุคฺคลสฺส ตาทิสํเยว อปฺปมตฺตกํ ปาปกมฺมํ กตํ ทิฏฺฐธมฺมเวทนียํ โหติ, นาณุปิ ขายติ, กึ พหุเทว.

“诸比丘，对什么样的个人而言，所造作的同样一个微小的现法受恶业，其果报连微少许也不显现，何况是多呢？诸比丘，于此，有某个个人，身已修习、戒已修习、心已修习、慧已修习，非少德，德行广大，住于无量。诸比丘，对这样的个人而言，所造作的同样一个微小的现法受恶业，其果报连微少许也不显现，何况是多呢？”

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, ปุริโส โลณกปลฺลํ ปริตฺเต อุทกมลฺลเก ปกฺขิเปยฺย. ตํ กึ มญฺญถ, ภิกฺขเว, อปิ นุ ตํ ปริตฺตํ อุทกํ อมุนา โลณกปลฺเลน โลณํ อสฺส อเปยฺย’’นฺติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’. ‘‘ตํ กิสฺส เหตุ’’? ‘‘อทุญฺหิ, ภนฺเต, ปริตฺตํ อุทกกปลฺลเก อุทกํ, ตํ อมุนา โลณกปลฺเลน โลณํ อสฺส อเปยฺย’’นฺติ. ‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, ปุริโส โลณกปลฺลกํ คงฺคาย นทิยา ปกฺขิเปยฺย. ตํ กึ มญฺญถ, ภิกฺขเว, อปิ นุ สา คงฺคา นที อมุนา โลณกปลฺเลน โลณํ อสฺส อเปยฺยา’’ติ? ‘‘โน เหตํ, ภนฺเต’’. ‘‘ตํ กิสฺส เหตุ’’? ‘‘อสุ หิ, ภนฺเต, คงฺคาย นทิยา มหา อุทกกฺขนฺโธ โส อมุนา โลณกปลฺเลน โลโณ น อสฺส อเปยฺโย’’ติ.

“诸比丘，譬如有一人将一盐块投入一小水杯中。诸比丘，你们认为如何？那少量的水会因这盐块而变咸，以致不堪饮用吗？”“诚然，世尊。”“这是什么原因呢？”“世尊，因为水杯中的水少，它会因这盐块而变咸，以致不堪饮用。”“诸比丘，譬如有一人将一盐块投入恒河中。诸比丘，你们认为如何？那恒河水会因这盐块而变咸，以致不堪饮用吗？”“不，世尊。”“这是什么原因呢？”“世尊，因为恒河有巨大的水蕴，它不会因这盐块而变咸，以致不堪饮用。”

‘‘เอวเมวํ [Pg.252] โข, ภิกฺขเว, อิเธกจฺจสฺส ปุคฺคลสฺส อปฺปมตฺตกมฺปิ ปาปกมฺมํ กตํ ตเมนํ นิรยํ อุปเนติ. อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺจสฺส ปุคฺคลสฺส ตาทิสํเยว อปฺปมตฺตกํ ปาปกมฺมํ กตํ ทิฏฺฐธมฺมเวทนียํ โหติ, นาณุปิ ขายติ, กึ พหุเทว.

“诸比丘，正是如此。于此，有某个个人所造作的即使是微小的恶业，也会引他到地狱。诸比丘，于此，又有某个个人所造作的同样一个微小的现法受恶业，其果报连微少许也不显现，何况是多呢？”

‘‘กถํรูปสฺส, ภิกฺขเว, ปุคฺคลสฺส อปฺปมตฺตกมฺปิ ปาปกมฺมํ กตํ ตเมนํ นิรยํ อุปเนติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อภาวิตกาโย โหติ อภาวิตสีโล อภาวิตจิตฺโต อภาวิตปญฺโญ ปริตฺโต อปฺปาตุโม อปฺปทุกฺขวิหารี. เอวรูปสฺส, ภิกฺขเว, ปุคฺคลสฺส อปฺปมตฺตกมฺปิ ปาปกมฺมํ กตํ ตเมนํ นิรยํ อุปเนติ.

“诸比丘，什么样的个人，所作的些微恶业也会把他带到地狱呢？诸比丘，在此，有某类个人身未修习、戒未修习、心未修习、慧未修习，德行浅薄，自身微劣，因些微〔恶业〕而住于痛苦。诸比丘，对这样的个人，所作的些微恶业也会把他带到地狱。”

‘‘กถํรูปสฺส, ภิกฺขเว, ปุคฺคลสฺส ตาทิสํเยว อปฺปมตฺตกํ ปาปกมฺมํ กตํ ทิฏฺฐธมฺมเวทนียํ โหติ, นาณุปิ ขายติ, กึ พหุเทว? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล ภาวิตกาโย โหติ ภาวิตสีโล ภาวิตจิตฺโต ภาวิตปญฺโญ อปริตฺโต มหตฺโต อปฺปมาณวิหารี. เอวรูปสฺส, ภิกฺขเว, ปุคฺคลสฺส ตาทิสํเยว อปฺปมตฺตกํ ปาปกมฺมํ กตํ ทิฏฺฐธมฺมเวทนียํ โหติ, นาณุปิ ขายติ, กึ พหุเทว.

“诸比丘，是什么样的个人，所作的同样些微的恶业，会成为现法受，连些微〔果报〕都不显现，更何况是大的呢？诸比丘，在此，有某类个人身已修习、戒已修习、心已修习、慧已修习，德行不浅，自身伟大，住于无量。诸比丘，对这样的个人，所作的同样些微的恶业，会成为现法受，连些微〔果报〕都不显现，更何况是大的呢？”

‘‘อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ อฑฺฒกหาปเณนปิ พนฺธนํ นิคจฺฉติ, กหาปเณนปิ พนฺธนํ นิคจฺฉติ, กหาปณสเตนปิ พนฺธนํ นิคจฺฉติ. อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ อฑฺฒกหาปเณนปิ น พนฺธนํ นิคจฺฉติ, กหาปเณนปิ น พนฺธนํ นิคจฺฉติ, กหาปณสเตนปิ น พนฺธนํ นิคจฺฉติ.

“诸比丘，于此，某人因半迦诃波那而遭受监禁，因一迦诃波那而遭受监禁，因百迦诃波那而遭受监禁。诸比丘，于此，某人因半迦诃波那亦不遭受监禁，因一迦诃波那亦不遭受监禁，因百迦诃波那亦不遭受监禁。”

‘‘กถํรูโป, ภิกฺขเว, อฑฺฒกหาปเณนปิ พนฺธนํ นิคจฺฉติ, กหาปเณนปิ พนฺธนํ นิคจฺฉติ, กหาปณสเตนปิ พนฺธนํ นิคจฺฉติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ทลิทฺโท โหติ อปฺปสฺสโก อปฺปโภโค. เอวรูโป, ภิกฺขเว, อฑฺฒกหาปเณนปิ พนฺธนํ นิคจฺฉติ, กหาปเณนปิ พนฺธนํ นิคจฺฉติ, กหาปณสเตนปิ พนฺธนํ นิคจฺฉติ.

“诸比丘，是何等人因半迦诃波那而遭受监禁，因一迦诃波那而遭受监禁，因百迦诃波那而遭受监禁？诸比丘，于此，某人贫穷、无己财、少资具。诸比丘，此等人因半迦诃波那而遭受监禁，因一迦诃波那而遭受监禁，因百迦诃波那而遭受监禁。”

‘‘กถํรูโป, ภิกฺขเว, อฑฺฒกหาปเณนปิ น พนฺธนํ นิคจฺฉติ, กหาปเณนปิ น พนฺธนํ นิคจฺฉติ, กหาปณสเตนปิ น พนฺธนํ นิคจฺฉติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ อฑฺโฒ โหติ มหทฺธโน มหาโภโค. เอวรูโป, ภิกฺขเว, อฑฺฒกหาปเณนปิ น พนฺธนํ นิคจฺฉติ, กหาปเณนปิ น พนฺธนํ นิคจฺฉติ, กหาปณสเตนปิ น พนฺธนํ นิคจฺฉติ. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อิเธกจฺจสฺส ปุคฺคลสฺส อปฺปมตฺตกํ ปาปกมฺมํ กตํ. ตเมนํ นิรยํ อุปเนติ. อิธ[Pg.253], ภิกฺขเว, เอกจฺจสฺส ปุคฺคลสฺส ตาทิสํเยว อปฺปมตฺตกํ ปาปกมฺมํ กตํ ทิฏฺฐธมฺมเวทนียํ โหติ, นาณุปิ ขายติ, กึ พหุเทว.

“诸比丘，什么样的人，不会因为半个咖哈巴那(kahāpaṇa)而遭到囚禁，不会因为一个咖哈巴那而遭到囚禁，不会因为一百个咖哈巴那而遭到囚禁呢？诸比丘，在此，有某个人很富有，拥有大笔财富和产业。诸比丘，这样的人，不会因为半个咖哈巴那、一个咖哈巴那或一百个咖哈巴那而遭到囚禁。正是如此，诸比丘，在此，有某个个人所造的些微恶业会把他带到地狱。而在此，诸比丘，有某个个人所造的同样些微的恶业，会成为现法受，连些微〔果报〕都不显现，更何况是大的呢？”

‘‘กถํรูปสฺส, ภิกฺขเว, ปุคฺคลสฺส อปฺปมตฺตกํ ปาปกมฺมํ กตํ, ตเมนํ นิรยํ อุปเนติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อภาวิตกาโย โหติ อภาวิตสีโล อภาวิตจิตฺโต อภาวิตปญฺโญ ปริตฺโต อปฺปาตุโม อปฺปทุกฺขวิหารี. เอวรูปสฺส, ภิกฺขเว, ปุคฺคลสฺส ตาทิสํเยว อปฺปมตฺตกํ ปาปกมฺมํ กตํ ตเมนํ นิรยํ อุปเนติ.

“诸比丘，什么样的个人，所作的些微恶业也会把他带到地狱呢？诸比丘，在此，有某类个人身未修习、戒未修习、心未修习、慧未修习，德行浅薄，自身微劣，因些微〔恶业〕而住于痛苦。诸比丘，对这样的个人，所作的些微恶业也会把他带到地狱。”

‘‘กถํรูปสฺส, ภิกฺขเว, ปุคฺคลสฺส ตาทิสํเยว อปฺปมตฺตกํ ปาปกมฺมํ กตํ ทิฏฺฐธมฺมเวทนียํ โหติ, นาณุปิ ขายติ, กึ พหุเทว? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล ภาวิตกาโย โหติ ภาวิตสีโล ภาวิตจิตฺโต ภาวิตปญฺโญ อปริตฺโต มหตฺโต อปฺปมาณวิหารี. เอวรูปสฺส, ภิกฺขเว, ปุคฺคลสฺส ตาทิสํเยว อปฺปมตฺตกํ ปาปกมฺมํ กตํ ทิฏฺฐธมฺมเวทนียํ โหติ, นาณุปิ ขายติ, กึ พหุเทว.

“诸比丘，是什么样的个人，所作的同样些微的恶业，会成为现法受，连些微〔果报〕都不显现，更何况是大的呢？诸比丘，在此，有某类个人身已修习、戒已修习、心已修习、慧已修习，德行不浅，自身伟大，住于无量。诸比丘，对这样的个人，所作的同样些微的恶业，会成为现法受，连些微〔果报〕都不显现，更何况是大的呢？”

‘‘อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล ภาวิตกาโย โหติ ภาวิตสีโล ภาวิตจิตฺโต ภาวิตปญฺโญ อปริตฺโต มหตฺโต อปฺปมาณวิหารี. เอวรูปสฺส, ภิกฺขเว, ปุคฺคลสฺส ตาทิสํเยว อปฺปมตฺตกํ ปาปกมฺมํ กตํ ทิฏฺฐธมฺมเวทนียํ โหติ, นาณุปิ ขายติ, กึ พหุเทว. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, โอรพฺภิโก วา อุรพฺภฆาตโก วา อปฺเปกจฺจํ อุรพฺภํ อทินฺนํ อาทิยมานํ ปโหติ หนฺตุํ วา พนฺธิตุํ วา ชาเปตุํ วา ยถาปจฺจยํ วา กาตุํ, อปฺเปกจฺจํ อุรพฺภํ อทินฺนํ อาทิยมานํ นปฺปโหติ หนฺตุํ วา พนฺธิตุํ วา ชาเปตุํ วา ยถาปจฺจยํ วา กาตุํ.

“诸比丘，于此，有某个个人已修身、已修戒、已修心、已修慧，德行不浅，伟大，住于无量。诸比丘，对于这样的个人，所作的同样微小的恶业是现法受的，连微少的（来世果报）都不显现，更何况是多的呢！譬如，诸比丘，屠羊者或羊肉贩对某个拿走未给之羊的人，能够杀害、捆绑、使其损失财产，或酌情处置；而对另一个拿走未给之羊的人，则不能够杀害、捆绑、使其损失财产，或酌情处置。”

‘‘กถํรูปํ, ภิกฺขเว, โอรพฺภิโก วา อุรพฺภฆาตโก วา อุรพฺภํ อทินฺนํ อาทิยมานํ ปโหติ หนฺตุํ วา พนฺธิตุํ วา ชาเปตุํ วา ยถาปจฺจยํ วา กาตุํ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ทลิทฺโท โหติ อปฺปสฺสโก อปฺปโภโค. เอวรูปํ, ภิกฺขเว, โอรพฺภิโก วา อุรพฺภฆาตโก วา อุรพฺภํ อทินฺนํ อาทิยมานํ ปโหติ หนฺตุํ วา พนฺธิตุํ วา ชาเปตุํ วา ยถาปจฺจยํ วา กาตุํ.

“诸比丘，屠羊者或羊肉贩对什么样拿取未予之羊者，能够杀害、捆绑、使其损失财产，或酌情处置呢？诸比丘，于此，某人贫穷、无有资财、少受用。诸比丘，对这样拿取未予之羊者，屠羊者或羊肉贩能够杀害、捆绑、使其损失财产，或酌情处置。”

‘‘กถํรูปํ, ภิกฺขเว, โอรพฺภิโก วา อุรพฺภฆาตโก วา อุรพฺภํ อทินฺนํ อาทิยมานํ นปฺปโหติ หนฺตุํ วา พนฺธิตุํ วา ชาเปตุํ วา ยถาปจฺจยํ วา กาตุํ[Pg.254]. อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ อฑฺโฒ โหติ มหทฺธโน มหาโภโค ราชา วา ราชมหามตฺโต วา. เอวรูปํ, ภิกฺขเว, โอรพฺภิโก วา อุรพฺภฆาตโก วา อุรพฺภํ อทินฺนํ อาทิยมานํ นปฺปโหติ หนฺตุํ วา พนฺธิตุํ วา ชาเปตุํ วา ยถาปจฺจยํ วา กาตุํ. อญฺญทตฺถุ ปญฺชลิโกว นํ ยาจติ – ‘เทหิ เม, มาริส, อุรพฺภํ วา อุรพฺภธนํ วา’ติ. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อิเธกจฺจสฺส ปุคฺคลสฺส ตาทิสํเยว อปฺปมตฺตกมฺปิ ปาปกมฺมํ กตํ ตเมนํ นิรยํ อุปเนติ. อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺจสฺส ปุคฺคลสฺส ตาทิสํเยว อปฺปมตฺตกํ ปาปกมฺมํ กตํ ทิฏฺฐธมฺมเวทนียํ โหติ, นาณุปิ ขายติ, กึ พหุเทว.

“诸比丘，是何种人，当他拿走未给之羊时，屠羊者或羊肉贩不能杀他、绑他、让他遭受损失，或酌情处置他呢？诸比丘，于此，某人是富有的、财富巨大的、资具丰饶的国王或大臣。诸比丘，对于这样一个拿走未给之羊的人，屠羊者或羊肉贩不能杀他、绑他、让他遭受损失，或酌情处置他。反而只能合掌向他请求：‘尊者，请给我羊，或给我羊的价钱。’正是如此，诸比丘，于此，某个个人所造的同样微小的恶业，会将他带到地狱。然而，诸比丘，于此，某个个人所造的同样微小的恶业，是现法受的，其果报丝毫也不显现，何况是许多呢？”

‘‘กถํรูปสฺส, ภิกฺขเว, ปุคฺคลสฺส อปฺปมตฺตกมฺปิ ปาปกมฺมํ กตํ ตเมนํ นิรยํ อุปเนติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อภาวิตกาโย โหติ อภาวิตสีโล อภาวิตจิตฺโต อภาวิตปญฺโญ ปริตฺโต อปฺปาตุโม อปฺปทุกฺขวิหารี. เอวรูปสฺส, ภิกฺขเว, ปุคฺคลสฺส อปฺปมตฺตกมฺปิ ปาปกมฺมํ กตํ ตเมนํ นิรยํ อุปเนติ.

“诸比丘，是何种个人，其所造的微小恶业也会将他带到地狱呢？诸比丘，于此，某个个人身未修习、戒未修习、心未修习、慧未修习，德行浅薄，自身渺小，因小恶而住于苦。诸比丘，对这样的个人，其所造的微小恶业，也会将他带到地狱。”

‘‘กถํรูปสฺส, ภิกฺขเว, ปุคฺคลสฺส ตาทิสํเยว อปฺปมตฺตกํ ปาปกมฺมํ กตํ ทิฏฺฐธมฺมเวทนียํ โหติ, นาณุปิ ขายติ, กึ พหุเทว? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล ภาวิตกาโย โหติ ภาวิตสีโล ภาวิตจิตฺโต ภาวิตปญฺโญ อปริตฺโต มหตฺโต อปฺปมาณวิหารี. เอวรูปสฺส, ภิกฺขเว, ปุคฺคลสฺส ตาทิสํเยว อปฺปมตฺตกํ ปาปกมฺมํ กตํ ทิฏฺฐธมฺมเวทนียํ โหติ, นาณุปิ ขายติ, กึ พหุเทว.

“诸比丘，是何种个人，其所造的同样微小的恶业，是现法受的，其果报丝毫也不显现，何况是许多呢？诸比丘，于此，某个个人身已修习、戒已修习、心已修习、慧已修习，德行不浅，伟大，住于无量。诸比丘，对这样的个人，其所造的同样微小的恶业，是现法受的，其果报丝毫也不显现，何况是许多呢？”

‘‘โย, ภิกฺขเว, เอวํ วเทยฺย – ‘ยถา ยถายํ ปุริโส กมฺมํ กโรติ ตถา ตถา ตํ ปฏิสํเวเทตี’ติ, เอวํ สนฺตํ, ภิกฺขเว, พฺรหฺมจริยวาโส น โหติ, โอกาโส น ปญฺญายติ สมฺมา ทุกฺขสฺส อนฺตกิริยาย. โย จ โข, ภิกฺขเว, เอวํ วเทยฺย – ‘ยถา ยถา เวทนียํ อยํ ปุริโส กมฺมํ กโรติ ตถา ตถา ตสฺส วิปากํ ปฏิสํเวเทตี’ติ, เอวํ สนฺตํ, ภิกฺขเว, พฺรหฺมจริยวาโส โหติ, โอกาโส ปญฺญายติ สมฺมา ทุกฺขสฺส อนฺตกิริยายา’’ติ. นวมํ.

“诸比丘，若有人如是说：‘此人如何造作业，即如何感受之。’诸比丘，若是如此，则无梵行住，亦不见有正尽苦的机会。而诸比丘，若有人如是说：‘此人如何造作当受之业，即如何感受其果报。’诸比丘，若是如此，则有梵行住，亦得见有正尽苦的机会。”第九。

๑๐. ปํสุโธวกสุตฺตํ

10. 淘金者经

๑๐๒. ‘‘สนฺติ[Pg.255], ภิกฺขเว, ชาตรูปสฺส โอฬาริกา อุปกฺกิเลสา ปํสุวาลุกา สกฺขรกฐลา. ตเมนํ ปํสุโธวโก วา ปํสุโธวกนฺเตวาสี วา โทณิยํ อากิริตฺวา โธวติ สนฺโธวติ นิทฺโธวติ. ตสฺมึ ปหีเน ตสฺมึ พฺยนฺตีกเต สนฺติ ชาตรูปสฺส มชฺฌิมสหคตา อุปกฺกิเลสา สุขุมสกฺขรา ถูลวาลุกา. ตเมนํ ปํสุโธวโก วา ปํสุโธวกนฺเตวาสี วา โธวติ สนฺโธวติ นิทฺโธวติ. ตสฺมึ ปหีเน ตสฺมึ พฺยนฺตีกเต สนฺติ ชาตรูปสฺส สุขุมสหคตา อุปกฺกิเลสา สุขุมวาลุกา กาฬชลฺลิกา. ตเมนํ ปํสุโธวโก วา ปํสุโธวกนฺเตวาสี วา โธวติ สนฺโธวติ นิทฺโธวติ. ตสฺมึ ปหีเน ตสฺมึ พฺยนฺตีกเต อถาปรํ สุวณฺณสิกตาวสิสฺสนฺติ. ตเมนํ สุวณฺณกาโร วา สุวณฺณการนฺเตวาสี วา ชาตรูปํ มูสายํ ปกฺขิปิตฺวา ธมติ สนฺธมติ นิทฺธมติ. ตํ โหติ ชาตรูปํ ธนฺตํ สนฺธนฺตํ นิทฺธนฺตํ อนิทฺธนฺตกสาวํ, น เจว มุทุ โหติ น จ กมฺมนิยํ, น จ ปภสฺสรํ ปภงฺคุ จ, น จ สมฺมา อุเปติ กมฺมาย. โหติ โส, ภิกฺขเว, สมโย ยํ สุวณฺณกาโร วา สุวณฺณการนฺเตวาสี วา ตํ ชาตรูปํ ธมติ สนฺธมติ นิทฺธมติ. ตํ โหติ ชาตรูปํ ธนฺตํ สนฺธนฺตํ นิทฺธนฺตํ นิทฺธนฺตกสาวํ, มุทุ จ โหติ กมฺมนิยญฺจ ปภสฺสรญฺจ, น จ ปภงฺคุ, สมฺมา อุเปติ กมฺมาย. ยสฺสา ยสฺสา จ ปิลนฺธนวิกติยา อากงฺขติ – ยทิ ปฏฺฏิกาย, ยทิ กุณฺฑลาย, ยทิ คีเวยฺยเก, ยทิ สุวณฺณมาลาย – ตญฺจสฺส อตฺถํ อนุโภติ.

102. “诸比丘，金子有粗大的杂染，即尘土、沙、砾石、瓦砾。淘金者或其学徒将其倒入槽中，进行淘洗、冲洗、清洗。当这些被舍断、被去除后，金子还有中等的杂染，即细砾石与粗沙。淘金者或其学徒对其进行淘洗、冲洗、清洗。当这些被舍断、被去除后，金子还有细微的杂染，即细沙与黑尘。淘金者或其学徒对其进行淘洗、冲洗、清洗。当这些被舍断、被去除后，则剩下金砂。然后，金匠或其学徒将那金子放入坩埚，进行吹炼、熔炼、精炼。那金子虽经吹炼、熔炼、精炼，但渣滓尚未清除，它不柔软、不堪用、不光亮，而且易碎，不完全适用于制作。诸比丘，会有这样的时刻，当金匠或其学徒对那金子进行吹炼、熔炼、精炼时，那金子经吹炼、熔炼、精炼，渣滓已被清除，它变得柔软、堪用、光亮，而且不易碎，完全适用于制作。他想制作何种饰品——无论是金片、耳环、项链，还是金鬘——都能达成其目的。”

‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, สนฺติ อธิจิตฺตมนุยุตฺตสฺส ภิกฺขุโน โอฬาริกา อุปกฺกิเลสา กายทุจฺจริตํ วจีทุจฺจริตํ มโนทุจฺจริตํ, ตเมนํ สเจตโส ภิกฺขุ ทพฺพชาติโก ปชหติ วิโนเทติ พฺยนฺตีกโรติ อนภาวํ คเมติ. ตสฺมึ ปหีเน ตสฺมึ พฺยนฺตีกเต สนฺติ อธิจิตฺตมนุยุตฺตสฺส ภิกฺขุโน มชฺฌิมสหคตา อุปกฺกิเลสา กามวิตกฺโก พฺยาปาทวิตกฺโก วิหึสาวิตกฺโก, ตเมนํ สเจตโส ภิกฺขุ ทพฺพชาติโก ปชหติ วิโนเทติ พฺยนฺตีกโรติ อนภาวํ คเมติ. ตสฺมึ [Pg.256] ปหีเน ตสฺมึ พฺยนฺตีกเต สนฺติ อธิจิตฺตมนุยุตฺตสฺส ภิกฺขุโน สุขุมสหคตา อุปกฺกิเลสา ญาติวิตกฺโก ชนปทวิตกฺโก อนวญฺญตฺติปฏิสํยุตฺโต วิตกฺโก, ตเมนํ สเจตโส ภิกฺขุ ทพฺพชาติโก ปชหติ วิโนเทติ พฺยนฺตีกโรติ อนภาวํ คเมติ. ตสฺมึ ปหีเน ตสฺมึ พฺยนฺตีกเต อถาปรํ ธมฺมวิตกฺกาวสิสฺสติ. โส โหติ สมาธิ น เจว สนฺโต น จ ปณีโต นปฺปฏิปฺปสฺสทฺธลทฺโธ น เอโกทิภาวาธิคโต สสงฺขารนิคฺคยฺหวาริตคโต โหติ. โส, ภิกฺขเว, สมโย ยํ ตํ จิตฺตํ อชฺฌตฺตํเยว สนฺติฏฺฐติ สนฺนิสีทติ เอโกทิ โหติ สมาธิยติ. โส โหติ สมาธิ สนฺโต ปณีโต ปฏิปฺปสฺสทฺธิลทฺโธ เอโกทิภาวาธิคโต น สสงฺขารนิคฺคยฺหวาริตคโต. ยสฺส ยสฺส จ อภิญฺญา สจฺฉิกรณียสฺส ธมฺมสฺส จิตฺตํ อภินินฺนาเมติ อภิญฺญา สจฺฉิกิริยาย ตตฺร ตตฺเรว สกฺขิภพฺพตํ ปาปุณาติ สติ สติอายตเน.

“诸比丘，同样地，对于致力于增上心（adhicitta）的比丘，会有粗大的随烦恼：身恶行、语恶行、意恶行。具心智的贤明比丘舍弃、去除、灭尽、令其不再生起。当这些被舍弃、灭尽后，对于致力于增上心的比丘，会有中等的随烦恼：欲寻、瞋寻、害寻。具心智的贤明比丘舍弃、去除、灭尽、令其不再生起。当这些被舍弃、灭尽后，对于致力于增上心的比丘，会有微细的随烦恼：亲族寻、国土寻、与不被轻蔑相应的寻。具心智的贤明比丘舍弃、去除、灭尽、令其不再生起。当这些被舍弃、灭尽后，就只剩下法寻。那时的定既不寂静，也不殊胜，未得轻安，未达一心，是有行、压制、防护而成的。诸比丘，当他的心于内安住、沉静、成为一心、得定时，那时的定才是寂静的、殊胜的、已得轻安的、已达一心的，不是有行、压制、防护而成的。他将心倾向于任何应以胜智（abhiññā）作证的法，以胜智去作证，当因缘具足时，他就在彼彼之处达到能够作证的状态。”

‘‘โส สเจ อากงฺขติ – ‘อเนกวิหิตํ อิทฺธิวิธํ ปจฺจนุภเวยฺยํ – เอโกปิ หุตฺวา พหุธา อสฺสํ, พหุธาปิ หุตฺวา เอโก อสฺสํ; อาวิภาวํ, ติโรภาวํ; ติโรกุฏฺฏํ ติโรปาการํ ติโรปพฺพตํ อสชฺชมาโน คจฺเฉยฺยํ, เสยฺยถาปิ อากาเส; ปถวิยาปิ อุมฺมุชฺชนิมุชฺชํ กเรยฺยํ, เสยฺยถาปิ อุทเก; อุทเกปิ อภิชฺชมาเน คจฺเฉยฺยํ, เสยฺยถาปิ ปถวิยํ; อากาเสปิ ปลฺลงฺเกน กเมยฺยํ, เสยฺยถาปิ ปกฺขี สกุโณ; อิเมปิ จนฺทิมสูริเย เอวํมหิทฺธิเก เอวํมหานุภาเว ปาณินา ปริมเสยฺยํ ปริมชฺเชยฺยํ; ยาว พฺรหฺมโลกาปิ กาเยน วสํ วตฺเตยฺย’นฺติ, ตตฺร ตตฺเรว สกฺขิภพฺพตํ ปาปุณาติ สติ สติอายตเน.

“若他希望：‘愿我体验种种神变(iddhividha)：一亦可化为多，多亦可合为一；或显或隐；穿墙、穿围墙、穿山，无有障碍，犹如行于虚空；亦能于地中出没，犹如于水中；亦能于水上行走不破，犹如于地上；亦能于空中盘腿而行，犹如飞鸟；亦能以手触摸、抚摸此等有大神力、大威势的日月；能以身行使威力，远至梵天界。’若有其因缘，即于彼彼处证得作证的能力。

‘‘โส สเจ อากงฺขติ – ‘ทิพฺพาย โสตธาตุยา วิสุทฺธาย อติกฺกนฺตมานุสิกาย อุโภ สทฺเท สุเณยฺยํ ทิพฺเพ จ มานุเส จ เย ทูเร สนฺติเก จา’ติ, ตตฺร ตตฺเรว สกฺขิภพฺพตํ ปาปุณาติ สติ สติอายตเน.

“若他希望：‘愿我以清净、超人的天耳界(sotadhātu)，听闻或远或近、天上与人间二者之声。’若有其因缘，即于彼彼处证得作证的能力。

‘‘โส [Pg.257] สเจ อากงฺขติ – ‘ปรสตฺตานํ ปรปุคฺคลานํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชาเนยฺยํ – สราคํ วา จิตฺตํ สราคํ จิตฺตนฺติ ปชาเนยฺยํ, วีตราคํ วา จิตฺตํ วีตราคํ จิตฺตนฺติ ปชาเนยฺยํ; สโทสํ วา จิตฺตํ สโทสํ จิตฺตนฺติ ปชาเนยฺยํ, วีตโทสํ วา จิตฺตํ วีตโทสํ จิตฺตนฺติ ปชาเนยฺยํ; สโมหํ วา จิตฺตํ สโมหํ จิตฺตนฺติ ปชาเนยฺยํ, วีตโมหํ วา จิตฺตํ วีตโมหํ จิตฺตนฺติ ปชาเนยฺยํ; สํขิตฺตํ วา จิตฺตํ สํขิตฺตํ จิตฺตนฺติ ปชาเนยฺยํ, วิกฺขิตฺตํ วา จิตฺตํ วิกฺขิตฺตํ จิตฺตนฺติ ปชาเนยฺยํ; มหคฺคตํ วา จิตฺตํ มหคฺคตํ จิตฺตนฺติ ปชาเนยฺยํ, อมหคฺคตํ วา จิตฺตํ อมหคฺคตํ จิตฺตนฺติ ปชาเนยฺยํ; สอุตฺตรํ วา จิตฺตํ สอุตฺตรํ จิตฺตนฺติ ปชาเนยฺยํ, อนุตฺตรํ วา จิตฺตํ อนุตฺตรํ จิตฺตนฺติ ปชาเนยฺยํ; สมาหิตํ วา จิตฺตํ สมาหิตํ จิตฺตนฺติ ปชาเนยฺยํ, อสมาหิตํ วา จิตฺตํ อสมาหิตํ จิตฺตนฺติ ปชาเนยฺยํ; วิมุตฺตํ วา จิตฺตํ วิมุตฺตํ จิตฺตนฺติ ปชาเนยฺยํ, อวิมุตฺตํ วา จิตฺตํ อวิมุตฺตํ จิตฺตนฺติ ปชาเนยฺย’นฺติ, ตตฺร ตตฺเรว สกฺขิภพฺพตํ ปาปุณาติ สติ สติอายตเน.

