| বাংলা | |||
| পালি | অট্ঠকথা | টীকা | অন্ন |
| 1101 পারাজিক পালি 1102 পাচিত্তিয় পালি 1103 মহাবগ্গ পালি (বিনয়) 1104 চূলবগ্গ পালি 1105 পরিবার পালি | 1201 পারাজিককণ্ড অট্ঠকথা-১ 1202 পারাজিককণ্ড অট্ঠকথা-২ 1203 পাচিত্তিয় অট্ঠকথা 1204 মহাবগ্গ অট্ঠকথা (বিনয়) 1205 চূলবগ্গ অট্ঠকথা 1206 পরিবার অট্ঠকথা | 1301 সারত্থদীপনী টীকা-১ 1302 সারত্থদীপনী টীকা-২ 1303 সারত্থদীপনী টীকা-৩ | 1401 দ্বেমাতিকাপালি 1402 বিনয়সংগহ অট্ঠকথা 1403 বজিরবুদ্ধি টীকা 1404 বিমতিবিনোদনী টীকা-১ 1405 বিমতিবিনোদনী টীকা-২ 1406 বিনয়ালংকার টীকা-১ 1407 বিনয়ালংকার টীকা-২ 1408 কঙ্খাবিতরণীপুরাণ টীকা 1409 বিনয়বিনিচ্ছয়-উত্তরবিনিচ্ছয় 1410 বিনয়বিনিচ্ছয় টীকা-১ 1411 বিনয়বিনিচ্ছয় টীকা-২ 1412 পাচিত্যাদিযোজনাপালি 1413 খুদ্ধসিক্খা-মূলসিক্খা 8401 বিসুদ্ধিমগ্গ-১ 8402 বিসুদ্ধিমগ্গ-২ 8403 বিসুদ্ধিমগ্গ-মহাটীকা-১ 8404 বিসুদ্ধিমগ্গ-মহাটীকা-২ 8405 বিসুদ্ধিমগ্গ নিদানকথা 8406 দীঘনিকায় (পু-বি) 8407 মজ্ঝিমনিকায় (পু-বি) 8408 সংযুত্তনিকায় (পু-বি) 8409 অঙ্গুত্তরনিকায় (পু-বি) 8410 বিনয়পিটক (পু-বি) 8411 অভিধম্মপিটক (পু-বি) 8412 অট্ঠকথা (পু-বি) 8413 নিরুত্তিদীপনী 8414 পরমত্থদীপনী সংগহমহাটীকাপাঠ 8415 অনুদীপনীপাঠ 8416 পট্ঠানুদ্দেস দীপনীপাঠ 8417 নমক্কারটীকা 8418 মহাপণামপাঠ 8419 লক্খণাতো বুদ্ধথোমনাগাথা 8420 সুতবন্দনা 8421 কমলাঞ্জলি 8422 জিনালংকার 8423 পজ্জমধু 8424 বুদ্ধগুণগাথাবলী 8425 চূলগন্থবংস 8426 মহাবংস 8427 সাসনবংস 8428 কচ্চায়নব্যাকরণং 8429 মোগ্গল্লানব্যাকরণং 8430 সদ্দনীতিপ্পকরণং (পদমালা) 8431 সদ্দনীতিপ্পকরণং (ধাতুমালা) 8432 পদরূপসিদ্ধি 8433 মোগ্গল্লানপঞ্চিকা 8434 পযোগসিদ্ধিপাঠ 8435 বুত্তোদয়পাঠ 8436 অভিধানপ্পদীপিকাপাঠ 8437 অভিধানপ্পদীপিকাটীকা 8438 সুবোধালংকারপাঠ 8439 সুবোধালংকারটীকা 8440 বালাবতার গণ্ঠিপদত্থবিনিচ্ছয়সার 8441 লোকনীতি 8442 সুত্তন্তনীতি 8443 সূরস্সতীনীতি 8444 মহারহনীতি 8445 ধম্মনীতি 8446 কবিদপ্পণনীতি 8447 নীতিমঞ্জরী 8448 নরদক্খদীপনী 8449 চতুরারক্খদীপনী 8450 চাণক্যনীতি 8451 রসবাহিনী 8452 সীমাবিসোধনীপাঠ 8453 বেস্সন্তরগীতি 8454 মোগ্গল্লান বুত্তিবিবরণপঞ্চিকা 8455 থূপবংস 8456 দাঠাবংস 8457 ধাতুপাঠবিলাসিনিয়া 8458 ধাতুবংস 8459 হত্থবনগল্লবিহারবংস 8460 জিনচরিতয় 8461 জিনবংসদীপং 8462 তেলকটাহগাথা 8463 মিলিদটীকা 8464 পদমঞ্জরী 8465 পদসাধনং 8466 সদ্দবিন্দুপকরণং 8467 কচ্চায়নধাতুমঞ্জুসা 8468 সামন্তকূটবণ্ণনা |
| 2101 সীলক্খন্ধবগ্গ পালি 2102 মহাবগ্গ পালি (দীঘ) 2103 পাথিকবগ্গ পালি | 2201 সীলক্খন্ধবগ্গ অট্ঠকথা 2202 মহাবগ্গ অট্ঠকথা (দীঘ) 2203 পাথিকবগ্গ অট্ঠকথা | 2301 সীলক্খন্ধবগ্গ টীকা 2302 মহাবগ্গ টীকা (দীঘ) 2303 পাথিকবগ্গ টীকা 2304 সীলক্খন্ধবগ্গ-অভিনবটীকা-১ 2305 সীলক্খন্ধবগ্গ-অভিনবটীকা-২ | |
| 3101 মূলপণ্ণাস পালি 3102 মজ্ঝিমপণ্ণাস পালি 3103 উপরিপণ্ণাস পালি | 3201 মূলপণ্ণাস অট্ঠকথা-১ 3202 মূলপণ্ণাস অট্ঠকথা-২ 3203 মজ্ঝিমপণ্ণাস অট্ঠকথা 3204 উপরিপণ্ণাস অট্ঠকথা | 3301 মূলপণ্ণাস টীকা 3302 মজ্ঝিমপণ্ণাস টীকা 3303 উপরিপণ্ণাস টীকা | |
| 4101 সগাথাবগ্গ পালি 4102 নিদানবগ্গ পালি 4103 খন্ধবগ্গ পালি 4104 সলায়তনবগ্গ পালি 4105 মহাবগ্গ পালি (সংযুত্ত) | 4201 সগাথাবগ্গ অট্ঠকথা 4202 নিদানবগ্গ অট্ঠকথা 4203 খন্ধবগ্গ অট্ঠকথা 4204 সলায়তনবগ্গ অট্ঠকথা 4205 মহাবগ্গ অট্ঠকথা (সংযুত্ত) | 4301 সগাথাবগ্গ টীকা 4302 নিদানবগ্গ টীকা 4303 খন্ধবগ্গ টীকা 4304 সলায়তনবগ্গ টীকা 4305 মহাবগ্গ টীকা (সংযুত্ত) | |
| 5101 এককনিপাত পালি 5102 দুকনিপাত পালি 5103 তিকনিপাত পালি 5104 চতুক্কনিপাত পালি 5105 পঞ্চকনিপাত পালি 5106 ছক্কনিপাত পালি 5107 সত্তকনিপাত পালি 5108 অট্ঠকাদিনিপাত পালি 5109 নবকনিপাত পালি 5110 দশকনিপাত পালি 5111 একাদশকনিপাত পালি | 5201 এককনিপাত অট্ঠকথা 5202 দুক-তিক-চতুক্কনিপাত অট্ঠকথা 5203 পঞ্চক-ছক্ক-সত্তকনিপাত অট্ঠকথা 5204 অট্ঠকাদিনিপাত অট্ঠকথা | 5301 এককনিপাত টীকা 5302 দুক-তিক-চতুক্কনিপাত টীকা 5303 পঞ্চক-ছক্ক-সত্তকনিপাত টীকা 5304 অট্ঠকাদিনিপাত টীকা | |
| 6101 খুদ্ধকপাঠ পালি 6102 ধম্মপদ পালি 6103 উদান পালি 6104 ইতিবুত্তক পালি 6105 সুত্তনিপাত পালি 6106 বিমানবত্থু পালি 6107 পেতবত্থু পালি 6108 থেরগাথা পালি 6109 থেরীগাথা পালি 6110 অপদান পালি-১ 6111 অপদান পালি-২ 6112 বুদ্ধবংস পালি 6113 চরিয়াপিটক পালি 6114 জাতক পালি-১ 6115 জাতক পালি-২ 6116 মহানিদ্দেস পালি 6117 চূলনিদ্দেস পালি 6118 পটিসম্ভিদামগ্গ পালি 6119 নেত্তিপ্পকরণ পালি 6120 মিলিন্দপঞ্হ পালি 6121 পেটকোপদেস পালি | 6201 খুদ্ধকপাঠ অট্ঠকথা 6202 ধম্মপদ অট্ঠকথা-১ 6203 ধম্মপদ অট্ঠকথা-২ 6204 উদান অট্ঠকথা 6205 ইতিবুত্তক অট্ঠকথা 6206 সুত্তনিপাত অট্ঠকথা-১ 6207 সুত্তনিপাত অট্ঠকথা-২ 6208 বিমানবত্থু অট্ঠকথা 6209 পেতবত্থু অট্ঠকথা 6210 থেরগাথা অট্ঠকথা-১ 6211 থেরগাথা অট্ঠকথা-২ 6212 থেরীগাথা অট্ঠকথা 6213 অপদান অট্ঠকথা-১ 6214 অপদান অট্ঠকথা-২ 6215 বুদ্ধবংস অট্ঠকথা 6216 চরিয়াপিটক অট্ঠকথা 6217 জাতক অট্ঠকথা-১ 6218 জাতক অট্ঠকথা-২ 6219 জাতক অট্ঠকথা-৩ 6220 জাতক অট্ঠকথা-৪ 6221 জাতক অট্ঠকথা-৫ 6222 জাতক অট্ঠকথা-৬ 6223 জাতক অট্ঠকথা-৭ 6224 মহানিদ্দেস অট্ঠকথা 6225 চূলনিদ্দেস অট্ঠকথা 6226 পটিসম্ভিদামগ্গ অট্ঠকথা-১ 6227 পটিসম্ভিদামগ্গ অট্ঠকথা-২ 6228 নেত্তিপ্পকরণ অট্ঠকথা | 6301 নেত্তিপ্পকরণ টীকা 6302 নেত্তিবিভাবিনী | |
| 7101 ধম্মসংগণী পালি 7102 বিভঙ্গ পালি 7103 ধাতুকথা পালি 7104 পুগ্গলপঞ্ঞাত্তি পালি 7105 কথাবত্থু পালি 7106 যমক পালি-১ 7107 যমক পালি-২ 7108 যমক পালি-৩ 7109 পট্ঠান পালি-১ 7110 পট্ঠান পালি-২ 7111 পট্ঠান পালি-৩ 7112 পট্ঠান পালি-৪ 7113 পট্ঠান পালি-৫ | 7201 ধম্মসংগণি অট্ঠকথা 7202 সম্মোহবিনোদনী অট্ঠকথা 7203 পঞ্চপকরণ অট্ঠকথা | 7301 ধম্মসংগণী-মূলটীকা 7302 বিভঙ্গ-মূলটীকা 7303 পঞ্চপকরণ-মূলটীকা 7304 ধম্মসংগণী-অনুটীকা 7305 পঞ্চপকরণ-অনুটীকা 7306 অভিধম্মাবতারো-নামরূপপরিচ্ছেদো 7307 অভিধম্মত্থসংগহো 7308 অভিধম্মাবতার-পুরাণটীকা 7309 অভিধম্মমাতিকাপালি | |
| 中文 | |||
| 巴利 | 義註 | 複註 | 藏外典籍 |
| 1101 巴拉基咖（波羅夷） 1102 巴吉帝亞（波逸提） 1103 大品（律藏） 1104 小品 1105 附隨 | 1201 巴拉基咖（波羅夷）義註-1 1202 巴拉基咖（波羅夷）義註-2 1203 巴吉帝亞（波逸提）義註 1204 大品義註（律藏） 1205 小品義註 1206 附隨義註 | 1301 心義燈-1 1302 心義燈-2 1303 心義燈-3 | 1401 疑惑度脫 1402 律攝註釋 1403 金剛智疏 1404 疑難解除疏-1 1405 疑難解除疏-2 1406 律莊嚴疏-1 1407 律莊嚴疏-2 1408 古老解惑疏 1409 律抉擇-上抉擇 1410 律抉擇疏-1 1411 律抉擇疏-2 1412 巴吉帝亞等啟請經 1413 小戒學-根本戒學 8401 清淨道論-1 8402 清淨道論-2 8403 清淨道大複註-1 8404 清淨道大複註-2 8405 清淨道論導論 8406 長部問答 8407 中部問答 8408 相應部問答 8409 增支部問答 8410 律藏問答 8411 論藏問答 8412 義注問答 8413 語言學詮釋手冊 8414 勝義顯揚 8415 隨燈論誦 8416 發趣論燈論 8417 禮敬文 8418 大禮敬文 8419 依相讚佛偈 8420 經讚 8421 蓮花供 8422 勝者莊嚴 8423 語蜜 8424 佛德偈集 8425 小史 8427 佛教史 8426 大史 8429 目犍連文法 8428 迦旃延文法 8430 文法寶鑑（詞幹篇） 8431 文法寶鑑（詞根篇） 8432 詞形成論 8433 目犍連五章 8434 應用成就讀本 8435 音韻論讀本 8436 阿毗曇燈讀本 8437 阿毗曇燈疏 8438 妙莊嚴論讀本 8439 妙莊嚴論疏 8440 初學入門義抉擇精要 8446 詩王智論 8447 智論花鬘 8445 法智論 8444 大羅漢智論 8441 世間智論 8442 經典智論 8443 勇士百智論 8450 考底利耶智論 8448 人眼燈 8449 四護衛燈 8451 妙味之流 8452 界清淨 8453 韋桑達拉頌 8454 目犍連語釋五章 8455 塔史 8456 佛牙史 8457 詞根讀本注釋 8458 舍利史 8459 象頭山寺史 8460 勝者行傳 8461 勝者宗燈 8462 油鍋偈 8463 彌蘭王問疏 8464 詞花鬘 8465 詞成就論 8466 正理滴論 8467 迦旃延詞根注 8468 邊境山注釋 |
| 2101 戒蘊品 2102 大品（長部） 2103 波梨品 | 2201 戒蘊品註義註 2202 大品義註（長部） 2203 波梨品義註 | 2301 戒蘊品疏 2302 大品複註（長部） 2303 波梨品複註 2304 戒蘊品新複註-1 2305 戒蘊品新複註-2 | |
| 3101 根本五十經 3102 中五十經 3103 後五十經 | 3201 根本五十義註-1 3202 根本五十義註-2 3203 中五十義註 3204 後五十義註 | 3301 根本五十經複註 3302 中五十經複註 3303 後五十經複註 | |
| 4101 有偈品 4102 因緣品 4103 蘊品 4104 六處品 4105 大品（相應部） | 4201 有偈品義注 4202 因緣品義注 4203 蘊品義注 4204 六處品義注 4205 大品義注（相應部） | 4301 有偈品複註 4302 因緣品註 4303 蘊品複註 4304 六處品複註 4305 大品複註（相應部） | |
| 5101 一集經 5102 二集經 5103 三集經 5104 四集經 5105 五集經 5106 六集經 5107 七集經 5108 八集等經 5109 九集經 5110 十集經 5111 十一集經 | 5201 一集義註 5202 二、三、四集義註 5203 五、六、七集義註 5204 八、九、十、十一集義註 | 5301 一集複註 5302 二、三、四集複註 5303 五、六、七集複註 5304 八集等複註 | |
| 6101 小誦 6102 法句經 6103 自說 6104 如是語 6105 經集 6106 天宮事 6107 餓鬼事 6108 長老偈 6109 長老尼偈 6110 譬喻-1 6111 譬喻-2 6112 諸佛史 6113 所行藏 6114 本生-1 6115 本生-2 6116 大義釋 6117 小義釋 6118 無礙解道 6119 導論 6120 彌蘭王問 6121 藏釋 | 6201 小誦義注 6202 法句義注-1 6203 法句義注-2 6204 自說義注 6205 如是語義註 6206 經集義注-1 6207 經集義注-2 6208 天宮事義注 6209 餓鬼事義注 6210 長老偈義注-1 6211 長老偈義注-2 6212 長老尼義注 6213 譬喻義注-1 6214 譬喻義注-2 6215 諸佛史義注 6216 所行藏義注 6217 本生義注-1 6218 本生義注-2 6219 本生義注-3 6220 本生義注-4 6221 本生義注-5 6222 本生義注-6 6223 本生義注-7 6224 大義釋義注 6225 小義釋義注 6226 無礙解道義注-1 6227 無礙解道義注-2 6228 導論義注 | 6301 導論複註 6302 導論明解 | |
| 7101 法集論 7102 分別論 7103 界論 7104 人施設論 7105 論事 7106 雙論-1 7107 雙論-2 7108 雙論-3 7109 發趣論-1 7110 發趣論-2 7111 發趣論-3 7112 發趣論-4 7113 發趣論-5 | 7201 法集論義註 7202 分別論義註（迷惑冰消） 7203 五部論義註 | 7301 法集論根本複註 7302 分別論根本複註 7303 五論根本複註 7304 法集論複註 7305 五論複註 7306 阿毘達摩入門 7307 攝阿毘達磨義論 7308 阿毘達摩入門古複註 7309 阿毘達摩論母 | |
| English | |||
| Pali Canon | Commentaries | Sub-commentaries | Other |
| 1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi | 1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā | 1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3 | 1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā |
| 2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi | 2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā | 2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2 | |
| 3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi | 3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā | 3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā | |
| 4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta) | 4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta) | 4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta) | |
| 5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi | 5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā | 5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā | |
| 6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi | 6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā | 6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī | |
| 7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5 | 7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā | 7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi | |
| Français | |||
| Canon Pali | Commentaires | Sous-commentaires | Autres |
| 1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi | 1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā | 1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3 | 1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā |
| 2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi | 2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā | 2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2 | |
| 3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi | 3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā | 3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā | |
| 4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta) | 4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta) | 4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta) | |
| 5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi | 5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā | 5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā | |
| 6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi | 6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā | 6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī | |
| 7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5 | 7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā | 7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi | |
| Deutsch | |||
| Pali-Kanon | Kommentare | Subkommentare | Sonstige |
| 1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi | 1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā | 1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3 | 1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā |
| 2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi | 2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā | 2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2 | |
| 3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi | 3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā | 3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā | |
| 4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta) | 4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta) | 4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta) | |
| 5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi | 5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā | 5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā | |
| 6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi | 6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā | 6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī | |
| 7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5 | 7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā | 7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi | |
| हिंदी | |||
| पाली कैनन | कमेंट्री | उप-टिप्पणियाँ | अन्य |
| 1101 पाराजिक पाळि 1102 पाचित्तिय पाळि 1103 महावग्ग पाळि (विनय) 1104 चूळवग्ग पाळि 1105 परिवार पाळि | 1201 पाराजिककण्ड अट्ठकथा-1 1202 पाराजिककण्ड अट्ठकथा-2 1203 पाचित्तिय अट्ठकथा 1204 महावग्ग अट्ठकथा (विनय) 1205 चूळवग्ग अट्ठकथा 1206 परिवार अट्ठकथा | 1301 सारत्थदीपनी टीका-1 1302 सारत्थदीपनी टीका-2 1303 सारत्थदीपनी टीका-3 | 1401 द्वेमातिकापाळि 1402 विनयसंगह अट्ठकथा 1403 वजिरबुद्धि टीका 1404 विमतिविनोदनी टीका-1 1405 विमतिविनोदनी टीका-2 1406 विनयालंकार टीका-1 1407 विनयालंकार टीका-2 1408 कंखावितरणीपुराण टीका 1409 विनयविनिच्छय-उत्तरविनिच्छय 1410 विनयविनिच्छय टीका-1 1411 विनयविनिच्छय टीका-2 1412 पाचित्यादियोजनापाळि 1413 खुद्दसिक्खा-मूलसिक्खा 8401 विसुद्धिमग्ग-1 8402 विसुद्धिमग्ग-2 8403 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-1 8404 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-2 8405 विसुद्धिमग्ग निदानकथा 8406 दीघनिकाय (पु-वि) 8407 मज्झिमनिकाय (पु-वि) 8408 संयुत्तनिकाय (पु-वि) 8409 अङ्गुत्तरनिकाय (पु-वि) 8410 विनयपिटक (पु-वि) 8411 अभिधम्मपिटक (पु-वि) 8412 अट्ठकथा (पु-वि) 8413 निरुत्तिदीपनी 8414 परमत्थदीपनी सङ्गहमहाटीकापाठ 8415 अनुदीपनीपाठ 8416 पट्ठानुद्देस दीपनीपाठ 8417 नमक्कारटीका 8418 महापणामपाठ 8419 लक्खणातो बुद्धथोमनागाथा 8420 सुतवन्दना 8421 कमलाञ्जलि 8422 जिनालंकार 8423 पज्जमधु 8424 बुद्धगुणगाथावली 8425 चूळगन्थवंस 8427 सासनवंस 8426 महावंस 8429 मोग्गल्लानब्याकरणं 8428 कच्चायनब्याकरणं 8430 सद्दनीतिप्पकरणं (पदमाला) 8431 सद्दनीतिप्पकरणं (धातुमाला) 8432 पदरूपसिद्धि 8433 मोग्गल्लानपञ्चिका 8434 पयोगसिद्धिपाठ 8435 वुत्तोदयपाठ 8436 अभिधानप्पदीपिकापाठ 8437 अभिधानप्पदीपिकाटीका 8438 सुबोधालंकारपाठ 8439 सुबोधालंकारटीका 8440 बालावतार गण्ठिपदत्थविनिच्छयसार 8446 कविदप्पणनीति 8447 नीतिमञ्जरी 8445 धम्मनीति 8444 महारहनीति 8441 लोकनीति 8442 सुत्तन्तनीति 8443 सूरस्सतीनीति 8450 चाणक्यनीति 8448 नरदक्खदीपनी 8449 चतुरारक्खदीपनी 8451 रसवाहिनी 8452 सीमविसोधनीपाठ 8453 वेस्सन्तरगीति 8454 मोग्गल्लान वुत्तिविवरणपञ्चिका 8455 थूपवंस 8456 दाठावंस 8457 धातुपाठविलासिनिया 8458 धातुवंस 8459 हत्थवनगल्लविहारवंस 8460 जिनचरितय 8461 जिनवंसदीपं 8462 तेलकटाहगाथा 8463 मिलिदटीका 8464 पदमञ्जरी 8465 पदसाधनं 8466 सद्दबिन्दुपकरणं 8467 कच्चायनधातुमञ्जुसा 8468 सामन्तकूटवण्णना |
| 2101 सीलक्खन्धवग्ग पाळि 2102 महावग्ग पाळि (दीघ) 2103 पाथिकवग्ग पाळि | 2201 सीलक्खन्धवग्ग अट्ठकथा 2202 महावग्ग अट्ठकथा (दीघ) 2203 पाथिकवग्ग अट्ठकथा | 2301 सीलक्खन्धवग्ग टीका 2302 महावग्ग टीका (दीघ) 2303 पाथिकवग्ग टीका 2304 सीलक्खन्धवग्ग-अभिनवटीका-1 2305 सीलक्खन्धवग्ग-अभिनवटीका-2 | |
| 3101 मूलपण्णास पाळि 3102 मज्झिमपण्णास पाळि 3103 उपरिपण्णास पाळि | 3201 मूलपण्णास अट्ठकथा-1 3202 मूलपण्णास अट्ठकथा-2 3203 मज्झिमपण्णास अट्ठकथा 3204 उपरिपण्णास अट्ठकथा | 3301 मूलपण्णास टीका 3302 मज्झिमपण्णास टीका 3303 उपरिपण्णास टीका | |
| 4101 सगाथावग्ग पाळि 4102 निदानवग्ग पाळि 4103 खन्धवग्ग पाळि 4104 सळायतनवग्ग पाळि 4105 महावग्ग पाळि (संयुत्त) | 4201 सगाथावग्ग अट्ठकथा 4202 निदानवग्ग अट्ठकथा 4203 खन्धवग्ग अट्ठकथा 4204 सळायतनवग्ग अट्ठकथा 4205 महावग्ग अट्ठकथा (संयुत्त) | 4301 सगाथावग्ग टीका 4302 निदानवग्ग टीका 4303 खन्धवग्ग टीका 4304 सळायतनवग्ग टीका 4305 महावग्ग टीका (संयुत्त) | |
| 5101 एककनिपात पाळि 5102 दुकनिपात पाळि 5103 तिकनिपात पाळि 5104 चतुक्कनिपात पाळि 5105 पञ्चकनिपात पाळि 5106 छक्कनिपात पाळि 5107 सत्तकनिपात पाळि 5108 अट्ठकादिनिपात पाळि 5109 नवकनिपात पाळि 5110 दसकनिपात पाळि 5111 एकादसकनिपात पाळि | 5201 एककनिपात अट्ठकथा 5202 दुक-तिक-चतुक्कनिपात अट्ठकथा 5203 पञ्चक-छक्क-सत्तकनिपात अट्ठकथा 5204 अट्ठकादिनिपात अट्ठकथा | 5301 एककनिपात टीका 5302 दुक-तिक-चतुक्कनिपात टीका 5303 पञ्चक-छक्क-सत्तकनिपात टीका 5304 अट्ठकादिनिपात टीका | |
| 6101 खुद्दकपाठ पाळि 6102 धम्मपद पाळि 6103 उदान पाळि 6104 इतिवुत्तक पाळि 6105 सुत्तनिपात पाळि 6106 विमानवत्थु पाळि 6107 पेतवत्थु पाळि 6108 थेरगाथा पाळि 6109 थेरीगाथा पाळि 6110 अपदान पाळि-1 6111 अपदान पाळि-2 6112 बुद्धवंस पाळि 6113 चरियापिटक पाळि 6114 जातक पाळि-1 6115 जातक पाळि-2 6116 महानिद्देस पाळि 6117 चूळनिद्देस पाळि 6118 पटिसम्भिदामग्ग पाळि 6119 नेत्तिप्पकरण पाळि 6120 मिलिन्दपञ्ह पाळि 6121 पेटकोपदेस पाळि | 6201 खुद्दकपाठ अट्ठकथा 6202 धम्मपद अट्ठकथा-1 6203 धम्मपद अट्ठकथा-2 6204 उदान अट्ठकथा 6205 इतिवुत्तक अट्ठकथा 6206 सुत्तनिपात अट्ठकथा-1 6207 सुत्तनिपात अट्ठकथा-2 6208 विमानवत्थु अट्ठकथा 6209 पेतवत्थु अट्ठकथा 6210 थेरगाथा अट्ठकथा-1 6211 थेरगाथा अट्ठकथा-2 6212 थेरीगाथा अट्ठकथा 6213 अपदान अट्ठकथा-1 6214 अपदान अट्ठकथा-2 6215 बुद्धवंस अट्ठकथा 6216 चरियापिटक अट्ठकथा 6217 जातक अट्ठकथा-1 6218 जातक अट्ठकथा-2 6219 जातक अट्ठकथा-3 6220 जातक अट्ठकथा-4 6221 जातक अट्ठकथा-5 6222 जातक अट्ठकथा-6 6223 जातक अट्ठकथा-7 6224 महानिद्देस अट्ठकथा 6225 चूळनिद्देस अट्ठकथा 6226 पटिसम्भिदामग्ग अट्ठकथा-1 6227 पटिसम्भिदामग्ग अट्ठकथा-2 6228 नेत्तिप्पकरण अट्ठकथा | 6301 नेत्तिप्पकरण टीका 6302 नेत्तिविभाविनी | |
| 7101 धम्मसङ्गणी पाळि 7102 विभङ्ग पाळि 7103 धातुकथा पाळि 7104 पुग्गलपञ्ञत्ति पाळि 7105 कथावत्थु पाळि 7106 यमक पाळि-1 7107 यमक पाळि-2 7108 यमक पाळि-3 7109 पट्ठान पाळि-1 7110 पट्ठान पाळि-2 7111 पट्ठान पाळि-3 7112 पट्ठान पाळि-4 7113 पट्ठान पाळि-5 | 7201 धम्मसङ्गणि अट्ठकथा 7202 सम्मोहविनोदनी अट्ठकथा 7203 पञ्चपकरण अट्ठकथा | 7301 धम्मसङ्गणी-मूलटीका 7302 विभङ्ग-मूलटीका 7303 पञ्चपकरण-मूलटीका 7304 धम्मसङ्गणी-अनुटीका 7305 पञ्चपकरण-अनुटीका 7306 अभिधम्मावतारो-नामरूपपरिच्छेदो 7307 अभिधम्मत्थसङ्गहो 7308 अभिधम्मावतार-पुराणटीका 7309 अभिधम्ममातिकापाळि | |
| Indonesia | |||
| Kanon Pali | Komentar | Sub-komentar | Lainnya |
| 1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi | 1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā | 1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3 | 1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā |
| 2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi | 2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā | 2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2 | |
| 3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi | 3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā | 3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā | |
| 4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta) | 4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta) | 4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta) | |
| 5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi | 5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā | 5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā | |
| 6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi | 6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā | 6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī | |
| 7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5 | 7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā | 7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi | |
| 日文 | |||
| パーリ仏典 | 註釈書 | 副註釈書 | その他 |
| 1101 パーラージカ・パーリ 1102 パーチッティヤ・パーリ 1103 マハーヴァッガ・パーリ（ヴィナヤ） 1104 チューラヴァッガ・パーリ 1105 パリヴァーラ・パーリ | 1201 パーラージカカンダ・アッタカター-1 1202 パーラージカカンダ・アッタカター-2 1203 パーチッティヤ・アッタカター 1204 マハーヴァッガ・アッタカター（ヴィナヤ） 1205 チューラヴァッガ・アッタカター 1206 パリヴァーラ・アッタカター | 1301 サーラッタディーパニー・ティーカー-1 1302 サーラッタディーパニー・ティーカー-2 1303 サーラッタディーパニー・ティーカー-3 | 1401 ドヴェマーティカー・パーリ 1402 ヴィナヤサンガハ・アッタカター 1403 ヴァジラブッディ・ティーカー 1404 ヴィマティヴィノーダニー・ティーカー-1 1405 ヴィマティヴィノーダニー・ティーカー-2 1406 ヴィナヤーランカーラ・ティーカー-1 1407 ヴィナヤーランカーラ・ティーカー-2 1408 カンカーウィタラニープラーナ・ティーカー 1409 ヴィナヤヴィニッチャヤ-ウッタラヴィニッチャヤ 1410 ヴィナヤヴィニッチャヤ・ティーカー-1 1411 ヴィナヤヴィニッチャヤ・ティーカー-2 1412 パーチッティヤーディヨージャナー・パーリ 1413 クッダシッカー-ムーラシッカー 8401 ヴィスッディマッガ-1 8402 ヴィスッディマッガ-2 8403 ヴィスッディマッガ・マハーティーカー-1 8404 ヴィスッディマッガ・マハーティーカー-2 8405 ヴィスッディマッガ・ニダーナカター 8406 ディーガニカーヤ（プ・ヴィ） 8407 マッジマニカーヤ（プ・ヴィ） 8408 サンユッタニカーヤ（プ・ヴィ） 8409 アングッタラニカーヤ（プ・ヴィ） 8410 ヴィナヤピタカ（プ・ヴィ） 8411 アビダンマピタカ（プ・ヴィ） 8412 アッタカター（プ・ヴィ） 8413 ニルッティディーパニー 8414 パラマッタディーパニー・サンガハマハーティカーパータ 8415 アヌディーパニーパータ 8416 パッターヌッデーサ・ディーパニーパータ 8417 ナマッカラ・ティーカー 8418 マハーパナーマ・パータ 8419 ラッカナート・ブッダトーマナーガーター 8420 スタヴァンダナー 8421 カマラーニャジャリ 8422 ジナランカーラ 8423 パッジャマドゥ 8424 ブッダグナガーター・ヴァリー 8425 チューラガンタヴァンサ 8427 サーサナヴァンサ 8426 マハーヴァンサ 8429 モッガラーナ・ビャーカラナン 8428 カッチャーヤナ・ビャーカラナン 8430 サッダニーティッパカラナン（パダマーラー） 8431 サッダニーティッパカラナン（ダートゥマーラー） 8432 パダルーパシッディ 8433 モッガラーナ・パンチカー 8434 パヨーガシッディ・パータ 8435 ヴットーダヤ・パータ 8436 アビダーナッパディーピカー・パータ 8437 アビダーナッパディーピカー・ティーカー 8438 スボーダーランカーラ・パータ 8439 スボーダーランカーラ・ティーカー 8440 バーラーヴァターラ・ガンティパダッタヴィニッチャヤサーラ 8446 カヴィダッパナニーティ 8447 ニーティマンジャリー 8445 ダンマニーティ 8444 マハーラハニーティ 8441 ローカニーティ 8442 スタンタニーティ 8443 スーラッサティニーティ 8450 チャーナキャニーティ 8448 ナラダッカディーパニー 8449 チャトゥラーラッカディーパニー 8451 ラサヴァーヒニー 8452 シーマヴィソーダニー・パータ 8453 ヴェッサンタラ・ギーティ 8454 モッガラーナ・ヴッティヴィヴァラナパンチカー 8455 トゥーパヴァンサ 8456 ダーターヴァンサ 8457 ダートゥパータヴィラーヴィシニヤー 8458 ダートゥヴァンサ 8459 ハッタヴァナッガラヴィハーラヴァンサ 8460 ジナチャリタヤ 8461 ジナヴァンサディーパン 8462 テーラカターガーター 8463 ミリダ・ティーカー 8464 パダマンジャリー 8465 パダサーダナン 8466 サッダビンドゥパカラナン 8467 カッチャーヤナ・ダートゥマンジューサー 8468 サーマンタクータ・ヴァンナナー |
| 2101 シーラッカンダワッガ・パーリ 2102 マハーワッガ・パーリ（ディーガ） 2103 パーティカワッガ・パーリ | 2201 シーラッカンダワッガ・アッタカター 2202 マハーワッガ・アッタカター（ディーガ） 2203 パーティカワッガ・アッタカター | 2301 シーラッカンダワッガ・ティーカー 2302 マハーワッガ・ティーカー（ディーガ） 2303 パーティカワッガ・ティーカー 2304 シーラッカンダワッガ・アビナワティーカー-1 2305 シーラッカンダワッガ・アビナワティーカー-2 | |
| 3101 ムーラパンナーサ・パーリ 3102 マッジマパンナーサ・パーリ 3103 ウパリパンナーサ・パーリ | 3201 ムーラパンナーサ・アッタカター-1 3202 ムーラパンナーサ・アッタカター-2 3203 マッジマパンナーサ・アッタカター 3204 ウパリパンナーサ・アッタカター | 3301 ムーラパンナーサ・ティーカー 3302 マッジマパンナーサ・ティーカー 3303 ウパリパンナーサ・ティーカー | |
| 4101 サガーター・ワッガ・パーリ 4102 ニダーナ・ワッガ・パーリ 4103 カンダ・ワッガ・パーリ 4104 サラーヤタナ・ワッガ・パーリ 4105 マハーワッガ・パーリ（サンユッタ） | 4201 サガーター・ワッガ・アッタカター 4202 ニダーナ・ワッガ・アッタカター 4203 カンダ・ワッガ・アッタカター 4204 サラーヤタナ・ワッガ・アッタカター 4205 マハーワッガ・アッタカター（サンユッタ） | 4301 サガーター・ワッガ・ティーカー 4302 ニダーナ・ワッガ・ティーカー 4303 カンダ・ワッガ・ティーカー 4304 サラーヤタナ・ワッガ・ティーカー 4305 マハーワッガ・ティーカー（サンユッタ） | |
| 5101 エーカカニパータ・パーリ 5102 ドゥカニパータ・パーリ 5103 ティカニパータ・パーリ 5104 チャトゥッカニパータ・パーリ 5105 パンチャカニパータ・パーリ 5106 チャッカニパータ・パーリ 5107 サッタカニパータ・パーリ 5108 アッタカーディニパータ・パーリ 5109 ナヴァカニパータ・パーリ 5110 ダサカニパータ・パーリ 5111 エーカーダサカニパータ・パーリ | 5201 エーカカニパータ・アッタカター 5202 ドゥカ・ティカ・チャトゥッカニパータ・アッタカター 5203 パンチャカ・チャッカ・サッタカニパータ・アッタカター 5204 アッタカーディニパータ・アッタカター | 5301 エーカカニパータ・ティーカー 5302 ドゥカ・ティカ・チャトゥッカニパータ・ティーカー 5303 パンチャカ・チャッカ・サッタカニパータ・ティーカー 5304 アッタカーディニパータ・ティーカー | |
| 6101 クッダカパータ・パーリ 6102 ダンマパダ・パーリ 6103 ウダーナ・パーリ 6104 イティヴッタカ・パーリ 6105 スッタニパータ・パーリ 6106 ヴィマーナヴァットゥ・パーリ 6107 ペーヴァットゥ・パーリ 6108 テーラガーター・パーリ 6109 テーリーガーター・パーリ 6110 アパダーナ・パーリ-1 6111 アパダーナ・パーリ-2 6112 ブッダヴァンサ・パーリ 6113 チャリヤーピタカ・パーリ 6114 ジャータカ・パーリ-1 6115 ジャータカ・パーリ-2 6116 マハーニッデーサ・パーリ 6117 チューラニッデーサ・パーリ 6118 パティサンビダーマッガ・パーリ 6119 ネッティッパカラナ・パーリ 6120 ミリンダパンハ・パーリ 6121 ペータコーパデーサ・パーリ | 6201 クッダカパータ・アッタカター 6202 ダンマパダ・アッタカター-1 6203 ダンマパダ・アッタカター-2 6204 ウダーナ・アッタカター 6205 イティヴッタカ・アッタカター 6206 スッタニパータ・アッタカター-1 6207 スッタニパータ・アッタカター-2 6208 ヴィマーナヴァットゥ・アッタカター 6209 ペータヴァットゥ・アッタカター 6210 テーラガーター・アッタカター-1 6211 テーラガーター・アッタカター-2 6212 テーリーガーター・アッタカター 6213 アパダーナ・アッタカター-1 6214 アパダーナ・アッタカター-2 6215 ブッダヴァンサ・アッタカター 6216 チャリヤーピタカ・アッタカター 6217 ジャータカ・アッタカター-1 6218 ジャータカ・アッタカター-2 6219 ジャータカ・アッタカター-3 6220 ジャータカ・アッタカター-4 6221 ジャータカ・アッタカター-5 6222 ジャータカ・アッタカター-6 6223 ジャータカ・アッタカター-7 6224 マハーニッデーサ・アッタカター 6225 チューラニッデーサ・アッタカター 6226 パティサンビダーマッガ・アッタカター-1 6227 パティサンビダーマッガ・アッタカター-2 6228 ネッティッパカラナ・アッタカター | 6301 ネッティッパカラナ・ティーカー 6302 ネッティヴィバーヴィニー | |
| 7101 ダンマサンガニー・パーリ 7102 ヴィバンガ・パーリ 7103 ダートゥカター・パーリ 7104 プッガラパンニャッティ・パーリ 7105 カター・ヴァットゥ・パーリ 7106 ヤマカ・パーリ-1 7107 ヤマカ・パーリ-2 7108 ヤマカ・パーリ-3 7109 パッターナ・パーリ-1 7110 パッターナ・パーリ-2 7111 パッターナ・パーリ-3 7112 パッターナ・パーリ-4 7113 パッターナ・パーリ-5 | 7201 ダンマサンガニ・アッタカター 7202 サンモーハヴィノーダニー・アッタカター 7203 パンチャパカラナ・アッタカター | 7301 ダンマサンガニー・ムーラティーカー 7302 ヴィバンガ・ムーラティーカー 7303 パンチャパカラナ・ムーラティーカー 7304 ダンマサンガニー・アヌティーカー 7305 パンチャパカラナ・アヌティーカー 7306 アビダンマーヴァターロ・ナーマルーパパリッチェード 7307 アビダンマッタ・サンガホ 7308 アビダンマーヴァターラ・プラーナティーカー 7309 アビダンマ・マーティカーパーリ | |
| ខ្មែរ | |||
| ព្រះត្រៃបិដកបាលី | អដ្ឋកថា | ដីកា | ផ្សេងទៀត |
| 1101 បារាជិកបាឡិ 1102 បាចិត្តិយបាឡិ 1103 មហាវគ្គបាឡិ (វិន័យ) 1104 ចូឡវគ្គបាឡិ 1105 បរិវារបាឡិ | 1201 បារាជិកកណ្ឌអដ្ឋកថា-១ 1202 បារាជិកកណ្ឌអដ្ឋកថា-២ 1203 បាចិត្តិយអដ្ឋកថា 1204 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (វិន័យ) 1205 ចូឡវគ្គអដ្ឋកថា 1206 បរិវារអដ្ឋកថា | 1301 សារត្ថទីបនីដីកា-១ 1302 សារត្ថទីបនីដីកា-២ 1303 សារត្ថទីបនីដីកា-៣ | 1401 ទ្វេមាតិកាបាឡិ 1402 វិនយសង្គហអដ្ឋកថា 1403 វជិរពុទ្ធិដីកា 1404 វិមតិវិនោទនីដីកា-១ 1405 វិមតិវិនោទនីដីកា-២ 1406 វិនយាលង្ការដីកា-១ 1407 វិនយាលង្ការដីកា-២ 1408 កង្ខាវិតរណីបុរាណដីកា 1409 វិនយវិនិច្ឆយ-ឧត្តរវិនិច្ឆយ 1410 វិនយវិនិច្ឆយដីកា-១ 1411 វិនយវិនិច្ឆយដីកា-២ 1412 បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ 1413 ខុទ្ទសិក្ខា-មូលសិក្ខា 8401 វិសុទ្ធិមគ្គ-១ 8402 វិសុទ្ធិមគ្គ-២ 8403 វិសុទ្ធិមគ្គ-មហាដីកា-១ 8404 វិសុទ្ធិមគ្គ-មហាដីកា-២ 8405 វិសុទ្ធិមគ្គ និទានកថា 8406 ទីឃនិកាយ (បុ-វិ) 8407 មជ្ឈិមនិកាយ (បុ-វិ) 8408 សំយុត្តនិកាយ (បុ-វិ) 8409 អង្គុត្តរនិកាយ (បុ-វិ) 8410 វិនយបិដក (បុ-វិ) 8411 អភិធម្មបិដក (បុ-វិ) 8412 អដ្ឋកថា (បុ-វិ) 8413 និរុត្តិទីបនី 8414 បរមត្ថទីបនី សង្គហមហាដីកាបាឋ 8415 អនុទីបនីបាឋ 8416 បដ្ឋានុទ្ទេស ទីបនីបាឋ 8417 នមក្ការដីកា 8418 មហាបណាមបាឋ 8419 លក្ខណាតោ ពុទ្ធថោមនាគាថា 8420 សុតវន្ទនា 8421 កមលាញ្ជលិ 8422 ជិនាលង្ការ 8423 បជ្ជមធុ 8424 ពុទ្ធគុណគាថាវលី 8425 ចូឡគន្ថវង្ស 8427 សាសនវង្ស 8426 មហាវង្ស 8429 មោគ្គល្លានព្យាករណំ 8428 កច្ចាយនព្យាករណំ 8430 សទ្ទនីតិប្បករណំ (បទមាលា) 8431 សទ្ទនីតិប្បករណំ (ធាតុមាលា) 8432 បទរូបសិទ្ធិ 8433 មោគ្គល្លានបញ្ចិកា 8434 បយោគសិទ្ធិបាឋ 8435 វុត្តោទយបាឋ 8436 អភិធានប្បទីបិកាបាឋ 8437 អភិធានប្បទីបិកាដីកា 8438 សុពោធាលង្ការបាឋ 8439 សុពោធាលង្ការដីកា 8440 បាលាវតារ គណ្ឋិបទត្ថវិនិច្ឆយសារ 8446 កវិទប្បណនីតិ 8447 នីតិមញ្ជរី 8445 ធម្មនីតិ 8444 មហារហនីតិ 8441 លោកនីតិ 8442 សុត្តន្តនីតិ 8443 សូរស្សតិនីតិ 8450 ចាណក្យនីតិ 8448 នរទក្ខទីបនី 8449 ចតុរារក្ខទីបនី 8451 រសវាហិនី 8452 សីមវិសោធនីបាឋ 8453 វេស្សន្តរគីតិ 8454 មោគ្គល្លាន វុត្តិវិវរណបញ្ចិកា 8455 ថូបវង្ស 8456 ទាឋាវង្ស 8457 ធាតុបាឋវិលាសិនិយា 8458 ធាតុវង្ស 8459 ហត្ថវនគល្លវិហារវង្ស 8460 ជិនចរិតយ 8461 ជិនវង្សទីបំ 8462 តេលកដាហគាថា 8463 មិលិទដីកា 8464 បទមញ្ជរី 8465 បទសាធនំ 8466 សទ្ទពិន្ទុបករណំ 8467 កច្ចាយនធាតុមញ្ជុសា 8468 សាមន្តកូដវណ្ណនា |
| 2101 សីលក្ខន្ធវគ្គបាឡិ 2102 មហាវគ្គបាឡិ (ទីឃ) 2103 បាថិកវគ្គបាឡិ | 2201 សីលក្ខន្ធវគ្គអដ្ឋកថា 2202 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (ទីឃ) 2203 បាថិកវគ្គអដ្ឋកថា | 2301 សីលក្ខន្ធវគ្គដីកា 2302 មហាវគ្គដីកា (ទីឃ) 2303 បាថិកវគ្គដីកា 2304 សីលក្ខន្ធវគ្គ-អភិនវដីកា-១ 2305 សីលក្ខន្ធវគ្គ-អភិនវដីកា-២ | |
| 3101 មូលបណ្ណាសបាឡិ 3102 មជ្ឈិមបណ្ណាសបាឡិ 3103 ឧបរិបណ្ណាសបាឡិ | 3201 មូលបណ្ណាសអដ្ឋកថា-១ 3202 មូលបណ្ណាសអដ្ឋកថា-២ 3203 មជ្ឈិមបណ្ណាសអដ្ឋកថា 3204 ឧបរិបណ្ណាសអដ្ឋកថា | 3301 មូលបណ្ណាសដីកា 3302 មជ្ឈិមបណ្ណាសដីកា 3303 ឧបរិបណ្ណាសដីកា | |
| 4101 សគាថាវគ្គបាឡិ 4102 និទានវគ្គបាឡិ 4103 ខន្ធវគ្គបាឡិ 4104 សឡាយតនវគ្គបាឡិ 4105 មហាវគ្គបាឡិ (សំយុត្ត) | 4201 សគាថាវគ្គអដ្ឋកថា 4202 និទានវគ្គអដ្ឋកថា 4203 ខន្ធវគ្គអដ្ឋកថា 4204 សឡាយតនវគ្គអដ្ឋកថា 4205 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (សំយុត្ត) | 4301 សគាថាវគ្គដីកា 4302 និទានវគ្គដីកា 4303 ខន្ធវគ្គដីកា 4304 សឡាយតនវគ្គដីកា 4305 មហាវគ្គដីកា (សំយុត្ត) | |
| 5101 ឯកកនិបាតបាឡិ 5102 ទុកនិបាតបាឡិ 5103 តិកនិបាតបាឡិ 5104 ចតុក្កនិបាតបាឡិ 5105 បញ្ចកនិបាតបាឡិ 5106 ឆក្កនិបាតបាឡិ 5107 សត្តកនិបាតបាឡិ 5108 អដ្ឋកាទិនិបាតបាឡិ 5109 នវកនិបាតបាឡិ 5110 ទសកនិបាតបាឡិ 5111 ឯកាទសកនិបាតបាឡិ | 5201 ឯកកនិបាតអដ្ឋកថា 5202 ទុក-តិក-ចតុក្កនិបាតអដ្ឋកថា 5203 បញ្ចក-ឆក្ក-សត្តកនិបាតអដ្ឋកថា 5204 អដ្ឋកាទិនិបាតអដ្ឋកថា | 5301 ឯកកនិបាតដីកា 5302 ទុក-តិក-ចតុក្កនិបាតដីកា 5303 បញ្ចក-ឆក្ក-សត្តកនិបាតដីកា 5304 អដ្ឋកាទិនិបាតដីកា | |
| 6101 ខុទ្ទកបាឋបាឡិ 6102 ធម្មបទបាឡិ 6103 ឧទានបាឡិ 6104 ឥតិវុត្តកបាឡិ 6105 សុត្តនិបាតបាឡិ 6106 វិមានវត្ថុបាឡិ 6107 បេតវត្ថុបាឡិ 6108 ថេរគាថាបាឡិ 6109 ថេរីគាថាបាឡិ 6110 អបទានបាឡិ-១ 6111 អបទានបាឡិ-២ 6112 ពុទ្ធវង្សបាឡិ 6113 ចរិយាបិដកបាឡិ 6114 ជាតកបាឡិ-១ 6115 ជាតកបាឡិ-២ 6116 មហានិទ្ទេសបាឡិ 6117 ចូឡនិទ្ទេសបាឡិ 6118 បដិសម្ភិទាមគ្គបាឡិ 6119 នេត្តិប្បករណបាឡិ 6120 មិលិន្ទបញ្ហាបាឡិ 6121 បេដកោបទេសបាឡិ | 6201 ខុទ្ទកបាឋអដ្ឋកថា 6202 ធម្មបទអដ្ឋកថា-១ 6203 ធម្មបទអដ្ឋកថា-២ 6204 ឧទានអដ្ឋកថា 6205 ឥតិវុត្តកអដ្ឋកថា 6206 សុត្តនិបាតអដ្ឋកថា-១ 6207 សុត្តនិបាតអដ្ឋកថា-២ 6208 វិមានវត្ថុអដ្ឋកថា 6209 បេតវត្ថុអដ្ឋកថា 6210 ថេរគាថាអដ្ឋកថា-១ 6211 ថេរគាថាអដ្ឋកថា-២ 6212 ថេរីគាថាអដ្ឋកថា 6213 អបទានអដ្ឋកថា-១ 6214 អបទានអដ្ឋកថា-២ 6215 ពុទ្ធវង្សអដ្ឋកថា 6216 ចរិយាបិដកអដ្ឋកថា 6217 ជាតកអដ្ឋកថា-១ 6218 ជាតកអដ្ឋកថា-២ 6219 ជាតកអដ្ឋកថា-៣ 6220 ជាតកអដ្ឋកថា-៤ 6221 ជាតកអដ្ឋកថា-៥ 6222 ជាតកអដ្ឋកថា-៦ 6223 ជាតកអដ្ឋកថា-៧ 6224 មហានិទ្ទេសអដ្ឋកថា 6225 ចូឡនិទ្ទេសអដ្ឋកថា 6226 បដិសម្ភិទាមគ្គអដ្ឋកថា-១ 6227 បដិសម្ភិទាមគ្គអដ្ឋកថា-២ 6228 នេត្តិប្បករណអដ្ឋកថា | 6301 នេត្តិប្បករណដីកា 6302 នេត្តិវិភាវិនី | |
| 7101 ធម្មសង្គណីបាឡិ 7102 វិភង្គបាឡិ 7103 ធាតុកថាបាឡិ 7104 បុគ្គលបញ្ញត្តិបាឡិ 7105 កថាវត្ថុបាឡិ 7106 យមកបាឡិ-១ 7107 យមកបាឡិ-២ 7108 យមកបាឡិ-៣ 7109 បដ្ឋានបាឡិ-១ 7110 បដ្ឋានបាឡិ-២ 7111 បដ្ឋានបាឡិ-៣ 7112 បដ្ឋានបាឡិ-៤ 7113 បដ្ឋានបាឡិ-៥ | 7201 ធម្មសង្គណិអដ្ឋកថា 7202 សម្មោហវិនោទនីអដ្ឋកថា 7203 បញ្ចបករណអដ្ឋកថា | 7301 ធម្មសង្គណី-មូលដីកា 7302 វិភង្គ-មូលដីកា 7303 បញ្ចបករណ-មូលដីកា 7304 ធម្មសង្គណី-អនុដីកា 7305 បញ្ចបករណ-អនុដីកា 7306 អភិធម្មាវតារោ-នាមរូបបរិច្ឆេទោ 7307 អភិធម្មត្ថសង្គហោ 7308 អភិធម្មាវតារ-បុរាណដីកា 7309 អភិធម្មមាតិកាបាឡិ | |
| 한국인 | |||
| 팔리 대장경 | 주석서 | 부주석서 | 기타 |
| 1101 빠라지카 빨리 1102 빠찟띠야 빨리 1103 마하왁가 빨리 (비나야) 1104 출라왁가 빨리 1105 빠리와라 빨리 | 1201 빠라지까깐다 앗타카타-1 1202 빠라지까깐다 앗타카타-2 1203 빠찟띠야 앗타카타 1204 마하왁가 앗타카타 (비나야) 1205 출라왁가 앗타카타 1206 빠리와라 앗타카타 | 1301 사랏타디빠니 띠까-1 1302 사랏타디빠니 띠까-2 1303 사랏타디빠니 띠까-3 | 1401 드베마띠까빨리 1402 위나야상가하 앗타카타 1403 와지라붓디 띠까 1404 위마띠위노다니 띠까-1 1405 위마띠위노다니 띠까-2 1406 위나야랑까라 띠까-1 1407 위나야랑까라 띠까-2 1408 깡카위따라니뿌라나 띠까 1409 위나야위닛차야-웃따라위닛차야 1410 위나야위닛차야 띠까-1 1411 위나야위닛차야 띠까-2 1412 빠찟땨디요자나빨리 1413 쿳닷시카-물라시카 8401 위숟디막가-1 8402 위숟디막가-2 8403 위숟디막가-마하띠까-1 8404 위숟디막가-마하띠까-2 8405 위숟디막가 니다나까타 8406 디가니까야 (뿌-위) 8407 맛지마니까야 (뿌-위) 8408 삼윳따니까야 (뿌-위) 8409 앙굳따라니까야 (뿌-위) 8410 위나야삐따까 (뿌-위) 8411 아비담마삐따까 (뿌-위) 8412 앗타카타 (뿌-위) 8413 니룻띠디빠니 8414 빠라맛타디빠니 상가하마하띠까빠타 8415 아누디빠니빠타 8416 빳타누ㄸ데사 디빠니빠타 8417 나막까라띠까 8418 마하빠나마빠타 8419 락카나또 붓다토마나가타 8420 수타완다나 8421 까말란자리 8422 지나랑까라 8423 빳자마두 8424 붓다구나가타왈리 8425 출라간타왕사 8427 사사나왕사 8426 마하왕사 8429 목갈라나뱌까라낭 8428 깟차야나뱌까라낭 8430 삿다니띠빠까라낭 (빠다말라) 8431 삿다니띠빠까라낭 (다두말라) 8432 빠다루빠싣디 8433 목갈라나빤찌까 8434 빠요가싣디빠타 8435 붇또다야빠타 8436 아비다나빠디피까빠타 8437 아비다나빠디피까띠까 8438 수보다랑까라빠타 8439 수보다랑까라띠까 8440 발라와따라 간티빠닷타위닛차야사라 8446 까위닷빠나니띠 8447 니띠만자리 8445 담마니띠 8444 마하라하니띠 8441 로까니띠 8442 숫딴따니띠 8443 수랏사띠니띠 8450 짜낙야니띠 8448 나라닥카디빠니 8449 짜뚜라락카디빠니 8451 라사와히니 8452 시마위소다니빠타 8453 웨산따라기띠 8454 목갈라나 붇띠위와라나빤찌까 8455 투빠왕사 8456 다타왕사 8457 다두빠타윌라시니야 8458 다두왕사 8459 핟타와나갈라위하라왕사 8460 지나짜리따야 8461 지나왕사디빵 8462 떼라까타하가타 8463 밀리다띠까 8464 빠다만자리 8465 빠다사다낭 8466 삿다빈두빠까라낭 8467 깟차야나다두만주사 8468 사만따꿋타완나나 |
| 2101 실락칸다왁가 빨리 2102 마하왁가 빨리 (디가) 2103 빠티까왁가 빨리 | 2201 실락칸다왁가 앗타카타 2202 마하왁가 앗타카타 (디가) 2203 빠티까왁가 앗타카타 | 2301 실락칸다왁가 띠까 2302 마하왁가 띠까 (디가) 2303 빠티까왁가 띠까 2304 실락칸다왁가-아비나와띠까-1 2305 실락칸다왁가-아비나와띠까-2 | |
| 3101 물라빤나사 빨리 3102 맛지마빤나사 빨리 3103 우빠리빤나사 빨리 | 3201 물라빤나사 앗타카타-1 3202 물라빤나사 앗타카타-2 3203 맛지마빤나사 앗타카타 3204 우빠리빤나사 앗타카타 | 3301 물라빤나사 띠까 3302 맛지마빤나사 띠까 3303 우빠리빤나사 띠까 | |
| 4101 사가타왁가 빨리 4102 니다나왁가 빨리 4103 칸다왁가 빨리 4104 살라야따나왁가 빨리 4105 마하왁가 빨리 (삼윳따) | 4201 사가타왁가 앗타카타 4202 니다나왁가 앗타카타 4203 칸다왁가 앗타카타 4204 살라야따나왁가 앗타카타 4205 마하왁가 앗타카타 (삼윳따) | 4301 사가타왁가 띠까 4302 니다나왁가 띠까 4303 칸다왁가 띠까 4304 살라야따나왁가 띠까 4305 마하왁가 띠까 (삼윳따) | |
| 5101 에까까니빠따 빨리 5102 두까니빠따 빨리 5103 띠까니빠따 빨리 5104 짜뚝까니빠따 빨리 5105 빤짜까니빠따 빨리 5106 착까니빠따 빨리 5107 삿따까니빠따 빨리 5108 앗타까디니빠따 빨리 5109 나와까니빠따 빨리 5110 다사까니빠따 빨리 5111 에까다사까니빠따 빨리 | 5201 에까까니빠따 앗타카타 5202 두까-띠까-짜뚝까니빠따 앗타카타 5203 빤짜까-착까-삿따까니빠따 앗타카타 5204 앗타까디니빠따 앗타카타 | 5301 에까까니빠따 띠까 5302 두까-띠까-짜뚝까니빠따 띠까 5303 빤짜까-착까-삿따까니빠따 띠까 5304 앗타까디니빠따 띠까 | |
| 6101 쿳닥까빠타 빨리 6102 담마빠다 빨리 6103 우다나 빨리 6104 이띠웃따까 빨리 6105 숫따니빠따 빨리 6106 위마나왓투 빨리 6107 베따왓투 빨리 6108 테라가타 빨리 6109 테리가타 빨리 6110 아빠다나 빨리-1 6111 아빠다나 빨리-2 6112 붓다왕사 빨리 6113 짜리야삐따까 빨리 6114 자따까 빨리-1 6115 자따까 빨리-2 6116 마하닷데사 빨리 6117 출라닷데사 빨리 6118 빠티삼비다막가 빨리 6119 넷띠빠까라나 빨리 6120 밀린다빤하 빨리 6121 뻬따꼬빠데사 빨리 | 6201 쿳닥까빠타 앗타카타 6202 담마빠다 앗타카타-1 6203 담마빠다 앗타카타-2 6204 우다나 앗타카타 6205 이띠웃따까 앗타카타 6206 숫따니빠따 앗타카타-1 6207 숫따니빠따 앗타카타-2 6208 위마나왓투 앗타카타 6209 베따왓투 앗타카타 6210 테라가타 앗타카타-1 6211 테라가타 앗타카타-2 6212 테리가타 앗타카타 6213 아빠다나 앗타카타-1 6214 아빠다나 앗타카타-2 6215 붓다왕사 앗타카타 6216 짜리야삐따까 앗타카타 6217 자따까 앗타카타-1 6218 자따까 앗타카타-2 6219 자따까 앗타카타-3 6220 자따까 앗타카타-4 6221 자따까 앗타카타-5 6222 자따까 앗타카타-6 6223 자따까 앗타카타-7 6224 마하닷데사 앗타카타 6225 출라닷데사 앗타카타 6226 빠티삼비다막가 앗타카타-1 6227 빠티삼비다막가 앗타카타-2 6228 넷띠빠까라나 앗타카타 | 6301 넷띠빠까라나 띠까 6302 넷띠위바비니 | |
| 7101 담마상가니 빨리 7102 위방가 빨리 7103 다뚜까타 빨리 7104 뿍갈라빤냣띠 빨리 7105 까타왓투 빨리 7106 야마까 빨리-1 7107 야마까 빨리-2 7108 야마까 빨리-3 7109 빳타나 빨리-1 7110 빳타나 빨리-2 7111 빳타나 빨리-3 7112 빳타나 빨리-4 7113 빳타나 빨리-5 | 7201 담마상가니 앗타카타 7202 삼모하위노다니 앗타카타 7203 빤짜빠까라나 앗타카타 | 7301 담마상가니-물라띠까 7302 위방가-물라띠까 7303 빤짜빠까라나-물라띠까 7304 담마상가니-아누띠까 7305 빤짜빠까라나-아누띠까 7306 아비담마와따로-나마루빠빠릳체도 7307 아비담맛타상가호 7308 아비담마와따라-뿌라나띠까 7309 아비담마마띠까빨리 | |
| ອັກສອນລາວ | |||
| ປາລີ | ອັດຖະກະຖາ | ຏີກາ | ອັນຍາ |
| 1101 ປາຣາຊິກະ ປາລີ 1102 ປາຈິດຕິຍະ ປາລີ 1103 ມະຫາວັກຄະ ປາລີ (ວິໄນ) 1104 ຈູລະວັກຄະ ປາລີ 1105 ປະລິວາລະ ປາລີ | 1201 ປາຣາຊິກະກັນທະ ອັດຖະກະຖາ-1 1202 ປາຣາຊິກະກັນທະ ອັດຖະກະຖາ-2 1203 ປາຈິດຕິຍະ ອັດຖະກະຖາ 1204 ມະຫາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ (ວິໄນ) 1205 ຈູລະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 1206 ປະລິວາລະ ອັດຖະກະຖາ | 1301 ສາຣັດຖະທີປະນີ ຏີກາ-1 1302 ສາຣັດຖະທີປະນີ ຏີກາ-2 1303 ສາຣັດຖະທີປະນີ ຏີກາ-3 | 1401 ທເວມາຕິກາປາລີ 1402 ວິນະຍະສັງຄະຫະ ອັດຖະກະຖາ 1403 ວະຊິລະພຸດທິ ຏີກາ 1404 ວິມະຕິວິໂນທະນີ ຏີກາ-1 1405 ວິມະຕິວິໂນທະນີ ຏີກາ-2 1406 ວິນະຍາລັງກາລະ ຏີກາ-1 1407 ວິນະຍາລັງກາລະ ຏີກາ-2 1408 ກັງຂາວິຕະຣະນີປຸຣານະ ຏີກາ 1409 ວິນະຍະວິນິດສະຍະ-ອຸຕຕະຣະວິນິດສະຍະ 1410 ວິນະຍະວິນິດສະຍະ ຏີກາ-1 1411 ວິນະຍະວິນິດສະຍະ ຏີກາ-2 1412 ປາຈິຕະຍາທິໂຍຊະນາປາລີ 1413 ຂຸທະທະສິກຂາ-ມູລະສິກຂາ 8401 ວິສຸດທິມັກຄະ-1 8402 ວິສຸດທິມັກຄະ-2 8403 ວິສຸດທິມັກຄະ-ມະຫາຏີກາ-1 8404 ວິສຸດທິມັກຄະ-ມະຫາຏີກາ-2 8405 ວິສຸດທິມັກຄະ ນິທານະກະຖາ 8406 ທີຆະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8407 ມັດຊິມະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8408 ສັງຍຸຕຕະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8409 ອັງຄຸຕຕະລະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8410 ວິນະຍະປິຕະກະ (ປຸ-ວິ) 8411 ອະພິທັມມະປິຕະກະ (ປຸ-ວິ) 8412 ອັດຖະກະຖາ (ປຸ-ວິ) 8413 ນິລຸຕຕິທີປະນີ 8414 ປະຣະມັດຖະທີປະນີ ສັງຄະຫະມະຫາຏີກາປາຖະ 8415 ອະນຸທີປະນີປາຖະ 8416 ປັດຖານຸທເທສະ ທີປະນີປາຖະ 8417 ນະມັກກາລະຏີກາ 8418 ມະຫາປະຖາມະປາຖະ 8419 ລັກຂະນາໂຕ ພຸດທະຖະມະນາຄາຖາ 8420 ສຸຕະວັນທະນາ 8421 ກະມະລາຍຈະລິ 8422 ຊິນາລັງກາລະ 8423 ປັດຊະມະທຸ 8424 ພຸດທະຄຸນະຄາຖາວະລີ 8425 ຈູລະຄັນຖະວັງສະ 8426 ມະຫາວັງສະ 8427 ສາສະນະວັງສະ 8428 ກັດຈາຍະນະພະຍາກະລະນັງ 8429 ມົກຄັນທານະພະຍາກະລະນັງ 8430 ສັດທະນີຕິປະກະລະນັງ (ປະທະມາລາ) 8431 ສັດທະນີຕິປະກະລະນັງ (ຘາຕຸມາລາ) 8432 ປະທະຣູປະສິດທິ 8433 ໂມຄັນທານະປັນຈິກາ 8434 ປະໂຍຄະສິດທິປາຖະ 8435 ວຸຕະໂທຍະປາຖະ 8436 ອະພິທານະປະປະທີປິກາປາຖະ 8437 ອະພິທານະປະປະທີປິກາຏີກາ 8438 ສຸໂພທາລັງກາລະປາຖະ 8439 ສຸໂພທາລັງກາລະຏີກາ 8440 ພາລາວະຕາລະ ຄັນຖິປະທັດຖະວິນິດສະຍະສາລະ 8441 ໂລກະນີຕິ 8442 ສຸດຕັນຕະນີຕິ 8443 ສູລັດສະຕິນີຕິ 8444 ມະຫາລະຫະນີຕິ 8445 ທັມມະນີຕິ 8446 ກະວິທັບປະຖານີຕິ 8447 ນີຕິມັນຊະລີ 8448 ນະລະທັກຂະທີປະນີ 8449 ຈະຕຸຣາລັກຂະທີປະນີ 8450 ຈານັກຍະນີຕິ 8451 ລະສະວາຫິນີ 8452 ສີມາວິໂສທະນີປາຖະ 8453 ເວສສັນຕະລະຄີຕິ 8454 ໂມຄັນທານະ ວຸຕຕິວິວະລະນະປັນຈິກາ 8455 ຖູປະວັງສະ 8456 ທາຐາວັງສະ 8457 ຘາຕຸປາຖະວິລາສິນີຍາ 8458 ຘາຕຸວັງສະ 8459 ຫັດຖະວະນະຄັນລະວິຫາລະວັງສະ 8460 ຊິນະຈະລິຕະຍະ 8461 ຊິນະວັງສະທີປັງ 8462 ເຕລະກະຕາຫາຄາຖາ 8463 ມິລິທະຏີກາ 8464 ປະທະມັນຊະລີ 8465 ປະທະສາຘະນັງ 8466 ສັດທະພິນທຸປະກະລະນັງ 8467 ກັດຈາຍະນະຘາຕຸມັນຊຸສາ 8468 ສາມັນຕະກູຏະວັນນະນາ |
| 2101 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ ປາລີ 2102 ມະຫາວັກຄະ ປາລີ (ທີຆະ) 2103 ປາຖິກະວັກຄະ ປາລີ | 2201 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 2202 ມະຫາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ (ທີຆະ) 2203 ປາຖິກະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ | 2301 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ ຏີກາ 2302 ມະຫາວັກຄະ ຏີກາ (ທີຆະ) 2303 ປາຖິກະວັກຄະ ຏີກາ 2304 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ-ອະພິນະວະຏີກາ-1 2305 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ-ອະພິນະວະຏີກາ-2 | |
| 3101 ມູລະປັນຍາສະ ປາລີ 3102 ມັດຊິມະປັນຍາສະ ປາລີ 3103 ອຸປະລິປັນຍາສະ ປາລີ | 3201 ມູລະປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ-1 3202 ມູລະປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ-2 3203 ມັດຊິມະປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ 3204 ອຸປະລິປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ | 3301 ມູລະປັນຍາສະ ຏີກາ 3302 ມັດຊິມະປັນຍາສະ ຏີກາ 3303 ອຸປະລິປັນຍາສະ ຏີກາ | |
| 4101 ສະຄາຖາວັກຄະ ປາລີ 4102 ນິທານະວັກຄະ ປາລີ 4103 ຂັນທະວັກຄະ ປາລີ 4104 ສະຫຼາຍາຕະນະວັກຄະ ປາລີ 4105 ມະຫາວັກຄະ ປາລີ (ສັງຍຸຕຕະ) | 4201 ສະຄາຖາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4202 ນິທານະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4203 ຂັນທະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4204 ສະຫຼາຍາຕະນະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4205 ມະຫາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ (ສັງຍຸຕຕະ) | 4301 ສະຄາຖາວັກຄະ ຏີກາ 4302 ນິທານະວັກຄະ ຏີກາ 4303 ຂັນທະວັກຄະ ຏີກາ 4304 ສະຫຼາຍາຕະນະວັກຄະ ຏີກາ 4305 ມະຫາວັກຄະ ຏີກາ (ສັງຍຸຕຕະ) | |
| 5101 ເອກະກະນິປາຕະ ປາລີ 5102 ທຸກະນິປາຕະ ປາລີ 5103 ຕິກະນິປາຕະ ປາລີ 5104 ຈະຕຸກກະນິປາຕະ ປາລີ 5105 ປັຈຈະກະນິປາຕະ ປາລີ 5106 ຉັກກະນິປາຕະ ປາລີ 5107 ສັດຕະກະນິປາຕະ ປາລີ 5108 ອັດຖະກາທິນິປາຕະ ປາລີ 5109 ນະວະກະນິປາຕະ ປາລີ 5110 ທະສະກະນິປາຕະ ປາລີ 5111 ເອກາທະສະກະນິປາຕະ ປາລີ | 5201 ເອກະກະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ 5202 ທຸກະ-ຕິກະ-ຈະຕຸກກະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ 5203 ປັຈຈະກະ-ຉັກກະ-ສັດຕະກະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ 5204 ອັດຖະກາທິນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ | 5301 ເອກະກະນິປາຕະ ຏີກາ 5302 ທຸກະ-ຕິກະ-ຈະຕຸກກະນິປາຕະ ຏີກາ 5303 ປັຈຈະກະ-ຉັກກະ-ສັດຕະກະນິປາຕະ ຏີກາ 5304 ອັດຖະກາທິນິປາຕະ ຏີກາ | |
| 6101 ຂຸທະທະກະປາຖະ ປາລີ 6102 ທຳມະປະທະ ປາລີ 6103 ອຸທານະ ປາລີ 6104 ອິຕິວຸຕຕະກະ ປາລີ 6105 ສຸດຕະນິປາຕະ ປາລີ 6106 ວິມານະວັດຖຸ ປາລີ 6107 ເປຕະວັດຖຸ ປາລີ 6108 ເຖລະຄາຖາ ປາລີ 6109 ເຖລີຄາຖາ ປາລີ 6110 ອະປະທານະ ປາລີ-1 6111 ອະປະທານະ ປາລີ-2 6112 ພຸດທະວັງສະ ປາລີ 6113 ຈະຣິຍາປິຕະກະ ປາລີ 6114 ຊາຕະກະ ປາລີ-1 6115 ຊາຕະກະ ປາລີ-2 6116 ມະຫານິທເທສະ ປາລີ 6117 ຈູລະນິທເທສະ ປາລີ 6118 ປະຕິສັມພິທາມັກຄະ ປາລີ 6119 ເນຕຕິປະກະລະນະ ປາລີ 6120 ມິລິນທະປັນຫາ ປາລີ 6121 ເປຏະກົປເທສະ ປາລີ | 6201 ຂຸທະທະກະປາຖະ ອັດຖະກະຖາ 6202 ທຳມະປະທະ ອັດຖະກະຖາ-1 6203 ທຳມະປະທະ ອັດຖະກະຖາ-2 6204 ອຸທານະ ອັດຖະກະຖາ 6205 ອິຕິວຸຕຕະກະ ອັດຖະກະຖາ 6206 ສຸດຕະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ-1 6207 ສຸດຕະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ-2 6208 ວິມານະວັດຖຸ ອັດຖະກະຖາ 6209 ເປຕະວັດຖຸ ອັດຖະກະຖາ 6210 ເຖລະຄາຖາ ອັດຖະກະຖາ-1 6211 ເຖລະຄາຖາ ອັດຖະກະຖາ-2 6212 ເຖລີຄາຖາ ອັດຖະກະຖາ 6213 ອະປະທານະ ອັດຖະກະຖາ-1 6214 ອະປະທານະ ອັດຖະກະຖາ-2 6215 ພຸດທະວັງສະ ອັດຖະກະຖາ 6216 ຈະຣິຍາປິຕະກະ ອັດຖະກະຖາ 6217 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-1 6218 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-2 6219 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-3 6220 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-4 6221 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-5 6222 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-6 6223 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-7 6224 ມະຫານິທເທສະ ອັດຖະກະຖາ 6225 ຈູລະນິທເທສະ ອັດຖະກະຖາ 6226 ປະຕິສັມພິທາມັກຄະ ອັດຖະກະຖາ-1 6227 ປະຕິສັມພິທາມັກຄະ ອັດຖະກະຖາ-2 6228 ເນຕຕິປະກະລະນະ ອັດຖະກະຖາ | 6301 ເນຕຕິປະກະລະນະ ຏີກາ 6302 ເນຕຕິວິພາວິນີ | |
| 7101 ທຳມະສັງຄະນີ ປາລີ 7102 ວິພັງຄະ ປາລີ 7103 ຘາຕຸກະຖາ ປາລີ 7104 ປຸກຄະລະປັນຍັດຕິ ປາລີ 7105 ກະຖາວັດຖຸ ປາລີ 7106 ຍະມະກະ ປາລີ-1 7107 ຍະມະກະ ປາລີ-2 7108 ຍະມະກະ ປາລີ-3 7109 ປັດຖານະ ປາລີ-1 7110 ປັດຖານະ ປາລີ-2 7111 ປັດຖານະ ປາລີ-3 7112 ປັດຖານະ ປາລີ-4 7113 ປັດຖານະ ປາລີ-5 | 7201 ທຳມະສັງຄະນິ ອັດຖະກະຖາ 7202 ສັມໂມຫະວິໂນທະນີ ອັດຖະກະຖາ 7203 ປັຈຈະປະກະລະນະ ອັດຖະກະຖາ | 7301 ທຳມະສັງຄະນີ-ມູລະຏີກາ 7302 ວິພັງຄະ-ມູລະຏີກາ 7303 ປັຈຈະປະກະລະນະ-ມູລະຏີກາ 7304 ທຳມະສັງຄະນີ-ອະນຸຏີກາ 7305 ປັຈຈະປະກະລະນະ-ອະນຸຏີກາ 7306 ອະພິທັມມາວະຕາໂຣ-ນາມະຣູປະປະຣິຈເທໂທ 7307 ອະພິທັມມັດຖະສັງຄະໂຫ 7308 ອະພິທັມມາວະຕາລະ-ປຸຣານະຏີກາ 7309 ອະພິທັມມາມາຕິກາປາລີ | |
| मराठी | |||
| पाळी | अट्ठकथा | टीका | अन्य |
| 1101 पाराजिक पाळी 1102 पाचित्तिय पाळी 1103 महावग्ग पाळी (विनय) 1104 चूळवग्ग पाळी 1105 परिवार पाळी | 1201 पाराजिककंड अट्ठकथा-१ 1202 पाराजिककंड अट्ठकथा-२ 1203 पाचित्तिय अट्ठकथा 1204 महावग्ग अट्ठकथा (विनय) 1205 चूळवग्ग अट्ठकथा 1206 परिवार अट्ठकथा | 1301 सारत्थदीपनी टीका-१ 1302 सारत्थदीपनी टीका-२ 1303 सारत्थदीपनी टीका-३ | 1401 द्वेमातिकापाळी 1402 विनयसंगह अट्ठकथा 1403 वजिरबुद्धि टीका 1404 विमतिविनोदनी टीका-१ 1405 विमतिविनोदनी टीका-२ 1406 विनयालंकार टीका-१ 1407 विनयालंकार टीका-२ 1408 कंखावितरणीपुराण टीका 1409 विनयविनिच्छय-उत्तरविनिच्छय 1410 विनयविनिच्छय टीका-१ 1411 विनयविनिच्छय टीका-२ 1412 पाचित्यादियोजनापाळी 1413 खुद्दसिक्खा-मूलसिक्खा 8401 विसुद्धिमग्ग-१ 8402 विसुद्धिमग्ग-२ 8403 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-१ 8404 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-२ 8405 विसुद्धिमग्ग निदानकथा 8406 दीघनिकाय (पु-वि) 8407 मज्झिमनिकाय (पु-वि) 8408 संयुत्तनिकाय (पु-वि) 8409 अंगुत्तरनिकाय (पु-वि) 8410 विनयपिटक (पु-वि) 8411 अभिधम्मपिटक (पु-वि) 8412 अट्ठकथा (पु-वि) 8413 निरुत्तिदीपनी 8414 परमत्थदीपनी संगहमहाटीकापाठ 8415 अनुदीपनीपाठ 8416 पट्ठानुद्देस दीपनीपाठ 8417 नमक्कारटीका 8418 महापणामपाठ 8419 लक्खणातो बुद्धथोमनागाथा 8420 सुतवंदना 8421 कमलांजलि 8422 जिनालंकार 8423 पज्जमधु 8424 बुद्धगुणगाथावली 8425 चूळगंथवंस 8426 महावंस 8427 सासनवंस 8428 कच्चायनव्याकरणं 8429 मोग्गल्लानव्याकरणं 8430 सद्दनीतिप्पकरणं (पदमाला) 8431 सद्दनीतिप्पकरणं (धातुमाला) 8432 पदरूपसिद्धि 8433 मोग्गल्लानपंचिका 8434 पयोगसिद्धिपाठ 8435 वुत्तोदयपाठ 8436 अभिधानप्पदीपिकापाठ 8437 अभिधानप्पदीपिकाटीका 8438 सुबोधालंकारपाठ 8439 सुबोधालंकारटीका 8440 बालावतार गंठिपदत्थविनिच्छयसार 8441 लोकनीति 8442 सुत्तंतनीति 8443 सूरस्सतीनीति 8444 महारहनीति 8445 धम्मनीति 8446 कविदप्पणनीति 8447 नीतिमंजरी 8448 नरदक्खदीपनी 8449 चतुरारक्खदीपनी 8450 चाणक्यनीति 8451 रसवाहिनी 8452 सीमाविसोधनीपाठ 8453 वेस्संतरगीति 8454 मोग्गल्लान वुत्तिविवरणपंचिका 8455 थूपवंस 8456 दाठावंस 8457 धातुपाठविलासिनिया 8458 धातुवंस 8459 हत्थवनगल्लविहारवंस 8460 जिनचरितय 8461 जिनवंसदीपं 8462 तेलकटाहगाथा 8463 मिलिदटीका 8464 पदमंजरी 8465 पदसाधनं 8466 सद्दबिंदुपकरणं 8467 कच्चायनधातुमंजुसा 8468 सामंतकूटवण्णना |
| 2101 सीलक्खंधवग्ग पाळी 2102 महावग्ग पाळी (दीघ) 2103 पाथिकवग्ग पाळी | 2201 सीलक्खंधवग्ग अट्ठकथा 2202 महावग्ग अट्ठकथा (दीघ) 2203 पाथिकवग्ग अट्ठकथा | 2301 सीलक्खंधवग्ग टीका 2302 महावग्ग टीका (दीघ) 2303 पाथिकवग्ग टीका 2304 सीलक्खंधवग्ग-अभिनवटीका-१ 2305 सीलक्खंधवग्ग-अभिनवटीका-२ | |
| 3101 मूलपण्णास पाळी 3102 मज्झिमपण्णास पाळी 3103 उपरिपण्णास पाळी | 3201 मूलपण्णास अट्ठकथा-१ 3202 मूलपण्णास अट्ठकथा-२ 3203 मज्झिमपण्णास अट्ठकथा 3204 उपरिपण्णास अट्ठकथा | 3301 मूलपण्णास टीका 3302 मज्झिमपण्णास टीका 3303 उपरिपण्णास टीका | |
| 4101 सगाथावग्ग पाळी 4102 निदानवग्ग पाळी 4103 खंधवग्ग पाळी 4104 सळायतनवग्ग पाळी 4105 महावग्ग पाळी (संयुत्त) | 4201 सगाथावग्ग अट्ठकथा 4202 निदानवग्ग अट्ठकथा 4203 खंधवग्ग अट्ठकथा 4204 सळायतनवग्ग अट्ठकथा 4205 महावग्ग अट्ठकथा (संयुत्त) | 4301 सगाथावग्ग टीका 4302 निदानवग्ग टीका 4303 खंधवग्ग टीका 4304 सळायतनवग्ग टीका 4305 महावग्ग टीका (संयुत्त) | |
| 5101 एककनिपात पाळी 5102 दुकनिपात पाळी 5103 तिकनिपात पाळी 5104 चतुक्कनिपात पाळी 5105 पंचकनिपात पाळी 5106 छक्कनिपात पाळी 5107 सत्तकनिपात पाळी 5108 अट्ठकादिनिपात पाळी 5109 नवकनिपात पाळी 5110 दसकनिपात पाळी 5111 एकादसकनिपात पाळी | 5201 एककनिपात अट्ठकथा 5202 दुक-तिक-चतुक्कनिपात अट्ठकथा 5203 पंचक-छक्क-सत्तकनिपात अट्ठकथा 5204 अट्ठकादिनिपात अट्ठकथा | 5301 एककनिपात टीका 5302 दुक-तिक-चतुक्कनिपात टीका 5303 पंचक-छक्क-सत्तकनिपात टीका 5304 अट्ठकादिनिपात टीका | |
| 6101 खुद्दकपाठ पाळी 6102 धम्मपद पाळी 6103 उदान पाळी 6104 इतिवुत्तक पाळी 6105 सुत्तनिपात पाळी 6106 विमानवत्थु पाळी 6107 पेतवत्थु पाळी 6108 थेरगाथा पाळी 6109 थेरीगाथा पाळी 6110 अपदान पाळी-१ 6111 अपदान पाळी-२ 6112 बुद्धवंस पाळी 6113 चरियापिटक पाळी 6114 जातक पाळी-१ 6115 जातक पाळी-२ 6116 महानिद्देस पाळी 6117 चूळनिद्देस पाळी 6118 पटिसंभिदामग्ग पाळी 6119 नेत्तिप्पकरण पाळी 6120 मिलिंदपंह पाळी 6121 पेटकोपदेस पाळी | 6201 खुद्दकपाठ अट्ठकथा 6202 धम्मपद अट्ठकथा-१ 6203 धम्मपद अट्ठकथा-२ 6204 उदान अट्ठकथा 6205 इतिवुत्तक अट्ठकथा 6206 सुत्तनिपात अट्ठकथा-१ 6207 सुत्तनिपात अट्ठकथा-२ 6208 विमानवत्थु अट्ठकथा 6209 पेतवत्थु अट्ठकथा 6210 थेरगाथा अट्ठकथा-१ 6211 थेरगाथा अट्ठकथा-२ 6212 थेरीगाथा अट्ठकथा 6213 अपदान अट्ठकथा-१ 6214 अपदान अट्ठकथा-२ 6215 बुद्धवंस अट्ठकथा 6216 चरियापिटक अट्ठकथा 6217 जातक अट्ठकथा-१ 6218 जातक अट्ठकथा-२ 6219 जातक अट्ठकथा-३ 6220 जातक अट्ठकथा-४ 6221 जातक अट्ठकथा-५ 6222 जातक अट्ठकथा-६ 6223 जातक अट्ठकथा-७ 6224 महानिद्देस अट्ठकथा 6225 चूळनिद्देस अट्ठकथा 6226 पटिसंभिदामग्ग अट्ठकथा-१ 6227 पटिसंभिदामग्ग अट्ठकथा-२ 6228 नेत्तिप्पकरण अट्ठकथा | 6301 नेत्तिप्पकरण टीका 6302 नेत्तिविभाविनी | |
| 7101 धम्मसंगणी पाळी 7102 विभंग पाळी 7103 धातुकथा पाळी 7104 पुग्गलपंयत्ति पाळी 7105 कथावत्थु पाळी 7106 यमक पाळी-१ 7107 यमक पाळी-२ 7108 यमक पाळी-३ 7109 पट्ठान पाळी-१ 7110 पट्ठान पाळी-२ 7111 पट्ठान पाळी-३ 7112 पट्ठान पाळी-४ 7113 पट्ठान पाळी-५ | 7201 धम्मसंगणि अट्ठकथा 7202 सम्मोहविनोदनी अट्ठकथा 7203 पंचपकरण अट्ठकथा | 7301 धम्मसंगणी-मूलटीका 7302 विभंग-मूलटीका 7303 पंचपकरण-मूलटीका 7304 धम्मसंगणी-अनुटीका 7305 पंचपकरण-अनुटीका 7306 अभिधम्मावतारो-नामरूपपरिच्छेदो 7307 अभिधम्मत्थसंगहो 7308 अभिधम्मावतार-पुराणटीका 7309 अभिधम्ममातिकापाळी | |
| မြန်မာ | |||
| ပါဠိတော် | အဋ္ဌကထာ | ဋီကာ | အခြား |
| 1101 ပါရာဇိက ပါဠိ 1102 ပါစိတ္တိယ ပါဠိ 1103 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (ဝိနယ) 1104 စူဠဝဂ္ဂ ပါဠိ 1105 ပရိဝါရ ပါဠိ | 1201 ပါရာဇိကကဏ္ဍ အဋ္ဌကထာ-၁ 1202 ပါရာဇိကကဏ္ဍ အဋ္ဌကထာ-၂ 1203 ပါစိတ္တိယ အဋ္ဌကထာ 1204 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (ဝိနယ) 1205 စူဠဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 1206 ပရိဝါရ အဋ္ဌကထာ | 1301 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၁ 1302 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၂ 1303 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၃ | 1401 ဒွေမာတိကာပါဠိ 1402 ဝိနယသင်္ဂဟ အဋ္ဌကထာ 1403 ဝဇိရဗုဒ္ဓိ ဋီကာ 1404 ဝိမတိဝိနောဒနီ ဋီကာ-၁ 1405 ဝိမတိဝိနောဒနီ ဋီကာ-၂ 1406 ဝိနယာလင်္ကာရ ဋီကာ-၁ 1407 ဝိနယာလင်္ကာရ ဋီကာ-၂ 1408 ကင်္ခာဝိတရဏီပုရာဏ ဋီကာ 1409 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ-ဥတ္တရဝိနိစ္ဆယ 1410 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ ဋီကာ-၁ 1411 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ ဋီကာ-၂ 1412 ပါစိတျာဒိယောဇနာပါဠိ 1413 ခုဒ္ဒသိက္ခာ-မူလသိက္ခာ 8401 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-၁ 8402 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-၂ 8403 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-မဟာဋီကာ-၁ 8404 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-မဟာဋီကာ-၂ 8405 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ နိဒါနကထာ 8406 ဒီဃနိကာယ (ပု-ဝိ) 8407 မဇ္ဈိမနိကာယ (ပု-ဝိ) 8408 သံယုတ္တနိကာယ (ပု-ဝိ) 8409 အင်္ဂုတ္တရနိကာယ (ပု-ဝိ) 8410 ဝိနယပိဋက (ပု-ဝိ) 8411 အဘိဓမ္မပိဋက (ပု-ဝိ) 8412 အဋ္ဌကထာ (ပု-ဝိ) 8413 နိရုတ္တိဒီပနီ 8414 ပရမတ္ထဒီပနီ သင်္ဂဟမဟာဋီကာပါဌ 8415 အနုဒီပနီပါဌ 8416 ပဋ္ဌာနုဒ္ဒေသ ဒီပနီပါဌ 8417 နမက္ကာရဋီကာ 8418 မဟာပဏာမပါဌ 8419 လက္ခဏာတော ဗုဒ္ဓထောမနာဂါထာ 8420 သုတဝန္ဒနာ 8421 ကမလာဉ္ဇလိ 8422 ဇိနာလင်္ကာရ 8423 ပဇ္ဇမဓု 8424 ဗုဒ္ဓဂုဏဂါထာဝလီ 8425 စူဠဂန္ထဝံသ 8427 သာသနဝံသ 8426 မဟာဝံသ 8429 မောဂ္ဂလ္လာနဗျာကရဏံ 8428 ကစ္စာယနဗျာကရဏံ 8430 သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏံ (ပဒမာလာ) 8431 သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏံ (ဓါတုမာလာ) 8432 ပဒရူပသိဒ္ဓိ 8433 မောဂလ္လာနပဉ္စိကာ 8434 ပယောဂသိဒ္ဓိပါဌ 8435 ဝုတ္တောဒယပါဌ 8436 အဘိဓါနပ္ပဒီပိကာပါဌ 8437 အဘိဓါနပ္ပဒီပိကာဋီကာ 8438 သုဗောဓါလင်္ကာရပါဌ 8439 သုဗောဓါလင်္ကာရဋီကာ 8440 ဗာလာဝတာရ ဂဏ္ဌိပဒတ္ထဝိနိစ္ဆယသာရ 8446 ကဝိဒပ္ပဏနီတိ 8447 နီတိမဉ္ဇရီ 8445 ဓမ္မနီတိ 8444 မဟာရဟနီတိ 8441 လောကနီတိ 8442 သုတ္တန္တနီတိ 8443 သူရဿတိနီတိ 8450 စာဏကျနီတိ 8448 နရဒက္ခဒီပနီ 8449 စတုရာရက္ခဒီပနီ 8451 ရသဝါဟိနီ 8452 သီမဝိသောဓနီပါဌ 8453 ဝေဿန္တရဂီတိ 8454 မောဂ္ဂလ္လာန ဝုတ္တိဝိဝရဏပဉ္စိကာ 8455 ထူပဝံသ 8456 ဒါဌာဝံသ 8457 ဓါတုပါဌဝိလာသိနိယာ 8458 ဓါတုဝံသ 8459 ဟတ္ထဝနဂလ္လဝိဟာရဝံသ 8460 ဇိနစရိတယ 8461 ဇိနဝံသဒီပံ 8462 တေလကဋာဟဂါထာ 8463 မိလိဒဋီကာ 8464 ပဒမဉ္ဇရီ 8465 ပဒသာဓနံ 8466 သဒ္ဒဗိန္ဒုပကရဏံ 8467 ကစ္စာယနဓါတုမဉ္ဇုသာ 8468 သာမန္တကူဋဝဏ္ဏနာ |
| 2101 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ ပါဠိ 2102 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (ဒီဃ) 2103 ပါထိကဝဂ္ဂ ပါဠိ | 2201 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 2202 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (ဒီဃ) 2203 ပါထိကဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ | 2301 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ ဋီကာ 2302 မဟာဝဂ္ဂ ဋီကာ (ဒီဃ) 2303 ပါထိကဝဂ္ဂ ဋီကာ 2304 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ-အဘိနဝဋီကာ-၁ 2305 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ-အဘိနဝဋီကာ-၂ | |
| 3101 မူလပဏ္ဏာသ ပါဠိ 3102 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ ပါဠိ 3103 ဥပရိပဏ္ဏာသ ပါဠိ | 3201 မူလပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ-၁ 3202 မူလပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ-၂ 3203 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ 3204 ဥပရိပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ | 3301 မူလပဏ္ဏာသ ဋီကာ 3302 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ ဋီကာ 3303 ဥပရိပဏ္ဏာသ ဋီကာ | |
| 4101 သဂါထာဝဂ္ဂ ပါဠိ 4102 နိဒါနဝဂ္ဂ ပါဠိ 4103 ခန္ဓဝဂ္ဂ ပါဠိ 4104 သဠာယတနဝဂ္ဂ ပါဠိ 4105 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (သံယုတ္တ) | 4201 သဂါထာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4202 နိဒါနဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4203 ခန္ဓဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4204 သဠာယတနဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4205 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (သံယုတ္တ) | 4301 သဂါထာဝဂ္ဂ ဋီကာ 4302 နိဒါနဝဂ္ဂ ဋီကာ 4303 ခန္ဓဝဂ္ဂ ဋီကာ 4304 သဠာယတနဝဂ္ဂ ဋီကာ 4305 မဟာဝဂ္ဂ ဋီကာ (သံယုတ္တ) | |
| 5101 ဧကကနိပါတ ပါဠိ 5102 ဒုကနိပါတ ပါဠိ 5103 တိကနိပါတ ပါဠိ 5104 စတုက္ကနိပါတ ပါဠိ 5105 ပဉ္စကနိပါတ ပါဠိ 5106 ဆက္ကနိပါတ ပါဠိ 5107 သတ္တကနိပါတ ပါဠိ 5108 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ ပါဠိ 5109 နဝကနိပါတ ပါဠိ 5110 ဒသကနိပါတ ပါဠိ 5111 ဧကာဒသကနိပါတ ပါဠိ | 5201 ဧကကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5202 ဒုက-တိက-စတုက္ကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5203 ပဉ္စက-ဆက္က-သတ္တကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5204 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ အဋ္ဌကထာ | 5301 ဧကကနိပါတ ဋီကာ 5302 ဒုက-တိက-စတုက္ကနိပါတ ဋီကာ 5303 ပဉ္စက-ဆက္က-သတ္တကနိပါတ ဋီကာ 5304 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ ဋီကာ | |
| 6101 ခုဒ္ဒကပါဌ ပါဠိ 6102 ဓမ္မပဒ ပါဠိ 6103 ဥဒါန ပါဠိ 6104 ဣတိဝုတ္တက ပါဠိ 6105 သုတ္တနိပါတ ပါဠိ 6106 ဝိမာနဝတ္ထု ပါဠိ 6107 ပေတဝတ္ထု ပါဠိ 6108 ထေရဂါထာ ပါဠိ 6109 ထေရီဂါထာ ပါဠိ 6110 အပဒါန ပါဠိ-၁ 6111 အပဒါန ပါဠိ-၂ 6112 ဗုဒ္ဓဝံသ ပါဠိ 6113 စရိယာပိဋက ပါဠိ 6114 ဇာတက ပါဠိ-၁ 6115 ဇာတက ပါဠိ-၂ 6116 မဟာနိဒ္ဒေသ ပါဠိ 6117 စူဠနိဒ္ဒေသ ပါဠိ 6118 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ ပါဠိ 6119 နေတ္တိပ္ပကရဏ ပါဠိ 6120 မိလိန္ဒပဉှ ပါဠိ 6121 ပေဋကောပဒေသ ပါဠိ | 6201 ခုဒ္ဒကပါဌ အဋ္ဌကထာ 6202 ဓမ္မပဒ အဋ္ဌကထာ-၁ 6203 ဓမ္မပဒ အဋ္ဌကထာ-၂ 6204 ဥဒါန အဋ္ဌကထာ 6205 ဣတိဝုတ္တက အဋ္ဌကထာ 6206 သုတ္တနိပါတ အဋ္ဌကထာ-၁ 6207 သုတ္တနိပါတ အဋ္ဌကထာ-၂ 6208 ဝိမာနဝတ္ထု အဋ္ဌကထာ 6209 ပေတဝတ္ထု အဋ္ဌကထာ 6210 ထေရဂါထာ အဋ္ဌကထာ-၁ 6211 ထေရဂါထာ အဋ္ဌကထာ-၂ 6212 ထေရီဂါထာ အဋ္ဌကထာ 6213 အပဒါန အဋ္ဌကထာ-၁ 6214 အပဒါန အဋ္ဌကထာ-၂ 6215 ဗုဒ္ဓဝံသ အဋ္ဌကထာ 6216 စရိယာပိဋက အဋ္ဌကထာ 6217 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၁ 6218 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၂ 6219 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၃ 6220 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၄ 6221 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၅ 6222 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၆ 6223 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၇ 6224 မဟာနိဒ္ဒေသ အဋ္ဌကထာ 6225 စူဠနိဒ္ဒေသ အဋ္ဌကထာ 6226 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ-၁ 6227 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ-၂ 6228 နေတ္တိပ္ပကရဏ အဋ္ဌကထာ | 6301 နေတ္တိပ္ပကရဏ ဋီကာ 6302 နေတ္တိဝိဘာဝိနီ | |
| 7101 ဓမ္မသင်္ဂဏီ ပါဠိ 7102 ဝိဘင်္ဂ ပါဠိ 7103 ဓါတုကထာ ပါဠိ 7104 ပုဂ္ဂလပညတ္တိ ပါဠိ 7105 ကထာဝတ္ထု ပါဠိ 7106 ယမက ပါဠိ-၁ 7107 ယမက ပါဠိ-၂ 7108 ယမက ပါဠိ-၃ 7109 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၁ 7110 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၂ 7111 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၃ 7112 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၄ 7113 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၅ | 7201 ဓမ္မသင်္ဂဏိ အဋ္ဌကထာ 7202 သမ္မောဟဝိနောဒနီ အဋ္ဌကထာ 7203 ပဉ္စပကရဏ အဋ္ဌကထာ | 7301 ဓမ္မသင်္ဂဏီ-မူလဋီကာ 7302 ဝိဘင်္ဂ-မူလဋီကာ 7303 ပဉ္စပကရဏ-မူလဋီကာ 7304 ဓမ္မသင်္ဂဏီ-အနုဋီကာ 7305 ပဉ္စပကရဏ-အနုဋီကာ 7306 အဘိဓမ္မာဝတာရော-နာမရူပပရိစ္ဆေဒေါ 7307 အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟော 7308 အဘိဓမ္မာဝတာရ-ပုရာဏဋီကာ 7309 အဘိဓမ္မမာတိကာပါဠိ | |
| português | |||
| Páli | Aṭṭhakathā | Ṭīkā | Outro |
| 1101 Ofensas Graves (Pārājika) 1102 Ofensas Leves (Pācittiya) 1103 Grande Seção do Vīnaya (Mahāvagga) 1104 Pequena Seção do Vīnaya (Cūḷavagga) 1105 Apêndice do Vīnaya (Parivāra) | 1201 Comentário das Ofensas Graves - Vol. 1 1202 Comentário das Ofensas Graves - Vol. 2 1203 Comentário das Ofensas Leves 1204 Comentário da Grande Seção do Vīnaya 1205 Comentário da Pequena Seção do Vīnaya 1206 Comentário do Apêndice do Vīnaya | 1301 Subcomentário que Elucida o Sentido Essencial - Vol. 1 1302 Subcomentário que Elucida o Sentido Essencial - Vol. 2 1303 Subcomentário que Elucida o Sentido Essencial - Vol. 3 | 1401 Texto das Duas Matrizes 1402 Comentário do Compêndio do Vīnaya 1403 Subcomentário de Vajirabuddhi 1404 Subcomentário que Dissipa Dúvidas - Vol. 1 1405 Subcomentário que Dissipa Dúvidas - Vol. 2 1406 Subcomentário do Ornamento do Vīnaya - Vol. 1 1407 Subcomentário do Ornamento do Vīnaya - Vol. 2 1408 Antigo Subcomentário que Supera Dúvidas 1409 Decisão sobre o Vīnaya e Decisão Superior 1410 Subcomentário da Decisão sobre o Vīnaya - Vol. 1 1411 Subcomentário da Decisão sobre o Vīnaya - Vol. 2 1412 Texto da Aplicação das Regras 1413 Pequeno Treinamento e Treinamento Fundamental 8401 Caminho da Purificação - Vol. 1 8402 Caminho da Purificação - Vol. 2 8403 Grande Subcomentário do Caminho da Purificação - Vol. 1 8404 Grande Subcomentário do Caminho da Purificação - Vol. 2 8405 História da Origem do Caminho da Purificação 8406 Coleção dos Longos Discursos (índice Pāli-Vietnamita) 8407 Coleção dos Discursos Médios (índice Pāli-Vietnamita) 8408 Coleção dos Discursos Agrupados (índice Pāli-Vietnamita) 8409 Coleção dos Discursos Numerados (índice Pāli-Vietnamita) 8410 Cesto da Disciplina (índice Pāli-Vietnamita) 8411 Cesto do Abhidhamma (índice Pāli-Vietnamita) 8412 Comentários (índice Pāli-Vietnamita) 8413 Elucidação da Etimologia 8414 Grande Subcomentário do Compêndio que Elucida o Sentido Supremo 8415 Texto do Subcomentário Elucidativo 8416 Texto Elucidativo sobre a Exposição das Condições 8417 Subcomentário da Saudação 8418 Grande Texto de Saudação 8419 Versos de Louvor a Buda pelos Sinais 8420 Saudação com Recitação 8421 Oferenda de Lótus 8422 Ornamento dos Vencedores 8423 Mel dos Versos 8424 Coleção de Versos sobre as Qualidades de Buda 8425 Pequena Crônica dos Livros 8427 Crônica do Ensinamento 8426 Grande Crônica 8429 Gramática de Moggallāna 8428 Gramática de Kaccāyana 8430 Tratado sobre a Gramática - Série de Palavras 8431 Tratado sobre a Gramática - Série de Raízes 8432 Realização das Formas das Palavras 8433 Comentário de Moggallāna 8434 Texto sobre a Realização da Aplicação 8435 Texto sobre a Origem dos Versos 8436 Texto do Dicionário Iluminado 8437 Subcomentário do Dicionário Iluminado 8438 Texto sobre o Ornamento da Boa Compreensão 8439 Subcomentário do Ornamento da Boa Compreensão 8440 Essência da Decisão sobre os Termos do Glossário de Bālāvatāra 8446 Ética do Poeta 8447 Coleção de Ética 8445 Ética do Dhamma 8444 Grande Ética Secreta 8441 Ética do Mundo 8442 Ética dos Suttas 8443 Ética do Herói 8450 Ética de Cāṇakya 8448 Elucidação sobre os Perigos para os Homens 8449 Elucidação sobre as Quatro Proteções 8451 O Fluxo do Sabor - Histórias Edificantes 8452 Texto sobre a Purificação dos Limites 8453 Canto de Vessantara 8454 Explicação do Comentário de Moggallāna 8455 Crônica das Estupas 8456 Crônica da Relíquia do Dente 8457 O Esplendor da Leitura dos Elementos 8458 Crônica das Relíquias 8459 Crônica do Mosteiro de Hatthavanagalla 8460 História do Vencedor 8461 Ilha da Linhagem dos Vencedores 8462 Versos da Panela de Óleo 8463 Subcomentário de Milinda 8464 Cacho de Flores de Palavras 8465 Realização das Palavras 8466 Tratado sobre os Pontos da Gramática 8467 Coleção de Raízes de Kaccāyana 8468 Descrição do Pico de Sāmantakūṭa |
| 2101 Seção da Moralidade - Dīgha 2102 Grande Seção - Dīgha 2103 Seção de Pāthika - Dīgha | 2201 Comentário da Seção da Moralidade - Dīgha 2202 Comentário da Grande Seção - Dīgha 2203 Comentário da Seção de Pāthika - Dīgha | 2301 Subcomentário da Seção da Moralidade - Dīgha 2302 Subcomentário da Grande Seção - Dīgha 2303 Subcomentário da Seção de Pāthika - Dīgha 2304 Novo Subcomentário da Seção da Moralidade - Vol. 1 2305 Novo Subcomentário da Seção da Moralidade - Vol. 2 | |
| 3101 Cinquenta Discursos Fundamentais - Majjhima 3102 Cinquenta Discursos Médios - Majjhima 3103 Cinquenta Discursos Superiores - Majjhima | 3201 Comentário dos Cinquenta Fundamentais - Vol. 1 3202 Comentário dos Cinquenta Fundamentais - Vol. 2 3203 Comentário dos Cinquenta Médios 3204 Comentário dos Cinquenta Superiores | 3301 Subcomentário dos Cinquenta Fundamentais 3302 Subcomentário dos Cinquenta Médios 3303 Subcomentário dos Cinquenta Superiores | |
| 4101 Seção com Versos - Saṃyutta 4102 Seção das Causas - Saṃyutta 4103 Seção dos Agregados - Saṃyutta 4104 Seção das Seis Bases dos Sentidos - Saṃyutta 4105 Grande Seção - Saṃyutta | 4201 Comentário da Seção com Versos - Saṃyutta 4202 Comentário da Seção das Causas - Saṃyutta 4203 Comentário da Seção dos Agregados - Saṃyutta 4204 Comentário da Seção das Seis Bases - Saṃyutta 4205 Comentário da Grande Seção - Saṃyutta | 4301 Subcomentário da Seção com Versos - Saṃyutta 4302 Subcomentário da Seção das Causas - Saṃyutta 4303 Subcomentário da Seção dos Agregados - Saṃyutta 4304 Subcomentário da Seção das Seis Bases - Saṃyutta 4305 Subcomentário da Grande Seção - Saṃyutta | |
| 5101 Grupos de Um - Aṅguttara 5102 Grupos de Dois - Aṅguttara 5103 Grupos de Três - Aṅguttara 5104 Grupos de Quatro - Aṅguttara 5105 Grupos de Cinco - Aṅguttara 5106 Grupos de Seis - Aṅguttara 5107 Grupos de Sete - Aṅguttara 5108 Grupos de Oito, etc. - Aṅguttara 5109 Grupos de Nove - Aṅguttara 5110 Grupos de Dez - Aṅguttara 5111 Grupos de Onze - Aṅguttara | 5201 Comentário dos Grupos de Um - Aṅguttara 5202 Comentário dos Grupos de Dois, Três e Quatro 5203 Comentário dos Grupos de Cinco, Seis e Sete 5204 Comentário dos Grupos de Oito, etc. | 5301 Subcomentário dos Grupos de Um - Aṅguttara 5302 Subcomentário dos Grupos de Dois, Três e Quatro 5303 Subcomentário dos Grupos de Cinco, Seis e Sete 5304 Subcomentário dos Grupos de Oito, etc. | |
| 6101 Pequena Leitura (Khuddakapāṭha) 6102 Versos do Dhamma (Dhammapada) 6103 Exclamações Inspiradas (Udāna) 6104 Assim Foi Dito (Itivuttaka) 6105 Coleção de Discursos (Suttanipāta) 6106 Histórias das Mansões Celestiais 6107 Histórias dos Fantasmas 6108 Versos dos Monges Anciãos 6109 Versos das Monjas Anciãs 6110 Histórias Passadas - Vol. 1 6111 Histórias Passadas - Vol. 2 6112 História dos Budas (Buddhavaṃsa) 6113 Cesto das Condutas (Cariyāpiṭaka) 6114 Histórias de Nascimentos - Vol. 1 6115 Histórias de Nascimentos - Vol. 2 6116 Grande Exposição (Mahāniddesa) 6117 Pequena Exposição (Cūḷaniddesa) 6118 Caminho da Discriminação Analítica 6119 O Guia (Nettippakaraṇa) 6120 As Perguntas de Milinda 6121 Instrução do Cesto (Peṭakopadesa) | 6201 Comentário da Pequena Leitura 6202 Comentário do Dhammapada - Vol. 1 6203 Comentário do Dhammapada - Vol. 2 6204 Comentário do Udāna 6205 Comentário do Itivuttaka 6206 Comentário do Suttanipāta - Vol. 1 6207 Comentário do Suttanipāta - Vol. 2 6208 Comentário das Histórias das Mansões 6209 Comentário das Histórias dos Fantasmas 6210 Comentário dos Versos dos Monges - Vol. 1 6211 Comentário dos Versos dos Monges - Vol. 2 6212 Comentário dos Versos das Monjas 6213 Comentário das Histórias Passadas - Vol. 1 6214 Comentário das Histórias Passadas - Vol. 2 6215 Comentário da História dos Budas 6216 Comentário do Cesto das Condutas 6217 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 1 6218 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 2 6219 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 3 6220 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 4 6221 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 5 6222 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 6 6223 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 7 6224 Comentário da Grande Exposição 6225 Comentário da Pequena Exposição 6226 Comentário do Caminho da Discriminação - Vol. 1 6227 Comentário do Caminho da Discriminação - Vol. 2 6228 Comentário do Guia | 6301 Subcomentário do Guia 6302 Elucidação do Guia | |
| 7101 Enumeração dos Fenômenos (Dhammasaṅgaṇī) 7102 Análise (Vibhaṅga) 7103 Discurso sobre os Elementos (Dhātukathā) 7104 Designação das Pessoas (Puggalapaññatti) 7105 Pontos da Discussão (Kathāvatthu) 7106 O Livro dos Pares - Vol. 1 7107 O Livro dos Pares - Vol. 2 7108 O Livro dos Pares - Vol. 3 7109 Condições de Originação - Vol. 1 7110 Condições de Originação - Vol. 2 7111 Condições de Originação - Vol. 3 7112 Condições de Originação - Vol. 4 7113 Condições de Originação - Vol. 5 | 7201 Comentário da Enumeração dos Fenômenos 7202 Comentário que Dissipa a Confusão 7203 Comentário dos Cinco Tratados | 7301 Subcomentário Principal da Enumeração dos Fenômenos 7302 Subcomentário Principal da Análise 7303 Subcomentário Principal dos Cinco Tratados 7304 Subcomentário Secundário da Enumeração dos Fenômenos 7305 Subcomentário Secundário dos Cinco Tratados 7306 Introdução ao Abhidhamma - Análise de Nome e Forma 7307 Compêndio do Abhidhamma 7308 Antigo Subcomentário da Introdução ao Abhidhamma 7309 Matriz do Abhidhamma | |
| русский | |||
| Палийский канон | Комментарии | Субкомментарии | Другое |
| 1101 Параджика-пали 1102 Пачиттия-пали 1103 Махавагга-пали (Виная) 1104 Чулавагга-пали 1105 Паривара-пали | 1201 Параджиканда-аттхакатха-1 1202 Параджиканда-аттхакатха-2 1203 Пачиттия-аттхакатха 1204 Махавагга-аттхакатха (Виная) 1205 Чулавагга-аттхакатха 1206 Паривара-аттхакатха | 1301 Сараттхадипани-тика-1 1302 Сараттхадипани-тика-2 1303 Сараттхадипани-тика-3 | 1401 Двематика-пали 1402 Винаясангаха-аттхакатха 1403 Ваджирабуддхи-тика 1404 Вимативинодани-тика-1 1405 Вимативинодани-тика-2 1406 Винаяланкара-тика-1 1407 Винаяланкара-тика-2 1408 Канкхавитаранипурана-тика 1409 Винаявиниччая-уттаравиниччая 1410 Винаявиниччая-тика-1 1411 Винаявиниччая-тика-2 1412 Пачиттиядийоджана-пали 1413 Кхуддасиккха-муласиккха 8401 Висуддхимагга-1 8402 Висуддхимагга-2 8403 Висуддхимагга-махатика-1 8404 Висуддхимагга-махатика-2 8405 Висуддхимагга-ниданакатха 8406 Дигханикая (пу-ви) 8407 Мадджхиманикая (пу-ви) 8408 Самъюттаникая (пу-ви) 8409 Ангуттараникая (пу-ви) 8410 Винаяпитака (пу-ви) 8411 Абхидхаммапитака (пу-ви) 8412 Аттхакатха (пу-ви) 8413 Нируттидипани 8414 Параматтхадипани Сангахамахатикапатха 8415 Анудипанипатха 8416 Паттхануддеса дипанипатха 8417 Намаккаратика 8418 Махапанамапатха 8419 Лаккханато буддхатхоманагатха 8420 Сутавандана 8421 Камаланджали 8422 Джиналанкара 8423 Паджамадху 8424 Буддхагунагатхавали 8425 Чулагантхавамса 8427 Сасанавамса 8426 Махавамса 8429 Моггалланабьякарана 8428 Каччаянабьякарана 8430 Садданитиппакарана (падамала) 8431 Садданитиппакарана (дхатумала) 8432 Падарупасиддхи 8433 Могалланапанчика 8434 Пайогасиддхипатха 8435 Вуттодаяпатха 8436 Абхидханаппадипикапатха 8437 Абхидханаппадипикатика 8438 Субодхаланкарапатха 8439 Субодхаланкаратика 8440 Балаватара гантхипадаттхавиниччаясара 8446 Кавидаппананити 8447 Нитиманджари 8445 Дхамманити 8444 Махараханити 8441 Локанити 8442 Суттантанити 8443 Сурассатинити 8450 Чанакьянити 8448 Нарадаккхадипани 8449 Чатурараккхадипани 8451 Расавахини 8452 Симависодханипатха 8453 Вессантарагити 8454 Моггаллана вуттививаранапанчика 8455 Тхупавамса 8456 Датхавамса 8457 Дхатупатхавиласиния 8458 Дхатувамса 8459 Хаттхаванагаллавихаравамса 8460 Джиначаритая 8461 Джинавамсадипа 8462 Телакатахагатха 8463 Милидатика 8464 Падаманджари 8465 Падасадхана 8466 Саддабиндупакарана 8467 Каччаянадхатуманджуса 8468 Самантакутаваннана |
| 2101 Силаккхандхавагга-пали 2102 Махавагга-пали (Дигха) 2103 Патхикавагга-пали | 2201 Силаккхандхавагга-аттхакатха 2202 Махавагга-аттхакатха (Дигха) 2203 Патхикавагга-аттхакатха | 2301 Силаккхандхавагга-тика 2302 Махавагга-тика (Дигха) 2303 Патхикавагга-тика 2304 Силаккхандхавагга-абхинаватика-1 2305 Силаккхандхавагга-абхинаватика-2 | |
| 3101 Мулапаннаса-пали 3102 Мадджхимапаннаса-пали 3103 Упарипаннаса-пали | 3201 Мулапаннаса-аттхакатха-1 3202 Мулапаннаса-аттхакатха-2 3203 Мадджхимапаннаса-аттхакатха 3204 Упарипаннаса-аттхакатха | 3301 Мулапаннаса-тика 3302 Мадджхимапаннаса-тика 3303 Упарипаннаса-тика | |
| 4101 Сагатхавагга-пали 4102 Ниданавагга-пали 4103 Кхандхавагга-пали 4104 Салаятанавагга-пали 4105 Махавагга-пали (Самъютта) | 4201 Сагатхавагга-аттхакатха 4202 Ниданавагга-аттхакатха 4203 Кхандхавагга-аттхакатха 4204 Салаятанавагга-аттхакатха 4205 Махавагга-аттхакатха (Самъютта) | 4301 Сагатхавагга-тика 4302 Ниданавагга-тика 4303 Кхандхавагга-тика 4304 Салаятанавагга-тика 4305 Махавагга-тика (Самъютта) | |
| 5101 Экаканипата-пали 5102 Дуканипата-пали 5103 Тиканипата-пали 5104 Чатукканипата-пали 5105 Панчаканипата-пали 5106 Чхакканипата-пали 5107 Саттаканипата-пали 5108 Аттхакадинипата-пали 5109 Наваканипата-пали 5110 Дасаканипата-пали 5111 Экадасаканипата-пали | 5201 Экаканипата-аттхакатха 5202 Дука-тика-чатукканипата-аттхакатха 5203 Панчака-чхакка-саттаканипата-аттхакатха 5204 Аттхакадинипата-аттхакатха | 5301 Экаканипата-тика 5302 Дука-тика-чатукканипата-тика 5303 Панчака-чхакка-саттаканипата-тика 5304 Аттхакадинипата-тика | |
| 6101 Кхуддакапатха-пали 6102 Дхаммапада-пали 6103 Удана-пали 6104 Итивуттака-пали 6105 Суттанипата-пали 6106 Виманаваттху-пали 6107 Петаваттху-пали 6108 Тхерагатха-пали 6109 Тхеригатха-пали 6110 Ападана-пали-1 6111 Ападана-пали-2 6112 Буддхавамса-пали 6113 Чарияпитака-пали 6114 Джатака-пали-1 6115 Джатака-пали-2 6116 Маханиддеса-пали 6117 Чуланиддеса-пали 6118 Патисамбхидамагга-пали 6119 Неттиппакарана-пали 6120 Милиндапаньха-пали 6121 Петакопадеса-пали | 6201 Кхуддакапатха-аттхакатха 6202 Дхаммапада-аттхакатха-1 6203 Дхаммапада-аттхакатха-2 6204 Удана-аттхакатха 6205 Итивуттака-аттхакатха 6206 Суттанипата-аттхакатха-1 6207 Суттанипата-аттхакатха-2 6208 Виманаваттху-аттхакатха 6209 Петаваттху-аттхакатха 6210 Тхерагатха-аттхакатха-1 6211 Тхерагатха-аттхакатха-2 6212 Тхеригатха-аттхакатха 6213 Ападана-аттхакатха-1 6214 Ападана-аттхакатха-2 6215 Буддхавамса-аттхакатха 6216 Чарияпитака-аттхакатха 6217 Джатака-аттхакатха-1 6218 Джатака-аттхакатха-2 6219 Джатака-аттхакатха-3 6220 Джатака-аттхакатха-4 6221 Джатака-аттхакатха-5 6222 Джатака-аттхакатха-6 6223 Джатака-аттхакатха-7 6224 Маханиддеса-аттхакатха 6225 Чуланиддеса-аттхакатха 6226 Патисамбхидамагга-аттхакатха-1 6227 Патисамбхидамагга-аттхакатха-2 6228 Неттиппакарана-аттхакатха | 6301 Неттиппакарана-тика 6302 Неттивибхавини | |
| 7101 Дхаммасангани-пали 7102 Вибханга-пали 7103 Дхатукатха-пали 7104 Пуггалапаннятти-пали 7105 Катхаваттху-пали 7106 Ямака-пали-1 7107 Ямака-пали-2 7108 Ямака-пали-3 7109 Паттхана-пали-1 7110 Паттхана-пали-2 7111 Паттхана-пали-3 7112 Паттхана-пали-4 7113 Паттхана-пали-5 | 7201 Дхаммасангани-аттхакатха 7202 Саммохивинодани-аттхакатха 7203 Панчапакарана-аттхакатха | 7301 Дхаммасангани-мулатика 7302 Вибханга-мулатика 7303 Панчапакарана-мулатика 7304 Дхаммасангани-анутика 7305 Панчапакарана-анутика 7306 Абхидхаммаватаро-намарупапариччхедо 7307 Абхидхамматтхасангахо 7308 Абхидхаммаватара-пуранатика 7309 Абхидхаммаматика-пали | |
| සිංහල | |||
| පාලි කැනනය | විවරණ | අටුවා | වෙනත් |
| 1101 පාරාජික පාළි 1102 පාචිත්තිය පාළි 1103 මහාවග්ග පාළි (විනය) 1104 චූළවග්ග පාළි 1105 පරිවාර පාළි | 1201 පාරාජිකකණ්ඩ අට්ඨකථා-1 1202 පාරාජිකකණ්ඩ අට්ඨකථා-2 1203 පාචිත්තිය අට්ඨකථා 1204 මහාවග්ග අට්ඨකථා (විනය) 1205 චූළවග්ග අට්ඨකථා 1206 පරිවාර අට්ඨකථා | 1301 සාරත්ථදීපනී ටීකා-1 1302 සාරත්ථදීපනී ටීකා-2 1303 සාරත්ථදීපනී ටීකා-3 | 1401 ද්වෙමාතිකාපාළි 1402 විනයසංගහ අට්ඨකථා 1403 වජිරබුද්ධි ටීකා 1404 විමතිවිනෝදනී ටීකා-1 1405 විමතිවිනෝදනී ටීකා-2 1406 විනයාලංකාර ටීකා-1 1407 විනයාලංකාර ටීකා-2 1408 කඞ්ඛාවිතරණීපුරාණ ටීකා 1409 විනයවිනිච්ඡය-උත්තරවිනිච්ඡය 1410 විනයවිනිච්ඡය ටීකා-1 1411 විනයවිනිච්ඡය ටීකා-2 1412 පාචිත්යාදියෝජනාපාළි 1413 ඛුද්දසික්ඛා-මූලසික්ඛා 8401 විසුද්ධිමග්ග-1 8402 විසුද්ධිමග්ග-2 8403 විසුද්ධිමග්ග-මහාටීකා-1 8404 විසුද්ධිමග්ග-මහාටීකා-2 8405 විසුද්ධිමග්ග නිදානකථා 8406 දීඝනිකාය (පු-වි) 8407 මජ්ඣිමනිකාය (පු-වි) 8408 සංයුත්තනිකාය (පු-වි) 8409 අඞ්ගුත්තරනිකාය (පු-වි) 8410 විනයපිටක (පු-වි) 8411 අභිධම්මපිටක (පු-වි) 8412 අට්ඨකථා (පු-වි) 8413 නිරුත්තිදීපනී 8414 පරමත්ථදීපනී සඞ්ගහමහාටීකාපාඨ 8415 අනුදීපනීපාඨ 8416 පට්ඨානුද්දේස දීපනීපාඨ 8417 නමක්කාරටීකා 8418 මහාපණාමපාඨ 8419 ලක්ඛණාතෝ බුද්ධථෝමනාගාථා 8420 සුතවන්දනා 8421 කමලාඤ්ජලි 8422 ජිනාලඞ්කාර 8423 පජ්ජමධු 8424 බුද්ධගුණගාථාවලී 8425 චූළගන්ථවංස 8427 සාසනවංස 8426 මහාවංස 8429 මොග්ගල්ලානබ්යාකරණං 8428 කච්චායනබ්යාකරණං 8430 සද්දනීතිප්පකරණං (පදමාලා) 8431 සද්දනීතිප්පකරණං (ධාතුමාලා) 8432 පදරූපසිද්ධි 8433 මොග්ගල්ලානපඤ්චිකා 8434 පයෝගසිද්ධිපාඨ 8435 වුත්තෝදයපාඨ 8436 අභිධානප්පදීපිකාපාඨ 8437 අභිධානප්පදීපිකාටීකා 8438 සුබෝධාලඞ්කාරපාඨ 8439 සුබෝධාලඞ්කාරටීකා 8440 බාලාවතාර ගණ්ඨිපදත්ථවිනිච්ඡයසාර 8446 කවිදප්පණනීති 8447 නීතිමඤ්ජරී 8445 ධම්මනීති 8444 මහාරහනීති 8441 ලෝකනීති 8442 සුත්තන්තනීති 8443 සූරස්සතිනීති 8450 චාණක්යනීති 8448 නරදක්ඛදීපනී 8449 චතුරාරක්ඛදීපනී 8451 රසවාහිනී 8452 සීමවිසෝධනීපාඨ 8453 වෙස්සන්තරගීති 8454 මොග්ගල්ලාන වුත්තිවිවරණපඤ්චිකා 8455 ථූපවංස 8456 දාඨාවංස 8457 ධාතුපාඨවිලාසිනියා 8458 ධාතුවංස 8459 හත්ථවනගල්ලවිහාරවංස 8460 ජිනචරිතය 8461 ජිනවංසදීපං 8462 තේලකටාහගාථා 8463 මිලිදටීකා 8464 පදමඤ්ජරී 8465 පදසාධනං 8466 සද්දබින්දුපකරණං 8467 කච්චායනධාතුමඤ්ජුසා 8468 සාමන්තකූටවණ්ණනා |
| 2101 සීලක්ඛන්ධවග්ග පාළි 2102 මහාවග්ග පාළි (දීඝ) 2103 පාථිකවග්ග පාළි | 2201 සීලක්ඛන්ධවග්ග අට්ඨකථා 2202 මහාවග්ග අට්ඨකථා (දීඝ) 2203 පාථිකවග්ග අට්ඨකථා | 2301 සීලක්ඛන්ධවග්ග ටීකා 2302 මහාවග්ග ටීකා (දීඝ) 2303 පාථිකවග්ග ටීකා 2304 සීලක්ඛන්ධවග්ග-අභිනවටීකා-1 2305 සීලක්ඛන්ධවග්ග-අභිනවටීකා-2 | |
| 3101 මූලපණ්ණාස පාළි 3102 මජ්ඣිමපණ්ණාස පාළි 3103 උපරිපණ්ණාස පාළි | 3201 මූලපණ්ණාස අට්ඨකථා-1 3202 මූලපණ්ණාස අට්ඨකථා-2 3203 මජ්ඣිමපණ්ණාස අට්ඨකථා 3204 උපරිපණ්ණාස අට්ඨකථා | 3301 මූලපණ්ණාස ටීකා 3302 මජ්ඣිමපණ්ණාස ටීකා 3303 උපරිපණ්ණාස ටීකා | |
| 4101 සගාථාවග්ග පාළි 4102 නිදානවග්ග පාළි 4103 ඛන්ධවග්ග පාළි 4104 සළායතනවග්ග පාළි 4105 මහාවග්ග පාළි (සංයුත්ත) | 4201 සගාථාවග්ග අට්ඨකථා 4202 නිදානවග්ග අට්ඨකථා 4203 ඛන්ධවග්ග අට්ඨකථා 4204 සළායතනවග්ග අට්ඨකථා 4205 මහාවග්ග අට්ඨකථා (සංයුත්ත) | 4301 සගාථාවග්ග ටීකා 4302 නිදානවග්ග ටීකා 4303 ඛන්ධවග්ග ටීකා 4304 සළායතනවග්ග ටීකා 4305 මහාවග්ග ටීකා (සංයුත්ත) | |
| 5101 එකකනිපාත පාළි 5102 දුකනිපාත පාළි 5103 තිකනිපාත පාළි 5104 චතුක්කනිපාත පාළි 5105 පඤ්චකනිපාත පාළි 5106 ඡක්කනිපාත පාළි 5107 සත්තකනිපාත පාළි 5108 අට්ඨකාදිනිපාත පාළි 5109 නවකනිපාත පාළි 5110 දසකනිපාත පාළි 5111 එකාදසකනිපාත පාළි | 5201 එකකනිපාත අට්ඨකථා 5202 දුක-තික-චතුක්කනිපාත අට්ඨකථා 5203 පඤ්චක-ඡක්ක-සත්තකනිපාත අට්ඨකථා 5204 අට්ඨකාදිනිපාත අට්ඨකථා | 5301 එකකනිපාත ටීකා 5302 දුක-තික-චතුක්කනිපාත ටීකා 5303 පඤ්චක-ඡක්ක-සත්තකනිපාත ටීකා 5304 අට්ඨකාදිනිපාත ටීකා | |
| 6101 ඛුද්දකපාඨ පාළි 6102 ධම්මපද පාළි 6103 උදාන පාළි 6104 ඉතිවුත්තක පාළි 6105 සුත්තනිපාත පාළි 6106 විමානවත්ථු පාළි 6107 පේතවත්ථු පාළි 6108 ථේරගාථා පාළි 6109 ථේරීගාථා පාළි 6110 අපදාන පාළි-1 6111 අපදාන පාළි-2 6112 බුද්ධවංස පාළි 6113 චරියාපිටක පාළි 6114 ජාතක පාළි-1 6115 ජාතක පාළි-2 6116 මහානිද්දේස පාළි 6117 චූළනිද්දේස පාළි 6118 පටිසම්භිදාමග්ග පාළි 6119 නෙත්තිප්පකරණ පාළි 6120 මිලින්දපඤ්හ පාළි 6121 පේටකෝපදේස පාළි | 6201 ඛුද්දකපාඨ අට්ඨකථා 6202 ධම්මපද අට්ඨකථා-1 6203 ධම්මපද අට්ඨකථා-2 6204 උදාන අට්ඨකථා 6205 ඉතිවුත්තක අට්ඨකථා 6206 සුත්තනිපාත අට්ඨකථා-1 6207 සුත්තනිපාත අට්ඨකථා-2 6208 විමානවත්ථු අට්ඨකථා 6209 පේතවත්ථු අට්ඨකථා 6210 ථේරගාථා අට්ඨකථා-1 6211 ථේරගාථා අට්ඨකථා-2 6212 ථේරීගාථා අට්ඨකථා 6213 අපදාන අට්ඨකථා-1 6214 අපදාන අට්ඨකථා-2 6215 බුද්ධවංස අට්ඨකථා 6216 චරියාපිටක අට්ඨකථා 6217 ජාතක අට්ඨකථා-1 6218 ජාතක අට්ඨකථා-2 6219 ජාතක අට්ඨකථා-3 6220 ජාතක අට්ඨකථා-4 6221 ජාතක අට්ඨකථා-5 6222 ජාතක අට්ඨකථා-6 6223 ජාතක අට්ඨකථා-7 6224 මහානිද්දේස අට්ඨකථා 6225 චූළනිද්දේස අට්ඨකථා 6226 පටිසම්භිදාමග්ග අට්ඨකථා-1 6227 පටිසම්භිදාමග්ග අට්ඨකථා-2 6228 නෙත්තිප්පකරණ අට්ඨකථා | 6301 නෙත්තිප්පකරණ ටීකා 6302 නෙත්තිවිභාවිනී | |
| 7101 ධම්මසංගණී පාළි 7102 විභඞ්ග පාළි 7103 ධාතුකථා පාළි 7104 පුග්ගලපඤ්ඤත්ති පාළි 7105 කථාවත්ථු පාළි 7106 යමක පාළි-1 7107 යමක පාළි-2 7108 යමක පාළි-3 7109 පට්ඨාන පාළි-1 7110 පට්ඨාන පාළි-2 7111 පට්ඨාන පාළි-3 7112 පට්ඨාන පාළි-4 7113 පට්ඨාන පාළි-5 | 7201 ධම්මසංගණි අට්ඨකථා 7202 සම්මෝහවිනෝදනී අට්ඨකථා 7203 පඤ්චපකරණ අට්ඨකථා | 7301 ධම්මසංගණී-මූලටීකා 7302 විභඞ්ග-මූලටීකා 7303 පඤ්චපකරණ-මූලටීකා 7304 ධම්මසංගණී-අනුටීකා 7305 පඤ්චපකරණ-අනුටීකා 7306 අභිධම්මාවතාරෝ-නාමරූපපරිච්ඡේදෝ 7307 අභිධම්මත්ථසංගහෝ 7308 අභිධම්මාවතාර-පුරාණටීකා 7309 අභිධම්මමාතිකාපාළි | |
| Español | |||
| El Canon Pali | Los Comentarios | Los Subcomentarios | Otros |
| 1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi | 1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā | 1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3 | 1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā |
| 2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi | 2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā | 2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2 | |
| 3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi | 3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā | 3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā | |
| 4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta) | 4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta) | 4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta) | |
| 5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi | 5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā | 5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā | |
| 6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi | 6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā | 6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī | |
| 7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5 | 7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā | 7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi | |
| แบบไทย | |||
| บาลีแคน | ข้อคิดเห็น | คำอธิบายย่อย | อื่น |
| 1101 ปาราชิกปาฬิ 1102 ปาจิตติยปาฬิ 1103 มหาวคฺคปาฬิ (วินัย) 1104 จูฬวคฺคปาฬิ 1105 ปริวารปาฬิ | 1201 ปาราชิกกณฺฑอฏฺฐกถา-๑ 1202 ปาราชิกกณฺฑอฏฺฐกถา-๒ 1203 ปาจิตฺติยอฏฺฐกถา 1204 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (วินัย) 1205 จูฬวคฺคอฏฺฐกถา 1206 ปริวารอฏฺฐกถา | 1301 สารตฺถทีปนีฏีกา-๑ 1302 สารตฺถทีปนีฏีกา-๒ 1303 สารตฺถทีปนีฏีกา-๓ | 1401 ทเวมาติกาปาฬิ 1402 วินยสํคหอฏฺฐกถา 1403 วชิรพุทฺธิฏีกา 1404 วิมติวิโนทนีฏีกา-๑ 1405 วิมติวิโนทนีฏีกา-๒ 1406 วินยาลงฺการฏีกา-๑ 1407 วินยาลงฺการฏีกา-๒ 1408 กงฺขาวิตรณีปุราณฏีกา 1409 วินยวินิจฉย-อุตฺตรวินิจฉย 1410 วินยวินิจฉยฏีกา-๑ 1411 วินยวินิจฉยฏีกา-๒ 1412 ปาจิตฺยาทิโยชนาปาฬิ 1413 ขุทฺทสิกฺขา-มูลสิกฺขา 8401 วิสุทฺธิมคฺค-๑ 8402 วิสุทฺธิมคฺค-๒ 8403 วิสุทฺธิมคฺค-มหาฏีกา-๑ 8404 วิสุทฺธิมคฺค-มหาฏีกา-๒ 8405 วิสุทฺธิมคฺค-นิทานกถา 8406 ทีฆนิกาย (ปุ-วิ) 8407 มชฺฌิมนิกาย (ปุ-วิ) 8408 สํยุตฺตนิกาย (ปุ-วิ) 8409 องฺคุตฺตรนิกาย (ปุ-วิ) 8410 วินยปิฎก (ปุ-วิ) 8411 อภิธมฺมปิฎก (ปุ-วิ) 8412 อฏฺฐกถา (ปุ-วิ) 8413 นิรุตฺติทีปนี 8414 ปรมตฺถทีปนี สงฺคหมหาฏีกาปาฐ 8415 อนุทีปนีปาฐ 8416 ปฎฺฐานุทฺเทสทีปนีปาฐ 8417 นมกฺการฏีกา 8418 มหาปณามปาฐ 8419 ลกฺขณาโต พุทฺธโถมนาคาถา 8420 สุตวทน 8421 กมลาญฺชลิ 8422 ชินาลงฺการ 8423 ปชฺชมธุ 8424 พุทฺธคุณคาถาวลี 8425 จูฬคนฺถวํส 8427 สาสนวํส 8426 มหาวํส 8429 โมคฺคลฺลานพฺยากรณํ 8428 กจฺจายนพฺยากรณํ 8430 สทฺทานีติปฺปกรณํ (ปทมาลา) 8431 สทฺทานีติปฺปกรณํ (ธาตุมาลา) 8432 ปทรูปสิทฺธิ 8433 โมคคฺลานปญฺจิกา 8434 ปโยคสิทฺธิปาฐ 8435 วุตฺโตทยปาฐ 8436 อภิธานปฺปทีปิกาปาฐ 8437 อภิธานปฺปทีปิกาฏีกา 8438 สุโพธาลงฺการปาฐ 8439 สุโพธาลงฺการฏีกา 8440 พาลาวตาร คณฺฐิปทตฺถวินิจฺฉยสาร 8446 กวิทปฺปณนีติ 8447 นีติมญฺชรี 8445 ธมฺมนีติ 8444 มหารหนีติ 8441 โลกนีติ 8442 สุตฺตนฺตนีติ 8443 สูรสฺสตินีติ 8450 จาณกฺยนีติ 8448 นรทกฺขทีปนี 8449 จตุราวรกฺขทีปนี 8451 รสวาหินี 8452 สีมวิโสธนีปาฐ 8453 เวสฺสนฺตรคีติ 8454 โมคฺคลฺลาน วุตฺติวิวรณปญฺจิกา 8455 ถูปวํส 8456 ทาฐาวํส 8457 ธาตุปาฐวิลาสินิยา 8458 ธาตุวํส 8459 หตฺถวนคัลลวิหารวํส 8460 ชนจริตย 8461 ชนวํสทีปํ 8462 เตลกฏาหคาถา 8463 มิลิทฏีกา 8464 ปทมญฺชรี 8465 ปทสาธนํ 8466 สทฺทพินฺทุปกรณํ 8467 กจฺจายนธาตุมญฺชุสา 8468 สามนฺตกูฏวณฺณนา |
| 2101 สีลกฺขนฺธวคฺคปาฬิ 2102 มหาวคฺคปาฬิ (ทีฆ) 2103 ปาถิกวคฺคปาฬิ | 2201 สีลกฺขนฺธวคฺคอฏฺฐกถา 2202 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (ทีฆ) 2203 ปาถิกวคฺคอฏฺฐกถา | 2301 สีลกฺขนฺธวคฺคฏีกา 2302 มหาวคฺคฏีกา (ทีฆ) 2303 ปาถิกวคฺคฏีกา 2304 สีลกฺขนฺธวคฺค-อภินวฏีกา-๑ 2305 สีลกฺขนฺธวคฺค-อภินวฏีกา-๒ | |
| 3101 มูลปณฺณาสปาฬิ 3102 มชฺฌิมปณฺณาสปาฬิ 3103 อุปริปณฺณาสปาฬิ | 3201 มูลปณฺณาสอฏฺฐกถา-๑ 3202 มูลปณฺณาสอฏฺฐกถา-๒ 3203 มชฺฌิมปณฺณาสอฏฺฐกถา 3204 อุปริปณฺณาสอฏฺฐกถา | 3301 มูลปณฺณาสฏีกา 3302 มชฺฌิมปณฺณาสฏีกา 3303 อุปริปณฺณาสฏีกา | |
| 4101 สคาถาวคฺคปาฬิ 4102 นิทานวคฺคปาฬิ 4103 ขนฺธวคฺคปาฬิ 4104 สฬายตนวคฺคปาฬิ 4105 มหาวคฺคปาฬิ (สํยุตฺต) | 4201 สคาถาวคฺคอฏฺฐกถา 4202 นิทานวคฺคอฏฺฐกถา 4203 ขนฺธวคฺคอฏฺฐกถา 4204 สฬายตนวคฺคอฏฺฐกถา 4205 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (สํยุตฺต) | 4301 สคาถาวคฺคฏีกา 4302 นิทานวคฺคฏีกา 4303 ขนฺธวคฺคฏีกา 4304 สฬายตนวคฺคฏีกา 4305 มหาวคฺคฏีกา (สํยุตฺต) | |
| 5101 เอกกนิปาตปาฬิ 5102 ทุกนิปาตปาฬิ 5103 ติกนิปาตปาฬิ 5104 จตุกฺกนิปาตปาฬิ 5105 ปญฺจกนิปาตปาฬิ 5106 ฉกฺกนิปาตปาฬิ 5107 สตฺตกนิปาตปาฬิ 5108 อฏฺฐกาทินิปาตปาฬิ 5109 นวกนิปาตปาฬิ 5110 ทสกนิปาตปาฬิ 5111 เอกาทสกนิปาตปาฬิ | 5201 เอกกนิปาตอฏฺฐกถา 5202 ทุก-ติก-จตุกฺกนิปาตอฏฺฐกถา 5203 ปญฺจก-ฉกฺก-สตฺตกนิปาตอฏฺฐกถา 5204 อฏฺฐกาทินิปาตอฏฺฐกถา | 5301 เอกกนิปาตฏีกา 5302 ทุก-ติก-จตุกฺกนิปาตฏีกา 5303 ปญฺจก-ฉกฺก-สตฺตกนิปาตฏีกา 5304 อฏฺฐกาทินิปาตฏีกา | |
| 6101 ขุทฺทกปาฐปาฬิ 6102 ธมฺมปทปาฬิ 6103 อุทานปาฬิ 6104 อิติวุตฺตกปาฬิ 6105 สุตฺตนิบาตปาฬิ 6106 วิมานวตฺถุปาฬิ 6107 เปตวตฺถุปาฬิ 6108 เถรคาถาปาฬิ 6109 เถรีคาถาปาฬิ 6110 อปทานปาฬิ-๑ 6111 อปทานปาฬิ-๒ 6112 พุทธวงฺสปาฬิ 6113 จริยาปิฏกปาฬิ 6114 ชาตกปาฬิ-๑ 6115 ชาตกปาฬิ-๒ 6116 มหานิทฺเทสปาฬิ 6117 จูฬนิทฺเทสปาฬิ 6118 ปฏิสมฺภิทามคฺคปาฬิ 6119 เนตฺติปฺปกฺรณปาฬิ 6120 มิลินฺทปญฺหาปาฬิ 6121 เปฏโกปเทสปาฬิ | 6201 ขุทฺทกปาฐอฏฺฐกถา 6202 ธมฺมปทอฏฺฐกถา-๑ 6203 ธมฺมปทอฏฺฐกถา-๒ 6204 อุทานอฏฺฐกถา 6205 อิติวุตฺตกอฏฺฐกถา 6206 สุตฺตนิบาตอฏฺฐกถา-๑ 6207 สุตฺตนิบาตอฏฺฐกถา-๒ 6208 วิมานวตฺถุอฏฺฐกถา 6209 เปตวตฺถุอฏฺฐกถา 6210 เถรคาถาอฏฺฐกถา-๑ 6211 เถรคาถาอฏฺฐกถา-๒ 6212 เถรีคาถาอฏฺฐกถา 6213 อปทานอฏฺฐกถา-๑ 6214 อปทานอฏฺฐกถา-๒ 6215 พุทธวงฺสอฏฺฐกถา 6216 จริยาปิฏกอฏฺฐกถา 6217 ชาตกอฏฺฐกถา-๑ 6218 ชาตกอฏฺฐกถา-๒ 6219 ชาตกอฏฺฐกถา-๓ 6220 ชาตกอฏฺฐกถา-๔ 6221 ชาตกอฏฺฐกถา-๕ 6222 ชาตกอฏฺฐกถา-๖ 6223 ชาตกอฏฺฐกถา-๗ 6224 มหานิทฺเทสอฏฺฐกถา 6225 จูฬนิทฺเทสอฏฺฐกถา 6226 ปฏิสมฺภิทามคฺคอฏฺฐกถา-๑ 6227 ปฏิสมฺภิทามคฺคอฏฺฐกถา-๒ 6228 เนตฺติปฺปกฺรณอฏฺฐกถา | 6301 เนตฺติปฺปกฺรณฏีกา 6302 เนตฺติวิภาวินี | |
| 7101 ธมฺมสงฺคณีปาฬิ 7102 วิภงฺคปาฬิ 7103 ธาตุกถาปาฬิ 7104 ปุคฺคลปญฺญตฺติปาฬิ 7105 กถาวตฺถุปาฬิ 7106 ยมกปาฬิ-๑ 7107 ยมกปาฬิ-๒ 7108 ยมกปาฬิ-๓ 7109 ปฎฺฐานปาฬิ-๑ 7110 ปฎฺฐานปาฬิ-๒ 7111 ปฎฺฐานปาฬิ-๓ 7112 ปฎฺฐานปาฬิ-๔ 7113 ปฎฺฐานปาฬิ-๕ | 7201 ธมฺมสงฺคณิอฏฺฐกถา 7202 สมฺโมหวินิทนีอฏฺฐกถา 7203 ปญฺจปกรณอฏฺฐกถา | 7301 ธมฺมสงฺคณีมูลฏีกา 7302 วิภงฺคมูลฏีกา 7303 ปญฺจปกรณมูลฏีกา 7304 ธมฺมสงฺคณีอนุฏีกา 7305 ปญฺจปกรณอนุฏีกา 7306 อภิธมฺมาวตาโร-นามรูปปริจฺเฉโท 7307 อภิธมฺมตฺถสงฺคโห 7308 อภิธมฺมาวตาร-ปุราณฏีกา 7309 อภิธมฺมมาติกาปาฬิ | |
| བོད་མི | |||
| པཱ་ལི་གསུང་རབ། | འགྲེལ་བཤད། | འགྲེལ་བཤད་ཕྲན། | གཞན། |
| 1101 ཕ་ར་ཇི་ཀ་པཱ་ལི། 1102 པཱ་ཙི་ཏི་ཡ་པཱ་ལི། 1103 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (ཝི་ན་ཡ) 1104 ཙཱུ་ལ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 1105 པ་རི་ཝཱ་ར་པཱ་ལི། | 1201 ཕ་ར་ཇི་ཀ་ཀཎྜ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 1202 ཕ་ར་ཇི་ཀ་ཀཎྜ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 1203 པཱ་ཙི་ཏི་ཡ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 1204 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (ཝི་ན་ཡ) 1205 ཙཱུ་ལ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 1206 པ་རི་ཝཱ་ར་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། | 1301 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1302 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1303 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༣ | 1401 དྭེ་མཱ་ཏི་ཀཱ་པཱ་ལི། 1402 ཝི་ན་ཡ་སངྒ་ཧ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 1403 ཝ་ཇི་ར་བུད་དྷི་ཊཱི་ཀཱ། 1404 ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1405 ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1406 ཝི་ན་ཡཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1407 ཝི་ན་ཡཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1408 ཀངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎཱི་པུ་རཱ་ཎ་ཊཱི་ཀཱ། 1409 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཨུ་ཏྟ་ར་ཝི་ནི་ཙ་ཡ། 1410 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1411 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1412 པཱ་ཙི་ཏྱཱ་དི་ཡོ་ཇ་ནཱ་པཱ་ལི། 1413 ཁུད་ད་སིཀྑཱ་མཱུ་ལ་སིཀྑཱ། 8401 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ-༡ 8402 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ-༢ 8403 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ-༡ 8404 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ-༢ 8405 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ། 8406 དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8407 མཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8408 སཾ་ཡུཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8409 ཨངྒུ་ཏྟ་ར་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8410 ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀ། (པུ་ཝི) 8411 ཨ་བྷི་དྷམྨ་པི་ཊ་ཀ། (པུ་ཝི) 8412 ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (པུ་ཝི) 8413 ནི་རུཏྟི་དཱི་པ་ནཱི། 8414 པ་ར་མཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་སངྒ་ཧ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ་པཱ་ཋ། 8415 ཨ་ནུ་དཱི་པ་ནཱི་པཱ་ཋ། 8416 པཊྛཱ་ནུདྡེ་ས་དཱི་པ་ནཱི་པཱ་ཋ། 8417 ན་མཀྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ། 8418 མ་ཧཱ་པ་ཎཱ་མ་པཱ་ཋ། 8419 ལཀྑ་ཎཱ་ཏོ་བུདྡྷ་ཐོ་མ་ནཱ་གཱ་ཐཱ། 8420 སུ་ཏ་ཝནྡ་ནཱ། 8421 ཀ་མ་ལཱཉྫ་ལི། 8422 ཇི་ནཱ་ལངྐཱ་ར། 8423 པཛྫ་མ་དྷུ། 8424 བུདྡྷ་གུ་ཎ་གཱ་ཐཱ་ཝ་ལཱི། 8425 ཙཱུ་ལ་གནྠ་ཝཾ་ས། 8427 སཱ་ས་ན་ཝཾ་ས། 8426 མ་ཧཱ་ཝཾ་ས། 8429 མོགྒ་ལླཱ་ན་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ། 8428 ཀཙྩཱ་ཡ་ན་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ། 8430 སདྡ་ནཱི་ཏི་པྤ་ཀ་ར་ཎཾ། (པ་ད་མཱ་ལཱ) 8431 སདྡ་ནཱི་ཏི་པྤ་ཀ་ར་ཎཾ། (དྷཱ་ཏུ་མཱ་ལཱ) 8432 པ་ད་རཱུ་པ་སིད་དྷི། 8433 མོ་ག་ལླཱ་ན་པཉྩ་ཀཱ། 8434 པ་ཡོ་ག་སིད་དྷི་པཱ་ཋ། 8435 བུཏྟོ་ད་ཡ་པཱ་ཋ། 8436 ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་པྤ་དཱི་པི་ཀཱ་པཱ་ཋ། 8437 ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་པྤ་དཱི་པི་ཀཱ་ཊཱི་ཀཱ། 8438 སུ་བོ་དྷཱ་ལངྐཱ་ར་པཱ་ཋ། 8439 སུ་བོ་དྷཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ། 8440 བཱ་ལཱ་ཝ་ཏཱ་ར་གཎྛི་པ་དཏྠ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་སཱ་ར། 8446 ཀ་ཝི་དཔྤ་ཎ་ནཱི་ཏི། 8447 ནཱི་ཏི་མཉྫ་རཱི། 8445 དྷམྨ་ནཱི་ཏི། 8444 མ་ཧཱ་ར་ཧ་ནཱི་ཏི། 8441 ལོ་ཀ་ནཱི་ཏི། 8442 སུཏྟནྟ་ནཱ་ཏི། 8443 སཱུ་རསྶ་ཏི་ནཱི་ཏི། 8450 ཙཱ་ཎཀྱ་ནཱི་ཏི། 8448 ན་ར་དཀྑ་དཱི་པ་ནཱི། 8449 ཙ་ཏུ་རཱ་རཀྑ་དཱི་པ་ནཱི། 8451 ར་ས་ཝཱ་ཧི་ནཱི། 8452 སཱི་མ་ཝི་སོ་ད་ནཱི་པཱ་ཋ། 8453 ཝེསྶནྟ་ར་གཱི་ཏི། 8454 མོགྒ་ལླཱ་ན་བུཏྟི་ཝི་ཝ་ར་ཎ་པཉྩ་ཀཱ། 8455 ཐཱུ་པ་ཝཾ་ས། 8456 དཱ་ཊྷཱ་ཝཾ་ས། 8457 དྷཱ་ཏུ་པཱ་ཋ་ཝི་ལཱ་སི་ནི་ཡཱ། 8458 དྷཱ་ཏུ་ཝཾ་ས། 8459 ཧཏྠ་ཝ་ན་གལླ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝཾ་ས། 8460 ཇི་ན་ཙ་རི་ཏ་ཡ། 8461 ཇི་ན་ཝཾ་ས་དཱི་པཾ། 8462 ཏེ་ལ་ཀ་ཊཱ་ཧ་གཱ་ཐཱ། 8463 མི་ལི་ད་ཊཱི་ཀཱ། 8464 པ་ད་མཉྫ་རཱི། 8465 པ་ད་སཱ་ད་ནཾ། 8466 སདྡ་བིནྡུ་པ་ཀ་ར་ཎཾ། 8467 ཀཙྩཱ་ཡ་ན་དྷཱ་ཏུ་མཉྫུ་སཱ། 8468 སཱ་མནྟ་ཀཱུ་ཊ་ཝཎྞ་ནཱ། |
| 2101 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 2102 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (དཱི་གྷ) 2103 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་པཱ་ལི། | 2201 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 2202 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (དཱི་གྷ) 2203 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། | 2301 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 2302 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། (དཱི་གྷ) 2303 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 2304 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨ་བྷི་ན་ཝ་ཊཱི་ཀཱ-༡ 2305 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨ་བྷི་ན་ཝ་ཊཱི་ཀཱ-༢ | |
| 3101 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི། 3102 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི། 3103 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི། | 3201 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 3202 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 3203 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 3204 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། | 3301 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ། 3302 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ། 3303 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ། | |
| 4101 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4102 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4103 ཁནྡྷ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4104 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4105 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (སཾ་ཡུཏྟ) | 4201 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4202 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4203 ཁནྡྷ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4204 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4205 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (སཾ་ཡུཏྟ) | 4301 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4302 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4303 ཁནྡྷ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4304 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4305 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། (སཾ་ཡུཏྟ) | |
| 5101 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5102 དུ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5103 ཏི་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5104 ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5105 པཉྩ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5106 ཆཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5107 སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5108 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5109 ན་ཝ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5110 ད་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5111 ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། | 5201 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 5202 དུ་ཀ་ཏི་ཀ་ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 5203 པཉྩ་ཀ་ཆཀྐ་སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 5204 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། | 5301 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ། 5302 དུ་ཀ་ཏི་ཀ་ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ། 5303 པཉྩ་ཀ་ཆཀྐ་སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ། 5304 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ། | |
| 6101 ཁུད་ད་ཀ་པཱ་ཋ་པཱ་ལི། 6102 དྷམྨ་པ་ད་པཱ་ལི། 6103 ཨུ་དཱ་ན་པཱ་ལི། 6104 ཨི་ཏི་ཝུཏྟ་ཀ་པཱ་ལི། 6105 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 6106 ཝི་མཱ་ན་ཝཏྠུ་པཱ་ལི། 6107 པེ་ཏ་ཝཏྠུ་པཱ་ལི། 6108 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་པཱ་ལི། 6109 ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་པཱ་ལི། 6110 ཨ་པ་དཱ་ན་པཱ་ལི-༡ 6111 ཨ་པ་དཱ་ན་པཱ་ལི-༢ 6112 བུདྡྷ་ཝཾ་ས་པཱ་ལི། 6113 ཙ་རི་ཡཱ་པི་ཊ་ཀ་པཱ་ལི། 6114 ཛཱ་ཏ་ཀ་པཱ་ལི-༡ 6115 ཛཱ་ཏ་ཀ་པཱ་ལི-༢ 6116 མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་ས་པཱ་ལི། 6117 ཙཱུ་ལ་ནི་དྡེ་ས་པཱ་ལི། 6118 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་པཱ་ལི། 6119 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་པཱ་ལི། 6120 མི་ལིནྡ་པཉྷ་པཱ་ལི། 6121 པེ་ཊ་ཀོ་པ་དེ་ས་པཱ་ལི། | 6201 ཁུད་ད་ཀ་པཱ་ཋ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6202 དྷམྨ་པ་ད་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6203 དྷམྨ་པ་ད་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6204 ཨུ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6205 ཨི་ཏི་ཝུཏྟ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6206 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6207 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6208 ཝི་མཱ་ན་ཝཏྠུ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6209 པེ་ཏ་ཝཏྠུ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6210 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6211 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6212 ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6213 ཨ་པ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6214 ཨ་པ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6215 བུདྡྷ་ཝཾ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6216 ཙ་རི་ཡཱ་པི་ཊ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6217 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6218 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6219 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༣ 6220 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༤ 6221 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༥ 6222 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༦ 6223 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༧ 6224 མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6225 ཙཱུ་ལ་ནི་དྡེ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6226 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6227 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6228 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། | 6301 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་ཊཱི་ཀཱ། 6302 ནེཏྟི་ཝི་བྷཱི་ནཱི། | |
| 7101 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་པཱ་ལི། 7102 ཝི་བྷངྒ་པཱ་ལི། 7103 དྷཱ་ཏུ་ཀ་ཐཱ་པཱ་ལི། 7104 པུགྒ་ལ་པཉྙཏྟི་པཱ་ལི། 7105 ཀ་ཐཱ་ཝཏྠུ་པཱ་ལི། 7106 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༡ 7107 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༢ 7108 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༣ 7109 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༡ 7110 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༢ 7111 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༣ 7112 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༤ 7113 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༥ | 7201 དྷམྨ་སངྒ་ཎི་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 7202 སམྨོ་ཧ་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 7203 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། | 7301 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ། 7302 ཝི་བྷངྒ་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ། 7303 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ། 7304 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་ཨ་ནུ་ཊཱི་ཀཱ། 7305 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཨ་ནུ་ཊཱི་ཀཱ། 7306 ཨ་བྷི་དྷམྨཱ་ཝ་ཏཱ་རོ་ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་ཙྪེ་དོ། 7307 ཨ་བྷི་དྷམྨཏྠ་སངྒ་ཧོ། 7308 ཨ་བྷི་དྷམྨཱ་ཝ་ཏཱ་ར་པུ་རཱ་ཎ་ཊཱི་ཀཱ། 7309 ཨ་བྷི་དྷམྨ་མཱ་ཏི་ཀཱ་པཱ་ལི། | |
1 . Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa. . བཅོམ་ལྡན་འདས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།། Aṅguttaranikāyo གཅིག་ལས་འཕྲོས་པའི་ལུང་། Tikanipātapāḷi གསུམ་གྱི་ཚན་པའི་མདོ། 1. Paṭhamapaṇṇāsakaṃ ༡. ལྔ་བཅུ་པ་དང་པོ། 1. Bālavaggo ༡. བྱིས་པའི་ཚོགས། 1. Bhayasuttaṃ ༡. འཇིགས་པའི་མདོ། 1. Evaṃ [Pg.99] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante ’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca – ༡. འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པ་དུས་གཅིག་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་མཉན་ཡོད་ན་རྒྱལ་བྱེད་ཀྱི་ཚལ་མགོན་མེད་ཟས་སྦྱིན་གྱི་ཀུན་དགའ་ར་བ་ན་བཞུགས་སོ།། དེའི་ཚེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགེ་སློང་རྣམས་ལ་“དགེ་སློང་དག”ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ།། དགེ་སློང་དེ་དག་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་“བཙུན་པ”ཞེས་གསོལ་ཏེ་ཉན་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ།། ‘‘Yāni kānici, bhikkhave, bhayāni uppajjanti sabbāni tāni bālato uppajjanti, no paṇḍitato. Ye keci upaddavā uppajjanti sabbe te bālato uppajjanti, no paṇḍitato. Ye keci upasaggā uppajjanti sabbe te bālato uppajjanti, no paṇḍitato. Seyyathāpi, bhikkhave, naḷāgārā vā tiṇāgārā vā aggi mutto kūṭāgārānipi ḍahati ullittāvalittāni nivātāni phusitaggaḷāni pihitavātapānāni; evamevaṃ kho, bhikkhave, yāni kānici bhayāni uppajjanti sabbāni tāni bālato uppajjanti, no paṇḍitato. Ye keci upaddavā uppajjanti sabbe te bālato uppajjanti, no paṇḍitato. Ye keci upasaggā uppajjanti sabbe te bālato uppajjanti, no paṇḍitato. “དགེ་སློང་དག འཇིགས་པ་གང་ཅི་ཞིག་སྐྱེ་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་བྱིས་པ་ལས་སྐྱེ་ཡི། མཁས་པ་ལས་ནི་མི་སྐྱེའོ།། ཉེ་བར་འཚེ་བ་གང་ཅི་ཞིག་སྐྱེ་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་བྱིས་པ་ལས་སྐྱེ་ཡི། མཁས་པ་ལས་ནི་མི་སྐྱེའོ།། གནོད་པ་གང་ཅི་ཞིག་སྐྱེ་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་བྱིས་པ་ལས་སྐྱེ་ཡི། མཁས་པ་ལས་ནི་མི་སྐྱེའོ།། དགེ་སློང་དག དཔེར་ན། འདམ་རྩྭའི་སྤྱིལ་བུ་འམ་རྩྭ་ཁང་ལས་མེ་ཤོར་བ་ན། ཁང་པ་བརྩེགས་པ་ཕྱི་ནང་ཀུན་ཏུ་ཞལ་ཞལ་བྱས་པ། རླུང་མི་འཇུག་པ། གཏན་པ་དམ་པོར་བཅུག་པ། སྐར་ཁུང་བཅད་པ་རྣམས་ཀྱང་སྲེག་པར་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ།། དགེ་སློང་དག དེ་བཞིན་དུ་འཇིགས་པ་གང་ཅི་ཞིག་སྐྱེ་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་བྱིས་པ་ལས་སྐྱེ་ཡི། མཁས་པ་ལས་ནི་མི་སྐྱེའོ།། ཉེ་བར་འཚེ་བ་གང་ཅི་ཞིག་སྐྱེ་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་བྱིས་པ་ལས་སྐྱེ་ཡི། མཁས་པ་ལས་ནི་མི་སྐྱེའོ།། གནོད་པ་གང་ཅི་ཞིག་སྐྱེ་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་བྱིས་པ་ལས་སྐྱེ་ཡི། མཁས་པ་ལས་ནི་མི་སྐྱེའོ།།” ‘‘Iti [Pg.100] kho, bhikkhave, sappaṭibhayo bālo, appaṭibhayo paṇḍito. Saupaddavo bālo, anupaddavo paṇḍito. Saupasaggo bālo, anupasaggo paṇḍito. Natthi, bhikkhave, paṇḍitato bhayaṃ, natthi paṇḍitato upaddavo, natthi paṇḍitato upasaggo. “དགེ་སློང་དག དེ་ལྟར་ན་བྱིས་པ་ནི་འཇིགས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ། མཁས་པ་ནི་འཇིགས་པ་མེད་པ་ཡིན། བྱིས་པ་ནི་ཉེ་བར་འཚེ་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ། མཁས་པ་ནི་ཉེ་བར་འཚེ་བ་མེད་པ་ཡིན། བྱིས་པ་ནི་གནོད་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ། མཁས་པ་ནི་གནོད་པ་མེད་པ་ཡིན། དགེ་སློང་དག མཁས་པ་ལས་ནི་འཇིགས་པ་མི་འབྱུང་། མཁས་པ་ལས་ནི་ཉེ་བར་འཚེ་བ་མི་འབྱུང་། མཁས་པ་ལས་ནི་གནོད་པ་མི་འབྱུང་ངོ་།།” ‘‘Tasmātiha, bhikkhave, evaṃ sikkhitabbaṃ – ‘yehi tīhi dhammehi samannāgato bālo veditabbo te tayo dhamme abhinivajjetvā, yehi tīhi dhammehi samannāgato paṇḍito veditabbo te tayo dhamme samādāya vattissāmā’ti. Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabba’’nti. Paṭhamaṃ. “དགེ་སློང་དག དེའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་བསླབ་པར་བྱ་སྟེ། ‘ཆོས་གསུམ་དང་ལྡན་པས་བྱིས་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་སྤངས་ཤིང་། ཆོས་གསུམ་དང་ལྡན་པས་མཁས་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་སྤྱད་པར་བྱའོ’སྙམ་དུ་བསླབ་པར་བྱའོ།། དགེ་སློང་དག ཁྱེད་ཀྱིས་དེ་ལྟར་བསླབ་པར་བྱའོ།།” མདོ་དང་པོའོ།། 2. Lakkhaṇasuttaṃ ༢. མཚན་ཉིད་ཀྱི་མདོ། 2. ‘‘Kammalakkhaṇo, bhikkhave, bālo, kammalakkhaṇo paṇḍito, apadānasobhanī paññāti. Tīhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bālo veditabbo. Katamehi tīhi? Kāyaduccaritena, vacīduccaritena, manoduccaritena. Imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato bālo veditabbo. ༢. “དགེ་སློང་དག བྱིས་པ་ནི་ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་ལ། མཁས་པའང་ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན། ཤེས་རབ་ནི་སྤྱོད་པས་མཛེས་པ་ཡིན། དགེ་སློང་དག ཆོས་གསུམ་དང་ལྡན་ན་བྱིས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།། གསུམ་གང་ཞེ་ན། ལུས་ཀྱི་ཉེས་སྤྱོད་དང་། ངག་གི་ཉེས་སྤྱོད་དང་། ཡིད་ཀྱི་ཉེས་སྤྱོད་དོ།། དགེ་སློང་དག ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་དང་ལྡན་ན་བྱིས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།།” ‘‘Tīhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato paṇḍito veditabbo. Katamehi tīhi? Kāyasucaritena, vacīsucaritena, manosucaritena. Imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato paṇḍito veditabbo. “དགེ་སློང་དག ཆོས་གསུམ་དང་ལྡན་ན་མཁས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།། གསུམ་གང་ཞེ་ན། ལུས་ཀྱི་ལེགས་སྤྱོད་དང་། ངག་གི་ལེགས་སྤྱོད་དང་། ཡིད་ཀྱི་ལེགས་སྤྱོད་དོ།། དགེ་སློང་དག ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་དང་ལྡན་ན་མཁས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།།” ‘‘Tasmātiha, bhikkhave, evaṃ sikkhitabbaṃ – ‘yehi tīhi dhammehi samannāgato bālo veditabbo te tayo dhamme abhinivajjetvā, yehi tīhi dhammehi samannāgato paṇḍito veditabbo te tayo dhamme samādāya vattissāmā’ti. Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabba’’nti. Dutiyaṃ. “དགེ་སློང་དག དེའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་བསླབ་པར་བྱ་སྟེ། ‘ཆོས་གསུམ་དང་ལྡན་པས་བྱིས་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་སྤངས་ཤིང་། ཆོས་གསུམ་དང་ལྡན་པས་མཁས་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་སྤྱད་པར་བྱའོ’སྙམ་དུ་བསླབ་པར་བྱའོ།། དགེ་སློང་དག ཁྱེད་ཀྱིས་དེ་ལྟར་བསླབ་པར་བྱའོ།།” མདོ་གཉིས་པའོ།། 3. Cintīsuttaṃ ༣. བསམ་པའི་མདོ། 3. ‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, bālassa bālalakkhaṇāni bālanimittāni bālāpadānāni. Katamāni tīṇi? Idha, bhikkhave, bālo duccintitacintī ca hoti dubbhāsitabhāsī ca dukkaṭakammakārī ca. No cedaṃ, bhikkhave, bālo duccintitacintī ca abhavissa dubbhāsitabhāsī ca dukkaṭakammakārī ca, kena naṃ paṇḍitā jāneyyuṃ – ‘bālo ayaṃ bhavaṃ asappuriso’ti? Yasmā [Pg.101] ca kho, bhikkhave, bālo duccintitacintī ca hoti dubbhāsitabhāsī ca dukkaṭakammakārī ca tasmā naṃ paṇḍitā jānanti – ‘bālo ayaṃ bhavaṃ asappuriso’ti. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi bālassa bālalakkhaṇāni bālanimittāni bālāpadānāni. ༣. “དགེ་སློང་དག བྱིས་པའི་བྱིས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། བྱིས་པའི་མཚན་མ་དང་། བྱིས་པའི་སྤྱོད་པ་འདི་གསུམ་ཡོད་དོ།། གསུམ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག འདི་ན་བྱིས་པ་ནི་ཉེས་པར་བསམས་པ་སེམས་པ་དང་། ཉེས་པར་སྨྲས་པ་སྨྲ་བ་དང་། ཉེས་པར་བྱས་པའི་ལས་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།། དགེ་སློང་དག གལ་ཏེ་བྱིས་པ་ནི་ཉེས་པར་བསམས་པ་སེམས་པ་དང་། ཉེས་པར་སྨྲས་པ་སྨྲ་བ་དང་། ཉེས་པར་བྱས་པའི་ལས་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ན། མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་‘སྐྱེས་བུ་འདི་ནི་བྱིས་པ་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་མ་ཡིན་པའོ’ཞེས་ཇི་ལྟར་ཤེས་པར་འགྱུར། དགེ་སློང་དག གང་གི་ཕྱིར་བྱིས་པ་ནི་ཉེས་པར་བསམས་པ་སེམས་པ་དང་། ཉེས་པར་སྨྲས་པ་སྨྲ་བ་དང་། ཉེས་པར་བྱས་པའི་ལས་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་‘སྐྱེས་བུ་འདི་ནི་བྱིས་པ་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་མ་ཡིན་པའོ’ཞེས་ཤེས་སོ།། དགེ་སློང་དག འདི་དག་ནི་བྱིས་པའི་བྱིས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། བྱིས་པའི་མཚན་མ་དང་། བྱིས་པའི་སྤྱོད་པ་གསུམ་མོ།།” ‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, paṇḍitassa paṇḍitalakkhaṇāni paṇḍitanimittāni paṇḍitāpadānāni. Katamāni tīṇi? Idha, bhikkhave, paṇḍito sucintitacintī ca hoti subhāsitabhāsī ca sukatakammakārī ca. No cedaṃ, bhikkhave, paṇḍito sucintitacintī ca abhavissa subhāsitabhāsī ca sukatakammakārī ca, kena naṃ paṇḍitā jāneyyuṃ – ‘paṇḍito ayaṃ bhavaṃ sappuriso’ti? Yasmā ca kho, bhikkhave, paṇḍito sucintitacintī ca hoti subhāsitabhāsī ca sukatakammakārī ca tasmā naṃ paṇḍitā jānanti – ‘paṇḍito ayaṃ bhavaṃ sappuriso’ti. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi paṇḍitassa paṇḍitalakkhaṇāni paṇḍitanimittāni paṇḍitāpadānāni. Tasmātiha…. Tatiyaṃ. “དགེ་སློང་དག མཁས་པའི་མཁས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། མཁས་པའི་མཚན་མ་དང་། མཁས་པའི་སྤྱོད་པ་འདི་གསུམ་ཡོད་དོ།། གསུམ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག འདི་ན་མཁས་པ་ནི་ལེགས་པར་བསམས་པ་སེམས་པ་དང་། ལེགས་པར་སྨྲས་པ་སྨྲ་བ་དང་། ལེགས་པར་བྱས་པའི་ལས་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།། དགེ་སློང་དག གལ་ཏེ་མཁས་པ་ནི་ལེགས་པར་བསམས་པ་སེམས་པ་དང་། ལེགས་པར་སྨྲས་པ་སྨྲ་བ་དང་། ལེགས་པར་བྱས་པའི་ལས་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ན། མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་‘སྐྱེས་བུ་འདི་ནི་མཁས་པ་སྐྱེས་བུ་དམ་པའོ’ཞེས་ཇི་ལྟར་ཤེས་པར་འགྱུར། དགེ་སློང་དག གང་གི་ཕྱིར་མཁས་པ་ནི་ལེགས་པར་བསམས་པ་སེམས་པ་དང་། ལེགས་པར་སྨྲས་པ་སྨྲ་བ་དང་། ལེགས་པར་བྱས་པའི་ལས་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་‘སྐྱེས་བུ་འདི་ནི་མཁས་པ་སྐྱེས་བུ་དམ་པའོ’ཞེས་ཤེས་སོ།། དགེ་སློང་དག འདི་དག་ནི་མཁས་པའི་མཁས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། མཁས་པའི་མཚན་མ་དང་། མཁས་པའི་སྤྱོད་པ་གསུམ་མོ།། དེའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་བསླབ་པར་བྱ་སྟེ།... མདོ་གསུམ་པའོ།།” 4. Accayasuttaṃ ༤. ཉེས་པའི་མདོ། 4. ‘‘Tīhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bālo veditabbo. Katamehi tīhi? Accayaṃ accayato na passati, accayaṃ accayato disvā yathādhammaṃ nappaṭikaroti, parassa kho pana accayaṃ desentassa yathādhammaṃ nappaṭiggaṇhāti. Imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato bālo veditabbo. ༤. “དགེ་སློང་དག ཆོས་གསུམ་དང་ལྡན་ན་བྱིས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།། གསུམ་གང་ཞེ་ན། རང་གི་ཉེས་པ་ནི་ཉེས་པར་མི་མཐོང་བ་དང་། ཉེས་པ་ནི་ཉེས་པར་མཐོང་ཡང་ཆོས་བཞིན་དུ་ཕྱིར་མི་བཅོས་པ་དང་། གཞན་གྱིས་ཉེས་པ་བཤགས་པ་ན་ཆོས་བཞིན་དུ་དང་དུ་མི་ལེན་པའོ།། དགེ་སློང་དག ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་དང་ལྡན་ན་བྱིས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།།” ‘‘Tīhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato paṇḍito veditabbo. Katamehi tīhi? Accayaṃ accayato passati, accayaṃ accayato disvā yathādhammaṃ paṭikaroti, parassa kho pana accayaṃ desentassa yathādhammaṃ paṭiggaṇhāti. Imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato paṇḍito veditabbo. Tasmātiha…. Catutthaṃ. “དགེ་སློང་དག ཆོས་གསུམ་དང་ལྡན་ན་མཁས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།། གསུམ་གང་ཞེ་ན། རང་གི་ཉེས་པ་ནི་ཉེས་པར་མཐོང་བ་དང་། ཉེས་པ་ནི་ཉེས་པར་མཐོང་ནས་ཆོས་བཞིན་དུ་ཕྱིར་བཅོས་པ་དང་། གཞན་གྱིས་ཉེས་པ་བཤགས་པ་ན་ཆོས་བཞིན་དུ་དང་དུ་ལེན་པའོ།། དགེ་སློང་དག ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་དང་ལྡན་ན་མཁས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།། དེའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་བསླབ་པར་བྱ་སྟེ།... མདོ་བཞི་པའོ།།” 5. Ayonisosuttaṃ ༥. ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་མདོ། 5. ‘‘Tīhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bālo veditabbo. Katamehi tīhi? Ayoniso pañhaṃ kattā hoti, ayoniso pañhaṃ vissajjetā hoti, parassa kho pana yoniso pañhaṃ vissajjitaṃ parimaṇḍalehi [Pg.102] padabyañjanehi siliṭṭhehi upagatehi nābbhanumoditā hoti. Imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato bālo veditabbo. ༥. “དགེ་སློང་དག ཆོས་གསུམ་དང་ལྡན་ན་བྱིས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།། གསུམ་གང་ཞེ་ན། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་དྲི་བ་འདྲི་བ་དང་། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་དྲི་བ་ལན་འདེབས་པ་དང་། གཞན་གྱིས་ཚུལ་བཞིན་དུ་དྲི་བའི་ལན་བཏབ་པ་ལ། ཚིག་དང་ཡི་གེ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ཤིང་འབྲེལ་ཆགས་ལ་དོན་དང་མཐུན་པ་ལའང་རྗེས་སུ་མི་ཡི་རང་བའོ།། དགེ་སློང་དག ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་དང་ལྡན་ན་བྱིས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།།” ‘‘Tīhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato paṇḍito veditabbo. Katamehi tīhi? Yoniso pañhaṃ kattā hoti, yoniso pañhaṃ vissajjetā hoti, parassa kho pana yoniso pañhaṃ vissajjitaṃ parimaṇḍalehi padabyañjanehi siliṭṭhehi upagatehi abbhanumoditā hoti. Imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato paṇḍito veditabbo. Tasmātiha…. Pañcamaṃ. “དགེ་སློང་དག ཆོས་གསུམ་དང་ལྡན་ན་མཁས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།། གསུམ་གང་ཞེ་ན། ཚུལ་བཞིན་དུ་དྲི་བ་འདྲི་བ་དང་། ཚུལ་བཞིན་དུ་དྲི་བ་ལན་འདེབས་པ་དང་། གཞན་གྱིས་ཚུལ་བཞིན་དུ་དྲི་བའི་ལན་བཏབ་པ་ལ། ཚིག་དང་ཡི་གེ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ཤིང་འབྲེལ་ཆགས་ལ་དོན་དང་མཐུན་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའོ།། དགེ་སློང་དག ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་དང་ལྡན་ན་མཁས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།། དེའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་བསླབ་པར་བྱ་སྟེ།... མདོ་ལྔ་པའོ།།” 6. Akusalasuttaṃ ༦. མི་དགེ་བའི་མདོ། 6. ‘‘Tīhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bālo veditabbo. Katamehi tīhi? Akusalena kāyakammena, akusalena vacīkammena, akusalena manokammena. Imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato bālo veditabbo. ༦. “དགེ་སློང་དག ཆོས་གསུམ་དང་ལྡན་ན་བྱིས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།། གསུམ་གང་ཞེ་ན། ལུས་ཀྱི་མི་དགེ་བའི་ལས་དང་། ངག་གི་མི་དགེ་བའི་ལས་དང་། ཡིད་ཀྱི་མི་དགེ་བའི་ལས་སོ།། དགེ་སློང་དག ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་དང་ལྡན་ན་བྱིས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།།” ‘‘Tīhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato paṇḍito veditabbo. Katamehi tīhi? Kusalena kāyakammena, kusalena vacīkammena, kusalena manokammena. Imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato paṇḍito veditabbo. Tasmātiha…. Chaṭṭhaṃ. “དགེ་སློང་དག ཆོས་གསུམ་དང་ལྡན་ན་མཁས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།། གསུམ་གང་ཞེ་ན། ལུས་ཀྱི་དགེ་བའི་ལས་དང་། ངག་གི་དགེ་བའི་ལས་དང་། ཡིད་ཀྱི་དགེ་བའི་ལས་སོ།། དགེ་སློང་དག ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་དང་ལྡན་ན་མཁས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།། དེའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་བསླབ་པར་བྱ་སྟེ།... མདོ་དྲུག་པའོ།།” 7. Sāvajjasuttaṃ ༧. ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པའི་མདོ། 7. ‘‘Tīhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bālo veditabbo. Katamehi tīhi? Sāvajjena kāyakammena, sāvajjena vacīkammena, sāvajjena manokammena…pe… anavajjena kāyakammena, anavajjena vacīkammena, anavajjena manokammena…pe…. Sattamaṃ. ༧. “དགེ་སློང་དག ཆོས་གསུམ་དང་ལྡན་ན་བྱིས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།། གསུམ་གང་ཞེ་ན། ལུས་ཀྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པའི་ལས་དང་། ངག་གི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པའི་ལས་དང་། ཡིད་ཀྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པའི་ལས་སོ།། པེ། ལུས་ཀྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་ལས་དང་། ངག་གི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་ལས་དང་། ཡིད་ཀྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་ལས་སོ།། པེ། མདོ་བདུན་པའོ།།” 8. Sabyābajjhasuttaṃ ༨. གནོད་པ་དང་བཅས་པའི་མདོ། 8. ‘‘Tīhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bālo veditabbo. Katamehi tīhi? Sabyābajjhena kāyakammena, sabyābajjhena vacīkammena, sabyābajjhena manokammena…pe… abyābajjhena kāyakammena, abyābajjhena vacīkammena[Pg.103], abyābajjhena manokammena. Imehi, kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato paṇḍito veditabbo. ༨. “དགེ་སློང་དག ཆོས་གསུམ་དང་ལྡན་ན་བྱིས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།། གསུམ་གང་ཞེ་ན། ལུས་ཀྱི་གནོད་པ་དང་བཅས་པའི་ལས་དང་། ངག་གི་གནོད་པ་དང་བཅས་པའི་ལས་དང་། ཡིད་ཀྱི་གནོད་པ་དང་བཅས་པའི་ལས་སོ།། པེ། ལུས་ཀྱི་གནོད་པ་མེད་པའི་ལས་དང་། ངག་གི་གནོད་པ་མེད་པའི་ལས་དང་། ཡིད་ཀྱི་གནོད་པ་མེད་པའི་ལས་སོ།། དགེ་སློང་དག ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་དང་ལྡན་ན་མཁས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།།” ‘‘Tasmātiha, bhikkhave, evaṃ sikkhitabbaṃ – ‘yehi tīhi dhammehi samannāgato bālo veditabbo te tayo dhamme abhinivajjetvā, yehi tīhi dhammehi samannāgato paṇḍito veditabbo te tayo dhamme samādāya vattissāmā’ti. Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabba’’nti. Aṭṭhamaṃ. “དགེ་སློང་དག དེའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་བསླབ་པར་བྱ་སྟེ། ‘ཆོས་གསུམ་དང་ལྡན་པས་བྱིས་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་སྤངས་ཤིང་། ཆོས་གསུམ་དང་ལྡན་པས་མཁས་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་སྤྱད་པར་བྱའོ’སྙམ་དུ་བསླབ་པར་བྱའོ།། དགེ་སློང་དག ཁྱེད་ཀྱིས་དེ་ལྟར་བསླབ་པར་བྱའོ།།” མདོ་བརྒྱད་པའོ།། 9. Khatasuttaṃ ༩. ཉམས་པའི་མདོ། 9. ‘‘Tīhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bālo abyatto asappuriso khataṃ upahataṃ attānaṃ pariharati, sāvajjo ca hoti sānuvajjo ca viññūnaṃ, bahuñca apuññaṃ pasavati. Katamehi tīhi? Kāyaduccaritena, vacīduccaritena, manoduccaritena. Imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato bālo abyatto asappuriso khataṃ upahataṃ attānaṃ pariharati, sāvajjo ca hoti sānuvajjo ca viññūnaṃ, bahuñca apuññaṃ pasavati. ༩. “དགེ་སློང་དག ཆོས་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་བྱིས་པ་མི་མཁས་པ་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་མ་ཡིན་པ་ནི། རང་ཉིད་ཉམས་ཤིང་བཅོམ་པར་འཛིན་ཏེ། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ། མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་སྨད་པར་འགྱུར་ཞིང་། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་མང་པོ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།། གསུམ་གང་ཞེ་ན། ལུས་ཀྱི་ཉེས་སྤྱོད་དང་། ངག་གི་ཉེས་སྤྱོད་དང་། ཡིད་ཀྱི་ཉེས་སྤྱོད་དོ།། དགེ་སློང་དག ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་དང་ལྡན་པའི་བྱིས་པ་མི་མཁས་པ་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་མ་ཡིན་པ་ནི། རང་ཉིད་ཉམས་ཤིང་བཅོམ་པར་འཛིན་ཏེ། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ། མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་སྨད་པར་འགྱུར་ཞིང་། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་མང་པོ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།།” ‘‘Tīhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato paṇḍito viyatto sappuriso akkhataṃ anupahataṃ attānaṃ pariharati, anavajjo ca hoti ananuvajjo ca viññūnaṃ, bahuñca puññaṃ pasavati. Katamehi tīhi? Kāyasucaritena, vacīsucaritena, manosucaritena. Imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato paṇḍito viyatto sappuriso akkhataṃ anupahataṃ attānaṃ pariharati, anavajjo ca hoti ananuvajjo ca viññūnaṃ, bahuñca puññaṃ pasavatī’’ti. Navamaṃ. “དགེ་སློང་དག ཆོས་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་མཁས་པ་གསལ་ཞིང་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ནི། རང་ཉིད་མ་ཉམས་ཤིང་མ་བཅོམ་པར་འཛིན་ཏེ། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཡིན་ལ། མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་མི་སྨད་པར་འགྱུར་ཞིང་། བསོད་ནམས་མང་པོ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།། གསུམ་གང་ཞེ་ན། ལུས་ཀྱི་ལེགས་སྤྱོད་དང་། ངག་གི་ལེགས་སྤྱོད་དང་། ཡིད་ཀྱི་ལེགས་སྤྱོད་དོ།། དགེ་སློང་དག ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་དང་ལྡན་པའི་མཁས་པ་གསལ་ཞིང་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ནི། རང་ཉིད་མ་ཉམས་ཤིང་མ་བཅོམ་པར་འཛིན་ཏེ། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཡིན་ལ། མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་མི་སྨད་པར་འགྱུར་ཞིང་། བསོད་ནམས་མང་པོ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།།” ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ།། མདོ་དགུ་པའོ།། 10. Malasuttaṃ ༡༠. དྲི་མའི་མདོ། 10. ‘‘Tīhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato tayo male appahāya yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye. Katamehi tīhi? Dussīlo ca hoti, dussīlyamalañcassa appahīnaṃ hoti; issukī ca hoti, issāmalañcassa appahīnaṃ hoti; maccharī ca hoti, maccheramalañcassa appahīnaṃ hoti. Imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato ime tayo male appahāya yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye. ༡༠. “དགེ་སློང་དག ཆོས་གསུམ་དང་ལྡན་ཞིང་དྲི་མ་གསུམ་མ་སྤངས་པར། ཁྱེར་ནས་བཞག་པ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་དུ་དམྱལ་བར་ལྷུང་ངོ་།། གསུམ་གང་ཞེ་ན། ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བ་ཡིན་ཞིང་། དེའི་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བའི་དྲི་མ་མ་སྤངས་པ་དང་། ཕྲག་དོག་ཅན་ཡིན་ཞིང་། དེའི་ཕྲག་དོག་གི་དྲི་མ་མ་སྤངས་པ་དང་། སེར་སྣ་ཅན་ཡིན་ཞིང་། དེའི་སེར་སྣའི་དྲི་མ་མ་སྤངས་པའོ།། དགེ་སློང་དག ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་དང་ལྡན་ཞིང་། དྲི་མ་གསུམ་པོ་འདི་དག་མ་སྤངས་པར། ཁྱེར་ནས་བཞག་པ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་དུ་དམྱལ་བར་ལྷུང་ངོ་།།” ‘‘Tīhi[Pg.104], bhikkhave, dhammehi samannāgato tayo male pahāya yathābhataṃ nikkhitto evaṃ sagge. Katamehi tīhi? Sīlavā ca hoti, dussīlyamalañcassa pahīnaṃ hoti; anissukī ca hoti, issāmalañcassa pahīnaṃ hoti; amaccharī ca hoti, maccheramalañcassa pahīnaṃ hoti. Imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato ime tayo male pahāya yathābhataṃ nikkhitto evaṃ sagge’’ti. Dasamaṃ. “དགེ་སློང་དག ཆོས་གསུམ་དང་ལྡན་ཞིང་དྲི་མ་གསུམ་སྤངས་པར། ཁྱེར་ནས་བཞག་པ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་དུ་མཐོ་རིས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།། གསུམ་གང་ཞེ་ན། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞིང་། དེའི་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བའི་དྲི་མ་སྤངས་པ་དང་། ཕྲག་དོག་མེད་པ་ཡིན་ཞིང་། དེའི་ཕྲག་དོག་གི་དྲི་མ་སྤངས་པ་དང་། སེར་སྣ་མེད་པ་ཡིན་ཞིང་། དེའི་སེར་སྣའི་དྲི་མ་སྤངས་པའོ།། དགེ་སློང་དག ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་དང་ལྡན་ཞིང་། དྲི་མ་གསུམ་པོ་འདི་དག་སྤངས་པར། ཁྱེར་ནས་བཞག་པ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་དུ་མཐོ་རིས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།” ཞེས་གསུངས་སོ།། བཅུ་པའོ།། Bālavaggo paṭhamo. བྱིས་པའི་ཚོམས་ཏེ་དང་པོའོ།། Tassuddānaṃ – དེའི་སྡོམ་ཚིག་ནི། Bhayaṃ lakkhaṇacintī ca, accayañca ayoniso; Akusalañca sāvajjaṃ, sabyābajjhakhataṃ malanti. འཇིགས་པ་མཚན་ཉིད་སེམས་པ་དང་།། ཉེས་པ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་དང་།། མི་དགེ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བཅས།། གནོད་བཅས་ཉམས་པ་དྲི་མའོ།། 2. Rathakāravaggo ༢. ཤིང་རྟ་མཁན་གྱི་ཚོམས། 1. Ñātasuttaṃ ༡. ཡོངས་སུ་གྲགས་པའི་མདོ། 11. ‘‘Tīhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato ñāto bhikkhu bahujanaahitāya paṭipanno hoti bahujanadukkhāya, bahuno janassa anatthāya ahitāya dukkhāya devamanussānaṃ. Katamehi tīhi? Ananulomike kāyakamme samādapeti, ananulomike vacīkamme samādapeti, ananulomikesu dhammesu samādapeti. Imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato ñāto bhikkhu bahujanaahitāya paṭipanno hoti bahujanadukkhāya, bahuno janassa anatthāya ahitāya dukkhāya devamanussānaṃ. ༡༡. “དགེ་སློང་དག ཆོས་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་ཡོངས་སུ་གྲགས་པའི་དགེ་སློང་ནི། སྐྱེ་བོ་མང་པོ་ལ་ཕན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། སྐྱེ་བོ་མང་པོ་ལ་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྐྱེ་བོ་མང་པོ་ལ་དོན་མ་ཡིན་པ་དང་། ལྷ་དང་མི་རྣམས་ལ་ཕན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ།། གསུམ་གང་ཞེ་ན། མི་མཐུན་པའི་ལུས་ཀྱི་ལས་ལ་འཇུག་པར་བྱེད། མི་མཐུན་པའི་ངག་གི་ལས་ལ་འཇུག་པར་བྱེད། མི་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་དོ།། དགེ་སློང་དག ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་དང་ལྡན་པའི་ཡོངས་སུ་གྲགས་པའི་དགེ་སློང་ནི། སྐྱེ་བོ་མང་པོ་ལ་ཕན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། སྐྱེ་བོ་མང་པོ་ལ་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྐྱེ་བོ་མང་པོ་ལ་དོན་མ་ཡིན་པ་དང་། ལྷ་དང་མི་རྣམས་ལ་ཕན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ།།” ‘‘Tīhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato ñāto bhikkhu bahujanahitāya paṭipanno hoti bahujanasukhāya, bahuno janassa atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ. Katamehi tīhi? Anulomike kāyakamme samādapeti, anulomike vacīkamme samādapeti, anulomikesu dhammesu samādapeti. Imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato ñāto bhikkhu bahujanahitāya paṭipanno hoti bahujanasukhāya, bahuno janassa atthāya hitāya sukhāya devamanussāna’’nti. Paṭhamaṃ. “དགེ་སློང་དག ཆོས་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་ཡོངས་སུ་གྲགས་པའི་དགེ་སློང་ནི། སྐྱེ་བོ་མང་པོ་ལ་ཕན་པ་དང་། སྐྱེ་བོ་མང་པོ་ལ་བདེ་བ་དང་། སྐྱེ་བོ་མང་པོ་ལ་དོན་དང་། ལྷ་དང་མི་རྣམས་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ།། གསུམ་གང་ཞེ་ན། མཐུན་པའི་ལུས་ཀྱི་ལས་ལ་འཇུག་པར་བྱེད། མཐུན་པའི་ངག་གི་ལས་ལ་འཇུག་པར་བྱེད། མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་དོ།། དགེ་སློང་དག ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་དང་ལྡན་པའི་ཡོངས་སུ་གྲགས་པའི་དགེ་སློང་ནི། སྐྱེ་བོ་མང་པོ་ལ་ཕན་པ་དང་། སྐྱེ་བོ་མང་པོ་ལ་བདེ་བ་དང་། སྐྱེ་བོ་མང་པོ་ལ་དོན་དང་། ལྷ་དང་མི་རྣམས་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ།།” ཞེས་གསུངས་སོ།། དང་པོའོ།། 2. Sāraṇīyasuttaṃ ༢. རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱ་བའི་མདོ། 12. ‘‘Tīṇimāni[Pg.105], bhikkhave, rañño khattiyassa muddhāvasittassa yāvajīvaṃ sāraṇīyāni bhavanti. Katamāni tīṇi? Yasmiṃ, bhikkhave, padese rājā khattiyo muddhāvasitto jāto hoti. Idaṃ, bhikkhave, paṭhamaṃ rañño khattiyassa muddhāvasittassa yāvajīvaṃ sāraṇīyaṃ hoti. ༡༢. “དགེ་སློང་དག རྒྱལ་རིགས་སྤྱི་བོ་ནས་དབང་བསྐུར་བའི་རྒྱལ་པོས་ཚེ་གང་པོར་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱ་བའི་གནས་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཡོད་དོ།། གསུམ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག ཡུལ་ཕྱོགས་གང་དུ་རྒྱལ་རིགས་སྤྱི་བོ་ནས་དབང་བསྐུར་བའི་རྒྱལ་པོ་སྐྱེས་པར་གྱུར་པའོ།། དགེ་སློང་དག འདི་ནི་རྒྱལ་རིགས་སྤྱི་བོ་ནས་དབང་བསྐུར་བའི་རྒྱལ་པོས་ཚེ་གང་པོར་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱ་བའི་གནས་དང་པོའོ།། ‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, yasmiṃ padese rājā khattiyo muddhāvasitto hoti. Idaṃ, bhikkhave, dutiyaṃ rañño khattiyassa muddhāvasittassa yāvajīvaṃ sāraṇīyaṃ hoti. “དགེ་སློང་དག གཞན་ཡང་ཡུལ་ཕྱོགས་གང་དུ་རྒྱལ་རིགས་སྤྱི་བོ་ནས་དབང་བསྐུར་བའི་རྒྱལ་པོ་དབང་བསྐུར་བར་གྱུར་པའོ།། དགེ་སློང་དག འདི་ནི་རྒྱལ་རིགས་སྤྱི་བོ་ནས་དབང་བསྐུར་བའི་རྒྱལ་པོས་ཚེ་གང་པོར་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱ་བའི་གནས་གཉིས་པའོ།། ‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, yasmiṃ padese rājā khattiyo muddhāvasitto saṅgāmaṃ abhivijinitvā vijitasaṅgāmo tameva saṅgāmasīsaṃ ajjhāvasati. Idaṃ, bhikkhave, tatiyaṃ rañño khattiyassa muddhāvasittassa yāvajīvaṃ sāraṇīyaṃ hoti. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi rañño khattiyassa muddhāvasittassa yāvajīvaṃ sāraṇīyāni bhavanti. “དགེ་སློང་དག གཞན་ཡང་ཡུལ་ཕྱོགས་གང་དུ་རྒྱལ་རིགས་སྤྱི་བོ་ནས་དབང་བསྐུར་བའི་རྒྱལ་པོས་གཡུལ་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་ཏེ། གཡུལ་ལས་རྒྱལ་བ་ཐོབ་ནས་གཡུལ་ས་དེ་ཉིད་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་གནས་པའོ།། དགེ་སློང་དག འདི་ནི་རྒྱལ་རིགས་སྤྱི་བོ་ནས་དབང་བསྐུར་བའི་རྒྱལ་པོས་ཚེ་གང་པོར་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱ་བའི་གནས་གསུམ་པའོ།། དགེ་སློང་དག རྒྱལ་རིགས་སྤྱི་བོ་ནས་དབང་བསྐུར་བའི་རྒྱལ་པོས་ཚེ་གང་པོར་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱ་བའི་གནས་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཡིན་ནོ།།” ‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, tīṇimāni bhikkhussa yāvajīvaṃ sāraṇīyāni bhavanti. Katamāni tīṇi? Yasmiṃ, bhikkhave, padese bhikkhu kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito hoti. Idaṃ, bhikkhave, paṭhamaṃ bhikkhussa yāvajīvaṃ sāraṇīyaṃ hoti. “དགེ་སློང་དག དེ་བཞིན་དུ་དགེ་སློང་གིས་ཚེ་གང་པོར་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱ་བའི་གནས་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཡོད་དོ།། གསུམ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག ཡུལ་ཕྱོགས་གང་དུ་དགེ་སློང་གིས་སྐྲ་དང་ཁ་སྤུ་བྲེགས། ཆོས་གོས་བགོས་ཏེ་ཁྱིམ་ནས་ཁྱིམ་མེད་པར་རབ་ཏུ་བྱུང་བར་གྱུར་པའོ།། དགེ་སློང་དག འདི་ནི་དགེ་སློང་གིས་ཚེ་གང་པོར་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱ་བའི་གནས་དང་པོའོ།། ‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, yasmiṃ padese bhikkhu ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ dukkhasamudayo’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ dukkhanirodho’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānāti. Idaṃ, bhikkhave, dutiyaṃ bhikkhussa yāvajīvaṃ sāraṇīyaṃ hoti. “དགེ་སློང་དག གཞན་ཡང་ཡུལ་ཕྱོགས་གང་དུ་དགེ་སློང་གིས་ ‘འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ།།’ ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དང་། ‘འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་ངོ།།’ ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དང་། ‘འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པའོ།།’ ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དང་། ‘འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་བགྲོད་པའི་ལམ་མོ།།’ ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པའོ།། དགེ་སློང་དག འདི་ནི་དགེ་སློང་གིས་ཚེ་གང་པོར་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱ་བའི་གནས་གཉིས་པའོ།། ‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, yasmiṃ padese bhikkhu āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Idaṃ, bhikkhave, tatiyaṃ bhikkhussa yāvajīvaṃ sāraṇīyaṃ hoti. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi bhikkhussa yāvajīvaṃ sāraṇīyāni bhavantī’’ti. Dutiyaṃ. “དགེ་སློང་དག གཞན་ཡང་ཡུལ་ཕྱོགས་གང་དུ་དགེ་སློང་གིས་ཟག་པ་ཟད་པས་ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མངོན་སུམ་པའི་ཆོས་ཉིད་ལ་རང་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་པར་ཤེས་ཏེ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་པའོ།། དགེ་སློང་དག འདི་ནི་དགེ་སློང་གིས་ཚེ་གང་པོར་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱ་བའི་གནས་གསུམ་པའོ།། དགེ་སློང་དག དགེ་སློང་གིས་ཚེ་གང་པོར་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱ་བའི་གནས་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཡིན་ནོ།།” ཞེས་གསུངས་སོ།། གཉིས་པའོ།། 3. Āsaṃsasuttaṃ ༣. རེ་བའི་མདོ། 13. ‘‘Tayome[Pg.106], bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo? Nirāso, āsaṃso, vigatāso. Katamo ca, bhikkhave puggalo nirāso? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo nīce kule paccājāto hoti, caṇḍālakule vā venakule vā nesādakule vā rathakārakule vā pukkusakule vā dalidde appannapānabhojane kasiravuttike, yattha kasirena ghāsacchādo labbhati. So ca hoti dubbaṇṇo duddasiko okoṭimako bavhābādho kāṇo vā kuṇī vā khañjo vā pakkhahato vā, na lābhī annassa pānassa vatthassa yānassa mālāgandhavilepanassa seyyāvasathapadīpeyyassa. So suṇāti – ‘itthannāmo kira khattiyo khattiyehi khattiyābhisekena abhisitto’ti. Tassa na evaṃ hoti – ‘kudāssu nāma mampi khattiyā khattiyābhisekena abhisiñcissantī’ti! Ayaṃ vuccati, bhikkhave, puggalo nirāso. ༡༣. “དགེ་སློང་དག གང་ཟག་གསུམ་པོ་འདི་དག་འཇིག་རྟེན་ན་ཡོད་དོ།། གསུམ་གང་ཞེ་ན། རེ་བ་མེད་པ་དང་། རེ་བ་ཅན་དང་། རེ་བ་དང་བྲལ་བའོ།། དགེ་སློང་དག གང་ཟག་རེ་བ་མེད་པ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག འདི་ན་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་རིགས་དམའ་བར་སྐྱེས་པ་སྟེ། གདོལ་པའི་རིགས་སམ། སྨྱུག་མ་མཁན་གྱི་རིགས་སམ། རྔོན་པའི་རིགས་སམ། ཤིང་རྟ་མཁན་གྱི་རིགས་སམ། ཕྱག་དར་བ་གད་པའི་རིགས་སམ། དབུལ་ཞིང་བཟའ་བཏུང་ཉུང་བ་དང་། འཚོ་བ་དཀའ་བ་དང་། གོས་དང་ཟས་དཀའ་ལས་ཀྱིས་རྙེད་པའི་རིགས་སུ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ།། དེ་ཡང་མདོག་ངན་ཞིང་བལྟ་ན་མི་སྡུག་པ་དང་། མིའུ་ཐུང་དང་། ནད་མང་བ་དང་། ལོང་བའམ། ལག་ཞྭའམ། ཞ་བོའམ། གཞོགས་ཕྱེད་ཤི་བ་ཡིན་ཞིང་། ཟས་དང་། སྐོམ་དང་། གོས་དང་། བཞོན་པ་དང་། མེ་ཏོག་དང་། སྤོས་དང་། བྱུག་པ་དང་། མལ་ཆ་དང་། གནས་ཁང་དང་། སྒྲོན་མེའི་ཡོ་བྱད་རྣམས་མི་རྙེད་པ་ཡིན་ནོ།། དེས་ ‘མིང་འདི་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱལ་རིགས་ནི་རྒྱལ་རིགས་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱལ་པོའི་དབང་བསྐུར་བས་དབང་བསྐུར་ཏོ།།’ ཞེས་ཐོས་སོ།། དེ་ལ་ ‘ནམ་ཞིག་ན་བདག་ཀྱང་རྒྱལ་རིགས་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱལ་པོའི་དབང་བསྐུར་བས་དབང་བསྐུར་བར་འགྱུར།’ སྙམ་པའི་བསམ་པ་མི་སྐྱེའོ།། དགེ་སློང་དག འདི་ནི་གང་ཟག་རེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།། ‘‘Katamo ca, bhikkhave, puggalo āsaṃso? Idha, bhikkhave, rañño khattiyassa muddhāvasittassa jeṭṭho putto hoti ābhiseko anabhisitto acalappatto. So suṇāti – ‘itthannāmo kira khattiyo khattiyehi khattiyābhisekena abhisitto’ti. Tassa evaṃ hoti – ‘kudāssu nāma mampi khattiyā khattiyābhisekena abhisiñcissantī’ti! Ayaṃ vuccati, bhikkhave, puggalo āsaṃso. “དགེ་སློང་དག གང་ཟག་རེ་བ་ཅན་གང་ཞེ་ན། འདི་ན་རྒྱལ་རིགས་སྤྱི་བོ་ནས་དབང་བསྐུར་བའི་རྒྱལ་པོའི་བུ་ཆེ་བ་དབང་བསྐུར་བར་འོས་པ་ཉིད་ཡིན་ཡང་། ད་དུང་དབང་མ་བསྐུར་བ་དང་། ན་ཚོད་ལ་བབས་པ་ཞིག་ཡོད་དོ།། དེས་ ‘མིང་འདི་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱལ་རིགས་ནི་རྒྱལ་རིགས་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱལ་པོའི་དབང་བསྐུར་བས་དབང་བསྐུར་ཏོ།།’ ཞེས་ཐོས་སོ།། དེ་ལ་ ‘ནམ་ཞིག་ན་བདག་ཀྱང་རྒྱལ་རིགས་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱལ་པོའི་དབང་བསྐུར་བས་དབང་བསྐུར་བར་འགྱུར།’ སྙམ་པའི་བསམ་པ་སྐྱེའོ།། དགེ་སློང་དག འདི་ནི་གང་ཟག་རེ་བ་ཅན་ཞེས་བྱའོ།། ‘‘Katamo ca, bhikkhave, puggalo vigatāso? Idha, bhikkhave, rājā hoti khattiyo muddhāvasitto. So suṇāti – ‘itthannāmo kira khattiyo khattiyehi khattiyābhisekena abhisitto’ti. Tassa na evaṃ hoti – ‘kudāssu nāma mampi khattiyā khattiyābhisekena abhisiñcissantī’ti! Taṃ kissa hetu? Yā hissa, bhikkhave, pubbe anabhisittassa abhisekāsā sā paṭippassaddhā. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, puggalo vigatāso. Ime kho, bhikkhave, tayo puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. “དགེ་སློང་དག གང་ཟག་རེ་བ་དང་བྲལ་བ་གང་ཞེ་ན། འདི་ན་རྒྱལ་པོ་ནི་རྒྱལ་རིགས་སྤྱི་བོ་ནས་དབང་བསྐུར་བ་ཞིག་ཡིན་ནོ།། དེས་ ‘མིང་འདི་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱལ་རིགས་ནི་རྒྱལ་རིགས་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱལ་པོའི་དབང་བསྐུར་བས་དབང་བསྐུར་ཏོ།།’ ཞེས་ཐོས་སོ།། དེ་ལ་ ‘ནམ་ཞིག་ན་བདག་ཀྱང་རྒྱལ་རིགས་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱལ་པོའི་དབང་བསྐུར་བས་དབང་བསྐུར་བར་འགྱུར།’ སྙམ་པའི་བསམ་པ་མི་སྐྱེའོ།། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག དེས་སྔོན་ཆད་དབང་མ་བསྐུར་བའི་དུས་ཀྱི་དབང་བསྐུར་བའི་རེ་བ་དེ་ཉིད་ཉེ་བར་ཞི་བར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ།། དགེ་སློང་དག འདི་ནི་གང་ཟག་རེ་བ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱའོ།། དགེ་སློང་དག གང་ཟག་གསུམ་པོ་འདི་དག་འཇིག་རྟེན་ན་ཡོད་དོ།།” ‘‘Evamevaṃ [Pg.107] kho, bhikkhave, tayo puggalā santo saṃvijjamānā bhikkhūsu. Katame tayo? Nirāso, āsaṃso, vigatāso. Katamo ca, bhikkhave, puggalo nirāso? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo dussīlo hoti pāpadhammo asuci saṅkassarasamācāro paṭicchannakammanto assamaṇo samaṇapaṭiñño abrahmacārī brahmacāripaṭiñño antopūti avassuto kasambujāto. So suṇāti – ‘itthannāmo kira bhikkhu āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī’ti. Tassa na evaṃ hoti – ‘kudāssu nāma ahampi āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissāmī’ti! Ayaṃ vuccati, bhikkhave, puggalo nirāso. “དགེ་སློང་དག དེ་བཞིན་དུ་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་གང་ཟག་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཡོད་དོ།། གསུམ་གང་ཞེ་ན། རེ་བ་མེད་པ་དང་། རེ་བ་ཅན་དང་། རེ་བ་དང་བྲལ་བའོ།། དགེ་སློང་དག གང་ཟག་རེ་བ་མེད་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ན་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བ་དང་། སྡིག་པའི་ཆོས་ཅན་དང་། མི་གཙང་བ་དང་། དོགས་པ་ཟ་བའི་ཀུན་སྤྱོད་ཅན་དང་། ལས་གསང་བ་དང་། དགེ་སྦྱོང་མ་ཡིན་པར་དགེ་སྦྱོང་དུ་ཁས་ཆེ་བ་དང་། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་པར་ཚངས་པར་སྤྱོད་པར་ཁས་ཆེ་བ་དང་། ནང་རུལ་བ་དང་། ཆགས་སོགས་ཀྱིས་བརླན་པ་དང་། ཕྱག་དར་གྱི་ཕུང་པོ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཞིག་ཡོད་དོ།། དེས་ ‘མིང་འདི་ཞེས་བྱ་བའི་དགེ་སློང་ནི་ཟག་པ་ཟད་པས་ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མངོན་སུམ་པའི་ཆོས་ཉིད་ལ་རང་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་པར་ཤེས་ཏེ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ།།’ ཞེས་ཐོས་སོ།། དེ་ལ་ ‘ནམ་ཞིག་ན་བདག་ཀྱང་ཟག་པ་ཟད་པས་ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མངོན་སུམ་པའི་ཆོས་ཉིད་ལ་རང་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་པར་ཤེས་ཏེ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་པར་འགྱུར།’ སྙམ་པའི་བསམ་པ་མི་སྐྱེའོ།། དགེ་སློང་དག འདི་ནི་གང་ཟག་རེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།། ‘‘Katamo ca, bhikkhave, puggalo āsaṃso? Idha, bhikkhave, bhikkhu sīlavā hoti kalyāṇadhammo. So suṇāti āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī’ti. Tassa evaṃ hoti – ‘kudāssu nāma ahampi āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissāmī’ti! Ayaṃ vuccati, bhikkhave, puggalo āsaṃso. “དགེ་སློང་དག གང་ཟག་རེ་བ་ཅན་གང་ཞེ་ན། འདི་ན་དགེ་སློང་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ནོ།། དེས་ ‘མིང་འདི་ཞེས་བྱ་བའི་དགེ་སློང་ནི་ཟག་པ་ཟད་པས་ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མངོན་སུམ་པའི་ཆོས་ཉིད་ལ་རང་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་པར་ཤེས་ཏེ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ།།’ ཞེས་ཐོས་སོ།། དེ་ལ་ ‘ནམ་ཞིག་ན་བདག་ཀྱང་ཟག་པ་ཟད་པས་ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མངོན་སུམ་པའི་ཆོས་ཉིད་ལ་རང་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་པར་ཤེས་ཏེ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་པར་འགྱུར།’ སྙམ་པའི་བསམ་པ་སྐྱེའོ།། དགེ་སློང་དག འདི་ནི་གང་ཟག་རེ་བ་ཅན་ཞེས་བྱའོ།། ‘‘Katamo ca, bhikkhave, puggalo vigatāso? Idha, bhikkhave, bhikkhu arahaṃ hoti khīṇāsavo. So suṇāti – ‘itthannāmo kira bhikkhu āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī’ti. Tassa na evaṃ hoti – ‘kudāssu nāma ahampi āsavānaṃ khayā…pe… sacchikatvā upasampajja viharissāmī’ti! Taṃ kissa hetu? Yā hissa, bhikkhave, pubbe avimuttassa vimuttāsā sā paṭippassaddhā. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, puggalo vigatāso. Ime kho, bhikkhave, tayo puggalā santo saṃvijjamānā bhikkhūsū’’ti. Tatiyaṃ. “དགེ་སློང་དག གང་ཟག་རེ་བ་དང་བྲལ་བ་གང་ཞེ་ན། འདི་ན་དགེ་སློང་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཟག་པ་ཟད་པ་ཡིན་ནོ།། དེས་ ‘མིང་འདི་ཞེས་བྱ་བའི་དགེ་སློང་ནི་ཟག་པ་ཟད་པས་ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མངོན་སུམ་པའི་ཆོས་ཉིད་ལ་རང་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་པར་ཤེས་ཏེ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ།།’ ཞེས་ཐོས་སོ།། དེ་ལ་ ‘ནམ་ཞིག་ན་བདག་ཀྱང་ཟག་པ་ཟད་པས་... མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་པར་འགྱུར།’ སྙམ་པའི་བསམ་པ་མི་སྐྱེའོ།། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག དེས་སྔོན་ཆད་རྣམ་པར་མ་གྲོལ་བའི་དུས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་རེ་བ་དེ་ཉིད་ཉེ་བར་ཞི་བར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ།། དགེ་སློང་དག འདི་ནི་གང་ཟག་རེ་བ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱའོ།། དགེ་སློང་དག གང་ཟག་གསུམ་པོ་འདི་དག་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་ཡོད་དོ།།” ཞེས་གསུངས་སོ།། གསུམ་པའོ།། 4. Cakkavattisuttaṃ ༤. འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་མདོ། 14. ‘‘Yopi so, bhikkhave, rājā cakkavattī dhammiko dhammarājā sopi na arājakaṃ cakkaṃ vattetī’’ti. Evaṃ vutte aññataro bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca [Pg.108] – ‘‘ko pana, bhante, rañño cakkavattissa dhammikassa dhammarañño rājā’’ti ? ‘‘Dhammo, bhikkhū’’ti bhagavā avoca – ‘‘idha, bhikkhu, rājā cakkavattī dhammiko dhammarājā dhammaṃyeva nissāya dhammaṃ sakkaronto dhammaṃ garuṃ karonto dhammaṃ apacāyamāno dhammaddhajo dhammaketu dhammādhipateyyo dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidahati antojanasmiṃ’’. ༡༤. དགེ་སློང་དག ཆོས་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་དེ་ཡང་གོང་ན་རྒྱལ་པོ་མེད་པར་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་མི་བྱེད་དོ།། ཞེས་གསུངས་པ་དང་། དགེ་སློང་ཞིག་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཙུན་པ། ཆོས་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོའི་གོང་གི་རྒྱལ་པོ་ནི་གང་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། དགེ་སློང་། དེ་ནི་ཆོས་ཉིད་དོ། །དགེ་སློང་། འདི་ན་ཆོས་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་ནི་ཆོས་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་ཅིང་། ཆོས་ལ་བཀུར་སྟི་བྱེད་པ། ཆོས་ལ་རི་མོར་བྱེད་པ། ཆོས་ལ་མཆོད་པར་བྱེད་པ། ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་ཅན། ཆོས་ཀྱི་ཏོག་ཅན། ཆོས་དབང་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། ནང་གི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་ཆོས་དང་མཐུན་པའི་སྲུང་སྐྱོབ་དང་། སྐྱོབ་པ་དང་། སྦས་པ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། ། ‘‘Puna caparaṃ, bhikkhu, rājā cakkavattī dhammiko dhammarājā dhammaṃyeva nissāya dhammaṃ sakkaronto dhammaṃ garuṃ karonto dhammaṃ apacāyamāno dhammaddhajo dhammaketu dhammādhipateyyo dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidahati khattiyesu, anuyantesu, balakāyasmiṃ, brāhmaṇagahapatikesu, negamajānapadesu, samaṇabrāhmaṇesu, migapakkhīsu. Sa kho so bhikkhu rājā cakkavattī dhammiko dhammarājā dhammaṃyeva nissāya dhammaṃ sakkaronto dhammaṃ garuṃ karonto dhammaṃ apacāyamāno dhammaddhajo dhammaketu dhammādhipateyyo dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidahitvā antojanasmiṃ, dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidahitvā khattiyesu, anuyantesu, balakāyasmiṃ, brāhmaṇagahapatikesu, negamajānapadesu, samaṇabrāhmaṇesu, migapakkhīsu, dhammeneva cakkaṃ vatteti. Taṃ hoti cakkaṃ appaṭivattiyaṃ kenaci manussabhūtena paccatthikena pāṇinā. དགེ་སློང་། གཞན་ཡང་ཆོས་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་ནི་ཆོས་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་ཅིང་། ཆོས་ལ་བཀུར་སྟི་བྱེད་པ། ཆོས་ལ་རི་མོར་བྱེད་པ། ཆོས་ལ་མཆོད་པར་བྱེད་པ། ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་ཅན། ཆོས་ཀྱི་ཏོག་ཅན། ཆོས་དབང་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱལ་རིགས་རྣམས་དང་། མངའ་འོག་གི་རྒྱལ་ཕྲན་རྣམས་དང་། དམག་དཔུང་གི་ཚོགས་དང་། བྲམ་ཟེ་དང་ཁྱིམ་བདག་རྣམས་དང་། གྲོང་དང་ཡུལ་འཁོར་གྱི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་དང་། དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་རྣམས་དང་། རི་དྭགས་དང་བྱ་གཅན་རྣམས་ལ་ཆོས་དང་མཐུན་པའི་སྲུང་སྐྱོབ་དང་། སྐྱོབ་པ་དང་། སྦས་པ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །དགེ་སློང་། ཆོས་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་དེས་ཆོས་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་ཅིང་། ཆོས་ལ་བཀུར་སྟི་བྱེད་པ། ཆོས་ལ་རི་མོར་བྱེད་པ། ཆོས་ལ་མཆོད་པར་བྱེད་པ། ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་ཅན། ཆོས་ཀྱི་ཏོག་ཅན། ཆོས་དབང་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། ནང་གི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་ཆོས་དང་མཐུན་པའི་སྲུང་སྐྱོབ་དང་། སྐྱོབ་པ་དང་། སྦས་པ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པར་བྱས་ཤིང་། རྒྱལ་རིགས་རྣམས་དང་། མངའ་འོག་གི་རྒྱལ་ཕྲན་རྣམས་དང་། དམག་དཔུང་གི་ཚོགས་དང་། བྲམ་ཟེ་དང་ཁྱིམ་བདག་རྣམས་དང་། གྲོང་དང་ཡུལ་འཁོར་གྱི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་དང་། དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་རྣམས་དང་། རི་དྭགས་དང་བྱ་གཅན་རྣམས་ལ་ཆོས་དང་མཐུན་པའི་སྲུང་སྐྱོབ་དང་། སྐྱོབ་པ་དང་། སྦས་པ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པར་བྱས་ནས། ཆོས་ཉིད་ཁོ་ནས་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་བྱེད་དོ། །འཁོར་ལོ་དེ་ནི་མི་རུ་གྱུར་པའི་དགྲ་བོ་སྲོག་ཆགས་གང་གིས་ཀྱང་ཕྱིར་བཟློག་པར་མི་ནུས་པ་ཞིག་གོ། ། ‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhu, tathāgato arahaṃ sammāsambuddho dhammiko dhammarājā dhammaṃyeva nissāya dhammaṃ sakkaronto dhammaṃ garuṃ karonto dhammaṃ apacāyamāno dhammaddhajo dhammaketu dhammādhipateyyo dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidahati kāyakammasmiṃ – ‘evarūpaṃ kāyakammaṃ sevitabbaṃ, evarūpaṃ kāyakammaṃ na sevitabba’’’nti. དགེ་སློང་། དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཆོས་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ནི་ཆོས་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་ཅིང་། ཆོས་ལ་བཀུར་སྟི་བྱེད་པ། ཆོས་ལ་རི་མོར་བྱེད་པ། ཆོས་ལ་མཆོད་པར་བྱེད་པ། ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་ཅན། ཆོས་ཀྱི་ཏོག་ཅན། ཆོས་དབང་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། ལུས་ཀྱི་ལས་ལ། 'འདི་ལྟ་བུའི་ལུས་ཀྱི་ལས་ནི་བསྟེན་པར་བྱའོ། །འདི་ལྟ་བུའི་ལུས་ཀྱི་ལས་ནི་བསྟེན་པར་མི་བྱའོ། །' ཞེས་ལུས་ཀྱི་ལས་ལ་ཆོས་དང་མཐུན་པའི་སྲུང་སྐྱོབ་དང་། སྐྱོབ་པ་དང་། སྦས་པ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། ། ‘‘Puna caparaṃ, bhikkhu, tathāgato arahaṃ sammāsambuddho dhammiko dhammarājā dhammaṃyeva nissāya dhammaṃ sakkaronto dhammaṃ garuṃ karonto dhammaṃ apacāyamāno dhammaddhajo dhammaketu dhammādhipateyyo dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidahati vacīkammasmiṃ – ‘evarūpaṃ vacīkammaṃ sevitabbaṃ, evarūpaṃ vacīkammaṃ na sevitabba’nti…pe… manokammasmiṃ – ‘evarūpaṃ manokammaṃ sevitabbaṃ, evarūpaṃ manokammaṃ na sevitabba’’’nti. དགེ་སློང་། གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཆོས་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ནི་ཆོས་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་ཅིང་། ཆོས་ལ་བཀུར་སྟི་བྱེད་པ། ཆོས་ལ་རི་མོར་བྱེད་པ། ཆོས་ལ་མཆོད་པར་བྱེད་པ། ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་ཅན། ཆོས་ཀྱི་ཏོག་ཅན། ཆོས་དབང་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། ངག་གི་ལས་ལ། 'འདི་ལྟ་བུའི་ངག་གི་ལས་ནི་བསྟེན་པར་བྱའོ། །འདི་ལྟ་བུའི་ངག་གི་ལས་ནི་བསྟེན་པར་མི་བྱའོ། །' ཞེས་ངག་གི་ལས་ལ་ཆོས་དང་མཐུན་པའི་སྲུང་སྐྱོབ་དང་། སྐྱོབ་པ་དང་། སྦས་པ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །...པེ... ཡིད་ཀྱི་ལས་ལ། 'འདི་ལྟ་བུའི་ཡིད་ཀྱི་ལས་ནི་བསྟེན་པར་བྱའོ། །འདི་ལྟ་བུའི་ཡིད་ཀྱི་ལས་ནི་བསྟེན་པར་མི་བྱའོ། །' ཞེས་ཡིད་ཀྱི་ལས་ལ་ཆོས་དང་མཐུན་པའི་སྲུང་སྐྱོབ་དང་། སྐྱོབ་པ་དང་། སྦས་པ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། ། ‘‘Sa [Pg.109] kho so, bhikkhu, tathāgato arahaṃ sammāsambuddho dhammiko dhammarājā dhammaṃyeva nissāya dhammaṃ sakkaronto dhammaṃ garuṃ karonto dhammaṃ apacāyamāno dhammaddhajo dhammaketu dhammādhipateyyo dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidahitvā kāyakammasmiṃ, dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidahitvā vacīkammasmiṃ, dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidahitvā manokammasmiṃ, dhammeneva anuttaraṃ dhammacakkaṃ pavatteti. Taṃ hoti cakkaṃ appaṭivattiyaṃ samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmi’’nti. Catutthaṃ. དགེ་སློང་། དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཆོས་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་དེས་ཆོས་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་ཅིང་། ཆོས་ལ་བཀུར་སྟི་བྱེད་པ། ཆོས་ལ་རི་མོར་བྱེད་པ། ཆོས་ལ་མཆོད་པར་བྱེད་པ། ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་ཅན། ཆོས་ཀྱི་ཏོག་ཅན། ཆོས་དབང་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། ལུས་ཀྱི་ལས་ལ་ཆོས་དང་མཐུན་པའི་སྲུང་སྐྱོབ་དང་། སྐྱོབ་པ་དང་། སྦས་པ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པར་བྱས་ཤིང་། ངག་གི་ལས་ལ་ཆོས་དང་མཐུན་པའི་སྲུང་སྐྱོབ་དང་། སྐྱོབ་པ་དང་། སྦས་པ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པར་བྱས་ལ། ཡིད་ཀྱི་ལས་ལ་ཆོས་དང་མཐུན་པའི་སྲུང་སྐྱོབ་དང་། སྐྱོབ་པ་དང་། སྦས་པ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པར་བྱས་ནས། ཆོས་ཉིད་ཁོ་ནས་བླ་ན་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་བྱེད་དོ། །ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་དེ་ནི་དགེ་སྦྱོང་ངམ། བྲམ་ཟེའམ། ལྷའམ། བདུད་དམ། ཚངས་པའམ། འཇིག་རྟེན་འདི་ན་སུ་ཞིག་གིས་ཀྱང་ཕྱིར་བཟློག་པར་མི་ནུས་པ་ཞིག་གོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །བཞི་པའོ། ། 5. Sacetanasuttaṃ ༥. ས་ཅེ་ཏ་ནའི་མདོ། 15. Ekaṃ samayaṃ bhagavā bārāṇasiyaṃ viharati isipatane migadāye. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca – ༡༥. དུས་གཅིག་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡུལ་བཱ་རཱ་ཎ་སཱིའི་དྲང་སྲོང་ལྷུང་བ་རི་དྭགས་ཀྱི་ནགས་ན་བཞུགས་སོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགེ་སློང་རྣམས་ལ་'དགེ་སློང་དག' ཅེས་བཀའ་སྩལ་པ་དང་། དགེ་སློང་དེ་དག་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་'བཙུན་པ' ཞེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། ། ‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, rājā ahosi sacetano nāma. Atha kho, bhikkhave, rājā sacetano rathakāraṃ āmantesi – ‘ito me, samma rathakāra, channaṃ māsānaṃ accayena saṅgāmo bhavissati. Sakkhissasi me, samma rathakāra, navaṃ cakkayugaṃ kātu’nti? ‘Sakkomi devā’ti kho, bhikkhave, rathakāro rañño sacetanassa paccassosi. Atha kho, bhikkhave, rathakāro chahi māsehi chārattūnehi ekaṃ cakkaṃ niṭṭhāpesi. Atha kho, bhikkhave, rājā sacetano rathakāraṃ āmantesi – ‘ito me, samma rathakāra, channaṃ divasānaṃ accayena saṅgāmo bhavissati, niṭṭhitaṃ navaṃ cakkayuga’nti? ‘Imehi kho, deva, chahi māsehi chārattūnehi ekaṃ cakkaṃ niṭṭhita’nti. ‘Sakkhissasi pana me, samma rathakāra, imehi chahi divasehi dutiyaṃ cakkaṃ niṭṭhāpetu’nti? ‘Sakkomi devā’ti kho, bhikkhave, rathakāro chahi divasehi dutiyaṃ cakkaṃ niṭṭhāpetvā navaṃ cakkayugaṃ ādāya yena rājā sacetano tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā rājānaṃ sacetanaṃ etadavoca – ‘idaṃ te, deva, navaṃ cakkayugaṃ niṭṭhita’nti. ‘Yañca te idaṃ, samma rathakāra, cakkaṃ chahi māsehi niṭṭhitaṃ chārattūnehi yañca te idaṃ cakkaṃ chahi divasehi niṭṭhitaṃ, imesaṃ kiṃ nānākaraṇaṃ? Nesāhaṃ kiñci nānākaraṇaṃ passāmī’ti. ‘Atthesaṃ, deva, nānākaraṇaṃ. Passatu devo nānākaraṇa’’’nti. དགེ་སློང་དག སྔོན་བྱུང་བ་ཞིག་ལ། ས་ཅེ་ཏ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱལ་པོ་ཞིག་བྱུང་ངོ་། །དགེ་སློང་དག དེ་ནས་རྒྱལ་པོ་ས་ཅེ་ཏ་ནས་ཤིང་རྟ་མཁན་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །'གྲོགས་པོ་ཤིང་རྟ་མཁན། དེ་རིང་ནས་ཟླ་བ་དྲུག་འདས་པ་ན་ང་ལ་གཡུལ་འགྱེད་པ་ཞིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །གྲོགས་པོ་ཤིང་རྟ་མཁན། ཁྱོད་ཀྱིས་ང་ལ་ཤིང་རྟའི་འཁོར་ལོ་གསར་པ་ཆ་གཅིག་བཟོ་ཐུབ་བམ།' དགེ་སློང་དག ཤིང་རྟ་མཁན་གྱིས་རྒྱལ་པོ་ས་ཅེ་ཏ་ན་ལ་'ལྷ་གཅིག བཟོ་ཐུབ་ལགས་སོ། །' ཞེས་ཁས་བླངས་སོ། །དགེ་སློང་དག དེ་ནས་ཤིང་རྟ་མཁན་གྱིས་ཟླ་བ་དྲུག་ལ་ཞག་མ་དྲུག་གིས་མ་ཚང་བའི་དུས་སུ་འཁོར་ལོ་གཅིག་ལེགས་པར་གྲུབ་པར་བྱས་སོ། །དགེ་སློང་དག དེ་ནས་རྒྱལ་པོ་ས་ཅེ་ཏ་ནས་ཤིང་རྟ་མཁན་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །'གྲོགས་པོ་ཤིང་རྟ་མཁན། དེ་རིང་ནས་ཞག་དྲུག་འདས་པ་ན་ང་ལ་གཡུལ་འགྱེད་པ་ཞིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཤིང་རྟའི་འཁོར་ལོ་གསར་པ་ཆ་དེ་གྲུབ་བམ།' 'ལྷ་གཅིག ཟླ་བ་དྲུག་ལ་ཞག་མ་དྲུག་གིས་མ་ཚང་བའི་དུས་འདི་ཉིད་ཀྱིས་འཁོར་ལོ་གཅིག་ནི་གྲུབ་ལགས་སོ། །' 'གྲོགས་པོ་ཤིང་རྟ་མཁན། འོ་ན་ཁྱོད་ཀྱིས་ཞག་མ་དྲུག་པོ་འདི་དག་གི་ནང་དུ་འཁོར་ལོ་གཉིས་པ་དེ་གྲུབ་པར་བྱེད་ནུས་སམ།' དགེ་སློང་དག ཤིང་རྟ་མཁན་གྱིས་'ལྷ་གཅིག གྲུབ་པར་བྱེད་ནུས་ལགས་སོ། །' ཞེས་ཁས་བླངས་སོ། །དགེ་སློང་དག དེ་ནས་ཤིང་རྟ་མཁན་གྱིས་ཞག་མ་དྲུག་གིས་འཁོར་ལོ་གཉིས་པ་དེ་གྲུབ་པར་བྱས་ནས། འཁོར་ལོ་གསར་པ་ཆ་གཅིག་པོ་དེ་བཟུང་སྟེ་རྒྱལ་པོ་ས་ཅེ་ཏ་ན་གང་ན་བ་དེར་ཉེ་བར་སོང་ངོ་། །ཉེ་བར་སོང་ནས་རྒྱལ་པོ་ས་ཅེ་ཏ་ན་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །'ལྷ་གཅིག ཁྱོད་ཀྱི་ཤིང་རྟའི་འཁོར་ལོ་གསར་པ་ཆ་འདི་ནི་ལེགས་པར་གྲུབ་ལགས་སོ། །' 'གྲོགས་པོ་ཤིང་རྟ་མཁན། ཁྱོད་ཀྱིས་ཟླ་བ་དྲུག་ལ་ཞག་མ་དྲུག་གིས་མ་ཚང་བར་བཟོས་པའི་འཁོར་ལོ་གཅིག་པོ་དེ་དང་། ཞག་མ་དྲུག་གིས་བཟོས་པའི་འཁོར་ལོ་གཉིས་པ་འདི་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་ཅི་ཞིག་ཡིན། ངས་ནི་འདི་གཉིས་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡང་མི་མཐོང་ངོ་། །' 'ལྷ་གཅིག འདི་གཉིས་ལ་ཁྱད་པར་ཡོད་དེ། ལྷ་གཅིག་གིས་ཁྱད་པར་འདི་ལ་གཟིགས་པར་མཛོད།' ཅེས་གསོལ་ཏོ། ། ‘‘Atha [Pg.110] kho, bhikkhave, rathakāro yaṃ taṃ cakkaṃ chahi divasehi niṭṭhitaṃ taṃ pavattesi. Taṃ pavattitaṃ samānaṃ yāvatikā abhisaṅkhārassa gati tāvatikaṃ gantvā ciṅgulāyitvā bhūmiyaṃ papati. Yaṃ pana taṃ cakkaṃ chahi māsehi niṭṭhitaṃ chārattūnehi taṃ pavattesi. Taṃ pavattitaṃ samānaṃ yāvatikā abhisaṅkhārassa gati tāvatikaṃ gantvā akkhāhataṃ maññe aṭṭhāsi. དགེ་སློང་དག དེ་ནས་ཤིང་རྟ་མཁན་གྱིས་ཞག་མ་དྲུག་གིས་གྲུབ་པར་བྱས་པའི་འཁོར་ལོ་དེ་བསྐོར་ཏོ། །དེ་བསྐོར་བ་ན་བསྐོར་བའི་ཤུགས་ཀྱི་འགྲོས་ཇི་ཙམ་ཡོད་པ་དེ་ཙམ་དུ་སོང་ནས། འཁོར་ཞིང་འཁོར་ནས་ས་ལ་འགྱེལ་ཏོ། །འོན་ཀྱང་ཟླ་བ་དྲུག་ལ་ཞག་མ་དྲུག་གིས་མ་ཚང་བར་གྲུབ་པར་བྱས་པའི་འཁོར་ལོ་དེ་བསྐོར་བ་ན། དེ་བསྐོར་བ་ན་བསྐོར་བའི་ཤུགས་ཀྱི་འགྲོས་ཇི་ཙམ་ཡོད་པ་དེ་ཙམ་དུ་སོང་ནས། སྲོག་ཤིང་ལ་བཙུགས་པ་བཞིན་དུ་ཀྲོང་ངེར་གནས་སོ། ། ‘‘‘Ko nu kho, samma rathakāra, hetu ko paccayo yamidaṃ cakkaṃ chahi divasehi niṭṭhitaṃ taṃ pavattitaṃ samānaṃ yāvatikā abhisaṅkhārassa gati tāvatikaṃ gantvā ciṅgulāyitvā bhūmiyaṃ papati? Ko pana, samma rathakāra, hetu ko paccayo yamidaṃ cakkaṃ chahi māsehi niṭṭhitaṃ chārattūnehi taṃ pavattitaṃ samānaṃ yāvatikā abhisaṅkhārassa gati tāvatikaṃ gantvā akkhāhataṃ maññe aṭṭhāsī’ti? ‘Yamidaṃ, deva, cakkaṃ chahi divasehi niṭṭhitaṃ tassa nemipi savaṅkā sadosā sakasāvā, arāpi savaṅkā sadosā sakasāvā, nābhipi savaṅkā sadosā sakasāvā. Taṃ nemiyāpi savaṅkattā sadosattā sakasāvattā, arānampi savaṅkattā sadosattā sakasāvattā, nābhiyāpi savaṅkattā sadosattā sakasāvattā pavattitaṃ samānaṃ yāvatikā abhisaṅkhārassa gati tāvatikaṃ gantvā ciṅgulāyitvā bhūmiyaṃ papati. Yaṃ pana taṃ, deva, cakkaṃ chahi māsehi niṭṭhitaṃ chārattūnehi tassa nemipi avaṅkā adosā akasāvā, arāpi avaṅkā adosā akasāvā, nābhipi avaṅkā adosā akasāvā. Taṃ nemiyāpi avaṅkattā adosattā akasāvattā, arānampi avaṅkattā adosattā akasāvattā, nābhiyāpi avaṅkattā adosattā akasāvattā pavattitaṃ samānaṃ yāvatikā abhisaṅkhārassa gati tāvatikaṃ gantvā akkhāhataṃ maññe aṭṭhāsī’’’ti. ‘གྲོགས་པོ་ཤིང་རྟ་མཁན། རྒྱུ་ཅི་ཞིག་དང་རྐྱེན་ཅི་ཞིག་གིས་ཞག་མ་དྲུག་གིས་གྲུབ་པར་བྱས་པའི་འཁོར་ལོ་འདི་བསྐོར་བ་ན། བསྐོར་བའི་ཤུགས་ཀྱི་འགྲོས་ཇི་ཙམ་ཡོད་པ་དེ་ཙམ་དུ་སོང་ནས། འཁོར་ཞིང་འཁོར་ནས་ས་ལ་འགྱེལ་ཏོ། །གྲོགས་པོ་ཤིང་རྟ་མཁན། རྒྱུ་ཅི་ཞིག་དང་རྐྱེན་ཅི་ཞིག་གིས་ཟླ་བ་དྲུག་ལ་ཞག་མ་དྲུག་གིས་མ་ཚང་བར་གྲུབ་པར་བྱས་པའི་འཁོར་ལོ་འདི་བསྐོར་བ་ན། བསྐོར་བའི་ཤུགས་ཀྱི་འགྲོས་ཇི་ཙམ་ཡོད་པ་དེ་ཙམ་དུ་སོང་ནས། སྲོག་ཤིང་ལ་བཙུགས་པ་བཞིན་དུ་གནས་སོ། །’ 'ལྷ་གཅིག ཞག་མ་དྲུག་གིས་གྲུབ་པར་བྱས་པའི་འཁོར་ལོ་འདིའི་མུ་ཁྱུད་ཀྱང་ཡོན་པོ་དང་། སྐྱོན་ཅན་དང་། སྙིགས་མ་དང་བཅས་པ་ལགས། རྩིབས་རྣམས་ཀྱང་ཡོན་པོ་དང་། སྐྱོན་ཅན་དང་། སྙིགས་མ་དང་བཅས་པ་ལགས། ལྟེ་བ་ཡང་ཡོན་པོ་དང་། སྐྱོན་ཅན་དང་། སྙིགས་མ་དང་བཅས་པ་ལགས། དེ་ནི་མུ་ཁྱུད་ཀྱང་ཡོན་པོ་དང་། སྐྱོན་ཅན་དང་། སྙིགས་མ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དང་། རྩིབས་རྣམས་ཀྱང་ཡོན་པོ་དང་། སྐྱོན་ཅན་དང་། སྙིགས་མ་དང་བཅས་པ་འི་ཕྱིར་དང་། ལྟེ་བ་ཡང་ཡོན་པོ་དང་། སྐྱོན་ཅན་དང་། སྙིགས་མ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བསྐོར་བ་ན་བསྐོར་བའི་ཤུགས་ཀྱི་འགྲོས་ཇི་ཙམ་ཡོད་པ་དེ་ཙམ་དུ་སོང་ནས། འཁོར་ཞིང་འཁོར་ནས་ས་ལ་འགྱེལ་ཏོ། །ལྷ་གཅིག ཟླ་བ་དྲུག་ལ་ཞག་མ་དྲུག་གིས་མ་ཚང་བར་གྲུབ་པར་བྱས་པའི་འཁོར་ལོ་དེའི་མུ་ཁྱུད་ནི་ཡོན་པོ་མ་ལགས་ཤིང་། སྐྱོན་མེད་པ་དང་། སྙིགས་མ་མེད་པ་ལགས། རྩིབས་རྣམས་ཀྱང་ཡོན་པོ་མ་ལགས་ཤིང་། སྐྱོན་མེད་པ་དང་། སྙིགས་མ་མེད་པ་ལགས། ལྟེ་བ་ཡང་ཡོན་པོ་མ་ལགས་ཤིང་། སྐྱོན་མེད་པ་དང་། སྙིགས་མ་མེད་པ་ལགས། དེ་ནི་མུ་ཁྱུད་ཀྱང་ཡོན་པོ་མ་ལགས་ཤིང་། སྐྱོན་མེད་པ་དང་། སྙིགས་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། རྩིབས་རྣམས་ཀྱང་ཡོན་པོ་མ་ལགས་ཤིང་། སྐྱོན་མེད་པ་དང་། སྙིགས་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ལྟེ་བ་ཡང་ཡོན་པོ་མ་ལགས་ཤིང་། སྐྱོན་མེད་པ་དང་། སྙིགས་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བསྐོར་བ་ན་བསྐོར་བའི་ཤུགས་ཀྱི་འགྲོས་ཇི་ཙམ་ཡོད་པ་དེ་ཙམ་དུ་སོང་ནས། སྲོག་ཤིང་ལ་བཙུགས་པ་བཞིན་དུ་གནས་སོ། ། ‘‘Siyā kho pana, bhikkhave, tumhākaṃ evamassa – ‘añño nūna tena samayena so rathakāro ahosī’ti! Na kho panetaṃ, bhikkhave, evaṃ daṭṭhabbaṃ. Ahaṃ tena samayena so rathakāro ahosiṃ. Tadāhaṃ, bhikkhave, kusalo dāruvaṅkānaṃ dārudosānaṃ dārukasāvānaṃ. Etarahi kho panāhaṃ, bhikkhave, arahaṃ sammāsambuddho kusalo kāyavaṅkānaṃ kāyadosānaṃ [Pg.111] kāyakasāvānaṃ, kusalo vacīvaṅkānaṃ vacīdosānaṃ vacīkasāvānaṃ, kusalo manovaṅkānaṃ manodosānaṃ manokasāvānaṃ. Yassa kassaci, bhikkhave, bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā kāyavaṅko appahīno kāyadoso kāyakasāvo, vacīvaṅko appahīno vacīdoso vacīkasāvo, manovaṅko appahīno manodoso manokasāvo, evaṃ papatitā te, bhikkhave, imasmā dhammavinayā, seyyathāpi taṃ cakkaṃ chahi divasehi niṭṭhitaṃ. དགེ་སློང་དག ཁྱེད་ཅག་ལ་འདི་ལྟར་སྙམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། 'དེའི་ཚེ་དེའི་དུས་ན་ཤིང་རྟ་མཁན་དེ་ནི་གཞན་ཞིག་ཡིན་ནོ། །' སྙམ་ན། དགེ་སློང་དག དེ་ལྟར་བལྟ་བར་མི་བྱའོ། །ང་ཉིད་དེའི་ཚེ་དེའི་དུས་ན་ཤིང་རྟ་མཁན་དེ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག དེའི་ཚེ་ང་ནི་ཤིང་གི་ཡོན་པོ་དང་། ཤིང་གི་སྐྱོན་དང་། ཤིང་གི་སྙིགས་མ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག ད་ལྟ་ནི་ང་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཡིན་ཏེ། ལུས་ཀྱི་ཡོན་པོ་དང་། ལུས་ཀྱི་སྐྱོན་དང་། ལུས་ཀྱི་སྙིགས་མ་ལ་མཁས་པ་ཡིན། ངག་གི་ཡོན་པོ་དང་། ངག་གི་སྐྱོན་དང་། ངག་གི་སྙིགས་མ་ལ་མཁས་པ་ཡིན། ཡིད་ཀྱི་ཡོན་པོ་དང་། ཡིད་ཀྱི་སྐྱོན་དང་། ཡིད་ཀྱི་སྙིགས་མ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག དགེ་སློང་ངམ། དགེ་སློང་མ་གང་ལ་ལ་ཞིག་གིས་ལུས་ཀྱི་ཡོན་པོ་དང་། ལུས་ཀྱི་སྐྱོན་དང་། ལུས་ཀྱི་སྙིགས་མ་མ་སྤངས་ཤིང་། ངག་གི་ཡོན་པོ་དང་། ངག་གི་སྐྱོན་དང་། ངག་གི་སྙིགས་མ་མ་སྤངས་ལ། ཡིད་ཀྱི་ཡོན་པོ་དང་། ཡིད་ཀྱི་སྐྱོན་དང་། ཡིད་ཀྱི་སྙིགས་མ་མ་སྤངས་ན། དགེ་སློང་དག དེ་དག་ནི་ཆོས་འདུལ་བ་འདི་ལས་ལྷུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་ཞག་མ་དྲུག་གིས་གྲུབ་པར་བྱས་པའི་འཁོར་ལོ་དེ་ས་ལ་འགྱེལ་བ་བཞིན་ནོ། ། ‘‘Yassa kassaci, bhikkhave, bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā kāyavaṅko pahīno kāyadoso kāyakasāvo, vacīvaṅko pahīno vacīdoso vacīkasāvo, manovaṅko pahīno manodoso manokasāvo, evaṃ patiṭṭhitā te, bhikkhave, imasmiṃ dhammavinaye, seyyathāpi taṃ cakkaṃ chahi māsehi niṭṭhitaṃ chārattūnehi. དགེ་སློང་དག དགེ་སློང་ངམ། དགེ་སློང་མ་གང་ལ་ལ་ཞིག་གིས་ལུས་ཀྱི་ཡོན་པོ་དང་། ལུས་ཀྱི་སྐྱོན་དང་། ལུས་ཀྱི་སྙིགས་མ་སྤངས་ཤིང་། ངག་གི་ཡོན་པོ་དང་། ངག་གི་སྐྱོན་དང་། ངག་གི་སྙིགས་མ་སྤངས་ལ། ཡིད་ཀྱི་ཡོན་པོ་དང་། ཡིད་ཀྱི་སྐྱོན་དང་། ཡིད་ཀྱི་སྙིགས་མ་སྤངས་ན། དགེ་སློང་དག དེ་དག་ནི་ཆོས་འདུལ་བ་འདི་ལ་རབ་ཏུ་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་ཟླ་བ་དྲུག་ལ་ཞག་མ་དྲུག་གིས་མ་ཚང་བར་གྲུབ་པར་བྱས་པའི་འཁོར་ལོ་དེ་ཀྲོང་ངེར་གནས་པ་བཞིན་ནོ། ། ‘‘Tasmātiha, bhikkhave, evaṃ sikkhitabbaṃ – ‘kāyavaṅkaṃ pajahissāma kāyadosaṃ kāyakasāvaṃ, vacīvaṅkaṃ pajahissāma vacīdosaṃ vacīkasāvaṃ, manovaṅkaṃ pajahissāma manodosaṃ manokasāva’nti. Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabba’’nti. Pañcamaṃ. དགེ་སློང་དག དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་ལྟར་བསླབ་པར་བྱ་སྟེ། 'བདག་ཅག་གིས་ལུས་ཀྱི་ཡོན་པོ་དང་། ལུས་ཀྱི་སྐྱོན་དང་། ལུས་ཀྱི་སྙིགས་མ་སྤང་བར་བྱའོ། །བདག་ཅག་གིས་ངག་གི་ཡོན་པོ་དང་། ངག་གི་སྐྱོན་དང་། ངག་གི་སྙིགས་མ་སྤང་བར་བྱའོ། །བདག་ཅག་གིས་ཡིད་ཀྱི་ཡོན་པོ་དང་། ཡིད་ཀྱི་སྐྱོན་དང་། ཡིད་ཀྱི་སྙིགས་མ་སྤང་བར་བྱའོ། །' ཞེས་དགེ་སློང་དག ཁྱེད་ཅག་གིས་འདི་ལྟར་བསླབ་པར་བྱའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ལྔ་པའོ། ། 6. Apaṇṇakasuttaṃ ༦. མ་ནོར་བའི་མདོ། 16. ‘‘Tīhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu apaṇṇakapaṭipadaṃ paṭipanno hoti, yoni cassa āraddhā hoti āsavānaṃ khayāya. Katamehi tīhi? Idha, bhikkhave, bhikkhu indriyesu guttadvāro hoti, bhojane mattaññū hoti, jāgariyaṃ anuyutto hoti. ༡༦. དགེ་སློང་དག ཆོས་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་དགེ་སློང་ནི་མ་ནོར་བའི་ལམ་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཟག་པ་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཚུལ་བཞིན་དུ་བརྩོན་པ་བརྩམས་པ་ཡིན། ཆོས་གསུམ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག འདི་ན་དགེ་སློང་ནི་དབང་པོའི་སྒོ་བསྡམས་པ་ཡིན་པ་དང་། ཟས་ཀྱི་ཚོད་རིག་པ་ཡིན་པ་དང་། མི་ཉལ་བར་སད་པར་སྦྱོར་བ་ལ་རྗེས་སུ་བརྩོན་པ་ཡིན་ནོ། ། ‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu indriyesu guttadvāro hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī. Yatvādhikaraṇamenaṃ cakkhundriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ tassa saṃvarāya paṭipajjati, rakkhati cakkhundriyaṃ, cakkhundriye saṃvaraṃ āpajjati. Sotena saddaṃ sutvā… ghānena gandhaṃ ghāyitvā… jivhāya rasaṃ sāyitvā… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā… manasā dhammaṃ viññāya na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī. Yatvādhikaraṇamenaṃ [Pg.112] manindriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ tassa saṃvarāya paṭipajjati, rakkhati manindriyaṃ, manindriye saṃvaraṃ āpajjati. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu indriyesu guttadvāro hoti. དགེ་སློང་དག་ཇི་ལྟར་ན་དགེ་སློང་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྒོ་བསྡམས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་འདི་ལ་དགེ་སློང་མིག་གིས་གཟུགས་མཐོང་ན་མཚན་མར་མི་འཛིན་ཅིང་བྱེ་བྲག་ཏུ་མི་འཛིན་ཏོ། །གང་གི་ཕྱིར་མིག་གི་དབང་པོ་མ་བསྡམས་པར་གནས་ན་བརྣབ་སེམས་དང་ཡིད་མི་བདེ་བའི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་འགྱུར་བས། དེའི་ཕྱིར་དེ་སྡོམ་པར་བྱེད་ཅིང་མིག་གི་དབང་པོ་སྲུང་ལ། མིག་གི་དབང་པོ་སྡོམ་པར་འགྱུར་རོ། །རྣ་བས་སྒྲ་ཐོས་ནས། སྣས་དྲི་བསྣམས་ནས། ལྕེས་རོ་མྱངས་ནས། ལུས་ཀྱིས་རེག་བྱ་རེག་ནས། ཡིད་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པར་ཤེས་ནས་མཚན་མར་མི་འཛིན་ཅིང་བྱེ་བྲག་ཏུ་མི་འཛིན་ཏོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་མ་བསྡམས་པར་གནས་ན་བརྣབ་སེམས་དང་ཡིད་མི་བདེ་བའི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་འགྱུར་བས། དེའི་ཕྱིར་དེ་སྡོམ་པར་བྱེད་ཅིང་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་སྲུང་ལ། ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་སྡོམ་པར་འགྱུར་རོ། །དགེ་སློང་དག་འདི་ལྟར་ན་དགེ་སློང་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྒོ་བསྡམས་པ་ཡིན་ནོ། ། ‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu bhojane mattaññū hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu paṭisaṅkhā yoniso āhāraṃ āhāreti – ‘neva davāya na madāya na maṇḍanāya na vibhūsanāya, yāvadeva imassa kāyassa ṭhitiyā yāpanāya vihiṃsūparatiyā brahmacariyānuggahāya, iti purāṇañca vedanaṃ paṭihaṅkhāmi, navañca vedanaṃ na uppādessāmi, yātrā ca me bhavissati anavajjatā ca phāsuvihāro cā’ti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu bhojane mattaññū hoti. དགེ་སློང་དག་ཇི་ལྟར་ན་དགེ་སློང་ཟས་ཀྱི་ཚོད་རིག་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་འདི་ལ་དགེ་སློང་ཚུལ་བཞིན་དུ་སོ་སོར་བརྟགས་ཏེ་ཟས་ཟ་སྟེ། རྩེད་མོའི་ཕྱིར་མ་ཡིན། རྒྱགས་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན། བརྒྱན་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན། སྤྲས་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་གྱི། ཤིན་ཏུ་ལུས་འདི་གནས་པ་དང་། འཚོ་བ་དང་། གནོད་པ་ཞི་བ་དང་། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་ཕན་གདགས་པའི་ཕྱིར་ཁོ་ན་སྟེ། འདི་ལྟར་སྔོན་གྱི་ཚོར་བ་ཡང་སེལ་བར་བྱེད། ཚོར་བ་གསར་པ་ཡང་མི་སྐྱེད་པར་བྱ་ཞིང་། བདག་གི་འཚོ་བ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་དང་། བདེ་བར་གནས་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་ཟས་ཟའོ། །དགེ་སློང་དག་འདི་ལྟར་ན་དགེ་སློང་ཟས་ཀྱི་ཚོད་རིག་པ་ཡིན་ནོ། ། ‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu jāgariyaṃ anuyutto hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu divasaṃ caṅkamena nisajjāya āvaraṇīyehi dhammehi cittaṃ parisodheti, rattiyā paṭhamaṃ yāmaṃ caṅkamena nisajjāya āvaraṇīyehi dhammehi cittaṃ parisodheti, rattiyā majjhimaṃ yāmaṃ dakkhiṇena passena sīhaseyyaṃ kappeti pāde pādaṃ accādhāya sato sampajāno uṭṭhānasaññaṃ manasi karitvā, rattiyā pacchimaṃ yāmaṃ paccuṭṭhāya caṅkamena nisajjāya āvaraṇīyehi dhammehi cittaṃ parisodheti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu jāgariyaṃ anuyutto hoti. Imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato bhikkhu apaṇṇakapaṭipadaṃ paṭipanno hoti, yoni cassa āraddhā hoti āsavānaṃ khayāyā’’ti. Chaṭṭhaṃ. དགེ་སློང་དག་ཇི་ལྟར་ན་དགེ་སློང་མི་ཉལ་བར་བརྩོན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་འདི་ལ་དགེ་སློང་ཉིན་མོ་འཆག་པ་དང་འདུག་པས་སྒྲིབ་པའི་ཆོས་རྣམས་ལས་སེམས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད། མཚན་མོའི་ཐུན་དང་པོ་ལ་འཆག་པ་དང་འདུག་པས་སྒྲིབ་པའི་ཆོས་རྣམས་ལས་སེམས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད། མཚན་མོའི་ཐུན་བར་མ་ལ་གློ་གཡས་པས་སེང་གེའི་ཉལ་སྟབས་བྱེད་དེ། རྐང་པ་གཅིག་གི་སྟེང་དུ་རྐང་པ་གཅིག་བཞག་ནས་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་དང་ལྡན་ཞིང་ལྡང་བའི་འདུ་ཤེས་ཡིད་ལ་བྱེད་དོ། །མཚན་མོའི་ཐུན་ཐ་མ་ལ་ལངས་ནས་འཆག་པ་དང་འདུག་པས་སྒྲིབ་པའི་ཆོས་རྣམས་ལས་སེམས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད། དགེ་སློང་དག་འདི་ལྟར་ན་དགེ་སློང་མི་ཉལ་བར་བརྩོན་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག་ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་དང་ལྡན་པའི་དགེ་སློང་ནི་མ་ནོར་བའི་ལམ་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ཞིང་། ཟག་པ་ཟད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་བརྩམས་པ་ཡིན་ནོ། །དྲུག་པའོ། ། 7. Attabyābādhasuttaṃ ༧. བདག་ལ་གནོད་པའི་མདོ། 17. ‘‘Tayome, bhikkhave, dhammā attabyābādhāyapi saṃvattanti, parabyābādhāyapi saṃvattanti, ubhayabyābādhāyapi saṃvattanti. Katame tayo? Kāyaduccaritaṃ, vacīduccaritaṃ, manoduccaritaṃ. Ime kho, bhikkhave, tayo dhammā attabyābādhāyapi saṃvattanti, parabyābādhāyapi saṃvattanti, ubhayabyābādhāyapi saṃvattanti. ༡༧. དགེ་སློང་དག་ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་བདག་ལ་གནོད་པར་ཡང་འགྱུར། གཞན་ལ་གནོད་པར་ཡང་འགྱུར། གཉིས་ཀ་ལ་གནོད་པར་ཡང་འགྱུར། གསུམ་གང་ཞེ་ན། ལུས་ཀྱི་ཉེས་སྤྱོད་དང་། ངག་གི་ཉེས་སྤྱོད་དང་། ཡིད་ཀྱི་ཉེས་སྤྱོད་དོ། །དགེ་སློང་དག་ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་བདག་ལ་གནོད་པར་ཡང་འགྱུར། གཞན་ལ་གནོད་པར་ཡང་འགྱུར། གཉིས་ཀ་ལ་གནོད་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། ། ‘‘Tayome, bhikkhave, dhammā nevattabyābādhāyapi saṃvattanti, na parabyābādhāyapi saṃvattanti, na ubhayabyābādhāyapi saṃvattanti. Katame tayo? Kāyasucaritaṃ, vacīsucaritaṃ, manosucaritaṃ. Ime kho, bhikkhave, tayo [Pg.113] dhammā nevattabyābādhāyapi saṃvattanti, na parabyābādhāyapi saṃvattanti, na ubhayabyābādhāyapi saṃvattantī’’ti. Sattamaṃ. དགེ་སློང་དག་ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་བདག་ལ་གནོད་པར་ཡང་མི་འགྱུར། གཞན་ལ་གནོད་པར་ཡང་མི་འགྱུར། གཉིས་ཀ་ལ་གནོད་པར་ཡང་མི་འགྱུར། གསུམ་གང་ཞེ་ན། ལུས་ཀྱི་ལེགས་སྤྱོད་དང་། ངག་གི་ལེགས་སྤྱོད་དང་། ཡིད་ཀྱི་ལེགས་སྤྱོད་དོ། །དགེ་སློང་དག་ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་བདག་ལ་གནོད་པར་ཡང་མི་འགྱུར། གཞན་ལ་གནོད་པར་ཡང་མི་འགྱུར། གཉིས་ཀ་ལ་གནོད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །བདུན་པའོ། ། 8. Devalokasuttaṃ ༨. ལྷ་ཡུལ་གྱི་མདོ། 18. ‘‘Sace vo, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā evaṃ puccheyyuṃ – ‘devalokūpapattiyā, āvuso, samaṇe gotame brahmacariyaṃ vussathā’ti? Nanu tumhe, bhikkhave, evaṃ puṭṭhā aṭṭīyeyyātha harāyeyyātha jiguccheyyāthā’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Iti kira tumhe, bhikkhave, dibbena āyunā aṭṭīyatha harāyatha jigucchatha, dibbena vaṇṇena dibbena sukhena dibbena yasena dibbenādhipateyyena aṭṭīyatha harāyatha jigucchatha; pageva kho pana, bhikkhave, tumhehi kāyaduccaritena aṭṭīyitabbaṃ harāyitabbaṃ jigucchitabbaṃ, vacīduccaritena… manoduccaritena aṭṭīyitabbaṃ harāyitabbaṃ jigucchitabba’’nti. Aṭṭhamaṃ. ༡༨. དགེ་སློང་དག་གལ་ཏེ་ཁྱེད་ལ་གཞན་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་བ་རྣམས་ཀྱིས་འདི་ལྟར་དྲིའམ་སྟེ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག་ཁྱེད་ཅག་དགེ་སྦྱོང་གོའུ་ཏ་མའི་དྲུང་དུ་ལྷ་ཡུལ་དུ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་སམ་ཞེས་སྨྲས་ན། དགེ་སློང་དག་ཁྱེད་ཅག་དེ་ལྟར་དྲིས་ན་སྐྱོ་བར་མི་འགྱུར་རམ། ངོ་ཚ་བར་མི་འགྱུར་རམ། སྐྱུག་བྲོ་བར་མི་འགྱུར་རམ་ཞེས་གསུངས་སོ། །བཙུན་པ་དེ་ལྟར་ལགས་སོ། །དགེ་སློང་དག་འདི་ལྟར་ཁྱེད་ཅག་ལྷའི་ཚེ་ལ་སྐྱོ་ཞིང་ངོ་ཚ་ལ་སྐྱུག་བྲོ་བར་འགྱུར་ན། ལྷའི་ཁ་དོག་དང་། ལྷའི་བདེ་བ་དང་། ལྷའི་གྲགས་པ་དང་། ལྷའི་དབང་ཕྱུག་ལ་སྐྱོ་ཞིང་ངོ་ཚ་ལ་སྐྱུག་བྲོ་བར་འགྱུར་ན། དགེ་སློང་དག་ཁྱེད་ཅག་གིས་ལུས་ཀྱི་ཉེས་སྤྱོད་ལ་ལྷག་པར་སྐྱོ་ཞིང་ངོ་ཚ་ལ་སྐྱུག་བྲོ་བར་བྱ་དགོས་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས། ངག་གི་ཉེས་སྤྱོད་དང་། ཡིད་ཀྱི་ཉེས་སྤྱོད་ལ་སྐྱོ་ཞིང་ངོ་ཚ་ལ་སྐྱུག་བྲོ་བར་བྱ་དགོས་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས། ཞེས་གསུངས་སོ། །བརྒྱད་པའོ། ། 9. Paṭhamapāpaṇikasuttaṃ ༩. ཚོང་པའི་མདོ་དང་པོ། 19. ‘‘Tīhi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato pāpaṇiko abhabbo anadhigataṃ vā bhogaṃ adhigantuṃ, adhigataṃ vā bhogaṃ phātiṃ kātuṃ. Katamehi tīhi? Idha, bhikkhave, pāpaṇiko pubbaṇhasamayaṃ na sakkaccaṃ kammantaṃ adhiṭṭhāti, majjhanhikasamayaṃ na sakkaccaṃ kammantaṃ adhiṭṭhāti, sāyanhasamayaṃ na sakkaccaṃ kammantaṃ adhiṭṭhāti. Imehi kho, bhikkhave, tīhi aṅgehi samannāgato pāpaṇiko abhabbo anadhigataṃ vā bhogaṃ adhigantuṃ, adhigataṃ vā bhogaṃ phātiṃ kātuṃ. ༡༩. དགེ་སློང་དག་ཡན་ལག་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་ཚོང་པ་ནི་མ་ཐོབ་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ཐོབ་པར་བྱེད་མི་ནུས་ཤིང་། ཐོབ་པའི་ལོངས་སྤྱོད་འཕེལ་བར་བྱེད་མི་ནུས་སོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་འདི་ལ་ཚོང་པས་སྔ་དྲོའི་དུས་སུ་གུས་པས་ཚོང་གི་བྱ་བ་མི་བྱེད། ཉིན་གུང་གི་དུས་སུ་གུས་པས་ཚོང་གི་བྱ་བ་མི་བྱེད། ཕྱི་དྲོའི་དུས་སུ་གུས་པས་ཚོང་གི་བྱ་བ་མི་བྱེད་དོ། །དགེ་སློང་དག་ཡན་ལག་གསུམ་པོ་འདི་དག་དང་ལྡན་པའི་ཚོང་པ་ནི་མ་ཐོབ་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ཐོབ་པར་བྱེད་མི་ནུས་ཤིང་། ཐོབ་པའི་ལོངས་སྤྱོད་འཕེལ་བར་བྱེད་མི་ནུས་སོ། ། ‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato bhikkhu abhabbo anadhigataṃ vā kusalaṃ dhammaṃ adhigantuṃ, adhigataṃ vā kusalaṃ dhammaṃ phātiṃ kātuṃ. Katamehi tīhi? Idha, bhikkhave, bhikkhu pubbaṇhasamayaṃ na sakkaccaṃ samādhinimittaṃ adhiṭṭhāti, majjhanhikasamayaṃ na sakkaccaṃ samādhinimittaṃ adhiṭṭhāti, sāyanhasamayaṃ na sakkaccaṃ samādhinimittaṃ adhiṭṭhāti. Imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato bhikkhu abhabbo anadhigataṃ vā kusalaṃ dhammaṃ adhigantuṃ, adhigataṃ vā kusalaṃ dhammaṃ phātiṃ kātuṃ. དགེ་སློང་དག་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་དགེ་སློང་ནི་མ་ཐོབ་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་ཐོབ་པར་བྱེད་མི་ནུས་ཤིང་། ཐོབ་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་འཕེལ་བར་བྱེད་མི་ནུས་སོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་འདི་ལ་དགེ་སློང་གིས་སྔ་དྲོའི་དུས་སུ་གུས་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཚན་མ་མི་སྒྲུབ། ཉིན་གུང་གི་དུས་སུ་གུས་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཚན་མ་མི་སྒྲུབ། ཕྱི་དྲོའི་དུས་སུ་གུས་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཚན་མ་མི་སྒྲུབ་བོ། །དགེ་སློང་དག་ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་དང་ལྡན་པའི་དགེ་སློང་ནི་མ་ཐོབ་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་ཐོབ་པར་བྱེད་མི་ནུས་ཤིང་། ཐོབ་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་འཕེལ་བར་བྱེད་མི་ནུས་སོ། ། ‘‘Tīhi[Pg.114], bhikkhave, aṅgehi samannāgato pāpaṇiko bhabbo anadhigataṃ vā bhogaṃ adhigantuṃ, adhigataṃ vā bhogaṃ phātiṃ kātuṃ. Katamehi tīhi? Idha, bhikkhave, pāpaṇiko pubbaṇhasamayaṃ sakkaccaṃ kammantaṃ adhiṭṭhāti, majjhanhikasamayaṃ…pe… sāyanhasamayaṃ sakkaccaṃ kammantaṃ adhiṭṭhāti. Imehi kho, bhikkhave, tīhi aṅgehi samannāgato pāpaṇiko bhabbo anadhigataṃ vā bhogaṃ adhigantuṃ, adhigataṃ vā bhogaṃ phātiṃ kātuṃ. དགེ་སློང་དག་ཡན་ལག་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་ཚོང་པ་ནི་མ་ཐོབ་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ཐོབ་པར་བྱེད་ནུས་ཤིང་། ཐོབ་པའི་ལོངས་སྤྱོད་འཕེལ་བར་བྱེད་ནུས་སོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་འདི་ལ་ཚོང་པས་སྔ་དྲོའི་དུས་སུ་གུས་པས་ཚོང་གི་བྱ་བ་བྱེད། ཉིན་གུང་གི་དུས་སུ་དང་། ཕྱི་དྲོའི་དུས་སུ་གུས་པས་ཚོང་གི་བྱ་བ་བྱེད་དོ། །དགེ་སློང་དག་ཡན་ལག་གསུམ་པོ་འདི་དག་དང་ལྡན་པའི་ཚོང་པ་ནི་མ་ཐོབ་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ཐོབ་པར་བྱེད་ནུས་ཤིང་། ཐོབ་པའི་ལོངས་སྤྱོད་འཕེལ་བར་བྱེད་ནུས་སོ། ། ‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato bhikkhu bhabbo anadhigataṃ vā kusalaṃ dhammaṃ adhigantuṃ, adhigataṃ vā kusalaṃ dhammaṃ phātiṃ kātuṃ. Katamehi tīhi? Idha, bhikkhave, bhikkhu pubbaṇhasamayaṃ sakkaccaṃ samādhinimittaṃ adhiṭṭhāti, majjhanhikasamayaṃ…pe… sāyanhasamayaṃ sakkaccaṃ samādhinimittaṃ adhiṭṭhāti. Imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato bhikkhu bhabbo anadhigataṃ vā kusalaṃ dhammaṃ adhigantuṃ, adhigataṃ vā kusalaṃ dhammaṃ phātiṃ kātu’’nti. Navamaṃ. དགེ་སློང་དག་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་དགེ་སློང་ནི་མ་ཐོབ་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་ཐོབ་པར་བྱེད་ནུས་ཤིང་། ཐོབ་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་འཕེལ་བར་བྱེད་ནུས་སོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་འདི་ལ་དགེ་སློང་གིས་སྔ་དྲོའི་དུས་སུ་གུས་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཚན་མ་སྒྲུབ། ཉིན་གུང་གི་དུས་སུ་དང་། ཕྱི་དྲོའི་དུས་སུ་གུས་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཚན་མ་སྒྲུབ་བོ། །དགེ་སློང་དག་ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་དང་ལྡན་པའི་དགེ་སློང་ནི་མ་ཐོབ་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་ཐོབ་པར་བྱེད་ནུས་ཤིང་། ཐོབ་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་འཕེལ་བར་བྱེད་ནུས་སོ། །དགུ་པའོ། ། 10. Dutiyapāpaṇikasuttaṃ ༡༠. ཚོང་པའི་མདོ་གཉིས་པ། 20. ‘‘Tīhi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato pāpaṇiko nacirasseva mahattaṃ vepullattaṃ pāpuṇāti bhogesu. Katamehi tīhi? Idha, bhikkhave, pāpaṇiko cakkhumā ca hoti vidhuro ca nissayasampanno ca. Kathañca, bhikkhave, pāpaṇiko cakkhumā hoti? Idha, bhikkhave, pāpaṇiko paṇiyaṃ jānāti – ‘idaṃ paṇiyaṃ evaṃ kītaṃ, evaṃ vikkayamānaṃ, ettakaṃ mūlaṃ bhavissati, ettako udayo’ti. Evaṃ kho, bhikkhave, pāpaṇiko cakkhumā hoti. ༢༠. དགེ་སློང་དག་ཡན་ལག་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་ཚོང་པ་ནི་རིང་པོར་མི་ཐོགས་པར་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འགྱུར་རོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་འདི་ལ་ཚོང་པ་ནི་མིག་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞིང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ལ། རྟེན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག་ཇི་ལྟར་ན་ཚོང་པ་མིག་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་འདི་ལ་ཚོང་པས་ཚོང་ཟོག་ཤེས་ཏེ། ཚོང་ཟོག་འདི་འདི་ལྟར་ཉོས་ནས་འདི་ལྟར་བཙོངས་ན། མ་རྩ་འདི་ཙམ་དུ་འགྱུར་ཞིང་། ཁེ་བཟང་འདི་ཙམ་དུ་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་ཤེས་སོ། །དགེ་སློང་དག་འདི་ལྟར་ན་ཚོང་པ་མིག་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། ། ‘‘Kathañca, bhikkhave, pāpaṇiko vidhuro hoti? Idha, bhikkhave, pāpaṇiko kusalo hoti paṇiyaṃ ketuñca vikketuñca. Evaṃ kho, bhikkhave, pāpaṇiko vidhuro hoti. དགེ་སློང་དག་ཇི་ལྟར་ན་ཚོང་པ་བརྩོན་འགྲུས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་འདི་ལ་ཚོང་པ་ནི་ཚོང་ཟོག་ཉོ་བ་དང་འཚོང་བ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག་འདི་ལྟར་ན་ཚོང་པ་བརྩོན་འགྲུས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། ། ‘‘Kathañca, bhikkhave, pāpaṇiko nissayasampanno hoti? Idha bhikkhave, pāpaṇikaṃ ye te gahapatī vā gahapatiputtā vā aḍḍhā mahaddhanā mahābhogā te evaṃ jānanti – ‘ayaṃ kho bhavaṃ pāpaṇiko cakkhumā vidhuro [Pg.115] ca paṭibalo puttadārañca posetuṃ, amhākañca kālena kālaṃ anuppadātu’nti. Te naṃ bhogehi nipatanti – ‘ito, samma pāpaṇika, bhoge karitvā puttadārañca posehi, amhākañca kālena kālaṃ anuppadehī’ti. Evaṃ kho, bhikkhave, pāpaṇiko nissayasampanno hoti. Imehi kho, bhikkhave, tīhi aṅgehi samannāgato pāpaṇiko nacirasseva mahattaṃ vepullattaṃ pāpuṇāti bhogesu. དགེ་སློང་དག་ཇི་ལྟར་ན་ཚོང་པ་རྟེན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་འདི་ལ་ཁྱིམ་བདག་གམ་ཁྱིམ་བདག་གི་བུ་ཕྱུག་པོ་ནོར་མང་པོ་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་གང་དག་ཡོད་པ་དེ་དག་གིས་ཚོང་པ་དེ་ལ་འདི་ལྟར་ཤེས་ཏེ། ཚོང་པ་འདི་ནི་མིག་དང་ལྡན་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་ལྡན་པ་དང་། བཟའ་ཟླ་དང་བུ་ཕྲུག་གསོ་ནུས་པ་དང་། བདག་ཅག་ལ་ཡང་དུས་ནས་དུས་སུ་སྐྱེད་ཀ་དང་བཅས་ཏེ་ཕྱིར་སྤྲོད་ནུས་པ་ཞིག་གོ་སྙམ་དུ་ཤེས་སོ། །དེ་དག་གིས་དེ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱིས་མགྲོན་དུ་གཉེར་ཏེ། གྲོགས་པོ་ཚོང་པ་འདི་ནས་ལོངས་སྤྱོད་བླངས་ཏེ་བཟའ་ཟླ་དང་བུ་ཕྲུག་གསོས་ཤིག བདག་ཅག་ལ་ཡང་དུས་ནས་དུས་སུ་ཕྱིར་སྤྲོད་ཅིག་ཅེས་སྨྲའོ། །དགེ་སློང་དག་འདི་ལྟར་ན་ཚོང་པ་རྟེན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག་ཡན་ལག་གསུམ་པོ་འདི་དག་དང་ལྡན་པའི་ཚོང་པ་ནི་རིང་པོར་མི་ཐོགས་པར་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འགྱུར་རོ། ། ‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato bhikkhu nacirasseva mahattaṃ vepullattaṃ pāpuṇāti kusalesu dhammesu. Katamehi tīhi? Idha, bhikkhave, bhikkhu cakkhumā ca hoti vidhuro ca nissayasampanno ca. Kathañca, bhikkhave, bhikkhu cakkhumā hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ dukkhasamudayo’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ dukkhanirodho’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānāti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu cakkhumā hoti. དགེ་སློང་དག་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་དགེ་སློང་ནི་རིང་པོར་མི་ཐོགས་པར་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འགྱུར་རོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་འདི་ལ་དགེ་སློང་ནི་མིག་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞིང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ལ། རྟེན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག་ཇི་ལྟར་ན་དགེ་སློང་མིག་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་འདི་ལ་དགེ་སློང་གིས་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་ངོ་ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པའོ་ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་མོ་ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །དགེ་སློང་དག་འདི་ལྟར་ན་དགེ་སློང་མིག་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། ། ‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu vidhuro hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu āraddhavīriyo viharati akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya, kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadāya, thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu vidhuro hoti. དགེ་སློང་དག་ཇི་ལྟར་ན་དགེ་སློང་བརྩོན་འགྲུས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་འདི་ལ་དགེ་སློང་ནི་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་སྤང་བའི་ཕྱིར་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་ཏེ་གནས་ཤིང་། མཐུ་དང་ལྡན་པ་དང་། བརྩོན་པ་བརྟན་པོ་དང་ལྡན་པ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་བརྩོན་པའི་ཁུར་མ་བོར་བར་གནས་སོ། །དགེ་སློང་དག་འདི་ལྟར་ན་དགེ་སློང་བརྩོན་འགྲུས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། ། ‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu nissayasampanno hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu ye te bhikkhū bahussutā āgatāgamā dhammadharā vinayadharā mātikādharā te kālena kālaṃ upasaṅkamitvā paripucchati paripañhati – ‘idaṃ, bhante, kathaṃ, imassa ko attho’ti? Tassa te āyasmanto avivaṭañceva vivaranti, anuttānīkatañca uttānīkaronti, anekavihitesu ca kaṅkhāṭhāniyesu dhammesu kaṅkhaṃ paṭivinodenti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu nissayasampanno hoti. Imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato bhikkhu nacirasseva mahattaṃ vepullattaṃ pāpuṇāti kusalesu dhammesū’’ti. Dasamaṃ. “དགེ་སློང་དག་གང་འདྲ་ཞིག་ལ་དགེ་སློང་གནས་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་འདི་ལ་དགེ་སློང་ནི་དགེ་སློང་མང་དུ་ཐོས་པ། ལུང་དང་ལྡན་པ། ཆོས་འཛིན་པ། འདུལ་བ་འཛིན་པ། མ་མོ་འཛིན་པ་རྣམས་ཀྱི་གམ་དུ་དུས་ནས་དུས་སུ་ཉེ་བར་སོང་སྟེ། ‘བཙུན་པ་འདི་ནི་གང་འདྲ་ལགས། འདིའི་དོན་གང་ལགས།’ ཞེས་ཡོངས་སུ་འདྲི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དཔྱོད་པར་བྱེད་དོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་དེ་དག་གིས་ཁོང་ལ་མ་ཕྱེ་བ་རྣམས་འབྱེད་པར་བྱེད། གསལ་པོ་མ་བྱས་པ་རྣམས་གསལ་པོར་བྱེད། ཐེ་ཚོམ་གྱི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་དུ་མ་རྣམས་ལ་ཐེ་ཚོམ་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །དགེ་སློང་དག་འདི་ལྟར་ན་དགེ་སློང་ནི་གནས་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག་ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་དང་ལྡན་པའི་དགེ་སློང་ནི་རིང་པོར་མི་ཐོགས་པར་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཆེན་པོ་ཉིད་དང་ཡངས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །” ཞེས་གསུངས་སོ། །བཅུ་པའོ། ། Rathakāravaggo dutiyo. ཤིང་རྟ་མཁན་གྱི་ཚན་པ་སྟེ་གཉིས་པའོ། ། Paṭhamabhāṇavāro niṭṭhito. བཀླག་པའི་ཐེངས་དང་པོ་རྫོགས་སོ། ། Tassuddānaṃ – དེའི་སྡོམ་ནི། Ñāto [Pg.116] sāraṇīyo bhikkhu, cakkavattī sacetano; Apaṇṇakattā devo ca, duve pāpaṇikena cāti. གཉེན་དང་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་དགེ་སློང་དང་། །འཁོར་ལོས་སྒྱུར་རྒྱལ་སེམས་དང་ལྡན་པ་དང་། །མི་ནོར་བ་ཉིད་ལྷ་དང་གཉིས་པོ་དང་། །ཚོང་པ་དང་ནི་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། ། 3. Puggalavaggo ༣. གང་ཟག་གི་ཚན་པ། 1. Samiddhasuttaṃ ༡. ས་མིདྡྷའི་མདོ། 21. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho āyasmā ca samiddho āyasmā ca mahākoṭṭhiko yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā āyasmatā sāriputtena saddhiṃ sammodiṃsu. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ samiddhaṃ āyasmā sāriputto etadavoca – ༢༡. འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པ་དུས་གཅིག་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་མཉན་ཡོད་ན་རྒྱལ་བྱེད་ཀྱི་ཚལ་མགོན་མེད་ཟས་སྦྱིན་གྱི་ཀུན་དགའ་ར་བ་ན་བཞུགས་སོ། །དེའི་ཚེ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ས་མིདྡྷ་དང་ཚེ་དང་ལྡན་པ་མ་ཧཱ་ཀོ་ཊྛི་ཀ་གཉིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་གང་ན་བ་དེར་ཉེ་བར་སོང་ངོ་། །ཉེ་བར་སོང་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་དང་ལྷན་ཅིག་དགའ་བར་འགྱུར་བའི་གཏམ་བྱས། དགའ་བར་འགྱུར་བ་དང་དྲན་པར་བྱ་བའི་གཏམ་གླེང་མོ་བྱས་ནས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འཁོད་དོ། །ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འཁོད་པ་དང་། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ས་མིདྡྷ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། ། ‘‘Tayome, āvuso samiddha, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo? Kāyasakkhī, diṭṭhippatto, saddhāvimutto. Ime kho, āvuso, tayo puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Imesaṃ, āvuso, tiṇṇaṃ puggalānaṃ katamo te puggalo khamati abhikkantataro ca paṇītataro cā’’ti? “ཚེ་དང་ལྡན་པ་ས་མིདྡྷ། འཇིག་རྟེན་ན་གང་ཟག་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཡོད་དོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། ལུས་ཀྱི་མངོན་སུམ་བྱེད་པ་དང་། ལྟ་བས་ཐོབ་པ་དང་། དད་པས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ། འཇིག་རྟེན་ན་གང་ཟག་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཡོད་དོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ། གང་ཟག་གསུམ་པོ་འདི་དག་གི་ནང་ནས་ཁྱོད་ཀྱི་བློ་ལ་གང་ཟག་གང་ཞིག་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་གྱ་ནོམ་པར་མཐོང་།” ཞེས་དྲིས་སོ། ། ‘‘Tayome, āvuso sāriputta, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo? Kāyasakkhī, diṭṭhippatto, saddhāvimutto. Ime kho, āvuso, tayo puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Imesaṃ, āvuso, tiṇṇaṃ puggalānaṃ yvāyaṃ puggalo saddhāvimutto, ayaṃ me puggalo khamati imesaṃ tiṇṇaṃ puggalānaṃ abhikkantataro ca paṇītataro ca. Taṃ kissa hetu? Imassa, āvuso, puggalassa saddhindriyaṃ adhimatta’’nti. “ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ། འཇིག་རྟེན་ན་གང་ཟག་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཡོད་དོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། ལུས་ཀྱི་མངོན་སུམ་བྱེད་པ་དང་། ལྟ་བས་ཐོབ་པ་དང་། དད་པས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ། འཇིག་རྟེན་ན་གང་ཟག་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཡོད་དོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ། གང་ཟག་གསུམ་པོ་འདི་དག་གི་ནང་ནས་གང་ཟག་གང་ཞིག་དད་པས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་འདི་ནི་བདག་གི་བློ་ལ་འཐད་དེ། གང་ཟག་གསུམ་པོ་འདི་དག་གི་ནང་ནས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་གྱ་ནོམ་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཚེ་དང་ལྡན་པ། གང་ཟག་འདི་ནི་དད་པའི་དབང་པོ་ལྷག་པར་ཆེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །” ཞེས་སྨྲས་སོ། ། Atha kho āyasmā sāriputto āyasmantaṃ mahākoṭṭhikaṃ etadavoca – ‘‘tayome, āvuso koṭṭhika, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ[Pg.117]. Katame tayo? Kāyasakkhī, diṭṭhippatto, saddhāvimutto. Ime kho, āvuso, tayo puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Imesaṃ, āvuso, tiṇṇaṃ puggalānaṃ katamo te puggalo khamati abhikkantataro ca paṇītataro cā’’ti? དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་མ་ཧཱ་ཀོ་ཊྛི་ཀ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །“ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀོ་ཊྛི་ཀ། འཇིག་རྟེན་ན་གང་ཟག་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཡོད་དོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། ལུས་ཀྱི་མངོན་སུམ་བྱེད་པ་དང་། ལྟ་བས་ཐོབ་པ་དང་། དད་པས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ། འཇིག་རྟེན་ན་གང་ཟག་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཡོད་དོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ། གང་ཟག་གསུམ་པོ་འདི་དག་གི་ནང་ནས་ཁྱོད་ཀྱི་བློ་ལ་གང་ཟག་གང་ཞིག་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་གྱ་ནོམ་པར་མཐོང་།” ཞེས་དྲིས་སོ། ། ‘‘Tayome, āvuso sāriputta, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo? Kāyasakkhī, diṭṭhippatto, saddhāvimutto. Ime kho, āvuso, tayo puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Imesaṃ, āvuso, tiṇṇaṃ puggalānaṃ yvāyaṃ puggalo kāyasakkhī, ayaṃ me puggalo khamati imesaṃ tiṇṇaṃ puggalānaṃ abhikkantataro ca paṇītataro ca. Taṃ kissa hetu? Imassa, āvuso, puggalassa samādhindriyaṃ adhimatta’’nti. “ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ། འཇིག་རྟེན་ན་གང་ཟག་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཡོད་དོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། ལུས་ཀྱི་མངོན་སུམ་བྱེད་པ་དང་། ལྟ་བས་ཐོབ་པ་དང་། དད་པས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ། འཇིག་རྟེན་ན་གང་ཟག་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཡོད་དོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ། གང་ཟག་གསུམ་པོ་འདི་དག་གི་ནང་ནས་གང་ཟག་གང་ཞིག་ལུས་ཀྱི་མངོན་སུམ་བྱེད་པ་འདི་ནི་བདག་གི་བློ་ལ་འཐད་དེ། གང་ཟག་གསུམ་པོ་འདི་དག་གི་ནང་ནས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་གྱ་ནོམ་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཚེ་དང་ལྡན་པ། གང་ཟག་འདི་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་པོ་ལྷག་པར་ཆེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །” ཞེས་སྨྲས་ོ། ། Atha kho āyasmā mahākoṭṭhiko āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca – ‘‘tayome, āvuso sāriputta, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo? Kāyasakkhī, diṭṭhippatto, saddhāvimutto. Ime kho, āvuso, tayo puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Imesaṃ, āvuso, tiṇṇaṃ puggalānaṃ katamo te puggalo khamati abhikkantataro ca paṇītataro cā’’ti? དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་མ་ཧཱ་ཀོ་ཊྛི་ཀས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །“ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ། འཇིག་རྟེན་ན་གང་ཟག་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཡོད་དོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། ལུས་ཀྱི་མངོན་སུམ་བྱེད་པ་དང་། ལྟ་བས་ཐོབ་པ་དང་། དད་པས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ། འཇིག་རྟེན་ན་གང་ཟག་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཡོད་དོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ། གང་ཟག་གསུམ་པོ་འདི་དག་གི་ནང་ནས་ཁྱོད་ཀྱི་བློ་ལ་གང་ཟག་གང་ཞིག་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་གྱ་ནོམ་པར་མཐོང་།” ཞེས་དྲིས་སོ། ། ‘‘Tayome, āvuso koṭṭhika, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo? Kāyasakkhī, diṭṭhippatto, saddhāvimutto. Ime kho, āvuso, tayo puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Imesaṃ, āvuso, tiṇṇaṃ puggalānaṃ yvāyaṃ puggalo diṭṭhippatto, ayaṃ me puggalo khamati imesaṃ tiṇṇaṃ puggalānaṃ abhikkantataro ca paṇītataro ca. Taṃ kissa hetu? Imassa, āvuso, puggalassa paññindriyaṃ adhimatta’’nti. “ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀོ་ཊྛི་ཀ། འཇིག་རྟེན་ན་གང་ཟག་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཡོད་དོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། ལུས་ཀྱི་མངོན་སུམ་བྱེད་པ་དང་། ལྟ་བས་ཐོབ་པ་དང་། དད་པས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀོ་ཊྛི་ཀ། འཇིག་རྟེན་ན་གང་ཟག་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཡོད་དོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ། གང་ཟག་གསུམ་པོ་འདི་དག་གི་ནང་ནས་གང་ཟག་གང་ཞིག་ལྟ་བས་ཐོབ་པ་འདི་ནི་བདག་གི་བློ་ལ་འཐད་དེ། གང་ཟག་གསུམ་པོ་འདི་དག་གི་ནང་ནས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་གྱ་ནོམ་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཚེ་དང་ལྡན་པ། གང་ཟག་འདི་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་ལྷག་པར་ཆེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །” ཞེས་སྨྲས་སོ། ། Atha kho āyasmā sāriputto āyasmantañca samiddhaṃ āyasmantañca mahākoṭṭhikaṃ etadavoca – ‘‘byākataṃ kho, āvuso, amhehi sabbeheva yathāsakaṃ paṭibhānaṃ. Āyāmāvuso, yena bhagavā tenupasaṅkamissāma; upasaṅkamitvā bhagavato etamatthaṃ ārocessāma. Yathā no bhagavā byākarissati tathā naṃ dhāressāmā’’ti. ‘‘Evamāvuso’’ti kho āyasmā ca samiddho āyasmā ca mahākoṭṭhiko āyasmato sāriputtassa [Pg.118] paccassosuṃ. Atha kho āyasmā ca sāriputto āyasmā ca samiddho āyasmā ca mahākoṭṭhiko yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā sāriputto yāvatako ahosi āyasmatā ca samiddhena āyasmatā ca mahākoṭṭhikena saddhiṃ kathāsallāpo taṃ sabbaṃ bhagavato ārocesi. དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ས་མིདྡྷ་དང་ཚེ་དང་ལྡན་པ་མ་ཧཱ་ཀོ་ཊྛི་ཀ་གཉིས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །“ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག། ངེད་ཅག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རང་རང་གི་སྤོབས་པ་བཞིན་དུ་ལན་བཏབ་ཟིན་ཏོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག། ཚུར་ཤོག བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ན་བཞུགས་པ་དེར་ཉེ་བར་སོང་སྟེ། ཉེ་བར་སོང་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་དོན་འདི་ཞུ་བར་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ངེད་ཅག་ལ་ཇི་ལྟར་ལུང་བསྟན་པ་དེ་ལྟར་བཟུང་བར་བྱའོ། །” ཞེས་སྨྲས་པ་དང་། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ས་མིདྡྷ་དང་ཚེ་དང་ལྡན་པ་མ་ཧཱ་ཀོ་ཊྛི་ཀ་གཉིས་ཀྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་ལ་“ཚེ་དང་ལྡན་པ། དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །” ཞེས་ཁས་བླངས་སོ། །དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་དང་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ས་མིདྡྷ་དང་ཚེ་དང་ལྡན་པ་མ་ཧཱ་ཀོ་ཊྛི་ཀ་རྣམས་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ན་བཞུགས་པ་དེར་ཉེ་བར་སོང་ངོ་། །ཉེ་བར་སོང་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཏེ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འཁོད་དོ། །ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འཁོད་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ས་མིདྡྷ་དང་ཚེ་དང་ལྡན་པ་མ་ཧཱ་ཀོ་ཊྛི་ཀ་གཉིས་དང་ལྷན་ཅིག་གླེང་མོ་བྱས་པ་ཇི་ཙམ་པ་དེ་ཐམས་ཅད་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་གསོལ་ཏོ། ། ‘‘Na khvettha, sāriputta, sukaraṃ ekaṃsena byākātuṃ – ‘ayaṃ imesaṃ tiṇṇaṃ puggalānaṃ abhikkantataro ca paṇītataro cā’ti. Ṭhānañhetaṃ, sāriputta, vijjati yvāyaṃ puggalo saddhāvimutto svāssa arahattāya paṭipanno, yvāyaṃ puggalo kāyasakkhī svāssa sakadāgāmī vā anāgāmī vā, yo cāyaṃ puggalo diṭṭhippatto sopassa sakadāgāmī vā anāgāmī vā. “ཤཱ་རིའི་བུ། འདི་ལ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་‘གང་ཟག་གསུམ་པོ་འདི་དག་གི་ནང་ནས་འདི་ནི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་གྱ་ནོམ་པའོ། །’ཞེས་ལུང་བསྟན་པར་སླ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཤཱ་རིའི་བུ། གནས་འདི་ཡོད་དེ། གང་ཟག་གང་ཞིག་དད་པས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་འདི་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་ཡིན་ལ། གང་ཟག་གང་ཞིག་ལུས་ཀྱི་མངོན་སུམ་བྱེད་པ་འདི་ནི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་འམ་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཡིན་པའམ། གང་ཟག་གང་ཞིག་ལྟ་བས་ཐོབ་པ་འདི་ཡང་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་འམ་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཡིན་པ་སྲིད་དོ། ། ‘‘Na khvettha, sāriputta, sukaraṃ ekaṃsena byākātuṃ – ‘ayaṃ imesaṃ tiṇṇaṃ puggalānaṃ abhikkantataro ca paṇītataro cā’ti. Ṭhānañhetaṃ, sāriputta, vijjati yvāyaṃ puggalo kāyasakkhī svāssa arahattāya paṭipanno, yvāyaṃ puggalo saddhāvimutto svāssa sakadāgāmī vā anāgāmī vā, yo cāyaṃ puggalo diṭṭhippatto sopassa sakadāgāmī vā anāgāmī vā. “ཤཱ་རིའི་བུ། འདི་ལ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་‘གང་ཟག་གསུམ་པོ་འདི་དག་གི་ནང་ནས་འདི་ནི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་གྱ་ནོམ་པའོ། །’ཞེས་ལུང་བསྟན་པར་སླ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཤཱ་རིའི་བུ། གནས་འདི་ཡོད་དེ། གང་ཟག་གང་ཞིག་ལུས་ཀྱི་མངོན་སུམ་བྱེད་པ་འདི་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་ཡིན་ལ། གང་ཟག་གང་ཞིག་དད་པས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་འདི་ནི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་འམ་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཡིན་པའམ། གང་ཟག་གང་ཞིག་ལྟ་བས་ཐོབ་པ་འདི་ཡང་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་འམ་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཡིན་པ་སྲིད་དོ། ། ‘‘Na khvettha, sāriputta, sukaraṃ ekaṃsena byākātuṃ – ‘ayaṃ imesaṃ tiṇṇaṃ puggalānaṃ abhikkantataro ca paṇītataro cā’ti. Ṭhānañhetaṃ, sāriputta, vijjati yvāyaṃ puggalo diṭṭhippatto svāssa arahattāya paṭipanno, yvāyaṃ puggalo saddhāvimutto svāssa sakadāgāmī vā anāgāmī vā, yo cāyaṃ puggalo kāyasakkhī sopassa sakadāgāmī vā anāgāmī vā. “ཤཱ་རིའི་བུ། འདི་ལ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་‘གང་ཟག་གསུམ་པོ་འདི་དག་གི་ནང་ནས་འདི་ནི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་གྱ་ནོམ་པའོ། །’ཞེས་ལུང་བསྟན་པར་སླ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཤཱ་རིའི་བུ། གནས་འདི་ཡོད་དེ། གང་ཟག་གང་ཞིག་ལྟ་བས་ཐོབ་པ་འདི་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་ཡིན་ལ། གང་ཟག་གང་ཞིག་དད་པས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་འདི་ནི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་འམ་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཡིན་པའམ། གང་ཟག་གང་ཞིག་ལུས་ཀྱི་མངོན་སུམ་བྱེད་པ་འདི་ཡང་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་འམ་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཡིན་པ་སྲིད་དོ། ། ‘‘Na khvettha, sāriputta, sukaraṃ ekaṃsena byākātuṃ – ‘ayaṃ imesaṃ tiṇṇaṃ puggalānaṃ abhikkantataro ca paṇītataro cā’’’ti. Paṭhamaṃ. “ཤཱ་རིའི་བུ། འདི་ལ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་‘གང་ཟག་གསུམ་པོ་འདི་དག་གི་ནང་ནས་འདི་ནི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་གྱ་ནོམ་པའོ། །’ཞེས་ལུང་བསྟན་པར་སླ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །” ཞེས་གསུངས་སོ། །མདོ་དང་པོའོ། ། 2. Gilānasuttaṃ ༢. ནད་པའི་མདོ། 22. ‘‘Tayome, bhikkhave, gilānā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo? Idha, bhikkhave, ekacco gilāno labhanto vā sappāyāni bhojanāni alabhanto vā sappāyāni bhojanāni, labhanto vā sappāyāni bhesajjāni alabhanto vā sappāyāni bhesajjāni, labhanto vā [Pg.119] patirūpaṃ upaṭṭhākaṃ alabhanto vā patirūpaṃ upaṭṭhākaṃ neva vuṭṭhāti tamhā ābādhā. ༢༢. “དགེ་སློང་དག་འཇིག་རྟེན་ན་ནད་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཡོད་དོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་འདི་ན་ནད་པ་ཁ་ཅིག་ནི་མཐུན་པའི་ཟས་རྙེད་ཀྱང་རུང་མ་རྙེད་ཀྱང་རུང་། མཐུན་པའི་སྨན་རྙེད་ཀྱང་རུང་མ་རྙེད་ཀྱང་རུང་། འཚམ་པའི་ནད་གཡོག་རྙེད་ཀྱང་རུང་མ་རྙེད་ཀྱང་རུང་། ནད་དེ་ལས་གཏན་ནས་མི་ཐར་རོ། ། ‘‘Idha pana, bhikkhave, ekacco gilāno labhanto vā sappāyāni bhojanāni alabhanto vā sappāyāni bhojanāni, labhanto vā sappāyāni bhesajjāni alabhanto vā sappāyāni bhesajjāni, labhanto vā patirūpaṃ upaṭṭhākaṃ alabhanto vā patirūpaṃ upaṭṭhākaṃ vuṭṭhāti tamhā ābādhā. དགེ་སློང་དག་ཡང་འདི་ན་ནད་པ་ཁ་ཅིག་ནི་མཐུན་པའི་ཟས་རྙེད་ཀྱང་རུང་མ་རྙེད་ཀྱང་རུང་། མཐུན་པའི་སྨན་རྙེད་ཀྱང་རུང་མ་རྙེད་ཀྱང་རུང་། འཚམ་པའི་ནད་གཡོག་རྙེད་ཀྱང་རུང་མ་རྙེད་ཀྱང་རུང་། ནད་དེ་ལས་ཐར་བར་འགྱུར་རོ། ། ‘‘Idha pana, bhikkhave, ekacco gilāno labhantova sappāyāni bhojanāni no alabhanto, labhantova sappāyāni bhesajjāni no alabhanto, labhantova patirūpaṃ upaṭṭhākaṃ no alabhanto vuṭṭhāti tamhā ābādhā. དགེ་སློང་དག་ཡང་འདི་ན་ནད་པ་ཁ་ཅིག་ནི་མཐུན་པའི་ཟས་རྙེད་ན་ཁོ་ནར་ཐར་གྱི་མ་རྙེད་ན་མི་ཐར་ལ། མཐུན་པའི་སྨན་རྙེད་ན་ཁོ་ནར་ཐར་གྱི་མ་རྙེད་ན་མི་ཐར་ཞིང་། འཚམ་པའི་ནད་གཡོག་རྙེད་ན་ཁོ་ནར་ཐར་གྱི་མ་རྙེད་ན་མི་ཐར་རོ། ། ‘‘Tatra, bhikkhave, yvāyaṃ gilāno labhantova sappāyāni bhojanāni no alabhanto, labhantova sappāyāni bhesajjāni no alabhanto, labhantova patirūpaṃ upaṭṭhākaṃ no alabhanto vuṭṭhāti tamhā ābādhā, imaṃ kho, bhikkhave, gilānaṃ paṭicca gilānabhattaṃ anuññātaṃ gilānabhesajjaṃ anuññātaṃ gilānupaṭṭhāko anuññāto. Imañca pana, bhikkhave, gilānaṃ paṭicca aññepi gilānā upaṭṭhātabbā. Ime kho, bhikkhave, tayo gilānā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. དགེ་སློང་དག་དེ་ལ་ནད་པ་གང་ཞིག་མཐུན་པའི་ཟས་རྙེད་ན་ཁོ་ནར་ཐར་གྱི་མ་རྙེད་ན་མི་ཐར་ལ། མཐུན་པའི་སྨན་རྙེད་ན་ཁོ་ནར་ཐར་གྱི་མ་རྙེད་ན་མི་ཐར་ཞིང་། འཚམ་པའི་ནད་གཡོག་རྙེད་ན་ཁོ་ནར་ཐར་གྱི་མ་རྙེད་ན་མི་ཐར་བ་དེ་ཉིད་ལ་དམིགས་ནས། དགེ་སློང་དག་ནད་པའི་ཟས་དང་། ནད་པའི་སྨན་དང་། ནད་གཡོག་རྣམས་གནང་བ་ཡིན་ནོ། །ནད་པ་འདི་ལ་དམིགས་ནས་ནད་པ་གཞན་དག་ལའང་ཉེ་བར་གནས་པར་བྱའོ། །དགེ་སློང་དག་འཇིག་རྟེན་ན་ནད་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཡོད་དོ། ། ‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, tayome gilānūpamā puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo labhanto vā tathāgataṃ dassanāya alabhanto vā tathāgataṃ dassanāya, labhanto vā tathāgatappaveditaṃ dhammavinayaṃ savanāya alabhanto vā tathāgatappaveditaṃ dhammavinayaṃ savanāya neva okkamati niyāmaṃ kusalesu dhammesu sammattaṃ. “དགེ་སློང་དག་དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་ན་ནད་པ་དང་འདྲ་བའི་གང་ཟག་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཡོད་དོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་འདི་ན་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཇལ་བར་རྙེད་ཀྱང་རུང་མ་རྙེད་ཀྱང་རུང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བསྟན་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ཐོས་པར་རྙེད་ཀྱང་རུང་མ་རྙེད་ཀྱང་རུང་། དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པའི་སྐྱོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་མི་འཇུག་གོ ། ‘‘Idha, pana, bhikkhave, ekacco puggalo labhanto vā tathāgataṃ dassanāya alabhanto vā tathāgataṃ dassanāya, labhanto vā tathāgatappaveditaṃ dhammavinayaṃ savanāya alabhanto vā tathāgatappaveditaṃ dhammavinayaṃ savanāya okkamati niyāmaṃ kusalesu dhammesu sammattaṃ. དགེ་སློང་དག་ཡང་འདི་ན་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཇལ་བར་རྙེད་ཀྱང་རུང་མ་རྙེད་ཀྱང་རུང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བསྟན་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ཐོས་པར་རྙེད་ཀྱང་རུང་མ་རྙེད་ཀྱང་རུང་། དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པའི་སྐྱོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འཇུག་གོ ། ‘‘Idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo labhantova tathāgataṃ dassanāya no alabhanto, labhantova tathāgatappaveditaṃ dhammavinayaṃ savanāya no alabhanto okkamati niyāmaṃ kusalesu dhammesu sammattaṃ. དགེ་སློང་དག །འདི་ན་ཡང་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཇལ་བར་ཐོབ་པ་ཁོ་ནས་ཡིན་གྱི། མ་ཐོབ་པར་ནི་མ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བསྟན་པའི་ཆོས་དང་འདུལ་བ་ཐོས་པར་ཐོབ་པ་ཁོ་ནས་ཡིན་གྱི། མ་ཐོབ་པར་ནི་མ་ཡིན་པར། དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའི་ལམ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ།། ‘‘Tatra[Pg.120], bhikkhave, yvāyaṃ puggalo labhantova tathāgataṃ dassanāya no alabhanto, labhantova tathāgatappaveditaṃ dhammavinayaṃ savanāya no alabhanto okkamati niyāmaṃ kusalesu dhammesu sammattaṃ, imaṃ kho bhikkhave, puggalaṃ paṭicca dhammadesanā anuññātā. Imañca pana, bhikkhave, puggalaṃ paṭicca aññesampi dhammo desetabbo. ‘‘Ime kho, bhikkhave, tayo gilānūpamā puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Dutiyaṃ. དགེ་སློང་དག །དེ་ལ་གང་ཟག་གང་ཞིག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཇལ་བར་ཐོབ་པ་ཁོ་ནས་ཡིན་གྱི། མ་ཐོབ་པར་ནི་མ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བསྟན་པའི་ཆོས་དང་འདུལ་བ་ཐོས་པར་ཐོབ་པ་ཁོ་ནས་ཡིན་གྱི། མ་ཐོབ་པར་ནི་མ་ཡིན་པར། དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའི་ལམ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི། དགེ་སློང་དག །གང་ཟག་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་བསྟན་པ་གནང་བ་ཡིན་ནོ།། དགེ་སློང་དག །གང་ཟག་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་གཞན་དག་ལ་ཡང་ཆོས་བཤད་པར་བྱའོ།། དགེ་སློང་དག །འཇིག་རྟེན་ན་ནད་པ་དང་འདྲ་བའི་གང་ཟག་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཡོད་དེ་མངོན་ནོ།། ཞེས་གསུངས་སོ།། གཉིས་པའོ།། 3. Saṅkhārasuttaṃ ༣. འདུ་བྱེད་ཀྱི་མདོ། 23. ‘‘Tayome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo sabyābajjhaṃ kāyasaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti, sabyābajjhaṃ vacīsaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti, sabyābajjhaṃ manosaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti. So sabyābajjhaṃ kāyasaṅkhāraṃ abhisaṅkharitvā, sabyābajjhaṃ vacīsaṅkhāraṃ abhisaṅkharitvā, sabyābajjhaṃ manosaṅkhāraṃ abhisaṅkharitvā sabyābajjhaṃ lokaṃ upapajjati. Tamenaṃ sabyābajjhaṃ lokaṃ upapannaṃ samānaṃ sabyābajjhā phassā phusanti. So sabyābajjhehi phassehi phuṭṭho samāno sabyābajjhaṃ vedanaṃ vedayati ekantadukkhaṃ, seyyathāpi sattā nerayikā. ༢༣. དགེ་སློང་དག །འཇིག་རྟེན་ན་གང་ཟག་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཡོད་དེ་མངོན་ནོ།། གསུམ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག །འདི་ན་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་གནོད་པ་དང་བཅས་པའི་ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་ལ། གནོད་པ་དང་བཅས་པའི་ངག་གི་འདུ་བྱེད་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་ལ། གནོད་པ་དང་བཅས་པའི་ཡིད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དོ།། དེ་གནོད་པ་དང་བཅས་པའི་ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་མངོན་པར་འདུས་བྱས་ཤིང་། གནོད་པ་དང་བཅས་པའི་ངག་གི་འདུ་བྱེད་མངོན་པར་འདུས་བྱས་ཤིང་། གནོད་པ་དང་བཅས་པའི་ཡིད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་མངོན་པར་འདུས་བྱས་ནས། གནོད་པ་དང་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།། དེ་གནོད་པ་དང་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེས་པ་ན། གནོད་པ་དང་བཅས་པའི་རེག་པ་རྣམས་ཀྱིས་རེག་པར་འགྱུར་རོ།། དེ་གནོད་པ་དང་བཅས་པའི་རེག་པ་རྣམས་ཀྱིས་རེག་པ་ན། གནོད་པ་དང་བཅས་པའི་ཚོར་བ་གཅིག་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་དམྱལ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་བཞིན་ནོ།། ‘‘Idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo abyābajjhaṃ kāyasaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti, abyābajjhaṃ vacīsaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti, abyābajjhaṃ manosaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti. So abyābajjhaṃ kāyasaṅkhāraṃ abhisaṅkharitvā, abyābajjhaṃ vacīsaṅkhāraṃ abhisaṅkharitvā, abyābajjhaṃ manosaṅkhāraṃ abhisaṅkharitvā abyābajjhaṃ lokaṃ upapajjati. Tamenaṃ abyābajjhaṃ lokaṃ upapannaṃ samānaṃ abyābajjhā phassā phusanti. So abyābajjhehi phassehi phuṭṭho samāno abyābajjhaṃ vedanaṃ vedayati ekantasukhaṃ, seyyathāpi devā subhakiṇhā. དགེ་སློང་དག །འདི་ན་ཡང་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་གནོད་པ་མེད་པའི་ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་ལ། གནོད་པ་མེད་པའི་ངག་གི་འདུ་བྱེད་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་ལ། གནོད་པ་མེད་པའི་ཡིད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དོ།། དེ་གནོད་པ་མེད་པའི་ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་མངོན་པར་འདུས་བྱས་ཤིང་། གནོད་པ་མེད་པའི་ངག་གི་འདུ་བྱེད་མངོན་པར་འདུས་བྱས་ཤིང་། གནོད་པ་མེད་པའི་ཡིད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་མངོན་པར་འདུས་བྱས་ནས། གནོད་པ་མེད་པའི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།། དེ་གནོད་པ་མེད་པའི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེས་པ་ན། གནོད་པ་མེད་པའི་རེག་པ་རྣམས་ཀྱིས་རེག་པར་འགྱུར་རོ།། དེ་གནོད་པ་མེད་པའི་རེག་པ་རྣམས་ཀྱིས་རེག་པ་ན། གནོད་པ་མེད་པའི་ཚོར་བ་གཅིག་ཏུ་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་དགེ་རྒྱས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་བཞིན་ནོ།། ‘‘Idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo sabyābajjhampi abyābajjhampi kāyasaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti, sabyābajjhampi abyābajjhampi vacīsaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti, sabyābajjhampi abyābajjhampi manosaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti. So sabyābajjhampi abyābajjhampi kāyasaṅkhāraṃ abhisaṅkharitvā, sabyābajjhampi abyābajjhampi vacīsaṅkhāraṃ abhisaṅkharitvā, sabyābajjhampi abyābajjhampi manosaṅkhāraṃ abhisaṅkharitvā sabyābajjhampi abyābajjhampi lokaṃ upapajjati. Tamenaṃ sabyābajjhampi abyābajjhampi lokaṃ [Pg.121] upapannaṃ samānaṃ sabyābajjhāpi abyābajjhāpi phassā phusanti. So sabyābajjhehipi abyābajjhehipi phassehi phuṭṭho samāno sabyābajjhampi abyābajjhampi vedanaṃ vedayati vokiṇṇasukhadukkhaṃ, seyyathāpi manussā ekacce ca devā ekacce ca vinipātikā. Ime kho, bhikkhave, tayo puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Tatiyaṃ. དགེ་སློང་དག །འདི་ན་ཡང་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་གནོད་པ་དང་བཅས་ཤིང་གནོད་པ་མེད་པའི་ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་ལ། གནོད་པ་དང་བཅས་ཤིང་གནོད་པ་མེད་པའི་ངག་གི་འདུ་བྱེད་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་ལ། གནོད་པ་དང་བཅས་ཤིང་གནོད་པ་མེད་པའི་ཡིད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དོ།། དེ་གནོད་པ་དང་བཅས་ཤིང་གནོད་པ་མེད་པའི་ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་མངོན་པར་འདུས་བྱས་ཤིང་། གནོད་པ་དང་བཅས་ཤིང་གནོད་པ་མེད་པའི་ངག་གི་འདུ་བྱེད་མངོན་པར་འདུས་བྱས་ཤིང་། གནོད་པ་དང་བཅས་ཤིང་གནོད་པ་མེད་པའི་ཡིད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་མངོན་པར་འདུས་བྱས་ནས། གནོད་པ་དང་བཅས་ཤིང་གནོད་པ་མེད་པའི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།། དེ་གནོད་པ་དང་བཅས་ཤིང་གནོད་པ་མེད་པའི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེས་པ་ན། གནོད་པ་དང་བཅས་ཤིང་གནོད་པ་མེད་པའི་རེག་པ་རྣམས་ཀྱིས་རེག་པར་འགྱུར་རོ།། དེ་གནོད་པ་དང་བཅས་ཤིང་གནོད་པ་མེད་པའི་རེག་པ་རྣམས་ཀྱིས་རེག་པ་ན། གནོད་པ་དང་བཅས་ཤིང་གནོད་པ་མེད་པའི་ཚོར་བ་བདེ་སྡུག་འདྲེས་མ་མྱོང་བར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་མི་རྣམས་དང་། ལྷ་ཁ་ཅིག་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་ངན་འགྲོ་བ་ཁ་ཅིག་བཞིན་ནོ།། དགེ་སློང་དག །འཇིག་རྟེན་ན་གང་ཟག་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཡོད་དེ་མངོན་ནོ།། ཞེས་གསུངས་སོ།། གསུམ་པའོ།། 4. Bahukārasuttaṃ ༤. ཕན་འདོགས་པའི་མདོ། 24. ‘‘Tayome, bhikkhave, puggalā puggalassa bahukārā. Katame tayo? Yaṃ, bhikkhave, puggalaṃ āgamma puggalo buddhaṃ saraṇaṃ gato hoti, dhammaṃ saraṇaṃ gato hoti, saṅghaṃ saraṇaṃ gato hoti; ayaṃ, bhikkhave, puggalo imassa puggalassa bahukāro. ༢༤. དགེ་སློང་དག །གང་ཟག་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་གང་ཟག་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ།། གསུམ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག །གང་ཟག་གང་ལ་བརྟེན་ནས་གང་ཟག་གཞན་ཞིག་སངས་རྒྱས་ལ་སྐྱབས་སུ་སོང་བར་འགྱུར་ཞིང་། ཆོས་ལ་སྐྱབས་སུ་སོང་བར་འགྱུར་ལ། དགེ་འདུན་ལ་སྐྱབས་སུ་སོང་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། དགེ་སློང་དག །གང་ཟག་འདི་ནི་གང་ཟག་དེ་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ།། ‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, yaṃ puggalaṃ āgamma puggalo ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ dukkhasamudayo’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ dukkhanirodho’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānāti; ayaṃ, bhikkhave, puggalo imassa puggalassa bahukāro. དགེ་སློང་དག །གཞན་ཡང་གང་ཟག་གང་ལ་བརྟེན་ནས་གང་ཟག་གཞན་ཞིག་གིས། འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤིང་། འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་ངོ་ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ལ། འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པའོ་ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤིང་། འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་མོ་ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་སྟེ། དགེ་སློང་དག །གང་ཟག་འདི་ནི་གང་ཟག་དེ་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ།། ‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, yaṃ puggalaṃ āgamma puggalo āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati; ayaṃ, bhikkhave, puggalo imassa puggalassa bahukāro. Ime kho, bhikkhave, tayo puggalā puggalassa bahukārā. དགེ་སློང་དག །གཞན་ཡང་གང་ཟག་གང་ལ་བརྟེན་ནས་གང་ཟག་གཞན་ཞིག་གིས། ཟག་པ་ཟད་པས་ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་རང་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་པར་ཤེས་ཏེ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་པ་སྟེ། དགེ་སློང་དག །གང་ཟག་འདི་ནི་གང་ཟག་དེ་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ།། དགེ་སློང་དག །གང་ཟག་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་གང་ཟག་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ།། ‘‘Imehi ca pana, bhikkhave, tīhi puggalehi imassa puggalassa natthañño puggalo bahukāroti vadāmi. Imesaṃ pana, bhikkhave, tiṇṇaṃ puggalānaṃ iminā puggalena na suppatikāraṃ vadāmi, yadidaṃ abhivādanapaccuṭṭhānaañjalikammasāmīcikammacīvarapiṇḍapātasenāsana-gilānapaccayabhesajjaparikkhārānuppadānenā’’ti. Catutthaṃ. དགེ་སློང་དག །གང་ཟག་གསུམ་པོ་འདི་དག་ལས་ལྷག་པའི་གང་ཟག་གཞན་ཕན་འདོགས་པ་ཆེ་བ་ནི་གང་ཟག་འདི་ལ་མེད་དོ་ཞེས་ངས་སྨྲའོ།། དགེ་སློང་དག །གང་ཟག་གསུམ་པོ་འདི་དག་ལ་གང་ཟག་འདིས་ཕྱག་བྱེད་པ་དང་། མངོན་དུ་ལྡང་བ་དང་། ཐལ་མོ་སྦྱར་བ་དང་། མཐུན་པའི་ལས་བྱེད་པ་དང་། ཆོས་གོས་དང་། བསོད་སྙོམས་དང་། མལ་ཆ་དང་། ན་བའི་གསོས་སྨན་དང་ཡོ་བྱད་རྣམས་སྦྱིན་པས་ལན་ལེགས་པར་གླན་པར་སླ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངས་སྨྲའོ།། ཞེས་གསུངས་སོ།། བཞི་པའོ།། 5. Vajirūpamasuttaṃ ༥. རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་མདོ། 25. ‘‘Tayome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo? Arukūpamacitto puggalo, vijjūpamacitto puggalo, vajirūpamacitto puggalo. Katamo ca, bhikkhave, arukūpamacitto puggalo? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo kodhano hoti upāyāsabahulo appampi [Pg.122] vutto samāno abhisajjati kuppati byāpajjati patitthīyati kopañca dosañca appaccayañca pātukaroti. Seyyathāpi, bhikkhave, duṭṭhāruko kaṭṭhena vā kaṭhalāya vā ghaṭṭito bhiyyosomattāya āsavaṃ deti ; evamevaṃ kho, bhikkhave, idhekacco puggalo kodhano hoti upāyāsabahulo appampi vutto samāno abhisajjati kuppati byāpajjati patitthīyati kopañca dosañca appaccayañca pātukaroti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, arukūpamacitto puggalo. ༢༥. དགེ་སློང་དག །འཇིག་རྟེན་ན་གང་ཟག་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཡོད་དེ་མངོན་ནོ།། གསུམ་གང་ཞེ་ན། རྨ་རྙིང་ལྟ་བུའི་སེམས་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་དང་། གློག་ལྟ་བུའི་སེམས་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་དང་། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་སེམས་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་གོ། དགེ་སློང་དག །རྨ་རྙིང་ལྟ་བུའི་སེམས་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག །འདི་ན་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་ཁྲོ་བ་ཅན་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་མང་བ་དང་། ཅུང་ཟད་སྨྲས་པ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་འཁོན་དུ་འཛིན་ཞིང་། ཁྲོ་ལ། གནོད་སེམས་སྐྱེ་ཞིང་། རེངས་པར་འགྱུར་ལ། ཁྲོ་བ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། མི་དགའ་བ་མངོན་པར་བྱེད་དོ།། དགེ་སློང་དག །དཔེར་ན་རྨ་ངན་པ་ཞིག་ལ་ཤིང་བུའམ་གྱོ་དུམ་གྱིས་རེག་པ་ན། ལྷག་པར་ཡང་ཆུ་སེར་དང་ཁྲག་འཛག་པར་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ།། དགེ་སློང་དག །དེ་བཞིན་དུ་འདི་ན་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་ཁྲོ་བ་ཅན་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་མང་བ་དང་། ཅུང་ཟད་སྨྲས་པ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་འཁོན་དུ་འཛིན་ཞིང་། ཁྲོ་ལ། གནོད་སེམས་སྐྱེ་ཞིང་། རེངས་པར་འགྱུར་ལ། ཁྲོ་བ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། མི་དགའ་བ་མངོན་པར་བྱེད་དོ།། དགེ་སློང་དག །འདི་ནི་རྨ་རྙིང་ལྟ་བུའི་སེམས་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་ཅེས་བྱའོ།། ‘‘Katamo ca, bhikkhave, vijjūpamacitto puggalo? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ dukkhasamudayo’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ dukkhanirodho’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānāti. Seyyathāpi bhikkhave, cakkhumā puriso rattandhakāratimisāyaṃ vijjantarikāya rūpāni passeyya; evamevaṃ kho, bhikkhave, idhekacco puggalo ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ pajānāti…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānāti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, vijjūpamacitto puggalo. དགེ་སློང་དག །གློག་ལྟ་བུའི་སེམས་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག །འདི་ན་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་གིས། འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤིང་། འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་ངོ་ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ལ། འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པའོ་ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤིང་། འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་མོ་ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ།། དགེ་སློང་དག །དཔེར་ན་མིག་དང་ལྡན་པའི་སྐྱེས་བུ་ཞིག་གིས། མཚན་མོ་མུན་ནག་ཐིབས་པོའི་ཁྲོད་དུ་གློག་འཁྱུག་པའི་བར་མཚམས་སུ་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་བར་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ།། དགེ་སློང་དག །དེ་བཞིན་དུ་འདི་ན་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་གིས། འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤིང་། །པེ། འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་མོ་ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ།། དགེ་སློང་དག །འདི་ནི་གློག་ལྟ་བུའི་སེམས་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་ཅེས་བྱའོ།། ‘‘Katamo ca, bhikkhave, vajirūpamacitto puggalo? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Seyyathāpi, bhikkhave, vajirassa natthi kiñci abhejjaṃ maṇi vā pāsāṇo vā; evamevaṃ kho, bhikkhave, idhekacco puggalo āsavānaṃ khayā…pe… upasampajja viharati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, vajirūpamacitto puggalo. ‘Ime kho, bhikkhave, tayo puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’’nti. Pañcamaṃ. དགེ་སློང་དག །རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་སེམས་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག །འདི་ན་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་གིས། ཟག་པ་ཟད་པས་ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་རང་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་པར་ཤེས་ཏེ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ།། དགེ་སློང་དག །དཔེར་ན་རྡོ་རྗེས་མི་ཕྱེད་པའི་ནོར་བུའམ་རྡོ་གང་ཡང་མེད་པ་བཞིན་ nོ།། དགེ་སློང་དག །དེ་བཞིན་དུ་འདི་ན་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་གིས། ཟག་པ་ཟད་པས་... པེ... རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ།། དགེ་སློང་དག །འདི་ནི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་སེམས་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་ཅེས་བྱའོ།། དགེ་སློང་དག །འཇིག་རྟེན་ན་གང་ཟག་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཡོད་དེ་མངོན་ནོ།། ཞེས་གསུངས་སོ།། ལྔ་པའོ།། 6. Sevitabbasuttaṃ ༦. བསྟེན་པར་བྱ་བའི་མདོ། 26. ‘‘Tayome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo? Atthi, bhikkhave, puggalo na sevitabbo na bhajitabbo na payirupāsitabbo. Atthi, bhikkhave, puggalo sevitabbo bhajitabbo payirupāsitabbo. Atthi, bhikkhave, puggalo sakkatvā garuṃ katvā sevitabbo bhajitabbo payirupāsitabbo. Katamo ca, bhikkhave, puggalo [Pg.123] na sevitabbo na bhajitabbo na payirupāsitabbo? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo hīno hoti sīlena samādhinā paññāya. Evarūpo, bhikkhave, puggalo na sevitabbo na bhajitabbo na payirupāsitabbo aññatra anuddayā aññatra anukampā. ༢༦. དགེ་སློང་དག །འཇིག་རྟེན་ན་གང་ཟག་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཡོད་དེ་མངོན་ནོ།། གསུམ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག །བསྟེན་པར་མི་བྱ་བ། བསྙེན་པར་མི་བྱ་བ། ཉེ་བར་བསྟེན་པར་མི་བྱ་བའི་གང་ཟག་ཡོད་དོ།། དགེ་སློང་དག །བསྟེན་པར་བྱ་བ། བསྙེན་པར་བྱ་བ། ཉེ་བར་བསྟེན་པར་བྱ་བའི་གང་ཟག་ཡོད་དོ།། དགེ་སློང་དག །རིམ་གྲོ་བྱས་ཤིང་བཀུར་སྟི་བྱས་ཏེ་བསྟེན་པར་བྱ་བ། བསྙེན་པར་བྱ་བ། ཉེ་བར་བསྟེན་པར་བྱ་བའི་གང་ཟག་ཡོད་དོ།། དགེ་སློང་དག །བསྟེན་པར་མི་བྱ་བ། བསྙེན་པར་མི་བྱ་བ། ཉེ་བར་བསྟེན་པར་མི་བྱ་བའི་གང་ཟག་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག །འདི་ན་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་སྒོ་ནས་དམན་པ་ཡིན་ནོ།། དགེ་སློང་དག །དེ་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་ནི་བརྩེ་བ་དང་སྙིང་རྗེ་མ་གཏོགས་པར། བསྟེན་པར་མི་བྱ་བ། བསྙེན་པར་མི་བྱ་བ། ཉེ་བར་བསྟེན་པར་མི་བྱ་བའོ།། ‘‘Katamo ca, bhikkhave, puggalo sevitabbo bhajitabbo payirupāsitabbo? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo sadiso hoti sīlena samādhinā paññāya. Evarūpo, bhikkhave, puggalo sevitabbo bhajitabbo payirupāsitabbo. Taṃ kissa hetu? Sīlasāmaññagatānaṃ sataṃ sīlakathā ca no bhavissati, sā ca no pavattinī bhavissati, sā ca no phāsu bhavissati. Samādhisāmaññagatānaṃ sataṃ samādhikathā ca no bhavissati, sā ca no pavattinī bhavissati, sā ca no phāsu bhavissati. Paññāsāmaññagatānaṃ sataṃ paññākathā ca no bhavissati, sā ca no pavattinī bhavissati, sā ca no phāsu bhavissatīti. Tasmā evarūpo puggalo sevitabbo bhajitabbo payirupāsitabbo. དགེ་སློང་དག །བསྟེན་པར་བྱ་བ། བསྙེན་པར་བྱ་བ། ཉེ་བར་བསྟེན་པར་བྱ་བའི་གང་ཟག་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག །འདི་ན་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་སྒོ་ནས་རང་ཉིད་དང་མཚུངས་པ་ཡིན་ནོ།། དགེ་སློང་དག །དེ་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་ནི་བསྟེན་པར་བྱ་བ། བསྙེན་པར་བྱ་བ། ཉེ་བར་བསྟེན་པར་བྱ་བའོ།། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཚུལ་ཁྲིམས་མཚུངས་པར་གྱུར་པའི་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྣམས་ལ། ངེད་རྣམས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་གཏམ་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་ལ། གཏམ་དེ་ཡང་ངེད་རྣམས་ལ་རྒྱུན་མི་ཆད་པར་འགྱུར་ཞིང་། གཏམ་དེ་ཡང་ངེད་རྣམས་ལ་བདེ་བར་འགྱུར་རོ།། ཏིང་ངེ་འཛིན་མཚུངས་པར་གྱུར་པའི་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྣམས་ལ། ངེད་རྣམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་གཏམ་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་ལ། གཏམ་དེ་ཡང་ངེད་རྣམས་ལ་རྒྱུན་མི་ཆད་པར་འགྱུར་ཞིང་། གཏམ་དེ་ཡང་ངེད་རྣམས་ལ་བདེ་བར་འགྱུར་རོ།། ཤེས་རབ་མཚུངས་པར་གྱུར་པའི་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྣམས་ལ། ངེད་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་གཏམ་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་ལ། གཏམ་དེ་ཡང་ངེད་རྣམས་ལ་རྒྱུན་མི་ཆད་པར་འགྱུར་ཞིང་། གཏམ་དེ་ཡང་ངེད་རྣམས་ལ་བདེ་བར་འགྱུར་རོ།། ཞེས་པའོ།། དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་ནི་བསྟེན་པར་བྱ་བ། བསྙེན་པར་བྱ་བ། ཉེ་བར་བསྟེན་པར་བྱ་བའོ།། ‘‘Katamo ca, bhikkhave, puggalo sakkatvā garuṃ katvā sevitabbo bhajitabbo payirupāsitabbo? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo adhiko hoti sīlena samādhinā paññāya. Evarūpo, bhikkhave, puggalo sakkatvā garuṃ katvā sevitabbo bhajitabbo payirupāsitabbo. Taṃ kissa hetu? Iti aparipūraṃ vā sīlakkhandhaṃ paripūressāmi, paripūraṃ vā sīlakkhandhaṃ tattha tattha paññāya anuggahessāmi; aparipūraṃ vā samādhikkhandhaṃ paripūressāmi, paripūraṃ vā samādhikkhandhaṃ tattha tattha paññāya anuggahessāmi; aparipūraṃ vā paññākkhandhaṃ paripūressāmi, paripūraṃ vā paññākkhandhaṃ tattha tattha paññāya anuggahessāmīti. Tasmā evarūpo puggalo sakkatvā garuṃ katvā sevitabbo bhajitabbo payirupāsitabbo. Ime kho, bhikkhave, tayo puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. “དགེ་སློང་དག །བཀུར་སྟི་བྱས་ཤིང་བླ་མར་བྱས་ཏེ། བསྟེན་པར་བྱ་བ། བསྙེན་བཀུར་བྱ་བ། ཉེ་བར་བསྟེན་པར་བྱ་བའི་གང་ཟག་ནི་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག །འདི་ན་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་སྒོ་ནས་ལྷག་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག །འདི་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་ནི་བཀུར་སྟི་བྱས་ཤིང་བླ་མར་བྱས་ཏེ། བསྟེན་པར་བྱ་བ། བསྙེན་བཀུར་བྱ་བ། ཉེ་བར་བསྟེན་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་བདག་གིས་མ་རྫོགས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ། །ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་དེ་དང་དེར་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྗེས་སུ་གཟུང་བར་བྱའོ། །མ་རྫོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོ་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ། །ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོ་ནི་དེ་དང་དེར་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྗེས་སུ་གཟུང་བར་བྱའོ། །མ་རྫོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ། །ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་དེ་དང་དེར་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྗེས་སུ་གཟུང་བར་བྱའོ་སྙམ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན། འདི་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་ནི་བཀུར་སྟི་བྱས་ཤིང་བླ་མར་བྱས་ཏེ། བསྟེན་པར་བྱ་བ། བསྙེན་བཀུར་བྱ་བ། ཉེ་བར་བསྟེན་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག །གང་ཟག་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་ཡོད་ཅིང་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །” ‘‘Nihīyati puriso nihīnasevī,Na ca hāyetha kadāci tulyasevī; Seṭṭhamupanamaṃ udeti khippaṃ,Tasmā attano uttariṃ bhajethā’’ti. chaṭṭhaṃ; “དམན་པ་བསྟེན་པའི་སྐྱེས་བུ་ཉམས་པར་འགྱུར། །མཉམ་པ་བསྟེན་ན་ནམ་ཡང་ཉམས་མི་འགྱུར། །གཙོ་བོ་ལ་ནི་བཏུད་ན་མྱུར་དུ་འཕེལ། །དེ་ཕྱིར་རང་ལས་ལྷག་པ་བསྟེན་པར་བྱ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དྲུག་པའོ། །” 7. Jigucchitabbasuttaṃ ༧. “སྐྱུག་བྲོ་བར་བྱ་བའི་མདོ།” 27. ‘‘Tayome[Pg.124], bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo? Atthi, bhikkhave, puggalo jigucchitabbo na sevitabbo na bhajitabbo na payirupāsitabbo. Atthi, bhikkhave, puggalo ajjhupekkhitabbo na sevitabbo na bhajitabbo na payirupāsitabbo. Atthi, bhikkhave, puggalo sevitabbo bhajitabbo payirupāsitabbo. Katamo ca, bhikkhave, puggalo jigucchitabbo na sevitabbo na bhajitabbo na payirupāsitabbo? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo dussīlo hoti pāpadhammo asuci saṅkassarasamācāro paṭicchannakammanto, assamaṇo samaṇapaṭiñño, abrahmacārī brahmacāripaṭiñño, antopūti avassuto kasambujāto. Evarūpo, bhikkhave, puggalo jigucchitabbo na sevitabbo na bhajitabbo na payirupāsitabbo. Taṃ kissa hetu? Kiñcāpi, bhikkhave, evarūpassa puggalassa na diṭṭhānugatiṃ āpajjati, atha kho naṃ pāpako kittisaddo abbhuggacchati – ‘pāpamitto purisapuggalo pāpasahāyo pāpasampavaṅko’ti. Seyyathāpi, bhikkhave, ahi gūthagato kiñcāpi na daṃsati, atha kho naṃ makkheti; evamevaṃ kho, bhikkhave, kiñcāpi evarūpassa puggalassa na diṭṭhānugatiṃ āpajjati, atha kho naṃ pāpako kittisaddo abbhuggacchati – ‘pāpamitto purisapuggalo pāpasahāyo pāpasampavaṅko’ti. Tasmā evarūpo puggalo jigucchitabbo na sevitabbo na bhajitabbo na payirupāsitabbo. ༢༧. “དགེ་སློང་དག །གང་ཟག་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་ཡོད་ཅིང་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག །གང་ཟག་སྐྱུག་བྲོ་བར་བྱ་བ། བསྟེན་པར་མི་བྱ་བ། བསྙེན་བཀུར་མི་བྱ་བ། ཉེ་བར་བསྟེན་པར་མི་བྱ་བ་ཡོད་དོ། །དགེ་སློང་དག །གང་ཟག་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱ་བ། བསྟེན་པར་མི་བྱ་བ། བསྙེན་བཀུར་མི་བྱ་བ། ཉེ་བར་བསྟེན་པར་མི་བྱ་བ་ཡོད་དོ། །དགེ་སློང་དག །གང་ཟག་བསྟེན་པར་བྱ་བ། བསྙེན་བཀུར་བྱ་བ། ཉེ་བར་བསྟེན་པར་བྱ་བ་ཡོད་དོ། །དགེ་སློང་དག །གང་ཟག་སྐྱུག་བྲོ་བར་བྱ་བ། བསྟེན་པར་མི་བྱ་བ། བསྙེན་བཀུར་མི་བྱ་བ། ཉེ་བར་བསྟེན་པར་མི་བྱ་བ་ནི་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག །འདི་ན་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བ། སྡིག་པའི་ཆོས་ཅན། མི་གཙང་བ། ཀུན་སྤྱོད་དོགས་པ་ཟ་བར་བྱེད་པ། ལས་གསང་སྟེ་བྱེད་པ། དགེ་སྦྱོང་མ་ཡིན་པར་དགེ་སྦྱོང་དུ་ཁས་ཆེ་བ། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་པར་ཚངས་པར་སྤྱོད་པར་ཁས་ཆེ་བ། ནང་རུལ་བ། ཉོན་མོངས་པས་བརླན་པ། ཕྱགས་དར་གྱི་ཕུང་པོ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག །འདི་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་ནི་སྐྱུག་བྲོ་བར་བྱ་བ། བསྟེན་པར་མི་བྱ་བ། བསྙེན་བཀུར་མི་བྱ་བ། ཉེ་བར་བསྟེན་པར་མི་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག །འདི་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་གི་ལྟ་བའི་རྗེས་སུ་མི་འབྲང་དུ་ཟིན་ཀྱང་། འོན་ཀྱང་ཁོ་ལ་སྡིག་པའི་གྲགས་པ་ངན་པ་འདི་ལྟ་བུ་ཀུན་ཏུ་གྲགས་པར་འགྱུར་ཏེ། སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་འདི་ནི་སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་ཅན། སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་དང་འགྲོགས་པ། སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་ལ་གཞོལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ། །དགེ་སློང་དག །དཔེར་ན། སྦྲུལ་མི་གཙང་བའི་ནང་དུ་སོང་བ་ནི་གཞན་ལ་མི་རྨུག་དུ་ཟིན་ཀྱང་། འོན་ཀྱང་མི་གཙང་བས་བྱུག་པར་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག །དེ་བཞིན་དུ་འདི་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་གི་ལྟ་བའི་རྗེས་སུ་མི་འབྲང་དུ་ཟིན་ཀྱང་། འོན་ཀྱང་ཁོ་ལ་སྡིག་པའི་གྲགས་པ་ངན་པ་འདི་ལྟ་བུ་ཀུན་ཏུ་གྲགས་པར་འགྱུར་ཏེ། སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་འདི་ནི་སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་ཅན། སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་དང་འགྲོགས་པ། སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་ལ་གཞོལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ། །དེ་ལྟ་བས་ན། འདི་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་ནི་སྐྱུག་བྲོ་བར་བྱ་བ། བསྟེན་པར་མི་བྱ་བ། བསྙེན་བཀུར་མི་བྱ་བ། ཉེ་བར་བསྟེན་པར་མི་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །” ‘‘Katamo ca, bhikkhave, puggalo ajjhupekkhitabbo na sevitabbo na bhajitabbo na payirupāsitabbo? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo kodhano hoti upāyāsabahulo, appampi vutto samāno abhisajjati kuppati byāpajjati patitthīyati, kopañca dosañca appaccayañca pātukaroti. Seyyathāpi, bhikkhave, duṭṭhāruko kaṭṭhena vā kaṭhalāya vā ghaṭṭito bhiyyosomattāya āsavaṃ deti; evamevaṃ kho, bhikkhave…pe… seyyathāpi, bhikkhave, tindukālātaṃ kaṭṭhena vā kaṭhalāya vā ghaṭṭitaṃ bhiyyosomattāya cicciṭāyati ciṭiciṭāyati; evamevaṃ kho bhikkhave…pe… seyyathāpi, bhikkhave, gūthakūpo kaṭṭhena vā kaṭhalāya vā ghaṭṭito bhiyyosomattāya duggandho hoti; evamevaṃ kho, bhikkhave, idhekacco puggalo [Pg.125] kodhano hoti upāyāsabahulo, appampi vutto samāno abhisajjati kuppati byāpajjati patitthīyati, kopañca dosañca appaccayañca pātukaroti. Evarūpo, bhikkhave, puggalo ajjhupekkhitabbo na sevitabbo na bhajitabbo na payirupāsitabbo. Taṃ kissa hetu? Akkoseyyapi maṃ paribhāseyyapi maṃ anatthampi maṃ kareyyāti. Tasmā evarūpo puggalo ajjhupekkhitabbo na sevitabbo na bhajitabbo na payirupāsitabbo. “དགེ་སློང་དག །གང་ཟག་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱ་བ། བསྟེན་པར་མི་བྱ་བ། བསྙེན་བཀུར་མི་བྱ་བ། ཉེ་བར་བསྟེན་པར་མི་བྱ་བ་ནི་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག །འདི་ན་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་ཁྲོ་བ་ཅན། ཡིད་མི་བདེ་བ་མང་བ་ཡིན་ཏེ། ཅུང་ཟད་ཙམ་སྨྲས་པས་ཀྱང་འཁོན་འཛིན་པ། ཁྲོ་བ། གནོད་སེམས་སྐྱེ་བ། མི་དགའ་བར་བྱེད་པ། ཁྲོ་བ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་མངོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག །དཔེར་ན། རྨ་ངན་པ་ལ་ཤིང་བུ་འམ། གྱོ་དུམ་གྱིས་རེག་ན་ལྷག་པར་ཁྲག་དང་རྣག་འཛག་པར་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག །དེ་བཞིན་དུ་... དགེ་སློང་དག །དཔེར་ན། ཤིང་ཏིནྡུ་ཀའི་མེ་མདག་ལ་ཤིང་བུ་འམ། གྱོ་དུམ་གྱིས་རེག་ན་ལྷག་པར་ཚིག་སྒྲ་དང་བཅས་ཏེ་མེ་སྟག་འཕྲོ་བར་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག །དེ་བཞིན་དུ་... དགེ་སློང་དག །དཔེར་ན། མི་གཙང་བའི་དོང་ལ་ཤིང་བུ་འམ། གྱོ་དུམ་གྱིས་རེག་ན་ལྷག་པར་དྲི་ང་བ་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག །དེ་བཞིན་དུ་འདི་ན་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་ཁྲོ་བ་ཅན། ཡིད་མི་བདེ་བ་མང་བ་ཡིན་ཏེ། ཅུང་ཟད་ཙམ་སྨྲས་པས་ཀྱང་འཁོན་འཛིན་པ། ཁྲོ་བ། གནོད་སེམས་སྐྱེ་བ། མི་དགའ་བར་བྱེད་པ། ཁྲོ་བ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་མངོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག །འདི་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་ནི་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱ་བ། བསྟེན་པར་མི་བྱ་བ། བསྙེན་བཀུར་མི་བྱ་བ། ཉེ་བར་བསྟེན་པར་མི་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཞེ་ན། བདག་ལ་གཤེ་བར་ཡང་འགྱུར། སྨོད་པར་ཡང་འགྱུར། གནོད་པ་བྱེད་པར་ཡང་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན། འདི་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་ནི་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱ་བ། བསྟེན་པར་མི་བྱ་བ། བསྙེན་བཀུར་མི་བྱ་བ། ཉེ་བར་བསྟེན་པར་མི་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །” ‘‘Katamo ca, bhikkhave, puggalo sevitabbo bhajitabbo payirupāsitabbo? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo sīlavā hoti kalyāṇadhammo. Evarūpo, bhikkhave, puggalo sevitabbo bhajitabbo payirupāsitabbo. Taṃ kissa hetu? Kiñcāpi, bhikkhave, evarūpassa puggalassa na diṭṭhānugatiṃ āpajjati, atha kho naṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggacchati – ‘kalyāṇamitto purisapuggalo kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko’ti. Tasmā evarūpo puggalo sevitabbo bhajitabbo payirupāsitabbo. ‘Ime kho, bhikkhave, tayo puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’’nti. “དགེ་སློང་དག །གང་ཟག་བསྟེན་པར་བྱ་བ། བསྙེན་བཀུར་བྱ་བ། ཉེ་བར་བསྟེན་པར་བྱ་བ་ནི་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག །འདི་ན་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ། དགེ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག །འདི་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་ནི་བསྟེན་པར་བྱ་བ། བསྙེན་བཀུར་བྱ་བ། ཉེ་བར་བསྟེན་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག །འདི་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་གི་ལྟ་བའི་རྗེས་སུ་མི་འབྲང་དུ་ཟིན་ཀྱང་། འོན་ཀྱང་ཁོ་ལ་བཟང་པོའི་གྲགས་པ་སྙན་པ་འདི་ལྟ་བུ་ཀུན་ཏུ་གྲགས་པར་འགྱུར་ཏེ། སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་འདི་ནི་དགེ་བའི་གྲོགས་པོ་ཅན། དགེ་བའི་གྲོགས་པོ་དང་འགྲོགས་པ། དགེ་བའི་གྲོགས་པོ་ལ་གཞོལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ། །དེ་ལྟ་བས་ན། འདི་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་ནི་བསྟེན་པར་བྱ་བ། བསྙེན་བཀུར་བྱ་བ། ཉེ་བར་བསྟེན་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག །གང་ཟག་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་ཡོད་ཅིང་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །” ‘‘Nihīyati puriso nihīnasevī,Na ca hāyetha kadāci tulyasevī; Seṭṭhamupanamaṃ udeti khippaṃ,Tasmā attano uttariṃ bhajethā’’ti. sattamaṃ; “དམན་པ་བསྟེན་པའི་སྐྱེས་བུ་ཉམས་པར་འགྱུར། །མཉམ་པ་བསྟེན་ན་ནམ་ཡང་ཉམས་མི་འགྱུར། །གཙོ་བོ་ལ་ནི་བཏུད་ན་མྱུར་དུ་འཕེལ། །དེ་ཕྱིར་རང་ལས་ལྷག་པ་བསྟེན་པར་བྱ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །བདུན་པའོ། །” 8. Gūthabhāṇīsuttaṃ ༨. “མི་གཙང་བ་ལྟར་སྨྲ་བའི་མདོ།” 28. ‘‘Tayome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo? Gūthabhāṇī, pupphabhāṇī, madhubhāṇī. Katamo ca, bhikkhave, puggalo gūthabhāṇī? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo sabhaggato vā parisaggato vā ñātimajjhagato vā pūgamajjhagato vā rājakulamajjhagato vā abhinīto sakkhipuṭṭho – ‘ehambho purisa, yaṃ jānāsi taṃ vadehī’ti. So ajānaṃ vā āha ‘jānāmī’ti, jānaṃ vā āha ‘na jānāmī’ti, apassaṃ vā āha ‘passāmī’ti, passaṃ vā āha ‘na [Pg.126] passāmī’ti ; iti attahetu vā parahetu vā āmisakiñcikkhahetu vā sampajānamusā bhāsitā hoti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, puggalo gūthabhāṇī. ༢༨. “དགེ་སློང་དག །གང་ཟག་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་ཡོད་ཅིང་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། མི་གཙང་བ་ལྟར་སྨྲ་བ་དང་། མེ་ཏོག་ལྟར་སྨྲ་བ་དང་། སྦྲང་རྩི་ལྟར་སྨྲ་བའོ། །དགེ་སློང་དག །གང་ཟག་མི་གཙང་བ་ལྟར་སྨྲ་བ་ནི་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག །འདི་ན་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་འདུན་སར་སོང་བའམ། ཚོགས་པར་སོང་བའམ། གཉེན་འདུས་པའི་དབུས་སུ་སོང་བའམ། ཚོགས་པའི་དབུས་སུ་སོང་བའམ། རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་གི་དབུས་སུ་སོང་བར་གྱུར་ཏེ། དཔང་པོར་བཞག་ནས་དྲིས་པ་ནི། ཀྱེ་སྐྱེས་བུ། ཚུར་ཤོག །ཁྱོད་ཀྱིས་གང་ཤེས་པ་དེ་སྨྲོས་ཤིག་ཅེས་དྲིས་པ་ན། དེས་མི་ཤེས་བཞིན་དུ་ཤེས་སོ་ཞེས་སྨྲའམ། ཤེས་བཞིན་དུ་མི་ཤེས་སོ་ཞེས་སྨྲའམ། མ་མཐོང་བཞིན་དུ་མཐོང་ངོ་ཞེས་སྨྲའམ། མཐོང་བཞིན་དུ་མ་མཐོང་ངོ་ཞེས་སྨྲ་སྟེ། དེ་ལྟར་རང་གི་ཆེད་དམ། གཞན་གྱི་ཆེད་དམ། ཟང་ཟིང་ཆུང་ངུའི་ཕྱིར་ཤེས་བཞིན་དུ་རྫུན་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག །འདི་ནི་གང་ཟག་མི་གཙང་བ་ལྟར་སྨྲ་བ་ཞེས་བྱའོ། །” ‘‘Katamo ca, bhikkhave, puggalo pupphabhāṇī? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo sabhaggato vā parisaggato vā ñātimajjhagato vā pūgamajjhagato vā rājakulamajjhagato vā abhinīto sakkhipuṭṭho – ‘ehambho purisa, yaṃ pajānāsi taṃ vadehī’ti, so ajānaṃ vā āha ‘na jānāmī’ti, jānaṃ vā āha ‘jānāmī’ti, apassaṃ vā āha ‘na passāmī’ti, passaṃ vā āha ‘passāmī’ti; iti attahetu vā parahetu vā āmisakiñcikkhahetu vā na sampajānamusā bhāsitā hoti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, puggalo pupphabhāṇī. “དགེ་སློང་དག །གང་ཟག་མེ་ཏོག་ལྟར་སྨྲ་བ་ནི་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག །འདི་ན་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་འདུན་སར་སོང་བའམ། ཚོགས་པར་སོང་བའམ། གཉེན་འདུས་པའི་དབུས་སུ་སོང་བའམ། ཚོགས་པའི་དབུས་སུ་སོང་བའམ། རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་གི་དབུས་སུ་སོང་བར་གྱུར་ཏེ། དཔང་པོར་བཞག་ནས་དྲིས་པ་ནི། ཀྱེ་སྐྱེས་བུ། ཚུར་ཤོག །ཁྱོད་ཀྱིས་གང་ཤེས་པ་དེ་སྨྲོས་ཤིག་ཅེས་དྲིས་པ་ན། དེས་མི་ཤེས་བཞིན་དུ་མི་ཤེས་སོ་ཞེས་སྨྲའམ། ཤེས་བཞིན་དུ་ཤེས་སོ་ཞེས་སྨྲའམ། མ་མཐོང་བཞིན་དུ་མ་མཐོང་ངོ་ཞེས་སྨྲའམ། མཐོང་བཞིན་དུ་མཐོང་ངོ་ཞེས་སྨྲ་སྟེ། དེ་ལྟར་རང་གི་ཆེད་དམ། གཞན་གྱི་ཆེད་དམ། ཟང་ཟིང་ཆུང་ངུའི་ཕྱིར་ཤེས་བཞིན་དུ་རྫུན་མི་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག །འདི་ནི་གང་ཟག་མེ་ཏོག་ལྟར་སྨྲ་བ་ཞེས་བྱའོ། །” ‘‘Katamo ca, bhikkhave, puggalo madhubhāṇī? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo pharusaṃ vācaṃ pahāya pharusāya vācāya paṭivirato hoti; yā sā vācā nelā kaṇṇasukhā pemanīyā hadayaṅgamā porī bahujanakantā bahujanamanāpā tathārūpiṃ vācaṃ bhāsitā hoti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, puggalo madhubhāṇī. Ime kho, bhikkhave, tayo puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Aṭṭhamaṃ. “དགེ་སློང་དག །གང་ཟག་སྦྲང་རྩི་ལྟར་སྨྲ་བ་ནི་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག །འདི་ན་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་ཚིག་རྩུབ་པོ་སྤངས་ཏེ། ཚིག་རྩུབ་པོ་སྨྲ་བ་ལས་ལོག་པ་ཡིན་ནོ། །ངག་གང་ཞིག་སྐྱོན་མེད་པ། རྣ་བར་སྙན་པ། དགའ་བར་བྱེད་པ། སྙིང་དུ་འབབ་པ། ཡུལ་མིའི་ཚིག་ལྟར་ཡིད་དུ་འོང་བ། སྐྱེ་བོ་མང་པོ་དགའ་བར་བྱེད་པ། སྐྱེ་བོ་མང་པོའི་ཡིད་དུ་འོང་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ཚིག་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག །འདི་ནི་གང་ཟག་སྦྲང་རྩི་ལྟར་སྨྲ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དགེ་སློང་དག །གང་ཟག་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་ཡོད་ཅིང་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །བརྒྱད་པའོ། །” 9. Andhasuttaṃ ༩. “ལོང་བའི་མདོ།” 29. ‘‘Tayome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo? Andho, ekacakkhu, dvicakkhu. Katamo ca, bhikkhave, puggalo andho? Idha, bhikkhave, ekaccassa puggalassa tathārūpaṃ cakkhu na hoti yathārūpena cakkhunā anadhigataṃ vā bhogaṃ adhigaccheyya adhigataṃ vā bhogaṃ phātiṃ kareyya ; tathārūpampissa cakkhu na hoti yathārūpena cakkhunā kusalākusale dhamme jāneyya, sāvajjānavajje dhamme jāneyya, hīnappaṇīte dhamme jāneyya, kaṇhasukkasappaṭibhāge dhamme jāneyya. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, puggalo andho. ༢༩. “དགེ་སློང་དག །གང་ཟག་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་ཡོད་ཅིང་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། ལོང་བ་དང་། མིག་གཅིག་པ་དང་། མིག་གཉིས་པའོ། །དགེ་སློང་དག །གང་ཟག་ལོང་བ་ནི་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག །འདི་ན་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་ལ་མིག་དེ་ལྟ་བུ་མེད་དེ། མིག་གང་གིས་མ་ཐོབ་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ཐོབ་པར་བྱེད་པའམ། ཐོབ་པའི་ལོངས་སྤྱོད་འཕེལ་བར་བྱེད་པའོ། །ཁོ་ལ་མིག་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་མེད་དེ། མིག་གང་གིས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཤེས་པར་བྱེད་པའམ། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་དང་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་ཆོས་ཤེས་པར་བྱེད་པའམ། དམན་པ་དང་མཆོག་གི་ཆོས་ཤེས་པར་བྱེད་པའམ། ནག་པོ་དང་དཀར་པོའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ཤེས་པར་བྱེད་པའོ། །དགེ་སློང་དག །འདི་ནི་གང་ཟག་ལོང་བ་ཞེས་བྱའོ། །” ‘‘Katamo ca, bhikkhave, puggalo ekacakkhu? Idha, bhikkhave, ekaccassa puggalassa tathārūpaṃ cakkhu hoti yathārūpena cakkhunā anadhigataṃ vā bhogaṃ [Pg.127] adhigaccheyya adhigataṃ vā bhogaṃ phātiṃ kareyya; tathārūpaṃ panassa cakkhu na hoti yathārūpena cakkhunā kusalākusale dhamme jāneyya, sāvajjānavajje dhamme jāneyya, hīnappaṇīte dhamme jāneyya, kaṇhasukkasappaṭibhāge dhamme jāneyya. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, puggalo ekacakkhu. “དགེ་སློང་དག །གང་ཟག་མིག་གཅིག་པ་ནི་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག །འདི་ན་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་ལ་མིག་དེ་ལྟ་བུ་ཡོད་དེ། མིག་གང་གིས་མ་ཐོབ་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ཐོབ་པར་བྱེད་པའམ། ཐོབ་པའི་ལོངས་སྤྱོད་འཕེལ་བར་བྱེད་པའོ། །འོན་ཀྱང་ཁོ་ལ་མིག་དེ་ལྟ་བུ་མེད་དེ། མིག་གང་གིས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཤེས་པར་བྱེད་པའམ། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་དང་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་ཆོས་ཤེས་པར་བྱེད་པའམ། དམན་པ་དང་མཆོག་གི་ཆོས་ཤེས་པར་བྱེད་པའམ། ནག་པོ་དང་དཀར་པོའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ཤེས་པར་བྱེད་པའོ། །དགེ་སློང་དག །འདི་ནི་གང་ཟག་མིག་གཅིག་པ་ཞེས་བྱའོ། །” ‘‘Katamo ca, bhikkhave, puggalo dvicakkhu? Idha, bhikkhave, ekaccassa puggalassa tathārūpaṃ cakkhu hoti yathārūpena cakkhunā anadhigataṃ vā bhogaṃ adhigaccheyya, adhigataṃ vā bhogaṃ phātiṃ kareyya; tathārūpampissa cakkhu hoti yathārūpena cakkhunā kusalākusale dhamme jāneyya; sāvajjānavajje dhamme jāneyya, hīnappaṇīte dhamme jāneyya, kaṇhasukkasappaṭibhāge dhamme jāneyya. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, puggalo dvicakkhu. ‘Ime kho, bhikkhave, tayo puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’’nti. “དགེ་སློང་དག །གང་ཟག་མིག་གཉིས་པ་ནི་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག །འདི་ན་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་ལ་མིག་དེ་ལྟ་བུ་ཡོད་དེ། མིག་གང་གིས་མ་ཐོབ་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ཐོབ་པར་བྱེད་པའམ། ཐོབ་པའི་ལོངས་སྤྱོད་འཕེལ་བར་བྱེད་པའོ། །ཁོ་ལ་མིག་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་ཡོད་དེ། མིག་གང་གིས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཤེས་པར་བྱེད་པའམ། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་དང་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་ཆོས་ཤེས་པར་བྱེད་པའམ། དམན་པ་དང་མཆོག་གི་ཆོས་ཤེས་པར་བྱེད་པའམ། ནག་པོ་དང་དཀར་པོའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ཤེས་པར་བྱེད་པའོ། །དགེ་སློང་དག །འདི་ནི་གང་ཟག་མིག་གཉིས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དགེ་སློང་དག །གང་ཟག་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་ཡོད་ཅིང་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །” ‘‘Na ceva bhogā tathārūpā, na ca puññāni kubbati; Ubhayattha kaliggāho, andhassa hatacakkhuno. “དེ་ལྟ་བུའི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱང་མི་འབྱུང་ལ། །བསོད་ནམས་དག་ཀྱང་བྱེད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། །མིག་ཉམས་གྱུར་པའི་ལོང་བ་དེ་ཉིད་ནི། །འཇིག་རྟེན་གཉིས་ཀར་ཕམ་པ་ལེན་པ་ཡིན། །” ‘‘Athāparāyaṃ akkhāto, ekacakkhu ca puggalo; Dhammādhammena saṭhoso, bhogāni pariyesati. “གཞན་ཡང་མིག་གཅིག་པ་ཡི་གང་ཟག་ནི། །གཡོ་སྒྱུ་ཅན་ཏེ་ཆོས་དང་ཆོས་མིན་གྱིས། །ལོངས་སྤྱོད་དག་ནི་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད། །” ‘‘Theyyena kūṭakammena, musāvādena cūbhayaṃ; Kusalo hoti saṅghātuṃ, kāmabhogī ca mānavo; Ito so nirayaṃ gantvā, ekacakkhu vihaññati. “བརྐུ་བ་དང་ནི་གཡོ་སྒྱུའི་ལས་དག་དང་། །རྫུན་དུ་སྨྲ་བ་གཉིས་ཀའི་སྒོ་ནས་ནི། །འདོད་པ་སྤྱོད་པའི་སྐྱེས་བུ་ནོར་གསོག་མཁས། །མིག་གཅིག་པ་དེ་འདི་ནས་ཤི་འཕོས་ཏེ། །སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་སོང་ནས་གདུང་བར་འགྱུར། །” ‘‘Dvicakkhu pana akkhāto, seṭṭho purisapuggalo; Dhammaladdhehi bhogehi, uṭṭhānādhigataṃ dhanaṃ. མིག་གཉིས་ལྡན་པ་ཞེས་བསྟན་པའི། །སྐྱེས་བུ་དམ་པ་མཆོག་ཉིད་དེ། །ཆོས་བཞིན་རྙེད་པའི་ལོངས་སྤྱོད་དང་། །བརྩོན་པས་བསྒྲུབས་པའི་ནོར་དང་ལྡན། ‘‘Dadāti seṭṭhasaṅkappo, abyaggamānaso naro; Upeti bhaddakaṃ ṭhānaṃ, yattha gantvā na socati. བསམ་པ་མཆོག་དང་ལྡན་པ་དང་། །རྣམ་པར་མ་གཡེངས་ཡིད་ཀྱིས་སྦྱིན། །གང་དུ་སོང་ན་མི་མྱ་ངན། །བདེ་བའི་གནས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། ‘‘Andhañca ekacakkhuñca, ārakā parivajjaye; Dvicakkhuṃ pana sevetha, seṭṭhaṃ purisapuggala’’nti. navamaṃ; ལོང་བ་དང་ནི་མིག་གཅིག་པ། །རྒྱང་རིང་དུ་ནི་སྤང་བར་བྱ། །མིག་གཉིས་ལྡན་པའི་སྐྱེས་བུ་མཆོག །དམ་པ་ཉིད་ནི་བསྟེན་པར་བྱ། །དགུ་པའོ།། 10. Avakujjasuttaṃ ༡༠. ཁ་སྦུབ་ཀྱི་མདོ། 30. ‘‘Tayome[Pg.128], bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo? Avakujjapañño puggalo, ucchaṅgapañño puggalo, puthupañño puggalo. Katamo ca, bhikkhave, avakujjapañño puggalo? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo ārāmaṃ gantā hoti abhikkhaṇaṃ bhikkhūnaṃ santike dhammassavanāya. Tassa bhikkhū dhammaṃ desenti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ, kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāsenti. So tasmiṃ āsane nisinno tassā kathāya neva ādiṃ manasi karoti, na majjhaṃ manasi karoti, na pariyosānaṃ manasi karoti; vuṭṭhitopi tamhā āsanā tassā kathāya neva ādiṃ manasi karoti, na majjhaṃ manasi karoti, na pariyosānaṃ manasi karoti. Seyyathāpi, bhikkhave, kumbho nikkujjo tatra udakaṃ āsittaṃ vivaṭṭati, no saṇṭhāti; evamevaṃ kho, bhikkhave, idhekacco puggalo ārāmaṃ gantā hoti abhikkhaṇaṃ bhikkhūnaṃ santike dhammassavanāya. Tassa bhikkhū dhammaṃ desenti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ, kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāsenti. So tasmiṃ āsane nisinno tassā kathāya neva ādiṃ manasi karoti, na majjhaṃ manasi karoti, na pariyosānaṃ manasi karoti; vuṭṭhitopi tamhā āsanā tassā kathāya nevādiṃ manasi karoti, na majjhaṃ manasi karoti, na pariyosānaṃ manasi karoti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, avakujjapañño puggalo. ༣༠. དགེ་སློང་དག །འཇིག་རྟེན་ན་གནས་ཤིང་ཡོད་པའི་གང་ཟག་འདི་གསུམ་ཡོད་དོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། ཤེས་རབ་ཁ་སྦུབ་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་དང་། ཤེས་རབ་པང་པ་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་དང་། ཤེས་རབ་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་གོ། །དགེ་སློང་དག །ཤེས་རབ་ཁ་སྦུབ་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག །འདི་ན་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་ཆོས་ཉན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་དགའ་ར་བར་རྒྱུན་དུ་འགྲོ་བར་བྱེད་དོ། །དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱིས་ཁོ་ལ། ཐོག་མར་དགེ་བ། བར་དུ་དགེ་བ། མཐར་དགེ་བ། དོན་བཟང་པོ། ཚིག་འབྲུ་བཟང་པོ། མ་འདྲེས་པ། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ། ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་སྟོན་ཏོ། །ཁོ་སྟན་དེ་ཉིད་ལ་འདུག་བཞིན་དུ། གཏམ་དེའི་ཐོག་མ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད། བར་ཡིད་ལ་མི་བྱེད། མཐའ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་དོ། །སྟན་དེ་ལས་ལངས་ནས་ཀྱང་། གཏམ་དེའི་ཐོག་མ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད། བར་ཡིད་ལ་མི་བྱེད། མཐའ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་དོ། །དགེ་སློང་དག །དཔེར་ན། བུམ་པ་ཁ་སྦུབ་པ་ཞིག་ཡོད་ན། དེར་ཆུ་བླུགས་པ་ནི་ཕྱིར་འབོ་ཞིང་ནང་དུ་མི་གནས་པ་བཞིན་དུ། དགེ་སློང་དག །དེ་བཞིན་དུ་འདི་ན་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་ཆོས་ཉན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་དགའ་ར་བར་རྒྱུན་དུ་འགྲོ་བར་བྱེད་དོ། །དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱིས་ཁོ་ལ། ཐོག་མར་དགེ་བ། བར་དུ་དགེ་བ། མཐར་དགེ་བ། དོན་བཟང་པོ། ཚིག་འབྲུ་བཟང་པོ། མ་འདྲེས་པ། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ། ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་སྟོན་ཏོ། །ཁོ་སྟན་དེ་ཉིད་ལ་འདུག་བཞིན་དུ། གཏམ་དེའི་ཐོག་མ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད། བར་ཡིད་ལ་མི་བྱེད། མཐའ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་དོ། །སྟན་དེ་ལས་ལངས་ནས་ཀྱང་། གཏམ་དེའི་ཐོག་མ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད། བར་ཡིད་ལ་མི་བྱེད། མཐའ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་དོ། །དགེ་སློང་དག །འདི་ནི་ཤེས་རབ་ཁ་སྦུབ་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་ཅེས་བྱའོ།། ‘‘Katamo ca, bhikkhave, ucchaṅgapañño puggalo? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo ārāmaṃ gantā hoti abhikkhaṇaṃ bhikkhūnaṃ santike dhammassavanāya. Tassa bhikkhū dhammaṃ desenti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ, kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāsenti. So tasmiṃ āsane nisinno tassā kathāya ādimpi manasi karoti, majjhampi manasi karoti, pariyosānampi manasi karoti; vuṭṭhito ca kho tamhā āsanā tassā kathāya nevādiṃ manasi karoti, na majjhaṃ manasi karoti, na pariyosānaṃ manasi karoti. Seyyathāpi, bhikkhave, purisassa ucchaṅge nānākhajjakāni ākiṇṇāni – tilā taṇḍulā modakā badarā. So tamhā āsanā vuṭṭhahanto satisammosā pakireyya[Pg.129]. Evamevaṃ kho, bhikkhave, idhekacco puggalo ārāmaṃ gantā hoti abhikkhaṇaṃ bhikkhūnaṃ santike dhammassavanāya. Tassa bhikkhū dhammaṃ desenti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ, kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāsenti. So tasmiṃ āsane nisinno tassā kathāya ādimpi manasi karoti, majjhampi manasi karoti, pariyosānampi manasi karoti; vuṭṭhito ca kho tamhā āsanā tassā kathāya neva ādiṃ manasi karoti, na majjhaṃ manasi karoti, na pariyosānaṃ manasi karoti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, ucchaṅgapañño puggalo. དགེ་སློང་དག །ཤེས་རབ་པང་པ་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག །འདི་ན་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་ཆོས་ཉན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་དགའ་ར་བར་རྒྱུན་དུ་འགྲོ་བར་བྱེད་དོ། །དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱིས་ཁོ་ལ། ཐོག་མར་དགེ་བ། བར་དུ་དགེ་བ། མཐར་དགེ་བ། དོན་བཟང་པོ། ཚིག་འབྲུ་བཟང་པོ། མ་འདྲེས་པ། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ། ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་སྟོན་ཏོ། །ཁོ་སྟན་དེ་ཉིད་ལ་འདུག་བཞིན་དུ། གཏམ་དེའི་ཐོག་མ་ཡིད་ལ་བྱེད། བར་ཡིད་ལ་བྱེད། མཐའ་ཡིད་ལ་བྱེད་དོ། །སྟན་དེ་ལས་ལངས་ནས་ནི། གཏམ་དེའི་ཐོག་མ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད། བར་ཡིད་ལ་མི་བྱེད། མཐའ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་དོ། །དགེ་སློང་དག །དཔེར་ན། སྐྱེས་བུ་ཞིག་གི་པང་དུ་བཟའ་བཅའ་སྣ་ཚོགས་ཏེ། ཏིལ་དང་། འབྲས་དང་། ཁུར་བ་དང་། རྒྱ་ཤུག་གི་འབྲས་བུ་རྣམས་བཀང་སྟེ་ཡོད་པ་ལ། ཁོ་སྟན་དེ་ལས་ལངས་པའི་ཚེ། དྲན་པ་ཉམས་པའི་དབང་གིས་ཕྱོགས་ཀུན་ཏུ་གཏོར་བར་འགྱུར་བ་བཞིན་དུ། དགེ་སློང་དག །དེ་བཞིན་དུ་འདི་ན་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་ཆོས་ཉན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་དགའ་ར་བར་རྒྱུན་དུ་འགྲོ་བར་བྱེད་དོ། །དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱིས་ཁོ་ལ། ཐོག་མར་དགེ་བ། བར་དུ་དགེ་བ། མཐར་དགེ་བ། དོན་བཟང་པོ། ཚིག་འབྲུ་བཟང་པོ། མ་འདྲེས་པ། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ། ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་སྟོན་ཏོ། །ཁོ་སྟན་དེ་ཉིད་ལ་འདུག་བཞིན་དུ། གཏམ་དེའི་ཐོག་མ་ཡིད་ལ་བྱེད། བར་ཡིད་ལ་བྱེད། མཐའ་ཡིད་ལ་བྱེད་དོ། །སྟན་དེ་ལས་ལངས་ནས་ནི། གཏམ་དེའི་ཐོག་མ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད། བར་ཡིད་ལ་མི་བྱེད། མཐའ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་དོ། །དགེ་སློང་དག །འདི་ནི་ཤེས་རབ་པང་པ་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་ཅེས་བྱའོ།། ‘‘Katamo ca, bhikkhave, puthupañño puggalo? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo ārāmaṃ gantā hoti abhikkhaṇaṃ bhikkhūnaṃ santike dhammassavanāya. Tassa bhikkhū dhammaṃ desenti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ, kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāsenti. So tasmiṃ āsane nisinno tassā kathāya ādimpi manasi karoti, majjhampi manasi karoti, pariyosānampi manasi karoti; vuṭṭhitopi tamhā āsanā tassā kathāya ādimpi manasi karoti, majjhampi manasi karoti, pariyosānampi manasi karoti. Seyyathāpi, bhikkhave, kumbho ukkujjo tatra udakaṃ āsittaṃ saṇṭhāti no vivaṭṭati; evamevaṃ kho, bhikkhave, idhekacco puggalo ārāmaṃ gantā hoti abhikkhaṇaṃ bhikkhūnaṃ santike dhammassavanāya. Tassa bhikkhū dhammaṃ desenti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ, kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāsenti. So tasmiṃ āsane nisinno tassā kathāya ādimpi manasi karoti, majjhampi manasi karoti, pariyosānampi manasi karoti; vuṭṭhitopi tamhā āsanā tassā kathāya ādimpi manasi karoti, majjhampi manasi karoti, pariyosānampi manasi karoti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, puthupañño puggalo. ‘Ime kho, bhikkhave, tayo puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’’nti. དགེ་སློང་དག །ཤེས་རབ་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག །འདི་ན་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་ཆོས་ཉན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་དགའ་ར་བར་རྒྱུན་དུ་འགྲོ་བར་བྱེད་དོ། །དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱིས་ཁོ་ལ། ཐོག་མར་དགེ་བ། བར་དུ་དགེ་བ། མཐར་དགེ་བ། དོན་བཟང་པོ། ཚིག་འབྲུ་བཟང་པོ། མ་འདྲེས་པ། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ། ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་སྟོན་ཏོ། །ཁོ་སྟན་དེ་ཉིད་ལ་འདུག་བཞིན་དུ། གཏམ་དེའི་ཐོག་མ་ཡིད་ལ་བྱེད། བར་ཡིད་ལ་བྱེད། མཐའ་ཡིད་ལ་བྱེད་དོ། །སྟན་དེ་ལས་ལངས་ནས་ཀྱང་། གཏམ་དེའི་ཐོག་མ་ཡིད་ལ་བྱེད། བར་ཡིད་ལ་བྱེད། མཐའ་ཡིད་ལ་བྱེད་དོ། །དགེ་སློང་དག །དཔེར་ན། བུམ་པ་ཁ་གྱེན་དུ་བསྟན་པ་ཞིག་ཡོད་ན། དེར་ཆུ་བླུགས་པ་ནི་གནས་ཤིང་ཕྱིར་མི་འབོ་བ་བཞིན་དུ། དགེ་སློང་དག །དེ་བཞིན་དུ་འདི་ན་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་ཆོས་ཉན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་དགའ་ར་བར་རྒྱུན་དུ་འགྲོ་བར་བྱེད་དོ། །དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱིས་ཁོ་ལ། ཐོག་མར་དགེ་བ། བར་དུ་དགེ་བ། མཐར་དགེ་བ། དོན་བཟང་པོ། ཚིག་འབྲུ་བཟང་པོ། མ་འདྲེས་པ། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ། ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་སྟོན་ཏོ། །ཁོ་སྟན་དེ་ཉིད་ལ་འདུག་བཞིན་དུ། གཏམ་དེའི་ཐོག་མ་ཡིད་ལ་བྱེད། བར་ཡིད་ལ་བྱེད། མཐའ་ཡིད་ལ་བྱེད་དོ། །སྟན་དེ་ལས་ལངས་ནས་ཀྱང་། གཏམ་དེའི་ཐོག་མ་ཡིད་ལ་བྱེད། བར་ཡིད་ལ་བྱེད། མཐའ་ཡིད་ལ་བྱེད་དོ། །དགེ་སློང་དག །འདི་ནི་ཤེས་རབ་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་ཅེས་བྱའོ། །དགེ་སློང་དག །འཇིག་རྟེན་ན་གནས་ཤིང་ཡོད་པའི་གང་ཟག་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་སོ།། ‘‘Avakujjapañño puriso, dummedho avicakkhaṇo; Abhikkhaṇampi ce hoti, gantā bhikkhūna santike. ཤེས་རབ་ཁ་སྦུབ་ལྟ་བུའི་མི། །ཤེས་རབ་མེད་ཅིང་རྣམ་དཔྱོད་བྲལ། །དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱི་སྤྱན་སྔ་རུ། །རྒྱུན་དུ་འགྲོ་བར་བྱེད་ན་ཡང་། ‘‘Ādiṃ kathāya majjhañca, pariyosānañca tādiso; Uggahetuṃ na sakkoti, paññā hissa na vijjati. གཏམ་གྱི་ཐོག་མ་བར་དང་ནི། །མཐའ་མ་འཛིན་པར་མི་ནུས་ཏེ། །དེ་ལྟ་བུ་ཡི་གང་ཟག་ལ། །ཤེས་རབ་ཅུང་ཟད་ཡོད་མིན་ནོ།། ‘‘Ucchaṅgapañño [Pg.130] puriso, seyyo etena vuccati; Abhikkhaṇampi ce hoti, gantā bhikkhūna santike. ཤེས་རབ་པང་པ་ལྟ་བུའི་མི། །དེ་བས་ཁྱད་པར་འཕགས་ཞེས་བྱ། །དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱི་སྤྱན་སྔ་རུ། །རྒྱུན་དུ་འགྲོ་བར་བྱེད་ན་ཡང་། ‘‘Ādiṃ kathāya majjhañca, pariyosānañca tādiso; Nisinno āsane tasmiṃ, uggahetvāna byañjanaṃ; Vuṭṭhito nappajānāti, gahitaṃ hissa mussati. སྟན་དེ་ཉིད་ལ་འདུག་བཞིན་དུ། །གཏམ་གྱི་ཐོག་མ་བར་དང་ནི། །མཐའ་མའི་ཚིག་འབྲུ་བཟུང་ན་ཡང་། །ལངས་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་མི་འགྱུར། །བཟུང་བའི་ཆོས་རྣམས་བརྗེད་པར་འགྱུར། ‘‘Puthupañño ca puriso, seyyo etehi vuccati; Abhikkhaṇampi ce hoti, gantā bhikkhūna santike. ཤེས་རབ་རྒྱ་ཆེན་ལྡན་པའི་མི། །འདི་དག་ཀུན་ལས་མཆོག་ཅེས་བྱ། །དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱི་སྤྱན་སྔ་རུ། །རྒྱུན་དུ་འགྲོ་བར་བྱེད་ན་ཡང་། ‘‘Ādiṃ kathāya majjhañca, pariyosānañca tādiso; Nisinno āsane tasmiṃ, uggahetvāna byañjanaṃ. སྟན་དེ་ཉིད་ལ་འདུག་བཞིན་དུ། །གཏམ་གྱི་ཐོག་མ་བར་དང་ནི། །མཐའ་མའི་ཚིག་འབྲུ་ལེགས་པར་བཟུང་། ‘‘Dhāreti seṭṭhasaṅkappo, abyaggamānaso naro; Dhammānudhammappaṭipanno, dukkhassantakaro siyā’’ti. dasamaṃ; བསམ་པ་མཆོག་དང་ལྡན་པ་དང་། །རྣམ་པར་མ་གཡེངས་ཡིད་ཀྱིས་འཛིན། །ཆོས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་སྤྱད་དེ། །སྡུག་བསྔལ་མཐར་ནི་བྱེད་པར་འགྱུར། །བཅུ་པའོ།། Puggalavaggo tatiyo. གང་ཟག་གི་ཚན་པ་སྟེ་གསུམ་པའོ།། Tassuddānaṃ – དེའི་སྡོམ་ནི། Samiddha -gilāna-saṅkhārā, bahukārā vajirena ca; Sevi-jiguccha-gūthabhāṇī, andho ca avakujjatāti. ཕུན་ཚོགས་ན་བ་འདུ་བྱེད་དང་། །ཕན་ཆེ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་དང་། །བསྟེན་དང་སྨད་དང་བཤང་སྨྲ་དང་། །ལོང་བ་དང་ནི་ཁ་སྦུབ་བོ།། 4. Devadūtavaggo ༤. ལྷའི་ཕོ་ཉའི་ཚན་པ། 1.Sabrahmakasuttaṃ ༡. ཚངས་པ་དང་བཅས་པའི་མདོ། 31. ‘‘Sabrahmakāni, bhikkhave, tāni kulāni yesaṃ puttānaṃ mātāpitaro ajjhāgāre pūjitā honti. Sapubbācariyakāni, bhikkhave, tāni kulāni yesaṃ puttānaṃ mātāpitaro ajjhāgāre pūjitā honti. Sāhuneyyāni, bhikkhave, tāni kulāni yesaṃ puttānaṃ mātāpitaro ajjhāgāre pūjitā honti. ‘Brahmā’ti, bhikkhave, mātāpitūnaṃ etaṃ adhivacanaṃ. ‘Pubbācariyā’ti, bhikkhave, mātāpitūnaṃ etaṃ adhivacanaṃ. ‘Āhuneyyā’ti[Pg.131], bhikkhave, mātāpitūnaṃ etaṃ adhivacanaṃ. Taṃ kissa hetu? Bahukārā, bhikkhave, mātāpitaro puttānaṃ, āpādakā posakā, imassa lokassa dassetāroti. ༣༡. དགེ་སློང་དག །ཁྱིམ་གང་དག་ཏུ་བུ་ཚས་ཕ་མ་གཉིས་ལ་ཁྱིམ་དུ་མཆོད་པར་བྱེད་པ་ནི། ཁྱིམ་དེ་དག་ནི་ཚངས་པ་དང་བཅས་པའོ། །དགེ་སློང་དག །ཁྱིམ་གང་དག་ཏུ་བུ་ཚས་ཕ་མ་གཉིས་ལ་ཁྱིམ་དུ་མཆོད་པར་བྱེད་པ་ནི། ཁྱིམ་དེ་དག་ནི་སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་དང་བཅས་པའོ། །དགེ་སློང་དག །ཁྱིམ་གང་དག་ཏུ་བུ་ཚས་ཕ་མ་གཉིས་ལ་ཁྱིམ་དུ་མཆོད་པར་བྱེད་པ་ནི། ཁྱིམ་དེ་དག་ནི་སྦྱིན་གནས་དང་བཅས་པའོ། །དགེ་སློང་དག །'ཚངས་པ་'ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཕ་མ་གཉིས་ཀྱི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་སོ། །'སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་'ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཕ་མ་གཉིས་ཀྱི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་སོ། །'སྦྱིན་གནས་'ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཕ་མ་གཉིས་ཀྱི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག །ཕ་མ་གཉིས་ནི་བུ་ཚ་རྣམས་ལ་ཕན་པ་ཆེན་པོ་བྱེད་པ་སྟེ། སྲོག་སྐྱོབ་པ་དང་། གསོ་སྐྱོང་བྱེད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་འདི་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།། ‘‘Brahmāti mātāpitaro, pubbācariyāti vuccare; Āhuneyyā ca puttānaṃ, pajāya anukampakā. ཕ་མ་གཉིས་ནི་ཚངས་པ་དང་། །སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་ཞེས་སུ་བརྗོད། །བུ་ཚའི་སྦྱིན་གནས་ཉིད་ཡིན་ཏེ། །རང་གི་བུ་ལ་སྙིང་བརྩེ་བའོ།། ‘‘Tasmā hi ne namasseyya, sakkareyya ca paṇḍito; Annena atha pānena, vatthena sayanena ca; Ucchādanena nhāpanena, pādānaṃ dhovanena ca. དེ་ཕྱིར་མཁས་པས་ཕ་མ་ལ། །ཕྱག་བྱ་ཞིང་ནི་བཀུར་སྟི་བྱ། །ཟས་དང་སྐོམ་དང་གོས་རྣམས་དང་། །ཉལ་བའི་མལ་དང་སྟན་རྣམས་དང་། །བྱུག་པ་དང་ནི་ཁྲུས་བྱེད་དང་། །ཞབས་བསིལ་བ་ཡིས་བསྙེན་བཀུར་བྱ།། ‘‘Tāya naṃ pāricariyāya, mātāpitūsu paṇḍitā; Idheva naṃ pasaṃsanti, pecca sagge pamodatī’’ti. paṭhamaṃ; ཕ་མ་གཉིས་ལ་བསྙེན་བཀུར་བའི། །བྱ་བ་འདི་ཡིས་མཁས་པ་རྣམས། །ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་བསྔགས་བརྗོད་བྱེད། །ཤི་འཕོས་ནས་ཀྱང་མཐོ་རིས་དགའ། །དང་པོའོ།། 2. Ānandasuttaṃ ༢. ཀུན་དགའ་བོའི་མདོ། 32. Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ༣༢. དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོ་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ན་བ་དེར་ཉེ་བར་སོང་སྟེ། ཉེ་བར་སོང་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཏེ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འདུག་གོ། །ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འདུག་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ།། ‘‘Siyā nu kho, bhante, bhikkhuno tathārūpo samādhipaṭilābho yathā imasmiñca saviññāṇake kāye ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā nāssu, bahiddhā ca sabbanimittesu ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā nāssu; yañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ upasampajja viharato ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā na honti tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ upasampajja vihareyyā’’ti? ‘‘Siyā, ānanda, bhikkhuno tathārūpo samādhipaṭilābho yathā imasmiñca saviññāṇake kāye ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā nāssu, bahiddhā ca sabbanimittesu ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā nāssu; yañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ upasampajja viharato ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā na honti tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ upasampajja vihareyyā’’ti. བཙུན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས། དགེ་སློང་གིས་འདི་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པར་འགྱུར་རམ། གང་གི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པའི་ལུས་འདི་ལ་ངར་འཛིན་པ་དང་། བདག་གིར་འཛིན་པ་དང་། ང་རྒྱལ་གྱི་བག་ལ་ཉལ་བ་རྣམས་མི་འབྱུང་ཞིང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་ངར་འཛིན་པ་དང་། བདག་གིར་འཛིན་པ་དང་། ང་རྒྱལ་གྱི་བག་ལ་ཉལ་བ་རྣམས་མི་འབྱུང་ལ། གང་ཟག་གང་ཞིག་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལ་ཉེ་བར་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་པ་ལ། ངར་འཛིན་པ་དང་། བདག་གིར་འཛིན་པ་དང་། ང་རྒྱལ་གྱི་བག་ལ་ཉལ་བ་རྣམས་མི་འབྱུང་བའི། སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དེ་ཉིད་ལ་ཉེ་བར་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་པར་འགྱུར་རམ། ཀུན་དགའ་བོ། དགེ་སློང་གིས་འདི་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པའི་ལུས་འདི་ལ་ངར་འཛིན་པ་དང་། བདག་གིར་འཛིན་པ་དང་། ང་རྒྱལ་གྱི་བག་ལ་ཉལ་བ་རྣམས་མི་འབྱུང་ཞིང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་ངར་འཛིན་པ་དང་། བདག་གིར་འཛིན་པ་དང་། ང་རྒྱལ་གྱི་བག་ལ་ཉལ་བ་རྣམས་མི་འབྱུང་ལ། གང་ཟག་གང་ཞིག་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལ་ཉེ་བར་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་པ་ལ། ངར་འཛིན་པ་དང་། བདག་གིར་འཛིན་པ་དང་། ང་རྒྱལ་གྱི་བག་ལ་ཉལ་བ་རྣམས་མི་འབྱུང་བའི། སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དེ་ཉིད་ལ་ཉེ་བར་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་པར་འགྱུར་རོ།། ‘‘Yathā kathaṃ pana, bhante, siyā bhikkhuno tathārūpo samādhipaṭilābho yathā imasmiñca saviññāṇake kāye ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā nāssu, bahiddhā ca sabbanimittesu ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā [Pg.132] nāssu; yañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ upasampajja viharato ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā na honti tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ upasampajja vihareyyā’’ti? བཙུན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས། དགེ་སློང་གིས་ཇི་ལྟར་ན་འདི་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པའི་ལུས་འདི་ལ་ངར་འཛིན་པ་དང་། བདག་གིར་འཛིན་པ་དང་། ང་རྒྱལ་གྱི་བག་ལ་ཉལ་བ་རྣམས་མི་འབྱུང་ཞིང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་ངར་འཛིན་པ་དང་། བདག་གིར་འཛིན་པ་དང་། ང་རྒྱལ་གྱི་བག་ལ་ཉལ་བ་རྣམས་མི་འབྱུང་ལ། གང་ཟག་གང་ཞིག་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལ་ཉེ་བར་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་པ་ལ། ངར་འཛིན་པ་དང་། བདག་གིར་འཛིན་པ་དང་། ང་རྒྱལ་གྱི་བག་ལ་ཉལ་བ་རྣམས་མི་འབྱུང་བའི། སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དེ་ཉིད་ལ་ཉེ་བར་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་པར་འགྱུར་ལགས་སམ། ‘‘Idhānanda, bhikkhuno evaṃ hoti – ‘etaṃ santaṃ etaṃ paṇītaṃ yadidaṃ sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhākkhayo virāgo nirodho nibbāna’nti. Evaṃ kho, ānanda, siyā bhikkhuno tathārūpo samādhipaṭilābho yathā imasmiñca saviññāṇake kāye ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā nāssu, bahiddhā ca sabbanimittesu ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā nāssu; yañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ upasampajja viharato ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā na honti tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ upasampajja vihareyyā’’ti. “ཀུན་དགའ་བོ། འདི་ན་དགེ་སློང་གི་བསམ་པ་འདི་ལྟར་སྐྱེ་སྟེ། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བ། ཉེ་བར་ལེན་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སྤོང་བ། སྲེད་པ་ཟད་པ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ། འགོག་པ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ཞི་བའོ། །འདི་ནི་གྱ་ནོམ་པའོ། །ཞེས་པའོ། །ཀུན་དགའ་བོ། དགེ་སློང་གིས་འདི་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པའི་ལུས་འདི་ལ་ངར་འཛིན་དང་། ངའི་འཛིན་དང་། ང་རྒྱལ་གྱི་བག་ལ་ཉལ་བ་རྣམས་མི་འབྱུང་ཞིང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ལའང་ངར་འཛིན་དང་། ངའི་འཛིན་དང་། ང་རྒྱལ་གྱི་བག་ལ་ཉལ་བ་རྣམས་མི་འབྱུང་ལ། སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་གང་ལ་བརྟེན་ནས་གནས་པ་ན། ངར་འཛིན་དང་། ངའི་འཛིན་དང་། ང་རྒྱལ་གྱི་བག་ལ་ཉལ་བ་རྣམས་མི་འབྱུང་བའི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དེ་ཉིད་ལ་མངོན་དུ་བྱས་ཏེ་གནས་པར་བྱའོ། །” ‘‘Idañca pana metaṃ, ānanda, sandhāya bhāsitaṃ pārāyane puṇṇakapañhe – “ཀུན་དགའ་བོ། འདི་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་འགྲོ་བའི་ལེའུ་ལས་པུཎྞ་ཀའི་དྲི་བ་ལས། འདི་ཉིད་ལ་དགོངས་ནས་གསུངས་ཏེ།” ‘‘Saṅkhāya lokasmiṃ paroparāni,Yassiñjitaṃ natthi kuhiñci loke; Santo vidhūmo anīgho nirāso,Atāri so jātijaranti brūmī’’ti. dutiyaṃ; “འཇིག་རྟེན་འདི་ན་མཐོ་དམན་ཀུན་རྟོགས་ནས། །འཇིག་རྟེན་གང་ནའང་གཡོ་བ་མེད་པ་དང་། །ཞི་ཞིང་དུ་བ་མེད་ལ་གདུང་བ་མེད། །རེ་བ་མེད་པས་སྐྱེ་རྒ་བརྒལ་ཞེས་སྨྲ། །” ཞེས་གསུངས་སོ། །གཉིས་པའོ། ། 3. Sāriputtasuttaṃ ༣. ཤཱ་རིའི་བུའི་མདོ། 33. Atha kho āyasmā sāriputto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ sāriputtaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘saṃkhittenapi kho ahaṃ, sāriputta, dhammaṃ deseyyaṃ; vitthārenapi kho ahaṃ, sāriputta, dhammaṃ deseyyaṃ; saṃkhittavitthārenapi kho ahaṃ, sāriputta, dhammaṃ deseyyaṃ; aññātāro ca dullabhā’’ti. ‘‘Etassa, bhagavā, kālo, etassa, sugata, kālo yaṃ bhagavā saṃkhittenapi dhammaṃ deseyya, vitthārenapi dhammaṃ deseyya, saṃkhittavitthārenapi dhammaṃ deseyya. Bhavissanti dhammassa aññātāro’’ti. ༣༣. དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ན་བ་དེར་ཉེ་བར་སོང་སྟེ། ཉེ་བར་སོང་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཞབས་ལ་མགོ་བོས་ཕྱག་འཚལ་ཏེ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འདུག་གོ །ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འདུག་པའི་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །“ཤཱ་རིའི་བུ། ངས་མདོར་བསྡུས་པའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་ཆོས་བསྟན་པར་བྱའོ། །ཤཱ་རིའི་བུ། ངས་རྒྱས་པའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་ཆོས་བསྟན་པར་བྱའོ། །ཤཱ་རིའི་བུ། ངས་མདོར་བསྡུས་དང་རྒྱས་པ་གཉིས་ཀའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་ཆོས་བསྟན་པར་བྱའོ། །འོན་ཀྱང་ཆོས་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་ནི་རྙེད་པར་དཀའོ། །” “བཅོམ་ལན་འདས། ད་ནི་དེའི་དུས་ལགས་སོ། །བདེ་བར་གཤེགས་པ། ད་ནི་དེའི་དུས་ལགས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོར་བསྡུས་པའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་ཆོས་བསྟན་པར་མཛོད། རྒྱས་པའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་ཆོས་བསྟན་པར་མཛོད། མདོར་བསྡུས་དང་རྒྱས་པ་གཉིས་ཀའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་ཆོས་བསྟན་པར་མཛོད། ཆོས་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་དག་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །” ‘‘Tasmātiha, sāriputta, evaṃ sikkhitabbaṃ – ‘imasmiñca saviññāṇake kāye ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā na bhavissanti, bahiddhā ca sabbanimittesu ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā na bhavissanti, yañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ [Pg.133] upasampajja viharato ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā na honti tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ upasampajja viharissāmā’ti. Evañhi kho, sāriputta, sikkhitabbaṃ. “ཤཱ་རིའི་བུ། དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་ལྟར་བསླབ་པར་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པའི་ལུས་འདི་ལ་ངར་འཛིན་དང་། ངའི་འཛིན་དང་། ང་རྒྱལ་གྱི་བག་ལ་ཉལ་བ་རྣམས་མི་འབྱུང་བར་བྱའོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ལའང་ངར་འཛིན་དང་། ངའི་འཛིན་དང་། ང་རྒྱལ་གྱི་བག་ལ་ཉལ་བ་རྣམས་མི་འབྱུང་བར་བྱའོ། །སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་གང་ལ་བརྟེན་ནས་གནས་པ་ན། ངར་འཛིན་དང་། ངའི་འཛིན་དང་། ང་རྒྱལ་གྱི་བག་ལ་ཉལ་བ་རྣམས་མི་འབྱུང་བའི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དེ་ཉིད་ལ་མངོན་དུ་བྱས་ཏེ་གནས་པར་བྱའོ། །ཞེས་བསླབ་པར་བྱའོ། །ཤཱ་རིའི་བུ། ཁྱོད་ཀྱིས་འདི་ལྟར་བསླབ་པར་བྱའོ། །” ‘‘Yato ca kho, sāriputta, bhikkhuno imasmiñca saviññāṇake kāye ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā na honti, bahiddhā ca sabbanimittesu ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā na honti, yañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ upasampajja viharato ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā na honti tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ upasampajja viharati; ayaṃ vuccati, sāriputta – ‘bhikkhu acchecchi taṇhaṃ, vivattayi saṃyojanaṃ, sammā mānābhisamayā antamakāsi dukkhassa’. Idañca pana metaṃ, sāriputta, sandhāya bhāsitaṃ pārāyane udayapañhe – “ཤཱ་རིའི་བུ། གང་གི་ཚེ་དགེ་སློང་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པའི་ལུས་འདི་ལ་ངར་འཛིན་དང་། ངའི་འཛིན་དང་། ང་རྒྱལ་གྱི་བག་ལ་ཉལ་བ་རྣམས་མི་འབྱུང་ཞིང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ལའང་ངར་འཛིན་དང་། ངའི་འཛིན་དང་། ང་རྒྱལ་གྱི་བག་ལ་ཉལ་བ་རྣམས་མི་འབྱུང་ལ། སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་གང་ལ་བརྟེན་ནས་གནས་པ་ན། ངར་འཛིན་དང་། ངའི་འཛིན་དང་། ང་རྒྱལ་གྱི་བག་ལ་ཉལ་བ་རྣམས་མི་འབྱུང་བའི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དེ་ཉིད་ལ་མངོན་དུ་བྱས་ཏེ་གནས་པ་ན། ཤཱ་རིའི་བུ། དགེ་སློང་འདི་ནི་སྲེད་པ་བཅད་པ། ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ལས་གྲོལ་བ། ང་རྒྱལ་རྣམ་པར་བཅོམ་པས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐར་བྱས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཤཱ་རིའི་བུ། འདི་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་འགྲོ་བའི་ལེའུ་ལས་ཨུ་ད་ཡའི་དྲི་བ་ལས། འདི་ཉིད་ལ་དགོངས་ནས་གསུངས་ཏེ།” ‘‘Pahānaṃ kāmasaññānaṃ, domanassāna cūbhayaṃ; Thinassa ca panūdanaṃ, kukkuccānaṃ nivāraṇaṃ. “འདོད་པའི་འདུ་ཤེས་སྤོང་བ་དང་། །ཡིད་མི་བདེ་བ་གཉིས་ཀ་དང་། །རྨུགས་པ་རྣམ་པར་བསལ་བ་དང་། །འགྱོད་པ་ཀུན་ཏུ་བཟློག་པ་དང་། །” ‘‘Upekkhāsatisaṃsuddhaṃ, dhammatakkapurejavaṃ; Aññāvimokkhaṃ pabrūmi, avijjāya pabhedana’’nti. tatiyaṃ; “བཏང་སྙོམས་དྲན་པ་ཡོངས་དག་ཅིང་། །ཆོས་ཀྱི་རྟོག་པ་སྔོན་འགྲོ་བ། །མ་རིག་པ་ནི་འཇོམས་བྱེད་པའི། །མངོན་ཤེས་རྣམ་གྲོལ་ངས་བཤད་དོ། །” ཞེས་གསུངས་སོ། །གསུམ་པའོ། ། 4. Nidānasuttaṃ ༤. གླེང་གཞིའི་མདོ། 34. ‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, nidānāni kammānaṃ samudayāya. Katamāni tīṇi? Lobho nidānaṃ kammānaṃ samudayāya, doso nidānaṃ kammānaṃ samudayāya, moho nidānaṃ kammānaṃ samudayāya. ༣༤. “དགེ་སློང་དག ལས་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བའི་གླེང་གཞི་ནི་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཡིན་ནོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། ཆགས་པ་ནི་ལས་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བའི་གླེང་གཞི་ཡིན་ནོ། །ཞེ་སྡང་ནི་ལས་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བའི་གླེང་གཞི་ཡིན་ནོ། །གཏི་མུག་ནི་ལས་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བའི་གླེང་གཞི་ཡིན་ནོ། །” ‘‘Yaṃ, bhikkhave, lobhapakataṃ kammaṃ lobhajaṃ lobhanidānaṃ lobhasamudayaṃ, yatthassa attabhāvo nibbattati tattha taṃ kammaṃ vipaccati. Yattha taṃ kammaṃ vipaccati tattha tassa kammassa vipākaṃ paṭisaṃvedeti, diṭṭhe vā dhamme upapajja vā apare vā pariyāye. “དགེ་སློང་དག ཆགས་པས་བྱས་པ། ཆགས་པ་ལས་སྐྱེས་པ། ཆགས་པའི་གླེང་གཞི་ཅན། ཆགས་པ་ལས་ཀུན་ཏུ་བྱུང་བའི་ལས་གང་ཡིན་པ་དེ། གང་དུ་དེའི་ལུས་གྲུབ་པར་འགྱུར་བ་དེར་ལས་དེ་སྨིན་པར་འགྱུར་རོ། །ལས་དེ་གང་དུ་སྨིན་པར་འགྱུར་བ་དེར། ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་འམ་སྐྱེ་བ་ཕྱི་མ་ལ་འམ། ཡང་ན་ལན་གྲངས་གཞན་ལ་ལས་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། །” ‘‘Yaṃ[Pg.134], bhikkhave, dosapakataṃ kammaṃ dosajaṃ dosanidānaṃ dosasamudayaṃ, yatthassa attabhāvo nibbattati tattha taṃ kammaṃ vipaccati. Yattha taṃ kammaṃ vipaccati tattha tassa kammassa vipākaṃ paṭisaṃvedeti, diṭṭhe vā dhamme upapajja vā apare vā pariyāye. “དགེ་སློང་དག ཞེ་སྡང་གིས་བྱས་པ། ཞེ་སྡང་ལས་སྐྱེས་པ། ཞེ་སྡང་གི་གླེང་གཞི་ཅན། ཞེ་སྡང་ལས་ཀུན་ཏུ་བྱུང་བའི་ལས་གང་ཡིན་པ་དེ། གང་དུ་དེའི་ལུས་གྲུབ་པར་འགྱུར་བ་དེར་ལས་དེ་སྨིན་པར་འགྱུར་རོ། །ལས་དེ་གང་དུ་སྨིན་པར་འགྱུར་བ་དེར། ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་འམ་སྐྱེ་བ་ཕྱི་མ་ལ་འམ། ཡང་ན་ལན་གྲངས་གཞན་ལ་ལས་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། །” ‘‘Yaṃ, bhikkhave, mohapakataṃ kammaṃ mohajaṃ mohanidānaṃ mohasamudayaṃ, yatthassa attabhāvo nibbattati tattha taṃ kammaṃ vipaccati. Yattha taṃ kammaṃ vipaccati tattha tassa kammassa vipākaṃ paṭisaṃvedeti, diṭṭhe vā dhamme upapajja vā apare vā pariyāye. “དགེ་སློང་དག གཏི་མུག་གིས་བྱས་པ། གཏི་མུག་ལས་སྐྱེས་པ། གཏི་མུག་གི་གླེང་གཞི་ཅན། གཏི་མུག་ལས་ཀུན་ཏུ་བྱུང་བའི་ལས་གང་ཡིན་པ་དེ། གང་དུ་དེའི་ལུས་གྲུབ་པར་འགྱུར་བ་དེར་ལས་དེ་སྨིན་པར་འགྱུར་རོ། །ལས་དེ་གང་དུ་སྨིན་པར་འགྱུར་བ་དེར། ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་འམ་སྐྱེ་བ་ཕྱི་མ་ལ་འམ། ཡང་ན་ལན་གྲངས་གཞན་ལ་ལས་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། །” ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, bījāni akhaṇḍāni apūtīni avātātapahatāni sārādāni sukhasayitāni sukhette suparikammakatāya bhūmiyā nikkhittāni. Devo ca sammādhāraṃ anuppaveccheyya. Evassu tāni, bhikkhave, bījāni vuddhiṃ viruḷhiṃ vepullaṃ āpajjeyyuṃ. Evamevaṃ kho, bhikkhave, yaṃ lobhapakataṃ kammaṃ lobhajaṃ lobhanidānaṃ lobhasamudayaṃ, yatthassa attabhāvo nibbattati tattha taṃ kammaṃ vipaccati. Yattha taṃ kammaṃ vipaccati tattha tassa kammassa vipākaṃ paṭisaṃvedeti, diṭṭhe vā dhamme upapajja vā apare vā pariyāye. “དགེ་སློང་དག དཔེར་ན། ས་བོན་མ་ཉམས་པ། མ་རུལ་བ། རླུང་དང་ཉི་མས་མ་གནོད་པ། སྙིང་པོ་དང་ལྡན་པ། ལེགས་པར་ཉར་ཚགས་བྱས་པ་རྣམས། ཞིང་བཟང་པོ་དང་ལེགས་པར་བཅོས་པའི་ས་གཞིར་བཏབ་ཅིང་། ཆར་པས་ཀྱང་ཆུ་རྒྱུན་ལེགས་པར་ཕབ་ན། དགེ་སློང་དག ས་བོན་དེ་དག་ནི་འཕེལ་བ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་དགེ་སློང་དག ཆགས་པས་བྱས་པ། ཆགས་པ་ལས་སྐྱེས་པ། ཆགས་པའི་གླེང་གཞི་ཅན། ཆགས་པ་ལས་ཀུན་ཏུ་བྱུང་བའི་ལས་གང་ཡིན་པ་དེ། གང་དུ་དེའི་ལུས་གྲུབ་པར་འགྱུར་བ་དེར་ལས་དེ་སྨིན་པར་འགྱུར་རོ། །ལས་དེ་གང་དུ་སྨིན་པར་འགྱུར་བ་དེར། ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་འམ་སྐྱེ་བ་ཕྱི་མ་ལ་འམ། ཡང་ན་ལན་གྲངས་གཞན་ལ་ལས་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། །” ‘‘Yaṃ dosapakataṃ kammaṃ…pe… yaṃ mohapakataṃ kammaṃ mohajaṃ mohanidānaṃ mohasamudayaṃ, yatthassa attabhāvo nibbattati tattha taṃ kammaṃ vipaccati. Yattha taṃ kammaṃ vipaccati tattha tassa kammassa vipākaṃ paṭisaṃvedeti, diṭṭhe vā dhamme upapajja vā apare vā pariyāye. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi nidānāni kammānaṃ samudayāya. “ཞེ་སྡང་གིས་བྱས་པའི་ལས་དང་། །(བར་སྐབས་འདིར་རྒྱས་པར་སྦྱར་རོ། །) གཏི་མུག་གིས་བྱས་པ། གཏི་མུག་ལས་སྐྱེས་པ། གཏི་མུག་གི་གླེང་གཞི་ཅན། གཏི་མུག་ལས་ཀུན་ཏུ་བྱུང་བའི་ལས་གང་ཡིན་པ་དེ། གང་དུ་དེའི་ལུས་གྲུབ་པར་འགྱུར་བ་དེར་ལས་དེ་སྨིན་པར་འགྱུར་རོ། །ལས་དེ་གང་དུ་སྨིན་པར་འགྱུར་བ་དེར། ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་འམ་སྐྱེ་བ་ཕྱི་མ་ལ་འམ། ཡང་ན་ལན་གྲངས་གཞན་ལ་ལས་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། །དགེ་སློང་དག འདི་དག་ནི་ལས་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བའི་གླེང་གཞི་གསུམ་པོའོ། །” ‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, nidānāni kammānaṃ samudayāya. Katamāni tīṇi? Alobho nidānaṃ kammānaṃ samudayāya, adoso nidānaṃ kammānaṃ samudayāya, amoho nidānaṃ kammānaṃ samudayāya. “དགེ་སློང་དག ལས་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བའི་གླེང་གཞི་གཞན་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཡིན་ནོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། མ་ཆགས་པ་ནི་ལས་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བའི་གླེང་གཞི་ཡིན་ནོ། །ཞེ་སྡང་མེད་པ་ནི་ལས་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བའི་གླེང་གཞི་ཡིན་ནོ། །གཏི་མུག་མེད་པ་ནི་ལས་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བའི་གླེང་གཞི་ཡིན་ནོ། །” ‘‘Yaṃ, bhikkhave, alobhapakataṃ kammaṃ alobhajaṃ alobhanidānaṃ alobhasamudayaṃ, lobhe vigate evaṃ taṃ kammaṃ pahīnaṃ hoti ucchinnamūlaṃ tālāvatthukataṃ anabhāvaṅkataṃ āyatiṃ anuppādadhammaṃ. “དགེ་སློང་དག མ་ཆགས་པས་བྱས་པ། མ་ཆགས་པ་ལས་སྐྱེས་པ། མ་ཆགས་པའི་གླེང་གཞི་ཅན། མ་ཆགས་པ་ལས་ཀུན་ཏུ་བྱུང་བའི་ལས་གང་ཡིན་པ་དེ། ཆགས་པ་དང་བྲལ་བར་གྱུར་པ་ན། ལས་དེ་ནི་སྤངས་པ་དང་། རྩ་བ་ནས་བཅད་པ་དང་། ཏཱ་ལའི་མགོ་བཅད་པ་ལྟར་བྱས་པ་དང་། མེད་པར་བྱས་པ་དང་། ཕྱིན་ཆད་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ། །” ‘‘Yaṃ, bhikkhave, adosapakataṃ kammaṃ adosajaṃ adosanidānaṃ adosasamudayaṃ, dose vigate evaṃ taṃ kammaṃ pahīnaṃ hoti ucchinnamūlaṃ tālāvatthukataṃ anabhāvaṅkataṃ āyatiṃ anuppādadhammaṃ. “དགེ་སློང་དག ཞེ་སྡང་མེད་པས་བྱས་པ། ཞེ་སྡང་མེད་པ་ལས་སྐྱེས་པ། ཞེ་སྡང་མེད་པའི་གླེང་གཞི་ཅན། ཞེ་སྡང་མེད་པ་ལས་ཀུན་ཏུ་བྱུང་བའི་ལས་གང་ཡིན་པ་དེ། ཞེ་སྡང་དང་བྲལ་བར་གྱུར་པ་ན། ལས་དེ་ནི་སྤངས་པ་དང་། རྩ་བ་ནས་བཅད་པ་དང་། ཏཱ་ལའི་མགོ་བཅད་པ་ལྟར་བྱས་པ་དང་། མེད་པར་བྱས་པ་དང་། ཕྱིན་ཆད་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ། །” ‘‘Yaṃ[Pg.135], bhikkhave, amohapakataṃ kammaṃ amohajaṃ amohanidānaṃ amohasamudayaṃ, mohe vigate evaṃ taṃ kammaṃ pahīnaṃ hoti ucchinnamūlaṃ tālāvatthukataṃ anabhāvaṅkataṃ āyatiṃ anuppādadhammaṃ. “དགེ་སློང་དག གཏི་མུག་མེད་པས་བྱས་པ། གཏི་མུག་མེད་པ་ལས་སྐྱེས་པ། གཏི་མུག་མེད་པའི་གླེང་གཞི་ཅན། གཏི་མུག་མེད་པ་ལས་ཀུན་ཏུ་བྱུང་བའི་ལས་གང་ཡིན་པ་དེ། གཏི་མུག་དང་བྲལ་བར་གྱུར་པ་ན། ལས་དེ་ནི་སྤངས་པ་དང་། རྩ་བ་ནས་བཅད་པ་དང་། ཏཱ་ལའི་མགོ་བཅད་པ་ལྟར་བྱས་པ་དང་། མེད་པར་བྱས་པ་དང་། ཕྱིན་ཆད་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ། །” ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, bījāni akhaṇḍāni apūtīni avātātapahatāni sārādāni sukhasayitāni. Tāni puriso agginā ḍaheyya. Agginā ḍahitvā masiṃ kareyya. Masiṃ karitvā mahāvāte vā ophuṇeyya nadiyā vā sīghasotāya pavāheyya. Evassu tāni, bhikkhave, bījāni ucchinnamūlāni tālāvatthukatāni anabhāvaṅkatāni āyatiṃ anuppādadhammāni. Evamevaṃ kho, bhikkhave, yaṃ alobhapakataṃ kammaṃ alobhajaṃ alobhanidānaṃ alobhasamudayaṃ, lobhe vigate evaṃ taṃ kammaṃ pahīnaṃ hoti ucchinnamūlaṃ tālāvatthukataṃ anabhāvaṅkataṃ āyatiṃ anuppādadhammaṃ. “དགེ་སློང་དག དཔེར་ན། ས་བོན་མ་ཉམས་པ། མ་རུལ་བ། རླུང་དང་ཉི་མས་མ་གནོད་པ། སྙིང་པོ་དང་ལྡན་པ། ལེགས་པར་ཉར་ཚགས་བྱས་པ་རྣམས། སྐྱེས་བུ་ཞིག་གིས་མེས་བསྲེགས་ཏེ། མེས་བསྲེགས་ནས་ཐལ་བར་བྱས་ཤིང་། ཐལ་བར་བྱས་ནས་རླུང་ཆེན་པོར་གཏོར་བའམ། ཡང་ན་ཆུ་རྒྱུན་དྲག་པོ་ལྡན་པའི་གཙང་པོར་བསྐྱུར་ན། དགེ་སློང་དག ས་བོན་དེ་དག་ནི་རྩ་བ་ནས་བཅད་པ་དང་། ཏཱ་ལའི་མགོ་བཅད་པ་ལྟར་བྱས་པ་དང་། མེད་པར་བྱས་པ་དང་། ཕྱིན་ཆད་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་དགེ་སློང་དག མ་ཆགས་པས་བྱས་པ། མ་ཆགས་པ་ལས་སྐྱེས་པ། མ་ཆགས་པའི་གླེང་གཞི་ཅན། མ་ཆགས་པ་ལས་ཀུན་ཏུ་བྱུང་བའི་ལས་གང་ཡིན་པ་དེ། ཆགས་པ་དང་བྲལ་བར་གྱུར་པ་ན། ལས་དེ་ནི་སྤངས་པ་དང་། རྩ་བ་ནས་བཅད་པ་དང་། ཏཱ་ལའི་མགོ་བཅད་པ་ལྟར་བྱས་པ་དང་། མེད་པར་བྱས་པ་དང་། ཕྱིན་ཆད་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ། །” ‘‘Yaṃ adosapakataṃ kammaṃ…pe… yaṃ amohapakataṃ kammaṃ amohajaṃ amohanidānaṃ amohasamudayaṃ, mohe vigate evaṃ taṃ kammaṃ pahīnaṃ hoti…pe… āyatiṃ anuppādadhammaṃ. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi nidānāni kammānaṃ samudayāyā’’ti. “ཞེ་སྡང་མེད་པས་བྱས་པའི་ལས་དང་། །(བར་སྐབས་འདིར་རྒྱས་པར་སྦྱར་རོ། །) གཏི་མུག་མེད་པས་བྱས་པ། གཏི་མུག་མེད་པ་ལས་སྐྱེས་པ། གཏི་མུག་མེད་པའི་གླེང་གཞི་ཅན། གཏི་མུག་མེད་པ་ལས་ཀུན་ཏུ་བྱུང་བའི་ལས་གང་ཡིན་པ་དེ། གཏི་མུག་དང་བྲལ་བར་གྱུར་པ་ན། ལས་དེ་ནི་སྤངས་པ་དང་། རྩ་བ་ནས་བཅད་པ་དང་། ཏཱ་ལའི་མགོ་བཅད་པ་ལྟར་བྱས་པ་དང་། མེད་པར་བྱས་པ་དང་། ཕྱིན་ཆད་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ། །དགེ་སློང་དག འདི་དག་ནི་ལས་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བའི་གླེང་གཞི་གསུམ་པོའོ། །” ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། ། ‘‘Lobhajaṃ dosajañceva, mohajañcāpaviddasu; Yaṃ tena pakataṃ kammaṃ, appaṃ vā yadi vā bahuṃ; Idheva taṃ vedaniyaṃ, vatthu aññaṃ na vijjati. “ཆགས་སྐྱེས་ཞེ་སྡང་ལས་སྐྱེས་དང་། །གཏི་མུག་ལས་སྐྱེས་མི་མཁས་པས། །བྱས་པའི་ལས་ནི་གང་ཡིན་པ། །ཉུང་ངུ་འམ་ནི་མང་པོ་ཡང་། །ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་མྱོང་འགྱུར་གྱི། །གནས་གཞན་གང་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །” ‘‘Tasmā lobhañca dosañca, mohajañcāpi viddasu; Vijjaṃ uppādayaṃ bhikkhu, sabbā duggatiyo jahe’’ti. catutthaṃ; “དེ་ཕྱིར་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་། །གཏི་མུག་ལས་སྐྱེས་མཁས་པ་ཡིས། །རིག་པ་བསྐྱེད་པའི་དགེ་སློང་གིས། །ངན་འགྲོ་ཐམས་ཅད་སྤོང་བར་བྱེད། །” ཞེས་གསུངས་སོ། །བཞི་པའོ། ། 5. Hatthakasuttaṃ ༥. ཧཏྠ་ཀའི་མདོ། 35. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā āḷaviyaṃ viharati gomagge siṃsapāvane paṇṇasanthare. Atha kho hatthako āḷavako jaṅghāvihāraṃ anucaṅkamamāno anuvicaramāno addasa bhagavantaṃ gomagge siṃsapāvane paṇṇasanthare nisinnaṃ. Disvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho hatthako āḷavako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kacci, bhante, bhagavā sukhamasayitthā’’ti? ‘‘Evaṃ[Pg.136], kumāra, sukhamasayitthaṃ. Ye ca pana loke sukhaṃ senti, ahaṃ tesaṃ aññataro’’ti. ༣༥. འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པ་དུས་གཅིག་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཨཱ་ལཱ་བཱི་ན་བ་ལང་གི་ལམ་གྱི་ཤི་ཤ་པའི་ཚལ་གྱི་ལོ་མའི་སྟན་ལ་བཞུགས་སོ། །དེ་ནས་ཨཱ་ལཱ་བཱི་པའི་རྒྱལ་བུ་ཧཏྠ་ཀ་འཆག་ཅིང་ཉེ་བར་འཁྱམ་པ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་བ་ལང་གི་ལམ་གྱི་ཤི་ཤ་པའི་ཚལ་གྱི་ལོ་མའི་སྟན་ལ་བཞུགས་པ་མཐོང་ངོ་། །མཐོང་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ན་བ་དེར་ཉེ་བར་སོང་སྟེ། ཉེ་བར་སོང་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཞབས་ལ་མགོ་བོས་ཕྱག་འཚལ་ཏེ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འདུག་གོ །ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འདུག་ནས་ཨཱ་ལཱ་བཱི་པའི་རྒྱལ་བུ་ཧཏྠ་ཀས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །“བཙུན་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བདེ་བར་གཟིམས་ལགས་སམ། །” “རྒྱལ་བུ། དེ་བཞིན་ཏེ་བདེ་བར་གཟིམས་སོ། །འཇིག་རྟེན་འདི་ན་བདེ་བར་ཉལ་བ་གང་དག་ཡོད་པ་དེ་དག་གི་ནང་ནས་ང་ནི་གཅིག་ཡིན་ནོ། །” ‘‘Sītā, bhante, hemantikā ratti, antaraṭṭhako himapātasamayo, kharā gokaṇṭakahatā bhūmi, tanuko paṇṇasantharo, viraḷāni rukkhassa pattāni, sītāni kāsāyāni vatthāni, sīto ca verambho vāto vāyati. Atha ca pana bhagavā evamāha – ‘evaṃ, kumāra, sukhamasayitthaṃ. Ye ca pana loke sukhaṃ senti, ahaṃ tesaṃ aññataro’’’ti. “བཙུན་པ། དགུན་གྱི་མཚན་མོ་ནི་གྲང་ཞིང་། ཁ་བ་འབབ་པའི་དུས་ལགས་ལ། ས་གཞི་ནི་བ་ལང་གི་རྨིག་རྗེས་ཀྱིས་རྩུབ་ཅིང་། ལོ་མའི་སྟན་ནི་སྲབ་ལ། ཤིང་གི་ལོ་མ་ནི་དཀོན་ཞིང་། ཆོས་གོས་ངུར་སྨྲིག་ཀྱང་གྲང་ལ། ཕྱོགས་བཞི་ནས་ཀྱང་གྲང་བའི་རླུང་བུ་ལྡང་ངོ་། །དེ་ལྟ་ལགས་ཀྱང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་སྐད་དུ། རྒྱལ་བུ། དེ་བཞིན་ཏེ་བདེ་བར་གཟིམས་སོ། །འཇིག་རྟེན་འདི་ན་བདེ་བར་ཉལ་བ་གང་དག་ཡོད་པ་དེ་དག་གི་ནང་ནས་ང་ནི་གཅིག་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །” ‘‘Tena hi, kumāra, taññevettha paṭipucchissāmi. Yathā te khameyya tathā naṃ byākareyyāsi. Taṃ kiṃ maññasi, kumāra, idhassa gahapatissa vā gahapatiputtassa vā kūṭāgāraṃ ullittāvalittaṃ nivātaṃ phusitaggaḷaṃ pihitavātapānaṃ. Tatrassa pallaṅko gonakatthato paṭikatthato paṭalikatthato kadalimigapavarapaccattharaṇo sauttaracchado ubhato lohitakūpadhāno; telappadīpo cettha jhāyeyya ; catasso ca pajāpatiyo manāpāmanāpena paccupaṭṭhitā assu. Taṃ kiṃ maññasi, kumāra, sukhaṃ vā so sayeyya no vā? Kathaṃ vā te ettha hotī’’ti? ‘‘Sukhaṃ so, bhante, sayeyya. Ye ca pana loke sukhaṃ senti, so tesaṃ aññataro’’ti. “གཞོན་ནུ། འོ་ན་ངས་འདིར་ཁྱོད་ལ་ཕྱིར་འདྲི་བར་བྱའོ། །ཁྱོད་ཀྱི་བློ་ལ་ཇི་ལྟར་འཐད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལན་ཐོབ་ཅིག །གཞོན་ནུ། འདི་ལ་ཁྱོད་ཅི་སྙམ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་འདི་ན་ཁྱིམ་བདག་གམ། ཁྱིམ་བདག་གི་བུ་ཞིག་ལ་ཁང་པ་བརྩེགས་པ་ནང་དང་ཕྱི་ཀུན་ཞལ་ཞལ་བཏང་བ། རླུང་མི་འཇུག་པ། སྒོ་གཏན་ལེགས་པར་བཅུག་པ། སྐར་ཁུང་བཅད་པ་ཞིག་ཡོད་པར་གྱུར་ལ། དེར་ཁོ་ལ་ཉལ་ཁྲི་བལ་གྱི་གདན་རིང་པོ་བཏིང་བ། བལ་དཀར་གྱི་གདན་བཏིང་བ། མེ་ཏོག་གི་རི་མོ་ཅན་གྱི་གདན་བཏིང་བ། ཀ་ད་ལིའི་རི་དྭགས་ཀྱི་པགས་པ་མཆོག་གིས་བཀབ་པ། བླ་རེ་དང་བཅས་པ། གཉིས་ཕྱོགས་སུ་སྔས་དམར་པོ་བཞག་པ། དེར་ཏིལ་མར་གྱི་སྒྲོན་མེ་ཡང་སྦར་ཞིང་། ཡིད་དུ་འོང་བའི་ཆུང་མ་བཞི་ཡིས་ཀྱང་ཡིད་དུ་འོང་བའི་སྒོ་ནས་ཞབས་ཏོག་བྱེད་པར་གྱུར་ན། གཞོན་ནུ། འདི་ལ་ཁྱོད་ཅི་སྙམ་སྟེ། ཁོ་བདེ་བར་ཉལ་ལམ་མི་ཉལ། འདི་ལ་ཁྱོད་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་ཇི་ལྟར་ཡིན།” “བཙུན་པ། ཁོ་ནི་བདེ་བར་ཉལ་ལོ། །འཇིག་རྟེན་འདི་ན་བདེ་བར་ཉལ་བ་གང་དག་ཡོད་པ་དེ་དག་གི་ནང་ནས་ཁོ་ནི་གཅིག་ཡིན་ནོ། །” ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, kumāra, api nu tassa gahapatissa vā gahapatiputtassa vā uppajjeyyuṃ rāgajā pariḷāhā kāyikā vā cetasikā vā yehi so rāgajehi pariḷāhehi pariḍayhamāno dukkhaṃ sayeyyā’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’ti. “གཞོན་ནུ། འདི་ལ་ཁྱོད་ཅི་སྙམ་སྟེ། ཁྱིམ་བདག་གམ། ཁྱིམ་བདག་གི་བུ་དེ་ལ་འདོད་ཆགས་ལས་སྐྱེས་པའི་ལུས་ཀྱི་གདུང་བ་འམ། སེམས་ཀྱི་གདུང་བ་དག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རམ། གང་གིས་འདོད་ཆགས་ལས་སྐྱེས་པའི་གདུང་བ་དེ་དག་གིས་གདུངས་ཏེ་ཁོ་སྡུག་བསྔལ་བར་ཉལ་བར་འགྱུར་རམ།” “བཙུན་པ་དེ་དེ་བཞིན་ལགས་སོ། །” ‘‘Yehi kho so, kumāra, gahapati vā gahapatiputto vā rāgajehi pariḷāhehi pariḍayhamāno dukkhaṃ sayeyya, so rāgo tathāgatassa pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṃ anuppādadhammo. Tasmāhaṃ sukhamasayitthaṃ. “གཞོན་ནུ། འདོད་ཆགས་ལས་སྐྱེས་པའི་གདུང་བ་གང་དག་གིས་གདུངས་ཏེ་ཁྱིམ་བདག་གམ། ཁྱིམ་བདག་གི་བུ་དེ་སྡུག་བསྔལ་བར་ཉལ་བར་འགྱུར་བ་དེའི་འདོད་ཆགས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སྤངས་ཟིན་ཏོ། །རྩ་བ་ནས་བཅད་ཟིན་ཏོ། །ཏཱ་ལའི་མགོ་བཅད་པ་བཞིན་དུ་བྱས་ཟིན་ཏོ། །མེད་པར་བྱས་ཟིན་ཏོ། །ཕྱིན་ཆད་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་བྱས་ཟིན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་ང་ནི་བདེ་བར་ཉལ་ལོ། །” ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, kumāra, api nu tassa gahapatissa vā gahapatiputtassa vā uppajjeyyuṃ dosajā pariḷāhā…pe… mohajā pariḷāhā kāyikā vā cetasikā vā yehi so mohajehi pariḷāhehi pariḍayhamāno dukkhaṃ sayeyyā’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’ti. “གཞོན་ནུ། འདི་ལ་ཁྱོད་ཅི་སྙམ་སྟེ། ཁྱིམ་བདག་གམ། ཁྱིམ་བདག་གི་བུ་དེ་ལ་ཞེ་སྡང་ལས་སྐྱེས་པའི་གདུང་བ་འམ། །...པེ... གཏི་མུག་ལས་སྐྱེས་པའི་ལུས་ཀྱི་གདུང་བ་འམ། སེམས་ཀྱི་གདུང་བ་དག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རམ། གང་གིས་གཏི་མུག་ལས་སྐྱེས་པའི་གདུང་བ་དེ་དག་གིས་གདུངས་ཏེ་ཁོ་སྡུག་བསྔལ་བར་ཉལ་བར་འགྱུར་རམ།” “བཙུན་པ་དེ་དེ་བཞིན་ལགས་སོ། །” ‘‘Ye [Pg.137] hi kho so, kumāra, gahapati vā gahapatiputto vā mohajehi pariḷāhehi pariḍayhamāno dukkhaṃ sayeyya, so moho tathāgatassa pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṃ anuppādadhammo. Tasmāhaṃ sukhamasayittha’’nti. “གཞོན་ནུ། གཏི་མུག་ལས་སྐྱེས་པའི་གདུང་བ་གང་དག་གིས་གདུངས་ཏེ་ཁྱིམ་བདག་གམ། ཁྱིམ་བདག་གི་བུ་དེ་སྡུག་བསྔལ་བར་ཉལ་བར་འགྱུར་བ་དེའི་གཏི་མུག་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སྤངས་ཟིན་ཏོ། །རྩ་བ་ནས་བཅད་ཟིན་ཏོ། །ཏཱ་ལའི་མགོ་བཅད་པ་བཞིན་དུ་བྱས་ཟིན་ཏོ། །མེད་པར་བྱས་ཟིན་ཏོ། །ཕྱིན་ཆད་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་བྱས་ཟིན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་ང་ནི་བདེ་བར་ཉལ་ལོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །” ‘‘Sabbadā ve sukhaṃ seti, brāhmaṇo parinibbuto; Yo na limpati kāmesu, sītibhūto nirūpadhi. “ཉོན་མོངས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་འདས་པ་དང་། །འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་དག་ལ་མི་ཆགས་ཤིང་། །བསིལ་བར་གྱུར་ཅིང་ཕུང་པོའི་ལྷག་མེད་པའི། །བྲམ་ཟེ་དེ་ནི་རྟག་ཏུ་བདེ་བར་ཉལ། །” ‘‘Sabbā āsattiyo chetvā, vineyya hadaye daraṃ; Upasanto sukhaṃ seti, santiṃ pappuyya cetaso’’ti. pañcamaṃ; “ཆགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀུན་ནས་བཅད་བྱས་ཤིང་། །སྙིང་གི་གདུང་བ་རྣམ་པར་བསལ་བྱས་ཏེ། །ཉེ་བར་ཞི་ཞིང་སེམས་ཀྱི་ཞི་བ་ཐོབ། །ཞི་བར་གྱུར་པ་བདེ་བར་ཉལ་བར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ལྔ་པའོ། །” 6. Devadūtasuttaṃ ༦. གཤིན་རྗེའི་ཕོ་ཉའི་མདོ། 36. ‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, devadūtāni. Katamāni tīṇi? Idha, bhikkhave, ekacco kāyena duccaritaṃ carati, vācāya duccaritaṃ carati, manasā duccaritaṃ carati. So kāyena duccaritaṃ caritvā, vācāya duccaritaṃ caritvā, manasā duccaritaṃ caritvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati. Tamenaṃ, bhikkhave, nirayapālā nānābāhāsu gahetvā yamassa rañño dassenti – ‘ayaṃ, deva, puriso amatteyyo apetteyyo asāmañño abrahmañño, na kule jeṭṭhāpacāyī. Imassa devo daṇḍaṃ paṇetū’’’ti. ༣༦. “དགེ་སློང་དག །གཤིན་རྗེའི་ཕོ་ཉ་འདི་གསུམ་ཡོད་དོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག །འདི་ན་ལ་ལ་ཞིག་ལུས་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་སྤྱོད་པར་བྱེད། ངག་གིས་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་སྤྱོད་པར་བྱེད། ཡིད་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་སྤྱོད་པར་བྱེད། ཁོ་ལུས་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་སྤྱད་ཅིང་། ངག་གིས་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་སྤྱད་ལ། ཡིད་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་སྤྱད་ནས། ལུས་ཞིག་སྟེ་ཤི་བའི་འོག་ཏུ་ངན་སོང་། ལོག་པར་ལྷུང་བ། ངན་འགྲོ། སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དགེ་སློང་དག །དམྱལ་བའི་སྲུང་མ་རྣམས་ཀྱིས་ཁོ་ལག་པ་གཉིས་ནས་བཟུང་སྟེ། གཤིན་རྗེ་རྒྱལ་པོའི་དྲུང་དུ་བསྟན་ནས། ‘ལྷ་གཅིག །སྐྱེས་བུ་འདི་ནི་མ་ལ་བྱམས་པར་མི་བྱེད། ཕ་ལ་བྱམས་པར་མི་བྱེད། དགེ་སྦྱོང་ལ་རིམ་གྲོ་མི་བྱེད། བྲམ་ཟེ་ལ་རིམ་གྲོ་མི་བྱེད། རིགས་ཀྱི་རྒན་རབས་ལ་བཀུར་སྟི་མི་བྱེད་པ་ཞིག་ལགས་སོ། །ལྷ་གཅིག་གིས་འདི་ལ་ཆད་པ་གཅོད་པར་མཛོད།’ཅེས་སྨྲའོ། །” ‘‘Tamenaṃ, bhikkhave, yamo rājā paṭhamaṃ devadūtaṃ samanuyuñjati samanugāhati samanubhāsati – ‘ambho, purisa, na tvaṃ addasa manussesu paṭhamaṃ devadūtaṃ pātubhūta’nti? So evamāha – ‘nāddasaṃ, bhante’’’ti. “དགེ་སློང་དག །དེ་ནས་གཤིན་རྗེ་རྒྱལ་པོས་ཁོ་ལ་གཤིན་རྗེའི་ཕོ་ཉ་དང་པོའི་སྐོར་ལ་འདྲི་ཞིང་། རྩད་གཅོད་ཅིང་། བརྟག་དཔྱད་བྱེད་དེ། ‘ཀྱེ་སྐྱེས་བུ། ཁྱོད་ཀྱིས་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་གཤིན་རྗེའི་ཕོ་ཉ་དང་པོ་བྱུང་བ་མ་མཐོང་ངམ།’ཞེས་དྲིས་པ་ན། ཁོས་འདི་སྐད་དུ། ‘བཙུན་པ། ངས་མ་མཐོང་ལགས་སོ། །’ཞེས་སྨྲའོ། །” ‘‘Tamenaṃ, bhikkhave, yamo rājā evamāha – ‘ambho purisa, na tvaṃ addasa manussesu itthiṃ vā purisaṃ vā āsītikaṃ vā nāvutikaṃ vā vassasatikaṃ vā jātiyā jiṇṇaṃ gopānasivaṅkaṃ bhoggaṃ daṇḍaparāyaṇaṃ pavedhamānaṃ gacchantaṃ āturaṃ gatayobbanaṃ khaṇḍadantaṃ palitakesaṃ vilūnaṃ khallitasiraṃ valitaṃ tilakāhatagatta’nti? So evamāha – ‘addasaṃ, bhante’’’ti. “དགེ་སློང་དག །དེ་ནས་གཤིན་རྗེ་རྒྱལ་པོས་ཁོ་ལ་འདི་སྐད་དུ། ‘ཀྱེ་སྐྱེས་བུ། ཁྱོད་ཀྱིས་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་བུད་མེད་དམ། སྐྱེས་བུ་ལོ་བརྒྱད་ཅུ་ལོན་པ། དགུ་བཅུ་ལོན་པ། ལོ་བརྒྱ་ལོན་པ། སྐྱེ་བས་རྒས་ཤིང་འཁོགས་པ། ཁང་པའི་གདུང་མ་ལྟར་སྒུར་བ། ལུས་གུག་པ། འཁར་བ་ལ་བརྟེན་པ། འདར་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ། ནད་ཀྱིས་གདུངས་པ། ལང་ཚོ་ཡོལ་བ། སོ་ཞིག་པ། སྐྲ་དཀར་བ། སྐྲ་བྱི་བ། མགོ་དམར་བ། གཉེར་མ་འདུས་པ། ལུས་ལ་ཤ་མཚན་གྱིས་ཁྱབ་པ་མ་མཐོང་ངམ།’ཞེས་དྲིས་པ་ན། ཁོས་འདི་སྐད་དུ། ‘བཙུན་པ། ངས་མཐོང་ལགས་སོ། །’ཞེས་སྨྲའོ། །” ‘‘Tamenaṃ[Pg.138], bhikkhave, yamo rājā evamāha – ‘ambho, purisa, tassa te viññussa sato mahallakassa na etadahosi – ahampi khomhi jarādhammo jaraṃ anatīto, handāhaṃ kalyāṇaṃ karomi, kāyena vācāya manasā’ti? So evamāha – ‘nāsakkhissaṃ, bhante. Pamādassaṃ, bhante’’’ti. “དགེ་སློང་དག །དེ་ནས་གཤིན་རྗེ་རྒྱལ་པོས་ཁོ་ལ་འདི་སྐད་དུ། ‘ཀྱེ་སྐྱེས་བུ། ཁྱོད་རིག་པ་དང་ལྡན་ཞིང་ཆེན་པོར་གྱུར་བཞིན་དུ། བདག་ཀྱང་རྒ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན། རྒ་བ་ལས་མ་འདས་སོ། །བདག་གིས་ད་ལྟ་ཉིད་དུ་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་དགེ་བ་བྱའོ་སྙམ་པའི་བསམ་པ་མ་སྐྱེས་སམ།’ཞེས་དྲིས་པ་ན། ཁོས་འདི་སྐད་དུ། ‘བཙུན་པ། ངས་མ་ནུས་ལགས་སོ། །བཙུན་པ། བདག་ནི་བག་མེད་པར་གྱུར་ཏོ། །’ཞེས་སྨྲའོ། །” ‘‘Tamenaṃ, bhikkhave, yamo rājā evamāha – ‘ambho, purisa, pamādatāya na kalyāṇamakāsi kāyena vācāya manasā. Taggha tvaṃ, ambho purisa, tathā karissanti yathā taṃ pamattaṃ. Taṃ kho pana te etaṃ pāpakammaṃ neva mātarā kataṃ, na pitarā kataṃ, na bhātarā kataṃ, na bhaginiyā kataṃ, na mittāmaccehi kataṃ, na ñātisālohitehi kataṃ, na devatāhi kataṃ, na samaṇabrāhmaṇehi kataṃ; atha kho tayāvetaṃ pāpakammaṃ kataṃ, tvaññevetassa vipākaṃ paṭisaṃvedissasī’’’ti. “དགེ་སློང་དག །དེ་ནས་གཤིན་རྗེ་རྒྱལ་པོས་འདི་སྐད་དུ། ‘ཀྱེ་སྐྱེས་བུ། ཁྱོད་བག་མེད་པའི་ཕྱིར་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་དགེ་བ་མ་བྱས་སོ། །ཀྱེ་སྐྱེས་བུ། ཁྱོད་བག་མེད་པར་གྱུར་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཁྱོད་ལ་ངེས་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཁྱོད་ཀྱི་སྡིག་པའི་ལས་དེ་ནི་མས་བྱས་པ་མ་ཡིན། ཕས་བྱས་པ་མ་ཡིན། སྤུན་ཟླས་བྱས་པ་མ་ཡིན། སྲིང་མོས་བྱས་པ་མ་ཡིན། མཛའ་བཤེས་དང་གྲོགས་པོས་བྱས་པ་མ་ཡིན། ཉེ་དུ་དང་གཉེན་འབྲེལ་གྱིས་བྱས་པ་མ་ཡིན། ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་བྱས་པ་མ་ཡིན། དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་རྣམས་ཀྱིས་བྱས་པ་མ་ཡིན། འོན་ཀྱང་སྡིག་པའི་ལས་འདི་ནི་ཁྱོད་ཉིད་ཀྱིས་བྱས་པ་ཡིན་པས། ཁྱོད་ཉིད་ཀྱིས་ལས་འདིའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། །’ཞེས་སྨྲའོ། །” ‘‘Tamenaṃ, bhikkhave, yamo rājā paṭhamaṃ devadūtaṃ samanuyuñjitvā samanugāhitvā samanubhāsitvā, dutiyaṃ devadūtaṃ samanuyuñjati samanugāhati samanubhāsati – ‘ambho purisa, na tvaṃ addasa manussesu dutiyaṃ devadūtaṃ pātubhūta’nti? So evamāha – ‘nāddasaṃ, bhante’ti. ‘‘Tamenaṃ, bhikkhave, yamo rājā evamāha – ‘ambho purisa, na tvaṃ addasa manussesu itthiṃ vā purisaṃ vā ābādhikaṃ dukkhitaṃ bāḷhagilānaṃ, sake muttakarīse palipannaṃ semānaṃ, aññehi vuṭṭhāpiyamānaṃ, aññehi saṃvesiyamāna’nti? So evamāha – ‘addasaṃ, bhante’’’ti. “དགེ་སློང་དག །དེ་ནས་གཤིན་རྗེ་རྒྱལ་པོས་ཁོ་ལ་གཤིན་རྗེའི་ཕོ་ཉ་དང་པོའི་སྐོར་ལ་འདྲི་ཞིང་། རྩད་གཅོད་ཅིང་། བརྟག་དཔྱད་བྱས་ནས། གཤིན་རྗེའི་ཕོ་ཉ་གཉིས་པའི་སྐོར་ལ་འདྲི་ཞིང་། རྩད་གཅོད་ཅིང་། བརྟག་དཔྱད་བྱེད་དེ། ‘ཀྱེ་སྐྱེས་བུ། ཁྱོད་ཀྱིས་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་གཤིན་རྗེའི་ཕོ་ཉ་གཉིས་པ་བྱུང་བ་མ་མཐོང་ངམ།’ཞེས་དྲིས་པ་ན། ཁོས་འདི་སྐད་དུ། ‘བཙུན་པ། ངས་མ་མཐོང་ལགས་སོ། །’ཞེས་སྨྲའོ། །དགེ་སློང་དག །དེ་ནས་གཤིན་རྗེ་རྒྱལ་པོས་ཁོ་ལ་འདི་སྐད་དུ། ‘ཀྱེ་སྐྱེས་བུ། ཁྱོད་ཀྱིས་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་བུད་མེད་དམ། སྐྱེས་བུ་ནད་ཀྱིས་གདུངས་པ། སྡུག་བསྔལ་བ། ནད་དྲག་པོས་བཏབ་པ། རང་གི་བཤང་གཅི་ལ་བྱིང་ཞིང་ཉལ་བ། གཞན་གྱིས་བསླང་དགོས་པ། གཞན་གྱིས་ཉལ་དུ་བཅུག་དགོས་པ་མ་མཐོང་ངམ།’ཞེས་དྲིས་པ་ན། ཁོས་འདི་སྐད་དུ། ‘བཙུན་པ། ངས་མཐོང་ལགས་སོ། །’ཞེས་སྨྲའོ། །” ‘‘Tamenaṃ, bhikkhave, yamo rājā evamāha – ‘ambho purisa, tassa te viññussa sato mahallakassa na etadahosi – ahampi khomhi byādhidhammo byādhiṃ anatīto, handāhaṃ kalyāṇaṃ karomi kāyena vācāya manasā’ti? So evamāha – ‘nāsakkhissaṃ, bhante. Pamādassaṃ, bhante’’’ti. “དགེ་སློང་དག །དེ་ནས་གཤིན་རྗེ་རྒྱལ་པོས་ཁོ་ལ་འདི་སྐད་དུ། ‘ཀྱེ་སྐྱེས་བུ། ཁྱོད་རིག་པ་དང་ལྡན་ཞིང་ཆེན་པོར་གྱུར་བཞིན་དུ། བདག་ཀྱང་ནད་ཀྱི་ཆོས་ཅན་ཡིན། ནད་ལས་མ་འདས་སོ། །བདག་གིས་ད་ལྟ་ཉིད་དུ་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་དགེ་བ་བྱའོ་སྙམ་པའི་བསམ་པ་མ་སྐྱེས་སམ།’ཞེས་དྲིས་པ་ན། ཁོས་འདི་སྐད་དུ། ‘བཙུན་པ། ངས་མ་ནུས་ལགས་སོ། །བཙུན་པ། བདག་ནི་བག་མེད་པར་གྱུར་ཏོ། །’ཞེས་སྨྲའོ། །” ‘‘Tamenaṃ, bhikkhave, yamo rājā evamāha – ‘ambho purisa, pamādatāya na kalyāṇamakāsi kāyena vācāya manasā. Taggha tvaṃ, ambho purisa, tathā karissanti yathā taṃ pamattaṃ. Taṃ kho pana te etaṃ pāpakammaṃ neva mātarā kataṃ, na pitarā kataṃ, na bhātarā kataṃ, na bhaginiyā kataṃ, na mittāmaccehi [Pg.139] kataṃ, na ñātisālohitehi kataṃ, na devatāhi kataṃ, na samaṇabrāhmaṇehi kataṃ; atha kho tayāvetaṃ pāpakammaṃ kataṃ. Tvaññevetassa vipākaṃ paṭisaṃvedissasī’’’ti. “དགེ་སློང་དག །དེ་ནས་གཤིན་རྗེ་རྒྱལ་པོས་འདི་སྐད་དུ། ‘ཀྱེ་སྐྱེས་བུ། ཁྱོད་བག་མེད་པའི་ཕྱིར་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་དགེ་བ་མ་བྱས་སོ། །ཀྱེ་སྐྱེས་བུ། ཁྱོད་བག་མེད་པར་གྱུར་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཁྱོད་ལ་ངེས་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཁྱོད་ཀྱི་སྡིག་པའི་ལས་དེ་ནི་མས་བྱས་པ་མ་ཡིན། ཕས་བྱས་པ་མ་ཡིན། སྤུན་ཟླས་བྱས་པ་མ་ཡིན། སྲིང་མོས་བྱས་པ་མ་ཡིན། མཛའ་བཤེས་དང་གྲོགས་པོས་བྱས་པ་མ་ཡིན། ཉེ་དུ་དང་གཉེན་འབྲེལ་གྱིས་བྱས་པ་མ་ཡིན། ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་བྱས་པ་མ་ཡིན། དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་རྣམས་ཀྱིས་བྱས་པ་མ་ཡིན། འོན་ཀྱང་སྡིག་པའི་ལས་འདི་ནི་ཁྱོད་ཉིད་ཀྱིས་བྱས་པ་ཡིན་པས། ཁྱོད་ཉིད་ཀྱིས་ལས་འདིའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། །’ཞེས་སྨྲའོ། །” ‘‘Tamenaṃ, bhikkhave, yamo rājā dutiyaṃ devadūtaṃ samanuyuñjitvā samanugāhitvā samanubhāsitvā, tatiyaṃ devadūtaṃ samanuyuñjati samanugāhati samanubhāsati – ‘ambho purisa, na tvaṃ addasa manussesu tatiyaṃ devadūtaṃ pātubhūta’nti? So evamāha – ‘nāddasaṃ, bhante’’’ti. “དགེ་སློང་དག །དེ་ནས་གཤིན་རྗེ་རྒྱལ་པོས་ཁོ་ལ་གཤིན་རྗེའི་ཕོ་ཉ་གཉིས་པའི་སྐོར་ལ་འདྲི་ཞིང་། རྩད་གཅོད་ཅིང་། བརྟག་དཔྱད་བྱས་ནས། གཤིན་རྗེའི་ཕོ་ཉ་གསུམ་པའི་སྐོར་ལ་འདྲི་ཞིང་། རྩད་གཅོད་ཅིང་། བརྟག་དཔྱད་བྱེད་དེ། ‘ཀྱེ་སྐྱེས་བུ། ཁྱོད་ཀྱིས་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་གཤིན་རྗེའི་ཕོ་ཉ་གསུམ་པ་བྱུང་བ་མ་མཐོང་ངམ།’ཞེས་དྲིས་པ་ན། ཁོས་འདི་སྐད་དུ། ‘བཙུན་པ། ངས་མ་མཐོང་ལགས་སོ། །’ཞེས་སྨྲའོ། །” ‘‘Tamenaṃ, bhikkhave, yamo rājā evamāha – ‘ambho purisa, na tvaṃ addasa manussesu itthiṃ vā purisaṃ vā ekāhamataṃ vā dvīhamataṃ vā tīhamataṃ vā uddhumātakaṃ vinīlakaṃ vipubbakajāta’nti? So evamāha – ‘addasaṃ, bhante’’’ti. “དགེ་སློང་དག །དེ་ནས་གཤིན་རྗེ་རྒྱལ་པོས་ཁོ་ལ་འདི་སྐད་དུ། ‘ཀྱེ་སྐྱེས་བུ། ཁྱོད་ཀྱིས་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་བུད་མེད་དམ། སྐྱེས་བུ་ཤི་ནས་ཞག་གཅིག་ལོན་པའམ། ཞག་གཉིས་ལོན་པའམ། ཞག་གསུམ་ལོན་པ། རོ་གཡོས་ཤིང་སྦོས་པ། རྣམ་པར་སྔོ་བར་གྱུར་པ། རྣག་ཁྲག་འཛག་པ་མ་མཐོང་ངམ།’ཞེས་དྲིས་པ་ན། ཁོས་འདི་སྐད་དུ། ‘བཙུན་པ། ངས་མཐོང་ལགས་སོ། །’ཞེས་སྨྲའོ། །” ‘‘Tamenaṃ, bhikkhave, yamo rājā evamāha – ‘ambho purisa, tassa te viññussa sato mahallakassa na etadahosi – ahampi khomhi maraṇadhammo maraṇaṃ anatīto, handāhaṃ kalyāṇaṃ karomi kāyena vācāya manasā’ti? So evamāha – ‘nāsakkhissaṃ, bhante. Pamādassaṃ, bhante’’’ti. “དགེ་སློང་དག །དེ་ནས་གཤིན་རྗེ་རྒྱལ་པོས་ཁོ་ལ་འདི་སྐད་དུ། ‘ཀྱེ་སྐྱེས་བུ། ཁྱོད་རིག་པ་དང་ལྡན་ཞིང་ཆེན་པོར་གྱུར་བཞིན་དུ། བདག་ཀྱང་འཆི་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན། འཆི་བ་ལས་མ་འདས་སོ། །བདག་གིས་ད་ལྟ་ཉིད་དུ་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་དགེ་བ་བྱའོ་སྙམ་པའི་བསམ་པ་མ་སྐྱེས་སམ།’ཞེས་དྲིས་པ་ན། ཁོས་འདི་སྐད་དུ། ‘བཙུན་པ། ངས་མ་ནུས་ལགས་སོ། །བཙུན་པ། བདག་ནི་བག་མེད་པར་གྱུར་ཏོ། །’ཞེས་སྨྲའོ། །” ‘‘Tamenaṃ, bhikkhave, yamo rājā evamāha – ‘ambho purisa, pamādatāya na kalyāṇamakāsi kāyena vācāya manasā. Taggha tvaṃ, ambho purisa, tathā karissanti yathā taṃ pamattaṃ. Taṃ kho pana te etaṃ pāpakammaṃ neva mātarā kataṃ, na pitarā kataṃ, na bhātarā kataṃ, na bhaginiyā kataṃ, na mittāmaccehi kataṃ, na ñātisālohitehi kataṃ, na devatāhi kataṃ, na samaṇabrāhmaṇehi kataṃ; atha kho tayāvetaṃ pāpakammaṃ kataṃ. Tvaññevetassa vipākaṃ paṭisaṃvedissasī’’’ti. “དགེ་སློང་དག །དེ་ནས་གཤིན་རྗེ་རྒྱལ་པོས་འདི་སྐད་དུ། ‘ཀྱེ་སྐྱེས་བུ། ཁྱོད་བག་མེད་པའི་ཕིར་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་དགེ་བ་མ་བྱས་སོ། །ཀྱེ་སྐྱེས་བུ། ཁྱོད་བག་མེད་པར་གྱུར་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཁྱོད་ལ་ངེས་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཁྱོད་ཀྱི་སྡིག་པའི་ལས་དེ་ནི་མས་བྱས་པ་མ་ཡིན། ཕས་བྱས་པ་མ་ཡིན། སྤུན་ཟླས་བྱས་པ་མ་ཡིན། སྲིང་མོས་བྱས་པ་མ་ཡིན། མཛའ་བཤེས་དང་གྲོགས་པོས་བྱས་པ་མ་ཡིན། ཉེ་དུ་དང་གཉེན་འབྲེལ་གྱིས་བྱས་པ་མ་ཡིན། ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་བྱས་པ་མ་ཡིན། དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་རྣམས་ཀྱིས་བྱས་པ་མ་ཡིན། འོན་ཀྱང་སྡིག་པའི་ལས་དི་ནི་ཁྱོད་ཉིད་ཀྱིས་བྱས་པ་ཡིན་པས། ཁྱོད་ཉིད་ཀྱིས་ལས་འདིའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། །’ཞེས་སྨྲའོ། །” ‘‘Tamenaṃ, bhikkhave, yamo rājā tatiyaṃ devadūtaṃ samanuyuñjitvā samanugāhitvā samanubhāsitvā tuṇhī hoti. Tamenaṃ, bhikkhave, nirayapālā pañcavidhabandhanaṃ nāma kāraṇaṃ karonti. Tattaṃ ayokhilaṃ hatthe gamenti. Tattaṃ ayokhilaṃ dutiyasmiṃ hatthe gamenti. Tattaṃ ayokhilaṃ pāde gamenti. Tattaṃ ayokhilaṃ dutiyasmiṃ pāde gamenti. Tattaṃ ayokhilaṃ majjhe urasmiṃ gamenti. So tattha dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vediyati, na ca tāva kālaṅkaroti yāva na taṃ pāpakammaṃ byantīhoti. “དགེ་སློང་དག །དེ་ནས་གཤིན་རྗེ་རྒྱལ་པོས་གཤིན་རྗེའི་ཕོ་ཉ་གསུམ་པའི་སྐོར་ལ་འདྲི་ཞིང་། རྩད་གཅོད་ཅིང་། བརྟག་དཔྱད་བྱས་ནས་ཅང་མི་སྨྲ་བར་འགྱུར་རོ། །དགེ་སློང་དག །དེ་ནས་དམྱལ་བའི་སྲུང་མ་རྣམས་ཀྱིས་ཁོ་ལ་ཡན་ལག་ལྔ་བཅིངས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆད་པ་གཅོད་པར་བྱེད་དོ། །ལྕགས་གཟེར་ཚ་ཞིང་འབར་བ་ཞིག་ལག་པ་གཅིག་ལ་འདེབས་སོ། །ལྕགས་གཟེར་ཚ་ཞིང་འབར་བ་ཞིག་ལག་པ་གཉིས་པ་ལ་འདེབས་སོ། །ལྕགས་གཟེར་ཚ་ཞིང་འབར་བ་ཞིག་རྐང་པ་གཅིག་ལ་འདེབས་སོ། །ལྕགས་གཟེར་ཚ་ཞིང་འབར་བ་ཞིག་རྐང་པ་གཉིས་པ་ལ་འདེབས་སོ། །ལྕགས་གཟེར་ཚ་ཞིང་འབར་བ་ཞིག་བྲང་གི་དབུས་སུ་འདེབས་སོ། །ཁོས་དེར་སྡུག་བསྔལ་ཞིང་དྲག་ལ་རྩུབ་ཅིང་ཚ་བའི་ཚོར་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། །སྡིག་པའི་ལས་དེ་མ་ཟད་ཀྱི་བར་དུ་ཁོ་འཆི་བར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །” ‘‘Tamenaṃ[Pg.140], bhikkhave, nirayapālā saṃvesetvā kudhārīhi tacchanti. So tattha dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vediyati, na ca tāva kālaṅkaroti yāva na taṃ pāpakammaṃ byantīhoti. “དགེ་སློང་དག །དེ་ནས་དམྱལ་བའི་སྲུང་མ་རྣམས་ཀྱིས་ཁོ་ས་ལ་བསྒྱེལ་ནས་སྟ་རེས་གཤོག་པར་བྱེད་དོ། །ཁོས་དེར་སྡུག་བསྔལ་ཞིང་དྲག་ལ་རྩུབ་ཅིང་ཚ་བའི་ཚོར་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། །སྡིག་པའི་ལས་དེ་མ་ཟད་ཀྱི་བར་དུ་ཁོ་འཆི་བར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །” ‘‘Tamenaṃ, bhikkhave, nirayapālā uddhaṃpādaṃ adhosiraṃ gahetvā vāsīhi tacchanti…pe… tamenaṃ, bhikkhave, nirayapālā rathe yojetvā ādittāya bhūmiyā sampajjalitāya sajotibhūtāya sārentipi paccāsārentipi…pe… tamenaṃ, bhikkhave, nirayapālā mahantaṃ aṅgārapabbataṃ ādittaṃ sampajjalitaṃ sajotibhūtaṃ āropentipi oropentipi…pe… tamenaṃ, bhikkhave, nirayapālā uddhaṃpādaṃ adhosiraṃ gahetvā tattāya lohakumbhiyā pakkhipanti, ādittāya sampajjalitāya sajotibhūtāya. So tattha pheṇuddehakaṃ paccamāno sakimpi uddhaṃ gacchati, sakimpi adho gacchati, sakimpi tiriyaṃ gacchati. So tattha dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vediyati, na ca tāva kālaṃ karoti yāva na taṃ pāpakammaṃ byantīhoti. Tamenaṃ, bhikkhave, nirayapālā mahāniraye pakkhipanti. So kho pana, bhikkhave, mahānirayo – དགེ་སློང་དག །དམྱལ་སྲུང་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་དེ་ཉིད་རྐང་པ་གྱེན་དུ་བསྟན། མགོ་བོ་ཐུར་དུ་བལྟས་ཏེ་བཟུང་ནས་སྟ་རེས་གཤོག་གོ །... དགེ་སློང་དག །དམྱལ་སྲུང་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ཉིད་ཤིང་རྟར་བསྐྱོན་ནས་འབར་ཞིང་རབ་ཏུ་འབར་ལ། མེ་ལྕེ་འཁྲུགས་པའི་ས་གཞིའི་སྟེང་དུ་མདུན་དང་རྒྱབ་ཏུ་འདྲུད་པར་བྱེད་དོ། །... དགེ་སློང་དག །དམྱལ་སྲུང་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ཉིད་འབར་ཞིང་རབ་ཏུ་འབར་ལ། མེ་ལྕེ་འཁྲུགས་པའི་སོལ་བའི་རི་བོ་ཆེན་པོའི་སྟེང་དུ་འཛེགས་སུ་འཇུག་ཅིང་འབེབས་པར་བྱེད་དོ། །... དགེ་སློང་དག །དམྱལ་སྲུང་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ཉིད་རྐང་པ་གྱེན་དུ་བསྟན། མགོ་བོ་ཐུར་དུ་བལྟས་ཏེ་བཟུང་ནས་འབར་ཞིང་རབ་ཏུ་འབར་ལ། མེ་ལྕེ་འཁྲུགས་པའི་ཟངས་གཞོང་ཚ་བོའི་ནང་དུ་སྐྱུར་བར་བྱེད་དོ། །དེ་དེར་ལྦུ་བ་འཁོལ་བའི་ནང་དུ་བཙོས་ཤིང་། ལྦུ་བ་འཁོལ་བའི་ནང་དུ་བཙོས་པའི་ཚེ་ལན་རེར་གྱེན་དུ་འགྲོ། ལན་རེར་ཐུར་དུ་འགྲོ། ལན་རེར་འཕྲེད་དུ་འགྲོའོ། །དེ་དེར་སྡུག་བསྔལ་དྲག་པོ་ཚ་ཞིང་རྩུབ་ལ་མི་བཟོད་པའི་ཚོར་བ་མྱོང་བར་བྱེད་དོ། །སྡིག་པའི་ལས་དེ་མ་ཟད་ཀྱི་བར་དུ་འཆི་བར་མི་འགྱུར་རོ། །དགེ་སློང་དག །དམྱལ་སྲུང་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ཉིད་དམྱལ་བ་ཆེན་པོར་སྐྱུར་བར་བྱེད་དོ། །དགེ་སློང་དག །དམྱལ་བ་ཆེན་པོ་དེ་ནི་— ‘‘Catukkaṇṇo catudvāro, vibhatto bhāgaso mito; Ayopākārapariyanto, ayasā paṭikujjito. ཟུར་བཞི་པ་དང་སྒོ་བཞི་པ། །ཆ་ཤས་མཉམ་པར་བགོས་ཤིང་བཅལ། །ལྕགས་ཀྱི་ར་བས་བསྐོར་བ་སྟེ། །ལྕགས་ཀྱི་ཐོག་གིས་བཀབ་པ་ཡིན། ། ‘‘Tassa ayomayā bhūmi, jalitā tejasā yutā; Samantā yojanasataṃ, pharitvā tiṭṭhati sabbadā’’ti. དེ་ཡི་ས་གཞི་ལྕགས་ལས་གྲུབ། །འབར་ཞིང་གཟི་བརྗིད་ལྡན་པ་སྟེ། །ཀུན་ནས་དཔག་ཚད་བརྒྱ་ཡི་སར། །རྟག་ཏུ་ཁྱབ་ནས་གནས་པ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། ། ‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, yamassa rañño etadahosi – ‘ye kira, bho, loke pāpakāni kammāni karonti te evarūpā vividhā kammakāraṇā karīyanti. Aho vatāhaṃ manussattaṃ labheyyaṃ, tathāgato ca loke uppajjeyya arahaṃ sammāsambuddho, tañcāhaṃ bhagavantaṃ payirupāseyyaṃ. So ca me bhagavā dhammaṃ deseyya, tassa cāhaṃ bhagavato dhammaṃ ājāneyya’nti. Taṃ kho panāhaṃ, bhikkhave, na aññassa samaṇassa vā brāhmaṇassa vā sutvā evaṃ vadāmi, api ca kho, bhikkhave, yadeva me sāmaṃ ñātaṃ sāmaṃ diṭṭhaṃ sāmaṃ viditaṃ tadevāhaṃ vadāmī’’ti. དགེ་སློང་དག །སྔོན་བྱུང་བ་ཞིག་ལ། གཤིན་རྗེ་ཆོས་རྒྱལ་ལ་འདི་སྙམ་པའི་བསམ་པ་སྐྱེས་ཏེ། ཀྱེ་མ། འཇིག་རྟེན་འདིར་གང་དག་སྡིག་པའི་ལས་བྱེད་པ་དེ་དག་ལ། འདི་འདྲ་བའི་ལས་ཀྱི་གནོད་པ་སྣ་ཚོགས་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཀྱེ་མ་བདག་གིས་མིའི་ལུས་རྟེན་ཐོབ་པར་གྱུར་ཅིག །འཇིག་རྟེན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བར་གྱུར་ཅིག །བདག་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ཉིད་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པར་གྱུར་ཅིག །བཅོམ་ལྡན་འདས་དེས་བདག་ལ་ཆོས་སྟོན་པར་གྱུར་ཅིག །བདག་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེའི་ཆོས་རྟོགས་པར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་མོ། །དགེ་སློང་དག །བདག་གིས་དགེ་སྦྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེ་གཞན་གྱི་ཚིག་ཐོས་ནས་འདི་ལྟར་སྨྲ་བ་མ་ཡིན་གྱི། དགེ་སློང་དག །བདག་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་ཤེས་པ་དང་། མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བ། མངོན་སུམ་དུ་རིག་པ་ཉིད་བདག་གིས་སྨྲའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། ། ‘‘Coditā [Pg.141] devadūtehi, ye pamajjanti māṇavā; Te dīgharattaṃ socanti, hīnakāyūpagā narā. ལྷ་ཡི་ཕོ་ཉས་བསྐུལ་བྱས་ཀྱང་། །གང་དག་བག་མེད་བྱེད་པའི་མི། །ལུས་དམན་སྐྱེ་གནས་འགྲོ་བ་དེ། །ཡུན་རིང་དུས་སུ་མྱ་ངན་བྱེད། ། ‘‘Ye ca kho devadūtehi, santo sappurisā idha; Coditā nappamajjanti, ariyadhamme kudācanaṃ. འཇིག་རྟེན་འདི་ན་སྐྱེས་བུ་དམིགས། །ཞི་བ་ལྷ་ཡི་ཕོ་ཉ་ཡིས། །བསྐུལ་ཚེ་འཕགས་པའི་ཆོས་ལ་ནི། །ནམ་ཡང་བག་མེད་མི་བྱེད་དོ། ། ‘‘Upādāne bhayaṃ disvā, jātimaraṇasambhave; Anupādā vimuccanti, jātimaraṇasaṅkhaye. སྐྱེ་དང་འཆི་བའི་འབྱུང་གནས་ཉིད། །ཉེ་བར་ལེན་ལ་འཇིགས་མཐོང་ནས། །ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པར་ནི། །སྐྱེ་འཆི་ཟད་པའི་ཆོས་ལ་གྲོལ། ། ‘‘Te appamattā sukhino, diṭṭhadhammābhinibbutā; Sabbaverabhayātītā, sabbadukkhaṃ upaccagu’’nti. chaṭṭhaṃ; བག་ཡོད་ལྡན་པ་བདེ་བ་སྟེ། །ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་མྱ་ངན་འདས། །འཁོན་དང་འཇིགས་པ་ཀུན་བར騨ལ་ནས། །སྡུག་བསྔལ་མཐའ་དག་ལས་འདས་སོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དྲུག་པའོ། ། 7. Catumahārājasuttaṃ ༧. རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་མདོ། 37. ‘‘Aṭṭhamiyaṃ, bhikkhave, pakkhassa catunnaṃ mahārājānaṃ amaccā pārisajjā imaṃ lokaṃ anuvicaranti – ‘kacci bahū manussā manussesu matteyyā petteyyā sāmaññā brahmaññā kule jeṭṭhāpacāyino uposathaṃ upavasanti paṭijāgaronti puññāni karontī’ti. Cātuddasiṃ, bhikkhave, pakkhassa catunnaṃ mahārājānaṃ puttā imaṃ lokaṃ anuvicaranti – ‘kacci bahū manussā manussesu matteyyā petteyyā sāmaññā brahmaññā kule jeṭṭhāpacāyino uposathaṃ upavasanti paṭijāgaronti puññāni karontī’ti. Tadahu, bhikkhave, uposathe pannarase cattāro mahārājāno sāmaññeva imaṃ lokaṃ anuvicaranti – ‘kacci bahū manussā manussesu matteyyā petteyyā sāmaññā brahmaññā kule jeṭṭhāpacāyino uposathaṃ upavasanti paṭijāgaronti puññāni karontī’’’ti. ༣༧. དགེ་སློང་དག །ཟླ་ཕྱེད་ཀྱི་ཚེས་བརྒྱད་ཀྱི་ཉིན་ལ། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་བཞིའི་བློན་པོ་དང་འཁོར་རྣམས་འཇིག་རྟེན་འདིར་ཉུལ་ཞིང་། མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་མི་མང་པོ་ཞིག་མ་ལ་བྱམས་པ་དང་། ཕ་ལ་བྱམས་པ་དང་། དགེ་སྦྱོང་ལ་གུས་པ་དང་། བྲམ་ཟེ་ལ་གུས་པ་དང་། རིགས་ཀྱི་རྒན་རབས་ལ་བཀུར་སྟི་བྱེད་པ་དང་། གསོ་སྦྱོང་སྲུང་བ་དང་། གསོ་སྦྱོང་གི་རྗེས་སུ་སད་པར་བྱེད་པ་དང་། བསོད་ནམས་བྱེད་དམ་ཞེས་རྟོག་པར་བྱེད་དོ། །དགེ་སློང་དག །ཟླ་ཕྱེད་ཀྱི་ཚེས་བཅུ་བཞིའི་ཉིན་ལ། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་བཞིའི་བུ་རྣམས་འཇིག་རྟེན་འདིར་ཉུལ་ཞིང་། མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་མི་མང་པོ་ཞིག་མ་ལ་བྱམས་པ་དང་། ཕ་ལ་བྱམས་པ་དང་། དགེ་སྦྱོང་ལ་གུས་པ་དང་། བྲམ་ཟེ་ལ་གུས་པ་དང་། རིགས་ཀྱི་རྒན་རབས་ལ་བཀུར་སྟི་བྱེད་པ་དང་། གསོ་སྦྱོང་སྲུང་བ་དང་། གསོ་སྦྱོང་གི་རྗེས་སུ་སད་པར་བྱེད་པ་དང་། བསོད་ནམས་བྱེད་དམ་ཞེས་རྟོག་པར་བྱེད་དོ། །དགེ་སློང་དག །ཚེས་བཅོ་ལྔའི་གསོ་སྦྱོང་གི་ཉིན་དེ་ལ། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་བཞི་རང་ཉིད་འཇིག་རྟེན་འདིར་ཉུལ་ཞིང་། མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་མི་མང་པོ་ཞིག་མ་ལ་བྱམས་པ་དང་། ཕ་ལ་བྱམས་པ་དང་། དགེ་སྦྱོང་ལ་གུས་པ་དང་། བྲམ་ཟེ་ལ་གུས་པ་དང་། རིགས་ཀྱི་རྒན་རབས་ལ་བཀུར་སྟི་བྱེད་པ་དང་། གསོ་སྦྱོང་སྲུང་བ་དང་། གསོ་སྦྱོང་གི་རྗེས་སུ་སད་པར་བྱེད་པ་དང་། བསོད་ནམས་བྱེད་དམ་ཞེས་རྟོག་པར་བྱེད་དོ། ། ‘‘Sace, bhikkhave, appakā honti manussā manussesu matteyyā petteyyā sāmaññā brahmaññā kule jeṭṭhāpacāyino uposathaṃ upavasanti paṭijāgaronti puññāni karonti. Tamenaṃ, bhikkhave, cattāro mahārājāno devānaṃ tāvatiṃsānaṃ sudhammāya sabhāya sannisinnānaṃ sannipatitānaṃ ārocenti – ‘appakā kho, mārisā, manussā manussesu matteyyā petteyyā sāmaññā brahmaññā kule jeṭṭhāpacāyino uposathaṃ upavasanti paṭijāgaronti puññāni karontī’ti. Tena kho, bhikkhave[Pg.142], devā tāvatiṃsā anattamanā honti – ‘dibbā vata, bho, kāyā parihāyissanti, paripūrissanti asurakāyā’’’ti. དགེ་སློང་དག །གལ་ཏེ་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་མ་ལ་བྱམས་པ་དང་། ཕ་ལ་བྱམས་པ་དང་། དགེ་སྦྱོང་ལ་གུས་པ་དང་། བྲམ་ཟེ་ལ་གུས་པ་དང་། རིགས་ཀྱི་རྒན་རབས་ལ་བཀུར་སྟི་བྱེད་པ་དང་། གསོ་སྦྱོང་སྲུང་བ་དང་། གསོ་སྦྱོང་གི་རྗེས་སུ་སད་པར་བྱེད་པ་དང་། བསོད་ནམས་བྱེད་པའི་མི་ཉུང་ངུར་གྱུར་ན། དགེ་སློང་དག །རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་བཞི་པོས་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པའི་ལྷ་རྣམས་ཆོས་བཟང་ལྷའི་འདུན་སར་འདུས་ཤིང་འཁོད་པ་རྣམས་ལ། ཀྱེ་མ་ཤེས་ལྡན་དག །མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་མ་ལ་བྱམས་པ་དང་། ཕ་ལ་བྱམས་པ་དང་། དགེ་སྦྱོང་ལ་གུས་པ་དང་། བྲམ་ཟེ་ལ་གུས་པ་དང་། རིགས་ཀྱི་རྒན་རབས་ལ་བཀུར་སྟི་བྱེད་པ་དང་། གསོ་སྦྱོང་སྲུང་བ་དང་། གསོ་སྦྱོང་གི་རྗེས་སུ་སད་པར་བྱེད་པ་དང་། བསོད་ནམས་བྱེད་པའི་མི་ནི་ཉུང་ངུ་ཞིག་གོ་ཞེས་སྒྲོག་གོ །དགེ་སློང་དག །དེའི་ཕྱིར་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པའི་ལྷ་རྣམས་ཡིད་མི་བདེ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཀྱེ་མ་ཀྱི་ཧུད། ལྷའི་ཚོགས་རྣམས་ནི་ཉམས་པར་འགྱུར་ལ། ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་ཚོགས་རྣམས་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། ། ‘‘Sace pana, bhikkhave, bahū honti manussā manussesu matteyyā petteyyā sāmaññā brahmaññā kule jeṭṭhāpacāyino uposathaṃ upavasanti paṭijāgaronti puññāni karonti. Tamenaṃ, bhikkhave, cattāro mahārājāno devānaṃ tāvatiṃsānaṃ sudhammāya sabhāya sannisinnānaṃ sannipatitānaṃ ārocenti – ‘bahū kho, mārisā, manussā manussesu matteyyā petteyyā sāmaññā brahmaññā kule jeṭṭhāpacāyino uposathaṃ upavasanti paṭijāgaronti puññāni karontī’ti. Tena, bhikkhave, devā tāvatiṃsā attamanā honti – ‘dibbā vata, bho, kāyā paripūrissanti, parihāyissanti asurakāyā’’’ti. དགེ་སློང་དག །གལ་ཏེ་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་མ་ལ་བྱམས་པ་དང་། ཕ་ལ་བྱམས་པ་དང་། དགེ་སྦྱོང་ལ་གུས་པ་དང་། བྲམ་ཟེ་ལ་གུས་པ་དང་། རིགས་ཀྱི་རྒན་རབས་ལ་བཀུར་སྟི་བྱེད་པ་དང་། གསོ་སྦྱོང་སྲུང་བ་དང་། གསོ་སྦྱོང་གི་རྗེས་སུ་སད་པར་བྱེད་པ་དང་། བསོད་ནམས་བྱེད་པའི་མི་མང་པོར་གྱུར་ན། དགེ་སློང་དག །རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་བཞི་པོས་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པའི་ལྷ་རྣམས་ཆོས་བཟང་ལྷའི་འདུན་སར་འདུས་ཤིང་འཁོད་པ་རྣམས་ལ། ཀྱེ་མ་ཤེས་ལྡན་དག །མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་མ་ལ་བྱམས་པ་དང་། ཕ་ལ་བྱམས་པ་དང་། དགེ་སྦྱོང་ལ་གུས་པ་དང་། བྲམ་ཟེ་ལ་གུས་པ་དང་། རིགས་ཀྱི་རྒན་རབས་ལ་བཀུར་སྟི་བྱེད་པ་དང་། གསོ་སྦྱོང་སྲུང་བ་དང་། གསོ་སྦྱོང་གི་རྗེས་སུ་སད་པར་བྱེད་པ་དང་། བསོད་ནམས་བྱེད་པའི་མི་ནི་མང་པོ་ཞིག་གོ་ཞེས་སྒྲོག་གོ །དགེ་སློང་དག །དེའི་ཕྱིར་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པའི་ལྷ་རྣམས་ཡིད་དགའ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཀྱེ་མ་ཀྱི་ཧུད། ལྷའི་ཚོགས་རྣམས་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ལ། ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་ཚོགས་རྣམས་ནི་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། ། ‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, sakko devānamindo deve tāvatiṃse anunayamāno tāyaṃ velāyaṃ imaṃ gāthaṃ abhāsi – དགེ་སློང་དག །སྔོན་བྱུང་བ་ཞིག་ལ། ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པའི་ལྷ་རྣམས་ལ་གོ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཚེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་སྨྲས་སོ། ། ‘‘Cātuddasiṃ pañcadasiṃ, yā ca pakkhassa aṭṭhamī; Pāṭihāriyapakkhañca, aṭṭhaṅgasusamāgataṃ; Uposathaṃ upavaseyya, yopissa mādiso naro’’ti. ཚེས་བཅུ་བཞི་དང་བཅོ་ལྔ་དང་། །ཟླ་ཕྱེད་ཉིན་གྱི་ཚེས་བརྒྱད་དང་། །དུས་ཆེན་ཁྱད་པར་ཅན་དག་ལ། །ཡན་ལག་བརྒྱད་དང་ལྡན་པ་ཡི། །གསོ་སྦྱོང་དག་ནི་སྲུང་བར་བྱ། །གང་ཞིག་བདག་དང་མཚུངས་པའི་མི། །ཞེས་སྨྲས་སོ། ། ‘‘Sā kho panesā, bhikkhave, sakkena devānamindena gāthā duggītā na sugītā dubbhāsitā na subhāsitā. Taṃ kissa hetu? Sakko hi, bhikkhave, devānamindo avītarāgo avītadoso avītamoho. དགེ་སློང་དག །ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་བཤད་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དེ་ནི་ཉེས་པར་བླངས་པ་ཡིན་གྱི་ལེགས་པར་བླངས་པ་མ་ཡིན། ཉེས་པར་སྨྲས་པ་ཡིན་གྱི་ལེགས་པར་སྨྲས་པ་མ་ཡིན། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག །ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་ནི་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ། ཞེ་སྡང་དང་མ་བྲལ་བ། གཏི་མུག་དང་མ་བྲལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ‘‘Yo ca kho so, bhikkhave, bhikkhu arahaṃ khīṇāsavo vusitavā brahmacariyo katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṃyojano sammadaññā vimutto, tassa kho etaṃ, bhikkhave, bhikkhuno kallaṃ vacanāya – དགེ་སློང་དག །གང་དག་དགེ་སློང་དགྲ་བཅོམ་པ། ཟག་པ་ཟད་པ། ཚངས་པར་སྤྱད་པ་བསྟེན་པ། བྱ་བ་བྱས་པ། ཁུར་བོར་བ། རང་གི་དོན་རྗེས་སུ་ཐོབ་པ། སྲིད་པར་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ཡོངས་སུ་ཟད་པ། ཡང་དག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ། དགེ་སློང་དག །དགེ་སློང་དེ་ཉིད་ཀྱིས་འདི་ལྟར་སྨྲ་བར་རིགས་ཏེ། ‘‘Cātuddasiṃ pañcadasiṃ, yā ca pakkhassa aṭṭhamī; Pāṭihāriyapakkhañca, aṭṭhaṅgasusamāgataṃ; Uposathaṃ upavaseyya, yopissa mādiso naro’’ti. ཚེས་བཅུ་བཞི་དང་བཅོ་ལྔ་དང་། །ཟླ་ཕྱེད་ཉིན་གྱི་ཚེས་བརྒྱད་དང་། །དུས་ཆེན་ཁྱད་པར་ཅན་དག་ལ། །ཡན་ལག་བརྒྱད་དང་ལྡན་པ་ཡི། །གསོ་སྦྱོང་དག་ནི་སྲུང་བར་བྱ། །གང་ཞིག་བདག་དང་མཚུངས་པའི་མི། །ཞེས་སྨྲ་བར་རིགས་སོ། ། ‘‘Taṃ [Pg.143] kissa hetu? So hi, bhikkhave, bhikkhu vītarāgo vītadoso vītamoho’’ti. Sattamaṃ. དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག །དགེ་སློང་དེ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ། ཞེ་སྡང་དང་བྲལ་བ། གཏི་མུག་དང་བྲལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདུན་པའོ། ། 8. Dutiyacatumahārājasuttaṃ ༨. རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་མདོ་གཉིས་པ། 38. ‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, sakko devānamindo deve tāvatiṃse anunayamāno tāyaṃ velāyaṃ imaṃ gāthaṃ abhāsi – ༣༨. དགེ་སློང་དག །སྔོན་བྱུང་བ་ཞིག་ལ། ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པའི་ལྷ་རྣམས་ལ་གོ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཚེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་སྨྲས་སོ། ། ‘‘Cātuddasiṃ pañcadasiṃ, yā ca pakkhassa aṭṭhamī; Pāṭihāriyapakkhañca, aṭṭhaṅgasusamāgataṃ; Uposathaṃ upavaseyya, yopissa mādiso naro’’ti. ཚེས་བཅུ་བཞི་དང་བཅོ་ལྔ་དང་། །ཟླ་ཕྱེད་ཉིན་གྱི་ཚེས་བརྒྱད་དང་། །དུས་ཆེན་ཁྱད་པར་ཅན་དག་ལ། །ཡན་ལག་བརྒྱད་དང་ལྡན་པ་ཡི། །གསོ་སྦྱོང་དག་ནི་སྲུང་བར་བྱ། །གང་ཞིག་བདག་དང་མཚུངས་པའི་མི། །ཞེས་སྨྲས་སོ། ། ‘‘Sā kho panesā, bhikkhave, sakkena devānamindena gāthā duggītā na sugītā dubbhāsitā na subhāsitā. Taṃ kissa hetu? Sakko hi, bhikkhave, devānamindo aparimutto jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, aparimutto dukkhasmāti vadāmi. དགེ་སློང་དག །ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་བཤད་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དེ་ནི་ཉེས་པར་བླངས་པ་ཡིན་གྱི་ལེགས་པར་བླངས་པ་མ་ཡིན། ཉེས་པར་སྨྲས་པ་ཡིན་གྱི་ལེགས་པར་སྨྲས་པ་མ་ཡིན། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག །ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་ནི་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ། འཆི་བ། མྱ་ངན། སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ། སྡུག་བསྔལ། ཡིད་མི་བདེ་བ། འཁྲུག་པ་རྣམས་ལས་མ་གྲོལ་བ་ཡིན་ལ། སྡུག་བསྔལ་ལས་མ་གྲོལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བདག་གིས་སྨྲའོ། ། ‘‘Yo ca kho so, bhikkhave, bhikkhu arahaṃ khīṇāsavo vusitavā katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṃyojano sammadaññā vimutto, tassa kho etaṃ, bhikkhave, bhikkhuno kallaṃ vacanāya – དགེ་སློང་དག །གང་དག་དགེ་སློང་དགྲ་བཅོམ་པ། ཟག་པ་ཟད་པ། ཚངས་པར་སྤྱད་པ་བསྟེན་པ། བྱ་བ་བྱས་པ། ཁུར་བོར་བ། རང་གི་དོན་རྗེས་སུ་ཐོབ་པ། སྲིད་པར་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ཡོངས་སུ་ཟད་པ། ཡང་དག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ། དགེ་སློང་དག །དགེ་སློང་དེ་ཉིད་ཀྱིས་འདི་ལྟར་སྨྲ་བར་རིགས་ཏེ། ‘‘Cātuddasiṃ pañcadasiṃ, yā ca pakkhassa aṭṭhamī; Pāṭihāriyapakkhañca, aṭṭhaṅgasusamāgataṃ; Uposathaṃ upavaseyya, yopissa mādiso naro’’ti. ཚེས་བཅུ་བཞི་དང་བཅོ་ལྔ་དང་། །ཟླ་ཕྱེད་ཉིན་གྱི་ཚེས་བརྒྱད་དང་། །དུས་ཆེན་ཁྱད་པར་ཅན་དག་ལ། །ཡན་ལག་བརྒྱད་དང་ལྡན་པ་ཡི། །གསོ་སྦྱོང་དག་ནི་སྲུང་བར་བྱ། །གང་ཞིག་བདག་དང་མཚུངས་པའི་མི། །ཞེས་སྨྲ་བར་རིགས་སོ། ། ‘‘Taṃ kissa hetu? So hi, bhikkhave, bhikkhu parimutto jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, parimutto dukkhasmāti vadāmī’’ti. Aṭṭhamaṃ. དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག །དགེ་སློང་དེ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ། འཆི་བ། མྱ་ངན། སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ། སྡུག་བསྔལ། ཡིད་མི་བདེ་བ། འཁྲུག་པ་རྣམས་ལས་གྲོལ་བ་ཡིན་ལ། སྡུག་བསྔལ་ལས་གྲོལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བདག་གིས་སྨྲའོ། །བརྒྱད་པའོ། ། 9. Sukhumālasuttaṃ ༩. ཤིན་ཏུ་གཞོན་ཤ་ཅན་གྱི་མདོ། 39. ‘‘Sukhumālo ahaṃ, bhikkhave, paramasukhumālo accantasukhumālo. Mama sudaṃ, bhikkhave, pitu nivesane pokkharaṇiyo kāritā honti. Ekattha sudaṃ, bhikkhave, uppalaṃ vappati, ekattha padumaṃ, ekattha puṇḍarīkaṃ, yāvadeva mamatthāya. Na kho panassāhaṃ, bhikkhave, akāsikaṃ candanaṃ dhāremi. Kāsikaṃ[Pg.144], bhikkhave, su me taṃ veṭhanaṃ hoti, kāsikā kañcukā, kāsikaṃ nivāsanaṃ, kāsiko uttarāsaṅgo. Rattindivaṃ kho pana me su taṃ, bhikkhave, setacchattaṃ dhārīyati – ‘mā naṃ phusi sītaṃ vā uṇhaṃ vā tiṇaṃ vā rajo vā ussāvo vā’’’ti. ༣༩. དགེ་སློང་དག །བདག་ནི་གཞོན་ཤ་ཅན་དང་། ཤིན་ཏུ་གཞོན་ཤ་ཅན་དང་། མཆོག་ཏུ་གཞོན་ཤ་ཅན་ཞིག་ཡིན། དགེ་སློང་དག །བདག་གི་ཡབ་ཀྱི་ཕོ་བྲང་དུ་བདག་གི་ཆེད་ཁོ་ནར་རྫིང་བུ་རྣམས་བཟོས་ཡོད། དགེ་སློང་དག །རྫིང་བུ་གཅིག་ཏུ་ཨུཏྤལ་སྔོན་པོ་དང་། གཅིག་ཏུ་པདྨ་དམར་པོ། གཅིག་ཏུ་པདྨ་དཀར་པོ་བདག་གི་ཆེད་ཁོ་ནར་བཏབ་ཡོད། དགེ་སློང་དག །བདག་གིས་ཀཱ་ཤིའི་ཡུལ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ཙན་དན་མི་བྱུག །དགེ་སློང་དག །བདག་གི་ཐོད་བཅིངས་ནི་ཀཱ་ཤིའི་ཡུལ་གྱི་རས་ཡིན། སྟོད་གོས་ཀྱང་ཀཱ་ཤིའི་ཡུལ་གྱི་རས་ཡིན། ཤམ་ཐབས་ཀྱང་ཀཱ་ཤིའི་ཡུལ་གྱི་རས་ཡིན། བླ་གོས་ཀྱང་ཀཱ་ཤིའི་ཡུལ་གྱི་རས་ཡིན། དགེ་སློང་དག །ཉིན་མཚན་ཀུན་ཏུ་བདག་གི་སྟེང་དུ་གདུགས་དཀར་པོ་འཛིན་པར་བྱེད་དེ། གྲང་བ་དང་། ཚ་བ་དང་། རྩྭ་དང་། རྡུལ་དང་། ཟིལ་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལ་མ་རེག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ‘‘Tassa mayhaṃ, bhikkhave, tayo pāsādā ahesuṃ – eko hemantiko, eko gimhiko, eko vassiko. So kho ahaṃ, bhikkhave, vassike pāsāde vassike cattāro māse nippurisehi tūriyehi paricārayamāno na heṭṭhāpāsādaṃ orohāmi. Yathā kho pana, bhikkhave, aññesaṃ nivesane dāsakammakaraporisassa kaṇājakaṃ bhojanaṃ dīyati bilaṅgadutiyaṃ, evamevassu me, bhikkhave, pitu nivesane dāsakammakaraporisassa sālimaṃsodano dīyati. དགེ་སློང་དག །བདག་ལ་ཁང་བཟང་གསུམ་ཡོད་དེ། གཅིག་ནི་དགུན་དུས་ཀྱི་ཁང་བཟང་དང་། གཅིག་ནི་སོ་ཁའི་ཁང་བཟང་དང་། གཅིག་ནི་དབྱར་དུས་ཀྱི་ཁང་བཟང་ཡིན། དགེ་སློང་དག །བདག་དབྱར་དུས་ཀྱི་ཁང་བཟང་དུ་དབྱར་གྱི་ཟླ་བ་བཞིའི་རིང་ལ། སྐྱེས་པ་མེད་པའི་བུད་མེད་ཁོ་ནས་རོལ་མོ་དཀྲོལ་ཞིང་རྩེ་འཇོ་བྱེད་དེ། ཁང་བཟང་གི་འོག་ཏུ་མི་འབབ་བོ། །དགེ་སློང་དག །གཞན་གྱི་ཁྱིམ་དུ་བྲན་དང་ལས་ཀར་བྱེད་པའི་སྐྱེས་པ་རྣམས་ལ་འབྲས་ཕྱེ་དང་སྐྱུར་ཁུ་སྦྱར་བའི་ཟས་སྦྱིན་པ་ལྟར། དགེ་སློང་དག །བདག་གི་ཡབ་ཀྱི་ཕོ་བྲང་དུ་བྲན་དང་ལས་ཀར་བྱེད་པའི་སྐྱེས་པ་རྣམས་ལ་འབྲས་མཆོག་དང་ཤ་སྦྱར་བའི་ཟས་སྦྱིན་ནོ། ། ‘‘Tassa mayhaṃ, bhikkhave, evarūpāya iddhiyā samannāgatassa evarūpena ca sukhumālena etadahosi – ‘assutavā kho puthujjano attanā jarādhammo samāno jaraṃ anatīto paraṃ jiṇṇaṃ disvā aṭṭīyati harāyati jigucchati attānaṃyeva atisitvā, ahampi khomhi jarādhammo jaraṃ anatīto. Ahañceva kho pana jarādhammo samāno jaraṃ anatīto paraṃ jiṇṇaṃ disvā aṭṭīyeyyaṃ harāyeyyaṃ jiguccheyyaṃ na metaṃ assa patirūpa’nti. Tassa mayhaṃ, bhikkhave, iti paṭisañcikkhato yo yobbane yobbanamado so sabbaso pahīyi. དགེ་སློང་དག །བདག་འདི་ལྟ་བུའི་འབྱོར་པ་དང་ལྡན་ཞིང་། འདི་ལྟ་བུའི་གཞོན་ཤ་ཅན་དུ་གནས་པའི་ཚེ། བདག་ལ་འདི་སྙམ་པའི་བསམ་པ་སྐྱེས་ཏེ། ཐོས་པ་མེད་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ནི་རང་ཉིད་རྒ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ལ། རྒ་བ་ལས་མ་འདས་བཞིན་དུ། གཞན་རྒས་ཤིང་འཁོགས་པ་མཐོང་བའི་ཚེ། རང་གི་གནས་བབས་ལ་མི་བསམ་པར་སྐྱུག་བྲོ་བ་དང་། ངོ་ཚ་བ་དང་། སྨད་པར་བྱེད་དོ། །བདག་ཀྱང་རྒ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ལ། རྒ་བ་ལས་མ་འདས་སོ། །བདག་ཉིད་རྒ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ཞིང་རྒ་བ་ལས་མ་འདས་བཞིན་དུ། གཞན་རྒས་ཤིང་འཁོགས་པ་མཐོང་བའི་ཚེ། སྐྱུག་བྲོ་བ་དང་། ངོ་ཚ་བ་དང་། སྨད་པར་བྱེད་ན་བདག་ལ་མི་རིགས་སོ་སྙམ་མོ། །དགེ་སློང་དག །བདག་གིས་འདི་ལྟར་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་ཚེ། ལང་ཚོ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེས་པའི་ལང་ཚོའི་ང་རྒྱལ་གང་ཡིན་པ་དེ་མཐའ་དག་སྤངས་སོ། ། ‘‘Assutavā kho puthujjano attanā byādhidhammo samāno byādhiṃ anatīto paraṃ byādhitaṃ disvā aṭṭīyati harāyati jigucchati attānaṃyeva atisitvā – ‘ahampi khomhi byādhidhammo byādhiṃ anatīto, ahañceva kho pana byādhidhammo samāno byādhiṃ anatīto paraṃ byādhikaṃ disvā aṭṭīyeyyaṃ harāyeyyaṃ jiguccheyyaṃ, na metaṃ assa patirūpa’nti. Tassa mayhaṃ, bhikkhave, iti paṭisañcikkhato yo ārogye ārogyamado so sabbaso pahīyi. “དགེ་སློང་དག ཐོས་པ་མེད་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ནི་རང་ཉིད་ན་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པ་དང་། ན་བ་ལས་མ་འདས་བཞིན་དུ། གཞན་ན་བ་ཞིག་མཐོང་ཚེ་རང་ཉིད་ལ་བསམ་བློ་མ་བཏང་བར་ཡིད་འབྱུང་བ་དང་། ངོ་ཚ་བ་དང་། སྐྱུག་བྲོ་བར་བྱེད་དོ། །‘ང་ཡང་ན་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ཞིང་ན་བ་ལས་མ་འདས་པ་ཡིན་ནོ། །ང་ཉིད་ན་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པ་དང་ན་བ་ལས་མ་འདས་བཞིན་དུ། གཞན་ན་བ་ཞིག་མཐོང་ནས་ཡིད་འབྱུང་བ་དང་། ངོ་ཚ་བ་དང་། སྐྱུག་བྲོ་བར་བྱེད་ན་དེ་ནི་ང་ལ་མི་འོས་སོ་’སྙམ་དུ་བསམས་སོ། །དགེ་སློང་དག དེ་ལྟར་སོ་སོར་བརྟགས་པ་ན། ངའི་ནད་མེད་པ་ལ་ནད་མེད་པའི་ང་རྒྱལ་གང་ཡོད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་དུ་སྤངས་སོ། །” ‘‘Assutavā kho puthujjano attanā maraṇadhammo samāno maraṇaṃ anatīto paraṃ mataṃ disvā aṭṭīyati harāyati jigucchati attānaṃyeva atisitvā – ‘ahampi khomhi maraṇadhammo, maraṇaṃ anatīto, ahaṃ ceva kho pana [Pg.145] maraṇadhammo samāno maraṇaṃ anatīto paraṃ mataṃ disvā aṭṭīyeyyaṃ harāyeyyaṃ jiguccheyyaṃ, na metaṃ assa patirūpa’nti. Tassa mayhaṃ, bhikkhave, iti paṭisañcikkhato yo jīvite jīvitamado so sabbaso pahīyī’’ti. “དགེ་སློང་དག ཐོས་པ་མེད་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ནི་རང་ཉིད་འཆི་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པ་དང་། འཆི་བ་ལས་མ་འདས་བཞིན་དུ། གཞན་ཤི་བ་ཞིག་མཐོང་ཚེ་རང་ཉིད་ལ་བསམ་བློ་མ་བཏང་བར་ཡིད་འབྱུང་བ་དང་། ངོ་ཚ་བ་དང་། སྐྱུག་བྲོ་བར་བྱེད་དོ། །‘ང་ཡང་འཆི་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ཞིང་འཆི་བ་ལས་མ་འདས་པ་ཡིན་ནོ། །ང་ཉིད་འཆི་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པ་དང་འཆི་བ་ལས་མ་འདས་བཞིན་དུ། གཞན་ཤི་བ་ཞིག་མཐོང་ནས་ཡིད་འབྱུང་བ་དང་། ངོ་ཚ་བ་དང་། སྐྱུག་བྲོ་བར་བྱེད་ན་དེ་ནི་ང་ལ་མི་འོས་སོ་’སྙམ་དུ་བསམས་སོ། །དགེ་སློང་དག དེ་ལྟར་སོ་སོར་བརྟགས་པ་ན། ངའི་ཚེ་ལ་ཚེའི་ང་རྒྱལ་གང་ཡོད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་དུ་སྤངས་སོ། །” ‘‘Tayome, bhikkhave, madā. Katame tayo? Yobbanamado, ārogyamado, jīvitamado. Yobbanamadamatto vā, bhikkhave, assutavā puthujjano kāyena duccaritaṃ carati, vācāya duccaritaṃ carati, manasā duccaritaṃ carati. So kāyena duccaritaṃ caritvā, vācāya duccaritaṃ caritvā, manasā duccaritaṃ caritvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati. Ārogyamadamatto vā, bhikkhave, assutavā puthujjano…pe… jīvitamadamatto vā, bhikkhave, assutavā puthujjano kāyena duccaritaṃ carati, vācāya duccaritaṃ carati, manasā duccaritaṃ carati. So kāyena duccaritaṃ caritvā, vācāya duccaritaṃ caritvā, manasā duccaritaṃ caritvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati. “དགེ་སློང་དག ང་རྒྱལ་ལམ་རྒྱགས་པ་འདི་གསུམ་ཡོད་དོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། ལང་ཚོའི་ང་རྒྱལ་དང་། ནད་མེད་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། ཚེའི་ང་རྒྱལ་ལོ། །དགེ་སློང་དག ལང་ཚོའི་ང་རྒྱལ་གྱིས་མྱོས་པའི་ཐོས་པ་མེད་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ནི་ལུས་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་སྤྱོད་དོ། །ངག་གིས་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་སྤྱོད་དོ། །ཡིད་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་སྤྱོད་དོ། །དེ་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་སྤྱད་ནས། ལུས་ཞིག་སྟེ་ཤི་བའི་འོག་ཏུ་ངན་སོང་དང་། ལོག་པར་ལྷུང་བ་དང་། ཉམས་པ་དང་། སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དགེ་སློང་དག ནད་མེད་པའི་ང་རྒྱལ་གྱིས་མྱོས་པའི་ཐོས་པ་མེད་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ནི་་་པེ་་་ དགེ་སློང་དག ཚེའི་ང་རྒྱལ་གྱིས་མྱོས་པའི་ཐོས་པ་མེད་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ནི་ལུས་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་སྤྱོད་དོ། །ངག་གིས་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་སྤྱོད་དོ། །ཡིད་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་སྤྱོད་དོ། །དེ་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་སྤྱད་ནས། ལུས་ཞིག་སྟེ་ཤི་བའི་འོག་ཏུ་ངན་སོང་དང་། ལོག་པར་ལྷུང་བ་དང་། ཉམས་པ་དང་། སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །” ‘‘Yobbanamadamatto vā, bhikkhave, bhikkhu sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattati. Ārogyamadamatto vā, bhikkhave, bhikkhu…pe… jīvitamadamatto vā, bhikkhave, bhikkhu sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattatī’’ti. “དགེ་སློང་དག ལང་ཚོའི་ང་རྒྱལ་གྱིས་མྱོས་པའི་དགེ་སློང་ནི་བསླབ་པ་ཕྱིར་ཕུལ་ནས་དམན་པའི་ཁྱིམ་པའི་དངོས་པོར་ལྡོག་གོ །དགེ་སློང་དག ནད་མེད་པའི་ང་རྒྱལ་གྱིས་མྱོས་པའི་དགེ་སློང་ནི་་་པེ་་་ དགེ་སློང་དག ཚེའི་ང་རྒྱལ་གྱིས་མྱོས་པའི་དགེ་སློང་ནི་བསླབ་པ་ཕྱིར་ཕུལ་ནས་དམན་པའི་ཁྱིམ་པའི་དངོས་པོར་ལྡོག་གོ །ཞེས་གསུངས་སོ། །” ‘‘Byādhidhammā jarādhammā, atho maraṇadhammino; Yathādhammā tathāsantā, jigucchanti puthujjanā. “ན་བའི་ཆོས་ཅན་དང་རྒ་བའི་ཆོས་ཅན། །དེ་བཞིན་འཆི་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་བཞིན་དུ། །ཆོས་ཉིད་དེ་ལྟར་གནས་པ་ལ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ནི་གཞན་ལ་སྐྱུག་བྲོ་བྱེད། །” ‘‘Ahañce taṃ jiguccheyyaṃ, evaṃdhammesu pāṇisu; Na metaṃ patirūpassa, mama evaṃ vihārino. “གལ་ཏེ་ངས་ནི་ཆོས་ཉིད་དེ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ། །དེ་ལྟར་སྐྱུག་བྲོ་བར་བྱེད་ན། །དེ་ལྟར་གནས་པའི་བདག་ཉིད་ལ། །དེ་ནི་འོས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །” ‘‘Sohaṃ evaṃ viharanto, ñatvā dhammaṃ nirūpadhiṃ; Ārogye yobbanasmiñca, jīvitasmiñca ye madā. “བདག་ནི་དེ་ལྟར་གནས་པ་ན། །ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་ཆོས་ཤེས་ནས། །ནད་མེད་པ་དང་ལང་ཚོ་དང་། །ཚེ་ལ་ང་རྒྱལ་གང་ཡོད་པ། །” ‘‘Sabbe made abhibhosmi, nekkhamme daṭṭhu khemataṃ; Tassa me ahu ussāho, nibbānaṃ abhipassato. “ང་རྒྱལ་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་མནན་ཏེ། །ངེས་འབྱུང་མྱང་འདས་བདེ་བར་མཐོང་། །མྱ་ངན་འདས་པ་མཐོང་བ་ཡི། །བདག་ལ་བརྩོན་འགྲུས་སྐྱེས་པར་གྱུར། །” ‘‘Nāhaṃ bhabbo etarahi, kāmāni paṭisevituṃ; Anivatti bhavissāmi, brahmacariyaparāyaṇo’’ti. navamaṃ; “ད་ནི་བདག་གིས་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ལ་སྤྱོད་མི་ནུས་ཏེ། །ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་གཞོལ་ཞིང་། །ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དགུ་པའོ། །” 10. Ādhipateyyasuttaṃ ༡༠. “བདག་པོའི་མདོ།” 40. ‘‘Tīṇimāni[Pg.146], bhikkhave, ādhipateyyāni. Katamāni tīṇi? Attādhipateyyaṃ, lokādhipateyyaṃ, dhammādhipateyyaṃ. Katamañca, bhikkhave, attādhipateyyaṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā iti paṭisañcikkhati – ‘na kho panāhaṃ cīvarahetu agārasmā anagāriyaṃ pabbajito. Na piṇḍapātahetu, na senāsanahetu, na itibhavābhavahetu agārasmā anagāriyaṃ pabbajito. Api ca khomhi otiṇṇo jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, dukkhotiṇṇo dukkhapareto. Appeva nāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethāti. Ahañceva kho pana yādisake kāme ohāya agārasmā anagāriyaṃ pabbajito tādisake vā kāme pariyeseyyaṃ tato vā pāpiṭṭhatare, na metaṃ patirūpa’nti. So iti paṭisañcikkhati – ‘āraddhaṃ kho pana me vīriyaṃ bhavissati asallīnaṃ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā, passaddho kāyo asāraddho, samāhitaṃ cittaṃ ekagga’nti. So attānaṃyeva adhipatiṃ karitvā akusalaṃ pajahati, kusalaṃ bhāveti, sāvajjaṃ pajahati, anavajjaṃ bhāveti, suddhaṃ attānaṃ pariharati. Idaṃ vuccati, bhikkhave, attādhipateyyaṃ. ༤༠. “དགེ་སློང་དག བདག་པོ་འདི་གསུམ་ཡོད་དོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། བདག་ཉིད་བདག་པོར་བྱེད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་བདག་པོར་བྱེད་པ་དང་། ཆོས་བདག་པོར་བྱེད་པའོ། །དགེ་སློང་དག བདག་ཉིད་བདག་པོར་བྱེད་པ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག འདི་ན་དགེ་སློང་དགོན་པར་སོང་བའམ། ཤིང་དྲུང་དུ་སོང་བའམ། དབེན་པའི་གནས་སུ་སོང་ནས་འདི་ལྟར་སོ་སོར་རྟོག་སཏེ། ‘བདག་ནི་ཆོས་གོས་ཀྱི་ཕྱིར་ཁྱིམ་ནས་ཁྱིམ་མེད་པར་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་མ་ཡིན། བསོད་སྙོམས་ཀྱི་ཕྱིར་མ་ཡིན། གནས་མལ་གྱི་ཕྱིར་མ་ཡིན། ཡང་ནས་ཡང་དུ་སྲིད་པ་བཟང་ངན་གྱི་ཕྱིར་ཁྱིམ་ནས་ཁྱིམ་མེད་པར་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་མ་ཡིན། འོན་ཀྱང་བདག་ནི་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། འཆི་བ་དང་། མྱ་ངན་དང་། སྨྲེ་ངག་འདོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། འཁྲུག་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱིས་གཙེས་པ་ཡིན་ནོ། །ཅི་ནས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་མཐའ་དག་འདིའི་མཐར་བྱེད་པ་ཞིག་ཤེས་པར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཡིན། བདག་གིས་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་འདི་ལྟ་བུ་རྣམས་སྤངས་ནས་ཁྱིམ་ནས་ཁྱིམ་མེད་པར་རབ་ཏུ་བྱུང་བཞིན་དུ། ཡང་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་དེ་ལྟ་བུ་རྣམས་སམ། ཡང་ན་དེ་ལས་ཀྱང་དམན་པ་རྣམས་ཚོལ་བར་བྱེད་ན་དེ་ནི་བདག་ལ་མི་འོས་སོ་’སྙམ་དུ་བསམས་སོ། །དེས་འདི་ལྟར་སོ་སོར་རྟོག་སྟེ། ‘བདག་གིས་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་ནི་ཞུམ་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གནས་པ་ནི་མ་བརྗེད་པར་འགྱུར་རོ། །ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ནི་གདུང་བ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །སེམས་མཉམ་པར་བཞག་པ་ནི་རྩེ་གཅིག་པར་འགྱུར་རོ། །’སྙམ་མོ། །དེས་རང་ཉིད་བདག་པོར་བྱས་ནས་མི་དགེ་བ་སྤོང་ཞིང་དགེ་བ་སྒོམ་ལ། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་སྤོང་ཞིང་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་སྒོམ་ཞིང་། རང་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པར་སྐྱོང་བར་བྱེད་དོ། །དགེ་སློང་དག འདི་ནི་བདག་ཉིད་བདག་པོར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །” ‘‘Katamañca, bhikkhave, lokādhipateyyaṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā iti paṭisañcikkhati – ‘na kho panāhaṃ cīvarahetu agārasmā anagāriyaṃ pabbajito. Na piṇḍapātahetu, na senāsanahetu, na itibhavābhavahetu agārasmā anagāriyaṃ pabbajito. Api ca khomhi otiṇṇo jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, dukkhotiṇṇo dukkhapareto. Appeva nāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethā’ti. Ahañceva kho pana evaṃ pabbajito samāno kāmavitakkaṃ vā vitakkeyyaṃ, byāpādavitakkaṃ vā vitakkeyyaṃ, vihiṃsāvitakkaṃ vā vitakkeyyaṃ, mahā kho panāyaṃ lokasannivāso. Mahantasmiṃ kho pana lokasannivāse santi samaṇabrāhmaṇā iddhimanto dibbacakkhukā paracittaviduno. Te dūratopi passanti, āsannāpi na dissanti, cetasāpi cittaṃ pajānanti. Tepi maṃ evaṃ jāneyyuṃ – ‘passatha, bho, imaṃ kulaputtaṃ [Pg.147] saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito samāno vokiṇṇo viharati pāpakehi akusalehi dhammehī’ti. Devatāpi kho santi iddhimantiniyo dibbacakkhukā paracittaviduniyo. Tā dūratopi passanti, āsannāpi na dissanti, cetasāpi cittaṃ jānanti. Tāpi maṃ evaṃ jāneyyuṃ – ‘passatha, bho, imaṃ kulaputtaṃ saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito samāno vokiṇṇo viharati pāpakehi akusalehi dhammehī’ti. So iti paṭisañcikkhati – ‘āraddhaṃ kho pana me vīriyaṃ bhavissati asallīnaṃ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā, passaddho kāyo asāraddho, samāhitaṃ cittaṃ ekagga’nti. So lokaṃyeva adhipatiṃ karitvā akusalaṃ pajahati, kusalaṃ bhāveti, sāvajjaṃ pajahati, anavajjaṃ bhāveti, suddhaṃ attānaṃ pariharati. Idaṃ vuccati, bhikkhave, lokādhipateyyaṃ. “དགེ་སློང་དག འཇིག་རྟེན་བདག་པོར་བྱེད་པ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག འདི་ན་དགེ་སློང་དགོན་པར་སོང་བའམ། ཤིང་དྲུང་དུ་སོང་བའམ། དབེན་པའི་གནས་སུ་སོང་ནས་འདི་ལྟར་སོ་སོར་རྟོག་སྟེ། ‘བདག་ནི་ཆོས་གོས་ཀྱི་ཕྱིར་ཁྱིམ་ནས་ཁྱིམ་མེད་པར་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་མ་ཡིན། བསོད་སྙོམས་ཀྱི་ཕྱིར་མ་ཡིན། གནས་མལ་གྱི་ཕྱིར་མ་ཡིན། ཡང་ནས་ཡང་དུ་སྲིད་པ་བཟང་ངན་གྱི་ཕྱིར་ཁྱིམ་ནས་ཁྱིམ་མེད་པར་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་མ་ཡིན། འོན་ཀྱང་བདག་ནི་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། འཆི་བ་དང་། མྱ་ངན་དང་། སྨྲེ་ངག་འདོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། འཁྲུག་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱིས་གཙེས་པ་ཡིན་ནོ། །ཅི་ནས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་མཐའ་དག་འདིའི་མཐར་བྱེད་པ་ཞིག་ཤེས་པར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཡིན། བདག་ནི་འདི་ལྟར་རབ་ཏུ་བྱུང་བཞིན་དུ། འདོད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའམ། གནོད་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའམ། རྣམ་པར་འཚེ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པར་བྱེད་ན། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདི་ནི་རྒྱ་ཆེའོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྒྱ་ཆེན་པོ་འདི་ན་རྫུ་འཕྲུལ་དང་ལྡན་པ། ལྷའི་མིག་དང་ལྡན་པ། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པའི་དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་རྣམས་ཡོད་དོ། །དེ་དག་གིས་རྒྱང་རིང་པོ་ནས་ཀྱང་མཐོང་ལ། ཉེ་བར་གནས་ཀྱང་མི་མངོན་ཞིང་། སེམས་ཀྱིས་ཀྱང་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་དག་གིས་ཀྱང་བདག་ལ་འདི་ལྟར་ཤེས་པར་འགྱུར་ཏེ། “ཀྱེ་མ་གྲོགས་པོ་དག རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ལ་ལྟོས་ཤིག འདི་ནི་དད་པས་ཁྱིམ་ནས་ཁྱིམ་མེད་པར་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཡིན་བཞིན་དུ། སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་འདྲེས་པར་གནས་སོ་”ཞེས་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། །ལྷ་རྣམས་ཀྱང་རྫུ་འཕྲུལ་དང་ལྡན་པ། ལྷའི་མིག་དང་ལྡན་པ། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཡོད་དོ། །དེ་དག་གིས་ཀྱང་རྒྱང་རིང་པོ་ནས་ཀྱང་མཐོང་ལ། ཉེ་བར་གནས་ཀྱང་མི་མངོན་ཞིང་། སེམས་ཀྱིས་ཀྱང་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་དག་གིས་ཀྱང་བདག་ལ་འདི་ལྟར་ཤེས་པར་འགྱུར་ཏེ། “ཀྱེ་མ་གྲོགས་པོ་དག རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ལ་ལྟོས་ཤིག འདི་ནི་དད་པས་ཁྱིམ་ནས་ཁྱིམ་མེད་པར་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཡིན་བཞིན་དུ། སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་འདྲེས་པར་གནས་སོ་”ཞེས་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། །’སྙམ་མོ། །དེས་འདི་ལྟར་སོ་སོར་རྟོག་སྟེ། ‘བདག་གིས་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་ནི་ཞུམ་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གནས་པ་ནི་མ་བརྗེད་པར་འགྱུར་རོ། །ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ནི་གདུང་བ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །སེམས་མཉམ་པར་བཞག་པ་ནི་རྩེ་གཅིག་པར་འགྱུར་རོ། །’སྙམ་མོ། །དེས་འཇིག་རྟེན་ཉིད་བདག་པོར་བྱས་ནས་མི་དགེ་བ་སྤོང་ཞིང་དགེ་བ་སྒོམ་ལ། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་སྤོང་ཞིང་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་སྒོམ་ཞིང་། རང་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པར་སྐྱོང་བར་བྱེད་དོ། །དགེ་སློང་དག འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་བདག་པོར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །” ‘‘Katamañca, bhikkhave, dhammādhipateyyaṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā iti paṭisañcikkhati – ‘na kho panāhaṃ cīvarahetu agārasmā anagāriyaṃ pabbajito. Na piṇḍapātahetu, na senāsanahetu, na itibhavābhavahetu agārasmā anagāriyaṃ pabbajito. Api ca khomhi otiṇṇo jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, dukkhotiṇṇo dukkhapareto. Appeva nāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethāti. Svākkhāto bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhīti. Santi kho pana me sabrahmacārī jānaṃ passaṃ viharanti. Ahañceva kho pana evaṃ svākkhāte dhammavinaye pabbajito samāno kusīto vihareyyaṃ pamatto, na metaṃ assa patirūpa’nti. So iti paṭisañcikkhati – ‘āraddhaṃ kho pana me vīriyaṃ bhavissati asallīnaṃ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā, passaddho kāyo asāraddho, samāhitaṃ cittaṃ ekagga’nti. So dhammaṃyeva adhipatiṃ karitvā akusalaṃ pajahati, kusalaṃ bhāveti, sāvajjaṃ pajahati, anavajjaṃ bhāveti, suddhaṃ attānaṃ pariharati. Idaṃ vuccati, bhikkhave, dhammādhipateyyaṃ. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi ādhipateyyānī’’ti. “དགེ་སློང་དག ཆོས་བདག་པོར་བྱེད་པ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག འདི་ན་དགེ་སློང་དགོན་པར་སོང་བའམ། ཤིང་དྲུང་དུ་སོང་བའམ། དབེན་པའི་གནས་སུ་སོང་ནས་འདི་ལྟར་སོ་སོར་རྟོག་སྟེ། ‘བདག་ནི་ཆོས་གོས་ཀྱི་ཕྱིར་ཁྱིམ་ནས་ཁྱིམ་མེད་པར་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་མ་ཡིན། བསོད་སྙོམས་ཀྱི་ཕྱིར་མ་ཡིན། གནས་མལ་གྱི་ཕྱིར་མ་ཡིན། ཡང་ནས་ཡང་དུ་སྲིད་པ་བཟང་ངན་གྱི་ཕྱིར་ཁྱིམ་ནས་ཁྱིམ་མེད་པར་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་མ་ཡིན། འོན་ཀྱང་བདག་ནི་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། འཆི་བ་དང་། མྱ་ངན་དང་། སྨྲེ་ངག་འདོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། འཁྲུག་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱིས་གཙེས་པ་ཡིན་ནོ། །ཅི་ནས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་མཐའ་དག་འདིའི་མཐར་བྱེད་པ་ཞིག་ཤེས་པར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཡིན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་ནི་ལེགས་པར་གསུངས་པ། མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བ། དུས་མེད་པར་འབྲས་བུ་སྟེར་བ། ཚུར་ཤོག་ལ་ལྟོས་ཤིག་ཅེས་བསྟན་དུ་རུང་བ། ཉེ་བར་གཏོད་པར་འོས་པ། མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །བདག་གི་ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་ཆོས་དེ་ཉིད་ཤེས་ཤིང་མཐོང་ནས་གནས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཡོད་དོ། །བདག་ཉིད་འདི་ལྟར་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་རབ་ཏུ་བྱུང་བཞིན་དུ། ལེ་ལོ་དང་བག་མེད་པར་གནས་ན་དེ་ནི་བདག་ལ་མི་འོས་སོ་’སྙམ་དུ་བསམས་སོ། །དེས་འདི་ལྟར་སོ་སོར་རྟོག་སྟེ། ‘བདག་གིས་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་ནི་ཞུམ་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གནས་པ་ནི་མ་བརྗེད་པར་འགྱུར་རོ། །ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ནི་གདུང་བ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །སེམས་མཉམ་པར་བཞག་པ་ནི་རྩེ་གཅིག་པར་འགྱུར་རོ། །’སྙམ་མོ། །དེས་ཆོས་ཉིད་བདག་པོར་བྱས་ནས་མི་དགེ་བ་སྤོང་ཞིང་དགེ་བ་སྒོམ་ལ། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་སྤོང་ཞིང་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་སྒོམ་ཞིང་། རང་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པར་སྐྱོང་བར་བྱེད་དོ། །དགེ་སློང་དག འདི་ནི་ཆོས་བདག་པོར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དགེ་སློང་དག བདག་པོ་འདི་གསུམ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །” ‘‘Natthi loke raho nāma, pāpakammaṃ pakubbato; Attā te purisa jānāti, saccaṃ vā yadi vā musā. “འཇིག་རྟེན་འདི་ན་སྡིག་པའི་ལས་བྱེད་པ་ལ། །དབེན་པའི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་མེད་དོ། །སྐྱེས་བུ་ཁྱོད་ཀྱིས་བདེན་པའམ་ཡང་ན་རྫུན་པ་གང་བྱས་ཀྱང་། །ཁྱོད་ཀྱི་རང་གི་སེམས་ཀྱིས་ཤེས་སོ། །” ‘‘Kalyāṇaṃ [Pg.148] vata bho sakkhi, attānaṃ atimaññasi; Yo santaṃ attani pāpaṃ, attānaṃ parigūhasi. “ཀྱེ་མ་གྲོགས་པོ། དགེ་བའི་དཔང་པོ་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་ཁྱད་གསོད་བྱེད་དམ། །རང་ལ་ཡོད་པའི་སྡིག་པ་དེ། །རང་གིས་གསང་བར་བྱེད་དོ། །” ‘‘Passanti devā ca tathāgatā ca,Lokasmiṃ bālaṃ visamaṃ carantaṃ; Tasmā hi attādhipateyyako ca,Lokādhipo ca nipako ca jhāyī. “འཇིག་རྟེན་འདི་ན་བྱིས་པ་མི་དགེ་བ་སྤྱོད་པ་ལ། །ལྷ་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མཐོང་ངོ་། །དེ་ལྟ་བས་ན་བདག་ཉིད་བདག་པོར་བྱེད་པ་དང་། །འཇིག་རྟེན་བདག་པོར་བྱེད་ཅིང་ཤེས་རབ་ལྡན་ལ་བསམ་གཏན་པ་དང་། །” ‘‘Dhammādhipo ca anudhammacārī,Na hīyati saccaparakkamo muni; Pasayha māraṃ abhibhuyya antakaṃ,Yo ca phusī jātikkhayaṃ padhānavā; So tādiso lokavidū sumedho,Sabbesu dhammesu atammayo munī’’ti. dasamaṃ; “ཆོས་བདག་པོར་བྱེད་ཅིང་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྤྱོད་པ། །བདེན་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ལྡན་པའི་ཐུབ་པ་ནི་མི་ཉམས་སོ། །བདུད་བཅོམ་ཞིང་འཆི་བདག་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས། །བརྩོན་འགྲུས་ལྡན་པས་སྐྱེ་བ་ཟད་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར། །དེ་ལྟ་བུའི་འཇིག་རྟེན་རིག་པ་ཤེས་རབ་ཆེན་པོ་ཅན། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སྲེད་པ་མེད་པའི་ཐུབ་པ་དེ་ནི་མི་ཉམས་སོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །བཅུ་པའོ། །” Devadūtavaggo catuttho. “ལྷའི་ཕོ་ཉའི་སྡེ་ཚན་ཏེ་བཞི་པ་རྫོགས་སོ། །” Tassuddānaṃ – “དེའི་སྡོམ་ནི།” Brahma ānanda sāriputto, nidānaṃ hatthakena ca; Dūtā duve ca rājāno, sukhumālādhipateyyena cāti. “ཚངས་པ་དང་ནི་ཀུན་དགའ་བོ། །ཤཱ་རིའི་བུ་དང་གླེང་གཞི་དང་། །ཧཏྠ་ཀ་དང་ཕོ་ཉ་དང་། །རྒྱལ་པོ་གཉིས་དང་ཤིན་ཏུ་གཞོན་ཤ་ཅན། །བདག་པོ་ཉིད་དང་བཅས་པའོ། །” 5. Cūḷavaggo ༥. “སྡེ་ཚན་ཆུང་བ།” 1. Sammukhībhāvasuttaṃ ༡. “མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའི་མདོ།” 41. ‘‘Tiṇṇaṃ, bhikkhave, sammukhībhāvā saddho kulaputto bahuṃ puññaṃ pasavati. Katamesaṃ tiṇṇaṃ? Saddhāya, bhikkhave, sammukhībhāvā saddho kulaputto bahuṃ puññaṃ pasavati. Deyyadhammassa, bhikkhave, sammukhībhāvā saddho kulaputto bahuṃ puññaṃ pasavati. Dakkhiṇeyyānaṃ, bhikkhave, sammukhībhāvā saddho kulaputto bahuṃ puññaṃ pasavati. Imesaṃ kho, bhikkhave, tiṇṇaṃ sammukhībhāvā saddho kulaputto bahuṃ puññaṃ pasavatī’’ti. Paṭhamaṃ. ༤༡. “དགེ་སློང་དག། ཆོས་གསུམ་མངོན་དུ་གྱུར་པས། དད་པ་དང་ལྡན་པའི་རིགས་ཀྱི་བུས་བསོད་ནམས་མང་པོ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག། དད་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པས། དད་པ་དང་ལྡན་པའི་རིགས་ཀྱི་བུས་བསོད་ནམས་མང་པོ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །དགེ་སློང་དག། སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་ཆོས་མངོན་དུ་གྱུར་པས། དད་པ་དང་ལྡན་པའི་རིགས་ཀྱི་བུས་བསོད་ནམས་མང་པོ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །དགེ་སློང་དག། སྦྱིན་པའི་གནས་མངོན་དུ་གྱུར་པས། དད་པ་དང་ལྡན་པའི་རིགས་ཀྱི་བུས་བསོད་ནམས་མང་པོ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །དགེ་སློང་དག། འདི་ལྟར་ཆོས་གསུམ་པོ་མངོན་དུ་གྱུར་པས། དད་པ་དང་ལྡན་པའི་རིགས་ཀྱི་བུས་བསོད་ནམས་མང་པོ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།།” ཞེས་གསུངས་སོ། །དང་པོའོ།། 2. Tiṭhānasuttaṃ ༢. གནས་གསུམ་གྱི་མདོ། 42. ‘‘Tīhi[Pg.149], bhikkhave, ṭhānehi saddho pasanno veditabbo. Katamehi tīhi? Sīlavantānaṃ dassanakāmo hoti, saddhammaṃ sotukāmo hoti, vigatamalamaccherena cetasā agāraṃ ajjhāvasati muttacāgo payatapāṇi vossaggarato yācayogo dānasaṃvibhāgarato. Imehi kho, bhikkhave, tīhi ṭhānehi saddho pasanno veditabbo’’. ༤༢. “དགེ་སློང་དག། གནས་གསུམ་གྱིས་དད་ཅིང་དང་བ་ཤེས་པར་བྱའོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་ལྟ་བར་འདོད་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པར་འདོད་པ་དང་། སེར་སྣའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་སེམས་ཀྱིས་ཁྱིམ་ན་གནས་ཤིང་། གཏོང་བ་ལ་དགའ་བ། ལག་པ་བཤལ་བ། ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ། སློང་བ་ལ་མཐུན་པ། སྦྱིན་པ་དང་བགོ་བཤའ་བྱེད་པ་ལ་དགའ་བའོ། །དགེ་སློང་དག། གནས་གསུམ་པོ་འདི་དག་གིས་དད་ཅིང་དང་བ་ཤེས་པར་བྱའོ།།” ‘‘Dassanakāmo sīlavataṃ, saddhammaṃ sotumicchati; Vinaye maccheramalaṃ, sa ve saddhoti vuccatī’’ti. dutiyaṃ; “ཚུལ་ཁྲིམས་ལྡན་པ་ལྟ་འདོད་ཅིང་། །དམ་པའི་ཆོས་ནི་ཉན་འདོད་ལ། །སེར་སྣའི་དྲི་མ་སེལ་བྱེད་པ། །དེ་ནི་ངེས་པར་དད་ལྡན་བརྗོད།།” ཞེས་གསུངས་སོ། །གཉིས་པའོ།། 3. Atthavasasuttaṃ ༣. དགོས་པའི་དབང་གི་མདོ། 43. ‘‘Tayo, bhikkhave, atthavase sampassamānena alameva paresaṃ dhammaṃ desetuṃ. Katame tayo? Yo dhammaṃ deseti so atthappaṭisaṃvedī ca hoti dhammappaṭisaṃvedī ca. Yo dhammaṃ suṇāti so atthappaṭisaṃvedī ca hoti dhammappaṭisaṃvedī ca. Yo ceva dhammaṃ deseti yo ca dhammaṃ suṇāti ubho atthappaṭisaṃvedino ca honti dhammappaṭisaṃvedino ca. Ime kho, bhikkhave, tayo atthavase sampassamānena alameva paresaṃ dhammaṃ desetu’’nti. Tatiyaṃ. ༤༣. “དགེ་སློང་དག། དགོས་པའི་དབང་གསུམ་ལེགས་པར་མཐོང་བས། གཞན་དག་ལ་ཆོས་བཤད་པར་རིགས་སོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། གང་ཆོས་སྟོན་པ་དེ་ནི་དོན་རིག་པ་དང་ཆོས་རིག་པར་འགྱུར་རོ། །གང་ཆོས་ཉན་པ་དེ་ཡང་དོན་རིག་པ་དང་ཆོས་རིག་པར་འགྱུར་རོ། །གང་ཆོས་སྟོན་པ་དང་གང་ཆོས་ཉན་པ་གཉིས་ཀ་ཡང་དོན་རིག་པ་དང་ཆོས་རིག་པར་འགྱུར་རོ། །དགེ་སློང་དག། དགོས་པའི་དབང་གསུམ་པོ་འདི་དག་ལེགས་པར་མཐོང་བས། གཞན་དག་ལ་ཆོས་བཤད་པར་རིགས་སོ།།” ཞེས་གསུངས་སོ། །གསུམ་པའོ།། 4. Kathāpavattisuttaṃ ༤. གཏམ་འཇུག་པའི་མདོ། 44. ‘‘Tīhi, bhikkhave, ṭhānehi kathā pavattinī hoti. Katamehi tīhi? Yo dhammaṃ deseti so atthappaṭisaṃvedī ca hoti dhammappaṭisaṃvedī ca. Yo dhammaṃ suṇāti so atthappaṭisaṃvedī ca hoti dhammappaṭisaṃvedī ca. Yo ceva dhammaṃ deseti yo ca dhammaṃ suṇāti ubho atthappaṭisaṃvedino ca honti dhammappaṭisaṃvedino ca. Imehi kho, bhikkhave, tīhi ṭhānehi kathā pavattinī hotī’’ti. Catutthaṃ. ༤༤. “དགེ་སློང་དག། གནས་གསུམ་གྱིས་གཏམ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། གང་ཆོས་སྟོན་པ་དེ་ནི་དོན་རིག་པ་དང་ཆོས་རིག་པར་འགྱུར་རོ། །གང་ཆོས་ཉན་པ་དེ་ཡང་དོན་རིག་པ་དང་ཆོས་རིག་པར་འགྱུར་རོ། །གང་ཆོས་སྟོན་པ་དང་གང་ཆོས་ཉན་པ་གཉིས་ཀ་ཡང་དོན་རིག་པ་དང་ཆོས་རིག་པར་འགྱུར་རོ། །དགེ་སློང་དག། གནས་གསུམ་པོ་འདི་དག་གིས་གཏམ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ།།” ཞེས་གསུངས་སོ། །བཞི་པའོ།། 5. Paṇḍitasuttaṃ ༥. མཁས་པའི་མདོ། 45. ‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, paṇḍitapaññattāni sappurisapaññattāni. Katamāni tīṇi? Dānaṃ, bhikkhave, paṇḍitapaññattaṃ sappurisapaññattaṃ. Pabbajjā, bhikkhave[Pg.150], paṇḍitapaññattā sappurisapaññattā. Mātāpitūnaṃ, bhikkhave, upaṭṭhānaṃ paṇḍitapaññattaṃ sappurisapaññattaṃ. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi paṇḍitapaññattāni sappurisapaññattānī’’ti. ༤༥. “དགེ་སློང་དག། མཁས་པས་བཅས་པ་དང་སྐྱེས་བུ་དམ་པས་བཅས་པ་འདི་གསུམ་མོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག། སྦྱིན་པ་ནི་མཁས་པས་བཅས་པ་དང་སྐྱེས་བུ་དམ་པས་བཅས་པའོ། །དགེ་སློང་དག། རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ནི་མཁས་པས་བཅས་པ་དང་སྐྱེས་བུ་དམ་པས་བཅས་པའོ། །དགེ་སློང་དག། ཕ་མ་ལ་རིམ་གྲོ་བྱེད་པ་ནི་མཁས་པས་བཅས་པ་དང་སྐྱེས་བུ་དམ་པས་བཅས་པའོ། །དགེ་སློང་དག། མཁས་པས་བཅས་པ་དང་སྐྱེས་བུ་དམ་པས་བཅས་པ་འདི་གསུམ་མོ།།” ཞེས་གསུངས་སོ།། ‘‘Sabbhi dānaṃ upaññattaṃ, ahiṃsā saṃyamo damo; Mātāpitu upaṭṭhānaṃ, santānaṃ brahmacārinaṃ. “སྐྱེས་བུ་དམ་པས་སྦྱིན་པ་དང་། །རྣམ་པར་མི་འཚེ་སྡོམ་དང་ཐུལ། །ཕ་མ་ལ་ནི་རིམ་གྲོ་དང་། །ཞི་བ་ཚངས་སྤྱོད་ལྡན་རྣམས་ལ།།” ‘‘Sataṃ etāni ṭhānāni, yāni sevetha paṇḍito; Ariyo dassanasampanno, sa lokaṃ bhajate siva’’nti. pañcamaṃ; “སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་གནས་དེ་དག། །མཁས་པས་བསྟེན་པར་བྱ་བ་སྟེ། །འཕགས་པ་མཐོང་དང་ལྡན་པ་དེ། །དགྲོད་པར་འགྱུར།།” ཞེས་གསུངས་སོ། །ལྔ་པའོ།། 6. Sīlavantasuttaṃ ༦. ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པའི་མདོ། 46. ‘‘Yaṃ, bhikkhave, sīlavanto pabbajitā gāmaṃ vā nigamaṃ vā upanissāya viharanti. Tattha manussā tīhi ṭhānehi bahuṃ puññaṃ pasavanti. Katamehi tīhi? Kāyena, vācāya, manasā. Yaṃ, bhikkhave, sīlavanto pabbajitā gāmaṃ vā nigamaṃ vā upanissāya viharanti. Tattha manussā imehi tīhi ṭhānehi bahuṃ puññaṃ pasavantī’’ti. Chaṭṭhaṃ. ༤༦. “དགེ་སློང་དག། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པའི་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྣམས་གྲོང་ངམ། གྲོང་རྡལ་གང་ལ་བརྟེན་ཏེ་གནས་པར་གྱུར་པ། དེར་མི་རྣམས་ཀྱིས་གནས་གསུམ་གྱིས་བསོད་ནམས་མང་པོ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། ལུས་དང་། ངག་དང་། ཡིད་ཀྱིས་སོ། །དགེ་སློང་དག། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པའི་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྣམས་གྲོང་ངམ། གྲོང་རྡལ་གང་ལ་བརྟེན་ཏེ་གནས་པར་གྱུར་པ། དེར་མི་རྣམས་ཀྱིས་གནས་གསུམ་པོ་འདི་དག་གིས་བསོད་ནམས་མང་པོ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།།” ཞེས་གསུངས་སོ། །དྲུག་པའོ།། 7. Saṅkhatalakkhaṇasuttaṃ ༧. འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མདོ། 47. ‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, saṅkhatassa saṅkhatalakkhaṇāni. Katamāni tīṇi? Uppādo paññāyati, vayo paññāyati, ṭhitassa aññathattaṃ paññāyati. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi saṅkhatassa saṅkhatalakkhaṇānī’’ti. Sattamaṃ. ༤༧. “དགེ་སློང་དག། འདུས་བྱས་ཀྱི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་འདི་གསུམ་མོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། སྐྱེ་བ་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། འཇིག་པ་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། གནས་པའི་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མངོན་པར་ཤེས་པའོ། །དགེ་སློང་དག། འདུས་བྱས་ཀྱི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་འདི་གསུམ་མོ།།” ཞེས་གསུངས་སོ། །བདུན་པའོ།། 8. Asaṅkhatalakkhaṇasuttaṃ ༨. འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མདོ། 48. ‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, asaṅkhatassa asaṅkhatalakkhaṇāni. Katamāni tīṇi? Na uppādo paññāyati, na vayo paññāyati, na ṭhitassa aññathattaṃ paññāyati. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi asaṅkhatassa asaṅkhatalakkhaṇānī’’ti. Aṭṭhamaṃ. ༤༨. “དགེ་སློང་དག། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་འདི་གསུམ་མོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། སྐྱེ་བ་མངོན་པར་མི་ཤེས་པ་དང་། འཇིག་པ་མངོན་པར་མི་ཤེས་པ་དང་། གནས་པའི་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མངོན་པར་མི་ཤེས་པའོ། །དགེ་སློང་དག། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་འདི་གསུམ་མོ།།” ཞེས་གསུངས་སོ། །བརྒྱད་པའོ།། 9. Pabbatarājasuttaṃ ༩. རི་དབང་གི་མདོ། 49. ‘‘Himavantaṃ, bhikkhave, pabbatarājaṃ nissāya mahāsālā tīhi vaḍḍhīhi vaḍḍhanti. Katamāhi tīhi? Sākhāpattapalāsena vaḍḍhanti, tacapapaṭikāya vaḍḍhanti[Pg.151], pheggusārena vaḍḍhanti. Himavantaṃ, bhikkhave, pabbatarājaṃ nissāya mahāsālā imāhi tīhi vaḍḍhīhi vaḍḍhanti. ༤༩. “དགེ་སློང་དག། རིའི་རྒྱལ་པོ་གངས་ཅན་ལ་བརྟེན་ཏེ། སཱ་ལའི་ཤིང་ཆེན་པོ་རྣམས་འཕེལ་བ་གསུམ་གྱིས་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། ཡལ་ག་དང་ལོ་མ་དང་ལོ་འདབ་ཀྱིས་འཕེལ་བ་དང་། ཤུན་པ་དང་ཤུན་ལྤགས་ཀྱིས་འཕེལ་བ་དང་། སྙིང་པོ་དང་སྙིང་པོའི་ཕྱི་རིམ་གྱིས་འཕེལ་བའོ། །དགེ་སློང་དག། རིའི་རྒྱལ་པོ་གངས་ཅན་ལ་བརྟེན་ཏེ། སཱ་ལའི་ཤིང་ཆེན་པོ་རྣམས་འཕེལ་བ་གསུམ་པོ་འདི་དག་གིས་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ།།” ‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, saddhaṃ kulapatiṃ nissāya anto jano tīhi vaḍḍhīhi vaḍḍhati. Katamāhi tīhi? Saddhāya vaḍḍhati, sīlena vaḍḍhati, paññāya vaḍḍhati. Saddhaṃ, bhikkhave, kulapatiṃ nissāya anto jano imāhi tīhi vaḍḍhīhi vaḍḍhatī’’ti. “དེ་བཞིན་དུ་དགེ་སློང་དག། དད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཁྱིམ་གྱི་བདག་པོ་ལ་བརྟེན་ཏེ། ནང་གི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་འཕེལ་བ་གསུམ་གྱིས་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། དད་པས་འཕེལ་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་འཕེལ་བ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱིས་འཕེལ་བའོ། །དགེ་སློང་དག། དད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཁྱིམ་གྱི་བདག་པོ་ལ་བརྟེན་ཏེ། ནང་གི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་འཕེལ་བ་གསུམ་པོ་འདི་དག་གིས་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ།།” ཞེས་གསུངས་སོ།། ‘‘Yathāpi pabbato selo, araññasmiṃ brahāvane; Taṃ rukkhā upanissāya, vaḍḍhante te vanappatī. “ཇི་ལྟར་དགོན་པའི་ཚལ་ཆེན་ན། །བྲག་རི་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་ལ། །དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཤིང་རྣམས་ནི། །ནགས་ཚལ་བདག་པོ་ཆེན་པོར་འཕེལ།།” ‘‘Tatheva sīlasampannaṃ, saddhaṃ kulapatiṃ idha; Upanissāya vaḍḍhanti, puttadārā ca bandhavā; Amaccā ñātisaṅghā ca, ye cassa anujīvino. “དེ་བཞིན་ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས། །དད་ལྡན་ཁྱིམ་བདག་འདིར་བརྟེན་ནས། །བུ་དང་ཆུང་མ་གཉེན་འདུན་དང་། །བློན་པོ་ཉེ་དུའི་ཚོགས་རྣམས་དང་། །གང་དག་དེ་ལ་བརྟེན་གནས་པ།།” ‘‘Tyāssa sīlavato sīlaṃ, cāgaṃ sucaritāni ca; Passamānānukubbanti, attamatthaṃ vicakkhaṇā. “ཚུལ་ཁྲིམས་ལྡན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། །གཏོང་བ་དང་ནི་ལེགས་སྤྱོད་ལ། །མཐོང་ནས་རྗེས་སུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད། །རང་གི་དོན་ལ་མཁས་པ་རྣམས།།” ‘‘Idha dhammaṃ caritvāna, maggaṃ sugatigāminaṃ; Nandino devalokasmiṃ, modanti kāmakāmino’’ti. navamaṃ; “འདིར་ནི་ཆོས་སྤྱོད་སྤྱད་བྱས་ནས། །བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བའི་ལམ་ཉིད་ལ། །འདོད་པ་འདོད་རྣམས་ལྷ་ཡི་ཡུལ། །དགའ་ཞིང་མངོན་པར་རྩེ་བར་འགྱུར།།” ཞེས་གསུངས་སོ། །དགུ་པའོ།། 10. Ātappakaraṇīyasuttaṃ ༡༠. བརྩོན་འགྲུས་བརྩམ་པའི་མདོ། 50. ‘‘Tīhi, bhikkhave, ṭhānehi ātappaṃ karaṇīyaṃ. Katamehi tīhi? Anuppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ anuppādāya ātappaṃ karaṇīyaṃ, anuppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ uppādāya ātappaṃ karaṇīyaṃ, uppannānaṃ sārīrikānaṃ vedanānaṃ dukkhānaṃ tibbānaṃ kharānaṃ kaṭukānaṃ asātānaṃ amanāpānaṃ pāṇaharānaṃ adhivāsanāya ātappaṃ karaṇīyaṃ. Imehi tīhi, bhikkhave, ṭhānehi ātappaṃ karaṇīyaṃ. ༥༠. “དགེ་སློང་དག། གནས་གསུམ་གྱིས་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམ་པར་བྱའོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། མ་སྐྱེས་པའི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་མི་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམ་པར་བྱའོ། །མ་སྐྱེས་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམ་པར་བྱའོ། །ལུས་ལ་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་བ། དྲག་པོ། རྩུབ་པ། ཚ་བ། མི་སྡུག་པ། ཡིད་དུ་མི་འོང་བ། སྲོག་འཕྲོག་པར་བྱེད་པ་རྣམས་བཟོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམ་པར་བྱའོ། །དགེ་སློང་དག། གནས་གསུམ་པོ་འདི་དག་གིས་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམ་པར་བྱའོ།།” ‘‘Yato kho, bhikkhave, bhikkhu anuppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ anuppādāya ātappaṃ karoti, anuppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ uppādāya ātappaṃ karoti, uppannānaṃ sārīrikānaṃ vedanānaṃ dukkhānaṃ tibbānaṃ kharānaṃ kaṭukānaṃ asātānaṃ amanāpānaṃ pāṇaharānaṃ adhivāsanāya ātappaṃ [Pg.152] karoti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu ātāpī nipako sato sammā dukkhassa antakiriyāyā’’ti. Dasamaṃ. “དགེ་སློང་དག། གང་གི་ཚེ་དགེ་སློང་གིས་མ་སྐྱེས་པའི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་མི་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་བྱེད་པ་དང་། མ་སྐྱེས་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་བྱེད་པ་དང་། ལུས་ལ་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་བ། དྲག་པོ། རྩུབ་པ། ཚ་བ། མི་སྡུག་པ། ཡིད་དུ་མི་འོང་བ། སྲོག་འཕྲོག་པར་བྱེད་པ་རྣམས་བཟོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་བྱེད་པ་ན། དགེ་སློང་དག། འདི་ནི་དགེ་སློང་བརྩོན་འགྲུས་དང་ལྡན་པ། ཤེས་རབ་ཅན། དྲན་པ་དང་ལྡན་པ། སྡུག་བསྔལ་མཐར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།” ཞེས་གསུངས་སོ། །བཅུ་པའོ།། 11. Mahācorasuttaṃ ༡༡. ཆོམ་རྐུན་ཆེན་པོའི་མདོ། 51. ‘‘Tīhi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato mahācoro sandhimpi chindati, nillopampi harati, ekāgārikampi karoti, paripanthepi tiṭṭhati. Katamehi tīhi? Idha, bhikkhave, mahācoro visamanissito ca hoti, gahananissito ca hoti, balavanissito ca hoti. Kathañca, bhikkhave, mahācoro visamanissito hoti? Idha, bhikkhave, mahācoro nadīviduggaṃ vā nissito hoti pabbatavisamaṃ vā. Evaṃ kho, bhikkhave, mahācoro visamanissito hoti. ༥༡. “དགེ་སློང་དག། ཡན་ལག་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་ཆོམ་རྐུན་ཆེན་པོ་ནི་ཁྱིམ་ཡང་འབིགས་པར་བྱེད། འཕྲོག་བཅོམ་ཡང་བྱེད། ཁྱིམ་གཅིག་ཁོ་ནར་ཡང་འཕྲོག་བཅོམ་བྱེད། ལམ་འཕྲང་དུའང་སྒུག་པར་བྱེད་དོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག། འདིར་ཆོམ་རྐུན་ཆེན་པོ་ནི་མི་མཉམ་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། ཚལ་ཚང་ཚིང་ལ་བརྟེན་པ་དང་། མཐུ་སྟོབས་ཅན་ལ་བརྟེན་པའོ། །དགེ་སློང་དག། ཇི་ལྟར་ན་ཆོམ་རྐུན་ཆེན་པོ་མི་མཉམ་པ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག། འདིར་ཆོམ་རྐུན་ཆེན་པོ་ནི་ཆུ་བོ་བགྲོད་དཀའ་བ་འམ། རི་མི་མཉམ་པ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག། དེ་ལྟར་ན་ཆོམ་རྐུན་ཆེན་པོ་མི་མཉམ་པ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ།།” ‘‘Kathañca, bhikkhave, mahācoro gahananissito hoti? Idha, bhikkhave, mahācoro tiṇagahanaṃ vā nissito hoti, rukkhagahanaṃ vā rodhaṃ vā mahāvanasaṇḍaṃ vā. Evaṃ kho, bhikkhave, mahācoro gahananissito hoti. “དགེ་སློང་དག། ཇི་ལྟར་ན་ཆོམ་རྐུན་ཆེན་པོ་ཚལ་ཚང་ཚིང་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག། འདིར་ཆོམ་རྐུན་ཆེན་པོ་ནི་རྩྭ་ཚང་ཚིང་ངམ། ཤིང་ཚང་ཚིང་ངམ། ནགས་འཐུག་པོའམ། ནགས་ཚལ་ཆེན་པོ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག། དེ་ལྟར་ན་ཆོམ་རྐུན་ཆེན་པོ་ཚལ་ཚང་ཚིང་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ།།” ‘‘Kathañca, bhikkhave, mahācoro balavanissito hoti? Idha, bhikkhave, mahācoro rājānaṃ vā rājamahāmattānaṃ vā nissito hoti. Tassa evaṃ hoti – ‘sace maṃ koci kiñci vakkhati, ime me rājāno vā rājamahāmattā vā pariyodhāya atthaṃ bhaṇissantī’ti. Sace naṃ koci kiñci āha, tyāssa rājāno vā rājamahāmattā vā pariyodhāya atthaṃ bhaṇanti. Evaṃ kho, bhikkhave, mahācoro balavanissito hoti. Ime kho, bhikkhave, tīhi aṅgehi samannāgato mahācoro sandhimpi chindati, nillopampi harati, ekāgārikampi karoti, paripanthepi tiṭṭhati. “དགེ་སློང་དག། ཇི་ལྟར་ན་ཆོམ་རྐུན་ཆེན་པོ་མཐུ་སྟོབས་ཅན་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག། འདིར་ཆོམ་རྐུན་ཆེན་པོ་ནི་རྒྱལ་པོའམ། རྒྱལ་པོའི་བློན་པོ་ཆེན་པོ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་བསམ་པ་ལ། གལ་ཏེ་སུ་ཞིག་གིས་ང་ལ་ཅི་ཞིག་སྨྲས་ན། རྒྱལ་པོ་འདི་དག་གམ། རྒྱལ་པོའི་བློན་པོ་ཆེན་པོ་འདི་དག་གིས་སྐྱོབ་པར་བྱས་ཏེ་ངའི་དོན་སྨྲ་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་སུ་ཞིག་གིས་དེ་ལ་ཅི་ཞིག་སྨྲས་ན། རྒྱལ་པོ་དེ་དག་གམ། རྒྱལ་པོའི་བློན་པོ་ཆེན་པོ་དེ་དག་གིས་སྐྱོབ་པར་བྱས་ཏེ་དེའི་དོན་སྨྲའོ། །དགེ་སློང་དག། དེ་ལྟར་ན་ཆོམ་རྐུན་ཆེན་པོ་མཐུ་སྟོབས་ཅན་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག། ཡན་ལག་གསུམ་པོ་འདི་དག་དང་ལྡན་པའི་ཆོམ་རྐུན་ཆེན་པོ་ནི་ཁྱིམ་ཡང་འབིགས་པར་བྱེད། འཕྲོག་བཅོམ་ཡང་བྱེད། ཁྱིམ་གཅིག་ཁོ་ནར་ཡང་འཕྲོག་བཅོམ་བྱེད། ལམ་འཕྲང་དུའང་སྒུག་པར་བྱེད་དོ།། ‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, tīhi aṅgehi samannāgato pāpabhikkhu khataṃ upahataṃ attānaṃ pariharati, sāvajjo ca hoti sānuvajjo ca viññūnaṃ, bahuñca apuññaṃ pasavati. Katamehi tīhi? Idha, bhikkhave, pāpabhikkhu visamanissito ca hoti gahananissito ca balavanissito ca. “དགེ་སློང་དག། དེ་བཞིན་དུ་ཡན་ལག་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་དགེ་སློང་སྡིག་ཏོ་ཅན་ནི་རང་གི་ཡོན་ཏན་བརྐོས་ཤིང་ཉམས་པར་བྱས་ཏེ་བདག་ཉིད་འཛིན་པར་བྱེད། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ། མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་སྨད་པར་བྱ་བ་ཡིན། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་མང་པོ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག། འདིར་དགེ་སློང་སྡིག་ཏོ་ཅན་ནི་མི་མཉམ་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། ཚལ་ཚང་ཚིང་ལ་བརྟེན་པ་དང་། མཐུ་སྟོབས་ཅན་ལ་བརྟེན་པའོ།། ‘‘Kathañca, bhikkhave, pāpabhikkhu visamanissito hoti? Idha, bhikkhave, pāpabhikkhu visamena kāyakammena samannāgato hoti, visamena vacīkammena [Pg.153] samannāgato hoti, visamena manokammena samannāgato hoti. Evaṃ kho, bhikkhave, pāpabhikkhu visamanissito hoti. “དགེ་སློང་དག། ཇི་ལྟར་ན་དགེ་སློང་སྡིག་ཏོ་ཅན་མི་མཉམ་པ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག། འདིར་དགེ་སློང་སྡིག་ཏོ་ཅན་ནི་མི་མཉམ་པའི་ལུས་ཀྱི་ལས་དང་ལྡན་པ་ཡིན། མི་མཉམ་པའི་ངག་གི་ལས་དང་ལྡན་པ་ཡིན། མི་མཉམ་པའི་ཡིད་ཀྱི་ལས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག། དེ་ལྟར་ན་དགེ་སློང་སྡིག་ཏོ་ཅན་མི་མཉམ་པ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ།། ‘‘Kathañca, bhikkhave, pāpabhikkhu gahananissito hoti? Idha, bhikkhave, pāpabhikkhu micchādiṭṭhiko hoti, antaggāhikāya diṭṭhiyā samannāgato hoti. Evaṃ kho, bhikkhave, pāpabhikkhu gahananissito hoti. “དགེ་སློང་དག། ཇི་ལྟར་ན་དགེ་སློང་སྡིག་ཏོ་ཅན་ཚལ་ཚང་ཚིང་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག། འདིར་དགེ་སློང་སྡིག་ཏོ་ཅན་ནི་ལྟ་བ་ལོག་པ་ཅན་ཡིན་ལ། མཐར་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག། དེ་ལྟར་ན་དགེ་སློང་སྡིག་ཏོ་ཅན་ཚལ་ཚང་ཚིང་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ།། ‘‘Kathañca, bhikkhave, pāpabhikkhu balavanissito hoti? Idha, bhikkhave, pāpabhikkhu rājānaṃ vā rājamahāmattānaṃ vā nissito hoti. Tassa evaṃ hoti – ‘sace maṃ koci kiñci vakkhati, ime me rājāno vā rājamahāmattā vā pariyodhāya atthaṃ bhaṇissantī’ti. Sace naṃ koci kiñci āha, tyāssa rājāno vā rājamahāmattā vā pariyodhāya atthaṃ bhaṇanti. Evaṃ kho, bhikkhave, pāpabhikkhu balavanissito hoti. Imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato pāpabhikkhu khataṃ upahataṃ attānaṃ pariharati, sāvajjo ca hoti sānuvajjo ca viññūnaṃ, bahuñca apuññaṃ pasavatī’’ti. Ekādasamaṃ. དགེ་སློང་དག་གང་འདྲ་ཞིག་ལ་དགེ་སློང་སྡིག་ཅན་མཐུ་སྟོབས་ཅན་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་འདི་ནི་དགེ་སློང་སྡིག་ཅན་ཞིག་རྒྱལ་པོའམ་རྒྱལ་པོའི་བློན་ཆེན་ལ་བརྟེན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་འདི་ལྟར་བསམ་པ་སྐྱེ་སྟེ། གལ་ཏེ་སུ་ཞིག་གིས་ང་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་ཅི་ཞིག་བྱས་ན། རྒྱལ་པོའམ་རྒྱལ་པོའི་བློན་ཆེན་འདི་དག་གིས་ང་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་གྱིས་དོན་གླེང་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་མོ། །གལ་ཏེ་སུ་ཞིག་གིས་དེ་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་ཅི་ཞིག་བྱས་ན། དེའི་རྒྱལ་པོའམ་རྒྱལ་པོའི་བློན་ཆེན་དག་གིས་རྒྱབ་སྐྱོར་གྱིས་དོན་གླེང་བར་བྱེད་དོ། །དགེ་སློང་དག་འདི་ལྟར་ན་དགེ་སློང་སྡིག་ཅན་མཐུ་སྟོབས་ཅན་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག་ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་དང་ལྡན་པའི་དགེ་སློང་སྡིག་ཅན་ནི་རང་གི་ཡོན་ཏན་བརྐོས་ཤིང་ཉམས་པར་བྱས་ཏེ་རང་ཉིད་འཛིན་པར་བྱེད་ཅིང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་དང་། མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྨད་པར་འོས་པ་དང་། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་མང་པོ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །བཅུ་གཅིག་པའོ། ། Cūḷavaggo pañcamo. ཚོམས་ཆུང་ངུ་སྟེ་ལྔ་པའོ། ། Tassuddānaṃ – དེའི་སྡོམ་ཚིག་ནི། Sammukhī ṭhānatthavasaṃ, pavatti paṇḍita sīlavaṃ; Saṅkhataṃ pabbatātappaṃ, mahācorenekādasāti. མངོན་སུམ་གནས་དང་གཏམ་དང་ནི། །མཁས་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་འདུས་བྱས་དང་། །རི་དང་བརྩོན་འགྲུས་ཆོམ་པོ་ཆེ། །བཅུ་གཅིག་པོ་དག་འདི་རྣམས་སོ། ། Paṭhamo paṇṇāsako samatto. ལྔ་བཅུ་པ་དང་པོ་རྫོགས་སོ། ། 2. Dutiyapaṇṇāsakaṃ ༢. ལྔ་བཅུ་པ་གཉིས་པ། (6) 1. Brāhmaṇavaggo (༦) ༡. བྲམ་ཟེའི་ཚོམས། 1. Paṭhamadvebrāhmaṇasuttaṃ ༡. བྲམ་ཟེ་གཉིས་ཀྱི་མདོ་དང་པོ། 52. Atha [Pg.154] kho dve brāhmaṇā jiṇṇā vuddhā mahallakā addhagatā vayoanuppattā vīsavassasatikā jātiyā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodiṃsu. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te brāhmaṇā bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘mayamassu, bho gotama, brāhmaṇā jiṇṇā vuddhā mahallakā addhagatā vayoanuppattā vīsavassasatikā jātiyā; te camhā akatakalyāṇā akatakusalā akatabhīruttāṇā. Ovadatu no bhavaṃ gotamo, anusāsatu no bhavaṃ gotamo yaṃ amhākaṃ assa dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’’ti. ༥༢. དེ་ནས་བྲམ་ཟེ་གཉིས་རྒས་ཤིང་འཁོགས་ལ་ལོ་ན་མཐོ་ཞིང་ཚེ་ཚད་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་སྐྱེས་ནས་ལོ་བརྒྱ་དང་ཉི་ཤུ་ལོན་པ་དག་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ན་བ་དེར་ཉེ་བར་སོང་ངོ་། །ཉེ་བར་སོང་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དང་ལྷན་ཅིག་དགྱེས་པའི་གཏམ་བྱས་ཏེ། དགྱེས་པ་དང་དྲན་པར་བྱ་བའི་གཏམ་རྣམས་བརྗོད་ཟིན་པ་དང་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འཁོད་དོ། །ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འཁོད་ནས་བྲམ་ཟེ་དེ་དག་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ། བདག་ཅག་ནི་བྲམ་ཟེ་རྒས་ཤིང་འཁོགས་ལ་ལོ་ན་མཐོ་ཞིང་ཚེ་ཚད་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་སྐྱེས་ནས་ལོ་བརྒྱ་དང་ཉི་ཤུ་ལོན་པ་དག་ལགས་ནའང་། བདག་ཅག་གིས་དགེ་བ་དང་དགེ་བའི་ཆོས་མ་བགྱིས་ཤིང་འཇིགས་པ་ལས་སྐྱོབ་པའི་སྐྱབས་མ་བགྱིས་ལགས་སོ། །ཀྱེ་གཽ་ཏ་མས་བདག་ཅག་ལ་གདམས་ངག་སྩོལ་ཅིག །ཀྱེ་གཽ་ཏ་མས་བདག་ཅག་ལ་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་སྩོལ་ཅིག་གང་ཞིག་བདག་ཅག་ལ་ཡུན་རིང་པོར་ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་ཕྱིར་འགྱུར་བའོ། །ཞེས་གསོལ་ཏོ། ། ‘‘Taggha tumhe, brāhmaṇā, jiṇṇā vuddhā mahallakā addhagatā vayoanuppattā vīsavassasatikā jātiyā; te cattha akatakalyāṇā akatakusalā akatabhīruttāṇā. Upanīyati kho ayaṃ, brāhmaṇā, loko jarāya byādhinā maraṇena. Evaṃ upanīyamāne kho, brāhmaṇā, loke jarāya byādhinā maraṇena, yo idha kāyena saṃyamo vācāya saṃyamo manasā saṃyamo, taṃ tassa petassa tāṇañca leṇañca dīpañca saraṇañca parāyaṇañcā’’ti. བྲམ་ཟེ་དག །ཁྱེད་རྣམས་ནི་ངེས་པར་རྒས་ཤིང་འཁོགས་ལ་ལོ་ན་མཐོ་ཞིང་ཚེ་ཚད་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་སྐྱེས་ནས་ལོ་བརྒྱ་དང་ཉི་ཤུ་ལོན་པ་དག་ཡིན་ལ། ཁྱེད་རྣམས་ཀྱིས་དགེ་བ་དང་དགེ་བའི་ཆོས་མ་བྱས་ཤིང་འཇིགས་པ་ལས་སྐྱོབ་པའི་སྐྱབས་མ་བྱས་སོ། །བྲམ་ཟེ་དག །འཇིག་རྟེན་འདི་ནི་རྒ་བ་དང་ན་བ་དང་འཆི་བས་རིམ་གྱིས་འཁྱེར་བར་བྱེད་དོ། །བྲམ་ཟེ་དག །འཇིག་རྟེན་འདི་ལྟར་རྒ་བ་དང་ན་བ་དང་འཆི་བས་རིམ་གྱིས་འཁྱེར་བར་བྱེད་པ་ན། འདི་ན་ལུས་ཀྱི་སྡོམ་པ་དང་། ངག་གི་སྡོམ་པ་དང་། ཡིད་ཀྱི་སྡོམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕྱི་མའི་ཡུལ་དུ་གཤེགས་པ་དེའི་སྐྱོབ་པ་དང་། སྐྱབས་དང་། གླིང་དང་། གནས་དང་། རྟེན་དུ་འགྱུར་རོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། ། ‘‘Upanīyati jīvitamappamāyu,Jarūpanītassa na santi tāṇā; Etaṃ bhayaṃ maraṇe pekkhamāno,Puññāni kayirātha sukhāvahāni. ཚེ་ནི་འཁྱེར་ཞིང་ཚེ་ཚད་ཐུང་བ་སྟེ། །རྒས་པས་འཁྱེར་ལ་སྐྱོབ་པ་ཡོད་མ་ཡིན། །འཆི་བའི་འཇིགས་པ་འདི་ལ་ལེགས་བལྟས་ནས། །བདེ་བ་འདྲེན་པའི་བསོད་ནམས་བྱ་བར་བྱ། ། ‘‘Yodha kāyena saṃyamo, vācāya uda cetasā; Taṃ tassa petassa sukhāya hoti,Yaṃ jīvamāno pakaroti puñña’’nti. paṭhamaṃ; གང་ཞིག་འདི་ན་ལུས་དང་ངག་དང་ནི། །ཡིད་ཀྱིས་ལེགས་པར་བསྡམས་པ་ཉིད་དང་ནི། །གསོན་པའི་དུས་སུ་བསོད་ནམས་གང་བྱས་པ། །དེ་ནི་ཤི་འཕོས་དེ་ཡི་བདེ་བར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དང་པོའོ། ། 2. Dutiyadvebrāhmaṇasuttaṃ ༢. བྲམ་ཟེ་གཉིས་ཀྱི་མདོ་གཉིས་པ། 53. Atha [Pg.155] kho dve brāhmaṇā jiṇṇā vuddhā mahallakā addhagatā vayoanuppattā vīsavassasatikā jātiyā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te brāhmaṇā bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘mayamassu, bho gotama, brāhmaṇā jiṇṇā vuddhā mahallakā addhagatā vayoanuppattā vīsavassasatikā jātiyā; te camhā akatakalyāṇā akatakusalā akatabhīruttāṇā. Ovadatu no bhavaṃ gotamo, anusāsatu no bhavaṃ gotamo yaṃ amhākaṃ assa dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’’ti. ༥༣. དེ་ནས་བྲམ་ཟེ་གཉིས་རྒས་ཤིང་འཁོགས་ལ་ལོ་ན་མཐོ་ཞིང་ཚེ་ཚད་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་སྐྱེས་ནས་ལོ་བརྒྱ་དང་ཉི་ཤུ་ལོན་པ་དག་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ན་བ་དེར་ཉེ་བར་སོང་ངོ་། །ཉེ་བར་སོང་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཕྱག་བགྱིས་ཏེ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འཁོད་དོ། །ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འཁོད་ནས་བྲམ་ཟེ་དེ་དག་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ། བདག་ཅག་ནི་བྲམ་ཟེ་རྒས་ཤིང་འཁོགས་ལ་ལོ་ན་མཐོ་ཞིང་ཚེ་ཚད་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་སྐྱེས་ནས་ལོ་བརྒྱ་དང་ཉི་ཤུ་ལོན་པ་དག་ལགས་ནའང་། བདག་ཅག་གིས་དགེ་བ་དང་དགེ་བའི་ཆོས་མ་བགྱིས་ཤིང་འཇིགས་པ་ལས་སྐྱོབ་པའི་སྐྱབས་མ་བགྱིས་ལགས་སོ། །ཀྱེ་གཽ་ཏ་མས་བདག་ཅག་ལ་གདམས་ངག་སྩོལ་ཅིག །ཀྱེ་གཽ་ཏ་མས་བདག་ཅག་ལ་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་སྩོལ་ཅིག་གང་ཞིག་བདག་ཅག་ལ་ཡུན་རིང་པོར་ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་ཕྱིར་འགྱུར་བའོ། །ཞེས་གསོལ་ཏོ། ། ‘‘Taggha tumhe, brāhmaṇā, jiṇṇā vuddhā mahallakā addhagatā vayoanuppattā vīsavassasatikā jātiyā; te cattha akatakalyāṇā akatakusalā akatabhīruttāṇā. Āditto kho ayaṃ, brāhmaṇā, loko jarāya byādhinā maraṇena. Evaṃ āditte kho, brāhmaṇā, loke jarāya byādhinā maraṇena, yo idha kāyena saṃyamo vācāya saṃyamo manasā saṃyamo, taṃ tassa petassa tāṇañca leṇañca dīpañca saraṇañca parāyaṇañcā’’ti. བྲམ་ཟེ་དག །ཁྱེད་རྣམས་ནི་ངེས་པར་རྒས་ཤིང་འཁོགས་ལ་ལོ་ན་མཐོ་ཞིང་ཚེ་ཚད་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་སྐྱེས་ནས་ལོ་བརྒྱ་དང་ཉི་ཤུ་ལོན་པ་དག་ཡིན་ལ། ཁྱེད་རྣམས་ཀྱིས་དགེ་བ་དང་དགེ་བའི་ཆོས་མ་བྱས་ཤིང་འཇིགས་པ་ལས་སྐྱོབ་པའི་སྐྱབས་མ་བྱས་སོ། །བྲམ་ཟེ་དག །འཇིག་རྟེན་འདི་ནི་རྒ་བ་དང་ན་བ་དང་འཆི་བས་རབ་ཏུ་འབར་བར་བྱེད་དོ། །བྲམ་ཟེ་དག །འཇིག་རྟེན་འདི་ལྟར་རྒ་བ་དང་ན་བ་དང་འཆི་བས་རབ་ཏུ་འབར་བ་ན། འདི་ན་ལུས་ཀྱི་སྡོམ་པ་དང་། ངག་གི་སྡོམ་པ་དང་། ཡིད་ཀྱི་སྡོམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕྱི་མའི་ཡུལ་དུ་གཤེགས་པ་དེའི་སྐྱོབ་པ་དང་། སྐྱབས་དང་། གླིང་དང་། གནས་དང་། རྟེན་དུ་འགྱུར་རོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། ། ‘‘Ādittasmiṃ agārasmiṃ, yaṃ nīharati bhājanaṃ; Taṃ tassa hoti atthāya, no ca yaṃ tattha ḍayhati. ཁང་ཁྱིམ་རབ་ཏུ་འབར་བའི་ཚེ། །སྣོད་སྤྱད་གང་ཞིག་ཕྱིར་བཏོན་པ། །དེ་ནི་དེ་ཡི་དོན་དུ་འགྱུར། །ནང་དུ་ཚིག་པ་དེ་ལྟ་མིན། ། ‘‘Evaṃ āditto kho loko, jarāya maraṇena ca; Nīharetheva dānena, dinnaṃ hoti sunīhataṃ. དེ་བཞིན་འཇིག་རྟེན་རྒ་བ་དང་། །འཆི་བས་རབ་ཏུ་འབར་བ་ན། །སྦྱིན་པ་བཏང་སྟེ་ཕྱིར་དབྱུང་བྱ། །བྱིན་པ་ལེགས་པར་བཏོན་པ་ཡིན། ། ‘‘Yodha kāyena saṃyamo, vācāya uda cetasā; Taṃ tassa petassa sukhāya hoti,Yaṃ jīvamāno pakaroti puñña’’nti. dutiyaṃ; གང་ཞིག་འདི་ན་ལུས་དང་ངག་དང་ནི། །ཡིད་ཀྱིས་ལེགས་པར་བསྡམས་པ་ཉིད་དང་ནི། །གསོན་པའི་དུས་སུ་བསོད་ནམས་གང་བྱས་པ། །དེ་ནི་ཤི་འཕོས་དེ་ཡི་བདེ་བར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གཉིས་པའོ། ། 3. Aññatarabrāhmaṇasuttaṃ ༣. བྲམ་ཟེ་གཞན་ཞིག་གི་མདོ། 54. Atha kho aññataro brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi…pe… ekamantaṃ nisinno kho so brāhmaṇo [Pg.156] bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘‘sandiṭṭhiko dhammo sandiṭṭhiko dhammo’ti, bho gotama, vuccati. Kittāvatā nu kho, bho gotama, sandiṭṭhiko dhammo hoti akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī’’ti? ༥༤. དེ་ནས་བྲམ་ཟེ་གཞན་ཞིག་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ན་བ་དེར་ཉེ་བར་སོང་ངོ་། །ཉེ་བར་སོང་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དང་ལྷན་ཅིག་དགྱེས་པའི་གཏམ་བྱས་ཏེ། །...ལ... ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འཁོད་དོ། །ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འཁོད་ནས་བྲམ་ཟེ་དེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ། ‘ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་མཐོང་བའི་ཆོས་སོ། །ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་མཐོང་བའི་ཆོས་སོ། །’ཞེས་བརྗོད་ན། ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ། ཇི་ཙམ་གྱིས་ན་ཆོས་ནི་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་མཐོང་བ་དང་། དུས་སུ་བབ་པ་མེད་པ་དང་། འདི་ལ་ལྟོས་ཤིག་ཅེས་བསྟན་དུ་རུང་བ་དང་། ཉེ་བར་གཏད་པར་བྱ་བ་དང་། མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་ལགས་སམ། ‘‘Ratto kho, brāhmaṇa, rāgena abhibhūto pariyādinnacitto attabyābādhāyapi ceteti, parabyābādhāyapi ceteti, ubhayabyābādhāyapi ceteti, cetasikampi dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti. Rāge pahīne nevattabyābādhāyapi ceteti, na parabyābādhāyapi ceteti, na ubhayabyābādhāyapi ceteti, na cetasikaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti. (Ratto kho…pe… kāyena duccaritaṃ carati, vācāya duccaritaṃ carati, manasā duccaritaṃ carati. Rāge pahīnā neva kāyena duccaritaṃ carati, na vācāya duccaritaṃ carati, na manasā duccaritaṃ carati. Ratto kho…pe… attatthampi yathābhūtaṃ nappajānāti, paratthampi yathābhūtaṃ nappajānāti, ubhayatthampi yathābhūtaṃ nappajānāti. Rāge pahīne attatthampi yathābhūtaṃ pajānāti, paratthampi yathābhūtaṃ pajānāti, ubhayatthampi yathābhūtaṃ pajānāti.) Evampi kho, brāhmaṇa, sandiṭṭhiko dhammo hoti…pe…. བྲམ་ཟེ། འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཆགས་ཤིང་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཏེ་སེམས་ཀུན་ཏུ་བཟུང་བ་ནི། རང་ལ་གནོད་པའི་ཕྱིར་ཡང་སེམས་ཤིང་། གཞན་ལ་གནོད་པའི་ཕྱིར་ཡང་སེམས་ལ། གཉིས་ཀ་ལ་གནོད་པའི་ཕྱིར་ཡང་སེམས་ཤིང་། ཡིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་མི་དགའ་བའང་མྱོང་བར་བྱེད་དོ། །འདོད་ཆགས་སྤངས་པ་ན་རང་ལ་གནོད་པའི་ཕྱིར་ཡང་མི་སེམས་ཤིང་། གཞན་ལ་གནོད་པའི་ཕྱིར་ཡང་མི་སེམས་ལ། གཉིས་ཀ་ལ་གནོད་པའི་ཕྱིར་ཡང་མི་སེམས་ཤིང་། ཡིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་མི་དགའ་བའང་མྱོང་བར་མི་བྱེད་དོ། །(འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཆགས་པ་ནི། །...ལ... ལུས་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་སྤྱོད་ཅིང་། ངག་གིས་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་སྤྱོད་ལ། ཡིད་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་སྤྱོད་དོ། །འདོད་ཆགས་སྤངས་པ་ན་ལུས་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་མི་སྤྱོད་ཅིང་། ངག་གིས་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་མི་སྤྱོད་ལ། ཡིད་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་མི་སྤྱོད་དོ། །འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཆགས་པ་ནི། །...ལ... རང་གི་དོན་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་ཤེས་ཤིང་། གཞན་གྱི་དོན་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་ཤེས་ལ། གཉིས་ཀའི་དོན་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་ཤེས་སོ། །འདོད་ཆགས་སྤངས་པ་ན་རང་གི་དོན་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་ཤིང་། གཞན་གྱི་དོན་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་ལ། གཉིས་ཀའི་དོན་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་སོ། །) བྲམ་ཟེ། འདི་ལྟར་ཡང་ཆོས་ནི་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ། །...ལ... ‘‘Duṭṭho kho, brāhmaṇa, dosena abhibhūto pariyādinnacitto attabyābādhāyapi ceteti, parabyābādhāyapi ceteti, ubhayabyābādhāyapi ceteti, cetasikampi dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti. Dose pahīne nevattabyābādhāyapi ceteti, na parabyābādhāyapi ceteti, na ubhayabyābādhāyapi ceteti, na cetasikampi dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti. Evampi kho, brāhmaṇa, sandiṭṭhiko dhammo hoti…pe…. བྲམ་ཟེ། ཞེ་སྡང་གིས་སྡང་ཞིང་ཞེ་སྡང་གིས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཏེ་སེམས་ཀུན་ཏུ་བཟུང་བ་ནི། རང་ལ་གནོད་པའི་ཕྱིར་ཡང་སེམས་ཤིང་། གཞན་ལ་གནོད་པའི་ཕྱིར་ཡང་སེམས་ལ། གཉིས་ཀ་ལ་གནོད་པའི་ཕྱིར་ཡང་སེམས་ཤིང་། ཡིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་མི་དགའ་བའང་མྱོང་བར་བྱེད་དོ། །ཞེ་སྡང་སྤངས་པ་ན་རང་ལ་གནོད་པའི་ཕྱིར་ཡང་མི་སེམས་ཤིང་། གཞན་ལ་གནོད་པའི་ཕྱིར་ཡང་མི་སེམས་ལ། གཉིས་ཀ་ལ་གནོད་པའི་ཕྱིར་ཡང་མི་སེམས་ཤིང་། ཡིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་མི་དགའ་བའང་མྱོང་བར་མི་བྱེད་དོ། །བྲམ་ཟེ། འདི་ལྟར་ཡང་ཆོས་ནི་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ། །...ལ... ‘‘Mūḷho kho, brāhmaṇa, mohena abhibhūto pariyādinnacitto attabyābādhāyapi ceteti, parabyābādhāyapi ceteti, ubhayabyābādhāyapi ceteti, cetasikampi dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti. Mohe pahīne nevattabyābādhāyapi ceteti, na parabyābādhāyapi ceteti, na ubhayabyābādhāyapi ceteti, na cetasikaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti[Pg.157]. Evaṃ kho, brāhmaṇa, sandiṭṭhiko dhammo hoti akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī’’ti. བྲམ་ཟེ། གཏི་མུག་གིས་རྨོངས་ཤིང་གཏི་མུག་གིས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཏེ་སེམས་ཀུན་ཏུ་བཟུང་བ་ནི། རང་ལ་གནོད་པའི་ཕྱིར་ཡང་སེམས་ཤིང་། གཞན་ལ་གནོད་པའི་ཕྱིར་ཡང་སེམས་ལ། གཉིས་ཀ་ལ་གནོད་པའི་ཕྱིར་ཡང་སེམས་ཤིང་། ཡིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་མི་དགའ་བའང་མྱོང་བར་བྱེད་དོ། །གཏི་མུག་སྤངས་པ་ན་རང་ལ་གནོད་པའི་ཕྱིར་ཡང་མི་སེམས་ཤིང་། གཞན་ལ་གནོད་པའི་ཕྱིར་ཡང་མི་སེམས་ལ། གཉིས་ཀ་ལ་གནོད་པའི་ཕྱིར་ཡང་མི་སེམས་ཤིང་། ཡིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་མི་དགའ་བའང་མྱོང་བར་མི་བྱེད་དོ། །བྲམ་ཟེ། འདི་ལྟར་ན་ཆོས་ནི་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་མཐོང་བ་དང་། དུས་སུ་བབ་པ་མེད་པ་དང་། འདི་ལ་ལྟོས་ཤིག་ཅེས་བསྟན་དུ་རུང་བ་དང་། ཉེ་བར་གཏད་པར་བྱ་བ་དང་། མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། ‘‘Abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama! Seyyathāpi, bho gotama, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya – ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṃ bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṃ bhavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca. Upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti. Tatiyaṃ. ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ། ངོ་མཚར་ཏོ། །ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ། ངོ་མཚར་ཏོ། །ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ། དཔེར་ན། ཁ་སྦུབ་པ་ལས་གྱེན་དུ་བསླངས་པ་ལྟ་བུའམ། གསང་བ་མངོན་དུ་བྱས་པ་ལྟ་བུའམ། ལམ་ནོར་བ་ལ་ལམ་བསྟན་པ་ལྟ་བུའམ། མུན་ཁྲོད་དུ་མར་མེ་བཏེགས་ཏེ་མིག་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་ལྟར། དེ་བཞིན་དུ་ཀྱེ་གཽ་ཏ་མས་རྣམ་གྲངས་དུ་མས་ཆོས་ལེགས་པར་བཤད་དོ། །བདག་འདི་ཉིད་ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ་དང་། ཆོས་དང་། དགེ་འདུན་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆིའོ། །ཀྱེ་གཽ་ཏ་མས་བདག་དེ་རིང་ནས་བཟུང་སྟེ་སྲོག་གི་མཐར་ཐུག་གི་བར་དུ་སྐྱབས་སུ་སོང་བའི་དགེ་བསྙེན་དུ་བཟུང་དུ་གསོལ། །ཞེས་གསོལ་ཏོ། །གསུམ་པའོ། ། 4. Paribbājakasuttaṃ ༤. ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་བའི་མདོ། 55. Atha kho aññataro brāhmaṇaparibbājako yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā…pe… ekamantaṃ nisinno kho so brāhmaṇaparibbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘‘sandiṭṭhiko dhammo sandiṭṭhiko dhammo’ti, bho gotama, vuccati. Kittāvatā nu kho, bho gotama, sandiṭṭhiko dhammo hoti akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī’’ti? ༥༥. དེ་ནས་བྲམ་ཟེའི་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་བ་གཞན་ཞིག་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ན་བ་དེར་ཉེ་བར་སོང་ངོ་། །ཉེ་བར་སོང་ནས་...ལ... ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འཁོད་དོ། །ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འཁོད་ནས་བྲམ་ཟེའི་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་བ་དེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ། ‘ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་མཐོང་བའི་ཆོས་སོ། །ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་མཐོང་བའི་ཆོས་སོ། །’ཞེས་བརྗོད་ན། ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ། ཇི་ཙམ་གྱིས་ན་ཆོས་ནི་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་མཐོང་བ་དང་། དུས་སུ་བབ་པ་མེད་པ་དང་། འདི་ལ་ལྟོས་ཤིག་ཅེས་བསྟན་དུ་རུང་བ་དང་། ཉེ་བར་གཏད་པར་བྱ་བ་དང་། མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་ལགས་སམ། ‘‘Ratto kho, brāhmaṇa, rāgena abhibhūto pariyādinnacitto attabyābādhāyapi ceteti, parabyābādhāyapi ceteti, ubhayabyābādhāyapi ceteti, cetasikampi dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti. Rāge pahīne nevattabyābādhāyapi ceteti, na parabyābādhāyapi ceteti, na ubhayabyābādhāyapi ceteti, na cetasikampi dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti. བྲམ་ཟེ། འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཆགས་ཤིང་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཏེ་སེམས་ཀུན་ཏུ་བཟུང་བ་ནི། རང་ལ་གནོད་པའི་ཕྱིར་ཡང་སེམས་ཤིང་། གཞན་ལ་གནོད་པའི་ཕྱིར་ཡང་སེམས་ལ། གཉིས་ཀ་ལ་གནོད་པའི་ཕྱིར་ཡང་སེམས་ཤིང་། ཡིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་མི་དགའ་བའང་མྱོང་བར་བྱེད་དོ། །འདོད་ཆགས་སྤངས་པ་ན་རང་ལ་གནོད་པའི་ཕྱིར་ཡང་མི་སེམས་ཤིང་། གཞན་ལ་གནོད་པའི་ཕྱིར་ཡང་མི་སེམས་ལ། གཉིས་ཀ་ལ་གནོད་པའི་ཕྱིར་ཡང་མི་སེམས་ཤིང་། ཡིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་མི་དགའ་བའང་མྱོང་བར་མི་བྱེད་དོ། ། ‘‘Ratto kho, brāhmaṇa, rāgena abhibhūto pariyādinnacitto kāyena duccaritaṃ carati, vācāya duccaritaṃ carati, manasā duccaritaṃ carati. Rāge pahīne neva kāyena duccaritaṃ carati, na vācāya duccaritaṃ carati, na manasā duccaritaṃ carati. བྲམ་ཟེ། འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཆགས་ཤིང་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཏེ་སེམས་ཀུན་ཏུ་བཟུང་བ་ནི། ལུས་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་སྤྱོད་ཅིང་། ངག་གིས་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་སྤྱོད་ལ། ཡིད་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་སྤྱོད་དོ། །འདོད་ཆགས་སྤངས་པ་ན་ལུས་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་མི་སྤྱོད་ཅིང་། ངག་གིས་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་མི་སྤྱོད་ལ། ཡིད་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་མི་སྤྱོད་དོ། ། ‘‘Ratto kho, brāhmaṇa, rāgena abhibhūto pariyādinnacitto attatthampi yathābhūtaṃ nappajānāti, paratthampi yathābhūtaṃ nappajānāti, ubhayatthampi yathābhūtaṃ nappajānāti. Rāge pahīne attatthampi yathābhūtaṃ pajānāti[Pg.158], paratthampi yathābhūtaṃ pajānāti, ubhayatthampi yathābhūtaṃ pajānāti. Evampi kho, brāhmaṇa, sandiṭṭhiko dhammo hoti…pe…. བྲམ་ཟེ། འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཆགས་ཤིང་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཏེ་སེམས་ཀུན་ཏུ་བཟུང་བ་ནི། རང་གི་དོན་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་ཤེས་ཤིང་། གཞན་གྱི་དོན་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་ཤེས་ལ། གཉིས་ཀའི་དོན་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་ཤེས་སོ། །འདོད་ཆགས་སྤངས་པ་ན་རང་གི་དོན་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་ཤིང་། གཞན་གྱི་དོན་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་ལ། གཉིས་ཀའི་དོན་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་སོ། །བྲམ་ཟེ། འདི་ལྟར་ཡང་ཆོས་ནི་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ། །...ལ... ‘‘Duṭṭho kho, brāhmaṇa, dosena…pe… mūḷho kho, brāhmaṇa, mohena abhibhūto pariyādinnacitto attabyābādhāyapi ceteti, parabyābādhāyapi ceteti, ubhayabyābādhāyapi ceteti, cetasikampi dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti. Mohe pahīne nevattabyābādhāyapi ceteti, na parabyābādhāyapi ceteti, na ubhayabyābādhāyapi ceteti, na cetasikaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti. བྲམ་ཟེ། ཞེ་སྡང་གིས་གནོད་པར་བྱས་པ་... (སོགས)། བྲམ་ཟེ། གཏི་མུག་གིས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཅིང་སེམས་ཡོངས་སུ་འཕྲོག་པའི་རྨོངས་པ་ནི། རང་ལ་གནོད་པར་ཡང་སེམས་ཤིང་། གཞན་ལ་གནོད་པར་ཡང་སེམས་ལ། གཉིས་ཀར་གནོད་པར་ཡང་སེམས་ཤིང་། ཡིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་མི་བདེ་བ་ཡང་མྱོང་བར་བྱེད་དོ། །གཏི་མུག་སྤངས་པའི་ཚེ་ནི། རང་ལ་གནོད་པར་ཡང་མི་སེམས་ཤིང་། གཞན་ལ་གནོད་པར་ཡང་མི་སེམས་ལ། གཉིས་ཀར་གནོད་པར་ཡང་མི་སེམས་ཤིང་། ཡིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་མི་བདེ་བ་ཡང་མྱོང་བར་མི་བྱེད་དོ། ། ‘‘Mūḷho kho, brāhmaṇa, mohena abhibhūto pariyādinnacitto, kāyena duccaritaṃ carati, vācāya duccaritaṃ carati, manasā duccaritaṃ carati. Mohe pahīne neva kāyena duccaritaṃ carati, na vācāya duccaritaṃ carati, na manasā duccaritaṃ carati. བྲམ་ཟེ། གཏི་མུག་གིས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཅིང་སེམས་ཡོངས་སུ་འཕྲོག་པའི་རྨོངས་པ་ནི། ལུས་ཀྱིས་ཉེས་སྤྱོད་སྤྱོད་ཅིང་། ངག་གིས་ཉེས་སྤྱོད་སྤྱོད་ལ། ཡིད་ཀྱིས་ཉེས་སྤྱོད་སྤྱོད་དོ། །གཏི་མུག་སྤངས་པའི་ཚེ་ནི། ལུས་ཀྱིས་ཉེས་སྤྱོད་མི་སྤྱོད་ཅིང་། ངག་གིས་ཉེས་སྤྱོད་མི་སྤྱོད་ལ། ཡིད་ཀྱིས་ཉེས་སྤྱོད་མི་སྤྱོད་དོ། ། ‘‘Mūḷho kho, brāhmaṇa, mohena abhibhūto pariyādinnacitto attatthampi yathābhūtaṃ nappajānāti, paratthampi yathābhūtaṃ nappajānāti, ubhayatthampi yathābhūtaṃ nappajānāti. Mohe pahīne attatthampi yathābhūtaṃ pajānāti, paratthampi yathābhūtaṃ pajānāti, ubhayatthampi yathābhūtaṃ pajānāti. Evaṃ kho, brāhmaṇa, sandiṭṭhiko dhammo hoti akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī’’ti. བྲམ་ཟེ། གཏི་མུག་གིས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཅིང་སེམས་ཡོངས་སུ་འཕྲོག་པའི་རྨོངས་པ་ནི། རང་གི་དོན་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་ཤེས་ཤིང་། གཞན་གྱི་དོན་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་ཤེས་ལ། གཉིས་ཀའི་དོན་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་ཤེས་སོ། །གཏི་མུག་སྤངས་པའི་ཚེ་ནི། རང་གི་དོན་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་ཤིང་། གཞན་གྱི་དོན་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་ལ། གཉིས་ཀའི་དོན་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་སོ། །བྲམ་ཟེ། འདི་ལྟར་ཆོས་ནི་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་མཐོང་བར་བྱ་བ། དུས་མེད་པར་འབྲས་བུ་སྟེར་བ། ཚུར་ཤོག་ལ་ལྟོས་ཞེས་བསྟན་པར་འོས་པ། ཉེ་བར་གཏད་པར་བྱ་བ། མགོན་པོ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། ། ‘‘Abhikkantaṃ, bho gotama…pe… upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti. Catutthaṃ. ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ། ངོ་མཚར་ཆེའོ། །... (སོགས)། བཙུན་པ་གཽ་ཏ་མས་བདག་འདི་ཉིད་ནས་བཟུང་སྟེ་སྲོག་གི་མཐར་ཐུག་གི་བར་དུ་སྐྱབས་སུ་སོང་བའི་དགེ་བསྙེན་དུ་བཟུང་དུ་གསོལ། །བཞི་པའོ། ། 5. Nibbutasuttaṃ ༥. མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མདོ། 56. Atha kho jāṇussoṇi brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho jāṇussoṇi brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘‘sandiṭṭhikaṃ nibbānaṃ sandiṭṭhikaṃ nibbāna’nti, bho gotama, vuccati. Kittāvatā nu kho, bho gotama, sandiṭṭhikaṃ nibbānaṃ hoti akālikaṃ ehipassikaṃ opaneyyikaṃ paccattaṃ veditabbaṃ viññūhī’’ti? ༥༦. དེ་ནས་བྲམ་ཟེ་ཛཱ་ཎུ་སོ་ཎི་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ན་བཞུགས་པ་དེར་ཉེ་བར་སོང་སྟེ། ཉེ་བར་སོང་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཏེ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འཁོད་དོ། །ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འཁོད་ནས་བྲམ་ཟེ་ཛཱ་ཎུ་སོ་ཎིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །'ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ། "ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་མཐོང་བར་བྱ་བའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ། ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་མཐོང་བར་བྱ་བའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ།" ཞེས་བརྗོད་ན། ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ། ཇི་ཙམ་གྱིས་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་མཐོང་བར་བྱ་བ། དུས་མེད་པར་འབྲས་བུ་སྟེར་བ། ཚུར་ཤོག་ལ་ལྟོས་ཞེས་བསྟན་པར་འོས་པ། ཉེ་བར་གཏད་པར་བྱ་བ། མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནམ། །' ‘‘Ratto [Pg.159] kho, brāhmaṇa, rāgena abhibhūto pariyādinnacitto attabyābādhāyapi ceteti, parabyābādhāyapi ceteti, ubhayabyābādhāyapi ceteti, cetasikampi dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti. Rāge pahīne nevattabyābādhāyapi ceteti, na parabyābādhāyapi ceteti, na ubhayabyābādhāyapi ceteti, na cetasikampi dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti. Evampi kho, brāhmaṇa, sandiṭṭhikaṃ nibbānaṃ hoti. བྲམ་ཟེ། འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཆགས་ཤིང་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ལ། སེམས་ཡོངས་སུ་འཕྲོག་པའི་ཆགས་པ་ཅན་ནི། རང་ལ་གནོད་པར་ཡང་སེམས་ཤིང་། གཞན་ལ་གནོད་པར་ཡང་སེམས་ལ། གཉིས་ཀར་གནོད་པར་ཡང་སེམས་ཤིང་། ཡིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་མི་བདེ་བ་ཡང་མྱོང་བར་བྱེད་དོ། །འདོད་ཆགས་སྤངས་པའི་ཚེ་ནི། རང་ལ་གནོད་པར་ཡང་མི་སེམས་ཤིང་། གཞན་ལ་གནོད་པར་ཡང་མི་སེམས་ལ། གཉིས་ཀར་གནོད་པར་ཡང་མི་སེམས་ཤིང་། ཡིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་མི་བདེ་བ་ཡང་མྱོང་བར་མི་བྱེད་དོ། །བྲམ་ཟེ། འདི་ལྟར་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་མཐོང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། ‘‘Duṭṭho kho, brāhmaṇa…pe… mūḷho kho, brāhmaṇa, mohena abhibhūto pariyādinnacitto attabyābādhāyapi ceteti, parabyābādhāyapi ceteti, ubhayabyābādhāyapi ceteti, cetasikampi dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti. Mohe pahīne nevattabyābādhāyapi ceteti, na parabyābādhāyapi ceteti, na ubhayabyābādhāyapi ceteti, na cetasikaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti. Evampi kho, brāhmaṇa, sandiṭṭhikaṃ nibbānaṃ hoti. བྲམ་ཟེ། ཞེ་སྡང་གིས་གནོད་པར་བྱས་པ་... (སོགས)། བྲམ་ཟེ། གཏི་མུག་གིས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཅིང་སེམས་ཡོངས་སུ་འཕྲོག་པའི་རྨོངས་པ་ནི། རང་ལ་གནོད་པར་ཡང་སེམས་ཤིང་། གཞན་ལ་གནོད་པར་ཡང་སེམས་ལ། གཉིས་ཀར་གནོད་པར་ཡང་སེམས་ཤིང་། ཡིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་མི་བདེ་བ་ཡང་མྱོང་བར་བྱེད་དོ། །གཏི་མུག་སྤངས་པའི་ཚེ་ནི། རང་ལ་གནོད་པར་ཡང་མི་སེམས་ཤིང་། གཞན་ལ་གནོད་པར་ཡང་མི་སེམས་ལ། གཉིས་ཀར་གནོད་པར་ཡང་མི་སེམས་ཤིང་། ཡིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་མི་བདེ་བ་ཡང་མྱོང་བར་མི་བྱེད་དོ། །བྲམ་ཟེ། འདི་ལྟར་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་མཐོང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། ‘‘Yato kho ayaṃ, brāhmaṇa, anavasesaṃ rāgakkhayaṃ paṭisaṃvedeti, anavasesaṃ dosakkhayaṃ paṭisaṃvedeti, anavasesaṃ mohakkhayaṃ paṭisaṃvedeti; evaṃ kho, brāhmaṇa, sandiṭṭhikaṃ nibbānaṃ hoti akālikaṃ ehipassikaṃ opaneyyikaṃ paccattaṃ veditabbaṃ viññūhī’’ti. ‘‘Abhikkantaṃ, bho gotama…pe… upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti. Pañcamaṃ. བྲམ་ཟེ། གང་གི་ཚེ་འདི་ནི་འདོད་ཆགས་མ་ལུས་པར་ཟད་པ་མྱོང་བར་བྱེད་ཅིང་། ཞེ་སྡང་མ་ལུས་པར་ཟད་པ་མྱོང་བར་བྱེད་ལ། གཏི་མུག་མ་ལུས་པར་ཟད་པ་མྱོང་བར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ། བྲམ་ཟེ། འདི་ལྟར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་མཐོང་བར་བྱ་བ། དུས་མེད་པར་འབྲས་བུ་སྟེར་བ། ཚུར་ཤོག་ལ་ལྟོས་ཞེས་བསྟན་པར་འོས་པ། ཉེ་བར་གཏད་པར་བྱ་བ། མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །'ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ། ངོ་མཚར་ཆེའོ། །... (སོགས)། བཙུན་པ་གཽ་ཏ་མས་བདག་འདི་ཉིད་ནས་བཟུང་སྟེ་སྲོག་གི་མཐར་ཐུག་གི་བར་དུ་སྐྱབས་སུ་སོང་བའི་དགེ་བསྙེན་དུ་བཟུང་དུ་གསོལ། །ལྔ་པའོ། ། 6. Palokasuttaṃ ༦. འཇིག་པའི་མདོ། 57. Atha kho aññataro brāhmaṇamahāsālo yena bhagavā tenupasaṅkami…pe… ekamantaṃ nisinno kho so brāhmaṇamahāsālo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sutaṃ metaṃ, bho gotama, pubbakānaṃ brāhmaṇānaṃ vuddhānaṃ mahallakānaṃ ācariyapācariyānaṃ bhāsamānānaṃ – ‘pubbe sudaṃ ayaṃ loko avīci maññe phuṭo ahosi manussehi, kukkuṭasaṃpātikā gāmanigamarājadhāniyo’ti. Ko nu kho, bho gotama, hetu ko paccayo yenetarahi manussānaṃ khayo hoti, tanuttaṃ paññāyati, gāmāpi [Pg.160] agāmā honti, nigamāpi anigamā honti, nagarāpi anagarā honti, janapadāpi ajanapadā hontī’’ti? ༥༧. དེ་ནས་བྲམ་ཟེ་ཆེན་པོ་ཕྱུག་པོ་ཞིག་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ན་བཞུགས་པ་དེར་ཉེ་བར་སོང་སྟེ།... (སོགས)། ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འཁོད་ནས་བྲམ་ཟེ་ཆེན་པོ་དེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །'ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ། བདག་གིས་སྔོན་གྱི་བྲམ་ཟེ་རྒན་རབས་རྣམས་དང་། སློབ་དཔོན་དང་སློབ་དཔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་སྨྲ་བ་རྣམས་ལས་འདི་སྐད་ཐོས་ཏེ། "སྔོན་གྱི་དུས་སུ་འཇིག་རྟེན་འདི་ནི་མནར་མེད་པའི་དམྱལ་བ་བཞིན་དུ་མི་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གང་ཞིང་། གྲོང་དང་། གྲོང་རྡལ། རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་རྣམས་ནི་བྱ་གག་འཕུར་བའི་རྒྱང་ཙམ་ན་ཉེ་བར་གནས་སོ། །" ཞེས་ཐོས་སོ། །ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ། རྒྱུ་ཅི་དང་རྐྱེན་གང་གིས་ན། དེང་སང་གི་དུས་སུ་མི་རྣམས་ཟད་ཅིང་ཉུང་བར་གྱུར་པ་མངོན་ལ། གྲོང་རྣམས་ཀྱང་གྲོང་མ་ཡིན་པར་གྱུར། གྲོང་རྡལ་རྣམས་ཀྱང་གྲོང་རྡལ་མ་ཡིན་པར་གྱུར། གྲོང་ཁྱེར་རྣམས་ཀྱང་གྲོང་ཁྱེར་མ་ཡིན་པར་གྱུར། ཡུལ་འཁོར་རྣམས་ཀྱང་ཡུལ་འཁོར་མ་ཡིན་པར་གྱུར་ཏམ། །' ‘‘Etarahi, brāhmaṇa, manussā adhammarāgarattā visamalobhābhibhūtā micchādhammaparetā. Te adhammarāgarattā visamalobhābhibhūtā micchādhammaparetā tiṇhāni satthāni gahetvā aññamaññaṃ jīvitā voropenti, tena bahū manussā kālaṃ karonti. Ayampi kho, brāhmaṇa, hetu ayaṃ paccayo yenetarahi manussānaṃ khayo hoti, tanuttaṃ paññāyati, gāmāpi agāmā honti, nigamāpi anigamā honti, nagarāpi anagarā honti, janapadāpi ajanapadā honti. བྲམ་ཟེ། དེང་སང་གི་དུས་སུ་མི་རྣམས་ནི་ཆོས་མ་ཡིན་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཆགས་ཤིང་། མི་མཐུན་པའི་བརྣབ་སེམས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ལ། ལོག་པའི་ཆོས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའོ། །དེ་དག་ཆོས་མ་ཡིན་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཆགས་ཤིང་། མི་མཐུན་པའི་བརྣབ་སེམས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ལ། ལོག་པའི་ཆོས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བས་མཚོན་ཆ་རྣོན་པོ་རྣམས་བཟུང་སྟེ་གཅིག་གིས་གཅིག་གི་སྲོག་འཕྲོག་པར་བྱེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་མི་མང་པོ་ཤི་འཕོ་བར་བྱེད་དོ། །བྲམ་ཟེ། འདི་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། འདི་ནི་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ། གང་གིས་ན་དེང་སང་གི་དུས་སུ་མི་རྣམས་ཟད་ཅིང་ཉུང་བར་གྱུར་པ་མངོན་ལ། གྲོང་རྣམས་ཀྱང་གྲོང་མ་ཡིན་པར་གྱུར། གྲོང་རྡལ་རྣམས་ཀྱང་གྲོང་རྡལ་མ་ཡིན་པར་གྱུར། གྲོང་ཁྱེར་རྣམས་ཀྱང་གྲོང་ཁྱེར་མ་ཡིན་པར་གྱུར། ཡུལ་འཁོར་རྣམས་ཀྱང་ཡུལ་འཁོར་མ་ཡིན་པར་གྱུར་ཏོ། ། ‘‘Puna caparaṃ, brāhmaṇa, etarahi manussā adhammarāgarattā visamalobhābhibhūtā micchādhammaparetā. Tesaṃ adhammarāgarattānaṃ visamalobhābhibhūtānaṃ micchādhammaparetānaṃ devo na sammādhāraṃ anuppavecchati. Tena dubbhikkhaṃ hoti dussassaṃ setaṭṭhikaṃ salākāvuttaṃ. Tena bahū manussā kālaṃ karonti. Ayampi kho, brāhmaṇa, hetu ayaṃ paccayo yenetarahi manussānaṃ khayo hoti, tanuttaṃ paññāyati, gāmāpi agāmā honti, nigamāpi anigamā honti, nagarāpi anagarā honti, janapadāpi ajanapadā honti. བྲམ་ཟེ། གཞན་ཡང་དེང་སང་གི་དུས་སུ་མི་རྣམས་ནི་ཆོས་མ་ཡིན་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཆགས་ཤིང་། མི་མཐུན་པའི་བརྣབ་སེམས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ལ། ལོག་པའི་ཆོས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའོ། །དེ་ལྟར་ཆོས་མ་ཡིན་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཆགས་ཤིང་། མི་མཐུན་པའི་བརྣབ་སེམས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ལ། ལོག་པའི་ཆོས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་མི་དེ་དག་ལ། ལྷས་ཆར་རྒྱུན་ལེགས་པར་མི་འབེབས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་མུ་གེ་འབྱུང་ཞིང་། ལོ་ཏོག་ཉམས་ལ། དཀར་པོ་རྩྭ་རྐང་ལྟ་བུར་གྱུར་ཏེ་ཐུར་མས་བགོ་བཤའ་བྱེད་དགོས་པར་གྱུར་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་མི་མང་པོ་ཤི་འཕོ་བར་བྱེད་དོ། །བྲམ་ཟེ། འདི་ཡང་རྒྱུ་ཡིན་ལ། འདི་ཡང་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ། གང་གིས་ན་དེང་སང་གི་དུས་སུ་མི་རྣམས་ཟད་ཅིང་ཉུང་བར་གྱུར་པ་མངོན་ལ། གྲོང་རྣམས་ཀྱང་གྲོང་མ་ཡིན་པར་གྱུར། གྲོང་རྡལ་རྣམས་ཀྱང་གྲོང་རྡལ་མ་ཡིན་པར་གྱུར། གྲོང་ཁྱེར་རྣམས་ཀྱང་གྲོང་ཁྱེར་མ་ཡིན་པར་གྱུར། ཡུལ་འཁོར་རྣམས་ཀྱང་ཡུལ་འཁོར་མ་ཡིན་པར་གྱུར་ཏོ། ། ‘‘Puna caparaṃ, brāhmaṇa, etarahi manussā adhammarāgarattā visamalobhābhibhūtā micchādhammaparetā. Tesaṃ adhammarāgarattānaṃ visamalobhābhibhūtānaṃ micchādhammaparetānaṃ yakkhā vāḷe amanusse ossajjanti, tena bahū manussā kālaṃ karonti. Ayampi kho, brāhmaṇa, hetu ayaṃ paccayo yenetarahi manussānaṃ khayo hoti, tanuttaṃ paññāyati, gāmāpi agāmā honti, nigamāpi anigamā honti, nagarāpi anagarā honti, janapadāpi ajanapadā hontī’’ti. བྲམ་ཟེ། གཞན་ཡང་དེང་སང་གི་དུས་སུ་མི་རྣམས་ནི་ཆོས་མ་ཡིན་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཆགས་ཤིང་། མི་མཐུན་པའི་བརྣབ་སེམས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ལ། ལོག་པའི་ཆོས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའོ། །དེ་ལྟར་ཆོས་མ་ཡིན་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཆགས་ཤིང་། མི་མཐུན་པའི་བརྣབ་སེམས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ལ། ལོག་པའི་ཆོས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་མི་དེ་དག་ལ། གནོད་སྦྱིན་རྣམས་ཀྱིས་མི་མ་ཡིན་པ་གཏུམ་པོ་རྣམས་གཏོང་བར་བྱེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་མི་མང་པོ་ཤི་འཕོ་བར་བྱེད་དོ། །བྲམ་ཟེ། འདི་ཡང་རྒྱུ་ཡིན་ལ། འདི་ཡང་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ། གང་གིས་ན་དེང་སང་གི་དུས་སུ་མི་རྣམས་ཟད་ཅིང་ཉུང་བར་གྱུར་པ་མངོན་ལ། གྲོང་རྣམས་ཀྱང་གྲོང་མ་ཡིན་པར་གྱུར། གྲོང་རྡལ་རྣམས་ཀྱང་གྲོང་རྡལ་མ་ཡིན་པར་གྱུར། གྲོང་ཁྱེར་རྣམས་ཀྱང་གྲོང་ཁྱེར་མ་ཡིན་པར་གྱུར། ཡུལ་འཁོར་རྣམས་ཀྱང་ཡུལ་འཁོར་མ་ཡིན་པར་གྱུར་ཏོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། ། ‘‘Abhikkantaṃ, bho gotama…pe… upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti. Chaṭṭhaṃ. ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ། ངོ་མཚར་ཆེའོ། །... (སོགས)། བཙུན་པ་གཽ་ཏ་མས་བདག་འདི་ཉིད་ནས་བཟུང་སྟེ་སྲོག་གི་མཐར་ཐུག་གི་བར་དུ་སྐྱབས་སུ་སོང་བའི་དགེ་བསྙེན་དུ་བཟུང་དུ་གསོལ། །དྲུག་པའོ། ། 7. Vacchagottasuttaṃ ༧. བཏྶ་གོ་ཏྲའི་མདོ། 58. Atha [Pg.161] kho vacchagotto paribbājako yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho vacchagotto paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sutaṃ metaṃ, bho gotama, samaṇo gotamo evamāha – ‘mayhameva dānaṃ dātabbaṃ, nāññesaṃ dānaṃ dātabbaṃ; mayhameva sāvakānaṃ dānaṃ dātabbaṃ, nāññesaṃ sāvakānaṃ dānaṃ dātabbaṃ; mayhameva dinnaṃ mahapphalaṃ, nāññesaṃ dinnaṃ mahapphalaṃ; mayhameva sāvakānaṃ dinnaṃ mahapphalaṃ, nāññesaṃ sāvakānaṃ dinnaṃ mahapphala’nti. Ye te, bho gotama, evamāhaṃsu ‘samaṇo gotamo evamāha mayhameva dānaṃ dātabbaṃ, nāññesaṃ dānaṃ dātabbaṃ. Mayhameva sāvakānaṃ dānaṃ dātabbaṃ, nāññesaṃ sāvakānaṃ dānaṃ dātabbaṃ. Mayhameva dinnaṃ mahapphalaṃ, nāññesaṃ dinnaṃ mahapphalaṃ. Mayhameva sāvakānaṃ dinnaṃ mahapphalaṃ, nāññesaṃ sāvakānaṃ dinnaṃ mahapphala’nti. Kacci te bhoto gotamassa vuttavādino ca bhavantaṃ gotamaṃ abhūtena abbhācikkhanti, dhammassa cānudhammaṃ byākaronti, na ca koci sahadhammiko vādānupāto gārayhaṃ ṭhānaṃ āgacchati? Anabbhakkhātukāmā hi mayaṃ bhavantaṃ gotama’’nti. ༥༨. དེ་ནས་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་བཏྶ་གོ་ཏྲ་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ན་བཞུགས་པ་དེར་ཉེ་བར་སོང་སྟེ། ཉེ་བར་སོང་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་དགྱེས་པར་བྱ་བའི་གཏམ་བྱས་སོ། །དགྱེས་པར་བྱ་བ་དང་དྲན་པར་བྱ་བའི་གཏམ་རྣམས་བཏང་ནས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འཁོད་དོ། །ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འཁོད་ནས་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་བཏྶ་གོ་ཏྲས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །'ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ། བདག་གིས་འདི་སྐད་ཐོས་ཏེ། "དགེ་སྦྱོང་གཽ་ཏ་མ་ནི་འདི་སྐད་སྨྲ་སྟེ། བདག་ཁོ་ན་ལ་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱའོ། །གཞན་དག་ལ་སྦྱིན་པ་མི་སྦྱིན་ནོ། །བདག་གི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་ཁོ་ན་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱའོ། །གཞན་གྱི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་སྦྱིན་པ་མི་སྦྱིན་ནོ། །བདག་ལ་བྱིན་པ་ཁོ་ན་འབྲས་བུ་ཆེའོ། །གཞན་ལ་བྱིན་པ་འབྲས་བུ་མི་ཆེའོ། །བདག་གི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་བྱིན་པ་ཁོ་ན་འབྲས་བུ་ཆེའོ། །གཞན་གྱི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་བྱིན་པ་འབྲས་བུ་མི་ཆེའོ། །" ཞེས་སྨྲའོ། །ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ། གང་དག་གིས་འདི་སྐད་དུ། "དགེ་སྦྱོང་གཽ་ཏ་མ་ནི་འདི་སྐད་སྨྲ་སྟེ། བདག་ཁོ་ན་ལ་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱའོ། །གཞན་དག་ལ་སྦྱིན་པ་མི་སྦྱིན་ནོ། །བདག་གི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་ཁོ་ན་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱའོ། །གཞན་གྱི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་སྦྱིན་པ་མི་སྦྱིན་ནོ། །བདག་ལ་བྱིན་པ་ཁོ་ན་འབྲས་བུ་ཆེའོ། །གཞན་ལ་བྱིན་པ་འབྲས་བུ་མི་ཆེའོ། །བདག་གི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་བྱིན་པ་ཁོ་ན་འབྲས་བུ་ཆེའོ། །གཞན་གྱི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་བྱིན་པ་འབྲས་བུ་མི་ཆེའོ། །" ཞེས་སྨྲ་བ་དེ་དག་ནི། ཀྱེ་གཽ་ཏ་མས་གསུངས་པ་བཞིན་དུ་སྨྲ་བ་ཡིན་ནམ། བཙུན་པ་གཽ་ཏ་མ་ལ་མི་བདེན་པ་དང་མ་བྱུང་བས་སྐུར་བ་འདེབས་པ་མ་ཡིན་ནམ། ཆོས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་སྨྲ་བ་ཡིན་ནམ། ཆོས་དང་མཐུན་པའི་རྗེས་སུ་སྨྲ་བའི་རྩོད་པ་གང་ཡང་སྨད་པའི་གནས་སུ་མི་འགྱུར་རམ། བདག་ཅག་ནི་བཙུན་པ་གཽ་ཏ་མ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པར་མི་འདོད་དོ། །' ‘‘Ye te, vaccha, evamāhaṃsu – ‘samaṇo gotamo evamāha – mayhameva dānaṃ dātabbaṃ…pe… nāññesaṃ sāvakānaṃ dinnaṃ mahapphala’nti na me te vuttavādino. Abbhācikkhanti ca pana maṃ asatā abhūtena. Yo kho, vaccha, paraṃ dānaṃ dadantaṃ vāreti so tiṇṇaṃ antarāyakaro hoti, tiṇṇaṃ pāripanthiko. Katamesaṃ tiṇṇaṃ? Dāyakassa puññantarāyakaro hoti, paṭiggāhakānaṃ lābhantarāyakaro hoti, pubbeva kho panassa attā khato ca hoti upahato ca. Yo kho, vaccha, paraṃ dānaṃ dadantaṃ vāreti so imesaṃ tiṇṇaṃ antarāyakaro hoti, tiṇṇaṃ pāripanthiko. བཏྶ། གང་དག་གིས་འདི་སྐད་དུ། 'དགེ་སྦྱོང་གཽ་ཏ་མ་ནི་འདི་སྐད་སྨྲ་སྟེ། བདག་ཁོ་ན་ལ་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱའོ། །... (སོགས)། གཞན་གྱི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་བྱིན་པ་འབྲས་བུ་མི་ཆེའོ། །' ཞེས་སྨྲ་བ་དེ་དག་ནི་བདག་གིས་གསུངས་པ་བཞིན་དུ་སྨྲ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ནི་བདག་ལ་མི་བདེན་པ་དང་མ་བྱུང་བས་སྐུར་བ་འདེབས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །བཏྶ། གང་སུ་ཞིག་གིས་གཞན་གྱིས་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པ་ལ་བགེགས་བྱེད་པ་དེ་ནི། ཆོས་གསུམ་ལ་བར་ཆད་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། གསུམ་གྱི་ལམ་གྱི་བར་ཆད་བྱེད་པའི་ཇག་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། སྦྱིན་བདག་གི་བསོད་ནམས་ལ་བར་ཆད་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། ལེན་པ་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྙེད་པ་ལ་བར་ཆད་བྱེད་པ་ཡིན་ཞིང་། རང་ཉིད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཡང་སྔོན་ཉིད་ནས་བརྐོས་ཤིང་ཉམས་པར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །བཏྶ། གང་སུ་ཞིག་གིས་གཞན་གྱིས་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པ་ལ་བགེགས་བྱེད་པ་དེ་ནི། ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་ལ་བར་ཆད་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། གསུམ་གྱི་ལམ་གྱི་བར་ཆད་བྱེད་པའི་ཇག་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། ། ‘‘Ahaṃ kho pana, vaccha, evaṃ vadāmi – ye hi te candanikāya vā oligalle vā pāṇā, tatrapi yo thālidhovanaṃ vā sarāvadhovanaṃ vā chaḍḍeti – ye [Pg.162] tattha pāṇā te tena yāpentūti, tato nidānampāhaṃ, vaccha, puññassa āgamaṃ vadāmi. Ko pana vādo manussabhūte! Api cāhaṃ, vaccha, sīlavato dinnaṃ mahapphalaṃ vadāmi, no tathā dussīlassa, so ca hoti pañcaṅgavippahīno pañcaṅgasamannāgato. བཏྶ། བདག་ནི་འདི་སྐད་སྨྲ་སྟེ། གང་དག་གཤེར་ས་འདམ་རྫབ་ཅན་ནམ། ཆུ་རྙོག་འབབ་པའི་དོང་གི་སྲོག་ཆགས་རྣམས་ལ། 'འདིར་སྲོག་ཆགས་གང་དག་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་སྣོད་བཤལ་བའི་ཆུའམ། ཕོར་པ་བཤལ་བའི་ཆུ་འདིས་འཚོ་བར་གྱུར་ཅིག' ཅེས་བསམས་ནས་འདོར་ན། བཏྶ། བདག་ནི་རྒྱུ་དེ་ལས་ཀྱང་བསོད་ནམས་འབྱུང་བར་སྨྲ་ན། མི་རྣམས་ལ་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པ་ལ་ལྟ་ཅི་སྨོས། །བཏྶ། འོན་ཀྱང་བདག་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ལ་བྱིན་པ་ནི་འབྲས་བུ་ཆེ་བར་སྨྲ་ཡི། ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པ་ལ་བྱིན་པ་ནི་དེ་ལྟར་འབྲས་བུ་ཆེ་བར་མི་སྨྲའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་དེ་ཡང་ཡན་ལག་ལྔ་ཡོངས་སུ་སྤངས་ཤིང་། ཡན་ལག་ལྔ་དང་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན་ནོ། ། ‘‘Katamāni pañcaṅgāni pahīnāni honti? Kāmacchando pahīno hoti, byāpādo pahīno hoti, thinamiddhaṃ pahīnaṃ hoti, uddhaccakukkuccaṃ pahīnaṃ hoti, vicikicchā pahīnā hoti. Imāni pañcaṅgāni vippahīnāni honti. ཡན་ལག་ལྔ་གང་དག་སྤངས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་སྤངས་པ་ཡིན་ལ། གནོད་སེམས་སྤངས་པ་ཡིན་ཞིང་། རྨུགས་པ་དང་གཉིད་སྤངས་པ་ཡིན་ལ། རྒོད་པ་དང་འགྱོད་པ་སྤངས་པ་ཡིན་ཞིང་། ཐེ་ཚོམ་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡན་ལག་ལྔ་པོ་འདི་དག་ནི་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ། ། ‘‘Katamehi pañcahi aṅgehi samannāgato hoti? Asekkhena sīlakkhandhena samannāgato hoti, asekkhena samādhikkhandhena samannāgato hoti, asekkhena paññākkhandhena samannāgato hoti, asekkhena vimuttikkhandhena samannāgato hoti, asekkhena vimuttiñāṇadassanakkhandhena samannāgato hoti; imehi pañcahi aṅgehi samannāgato hoti. Iti pañcaṅgavippahīne pañcaṅgasamannāgate dinnaṃ mahapphalanti vadāmī’’ti. “ཡན་ལག་ལྔ་པོ་གང་དག་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། མི་སློབ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་ལྡན་པ་དང་། མི་སློབ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོ་དང་ལྡན་པ་དང་། མི་སློབ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་ལྡན་པ་དང་། མི་སློབ་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོ་དང་ལྡན་པ་དང་། མི་སློབ་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བའི་ཕུང་པོ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། ཡན་ལག་ལྔ་པོ་འདི་དག་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཡན་ལག་ལྔ་ཡོངས་སུ་སྤངས་ཤིང་ཡན་ལག་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་ལ་བྱིན་པ་ནི་འབྲས་བུ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའོ་ཞེས་ངས་སྨྲའོ། །”ཞེས་གསུངས་སོ། ། ‘‘Iti kaṇhāsu setāsu, rohiṇīsu harīsu vā; Kammāsāsu sarūpāsu, gosu pārevatāsu vā. “དེ་ལྟར་བ་ལང་ནག་པོ་དང་། དཀར་པོ་དང་། དམར་པོ་དང་། སེར་སྐྱ་དང་། ཁྲ་བོ་དང་། རང་མདོག་མཚུངས་པ་དང་། ཕུག་རོན་གྱི་མདོག་ལྟ་བུ་གང་ཡང་རུང་བ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས། ། ‘‘Yāsu kāsuci etāsu, danto jāyati puṅgavo; Dhorayho balasampanno, kalyāṇajavanikkamo; Tameva bhāre yuñjanti, nāssa vaṇṇaṃ parikkhare. བ་ལང་དེ་དག་གང་གི་ནང་ནས་ཀྱང་། །གང་ཞིག་ཐུལ་ཞིང་ཁུར་འཁུར་ནུས་པ་དང་། །སྟོབས་དང་ལྡན་ཞིང་མགྱོགས་པར་འགྲོ་བའི་ཁྱུ་མཆོག་སྐྱེས་པ་ན། །དེ་ཉིད་ཁུར་གྱི་ལས་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་ཀྱི། །དེའི་ཁ་དོག་ལ་ནི་རྟོག་པར་མི་བྱེད་དོ། ། ‘‘Evamevaṃ manussesu, yasmiṃ kasmiñci jātiye; Khattiye brāhmaṇe vesse, sudde caṇḍālapukkuse. དེ་བཞིན་དུ་ནི་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ། །རིགས་གང་དང་གང་དུ་སྐྱེས་པ་སྟེ། །རྒྱལ་རིགས་དང་ནི་བྲམ་ཟེ་དང་། །རྗེའུ་རིགས་དང་ནི་དམངས་རིགས་དང་། །གདོལ་པ་དང་ནི་ཕྱག་དར་ཁྲོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས། ། ‘‘Yāsu kāsuci etāsu, danto jāyati subbato; Dhammaṭṭho sīlasampanno, saccavādī hirīmano. རིགས་དེ་དག་གང་གི་ནང་ནས་ཀྱང་། །གང་ཞིག་དུལ་ཞིང་བརྟུལ་ཞུགས་བཟང་པོ་དང་། །ཆོས་ལ་གནས་ཤིང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས། །བདེན་པར་སྨྲ་ཞིང་ངོ་ཚ་ཤེས་པའི་ཡིད་དང་ལྡན་པ་དང་། ། ‘‘Pahīnajātimaraṇo, brahmacariyassa kevalī; Pannabhāro visaṃyutto, katakicco anāsavo. སྐྱེ་དང་འཆི་བ་སྤངས་པ་དང་། །ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་མཐར་ཕྱིན་པ། །ཁུར་བོར་བ་དང་ཀུན་སྦྱོར་བྲལ། །བྱ་བ་བྱས་ཤིང་ཟག་པ་ཟད་པ་དང་། ། ‘‘Pāragū sabbadhammānaṃ, anupādāya nibbuto; Tasmiṃyeva viraje khette, vipulā hoti dakkhiṇā. ཆོས་ཀུན་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་དང་། །ལེན་པ་མེད་པར་མྱ་ངན་འདས། །རྡུལ་མེད་ཞིང་ས་དེ་ཉིད་ལ། །བྱིན་པའི་ཡོན་ནི་རྒྱ་ཆེན་འགྱུར། ། ‘‘Bālā [Pg.163] ca avijānantā, dummedhā assutāvino; Bahiddhā denti dānāni, na hi sante upāsare. བྱིས་པ་མི་ཤེས་ཤེས་རབ་མེད། །ཐོས་པ་ཆུང་བའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས། །ཕྱི་རོལ་པ་ལ་སྦྱིན་པ་གཏོང་། །ཞི་བའི་སྐྱེས་བུ་བསྟེན་མི་བྱེད། ། ‘‘Ye ca sante upāsanti, sappaññe dhīrasammate; Saddhā ca nesaṃ sugate, mūlajātā patiṭṭhitā. གང་དག་མགོན་པོས་བཀུར་བ་ཡི། །ཤེས་རབ་ཅན་གྱི་ཞི་བ་བསྟེན། །བདེ་བར་གཤེགས་ལ་དད་པ་ནི། །རྩ་བ་ཚུགས་ཤིང་བརྟན་པར་གནས། ། ‘‘Devalokañca te yanti, kule vā idha jāyare; Anupubbena nibbānaṃ, adhigacchanti paṇḍitā’’ti. sattamaṃ; དེ་དག་ལྷ་ཡི་འཇིག་རྟེན་འགྲོ། །ཡང་ན་འདི་རུ་རིགས་བཟང་སྐྱེ། །མཁས་པ་རྣམས་ནི་རིམ་གྱིས་སུ། །མྱ་ངན་འདས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར། །”ཞེས་གསུངས་སོ། །བདུན་པའོ། ། 8. Tikaṇṇasuttaṃ ༨. ཏི་ཀནྣའི་མདོ། 59. Atha kho tikaṇṇo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ…pe… ekamantaṃ nisinno kho tikaṇṇo brāhmaṇo bhagavato sammukhā tevijjānaṃ sudaṃ brāhmaṇānaṃ vaṇṇaṃ bhāsati – ‘‘evampi tevijjā brāhmaṇā, itipi tevijjā brāhmaṇā’’ti. ༥༩. དེ་ནས་བྲམ་ཟེ་ཏི་ཀནྣ་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ན་བ་དེར་ཉེ་བར་སོང་སྟེ། ཉེ་བར་སོང་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དང་ལྷན་ཅིག་གཏམ་འཇམ་པོ་བྱས་ཏེ། །ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འདུག་གོ །ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འདུག་ནས་བྲམ་ཟེ་ཏི་ཀནྣས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར། རིག་བྱེད་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་བྲམ་ཟེ་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པར་བྱེད་དེ། “འདི་ལྟར་ཡང་རིག་བྱེད་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་བྲམ་ཟེ་རྣམས་ནི་མཁས་པ་ལགས་སོ། །འདི་ལྟར་ཡང་རིག་བྱེད་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་བྲམ་ཟེ་རྣམས་ནི་མཁས་པ་ལགས་སོ། །”ཞེས་སྨྲས་སོ། ། ‘‘Yathā kathaṃ pana, brāhmaṇa, brāhmaṇā brāhmaṇaṃ tevijjaṃ paññāpentī’’ti? ‘‘Idha, bho gotama, brāhmaṇo ubhato sujāto hoti mātito ca pitito ca, saṃsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā, akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena, ajjhāyako, mantadharo, tiṇṇaṃ vedānaṃ pāragū sanighaṇḍukeṭubhānaṃ sākkharappabhedānaṃ itihāsapañcamānaṃ, padako, veyyākaraṇo, lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu anavayoti. Evaṃ kho, bho gotama, brāhmaṇā tevijjaṃ paññāpentī’’ti. “བྲམ་ཟེ། འོ་ན་བྲམ་ཟེ་རྣམས་ཀྱིས་བྲམ་ཟེ་རིག་བྱེད་གསུམ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་ཇི་ལྟར་བཏགས་ཤིང་བཞག་པ་ཡིན།” “ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ། འདི་ན་བྲམ་ཟེ་ནི་མ་དང་ཕ་གཉིས་ཀའི་ཕྱོགས་ནས་རིགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ཞིང་། མེས་པོའི་རབས་བདུན་གྱི་བར་དུ་མངལ་གྱི་རྒྱུད་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། རིགས་ཀྱི་གཏམ་གྱིས་སྨད་པ་དང་བརྙས་པ་མེད་པ། རིག་བྱེད་ཀློག་པ་དང་། གསང་སྔགས་འཛིན་པ། མངོན་བརྗོད་དང་། སྡེབ་སྦྱོར་དང་། ཡི་གེའི་དབྱེ་བ་དང་། ལྔ་པ་ལོ་རྒྱུས་དང་བཅས་པའི་རིག་བྱེད་གསུམ་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ། ཚིག་རྐང་ཤེས་པ། སྒྲ་རིག་པ་ཤེས་པ། འཇིག་རྟེན་རྒྱང་འཕེན་པ་དང་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་རྣམས་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་ནོ། །ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ། དེ་ལྟར་བྲམ་ཟེ་རྣམས་ཀྱིས་རིག་བྱེད་གསུམ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་འདོགས་པར་བགྱིད་དོ། །” ‘‘Aññathā kho, brāhmaṇa, brāhmaṇā brāhmaṇaṃ tevijjaṃ paññapenti, aññathā ca pana ariyassa vinaye tevijjo hotī’’ti. ‘‘Yathā kathaṃ pana, bho gotama, ariyassa vinaye tevijjo hoti? Sādhu me bhavaṃ gotamo tathā dhammaṃ desetu yathā ariyassa vinaye tevijjo hotī’’ti. ‘‘Tena hi, brāhmaṇa, suṇāhi, sādhukaṃ manasi karohi; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bho’’ti kho tikaṇṇo brāhmaṇo bhagavato paccassosi. Bhagavā etadavoca – “བྲམ་ཟེ། བྲམ་ཟེ་རྣམས་ཀྱིས་བྲམ་ཟེ་རིག་བྱེད་གསུམ་དང་ལྡན་པར་འདོགས་པ་ནི་རྣམ་པ་གཞན་ཞིག་ཡིན་ལ། འཕགས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་རིག་པ་གསུམ་དང་ལྡན་པ་ནི་རྣམ་པ་གཞན་ཞིག་ཡིན་ནོ། །” “ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ། འཕགས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་རིག་པ་གསུམ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ལགས་སམ། ཀྱེ་གཽ་ཏ་མས་བདག་ལ་འཕགས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་རིག་པ་གསུམ་དང་ལྡན་པ་ཇི་ལྟར་འགྱུར་བའི་ཆོས་དེ་ལྟར་བཤད་དུ་གསོལ།” “བྲམ་ཟེ། དེ་ལྟ་ན་ལེགས་པར་ཉོན་ལ་ཡིད་ལ་ཟུངས་ཤིག །ངས་བཤད་པར་བྱའོ། །” “ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ། དེ་ལྟར་བགྱིའོ། །”ཞེས་བྲམ་ཟེ་ཏི་ཀནྣས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་གསན་པར་ཁས་བླངས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། ། ‘‘Idha, brāhmaṇa, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Pītiyā [Pg.164] ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno, sukhañca kāyena paṭisaṃvedeti yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti – ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā, pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. “བྲམ་ཟེ། འདི་ན་དགེ་སློང་ནི་འདོད་པ་རྣམས་ལས་དབེན་པ། མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་དབེན་ཞིང་། རྟོག་པ་དང་བཅས་པ། དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ། དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཅན་གྱི་བསམ་གཏན་དང་པོ་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ། །རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་ཉེ་བར་ཞི་བས་ནང་ཡོངས་སུ་དང་ཞིང་། སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ། རྟོག་པ་མེད་པ། དཔྱོད་པ་མེད་པ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཅན་གྱི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ། །དགའ་བ་ལ་ཆགས་པ་བྲལ་བས་བཏང་སྙོམས་ལ་གནས་ཤིང་། དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་ཅན་དུ་གྱུར་ཏེ། ལུས་ཀྱིས་བདེ་བ་མྱོང་ལ། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་‘བཏང་སྙོམས་པ་དྲན་པ་ཅན་བདེ་བ་ལ་གནས་པའོ་’ཞེས་གང་བརྗོད་པ་དེའི་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ། །བདེ་བ་ཡང་སྤངས་ཤིང་སྡུག་བསྔལ་ཡང་སྤངས་ཏེ། སྔོན་ཉིད་ནས་ཡིད་བདེ་བ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་ནུབ་པས། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ། བཏང་སྙོམས་དང་དྲན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ། ། ‘‘So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte pubbenivāsānussatiñāṇāya cittaṃ abhininnāmeti. So anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati, seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṃsampi jātiyo cattārīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi, anekepi saṃvaṭṭakappe anekepi vivaṭṭakappe anekepi saṃvaṭṭavivaṭṭakappe – ‘amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṃ. Tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapanno’ti. Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. Ayamassa paṭhamā vijjā adhigatā hoti; avijjā vihatā, vijjā uppannā; tamo vihato, āloko uppanno yathā taṃ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato. “དེ་ལྟར་སེམས་མཉམ་པར་བཞག་པ་རྣམ་པར་དག་ཅིང་ཡོངས་སུ་གསལ་བ། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བ། ཤིན་ཏུ་གྱུར་པ། ལས་སུ་རུང་བ། གནས་པ་ལ་ཐོབ་པ། མི་གཡོ་བ་ལ་ཉེ་བར་སོང་བ་ན། སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་ཡེ་ཤེས་མངོན་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་སེམས་གཏོད་པར་བྱེད་དོ། །དེས་སྔོན་གྱི་གནས་རྣམ་པ་མང་པོ་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱེད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྐྱེ་བ་གཅིག་དང་། སྐྱེ་བ་གཉིས་དང་། སྐྱེ་བ་གསུམ་དང་། སྐྱེ་བ་བཞི་དང་། སྐྱེ་བ་ལྔ་དང་། སྐྱེ་བ་བཅུ་དང་། སྐྱེ་བ་ཉི་ཤུ་དང་། སྐྱེ་བ་སུམ་ཅུ་དང་། སྐྱེ་བ་བཞི་བཅུ་དང་། སྐྱེ་བ་ལྔ་བཅུ་དང་། སྐྱེ་བ་བརྒྱ་དང་། སྐྱེ་བ་སྟོང་དང་། སྐྱེ་བ་འབུམ་ཕྲག་མང་པོ་དང་། འཇིག་པའི་བསྐལ་པ་མང་པོ་དང་། ཆགས་པའི་བསྐལ་པ་མང་པོ་དང་། འཇིག་ཅིང་ཆགས་པའི་བསྐལ་པ་མང་པོ་དག་གི་བར་དུ། ‘ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་ན་བདག་འདི་ལྟ་བུའི་མིང་ཅན། འདི་ལྟ་བུའི་རིགས་ཅན། འདི་ལྟ་བུའི་ཤ་མདོག་ཅན། འདི་ལྟ་བུའི་ཟས་ཅན། འདི་ལྟ་བུའི་བདེ་སྡུག་མྱོང་བ། འདི་ལྟ་བུའི་ཚེའི་མཐའ་ཅན་དུ་གྱུར་ཏོ། །དེ་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་ཏུ་སྐྱེས་སོ། །དེར་ཡང་བདག་འདི་ལྟ་བུའི་མིང་ཅན། འདི་ལྟ་བུའི་རིགས་ཅན། འདི་ལྟ་བུའི་ཤ་མདོག་ཅན། འདི་ལྟ་བུའི་ཟས་ཅན། འདི་ལྟ་བུའི་བདེ་སྡུག་མྱོང་བ། འདི་ལྟ་བུའི་ཚེའི་མཐའ་ཅན་དུ་གྱུར་ཏོ། །དེ་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་འདིར་སྐྱེས་སོ། །’ཞེས་དེ་ལྟར་རྣམ་པ་དང་བཅས་པ། ཡུལ་དང་བཅས་པའི་སྔོན་གྱི་གནས་རྣམ་པ་མང་པོ་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱེད་དོ། །འདི་ནི་དེས་ཐོབ་པའི་རིག་པ་དང་པོ་ཡིན་ཏེ། མ་རིག་པ་བཅོམ་ནས་རིག་པ་སྐྱེས་སོ། །མུན་པ་བཅོམ་ནས་སྣང་བ་སྐྱེས་ཏེ། བག་ཡོད་ཅིང་བརྩོན་འགྲུས་ཆེ་ལ་བདག་ཉིད་བཏང་བའི་སྒོ་ནས་གནས་པ་དེ་ལྟ་བུའོ། ། ‘‘So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte sattānaṃ cutūpapātañāṇāya cittaṃ abhininnāmeti. So dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti – ‘ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā…pe… manoduccaritena samannāgatā ariyānaṃ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā. Ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā, vacīsucaritena samannāgatā, manosucaritena samannāgatā [Pg.165] ariyānaṃ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannā’ti. Iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti. Ayamassa dutiyā vijjā adhigatā hoti; avijjā vihatā, vijjā uppannā; tamo vihato, āloko uppanno yathā taṃ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato. “དེ་ལྟར་སེམས་མཉམ་པར་བཞག་པ་རྣམ་པར་དག་ཅིང་ཡོངས་སུ་གསལ་བ། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བ། ཤིན་ཏུ་གྱུར་པ། ལས་སུ་རུང་བ། གནས་པ་ལ་ཐོབ་པ། མི་གཡོ་བ་ལ་ཉེ་བར་སོང་བ་ན། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་མངོན་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་སེམས་གཏོད་པར་བྱེད་དོ། །དེས་ལྷའི་མིག་རྣམ་པར་དག་པ་མིའི་ལས་ཤིན་ཏུ་བརྒལ་བས་སེམས་ཅན་རྣམས་འཆི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་དང་། ངན་པ་དང་བཟང་པོ་དང་། ཁ་དོག་བཟང་པོ་དང་ཁ་དོག་ངན་པ་དང་། བདེ་འགྲོ་དང་ངན་འགྲོར་སོང་བ། སེམས་ཅན་རྣམས་ལས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བར་ཤེས་ཏེ། ‘ཀྱེ་མ་སེམས་ཅན་འདི་དག་ནི་ལུས་ཀྱི་ཉེས་སྤྱོད་དང་ལྡན་པ། ངག་གི་ཉེས་སྤྱོད་དང་ལྡན་པ། ཡིད་ཀྱི་ཉེས་སྤྱོད་དང་ལྡན་པ། འཕགས་པ་རྣམས་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པ། ལོག་པར་ལྟ་བ་ཅན། ལོག་པར་ལྟ་བའི་ལས་ཀྱི་ཆོས་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ས། དེ་དག་ལུས་ཞིག་ནས་ཤི་བའི་འོག་ཏུ་ངན་སོང་། ལོག་པར་ལྟུང་བ། མཚམས་མེད་པ། དམྱལ་བར་སྐྱེས་སོ། །ཡང་ན་སེམས་ཅན་འདི་དག་ནི་ལུས་ཀྱི་ལེགས་སྤྱོད་དང་ལྡན་པ། ངག་གི་ལེགས་སྤྱོད་དང་ལྡན་པ། ཡིད་ཀྱི་ལེགས་སྤྱོད་དང་ལྡན་པ། འཕགས་པ་རྣམས་ལ་སྐུར་བ་མི་འདེབས་པ། ཡང་དག་པར་ལྟ་བ་ཅན། ཡང་དག་པར་ལྟ་བའི་ལས་ཀྱི་ཆོས་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་སྟེ། དེ་དག་ལུས་ཞིག་ནས་ཤི་བའི་འོག་ཏུ་བདེ་འགྲོ་ལྷའི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེས་སོ། །’ཞེས་དེ་ལྟར་ལྷའི་མིག་རྣམ་པར་དག་པ་མིའི་ལས་ཤིན་ཏུ་བརྒལ་བས་སེམས་ཅན་རྣམས་འཆི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་དང་། ངན་པ་དང་བཟང་པོ་དང་། ཁ་དོག་བཟང་པོ་དང་ཁ་དོག་ངན་པ་དང་། བདེ་འགྲོ་དང་ངན་འགྲོར་སོང་བ། སེམས་ཅན་རྣམས་ལས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བར་ཤེས་སོ། །འདི་ནི་དེས་ཐོབ་པའི་རིག་པ་གཉིས་པ་ཡིན་ཏེ། མ་རིག་པ་བཅོམ་ནས་རིག་པ་སྐྱེས་སོ། །མུན་པ་བཅོམ་ནས་སྣང་བ་སྐྱེས་ཏེ། བག་ཡོད་ཅིང་བརྩོན་འགྲུས་ཆེ་ལ་བདག་ཉིད་བཏང་བའི་སྒོ་ནས་གནས་པ་དེ་ལྟ་བུའོ། ། ‘‘So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte āsavānaṃ khayañāṇāya cittaṃ abhininnāmeti. So ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ dukkhasamudayo’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ dukkhanirodho’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānāti; ‘ime āsavā’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ āsavasamudayo’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ āsavanirodho’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ āsavanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānāti. Tassa evaṃ jānato evaṃ passato kāmāsavāpi cittaṃ vimuccati, bhavāsavāpi cittaṃ vimuccati, avijjāsavāpi cittaṃ vimuccati; vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāti. Ayamassa tatiyā vijjā adhigatā hoti; avijjā vihatā, vijjā uppannā; tamo vihato, āloko uppanno yathā taṃ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato’’ti. “དེ་ལྟར་སེམས་མཉམ་པར་བཞག་པ་རྣམ་པར་དག་ཅིང་ཡོངས་སུ་གསལ་བ། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བ། ཤིན་ཏུ་གྱུར་པ། ལས་སུ་རུང་བ། གནས་པ་ལ་ཐོབ་པ། མི་གཡོ་བ་ལ་ཉེ་བར་སོང་བ་ན། ཟག་པ་ཟད་པར་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་མངོན་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་སེམས་གཏོད་པར་བྱེད་དོ། །དེས་‘འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །’ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་སོ། །‘འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་ངོ། །’ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་སོ། །‘འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པའོ། །’ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་སོ། །‘འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་མོ། །’ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་སོ། །‘འདི་དག་ནི་ཟག་པའོ། །’ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་སོ། །‘འདི་ནི་ཟག་པ་ཀུན་འབྱུང་ངོ། །’ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་སོ། །‘འདི་ནི་ཟག་པ་འགོག་པའོ། །’ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་སོ། །‘འདི་ནི་ཟག་པ་འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་མོ། །’ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་སོ། །དེ་ལྟར་ཤེས་ཤིང་དེ་ལྟར་མཐོང་བ་ན། འདོད་པའི་ཟག་པ་ལས་ཀྱང་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་ལོ། །སྲིད་པའི་ཟག་པ་ལས་ཀྱང་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་ལོ། །མ་རིག་པའི་ཟག་པ་ལས་ཀྱང་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་ལོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ན་རྣམ་པར་གྲོལ་ལོ་ཞེས་པའི་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་ངོ་། །‘སྐྱེ་བ་ཟད་དོ། །ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་གྲུབ་བོ། །བྱ་བ་བྱས་སོ། །འདི་ལྟ་བུའི་སྲིད་པ་གཞན་མེད་དོ། །’ཞེས་ཤེས་སོ། །འདི་ནི་དེས་ཐོབ་པའི་རིག་པ་གསུམ་པ་ཡིན་ཏེ། མ་རིག་པ་བཅོམ་ནས་རིག་པ་སྐྱེས་སོ། །མུན་པ་བཅོམ་ནས་སྣང་བ་སྐྱེས་ཏེ། བག་ཡོད་ཅིང་བརྩོན་འགྲུས་ཆེ་ལ་བདག་ཉིད་བཏང་བའི་སྒོ་ནས་གནས་པ་དེ་ལྟ་བུའོ། །”ཞེས་གསུངས་སོ། ། ‘‘Anuccāvacasīlassa, nipakassa ca jhāyino; Cittaṃ yassa vasībhūtaṃ, ekaggaṃ susamāhitaṃ. “གང་གི་ཚུལ་ཁྲིམས་མཐོ་དམན་མེད་པ་དང་། །ཤེས་རབ་རྣོ་ཞིང་བསམ་གཏན་ལ་གནས་པ། །སེམས་ནི་དབང་དུ་གྱུར་པ་དང་། །རྩེ་གཅིག་ཤིན་ཏུ་མཉམ་པར་བཞག ། ‘‘Taṃ ve tamonudaṃ dhīraṃ, tevijjaṃ maccuhāyinaṃ; Hitaṃ devamanussānaṃ, āhu sabbappahāyinaṃ. མུན་པ་སེལ་ཞིང་བརྟན་པ་དང་། །རིག་གསུམ་ལྡན་ཞིང་འཆི་བ་སྤངས། །ལྷ་དང་མི་ལ་ཕན་པ་སྒྲུབ། །ཀུན་སྤངས་དེ་ལ་རིག་གསུམ་ལྡན་ཞེས་སྨྲ། ། ‘‘Tīhi vijjāhi sampannaṃ, asammūḷhavihārinaṃ; Buddhaṃ antimadehinaṃ, taṃ namassanti gotamaṃ. རིག་པ་གསུམ་དང་ལྡན་པ་དང་། །མ་རྨོངས་པར་ནི་གནས་པ་དང་། །ལུས་མཐའ་མ་ཅན་སངས་རྒྱས་ལ། །གཽ་ཏ་མ་དེར་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། ‘‘Pubbenivāsaṃ [Pg.166] yo vedī, saggāpāyañca passati; Atho jātikkhayaṃ patto, abhiññāvosito muni. གང་ཞིག་སྔོན་གྱི་གནས་ཤེས་ཤིང་། །མཐོ་རིས་དང་ནི་ངན་སོང་མཐོང་། །སྐྱེ་བ་ཟད་པར་ཐོབ་པ་སྟེ། །མངོན་ཤེས་མཐར་ཕྱིན་ཐུབ་པ་དེ། ། ‘‘Etāhi tīhi vijjāhi, tevijjo hoti brāhmaṇo; Tamahaṃ vadāmi tevijjaṃ, nāññaṃ lapitalāpana’’nti. རིག་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་གིས། །བྲམ་ཟེ་རིག་གསུམ་ལྡན་པར་འགྱུར། །ངས་ནི་དེ་ལ་རིག་གསུམ་སྨྲ། །གཞན་དག་ཚིག་ཙམ་སྨྲ་བ་མིན། །”ཞེས་སོ། ། ‘‘Evaṃ kho, brāhmaṇa, ariyassa vinaye tevijjo hotī’’ti. ‘‘Aññathā, bho gotama, brāhmaṇānaṃ tevijjo, aññathā ca pana ariyassa vinaye tevijjo hoti. Imassa ca pana, bho gotama, ariyassa vinaye tevijjassa brāhmaṇānaṃ tevijjo kalaṃ nāgghati soḷasiṃ’’. “བྲམ་ཟེ། དེ་ལྟར་འཕགས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་རིག་པ་གསུམ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །” “ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ། བྲམ་ཟེ་རྣམས་ཀྱི་རིག་བྱེད་གསུམ་དང་ལྡན་པ་ནི་རྣམ་པ་གཞན་ལགས་ལ། འཕགས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་རིག་པ་གསུམ་དང་ལྡན་པ་ནི་རྣམ་པ་གཞན་ལགས་སོ། །ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ། འཕགས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་རིག་པ་གསུམ་དང་ལྡན་པ་འདི་ལ། བྲམ་ཟེ་རྣམས་ཀྱི་རིག་བྱེད་གསུམ་དང་ལྡན་པ་ནི་བཅུ་དྲུག་གི་ཆ་གཅིག་ལའང་མི་དོ་ལགས་སོ། ། ‘‘Abhikkantaṃ, bho gotama…pe… upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti. Aṭṭhamaṃ. ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ། ངོ་མཚར་ཏོ། །ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ། །... ཀྱེ་གཽ་ཏ་མས་བདག་ལ་དེ་རིང་ནས་བཟུང་སྟེ་སྲོག་གི་མཐའི་བར་དུ་སྐྱབས་སུ་སོང་བའི་དགེ་བསྙེན་དུ་བཟུང་དུ་གསོལ། །བརྒྱད་པའོ། ། 9. Jāṇussoṇisuttaṃ ༩. ཛཱ་ཎུསྶོ་ཎིའི་མདོ། 60. Atha kho jāṇussoṇi brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ…pe… ekamantaṃ nisinno kho jāṇussoṇi brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘yassassu, bho gotama, yañño vā saddhaṃ vā thālipāko vā deyyadhammaṃ vā, tevijjesu brāhmaṇesu dānaṃ dadeyyā’’ti. ‘‘Yathā kathaṃ pana, brāhmaṇa, brāhmaṇā tevijjaṃ paññapentī’’ti? ‘‘Idha kho, bho gotama, brāhmaṇo ubhato sujāto hoti mātito ca pitito ca saṃsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena, ajjhāyako mantadharo, tiṇṇaṃ vedānaṃ pāragū sanighaṇḍukeṭubhānaṃ sākkharappabhedānaṃ itihāsapañcamānaṃ, padako, veyyākaraṇo, lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu anavayoti. Evaṃ kho, bho gotama, brāhmaṇā tevijjaṃ paññapentī’’ti. ༦༠. དེ་ནས་བྲམ་ཟེ་ཛཱ་ཎུ་སོ་ཎི་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ན་བཞུགས་པ་དེར་ཉེ་བར་སོང་སྟེ། ཉེ་བར་སོང་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དང་ལྷན་ཅིག་... ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འཁོད་པ་དང་། བྲམ་ཟེ་ཛཱ་ཎུ་སོ་ཎིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །“ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ། གང་ལ་མཆོད་སྦྱིན་ནམ། གཤིན་ཟས་སམ། བསྐོལ་བའི་ཟས་སམ། སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཡོད་པ་དེས། རིག་པ་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་བྲམ་ཟེ་རྣམས་ལ་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱའོ། །” “བྲམ་ཟེ། འོ་ན་བྲམ་ཟེ་རྣམས་ཀྱིས་རིག་པ་གསུམ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་ཇི་ལྟར་བཏགས་ཤིག” “ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ། འདི་ན་བྲམ་ཟེ་ནི་མ་དང་ཕ་གཉིས་ཀ་ནས་རིགས་ལེགས་པར་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཏེ། མེས་པོ་རབས་བདུན་གྱི་བར་དུ་མངལ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། རིགས་ཀྱི་གཏམ་གྱིས་མ་སྨད་ཅིང་མ་བསྐྱོན་པ་ཡིན། ཚིག་འདོན་པ་དང་གསང་སྔགས་འཛིན་པ་ཡིན། མངོན་བརྗོད་དང་སྒྲ་སྦྱོར་དང་ཡི་གེའི་རྣམ་དབྱེ་དང་ལོ་རྒྱུས་ལྔ་པ་དང་བཅས་པའི་རིག་བྱེད་གསུམ་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན། ཚིག་ཤེས་པ་དང་། བརྡ་སྤྲོད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་རྒྱང་འཕེན་པ་དང་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་ལ་མཁས་པ་ཡིན། ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ། དེ་ལྟར་བྲམ་ཟེ་རྣམས་ཀྱིས་རིག་པ་གསུམ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་འདོགས་སོ། །” ‘‘Aññathā kho, brāhmaṇa, brāhmaṇā brāhmaṇaṃ tevijjaṃ paññapenti, aññathā ca pana ariyassa vinaye tevijjo hotī’’ti. ‘‘Yathā kathaṃ pana, bho gotama, ariyassa vinaye tevijjo hoti? Sādhu me bhavaṃ gotamo tathā dhammaṃ desetu yathā ariyassa vinaye tevijjo hotī’’ti. ‘‘Tena hi, brāhmaṇa, suṇāhi, sādhukaṃ manasi karohi; bhāsissāmī’’ti[Pg.167]. ‘‘Evaṃ, bho’’ti kho jāṇussoṇi brāhmaṇo bhagavato paccassosi. Bhagavā etadavoca – “བྲམ་ཟེ། བྲམ་ཟེ་རྣམས་ཀྱིས་བྲམ་ཟེ་རིག་པ་གསུམ་དང་ལྡན་པར་འདོགས་པ་ནི་གཞན་ཞིག་ཡིན་ལ། འཕགས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་རིག་པ་གསུམ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་ནི་གཞན་ཞིག་ཡིན་ནོ། །” “ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ། འོ་ན་འཕགས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་རིག་པ་གསུམ་དང་ལྡན་པ་ཇི་ལྟར་ལགས་སམ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གཽ་ཏ་མས་བདག་ལ་འཕགས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་རིག་པ་གསུམ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་དེ་ལྟར་བཤད་དུ་གསོལ། །” “བྲམ་ཟེ། དེ་ལྟ་ན་ཉོན་ལ་ལེགས་པར་ཡིད་ལ་ཟུངས་ཤིག་དང་། ངས་བཤད་དོ། །” བྲམ་ཟེ་ཛཱ་ཎུ་སོ་ཎིས་“ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ། དེ་ལྟར་བགྱིའོ། །”ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་གསན་པར་ཁས་བླངས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། ། ‘‘Idha pana, brāhmaṇa, bhikkhu vivicceva kāmehi…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. “བྲམ་ཟེ། འདི་ན་དགེ་སློང་ནི་འདོད་པ་རྣམས་ལས་དབེན་ཞིང་... བསམ་གཏན་བཞི་པ་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ། །” ‘‘So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte pubbenivāsānussatiñāṇāya cittaṃ abhininnāmeti. So anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati, seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo…pe… iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. Ayamassa paṭhamā vijjā adhigatā hoti; avijjā vihatā, vijjā uppannā; tamo vihato, āloko uppanno yathā taṃ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato. “དེ་ལྟར་སེམས་མཉམ་པར་བཞག་ཅིང་། ཡོངས་སུ་དག་པ། རྣམ་པར་བྱང་བ། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བ། ཤིན་ཏུ་གཉེན་པོར་གྱུར་པ། ལས་སུ་རུང་བ། གནས་པ། མི་གཡོ་བ་ཐོབ་པ་ན། སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་ཤེས་པ་ལ་སེམས་གཏོད་པར་བྱེད་དོ། །དེས་སྔོན་གྱི་གནས་རྣམ་པ་དུ་མ་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱེད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྐྱེ་བ་གཅིག་གམ། སྐྱེ་བ་གཉིས་སམ། ... དེ་ལྟར་རྣམ་པ་དང་བཅས་ཤིང་ཡུལ་དང་བཅས་པའི་སྔོན་གྱི་གནས་རྣམ་པ་དུ་མ་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱེད་དོ། །འདི་ནི་དེས་ཐོབ་པའི་རིག་པ་དང་པོ་ཡིན་ཏེ། མ་རིག་པ་བཅོམ་ཞིང་རིག་པ་སྐྱེས་སོ། །མུན་པ་བཅོམ་ཞིང་སྣང་བ་སྐྱེས་ཏེ། བག་ཡོད་ཅིང་བརྩོན་འགྲུས་དང་ལྡན་ལ་བདག་ཉིད་བཏང་སྟེ་གནས་པ་དེ་ལྟར་རོ། །” ‘‘So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte sattānaṃ cutūpapātañāṇāya cittaṃ abhininnāmeti. So dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena…pe… yathākammūpage satte pajānāti. Ayamassa dutiyā vijjā adhigatā hoti; avijjā vihatā, vijjā uppannā; tamo vihato, āloko uppanno yathā taṃ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato. “དེ་ལྟར་སེམས་མཉམ་པར་བཞག་ཅིང་། ཡོངས་སུ་དག་པ། རྣམ་པར་བྱང་བ། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བ། ཤིན་ཏུ་གཉེན་པོར་གྱུར་པ། ལས་སུ་རུང་བ། གནས་པ། མི་གཡོ་བ་ཐོབ་པ་ན། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འཆི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་སེམས་གཏོད་པར་བྱེད་དོ། །དེས་ལྷའི་མིག་རྣམ་པར་དག་པ་མིའི་ལས་འདས་པས་... སེམས་ཅན་རྣམས་ལས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བར་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །འདི་ནི་དེས་ཐོབ་པའི་རིག་པ་གཉིས་པ་ཡིན་ཏེ། མ་རིག་པ་བཅོམ་ཞིང་རིག་པ་སྐྱེས་སོ། །མུན་པ་བཅོམ་ཞིང་སྣང་བ་སྐྱེས་ཏེ། བག་ཡོད་ཅིང་བརྩོན་འགྲུས་དང་ལྡན་ལ་བདག་ཉིད་བཏང་སྟེ་གནས་པ་དེ་ལྟར་རོ། །” ‘‘So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte āsavānaṃ khayañāṇāya cittaṃ abhininnāmeti. So ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ pajānāti…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānāti; ‘ime āsavā’ti yathābhūtaṃ pajānāti…pe… ‘ayaṃ āsavanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānāti. Tassa evaṃ jānato evaṃ passato kāmāsavāpi cittaṃ vimuccati, bhavāsavāpi cittaṃ vimuccati, avijjāsavāpi cittaṃ vimuccati; vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāti. Ayamassa tatiyā vijjā adhigatā hoti; avijjā vihatā, vijjā uppannā; tamo vihato[Pg.168], āloko uppanno yathā taṃ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato’’ti. “དེ་ལྟར་སེམས་མཉམ་པར་བཞག་ཅིང་། ཡོངས་སུ་དག་པ། རྣམ་པར་བྱང་བ། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བ། ཤིན་ཏུ་གཉེན་པོར་གྱུར་པ། ལས་སུ་རུང་བ། གནས་པ། མི་གཡོ་བ་ཐོབ་པ་ན། ཟག་པ་ཟད་པ་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་སེམས་གཏོད་པར་བྱེད་དོ། །དེས་‘འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །’ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །... ‘འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་མོ། །’ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །‘འདི་དག་ནི་ཟག་པའོ། །’ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །... ‘འདི་ནི་ཟག་པ་འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་མོ། །’ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །དེ་ལྟར་ཤེས་ཤིང་དེ་ལྟར་མཐོང་བ་ན། འདོད་པའི་ཟག་པ་ལས་ཀྱང་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་ལོ། །སྲིད་པའི་ཟག་པ་ལས་ཀྱང་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་ལོ། །མ་རིག་པའི་ཟག་པ་ལས་ཀྱང་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་ལོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ན་རྣམ་པར་གྲོལ་ལོ་ཞེས་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེའོ། །‘སྐྱེ་བ་ཟད་དོ། །ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་བསྟེན་ཏོ། །བྱ་བ་བྱས་སོ། །འདི་ལས་གཞན་མེད་དོ། །’ཞེས་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །འདི་ནི་དེས་ཐོབ་པའི་རིག་པ་གསུམ་པ་ཡིན་ཏེ། མ་རིག་པ་བཅོམ་ཞིང་རིག་པ་སྐྱེས་སོ། །མུན་པ་བཅོམ་ཞིང་སྣང་བ་སྐྱེས་ཏེ། བག་ཡོད་ཅིང་བརྩོན་འགྲུས་དང་ལྡན་ལ་བདག་ཉིད་བཏང་སྟེ་གནས་པ་དེ་ལྟར་རོ། །” ‘‘Yo sīlabbatasampanno, pahitatto samāhito; Cittaṃ yassa vasībhūtaṃ, ekaggaṃ susamāhitaṃ. “གང་ཞིག་ཚུལ་ཁྲིམས་བརྟུལ་ཞུགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས། །བདག་ཉིད་བཏང་ཞིང་མཉམ་པར་བཞག་པ་དང་། །གང་གི་སེམས་ནི་དབང་དུ་གྱུར་པ་དང་། །རྩེ་གཅིག་ཤིན་ཏུ་མཉམ་པར་བཞག་པ་དང་། །” ‘‘Pubbenivāsaṃ yo vedī, saggāpāyañca passati; Atho jātikkhayaṃ patto, abhiññāvosito muni. “གང་གིས་སྔོན་གྱི་གནས་རྣམས་ཤེས་པ་དང་། །མཐོ་རིས་དང་ནི་ངན་སོང་ལྟ་བྱེད་ཅིང་། །དེ་ནས་སྐྱེ་བ་ཟད་པར་ཐོབ་པ་སྟེ། །མངོན་ཤེས་མཐར་ཕྱིན་ཐུབ་པ་དེ་ཉིད་དོ། །” ‘‘Etāhi tīhi vijjāhi, tevijjo hoti brāhmaṇo; Tamahaṃ vadāmi tevijjaṃ, nāññaṃ lapitalāpana’’nti. “རིག་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་གིས། །བྲམ་ཟེ་རིག་པ་གསུམ་ལྡན་འགྱུར། །དེ་ལ་ངས་ནི་རིག་གསུམ་སྨྲ། །ཚིག་ཙམ་སྨྲ་བ་གཞན་ལ་མིན། །” ‘‘Evaṃ kho, brāhmaṇa, ariyassa vinaye tevijjo hotī’’ti. ‘‘Aññathā, bho gotama, brāhmaṇānaṃ tevijjo, aññathā ca pana ariyassa vinaye tevijjo hoti. Imassa ca, bho gotama, ariyassa vinaye tevijjassa brāhmaṇānaṃ tevijjo kalaṃ nāgghati soḷasiṃ’’. “བྲམ་ཟེ། དེ་ལྟར་འཕགས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་རིག་པ་གསུམ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །” “ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ། བྲམ་ཟེ་རྣམས་ཀྱི་རིག་པ་གསུམ་ལྡན་ནི་གཞན་ཞིག་ལགས་ལ། འཕགས་པའི་ཆོས་འདུལ་བའི་རིག་པ་གསུམ་ལྡན་ནི་གཞན་ཞིག་ལགས་སོ། །ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ། འཕགས་པའི་ཆོས་འདུལ་བའི་རིག་པ་གསུམ་ལྡན་འདི་ལ། བྲམ་ཟེ་རྣམས་ཀྱི་རིག་པ་གསུམ་ལྡན་ནི་བཅུ་དྲུག་གི་ཆ་གཅིག་ལའང་མི་ནུས་སོ། །” ‘‘Abhikkantaṃ, bho gotama…pe… upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti. Navamaṃ. “ངོ་མཚར་ཏོ། །ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ། ... བཅོམ་ལྡན་འདས་གཽ་ཏ་མས་བདག་ལ་དེ་རིང་ནས་བཟུང་སྟེ་སྲོག་གི་མཐར་ཐུག་གི་བར་དུ་སྐྱབས་སུ་སོང་བའི་དགེ་བསྙེན་དུ་བཟུང་དུ་གསོལ། །” དགུ་པའོ། ། 10. Saṅgāravasuttaṃ ༡༠. སངས་གཱ་ར་བའི་མདོ། 61. Atha kho saṅgāravo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho saṅgāravo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘mayamassu, bho gotama, brāhmaṇā nāma. Yaññaṃ yajāmapi yajāpemapi. Tatra, bho gotama, yo ceva yajati yo ca yajāpeti sabbe te anekasārīrikaṃ puññappaṭipadaṃ paṭipannā honti, yadidaṃ yaññādhikaraṇaṃ. Yo panāyaṃ, bho gotama, yassa vā tassa vā kulā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito ekamattānaṃ dameti, ekamattānaṃ sameti, ekamattānaṃ parinibbāpeti, evamassāyaṃ ekasārīrikaṃ puññappaṭipadaṃ paṭipanno hoti, yadidaṃ pabbajjādhikaraṇa’’nti. ༦༡. དེ་ནས་བྲམ་ཟེ་སངས་གཱ་ར་བ་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ན་བཞུགས་པ་དེར་ཉེ་བར་སོང་སྟེ། ཉེ་བར་སོང་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དང་ལྷན་ཅིག་དགྱེས་པར་གཤེགས་སོ། །དགྱེས་པར་བྱ་བ་དང་དྲན་པར་བྱ་བའི་གཏམ་རྣམས་བཏང་སཏེ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འཁོད་དོ། །ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འཁོད་ནས་བྲམ་ཟེ་སངས་གཱ་ར་བས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །“ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ། བདག་ཅག་ནི་བྲམ་ཟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལགས་ཏེ། མཆོད་སྦྱིན་བྱེད་ཅིང་གཞན་ལའང་མཆོད་སྦྱིན་བྱེད་དུ་འཇུག་གོ །ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ། དེ་ལ་གང་ཞིག་མཆོད་སྦྱིན་བྱེད་པ་དང་། གང་ཞིག་མཆོད་སྦྱིན་བྱེད་དུ་འཇུག་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ལུས་དུ་མ་ལ་བརྟེན་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ལམ་ལ་ཞུགས་པ་ལགས་སོ། །ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ། གང་ཡང་རིགས་འདི་དང་འདི་ལས་ཁྱིམ་ནས་ཁྱིམ་མེད་པར་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ། བདག་ཉིད་གཅིག་པུ་འདུལ་བར་བྱེད། བདག་ཉིད་གཅིག་པུ་ཞི་བར་བྱེད། བདག་ཉིད་གཅིག་པུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི། རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ལུས་གཅིག་ལ་བརྟེན་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ལམ་ལ་ཞུགས་པ་ལགས་སོ། །” ‘‘Tena hi, brāhmaṇa, taññevettha paṭipucchissāmi. Yathā te khameyya tathā naṃ byākareyyāsi. Taṃ kiṃ maññasi, brāhmaṇa, idha tathāgato loke [Pg.169] uppajjati arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā. So evamāha – ‘ethāyaṃ maggo ayaṃ paṭipadā yathāpaṭipanno ahaṃ anuttaraṃ brahmacariyogadhaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedemi; etha, tumhepi tathā paṭipajjatha, yathāpaṭipannā tumhepi anuttaraṃ brahmacariyogadhaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā’ti. Iti ayañceva satthā dhammaṃ deseti, pare ca tathatthāya paṭipajjanti, tāni kho pana honti anekānipi satāni anekānipi sahassāni anekānipi satasahassāni. “བྲམ་ཟེ། དེ་ལྟ་ན་འདི་ལ་ཁྱོད་ཉིད་ལ་ཕྱིར་དྲི་བར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ཁྱོད་ལ་བབ་པ་དེ་ལྟར་ལན་ཐོབ་ཅིག བྲམ་ཟེ། འདི་ལ་ཁྱོད་ཅི་སྙམ་དུ་སེམས། འདི་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རིག་པ་དང་ཞབས་སུ་ལྡན་པ། བདེ་བར་གཤེགས་པ། འཇིག་རྟེན་མཁྱེན་པ། སྐྱེས་བུ་འདུལ་བའི་ཁ་ལོ་སྒྱུར་བ་བླ་ན་མེད་པ། ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་སྟོན་པ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱུང་སྟེ། དེས་འདི་སྐད་ཅེས་གསུངས་ཏེ། ‘ཚུར་ཤོག འདི་ནི་ལམ་མོ། །འདི་ནི་བགྲོད་པ་སྟེ། ངས་ལམ་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་བླ་ན་མེད་པའི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པའི་མཐར་ཐུག་པ་རང་ཉིད་མངོན་པར་ཤེས་ཤིང་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ཏེ་སྟོན་ཏོ། །ཚུར་ཤོག ཁྱེད་ཅག་ཀྱང་དེ་ལྟར་སྤྱོད་ཅིག དེ་ལྟར་སྤྱད་པས་ཁྱེད་ཅག་ཀྱང་བླ་ན་མེད་པའི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པའི་མཐར་ཐུག་པ་རང་ཉིད་མངོན་པར་ཤེས་ཤིང་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ཏེ་རྫོགས་པར་བྱས་ནས་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །’ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་སྟོན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་སྟོན་ཅིང་། གཞན་དག་ཀྱང་དེའི་དོན་དུ་སྤྱོད་དོ། །དེ་ལྟར་སྤྱོད་པ་དེ་དག་ནི་བརྒྱ་ཕྲག་དུ་མ་དང་། སྟོང་ཕྲག་དུ་མ་དང་། བརྒྱ་སྟོང་ཕྲག་དུ་མ་ཡོད་དོ། །” ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, brāhmaṇa, iccāyaṃ evaṃ sante ekasārīrikā vā puññappaṭipadā hoti anekasārīrikā vā, yadidaṃ pabbajjādhikaraṇa’’nti? ‘‘Iccāyampi, bho gotama, evaṃ sante anekasārīrikā puññappaṭipadā hoti, yadidaṃ pabbajjādhikaraṇa’’nti. “བྲམ་ཟེ། འདི་ལ་ཁྱོད་ཅི་སྙམ་དུ་སེམས། དེ་ལྟར་ཡིན་ན་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ལམ་འདི་ནི་ལུས་གཅིག་ལ་བརྟེན་པ་ཞིག་ལགས་སམ། འོན་ཏེ་ལུས་དུ་མ་ལ་བརྟེན་པ་ཞིག་ལགས། །” “ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ། དེ་ལྟར་ལགས་ན་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ལམ་འདི་ཡང་ལུས་དུ་མ་ལ་བརྟེན་པ་ཞིག་ལགས་སོ། །” Evaṃ vutte āyasmā ānando saṅgāravaṃ brāhmaṇaṃ etadavoca – ‘‘imāsaṃ te, brāhmaṇa, dvinnaṃ paṭipadānaṃ katamā paṭipadā khamati appatthatarā ca appasamārambhatarā ca mahapphalatarā ca mahānisaṃsatarā cā’’ti? Evaṃ vutte saṅgāravo brāhmaṇo āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca – ‘‘seyyathāpi bhavaṃ gotamo bhavaṃ cānando. Ete me pujjā, ete me pāsaṃsā’’ti. དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་དང་། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོས་བྲམ་ཟེ་སངས་གཱ་ར་བ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །“བྲམ་ཟེ། བགྲོད་པ་འདི་གཉིས་ལས་ཁྱོད་ལ་བགྲོད་པ་གང་ཞིག་ཡིད་ལ་འཐད་ཅིང་། བྱ་བ་ཉུང་བ་དང་། རྩོལ་བ་ཉུང་བ་དང་། འབྲས་བུ་ཆེ་བ་དང་། ཕན་ཡོན་ཆེ་བ་ལགས། །” དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་དང་། བྲམ་ཟེ་སངས་གཱ་ར་བས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །“བཅོམ་ལྡན་འདས་གཽ་ཏ་མ་དང་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོ་ལྟ་བུ་ནི། བདག་གི་མཆོད་པར་བྱ་བ་ལགས་ཤིང་། བདག་གི་བསྔགས་པར་བྱ་བ་ལགས་སོ། །” Dutiyampi kho āyasmā ānando saṅgāravaṃ brāhmaṇaṃ etadavoca – ‘‘na kho tyāhaṃ, brāhmaṇa, evaṃ pucchāmi – ‘ke vā te pujjā ke vā te pāsaṃsā’ti? Evaṃ kho tyāhaṃ, brāhmaṇa, pucchāmi – ‘imāsaṃ te, brāhmaṇa, dvinnaṃ paṭipadānaṃ katamā paṭipadā khamati appatthatarā ca appasamārambhatarā ca mahapphalatarā ca mahānisaṃsatarā cā’’’ti? Dutiyampi kho saṅgāravo brāhmaṇo āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca – ‘‘seyyathāpi bhavaṃ gotamo bhavaṃ cānando. Ete me pujjā, ete me pāsaṃsā’’ti. ལན་གཉིས་སུའང་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོས་བྲམ་ཟེ་སངས་གཱ་ར་བ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །“བྲམ་ཟེ། ངས་ཁྱོད་ལ་‘སུ་ཞིག་ཁྱོད་ཀྱི་མཆོད་པར་བྱ་བ་དང་སུ་ཞིག་བསྔགས་པར་བྱ་བ་ལགས། །’ཞེས་འདྲི་བ་མ་ལགས་སོ། །བྲམ་ཟེ། ངས་ཁྱོད་ལ་འདི་སྐད་དུ་འདྲི་སྟེ། ‘བགྲོད་པ་འདི་གཉིས་ལས་ཁྱོད་ལ་བགྲོད་པ་གང་ཞིག་ཡིད་ལ་འཐད་ཅིང་། བྱ་བ་ཉུང་བ་དང་། རྩོལ་བ་ཉུང་བ་དང་། འབྲས་བུ་ཆེ་བ་དང་། ཕན་ཡོན་ཆེ་བ་ལགས། །’ཞེས་སོ། །” ལན་གཉིས་སུའང་བྲམ་ཟེ་སངས་གཱ་ར་བས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །“བཅོམ་ལྡན་འདས་གཽ་ཏ་མ་དང་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོ་ལྟ་བུ་ནི། བདག་གི་མཆོད་པར་བྱ་བ་ལགས་ཤིང་། བདག་གི་བསྔགས་པར་བྱ་བ་ལགས་སོ། །” Tatiyampi kho āyasmā ānando saṅgāravaṃ brāhmaṇaṃ etadavoca – ‘‘na kho tyāhaṃ, brāhmaṇa, evaṃ pucchāmi – ‘ke vā te pujjā ke vā te pāsaṃsā’ti? Evaṃ kho tyāhaṃ, brāhmaṇa, pucchāmi – ‘imāsaṃ te, brāhmaṇa, dvinnaṃ paṭipadānaṃ katamā paṭipadā khamati appatthatarā ca appasamārambhatarā ca mahapphalatarā [Pg.170] ca mahānisaṃsatarā cā’’’ti? Tatiyampi kho saṅgāravo brāhmaṇo āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca – ‘‘seyyathāpi bhavaṃ gotamo bhavaṃ cānando. Ete me pujjā, ete me pāsaṃsā’’ti. ལན་གསུམ་དུའང་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོས་བྲམ་ཟེ་སངས་གཱ་ར་བ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །“བྲམ་ཟེ། ངས་ཁྱོད་ལ་‘སུ་ཞིག་ཁྱོད་ཀྱི་མཆོད་པར་བྱ་བ་དང་སུ་ཞིག་བསྔགས་པར་བྱ་བ་ལགས། །’ཞེས་འདྲི་བ་མ་ལགས་སོ། །བྲམ་ཟེ། ངས་ཁྱོད་ལ་འདི་སྐད་དུ་འདྲི་སྟེ། ‘བགྲོད་པ་འདི་གཉིས་ལས་ཁྱོད་ལ་བགྲོད་པ་གང་ཞིག་ཡིད་ལ་འཐད་ཅིང་། བྱ་བ་ཉུང་བ་དང་། རྩོལ་བ་ཉུང་བ་དང་། འབྲས་བུ་ཆེ་བ་དང་། ཕན་ཡོན་ཆེ་བ་ལགས། །’ཞེས་སོ། །” ལན་གསུམ་དུའང་བྲམ་ཟེ་སངས་གཱ་ར་བས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །“བཅོམ་ལྡན་འདས་གཽ་ཏ་མ་དང་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོ་ལྟ་བུ་ནི། བདག་གི་མཆོད་པར་བྱ་བ་ལགས་ཤིང་། བདག་གི་བསྔགས་པར་བྱ་བ་ལགས་སོ། །” Atha kho bhagavato etadahosi – ‘‘yāva tatiyampi kho saṅgāravo brāhmaṇo ānandena sahadhammikaṃ pañhaṃ puṭṭho saṃsādeti no vissajjeti. Yaṃnūnāhaṃ parimoceyya’’nti. Atha kho bhagavā saṅgāravaṃ brāhmaṇaṃ etadavoca – ‘‘kā nvajja, brāhmaṇa, rājantepure rājapurisānaṃ sannisinnānaṃ sannipatitānaṃ antarākathā udapādī’’ti? ‘‘Ayaṃ khvajja, bho gotama, rājantepure rājapurisānaṃ sannisinnānaṃ sannipatitānaṃ antarākathā udapādi – ‘pubbe sudaṃ appatarā ceva bhikkhū ahesuṃ bahutarā ca uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ dassesuṃ; etarahi pana bahutarā ceva bhikkhū appatarā ca uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ dassentī’ti. Ayaṃ khvajja, bho gotama, rājantepure rājapurisānaṃ sannisinnānaṃ sannipatitānaṃ antarākathā udapādī’’ti. དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཐུགས་ལ་འདི་སྙམ་དུ་བྱུང་སྟེ། “བྲམ་ཟེ་སངས་གཱ་ར་བ་འདི་ནི་ཀུན་དགའ་བོས་ཆོས་དང་མཐུན་པའི་དྲི་བ་ལན་གསུམ་གྱི་བར་དུ་དྲིས་ཀྱང་། གཡོལ་བར་བྱེད་ཅིང་ལན་མི་འདེབས་སོ། །བདག་གིས་ཁོ་གཉིས་ཀ་དཀའ་ལས་ལས་ཐར་བར་བྱའོ། །” དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བྲམ་ཟེ་སངས་གཱ་ར་བ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །“བྲམ་ཟེ། དེ་རིང་རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་དུ་རྒྱལ་པོའི་སྐྱེས་བུ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་འཁོད་ཅིང་འདུས་པ་ན། བར་སྐབས་ཀྱི་གཏམ་ཅི་ཞིག་བྱུང་ཞིག” “ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ། དེ་རིང་རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་དུ་རྒྱལ་པོའི་སྐྱེས་བུ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་འཁོད་ཅིང་འདུས་པ་ན། བར་སྐབས་ཀྱི་གཏམ་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་བྱུང་སྟེ། ‘སྔོན་ནི་དགེ་སློང་རྣམས་ཤིན་ཏུ་ཉུང་བ་ལགས་ཀྱང་། མིའི་ཆོས་ལས་ལྷག་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་སྟོན་པ་ནི་མང་པོ་བྱུང་ངོ་། །ད་ལྟ་ནི་དགེ་སློང་རྣམས་ཤིན་ཏུ་མང་བ་ལགས་ཀྱང་། མིའི་ཆོས་ལས་ལྷག་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་སྟོན་པ་ནི་ཉུང་ངོ་། །’ཞེས་སོ། །ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ། དེ་རིང་རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་དུ་རྒྱལ་པོའི་སྐྱེས་བུ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་འཁོད་ཅིང་འདུས་པ་ན། བར་སྐབས་ཀྱི་གཏམ་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་བྱུང་ལགས་སོ། །” ‘‘Tīṇi kho imāni, brāhmaṇa, pāṭihāriyāni. Katamāni tīṇi? Iddhipāṭihāriyaṃ, ādesanāpāṭihāriyaṃ, anusāsanīpāṭihāriyaṃ. Katamañca, brāhmaṇa, iddhipāṭihāriyaṃ? Idha, brāhmaṇa, ekacco anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhoti – ‘ekopi hutvā bahudhā hoti, bahudhāpi hutvā eko hoti; āvibhāvaṃ, tirobhāvaṃ; tirokuṭṭaṃ tiropākāraṃ tiropabbataṃ asajjamāno gacchati, seyyathāpi ākāse; pathaviyāpi ummujjanimujjaṃ karoti, seyyathāpi udake; udakepi abhijjamāne gacchati, seyyathāpi pathaviyaṃ; ākāsepi pallaṅkena kamati, seyyathāpi pakkhī sakuṇo; imepi candimasūriye evaṃmahiddhike evaṃmahānubhāve pāṇinā parimasati parimajjati, yāva brahmalokāpi kāyena vasaṃ vatteti’. Idaṃ vuccati, brāhmaṇa, iddhipāṭihāriyaṃ. བྲམ་ཟེ་དག་ཆོ་འཕྲུལ་འདི་གསུམ་ཡོད་དོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་དང་། ཀུན་བརྗོད་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་དང་། རྗེས་སུ་བསྟན་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་ལོ། །བྲམ་ཟེ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་གང་ཞེ་ན། བྲམ་ཟེ་འདི་ན་ལ་ལ་ཞིག་གིས་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྣམ་པ་དུ་མ་ཉམས་སུ་མྱོང་སྟེ། གཅིག་ཉིད་དུ་གྱུར་ནས་ཀྱང་མང་པོར་འགྱུར་ལ། མང་པོར་གྱུར་ནས་ཀྱང་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །སྣང་བར་འགྱུར་བ་དང་། མི་སྣང་བར་འགྱུར་བ་དང་། རྩིག་པ་དང་། ར་བ་དང་། རི་བོ་དག་ལ་མ་ཐོགས་པར་ནམ་མཁའ་ལ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བར་བྱེད་དོ། །ས་ལ་ཡང་ཆུ་ལ་བཞིན་དུ་བྱིང་བ་དང་འཐོན་པར་བྱེད་དོ། །ཆུ་ལ་ཡང་ས་ལ་བཞིན་དུ་མ་བརྡོལ་བར་འགྲོ་བར་བྱེད་དོ། །ནམ་མཁའ་ལ་ཡང་བྱ་འཕུར་བ་བཞིན་དུ་སྐྱིལ་ཀྲུང་གིས་འགྲོ་བར་བྱེད་དོ། །ཉི་མ་དང་ཟླ་བ་འདི་གཉིས་འདི་ལྟར་རྫུ་འཕྲུལ་ཆེ་བ་འདི་ལྟར་མཐུ་ཆེ་བ་དག་ལ་ཡང་ལག་པས་རེག་ཅིང་ཕྱག་བྱེད་དོ། །ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་བར་དུ་ཡང་ལུས་ཀྱིས་དབང་སྒྱུར་བར་བྱེད་དོ། །བྲམ་ཟེ་འདི་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་ཞེས་བྱའོ། ། ‘‘Katamañca, brāhmaṇa, ādesanāpāṭihāriyaṃ? Idha, brāhmaṇa, ekacco nimittena ādisati – ‘evampi te mano, itthampi te mano, itipi te citta’nti. So bahuṃ cepi ādisati tatheva taṃ hoti, no aññathā. བྲམ་ཟེ་ཀུན་བརྗོད་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་གང་ཞེ་ན། བྲམ་ཟེ་འདི་ན་ལ་ལ་ཞིག་གིས་མཚན་མ་ལ་བརྟེན་ནས་འདི་ལྟར་སྟོན་ཏེ། ཁྱོད་ཀྱི་ཡིད་ནི་འདི་ལྟ་བུའོ། །ཁྱོད་ཀྱི་ཡིད་ནི་འདི་ལྟ་བུའོ། །ཁྱོད་ཀྱི་སེམས་ནི་འདི་ལྟ་བུའོ། །ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དེས་མང་པོ་ཞིག་བསྟན་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་འགྱུར་གྱི་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་རོ། ། ‘‘Idha [Pg.171] pana, brāhmaṇa, ekacco na heva kho nimittena ādisati, api ca kho manussānaṃ vā amanussānaṃ vā devatānaṃ vā saddaṃ sutvā ādisati – ‘evampi te mano, itthampi te mano, itipi te citta’nti. So bahuṃ cepi ādisati tatheva taṃ hoti, no aññathā. བྲམ་ཟེ་གཞན་ཡང་འདི་ན་ལ་ལ་ཞིག་གིས་མཚན་མ་ལ་བརྟེན་ནས་མི་སྟོན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་མི་འམ་མི་མ་ཡིན་ནམ་ལྷ་དག་གི་སྒྲ་ཐོས་ནས་འདི་ལྟར་སྟོན་ཏེ། ཁྱོད་ཀྱི་ཡིད་ནི་འདི་ལྟ་བུའོ། །ཁྱོད་ཀྱི་ཡིད་ནི་འདི་ལྟ་བུའོ། །ཁྱོད་ཀྱི་སེམས་ནི་འདི་ལྟ་བུའོ། །ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དེས་མང་པོ་ཞིག་བསྟན་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་འགྱུར་གྱི་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་རོ། ། ‘‘Idha pana, brāhmaṇa, ekacco na heva kho nimittena ādisati napi manussānaṃ vā amanussānaṃ vā devatānaṃ vā saddaṃ sutvā ādisati, api ca kho vitakkayato vicārayato vitakkavipphārasaddaṃ sutvā ādisati – ‘evampi te mano, itthampi te mano, itipi te citta’nti. So bahuṃ cepi ādisati tatheva taṃ hoti, no aññathā. བྲམ་ཟེ་གཞན་ཡང་འདི་ན་ལ་ལ་ཞིག་གིས་མཚན་མ་ལ་བརྟེན་ནས་མི་སྟོན་ལ། མི་འམ་མི་མ་ཡིན་ནམ་ལྷ་དག་གི་སྒྲ་ཐོས་ནས་ཀྱང་མི་སྟོན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་གི་རྟོག་པའི་སྒྲ་ཁྱབ་པ་ཐོས་ནས་འདི་ལྟར་སྟོན་ཏེ། ཁྱོད་ཀྱི་ཡིད་ནི་འདི་ལྟ་བུའོ། །ཁྱོད་ཀྱི་ཡིད་ནི་འདི་ལྟ་བུའོ། །ཁྱོད་ཀྱི་སེམས་ནི་འདི་ལྟ་བུའོ། །ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དེས་མང་པོ་ཞིག་བསྟན་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་འགྱུར་གྱི་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་རོ། ། ‘‘Idha pana, brāhmaṇa, ekacco na heva kho nimittena ādisati, napi manussānaṃ vā amanussānaṃ vā devatānaṃ vā saddaṃ sutvā ādisati, napi vitakkayato vicārayato vitakkavipphārasaddaṃ sutvā ādisati, api ca kho avitakkaṃ avicāraṃ samādhiṃ samāpannassa cetasā ceto paricca pajānāti – ‘yathā imassa bhoto manosaṅkhārā paṇihitā imassa cittassa anantarā amuṃ nāma vitakkaṃ vitakkessatī’ti. So bahuṃ cepi ādisati tatheva taṃ hoti, no aññathā. Idaṃ vuccati, brāhmaṇa, ādesanāpāṭihāriyaṃ. བྲམ་ཟེ་གཞན་ཡང་འདི་ན་ལ་ལ་ཞིག་གིས་མཚན་མ་ལ་བརྟེན་ནས་མི་སྟོན་ལ། མི་འམ་མི་མ་ཡིན་ནམ་ལྷ་དག་གི་སྒྲ་ཐོས་ནས་ཀྱང་མི་སྟོན་ལ། རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་གི་རྟོག་པའི་སྒྲ་ཁྱབ་པ་ཐོས་ནས་ཀྱང་མི་སྟོན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་རྟོག་པ་མེད་པ་དང་དཔྱོད་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་དེའི་སེམས་ཀྱིས་སེམས་ཤེས་པར་བྱས་ནས་འདི་ལྟར་རབ་ཏུ་ཤེས་ཏེ། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་འདིའི་ཡིད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཇི་ལྟར་གནས་པ་བཞིན་དུ། སེམས་འདིའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འདི་ཞེས་བྱ་བའི་རྟོག་པ་རྟོག་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་ཤེས་སོ། །དེས་མང་པོ་ཞིག་བསྟན་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་འགྱུར་གྱི་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །བྲམ་ཟེ་འདི་ནི་ཀུན་བརྗོད་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་ཞེས་བྱའོ། ། ‘‘Katamañca, brāhmaṇa, anusāsanīpāṭihāriyaṃ? Idha, brāhmaṇa, ekacco evamanusāsati – ‘evaṃ vitakketha, mā evaṃ vitakkayittha; evaṃ manasi karotha, mā evaṃ manasākattha; idaṃ pajahatha, idaṃ upasampajja viharathā’ti. Idaṃ vuccati, brāhmaṇa, anusāsanīpāṭihāriyaṃ. Imāni kho, brāhmaṇa, tīṇi pāṭihāriyāni. Imesaṃ te, brāhmaṇa, tiṇṇaṃ pāṭihāriyānaṃ katamaṃ pāṭihāriyaṃ khamati abhikkantatarañca paṇītatarañcā’’ti? བྲམ་ཟེ་རྗེས་སུ་བསྟན་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་གང་ཞེ་ན། བྲམ་ཟེ་འདི་ན་ལ་ལ་ཞིག་གིས་འདི་ལྟར་རྗེས་སུ་སྟོན་ཏེ། འདི་ལྟར་རྟོག་ཅིག འདི་ལྟར་མ་རྟོག་ཅིག འདི་ལྟར་ཡིད་ལ་བྱོས་ཤིག འདི་ལྟར་ཡིད་ལ་མ་བྱེད་ཅིག འདི་སྤོངས་ཤིག འདི་ལ་ཉེ་བར་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་པར་གྱིས་ཤིག ཅེས་རྗེས་སུ་སྟོན་ཏོ། །བྲམ་ཟེ་འདི་ནི་རྗེས་སུ་བསྟན་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་ཞེས་བྱའོ། །བྲམ་ཟེ་འདི་དག་ནི་ཆོ་འཕྲུལ་གསུམ་པོ་དག་ཡིན་ནོ། །བྲམ་ཟེ་ཆོ་འཕྲུལ་གསུམ་པོ་འདི་དག་ལས་ཁྱོད་ཀྱི་ཡིད་ལ་གང་ཞིག་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་དམ་པར་གྱུར་པར་མངོན་ནམ། ‘‘Tatra, bho gotama, yadidaṃ pāṭihāriyaṃ idhekacco anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhoti…pe… yāva brāhmalokāpi kāyena vasaṃ vatteti, idaṃ, bho gotama, pāṭihāriyaṃ yova naṃ karoti sova naṃ paṭisaṃvedeti, yova naṃ karoti tasseva taṃ hoti. Idaṃ me, bho gotama, pāṭihāriyaṃ māyāsahadhammarūpaṃ viya khāyati. ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ། དེ་དག་ལས་ཆོ་འཕྲུལ་གང་ཞིག་འདི་ན་ལ་ལ་ཞིག་གིས་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྣམ་པ་དུ་མ་ཉམས་སུ་མྱོང་སྟེ། །ཕེ་ལ། ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་བར་དུ་ཡང་ལུས་ཀྱིས་དབང་སྒྱུར་བར་བྱེད་པ་འདི་ནི། ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ། ཆོ་འཕྲུལ་གང་ཞིག་སུ་ཞིག་གིས་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཉམས་སུ་མྱོང་ལ། སུ་ཞིག་གིས་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་ལ་དེ་འབྱུང་བས་ན། ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ། ཆོ་འཕྲུལ་འདི་ནི་བདག་ལ་སྒྱུ་མའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་ལྟ་བུར་སྣང་ངོ་། ། ‘‘Yampidaṃ[Pg.172], bho gotama, pāṭihāriyaṃ idhekacco nimittena ādisati – ‘evampi te mano, itthampi te mano, itipi te citta’nti, so bahuṃ cepi ādisati tatheva taṃ hoti, no aññathā. Idha pana, bho gotama, ekacco na heva kho nimittena ādisati, api ca kho manussānaṃ vā amanussānaṃ vā devatānaṃ vā saddaṃ sutvā ādisati…pe… napi manussānaṃ vā amanussānaṃ vā devatānaṃ vā saddaṃ sutvā ādisati, api ca kho vitakkayato vicārayato vitakkavipphārasaddaṃ sutvā ādisati…pe… napi vitakkayato vicārayato vitakkavipphārasaddaṃ sutvā ādisati, api ca kho avitakkaṃ avicāraṃ samādhiṃ samāpannassa cetasā ceto paricca pajānāti – ‘yathā imassa bhoto manosaṅkhārā paṇihitā imassa cittassa anantarā amhaṃ nāma vitakkaṃ vitakkessatī’ti, so bahuṃ cepi ādisati tatheva taṃ hoti, no aññathā. Idampi, bho gotama, pāṭihāriyaṃ yova naṃ karoti sova naṃ paṭisaṃvedeti, yova naṃ karoti tasseva taṃ hoti. Idampi me, bho gotama, pāṭihāriyaṃ māyāsahadhammarūpaṃ viya khāyati. ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ། ཆོ་འཕྲུལ་གང་ཞིག་འདི་ན་ལ་ལ་ཞིག་གིས་མཚན་མ་ལ་བརྟེན་ནས་འདི་ལྟར་སྟོན་ཏེ། ཁྱོད་ཀྱི་ཡིད་ནི་འདི་ལྟ་བུའོ། །ཁྱོད་ཀྱི་ཡིད་ནི་འདི་ལྟ་བུའོ། །ཁྱོད་ཀྱི་སེམས་ནི་འདི་ལྟ་བུའོ། །ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དེས་མང་པོ་ཞིག་བསྟན་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་འགྱུར་གྱི་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ། གཞན་ཡང་འདི་ན་ལ་ལ་ཞིག་གིས་མཚན་མ་ལ་བརྟེན་ནས་མི་སྟོན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་མི་འམ་མི་མ་ཡིན་ནམ་ལྷ་དག་གི་སྒྲ་ཐོས་ནས་སྟོན་ཏོ། །ཕེ་ལ། མི་འམ་མི་མ་ཡིན་ནམ་ལྷ་དག་གི་སྒྲ་ཐོས་ནས་ཀྱང་མི་སྟོན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་གི་རྟོག་པའི་སྒྲ་ཁྱབ་པ་ཐོས་ནས་སྟོན་ཏོ། །ཕེ་ལ། རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་གི་རྟོག་པའི་སྒྲ་ཁྱབ་པ་ཐོས་ནས་ཀྱང་མི་སྟོན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་རྟོག་པ་མེད་པ་དང་དཔྱོད་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་དེའི་སེམས་ཀྱིས་སེམས་ཤེས་པར་བྱས་ནས་འདི་ལྟར་རབ་ཏུ་ཤེས་ཏེ། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་འདིའི་ཡིད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཇི་ལྟར་གནས་པ་བཞིན་དུ། སེམས་འདིའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འདི་ཞེས་བྱ་བའི་རྟོག་པ་རྟོག་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་ཤེས་སོ། །དེས་མང་པོ་ཞིག་བསྟན་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་འགྱུར་གྱི་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ། ཆོ་འཕྲུལ་འདི་ཡང་སུ་ཞིག་གིས་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཉམས་སུ་མྱོང་ལ། སུ་ཞིག་གིས་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་ལ་དེ་འབྱུང་བས་ན། ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ། ཆོ་འཕྲུལ་འདི་ཡང་བདག་ལ་སྒྱུ་མའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་ལྟ་བུར་སྣང་ངོ་། ། ‘‘Yañca kho idaṃ, bho gotama, pāṭihāriyaṃ idhekacco evaṃ anusāsati – ‘evaṃ vitakketha, mā evaṃ vitakkayittha; evaṃ manasi karotha, mā evaṃ manasākattha; idaṃ pajahatha, idaṃ upasampajja viharathā’ti. Idameva, bho gotama, pāṭihāriyaṃ khamati imesaṃ tiṇṇaṃ pāṭihāriyānaṃ abhikkantatarañca paṇītatarañca. ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ། ཆོ་འཕྲུལ་གང་ཞིག་འདི་ན་ལ་ལ་ཞིག་གིས་འདི་ལྟར་རྗེས་སུ་སྟོན་ཏེ། འདི་ལྟར་རྟོག་ཅིག འདི་ལྟར་མ་རྟོག་ཅིག འདི་ལྟར་ཡིད་ལ་བྱོས་ཤིག འདི་ལྟར་ཡིད་ལ་མ་བྱེད་ཅིག འདི་སྤོངས་ཤིག འདི་ལ་ཉེ་བར་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་པར་གྱིས་ཤིག ཅེས་རྗེས་སུ་སྟོན་པ་འདི་ནི། ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ། ཆོ་འཕྲུལ་གསུམ་པོ་འདི་དག་ལས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་དམ་པར་གྱུར་པ་ལགས་པས་བདག་གི་ཡིད་ལ་འཐད་དོ། ། ‘‘Acchariyaṃ, bho gotama, abbhutaṃ, bho gotama! Yāvasubhāsitamidaṃ bhotā gotamena imehi ca mayaṃ tīhi pāṭihāriyehi samannāgataṃ bhavantaṃ gotamaṃ dhārema. Bhavañhi gotamo anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhoti…pe… yāva brahmalokāpi kāyena vasaṃ vatteti, bhavañhi gotamo avitakkaṃ avicāraṃ samādhiṃ samāpannassa cetasā ceto paricca pajānāti – ‘yathā imassa bhoto manosaṅkhārā paṇihitā imassa cittassa anantarā amuṃ nāma vitakkaṃ vitakkessatī’ti. Bhavañhi gotamo evamanusāsati – ‘evaṃ vitakketha, mā evaṃ vitakkayittha; evaṃ manasi karotha, mā evaṃ manasākattha; idaṃ pajahatha, idaṃ upasampajja viharathā’’’ti. ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ། ངོ་མཚར་ཏོ། །ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ། ཡ་མཚན་ཏོ། །ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་གཽ་ཏ་མས་འདི་ལྟར་ལེགས་པར་གསུངས་སོ། །བདག་ཅག་གིས་ཀྱང་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་གཽ་ཏ་མ་ནི་ཆོ་འཕྲུལ་གསུམ་པོ་འདི་དག་དང་ལྡན་པར་འཛིན་ཏོ། །འདི་ལྟར་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་གཽ་ཏ་མས་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྣམ་པ་དུ་མ་ཉམས་སུ་མྱོང་སྟེ། །ཕེ་ལ། ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་བར་དུ་ཡང་ལུས་ཀྱིས་དབང་སྒྱུར་བར་མཛད་དོ། །འདི་ལྟར་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་གཽ་ཏ་མས་རྟོག་པ་མེད་པ་དང་དཔྱོད་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་དེའི་སེམས་ཀྱིས་སེམས་ཤེས་པར་བྱས་ནས་འདི་ལྟར་རབ་ཏུ་ཤེས་ཏེ། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་འདིའི་ཡིད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཇི་ལྟར་གནས་པ་བཞིན་དུ། སེམས་འདིའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འདི་ཞེས་བྱ་བའི་རྟོག་པ་རྟོག་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་ཤེས་སོ། །འདི་ལྟར་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་གཽ་ཏ་མས་འདི་ལྟར་རྗེས་སུ་སྟོན་ཏེ། འདི་ལྟར་རྟོག་ཅིག འདི་ལྟར་མ་རྟོག་ཅིག འདི་ལྟར་ཡིད་ལ་བྱོས་ཤིག འདི་ལྟར་ཡིད་ལ་མ་བྱེད་ཅིག འདི་སྤོངས་ཤིག འདི་ལ་ཉེ་བར་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་པར་གྱིས་ཤིག ཅེས་སོ། ། ‘‘Addhā [Pg.173] kho tyāhaṃ, brāhmaṇa, āsajja upanīya vācā bhāsitā; api ca tyāhaṃ byākarissāmi. Ahañhi, brāhmaṇa, anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhomi…pe… yāva brahmalokāpi kāyena vasaṃ vattemi. Ahañhi, brāhmaṇa, avitakkaṃ avicāraṃ samādhiṃ samāpannassa cetasā ceto paricca pajānāmi – ‘yathā imassa bhoto manosaṅkhārā paṇihitā, imassa cittassa anantarā amuṃ nāma vitakkaṃ vitakkessatī’ti. Ahañhi, brāhmaṇa, evamanusāsāmi – ‘evaṃ vitakketha, mā evaṃ vitakkayittha; evaṃ manasi karotha, mā evaṃ manasākattha; idaṃ pajahatha, idaṃ upasampajja viharathā’’’ti. བྲམ་ཟེ། ཁྱོད་ཀྱིས་བདག་གི་ཡོན་ཏན་ལ་གླེང་ཞིང་ཉེ་བར་བཀྲི་བའི་ཚིག་སྨྲས་པ་ནི་བདེན་མོད་ཀྱི། །འོན་ཀྱང་ངས་ཁྱོད་ལ་ལན་གདབ་པར་བྱའོ། །བྲམ་ཟེ། ངས་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྣམ་པ་དུ་མ་ཉམས་སུ་མྱོང་སྟེ། །ཕེ་ལ། ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་བར་དུ་ཡང་ལུས་ཀྱིས་དབང་སྒྱུར་བར་བྱེད་དོ། །བྲམ་ཟེ། ངས་ནི་རྟོག་པ་མེད་པ་དང་དཔྱོད་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་དེའི་སེམས་ཀྱིས་སེམས་ཤེས་པར་བྱས་ནས་འདི་ལྟར་རབ་ཏུ་ཤེས་ཏེ། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་འདིའི་ཡིད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཇི་ལྟར་གནས་པ་བཞིན་དུ། སེམས་འདིའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འདི་ཞེས་བྱ་བའི་རྟོག་པ་རྟོག་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་ཤེས་སོ། །བྲམ་ཟེ། ངས་ནི་འདི་ལྟར་རྗེས་སུ་སྟོན་ཏེ། འདི་ལྟར་རྟོག་ཅིག འདི་ལྟར་མ་རྟོག་ཅིག འདི་ལྟར་ཡིད་ལ་བྱོས་ཤིག འདི་ལྟར་ཡིད་ལ་མ་བྱེད་ཅིག འདི་སྤོངས་ཤིག འདི་ལ་ཉེ་བར་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་པར་གྱིས་ཤིག ཅེས་སོ། ། ‘‘Atthi pana, bho gotama, añño ekabhikkhupi yo imehi tīhi pāṭihāriyehi samannāgato, aññatra bhotā gotamenā’’ti? ‘‘Na kho, brāhmaṇa, ekaṃyeva sataṃ na dve satāni na tīṇi satāni na cattāri satāni na pañca satāni, atha kho bhiyyova, ye bhikkhū imehi tīhi pāṭihāriyehi samannāgatā’’ti. ‘‘Kahaṃ pana, bho gotama, etarahi te bhikkhū viharantī’’ti? ‘‘Imasmiṃyeva kho, brāhmaṇa, bhikkhusaṅghe’’ti. ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་གཽ་ཏ་མ་མ་གཏོགས་པར། ཆོ་འཕྲུལ་གསུམ་པོ་འདི་དག་དང་ལྡན་པའི་དགེ་སློང་གཞན་ཡང་ཡོད་དམ། བྲམ་ཟེ། དགེ་སློང་གཅིག་བརྒྱ་འམ་གཉིས་བརྒྱ་འམ་གསུམ་བརྒྱ་འམ་བཞི་བརྒྱ་འམ་ལྔ་བརྒྱ་ཙམ་མ་ཟད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་ཆོ་འཕྲུལ་གསུམ་པོ་འདི་དག་དང་ལྡན་པའི་དགེ་སློང་དེ་ལས་ཀྱང་མང་པོ་ཡོད་དོ། །ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ། དེང་སང་དགེ་སློང་དེ་དག་གང་ན་གནས་སམ། བྲམ་ཟེ། དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་འདི་ཉིད་ན་གནས་སོ། ། ‘‘Abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama! Seyyathāpi bho gotama, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya – ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti, evamevaṃ bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṃ bhavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāmi, dhammañca bhikkhusaṅghañca. Upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti. Dasamaṃ. ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ། ཡིད་དུ་འོང་ངོ་། །ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ། ཡིད་དུ་འོང་ངོ་། །ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ། དཔེར་ན། ཁ་སྦུབ་པ་བསྟན་པ་འམ། གསང་བ་མངོན་པར་བྱས་པ་འམ། ལམ་ནོར་བ་ལ་ལམ་བསྟན་པ་འམ། མུན་ཁྲོད་དུ་མར་མེ་བཏེགས་ཏེ། མིག་དང་ལྡན་པ་དག་གིས་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་དུ། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་གཽ་ཏ་མས་རྣམ་གྲངས་དུ་མས་ཆོས་མངོན་པར་གསུངས་སོ། །བདག་ནི་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་གཽ་ཏ་མ་དང་། ཆོས་དང་། དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆིའོ། །སྐྱེས་བུ་དམ་པ་གཽ་ཏ་མས་བདག་ལ་དེ་རིང་ནས་བཟུང་སྟེ་སྲོག་གི་མཐར་ཐུག་གི་བར་དུ་སྐྱབས་སུ་སོང་བའི་དགེ་བསྙེན་དུ་བཟུང་དུ་གསོལ། །བཅུ་པའོ། ། Brāhmaṇavaggo paṭhamo. བྲམ་ཟེའི་ཚོགས་ཏེ་དང་པོའོ། ། Tassuddānaṃ – དེའི་སྡོམ་ནི། Dve brāhmaṇā caññataro, paribbājakena nibbutaṃ; Palokavaccho tikaṇṇo, soṇi saṅgāravena cāti. བྲམ་ཟེ་གཉིས་དང་གཞན་ཞིག་དང་། །ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་དང་མྱ་ངན་འདས། །འཇིག་རྟེན་བཏང་དང་ཏི་ཀཎྞ། །སོ་ཎི་སངྒཱ་ར་བ་དང་། ། (7) 2. Mahāvaggo (༧) ༢. ཚོགས་ཆེན་པོ། 1. Titthāyatanādisuttaṃ ༡. མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་གནས་ལ་སོགས་པའི་མདོ། 62. ‘‘Tīṇimāni[Pg.174], bhikkhave, titthāyatanāni yāni paṇḍitehi samanuyuñjiyamānāni samanugāhiyamānāni samanubhāsiyamānāni parampi gantvā akiriyāya saṇṭhahanti. Katamāni tīṇi? Santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘yaṃ kiñcāyaṃ purisapuggalo paṭisaṃvedeti sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā sabbaṃ taṃ pubbekatahetū’ti. Santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘yaṃ kiñcāyaṃ purisapuggalo paṭisaṃvedeti sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā sabbaṃ taṃ issaranimmānahetū’ti. Santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘yaṃ kiñcāyaṃ purisapuggalo paṭisaṃvedeti sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā sabbaṃ taṃ ahetuappaccayā’’’ti. ༦༢. དགེ་སློང་དག མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་གནས་འདི་གསུམ་ཡོད་དེ། གང་དག་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དྲི་བ་དང་། བརྟག་པ་དང་། རྩོད་པར་བྱས་ན། མཐར་ཐུག་པར་ཕྱིན་ཀྱང་བྱ་བ་མེད་པ་ཉིད་ལ་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་ལ་ལ་དག་འདི་ལྟར་སྨྲ་ཞིང་འདི་ལྟར་ལྟ་བ་ཡོད་དེ། སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་འདིས་བདེ་བ་འམ། སྡུག་བསྔལ་ལམ། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་གང་ཅི་ཞིག་མྱོང་བ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་སྔོན་གྱི་བྱས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའོ། །ཞེས་སྨྲའོ། །དགེ་སློང་དག དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་ལ་ལ་དག་འདི་ལྟར་སྨྲ་ཞིང་འདི་ལྟར་ལྟ་བ་ཡོད་དེ། སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་འདིས་བདེ་བ་འམ། སྡུག་བསྔལ་ལམ། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་གང་ཅི་ཞིག་མྱོང་བ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་དབང་ཕྱུག་གིས་སྤྲུལ་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའོ། །ཞེས་སྨྲའོ། །དགེ་སློང་དག དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་ལ་ལ་དག་འདི་ལྟར་སྨྲ་ཞིང་འདི་ལྟར་ལྟ་བ་ཡོད་དེ། སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་འདིས་བདེ་བ་འམ། སྡུག་བསྔལ་ལམ། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་གང་ཅི་ཞིག་མྱོང་བ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་རྒྱུ་མེད་རྐྱེན་མེད་ལས་བྱུང་བའོ། །ཞེས་སྨྲའོ། ། ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘yaṃ kiñcāyaṃ purisapuggalo paṭisaṃvedeti sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā sabbaṃ taṃ pubbekatahetū’ti, tyāhaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadāmi – ‘saccaṃ kira tumhe āyasmanto evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – yaṃ kiñcāyaṃ purisapuggalo paṭisaṃvedeti sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā sabbaṃ taṃ pubbekatahetū’ti? Te ca me evaṃ puṭṭhā ‘āmā’ti paṭijānanti. Tyāhaṃ evaṃ vadāmi – ‘tenahāyasmanto pāṇātipātino bhavissanti pubbekatahetu, adinnādāyino bhavissanti pubbekatahetu, abrahmacārino bhavissanti pubbekatahetu, musāvādino bhavissanti pubbekatahetu, pisuṇavācā bhavissanti pubbekatahetu, pharusavācā bhavissanti pubbekatahetu, samphappalāpino bhavissanti pubbekatahetu, abhijjhāluno bhavissanti pubbekatahetu, byāpannacittā bhavissanti pubbekatahetu, micchādiṭṭhikā bhavissanti pubbekatahetu’’’. དགེ་སློང་དག དེ་དག་གི་ནང་ནས་གང་དག་དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་འདི་ལྟར་སྨྲ་ཞིང་འདི་ལྟར་ལྟ་བ་སྟེ། ‘སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་འདིས་བདེ་བ་འམ། སྡུག་བསྔལ་ལམ། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པ་གང་ཅི་ཞིག་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་སྔོན་གྱི་བྱས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ་’ཞེས་ཟེར་བ་དེ་དག་གི་གནས་སུ་ང་ཉེ་བར་སོང་ནས་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲ་སྟེ། ‘ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག ཁྱེད་ཅག་འདི་ལྟར་སྨྲ་ཞིང་འདི་ལྟར་ལྟ་བ་སྟེ། སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་འདིས་བདེ་བ་འམ། སྡུག་བསྔལ་ལམ། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པ་གང་ཅི་ཞིག་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་སྔོན་གྱི་བྱས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་བ་དེ་བདེན་ནམ།’ ཞེས་དྲིས་པ་ན། དེ་དག་གིས་ང་ལ་‘དེ་དེ་བཞིན་ནོ་’ཞེས་ཁས་ལེན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ནས་ངས་དེ་དག་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲ་སྟེ། ‘ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག འོ་ན་ནི་སྔོན་གྱི་བྱས་པའི་རྒྱུ་ལས་སྲོག་གཅོད་པ་དག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །སྔོན་གྱི་བྱས་པའི་རྒྱུ་ལས་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་དག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །སྔོན་གྱི་བྱས་པའི་རྒྱུ་ལས་མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །སྔོན་གྱི་བྱས་པའི་རྒྱུ་ལས་རྫུན་དུ་སྨྲ་བ་དག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །སྔོན་གྱི་བྱས་པའི་རྒྱུ་ལས་ཕྲ་མ་སྨྲ་བ་དག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །སྔོན་གྱི་བྱས་པའི་རྒྱུ་ལས་ཚིག་རྩུབ་པོ་སྨྲ་བ་དག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །སྔོན་གྱི་བྱས་པའི་རྒྱུ་ལས་ངག་ཀྱལ་པ་སྨྲ་བ་དག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །སྔོན་གྱི་བྱས་པའི་རྒྱུ་ལས་བརྣབ་སེམས་ཅན་དག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །སྔོན་གྱི་བྱས་པའི་རྒྱུ་ལས་གནོད་སེམས་ཅན་དག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །སྔོན་གྱི་བྱས་པའི་རྒྱུ་ལས་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཅན་དག་ཏུ་འགྱུར་རོ།’ ཞེས་སྨྲའོ། ། ‘‘Pubbekataṃ kho pana, bhikkhave, sārato paccāgacchataṃ na hoti chando vā vāyāmo vā idaṃ vā karaṇīyaṃ idaṃ vā akaraṇīyanti. Iti karaṇīyākaraṇīye kho pana saccato thetato anupalabbhiyamāne muṭṭhassatīnaṃ anārakkhānaṃ viharataṃ na hoti paccattaṃ sahadhammiko samaṇavādo[Pg.175]. Ayaṃ kho me, bhikkhave, tesu samaṇabrāhmaṇesu evaṃvādīsu evaṃdiṭṭhīsu paṭhamo sahadhammiko niggaho hoti. དགེ་སློང་དག སྔོན་གྱི་བྱས་པ་ཉིད་སྙིང་པོར་བཟུང་ནས་ཞེན་པ་དག་ལ་ནི། འདི་ནི་བྱ་བའོ་འདི་ནི་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་འདུན་པ་འམ། རྩོལ་བ་མི་འབྱུང་ངོ། །འདི་ལྟར་བྱ་བ་དང་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དག་བདེན་པ་དང་བརྟན་པའི་སྒོ་ནས་མི་རྙེད་པ་ན། དྲན་པ་ཉམས་ཤིང་སྡོམ་པ་མེད་པར་གནས་པ་དེ་དག་ལ་སོ་སོ་རང་གི་ཆོས་དང་མཐུན་པའི་དགེ་སྦྱོང་གི་སྨྲ་བ་མི་འགྲུབ་བོ། །དགེ་སློང་དག འདི་ནི་འདི་ལྟར་སྨྲ་ཞིང་འདི་ལྟར་ལྟ་བའི་དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་དེ་དག་ལ་ཆོས་དང་མཐུན་པའི་ཚར་གཅོད་པ་དང་པོ་ཡིན་ནོ། ། ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘yaṃ kiñcāyaṃ purisapuggalo paṭisaṃvedeti sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā sabbaṃ taṃ issaranimmānahetū’ti, tyāhaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadāmi – ‘saccaṃ kira tumhe āyasmanto evaṃvādino evadiṭṭhino – yaṃ kiñcāyaṃ purisapuggalo paṭisaṃvedeti sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā sabbaṃ taṃ issaranimmānahetū’ti? Te ca me evaṃ puṭṭhā ‘āmā’ti paṭijānanti. Tyāhaṃ evaṃ vadāmi – ‘tenahāyasmanto pāṇātipātino bhavissanti issaranimmānahetu, adinnādāyino bhavissanti issaranimmānahetu, abrahmacārino bhavissanti issaranimmānahetu, musāvādino bhavissanti issaranimmānahetu, pisuṇavācā bhavissanti issaranimmānahetu, pharusavācā bhavissanti issaranimmānahetu, samphappalāpino bhavissanti issaranimmānahetu, abhijjhāluno bhavissanti issaranimmānahetu, byāpannacittā bhavissanti issaranimmānahetu, micchādiṭṭhikā bhavissanti issaranimmānahetu’’’. དགེ་སློང་དག དེ་དག་གི་ནང་ནས་གང་དག་དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་འདི་ལྟར་སྨྲ་ཞིང་འདི་ལྟར་ལྟ་བ་སྟེ། ‘སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་འདིས་བདེ་བ་འམ། སྡུག་བསྔལ་ལམ། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པ་གང་ཅི་ཞིག་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་དབང་ཕྱུག་གིས་སྤྲུལ་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ་’ཞེས་ཟེར་བ་དེ་དག་གི་གནས་སུ་ང་ཉེ་བར་སོང་ནས་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲ་སྟེ། ‘ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག ཁྱེད་ཅག་འདི་ལྟར་སྨྲ་ཞིང་འདི་ལྟར་ལྟ་བ་སྟེ། སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་འདིས་བདེ་བ་འམ། སྡུག་བསྔལ་ལམ། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པ་གང་ཅི་ཞིག་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་དབང་ཕྱུག་གིས་སྤྲུལ་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་བ་དེ་བདེན་ནམ།’ ཞེས་དྲིས་པ་ན། དེ་དག་གིས་ང་ལ་‘དེ་དེ་བཞིན་ནོ་’ཞེས་ཁས་ལེན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ནས་ངས་དེ་དག་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲ་སྟེ། ‘ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག འོ་ན་ནི་དབང་ཕྱུག་གིས་སྤྲུལ་པའི་རྒྱུ་ལས་སྲོག་གཅོད་པ་དག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །དབང་ཕྱུག་གིས་སྤྲུལ་པའི་རྒྱུ་ལས་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་དག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །དབང་ཕྱུག་གིས་སྤྲུལ་པའི་རྒྱུ་ལས་མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །དབང་ཕྱུག་གིས་སྤྲུལ་པའི་རྒྱུ་ལས་རྫུན་དུ་སྨྲ་བ་དག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །དབང་ཕྱུག་གིས་སྤྲུལ་པའི་རྒྱུ་ལས་ཕྲ་མ་སྨྲ་བ་དག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །དབང་ཕྱུག་གིས་སྤྲུལ་པའི་རྒྱུ་ལས་ཚིག་རྩུབ་པོ་སྨྲ་བ་དག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །དབང་ཕྱུག་གིས་སྤྲུལ་པའི་རྒྱུ་ལས་ངག་ཀྱལ་པ་སྨྲ་བ་དག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །དབང་ཕྱུག་གིས་སྤྲུལ་པའི་རྒྱུ་ལས་བརྣབ་སེམས་ཅན་དག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །དབང་ཕྱུག་གིས་སྤྲུལ་པའི་རྒྱུ་ལས་གནོད་སེམས་ཅན་དག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །དབང་ཕྱུག་གིས་སྤྲུལ་པའི་རྒྱུ་ལས་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཅན་དག་ཏུ་འགྱུར་རོ།’ ཞེས་སྨྲའོ། ། ‘‘Issaranimmānaṃ kho pana, bhikkhave, sārato paccāgacchataṃ na hoti chando vā vāyāmo vā idaṃ vā karaṇīyaṃ idaṃ vā akaraṇīyanti. Iti karaṇīyākaraṇīye kho pana saccato thetato anupalabbhiyamāne muṭṭhassatīnaṃ anārakkhānaṃ viharataṃ na hoti paccattaṃ sahadhammiko samaṇavādo. Ayaṃ kho me, bhikkhave, tesu samaṇabrāhmaṇesu evaṃvādīsu evaṃdiṭṭhīsu dutiyo sahadhammiko niggaho hoti. དགེ་སློང་དག དབང་ཕྱུག་གིས་སྤྲུལ་པ་ཉིད་སྙིང་པོར་བཟུང་ནས་ཞེན་པ་དག་ལ་ནི། འདི་ནི་བྱ་བའོ་འདི་ནི་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་འདུན་པ་འམ། རྩོལ་བ་མི་འབྱུང་ངོ། །འདི་ལྟར་བྱ་བ་དང་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དག་བདེན་པ་དང་བརྟན་པའི་སྒོ་ནས་མི་རྙེད་པ་ན། དྲན་པ་ཉམས་ཤིང་སྡོམ་པ་མེད་པར་གནས་པ་དེ་དག་ལ་སོ་སོ་རང་གི་ཆོས་དང་མཐུན་པའི་དགེ་སྦྱོང་གི་སྨྲ་བ་མི་འགྲུབ་བོ། །དགེ་སློང་དག འདི་ནི་འདི་ལྟར་སྨྲ་ཞིང་འདི་ལྟར་ལྟ་བའི་དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་དེ་དག་ལ་ཆོས་དང་མཐུན་པའི་ཚར་གཅོད་པ་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ། ། ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘yaṃ kiṃ cāyaṃ purisapuggalo paṭisaṃvedeti sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā sabbaṃ taṃ ahetuappaccayā’ti, tyāhaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadāmi – ‘saccaṃ kira tumhe āyasmanto evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – yaṃ kiṃ cāyaṃ purisapuggalo paṭisaṃvedeti sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā sabbaṃ taṃ ahetuappaccayā’ti? Te ca me evaṃ puṭṭhā ‘āmā’ti paṭijānanti. Tyāhaṃ evaṃ vadāmi – ‘tenahāyasmanto pāṇātipātino bhavissanti ahetuappaccayā…pe… micchādiṭṭhikā bhavissanti ahetuappaccayā’’’. དགེ་སློང་དག དེ་དག་གི་ནང་ནས་གང་དག་དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་འདི་ལྟར་སྨྲ་ཞིང་འདི་ལྟར་ལྟ་བ་སྟེ། ‘སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་འདིས་བདེ་བ་འམ། སྡུག་བསྔལ་ལམ། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པ་གང་ཅི་ཞིག་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་རྒྱུ་མེད་རྐྱེན་མེད་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ་’ཞེས་ཟེར་བ་དེ་དག་གི་གནས་སུ་ང་ཉེ་བར་སོང་ནས་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲ་སྟེ། ‘ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག ཁྱེད་ཅག་འདི་ལྟར་སྨྲ་ཞིང་འདི་ལྟར་ལྟ་བ་སྟེ། སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་འདིས་བདེ་བ་འམ། སྡུག་བསྔལ་ལམ། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པ་གང་ཅི་ཞིག་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་རྒྱུ་མེད་རྐྱེན་མེད་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་བ་དེ་བདེན་ནམ།’ ཞེས་དྲིས་པ་ན། དེ་དག་གིས་ང་ལ་‘དེ་དེ་བཞིན་ནོ་’ཞེས་ཁས་ལེན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ནས་ངས་དེ་དག་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲ་སྟེ། ‘ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག འོ་ན་ནི་རྒྱུ་མེད་རྐྱེན་མེད་ལས་སྲོག་གཅོད་པ་དག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །ལ། རྒྱུ་མེད་རྐྱེན་མེད་ལས་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཅན་དག་ཏུ་འགྱུར་རོ།’ ཞེས་སྨྲའོ། ། ‘‘Ahetuappaccayaṃ [Pg.176] kho pana, bhikkhave, sārato paccāgacchataṃ na hoti chando vā vāyāmo vā idaṃ vā karaṇīyaṃ idaṃ vā akaraṇīyanti. Iti karaṇīyākaraṇīye kho pana saccato thetato anupalabbhiyamāne muṭṭhassatīnaṃ anārakkhānaṃ viharataṃ na hoti paccattaṃ sahadhammiko samaṇavādo. Ayaṃ kho me, bhikkhave, tesu samaṇabrāhmaṇesu evaṃvādīsu evaṃdiṭṭhīsu tatiyo sahadhammiko niggaho hoti. དགེ་སློང་དག རྒྱུ་མེད་རྐྱེན་མེད་ཉིད་སྙིང་པོར་བཟུང་ནས་ཞེན་པ་དག་ལ་ནི། འདི་ནི་བྱ་བའོ་འདི་ནི་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་འདུན་པ་འམ། རྩོལ་བ་མི་འབྱུང་ངོ། །འདི་ལྟར་བྱ་བ་དང་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དག་བདེན་པ་དང་བརྟན་པའི་སྒོ་ནས་མི་རྙེད་པ་ན། དྲན་པ་ཉམས་ཤིང་སྡོམ་པ་མེད་པར་གནས་པ་དེ་དག་ལ་སོ་སོ་རང་གི་ཆོས་དང་མཐུན་པའི་དགེ་སྦྱོང་གི་སྨྲ་བ་མི་འགྲུབ་བོ། །དགེ་སློང་དག འདི་ནི་འདི་ལྟར་སྨྲ་ཞིང་འདི་ལྟར་ལྟ་བའི་དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་དེ་དག་ལ་ཆོས་དང་མཐུན་པའི་ཚར་གཅོད་པ་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ། ། ‘‘Imāni kho, bhikkhave, tīṇi titthāyatanāni yāni paṇḍitehi samanuyuñjiyamānāni samanugāhiyamānāni samanubhāsiyamānāni parampi gantvā akiriyāya saṇṭhahanti. དགེ་སློང་དག མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་གནས་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི། མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་དྲིས་ཤིང་། རྗེས་སུ་བརྟགས་ཤིང་། རྗེས་སུ་བརྗོད་པ་ན། མཐར་གཏུགས་ན་བྱ་བ་མེད་པ་ཉིད་དུ་གནས་པར་འགྱུར་རོ། ། ‘‘Ayaṃ kho pana, bhikkhave, mayā dhammo desito aniggahito asaṃkiliṭṭho anupavajjo appaṭikuṭṭho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi. Katamo ca, bhikkhave, mayā dhammo desito aniggahito asaṃkiliṭṭho anupavajjo appaṭikuṭṭho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi? Imā cha dhātuyoti, bhikkhave, mayā dhammo desito aniggahito asaṃkiliṭṭho anupavajjo appaṭikuṭṭho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi. Imāni cha phassāyatanānīti, bhikkhave, mayā dhammo desito aniggahito asaṃkiliṭṭho anupavajjo appaṭikuṭṭho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi. Ime aṭṭhārasa manopavicārāti, bhikkhave, mayā dhammo desito aniggahito asaṃkiliṭṭho anupavajjo appaṭikuṭṭho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi. Imāni cattāri ariyasaccānīti, bhikkhave, mayā dhammo desito aniggahito asaṃkiliṭṭho anupavajjo appaṭikuṭṭho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi. དགེ་སློང་དག ངས་བསྟན་པའི་ཆོས་འདི་ནི་མཁས་པའི་དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་རྣམས་ཀྱིས་ཚར་གཅད་དུ་མེད་པ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བྱར་མེད་པ། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ། སྨད་དུ་མེད་པ་ཞིག་གོ །དགེ་སློང་དག ངས་བསྟན་པའི་ཆོས་མཁས་པའི་དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་རྣམས་ཀྱིས་ཚར་གཅད་དུ་མེད་པ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བྱར་མེད་པ། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ། སྨད་དུ་མེད་པ་དེ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག ‘ཁམས་དྲུག་པོ་འདི་དག་གོ་’ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངས་བསྟན་པའི་ཆོས་ཚར་གཅད་དུ་མེད་པ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བྱར་མེད་པ། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ། སྨད་དུ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག ‘རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་འདི་དག་གོ་’ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངས་བསྟན་པའི་ཆོས་ཚར་གཅད་དུ་མེད་པ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བྱར་མེད་པ། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ། སྨད་དུ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག ‘ཡིད་ཀྱི་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་བཅོ་བརྒྱད་པོ་འདི་དག་གོ་’ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངས་བསྟན་པའི་ཆོས་ཚར་གཅད་དུ་མེད་པ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བྱར་མེད་པ། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ། སྨད་དུ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག ‘འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་འདི་དག་གོ་’ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངས་བསྟན་པའི་ཆོས་ཚར་གཅད་དུ་མེད་པ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བྱར་མེད་པ། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ། སྨད་དུ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། ། ‘‘Imā cha dhātuyoti, bhikkhave, mayā dhammo desito aniggahito asaṃkiliṭṭho anupavajjo appaṭikuṭṭho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhīti. Iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Chayimā, bhikkhave, dhātuyo – pathavīdhātu, āpodhātu, tejodhātu, vāyodhātu, ākāsadhātu, viññāṇadhātu. Imā cha dhātuyoti, bhikkhave, mayā dhammo desito aniggahito asaṃkiliṭṭho anupavajjo appaṭikuṭṭho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhīti. Iti yaṃ taṃ vuttaṃ, idametaṃ paṭicca vuttaṃ. ‘དགེ་སློང་དག ཁམས་དྲུག་པོ་འདི་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངས་བསྟན་པའི་ཆོས་ཚར་གཅད་དུ་མེད་པ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བྱར་མེད་པ། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ། སྨད་དུ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་’ཞེས་གང་བཤད་པ་དེ་ནི། ཅི་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས་བཤད་ཅེ་ན། དགེ་སློང་དག ཁམས་འདི་དྲུག་སྟེ། ས་ཁམས་དང་། ཆུ་ཁམས་དང་། མེ་ཁམས་དང་། རླུང་ཁམས་དང་། ནམ་མཁའི་ཁམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་སོ། །‘དགེ་སློང་དག ཁམས་དྲུག་པོ་འདི་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངས་བསྟན་པའི་ཆོས་ཚར་གཅད་དུ་མེད་པ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བྱར་མེད་པ། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ། སྨད་དུ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་’ཞེས་གང་བཤད་པ་དེ་ནི་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་བཤད་དོ། ། ‘‘Imāni [Pg.177] cha phassāyatanānīti, bhikkhave, mayā dhammo desito aniggahito asaṃkiliṭṭho anupavajjo appaṭikuṭṭho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhīti. Iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Chayimāni, bhikkhave, phassāyatanāni – cakkhu phassāyatanaṃ, sotaṃ phassāyatanaṃ, ghānaṃ phassāyatanaṃ, jivhā phassāyatanaṃ, kāyo phassāyatanaṃ, mano phassāyatanaṃ. Imāni cha phassāyatanānīti, bhikkhave, mayā dhammo desito aniggahito asaṃkiliṭṭho anupavajjo appaṭikuṭṭho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhīti. Iti yaṃ taṃ vuttaṃ, idametaṃ paṭicca vuttaṃ. ‘དགེ་སློང་དག རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་འདི་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངས་བསྟན་པའི་ཆོས་ཚར་གཅད་དུ་མེད་པ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བྱར་མེད་པ། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ། སྨད་དུ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་’ཞེས་གང་བཤད་པ་དེ་ནི། ཅི་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས་བཤད་ཅེ་ན། དགེ་སློང་དག རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་འདི་དྲུག་སྟེ། མིག་གི་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྣ་བའི་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། སྣའི་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ལྕེའི་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ལུས་ཀྱི་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཡིད་ཀྱི་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །‘དགེ་སློང་དག རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་འདི་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངས་བསྟན་པའི་ཆོས་ཚར་གཅད་དུ་མེད་པ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བྱར་མེད་པ། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ། སྨད་དུ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་’ཞེས་གང་བཤད་པ་དེ་ནི་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་བཤད་དོ། ། ‘‘Ime aṭṭhārasa manopavicārāti, bhikkhave, mayā dhammo desito aniggahito asaṃkiliṭṭho anupavajjo appaṭikuṭṭho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhīti. Iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Cakkhunā rūpaṃ disvā somanassaṭṭhāniyaṃ rūpaṃ upavicarati domanassaṭṭhāniyaṃ rūpaṃ upavicarati upekkhāṭṭhāniyaṃ rūpaṃ upavicarati, sotena saddaṃ sutvā… ghānena gandhaṃ ghāyitvā… jivhāya rasaṃ sāyitvā… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā… manasā dhammaṃ viññāya somanassaṭṭhāniyaṃ dhammaṃ upavicarati domanassaṭṭhāniyaṃ dhammaṃ upavicarati upekkhāṭṭhāniyaṃ dhammaṃ upavicarati. Ime aṭṭhārasa manopavicārāti, bhikkhave, mayā dhammo desito aniggahito asaṃkiliṭṭho anupavajjo appaṭikuṭṭho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhīti. Iti yaṃ taṃ vuttaṃ, idametaṃ paṭicca vuttaṃ. ‘དགེ་སློང་དག ཡིད་ཀྱི་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་བཅོ་བརྒྱད་པོ་འདི་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངས་བསྟན་པའི་ཆོས་ཚར་གཅད་དུ་མེད་པ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བྱར་མེད་པ། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ། སྨད་དུ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་’ཞེས་གང་བཤད་པ་དེ་ནི། ཅི་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས་བཤད་ཅེ་ན། མིག་གིས་གཟུགས་མཐོང་ནས་ཡིད་བདེ་བའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་གཟུགས་ལ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པར་བྱེད། ཡིད་མི་བདེ་བའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་གཟུགས་ལ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པར་བྱེད། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་གཟུགས་ལ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པར་བྱེད། རྣ་བས་སྒྲ་ཐོས་ནས། སྣས་དྲི་བསྣམས་ནས། ལྕེས་རོ་མྱངས་ནས། ལུས་ཀྱིས་རེག་བྱ་རེག་ནས། ཡིད་ཀྱིས་ཆོས་རྣམ་པར་ཤེས་ནས་ཡིད་བདེ་བའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་ལ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པར་བྱེད། ཡིད་མི་བདེ་བའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་ལ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པར་བྱེད། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་ལ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པར་བྱེད། ‘དགེ་སློང་དག ཡིད་ཀྱི་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་བཅོ་བརྒྱད་པོ་འདི་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངས་བསྟན་པའི་ཆོས་ཚར་གཅད་དུ་མེད་པ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བྱར་མེད་པ། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ། སྨད་དུ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་’ཞེས་གང་བཤད་པ་དེ་ནི་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་བཤད་དོ། ། ‘‘Imāni cattāri ariyasaccānīti, bhikkhave, mayā dhammo desito aniggahito asaṃkiliṭṭho anupavajjo appaṭikuṭṭho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhīti. Iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Channaṃ, bhikkhave, dhātūnaṃ upādāya gabbhassāvakkanti hoti; okkantiyā sati nāmarūpaṃ, nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṃ, saḷāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā. Vediyamānassa kho panāhaṃ, bhikkhave, idaṃ dukkhanti paññapemi, ayaṃ dukkhasamudayoti paññapemi, ayaṃ dukkhanirodhoti paññapemi, ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadāti paññapemi. ‘དགེ་སློང་དག འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་འདི་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངས་བསྟན་པའི་ཆོས་ཚར་གཅད་དུ་མེད་པ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བྱར་མེད་པ། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ། སྨད་དུ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་’ཞེས་གང་བཤད་པ་དེ་ནི། ཅི་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས་བཤད་ཅེ་ན། དགེ་སློང་དག ཁམས་དྲུག་པོ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་མངལ་དུ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། །མངལ་དུ་ཞུགས་པ་ཡོད་ན་མིང་དང་གཟུགས་སོ། །མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གོ །སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་ལས་རེག་པའོ། །རེག་པའི་རྐྱེན་ལས་ཚོར་བའོ། །དགེ་སློང་དག ཚོར་བ་མྱོང་བ་པོ་ལ་ནི། ‘འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ་’ཞེས་ངས་གདགས་པར་བྱའོ། །‘འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་ངོ་’ཞེས་ངས་གདགས་པར་བྱའོ། །‘འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པའོ་’ཞེས་ངས་གདགས་པར་བྱའོ། །‘འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་མོ་’ཞེས་ངས་གདགས་པར་བྱའོ། །‘དགེ་སློང་དག འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་འདི་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངས་བསྟན་པའི་ཆོས་ཚར་གཅད་དུ་མེད་པ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བྱར་མེད་པ། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ། སྨད་དུ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་’ཞེས་གང་བཤད་པ་དེ་ནི་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་བཤད་དོ། ། ‘‘Katamañca, bhikkhave, dukkhaṃ ariyasaccaṃ? Jātipi dukkhā, jarāpi dukkhā, ( ) maraṇampi dukkhaṃ, sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāpi dukkhā, (appiyehi [Pg.178] sampayogo dukkho, piyehi vippayogo dukkho,) yampicchaṃ na labhati tampi dukkhaṃ. Saṃkhittena pañcupādānakkhandhā dukkhā. Idaṃ vuccati, bhikkhave, dukkhaṃ ariyasaccaṃ. དགེ་སློང་དག སྡུག་བསྔལ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་གང་ཞེ་ན། སྐྱེ་བ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །རྒ་བ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །ན་བ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །འཆི་བ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །མྱ་ངན་དང་། སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། འཁྲུག་པ་རྣམས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །མི་སྡུག་པ་དང་འཕྲད་པ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །སྡུག་པ་དང་བྲལ་བ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །འདོད་པ་བཙལ་ཏེ་མི་རྙེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །མདོར་ན་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །དགེ་སློང་དག འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ‘‘Katamañca, bhikkhave, dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ? Avijjāpaccayā saṅkhārā, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ, nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṃ, saḷāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayā upādānaṃ, upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. Idaṃ vuccati, bhikkhave, dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ. “དགེ་སློང་དག་ཀུན་འབྱུང་བའི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་འབྱུང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས། མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་གྱིས་རེག་པ། རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ། ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ། སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལེན་པ། ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ། སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་བ། སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤི་དང་། མྱ་ངན་དང་། སྨྲེ་ངག་འདོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། འཁྲུག་པ་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་འབའ་ཞིག་པ་འདི་ཀུན་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། དགེ་སློང་དག་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་བའི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་ཞེས་བྱའོ།” ‘‘Katamañca, bhikkhave, dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ? Avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho, saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho, viññāṇanirodhā nāmarūpanirodho, nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodho, saḷāyatananirodhā phassanirodho, phassanirodhā vedanānirodho, vedanānirodhā taṇhānirodho, taṇhānirodhā upādānanirodho, upādānanirodhā bhavanirodho, bhavanirodhā jātinirodho, jātinirodhā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti. Idaṃ vuccati, bhikkhave, dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ. “དགེ་སློང་དག་འགོག་པའི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་གང་ཞེ་ན། མ་རིག་པ་མ་ལུས་པར་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ཞིང་འགགས་པས་འདུ་བྱེད་འགག འདུ་བྱེད་འགགས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགག རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགགས་པས་མིང་དང་གཟུགས་འགག མིང་དང་གཟུགས་འགགས་པས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་འགག སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་འགགས་པས་རེག་པ་འགག རེག་པ་འགགས་པས་ཚོར་པ་འགག ཚོར་བ་འགགས་པས་སྲེད་པ་འགག སྲེད་པ་འགགས་པས་ལེན་པ་འགག ལེན་པ་འགགས་པས་སྲིད་པ་འགག སྲིད་པ་འགགས་པས་སྐྱེ་བ་འགག སྐྱེ་བ་འགགས་པས་རྒ་ཤི་དང་། མྱ་ངན་དང་། སྨྲེ་ངག་འདོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། འཁྲུག་པ་རྣམས་འགག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་འབའ་ཞིག་པ་འདི་འགག་པར་འགྱུར་རོ། དགེ་སློང་དག་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པའི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་ཞེས་བྱའོ།” ‘‘Katamañca, bhikkhave, dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ? Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi, sammāsaṅkappo, sammāvācā, sammākammanto, sammāājīvo, sammāvāyāmo, sammāsati, sammāsamādhi. Idaṃ vuccati, bhikkhave, dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ. ‘Imāni cattāri ariyasaccānī’ti, bhikkhave, mayā dhammo desito aniggahito asaṃkiliṭṭho anupavajjo appaṭikuṭṭho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhīti. Iti yaṃ taṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vutta’’nti. Paṭhamaṃ. “དགེ་སློང་དག་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་གྱི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་འདི་ཉིད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ངག་དང་། ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་། ཡང་དག་པའི་འཚོ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། དགེ་སློང་དག་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་གྱི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་ཞེས་བྱའོ། དགེ་སློང་དག་‘འདི་དག་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞིའོ་’ཞེས་ངས་ཆོས་བསྟན་པ་ནི། དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མི་གནོད་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་དང་། སྨད་དུ་མེད་པ་ཞིག་གོ། དེ་ལྟར་གང་བཤད་པ་དེ་ནི་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་བཤད་དོ།” མདོ་དང་པོའོ།། 63. ‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, amātāputtikāni bhayānīti assutavā puthujjano bhāsati. Katamāni tīṇi? Hoti so, bhikkhave, samayo yaṃ [Pg.179] mahāaggiḍāho vuṭṭhāti. Mahāaggiḍāhe kho pana, bhikkhave, vuṭṭhite tena gāmāpi ḍayhanti nigamāpi ḍayhanti nagarāpi ḍayhanti. Gāmesupi ḍayhamānesu nigamesupi ḍayhamānesu nagaresupi ḍayhamānesu tattha mātāpi puttaṃ nappaṭilabhati, puttopi mātaraṃ nappaṭilabhati. Idaṃ, bhikkhave, paṭhamaṃ amātāputtikaṃ bhayanti assutavā puthujjano bhāsati. ༦༣. “དགེ་སློང་དག་ཐོས་པ་མེད་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དག་ནི། མ་དང་བུ་ཕན་ཚུན་མི་སྐྱོབ་པའི་འཇིགས་པ་འདི་གསུམ་ཡོད་དོ་ཞེས་སྨྲའོ། གསུམ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་དུས་ནམ་ཞིག་གི་ཚེ་མེ་ཆེན་པོ་འབར་བར་འགྱུར་ཏེ། དགེ་སློང་དག་མེ་ཆེན་པོ་འབར་བ་ན་དེས་གྲོང་རྣམས་ཀྱང་སྲེག གྲོང་རྡལ་རྣམས་ཀྱང་སྲེག གྲོང་ཁྱེར་རྣམས་ཀྱང་སྲེག་གོ། གྲོང་དང་གྲོང་རྡལ་དང་གྲོང་ཁྱེར་རྣམས་སྲེག་པའི་ཚེ་ན། དེ་ན་མས་ཀྱང་བུ་མི་རྙེད་ལ། བུས་ཀྱང་མ་མི་རྙེད་དོ། དགེ་སློང་དག་འདི་ནི་མ་དང་བུ་ཕན་ཚུན་མི་སྐྱོབ་པའི་འཇིགས་པ་དང་པོ་ཞེས་ཐོས་པ་མེད་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོས་སྨྲའོ།” ‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, hoti so samayo yaṃ mahāmegho vuṭṭhāti. Mahāmeghe kho pana, bhikkhave, vuṭṭhite mahāudakavāhako sañjāyati. Mahāudakavāhake kho pana, bhikkhave, sañjāyante tena gāmāpi vuyhanti nigamāpi vuyhanti nagarāpi vuyhanti. Gāmesupi vuyhamānesu nigamesupi vuyhamānesu nagaresupi vuyhamānesu tattha mātāpi puttaṃ nappaṭilabhati, puttopi mātaraṃ nappaṭilabhati. Idaṃ, bhikkhave, dutiyaṃ amātāputtikaṃ bhayanti assutavā puthujjano bhāsati. “དགེ་སློང་དག་གཞན་ཡང་དུས་ནམ་ཞིག་གི་ཚེ་ཆར་སྤྲིན་ཆེན་པོ་འབབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དགེ་སློང་དག་ཆར་སྤྲིན་ཆེན་པོ་བབས་པ་ན། ཆུ་ལོག་ཆེན་པོ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། དགེ་སློང་དག་ཆུ་ལོག་ཆེན་པོ་བྱུང་བ་ན་དེས་གྲོང་རྣམས་ཀྱང་འཁྱེར། གྲོང་རྡལ་རྣམས་ཀྱང་འཁྱེར། གྲོང་ཁྱེར་རྣམས་ཀྱང་འཁྱེར་རོ། གྲོང་དང་གྲོང་རྡལ་དང་གྲོང་ཁྱེར་རྣམས་འཁྱེར་བའི་ཚེ་ན། དེ་ན་མས་ཀྱང་བུ་མི་རྙེད་ལ། བུས་ཀྱང་མ་མི་རྙེད་དོ། དགེ་སློང་དག་འདི་ནི་མ་དང་བུ་ཕན་ཚུན་མི་སྐྱོབ་པའི་འཇིགས་པ་གཉིས་པ་ཞེས་ཐོས་པ་མེད་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོས་སྨྲའོ།” ‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, hoti so samayo yaṃ bhayaṃ hoti aṭavisaṅkopo, cakkasamāruḷhā jānapadā pariyāyanti. Bhaye kho pana, bhikkhave, sati aṭavisaṅkope cakkasamāruḷhesu jānapadesu pariyāyantesu tattha mātāpi puttaṃ nappaṭilabhati, puttopi mātaraṃ nappaṭilabhati. Idaṃ, bhikkhave, tatiyaṃ amātāputtikaṃ bhayanti assutavā puthujjano bhāsati. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi amātāputtikāni bhayānīti assutavā puthujjano bhāsati. “དགེ་སློང་དག་གཞན་ཡང་དུས་ནམ་ཞིག་གི་ཚེ་འབྲོག་དགོན་པར་ཇག་པ་ལངས་པའི་འཇིགས་པ་འབྱུང་སྟེ། ཡུལ་མི་རྣམས་ཤིང་རྟ་ལ་བཞོན་ནས་ཕྱོགས་ཕྱོགས་སུ་འབྲོས་པར་འགྱུར་རོ། དགེ་སློང་དག་འབྲོག་དགོན་པར་ཇག་པ་ལངས་པའི་འཇིགས་པ་ཡོད་ལ། ཡུལ་མི་རྣམས་ཤིང་རྟ་ལ་བཞོན་ནས་ཕྱོགས་ཕྱོགས་སུ་འབྲོས་པའི་ཚེ་ན། དེ་ན་མས་ཀྱང་བུ་མི་རྙེད་ལ། བུས་ཀྱང་མ་མི་རྙེད་དོ། དགེ་སློང་དག་འདི་ནི་མ་དང་བུ་ཕན་ཚུན་མི་སྐྱོབ་པའི་འཇིགས་པ་གསུམ་པ་ཞེས་ཐོས་པ་མེད་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོས་སྨྲའོ། དགེ་སློང་དག་འདི་དག་ནི་མ་དང་བུ་ཕན་ཚུན་མི་སྐྱོབ་པའི་འཇིགས་པ་གསུམ་པོ་ཞེས་ཐོས་པ་མེད་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོས་སྨྲ་བ་རྣམས་སོ།” ‘‘Tāni kho panimāni, bhikkhave, tīṇi samātāputtikāniyeva bhayāni amātāputtikāni bhayānīti assutavā puthujjano bhāsati. Katamāni tīṇi? Hoti so, bhikkhave, samayo yaṃ mahāaggiḍāho vuṭṭhāti. Mahāaggiḍāhe kho pana, bhikkhave, vuṭṭhite tena gāmāpi ḍayhanti nigamāpi ḍayhanti nagarāpi ḍayhanti. Gāmesupi ḍayhamānesu nigamesupi ḍayhamānesu nagaresupi ḍayhamānesu hoti so samayo yaṃ kadāci karahaci mātāpi puttaṃ paṭilabhati, puttopi mātaraṃ paṭilabhati. Idaṃ, bhikkhave, paṭhamaṃ samātāputtikaṃyeva bhayaṃ amātāputtikaṃ bhayanti assutavā puthujjano bhāsati. “དགེ་སློང་དག་འཇིགས་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་མ་དང་བུ་ཕན་ཚུན་སྐྱོབ་ཐུབ་པ་ཉིད་ཡིན་ཡང་། ཐོས་པ་མེད་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོས་མ་དང་བུ་ཕན་ཚུན་མི་སྐྱོབ་པའི་འཇིགས་པ་ཞེས་སྨྲའོ། གསུམ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་དུས་ནམ་ཞིག་གི་ཚེ་མེ་ཆེན་པོ་འབར་བར་འགྱུར་ཏེ། དགེ་སློང་དག་མེ་ཆེན་པོ་འབར་བ་ན་དེས་གྲོང་རྣམས་ཀྱང་སྲེག གྲོང་རྡལ་རྣམས་ཀྱང་སྲེག གྲོང་ཁྱེར་རྣམས་ཀྱང་སྲེག་གོ། གྲོང་དང་གྲོང་རྡལ་དང་གྲོང་ཁྱེར་རྣམས་སྲེག་པའི་ཚེ་ན། སྐབས་རེ་མཚམས་རེ་མས་ཀྱང་བུ་རྙེད་ལ། བུས་ཀྱང་མ་རྙེད་པའི་དུས་ཀྱང་ཡོད་དོ། དགེ་སློང་དག་མ་དང་བུ་ཕན་ཚུན་སྐྱོབ་ཐུབ་པའི་འཇིགས་པ་དང་པོ་འདི་ཉིད་ལ། ཐོས་པ་མེད་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོས་མ་དང་བུ་ཕན་ཚུན་མི་སྐྱོབ་པའི་འཇིགས་པ་ཞེས་སྨྲའོ།” ‘‘Puna [Pg.180] caparaṃ, bhikkhave, hoti so samayo yaṃ mahāmegho vuṭṭhāti. Mahāmeghe kho pana, bhikkhave, vuṭṭhite mahāudakavāhako sañjāyati. Mahāudakavāhake kho pana, bhikkhave, sañjāte tena gāmāpi vuyhanti nigamāpi vuyhanti nagarāpi vuyhanti. Gāmesupi vuyhamānesu nigamesupi vuyhamānesu nagaresupi vuyhamānesu hoti so samayo yaṃ kadāci karahaci mātāpi puttaṃ paṭilabhati, puttopi mātaraṃ paṭilabhati. Idaṃ, bhikkhave, dutiyaṃ samātāputtikaṃyeva bhayaṃ amātāputtikaṃ bhayanti assutavā puthujjano bhāsati. “དགེ་སློང་དག་གཞན་ཡང་དུས་ནམ་ཞིག་གི་ཚེ་ཆར་སྤྲིན་ཆེན་པོ་འབབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དགེ་སློང་དག་ཆར་སྤྲིན་ཆེན་པོ་བབས་པ་ན། ཆུ་ལོག་ཆེན་པོ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། དགེ་སློང་དག་ཆུ་ལོག་ཆེན་པོ་བྱུང་བ་ན་དེས་གྲོང་རྣམས་ཀྱང་འཁྱེར། གྲོང་རྡལ་རྣམས་ཀྱང་འཁྱེར། གྲོང་ཁྱེར་རྣམས་ཀྱང་འཁྱེར་རོ། གྲོང་དང་གྲོང་རྡལ་དང་གྲོང་ཁྱེར་རྣམས་འཁྱེར་བའི་ཚེ་ན། སྐབས་རེ་མཚམས་རེ་མས་ཀྱང་བུ་རྙེད་ལ། བུས་ཀྱང་མ་རྙེད་པའི་དུས་ཀྱང་ཡོད་དོ། དགེ་སློང་དག་མ་དང་བུ་ཕན་ཚུན་སྐྱོབ་ཐུབ་པའི་འཇིགས་པ་གཉིས་པ་འདི་ཉིད་ལ། ཐོས་པ་མེད་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོས་མ་དང་བུ་ཕན་ཚུན་མི་སྐྱོབ་པའི་འཇིགས་པ་ཞེས་སྨྲའོ།” ‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, hoti so samayo yaṃ bhayaṃ hoti aṭavisaṅkopo, cakkasamāruḷhā jānapadā pariyāyanti. Bhaye kho pana, bhikkhave, sati aṭavisaṅkope cakkasamāruḷhesu jānapadesu pariyāyantesu hoti so samayo yaṃ kadāci karahaci mātāpi puttaṃ paṭilabhati, puttopi mātaraṃ paṭilabhati. Idaṃ, bhikkhave, tatiyaṃ samātāputtikaṃyeva bhayaṃ amātāputtikaṃ bhayanti assutavā puthujjano bhāsati. ‘‘Imāni kho, bhikkhave, tīṇi samātāputtikāniyeva bhayāni amātāputtikāni bhayānīti assutavā puthujjano bhāsati’’. “དགེ་སློང་དག་གཞན་ཡང་དུས་ནམ་ཞིག་གི་ཚེ་འབྲོག་དགོན་པར་ཇག་པ་ལངས་པའི་འཇིགས་པ་འབྱུང་སྟེ། ཡུལ་མི་རྣམས་ཤིང་རྟ་ལ་བཞོན་ནས་ཕྱོགས་ཕྱོགས་སུ་འབྲོས་པར་འགྱུར་རོ། དགེ་སློང་དག་འབྲོག་དགོན་པར་ཇག་པ་ལངས་པའི་འཇིགས་པ་ཡོད་ལ། ཡུལ་མི་རྣམས་ཤིང་རྟ་ལ་བཞོན་ནས་ཕྱོགས་ཕྱོགས་སུ་འབྲོས་པའི་ཚེ་ན། སྐབས་རེ་མཚམས་རེ་མས་ཀྱང་བུ་རྙེད་ལ། བུས་ཀྱང་མ་རྙེད་པའི་དུས་ཀྱང་ཡོད་དོ། དགེ་སློང་དག་མ་དང་བུ་ཕན་ཚུན་སྐྱོབ་ཐུབ་པའི་འཇིགས་པ་གསུམ་པ་འདི་ཉིད་ལ། ཐོས་པ་མེད་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོས་མ་དང་བུ་ཕན་ཚུན་མི་སྐྱོབ་པའི་འཇིགས་པ་ཞེས་སྨྲའོ། དགེ་སློང་དག་འཇིགས་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་མ་དང་བུ་ཕན་ཚུན་སྐྱོབ་ཐུབ་པ་ཉིད་ཡིན་ཡང་། ཐོས་པ་མེད་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོས་མ་དང་བུ་ཕན་ཚུན་མི་སྐྱོབ་པའི་འཇིགས་པ་ཞེས་སྨྲའོ།” ‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, amātāputtikāni bhayāni. Katamāni tīṇi? Jarābhayaṃ, byādhibhayaṃ, maraṇabhayanti. Na, bhikkhave, mātā puttaṃ jīramānaṃ evaṃ labhati – ‘ahaṃ jīrāmi, mā me putto jīrī’ti; putto vā pana mātaraṃ jīramānaṃ na evaṃ labhati – ‘ahaṃ jīrāmi, mā me mātā jīrī’’’ti. “དགེ་སློང་དག་མ་དང་བུ་ཕན་ཚུན་མི་སྐྱོབ་པའི་འཇིགས་པ་ནི་འདི་གསུམ་མོ། གསུམ་གང་ཞེ་ན། རྒ་བའི་འཇིགས་པ་དང་། ན་བའི་འཇིགས་པ་དང་། འཆི་བའི་འཇིགས་པའོ། དགེ་སློང་དག་མས་ནི་རྒ་བར་གྱུར་པའི་བུ་ལ་འདི་ལྟར། ‘ང་རྒ་བར་བྱ་ཡི། ངའི་བུ་མ་རྒ་ཅིག’ ཅེས་སྐྱོབ་མི་ཐུབ་ལ། བུས་ཀྱང་རྒ་བར་གྱུར་པའི་མ་ལ་འདི་ལྟར། ‘ང་རྒ་བར་བྱ་ཡི། ངའི་མ་མ་རྒ་ཅིག’ ཅེས་སྐྱོབ་མི་ཐུབ་བོ།” ‘‘Na, bhikkhave, mātā puttaṃ byādhiyamānaṃ evaṃ labhati – ‘ahaṃ byādhiyāmi, mā me putto byādhiyī’ti; putto vā pana mātaraṃ byādhiyamānaṃ na evaṃ labhati – ‘ahaṃ byādhiyāmi, mā me mātā byādhiyī’’’ti. “དགེ་སློང་དག་མས་ནི་ན་བར་གྱུར་པའི་བུ་ལ་འདི་ལྟར། ‘ང་ན་བར་བྱ་ཡི། ངའི་བུ་མ་ན་ཅིག’ ཅེས་སྐྱོབ་མི་ཐུབ་ལ། བུས་ཀྱང་ན་བར་གྱུར་པའི་མ་ལ་འདི་ལྟར། ‘ང་ན་བར་བྱ་ཡི། ངའི་མ་མ་ན་ཅིག’ ཅེས་སྐྱོབ་མི་ཐུབ་བོ།” ‘‘Na, bhikkhave, mātā puttaṃ mīyamānaṃ evaṃ labhati – ‘ahaṃ mīyāmi, mā me putto mīyī’ti; putto vā pana mātaraṃ mīyamānaṃ na evaṃ labhati – ‘ahaṃ mīyāmi, mā me mātā mīyī’ti. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi amātāputtikāni bhayānī’’ti. “དགེ་སློང་དག་མས་ནི་འཆི་བར་གྱུར་པའི་བུ་ལ་འདི་ལྟར། ‘ང་འཆི་བར་བྱ་ཡི། ངའི་བུ་མ་འཆི་ཅིག’ ཅེས་སྐྱོབ་མི་ཐུབ་ལ། བུས་ཀྱང་འཆི་བར་གྱུར་པའི་མ་ལ་འདི་ལྟར། ‘ང་འཆི་བར་བྱ་ཡི། ངའི་མ་མ་འཆི་ཅིག’ ཅེས་སྐྱོབ་མི་ཐུབ་བོ། དགེ་སློང་དག་འདི་དག་ནི་མ་དང་བུ་ཕན་ཚུན་མི་སྐྱོབ་པའི་འཇིགས་པ་གསུམ་པོའོ།” ‘‘Atthi, bhikkhave, maggo atthi paṭipadā imesañca tiṇṇaṃ samātāputtikānaṃ bhayānaṃ imesañca tiṇṇaṃ amātāputtikānaṃ bhayānaṃ pahānāya samatikkamāya saṃvattati. Katamo ca, bhikkhave, maggo katamā ca paṭipadā [Pg.181] imesañca tiṇṇaṃ samātāputtikānaṃ bhayānaṃ imesañca tiṇṇaṃ amātāputtikānaṃ bhayānaṃ pahānāya samatikkamāya saṃvattati? Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi, sammāsaṅkapo, sammāvācā, sammākammanto, sammāājīvo, sammāvāyāmo, sammāsati, sammāsamādhi. Ayaṃ kho, bhikkhave, maggo ayaṃ paṭipadā imesañca tiṇṇaṃ samātāputtikānaṃ bhayānaṃ imesañca tiṇṇaṃ amātāputtikānaṃ bhayānaṃ pahānāya samatikkamāya saṃvattatī’’ti. Dutiyaṃ. “དགེ་སློང་དག་མ་དང་བུ་ཕན་ཚུན་སྐྱོབ་ཐུབ་པའི་འཇིགས་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་དང་། མ་དང་བུ་ཕན་ཚུན་མི་སྐྱོབ་པའི་འཇིགས་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་སྤོང་བ་དང་ཤིན་ཏུ་འདས་པར་བྱེད་པའི་ལམ་དང་ལམ་གྱི་བགྲོད་པ་ཡོད་དོ། དགེ་སློང་དག་མ་དང་བུ་ཕན་ཚུན་སྐྱོབ་ཐུབ་པའི་འཇིགས་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་དང་། མ་དང་བུ་ཕན་ཚུན་མི་སྐྱོབ་པའི་འཇིགས་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་སྤོང་བ་དང་ཤིན་ཏུ་འདས་པར་བྱེད་པའི་ལམ་དང་ལམ་གྱི་བགྲོད་པ་གང་ཞེ་ན། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་འདི་ཉིད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ངག་དང་། ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་། ཡང་དག་པའི་འཚོ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། དགེ་སློང་དག་ལམ་འདི་དང་བགྲོད་པ་འདི་ནི། མ་དང་བུ་ཕན་ཚུན་སྐྱོབ་ཐུབ་པའི་འཇིགས་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་དང་། མ་དང་བུ་ཕན་ཚུན་མི་སྐྱོབ་པའི་འཇིགས་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་སྤོང་བ་དང་ཤིན་ཏུ་འདས་པར་བྱེད་པའོ།” མདོ་གཉིས་པའོ།། 3. Venāgapurasuttaṃ ༣. བེ་ནཱ་ག་པུ་རའི་མདོ། 64. Ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ yena venāgapuraṃ nāma kosalānaṃ brāhmaṇagāmo tadavasari. Assosuṃ kho venāgapurikā brāhmaṇagahapatikā – ‘‘samaṇo khalu, bho, gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito venāgapuraṃ anuppatto. Taṃ kho pana bhavantaṃ gotamaṃ evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’ti. So imaṃ lokaṃ sadevakaṃ samārakaṃ sabrahmakaṃ sassamaṇabrāhmaṇiṃ pajaṃ sadevamanussaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedeti. So dhammaṃ deseti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ, kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāseti. Sādhu kho pana tathārūpānaṃ arahataṃ dassanaṃ hotī’’ti. ༦༤. དུས་གཅིག་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀོ་ས་ལའི་ཡུལ་རྣམས་སུ་རྒྱུ་ཞིང་གཤེགས་པ་ན། དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་ཆེན་པོ་དང་ཐབས་ཅིག་ཏུ་ཀོ་ས་ལའི་བྲམ་ཟེའི་གྲོང་བེ་ནཱ་ག་པུ་ར་ཞེས་བྱ་བར་བྱོན་ཏོ། བེ་ནཱ་ག་པུ་རའི་བྲམ་ཟེ་དང་ཁྱིམ་བདག་རྣམས་ཀྱིས་འདི་ལྟར་ཐོས་ཏེ། “ཀྱེ་མ་དགེ་སྦྱོང་གཽ་ཏ་མ་ཤཱཀྱའི་བུ་ཤཱཀྱའི་རིགས་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དེ་བེ་ནཱ་ག་པུ་རར་བྱོན་ཏོ། བཙུན་པ་གཽ་ཏ་མ་དེ་ལ་འདི་ལྟར་སྙན་པའི་གྲགས་པ་ཆེན་པོ་བྱུང་སྟེ། ‘བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་འདི་ལྟར་དགྲ་བཅོམ་པ་དང་། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དང་། རིག་པ་དང་ཞབས་སུ་ལྡན་པ་དང་། བདེ་བར་གཤེགས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་མཁྱེན་པ་དང་། སྐྱེས་བུ་འདུལ་བའི་ཁ་ལོ་སྒྱུར་བ་བླ་ན་མེད་པ་དང་། ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་སྟོན་པ་དང་། སངས་རྒྱས་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ།’ ཁོང་གིས་ལྷ་དང་། བདུད་དང་། ཚངས་པ་དང་། དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེར་བཅས་པའི་སྐྱེ་དགུ་དང་ལྷ་མིར་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་འདི་ཉིད་མངོན་པར་ཤེས་ཏེ་རང་གིས་མངོན་སུམ་དུ་མཛད་ནས་སྟོན་ཏོ། ཁོང་གིས་ཐོག་མར་དགེ་བ་དང་། བར་དུ་དགེ་བ་དང་། ཐ་མར་དགེ་བའི་ཆོས་དོན་དང་བཅས་ཤིང་ཚིག་འབྲུ་དང་བཅས་པ་སྟོན་ཏོ། མ་འདྲེས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་གསལ་བར་མཛད་དོ། དེ་ལྟ་བུའི་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་མཇལ་བ་ནི་ལེགས་པ་ཞིག་གོ།” ཞེས་སོ།། Atha kho venāgapurikā brāhmaṇagahapatikā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā appekacce bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu, appekacce bhagavatā saddhiṃ sammodiṃsu, sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu, appekacce yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu, appekacce nāmagottaṃ sāvetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu, appekacce tuṇhībhūtā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinno kho venāgapuriko vacchagotto brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – དེ་ནས་བེ་ནཱ་ག་པུ་རའི་བྲམ་ཟེ་དང་ཁྱིམ་བདག་རྣམས་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ན་བ་དེར་ཉེ་བར་སོང་སྟེ། ཉེ་བར་སོང་ནས་ཁ་ཅིག་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཏེ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འཁོད་དོ། ཁ་ཅིག་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་དགའ་བར་བྱ་བའི་གཏམ་བྱས་ཏེ། དགའ་བ་དང་དྲན་པར་བྱ་བའི་གཏམ་རྣམས་བཏང་ནས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འཁོད་དོ། ཁ་ཅིག་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ན་བ་དེ་ལོགས་སུ་ཐལ་མོ་སྦྱར་ཏེ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འཁོད་དོ། ཁ་ཅིག་ནི་རང་གི་མིང་དང་རུས་ནས་བརྗོད་དེ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འཁོད་དོ། ཁ་ཅིག་ནི་ཅང་མི་སྨྲ་བར་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འཁོད་དོ། ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འཁོད་ནས་བེ་ནཱ་ག་པུ་རའི་བྲམ་ཟེ་བ་ཙ་གོ་ཏྲ་ཞེས་བྱ་བས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། ‘‘Acchariyaṃ[Pg.182], bho gotama, abbhutaṃ, bho gotama! Yāvañcidaṃ bhoto gotamassa vippasannāni indriyāni, parisuddho chavivaṇṇo pariyodāto. Seyyathāpi, bho gotama, sāradaṃ badarapaṇḍuṃ parisuddhaṃ hoti pariyodātaṃ; evamevaṃ bhoto gotamassa vippasannāni indriyāni parisuddho chavivaṇṇo pariyodāto. Seyyathāpi, bho gotama, tālapakkaṃ sampati bandhanā pamuttaṃ parisuddhaṃ hoti pariyodātaṃ; evamevaṃ bhoto gotamassa vippasannāni indriyāni parisuddho chavivaṇṇo pariyodāto. Seyyathāpi, bho gotama, nekkhaṃ jambonadaṃ dakkhakammāraputtasuparikammakataṃ ukkāmukhe sukusalasampahaṭṭhaṃ paṇḍukambale nikkhittaṃ bhāsate ca tapate ca virocati ca; evamevaṃ bhoto gotamassa vippasannāni indriyāni parisuddho chavivaṇṇo pariyodāto. Yāni tāni, bho gotama, uccāsayanamahāsayanāni, seyyathidaṃ – āsandi pallaṅko gonako cittako paṭikā paṭalikā tūlikā vikatikā uddalomī ekantalomī kaṭṭissaṃ koseyyaṃ kuttakaṃ hatthattharaṃ assattharaṃ rathattharaṃ ajinappaveṇī kadalimigapavarapaccattharaṇaṃ sauttaracchadaṃ ubhatolohitakūpadhānaṃ, evarūpānaṃ nūna bhavaṃ gotamo uccāsayanamahāsayanānaṃ nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī’’ti. “ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ། ངོ་མཚར་ཏོ། ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ། རྨད་དུ་བྱུང་ངོ་། ཚེ་དང་ལྡན་པ་གཽ་ཏ་མའི་དབང་པོ་རྣམས་ནི་ཤིན་ཏུ་དྭངས་ཤིང་། པགས་པའི་མདོག་ནི་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་གསལ་བ་འདི་ལྟ་བུ་ནི་ཇི་འདྲ་བ་ཞིག་རེད། ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ། དཔེར་ན། སྟོན་ཀའི་ཁམ་བུ་སྨིན་པ་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་གསལ་བ་བཞིན་དུ། དེ་བཞིན་དུ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་གཽ་ཏ་མའི་དབང་པོ་རྣམས་ནི་ཤིན་ཏུ་དྭངས་ཤིང་། པགས་པའི་མདོག་ནི་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་གསལ་ལོ། ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ། དཔེར་ན། ཏཱ་ལའི་འབྲས་བུ་སྨིན་པ་ཉེ་ཆར་ཡུ་བ་ལས་ཟགས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་གསལ་བ་བཞིན་དུ། དེ་བཞིན་དུ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་གཽ་ཏ་མའི་དབང་པོ་རྣམས་ནི་ཤིན་ཏུ་དྭངས་ཤིང་། པགས་པའི་མདོག་ནི་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་གསལ་ལོ། ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ། དཔེར་ན། ཛམྦུ་ཆུ་བོའི་གསེར་གྱི་རྒྱན་བཟང་པོ། གསེར་མགར་མཁས་པའི་བུས་ལེགས་པར་བཟོས་ཤིང་། ལྕགས་ཐབ་ཏུ་ཤིན་ཏུ་མཁས་པས་བཏུལ་ཏེ། ཟིང་དཀར་གྱི་ཕྱིང་པ་དམར་པོའི་སྟེང་དུ་བཞག་པ་ནི་ལྷག་པར་མཛེས་ཤིང་། འོད་འབར་ལ། རྣམ་པར་གསལ་བ་བཞིན་དུ། དེ་བཞིན་དུ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་གཽ་ཏ་མའི་དབང་པོ་རྣམས་ནི་ཤིན་ཏུ་དྭངས་ཤིང་། པགས་པའི་མདོག་ནི་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་གསལ་ལོ། ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ། ཁྲི་མཐོན་པོ་དང་ཁྲི་ཆེན་པོ་གང་དག་ཡོད་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཁྲི་རིང་པོ། ཁྲི་ཕྲན། ས་གདན་སྤུ་རིང་། ས་གདན་རི་མོ་ཅན། ཕྱིང་དཀར། ཕྱིང་པ་མེ་ཏོག་ཅན། ཤིང་བལ་གྱི་གདན། གཅན་གཟན་གྱི་རི་མོ་ཅན་གྱི་ས་གདན། སྤུ་གཉིས་ལྡན་གྱི་གདན། སྤུ་གཅིག་ལྡན་གྱི་གདན། རིན་པོ་ཆེས་བརྒྱན་པའི་དར་གྱི་གདན། དར་སྐུད་ཀྱི་གདན། ཟློས་གར་མའི་ས་གདན། གླང་པོའི་རྒྱབ་གདན། རྟའི་རྒྱབ་གདན། ཤིང་རྟའི་གདན། གཟིག་ལྤགས་ཀྱི་གདན། ཀ་ད་ལི་རི་དྭགས་ཀྱི་པགས་པའི་གདན་མཆོག བླ་རེ་དམར་པོ་དང་མགོ་མཇུག་གཉིས་སུ་སྔས་དམར་པོ་ཡོད་པའི་མལ་ཆ་ལྟ་བུ་སྟེ། འདི་འདྲ་བའི་ཁྲི་མཐོན་པོ་དང་ཁྲི་ཆེན་པོ་རྣམས་ནི་ཚེ་དང་ལྡན་པ་གཽ་ཏ་མས་འདོད་དགུར་ཐོབ་ཅིང་། ཚེགས་མེད་པར་དང་། དཀའ་བ་མེད་པར་ཐོབ་པ་མ་ལགས་སམ།” ‘‘Yāni kho pana tāni, brāhmaṇa, uccāsayanamahāsayanāni, seyyathidaṃ – āsandi pallaṅko gonako cittako paṭikā paṭalikā tūlikā vikatikā uddalomī ekantalomī kaṭṭissaṃ koseyyaṃ kuttakaṃ hatthattharaṃ assattharaṃ rathattharaṃ ajinappaveṇī kadalimigapavarapaccattharaṇaṃ sauttaracchadaṃ ubhatolohitakūpadhānaṃ. Dullabhāni tāni pabbajitānaṃ laddhā ca pana na kappanti. “བྲམ་ཟེ། ཁྲི་མཐོན་པོ་དང་ཁྲི་ཆེན་པོ་གང་དག་ཡོད་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཁྲི་རིང་པོ། ཁྲི་ཕྲན། ས་གདན་སྤུ་རིང་། ས་གདན་རི་མོ་ཅན། ཕྱིང་དཀར། ཕྱིང་པ་མེ་ཏོག་ཅན། ཤིང་བལ་གྱི་གདན། གཅན་གཟན་གྱི་རི་མོ་ཅན་གྱི་ས་གདན། སྤུ་གཉིས་ལྡན་གྱི་གདན། སྤུ་གཅིག་ལྡན་གྱི་གདན། རིན་པོ་ཆེས་བརྒྱན་པའི་དར་གྱི་གདན། དར་སྐུད་ཀྱི་གདན། ཟློས་གར་མའི་ས་གདན། གླང་པོའི་རྒྱབ་གདན། རྟའི་རྒྱབ་གདན། ཤིང་རྟའི་གདན། གཟིག་ལྤགས་ཀྱི་གདན། ཀ་ད་ལི་རི་དྭགས་ཀྱི་པགས་པའི་གདན་མཆོག བླ་རེ་དང་བཅས་ཤིང་མགོ་མཇུག་གཉིས་སུ་སྔས་དམར་པོ་ཡོད་པ་རྣམས་ནི། རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ཡིན་ལ། གལ་ཏེ་རྙེད་ཀྱང་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ།” ‘‘Tīṇi kho, imāni, brāhmaṇa, uccāsayanamahāsayanāni, yesāhaṃ etarahi nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī. Katamāni tīṇi? Dibbaṃ uccāsayanamahāsayanaṃ, brahmaṃ uccāsayanamahāsayanaṃ, ariyaṃ uccāsayanamahāsayanaṃ. Imāni kho, brāhmaṇa, tīṇi uccāsayanamahāsayanāni, yesāhaṃ etarahi nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī’’ti. “བྲམ་ཟེ། ཁྲི་མཐོན་པོ་དང་ཁྲི་ཆེན་པོ་འདི་གསུམ་ནི། ངས་ད་ལྟ་འདོད་དགུར་ཐོབ་ཅིང་། ཚེགས་མེད་པར་དང་། དཀའ་བ་མེད་པར་ཐོབ་པ་ཡིན། གསུམ་གང་ཞེ་ན། ལྷའི་ཁྲི་མཐོན་པོ་དང་ཁྲི་ཆེན་པོ། ཚངས་པའི་ཁྲི་མཐོན་པོ་དང་ཁྲི་ཆེན་པོ། འཕགས་པའི་ཁྲི་མཐོན་པོ་དང་ཁྲི་ཆེན་པོའོ། བྲམ་ཟེ། ཁྲི་མཐོན་པོ་དང་ཁྲི་ཆེན་པོ་འདི་གསུམ་ནི། ངས་ད་ལྟ་འདོད་དགུར་ཐོབ་ཅིང་། ཚེགས་མེད་པར་དང་། དཀའ་བ་མེད་པར་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ།” ‘‘Katamaṃ [Pg.183] pana taṃ, bho gotama, dibbaṃ uccāsayanamahāsayanaṃ, yassa bhavaṃ gotamo etarahi nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī’’ti? ‘‘Idhāhaṃ, brāhmaṇa, yaṃ gāmaṃ vā nigamaṃ vā upanissāya viharāmi, so pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya tameva gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya pavisāmi. So pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto vanantaññeva pavisāmi. So yadeva tattha honti tiṇāni vā paṇṇāni vā tāni ekajjhaṃ saṅgharitvā nisīdāmi pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā. So vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharāmi; vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharāmi; pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharāmi sato ca sampajāno sukhañca kāyena paṭisaṃvedemi, yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti – ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharāmi; sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharāmi. So ce ahaṃ, brāhmaṇa, evaṃbhūto caṅkamāmi, dibbo me eso tasmiṃ samaye caṅkamo hoti. So ce ahaṃ, brāhmaṇa, evaṃbhūto tiṭṭhāmi, dibbaṃ me etaṃ tasmiṃ samaye ṭhānaṃ hoti. So ce ahaṃ, brāhmaṇa, evaṃbhūto nisīdāmi, dibbaṃ me etaṃ tasmiṃ samaye āsanaṃ hoti. So ce ahaṃ, brāhmaṇa, evaṃbhūto seyyaṃ kappemi, dibbaṃ me etaṃ tasmiṃ samaye uccāsayanamahāsayanaṃ hoti. Idaṃ kho, brāhmaṇa, dibbaṃ uccāsayanamahāsayanaṃ, yassāhaṃ etarahi nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī’’ti. “ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་གཽ་ཏ་མས་ད་ལྟ་འདོད་དགུར་ཐོབ་ཅིང་། ཚེགས་མེད་པར་དང་། དཀའ་བ་མེད་པར་ཐོབ་པའི་ལྷའི་ཁྲི་མཐོན་པོ་དང་ཁྲི་ཆེན་པོ་དེ་གང་ལགས་སམ།” “བྲམ་ཟེ། འདི་ལ་ངས་གྲོང་ངམ། གྲོང་རྡལ་གང་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས་གནས་པ་ན། སྔ་དྲོའི་དུས་སུ་ཤམ་ཐབས་བགོས་ཏེ། ལྷུང་བཟེད་དང་ཆོས་གོས་བཟུང་ནས་གྲོང་ངམ། གྲོང་རྡལ་དེ་ཉིད་དུ་བསོད་སྙོམས་ཀྱི་ཕྱིར་འཇུག་གོ། ངས་ཟས་ཟོས་ནས་བསོད་སྙོམས་ལས་ཕྱིར་ལོག་སྟེ། ནགས་ཚལ་གྱི་མཐར་འཇུག་གོ། དེར་རྩྭའམ་ལོ་མ་གང་དག་ཡོད་པ་རྣམས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས། སྐྱིལ་ཀྲུང་བཅས་ཏེ། ལུས་དྲང་པོར་བསྲངས་ནས། དྲན་པ་མངོན་དུ་བཞག་སྟེ་འདུག་གོ། དེ་ནས་འདོད་པ་རྣམས་ལས་དབེན་ཞིང་། མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་དབེན་པ། རྟོག་པ་དང་བཅས་པ། དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ། དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཅན་གྱི་བསམ་གཏན་དང་པོ་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ། རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་ཉེ་བར་ཞི་བས་ནང་གི་རབ་ཏུ་དང་བ་དང་། སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ། རྟོག་པ་མེད་པ། དཔྱོད་པ་མེད་པ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཅན་གྱི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ། དགའ་བ་ལ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བས་བཏང་སྙོམས་ལ་གནས་ཤིང་། དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་ལྡན་ལ། ལུས་ཀྱིས་བདེ་བ་མྱོང་བར་བྱེད་དེ། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གང་ལ་ ‘བཏང་སྙོམས་པ་དྲན་པ་དང་ལྡན་པ་བདེ་བར་གནས་པའོ་’ ཞེས་བསྔགས་པའི་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ། བདེ་བ་ཡང་སྤངས་ཤིང་སྡུག་བསྔལ་ཡང་སྤངས་ཏེ། སྔོན་ཉིད་ནས་ཡིད་བདེ་བ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་ནུབ་པས། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ། བཏང་སྙོམས་དང་དྲན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ། བྲམ་ཟེ། ང་དེ་ལྟར་གྱུར་ནས་གལ་ཏེ་འཆག་པར་བྱེད་ན། དེའི་ཚེ་ངའི་འཆག་པ་ནི་ལྷའི་འཆག་པ་ཡིན། བྲམ་ཟེ། ང་དེ་ལྟར་གྱུར་ནས་གལ་ཏེ་འགྲེང་བར་བྱེད་ན། དེའི་ཚེ་ངའི་འགྲེང་བ་ནི་ལྷའི་འགྲེང་བ་ཡིན། བྲམ་ཟེ། ང་དེ་ལྟར་གྱུར་ནས་གལ་ཏེ་འདུག་པར་བྱེད་ན། དེའི་ཚེ་ངའི་འདུག་པ་ནི་ལྷའི་འདུག་སྟེགས་ཡིན། བྲམ་ཟེ། ང་དེ་ལྟར་གྱུར་ནས་གལ་ཏེ་ཉལ་བར་བྱེད་ན། དེའི་ཚེ་ངའི་ཉལ་བ་ནི་ལྷའི་ཁྲི་མཐོན་པོ་དང་ཁྲི་ཆེན་པོ་ཡིན། བྲམ་ཟེ། འདི་ནི་ལྷའི་ཁྲི་མཐོན་པོ་དང་ཁྲི་ཆེན་པོ་ཡིན་ཏེ། ངས་ད་ལྟ་འདོད་དགུར་ཐོབ་ཅིང་། ཚེགས་མེད་པར་དང་། དཀའ་བ་མེད་པར་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ།” ‘‘Acchariyaṃ, bho gotama, abbhutaṃ, bho gotama! Ko cañño evarūpassa dibbassa uccāsayanamahāsayanassa nikāmalābhī bhavissati akicchalābhī akasiralābhī, aññatra bhotā gotamena! “ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ། ངོ་མཚར་ཏོ། ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ། རྨད་དུ་བྱུང་ངོ་། ཚེ་དང་ལྡན་པ་གཽ་ཏ་མ་མ་གཏོགས་པ། གཞན་སུ་ཞིག་འདི་འདྲ་བའི་ལྷའི་ཁྲི་མཐོན་པོ་དང་ཁྲི་ཆེན་པོ་འདོད་དགུར་ཐོབ་ཅིང་། ཚེགས་མེད་པར་དང་། དཀའ་བ་མེད་པར་ཐོབ་པར་འགྱུར།” ‘‘Katamaṃ pana taṃ, bho gotama, brahmaṃ uccāsayanamahāsayanaṃ, yassa bhavaṃ gotamo etarahi nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī’’ti? ‘‘Idhāhaṃ, brāhmaṇa, yaṃ gāmaṃ vā nigamaṃ vā upanissāya viharāmi, so pubbaṇhasamayaṃ [Pg.184] nivāsetvā pattacīvaramādāya tameva gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya pavisāmi. So pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto vanantaññeva pavisāmi. So yadeva tattha honti tiṇāni vā paṇṇāni vā tāni ekajjhaṃ saṅgharitvā nisīdāmi pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā. So mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharāmi, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ, iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjhena pharitvā viharāmi. Karuṇāsahagatena cetasā…pe… muditāsahagatena cetasā…pe… upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharāmi, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ, iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjhena pharitvā viharāmi. So ce ahaṃ, brāhmaṇa, evaṃbhūto caṅkamāmi, brahmā me eso tasmiṃ samaye caṅkamo hoti. So ce ahaṃ, brāhmaṇa, evaṃbhūto tiṭṭhāmi…pe… nisīdāmi…pe… seyyaṃ kappemi, brahmaṃ me etaṃ tasmiṃ samaye uccāsayanamahāsayanaṃ hoti. Idaṃ kho, brāhmaṇa, brahmaṃ uccāsayanamahāsayanaṃ, yassāhaṃ etarahi nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī’’ti. “ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་གཽ་ཏ་མས་ད་ལྟ་འདོད་དགུར་ཐོབ་ཅིང་། ཚེགས་མེད་པར་དང་། དཀའ་བ་མེད་པར་ཐོབ་པའི་ཚངས་པའི་ཁྲི་མཐོན་པོ་དང་ཁྲི་ཆེན་པོ་དེ་གང་ལགས་སམ།” “བྲམ་ཟེ། འདི་ལ་ངས་གྲོང་ངམ། གྲོང་རྡལ་གང་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས་གནས་པ་ན། སྔ་དྲོའི་དུས་སུ་ཤམ་ཐབས་བགོས་ཏེ། ལྷུང་བཟེད་དང་ཆོས་གོས་བཟུང་ནས་གྲོང་ངམ། གྲོང་རྡལ་དེ་ཉིད་དུ་བསོད་སྙོམས་ཀྱི་ཕྱིར་འཇུག་གོ། ངས་ཟས་ཟོས་ནས་བསོད་སྙོམས་ལས་ཕྱིར་ལོག་སྟེ། ནགས་ཚལ་གྱི་མཐར་འཇུག་གོ། དེར་རྩྭའམ་ལོ་མ་གང་དག་ཡོད་པ་རྣམས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས། སྐྱིལ་ཀྲུང་བཅས་ཏེ། ལུས་དྲང་པོར་བསྲངས་ནས། དྲན་པ་མངོན་དུ་བཞག་སྟེ་འདུག་གོ། ངས་བྱམས་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་ཁྱབ་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ། དེ་བཞིན་དུ་གཉིས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གསུམ་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བཞི་པ་དང་། དེ་ལྟར་སྟེང་དང་། འོག་དང་། ཐད་ཀར་དང་། ཐམས་ཅད་དུ་བདག་དང་མཚུངས་པར་འཇིག་རྟེན་མཐའ་དག་ལ་བྱམས་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཡངས་པ། ཆེན་པོར་གྱུར་པ། ཚད་མེད་པ། ཁོན་མེད་པ། གནོད་པ་མེད་པས་ཁྱབ་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ། སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱིས་... དགའ་བ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱིས་... བཏང་སྙོམས་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་ཁྱབ་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ། དེ་བཞིན་དུ་གཉིས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གསུམ་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བཞི་པ་དང་། དེ་ལྟར་སྟེང་དང་། འོག་དང་། ཐད་ཀར་དང་། ཐམས་ཅད་དུ་བདག་དང་མཚུངས་པར་འཇིག་རྟེན་མཐའ་དག་ལ་བཏང་སྙོམས་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཡངས་པ། ཆེན་པོར་གྱུར་པ། ཚད་མེད་པ། ཁོན་མེད་པ། གནོད་པ་མེད་པས་ཁྱབ་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ། བྲམ་ཟེ། ང་དེ་ལྟར་གྱུར་ནས་གལ་ཏེ་འཆག་པར་བྱེད་ན། དེའི་ཚེ་ངའི་འཆག་པ་ནི་ཚངས་པའི་འཆག་པ་ཡིན། བྲམ་ཟེ། ང་དེ་ལྟར་གྱུར་ནས་གལ་ཏེ་འགྲེང་བར་བྱེད་ན།... འདུག་པར་བྱེད་ན།... ཉལ་བར་བྱེད་ན། དེའི་ཚེ་ངའི་ཉལ་བ་ནི་ཚངས་པའི་ཁྲི་མཐོན་པོ་དང་ཁྲི་ཆེན་པོ་ཡིན། བྲམ་ཟེ། འདི་ནི་ཚངས་པའི་ཁྲི་མཐོན་པོ་དང་ཁྲི་ཆེན་པོ་ཡིན་ཏེ། ངས་ད་ལྟ་འདོད་དགུར་ཐོབ་ཅིང་། ཚེགས་མེད་པར་དང་། དཀའ་བ་མེད་པར་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ།” ‘‘Acchariyaṃ, bho gotama, abbhutaṃ, bho gotama! Ko cañño evarūpassa brahmassa uccāsayanamahāsayanassa nikāmalābhī bhavissati akicchalābhī akasiralābhī, aññatra bhotā gotamena! “ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ། ངོ་མཚར་ཏོ། ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ། རྨད་དུ་བྱུང་ངོ་། ཚེ་དང་ལྡན་པ་གཽ་ཏ་མ་མ་གཏོགས་པ། གཞན་སུ་ཞིག་འདི་འདྲ་བའི་ཚངས་པའི་ཁྲི་མཐོན་པོ་དང་ཁྲི་ཆེན་པོ་འདོད་དགུར་ཐོབ་ཅིང་། ཚེགས་མེད་པར་དང་། དཀའ་བ་མེད་པར་ཐོབ་པར་འགྱུར།” ‘‘Katamaṃ pana taṃ, bho gotama, ariyaṃ uccāsayanamahāsayanaṃ, yassa bhavaṃ gotamo etarahi nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī’’ti? ‘‘Idhāhaṃ, brāhmaṇa, yaṃ gāmaṃ vā nigamaṃ vā upanissāya viharāmi, so pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya tameva gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya pavisāmi. So pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto vanantaññeva pavisāmi. So yadeva tattha honti tiṇāni vā paṇṇāni vā tāni ekajjhaṃ saṅgharitvā nisīdāmi pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā. So evaṃ jānāmi – ‘rāgo me pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṃkato āyatiṃ anuppādadhammo; doso me pahīno ucchinnamūlo [Pg.185] tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṃ anuppādadhammo; moho me pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṃ anuppādadhammo’. So ce ahaṃ, brāhmaṇa, evaṃbhūto caṅkamāmi, ariyo me eso tasmiṃ samaye caṅkamo hoti. So ce ahaṃ, brāhmaṇa, evaṃbhūto tiṭṭhāmi…pe… nisīdāmi…pe… seyyaṃ kappemi, ariyaṃ me etaṃ tasmiṃ samaye uccāsayanamahāsayanaṃ hoti. Idaṃ kho, brāhmaṇa, ariyaṃ uccāsayanamahāsayanaṃ, yassāhaṃ etarahi nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī’’ti. “ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་གཽ་ཏ་མས་ད་ལྟ་འདོད་དགུར་ཐོབ་ཅིང་། ཚེགས་མེད་པར་དང་། དཀའ་བ་མེད་པར་ཐོབ་པའི་འཕགས་པའི་ཁྲི་མཐོན་པོ་དང་ཁྲི་ཆེན་པོ་དེ་གང་ལགས་སམ།” “བྲམ་ཟེ། འདི་ལ་ངས་གྲོང་ངམ། གྲོང་རྡལ་གང་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས་གནས་པ་ན། སྔ་དྲོའི་དུས་སུ་ཤམ་ཐབས་བགོས་ཏེ། ལྷུང་བཟེད་དང་ཆོས་གོས་བཟུང་ནས་གྲོང་ངམ། གྲོང་རྡལ་དེ་ཉིད་དུ་བསོད་སྙོམས་ཀྱི་ཕྱིར་འཇུག་གོ། ངས་ཟས་ཟོས་ནས་བསོད་སྙོམས་ལས་ཕྱིར་ལོག་སྟེ། ནགས་ཚལ་གྱི་མཐར་འཇུག་གོ། དེར་རྩྭའམ་ལོ་མ་གང་དག་ཡོད་པ་རྣམས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས། སྐྱིལ་ཀྲུང་བཅས་ཏེ། ལུས་དྲང་པོར་བསྲངས་ནས། དྲན་པ་མངོན་དུ་བཞག་སྟེ་འདུག་གོ། ངས་འདི་ལྟར་ཤེས་ཏེ། ‘བདག་གི་འདོད་ཆགས་ནི་སྤངས་ཤིང་། རྩ་བ་ནས་བཅད་ལ། ཏཱ་ལའི་སྡོང་དུམ་བཞིན་དུ་བྱས་ཤིང་། མེད་པར་བྱས་པས་ཕྱིན་ཆད་སྐྱེ་བའི་ཆོས་མ་ཡིན་ནོ། བདག་གི་ཞེ་སྡང་ནི་སྤངས་ཤིང་། རྩ་བ་ནས་བཅད་ལ། ཏཱ་ལའི་སྡོང་དུམ་བཞིན་དུ་བྱས་ཤིང་། མེད་པར་བྱས་པས་ཕྱིན་ཆད་སྐྱེ་བའི་ཆོས་མ་ཡིན་ནོ། བདག་གི་གཏི་མུག་ནི་སྤངས་ཤིང་། རྩ་བ་ནས་བཅད་ལ། ཏཱ་ལའི་སྡོང་དུམ་བཞིན་དུ་བྱས་ཤིང་། མེད་པར་བྱས་པས་ཕྱིན་ཆད་སྐྱེ་བའི་ཆོས་མ་ཡིན་ནོ།’ བྲམ་ཟེ། ང་དེ་ལྟར་གྱུར་ནས་གལ་ཏེ་འཆག་པར་བྱེད་ན། དེའི་ཚེ་ངའི་འཆག་པ་ནི་འཕགས་པའི་འཆག་པ་ཡིན། བྲམ་ཟེ། ང་དེ་ལྟར་གྱུར་ནས་གལ་ཏེ་འགྲེང་བར་བྱེད་ན།... འདུག་པར་བྱེད་ན།... ཉལ་བར་བྱེད་ན། དེའི་ཚེ་ངའི་ཉལ་བ་ནི་འཕགས་པའི་ཁྲི་མཐོན་པོ་དང་ཁྲི་ཆེན་པོ་ཡིན། བྲམ་ཟེ། འདི་ནི་འཕགས་པའི་ཁྲི་མཐོན་པོ་དང་ཁྲི་ཆེན་པོ་ཡིན་ཏེ། ངས་ད་ལྟ་འདོད་དགུར་ཐོབ་ཅིང་། ཚེགས་མེད་པར་དང་། དཀའ་བ་མེད་པར་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ།” ‘‘Acchariyaṃ, bho gotama, abbhutaṃ, bho gotama! Ko cañño evarūpassa ariyassa uccāsayanamahāsayanassa nikāmalāmī bhavissati akicchalābhī akasiralābhī, aññatra bhotā gotamena! “ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ། ངོ་མཚར་ཏོ། ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ། རྨད་དུ་བྱུང་ངོ་། ཚེ་དང་ལྡན་པ་གཽ་ཏ་མ་མ་གཏོགས་པ། གཞན་སུ་ཞིག་འདི་འདྲ་བའི་འཕགས་པའི་ཁྲི་མཐོན་པོ་དང་ཁྲི་ཆེན་པོ་འདོད་དགུར་ཐོབ་ཅིང་། ཚེགས་མེད་པར་དང་། དཀའ་བ་མེད་པར་ཐོབ་པར་འགྱུར།” ‘‘Abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama! Seyyathāpi, bho gotama, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya – ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṃ kho bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito. Ete mayaṃ bhavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāma dhammañca bhikkhusaṅghañca. Upāsake no bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupete saraṇaṃ gate’’ti. Tatiyaṃ. “ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ། ཡིད་དུ་འོང་ངོ་། ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ། ཡིད་དུ་འོང་ངོ་། ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ། དཔེར་ན། ཁ་སྦུབ་པ་བསྟན་པ་ལྟ་བུའམ། གསང་བ་མངོན་པར་ཕྱེ་བ་ལྟ་བུའམ། ལམ་འཁྱམས་པ་ལ་ལམ་བསྟན་པ་ལྟ་བུའམ། མུན་ཁྲོད་དུ་སྒྲོན་མེ་བཏེགས་ཏེ། ‘མིག་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ་’ ཞེས་པ་ལྟར། དེ་བཞིན་དུ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་གཽ་ཏ་མས་རྣམ་གྲངས་དུ་མའི་སྒོ་ནས་ཆོས་བསྟན་ཏོ། བདག་ཅག་རྣམས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་གཽ་ཏ་མ་དང་། ཆོས་དང་། དགེ་འདུན་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆིའོ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་གཽ་ཏ་མས་བདག་ཅག་རྣམས་དེ་རིང་ནས་བཟུང་སྟེ་སྲོག་གི་མཐའི་བར་དུ་སྐྱབས་སུ་སོང་བའི་དགེ་བསྙེན་དུ་བཟུང་དུ་གསོལ།” གསུམ་པའོ།། 4. Sarabhasuttaṃ ༤. “ས་ར་བྷའི་མདོ།” 65. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate. Tena kho pana samayena sarabho nāma paribbājako acirapakkanto hoti imasmā dhammavinayā. So rājagahe parisati evaṃ vācaṃ bhāsati – ‘‘aññāto mayā samaṇānaṃ sakyaputtikānaṃ dhammo. Aññāya ca panāhaṃ samaṇānaṃ sakyaputtikānaṃ dhammaṃ evāhaṃ tasmā dhammavinayā apakkanto’’ti. Atha kho sambahulā bhikkhū pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya rājagahaṃ piṇḍāya pavisiṃsu. Assosuṃ kho te bhikkhū sarabhassa paribbājakassa rājagahe parisati evaṃ vācaṃ bhāsamānassa [Pg.186] – ‘‘aññāto mayā samaṇānaṃ sakyaputtikānaṃ dhammo. Aññāya ca panāhaṃ samaṇānaṃ sakyaputtikānaṃ dhammaṃ evāhaṃ tasmā dhammavinayā apakkanto’’ti. ༦༥. འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པ་དུས་གཅིག་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཀྱི་བྱ་རྒོད་ཕུང་པོའི་རི་ལ་བཞུགས་སོ། །དེའི་ཚེ་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་ཤ་ར་བྷ་ཞེས་བྱ་བ་ཞིག་ཆོས་དང་འདུལ་བ་འདི་ལས་ཕྱིར་བྱུང་ནས་རིང་པོ་མ་ལོན་པར་གྱུར་ཏོ། །དེས་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཀྱི་འཁོར་གྱི་དབུས་སུ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲ་སྟེ། “ངས་ཤཱཀྱའི་བུ་དགེ་སྦྱོང་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཤེས་སོ། །ངས་ཤཱཀྱའི་བུ་དགེ་སྦྱོང་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཤེས་ནས་ཆོས་དང་འདུལ་བ་དེ་ལས་ཕྱིར་བྱུང་ངོ་།” ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ནས་དགེ་སློང་མང་པོ་ཞིག་སྔ་དྲོའི་དུས་སུ་ཤམ་ཐབས་བགོས་ཏེ། ལྷུང་བཟེད་དང་ཆོས་གོས་ཐོགས་ནས་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཏུ་བསོད་སྙོམས་ལ་གཤེགས་སོ། །དགེ་སློང་དེ་དག་གིས་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་ཤ་ར་བྷས་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཀྱི་འཁོར་གྱི་དབུས་སུ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲ་བ་ཐོས་ཏེ། “ངས་ཤཱཀྱའི་བུ་དགེ་སྦྱོང་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཤེས་སོ། །ངས་ཤཱཀྱའི་བུ་དགེ་སྦྱོང་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཤེས་ནས་ཆོས་དང་འདུལ་བ་དེ་ལས་ཕྱིར་བྱུང་ངོ་།” ཞེས་ཟེར་རོ། ། Atha kho te bhikkhū rājagahe piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘sarabho nāma, bhante, paribbājako acirapakkanto imasmā dhammavinayā. So rājagahe parisati evaṃ vācaṃ bhāsati – ‘aññāto mayā samaṇānaṃ sakyaputtikānaṃ dhammo. Aññāya ca panāhaṃ samaṇānaṃ sakyaputtikānaṃ dhammaṃ evāhaṃ tasmā dhammavinayā apakkanto’ti. Sādhu bhante, bhagavā yena sippinikātīraṃ paribbājakārāmo yena sarabho paribbājako tenupasaṅkamatu anukampaṃ upādāyā’’ti. Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena. དེ་ནས་དགེ་སློང་དེ་དག་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཏུ་བསོད་སྙོམས་ལ་གཤེགས་ཤིང་ཟས་ཀྱི་བྱ་བ་ཟིན་ནས། བསོད་སྙོམས་ལས་ཕྱིར་ལོག་སྟེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ན་བཞུགས་པ་དེར་ཉེ་བར་སོང་ཞིང་། ཉེ་བར་སོང་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཞབས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཏེ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འཁོད་དོ། །ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འཁོད་ནས་དགེ་སློང་དེ་དག་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །“བཙུན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས། ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་ཤ་ར་བྷ་ཞེས་བྱ་བ་ཞིག་ཆོས་དང་འདུལ་བ་འདི་ལས་ཕྱིར་བྱུང་ནས་རིང་པོ་མ་ལོན་པར་གྱུར་ཏོ། །དེས་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཀྱི་འཁོར་གྱི་དབུས་སུ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲ་སྟེ། ‘ངས་ཤཱཀྱའི་བུ་དགེ་སྦྱོང་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཤེས་སོ། །ངས་ཤཱཀྱའི་བུ་དགེ་སྦྱོང་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཤེས་ནས་ཆོས་དང་འདུལ་བ་དེ་ལས་ཕྱིར་བྱུང་ངོ་།’ ཞེས་ཟེར་རོ། །བཙུན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཐུགས་བརྩེ་བར་མཛད་དེ། སིཔྤི་ནི་ཀའི་འགྲམ་གྱི་ཀུན་ཏུ་རྒྱུའི་ཀུན་དགའ་ར་བ་གང་ན་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་ཤ་ར་བྷ་ཡོད་པ་དེར་གཤེགས་སུ་གསོལ།” བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཅང་མི་གསུང་བས་གནང་བར་མཛད་དོ། ། Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yena sippinikātīraṃ paribbājakārāmo yena sarabho paribbājako tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā sarabhaṃ paribbājakaṃ etadavoca – ‘‘saccaṃ kira tvaṃ, sarabha, evaṃ vadesi – ‘aññāto mayā samaṇānaṃ sakyaputtikānaṃ dhammo. Aññāya ca panāhaṃ samaṇānaṃ sakyaputtikānaṃ dhammaṃ evāhaṃ tasmā dhammavinayā apakkanto’’’ti? Evaṃ vutte sarabho paribbājako tuṇhī ahosi. དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཕྱི་དྲོའི་དུས་སུ་ནང་དུ་དབེན་པར་བཞུགས་པ་ལས་བཞེངས་ཏེ། སིཔྤི་ནི་ཀའི་འགྲམ་གྱི་ཀུན་ཏུ་རྒྱུའི་ཀུན་དགའ་ར་བ་གང་ན་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་ཤ་ར་བྷ་ཡོད་པ་དེར་གཤེགས་སོ། །གཤེགས་ནས་བཤམས་པའི་སྟན་ལ་བཞུགས་སོ། །བཞུགས་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་ཤ་ར་བྷ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །“ཤ་ར་བྷ། ཁྱོད་ཀྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་བདེན་ནམ། ‘ངས་ཤཱཀྱའི་བུ་དགེ་སྦྱོང་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཤེས་སོ། །ངས་ཤཱཀྱའི་བུ་དགེ་སྦྱོང་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཤེས་ནས་ཆོས་དང་འདུལ་བ་དེ་ལས་ཕྱིར་བྱུང་ངོ་།’ ཞེས་སྨྲས་སམ།” དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་པ་དང་། ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་ཤ་ར་བྷ་ཅང་མི་སྨྲ་བར་གྱུར་ཏོ། ། Dutiyampi kho, bhagavā sarabhaṃ paribbājakaṃ etadavoca – ‘‘vadehi, sarabha, kinti te aññāto samaṇānaṃ sakyaputtikānaṃ dhammo? Sace te aparipūraṃ bhavissati, ahaṃ paripūressāmi. Sace pana te paripūraṃ bhavissati, ahaṃ anumodissāmī’’ti. Dutiyampi kho sarabho paribbājako tuṇhī ahosi. ལན་གཉིས་སུ་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་ཤ་ར་བྷ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །“ཤ་ར་བྷ། སྨྲོས་ཤིག ཁྱོད་ཀྱིས་ཤཱཀྱའི་བུ་དགེ་སྦྱོང་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཇི་ལྟར་ཤེས་པ་ཡིན། གལ་ཏེ་ཁྱོད་ལ་མ་རྫོགས་པ་ཞིག་ཡོད་ན། ངས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་ཁྱོད་ལ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཞིག་ཡོད་ན། ངས་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་བྱའོ། །” ལན་གཉིས་སུ་ཡང་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་ཤ་ར་བྷ་ཅང་མི་སྨྲ་བར་གྱུར་ཏོ། ། Tatiyampi kho bhagavā sarabhaṃ paribbājakaṃ etadavoca – (‘‘yo kho sarabha paññāyati samaṇānaṃ sakyaputtikānaṃ dhammo) ‘‘vadehi, sarabha, kinti te aññāto samaṇānaṃ sakyaputtikānaṃ dhammo? Sace te aparipūraṃ [Pg.187] bhavissati, ahaṃ paripūressāmi. Sace pana te paripūraṃ bhavissati, ahaṃ anumodissāmī’’ti. Tatiyampi kho sarabho paribbājako tuṇhī ahosi. ལན་གསུམ་དུ་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་ཤ་ར་བྷ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །“ཤ་ར་བྷ། སྨྲོས་ཤིག ཁྱོད་ཀྱིས་ཤཱཀྱའི་བུ་དགེ་སྦྱོང་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཇི་ལྟར་ཤེས་པ་ཡིན། གལ་ཏེ་ཁྱོད་ལ་མ་རྫོགས་པ་ཞིག་ཡོད་ན། ངས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་ཁྱོད་ལ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཞིག་ཡོད་ན། ངས་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་བྱའོ། །” ལན་གསུམ་དུ་ཡང་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་ཤ་ར་བྷ་ཅང་མི་སྨྲ་བར་གྱུར་ཏོ། ། Atha kho te paribbājakā sarabhaṃ paribbājakaṃ etadavocuṃ – ‘‘yadeva kho tvaṃ, āvuso sarabha, samaṇaṃ gotamaṃ yāceyyāsi tadeva te samaṇo gotamo pavāreti. Vadehāvuso sarabha, kinti te aññāto samaṇānaṃ sakyaputtikānaṃ dhammo? Sace te aparipūraṃ bhavissati, samaṇo gotamo paripūressati. Sace pana te paripūraṃ bhavissati, samaṇo gotamo anumodissatī’’ti. Evaṃ vutte sarabho paribbājako tuṇhībhūto maṅkubhūto pattakkhandho adhomukho pajjhāyanto appaṭibhāno nisīdi. དེ་ནས་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་དེ་དག་གིས་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་ཤ་ར་བྷ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །“ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་བྷ། ཁྱོད་ཀྱིས་དགེ་སྦྱོང་གཽ་ཏ་མ་ལ་གང་ཞིག་གསོལ་བ་བཏབ་པ་དེ་ཉིད་དགེ་སྦྱོང་གཽ་ཏ་མས་ཁྱོད་ལ་གནང་བར་མཛད་དོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་བྷ། སྨྲོས་ཤིག ཁྱོད་ཀྱིས་ཤཱཀྱའི་བུ་དགེ་སྦྱོང་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཇི་ལྟར་ཤེས་པ་ཡིན། གལ་ཏེ་ཁྱོད་ལ་མ་རྫོགས་པ་ཞིག་ཡོད་ན། དགེ་སྦྱོང་གཽ་ཏ་མས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མཛད་དོ། །གལ་ཏེ་ཁྱོད་ལ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཞིག་ཡོད་ན། དགེ་སྦྱོང་གཽ་ཏ་མས་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་མཛད་དོ། །” དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་དང་། ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་ཤ་ར་བྷ་ཅང་མི་སྨྲ་བར་གྱུར་ཏེ། གདོང་མི་བདེ་ཞིང་། ཕྲག་པ་ལྷོད་པར་གྱུར་ནས། མགོ་བོ་སྨད་དེ་བསམ་མནོ་གཏོང་བཞིན་དུ་སྤོབས་པ་མེད་པར་འཁོད་དོ། ། Atha kho bhagavā sarabhaṃ paribbājakaṃ tuṇhībhūtaṃ maṅkubhūtaṃ pattakkhandhaṃ adhomukhaṃ pajjhāyantaṃ appaṭibhānaṃ viditvā te paribbājake etadavoca – དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་ཤ་ར་བྷ་ཅང་མི་སྨྲ་བར་གྱུར་ཏེ། གདོང་མི་བདེ་ཞིང་། ཕྲག་པ་ལྷོད་པར་གྱུར་ནས། མགོ་བོ་སྨད་དེ་བསམ་མནོ་གཏོང་བཞིན་དུ་སྤོབས་པ་མེད་པར་འཁོད་པ་མགྱེན་ནས། ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་དེ་དག་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། ། ‘‘Yo kho maṃ, paribbājakā, evaṃ vadeyya – ‘sammāsambuddhassa te paṭijānato ime dhammā anabhisambuddhā’ti, tamahaṃ tattha sādhukaṃ samanuyuñjeyyaṃ samanugāheyyaṃ samanubhāseyyaṃ. So vata mayā sādhukaṃ samanuyuñjiyamāno samanugāhiyamāno samanubhāsiyamāno aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ so tiṇṇaṃ ṭhānānaṃ nāññataraṃ ṭhānaṃ nigaccheyya, aññena vā aññaṃ paṭicarissati, bahiddhā kathaṃ apanāmessati, kopañca dosañca appaccayañca pātukarissati, tuṇhībhūto maṅkubhūto pattakkhandho adhomukho pajjhāyanto appaṭibhāno nisīdissati, seyyathāpi sarabho paribbājako. “ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་དག གལ་ཏེ་སུ་ཞིག་གིས་ང་ལ། ‘ཁྱོད་ཀྱིས་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སུ་ཞལ་གྱིས་བཞེས་ཀྱང་། ཆོས་འདི་དག་ནི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་མེད་དོ།’ ཞེས་སྨྲ་ན། ངས་དེ་ལ་དེའི་དོན་དུ་ལེགས་པར་འདྲི་ཞིང་། རྗེས་སུ་འདྲི་ཞིང་། བརྟག་དཔྱད་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ངས་ལེགས་པར་དྲིས་ཤིང་། རྗེས་སུ་དྲིས་ཤིང་། བརྟག་དཔྱད་བྱས་པ་ན། དེས་གནས་གསུམ་པོ་འདི་དག་ལས་གནས་གཅིག་ཏུ་མི་འགྱུར་བའི་གནས་མེད་དོ། །གནས་གསུམ་གང་ཞེ་ན། གཏམ་གཞན་གྱིས་གཏམ་གཞན་ལ་གཡོལ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་གཏམ་གཞན་བསྒྲུབས་ནས་སྔ་མའི་གཏམ་སྤོང་བར་བྱེད་པ་དང་། ཁྲོ་བ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། མི་དགའ་བའི་རྣམ་པ་སྟོན་པར་བྱེད་པའམ། ཡང་ན་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་ཤ་ར་བྷ་བཞིན་དུ་ཅང་མི་སྨྲ་བར་གྱུར་ཏེ། གདོང་མི་བདེ་ཞིང་། ཕྲག་པ་ལྷོད་པར་གྱུར་ནས། མགོ་བོ་སྨད་དེ་བསམ་མནོ་གཏོང་བཞིན་དུ་སྤོབས་པ་མེད་པར་འཁོད་པར་འགྱུར་རོ། །” ‘‘Yo kho maṃ, paribbājakā, evaṃ vadeyya – ‘khīṇāsavassa te paṭijānato ime āsavā aparikkhīṇā’ti, tamahaṃ tattha sādhukaṃ samanuyuñjeyyaṃ samanugāheyyaṃ samanubhāseyyaṃ. So vata mayā sādhukaṃ samanuyuñjiyamāno samanugāhiyamāno samanubhāsiyamāno aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ so tiṇṇaṃ ṭhānānaṃ nāññataraṃ ṭhānaṃ nigaccheyya, aññena vā aññaṃ paṭicarissati, bahiddhā kathaṃ apanāmessati, kopañca dosañca appaccayañca [Pg.188] pātukarissati, tuṇhībhūto maṅkubhūto pattakkhandho adhomukho pajjhāyanto appaṭibhāno nisīdissati, seyyathāpi sarabho paribbājako. “ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་དག གལ་ཏེ་སུ་ཞིག་གིས་ང་ལ། ‘ཁྱོད་ཀྱིས་ཟག་པ་ཟད་པར་ཞལ་གྱིས་བཞེས་ཀྱང་། ཟག་པ་འདི་དག་ནི་ཟད་པ་མེད་དོ།’ ཞེས་སྨྲ་ན། ངས་དེ་ལ་དེའི་དོན་དུ་ལེགས་པར་འདྲི་ཞིང་། རྗེས་སུ་འདྲི་ཞིང་། བརྟག་དཔྱད་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ངས་ལེགས་པར་དྲིས་ཤིང་། རྗེས་སུ་དྲིས་ཤིང་། བརྟག་དཔྱད་བྱས་པ་ན། དེས་གནས་གསུམ་པོ་འདི་དག་ལས་གནས་གཅིག་ཏུ་མི་འགྱུར་བའི་གནས་མེད་དོ། །གནས་གསུམ་གང་ཞེ་ན། གཏམ་གཞན་གྱིས་གཏམ་གཞན་ལ་གཡོལ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་གཏམ་གཞན་བསྒྲུབས་ནས་སྔ་མའི་གཏམ་སྤོང་བར་བྱེད་པ་དང་། ཁྲོ་བ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། མི་དགའ་བའི་རྣམ་པ་སྟོན་པར་བྱེད་པའམ། ཡང་ན་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་ཤ་ར་བྷ་བཞིན་དུ་ཅང་མི་སྨྲ་བར་གྱུར་ཏེ། གདོང་མི་བདེ་ཞིང་། ཕྲག་པ་ལྷོད་པར་གྱུར་ནས། མགོ་བོ་སྨད་དེ་བསམ་མནོ་གཏོང་བཞིན་དུ་སྤོབས་པ་མེད་པར་འཁོད་པར་འགྱུར་རོ། །” ‘‘Yo kho maṃ, paribbājakā, evaṃ vadeyya – ‘yassa kho pana te atthāya dhammo desito, so na niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāyā’ti, tamahaṃ tattha sādhukaṃ samanuyuñjeyyaṃ samanugāheyyaṃ samanubhāseyyaṃ. So vata mayā sādhukaṃ samanuyuñjiyamāno samanugāhiyamāno samanubhāsiyamāno aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ so tiṇṇaṃ ṭhānānaṃ nāññataraṃ ṭhānaṃ nigaccheyya, aññena vā aññaṃ paṭicarissati, bahiddhā kathaṃ apanāmessati, kopañca dosañca appaccayañca pātukarissati, tuṇhībhūto maṅkubhūto pattakkhandho adhomukho pajjhāyanto appaṭibhāno nisīdissati, seyyathāpi sarabho paribbājako’’ti. Atha kho bhagavā sippinikātīre paribbājakārāme tikkhattuṃ sīhanādaṃ naditvā vehāsaṃ pakkāmi. “ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་དག གལ་ཏེ་སུ་ཞིག་གིས་ང་ལ། ‘ཁྱོད་ཀྱིས་གང་གི་ཆེད་དུ་ཆོས་བསྟན་པ་དེས་ནི། དེ་ལྟར་ཉམས་སུ་ལེན་པ་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་སྡུག་བསྔལ་ཟད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ངེས་པར་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ།’ ཞེས་སྨྲ་ན། ངས་དེ་ལ་དེའི་དོན་དུ་ལེགས་པར་འདྲི་ཞིང་། རྗེས་སུ་འདྲི་ཞིང་། བརྟག་དཔྱད་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ངས་ལེགས་པར་དྲིས་ཤིང་། རྗེས་སུ་དྲིས་ཤིང་། བརྟག་དཔྱད་བྱས་པ་ན། དེས་གནས་གསུམ་པོ་འདི་དག་ལས་གནས་གཅིག་ཏུ་མི་འགྱུར་བའི་གནས་མེད་དོ། །གནས་གསུམ་གང་ཞེ་ན། གཏམ་གཞན་གྱིས་གཏམ་གཞན་ལ་གཡོལ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་གཏམ་གཞན་བསྒྲུབས་ནས་སྔ་མའི་གཏམ་སྤོང་བར་བྱེད་པ་དང་། ཁྲོ་བ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། མི་དགའ་བའི་རྣམ་པ་སྟོན་པར་བྱེད་པའམ། ཡང་ན་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་ཤ་ར་བྷ་བཞིན་དུ་ཅང་མི་སྨྲ་བར་གྱུར་ཏེ། གདོང་མི་བདེ་ཞིང་། ཕྲག་པ་ལྷོད་པར་གྱུར་ནས། མགོ་བོ་སྨད་དེ་བསམ་མནོ་གཏོང་བཞིན་དུ་སྤོབས་པ་མེད་པར་འཁོད་པར་འགྱུར་རོ། །” དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སིཔྤི་ནི་ཀའི་འགྲམ་གྱི་ཀུན་ཏུ་རྒྱུའི་ཀུན་དགའ་ར་བ་དེར། ལན་གསུམ་དུ་སེང་གེའི་སྒྲ་ཆེན་པོ་བསྒྲགས་ནས་ནམ་མཁའ་ལ་གཤེགས་སོ། ། Atha kho te paribbājakā acirapakkantassa bhagavato sarabhaṃ paribbājakaṃ samantato vācāyasannitodakena sañjambharimakaṃsu – ‘‘seyyathāpi, āvuso sarabha, brahāraññe jarasiṅgālo ‘sīhanādaṃ nadissāmī’ti siṅgālakaṃyeva nadati, bheraṇḍakaṃyeva nadati ; evamevaṃ kho tvaṃ, āvuso sarabha, aññatreva samaṇena gotamena ‘sīhanādaṃ nadissāmī’ti siṅgālakaṃyeva nadasi bheraṇḍakaṃyeva nadasi. Seyyathāpi, āvuso sarabha, ambukasañcarī ‘purisakaravitaṃ ravissāmī’ti ambukasañcariravitaṃyeva ravati; evamevaṃ kho tvaṃ, āvuso sarabha, aññatreva samaṇena gotamena ‘purisakaravitaṃ ravissāmī’ti, ambukasañcariravitaṃyeva ravasi. Seyyathāpi, āvuso sarabha, usabho suññāya gosālāya gambhīraṃ naditabbaṃ maññati; evamevaṃ kho tvaṃ, āvuso sarabha, aññatreva samaṇena gotamena gambhīraṃ naditabbaṃ maññasī’’ti. Atha kho te paribbājakā sarabhaṃ paribbājakaṃ [Pg.189] samantato vācāyasannitodakena sañjambharimakaṃsūti. Catutthaṃ. དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་གཤེགས་ནས་རིང་པོ་མ་ལོན་པར། ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་དེ་དག་གིས་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་ཤ་ར་བྷ་ལ་ཕྱོགས་ཀུན་ནས་ཚིག་གི་ལྕག་གིས་བསྣུན་ཅིང་སྨྲས་པ། “ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་བྷ། དཔེར་ན། ནགས་ཚལ་ཆེན་པོའི་ནང་དུ་ལྦ་སྐྱེས་རྒན་པོ་ཞིག་གིས། ‘ངས་སེང་གེའི་སྒྲ་བསྒྲག་གོ’ སྙམ་ནའང་། ལྦ་སྐྱེས་ཀྱི་སྐད་དང་། ཅེ་སྤྱང་གི་སྐད་ཁོ་ན་འབྱིན་པ་བཞིན་དུ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་བྷ། ཁྱོད་ཀྱིས་ཀྱང་དགེ་སྦྱོང་གཽ་ཏ་མ་མེད་པའི་སར་ ‘ངས་སེང་གེའི་སྒྲ་བསྒྲག་གོ’ སྙམ་ནའང་། ལྦ་སྐྱེས་ཀྱི་སྐད་དང་ཅེ་སྤྱང་གི་སྐད་ཁོ་ན་ཕྱུང་ངོ་། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་བྷ། དཔེར་ན། ཁྱིམ་བྱ་མོ་ཆུང་ངུ་ཞིག་གིས། ‘ངས་ཁྱིམ་བྱ་ཕོའི་སྐད་འབྱིན་ནོ’ སྙམ་ནའང་། བྱ་མོའི་སྐད་ཁོ་ན་འབྱིན་པ་བཞིན་དུ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་བྷ། ཁྱོད་ཀྱིས་ཀྱང་དགེ་སྦྱོང་གཽ་ཏ་མ་མེད་པའི་སར་ ‘ངས་ཁྱིམ་བྱ་ཕོའི་སྐད་འབྱིན་ནོ’ སྙམ་ནའང་། བྱ་མོའི་སྐད་ཁོ་ན་ཕྱུང་ངོ་། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་བྷ། དཔེར་ན། ཁྱུ་མཆོག་གིས་བ་ལང་གི་ལྷས་སྟོང་པ་ཞིག་ཏུ་ཟབ་མོའི་སྐད་འབྱིན་པར་རློམ་པ་བཞིན་དུ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་བྷ། ཁྱོད་ཀྱིས་ཀྱང་དགེ་སྦྱོང་གཽ་ཏ་མ་མེད་པའི་སར་ཟབ་མོའི་སྐད་འབྱིན་པར་རློམ་མོ། །” དེ་ལྟར་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་དེ་དག་གིས་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་ཤ་ར་བྷ་ལ་ཕྱོགས་ཀུན་ནས་ཚིག་གི་ལྕག་གིས་བསྣུན་ཏོ། །བཞི་པའོ། ། 5. Kesamuttisuttaṃ ༥. ཀེ་ས་མུཏྟིའི་མདོ། 66. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ yena kesamuttaṃ nāma kālāmānaṃ nigamo tadavasari. Assosuṃ kho kesamuttiyā kālāmā – ‘‘samaṇo khalu, bho, gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito kesamuttaṃ anuppatto. Taṃ kho pana bhavantaṃ gotamaṃ evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato – ‘itipi so bhagavā…pe… sādhu kho pana tathārūpānaṃ arahataṃ dassanaṃ hotī’’’ti. ༦༦. འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པ་དུས་གཅིག་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀོ་ས་ལའི་ཡུལ་རྣམས་སུ་རྒྱུ་ཞིང་གཤེགས་པ་ན། དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་ཆེན་པོ་དང་ཐབས་ཅིག་ཏུ་ཀཱ་ལཱ་མ་རྣམས་ཀྱི་ཀེ་ས་མུཏྟ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲོང་རྡལ་དུ་བྱོན་ཏོ། །ཀེ་ས་མུཏྟའི་ཀཱ་ལཱ་མ་རྣམས་ཀྱིས་འདི་སྐད་ཐོས་ཏེ། “ཀྱེ་གྲོགས་པོ་དག། ཤཱཀྱའི་བུ་དགེ་སྦྱོང་གཽ་ཏ་མ་ཤཱཀྱའི་རིགས་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དེ་ཀེ་ས་མུཏྟར་བྱོན་ཏོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་གཽ་ཏ་མ་དེའི་སྙན་པའི་སྒྲ་ཆེན་པོ་འདི་ལྟར་གྲགས་ཏེ། ‘བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་འདི་ལྟར་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་… དེ་ལྟ་བུའི་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་མཇལ་བ་ནི་ལེགས་པ་ཞིག་གོ’ ཞེས་ཐོས་སོ།” ། Atha kho kesamuttiyā kālāmā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā appekacce bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu, appekacce bhagavatā saddhiṃ sammodiṃsu, sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu, appekacce yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu, appekacce nāmagottaṃ sāvetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu, appekacce tuṇhībhūtā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te kesamuttiyā kālāmā bhagavantaṃ etadavocuṃ – དེ་ནས་ཀེ་ས་མུཏྟའི་ཀཱ་ལཱ་མ་རྣམས་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ན་བཞུགས་པ་དེར་ཉེ་བར་སོང་ངོ་། །ཉེ་བར་སོང་ནས་ཁ་ཅིག་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཏེ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འཁོད་དོ། །ཁ་ཅིག་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་དང་ལྷན་ཅིག་དགྱེས་པར་བྱ་བའི་གཏམ་དང་། དྲན་པར་བྱ་བའི་གཏམ་རྣམས་བརྗོད་ནས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འཁོད་དོ། །ཁ་ཅིག་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ན་བཞུགས་པ་དེར་ཐལ་མོ་སྦྱར་ཏེ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འཁོད་དོ། །ཁ་ཅིག་ནི་རང་གི་མིང་དང་རུས་ནས་བརྗོད་དེ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འཁོད་དོ། །ཁ་ཅིག་ནི་ཅང་མི་སྨྲ་བར་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འཁོད་དོ། །ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འཁོད་ནས་ཀེ་ས་མུཏྟའི་ཀཱ་ལཱ་མ་དེ་དག་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། ། ‘‘Santi, bhante, eke samaṇabrāhmaṇā kesamuttaṃ āgacchanti. Te sakaṃyeva vādaṃ dīpenti jotenti, parappavādaṃ pana khuṃsenti vambhenti paribhavanti omakkhiṃ karonti. Aparepi, bhante, eke samaṇabrāhmaṇā kesamuttaṃ āgacchanti. Tepi sakaṃyeva vādaṃ dīpenti jotenti, parappavādaṃ pana khuṃsenti vambhenti paribhavanti omakkhiṃ karonti. Tesaṃ no, bhante, amhākaṃ hoteva kaṅkhā hoti vicikicchā – ‘ko su nāma imesaṃ bhavataṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ saccaṃ āha, ko musā’’’ti? ‘‘Alañhi vo, kālāmā, kaṅkhituṃ alaṃ vicikicchituṃ. Kaṅkhanīyeva pana vo ṭhāne vicikicchā uppannā’’. “བཙུན་པ་ཉིད། དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་ཁ་ཅིག་ཀེ་ས་མུཏྟའི་གྲོང་རྡལ་དུ་འོང་བར་བགྱིད་དོ། །དེ་དག་ནི་རང་གི་ལྟ་བ་ཁོ་ན་གསལ་བར་བྱེད་ཅིང་སྒྲོག་པར་བགྱིད་ལ། གཞན་གྱི་ལྟ་བ་ལ་ནི་སྨོད་ཅིང་། ཁྱད་དུ་གསོད་པ་དང་། བརྙས་པ་དང་། དམའ་འབེབས་པར་བགྱིད་དོ། །བཙུན་པ་ཉིད། ཡང་དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་གཞན་དག་ཀྱང་ཀེ་ས་མུཏྟའི་གྲོང་རྡལ་དུ་འོང་བར་བགྱིད་དོ། །དེ་དག་ཀྱང་རང་གི་ལྟ་བ་ཁོ་ན་གསལ་བར་བྱེད་ཅིང་སྒྲོག་པར་བགྱིད་ལ། གཞན་གྱི་ལྟ་བ་ལ་ནི་སྨོད་ཅིང་། ཁྱད་དུ་གསོད་པ་དང་། བརྙས་པ་དང་། དམའ་འབེབས་པར་བགྱིད་དོ། །བཙུན་པ་ཉིད། དེ་ལྟར་བགྱིད་པ་ན་བདག་ཅག་ལ་ཐེ་ཚོམ་དང་ཡིད་གཉིས་སུ་གྱུར་ཏེ། འཕགས་པ་དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་འདི་དག་ལས་སུ་ཞིག་གིས་བདེན་པ་སྨྲས་ཤིང་། སུ་ཞིག་གིས་རྫུན་དུ་སྨྲས་སམ་སྙམ་མོ། །” “ཀཱ་ལཱ་མ་དག །ཁྱེད་ཅག་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བར་རིགས་སོ། །ཡིད་གཉིས་སྐྱེ་བར་རིགས་སོ། །ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའི་གནས་ཁོ་ན་ལ་ཁྱེད་ཅག་ལ་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེས་སོ། །” ‘‘Etha tumhe, kālāmā, mā anussavena, mā paramparāya, mā itikirāya, mā piṭakasampadānena, mā takkahetu, mā nayahetu, mā ākāraparivitakkena[Pg.190], mā diṭṭhinijjhānakkhantiyā, mā bhabbarūpatāya, mā samaṇo no garūti. Yadā tumhe, kālāmā, attanāva jāneyyātha – ‘ime dhammā akusalā, ime dhammā sāvajjā, ime dhammā viññugarahitā, ime dhammā samattā samādinnā ahitāya dukkhāya saṃvattantī’’’ti, atha tumhe, kālāmā, pajaheyyātha. “ཀཱ་ལཱ་མ་དག །ཚུར་ཤོག་ཅིག །ཐོས་པ་ཙམ་གྱིས་མ་འཛིན་ཅིག །བརྒྱུད་པའི་གཏམ་ཙམ་གྱིས་མ་འཛིན་ཅིག །འདི་ལྟར་གྲགས་པ་ཙམ་གྱིས་མ་འཛིན་ཅིག །སྡེ་སྣོད་ཀྱི་གཞུང་དང་མཐུན་པ་ཙམ་གྱིས་མ་འཛིན་ཅིག །རྟོག་གེའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་མ་འཛིན་ཅིག །ཚོད་དཔག་གི་སྒོ་ནས་མ་འཛིན་ཅིག །རྣམ་པ་ལ་བརྟག་པ་ཙམ་གྱིས་མ་འཛིན་ཅིག །རང་གིས་བརྟགས་ཤིང་བཟོད་པར་བྱས་པའི་ལྟ་བ་དང་མཐུན་པ་ཙམ་གྱིས་མ་འཛིན་ཅིག །རུང་བའི་ཆ་བྱད་ཙམ་གྱིས་མ་འཛིན་ཅིག །དགེ་སྦྱོང་འདི་ནི་བདག་ཅག་གི་བླ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་ཙམ་གྱིས་མ་འཛིན་ཅིག །ཀཱ་ལཱ་མ་དག །ནམ་ཞིག་གི་ཚེ་ཁྱེད་ཅག་ཉིད་ཀྱིས་འདི་ལྟར་ཤེས་པར་གྱུར་ཏེ། ‘ཆོས་འདི་དག་ནི་མི་དགེ་བའོ། །ཆོས་འདི་དག་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པའོ། །ཆོས་འདི་དག་ནི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྨད་པའོ། །ཆོས་འདི་དག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ཤིང་དང་དུ་བླངས་ན་ཕན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་རོ། །’སྙམ་དུ་ཤེས་པའི་ཚེ། ཀཱ་ལཱ་མ་དག །དེའི་ཚེ་ཁྱེད་ཅག་གིས་དེ་དག་སྤོངས་ཤིག །” ‘‘Taṃ kiṃ maññatha, kālāmā, lobho purisassa ajjhattaṃ uppajjamāno uppajjati hitāya vā ahitāya vā’’ti? “ཀཱ་ལཱ་མ་དག །འདི་ལ་ཁྱེད་ཅག་ཅི་སྙམ་དུ་སེམས། སྐྱེས་བུའི་ནང་གི་རྒྱུད་ལ་བརྣབ་སེམས་སྐྱེས་པ་ན། དེ་ནི་ཕན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེའམ། ཕན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ།” ‘‘Ahitāya, bhante’’. “བཙུན་པ་ཉིད། ཕན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལགས་སོ། །” ‘‘Luddho panāyaṃ, kālāmā, purisapuggalo lobhena abhibhūto pariyādinnacitto pāṇampi hanati, adinnampi ādiyati, paradārampi gacchati, musāpi bhaṇati, parampi tathattāya samādapeti, yaṃ sa hoti dīgharattaṃ ahitāya dukkhāyā’’ti. “ཀཱ་ལཱ་མ་དག །སྐྱེས་བུ་གང་ཞིག་བརྣབ་སེམས་ཅན་དུ་གྱུར་ཅིང་། བརྣབ་སེམས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་དང་། སེམས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བར་གྱུར་པ་ན། སྲོག་ཀྱང་གཅོད་པར་བྱེད། མ་བྱིན་པར་ཡང་ལེན། གཞན་གྱི་ཆུང་མ་ལའང་འགྲོ། རྫུན་དུ་ཡང་སྨྲ། གཞན་དག་ཀྱང་དེ་ལྟར་བྱེད་དུ་འཇུག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ནི་དེ་ལ་དུས་ཡུན་རིང་པོར་ཕན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ།” ‘‘Evaṃ, bhante’’. “བཙུན་པ་ཉིད། དེ་ལྟར་ལགས་སོ། །” ‘‘Taṃ kiṃ maññatha, kālāmā, doso purisassa ajjhattaṃ uppajjamāno uppajjati hitāya vā ahitāya vā’’ti? “ཀཱ་ལཱ་མ་དག །འདི་ལ་ཁྱེད་ཅག་ཅི་སྙམ་དུ་སེམས། སྐྱེས་བུའི་ནང་གི་རྒྱུད་ལ་ཞེ་སྡང་སྐྱེས་པ་ན། དེ་ནི་ཕན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེའམ། ཕན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ།” ‘‘Ahitāya, bhante’’. “བཙུན་པ་ཉིད། ཕན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལགས་སོ། །” ‘‘Duṭṭho panāyaṃ, kālāmā, purisapuggalo dosena abhibhūto pariyādinnacitto pāṇampi hanati, adinnampi ādiyati, paradārampi gacchati, musāpi bhaṇati, parampi tathattāya samādapeti, yaṃ sa hoti dīgharattaṃ ahitāya dukkhāyā’’ti. “ཀཱ་ལཱ་མ་དག །སྐྱེས་བུ་གང་ཞིག་ཞེ་སྡང་ཅན་དུ་གྱུར་ཅིང་། ཞེ་སྡང་གིས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་དང་། སེམས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བར་གྱུར་པ་ན། སྲོག་ཀྱང་གཅོད་པར་བྱེད། མ་བྱིན་པར་ཡང་ལེན། གཞན་གྱི་ཆུང་མ་ལའང་འགྲོ། རྫུན་དུ་ཡང་སྨྲ། གཞན་དག་ཀྱང་དེ་ལྟར་བྱེད་དུ་འཇུག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ནི་དེ་ལ་དུས་ཡུན་རིང་པོར་ཕན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ།” ‘‘Evaṃ, bhante’’. “བཙུན་པ་ཉིད། དེ་ལྟར་ལགས་སོ། །” ‘‘Taṃ kiṃ maññatha, kālāmā, moho purisassa ajjhattaṃ uppajjamāno uppajjati hitāya vā ahitāya vā’’ti? “ཀཱ་ལཱ་མ་དག །འདི་ལ་ཁྱེད་ཅག་ཅི་སྙམ་དུ་སེམས། སྐྱེས་བུའི་ནང་གི་རྒྱུད་ལ་གཏི་མུག་སྐྱེས་པ་ན། དེ་ནི་ཕན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེའམ། ཕན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ།” ‘‘Ahitāya, bhante’’. “བཙུན་པ་ཉིད། ཕན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལགས་སོ། །” ‘‘Mūḷho panāyaṃ, kālāmā, purisapuggalo mohena abhibhūto pariyādinnacitto pāṇampi hanati, adinnampi ādiyati, paradārampi gacchati, musāpi bhaṇati, parampi tathattāya samādapeti, yaṃ sa hoti dīgharattaṃ ahitāya dukkhāyā’’ti. “ཀཱ་ལཱ་མ་དག །སྐྱེས་བུ་གང་ཞིག་གཏི་མུག་ཅན་དུ་གྱུར་ཅིང་། གཏི་མུག་གིས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་དང་། སེམས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བར་གྱུར་པ་ན། སྲོག་ཀྱང་གཅོད་པར་བྱེད། མ་བྱིན་པར་ཡང་ལེན། གཞན་གྱི་ཆུང་མ་ལའང་འགྲོ། རྫུན་དུ་ཡང་སྨྲ། གཞན་དག་ཀྱང་དེ་ལྟར་བྱེད་དུ་འཇུག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ནི་དེ་ལ་དུས་ཡུན་རིང་པོར་ཕན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ།” ‘‘Evaṃ, bhante’’. “བཙུན་པ་ཉིད། དེ་ལྟར་ལགས་སོ། །” ‘‘Taṃ kiṃ maññatha, kālāmā, ime dhammā kusalā vā akusalā vā’’ti? “ཀཱ་ལཱ་མ་དག །འདི་ལ་ཁྱེད་ཅག་ཅི་སྙམ་དུ་སེམས། ཆོས་འདི་དག་ནི་དགེ་བའམ། འོན་ཏེ་མི་དགེ་བ་ཡིན།” ‘‘Akusalā, bhante’’. “བཙུན་པ་ཉིད། མི་དགེ་བ་ལགས་སོ། །” ‘‘Sāvajjā vā anavajjā vā’’ti? “ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པའམ། འོན་ཏེ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཡིན།” ‘‘Sāvajjā, bhante’’. “བཙུན་པ་ཉིད། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་ལགས་སོ། །” ‘‘Viññugarahitā vā viññuppasatthā vā’’ti? “མགོན་པོ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྨད་པའམ། འོན་ཏེ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྔགས་པ་ཡིན།” ‘‘Viññugarahitā, bhante’’. “བཙུན་པ་ཉིད། མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྨད་པ་ལགས་སོ། །” ‘‘Samattā samādinnā ahitāya dukkhāya saṃvattanti, no vā? Kathaṃ vā ettha hotī’’ti[Pg.191]? “འདི་དག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ཤིང་དང་དུ་བླངས་ན་ཕན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་རམ། ཡང་ན་མི་འགྱུར། འདི་ལ་ཁྱེད་ཅག་གི་བསམ་པ་ཅི་འདྲ་ཞིག་ཡོད།” ‘‘Samattā, bhante, samādinnā ahitāya dukkhāya saṃvattantīti. Evaṃ no ettha hotī’’ti. “བཙུན་པ་ཉིད། འདི་དག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ཤིང་དང་དུ་བླངས་ན་ཕན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་རོ། །བདག་ཅག་གི་བསམ་པ་ནི་འདི་ལྟར་ལགས་སོ། །” ‘‘Iti kho, kālāmā, yaṃ taṃ avocumhā – ‘etha tumhe, kālāmā! Mā anussavena, mā paramparāya, mā itikirāya, mā piṭakasampadānena, mā takkahetu, mā nayahetu, mā ākāraparivitakkena, mā diṭṭhinijjhānakkhantiyā, mā bhabbarūpatāya, mā samaṇo no garūti. Yadā tumhe kālāmā attanāva jāneyyātha – ‘ime dhammā akusalā, ime dhammā sāvajjā, ime dhammā viññugarahitā, ime dhammā samattā samādinnā ahitāya dukkhāya saṃvattantīti, atha tumhe, kālāmā, pajaheyyāthā’ti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ, idametaṃ paṭicca vuttaṃ. “ཀཱ་ལཱ་མ་དག །དེ་ལྟར་བདག་གིས་སྨྲས་པ་ནི། ‘ཀཱ་ལཱ་མ་དག །ཚུར་ཤོག་ཅིག །ཐོས་པ་ཙམ་གྱིས་མ་འཛིན་ཅིག །བརྒྱུད་པའི་གཏམ་ཙམ་གྱིས་མ་འཛིན་ཅིག །འདི་ལྟར་གྲགས་པ་ཙམ་གྱིས་མ་འཛིན་ཅིག །སྡེ་སྣོད་ཀྱི་གཞུང་དང་མཐུན་པ་ཙམ་གྱིས་མ་འཛིན་ཅིག །རྟོག་གེའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་མ་འཛིན་ཅིག །ཚོད་དཔག་གི་སྒོ་ནས་མ་འཛིན་ཅིག །རྣམ་པ་ལ་བརྟག་པ་ཙམ་གྱིས་མ་འཛིན་ཅིག །རང་གིས་བརྟགས་ཤིང་བཟོད་པར་བྱས་པའི་ལྟ་བ་དང་མཐུན་པ་ཙམ་གྱིས་མ་འཛིན་ཅིག །རུང་བའི་ཆ་བྱད་ཙམ་གྱིས་མ་འཛིན་ཅིག །དགེ་སྦྱོང་འདི་ནི་བདག་ཅག་གི་བླ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་ཙམ་གྱིས་མ་འཛིན་ཅིག །ཀཱ་ལཱ་མ་དག །ནམ་ཞིག་གི་ཚེ་ཁྱེད་ཅག་ཉིད་ཀྱིས་འདི་ལྟར་ཤེས་པར་གྱུར་ཏེ། ཆོས་འདི་དག་ནི་མི་དགེ་བའོ། །ཆོས་འདི་དག་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པའོ། །ཆོས་འདི་དག་ནི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྨད་པའོ། །ཆོས་འདི་དག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ཤིང་དང་དུ་བླངས་ན་ཕན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་རོ། །སྙམ་དུ་ཤེས་པའི་ཚེ། ཀཱ་ལཱ་མ་དག །དེའི་ཚེ་ཁྱེད་ཅག་གིས་དེ་དག་སྤོངས་ཤིག’ །ཅེས་གང་བཤད་པ་དེ་ནི་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་བཤད་དོ། །” ‘‘Etha tumhe, kālāmā, mā anussavena, mā paramparāya, mā itikirāya, mā piṭakasampadānena, mā takkahetu, mā nayahetu, mā ākāraparivitakkena, mā diṭṭhinijjhānakkhantiyā, mā bhabbarūpatāya, mā samaṇo no garūti. Yadā tumhe, kālāmā, attanāva jāneyyātha – ‘ime dhammā kusalā, ime dhammā anavajjā, ime dhammā viññuppasatthā, ime dhammā samattā samādinnā hitāya sukhāya saṃvattantī’ti, atha tumhe, kālāmā, upasampajja vihareyyātha. “ཀཱ་ལཱ་མ་དག །ཚུར་ཤོག་ཅིག །ཐོས་པ་ཙམ་གྱིས་མ་འཛིན་ཅིག །བརྒྱུད་པའི་གཏམ་ཙམ་གྱིས་མ་འཛིན་ཅིག །འདི་ལྟར་གྲགས་པ་ཙམ་གྱིས་མ་འཛིན་ཅིག །སྡེ་སྣོད་ཀྱི་གཞུང་དང་མཐུན་པ་ཙམ་གྱིས་མ་འཛིན་ཅིག །རྟོག་གེའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་མ་འཛིན་ཅིག །ཚོད་དཔག་གི་སྒོ་ནས་མ་འཛིན་ཅིག །རྣམ་པ་ལ་བརྟག་པ་ཙམ་གྱིས་མ་འཛིན་ཅིག །རང་གིས་བརྟགས་ཤིང་བཟོད་པར་བྱས་པའི་ལྟ་བ་དང་མཐུན་པ་ཙམ་གྱིས་མ་འཛིན་ཅིག །རུང་བའི་ཆ་བྱད་ཙམ་གྱིས་མ་འཛིན་ཅིག །དགེ་སྦྱོང་འདི་ནི་བདག་ཅག་གི་བླ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་ཙམ་གྱིས་མ་འཛིན་ཅིག །ཀཱ་ལཱ་མ་དག །ནམ་ཞིག་གི་ཚེ་ཁྱེད་ཅག་ཉིད་ཀྱིས་འདི་ལྟར་ཤེས་པར་གྱུར་ཏེ། ‘ཆོས་འདི་དག་ནི་དགེ་བའོ། །ཆོས་འདི་དག་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའོ། །ཆོས་འདི་དག་ནི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྔགས་པའོ། །ཆོས་འདི་དག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ཤིང་དང་དུ་བླངས་ན་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་འགྱུར་རོ། །’སྙམ་དུ་ཤེས་པའི་ཚེ། ཀཱ་ལཱ་མ་དག །དེའི་ཚེ་ཁྱེད་ཅག་གིས་དེ་དག་དང་དུ་བླངས་ཏེ་གནས་པར་གྱིས་ཤིག །” ‘‘Taṃ kiṃ maññatha, kālāmā, alobho purisassa ajjhattaṃ uppajjamāno uppajjati hitāya vā ahitāya vā’’ti? “ཀཱ་ལཱ་མ་དག །འདི་ལ་ཁྱེད་ཅག་ཅི་སྙམ་དུ་སེམས། སྐྱེས་བུའི་ནང་གི་རྒྱུད་ལ་མ་ཆགས་པ་སྐྱེས་པ་ན། དེ་ནི་ཕན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེའམ། ཕན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ།” ‘‘Hitāya, bhante’’. “བཙུན་པ་ཉིད། ཕན་པའི་ཕྱིར་ལགས་སོ། །” ‘‘Aluddho panāyaṃ, kālāmā, purisapuggalo lobhena anabhibhūto apariyādinnacitto neva pāṇaṃ hanati, na adinnaṃ ādiyati, na paradāraṃ gacchati, na musā bhaṇati, na parampi tathattāya samādapeti, yaṃ sa hoti dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’’ti. “ཀཱ་ལཱ་མ་དག །སྐྱེས་བུ་གང་ཞིག་མ་ཆགས་པ་དང་ལྡན་ཞིང་། བརྣབ་སེམས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་མ་གནོན་པ་དང་། སེམས་ཡོངས་སུ་མ་བཟུང་བར་གྱུར་པ་ན། སྲོག་ཀྱང་མི་གཅོད། མ་བྱིན་པར་ཡང་མི་ལེན། གཞན་གྱི་ཆུང་མ་ལའང་མི་འགྲོ། རྫུན་དུ་ཡང་མི་སྨྲ། གཞན་དག་ཀྱང་དེ་ལྟར་བྱེད་དུ་མི་འཇུག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ནི་དེ་ལ་དུས་ཡུན་རིང་པོར་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ།” ‘‘Evaṃ, bhante’’. “བཙུན་པ་ཉིད། དེ་ལྟར་ལགས་སོ། །” ‘‘Taṃ kiṃ maññatha, kālāmā, adoso purisassa ajjhattaṃ uppajjamāno uppajjati…pe… amoho purisassa ajjhattaṃ uppajjamāno uppajjati…pe… hitāya sukhāyā’’ti. “ཀཱ་ལཱ་མ་དག །འདི་ལ་ཁྱེད་ཅག་ཅི་སྙམ་དུ་སེམས། སྐྱེས་བུའི་ནང་གི་རྒྱུད་ལ་ཞེ་སྡང་མེད་པ་སྐྱེས་པ་ན། དེ་ནི་ཕན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེའམ། ཕན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ། །སྐྱེས་བུའི་ནང་གི་རྒྱུད་ལ་གཏི་མུག་མེད་པ་སྐྱེས་པ་ན། དེ་ནི་ཕན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེའམ། ཕན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ། །དེ་ལྟར་མ་ཆགས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་མེད་པ་དང་། གཏི་མུག་མེད་པའི་སྐྱེས་བུ་ནི་དུས་ཡུན་རིང་པོར་ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་ཕྱིར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ།” ‘‘Evaṃ bhante’’. “བཙུན་པ་ཉིད། དེ་ལྟར་ལགས་སོ། །” ‘‘Taṃ kiṃ maññatha, kālāmā, ime dhammā kusalā vā akusalā vā’’ti? “ཀཱ་ལཱ་མ་དག །འདི་ལ་ཁྱེད་ཅག་ཅི་སྙམ་དུ་སེམས། ཆོས་འདི་དག་ནི་དགེ་བའམ། འོན་ཏེ་མི་དགེ་བ་ཡིན།” ‘‘Kusalā, bhante’’. “བཙུན་པ་ཉིད། དགེ་བ་ལགས་སོ། །” ‘‘Sāvajjā vā anavajjā vā’’ti? “ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པའམ། འོན་ཏེ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཡིན།” ‘‘Anavajjā, bhante’’. “བཙུན་པ་ཉིད། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ལགས་སོ། །” ‘‘Viññugarahitā vā viññuppasatthā vā’’ti? “མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྨད་པའམ། འོན་ཏེ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྔགས་པ་ཡིན།” ‘‘Viññuppasatthā, bhante’’. “བཙུན་པ་ཉིད། མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྔགས་པ་ལགས་སོ། །” ‘‘Samattā samādinnā [Pg.192] hitāya sukhāya saṃvattanti no vā? Kathaṃ vā ettha hotī’’ti? “འདི་དག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ཤིང་དང་དུ་བླངས་ན་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་འགྱུར་རམ། ཡང་ན་མི་འགྱུར། འདི་ལ་ཁྱེད་ཅག་གི་བསམ་པ་ཅི་འདྲ་ཞིག་ཡོད།” ‘‘Samattā, bhante, samādinnā hitāya sukhāya saṃvattanti. Evaṃ no ettha hotī’’ti. “བཙུན་པ་ཉིད། འདི་དག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ཤིང་དང་དུ་བླངས་ན་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་འགྱུར་རོ། །བདག་ཅག་གི་བསམ་པ་ནི་འདི་ལྟར་ལགས་སོ། །” ‘‘Iti kho, kālāmā, yaṃ taṃ avocumhā – ‘etha tumhe, kālāmā! Mā anussavena, mā paramparāya, mā itikirāya, mā piṭakasampadānena, mā takkahetu, mā nayahetu, mā ākāraparivitakkena, mā diṭṭhinijjhānakkhantiyā, mā bhabbarūpatāya, mā samaṇo no garūti. Yadā tumhe, kālāmā, attanāva jāneyyātha – ime dhammā kusalā, ime dhammā anavajjā, ime dhammā viññuppasatthā, ime dhammā samattā samādinnā hitāya sukhāya saṃvattantīti, atha tumhe, kālāmā, upasampajja vihareyyāthā’ti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ. “ཀཱ་ལཱ་མ་དག །དེ་ལྟར་བདག་གིས་སྨྲས་པ་ནི། ‘ཀཱ་ལཱ་མ་དག །ཚུར་ཤོག་ཅིག །ཐོས་པ་ཙམ་གྱིས་མ་འཛིན་ཅིག །བརྒྱུད་པའི་གཏམ་ཙམ་གྱིས་མ་འཛིན་ཅིག །འདི་ལྟར་གྲགས་པ་ཙམ་གྱིས་མ་འཛིན་ཅིག །སྡེ་སྣོད་ཀྱི་གཞུང་དང་མཐུན་པ་ཙམ་གྱིས་མ་འཛིན་ཅིག །རྟོག་གེའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་མ་འཛིན་ཅིག །ཚོད་དཔག་གི་སྒོ་ནས་མ་འཛིན་ཅིག །རྣམ་པ་ལ་བརྟག་པ་ཙམ་གྱིས་མ་འཛིན་ཅིག །རང་གིས་བརྟགས་ཤིང་བཟོད་པར་བྱས་པའི་ལྟ་བ་དང་མཐུན་པ་ཙམ་གྱིས་མ་འཛིན་ཅིག །རུང་བའི་ཆ་བྱད་ཙམ་གྱིས་མ་འཛིན་ཅིག །དགེ་སྦྱོང་འདི་ནི་བདག་ཅག་གི་བླ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་ཙམ་གྱིས་མ་འཛིན་ཅིག །ཀཱ་ལཱ་མ་དག །ནམ་ཞིག་གི་ཚེ་ཁྱེད་ཅག་ཉིད་ཀྱིས་འདི་ལྟར་ཤེས་པར་གྱུར་ཏེ། ཆོས་འདི་དག་ནི་དགེ་བའོ། །ཆོས་འདི་དག་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའོ། །ཆོས་འདི་དག་ནི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྔགས་པའོ། །ཆོས་འདི་དག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ཤིང་དང་དུ་བླངས་ན་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་འགྱུར་རོ། །སྙམ་དུ་ཤེས་པའི་ཚེ། ཀཱ་ལཱ་མ་དག །དེའི་ཚེ་ཁྱེད་ཅག་གིས་དེ་དག་དང་དུ་བླངས་ཏེ་གནས་པར་གྱིས་ཤིག’ །ཅེས་གང་བཤད་པ་དེ་ནི་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་བཤད་དོ། །” ‘‘Sa kho so, kālāmā, ariyasāvako evaṃ vigatābhijjho vigatabyāpādo asammūḷho sampajāno patissato mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ, iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjhena pharitvā viharati. Karuṇāsahagatena cetasā…pe… muditāsahagatena cetasā…pe… upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ, iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjhena pharitvā viharati. “ཀཱ་ལཱ་མ་དག །འཕགས་པའི་ཉན་ཐོས་དེ་ནི་དེ་ལྟར་བརྣབ་སེམས་དང་བྲལ་བ། གནོད་སེམས་དང་བྲལ་བ། མ་རྨོངས་པ། ཤེས་བཞིན་ཅན། དྲན་པ་དང་ལྡན་པ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཏེ། བྱམས་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་ཁྱབ་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཉིས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གསུམ་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བཞི་པ་དང་། དེ་ལྟར་སྟེང་དང་། འོག །ཐད་ཀར། ཐམས་ཅད་དུ་བདག་དང་མཚུངས་པར་འཇིག་རྟེན་མཐའ་དག་ལ་བྱམས་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་རྒྱ་ཆེན་པོ། ཡངས་པ། ཚད་མེད་པ། འཁོན་པ་མེད་པ། གནོད་པ་མེད་པ་ཞིག་གིས་ཁྱབ་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ། །སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱིས་དང་། དགའ་བ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱིས་དང་། བཏང་སྙོམས་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་ཁྱབ་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཉིས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གསུམ་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བཞི་པ་དང་། དེ་ལྟར་སྟེང་དང་། འོག །ཐད་ཀར། ཐམས་ཅད་དུ་བདག་དང་མཚུངས་པར་འཇིག་རྟེན་མཐའ་དག་ལ་བཏང་སྙོམས་དང་ལྡན་པའི་སེམས་རྒྱ་ཆེན་པོ། ཡངས་པ། ཚད་མེད་པ། འཁོན་པ་མེད་པ། གནོད་པ་མེད་པ་ཞིག་གིས་ཁྱབ་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ། །” ‘‘Sa kho so, kālāmā, ariyasāvako evaṃ averacitto evaṃ abyāpajjhacitto evaṃ asaṃkiliṭṭhacitto evaṃ visuddhacitto. Tassa diṭṭheva dhamme cattāro assāsā adhigatā honti. ‘Sace kho pana atthi paro loko, atthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko, athāhaṃ kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjissāmī’ti, ayamassa paṭhamo assāso adhigato hoti. “ཀཱ་ལཱ་མ་དག །འཕགས་པའི་ཉན་ཐོས་དེ་ལྟར་འཁོན་སེམས་མེད་པའི་སེམས་དང་། གནོད་སེམས་མེད་པའི་སེམས་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་སེམས་དང་། རྣམ་པར་དག་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་དེ་ལ། ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་དབུགས་དབྱུང་བ་བཞི་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །‘གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཡོད་ཅིང་། ལེགས་པར་བྱས་པ་དང་ཉེས་པར་བྱས་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡོད་ན། བདག་ལུས་ཞིག་ནས་ཤི་བའི་འོག་ཏུ་བདེ་འགྲོ་མཐོ་རིས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །’ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དེས་ཐོབ་པའི་དབུགས་དབྱུང་བ་དང་པོའོ། །” ‘‘‘Sace [Pg.193] kho pana natthi paro loko, natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko, athāhaṃ diṭṭheva dhamme averaṃ abyāpajjhaṃ anīghaṃ sukhiṃ attānaṃ pariharāmī’ti, ayamassa dutiyo assāso adhigato hoti. “‘གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་མེད་ཅིང་། ལེགས་པར་བྱས་པ་དང་ཉེས་པར་བྱས་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་ནའང་། བདག་གིས་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་འཁོན་པ་མེད་པ་དང་། གནོད་པ་མེད་པ། སྡུག་བསྔལ་མེད་པར་བདེ་བ་དང་བཅས་ཏེ་བདག་ཉིད་སྐྱོང་བར་བྱའོ། །’ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དེས་ཐོབ་པའི་དབུགས་དབྱུང་བ་གཉིས་པའོ། །” ‘‘‘Sace kho pana karoto karīyati pāpaṃ, na kho panāhaṃ kassaci pāpaṃ cetemi. Akarontaṃ kho pana maṃ pāpakammaṃ kuto dukkhaṃ phusissatī’ti, ayamassa tatiyo assāso adhigato hoti. “‘གལ་ཏེ་བྱེད་པ་པོས་སྡིག་པ་བྱས་ན་སྡིག་པར་འགྱུར་ནའང་། བདག་གིས་ནི་སུ་ལའང་སྡིག་པའི་སེམས་མི་བསྐྱེད་དོ། །སྡིག་པའི་ལས་མི་བྱེད་པའི་བདག་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཇི་ལྟར་རེག་པར་འགྱུར། །’ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དེས་ཐོབ་པའི་དབུགས་དབྱུང་བ་གསུམ་པའོ། །” ‘‘‘Sace kho pana karoto na karīyati pāpaṃ, athāhaṃ ubhayeneva visuddhaṃ attānaṃ samanupassāmī’ti, ayamassa catuttho assāso adhigato hoti. “‘གལ་ཏེ་བྱེད་པ་པོས་སྡིག་པ་བྱས་ཀྱང་སྡིག་པར་མི་འགྱུར་ནའང་། བདག་གིས་ནི་ཕྱོགས་གཉིས་ཀའི་སྒོ་ནས་རང་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པར་མཐོང་ངོ་། །’ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དེས་ཐོབ་པའི་དབུགས་དབྱུང་བ་བཞི་པའོ། །” ‘‘Sa kho so, kālāmā, ariyasāvako evaṃ averacitto evaṃ abyāpajjhacitto evaṃ asaṃkiliṭṭhacitto evaṃ visuddhacitto. Tassa diṭṭheva dhamme ime cattāro assāsā adhigatā hontī’’ti. “ཀཱ་ལཱ་མ་དག །འཕགས་པའི་ཉན་ཐོས་དེ་ལྟར་འཁོན་སེམས་མེད་པའི་སེམས་དང་། གནོད་སེམས་མེད་པའི་སེམས་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་སེམས་དང་། རྣམ་པར་དག་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་དེ་ལ། ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་དབུགས་དབྱུང་བ་བཞི་པོ་འདི་དག་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །” ‘‘Evametaṃ, bhagavā, evametaṃ, sugata! Sa kho so, bhante, ariyasāvako evaṃ averacitto evaṃ abyāpajjhacitto evaṃ asaṃkiliṭṭhacitto evaṃ visuddhacitto. Tassa diṭṭheva dhamme cattāro assāsā adhigatā honti. ‘Sace kho pana atthi paro loko, atthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko, athāhaṃ kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjissāmī’ti, ayamassa paṭhamo assāso adhigato hoti. “བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟར་ལགས་སོ། །བདེ་བར་གཤེགས་པ་དེ་ལྟར་ལགས་སོ། །བཙུན་པ་ཉིད། འཕགས་པའི་ཉན་ཐོས་དེ་ལྟར་འཁོན་སེམས་མེད་པའི་སེམས་དང་། གནོད་སེམས་མེད་པའི་སེམས་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་སེམས་དང་། རྣམ་པར་དག་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་དེ་ལ། ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་དབུགས་དབྱུང་བ་བཞི་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །‘གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཡོད་ཅིང་། ལེགས་པར་བྱས་པ་དང་ཉེས་པར་བྱས་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡོད་ན། བདག་ལུས་ཞིག་ནས་ཤི་བའི་འོག་ཏུ་བདེ་འགྲོ་མཐོ་རིས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །’ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དེས་ཐོབ་པའི་དབུགས་དབྱུང་བ་དང་པོའོ། །” ‘‘‘Sace kho pana natthi paro loko, natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko, athāhaṃ diṭṭheva dhamme averaṃ abyāpajjhaṃ anīghaṃ sukhiṃ attānaṃ pariharāmī’ti, ayamassa dutiyo assāso adhigato hoti. “‘གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་མེད་ཅིང་། ལེགས་པར་བྱས་པ་དང་ཉེས་པར་བྱས་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་ནའང་། བདག་གིས་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་འཁོན་པ་མེད་པ་དང་། གནོད་པ་མེད་པ། སྡུག་བསྔལ་མེད་པར་བདེ་བ་དང་བཅས་ཏེ་བདག་ཉིད་སྐྱོང་བར་བྱའོ། །’ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དེས་ཐོབ་པའི་དབུགས་དབྱུང་བ་གཉིས་པའོ། །” ‘‘Sace kho pana karoto karīyati pāpaṃ, na kho panāhaṃ – kassaci pāpaṃ cetemi, akarontaṃ kho pana maṃ pāpakammaṃ kuto dukkhaṃ phusissatī’ti, ayamassa tatiyo assāso adhigato hoti. གལ་ཏེ་བྱེད་པ་པོས་སྡིག་པ་བྱས་པ་ཡིན་ནའང་། ངས་ནི་སུ་ལའང་སྡིག་པ་མི་སེམས་ལ། སྡིག་པ་མི་བྱེད་པའི་བདག་ལ་སྡིག་པའི་ལས་ཀྱིས་བྱས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གང་ནས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཕགས་པའི་ཉན་ཐོས་དེས་ཐོབ་པའི་དབུགས་དབྱུང་བ་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ།། ‘‘‘Sace [Pg.194] kho pana karoto na karīyati pāpaṃ, athāhaṃ ubhayeneva visuddhaṃ attānaṃ samanupassāmī’ti, ayamassa catuttho assāso adhigato hoti. གལ་ཏེ་བྱེད་པ་པོས་སྡིག་པ་བྱས་པ་མ་ཡིན་ན། དེས་ན་བདག་ནི་གཉིས་ཀའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་དག་པའི་བདག་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཕགས་པའི་ཉན་ཐོས་དེས་ཐོབ་པའི་དབུགས་དབྱུང་བ་བཞི་པ་ཡིན་ནོ།། ‘‘Sa kho so, bhante, ariyasāvako evaṃ averacitto evaṃ abyāpajjhacitto evaṃ asaṃkiliṭṭhacitto evaṃ visuddhacitto. Tassa diṭṭheva dhamme ime cattāro assāsā adhigatā honti. བཙུན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས། འཕགས་པའི་ཉན་ཐོས་དེ་ལྟར་འཁོན་སེམས་མེད་པའི་སེམས་དང་། དེ་ལྟར་གནོད་སེམས་མེད་པའི་སེམས་དང་། དེ་ལྟར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་སེམས་དང་། དེ་ལྟར་རྣམ་པར་དག་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་དེ་ལ། ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་དབུགས་དབྱུང་བ་བཞི་པོ་འདི་དག་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།། ‘‘Abhikkantaṃ, bhante…pe… ete mayaṃ, bhante, bhagavantaṃ saraṇaṃ gacchāma dhammañca bhikkhusaṅghañca. Upāsake no, bhante, bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupete saraṇaṃ gate’’ti. Pañcamaṃ. བཙུན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས། ངོ་མཚར་ཆེའོ། བཙུན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས། ... བདག་ཅག་རྣམས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དང་། ཆོས་དང་། དགེ་འདུན་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆིའོ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བདག་ཅག་རྣམས་དེ་རིང་ནས་བཟུང་སྟེ་སྲོག་གི་མཐར་ཐུག་གི་བར་དུ་སྐྱབས་སུ་སོང་བའི་དགེ་བསྙེན་དུ་བཟུང་དུ་གསོལ། ལྔ་པའོ།། 6. Sāḷhasuttaṃ ༦. སཱལྷའི་མདོ། 67. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ āyasmā nandako sāvatthiyaṃ viharati pubbārāme migāramātupāsāde. Atha kho sāḷho ca migāranattā sāṇo ca sekhuniyanattā yenāyasmā nandako tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ nandakaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho sāḷhaṃ migāranattāraṃ āyasmā nandako etadavoca – ༦༧. འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པ་དུས་གཅིག་ན། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ནནྡ་ཀ་མཉན་ཡོད་ཀྱི་ཤར་གྱི་ཀུན་དགའ་ར་བའི་མི་གཱ་རའི་མའི་ཁང་བཟང་ན་བཞུགས་སོ། དེའི་ཚེ་མི་གཱ་རའི་ཚ་བོ་སཱལྷ་དང་། སེ་ཁུ་ནི་ཡའི་ཚ་བོ་སཱ་ཎ་གཉིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ནནྡ་ཀ་གང་ན་བ་དེར་ཉེ་བར་སོང་སྟེ། ཉེ་བར་སོང་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ནནྡ་ཀ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཏེ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འཁོད་དོ། ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འཁོད་པའི་མི་གཱ་རའི་ཚ་བོ་སཱལྷ་ལ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ནནྡ་ཀས་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ།། ‘‘Etha tumhe, sāḷhā, mā anussavena, mā paramparāya, mā itikirāya, mā piṭakasampadānena, mā takkahetu, mā nayahetu, mā ākāraparivitakkena, mā diṭṭhinijjhānakkhantiyā, mā bhabbarūpatāya, mā samaṇo no garūti. Yadā tumhe, sāḷhā, attanāva jāneyyātha ‘ime dhammā akusalā, ime dhammā sāvajjā, ime dhammā viññugarahitā, ime dhammā samattā samādinnā ahitāya dukkhāya saṃvattantī’ti, atha tumhe sāḷhā pajaheyyātha. སཱལྷ་དག་ཚུར་ཤོག ཐོས་པ་ཙམ་གྱིས་མ་འཛིན། བརྒྱུད་པའི་གཏམ་གྱིས་མ་འཛིན། འདི་ལྟར་གྲགས་པ་ཙམ་གྱིས་མ་འཛིན། སྡེ་སྣོད་དང་མཐུན་པ་ཙམ་གྱིས་མ་འཛིན། རྟོག་གེའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་མ་འཛིན། ཚུལ་གྱི་སྒོ་ནས་མ་འཛིན། རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ཙམ་གྱིས་མ་འཛིན། ལྟ་བ་ལ་བརྟགས་ཤིང་བཟོད་པ་ཙམ་གྱིས་མ་འཛིན། རུང་བའི་རྣམ་པ་ཙམ་གྱིས་མ་འཛིན། དགེ་སྦྱོང་འདི་ནི་བདག་ཅག་གི་བླ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་ཙམ་གྱིས་མ་འཛིན། སཱལྷ་དག ནམ་ཞིག་ཁྱེད་ཅག་ཉིད་ཀྱིས་འདི་ལྟར། ’ཆོས་འདི་དག་ནི་མི་དགེ་བའོ། ཆོས་འདི་དག་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པའོ། ཆོས་འདི་དག་ནི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྨད་པའོ། ཆོས་འདི་དག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ཤིང་ཉམས་སུ་བླངས་ན་ཕན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་རོ་’ཞེས་ཤེས་པར་གྱུར་ཚེ། སཱལྷ་དག དེའི་ཚེ་ཁྱེད་ཅག་གིས་དེ་དག་སྤོངས་ཤིག ‘‘Taṃ kiṃ maññatha, sāḷhā, atthi lobho’’ti? སཱལྷ་དག འདི་ལ་ཁྱེད་ཅག་ཅི་སྙམ། ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་དམ། ‘‘Evaṃ, bhante’’. བཙུན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས། དེ་ལྟར་ལགས་སོ།། ‘‘Abhijjhāti kho ahaṃ, sāḷhā, etamatthaṃ vadāmi. Luddho kho ayaṃ, sāḷhā, abhijjhālu pāṇampi hanati, adinnampi ādiyati, paradārampi gacchati, musāpi bhaṇati, parampi tathattāya samādapeti, yaṃ sa hoti dīgharattaṃ ahitāya dukkhāyā’’ti. སཱལྷ་དག ངས་ནི་དོན་འདི་ལ་བརྣབ་སེམས་ཞེས་བྱའོ། སཱལྷ་དག ཆགས་པ་དང་ལྡན་ཞིང་བརྣབ་སེམས་ཆེ་བ་དེས་ནི། སྲོག་ཀྱང་གཅོད། མ་བྱིན་པར་ཡང་ལེན། ལོག་པར་ཡང་གཡེམ། རྫུན་དུ་ཡང་སྨྲ། གཞན་དག་ཀྱང་དེ་ལྟར་བྱེད་དུ་འཇུག་སྟེ། དེ་ནི་དེའི་ཕྱིར་ཡུན་རིང་པོར་ཕན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་རམ། ‘‘Evaṃ, bhante’’. བཙུན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས། དེ་ལྟར་ལགས་སོ།། ‘‘Taṃ [Pg.195] kiṃ maññatha, sāḷhā, atthi doso’’ti? སཱལྷ་དག འདི་ལ་ཁྱེད་ཅག་ཅི་སྙམ། ཞེ་སྡང་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་དམ། ‘‘Evaṃ, bhante’’. བཙུན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས། དེ་ལྟར་ལགས་སོ།། ‘‘Byāpādoti kho ahaṃ, sāḷhā, etamatthaṃ vadāmi. Duṭṭho kho ayaṃ, sāḷhā, byāpannacitto pāṇampi hanati, adinnampi ādiyati, paradārampi gacchati, musāpi bhaṇati, parampi tathattāya samādapeti, yaṃ sa hoti dīgharattaṃ ahitāya dukkhāyā’’ti. སཱལྷ་དག ངས་ནི་དོན་འདི་ལ་གནོད་སེམས་ཞེས་བྱའོ། སཱལྷ་དག ཞེ་སྡང་དང་ལྡན་ཞིང་གནོད་སེམས་སྐྱེས་པ་དེས་ནི། སྲོག་ཀྱང་གཅོད། མ་བྱིན་པར་ཡང་ལེན། ལོག་པར་ཡང་གཡེམ། རྫུན་དུ་ཡང་སྨྲ། གཞན་དག་ཀྱང་དེ་ལྟར་བྱེད་དུ་འཇུག་སྟེ། དེ་ནི་དེའི་ཕྱིར་ཡུན་རིང་པོར་ཕན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་རམ། ‘‘Evaṃ, bhante’’. བཙུན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས། དེ་ལྟར་ལགས་སོ།། ‘‘Taṃ kiṃ maññatha, sāḷhā, atthi moho’’ti? སཱལྷ་དག འདི་ལ་ཁྱེད་ཅག་ཅི་སྙམ། གཏི་མུག་ཅེས་བྱ་བ་ཡོད་དམ། ‘‘Evaṃ, bhante’’. བཙུན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས། དེ་ལྟར་ལགས་སོ།། ‘‘Avijjāti kho ahaṃ, sāḷhā, etamatthaṃ vadāmi. Mūḷho kho ayaṃ, sāḷhā, avijjāgato pāṇampi hanati, adinnampi ādiyati, paradārampi gacchati, musāpi bhaṇati, parampi tathattāya samādapeti, yaṃ sa hoti dīgharattaṃ ahitāya dukkhāyā’’ti. སཱལྷ་དག ངས་ནི་དོན་འདི་ལ་མ་རིག་པ་ཞེས་བྱའོ། སཱལྷ་དག རྨོངས་ཤིང་མ་རིག་པ་དང་ལྡན་པ་དེས་ནི། སྲོག་ཀྱང་གཅོད། མ་བྱིན་པར་ཡང་ལེན། ལོག་པར་ཡང་གཡེམ། རྫུན་དུ་ཡང་སྨྲ། གཞན་དག་ཀྱང་དེ་ལྟར་བྱེད་དུ་འཇུག་སྟེ། དེ་ནི་དེའི་ཕྱིར་ཡུན་རིང་པོར་ཕན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་རམ། ‘‘Evaṃ, bhante’’. བཙུན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས། དེ་ལྟར་ལགས་སོ།། ‘‘Taṃ kiṃ maññatha, sāḷhā, ime dhammā kusalā vā akusalā vā’’ti? སཱལྷ་དག འདི་ལ་ཁྱེད་ཅག་ཅི་སྙམ། ཆོས་འདི་དག་ནི་དགེ་བ་ཡིན་ནམ་མི་དགེ་བ་ཡིན། ‘‘Akusalā, bhante’’. བཙུན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས། མི་དགེ་བ་ལགས་སོ།། ‘‘Sāvajjā vā anavajjā vā’’ti? ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནམ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཡིན། ‘‘Sāvajjā, bhante’’. བཙུན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་ལགས་སོ།། ‘‘Viññugarahitā vā viññuppasatthā vā’’ti? མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྨད་པ་ཡིན་ནམ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྔགས་པ་ཡིན། ‘‘Viññugarahitā, bhante’’. བཙུན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས། མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྨད་པ་ལགས་སོ།། ‘‘Samattā samādinnā ahitāya dukkhāya saṃvattanti, no vā? Kathaṃ vā ettha hotī’’ti? ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ཤིང་ཉམས་སུ་བླངས་ན་ཕན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་རམ་མི་འགྱུར། ཡང་ན་འདི་ལ་ཁྱེད་ཅག་གི་བསམ་པ་ཅི་འདྲ་ཞིག་ཡོད། ‘‘Samattā, bhante, samādinnā ahitāya dukkhāya saṃvattantīti. Evaṃ no ettha hotī’’ti. བཙུན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ཤིང་ཉམས་སུ་བླངས་ན་ཕན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་རོ། བདག་ཅག་གི་བསམ་པ་ནི་འདི་ལྟར་ལགས་སོ།། ‘‘Iti kho, sāḷhā, yaṃ taṃ avocumhā – ‘etha tumhe, sāḷhā, mā anussavena, mā paramparāya, mā itikirāya, mā piṭakasampadānena, mā takkahetu, mā nayahetu, mā ākāraparivitakkena, mā diṭṭhinijjhānakkhantiyā, mā bhabbarūpatāya, mā samaṇo no garūti. Yadā tumhe, sāḷhā, attanāva jāneyyātha – ime dhammā akusalā, ime dhammā sāvajjā, ime dhammā viññugarahitā, ime dhammā samattā samādinnā ahitāya dukkhāya saṃvattantīti, atha tumhe, sāḷhā, pajaheyyāthā’ti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ. སཱལྷ་དག དེ་ལྟར་ན། བདག་ཅག་གིས་གང་ཞིག་སྨྲས་པ་སྟེ། ’སཱལྷ་དག་ཚུར་ཤོག ཐོས་པ་ཙམ་གྱིས་མ་འཛིན། བརྒྱུད་པའི་གཏམ་གྱིས་མ་འཛིན། འདི་ལྟར་གྲགས་པ་ཙམ་གྱིས་མ་འཛིན། སྡེ་སྣོད་དང་མཐན་པ་ཙམ་གྱིས་མ་འཛིན། རྟོག་གེའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་མ་འཛིན། ཚུལ་གྱི་སྒོ་ནས་མ་འཛིན། རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ཙམ་གྱིས་མ་འཛིན། ལྟ་བ་ལ་བརྟགས་ཤིང་བཟོད་པ་ཙམ་གྱིས་མ་འཛིན། རུང་བའི་རྣམ་པ་ཙམ་གྱིས་མ་འཛིན། དགེ་སྦྱོང་འདི་ནི་བདག་ཅག་གི་བླ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་ཙམ་གྱིས་མ་འཛིན། སཱལྷ་དག ནམ་ཞིག་ཁྱེད་ཅག་ཉིད་ཀྱིས་འདི་ལྟར། ཆོས་འདི་དག་ནི་མི་དགེ་བའོ། ཆོས་འདི་དག་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པའོ། ཆོས་འདི་དག་ནི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྨད་པའོ། ཆོས་འདི་དག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ཤིང་ཉམས་སུ་བླངས་ན་ཕན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཤེས་པར་གྱུར་ཚེ། སཱལྷ་དག དེའི་ཚེ་ཁྱེད་ཅག་གིས་དེ་དག་སྤོངས་ཤིག’ ཅེས་གང་བཤད་པ་དེ་ནི་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་བཤད་དོ།། ‘‘Etha tumhe, sāḷhā, mā anussavena, mā paramparāya, mā itikirāya, mā piṭakasampadānena, mā takkahetu, mā nayahetu, mā ākāraparivitakkena, mā diṭṭhinijjhānakkhantiyā, mā bhabbarūpatāya, mā samaṇo no garūti. Yadā tumhe, sāḷhā, attanāva jāneyyātha – ‘ime dhammā kusalā, ime dhammā anavajjā, ime dhammā viññuppasatthā, ime dhammā samattā [Pg.196] samādinnā hitāya sukhāya saṃvattantī’ti, atha tumhe, sāḷhā, upasampajja vihareyyātha. སཱལྷ་དག ཚུར་ཤོག ཐོས་པ་ཙམ་གྱིས་མ་འཛིན། བརྒྱུད་པའི་གཏམ་གྱིས་མ་འཛིན། འདི་ལྟར་གྲགས་པ་ཙམ་གྱིས་མ་འཛིན། སྡེ་སྣོད་དང་མཐུན་པ་ཙམ་གྱིས་མ་འཛིན། རྟོག་གེའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་མ་འཛིན། ཚུལ་གྱི་སྒོ་ནས་མ་འཛིན། རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ཙམ་གྱིས་མ་འཛིན། ལྟ་བ་ལ་བརྟགས་ཤིང་བཟོད་པ་ཙམ་གྱིས་མ་འཛིན། རུང་བའི་རྣམ་པ་ཙམ་གྱིས་མ་འཛིན། དགེ་སྦྱོང་འདི་ནི་བདག་ཅག་གི་བླ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་ཙམ་གྱིས་མ་འཛིན། སཱལྷ་དག ནམ་ཞིག་ཁྱེད་ཅག་ཉིད་ཀྱིས་འདི་ལྟར། ’ཆོས་འདི་དག་ནི་དགེ་བའོ། ཆོས་འདི་དག་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའོ། ཆོས་འདི་དག་ནི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྔགས་པའོ། ཆོས་འདི་དག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ཤིང་ཉམས་སུ་བླངས་ན་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་འགྱུར་རོ་’ཞེས་ཤེས་པར་གྱུར་ཚེ། སཱལྷ་དག དེའི་ཚེ་ཁྱེད་ཅག་གིས་དེ་དག་ཉམས་སུ་བླངས་ཏེ་གནས་པར་གྱིས་ཤིག ‘‘Taṃ kiṃ maññatha, sāḷhā, atthi alobho’’ti? སཱལྷ་དག འདི་ལ་ཁྱེད་ཅག་ཅི་སྙམ། མ་ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་དམ། ‘‘Evaṃ, bhante’’. བཙུན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས། དེ་ལྟར་ལགས་སོ།། ‘‘Anabhijjhāti kho ahaṃ, sāḷhā, etamatthaṃ vadāmi. Aluddho kho ayaṃ, sāḷhā, anabhijjhālu neva pāṇaṃ hanati, na adinnaṃ ādiyati, na paradāraṃ gacchati, na musā bhaṇati, parampi na tathattāya samādapeti, yaṃ sa hoti dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’’ti. སཱལྷ་དག ངས་ནི་དོན་འདི་ལ་བརྣབ་སེམས་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། སཱལྷ་དག ཆགས་པ་མེད་ཅིང་བརྣབ་སེམས་མེད་པ་དེས་ནི། སྲོག་ཀྱང་མི་གཅོད། མ་བྱིན་པར་ཡང་མི་ལེན། ལོག་པར་ཡང་མི་གཡེམ། རྫུན་དུ་ཡང་མི་སྨྲ། གཞན་དག་ཀྱང་དེ་ལྟར་བྱེད་དུ་མི་འཇུག་སྟེ། དེ་ནི་དེའི་ཕྱིར་ཡུན་རིང་པོར་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་འགྱུར་རམ། ‘‘Evaṃ, bhante’’. བཙུན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས། དེ་ལྟར་ལགས་སོ།། ‘‘Taṃ kiṃ maññatha, sāḷhā, atthi adoso’’ti? སཱལྷ་དག འདི་ལ་ཁྱེད་ཅག་ཅི་སྙམ། ཞེ་སྡང་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་དམ། ‘‘Evaṃ, bhante’’. བཙུན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས། དེ་ལྟར་ལགས་སོ།། ‘‘Abyāpādoti kho ahaṃ, sāḷhā, etamatthaṃ vadāmi. Aduṭṭho kho ayaṃ, sāḷhā, abyāpannacitto neva pāṇaṃ hanati, na adinnaṃ ādiyati, na paradāraṃ gacchati, na musā bhaṇati, parampi na tathattāya samādapeti, yaṃ sa hoti dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’’ti. སཱལྷ་དག ངས་ནི་དོན་འདི་ལ་གནོད་སེམས་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། སཱལྷ་དག ཞེ་སྡང་མེད་ཅིང་གནོད་སེམས་མེད་པ་དེས་ནི། སྲོག་ཀྱང་མི་གཅོད། མ་བྱིན་པར་ཡང་མི་ལེན། ལོག་པར་ཡང་མི་གཡེམ། རྫུན་དུ་ཡང་མི་སྨྲ། གཞན་དག་ཀྱང་དེ་ལྟར་བྱེད་དུ་མི་འཇུག་སྟེ། དེ་ནི་དེའི་ཕྱིར་ཡུན་རིང་པོར་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་འགྱུར་རམ། ‘‘Evaṃ, bhante’’. བཙུན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས། དེ་ལྟར་ལགས་སོ།། ‘‘Taṃ kiṃ maññatha, sāḷhā, atthi amoho’’ti? སཱལྷ་དག འདི་ལ་ཁྱེད་ཅག་ཅི་སྙམ། གཏི་མུག་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་དམ། ‘‘Evaṃ, bhante’’. བཙུན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས། དེ་ལྟར་ལགས་སོ།། ‘‘Vijjāti kho ahaṃ, sāḷhā, etamatthaṃ vadāmi. Amūḷho kho ayaṃ, sāḷhā, vijjāgato neva pāṇaṃ hanati, na adinnaṃ ādiyati, na paradāraṃ gacchati, na musā bhaṇati, parampi na tathattāya samādapeti, yaṃ sa hoti dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’’ti. སཱལྷ་དག ངས་ནི་དོན་འདི་ལ་རིག་པ་ཞེས་བྱའོ། སཱལྷ་དག རྨོངས་པ་མེད་ཅིང་རིག་པ་དང་ལྡན་པ་དེས་ནི། སྲོག་ཀྱང་མི་གཅོད། མ་བྱིན་པར་ཡང་མི་ལེན། ལོག་པར་ཡང་མི་གཡེམ། རྫུན་དུ་ཡང་མི་སྨྲ། གཞན་དག་ཀྱང་དེ་ལྟར་བྱེད་དུ་མི་འཇུག་སྟེ། དེ་ནི་དེའི་ཕྱིར་ཡུན་རིང་པོར་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་འགྱུར་རམ། ‘‘Evaṃ, bhante’’. བཙུན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས། དེ་ལྟར་ལགས་སོ།། ‘‘Taṃ kiṃ maññatha, sāḷhā, ime dhammā kusalā vā akusalā vā’’ti? སཱལྷ་དག འདི་ལ་ཁྱེད་ཅག་ཅི་སྙམ། ཆོས་འདི་དག་ནི་དགེ་བ་ཡིན་ནམ་མི་དགེ་བ་ཡིན། ‘‘Kusalā, bhante’’. བཙུན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས། དགེ་བ་ལགས་སོ།། ‘‘Sāvajjā vā anavajjā vā’’ti? ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནམ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཡིན། ‘‘Anavajjā, bhante’’. བཙུན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ལགས་སོ།། ‘‘Viññugarahitā vā viññuppasatthā vā’’ti? མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྨད་པ་ཡིན་ནམ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྔགས་པ་ཡིན། ‘‘Viññuppasatthā, bhante’’. བཙུན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས། མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྔགས་པ་ལགས་སོ།། ‘‘Samattā samādinnā hitāya sukhāya saṃvattanti, no vā? Kathaṃ vā ettha hotī’’ti? ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ཤིང་ཉམས་སུ་བླངས་ན་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་འགྱུར་རམ་མི་འགྱུར། ཡང་ན་འདི་ལ་ཁྱེད་ཅག་གི་བསམ་པ་ཅི་འདྲ་ཞིག་ཡོད། ‘‘Samattā, bhante, samādinnā hitāya sukhāya saṃvattantīti. Evaṃ no ettha hotī’’ti. བཙུན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ཤིང་ཉམས་སུ་བླངས་ན་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་འགྱུར་རོ། བདག་ཅག་གི་བསམ་པ་ནི་འདི་ལྟར་ལགས་སོ།། ‘‘Iti kho, sāḷhā, yaṃ taṃ avocumhā – ‘etha tumhe, sāḷhā, mā anussavena, mā paramparāya, mā itikirāya, mā piṭakasampadānena, mā takkahetu, mā nayahetu, mā ākāraparivitakkena, mā diṭṭhinijjhānakkhantiyā, mā bhabbarūpatāya, mā samaṇo no garūti. Yadā tumhe, sāḷhā, attanāva jāneyyātha – ime dhammā kusalā, ime dhammā anavajjā, ime dhammā viññuppasatthā, ime dhammā samattā samādinnā [Pg.197] dīgharattaṃ hitāya sukhāya saṃvattantīti, atha tumhe, sāḷhā, upasampajja vihareyyāthā’ti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ. སཱལྷ་དག དེ་ལྟར་ན། བདག་ཅག་གིས་གང་ཞིག་སྨྲས་པ་སྟེ། ’སཱལྷ་དག་ཚུར་ཤོག ཐོས་པ་ཙམ་གྱིས་མ་འཛིན། བརྒྱུད་པའི་གཏམ་གྱིས་མ་འཛིན། འདི་ལྟར་གྲགས་པ་ཙམ་གྱིས་མ་འཛིན། སྡེ་སྣོད་དང་མཐུན་པ་ཙམ་གྱིས་མ་འཛིན། རྟོག་གེའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་མ་འཛིན། ཚུལ་གྱི་སྒོ་ནས་མ་འཛིན། རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ཙམ་གྱིས་མ་འཛིན། ལྟ་བ་ལ་བརྟགས་ཤིང་བཟོད་པ་ཙམ་གྱིས་མ་འཛིན། རུང་བའི་རྣམ་པ་ཙམ་གྱིས་མ་འཛིན། དགེ་སྦྱོང་འདི་ནི་བདག་ཅག་གི་བླ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་ཙམ་གྱིས་མ་འཛིན། སཱལྷ་དག ནམ་ཞིག་ཁྱེད་ཅག་ཉིད་ཀྱིས་འདི་ལྟར། ཆོས་འདི་དག་ནི་དགེ་བའོ། ཆོས་འདི་དག་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའོ། ཆོས་འདི་དག་ནི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྔགས་པའོ། ཆོས་འདི་དག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ཤིང་ཉམས་སུ་བླངས་ན་ཡུན་རིང་པོར་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཤེས་པར་གྱུར་ཚེ། སཱལྷ་དག དེའི་ཚེ་ཁྱེད་ཅག་གིས་དེ་དག་ཉམས་སུ་བླངས་ཏེ་གནས་པར་གྱིས་ཤིག’ ཅེས་གང་བཤད་པ་དེ་ནི་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་བཤད་དོ།། ‘‘Sa kho so, sāḷhā, ariyasāvako evaṃ vigatābhijjho vigatabyāpādo asammūḷho sampajāno patissato mettāsahagatena cetasā…pe… karuṇā…pe… muditā…pe… upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ, iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjhena pharitvā viharati. So evaṃ pajānāti – ‘atthi idaṃ, atthi hīnaṃ, atthi paṇītaṃ, atthi imassa saññāgatassa uttari nissaraṇa’nti. Tassa evaṃ jānato evaṃ passato kāmāsavāpi cittaṃ vimuccati, bhavāsavāpi cittaṃ vimuccati, avijjāsavāpi cittaṃ vimuccati; vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāti. སཱལྷ་དག འཕགས་པའི་ཉན་ཐོས་དེ་ལྟར་བརྣབ་སེམས་དང་བྲལ་བ། གནོད་སེམས་དང་བྲལ་བ། རྨོངས་པ་མེད་པ། ཤེས་བཞིན་དང་ལྡན་པ། དྲན་པ་ཉེ་བར་གནས་པ་དེས། བྱམས་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱིས་ ... སྙིང་རྗེ་ ... དགའ་བ་ ... བཏང་སྙོམས་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་ཁྱབ་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ། དེ་བཞིན་དུ་གཉིས་པ་དང་། གསུམ་པ་དང་། བཞི་པ་དང་། དེ་ལྟར་སྟེང་དང་། འོག་དང་། ཐད་ཀར་དང་། ཐམས་ཅད་དུ་བདག་དང་མཚུངས་པར་འཇིག་རྟེན་མཐའ་དག་ལ་བཏང་སྙོམས་དང་ལྡན་པའི་སེམས་རྒྱ་ཆེན་པོ། ཡངས་པ། ཚད་མེད་པ། འཁོན་མེད་པ། གནོད་པ་མེད་པ་ཞིག་གིས་ཁྱབ་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ། དེས་འདི་ལྟར་ཤེས་ཏེ། ’འདི་ནི་ཡོད་དོ། དམན་པ་ནི་ཡོད་དོ། གྱ་ནོམ་པ་ནི་ཡོད་དོ། འདུ་ཤེས་སུ་གྱུར་པ་འདི་ལས་གོང་ན་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡོད་དོ།’ དེ་ལྟར་ཤེས་ཤིང་དེ་ལྟར་མཐོང་བ་དེའི་སེམས་འདོད་པའི་ཟག་པ་ལས་ཀྱང་རྣམ་པར་གྲོལ། སྲིད་པའི་ཟག་པ་ལས་ཀྱང་རྣམ་པར་གྲོལ། མ་རིག་པའི་ཟག་པ་ལས་ཀྱང་རྣམ་པར་གྲོལ་ལོ། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ན་རྣམ་པར་གྲོལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་ངོ་། ’སྐྱེ་བ་ཟད་དོ། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་བསྟེན་ཏོ། བྱ་བ་བྱས་སོ། འདི་ལས་གཞན་པའི་སྲིད་པ་མེད་དོ་’ཞེས་ཤེས་པར་གྱུར་ཚེ། ‘‘So evaṃ pajānāti – ‘ahu pubbe lobho, tadahu akusalaṃ, so etarahi natthi, iccetaṃ kusalaṃ; ahu pubbe doso…pe… ahu pubbe moho, tadahu akusalaṃ, so etarahi natthi, iccetaṃ kusala’nti. So diṭṭheva dhamme nicchāto nibbuto sītibhūto sukhappaṭisaṃvedī brahmabhūtena attanā viharatī’’ti. Chaṭṭhaṃ. དེས་འདི་ལྟར་ཤེས་ཏེ། ’སྔོན་ཆད་བདག་ལ་ཆགས་པ་ཡོད་པ་དེ་ནི་མི་དགེ་བའོ། དེ་ནི་ད་ལྟ་མེད་པས་འདི་ནི་དགེ་བའོ། སྔོན་ཆད་བདག་ལ་ཞེ་སྡང་ཡོད་པ་ ... སྔོན་ཆད་བདག་ལ་གཏི་མུག་ཡོད་པ་དེ་ནི་མི་དགེ་བའོ། དེ་ནི་ད་ལྟ་མེད་པས་འདི་ནི་དགེ་བའོ།’ དེ་ནི་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་བཀྲེས་པ་མེད་པ། ཉེ་བར་ཞི་བ། བསིལ་བར་གྱུར་པ། བདེ་བ་མྱོང་བ། ཚངས་པར་གྱུར་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་གནས་སོ།། དྲུག་པའོ།། 7. Kathāvatthusuttaṃ ༧. གཏམ་གྱི་གཞིའི་མདོ། 68. ‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, kathāvatthūni. Katamāni tīṇi? Atītaṃ vā, bhikkhave, addhānaṃ ārabbha kathaṃ katheyya – ‘evaṃ ahosi atītamaddhāna’nti. Anāgataṃ vā, bhikkhave, addhānaṃ ārabbha kathaṃ katheyya – ‘evaṃ bhavissati anāgatamaddhāna’nti. Etarahi vā, bhikkhave, paccuppannaṃ addhānaṃ ārabbha kathaṃ katheyya – ‘evaṃ hoti etarahi paccuppannamaddhāna’’’nti. ༦༨. དགེ་སློང་དག གཏམ་གྱི་གཞི་འདི་གསུམ་ཡོད་དོ། གསུམ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག འདས་པའི་དུས་ལ་བརྟེན་ནས་གཏམ་སྨྲ་སྟེ། ’འདས་པའི་དུས་ན་འདི་ལྟར་བྱུང་ངོ་’ཞེས་སོ། དགེ་སློང་དག མ་འོངས་པའི་དུས་ལ་བརྟེན་ནས་གཏམ་སྨྲ་སྟེ། ’མ་འོངས་པའི་དུས་ན་འདི་ལྟར་འགྱུར་རོ་’ཞེས་སོ། དགེ་སློང་དག ད་ལྟར་གྱི་དུས་ལ་བརྟེན་ནས་གཏམ་སྨྲ་སྟེ། ’ད་ལྟར་གྱི་དུས་ན་འདི་ལྟར་ཡོད་དོ་’ཞེས་སོ།། ‘‘Kathāsampayogena, bhikkhave, puggalo veditabbo yadi vā kaccho yadi vā akacchoti. Sacāyaṃ, bhikkhave, puggalo pañhaṃ puṭṭho samāno ekaṃsabyākaraṇīyaṃ [Pg.198] pañhaṃ na ekaṃsena byākaroti, vibhajjabyākaraṇīyaṃ pañhaṃ na vibhajja byākaroti, paṭipucchābyākaraṇīyaṃ pañhaṃ na paṭipucchā byākaroti, ṭhapanīyaṃ pañhaṃ na ṭhapeti, evaṃ santāyaṃ, bhikkhave, puggalo akaccho hoti. Sace panāyaṃ, bhikkhave, puggalo pañhaṃ puṭṭho samāno ekaṃsabyākaraṇīyaṃ pañhaṃ ekaṃsena byākaroti, vibhajjabyākaraṇīyaṃ pañhaṃ vibhajja byākaroti, paṭipucchābyākaraṇīyaṃ pañhaṃ paṭipucchā byākaroti, ṭhapanīyaṃ pañhaṃ ṭhapeti, evaṃ santāyaṃ, bhikkhave, puggalo kaccho hoti. «དགེ་སློང་དག །གཏམ་གྱི་སྦྱོར་བ་ལས་གང་ཟག་ནི་གླེང་བར་འོས་པ་ཞིག་གམ། ཡང་ན་གླེང་བར་མི་འོས་པ་ཞིག་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དགེ་སློང་དག །གལ་ཏེ་གང་ཟག་འདི་ལ་དྲི་བ་དྲིས་པ་ན། མཐའ་གཅིག་ཏུ་ལན་གདབ་པར་བྱ་བའི་དྲི་བ་ལ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ལན་མི་འདེབས་ཤིང་། རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་ལན་གདབ་པར་བྱ་བའི་དྲི་བ་ལ་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་ལན་མི་འདེབས་ལ། ཕྱིར་དྲི་བ་སྟེ་ལན་གདབ་པར་བྱ་བའི་དྲི་བ་ལ་ཕྱིར་དྲིས་ཏེ་ལན་མི་འདེབས་ཤིང་། བཞག་པར་བྱ་བའི་དྲི་བ་ལ་མི་འཇོག་ན། དགེ་སློང་དག །དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ན་གང་ཟག་འདི་ནི་གླེང་བར་མི་འོས་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག །གལ་ཏེ་གང་ཟག་འདི་ལ་དྲི་བ་དྲིས་པ་ན། མཐའ་གཅིག་ཏུ་ལན་གདབ་པར་བྱ་བའི་དྲི་བ་ལ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ལན་འདེབས་ཤིང་། རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་ལན་གདབ་པར་བྱ་བའི་དྲི་བ་ལ་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་ལན་འདེབས་ལ། ཕྱིར་དྲི་བ་སྟེ་ལན་གདབ་པར་བྱ་བའི་དྲི་བ་ལ་ཕྱིར་དྲིས་ཏེ་ལན་འདེབས་ཤིང་། བཞག་པར་བྱ་བའི་དྲི་བ་ལ་འཇོག་ན། དགེ་སློང་དག །དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ན་གང་ཟག་འདི་ནི་གླེང་བར་འོས་པ་ཡིན་ནོ། །» ‘‘Kathāsampayogena, bhikkhave, puggalo veditabbo yadi vā kaccho yadi vā akacchoti. Sacāyaṃ, bhikkhave, puggalo pañhaṃ puṭṭho samāno ṭhānāṭhāne na saṇṭhāti parikappe na saṇṭhāti aññātavāde na saṇṭhāti paṭipadāya na saṇṭhāti, evaṃ santāyaṃ, bhikkhave, puggalo akaccho hoti. Sace panāyaṃ, bhikkhave, puggalo pañhaṃ puṭṭho samāno ṭhānāṭhāne saṇṭhāti parikappe saṇṭhāti aññātavāde saṇṭhāti paṭipadāya saṇṭhāti, evaṃ santāyaṃ, bhikkhave, puggalo kaccho hoti. «དགེ་སློང་དག །གཏམ་གྱི་སྦྱོར་བ་ལས་གང་ཟག་ནི་གླེང་བར་འོས་པ་ཞིག་གམ། ཡང་ན་གླེང་བར་མི་འོས་པ་ཞིག་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དགེ་སློང་དག །གལ་ཏེ་གང་ཟག་འདི་ལ་དྲི་བ་དྲིས་པ་ན། གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་མི་གནས་ཤིང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་མི་གནས་ལ། ཤེས་པར་བྱ་བའི་ལུགས་ལ་མི་གནས་ཤིང་། ལན་གདབ་པའི་ཆོ་ག་ལ་མི་གནས་ན། དགེ་སློང་དག །དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ན་གང་ཟག་འདི་ནི་གླེང་བར་མི་འོས་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག །གལ་ཏེ་གང་ཟག་འདི་ལ་དྲི་བ་དྲིས་པ་ན། གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་གནས་ཤིང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་གནས་ལ། ཤེས་པར་བྱ་བའི་ལུགས་ལ་གནས་ཤིང་། ལན་གདབ་པའི་ཆོ་ག་ལ་གནས་ན། དགེ་སློང་དག །དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ན་གང་ཟག་འདི་ནི་གླེང་བར་འོས་པ་ཡིན་ནོ། །» ‘‘Kathāsampayogena, bhikkhave, puggalo veditabbo yadi vā kaccho yadi vā akacchoti. Sacāyaṃ, bhikkhave, puggalo pañhaṃ puṭṭho samāno aññenaññaṃ paṭicarati, bahiddhā kathaṃ apanāmeti, kopañca dosañca appaccayañca pātukaroti, evaṃ santāyaṃ, bhikkhave, puggalo akaccho hoti. Sace panāyaṃ, bhikkhave, puggalo pañhaṃ puṭṭho samāno na aññenaññaṃ paṭicarati na bahiddhā kathaṃ apanāmeti, na kopañca dosañca appaccayañca pātukaroti, evaṃ santāyaṃ, bhikkhave, puggalo kaccho hoti. «དགེ་སློང་དག །གཏམ་གྱི་སྦྱོར་བ་ལས་གང་ཟག་ནི་གླེང་བར་འོས་པ་ཞིག་གམ། ཡང་ན་གླེང་བར་མི་འོས་པ་ཞིག་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དགེ་སློང་དག །གལ་ཏེ་གང་ཟག་འདི་ལ་དྲི་བ་དྲིས་པ་ན། གཏམ་གཞན་གྱིས་གཏམ་གཞན་གཡོགས་ཤིང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་གཏམ་དྲངས་ཏེ་གཏམ་སྔ་མ་སེལ་ལ། ཁྲོ་བ་དང་ཞེ་སྡང་དང་མི་དགའ་བའི་རྣམ་པ་མངོན་པར་བྱེད་ན། དགེ་སློང་དག །དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ན་གང་ཟག་འདི་ནི་གླེང་བར་མི་འོས་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག །གལ་ཏེ་གང་ཟག་འདི་ལ་དྲི་བ་དྲིས་པ་ན། གཏམ་གཞན་གྱིས་གཏམ་གཞན་མི་གཡོགས་ཤིང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་གཏམ་དྲངས་ཏེ་གཏམ་སྔ་མ་མི་སེལ་ལ། ཁྲོ་བ་དང་ཞེ་སྡང་དང་མི་དགའ་བའི་རྣམ་པ་མངོན་པར་མི་བྱེད་ན། དགེ་སློང་དག །དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ན་གང་ཟག་འདི་ནི་གླེང་བར་འོས་པ་ཡིན་ནོ། །» ‘‘Kathāsampayogena, bhikkhave, puggalo veditabbo yadi vā kaccho yadi vā akacchoti. Sacāyaṃ, bhikkhave, puggalo pañhaṃ puṭṭho samāno abhiharati abhimaddati anupajagghati khalitaṃ gaṇhāti, evaṃ santāyaṃ, bhikkhave, puggalo akaccho hoti. Sace panāyaṃ, bhikkhave, puggalo pañhaṃ puṭṭho samāno nābhiharati nābhimaddati na anupajagghati na khalitaṃ gaṇhāti, evaṃ santāyaṃ, bhikkhave, puggalo kaccho hoti. «དགེ་སློང་དག །གཏམ་གྱི་སྦྱོར་བ་ལས་གང་ཟག་ནི་གླེང་བར་འོས་པ་ཞིག་གམ། ཡང་ན་གླེང་བར་མི་འོས་པ་ཞིག་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དགེ་སློང་དག །གལ་ཏེ་གང་ཟག་འདི་ལ་དྲི་བ་དྲིས་པ་ན། (ལུང་དྲངས་ཏེ་) ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཅིང་། (རྒྱུ་མཚན་གྱིས་) གནོད་པར་བྱེད་ལ། རྒོད་པར་བྱེད་ཅིང་འཁྲུལ་པ་འཛིན་ན། དགེ་སློང་དག །དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ན་གང་ཟག་འདི་ནི་གླེང་བར་མི་འོས་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག །གལ་ཏེ་གང་ཟག་འདི་ལ་དྲི་བ་དྲིས་པ་ན། ཟིལ་གྱིས་མི་གནོན་ཅིང་། གནོད་པར་མི་བྱེད་ལ། རྒོད་པར་མི་བྱེད་ཅིང་འཁྲུལ་པ་མི་འཛིན་ན། དགེ་སློང་དག །དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ན་གང་ཟག་འདི་ནི་གླེང་བར་འོས་པ་ཡིན་ནོ། །» ‘‘Kathāsampayogena[Pg.199], bhikkhave, puggalo veditabbo yadi vā saupaniso yadi vā anupanisoti. Anohitasoto, bhikkhave, anupaniso hoti, ohitasoto saupaniso hoti. So saupaniso samāno abhijānāti ekaṃ dhammaṃ, parijānāti ekaṃ dhammaṃ, pajahati ekaṃ dhammaṃ, sacchikaroti ekaṃ dhammaṃ. So abhijānanto ekaṃ dhammaṃ, parijānanto ekaṃ dhammaṃ, pajahanto ekaṃ dhammaṃ, sacchikaronto ekaṃ dhammaṃ sammāvimuttiṃ phusati. Etadatthā, bhikkhave, kathā; etadatthā mantanā; etadatthā upanisā; etadatthaṃ sotāvadhānaṃ, yadidaṃ anupādā cittassa vimokkhoti. «དགེ་སློང་དག །གཏམ་གྱི་སྦྱོར་བ་ལས་གང་ཟག་ནི་ཉན་པའི་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ཞིག་གམ། ཡང་ན་ཉན་པའི་རྒྱུ་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དགེ་སློང་དག །རྣ་མི་གཏོད་པ་ནི་ཉན་པའི་རྒྱུ་མེད་པ་ཡིན་ལ། རྣ་གཏོད་པ་ནི་ཉན་པའི་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །ཉན་པའི་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་དེ་ནི་ཆོས་གཅིག་མངོན་པར་ཤེས་ཤིང་། ཆོས་གཅིག་ཡོངས་སུ་ཤེས་ལ། ཆོས་གཅིག་སྤོང་ཞིང་། ཆོས་གཅིག་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་དོ། །ཁོ་ན་ཆོས་གཅིག་མངོན་པར་ཤེས་ཤིང་། ཆོས་གཅིག་ཡོངས་སུ་ཤེས་ལ། ཆོས་གཅིག་སྤོང་ཞིང་། ཆོས་གཅིག་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་ན། ཡང་དག་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་རེག་པར་བྱེད་དོ། །དགེ་སློང་དག །གཏམ་ནི་འདིའི་ཆེད་དུ་ཡིན་ལ། གྲོས་བྱེད་པ་ནི་འདིའི་ཆེད་དུ་ཡིན་ཞིང་། ཉན་པའི་རྒྱུ་ནི་འདིའི་ཆེད་དུ་ཡིན་ལ། རྣ་གཏོད་པ་ནི་འདིའི་ཆེད་དུ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ལེན་པ་མེད་པར་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །» ‘‘Ye viruddhā sallapanti, viniviṭṭhā samussitā; Anariyaguṇamāsajja, aññoññavivaresino. «གང་དག་ཞེ་སྡང་གིས་འགལ་ཞིང་སྨྲ་བ་དང་། །ལོག་པར་མངོན་པར་ཞེན་ཅིང་ང་རྒྱལ་གྱིས་ཁེངས་པ་དང་། །སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་གནོད་པར་བྱེད་ཅིང་། །ཕན་ཚུན་གྱི་སྐྱོན་མཚང་འཚོལ་བར་བྱེད་པ་དག་ནི། །» ‘‘Dubbhāsitaṃ vikkhalitaṃ, sampamohaṃ parājayaṃ; Aññoññassābhinandanti, tadariyo kathanācare. «ཕན་ཚུན་གྱི་ཉེས་པར་སྨྲས་པ་དང་འཁྲུལ་པ་དང་། །རྨོངས་པ་དང་ཕམ་པ་དག་ལ་མངོན་པར་དགའ་བར་བྱེད་དེ། །འཕགས་པ་ནི་གཏམ་དེ་ལྟ་བུ་མི་སྨྲའོ། །» ‘‘Sace cassa kathākāmo, kālamaññāya paṇḍito; Dhammaṭṭhapaṭisaṃyuttā, yā ariyacaritā kathā. «གལ་ཏེ་མཁས་པ་གཏམ་སྨྲ་བར་འདོད་ན་ནི། །དུས་ཤེས་པར་བྱས་ནས་ཆོས་ལ་གནས་པ་དང་འབྲེལ་ཞིང་། །འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་དང་མཐུན་པའི་གཏམ་གང་ཡིན་པ་དེ། །» ‘‘Taṃ kathaṃ kathaye dhīro, aviruddho anussito; Anunnatena manasā, apaḷāso asāhaso. «བརྟན་པས་གཏམ་དེ་སྨྲ་བར་བྱ་སཏེ། །མི་འགལ་ཞིང་ང་རྒྱལ་གྱིས་མ་ཁེངས་ལ། །རྒོད་པ་མེད་པའི་སེམས་དང་ལྡན་ཞིང་། །འགྲན་སེམས་མེད་ཅིང་གདུག་རྩུབ་མེད་པར། །» ‘‘Anusūyāyamāno so, sammadaññāya bhāsati; Subhāsitaṃ anumodeyya, dubbhaṭṭhe nāpasādaye. «ཕྲག་དོག་མི་བྱེད་པར་ཡང་དག་པར་ཤེས་ནས་སྨྲ་ཞིང་། །ལེགས་པར་སྨྲས་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་བྱ་ལ། །ཉེས་པར་སྨྲས་པ་ལ་སྡིགས་པར་མི་བྱའོ། །» ‘‘Upārambhaṃ na sikkheyya, khalitañca na gāhaye ; Nābhihare nābhimadde, na vācaṃ payutaṃ bhaṇe. «གཞན་ལ་སྐྱོན་འདོགས་པ་ལ་མི་བསླབ་ཅིང་། །འཁྲུལ་པ་ལ་ཡང་སྐྱོན་དུ་མི་གཟུང་ལ། །ཟིལ་གྱིས་མི་གནོན་ཅིང་གནོད་པར་མི་བྱ་སྟེ། །རྫུན་དང་འབྲེལ་བའི་ཚིག་ཀྱང་མི་སྨྲའོ། །» ‘‘Aññātatthaṃ pasādatthaṃ, sataṃ ve hoti mantanā; Evaṃ kho ariyā mantenti, esā ariyāna mantanā; Etadaññāya medhāvī, na samusseyya mantaye’’ti. sattamaṃ; «སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་གྲོས་ནི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་དང་། །དད་པའི་ཕྱིར་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་དེ། །འཕགས་པ་རྣམས་ནི་དེ་ལྟར་གྲོས་བྱེད་དེ། །འདི་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་གྲོས་ཡིན་ནོ། །བློ་གྲོས་དང་ལྡན་པས་འདི་ཤེས་ནས། །ང་རྒྱལ་མི་བྱེད་པར་གྲོས་བྱ་བར་བྱའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །བདུན་པའོ། །» 8. Aññatitthiyasuttaṃ ༨. «མུ་སྟེགས་ཅན་གཞན་གྱི་མདོ།» 69. ‘‘Sace, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā evaṃ puccheyyuṃ – ‘tayome, āvuso, dhammā. Katame tayo? Rāgo, doso, moho [Pg.200] – ime kho, āvuso, tayo dhammā. Imesaṃ, āvuso, tiṇṇaṃ dhammānaṃ ko viseso ko adhippayāso kiṃ nānākaraṇa’nti? Evaṃ puṭṭhā tumhe, bhikkhave, tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ kinti byākareyyāthā’’ti? ‘‘Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā bhagavaṃnettikā bhagavaṃpaṭisaraṇā. Sādhu vata, bhante, bhagavantaṃyeva paṭibhātu etassa bhāsitassa attho. Bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantī’’ti. ‘‘Tena hi, bhikkhave, suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca – ༦༩. «དགེ་སློང་དག །གལ་ཏེ་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་མུ་སྟེགས་ཅན་གཞན་དག་གིས་འདི་སྐད་དུ། །“ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག །ཆོས་འདི་གསུམ་པོ་དག་ཡོད་དེ། གསུམ་གང་ཞེ་ན། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་སྟེ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག །འདི་དག་ནི་ཆོས་གསུམ་པོ་དག་ཡིན་ནོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག །ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་གི་ཁྱད་པར་ཅི་ཡིན། ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཅི་ཡིན། ཐ་དད་པ་ཅི་ཡིན།” ཞེས་འདྲི་ན། དགེ་སློང་དག །དེ་ལྟར་དྲིས་པ་ན་ཁྱེད་ཀྱིས་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་མུ་སྟེགས་ཅན་གཞན་དེ་དག་ལ་ཇི་ལྟར་ལན་གདབ་པར་བྱ།» ཞེས་གསུངས་པ་དང་། དགེ་སློང་དག་གིས་གསོལ་པ། «བཙུན་པ་ལགས། ངེད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་རྩ་བ་བཅོལ་བ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དྲངས་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་སྐྱབས་སུ་སོང་བ་ལགས་སོ། །» «བཙུན་པ་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱིས་གསུངས་པ་འདིའི་དོན་བཤད་དུ་གསོལ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལས་ཐོས་ནས་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱིས་འཛིན་པར་འགྱུར་རོ། །» «དེ་ལྟ་ན་དགེ་སློང་དག །ལེགས་པར་ཉོན་ལ་ཡིད་ལ་ཟུངས་ཤིག །ངས་བཤད་པར་བྱའོ། །» ཞེས་གསུངས་པ་དང་། «བཙུན་པ་ལགས་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །» ཞེས་དགེ་སློང་དེ་དག་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། ། ‘‘Sace, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā evaṃ puccheyyuṃ – ‘tayome, āvuso, dhammā. Katame tayo? Rāgo, doso, moho – ime kho, āvuso, tayo dhammā; imesaṃ, āvuso, tiṇṇaṃ dhammānaṃ ko viseso ko adhippayāso kiṃ nānākaraṇa’nti? Evaṃ puṭṭhā tumhe, bhikkhave, tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ evaṃ byākareyyātha – ‘rāgo kho, āvuso, appasāvajjo dandhavirāgī, doso mahāsāvajjo khippavirāgī, moho mahāsāvajjo dandhavirāgī’’’ ti. «དགེ་སློང་དག །གལ་ཏེ་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་མུ་སྟེགས་ཅན་གཞན་དག་གིས་འདི་སྐད་དུ། །“ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག །ཆོས་འདི་གསུམ་པོ་དག་ཡོད་དེ། གསུམ་གང་ཞེ་ན། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་སྟེ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག །འདི་དག་ནི་ཆོས་གསུམ་པོ་དག་ཡིན་ནོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག །ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་གི་ཁྱད་པར་ཅི་ཡིན། ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཅི་ཡིན། ཐ་དད་པ་ཅི་ཡིན།” ཞེས་འདྲི་ན། དགེ་སློང་དག །དེ་ལྟར་དྲིས་པ་ན་ཁྱེད་ཀྱིས་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་མུ་སྟེགས་ཅན་གཞན་དེ་དག་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་ལན་གདབ་པར་བྱ་སྟེ། “ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག །འདོད་ཆགས་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཆུང་ཞིང་འབྲལ་དཀའ་བ་ཡིན་ལ། ཞེ་སྡང་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཆེ་ཞིང་འབྲལ་སླ་བ་ཡིན་ཞིང་། གཏི་མུག་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཆེ་ཞིང་འབྲལ་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ། །” ཞེས་ལན་གདབ་པར་བྱའོ། །» ‘‘‘Ko panāvuso, hetu ko paccayo yena anuppanno vā rāgo uppajjati uppanno vā rāgo bhiyyobhāvāya vepullāya saṃvattatī’ti? ‘Subhanimittantissa vacanīyaṃ. Tassa subhanimittaṃ ayoniso manasi karoto anuppanno vā rāgo uppajjati uppanno vā rāgo bhiyyobhāvāya vepullāya saṃvattati. Ayaṃ kho, āvuso, hetu ayaṃ paccayo yena anuppanno vā rāgo uppajjati uppanno vā rāgo bhiyyobhāvāya vepullāya saṃvattatī’’’ti. «“ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག །རྒྱུ་ཅི་དང་རྐྱེན་གང་གིས་མ་སྐྱེས་པའི་འདོད་ཆགས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞིང་། སྐྱེས་པའི་འདོད་ཆགས་ནི་ལྷག་པར་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པར་འགྱུར་རམ།” ཞེས་གལ་ཏེ་འདྲི་ན། “སྡུག་པའི་མཚན་མ་ཡིན་ནོ། །” ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །སྡུག་པའི་མཚན་མ་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ལ། མ་སྐྱེས་པའི་འདོད་ཆགས་ནི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞིང་། སྐྱེས་པའི་འདོད་ཆགས་ནི་ལྷག་པར་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །“ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག །འདི་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ། གང་གིས་མ་སྐྱེས་པའི་འདོད་ཆགས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞིང་། སྐྱེས་པའི་འདོད་ཆགས་ནི་ལྷག་པར་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །” ཞེས་ལན་གདབ་པར་བྱའོ། །» ‘‘‘Ko panāvuso, hetu ko paccayo yena anuppanno vā doso uppajjati uppanno vā doso bhiyyobhāvāya vepullāya saṃvattatī’ti? ‘Paṭighanimittaṃ tissa vacanīyaṃ. Tassa paṭighanimittaṃ ayoniso manasi karoto anuppanno vā doso uppajjati uppanno vā doso bhiyyobhāvāya vepullāya saṃvattati. Ayaṃ kho, āvuso, hetu ayaṃ paccayo yena anuppanno vā doso uppajjati uppanno vā doso bhiyyobhāvāya vepullāya saṃvattatī’’’ti. «“ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག །རྒྱུ་ཅི་དང་རྐྱེན་གང་གིས་མ་སྐྱེས་པའི་ཞེ་སྡང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞིང་། སྐྱེས་པའི་ཞེ་སྡང་ནི་ལྷག་པར་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པར་འགྱུར་རམ།” ཞེས་གལ་ཏེ་འདྲི་ན། “ཁོང་ཁྲོའི་མཚན་མ་ཡིན་ནོ། །” ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཁོང་ཁྲོའི་མཚན་མ་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ལ། མ་སྐྱེས་པའི་ཞེ་སྡང་ནི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞིང་། སྐྱེས་པའི་ཞེ་སྡང་ནི་ལྷག་པར་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །“ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག །འདི་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ། གང་གིས་མ་སྐྱེས་པའི་ཞེ་སྡང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞིང་། སྐྱེས་པའི་ཞེ་སྡང་ནི་ལྷག་པར་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །” ཞེས་ལན་གདབ་པར་བྱའོ། །» ‘‘‘Ko panāvuso, hetu ko paccayo yena anuppanno vā moho uppajjati uppanno vā moho bhiyyobhāvāya vepullāya saṃvattatī’ti? ‘Ayoniso manasikāro tissa vacanīyaṃ. Tassa ayoniso manasi karoto anuppanno vā moho uppajjati uppanno vā moho bhiyyobhāvāya [Pg.201] vepullāya saṃvattati. Ayaṃ kho, āvuso, hetu ayaṃ paccayo yena anuppanno vā moho uppajjati uppanno vā moho bhiyyobhāvāya vepullāya saṃvattatī’’’ti. «“ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག །རྒྱུ་ཅི་དང་རྐྱེན་གང་གིས་མ་སྐྱེས་པའི་གཏི་མུག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞིང་། སྐྱེས་པའི་གཏི་མུག་ནི་ལྷག་པར་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པར་འགྱུར་རམ།” ཞེས་གལ་ཏེ་འདྲི་ན། “ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །” ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ལ། མ་སྐྱེས་པའི་གཏི་མུག་ནི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞིང་། སྐྱེས་པའི་གཏི་མུག་ནི་ལྷག་པར་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །“ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག །འདི་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ། གང་གིས་མ་སྐྱེས་པའི་གཏི་མུག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞིང་། སྐྱེས་པའི་གཏི་མུག་ནི་ལྷག་པར་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །” ཞེས་ལན་གདབ་པར་བྱའོ། །» ‘‘‘Ko panāvuso, hetu ko paccayo yena anuppanno ceva rāgo nuppajjati uppanno ca rāgo pahīyatī’ti? ‘Asubhanimittantissa vacanīyaṃ. Tassa asubhanimittaṃ yoniso manasi karoto anuppanno ceva rāgo nuppajjati uppanno ca rāgo pahīyati. Ayaṃ kho, āvuso, hetu ayaṃ paccayo yena anuppanno ceva rāgo nuppajjati uppanno ca rāgo pahīyatī’’’ti. «“ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག །རྒྱུ་ཅི་དང་རྐྱེན་གང་གིས་མ་སྐྱེས་པའི་འདོད་ཆགས་མི་སྐྱེ་ཞིང་། སྐྱེས་པའི་འདོད་ཆགས་སྤོང་བར་འགྱུར་རམ།” ཞེས་གལ་ཏེ་འདྲི་ན། “མི་སྡུག་པའི་མཚན་མ་ཡིན་ནོ། །” ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །མི་སྡུག་པའི་མཚན་མ་ལ་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ལ། མ་སྐྱེས་པའི་འདོད་ཆགས་ནི་མི་སྐྱེ་ཞིང་། སྐྱེས་པའི་འདོད་ཆགས་ནི་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །“ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག །འདི་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ། གང་གིས་མ་སྐྱེས་པའི་འདོད་ཆགས་མི་སྐྱེ་ཞིང་། སྐྱེས་པའི་འདོད་ཆགས་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །” ཞེས་ལན་གདབ་པར་བྱའོ། །» ‘‘‘Ko panāvuso, hetu ko paccayo yena anuppanno ceva doso nuppajjati uppanno ca doso pahīyatī’ti? ‘Mettā cetovimuttī tissa vacanīyaṃ. Tassa mettaṃ cetovimuttiṃ yoniso manasi karoto anuppanno ceva doso nuppajjati uppanno ca doso pahīyati. Ayaṃ kho, āvuso, hetu ayaṃ paccayo yena anuppanno ceva doso nuppajjati uppanno ca doso pahīyatī’’’ti. «“ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག །རྒྱུ་ཅི་དང་རྐྱེན་གང་གིས་མ་སྐྱེས་པའི་ཞེ་སྡང་མི་སྐྱེ་ཞིང་། སྐྱེས་པའི་ཞེ་སྡང་སྤོང་བར་འགྱུར་རམ།” ཞེས་གལ་ཏེ་འདྲི་ན། “བྱམས་པའི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་ནོ། །” ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །བྱམས་པའི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལ་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ལ། མ་སྐྱེས་པའི་ཞེ་སྡང་ནི་མི་སྐྱེ་ཞིང་། སྐྱེས་པའི་ཞེ་སྡང་ནི་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །“ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག །འདི་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ། གང་གིས་མ་སྐྱེས་པའི་ཞེ་སྡང་མི་སྐྱེ་ཞིང་། སྐྱེས་པའི་ཞེ་སྡང་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །” ཞེས་ལན་གདབ་པར་བྱའོ། །» ‘‘‘Ko panāvuso, hetu ko paccayo yena anuppanno ceva moho nuppajjati uppanno ca moho pahīyatī’ti? ‘Yonisomanasikāro tissa vacanīyaṃ. Tassa yoniso manasi karoto anuppanno ceva moho nuppajjati uppanno ca moho pahīyati. Ayaṃ kho, āvuso, hetu ayaṃ paccayo yena anuppanno vā moho nuppajjati uppanno ca moho pahīyatī’’’ti. Aṭṭhamaṃ. «“ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག །རྒྱུ་ཅི་དང་རྐྱེན་གང་གིས་མ་སྐྱེས་པའི་གཏི་མུག་མི་སྐྱེ་ཞིང་། སྐྱེས་པའི་གཏི་མུག་སྤོང་བར་འགྱུར་རམ།” ཞེས་གལ་ཏེ་འདྲི་ན། “ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །” ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ལ། མ་སྐྱེས་པའི་གཏི་མུག་ནི་མི་སྐྱེ་ཞིང་། སྐྱེས་པའི་གཏི་མུག་ནི་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །“ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག །འདི་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ། གང་གིས་མ་སྐྱེས་པའི་གཏི་མུག་མི་སྐྱེ་ཞིང་། སྐྱེས་པའི་གཏི་མུག་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །” ཞེས་ལན་གདབ་པར་བྱའོ། །བརྒྱད་པའོ། །» 9. Akusalamūlasuttaṃ ༩. «མི་དགེ་བའི་རྩ་བའི་མདོ།» 70. ‘‘Tīṇimāni[Pg.202], bhikkhave, akusalamūlāni. Katamāni tīṇi? Lobho akusalamūlaṃ, doso akusalamūlaṃ, moho akusalamūlaṃ. ༧༠. «དགེ་སློང་དག །མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་འདི་གསུམ་པོ་དག་ཡོད་དོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། ཆགས་པ་མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་། ཞེ་སྡང་མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་། གཏི་མུག་མི་དགེ་བའི་རྩ་བའོ། །» ‘‘Yadapi, bhikkhave, lobho tadapi akusalamūlaṃ ; yadapi luddho abhisaṅkharoti kāyena vācāya manasā tadapi akusalaṃ ; yadapi luddho lobhena abhibhūto pariyādinnacitto parassa asatā dukkhaṃ uppādayati vadhena vā bandhanena vā jāniyā vā garahāya vā pabbājanāya vā balavamhi balattho itipi tadapi akusalaṃ. Itissame lobhajā lobhanidānā lobhasamudayā lobhapaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti. «དགེ་སློང་དག །ཆགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡིན་ནོ། །ཆགས་པ་དང་ལྡན་པས་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་མི་དགེ་བ་ཡིན་ནོ། །ཆགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཆགས་པས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཅིང་སེམས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་གང་ཟག་གིས། གཞན་ལ་མ་བྱུང་བའི་སྐྱོན་བརྗོད་དེ། གསོད་པ་དང་། འཆིང་བ་དང་། ནོར་ཤོར་དུ་འཇུག་པ་དང་། སྨད་པ་དང་། ཡུལ་ནས་སྤྲོད་པ་དག་གིས། “བདག་ནི་མཐུ་དང་ལྡན་པ་ཡིན། བདག་ནི་སྟོབས་འདོད་པ་ཡིན།” ཞེས་བརྗོད་དེ་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་མི་དགེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཁོ་ལ་ཆགས་པ་ལས་སྐྱེས་པ། ཆགས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ། ཆགས་པ་ཀུན་འབྱུང་བ། ཆགས་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་དུ་མ་དག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །» ‘‘Yadapi, bhikkhave, doso tadapi akusalamūlaṃ; yadapi duṭṭho abhisaṅkharoti kāyena vācāya manasā tadapi akusalaṃ; yadapi duṭṭho dosena abhibhūto pariyādinnacitto parassa asatā dukkhaṃ uppādayati vadhena vā bandhanena vā jāniyā vā garahāya vā pabbājanāya vā balavamhi balattho itipi tadapi akusalaṃ. Itissame dosajā dosanidānā dosasamudayā dosapaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti. དགེ་སློང་དག། ཞེ་སྡང་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡིན། ཞེ་སྡང་སྐྱེས་པ་གང་ཞིག་གིས་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དེ་ཡང་མི་དགེ་བ་ཡིན། ཞེ་སྡང་སྐྱེས་ཤིང་ཞེ་སྡང་གིས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཅིང་སེམས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་གང་ཟག་གིས་གཞན་ལ་མ་ཡིན་པས་གསོད་པ་འམ་བཅིང་བ་འམ་གྱོང་གུད་ཕོག་པ་འམ་སྨད་པ་འམ་སྐྲོད་པའི་སྒོ་ནས་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་དེ། 'བདག་ནི་སྟོབས་དང་ལྡན་ནོ། བདག་ནི་སྟོབས་འདོད་དོ།' ཞེས་སྨྲ་བ་དེ་ཡང་མི་དགེ་བ་ཡིན། འདི་ལྟར་ཁོ་ལ་ཞེ་སྡང་ལས་སྐྱེས་པ། ཞེ་སྡང་གི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ། ཞེ་སྡང་གི་ཀུན་འབྱུང་ལས་བྱུང་བ། ཞེ་སྡང་གི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་དུ་མ་དག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ‘‘Yadapi, bhikkhave, moho tadapi akusalamūlaṃ; yadapi mūḷho abhisaṅkharoti kāyena vācāya manasā tadapi akusalaṃ; yadapi mūḷho mohena abhibhūto pariyādinnacitto parassa asatā dukkhaṃ uppādayati vadhena vā bandhanena vā jāniyā vā garahāya vā pabbājanāya vā balavamhi balattho itipi tadapi akusalaṃ. Itissame mohajā mohanidānā mohasamudayā mohapaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti. Evarūpo cāyaṃ, bhikkhave, puggalo vuccati akālavādītipi, abhūtavādītipi, anatthavādītipi, adhammavādītipi, avinayavādītipi. དགེ་སློང་དག། གཏི་མུག་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡིན། རྨོངས་པ་གང་ཞིག་གིས་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དེ་ཡང་མི་དགེ་བ་ཡིན། རྨོངས་ཤིང་གཏི་མུག་གིས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཅིང་སེམས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་གང་ཟག་གིས་གཞན་ལ་མ་ཡིན་པས་གསོད་པ་འམ་བཅིང་བ་འམ་གྱོང་གུད་ཕོག་པ་འམ་སྨད་པ་འམ་སྐྲོད་པའི་སྒོ་ནས་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་དེ། 'བདག་ནི་སྟོབས་དང་ལྡན་ནོ། བདག་ནི་སྟོབས་འདོད་དོ།' ཞེས་སྨྲ་བ་དེ་ཡང་མི་དགེ་བ་ཡིན། འདི་ལྟར་ཁོ་ལ་གཏི་མུག་ལས་སྐྱེས་པ། གཏི་མུག་གི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ། གཏི་མུག་གི་ཀུན་འབྱུང་ལས་བྱུང་བ། གཏི་མུག་གི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་དུ་མ་དག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། དགེ་སློང་དག། དེ་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་ལ་དུས་མ་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། བདེན་པ་མ་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། དོན་མེད་པར་སྨྲ་བ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། ཆོས་མ་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། འདུལ་བ་མ་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། ‘‘Kasmā [Pg.203] cāyaṃ, bhikkhave, evarūpo puggalo vuccati akālavādītipi, abhūtavādītipi, anatthavādītipi, adhammavādītipi, avinayavādītipi? Tathāhāyaṃ, bhikkhave, puggalo parassa asatā dukkhaṃ uppādayati vadhena vā bandhanena vā jāniyā vā garahāya vā pabbājanāya vā balavamhi balattho itipi. Bhūtena kho pana vuccamāno avajānāti, no paṭijānāti; abhūtena vuccamāno na ātappaṃ karoti, tassa nibbeṭhanāya itipetaṃ atacchaṃ itipetaṃ abhūtanti. Tasmā evarūpo puggalo vuccati akālavādītipi, abhūtavādītipi, anatthavādītipi, adhammavādītipi, avinayavādītipi. དགེ་སློང་དག། ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་ལ་དུས་མ་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། བདེན་པ་མ་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། དོན་མེད་པར་སྨྲ་བ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། ཆོས་མ་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། འདུལ་བ་མ་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག། འདི་ལྟར་གང་ཟག་འདིས་གཞན་ལ་མ་ཡིན་པས་གསོད་པ་འམ་བཅིང་བ་འམ་གྱོང་གུད་ཕོག་པ་འམ་སྨད་པ་འམ་སྐྲོད་པའི་སྒོ་ནས་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་དེ། 'བདག་ནི་སྟོབས་དང་ལྡན་ནོ། བདག་ནི་སྟོབས་འདོད་དོ།' ཞེས་སྨྲའོ། །དེ་ལ་བདེན་པས་སྨྲས་ཚེ་ཁས་མི་ལེན་ཞིང་ཁྱད་དུ་གསོད། བདེན་པ་མ་ཡིན་པས་སྨྲས་ཚེ་དེ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་ 'འདི་ནི་རྒྱུ་མཚན་འདི་དང་འདི་ཡིས་མི་བདེན་ནོ། འདི་ནི་རྒྱུ་མཚན་འདི་དང་འདི་ཡིས་མ་ཡིན་ནོ།' ཞེས་བརྩོན་འགྲུས་མི་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་ལ་དུས་མ་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། བདེན་པ་མ་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། དོན་མེད་པར་སྨྲ་བ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། ཆོས་མ་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། འདུལ་བ་མ་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། ‘‘Evarūpo, bhikkhave, puggalo lobhajehi pāpakehi akusalehi dhammehi abhibhūto pariyādinnacitto diṭṭhe ceva dhamme dukkhaṃ viharati, savighātaṃ saupāyāsaṃ sapariḷāhaṃ. Kāyassa ca bhedā paraṃ maraṇā duggati pāṭikaṅkhā. དགེ་སློང་དག། དེ་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་ནི་འདོད་ཆགས་ལས་སྐྱེས་པའི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཅིང་སེམས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བས་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་གནོད་པ་དང་བཅས་པ། ཡིད་གདུང་བ་དང་བཅས་པ། ཡོངས་སུ་གདུང་བ་དང་བཅས་པར་སྡུག་བསྔལ་བར་གནས་ཤིང་། ལུས་ཞིག་ནས་ཤི་བའི་འོག་ཏུ་ངན་འགྲོར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ‘‘Dosajehi…pe… mohajehi pāpakehi akusalehi dhammehi abhibhūto pariyādinnacitto diṭṭhe ceva dhamme dukkhaṃ viharati, savighātaṃ saupāyāsaṃ sapariḷāhaṃ. Kāyassa ca bhedā paraṃ maraṇā duggati pāṭikaṅkhā. Seyyathāpi, bhikkhave, sālo vā dhavo vā phandano vā tīhi māluvālatāhi uddhasto pariyonaddho anayaṃ āpajjati, byasanaṃ āpajjati, anayabyasanaṃ āpajjati; evamevaṃ kho, bhikkhave, evarūpo puggalo lobhajehi pāpakehi akusalehi dhammehi abhibhūto pariyādinnacitto diṭṭhe ceva dhamme dukkhaṃ viharati, savighātaṃ saupāyāsaṃ sapariḷāhaṃ. Kāyassa ca bhedā paraṃ maraṇā duggati pāṭikaṅkhā. ཞེ་སྡང་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། །...པེ་... གཏི་མུག་ལས་སྐྱེས་པའི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཅིང་སེམས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བས་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་གནོད་པ་དང་བཅས་པ། ཡིད་གདུང་བ་དང་བཅས་པ། ཡོངས་སུ་གདུང་བ་དང་བཅས་པར་སྡུག་བསྔལ་བར་གནས་ཤིང་། ལུས་ཞིག་ནས་ཤི་བའི་འོག་ཏུ་ངན་འགྲོར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དགེ་སློང་དག། དཔེར་ན། སཱ་ལའི་ཤིང་ངམ། དྷ་བའི་ཤིང་ངམ། ཕནྡ་ནའི་ཤིང་གང་ཞིག་མཱ་ལུ་བཱའི་འཁྲི་ཤིང་གསུམ་གྱིས་དཀྲིས་ཤིང་གཡོགས་ཏེ་ཉམས་རྒུད་དུ་འགྱུར་བ། ཕུང་བར་འགྱུར་བ། ཉམས་ཤིང་ཕུང་བར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ། དགེ་སློང་དག། དེ་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་ནི་འདོད་ཆགས་ལས་སྐྱེས་པའི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཅིང་སེམས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བས་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་གནོད་པ་དང་བཅས་པ། ཡིད་གདུང་བ་དང་བཅས་པ། ཡོངས་སུ་གདུང་བ་དང་བཅས་པར་སྡུག་བསྔལ་བར་གནས་ཤིང་། ལུས་ཞིག་ནས་ཤི་བའི་འོག་ཏུ་ངན་འགྲོར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ‘‘Dosajehi…pe… mohajehi pāpakehi akusalehi dhammehi abhibhūto pariyādinnacitto diṭṭhe ceva dhamme dukkhaṃ viharati savighātaṃ saupāyāsaṃ sapariḷāhaṃ. Kāyassa ca bhedā paraṃ maraṇā duggati pāṭikaṅkhā. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi akusalamūlānīti. ཞེ་སྡང་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། །...པེ་... གཏི་མུག་ལས་སྐྱེས་པའི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཅིང་སེམས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བས་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་གནོད་པ་དང་བཅས་པ། ཡིད་གདུང་བ་དང་བཅས་པ། ཡོངས་སུ་གདུང་བ་དང་བཅས་པར་སྡུག་བསྔལ་བར་གནས་ཤིང་། ལུས་ཞིག་ནས་ཤི་བའི་འོག་ཏུ་ངན་འགྲོར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དགེ་སློང་དག། འདི་དག་ནི་མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་གསུམ་པོ་ཡིན་ནོ། ། ‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, kusalamūlāni. Katamāni tīṇi? Alobho kusalamūlaṃ, adoso kusalamūlaṃ, amoho kusalamūlaṃ. དགེ་སློང་དག། དགེ་བའི་རྩ་བ་འདི་གསུམ་ཡོད་དོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། མ་ཆགས་པ་དགེ་བའི་རྩ་བ། ཞེ་སྡང་མེད་པ་དགེ་བའི་རྩ་བ། གཏི་མུག་མེད་པ་དགེ་བའི་རྩ་བའོ། ། ‘‘Yadapi[Pg.204], bhikkhave, alobho tadapi kusalamūlaṃ ; yadapi aluddho abhisaṅkharoti kāyena vācāya manasā tadapi kusalaṃ ; yadapi aluddho lobhena anabhibhūto apariyādinnacitto na parassa asatā dukkhaṃ uppādayati vadhena vā bandhanena vā jāniyā vā garahāya vā pabbājanāya vā balavamhi balattho itipi tadapi kusalaṃ. Itissame alobhajā alobhanidānā alobhasamudayā alobhapaccayā aneke kusalā dhammā sambhavanti. དགེ་སློང་དག། མ་ཆགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡིན། ཆགས་པ་མེད་པ་གང་ཞིག་གིས་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དེ་ཡང་དགེ་བ་ཡིན། ཆགས་པ་མེད་ཅིང་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་མ་གནོན་ཅིང་སེམས་ཡོངས་སུ་མ་བཟུང་བའི་གང་ཟག་གིས་གཞན་ལ་མ་ཡིན་པས་གསོད་པ་འམ་བཅིང་བ་འམ་གྱོང་གུད་ཕོག་པ་འམ་སྨད་པ་འམ་སྐྲོད་པའི་སྒོ་ནས་སྡུག་བསྔལ་མི་བསྐྱེད་དེ། 'བདག་ནི་སྟོབས་དང་ལྡན་ནོ། བདག་ནི་སྟོབས་འདོད་དོ།' ཞེས་སྨྲ་བ་དེ་ཡང་དགེ་བ་ཡིན། འདི་ལྟར་ཁོ་ལ་མ་ཆགས་པ་ལས་སྐྱེས་པ། མ་ཆགས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ། མ་ཆགས་པའི་ཀུན་འབྱུང་ལས་བྱུང་བ། མ་ཆགས་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་དགེ་བའི་ཆོས་དུ་མ་དག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ‘‘Yadapi, bhikkhave, adoso tadapi kusalamūlaṃ; yadapi aduṭṭho abhisaṅkharoti kāyena vācāya manasā tadapi kusalaṃ; yadapi aduṭṭho dosena anabhibhūto apariyādinnacitto na parassa asatā dukkhaṃ uppādayati vadhena vā bandhanena vā jāniyā vā garahāya vā pabbājanāya vā balavamhi balattho itipi tadapi kusalaṃ. Itissame adosajā adosanidānā adosasamudayā adosapaccayā aneke kusalā dhammā sambhavanti. དགེ་སློང་དག། ཞེ་སྡང་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡིན། ཞེ་སྡང་མེད་པ་གང་ཞིག་གིས་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དེ་ཡང་དགེ་བ་ཡིན། ཞེ་སྡང་མེད་ཅིང་ཞེ་སྡང་གིས་ཟིལ་གྱིས་མ་གནོན་ཅིང་སེམས་ཡོངས་སུ་མ་བཟུང་བའི་གང་ཟག་གིས་གཞན་ལ་མ་ཡིན་པས་གསོད་པ་འམ་བཅིང་བ་འམ་གྱོང་གུད་ཕོག་པ་འམ་སྨད་པ་འམ་སྐྲོད་པའི་སྒོ་ནས་སྡུག་བསྔལ་མི་བསྐྱེད་དེ། 'བདག་ནི་སྟོབས་དང་ལྡན་ནོ། བདག་ནི་སྟོབས་འདོད་དོ།' ཞེས་སྨྲ་བ་དེ་ཡང་དགེ་བ་ཡིན། འདི་ལྟར་ཁོ་ལ་ཞེ་སྡང་མེད་པ་ལས་སྐྱེས་པ། ཞེ་སྡང་མེད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ། ཞེ་སྡང་མེད་པའི་ཀུན་འབྱུང་ལས་བྱུང་བ། ཞེ་སྡང་མེད་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་དགེ་བའི་ཆོས་དུ་མ་དག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ‘‘Yadapi, bhikkhave, amoho tadapi kusalamūlaṃ; yadapi amūḷho abhisaṅkharoti kāyena vācāya manasā tadapi kusalaṃ; yadapi amūḷho mohena anabhibhūto apariyādinnacitto na parassa asatā dukkhaṃ uppādayati vadhena vā bandhanena vā jāniyā vā garahāya vā pabbājanāya vā balavamhi balattho itipi tadapi kusalaṃ. Itissame amohajā amohanidānā amohasamudayā amohapaccayā aneke kusalā dhammā sambhavanti. Evarūpo cāyaṃ, bhikkhave, puggalo vuccati kālavādītipi, bhūtavādītipi, atthavādītipi, dhammavādītipi, vinayavādītipi. དགེ་སློང་དག། གཏི་མུག་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡིན། རྨོངས་པ་མེད་པ་གང་ཞིག་གིས་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དེ་ཡང་དགེ་བ་ཡིན། རྨོངས་པ་མེད་ཅིང་གཏི་མུག་གིས་ཟིལ་གྱིས་མ་གནོན་ཅིང་སེམས་ཡོངས་སུ་མ་བཟུང་བའི་གང་ཟག་གིས་གཞན་ལ་མ་ཡིན་པས་གསོད་པ་འམ་བཅིང་བ་འམ་གྱོང་གུད་ཕོག་པ་འམ་སྨད་པ་འམ་སྐྲོད་པའི་སྒོ་ནས་སྡུག་བསྔལ་མི་བསྐྱེད་དེ། 'བདག་ནི་སྟོབས་དང་ལྡན་ནོ། བདག་ནི་སྟོབས་འདོད་དོ།' ཞེས་སྨྲ་བ་དེ་ཡང་དགེ་བ་ཡིན། འདི་ལྟར་ཁོ་ལ་གཏི་མུག་མེད་པ་ལས་སྐྱེས་པ། གཏི་མུག་མེད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ། གཏི་མུག་མེད་པའི་ཀུན་འབྱུང་ལས་བྱུང་བ། གཏི་མུག་མེད་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་དགེ་བའི་ཆོས་དུ་མ་དག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དགེ་སློང་དག། དེ་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་ལ་དུས་སུ་སྨྲ་བ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། བདེན་པར་སྨྲ་བ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། དོན་དང་ལྡན་པར་སྨྲ་བ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། ཆོས་སུ་སྨྲ་བ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། འདུལ་བ་སྨྲ་བ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། ། ‘‘Kasmā cāyaṃ, bhikkhave, evarūpo puggalo vuccati kālavādītipi, bhūtavādītipi, atthavādītipi, dhammavādītipi, vinayavādītipi? Tathāhāyaṃ, bhikkhave, puggalo na parassa asatā dukkhaṃ uppādayati vadhena vā bandhanena vā jāniyā vā garahāya vā pabbājanāya vā balavamhi balattho itipi. Bhūtena kho pana vuccamāno paṭijānāti no avajānāti; abhūtena vuccamāno ātappaṃ karoti tassa nibbeṭhanāya – ‘itipetaṃ atacchaṃ, itipetaṃ abhūta’nti[Pg.205]. Tasmā evarūpo puggalo vuccati kālavādītipi, atthavādītipi, dhammavādītipi, vinayavādītipi. དགེ་སློང་དག། ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་ལ་དུས་སུ་སྨྲ་བ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། བདེན་པར་སྨྲ་བ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། དོན་དང་ལྡན་པར་སྨྲ་བ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། ཆོས་སུ་སྨྲ་བ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། འདུལ་བ་སྨྲ་བ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག། འདི་ལྟར་གང་ཟག་འདིས་གཞན་ལ་མ་ཡིན་པས་གསོད་པ་འམ་བཅིང་བ་འམ་གྱོང་གུད་ཕོག་པ་འམ་སྨད་པ་འམ་སྐྲོད་པའི་སྒོ་ནས་སྡུག་བསྔལ་མི་བསྐྱེད་དེ། 'བདག་ནི་སྟོབས་དང་ལྡན་ནོ། བདག་ནི་སྟོབས་འདོད་དོ།' ཞེས་སྨྲའོ། །དེ་ལ་བདེན་པས་སྨྲས་ཚེ་ཁས་ལེན་ཞིང་ཁྱད་དུ་མི་གསོད། བདེན་པ་མ་ཡིན་པས་སྨྲས་ཚེ་དེ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་ 'འདི་ནི་རྒྱུ་མཚན་འདི་དང་འདི་ཡིས་མི་བདེན་ནོ། འདི་ནི་རྒྱུ་མཚན་འདི་དང་འདི་ཡིས་མ་ཡིན་ནོ།' ཞེས་བརྩོན་འགྲུས་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་ལ་དུས་སུ་སྨྲ་བ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། བདེན་པར་སྨྲ་བ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། དོན་དང་ལྡན་པར་སྨྲ་བ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། ཆོས་སུ་སྨྲ་བ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། འདུལ་བ་སྨྲ་བ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། ། ‘‘Evarūpassa, bhikkhave, puggalassa lobhajā pāpakā akusalā dhammā pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṃkatā āyatiṃ anuppādadhammā. Diṭṭheva dhamme sukhaṃ viharati avighātaṃ anupāyāsaṃ apariḷāhaṃ. Diṭṭheva dhamme parinibbāyati. དགེ་སློང་དག། དེ་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་གིས་འདོད་ཆགས་ལས་སྐྱེས་པའི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་སྤངས་ཤིང་། རྩ་བ་ནས་བཅད་དེ། ཏཱ་ལའི་མགོ་བཅད་པ་བཞིན་དུ་བྱས་ཤིང་། མེད་པར་བྱས་ཏེ་ཕྱིས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་བྱས་སོ། །ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་གནོད་པ་མེད་པ། ཡིད་གདུང་བ་མེད་པ། ཡོངས་སུ་གདུང་བ་མེད་པར་བདེ་བར་གནས་ཤིང་། ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའོ། ། ‘‘Dosajā…pe… parinibbāyati. Mohajā…pe… parinibbāyati. Seyyathāpi bhikkhave, sālo vā dhavo vā phandano vā tīhi māluvālatāhi uddhasto pariyonaddho. Atha puriso āgaccheyya kuddāla-piṭakaṃ ādāya. So taṃ māluvālataṃ mūle chindeyya, mūle chetvā palikhaṇeyya, palikhaṇitvā mūlāni uddhareyya, antamaso usīranāḷimattānipi. So taṃ māluvālataṃ khaṇḍākhaṇḍikaṃ chindeyya, khaṇḍākhaṇḍikaṃ chetvā phāleyya, phāletvā sakalikaṃ sakalikaṃ kareyya, sakalikaṃ sakalikaṃ karitvā vātātape visoseyya, vātātape visosetvā agginā ḍaheyya, agginā ḍahitvā masiṃ kareyya, masiṃ karitvā mahāvāte vā ophuṇeyya nadiyā vā sīghasotāya pavāheyya. Evamassa tā, bhikkhave, māluvālatā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṃkatā āyatiṃ anuppādadhammā. Evamevaṃ kho, bhikkhave, evarūpassa puggalassa lobhajā pāpakā akusalā dhammā pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṃkatā āyatiṃ anuppādadhammā. Diṭṭheva dhamme sukhaṃ viharati avighātaṃ anupāyāsaṃ apariḷāhaṃ. Diṭṭheva dhamme parinibbāyati. ཞེ་སྡང་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། །...པེ་... ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའོ། །གཏི་མུག་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། །...པེ་... ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའོ། །དགེ་སློང་དག། དཔེར་ན། སཱ་ལའི་ཤིང་ངམ། དྷ་བའི་ཤིང་ངམ། ཕནྡ་ནའི་ཤིང་གང་ཞིག་མཱ་ལུ་བཱའི་འཁྲི་ཤིང་གསུམ་གྱིས་དཀྲིས་ཤིང་གཡོགས་པར་གྱུར་པ་ལ། དེ་ནས་སྐྱེས་པ་ཞིག་གཤོལ་དང་སློ་མ་ཐོགས་ཏེ་འོངས་ནས། ཁོས་མཱ་ལུ་བཱའི་འཁྲི་ཤིང་དེའི་རྩ་བ་ནས་གཅོད་ཅིང་། རྩ་བ་ནས་བཅད་དེ་ས་བརྐོ་ཞིང་། ས་བརྐོས་ཏེ་རྩ་བ་རྣམས་འབྱིན་པར་བྱེད་དེ། ཐ་ན་ཨུ་ཤཱི་རའི་རྩ་བ་ཕྲ་མོ་ཙམ་ཡང་འབྱིན་ཏོ། །ཁོས་མཱ་ལུ་བཱའི་འཁྲི་ཤིང་དེ་དུམ་བུ་དུམ་བུར་གཏུབས་ཤིང་། དུམ་བུ་དུམ་བུར་གཏུབས་ནས་གཤགས་ཏེ། ཚལ་པ་ཚལ་པར་བྱེད་དོ། །ཚལ་པ་ཚལ་པར་བྱས་ནས་རླུང་དང་ཉི་མར་སྐེམ་ཞིང་། རླུང་དང་ཉི་མར་བསྐམས་ནས་མེས་བསྲེག་ཅིང་། མེས་བསྲེགས་ནས་ཐལ་བར་བྱེད་དོ། །ཐལ་བར་བྱས་ནས་རླུང་ཆེན་པོར་འཐོར་བར་བྱེད་དམ། ཡང་ན་ཆུ་རྒྱུན་དྲག་པོ་དང་ལྡན་པའི་གཙང་པོར་སྐྱུར་བར་བྱེད་དོ། །དགེ་སློང་དག། དེ་ལྟར་བྱས་ན་མཱ་ལུ་བཱའི་འཁྲི་ཤིང་དེ་དག་རྩ་བ་ནས་བཅད་དེ། ཏཱ་ལའི་མགོ་བཅད་པ་བཞིན་དུ་བྱས་ཤིང་། མེད་པར་བྱས་ཏེ་ཕྱིས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ། །དགེ་སློང་དག། དེ་བཞིན་དུ་དེ་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་གིས་འདོད་ཆགས་ལས་སྐྱེས་པའི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་སྤངས་ཤིང་། རྩ་བ་ནས་བཅད་དེ། ཏཱ་ལའི་མགོ་བཅད་པ་བཞིན་དུ་བྱས་ཤིང་། མེད་པར་བྱས་ཏེ་ཕྱིས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་བྱས་སོ། །ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་གནོད་པ་མེད་པ། ཡིད་གདུང་བ་མེད་པ། ཡོངས་སུ་གདུང་བ་མེད་པར་བདེ་བར་གནས་ཤིང་། ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའོ། ། ‘‘Dosajā …pe… mohajā pāpakā akusalā dhammā pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṃkatā āyatiṃ anuppādadhammā. Diṭṭheva dhamme sukhaṃ viharati avighātaṃ anupāyāsaṃ apariḷāhaṃ. Diṭṭheva dhamme parinibbāyati. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi kusalamūlānī’’ti. Navamaṃ. ཞེ་སྡང་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། །...