他若希望：“愿我能以心遍知其他众生、其他个人的心：有贪心，愿我了知为‘有贪心’；离贪心，愿我了知为‘离贪心’；有瞋心，愿我了知为‘有瞋心’；离瞋心，愿我了知为‘离瞋心’；有痴心，愿我了知为‘有痴心’；离痴心，愿我了知为‘离痴心’；收摄心，愿我了知为‘收摄心’；散乱心，愿我了知为‘散乱心’；广大心，愿我了知为‘广大心’；不广大心，愿我了知为‘不广大心’；有上心，愿我了知为‘有上心’；无上心，愿我了知为‘无上心’；有定心，愿我了知为‘有定心’；无定心，愿我了知为‘无定心’；解脱心，愿我了知为‘解脱心’；未解脱心，愿我了知为‘未解脱心’”，若有其因缘，他即于彼彼处得以亲证。

‘‘โส สเจ อากงฺขติ – ‘อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสเรยฺยํ, เสยฺยถิทํ – เอกมฺปิ ชาตึ ทฺเวปิ ชาติโย ติสฺโสปิ ชาติโย จตสฺโสปิ ชาติโย ปญฺจปิ ชาติโย ทสปิ ชาติโย วีสมฺปิ ชาติโย ตึสมฺปิ ชาติโย จตฺตาลีสมฺปิ ชาติโย ปญฺญาสมฺปิ ชาติโย ชาติสตมฺปิ ชาติสหสฺสมฺปิ ชาติสตสหสฺสมฺปิ อเนเกปิ สํวฏฺฏกปฺเป อเนเกปิ วิวฏฺฏกปฺเป อเนเกปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏกปฺเป – อมุตฺราสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต, โส ตโต จุโต อมุตฺร อุทปาทึ; ตตฺราปาสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต, โส ตโต จุโต อิธูปปนฺโนติ, อิติ สาการํ สอุทฺเทสํ อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสเรยฺย’นฺติ, ตตฺร ตตฺเรว สกฺขิภพฺพตํ ปาปุณาติ สติ สติอายตเน.

如果他希望：“愿我能忆念种种宿住，即：一生、二生、三生、四生、五生、十生、二十生、三十生、四十生、五十生、一百生、一千生、十万生；以及许多坏劫、许多成劫、许多坏成劫——‘我曾于彼处，名为某某，姓为某某，肤色为某某，食物为某某，如是感受苦乐，寿量为某某；我从彼处死后，生于某处。于彼处，我也曾名为某某，姓为某某，肤色为某某，食物为某某，如是感受苦乐，寿量为某某；我从彼处死后，生于此处。’——愿我能如是连同行相与细节，忆念这种种宿住。”当有其因缘时，他就在那每一个所愿之事上获得亲证的能力。

‘‘โส สเจ อากงฺขติ – ‘ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน สตฺเต ปสฺเสยฺยํ จวมาเน อุปปชฺชมาเน หีเน ปณีเต สุวณฺเณ ทุพฺพณฺเณ, สุคเต ทุคฺคเต ยถากมฺมูปเค สตฺเต ปชาเนยฺยํ – อิเม วต โภนฺโต สตฺตา กายทุจฺจริเตน สมนฺนาคตา วจีทุจฺจริเตน สมนฺนาคตา มโนทุจฺจริเตน สมนฺนาคตา อริยานํ อุปวาทกา มิจฺฉาทิฏฺฐิกา มิจฺฉาทิฏฺฐิกมฺมสมาทานา[Pg.258], เต กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปนฺนา; อิเม วา ปน โภนฺโต สตฺตา กายสุจริเตน สมนฺนาคตา วจีสุจริเตน สมนฺนาคตา มโนสุจริเตน สมนฺนาคตา อริยานํ อนุปวาทกา สมฺมาทิฏฺฐิกา สมฺมาทิฏฺฐิกมฺมสมาทานา, เต กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปนฺนาติ, อิติ ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน สตฺเต ปสฺเสยฺยํ จวมาเน อุปปชฺชมาเน หีเน ปณีเต สุวณฺเณ ทุพฺพณฺเณ, สุคเต ทุคฺคเต ยถากมฺมูปเค สตฺเต ปชาเนยฺย’นฺติ, ตตฺร ตตฺเรว สกฺขิภพฺพตํ ปาปุณาติ สติ สติอายตเน.

如果他希望：“愿我以清净、超人之天眼，看见众生死时、生时，卑贱、高贵，美貌、丑陋，善趣、恶趣；愿我了知众生随业而行，即：‘诸位，这些众生确实具足身恶行、语恶行、意恶行，诽谤圣者，持邪见，受持邪见之业，他们身坏命终之后，生于苦界、恶趣、堕处、地狱。又，诸位，这些众生具足身善行、语善行、意善行，不诽谤圣者，持正见，受持正见之业，他们身坏命终之后，生于善趣、天界。’像这样，愿我以清净、超人之天眼，看见众生死时、生时，卑贱、高贵，美貌、丑陋，善趣、恶趣，了知众生随业而行”，那么，若有其因缘，他就在那各个方面达到能够亲证的状态。

‘‘โส สเจ อากงฺขติ – ‘อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺย’นฺติ, ตตฺร ตตฺเรว สกฺขิภพฺพตํ ปาปุณาติ สติ สติอายตเน’’ติ. ทสมํ.

如果他希望：“愿我因诸漏已尽，于现法中，亲自以证智作证，具足并安住于无漏的心解脱、慧解脱”，那么，若有其因缘，他就在那各个方面达到能够亲证的状态。’第十经。

๑๑. นิมิตฺตสุตฺตํ

11. 相经

๑๐๓. ‘‘อธิจิตฺตมนุยุตฺเตน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา ตีณิ นิมิตฺตานิ กาเลน กาลํ มนสิ กาตพฺพานิ – กาเลน กาลํ สมาธินิมิตฺตํ มนสิ กาตพฺพํ, กาเลน กาลํ ปคฺคหนิมิตฺตํ มนสิ กาตพฺพํ, กาเลน กาลํ อุเปกฺขานิมิตฺตํ มนสิ กาตพฺพํ. สเจ, ภิกฺขเว, อธิจิตฺตมนุยุตฺโต ภิกฺขุ เอกนฺตํ สมาธินิมิตฺตํเยว มนสิ กเรยฺย, ฐานํ ตํ จิตฺตํ โกสชฺชาย สํวตฺเตยฺย. สเจ, ภิกฺขเว, อธิจิตฺตมนุยุตฺโต ภิกฺขุ เอกนฺตํ ปคฺคหนิมิตฺตํเยว มนสิ กเรยฺย, ฐานํ ตํ จิตฺตํ อุทฺธจฺจาย สํวตฺเตยฺย. สเจ, ภิกฺขเว, อธิจิตฺตมนุยุตฺโต ภิกฺขุ เอกนฺตํ อุเปกฺขานิมิตฺตํเยว มนสิ กเรยฺย, ฐานํ ตํ จิตฺตํ น สมฺมา สมาธิเยยฺย อาสวานํ ขยาย. ยโต จ โข, ภิกฺขเว, อธิจิตฺตมนุยุตฺโต ภิกฺขุ กาเลน กาลํ สมาธินิมิตฺตํ มนสิ กโรติ, กาเลน กาลํ ปคฺคหนิมิตฺตํ มนสิ กโรติ, กาเลน กาลํ อุเปกฺขานิมิตฺตํ มนสิ กโรติ, ตํ โหติ จิตฺตํ มุทุญฺจ กมฺมนิยญฺจ ปภสฺสรญฺจ, น จ ปภงฺคุ, สมฺมา สมาธิยติ อาสวานํ ขยาย.

103. “诸比丘，致力于增上心的比丘，应适时作意三相：适时作意定相，适时作意策励相，适时作意舍相。诸比丘，若致力于增上心的比丘一向仅作意定相，其心则有可能趋向懈怠。诸比丘，若致力于增上心的比丘一向仅作意策励相，其心则有可能趋向掉举。诸比丘，若致力于增上心的比丘一向仅作意舍相，其心则有可能不为断尽诸漏而得正定。诸比丘，而当致力于增上心的比丘适时作意定相，适时作意策励相，适时作意舍相时，其心变得柔软、适业、光净且不脆坏，为断尽诸漏而得正定。”

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, สุวณฺณกาโร วา สุวณฺณการนฺเตวาสี วา อุกฺกํ พนฺเธยฺย, อุกฺกํ พนฺธิตฺวา อุกฺกามุขํ อาลิมฺเปยฺย, อุกฺกามุขํ อาลิมฺเปตฺวา สณฺฑาเสน [Pg.259] ชาตรูปํ คเหตฺวา อุกฺกามุเข ปกฺขิเปยฺย, อุกฺกามุเข ปกฺขิปิตฺวา กาเลน กาลํ อภิธมติ, กาเลน กาลํ อุทเกน ปริปฺโผเสติ, กาเลน กาลํ อชฺฌุเปกฺขติ. สเจ, ภิกฺขเว, สุวณฺณกาโร วา สุวณฺณการนฺเตวาสี วา ตํ ชาตรูปํ เอกนฺตํ อภิธเมยฺย, ฐานํ ตํ ชาตรูปํ ฑเหยฺย. สเจ, ภิกฺขเว, สุวณฺณกาโร วา สุวณฺณการนฺเตวาสี วา ตํ ชาตรูปํ เอกนฺตํ อุทเกน ปริปฺโผเสยฺย, ฐานํ ตํ ชาตรูปํ นิพฺพาเปยฺย. สเจ, ภิกฺขเว, สุวณฺณกาโร วา สุวณฺณการนฺเตวาสี วา ตํ ชาตรูปํ เอกนฺตํ อชฺฌุเปกฺเขยฺย, ฐานํ ตํ ชาตรูปํ น สมฺมา ปริปากํ คจฺเฉยฺย. ยโต จ โข, ภิกฺขเว, สุวณฺณกาโร วา สุวณฺณการนฺเตวาสี วา ตํ ชาตรูปํ กาเลน กาลํ อภิธมติ, กาเลน กาลํ อุทเกน ปริปฺโผเสติ, กาเลน กาลํ อชฺฌุเปกฺขติ, ตํ โหติ ชาตรูปํ มุทุญฺจ กมฺมนิยญฺจ ปภสฺสรญฺจ, น จ ปภงฺคุ, สมฺมา อุเปติ กมฺมาย. ยสฺสา ยสฺสา จ ปิลนฺธนวิกติยา อากงฺขติ – ยทิ ปฏฺฏิกาย, ยทิ กุณฺฑลาย, ยทิ คีเวยฺยเก, ยทิ สุวณฺณมาลาย – ตญฺจสฺส อตฺถํ อนุโภติ.

“诸比丘，譬如金匠或金匠学徒，建造熔炉；建造熔炉后，点燃炉口；点燃炉口后，用钳子夹取黄金放入炉口；放入炉口后，适时鼓风，适时洒水，适时审视。诸比丘，若金匠或金匠学徒对那黄金一味鼓风，则黄金可能烧毁。诸比丘，若金匠或金匠学徒对那黄金一味洒水，则黄金可能冷却。诸比丘，若金匠或金匠学徒对那黄金一味审视，则黄金不能完全成熟。然而，诸比丘，当金匠或金匠学徒对那黄金适时鼓风，适时洒水，适时审视时，那黄金变得柔软、堪任、明亮，且不脆弱，完全适于工艺。他想制作何种饰品——无论是金片、耳环、颈饰，还是金花环——都能成就其目的。”

‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อธิจิตฺตมนุยุตฺเตน ภิกฺขุนา ตีณิ นิมิตฺตานิ กาเลน กาลํ มนสิ กาตพฺพานิ – กาเลน กาลํ สมาธินิมิตฺตํ มนสิ กาตพฺพํ, กาเลน กาลํ ปคฺคหนิมิตฺตํ มนสิ กาตพฺพํ, กาเลน กาลํ อุเปกฺขานิมิตฺตํ มนสิ กาตพฺพํ. สเจ, ภิกฺขเว, อธิจิตฺตมนุยุตฺโต ภิกฺขุ เอกนฺตํ สมาธินิมิตฺตํเยว มนสิ กเรยฺย, ฐานํ ตํ จิตฺตํ โกสชฺชาย สํวตฺเตยฺย. สเจ, ภิกฺขเว, อธิจิตฺตมนุยุตฺโต ภิกฺขุ เอกนฺตํ ปคฺคหนิมิตฺตํเยว มนสิ กเรยฺย, ฐานํ ตํ จิตฺตํ อุทฺธจฺจาย สํวตฺเตยฺย. สเจ, ภิกฺขเว, อธิจิตฺตมนุยุตฺโต ภิกฺขุ เอกนฺตํ อุเปกฺขานิมิตฺตํเยว มนสิ กเรยฺย, ฐานํ ตํ จิตฺตํ น สมฺมา สมาธิเยยฺย อาสวานํ ขยาย. ยโต จ โข, ภิกฺขเว, อธิจิตฺตมนุยุตฺโต ภิกฺขุ กาเลน กาลํ สมาธินิมิตฺตํ มนสิ กโรติ, กาเลน กาลํ ปคฺคหนิมิตฺตํ มนสิ กโรติ, กาเลน กาลํ อุเปกฺขานิมิตฺตํ มนสิ กโรติ, ตํ โหติ จิตฺตํ มุทุญฺจ กมฺมนิยญฺจ ปภสฺสรญฺจ, น จ ปภงฺคุ, สมฺมา สมาธิยติ อาสวานํ ขยาย. ยสฺส ยสฺส จ อภิญฺญาสจฺฉิกรณียสฺส ธมฺมสฺส จิตฺตํ อภินินฺนาเมติ อภิญฺญาสจฺฉิกิริยาย, ตตฺร ตตฺเรว สกฺขิภพฺพตํ ปาปุณาติ สติ สติอายตเน.

“诸比丘，同样地，专修增上心的比丘应适时作意三相：适时作意定相，适时作意策励相，适时作意舍相。诸比丘，若专修增上心的比丘一味作意定相，其心则有倾向于懈怠的可能。诸比丘，若专修增上心的比丘一味作意策励相，其心则有倾向于掉举的可能。诸比丘，若专修增上心的比丘一味作意舍相，其心则不能为断尽诸漏而得正定。然而，诸比丘，当专修增上心的比丘适时作意定相，适时作意策励相，适时作意舍相时，其心变得柔软、适业、光净且不坏，能为断尽诸漏而得正定。对于任何应以胜智亲证之法，当他为以胜智亲证而倾心时，只要因缘具足，他即于彼彼处获得作证的能力。”

‘‘โส [Pg.260] สเจ อากงฺขติ – ‘อเนกวิหิตํ อิทฺธิวิธํ ปจฺจนุภเวยฺยํ…เป… (ฉ อภิญฺญา วิตฺถาเรตพฺพา) อาสวานํ ขยา…เป… สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺย’นฺติ, ตตฺร ตตฺเรว สกฺขิภพฺพตํ ปาปุณาติ สติ สติอายตเน’’ติ. เอกาทสมํ.

“他若希望：‘愿我体验种种神通……乃至由诸漏尽……现证、具足而住’，只要因缘具足，他即于彼彼处获得作证的能力。”第十一经。

โลณกปลฺลวคฺโค ปญฺจโม.

盐块品第五。

ตสฺสุทฺทานํ –

此品摄颂曰：

อจฺจายิกํ ปวิเวกํ, สรโท ปริสา ตโย;

อาชานียา โปตฺถโก จ, โลณํ โธวติ นิมิตฺตานีติ.

“紧急、独处、秋、三众；良马、布、盐、洗与相。”

ทุติโย ปณฺณาสโก สมตฺโต.

第二五十经集完。

๓. ตติยปณฺณาสกํ

3. 第三五十经集

(๑๑) ๑. สมฺโพธวคฺโค

(11) 1. 正觉品

๑. ปุพฺเพวสมฺโพธสุตฺตํ

1. 正觉前经

๑๐๔. ‘‘ปุพฺเพว [Pg.261] เม, ภิกฺขเว, สมฺโพธา อนภิสมฺพุทฺธสฺส โพธิสตฺตสฺเสว สโต เอตทโหสิ – ‘โก นุ โข โลเก อสฺสาโท, โก อาทีนโว, กึ นิสฺสรณ’นฺติ? ตสฺส มยฺหํ, ภิกฺขเว, เอตทโหสิ – ‘ยํ โข โลกํ ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ สุขํ โสมนสฺสํ, อยํ โลเก อสฺสาโท. ยํ โลโก อนิจฺโจ ทุกฺโข วิปริณามธมฺโม, อยํ โลเก อาทีนโว. โย โลเก ฉนฺทราควินโย ฉนฺทราคปฺปหานํ, อิทํ โลเก นิสฺสรณ’นฺติ. ยาวกีวญฺจาหํ, ภิกฺขเว, เอวํ โลกสฺส อสฺสาทญฺจ อสฺสาทโต อาทีนวญฺจ อาทีนวโต นิสฺสรณญฺจ นิสฺสรณโต ยถาภูตํ นาพฺภญฺญาสึ, เนว ตาวาหํ, ภิกฺขเว, สเทวเก โลเก สมารเก สพฺรหฺมเก สสฺสมณพฺราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสาย ‘อนุตฺตรํ สมฺมาสมฺโพธึ อภิสมฺพุทฺโธ’ติ ปจฺจญฺญาสึ. ยโต จ ขฺวาหํ, ภิกฺขเว, เอวํ โลกสฺส อสฺสาทญฺจ อสฺสาทโต อาทีนวญฺจ อาทีนวโต นิสฺสรณญฺจ นิสฺสรณโต ยถาภูตํ อพฺภญฺญาสึ, อถาหํ, ภิกฺขเว, สเทวเก โลเก สมารเก สพฺรหฺมเก สสฺสมณพฺราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสาย ‘อนุตฺตรํ สมฺมาสมฺโพธึ อภิสมฺพุทฺโธ’ติ ปจฺจญฺญาสึ. ญาณญฺจ ปน เม ทสฺสนํ อุทปาทิ – ‘อกุปฺปา เม วิมุตฺติ, อยมนฺติมา ชาติ, นตฺถิ ทานิ ปุนพฺภโว’’’ติ. ปฐมํ.

104. “比丘们，在我尚未觉悟，还是菩萨时，曾有此念：‘世间的乐味是什么？过患是什么？出离是什么？’比丘们，我生起此念：‘凡缘于世间而生的乐与喜，此即世间的乐味。凡世间是无常、苦、变易法，此即世间的过患。凡于世间调伏欲贪、断除欲贪，此即世间的出离。’比丘们，只要我尚未如此如实了知世间的乐味为乐味，过患为过患，出离为出离，我便不于有天、有魔、有梵之世间，及有沙门、婆罗门、天人众生中，宣称我已觉悟无上正等觉。而比丘们，当我已如此如实了知世间的乐味为乐味，过患为过患，出离为出离时，我才于有天、有魔、有梵之世间，及有沙门、婆罗门、天人众生中，宣称我已觉悟无上正等觉。我的智见生起了：‘我的心解脱不可动摇，此是最后生，如今不再有后有。’”第一。

๒. ปฐมอสฺสาทสุตฺตํ

2. 第一乐味经

๑๐๕. ‘‘โลกสฺสาหํ, ภิกฺขเว, อสฺสาทปริเยสนํ อจรึ. โย โลเก อสฺสาโท ตทชฺฌคมํ. ยาวตโก โลเก อสฺสาโท, ปญฺญาย เม โส สุทิฏฺโฐ. โลกสฺสาหํ, ภิกฺขเว, อาทีนวปริเยสนํ อจรึ[Pg.262]. โย โลเก อาทีนโว ตทชฺฌคมํ. ยาวตโก โลเก อาทีนโว, ปญฺญาย เม โส สุทิฏฺโฐ. โลกสฺสาหํ, ภิกฺขเว, นิสฺสรณปริเยสนํ อจรึ. ยํ โลเก นิสฺสรณํ ตทชฺฌคมํ. ยาวตกํ โลเก นิสฺสรณํ, ปญฺญาย เม ตํ สุทิฏฺฐํ. ยาวกีวญฺจาหํ, ภิกฺขเว, โลกสฺส อสฺสาทญฺจ อสฺสาทโต อาทีนวญฺจ อาทีนวโต นิสฺสรณญฺจ นิสฺสรณโต ยถาภูตํ นาพฺภญฺญาสึ, เนว ตาวาหํ, ภิกฺขเว, สเทวเก โลเก สมารเก สพฺรหฺมเก สสฺสมณพฺราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสาย ‘อนุตฺตรํ สมฺมาสมฺโพธึ อภิสมฺพุทฺโธ’ติ ปจฺจญฺญาสึ. ยโต จ ขฺวาหํ, ภิกฺขเว, โลกสฺส อสฺสาทญฺจ อสฺสาทโต อาทีนวญฺจ อาทีนวโต นิสฺสรณญฺจ นิสฺสรณโต ยถาภูตํ อพฺภญฺญาสึ, อถาหํ, ภิกฺขเว, สเทวเก โลเก สมารเก สพฺรหฺมเก สสฺสมณพฺราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสาย ‘อนุตฺตรํ สมฺมาสมฺโพธึ อภิสมฺพุทฺโธ’ติ ปจฺจญฺญาสึ. ญาณญฺจ ปน เม ทสฺสนํ อุทปาทิ – ‘อกุปฺปา เม วิมุตฺติ, อยมนฺติมา ชาติ, นตฺถิ ทานิ ปุนพฺภโว’’’ติ. ทุติยํ.

105. “诸比丘，我曾行于寻求世间的乐味。凡世间之乐味，我已了知；尽世间之乐味，我已以慧善见。诸比丘，我曾行于寻求世间的过患。凡世间之过患，我已了知；尽世间之过患，我已以慧善见。诸比丘，我曾行于寻求世间的出离。凡世间之出离，我已了知；尽世间之出离，我已以慧善见。诸比丘，只要我对于世间的乐味，未如实证知其为乐味；对于过患，未如实证知其为过患；对于出离，未如实证知其为出离，我就不于这有天、有魔、有梵天的世界，于这有沙门、婆罗门、天、人的人间，宣称‘已现等觉无上正等觉’。诸比丘，而当我对于世间的乐味，已如实证知其为乐味；对于过患，已如实证知其为过患；对于出离，已如实证知其为出离时，我才于这有天、有魔、有梵天的世界，于这有沙门、婆罗门、天、人的人间，宣称‘已现等觉无上正等觉’。于我，智与见生起：‘我心解脱不可动摇，此是最后生，今已无后有。’”第二经。

๓. ทุติยอสฺสาทสุตฺตํ

3. 第二乐味经

๑๐๖. ‘‘โน เจทํ, ภิกฺขเว, โลเก อสฺสาโท อภวิสฺส, นยิทํ สตฺตา โลเก สารชฺเชยฺยุํ. ยสฺมา จ โข, ภิกฺขเว, อตฺถิ โลเก อสฺสาโท, ตสฺมา สตฺตา โลเก สารชฺชนฺติ. โน เจทํ, ภิกฺขเว, โลเก อาทีนโว อภวิสฺส, นยิทํ สตฺตา โลเก นิพฺพินฺเทยฺยุํ. ยสฺมา จ โข, ภิกฺขเว, อตฺถิ โลเก อาทีนโว, ตสฺมา สตฺตา โลเก นิพฺพินฺทนฺติ. โน เจทํ, ภิกฺขเว, โลเก นิสฺสรณํ อภวิสฺส, นยิทํ สตฺตา โลกมฺหา นิสฺสเรยฺยุํ. ยสฺมา จ โข, ภิกฺขเว, อตฺถิ โลเก นิสฺสรณํ, ตสฺมา สตฺตา โลกมฺหา นิสฺสรนฺติ. ยาวกีวญฺจ, ภิกฺขเว, สตฺตา โลกสฺส อสฺสาทญฺจ อสฺสาทโต อาทีนวญฺจ อาทีนวโต นิสฺสรณญฺจ นิสฺสรณโต ยถาภูตํ นาพฺภญฺญาสุํ, เนว ตาว, ภิกฺขเว, สตฺตา สเทวกา โลกา สมารกา สพฺรหฺมกา สสฺสมณพฺราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสาย นิสฺสฏา วิสํยุตฺตา วิปฺปมุตฺตา วิมริยาทีกเตน เจตสา วิหรึสุ. ยโต จ โข, ภิกฺขเว, สตฺตา โลกสฺส [Pg.263] อสฺสาทญฺจ อสฺสาทโต อาทีนวญฺจ อาทีนวโต นิสฺสรณญฺจ นิสฺสรณโต ยถาภูตํ อพฺภญฺญาสุํ, อถ, ภิกฺขเว, สตฺตา สเทวกา โลกา สมารกา สพฺรหฺมกา สสฺสมณพฺราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสาย นิสฺสฏา วิสํยุตฺตา วิปฺปมุตฺตา วิมริยาทีกเตน เจตสา วิหรนฺตี’’ติ. ตติยํ.

106. “诸比丘，如果世间没有乐味，众生就不会贪著世间。但诸比丘，正因为世间有乐味，所以众生贪著世间。诸比丘，如果世间没有过患，众生就不会厌离世间。但诸比丘，正因为世间有过患，所以众生厌离世间。诸比丘，如果世间没有出离，众生就不会出离世间。但诸比丘，正因为世间有出离，所以众生出离世间。诸比丘，只要众生对世间的乐味未如实了知为乐味，对过患未如实了知为过患，对出离未如实了知为出离，那么，诸比丘，众生就未能从有天、魔、梵天的世界，以及有沙门、婆罗门、天神与人类的众生中解脱、离系、完全解脱，以无界限的心而住。诸比丘，而当众生对世间的乐味如实了知为乐味，对过患如实了知为过患，对出离如实了知为出离时，那时，诸比丘，众生就能从有天、魔、梵天的世界，以及有沙门、婆罗门、天神与人类的众生中解脱、离系、完全解脱，以无界限的心而住。”第三。

๔. สมณพฺราหฺมณสุตฺตํ

4. 沙门婆罗门经

๑๐๗. ‘‘เย เกจิ, ภิกฺขเว, สมณา วา พฺราหฺมณา วา โลกสฺส อสฺสาทญฺจ อสฺสาทโต อาทีนวญฺจ อาทีนวโต นิสฺสรณญฺจ นิสฺสรณโต ยถาภูตํ นปฺปชานนฺติ, น เม เต, ภิกฺขเว, สมณา วา พฺราหฺมณา วา สมเณสุ วา สมณสมฺมตา พฺราหฺมเณสุ วา พฺราหฺมณสมฺมตา, น จ ปน เต อายสฺมนฺโต สามญฺญตฺถํ วา พฺรหฺมญฺญตฺถํ วา ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรนฺติ. เย จ โข เกจิ, ภิกฺขเว, สมณา วา พฺราหฺมณา วา โลกสฺส อสฺสาทญฺจ อสฺสาทโต อาทีนวญฺจ อาทีนวโต นิสฺสรณญฺจ นิสฺสรณโต ยถาภูตํ ปชานนฺติ, เต โข, ภิกฺขเว, สมณา วา พฺราหฺมณา วา สมเณสุ วา สมณสมฺมตา พฺราหฺมเณสุ วา พฺราหฺมณสมฺมตา, เต จ ปนายสฺมนฺโต สามญฺญตฺถญฺจ พฺรหฺมญฺญตฺถญฺจ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรนฺตี’’ติ. จตุตฺถํ.

107. “诸比丘，凡是沙门或婆罗门，不如实了知世间的乐味为乐味、过患为过患、出离为出离，诸比丘，我不认为他们是沙门中的沙门，或婆罗门中的婆罗门。并且，那些具寿不能在现法中，自己以证智作证、具足而住于沙门之义或婆罗门之义。而诸比丘，凡是沙门或婆罗门，如实了知世间的乐味为乐味、过患为过患、出离为出离，诸比丘，我认为他们是沙门中的沙门，或婆罗门中的婆罗门。并且，那些具寿能在现法中，自己以证智作证、具足而住于沙门之义与婆罗门之义。”第四。

๕. รุณฺณสุตฺตํ

5. 哭泣经

๑๐๘. ‘‘รุณฺณมิทํ, ภิกฺขเว, อริยสฺส วินเย ยทิทํ คีตํ. อุมฺมตฺตกมิทํ, ภิกฺขเว, อริยสฺส วินเย ยทิทํ นจฺจํ. โกมารกมิทํ, ภิกฺขเว, อริยสฺส วินเย ยทิทํ อติเวลํ ทนฺตวิทํสกหสิตํ. ตสฺมาติห, ภิกฺขเว, เสตุฆาโต คีเต, เสตุฆาโต นจฺเจ, อลํ โว ธมฺมปฺปโมทิตานํ สตํ สิตํ สิตมตฺตายา’’ติ. ปญฺจมํ.

108. “诸比丘，在圣者之律中，歌唱即是哭泣。诸比丘，在圣者之律中，舞蹈即是疯狂。诸比丘，在圣者之律中，过度露齿而笑即是幼稚。因此，诸比丘，当于歌唱断其缘，于舞蹈断其缘。你们作为喜乐于法之人，仅只微笑便已足够。”第五。

๖. อติตฺติสุตฺตํ

6. 无饱足经

๑๐๙. ‘‘ติณฺณํ, ภิกฺขเว, ปฏิเสวนาย นตฺถิ ติตฺติ. กตเมสํ ติณฺณํ? โสปฺปสฺส, ภิกฺขเว, ปฏิเสวนาย นตฺถิ ติตฺติ. สุราเมรยปานสฺส, ภิกฺขเว, ปฏิเสวนาย [Pg.264] นตฺถิ ติตฺติ. เมถุนธมฺมสมาปตฺติยา, ภิกฺขเว, ปฏิเสวนาย นตฺถิ ติตฺติ. อิเมสํ, ภิกฺขเว, ติณฺณํ ปฏิเสวนาย นตฺถิ ติตฺตี’’ติ. ฉฏฺฐํ.

109. “诸比丘，于受用三法，无有满足。是哪三法呢？诸比丘，于受用睡眠，无有满足。诸比丘，于受用酒与迷醉物，无有满足。诸比丘，于受用淫欲法，无有满足。诸比丘，于受用此三法，无有满足。”第六。

๗. อรกฺขิตสุตฺตํ

7. 无守护经

๑๑๐. อถ โข อนาถปิณฺฑิโก คหปติ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข อนาถปิณฺฑิกํ คหปตึ ภควา เอตทโวจ – ‘‘จิตฺเต, คหปติ, อรกฺขิเต กายกมฺมมฺปิ อรกฺขิตํ โหติ, วจีกมฺมมฺปิ อรกฺขิตํ โหติ, มโนกมฺมมฺปิ อรกฺขิตํ โหติ. ตสฺส อรกฺขิตกายกมฺมนฺตสฺส อรกฺขิตวจีกมฺมนฺตสฺส อรกฺขิตมโนกมฺมนฺตสฺส กายกมฺมมฺปิ อวสฺสุตํ โหติ, วจีกมฺมมฺปิ อวสฺสุตํ โหติ, มโนกมฺมมฺปิ อวสฺสุตํ โหติ. ตสฺส อวสฺสุตกายกมฺมนฺตสฺส อวสฺสุตวจีกมฺมนฺตสฺส อวสฺสุตมโนกมฺมนฺตสฺส กายกมฺมมฺปิ ปูติกํ โหติ, วจีกมฺมมฺปิ ปูติกํ โหติ, มโนกมฺมมฺปิ ปูติกํ โหติ. ตสฺส ปูติกายกมฺมนฺตสฺส ปูติวจีกมฺมนฺตสฺส ปูติมโนกมฺมนฺตสฺส น ภทฺทกํ มรณํ โหติ, น ภทฺทิกา กาลงฺกิริยา.

110. 那时，给孤独居士前往世尊之处，抵达后，礼敬世尊，坐于一旁。世尊对坐于一旁的给孤独居士说：“居士，心未被守护时，身业亦未被守护，语业亦未被守护，意业亦未被守护。对于身业、语业、意业未被守护者，其身业亦被烦恼浸湿，语业亦被烦恼浸湿，意业亦被烦恼浸湿。对于身业、语业、意业被烦恼浸湿者，其身业亦会腐败，语业亦会腐败，意业亦会腐败。对于身业、语业、意业腐败者，其死亡便不善，命终亦不善。”

‘‘เสยฺยถาปิ, คหปติ, กูฏาคาเร ทุจฺฉนฺเน กูฏมฺปิ อรกฺขิตํ โหติ, โคปานสิโยปิ อรกฺขิตา โหนฺติ, ภิตฺติปิ อรกฺขิตา โหติ; กูฏมฺปิ อวสฺสุตํ โหติ, โคปานสิโยปิ อวสฺสุตา โหนฺติ, ภิตฺติปิ อวสฺสุตา โหติ; กูฏมฺปิ ปูติกํ โหติ, โคปานสิโยปิ ปูติกา โหนฺติ, ภิตฺติปิ ปูติกา โหติ.

“居士，譬如一间遮盖不善的尖顶屋，其屋顶尖未被保护，椽条亦未被保护，墙壁亦未被保护；其屋顶尖会被雨水浸湿，椽条亦会被雨水浸湿，墙壁亦会被雨水浸湿；其屋顶尖会腐坏，椽条亦会腐坏，墙壁亦会腐坏。”

‘‘เอวเมวํ โข, คหปติ, จิตฺเต อรกฺขิเต กายกมฺมมฺปิ อรกฺขิตํ โหติ, วจีกมฺมมฺปิ อรกฺขิตํ โหติ, มโนกมฺมมฺปิ อรกฺขิตํ โหติ. ตสฺส อรกฺขิตกายกมฺมนฺตสฺส อรกฺขิตวจีกมฺมนฺตสฺส อรกฺขิตมโนกมฺมนฺตสฺส กายกมฺมมฺปิ อวสฺสุตํ โหติ, วจีกมฺมมฺปิ อวสฺสุตํ โหติ, มโนกมฺมมฺปิ อวสฺสุตํ โหติ. ตสฺส อวสฺสุตกายกมฺมนฺตสฺส อวสฺสุตวจีกมฺมนฺตสฺส อวสฺสุตมโนกมฺมนฺตสฺส กายกมฺมมฺปิ ปูติกํ โหติ, วจีกมฺมมฺปิ ปูติกํ โหติ, มโนกมฺมมฺปิ ปูติกํ โหติ. ตสฺส ปูติกายกมฺมนฺตสฺส ปูติวจีกมฺมนฺตสฺส ปูติมโนกมฺมนฺตสฺส น ภทฺทกํ มรณํ โหติ, น ภทฺทิกา กาลงฺกิริยา.

“居士，正是如此。心不被守护时，身业也不被守护，语业也不被守护，意业也不被守护。对于那身业、语业、意业不被守护者，其身业为漏所湿，语业为漏所湿，意业也为漏所湿。对于那身业、语业、意业为漏所湿者，其身业腐败，语业腐败，意业也腐败。对于那身业、语业、意业腐败者，其死亡非善，命终非善。”

‘‘จิตฺเต[Pg.265], คหปติ, รกฺขิเต กายกมฺมมฺปิ รกฺขิตํ โหติ, วจีกมฺมมฺปิ รกฺขิตํ โหติ, มโนกมฺมมฺปิ รกฺขิตํ โหติ. ตสฺส รกฺขิตกายกมฺมนฺตสฺส รกฺขิตวจีกมฺมนฺตสฺส รกฺขิตมโนกมฺมนฺตสฺส กายกมฺมมฺปิ อนวสฺสุตํ โหติ, วจีกมฺมมฺปิ อนวสฺสุตํ โหติ, มโนกมฺมมฺปิ อนวสฺสุตํ โหติ. ตสฺส อนวสฺสุตกายกมฺมนฺตสฺส อนวสฺสุตวจีกมฺมนฺตสฺส อนวสฺสุตมโนกมฺมนฺตสฺส กายกมฺมมฺปิ อปูติกํ โหติ, วจีกมฺมมฺปิ อปูติกํ โหติ, มโนกมฺมมฺปิ อปูติกํ โหติ. ตสฺส อปูติกายกมฺมนฺตสฺส อปูติวจีกมฺมนฺตสฺส อปูติมโนกมฺมนฺตสฺส ภทฺทกํ มรณํ โหติ, ภทฺทิกา กาลงฺกิริยา.

“居士，心被守护时，身业也被守护，语业也被守护，意业也被守护。对于那身业、语业、意业被守护者，其身业不为漏所湿，语业不为漏所湿，意业也不为漏所湿。对于那身业、语业、意业不为漏所湿者，其身业不腐败，语业不腐败，意业也不腐败。对于那身业、语业、意业不腐败者，其死亡是善，命终是善。”

‘‘เสยฺยถาปิ, คหปติ, กูฏาคาเร สุจฺฉนฺเน กูฏมฺปิ รกฺขิตํ โหติ, โคปานสิโยปิ รกฺขิตา โหนฺติ, ภิตฺติปิ รกฺขิตา โหติ; กูฏมฺปิ อนวสฺสุตํ โหติ, โคปานสิโยปิ อนวสฺสุตา โหนฺติ, ภิตฺติปิ อนวสฺสุตา โหติ; กูฏมฺปิ อปูติกํ โหติ, โคปานสิโยปิ อปูติกา โหนฺติ, ภิตฺติปิ อปูติกา โหติ.

“居士，譬如一尖顶屋，若善覆盖，其屋顶也被守护，椽子也被守护，墙壁也被守护；屋顶不为雨湿，椽子不为雨湿，墙壁也不为雨湿；屋顶不腐朽，椽子不腐朽，墙壁也不腐朽。”

เอวเมวํ โข, คหปติ, จิตฺเต รกฺขิเต กายกมฺมมฺปิ รกฺขิตํ โหติ, วจีกมฺมมฺปิ รกฺขิตํ โหติ, มโนกมฺมมฺปิ รกฺขิตํ โหติ. ตสฺส รกฺขิตกายกมฺมนฺตสฺส รกฺขิตวจีกมฺมนฺตสฺส รกฺขิตมโนกมฺมนฺตสฺส กายกมฺมมฺปิ อนวสฺสุตํ โหติ, วจีกมฺมมฺปิ อนวสฺสุตํ โหติ, มโนกมฺมมฺปิ อนวสฺสุตํ โหติ. ตสฺส อนวสฺสุตกายกมฺมนฺตสฺส อนวสฺสุตวจีกมฺมนฺตสฺส อนวสฺสุตมโนกมฺมนฺตสฺส กายกมฺมมฺปิ อปูติกํ โหติ, วจีกมฺมมฺปิ อปูติกํ โหติ, มโนกมฺมมฺปิ อปูติกํ โหติ. ตสฺส อปูติกายกมฺมนฺตสฺส อปูติวจีกมฺมนฺตสฺส อปูติมโนกมฺมนฺตสฺส ภทฺทกํ มรณํ โหติ, ภทฺทิกา กาลงฺกิริยา’’ติ. สตฺตมํ.

居士，正是如此，心被守护时，身业亦被守护，语业亦被守护，意业亦被守护。对于那身业已守护、语业已守护、意业已守护者，其身业不为烦恼所染，其语业不为烦恼所染，其意业不为烦恼所染。对于那身业不为烦恼所染、语业不为烦恼所染、意业不为烦恼所染者，其身业不腐败，其语业不腐败，其意业不腐败。对于那身业不腐败、语业不腐败、意业不腐败者，其死贤善，其去世贤善。”第七。

๘. พฺยาปนฺนสุตฺตํ

8. 败坏经

๑๑๑. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข อนาถปิณฺฑิกํ คหปตึ ภควา เอตทโวจ – ‘‘จิตฺเต, คหปติ, พฺยาปนฺเน กายกมฺมมฺปิ พฺยาปนฺนํ โหติ, วจีกมฺมมฺปิ พฺยาปนฺนํ โหติ, มโนกมฺมมฺปิ พฺยาปนฺนํ โหติ. ตสฺส พฺยาปนฺนกายกมฺมนฺตสฺส พฺยาปนฺนวจีกมฺมนฺตสฺส พฺยาปนฺนมโนกมฺมนฺตสฺส น ภทฺทกํ มรณํ โหติ, น ภทฺทิกา กาลงฺกิริยา. เสยฺยถาปิ, คหปติ, กูฏาคาเร ทุจฺฉนฺเน กูฏมฺปิ พฺยาปนฺนํ โหติ, โคปานสิโยปิ พฺยาปนฺนา โหนฺติ, ภิตฺติปิ พฺยาปนฺนา [Pg.266] โหติ; เอวเมวํ โข, คหปติ, จิตฺเต พฺยาปนฺเน กายกมฺมมฺปิ พฺยาปนฺนํ โหติ, วจีกมฺมมฺปิ พฺยาปนฺนํ โหติ, มโนกมฺมมฺปิ พฺยาปนฺนํ โหติ. ตสฺส พฺยาปนฺนกายกมฺมนฺตสฺส พฺยาปนฺนวจีกมฺมนฺตสฺส พฺยาปนฺนมโนกมฺมนฺตสฺส น ภทฺทกํ มรณํ โหติ, น ภทฺทิกา กาลงฺกิริยา.

111. 世尊对坐于一旁的给孤独居士说了这番话：“居士，心败坏时，身业亦败坏，语业亦败坏，意业亦败坏。对于那身业已败坏、语业已败坏、意业已败坏者，其死不贤善，其去世不贤善。居士，譬如一间尖顶殿堂，若覆盖不善，其尖顶亦败坏，其椽梁亦败坏，其墙壁亦败坏。正是如此，居士，心败坏时，身业亦败坏，语业亦败坏，意业亦败坏。对于那身业已败坏、语业已败坏、意业已败坏者，其死不贤善，其去世不贤善。”

‘‘จิตฺเต, คหปติ, อพฺยาปนฺเน กายกมฺมมฺปิ อพฺยาปนฺนํ โหติ, วจีกมฺมมฺปิ อพฺยาปนฺนํ โหติ, มโนกมฺมมฺปิ อพฺยาปนฺนํ โหติ. ตสฺส อพฺยาปนฺนกายกมฺมนฺตสฺส อพฺยาปนฺนวจีกมฺมนฺตสฺส อพฺยาปนฺนมโนกมฺมนฺตสฺส ภทฺทกํ มรณํ โหติ, ภทฺทิกา กาลงฺกิริยา. เสยฺยถาปิ, คหปติ, กูฏาคาเร สุจฺฉนฺเน กูฏมฺปิ อพฺยาปนฺนํ โหติ, โคปานสิโยปิ อพฺยาปนฺนา โหนฺติ, ภิตฺติปิ อพฺยาปนฺนา โหติ; เอวเมวํ โข, คหปติ, จิตฺเต อพฺยาปนฺเน กายกมฺมมฺปิ อพฺยาปนฺนํ โหติ, วจีกมฺมมฺปิ อพฺยาปนฺนํ โหติ, มโนกมฺมมฺปิ อพฺยาปนฺนํ โหติ. ตสฺส อพฺยาปนฺนกายกมฺมนฺตสฺส…เป… อพฺยาปนฺนมโนกมฺมนฺตสฺส ภทฺทกํ มรณํ โหติ, ภทฺทิกา กาลงฺกิริยา’’ติ. อฏฺฐมํ.

“居士，心不败坏时，身业亦不败坏，语业亦不败坏，意业亦不败坏。其身业不败坏、语业不败坏、意业不败坏者，其死为善，命终为善。譬如，居士，一栋善覆的重阁，其顶亦不败坏，其椽亦不败坏，其墙亦不败坏。正是如此，居士，心不败坏时，身业亦不败坏，语业亦不败坏，意业亦不败坏。其身业不败坏……乃至……意业不败坏者，其死为善，命终为善。”第八。

๙. ปฐมนิทานสุตฺตํ

9. 第一因经

๑๑๒. ‘‘ตีณิมานิ, ภิกฺขเว, นิทานานิ กมฺมานํ สมุทยาย. กตมานิ ตีณิ? โลโภ นิทานํ กมฺมานํ สมุทยาย, โทโส นิทานํ กมฺมานํ สมุทยาย, โมโห นิทานํ กมฺมานํ สมุทยาย. ยํ, ภิกฺขเว, โลภปกตํ กมฺมํ โลภชํ โลภนิทานํ โลภสมุทยํ, ตํ กมฺมํ อกุสลํ ตํ กมฺมํ สาวชฺชํ ตํ กมฺมํ ทุกฺขวิปากํ, ตํ กมฺมํ กมฺมสมุทยาย สํวตฺตติ, น ตํ กมฺมํ กมฺมนิโรธาย สํวตฺตติ. ยํ, ภิกฺขเว, โทสปกตํ กมฺมํ โทสชํ โทสนิทานํ โทสสมุทยํ, ตํ กมฺมํ อกุสลํ ตํ กมฺมํ สาวชฺชํ ตํ กมฺมํ ทุกฺขวิปากํ, ตํ กมฺมํ กมฺมสมุทยาย สํวตฺตติ, น ตํ กมฺมํ กมฺมนิโรธาย สํวตฺตติ. ยํ, ภิกฺขเว, โมหปกตํ กมฺมํ โมหชํ โมหนิทานํ โมหสมุทยํ, ตํ กมฺมํ อกุสลํ ตํ กมฺมํ สาวชฺชํ ตํ กมฺมํ ทุกฺขวิปากํ, ตํ กมฺมํ กมฺมสมุทยาย สํวตฺตติ, น ตํ กมฺมํ กมฺมนิโรธาย สํวตฺตติ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ตีณิ นิทานานิ กมฺมานํ สมุทยาย.

112. “诸比丘，有此三种业的生起之因。是哪三种呢？贪是业的生起之因，嗔是业的生起之因，痴是业的生起之因。诸比丘，凡由贪所作、因贪而生、以贪为因、由贪而起的业，那业是不善的，那业是有过失的，那业是苦果，那业导向另一业的生起，不导向业的止息。诸比丘，凡由嗔所作、因嗔而生、以嗔为因、由嗔而起的业，那业是不善的，那业是有过失的，那业是苦果，那业导向另一业的生起，不导向业的止息。诸比丘，凡由痴所作、因痴而生、以痴为因、由痴而起的业，那业是不善的，那业是有过失的，那业是苦果，那业导向另一业的生起，不导向业的止息。诸比丘，此三种即是业的生起之因。”

‘‘ตีณิมานิ, ภิกฺขเว, นิทานานิ กมฺมานํ สมุทยาย. กตมานิ ตีณิ? อโลโภ นิทานํ กมฺมานํ สมุทยาย, อโทโส นิทานํ กมฺมานํ สมุทยาย, อโมโห นิทานํ กมฺมานํ สมุทยาย. ยํ, ภิกฺขเว, อโลภปกตํ กมฺมํ อโลภชํ อโลภนิทานํ อโลภสมุทยํ, ตํ [Pg.267] กมฺมํ กุสลํ ตํ กมฺมํ อนวชฺชํ ตํ กมฺมํ สุขวิปากํ, ตํ กมฺมํ กมฺมนิโรธาย สํวตฺตติ, น ตํ กมฺมํ กมฺมสมุทยาย สํวตฺตติ. ยํ, ภิกฺขเว, อโทสปกตํ กมฺมํ อโทสชํ อโทสนิทานํ อโทสสมุทยํ, ตํ กมฺมํ กุสลํ ตํ กมฺมํ อนวชฺชํ ตํ กมฺมํ สุขวิปากํ, ตํ กมฺมํ กมฺมนิโรธาย สํวตฺตติ, น ตํ กมฺมํ กมฺมสมุทยาย สํวตฺตติ. ยํ, ภิกฺขเว, อโมหปกตํ กมฺมํ อโมหชํ อโมหนิทานํ อโมหสมุทยํ, ตํ กมฺมํ กุสลํ ตํ กมฺมํ อนวชฺชํ ตํ กมฺมํ สุขวิปากํ, ตํ กมฺมํ กมฺมนิโรธาย สํวตฺตติ, น ตํ กมฺมํ กมฺมสมุทยาย สํวตฺตติ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ตีณิ นิทานานิ กมฺมานํ สมุทยายา’’ติ. นวมํ.

“诸比丘，有此三种业生起之因。是哪三种呢？无贪是业生起之因，无嗔是业生起之因，无痴是业生起之因。诸比丘，任何由无贪所造作、从无贪而生、以无贪为因、以无贪为源的业，彼业是善，彼业无过，彼业有乐报，彼业导向业的止息，而不导向业的生起。诸比丘，任何由无嗔所造作、从无嗔而生、以无嗔为因、以无嗔为源的业，彼业是善，彼业无过，彼业有乐报，彼业导向业的止息，而不导向业的生起。诸比丘，任何由无痴所造作、从无痴而生、以无痴为因、以无痴为源的业，彼业是善，彼业无过，彼业有乐报，彼业导向业的止息，而不导向业的生起。诸比丘，此实为三种业生起之因。”第九经。

๑๐. ทุติยนิทานสุตฺตํ

10. 第二因经

๑๑๓. ‘‘ตีณิมานิ, ภิกฺขเว, นิทานานิ กมฺมานํ สมุทยาย. กตมานิ ตีณิ? อตีเต, ภิกฺขเว, ฉนฺทราคฏฺฐานิเย ธมฺเม อารพฺภ ฉนฺโท ชายติ; อนาคเต, ภิกฺขเว, ฉนฺทราคฏฺฐานิเย ธมฺเม อารพฺภ ฉนฺโท ชายติ; ปจฺจุปฺปนฺเน, ภิกฺขเว, ฉนฺทราคฏฺฐานิเย ธมฺเม อารพฺภ ฉนฺโท ชายติ. กถญฺจ, ภิกฺขเว, อตีเต ฉนฺทราคฏฺฐานิเย ธมฺเม อารพฺภ ฉนฺโท ชายติ? อตีเต, ภิกฺขเว, ฉนฺทราคฏฺฐานิเย ธมฺเม อารพฺภ เจตสา อนุวิตกฺเกติ อนุวิจาเรติ. ตสฺส อตีเต ฉนฺทราคฏฺฐานิเย ธมฺเม อารพฺภ เจตสา อนุวิตกฺกยโต อนุวิจารยโต ฉนฺโท ชายติ. ฉนฺทชาโต เตหิ ธมฺเมหิ สํยุตฺโต โหติ. เอตมหํ, ภิกฺขเว, สํโยชนํ วทามิ โย เจตโส สาราโค. เอวํ โข, ภิกฺขเว, อตีเต ฉนฺทราคฏฺฐานิเย ธมฺเม อารพฺภ ฉนฺโท ชายติ.

113. 诸比丘，有此三种业生起之因。是哪三种呢？诸比丘，缘于过去能引生贪欲之法而生起欲求；缘于未来能引生贪欲之法而生起欲求；缘于现在能引生贪欲之法而生起欲求。诸比丘，如何缘于过去能引生贪欲之法而生起欲求呢？诸比丘，缘于过去能引生贪欲之法，他以心随寻、随伺。由于他以心随寻、随伺过去能引生贪欲之法，欲求便生起。欲求生起后，他便与那些法相应。诸比丘，那心之贪染，我称之为结。诸比丘，如此，缘于过去能引生贪欲之法而生起欲求。

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, อนาคเต ฉนฺทราคฏฺฐานิเย ธมฺเม อารพฺภ ฉนฺโท ชายติ? อนาคเต, ภิกฺขเว, ฉนฺทราคฏฺฐานิเย ธมฺเม อารพฺภ เจตสา อนุวิตกฺเกติ อนุวิจาเรติ. ตสฺส อนาคเต ฉนฺทราคฏฺฐานิเย ธมฺเม อารพฺภ เจตสา อนุวิตกฺกยโต อนุวิจารยโต ฉนฺโท ชายติ. ฉนฺทชาโต เตหิ ธมฺเมหิ สํยุตฺโต โหติ. เอตมหํ, ภิกฺขเว, สํโยชนํ วทามิ โย เจตโส สาราโค. เอวํ โข, ภิกฺขเว, อนาคเต ฉนฺทราคฏฺฐานิเย ธมฺเม อารพฺภ ฉนฺโท ชายติ.

诸比丘，如何缘于未来能引生贪欲之法而生起欲求呢？诸比丘，缘于未来能引生贪欲之法，他以心随寻、随伺。由于他以心随寻、随伺未来能引生贪欲之法，欲求便生起。欲求生起后，他便与那些法相应。诸比丘，那心之贪染，我称之为结。诸比丘，如此，缘于未来能引生贪欲之法而生起欲求。

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปจฺจุปฺปนฺเน ฉนฺทราคฏฺฐานิเย ธมฺเม อารพฺภ ฉนฺโท ชายติ? ปจฺจุปฺปนฺเน, ภิกฺขเว, ฉนฺทราคฏฺฐานิเย ธมฺเม อารพฺภ เจตสา อนุวิตกฺเกติ [Pg.268] อนุวิจาเรติ. ตสฺส ปจฺจุปฺปนฺเน ฉนฺทราคฏฺฐานิเย ธมฺเม อารพฺภ เจตสา อนุวิตกฺกยโต อนุวิจารยโต ฉนฺโท ชายติ. ฉนฺทชาโต เตหิ ธมฺเมหิ สํยุตฺโต โหติ. เอตมหํ, ภิกฺขเว, สํโยชนํ วทามิ โย เจตโส สาราโค. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปจฺจุปฺปนฺเน ฉนฺทราคฏฺฐานิเย ธมฺเม อารพฺภ ฉนฺโท ชายติ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ตีณิ นิทานานิ กมฺมานํ สมุทยาย.

“诸比丘，如何缘于现在能引生贪爱之法而生起欲贪呢？诸比丘，缘于现在能引生贪爱之法，以心随寻、随伺。他对现在能引生贪爱之法以心随寻、随伺，故生起欲贪。欲贪生起后，便与那些法相应。诸比丘，凡是心之染着，我称之为结。诸比丘，如是缘于现在能引生贪爱之法而生起欲贪。诸比丘，此三者是业生起之因缘。”

‘‘ตีณิมานิ, ภิกฺขเว, นิทานานิ กมฺมานํ สมุทยาย. กตมานิ ตีณิ? อตีเต, ภิกฺขเว, ฉนฺทราคฏฺฐานิเย ธมฺเม อารพฺภ ฉนฺโท น ชายติ; อนาคเต ภิกฺขเว, ฉนฺทราคฏฺฐานิเย ธมฺเม อารพฺภ ฉนฺโท น ชายติ; ปจฺจุปฺปนฺเน, ภิกฺขเว, ฉนฺทราคฏฺฐานิเย ธมฺเม อารพฺภ ฉนฺโท น ชายติ. กถญฺจ, ภิกฺขเว, อตีเต ฉนฺทราคฏฺฐานิเย ธมฺเม อารพฺภ ฉนฺโท น ชายติ? อตีตานํ, ภิกฺขเว, ฉนฺทราคฏฺฐานิยานํ ธมฺมานํ อายตึ วิปากํ ปชานาติ. อายตึ วิปากํ วิทิตฺวา ตทภินิวตฺเตติ. ตทภินิวตฺเตตฺวา เจตสา อภินิวิชฺฌิตฺวา ปญฺญาย อติวิชฺฌ ปสฺสติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, อตีเต ฉนฺทราคฏฺฐานิเย ธมฺเม อารพฺภ ฉนฺโท น ชายติ.

“诸比丘，此三者是业生起之因缘。是哪三者呢？诸比丘，缘于过去能引生贪爱之法，欲贪不生；诸比丘，缘于未来能引生贪爱之法，欲贪不生；诸比丘，缘于现在能引生贪爱之法，欲贪不生。诸比丘，如何缘于过去能引生贪爱之法，欲贪不生呢？诸比丘，他了知过去能引生贪爱之法的未来果报。了知未来果报后，便洞穿它。洞穿它后，以心彻知，以慧洞见。诸比丘，如是缘于过去能引生贪爱之法，欲贪不生。”

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, อนาคเต ฉนฺทราคฏฺฐานิเย ธมฺเม อารพฺภ ฉนฺโท น ชายติ? อนาคตานํ, ภิกฺขเว, ฉนฺทราคฏฺฐานิยานํ ธมฺมานํ อายตึ วิปากํ ปชานาติ. อายตึ วิปากํ วิทิตฺวา ตทภินิวตฺเตติ. ตทภินิวตฺเตตฺวา เจตสา อภินิวิชฺฌิตฺวา ปญฺญาย อติวิชฺฌ ปสฺสติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, อนาคเต ฉนฺทราคฏฺฐานิเย ธมฺเม อารพฺภ ฉนฺโท น ชายติ.

“诸比丘，如何缘于未来能引生贪爱之法，欲贪不生呢？诸比丘，他了知未来能引生贪爱之法的未来果报。了知未来果报后，便洞穿它。洞穿它后，以心彻知，以慧洞见。诸比丘，如是缘于未来能引生贪爱之法，欲贪不生。”

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปจฺจุปฺปนฺเน ฉนฺทราคฏฺฐานิเย ธมฺเม อารพฺภ ฉนฺโท น ชายติ? ปจฺจุปฺปนฺนานํ, ภิกฺขเว, ฉนฺทราคฏฺฐานิยานํ ธมฺมานํ อายตึ วิปากํ ปชานาติ, อายตึ วิปากํ วิทิตฺวา ตทภินิวตฺเตติ, ตทภินิวตฺเตตฺวา เจตสา อภินิวิชฺฌิตฺวา ปญฺญาย อติวิชฺฌ ปสฺสติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปจฺจุปฺปนฺเน ฉนฺทราคฏฺฐานิเย ธมฺเม อารพฺภ ฉนฺโท น ชายติ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ตีณิ นิทานานิ กมฺมานํ สมุทยายา’’ติ. ทสมํ.

“诸比丘，如何缘于现在能引生贪欲的法，而贪欲不生起呢？诸比丘，他了知现在能引生贪欲的法的未来果报。了知未来果报后，便转离它；转离它后，以心彻知，以慧洞见。诸比丘，如此，则缘于现在能引生贪欲的法，而贪欲不生起。诸比丘，这确实是业集起的三种因缘。”第十。

สมฺโพธวคฺโค ปฐโม.

觉悟品第一

ตสฺสุทฺทานํ –

其摄颂曰：

ปุพฺเพว [Pg.269] ทุเว อสฺสาทา, สมโณ รุณฺณปญฺจมํ;

อติตฺติ ทฺเว จ วุตฺตานิ, นิทานานิ อปเร ทุเวติ.

先前与二喜，沙门及哭泣第五，二不知足说，后有二因缘。

(๑๒) ๒. อาปายิกวคฺโค

(12) 2. 恶趣品

๑. อาปายิกสุตฺตํ

1. 恶趣经

๑๑๔. ‘‘ตโยเม, ภิกฺขเว, อาปายิกา เนรยิกา อิทมปฺปหาย. กตเม ตโย? โย จ อพฺรหฺมจารี พฺรหฺมจาริปฏิญฺโญ, โย จ สุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ จรนฺตํ อมูลเกน อพฺรหฺมจริเยน อนุทฺธํเสติ, โย จายํ เอวํวาที เอวํทิฏฺฐิ – ‘นตฺถิ กาเมสุ โทโส’ติ, โส ตาย กาเมสุ ปาตพฺยตํ อาปชฺชติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย อาปายิกา เนรยิกา อิทมปฺปหายา’’ติ. ปฐมํ.

114. “诸比丘，不舍此三法者，是堕恶趣者、地狱者。是哪三者呢？即非梵行者而自称梵行者；以毫无根据的非梵行攻击行清净梵行者；以及持此说、此见者：‘于诸欲中无过患’，他因此而沉溺于诸欲。诸比丘，不舍此三法者，确实是堕恶趣者、地狱者。”第一。

๒. ทุลฺลภสุตฺตํ

2. 难得经

๑๑๕. ‘‘ติณฺณํ, ภิกฺขเว, ปาตุภาโว ทุลฺลโภ โลกสฺมึ. กตเมสํ ติณฺณํ? ตถาคตสฺส, ภิกฺขเว, อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส ปาตุภาโว ทุลฺลโภ โลกสฺมึ, ตถาคตปฺปเวทิตสฺส ธมฺมวินยสฺส เทเสตา ปุคฺคโล ทุลฺลโภ โลกสฺมึ, กตญฺญู กตเวที ปุคฺคโล ทุลฺลโภ โลกสฺมึ. อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ติณฺณํ ปาตุภาโว ทุลฺลโภ โลกสฺมิ’’นฺติ. ทุติยํ.

115. “诸比丘，三者的出现于世是难得的。是哪三者呢？诸比丘，如来、应供、正等觉者的出现于世是难得的；宣说如来所开示的法与律的个人是难得的；知恩报恩的个人是难得的。诸比丘，这三者的出现于世确实是难得的。”第二。

๓. อปฺปเมยฺยสุตฺตํ

3. 不可量经

๑๑๖. ‘‘ตโยเม, ภิกฺขเว, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม ตโย? สุปฺปเมยฺโย, ทุปฺปเมยฺโย, อปฺปเมยฺโย. กตโม จ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล สุปฺปเมยฺโย? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อุทฺธโต โหติ อุนฺนโฬ จปโล มุขโร วิกิณฺณวาโจ มุฏฺฐสฺสติ อสมฺปชาโน อสมาหิโต วิพฺภนฺตจิตฺโต ปากตินฺทฺริโย. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล สุปฺปเมยฺโย.

116. “诸比丘，世间有这三种人存在。是哪三种呢？易衡量者、难衡量者、不可衡量者。诸比丘，什么是易衡量的人呢？诸比丘，于此，有某种人是掉举的、傲慢的、浮躁的、言语粗俗的、言语散乱的、失念的、不正知的、无定的、心散乱的、诸根放逸的。诸比丘，此人被称为易衡量者。”

‘‘กตโม [Pg.270] จ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ทุปฺปเมยฺโย? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อนุทฺธโต โหติ อนุนฺนโฬ อจปโล อมุขโร อวิกิณฺณวาโจ อุปฏฺฐิตสฺสติ สมฺปชาโน สมาหิโต เอกคฺคจิตฺโต สํวุตินฺทฺริโย. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ทุปฺปเมยฺโย.

“诸比丘，什么是难衡量的人呢？诸比丘，于此，有某种人是不掉举的、不傲慢的、不浮躁的、言语不粗俗的、言语不散乱的、念已现前的、正知的、得定的、心一境性的、诸根律仪的。诸比丘，此人被称为难衡量者。”

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อปฺปเมยฺโย? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อรหํ โหติ ขีณาสโว. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อปฺปเมยฺโย. อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’นฺติ. ตติยํ.

“诸比丘，什么是不可衡量的人呢？诸比丘，于此，有比丘是阿罗汉、漏尽者。诸比丘，此人被称为不可衡量者。诸比丘，这三种人确实存在于世间。”第三经。

๔. อาเนญฺชสุตฺตํ

4. 不动经

๑๑๗. ‘‘ตโยเม, ภิกฺขเว, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม ตโย? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล สพฺพโส รูปสญฺญานํ สมติกฺกมา ปฏิฆสญฺญานํ อตฺถงฺคมา นานตฺตสญฺญานํ อมนสิการา ‘อนนฺโต อากาโส’ติ อากาสานญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส ตทสฺสาเทติ ตํ นิกาเมติ เตน จ วิตฺตึ อาปชฺชติ, ตตฺร ฐิโต ตทธิมุตฺโต ตพฺพหุลวิหารี อปริหีโน กาลํ กุรุมาโน อากาสานญฺจายตนูปคานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชติ. อากาสานญฺจายตนูปคานํ, ภิกฺขเว, เทวานํ วีสติ กปฺปสหสฺสานิ อายุปฺปมาณํ. ตตฺถ ปุถุชฺชโน ยาวตายุกํ ฐตฺวา ยาวตกํ เตสํ เทวานํ อายุปฺปมาณํ ตํ สพฺพํ เขเปตฺวา นิรยมฺปิ คจฺฉติ ติรจฺฉานโยนิมฺปิ คจฺฉติ เปตฺติวิสยมฺปิ คจฺฉติ. ภควโต ปน สาวโก ตตฺถ ยาวตายุกํ ฐตฺวา ยาวตกํ เตสํ เทวานํ อายุปฺปมาณํ ตํ สพฺพํ เขเปตฺวา ตสฺมึเยว ภเว ปรินิพฺพายติ. อยํ โข, ภิกฺขเว, วิเสโส อยํ อธิปฺปยาโส อิทํ นานากรณํ สุตวโต อริยสาวกสฺส อสฺสุตวตา ปุถุชฺชเนน, ยทิทํ คติยา อุปปตฺติยา.

117. “比丘们，有此三种人存在、出现于世间。是哪三种呢？比丘们，在此，有一种人，因完全超越色想，有对想灭没，不作意种种想，而进入并安住于‘虚空无边’的空无边处。他品味它，喜爱它，并因此而感到满足。他安住于此，专注于此，多安住于此，不退失，在命终时，投生为生于空无边处诸天的同伴。比丘们，生于空无边处诸天的寿量是两万大劫。在那里，凡夫住满其寿，在耗尽那些诸天的全部寿量后，会去到地狱，也会去到畜生界，也会去到饿鬼界。然而，世尊的弟子在那里住满其寿，在耗尽那些诸天的全部寿量后，就在那一有中般涅槃。比丘们，对于多闻的圣弟子与无闻的凡夫，此即是差异，此即是殊胜，此即是不同之处，也就是在趣向与再生方面。”

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล สพฺพโส อากาสานญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘อนนฺตํ วิญฺญาณ’นฺติ วิญฺญาณญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส ตทสฺสาเทติ ตํ นิกาเมติ เตน จ วิตฺตึ อาปชฺชติ, ตตฺร ฐิโต ตทธิมุตฺโต ตพฺพหุลวิหารี อปริหีโน กาลํ กุรุมาโน วิญฺญาณญฺจายตนูปคานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชติ. วิญฺญาณญฺจายตนูปคานํ, ภิกฺขเว, เทวานํ จตฺตารีสํ กปฺปสหสฺสานิ อายุปฺปมาณํ. ตตฺถ [Pg.271] ปุถุชฺชโน ยาวตายุกํ ฐตฺวา ยาวตกํ เตสํ เทวานํ อายุปฺปมาณํ ตํ สพฺพํ เขเปตฺวา นิรยมฺปิ คจฺฉติ ติรจฺฉานโยนิมฺปิ คจฺฉติ เปตฺติวิสยมฺปิ คจฺฉติ. ภควโต ปน สาวโก ตตฺถ ยาวตายุกํ ฐตฺวา ยาวตกํ เตสํ เทวานํ อายุปฺปมาณํ ตํ สพฺพํ เขเปตฺวา ตสฺมึเยว ภเว ปรินิพฺพายติ. อยํ โข, ภิกฺขเว, วิเสโส อยํ อธิปฺปยาโส อิทํ นานากรณํ สุตวโต อริยสาวกสฺส อสฺสุตวตา ปุถุชฺชเนน, ยทิทํ คติยา อุปปตฺติยา.

再者，比丘们，于此，有某个人完全超越空无边处，思惟“识是无边的”，而到达并安住于识无边处。他品味它，喜爱它，并因此而感到满足。他安住于此，专注于此，多安住于此，不退失，在命终时，投生为识无边处诸天的同伴。比丘们，识无边处诸天的寿量是四万大劫。在那里，凡夫住尽其寿，耗尽那些诸天的全部寿量后，也会去到地狱，也会去到畜生胎，也会去到饿鬼界。但是，世尊的弟子在那里住尽其寿，耗尽那些诸天的全部寿量后，就在那一有中般涅槃。比丘们，就去处与投生而言，此即多闻圣弟子与无闻凡夫的差别、殊胜与不同。

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล สพฺพโส วิญฺญาณญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘นตฺถิ กิญฺจี’ติ อากิญฺจญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส ตทสฺสาเทติ ตํ นิกาเมติ เตน จ วิตฺตึ อาปชฺชติ, ตตฺร ฐิโต ตทธิมุตฺโต ตพฺพหุลวิหารี อปริหีโน กาลํ กุรุมาโน อากิญฺจญฺญายตนูปคานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชติ. อากิญฺจญฺญายตนูปคานํ, ภิกฺขเว, เทวานํ สฏฺฐิ กปฺปสหสฺสานิ อายุปฺปมาณํ. ตตฺถ ปุถุชฺชโน ยาวตายุกํ ฐตฺวา ยาวตกํ เตสํ เทวานํ อายุปฺปมาณํ ตํ สพฺพํ เขเปตฺวา นิรยมฺปิ คจฺฉติ ติรจฺฉานโยนิมฺปิ คจฺฉติ เปตฺติวิสยมฺปิ คจฺฉติ. ภควโต ปน สาวโก ตตฺถ ยาวตายุกํ ฐตฺวา ยาวตกํ เตสํ เทวานํ อายุปฺปมาณํ ตํ สพฺพํ เขเปตฺวา ตสฺมึเยว ภเว ปรินิพฺพายติ. อยํ โข, ภิกฺขเว, วิเสโส, อยํ อธิปฺปยาโส อิทํ นานากรณํ สุตวโต อริยสาวกสฺส อสฺสุตวตา ปุถุชฺชเนน, ยทิทํ คติยา อุปปตฺติยา. ‘อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’’นฺติ. จตุตฺถํ.

“再者，诸比丘，在此，有某个个人，完全超越识无边处(viññāṇañcāyatana)，作意‘无所有’，而进入无所有处(ākiñcaññāyatana)而住。他品味它，喜爱它，并从中得到满足。他安住于此，专注于此，多安住于此，不退失，在命终时，他投生为无所有处天众的同伴。诸比丘，无所有处天众的寿量是六万劫。在那里，凡夫住满其寿，在耗尽那些天神的全部寿量后，他会去到地狱，或畜生胎，或饿鬼界。但是，世尊的弟子在那里住满其寿，在耗尽那些天神的全部寿量后，就在那一生中般涅槃。诸比丘，这即是多闻的圣弟子与无闻的凡夫，在关于去处与投生方面的差异、殊胜与不同。诸比丘，这三种个人存在、出现于世间。”第四经。

๕. วิปตฺติสมฺปทาสุตฺตํ

5. 衰损与圆满经

๑๑๘. ‘‘ติสฺโส อิมา, ภิกฺขเว, วิปตฺติโย. กตมา ติสฺโส? สีลวิปตฺติ, จิตฺตวิปตฺติ, ทิฏฺฐิวิปตฺติ. กตมา จ, ภิกฺขเว, สีลวิปตฺติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปาณาติปาตี โหติ, อทินฺนาทายี โหติ, กาเมสุมิจฺฉาจารี โหติ, มุสาวาที โหติ, ปิสุณวาโจ โหติ, ผรุสวาโจ โหติ, สมฺผปฺปลาปี โหติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, สีลวิปตฺติ.

118. “诸比丘，有这三种衰损。是哪三种呢？戒衰损、心衰损、见衰损。诸比丘，什么是戒衰损？诸比丘，在此，有某个个人是杀生者、不与取者、欲邪行者、妄语者、两舌者、粗恶语者、绮语者。诸比丘，这被称为戒衰损。”

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, จิตฺตวิปตฺติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ อภิชฺฌาลุ โหติ พฺยาปนฺนจิตฺโต. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, จิตฺตวิปตฺติ.

“诸比丘，什么是心衰损？诸比丘，在此，有某个个人有贪欲，心怀瞋恚。诸比丘，这被称为心衰损。”

‘‘กตมา [Pg.272] จ, ภิกฺขเว, ทิฏฺฐิวิปตฺติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ มิจฺฉาทิฏฺฐิโก โหติ วิปรีตทสฺสโน – ‘นตฺถิ ทินฺนํ, นตฺถิ ยิฏฺฐํ, นตฺถิ หุตํ, นตฺถิ สุกตทุกฺกฏานํ, กมฺมานํ ผลํ วิปาโก, นตฺถิ อยํ โลโก, นตฺถิ ปโร โลโก, นตฺถิ มาตา, นตฺถิ ปิตา, นตฺถิ สตฺตา โอปปาติกา, นตฺถิ โลเก สมณพฺราหฺมณา สมฺมคฺคตา สมฺมาปฏิปนฺนา เย อิมญฺจ โลกํ ปรญฺจ โลกํ สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทนฺตี’ติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ทิฏฺฐิวิปตฺติ. สีลวิปตฺติเหตุ วา, ภิกฺขเว, สตฺตา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชนฺติ; จิตฺตวิปตฺติเหตุ วา, ภิกฺขเว, สตฺตา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชนฺติ; ทิฏฺฐิวิปตฺติเหตุ วา, ภิกฺขเว, สตฺตา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชนฺติ. อิมา โข, ภิกฺขเว, ติสฺโส วิปตฺติโยติ.

“诸比丘，什么是见衰损？诸比丘，于此，某些人是邪见者，持颠倒见，认为：‘布施无果，祭祀无果，供奉无果；无善作业、恶作业的果与异熟；无此世，无他世；无母，无父；无化生有情；世间无沙门、婆罗门已达正道、已入正行，能以证智亲证此世、他世而宣说。’诸比丘，这被称为见衰损。诸比丘，或因戒衰损，众生身坏命终后，投生于恶趣、恶道、堕处、地狱；或因心衰损，众生身坏命终后，投生于恶趣、恶道、堕处、地狱；或因见衰损，众生身坏命终后，投生于恶趣、恶道、堕处、地狱。诸比丘，此实为三种衰损。”

‘‘ติสฺโส อิมา, ภิกฺขเว, สมฺปทา. กตมา ติสฺโส? สีลสมฺปทา, จิตฺตสมฺปทา, ทิฏฺฐิสมฺปทา. กตมา จ, ภิกฺขเว, สีลสมฺปทา? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ, อทินฺนาทานา ปฏิวิรโต โหติ, กาเมสุมิจฺฉาจารา ปฏิวิรโต โหติ, มุสาวาทา ปฏิวิรโต โหติ, ปิสุณาย วาจาย ปฏิวิรโต โหติ, ผรุสาย วาจาย ปฏิวิรโต โหติ, สมฺผปฺปลาปา ปฏิวิรโต โหติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, สีลสมฺปทา.

“诸比丘，有此三圆满。是哪三者？戒圆满、心圆满、见圆满。诸比丘，什么是戒圆满？诸比丘，于此，某些人远离杀生，远离不与取，远离欲邪行，远离妄语，远离离间语，远离粗恶语，远离绮语。诸比丘，这被称为戒圆满。”

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, จิตฺตสมฺปทา? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ อนภิชฺฌาลุ โหติ อพฺยาปนฺนจิตฺโต. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, จิตฺตสมฺปทา.

“诸比丘，什么是心圆满？诸比丘，于此，某些人不贪婪，心无瞋恚。诸比丘，这被称为心圆满。”

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, ทิฏฺฐิสมฺปทา? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ สมฺมาทิฏฺฐิโก โหติ อวิปรีตทสฺสโน – ‘อตฺถิ ทินฺนํ, อตฺถิ ยิฏฺฐํ, อตฺถิ หุตํ, อตฺถิ สุกตทุกฺกฏานํ กมฺมานํ ผลํ วิปาโก, อตฺถิ อยํ โลโก, อตฺถิ ปโร โลโก, อตฺถิ มาตา, อตฺถิ ปิตา, อตฺถิ สตฺตา โอปปาติกา, อตฺถิ โลเก สมณพฺราหฺมณา สมฺมคฺคตา สมฺมาปฏิปนฺนา เย อิมญฺจ โลกํ ปรญฺจ โลกํ สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทนฺตี’ติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ทิฏฺฐิสมฺปทา. สีลสมฺปทาเหตุ วา, ภิกฺขเว, สตฺตา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชนฺติ; จิตฺตสมฺปทาเหตุ วา, ภิกฺขเว, สตฺตา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชนฺติ[Pg.273]; ทิฏฺฐิสมฺปทาเหตุ วา, ภิกฺขเว, สตฺตา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชนฺติ. อิมา โข, ภิกฺขเว, ติสฺโส สมฺปทา’’ติ. ปญฺจมํ.

“诸比丘，什么是见圆满？诸比丘，于此，某人有正见，所见不颠倒，认为：‘有布施，有献供，有祭祀；有善作、恶作业的果与报；有此世，有他世；有母，有父；有化生有情；世间有已达正道、正行道的沙门、婆罗门，他们自己以证智了知、作证此世与他世后而宣说。’诸比丘，这被称为见圆满。诸比丘，也因戒圆满，众生身坏命终后，往生于善趣、天界；诸比丘，也因心圆满，众生身坏命终后，往生于善趣、天界；诸比丘，也因见圆满，众生身坏命终后，往生于善趣、天界。诸比丘，此即是三圆满。”第五。

๖. อปณฺณกสุตฺตํ

6. 确定经

๑๑๙. ‘‘ติสฺโส อิมา, ภิกฺขเว, วิปตฺติโย. กตมา ติสฺโส? สีลวิปตฺติ, จิตฺตวิปตฺติ, ทิฏฺฐิวิปตฺติ. กตมา จ, ภิกฺขเว, สีลวิปตฺติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปาณาติปาตี โหติ…เป… สมฺผปฺปลาปี โหติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, สีลวิปตฺติ.

119. “诸比丘，有此三衰损。是哪三者？戒衰损、心衰损、见衰损。诸比丘，什么是戒衰损？诸比丘，于此，某人行杀生……乃至……行绮语。诸比丘，这被称为戒衰损。”

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, จิตฺตวิปตฺติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ อภิชฺฌาลุ โหติ พฺยาปนฺนจิตฺโต. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, จิตฺตวิปตฺติ.

“诸比丘，什么是心衰损？诸比丘，于此，某人有贪欲，心怀瞋恚。诸比丘，这被称为心衰损。”

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, ทิฏฺฐิวิปตฺติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ มิจฺฉาทิฏฺฐิโก โหติ วิปรีตทสฺสโน – ‘นตฺถิ ทินฺนํ, นตฺถิ ยิฏฺฐํ…เป… เย อิมญฺจ โลกํ ปรญฺจ โลกํ สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทนฺตี’ติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ทิฏฺฐิวิปตฺติ. สีลวิปตฺติเหตุ วา, ภิกฺขเว…เป… ทิฏฺฐิวิปตฺติเหตุ วา, ภิกฺขเว, สตฺตา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชนฺติ. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, อปณฺณโก มณิ อุทฺธํ ขิตฺโต เยน เยเนว ปติฏฺฐาติ สุปฺปติฏฺฐิตํเยว ปติฏฺฐาติ; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, สีลวิปตฺติเหตุ วา สตฺตา…เป… อุปปชฺชนฺติ. อิมา โข, ภิกฺขเว, ติสฺโส วิปตฺติโยติ.

“比丘们，什么是见衰损？在此，比丘们，有些人是邪见者，有颠倒之见，认为：‘没有布施，没有祭祀……乃至……没有那些沙门、婆罗门，他们亲身以无上智证悟并宣说此世间与他世间。’比丘们，这被称为见衰损。比丘们，或因戒衰损……乃至……或因见衰损，众生在身坏命终之后，投生于恶趣、恶道、堕处、地狱。比丘们，譬如一枚六面骰子，向上抛出，无论以哪一面落地，都会安稳地落下；正是如此，比丘们，或因戒衰损，众生……乃至……投生。比丘们，此等即是三种衰损。”

‘‘ติสฺโส อิมา, ภิกฺขเว, สมฺปทา. กตมา ติสฺโส? สีลสมฺปทา, จิตฺตสมฺปทา, ทิฏฺฐิสมฺปทา. กตมา จ, ภิกฺขเว, สีลสมฺปทา? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ…เป… อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, สีลสมฺปทา.

“比丘们，有这三种圆满。哪三种？戒圆满、心圆满、见圆满。比丘们，什么是戒圆满？在此，比丘们，有些人远离杀生……乃至……比丘们，这被称为戒圆满。”

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, จิตฺตสมฺปทา? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ อนภิชฺฌาลุ โหติ อพฺยาปนฺนจิตฺโต. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, จิตฺตสมฺปทา.

“比丘们，什么是心圆满？在此，比丘们，有些人无贪欲，心无瞋恚。比丘们，这被称为心圆满。”

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, ทิฏฺฐิสมฺปทา? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ สมฺมาทิฏฺฐิโก โหติ อวิปรีตทสฺสโน – ‘อตฺถิ ทินฺนํ, อตฺถิ ยิฏฺฐํ…เป… เย อิมญฺจ โลกํ ปรญฺจ โลกํ สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทนฺตี’ติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ทิฏฺฐิสมฺปทา. สีลสมฺปทาเหตุ วา, ภิกฺขเว, สตฺตา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชนฺติ. จิตฺตสมฺปทาเหตุ วา…เป… ทิฏฺฐิสมฺปทาเหตุ [Pg.274] วา, ภิกฺขเว, สตฺตา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชนฺติ. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, อปณฺณโก มณิ อุทฺธํ ขิตฺโต เยน เยเนว ปติฏฺฐาติ สุปฺปติฏฺฐิตํเยว ปติฏฺฐาติ; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, สีลสมฺปทาเหตุ วา สตฺตา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชนฺติ, จิตฺตสมฺปทาเหตุ วา สตฺตา…เป… ทิฏฺฐิสมฺปทาเหตุ วา สตฺตา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชนฺติ. อิมา โข, ภิกฺขเว, ติสฺโส สมฺปทา’’ติ. ฉฏฺฐํ.

“诸比丘，什么是见圆满？诸比丘，于此，某人有正见，有不颠倒的见解，认为：‘有布施，有供养……乃至……有沙门、婆罗门，他们已亲身以无上智证知并宣说此世间与他世间。’诸比丘，这被称为见圆满。诸比丘，因戒圆满、心圆满或见圆满故，众生身坏命终之后，投生于善趣、天界。诸比丘，譬如一颗六面的骰子，向上抛出后，无论以哪一面落地，都会安稳地落下；正是如此，诸比丘，因戒圆满、心圆满或见圆满故，众生身坏命终之后，投生于善趣、天界。诸比丘，此等即是三圆满。”第六经。

๗. กมฺมนฺตสุตฺตํ

7. 第七 作业经

๑๒๐. ‘‘ติสฺโส อิมา, ภิกฺขเว, วิปตฺติโย. กตมา ติสฺโส? กมฺมนฺตวิปตฺติ, อาชีววิปตฺติ, ทิฏฺฐิวิปตฺติ. กตมา จ, ภิกฺขเว, กมฺมนฺตวิปตฺติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปาณาติปาตี โหติ…เป… สมฺผปฺปลาปี โหติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, กมฺมนฺตวิปตฺติ.

120. “诸比丘，有此三衰损。是哪三者？即作业衰损、生计衰损、见衰损。诸比丘，什么是作业衰损？诸比丘，于此，某人杀生……乃至……说绮语。诸比丘，这被称为作业衰损。”

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, อาชีววิปตฺติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ มิจฺฉาอาชีโว โหติ, มิจฺฉาอาชีเวน ชีวิกํ กปฺเปติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, อาชีววิปตฺติ.

“诸比丘，什么是生计衰损？诸比丘，于此，某人行邪命，以邪命维持生活。诸比丘，这被称为生计衰损。”

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, ทิฏฺฐิวิปตฺติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ มิจฺฉาทิฏฺฐิโก โหติ วิปรีตทสฺสโน – ‘นตฺถิ ทินฺนํ, นตฺถิ ยิฏฺฐํ…เป… เย อิมญฺจ โลกํ ปรญฺจ โลกํ สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทนฺตี’ติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ทิฏฺฐิวิปตฺติ. อิมา โข, ภิกฺขเว, ติสฺโส วิปตฺติโยติ.

“诸比丘，何为见衰损？诸比丘，于此，某人是邪见者，具颠倒见，认为：‘布施无果，供养无果……乃至……没有能亲自证知、作证后而宣说此世和他世的沙门、婆罗门。’诸比丘，此谓见衰损。诸比丘，这些就是三衰损。”

‘‘ติสฺโส อิมา, ภิกฺขเว, สมฺปทา. กตมา ติสฺโส? กมฺมนฺตสมฺปทา, อาชีวสมฺปทา, ทิฏฺฐิสมฺปทา. กตมา จ, ภิกฺขเว, กมฺมนฺตสมฺปทา? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ…เป… สมฺผปฺปลาปา ปฏิวิรโต โหติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, กมฺมนฺตสมฺปทา.

“诸比丘，有此三成就。何为三者？业成就、活命成就、见成就。诸比丘，何为业成就？诸比丘，于此，某人远离杀生……乃至……远离绮语。诸比丘，此谓业成就。”

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, อาชีวสมฺปทา? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ สมฺมาอาชีโว โหติ, สมฺมาอาชีเวน ชีวิกํ กปฺเปติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, อาชีวสมฺปทา.

“诸比丘，何为活命成就？诸比丘，于此，某人具足正命，以正命维持生活。诸比丘，此谓活命成就。”

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, ทิฏฺฐิสมฺปทา? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ สมฺมาทิฏฺฐิโก โหติ อวิปรีตทสฺสโน – ‘อตฺถิ ทินฺนํ, อตฺถิ ยิฏฺฐํ…เป… เย อิมญฺจ โลกํ ปรญฺจ [Pg.275] โลกํ สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทนฺตี’ติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ทิฏฺฐิสมฺปทา. อิมา โข, ภิกฺขเว, ติสฺโส สมฺปทา’’ติ. สตฺตมํ.

“诸比丘，何为见成就？诸比丘，于此，某人是正见者，具不颠倒见，认为：‘布施有果，供养有果……乃至……有能亲自证知、作证后而宣说此世和他世的沙门、婆罗门。’诸比丘，此谓见成就。诸比丘，这些就是三成就。”第七经。

๘. ปฐมโสเจยฺยสุตฺตํ

8. 初清净经

๑๒๑. ‘‘ตีณิมานิ, ภิกฺขเว, โสเจยฺยานิ. กตมานิ ตีณิ? กายโสเจยฺยํ, วจีโสเจยฺยํ, มโนโสเจยฺยํ. กตมญฺจ, ภิกฺขเว, กายโสเจยฺยํ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ, อทินฺนาทานา ปฏิวิรโต โหติ, กาเมสุมิจฺฉาจารา ปฏิวิรโต โหติ. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, กายโสเจยฺยํ.

121. “诸比丘，有此三清净。何为三者？身清净、语清净、意清净。诸比丘，何为身清净？诸比丘，于此，某人远离杀生，远离不与取，远离欲邪行。诸比丘，此谓身清净。”

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, วจีโสเจยฺยํ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ มุสาวาทา ปฏิวิรโต โหติ, ปิสุณาย วาจาย ปฏิวิรโต โหติ, ผรุสาย วาจาย ปฏิวิรโต โหติ, สมฺผปฺปลาปา ปฏิวิรโต โหติ. อิทํ วุจฺจติ ภิกฺขเว, วจีโสเจยฺยํ.

“诸比丘，什么是语清净？诸比丘，于此，某人远离妄语，远离离间语，远离粗恶语，远离绮语。诸比丘，这称为语清净。”

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, มโนโสเจยฺยํ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ อนภิชฺฌาลุ โหติ อพฺยาปนฺนจิตฺโต สมฺมาทิฏฺฐิโก. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, มโนโสเจยฺยํ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ตีณิ โสเจยฺยานี’’ติ. อฏฺฐมํ.

“诸比丘，什么是意清净？诸比丘，于此，某人无贪欲，无瞋恚心，是正见者。诸比丘，这称为意清净。诸比丘，这些是三种清净。”第八经竟。

๙. ทุติยโสเจยฺยสุตฺตํ

9. 第二清净经

๑๒๒. ‘‘ตีณิมานิ, ภิกฺขเว, โสเจยฺยานิ. กตมานิ ตีณิ? กายโสเจยฺยํ, วจีโสเจยฺยํ, มโนโสเจยฺยํ. กตมญฺจ, ภิกฺขเว, กายโสเจยฺยํ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ, อทินฺนาทานา ปฏิวิรโต โหติ, อพฺรหฺมจริยา ปฏิวิรโต โหติ. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, กายโสเจยฺยํ.

122. “诸比丘，有此三种清净。是哪三种？身清净、语清净、意清净。诸比丘，什么是身清净？诸比丘，于此，比丘远离杀生，远离不与取，远离非梵行。诸比丘，这称为身清净。”

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, วจีโสเจยฺยํ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ มุสาวาทา ปฏิวิรโต โหติ, ปิสุณาย วาจาย ปฏิวิรโต โหติ, ผรุสาย วาจาย ปฏิวิรโต โหติ, สมฺผปฺปลาปา ปฏิวิรโต โหติ. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, วจีโสเจยฺยํ.

“诸比丘，什么是语清净？诸比丘，于此，比丘远离妄语，远离离间语，远离粗恶语，远离绮语。诸比丘，这称为语清净。”

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, มโนโสเจยฺยํ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สนฺตํ วา อชฺฌตฺตํ กามจฺฉนฺทํ – ‘อตฺถิ เม อชฺฌตฺตํ กามจฺฉนฺโท’ติ ปชานาติ; อสนฺตํ วา อชฺฌตฺตํ กามจฺฉนฺทํ – ‘นตฺถิ เม อชฺฌตฺตํ กามจฺฉนฺโท’ติ ปชานาติ; ยถา จ อนุปฺปนฺนสฺส กามจฺฉนฺทสฺส [Pg.276] อุปฺปาโท โหติ, ตญฺจ ปชานาติ; ยถา จ อุปฺปนฺนสฺส กามจฺฉนฺทสฺส ปหานํ โหติ, ตญฺจ ปชานาติ; ยถา จ ปหีนสฺส กามจฺฉนฺทสฺส อายตึ อนุปฺปาโท โหติ, ตญฺจ ปชานาติ; สนฺตํ วา อชฺฌตฺตํ พฺยาปาทํ – ‘อตฺถิ เม อชฺฌตฺตํ พฺยาปาโท’ติ ปชานาติ; อสนฺตํ วา อชฺฌตฺตํ พฺยาปาทํ – ‘นตฺถิ เม อชฺฌตฺตํ พฺยาปาโท’ติ ปชานาติ; ยถา จ อนุปฺปนฺนสฺส พฺยาปาทสฺส อุปฺปาโท โหติ, ตญฺจ ปชานาติ; ยถา จ อุปฺปนฺนสฺส พฺยาปาทสฺส ปหานํ โหติ, ตญฺจ ปชานาติ; ยถา จ ปหีนสฺส พฺยาปาทสฺส อายตึ อนุปฺปาโท โหติ, ตญฺจ ปชานาติ; สนฺตํ วา อชฺฌตฺตํ ถินมิทฺธํ – ‘อตฺถิ เม อชฺฌตฺตํ ถินมิทฺธ’นฺติ ปชานาติ; อสนฺตํ วา อชฺฌตฺตํ ถินมิทฺธํ – ‘นตฺถิ เม อชฺฌตฺตํ ถินมิทฺธ’นฺติ ปชานาติ; ยถา จ อนุปฺปนฺนสฺส ถินมิทฺธสฺส อุปฺปาโท โหติ, ตญฺจ ปชานาติ; ยถา จ อุปฺปนฺนสฺส ถินมิทฺธสฺส ปหานํ โหติ, ตญฺจ ปชานาติ; ยถา จ ปหีนสฺส ถินมิทฺธสฺส อายตึ อนุปฺปาโท โหติ, ตญฺจ ปชานาติ; สนฺตํ วา อชฺฌตฺตํ อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจํ – ‘อตฺถิ เม อชฺฌตฺตํ อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจ’นฺติ ปชานาติ; อสนฺตํ วา อชฺฌตฺตํ อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจํ – ‘นตฺถิ เม อชฺฌตฺตํ อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจ’นฺติ ปชานาติ; ยถา จ อนุปฺปนฺนสฺส อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจสฺส อุปฺปาโท โหติ, ตญฺจ ปชานาติ; ยถา จ อุปฺปนฺนสฺส อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจสฺส ปหานํ โหติ, ตญฺจ ปชานาติ; ยถา จ ปหีนสฺส อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจสฺส อายตึ อนุปฺปาโท โหติ, ตญฺจ ปชานาติ; สนฺตํ วา อชฺฌตฺตํ วิจิกิจฺฉํ – ‘อตฺถิ เม อชฺฌตฺตํ วิจิกิจฺฉา’ติ ปชานาติ; อสนฺตํ วา อชฺฌตฺตํ วิจิกิจฺฉํ – ‘นตฺถิ เม อชฺฌตฺตํ วิจิกิจฺฉา’ติ ปชานาติ; ยถา จ อนุปฺปนฺนาย วิจิกิจฺฉาย อุปฺปาโท โหติ, ตญฺจ ปชานาติ; ยถา จ อุปฺปนฺนาย วิจิกิจฺฉาย ปหานํ โหติ, ตญฺจ ปชานาติ; ยถา จ ปหีนาย วิจิกิจฺฉาย อายตึ อนุปฺปาโท โหติ, ตญฺจ ปชานาติ. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, มโนโสเจยฺยํ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ตีณิ โสเจยฺยานีติ.

“诸比丘，什么是意清净呢？诸比丘，于此，比丘若内在有欲贪(kāmacchanda)，则了知‘我内在有欲贪’；若内在无欲贪，则了知‘我内在无欲贪’；并且了知未生的欲贪如何生起，了知已生的欲贪如何断除，了知已断除的欲贪未来如何不复生起。若内在有瞋恚(byāpāda)，则了知‘我内在有瞋恚’；若内在无瞋恚，则了知‘我内在无瞋恚’；并且了知未生的瞋恚如何生起，了知已生的瞋恚如何断除，了知已断除的瞋恚未来如何不复生起。若内在有昏沉、睡眠(thinamiddha)，则了知‘我内在有昏沉、睡眠’；若内在无昏沉、睡眠，则了知‘我内在无昏沉、睡眠’；并且了知未生的昏沉、睡眠如何生起，了知已生的昏沉、睡眠如何断除，了知已断除的昏沉、睡眠未来如何不复生起。若内在有掉举、追悔(uddhaccakukkucca)，则了知‘我内在有掉举、追悔’；若内在无掉举、追悔，则了知‘我内在无掉举、追悔’；并且了知未生的掉举、追悔如何生起，了知已生的掉举、追悔如何断除，了知已断除的掉举、追悔未来如何不复生起。若内在有疑惑(vicikicchā)，则了知‘我内在有疑惑’；若内在无疑惑，则了知‘我内在无疑惑’；并且了知未生的疑惑如何生起，了知已生的疑惑如何断除，了知已断除的疑惑未来如何不复生起。诸比丘，这称为意清净。诸比丘，这些就是三种清净。”

‘‘กายสุจึ วจีสุจึ, เจโตสุจึ อนาสวํ;

สุจึ โสเจยฺยสมฺปนฺนํ, อาหุ นินฺหาตปาปก’’นฺติ. นวมํ;

“身清净、语清净、意清净、无诸漏，具足清净德，已洗除罪恶，说为‘清净者’。”第九。

๑๐. โมเนยฺยสุตฺตํ

10. 牟尼德经

๑๒๓. ‘‘ตีณิมานิ, ภิกฺขเว, โมเนยฺยานิ. กตมานิ ตีณิ? กายโมเนยฺยํ, วจีโมเนยฺยํ, มโนโมเนยฺยํ. กตมญฺจ, ภิกฺขเว, กายโมเนยฺยํ[Pg.277]? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ, อทินฺนาทานา ปฏิวิรโต โหติ, อพฺรหฺมจริยา ปฏิวิรโต โหติ. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, กายโมเนยฺยํ.

123. “诸比丘，有此三牟尼德。是哪三者？身牟尼德、语牟尼德、意牟尼德。诸比丘，何为身牟尼德？于此，诸比丘，比丘远离杀生，远离不与取，远离非梵行。诸比丘，此谓身牟尼德。

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, วจีโมเนยฺยํ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ มุสาวาทา ปฏิวิรโต โหติ, ปิสุณาย วาจาย ปฏิวิรโต โหติ, ผรุสาย วาจาย ปฏิวิรโต โหติ, สมฺผปฺปลาปา ปฏิวิรโต โหติ. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, วจีโมเนยฺยํ.

“诸比丘，何为语牟尼德？于此，诸比丘，比丘远离妄语，远离离间语，远离粗恶语，远离绮语。诸比丘，此谓语牟尼德。

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, มโนโมเนยฺยํ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, มโนโมเนยฺยํ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ตีณิ โมเนยฺยานี’’ติ.

“诸比丘，何为意牟尼德？于此，诸比丘，比丘因诸漏已尽，于现法中，以自证智作证，具足并安住于无漏的心解脱、慧解脱。诸比丘，此谓意牟尼德。诸比丘，此即三牟尼德。”

‘‘กายมุนึ วจีมุนึ, เจโตมุนึ อนาสวํ;

มุนึ โมเนยฺยสมฺปนฺนํ, อาหุ สพฺพปฺปหายิน’’นฺติ. ทสมํ;

“身牟尼、语牟尼、意牟尼、无诸漏，具足牟尼德，已舍离一切，说为‘牟尼’。”第十。

อาปายิกวคฺโค ทฺวาทสโม.

堕处品第十二。

ตสฺสุทฺทานํ –

摄颂：

อาปายิโก ทุลฺลโภ อปฺปเมยฺยํ, อาเนญฺชวิปตฺติสมฺปทา;

อปณฺณโก จ กมฺมนฺโต, ทฺเว โสเจยฺยานิ โมเนยฺยนฺติ.

堕恶趣、难得、无量，不动、败、成；无误与业，二清净与牟尼德。

(๑๓) ๓. กุสินารวคฺโค

(13) 3. 古西那罗品

๑. กุสินารสุตฺตํ

1. 古西那罗经

๑๒๔. เอกํ สมยํ ภควา กุสินารายํ วิหรติ พลิหรเณ วนสณฺเฑ. ตตฺร โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘ภิกฺขโว’’ติ. ‘‘ภทนฺเต’’ติ เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ –

124. 一时，世尊住于古西那罗(Kusinārā)的征税林(Baliharaṇa)中。尔时，世尊告诸比丘：“诸比丘！”彼诸比丘回答世尊：“尊者！”世尊如是说：

‘‘อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อญฺญตรํ คามํ วา นิคมํ วา อุปนิสฺสาย วิหรติ. ตเมนํ คหปติ วา คหปติปุตฺโต วา อุปสงฺกมิตฺวา สฺวาตนาย ภตฺเตน นิมนฺเตติ[Pg.278]. อากงฺขมาโน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อธิวาเสติ. โส ตสฺสา รตฺติยา อจฺจเยน ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย เยน ตสฺส คหปติสฺส วา คหปติปุตฺตสฺส วา นิเวสนํ เตนุปสงฺกมติ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทติ. ตเมนํ โส คหปติ วา คหปติปุตฺโต วา ปณีเตน ขาทนีเยน โภชนีเยน สหตฺถา สนฺตปฺเปติ สมฺปวาเรติ.

诸比丘，于此，有比丘依止某一村庄或市镇而住。有居士或居士之子前来，以明日之食邀请他。诸比丘，比丘若有意，便应允。于是，他于彼夜过后，于清晨时分，穿好下衣，取了衣钵，前往该居士或居士之子的住处；抵达后，坐于备好的座位上。该居士或居士之子以精美的嚼食与啖食，亲手令其满足，令其受足。

‘‘ตสฺส เอวํ โหติ – ‘สาธุ วต มฺยายํ คหปติ วา คหปติปุตฺโต วา ปณีเตน ขาทนีเยน โภชนีเยน สหตฺถา สนฺตปฺเปติ สมฺปวาเรตี’ติ. เอวมฺปิสฺส โหติ – ‘อโห วต มายํ คหปติ วา คหปติปุตฺโต วา อายติมฺปิ เอวรูเปน ปณีเตน ขาทนีเยน โภชนีเยน สหตฺถา สนฺตปฺเปยฺย สมฺปวาเรยฺยา’ติ! โส ตํ ปิณฺฑปาตํ คถิโต มุจฺฉิโต อชฺโฌสนฺโน อนาทีนวทสฺสาวี อนิสฺสรณปญฺโญ ปริภุญฺชติ. โส ตตฺถ กามวิตกฺกมฺปิ วิตกฺเกติ, พฺยาปาทวิตกฺกมฺปิ วิตกฺเกติ, วิหึสาวิตกฺกมฺปิ วิตกฺเกติ. เอวรูปสฺสาหํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน ทินฺนํ น มหปฺผลนฺติ วทามิ. ตํ กิสฺส เหตุ? ปมตฺโต หิ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ วิหรติ.

他生起这样的心念：“善哉！这位居士或居士之子以精美的嚼食与啖食，亲手令我满足，令我受足。”他又有这样的心念：“啊，善哉！愿这位居士或居士之子将来也以如此精美的嚼食与啖食，亲手令我满足，令我受足！”他对此施食贪着、沉迷、耽溺，不见过患，无出离慧而受用。他在那里生起欲寻(kāmavitakka)，也生起瞋寻(byāpādavitakka)，也生起害寻(vihiṃsāvitakka)。诸比丘，我说对此比丘的布施无大果报。此为何故？诸比丘，因为此比丘住于放逸。

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อญฺญตรํ คามํ วา นิคมํ วา อุปนิสฺสาย วิหรติ. ตเมนํ คหปติ วา คหปติปุตฺโต วา อุปสงฺกมิตฺวา สฺวาตนาย ภตฺเตน นิมนฺเตติ. อากงฺขมาโน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อธิวาเสติ. โส ตสฺสา รตฺติยา อจฺจเยน ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย เยน ตสฺส คหปติสฺส วา คหปติปุตฺตสฺส วา นิเวสนํ เตนุปสงฺกมติ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทติ. ตเมนํ โส คหปติ วา คหปติปุตฺโต วา ปณีเตน ขาทนีเยน โภชนีเยน สหตฺถา สนฺตปฺเปติ สมฺปวาเรติ.

“诸比丘，于此教法中，有比丘依止某一村庄或市镇而住。有居士或居士子前来，以明日的饭食邀请他。诸比丘，比丘若愿意，便应允。他于彼夜过后，于上午时分，著衣持钵，前往那位居士或居士子之住处；抵达后，坐于已设之座。那位居士或居士子亲手以精美的嚼食、啖食，令他满足，供养至足。

‘‘ตสฺส น เอวํ โหติ – ‘สาธุ วต มฺยายํ คหปติ วา คหปติปุตฺโต วา ปณีเตน ขาทนีเยน โภชนีเยน สหตฺถา สนฺตปฺเปติ สมฺปวาเรตี’ติ. เอวมฺปิสฺส น โหติ – ‘อโห วต มายํ คหปติ วา คหปติปุตฺโต วา อายติมฺปิ เอวรูเปน ปณีเตน ขาทนีเยน โภชนีเยน สหตฺถา สนฺตปฺเปยฺย สมฺปวาเรยฺยา’ติ! โส ตํ ปิณฺฑปาตํ อคถิโต อมุจฺฉิโต อนชฺโฌสนฺโน อาทีนวทสฺสาวี นิสฺสรณปญฺโญ ปริภุญฺชติ. โส ตตฺถ เนกฺขมฺมวิตกฺกมฺปิ [Pg.279] วิตกฺเกติ, อพฺยาปาทวิตกฺกมฺปิ วิตกฺเกติ, อวิหึสาวิตกฺกมฺปิ วิตกฺเกติ. เอวรูปสฺสาหํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน ทินฺนํ มหปฺผลนฺติ วทามิ. ตํ กิสฺส เหตุ? อปฺปมตฺโต หิ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ วิหรตี’’ติ. ปฐมํ.

“他不会生起这样的念头：‘善哉！这位居士或居士子亲手以精美的嚼食、啖食令我满足，供养至足。’他也不会生起这样的念头：‘善哉！愿这位居士或居士子将来也亲手以如此精美的嚼食、啖食令我满足，供养至足！’他受用那份饭食时，不贪求，不沉迷，不执著，见其过患，具足出离之慧。他在那里思惟出离寻，思惟无恚寻，思惟无害寻。诸比丘，我说，对此等比丘的布施有大果报。此是何因？诸比丘，因为此比丘住于不放逸。”第一。

๒. ภณฺฑนสุตฺตํ

2. 争吵经

๑๒๕. ‘‘ยสฺสํ, ภิกฺขเว, ทิสายํ ภิกฺขู ภณฺฑนชาตา กลหชาตา วิวาทาปนฺนา อญฺญมญฺญํ มุขสตฺตีหิ วิตุทนฺตา วิหรนฺติ, มนสิ กาตุมฺปิ เม เอสา, ภิกฺขเว, ทิสา น ผาสุ โหติ, ปเคว คนฺตุํ! นิฏฺฐเมตฺถ คจฺฉามิ – ‘อทฺธา เต อายสฺมนฺโต ตโย ธมฺเม ปชหึสุ, ตโย ธมฺเม พหุลมกํสุ. กตเม ตโย ธมฺเม ปชหึสุ? เนกฺขมฺมวิตกฺกํ, อพฺยาปาทวิตกฺกํ, อวิหึสาวิตกฺกํ – อิเม ตโย ธมฺเม ปชหึสุ. กตเม ตโย ธมฺเม พหุลมกํสุ? กามวิตกฺกํ, พฺยาปาทวิตกฺกํ, วิหึสาวิตกฺกํ – อิเม ตโย ธมฺเม พหุลมกํสุ’. ยสฺสํ, ภิกฺขเว, ทิสายํ ภิกฺขู ภณฺฑนชาตา กลหชาตา วิวาทาปนฺนา อญฺญมญฺญํ มุขสตฺตีหิ วิตุทนฺตา วิหรนฺติ, มนสิ กาตุมฺปิ เม เอสา, ภิกฺขเว, ทิสา น ผาสุ โหติ, ปเคว คนฺตุํ! นิฏฺฐเมตฺถ คจฺฉามิ – ‘อทฺธา เต อายสฺมนฺโต อิเม ตโย ธมฺเม ปชหึสุ, อิเม ตโย ธมฺเม พหุลมกํสุ’’’.

125. “诸比丘，在哪个方向有比丘们生起争端、争吵、陷入诤论，以口舌如利器般互相攻击而住，诸比丘，我连对那个方向作意都不感到安适，何况前往！我对此得出结论：‘那些具寿确实舍弃了三种法，多行了三种法。他们舍弃了哪三种法？出离寻（nekkhammavitakka）、无瞋寻（abyāpādavitakka）、无害寻（avihiṃsāvitakka）——他们舍弃了这三种法。他们多行了哪三种法？欲寻（kāmavitakka）、瞋寻（byāpādavitakka）、害寻（vihiṃsāvitakka）——他们多行了这三种法。’诸比丘，在哪个方向有比丘们生起争端、争吵、陷入诤论，以口舌如利器般互相攻击而住，诸比丘，我连对那个方向作意都不感到安适，何况前往！我对此得出结论：‘那些具寿确实舍弃了这三种法，多行了这三种法。’”

‘‘ยสฺสํ ปน, ภิกฺขเว, ทิสายํ ภิกฺขู สมคฺคา สมฺโมทมานา อวิวทมานา ขีโรทกีภูตา อญฺญมญฺญํ ปิยจกฺขูหิ สมฺปสฺสนฺตา วิหรนฺติ, คนฺตุมฺปิ เม เอสา, ภิกฺขเว, ทิสา ผาสุ โหติ, ปเคว มนสิ กาตุํ! นิฏฺฐเมตฺถ คจฺฉามิ – ‘อทฺธา เต อายสฺมนฺโต ตโย ธมฺเม ปชหึสุ, ตโย ธมฺเม พหุลมกํสุ. กตเม ตโย ธมฺเม ปชหึสุ? กามวิตกฺกํ, พฺยาปาทวิตกฺกํ, วิหึสาวิตกฺกํ – อิเม ตโย ธมฺเม ปชหึสุ. กตเม ตโย ธมฺเม พหุลมกํสุ? เนกฺขมฺมวิตกฺกํ, อพฺยาปาทวิตกฺกํ, อวิหึสาวิตกฺกํ – อิเม ตโย ธมฺเม พหุลมกํสุ’. ยสฺสํ, ภิกฺขเว, ทิสายํ ภิกฺขู สมคฺคา สมฺโมทมานา อวิวทมานา ขีโรทกีภูตา อญฺญมญฺญํ ปิยจกฺขูหิ สมฺปสฺสนฺตา วิหรนฺติ, คนฺตุมฺปิ เม เอสา, ภิกฺขเว, ทิสา ผาสุ โหติ, ปเคว มนสิ กาตุํ! นิฏฺฐเมตฺถ คจฺฉามิ – ‘อทฺธา เต อายสฺมนฺโต อิเม ตโย ธมฺเม ปชหึสุ, อิเม ตโย ธมฺเม พหุลมกํสู’’’ติ. ทุติยํ.

“诸比丘，在哪个方向，比丘们和合、欢悦、不争论、如水乳交融般，以慈爱的眼神互相看着而住，诸比丘，我前往那个方向都安适，更何况用心忆念！我由此得出结论：‘确实，那些具寿已经舍弃了三种法，并且多多修习三种法。他们舍弃了哪三种法？欲寻、瞋寻、害寻——他们舍弃了这三种法。他们多多修习哪三种法？出离寻、无瞋寻、无害寻——他们多多修习这三种法。’诸比丘，在哪个方向，比丘们和合、欢悦、不争论、如水乳交融般，以慈爱的眼神互相看着而住，诸比丘，我前往那个方向都安适，更何况用心忆念！我由此得出结论：‘确实，那些具寿已经舍弃了这三种法，并且多多修习这三种法。’”第二。

๓. โคตมกเจติยสุตฺตํ

3. 乔达摩咖支提经

๑๒๖. เอกํ [Pg.280] สมยํ ภควา เวสาลิยํ วิหรติ โคตมเก เจติเย. ตตฺร โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘ภิกฺขโว’’ติ. ‘‘ภทนฺเต’’ติ เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ –

126. 一时，世尊住在毗舍离的乔达摩咖支提。在那里，世尊对比丘们说：“诸比丘！”那些比丘回答世尊：“尊者！”世尊说了这番话：

‘‘อภิญฺญายาหํ, ภิกฺขเว, ธมฺมํ เทเสมิ, โน อนภิญฺญาย. สนิทานาหํ, ภิกฺขเว, ธมฺมํ เทเสมิ, โน อนิทานํ. สปฺปาฏิหาริยาหํ, ภิกฺขเว, ธมฺมํ เทเสมิ, โน อปฺปาฏิหาริยํ. ตสฺส มยฺหํ, ภิกฺขเว, อภิญฺญาย ธมฺมํ เทสยโต โน อนภิญฺญาย, สนิทานํ ธมฺมํ เทสยโต โน อนิทานํ, สปฺปาฏิหาริยํ ธมฺมํ เทสยโต โน อปฺปาฏิหาริยํ, กรณีโย โอวาโท, กรณียา อนุสาสนี. อลญฺจ ปน โว, ภิกฺขเว, ตุฏฺฐิยา, อลํ อตฺตมนตาย, อลํ โสมนสฺสาย – ‘สมฺมาสมฺพุทฺโธ ภควา, สฺวากฺขาโต ธมฺโม, สุปฺปฏิปนฺโน สงฺโฆ’’’ติ.

“诸比丘，我以亲证而说法，非不以亲证。诸比丘，我说法有因，非无因。诸比丘，我说法有对治，非无对治。诸比丘，对我这以亲证而非不以亲证、有因而非无因、有对治而非无对治而说法者，应听从教诫，应听从教导。诸比丘，你们理应满足，理应满意，理应喜悦：‘世尊是正自觉者，法为世尊所善说，僧团是善行道者。’”

อิทมโวจ ภควา. อตฺตมนา เต ภิกฺขู ภควโต ภาสิตํ อภินนฺทุนฺติ. อิมสฺมิญฺจ ปน เวยฺยากรณสฺมึ ภญฺญมาเน สหสฺสี โลกธาตุ อกมฺปิตฺถาติ. ตติยํ.

世尊说了这番话。那些比丘心意满足，欣喜于世尊所说。当此解说被宣说时，千世界震动了。第三经竟。

๔. ภรณฺฑุกาลามสุตฺตํ

4. 跋兰杜卡拉玛经

๑๒๗. เอกํ สมยํ ภควา โกสเลสุ จาริกํ จรมาโน เยน กปิลวตฺถุ ตทวสริ. อสฺโสสิ โข มหานาโม สกฺโก – ‘‘ภควา กิร กปิลวตฺถุํ อนุปฺปตฺโต’’ติ. อถ โข มหานาโม สกฺโก เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ. เอกมนฺตํ ฐิตํ โข มหานามํ สกฺกํ ภควา เอตทโวจ –

127. 一时，世尊在憍萨罗(Kosala)人间游行，抵达了迦毗罗卫(Kapilavatthu)。释迦族人摩诃男(Mahānāma)听说：“世尊已抵达迦毗罗卫。”于是，释迦族人摩诃男前往世尊之处；到了以后，礼敬世尊，然后站在一旁。世尊对站在一旁的释迦族人摩诃男说了这番话：

‘‘คจฺฉ, มหานาม, กปิลวตฺถุสฺมึ, ตถารูปํ อาวสถํ ชาน ยตฺถชฺช มยํ เอกรตฺตึ วิหเรยฺยามา’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข มหานาโม สกฺโก ภควโต ปฏิสฺสุตฺวา กปิลวตฺถุํ ปวิสิตฺวา เกวลกปฺปํ กปิลวตฺถุํ อนฺวาหิณฺฑนฺโต นาทฺทส กปิลวตฺถุสฺมึ ตถารูปํ อาวสถํ ยตฺถชฺช ภควา เอกรตฺตึ วิหเรยฺย.

“摩诃男，去迦毗罗卫找一处我们今夜可住一晚的住所。”“好的，尊者。”释迦族人摩诃男应诺世尊后，便进入迦毗罗卫，遍寻全城，却没有找到一处能让世尊今夜住一晚的住所。

อถ โข มหานาโม สกฺโก เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘นตฺถิ, ภนฺเต, กปิลวตฺถุสฺมึ ตถารูโป อาวสโถ [Pg.281] ยตฺถชฺช ภควา เอกรตฺตึ วิหเรยฺย. อยํ, ภนฺเต, ภรณฺฑุ กาลาโม ภควโต ปุราณสพฺรหฺมจารี. ตสฺสชฺช ภควา อสฺสเม เอกรตฺตึ วิหรตู’’ติ. ‘‘คจฺฉ, มหานาม, สนฺถรํ ปญฺญเปหี’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข มหานาโม สกฺโก ภควโต ปฏิสฺสุตฺวา เยน ภรณฺฑุสฺส กาลามสฺส อสฺสโม เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา สนฺถรํ ปญฺญาเปตฺวา อุทกํ ฐเปตฺวา ปาทานํ โธวนาย เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘สนฺถโต, ภนฺเต, สนฺถาโร, อุทกํ ฐปิตํ ปาทานํ โธวนาย. ยสฺสทานิ, ภนฺเต, ภควา กาลํ มญฺญตี’’ติ.

于是，释迦族人摩诃男前往世尊之处，对世尊说：“世尊，在迦毗罗卫没有能让世尊今夜安住的合适住处。世尊，这位跋兰陀·卡拉玛(Bharaṇḍu Kālāma)是世尊往昔的同梵行者，请世尊今夜在他的净修林安住吧。”“摩诃男，去准备铺垫吧。”释迦族人摩诃男应诺世尊“是的，世尊”后，便前往跋兰陀·卡拉玛的净修林，准备好铺垫，备好洗足水，然后回到世尊之处，对世尊说：“世尊，铺垫已经铺好，洗足水也已备好。现在，请世尊看准时机。”

อถ โข ภควา เยน ภรณฺฑุสฺส กาลามสฺส อสฺสโม เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. นิสชฺช โข ภควา ปาเท ปกฺขาเลสิ. อถ โข มหานามสฺส สกฺกสฺส เอตทโหสิ – ‘‘อกาโล โข อชฺช ภควนฺตํ ปยิรุปาสิตุํ. กิลนฺโต ภควา. สฺเว ทานาหํ ภควนฺตํ ปยิรุปาสิสฺสามี’’ติ ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ปกฺกามิ.

于是，世尊前往跋兰陀·卡拉玛的净修林；抵达后，在铺设好的座位上坐下。坐下后，世尊洗了足。这时，释迦族人摩诃男心想：“今天不是拜见世尊的时候，世尊疲倦了。我明天再来拜见世尊吧。”他礼敬世尊，右绕后离去。

อถ โข มหานาโม สกฺโก ตสฺสา รตฺติยา อจฺจเยน เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข มหานามํ สกฺกํ ภควา เอตทโวจ – ‘‘ตโย โขเม, มหานาม, สตฺถาโร สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม ตโย? อิธ, มหานาม, เอกจฺโจ สตฺถา กามานํ ปริญฺญํ ปญฺญาเปติ; น รูปานํ ปริญฺญํ ปญฺญาเปติ, น เวทนานํ ปริญฺญํ ปญฺญาเปติ. อิธ ปน, มหานาม, เอกจฺโจ สตฺถา กามานํ ปริญฺญํ ปญฺญาเปติ, รูปานํ ปริญฺญํ ปญฺญาเปติ; น เวทนานํ ปริญฺญํ ปญฺญาเปติ. อิธ ปน, มหานาม, เอกจฺโจ สตฺถา กามานํ ปริญฺญํ ปญฺญาเปติ, รูปานํ ปริญฺญํ ปญฺญาเปติ, เวทนานํ ปริญฺญํ ปญฺญาเปติ. อิเม โข, มหานาม, ตโย สตฺถาโร สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. ‘อิเมสํ, มหานาม, ติณฺณํ สตฺถารานํ เอกา นิฏฺฐา อุทาหุ ปุถุ นิฏฺฐา’’’ติ?

于是，释迦族人摩诃男(Mahānāma)在那一夜过后，前往世尊之处；抵达后，坐于一旁。世尊对坐于一旁的释迦族人摩诃男说：“摩诃男，世间有这三种真实存在的导师。是哪三种呢？摩诃男，于此，有一种导师宣示对欲的超越，但不宣示对色的超越，也不宣示对受的超越。复次，摩诃男，于此，有一种导师宣示对欲的超越，也宣示对色的超越，但不宣示对受的超越。复次，摩诃男，于此，有一种导师宣示对欲的超越，也宣示对色的超越，也宣示对受的超越。摩诃男，这三种导师真实存在于世间。摩诃男，这三位导师的终极归趣是一，还是各异？”

เอวํ วุตฺเต ภรณฺฑุ กาลาโม มหานามํ สกฺกํ เอตทโวจ – ‘‘เอกาติ, มหานาม, วเทหี’’ติ. เอวํ วุตฺเต ภควา มหานามํ สกฺกํ เอตทโวจ – ‘‘นานาติ, มหานาม, วเทหี’’ติ. ทุติยมฺปิ โข ภรณฺฑุ กาลาโม มหานามํ สกฺกํ เอตทโวจ – ‘‘เอกาติ, มหานาม, วเทหี’’ติ. ทุติยมฺปิ โข ภควา มหานามํ สกฺกํ เอตทโวจ – ‘‘นานาติ, มหานาม, วเทหี’’ติ. ตติยมฺปิ โข ภรณฺฑุ กาลาโม มหานามํ สกฺกํ เอตทโวจ – ‘‘เอกาติ, มหานาม[Pg.282], วเทหี’’ติ. ตติยมฺปิ โข ภควา มหานามํ สกฺกํ เอตทโวจ – ‘‘นานาติ, มหานาม, วเทหี’’ติ.

如是说时，跋如卡拉玛(Bharaṇḍu Kālāma)对释迦族人摩诃男说：“摩诃男，汝当言‘是一’。”如是说时，世尊对释迦族人摩诃男说：“摩诃男，汝当言‘是各异’。”第二次，跋如卡拉玛对释迦族人摩诃男说：“摩诃男，汝当言‘是一’。”第二次，世尊对释迦族人摩诃男说：“摩诃男，汝当言‘是各异’。”第三次，跋如卡拉玛对释迦族人摩诃男说：“摩诃男，汝当言‘是一’。”第三次，世尊对释迦族人摩诃男说：“摩诃男，汝当言‘是各异’。”

อถ โข ภรณฺฑุ กาลามสฺส เอตทโหสิ – ‘‘มเหสกฺขสฺส วตมฺหิ มหานามสฺส สกฺกสฺส สมฺมุขา สมเณน โคตเมน ยาวตติยํ อปสาทิโต. ยํนูนาหํ กปิลวตฺถุมฺหา ปกฺกเมยฺย’’นฺติ. อถ โข ภรณฺฑุ กาลาโม กปิลวตฺถุมฺหา ปกฺกามิ. ยํ กปิลวตฺถุมฺหา ปกฺกามิ ตถา ปกฺกนฺโตว อโหสิ น ปุน ปจฺจาคจฺฉีติ. จตุตฺถํ.

于是，跋兰陀·卡拉玛心想：“我竟然当着大权势的释迦族人摩诃男的面，被沙门乔达摩驳斥了三次。我何不离开迦毗罗卫呢？”于是，跋兰陀·卡拉玛离开了迦毗罗卫。他这一离开迦毗罗卫，就真的离开了，再也没有回来。第四。

๕. หตฺถกสุตฺตํ

5. 哈达迦经

๑๒๘. เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. อถ โข หตฺถโก เทวปุตฺโต อภิกฺกนฺตาย รตฺติยา อภิกฺกนฺตวณฺโณ เกวลกปฺปํ เชตวนํ โอภาเสตฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา – ‘‘ภควโต ปุรโต ฐสฺสามี’’ติ โอสีทติเมว สํสีทติเมว, น สกฺโกติ สณฺฐาตุํ. เสยฺยถาปิ นาม สปฺปิ วา เตลํ วา วาลุกาย อาสิตฺตํ โอสีทติเมว สํสีทติเมว, น สณฺฐาติ; เอวเมวํ หตฺถโก เทวปุตฺโต – ‘‘ภควโต ปุรโต ฐสฺสามี’’ติ โอสีทติเมว สํสีทติเมว, น สกฺโกติ สณฺฐาตุํ.

128. 一时，世尊住在舍卫城，于祇陀林给孤独园。那时，在夜深时，哈达迦天子以绝妙的光辉遍照整个祇陀林，来到世尊跟前。来到之后，他想：“我要站在世尊面前。”但他就是沉下去、陷下去，无法站稳。犹如酥油或油倒在沙子上，只会沉下去、陷下去，无法停留；同样地，哈达迦天子想：“我要站在世尊面前。”但他就是沉下去、陷下去，无法站稳。

อถ โข ภควา หตฺถกํ เทวปุตฺตํ เอตทโวจ – ‘‘โอฬาริกํ, หตฺถก, อตฺตภาวํ อภินิมฺมินาหี’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ, โข หตฺถโก เทวปุตฺโต ภควโต ปฏิสฺสุตฺวา โอฬาริกํ อตฺตภาวํ อภินิมฺมินิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ. เอกมนฺตํ ฐิตํ โข หตฺถกํ เทวปุตฺตํ ภควา เอตทโวจ –

于是，世尊对哈达迦天子说：“哈达迦，你变造一个粗大的身体吧。”哈达迦天子回答世尊：“是的，大德。”他变造了一个粗大的身体后，顶礼世尊，然后退立一面。世尊对退立一面的哈达迦天子说：

‘‘เย เต, หตฺถก, ธมฺมา ปุพฺเพ มนุสฺสภูตสฺส ปวตฺติโน อเหสุํ, อปิ นุ เต เต ธมฺมา เอตรหิ ปวตฺติโน’’ติ? ‘‘เย จ เม, ภนฺเต, ธมฺมา ปุพฺเพ มนุสฺสภูตสฺส ปวตฺติโน อเหสุํ, เต จ เม ธมฺมา เอตรหิ ปวตฺติโน; เย จ เม, ภนฺเต, ธมฺมา ปุพฺเพ มนุสฺสภูตสฺส นปฺปวตฺติโน อเหสุํ, เต จ เม ธมฺมา เอตรหิ ปวตฺติโน. เสยฺยถาปิ, ภนฺเต, ภควา เอตรหิ อากิณฺโณ วิหรติ ภิกฺขูหิ ภิกฺขุนีหิ อุปาสเกหิ อุปาสิกาหิ ราชูหิ [Pg.283] ราชมหามตฺเตหิ ติตฺถิเยหิ ติตฺถิยสาวเกหิ; เอวเมวํ โข อหํ, ภนฺเต, อากิณฺโณ วิหรามิ เทวปุตฺเตหิ. ทูรโตปิ, ภนฺเต, เทวปุตฺตา อาคจฺฉนฺติ หตฺถกสฺส เทวปุตฺตสฺส สนฺติเก ‘ธมฺมํ โสสฺสามา’ติ. ติณฺณาหํ, ภนฺเต, ธมฺมานํ อติตฺโต อปฺปฏิวาโน กาลงฺกโต. กตเมสํ ติณฺณํ? ภควโต อหํ, ภนฺเต, ทสฺสนสฺส อติตฺโต อปฺปฏิวาโน กาลงฺกโต; สทฺธมฺมสวนสฺสาหํ, ภนฺเต, อติตฺโต อปฺปฏิวาโน กาลงฺกโต; สงฺฆสฺสาหํ, ภนฺเต, อุปฏฺฐานสฺส อติตฺโต อปฺปฏิวาโน กาลงฺกโต. อิเมสํ โข อหํ, ภนฺเต, ติณฺณํ ธมฺมานํ อติตฺโต อปฺปฏิวาโน กาลงฺกโต’’ติ.

“哈达迦（Hatthaka），你先前为人时所修学的那些法，如今还在修学吗？”“尊者，我先前为人时所修学的那些法，如今还在修学；而我先前为人时未曾修学的那些法，如今也在修学。尊者，犹如现在世尊为比丘、比丘尼、优婆塞、优婆夷、国王、王室大臣、外道及其弟子所围绕而住；同样地，尊者，我也为众天子所围绕而住。尊者，远方的天子们也来到哈达迦天子这里，心想：“我们要听法。”尊者，我对三法不满足、不退转而命终。是哪三法呢？尊者，我对见世尊不满足、不退转而命终；尊者，我对听闻正法不满足、不退转而命终；尊者，我对奉事僧团不满足、不退转而命终。尊者，我就是对这三法不满足、不退转而命终的。”

‘‘นาหํ ภควโต ทสฺสนสฺส, ติตฺติมชฺฌคา กุทาจนํ;

สงฺฆสฺส อุปฏฺฐานสฺส, สทฺธมฺมสวนสฺส จ.

“我于见世尊、奉事僧团及听闻正法，从未得到满足。

‘‘อธิสีลํ สิกฺขมาโน, สทฺธมฺมสวเน รโต;

ติณฺณํ ธมฺมานํ อติตฺโต, หตฺถโก อวิหํ คโต’’ติ. ปญฺจมํ;

“勤学增上戒，乐闻于正法；于三法不满足，哈达迦生无烦天。”第五。

๖. กฏุวิยสุตฺตํ

6. 迦多维耶经

๑๒๙. เอกํ สมยํ ภควา พาราณสิยํ วิหรติ อิสิปตเน มิคทาเย. อถ โข ภควา ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย พาราณสึ ปิณฺฑาย ปาวิสิ. อทฺทสา โข ภควา โคโยคปิลกฺขสฺมึ ปิณฺฑาย จรมาโน อญฺญตรํ ภิกฺขุํ ริตฺตสฺสาทํ พาหิรสฺสาทํ มุฏฺฐสฺสตึ อสมฺปชานํ อสมาหิตํ วิพฺภนฺตจิตฺตํ ปากตินฺทฺริยํ. ทิสฺวา ตํ ภิกฺขุํ เอตทโวจ –

129. 一时，世尊住在波罗奈（Bārāṇasī）仙人堕处鹿野苑。尔时，世尊于上午时分，著衣持钵，为乞食故，进入波罗奈。世尊在贩牛榕树下行乞时，看见一位比丘，禅悦空寂，贪求外欲，失念，不正知，诸根放逸。见彼比丘已，告言：

‘‘มา โข ตฺวํ, ภิกฺขุ, อตฺตานํ กฏุวิยมกาสิ. ตํ วต ภิกฺขุ กฏุวิยกตํ อตฺตานํ อามคนฺเธน อวสฺสุตํ มกฺขิกา นานุปติสฺสนฺติ นานฺวาสฺสวิสฺสนฺตีติ, เนตํ ฐานํ วิชฺชตี’’ติ. อถ โข โส ภิกฺขุ ภควตา อิมินา โอวาเทน โอวทิโต สํเวคมาปาทิ. อถ โข ภควา พาราณสิยํ ปิณฺฑาย จริตฺวา ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺโต ภิกฺขู อามนฺเตสิ –

“比丘，汝莫自作吐弃食。比丘，自作吐弃食，为瞋恚之生臭所湿，而邪寻之蝇不来集、不附着者，无有是处。”尔时，彼比丘蒙世尊如是教诫，生起悚惧，证得入流道智。尔时，世尊于波罗奈行乞已，食后，从乞食还，告诸比丘言：

‘‘อิธาหํ, ภิกฺขเว, ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย พาราณสึ [Pg.284] ปิณฺฑาย ปาวิสึ. อทฺทสํ โข อหํ, ภิกฺขเว, โคโยคปิลกฺขสฺมึ ปิณฺฑาย จรมาโน อญฺญตรํ ภิกฺขุํ ริตฺตสฺสาทํ พาหิรสฺสาทํ มุฏฺฐสฺสตึ อสมฺปชานํ อสมาหิตํ วิพฺภนฺตจิตฺตํ ปากตินฺทฺริยํ. ทิสฺวา ตํ ภิกฺขุํ เอตทโวจํ –

“诸比丘，今日我于上午时分，著衣持钵，为乞食故，进入波罗奈。诸比丘，我在贩牛榕树下行乞时，看见一位比丘，禅悦空寂，贪求外欲，失念，不正知，心不专注，意念迷乱，诸根放逸。见彼比丘已，我告言：

‘‘‘มา โข ตฺวํ, ภิกฺขุ, อตฺตานํ กฏุวิยมกาสิ. ตํ วต ภิกฺขุ กฏุวิยกตํ อตฺตานํ อามคนฺเธน อวสฺสุตํ มกฺขิกา นานุปติสฺสนฺติ นานฺวาสฺสวิสฺสนฺตีติ, เนตํ ฐานํ วิชฺชตี’ติ. อถ โข, ภิกฺขเว, โส ภิกฺขุ มยา อิมินา โอวาเทน โอวทิโต สํเวคมาปาที’’ติ. เอวํ วุตฺเต อญฺญตโร ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘กึ นุ โข, ภนฺเต, กฏุวิยํ? โก อามคนฺโธ? กา มกฺขิกา’’ติ?

“‘比丘，汝莫自作吐弃食。比丘，自作吐弃食，为瞋恚之生臭所湿，而邪寻之蝇不来集、不附着者，无有是处。”诸比丘，彼比丘蒙我如是教诫，生起悚惧，证得入流道智。”如是说已，有一比丘白世尊言：“大德，何为吐弃食？何为生臭？何为蝇？”’

‘‘อภิชฺฌา โข, ภิกฺขุ, กฏุวิยํ; พฺยาปาโท อามคนฺโธ; ปาปกา อกุสลา วิตกฺกา มกฺขิกา. ตํ วต, ภิกฺขุ, กฏุวิยกตํ อตฺตานํ อามคนฺเธน อวสฺสุตํ มกฺขิกา นานุปติสฺสนฺติ นานฺวาสฺสวิสฺสนฺตีติ, เนตํ ฐานํ วิชฺชตี’’ติ.

“比丘，贪欲是残食，瞋恚是生臭，邪恶不善的寻是蝇。比丘，对于已成残食、被生臭浸湿的自己，蝇将不降落、不叮食，此事无有是处。”

‘‘อคุตฺตํ จกฺขุโสตสฺมึ, อินฺทฺริเยสุ อสํวุตํ;

มกฺขิกานุปติสฺสนฺติ, สงฺกปฺปา ราคนิสฺสิตา.

“于眼耳不防护，于诸根不守护者，依止于贪的寻思之蝇，将降临其身。

‘‘กฏุวิยกโต ภิกฺขุ, อามคนฺเธ อวสฺสุโต;

อารกา โหติ นิพฺพานา, วิฆาตสฺเสว ภาควา.

“比丘已成残食，浸染于生臭；远离于涅槃，唯有恼害之分。

‘‘คาเม วา ยทิ วารญฺเญ, อลทฺธา สมถมตฺตโน ;

ปเรติ พาโล ทุมฺเมโธ, มกฺขิกาหิ ปุรกฺขโต.

“无论在村庄或在森林，若未获得自心寂止，无慧的愚人，则被邪寻之蝇围绕而行。

‘‘เย จ สีเลน สมฺปนฺนา, ปญฺญายูปสเมรตา;

อุปสนฺตา สุขํ เสนฺติ, นาสยิตฺวาน มกฺขิกา’’ติ. ฉฏฺฐํ;

“凡具足戒、以慧乐于寂静者，他们已灭除邪寻之蝇，内心寂静，安乐而眠。”第六。

๗. ปฐมอนุรุทฺธสุตฺตํ

7. 阿那律经第一

๑๓๐. อถ โข อายสฺมา อนุรุทฺโธ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา อนุรุทฺโธ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อิธาหํ, ภนฺเต, ทิพฺเพน จกฺขุนา [Pg.285] วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน เยภุยฺเยน ปสฺสามิ มาตุคามํ กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชมานํ. กติหิ นุ โข, ภนฺเต, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต มาตุคาโม กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชตี’’ติ?

130. 那时，具寿阿那律前往世尊之处；到达后，他顶礼世尊，然后坐于一旁。坐于一旁的具寿阿那律对世尊说：“世尊，在此，我以清净、超越人力的天眼，多半看见女人在身坏命终之后，投生于恶趣、苦处、堕处、地狱。世尊，女人具备了多少法，才会在身坏命终之后，投生于恶趣、苦处、堕处、地狱呢？”

‘‘ตีหิ โข, อนุรุทฺธ, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต มาตุคาโม กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชติ. กตเมหิ ตีหิ? อิธ, อนุรุทฺธ, มาตุคาโม ปุพฺพณฺหสมยํ มจฺเฉรมลปริยุฏฺฐิเตน เจตสา อคารํ อชฺฌาวสติ, มชฺฌนฺหิกสมยํ อิสฺสาปริยุฏฺฐิเตน เจตสา อคารํ อชฺฌาวสติ, สายนฺหสมยํ กามราคปริยุฏฺฐิเตน เจตสา อคารํ อชฺฌาวสติ. อิเมหิ โข, อนุรุทฺธ, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต มาตุคาโม กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชตี’’ติ. สตฺตมํ.

“阿那律，具足三法的女人，身坏命终之后，投生于恶趣、苦趣、堕处、地狱。是哪三法呢？在此，阿那律，女人在上午，心被悭吝之垢缠缚而居家；在中午，心被嫉妒缠缚而居家；在傍晚，心被欲贪缠缚而居家。阿那律，具足这三法的女人，身坏命终之后，投生于恶趣、苦趣、堕处、地狱。”第七经。

๘. ทุติยอนุรุทฺธสุตฺตํ

8. 阿那律经第二

๑๓๑. อถ โข อายสฺมา อนุรุทฺโธ เยนายสฺมา สาริปุตฺโต เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมตา สาริปุตฺเตน สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา อนุรุทฺโธ อายสฺมนฺตํ สาริปุตฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อิธาหํ, อาวุโส สาริปุตฺต, ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน สหสฺสํ โลกํ โอโลเกมิ. อารทฺธํ โข ปน เม วีริยํ อสลฺลีนํ, อุปฏฺฐิตา สติ อสมฺมุฏฺฐา, ปสฺสทฺโธ กาโย อสารทฺโธ, สมาหิตํ จิตฺตํ เอกคฺคํ. อถ จ ปน เม นานุปาทาย อาสเวหิ จิตฺตํ วิมุจฺจตี’’ติ.

131. 那时，具寿阿那律前往具寿舍利弗之处；到达后，与具寿舍利弗相互问候。在交换了应予忆念的、友善的言辞后，坐于一旁。坐于一旁的具寿阿那律对具寿舍利弗说了这番话：“贤友舍利弗，在此，我以清净、超越人力的天眼观察一千世界。而且我的精进已发动而不退缩，念已现前而不忘失，身已轻安而不激动，心已得定而专一。然而，我的心却未因无执取而从诸漏中解脱。”

‘‘ยํ โข เต, อาวุโส อนุรุทฺธ, เอวํ โหติ – ‘อหํ ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน สหสฺสํ โลกํ โวโลเกมี’ติ, อิทํ เต มานสฺมึ. ยมฺปิ เต, อาวุโส อนุรุทฺธ, เอวํ โหติ – ‘อารทฺธํ โข ปน เม วีริยํ อสลฺลีนํ, อุปฏฺฐิตา สติ อสมฺมุฏฺฐา, ปสฺสทฺโธ กาโย อสารทฺโธ, สมาหิตํ จิตฺตํ เอกคฺค’นฺติ, อิทํ เต อุทฺธจฺจสฺมึ. ยมฺปิ เต, อาวุโส อนุรุทฺธ, เอวํ โหติ – ‘อถ จ ปน เม นานุปาทาย อาสเวหิ จิตฺตํ วิมุจฺจตี’ติ, อิทํ [Pg.286] เต กุกฺกุจฺจสฺมึ. สาธุ วตายสฺมา อนุรุทฺโธ อิเม ตโย ธมฺเม ปหาย, อิเม ตโย ธมฺเม อมนสิกริตฺวา อมตาย ธาตุยา จิตฺตํ อุปสํหรตู’’ติ.

“贤友阿那律，你这样想：“我以清净、超人之天眼观察一千世界”，这是你的我慢。你又这样想：“我的精进已发起而不退缩，念已现前而不忘失，身已轻安而不激动，心已得定而专一”，这是你的掉举。你又这样想：“然而，我的心却未因无执取而从诸漏中解脱”，这是你的追悔。善哉！具寿阿那律，请你舍断此三法，不作意此三法，而将心专注于不死界。”

อถ โข อายสฺมา อนุรุทฺโธ อปเรน สมเยน อิเม ตโย ธมฺเม ปหาย, อิเม ตโย ธมฺเม อมนสิกริตฺวา อมตาย ธาตุยา จิตฺตํ อุปสํหริ. อถ โข อายสฺมา อนุรุทฺโธ เอโก วูปกฏฺโฐ อปฺปมตฺโต อาตาปี ปหิตตฺโต วิหรนฺโต นจิรสฺเสว – ยสฺสตฺถาย กุลปุตฺตา สมฺมเทว อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชนฺติ, ตทนุตฺตรํ – พฺรหฺมจริยปริโยสานํ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหาสิ. ‘‘ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายา’’ติ อพฺภญฺญาสิ. อญฺญตโร จ ปนายสฺมา อนุรุทฺโธ อรหตํ อโหสีติ. อฏฺฐมํ.

那时，具寿阿那律在后来舍弃了这三种法，不作意这三种法，将心专注于不死界。于是，具寿阿那律独处、隐居，不放逸、热忱、精勤而住，不久之后，就为着良家子正确地从在家出家、趣向无家所为的那个目的，于当生中，以亲证智作证、具足了那无上的梵行终点而住。他证知：“我生已尽，梵行已立，所作已办，不受后有。”具寿阿那律就成为众阿罗汉中的一位了。第八。

๙. ปฏิจฺฉนฺนสุตฺตํ

9. 遮蔽经

๑๓๒. ‘‘ตีณิมานิ, ภิกฺขเว, ปฏิจฺฉนฺนานิ อาวหนฺติ, โน วิวฏานิ. กตมานิ ตีณิ? มาตุคาโม, ภิกฺขเว, ปฏิจฺฉนฺโน อาวหติ, โน วิวโฏ; พฺราหฺมณานํ, ภิกฺขเว, มนฺตา ปฏิจฺฉนฺนา อาวหนฺติ, โน วิวฏา; มิจฺฉาทิฏฺฐิ, ภิกฺขเว, ปฏิจฺฉนฺนา อาวหติ, โน วิวฏา. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ตีณิ ปฏิจฺฉนฺนานิ อาวหนฺติ, โน วิวฏานิ.

132. “比丘们，有此三者，遮蔽时彰显，显露时则不然。是哪三者呢？比丘们，女人，遮蔽时彰显，显露时则不然；比丘们，婆罗门的明咒，遮蔽时彰显，显露时则不然；比丘们，邪见，遮蔽时彰显，显露时则不然。比丘们，确实，此三者遮蔽时彰显，显露时则不然。”

‘‘ตีณิมานิ, ภิกฺขเว, วิวฏานิ วิโรจนฺติ, โน ปฏิจฺฉนฺนานิ. กตมานิ ตีณิ? จนฺทมณฺฑลํ, ภิกฺขเว, วิวฏํ วิโรจติ, โน ปฏิจฺฉนฺนํ; สูริยมณฺฑลํ, ภิกฺขเว, วิวฏํ วิโรจติ, โน ปฏิจฺฉนฺนํ; ตถาคตปฺปเวทิโต ธมฺมวินโย, ภิกฺขเว, วิวโฏ วิโรจติ, โน ปฏิจฺฉนฺโน. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ตีณิ วิวฏานิ วิโรจนฺติ, โน ปฏิจฺฉนฺนานี’’ติ. นวมํ.

“比丘们，此三者，显露则光耀，遮蔽则不然。是哪三者呢？比丘们，月轮，显露则光耀，遮蔽则不然；比丘们，日轮，显露则光耀，遮蔽则不然；比丘们，如来所宣说的法与律，显露则光耀，遮蔽则不然。比丘们，确实，此三者，显露则光耀，遮蔽则不然。”第九经。

๑๐. เลขสุตฺตํ

10. 刻画经

๑๓๓. ‘‘ตโยเม, ภิกฺขเว, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม ตโย? ปาสาณเลขูปโม ปุคฺคโล, ปถวิเลขูปโม ปุคฺคโล, อุทกเลขูปโม ปุคฺคโล. กตโม จ, ภิกฺขเว, ปาสาณเลขูปโม ปุคฺคโล? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อภิณฺหํ กุชฺฌติ. โส จ ขฺวสฺส โกโธ [Pg.287] ทีฆรตฺตํ อนุเสติ. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, ปาสาเณ เลขา น ขิปฺปํ ลุชฺชติ วาเตน วา อุทเกน วา, จิรฏฺฐิติกา โหติ; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล อภิณฺหํ กุชฺฌติ. โส จ ขฺวสฺส โกโธ ทีฆรตฺตํ อนุเสติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ปาสาณเลขูปโม ปุคฺคโล.

133. “比丘们，世间存在此三种人(puggala)。是哪三种呢？如石上刻画之人、如地上刻画之人、如水上刻画之人。比丘们，何为如石上刻画之人呢？比丘们，于此，某一类人常常发怒，其怒气长久潜伏。比丘们，譬如石上刻画，不易为风或水所抹去，能长久存留；正是如此，比丘们，于此，某一类人常常发怒，其怒气长久潜伏。比丘们，此即称为如石上刻画之人。

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, ปถวิเลขูปโม ปุคฺคโล? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อภิณฺหํ กุชฺฌติ. โส จ ขฺวสฺส โกโธ น ทีฆรตฺตํ อนุเสติ. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, ปถวิยา เลขา ขิปฺปํ ลุชฺชติ วาเตน วา อุทเกน วา, น จิรฏฺฐิติกา โหติ; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล อภิณฺหํ กุชฺฌติ. โส จ ขฺวสฺส โกโธ น ทีฆรตฺตํ อนุเสติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ปถวิเลขูปโม ปุคฺคโล.

“比丘们，何为如地上刻画之人呢？比丘们，于此，某一类人常常发怒，其怒气不长久潜伏。比丘们，譬如地上刻画，易为风或水所抹去，不能长久存留；正是如此，比丘们，于此，某一类人常常发怒，其怒气不长久潜伏。比丘们，此即称为如地上刻画之人。

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, อุทกเลขูปโม ปุคฺคโล? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อาคาฬฺเหนปิ วุจฺจมาโน ผรุเสนปิ วุจฺจมาโน อมนาเปนปิ วุจฺจมาโน สนฺธิยติเมว สํสนฺทติเมว สมฺโมทติเมว. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, อุทเก เลขา ขิปฺปํเยว ปฏิวิคจฺฉติ, น จิรฏฺฐิติกา โหติ; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล อาคาฬฺเหนปิ วุจฺจมาโน ผรุเสนปิ วุจฺจมาโน อมนาเปนปิ วุจฺจมาโน สนฺธิยติเมว สํสนฺทติเมว สมฺโมทติเมว. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, อุทกเลขูปโม ปุคฺคโล. อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’นฺติ. ทสมํ.

“诸比丘，何为如水上画线之人？于此，诸比丘，某一类人即使被严厉、粗暴、不悦意地言说，他依然和解、和合、和悦。诸比丘，犹如水上所画之线，迅速消失，不久住；正是如此，诸比丘，于此某一类人即使被严厉、粗暴、不悦意地言说，他依然和解、和合、和悦。诸比丘，此人被称为如水上画线之人。诸比丘，这三种人确实存在于世间。”第十经。

กุสินารวคฺโค เตรสโม.

古西那罗品第十三。

ตสฺสุทฺทานํ –

其摄颂曰：

กุสินารภณฺฑนา เจว, โคตมภรณฺฑุหตฺถโก;

กฏุวิยํ ทฺเว อนุรุทฺธา, ปฏิจฺฉนฺนํ เลเขน เต ทสาติ.

古西那罗、争论、乔达摩、跋兰陀、手、迦都毗耶、二阿那律、隐蔽、画线，此为十经。

(๑๔) ๔. โยธาชีววคฺโค

(14) 4. 战士品

๑. โยธาชีวสุตฺตํ

1. 战士经

๑๓๔. ‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, องฺเคหิ สมนฺนาคโต โยธาชีโว ราชารโห โหติ ราชโภคฺโค, รญฺโญ องฺคนฺเตว สงฺขฺยํ คจฺฉติ. กตเมหิ ตีหิ[Pg.288]? อิธ, ภิกฺขเว, โยธาชีโว ทูเร ปาตี จ โหติ อกฺขณเวธี จ มหโต จ กายสฺส ปทาเลตา. อิเมหิ, โข, ภิกฺขเว, ตีหิ องฺเคหิ สมนฺนาคโต โยธาชีโว ราชารโห โหติ ราชโภคฺโค, รญฺโญ องฺคนฺเตว สงฺขฺยํ คจฺฉติ. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ องฺเคหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺส. กตเมหิ ตีหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ทูเร ปาตี จ โหติ อกฺขณเวธี จ มหโต จ กายสฺส ปทาเลตา.

134. “诸比丘，具备三项特质的战士，堪为王有，堪为王用，可算作国王的要素之一。是哪三项呢？于此，诸比丘，战士能远射，能精准命中，且能击破巨大的躯体。诸比丘，具备这三项特质的战士，堪为王有，堪为王用，可算作国王的要素之一。正是如此，诸比丘，具备三项特质的比丘，是应供者……乃至是世间无上的福田。是哪三项呢？于此，诸比丘，比丘能通达深远之法，能无误地洞察，且能破除巨大的无明蕴。”

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ทูเร ปาตี โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ยํ กิญฺจิ รูปํ อตีตานาคตปจฺจุปฺปนฺนํ อชฺฌตฺตํ วา พหิทฺธา วา โอฬาริกํ วา สุขุมํ วา หีนํ วา ปณีตํ วา ยํ ทูเร สนฺติเก วา, สพฺพํ รูปํ – ‘เนตํ มม, เนโสหมสฺมิ, น เมโส อตฺตา’ติ เอวเมตํ ยถาภูตํ สมฺมปฺปญฺญาย ปสฺสติ. ยา กาจิ เวทนา อตีตานาคตปจฺจุปฺปนฺนา อชฺฌตฺตา วา พหิทฺธา วา โอฬาริกา วา สุขุมา วา หีนา วา ปณีตา วา ยา ทูเร สนฺติเก วา, สพฺพํ เวทนํ – ‘เนตํ มม, เนโสหมสฺมิ, น เมโส อตฺตา’ติ เอวเมตํ ยถาภูตํ สมฺมปฺปญฺญาย ปสฺสติ. ยา กาจิ สญฺญา อตีตานาคตปจฺจุปฺปนฺนา อชฺฌตฺตา วา พหิทฺธา วา โอฬาริกา วา สุขุมา วา หีนา วา ปณีตา วา ยา ทูเร สนฺติเก วา, สพฺพํ สญฺญํ – ‘เนตํ มม, เนโสหมสฺมิ, น เมโส อตฺตา’ติ เอวเมตํ ยถาภูตํ สมฺมปฺปญฺญาย ปสฺสติ. เย เกจิ สงฺขารา อตีตานาคตปจฺจุปฺปนฺนา อชฺฌตฺตา วา พหิทฺธา วา โอฬาริกา วา สุขุมา วา หีนา วา ปณีตา วา เย ทูเร สนฺติเก วา, สพฺเพ สงฺขาเร – ‘เนตํ มม, เนโสหมสฺมิ, น เมโส อตฺตา’ติ เอวเมตํ ยถาภูตํ สมฺมปฺปญฺญาย ปสฺสติ. ยํ กิญฺจิ วิญฺญาณํ อตีตานาคตปจฺจุปฺปนฺนํ อชฺฌตฺตํ วา พหิทฺธา วา โอฬาริกํ วา สุขุมํ วา หีนํ วา ปณีตํ วา ยํ ทูเร สนฺติเก วา, สพฺพํ วิญฺญาณํ – ‘เนตํ มม, เนโสหมสฺมิ, น เมโส อตฺตา’ติ เอวเมตํ ยถาภูตํ สมฺมปฺปญฺญาย ปสฺสติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ทูเร ปาตี โหติ.

“诸比丘，比丘如何是能远射者呢？诸比丘，于此，比丘对于任何色，无论是过去、未来、现在，是内、是外，是粗、是细，是劣、是胜，是远、是近，对于这一切色，都以正慧如实地观察：‘这不是我的，我不是此，这不是我的我。’对于任何受，无论是过去、未来、现在，是内、是外，是粗、是细，是劣、是胜，是远、是近，对于这一切受，都以正慧如实地观察：‘这不是我的，我不是此，这不是我的我。’对于任何想，无论是过去、未来、现在，是内、是外，是粗、是细，是劣、是胜，是远、是近，对于这一切想，都以正慧如实地观察：‘这不是我的，我不是此，这不是我的我。’对于任何行，无论是过去、未来、现在，是内、是外，是粗、是细，是劣、是胜，是远、是近，对于这一切行，都以正慧如实地观察：‘这不是我的，我不是此，这不是我的我。’对于任何识，无论是过去、未来、现在，是内、是外，是粗、是细，是劣、是胜，是远、是近，对于这一切识，都以正慧如实地观察：‘这不是我的，我不是此，这不是我的我。’诸比丘，就是这样，比丘成为能远射者。”

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อกฺขณเวธี โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ‘อิทํ ทุกฺข’นฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ; ‘อยํ ทุกฺขสมุทโย’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ; ‘อยํ ทุกฺขนิโรโธ’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ; ‘อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี [Pg.289] ปฏิปทา’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อกฺขณเวธี โหติ.

“诸比丘，比丘如何是无谬通达者呢？诸比丘，于此，比丘如实了知‘此是苦’，如实了知‘此是苦集’，如实了知‘此是苦灭’，如实了知‘此是导向苦灭之道’。诸比丘，如是，比丘即是无谬通达者。”

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ มหโต กายสฺส ปทาเลตา โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ มหนฺตํ อวิชฺชากฺขนฺธํ ปทาเลติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ มหโต กายสฺส ปทาเลตา โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสา’’ติ. ปฐมํ.

“诸比丘，比丘如何是伟大身躯的破坏者呢？诸比丘，于此，比丘破坏巨大的无明蕴。诸比丘，如是，比丘即是伟大身躯的破坏者。诸比丘，具足此三法的比丘，是应供者……乃至……是世间无上的福田。”第一

๒. ปริสาสุตฺตํ

2. 会众经

๑๓๕. ‘‘ติสฺโส อิมา, ภิกฺขเว, ปริสา. กตมา ติสฺโส? อุกฺกาจิตวินีตา ปริสา, ปฏิปุจฺฉาวินีตา ปริสา, ยาวตาวินีตา ปริสา – อิมา โข, ภิกฺขเว, ติสฺโส ปริสา’’ติ. ทุติยํ.

135. “诸比丘，有此三会众。是哪三者？不待问而调伏的会众，经问而调伏的会众，依限度而调伏的会众。诸比丘，此即三会众。”第二

๓. มิตฺตสุตฺตํ

3. 善友经

๑๓๖. ‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, องฺเคหิ สมนฺนาคโต มิตฺโต เสวิตพฺโพ. กตเมหิ ตีหิ? ( ) ทุทฺททํ ททาติ, ทุกฺกรํ กโรติ, ทุกฺขมํ ขมติ – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ องฺเคหิ สมนฺนาคโต มิตฺโต เสวิตพฺโพ’’ติ. ตติยํ.

136. “诸比丘，具足三支的善友应当亲近。是哪三支？难舍能舍，难作能作，难忍能忍。诸比丘，具足此三支的善友应当亲近。”第三

๔. อุปฺปาทาสุตฺตํ

4. 生起经

๑๓๗. ‘‘อุปฺปาทา วา, ภิกฺขเว, ตถาคตานํ อนุปฺปาทา วา ตถาคตานํ, ฐิตาว สา ธาตุ ธมฺมฏฺฐิตตา ธมฺมนิยามตา. สพฺเพ สงฺขารา อนิจฺจา. ตํ ตถาคโต อภิสมฺพุชฺฌติ อภิสเมติ. อภิสมฺพุชฺฌิตฺวา อภิสเมตฺวา อาจิกฺขติ เทเสติ ปญฺญาเปติ ปฏฺฐเปติ วิวรติ วิภชติ อุตฺตานีกโรติ – ‘สพฺเพ สงฺขารา อนิจฺจา’ติ. อุปฺปาทา วา, ภิกฺขเว, ตถาคตานํ อนุปฺปาทา วา ตถาคตานํ ฐิตาว สา ธาตุ ธมฺมฏฺฐิตตา ธมฺมนิยามตา. สพฺเพ สงฺขารา ทุกฺขา. ตํ ตถาคโต อภิสมฺพุชฺฌติ อภิสเมติ. อภิสมฺพุชฺฌิตฺวา [Pg.290] อภิสเมตฺวา อาจิกฺขติ เทเสติ ปญฺญาเปติ ปฏฺฐเปติ วิวรติ วิภชติ อุตฺตานีกโรติ – ‘สพฺเพ สงฺขารา ทุกฺขา’ติ. อุปฺปาทา วา, ภิกฺขเว, ตถาคตานํ อนุปฺปาทา วา ตถาคตานํ ฐิตาว สา ธาตุ ธมฺมฏฺฐิตตา ธมฺมนิยามตา. สพฺเพ ธมฺมา อนตฺตา. ตํ ตถาคโต อภิสมฺพุชฺฌติ อภิสเมติ. อภิสมฺพุชฺฌิตฺวา อภิสเมตฺวา อาจิกฺขติ เทเสติ ปญฺญาเปติ ปฏฺฐเปติ วิวรติ วิภชติ อุตฺตานีกโรติ – ‘สพฺเพ ธมฺมา อนตฺตา’’’ติ. จตุตฺถํ.

137. “诸比丘，如来出世或不出世，彼界、法住性、法决定性恒常安住。诸行无常。如来对此现等觉、通达。现等觉、通达后，宣说、开示、施设、建立、开显、分别、令其显明：‘诸行无常’。诸比丘，如来出世或不出世，彼界、法住性、法决定性恒常安住。诸行是苦。如来对此现等觉、通达。现等觉、通达后，宣说、开示、施设、建立、开显、分别、令其显明：‘诸行是苦’。诸比丘，如来出世或不出世，彼界、法住性、法决定性恒常安住。诸法无我。如来对此现等觉、通达。现等觉、通达后，宣说、开示、施设、建立、开显、分别、令其显明：‘诸法无我’。”第四。

๕. เกสกมฺพลสุตฺตํ

5. 毛发衣经

๑๓๘. ‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, ยานิ กานิจิ ตนฺตาวุตานํ วตฺถานํ, เกสกมฺพโล เตสํ ปฏิกิฏฺโฐ อกฺขายติ. เกสกมฺพโล, ภิกฺขเว, สีเต สีโต, อุณฺเห อุณฺโห, ทุพฺพณฺโณ, ทุคฺคนฺโธ, ทุกฺขสมฺผสฺโส. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ยานิ กานิจิ ปุถุสมณพฺราหฺมณวาทานํ มกฺขลิวาโท เตสํ ปฏิกิฏฺโฐ อกฺขายติ.

138. “诸比丘，譬如在所有机织衣物中，毛发衣被称为是最低劣的。诸比丘，毛发衣于寒时更寒，于热时更热，色劣、味臭、触感粗糙。诸比丘，正是如此，在所有众多沙门、婆罗门的学说中，末伽梨(Makkhali)的学说被称为是最低劣的。”

‘‘มกฺขลิ, ภิกฺขเว, โมฆปุริโส เอวํวาที เอวํทิฏฺฐิ – ‘นตฺถิ กมฺมํ, นตฺถิ กิริยํ, นตฺถิ วีริย’นฺติ. เยปิ เต, ภิกฺขเว, อเหสุํ อตีตมทฺธานํ อรหนฺโต สมฺมาสมฺพุทฺธา, เตปิ ภควนฺโต กมฺมวาทา เจว อเหสุํ กิริยวาทา จ วีริยวาทา จ. เตปิ, ภิกฺขเว, มกฺขลิ โมฆปุริโส ปฏิพาหติ – ‘นตฺถิ กมฺมํ, นตฺถิ กิริยํ, นตฺถิ วีริย’นฺติ. เยปิ เต, ภิกฺขเว, ภวิสฺสนฺติ อนาคตมทฺธานํ อรหนฺโต สมฺมาสมฺพุทฺธา, เตปิ ภควนฺโต กมฺมวาทา เจว ภวิสฺสนฺติ กิริยวาทา จ วีริยวาทา จ. เตปิ, ภิกฺขเว, มกฺขลิ โมฆปุริโส ปฏิพาหติ – ‘นตฺถิ กมฺมํ, นตฺถิ กิริยํ, นตฺถิ วีริย’นฺติ. อหมฺปิ, ภิกฺขเว, เอตรหิ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ กมฺมวาโท เจว กิริยวาโท จ วีริยวาโท จ. มมฺปิ, ภิกฺขเว, มกฺขลิ โมฆปุริโส ปฏิพาหติ – ‘นตฺถิ กมฺมํ, นตฺถิ กิริยํ, นตฺถิ วีริย’’’นฺติ.

“诸比丘，愚人末伽梨（Makkhali）如是说、如是见：‘无业，无所作，无精进。’诸比丘，过去世曾有的阿罗汉、正等觉者，彼等世尊亦是业论者、所作论者、精进论者。诸比丘，愚人末伽梨却否定彼等，说：‘无业，无所作，无精进。’诸比丘，未来世将有的阿罗汉、正等觉者，彼等世尊亦将是业论者、所作论者、精进论者。诸比丘，愚人末伽梨却否定彼等，说：‘无业，无所作，无精进。’诸比丘，如今我也是阿罗汉、正等觉者，是业论者、所作论者、精进论者。诸比丘，愚人末伽梨却否定我，说：‘无业，无所作，无精进。’”

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, นทีมุเข ขิปฺปํ อุฑฺเฑยฺย พหูนํ มจฺฉานํ อหิตาย ทุกฺขาย อนยาย พฺยสนาย; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, มกฺขลิ โมฆปุริโส มนุสฺสขิปฺปํ มญฺเญ โลเก อุปฺปนฺโน พหูนํ สตฺตานํ อหิตาย ทุกฺขาย อนยาย พฺยสนายา’’ติ. ปญฺจมํ.

“诸比丘，譬如在河口设置捕鱼陷阱，会为众多鱼类带来无益、痛苦、不幸与灾祸；正是如此，诸比丘，愚人末伽梨，我认为，他生于世间，犹如为人类而设的陷阱，为众多有情带来无益、痛苦、不幸与灾祸。”第五。

๖. สมฺปทาสุตฺตํ

6. 成就经

๑๓๙. ‘‘ติสฺโส [Pg.291] อิมา, ภิกฺขเว, สมฺปทา. กตมา ติสฺโส? สทฺธาสมฺปทา, สีลสมฺปทา, ปญฺญาสมฺปทา – อิมา โข, ภิกฺขเว, ติสฺโส สมฺปทา’’ติ. ฉฏฺฐํ.

139. “诸比丘，有此三成就。是哪三者？信成就、戒成就、慧成就。诸比丘，此即是三成就。”第六。

๗. วุทฺธิสุตฺตํ

7. 增长经

๑๔๐. ‘‘ติสฺโส อิมา, ภิกฺขเว, วุทฺธิโย. กตมา ติสฺโส? สทฺธาวุทฺธิ, สีลวุทฺธิ, ปญฺญาวุทฺธิ – อิมา โข, ภิกฺขเว, ติสฺโส วุทฺธิโย’’ติ. สตฺตมํ.

140. “诸比丘，有此三增长。是哪三者？信增长、戒增长、慧增长。诸比丘，此即是三增长。”第七。

๘. อสฺสขฬุงฺกสุตฺตํ

8. 劣马经

๑๔๑. ‘‘ตโย จ, ภิกฺขเว, อสฺสขฬุงฺเก เทเสสฺสามิ ตโย จ ปุริสขฬุงฺเก. ตํ สุณาถ, สาธุกํ มนสิ กโรถ; ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ –

141. “诸比丘，我将为你们说三种劣马与三种劣人。你们当谛听，善作意，我将要说了。”“是的，世尊。”那些比丘应诺世尊。世尊说了这番话：

‘‘กตเม จ, ภิกฺขเว, ตโย อสฺสขฬุงฺกา? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ อสฺสขฬุงฺโก ชวสมฺปนฺโน โหติ; น วณฺณสมฺปนฺโน, น อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน. อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ อสฺสขฬุงฺโก ชวสมฺปนฺโน จ โหติ วณฺณสมฺปนฺโน จ; น อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน. อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ อสฺสขฬุงฺโก ชวสมฺปนฺโน จ โหติ วณฺณสมฺปนฺโน จ อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน จ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย อสฺสขฬุงฺกา.

“诸比丘，何为三种劣马？诸比丘，于此，有某一劣马具足速度，而不具足色相，不具足体格。诸比丘，复次，于此，有某一劣马具足速度与色相，而不具足体格。诸比丘，复次，于此，有某一劣马具足速度、色相与体格。诸比丘，这些就是三种劣马。”

‘‘กตเม จ, ภิกฺขเว, ตโย ปุริสขฬุงฺกา? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุริสขฬุงฺโก ชวสมฺปนฺโน โหติ; น วณฺณสมฺปนฺโน, น อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน. อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุริสขฬุงฺโก ชวสมฺปนฺโน จ โหติ วณฺณสมฺปนฺโน จ; น อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน. อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุริสขฬุงฺโก ชวสมฺปนฺโน จ โหติ วณฺณสมฺปนฺโน จ อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน จ.

“诸比丘，何为三种劣人？诸比丘，于此，有某一劣人具足速疾，而不具足色相，不具足身材。诸比丘，复次，于此，有某一劣人具足速疾与色相，而不具足身材。诸比丘，复次，于此，有某一劣人具足速疾、色相与身材。”

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุริสขฬุงฺโก ชวสมฺปนฺโน โหติ; น วณฺณสมฺปนฺโน น อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ‘อิทํ ทุกฺข’นฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ…เป… ‘อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ. อิทมสฺส ชวสฺมึ วทามิ. อภิธมฺเม โข ปน อภิวินเย ปญฺหํ ปุฏฺโฐ สํสาเทติ [Pg.292], โน วิสฺสชฺเชติ. อิทมสฺส น วณฺณสฺมึ วทามิ. น โข ปน ลาภี โหติ จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ. อิทมสฺส น อาโรหปริณาหสฺมึ วทามิ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุริสขฬุงฺโก ชวสมฺปนฺโน โหติ; น วณฺณสมฺปนฺโน, น อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน.

诸比丘，劣人如何是具足速度，而不具足色相，不具足身量呢？诸比丘，于此，有比丘如实了知“此是苦”……如实了知“此是导向苦灭之道”。我说此为彼之速度。又，当被问及关于阿毗达摩与胜律的问题时，他便迟疑，无法解答。我说此为彼不具足色相。又，他不能获得衣、食、卧具、病缘医药等资具。我说此为彼不具足身量。诸比丘，如是，劣人具足速度，而不具足色相，不具足身量。

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุริสขฬุงฺโก ชวสมฺปนฺโน จ โหติ วณฺณสมฺปนฺโน จ; น อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ‘อิทํ ทุกฺข’นฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ…เป… ‘อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ. อิทมสฺส ชวสฺมึ วทามิ. อภิธมฺเม โข ปน อภิวินเย ปญฺหํ ปุฏฺโฐ วิสฺสชฺเชติ, โน สํสาเทติ. อิทมสฺส วณฺณสฺมึ วทามิ. น ปน ลาภี โหติ จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ. อิทมสฺส น อาโรหปริณาหสฺมึ วทามิ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุริสขฬุงฺโก ชวสมฺปนฺโน จ โหติ วณฺณสมฺปนฺโน จ; น อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน.

诸比丘，劣人如何是具足速度，亦具足色相，而不具足身量呢？诸比丘，于此，有比丘如实了知“此是苦”……如实了知“此是导向苦灭之道”。我说此为彼之速度。又，当被问及关于阿毗达摩与胜律的问题时，他能解答而不迟疑。我说此为彼之色相。又，他不能获得衣、食、卧具、病缘医药等资具。我说此为彼不具足身量。诸比丘，如是，劣人具足速度，亦具足色相，而不具足身量。

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุริสขฬุงฺโก ชวสมฺปนฺโน จ โหติ วณฺณสมฺปนฺโน จ อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน จ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ‘อิทํ ทุกฺข’นฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ…เป… ‘อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ. อิทมสฺส ชวสฺมึ วทามิ. อภิธมฺเม โข ปน อภิวินเย ปญฺหํ ปุฏฺโฐ วิสฺสชฺเชติ, โน สํสาเทติ. อิทมสฺส วณฺณสฺมึ วทามิ. ลาภี โข ปน โหติ จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ. อิทมสฺส อาโรหปริณาหสฺมึ วทามิ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุริสขฬุงฺโก ชวสมฺปนฺโน จ โหติ วณฺณสมฺปนฺโน จ อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน จ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย ปุริสขฬุงฺกา’’ติ. อฏฺฐมํ.

“诸比丘，骏人(purisakhaḷuṅka)如何具足疾速、具足色相、具足高广？诸比丘，于此，有比丘如实了知‘此是苦’……乃至……‘此是导向苦灭之道’。我说此为他的疾速。复次，于阿毗达摩(abhidhamma)、胜毗奈耶(abhivinaya)中被问及问题时，他能解答，毫不滞碍。我说此为他的色相。复次，他能获得衣服、食物、住所、病缘医药等资具。我说此为他的高广。诸比丘，如此，骏人具足疾速、具足色相、具足高广。诸比丘，此即是三类骏人。”第八。

๙. อสฺสปรสฺสสุตฺตํ

9. 骏马经

๑๔๒. ‘‘ตโย จ, ภิกฺขเว, อสฺสปรสฺเส เทเสสฺสามิ ตโย จ ปุริสปรสฺเส. ตํ สุณาถ, สาธุกํ มนสิ กโรถ; ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ –

142. “诸比丘，我将为你们讲说三类骏马及三类骏人。你们当谛听，善作意，我将宣说。”那些比丘回答世尊：“诚然，世尊。”世尊说此言：

‘‘กตเม [Pg.293] จ, ภิกฺขเว, ตโย อสฺสปรสฺสา? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ อสฺสปรสฺโส ชวสมฺปนฺโน โหติ; น วณฺณสมฺปนฺโน น อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน. อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ อสฺสปรสฺโส ชวสมฺปนฺโน โหติ วณฺณสมฺปนฺโน จ; น อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน. อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ อสฺสปรสฺโส ชวสมฺปนฺโน จ โหติ วณฺณสมฺปนฺโน จ อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน จ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย อสฺสปรสฺสา.

“诸比丘，何为三类骏马？诸比丘，于此，有一类骏马具足疾速，但不具足毛色，不具足体格。复次，诸比丘，有一类骏马具足疾速与毛色，但不具足体格。复次，诸比丘，有一类骏马具足疾速、毛色与体格。诸比丘，此即是三类骏马。”

‘‘กตเม จ, ภิกฺขเว, ตโย ปุริสปรสฺสา? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุริสปรสฺโส ชวสมฺปนฺโน โหติ; น วณฺณสมฺปนฺโน น อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน. อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุริสปรสฺโส ชวสมฺปนฺโน จ โหติ วณฺณสมฺปนฺโน จ; น อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน. อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุริสปรสฺโส ชวสมฺปนฺโน จ โหติ วณฺณสมฺปนฺโน จ อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน จ.

“诸比丘，是哪三类卓越之人(purisaparassa)呢？诸比丘，于此，有一类卓越之人具足迅速，然不具足色相，亦不具足身材。复次，诸比丘，于此有一类卓越之人具足迅速与色相，然不具足身材。复次，诸比丘，于此有一类卓越之人具足迅速、色相与身材。”

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุริสปรสฺโส ชวสมฺปนฺโน โหติ; น วณฺณสมฺปนฺโน, น อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา โอปปาติโก โหติ ตตฺถ ปรินิพฺพายี อนาวตฺติธมฺโม ตสฺมา โลกา. อิทมสฺส ชวสฺมึ วทามิ. อภิธมฺเม โข ปน อภิวินิเย ปญฺหํ ปุฏฺโฐ สํสาเทติ, โน วิสฺสชฺเชติ. อิทมสฺส น วณฺณสฺมึ วทามิ. น โข ปน ลาภี โหติ จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ. อิทมสฺส น อาโรหปริณาหสฺมึ วทามิ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุริสปรสฺโส ชวสมฺปนฺโน โหติ; น วณฺณสมฺปนฺโน, น อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน.

“诸比丘，卓越之人如何具足迅速，然不具足色相，亦不具足身材呢？诸比丘，于此，有比丘因五下分结(orambhāgiyāni saṃyojanāni)已尽断故，成为化生者，于彼处般涅槃，有从彼世界不还之法。我称此为彼之迅速。然而，于阿毗达摩(abhidhamma)、于胜毗奈耶(abhivinaya)中，被问及问题时，他便支吾其词，不能解答。我称此为彼之不具足色相。又，彼不能获得衣服、饮食、卧具与病缘医药资具。我称此为彼之不具足身材。诸比丘，如是，卓越之人具足迅速，然不具足色相，亦不具足身材。”

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุริสปรสฺโส ชวสมฺปนฺโน จ โหติ วณฺณสมฺปนฺโน จ, น อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา โอปปาติโก โหติ ตตฺถ ปรินิพฺพายี อนาวตฺติธมฺโม ตสฺมา โลกา. อิทมสฺส ชวสฺมึ วทามิ. อภิธมฺเม โข ปน อภิวินเย ปญฺหํ ปุฏฺโฐ วิสฺสชฺเชติ, โน สํสาเทติ. อิทมสฺส วณฺณสฺมึ วทามิ. น โข ปน ลาภี โหติ จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ. อิทมสฺส น อาโรหปริณาหสฺมึ วทามิ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุริสปรสฺโส ชวสมฺปนฺโน จ โหติ; วณฺณสมฺปนฺโน จ, น อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน.

“诸比丘，骏人如何具足速度与形色，而不具足身量？诸比丘，于此，有比丘因五下分结的灭尽而为化生者，于彼处般涅槃，是从彼世间不复还者。我称此为他的速度。又，于阿毗达摩、于胜律中，被问及问题时，他能解答，毫不迟滞。我称此为他的形色。但他不能获得衣、食、卧具、病缘医药等资具。我称此为他不具足身量。诸比丘，如此，骏人具足速度与形色，而不具足身量。”

‘‘กถญฺจ[Pg.294], ภิกฺขเว, ปุริสปรสฺโส ชวสมฺปนฺโน จ โหติ วณฺณสมฺปนฺโน จ อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน จ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา โอปปาติโก โหติ ตตฺถ ปรินิพฺพายี อนาวตฺติธมฺโม ตสฺมา โลกา. อิทมสฺส ชวสฺมึ วทามิ. อภิธมฺเม โข ปน อภิวินเย ปญฺหํ ปุฏฺโฐ วิสฺสชฺเชติ, โน สํสาเทติ. อิทมสฺส วณฺณสฺมึ วทามิ. ลาภี โข ปน โหติ จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ. อิทมสฺส อาโรหปริณาหสฺมึ วทามิ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุริสปรสฺโส ชวสมฺปนฺโน จ โหติ วณฺณสมฺปนฺโน จ อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน จ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย ปุริสปรสฺสา’’ติ. นวมํ.

“诸比丘，骏人如何具足速度、形色与身量？诸比丘，于此，有比丘因五下分结的灭尽而为化生者，于彼处般涅槃，是从彼世间不复还者。我称此为他的速度。又，于阿毗达摩、于胜律中，被问及问题时，他能解答，毫不迟滞。我称此为他的形色。而且，他能获得衣、食、卧具、病缘医药等资具。我称此为他的身量。诸比丘，如此，骏人具足速度、形色与身量。诸比丘，此即是三类骏人。”第九。

๑๐. อสฺสาชานียสุตฺตํ

10. 良马经

๑๔๓. ‘‘ตโย จ, ภิกฺขเว, ภทฺเร อสฺสาชานีเย เทเสสฺสามิ ตโย จ ภทฺเร ปุริสาชานีเย. ตํ สุณาถ, สาธุกํ มนสิ กโรถ; ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ –

143. “诸比丘，我将为你们宣说三类良马与三类良人。你们当谛听，善作意，我当说。”“是的，尊者。”那些比丘回答世尊。世尊如是说：

‘‘กตเม จ, ภิกฺขเว, ตโย ภทฺรา อสฺสาชานียา? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ภทฺโร อสฺสาชานีโย …เป… ชวสมฺปนฺโน จ โหติ วณฺณสมฺปนฺโน จ อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน จ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย ภทฺรา อสฺสาชานียา.

“诸比丘，什么是三种优良的骏马呢？诸比丘，在此，有一种优良的骏马……具足速度、具足色相、具足身高与体格。诸比丘，此即三种优良的骏马。”

‘‘กตเม จ ภิกฺขเว, ตโย ภทฺรา ปุริสาชานียา? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ภทฺโร ปุริสาชานีโย…เป… ชวสมฺปนฺโน จ โหติ วณฺณสมฺปนฺโน จ อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน จ.

“诸比丘，什么是三种贤人骏马呢？诸比丘，在此，有一种贤人骏马……具足速度、具足姿容、具足身量。”

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภทฺโร ปุริสาชานีโย…เป… ชวสมฺปนฺโน จ โหติ วณฺณสมฺปนฺโน จ อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน จ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อิทมสฺส ชวสฺมึ วทามิ. อภิธมฺเม โข ปน อภิวินเย ปญฺหํ ปุฏฺโฐ วิสฺสชฺเชติ, โน สํสาเทติ. อิทมสฺส วณฺณสฺมึ วทามิ. ลาภี โข ปน โหติ จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ. อิทมสฺส อาโรหปริณาหสฺมึ วทามิ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภทฺโร ปุริสาชานีโย ชวสมฺปนฺโน จ โหติ วณฺณสมฺปนฺโน [Pg.295] จ อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน จ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย ภทฺรา ปุริสาชานียา’’ติ. ทสมํ.

“诸比丘，贤人骏马如何具足速度、具足姿容、具足身量呢？诸比丘，于此，有比丘因诸漏已尽，即于现法，自证知、作证、具足已，安住于无漏之心解脱、慧解脱。我称此为他的速度。再者，当被问及关于阿毗达摩与胜毗奈耶之问题时，他能解答，毫不迟疑。我称此为他的姿容。再者，他能获得衣、食、卧具、病缘医药资具。我称此为他的身量。诸比丘，贤人骏马如是具足速度、具足姿容、具足身量。诸比丘，此即三种贤人骏马。”第十。

๑๑. ปฐมโมรนิวาปสุตฺตํ

11. 第一孔雀饲养处经

๑๔๔. เอกํ สมยํ ภควา ราชคเห วิหรติ โมรนิวาเป ปริพฺพาชการาเม. ตตฺร โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘ภิกฺขโว’’ติ. ‘‘ภทนฺเต’’ติ เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ –

144. 一时，世尊住在王舍城（Rājagaha）孔雀饲养处（Moranivāpa）的游方者园。在那里，世尊对比丘们说：“诸比丘！”“尊者！”那些比丘回应世尊。世尊如此说道：

‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อจฺจนฺตนิฏฺโฐ โหติ อจฺจนฺตโยคกฺเขมี อจฺจนฺตพฺรหฺมจารี อจฺจนฺตปริโยสาโน เสฏฺโฐ เทวมนุสฺสานํ. กตเมหิ ตีหิ? อเสกฺเขน สีลกฺขนฺเธน, อเสกฺเขน สมาธิกฺขนฺเธน, อเสกฺเขน ปญฺญากฺขนฺเธน. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อจฺจนฺตนิฏฺโฐ โหติ อจฺจนฺตโยคกฺเขมี อจฺจนฺตพฺรหฺมจารี อจฺจนฺตปริโยสาโน เสฏฺโฐ เทวมนุสฺสาน’’นฺติ. เอกาทสมํ.

“诸比丘，具足三法的比丘，已达究竟，已得究竟安稳，已行究竟梵行，已至究竟终点，是天人中最殊胜者。以哪三法？以无学戒蕴、无学定蕴、无学慧蕴。诸比丘，具足此三法的比丘，已达究竟，已得究竟安稳，已行究竟梵行，已至究竟终点，是天人中最殊胜者。”第十一经。

๑๒. ทุติยโมรนิวาปสุตฺตํ

12. 第二孔雀饲养处经

๑๔๕. ‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อจฺจนฺตนิฏฺโฐ โหติ อจฺจนฺตโยคกฺเขมี อจฺจนฺตพฺรหฺมจารี อจฺจนฺตปริโยสาโน เสฏฺโฐ เทวมนุสฺสานํ. กตเมหิ ตีหิ? อิทฺธิปาฏิหาริเยน, อาเทสนาปาฏิหาริเยน, อนุสาสนีปาฏิหาริเยน – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อจฺจนฺตนิฏฺโฐ โหติ อจฺจนฺตโยคกฺเขมี อจฺจนฺตพฺรหฺมจารี อจฺจนฺตปริโยสาโน เสฏฺโฐ เทวมนุสฺสาน’’นฺติ. ทฺวาทสมํ.

145. “诸比丘，具足三法的比丘，已达究竟，已得究竟安稳，已行究竟梵行，已至究竟终点，是天人中最殊胜者。以哪三法？以神通示现、记说示现、教诫示现。诸比丘，具足此三法的比丘，已达究竟，已得究竟安稳，已行究竟梵行，已至究竟终点，是天人中最殊胜者。”第十二经。

๑๓. ตติยโมรนิวาปสุตฺตํ

13. 第三孔雀饲养处经

๑๔๖. ‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อจฺจนฺตนิฏฺโฐ โหติ อจฺจนฺตโยคกฺเขมี อจฺจนฺตพฺรหฺมจารี อจฺจนฺตปริโยสาโน เสฏฺโฐ เทวมนุสฺสานํ. กตเมหิ ตีหิ? สมฺมาทิฏฺฐิยา, สมฺมาญาเณน, สมฺมาวิมุตฺติยา – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อจฺจนฺตนิฏฺโฐ [Pg.296] โหติ อจฺจนฺตโยคกฺเขมี อจฺจนฺตพฺรหฺมจารี อจฺจนฺตปริโยสาโน เสฏฺโฐ เทวมนุสฺสาน’’นฺติ. เตรสมํ.

146. “诸比丘，具足三法的比丘，已达究竟，已得究竟安稳，已行究竟梵行，已至究竟终点，是天人中最殊胜者。以哪三法？以正见、正智、正解脱。诸比丘，具足此三法的比丘，已达究竟，已得究竟安稳，已行究竟梵行，已至究竟终点，是天人中最殊胜者。”第十三经。

โยธาชีววคฺโค จุทฺทสโม.

战士品第十四

ตสฺสุทฺทานํ –

此品摄颂：

โยโธ ปริสมิตฺตญฺจ, อุปฺปาทา เกสกมฺพโล;

สมฺปทา วุทฺธิ ตโย, อสฺสา ตโย โมรนิวาปิโนติ.

战士、会众与朋友，出现与毛发衣；成就、增长、三马，三篇孔雀饲养处。

(๑๕) ๕. มงฺคลวคฺโค

(15) 5. 吉祥品

๑. อกุสลสุตฺตํ

1. 不善经

๑๔๗. ‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย. กตเมหิ ตีหิ? อกุสเลน กายกมฺเมน, อกุสเลน วจีกมฺเมน, อกุสเลน มโนกมฺเมน – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย.

147. “诸比丘，具足三法者，如被携来置于地狱。以何为三？以不善身业、不善语业、不善意业。诸比丘，具足此三法者，如被携来置于地狱。”

‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ สคฺเค. กตเมหิ ตีหิ? กุสเลน กายกมฺเมน, กุสเลน วจีกมฺเมน, กุสเลน มโนกมฺเมน – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ สคฺเค’’ติ. ปฐมํ.

“诸比丘，具足三法者，如被携来置于天界。以何为三？以善身业、善语业、善意业。诸比丘，具足此三法者，如被携来置于天界。”第一经。

๒. สาวชฺชสุตฺตํ

2. 有过失经

๑๔๘. ‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย. กตเมหิ ตีหิ? สาวชฺเชน กายกมฺเมน, สาวชฺเชน วจีกมฺเมน, สาวชฺเชน มโนกมฺเมน – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย.

148. “诸比丘，具足三法者，如被携来置于地狱。以何为三？以有过失身业、有过失语业、有过失意业。诸比丘，具足此三法者，如被携来置于地狱。”

‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ สคฺเค. กตเมหิ ตีหิ? อนวชฺเชน กายกมฺเมน, อนวชฺเชน วจีกมฺเมน, อนวชฺเชน มโนกมฺเมน – อิเมหิ โข…เป… เอวํ สคฺเค’’ติ. ทุติยํ.

“诸比丘，具足三法者，如被携来置于天界。以何为三？以无过失身业、无过失语业、无过失意业。诸比丘，具足此三法者……（中略）……就这样在天界。”第二经。

๓. วิสมสุตฺตํ

3. 不正经

๑๔๙. ‘‘ตีหิ[Pg.297], ภิกฺขเว…เป… วิสเมน กายกมฺเมน, วิสเมน วจีกมฺเมน, วิสเมน มโนกมฺเมน – อิเมหิ โข…เป… เอวํ นิรเย.

149. “诸比丘……（中略）……以不正身业、不正语业、不正意业。诸比丘……（中略）……就这样在地狱中。”

‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ…เป… สเมน กายกมฺเมน, สเมน วจีกมฺเมน, สเมน มโนกมฺเมน – อิเมหิ โข…เป… เอวํ สคฺเค’’ติ. ตติยํ.

“诸比丘，具足三法者……（中略）……以正身业、正语业、正意业。诸比丘……（中略）……就这样在天界。”第三经。

๔. อสุจิสุตฺตํ

4. 不净经

๑๕๐. ‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว…เป… อสุจินา กายกมฺเมน, อสุจินา วจีกมฺเมน, อสุจินา มโนกมฺเมน – อิเมหิ โข…เป… เอวํ นิรเย.

150. “诸比丘……（中略）……以不净身业、不净语业、不净意业。诸比丘……（中略）……就这样在地狱中。”

‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว…เป… สุจินา กายกมฺเมน, สุจินา วจีกมฺเมน, สุจินา มโนกมฺเมน – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ สคฺเค’’ติ. จตุตฺถํ.

“诸比丘，……以清净的身业、清净的语业、清净的意业——诸比丘，具足此三法者，如被带来放置一般，如是置于天界。”第四经。

๕. ปฐมขตสุตฺตํ

5. 第一伤经

๑๕๑. ‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต พาโล อพฺยตฺโต อสปฺปุริโส ขตํ อุปหตํ อตฺตานํ ปริหรติ, สาวชฺโช จ โหติ สานุวชฺโช จ วิญฺญูนํ, พหุญฺจ อปุญฺญํ ปสวติ. กตเมหิ ตีหิ? อกุสเลน กายกมฺเมน, อกุสเลน วจีกมฺเมน, อกุสเลน มโนกมฺเมน – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต พาโล อพฺยตฺโต อสปฺปุริโส ขตํ อุปหตํ อตฺตานํ ปริหรติ, สาวชฺโช จ โหติ สานุวชฺโช จ วิญฺญูนํ, พหุญฺจ อปุญฺญํ ปสวติ.

151. “诸比丘，愚人、不善巧者、非善人，具足三法，则护持着已伤已害的自己，是有过失的，为智者所呵责，且产生许多非福德。以何为三？以不善的身业、不善的语业、不善的意业。诸比丘，愚人、不善巧者、非善人，具足此三法，则护持着已伤已害的自己，是有过失的，为智者所呵责，且产生许多非福德。”

‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ปณฺฑิโต วิยตฺโต สปฺปุริโส อกฺขตํ อนุปหตํ อตฺตานํ ปริหรติ, อนวชฺโช จ โหติ อนนุวชฺโช จ วิญฺญูนํ, พหุญฺจ ปุญฺญํ ปสวติ. กตเมหิ ตีหิ? กุสเลน กายกมฺเมน, กุสเลน วจีกมฺเมน, กุสเลน มโนกมฺเมน…เป…. ปญฺจมํ.

“诸比丘，智者、善巧者、善人，具足三法，则护持着无伤无害的自己，是无过失的，不为智者所呵责，且产生许多福德。以何为三？以善的身业、善的语业、善的意业……（广说如前）……。”第五经。

๖. ทุติยขตสุตฺตํ

6. 第二伤经

๑๕๒. ‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว…เป… สาวชฺเชน กายกมฺเมน, สาวชฺเชน วจีกมฺเมน, สาวชฺเชน มโนกมฺเมน…เป….

152. “诸比丘，……（广说如前）……以有过失的身业、有过失的语业、有过失的意业……（广说如前）……。”

‘‘ตีหิ[Pg.298], ภิกฺขเว…เป… อนวชฺเชน กายกมฺเมน, อนวชฺเชน วจีกมฺเมน, อนวชฺเชน มโนกมฺเมน…เป…. ฉฏฺฐํ.

“诸比丘，……（广说如前）……以无过失的身业、无过失的语业、无过失的意业……（广说如前）……。”第六经。

๗. ตติยขตสุตฺตํ

7. 第三伤经

๑๕๓. ‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว…เป… วิสเมน กายกมฺเมน, วิสเมน วจีกมฺเมน, วิสเมน มโนกมฺเมน…เป….

153. “诸比丘，……（广说如前）……以不正的身业、不正的语业、不正的意业……（广说如前）……。”

‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว…เป… สเมน กายกมฺเมน, สเมน วจีกมฺเมน, สเมน มโนกมฺเมน…เป…. สตฺตมํ.

“诸比丘，……（广说如前）……以平等的身业、平等的语业、平等的意业……（广说如前）……。”第七经。

๘. จตุตฺถขตสุตฺตํ

8. 第四伤经

๑๕๔. ‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว…เป… อสุจินา กายกมฺเมน, อสุจินา วจีกมฺเมน, อสุจินา มโนกมฺเมน…เป….

154. “诸比丘，……（广说如前）……以不清净的身业、不清净的语业、不清净的意业……（广说如前）……。”

‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว…เป… สุจินา กายกมฺเมน, สุจินา วจีกมฺเมน, สุจินา มโนกมฺเมน – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ปณฺฑิโต วิยตฺโต สปฺปุริโส อกฺขตํ อนุปหตํ อตฺตานํ ปริหรติ, อนวชฺโช จ โหติ อนนุวชฺโช จ วิญฺญูนํ, พหุญฺจ ปุญฺญํ ปสวตี’’ติ. อฏฺฐมํ.

“诸比丘……以清净的身业、清净的语业、清净的意业——诸比丘，具足此三法的智者、明达者、善人，护持自己，令其无伤、无害，是无过的，且不为智者所呵责，并产生许多福德。”第八经。

๙. วนฺทนาสุตฺตํ

9. 礼敬经

๑๕๕. ‘‘ติสฺโส อิมา, ภิกฺขเว, วนฺทนา. กตมา ติสฺโส? กาเยน, วาจาย, มนสา – อิมา โข, ภิกฺขเว, ติสฺโส วนฺทนา’’ติ. นวมํ.

155. “诸比丘，有此三种礼敬。是哪三种呢？以身、以语、以意。诸比丘，此即是三种礼敬。”第九经。

๑๐. ปุพฺพณฺหสุตฺตํ

10. 清晨经

๑๕๖. ‘‘เย, ภิกฺขเว, สตฺตา ปุพฺพณฺหสมยํ กาเยน สุจริตํ จรนฺติ, วาจาย สุจริตํ จรนฺติ, มนสา สุจริตํ จรนฺติ, สุปุพฺพณฺโห, ภิกฺขเว, เตสํ สตฺตานํ.

156. “诸比丘，若有众生于清晨时以身行善行，以语行善行，以意行善行，诸比丘，那些众生的清晨是善好的。

‘‘เย, ภิกฺขเว, สตฺตา มชฺฌนฺหิกสมยํ กาเยน สุจริตํ จรนฺติ, วาจาย สุจริตํ จรนฺติ, มนสา สุจริตํ จรนฺติ, สุมชฺฌนฺหิโก, ภิกฺขเว, เตสํ สตฺตานํ.

“诸比丘，若有众生于正午时以身行善行，以语行善行，以意行善行，诸比丘，那些众生的正午是善好的。

‘‘เย[Pg.299], ภิกฺขเว, สตฺตา สายนฺหสมยํ กาเยน สุจริตํ จรนฺติ, วาจาย สุจริตํ จรนฺติ, มนสา สุจริตํ จรนฺติ, สุสายนฺโห, ภิกฺขเว, เตสํ สตฺตาน’’นฺติ.

“诸比丘，若有众生于傍晚时以身行善行，以语行善行，以意行善行，诸比丘，那些众生的傍晚是善好的。”

‘‘สุนกฺขตฺตํ สุมงฺคลํ, สุปฺปภาตํ สุหุฏฺฐิตํ ;

สุขโณ สุมุหุตฺโต จ, สุยิฏฺฐํ พฺรหฺมจาริสุ.

“善星宿、善吉祥，善破晓、善起身；善刹那、善牟呼栗多，于梵行者有善供养。

‘‘ปทกฺขิณํ กายกมฺมํ, วาจากมฺมํ ปทกฺขิณํ;

ปทกฺขิณํ มโนกมฺมํ, ปณีธิ เต ปทกฺขิเณ ;

ปทกฺขิณานิ กตฺวาน, ลภนฺตตฺเถ ปทกฺขิเณ.

“身业吉祥，语业吉祥；意业吉祥，彼愿亦吉祥。行此吉祥行，获得吉祥利。

‘‘เต อตฺถลทฺธา สุขิตา, วิรุฬฺหา พุทฺธสาสเน;

อโรคา สุขิตา โหถ, สห สพฺเพหิ ญาติภี’’ติ. ทสมํ;

“彼等已得义利，于佛陀教法中安乐、增长；愿你们无病、安乐，偕同所有亲眷。”第十经。

มงฺคลวคฺโค ปญฺจโม.

吉祥品第五

ตสฺสุทฺทานํ –

其摄颂曰：

อกุสลญฺจ สาวชฺชํ, วิสมาสุจินา สห;

จตุโร ขตา วนฺทนา, ปุพฺพณฺเหน จ เต ทสาติ.

不善与有过，不正与不净，四种自伤，礼敬与清晨，此为十经。

ตติโย ปณฺณาสโก สมตฺโต.

第三五十经品究竟。

(๑๖) ๖. อเจลกวคฺโค

(16) 6. 无衣者品

๑๕๗-๑๖๓. ‘‘ติสฺโส [Pg.300] อิมา, ภิกฺขเว, ปฏิปทา. กตมา ติสฺโส? อาคาฬฺหา ปฏิปทา, นิชฺฌามา ปฏิปทา, มชฺฌิมา ปฏิปทา. กตมา จ, ภิกฺขเว, อาคาฬฺหา ปฏิปทา? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ เอวํวาที โหติ เอวํทิฏฺฐิ – ‘นตฺถิ กาเมสุ โทโส’ติ. โส กาเมสุ ปาตพฺยตํ อาปชฺชติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, อาคาฬฺหา ปฏิปทา.

157-163. “诸比丘，有此三种行道。是哪三种呢？纵欲之行道、苦行之行道、中行道。诸比丘，何为纵欲之行道？诸比丘，于此，有一类人如是说、如是见：‘于诸欲中无有罪过。’他沉溺于诸欲。诸比丘，此谓纵欲之行道。”

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, นิชฺฌามา ปฏิปทา? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ อเจลโก โหติ มุตฺตาจาโร, หตฺถาปเลขโน, น เอหิภทนฺติโก, น ติฏฺฐภทนฺติโก, นาภิหฏํ น อุทฺทิสฺสกตํ น นิมนฺตนํ สาทิยติ. โส น กุมฺภิมุขา ปฏิคฺคณฺหาติ, น กโฬปิมุขา ปฏิคฺคณฺหาติ น เอฬกมนฺตรํ น ทณฺฑมนฺตรํ น มุสลมนฺตรํ น ทฺวินฺนํ ภุญฺชมานานํ น คพฺภินิยา น ปายมานาย น ปุริสนฺตรคตาย น สงฺกิตฺตีสุ น ยตฺถ สา อุปฏฺฐิโต โหติ น ยตฺถ มกฺขิกา สณฺฑสณฺฑจารินี น มจฺฉํ น มํสํ น สุรํ น เมรยํ, น ถุโสทกํ ปิวติ. โส เอกาคาริโก วา โหติ เอกาโลปิโก, ทฺวาคาริโก วา โหติ ทฺวาโลปิโก… สตฺตาคาริโก วา โหติ สตฺตาโลปิโก; เอกิสฺสาปิ ทตฺติยา ยาเปติ, ทฺวีหิปิ ทตฺตีหิ ยาเปติ… สตฺตหิปิ ทตฺตีหิ ยาเปติ; เอกาหิกมฺปิ อาหารํ อาหาเรติ, ทฺวาหิกมฺปิ อาหารํ อาหาเรติ… สตฺตาหิกมฺปิ อาหารํ อาหาเรติ – อิติ เอวรูปํ อทฺธมาสิกมฺปิ ปริยายภตฺตโภชนานุโยคมนุยุตฺโต วิหรติ.

“诸比丘，何为苦行之行道？诸比丘，于此，有一类人身为裸行者，行无检束，以舌舔手；不受‘来，尊者’之请，不受‘住，尊者’之请；不食特为携来之食，不食特为制作之食，不食邀请之食。彼不从罐口取食，不从锅口取食，不食门槛间、木杖间、杵间之食；不食正在用餐的两人中一人起身所施之食；不食孕妇、哺乳妇女、与男子同住妇女所施之食；不于食物分配处取食，不食有狗侍立处之食，不食苍蝇群集处之食；不食鱼，不食肉，不饮酒，不饮烈酒，不饮酸粥水。彼或于一家乞食，食一口；或于二家乞食，食二口……或于七家乞食，食七口。或以一小份为生，或以二小份为生……或以七小份为生。或隔一日食，或隔二日食……或隔七日食。如是，彼安住于修行此等次第轮食之法，乃至隔半月一食。”

โส สากภกฺโขปิ โหติ, สามากภกฺโขปิ โหติ, นีวารภกฺโขปิ โหติ, ททฺทุลภกฺโขปิ โหติ, หฏภกฺโขปิ โหติ, กณฺหภกฺโขปิ โหติ, อาจามภกฺโขปิ โหติ, ปิญฺญากภกฺโขปิ โหติ, ติณภกฺโขปิ โหติ, โคมยภกฺโขปิ โหติ, วนมูลผลาหาโร ยาเปติ ปวตฺตผลโภชี.

彼或食蔬菜，或食黍米，或食野稻，或食皮革，或食苔藓，或食米糠，或食米汤，或食油粕，或食青草，或食牛粪；以林中根果为食，以自落之果为生。

โส สาณานิปิ ธาเรติ, มสาณานิปิ ธาเรติ, ฉวทุสฺสานิปิ ธาเรติ, ปํสุกูลานิปิ ธาเรติ, ติรีฏานิปิ ธาเรติ, อชินมฺปิ ธาเรติ, อชินกฺขิปมฺปิ ธาเรติ, กุสจีรมฺปิ ธาเรติ, วากจีรมฺปิ ธาเรติ, ผลกจีรมฺปิ ธาเรติ, เกสกมฺพลมฺปิ ธาเรติ, วาฬกมฺพลมฺปิ ธาเรติ, อุลูกปกฺขิกมฺปิ [Pg.301] ธาเรติ, เกสมสฺสุโลจโกปิ โหติ เกสมสฺสุโลจนานุโยคมนุยุตฺโต, อุพฺภฏฺฐโกปิ โหติ อาสนปฏิกฺขิตฺโต, อุกฺกุฏิโกปิ โหติ อุกฺกุฏิกปฺปธานมนุยุตฺโต, กณฺฏกาปสฺสยิโกปิ โหติ กณฺฏกาปสฺสเย เสยฺยํ กปฺเปติ, สายตติยกมฺปิ อุทโกโรหนานุโยคมนุยุตฺโต วิหรติ – อิติ เอวรูปํ อเนกวิหิตํ กายสฺส อาตาปนปริตาปนานุโยคมนุยุตฺโต วิหรติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, นิชฺฌามา ปฏิปทา.

他穿着粗麻布衣，也穿着混麻布衣，也穿着裹尸布，也穿着粪扫衣，也穿着树皮衣，也穿着兽皮，也穿着兽皮补缀衣，也穿着吉祥草衣，也穿着树皮纤维衣，也穿着木片衣，也穿着人发毯，也穿着马毛毯，也穿着猫头鹰羽衣。他拔除须发，致力于拔除须发的修行；他恒常站立，拒绝坐具；他保持蹲踞，致力于蹲踞的修行；他卧于荆棘床；他致力于晚间三次入水的修行——像这样，他安住于致力于种种折磨、烧灼身体的修行。诸比丘，这被称为烧灼的行道。

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, มชฺฌิมา ปฏิปทา? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ กาเย กายานุปสฺสี วิหรติ อาตาปี สมฺปชาโน สติมา วิเนยฺย โลเก อภิชฺฌาโทมนสฺสํ; เวทนาสุ…เป… จิตฺเต…เป… ธมฺเมสุ ธมฺมานุปสฺสี วิหรติ อาตาปี สมฺปชาโน สติมา วิเนยฺย โลเก อภิชฺฌาโทมนสฺสํ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, มชฺฌิมา ปฏิปทา. อิมา โข, ภิกฺขเว, ติสฺโส ปฏิปทา’’ติ.

诸比丘，什么是中道呢？诸比丘，于此，比丘于身随观身而住，热勤，正知，具念，调伏世间的贪与忧；于受……于心……于法随观法而住，热勤，正知，具念，调伏世间的贪与忧。诸比丘，这被称为中道。诸比丘，此即是三种行道。

‘‘ติสฺโส อิมา, ภิกฺขเว, ปฏิปทา. กตมา ติสฺโส? อาคาฬฺหา ปฏิปทา, นิชฺฌามา ปฏิปทา, มชฺฌิมา ปฏิปทา. กตมา จ, ภิกฺขเว, อาคาฬฺหา ปฏิปทา…เป… อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, อาคาฬฺหา ปฏิปทา.

诸比丘，有此三种行道。是哪三种呢？耽溺的行道、烧灼的行道、中道。诸比丘，什么是耽溺的行道呢？……（广说如前）……诸比丘，这被称为耽溺的行道。

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, นิชฺฌามา ปฏิปทา…เป… อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, นิชฺฌามา ปฏิปทา.

诸比丘，什么是烧灼的行道呢？……（广说如前）……诸比丘，这被称为烧灼的行道。

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, มชฺฌิมา ปฏิปทา? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อนุปฺปนฺนานํ ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ อนุปฺปาทาย ฉนฺทํ ชเนติ วายมติ วีริยํ อารภติ จิตฺตํ ปคฺคณฺหาติ ปทหติ; อุปฺปนฺนานํ ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานาย ฉนฺทํ ชเนติ วายมติ วีริยํ อารภติ จิตฺตํ ปคฺคณฺหาติ ปทหติ; อนุปฺปนฺนานํ กุสลานํ ธมฺมานํ อุปฺปาทาย ฉนฺทํ ชเนติ วายมติ วีริยํ อารภติ จิตฺตํ ปคฺคณฺหาติ ปทหติ; อุปฺปนฺนานํ กุสลานํ ธมฺมานํ ฐิติยา อสมฺโมสาย ภิยฺโยภาวาย เวปุลฺลาย ภาวนาย ปาริปูริยา ฉนฺทํ ชเนติ วายมติ วีริยํ อารภติ จิตฺตํ ปคฺคณฺหาติ ปทหติ….

“诸比丘，什么是中道？诸比丘，于此，比丘为令未生之恶不善法不生，生起欲，努力，发起精进，策励其心，精勤；为断已生之恶不善法，生起欲，努力，发起精进，策励其心，精勤；为令未生之善法生起，生起欲，努力，发起精进，策励其心，精勤；为令已生之善法住立、不忘失、增长、广大、修习、圆满，生起欲，努力，发起精进，策励其心，精勤……”

‘‘ฉนฺทสมาธิปธานสงฺขารสมนฺนาคตํ อิทฺธิปาทํ ภาเวติ วีริยสมาธิ…เป… จิตฺตสมาธิ…เป… วีมํสาสมาธิปธานสงฺขารสมนฺนาคตํ อิทฺธิปาทํ ภาเวติ…เป….

“修习具足欲定胜行之神足，修习具足精进定……修习具足心定……修习具足观定胜行之神足……”

‘‘สทฺธินฺทฺริยํ ภาเวติ… วีริยินฺทฺริยํ ภาเวติ… สตินฺทฺริยํ ภาเวติ… สมาธินฺทฺริยํ ภาเวติ… ปญฺญินฺทฺริยํ ภาเวติ….

“修习信根……修习精进根……修习念根……修习定根……修习慧根……”

‘‘สทฺธาพลํ [Pg.302] ภาเวติ… วีริยพลํ ภาเวติ… สติพลํ ภาเวติ… สมาธิพลํ ภาเวติ… ปญฺญาพลํ ภาเวติ….

“修习信力……修习精进力……修习念力……修习定力……修习慧力……”

‘‘สติสมฺโพชฺฌงฺคํ ภาเวติ… ธมฺมวิจยสมฺโพชฺฌงฺคํ ภาเวติ… วีริยสมฺโพชฺฌงฺคํ ภาเวติ… ปีติสมฺโพชฺฌงฺคํ ภาเวติ… ปสฺสทฺธิสมฺโพชฺฌงฺคํ ภาเวติ… สมาธิสมฺโพชฺฌงฺคํ ภาเวติ… อุเปกฺขาสมฺโพชฺฌงฺคํ ภาเวติ….

“修习念觉支……修习择法觉支……修习精进觉支……修习喜觉支……修习轻安觉支……修习定觉支……修习舍觉支……”

‘‘สมฺมาทิฏฺฐึ ภาเวติ… สมฺมาสงฺกปฺปํ ภาเวติ… สมฺมาวาจํ ภาเวติ… สมฺมากมฺมนฺตํ ภาเวติ … สมฺมาอาชีวํ ภาเวติ… สมฺมาวายามํ ภาเวติ… สมฺมาสตึ ภาเวติ… สมฺมาสมาธึ ภาเวติ…. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, มชฺฌิมา ปฏิปทา. อิมา โข, ภิกฺขเว, ติสฺโส ปฏิปทา’’ติ.

“修习正见……修习正思惟……修习正语……修习正业……修习正命……修习正精进……修习正念……修习正定……诸比丘，此被称为中道。诸比丘，此等即是三行道。”

อเจลกวคฺโค ฉฏฺโฐ.

无衣品第六。

ตสฺสุทฺทานํ –

此品摄颂曰：

สติปฏฺฐานํ สมฺมปฺปธานํ, อิทฺธิปาทินฺทฺริเยน จ;

พลํ โพชฺฌงฺโค มคฺโค จ, ปฏิปทาย โยชเยติ.

念处、正勤、神足、根、力、觉支、道，应结合于行道。

(๑๗) ๗. กมฺมปถเปยฺยาลํ

(17) 7. 业道品之略说

๑๖๔-๑๘๓. ‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย. กตเมหิ ตีหิ? อตฺตนา จ ปาณาติปาตี โหติ, ปรญฺจ ปาณาติปาเต สมาทเปติ, ปาณาติปาเต จ สมนุญฺโญ โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย.

164-183. “诸比丘，具足三法者，犹如被带来后放下一般，如此被置于地狱。是哪三法呢？其一，自己杀生；其二，劝导他人杀生；其三，认同杀生。诸比丘，具足此三法者，犹如被带来后放下一般，如此被置于地狱。”

‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ สคฺเค. กตเมหิ ตีหิ? อตฺตนา จ ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ, ปรญฺจ ปาณาติปาตา เวรมณิยา สมาทเปติ, ปาณาติปาตา เวรมณิยา จ สมนุญฺโญ โหติ….

“诸比丘，具足三法者，犹如被带来后放下一般，如此被置于天界。是哪三法呢？其一，自己远离杀生；其二，劝导他人远离杀生；其三，认同远离杀生……”

‘‘อตฺตนา จ อทินฺนาทายี โหติ, ปรญฺจ อทินฺนาทาเน สมาทเปติ, อทินฺนาทาเน จ สมนุญฺโญ โหติ….

“其一，自己不与取；其二，劝导他人不与取；其三，认同不与取……”

‘‘อตฺตนา จ อทินฺนาทานา ปฏิวิรโต โหติ, ปรญฺจ อทินฺนาทานา เวรมณิยา สมาทเปติ, อทินฺนาทานา เวรมณิยา จ สมนุญฺโญ โหติ….

“其一，自己远离不与取；其二，劝导他人远离不与取；其三，认同远离不与取……”

‘‘อตฺตนา [Pg.303] จ กาเมสุมิจฺฉาจารี โหติ, ปรญฺจ กาเมสุมิจฺฉาจาเร สมาทเปติ, กาเมสุมิจฺฉาจาเร จ สมนุญฺโญ โหติ….

“其一，自己行于欲邪行；其二，劝导他人行于欲邪行；其三，认同于欲邪行……”

‘‘อตฺตนา จ กาเมสุมิจฺฉาจารา ปฏิวิรโต โหติ, ปรญฺจ กาเมสุมิจฺฉาจารา เวรมณิยา สมาทเปติ, กาเมสุมิจฺฉาจารา เวรมณิยา จ สมนุญฺโญ โหติ….

“其一，自己远离于欲邪行；其二，劝导他人远离于欲邪行；其三，认同远离于欲邪行……”

‘‘อตฺตนา จ มุสาวาที โหติ, ปรญฺจ มุสาวาเท สมาทเปติ, มุสาวาเท จ สมนุญฺโญ โหติ….

“其一，自己说妄语；其二，劝导他人说妄语；其三，认同说妄语……”

‘‘อตฺตนา จ มุสาวาทา ปฏิวิรโต โหติ, ปรญฺจ มุสาวาทา เวรมณิยา สมาทเปติ, มุสาวาทา เวรมณิยา จ สมนุญฺโญ โหติ….

“其一，自己远离妄语；其二，劝导他人远离妄语；其三，认同远离妄语……”

‘‘อตฺตนา จ ปิสุณวาโจ โหติ, ปรญฺจ ปิสุณาย วาจาย สมาทเปติ, ปิสุณาย วาจาย จ สมนุญฺโญ โหติ….

“其一，自己说离间语；其二，劝导他人说离间语；其三，认同说离间语……”

‘‘อตฺตนา จ ปิสุณาย วาจาย ปฏิวิรโต โหติ, ปรญฺจ ปิสุณาย วาจาย เวรมณิยา สมาทเปติ, ปิสุณาย วาจาย เวรมณิยา จ สมนุญฺโญ โหติ….

自己远离离间语，劝导他人远离离间语，并且赞同远离离间语……

‘‘อตฺตนา จ ผรุสวาโจ โหติ, ปรญฺจ ผรุสาย วาจาย สมาทเปติ, ผรุสาย วาจาย จ สมนุญฺโญ โหติ….

自己说粗恶语，劝导他人说粗恶语，并且赞同粗恶语……

‘‘อตฺตนา จ ผรุสาย วาจาย ปฏิวิรโต โหติ, ปรญฺจ ผรุสาย วาจาย เวรมณิยา สมาทเปติ, ผรุสาย วาจาย เวรมณิยา จ สมนุญฺโญ โหติ….

自己远离粗恶语，劝导他人远离粗恶语，并且赞同远离粗恶语……

‘‘อตฺตนา จ สมฺผปฺปลาปี โหติ, ปรญฺจ สมฺผปฺปลาเป สมาทเปติ, สมฺผปฺปลาเป จ สมนุญฺโญ โหติ….

自己说绮语，劝导他人说绮语，并且赞同绮语……

‘‘อตฺตนา จ สมฺผปฺปลาปา ปฏิวิรโต โหติ, ปรญฺจ สมฺผปฺปลาปา เวรมณิยา สมาทเปติ, สมฺผปฺปลาปา เวรมณิยา จ สมนุญฺโญ โหติ….

自己远离绮语，劝导他人远离绮语，并且赞同远离绮语……

‘‘อตฺตนา จ อภิชฺฌาลุ โหติ, ปรญฺจ อภิชฺฌาย สมาทเปติ, อภิชฺฌาย จ สมนุญฺโญ โหติ….

自己有贪欲，劝导他人有贪欲，并且赞同贪欲……

‘‘อตฺตนา จ อนภิชฺฌาลุ โหติ, ปรญฺจ อนภิชฺฌาย สมาทเปติ, อนภิชฺฌาย จ สมนุญฺโญ โหติ….

自己无贪欲，劝导他人无贪欲，并且赞同无贪欲……

‘‘อตฺตนา [Pg.304] จ พฺยาปนฺนจิตฺโต โหติ, ปรญฺจ พฺยาปาเท สมาทเปติ, พฺยาปาเท จ สมนุญฺโญ โหติ….

自己有嗔恚心，劝导他人有嗔恚，并且赞同嗔恚……

‘‘อตฺตนา จ อพฺยาปนฺนจิตฺโต โหติ, ปรญฺจ อพฺยาปาเท สมาทเปติ, อพฺยาปาเท จ สมนุญฺโญ โหติ….

自己无嗔恚心，劝导他人无嗔恚，并且赞同无嗔恚……

‘‘อตฺตนา จ มิจฺฉาทิฏฺฐิโก โหติ, ปรญฺจ มิจฺฉาทิฏฺฐิยา สมาทเปติ, มิจฺฉาทิฏฺฐิยา จ สมนุญฺโญ โหติ ….

自己有邪见，劝导他人有邪见，并且赞同邪见……

‘‘อตฺตนา จ สมฺมาทิฏฺฐิโก โหติ, ปรญฺจ สมฺมาทิฏฺฐิยา สมาทเปติ, สมฺมาทิฏฺฐิยา จ สมนุญฺโญ โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ สคฺเค’’ติ.

自己有正见，劝导他人有正见，并且赞同正见。诸比丘，具足此三法者，犹如被携来而放置，如是安置于天界。

กมฺมปถเปยฺยาลํ นิฏฺฐิตํ.

业道广说终。

ตสฺสุทฺทานํ –

此中摄颂：

ปาณํ อทินฺนมิจฺฉา จ, มุสาวาที จ ปิสุณา;

ผรุสา สมฺผปฺปลาโป จ, อภิชฺฌา พฺยาปาททิฏฺฐิ จ;

กมฺมปเถสุ เปยฺยาลํ, ติกเกน นิโยชเยติ.

杀生、不与取与邪淫，妄语、离间语、粗恶语，绮语、贪欲、嗔恚与邪见。于诸业道之广说，当以三法组结合。

(๑๘) ๘. ราคเปยฺยาลํ

(18) 8. 贪广说

๑๘๔. ‘‘ราคสฺส, ภิกฺขเว, อภิญฺญาย ตโย ธมฺมา ภาเวตพฺพา. กตเม ตโย? สุญฺญโต สมาธิ, อนิมิตฺโต สมาธิ, อปฺปณิหิโต สมาธิ – ราคสฺส, ภิกฺขเว, อภิญฺญาย อิเม ตโย ธมฺมา ภาเวตพฺพา. ( )

184. “诸比丘，为证知贪，应修习三法。是哪三法？空定、无相定、无愿定。诸比丘，为证知贪，应修习此三法。”

‘‘ราคสฺส[Pg.305], ภิกฺขเว, ปริญฺญาย…เป… ปริกฺขยาย… ปหานาย… ขยาย… วยาย… วิราคาย… นิโรธาย… จาคาย… ปฏินิสฺสคฺคาย อิเม ตโย ธมฺมา ภาเวตพฺพา.

“诸比丘，为遍知贪……为灭尽……为断除……为尽……为灭……为离贪……为寂灭……为舍……为弃，应修习此三法。”

‘‘โทสสฺส… โมหสฺส… โกธสฺส… อุปนาหสฺส… มกฺขสฺส… ปลาสสฺส… อิสฺสาย… มจฺฉริยสฺส… มายาย… สาเฐยฺยสฺส… ถมฺภสฺส… สารมฺภสฺส… มานสฺส… อติมานสฺส… มทสฺส… ปมาทสฺส อภิญฺญาย… ปริญฺญาย… ปริกฺขยาย… ปหานาย… ขยาย… วยาย… วิราคาย… นิโรธาย… จาคาย… ปฏินิสฺสคฺคาย อิเม ตโย ธมฺมา ภาเวตพฺพา’’ติ.

“为证知瞋……痴……忿……恨……覆……恼……嫉……悭……诳……谄……顽固……竞争……慢……过慢……骄……放逸；为遍知……为灭尽……为断除……为尽……为灭……为离贪……为寂灭……为舍……为弃，应修习此三法。”

(อิทมโวจ ภควา. อตฺตมนา เต ภิกฺขู ภควโต ภาสิตํ อภินนฺทุนฺติ.)

（世尊说了这番话。那些比丘心怀喜悦，欢喜世尊所说。）

ราคเปยฺยาลํ นิฏฺฐิตํ.

贪之广说终。

ตสฺสุทฺทานํ –

此为摄颂：

ราคํ โทสญฺจ โมหญฺจ, โกธูปนาหปญฺจมํ;

มกฺขปฬาสอิสฺสา จ, มจฺฉริมายาสาเฐยฺยา.

贪、瞋与痴，忿、恨为第五；覆、恼与嫉，悭、诳、谄。

ถมฺภสารมฺภมานญฺจ, อติมานมทสฺส จ;

ปมาทา สตฺตรส วุตฺตา, ราคเปยฺยาลนิสฺสิตา.

顽固、竞争与慢，过慢以及骄；放逸，此十七法，依贪之广说而说。

เอเต โอปมฺมยุตฺเตน, อาปาเทน อภิญฺญาย;

ปริญฺญาย ปริกฺขยา, ปหานกฺขยพฺพเยน;

วิราคนิโรธจาคํ, ปฏินิสฺสคฺเค อิเม ทส.

此等以譬喻相应、以理路，证知、遍知、灭尽、断除、尽、灭、离贪、寂灭、舍、弃，此为十法。

สุญฺญโต อนิมิตฺโต จ, อปฺปณิหิโต จ ตโย;

สมาธิมูลกา เปยฺยาเลสุปิ ววตฺถิตา จาติ.

空、无相与无愿，此三者；以定为根本，于诸广说中亦被确立。

ติกนิปาตปาฬิ นิฏฺฐิตา.

三集之巴利终。