པེ་... གཏི་མུག་ལས་སྐྱེས་པའི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་སྤངས་ཤིང་། རྩ་བ་ནས་བཅད་དེ། ཏཱ་ལའི་མགོ་བཅད་པ་བཞིན་དུ་བྱས་ཤིང་། མེད་པར་བྱས་ཏེ་ཕྱིས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་བྱས་སོ། །ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་གནོད་པ་མེད་པ། ཡིད་གདུང་བ་མེད་པ། ཡོངས་སུ་གདུང་བ་མེད་པར་བདེ་བར་གནས་ཤིང་། ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའོ། །དགེ་སློང་དག། འདི་དག་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་གསུམ་པོ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དགུ་པའོ། ། 10. Uposathasuttaṃ ༡༠. གསོ་སྦྱོང་གི་མདོ། 71. Evaṃ [Pg.206] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati pubbārāme migāramātupāsāde. Atha kho visākhā migāramātā tadahuposathe yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho visākhaṃ migāramātaraṃ bhagavā etadavoca – ‘‘handa kuto nu tvaṃ, visākhe, āgacchasi divā divassā’’ti? ‘‘Uposathāhaṃ, bhante, ajja upavasāmī’’ti. ༧༡. འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པ་དུས་གཅིག་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་མཉན་ཡོད་ཀྱི་ཤར་གྱི་ཀུན་དགའ་ར་བ་རི་དྭགས་འཛིན་གྱི་མའི་ཁང་བཟང་ན་བཞུགས་སོ། །དེ་ནས་རི་དྭགས་འཛིན་གྱི་མ་བི་སཱ་ཁཱ་གསོ་སྦྱོང་གི་ཉིན་མོ་དེར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ག་ལ་བ་དེར་ཉེ་བར་སོང་སྟེ། ཉེ་བར་སོང་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཞབས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཏེ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འཁོད་དོ། །ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འཁོད་པའི་རི་དྭགས་འཛིན་གྱི་མ་བི་སཱ་ཁཱ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །'བི་སཱ་ཁཱ། ཁྱོད་ཉིན་གུང་གི་དུས་འདིར་གང་ནས་འོངས་པ་ཡིན།' ཞེས་གསུངས་པ་དང་། 'བཙུན་པ། བདག་ནི་དེ་རིང་གསོ་སྦྱོང་གི་ཉིན་མོ་ཡིན་པས་གསོ་སྦྱོང་སྲུང་བར་བགྱིད་དོ།' ཞེས་གསོལ་ཏོ། ། ‘‘Tayo khome, visākhe, uposathā. Katame tayo? Gopālakuposatho, nigaṇṭhuposatho, ariyuposatho. Kathañca, visākhe, gopālakuposatho hoti? Seyyathāpi, visākhe, gopālako sāyanhasamaye sāmikānaṃ gāvo niyyātetvā iti paṭisañcikkhati – ‘ajja kho gāvo amukasmiñca amukasmiñca padese cariṃsu, amukasmiñca amukasmiñca padese pānīyāni piviṃsu; sve dāni gāvo amukasmiñca amukasmiñca padese carissanti, amukasmiñca amukasmiñca padese pānīyāni pivissantī’ti; evamevaṃ kho, visākhe, idhekacco uposathiko iti paṭisañcikkhati – ‘ahaṃ khvajja idañcidañca khādanīyaṃ khādiṃ, idañcidañca bhojanīyaṃ bhuñjiṃ; sve dānāhaṃ idañcidañca khādanīyaṃ khādissāmi, idaṃ cidañca bhojanīyaṃ bhuñjissāmī’ti. So tena abhijjhāsahagatena cetasā divasaṃ atināmeti. Evaṃ kho visākhe, gopālakuposatho hoti. Evaṃ upavuttho kho, visākhe, gopālakuposatho na mahapphalo hoti na mahānisaṃso na mahājutiko na mahāvipphāro. ཀྱེ་བི་ཤཱ་ཁཱ་། གསོ་སྦྱོང་ནི་འདི་གསུམ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། བ་ལང་རྫིའི་གསོ་སྦྱོང་དང་། གཅེར་བུ་པའི་གསོ་སྦྱོང་དང་། འཕགས་པའི་གསོ་སྦྱོང་ངོ་། །ཀྱེ་བི་ཤཱ་ཁཱ་། བ་ལང་རྫིའི་གསོ་སྦྱོང་ནི་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། ཀྱེ་བི་ཤཱ་ཁཱ་། དཔེར་ན། བ་ལང་རྫི་ཞིག་གིས་ཕྱི་དྲོའི་དུས་སུ་བདག་པོ་རྣམས་ལ་བ་ལང་རྣམས་སྤྲད་དེ། འདི་ལྟར་བསམ་པར་བྱེད་དེ། 'དེ་རིང་ནི་བ་ལང་རྣམས་ཀྱིས་ཡུལ་འདི་དང་འདི་རུ་རྩྭ་ཟོས་ཤིང་། ཡུལ་འདི་དང་འདི་རུ་ཆུ་འཐུངས་སོ། །སང་ཉིན་ནི་བ་ལང་རྣམས་ཡུལ་འདི་དང་འདི་རུ་རྩྭ་ཟ་བར་འགྱུར་ཞིང་། ཡུལ་འདི་དང་འདི་རུ་ཆུ་འཐུང་བར་འགྱུར་རོ་'སྙམ་པ་ལྟར། ཀྱེ་བི་ཤཱ་ཁཱ་། དེ་བཞིན་དུ་འདི་ན་གསོ་སྦྱོང་བྱེད་པ་ཁ་ཅིག་གིས་འདི་ལྟར་བསམ་པར་བྱེད་དེ། 'བདག་གིས་དེ་རིང་ནི་བཅའ་བར་བྱ་བ་འདི་དང་འདི་ཟོས་ཤིང་། བཟའ་བར་བྱ་བ་འདི་དང་འདི་ཟོས་སོ། །སང་ཉིན་ནི་བདག་གིས་བཅའ་བར་བྱ་བ་འདི་དང་འདི་ཟ་བར་བྱ་ཞིང་། བཟའ་བར་བྱ་བ་འདི་དང་འདི་ཟ་བར་བྱའོ་'སྙམ་མོ། །དེ་ནི་བརྣབ་སེམས་དང་ལྡན་པའི་སེམས་དེས་ཉིན་མོ་འདའ་བར་བྱེད་དོ། །ཀྱེ་བི་ཤཱ་ཁཱ་། འདི་ལྟར་བ་ལང་རྫིའི་གསོ་སྦྱོང་ཡིན་ནོ། །ཀྱེ་བི་ཤཱ་ཁཱ་། འདི་ལྟར་བསྲུངས་པའི་བ་ལང་རྫིའི་གསོ་སྦྱོང་ནི་འབྲས་བུ་ཆེན་པོ་མི་འགྱུར་ཞིང་། ཕན་ཡོན་ཆེན་པོར་མི་འགྱུར་ལ། གཟི་བརྗིད་ཆེན་པོར་མི་འགྱུར་ཞིང་། ཁྱབ་ཆེན་པོར་མི་འགྱུར་རོ། ། ‘‘Kathañca, visākhe, nigaṇṭhuposatho hoti? Atthi, visākhe, nigaṇṭhā nāma samaṇajātikā. Te sāvakaṃ evaṃ samādapenti – ‘ehi tvaṃ, ambho purisa, ye puratthimāya disāya pāṇā paraṃ yojanasataṃ tesu daṇḍaṃ nikkhipāhi; ye pacchimāya disāya pāṇā paraṃ yojanasataṃ tesu daṇḍaṃ nikkhipāhi; ye uttarāya disāya pāṇā paraṃ yojanasataṃ tesu daṇḍaṃ nikkhipāhi; ye dakkhiṇāya disāya pāṇā paraṃ yojanasataṃ tesu daṇḍaṃ nikkhipāhī’ti. Iti ekaccānaṃ pāṇānaṃ anuddayāya anukampāya samādapenti, ekaccānaṃ pāṇānaṃ nānuddayāya nānukampāya samādapenti. Te tadahuposathe sāvakaṃ evaṃ samādapenti – ‘ehi tvaṃ, ambho purisa, sabbacelāni [Pg.207] nikkhipitvā evaṃ vadehi – nāhaṃ kvacani kassaci kiñcanatasmiṃ, na ca mama kvacani katthaci kiñcanatatthī’ti. Jānanti kho panassa mātāpitaro – ‘ayaṃ amhākaṃ putto’ti; sopi jānāti – ‘ime mayhaṃ mātāpitaro’ti. Jānāti kho panassa puttadāro – ‘ayaṃ mayhaṃ bhattā’ti; sopi jānāti – ‘ayaṃ mayhaṃ puttadāro’ti. Jānanti kho panassa dāsakammakaraporisā – ‘ayaṃ amhākaṃ ayyo’ti; sopi jānāti – ‘ime mayhaṃ dāsakammakaraporisā’ti. Iti yasmiṃ samaye sacce samādapetabbā musāvāde tasmiṃ samaye samādapenti. Idaṃ tassa musāvādasmiṃ vadāmi. So tassā rattiyā accayena bhoge adinnaṃyeva paribhuñjati. Idaṃ tassa adinnādānasmiṃ vadāmi. Evaṃ kho, visākhe, nigaṇṭhuposatho hoti. Evaṃ upavuttho kho, visākhe, nigaṇṭhuposatho na mahapphalo hoti na mahānisaṃso na mahājutiko na mahāvipphāro. ཀྱེ་བི་ཤཱ་ཁཱ་། གཅེར་བུ་པའི་གསོ་སྦྱོང་ནི་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། ཀྱེ་བི་ཤཱ་ཁཱ་། གཅེར་བུ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དགེ་སྦྱོང་གི་རིགས་སུ་གཏོགས་པ་དག་ཡོད་དོ། །དེ་དག་གིས་རང་གི་ཉན་ཐོས་ལ་འདི་ལྟར་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་སྟེ། 'ཀྱེ་སྐྱེས་བུ། ཁྱོད་ཚུར་ཤོག་ལ། ཤར་ཕྱོགས་སུ་དཔག་ཚད་བརྒྱ་ལས་བརྒལ་བའི་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཅན་གང་དག་ཡོད་པ་དེ་དག་ལ་ཆད་པ་ཞོག་ཅིག་། ནུབ་ཕྱོགས་སུ་དཔག་ཚད་བརྒྱ་ལས་བརྒལ་བའི་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཅན་གང་དག་ཡོད་པ་དེ་དག་ལ་ཆད་པ་ཞོག་ཅིག་། བྱང་ཕྱོགས་སུ་དཔག་ཚད་བརྒྱ་ལས་བརྒལ་བའི་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཅན་གང་དག་ཡོད་པ་དེ་དག་ལ་ཆད་པ་ཞོག་ཅིག་། ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་དཔག་ཚད་བརྒྱ་ལས་བརྒལ་བའི་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཅན་གང་དག་ཡོད་པ་དེ་དག་ལ་ཆད་པ་ཞོག་ཅིག་།' ཅེས་སོ། །འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་ཁ་ཅིག་ལ་སྙིང་རྗེ་དང་བརྩེ་བས་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་ལ། སེམས་ཅན་ཁ་ཅིག་ལ་སྙིང་རྗེ་དང་བརྩེ་བ་མེད་པར་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་གོ། །དེ་དག་གིས་གསོ་སྦྱོང་གི་ཉིན་མོ་དེར་ཉན་ཐོས་ལ་འདི་ལྟར་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་སྟེ། 'ཀྱེ་སྐྱེས་བུ། ཁྱོད་ཚུར་ཤོག་ལ། གོས་ཐམས་ཅད་ཕུད་དེ་འདི་ལྟར་སྨྲོས་ཤིག། "བདག་ནི་གང་དུའང་སུ་ཞིག་གི་ཅི་ལའང་མི་གཏོགས་ལ། བདག་གི་ཡང་གང་དུའང་ཅི་ཡང་མེད་དོ་"ཞེས་སྨྲོས་ཤིག།' ཅེས་སོ། །འོན་ཀྱང་དེའི་ཕ་མ་དག་གིས་ནི་ 'འདི་ནི་ང་ཚོའི་བུ་ཡིན་ནོ་'ཞེས་ཤེས་ལ། ཁོ་རང་གིས་ཀྱང་ 'འདི་དག་ནི་བདག་གི་ཕ་མ་ཡིན་ནོ་'ཞེས་ཤེས་སོ། །དེའི་བུ་དང་ཆུང་མས་ཀྱང་ 'འདི་ནི་བདག་གི་ཁྱོ་བོ་ཡིན་ནོ་'ཞེས་ཤེས་ལ། ཁོ་རང་གིས་ཀྱང་ 'འདི་ནི་བདག་གི་བུ་དང་ཆུང་མ་ཡིན་ནོ་'ཞེས་ཤེས་སོ། །དེའི་བྲན་དང་ལས་བྱེད་པ་དང་མི་རྣམས་ཀྱང་ 'འདི་ནི་ང་ཚོའི་རྗེ་བོ་ཡིན་ནོ་'ཞེས་ཤེས་ལ། ཁོ་རང་གིས་ཀྱང་ 'འདི་དག་ནི་བདག་གི་བྲན་དང་ལས་བྱེད་པ་དང་མི་རྣམས་ཡིན་ནོ་'ཞེས་ཤེས་སོ། །འདི་ལྟར་བདེན་པ་ལ་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་པའི་དུས་སུ། དེ་དག་གིས་རྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ལ་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་གོ། །འདི་ནི་དེའི་རྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ཡིན་པར་བདག་སྨྲའོ། །དེ་ནི་མཚན་མོ་དེ་འདས་པའི་འོག་ཏུ་མ་བྱིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་ལ་སྤྱོད་དོ། །འདི་ནི་དེའི་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ཡིན་པར་བདག་སྨྲའོ། །ཀྱེ་བི་ཤཱ་ཁཱ་། འདི་ལྟར་གཅེར་བུ་པའི་གསོ་སྦྱོང་ཡིན་ནོ། །ཀྱེ་བི་ཤཱ་ཁཱ་། འདི་ལྟར་བསྲུངས་པའི་གཅེར་བུ་པའི་གསོ་སྦྱོང་ནི་འབྲས་བུ་ཆེན་པོ་མི་འགྱུར་ཞིང་། ཕན་ཡོན་ཆེན་པོར་མི་འགྱུར་ལ། གཟི་བརྗིད་ཆེན་པོར་མི་འགྱུར་ཞིང་། ཁྱབ་ཆེན་པོར་མི་འགྱུར་རོ། ། ‘‘Kathañca, visākhe, ariyuposatho hoti? Upakkiliṭṭhassa, visākhe, cittassa upakkamena pariyodapanā hoti. Kathañca, visākhe, upakkiliṭṭhassa cittassa upakkamena pariyodapanā hoti? Idha, visākhe, ariyasāvako tathāgataṃ anussarati – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’ti. Tassa tathāgataṃ anussarato cittaṃ pasīdati, pāmojjaṃ uppajjati. Ye cittassa upakkilesā te pahīyanti, seyyathāpi, visākhe, upakkiliṭṭhassa sīsassa upakkamena pariyodapanā hoti. ཀྱེ་བི་ཤཱ་ཁཱ་། འཕགས་པའི་གསོ་སྦྱོང་ནི་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། ཀྱེ་བི་ཤཱ་ཁཱ་། ཉོན་མོངས་པས་སྦགས་པའི་སེམས་ནི་འབད་རྩོལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པར་འགྱུར་རོ། །ཀྱེ་བི་ཤཱ་ཁཱ་། ཉོན་མོངས་པས་སྦགས་པའི་སེམས་ནི་འབད་རྩོལ་གྱིས་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་དག་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཀྱེ་བི་ཤཱ་ཁཱ་། འདི་ན་འཕགས་པའི་ཉན་ཐོས་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱེད་དེ། 'བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཡང་དགྲ་བཅོམ་པ། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས། རིག་པ་དང་ཞབས་སུ་ལྡན་པ། བདེ་བར་གཤེགས་པ། འཇིག་རྟེན་མཁྱེན་པ། སྐྱེས་བུ་འདུལ་བའི་ཁ་ལོ་སྒྱུར་བ་བླ་ན་མེད་པ། ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་སྟོན་པ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ་'ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱེད་པ་ན། དེའི་སེམས་དང་བར་འགྱུར་ཞིང་། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ལ། སེམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་གང་དག་ཡོད་པ་དེ་དག་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །ཀྱེ་བི་ཤཱ་ཁཱ་། དཔེར་ན། དྲི་མས་སྦགས་པའི་མགོ་བོ་ནི་འབད་རྩོལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་པ་ལྟར་རོ། ། ‘‘Kathañca, visākhe, upakkiliṭṭhassa sīsassa upakkamena pariyodapanā hoti? Kakkañca paṭicca mattikañca paṭicca udakañca paṭicca purisassa ca tajjaṃ vāyāmaṃ paṭicca, evaṃ kho, visākhe, upakkiliṭṭhassa sīsassa upakkamena pariyodapanā hoti. Evamevaṃ kho, visākhe, upakkiliṭṭhassa cittassa upakkamena pariyodapanā hoti. ཀྱེ་བི་ཤཱ་ཁཱ་། དྲི་མས་སྦགས་པའི་མགོ་བོ་ནི་འབད་རྩོལ་གྱིས་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་ཅེ་ན། འཁྲུ་སྨན་དང་། ས་འདམ་དང་། ཆུ་ལ་བརྟེན་ཅིང་། སྐྱེས་བུའི་དེ་ལ་འཚམ་པའི་འབད་རྩོལ་ལ་བརྟེན་ནས། ཀྱེ་བི་ཤཱ་ཁཱ་། འདི་ལྟར་དྲི་མས་སྦགས་པའི་མགོ་བོ་ནི་འབད་རྩོལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་དོ། །ཀྱེ་བི་ཤཱ་ཁཱ་། དེ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པས་སྦགས་པའི་སེམས་ཀྱང་འབད་རྩོལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་དོ། ། ‘‘Kathañca, visākhe, upakkiliṭṭhassa cittassa upakkamena pariyodapanā hoti? Idha, visākhe, ariyasāvako tathāgataṃ anussarati – ‘itipi so [Pg.208] bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’ti. Tassa tathāgataṃ anussarato cittaṃ pasīdati, pāmojjaṃ uppajjati, ye cittassa upakkilesā te pahīyanti. Ayaṃ vuccati, visākhe – ‘ariyasāvako brahmuposathaṃ upavasati, brahmunā saddhiṃ saṃvasati, brahmañcassa ārabbha cittaṃ pasīdati, pāmojjaṃ uppajjati, ye cittassa upakkilesā te pahīyanti’. Evaṃ kho, visākhe, upakkiliṭṭhassa cittassa upakkamena pariyodapanā hoti. ཀྱེ་བི་ཤཱ་ཁཱ་། ཉོན་མོངས་པས་སྦགས་པའི་སེམས་ནི་འབད་རྩོལ་གྱིས་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་ཅེ་ན། ཀྱེ་བི་ཤཱ་ཁཱ་། འདི་ན་འཕགས་པའི་ཉན་ཐོས་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱེད་དེ། 'བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཡང་དགྲ་བཅོམ་པ། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས། རིག་པ་དང་ཞབས་སུ་ལྡན་པ། བདེ་བར་གཤེགས་པ། འཇིག་རྟེན་མཁྱེན་པ། སྐྱེས་བུ་འདུལ་བའི་ཁ་ལོ་སྒྱུར་བ་བླ་ན་མེད་པ། ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་སྟོན་པ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ་'ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱེད་པ་ན། དེའི་སེམས་དང་བར་འགྱུར་ཞིང་། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ལ། སེམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་གང་དག་ཡོད་པ་དེ་དག་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །ཀྱེ་བི་ཤཱ་ཁཱ་། འདི་ནི་ 'འཕགས་པའི་ཉན་ཐོས་ཚངས་པའི་གསོ་སྦྱོང་ལ་གནས་ཤིང་། ཚངས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་གནས་ལ། ཚངས་པ་ལ་དམིགས་ནས་སེམས་དང་བར་འགྱུར་ཞིང་། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ལ། སེམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་གང་དག་ཡོད་པ་དེ་དག་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ་'ཞེས་བྱའོ། །ཀྱེ་བི་ཤཱ་ཁཱ་། འདི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པས་སྦགས་པའི་སེམས་ནི་འབད་རྩོལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་དོ། ། ‘‘Upakkiliṭṭhassa, visākhe, cittassa upakkamena pariyodapanā hoti. Kathañca, visākhe, upakkiliṭṭhassa cittassa upakkamena pariyodapanā hoti? Idha, visākhe, ariyasāvako dhammaṃ anussarati – ‘svākkhāto bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī’ti. Tassa dhammaṃ anussarato cittaṃ pasīdati, pāmojjaṃ uppajjati, ye cittassa upakkilesā te pahīyanti, seyyathāpi, visākhe, upakkiliṭṭhassa kāyassa upakkamena pariyodapanā hoti. ཀྱེ་བི་ཤཱ་ཁཱ་། ཉོན་མོངས་པས་སྦགས་པའི་སེམས་ནི་འབད་རྩོལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པར་འགྱུར་རོ། །ཀྱེ་བི་ཤཱ་ཁཱ་། ཉོན་མོངས་པས་སྦགས་པའི་སེམས་ནི་འབད་རྩོལ་གྱིས་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་དག་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཀྱེ་བི་ཤཱ་ཁཱ་། འདི་ན་འཕགས་པའི་ཉན་ཐོས་ཀྱིས་ཆོས་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱེད་དེ། 'བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་ནི་ལེགས་པར་གསུངས་པ། མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བ། དུས་མེད་པ། འདི་ལ་ཚུར་ཤོག་དང་ལྟོས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ། ཉེ་བར་གཏོད་པ། མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བའོ་'ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་ཆོས་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱེད་པ་ན། དེའི་སེམས་དང་བར་འགྱུར་ཞིང་། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ལ། སེམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་གང་དག་ཡོད་པ་དེ་དག་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །ཀྱེ་བི་ཤཱ་ཁཱ་། དཔེར་ན། དྲི་མས་སྦགས་པའི་ལུས་ནི་འབད་རྩོལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་པ་ལྟར་རོ། ། ‘‘Kathañca, visākhe, upakkiliṭṭhassa kāyassa upakkamena pariyodapanā hoti? Sottiñca paṭicca, cuṇṇañca paṭicca, udakañca paṭicca, purisassa ca tajjaṃ vāyāmaṃ paṭicca. Evaṃ kho, visākhe, upakkiliṭṭhassa kāyassa upakkamena pariyodapanā hoti. Evamevaṃ kho, visākhe, upakkiliṭṭhassa cittassa upakkamena pariyodapanā hoti. ཀྱེ་བི་ཤཱ་ཁཱ་། དྲི་མས་སྦགས་པའི་ལུས་ནི་འབད་རྩོལ་གྱིས་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་ཅེ་ན། ཁྲུས་རྡོ་དང་། ཁྲུས་ཕྱེ་དང་། ཆུ་ལ་བརྟེན་ཅིང་། སྐྱེས་བུའི་དེ་ལ་འཚམ་པའི་འབད་རྩོལ་ལ་བརྟེན་ནས། ཀྱེ་བི་ཤཱ་ཁཱ་། འདི་ལྟར་དྲི་མས་སྦགས་པའི་ལུས་ནི་འབད་རྩོལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་དོ། །ཀྱེ་བི་ཤཱ་ཁཱ་། དེ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པས་སྦགས་པའི་སེམས་ཀྱང་འབད་རྩོལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་དོ། ། ‘‘Kathañca, visākhe, upakkiliṭṭhassa cittassa upakkamena pariyodapanā hoti? Idha, visākhe, ariyasāvako dhammaṃ anussarati – ‘svākkhāto bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī’ti. Tassa dhammaṃ anussarato cittaṃ pasīdati, pāmojjaṃ uppajjati, ye cittassa upakkilesā te pahīyanti. Ayaṃ vuccati, visākhe, ‘ariyasāvako dhammuposathaṃ upavasati, dhammena saddhiṃ saṃvasati, dhammañcassa ārabbha cittaṃ pasīdati, pāmojjaṃ uppajjati, ye cittassa upakkilesā te pahīyanti’. Evaṃ kho, visākhe, upakkiliṭṭhassa cittassa upakkamena pariyodapanā hoti. ཀྱེ་བི་ཤཱ་ཁཱ་། ཉོན་མོངས་པས་སྦགས་པའི་སེམས་ནི་འབད་རྩོལ་གྱིས་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་ཅེ་ན། ཀྱེ་བི་ཤཱ་ཁཱ་། འདི་ན་འཕགས་པའི་ཉན་ཐོས་ཀྱིས་ཆོས་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱེད་དེ། 'བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་ནི་ལེགས་པར་གསུངས་པ། མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བ། དུས་མེད་པ། འདི་ལ་ཚུར་ཤོག་དང་ལྟོས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ། ཉེ་བར་གཏོད་པ། མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བའོ་'ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་ཆོས་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱེད་པ་ན། དེའི་སེམས་དང་བར་འགྱུར་ཞིང་། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ལ། སེམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་གང་དག་ཡོད་པ་དེ་དག་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །ཀྱེ་བི་ཤཱ་ཁཱ་། འདི་ནི་ 'འཕགས་པའི་ཉན་ཐོས་ཆོས་ཀྱི་གསོ་སྦྱོང་ལ་གནས་ཤིང་། ཆོས་དང་ལྷན་ཅིག་གནས་ལ། ཆོས་ལ་དམིགས་ནས་སེམས་དང་བར་འགྱུར་ཞིང་། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ལ། སེམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་གང་དག་ཡོད་པ་དེ་དག་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ་'ཞེས་བྱའོ། །ཀྱེ་བི་ཤཱ་ཁཱ་། འདི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པས་སྦགས་པའི་སེམས་ནི་འབད་རྩོལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་དོ། ། ‘‘Upakkiliṭṭhassa[Pg.209], visākhe, cittassa upakkamena pariyodapanā hoti. Kathañca, visākhe, upakkiliṭṭhassa cittassa upakkamena pariyodapanā hoti? Idha, visākhe, ariyasāvako saṅghaṃ anussarati – ‘suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, ujuppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, ñāyappaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, sāmīcippaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, yadidaṃ cattāri purisayugāni aṭṭha purisapuggalā esa bhagavato sāvakasaṅgho āhuneyyo pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’ti. Tassa saṅghaṃ anussarato cittaṃ pasīdati, pāmojjaṃ uppajjati, ye cittassa upakkilesā te pahīyanti, seyyathāpi, visākhe, upakkiliṭṭhassa vatthassa upakkamena pariyodapanā hoti. ཀྱེ་བི་ཤཱ་ཁཱ་། ཉོན་མོངས་པས་སྦགས་པའི་སེམས་ནི་འབད་རྩོལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པར་འགྱུར་རོ། །ཀྱེ་བི་ཤཱ་ཁཱ་། ཉོན་མོངས་པས་སྦགས་པའི་སེམས་ནི་འབད་རྩོལ་གྱིས་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་དག་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཀྱེ་བི་ཤཱ་ཁཱ་། འདི་ན་འཕགས་པའི་ཉན་ཐོས་ཀྱིས་དགེ་འདུན་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱེད་དེ། 'བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་འདུན་ནི་ལེགས་པར་ཞུགས་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་འདུན་ནི་དྲང་པོར་ཞུགས་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་འདུན་ནི་རིགས་པར་ཞུགས་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་འདུན་ནི་མཐུན་པར་ཞུགས་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྐྱེས་བུའི་ཟུང་བཞི་དང་། སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་བརྒྱད་པོ་འདི་དག་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་འདུན་ཡིན་ཏེ། སྦྱིན་པར་འོས་པ། གུས་པར་བྱ་བར་འོས་པ། ཡོན་གྱི་གནས་སུ་གྱུར་པ། ཐལ་མོ་སྦྱར་བར་བྱ་བར་འོས་པ། འཇིག་རྟེན་གྱི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཞིང་བླ་ན་མེད་པའོ་'ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་དགེ་འདུན་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱེད་པ་ན། དེའི་སེམས་དང་བར་འགྱུར་ཞིང་། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ལ། སེམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་གང་དག་ཡོད་པ་དེ་དག་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །ཀྱེ་བི་ཤཱ་ཁཱ་། དཔེར་ན། དྲི་མས་སྦགས་པའི་གོས་ནི་འབད་རྩོལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་པ་ལྟར་རོ། ། ‘‘Kathañca, visākhe, upakkiliṭṭhassa vatthassa upakkamena pariyodapanā hoti? Usmañca paṭicca, khārañca paṭicca, gomayañca paṭicca, udakañca paṭicca, purisassa ca tajjaṃ vāyāmaṃ paṭicca. Evaṃ kho, visākhe, upakkiliṭṭhassa vatthassa upakkamena pariyodapanā hoti. Evamevaṃ kho, visākhe, upakkiliṭṭhassa cittassa upakkamena pariyodapanā hoti. ཀྱེ་བི་ཤཱ་ཁཱ་། དྲི་མས་སྦགས་པའི་གོས་ནི་འབད་རྩོལ་གྱིས་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་ཅེ་ན། ཚ་རླངས་དང་། ཐལ་བ་དང་། བ་ལང་གི་ལྕི་བ་དང་། ཆུ་ལ་བརྟེན་ཅིང་། སྐྱེས་བུའི་དེ་ལ་འཚམ་པའི་འབད་རྩོལ་ལ་བརྟེན་ནས། ཀྱེ་བི་ཤཱ་ཁཱ་། འདི་ལྟར་དྲི་མས་སྦགས་པའི་གོས་ནི་འབད་རྩོལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་དོ། །ཀྱེ་བི་ཤཱ་ཁཱ་། དེ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པས་སྦགས་པའི་སེམས་ཀྱང་འབད་རྩོལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་དོ། ། ‘‘Kathañca, visākhe, upakkiliṭṭhassa cittassa upakkamena pariyodapanā hoti? Idha, visākhe, ariyasāvako saṅghaṃ anussarati – ‘suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’ti. Tassa saṅghaṃ anussarato cittaṃ pasīdati, pāmojjaṃ uppajjati, ye cittassa upakkilesā te pahīyanti. Ayaṃ vuccati, visākhe, ‘ariyasāvako saṅghuposathaṃ upavasati, saṅghena saddhiṃ saṃvasati, saṅghañcassa ārabbha cittaṃ pasīdati, pāmojjaṃ uppajjati, ye cittassa upakkilesā te pahīyanti’. Evaṃ kho, visākhe, upakkiliṭṭhassa cittassa upakkamena pariyodapanā hoti. ཀྱེ་བི་ཤཱ་ཁཱ་། ཉོན་མོངས་པས་སྦགས་པའི་སེམས་ནི་འབད་རྩོལ་གྱིས་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་ཅེ་ན། ཀྱེ་བི་ཤཱ་ཁཱ་། འདི་ན་འཕགས་པའི་ཉན་ཐོས་ཀྱིས་དགེ་འདུན་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱེད་དེ། 'བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་འདུན་ནི་ལེགས་པར་ཞུགས་པ་... ནས... འཇིག་རྟེན་གྱི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཞིང་བླ་ན་མེད་པའོ་'ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་དགེ་འདུན་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱེད་པ་ན། དེའི་སེམས་དང་བར་འགྱུར་ཞིང་། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ལ། སེམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་གང་དག་ཡོད་པ་དེ་དག་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །ཀྱེ་བི་ཤཱ་ཁཱ་། འདི་ནི་ 'འཕགས་པའི་ཉན་ཐོས་དགེ་འདུན་གྱི་གསོ་སྦྱོང་ལ་གནས་ཤིང་། དགེ་འདུན་དང་ལྷན་ཅིག་གནས་ལ། དགེ་འདུན་ལ་དམིགས་ནས་སེམས་དང་བར་འགྱུར་ཞིང་། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ལ། སེམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་གང་དག་ཡོད་པ་དེ་དག་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ་'ཞེས་བྱའོ། །ཀྱེ་བི་ཤཱ་ཁཱ་། འདི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པས་སྦགས་པའི་སེམས་ནི་འབད་རྩོལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་དོ། ། ‘‘Upakkiliṭṭhassa, visākhe, cittassa upakkamena pariyodapanā hoti. Kathañca, visākhe, upakkiliṭṭhassa cittassa upakkamena pariyodapanā hoti? Idha, visākhe, ariyasāvako attano sīlāni anussarati akhaṇḍāni [Pg.210] acchiddāni asabalāni akammāsāni bhujissāni viññuppasatthāni aparāmaṭṭhāni samādhisaṃvattanikāni. Tassa sīlaṃ anussarato cittaṃ pasīdati, pāmojjaṃ uppajjati, ye cittassa upakkilesā te pahīyanti, seyyathāpi, visākhe, upakkiliṭṭhassa ādāsassa upakkamena pariyodapanā hoti. བི་ཤཱ་ཁཱ། ཉོན་མོངས་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་གྱུར་པའི་སེམས་ནི་འབད་རྩོལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་བྱང་བར་འགྱུར་རོ། །བི་ཤཱ་ཁཱ། ཇི་ལྟར་ན་ཉོན་མོངས་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་གྱུར་པའི་སེམས་ནི་འབད་རྩོལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་བྱང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། བི་ཤཱ་ཁཱ། འདི་ལ་འཕགས་པའི་ཉན་ཐོས་ཀྱིས་རང་གི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམས་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱེད་དེ། མ་ཉམས་པ། མ་བུག་པ། མ་ཁྲ་བ། མ་ཤོར་བ། རང་དབང་དུ་གྱུར་པ། མཁས་པས་བསྔགས་པ། མཆོག་འཛིན་མེད་པ། ཏིང་ངེ་འཛིན་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་རྣམས་སོ། །དེ་ལྟར་ཚུལ་ཁྲིམས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ན། དེའི་སེམས་རབ་ཏུ་དང་བར་འགྱུར། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། སེམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་གང་དག་ཡོད་པ་དེ་དག་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །བི་ཤཱ་ཁཱ། དཔེར་ན། དྲི་མས་སྦགས་པའི་མེ་ལོང་ནི་འབད་རྩོལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་བྱང་བར་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ། ། ‘‘Kathañca, visākhe, upakkiliṭṭhassa ādāsassa upakkamena pariyodapanā hoti? Telañca paṭicca, chārikañca paṭicca, vālaṇḍupakañca paṭicca, purisassa ca tajjaṃ vāyāmaṃ paṭicca. Evaṃ kho, visākhe, upakkiliṭṭhassa ādāsassa upakkamena pariyodapanā hoti. Evamevaṃ kho, visākhe, upakkiliṭṭhassa cittassa upakkamena pariyodapanā hoti. བི་ཤཱ་ཁཱ། ཇི་ལྟར་ན་དྲི་མས་སྦགས་པའི་མེ་ལོང་ནི་འབད་རྩོལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་བྱང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། སྣུམ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། ཐལ་བ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། རྔ་མའི་ཕྱགས་མ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། སྐྱེས་བུའི་དེ་དང་མཐུན་པའི་འབད་རྩོལ་ལ་བརྟེན་ནས་སོ། །བི་ཤཱ་ཁཱ། དེ་ལྟར་ན་དྲི་མས་སྦགས་པའི་མེ་ལོང་ནི་འབད་རྩོལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་བྱང་བར་འགྱུར་རོ། །བི་ཤཱ་ཁཱ། དེ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་གྱུར་པའི་སེམས་ནི་འབད་རྩོལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་བྱང་བར་འགྱུར་རོ། ། ‘‘Kathañca, visākhe, upakkiliṭṭhassa cittassa upakkamena pariyodapanā hoti? Idha, visākhe, ariyasāvako attano sīlāni anussarati akhaṇḍāni…pe… samādhisaṃvattanikāni. Tassa sīlaṃ anussarato cittaṃ pasīdati, pāmojjaṃ uppajjati, ye cittassa upakkilesā te pahīyanti. Ayaṃ vuccati, visākhe, ‘ariyasāvako sīluposathaṃ upavasati, sīlena saddhiṃ saṃvasati, sīlañcassa ārabbha cittaṃ pasīdati, pāmojjaṃ uppajjati, ye cittassa upakkilesā te pahīyanti’. Evaṃ kho, visākhe, upakkiliṭṭhassa cittassa upakkamena pariyodapanā hoti. བི་ཤཱ་ཁཱ། ཇི་ལྟར་ན་ཉོན་མོངས་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་གྱུར་པའི་སེམས་ནི་འབད་རྩོལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་བྱང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། བི་ཤཱ་ཁཱ། འདི་ལ་འཕགས་པའི་ཉན་ཐོས་ཀྱིས་རང་གི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམས་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱེད་དེ། མ་ཉམས་པ་ནས། ཏིང་ངེ་འཛིན་འཕེལ་བར་བྱེད་པའི་བར་རོ། །དེ་ལྟར་ཚུལ་ཁྲིམས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ན། དེའི་སེམས་རབ་ཏུ་དང་བར་འགྱུར། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། སེམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་གང་དག་ཡོད་པ་དེ་དག་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །བི་ཤཱ་ཁཱ། འདི་ནི་འཕགས་པའི་ཉན་ཐོས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་གསོ་སྦྱོང་ལ་གནས་པ། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྷན་ཅིག་གནས་པ། ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་དམིགས་ནས་སེམས་རབ་ཏུ་དང་བ། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་སྐྱེ་བ། སེམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤོང་བ་ཞེས་བྱའོ། །བི་ཤཱ་ཁཱ། དེ་ལྟར་ན་ཉོན་མོངས་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་གྱུར་པའི་སེམས་ནི་འབད་རྩོལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་བྱང་བར་འགྱུར་རོ། ། ‘‘Upakkiliṭṭhassa, visākhe, cittassa upakkamena pariyodapanā hoti. Kathañca, visākhe, upakkiliṭṭhassa cittassa upakkamena pariyodapanā hoti? Idha visākhe, ariyasāvako devatā anussarati – ‘santi devā cātumahārājikā, santi devā tāvatiṃsā, santi devā yāmā, santi devā tusitā, santi devā nimmānaratino, santi devā paranimmitavasavattino, santi devā brahmakāyikā, santi devā tatuttari. Yathārūpāya saddhāya samannāgatā tā devatā ito cutā tatthupapannā, mayhampi tathārūpā saddhā saṃvijjati. Yathārūpena sīlena samannāgatā tā devatā ito cutā tatthupapannā, mayhampi tathārūpaṃ sīlaṃ saṃvijjati. Yathārūpena sutena samannāgatā tā devatā ito cutā tatthupapannā, mayhampi tathārūpaṃ sutaṃ saṃvijjati. Yathārūpena cāgena samannāgatā tā devatā ito cutā tatthupapannā, mayhampi tathārūpo cāgo saṃvijjati. Yathārūpāya paññāya [Pg.211] samannāgatā tā devatā ito cutā tatthupapannā, mayhampi tathārūpā paññā saṃvijjatī’ti. Tassa attano ca tāsañca devatānaṃ saddhañca sīlañca sutañca cāgañca paññañca anussarato cittaṃ pasīdati, pāmojjaṃ uppajjati, ye cittassa upakkilesā te pahīyanti, seyyathāpi, visākhe, upakkiliṭṭhassa jātarūpassa upakkamena pariyodapanā hoti. བི་ཤཱ་ཁཱ། ཉོན་མོངས་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་གྱུར་པའི་སེམས་ནི་འབད་རྩོལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་བྱང་བར་འགྱུར་རོ། །བི་ཤཱ་ཁཱ། ཇི་ལྟར་ན་ཉོན་མོངས་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་གྱུར་པའི་སེམས་ནི་འབད་རྩོལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་བྱང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། བི་ཤཱ་ཁཱ། འདི་ལ་འཕགས་པའི་ཉན་ཐོས་ཀྱིས་ལྷ་རྣམས་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱེད་དེ། རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ཡོད། སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པའི་ལྷ་རྣམས་ཡོད། འཐབ་བྲལ་གྱི་ལྷ་རྣམས་ཡོད། དགའ་ལྡན་གྱི་ལྷ་རྣམས་ཡོད། འཕྲུལ་དགའི་ལྷ་རྣམས་ཡོད། གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ཡོད། ཚངས་རིས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ཡོད། དེ་ལས་ཀྱང་གོང་མའི་ལྷ་རྣམས་ཡོད་དོ། །ལྷ་དེ་དག་ནི་དད་པ་ཇི་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པས་འདི་ནས་ཤི་འཕོས་ཏེ་དེར་སྐྱེས་པ་དེ་ལྟ་བུའི་དད་པ་བདག་ལའང་ཡོད་དོ། །ལྷ་དེ་དག་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཇི་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པས་འདི་ནས་ཤི་འཕོས་ཏེ་དེར་སྐྱེས་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་ཁྲིམས་བདག་ལའང་ཡོད་དོ། །ལྷ་དེ་དག་ནི་ཐོས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པས་འདི་ནས་ཤི་འཕོས་ཏེ་དེར་སྐྱེས་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཐོས་པ་བདག་ལའང་ཡོད་དོ། །ལྷ་དེ་དག་ནི་གཏོང་བ་ཇི་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པས་འདི་ནས་ཤི་འཕོས་ཏེ་དེར་སྐྱེས་པ་དེ་ལྟ་བུའི་གཏོང་བ་བདག་ལའང་ཡོད་དོ། །ལྷ་དེ་དག་ནི་ཤེས་རབ་ཇི་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པས་འདི་ནས་ཤི་འཕོས་ཏེ་དེར་སྐྱེས་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཤེས་རབ་བདག་ལའང་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་རྗེས་སུ་དྲན་ནོ། །དེ་ལྟར་རང་ཉིད་དང་ལྷ་དེ་དག་གི་དད་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཐོས་པ་དང་། གཏོང་བ་དང་། ཤེས་རབ་རྣམས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ན། དེའི་སེམས་རབ་ཏུ་དང་བར་འགྱུར། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། སེམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་གང་དག་ཡོད་པ་དེ་དག་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །བི་ཤཱ་ཁཱ། དཔེར་ན། དྲི་མས་སྦགས་པའི་གསེར་ནི་འབད་རྩོལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་བྱང་བར་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ། ། ‘‘Kathañca, visākhe, upakkiliṭṭhassa jātarūpassa upakkamena pariyodapanā hoti? Ukkañca paṭicca, loṇañca paṭicca, gerukañca paṭicca, nāḷikasaṇḍāsañca paṭicca, purisassa ca tajjaṃ vāyāmaṃ paṭicca. Evaṃ kho, visākhe, upakkiliṭṭhassa jātarūpassa upakkamena pariyodapanā hoti. Evamevaṃ kho, visākhe, upakkiliṭṭhassa cittassa upakkamena pariyodapanā hoti. བི་ཤཱ་ཁཱ། ཇི་ལྟར་ན་དྲི་མས་སྦགས་པའི་གསེར་ནི་འབད་རྩོལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་བྱང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། ལྕགས་ཐབ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། ལན་ཚྭ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། བཙག་ལ་བརྟེན་པ་དང་། སྦུད་པ་དང་སྐམ་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། སྐྱེས་བུའི་དེ་དང་མཐུན་པའི་འབད་རྩོལ་ལ་བརྟེན་ནས་སོ། །བི་ཤཱ་ཁཱ། དེ་ལྟར་ན་དྲི་མས་སྦགས་པའི་གསེར་ནི་འབད་རྩོལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་བྱང་བར་འགྱུར་རོ། །བི་ཤཱ་ཁཱ། དེ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་གྱུར་པའི་སེམས་ནི་འབད་རྩོལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་བྱང་བར་འགྱུར་རོ། ། ‘‘Kathañca, visākhe, upakkiliṭṭhassa cittassa upakkamena pariyodapanā hoti? Idha, visākhe, ariyasāvako devatā anussarati – ‘santi devā cātumahārājikā, santi devā tāvatiṃsā…pe… santi devā tatuttari. Yathārūpāya saddhāya samannāgatā tā devatā ito cutā tatthupapannā, mayhampi tathārūpā saddhā saṃvijjati. Yathārūpena sīlena…pe… sutena…pe… cāgena…pe… paññāya samannāgatā tā devatā ito cutā tatthupapannā, mayhampi tathārūpā paññā saṃvijjatī’ti. Tassa attano ca tāsañca devatānaṃ saddhañca sīlañca sutañca cāgañca paññañca anussarato cittaṃ pasīdati, pāmojjaṃ uppajjati, ye cittassa upakkilesā te pahīyanti. Ayaṃ vuccati, visākhe, ‘ariyasāvako devatuposathaṃ upavasati, devatāhi saddhiṃ saṃvasati, devatā ārabbha cittaṃ pasīdati, pāmojjaṃ uppajjati, ye cittassa upakkilesā te pahīyanti’. Evaṃ kho, visākhe, upakkiliṭṭhassa cittassa upakkamena pariyodapanā hoti. བི་ཤཱ་ཁཱ། ཇི་ལྟར་ན་ཉོན་མོངས་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་གྱུར་པའི་སེམས་ནི་འབད་རྩོལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་བྱང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། བི་ཤཱ་ཁཱ། འདི་ལ་འཕགས་པའི་ཉན་ཐོས་ཀྱིས་ལྷ་རྣམས་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱེད་དེ། རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ཡོད། སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པའི་ལྷ་རྣམས་ཡོད། ནས། དེ་ལས་ཀྱང་གོང་མའི་ལྷ་རྣམས་ཡོད་དོ། །ལྷ་དེ་དག་ནི་དད་པ་ཇི་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པས་འདི་ནས་ཤི་འཕོས་ཏེ་དེར་སྐྱེས་པ་དེ་ལྟ་བུའི་དད་པ་བདག་ལའང་ཡོད་དོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ནས། ཐོས་པ་དང་། ནས། གཏོང་བ་དང་། ནས། ཤེས་རབ་ཇི་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པས་འདི་ནས་ཤི་འཕོས་ཏེ་དེར་སྐྱེས་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཤེས་རབ་བདག་ལའང་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་རྗེས་སུ་དྲན་ནོ། །དེ་ལྟར་རང་ཉིད་དང་ལྷ་དེ་དག་གི་དད་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཐོས་པ་དང་། གཏོང་བ་དང་། ཤེས་རབ་རྣམས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ན། དེའི་སེམས་རབ་ཏུ་དང་བར་འགྱུར། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། སེམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་གང་དག་ཡོད་པ་དེ་དག་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །བི་ཤཱ་ཁཱ། འདི་ནི་འཕགས་པའི་ཉན་ཐོས་ལྷའི་གསོ་སྦྱོང་ལ་གནས་པ། ལྷ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་གནས་པ། ལྷ་རྣམས་ལ་དམིགས་ནས་སེམས་རབ་ཏུ་དང་བ། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་སྐྱེ་བ། སེམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤོང་བ་ཞེས་བྱའོ། །བི་ཤཱ་ཁཱ། དེ་ལྟར་ན་ཉོན་མོངས་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་གྱུར་པའི་སེམས་ནི་འབད་རྩོལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་བྱང་བར་འགྱུར་རོ། ། ‘‘Sa kho so, visākhe, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘yāvajīvaṃ arahanto pāṇātipātaṃ pahāya pāṇātipātā paṭiviratā nihitadaṇḍā nihitasatthā lajjī dayāpannā sabbapāṇabhūtahitānukampī viharanti; ahampajja imañca rattiṃ imañca divasaṃ pāṇātipātaṃ pahāya pāṇātipātā paṭivirato nihitadaṇḍo nihitasattho lajjī dayāpanno sabbapāṇabhūtahitānukampī [Pg.212] viharāmi. Imināpi aṅgena arahataṃ anukaromi, uposatho ca me upavuttho bhavissati. བི་ཤཱ་ཁཱ། འཕགས་པའི་ཉན་ཐོས་དེ་ནི་འདི་ལྟར་སོ་སོར་རྟོག་པར་བྱེད་དེ། དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ནི་ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུ་སྲོག་གཅོད་པ་སྤངས་ཏེ། སྲོག་གཅོད་པ་ལས་ཕྱིར་ལོག་ཅིང་། དབྱུག་པ་བཞག་པ། མཚོན་ཆ་བཞག་པ། ངོ་ཚ་ཤེས་པ། སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕན་བདེ་ལ་རྗེས་སུ་བརྩེ་བར་གནས་སོ། །བདག་གིས་ཀྱང་དེ་རིང་གི་མཚན་མོ་འདི་དང་ཉིན་མོ་འདིར་སྲོག་གཅོད་པ་སྤངས་ཏེ། སྲོག་གཅོད་པ་ལས་ཕྱིར་ལོག་ཅིང་། དབྱུག་པ་བཞག་པ། མཚོན་ཆ་བཞག་པ། ངོ་ཚ་ཤེས་པ། སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕན་བདེ་ལ་རྗེས་སུ་བརྩེ་བར་གནས་པར་བྱའོ། །ཡན་ལག་འདིས་ཀྱང་བདག་གིས་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་སློབ་པར་བྱེད་ཅིང་། བདག་གི་གསོ་སྦྱོང་ཡང་བསྲུངས་པར་འགྱུར་རོ། ། ‘‘Yāvajīvaṃ arahanto adinnādānaṃ pahāya adinnādānā paṭiviratā dinnādāyī dinnapāṭikaṅkhī, athenena sucibhūtena attanā viharanti; ahampajja imañca rattiṃ imañca divasaṃ adinnādānaṃ pahāya adinnādānā paṭivirato dinnādāyī dinnapāṭikaṅkhī, athenena sucibhūtena attanā viharāmi. Imināpi aṅgena arahataṃ anukaromi, uposatho ca me upavuttho bhavissati. དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ནི་ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུ་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་སྤངས་ཏེ། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལས་ཕྱིར་ལོག་ཅིང་། བྱིན་པ་ལེན་པ། བྱིན་པ་ལ་རེ་བ། མི་རྐུ་ཞིང་གཙང་བར་གྱུར་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་གནས་སོ། །བདག་གིས་ཀྱང་དེ་རིང་གི་མཚན་མོ་འདི་དང་ཉིན་མོ་འདིར་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་སྤངས་ཏེ། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལས་ཕྱིར་ལོག་ཅིང་། བྱིན་པ་ལེན་པ། བྱིན་པ་ལ་རེ་བ། མི་རྐུ་ཞིང་གཙང་བར་གྱུར་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་གནས་པར་བྱའོ། །ཡན་ལག་འདིས་ཀྱང་བདག་གིས་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་སློབ་པར་བྱེད་ཅིང་། བདག་གི་གསོ་སྦྱོང་ཡང་བསྲུངས་པར་འགྱུར་རོ། ། ‘‘Yāvajīvaṃ arahanto abrahmacariyaṃ pahāya brahmacārī ārācārī viratā methunā gāmadhammā; ahampajja imañca rattiṃ imañca divasaṃ abrahmacariyaṃ pahāya brahmacārī ārācārī virato methunā gāmadhammā. Imināpi aṅgena arahataṃ anukaromi, uposatho ca me upavuttho bhavissati. དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ནི་ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུ་མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་སྤངས་ཏེ། ཚངས་པར་སྤྱོད་ཅིང་། དབེན་པར་གནས་པ། གྲོང་པའི་ཆོས་འཁྲིག་པ་ལས་ཕྱིར་ལོག་པར་གནས་སོ། །བདག་གིས་ཀྱང་དེ་རིང་གི་མཚན་མོ་འདི་དང་ཉིན་མོ་འདིར་མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་སྤངས་ཏེ། ཚངས་པར་སྤྱོད་ཅིང་། དབེན་པར་གནས་པ། གྲོང་པའི་ཆོས་འཁྲིག་པ་ལས་ཕྱིར་ལོག་པར་གནས་པར་བྱའོ། །ཡན་ལག་འདིས་ཀྱང་བདག་གིས་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་སློབ་པར་བྱེད་ཅིང་། བདག་གི་གསོ་སྦྱོང་ཡང་བསྲུངས་པར་འགྱུར་རོ། ། ‘‘Yāvajīvaṃ arahanto musāvādaṃ pahāya musāvādā paṭiviratā saccavādī saccasandhā thetā paccayikā avisaṃvādakā lokassa; ahampajja imañca rattiṃ imañca divasaṃ musāvādaṃ pahāya musāvādā paṭivirato saccavādī saccasandho theto paccayiko avisaṃvādako lokassa. Imināpi aṅgena arahataṃ anukaromi, uposatho ca me upavuttho bhavissati. དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ནི་ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུ་རྫུན་དུ་སྨྲ་བ་སྤངས་ཏེ། རྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ལས་ཕྱིར་ལོག་ཅིང་། བདེན་པར་སྨྲ་བ། བདེན་པ་ལ་གནས་པ། བརྟན་པ། ཡིད་བརྟན་རུང་བ། འཇིག་རྟེན་ལ་མི་སླུ་བར་གནས་སོ། །བདག་གིས་ཀྱང་དེ་རིང་གི་མཚན་མོ་འདི་དང་ཉིན་མོ་འདིར་རྫུན་དུ་སྨྲ་བ་སྤངས་ཏེ། རྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ལས་ཕྱིར་ལོག་ཅིང་། བདེན་པར་སྨྲ་བ། བདེན་པ་ལ་གནས་པ། བརྟན་པ། ཡིད་བརྟན་རུང་བ། འཇིག་རྟེན་ལ་མི་སླུ་བར་གནས་པར་བྱའོ། །ཡན་ལག་འདིས་ཀྱང་བདག་གིས་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་སློབ་པར་བྱེད་ཅིང་། བདག་གི་གསོ་སྦྱོང་ཡང་བསྲུངས་པར་འགྱུར་རོ། ། ‘‘Yāvajīvaṃ arahanto surāmerayamajjapamādaṭṭhānaṃ pahāya surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭiviratā; ahampajja imañca rattiṃ imañca divasaṃ surāmerayamajjapamādaṭṭhānaṃ pahāya surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato. Imināpi aṅgena arahataṃ anukaromi, uposatho ca me upavuttho bhavissati. དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ནི་ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུ་མྱོས་པར་འགྱུར་བའི་ཆང་དང་བཅོས་པའི་སྐྱུར་རྩི་བག་མེད་པའི་གནས་སྤངས་ཏེ། མྱོས་པར་འགྱུར་བའི་ཆང་དང་བཅོས་པའི་སྐྱུར་རྩི་བག་མེད་པའི་གནས་ལས་ཕྱིར་ལོག་པར་གནས་སོ། །བདག་གིས་ཀྱང་དེ་རིང་གི་མཚན་མོ་འདི་དང་ཉིན་མོ་འདིར་མྱོས་པར་འགྱུར་བའི་ཆང་དང་བཅོས་པའི་སྐྱུར་རྩི་བག་མེད་པའི་གནས་སྤངས་ཏེ། མྱོས་པར་འགྱུར་བའི་ཆང་དང་བཅོས་པའི་སྐྱུར་རྩི་བག་མེད་པའི་གནས་ལས་ཕྱིར་ལོག་པར་གནས་པར་བྱའོ། །ཡན་ལག་འདིས་ཀྱང་བདག་གིས་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་སློབ་པར་བྱེད་ཅིང་། བདག་གི་གསོ་སྦྱོང་ཡང་བསྲུངས་པར་འགྱུར་རོ། ། ‘‘Yāvajīvaṃ arahanto ekabhattikā rattūparatā viratā vikālabhojanā; ahampajja imañca rattiṃ imañca divasaṃ ekabhattiko rattūparato virato vikālabhojanā. Imināpi aṅgena arahataṃ anukaromi, uposatho ca me upavuttho bhavissati. དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ནི་ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུ་ཟས་དུས་གཅིག་ལ་ཟ་ཞིང་། མཚན་མོའི་ཟས་ལས་ལོག་པ་དང་། དུས་མ་ཡིན་པའི་ཟས་ཟ་བ་ལས་ཕྱིར་ལོག་པར་གནས་སོ། །བདག་གིས་ཀྱང་དེ་རིང་གི་མཚན་མོ་འདི་དང་ཉིན་མོ་འདིར་ཟས་དུས་གཅིག་ལ་ཟ་ཞིང་། མཚན་མོའི་ཟས་ལས་ལོག་པ་དང་། དུས་མ་ཡིན་པའི་ཟས་ཟ་བ་ལས་ཕྱིར་ལོག་པར་གནས་པར་བྱའོ། །ཡན་ལག་འདིས་ཀྱང་བདག་གིས་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་སློབ་པར་བྱེད་ཅིང་། བདག་གི་གསོ་སྦྱོང་ཡང་བསྲུངས་པར་འགྱུར་རོ། ། ‘‘Yāvajīvaṃ arahanto naccagītavāditavisūkadassanamālāgandhavilepanadhāraṇamaṇḍanavibhūsanaṭṭhānā paṭiviratā; ahampajja imañca rattiṃ imañca divasaṃ naccagītavāditavisūkadassanamālāgandhavilepanadhāraṇamaṇḍanavibhūsanaṭṭhānā paṭivirato[Pg.213]. Imināpi aṅgena arahataṃ anukaromi, uposatho ca me upavuttho bhavissati. དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ནི་ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུ་གར་དང་། གླུ་དང་། རོལ་མོ་དང་། ལྟད་མོ་དང་། མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བ་དང་། དྲི་དང་། བྱུག་པ་འཆང་བ་དང་། བརྒྱན་པ་དང་། སྤྲས་པའི་གནས་ལས་ཕྱིར་ལོག་པར་གནས་སོ། །བདག་གིས་ཀྱང་དེ་རིང་གི་མཚན་མོ་འདི་དང་ཉིན་མོ་འདིར་གར་དང་། གླུ་དང་། རོལ་མོ་དང་། ལྟད་མོ་དང་། མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བ་དང་། དྲི་དང་། བྱུག་པ་འཆང་བ་དང་། བརྒྱན་པ་དང་། སྤྲས་པའི་གནས་ལས་ཕྱིར་ལོག་པར་གནས་པར་བྱའོ། །ཡན་ལག་འདིས་ཀྱང་བདག་གིས་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་སློབ་པར་བྱེད་ཅིང་། བདག་གི་གསོ་སྦྱོང་ཡང་བསྲུངས་པར་འགྱུར་རོ། ། ‘‘Yāvajīvaṃ arahanto uccāsayanamahāsayanaṃ pahāya uccāsayanamahāsayanā paṭiviratā nīcaseyyaṃ kappenti mañcake vā tiṇasanthārake vā; ahampajja imañca rattiṃ imañca divasaṃ uccāsayanamahāsayanaṃ pahāya uccāsayanamahāsayanā paṭivirato nīcaseyyaṃ kappemi mañcake vā tiṇasanthārake vā. Imināpi aṅgena arahataṃ anukaromi, uposatho ca me upavuttho bhavissatī’’ti. དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ནི་ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུ་ཁྲི་སྟན་མཐོན་པོ་དང་ཁྲི་སྟན་ཆེན་པོ་སྤངས་ཏེ། ཁྲི་སྟན་མཐོན་པོ་དང་ཁྲི་སྟན་ཆེན་པོ་ལས་ཕྱིར་ལོག་ཅིང་། ཁྲི་ཆུང་ངམ་རྩྭ་གདན་གྱི་སྟེང་དུ་མལ་ཆུང་ངུ་བཅས་ཏེ་ཉལ་བར་བྱེད་དོ། །བདག་གིས་ཀྱང་དེ་རིང་གི་མཚན་མོ་འདི་དང་ཉིན་མོ་འདིར་ཁྲི་སྟན་མཐོན་པོ་དང་ཁྲི་སྟན་ཆེན་པོ་སྤངས་ཏེ། ཁྲི་སྟན་མཐོན་པོ་དང་ཁྲི་སྟན་ཆེན་པོ་ལས་ཕྱིར་ལོག་ཅིང་། ཁྲི་ཆུང་ངམ་རྩྭ་གདན་གྱི་སྟེང་དུ་མལ་ཆུང་ངུ་བཅས་ཏེ་ཉལ་བར་བྱའོ། །ཡན་ལག་འདིས་ཀྱང་བདག་གིས་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་སློབ་པར་བྱེད་ཅིང་། བདག་གི་གསོ་སྦྱོང་ཡང་བསྲུངས་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་སོ། ། ‘‘Evaṃ kho, visākhe, ariyuposatho hoti. Evaṃ upavuttho kho, visākhe, ariyuposatho mahapphalo hoti mahānisaṃso mahājutiko mahāvipphāro’’. བི་ཤཱ་ཁཱ། དེ་ལྟར་ན་འཕགས་པའི་གསོ་སྦྱོང་ནི་ཡིན་ནོ། །བི་ཤཱ་ཁཱ། དེ་ལྟར་བསྲུངས་པའི་འཕགས་པའི་གསོ་སྦྱོང་ནི་འབྲས་བུ་ཆེ་བ་དང་། ཕན་ཡོན་ཆེ་བ་དང་། གཟི་བརྗིད་ཆེ་བ་དང་། ཁྱབ་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ། ། ‘‘Kīvamahapphalo hoti kīvamahānisaṃso kīvamahājutiko kīvamahāvipphāro’’? ‘‘Seyyathāpi, visākhe, yo imesaṃ soḷasannaṃ mahājanapadānaṃ pahūtarattaratanānaṃ issariyādhipaccaṃ rajjaṃ kāreyya, seyyathidaṃ – aṅgānaṃ, magadhānaṃ, kāsīnaṃ, kosalānaṃ, vajjīnaṃ, mallānaṃ, cetīnaṃ, vaṅgānaṃ, kurūnaṃ, pañcālānaṃ, macchānaṃ, sūrasenānaṃ, assakānaṃ, avantīnaṃ, gandhārānaṃ, kambojānaṃ, aṭṭhaṅgasamannāgatassa uposathassa etaṃ kalaṃ nāgghati soḷasiṃ. Taṃ kissa hetu? Kapaṇaṃ, visākhe, mānusakaṃ rajjaṃ dibbaṃ sukhaṃ upanidhāya’’. ཇི་ཙམ་དུ་འབྲས་བུ་ཆེ་བ་དང་། ཕན་ཡོན་ཆེ་བ་དང་། གཟི་བརྗིད་ཆེ་བ་དང་། ཁྱབ་ཆེ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། བི་ཤཱ་ཁཱ། དཔེར་ན། རིན་པོ་ཆེ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ཕྱུག་པའི་ཡུལ་ཆེན་པོ་བཅུ་དྲུག་པོ་འདི་དག་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཨངྒ་དང་། མ་ག་དྷ་དང་། ཀཱ་ཤི་དང་། ཀོ་ས་ལ་དང་། བྲཱི་ཇི་དང་། མལ་ལ་དང་། ཅེ་ཏི་དང་། བངྒ་དང་། ཀུ་རུ་དང་། པཉྩཱ་ལ་དང་། མཏྶྱ་དང་། ཤཱུ་ར་སེ་ན་དང་། ཨསྨ་ཀ་དང་། ཨ་བནྟི་དང་། གནྡྷཱ་ར་དང་། ཀམྦོ་ཛ་རྣམས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་དང་མངའ་བདག་གི་རྒྱལ་སྲིད་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེས་ཀྱང་། ཡན་ལག་བརྒྱད་དང་ལྡན་པའི་གསོ་སྦྱོང་བསྲུངས་པའི་ཆ་བཅུ་དྲུག་གི་ཆ་གཅིག་ལའང་མི་དོ་འོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བི་ཤཱ་ཁཱ། ལྷའི་བདེ་བ་དང་བསྡུར་ན། མིའི་རྒྱལ་སྲིད་ནི་ཉམ་ཐག་པ་ཞིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ‘‘Yāni, visākhe, mānusakāni paññāsa vassāni, cātumahārājikānaṃ devānaṃ eso eko rattindivo. Tāya rattiyā tiṃsarattiyo māso. Tena māsena dvādasamāsiyo saṃvaccharo. Tena saṃvaccharena dibbāni pañca vassasatāni cātumahārājikānaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ. Ṭhānaṃ kho panetaṃ, visākhe, vijjati yaṃ idhekacco itthī vā puriso vā aṭṭhaṅgasamannāgataṃ uposathaṃ upavasitvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā cātumahārājikānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjeyya. Idaṃ kho panetaṃ, visākhe, sandhāya bhāsitaṃ – ‘kapaṇaṃ mānusakaṃ rajjaṃ dibbaṃ sukhaṃ upanidhāya’’’. ས་ཁཱ་མ། མི་ཡུལ་གྱི་ལོ་ལྔ་བཅུ་ནི་རྒྱལ་ཆེན་རིས་བཞིའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ཉིན་ཞག་གཅིག་ཡིན། ཞག་མ་སུམ་ཅུ་ལ་ཟླ་བ་གཅིག་དང་། ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་ལ་ལོ་གཅིག་ཡིན། ལོ་དེས་བརྩིས་པའི་ལྷའི་ལོ་ལྔ་བརྒྱ་ནི་རྒྱལ་ཆེན་རིས་བཞིའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ཚེའི་ཚད་ཡིན། ས་ཁཱ་མ། འདི་ན་བུད་མེད་དམ་སྐྱེས་པ་ཁ་ཅིག་གིས་ཡན་ལག་བརྒྱད་དང་ལྡན་པའི་གསོ་སྦྱོང་བསྲུངས་ཏེ། ལུས་ཞིག་ནས་ཤི་བའི་འོག་ཏུ་རྒྱལ་ཆེན་རིས་བཞིའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེ་བ་ནི་གནས་ཡོད་དོ། ས་ཁཱ་མ། འདི་ནི་ལྷའི་བདེ་བ་དང་བསྡུར་ན་མིའི་རྒྱལ་སྲིད་ནི་ཉམ་ཐག་པ་ཞིག་གོ་ཞེས་པ་ལ་དགོངས་ནས་གསུངས་སོ།། ‘‘Yaṃ[Pg.214], visākhe, mānusakaṃ vassasataṃ, tāvatiṃsānaṃ devānaṃ eso eko rattindivo. Tāya rattiyā tiṃsarattiyo māso. Tena māsena dvādasamāsiyo saṃvaccharo. Tena saṃvaccharena dibbaṃ vassasahassaṃ tāvatiṃsānaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ. Ṭhānaṃ kho panetaṃ, visākhe, vijjati yaṃ idhekacco itthī vā puriso vā aṭṭhaṅgasamannāgataṃ uposathaṃ upavasitvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā tāvatiṃsānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjeyya. Idaṃ kho panetaṃ, visākhe, sandhāya bhāsitaṃ – ‘kapaṇaṃ mānusakaṃ rajjaṃ dibbaṃ sukhaṃ upanidhāya’’’. ས་ཁཱ་མ། མི་ཡུལ་གྱི་ལོ་བརྒྱ་ནི་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ཉིན་ཞག་གཅིག་ཡིན། ཞག་མ་སུམ་ཅུ་ལ་ཟླ་བ་གཅིག་དང་། ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་ལ་ལོ་གཅིག་ཡིན། ལོ་དེས་བརྩིས་པའི་ལྷའི་ལོ་སྟོང་ནི་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ཚེའི་ཚད་ཡིན། ས་ཁཱ་མ། འདི་ན་བུད་མེད་དམ་སྐྱེས་པ་ཁ་ཅིག་གིས་ཡན་ལག་བརྒྱད་དང་ལྡན་པའི་གསོ་སྦྱོང་བསྲུངས་ཏེ། ལུས་ཞིག་ནས་ཤི་བའི་འོག་ཏུ་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེ་བ་ནི་གནས་ཡོད་དོ། ས་ཁཱ་མ། འདི་ནི་ལྷའི་བདེ་བ་དང་བསྡུར་ན་མིའི་རྒྱལ་སྲིད་ནི་ཉམ་ཐག་པ་ཞིག་གོ་ཞེས་པ་ལ་དགོངས་ནས་གསུངས་སོ།། ‘‘Yāni, visākhe, mānusakāni dve vassasatāni, yāmānaṃ devānaṃ eso eko rattindivo. Tāya rattiyā tiṃsarattiyo māso. Tena māsena dvādasamāsiyo saṃvaccharo. Tena saṃvaccharena dibbāni dve vassasahassāni yāmānaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ. Ṭhānaṃ kho panetaṃ, visākhe, vijjati yaṃ idhekacco itthī vā puriso vā aṭṭhaṅgasamannāgataṃ uposathaṃ upavasitvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā yāmānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjeyya. Idaṃ kho panetaṃ, visākhe, sandhāya bhāsitaṃ – ‘kapaṇaṃ mānusakaṃ rajjaṃ dibbaṃ sukhaṃ upanidhāya’’’. ས་ཁཱ་མ། མི་ཡུལ་གྱི་ལོ་ཉིས་བརྒྱ་ནི་འཐབ་བྲལ་གྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ཉིན་ཞག་གཅིག་ཡིན། ཞག་མ་སུམ་ཅུ་ལ་ཟླ་བ་གཅིག་དང་། ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་ལ་ལོ་གཅིག་ཡིན། ལོ་དེས་བརྩིས་པའི་ལྷའི་ལོ་ཉིས་སྟོང་ནི་འཐབ་བྲལ་གྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ཚེའི་ཚད་ཡིན། ས་ཁཱ་མ། འདི་ན་བུད་མེད་དམ་སྐྱེས་པ་ཁ་ཅིག་གིས་ཡན་ལག་བརྒྱད་དང་ལྡན་པའི་གསོ་སྦྱོང་བསྲུངས་ཏེ། ལུས་ཞིག་ནས་ཤི་བའི་འོག་ཏུ་འཐབ་བྲལ་གྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེ་བ་ནི་གནས་ཡོད་དོ། ས་ཁཱ་མ། འདི་ནི་ལྷའི་བདེ་བ་དང་བསྡུར་ན་མིའི་རྒྱལ་སྲིད་ནི་ཉམ་ཐག་པ་ཞིག་གོ་ཞེས་པ་ལ་དགོངས་ནས་གསུངས་སོ།། ‘‘Yāni, visākhe, mānusakāni cattāri vassasatāni, tusitānaṃ devānaṃ eso eko rattindivo. Tāya rattiyā tiṃsarattiyo māso. Tena māsena dvādasamāsiyo saṃvaccharo. Tena saṃvaccharena dibbāni cattāri vassasahassāni tusitānaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ. Ṭhānaṃ kho panetaṃ, visākhe, vijjati yaṃ idhekacco itthī vā puriso vā aṭṭhaṅgasamannāgataṃ uposathaṃ upavasitvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā tusitānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjeyya. Idaṃ kho panetaṃ, visākhe, sandhāya bhāsitaṃ – ‘kapaṇaṃ mānusakaṃ rajjaṃ dibbaṃ sukhaṃ upanidhāya’’’. ས་ཁཱ་མ། མི་ཡུལ་གྱི་ལོ་བཞི་བརྒྱ་ནི་དགའ་ལྡན་གྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ཉིན་ཞག་གཅིག་ཡིན། ཞག་མ་སུམ་ཅུ་ལ་ཟླ་བ་གཅིག་དང་། ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་ལ་ལོ་གཅིག་ཡིན། ལོ་དེས་བརྩིས་པའི་ལྷའི་ལོ་བཞི་སྟོང་ནི་དགའ་ལྡན་གྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ཚེའི་ཚད་ཡིན། ས་ཁཱ་མ། འདི་ན་བུད་མེད་དམ་སྐྱེས་པ་ཁ་ཅིག་གིས་ཡན་ལག་བརྒྱད་དང་ལྡན་པའི་གསོ་སྦྱོང་བསྲུངས་ཏེ། ལུས་ཞིག་ནས་ཤི་བའི་འོག་ཏུ་དགའ་ལྡན་གྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེ་བ་ནི་གནས་ཡོད་དོ། ས་ཁཱ་མ། འདི་ནི་ལྷའི་བདེ་བ་དང་བསྡུར་ན་མིའི་རྒྱལ་སྲིད་ནི་ཉམ་ཐག་པ་ཞིག་གོ་ཞེས་པ་ལ་དགོངས་ནས་གསུངས་སོ།། ‘‘Yāni, visākhe, mānusakāni aṭṭha vassasatāni, nimmānaratīnaṃ devānaṃ eso eko rattindivo. Tāya rattiyā tiṃsarattiyo māso. Tena māsena dvādasamāsiyo saṃvaccharo. Tena saṃvaccharena dibbāni aṭṭha vassasahassāni nimmānaratīnaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ. Ṭhānaṃ kho panetaṃ, visākhe, vijjati yaṃ idhekacco itthī vā puriso vā aṭṭhaṅgasamannāgataṃ uposathaṃ upavasitvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā nimmānaratīnaṃ devānaṃ sahabyataṃ [Pg.215] upapajjeyya. Idaṃ kho panetaṃ, visākhe, sandhāya bhāsitaṃ – ‘kapaṇaṃ mānusakaṃ rajjaṃ dibbaṃ sukhaṃ upanidhāya’’’. ས་ཁཱ་མ། མི་ཡུལ་གྱི་ལོ་བརྒྱད་བརྒྱ་ནི་འཕྲུལ་དགའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ཉིན་ཞག་གཅིག་ཡིན། ཞག་མ་སུམ་ཅུ་ལ་ཟླ་བ་གཅིག་དང་། ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་ལ་ལོ་གཅིག་ཡིན། ལོ་དེས་བརྩིས་པའི་ལྷའི་ལོ་བརྒྱད་སྟོང་ནི་འཕྲུལ་དགའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ཚེའི་ཚད་ཡིན། ས་ཁཱ་མ། འདི་ན་བུད་མེད་དམ་སྐྱེས་པ་ཁ་ཅིག་གིས་ཡན་ལག་བརྒྱད་དང་ལྡན་པའི་གསོ་སྦྱོང་བསྲུངས་ཏེ། ལུས་ཞིག་ནས་ཤི་བའི་འོག་ཏུ་འཕྲུལ་དགའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེ་བ་ནི་གནས་ཡོད་དོ། ས་ཁཱ་མ། འདི་ནི་ལྷའི་བདེ་བ་དང་བསྡུར་ན་མིའི་རྒྱལ་སྲིད་ནི་ཉམ་ཐག་པ་ཞིག་གོ་ཞེས་པ་ལ་དགོངས་ནས་གསུངས་སོ།། ‘‘Yāni, visākhe, mānusakāni soḷasa vassasatāni, paranimmitavasavattīnaṃ devānaṃ eso eko rattindivo. Tāya rattiyā tiṃsarattiyo māso. Tena māsena dvādasamāsiyo saṃvaccharo. Tena saṃvaccharena dibbāni soḷasa vassasahassāni paranimmitavasavattīnaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ. Ṭhānaṃ kho panetaṃ, visākhe, vijjati yaṃ idhekacco itthī vā puriso vā aṭṭhaṅgasamannāgataṃ uposathaṃ upavasitvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā paranimmitavasavattīnaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjeyya. Idaṃ kho panetaṃ, visākhe, sandhāya bhāsitaṃ – ‘kapaṇaṃ mānusakaṃ rajjaṃ dibbaṃ sukhaṃ upanidhāyā’’’ti. ས་ཁཱ་མ། མི་ཡུལ་གྱི་ལོ་ཆིག་སྟོང་དྲུག་བརྒྱ་ནི་གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ཉིན་ཞག་གཅིག་ཡིན། ཞག་མ་སུམ་ཅུ་ལ་ཟླ་བ་གཅིག་དང་། ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་ལ་ལོ་གཅིག་ཡིན། ལོ་དེས་བརྩིས་པའི་ལྷའི་ལོ་ཁྲི་དྲུག་སྟོང་ནི་གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ཚེའི་ཚད་ཡིན། ས་ཁཱ་མ། འདི་ན་བུད་མེད་དམ་སྐྱེས་པ་ཁ་ཅིག་གིས་ཡན་ལག་བརྒྱད་དང་ལྡན་པའི་གསོ་སྦྱོང་བསྲུངས་ཏེ། ལུས་ཞིག་ནས་ཤི་བའི་འོག་ཏུ་གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེ་བ་ནི་གནས་ཡོད་དོ། ས་ཁཱ་མ། འདི་ནི་ལྷའི་བདེ་བ་དང་བསྡུར་ན་མིའི་རྒྱལ་སྲིད་ནི་ཉམ་ཐག་པ་ཞིག་གོ་ཞེས་པ་ལ་དགོངས་ནས་གསུངས་སོ།། ‘‘Pāṇaṃ na haññe na cadinnamādiye,Musā na bhāse na ca majjapo siyā; Abrahmacariyā virameyya methunā,Rattiṃ na bhuñjeyya vikālabhojanaṃ. སྲོག་ཆགས་མི་གསོད་མ་བྱིན་མི་ལེན་ཞིང་།། རྫུན་དུ་མི་སྨྲ་མྱོས་འགྱུར་མི་འཐུང་ལ།། མི་ཚངས་སྤྱོད་དང་འཁྲིག་པ་ཀུན་སྤངས་ཏེ།། མཚན་མོ་དུས་མིན་ཟས་ཀྱང་མི་ཟའོ།། ‘‘Mālaṃ na dhāre na ca gandhamācare,Mañce chamāyaṃ va sayetha santhate; Etañhi aṭṭhaṅgikamāhuposathaṃ,Buddhena dukkhantagunā pakāsitaṃ. མེ་ཏོག་མི་གདགས་དྲི་ཞིམ་མི་བྱུག་ཅིང་།། ཁྲི་འམ་ས་གཞིའི་སྟེང་གི་གདན་ལ་ཉལ།། འདི་ནི་ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་གསོ་སྦྱོང་སྟེ།། སྡུག་བསྔལ་མཐར་ཕྱིན་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱིས་གསུངས།། ‘‘Cando ca sūriyo ca ubho sudassanā,Obhāsayaṃ anupariyanti yāvatā; Tamonudā te pana antalikkhagā,Nabhe pabhāsanti disāvirocanā. མཛེས་པའི་ལྟ་ན་སྡུག་པའི་ཉི་ཟླ་གཉིས།། ཇི་སྲིད་འོད་ཀྱིས་སྣང་བར་བྱེད་ཅིང་འཁོར།། མཁའ་ལ་རྒྱུ་ཞིང་མུན་པ་སེལ་བ་དེ།། ཕྱོགས་རྣམས་མཛེས་བྱེད་མཁའ་ལ་གསལ་བར་བྱེད།། ‘‘Etasmiṃ yaṃ vijjati antare dhanaṃ,Muttā maṇi veḷuriyañca bhaddakaṃ; Siṅgī suvaṇṇaṃ atha vāpi kañcanaṃ,Yaṃ jātarūpaṃ haṭakanti vuccati. དེ་དག་བར་ན་ཡོད་པའི་ནོར་རྣམས་ཏེ།། མུ་ཏིག་ནོར་བུ་བཻ་ཌཱུརྱ་བཟང་པོ།། གསེར་གྱི་རྭ་འམ་རི་ལས་བྱུང་བའི་གསེར།། འཛམ་བུའི་གསེར་རམ་ཧ་ཊ་ཀ་ཞེས་བྱ།། ‘‘Aṭṭhaṅgupetassa [Pg.216] uposathassa,Kalampi te nānubhavanti soḷasiṃ; Candappabhā tāragaṇā ca sabbe.‘‘Tasmā hi nārī ca naro ca sīlavā,Aṭṭhaṅgupetaṃ upavassuposathaṃ; Puññāni katvāna sukhudrayāni,Aninditā saggamupenti ṭhāna’’nti. dasamaṃ; ཡན་ལག་བརྒྱད་དང་ལྡན་པའི་གསོ་སྦྱོང་གི། བཅུ་དྲུག་ཆ་གཅིག་ལ་ཡང་མི་ཕོད་དེ།། ཟླ་བའི་འོད་ལ་སྐར་ཚོགས་ཐམས་ཅད་བཞིན།། དེ་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་ལྡན་པའི་སྐྱེས་བུ་དང་།། བུད་མེད་ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་གསོ་སྦྱོང་བསྲུངས།། བདེ་བ་སྐྱེད་པའི་བསོད་ནམས་བྱས་ནས་ནི།། སྨད་པ་མེད་པར་མཐོ་རིས་གནས་སུ་འགྲོ།། མདོ་བཅུ་པའོ།། Mahāvaggo sattamo. སྐབས་ཆེན་པོ་བདུན་པའོ།། Tassuddānaṃ – དེའི་སྡོམ་ནི། Titthabhayañca venāgo, sarabho kesamuttiyā; Sāḷho cāpi kathāvatthu, titthiyamūluposathoti. མུ་སྟེགས་འཇིགས་དང་བེ་ནཱ་ག། ཤ་ར་བྷ་དང་ཀེ་ས་མུཏྟི། སཱ་ལྷ་དང་ནི་གཏམ་གྱི་གཞི། མུ་སྟེགས་རྩ་བའི་གསོ་སྦྱོང་ངོ་།། (8) 3. Ānandavaggo (༨) ༣. ཀུན་དགའ་བོའི་ཚོགས། 1. Channasuttaṃ ༡. འཆར་ཀའི་མདོ། 72. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho channo paribbājako yenāyasmā ānando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā ānandena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho channo paribbājako āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca – ‘‘tumhepi, āvuso ānanda, rāgassa pahānaṃ paññāpetha, dosassa pahānaṃ paññāpetha, mohassa pahānaṃ paññāpethāti. Mayaṃ kho, āvuso, rāgassa pahānaṃ paññāpema, dosassa pahānaṃ paññāpema, mohassa pahānaṃ paññapemā’’ti. ༧༢. དུས་གཅིག་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་མཉན་ཡོད་ན་རྒྱལ་བྱེད་ཀྱི་ཚལ་མགོན་མེད་ཟས་སྦྱིན་གྱི་ཀུན་དགའ་ར་བ་ན་བཞུགས་སོ། དེའི་ཚེ་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་འཆར་ཀ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོ་ག་ལ་བ་དེར་ཉེ་བར་སོང་སྟེ། ཉེ་བར་སོང་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོ་དང་ལྷན་ཅིག་དགའ་བར་འགྱུར་བའི་གཏམ་བྱས། དགའ་བར་འགྱུར་བ་དང་དྲན་པར་བྱ་བའི་གཏམ་བཏང་ནས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འཁོད་དོ། ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འཁོད་ནས་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་འཆར་ཀས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །“ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོ། ཁྱེད་ཅག་གིས་ཀྱང་འདོད་ཆགས་སྤོང་བ་དང་། ཞེ་སྡང་སྤོང་བ་དང་། གཏི་མུག་སྤོང་བ་བསྟན་ཏམ།” “ཚེ་དང་ལྡན་པ། ངེད་ཅག་གིས་ནི་འདོད་ཆགས་སྤོང་བ་དང་། ཞེ་སྡང་སྤོང་བ་དང་། གཏི་མུག་སྤོང་བ་བསྟན་ཏོ།།” ‘‘Kiṃ pana tumhe, āvuso, rāge ādīnavaṃ disvā rāgassa pahānaṃ paññāpetha, kiṃ dose ādīnavaṃ disvā dosassa pahānaṃ paññāpetha, kiṃ mohe ādīnavaṃ disvā mohassa pahānaṃ paññāpethā’’ti? “ཚེ་དང་ལྡན་པ། ཁྱེད་ཅག་གིས་འདོད་ཆགས་ལ་ཉེས་དམིགས་ཅི་ཞིག་མཐོང་ནས་འདོད་ཆགས་སྤོང་བ་སྟོན། ཞེ་སྡང་ལ་ཉེས་དམིགས་ཅི་ཞིག་མཐོང་ནས་ཞེ་སྡང་སྤོང་བ་སྟོན། གཏི་མུག་ལ་ཉེས་དམིགས་ཅི་ཞིག་མཐོང་ནས་གཏི་མུག་སྤོང་བ་སྟོན་ཏམ།” ‘‘Ratto [Pg.217] kho, āvuso, rāgena abhibhūto pariyādinnacitto attabyābādhāyapi ceteti, parabyābādhāyapi ceteti, ubhayabyābādhāyapi ceteti, cetasikampi dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti; rāge pahīne nevattabyābādhāyapi ceteti, na parabyābādhāyapi ceteti, na ubhayabyābādhāyapi ceteti, na cetasikaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti. Ratto kho, āvuso, rāgena abhibhūto pariyādinnacitto kāyena duccaritaṃ carati, vācāya duccaritaṃ carati, manasā duccaritaṃ carati; rāge pahīne neva kāyena duccaritaṃ carati, na vācāya duccaritaṃ carati, na manasā duccaritaṃ carati. Ratto kho, āvuso, rāgena abhibhūto pariyādinnacitto attatthampi yathābhūtaṃ nappajānāti, paratthampi yathābhūtaṃ nappajānāti, ubhayatthampi yathābhūtaṃ nappajānāti; rāge pahīne attatthampi yathābhūtaṃ pajānāti, paratthampi yathābhūtaṃ pajānāti, ubhayatthampi yathābhūtaṃ pajānāti. Rāgo kho, āvuso, andhakaraṇo acakkhukaraṇo aññāṇakaraṇo paññānirodhiko vighātapakkhiko anibbānasaṃvattaniko. “ཚེ་དང་ལྡན་པ། འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་ཅིང་སེམས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་ཆགས་ལྡན་གྱི་གང་ཟག་ནི། རང་ལ་གནོད་པར་ཡང་སེམས་ཤིང་། གཞན་ལ་གནོད་པར་ཡང་སེམས། གཉིས་ཀར་གནོད་པར་ཡང་སེམས་ལ། ཡིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་ཡང་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། འདོད་ཆགས་སྤངས་པའི་ཚེ་ནི། རང་ལ་གནོད་པར་ཡང་མི་སེམས། གཞན་ལ་གནོད་པར་ཡང་མི་སེམས། གཉིས་ཀར་གནོད་པར་ཡང་མི་སེམས་ཤིང་། ཡིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་ཡང་མྱོང་བར་མི་འགྱུར་རོ། ཚེ་དང་ལྡན་པ། འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་ཅིང་སེམས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་ཆགས་ལྡན་གྱི་གང་ཟག་ནི། ལུས་ཀྱིས་ཉེས་སྤྱོད་སྤྱོད་ཅིང་། ངག་གིས་ཉེས་སྤྱོད་སྤྱོད། ཡིད་ཀྱིས་ཉེས་སྤྱོད་སྤྱོད་དོ། འདོད་ཆགས་སྤངས་པའི་ཚེ་ནི། ལུས་ཀྱིས་ཉེས་སྤྱོད་མི་སྤྱོད། ངག་གིས་ཉེས་སྤྱོད་མི་སྤྱོད། ཡིད་ཀྱིས་ཉེས་སྤྱོད་མི་སྤྱོད་དོ། ཚེ་དང་ལྡན་པ། འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་ཅིང་སེམས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་ཆགས་ལྡན་གྱི་གང་ཟག་ནི། རང་གི་དོན་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་ཤེས། གཞན་གྱི་དོན་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་ཤེས། གཉིས་ཀའི་དོན་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་ཤེས་སོ། འདོད་ཆགས་སྤངས་པའི་ཚེ་ནི། རང་གི་དོན་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས། གཞན་གྱི་དོན་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས། གཉིས་ཀའི་དོན་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་སོ། ཚེ་དང་ལྡན་པ། འདོད་ཆགས་ནི་ལོང་བར་བྱེད་པ། མིག་མེད་པར་བྱེད་པ། མི་ཤེས་པར་བྱེད་པ། ཤེས་རབ་འགོག་པར་བྱེད་པ། གནོད་པའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་གོ། ‘‘Duṭṭho kho, āvuso, dosena…pe… mūḷho kho, āvuso, mohena abhibhūto pariyādinnacitto attabyābādhāyapi ceteti, parabyābādhāyapi ceteti, ubhayabyābādhāyapi ceteti, cetasikampi dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti; mohe pahīne nevattabyābādhāyapi ceteti, na parabyābādhāyapi ceteti, na ubhayabyābādhāyapi ceteti, na cetasikaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti. Mūḷho kho, āvuso, mohena abhibhūto pariyādinnacitto kāyena duccaritaṃ carati, vācāya duccaritaṃ carati, manasā duccaritaṃ carati; mohe pahīne neva kāyena duccaritaṃ carati, na vācāya duccaritaṃ carati, na manasā duccaritaṃ carati. Mūḷho kho, āvuso, mohena abhibhūto pariyādinnacitto attatthampi yathābhūtaṃ nappajānāti, paratthampi yathābhūtaṃ nappajānāti, ubhayatthampi yathābhūtaṃ nappajānāti; mohe pahīne attatthampi yathābhūtaṃ pajānāti, paratthampi yathābhūtaṃ pajānāti, ubhayatthampi yathābhūtaṃ pajānāti. Moho kho, āvuso, andhakaraṇo acakkhukaraṇo aññāṇakaraṇo paññānirodhiko vighātapakkhiko anibbānasaṃvattaniko. Idaṃ kho mayaṃ, āvuso, rāge ādīnavaṃ disvā rāgassa pahānaṃ [Pg.218] paññāpema. Idaṃ dose ādīnavaṃ disvā dosassa pahānaṃ paññāpema. Idaṃ mohe ādīnavaṃ disvā mohassa pahānaṃ paññāpemā’’ti. “ཚེ་དང་ལྡན་པ། ཞེ་སྡང་གིས་སྡང་བར་གྱུར་ཅིང་ཟིལ་གྱིས་ནོན་ཏེ་སེམས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་གང་ཟག་ནི། རང་ལ་གནོད་པར་ཡང་སེམས། གཞན་ལ་གནོད་པར་ཡང་སེམས། གཉིས་ཀར་གནོད་པར་ཡང་སེམས་ལ། ཡིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་ཡང་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། ཞེ་སྡང་སྤངས་པའི་ཚེ་ནི། རང་ལ་གནོད་པར་ཡང་མི་སེམས། གཞན་ལ་གནོད་པར་ཡང་མི་སེམས། གཉིས་ཀར་གནོད་པར་ཡང་མི་སེམས་ཤིང་། ཡིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་ཡང་མྱོང་བར་མི་འགྱུར་རོ། ཚེ་དང་ལྡན་པ། ཞེ་སྡང་གིས་སྡང་བར་གྱུར་ཅིང་ཟིལ་གྱིས་ནོན་ཏེ་སེམས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་གང་ཟག་ནི། ལུས་ཀྱིས་ཉེས་སྤྱོད་སྤྱོད་ཅིང་། ངག་གིས་ཉེས་སྤྱོད་སྤྱོད། ཡིད་ཀྱིས་ཉེས་སྤྱོད་སྤྱོད་དོ། ཞེ་སྡང་སྤངས་པའི་ཚེ་ནི། ལུས་ཀྱིས་ཉེས་སྤྱོད་མི་སྤྱོད། ངག་གིས་ཉེས་སྤྱོད་མི་སྤྱོད། ཡིད་ཀྱིས་ཉེས་སྤྱོད་མི་སྤྱོད་དོ། ཚེ་དང་ལྡན་པ། ཞེ་སྡང་གིས་སྡང་བར་གྱུར་ཅིང་ཟིལ་གྱིས་ནོན་ཏེ་སེམས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་གང་ཟག་ནི། རང་གི་དོན་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་ཤེས། གཞན་གྱི་དོན་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་ཤེས། གཉིས་ཀའི་དོན་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་ཤེས་སོ། ཞེ་སྡང་སྤངས་པའི་ཚེ་ནི། རང་གི་དོན་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས། གཞན་གྱི་དོན་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས། གཉིས་ཀའི་དོན་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་སོ། ཚེ་དང་ལྡན་པ། ཞེ་སྡང་ནི་ལོང་བར་བྱེད་པ། མིག་མེད་པར་བྱེད་པ། མི་ཤེས་པར་བྱེད་པ། ཤེས་རབ་འགོག་པར་བྱེད་པ། གནོད་པའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་གོ། ཚེ་དང་ལྡན་པ། གཏི་མུག་གིས་རྨོངས་ཤིང་ཟིལ་གྱིས་ནོན་ཏེ་སེམས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་གང་ཟག་ནི། རང་ལ་གནོད་པར་ཡང་སེམས། གཞན་ལ་གནོད་པར་ཡང་སེམས། གཉིས་ཀར་གནོད་པར་ཡང་སེམས་ལ། ཡིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་ཡང་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། གཏི་མུག་སྤངས་པའི་ཚེ་ནི། རང་ལ་གནོད་པར་ཡང་མི་སེམས། གཞན་ལ་གནོད་པར་ཡང་མི་སེམས། གཉིས་ཀར་གནོད་པར་ཡང་མི་སེམས་ཤིང་། ཡིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་ཡང་མྱོང་བར་མི་འགྱུར་རོ། ཚེ་དང་ལྡན་པ། གཏི་མུག་གིས་རྨོངས་ཤིང་ཟིལ་གྱིས་ནོན་ཏེ་སེམས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་གང་ཟག་ནི། ལུས་ཀྱིས་ཉེས་སྤྱོད་སྤྱོད་ཅིང་། ངག་གིས་ཉེས་སྤྱོད་སྤྱོད། ཡིད་ཀྱིས་ཉེས་སྤྱོད་སྤྱོད་དོ། གཏི་མུག་སྤངས་པའི་ཚེ་ནི། ལུས་ཀྱིས་ཉེས་སྤྱོད་མི་སྤྱོད། ངག་གིས་ཉེས་སྤྱོད་མི་སྤྱོད། ཡིད་ཀྱིས་ཉེས་སྤྱོད་མི་སྤྱོད་དོ། ཚེ་དང་ལྡན་པ། གཏི་མུག་གིས་རྨོངས་ཤིང་ཟིལ་གྱིས་ནོན་ཏེ་སེམས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་གང་ཟག་ནི། རང་གི་དོན་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་ཤེས། གཞན་གྱི་དོན་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་ཤེས། གཉིས་ཀའི་དོན་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་ཤེས་སོ། གཏི་མུག་སྤངས་པའི་ཚེ་ནི། རང་གི་དོན་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལག་པ་བཞིན་དུ་ཤེས། གཞན་གྱི་དོན་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས། གཉིས་ཀའི་དོན་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་སོ། ཚེ་དང་ལྡན་པ། གཏི་མུག་ནི་ལོང་བར་བྱེད་པ། མིག་མེད་པར་བྱེད་པ། མི་ཤེས་པར་བྱེད་པ། ཤེས་རབ་འགོག་པར་བྱེད་པ། གནོད་པའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་གོ། ཚེ་དང་ལྡན་པ། ངེད་ཅག་གིས་འདོད་ཆགས་ལ་ཉེས་དམིགས་འདི་མཐོང་ནས་འདོད་ཆགས་སྤོང་བ་སྟོན། ཞེ་སྡང་ལ་ཉེས་དམིགས་འདི་མཐོང་ནས་ཞེ་སྡང་སྤོང་བ་སྟོན། གཏི་མུག་ལ་ཉེས་དམིགས་འདི་མཐོང་ནས་གཏི་མུག་སྤོང་བ་སྟོན་ཏོ།།” ‘‘Atthi panāvuso, maggo atthi paṭipadā etassa rāgassa dosassa mohassa pahānāyā’’ti? ‘‘Atthāvuso, maggo atthi paṭipadā etassa rāgassa dosassa mohassa pahānāyā’’ti. ‘‘Katamo panāvuso, maggo katamā paṭipadā etassa rāgassa dosassa mohassa pahānāyā’’ti? ‘‘Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi. Ayaṃ kho, āvuso, maggo ayaṃ paṭipadā etassa rāgassa dosassa mohassa pahānāyā’’ti. ‘‘Bhaddako kho, āvuso, maggo bhaddikā paṭipadā etassa rāgassa dosassa mohassa pahānāya. Alañca panāvuso ānanda, appamādāyā’’ti. Paṭhamaṃ. «ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་འདི་དག་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་ལམ་དང་། ལམ་གྱི་བགྲོད་པ་ཡོད་དམ།» «ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་འདི་དག་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་ལམ་དང་། ལམ་གྱི་བགྲོད་པ་ཡོད་དོ།» «ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་འདི་དག་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་ལམ་ནི་གང་། ལམ་གྱི་བགྲོད་པ་ནི་གང་ཡིན།» «འདི་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་ཉིད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ནས། ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བར་རོ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག འདི་ནི་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་འདི་དག་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་ལམ་དང་། ལམ་གྱི་བགྲོད་པ་ཡིན་ནོ།» «ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོ། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་འདི་དག་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་ལམ་ནི་བཟང་པོ་དང་། ལམ་གྱི་བགྲོད་པ་ནི་ལེགས་པ་ཞིག་གོ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོ། བག་ཡོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདི་ནི་འོས་ཤིང་འཚམ་པ་ཞིག་གོ།» ཞེས་གསུངས་སོ། །དང་པོའོ།། 2. Ājīvakasuttaṃ ༢. ཨཱ་ཛཱི་བཱ་ཀའི་མདོ། 73. Ekaṃ samayaṃ āyasmā ānando kosambiyaṃ viharati ghositārāme. Atha kho aññataro ājīvakasāvako gahapati yenāyasmā ānando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho so ājīvakasāvako gahapati āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca – ༧༣. དུས་གཅིག་ན། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོ་ཀཽ་ཤཱམྦཱིའི་གྷོ་སི་ཏའི་ཀུན་དགའ་ར་བ་ན་བཞུགས་སོ། །དེའི་ཚེ་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་ཨཱ་ཛཱི་བཱ་ཀའི་ཉན་ཐོས་ཁྱིམ་བདག་ཅིག་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོ་གང་ན་བ་དེར་ཉེ་བར་སོང་སྟེ། ཉེ་བར་སོང་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཏེ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འདུག་གོ། །ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འདུག་ནས་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་ཨཱ་ཛཱི་བཱ་ཀའི་ཉན་ཐོས་ཁྱིམ་བདག་དེས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསུངས་སོ།། ‘‘Kesaṃ no, bhante ānanda, dhammo svākkhāto? Ke loke suppaṭipannā? Ke loke sukatā’’ti ? ‘‘Tena hi, gahapati, taññevettha paṭipucchissāmi, yathā te khameyya tathā naṃ byākareyyāsi. Taṃ kiṃ maññasi, gahapati, ye rāgassa pahānāya dhammaṃ desenti, dosassa pahānāya dhammaṃ desenti, mohassa pahānāya dhammaṃ desenti, tesaṃ dhammo svākkhāto no vā? Kathaṃ vā te ettha hotī’’ti? ‘‘Ye, bhante, rāgassa pahānāya dhammaṃ desenti, dosassa pahānāya dhammaṃ desenti, mohassa pahānāya dhammaṃ desenti, tesaṃ dhammo svākkhāto. Evaṃ me ettha hotī’’ti. «བཙུན་པ་ཀུན་དགའ་བོ། སུ་ཞིག་གི་ཆོས་ནི་ལེགས་པར་གསུངས་པ་ལགས། འཇིག་རྟེན་འདིར་སུ་དག་ལེགས་པར་ཞུགས་པ་ལགས། འཇིག་རྟེན་འདིར་སུ་དག་ལེགས་པར་མཛད་པ་ལགས།» «ཁྱིམ་བདག དེ་ལྟ་ན་འདི་ལ་ཁྱོད་ཉིད་ལ་ཕྱིར་འདྲི་བར་བྱ་ཡི། ཁྱོད་ལ་ཇི་ལྟར་འཐད་པ་དེ་ལྟར་ལན་ཐོབ་ཅིག ཁྱིམ་བདག འདི་ལ་ཁྱོད་ཅི་སྙམ་དུ་སེམས། གང་དག་འདོད་ཆགས་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ཆོས་སྟོན་པ་དང་། ཞེ་སྡང་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ཆོས་སྟོན་པ་དང་། གཏི་མུག་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ཆོས་སྟོན་པ་དེ་དག་གི་ཆོས་ནི་ལེགས་པར་གསུངས་པ་ལགས་སམ་མི་ལགས། འདི་ལ་ཁྱོད་ཀྱི་བསམ་པ་ཇི་ལྟར་ཡོད།» «བཙུན་པ། གང་དག་འདོད་ཆགས་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ཆོས་སྟོན་པ་དང་། ཞེ་སྡང་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ཆོས་སྟོན་པ་དང་། གཏི་མུག་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ཆོས་སྟོན་པ་དེ་དག་གི་ཆོས་ནི་ལེགས་པར་གསུངས་པ་ལགས་ཏེ། འདི་ལ་བདག་གི་བསམ་པ་དེ་ལྟར་ལགས་སོ།།» ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, gahapati, ye rāgassa pahānāya paṭipannā, dosassa pahānāya paṭipannā, mohassa pahānāya paṭipannā, te loke suppaṭipannā [Pg.219] no vā? Kathaṃ vā te ettha hotī’’ti? ‘‘Ye, bhante, rāgassa pahānāya paṭipannā, dosassa pahānāya paṭipannā, mohassa pahānāya paṭipannā, te loke suppaṭipannā. Evaṃ me ettha hotī’’ti. «ཁྱིམ་བདག འདི་ལ་ཁྱོད་ཅི་སྙམ་དུ་སེམས། གང་དག་འདོད་ཆགས་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་དང་། གཏི་མུག་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་དེ་དག་འཇིག་རྟེན་འདིར་ལེགས་པར་ཞུགས་པ་ལགས་སམ་མི་ལགས། འདི་ལ་ཁྱོད་ཀྱི་བསམ་པ་ཇི་ལྟར་ཡོད།» «བཙུན་པ། གང་དག་འདོད་ཆགས་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་དང་། གཏི་མུག་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་དེ་དག་འཇིག་རྟེན་འདིར་ལེགས་པར་ཞུགས་པ་ལགས་ཏེ། འདི་ལ་བདག་གི་བསམ་པ་དེ་ལྟར་ལགས་སོ།།» ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, gahapati, yesaṃ rāgo pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṃkato āyatiṃ anuppādadhammo, yesaṃ doso pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṃ anuppādadhammo, yesaṃ moho pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṃkato āyatiṃ anuppādadhammo, te loke sukatā no vā? Kathaṃ vā te ettha hotī’’ti? ‘‘Yesaṃ, bhante, rāgo pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṃkato āyatiṃ anuppādadhammo, yesaṃ doso pahīno…pe… yesaṃ moho pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṃkato āyatiṃ anuppādadhammo, te loke sukatā. Evaṃ me ettha hotī’’ti. «ཁྱིམ་བདག འདི་ལ་ཁྱོད་ཅི་སྙམ་དུ་སེམས། གང་དག་གི་འདོད་ཆགས་སྤངས་ཤིང་། རྩ་བ་ནས་བཅད་དེ། ཏཱ་ལའི་མགོ་བཅད་པ་བཞིན་དུ་བྱས་ཤིང་། མེད་པར་བྱས་ཏེ། ཕྱིན་ཆད་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་གྱུར་པ་དང་། གང་དག་གི་ཞེ་སྡང་སྤངས་ཤིང་། རྩ་བ་ནས་བཅད་དེ། ཏཱ་ལའི་མགོ་བཅད་པ་བཞིན་དུ་བྱས་ཤིང་། མེད་པར་བྱས་ཏེ། ཕྱིན་ཆད་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་གྱུར་པ་དང་། གང་དག་གི་གཏི་མུག་སྤངས་ཤིང་། རྩ་བ་ནས་བཅད་དེ། ཏཱ་ལའི་མགོ་བཅད་པ་བཞིན་དུ་བྱས་ཤིང་། མེད་པར་བྱས་ཏེ། ཕྱིན་ཆད་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་གྱུར་པ་དེ་དག་འཇིག་རྟེན་འདིར་ལེགས་པར་མཛད་པ་ལགས་སམ་མི་ལགས། འདི་ལ་ཁྱོད་ཀྱི་བསམ་པ་ཇི་ལྟར་ཡོད།» «བཙུན་པ། གང་དག་གི་འདོད་ཆགས་སྤངས་ཤིང་། རྩ་བ་ནས་བཅད་དེ། ཏཱ་ལའི་མགོ་བཅད་པ་བཞིན་དུ་བྱས་ཤིང་། མེད་པར་བྱས་ཏེ། ཕྱིན་ཆད་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་གྱུར་པ་དང་། གང་དག་གི་ཞེ་སྡང་སྤངས་ཤིང་། རྩ་བ་ནས་བཅད་དེ། ཏཱ་ལའི་མགོ་བཅད་པ་བཞིན་དུ་བྱས་ཤིང་། མེད་པར་བྱས་ཏེ། ཕྱིན་ཆད་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་གྱུར་པ་དང་། གང་དག་གི་གཏི་མུག་སྤངས་ཤིང་། རྩ་བ་ནས་བཅད་དེ། ཏཱ་ལའི་མགོ་བཅད་པ་བཞིན་དུ་བྱས་ཤིང་། མེད་པར་བྱས་ཏེ། ཕྱིན་ཆད་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་གྱུར་པ་དེ་དག་འཇིག་རྟེན་འདིར་ལེགས་པར་མཛད་པ་ལགས་ཏེ། འདི་ལ་བདག་གི་བསམ་པ་དེ་ལྟར་ལགས་སོ།།» ‘‘Iti kho, gahapati, tayāvetaṃ byākataṃ – ‘ye, bhante, rāgassa pahānāya dhammaṃ desenti, dosassa pahānāya dhammaṃ desenti, mohassa pahānāya dhammaṃ desenti, tesaṃ dhammo svākkhāto’ti. Tayāvetaṃ byākataṃ – ‘ye, bhante, rāgassa pahānāya paṭipannā, dosassa pahānāya paṭipannā, mohassa pahānāya paṭipannā, te loke suppaṭipannā’ti. Tayāvetaṃ byākataṃ – ‘yesaṃ, bhante, rāgo pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṃ anuppādadhammo, yesaṃ doso pahīno…pe… yesaṃ moho pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṃ anuppādadhammo, te loke sukatā’’’ti. «ཁྱིམ་བདག དེ་ལྟར་ན་ཁྱོད་ཀྱིས་འདི་སྐད་ལན་བཏབ་ཟིན་ཏེ། ‹བཙུན་པ། གང་དག་འདོད་ཆགས་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ཆོས་སྟོན་པ་དང་། ཞེ་སྡང་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ཆོས་སྟོན་པ་དང་། གཏི་མུག་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ཆོས་སྟོན་པ་དེ་དག་གི་ཆོས་ནི་ལེགས་པར་གསུངས་པ་ལགས་སོ།› ཞེས་དང་། ཁྱོད་ཀྱིས་འདི་སྐད་ལན་བཏབ་ཟིན་ཏེ། ‹བཙུན་པ། གང་དག་འདོད་ཆགས་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་དང་། གཏི་མུག་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་དེ་དག་འཇིག་རྟེན་འདིར་ལེགས་པར་ཞུགས་པ་ལགས་སོ།› ཞེས་དང་། ཁྱོད་ཀྱིས་འདི་སྐད་ལན་བཏབ་ཟིན་ཏེ། ‹བཙུན་པ། གང་དག་གི་འདོད་ཆགས་སྤངས་ཤིང་། རྩ་བ་ནས་བཅད་དེ། ཏཱ་ལའི་མགོ་བཅད་པ་བཞིན་དུ་བྱས་ཤིང་། མེད་པར་བྱས་ཏེ། ཕྱིན་ཆད་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་གྱུར་པ་དང་། གང་དག་གི་ཞེ་སྡང་སྤངས་ཤིང་། རྩ་བ་ནས་བཅད་དེ། ཏཱ་ལའི་མགོ་བཅད་པ་བཞིན་དུ་བྱས་ཤིང་། མེད་པར་བྱས་ཏེ། ཕྱིན་ཆད་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་གྱུར་པ་དང་། གང་དག་གི་གཏི་མུག་སྤངས་ཤིང་། རྩ་བ་ནས་བཅད་དེ། ཏཱ་ལའི་མགོ་བཅད་པ་བཞིན་དུ་བྱས་ཤིང་། མེད་པར་བྱས་ཏེ། ཕྱིན་ཆད་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་གྱུར་པ་དེ་དག་འཇིག་རྟེན་འདིར་ལེགས་པར་མཛད་པ་ལགས་སོ།› ཞེས་སོ།།» ‘‘Acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ, bhante! Na ceva nāma sadhammukkaṃsanā bhavissati, na ca paradhammāpasādanā. Āyataneva dhammadesanā, attho ca vutto, attā ca anupanīto. Tumhe, bhante ānanda, rāgassa pahānāya dhammaṃ desetha, dosassa…pe… mohassa pahanāya dhammaṃ desetha. Tumhākaṃ, bhante ānanda, dhammo svākkhāto. Tumhe, bhante ānanda, rāgassa pahānāya [Pg.220] paṭipannā, dosassa…pe… mohassa pahānāya paṭipannā. Tumhe, bhante, loke suppaṭipannā. Tumhākaṃ, bhante ānanda, rāgo pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṃ anuppādadhammo, tumhākaṃ doso pahīno…pe… tumhākaṃ moho pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṃ anuppādadhammo. Tumhe loke sukatā. «བཙུན་པ། ངོ་མཚར་ཏོ། བཙུན་པ། ཡ་མཚན་ཏོ། རང་གི་ཆོས་ལ་བསྟོད་པ་དང་། གཞན་གྱི་ཆོས་ལ་སྨོད་པ་ནི་གཏན་ནས་མེད་པར། གནས་སྐབས་དང་མཐུན་པར་ཆོས་སྟོན་པ་དང་། དོན་གསལ་བར་བཤད་པ་དང་། རང་ཉིད་མཐོ་བར་མ་མཛད་དོ། བཙུན་པ་ཀུན་དགའ་བོ། ཁྱེད་ཅག་ནི་འདོད་ཆགས་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ཆོས་སྟོན་པ་དང་། ཞེ་སྡང་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ཆོས་སྟོན་པ་དང་། གཏི་མུག་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ཆོས་སྟོན་པ་ལགས་པས། བཙུན་པ་ཀུན་དགའ་བོ། ཁྱེད་ཀྱི་ཆོས་ནི་ལེགས་པར་གསུངས་པ་ལགས་སོ། བཙུན་པ་ཀུན་དགའ་བོ། ཁྱེད་ཅག་ནི་འདོད་ཆགས་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་དང་། གཏི་མུག་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་ལགས་པས། བཙུན་པ་ཀུན་དགའ་བོ། ཁྱེད་ཅག་ནི་འཇིག་རྟེན་འདིར་ལེགས་པར་ཞུགས་པ་ལགས་སོ། བཙུན་པ་ཀུན་དགའ་བོ། ཁྱེད་ཀྱི་འདོད་ཆགས་སྤངས་ཤིང་། རྩ་བ་ནས་བཅད་དེ། ཏཱ་ལའི་མགོ་བཅད་པ་བཞིན་དུ་བྱས་ཤིང་། མེད་པར་བྱས་ཏེ། ཕྱིན་ཆད་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་གྱུར་པ་དང་། ཁྱེད་ཀྱི་ཞེ་སྡང་སྤངས་ཤིང་། རྩ་བ་ནས་བཅད་དེ། ཏཱ་ལའི་མགོ་བཅད་པ་བཞིན་དུ་བྱས་ཤིང་། མེད་པར་བྱས་ཏེ། ཕྱིན་ཆད་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་གྱུར་པ་དང་། ཁྱེད་ཀྱི་གཏི་མུག་སྤངས་ཤིང་། རྩ་བ་ནས་བཅད་དེ། ཏཱ་ལའི་མགོ་བཅད་པ་བཞིན་དུ་བྱས་ཤིང་། མེད་པར་བྱས་ཏེ། ཕྱིན་ཆད་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་གྱུར་པ་ལགས་པས། ཁྱེད་ཅག་ནི་འཇིག་རྟེན་འདིར་ལེགས་པར་མཛད་པ་ལགས་སོ།།» ‘‘Abhikkantaṃ, bhante, abhikkantaṃ, bhante! Seyyathāpi, bhante, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya – ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṃ ayyena ānandena anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṃ, bhante ānanda, taṃ bhagavantaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca. Upāsakaṃ maṃ ayyo ānando dhāretu, ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti. Dutiyaṃ. «བཙུན་པ། དཔེ་ལེགས་སོ། བཙུན་པ། དཔེ་ལེགས་སོ། བཙུན་པ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཁ་སྦུབ་པ་བསྟན་པ་ལྟ་བུའམ། གསང་བ་མངོན་པར་ཕྱེ་བ་ལྟ་བུའམ། ལམ་ནོར་བ་ལ་ལམ་བསྟན་པ་ལྟ་བུའམ། མིག་དང་ལྡན་པ་དག་གིས་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་མུན་ཁྲོད་དུ་མར་མེ་བཏེགས་པ་ལྟ་བུར། འཕགས་པ་ཀུན་དགའ་བོས་རྣམ་གྲངས་དུ་མས་ཆོས་མངོན་པར་གསལ་བར་མཛད་དོ། བཙུན་པ་ཀུན་དགའ་བོ། བདག་འདི་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་དང་། ཆོས་དང་། དགེ་འདུན་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆིའོ། འཕགས་པ་ཀུན་དགའ་བོས་བདག་ལ་དེང་ནས་བཟུང་སྟེ་སྲོག་གི་མཐའི་བར་དུ་སྐྱབས་སུ་སོང་བའི་དགེ་བསྙེན་དུ་བཟུང་དུ་གསོལ།» ཞེས་གསུངས་སོ། །གཉིས་པའོ།། 3. Mahānāmasakkasuttaṃ ༣. ཤཱཀྱ་མ་ཧཱ་ནཱ་མའི་མདོ། 74. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sakkesu viharati kapilavatthusmiṃ nigrodhārāme. Tena kho pana samayena bhagavā gilānāvuṭṭhito hoti aciravuṭṭhito gelaññā. Atha kho mahānāmo sakko yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho mahānāmo sakko bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘dīgharattāhaṃ, bhante, bhagavatā evaṃ dhammaṃ desitaṃ ājānāmi – ‘samāhitassa ñāṇaṃ, no asamāhitassā’ti. Samādhi nu kho, bhante, pubbe, pacchā ñāṇaṃ; udāhu ñāṇaṃ pubbe, pacchā samādhī’’ti? Atha kho āyasmato ānandassa etadahosi – ‘‘bhagavā kho gilānavuṭṭhito aciravuṭṭhito gelaññā. Ayañca mahānāmo sakko bhagavantaṃ atigambhīraṃ pañhaṃ pucchati. Yaṃnūnāhaṃ mahānāmaṃ sakkaṃ ekamantaṃ apanetvā dhammaṃ deseyya’’nti. ༧༤. འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པ་དུས་གཅིག་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤཱཀྱའི་ཡུལ་སེར་སྐྱའི་གནས་ཀྱི་ནྱ་གྲོ་དྷའི་ཀུན་དགའ་ར་བ་ན་བཞུགས་སོ། །དེའི་ཚེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་སྙུང་གཞི་ལས་གསོས་ཏེ། སྙུང་གཞི་ལས་ཐར་ནས་རིང་པོར་མ་ལོན་པ་ཞིག་གོ། །དེའི་ཚེ་ཤཱཀྱ་མ་ཧཱ་ནཱ་མ་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ན་བ་དེར་ཉེ་བར་སོང་སྟེ། ཉེ་བར་སོང་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཏེ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འདུག་གོ། །ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འདུག་ནས་ཤཱཀྱ་མ་ཧཱ་ནཱ་མས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསུངས་སོ། །«བཙུན་པ། བདག་གིས་ཡུན་རིང་པོ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་བསྟན་པ་འདི་ལྟར་ཤེས་ཏེ། ‹མཉམ་པར་བཞག་པ་ལ་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་ཡི། མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།› ཞེས་སོ། བཙུན་པ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་སྔོན་དུ་འགྲོ་ཞིང་། ཕྱིས་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བ་ལགས་སམ། ཡང་ན་ཡེ་ཤེས་ནི་སྔོན་དུ་འགྲོ་ཞིང་། ཕྱིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྐྱེ་བ་ལགས།» དེའི་ཚེ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། «བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་སྙུང་གཞི་ལས་གསོས་ཏེ། སྙུང་གཞི་ལས་ཐར་ནས་རིང་པོར་མ་ལོན་པ་ཞིག་ལ། ཤཱཀྱ་མ་ཧཱ་ནཱ་མ་འདིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་དྲི་བ་ཤིན་ཏུ་ཟབ་མོ་ཞིག་འདྲི་བར་བྱེད་དོ། བདག་གིས་ཤཱཀྱ་མ་ཧཱ་ནཱ་མ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་ཁྲིད་དེ་ཆོས་བསྟན་ན་ཅི་མ་རུང་།» སྙམ་མོ།། Atha kho āyasmā ānando mahānāmaṃ sakkaṃ bāhāyaṃ gahetvā ekamantaṃ apanetvā mahānāmaṃ sakkaṃ etadavoca – ‘‘sekhampi kho, mahānāma, sīlaṃ vuttaṃ bhagavatā, asekhampi sīlaṃ vuttaṃ bhagavatā; sekhopi samādhi vutto bhagavatā, asekhopi samādhi vutto bhagavatā; sekhāpi paññā vuttā bhagavatā, asekhāpi paññā vuttā bhagavatā. Katamañca, mahānāma[Pg.221], sekhaṃ sīlaṃ? Idha, mahānāma, bhikkhu sīlavā hoti pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharati…pe… samādāya sikkhati sikkhāpadesu. Idaṃ vuccati, mahānāma, sekhaṃ sīlaṃ’’. དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོས་ཤཱཀྱ་མ་ཧཱ་ནཱ་མའི་ལག་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་ཁྲིད་ནས། ཤཱཀྱ་མ་ཧཱ་ནཱ་མ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསུངས་སོ། །«མ་ཧཱ་ནཱ་མ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སློབ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱང་གསུངས་ལ། མི་སློབ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱང་གསུངས་སོ། སློབ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཀྱང་གསུངས་ལ། མི་སློབ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཀྱང་གསུངས་སོ། སློབ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱང་གསུངས་ལ། མི་སློབ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱང་གསུངས་སོ། མ་ཧཱ་ནཱ་མ། སློབ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་གང་ཞེ་ན། མ་ཧཱ་ནཱ་མ། འདི་ལ་དགེ་སློང་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་སྟེ། སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པས་བསྡམས་ཏེ་གནས་ཤིང་། ནས། བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་སློབ་པར་བྱེད་དོ། མ་ཧཱ་ནཱ་མ། འདི་ནི་སློབ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱའོ།།» ‘‘Katamo ca, mahānāma, sekho samādhi? Idha, mahānāma, bhikkhu vivicceva kāmehi…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ vuccati, mahānāma, sekho samādhi. «མ་ཧཱ་ནཱ་མ། སློབ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་གང་ཞེ་ན། མ་ཧཱ་ནཱ་མ། འདི་ལ་དགེ་སློང་ནི་འདོད་པ་དག་ལས་དབེན་ཞིང་། ནས། བསམ་གཏན་བཞི་པ་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ། མ་ཧཱ་ནཱ་མ། འདི་ནི་སློབ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱའོ།།» ‘‘Katamā ca, mahānāma, sekhā paññā? Idha, mahānāma, bhikkhu idaṃ dukkhanti yathābhūtaṃ pajānāti…pe… ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadāti yathābhūtaṃ pajānāti. Ayaṃ vuccati, mahānāma, sekhā paññā. «མ་ཧཱ་ནཱ་མ། སློབ་པའི་ཤེས་རབ་ནི་གང་ཞེ་ན། མ་ཧཱ་ནཱ་མ། འདི་ལ་དགེ་སློང་ནི་ ‹འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ།› ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤིང་། ནས། ‹འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་མོ།› ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། མ་ཧཱ་ནཱ་མ། འདི་ནི་སློབ་པའི་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱའོ།།» ‘‘Sa kho so, mahānāma, ariyasāvako evaṃ sīlasampanno evaṃ samādhisampanno evaṃ paññāsampanno āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Evaṃ kho, mahānāma, sekhampi sīlaṃ vuttaṃ bhagavatā, asekhampi sīlaṃ vuttaṃ bhagavatā; sekhopi samādhi vutto bhagavatā, asekhopi samādhi vutto bhagavatā; sekhāpi paññā vuttā bhagavatā, asekhāpi paññā vuttā bhagavatā’’ti. Tatiyaṃ. «མ་ཧཱ་ནཱ་མ། འཕགས་པའི་ཉན་ཐོས་དེ་ལྟར་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ། དེ་ལྟར་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ལྡན་པ། དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི། ཟག་པ་ཟད་པས་ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མངོན་སུམ་པའི་ཆོས་ཉིད་ལ་རང་ཉིད་མངོན་པར་ཤེས་ཏེ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ། མ་ཧཱ་ནཱ་མ། དེ་ལྟར་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སློབ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱང་གསུངས་ལ། མི་སློབ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱང་གསུངས་སོ། སློབ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཀྱང་གསུངས་ལ། མི་སློབ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཀྱང་གསུངས་སོ། སློབ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱང་གསུངས་ལ། མི་སློབ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱང་གསུངས་སོ།» ཞེས་གསུངས་སོ། །གསུམ་པའོ།། 4. Nigaṇṭhasuttaṃ ༤. གཅེར་བུ་པའི་མདོ། 75. Ekaṃ samayaṃ āyasmā ānando vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. Atha kho abhayo ca licchavi paṇḍitakumārako ca licchavi yenāyasmā ānando tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinno kho abhayo licchavi āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca – ‘‘nigaṇṭho, bhante, nāṭaputto sabbaññū sabbadassāvī aparisesaṃ ñāṇadassanaṃ paṭijānāti – ‘carato ca me tiṭṭhato ca suttassa ca jāgarassa ca satataṃ samitaṃ ñāṇadassanaṃ paccupaṭṭhita’nti. So purāṇānaṃ kammānaṃ tapasā byantībhāvaṃ paññapeti navānaṃ kammānaṃ akaraṇā setughātaṃ. Iti kammakkhayā dukkhakkhayo, dukkhakkhayā vedanākkhayo, vedanākkhayā sabbaṃ dukkhaṃ nijjiṇṇaṃ bhavissati – evametissā sandiṭṭhikāya nijjarāya [Pg.222] visuddhiyā samatikkamo hoti. Idha, bhante, bhagavā kimāhā’’ti? ༧༥. དུས་གཅིག་ན། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོ་ཡངས་པའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཚལ་ཆེན་པོ་ཁང་པ་བརྩེགས་པའི་གནས་ན་བཞུགས་སོ། །དེའི་ཚེ་ལི་ཙཱ་བཱི་ཨ་བྷ་ཡ་དང་། ལི་ཙཱ་བཱི་པཎྜི་ཏ་ཀུ་མཱ་ར་གཉིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོ་གང་ན་བ་དེར་ཉེ་བར་སོང་སྟེ། ཉེ་བར་སོང་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཏེ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འདུག་གོ། །ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འདུག་ནས་ལི་ཙཱ་བཱི་ཨ་བྷ་ཡས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསུངས་སོ། །«བཙུན་པ། གཅེར་བུ་པ་གཉེན་གྱི་བུ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དང་ཐམས་ཅད་གཟིགས་པ་སྟེ། མ་ལུས་པའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་ལ་ཁས་འཆེ་བར་བྱེད་དེ། ‹བདག་འགྲོ་བ་དང་། འགྲེང་བ་དང་། ཉལ་བ་དང་། སད་པའི་ཚེ་ཡང་རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་ཆད་པར་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་མངོན་སུམ་དུ་གནས་སོ།› ཞེས་སོ། ཁོ་ན་རེ། སྔོན་གྱི་ལས་རྣམས་ནི་དཀའ་ཐུབ་ཀྱིས་ཟད་པར་བྱེད་ལ། ལས་གསར་པ་རྣམས་ནི་མི་བྱེད་པས་ཟམ་པ་གཅོད་པར་བྱེད་དོ། དེ་ལྟར་ལས་ཟད་པས་སྡུག་བསྔལ་ཟད་པར་འགྱུར་ལ། སྡུག་བསྔལ་ཟད་པས་ཚོར་བ་ཟད་པར་འགྱུར་ཞིང་། ཚོར་བ་ཟད་པས་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཟད་པར་འགྱུར་རོ། དེ་ལྟར་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བའི་ཟད་པ་དང་རྣམ་པར་དག་པ་འདིས་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། བཙུན་པ། འདི་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཅི་སྐད་གསུངས་པ་ལགས།» ‘‘Tisso kho imā, abhaya, nijjarā visuddhiyo tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena sammadakkhātā sattānaṃ visuddhiyā sokaparidevānaṃ samatikkamāya dukkhadomanassānaṃ atthaṅgamāya ñāyassa adhigamāya nibbānassa sacchikiriyāya. Katamā tisso? Idha, abhaya, bhikkhu sīlavā hoti…pe… samādāya sikkhati sikkhāpadesu. So navañca kammaṃ na karoti, purāṇañca kammaṃ phussa phussa byantīkaroti. Sandiṭṭhikā nijjarā akālikā ehipassikā opaneyyikā paccattaṃ veditabbā viññūhīti. ཀྱེ་ཨ་བྷ་ཡ། མཁྱེན་པ་དང་གཟིགས་པ་དང་ལྡན་པ། དགྲ་བཅོམ་པ། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་རྣམ་པར་དག་པར་བྱ་བ་དང་། མྱ་ངན་དང་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་ལས་ཤིན་ཏུ་འདའ་བར་བྱ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་ནུབ་པར་བྱ་བ་དང་། རིགས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཟད་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་དག་འདི་གསུམ་པོ་ལེགས་པར་གསུངས་སོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། ཀྱེ་ཨ་བྷ་ཡ། འདི་ན་དགེ་སློང་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། །... བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་སློབ་བོ། །དེ་ནི་ལས་གསར་པ་ཡང་མི་བྱེད་ལ། ལས་རྙིང་པ་ཡང་ཡང་དང་ཡང་དུ་རེག་ཅིང་ཟད་པར་བྱེད་དོ། །འདི་ནི་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བར་བྱ་བ། ཟད་པར་བྱེད་པ། དུས་མེད་པ། ཚུར་ཤོག་ལ་ལྟོས་ཤིག་ཅེས་བསྟན་དུ་རུང་བ། རང་གི་རྒྱུད་ལ་ཉེ་བར་གཏད་པར་བྱ་བ། མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། ‘‘Sa kho so, abhaya, bhikkhu evaṃ sīlasampanno vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno, sukhañca kāyena paṭisaṃvedeti yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti – ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā, pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So navañca kammaṃ na karoti, purāṇañca kammaṃ phussa phussa byantīkaroti. Sandiṭṭhikā nijjarā akālikā ehipassikā opaneyyikā paccattaṃ veditabbā viññūhīti. ཀྱེ་ཨ་བྷ་ཡ། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པའི་དགེ་སློང་དེ་ནི་འདོད་པ་རྣམས་ལས་དབེན་ཞིང་། མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་དབེན་ལ། རྟོག་པ་དང་བཅས་ཤིང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ། དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཅན་གྱི་བསམ་གཏན་དང་པོ་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ། །རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་ཉེ་བར་ཞི་བས་ནང་གི་རབ་ཏུ་དང་བ་དང་། སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ། རྟོག་པ་མེད་པ། དཔྱོད་པ་མེད་པ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཅན་གྱི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ། །དགའ་བ་ལ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བས་བཏང་སྙོམས་ལ་གནས་ཤིང་། དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་དང་ལྡན་ལ། ལུས་ཀྱིས་བདེ་བ་མྱོང་སྟེ། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གང་ལ་ ‘བཏང་སྙོམས་པ་དྲན་པ་དང་ལྡན་པ་བདེ་བ་ལ་གནས་པའོ་’ ཞེས་བརྗོད་པ་སྟེ། བསམ་གཏན་གསུམ་པ་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ། །བདེ་བ་ཡང་སྤངས་ཤིང་སྡུག་བསྔལ་ཡང་སྤངས་ཏེ། སྔོན་ཉིད་ནས་ཡིད་བདེ་བ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་ནུབ་པས། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ། བཏང་སྙོམས་དང་དྲན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ། །དེ་ནི་ལས་གསར་པ་ཡང་མི་བྱེད་ལ། ལས་རྙིང་པ་ཡང་ཡང་དང་ཡང་དུ་རེག་ཅིང་ཟད་པར་བྱེད་དོ། །འདི་ནི་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བར་བྱ་བ། ཟད་པར་བྱེད་པ། དུས་མེད་པ། ཚུར་ཤོག་ལ་ལྟོས་ཤིག་ཅེས་བསྟན་དུ་རུང་བ། རང་གི་རྒྱུད་ལ་ཉེ་བར་གཏད་པར་བྱ་བ། མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། ‘‘Sa kho so, abhaya, bhikkhu evaṃ samādhisampanno āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. So navañca kammaṃ na karoti, purāṇañca kammaṃ phussa phussa byantīkaroti. Sandiṭṭhikā nijjarā akālikā ehipassikā opaneyyikā paccattaṃ veditabbā viññūhīti. Imā kho, abhaya, tisso nijjarā visuddhiyo tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena sammadakkhātā sattānaṃ visuddhiyā sokaparidevānaṃ samatikkamāya dukkhadomanassānaṃ atthaṅgamāya ñāyassa adhigamāya nibbānassa sacchikiriyāyā’’ti. ཀྱེ་ཨ་བྷ་ཡ། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ལྡན་པའི་དགེ་སློང་དེ་ནི་ཟག་པ་རྣམས་ཟད་པས་ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་རང་གིས་མངོན་པར་ཤེས་ཏེ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ། །དེ་ནི་ལས་གསར་པ་ཡང་མི་བྱེད་ལ། ལས་རྙིང་པ་ཡང་ཡང་དང་ཡང་དུ་རེག་ཅིང་ཟད་པར་བྱེད་དོ། །འདི་ནི་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བར་བྱ་བ། ཟད་པར་བྱེད་པ། དུས་མེད་པ། ཚུར་ཤོག་ལ་ལྟོས་ཤིག་ཅེས་བསྟན་དུ་རུང་བ། རང་གི་རྒྱུད་ལ་ཉེ་བར་གཏད་པར་བྱ་བ། མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཀྱེ་ཨ་བྷ་ཡ། ཟད་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་དག་འདི་གསུམ་པོ་ནི། མཁྱེན་པ་དང་གཟིགས་པ་དང་ལྡན་པ། དགྲ་བཅོམ་པ། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་རྣམ་པར་དག་པར་བྱ་བ་དང་། མྱ་ངན་དང་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་ལས་ཤིན་ཏུ་འདའ་བར་བྱ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་ནུབ་པར་བྱ་བ་དང་། རིགས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལེགས་པར་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། ། Evaṃ vutte paṇḍitakumārako licchavi abhayaṃ licchaviṃ etadavoca – ‘‘kiṃ pana tvaṃ, samma abhaya, āyasmato ānandassa subhāsitaṃ subhāsitato nābbhanumodasī’’ti? ‘‘Kyāhaṃ, samma paṇḍitakumāraka, āyasmato ānandassa subhāsitaṃ subhāsitato nābbhanumodissāmi! Muddhāpi tassa vipateyya yo āyasmato ānandassa subhāsitaṃ subhāsitato nābbhanumodeyyā’’ti. Catutthaṃ. དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་དང་། ལི་ཙཱ་བཱི་པཎྜི་ཏ་ཀུ་མཱ་ར་ཀས་ལི་ཙཱ་བཱི་ཨ་བྷ་ཡ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །‘གྲོགས་པོ་ཨ་བྷ་ཡ། ཁྱོད་ཀྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོའི་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་གསུང་འདི་ལ་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་སྒོ་ནས་ཅིའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་ཡི་རང་མི་བྱེད།’ ཅེས་སྨྲས་པ་དང་། ‘གྲོགས་པོ་པཎྜི་ཏ་ཀུ་མཱ་ར་ཀ། ངས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོའི་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་གསུང་འདི་ལ་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་སྒོ་ནས་ཅིའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་ཡི་རང་མི་བྱེད། གང་ཞིག་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོའི་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་གསུང་འདི་ལ་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་སྒོ་ནས་རྗེས་སུ་ཡི་རང་མི་བྱེད་ན། དེའི་མགོ་བོ་ཡང་དུམ་བུར་འགས་པར་འགྱུར་རོ། །’ ཞེས་སྨྲས་སོ། །བཞི་པའོ། ། 5. Nivesakasuttaṃ ༥. རབ་ཏུ་འགོད་པའི་མདོ། 76. Atha [Pg.223] kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ ānandaṃ bhagavā etadavoca – ༧༦. དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོ་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ན་བཞུགས་པ་དེར་ཉེ་བར་སོང་སྟེ། ཉེ་བར་སོང་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཞབས་ལ་མགོ་བོས་ཕྱག་འཚལ་ཏེ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འདུག་གོ། །ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འདུག་པའི་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། ། ‘‘Ye, ānanda, anukampeyyātha ye ca sotabbaṃ maññeyyuṃ mittā vā amaccā vā ñātī vā sālohitā vā te vo, ānanda, tīsu ṭhānesu samādapetabbā nivesetabbā patiṭṭhāpetabbā. Katamesu tīsu? Buddhe aveccappasāde samādapetabbā nivesetabbā patiṭṭhāpetabbā – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi; satthā devamanussānaṃ, buddho bhagavā’ti, dhamme aveccappasāde samādapetabbā nivesetabbā patiṭṭhāpetabbā – ‘svākkhāto bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī’ti, saṅghe aveccappasāde samādapetabbā nivesetabbā patiṭṭhāpetabbā – ‘suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho ujuppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho ñāyappaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho sāmīcippaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, yadidaṃ cattāri purisayugāni aṭṭha purisapuggalā esa bhagavato sāvakasaṅgho āhuneyyo pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’’’ti. ཀུན་དགའ་བོ། ཁྱོད་ཀྱིས་གང་དག་ལ་སྙིང་བརྩེ་བར་བྱེད་པ་དང་། གང་དག་གིས་ཁྱོད་ཀྱི་ཚིག་ཉན་པར་འོས་པར་འཛིན་པའི་མཛའ་བཤེས་སམ། གྲོགས་པོའམ། གཉེན་འདུན་ནམ། ཕུ་ནུ་མིང་སྲིང་རྣམས་ནི། ཀུན་དགའ་བོ། ཁྱོད་ཀྱིས་གནས་གསུམ་ལ་ཡང་དག་པར་བསྐུལ་བར་བྱ། རབ་ཏུ་འགོད་པར་བྱ། བརྟན་པོར་གནས་པར་བྱའོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་ལ་མི་ཕྱེད་པའི་དད་པ་ལ་ཡང་དག་པར་བསྐུལ་བར་བྱ། རབ་ཏུ་འགོད་པར་བྱ། བརྟན་པོར་གནས་པར་བྱ་སྟེ། ‘འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས། རིག་པ་དང་ཞབས་སུ་ལྡན་པ། བདེ་བར་གཤེགས་པ། འཇིག་རྟེན་མཁྱེན་པ། སྐྱེས་བུ་འདུལ་བའི་ཁ་ལོ་སྒྱུར་བ་བླ་ན་མེད་པ། ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་སྟོན་པ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ། །’ ཞེས་པ་དང་། ཆོས་ལ་མི་ཕྱེད་པའི་དད་པ་ལ་ཡང་དག་པར་བསྐུལ་བར་བྱ། རབ་ཏུ་འགོད་པར་བྱ། བརྟན་པོར་གནས་པར་བྱ་སྟེ། ‘བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་ནི་ལེགས་པར་གསུངས་པ། མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བར་བྱ་བ། དུས་མེད་པ། ཚུར་ཤོག་ལ་ལྟོས་ཤིག་ཅེས་བསྟན་དུ་རུང་བ། རང་གི་རྒྱུད་ལ་ཉེ་བར་གཏད་པར་བྱ་བ། མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བའོ། །’ ཞེས་པ་དང་། དགེ་འདུན་ལ་མི་ཕྱེད་པའི་དད་པ་ལ་ཡང་དག་པར་བསྐུལ་བར་བྱ། རབ་ཏུ་འགོད་པར་བྱ། བརྟན་པོར་གནས་པར་བྱ་སྟེ། ‘བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་འདུན་ནི་ལེགས་པར་ཞུགས་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་འདུན་ནི་དྲང་པོར་ཞུགས་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་འདུན་ནི་རིགས་པར་ཞུགས་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་འདུན་ནི་མཐུན་པར་ཞུགས་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་སྐྱེས་བུ་ཟུང་བཞི་དང་སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་བརྒྱད་པོ་འདི་དག་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་འདུན་ཡིན་ཏེ། སྦྱིན་པར་འོས་པ། གུས་པས་བསྟེན་པར་འོས་པ། ཡོན་གྱི་གནས་སུ་གྱུར་པ། ཐལ་མོ་སྦྱར་བར་འོས་པ། འཇིག་རྟེན་གྱི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཞིང་བླ་ན་མེད་པའོ། །’ ཞེས་པའོ། ། ‘‘Siyā, ānanda, catunnaṃ mahābhūtānaṃ aññathattaṃ – pathavīdhātuyā āpodhātuyā tejodhātuyā vāyodhātuyā, na tveva buddhe aveccappasādena samannāgatassa ariyasāvakassa siyā aññathattaṃ tatridaṃ aññathattaṃ. So vatānanda, buddhe aveccappasādena samannāgato ariyasāvako nirayaṃ vā tiracchānayoniṃ vā pettivisayaṃ vā upapajjissatīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati. ཀུན་དགའ་བོ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་སྟེ། ས་ཁམས་དང་། ཆུ་ཁམས་དང་། མེ་ཁམས་དང་། རླུང་ཁམས་རྣམས་ལ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་སྲིད་ཀྱང་། སངས་རྒྱས་ལ་མི་ཕྱེད་པའི་དད་པ་དང་ལྡན་པའི་འཕགས་པའི་ཉན་ཐོས་ལ་ནི་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མི་སྲིད་དོ། །འདི་ལ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཀུན་དགའ་བོ། སངས་རྒྱས་ལ་མི་ཕྱེད་པའི་དད་པ་དང་ལྡན་པའི་འཕགས་པའི་ཉན་ཐོས་དེ་ཉིད་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའམ། དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་སམ། ཡི་དྭགས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་གནས་མ་ཡིན་ཞིང་གོ་སྐབས་མེད་དོ། ། ‘‘Siyā, ānanda, catunnaṃ mahābhūtānaṃ aññathattaṃ – pathavīdhātuyā āpodhātuyā tejodhātuyā vāyodhātuyā, na tveva dhamme…pe… na tveva saṅghe aveccappasādena samannāgatassa ariyasāvakassa siyā aññathattaṃ tatridaṃ aññathattaṃ. So vatānanda, saṅghe aveccappasādena samannāgato [Pg.224] ariyasāvako nirayaṃ vā tiracchānayoniṃ vā pettivisayaṃ vā upapajjissatīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati. ཀུན་དགའ་བོ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་སྟེ། ས་ཁམས་དང་། ཆུ་ཁམས་དང་། མེ་ཁམས་དང་། རླུང་ཁམས་རྣམས་ལ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་སྲིད་ཀྱང་། ཆོས་ལ་... དགེ་འདུན་ལ་མི་ཕྱེད་པའི་དད་པ་དང་ལྡན་པའི་འཕགས་པའི་ཉན་ཐོས་ལ་ནི་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མི་སྲིད་དོ། །འདི་ལ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཀུན་དགའ་བོ། དགེ་འདུན་ལ་མི་ཕྱེད་པའི་དད་པ་དང་ལྡན་པའི་འཕགས་པའི་ཉན་ཐོས་དེ་ཉིད་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའམ། དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་སམ། ཡི་དྭགས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་གནས་མ་ཡིན་ཞིང་གོ་སྐབས་མེད་དོ། ། ‘‘Ye, ānanda, anukampeyyātha ye ca sotabbaṃ maññeyyuṃ mittā vā amaccā vā ñātī vā sālohitā vā te vo, ānanda, imesu tīsu ṭhānesu samādapetabbā nivesetabbā patiṭṭhāpetabbā’’ti. Pañcamaṃ. ཀུན་དགའ་བོ། ཁྱོད་ཀྱིས་གང་དག་ལ་སྙིང་བརྩེ་བར་བྱེད་པ་དང་། གང་དག་གིས་ཁྱོད་ཀྱི་ཚིག་ཉན་པར་འོས་པར་འཛིན་པའི་མཛའ་བཤེས་སམ། གྲོགས་པོའམ། གཉེན་འདུན་ནམ། ཕུ་ནུ་མིང་སྲིང་རྣམས་ནི། ཀུན་དགའ་བོ། ཁྱོད་ཀྱིས་གནས་གསུམ་པོ་འདི་དག་ལ་ཡང་དག་པར་བསྐུལ་བར་བྱ། རབ་ཏུ་འགོད་པར་བྱ། བརྟན་པོར་གནས་པར་བྱའོ། །ལྔ་པའོ། ། 6. Paṭhamabhavasuttaṃ ༦. སྲིད་པའི་མདོ་དང་པོ། 77. Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘bhavo, bhavoti, bhante, vuccati. Kittāvatā nu kho, bhante, bhavo hotī’’ti? ༧༧. དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོ་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ན་བཞུགས་པ་དེར་ཉེ་བར་སོང་སྟེ། ཉེ་བར་སོང་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཞབས་ལ་མགོ་བོས་ཕྱག་འཚལ་ཏེ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འདུག་གོ། །ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འདུག་པའི་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །‘བཙུན་པ། “སྲིད་པ། སྲིད་པ།” ཞེས་བགྱི་ན། བཙུན་པ། ཇི་ཙམ་གྱིས་ན་སྲིད་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ལགས་སམ།’ ཞེས་གསོལ་ཏོ། ། ‘‘Kāmadhātuvepakkañca, ānanda, kammaṃ nābhavissa, api nu kho kāmabhavo paññāyethā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Iti kho, ānanda, kammaṃ khettaṃ, viññāṇaṃ bījaṃ, taṇhā sneho. Avijjānīvaraṇānaṃ sattānaṃ taṇhāsaṃyojanānaṃ hīnāya dhātuyā viññāṇaṃ patiṭṭhitaṃ evaṃ āyatiṃ punabbhavābhinibbatti hoti. ( ) ཀུན་དགའ་བོ། གལ་ཏེ་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ལས་མེད་པར་གྱུར་ན། འདོད་པའི་སྲིད་པ་དམིགས་པར་འགྱུར་རམ།’ ‘བཙུན་པ། དེ་ནི་མ་ལགས་སོ། །’ ‘ཀུན་དགའ་བོ། འདི་ལྟར་ལས་ནི་ཞིང་ས་ལྟ་བུ་ཡིན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ས་བོན་ལྟ་བུ་ཡིན། སྲེད་པ་ནི་རླན་གཤེར་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །མ་རིག་པས་བསྒྲིབས་ཤིང་སྲེད་པའི་ཀུན་སྦྱོར་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དམན་པའི་ཁམས་ལ་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་མ་འོངས་པ་ན་ཡང་སྲིད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། ། ‘‘Rūpadhātuvepakkañca, ānanda, kammaṃ nābhavissa, api nu kho rūpabhavo paññāyethā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Iti kho ānanda, kammaṃ khettaṃ, viññāṇaṃ bījaṃ, taṇhā sneho. Avijjānīvaraṇānaṃ sattānaṃ taṇhāsaṃyojanānaṃ majjhimāya dhātuyā viññāṇaṃ patiṭṭhitaṃ evaṃ āyatiṃ punabbhavābhinibbatti hoti. ( ) ཀུན་དགའ་བོ། གལ་ཏེ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ལས་མེད་པར་གྱུར་ན། གཟུགས་ཀྱི་སྲིད་པ་དམིགས་པར་འགྱུར་རམ།’ ‘བཙུན་པ། དེ་ནི་མ་ལགས་སོ། །’ ‘ཀུན་དགའ་བོ། འདི་ལྟར་ལས་ནི་ཞིང་ས་ལྟ་བུ་ཡིན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ས་བོན་ལྟ་བུ་ཡིན། སྲེད་པ་ནི་རླན་གཤེར་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །མ་རིག་པས་བསྒྲིབས་ཤིང་སྲེད་པའི་ཀུན་སྦྱོར་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་བར་མའི་ཁམས་ལ་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་མ་འོངས་པ་ན་ཡང་སྲིད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། ། ‘‘Arūpadhātuvepakkañca, ānanda, kammaṃ nābhavissa, api nu kho arūpabhavo paññāyethā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Iti kho, ānanda, kammaṃ khettaṃ, viññāṇaṃ bījaṃ, taṇhā sneho. Avijjānīvaraṇānaṃ sattānaṃ taṇhāsaṃyojanānaṃ paṇītāya dhātuyā viññāṇaṃ patiṭṭhitaṃ evaṃ āyatiṃ punabbhavābhinibbatti hoti. Evaṃ kho, ānanda, bhavo hotī’’ti. Chaṭṭhaṃ. ཀུན་དགའ་བོ། གལ་ཏེ་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ལས་མེད་པར་གྱུར་ན། གཟུགས་མེད་པའི་སྲིད་པ་དམིགས་པར་འགྱུར་རམ།’ ‘བཙུན་པ། དེ་ནི་མ་ལགས་སོ། །’ ‘ཀུན་དགའ་བོ། འདི་ལྟར་ལས་ནི་ཞིང་ས་ལྟ་བུ་ཡིན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ས་བོན་ལྟ་བུ་ཡིན། སྲེད་པ་ནི་རླན་གཤེར་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །མ་རིག་པས་བསྒྲིབས་ཤིང་སྲེད་པའི་ཀུན་སྦྱོར་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གྱ་ནོམ་པའི་ཁམས་ལ་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་མ་འོངས་པ་ན་ཡང་སྲིད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཀུན་དགའ་བོ། དེ་ལྟར་ན་སྲིད་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །’ ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །དྲུག་པའོ། ། 7. Dutiyabhavasuttaṃ ༧. སྲིད་པའི་མདོ་གཉིས་པ། 78. Atha [Pg.225] kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami…pe… āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘bhavo, bhavoti, bhante, vuccati. Kittāvatā nu kho, bhante, bhavo hotī’’ti? ༧༨. དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོ་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ན་བཞུགས་པ་དེར་ཉེ་བར་སོང་སྟེ། །... ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །‘བཙུན་པ། “སྲིད་པ། སྲིད་པ།” ཞེས་བགྱི་ན། བཙུན་པ། ཇི་ཙམ་གྱིས་ན་སྲིད་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ལགས་སམ།’ ཞེས་གསོལ་ཏོ། ། ‘‘Kāmadhātuvepakkañca, ānanda, kammaṃ nābhavissa, api nu kho kāmabhavo paññāyethā’’ti? ‘‘No hetaṃ bhante’’. ‘‘Iti kho, ānanda, kammaṃ khettaṃ, viññāṇaṃ bījaṃ, taṇhā sneho. Avijjānīvaraṇānaṃ sattānaṃ taṇhāsaṃyojanānaṃ hīnāya dhātuyā cetanā patiṭṭhitā patthanā patiṭṭhitā evaṃ āyatiṃ punabbhavābhinibbatti hoti’’. ཀུན་དགའ་བོ། གལ་ཏེ་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ལས་མེད་པར་གྱུར་ན། འདོད་པའི་སྲིད་པ་དམིགས་པར་འགྱུར་རམ།’ ‘བཙུན་པ། དེ་ནི་མ་ལགས་སོ། །’ ‘ཀུན་དགའ་བོ། འདི་ལྟར་ལས་ནི་ཞིང་ས་ལྟ་བུ་ཡིན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ས་བོན་ལྟ་བུ་ཡིན། སྲེད་པ་ནི་རླན་གཤེར་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །མ་རིག་པས་བསྒྲིབས་ཤིང་སྲེད་པའི་ཀུན་སྦྱོར་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་པ་དང་སྨོན་པ་ནི་དམན་པའི་ཁམས་ལ་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་མ་འོངས་པ་ན་ཡང་སྲིད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། ། ‘‘Rūpadhātuvepakkañca, ānanda, kammaṃ nābhavissa, api nu kho rūpabhavo paññāyethā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Iti kho, ānanda, kammaṃ khettaṃ, viññāṇaṃ bījaṃ, taṇhā sneho. Avijjānīvaraṇānaṃ sattānaṃ taṇhāsaṃyojanānaṃ majjhimāya dhātuyā cetanā patiṭṭhitā patthanā patiṭṭhitā evaṃ āyatiṃ punabbhavābhinibbatti hoti’’. ཀུན་དགའ་བོ། གལ་ཏེ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ལས་མེད་པར་གྱུར་ན། གཟུགས་ཀྱི་སྲིད་པ་དམིགས་པར་འགྱུར་རམ།’ ‘བཙུན་པ། དེ་ནི་མ་ལགས་སོ། །’ ‘ཀུན་དགའ་བོ། འདི་ལྟར་ལས་ནི་ཞིང་ས་ལྟ་བུ་ཡིན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ས་བོན་ལྟ་བུ་ཡིན། སྲེད་པ་ནི་རླན་གཤེར་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །མ་རིག་པས་བསྒྲིབས་ཤིང་སྲེད་པའི་ཀུན་སྦྱོར་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་པ་དང་སྨོན་པ་ནི་བར་མའི་ཁམས་ལ་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་མ་འོངས་པ་ན་ཡང་སྲིད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། ། ‘‘Arūpadhātuvepakkañca, ānanda, kammaṃ nābhavissa, api nu kho arūpabhavo paññāyethā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Iti kho, ānanda, kammaṃ khettaṃ, viññāṇaṃ bījaṃ, taṇhā sneho. Avijjānīvaraṇānaṃ sattānaṃ taṇhāsaṃyojanānaṃ paṇītāya dhātuyā cetanā patiṭṭhitā patthanā patiṭṭhitā evaṃ āyatiṃ punabbhavābhinibbatti hoti. Evaṃ kho, ānanda, bhavo hotī’’ti. Sattamaṃ. ཀུན་དགའ་བོ། གལ་ཏེ་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ལས་མེད་པར་གྱུར་ན། གཟུགས་མེད་པའི་སྲིད་པ་དམིགས་པར་འགྱུར་རམ།’ ‘བཙུན་པ། དེ་ནི་མ་ལགས་སོ། །’ ‘ཀུན་དགའ་བོ། འདི་ལྟར་ལས་ནི་ཞིང་ས་ལྟ་བུ་ཡིན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ས་བོན་ལྟ་བུ་ཡིན། སྲེད་པ་ནི་རླན་གཤེར་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །མ་རིག་པས་བསྒྲིབས་ཤིང་སྲེད་པའི་ཀུན་སྦྱོར་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་པ་དང་སྨོན་པ་ནི་གྱ་ནོམ་པའི་ཁམས་ལ་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་མ་འོངས་པ་ན་ཡང་སྲིད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཀུན་དགའ་བོ། དེ་ལྟར་ན་སྲིད་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །’ ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །བདུན་པའོ། ། 8. Sīlabbatasuttaṃ ༨. ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱི་མདོ། 79. Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ ānandaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘sabbaṃ nu kho, ānanda, sīlabbataṃ jīvitaṃ brahmacariyaṃ upaṭṭhānasāraṃ saphala’’nti? ‘‘Na khvettha, bhante, ekaṃsenā’’ti. ‘‘Tena hānanda, vibhajassū’’ti. ༧༩. དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོ་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ན་བཞུགས་པ་དེར་ཉེ་བར་སོང་སྟེ། ཉེ་བར་སོང་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཞབས་ལ་མགོ་བོས་ཕྱག་འཚལ་ཏེ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འདུག་གོ། །ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འདུག་པའི་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །‘ཀུན་དགའ་བོ། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་དང་། འཚོ་བ་དང་། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དང་། སྙིང་པོར་བཟུང་ནས་བསྟེན་པ་ཐམས་ཅད་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནམ།’ ‘བཙུན་པ། འདི་ལ་ནི་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ལན་གདབ་པར་མི་ནུས་སོ། །’ ‘ཀུན་དགའ་བོ། འོ་ན་ཁྱོད་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་ཤོག་ཅིག’ ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། ། ‘‘Yañhissa, bhante, sīlabbataṃ jīvitaṃ brahmacariyaṃ upaṭṭhānasāraṃ sevato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti kusalā dhammā parihāyanti, evarūpaṃ sīlabbataṃ jīvitaṃ [Pg.226] brahmacariyaṃ upaṭṭhānasāraṃ aphalaṃ. Yañca khvāssa, bhante, sīlabbataṃ jīvitaṃ brahmacariyaṃ upaṭṭhānasāraṃ sevato akusalā dhammā parihāyanti, kusalā dhammā abhivaḍḍhanti, evarūpaṃ sīlabbataṃ jīvitaṃ brahmacariyaṃ upaṭṭhānasāraṃ saphala’’nti. Idamavoca āyasmā ānando; samanuñño satthā ahosi. བཙུན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་དང་། འཚོ་བ་དང་། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དང་། སྙིང་པོར་བཟུང་བའི་བསྙེན་བཀུར་ལ་བསྟེན་པ་ན། མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་འཕེལ་ཞིང་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཉམས་པར་འགྱུར་ན། དེ་འདྲ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་དང་། འཚོ་བ་དང་། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དང་། སྙིང་པོར་བཟུང་བའི་བསྙེན་བཀུར་ནི་འབྲས་བུ་མེད་པ་ལགས་སོ། །བཙུན་པ་གང་ཞིག་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་དང་། འཚོ་བ་དང་། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དང་། སྙིང་པོར་བཟུང་བའི་བསྙེན་བཀུར་ལ་བསྟེན་པ་ན། མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཉམས་ཤིང་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་འཕེལ་བར་འགྱུར་ན། དེ་འདྲ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་དང་། འཚོ་བ་དང་། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དང་། སྙིང་པོར་བཟུང་བའི་བསྙེན་བཀུར་ནི་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ལགས་སོ། །ཞེས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །སྟོན་པས་ཀྱང་དེ་ལ་མཐུན་པར་བཞེད་དོ། ། Atha kho āyasmā ānando ‘‘samanuñño me satthā’’ti, uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi. Atha kho bhagavā acirapakkante āyasmante ānande bhikkhū āmantesi – ‘‘sekho, bhikkhave, ānando; na ca panassa sulabharūpo samasamo paññāyā’’ti. Aṭṭhamaṃ. དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོས་ 'སྟོན་པས་ང་ལ་མཐུན་པར་བཞེད་དོ་' སྙམ་ནས། སྟན་ལས་ལངས་ཏེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཞིང་སྐོར་བ་བྱས་ནས་གཤེགས་སོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོ་གཤེགས་ནས་རིང་པོར་མ་ལོན་པར། དགེ་སློང་རྣམས་ལ་བཀའ་སྩལ་པ། 'དགེ་སློང་དག ཀུན་དགའ་བོ་ནི་སློབ་པ་ཞིག་ཡིན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་ཁོང་དང་ཤེས་རབ་མཉམ་པ་ནི་རྙེད་པར་སླ་བ་ཞིག་མ་ཡིན་ནོ། །' ཞེས་གསུངས་སོ། །བརྒྱད་པའོ། ། 9. Gandhajātasuttaṃ ༩. སྤོས་ཀྱི་མདོ། 80. Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ༨༠. དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོ་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ན་བ་དེར་ཉེ་བར་བཅར་ཏེ། ཉེ་བར་བཅར་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཏེ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འཁོད་དོ། །ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འཁོད་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། ། ‘‘Tīṇimāni, bhante, gandhajātāni, yesaṃ anuvātaṃyeva gandho gacchati, no paṭivātaṃ. Katamāni tīṇi? Mūlagandho, sāragandho, pupphagandho – imāni kho, bhante, tīṇi gandhajātāni, yesaṃ anuvātaṃyeva gandho gacchati, no paṭivātaṃ. Atthi nu kho, bhante, kiñci gandhajātaṃ yassa anuvātampi gandho gacchati, paṭivātampi gandho gacchati, anuvātapaṭivātampi gandho gacchatī’’ti? བཙུན་པ། སྤོས་ཀྱི་རྣམ་པ་འདི་གསུམ་ནི་དྲི་མ་རླུང་ཕྱོགས་སུ་འགྲོ་བ་ལས་རླུང་ལྡོག་ཕྱོགས་སུ་མི་འགྲོ་བ་ལགས་སོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། རྩ་བའི་དྲི་དང་། སྙིང་པོའི་དྲི་དང་། མེ་ཏོག་གི་དྲི་སྟེ། བཙུན་པ། སྤོས་ཀྱི་རྣམ་པ་འདི་གསུམ་ནི་དྲི་མ་རླུང་ཕྱོགས་སུ་འགྲོ་བ་ལས་རླུང་ལྡོག་ཕྱོགས་སུ་མི་འགྲོ་བ་ལགས་སོ། །བཙུན་པ། རླུང་ཕྱོགས་སུའང་དྲི་མ་འགྲོ་ཞིང་། རླུང་ལྡོག་ཕྱོགས་སུའང་དྲི་མ་འགྲོ་ལ། རླུང་ཕྱོགས་དང་ལྡོག་ཕྱོགས་གཉིས་ཀར་ཡང་དྲི་མ་འགྲོ་བའི་སྤོས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཞིག་ཡོད་ལགས་སམ། ‘‘Atthānanda, kiñci gandhajātaṃ yassa anuvātampi gandho gacchati, paṭivātampi gandho gacchati, anuvātapaṭivātampi gandho gacchatī’’ti. ‘‘Katamañca pana, bhante, gandhajātaṃ yassa anuvātampi gandho gacchati, paṭivātampi gandho gacchati, anuvātapaṭivātampi gandho gacchatī’’ti? ཀུན་དགའ་བོ། རླུང་ཕྱོགས་སུའང་དྲི་མ་འགྲོ་ཞིང་། རླུང་ལྡོག་ཕྱོགས་སུའང་དྲི་མ་འགྲོ་ལ། རླུང་ཕྱོགས་དང་ལྡོག་ཕྱོགས་གཉིས་ཀར་ཡང་དྲི་མ་འགྲོ་བའི་སྤོས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཞིག་ཡོད་དོ། །བཙུན་པ། རླུང་ཕྱོགས་སུའང་དྲི་མ་འགྲོ་ཞིང་། རླུང་ལྡོག་ཕྱོགས་སུའང་དྲི་མ་འགྲོ་ལ། རླུང་ཕྱོགས་དང་ལྡོག་ཕྱོགས་གཉིས་ཀར་ཡང་དྲི་མ་འགྲོ་བའི་སྤོས་ཀྱི་རྣམ་པ་དེ་གང་ལགས་སམ། ‘‘Idhānanda, yasmiṃ gāme vā nigame vā itthī vā puriso vā buddhaṃ saraṇaṃ gato hoti, dhammaṃ saraṇaṃ gato hoti, saṅghaṃ saraṇaṃ gato hoti, pāṇātipātā paṭivirato hoti, adinnādānā paṭivirato hoti, kāmesumicchācārā paṭivirato hoti, musāvādā paṭivirato hoti, surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato hoti[Pg.227], sīlavā hoti kalyāṇadhammo, vigatamalamaccherena cetasā agāraṃ ajjhāvasati muttacāgo payatapāṇi vossaggarato yācayogo dānasaṃvibhāgarato. ཀུན་དགའ་བོ། འདི་ན་གྲོང་ངམ་གྲོང་རྡལ་གང་ཞིག་ཏུ་བུད་མེད་དམ་སྐྱེས་པ་གང་ཞིག་སངས་རྒྱས་ལ་སྐྱབས་སུ་སོང་བ། ཆོས་ལ་སྐྱབས་སུ་སོང་བ། དགེ་འདུན་ལ་སྐྱབས་སུ་སོང་བ། སྲོག་གཅོད་པ་ལས་ཕྱིར་ལོག་པ། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལས་ཕྱིར་ལོག་པ། འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་ལས་ཕྱིར་ལོག་པ། རྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ལས་ཕྱིར་ལོག་པ། མྱོས་པར་འགྱུར་བའི་ཆང་དང་བཏུང་བ་བག་མེད་པའི་གནས་ལས་ཕྱིར་ལོག་པ་ཡིན་ཞིང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་དགེ་བའི་ཆོས་ཅན། སེར་སྣའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་སེམས་ཀྱིས་ཁྱིམ་ན་གནས་ཤིང་། གཏོང་བ་ལ་དགའ་བ། ལག་པ་གཙང་བ། ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ། སློང་བ་པོ་དང་མཐུན་པ། སྦྱིན་པ་དང་བགོ་བཤའ་བྱེད་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ཞིག་ཡོད་དོ། ། ‘‘Tassa disāsu samaṇabrāhmaṇā vaṇṇaṃ bhāsanti – ‘amukasmiṃ nāma gāme vā nigame vā itthī vā puriso vā buddhaṃ saraṇaṃ gato hoti, dhammaṃ saraṇaṃ gato hoti, saṅghaṃ saraṇaṃ gato hoti, pāṇātipātā paṭivirato hoti, adinnādānā paṭivirato hoti, kāmesumicchācārā paṭivirato hoti, musāvādā paṭivirato hoti, surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato hoti, sīlavā hoti kalyāṇadhammo, vigatamalamaccherena cetasā agāraṃ ajjhāvasati muttacāgo payatapāṇi vossaggarato yācayogo dānasaṃvibhāgarato’’’ti. ཕྱོགས་རྣམས་སུ་དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་རྣམས་ཀྱིས་དེའི་བསྔགས་པ་བརྗོད་པར་བྱེད་དེ། 'ཆེ་གེ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲོང་ངམ་གྲོང་རྡལ་དུ་བུད་མེད་དམ་སྐྱེས་པ་གང་ཞིག་སངས་རྒྱས་ལ་སྐྱབས་སུ་སོང་བ། ཆོས་ལ་སྐྱབས་སུ་སོང་བ། དགེ་འདུན་ལ་སྐྱབས་སུ་སོང་བ། སྲོག་གཅོད་པ་ལས་ཕྱིར་ལོག་པ། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལས་ཕྱིར་ལོག་པ། འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་ལས་ཕྱིར་ལོག་པ། རྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ལས་ཕྱིར་ལོག་པ། མྱོས་པར་འགྱུར་བའི་ཆང་དང་བཏུང་བ་བག་མེད་པའི་གནས་ལས་ཕྱིར་ལོག་པ་ཡིན་ཞིང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་དགེ་བའི་ཆོས་ཅན། སེར་སྣའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་སེམས་ཀྱིས་ཁྱིམ་ན་གནས་ཤིང་། གཏོང་བ་ལ་དགའ་བ། ལག་པ་གཙང་བ། ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ། སློང་བ་པོ་དང་མཐུན་པ། སྦྱིན་པ་དང་བགོ་བཤའ་བྱེད་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ཞིག་ཡོད་དོ་' ཞེས་སོ། ། ‘‘Devatāpissa vaṇṇaṃ bhāsanti – ‘amukasmiṃ nāma gāme vā nigame vā itthī vā puriso vā buddhaṃ saraṇaṃ gato hoti, dhammaṃ saraṇaṃ gato hoti, saṅghaṃ saraṇaṃ gato hoti, pāṇātipātā paṭivirato hoti…pe… surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato hoti, sīlavā hoti kalyāṇadhammo, vigatamalamaccherena cetasā agāraṃ ajjhāvasati muttacāgo payatapāṇi vossaggarato yācayogo dānasaṃvibhāgarato’ti. Idaṃ kho taṃ, ānanda, gandhajātaṃ yassa anuvātampi gandho gacchati, paṭivātampi gandho gacchati, anuvātapaṭivātampi gandho gacchatī’’ti. ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་དེའི་བསྔགས་པ་བརྗོད་པར་བྱེད་དེ། 'ཆེ་གེ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲོང་ངམ་གྲོང་རྡལ་དུ་བུད་མེད་དམ་སྐྱེས་པ་གང་ཞིག་སངས་རྒྱས་ལ་སྐྱབས་སུ་སོང་བ། ཆོས་ལ་སྐྱབས་སུ་སོང་བ། དགེ་འདུན་ལ་སྐྱབས་སུ་སོང་བ། སྲོག་གཅོད་པ་ལས་ཕྱིར་ལོག་པ་ནས། མྱོས་པར་འགྱུར་བའི་ཆང་དང་བཏུང་བ་བག་མེད་པའི་གནས་ལས་ཕྱིར་ལོག་པ་ཡིན་ཞིང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་དགེ་བའི་ཆོས་ཅན། སེར་སྣའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་སེམས་ཀྱིས་ཁྱིམ་ན་གནས་ཤིང་། གཏོང་བ་ལ་དགའ་བ། ལག་པ་གཙང་བ། ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ། སློང་བ་པོ་དང་མཐུན་པ། སྦྱིན་པ་དང་བགོ་བཤའ་བྱེད་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ཞིག་ཡོད་དོ་' ཞེས་སོ། །ཀུན་དགའ་བོ། འདི་ནི་རླུང་ཕྱོགས་སུའང་དྲི་མ་འགྲོ་ཞིང་། རླུང་ལྡོག་ཕྱོགས་སུའང་དྲི་མ་འགྲོ་ལ། རླུང་ཕྱོགས་དང་ལྡོག་ཕྱོགས་གཉིས་ཀར་ཡང་དྲི་མ་འགྲོ་བའི་སྤོས་ཀྱི་རྣམ་པ་དེ་ལགས་སོ། ། ‘‘Na pupphagandho paṭivātameti,Na candanaṃ tagaramallikā vā; Satañca gandho paṭivātameti,Sabbā disā sappuriso pavāyatī’’ti. navamaṃ; མེ་ཏོག་དྲི་ནི་རླུང་ལྡོག་ཕྱོགས་མི་འགྲོ། །ཙན་དན་རྒྱ་སྤོས་མ་ལི་ཀ་ཡང་མིན། །སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་དྲི་ནི་ལྡོག་ཕྱོགས་འགྲོ། །སྐྱེས་བུ་དམ་པས་ཕྱོགས་ཀུན་དྲི་ཡིས་ཁྱབ། །ཅེས་པ་དགུ་པའོ། ། 10. Cūḷanikāsuttaṃ ༡༠. འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཆུང་ངུའི་མདོ། 81. Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sammukhāmetaṃ, bhante, bhagavato [Pg.228] sutaṃ sammukhā paṭiggahitaṃ – ‘bhagavato, ānanda, sikhissa abhibhū nāma sāvako brahmaloke ṭhito sahassilokadhātuṃ sarena viññāpesī’ti. Bhagavā pana, bhante, arahaṃ sammāsambuddho kīvatakaṃ pahoti sarena viññāpetu’’nti? ‘‘Sāvako so, ānanda, appameyyā tathāgatā’’ti. ༨༡. དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོ་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ན་བ་དེར་ཉེ་བར་བཅར་ཏེ། ཉེ་བར་བཅར་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཏེ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འཁོད་དོ། །ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འཁོད་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །'བཙུན་པ། བདག་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་འདི་སྐད་ཐོས་ཤིང་སྤྱན་སྔར་བཟུང་བ་སྟེ། ཀུན་དགའ་བོ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གཙུག་ཏོར་ཅན་གྱི་ཉན་ཐོས་ཟིལ་གནོན་ཞེས་བྱ་བ་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་ན་གནས་བཞིན་དུ་སྒྲ་སྐད་ཀྱིས་སྟོང་གི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གོ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་སོ། །བཙུན་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ནི་སྒྲ་སྐད་ཀྱིས་ཇི་ཙམ་གྱི་བར་དུ་གོ་བར་བྱེད་ནུས་ལགས་སམ།' 'ཀུན་དགའ་བོ། ཁོང་ནི་ཉན་ཐོས་ཤིག་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ནི་ཚད་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །' Dutiyampi kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sammukhā metaṃ, bhante, bhagavato sutaṃ sammukhā paṭiggahitaṃ – ‘bhagavato, ānanda, sikhissa abhibhū nāma sāvako brahmaloke ṭhito sahassilokadhātuṃ sarena viññāpesī’ti. Bhagavā pana, bhante, arahaṃ sammāsambuddho kīvatakaṃ pahoti sarena viññāpetu’’nti? ‘‘Sāvako so, ānanda, appameyyā tathāgatā’’ti. ལན་གཉིས་སུའང་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །'བཙུན་པ། བདག་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་འདི་སྐད་ཐོས་ཤིང་སྤྱན་སྔར་བཟུང་བ་སྟེ། ཀུན་དགའ་བོ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གཙུག་ཏོར་ཅན་གྱི་ཉན་ཐོས་ཟིལ་གནོན་ཞེས་བྱ་བ་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་ན་གནས་བཞིན་དུ་སྒྲ་སྐད་ཀྱིས་སྟོང་གི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གོ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་སོ། །བཙུན་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ནི་སྒྲ་སྐད་ཀྱིས་ཇི་ཙམ་གྱི་བར་དུ་གོ་བར་བྱེད་ནུས་ལགས་སམ།' 'ཀུན་དགའ་བོ། ཁོང་ནི་ཉན་ཐོས་ཤིག་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ནི་ཚད་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །' Tatiyampi kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sammukhāmetaṃ, bhante, bhagavato sutaṃ sammukhā paṭiggahitaṃ – ‘bhagavato, ānanda, sikhissa abhibhū nāma sāvako brahmaloke ṭhito sahassilokadhātuṃ sarena viññāpesī’ti. Bhagavā pana, bhante, arahaṃ sammāsambuddho kīvatakaṃ pahoti sarena viññāpetu’’nti? ‘‘Sutā te, ānanda, sahassī cūḷanikā lokadhātū’’ti? ‘‘Etassa, bhagavā, kālo; etassa, sugata, kālo! Yaṃ bhagavā bhāseyya. Bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantī’’ti. ‘‘Tenahānanda, suṇāhi sādhukaṃ manasi karohi, bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā ānando bhagavato paccassosi. Bhagavā etadavoca – ལན་གསུམ་དུའང་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །'བཙུན་པ། བདག་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་འདི་སྐད་ཐོས་ཤིང་སྤྱན་སྔར་བཟུང་བ་སྟེ། ཀུན་དགའ་བོ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གཙུག་ཏོར་ཅན་གྱི་ཉན་ཐོས་ཟིལ་གནོན་ཞེས་བྱ་བ་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་ན་གནས་བཞིན་དུ་སྒྲ་སྐད་ཀྱིས་སྟོང་གི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གོ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་སོ། །བཙུན་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ནི་སྒྲ་སྐད་ཀྱིས་ཇི་ཙམ་གྱི་བར་དུ་གོ་བར་བྱེད་ནུས་ལགས་སམ།' 'ཀུན་དགའ་བོ། ཁྱོད་ཀྱིས་སྟོང་གི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཆུང་ངུའི་སྐོར་ཐོས་སམ།' 'བཅོམ་ལྡན་འདས། ད་ནི་དེའི་དུས་ལགས་སོ། །བདེ་བར་གཤེགས་པ། ད་ནི་དེའི་དུས་ལགས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་གསུངས་པ་དེ། དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལས་ཐོས་ནས་འཛིན་པར་འགྱུར་རོ། །' 'ཀུན་དགའ་བོ། དེ་ལྟ་ན་ལེགས་པར་ཉོན་ལ་ཡིད་ལ་ཟུངས་ཤིག ངས་བཤད་པར་བྱའོ། །' 'བཙུན་པ། དེ་དེ་བཞིན་ལགས་སོ། །' ཞེས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ལན་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། ། ‘‘Yāvatā, ānanda, candimasūriyā pariharanti, disā bhanti virocanā, tāva sahassadhā loko. Tasmiṃ sahassadhā loke sahassaṃ candānaṃ, sahassaṃ sūriyānaṃ, sahassaṃ sinerupabbatarājānaṃ, sahassaṃ jambudīpānaṃ, sahassaṃ aparagoyānānaṃ, sahassaṃ uttarakurūnaṃ, sahassaṃ pubbavidehānaṃ, cattāri mahāsamuddasahassāni, cattāri mahārājasahassāni, sahassaṃ cātumahārājikānaṃ, sahassaṃ tāvatiṃsānaṃ, sahassaṃ yāmānaṃ, sahassaṃ tusitānaṃ, sahassaṃ nimmānaratīnaṃ, sahassaṃ paranimmitavasavattīnaṃ, sahassaṃ brahmalokānaṃ – ayaṃ vuccatānanda, sahassī cūḷanikā lokadhātu. ཀུན་དགའ་བོ། ཇི་ཙམ་དུ་ཉི་ཟླ་གཉིས་བསྐོར་ཞིང་འོད་ཀྱིས་ཕྱོགས་རྣམས་གསལ་བར་བྱེད་པ་དེ་ཙམ་གྱི་བར་ནི་སྟོང་གི་འཇིག་རྟེན་ནོ། །སྟོང་གི་འཇིག་རྟེན་དེ་ལ་ཟླ་བ་སྟོང་དང་། ཉི་མ་སྟོང་དང་། རིའི་རྒྱལ་པོ་ལྷུན་པོ་སྟོང་དང་། འཛམ་བུའི་གླིང་སྟོང་དང་། བ་ལང་སྤྱོད་སྟོང་དང་། སྒྲ་མི་སྙན་སྟོང་དང་། ལུས་འཕགས་གླིང་སྟོང་དང་། རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་བཞི་སྟོང་དང་། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་བཞི་སྟོང་དང་། རྒྱལ་ཆེན་རིས་བཞིའི་ལྷ་གནས་སྟོང་དང་། སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པའི་ལྷ་གནས་སྟོང་དང་། འཐབ་བྲལ་གྱི་ལྷ་གནས་སྟོང་དང་། དགའ་ལྡན་གྱི་ལྷ་གནས་སྟོང་དང་། འཕྲུལ་དགའི་ལྷ་གནས་སྟོང་དང་། གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་ཀྱི་ལྷ་གནས་སྟོང་དང་། ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་སྟོང་ཡོད་དོ། །ཀུན་དགའ་བོ། འདི་ནི་སྟོང་གི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཆུང་ངུ་ཞེས་བྱའོ། ། ‘‘Yāvatānanda[Pg.229], sahassī cūḷanikā lokadhātu tāva sahassadhā loko. Ayaṃ vuccatānanda, dvisahassī majjhimikā lokadhātu. ཀུན་དགའ་བོ། ཇི་ཙམ་དུ་སྟོང་གི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཆུང་ངུ་ཡོད་པ་དེ་ལྟ་བུ་སྟོང་གིས་བསྒྱུར་བའི་འཇིག་རྟེན་ནི། ཀུན་དགའ་བོ། སྟོང་གཉིས་པ་བར་མའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཞེས་བྱའོ། ། ‘‘Yāvatānanda, dvisahassī majjhimikā lokadhātu tāva sahassadhā loko. Ayaṃ vuccatānanda, tisahassī mahāsahassī lokadhātu. ཀུན་དགའ་བོ། ཇི་ཙམ་དུ་སྟོང་གཉིས་པ་བར་མའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཡོད་པ་དེ་ལྟ་བུ་སྟོང་གིས་བསྒྱུར་བའི་འཇིག་རྟེན་ནི། ཀུན་དགའ་བོ། སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཞེས་བྱའོ། ། ‘‘Ākaṅkhamāno, ānanda, tathāgato tisahassimahāsahassilokadhātuṃ sarena viññāpeyya, yāvatā pana ākaṅkheyyā’’ti. ཀུན་དགའ་བོ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བཞེད་ན། སྒྲ་སྐད་ཀྱིས་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གོ་བར་བྱེད་ནུས་ཤིང་། གང་གི་བར་དུ་བཞེད་པ་དེ་ཙམ་གྱི་བར་དུའང་གོ་བར་བྱེད་ནུས་སོ། ། ‘‘Yathā kathaṃ pana, bhante, bhagavā tisahassimahāsahassilokadhātuṃ sarena viññāpeyya, yāvatā pana ākaṅkheyyā’’ti? ‘‘Idhānanda, tathāgato tisahassimahāsahassilokadhātuṃ obhāsena phareyya. Yadā te sattā taṃ ālokaṃ sañjāneyyuṃ, atha tathāgato ghosaṃ kareyya saddamanussāveyya. Evaṃ kho, ānanda, tathāgato tisahassimahāsahassilokadhātuṃ sarena viññāpeyya, yāvatā pana ākaṅkheyyā’’ti. བཙུན་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྒྲ་སྐད་ཀྱིས་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སམ། ཡང་ན་གང་གི་བར་དུ་བཞེད་པ་དེ་ཙམ་གྱི་བར་དུ་ཇི་ལྟར་གོ་བར་བྱེད་ནུས་ལགས་སམ། 'ཀུན་དགའ་བོ། འདི་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འོད་ཀྱིས་ཁྱབ་པར་བྱེད་དོ། །ནམ་ཞིག་སེམས་ཅན་དེ་དག་གིས་འོད་སྣང་དེ་རིག་པར་གྱུར་པ་ན། དེ་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སྒྲ་སྒྲོག་ཅིང་གསུང་གི་སྒྲ་སྙན་སྒྲོག་པར་བྱེད་དོ། །ཀུན་དགའ་བོ། དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སྒྲ་སྐད་ཀྱིས་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གོ་བར་བྱེད་ཅིང་། གང་གི་བར་དུ་བཞེད་པ་དེ་ཙམ་གྱི་བར་དུའང་གོ་བར་བྱེད་ནུས་སོ། །' Evaṃ vutte āyasmā ānando (āyasmantaṃ udāyiṃ) etadavoca – ‘‘lābhā vata me, suladdhaṃ vata me, yassa me satthā evaṃmahiddhiko evaṃmahānubhāvo’’ti. Evaṃ vutte āyasmā udāyī āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca – ‘‘kiṃ tuyhettha, āvuso ānanda, yadi te satthā evaṃmahiddhiko evaṃmahānubhāvo’’ti? Evaṃ vutte bhagavā āyasmantaṃ udāyiṃ etadavoca – ‘‘mā hevaṃ, udāyi, mā hevaṃ, udāyi. Sace, udāyi, ānando avītarāgo kālaṃ kareyya, tena cittappasādena sattakkhattuṃ devesu devarajjaṃ kāreyya, sattakkhattuṃ imasmiṃyeva jambudīpe mahārajjaṃ kāreyya. Api ca, udāyi, ānando diṭṭheva dhamme parinibbāyissatī’’ti. Dasamaṃ. དེ་སྐད་ཅེས་གསུངས་པ་ན། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་འཆར་བྱེད་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །'བདག་ལ་རྙེད་པ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པོ། །བདག་གིས་ལེགས་པར་རྙེད་དོ། །གང་གི་ཕྱིར་བདག་གི་སྟོན་པ་འདི་ལྟར་རྫུ་འཕྲུལ་ཆེ་ཞིང་མཐུ་སྟོབས་ཆེ་བ་ལགས་སོ། །' དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་ན། ཚེ་དང་ལྡན་པ་འཆར་བྱེད་ཀྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །'ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོ། ཁྱོད་ཀྱི་སྟོན་པ་འདི་ལྟར་རྫུ་འཕྲུལ་ཆེ་ཞིང་མཐུ་སྟོབས་ཆེ་བ་ཡིན་ཡང་། དེས་ཁྱོད་ལ་ཅི་ཞིག་ཕན།' དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་འཆར་བྱེད་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །'འཆར་བྱེད། དེ་སྐད་མ་སྨྲ་ཞིག འཆར་བྱེད། དེ་སྐད་མ་སྨྲ་ཞིག འཆར་བྱེད། གལ་ཏེ་ཀུན་དགའ་བོ་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བར་ཚེ་ལས་འདས་ནའང་། སེམས་མངོན་པར་དད་པ་དེའི་མཐུས་ལྷ་ཡི་ཡུལ་དུ་ལྷའི་དབང་པོ་ཐེངས་བདུན་བྱེད་པར་འགྱུར་ཞིང་། འཛམ་བུའི་གླིང་འདི་ཉིད་དུ་འཁོར་ལོས་བསྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ཐེངས་བདུན་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཀྱང་འཆར་བྱེད། ཀུན་དགའ་བོ་ནི་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་རོ། །' བཅུ་པའོ། ། Ānandavaggo tatiyo. ཀུན་དགའ་བོའི་སྡེ་ཚན་ཏེ་གསུམ་པའོ། ། Tassuddānaṃ – དེའི་སྡོམ་ཚིག་ནི། Channo ājīvako sakko, nigaṇṭho ca nivesako; Duve bhavā sīlabbataṃ, gandhajātañca cūḷanīti. འདུན་པ་དང་ཀུན་ཏུ་འཚོ་བ་དང་། །ཤཱཀྱ་དང་ནི་གཅེར་བུ་པ། །གནས་དང་སྐྱེ་བ་གཉིས་དང་ནི། །ཚུལ་ཁྲིམས་བརྟུལ་ཞུགས་སྤོས་དང་ཆུང་། ། (9) 4. Samaṇavaggo (༩) ༤. དགེ་སྦྱོང་གི་སྡེ་ཚན། 1. Samaṇasuttaṃ ༡. དགེ་སྦྱོང་གི་མདོ། 82. ‘‘Tīṇimāni[Pg.230], bhikkhave, samaṇassa samaṇiyāni samaṇakaraṇīyāni. Katamāni tīṇi? Adhisīlasikkhāsamādānaṃ, adhicittasikkhāsamādānaṃ, adhipaññāsikkhāsamādānaṃ – imāni kho, bhikkhave, tīṇi samaṇassa samaṇiyāni samaṇakaraṇīyāni. ༨༢. དགེ་སློང་དག དགེ་སྦྱོང་གི་དགེ་སྦྱོང་གི་བྱ་བ་དང་བྱེད་པ་འདི་གསུམ་ཡོད་དོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡང་དག་པར་བླང་བ་དང་། ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡང་དག་པར་བླང་བ་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡང་དག་པར་བླང་བ་སྟེ། དགེ་སློང་དག འདི་གསུམ་ནི་དགེ་སྦྱོང་གི་དགེ་སྦྱོང་གི་བྱ་བ་དང་བྱེད་པ་ལགས་སོ། ། ‘‘Tasmātiha, bhikkhave, evaṃ sikkhitabbaṃ – ‘tibbo no chando bhavissati adhisīlasikkhāsamādāne, tibbo no chando bhavissati adhicittasikkhāsamādāne, tibbo no chando bhavissati adhipaññāsikkhāsamādāne’ti. Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabba’’nti. Paṭhamaṃ. དགེ་སློང་དག དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་ལྟར་བསླབ་པར་བྱ་སྟེ། 'བདག་ཅག་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་ལ་འདུན་པ་དྲག་པོ་དང་ལྡན་པར་བྱའོ། །ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་ལ་འདུན་པ་དྲག་པོ་དང་ལྡན་པར་བྱའོ། །ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་ལ་འདུན་པ་དྲག་པོ་དང་ལྡན་པར་བྱའོ། །' དགེ་སློང་དག ཁྱེད་ཀྱིས་འདི་ལྟར་བསླབ་པར་བྱའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དང་པོའོ། ། 2. Gadrabhasuttaṃ ༢. བོང་བུའི་མདོ། 83. ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, gadrabho gogaṇaṃ piṭṭhito piṭṭhito anubandho hoti – ‘ahampi dammo, ahampi dammo’ti. Tassa na tādiso vaṇṇo hoti seyyathāpi gunnaṃ, na tādiso saro hoti seyyathāpi gunnaṃ, na tādisaṃ padaṃ hoti seyyathāpi gunnaṃ. So gogaṇaṃyeva piṭṭhito piṭṭhito anubandho hoti – ‘ahampi dammo, ahampi dammo’’’ti. ༨༣. “དགེ་སློང་དག དཔེར་ན། བོང་བུ་ཞིག་གིས་ ‘ང་ཡང་བ་ལང་ཡིན། ང་ཡང་བ་ལང་ཡིན།’ ཞེས་བསམས་ནས་བ་ལང་གི་ཁྱུ་ཡི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པར་གྱུར་ཀྱང་། དེའི་ཁ་དོག་ནི་བ་ལང་རྣམས་ཀྱི་ཁ་དོག་དང་མི་འདྲ་ལ། དེའི་སྐད་ཀྱང་བ་ལང་རྣམས་ཀྱི་སྐད་དང་མི་འདྲ་ཞིང་། དེའི་རྨིག་རྗེས་ཀྱང་བ་ལང་རྣམས་ཀྱི་རྨིག་རྗེས་དང་མི་འདྲ་མོད། འོན་ཀྱང་དེས་ ‘ང་ཡང་བ་ལང་ཡིན། ང་ཡང་བ་ལང་ཡིན།’ ཞེས་བསམས་ནས་བ་ལང་གི་ཁྱུ་ཡི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པར་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ།།” ‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, idhekacco bhikkhu bhikkhusaṅghaṃ piṭṭhito piṭṭhito anubandho hoti – ‘ahampi bhikkhu, ahampi bhikkhū’ti. Tassa na tādiso chando hoti adhisīlasikkhāsamādāne seyyathāpi aññesaṃ bhikkhūnaṃ, na tādiso chando hoti adhicittasikkhāsamādāne seyyathāpi aññesaṃ bhikkhūnaṃ, na tādiso chando hoti adhipaññāsikkhāsamādāne seyyathāpi aññesaṃ bhikkhūnaṃ. So bhikkhusaṅghaṃyeva piṭṭhito piṭṭhito anubandho hoti – ‘ahampi bhikkhu, ahampi bhikkhū’’’ti. “དགེ་སློང་དག དེ་བཞིན་དུ་འདི་ན་དགེ་སློང་ཁ་ཅིག་གིས་ ‘ང་ཡང་དགེ་སློང་ཡིན། ང་ཡང་དགེ་སློང་ཡིན།’ ཞེས་སྨྲས་ནས་དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པར་བྱེད་མོད། འོན་ཀྱང་དགེ་སློང་གཞན་དག་གི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་ལ་འདུན་པ་ཡོད་པ་ལྟར་དེ་ལ་དེ་འདྲའི་འདུན་པ་མེད་ལ། དགེ་སློང་གཞན་དག་གི་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་ལ་འདུན་པ་ཡོད་པ་ལྟར་དེ་ལ་དེ་འདྲའི་འདུན་པ་མེད་ཅིང་། དགེ་སློང་གཞན་དག་གི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་ལ་འདུན་པ་ཡོད་པ་ལྟར་དེ་ལ་དེ་འདྲའི་འདུན་པ་མེད་དོ།། འོན་ཀྱང་དེས་ ‘ང་ཡང་དགེ་སློང་ཡིན། ང་ཡང་དགེ་སློང་ཡིན།’ ཞེས་སྨྲས་ནས་དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པར་བྱེད་དོ།།” ‘‘Tasmātiha[Pg.231], bhikkhave, evaṃ sikkhitabbaṃ – ‘tibbo no chando bhavissati adhisīlasikkhāsamādāne, tibbo no chando bhavissati adhicittasikkhāsamādāne, tibbo no chando bhavissati adhipaññāsikkhāsamādāne’ti. Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabba’’nti. Dutiyaṃ. “དགེ་སློང་དག དེའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་བསླབ་པར་བྱ་སྟེ། ‘བདག་ཅག་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་ལ་འདུན་པ་དྲག་པོ་དང་ལྡན་པར་བྱའོ།། ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་ལ་འདུན་པ་དྲག་པོ་དང་ལྡན་པར་བྱའོ།། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་ལ་འདུན་པ་དྲག་པོ་དང་ལྡན་པར་བྱའོ།།’ ཞེས་དགེ་སློང་དག ཁྱེད་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་བསླབ་པར་བྱའོ།།” ཞེས་གསུངས་སོ།། གཉིས་པའོ།། 3. Khettasuttaṃ ༣. ཞིང་གི་མདོ། 84. ‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, kassakassa gahapatissa pubbe karaṇīyāni. Katamāni tīṇi? Idha, bhikkhave, kassako gahapati paṭikacceva khettaṃ sukaṭṭhaṃ karoti sumatikataṃ. Paṭikacceva khettaṃ sukaṭṭhaṃ karitvā sumatikataṃ kālena bījāni patiṭṭhāpeti. Kālena bījāni patiṭṭhāpetvā samayena udakaṃ abhinetipi apanetipi. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi kassakassa gahapatissa pubbe karaṇīyāni. ༨༤. “དགེ་སློང་དག ཞིང་པ་ཁྱིམ་བདག་གི་སྔོན་དུ་བྱ་བའི་ལས་འདི་གསུམ་ཡོད་དོ།། གསུམ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག འདི་ན་ཞིང་པ་ཁྱིམ་བདག་གིས་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་ཞིང་ས་ལེགས་པར་རྨོ་ཞིང་མཉམ་པར་བྱེད་དོ།། ཐོག་མ་ཉིད་དུ་ཞིང་ས་ལེགས་པར་རྨོ་ཞིང་མཉམ་པར་བྱས་ནས། དུས་སུ་ས་བོན་འདེབས་པར་བྱེད་དོ།། དུས་སུ་ས་བོན་བཏབ་ནས། སྐབས་སུ་ཆུ་འདྲེན་པ་དང་ཆུ་འབུད་པར་བྱེད་དོ།། དགེ་སློང་དག འདི་དག་ནི་ཞིང་པ་ཁྱིམ་བདག་གི་སྔོན་དུ་བྱ་བའི་ལས་གསུམ་མོ།།” ‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, tīṇimāni bhikkhussa pubbe karaṇīyāni. Katamāni tīṇi? Adhisīlasikkhāsamādānaṃ, adhicittasikkhāsamādānaṃ, adhipaññāsikkhāsamādānaṃ – imāni kho, bhikkhave, tīṇi bhikkhussa pubbe karaṇīyāni. “དགེ་སློང་དག དེ་བཞིན་དུ་དགེ་སློང་གི་སྔོན་དུ་བྱ་བའི་ལས་འདི་གསུམ་ཡོད་དོ།། གསུམ་གང་ཞེ་ན། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་དང་། ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་པའོ།། དགེ་སློང་དག འདི་དག་ནི་དགེ་སློང་གི་སྔོན་དུ་བྱ་བའི་ལས་གསུམ་མོ།།” ‘‘Tasmātiha, bhikkhave, evaṃ sikkhitabbaṃ – ‘tibbo no chando bhavissati adhisīlasikkhāsamādāne, tibbo no chando bhavissati adhicittasikkhāsamādāne, tibbo no chando bhavissati adhipaññāsikkhāsamādāne’ti. Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabba’’nti. Tatiyaṃ. “དགེ་སློང་དག དེའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་བསླབ་པར་བྱ་སྟེ། ‘བདག་ཅག་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་ལ་འདུན་པ་དྲག་པོ་དང་ལྡན་པར་བྱའོ།། ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་ལ་འདུན་པ་དྲག་པོ་དང་ལྡན་པར་བྱའོ།། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་ལ་འདུན་པ་དྲག་པོ་དང་ལྡན་པར་བྱའོ།།’ ཞེས་དགེ་སློང་དག ཁྱེད་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་བསླབ་པར་བྱའོ།།” ཞེས་གསུངས་སོ།། གསུམ་པའོ།། 4. Vajjiputtasuttaṃ ༤. ཝཱ་ཇཱིའི་བུའི་མདོ། 85. Ekaṃ samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. Atha kho aññataro vajjiputtako bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho so vajjiputtako bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sādhikamidaṃ, bhante, diyaḍḍhasikkhāpadasataṃ anvaddhamāsaṃ uddesaṃ āgacchati. Nāhaṃ[Pg.232], bhante, ettha sakkomi sikkhitu’’nti. ‘‘Sakkhissasi pana tvaṃ, bhikkhu, tīsu sikkhāsu sikkhituṃ – adhisīlasikkhāya, adhicittasikkhāya adhipaññāsikkhāyā’’ti? ‘‘Sakkomahaṃ, bhante, tīsu sikkhāsu sikkhituṃ – adhisīlasikkhāya, adhicittasikkhāya, adhipaññāsikkhāyā’’ti. ‘‘Tasmātiha tvaṃ, bhikkhu, tīsu sikkhāsu sikkhassu – adhisīlasikkhāya, adhicittasikkhāya, adhipaññāsikkhāya’’. ༨༥. དུས་གཅིག་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡངས་པ་ཅན་གྱི་ཚལ་ཆེན་པོའི་ཁང་པ་བརྩེགས་པའི་གནས་ན་བཞུགས་སོ།། དེའི་ཚེ་ཝཱ་ཇཱིའི་བུ་དགེ་སློང་ཞིག་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ན་བ་དེར་ཉེ་བར་སོང་སྟེ། ཉེ་བར་སོང་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཞབས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཏེ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འཁོད་དོ།། ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འཁོད་ནས་ཝཱ་ཇཱིའི་བུ་དགེ་སློང་དེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ།། “བཙུན་པ་ཉིད། ཟླ་བ་ཕྱེད་ཕྱེད་ཅིང་བསླབ་པའི་གཞི་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་ལྷག་ཙམ་སོ་སོར་ཐར་པའི་མདོ་འདོན་པ་ལ་འབབ་པར་འགྱུར་ན། བཙུན་པ། བདག་ནི་བསླབ་པའི་གཞི་འདི་དག་ལ་བསླབ་པར་མི་ནུས་སོ།།” “དགེ་སློང་། འོ་ན་ཁྱོད་ཀྱིས་བསླབ་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་ལ་བསླབ་པར་ནུས་སམ། འདི་ལྟ་སྟེ། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་དང་། ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པའོ།།” “བཙུན་པ། བདག་གིས་བསླབ་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་ལ་བསླབ་པར་ནུས་ཏེ། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་དང་། ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པའོ།།” “དགེ་སློང་། དེའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱིས་བསླབ་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་ལ་སློབས་ཤིག འདི་ལྟ་སྟེ། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་དང་། ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པའོ།།” ‘‘Yato kho tvaṃ, bhikkhu, adhisīlampi sikkhissasi, adhicittampi sikkhissasi, adhipaññampi sikkhissasi, tassa tuyhaṃ bhikkhu adhisīlampi sikkhato adhicittampi sikkhato adhipaññampi sikkhato rāgo pahīyissati, doso pahīyissati, moho pahīyissati. So tvaṃ rāgassa pahānā dosassa pahānā mohassa pahānā yaṃ akusalaṃ na taṃ karissasi, yaṃ pāpaṃ na taṃ sevissasī’’ti. “དགེ་སློང་། གང་གི་ཚེ་ཁྱོད་ཀྱིས་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་ཡང་བསླབ། ལྷག་པའི་སེམས་ལ་ཡང་བསླབ། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་ཡང་བསླབ་པར་འགྱུར་བ་ན། དགེ་སློང་ཁྱོད་ཀྱིས་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་བསླབས་ཤིང་། ལྷག་པའི་སེམས་ལ་བསླབས་ཤིང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་བསླབས་པས། ཁྱོད་ཀྱི་འདོད་ཆགས་སྤང་བར་འགྱུར་ལ། ཞེ་སྡང་སྤང་བར་འགྱུར་ཞིང་། གཏི་མུག་སྤང་བར་འགྱུར་རོ།། ཁྱོད་ཀྱིས་འདོད་ཆགས་སྤངས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་སྤངས་པ་དང་། གཏི་མུག་སྤངས་པའི་ཕྱིར། མི་དགེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་མི་བྱེད་ལ། སྡིག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་མི་བསྟེན་ནོ།།” ཞེས་གསུངས་སོ།། Atha kho so bhikkhu aparena samayena adhisīlampi sikkhi, adhicittampi sikkhi, adhipaññampi sikkhi. Tassa adhisīlampi sikkhato adhicittampi sikkhato adhipaññampi sikkhato rāgo pahīyi, doso pahīyi, moho pahīyi. So rāgassa pahānā dosassa pahānā mohassa pahānā yaṃ akusalaṃ taṃ nākāsi, yaṃ pāpaṃ taṃ na sevīti. Catutthaṃ. དེ་ནས་དགེ་སློང་དེས་དུས་ཕྱིས་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་ཡང་བསླབས། ལྷག་པའི་སེམས་ལ་ཡང་བསླབས། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་ཡང་བསླབས་སོ།། ཁོང་གིས་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་བསླབས་ཤིང་། ལྷག་པའི་སེམས་ལ་བསླབས་ཤིང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་བསླབས་པས། ཁོང་གི་འདོད་ཆགས་སྤངས་སོ།། ཞེ་སྡང་སྤངས་སོ།། གཏི་མུག་སྤངས་སོ།། ཁོང་གིས་འདོད་ཆགས་སྤངས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་སྤངས་པ་དང་། གཏི་མུག་སྤངས་པའི་ཕྱིར། མི་དགེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་མ་བྱས་ལ། སྡིག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་མ་བསྟེན་ཏོ།། བཞི་པའོ།། 5. Sekkhasuttaṃ ༥. སློབ་པའི་མདོ། 86. Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ༨༦. དེ་ནས་དགེ་སློང་ཞིག་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ན་བ་དེར་ཉེ་བར་སོང་སྟེ། ཉེ་བར་སོང་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཞབས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཏེ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འཁོད་དོ།། ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འཁོད་ནས་དགེ་སློང་དེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ།། ‘‘‘Sekho, sekho’ti, bhante, vuccati. Kittāvatā nu kho, bhante, sekho hotī’’ti? ‘‘Sikkhatīti kho, bhikkhu, tasmā sekhoti vuccati. Kiñca sikkhati? Adhisīlampi sikkhati, adhicittampi sikkhati, adhipaññampi sikkhati. Sikkhatīti kho, bhikkhu, tasmā sekhoti vuccatī’’ti. “བཙུན་པ། ‘སློབ་པ། སློབ་པ།’ ཞེས་བགྱི་ན། བཙུན་པ། ཇི་ཙམ་གྱིས་ན་སློབ་པ་ཞེས་བགྱི་བ་ལགས་སམ།” “དགེ་སློང་། སློབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སློབ་པ་ཞེས་བྱའོ།། ཅི་ལ་སློབ་པ་ཞེ་ན། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་ཡང་སློབ་ལ། ལྷག་པའི་སེམས་ལ་ཡང་སློབ་ཅིང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་ཡང་སློབ་བོ།། དགེ་སློང་། སློབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སློབ་པ་ཞེས་བྱའོ།།” ཞེས་གསུངས་སོ།། ‘‘Sekhassa sikkhamānassa, ujumaggānusārino; Khayasmiṃ paṭhamaṃ ñāṇaṃ, tato aññā anantarā. “ལམ་དྲང་པོའི་རྗེས་སུ་འབྲང་ཞིང་སློབ་བཞིན་པའི་སློབ་པ་ལ།། ཟད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོག་མར་སྐྱེ་ཞིང་དེ་ནས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་མི་སློབ་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེའོ།། ‘‘Tato aññāvimuttassa, ñāṇaṃ ve hoti tādino; Akuppā me vimuttīti, bhavasaṃyojanakkhaye’’ti. pañcamaṃ; ( ) དེ་ནས་མི་སློབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ནི།། སྲིད་པའི་ཀུན་སྦྱོར་ཟད་པ་ན། བདག་གི་རྣམ་གྲོལ་མི་འཁྲུགས་སོ་སྙམ་པའི་ཡེ་ཤེས་ངེས་པར་སྐྱེའོ།།” ལྔ་པའོ།། 6. Paṭhamasikkhāsuttaṃ ༦. བསླབ་པའི་མདོ་དང་པོ། 87. ‘‘Sādhikamidaṃ[Pg.233], bhikkhave, diyaḍḍhasikkhāpadasataṃ anvaddhamāsaṃ uddesaṃ āgacchati, yattha attakāmā kulaputtā sikkhanti. Tisso imā, bhikkhave, sikkhā yatthetaṃ sabbaṃ samodhānaṃ gacchati. Katamā tisso? Adhisīlasikkhā, adhicittasikkhā adhipaññāsikkhā – imā kho, bhikkhave, tisso sikkhā, yatthetaṃ sabbaṃ samodhānaṃ gacchati. ༨༧. “དགེ་སློང་དག ཟླ་བ་ཕྱེད་ཕྱེད་ཅིང་བསླབ་པའི་གཞི་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་ལྷག་ཙམ་སོ་སོར་ཐར་པའི་མདོ་འདོན་པ་ལ་འབབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་རང་གི་ཕན་བདེ་དོན་དུ་གཉེར་བའི་རིགས་ཀྱི་བུ་རྣམས་ཀྱིས་བསླབ་པར་བྱའོ།། དགེ་སློང་དག བསླབ་པ་འདི་གསུམ་གྱི་ནང་དུ་བསླབ་པའི་གཞི་དེ་དག་ཐམས་ཅད་འདུ་བར་འགྱུར་རོ།། གསུམ་གང་ཞེ་ན། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་དང་། ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པའོ།། དགེ་སློང་དག བསླབ་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་གི་ནང་དུ་བསླབ་པའི་གཞི་དེ་དག་ཐམས་ཅད་འདུ་བར་འགྱུར་རོ།།” ‘‘Idha, bhikkhave, bhikkhu sīlesu paripūrakārī hoti samādhismiṃ mattaso kārī paññāya mattaso kārī. So yāni tāni khuddānukhuddakāni sikkhāpadāni tāni āpajjatipi vuṭṭhātipi. Taṃ kissa hetu? Na hi mettha, bhikkhave, abhabbatā vuttā. Yāni ca kho tāni sikkhāpadāni ādibrahmacariyakāni brahmacariyasāruppāni, tattha dhuvasīlo ca hoti ṭhitasīlo ca, samādāya sikkhati sikkhāpadesu. So tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sotāpanno hoti avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo. “དགེ་སློང་དག འདི་ན་དགེ་སློང་ཞིག་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཚོད་རྩིས་ཀྱིས་བྱེད་པ་ཡིན་ཞིང་། ཤེས་རབ་ལ་ཚོད་རྩིས་ཀྱིས་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།། ཁོང་གིས་ཕྲ་མོ་དང་ཕྲ་ཞིབ་ཀྱི་བསླབ་པའི་གཞི་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལས་འགལ་བར་བྱེད་ཅིང་དེ་དག་ལས་ཕྱིར་འཆོས་པར་ཡང་བྱེད་དོ།། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག འདི་ལ་འཕགས་པའི་གང་ཟག་རྣམས་མི་རུང་བར་ངས་མ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།། འོན་ཀྱང་ཚངས་པར་སྤྱོད་པའི་རྩ་བ་དང་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དང་མཐུན་པའི་བསླབ་པའི་གཞི་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་ནི། ཚུལ་ཁྲིམས་བརྟན་པོ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་གནས་པ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ཏེ། བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་ཡང་དག་པར་བླངས་ནས་སློབ་པར་བྱེད་དོ།། ཁོང་ནི་ཀུན་སྦྱོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་ཟད་པས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ། ངན་སོང་དུ་ལྷུང་བའི་ཆོས་ཅན་མ་ཡིན་ཞིང་། ངེས་པ་དང་ལྡན་པ་བྱང་ཆུབ་མཐར་ཐུག་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ།།” ‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu sīlesu paripūrakārī hoti samādhismiṃ mattaso kārī paññāya mattaso kārī. So yāni tāni khuddānukhuddakāni sikkhāpadāni tāni āpajjatipi vuṭṭhātipi. Taṃ kissa hetu? Na hi mettha, bhikkhave, abhabbatā vuttā. Yāni ca kho tāni sikkhāpadāni ādibrahmacariyakāni brahmacariyasāruppāni tattha dhuvasīlo ca hoti ṭhitasīlo ca, samādāya sikkhati sikkhāpadesu. So tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā rāgadosamohānaṃ tanuttā sakadāgāmī hoti, sakideva imaṃ lokaṃ āgantvā dukkhassantaṃ karoti. “དགེ་སློང་དག ཡང་འདི་ན་དགེ་སློང་ཞིག་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཚོད་རྩིས་ཀྱིས་བྱེད་པ་ཡིན་ཞིང་། ཤེས་རབ་ལ་ཚོད་རྩིས་ཀྱིས་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།། ཁོང་གིས་ཕྲ་མོ་དང་ཕྲ་ཞིབ་ཀྱི་བསླབ་པའི་གཞི་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལས་འགལ་བར་བྱེད་ཅིང་དེ་དག་ལས་ཕྱིར་འཆོས་པར་ཡང་བྱེད་དོ།། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག འདི་ལ་འཕགས་པའི་གང་ཟག་རྣམས་མི་རུང་བར་ངས་མ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།། འོན་ཀྱང་ཚངས་པར་སྤྱོད་པའི་རྩ་བ་དང་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དང་མཐུན་པའི་བསླབ་པའི་གཞི་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་ནི། ཚུལ་ཁྲིམས་བརྟན་པོ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་གནས་པ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ཏེ། བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་ཡང་དག་པར་བླངས་ནས་སློབ་པར་བྱེད་དོ།། ཁོང་ནི་ཀུན་སྦྱོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་རྣམས་བསྲབས་པའི་ཕྱིར་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ཡིན་ཏེ། ལན་ཅིག་ཁོ་ན་འཇིག་རྟེན་འདིར་འོངས་ནས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐར་བྱེད་པར་གViewing འགྱུར་རོ།།” ‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu sīlesu paripūrakārī hoti samādhismiṃ paripūrakārī paññāya mattaso kārī. So yāni tāni khuddānukhuddakāni sikkhāpadāni tāni āpajjatipi vuṭṭhātipi. Taṃ kissa hetu? Na hi mettha, bhikkhave, abhabbatā vuttā. Yāni ca kho tāni sikkhāpadāni ādibrahmacariyakāni brahmacariyasāruppāni tattha dhuvasīlo ca hoti ṭhitasīlo ca, samādāya sikkhati sikkhāpadesu. So pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ [Pg.234] saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātiko hoti tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā. “དགེ་སློང་དག ཡང་འདི་ན་དགེ་སློང་ཞིག་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞིང་། ཤེས་རབ་ལ་ཚོད་རྩིས་ཀྱིས་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།། ཁོང་གིས་ཕྲ་མོ་དང་ཕྲ་ཞིབ་ཀྱི་བསླབ་པའི་གཞི་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལས་འགལ་བར་བྱེད་ཅིང་དེ་དག་ལས་ཕྱིར་འཆོས་པར་ཡང་བྱེད་དོ།། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག འདི་ལ་འཕགས་པའི་གང་ཟག་རྣམས་མི་རུང་བར་ངས་མ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།། འོན་ཀྱང་ཚངས་པར་སྤྱོད་པའི་རྩ་བ་དང་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དང་མཐུན་པའི་བསླབ་པའི་གཞི་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་ནི། ཚུལ་ཁྲིམས་བརྟན་པོ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་གནས་པ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ཏེ། བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་ཡང་དག་པར་བླངས་ནས་སློབ་པར་བྱེད་དོ།། ཁོང་ནི་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཀུན་སྦྱོར་ལྔ་ཡོངས་སུ་ཟད་པས་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་ཞིང་འཇིག་རྟེན་དེ་ལས་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ།།” ‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu sīlesu paripūrakārī hoti samādhismiṃ paripūrakārī paññāya paripūrakārī. So yāni tāni khuddānukhuddakāni sikkhāpadāni tāni āpajjatipi vuṭṭhātipi. Taṃ kissa hetu? Na hi mettha, bhikkhave, abhabbatā vuttā. Yāni ca kho tāni sikkhāpadāni ādibrahmacariyakāni brahmacariyasāruppāni tattha dhuvasīlo ca hoti ṭhitasīlo ca, samādāya sikkhati sikkhāpadesu. So āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. “དགེ་སློང་དག ཡང་འདི་ན་དགེ་སློང་ཞིག་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞིང་། ཤེས་རབ་ལ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།། ཁོང་གིས་ཕྲ་མོ་དང་ཕྲ་ཞིབ་ཀྱི་བསླབ་པའི་གཞི་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལས་འགལ་བར་བྱེད་ཅིང་དེ་དག་ལས་ཕྱིར་འཆོས་པར་ཡང་བྱེད་དོ།། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག འདི་ལ་འཕགས་པའི་གང་ཟག་རྣམས་མི་རུང་བར་ངས་མ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།། འོན་ཀྱང་ཚངས་པར་སྤྱོད་པའི་རྩ་བ་དང་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དང་མཐུན་པའི་བསླབ་པའི་གཞི་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་ནི། ཚུལ་ཁྲིམས་བརྟན་པོ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་གནས་པ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ཏེ། བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་ཡང་དག་པར་བླངས་ནས་སློབ་པར་བྱེད་དོ།། ཁོང་ནི་ཟག་པ་རྣམས་ཟད་པས་ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ཏེ། ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་རང་གི་མངོན་པར་ཤེས་པས་རྟོགས་ཤིང་རྟོགས་པར་བྱས་ནས་གནས་པར་བྱེད་དོ།།” ‘‘Iti kho, bhikkhave, padesaṃ padesakārī ārādheti paripūraṃ paripūrakārī. Avañjhāni tvevāhaṃ, bhikkhave, sikkhāpadāni vadāmī’’ti. Chaṭṭhaṃ. “དགེ་སློང་དག འདི་ལྟར་ཕྱོགས་རེ་ཙམ་བྱེད་པས་ནི་ཕྱོགས་རེ་ཙམ་འགྲུབ་པར་བྱེད་ལ། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པས་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་འགྲུབ་པར་བྱེད་དོ།། དགེ་སློང་དག བསླབ་པའི་གཞི་འདི་དག་ནི་འབྲས་བུ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངས་སྨྲའོ།།” ཞེས་གསུངས་སོ།། དྲུག་པའོ།། 7. Dutiyasikkhāsuttaṃ ༧. བསླབ་པའི་མདོ་གཉིས་པ། 88. ‘‘Sādhikamidaṃ, bhikkhave, diyaḍḍhasikkhāpadasataṃ anvaddhamāsaṃ uddesaṃ āgacchati yattha attakāmā kulaputtā sikkhanti. Tisso imā, bhikkhave, sikkhā yatthetaṃ sabbaṃ samodhānaṃ gacchati. Katamā tisso? Adhisīlasikkhā, adhicittasikkhā, adhipaññāsikkhā – imā kho, bhikkhave, tisso sikkhā yatthetaṃ sabbaṃ samodhānaṃ gacchati. ༨༨. “དགེ་སློང་དག ཟླ་བ་ཕྱེད་ཕྱེད་ཅིང་བསླབ་པའི་གཞི་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་ལྷག་ཙམ་སོ་སོར་ཐར་པའི་མདོ་འདོན་པ་ལ་འབབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་རང་གི་ཕན་བདེ་དོན་དུ་གཉེར་བའི་རིགས་ཀྱི་བུ་རྣམས་ཀྱིས་བསླབ་པར་བྱའོ།། དགེ་སློང་དག བསླབ་པ་འདི་གསུམ་གྱི་ནང་དུ་བསླབ་པའི་གཞི་དེ་དག་ཐམས་ཅད་འདུ་བར་འགྱུར་རོ།། གསུམ་གང་ཞེ་ན། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་དང་། ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པའོ།། དགེ་སློང་དག བསླབ་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་གི་ནང་དུ་བསླབ་པའི་གཞི་དེ་དག་ཐམས་ཅད་འདུ་བར་འགྱུར་རོ།།” ‘‘Idha, bhikkhave, bhikkhu sīlesu paripūrakārī hoti samādhismiṃ mattaso kārī paññāya mattaso kārī. So yāni tāni khuddānukhuddakāni sikkhāpadāni tāni āpajjatipi vuṭṭhātipi. Taṃ kissa hetu? Na hi mettha, bhikkhave, abhabbatā vuttā. Yāni ca kho tāni sikkhāpadāni ādibrahmacariyakāni brahmacariyasāruppāni tattha dhuvasīlo ca hoti ṭhitasīlo ca, samādāya sikkhati sikkhāpadesu. So tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sattakkhattuparamo hoti. Sattakkhattuparamaṃ deve ca manusse ca sandhāvitvā saṃsaritvā dukkhassantaṃ karoti. So tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā kolaṃkolo hoti, dve vā tīṇi vā kulāni sandhāvitvā saṃsaritvā dukkhassantaṃ karoti. So tiṇṇaṃ [Pg.235] saṃyojanānaṃ parikkhayā ekabījī hoti, ekaṃyeva mānusakaṃ bhavaṃ nibbattetvā dukkhassantaṃ karoti. So tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā rāgadosamohānaṃ tanuttā sakadāgāmī hoti, sakideva imaṃ lokaṃ āgantvā dukkhassantaṃ karoti. “དགེ་སློང་དག །འདི་ན་དགེ་སློང་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ཚོད་རིགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞིང་། ཤེས་རབ་ཀྱང་ཚོད་རིགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན། ཁོ་བོས་ཕྲ་མོ་དང་ཕྲ་མོའི་ཕྲ་མོའི་བསླབ་པའི་གཞི་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་ལྟུང་བར་ཡང་འགྱུར་ལ། ལྟུང་བ་དེ་དག་ལས་ཕྱིར་བཅོས་པར་ཡང་བྱེད། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག །འདི་ལ་ཁོ་བོས་མི་རུང་བ་ཉིད་དུ་མ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཀྱང་ཚངས་པར་སྤྱོད་པའི་ཐོག་མ་དང་། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དང་མཐུན་པའི་བསླབ་པའི་གཞི་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་བརྟན་པོ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་གནས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཞིང་། བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་སློབ་པར་བྱེད། ཁོ་ནི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་གསུམ་ཡོངས་སུ་ཟད་པས་ལན་བདུན་པ་ཙམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། ལྷ་དང་མིའི་ནང་དུ་ལན་བདུན་ཙམ་དུ་རྒྱུག་ཅིང་འཁོར་ནས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཁོ་ནི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་གསུམ་ཡོངས་སུ་ཟད་པས་རིགས་ནས་རིགས་སུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། རིགས་གཉིས་སམ་གསུམ་དུ་རྒྱུག་ཅིང་འཁོར་ནས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཁོ་ནི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་གསུམ་ཡོངས་སུ་ཟད་པས་ས་བོན་གཅིག་པ་ཡིན་ཏེ། མིའི་སྐྱེ་བ་གཅིག་ཁོ་ན་བླངས་ནས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཁོ་ནི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་གསུམ་ཡོངས་སུ་ཟད་ཅིང་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་རྣམས་བསྲབས་པས་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ཡིན་ཏེ། ལན་ཅིག་ཁོ་ན་འཇིག་རྟེན་འདིར་འོངས་ནས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །” ‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu sīlesu paripūrakārī hoti samādhismiṃ paripūrakārī paññāya mattaso kārī. So yāni tāni khuddānukhuddakāni sikkhāpadāni tāni āpajjatipi vuṭṭhātipi. Taṃ kissa hetu? Na hi mettha, bhikkhave, abhabbatā vuttā. Yāni ca kho tāni sikkhāpadāni ādibrahmacariyakāni brahmacariyasāruppāni tattha dhuvasīlo ca hoti ṭhitasīlo ca, samādāya sikkhati sikkhāpadesu. So pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā uddhaṃsoto akaniṭṭhagāmī. So pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sasaṅkhāraparinibbāyī hoti. So pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā asaṅkhāraparinibbāyī hoti. So pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā upahaccaparinibbāyī hoti. So pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā antarāparinibbāyī hoti. “དགེ་སློང་དག །གཞན་ཡང་འདི་ན་དགེ་སློང་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཀྱང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞིང་། ཤེས་རབ་ནི་ཚོད་རིགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན། ཁོ་བོས་ཕྲ་མོ་དང་ཕྲ་མོའི་ཕྲ་མོའི་བསླབ་པའི་གཞི་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་ལྟུང་བར་ཡང་འགྱུར་ལ། ལྟུང་བ་དེ་དག་ལས་ཕྱིར་བཅོས་པར་ཡང་བྱེད། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག །འདི་ལ་ཁོ་བོས་མི་རུང་བ་ཉིད་དུ་མ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཀྱང་ཚངས་པར་སྤྱོད་པའི་ཐོག་མ་དང་། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དང་མཐུན་པའི་བསླབ་པའི་གཞི་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་བརྟན་པོ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་གནས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཞིང་། བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་སློབ་པར་བྱེད། ཁོ་ནི་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ལྔ་ཡོངས་སུ་ཟད་པས་གོང་དུ་འཕོ་བ་འོག་མིན་གྱི་མཐར་ཐུག་པར་འགྱུར་རོ། །ཁོ་ནི་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ལྔ་ཡོངས་སུ་ཟད་པས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཡིན་ནོ། །ཁོ་ནི་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ལྔ་ཡོངས་སུ་ཟད་པས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཡིན་ནོ། །ཁོ་ནི་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ལྔ་ཡོངས་སུ་ཟད་པས་སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཡིན་ནོ། །ཁོ་ནི་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ལྔ་ཡོངས་སུ་ཟད་པས་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཡིན་ནོ། །” ‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu sīlesu paripūrakārī hoti samādhismiṃ paripūrakārī paññāya paripūrakārī. So yāni tāni dhuvasīlo ca hoti ṭhitasīlo ca, samādāya sikkhati sikkhāpadesu. So āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. “དགེ་སློང་དག །གཞན་ཡང་འདི་ན་དགེ་སློང་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཀྱང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞིང་། ཤེས་རབ་ཀྱང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན། ཁོས་བསླབ་པའི་གཞི་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་བརྟན་པོ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་གནས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཞིང་། བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་སློབ་པར་བྱེད། ཁོ་ནི་ཟག་པ་རྣམས་ཟད་པས་ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་རང་ཉིད་མངོན་པར་ཤེས་ཏེ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ། །” ‘‘Iti kho, bhikkhave, padesaṃ padesakārī ārādheti, paripūraṃ paripūrakārī, avañjhāni tvevāhaṃ, bhikkhave, sikkhāpadāni vadāmī’’ti. Sattamaṃ. “དགེ་སློང་དག །དེ་ལྟར་ཕྱོགས་རེ་ཙམ་བྱེད་པས་ནི་ཕྱོགས་རེ་ཙམ་འགྲུབ་པར་བྱེད་ལ། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པས་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་འགྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །དགེ་སློང་དག །བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་ནི་འབྲས་བུ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁོ་བོ་སྨྲའོ། །” ཞེས་གསུངས་སོ། །བདུན་པའོ། ། 8. Tatiyasikkhāsuttaṃ ༨. བསླབ་པའི་མདོ་གསུམ་པའོ། ། 89. ‘‘Sādhikamidaṃ, bhikkhave, diyaḍḍhasikkhāpadasataṃ anvaddhamāsaṃ uddesaṃ āgacchati yattha attakāmā kulaputtā sikkhanti. Tisso imā, bhikkhave, sikkhā [Pg.236] yatthetaṃ sabbaṃ samodhānaṃ gacchati. Katamā tisso? Adhisīlasikkhā, adhicittasikkhā, adhipaññāsikkhā – imā kho, bhikkhave, tisso sikkhā yatthetaṃ sabbaṃ samodhānaṃ gacchati. ༨༩. “དགེ་སློང་དག །ཟླ་བ་ཕྱེད་ཕྱེད་ཅིང་བསླབ་པའི་གཞི་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་ལྷག་པོ་འདི་དག་སོ་སོར་ཐར་པ་འདོན་པ་ན་འབྱུང་ལ། དེ་དག་ལ་རང་གི་དོན་དོན་དུ་གཉེར་བའི་རིགས་ཀྱི་བུ་རྣམས་སློབ་པར་བྱེད་དོ། །དགེ་སློང་དག །བསླབ་པ་འདི་གསུམ་པོ་དག་ལ་ནི་དེ་དག་ཐམས་ཅད་འདུས་པར་འགྱུར་རོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་དང་། ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པའོ། །དགེ་སློང་དག །བསླབ་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་ལ་ནི་དེ་དག་ཐམས་ཅད་འདུས་པར་འགྱུར་རོ། །” ‘‘Idha, bhikkhave, bhikkhu sīlesu paripūrakārī hoti samādhismiṃ paripūrakārī paññāya paripūrakārī. So yāni tāni khuddānukhuddakāni sikkhāpadāni tāni āpajjatipi vuṭṭhātipi. Taṃ kissa hetu? Na hi mettha, bhikkhave, abhabbatā vuttā. Yāni ca kho tāni sikkhāpadāni ādibrahmacariyakāni brahmacariyasāruppāni tattha dhuvasīlo ca hoti ṭhitasīlo ca, samādāya sikkhati sikkhāpadesu. So āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Taṃ vā pana anabhisambhavaṃ appaṭivijjhaṃ pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā antarāparinibbāyī hoti. Taṃ vā pana anabhisambhavaṃ appaṭivijjhaṃ pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā upahaccaparinibbāyī hoti. Taṃ vā pana anabhisambhavaṃ appaṭivijjhaṃ pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā asaṅkhāraparinibbāyī hoti. Taṃ vā pana anabhisambhavaṃ appaṭivijjhaṃ pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sasaṅkhāraparinibbāyī hoti. Taṃ vā pana anabhisambhavaṃ appaṭivijjhaṃ pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā uddhaṃsoto hoti akaniṭṭhagāmī taṃ vā pana anabhisambhavaṃ appaṭivijjhaṃ tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā, rāgadosamohānaṃ tanuttā sakadāgāmī hoti, sakideva imaṃ lokaṃ āgantvā dukkhassantaṃ karoti. Taṃ vā pana anabhisambhavaṃ appaṭivijjhaṃ tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā ekabījī hoti, ekaṃyeva mānusakaṃ bhavaṃ nibbattetvā dukkhassantaṃ karoti. Taṃ vā pana anabhisambhavaṃ appaṭivijjhaṃ tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā kolaṃkolo hoti, dve vā tīṇi vā kulāni sandhāvitvā saṃsaritvā dukkhassantaṃ karoti. Taṃ vā pana anabhisambhavaṃ appaṭivijjhaṃ tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sattakkhattuparamo hoti, sattakkhattuparamaṃ deve ca manusse ca sandhāvitvā saṃsaritvā dukkhassantaṃ karoti. “དགེ་སློང་དག །འདི་ན་དགེ་སློང་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཀྱང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞིང་། ཤེས་རབ་ཀྱང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན། ཁོ་བོས་ཕྲ་མོ་དང་ཕྲ་མོའི་ཕྲ་མོའི་བསླབ་པའི་གཞི་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་ལྟུང་བར་ཡང་འགྱུར་ལ། ལྟུང་བ་དེ་དག་ལས་ཕྱིར་བཅོས་པར་ཡང་བྱེད། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག །འདི་ལ་ཁོ་བོས་མི་རུང་བ་ཉིད་དུ་མ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཀྱང་ཚངས་པར་སྤྱོད་པའི་ཐོག་མ་དང་། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དང་མཐུན་པའི་བསླབ་པའི་གཞི་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་བརྟན་པོ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་གནས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཞིང་། བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་སློབ་པར་བྱེད། ཁོ་ནི་ཟག་པ་རྣམས་ཟད་པས་ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་རང་ཉིད་མངོན་པར་ཤེས་ཏེ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ། །གལ་ཏེ་དེ་མ་ཐོབ་ཅིང་མ་རྟོགས་ན། ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ལྔ་ཡོངས་སུ་ཟད་པས་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དེ་མ་ཐོབ་ཅིང་མ་རྟོགས་ན། ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ལྔ་ཡོངས་སུ་ཟད་པས་སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དེ་མ་ཐོབ་ཅིང་མ་རྟོགས་ན། ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ལྔ་ཡོངས་སུ་ཟད་པས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དེ་མ་ཐོབ་ཅིང་མ་རྟོགས་ན། ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ལྔ་ཡོངས་སུ་ཟད་པས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དེ་མ་ཐོབ་ཅིང་མ་རྟོགས་ན། ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ལྔ་ཡོངས་སུ་ཟད་པས་གོང་དུ་འཕོ་བ་འོག་མིན་གྱི་མཐར་ཐུག་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་དེ་མ་ཐོབ་ཅིང་མ་རྟོགས་ན། ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་གསུམ་ཡོངས་སུ་ཟད་ཅིང་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་རྣམས་བསྲབས་པས་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ཡིན་ཏེ། ལན་ཅིག་ཁོ་ན་འཇིག་རྟེན་འདིར་འོངས་ནས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་དེ་མ་ཐོབ་ཅིང་མ་རྟོགས་ན། ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་གསུམ་ཡོངས་སུ་ཟད་པས་ས་བོན་གཅིག་པ་ཡིན་ཏེ། མིའི་སྐྱེ་བ་གཅིག་ཁོ་ན་བླངས་ནས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་དེ་མ་ཐོབ་ཅིང་མ་རྟོགས་ན། ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་གསུམ་ཡོངས་སུ་ཟད་པས་རིགས་ནས་རིགས་སུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། རིགས་གཉིས་སམ་གསུམ་དུ་རྒྱུག་ཅིང་འཁོར་ནས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་དེ་མ་ཐོབ་ཅིང་མ་རྟོགས་ན། ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་གསུམ་ཡོངས་སུ་ཟད་པས་ལན་བདུན་པ་ཙམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། ལྷ་དང་མིའི་ནང་དུ་ལན་བདུན་ཙམ་དུ་རྒྱུག་ཅིང་འཁོར་ནས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །” ‘‘Iti kho, bhikkhave, paripūraṃ paripūrakārī ārādheti padesaṃ padesakārī. Avañjhānitvevāhaṃ, bhikkhave, sikkhāpadāni vadāmī’’ti. Aṭṭhamaṃ. “དགེ་སློང་དག །དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པས་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་འགྲུབ་པར་བྱེད་ལ། ཕྱོགས་རེ་ཙམ་བྱེད་པས་ནི་ཕྱོགས་རེ་ཙམ་འགྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །དགེ་སློང་དག །བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་ནི་འབྲས་བུ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁོ་བོ་སྨྲའོ། །” ཞེས་གསུངས་སོ། །བརྒྱད་པའོ། ། 9. Paṭhamasikkhattayasuttaṃ ༩. བསླབ་པ་གསུམ་གྱི་མདོ་དང་པོའོ། ། 90. ‘‘Tisso [Pg.237] imā, bhikkhave, sikkhā. Katamā tisso? Adhisīlasikkhā, adhicittasikkhā, adhipaññāsikkhā. ༩༠. “དགེ་སློང་དག །བསླབ་པ་འདི་གསུམ་ཡོད་དོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་དང་། ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པའོ། །” ‘‘Katamā ca, bhikkhave, adhisīlasikkhā? Idha, bhikkhave, bhikkhu sīlavā hoti…pe… samādāya sikkhati sikkhāpadesu. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, adhisīlasikkhā. “དགེ་སློང་དག །ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག །འདི་ན་དགེ་སློང་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞིང་། །པེ། །བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་སློབ་པར་བྱེད། དགེ་སློང་དག །འདི་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །” ‘‘Katamā ca, bhikkhave, adhicittasikkhā? Idha, bhikkhave, bhikkhu vivicceva kāmehi…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, adhicittasikkhā. “དགེ་སློང་དག །ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག །འདི་ན་དགེ་སློང་ནི་འདོད་པ་རྣམས་ལས་དབེན་ཞིང་། །པེ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ། །དགེ་སློང་དག །འདི་ནི་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །” ‘‘Katamā ca, bhikkhave, adhipaññāsikkhā? Idha, bhikkhave, bhikkhu ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ pajānāti…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānāti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, adhipaññāsikkhā. Imā kho, bhikkhave, tisso sikkhā’’ti. Navamaṃ. “དགེ་སློང་དག །ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག །འདི་ན་དགེ་སློང་ནི་ ‘འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །’ ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤིང་། །པེ། ། ‘འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་མོ། །’ ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །དགེ་སློང་དག །འདི་ནི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དགེ་སློང་དག །འདི་དག་ནི་བསླབ་པ་གསུམ་མོ། །” ཞེས་གསུངས་སོ། །དགུ་པའོ། ། 10. Dutiyasikkhattayasuttaṃ ༡༠. བསླབ་པ་གསུམ་གྱི་མདོ་གཉིས་པའོ། ། 91. ‘‘Tisso imā, bhikkhave, sikkhā. Katamā tisso? Adhisīlasikkhā, adhicittasikkhā, adhipaññāsikkhā. ༩༡. “དགེ་སློང་དག །བསླབ་པ་འདི་གསུམ་ཡོད་དོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་དང་། ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པའོ། །” ‘‘Katamā ca, bhikkhave, adhisīlasikkhā? Idha, bhikkhave, bhikkhu sīlavā hoti…pe… samādāya sikkhati sikkhāpadesu. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, adhisīlasikkhā. “དགེ་སློང་དག །ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག །འདི་ན་དགེ་སློང་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞིང་། །པེ། །བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་སློབ་པར་བྱེད། དགེ་སློང་དག །འདི་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །” ‘‘Katamā ca, bhikkhave, adhicittasikkhā? Idha, bhikkhave, bhikkhu vivicceva kāmehi…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, adhicittasikkhā. “དགེ་སློང་དག །ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག །འདི་ན་དགེ་སློང་ནི་འདོད་པ་རྣམས་ལས་དབེན་ཞིང་། །པེ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ། །དགེ་སློང་དག །འདི་ནི་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །” ‘‘Katamā ca, bhikkhave, adhipaññāsikkhā? Idha, bhikkhave, bhikkhu āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, adhipaññā sikkhā. Imā kho, bhikkhave, tisso sikkhā’’ti. “དགེ་སློང་དག །ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག །འདི་ན་དགེ་སློང་ནི་ཟག་པ་རྣམས་ཟད་པས་ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་རང་ཉིད་མངོན་པར་ཤེས་ཏེ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ། །དགེ་སློང་དག །འདི་ནི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དགེ་སློང་དག །འདི་དག་ནི་བསླབ་པ་གསུམ་མོ། །” ཞེས་གསུངས་སོ། ། ‘‘Adhisīlaṃ [Pg.238] adhicittaṃ, adhipaññañca vīriyavā; Thāmavā dhitimā jhāyī, sato guttindriyo care. “བརྩོན་འགྲུས་ལྡན་ཞིང་མཐུ་སྟོབས་ཆེ། །བརྟན་ཞིང་བསམ་གཏན་དྲན་པ་ལྡན། །དབང་པོ་སྡོམ་པས་ལྷག་ཚུལ་ཁྲིམས། །ལྷག་སེམས་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་སྤྱད། །” ‘‘Yathā pure tathā pacchā, yathā pacchā tathā pure; Yathā adho tathā uddhaṃ, yathā uddhaṃ tathā adho. “ཇི་ལྟར་སྔོན་བཞིན་དེ་ལྟར་ཕྱིས། །ཇི་ལྟར་ཕྱིས་བཞིན་དེ་ལྟར་སྔོན། །ཇི་ལྟར་འོག་བཞིན་དེ་ལྟར་སྟེང་། །ཇི་ལྟར་སྟེང་བཞིན་དེ་ལྟར་འོག །” ‘‘Yathā divā tathā rattiṃ, yathā rattiṃ tathā divā; Abhibhuyya disā sabbā, appamāṇasamādhinā. “ཇི་ལྟར་ཉིན་བཞིན་དེ་ལྟར་མཚན། །ཇི་ལྟར་མཚན་བཞིན་དེ་ལྟར་ཉིན། །ཕྱོགས་རྣམས་ཀུན་ནི་ཟིལ་གནོན་ཏེ། །ཚད་མེད་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་སོ། །” ‘‘Tamāhu sekhaṃ paṭipadaṃ, atho saṃsuddhacāriyaṃ ; Tamāhu loke sambuddhaṃ, dhīraṃ paṭipadantaguṃ. “དེ་ལ་ལམ་གྱི་སློབ་པ་དང་། །སྤྱོད་པ་ཤིན་ཏུ་དག་པ་ཞེས། །སྨྲ་ཞིང་ལམ་གྱི་མཐར་ཕྱིན་པའི། །བརྟན་པོ་འཇིག་རྟེན་སངས་རྒྱས་སྨྲ། །” ‘‘Viññāṇassa nirodhena, taṇhākkhayavimuttino; Pajjotasseva nibbānaṃ, vimokkho hoti cetaso’’ti. dasamaṃ; “རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགགས་པ་དང་། །སྲེད་པ་ཟད་པས་རྣམ་གྲོལ་བའི། །སེམས་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར། །མར་མེ་མྱ་ངན་འདས་པ་བཞིན། །” ཞེས་གསུངས་སོ། །བཅུ་པའོ། ། 11. Saṅkavāsuttaṃ ༡༡. སངྐ་བའི་མདོ། 92. Ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ yena saṅkavā nāma kosalānaṃ nigamo tadavasari. Tatra sudaṃ bhagavā saṅkavāyaṃ viharati. Tena kho pana samayena kassapagotto nāma bhikkhu saṅkavāyaṃ āvāsiko hoti. Tatra sudaṃ bhagavā sikkhāpadapaṭisaṃyuttāya dhammiyā kathāya bhikkhū sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṃseti. Atha kho kassapagottassa bhikkhuno bhagavati sikkhāpadapaṭisaṃyuttāya dhammiyā kathāya bhikkhū sandassente samādapente samuttejente sampahaṃsente ahudeva akkhanti ahu appaccayo – ‘‘adhisallikhatevāyaṃ samaṇo’’ti. Atha kho bhagavā saṅkavāyaṃ yathābhirantaṃ viharitvā yena rājagahaṃ tena cārikaṃ pakkāmi. Anupubbena cārikaṃ caramāno yena rājagahaṃ tadavasari. Tatra sudaṃ bhagavā rājagahe viharati. ༩༢. “དུས་གཅིག་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་ཆེན་པོ་དང་ཐབས་ཅིག་ཏུ་ཀོ་ས་ལའི་ཡུལ་རྣམས་སུ་རྒྱུ་ཞིང་གཤེགས་པ་ན། ཀོ་ས་ལའི་གྲོང་རྡལ་སངྐ་བ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ན་བ་དེར་གཤེགས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་སངྐ་བ་དེ་ཉིད་ན་བཞུགས་སོ། །ཡང་དེའི་ཚེ་དགེ་སློང་ཀསྶཔགོཏྟ་ཞེས་བྱ་བ་ཞིག་སངྐ་བའི་གཙུག་ལག་ཁང་གི་གནས་གཞི་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསླབ་པའི་གཞི་དང་འབྲེལ་བའི་ཆོས་ཀྱི་གཏམ་གྱིས་དགེ་སློང་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པར་བསྟན། ཡང་དག་པར་བསྐུལ། ཡང་དག་པར་གཟེངས་བསྟོད། ཡང་དག་པར་དགའ་བར་མཛད་དོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསླབ་པའི་གཞི་དང་འབྲེལ་བའི་ཆོས་ཀྱི་གཏམ་གྱིས་དགེ་སློང་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པར་སྟོན་པ་དང་། ཡང་དག་པར་སྐུལ་བ་དང་། ཡང་དག་པར་གཟེངས་བསྟོད་པ་དང་། ཡང་དག་པར་དགའ་བར་མཛད་པ་ན། དགེ་སློང་ཀསྶཔགོཏྟ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་མི་བཟོད་པ་དང་མི་དགའ་བ་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་སྐྱེས་ཏེ། ‘དགེ་སྦྱོང་འདི་ནི་ཤིན་ཏུ་དམ་པོ་བྱེད་པར་འདོད་པ་ཞིག་གོ །’ སྙམ་མོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སངྐ་བ་ན་ཇི་ཙམ་བཞུགས་པར་འདོད་པ་དེ་ཙམ་བཞུགས་ནས། རྒྱལ་པོའི་ཁབ་གང་ན་བ་དེར་གཤེགས་སོ། །རིམ་གྱིས་རྒྱུ་ཞིང་གཤེགས་པ་ན་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཏུ་བྱོན་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་དེ་ཉིད་ན་བཞུགས་སོ། །” Atha kho kassapagottassa bhikkhuno acirapakkantassa bhagavato ahudeva kukkuccaṃ ahu vippaṭisāro – ‘‘alābhā vata me, na vata me lābhā[Pg.239]; dulladdhaṃ vata me, na vata me suladdhaṃ; yassa me bhagavati sikkhāpadapaṭisaṃyuttāya dhammiyā kathāya bhikkhū sandassente samādapente samuttejente sampahaṃsente ahudeva akkhanti ahu appaccayo – ‘adhisallikhatevāyaṃ samaṇo’ti. Yaṃnūnāhaṃ yena bhagavā tenupasaṅkameyyaṃ; upasaṅkamitvā bhagavato santike accayaṃ accayato deseyya’’nti. Atha kho kassapagotto bhikkhu senāsanaṃ saṃsāmetvā pattacīvaramādāya yena rājagahaṃ tena pakkāmi. Anupubbena yena rājagahaṃ yena gijjhakūṭo pabbato yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho kassapagotto bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་གཤེགས་ནས་རིང་པོར་མ་ལོན་པར། དགེ་སློང་ཀཱཤྱཔགོཏྲ་ལ་འགྱོད་པ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་འདི་ལྟར་སྐྱེས་ཏེ། “བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསླབ་པའི་གཞི་དང་འབྲེལ་བའི་ཆོས་ཀྱི་གཏམ་གྱིས་དགེ་སློང་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པར་སྟོན་པ། ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་པ། གཟེངས་སྟོད་པ། རབ་ཏུ་དགའ་བར་མཛད་བཞིན་པའི་ཚེ། བདག་གིས་བཟོད་མ་ཐུབ་ཅིང་མི་དགའ་བར་གྱུར་ནས། ‘དགེ་སྦྱོང་འདི་ནི་ཤིན་ཏུ་དཀའ་ཐུབ་ཆེ་བར་འདུག་གོ་’སྙམ་པ་ནི་བདག་གི་རྙེད་པ་མ་ཡིན་པས་གྱོང་ཆེན་པོ་བྱུང་ཞིང་། བདག་གིས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ལེགས་པར་མ་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །བདག་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་སོང་སྟེ། རང་གི་ཉེས་པ་ནི་ཉེས་པར་མཐོལ་ཞིང་བཤགས་པར་བྱའོ་”སྙམ་མོ། །དེ་ནས་དགེ་སློང་ཀཱཤྱཔགོཏྲས་གནས་མལ་བསྡུས་ཏེ། ལྷུང་བཟེད་དང་ཆོས་གོས་བཟུང་ནས་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་སོང་ངོ་། །རིམ་གྱིས་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཀྱི་བྱ་རྒོད་ཕུང་པོའི་རི་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ན་བཞུགས་པའི་སར་ཕྱིན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ནས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འཁོད་དོ། །ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འཁོད་ནས་དགེ་སློང་ཀཱཤྱཔགོཏྲས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། ། ‘‘Ekamidaṃ, bhante, samayaṃ bhagavā saṅkavāyaṃ viharati, saṅkavā nāma kosalānaṃ nigamo. Tatra, bhante, bhagavā sikkhāpadapaṭisaṃyuttāya dhammiyā kathāya bhikkhū sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṃsesi. Tassa mayhaṃ bhagavati sikkhāpadapaṭisaṃyuttāya dhammiyā kathāya bhikkhū sandassente samādapente samuttejente sampahaṃsente ahudeva akkhanti ahu appaccayo – ‘adhisallikhatevāyaṃ samaṇo’ti. Atha kho bhagavā saṅkavāyaṃ yathābhirantaṃ viharitvā yena rājagahaṃ tena cārikaṃ pakkāmi. ( ) Tassa mayhaṃ, bhante, acirapakkantassa bhagavato ahudeva kukkuccaṃ ahu vippaṭisāro – alābhā vata me, na vata me lābhā; dulladdhaṃ vata me, na vata me suladdhaṃ; yassa me bhagavati sikkhāpadapaṭisaṃyuttāya dhammiyā kathāya bhikkhū sandassente samādapente samuttejente sampahaṃsente ahudeva akkhanti ahu appaccayo – ‘adhisallikhatevāyaṃ samaṇo’ti. Yaṃnūnāhaṃ yena bhagavā tenupasaṅkameyyaṃ; upasaṅkamitvā bhagavato santike accayaṃ accayato deseyyanti. Accayo maṃ, bhante, accagamā yathābālaṃ yathāmūḷhaṃ yathāakusalaṃ yassa me bhagavati sikkhāpadapaṭisaṃyuttāya dhammiyā kathāya bhikkhū sandassente samādapente samuttejente sampahaṃsente ahudeva akkhanti ahu appaccayo – ‘adhisallikhatevāyaṃ samaṇo’ti. Tassa [Pg.240] me, bhante, bhagavā accayaṃ accayato paṭiggaṇhātu, āyatiṃ saṃvarāyā’’ti. “བཙུན་པ་སྔོན་དུས་གཅིག་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀོ་ས་ལའི་གྲོང་རྡལ་སངྐ་ཝ་ཞེས་བྱ་བ་ན་བཞུགས་ཏེ། བཙུན་པ་དེར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསླབ་པའི་གཞི་དང་འབྲེལ་བའི་ཆོས་ཀྱི་གཏམ་གྱིས་དགེ་སློང་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པར་སྟོན་པ། ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་པ། གཟེངས་སྟོད་པ། རབ་ཏུ་དགའ་བར་མཛད་དོ། །དེ་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསླབ་པའི་གཞི་དང་འབྲེལ་བའི་ཆོས་ཀྱི་གཏམ་གྱིས་དགེ་སློང་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པར་སྟོན་པ། ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་པ། གཟེངས་སྟོད་པ། རབ་ཏུ་དགའ་བར་མཛད་བཞིན་པའི་ཚེ། བདག་གིས་བཟོད་མ་ཐུབ་ཅིང་མི་དགའ་བར་གྱུར་ནས། ‘དགེ་སྦྱོང་འདི་ནི་ཤིན་ཏུ་དཀའ་ཐུབ་ཆེ་བར་འདུག་གོ་’སྙམ་མོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སངྐ་ཝ་ན་ཇི་ཙམ་བཞུགས་འདོད་པ་བཞིན་བཞུགས་ནས། རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་ལྗོངས་རྒྱུ་ཞིང་གཤེགས་སོ། །བཙུན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་གཤེགས་ནས་རིང་པོར་མ་ལོན་པར། བདག་ལ་འགྱོད་པ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་འདི་ལྟར་སྐྱེས་ཏེ། ‘བདག་གི་རྙེད་པ་མ་ཡིན་པས་གྱོང་ཆེན་པོ་བྱུང་ཞིང་། བདག་གིས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ལེགས་པར་མ་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསླབ་པའི་གཞི་དང་འབྲེལ་བའི་ཆོས་ཀྱི་གཏམ་གྱིས་དགེ་སློང་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པར་སྟོན་པ། ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་པ། གཟེངས་སྟོད་པ། རབ་ཏུ་དགའ་བར་མཛད་བཞིན་པའི་ཚེ། བདག་གིས་བཟོད་མ་ཐུབ་ཅིང་མི་དགའ་བར་གྱུར་ནས། “དགེ་སྦྱོང་འདི་ནི་ཤིན་ཏུ་དཀའ་ཐུབ་ཆེ་བར་འདུག་གོ་”སྙམ་པ་ནི་བདག་གི་ཉེས་པ་ཡིན་པས། བདག་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ན་བཞུགས་པའི་སར་སོང་སཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་ཉེས་པ་ནི་ཉེས་པར་མཐོལ་ཞིང་བཤགས་པར་བྱའོ་’སྙམ་མོ། །བཙུན་པ་བདག་ནི་བྱིས་པ་ལྟར་རྨོངས་ཤིང་མི་མཁས་པས་ཉེས་པས་ནོན་པར་གྱུར་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསླབ་པའི་གཞི་དང་འབྲེལ་བའི་ཆོས་ཀྱི་གཏམ་གྱིས་དགེ་སློང་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པར་སྟོན་པ། ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་པ། གཟེངས་སྟོད་པ། རབ་ཏུ་དགའ་བར་མཛད་བཞིན་པའི་ཚེ། བདག་གིས་བཟོད་མ་ཐུབ་ཅིང་མི་དགའ་བར་གྱུར་ནས། ‘དགེ་སྦྱོང་འདི་ནི་ཤིན་ཏུ་དཀའ་ཐུབ་ཆེ་བར་འདུག་གོ་’སྙམ་མོ། །བཙུན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བདག་གི་ཉེས་པ་ནི་ཉེས་པར་གཟིགས་ནས། སླད་ཆད་སྡོམ་པར་བགྱི་བའི་ཕྱིར་བཟོད་པར་བཞེས་སུ་གསོལ།” ‘‘Taggha taṃ, kassapa, accayo accagamā yathābālaṃ yathāmūḷhaṃ yathāakusalaṃ, yassa te mayi sikkhāpadapaṭisaṃyuttāya dhammiyā kathāya bhikkhū sandassente samādapente samuttejente sampahaṃsente ahudeva akkhanti ahu appaccayo – ‘adhisallikhatevāyaṃ samaṇo’ti. Yato ca kho tvaṃ, kassapa, accayaṃ accayato disvā yathādhammaṃ paṭikarosi, taṃ te mayaṃ paṭiggaṇhāma. Vuddhihesā, kassapa, ariyassa vinaye yo accayaṃ accayato disvā yathādhammaṃ paṭikaroti, āyatiṃ saṃvaraṃ āpajjati. “ཀཱཤྱཔ། ཁྱོད་ནི་བྱིས་པ་ལྟར་རྨོངས་ཤིང་མི་མཁས་པས་ཉེས་པས་ནོན་པར་གྱུར་པ་ནི་བདེན་ཏེ། ངས་བསླབ་པའི་གཞི་དང་འབྲེལ་བའི་ཆོས་ཀྱི་གཏམ་གྱིས་དགེ་སློང་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པར་སྟོན་པ། ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་པ། གཟེངས་སྟོད་པ། རབ་ཏུ་དགའ་བར་བྱེད་བཞིན་པའི་ཚེ། ཁྱོད་ཀྱིས་བཟོད་མ་ཐུབ་ཅིང་མི་དགའ་བར་གྱུར་ནས། ‘དགེ་སྦྱོང་འདི་ནི་ཤིན་ཏུ་དཀའ་ཐུབ་ཆེ་བར་འདུག་གོ་’སྙམ་མོ། །ཀཱཤྱཔ། གང་གི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱིས་རང་གི་ཉེས་པ་ནི་ཉེས་པར་མཐོང་ནས་ཆོས་དང་མཐུན་པར་ཕྱིར་བཅོས་བྱེད་པས། ངས་ཁྱོད་ཀྱི་ཉེས་པ་དེ་བཟོད་པར་བྱའོ། །ཀཱཤྱཔ། འཕགས་པའི་འདུལ་བ་ལ་གང་ཞིག་ཉེས་པ་ནི་ཉེས་པར་མཐོང་ནས་ཆོས་དང་མཐུན་པར་ཕྱིར་བཅོས་བྱེད་ཅིང་། སླད་ཆད་སྡོམ་པར་བྱེད་པ་ནི་འཕེལ་བ་ཡིན་ནོ། །” ‘‘Thero cepi, kassapa, bhikkhu hoti na sikkhākāmo na sikkhāsamādānassa vaṇṇavādī, ye caññe bhikkhū na sikkhākāmā te ca na sikkhāya samādapeti, ye caññe bhikkhū sikkhākāmā tesañca na vaṇṇaṃ bhaṇati bhūtaṃ tacchaṃ kālena, evarūpassāhaṃ, kassapa, therassa bhikkhuno na vaṇṇaṃ bhaṇāmi. Taṃ kissa hetu? Satthā hissa vaṇṇaṃ bhaṇatīti aññe naṃ bhikkhū bhajeyyuṃ, ye naṃ bhajeyyuṃ tyāssa diṭṭhānugatiṃ āpajjeyyuṃ, yyāssa diṭṭhānugatiṃ āpajjeyyuṃ tesaṃ taṃ assa dīgharattaṃ ahitāya dukkhāyāti. Tasmāhaṃ, kassapa, evarūpassa therassa bhikkhuno na vaṇṇaṃ bhaṇāmi. “ཀཱཤྱཔ། གལ་ཏེ་གནས་བརྟན་གྱི་དགེ་སློང་ཞིག་བསླབ་པ་ལ་མི་དགའ་ཞིང་། བསླབ་པ་ཡང་དག་པར་བླང་བའི་བསྔགས་པ་མི་བརྗོད་ལ། དགེ་སློང་གཞན་དག་བསླབ་པ་ལ་མི་དགའ་བ་རྣམས་ཀྱང་བསླབ་པ་ལ་ཡང་དག་པར་མི་འཛིན་དུ་འཇུག་ཅིང་། དགེ་སློང་གཞན་དག་བསླབ་པ་ལ་དགའ་བ་རྣམས་ཀྱི་བསྔགས་པའང་དུས་སུ་ཡང་དག་པ་དང་བདེན་པར་མི་བརྗོད་ན། ཀཱཤྱཔ། ངས་དེ་ལྟ་བུའི་གནས་བརྟན་གྱི་དགེ་སློང་གི་བསྔགས་པ་མི་བརྗོད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ‘སྟོན་པས་ཁོང་གི་བསྔགས་པ་བརྗོད་དོ་’ཞེས་དགེ་སློང་གཞན་དག་གིས་ཁོང་ལ་བསྟེན་པར་འགྱུར་ལ། གང་དག་གིས་བསྟེན་པ་དེ་དག་གིས་ཁོང་གི་ལྟ་སྤྱོད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བར་འགྱུར་ཞིང་། གང་དག་གིས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དེ་དག་ལ་དེས་དུས་ཡུན་རིང་པོར་ཕན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཀཱཤྱཔ། དེའི་ཕྱིར་ངས་དེ་ལྟ་བུའི་གནས་བརྟན་གྱི་དགེ་སློང་གི་བསྔགས་པ་མི་བརྗོད་དོ། །” ‘‘Majjhimo cepi, kassapa, bhikkhu hoti…pe… navo cepi, kassapa, bhikkhu hoti na sikkhākāmo na sikkhāsamādānassa vaṇṇavādī, ye caññe bhikkhū na sikkhākāmā te ca na sikkhāya samādapeti, ye caññe bhikkhū sikkhākāmā tesañca na vaṇṇaṃ bhaṇati bhūtaṃ tacchaṃ kālena, evarūpassāhaṃ, kassapa, navassa bhikkhuno na vaṇṇaṃ bhaṇāmi. Taṃ kissa hetu? Satthā hissa vaṇṇaṃ bhaṇatīti aññe naṃ bhikkhū bhajeyyuṃ, ye naṃ bhajeyyuṃ tyāssa diṭṭhānugatiṃ āpajjeyyuṃ, yyāssa diṭṭhānugatiṃ āpajjeyyuṃ tesaṃ taṃ assa dīgharattaṃ ahitāya dukkhāyāti. Tasmāhaṃ, kassapa, evarūpassa navassa bhikkhuno na vaṇṇaṃ bhaṇāmi. “ཀཱཤྱཔ། གལ་ཏེ་བར་མའི་དགེ་སློང་ཞིག་ཡིན་ནའང་། །།པེ་།། ཀཱཤྱཔ། གལ་ཏེ་གསར་བུའི་དགེ་སློང་ཞིག་བསླབ་པ་ལ་མི་དགའ་ཞིང་། བསླབ་པ་ཡང་དག་པར་བླང་བའི་བསྔགས་པ་མི་བརྗོད་ལ། དགེ་སློང་གཞན་དག་བསླབ་པ་ལ་མི་དགའ་བ་རྣམས་ཀྱང་བསླབ་པ་ལ་ཡང་དག་པར་མི་འཛིན་དུ་འཇུག་ཅིང་། དགེ་སློང་གཞན་དག་བསླབ་པ་ལ་དགའ་བ་རྣམས་ཀྱི་བསྔགས་པའང་དུས་སུ་ཡང་དག་པ་དང་བདེན་པར་མི་བརྗོད་ན། ཀཱཤྱཔ། ངས་དེ་ལྟ་བུའི་གསར་བུའི་དགེ་སློང་གི་བསྔགས་པ་མི་བརྗོད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ‘སྟོན་པས་ཁོང་གི་བསྔགས་པ་བརྗོད་དོ་’ཞེས་དགེ་སློང་གཞན་དག་གིས་ཁོང་ལ་བསྟེན་པར་འགྱུར་ལ། གང་དག་གིས་བསྟེན་པ་དེ་དག་གིས་ཁོང་གི་ལྟ་སྤྱོད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བར་འགྱུར་ཞིང་། གང་དག་གིས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དེ་དག་ལ་དེས་དུས་ཡུན་རིང་པོར་ཕན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཀཱཤྱཔ། དེའི་ཕྱིར་ངས་དེ་ལྟ་བུའི་གསར་བུའི་དགེ་སློང་གི་བསྔགས་པ་མི་བརྗོད་དོ། །” ‘‘Thero [Pg.241] cepi, kassapa, bhikkhu hoti sikkhākāmo sikkhāsamādānassa vaṇṇavādī, ye caññe bhikkhū na sikkhākāmā te ca sikkhāya samādapeti, ye caññe bhikkhū sikkhākāmā tesañca vaṇṇaṃ bhaṇati bhūtaṃ tacchaṃ kālena, evarūpassāhaṃ, kassapa, therassa bhikkhuno vaṇṇaṃ bhaṇāmi. Taṃ kissa hetu? Satthā hissa vaṇṇaṃ bhaṇatīti aññe naṃ bhikkhū bhajeyyuṃ, ye naṃ bhajeyyuṃ tyāssa diṭṭhānugatiṃ āpajjeyyuṃ, yyāssa diṭṭhānugatiṃ āpajjeyyuṃ tesaṃ taṃ assa dīgharattaṃ hitāya sukhāyāti. Tasmāhaṃ, kassapa, evarūpassa therassa bhikkhuno vaṇṇaṃ bhaṇāmi. “ཀཱཤྱཔ། གལ་ཏེ་གནས་བརྟན་གྱི་དགེ་སློང་ཞིག་བསླབ་པ་ལ་དགའ་ཞིང་། བསླབ་པ་ཡང་དག་པར་བླང་བའི་བསྔགས་པ་བརྗོད་ལ། དགེ་སློང་གཞན་དག་བསླབ་པ་ལ་མི་དགའ་བ་རྣམས་ཀྱང་བསླབ་པ་ལ་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་ཅིང་། དགེ་སློང་གཞན་དག་བསླབ་པ་ལ་དགའ་བ་རྣམས་ཀྱི་བསྔགས་པའང་དུས་སུ་ཡང་དག་པ་དང་བདེན་པར་བརྗོད་ན། ཀཱཤྱཔ། ངས་དེ་ལྟ་བུའི་གནས་བརྟན་གྱི་དགེ་སློང་གི་བསྔགས་པ་བརྗོད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ‘སྟོན་པས་ཁོང་གི་བསྔགས་པ་བརྗོད་དོ་’ཞེས་དགེ་སློང་གཞན་དག་གིས་ཁོང་ལ་བསྟེན་པར་འགྱུར་ལ། གང་དག་གིས་བསྟེན་པ་དེ་དག་གིས་ཁོང་གི་ལྟ་སྤྱོད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བར་འགྱུར་ཞིང་། གང་དག་གིས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དེ་དག་ལ་དེས་དུས་ཡུན་རིང་པོར་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཀཱཤྱཔ། དེའི་ཕྱིར་ངས་དེ་ལྟ་བུའི་གནས་བརྟན་གྱི་དགེ་སློང་གི་བསྔགས་པ་བརྗོད་དོ། །” ‘‘Majjhimo cepi, kassapa, bhikkhu hoti sikkhākāmo…pe… navo cepi, kassapa, bhikkhu hoti sikkhākāmo sikkhāsamādānassa vaṇṇavādī, ye caññe bhikkhū na sikkhākāmā te ca sikkhāya samādapeti, ye caññe bhikkhū sikkhākāmā tesañca vaṇṇaṃ bhaṇati bhūtaṃ tacchaṃ kālena, evarūpassāhaṃ, kassapa, navassa bhikkhuno vaṇṇaṃ bhaṇāmi. Taṃ kissa hetu? Satthā hissa vaṇṇaṃ bhaṇatīti aññe naṃ bhikkhū bhajeyyuṃ, ye naṃ bhajeyyuṃ tyāssa diṭṭhānugatiṃ āpajjeyyuṃ, yyāssa diṭṭhānugatiṃ āpajjeyyuṃ tesaṃ taṃ assa dīgharattaṃ hitāya sukhāyāti. Tasmāhaṃ, kassapa, evarūpassa navassa bhikkhuno vaṇṇaṃ bhaṇāmī’’ti. Ekādasamaṃ. “ཀཱཤྱཔ། གལ་ཏེ་བར་མའི་དགེ་སློང་ཞིག་བསླབ་པ་ལ་དགའ་ཞིང་། །།པེ་།། ཀཱཤྱཔ། གལ་ཏེ་གསར་བུའི་དགེ་སློང་ཞིག་བསླབ་པ་ལ་དགའ་ཞིང་། བསླབ་པ་ཡང་དག་པར་བླང་བའི་བསྔགས་པ་བརྗོད་ལ། དགེ་སློང་གཞན་དག་བསླབ་པ་ལ་མི་དགའ་བ་རྣམས་ཀྱང་བསླབ་པ་ལ་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་ཅིང་། དགེ་སློང་གཞན་དག་བསླབ་པ་ལ་དགའ་བ་རྣམས་ཀྱི་བསྔགས་པའང་དུས་སུ་ཡང་དག་པ་དང་བདེན་པར་བརྗོད་ན། ཀཱཤྱཔ། ངས་དེ་ལྟ་བུའི་གསར་བུའི་དགེ་སློང་གི་བསྔགས་པ་བརྗོད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ‘སྟོན་པས་ཁོང་གི་བསྔགས་པ་བརྗོད་དོ་’ཞེས་དགེ་སློང་གཞན་དག་གིས་ཁོང་ལ་བསྟེན་པར་འགྱུར་ལ། གང་དག་གིས་བསྟེན་པ་དེ་དག་གིས་ཁོང་གི་ལྟ་སྤྱོད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བར་འགྱུར་ཞིང་། གང་དག་གིས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དེ་དག་ལ་དེས་དུས་ཡུན་རིང་པོར་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཀཱཤྱཔ། དེའི་ཕྱིར་ངས་དེ་ལྟ་བུའི་གསར་བུའི་དགེ་སློང་གི་བསྔགས་པ་བརྗོད་དོ། །”ཞེས་གསུངས་སོ། །བཅུ་གཅིག་པའོ། ། Samaṇavaggo navamo. དགེ་སྦྱོང་གི་སྡེ་ཚན་ཏེ་དགུ་པའོ། ། Tassuddānaṃ – དེའི་སྡོམ་ཚིག་ནི། Samaṇo gadrabho khettaṃ, vajjiputto ca sekkhakaṃ; Tayo ca sikkhanā vuttā, dve sikkhā saṅkavāya cāti. དགེ་སྦྱོང་བོང་བུ་ཞིང་ས་དང་། །ཝཱ་ཛཱིའི་བུ་དང་སློབ་པ་དང་། །བསླབ་པ་གསུམ་དང་གཉིས་གསུངས་ཤིང་། །སངྐ་ཝ་དང་བཅས་པ་འོ། ། (10) 5. Loṇakapallavaggo (༡༠) ༥. ཚྭའི་སྣོད་ཀྱི་སྡེ་ཚན་ནོ། ། 1. Accāyikasuttaṃ ༡. ཛ་དྲག་གི་མདོ། 93. ‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, kassakassa gahapatissa accāyikāni karaṇīyāni. Katamāni tīṇi? Idha, bhikkhave, kassako gahapati sīghaṃ sīghaṃ khettaṃ sukaṭṭhaṃ karoti sumatikataṃ. Sīghaṃ sīghaṃ khettaṃ sukaṭṭhaṃ karitvā [Pg.242] sumatikataṃ sīghaṃ sīghaṃ bījāni patiṭṭhāpeti. Sīghaṃ sīghaṃ bījāni patiṭṭhāpetvā sīghaṃ sīghaṃ udakaṃ abhinetipi apanetipi. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi kassakassa gahapatissa accāyikāni karaṇīyāni. Tassa kho taṃ, bhikkhave, kassakassa gahapatissa natthi sā iddhi vā ānubhāvo vā – ‘ajjeva me dhaññāni jāyantu, sveva gabbhīni hontu, uttarasveva paccantū’ti. Atha kho, bhikkhave, hoti so samayo yaṃ tassa kassakassa gahapatissa tāni dhaññāni utupariṇāmīni jāyantipi gabbhīnipi honti paccantipi. ༩༣. “དགེ་སློང་དག །ཁྱིམ་བདག་ཞིང་པ་ཞིག་ལ་ཛ་དྲག་གིས་བྱ་བའི་ལས་འདི་གསུམ་ཡོད་དོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག །འདི་ན་ཁྱིམ་བདག་ཞིང་པས་མགྱོགས་པར་ཞིང་ས་ལེགས་པར་རྨོ་ཞིང་སྙོམས་པར་བྱེད་དོ། །མགྱོགས་པར་ཞིང་ས་ལེགས་པར་རྨོ་ཞིང་སྙོམས་པར་བྱས་ནས། མགྱོགས་པར་ས་བོན་འདེབས་སོ། །མགྱོགས་པར་ས་བོན་བཏབ་ནས། མགྱོགས་པར་ཆུ་འདྲེན་པ་དང་ཆུ་འབུད་པར་བྱེད་དོ། །དགེ་སློང་དག །འདི་དག་ནི་ཁྱིམ་བདག་ཞིང་པའི་ཛ་དྲག་གི་བྱ་བའི་ལས་གསུམ་མོ། །དགེ་སློང་དག །ཁྱིམ་བདག་ཞིང་པ་དེ་ལ་འདི་ལྟར། ‘དེ་རིང་ཉིད་དུ་བདག་གི་ལོ་ཏོག་སྐྱེ་བར་གྱུར་ཅིག །སང་ཉིད་དུ་སྙེ་མ་ཆགས་པར་གྱུར་ཅིག །གནངས་ཉིད་དུ་སྨིན་པར་གྱུར་ཅིག་’ཅེས་བསྒོ་བའི་རྫུ་འཕྲུལ་ལམ། མཐུ་ནུས་ནི་མེད་དོ། །དགེ་སློང་དག །འོན་ཀྱང་དུས་ཚོད་ཀྱི་འགྱུར་བ་དང་བསྟུན་ནས། ཁྱིམ་བདག་ཞིང་པ་དེའི་ལོ་ཏོག་རྣམས་སྐྱེ་བ་དང་། སྙེ་མ་ཆགས་པ་དང་། སྨིན་པར་འགྱུར་བའི་དུས་ཤིག་འབྱུང་ངོ་། །” ‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, tīṇimāni bhikkhussa accāyikāni karaṇīyāni. Katamāni tīṇi? Adhisīlasikkhāsamādānaṃ, adhicittasikkhāsamādānaṃ, adhipaññāsikkhāsamādānaṃ – imāni kho, bhikkhave, tīṇi bhikkhussa accāyikāni karaṇīyāni. Tassa kho taṃ, bhikkhave, bhikkhuno natthi sā iddhi vā anubhāvo vā – ‘ajjeva me anupādāya āsavehi cittaṃ vimuccatu sve vā uttarasve vā’ti. Atha kho, bhikkhave, hoti so samayo yaṃ tassa bhikkhuno adhisīlampi sikkhato adhicittampi sikkhato adhipaññampi sikkhato anupādāya āsavehi cittaṃ vimuccati. “དགེ་སློང་དག །དེ་བཞིན་དུ་དགེ་སློང་ལ་ཛ་དྲག་གིས་བྱ་བའི་ལས་འདི་གསུམ་ཡོད་དོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡང་དག་པར་བླང་བ་དང་། ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡང་དག་པར་བླང་བ་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡང་དག་པར་བླང་བ་སྟེ། དགེ་སློང་དག །འདི་དག་ནི་དགེ་སློང་གི་ཛ་དྲག་གི་བྱ་བའི་ལས་གསུམ་མོ། །དགེ་སློང་དག །དགེ་སློང་དེ་ལ་འདི་ལྟར། ‘དེ་རིང་ཉིད་དམ། སང་ཉིད་དམ། གནངས་ཉིད་དུ་བདག་གི་སེམས་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པར་ཟག་པ་རྣམས་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་གྱུར་ཅིག་’ཅེས་བསྒོ་བའི་རྫུ་འཕྲུལ་ལམ། མཐུ་ནུས་ནི་མེད་དོ། །དགེ་སློང་དག །འོན་ཀྱང་དགེ་སློང་དེས་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སློབ་ཅིང་། ལྷག་པའི་སེམས་ལ་སློབ་ཅིང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་སློབ་པ་ན། ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པར་ཟག་པ་རྣམས་ལས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་བའི་དུས་ཤིག་འབྱུང་ངོ་། །” ‘‘Tasmātiha, bhikkhave, evaṃ sikkhitabbaṃ – ‘tibbo no chando bhavissati adhisīlasikkhāsamādāne, tibbo chando bhavissati adhicittasikkhāsamādāne, tibbo chando bhavissati adhipaññāsikkhāsamādāne’ti. Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabba’’nti. Paṭhamaṃ. “དགེ་སློང་དག །དེའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་བསླབ་པར་བྱ་སྟེ། ‘བདག་ཅག་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡང་དག་པར་བླང་བ་ལ་འདུན་པ་དྲག་པོ་དང་ལྡན་པར་བྱའོ། །ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡང་དག་པར་བླང་བ་ལ་འདུན་པ་དྲག་པོ་དང་ལྡན་པར་བྱའོ། །ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡང་དག་པར་བླང་བ་ལ་འདུན་པ་དྲག་པོ་དང་ལྡན་པར་བྱའོ། །’ཞེས་དགེ་སློང་དག །ཁྱེད་ཀྱིས་དེ་ལྟར་བསླབ་པར་བྱའོ། །”ཞེས་གསུངས་སོ། །དང་པོའོ། ། 2. Pavivekasuttaṃ ༢. དབེན་པའི་མདོ། 94. ‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā pavivekāni paññāpenti. Katamāni tīṇi? Cīvarapavivekaṃ, piṇḍapātapavivekaṃ, senāsanapavivekaṃ. ༩༤. “དགེ་སློང་དག །གཞན་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་རྣམས་ནི་དབེན་པ་འདི་གསུམ་རྣམ་པར་འཇོག་གོ །གསུམ་གང་ཞེ་ན། ཆོས་གོས་ཀྱི་དབེན་པ་དང་། བསོད་སྙོམས་ཀྱི་དབེན་པ་དང་། གནས་མལ་གྱི་དབེན་པའོ། །” ‘‘Tatridaṃ, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā cīvarapavivekasmiṃ paññāpenti, sāṇānipi dhārenti, masāṇānipi dhārenti, chavadussānipi dhārenti, paṃsukūlānipi dhārenti, tirīṭānipi dhārenti, ajinampi dhārenti, ajinakkhipampi dhārenti, kusacīrampi dhārenti, vākacīrampi dhārenti, phalakacīrampi dhārenti, kesakambalampi dhārenti, vālakambalampi dhārenti, ulūkapakkhikampi [Pg.243] dhārenti. Idaṃ kho, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā cīvarapavivekasmiṃ paññāpenti. དགེ་སློང་དག་ དེ་ལ་འདི་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་མུ་སྟེགས་ཅན་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་གོས་ཀྱི་དབེན་པ་ཉིད་དུ་འདོམས་པ་སྟེ། ཁོ་ཚོས་སོ་མ་ར་ཙའི་གོས་ཀྱང་གྱོན། སོ་མ་ར་ཙ་འདྲེས་མའི་གོས་ཀྱང་གྱོན། རོ་རས་ཀྱི་གོས་ཀྱང་གྱོན། ཕྱག་དར་ཁྲོད་ཀྱི་གོས་ཀྱང་གྱོན། ཤིང་ལྤགས་ཀྱི་གོས་ཀྱང་གྱོན། རི་དྭགས་ཀྱི་པགས་པའང་གྱོན། རི་དྭགས་ཀྱི་པགས་པ་རྐང་ལག་དང་བཅས་པའང་གྱོན། ཀུ་ཤའི་རྩྭ་གོས་ཀྱང་གྱོན། ཤིང་ལྤགས་ཀྱི་ཐག་རས་ཀྱི་གོས་ཀྱང་གྱོན། ཤིང་ལེབ་ཀྱི་གོས་ཀྱང་གྱོན། མིའི་སྐྲའི་ལ་བའང་གྱོན། རི་དྭགས་ཀྱི་སྤུའི་ལ་བའང་གྱོན། འུག་པའི་སྒྲོ་གོས་ཀྱང་གྱོན། དགེ་སློང་དག་ འདི་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་མུ་སྟེགས་ཅན་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་གོས་ཀྱི་དབེན་པ་ཉིད་དུ་འདོམས་པའོ།། ‘‘Tatridaṃ, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā piṇḍapātapavivekasmiṃ paññāpenti. Sākabhakkhāpi honti, sāmākabhakkhāpi honti, nīvārabhakkhāpi honti, daddulabhakkhāpi honti, haṭabhakkhāpi honti, kaṇabhakkhāpi honti, ācāmabhakkhāpi honti, piññākabhakkhāpi honti, tiṇabhakkhāpi honti, gomayabhakkhāpi honti, vanamūlaphalāhārā yāpenti pavattaphalabhojī. Idaṃ kho, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā piṇḍapātapavivekasmiṃ paññāpenti. དགེ་སློང་དག་ དེ་ལ་འདི་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་མུ་སྟེགས་ཅན་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་བ་རྣམས་ཀྱིས་བསོད་སྙོམས་ཀྱི་དབེན་པ་ཉིད་དུ་འདོམས་པ་སྟེ། ཁོ་ཚོ་སྔོ་ཚོད་ཟ་བའང་ཡིན། ཙེ་ཙེ་ཟ་བའང་ཡིན། ནགས་སྐྱེས་འབྲས་ཟ་བའང་ཡིན། ཀོ་ལྤགས་ཀྱི་དུམ་བུ་ཟ་བའང་ཡིན། ཆུ་བལ་ཟ་བའང་ཡིན། ཕུབ་མ་ཟ་བའང་ཡིན། འབྲས་ཀྱི་སྦང་མ་ཟ་བའང་ཡིན། ཏིལ་གྱི་ཕྱེ་མ་ཟ་བའང་ཡིན། རྩྭ་ཟ་བའང་ཡིན། བ་ལང་གི་ལྕི་བ་ཟ་བའང་ཡིན། ནགས་ཀྱི་རྩ་བ་དང་ཤིང་ཏོག་གིས་འཚོ་ཞིང་རང་བཞིན་གྱིས་ལྷུང་བའི་ཤིང་ཏོག་ཟ་བར་བྱེད། དགེ་སློང་དག་ འདི་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་མུ་སྟེགས་ཅན་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་བ་རྣམས་ཀྱིས་བསོད་སྙོམས་ཀྱི་དབེན་པ་ཉིད་དུ་འདོམས་པའོ།། ‘‘Tatridaṃ, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā senāsanapavivekasmiṃ paññāpenti araññaṃ rukkhamūlaṃ susānaṃ vanapatthaṃ abbhokāsaṃ palālapuñjaṃ bhusāgāraṃ. Idaṃ kho, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā senāsanapavivekasmiṃ paññāpenti. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi aññatitthiyā paribbājakā pavivekāni paññāpenti. དགེ་སློང་དག་ དེ་ལ་འདི་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་མུ་སྟེགས་ཅན་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་བ་རྣམས་ཀྱིས་གནས་མལ་གྱི་དབེན་པ་ཉིད་དུ་འདོམས་པ་སྟེ། དགོན་པ་དང་། ཤིང་དྲུང་དང་། དུར་ཁྲོད་དང་། ནགས་ཁྲོད་དང་། བླ་གབ་མེད་པའི་ས་དང་། སོག་ཕུང་དང་། སོག་ཁང་རྣམས་སོ།། དགེ་སློང་དག་ འདི་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་མུ་སྟེགས་ཅན་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་བ་རྣམས་ཀྱིས་གནས་མལ་གྱི་དབེན་པ་ཉིད་དུ་འདོམས་པའོ།། དགེ་སློང་དག་ འདི་དག་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་མུ་སྟེགས་ཅན་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་བ་རྣམས་ཀྱིས་འདོམས་པའི་དབེན་པ་གསུམ་པོ་ཡིན་ནོ།། ‘‘Tīṇi kho panimāni, bhikkhave, imasmiṃ dhammavinaye bhikkhuno pavivekāni. Katamāni tīṇi? Idha, bhikkhave, bhikkhu sīlavā ca hoti, dussīlyañcassa pahīnaṃ hoti, tena ca vivitto hoti; sammādiṭṭhiko ca hoti, micchādiṭṭhi cassa pahīnā hoti, tāya ca vivitto hoti; khīṇāsavo ca hoti, āsavā cassa pahīnā honti, tehi ca vivitto hoti. Yato kho, bhikkhave, bhikkhu sīlavā hoti, dussīlyañcassa pahīnaṃ hoti, tena ca vivitto hoti; sammādiṭṭhiko ca hoti, micchādiṭṭhi cassa pahīnā hoti, tāya ca vivitto hoti; khīṇāsavo ca hoti, āsavā cassa pahīnā honti, tehi ca vivitto hoti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, ‘bhikkhu aggappatto sārappatto suddho sāre patiṭṭhito’’’. དགེ་སློང་དག་ ཆོས་འདུལ་བ་འདི་ལ་དགེ་སློང་གི་དབེན་པ་ནི་འདི་གསུམ་ཡིན་ནོ།། གསུམ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་ འདི་ལ་དགེ་སློང་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞིང་། ཁོ་བོའི་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བ་ནི་སྤངས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལས་ཀྱང་དབེན་པ་ཡིན། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞིང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་ནི་སྤངས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལས་ཀྱང་དབེན་པ་ཡིན། ཟག་པ་ཟད་པ་ཡིན་ཞིང་། ཟག་པ་རྣམས་ནི་སྤངས་པ་ཡིན་ལ། དེ་དག་ལས་ཀྱང་དབེན་པ་ཡིན། དགེ་སློང་དག་ གང་གི་ཚེ་དགེ་སློང་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞིང་། ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བ་སྤངས་པ་དང་དེ་ལས་དབེན་པ་ཡིན་ལ། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་ལྡན་ཞིང་། ལོག་ལྟ་སྤངས་པ་དང་དེ་ལས་དབེན་པ་ཡིན་ལ། ཟག་པ་ཟད་པ་ཡིན་ཞིང་། ཟག་པ་རྣམས་སྤངས་པ་དང་དེ་དག་ལས་དབེན་པ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ། དགེ་སློང་དག་ དགེ་སློང་འདི་ནི་ ‘མཆོག་ཏུ་ཕྱིན་པ། སྙིང་པོར་ཕྱིན་པ། རྣམ་པར་དག་པ། སྙིང་པོ་ལ་གནས་པའོ་’ ཞེས་བྱའོ།། ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, kassakassa gahapatissa sampannaṃ sālikkhettaṃ. Tamenaṃ kassako gahapati sīghaṃ sīghaṃ lavāpeyya. Sīghaṃ sīghaṃ lavāpetvā sīghaṃ sīghaṃ saṅgharāpeyya. Sīghaṃ sīghaṃ saṅgharāpetvā sīghaṃ sīghaṃ [Pg.244] ubbahāpeyya. Sīghaṃ sīghaṃ ubbahāpetvā sīghaṃ sīghaṃ puñjaṃ kārāpeyya. Sīghaṃ sīghaṃ puñjaṃ kārāpetvā sīghaṃ sīghaṃ maddāpeyya. Sīghaṃ sīghaṃ maddāpetvā sīghaṃ sīghaṃ palālāni uddharāpeyya. Sīghaṃ sīghaṃ palālāni uddharāpetvā sīghaṃ sīghaṃ bhusikaṃ uddharāpeyya. Sīghaṃ sīghaṃ bhusikaṃ uddharāpetvā sīghaṃ sīghaṃ opunāpeyya. Sīghaṃ sīghaṃ opunāpetvā sīghaṃ sīghaṃ atiharāpeyya. Sīghaṃ sīghaṃ atiharāpetvā sīghaṃ sīghaṃ koṭṭāpeyya. Sīghaṃ sīghaṃ koṭṭāpetvā sīghaṃ sīghaṃ thusāni uddharāpeyya. Evamassu tāni, bhikkhave, kassakassa gahapatissa dhaññāni aggappattāni sārappattāni suddhāni sāre patiṭṭhitāni. དགེ་སློང་དག་ དཔེར་ན་ཞིང་པ་ཁྱིམ་བདག་ཅིག་གི་འབྲས་སཱ་ལིའི་ཞིང་ས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྨིན་པ་ལ། ཞིང་པ་ཁྱིམ་བདག་དེས་མྱུར་དུ་མྱུར་དུ་བརྔོ་བར་བྱེད། མྱུར་དུ་མྱུར་དུ་བརྔས་ནས་མྱུར་དུ་མྱུར་དུ་བསྡུ་བར་བྱེད། མྱུར་དུ་མྱུར་དུ་བསྡུས་ནས་མྱུར་དུ་མྱུར་དུ་དབོར་བར་བྱེད། མྱུར་དུ་མྱུར་དུ་དབོར་ནས་མྱུར་དུ་མྱུར་དུ་སྤུངས་པར་བྱེད། མྱུར་དུ་མྱུར་དུ་སྤུངས་ནས་མྱུར་དུ་མྱུར་དུ་བརྡུང་བར་བྱེད། མྱུར་དུ་མྱུར་དུ་བརྡུངས་ནས་མྱུར་དུ་མྱur་དུ་སོག་མ་བསལ་བར་བྱེད། མྱུར་དུ་མྱུར་དུ་སོག་མ་བསལ་ནས་མྱུར་དུ་མྱུར་དུ་སྦུན་པ་བསལ་བར་བྱེད། མྱུར་དུ་མྱུར་དུ་སྦུན་པ་བསལ་ནས་མྱུར་དུ་མྱུར་དུ་སྐྱོད་པར་བྱེད། མྱུར་དུ་མྱུར་དུ་བསྐྱོད་ནས་མྱུར་དུ་མྱུར་དུ་ནང་དུ་དབོར་བར་བྱེད། མྱུར་དུ་མྱུར་དུ་ནང་དུ་དབོར་ནས་མྱུར་དུ་མྱུར་དུ་བརྡུང་བར་བྱེད། མྱུར་དུ་མྱུར་དུ་བརྡུངས་ནས་མྱུར་དུ་མྱུར་དུ་ཕུབ་མ་བསལ་བར་བྱེད། དགེ་སློང་དག་ དེ་ལྟར་བྱས་ན་ཞིང་པ་ཁྱིམ་བདག་དེའི་འབྲུ་རྣམས་ནི་མཆོག་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། སྙིང་པོར་ཕྱིན་པ་དང་། རྣམ་པར་དག་པ་དང་། སྙིང་པོ་ལ་གནས་པར་འགྱུར་རོ།། ‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, yato bhikkhu sīlavā ca hoti, dussīlyañcassa pahīnaṃ hoti, tena ca vivitto hoti; sammādiṭṭhiko ca hoti, micchādiṭṭhi cassa pahīnā hoti, tāya ca vivitto hoti; khīṇāsavo ca hoti, āsavā cassa pahīnā honti, tehi ca vivitto hoti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, ‘bhikkhu aggappatto sārappatto suddho sāre patiṭṭhito’’’ti. Dutiyaṃ. དགེ་སློང་དག་ དེ་བཞིན་དུ་གང་གི་ཚེ་དགེ་སློང་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞིང་། ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བ་སྤངས་པ་དང་དེ་ལས་དབེན་པ་ཡིན་ལ། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་ལྡན་ཞིང་། ལོག་ལྟ་སྤངས་པ་དང་དེ་ལས་དབེན་པ་ཡིན་ལ། ཟག་པ་ཟད་པ་ཡིན་ཞིང་། ཟག་པ་རྣམས་སྤངས་པ་དང་དེ་དག་ལས་དབེན་པ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ། དགེ་སློང་དག་ དགེ་སློང་འདི་ནི་ ‘མཆོག་ཏུ་ཕྱིན་པ། སྙིང་པོར་ཕྱིན་པ། རྣམ་པར་དག་པ། སྙིང་པོ་ལ་གནས་པའོ་’ ཞེས་བྱའོ།། གཉིས་པའོ།། 3. Saradasuttaṃ ༣. སྟོན་ཀའི་མདོ། 95. ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, saradasamaye viddhe vigatavalāhake deve ādicco nabhaṃ abbhussakkamāno sabbaṃ ākāsagataṃ tamagataṃ abhivihacca bhāsate ca tapate ca virocati ca. ༩༥. དགེ་སློང་དག་ དཔེར་ན་སྟོན་ཀའི་དུས་སུ་སྤྲིན་དང་བྲལ་ཞིང་དྭངས་བའི་ནམ་མཁའ་ལ། ཉི་མ་ནི་མཁའ་ལ་འཆར་ཞིང་ནམ་མཁའི་མུན་པའི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་བཅོམ་ནས། གསལ་ཞིང་འབར་ལ་མཛེས་པར་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ།། ‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, yato ariyasāvakassa virajaṃ vītamalaṃ dhammacakkhuṃ uppajjati, saha dassanuppādā, bhikkhave, ariyasāvakassa tīṇi saṃyojanāni pahīyanti – sakkāyadiṭṭhi, vicikicchā, sīlabbataparāmāso. དགེ་སློང་དག་ དེ་བཞིན་དུ་གང་གི་ཚེ་འཕགས་པའི་ཉན་ཐོས་ལ་རྡུལ་མེད་ཅིང་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་ཀྱི་མིག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ན། དགེ་སློང་དག་ མཐོང་བ་སྐྱེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འཕགས་པའི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཀུན་སྦྱོར་གསུམ་པོ་སྟེ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་འཛིན་རྣམས་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ།། ‘‘Athāparaṃ dvīhi dhammehi niyyāti abhijjhāya ca byāpādena ca. So vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Tasmiṃ ce, bhikkhave, samaye ariyasāvako kālaṃ kareyya, natthi taṃ saṃyojanaṃ yena [Pg.245] saṃyojanena saṃyutto ariyasāvako puna imaṃ lokaṃ āgaccheyyā’’ti. Tatiyaṃ. དེ་ནས་ཆོས་གཉིས་པོ་སྟེ། བརྣབ་སེམས་དང་གནོད་སེམས་ལས་ཐར་བར་བྱེད། ཁོ་བོ་ནི་འདོད་པ་རྣམས་ལས་དབེན་ཞིང་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་དབེན་པར། རྟོག་པ་དང་བཅས་ཤིང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ། དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཅན་གྱི་བསམ་གཏན་དང་པོ་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ།། དགེ་སློང་དག་ གལ་ཏེ་དུས་དེར་འཕགས་པའི་ཉན་ཐོས་དེས་ཚེ་འཕོ་བར་བྱས་ན། འཕགས་པའི་ཉན་ཐོས་དེ་སླར་ཡང་འཇིག་རྟེན་འདིར་འོང་བར་བྱེད་པའི་ཀུན་སྦྱོར་གང་གིས་བཅིངས་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཀུན་སྦྱོར་ནི་མེད་དོ།། གསུམ་པའོ།། 4. Parisāsuttaṃ ༤. འཁོར་གྱི་མདོ། 96. ‘‘Tisso imā, bhikkhave, parisā. Katamā tisso? Aggavatī parisā, vaggā parisā, samaggā parisā. ༩༦. དགེ་སློང་དག་ འཁོར་འདི་གསུམ་ཡོད་དོ།། གསུམ་གང་ཞེ་ན། མཆོག་དང་ལྡན་པའི་འཁོར་དང་། མི་མཐུན་པའི་འཁོར་དང་། མཐུན་པའི་འཁོར་རོ།། ‘‘Katamā ca, bhikkhave, aggavatī parisā? Idha, bhikkhave, yassaṃ parisāyaṃ therā bhikkhū na bāhulikā honti na sāthalikā, okkamane nikkhittadhurā paviveke pubbaṅgamā, vīriyaṃ ārabhanti appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya, tesaṃ pacchimā janatā diṭṭhānugatiṃ āpajjati. Sāpi hoti na bāhulikā na sāthalikā okkamane nikkhittadhurā paviveke pubbaṅgamā, vīriyaṃ ārabhati appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, aggavatī parisā. དགེ་སློང་དག་ མཆོག་དང་ལྡན་པའི་འཁོར་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་ འདི་ལ་འཁོར་གང་ཞིག་ཏུ་གནས་བརྟན་དགེ་སློང་རྣམས་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཆེ་བར་མི་བྱེད་ཅིང་ལྷོད་གཡེང་དུ་མི་བྱེད་ལ། ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་སུ་ལྷུང་བའི་ཁུར་བོར་ཞིང་དབེན་པ་ལ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ཏེ། མ་ཐོབ་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་། མ་རྟོགས་པ་རྟོགས་པར་བྱ་བ་དང་། མངོན་སུམ་དུ་མ་བྱས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པར་བྱེད། དེ་དག་གི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱང་དེ་དག་གི་མཐོང་བའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ།། དེ་དག་ཀྱང་ལོངས་སྤྱོད་ཆེ་བར་མི་བྱེད་ཅིང་ལྷོད་གཡེང་དུ་མི་བྱེད་ལ། ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་སུ་ལྷུང་བའི་ཁུར་བོར་ཞིང་དབེན་པ་ལ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ཏེ། མ་ཐོབ་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་། མ་རྟོགས་པ་རྟོགས་པར་བྱ་བ་དང་། མངོན་སུམ་དུ་མ་བྱས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པར་བྱེད། དགེ་སློང་དག་ འདི་ནི་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་འཁོར་ཞེས་བྱའོ།། ‘‘Katamā ca, bhikkhave, vaggā parisā? Idha, bhikkhave, yassaṃ parisāyaṃ bhikkhū bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññamaññaṃ mukhasattīhi vitudantā viharanti, ayaṃ vuccati, bhikkhave, vaggā parisā. དགེ་སློང་དག་ མི་མཐུན་པའི་འཁོར་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་ འདི་ལ་འཁོར་གང་ཞིག་ཏུ་དགེ་སློང་རྣམས་ནི་འཁྲུག་པ་བྱེད་པ་དང་། རྩོད་པ་བྱེད་པ་དང་། རྩོད་གླེང་དུ་གྱུར་ཏེ། ཕན་ཚུན་ཁའི་མཚོན་ཆས་རྡེག་ཅིང་གནས་པ་སྟེ། དགེ་སློང་དག་ འདི་ནི་མི་མཐུན་པའི་འཁོར་ཞེས་བྱའོ།། ‘‘Katamā ca, bhikkhave, samaggā parisā? Idha, bhikkhave, yassaṃ parisāyaṃ bhikkhū samaggā sammodamānā avivadamānā khīrodakībhūtā aññamaññaṃ piyacakkhūhi sampassantā viharanti, ayaṃ vuccati, bhikkhave, samaggā parisā. དགེ་སློང་དག་ མཐུན་པའི་འཁོར་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་ འདི་ལ་འཁོར་གང་ཞིག་ཏུ་དགེ་སློང་རྣམས་ནི་མཐུན་ཞིང་དགའ་མགུ་ཡོད་པ་དང་། རྩོད་པ་མེད་པར། འོ་མ་དང་ཆུ་འདྲེས་པ་བཞིན་དུ་གྱུར་ཏེ། ཕན་ཚུན་བྱམས་པའི་མིག་གིས་ལྟ་ཞིང་གནས་པ་སྟེ། དགེ་སློང་དག་ འདི་ནི་མཐུན་པའི་འཁོར་ཞེས་བྱའོ།། ‘‘Yasmiṃ, bhikkhave, samaye bhikkhū samaggā sammodamānā avivadamānā khīrodakībhūtā aññamaññaṃ piyacakkhūhi sampassantā viharanti, bahuṃ, bhikkhave, bhikkhū tasmiṃ samaye puññaṃ pasavanti. Brahmaṃ, bhikkhave, vihāraṃ tasmiṃ samaye bhikkhū viharanti, yadidaṃ muditāya cetovimuttiyā. Pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vediyati, sukhino cittaṃ samādhiyati. དགེ་སློང་དག་ དུས་གང་གི་ཚེ་དགེ་སློང་རྣམས་ནི་མཐུན་ཞིང་དགའ་མགུ་ཡོད་པ་དང་། རྩོད་པ་མེད་པར། འོ་མ་དང་ཆུ་འདྲེས་པ་བཞིན་དུ་གྱུར་ཏེ། ཕན་ཚུན་བྱམས་པའི་མིག་གིས་ལྟ་ཞིང་གནས་པ་དེའི་ཚེ། དགེ་སློང་དག་ དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱིས་བསོད་ནམས་མང་པོ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།། དགེ་སློང་དག་ དུས་དེར་དགེ་སློང་རྣམས་ནི་ཚངས་པའི་གནས་པ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དགའ་བའི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ།། རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་དགའ་བ་སྐྱེ་ཞིང་། དགའ་བའི་ཡིད་ཅན་གྱི་ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པར་འགྱུར་ལ། ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ནི་བདེ་བ་མྱོང་བར་བྱེད་ཅིང་། བདེ་བ་ཅན་གྱི་སེམས་ནི་མཉམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་དོ།། ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, uparipabbate thullaphusitake deve vassante taṃ udakaṃ yathāninnaṃ pavattamānaṃ pabbatakandarapadarasākhā paripūreti, pabbatakandarapadarasākhā paripūrā kusobbhe paripūrenti, kusobbhā paripūrā mahāsobbhe [Pg.246] paripūrenti, mahāsobbhā paripūrā kunnadiyo paripūrenti, kunnadiyo paripūrā mahānadiyo paripūrenti, mahānadiyo paripūrā samuddaṃ paripūrenti. དགེ་སློང་དག་ དཔེར་ན་རི་རྩེ་ལ་ཆར་ཆེན་པོ་བབས་པ་ན། ཆུ་དེ་དམའ་སར་འབབ་ཅིང་རིའི་གཤོངས་དང་། གས་སྲུབས་དང་། གྲོག་རོང་རྣམས་གང་བར་བྱེད་ལ། རིའི་གཤོངས་དང་གས་སྲུབས་དང་གྲོག་རོང་རྣམས་གང་ནས་མཚོ་ཆུང་རྣམས་གང་བར་བྱེད་ཅིང་། མཚོ་ཆུང་རྣམས་གང་ནས་མཚོ་ཆེན་རྣམས་གང་བར་བྱེད་ལ། མཚོ་ཆེན་རྣམས་གང་ནས་གཙང་པོ་ཆུང་ངུ་རྣམས་གང་བར་བྱེད་ཅིང་། གཙང་པོ་ཆུང་ངུ་རྣམས་གང་ནས་གཙང་པོ་ཆེན་པོ་རྣམས་གང་བར་བྱེད་ལ། གཙང་པོ་ཆེན་པོ་རྣམས་གང་ནས་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་གང་བར་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ།། ‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, yasmiṃ samaye bhikkhū samaggā sammodamānā avivadamānā khīrodakībhūtā aññamaññaṃ piyacakkhūhi sampassantā viharanti, bahuṃ, bhikkhave, bhikkhū tasmiṃ samaye puññaṃ pasavanti. Brahmaṃ, bhikkhave, vihāraṃ tasmiṃ samaye bhikkhū viharanti, yadidaṃ muditāya cetovimuttiyā. Pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vediyati, sukhino cittaṃ samādhiyati. Imā kho, bhikkhave, tisso parisā’’ti. Catutthaṃ. དགེ་སློང་དག་ དེ་བཞིན་དུ་དུས་གང་གི་ཚེ་དགེ་སློང་རྣམས་ནི་མཐུན་ཞིང་དགའ་མགུ་ཡོད་པ་དང་། རྩོད་པ་མེད་པར། འོ་མ་དང་ཆུ་འདྲེས་པ་བཞིན་དུ་གྱུར་ཏེ། ཕན་ཚུན་བྱམས་པའི་མིག་གིས་ལྟ་ཞིང་གནས་པ་དེའི་ཚེ། དགེ་སློང་དག་ དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱིས་བསོད་ནམས་མང་པོ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།། དགེ་སློང་དག་ དུས་དེར་དགེ་སློང་རྣམས་ནི་ཚངས་པའི་གནས་པ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དགའ་བའི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ།། རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་དགའ་བ་སྐྱེ་ཞིང་། དགའ་བའི་ཡིད་ཅན་གྱི་ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པར་འགྱུར་ལ། ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ནི་བདེ་བ་མྱོང་བར་བྱེད་ཅིང་། བདེ་བ་ཅན་གྱི་སེམས་ནི་མཉམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་དོ།། དགེ་སློང་དག་ འདི་དག་ནི་འཁོར་གསུམ་པོ་ཡིན་ནོ།། བཞི་པའོ།། 5. Paṭhamaājānīyasuttaṃ ༥. ཅང་ཤེས་ཀྱི་མདོ་དང་པོ། 97. ‘‘Tīhi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato rañño bhadro assājānīyo rājāraho hoti rājabhoggo, rañño aṅganteva saṅkhyaṃ gacchati. Katamehi tīhi? Idha, bhikkhave, rañño bhadro assājānīyo vaṇṇasampanno ca hoti balasampanno ca javasampanno ca. Imehi kho, bhikkhave, tīhi aṅgehi samannāgato rañño bhadro assājānīyo rājāraho hoti rājabhoggo, rañño aṅganteva saṅkhyaṃ gacchati. Evamevaṃ kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa. Katamehi tīhi? Idha, bhikkhave, bhikkhu vaṇṇasampanno ca hoti balasampanno ca javasampanno ca. ༩༧. དགེ་སློང་དག་ ཡན་ལག་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་རྒྱལ་པོའི་རྟ་ཅང་ཤེས་བཟང་པོ་ནི་རྒྱལ་པོ་ལ་འོས་ཤིང་རྒྱལ་པོའི་ཉེར་སྤྱོད་དུ་འགྱུར་ལ། རྒྱལ་པོའི་ཡན་ལག་ཉིད་དུ་གྲངས་སུ་འགྲོའོ།། གསུམ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་ འདི་ལ་རྒྱལ་པོའི་རྟ་ཅང་ཤེས་བཟང་པོ་ནི་ཁ་དོག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། མཐུ་རྩལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། མགྱོགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ནོ།། དགེ་སློང་དག་ ཡན་ལག་གསུམ་པོ་འདི་དག་དང་ལྡན་པའི་རྒྱལ་པོའི་རྟ་ཅང་ཤེས་བཟང་པོ་ནི་རྒྱལ་པོ་ལ་འོས་ཤིང་རྒྱལ་པོའི་ཉེར་སྤྱོད་དུ་འགྱུར་ལ། རྒྱལ་པོའི་ཡན་ལག་ཉིད་དུ་གྲངས་སུ་འགྲོའོ།། དགེ་སློང་དག་ དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་དགེ་སློང་ནི་སྦྱིན་གནས་སུ་འོས་པ་དང་། གུས་པས་བསྟབས་པའི་ཟས་སྦྱིན་པར་འོས་པ་དང་། ཡོན་གནས་སུ་འོས་པ་དང་། ཐལ་མོ་སྦྱར་བར་འོས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཞིང་བླ་ན་མེད་པ་ཡིན་ནོ།། གསུམ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་ འདི་ལ་དགེ་སློང་ནི་ཁ་དོག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། མཐུ་རྩལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། མགྱོགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ནོ།། ‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu vaṇṇasampanno hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu sīlavā hoti, pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharati ācāragocarasampanno aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu vaṇṇasampanno hoti. དགེ་སློང་དག་ ཇི་ལྟར་ན་དགེ་སློང་ནི་ཁ་དོག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་ འདི་ལ་དགེ་སློང་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞིང་། སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པས་བསྡམས་ཏེ་གནས་པ་དང་། ཆོ་ག་དང་སྤྱོད་ཡུལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཕྲ་ཞིང་ཕྲ་བའི་ཉེས་པ་ལའང་འཇིགས་པར་ལྟ་བ་དང་། བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་སློབ་པ་ཡིན་ནོ།། དགེ་སློང་དག་ དེ་ལྟར་ན་དགེ་སློང་ནི་ཁ་དོག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ནོ།། ‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu balasampanno hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu āraddhavīriyo viharati akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya kusalānaṃ dhammānaṃ [Pg.247] upasampadāya thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu balasampanno hoti. «དགེ་སློང་དག་གང་འདྲ་ཞིག་གིས་དགེ་སློང་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་འདི་ལ་དགེ་སློང་ནི་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་ཞིང་གནས་ཏེ། མཐུ་དང་ལྡན་པ་དང་། བརྩོན་པ་བརྟན་པོ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཁུར་མི་འདོར་བ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག་དེ་ལྟར་ན་དགེ་སློང་ནི་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །» ‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu javasampanno hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ pajānāti; ‘ayaṃ dukkhasamudayo’ti yathābhūtaṃ pajānāti; ‘ayaṃ dukkhanirodho’ti yathābhūtaṃ pajānāti; ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānāti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu javasampanno hoti. Imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’’ti. Pañcamaṃ. «དགེ་སློང་དག་གང་འདྲ་ཞིག་གིས་དགེ་སློང་མགྱོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་འདི་ལ་དགེ་སློང་ནི་ “འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །” ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །“འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་ངོ། །” ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །“འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པའོ། །” ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །“འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་མོ། །” ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །དགེ་སློང་དག་དེ་ལྟར་ན་དགེ་སློང་ནི་མགྱོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག་ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་དང་ལྡན་པའི་དགེ་སློང་ནི་སྦྱིན་པར་འོས་པ་དང་། གུས་པར་བྱ་བར་འོས་པ་དང་། ཡོན་གྱི་གནས་སུ་གྱུར་པ་དང་། ཐལ་མོ་སྦྱར་བར་འོས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཞིང་བླ་ན་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །» ལྔ་པའོ། ། 6. Dutiyaājānīyasuttaṃ ༦. «ཅང་ཤེས་ཀྱི་མདོ་གཉིས་པ།» 98. ‘‘Tīhi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato rañño bhadro assājānīyo rājāraho hoti rājabhoggo, rañño aṅganteva saṅkhayaṃ gacchati. Katamehi tīhi? Idha, bhikkhave, rañño bhadro assājānīyo vaṇṇasampanno ca hoti balasampanno ca javasampanno ca. Imehi kho, bhikkhave, tīhi aṅgehi samannāgato rañño bhadro assājānīyo rājāraho hoti rājabhoggo, rañño aṅganteva saṅkhyaṃ gacchati. Evamevaṃ kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa. Katamehi tīhi? Idha, bhikkhave, bhikkhu vaṇṇasampanno ca hoti balasampanno ca javasampanno ca. ༩༨. «དགེ་སློང་དག་ཡན་ལག་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་རྒྱལ་པོའི་རྟ་མཆོག་ཅང་ཤེས་བཟང་པོ་ནི་རྒྱལ་པོར་འོས་པ་དང་། རྒྱལ་པོའི་ཉེར་སྤྱོད་དུ་འགྱུར་ཞིང་། རྒྱལ་པོའི་ཡན་ལག་ཉིད་དུ་གྲངས་སུ་འགྲོའོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་འདི་ལ་རྒྱལ་པོའི་རྟ་མཆོག་ཅང་ཤེས་བཟང་པོ་ནི་ཁ་དོག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སྟོབས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། མགྱོགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག་ཡན་ལག་གསུམ་པོ་འདི་དག་དང་ལྡན་པའི་རྒྱལ་པོའི་རྟ་མཆོག་ཅང་ཤེས་བཟང་པོ་ནི་རྒྱལ་པོར་འོས་པ་དང་། རྒྱལ་པོའི་ཉེར་སྤྱོད་དུ་འགྱུར་ཞིང་། རྒྱལ་པོའི་ཡན་ལག་ཉིད་དུ་གྲངས་སུ་འགྲོའོ། །དགེ་སློང་དག་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་དགེ་སློང་ནི་སྦྱིན་པར་འོས་པ་དང་། ⋯པེ⋯ འཇིག་རྟེན་གྱི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཞིང་བླ་ན་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་འདི་ལ་དགེ་སློང་ནི་ཁ་དོག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སྟོབས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། མགྱོགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ནོ། །» ‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu vaṇṇasampanno hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu sīlavā hoti…pe… samādāya sikkhati sikkhāpadesu. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu vaṇṇasampanno hoti. «དགེ་སློང་དག་གང་འདྲ་ཞིག་གིས་དགེ་སློང་ཁ་དོག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་འདི་ལ་དགེ་སློང་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། ⋯པེ⋯ བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་སློབ་པའོ། །དགེ་སློང་དག་དེ་ལྟར་ན་དགེ་སློང་ནི་ཁ་དོག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ནོ། །» ‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu balasampanno hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu āraddhavīriyo viharati akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadāya thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu balasampanno hoti. «དགེ་སློང་དག་གང་འདྲ་ཞིག་གིས་དགེ་སློང་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་འདི་ལ་དགེ་སློང་ནི་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་ཞིང་གནས་ཏེ། མཐུ་དང་ལྡན་པ་དང་། བརྩོན་པ་བརྟན་པོ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཁུར་མི་འདོར་བ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག་དེ་ལྟར་ན་དགེ་སློང་ནི་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །» ‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu javasampanno hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātiko hoti tattha parinibbāyī [Pg.248] anāvattidhammo tasmā lokā. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu javasampanno hoti. Imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’’ti. Chaṭṭhaṃ. «དགེ་སློང་དག་གང་འདྲ་ཞིག་གིས་དགེ་སློང་མགྱོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་འདི་ལ་དགེ་སློང་ནི་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ལྔ་ཡོངས་སུ་ཟད་པས། རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཞིང་། དེར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་དེ་ལས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག་དེ་ལྟར་ན་དགེ་སློང་ནི་མགྱོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག་ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་དང་ལྡན་པའི་དགེ་སློང་ནི་སྦྱིན་པར་འོས་པ་དང་། ⋯པེ⋯ འཇིག་རྟེན་གྱི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཞིང་བླ་ན་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །» དྲུག་པའོ། ། 7. Tatiyaājānīyasuttaṃ ༧. «ཅང་ཤེས་ཀྱི་མདོ་གསུམ་པ།» 99. ‘‘Tīhi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato rañño bhadro assājānīyo rājāraho hoti rājabhoggo, rañño aṅganteva saṅkhayaṃ gacchati. Katamehi tīhi? Idha, bhikkhave, rañño bhadro assājānīyo vaṇṇasampanno ca hoti balasampanno ca javasampanno ca. Imehi kho, bhikkhave, tīhi aṅgehi samannāgato rañño bhadro assājānīyo rājāraho hoti rājabhoggo, rañño aṅganteva saṅkhyaṃ gacchati. Evamevaṃ kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa. Katamehi tīhi? Idha, bhikkhave, bhikkhu vaṇṇasampanno ca hoti balasampanno ca javasampanno ca. ༩༩. «དགེ་སློང་དག་ཡན་ལག་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་རྒྱལ་པོའི་རྟ་མཆོག་ཅང་ཤེས་བཟང་པོ་ནི་རྒྱལ་པོར་འོས་པ་དང་། རྒྱལ་པོའི་ཉེར་སྤྱོད་དུ་འགྱུར་ཞིང་། རྒྱལ་པོའི་ཡན་ལག་ཉིད་དུ་གྲངས་སུ་འགྲོའོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་འདི་ལ་རྒྱལ་པོའི་རྟ་མཆོག་ཅང་ཤེས་བཟང་པོ་ནི་ཁ་དོག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སྟོབས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། མགྱོགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག་ཡན་ལག་གསུམ་པོ་འདི་དག་དང་ལྡན་པའི་རྒྱལ་པོའི་རྟ་མཆོག་ཅང་ཤེས་བཟང་པོ་ནི་རྒྱལ་པོར་འོས་པ་དང་། རྒྱལ་པོའི་ཉེར་སྤྱོད་དུ་འགྱུར་ཞིང་། རྒྱལ་པོའི་ཡན་ལག་ཉིད་དུ་གྲངས་སུ་འགྲོའོ། །དགེ་སློང་དག་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་དགེ་སློང་ནི་སྦྱིན་པར་འོས་པ་དང་། གུས་པར་བྱ་བར་འོས་པ་དང་། ཡོན་གྱི་གནས་སུ་གྱུར་པ་དང་། ཐལ་མོ་སྦྱར་བར་འོས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཞིང་བླ་ན་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་འདི་ལ་དགེ་སློང་ནི་ཁ་དོག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སྟོབས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། མགྱོགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ནོ། །» ‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu vaṇṇasampanno hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu sīlavā hoti, pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharati ācāragocarasampanno aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu vaṇṇasampanno hoti. «དགེ་སློང་དག་གང་འདྲ་ཞིག་གིས་དགེ་སློང་ཁ་དོག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་འདི་ལ་དགེ་སློང་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པས་བསྡམས་ཏེ་གནས་ཤིང་། ཆོ་ག་དང་སྤྱོད་ཡུལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཕྲ་ཞིབ་ཀྱི་ཉེས་པ་རྣམས་ལའང་འཇིགས་པར་ལྟ་བ་དང་། བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་སློབ་པའོ། །དགེ་སློང་དག་དེ་ལྟར་ན་དགེ་སློང་ནི་ཁ་དོག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ནོ། །» ‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu balasampanno hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu āraddhavīriyo viharati akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadāya thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu balasampanno hoti. «དགེ་སློང་དག་གང་འདྲ་ཞིག་གིས་དགེ་སློང་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་འདི་ལ་དགེ་སློང་ནི་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་ཞིང་གནས་ཏེ། མཐུ་དང་ལྡན་པ་དང་། བརྩོན་པ་བརྟན་པོ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཁུར་མི་འདོར་བ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག་དེ་ལྟར་ན་དགེ་སློང་ནི་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །» ‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu javasampanno hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu javasampanno hoti. Imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’’ti. Sattamaṃ. «དགེ་སློང་དག་གང་འདྲ་ཞིག་གིས་དགེ་སློང་མགྱོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་འདི་ལ་དགེ་སློང་ནི་ཟག་པ་རྣམས་ཟད་པས། ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་རང་གི་མངོན་པར་ཤེས་པས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ཏེ། རྟོགས་ནས་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག་དེ་ལྟར་ན་དགེ་སློང་ནི་མགྱོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག་ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་དང་ལྡན་པའི་དགེ་སློང་ནི་སྦྱིན་པར་འོས་པ་དང་། ⋯པེ⋯ འཇིག་རྟེན་གྱི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཞིང་བླ་ན་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །» བདུན་པའོ། ། 8. Potthakasuttaṃ ༨. «ཤིང་ཤུན་གོས་ཀྱི་མདོ།» 100. ‘‘Navopi[Pg.249], bhikkhave, potthako dubbaṇṇo ca hoti dukkhasamphasso ca appaggho ca; majjhimopi, bhikkhave, potthako dubbaṇṇo ca hoti dukkhasamphasso ca appaggho ca; jiṇṇopi, bhikkhave, potthako dubbaṇṇo ca hoti dukkhasamphasso ca appaggho ca. Jiṇṇampi, bhikkhave, potthakaṃ ukkhaliparimajjanaṃ vā karonti saṅkārakūṭe vā naṃ chaḍḍenti. ༡༠༠. «དགེ་སློང་དག་ཤིང་ཤུན་གྱི་གོས་གསར་པའང་ཁ་དོག་མི་སྡུག་པ་དང་། རེག་བྱ་རྩུབ་པ་དང་། རིན་ཐང་ཆུང་བ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག་ཤིང་ཤུན་གྱི་གོས་བར་མའང་ཁ་དོག་མི་སྡུག་པ་དང་། རེག་བྱ་རྩུབ་པ་དང་། རིན་ཐང་ཆུང་བ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག་ཤིང་ཤུན་གྱི་གོས་རྙིང་པའང་ཁ་དོག་མི་སྡུག་པ་དང་། རེག་བྱ་རྩུབ་པ་དང་། རིན་ཐང་ཆུང་བ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག་ཤིང་ཤུན་གྱི་གོས་རྙིང་པ་ནི་ཁོག་མ་འཕྱིད་བྱེད་དུ་བྱེད་པའམ། ཡང་ན་ཕྱགས་དར་གྱི་ཕུང་པོར་འདོར་བར་བྱེད་དོ། །» ‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, navo cepi bhikkhu hoti dussīlo pāpadhammo. Idamassa dubbaṇṇatāya vadāmi. Seyyathāpi so, bhikkhave, potthako dubbaṇṇo tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ puggalaṃ vadāmi. Ye kho panassa sevanti bhajanti payirupāsanti diṭṭhānugatiṃ āpajjanti, tesaṃ taṃ hoti dīgharattaṃ ahitāya dukkhāya. Idamassa dukkhasamphassatāya vadāmi. Seyyathāpi so, bhikkhave, potthako dukkhasamphasso tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ puggalaṃ vadāmi. Yesaṃ kho pana so paṭiggaṇhāti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhāraṃ, tesaṃ taṃ na mahapphalaṃ hoti na mahānisaṃsaṃ. Idamassa appagghatāya vadāmi. Seyyathāpi so, bhikkhave, potthako appaggho tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ puggalaṃ vadāmi. Majjhimo cepi, bhikkhave, bhikkhu hoti…pe… thero cepi, bhikkhave, bhikkhu hoti dussīlo pāpadhammo, idamassa dubbaṇṇatāya vadāmi. Seyyathāpi so, bhikkhave, potthako dubbaṇṇo tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ puggalaṃ vadāmi. Ye kho panassa sevanti bhajanti payirupāsanti diṭṭhānugatiṃ āpajjanti, tesaṃ taṃ hoti dīgharattaṃ ahitāya dukkhāya. Idamassa dukkhasamphassatāya vadāmi. Seyyathāpi so, bhikkhave, potthako dukkhasamphasso tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ puggalaṃ vadāmi. Yesaṃ kho pana so paṭiggaṇhāti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhāraṃ, tesaṃ taṃ na mahapphalaṃ hoti na mahānisaṃsaṃ. Idamassa appagghatāya vadāmi. Seyyathāpi so, bhikkhave, potthako appaggho tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ puggalaṃ vadāmi. «དགེ་སློང་དག་དེ་བཞིན་དུ་གལ་ཏེ་དགེ་སློང་གསར་བུ་ཞིག་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བ་དང་སྡིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ན། འདི་ནི་ཁོང་གི་ཁ་དོག་མི་སྡུག་པ་ཉིད་དུ་ངས་སྨྲའོ། །དགེ་སློང་དག་དཔེར་ན་ཤིང་ཤུན་གྱི་གོས་དེ་ཁ་དོག་མི་སྡུག་པ་བཞིན། གང་ཟག་འདི་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་ངས་སྨྲའོ། །གང་དག་གིས་ཁོང་ལ་བསྟེན་པ་དང་། བསྙེན་པ་དང་། བཀུར་སྟི་བྱེད་པ་དང་། ཁོང་གི་རྗེས་སུ་འབྲང་བར་བྱེད་པ་དེ་དག་ལ། དེ་ནི་དུས་ཡུན་རིང་པོར་ཕན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་རོ། །འདི་ནི་ཁོང་གི་རེག་བྱ་རྩུབ་པ་ཉིད་དུ་ངས་སྨྲའོ། །དགེ་སློང་དག་དཔེར་ན་ཤིང་ཤུན་གྱི་གོས་དེ་རེག་བྱ་རྩུབ་པ་བཞིན། གང་ཟག་འདི་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་ངས་སྨྲའོ། །གང་དག་ལས་ཁོང་གིས་ཆོས་གོས་དང་། བསོད་སྙོམས་དང་། མལ་ཆ་དང་། ན་བའི་གསོས་སྨན་དང་ཡོ་བྱད་རྣམས་ལེན་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་ལ། དེ་ནི་འབྲས་བུ་ཆེན་པོ་དང་ཕན་ཡོན་ཆེན་པོར་མི་འགྱུར་རོ། །འདི་ནི་ཁོང་གི་རིན་ཐང་ཆུང་བ་ཉིད་དུ་ངས་སྨྲའོ། །དགེ་སློང་དག་དཔེར་ན་ཤིང་ཤུན་གྱི་གོས་དེ་རིན་ཐང་ཆུང་བ་བཞིན། གང་ཟག་འདི་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་ངས་སྨྲའོ། །གལ་ཏེ་དགེ་སློང་བར་མ་ཞིག་ཡིན་ནའང་⋯པེ⋯ གལ་ཏེ་དགེ་སློང་གནས་བརྟན་ཞིག་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བ་དང་སྡིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ནའང་། འདི་ནི་ཁོང་གི་ཁ་དོག་མི་སྡུག་པ་ཉིད་དུ་ངས་སྨྲའོ། །དགེ་སློང་དག་དཔེར་ན་ཤིང་ཤུན་གྱི་གོས་དེ་ཁ་དོག་མི་སྡུག་པ་བཞིན། གང་ཟག་འདི་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་ངས་སྨྲའོ། །གང་དག་གིས་ཁོང་ལ་བསྟེན་པ་དང་། བསྙེན་པ་དང་། བཀུར་སྟི་བྱེད་པ་དང་། ཁོང་གི་རྗེས་སུ་འབྲང་བར་བྱེད་པ་དེ་དག་ལ། དེ་ནི་དུས་ཡུན་རིང་པོར་ཕན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་རོ། །འདི་ནི་ཁོང་གི་རེག་བྱ་རྩུབ་པ་ཉིད་དུ་ངས་སྨྲའོ། །དགེ་སློང་དག་དཔེར་ན་ཤིང་ཤུན་གྱི་གོས་དེ་རེག་བྱ་རྩུབ་པ་བཞིན། གང་ཟག་འདི་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་ངས་སྨྲའོ། །གང་དག་ལས་ཁོང་གིས་ཆོས་གོས་དང་། བསོད་སྙོམས་དང་། མལ་ཆ་དང་། ན་བའི་གསོས་སྨན་དང་ཡོ་བྱད་རྣམས་ལེན་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་ལ། དེ་ནི་འབྲས་བུ་ཆེན་པོ་དང་ཕན་ཡོན་ཆེན་པོར་མི་འགྱུར་རོ། །འདི་ནི་ཁོང་གི་རིན་ཐང་ཆུང་བ་ཉིད་དུ་ངས་སྨྲའོ། །དགེ་སློང་དག་དཔེར་ན་ཤིང་ཤུན་གྱི་གོས་དེ་རིན་ཐང་ཆུང་བ་བཞིན། གང་ཟག་འདི་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་ངས་སྨྲའོ། །» ‘‘Evarūpo cāyaṃ, bhikkhave, thero bhikkhu saṅghamajjhe bhaṇati. Tamenaṃ bhikkhū evamāhaṃsu – ‘kiṃ nu kho tuyhaṃ bālassa abyattassa bhaṇitena, tvampi nāma bhaṇitabbaṃ maññasī’ti! So kupito anattamano tathārūpiṃ vācaṃ nicchāreti [Pg.250] yathārūpāya vācāya saṅgho taṃ ukkhipati, saṅkārakūṭeva naṃ potthakaṃ. «དགེ་སློང་དག་དེ་ལྟ་བུའི་དགེ་སློང་གནས་བརྟན་དེ་དགེ་འདུན་གྱི་དབུས་སུ་སྨྲ་བར་བྱེད་ན། དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱིས་ཁོང་ལ། “བྱིས་པ་མི་མཁས་པ་ཁྱོད་ཀྱིས་སྨྲས་པས་ཅི་ཞིག་བྱ། ཁྱོད་ཀྱིས་ཀྱང་སྨྲ་བར་བྱ་བ་ཡིན་སྙམ་མམ། །” ཞེས་སྨྲའོ། །ཁོང་ནི་ཁྲོས་ཤིང་ཡིད་མ་རངས་པར་གྱུར་ཏེ། དགེ་འདུན་གྱིས་ཁོང་ཕྱིར་འབུད་པར་བྱེད་པའི་ཚིག་དེ་ལྟ་བུ་སྨྲ་བར་བྱེད་དེ། དཔེར་ན་ཕྱགས་དར་གྱི་ཕུང་པོར་ཤིང་ཤུན་གྱི་གོས་དེ་འདོར་བ་བཞིན་ནོ། །» ‘‘Navampi, bhikkhave, kāsikaṃ vatthaṃ vaṇṇavantañceva hoti sukhasamphassañca mahagghañca; majjhimampi, bhikkhave, kāsikaṃ vatthaṃ vaṇṇavantañceva hoti sukhasamphassañca mahagghañca; jiṇṇampi, bhikkhave, kāsikaṃ vatthaṃ vaṇṇavantañceva hoti sukhasamphassañca mahagghañca. Jiṇṇampi, bhikkhave, kāsikaṃ vatthaṃ ratanapaliveṭhanaṃ vā karoti gandhakaraṇḍake vā naṃ pakkhipanti. «དགེ་སློང་དག་ཀཱ་ཤིའི་ཡུལ་གྱི་རས་གསར་པའང་ཁ་དོག་བཟང་བ་དང་། རེག་བྱ་བདེ་བ་དང་། རིན་ཐང་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག་ཀཱ་ཤིའི་ཡུལ་གྱི་རས་བར་མའང་ཁ་དོག་བཟང་བ་དང་། རེག་བྱ་བདེ་བ་དང་། རིན་ཐང་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག་ཀཱ་ཤིའི་ཡུལ་གྱི་རས་རྙིང་པའང་ཁ་དོག་བཟང་བ་དང་། རེག་བྱ་བདེ་བ་དང་། རིན་ཐང་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག་ཀཱ་ཤིའི་ཡུལ་གྱི་རས་རྙིང་པ་ནི་རིན་པོ་ཆེ་དཀྲི་བྱེད་དུ་བྱེད་པའམ། ཡང་ན་སྤོས་ཀྱི་སྣོད་དུ་འཇུག་པར་བྱེད་དོ། །» ‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, navo cepi bhikkhu hoti sīlavā kalyāṇadhammo, idamassa suvaṇṇatāya vadāmi. Seyyathāpi taṃ, bhikkhave, kāsikaṃ vatthaṃ vaṇṇavantaṃ tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ puggalaṃ vadāmi. Ye kho panassa sevanti bhajanti payirupāsanti diṭṭhānugatiṃ āpajjanti, tesaṃ taṃ hoti dīgharattaṃ hitāya sukhāya. Idamassa sukhasamphassatāya vadāmi. Seyyathāpi taṃ, bhikkhave, kāsikaṃ vatthaṃ sukhasamphassaṃ tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ puggalaṃ vadāmi. Yesaṃ kho pana so paṭiggaṇhāti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhāraṃ, tesaṃ taṃ mahapphalaṃ hoti mahānisaṃsaṃ. Idamassa mahagghatāya vadāmi. Seyyathāpi taṃ, bhikkhave, kāsikaṃ vatthaṃ mahagghaṃ tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ puggalaṃ vadāmi. Majjhimo cepi, bhikkhave, bhikkhu hoti…pe… thero cepi, bhikkhave, bhikkhu hoti…pe… puggalaṃ vadāmi. «དགེ་སློང་དག་དེ་བཞིན་དུ་གལ་ཏེ་དགེ་སློང་གསར་བུ་ཞིག་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་དང་དགེ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ན། འདི་ནི་ཁོང་གི་ཁ་དོག་བཟང་བ་ཉིད་དུ་ངས་སྨྲའོ། །དགེ་སློང་དག་དཔེར་ན་ཀཱ་ཤིའི་ཡུལ་གྱི་རས་དེ་ཁ་དོག་བཟང་བ་བཞིན། གང་ཟག་འདི་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་ངས་སྨྲའོ། །གང་དག་གིས་ཁོང་ལ་བསྟེན་པ་དང་། བསྙེན་པ་དང་། བཀུར་སྟི་བྱེད་པ་དང་། ཁོང་གི་རྗེས་སུ་འབྲང་བར་བྱེད་པ་དེ་དག་ལ། དེ་ནི་དུས་ཡུན་རིང་པོར་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་འགྱུར་རོ། །འདི་ནི་ཁོང་གི་རེག་བྱ་བདེ་བ་ཉིད་དུ་ངས་སྨྲའོ། །དགེ་སློང་དག་དཔེར་ན་ཀཱ་ཤིའི་ཡུལ་གྱི་རས་དེ་རེག་བྱ་བདེ་བ་བཞིན། གང་ཟག་འདི་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་ངས་སྨྲའོ། །གང་དག་ལས་ཁོང་གིས་ཆོས་གོས་དང་། བསོད་སྙོམས་དང་། མལ་ཆ་དང་། ན་བའི་གསོས་སྨན་དང་ཡོ་བྱད་རྣམས་ལེན་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་ལ། དེ་ནི་འབྲས་བུ་ཆེན་པོ་དང་ཕན་ཡོན་ཆེན་པོར་འགྱུར་རོ། །འདི་ནི་ཁོང་གི་རིན་ཐང་ཆེ་བ་ཉིད་དུ་ངས་སྨྲའོ། །དགེ་སློང་དག་དཔེར་ན་ཀཱ་ཤིའི་ཡུལ་གྱི་རས་དེ་རིན་ཐང་ཆེ་བ་བཞིན། གང་ཟག་འདི་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་ངས་སྨྲའོ། །གལ་ཏེ་དགེ་སློང་བར་མ་ཞིག་ཡིན་ནའང་⋯པེ⋯ གལ་ཏེ་དགེ་སློང་གནས་བརྟན་ཞིག་ཡིན་ནའང་⋯པེ⋯ གང་ཟག་འདི་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་ངས་སྨྲའོ། །» ‘‘Evarūpo cāyaṃ, bhikkhave, thero bhikkhu saṅghamajjhe bhaṇati. Tamenaṃ bhikkhū evamāhaṃsu – ‘appasaddā āyasmanto hotha, thero bhikkhu dhammañca vinayañca bhaṇatī’ti. Tasmātiha, bhikkhave, evaṃ sikkhitabbaṃ – ‘kāsikavatthūpamā bhavissāma, na potthakūpamā’ti. Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabba’’nti. Aṭṭhamaṃ. དགེ་སློང་དག །གལ་ཏེ་འདི་ལྟ་བུའི་དགེ་སློང་གནས་བརྟན་ཞིག་དགེ་འདུན་གྱི་དབུས་སུ་སྨྲ་བར་བྱེད་ན། དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱིས་ཁོང་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲ་སྟེ། 'ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག །སྒྲ་ཆུང་བར་མཛོད་ཅིག དགེ་སློང་གནས་བརྟན་གྱིས་ཆོས་དང་འདུལ་བ་སྨྲ་བར་བྱེད་དོ།' ཞེས་ཟེར་རོ། །དགེ་སློང་དག །དེའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་བསླབ་པར་བྱ་སྟེ། 'བདག་ཅག་ནི་ཀཱ་ཤིའི་རས་བཟང་ལྟ་བུར་འགྱུར་བར་བྱ་ཞིང་། ཤིང་ཤུན་གྱི་རས་ལྟ་བུར་མི་འགྱུར་བར་བྱའོ།' ཞེས་བསླབ་པར་བྱའོ། །དགེ་སློང་དག །ཁྱེད་རྣམས་ཀྱིས་འདི་ལྟར་བསླབ་པར་བྱའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །བརྒྱད་པའོ། ། 9. Loṇakapallasuttaṃ ༩. ཚྭ་རྡོག་གི་མདོ། 101. ‘‘Yo, bhikkhave, evaṃ vadeyya – ‘yathā yathāyaṃ puriso kammaṃ karoti tathā tathā taṃ paṭisaṃvediyatī’ti, evaṃ santaṃ, bhikkhave, brahmacariyavāso na hoti, okāso na paññāyati sammā dukkhassa antakiriyāya[Pg.251]. Yo ca kho, bhikkhave, evaṃ vadeyya – ‘yathā yathā vedanīyaṃ ayaṃ puriso kammaṃ karoti tathā tathāssa vipākaṃ paṭisaṃvediyatī’ti, evaṃ santaṃ, bhikkhave, brahmacariyavāso hoti, okāso paññāyati sammā dukkhassa antakiriyāya. Idha, bhikkhave, ekaccassa puggalassa appamattakampi pāpakammaṃ kataṃ tamenaṃ nirayaṃ upaneti. Idha pana, bhikkhave, ekaccassa puggalassa tādisaṃyeva appamattakaṃ pāpakammaṃ kataṃ diṭṭhadhammavedanīyaṃ hoti, nā’ṇupi khāyati, kiṃ bahudeva. ༡༠༡. དགེ་སློང་དག །གལ་ཏེ་ཁ་ཅིག་གིས་འདི་སྐད་དུ། 'སྐྱེས་བུ་འདིས་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་ལས་བྱས་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ།' ཞེས་སྨྲ་ན། དགེ་སློང་དག །དེ་ལྟ་ན་ནི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པ་མེད་ཅིང་། སྡུག་བསྔལ་མཐར་བྱེད་པ་ལ་གོ་སྐབས་མི་དམིགས་སོ། །དགེ་སློང་དག །གལ་ཏེ་ཁ་ཅིག་གིས་འདི་སྐད་དུ། 'སྐྱེས་བུ་འདིས་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་བྱས་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ།' ཞེས་སྨྲ་ན། དགེ་སློང་དག །དེ་ལྟ་ན་ནི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པ་ཡོད་ཅིང་། སྡུག་བསྔལ་མཐར་བྱེད་པ་ལ་གོ་སྐབས་དམིགས་སོ། །དགེ་སློང་དག །འདི་ན་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་གིས་སྡིག་པའི་ལས་ཆུང་ངུ་ཞིག་བྱས་པ་དེས་ཁོ་ཕྱིར་དམྱལ་བར་འཁྲིད་པར་བྱེད་དོ། །དགེ་སློང་དག །འོན་ཀྱང་འདི་ན་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་གིས་དེ་ལྟ་བུའི་སྡིག་པའི་ལས་ཆུང་ངུ་ཞིག་བྱས་པ་དེ་ནི་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། ཕྱི་མའི་སྐྱེ་བ་ལ་ཆུང་ངུ་ཙམ་ཡང་མི་སྣང་ན། མང་པོ་ལྟ་ཅི་སྨྲོས། ‘‘Kathaṃrūpassa, bhikkhave, puggalassa appamattakampi pāpakammaṃ kataṃ tamenaṃ nirayaṃ upaneti? Idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo abhāvitakāyo hoti abhāvitasīlo abhāvitacitto abhāvitapañño paritto appātumo appadukkhavihārī. Evarūpassa, bhikkhave, puggalassa appamattakampi pāpakammaṃ kataṃ tamenaṃ nirayaṃ upaneti. དགེ་སློང་དག །གང་ཟག་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་གིས་སྡིག་པའི་ལས་ཆུང་ངུ་ཞིག་བྱས་པ་དེས་ཁོ་ཕྱིར་དམྱལ་བར་འཁྲིད་པར་བྱེད་ཅེ་ན། དགེ་སློང་དག །འདི་ན་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་ནི་ལུས་མ་བསྒོམས་པ། ཚུལ་ཁྲིམས་མ་བསྒོམས་པ། སེམས་མ་བསྒོམས་པ། ཤེས་རབ་མ་བསྒོམས་པ། ཆུང་ངུ་། བདག་ཉིད་ཆུང་བ། སྡུག་བསྔལ་ཆུང་ངུས་གནས་པ་ཞིག་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག །འདི་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་གིས་སྡིག་པའི་ལས་ཆུང་ངུ་ཞིག་བྱས་པ་དེས་ཁོ་ཕྱིར་དམྱལ་བར་འཁྲིད་པར་བྱེད་དོ། ། ‘‘Kathaṃrūpassa, bhikkhave, puggalassa tādisaṃyeva appamattakaṃ pāpakammaṃ kataṃ diṭṭhadhammavedanīyaṃ hoti, nā’ṇupi khāyati, kiṃ bahudeva? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo bhāvitakāyo hoti bhāvitasīlo bhāvitacitto bhāvitapañño aparitto mahatto appamāṇavihārī. Evarūpassa, bhikkhave, puggalassa tādisaṃyeva appamattakaṃ pāpakammaṃ kataṃ diṭṭhadhammavedanīyaṃ hoti, nāṇupi khāyati, kiṃ bahudeva. དགེ་སློང་དག །གང་ཟག་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་གིས་དེ་ལྟ་བུའི་སྡིག་པའི་ལས་ཆུང་ངུ་ཞིག་བྱས་པ་དེ་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། ཆུང་ངུ་ཙམ་ཡང་མི་སྣང་ན། མང་པོ་ལྟ་ཅི་སྨྲོས་ཤེ་ན། དགེ་སློང་དག །འདི་ན་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་ནི་ལུས་བསྒོམས་པ། ཚུལ་ཁྲིམས་བསྒོམས་པ། སེམས་བསྒོམས་པ། ཤེས་རབ་བསྒོམས་པ། ཆུང་ངུ་མ་ཡིན་པ། བདག་ཉིད་ཆེ་བ། ཚད་མེད་པར་གནས་པ་ཞིག་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག །འདི་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་གིས་དེ་ལྟ་བུའི་སྡིག་པའི་ལས་ཆུང་ངུ་ཞིག་བྱས་པ་དེ་ནི་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། ཆུང་ངུ་ཙམ་ཡང་མི་སྣང་ན། མང་པོ་ལྟ་ཅི་སྨྲོས། ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, puriso loṇakapallaṃ paritte udakamallake pakkhipeyya. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, api nu taṃ parittaṃ udakaṃ amunā loṇakapallena loṇaṃ assa apeyya’’nti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Taṃ kissa hetu’’? ‘‘Aduñhi, bhante, parittaṃ udakakapallake udakaṃ, taṃ amunā loṇakapallena loṇaṃ assa apeyya’’nti. ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, puriso loṇakapallakaṃ gaṅgāya nadiyā pakkhipeyya. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, api nu sā gaṅgā nadī amunā loṇakapallena loṇaṃ assa apeyyā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Taṃ kissa hetu’’? ‘‘Asu hi, bhante, gaṅgāya nadiyā mahā udakakkhandho so amunā loṇakapallena loṇo na assa apeyyo’’ti. དགེ་སློང་དག །དཔེར་ན། སྐྱེས་བུ་ཞིག་གིས་ཚྭ་རྡོག་གཅིག་ཆུ་ཕོར་ཆུང་ངུ་ཞིག་གི་ནང་དུ་བཏབ་པར་གྱུར་ཏོ། །དགེ་སློང་དག །འདི་ལ་ཁྱེད་རྣམས་ཅི་སྙམ་དུ། ཆུ་ཉུང་ངུ་དེ་ཚྭ་རྡོག་དེས་ཚྭ་ཁུ་བཏུང་དུ་མི་རུང་བར་བྱེད་དམ། ཞེས་དྲིས་པར། བཙུན་པ་དེ་ལྟར་ལགས་སོ། །ཞེས་གསོལ་ཏོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བཙུན་པ། ཕོར་པའི་ནང་གི་ཆུ་ནི་ཉུང་ངུ་ལགས་པས། ཚྭ་རྡོག་དེས་ཆུ་དེ་ཚྭ་ཁུ་བཏུང་དུ་མི་རུང་བར་བྱེད་དོ། །ཞེས་གསོལ་ཏོ། །དགེ་སློང་དག །དཔེར་ན། སྐྱེས་བུ་ཞིག་གིས་ཚྭ་རྡོག་གཅིག་ཆུ་བོ་གངྒཱའི་ནང་དུ་བཏབ་པར་གྱུར་ཏོ། །དགེ་སློང་དག །འདི་ལ་ཁྱེད་རྣམས་ཅི་སྙམ་དུ། ཆུ་བོ་གངྒཱ་དེ་ཚྭ་རྡོག་དེས་ཚྭ་ཁུ་བཏུང་དུ་མི་རུང་བར་བྱེད་དམ། ཞེས་དྲིས་པར། བཙུན་པ་དེ་ལྟར་མ་ལགས་སོ། །ཞེས་གསོལ་ཏོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བཙུན་པ། ཆུ་བོ་གངྒཱའི་ཆུའི་ཕུང་པོ་ནི་ཆེན་པོ་ལགས་པས། ཚྭ་རྡོག་དེས་ཆུ་དེ་ཚྭ་ཁུ་བཏུང་དུ་མི་རུང་བར་བྱེད་མི་ནུས་སོ། །ཞེས་གསོལ་ཏོ། ། ‘‘Evamevaṃ [Pg.252] kho, bhikkhave, idhekaccassa puggalassa appamattakampi pāpakammaṃ kataṃ tamenaṃ nirayaṃ upaneti. Idha, bhikkhave, ekaccassa puggalassa tādisaṃyeva appamattakaṃ pāpakammaṃ kataṃ diṭṭhadhammavedanīyaṃ hoti, nāṇupi khāyati, kiṃ bahudeva. དགེ་སློང་དག །དེ་བཞིན་དུ་འདི་ན་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་གིས་སྡིག་པའི་ལས་ཆུང་ངུ་ཞིག་བྱས་པ་དེས་ཁོ་ཕྱིར་དམྱལ་བར་འཁྲིད་པར་བྱེད་དོ། །དགེ་སློང་དག །འོན་ཀྱང་འདི་ན་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་གིས་དེ་ལྟ་བུའི་སྡིག་པའི་ལས་ཆུང་ངུ་ཞིག་བྱས་པ་དེ་ནི་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། ཆུང་ངུ་ཙམ་ཡང་མི་སྣང་ན། མང་པོ་ལྟ་ཅི་སྨྲོས། ‘‘Kathaṃrūpassa, bhikkhave, puggalassa appamattakampi pāpakammaṃ kataṃ tamenaṃ nirayaṃ upaneti? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo abhāvitakāyo hoti abhāvitasīlo abhāvitacitto abhāvitapañño paritto appātumo appadukkhavihārī. Evarūpassa, bhikkhave, puggalassa appamattakampi pāpakammaṃ kataṃ tamenaṃ nirayaṃ upaneti. དགེ་སློང་དག །གང་ཟག་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་གིས་སྡིག་པའི་ལས་ཆུང་ངུ་ཞིག་བྱས་པ་དེས་ཁོ་ཕྱིར་དམྱལ་བར་འཁྲིད་པར་བྱེད་ཅེ་ན། དགེ་སློང་དག །འདི་ན་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་ནི་ལུས་མ་བསྒོམས་པ། ཚུལ་ཁྲིམས་མ་བསྒོམས་པ། སེམས་མ་བསྒོམས་པ། ཤེས་རབ་མ་བསྒོམས་པ། ཆུང་ངུ་། བདག་ཉིད་ཆུང་བ། སྡུག་བསྔལ་ཆུང་ངུས་གནས་པ་ཞིག་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག །འདི་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་གིས་སྡིག་པའི་ལས་ཆུང་ངུ་ཞིག་བྱས་པ་དེས་ཁོ་ཕྱིར་དམྱལ་བར་འཁྲིད་པར་བྱེད་དོ། ། ‘‘Kathaṃrūpassa, bhikkhave, puggalassa tādisaṃyeva appamattakaṃ pāpakammaṃ kataṃ diṭṭhadhammavedanīyaṃ hoti, nāṇupi khāyati, kiṃ bahudeva? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo bhāvitakāyo hoti bhāvitasīlo bhāvitacitto bhāvitapañño aparitto mahatto appamāṇavihārī. Evarūpassa, bhikkhave, puggalassa tādisaṃyeva appamattakaṃ pāpakammaṃ kataṃ diṭṭhadhammavedanīyaṃ hoti, nāṇupi khāyati, kiṃ bahudeva. དགེ་སློང་དག །གང་ཟག་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་གིས་དེ་ལྟ་བུའི་སྡིག་པའི་ལས་ཆུང་ངུ་ཞིག་བྱས་པ་དེ་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། ཆུང་ངུ་ཙམ་ཡང་མི་སྣང་ན། མང་པོ་ལྟ་ཅི་སྨྲོས་ཤེ་ན། དགེ་སློང་དག །འདི་ན་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་ནི་ལུས་བསྒོམས་པ། ཚུལ་ཁྲིམས་བསྒོམས་པ། སེམས་བསྒོམས་པ། ཤེས་རབ་བསྒོམས་པ། ཆུང་ངུ་མ་ཡིན་པ། བདག་ཉིད་ཆེ་བ། ཚད་མེད་པར་གནས་པ་ཞིག་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག །འདི་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་གིས་དེ་ལྟ་བུའི་སྡིག་པའི་ལས་ཆུང་ངུ་ཞིག་བྱས་པ་དེ་ནི་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། ཆུང་ངུ་ཙམ་ཡང་མི་སྣང་ན། མང་པོ་ལྟ་ཅི་སྨྲོས། ‘‘Idha, bhikkhave, ekacco aḍḍhakahāpaṇenapi bandhanaṃ nigacchati, kahāpaṇenapi bandhanaṃ nigacchati, kahāpaṇasatenapi bandhanaṃ nigacchati. Idha, bhikkhave, ekacco aḍḍhakahāpaṇenapi na bandhanaṃ nigacchati, kahāpaṇenapi na bandhanaṃ nigacchati, kahāpaṇasatenapi na bandhanaṃ nigacchati. དགེ་སློང་དག །འདི་ན་ལ་ལ་ནི་ཀཱརྵཱ་པ་ཎ་ཕྱེད་ཀྱིས་ཀྱང་བཙོན་རར་འཇུག་པར་འགྱུར། ཀཱརྵཱ་པ་ཎ་གཅིག་གིས་ཀྱང་བཙོན་རར་འཇུག་པར་འགྱུར། ཀཱརྵཱ་པ་ཎ་བརྒྱས་ཀྱང་བཙོན་རར་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། །དགེ་སློང་དག །འདི་ན་ལ་ལ་ནི་ཀཱརྵཱ་པ་ཎ་ཕྱེད་ཀྱིས་ཀྱང་བཙོན་རར་མི་འཇུག་པར་འགྱུར། ཀཱརྵཱ་པ་ཎ་གཅིག་གིས་ཀྱང་བཙོན་རར་མི་འཇུག་པར་འགྱུར། ཀཱརྵཱ་པ་ཎ་བརྒྱས་ཀྱང་བཙོན་རར་མི་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། ། ‘‘Kathaṃrūpo, bhikkhave, aḍḍhakahāpaṇenapi bandhanaṃ nigacchati, kahāpaṇenapi bandhanaṃ nigacchati, kahāpaṇasatenapi bandhanaṃ nigacchati? Idha, bhikkhave, ekacco daliddo hoti appassako appabhogo. Evarūpo, bhikkhave, aḍḍhakahāpaṇenapi bandhanaṃ nigacchati, kahāpaṇenapi bandhanaṃ nigacchati, kahāpaṇasatenapi bandhanaṃ nigacchati. དགེ་སློང་དག །གང་ཟག་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཀཱརྵཱ་པ་ཎ་ཕྱེད་ཀྱིས་ཀྱང་བཙོན་རར་འཇུག་པར་འགྱུར། ཀཱརྵཱ་པ་ཎ་གཅིག་གིས་ཀྱང་བཙོན་རར་འཇུག་པར་འགྱུར། ཀཱརྵཱ་པ་ཎ་བརྒྱས་ཀྱང་བཙོན་རར་འཇུག་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག །འདི་ན་ལ་ལ་ནི་དབུལ་པོ། ནོར་མེད་པ། ལོངས་སྤྱོད་ཆུང་བ་ཞིག་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག །འདི་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་ནི་ཀཱརྵཱ་པ་ཎ་ཕྱེད་ཀྱིས་ཀྱང་བཙོན་རར་འཇུག་པར་འགྱུར། ཀཱརྵཱ་པ་ཎ་གཅིག་གིས་ཀྱང་བཙོན་རར་འཇུག་པར་འགྱུར། ཀཱརྵཱ་པ་ཎ་བརྒྱས་ཀྱང་བཙོན་རར་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། ། ‘‘Kathaṃrūpo, bhikkhave, aḍḍhakahāpaṇenapi na bandhanaṃ nigacchati, kahāpaṇenapi na bandhanaṃ nigacchati, kahāpaṇasatenapi na bandhanaṃ nigacchati? Idha, bhikkhave, ekacco aḍḍho hoti mahaddhano mahābhogo. Evarūpo, bhikkhave, aḍḍhakahāpaṇenapi na bandhanaṃ nigacchati, kahāpaṇenapi na bandhanaṃ nigacchati, kahāpaṇasatenapi na bandhanaṃ nigacchati. Evamevaṃ kho, bhikkhave, idhekaccassa puggalassa appamattakaṃ pāpakammaṃ kataṃ. Tamenaṃ nirayaṃ upaneti. Idha[Pg.253], bhikkhave, ekaccassa puggalassa tādisaṃyeva appamattakaṃ pāpakammaṃ kataṃ diṭṭhadhammavedanīyaṃ hoti, nāṇupi khāyati, kiṃ bahudeva. དགེ་སློང་དག །གང་ཟག་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཀཱརྵཱ་པ་ཎ་ཕྱེད་ཀྱིས་ཀྱང་བཙོན་རར་མི་འཇུག་པར་འགྱུར། ཀཱརྵཱ་པ་ཎ་གཅིག་གིས་ཀྱང་བཙོན་རར་མི་འཇུག་པར་འགྱུར། ཀཱརྵཱ་པ་ཎ་བརྒྱས་ཀྱང་བཙོན་རར་མི་འཇུག་པར་འགྱུརཞེ་ན། དགེ་སློང་དག །འདི་ན་ལ་ལ་ནི་ཕྱུག་པོ། ནོར་མང་བ། ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག །འདི་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་ནི་ཀཱརྵཱ་པ་ཎ་ཕྱེད་ཀྱིས་ཀྱང་བཙོན་རར་མི་འཇུག་པར་འགྱུར། ཀཱརྵཱ་པ་ཎ་གཅིག་གིས་ཀྱང་བཙོན་རར་མི་འཇུག་པར་འགྱུར། ཀཱརྵཱ་པ་ཎ་བརྒྱས་ཀྱང་བཙོན་རར་མི་འཇུག་པར་འགྱུར། །དགེ་སློང་དག །དེ་བཞིན་དུ་འདི་ན་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་གིས་སྡིག་པའི་ལས་ཆུང་ངུ་ཞིག་བྱས་པ་དེས་ཁོ་ཕྱིར་དམྱལ་བར་འཁྲིད་པར་བྱེད་དོ། །དགེ་སློང་དག །འོན་ཀྱང་འདི་ན་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་གིས་དེ་ལྟ་བུའི་སྡིག་པའི་ལས་ཆུང་ངུ་ཞིག་བྱས་པ་དེ་ནི་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། ཆུང་ངུ་ཙམ་ཡང་མི་སྣང་ན། མང་པོ་ལྟ་ཅི་སྨྲོས། ‘‘Kathaṃrūpassa, bhikkhave, puggalassa appamattakaṃ pāpakammaṃ kataṃ, tamenaṃ nirayaṃ upaneti? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo abhāvitakāyo hoti abhāvitasīlo abhāvitacitto abhāvitapañño paritto appātumo appadukkhavihārī. Evarūpassa, bhikkhave, puggalassa tādisaṃyeva appamattakaṃ pāpakammaṃ kataṃ tamenaṃ nirayaṃ upaneti. དགེ་སློང་དག །གང་ཟག་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་གིས་སྡིག་པའི་ལས་ཆུང་ངུ་ཞིག་བྱས་པ་དེས་ཁོ་ཕྱིར་དམྱལ་བར་འཁྲིད་པར་བྱེད་ཅེ་ན། དགེ་སློང་དག །འདི་ན་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་ནི་ལུས་མ་བསྒོམས་པ། ཚུལ་ཁྲིམས་མ་བསྒོམས་པ། སེམས་མ་བསྒོམས་པ། ཤེས་རབ་མ་བསྒོམས་པ། ཆུང་ངུ་། བདག་ཉིད་ཆུང་བ། སྡུག་བསྔལ་ཆུང་ངུས་གནས་པ་ཞིག་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག །འདི་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་གིས་དེ་ལྟ་བུའི་སྡིག་པའི་ལས་ཆུང་ངུ་ཞིག་བྱས་པ་དེས་ཁོ་ཕྱིར་དམྱལ་བར་འཁྲིད་པར་བྱེད་དོ། ། ‘‘Kathaṃrūpassa, bhikkhave, puggalassa tādisaṃyeva appamattakaṃ pāpakammaṃ kataṃ diṭṭhadhammavedanīyaṃ hoti, nāṇupi khāyati, kiṃ bahudeva? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo bhāvitakāyo hoti bhāvitasīlo bhāvitacitto bhāvitapañño aparitto mahatto appamāṇavihārī. Evarūpassa, bhikkhave, puggalassa tādisaṃyeva appamattakaṃ pāpakammaṃ kataṃ diṭṭhadhammavedanīyaṃ hoti, nāṇupi khāyati, kiṃ bahudeva. དགེ་སློང་དག །གང་ཟག་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་གིས་དེ་ལྟ་བུའི་སྡིག་པའི་ལས་ཆུང་ངུ་ཞིག་བྱས་པ་དེ་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། ཆུང་ངུ་ཙམ་ཡང་མི་སྣང་ན། མང་པོ་ལྟ་ཅི་སྨྲོས་ཤེ་ན། དགེ་སློང་དག །འདི་ན་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་ནི་ལུས་བསྒོམས་པ། ཚུལ་ཁྲིམས་བསྒོམས་པ། སེམས་བསྒོམས་པ། ཤེས་རབ་བསྒོམས་པ། ཆུང་ངུ་མ་ཡིན་པ། བདག་ཉིད་ཆེ་བ། ཚད་མེད་པར་གནས་པ་ཞིག་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག །འདི་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་གིས་དེ་ལྟ་བུའི་སྡིག་པའི་ལས་ཆུང་ངུ་ཞིག་བྱས་པ་དེ་ནི་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། ཆུང་ངུ་ཙམ་ཡང་མི་སྣང་ན། མང་པོ་ལྟ་ཅི་སྨྲོས། ‘‘Idha, bhikkhave, ekacco puggalo bhāvitakāyo hoti bhāvitasīlo bhāvitacitto bhāvitapañño aparitto mahatto appamāṇavihārī. Evarūpassa, bhikkhave, puggalassa tādisaṃyeva appamattakaṃ pāpakammaṃ kataṃ diṭṭhadhammavedanīyaṃ hoti, nāṇupi khāyati, kiṃ bahudeva. Seyyathāpi, bhikkhave, orabbhiko vā urabbhaghātako vā appekaccaṃ urabbhaṃ adinnaṃ ādiyamānaṃ pahoti hantuṃ vā bandhituṃ vā jāpetuṃ vā yathāpaccayaṃ vā kātuṃ, appekaccaṃ urabbhaṃ adinnaṃ ādiyamānaṃ nappahoti hantuṃ vā bandhituṃ vā jāpetuṃ vā yathāpaccayaṃ vā kātuṃ. དགེ་སློང་དག །འདི་ན་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་ནི་ལུས་བསྒོམས་པ། ཚུལ་ཁྲིམས་བསྒོམས་པ། སེམས་བསྒོམས་པ། ཤེས་རབ་བསྒོམས་པ། ཆུང་ངུ་མ་ཡིན་པ། བདག་ཉིད་ཆེ་བ། ཚད་མེད་པར་གནས་པ་ཞིག་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག །འདི་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་གིས་དེ་ལྟ་བུའི་སྡིག་པའི་ལས་ཆུང་ངུ་ཞིག་བྱས་པ་དེ་ནི་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། ཆུང་ངུ་ཙམ་ཡང་མི་སྣང་ན། མང་པོ་ལྟ་ཅི་སྨྲོས། དགེ་སློང་དག །དཔེར་ན། ལུག་བདག་གམ། ལུག་གཤེད་ཅིག་གིས། ལུག་མ་བྱིན་པར་ལེན་པའི་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་ནི་གསོད་པའམ། འཆིང་བའམ། ཆད་པ་གཅོད་པའམ། རང་གི་འདོད་པ་བཞིན་བྱེད་ནུས་ལ། ལུག་མ་བྱིན་པར་ལེན་པའི་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་ནི་གསོད་པའམ། འཆིང་བའམ། ཆད་པ་གཅོད་པའམ། རང་གི་འདོད་པ་བཞིན་བྱེད་མི་ནུས་སོ། ། ‘‘Kathaṃrūpaṃ, bhikkhave, orabbhiko vā urabbhaghātako vā urabbhaṃ adinnaṃ ādiyamānaṃ pahoti hantuṃ vā bandhituṃ vā jāpetuṃ vā yathāpaccayaṃ vā kātuṃ? Idha, bhikkhave, ekacco daliddo hoti appassako appabhogo. Evarūpaṃ, bhikkhave, orabbhiko vā urabbhaghātako vā urabbhaṃ adinnaṃ ādiyamānaṃ pahoti hantuṃ vā bandhituṃ vā jāpetuṃ vā yathāpaccayaṃ vā kātuṃ. དགེ་སློང་དག །ལུག་བདག་གམ། ལུག་གཤེད་ཀྱིས་ལུག་མ་བྱིན་པར་ལེན་པའི་གང་ཟག་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་གསོད་པའམ། འཆིང་བའམ། ཆད་པ་གཅོད་པའམ། རང་གི་འདོད་པ་བཞིན་བྱེད་ནུས་ཤེ་ན། དགེ་སློང་དག །འདི་ན་ལ་ལ་ནི་དབུལ་པོ། ནོར་མེད་པ། ལོངས་སྤྱོད་ཆུང་བ་ཞིག་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག །འདི་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་གིས་ལུག་མ་བྱིན་པར་བླངས་ན། ལུག་བདག་གམ། ལུག་གཤེད་ཀྱིས་ཁོ་གསོད་པའམ། འཆིང་བའམ། ཆད་པ་གཅོད་པའམ། རང་གི་འདོད་པ་བཞིན་བྱེད་ནུས་སོ། ། ‘‘Kathaṃrūpaṃ, bhikkhave, orabbhiko vā urabbhaghātako vā urabbhaṃ adinnaṃ ādiyamānaṃ nappahoti hantuṃ vā bandhituṃ vā jāpetuṃ vā yathāpaccayaṃ vā kātuṃ[Pg.254]. Idha, bhikkhave, ekacco aḍḍho hoti mahaddhano mahābhogo rājā vā rājamahāmatto vā. Evarūpaṃ, bhikkhave, orabbhiko vā urabbhaghātako vā urabbhaṃ adinnaṃ ādiyamānaṃ nappahoti hantuṃ vā bandhituṃ vā jāpetuṃ vā yathāpaccayaṃ vā kātuṃ. Aññadatthu pañjalikova naṃ yācati – ‘dehi me, mārisa, urabbhaṃ vā urabbhadhanaṃ vā’ti. Evamevaṃ kho, bhikkhave, idhekaccassa puggalassa tādisaṃyeva appamattakampi pāpakammaṃ kataṃ tamenaṃ nirayaṃ upaneti. Idha pana, bhikkhave, ekaccassa puggalassa tādisaṃyeva appamattakaṃ pāpakammaṃ kataṃ diṭṭhadhammavedanīyaṃ hoti, nāṇupi khāyati, kiṃ bahudeva. དགེ་སློང་དག །ལུག་བདག་གམ། ལུག་གཤེད་ཀྱིས་ལུག་མ་བྱིན་པར་ལེན་པའི་གང་ཟག་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་གསོད་པའམ། འཆིང་བའམ། ཆད་པ་གཅོད་པའམ། རང་གི་འདོད་པ་བཞིན་བྱེད་མི་ནུས་ཤེ་ན། དགེ་སློང་དག །འདི་ན་ལ་ལ་ནི་ཕྱུག་པོ། ནོར་མང་བ། ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ། རྒྱལ་པོའམ། རྒྱལ་པོའི་བློན་པོ་ཆེན་པོ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག །འདི་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་གིས་ལུག་མ་བྱིན་པར་བླངས་ན། ལུག་བདག་གམ། ལུག་གཤེད་ཀྱིས་ཁོ་གསོད་པའམ། འཆིང་བའམ། ཆད་པ་གཅོད་པའམ། རང་གི་འདོད་པ་བཞིན་བྱེད་མི་ནུས་སོ། །གཞན་དུ་ན། ཐལ་མོ་སྦྱར་ཏེ་འདི་སྐད་དུ། 'ཤེས་ལྡན་པ། བདག་ལ་ལུག་གམ། ལུག་གི་རིན་གནང་བར་མཛོད།' ཅེས་གསོལ་བ་འདེབས་པར་བྱེད་དོ། །དགེ་སློང་དག །དེ་བཞིན་དུ་འདི་ན་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་གིས་སྡིག་པའི་ལས་ཆུང་ངུ་ཞིག་བྱས་པ་དེས་ཁོ་ཕྱིར་དམྱལ་བར་འཁྲིད་པར་བྱེད་དོ། །དགེ་སློང་དག །འོན་ཀྱང་འདི་ན་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་གིས་དེ་ལྟ་བུའི་སྡིག་པའི་ལས་ཆུང་ངུ་ཞིག་བྱས་པ་དེ་ནི་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། ཆུང་ངུ་ཙམ་ཡང་མི་སྣང་ན། མང་པོ་ལྟ་ཅི་སྨྲོས། ‘‘Kathaṃrūpassa, bhikkhave, puggalassa appamattakampi pāpakammaṃ kataṃ tamenaṃ nirayaṃ upaneti? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo abhāvitakāyo hoti abhāvitasīlo abhāvitacitto abhāvitapañño paritto appātumo appadukkhavihārī. Evarūpassa, bhikkhave, puggalassa appamattakampi pāpakammaṃ kataṃ tamenaṃ nirayaṃ upaneti. དགེ་སློང་དག །གང་ཟག་གང་འདྲ་ཞིག་གིས་སྡིག་པའི་ལས་ཆུང་ངུ་ཞིག་བྱས་པ་དེས་ཁོ་རང་དམྱལ་བར་འཁྲིད་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག །འདི་ན་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་ལུས་མ་བསྒོམས་པ། ཚུལ་ཁྲིམས་མ་བསྒོམས་པ། སེམས་མ་བསྒོམས་པ། ཤེས་རབ་མ་བསྒོམས་པ། ཆུང་ངུ་། བདག་ཉིད་ཆུང་བ། སྡུག་བསྔལ་བར་གནས་པ་ཞིག་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག །འདི་འདྲ་བའི་གང་ཟག་གིས་སྡིག་པའི་ལས་ཆུང་ངུ་ཞིག་བྱས་པ་དེས་ཁོ་རང་དམྱལ་བར་འཁྲིད་པར་འགྱུར་རོ། ། ‘‘Kathaṃrūpassa, bhikkhave, puggalassa tādisaṃyeva appamattakaṃ pāpakammaṃ kataṃ diṭṭhadhammavedanīyaṃ hoti, nāṇupi khāyati, kiṃ bahudeva? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo bhāvitakāyo hoti bhāvitasīlo bhāvitacitto bhāvitapañño aparitto mahatto appamāṇavihārī. Evarūpassa, bhikkhave, puggalassa tādisaṃyeva appamattakaṃ pāpakammaṃ kataṃ diṭṭhadhammavedanīyaṃ hoti, nāṇupi khāyati, kiṃ bahudeva. དགེ་སློང་དག །གང་ཟག་གང་འདྲ་ཞིག་གིས་དེ་ལྟ་བུའི་སྡིག་པའི་ལས་ཆུང་ངུ་ཞིག་བྱས་པ་དེ་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་ཞིང་། ཆུང་ངུ་ཙམ་ཡང་མི་སྣང་ན། མང་པོ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཤེ་ན། དགེ་སློང་དག །འདི་ན་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་ལུས་བསྒོམས་པ། ཚུལ་ཁྲིམས་བསྒོམས་པ། སེམས་བསྒོམས་པ། ཤེས་རབ་བསྒོམས་པ། ཆུང་ངུ་མ་ཡིན་པ། བདག་ཉིད་ཆེན་པོ། ཚད་མེད་པར་གནས་པ་ཞིག་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག །འདི་འདྲ་བའི་གང་ཟག་གིས་དེ་ལྟ་བུའི་སྡིག་པའི་ལས་ཆུང་ངུ་ཞིག་བྱས་པ་དེ་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་ཞིང་། ཆུང་ངུ་ཙམ་ཡང་མི་སྣང་ན། མང་པོ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ། མི་སྣང་ངོ་། ། ‘‘Yo, bhikkhave, evaṃ vadeyya – ‘yathā yathāyaṃ puriso kammaṃ karoti tathā tathā taṃ paṭisaṃvedetī’ti, evaṃ santaṃ, bhikkhave, brahmacariyavāso na hoti, okāso na paññāyati sammā dukkhassa antakiriyāya. Yo ca kho, bhikkhave, evaṃ vadeyya – ‘yathā yathā vedanīyaṃ ayaṃ puriso kammaṃ karoti tathā tathā tassa vipākaṃ paṭisaṃvedetī’ti, evaṃ santaṃ, bhikkhave, brahmacariyavāso hoti, okāso paññāyati sammā dukkhassa antakiriyāyā’’ti. Navamaṃ. དགེ་སློང་དག །གང་ལ་ལས་འདི་སྐད་དུ། ‘སྐྱེས་བུ་འདིས་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་ལས་བྱས་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ་’ཞེས་སྨྲ་ན། དགེ་སློང་དག །དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ན་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པ་མེད་ཅིང་། སྡུག་བསྔལ་ཡང་དག་པར་མཐར་བྱེད་པ་ལ་གོ་སྐབས་མི་སྣང་ངོ་། །དགེ་སློང་དག །གང་ལ་ལས་འདི་སྐད་དུ། ‘སྐྱེས་བུ་འདིས་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་བྱས་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ་’ཞེས་སྨྲ་ན། དགེ་སློང་དག །དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ན་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པ་ཡོད་ཅིང་། སྡུག་བསྔལ་ཡང་དག་པར་མཐར་བྱེད་པ་ལ་གོ་སྐབས་སྣང་ངོ་། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དགུ་པའོ། ། 10. Paṃsudhovakasuttaṃ ༡༠. ས་རྡུལ་འཁྲུད་པའི་མདོ། 102. ‘‘Santi[Pg.255], bhikkhave, jātarūpassa oḷārikā upakkilesā paṃsuvālukā sakkharakaṭhalā. Tamenaṃ paṃsudhovako vā paṃsudhovakantevāsī vā doṇiyaṃ ākiritvā dhovati sandhovati niddhovati. Tasmiṃ pahīne tasmiṃ byantīkate santi jātarūpassa majjhimasahagatā upakkilesā sukhumasakkharā thūlavālukā. Tamenaṃ paṃsudhovako vā paṃsudhovakantevāsī vā dhovati sandhovati niddhovati. Tasmiṃ pahīne tasmiṃ byantīkate santi jātarūpassa sukhumasahagatā upakkilesā sukhumavālukā kāḷajallikā. Tamenaṃ paṃsudhovako vā paṃsudhovakantevāsī vā dhovati sandhovati niddhovati. Tasmiṃ pahīne tasmiṃ byantīkate athāparaṃ suvaṇṇasikatāvasissanti. Tamenaṃ suvaṇṇakāro vā suvaṇṇakārantevāsī vā jātarūpaṃ mūsāyaṃ pakkhipitvā dhamati sandhamati niddhamati. Taṃ hoti jātarūpaṃ dhantaṃ sandhantaṃ niddhantaṃ aniddhantakasāvaṃ, na ceva mudu hoti na ca kammaniyaṃ, na ca pabhassaraṃ pabhaṅgu ca, na ca sammā upeti kammāya. Hoti so, bhikkhave, samayo yaṃ suvaṇṇakāro vā suvaṇṇakārantevāsī vā taṃ jātarūpaṃ dhamati sandhamati niddhamati. Taṃ hoti jātarūpaṃ dhantaṃ sandhantaṃ niddhantaṃ niddhantakasāvaṃ, mudu ca hoti kammaniyañca pabhassarañca, na ca pabhaṅgu, sammā upeti kammāya. Yassā yassā ca pilandhanavikatiyā ākaṅkhati – yadi paṭṭikāya, yadi kuṇḍalāya, yadi gīveyyake, yadi suvaṇṇamālāya – tañcassa atthaṃ anubhoti. ༡༠༢. དགེ་སློང་དག །གསེར་ལ་རགས་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ས་རྡུལ་དང་། བྱེ་མ་དང་། གསེག་མ་དང་། གྱོ་དུམ་རྣམས་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་ས་རྡུལ་འཁྲུད་པ་པོའམ། ས་རྡུལ་འཁྲུད་པ་པོའི་སློབ་མས་གཞོང་པར་བླུགས་ཏེ་འཁྲུད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་འཁྲུད་པ་དང་། ངེས་པར་འཁྲུད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་སྤངས་ཤིང་མེད་པར་བྱས་པ་ན། གསེར་ལ་འབྲིང་གི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གསེག་མ་ཕྲ་མོ་དང་བྱེ་མ་རགས་པ་རྣམས་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་ས་རྡུལ་འཁྲུད་པ་པོའམ། ས་རྡུལ་འཁྲུད་པ་པོའི་སློབ་མས་འཁྲུད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་འཁྲུད་པ་དང་། ངེས་པར་འཁྲུད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་སྤངས་ཤིང་མེད་པར་བྱས་པ་ན། གསེར་ལ་ཕྲ་བའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་བྱེ་མ་ཕྲ་མོ་དང་རྡུལ་ནག་པོ་རྣམས་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་ས་རྡུལ་འཁྲུད་པ་པོའམ། ས་རྡུལ་འཁྲུད་པ་པོའི་སློབ་མས་འཁྲུད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་འཁྲུད་པ་དང་། ངེས་པར་འཁྲུད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་སྤངས་ཤིང་མེད་པར་བྱས་པ་ན། དེ་ནས་གསེར་གྱི་བྱེ་མ་ཁོ་ན་ལྷག་མར་ལུས་སོ། །དེ་ནས་གསེར་མགར་རམ། གསེར་མགར་གྱི་སློབ་མས་གསེར་དེ་ལུགས་ཀོང་དུ་བླུགས་ཏེ་སྦུད་པ་དང་། ཀུན་ཏུ་སྦུད་པ་དང་། ངེས་པར་སྦུད་པར་བྱེད་དོ། །གསེར་དེ་སྦུད་པ་དང་། ཀུན་ཏུ་སྦུད་པ་དང་། ངེས་པར་སྦུད་པར་བྱས་ཀྱང་། སྙིགས་མ་མ་དག་པས་གསེར་དེ་མཉེན་པོར་མི་འགྱུར་ཞིང་། ལས་སུ་རུང་བ་མ་ཡིན་ལ། འོད་གསལ་བ་མ་ཡིན་ཞིང་། སྲ་ཞིང་ཆག་སླ་བ་ཡིན་པས་ལས་ཀྱི་དོན་དུ་ཡང་དག་པར་མི་འགྲོའོ། །དགེ་སློང་དག །དུས་གང་གི་ཚེ་གསེར་མགར་རམ། གསེར་མགར་གྱི་སློབ་མས་གསེར་དེ་སྦུད་པ་དང་། ཀུན་ཏུ་སྦུད་པ་དང་། ངེས་པར་སྦུད་པར་བྱེད་པ་ན། དེའི་ཚེ་གསེར་དེ་སྦུད་པ་དང་། ཀུན་ཏུ་སྦུད་པ་དང་། ངེས་པར་སྦུད་པར་བྱས་ཤིང་སྙིགས་མ་དག་པས། མཉེན་པོ་དང་། ལས་སུ་རུང་བ་དང་། འོད་གསལ་བར་འགྱུར་ཞིང་། ཆག་སླ་བ་མ་ཡིན་པས་ལས་ཀྱི་དོན་དུ་ཡང་དག་པར་འགྲོའོ། །གསེར་གྱི་གླེགས་བུའམ། རྣ་ཆའམ། སྐེ་རྒྱན་ནམ། གསེར་གྱི་མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བ་སྟེ། རྒྱན་གྱི་རྣམ་པ་གང་དང་གང་ལ་འདོད་པ་དེའི་དོན་དེ་ཉིད་འགྲུབ་པར་བྱེད་དོ། ། ‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, santi adhicittamanuyuttassa bhikkhuno oḷārikā upakkilesā kāyaduccaritaṃ vacīduccaritaṃ manoduccaritaṃ, tamenaṃ sacetaso bhikkhu dabbajātiko pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṃ gameti. Tasmiṃ pahīne tasmiṃ byantīkate santi adhicittamanuyuttassa bhikkhuno majjhimasahagatā upakkilesā kāmavitakko byāpādavitakko vihiṃsāvitakko, tamenaṃ sacetaso bhikkhu dabbajātiko pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṃ gameti. Tasmiṃ [Pg.256] pahīne tasmiṃ byantīkate santi adhicittamanuyuttassa bhikkhuno sukhumasahagatā upakkilesā ñātivitakko janapadavitakko anavaññattipaṭisaṃyutto vitakko, tamenaṃ sacetaso bhikkhu dabbajātiko pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṃ gameti. Tasmiṃ pahīne tasmiṃ byantīkate athāparaṃ dhammavitakkāvasissati. So hoti samādhi na ceva santo na ca paṇīto nappaṭippassaddhaladdho na ekodibhāvādhigato sasaṅkhāraniggayhavāritagato hoti. So, bhikkhave, samayo yaṃ taṃ cittaṃ ajjhattaṃyeva santiṭṭhati sannisīdati ekodi hoti samādhiyati. So hoti samādhi santo paṇīto paṭippassaddhiladdho ekodibhāvādhigato na sasaṅkhāraniggayhavāritagato. Yassa yassa ca abhiññā sacchikaraṇīyassa dhammassa cittaṃ abhininnāmeti abhiññā sacchikiriyāya tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇāti sati satiāyatane. དགེ་སློང་དག །དེ་བཞིན་དུ་ལྷག་པའི་སེམས་ལ་རྗེས་སུ་བརྩོན་པའི་དགེ་སློང་ལའང་། རགས་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ལུས་ཀྱི་ཉེས་སྤྱོད་དང་། ངག་གི་ཉེས་སྤྱོད་དང་། ཡིད་ཀྱི་ཉེས་སྤྱོད་རྣམས་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་དགེ་སློང་ཤེས་རབ་ཅན་སེམས་དང་ལྡན་པ་དེས་སྤོང་བར་བྱེད། སེལ་བར་བྱེད། མེད་པར་བྱེད། ཕྱིན་ཆད་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་བྱེད་དོ། །དེ་སྤངས་ཤིང་མེད་པར་བྱས་པ་ན། ལྷག་པའི་སེམས་ལ་རྗེས་སུ་བརྩོན་པའི་དགེ་སློང་ལ་འབྲིང་གི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་འདོད་པའི་རྣམ་རྟོག་དང་། གནོད་སེམས་ཀྱི་རྣམ་རྟོག་དང་། རྣམ་པར་འཚེ་བའི་རྣམ་རྟོག་རྣམས་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་དགེ་སློང་ཤེས་རབ་ཅན་སེམས་དང་ལྡན་པ་དེས་སྤོང་བར་བྱེད། སེལ་བར་བྱེད། མེད་པར་བྱེད། ཕྱིན་ཆད་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་བྱེད་དོ། །དེ་སྤངས་ཤིང་མེད་པར་བྱས་པ་ན། ལྷག་པའི་སེམས་ལ་རྗེས་སུ་བརྩོན་པའི་དགེ་སློང་ལ་ཕྲ་བའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གཉེན་འབྲེལ་གྱི་རྣམ་རྟོག་དང་། ཡུལ་ལྗོངས་ཀྱི་རྣམ་རྟོག་དང་། བརྙས་བཅོས་མི་བྱེད་པར་འདོད་པའི་རྣམ་རྟོག་རྣམས་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་དགེ་སློང་ཤེས་རབ་ཅན་སེམས་དང་ལྡན་པ་དེས་སྤོང་བར་བྱེད། སེལ་བར་བྱེད། མེད་པར་བྱེད། ཕྱིན་ཆད་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་བྱེད་དོ། །དེ་སྤངས་ཤིང་མེད་པར་བྱས་པ་ན། དེ་ནས་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་རྟོག་ཁོ་ན་ལྷག་མར་ལུས་སོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ནི་ཞི་བ་མ་ཡིན། གྱ་ནོམ་པ་མ་ཡིན། ཉོན་མོངས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བས་ཐོབ་པ་མ་ཡིན། རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་ཤིང་གཉེན་པོས་བཀག་སྟེ་གནས་པ་ཞིག་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག །དུས་གང་གི་ཚེ་སེམས་དེ་ནང་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་གནས་ཤིང་། ལེགས་པར་འཁོད་པ་དང་། རྩེ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། མཉམ་པར་བཞག་པར་འགྱུར་བའི་དུས་དེ་ཡོད་དོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ནི་ཞི་བ་དང་། གྱ་ནོམ་པ་དང་། ཉེ་བར་ཞི་བས་ཐོབ་པ་དང་། རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་ཤིང་གཉེན་པོས་བཀག་སྟེ་གནས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནས་མངོན་པར་ཤེས་པས་མངོན་སུམ་བྱ་བའི་ཆོས་གང་དང་གང་ལ་སེམས་གཏོད་པར་བྱེད་པ་ན། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཡོད་པ་ན། དེ་དང་དེ་ལ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་རུང་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། ། ‘‘So sace ākaṅkhati – ‘anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhaveyyaṃ – ekopi hutvā bahudhā assaṃ, bahudhāpi hutvā eko assaṃ; āvibhāvaṃ, tirobhāvaṃ; tirokuṭṭaṃ tiropākāraṃ tiropabbataṃ asajjamāno gaccheyyaṃ, seyyathāpi ākāse; pathaviyāpi ummujjanimujjaṃ kareyyaṃ, seyyathāpi udake; udakepi abhijjamāne gaccheyyaṃ, seyyathāpi pathaviyaṃ; ākāsepi pallaṅkena kameyyaṃ, seyyathāpi pakkhī sakuṇo; imepi candimasūriye evaṃmahiddhike evaṃmahānubhāve pāṇinā parimaseyyaṃ parimajjeyyaṃ; yāva brahmalokāpi kāyena vasaṃ vatteyya’nti, tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇāti sati satiāyatane. གལ་ཏེ་ཁོང་གིས་འདི་སྐད་དུ། ‘བདག་གིས་རྫུ་འཕྲུལ་၏ཡུལ་རྣམ་པ་མང་པོ་མྱོང་བར་བྱ་སྟེ། གཅིག་པུར་གྱུར་ནས་ཀྱང་མང་པོར་འགྱུར་བར་བྱ། མང་པོར་གྱུར་ནས་ཀྱང་གཅིག་པུར་འགྱུར་བར་བྱ། སྣང་བར་བྱ། མི་སྣང་བར་བྱ། རྩིག་པ་དང་། ར་བ་དང་། རི་ལ་མ་ཐོགས་པར་མཁའ་ལ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བར་བྱ། ས་ལའང་ཆུ་ལ་བཞིན་དུ་སྟེང་འོག་ཏུ་འཛུལ་ཞིང་འཐོན་པར་བྱ། ཆུ་ལའང་ས་ལ་བཞིན་དུ་མི་བྱིང་བར་འགྲོ་བར་བྱ། མཁའ་ལའང་འདབ་ཆགས་བཞིན་དུ་སྐྱིལ་ཀྲུང་གིས་འགྲོ་བར་བྱ། ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་འདི་ལྟ་བུའི་རྫུ་འཕྲུལ་ཆེ་བ་འདི་ལྟ་བུའི་མཐུ་ཆེ་བ་དག་ལའང་ལག་པས་གཏུགས་ཤིང་ཕྱག་དར་བྱ། ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་བར་དུ་ལུས་ཀྱིས་དབང་བསྒྱུར་བར་བྱའོ་’ཞེས་འདོད་ན། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཡོད་པ་ན། དེ་དང་དེ་ལ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་རུང་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། ། ‘‘So sace ākaṅkhati – ‘dibbāya sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusikāya ubho sadde suṇeyyaṃ dibbe ca mānuse ca ye dūre santike cā’ti, tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇāti sati satiāyatane. གལ་ཏེ་ཁོང་གིས་འདི་སྐད་དུ། ‘བདག་གིས་ལྷའི་རྣ་བའི་ཁམས་རྣམ་པར་དག་པ་མི་ལས་འདས་པས་ལྷ་དང་མིའི་སྒྲ་གཉིས་ཀ་ཐག་རིང་བ་དང་ཉེ་བར་ཡོད་པ་རྣམས་ཐོས་པར་བྱའོ་’ཞེས་འདོད་ན། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཡོད་པ་ན། དེ་དང་དེ་ལ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་རུང་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། ། ‘‘So [Pg.257] sace ākaṅkhati – ‘parasattānaṃ parapuggalānaṃ cetasā ceto paricca pajāneyyaṃ – sarāgaṃ vā cittaṃ sarāgaṃ cittanti pajāneyyaṃ, vītarāgaṃ vā cittaṃ vītarāgaṃ cittanti pajāneyyaṃ; sadosaṃ vā cittaṃ sadosaṃ cittanti pajāneyyaṃ, vītadosaṃ vā cittaṃ vītadosaṃ cittanti pajāneyyaṃ; samohaṃ vā cittaṃ samohaṃ cittanti pajāneyyaṃ, vītamohaṃ vā cittaṃ vītamohaṃ cittanti pajāneyyaṃ; saṃkhittaṃ vā cittaṃ saṃkhittaṃ cittanti pajāneyyaṃ, vikkhittaṃ vā cittaṃ vikkhittaṃ cittanti pajāneyyaṃ; mahaggataṃ vā cittaṃ mahaggataṃ cittanti pajāneyyaṃ, amahaggataṃ vā cittaṃ amahaggataṃ cittanti pajāneyyaṃ; sauttaraṃ vā cittaṃ sauttaraṃ cittanti pajāneyyaṃ, anuttaraṃ vā cittaṃ anuttaraṃ cittanti pajāneyyaṃ; samāhitaṃ vā cittaṃ samāhitaṃ cittanti pajāneyyaṃ, asamāhitaṃ vā cittaṃ asamāhitaṃ cittanti pajāneyyaṃ; vimuttaṃ vā cittaṃ vimuttaṃ cittanti pajāneyyaṃ, avimuttaṃ vā cittaṃ avimuttaṃ cittanti pajāneyya’nti, tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇāti sati satiāyatane. གལ་ཏེ་ཁོང་གིས་འདི་སྐད་དུ། ‘བདག་གིས་སེམས་ཅན་གཞན་དང་གང་ཟག་གཞན་གྱི་སེམས་རང་གི་སེམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བཅད་དེ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའི་སེམས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའི་སེམས་ཞེས་ཤེས་པར་བྱ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སེམས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སེམས་ཞེས་ཤེས་པར་བྱ། ཞེ་སྡང་དང་བཅས་པའི་སེམས་ལ་ཞེ་སྡང་དང་བཅས་པའི་སེམས་ཞེས་ཤེས་པར་བྱ། ཞེ་སྡང་དང་བྲལ་བའི་སེམས་ལ་ཞེ་སྡང་དང་བྲལ་བའི་སེམས་ཞེས་ཤེས་པར་བྱ། གཏི་མུག་དང་བཅས་པའི་སེམས་ལ་གཏི་མུག་དང་བཅས་པའི་སེམས་ཞེས་ཤེས་པར་བྱ། གཏི་མུག་དང་བྲལ་བའི་སེམས་ལ་གཏི་མུག་དང་བྲལ་བའི་སེམས་ཞེས་ཤེས་པར་བྱ། བསྡུས་པའི་སེམས་ལ་བསྡུས་པའི་སེམས་ཞེས་ཤེས་པར་བྱ། རྣམ་པར་འཐོར་བའི་སེམས་ལ་རྣམ་པར་འཐོར་བའི་སེམས་ཞེས་ཤེས་པར་བྱ། ཆེན་པོར་གྱུར་པའི་སེམས་ལ་ཆེན་པོར་གྱུར་པའི་སེམས་ཞེས་ཤེས་པར་བྱ། ཆེན་པོར་མ་གྱུར་པའི་སེམས་ལ་ཆེན་པོར་མ་གྱུར་པའི་སེམས་ཞེས་ཤེས་པར་བྱ། བླ་ན་ཡོད་པའི་སེམས་ལ་བླ་ན་ཡོད་པའི་སེམས་ཞེས་ཤེས་པར་བྱ། བླ་ན་མེད་པའི་སེམས་ལ་བླ་ན་མེད་པའི་སེམས་ཞེས་ཤེས་པར་བྱ། མཉམ་པར་བཞག་པའི་སེམས་ལ་མཉམ་པར་བཞག་པའི་སེམས་ཞེས་ཤེས་པར་བྱ། མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་སེམས་ལ་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་སེམས་ཞེས་ཤེས་པར་བྱ། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སེམས་ལ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སེམས་ཞེས་ཤེས་པར་བྱ། རྣམ་པར་མ་གྲོལ་བའི་སེམས་ལ་རྣམ་པར་མ་གྲོལ་བའི་སེམས་ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ་’ཞེས་འདོད་ན། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཡོད་པ་ན། དེ་དང་དེ་ལ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་རུང་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། ། ‘‘So sace ākaṅkhati – ‘anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussareyyaṃ, seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṃsampi jātiyo cattālīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi anekepi saṃvaṭṭakappe anekepi vivaṭṭakappe anekepi saṃvaṭṭavivaṭṭakappe – amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṃ; tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapannoti, iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussareyya’nti, tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇāti sati satiāyatane. གལ་ཏེ་ཁོང་གིས་འདི་སྐད་དུ། ‘བདག་གིས་སྔོན་གྱི་གནས་རྣམ་པ་མང་པོ་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྐྱེ་བ་གཅིག་དང་། སྐྱེ་བ་གཉིས་དང་། སྐྱེ་བ་གསུམ་དང་། སྐྱེ་བ་བཞི་དང་། སྐྱེ་བ་ལྔ་དང་། སྐྱེ་བ་བཅུ་དང་། སྐྱེ་བ་ཉི་ཤུ་དང་། སྐྱེ་བ་སུམ་ཅུ་དང་། སྐྱེ་བ་བཞི་བཅུ་དང་། སྐྱེ་བ་ལྔ་བཅུ་དང་། སྐྱེ་བ་བརྒྱ་དང་། སྐྱེ་བ་སྟོང་དང་། སྐྱེ་བ་བརྒྱ་སྟོང་དང་། འཇིག་པའི་བསྐལ་པ་མང་པོ་དང་། ཆགས་པའི་བསྐལ་པ་མང་པོ་དང་། འཇིག་ཆགས་ཀྱི་བསྐལ་པ་མང་པོ་དག་ལ། “ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་ན་བདག་གི་མིང་འདི་ཞེས་བྱ་བར་གྱུར། རུས་འདི་ཞེས་བྱ་བར་གྱུར། ཁ་དོག་འདི་ལྟ་བུར་གྱུར། ཟས་འདི་ལྟ་བུ་ཟོས། བདེ་སྡུག་འདི་ལྟ་བུ་མྱོང་། ཚེའི་མཐའ་འདི་ཙམ་དུ་གྱུར། དེ་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་ཏུ་སྐྱེས། དེ་ནའང་བདག་གི་མིང་འདི་ཞེས་བྱ་བར་གྱུར། རུས་འདི་ཞེས་བྱ་བར་གྱུར། ཁ་དོག་འདི་ལྟ་བུར་གྱུར། ཟས་འདི་ལྟ་བུ་ཟོས། བདེ་སྡུག་འདི་ལྟ་བུ་མྱོང་། ཚེའི་མཐའ་འདི་ཙམ་དུ་གྱུར། དེ་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་འདིར་སྐྱེས་སོ་”ཞེས་དེ་ལྟར་རྣམ་པ་དང་བཅས་ཤིང་ཡུལ་དང་བཅས་པའི་སྔོན་གྱི་གནས་རྣམ་པ་མང་པོ་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱའོ་’ཞེས་འདོད་ན། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཡོད་པ་ན། དེ་དང་དེ་ལ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་རུང་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། ། ‘‘So sace ākaṅkhati – ‘dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passeyyaṃ cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate yathākammūpage satte pajāneyyaṃ – ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena samannāgatā ariyānaṃ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā[Pg.258], te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā; ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā vacīsucaritena samannāgatā manosucaritena samannāgatā ariyānaṃ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannāti, iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passeyyaṃ cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate yathākammūpage satte pajāneyya’nti, tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇāti sati satiāyatane. གལ་ཏེ་ཁོང་གིས་འདི་སྐད་དུ། ‘བདག་གིས་ལྷའི་མིག་རྣམ་པར་དག་པ་མི་ལས་འདས་པས་སེམས་ཅན་ཤི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་དང་། དམན་པ་དང་གྱ་ནོམ་པ་དང་། ཁ་དོག་བཟང་པོ་དང་ཁ་དོག་ངན་པ་དང་། བདེ་འགྲོར་སོང་བ་དང་བདེ་འགྲོར་མ་སོང་བ་རྣམས་མཐོང་བར་བྱ་ཞིང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ལས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། “ཀྱེ་མ་ཀྱི་ཧུད་སེམས་ཅན་འདི་དག་ནི་ལུས་ཀྱི་ཉེས་སྤྱོད་དང་ལྡན་པ། ངག་གི་ཉེས་སྤྱོད་དང་ལྡན་པ། ཡིད་ཀྱི་ཉེས་སྤྱོད་དང་ལྡན་པ། འཕགས་པ་རྣམས་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ། ལོག་པར་ལྟ་བ་ཅན། ལོག་པར་ལྟ་བའི་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ལེན་པ་དག་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ལུས་ཞིག་ནས་ཤི་བའི་འོག་ཏུ་ངན་འགྲོ་དང་། ལོག་པར་ལྟུང་བ་དང་། དམྱལ་བར་སྐྱེས་སོ། །ཡང་ན་སེམས་ཅན་འདི་དག་ནི་ལུས་ཀྱི་ལེགས་སྤྱོད་དང་ལྡན་པ། ངག་གི་ལེགས་སྤྱོད་དང་ལྡན་པ། ཡིད་ཀྱི་ལེགས་སྤྱོད་དང་ལྡན་པ། འཕགས་པ་རྣམས་ལ་སྐུར་པ་མི་འདེབས་པ། ཡང་དག་པར་ལྟ་བ་ཅན། ཡང་དག་པར་ལྟ་བའི་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ལེན་པ་དག་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ལུས་ཞིག་ནས་ཤི་བའི་འོག་ཏུ་བདེ་འགྲོ་མཐོ་རིས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེས་སོ་”ཞེས་དེ་ལྟར་ལྷའི་མིག་རྣམ་པར་དག་པ་མི་ལས་འདས་པས་སེམས་ཅན་ཤི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་དང་། དམན་པ་དང་གྱ་ནོམ་པ་དང་། ཁ་དོག་བཟང་པོ་དང་ཁ་དོག་ངན་པ་དང་། བདེ་འགྲོར་སོང་བ་དང་བདེ་འགྲོར་མ་སོང་བ་རྣམས་མཐོང་བར་བྱ་ཞིང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ལས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ་’ཞེས་འདོད་ན། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཡོད་པ་ན། དེ་དང་དེ་ལ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་རུང་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། ། ‘‘So sace ākaṅkhati – ‘āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyya’nti, tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇāti sati satiāyatane’’ti. Dasamaṃ. གལ་ཏེ་ཁོང་གིས་འདི་ལྟར། “བདག་ནི་ཟག་པ་ཟད་པས་ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་བདག་ཉིད་མངོན་པར་ཤེས་ཏེ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་པར་བྱའོ།” ཞེས་འདོད་ན། རྟེན་ཡོད་པར་གྱུར་ན་དེ་དང་དེ་ཉིད་ལ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །བཅུ་པའོ། 11. Nimittasuttaṃ ༡༡. མཚན་མའི་མདོ། 103. ‘‘Adhicittamanuyuttena, bhikkhave, bhikkhunā tīṇi nimittāni kālena kālaṃ manasi kātabbāni – kālena kālaṃ samādhinimittaṃ manasi kātabbaṃ, kālena kālaṃ paggahanimittaṃ manasi kātabbaṃ, kālena kālaṃ upekkhānimittaṃ manasi kātabbaṃ. Sace, bhikkhave, adhicittamanuyutto bhikkhu ekantaṃ samādhinimittaṃyeva manasi kareyya, ṭhānaṃ taṃ cittaṃ kosajjāya saṃvatteyya. Sace, bhikkhave, adhicittamanuyutto bhikkhu ekantaṃ paggahanimittaṃyeva manasi kareyya, ṭhānaṃ taṃ cittaṃ uddhaccāya saṃvatteyya. Sace, bhikkhave, adhicittamanuyutto bhikkhu ekantaṃ upekkhānimittaṃyeva manasi kareyya, ṭhānaṃ taṃ cittaṃ na sammā samādhiyeyya āsavānaṃ khayāya. Yato ca kho, bhikkhave, adhicittamanuyutto bhikkhu kālena kālaṃ samādhinimittaṃ manasi karoti, kālena kālaṃ paggahanimittaṃ manasi karoti, kālena kālaṃ upekkhānimittaṃ manasi karoti, taṃ hoti cittaṃ muduñca kammaniyañca pabhassarañca, na ca pabhaṅgu, sammā samādhiyati āsavānaṃ khayāya. ༡༠༣. དགེ་སློང་དག་ལྷག་པའི་སེམས་ལ་རྗེས་སུ་བརྩོན་པའི་དགེ་སློང་གིས་མཚན་མ་གསུམ་པོ་འདི་དག་སྐབས་སྐབས་སུ་ཡིད་ལ་བྱ་དགོས་ཏེ། སྐབས་སྐབས་སུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱ་དགོས། སྐབས་སྐབས་སུ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱ་དགོས། སྐབས་སྐབས་སུ་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱ་དགོས་སོ། །དགེ་སློང་དག་གལ་ཏེ་ལྷག་པའི་སེམས་ལ་རྗེས་སུ་བརྩོན་པའི་དགེ་སློང་གིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཚན་མ་ཁོ་ན་ཡིད་ལ་བྱས་ན། སེམས་དེ་ལེ་ལོར་འགྱུར་བའི་གནས་ཡོད། དགེ་སློང་དག་གལ་ཏེ་ལྷག་པའི་སེམས་ལ་རྗེས་སུ་བརྩོན་པའི་དགེ་སློང་གིས་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་མཚན་མ་ཁོ་ན་ཡིད་ལ་བྱས་ན། སེམས་དེ་རྒོད་པར་འགྱུར་བའི་གནས་ཡོད། དགེ་སློང་དག་གལ་ཏེ་ལྷག་པའི་སེམས་ལ་རྗེས་སུ་བརྩོན་པའི་དགེ་སློང་གིས་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་མ་ཁོ་ན་ཡིད་ལ་བྱས་ན། ཟག་པ་ཟད་པའི་ཕྱིར་སེམས་དེ་ལེགས་པར་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་མི་འགྱུར་བའི་གནས་ཡོད། དགེ་སློང་དག་གང་གི་ཚེ་ལྷག་པའི་སེམས་ལ་རྗེས་སུ་བརྩོན་པའི་དགེ་སློང་གིས་སྐབས་སྐབས་སུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱེད། སྐབས་སྐབས་སུ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱེད། སྐབས་སྐབས་སུ་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ། སེམས་དེ་མཉེན་པ་དང་། ལས་སུ་རུང་བ་དང་། འོད་གསལ་བ་དང་། འཇིག་པ་མེད་པར་འགྱུར་ཞིང་། ཟག་པ་ཟད་པའི་ཕྱིར་ལེགས་པར་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་འགྱུར་རོ། ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, suvaṇṇakāro vā suvaṇṇakārantevāsī vā ukkaṃ bandheyya, ukkaṃ bandhitvā ukkāmukhaṃ ālimpeyya, ukkāmukhaṃ ālimpetvā saṇḍāsena [Pg.259] jātarūpaṃ gahetvā ukkāmukhe pakkhipeyya, ukkāmukhe pakkhipitvā kālena kālaṃ abhidhamati, kālena kālaṃ udakena paripphoseti, kālena kālaṃ ajjhupekkhati. Sace, bhikkhave, suvaṇṇakāro vā suvaṇṇakārantevāsī vā taṃ jātarūpaṃ ekantaṃ abhidhameyya, ṭhānaṃ taṃ jātarūpaṃ ḍaheyya. Sace, bhikkhave, suvaṇṇakāro vā suvaṇṇakārantevāsī vā taṃ jātarūpaṃ ekantaṃ udakena paripphoseyya, ṭhānaṃ taṃ jātarūpaṃ nibbāpeyya. Sace, bhikkhave, suvaṇṇakāro vā suvaṇṇakārantevāsī vā taṃ jātarūpaṃ ekantaṃ ajjhupekkheyya, ṭhānaṃ taṃ jātarūpaṃ na sammā paripākaṃ gaccheyya. Yato ca kho, bhikkhave, suvaṇṇakāro vā suvaṇṇakārantevāsī vā taṃ jātarūpaṃ kālena kālaṃ abhidhamati, kālena kālaṃ udakena paripphoseti, kālena kālaṃ ajjhupekkhati, taṃ hoti jātarūpaṃ muduñca kammaniyañca pabhassarañca, na ca pabhaṅgu, sammā upeti kammāya. Yassā yassā ca pilandhanavikatiyā ākaṅkhati – yadi paṭṭikāya, yadi kuṇḍalāya, yadi gīveyyake, yadi suvaṇṇamālāya – tañcassa atthaṃ anubhoti. དགེ་སློང་དག་དཔེར་ན། གསེར་མགར་རམ། གསེར་མགར་གྱི་སློབ་མས་སོལ་ཐབ་བཅོས་ཏེ། སོལ་ཐབ་བཅོས་ནས་ཐབ་ཁ་མེ་སྦར་ཞིང་། ཐབ་ཁ་མེ་སྦར་ནས་སྐམ་པས་གསེར་བཟུང་སྟེ་ཐབ་ཁུང་དུ་བཅུག་ནས། སྐབས་སྐབས་སུ་བུས་ཤིང་། སྐབས་སྐབས་སུ་ཆུ་འཐོར་ལ། སྐབས་སྐབས་སུ་བཏང་སྙོམས་སུ་ལྟའོ། །དགེ་སློང་དག་གལ་ཏེ་གསེར་མགར་རམ། གསེར་མགར་གྱི་སློབ་མས་གསེར་དེ་བུས་པ་ཁོ་ན་བྱས་ན། གསེར་དེ་ཚིག་པར་འགྱུར་བའི་གནས་ཡོད། དགེ་སློང་དག་གལ་ཏེ་གསེར་མགར་རམ། གསེར་མགར་གྱི་སློབ་མས་གསེར་དེ་ཆུ་འཐོར་བ་ཁོ་ན་བྱས་ན། གསེར་དེ་གྲང་བར་འགྱུར་བའི་གནས་ཡོད། དགེ་སློང་དག་གལ་ཏེ་གསེར་མགར་རམ། གསེར་མགར་གྱི་སློབ་མས་གསེར་དེ་བཏང་སྙོམས་སུ་ལྟ་བ་ཁོ་ན་བྱས་ན། གསེར་དེ་ལེགས་པར་ཚད་དུ་མི་ཕྱིན་པའི་གནས་ཡོད། དགེ་སློང་དག་གང་གི་ཚེ་གསེར་མགར་རམ། གསེར་མགར་གྱི་སློབ་མས་གསེར་དེ་སྐབས་སྐབས་སུ་བུས་ཤིང་། སྐབས་སྐབས་སུ་ཆུ་འཐོར་ལ། སྐབས་སྐབས་སུ་བཏང་སྙོམས་སུ་ལྟ་བར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ། གསེར་དེ་མཉེན་པ་དང་། ལས་སུ་རུང་བ་དང་། འོད་གསལ་བ་དང་། འཇིག་པ་མེད་པར་འགྱུར་ཞིང་། བཟོ་ལས་ཀྱི་བྱ་བ་ལ་ལེགས་པར་འཇུག་གོ། །གསེར་གྱི་གདུ་བུའམ། རྣ་ཆའམ། མགུལ་རྒྱན་ནམ། གསེར་གྱི་མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བ་སོགས་རྒྱན་གྱི་བྱེ་བྲག་གང་དང་གང་འདོད་པ་དེའི་དོན་གྲུབ་པར་བྱེད་དོ། ‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, adhicittamanuyuttena bhikkhunā tīṇi nimittāni kālena kālaṃ manasi kātabbāni – kālena kālaṃ samādhinimittaṃ manasi kātabbaṃ, kālena kālaṃ paggahanimittaṃ manasi kātabbaṃ, kālena kālaṃ upekkhānimittaṃ manasi kātabbaṃ. Sace, bhikkhave, adhicittamanuyutto bhikkhu ekantaṃ samādhinimittaṃyeva manasi kareyya, ṭhānaṃ taṃ cittaṃ kosajjāya saṃvatteyya. Sace, bhikkhave, adhicittamanuyutto bhikkhu ekantaṃ paggahanimittaṃyeva manasi kareyya, ṭhānaṃ taṃ cittaṃ uddhaccāya saṃvatteyya. Sace, bhikkhave, adhicittamanuyutto bhikkhu ekantaṃ upekkhānimittaṃyeva manasi kareyya, ṭhānaṃ taṃ cittaṃ na sammā samādhiyeyya āsavānaṃ khayāya. Yato ca kho, bhikkhave, adhicittamanuyutto bhikkhu kālena kālaṃ samādhinimittaṃ manasi karoti, kālena kālaṃ paggahanimittaṃ manasi karoti, kālena kālaṃ upekkhānimittaṃ manasi karoti, taṃ hoti cittaṃ muduñca kammaniyañca pabhassarañca, na ca pabhaṅgu, sammā samādhiyati āsavānaṃ khayāya. Yassa yassa ca abhiññāsacchikaraṇīyassa dhammassa cittaṃ abhininnāmeti abhiññāsacchikiriyāya, tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇāti sati satiāyatane. དགེ་སློང་དག་དེ་བཞིན་དུ་ལྷག་པའི་སེམས་ལ་རྗེས་སུ་བརྩོན་པའི་དགེ་སློང་གིས་མཚན་མ་གསུམ་པོ་འདི་དག་སྐབས་སྐབས་སུ་ཡིད་ལ་བྱ་དགོས་ཏེ། སྐབས་སྐབས་སུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱ་དགོས། སྐབས་སྐབས་སུ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱ་དགོས། སྐབས་སྐབས་སུ་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱ་དགོས་སོ། །དགེ་སློང་དག་གལ་ཏེ་ལྷག་པའི་སེམས་ལ་རྗེས་སུ་བརྩོན་པའི་དགེ་སློང་གིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཚན་མ་ཁོ་ན་ཡིད་ལ་བྱས་ན། སེམས་དེ་ལེ་ལོར་འགྱུར་བའི་གནས་ཡོད། དགེ་སློང་དག་གལ་ཏེ་ལྷག་པའི་སེམས་ལ་རྗེས་སུ་བརྩོན་པའི་དགེ་སློང་གིས་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་མཚན་མ་ཁོ་ན་ཡིད་ལ་བྱས་ན། སེམས་དེ་རྒོད་པར་འགྱུར་བའི་གནས་ཡོད། དགེ་སློང་དག་གལ་ཏེ་ལྷག་པའི་སེམས་ལ་རྗེས་སུ་བརྩོན་པའི་དགེ་སློང་གིས་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་མ་ཁོ་ན་ཡིད་ལ་བྱས་ན། ཟག་པ་ཟད་པའི་ཕྱིར་སེམས་དེ་ལེགས་པར་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་མི་འགྱུར་བའི་གནས་ཡོད། དགེ་སློང་དག་གང་གི་ཚེ་ལྷག་པའི་སེམས་ལ་རྗེས་སུ་བརྩོན་པའི་དགེ་སློང་གིས་སྐབས་སྐབས་སུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱེད། སྐབས་སྐབས་སུ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱེད། སྐབས་སྐབས་སུ་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ། སེམས་དེ་མཉེན་པ་དང་། ལས་སུ་རུང་བ་དང་། འོད་གསལ་བ་དང་། འཇིག་པ་མེད་པར་འགྱུར་ཞིང་། ཟག་པ་ཟད་པའི་ཕྱིར་ལེགས་པར་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་འགྱུར་རོ། །མངོན་པར་ཤེས་པས་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཆོས་གང་དང་གང་ལ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་སེམས་གཏོད་པར་བྱེད་ན། རྟེན་ཡོད་པར་གྱུར་ན་དེ་དང་དེ་ཉིད་ལ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། ‘‘So [Pg.260] sace ākaṅkhati – ‘anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhaveyyaṃ…pe… (cha abhiññā vitthāretabbā) āsavānaṃ khayā…pe… sacchikatvā upasampajja vihareyya’nti, tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇāti sati satiāyatane’’ti. Ekādasamaṃ. གལ་ཏེ་ཁོང་གིས་འདི་ལྟར། “བདག་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་བྱེ་བྲག་དུ་མ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱའོ། །ལ། །(མངོན་ཤེས་དྲུག་རྒྱས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།) ཟག་པ་ཟད་པས་... མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ཏེ་རྫོགས་པར་བྱས་ནས་གནས་པར་བྱའོ།” ཞེས་འདོད་ན། རྟེན་ཡོད་པར་གྱུར་ན་དེ་དང་དེ་ཉིད་ལ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །བཅུ་གཅིག་པའོ། Loṇakapallavaggo pañcamo. ཚྭའི་སྣོད་ཀྱི་ཚན་པ་སྟེ་ལྔ་པའོ། Tassuddānaṃ – དེའི་སྡོམ་ནི། Accāyikaṃ pavivekaṃ, sarado parisā tayo; Ājānīyā potthako ca, loṇaṃ dhovati nimittānīti. ཛ་དྲག་དང་ནི་དབེན་པ་དང་། །སྟོན་ཀ་དང་ནི་འཁོར་གསུམ་དང་། །ཅང་ཤེས་རས་ཆེན་ཚྭ་ཉིད་དང་། །འཁྲུ་བ་དང་ནི་མཚན་མའོ། ། Dutiyo paṇṇāsako samatto. ལྔ་བཅུ་པ་གཉིས་པ་རྫོགས་སོ། 3. Tatiyapaṇṇāsakaṃ ༣. ལྔ་བཅུ་པ་གསུམ་པའོ། (11) 1. Sambodhavaggo (༡༡) ༡. བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྡེ། 1. Pubbevasambodhasuttaṃ ༡. བྱང་ཆུབ་པའི་སྔོན་གྱི་མདོ། 104. ‘‘Pubbeva [Pg.261] me, bhikkhave, sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattasseva sato etadahosi – ‘ko nu kho loke assādo, ko ādīnavo, kiṃ nissaraṇa’nti? Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – ‘yaṃ kho lokaṃ paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ, ayaṃ loke assādo. Yaṃ loko anicco dukkho vipariṇāmadhammo, ayaṃ loke ādīnavo. Yo loke chandarāgavinayo chandarāgappahānaṃ, idaṃ loke nissaraṇa’nti. Yāvakīvañcāhaṃ, bhikkhave, evaṃ lokassa assādañca assādato ādīnavañca ādīnavato nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṃ nābbhaññāsiṃ, neva tāvāhaṃ, bhikkhave, sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya ‘anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddho’ti paccaññāsiṃ. Yato ca khvāhaṃ, bhikkhave, evaṃ lokassa assādañca assādato ādīnavañca ādīnavato nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṃ abbhaññāsiṃ, athāhaṃ, bhikkhave, sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya ‘anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddho’ti paccaññāsiṃ. Ñāṇañca pana me dassanaṃ udapādi – ‘akuppā me vimutti, ayamantimā jāti, natthi dāni punabbhavo’’’ti. Paṭhamaṃ. ༡༠༤. དགེ་སློང་དག་སྔོན་ང་ཉིད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་མ་བྱང་ཆུབ་པའི་སྔོན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་པའི་ཚེ། འདི་སྙམ་དུ་བསམ་པ་སྐྱེས་ཏེ། “འཇིག་རྟེན་འདི་ན་རོ་མྱང་བ་གང་ཞིག ཉེས་དམིགས་གང་ཞིག ངེས་པར་འབྱུང་བ་གང་ཞིག་ཡིན།” དགེ་སློང་དག་དེ་ནས་ང་ལ་འདི་སྙམ་དུ་བསམ་པ་སྐྱེས་ཏེ། “འཇིག་རྟེན་ལ་བརྟེན་ནས་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་གང་སྐྱེ་བ་འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་རོ་མྱང་བའོ། །འཇིག་རྟེན་འདི་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པ་འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཉེས་དམིགས་སོ། །འཇིག་རྟེན་ལ་འདོད་ཆགས་དང་ཞེན་པ་བསལ་བ་དང་སྤངས་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བའོ།” དགེ་སློང་དག་ཇི་སྲིད་དུ་ངས་འཇིག་རྟེན་གྱི་རོ་མྱང་བ་ནི་རོ་མྱང་བར་དང་། ཉེས་དམིགས་ནི་ཉེས་དམིགས་སུ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བར་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་མ་ཤེས་པ་དེ་སྲིད་དུ། ལྷ་དང་བཅས་པ་དང་། བདུད་དང་བཅས་པ། ཚངས་པ་དང་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་འདི་དང་། དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ། ལྷ་དང་མིར་བཅས་པའི་སྐྱེ་དགུའི་ཁྲོད་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་སོ་ཞེས་ཁས་མ་བླངས་སོ། །དགེ་སློང་དག་གང་གི་ཚེ་ངས་འཇིག་རྟེན་གྱི་རོ་མྱང་བ་ནི་རོ་མྱང་བར་དང་། ཉེས་དམིགས་ནི་ཉེས་དམིགས་སུ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བར་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་ཤེས་པ་དེའི་ཚེ། ལྷ་དང་བཅས་པ་དང་། བདུད་དང་བཅས་པ། ཚངས་པ་དང་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་འདི་དང་། དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ། ལྷ་དང་མིར་བཅས་པའི་སྐྱེ་དགུའི་ཁྲོད་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་སོ་ཞེས་ཁས་བླངས་སོ། །ངའི་རྒྱུད་ལ་ཡེ་ཤེས་དང་མཐོང་བ་སྐྱེས་ཏེ། “ངའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་མི་འགྱུར་བ་ཡིན། འདི་ནི་སྐྱེ་བ་ཐ་མ་ཡིན། ད་ནི་ཡང་སྲིད་པ་མེད་དོ།” ཞེས་སོ། །དང་པོའོ། 2. Paṭhamaassādasuttaṃ ༢. རོ་མྱང་བའི་མདོ་དང་པོ། 105. ‘‘Lokassāhaṃ, bhikkhave, assādapariyesanaṃ acariṃ. Yo loke assādo tadajjhagamaṃ. Yāvatako loke assādo, paññāya me so sudiṭṭho. Lokassāhaṃ, bhikkhave, ādīnavapariyesanaṃ acariṃ[Pg.262]. Yo loke ādīnavo tadajjhagamaṃ. Yāvatako loke ādīnavo, paññāya me so sudiṭṭho. Lokassāhaṃ, bhikkhave, nissaraṇapariyesanaṃ acariṃ. Yaṃ loke nissaraṇaṃ tadajjhagamaṃ. Yāvatakaṃ loke nissaraṇaṃ, paññāya me taṃ sudiṭṭhaṃ. Yāvakīvañcāhaṃ, bhikkhave, lokassa assādañca assādato ādīnavañca ādīnavato nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṃ nābbhaññāsiṃ, neva tāvāhaṃ, bhikkhave, sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya ‘anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddho’ti paccaññāsiṃ. Yato ca khvāhaṃ, bhikkhave, lokassa assādañca assādato ādīnavañca ādīnavato nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṃ abbhaññāsiṃ, athāhaṃ, bhikkhave, sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya ‘anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddho’ti paccaññāsiṃ. Ñāṇañca pana me dassanaṃ udapādi – ‘akuppā me vimutti, ayamantimā jāti, natthi dāni punabbhavo’’’ti. Dutiyaṃ. ༡༠༥. དགེ་སློང་དག་ངས་འཇིག་རྟེན་གྱི་རོ་མྱང་བ་བཙལ་བར་བྱས་སོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་རོ་མྱང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ངས་རྙེད་དོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་རོ་མྱང་བ་ཇི་ཙམ་ཡོད་པ་དེ་ངས་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ལེགས་པར་མཐོང་ངོ། །དགེ་སློང་དག་ངས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཉེས་དམིགས་བཙལ་བར་བྱས་སོ། །ཉེས་དམིགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ངས་རྙེད་དོ། །ཉེས་དམིགས་ཇི་ཙམ་ཡོད་པ་དེ་ངས་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ལེགས་པར་མཐོང་ངོ། །དགེ་སློང་དག་ངས་འཇིག་རྟེན་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་བཙལ་བར་བྱས་སོ། །ངེས་པར་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ངས་རྙེད་དོ། །ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཇི་ཙམ་ཡོད་པ་དེ་ངས་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ལེགས་པར་མཐོང་ངོ། །དགེ་སློང་དག་ཇི་སྲིད་དུ་ངས་འཇིག་རྟེན་གྱི་རོ་མྱང་བ་ནི་རོ་མྱང་བར་དང་། ཉེས་དམིགས་ནི་ཉེས་དམིགས་སུ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བར་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་མ་ཤེས་པ་དེ་སྲིད་དུ། ལྷ་དང་བཅས་པ་དང་། བདུད་དང་བཅས་པ། ཚངས་པ་དང་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་འདི་དང་། དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ། ལྷ་དང་མིར་བཅས་པའི་སྐྱེ་དགུའི་ཁྲོད་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་སོ་ཞེས་ཁས་མ་བླངས་སོ། །དགེ་སློང་དག་གང་གི་ཚེ་ངས་འཇིག་རྟེན་གྱི་རོ་མྱང་བ་ནི་རོ་མྱང་བར་དང་། ཉེས་དམིགས་ནི་ཉེས་དམིགས་སུ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བར་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་ཤེས་པ་དེའི་ཚེ། ལྷ་དང་བཅས་པ་དང་། བདུད་དང་བཅས་པ། ཚངས་པ་དང་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་འདི་དང་། དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ། ལྷ་དང་མིར་བཅས་པའི་སྐྱེ་དགུའི་ཁྲོད་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་སོ་ཞེས་ཁས་བླངས་སོ། །ངའི་རྒྱུད་ལ་ཡེ་ཤེས་དང་མཐོང་བ་སྐྱེས་ཏེ། “ངའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་མི་འགྱུར་བ་ཡིན། འདི་ནི་སྐྱེ་བ་ཐ་མ་ཡིན། ད་ནི་ཡང་སྲིད་པ་མེད་དོ།” ཞེས་སོ། །གཉིས་པའོ། 3. Dutiyaassādasuttaṃ ༣. རོ་མྱང་བའི་མདོ་གཉིས་པ། 106. ‘‘No cedaṃ, bhikkhave, loke assādo abhavissa, nayidaṃ sattā loke sārajjeyyuṃ. Yasmā ca kho, bhikkhave, atthi loke assādo, tasmā sattā loke sārajjanti. No cedaṃ, bhikkhave, loke ādīnavo abhavissa, nayidaṃ sattā loke nibbindeyyuṃ. Yasmā ca kho, bhikkhave, atthi loke ādīnavo, tasmā sattā loke nibbindanti. No cedaṃ, bhikkhave, loke nissaraṇaṃ abhavissa, nayidaṃ sattā lokamhā nissareyyuṃ. Yasmā ca kho, bhikkhave, atthi loke nissaraṇaṃ, tasmā sattā lokamhā nissaranti. Yāvakīvañca, bhikkhave, sattā lokassa assādañca assādato ādīnavañca ādīnavato nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṃ nābbhaññāsuṃ, neva tāva, bhikkhave, sattā sadevakā lokā samārakā sabrahmakā sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya nissaṭā visaṃyuttā vippamuttā vimariyādīkatena cetasā vihariṃsu. Yato ca kho, bhikkhave, sattā lokassa [Pg.263] assādañca assādato ādīnavañca ādīnavato nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṃ abbhaññāsuṃ, atha, bhikkhave, sattā sadevakā lokā samārakā sabrahmakā sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya nissaṭā visaṃyuttā vippamuttā vimariyādīkatena cetasā viharantī’’ti. Tatiyaṃ. ༡༠༦. དགེ་སློང་དག་གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་འདི་ན་རོ་མྱང་བ་མེད་པར་གྱུར་ན། སེམས་ཅན་རྣམས་འཇིག་རྟེན་འདི་ལ་ཆགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དགེ་སློང་དག་འཇིག་རྟེན་འདི་ན་རོ་མྱང་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་རྣམས་འཇིག་རྟེན་འདི་ལ་ཆགས་པར་འགྱུར་རོ། །དགེ་སློང་དག་གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་འདི་ན་ཉེས་དམིགས་མེད་པར་གྱུར་ན། སེམས་ཅན་རྣམས་འཇིག་རྟེན་འདི་ལ་སྐྱོ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །དགེ་སློང་དག་འཇིག་རྟེན་འདི་ན་ཉེས་དམིགས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་རྣམས་འཇིག་རྟེན་འདི་ལ་སྐྱོ་བར་འགྱུར་རོ། །དགེ་སློང་དག་གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་འདི་ན་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མེད་པར་གྱུར་ན། སེམས་ཅན་རྣམས་འཇིག་རྟེན་འདི་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །དགེ་སློང་དག་འཇིག་རྟེན་འདི་ན་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་རྣམས་འཇིག་རྟེན་འདི་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དགེ་སློང་དག་ཇི་སྲིད་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་རོ་མྱང་བ་ནི་རོ་མྱང་བར་དང་། ཉེས་དམིགས་ནི་ཉེས་དམིགས་སུ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བར་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་མ་ཤེས་པ་དེ་སྲིད་དུ། སེམས་ཅན་རྣམས་ལྷ་དང་བཅས་པ། བདུད་དང་བཅས་པ། ཚངས་པ་དང་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་འདི་དང་། དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ། ལྷ་དང་མིར་བཅས་པའི་སྐྱེ་དགུའི་ཁྲོད་ལས་ངེས་པར་བྱུང་བ་དང་། མ་འབྲེལ་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། མཚམས་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་མི་གནས་སོ། །དགེ་སློང་དག་གང་གི་ཚེ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་རོ་མྱང་བ་ནི་རོ་མྱང་བར་དང་། ཉེས་དམིགས་ནི་ཉེས་དམིགས་སུ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བར་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་ཤེས་པ་དེའི་ཚེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ལྷ་དང་བཅས་པ། བདུད་དང་བཅས་པ། ཚངས་པ་དང་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་འདི་དང་། དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ། ལྷ་དང་མིར་བཅས་པའི་སྐྱེ་དགུའི་ཁྲོད་ལས་ངེས་པར་བྱུང་བ་དང་། མ་འབྲེལ་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། མཚམས་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་གནས་སོ། །གསུམ་པའོ། 4. Samaṇabrāhmaṇasuttaṃ ༤. དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེའི་མདོ། 107. ‘‘Ye keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā lokassa assādañca assādato ādīnavañca ādīnavato nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṃ nappajānanti, na me te, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu vā samaṇasammatā brāhmaṇesu vā brāhmaṇasammatā, na ca pana te āyasmanto sāmaññatthaṃ vā brahmaññatthaṃ vā diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharanti. Ye ca kho keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā lokassa assādañca assādato ādīnavañca ādīnavato nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṃ pajānanti, te kho, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu vā samaṇasammatā brāhmaṇesu vā brāhmaṇasammatā, te ca panāyasmanto sāmaññatthañca brahmaññatthañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharantī’’ti. Catutthaṃ. ༡༠༧. “དགེ་སློང་དག དགེ་སྦྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེ་གང་དག་འཇིག་རྟེན་གྱི་རོ་མྱང་བ་ནི་རོ་མྱང་བའི་ཚུལ་དུ། ཉེས་དམིགས་ནི་ཉེས་དམིགས་ཀྱི་ཚུལ་དུ། ངེས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཚུལ་དུ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་ཤེས་པ་དེ་དག་ནི། དགེ་སློང་དག ངས་དགེ་སྦྱོང་གི་ནང་ནས་དགེ་སྦྱོང་དུ་མི་འཛིན་ལ། བྲམ་ཟེའི་ནང་ནས་བྲམ་ཟེར་ཡང་མི་འཛིན་ཏོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་དེ་དག་ནི་དགེ་སྦྱོང་གི་དོན་ཏམ། བྲམ་ཟེའི་དོན་ཉིད་མངོན་སུམ་གྱི་ཆོས་འདི་ཉིད་ལ་རང་ཉིད་མངོན་པར་ཤེས་པས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ཏེ། རྫོགས་པར་བྱས་ནས་གནས་པར་མི་བྱེད་དོ། །དགེ་སློང་དག དགེ་སྦྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེ་གང་དག་འཇིག་རྟེན་གྱི་རོ་མྱང་བ་ནི་རོ་མྱང་བའི་ཚུལ་དུ། ཉེས་དམིགས་ནི་ཉེས་དམིགས་ཀྱི་ཚུལ་དུ། ངེས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཚུལ་དུ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་དེ་དག་ནི། དགེ་སློང་དག ངས་དགེ་སྦྱོང་གི་ནང་ནས་དགེ་སྦྱོང་དུ་འཛིན་ལ། བྲམ་ཟེའི་ནང་ནས་བྲམ་ཟེར་ཡང་འཛིན་ཏོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་དེ་དག་ནི་དགེ་སྦྱོང་གི་དོན་དང་བྲམ་ཟེའི་དོན་ཉིད་མངོན་སུམ་གྱི་ཆོས་འདི་ཉིད་ལ་རང་ཉིད་མངོན་པར་ཤེས་པས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ཏེ། རྫོགས་པར་བྱས་ནས་གནས་པར་བྱེད་དོ། །”ཞེས་གསུངས་སོ། །བཞི་པའོ། ། 5. Ruṇṇasuttaṃ ༥. ངུ་བའི་མདོ། 108. ‘‘Ruṇṇamidaṃ, bhikkhave, ariyassa vinaye yadidaṃ gītaṃ. Ummattakamidaṃ, bhikkhave, ariyassa vinaye yadidaṃ naccaṃ. Komārakamidaṃ, bhikkhave, ariyassa vinaye yadidaṃ ativelaṃ dantavidaṃsakahasitaṃ. Tasmātiha, bhikkhave, setughāto gīte, setughāto nacce, alaṃ vo dhammappamoditānaṃ sataṃ sitaṃ sitamattāyā’’ti. Pañcamaṃ. ༡༠༨. “དགེ་སློང་དག འཕགས་པའི་འདུལ་བ་ལ་གླུ་ལེན་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ངུ་བ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག འཕགས་པའི་འདུལ་བ་ལ་གར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་སྨྱོ་བ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག འཕགས་པའི་འདུལ་བ་ལ་ཚོད་ལས་འདས་པར་སོ་བསྟན་ནས་དགོད་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་བྱིས་པའི་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག དེའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་གླུ་ལེན་པ་ལ་ཟམ་པ་གཅོད་པ་བྱོས་ཤིག གར་བྱེད་པ་ལ་ཟམ་པ་གཅོད་པ་བྱོས་ཤིག ཆོས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ཁྱེད་རྣམས་ཀྱིས་ནི་འཛུམ་པ་ཙམ་བྱེད་པ་ནི་རིགས་སོ། །”ཞེས་གསུངས་སོ། །ལྔ་པའོ། ། 6. Atittisuttaṃ ༦. ངོམས་པ་མེད་པའི་མདོ། 109. ‘‘Tiṇṇaṃ, bhikkhave, paṭisevanāya natthi titti. Katamesaṃ tiṇṇaṃ? Soppassa, bhikkhave, paṭisevanāya natthi titti. Surāmerayapānassa, bhikkhave, paṭisevanāya [Pg.264] natthi titti. Methunadhammasamāpattiyā, bhikkhave, paṭisevanāya natthi titti. Imesaṃ, bhikkhave, tiṇṇaṃ paṭisevanāya natthi tittī’’ti. Chaṭṭhaṃ. ༡༠༩. “དགེ་སློང་དག ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་བསྟེན་པ་ལ་ངོམས་པ་མེད་དོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག གཉིད་བསྟེན་པ་ལ་ངོམས་པ་མེད་དོ། །དགེ་སློང་དག ཆང་དང་བཅོས་པའི་སྐྱུར་རྩི་འཐུང་བ་བསྟེན་པ་ལ་ངོམས་པ་མེད་དོ། །དགེ་སློང་དག མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པའི་ཆོས་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བསྟེན་པ་ལ་ངོམས་པ་མེད་དོ། །དགེ་སློང་དག ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་བསྟེན་པ་ལ་ངོམས་པ་མེད་དོ། །”ཞེས་གསུངས་སོ། །དྲུག་པའོ། ། 7. Arakkhitasuttaṃ ༧. མ་བསྲུངས་པའི་མདོ། 110. Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ bhagavā etadavoca – ‘‘citte, gahapati, arakkhite kāyakammampi arakkhitaṃ hoti, vacīkammampi arakkhitaṃ hoti, manokammampi arakkhitaṃ hoti. Tassa arakkhitakāyakammantassa arakkhitavacīkammantassa arakkhitamanokammantassa kāyakammampi avassutaṃ hoti, vacīkammampi avassutaṃ hoti, manokammampi avassutaṃ hoti. Tassa avassutakāyakammantassa avassutavacīkammantassa avassutamanokammantassa kāyakammampi pūtikaṃ hoti, vacīkammampi pūtikaṃ hoti, manokammampi pūtikaṃ hoti. Tassa pūtikāyakammantassa pūtivacīkammantassa pūtimanokammantassa na bhaddakaṃ maraṇaṃ hoti, na bhaddikā kālaṅkiriyā. ༡༡༠. དེ་ནས་ཁྱིམ་བདག་མགོན་མེད་ཟས་སྦྱིན་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ན་བ་དེར་ཉེ་བར་སོང་སྟེ། ཉེ་བར་སོང་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཏེ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འདུག་གོ །ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འདུག་པའི་ཁྱིམ་བདག་མགོན་མེད་ཟས་སྦྱིན་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །“ཁྱིམ་བདག སེམས་མ་བསྲུངས་ན་ལུས་ཀྱི་ལས་ཀྱང་མ་བསྲུངས་པ་ཡིན་ལ། ངག་གི་ལས་ཀྱང་མ་བསྲུངས་པ་ཡིན། ཡིད་ཀྱི་ལས་ཀྱང་མ་བསྲུངས་པ་ཡིན་ནོ། །ལུས་ཀྱི་ལས་མ་བསྲུངས་པ་དང་། ངག་གི་ལས་མ་བསྲུངས་པ་དང་། ཡིད་ཀྱི་ལས་མ་བསྲུངས་པ་དེའི་ལུས་ཀྱི་ལས་ཀྱང་བརླན་པར་འགྱུར་ལ། ངག་གི་ལས་ཀྱང་བརླན་པར་འགྱུར། ཡིད་ཀྱི་ལས་ཀྱང་བརླན་པར་འགྱུར་རོ། །ལུས་ཀྱི་ལས་བརླན་པ་དང་། ངག་གི་ལས་བརླན་པ་དང་། ཡིད་ཀྱི་ལས་བརླན་པ་དེའི་ལུས་ཀྱི་ལས་ཀྱང་རུལ་བར་འགྱུར་ལ། ངག་གི་ལས་ཀྱང་རུལ་བར་འགྱུར། ཡིད་ཀྱི་ལས་ཀྱང་རུལ་བར་འགྱུར་རོ། །ལུས་ཀྱི་ལས་རུལ་བ་དང་། ངག་གི་ལས་རུལ་བ་དང་། ཡིད་ཀྱི་ལས་རུལ་བ་དེ་ལ་ནི་འཆི་བ་བཟང་པོ་མི་འབྱུང་ལ། དུས་བྱེད་པ་བཟང་པོའང་མི་འབྱུང་ངོ། ། ‘‘Seyyathāpi, gahapati, kūṭāgāre ducchanne kūṭampi arakkhitaṃ hoti, gopānasiyopi arakkhitā honti, bhittipi arakkhitā hoti; kūṭampi avassutaṃ hoti, gopānasiyopi avassutā honti, bhittipi avassutā hoti; kūṭampi pūtikaṃ hoti, gopānasiyopi pūtikā honti, bhittipi pūtikā hoti. “ཁྱིམ་བདག དཔེར་ན། ཁང་པ་བརྩེགས་པའི་ཐོག་བཀབ་པ་མི་ལེགས་ན། ཐོག་ཕུབ་ཀྱང་མ་བསྲུངས་པ་ཡིན་ལ། གདུང་མ་རྣམས་ཀྱང་མ་བསྲུངས་པ་ཡིན། རྩིག་པའང་མ་བསྲུངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཐོག་ཕུབ་ཀྱང་བརླན་པར་འགྱུར་ལ། གདུང་མ་རྣམས་ཀྱང་བརླན་པར་འགྱུར། རྩིག་པའང་བརླན་པར་འགྱུར་རོ། །ཐོག་ཕུབ་ཀྱང་རུལ་བར་འགྱུར་ལ། གདུང་མ་རྣམས་ཀྱང་རུལ་བར་འགྱུར། རྩིག་པའང་རུལ་བར་འགྱུར་རོ། ། ‘‘Evamevaṃ kho, gahapati, citte arakkhite kāyakammampi arakkhitaṃ hoti, vacīkammampi arakkhitaṃ hoti, manokammampi arakkhitaṃ hoti. Tassa arakkhitakāyakammantassa arakkhitavacīkammantassa arakkhitamanokammantassa kāyakammampi avassutaṃ hoti, vacīkammampi avassutaṃ hoti, manokammampi avassutaṃ hoti. Tassa avassutakāyakammantassa avassutavacīkammantassa avassutamanokammantassa kāyakammampi pūtikaṃ hoti, vacīkammampi pūtikaṃ hoti, manokammampi pūtikaṃ hoti. Tassa pūtikāyakammantassa pūtivacīkammantassa pūtimanokammantassa na bhaddakaṃ maraṇaṃ hoti, na bhaddikā kālaṅkiriyā. “ཁྱིམ་བདག དེ་བཞིན་དུ་སེམས་མ་བསྲུངས་ན། ལུས་ཀྱི་ལས་ཀྱང་མ་བསྲུངས་པ་ཡིན་ལ། ངག་གི་ལས་ཀྱང་མ་བསྲུངས་པ་ཡིན། ཡིད་ཀྱི་ལས་ཀྱང་མ་བསྲུངས་པ་ཡིན་ནོ། །ལུས་ཀྱི་ལས་མ་བསྲུངས་པ་དང་། ངག་གི་ལས་མ་བསྲུངས་པ་དང་། ཡིད་ཀྱི་ལས་མ་བསྲུངས་པ་དེའི་ལུས་ཀྱི་ལས་ཀྱང་བརླན་པར་འགྱུར་ལ། ངག་གི་ལས་ཀྱང་བརླན་པར་འགྱུར། ཡིད་ཀྱི་ལས་ཀྱང་བརླན་པར་འགྱུར་རོ། །ལུས་ཀྱི་ལས་བརླན་པ་དང་། ངག་གི་ལས་བརླན་པ་དང་། ཡིད་ཀྱི་ལས་བརླན་པ་དེའི་ལུས་ཀྱི་ལས་ཀྱང་རུལ་བར་འགྱུར་ལ། ངག་གི་ལས་ཀྱང་རུལ་བར་འགྱུར། ཡིད་ཀྱི་ལས་ཀྱང་རུལ་བར་འགྱུར་རོ། །ལུས་ཀྱི་ལས་རུལ་བ་དང་། ངག་གི་ལས་རུལ་བ་དང་། ཡིད་ཀྱི་ལས་རུལ་བ་དེ་ལ་ནི་འཆི་བ་བཟང་པོ་མི་འབྱུང་ལ། དུས་བྱེད་པ་བཟང་པོའང་མི་འབྱུང་ངོ། ། ‘‘Citte[Pg.265], gahapati, rakkhite kāyakammampi rakkhitaṃ hoti, vacīkammampi rakkhitaṃ hoti, manokammampi rakkhitaṃ hoti. Tassa rakkhitakāyakammantassa rakkhitavacīkammantassa rakkhitamanokammantassa kāyakammampi anavassutaṃ hoti, vacīkammampi anavassutaṃ hoti, manokammampi anavassutaṃ hoti. Tassa anavassutakāyakammantassa anavassutavacīkammantassa anavassutamanokammantassa kāyakammampi apūtikaṃ hoti, vacīkammampi apūtikaṃ hoti, manokammampi apūtikaṃ hoti. Tassa apūtikāyakammantassa apūtivacīkammantassa apūtimanokammantassa bhaddakaṃ maraṇaṃ hoti, bhaddikā kālaṅkiriyā. “ཁྱིམ་བདག སེམས་བསྲུངས་ན། ལུས་ཀྱི་ལས་ཀྱང་བསྲུངས་པ་ཡིན་ལ། ངག་གི་ལས་ཀྱང་བསྲུངས་པ་ཡིན། ཡིད་ཀྱི་ལས་ཀྱང་བསྲུངས་པ་ཡིན་ནོ། །ལུས་ཀྱི་ལས་བསྲུངས་པ་དང་། ངག་གི་ལས་བསྲུངས་པ་དང་། ཡིད་ཀྱི་ལས་བསྲུངས་པ་དེའི་ལུས་ཀྱི་ལས་ཀྱང་མི་བརླན་པར་འགྱུར་ལ། ངག་གི་ལས་ཀྱང་མི་བརླན་པར་འགྱུར། ཡིད་ཀྱི་ལས་ཀྱང་མི་བརླན་པར་འགྱུར་རོ། །ལུས་ཀྱི་ལས་མི་བརླན་པ་དང་། ངག་གི་ལས་མི་བརླན་པ་དང་། ཡིད་ཀྱི་ལས་མི་བརླན་པ་དེའི་ལུས་ཀྱི་ལས་ཀྱང་མི་རུལ་བར་འགྱུར་ལ། ངག་གི་ལས་ཀྱང་མི་རུལ་བར་འགྱུར། ཡིད་ཀྱི་ལས་ཀྱང་མི་རུལ་བར་འགྱུར་རོ། །ལུས་ཀྱི་ལས་མི་རུལ་བ་དང་། ངག་གི་ལས་མི་རུལ་བ་དང་། ཡིད་ཀྱི་ལས་མི་རུལ་བ་དེ་ལ་ནི་འཆི་བ་བཟང་པོ་འབྱུང་ལ། དུས་བྱེད་པ་བཟང་པོའང་འབྱུང་ངོ། ། ‘‘Seyyathāpi, gahapati, kūṭāgāre succhanne kūṭampi rakkhitaṃ hoti, gopānasiyopi rakkhitā honti, bhittipi rakkhitā hoti; kūṭampi anavassutaṃ hoti, gopānasiyopi anavassutā honti, bhittipi anavassutā hoti; kūṭampi apūtikaṃ hoti, gopānasiyopi apūtikā honti, bhittipi apūtikā hoti. “ཁྱིམ་བདག དཔེར་ན། ཁང་པ་བརྩེགས་པའི་ཐོག་བཀབ་པ་ལེགས་ན། ཐོག་ཕུབ་ཀྱང་བསྲུངས་པ་ཡིན་ལ། གདུང་མ་རྣམས་ཀྱང་བསྲུངས་པ་ཡིན། རྩིག་པའང་བསྲུངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཐོག་ཕུབ་ཀྱང་མི་བརླན་པར་འགྱུར་ལ། གདུང་མ་རྣམས་ཀྱང་མི་བརླན་པར་འགྱུར། རྩིག་པའང་མི་བརླན་པར་འགྱུར་རོ། །ཐོག་ཕུབ་ཀྱང་མི་རུལ་བར་འགྱུར་ལ། གདུང་མ་རྣམས་ཀྱང་མི་རུལ་བར་འགྱུར་ལ། རྩིག་པའང་མི་རུལ་བར་འགྱུར་རོ། ། Evamevaṃ kho, gahapati, citte rakkhite kāyakammampi rakkhitaṃ hoti, vacīkammampi rakkhitaṃ hoti, manokammampi rakkhitaṃ hoti. Tassa rakkhitakāyakammantassa rakkhitavacīkammantassa rakkhitamanokammantassa kāyakammampi anavassutaṃ hoti, vacīkammampi anavassutaṃ hoti, manokammampi anavassutaṃ hoti. Tassa anavassutakāyakammantassa anavassutavacīkammantassa anavassutamanokammantassa kāyakammampi apūtikaṃ hoti, vacīkammampi apūtikaṃ hoti, manokammampi apūtikaṃ hoti. Tassa apūtikāyakammantassa apūtivacīkammantassa apūtimanokammantassa bhaddakaṃ maraṇaṃ hoti, bhaddikā kālaṅkiriyā’’ti. Sattamaṃ. ཁྱིམ་བདག དེ་བཞིན་དུ་སེམས་བསྲུངས་ན། ལུས་ཀྱི་ལས་ཀྱང་བསྲུངས་པ་ཡིན་ལ། ངག་གི་ལས་ཀྱང་བསྲུངས་པ་ཡིན། ཡིད་ཀྱི་ལས་ཀྱང་བསྲུངས་པ་ཡིན་ནོ། །ལུས་ཀྱི་ལས་བསྲུངས་པ་དང་། ངག་གི་ལས་བསྲུངས་པ་དང་། ཡིད་ཀྱི་ལས་བསྲུངས་པ་དེའི་ལུས་ཀྱི་ལས་ཀྱང་མི་བརླན་པར་འགྱུར་ལ། ངག་གི་ལས་ཀྱང་མི་བརླན་པར་འགྱུར། ཡིད་ཀྱི་ལས་ཀྱང་མི་བརླན་པར་འགྱུར་རོ། །ལུས་ཀྱི་ལས་མི་བརླན་པ་དང་། ངག་གི་ལས་མི་བརླན་པ་དང་། ཡིད་ཀྱི་ལས་མི་བརླན་པ་དེའི་ལུས་ཀྱི་ལས་ཀྱང་མི་རུལ་བར་འགྱུར་ལ། ངག་གི་ལས་ཀྱང་མི་རུལ་བར་འགྱུར། ཡིད་ཀྱི་ལས་ཀྱང་མི་རུལ་བར་འགྱུར་རོ། །ལུས་ཀྱི་ལས་མི་རུལ་བ་དང་། ངག་གི་ལས་མི་རུལ་བ་དང་། ཡིད་ཀྱི་ལས་མི་རུལ་བ་དེ་ལ་ནི་འཆི་བ་བཟང་པོ་འབྱུང་ལ། དུས་བྱེད་པ་བཟང་པོའང་འབྱུང་ངོ། །”ཞེས་གསུངས་སོ། །བདུན་པའོ། ། 8. Byāpannasuttaṃ ༨. ཉམས་པའི་མདོ། 111. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ bhagavā etadavoca – ‘‘citte, gahapati, byāpanne kāyakammampi byāpannaṃ hoti, vacīkammampi byāpannaṃ hoti, manokammampi byāpannaṃ hoti. Tassa byāpannakāyakammantassa byāpannavacīkammantassa byāpannamanokammantassa na bhaddakaṃ maraṇaṃ hoti, na bhaddikā kālaṅkiriyā. Seyyathāpi, gahapati, kūṭāgāre ducchanne kūṭampi byāpannaṃ hoti, gopānasiyopi byāpannā honti, bhittipi byāpannā [Pg.266] hoti; evamevaṃ kho, gahapati, citte byāpanne kāyakammampi byāpannaṃ hoti, vacīkammampi byāpannaṃ hoti, manokammampi byāpannaṃ hoti. Tassa byāpannakāyakammantassa byāpannavacīkammantassa byāpannamanokammantassa na bhaddakaṃ maraṇaṃ hoti, na bhaddikā kālaṅkiriyā. ༡༡༡. ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འདུག་པའི་ཁྱིམ་བདག་མགོན་མེད་ཟས་སྦྱིན་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །“ཁྱིམ་བདག སེམས་ཉམས་ན་ལུས་ཀྱི་ལས་ཀྱང་ཉམས་པར་འགྱུར་ལ། ངག་གི་ལས་ཀྱང་ཉམས་པར་འགྱུར། ཡིད་ཀྱི་ལས་ཀྱང་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །ལུས་ཀྱི་ལས་ཉམས་པ་དང་། ངག་གི་ལས་ཉམས་པ་དང་། ཡིད་ཀྱི་ལས་ཉམས་པ་དེ་ལ་ནི་འཆི་བ་བཟང་པོ་མི་འབྱུང་ལ། དུས་བྱེད་པ་བཟང་པོའང་མི་འབྱུང་ངོ། །ཁྱིམ་བདག དཔེར་ན། ཁང་པ་བརྩེགས་པའི་ཐོག་བཀབ་པ་མི་ལེགས་ན། ཐོག་ཕུབ་ཀྱང་ཉམས་པར་འགྱུར་ལ། གདུང་མ་རྣམས་ཀྱང་ཉམས་པར་འགྱུར། རྩིག་པའང་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །ཁྱིམ་བདག དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཉམས་ན། ལུས་ཀྱི་ལས་ཀྱང་ཉམས་པར་འགྱུར་ལ། ངག་གི་ལས་ཀྱང་ཉམས་པར་འགྱུར། ཡིད་ཀྱི་ལས་ཀྱང་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །ལུས་ཀྱི་ལས་ཉམས་པ་དང་། ངག་གི་ལས་ཉམས་པ་དང་། ཡིད་ཀྱི་ལས་ཉམས་པ་དེ་ལ་ནི་འཆི་བ་བཟང་པོ་མི་འབྱུང་ལ། དུས་བྱེད་པ་བཟང་པོའང་མི་འབྱུང་ངོ། ། ‘‘Citte, gahapati, abyāpanne kāyakammampi abyāpannaṃ hoti, vacīkammampi abyāpannaṃ hoti, manokammampi abyāpannaṃ hoti. Tassa abyāpannakāyakammantassa abyāpannavacīkammantassa abyāpannamanokammantassa bhaddakaṃ maraṇaṃ hoti, bhaddikā kālaṅkiriyā. Seyyathāpi, gahapati, kūṭāgāre succhanne kūṭampi abyāpannaṃ hoti, gopānasiyopi abyāpannā honti, bhittipi abyāpannā hoti; evamevaṃ kho, gahapati, citte abyāpanne kāyakammampi abyāpannaṃ hoti, vacīkammampi abyāpannaṃ hoti, manokammampi abyāpannaṃ hoti. Tassa abyāpannakāyakammantassa…pe… abyāpannamanokammantassa bhaddakaṃ maraṇaṃ hoti, bhaddikā kālaṅkiriyā’’ti. Aṭṭhamaṃ. “ཁྱིམ་བདག སེམས་མ་ཉམས་ན། ལུས་ཀྱི་ལས་ཀྱང་མི་ཉམས་ལ། ངག་གི་ལས་ཀྱང་མི་ཉམས་ཤིང་། ཡིད་ཀྱི་ལས་ཀྱང་མི་ཉམས་སོ། །ལུས་ཀྱི་ལས་མ་ཉམས་པ་དང་། ལ་སོགས། ཡིད་ཀྱི་ལས་མ་ཉམས་པ་དེ་ལ་ནི་འཆི་བ་བཟང་པོ་འབྱུང་ལ། དུས་བྱེད་པ་བཟང་པོའང་འབྱུང་ངོ། །ཁྱིམ་བདག དཔེར་ན། ཁང་པ་བརྩེགས་པའི་ཐོག་བཀབ་པ་ལེགས་ན། ཐོག་ཕུབ་ཀྱང་མི་ཉམས་ལ། གདུང་མ་རྣམས་ཀྱང་མི་ཉམས་ཤིང་། རྩིག་པའང་མི་ཉམས་སོ། །ཁྱིམ་བདག དེ་བཞིན་དུ་སེམས་མ་ཉམས་ན། ལུས་ཀྱི་ལས་ཀྱང་མི་ཉམས་ལ། ངག་གི་ལས་ཀྱང་མི་ཉམས་ཤིང་། ཡིད་ཀྱི་ལས་ཀྱང་མི་ཉམས་སོ། །ལུས་ཀྱི་ལས་མ་ཉམས་པ་དང་། ངག་གི་ལས་མ་ཉམས་པ་དང་། ཡིད་ཀྱི་ལས་མ་ཉམས་པ་དེ་ལ་ནི་འཆི་བ་བཟང་པོ་འབྱུང་ལ། དུས་བྱེད་པ་བཟང་པོའང་འབྱུང་ངོ། །”ཞེས་གསུངས་སོ། །བརྒྱད་པའོ། ། 9. Paṭhamanidānasuttaṃ ༩. གླེང་གཞི་དང་པོའི་མདོ། 112. ‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, nidānāni kammānaṃ samudayāya. Katamāni tīṇi? Lobho nidānaṃ kammānaṃ samudayāya, doso nidānaṃ kammānaṃ samudayāya, moho nidānaṃ kammānaṃ samudayāya. Yaṃ, bhikkhave, lobhapakataṃ kammaṃ lobhajaṃ lobhanidānaṃ lobhasamudayaṃ, taṃ kammaṃ akusalaṃ taṃ kammaṃ sāvajjaṃ taṃ kammaṃ dukkhavipākaṃ, taṃ kammaṃ kammasamudayāya saṃvattati, na taṃ kammaṃ kammanirodhāya saṃvattati. Yaṃ, bhikkhave, dosapakataṃ kammaṃ dosajaṃ dosanidānaṃ dosasamudayaṃ, taṃ kammaṃ akusalaṃ taṃ kammaṃ sāvajjaṃ taṃ kammaṃ dukkhavipākaṃ, taṃ kammaṃ kammasamudayāya saṃvattati, na taṃ kammaṃ kammanirodhāya saṃvattati. Yaṃ, bhikkhave, mohapakataṃ kammaṃ mohajaṃ mohanidānaṃ mohasamudayaṃ, taṃ kammaṃ akusalaṃ taṃ kammaṃ sāvajjaṃ taṃ kammaṃ dukkhavipākaṃ, taṃ kammaṃ kammasamudayāya saṃvattati, na taṃ kammaṃ kammanirodhāya saṃvattati. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi nidānāni kammānaṃ samudayāya. ༡༡༢. “དགེ་སློང་དག ལས་ཀུན་ནས་འབྱུང་བའི་གླེང་གཞི་ནི་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཡིན་ནོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། ཆགས་པ་ནི་ལས་ཀུན་ནས་འབྱུང་བའི་གླེང་གཞི་ཡིན་ལ། ཞེ་སྡང་ནི་ལས་ཀུན་ནས་འབྱུང་བའི་གླེང་གཞི་ཡིན། གཏི་མུག་ནི་ལས་ཀུན་ནས་འབྱུང་བའི་གླེང་གཞི་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག ཆགས་པས་བྱས་པ། ཆགས་པ་ལས་སྐྱེས་པ། ཆགས་པ་གླེང་གཞིར་གྱུར་པ། ཆགས་པ་ཀུན་ནས་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པའི་ལས་དེ་ནི་མི་དགེ་བ་ཡིན་ལ། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཅན་ཡིན། ལས་དེ་ནི་ལས་ཀུན་ནས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་གྱི། ལས་འགོག་པར་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག ཞེ་སྡང་གིས་བྱས་པ། ཞེ་སྡང་ལས་སྐྱེས་པ། ཞེ་སྡང་གླེང་གཞིར་གྱུར་པ། ཞེ་སྡང་ཀུན་ནས་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པའི་ལས་དེ་ནི་མི་དགེ་བ་ཡིན་ལ། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཅན་ཡིན། ལས་དེ་ནི་ལས་ཀུན་ནས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་གྱི། ལས་འགོག་པར་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག གཏི་མུག་གིས་བྱས་པ། གཏི་མུག་ལས་སྐྱེས་པ། གཏི་མུག་གླེང་གཞིར་གྱུར་པ། གཏི་མུག་ཀུན་ནས་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པའི་ལས་དེ་ནི་མི་དགེ་བ་ཡིན་ལ། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཅན་ཡིན། ལས་དེ་ནི་ལས་ཀུན་ནས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་གྱི། ལས་འགོག་པར་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག འདི་དག་ནི་ལས་ཀུན་ནས་འབྱུང་བའི་གླེང་གཞི་གསུམ་པོ་ཡིན་ནོ། །”ཞེས་གསུངས་སོ། ། ‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, nidānāni kammānaṃ samudayāya. Katamāni tīṇi? Alobho nidānaṃ kammānaṃ samudayāya, adoso nidānaṃ kammānaṃ samudayāya, amoho nidānaṃ kammānaṃ samudayāya. Yaṃ, bhikkhave, alobhapakataṃ kammaṃ alobhajaṃ alobhanidānaṃ alobhasamudayaṃ, taṃ [Pg.267] kammaṃ kusalaṃ taṃ kammaṃ anavajjaṃ taṃ kammaṃ sukhavipākaṃ, taṃ kammaṃ kammanirodhāya saṃvattati, na taṃ kammaṃ kammasamudayāya saṃvattati. Yaṃ, bhikkhave, adosapakataṃ kammaṃ adosajaṃ adosanidānaṃ adosasamudayaṃ, taṃ kammaṃ kusalaṃ taṃ kammaṃ anavajjaṃ taṃ kammaṃ sukhavipākaṃ, taṃ kammaṃ kammanirodhāya saṃvattati, na taṃ kammaṃ kammasamudayāya saṃvattati. Yaṃ, bhikkhave, amohapakataṃ kammaṃ amohajaṃ amohanidānaṃ amohasamudayaṃ, taṃ kammaṃ kusalaṃ taṃ kammaṃ anavajjaṃ taṃ kammaṃ sukhavipākaṃ, taṃ kammaṃ kammanirodhāya saṃvattati, na taṃ kammaṃ kammasamudayāya saṃvattati. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi nidānāni kammānaṃ samudayāyā’’ti. Navamaṃ. «དགེ་སློང་དག ལས་རྣམས་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་འདི་གསུམ་ཡོད་དོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། མ་ཆགས་པ་ནི་ལས་རྣམས་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན། ཞེ་སྡང་མེད་པ་ནི་ལས་རྣམས་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན། གཏི་མུག་མེད་པ་ནི་ལས་རྣམས་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན། དགེ་སློང་དག མ་ཆགས་པས་བྱས་པ། མ་ཆགས་པ་ལས་སྐྱེས་པ། མ་ཆགས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ། མ་ཆགས་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་ལས་བྱུང་བའི་ལས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དགེ་བའི་ལས་ཡིན། ལས་དེ་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཡིན། ལས་དེ་ནི་བདེ་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཅན་ཡིན། ལས་དེ་ནི་ལས་འགོག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་གྱི། ལས་དེ་ནི་ལས་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག ཞེ་སྡང་མེད་པས་བྱས་པ། ཞེ་སྡང་མེད་པ་ལས་སྐྱེས་པ། ཞེ་སྡང་མེད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ། ཞེ་སྡང་མེད་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་ལས་བྱུང་བའི་ལས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དགེ་བའི་ལས་ཡིན། ལས་དེ་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཡིན། ལས་དེ་ནི་བདེ་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཅན་ཡིན། ལས་དེ་ནི་ལས་འགོག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་གྱི། ལས་དེ་ནི་ལས་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག གཏི་མུག་མེད་པས་བྱས་པ། གཏི་མུག་མེད་པ་ལས་སྐྱེས་པ། གཏི་མུག་མེད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ། གཏི་མུག་མེད་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་ལས་བྱུང་བའི་ལས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དགེ་བའི་ལས་ཡིན། ལས་དེ་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཡིན། ལས་དེ་ནི་བདེ་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཅན་ཡིན། ལས་དེ་ནི་ལས་འགོག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་གྱི། ལས་དེ་ནི་ལས་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག འདི་དག་ནི་ལས་རྣམས་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་གསུམ་པོ་དག་ཡིན་ནོ། །»ཞེས་གསུངས་སོ། །དགུ་པའོ། ། 10. Dutiyanidānasuttaṃ ༡༠. རྒྱུའི་མདོ་གཉིས་པ། 113. ‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, nidānāni kammānaṃ samudayāya. Katamāni tīṇi? Atīte, bhikkhave, chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando jāyati; anāgate, bhikkhave, chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando jāyati; paccuppanne, bhikkhave, chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando jāyati. Kathañca, bhikkhave, atīte chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando jāyati? Atīte, bhikkhave, chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha cetasā anuvitakketi anuvicāreti. Tassa atīte chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha cetasā anuvitakkayato anuvicārayato chando jāyati. Chandajāto tehi dhammehi saṃyutto hoti. Etamahaṃ, bhikkhave, saṃyojanaṃ vadāmi yo cetaso sārāgo. Evaṃ kho, bhikkhave, atīte chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando jāyati. ༡༡༣. «དགེ་སློང་དག ལས་རྣམས་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་འདི་གསུམ་ཡོད་དོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག འདས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་ཀུན་ཏུ་ཆགས་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་དམིགས་ནས་འདུན་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དགེ་སློང་དག མ་འོངས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་ཀུན་ཏུ་ཆགས་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་དམིགས་ནས་འདུན་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དགེ་སློང་དག ད་ལྟར་བྱུང་བའི་འདོད་ཆགས་དང་ཀུན་ཏུ་ཆགས་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་དམིགས་ནས་འདུན་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དགེ་སློང་དག ཇི་ལྟར་ན་འདས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་ཀུན་ཏུ་ཆགས་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་དམིགས་ནས་འདུན་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག འདས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་ཀུན་ཏུ་ཆགས་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་དམིགས་ནས་ཡིད་ཀྱིས་རྗེས་སུ་རྟོག་ཅིང་རྗེས་སུ་དཔྱོད་པར་བྱེད་དོ། །འདས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་ཀུན་ཏུ་ཆགས་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་དམིགས་ནས་ཡིད་ཀྱིས་རྗེས་སུ་རྟོག་ཅིང་རྗེས་སུ་དཔྱོད་པར་བྱེད་པ་དེ་ལ། འདུན་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །འདུན་པ་སྐྱེས་པ་དེ་ནི་ཆོས་དེ་དག་དང་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བར་འགྱུར་རོ། །དགེ་སློང་དག སེམས་ཀྱི་ཀུན་ཏུ་ཆགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ངས་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱའོ། །དགེ་སློང་དག དེ་ལྟར་ན་འདས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་ཀུན་ཏུ་ཆགས་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་དམིགས་ནས་འདུན་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །» ‘‘Kathañca, bhikkhave, anāgate chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando jāyati? Anāgate, bhikkhave, chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha cetasā anuvitakketi anuvicāreti. Tassa anāgate chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha cetasā anuvitakkayato anuvicārayato chando jāyati. Chandajāto tehi dhammehi saṃyutto hoti. Etamahaṃ, bhikkhave, saṃyojanaṃ vadāmi yo cetaso sārāgo. Evaṃ kho, bhikkhave, anāgate chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando jāyati. «ཇི་ལྟར་ན་མ་འོངས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་ཀུན་ཏུ་ཆགས་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་དམིགས་ནས་འདུན་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག མ་འོངས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་ཀུན་ཏུ་ཆགས་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་དམིགས་ནས་ཡིད་ཀྱིས་རྗེས་སུ་རྟོག་ཅིང་རྗེས་སུ་དཔྱོད་པར་བྱེད་དོ། །མ་འོངས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་ཀུན་ཏུ་ཆགས་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་དམིགས་ནས་ཡིད་ཀྱིས་རྗེས་སུ་རྟོག་ཅིང་རྗེས་སུ་དཔྱོད་པར་བྱེད་པ་དེ་ལ། འདུན་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །འདུན་པ་སྐྱེས་པ་དེ་ནི་ཆོས་དེ་དག་དང་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བར་འགྱུར་རོ། །དགེ་སློང་དག སེམས་ཀྱི་ཀུན་ཏུ་ཆགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ངས་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱའོ། །དགེ་སློང་དག དེ་ལྟར་ན་མ་འོངས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་ཀུན་ཏུ་ཆགས་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་དམིགས་ནས་འདུན་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །» ‘‘Kathañca, bhikkhave, paccuppanne chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando jāyati? Paccuppanne, bhikkhave, chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha cetasā anuvitakketi [Pg.268] anuvicāreti. Tassa paccuppanne chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha cetasā anuvitakkayato anuvicārayato chando jāyati. Chandajāto tehi dhammehi saṃyutto hoti. Etamahaṃ, bhikkhave, saṃyojanaṃ vadāmi yo cetaso sārāgo. Evaṃ kho, bhikkhave, paccuppanne chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando jāyati. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi nidānāni kammānaṃ samudayāya. «ཇི་ལྟར་ན་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་འདོད་ཆགས་དང་ཀུན་ཏུ་ཆགས་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་དམིགས་ནས་འདུན་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག ད་ལྟར་བྱུང་བའི་འདོད་ཆགས་དང་ཀུན་ཏུ་ཆགས་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་དམིགས་ནས་ཡིད་ཀྱིས་རྗེས་སུ་རྟོག་ཅིང་རྗེས་སུ་དཔྱོད་པར་བྱེད་དོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བའི་འདོད་ཆགས་དང་ཀུན་ཏུ་ཆགས་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་དམིགས་ནས་ཡིད་ཀྱིས་རྗེས་སུ་རྟོག་ཅིང་རྗེས་སུ་དཔྱོད་པར་བྱེད་པ་དེ་ལ། འདུན་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །འདུན་པ་སྐྱེས་པ་དེ་ནི་ཆོས་དེ་དག་དང་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བར་འགྱུར་རོ། །དགེ་སློང་དག སེམས་ཀྱི་ཀུན་ཏུ་ཆགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ངས་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱའོ། །དགེ་སློང་དག དེ་ལྟར་ན་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་འདོད་ཆགས་དང་ཀུན་ཏུ་ཆགས་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་དམིགས་ནས་འདུན་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དགེ་སློང་དག འདི་དག་ནི་ལས་རྣམས་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་གསུམ་པོ་དག་ཡིན་ནོ། །» ‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, nidānāni kammānaṃ samudayāya. Katamāni tīṇi? Atīte, bhikkhave, chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando na jāyati; anāgate bhikkhave, chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando na jāyati; paccuppanne, bhikkhave, chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando na jāyati. Kathañca, bhikkhave, atīte chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando na jāyati? Atītānaṃ, bhikkhave, chandarāgaṭṭhāniyānaṃ dhammānaṃ āyatiṃ vipākaṃ pajānāti. Āyatiṃ vipākaṃ viditvā tadabhinivatteti. Tadabhinivattetvā cetasā abhinivijjhitvā paññāya ativijjha passati. Evaṃ kho, bhikkhave, atīte chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando na jāyati. «དགེ་སློང་དག ལས་རྣམས་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་གཞན་ཡང་གསུམ་ཡོད་དོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག འདས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་ཀུན་ཏུ་ཆགས་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་དམིགས་ནས་འདུན་པ་མི་སྐྱེའོ། །དགེ་སློང་དག མ་འོངས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་ཀུན་ཏུ་ཆགས་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་དམིགས་ནས་འདུན་པ་མི་སྐྱེའོ། །དགེ་སློང་དག ད་ལྟར་བྱུང་བའི་འདོད་ཆགས་དང་ཀུན་ཏུ་ཆགས་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་དམིགས་ནས་འདུན་པ་མི་སྐྱེའོ། །དགེ་སློང་དག ཇི་ལྟར་ན་འདས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་ཀུན་ཏུ་ཆགས་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་དམིགས་ནས་འདུན་པ་མི་སྐྱེ་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག འདས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་ཀུན་ཏུ་ཆགས་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཕྱི་མའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སོ་སོར་ཤེས་སོ། །ཕྱི་མའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཤེས་ནས་དེ་ལས་ལྡོག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལས་བཟློག་ནས་ཡིད་ཀྱིས་རྟོགས་ཤིང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མངོན་པར་རྟོགས་ཏེ་མཐོང་བར་བྱེད་དོ། །དགེ་སློང་དག དེ་ལྟར་ན་འདས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་ཀུན་ཏུ་ཆགས་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་དམིགས་ནས་འདུན་པ་མི་སྐྱེའོ། ། ‘‘Kathañca, bhikkhave, anāgate chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando na jāyati? Anāgatānaṃ, bhikkhave, chandarāgaṭṭhāniyānaṃ dhammānaṃ āyatiṃ vipākaṃ pajānāti. Āyatiṃ vipākaṃ viditvā tadabhinivatteti. Tadabhinivattetvā cetasā abhinivijjhitvā paññāya ativijjha passati. Evaṃ kho, bhikkhave, anāgate chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando na jāyati. «ཇི་ལྟར་ན་མ་འོངས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་ཀུན་ཏུ་ཆགས་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་དམིགས་ནས་འདུན་པ་མི་སྐྱེ་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག མ་འོངས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་ཀུན་ཏུ་ཆགས་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཕྱི་མའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སོ་སོར་ཤེས་སོ། །ཕྱི་མའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཤེས་ནས་དེ་ལས་ལྡོག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལས་བཟློག་ནས་ཡིད་ཀྱིས་རྟོགས་ཤིང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མངོན་པར་རྟོགས་ཏེ་མཐོང་བར་བྱེད་དོ། །དགེ་སློང་དག དེ་ལྟར་ན་མ་འོངས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་ཀུན་ཏུ་ཆགས་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་དམིགས་ནས་འདུན་པ་མི་སྐྱེའོ། ། ‘‘Kathañca, bhikkhave, paccuppanne chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando na jāyati? Paccuppannānaṃ, bhikkhave, chandarāgaṭṭhāniyānaṃ dhammānaṃ āyatiṃ vipākaṃ pajānāti, āyatiṃ vipākaṃ viditvā tadabhinivatteti, tadabhinivattetvā cetasā abhinivijjhitvā paññāya ativijjha passati. Evaṃ kho, bhikkhave, paccuppanne chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando na jāyati. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi nidānāni kammānaṃ samudayāyā’’ti. Dasamaṃ. «ཇི་ལྟར་ན་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་འདོད་ཆགས་དང་ཀུན་ཏུ་ཆགས་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་དམིགས་ནས་འདུན་པ་མི་སྐྱེ་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག ད་ལྟར་བྱུང་བའི་འདོད་ཆགས་དང་ཀུན་ཏུ་ཆགས་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཕྱི་མའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སོ་སོར་ཤེས་སོ། །ཕྱི་མའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཤེས་ནས་དེ་ལས་ལྡོག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལས་བཟློག་ནས་ཡིད་ཀྱིས་རྟོགས་ཤིང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མངོན་པར་རྟོགས་ཏེ་མཐོང་བར་བྱེད་དོ། །དགེ་སློང་དག དེ་ལྟར་ན་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་འདོད་ཆགས་དང་ཀུན་ཏུ་ཆགས་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་དམིགས་ནས་འདུན་པ་མི་སྐྱེའོ། །དགེ་སློང་དག འདི་དག་ནི་ལས་རྣམས་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་གསུམ་པོ་དག་ཡིན་ནོ། །»ཞེས་གསུངས་སོ། །བཅུ་པའོ། ། Sambodhavaggo paṭhamo. མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་ཚོམས་ཏེ་དང་པོའོ། ། Tassuddānaṃ – དེའི་སྡོམ་ནི། Pubbeva [Pg.269] duve assādā, samaṇo ruṇṇapañcamaṃ; Atitti dve ca vuttāni, nidānāni apare duveti. སྔོན་དང་རོ་མྱང་གཉིས་པོ་དང། །དགེ་སྦྱོང་ངུ་བ་ལྔ་པ་དང། །ངོམས་མེད་གཉིས་སུ་གསུངས་པ་དང། །རྒྱུ་ཡི་མདོ་ནི་གཞན་གཉིས་སོ། ། (12) 2. Āpāyikavaggo (༡༢) ༢. ངན་སོང་གི་ཚོམས། 1. Āpāyikasuttaṃ ༡. ངན་སོང་གི་མདོ། 114. ‘‘Tayome, bhikkhave, āpāyikā nerayikā idamappahāya. Katame tayo? Yo ca abrahmacārī brahmacāripaṭiñño, yo ca suddhaṃ brahmacariyaṃ carantaṃ amūlakena abrahmacariyena anuddhaṃseti, yo cāyaṃ evaṃvādī evaṃdiṭṭhi – ‘natthi kāmesu doso’ti, so tāya kāmesu pātabyataṃ āpajjati. Ime kho, bhikkhave, tayo āpāyikā nerayikā idamappahāyā’’ti. Paṭhamaṃ. ༡༡༤. «དགེ་སློང་དག ཆོས་འདི་དག་མ་སྤངས་པར་ངན་སོང་དང་དམྱལ་བར་འགྲོ་བར་འགྱུར་བའི་གང་ཟག་འདི་གསུམ་ཡོད་དོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་བཞིན་དུ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པར་ཁས་ལེན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་། གང་ཟག་གང་ཞིག་གིས་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དག་པ་སྤྱོད་པ་ལ་གཞི་མེད་པའི་མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པས་སྐུར་བ་འདེབས་པ་དེ་དང་། གང་ཟག་གང་ཞིག་འདི་ལྟར་སྨྲ་ཞིང་འདི་ལྟར་ལྟ་བ་སྟེ། འདོད་པ་རྣམས་ལ་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་ཞིང་། ལྟ་བ་དེས་འདོད་པ་རྣམས་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་དེ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག ཆོས་འདི་དག་མ་སྤངས་པར་ངན་སོང་དང་དམྱལ་བར་འགྲོ་བར་འགྱུར་བའི་གང་ཟག་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཡིན་ནོ། །»ཞེས་གསུངས་སོ། །དང་པོའོ། ། 2. Dullabhasuttaṃ ༢. རྙེད་པར་དཀའ་བའི་མདོ། 115. ‘‘Tiṇṇaṃ, bhikkhave, pātubhāvo dullabho lokasmiṃ. Katamesaṃ tiṇṇaṃ? Tathāgatassa, bhikkhave, arahato sammāsambuddhassa pātubhāvo dullabho lokasmiṃ, tathāgatappaveditassa dhammavinayassa desetā puggalo dullabho lokasmiṃ, kataññū katavedī puggalo dullabho lokasmiṃ. Imesaṃ kho, bhikkhave, tiṇṇaṃ pātubhāvo dullabho lokasmi’’nti. Dutiyaṃ. ༡༡༥. «དགེ་སློང་དག འཇིག་རྟེན་འདིར་གང་ཟག་གསུམ་བྱུང་བ་ནི་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱུང་བ་ནི་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཆོས་དང་འདུལ་བ་སྟོན་པའི་གང་ཟག་ནི་འཇིག་རྟེན་དུ་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ། །བྱས་པ་ཤེས་ཤིང་བྱས་པ་དྲིན་དུ་གཟོ་བའི་གང་ཟག་ནི་འཇིག་རྟེན་དུ་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག གང་ཟག་གསུམ་པོ་འདི་དག་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱུང་བ་ནི་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ། །»ཞེས་གསུངས་སོ། །གཉིས་པའོ། ། 3. Appameyyasuttaṃ ༣. ཚད་མེད་པའི་མདོ། 116. ‘‘Tayome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo? Suppameyyo, duppameyyo, appameyyo. Katamo ca, bhikkhave, puggalo suppameyyo? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo uddhato hoti unnaḷo capalo mukharo vikiṇṇavāco muṭṭhassati asampajāno asamāhito vibbhantacitto pākatindriyo. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, puggalo suppameyyo. ༡༡༦. «དགེ་སློང་དག འཇིག་རྟེན་ན་གང་ཟག་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཡོད་དོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། གཞལ་སླ་བ་དང་། གཞལ་དཀའ་བ་དང་། ཚད་མེད་པའོ། །དགེ་སློང་དག གང་ཟག་གཞལ་སླ་བ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག འདི་ན་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་རྒོད་པ་དང་། ང་རྒྱལ་ཅན་དང་། གཡེང་བ་དང་། ཁ་དྲག་པ་དང་། ངག་འཆལ་བ་དང་། དྲན་པ་ཉམས་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་མེད་པ་དང་། མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་དང་། སེམས་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། དབང་པོ་མ་བསྡམས་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག འདི་ནི་གང་ཟག་གཞལ་སླ་བ་ཞེས་བྱའོ། ། ‘‘Katamo [Pg.270] ca, bhikkhave, puggalo duppameyyo? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo anuddhato hoti anunnaḷo acapalo amukharo avikiṇṇavāco upaṭṭhitassati sampajāno samāhito ekaggacitto saṃvutindriyo. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, puggalo duppameyyo. «དགེ་སློང་དག གང་ཟག་གཞལ་དཀའ་བ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག འདི་ན་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་མི་རྒོད་པ་དང་། ང་རྒྱལ་མེད་པ་དང་། མི་གཡེང་བ་དང་། ཁ་མི་དྲག་པ་དང་། ངག་མི་འཆལ་བ་དང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གནས་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་ཅན་དང་། མཉམ་པར་བཞག་པ་དང་། སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་དང་། དབང་པོ་བསྡམས་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག འདི་ནི་གང་ཟག་གཞལ་དཀའ་བ་ཞེས་བྱའོ། ། ‘‘Katamo ca, bhikkhave, puggalo appameyyo? Idha, bhikkhave, bhikkhu arahaṃ hoti khīṇāsavo. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, puggalo appameyyo. Ime kho, bhikkhave, tayo puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Tatiyaṃ. «དགེ་སློང་དག གང་ཟག་ཚད་མེད་པ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག འདི་ན་དགེ་སློང་དགྲ་བཅོམ་པ་ཟག་པ་ཟད་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག འདི་ནི་གང་ཟག་ཚད་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དགེ་སློང་དག གང་ཟག་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་ཡོད་དོ། །»ཞེས་གསུངས་སོ། །གསུམ་པའོ། ། 4. Āneñjasuttaṃ ༤. མི་གཡོ་བའི་མདོ། 117. ‘‘Tayome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja viharati. So tadassādeti taṃ nikāmeti tena ca vittiṃ āpajjati, tatra ṭhito tadadhimutto tabbahulavihārī aparihīno kālaṃ kurumāno ākāsānañcāyatanūpagānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjati. Ākāsānañcāyatanūpagānaṃ, bhikkhave, devānaṃ vīsati kappasahassāni āyuppamāṇaṃ. Tattha puthujjano yāvatāyukaṃ ṭhatvā yāvatakaṃ tesaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ taṃ sabbaṃ khepetvā nirayampi gacchati tiracchānayonimpi gacchati pettivisayampi gacchati. Bhagavato pana sāvako tattha yāvatāyukaṃ ṭhatvā yāvatakaṃ tesaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ taṃ sabbaṃ khepetvā tasmiṃyeva bhave parinibbāyati. Ayaṃ kho, bhikkhave, viseso ayaṃ adhippayāso idaṃ nānākaraṇaṃ sutavato ariyasāvakassa assutavatā puthujjanena, yadidaṃ gatiyā upapattiyā. ༡༡༧. «དགེ་སློང་དག འཇིག་རྟེན་ན་གང་ཟག་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཡོད་དོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག འདི་ན་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ལས་རྣམ་པར་འདས་ཏེ། ཐོགས་པའི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ནུབ་པར་གྱུར་ཅིང་། སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པས། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སོ་སྙམ་ནས་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཉེ་བར་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ། །ཁོ་ན་དེ་ལ་རོ་མྱང་བར་བྱེད། དེ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བར་བྱེད། དེས་ཚིམ་པར་གགྱུར་རོ། །དེ་ལ་གནས་ཤིང་དེ་ལ་མོས་པ་དང་། དེ་ལ་མང་དུ་གནས་ཤིང་མ་ཉམས་པར་ཤི་འཕོས་ནས། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དགེ་སློང་དག ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ཚེའི་ཚད་ནི་བསྐལ་པ་སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ནི་ཚེ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གནས་ཤིང་། ལྷ་དེ་དག་གི་ཚེའི་ཚད་ཇི་ཙམ་ཡོད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ཟད་པར་བྱས་ནས། དམྱལ་བར་ཡང་འགྲོ། དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་སུ་ཡང་འགྲོ། ཡི་དྭགས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་ཡང་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་ནི་དེ་ན་ཚེ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གནས་ཤིང་། ལྷ་དེ་དག་གི་ཚེའི་ཚད་ཇི་ཙམ་ཡོད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ཟད་པར་བྱས་ནས། སྐྱེ་བ་དེ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་རོ། །དགེ་སློང་དག འདི་ནི་ཐོས་པ་དང་ལྡན་པའི་འཕགས་པའི་ཉན་ཐོས་དང་། ཐོས་པ་མེད་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་། དམིགས་ཡུལ་དང་། བྱེ་བྲག་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་འགྲོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་ལེན་པ་ལའོ། །» ‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, idhekacco puggalo sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma ‘anantaṃ viññāṇa’nti viññāṇañcāyatanaṃ upasampajja viharati. So tadassādeti taṃ nikāmeti tena ca vittiṃ āpajjati, tatra ṭhito tadadhimutto tabbahulavihārī aparihīno kālaṃ kurumāno viññāṇañcāyatanūpagānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjati. Viññāṇañcāyatanūpagānaṃ, bhikkhave, devānaṃ cattārīsaṃ kappasahassāni āyuppamāṇaṃ. Tattha [Pg.271] puthujjano yāvatāyukaṃ ṭhatvā yāvatakaṃ tesaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ taṃ sabbaṃ khepetvā nirayampi gacchati tiracchānayonimpi gacchati pettivisayampi gacchati. Bhagavato pana sāvako tattha yāvatāyukaṃ ṭhatvā yāvatakaṃ tesaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ taṃ sabbaṃ khepetvā tasmiṃyeva bhave parinibbāyati. Ayaṃ kho, bhikkhave, viseso ayaṃ adhippayāso idaṃ nānākaraṇaṃ sutavato ariyasāvakassa assutavatā puthujjanena, yadidaṃ gatiyā upapattiyā. དགེ་སློང་དག གཞན་ཡང་འདི་ན་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འདས་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཐའ་ཡས་སོ་སྙམ་ནས་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཉེ་བར་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ། །ཁོ་ནི་དེ་ལ་རོ་མྱོང་ཞིང་དེ་ལ་ཆགས་ཤིང་དེས་ཚིམ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་གནས་ཤིང་དེ་ལ་མོས་པ་དང་དེ་མང་དུ་སྤྱོད་ཅིང་མ་ཉམས་པར་ཤི་འཕོས་ན། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དགེ་སློང་དག རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ཚེའི་ཚད་ནི་བསྐལ་པ་ཁྲི་ཚོ་བཞི་ཡིན་ནོ། །དེ་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ནི་ཚེ་ཇི་སྲིད་པར་གནས་ཤིང་ལྷ་དེ་དག་གི་ཚེའི་ཚད་ཇི་ཙམ་ཡོད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ཟད་པར་བྱས་ནས། སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་ཡང་འགྲོའོ། །དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་སུ་ཡང་འགྲོའོ། །ཡི་དྭགས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་ཡང་འགྲོའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་ནི་དེ་ན་ཚེ་ཇི་སྲིད་པར་གནས་ཤིང་ལྷ་དེ་དག་གི་ཚེའི་ཚད་ཇི་ཙམ་ཡོད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ཟད་པར་བྱས་ནས། སྲིད་པ་དེ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའོ། །དགེ་སློང་དག འདི་ནི་ཐོས་པ་དང་ལྡན་པའི་འཕགས་པའི་ཉན་ཐོས་དང་ཐོས་པ་མེད་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་། དམིགས་ཡུལ་དང་། ཐ་དད་པ་ཉིད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་འགྲོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་ལའོ། ། ‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, idhekacco puggalo sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja viharati. So tadassādeti taṃ nikāmeti tena ca vittiṃ āpajjati, tatra ṭhito tadadhimutto tabbahulavihārī aparihīno kālaṃ kurumāno ākiñcaññāyatanūpagānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjati. Ākiñcaññāyatanūpagānaṃ, bhikkhave, devānaṃ saṭṭhi kappasahassāni āyuppamāṇaṃ. Tattha puthujjano yāvatāyukaṃ ṭhatvā yāvatakaṃ tesaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ taṃ sabbaṃ khepetvā nirayampi gacchati tiracchānayonimpi gacchati pettivisayampi gacchati. Bhagavato pana sāvako tattha yāvatāyukaṃ ṭhatvā yāvatakaṃ tesaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ taṃ sabbaṃ khepetvā tasmiṃyeva bhave parinibbāyati. Ayaṃ kho, bhikkhave, viseso, ayaṃ adhippayāso idaṃ nānākaraṇaṃ sutavato ariyasāvakassa assutavatā puthujjanena, yadidaṃ gatiyā upapattiyā. ‘Ime kho, bhikkhave, tayo puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’’nti. Catutthaṃ. དགེ་སློང་དག གཞན་ཡང་འདི་ན་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འདས་ཏེ། ཅི་ཡང་མེད་དོ་སྙམ་ནས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཉེ་བར་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ། །ཁོ་ནི་དེ་ལ་རོ་མྱོང་ཞིང་དེ་ལ་ཆགས་ཤིང་དེས་ཚིམ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་གནས་ཤིང་དེ་ལ་མོས་པ་དང་དེ་མང་དུ་སྤྱོད་ཅིང་མ་ཉམས་པར་ཤི་འཕོས་ན། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དགེ་སློང་དག ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ཚེའི་ཚད་ནི་བསྐལ་པ་ཁྲི་ཚོ་དྲུག་ཡིན་ནོ། །དེ་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ནི་ཚེ་ཇི་སྲིད་པར་གནས་ཤིང་ལྷ་དེ་དག་གི་ཚེའི་ཚད་ཇི་ཙམ་ཡོད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ཟད་པར་བྱས་ནས། སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་ཡང་འགྲོའོ། །དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་སུ་ཡང་འགྲོའོ། །ཡི་དྭགས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་ཡང་འགྲོའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་ནི་དེ་ན་ཚེ་ཇི་སྲིད་པར་གནས་ཤིང་ལྷ་དེ་དག་གི་ཚེའི་ཚད་ཇི་ཙམ་ཡོད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ཟད་པར་བྱས་ནས། སྲིད་པ་དེ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའོ། །དགེ་སློང་དག འདི་ནི་ཐོས་པ་དང་ལྡན་པའི་འཕགས་པའི་ཉན་ཐོས་དང་ཐོས་པ་མེད་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་། དམིགས་ཡུལ་དང་། ཐ་དད་པ་ཉིད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་འགྲོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་ལའོ། །དགེ་སློང་དག འཇིག་རྟེན་ན་ཡོད་ཅིང་དམིགས་པའི་གང་ཟག་གསུམ་པོ་འདི་དག་གོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །བཞི་པའོ། ། 5. Vipattisampadāsuttaṃ ༥. ཉམས་པ་དང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་མདོ། 118. ‘‘Tisso imā, bhikkhave, vipattiyo. Katamā tisso? Sīlavipatti, cittavipatti, diṭṭhivipatti. Katamā ca, bhikkhave, sīlavipatti? Idha, bhikkhave, ekacco pāṇātipātī hoti, adinnādāyī hoti, kāmesumicchācārī hoti, musāvādī hoti, pisuṇavāco hoti, pharusavāco hoti, samphappalāpī hoti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, sīlavipatti. ༡༡༨. དགེ་སློང་དག ཉམས་པ་འདི་གསུམ་ཡོད་དོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པ་དང་། སེམས་ཉམས་པ་དང་། ལྟ་བ་ཉམས་པའོ། །དགེ་སློང་དག ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག འདི་ན་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་སྲོག་གཅོད་པ་ཡིན་པར་འགྱུར། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ཡིན་པར་འགྱུར། འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་ཡིན་པར་འགྱུར། རྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ཡིན་པར་འགྱུར། ཕྲ་མ་སྨྲ་བ་ཡིན་པར་འགྱུར། ཚིག་རྩུབ་པོ་སྨྲ་བ་ཡིན་པར་འགྱུར། ཀྱལ་པ་སྨྲ་བ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །དགེ་སློང་དག འདི་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ‘‘Katamā ca, bhikkhave, cittavipatti? Idha, bhikkhave, ekacco abhijjhālu hoti byāpannacitto. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, cittavipatti. དགེ་སློང་དག སེམས་ཉམས་པ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག འདི་ན་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་བརྣབ་སེམས་ཅན་དང་གནོད་སེམས་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ། །དགེ་སློང་དག འདི་ནི་སེམས་ཉམས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ‘‘Katamā [Pg.272] ca, bhikkhave, diṭṭhivipatti? Idha, bhikkhave, ekacco micchādiṭṭhiko hoti viparītadassano – ‘natthi dinnaṃ, natthi yiṭṭhaṃ, natthi hutaṃ, natthi sukatadukkaṭānaṃ, kammānaṃ phalaṃ vipāko, natthi ayaṃ loko, natthi paro loko, natthi mātā, natthi pitā, natthi sattā opapātikā, natthi loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā sammāpaṭipannā ye imañca lokaṃ parañca lokaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedentī’ti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, diṭṭhivipatti. Sīlavipattihetu vā, bhikkhave, sattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjanti; cittavipattihetu vā, bhikkhave, sattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjanti; diṭṭhivipattihetu vā, bhikkhave, sattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjanti. Imā kho, bhikkhave, tisso vipattiyoti. དགེ་སློང་དག ལྟ་བ་ཉམས་པ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག འདི་ན་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ལྟ་བ་སྟེ། སྦྱིན་པ་མེད། མཆོད་སྦྱིན་མེད། སྦྱིན་སྲེག་མེད། ལེགས་པར་བྱས་པ་དང་ཉེས་པར་བྱས་པའི་ལས་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད། འཇིག་རྟེན་འདི་མེད། འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་མེད། མ་མེད། ཕ་མེད། སེམས་ཅན་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་མེད། འཇིག་རྟེན་ན་དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་ཡང་དག་པར་སོང་བ་དང་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ། འཇིག་རྟེན་འདི་དང་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་རང་ཉིད་མངོན་པར་ཤེས་པས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས་སྒྲོག་པར་བྱེད་པ་མེད་དོ་སྙམ་པའོ། །དགེ་སློང་དག འདི་ནི་ལྟ་བ་ཉམས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དགེ་སློང་དག ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པའི་རྒྱུ་ལས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལུས་ཞིག་ནས་ཤི་བའི་འོག་ཏུ་ངན་སོང་། ལོག་པར་ལྷུང་བ། ངན་འགྲོ། སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དགེ་སློང་དག སེམས་ཉམས་པའི་རྒྱུ་ལས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལུས་ཞིག་ནས་ཤི་བའི་འོག་ཏུ་ངན་སོང་། ལོག་པར་ལྷུང་བ། ངན་འགྲོ། སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དགེ་སློང་དག ལྟ་བ་ཉམས་པའི་རྒྱུ་ལས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལུས་ཞིག་ནས་ཤི་བའི་འོག་ཏུ་ངན་སོང་། ལོག་པར་ལྷུང་བ། ངན་འགྲོ། སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དགེ་སློང་དག ཉམས་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་གོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། ། ‘‘Tisso imā, bhikkhave, sampadā. Katamā tisso? Sīlasampadā, cittasampadā, diṭṭhisampadā. Katamā ca, bhikkhave, sīlasampadā? Idha, bhikkhave, ekacco pāṇātipātā paṭivirato hoti, adinnādānā paṭivirato hoti, kāmesumicchācārā paṭivirato hoti, musāvādā paṭivirato hoti, pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti, pharusāya vācāya paṭivirato hoti, samphappalāpā paṭivirato hoti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, sīlasampadā. དགེ་སློང་དག ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འདི་གསུམ་ཡོད་དོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སེམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ལྟ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །དགེ་སློང་དག ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག འདི་ན་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་སྲོག་གཅོད་པ་ལས་ཕྱིར་ལོག་པ་ཡིན། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལས་ཕྱིར་ལོག་པ་ཡིན། འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་ལས་ཕྱིར་ལོག་པ་ཡིན། རྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ལས་ཕྱིར་ལོག་པ་ཡིན། ཕྲ་མ་སྨྲ་བ་ལས་ཕྱིར་ལོག་པ་ཡིན། ཚིག་རྩུབ་པོ་སྨྲ་བ་ལས་ཕྱིར་ལོག་པ་ཡིན། ཀྱལ་པ་སྨྲ་བ་ལས་ཕྱིར་ལོག་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །དགེ་སློང་དག འདི་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ‘‘Katamā ca, bhikkhave, cittasampadā? Idha, bhikkhave, ekacco anabhijjhālu hoti abyāpannacitto. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, cittasampadā. དགེ་སློང་དག སེམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག འདི་ན་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་བརྣབ་སེམས་མེད་པ་དང་གནོད་སེམས་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དགེ་སློང་དག འདི་ནི་སེམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ‘‘Katamā ca, bhikkhave, diṭṭhisampadā? Idha, bhikkhave, ekacco sammādiṭṭhiko hoti aviparītadassano – ‘atthi dinnaṃ, atthi yiṭṭhaṃ, atthi hutaṃ, atthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko, atthi ayaṃ loko, atthi paro loko, atthi mātā, atthi pitā, atthi sattā opapātikā, atthi loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā sammāpaṭipannā ye imañca lokaṃ parañca lokaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedentī’ti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, diṭṭhisampadā. Sīlasampadāhetu vā, bhikkhave, sattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjanti; cittasampadāhetu vā, bhikkhave, sattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjanti[Pg.273]; diṭṭhisampadāhetu vā, bhikkhave, sattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjanti. Imā kho, bhikkhave, tisso sampadā’’ti. Pañcamaṃ. དགེ་སློང་དག ལྟ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག འདི་ན་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་ཡང་དག་པར་ལྟ་བ་དང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ལྟ་བ་སྟེ། སྦྱིན་པ་ཡོད། མཆོད་སྦྱིན་ཡོད། སྦྱིན་སྲེག་ཡོད། ལེགས་པར་བྱས་པ་དང་ཉེས་པར་བྱས་པའི་ལས་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡོད། འཇིག་རྟེན་འདི་ཡོད། འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཡོད། མ་ཡོད། ཕ་ཡོད། སེམས་ཅན་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་ཡོད། འཇིག་རྟེན་ན་དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་ཡང་དག་པར་སོང་བ་དང་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ། འཇིག་རྟེན་འདི་དང་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་རང་ཉིད་མངོན་པར་ཤེས་པས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས་སྒྲོག་པར་བྱེད་པ་ཡོད་དོ་སྙམ་པའོ། །དགེ་སློང་དག འདི་ནི་ལྟ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དགེ་སློང་དག ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རྒྱུ་ལས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལུས་ཞིག་ནས་ཤི་བའི་འོག་ཏུ་བདེ་འགྲོ་མཐོ་རིས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དགེ་སློང་དག སེམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རྒྱུ་ལས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལུས་ཞིག་ནས་ཤི་བའི་འོག་ཏུ་བདེ་འགྲོ་མཐོ་རིས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དགེ་སློང་དག ལྟ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རྒྱུ་ལས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལུས་ཞིག་ནས་ཤི་བའི་འོག་ཏུ་བདེ་འགྲོ་མཐོ་རིས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དགེ་སློང་དག ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་གོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ལྔ་པའོ། ། 6. Apaṇṇakasuttaṃ ༦. མ་ནོར་བའི་མདོ། 119. ‘‘Tisso imā, bhikkhave, vipattiyo. Katamā tisso? Sīlavipatti, cittavipatti, diṭṭhivipatti. Katamā ca, bhikkhave, sīlavipatti? Idha, bhikkhave, ekacco pāṇātipātī hoti…pe… samphappalāpī hoti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, sīlavipatti. ༡༡༩. དགེ་སློང་དག ཉམས་པ་འདི་གསུམ་ཡོད་དོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པ་དང་། སེམས་ཉམས་པ་དང་། ལྟ་བ་ཉམས་པའོ། །དགེ་སློང་དག ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག འདི་ན་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་སྲོག་གཅོད་པ་ཡིན་པར་འགྱུར། །པེ་། ཀྱལ་པ་སྨྲ་བ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །དགེ་སློང་དག འདི་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ‘‘Katamā ca, bhikkhave, cittavipatti? Idha, bhikkhave, ekacco abhijjhālu hoti byāpannacitto. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, cittavipatti. དགེ་སློང་དག སེམས་ཉམས་པ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག འདི་ན་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་བརྣབ་སེམས་ཅན་དང་གནོད་སེམས་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ། །དགེ་སློང་དག འདི་ནི་སེམས་ཉམས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ‘‘Katamā ca, bhikkhave, diṭṭhivipatti? Idha, bhikkhave, ekacco micchādiṭṭhiko hoti viparītadassano – ‘natthi dinnaṃ, natthi yiṭṭhaṃ…pe… ye imañca lokaṃ parañca lokaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedentī’ti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, diṭṭhivipatti. Sīlavipattihetu vā, bhikkhave…pe… diṭṭhivipattihetu vā, bhikkhave, sattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjanti. Seyyathāpi, bhikkhave, apaṇṇako maṇi uddhaṃ khitto yena yeneva patiṭṭhāti suppatiṭṭhitaṃyeva patiṭṭhāti; evamevaṃ kho, bhikkhave, sīlavipattihetu vā sattā…pe… upapajjanti. Imā kho, bhikkhave, tisso vipattiyoti. དགེ་སློང་དག ལྟ་བ་ཉམས་པ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག འདི་ན་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ལྟ་བ་སྟེ། སྦྱིན་པ་མེད། མཆོད་སྦྱིན་མེད། །པེ་། འཇིག་རྟེན་འདི་དང་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་རང་ཉིད་མངོན་པར་ཤེས་པས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས་སྒྲོག་པར་བྱེད་པ་མེད་དོ་སྙམ་པའོ། །དགེ་སློང་དག འདི་ནི་ལྟ་བ་ཉམས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དགེ་སློང་དག ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པའི་རྒྱུ་ལས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལུས་ཞིག་ནས་ཤི་བའི་འོག་ཏུ་ངན་སོང་། ལོག་པར་ལྷུང་བ། ངན་འགྲོ། སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དགེ་སློང་དག དཔེར་ན། ཤོ་རྡེའུ་ཟུར་དྲུག་པ་ཞིག་གནམ་དུ་འཕངས་ན། གང་དང་གང་དུ་བབས་ཀྱང་ལེགས་པར་ལངས་ཏེ་གནས་པ་བཞིན་དུ། དགེ་སློང་དག དེ་བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པའི་རྒྱུ་ལས་སེམས་ཅན་རྣམས། །པེ་། སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དགེ་སློང་དག ཉམས་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་གོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། ། ‘‘Tisso imā, bhikkhave, sampadā. Katamā tisso? Sīlasampadā, cittasampadā, diṭṭhisampadā. Katamā ca, bhikkhave, sīlasampadā? Idha, bhikkhave, ekacco pāṇātipātā paṭivirato hoti…pe… ayaṃ vuccati, bhikkhave, sīlasampadā. དགེ་སློང་དག ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འདི་གསུམ་ཡོད་དོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སེམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ལྟ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །དགེ་སློང་དག ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག འདི་ན་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་སྲོག་གཅོད་པ་ལས་ཕྱིར་防ལོག་པ་ཡིན། །པེ་། དགེ་སློང་དག འདི་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ‘‘Katamā ca, bhikkhave, cittasampadā? Idha, bhikkhave, ekacco anabhijjhālu hoti abyāpannacitto. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, cittasampadā. དགེ་སློང་དག སེམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག འདི་ན་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་བརྣབ་སེམས་མེད་པ་དང་གནོད་སེམས་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དགེ་སློང་དག འདི་ནི་སེམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ‘‘Katamā ca, bhikkhave, diṭṭhisampadā? Idha, bhikkhave, ekacco sammādiṭṭhiko hoti aviparītadassano – ‘atthi dinnaṃ, atthi yiṭṭhaṃ…pe… ye imañca lokaṃ parañca lokaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedentī’ti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, diṭṭhisampadā. Sīlasampadāhetu vā, bhikkhave, sattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjanti. Cittasampadāhetu vā…pe… diṭṭhisampadāhetu [Pg.274] vā, bhikkhave, sattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjanti. Seyyathāpi, bhikkhave, apaṇṇako maṇi uddhaṃ khitto yena yeneva patiṭṭhāti suppatiṭṭhitaṃyeva patiṭṭhāti; evamevaṃ kho, bhikkhave, sīlasampadāhetu vā sattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjanti, cittasampadāhetu vā sattā…pe… diṭṭhisampadāhetu vā sattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjanti. Imā kho, bhikkhave, tisso sampadā’’ti. Chaṭṭhaṃ. དགེ་སློང་དག ལྟ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག འདི་ན་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་ཡང་དག་པར་ལྟ་བ་དང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ལྟ་བ་སྟེ། སྦྱིན་པ་ཡོད། མཆོད་སྦྱིན་ཡོད། །པེ་། འཇིག་རྟེན་འདི་དང་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་རང་ཉིད་མངོན་པར་ཤེས་པས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས་སྒྲོག་པར་བྱེད་པ་ཡོད་དོ་སྙམ་པའོ། །དགེ་སློང་དག འདི་ནི་ལྟ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དགེ་སློང་དག ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རྒྱུ་ལས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལུས་ཞིག་ནས་ཤི་བའི་འོག་ཏུ་བདེ་འགྲོ་མཐོ་རིས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །སེམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རྒྱུ་ལས་སམ། །པེ་། ལྟ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རྒྱུ་ལས་དགེ་སློང་དག སེམས་ཅན་རྣམས་ལུས་ཞིག་ནས་ཤི་བའི་འོག་ཏུ་བདེ་འགྲོ་མཐོ་རིས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དཔེར་ན། ཤོ་རྡེའུ་ཟུར་དྲུག་པ་ཞིག་གནམ་དུ་འཕངས་ན། གང་དང་གང་དུ་བབས་ཀྱང་ལེགས་པར་ལངས་ཏེ་གནས་པ་བཞིན་དུ། དགེ་སློང་དག དེ་བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རྒྱུ་ལས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལུས་ཞིག་ནས་ཤི་བའི་འོག་ཏུ་བདེ་འགྲོ་མཐོ་རིས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །སེམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རྒྱུ་ལས་སེམས་ཅན་རྣམས། །པེ་། ལྟ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རྒྱུ་ལས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལུས་ཞིག་ནས་ཤི་བའི་འོག་ཏུ་བདེ་འགྲོ་མཐོ་རིས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དགེ་སློང་དག ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་གོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དྲུག་པའོ། ། 7. Kammantasuttaṃ ༧. ལས་ཀྱི་མཐའི་མདོ། 120. ‘‘Tisso imā, bhikkhave, vipattiyo. Katamā tisso? Kammantavipatti, ājīvavipatti, diṭṭhivipatti. Katamā ca, bhikkhave, kammantavipatti? Idha, bhikkhave, ekacco pāṇātipātī hoti…pe… samphappalāpī hoti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, kammantavipatti. ༡༢༠. དགེ་སློང་དག ཉམས་པ་འདི་གསུམ་ཡོད་དོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། ལས་ཀྱི་མཐའ་ཉམས་པ་དང་། འཚོ་བ་ཉམས་པ་དང་། ལྟ་བ་ཉམས་པའོ། །དགེ་སློང་དག ལས་ཀྱི་མཐའ་ཉམས་པ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག འདི་ན་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་སྲོག་གཅོད་པ་ཡིན་པར་འགྱུར། །པེ་། ཀྱལ་པ་སྨྲ་བ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །དགེ་སློང་དག འདི་ནི་ལས་ཀྱི་མཐའ་ཉམས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ‘‘Katamā ca, bhikkhave, ājīvavipatti? Idha, bhikkhave, ekacco micchāājīvo hoti, micchāājīvena jīvikaṃ kappeti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, ājīvavipatti. དགེ་སློང་དག འཚོ་བ་ཉམས་པ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག འདི་ན་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་ལོག་པའི་འཚོ་བ་ཅན་ཡིན་པར་འགྱུར་ཞིང་། ལོག་པའི་འཚོ་བས་འཚོ་བ་འགྱིད་དོ། །དགེ་སློང་དག འདི་ནི་འཚོ་བ་ཉམས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ‘‘Katamā ca, bhikkhave, diṭṭhivipatti? Idha, bhikkhave, ekacco micchādiṭṭhiko hoti viparītadassano – ‘natthi dinnaṃ, natthi yiṭṭhaṃ…pe… ye imañca lokaṃ parañca lokaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedentī’ti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, diṭṭhivipatti. Imā kho, bhikkhave, tisso vipattiyoti. “དགེ་སློང་དག ལྟ་བ་ཉམས་པ་ནི་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག འདི་ན་ལ་ལ་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཅན། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ལྟ་བ་ཞིག་ཡོད་དེ། ‘སྦྱིན་པ་མེད། མཆོད་སྦྱིན་མེད། །ལ། གང་དག་འཇིག་རྟེན་འདི་དང་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་རང་ཉིད་མངོན་པར་ཤེས་པས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས་རབ་ཏུ་སྟོན་པའི་མཐུན་པར་ཞུགས་ཤིང་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པའི་དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་དེ་དག་མེད་དོ།’ ཞེས་ལྟའོ། །དགེ་སློང་དག འདི་ནི་ལྟ་བ་ཉམས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དགེ་སློང་དག འདི་དག་ནི་ཉམས་པ་གསུམ་མོ།།” ‘‘Tisso imā, bhikkhave, sampadā. Katamā tisso? Kammantasampadā, ājīvasampadā, diṭṭhisampadā. Katamā ca, bhikkhave, kammantasampadā? Idha, bhikkhave, ekacco pāṇātipātā paṭivirato hoti…pe… samphappalāpā paṭivirato hoti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, kammantasampadā. “དགེ་སློང་དག ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འདི་གསུམ་ཡོད་དོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། ལས་ཀྱི་མཐའ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། འཚོ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ལྟ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །དགེ་སློང་དག ལས་ཀྱི་མཐའ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག འདི་ན་ལ་ལ་སྲོག་གཅོད་པ་ལས་ཕྱིར་ལོག་པ་ཡིན། །ལ། ཚིག་ཀྱལ་པ་སྨྲ་བ་ལས་ཕྱིར་ལོག་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག འདི་ནི་ལས་ཀྱི་མཐའ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།” ‘‘Katamā ca, bhikkhave, ājīvasampadā? Idha, bhikkhave, ekacco sammāājīvo hoti, sammāājīvena jīvikaṃ kappeti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, ājīvasampadā. “དགེ་སློང་དག འཚོ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག འདི་ན་ལ་ལ་ཡང་དག་པའི་འཚོ་བ་ཅན་ཡིན་ཏེ། ཡང་དག་པའི་འཚོ་བས་འཚོ་བ་འཛིན་པའོ། །དགེ་སློང་དག འདི་ནི་འཚོ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།” ‘‘Katamā ca, bhikkhave, diṭṭhisampadā? Idha, bhikkhave, ekacco sammādiṭṭhiko hoti aviparītadassano – ‘atthi dinnaṃ, atthi yiṭṭhaṃ…pe… ye imañca lokaṃ parañca [Pg.275] lokaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedentī’ti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, diṭṭhisampadā. Imā kho, bhikkhave, tisso sampadā’’ti. Sattamaṃ. “དགེ་སློང་དག ལྟ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག འདི་ན་ལ་ལ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཅན། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཞིག་ཡོད་དེ། ‘སྦྱིན་པ་ཡོད། མཆོད་སྦྱིན་ཡོད། །ལ། གང་དག་འཇིག་རྟེན་འདི་དང་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་རང་ཉིད་མངོན་པར་ཤེས་པས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས་རབ་ཏུ་སྟོན་པའི་མཐུན་པར་ཞུགས་ཤིང་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པའི་དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་དེ་དག་ཡོད་དོ།’ ཞེས་ལྟའོ། །དགེ་སློང་དག འདི་ནི་ལྟ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དགེ་སློང་དག འདི་དག་ནི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གསུམ་མོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །བདུན་པའོ།། 8. Paṭhamasoceyyasuttaṃ ༨. “གཙང་སྦྲའི་མདོ་དང་པོ།” 121. ‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, soceyyāni. Katamāni tīṇi? Kāyasoceyyaṃ, vacīsoceyyaṃ, manosoceyyaṃ. Katamañca, bhikkhave, kāyasoceyyaṃ? Idha, bhikkhave, ekacco pāṇātipātā paṭivirato hoti, adinnādānā paṭivirato hoti, kāmesumicchācārā paṭivirato hoti. Idaṃ vuccati, bhikkhave, kāyasoceyyaṃ. ༡༢༡. “དགེ་སློང་དག གཙང་སྦྲ་འདི་གསུམ་ཡོད་དོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། ལུས་ཀྱི་གཙང་སྦྲ་དང་། ངག་གི་གཙང་སྦྲ་དང་། ཡིད་ཀྱི་གཙང་སྦྲའོ། །དགེ་སློང་དག ལུས་ཀྱི་གཙང་སྦྲ་གང་ཞེ་ན། འདི་ན་ལ་ལ་སྲོག་གཅོད་པ་ལས་ཕྱིར་ལོག་པ་ཡིན། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལས་ཕྱིར་ལོག་པ་ཡིན། འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་ལས་ཕྱིར་ལོག་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག འདི་ནི་ལུས་ཀྱི་གཙང་སྦྲ་ཞེས་བྱའོ།།” ‘‘Katamañca, bhikkhave, vacīsoceyyaṃ? Idha, bhikkhave, ekacco musāvādā paṭivirato hoti, pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti, pharusāya vācāya paṭivirato hoti, samphappalāpā paṭivirato hoti. Idaṃ vuccati bhikkhave, vacīsoceyyaṃ. “དགེ་སློང་དག ངག་གི་གཙང་སྦྲ་གང་ཞེ་ན། འདི་ན་ལ་ལ་རྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ལས་ཕྱིར་ལོག་པ་ཡིན། ཕྲ་མ་སྨྲ་བ་ལས་ཕྱིར་ལོག་པ་ཡིན། ཚིག་རྩུབ་པོ་སྨྲ་བ་ལས་ཕྱིར་ལོག་པ་ཡིན། ཚིག་ཀྱལ་པ་སྨྲ་བ་ལས་ཕྱིར་ལོག་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག འདི་ནི་ངག་གི་གཙང་སྦྲ་ཞེས་བྱའོ།།” ‘‘Katamañca, bhikkhave, manosoceyyaṃ? Idha, bhikkhave, ekacco anabhijjhālu hoti abyāpannacitto sammādiṭṭhiko. Idaṃ vuccati, bhikkhave, manosoceyyaṃ. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi soceyyānī’’ti. Aṭṭhamaṃ. “དགེ་སློང་དག ཡིད་ཀྱི་གཙང་སྦྲ་གང་ཞེ་ན། འདི་ན་ལ་ལ་བརྣབ་སེམས་མེད་པ་ཡིན། གནོད་སེམས་མེད་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཅན་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག འདི་ནི་ཡིད་ཀྱི་གཙང་སྦྲ་ཞེས་བྱའོ། །དགེ་སློང་དག འདི་དག་ནི་གཙང་སྦྲ་གསུམ་མོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །བརྒྱད་པའོ།།” 9. Dutiyasoceyyasuttaṃ ༩. “གཙང་སྦྲའི་མདོ་གཉིས་པ།” 122. ‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, soceyyāni. Katamāni tīṇi? Kāyasoceyyaṃ, vacīsoceyyaṃ, manosoceyyaṃ. Katamañca, bhikkhave, kāyasoceyyaṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu pāṇātipātā paṭivirato hoti, adinnādānā paṭivirato hoti, abrahmacariyā paṭivirato hoti. Idaṃ vuccati, bhikkhave, kāyasoceyyaṃ. ༡༢༢. “དགེ་སློང་དག གཙང་སྦྲ་འདི་གསུམ་ཡོད་དོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། ལུས་ཀྱི་གཙང་སྦྲ་དང་། ངག་གི་གཙང་སྦྲ་དང་། ཡིད་ཀྱི་གཙང་སྦྲའོ། །དགེ་སློང་དག ལུས་ཀྱི་གཙང་སྦྲ་གང་ཞེ་ན། འདི་ན་དགེ་སློང་སྲོག་གཅོད་པ་ལས་ཕྱིར་ལོག་པ་ཡིན། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལས་ཕྱིར་ལོག་པ་ཡིན། མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལས་ཕྱིར་ལོག་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག འདི་ནི་ལུས་ཀྱི་གཙང་སྦྲ་ཞེས་བྱའོ།།” ‘‘Katamañca, bhikkhave, vacīsoceyyaṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu musāvādā paṭivirato hoti, pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti, pharusāya vācāya paṭivirato hoti, samphappalāpā paṭivirato hoti. Idaṃ vuccati, bhikkhave, vacīsoceyyaṃ. “དགེ་སློང་དག ངག་གི་གཙང་སྦྲ་གང་ཞེ་ན། འདི་ན་དགེ་སློང་རྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ལས་ཕྱིར་ལོག་པ་ཡིན། ཕྲ་མ་སྨྲ་བ་ལས་ཕྱིར་ལོག་པ་ཡིན། ཚིག་རྩུབ་པོ་སྨྲ་བ་ལས་ཕྱིར་ལོག་པ་ཡིན། ཚིག་ཀྱལ་པ་སྨྲ་བ་ལས་ཕྱིར་ལོག་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག འདི་ནི་ངག་གི་གཙང་སྦྲ་ཞེས་བྱའོ།།” ‘‘Katamañca, bhikkhave, manosoceyyaṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu santaṃ vā ajjhattaṃ kāmacchandaṃ – ‘atthi me ajjhattaṃ kāmacchando’ti pajānāti; asantaṃ vā ajjhattaṃ kāmacchandaṃ – ‘natthi me ajjhattaṃ kāmacchando’ti pajānāti; yathā ca anuppannassa kāmacchandassa [Pg.276] uppādo hoti, tañca pajānāti; yathā ca uppannassa kāmacchandassa pahānaṃ hoti, tañca pajānāti; yathā ca pahīnassa kāmacchandassa āyatiṃ anuppādo hoti, tañca pajānāti; santaṃ vā ajjhattaṃ byāpādaṃ – ‘atthi me ajjhattaṃ byāpādo’ti pajānāti; asantaṃ vā ajjhattaṃ byāpādaṃ – ‘natthi me ajjhattaṃ byāpādo’ti pajānāti; yathā ca anuppannassa byāpādassa uppādo hoti, tañca pajānāti; yathā ca uppannassa byāpādassa pahānaṃ hoti, tañca pajānāti; yathā ca pahīnassa byāpādassa āyatiṃ anuppādo hoti, tañca pajānāti; santaṃ vā ajjhattaṃ thinamiddhaṃ – ‘atthi me ajjhattaṃ thinamiddha’nti pajānāti; asantaṃ vā ajjhattaṃ thinamiddhaṃ – ‘natthi me ajjhattaṃ thinamiddha’nti pajānāti; yathā ca anuppannassa thinamiddhassa uppādo hoti, tañca pajānāti; yathā ca uppannassa thinamiddhassa pahānaṃ hoti, tañca pajānāti; yathā ca pahīnassa thinamiddhassa āyatiṃ anuppādo hoti, tañca pajānāti; santaṃ vā ajjhattaṃ uddhaccakukkuccaṃ – ‘atthi me ajjhattaṃ uddhaccakukkucca’nti pajānāti; asantaṃ vā ajjhattaṃ uddhaccakukkuccaṃ – ‘natthi me ajjhattaṃ uddhaccakukkucca’nti pajānāti; yathā ca anuppannassa uddhaccakukkuccassa uppādo hoti, tañca pajānāti; yathā ca uppannassa uddhaccakukkuccassa pahānaṃ hoti, tañca pajānāti; yathā ca pahīnassa uddhaccakukkuccassa āyatiṃ anuppādo hoti, tañca pajānāti; santaṃ vā ajjhattaṃ vicikicchaṃ – ‘atthi me ajjhattaṃ vicikicchā’ti pajānāti; asantaṃ vā ajjhattaṃ vicikicchaṃ – ‘natthi me ajjhattaṃ vicikicchā’ti pajānāti; yathā ca anuppannāya vicikicchāya uppādo hoti, tañca pajānāti; yathā ca uppannāya vicikicchāya pahānaṃ hoti, tañca pajānāti; yathā ca pahīnāya vicikicchāya āyatiṃ anuppādo hoti, tañca pajānāti. Idaṃ vuccati, bhikkhave, manosoceyyaṃ. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi soceyyānīti. “དགེ་སློང་དག ཡིད་ཀྱི་གཙང་སྦྲ་གང་ཞེ་ན། འདི་ན་དགེ་སློང་གིས་རང་གི་ནང་ན་འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་ཡོད་པ་ལ། ‘ངའི་ནང་ན་འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་ཡོད་དོ།’ ཞེས་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤིང་། རང་གི་ནང་ན་འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་མེད་པ་ལ། ‘ངའི་ནང་ན་འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་མེད་དོ།’ ཞེས་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །མ་སྐྱེས་པའི་འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ཡང་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤིང་། སྐྱེས་པའི་འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་ཇི་ལྟར་སྤོང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ཡང་རབ་ཏུ་ཤེས་ལ། སྤངས་པའི་འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་ཕྱིས་མི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ཡང་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །རང་གི་ནང་ན་གནོད་སེམས་ཡོད་པ་ལ། ‘ངའི་ནང་ན་གནོད་སེམས་ཡོད་དོ།’ ཞེས་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤིང་། རང་གི་ནང་ན་གནོད་སེམས་མེད་པ་ལ། ‘ངའི་ནང་ན་གནོད་སེམས་མེད་དོ།’ ཞེས་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །མ་སྐྱེས་པའི་གནོད་སེམས་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ཡང་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤིང་། སྐྱེས་པའི་གནོད་སེམས་ཇི་ལྟར་སྤོང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ཡང་རབ་ཏུ་ཤེས་ལ། སྤངས་པའི་གནོད་སེམས་ཕྱིས་མི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ཡང་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །རང་གི་ནང་ན་རྨུགས་པ་དང་གཉིད་ཡོད་པ་ལ། ‘ངའི་ནང་ན་རྨུགས་པ་དང་གཉིད་ཡོད་དོ།’ ཞེས་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤིང་། རང་གི་ནང་ན་རྨུགས་པ་དང་གཉིད་མེད་པ་ལ། ‘ངའི་ནང་ན་རྨུགས་པ་དང་གཉིད་མེད་དོ།’ ཞེས་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །མ་སྐྱེས་པའི་རྨུགས་པ་དང་གཉིད་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ཡང་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤིང་། སྐྱེས་པའི་རྨུགས་པ་དང་གཉིད་ཇི་ལྟར་སྤོང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ཡང་རབ་ཏུ་ཤེས་ལ། སྤངས་པའི་རྨུགས་པ་དང་གཉིད་ཕྱིས་མི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ཡང་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །རང་གི་ནང་ན་རྒོད་པ་དང་འགྱོད་པ་ཡོད་པ་ལ། ‘ངའི་ནང་ན་རྒོད་པ་དང་འགྱོད་པ་ཡོད་དོ།’ ཞེས་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤིང་། རང་གི་ནང་ན་རྒོད་པ་དང་འགྱོད་པ་མེད་པ་ལ། ‘ངའི་ནང་ན་རྒོད་པ་དང་འགྱོད་པ་མེད་དོ།’ ཞེས་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །མ་སྐྱེས་པའི་རྒོད་པ་དང་འགྱོད་པ་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ཡང་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤིང་། སྐྱེས་པའི་རྒོད་པ་དང་འགྱོད་པ་ཇི་ལྟར་སྤོང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ཡང་རབ་ཏུ་ཤེས་ལ། སྤངས་པའི་རྒོད་པ་དང་འགྱོད་པ་ཕྱིས་མི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ཡང་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །རང་གི་ནང་ན་ཐེ་ཚོམ་ཡོད་པ་ལ། ‘ངའི་ནང་ན་ཐེ་ཚོམ་ཡོད་དོ།’ ཞེས་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤིང་། རང་གི་ནང་ན་ཐེ་ཚོམ་མེད་པ་ལ། ‘ངའི་ནང་ན་ཐེ་ཚོམ་མེད་དོ།’ ཞེས་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །མ་སྐྱེས་པའི་ཐེ་ཚོམ་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ཡང་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤིང་། སྐྱེས་པའི་ཐེ་ཚོམ་ཇི་ལྟར་སྤོང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ཡང་རབ་ཏུ་ཤེས་ལ། སྤངས་པའི་ཐེ་ཚོམ་ཕྱིས་མི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ཡང་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །དགེ་སློང་དག འདི་ནི་ཡིད་ཀྱི་གཙང་སྦྲ་ཞེས་བྱའོ། །དགེ་སློང་དག འདི་དག་ནི་གཙང་སྦྲ་གསུམ་མོ།།” ‘‘Kāyasuciṃ vacīsuciṃ, cetosuciṃ anāsavaṃ; Suciṃ soceyyasampannaṃ, āhu ninhātapāpaka’’nti. navamaṃ; “ལུས་གཙང་ངག་གཙང་ཡིད་གཙང་ཞིང་། །ཟག་པ་མེད་ཅིང་གཙང་བ་དང་། །གཙང་སྦྲ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ། །སྡིག་པ་བཀྲུས་པའི་གཙང་མ་ཟེར།།” ཞེས་གསུངས་སོ། །དགུ་པའོ།། 10. Moneyyasuttaṃ ༡༠. “ཐུབ་པའི་ཚུལ་གྱི་མདོ།” 123. ‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, moneyyāni. Katamāni tīṇi? Kāyamoneyyaṃ, vacīmoneyyaṃ, manomoneyyaṃ. Katamañca, bhikkhave, kāyamoneyyaṃ[Pg.277]? Idha, bhikkhave, bhikkhu pāṇātipātā paṭivirato hoti, adinnādānā paṭivirato hoti, abrahmacariyā paṭivirato hoti. Idaṃ vuccati, bhikkhave, kāyamoneyyaṃ. ༡༢༣. “དགེ་སློང་དག ཐུབ་པའི་ཚུལ་འདི་གསུམ་ཡོད་དོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། ལུས་ཀྱི་ཐུབ་པའི་ཚུལ་དང་། ངག་གི་ཐུབ་པའི་ཚུལ་དང་། ཡིད་ཀྱི་ཐུབ་པའི་ཚུལ། དགེ་སློང་དག ལུས་ཀྱི་ཐུབ་པའི་ཚུལ་གང་ཞེ་ན། འདི་ན་དགེ་སློང་སྲོག་གཅོད་པ་ལས་ཕྱིར་ལོག་པ་ཡིན། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལས་ཕྱིར་ལོག་པ་ཡིན། མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལས་ཕྱིར་ལོག་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག འདི་ནི་ལུས་ཀྱི་ཐུབ་པའི་ཚུལ་ཞེས་བྱའོ།།” ‘‘Katamañca, bhikkhave, vacīmoneyyaṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu musāvādā paṭivirato hoti, pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti, pharusāya vācāya paṭivirato hoti, samphappalāpā paṭivirato hoti. Idaṃ vuccati, bhikkhave, vacīmoneyyaṃ. “དགེ་སློང་དག ངག་གི་ཐུབ་པའི་ཚུལ་གང་ཞེ་ན། འདི་ན་དགེ་སློང་རྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ལས་ཕྱིར་ལོག་པ་ཡིན། ཕྲ་མ་སྨྲ་བ་ལས་ཕྱིར་ལོག་པ་ཡིན། ཚིག་རྩུབ་པོ་སྨྲ་བ་ལས་ཕྱིར་ལོག་པ་ཡིན། ཚིག་ཀྱལ་པ་སྨྲ་བ་ལས་ཕྱིར་ལོག་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག འདི་ནི་ངག་གི་ཐུབ་པའི་ཚུལ་ཞེས་བྱའོ།།” ‘‘Katamañca, bhikkhave, manomoneyyaṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Idaṃ vuccati, bhikkhave, manomoneyyaṃ. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi moneyyānī’’ti. “དགེ་སློང་དག ཡིད་ཀྱི་ཐུབ་པའི་ཚུལ་གང་ཞེ་ན། འདི་ན་དགེ་སློང་གིས་ཟག་པ་ཟད་པས་ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མངོན་སུམ་གྱི་ཆོས་ཉིད་ལ་རང་ཉིད་མངོན་པར་ཤེས་པས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ཏེ་བསྒྲུབས་ནས་གནས་པའོ། །དགེ་སློང་དག འདི་ནི་ཡིད་ཀྱི་ཐུབ་པའི་ཚུལ་ཞེས་བྱའོ། །དགེ་སློང་དག འདི་དག་ནི་ཐུབ་པའི་ཚུལ་གསུམ་མོ། །ཞེས་གསུངས་སོ།།” ‘‘Kāyamuniṃ vacīmuniṃ, cetomuniṃ anāsavaṃ; Muniṃ moneyyasampannaṃ, āhu sabbappahāyina’’nti. dasamaṃ; “ལུས་ཀྱི་ཐུབ་པ་ངག་ཐུབ་པ། །ཡིད་ཀྱི་ཐུབ་པ་ཟག་པ་མེད། །ཐུབ་པའི་ཚུལ་དང་ལྡན་པ་ཡི། །ཐུབ་པ་ཀུན་སྤངས་དེ་ལ་ཟེར།།” ཞེས་གསུངས་སོ། །བཅུ་པའོ།། Āpāyikavaggo dvādasamo. “ངན་སོང་གི་ཚན་པ་སྟེ་བཅུ་གཉིས་པའོ།།” Tassuddānaṃ – “དེའི་སྡོམ་ཚིག་ནི།” Āpāyiko dullabho appameyyaṃ, āneñjavipattisampadā; Apaṇṇako ca kammanto, dve soceyyāni moneyyanti. “ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བ་དང་རྙེད་པར་དཀའ་བ་དང་ཚད་མེད་པ་དང་། །མི་གཡོ་བ་དང་ཉམས་པ་དང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། །མ་ནོར་བ་དང་ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་། །གཙང་སྦྲ་གཉིས་དང་ཐུབ་པའི་ཚུལ་ལོ།།” (13) 3. Kusināravaggo (༡༣) ༣. “ཀུ་ཤའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཚན་པ།” 1. Kusinārasuttaṃ ༡. “ཀུ་ཤའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་མདོ།” 124. Ekaṃ samayaṃ bhagavā kusinārāyaṃ viharati baliharaṇe vanasaṇḍe. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca – ༡༢༤. “དུས་གཅིག་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀུ་ཤའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་བལི་ཧ་ར་ཎ་ཞེས་བྱ་བའི་ནགས་ཚལ་ན་བཞུགས་སོ། །དེར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགེ་སློང་རྣམས་ལ་ ‘དགེ་སློང་དག’ ཅེས་བཀའ་སྩལ་པ་དང་། དགེ་སློང་དེ་དག་གིས་ ‘བཙུན་པ།’ ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ལན་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ།།” ‘‘Idha, bhikkhave, bhikkhu aññataraṃ gāmaṃ vā nigamaṃ vā upanissāya viharati. Tamenaṃ gahapati vā gahapatiputto vā upasaṅkamitvā svātanāya bhattena nimanteti[Pg.278]. Ākaṅkhamāno, bhikkhave, bhikkhu adhivāseti. So tassā rattiyā accayena pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena tassa gahapatissa vā gahapatiputtassa vā nivesanaṃ tenupasaṅkamati; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdati. Tamenaṃ so gahapati vā gahapatiputto vā paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappeti sampavāreti. “དགེ་སློང་དག འདི་ན་དགེ་སློང་ཞིག་གྲོང་ངམ་གྲོང་རྡལ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས་གནས་སོ། །དེ་ལ་ཁྱིམ་བདག་གམ་ཁྱིམ་བདག་གི་བུ་ཞིག་ཉེ་བར་བཅར་ནས་སང་ཉིན་གྱི་བཟའ་བཏུང་གི་ཕྱིར་སྦྱིན་པར་གདན་འདྲེན་པར་བྱེད་དོ། །དགེ་སློང་དག དགེ་སློང་དེས་འདོད་ན་དང་ལེན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ནས་མཚན་མོ་དེ་འདས་པ་དང་། སྔ་དྲོའི་དུས་སུ་དགེ་སློང་དེས་ཆོས་གོས་བགོས་ཏེ། ལྷུང་བཟེད་དང་ཆོས་གོས་བཟུང་ནས་ཁྱིམ་བདག་གམ་ཁྱིམ་བདག་གི་བུ་དེའི་ཁྱིམ་གང་ན་བ་དེར་ཉེ་བར་བཅར་རོ། །ཉེ་བར་བཅར་ནས་བཤམས་པའི་སྟན་ལ་འདུག་གོ། །དེ་ནས་ཁྱིམ་བདག་གམ་ཁྱིམ་བདག་གི་བུ་དེས་བཟའ་བ་དང་བཅའ་བ་གྱ་ནོམ་པས་རང་གི་ལག་པས་ཚིམ་པར་བྱེད་ཅིང་ལྷག་པར་སྟོབ་པར་བྱེད་དོ།།” ‘‘Tassa evaṃ hoti – ‘sādhu vata myāyaṃ gahapati vā gahapatiputto vā paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappeti sampavāretī’ti. Evampissa hoti – ‘aho vata māyaṃ gahapati vā gahapatiputto vā āyatimpi evarūpena paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappeyya sampavāreyyā’ti! So taṃ piṇḍapātaṃ gathito mucchito ajjhosanno anādīnavadassāvī anissaraṇapañño paribhuñjati. So tattha kāmavitakkampi vitakketi, byāpādavitakkampi vitakketi, vihiṃsāvitakkampi vitakketi. Evarūpassāhaṃ, bhikkhave, bhikkhuno dinnaṃ na mahapphalanti vadāmi. Taṃ kissa hetu? Pamatto hi, bhikkhave, bhikkhu viharati. “དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་བསམ་པ་སྐྱེ་སྟེ། ‘ཁྱིམ་བདག་གམ་ཁྱིམ་བདག་གི་བུ་འདིས་བཟའ་བ་དང་བཅའ་བ་གྱ་ནོམ་པས་རང་གི་ལག་པས་ང་ཚིམ་པར་བྱེད་ཅིང་ལྷག་པར་སྟོབ་པ་ནི་ལེགས་སོ་སྐྱེས་བུ་ཀྱེ།’ ཞེས་སོ། །ཡང་འདི་སྙམ་དུ་བསམ་པ་སྐྱེ་སྟེ། ‘ཀྱེ་མ་ཧུད། མ་འོངས་པའི་དུས་སུའང་ཁྱིམ་བདག་གམ་ཁྱིམ་བདག་གི་བུ་འདིས་འདི་འདྲ་བའི་བཟའ་བ་དང་བཅའ་བ་གྱ་ནོམ་པས་རང་གི་ལག་པས་ང་ཚིམ་པར་བྱེད་ཅིང་ལྷག་པར་སྟོབ་པར་གྱུར་ཅིག’ ཅེས་སོ། །དེ་ནས་ཁོས་བསོད་སྙོམས་དེ་ལ་ཆགས་ཤིང་། རྨོངས་ལ། ཞེན་ཅིང་། ཉེས་དམིགས་མི་ལྟ་བར། ཐར་བའི་ཤེས་རབ་མེད་པར་བཟའ་བར་བྱེད་དོ། །དེས་གྲོང་ངམ་གྲོང་རྡལ་དེ་ན་འདོད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་རྟོག་པར་བྱེད། གནོད་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་རྟོག་པར་བྱེད། རྣམ་པར་འཚེ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་རྟོག་པར་བྱེད་དོ། །དགེ་སློང་དག འདི་འདྲ་བའི་དགེ་སློང་ལ་བྱིན་པའི་སྦྱིན་པ་ནི་འབྲས་བུ་ཆེན་པོ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་ངས་སྨྲའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག དགེ་སློང་དེ་ནི་བག་མེད་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ།།” ‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu aññataraṃ gāmaṃ vā nigamaṃ vā upanissāya viharati. Tamenaṃ gahapati vā gahapatiputto vā upasaṅkamitvā svātanāya bhattena nimanteti. Ākaṅkhamāno, bhikkhave, bhikkhu adhivāseti. So tassā rattiyā accayena pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena tassa gahapatissa vā gahapatiputtassa vā nivesanaṃ tenupasaṅkamati; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdati. Tamenaṃ so gahapati vā gahapatiputto vā paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappeti sampavāreti. “དགེ་སློང་དག །འདི་ན་དགེ་སློང་ཞིག་གྲོང་ངམ། གྲོང་རྡལ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས་གནས་སོ།། ཁྱིམ་བདག་གམ། ཁྱིམ་བདག་གི་བུ་ཞིག་ཁོང་གི་གམ་དུ་ལྷགས་ཏེ། སང་ཉིན་གྱི་བཟའ་བཏུང་གི་ཕྱིར་དུ་སྤྱན་འདྲེན་ཞུའོ།། དགེ་སློང་དག །དགེ་སློང་དེས་འདོད་ན་དང་ལེན་པར་བྱེད་དོ།། མཚན་མོ་དེ་འདས་ནས་སྔ་དྲོའི་ཆར་ཁོང་གིས་ཤམ་ཐབས་བགོས་ཤིང་། ལྷུང་བཟེད་དང་ཆོས་གོས་བཟུང་ནས། ཁྱིམ་བདག་གམ། ཁྱིམ་བདག་གི་བུ་དེའི་ཁྱིམ་གང་ན་བ་དེར་ཉེ་བར་ལྷགས་སོ།། ཉེ་བར་ལྷགས་ནས་བཤམས་པའི་སྟན་ལ་བཞུགས་སོ།། དེ་ནས་ཁྱིམ་བདག་གམ། ཁྱིམ་བདག་གི་བུ་དེས་བཟའ་བ་དང་བཅའ་བ་བཟང་པོ་རྣམས་རང་གི་ལག་པས་ཚིམ་པར་བྱེད་ཅིང་ཉེ་བར་སྟོབ་པར་བྱེད་དོ།།” ‘‘Tassa na evaṃ hoti – ‘sādhu vata myāyaṃ gahapati vā gahapatiputto vā paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappeti sampavāretī’ti. Evampissa na hoti – ‘aho vata māyaṃ gahapati vā gahapatiputto vā āyatimpi evarūpena paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappeyya sampavāreyyā’ti! So taṃ piṇḍapātaṃ agathito amucchito anajjhosanno ādīnavadassāvī nissaraṇapañño paribhuñjati. So tattha nekkhammavitakkampi [Pg.279] vitakketi, abyāpādavitakkampi vitakketi, avihiṃsāvitakkampi vitakketi. Evarūpassāhaṃ, bhikkhave, bhikkhuno dinnaṃ mahapphalanti vadāmi. Taṃ kissa hetu? Appamatto hi, bhikkhave, bhikkhu viharatī’’ti. Paṭhamaṃ. “ཁོང་ལ་འདི་ལྟར་སེམས་པ་མི་སྐྱེ་སྟེ། ‘ཀྱེ་མ་བདག་ལ་ཁྱིམ་བདག་གམ། ཁྱིམ་བདག་གི་བུ་འདིས་བཟའ་བ་དང་བཅའ་བ་བཟང་པོ་རྣམས་རང་གི་ལག་པས་ཚིམ་པར་བྱེད་ཅིང་ཉེ་བར་སྟོབ་པ་ནི་ཅི་མ་རུང་།’ ཞེས་པའོ།། ཡང་ཁོང་ལ་འདི་ལྟར་ཡང་མི་སེམས་ཏེ། ‘ཀྱེ་མ་མ་འོངས་པའི་དུས་སུའང་ཁྱིམ་བདག་གམ། ཁྱིམ་བདག་གི་བུ་འདིས་བདག་ལ་འདི་ལྟ་བུའི་བཟའ་བ་དང་བཅའ་བ་བཟང་པོ་རྣམས་རང་གི་ལག་པས་ཚིམ་པར་བྱེད་ཅིང་ཉེ་བར་སྟོབ་པར་ཤོག་ཅིག’ ཅེས་པའོ།། ཁོང་གིས་བསོད་སྙོམས་དེ་ལ་མ་ཆགས་ཤིང་། མ་ཞེན་ལ། ལྷག་པར་མ་ཞེན་པར། ཉེས་དམིགས་ལྟ་ཞིང་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ལོངས་སྤྱོད་དོ།། ཁོང་གིས་དེ་ན་ངེས་འབྱུང་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། གནོད་སེམས་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། རྣམ་པར་མི་འཚེ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱང་རྟོག་པར་བྱེད་དོ།། དགེ་སློང་དག །འདི་ལྟ་བུའི་དགེ་སློང་ལ་སྦྱིན་པ་བྱས་པ་ནི་འབྲས་བུ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་ངས་སྨྲའོ།། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག །དགེ་སློང་དེ་ནི་བག་ཡོད་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ།། ཞེས་གསུངས་སོ།། དང་པོའོ།།” 2. Bhaṇḍanasuttaṃ ༢. “འཐབ་རྩོད་ཀྱི་མདོ།” 125. ‘‘Yassaṃ, bhikkhave, disāyaṃ bhikkhū bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññamaññaṃ mukhasattīhi vitudantā viharanti, manasi kātumpi me esā, bhikkhave, disā na phāsu hoti, pageva gantuṃ! Niṭṭhamettha gacchāmi – ‘addhā te āyasmanto tayo dhamme pajahiṃsu, tayo dhamme bahulamakaṃsu. Katame tayo dhamme pajahiṃsu? Nekkhammavitakkaṃ, abyāpādavitakkaṃ, avihiṃsāvitakkaṃ – ime tayo dhamme pajahiṃsu. Katame tayo dhamme bahulamakaṃsu? Kāmavitakkaṃ, byāpādavitakkaṃ, vihiṃsāvitakkaṃ – ime tayo dhamme bahulamakaṃsu’. Yassaṃ, bhikkhave, disāyaṃ bhikkhū bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññamaññaṃ mukhasattīhi vitudantā viharanti, manasi kātumpi me esā, bhikkhave, disā na phāsu hoti, pageva gantuṃ! Niṭṭhamettha gacchāmi – ‘addhā te āyasmanto ime tayo dhamme pajahiṃsu, ime tayo dhamme bahulamakaṃsu’’’. ༡༢༥. “དགེ་སློང་དག །ཕྱོགས་གང་ན་དགེ་སློང་རྣམས་འཐབ་རྩོད་བྱེད་ཅིང་། འཁྲུག་པ་བྱེད་ལ། རྩོད་པ་ལ་ཞུགས་ནས་གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་ཁའི་མཚོན་ཆས་རྡེག་ཅིང་གནས་པ་དེར། དགེ་སློང་དག །བདག་གིས་ཕྱོགས་དེ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའང་བདེ་བ་མི་སྐྱེ་ན། དེར་འགྲོ་བ་ལྟ་ཅི་སྨྲོས། འདི་ལ་བདག་གིས་འདི་ལྟར་ངེས་པ་རྙེད་དེ། ‘ཚེ་དང་ལྡན་པ་དེ་དག་གིས་ཆོས་གསུམ་སྤངས་ཤིང་། ཆོས་གསུམ་མང་དུ་བསྟེན་ཏོ།།’ སྤངས་པའི་ཆོས་གསུམ་གང་ཞེ་ན། ངེས་འབྱུང་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། གནོད་སེམས་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། རྣམ་པར་མི་འཚེ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ། ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་སྤངས་སོ།། མང་དུ་བསྟེན་པའི་ཆོས་གསུམ་གང་ཞེ་ན། འདོད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། གནོད་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། རྣམ་པར་འཚེ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ། ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་མང་དུ་བསྟེན་ཏོ།། དགེ་སློང་དག །ཕྱོགས་གང་ན་དགེ་སློང་རྣམས་འཐབ་རྩོད་བྱེད་ཅིང་། འཁྲུག་པ་བྱེད་ལ། རྩོད་པ་ལ་ཞུགས་ནས་གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་ཁའི་མཚོན་ཆས་རྡེག་ཅིང་གནས་པ་དེར། དགེ་སློང་དག །བདག་གིས་ཕྱོགས་དེ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའང་བདེ་བ་མི་སྐྱེ་ན། དེར་འགྲོ་བ་ལྟ་ཅི་སྨྲོས། འདི་ལ་བདག་གིས་འདི་ལྟར་ངེས་པ་རྙེད་དེ། ‘ཚེ་དང་ལྡན་པ་དེ་དག་གིས་ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་སྤངས་ཤིང་། ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་མང་དུ་བསྟེན་ཏོ།།’ ཞེས་པའོ།།” ‘‘Yassaṃ pana, bhikkhave, disāyaṃ bhikkhū samaggā sammodamānā avivadamānā khīrodakībhūtā aññamaññaṃ piyacakkhūhi sampassantā viharanti, gantumpi me esā, bhikkhave, disā phāsu hoti, pageva manasi kātuṃ! Niṭṭhamettha gacchāmi – ‘addhā te āyasmanto tayo dhamme pajahiṃsu, tayo dhamme bahulamakaṃsu. Katame tayo dhamme pajahiṃsu? Kāmavitakkaṃ, byāpādavitakkaṃ, vihiṃsāvitakkaṃ – ime tayo dhamme pajahiṃsu. Katame tayo dhamme bahulamakaṃsu? Nekkhammavitakkaṃ, abyāpādavitakkaṃ, avihiṃsāvitakkaṃ – ime tayo dhamme bahulamakaṃsu’. Yassaṃ, bhikkhave, disāyaṃ bhikkhū samaggā sammodamānā avivadamānā khīrodakībhūtā aññamaññaṃ piyacakkhūhi sampassantā viharanti, gantumpi me esā, bhikkhave, disā phāsu hoti, pageva manasi kātuṃ! Niṭṭhamettha gacchāmi – ‘addhā te āyasmanto ime tayo dhamme pajahiṃsu, ime tayo dhamme bahulamakaṃsū’’’ti. Dutiyaṃ. “དགེ་སློང་དག །ཕྱོགས་གང་ན་དགེ་སློང་རྣམས་མཐུན་ཞིང་། དགའ་མགུ་ཡི་རངས་ལ། རྩོད་པ་མེད་པར་འོ་མ་དང་ཆུ་བཞིན་གཅིག་ཏུ་འདྲེས་ཤིང་། གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་བྱམས་པའི་མིག་གིས་ལྟ་ཞིང་གནས་པ་དེར། དགེ་སློང་དག །བདག་གིས་ཕྱོགས་དེར་འགྲོ་བའང་བདེ་བ་སྐྱེ་ན། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལྟ་ཅི་སྨྲོས། འདི་ལ་བདག་གིས་འདི་ལྟར་ངེས་པ་རྙེད་དེ། ‘ཚེ་དང་ལྡན་པ་དེ་དག་གིས་ཆོས་གསུམ་སྤངས་ཤིང་། ཆོས་གསུམ་མང་དུ་བསྟེན་ཏོ།།’ སྤངས་པའི་ཆོས་གསུམ་གང་ཞེ་ན། འདོད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། གནོད་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། རྣམ་པར་འཚེ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ། ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་སྤངས་སོ།། མང་དུ་བསྟེན་པའི་ཆོས་གསུམ་གང་ཞེ་ན། ངེས་འབྱུང་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། གནོད་སེམས་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། རྣམ་པར་མི་འཚེ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ། ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་མང་དུ་བསྟེན་ཏོ།། དགེ་སློང་དག །ཕྱོགས་གང་ན་དགེ་སློང་རྣམས་མཐུན་ཞིང་། དགའ་མགུ་ཡི་རངས་ལ། རྩོད་པ་མེད་པར་འོ་མ་དང་ཆུ་བཞིན་གཅིག་ཏུ་འདྲེས་ཤིང་། གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་བྱམས་པའི་མིག་གིས་ལྟ་ཞིང་གནས་པ་དེར། དགེ་སློང་དག །བདག་གིས་ཕྱོགས་དེར་འགྲོ་བའང་བདེ་བ་སྐྱེ་ན། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལྟ་ཅི་སྨྲོས། འདི་ལ་བདག་གིས་འདི་ལྟར་ངེས་པ་རྙེད་དེ། ‘ཚེ་དང་ལྡན་པ་དེ་དག་གིས་ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་སྤངས་ཤིང་། ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་མང་དུ་བསྟེན་ཏོ།།’ ཞེས་གསུངས་སོ།། གཉིས་པའོ།།” 3. Gotamakacetiyasuttaṃ ༣. “གོ་ཏ་མ་ཀའི་མཆོད་རྟེན་གྱི་མདོ།” 126. Ekaṃ [Pg.280] samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati gotamake cetiye. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca – ༡༢༦. “དུས་གཅིག་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡངས་པ་ཅན་གྱི་གོ་ཏ་མ་ཀའི་མཆོད་རྟེན་ན་བཞུགས་སོ།། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགེ་སློང་རྣམས་ལ་‘དགེ་སློང་དག’ ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ།། དགེ་སློང་དེ་དག་གིས་‘བཙུན་པ’ ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ལན་གསོལ་ཏོ།། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ།།” ‘‘Abhiññāyāhaṃ, bhikkhave, dhammaṃ desemi, no anabhiññāya. Sanidānāhaṃ, bhikkhave, dhammaṃ desemi, no anidānaṃ. Sappāṭihāriyāhaṃ, bhikkhave, dhammaṃ desemi, no appāṭihāriyaṃ. Tassa mayhaṃ, bhikkhave, abhiññāya dhammaṃ desayato no anabhiññāya, sanidānaṃ dhammaṃ desayato no anidānaṃ, sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desayato no appāṭihāriyaṃ, karaṇīyo ovādo, karaṇīyā anusāsanī. Alañca pana vo, bhikkhave, tuṭṭhiyā, alaṃ attamanatāya, alaṃ somanassāya – ‘sammāsambuddho bhagavā, svākkhāto dhammo, suppaṭipanno saṅgho’’’ti. “དགེ་སློང་དག །བདག་གིས་མངོན་པར་ཤེས་ནས་ཆོས་སྟོན་གྱི། མངོན་པར་མ་ཤེས་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ།། དགེ་སློང་དག །བདག་གིས་རྒྱུ་མཚན་དང་བཅས་ཏེ་ཆོས་སྟོན་གྱི། རྒྱུ་མཚན་མེད་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ།། དགེ་སློང་དག །བདག་གིས་ཆོ་འཕྲུལ་དང་བཅས་ཏེ་ཆོས་སྟོན་གྱི། ཆོ་འཕྲུལ་མེད་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ།། དགེ་སློང་དག །བདག་གིས་མངོན་པར་ཤེས་ནས་ཆོས་སྟོན་གྱི་མངོན་པར་མ་ཤེས་པར་མ་ཡིན་པ་དང་། རྒྱུ་མཚན་དང་བཅས་ཏེ་ཆོས་སྟོན་གྱི་རྒྱུ་མཚན་མེད་པར་མ་ཡིན་པ་དང་། ཆོ་འཕྲུལ་དང་བཅས་ཏེ་ཆོས་སྟོན་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་མེད་པར་མ་ཡིན་པས། གདམས་ངག་བྱ་བར་འོས་ཤིང་། རྗེས་སུ་བསྟན་པ་བྱ་བར་འོས་སོ།། དགེ་སློང་དག །ཁྱེད་རྣམས་དགའ་བར་འོས་ཤིང་། ཡིད་རངས་པར་འོས་ལ། ཡིད་བདེ་བར་འོས་ཏེ། ‘བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སོ།། ཆོས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལེགས་པར་གསུངས་པའོ།། དགེ་འདུན་ནི་ལེགས་པར་ཞུགས་པའོ།།’ ཞེས་པའོ།།” Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti. Imasmiñca pana veyyākaraṇasmiṃ bhaññamāne sahassī lokadhātu akampitthāti. Tatiyaṃ. “བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ།། དགེ་སློང་དེ་དག་ཡིད་རངས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ལ་མངོན་པར་བསྟོད་དོ།། ལུང་བསྟན་པ་འདི་བཤད་པའི་ཚེ། སྟོང་གི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདི་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་གཡོས་སོ།། གསུམ་པའོ།།” 4. Bharaṇḍukālāmasuttaṃ ༤. “བྷ་རཎྜུ་ཀཱ་ལཱ་མའི་མདོ།” 127. Ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu cārikaṃ caramāno yena kapilavatthu tadavasari. Assosi kho mahānāmo sakko – ‘‘bhagavā kira kapilavatthuṃ anuppatto’’ti. Atha kho mahānāmo sakko yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitaṃ kho mahānāmaṃ sakkaṃ bhagavā etadavoca – ༡༢༧. “དུས་གཅིག་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀོ་ས་ལའི་ཡུལ་རྣམས་སུ་རྒྱུ་ཞིང་གཤེགས་པ་ན། སེར་སྐྱའི་གཞི་རུ་བྱོན་ཏོ།། ཤཱཀྱ་མ་ཧཱ་ནཱ་མས་‘བཅོམ་ལྡན་འདས་སེར་སྐྱའི་གཞི་རུ་བྱོན་ཏོ’ ཞེས་ཐོས་སོ།། དེ་ནས་ཤཱཀྱ་མ་ཧཱ་ནཱ་མ་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ན་བ་དེར་ཉེ་བར་ལྷགས་ཏེ། ཉེ་བར་ལྷགས་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཏེ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་ལངས་སོ།། ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་ལངས་པའི་ཤཱཀྱ་མ་ཧཱ་ནཱ་མ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ།།” ‘‘Gaccha, mahānāma, kapilavatthusmiṃ, tathārūpaṃ āvasathaṃ jāna yatthajja mayaṃ ekarattiṃ vihareyyāmā’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho mahānāmo sakko bhagavato paṭissutvā kapilavatthuṃ pavisitvā kevalakappaṃ kapilavatthuṃ anvāhiṇḍanto nāddasa kapilavatthusmiṃ tathārūpaṃ āvasathaṃ yatthajja bhagavā ekarattiṃ vihareyya. “‘མ་ཧཱ་ནཱ་མ། ཁྱོད་སོང་ལ་སེར་སྐྱའི་གཞི་རུ་དེ་རིང་བདག་ཅག་མཚན་གཅིག་གནས་པར་འོས་པའི་གནས་ཁང་ཞིག་ཚོལ་ཅིག’ ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ།། ཤཱཀྱ་མ་ཧཱ་ནཱ་མས་‘བཙུན་པ་དེ་དེ་བེ་ཞིན་ནོ’ ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བཀའ་བཞིན་དུ་ཁས་བླངས་ནས། སེར་སྐྱའི་གཞི་རུ་ཞུགས་ཏེ་སེར་སྐྱའི་གཞི་ཀུན་ཏུ་བཙལ་ཀྱང་། སེར་སྐྱའི་གཞི་རུ་དེ་རིང་བཅོམ་ལྡན་འདས་མཚན་གཅིག་བཞུགས་པར་འོས་པའི་གནས་ཁང་མ་རྙེད་དོ།།” Atha kho mahānāmo sakko yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘natthi, bhante, kapilavatthusmiṃ tathārūpo āvasatho [Pg.281] yatthajja bhagavā ekarattiṃ vihareyya. Ayaṃ, bhante, bharaṇḍu kālāmo bhagavato purāṇasabrahmacārī. Tassajja bhagavā assame ekarattiṃ viharatū’’ti. ‘‘Gaccha, mahānāma, santharaṃ paññapehī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho mahānāmo sakko bhagavato paṭissutvā yena bharaṇḍussa kālāmassa assamo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā santharaṃ paññāpetvā udakaṃ ṭhapetvā pādānaṃ dhovanāya yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘santhato, bhante, santhāro, udakaṃ ṭhapitaṃ pādānaṃ dhovanāya. Yassadāni, bhante, bhagavā kālaṃ maññatī’’ti. “དེ་ནས་ཤཱཀྱ་མ་ཧཱ་ནཱ་མ་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ན་བ་དེར་ཉེ་བར་ལྷགས་ཏེ། ཉེ་བར་ལྷགས་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ།། ‘བཙུན་པ། སེར་སྐྱའི་གཞི་རུ་དེ་རིང་བཅོམ་ལྡན་འདས་མཚན་གཅིག་བཞུགས་པར་འོས་པའི་གནས་ཁང་ནི་མི་འདུག་གོ། བཙུན་པ། བྷ་རཎྜུ་ཀཱ་ལཱ་མ་འདི་ནི་སྔོན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་ལགས་པས། དེ་རིང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཁོང་གི་ཀུན་དགའ་ར་བར་མཚན་གཅིག་བཞུགས་པར་མཛོད།’ ཅེས་གསོལ་ཏོ།། ‘མ་ཧཱ་ནཱ་མ། ཁྱོད་སོང་ལ་གདན་བཤམས་ཤིག’ ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ།། ཤཱཀྱ་མ་ཧཱ་ནཱ་མས་‘བཙུན་པ་དེ་དེ་བཞིན་ནོ’ ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བཀའ་བཞིན་དུ་ཁས་བླངས་ནས། བྷ་རཎྜུ་ཀཱ་ལཱ་མའི་ཀུན་དགའ་ར་བ་གང་ན་བ་དེར་ཉེ་བར་ལྷགས་ཏེ། ཉེ་བར་ལྷགས་ནས་གདན་བཤམས་ཤིང་། ཞབས་བསིལ་བའི་ཆུ་བཞག་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ན་བ་དེར་ཉེ་བར་ལྷགས་ཏེ། ཉེ་བར་ལྷགས་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ།། ‘བཙུན་པ། གདན་ནི་བཤམས་ཟིན་ཏོ།། ཞབས་བསིལ་བའི་ཆུ་ཡང་བཞག་ཟིན་ཏོ།། བཙུན་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གཤེགས་པའི་དུས་ལ་བབ་པར་མཁྱེན་པར་མཛོད།’ ཅེས་གསོལ་ཏོ།།” Atha kho bhagavā yena bharaṇḍussa kālāmassa assamo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā pāde pakkhālesi. Atha kho mahānāmassa sakkassa etadahosi – ‘‘akālo kho ajja bhagavantaṃ payirupāsituṃ. Kilanto bhagavā. Sve dānāhaṃ bhagavantaṃ payirupāsissāmī’’ti bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi. “དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་བྷ་རཎྜུ་ཀཱ་ལཱ་མའི་ཀུན་དགའ་ར་བ་གང་ན་བ་དེར་གཤེགས་ཏེ། གཤེགས་ནས་བཤམས་པའི་སྟན་ལ་བཞུགས་སོ།། བཞུགས་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཞབས་བསིལ་བར་མཛད་དོ།། དེ་ནས་ཤཱཀྱ་མ་ཧཱ་ནཱ་མ་ལ་འདི་ལྟར་སེམས་པ་སྐྱེས་ཏེ། ‘དེ་རིང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པའི་དུས་མ་ཡིན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་སྐུ་ངལ་གསོ་བར་མཛད་དོ།། སང་ཉིན་བདག་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱའོ།།’ ཞེས་བསམས་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཞིང་སྐོར་བ་བྱས་ཏེ་གཤེགས་སོ།།” Atha kho mahānāmo sakko tassā rattiyā accayena yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho mahānāmaṃ sakkaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘tayo khome, mahānāma, satthāro santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo? Idha, mahānāma, ekacco satthā kāmānaṃ pariññaṃ paññāpeti; na rūpānaṃ pariññaṃ paññāpeti, na vedanānaṃ pariññaṃ paññāpeti. Idha pana, mahānāma, ekacco satthā kāmānaṃ pariññaṃ paññāpeti, rūpānaṃ pariññaṃ paññāpeti; na vedanānaṃ pariññaṃ paññāpeti. Idha pana, mahānāma, ekacco satthā kāmānaṃ pariññaṃ paññāpeti, rūpānaṃ pariññaṃ paññāpeti, vedanānaṃ pariññaṃ paññāpeti. Ime kho, mahānāma, tayo satthāro santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. ‘Imesaṃ, mahānāma, tiṇṇaṃ satthārānaṃ ekā niṭṭhā udāhu puthu niṭṭhā’’’ti? “དེ་ནས་མཚན་མོ་དེ་འདས་ནས། ཤཱཀྱ་མ་ཧཱ་ནཱ་མ་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ན་བ་དེར་ཉེ་བར་ལྷགས་ཏེ། ཉེ་བར་ལྷགས་ནས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འཁོད་དོ།། ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འཁོད་པའི་ཤཱཀྱ་མ་ཧཱ་ནཱ་མ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ།། ‘མ་ཧཱ་ནཱ་མ། འཇིག་རྟེན་ན་སྟོན་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཡོད་དོ།། གསུམ་གང་ཞེ་ན། མ་ཧཱ་ནཱ་མ། འདི་ན་སྟོན་པ་ཁ་ཅིག་གིས་འདོད་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་བསྟན་ལ། གཟུགས་རྣམས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མི་སྟོན། ཚོར་བ་རྣམས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མི་སྟོན་ནོ།། མ་ཧཱ་ནཱ་མ། ཡང་འདི་ན་སྟོན་པ་ཁ་ཅིག་གིས་འདོད་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་བསྟན་ཅིང་། གཟུགས་རྣམས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་བསྟན་ལ། ཚོར་བ་རྣམས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མི་སྟོན་ནོ།། མ་ཧཱ་ནཱ་མ། ཡང་འདི་ན་སྟོན་པ་ཁ་ཅིག་གིས་འདོད་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་བསྟན་ཅིང་། གཟུགས་རྣམས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་བསྟན་ལ། ཚོར་བ་རྣམས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའང་སྟོན་ནོ།། མ་ཧཱ་ནཱ་མ། འཇིག་རྟེན་ན་སྟོན་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཡོད་དོ།། མ་ཧཱ་ནཱ་མ། སྟོན་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་གི་མཐར་ཐུག་པའི་གནས་གཅིག་ཡིན་ནམ་འོན་ཏེ་ཐ་དད་ཡིན།’ ཞེས་སོ།།” Evaṃ vutte bharaṇḍu kālāmo mahānāmaṃ sakkaṃ etadavoca – ‘‘ekāti, mahānāma, vadehī’’ti. Evaṃ vutte bhagavā mahānāmaṃ sakkaṃ etadavoca – ‘‘nānāti, mahānāma, vadehī’’ti. Dutiyampi kho bharaṇḍu kālāmo mahānāmaṃ sakkaṃ etadavoca – ‘‘ekāti, mahānāma, vadehī’’ti. Dutiyampi kho bhagavā mahānāmaṃ sakkaṃ etadavoca – ‘‘nānāti, mahānāma, vadehī’’ti. Tatiyampi kho bharaṇḍu kālāmo mahānāmaṃ sakkaṃ etadavoca – ‘‘ekāti, mahānāma[Pg.282], vadehī’’ti. Tatiyampi kho bhagavā mahānāmaṃ sakkaṃ etadavoca – ‘‘nānāti, mahānāma, vadehī’’ti. “དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་དང་། བྷ་རཎྜུ་ཀཱ་ལཱ་མས་ཤཱཀྱ་མ་ཧཱ་ནཱ་མ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་ཏེ། ‘མ་ཧཱ་ནཱ་མ། གཅིག་གོ་ཞེས་སྨྲོས་ཤིག’ ཅེས་སོ།། དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཤཱཀྱ་མ་ཧཱ་ནཱ་མ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏེ། ‘མ་ཧཱ་ནཱ་མ། ཐ་དད་དོ་ཞེས་སྨྲོས་ཤིག’ ཅེས་སོ།། ལན་གཉིས་སུའང་བྷ་རཎྜུ་ཀཱ་ལཱ་མས་ཤཱཀྱ་མ་ཧཱ་ནཱ་མ་ལ་‘མ་ཧཱ་ནཱ་མ། གཅིག་གོ་ཞེས་སྨྲོས་ཤིག’ ཅེས་སྨྲས་སོ།། ལན་གཉིས་སུའང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཤཱཀྱ་མ་ཧཱ་ནཱ་མ་ལ་‘མ་ཧཱ་ནཱ་མ། ཐ་དད་དོ་ཞེས་སྨྲོས་ཤིག’ ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ།། ལན་གསུམ་དུའང་བྷ་རཎྜུ་ཀཱ་ལཱ་མས་ཤཱཀྱ་མ་ཧཱ་ནཱ་མ་ལ་‘མ་ཧཱ་ནཱ་མ། གཅིག་གོ་ཞེས་སྨྲོས་ཤིག’ ཅེས་སྨྲས་སོ།། ལན་གསུམ་དུའང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཤཱཀྱ་མ་ཧཱ་ནཱ་མ་ལ་‘མ་ཧཱ་ནཱ་མ། ཐ་དད་དོ་ཞེས་སྨྲོས་ཤིག’ ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ།།” Atha kho bharaṇḍu kālāmassa etadahosi – ‘‘mahesakkhassa vatamhi mahānāmassa sakkassa sammukhā samaṇena gotamena yāvatatiyaṃ apasādito. Yaṃnūnāhaṃ kapilavatthumhā pakkameyya’’nti. Atha kho bharaṇḍu kālāmo kapilavatthumhā pakkāmi. Yaṃ kapilavatthumhā pakkāmi tathā pakkantova ahosi na puna paccāgacchīti. Catutthaṃ. “དེ་ནས་བྷ་རཎྜུ་ཀཱ་ལཱ་མ་ལ་འདི་ལྟར་སེམས་པ་སྐྱེས་ཏེ། ‘ཀྱེ་མ། མཐུ་སྟོབས་ཆེ་བའི་ཤཱཀྱ་མ་ཧཱ་ནཱ་མའི་མདུན་དུ། དགེ་སྦྱོང་གོ་ཏ་མས་བདག་ལ་ལན་གསུམ་གྱི་བར་དུ་སུན་ཕྱུང་བར་བྱས་སོ།། བདག་སེར་སྐྱའི་གཞི་ནས་ཕྱིར་སོང་ན་ཅི་མ་རུང་།’ ཞེས་སོ།། དེ་ནས་བྷ་རཎྜུ་ཀཱ་ལཱ་མ་སེར་སྐྱའི་གཞི་ནས་ཕྱིར་སོང་ངོ་།། ཁོང་སེར་སྐྱའི་གཞི་ནས་ཕྱིར་སོང་བ་དེ་ལྟར་སོང་བ་ཉིད་དུ་གྱུར་ཏེ། ཕྱིར་མ་འོངས་སོ།། བཞི་པའོ།།” 5. Hatthakasuttaṃ ༥. “ཧཏྠ་ཀའི་མདོ།” 128. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho hatthako devaputto abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā – ‘‘bhagavato purato ṭhassāmī’’ti osīdatimeva saṃsīdatimeva, na sakkoti saṇṭhātuṃ. Seyyathāpi nāma sappi vā telaṃ vā vālukāya āsittaṃ osīdatimeva saṃsīdatimeva, na saṇṭhāti; evamevaṃ hatthako devaputto – ‘‘bhagavato purato ṭhassāmī’’ti osīdatimeva saṃsīdatimeva, na sakkoti saṇṭhātuṃ. ༡༢༨. འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པ་དུས་གཅིག་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་མཉན་ཡོད་ན་རྒྱལ་བྱེད་ཀྱི་ཚལ་མགོན་མེད་ཟས་སྦྱིན་གྱི་ཀུན་དགའ་ར་བ་ན་བཞུགས་སོ། །དེ་ནས་ལྷའི་བུ་ཧཏྠ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ། མཚན་མོ་རབ་ཏུ་འདས་པ་ན་མདོག་ཤིན་ཏུ་མཛེས་པར་གྱུར་ཏེ། རྒྱལ་བྱེད་ཀྱི་ཚལ་མ་ལུས་པ་འོད་ཀྱིས་གསལ་བར་བྱས་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ག་ལ་བ་དེར་ཉེ་བར་སོང་ངོ་། །ཉེ་བར་སོང་ནས། “བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་འགྲེང་བར་བྱའོ་”སྙམ་དུ་བསམས་པ་ན། བྱིང་ཞིང་ནུབ་པར་གྱུར་ཏེ་གནས་པར་མ་ནུས་སོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། མར་རམ་འབྲུ་མར་བྱེ་མའི་སྟེང་དུ་བླུགས་པ་ན། བྱིང་ཞིང་ནུབ་པར་གྱུར་ཏེ་གནས་མི་ཐུབ་པ་བཞིན་དུ། དེ་བཞིན་དུ་ལྷའི་བུ་ཧཏྠ་ཀ་ཡང་། “བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་འགྲེང་བར་བྱའོ་”སྙམ་དུ་བསམས་པ་ན། བྱིང་ཞིང་ནུབ་པར་གྱུར་ཏེ་གནས་པར་མ་ནུས་སོ། ། Atha kho bhagavā hatthakaṃ devaputtaṃ etadavoca – ‘‘oḷārikaṃ, hatthaka, attabhāvaṃ abhinimmināhī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti, kho hatthako devaputto bhagavato paṭissutvā oḷārikaṃ attabhāvaṃ abhinimminitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitaṃ kho hatthakaṃ devaputtaṃ bhagavā etadavoca – དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལྷའི་བུ་ཧཏྠ་ཀ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །“ཧཏྠ་ཀ །ཁྱོད་ཀྱིས་རགས་པའི་ལུས་ཤིག་མངོན་པར་སྤྲུལ་ཅིག་”ཅེས་གསུངས་པ་དང་། ལྷའི་བུ་ཧཏྠ་ཀས་“བཙུན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དེ་བཞིན་ནོ་”ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བཀའ་ལ་གསན་ནས། རགས་པའི་ལུས་ཤིག་མངོན་པར་སྤྲུལ་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ནས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འགྲེང་ངོ་། །ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འགྲེང་བའི་ལྷའི་བུ་ཧཏྠ་ཀ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། ། ‘‘Ye te, hatthaka, dhammā pubbe manussabhūtassa pavattino ahesuṃ, api nu te te dhammā etarahi pavattino’’ti? ‘‘Ye ca me, bhante, dhammā pubbe manussabhūtassa pavattino ahesuṃ, te ca me dhammā etarahi pavattino; ye ca me, bhante, dhammā pubbe manussabhūtassa nappavattino ahesuṃ, te ca me dhammā etarahi pavattino. Seyyathāpi, bhante, bhagavā etarahi ākiṇṇo viharati bhikkhūhi bhikkhunīhi upāsakehi upāsikāhi rājūhi [Pg.283] rājamahāmattehi titthiyehi titthiyasāvakehi; evamevaṃ kho ahaṃ, bhante, ākiṇṇo viharāmi devaputtehi. Dūratopi, bhante, devaputtā āgacchanti hatthakassa devaputtassa santike ‘dhammaṃ sossāmā’ti. Tiṇṇāhaṃ, bhante, dhammānaṃ atitto appaṭivāno kālaṅkato. Katamesaṃ tiṇṇaṃ? Bhagavato ahaṃ, bhante, dassanassa atitto appaṭivāno kālaṅkato; saddhammasavanassāhaṃ, bhante, atitto appaṭivāno kālaṅkato; saṅghassāhaṃ, bhante, upaṭṭhānassa atitto appaṭivāno kālaṅkato. Imesaṃ kho ahaṃ, bhante, tiṇṇaṃ dhammānaṃ atitto appaṭivāno kālaṅkato’’ti. “ཧཏྠ་ཀ །ཁྱོད་སྔོན་མི་རུ་གྱུར་པའི་ཚེ་ཆོས་གང་དག་ཀུན་ཏུ་སྤྱད་པར་གྱུར་པ་དེ་དག་ད་ལྟའང་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་དམ།” །“བཙུན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས། བདག་སྔོན་མི་རུ་གྱུར་པའི་ཚེ་ཆོས་གང་དག་ཀུན་ཏུ་སྤྱད་པར་གྱུར་པ་དེ་དག་ཀྱང་ད་ལྟ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་ལ། བཙུན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས། བདག་སྔོན་མི་རུ་གྱུར་པའི་ཚེ་ཆོས་གང་དག་ཀུན་ཏུ་མ་སྤྱད་པ་དེ་དག་ཀྱང་ད་ལྟ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་དོ། །བཙུན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས། འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། ད་ལྟ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དགེ་སློང་དང་། དགེ་སློང་མ་དང་། དགེ་བསྙེན་དང་། དགེ་བསྙེན་མ་དང་། རྒྱལ་པོ་དང་། རྒྱལ་པོའི་བློན་པོ་ཆེན་པོ་དང་། མུ་སྟེགས་ཅན་དང་། མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་ཉན་ཐོས་དག་གིས་བསྐོར་ཏེ་བཞུགས་པ་བཞིན་དུ། བཙུན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས། བདག་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་ལྷའི་བུ་དག་གིས་བསྐོར་ཏེ་གནས་སོ། །བཙུན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས། ཐག་རིང་པོ་ནས་ཀྱང་ལྷའི་བུ་དག་ལྷའི་བུ་ཧཏྠ་ཀའི་དྲུང་དུ་‘ཆོས་ཉན་པར་བྱའོ་’ཞེས་འོངས་སོ། །བཙུན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས། བདག་ནི་ཆོས་གསུམ་ལ་མི་ངོམས་ཤིང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་ཚེ་འཕོས་སོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། བཙུན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས། བདག་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་མཇལ་བ་ལ་མི་ངོམས་ཤིང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་ཚེ་འཕོས་སོ། །བཙུན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས། བདག་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་ལ་མི་ངོམས་ཤིང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་ཚེ་འཕོས་སོ། །བཙུན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས། བདག་ནི་དགེ་འདུན་ལ་རིམ་གྲོ་བྱེད་པ་ལ་མི་ངོམས་ཤིང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་ཚེ་འཕོས་སོ། །བཙུན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས། བདག་ནི་ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་ལ་མི་ངོམས་ཤིང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་ཚེ་འཕོས་སོ། །”ཞེས་གསོལ་ཏོ། ། ‘‘Nāhaṃ bhagavato dassanassa, tittimajjhagā kudācanaṃ; Saṅghassa upaṭṭhānassa, saddhammasavanassa ca. “བདག་ནི་བཅོམ་ལྡན་མཇལ་བ་དང་། །དགེ་འདུན་ཉིད་ལ་རིམ་གྲོ་དང་། །དམ་པའི་ཆོས་ནི་ཉན་པ་ལ། །ནམ་ཡང་ངོམས་པ་མ་རྙེད་དོ། ། ‘‘Adhisīlaṃ sikkhamāno, saddhammasavane rato; Tiṇṇaṃ dhammānaṃ atitto, hatthako avihaṃ gato’’ti. pañcamaṃ; ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་བསླབས་ཤིང་། །དམ་ཆོས་ཉན་ལ་དགའ་བ་དང་། །ཆོས་གསུམ་དག་ལ་མི་ངོམས་པ། །ཧཏྠ་ཀ་ནི་མི་ཆེ་བར་སོང་། །ལྔ་པའོ། ། 6. Kaṭuviyasuttaṃ ༦. མི་གཙང་བའི་མདོ། 129. Ekaṃ samayaṃ bhagavā bārāṇasiyaṃ viharati isipatane migadāye. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya bārāṇasiṃ piṇḍāya pāvisi. Addasā kho bhagavā goyogapilakkhasmiṃ piṇḍāya caramāno aññataraṃ bhikkhuṃ rittassādaṃ bāhirassādaṃ muṭṭhassatiṃ asampajānaṃ asamāhitaṃ vibbhantacittaṃ pākatindriyaṃ. Disvā taṃ bhikkhuṃ etadavoca – ༡༢༩. དུས་གཅིག་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལྷ་ལྡན་གྱི་གྲོང་ཁྱེར་བཱ་རཱ་ཎ་སཱི་ན་དྲང་སྲོང་ལྷུང་བ་རི་དྭགས་ཀྱི་ནགས་ན་བཞུགས་སོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྔ་དྲོའི་དུས་སུ་ཤམ་ཐབས་བགོས་ཏེ། ལྷུང་བཟེད་དང་ཆོས་གོས་བསྣམས་ནས་བཱ་རཱ་ཎ་སཱིར་བསོད་སྙོམས་ལ་གཤེགས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བ་ལང་སྦྱོར་བའི་ཆུ་ཤིང་གི་དྲུང་དུ་བསོད་སྙོམས་ལ་རྒྱུ་བའི་ཚེ། དགེ་སློང་ཞིག་རོ་མྱང་བ་དང་བྲལ་ཞིང་ཕྱིའི་རོ་ལ་ཆགས་པ། དྲན་པ་ཉམས་ཤིང་ཤེས་བཞིན་མེད་པ། མཉམ་པར་མ་བཞག་ཅིང་སེམས་རྣམ་པར་གཡེང་བ། དབང་པོ་མ་བསྡམས་པ་ཞིག་གཟིགས་སོ། །གཟིགས་ནས་དགེ་སློང་དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། ། ‘‘Mā kho tvaṃ, bhikkhu, attānaṃ kaṭuviyamakāsi. Taṃ vata bhikkhu kaṭuviyakataṃ attānaṃ āmagandhena avassutaṃ makkhikā nānupatissanti nānvāssavissantīti, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’’ti. Atha kho so bhikkhu bhagavatā iminā ovādena ovadito saṃvegamāpādi. Atha kho bhagavā bārāṇasiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto bhikkhū āmantesi – “དགེ་སློང་། ཁྱོད་ཀྱིས་རང་ཉིད་མི་གཙང་བར་མ་བྱེད་ཅིག །དགེ་སློང་། རང་ཉིད་མི་གཙང་བར་བྱས་ཤིང་ཤ་རློན་གྱི་དྲི་ང་བས་བརླན་པ་ལ། སྦྲང་བུ་དག་མི་འཁོར་ཞིང་རྗེས་སུ་མི་འབྲང་བར་འགྱུར་བ་ནི་གནས་མ་ཡིན་ནོ། །”དེ་ནས་དགེ་སློང་དེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གདམས་ངག་འདིས་བསྐུལ་ཏེ་སྐྱོ་བ་སྐྱེས་སོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་བཱ་རཱ་ཎ་སཱིར་བསོད་སྙོམས་ལ་གཤེགས་ནས་ཟས་ཀྱི་བྱ་བ་ཟིན་ཏེ། བསོད་སྙོམས་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་ནས་དགེ་སློང་རྣམས་ལ་བཀའ་སྩལ་པ། ། ‘‘Idhāhaṃ, bhikkhave, pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya bārāṇasiṃ [Pg.284] piṇḍāya pāvisiṃ. Addasaṃ kho ahaṃ, bhikkhave, goyogapilakkhasmiṃ piṇḍāya caramāno aññataraṃ bhikkhuṃ rittassādaṃ bāhirassādaṃ muṭṭhassatiṃ asampajānaṃ asamāhitaṃ vibbhantacittaṃ pākatindriyaṃ. Disvā taṃ bhikkhuṃ etadavocaṃ – “དགེ་སློང་དག །འདིར་ངས་སྔ་དྲོའི་དུས་སུ་ཤམ་ཐབས་བགོས་ཏེ། ལྷུང་བཟེད་དང་ཆོས་གོས་བསྣམས་ནས་བཱ་རཱ་ཎ་སཱིར་བསོད་སྙོམས་ལ་སོང་ངོ་། །དགེ་སློང་དག །ངས་བ་ལང་སྦྱོར་བའི་ཆུ་ཤིང་གི་དྲུང་དུ་བསོད་སྙོམས་ལ་རྒྱུ་བའི་ཚེ། དགེ་སློང་ཞིག་རོ་མྱང་བ་དང་བྲལ་ཞིང་ཕྱིའི་རོ་ལ་ཆགས་པ། དྲན་པ་ཉམས་ཤིང་ཤེས་བཞིན་མེད་པ། མཉམ་པར་མ་བཞག་ཅིང་སེམས་རྣམ་པར་གཡེང་བ། དབང་པོ་མ་བསྡམས་པ་ཞིག་མཐོང་ངོ་། །མཐོང་ནས་དགེ་སློང་དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། ། ‘‘‘Mā kho tvaṃ, bhikkhu, attānaṃ kaṭuviyamakāsi. Taṃ vata bhikkhu kaṭuviyakataṃ attānaṃ āmagandhena avassutaṃ makkhikā nānupatissanti nānvāssavissantīti, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’ti. Atha kho, bhikkhave, so bhikkhu mayā iminā ovādena ovadito saṃvegamāpādī’’ti. Evaṃ vutte aññataro bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kiṃ nu kho, bhante, kaṭuviyaṃ? Ko āmagandho? Kā makkhikā’’ti? “‘དགེ་སློང་། ཁྱོད་ཀྱིས་རང་ཉིད་མི་གཙང་བར་མ་བྱེད་ཅིག །དགེ་སློང་། རང་ཉིད་མི་གཙང་བར་བྱས་ཤིང་ཤ་རློན་གྱི་དྲི་ང་བས་བརླན་པ་ལ། སྦྲང་བུ་དག་མི་འཁོར་ཞིང་རྗེས་སུ་མི་འབྲང་བར་འགྱུར་བ་ནི་གནས་མ་ཡིན་ནོ། །’ཞེས་སྨྲས་སོ། །དགེ་སློང་དག །དེ་ནས་དགེ་སློང་དེ་ངས་གདམས་ངག་འདིས་བསྐུལ་ཏེ་སྐྱོ་བ་སྐྱེས་སོ། །”ཞེས་གསུངས་པ་དང་། དགེ་སློང་ཞིག་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །“བཙུན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས། མི་གཙང་བ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ལགས། ཤ་རློན་གྱི་དྲི་ང་བ་གང་ལགས། སྦྲང་བུ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ལགས་སམ།” ། ‘‘Abhijjhā kho, bhikkhu, kaṭuviyaṃ; byāpādo āmagandho; pāpakā akusalā vitakkā makkhikā. Taṃ vata, bhikkhu, kaṭuviyakataṃ attānaṃ āmagandhena avassutaṃ makkhikā nānupatissanti nānvāssavissantīti, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’’ti. “དགེ་སློང་། བརྣབ་སེམས་ནི་མི་གཙང་བའོ། །གནོད་སེམས་ནི་ཤ་རློན་གྱི་དྲི་ང་བའོ། །སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ནི་སྦྲང་བུའོ། །དགེ་སློང་། རང་ཉིད་མི་གཙང་བར་བྱས་ཤིང་ཤ་རློན་གྱི་དྲི་ང་བས་བརླན་པ་ལ། སྦྲང་བུ་དག་མི་འཁོར་ཞིང་རྗེས་སུ་མི་འབྲང་བར་འགྱུར་བ་ནི་གནས་མ་ཡིན་ནོ། །”ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། ། ‘‘Aguttaṃ cakkhusotasmiṃ, indriyesu asaṃvutaṃ; Makkhikānupatissanti, saṅkappā rāganissitā. མིག་དང་རྣ་བ་མ་བསྲུངས་ཤིང་། །དབང་པོ་རྣམས་ནི་མ་བསྡམས་ལ། །འདོད་ཆགས་ལ་བརྟེན་རྣམ་རྟོག་གི །སྦྲང་བུ་དག་ནི་འཁོར་བར་འགྱུར། ། ‘‘Kaṭuviyakato bhikkhu, āmagandhe avassuto; Ārakā hoti nibbānā, vighātasseva bhāgavā. དགེ་སློང་མི་གཙང་བྱས་པ་དང་། །ཤ་རློན་དྲི་ང་བརླན་པ་དེ། །མྱ་ངན་འདས་དང་རིང་དུ་བྲལ། །ཉོན་མོངས་པ་ཡི་ཆ་ཤས་ཐོབ། ། ‘‘Gāme vā yadi vāraññe, aladdhā samathamattano ; Pareti bālo dummedho, makkhikāhi purakkhato. གྲོང་ངམ་ཡང་ན་ནགས་ཚལ་དུ། །རང་གི་ཞི་གནས་མ་རྙེད་པར། །བྱིས་པ་བློ་ཆུང་སྦྲང་བུ་ཡིས། །བསྐོར་བཞིན་དུ་ནི་རྒྱུ་བར་བྱེད། ། ‘‘Ye ca sīlena sampannā, paññāyūpasameratā; Upasantā sukhaṃ senti, nāsayitvāna makkhikā’’ti. chaṭṭhaṃ; གང་དག་ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུན་ཚོགས་ཤིང་། །ཤེས་རབ་ཉེ་བར་ཞི་ལ་དགའ། །སྦྲང་བུ་རྣམས་ནི་བཅོམ་བྱས་ནས། །ཉེ་བར་ཞི་ཞིང་བདེ་བར་ཉལ། །དྲུག་པའོ། ། 7. Paṭhamaanuruddhasuttaṃ ༧. མ་འགགས་པའི་མདོ་དང་པོ། 130. Atha kho āyasmā anuruddho yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā anuruddho bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘idhāhaṃ, bhante, dibbena cakkhunā [Pg.285] visuddhena atikkantamānusakena yebhuyyena passāmi mātugāmaṃ kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjamānaṃ. Katihi nu kho, bhante, dhammehi samannāgato mātugāmo kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjatī’’ti? ༡༣༠. དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་མ་འགགས་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ག་ལ་བ་དེར་ཉེ་བར་སོང་ངོ་། །ཉེ་བར་སོང་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཏེ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འདུག་གོ །ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འདུག་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་མ་འགགས་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །“བཙུན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས། བདག་གིས་ལྷའི་མིག་རྣམ་པར་དག་པ་མིའི་ལས་འདས་པས་ཕལ་ཆེར་བུད་མེད་རྣམས་ལུས་ཞིག་ནས་ཤི་བའི་འོག་ཏུ་ངན་སོང་། ལོག་པར་ལྟུང་བ། ངན་འགྲོ། སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་སྐྱེ་བ་མཐོང་ལགས་ན། བཙུན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས། བུད་མེད་ཆོས་དུ་དང་ལྡན་ན་ལུས་ཞིག་ནས་ཤི་བའི་འོག་ཏུ་ངན་སོང་། ལོག་པར་ལྟུང་བ། ངན་འགྲོ། སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ལགས།” ། ‘‘Tīhi kho, anuruddha, dhammehi samannāgato mātugāmo kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati. Katamehi tīhi? Idha, anuruddha, mātugāmo pubbaṇhasamayaṃ maccheramalapariyuṭṭhitena cetasā agāraṃ ajjhāvasati, majjhanhikasamayaṃ issāpariyuṭṭhitena cetasā agāraṃ ajjhāvasati, sāyanhasamayaṃ kāmarāgapariyuṭṭhitena cetasā agāraṃ ajjhāvasati. Imehi kho, anuruddha, tīhi dhammehi samannāgato mātugāmo kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjatī’’ti. Sattamaṃ. མ་འགགས་པ། ཆོས་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་བུད་མེད་ནི་ལུས་ཞིག་ནས་ཤི་བའི་འོག་ཏུ་ངན་སོང་། ལོག་པར་ལྟུང་བ། ངན་འགྲོ། སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། མ་འགགས་པ། འདི་ན་བུད་མེད་ནི་སྔ་དྲོའི་དུས་སུ་སེར་སྣའི་དྲི་མས་ཀུན་ནས་བསླངས་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཁྱིམ་ན་གནས་ལ། ཉིན་གུང་གི་དུས་སུ་ཕྲག་དོག་གིས་ཀུན་ནས་བསླངས་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཁྱིམ་ན་གནས་ཤིང་། ཕྱི་དྲོའི་དུས་སུ་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་བསླངས་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཁྱིམ་ན་གནས་སོ། །མ་འགགས་པ། ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་དང་ལྡན་པའི་བུད་མེད་ནི་ལུས་ཞིག་ནས་ཤི་བའི་འོག་ཏུ་ངན་སོང་། ལོག་པར་ལྟུང་བ། ངན་འགྲོ། སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །”ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །བདུན་པའོ། ། 8. Dutiyaanuruddhasuttaṃ ༨. མ་འགགས་པའི་མདོ་གཉིས་པ། 131. Atha kho āyasmā anuruddho yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā sāriputtena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā anuruddho āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca – ‘‘idhāhaṃ, āvuso sāriputta, dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena sahassaṃ lokaṃ olokemi. Āraddhaṃ kho pana me vīriyaṃ asallīnaṃ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā, passaddho kāyo asāraddho, samāhitaṃ cittaṃ ekaggaṃ. Atha ca pana me nānupādāya āsavehi cittaṃ vimuccatī’’ti. ༡༣༡. དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་མ་འགགས་པ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་ག་ལ་བ་དེར་ཉེ་བར་སོང་ངོ་། །ཉེ་བར་སོང་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་དང་ལྷན་ཅིག་དགའ་བར་བྱས་ཏེ། དགའ་བར་འགྱུར་བ་དང་དྲན་པར་བྱ་བའི་གཏམ་རྣམས་བརྗོད་ནས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འདུག་གོ །ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འདུག་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་མ་འགགས་པས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །“ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ། བདག་གིས་ལྷའི་མིག་རྣམ་པར་དག་པ་མིའི་ལས་འདས་པས་སྟོང་གི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་དོ། །བདག་གི་བརྩོན་འགྲུས་ནི་མ་ཞུམ་པར་བརྩམས་ལ། དྲན་པ་ནི་མ་ཉམས་པར་ཉེ་བར་གནས་ཤིང་། ལུས་ནི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་ཤིང་མ་འཁྲུགས་ལ། སེམས་ནི་མཉམ་པར་བཞག་ཅིང་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་ཏོ། །འོན་ཀྱང་བདག་གི་སེམས་ནི་ལེན་པ་མེད་པར་ཟག་པ་རྣམས་ལས་རྣམ་པར་མ་གྲོལ་ལོ། །”ཞེས་སྨྲས་སོ། ། ‘‘Yaṃ kho te, āvuso anuruddha, evaṃ hoti – ‘ahaṃ dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena sahassaṃ lokaṃ volokemī’ti, idaṃ te mānasmiṃ. Yampi te, āvuso anuruddha, evaṃ hoti – ‘āraddhaṃ kho pana me vīriyaṃ asallīnaṃ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā, passaddho kāyo asāraddho, samāhitaṃ cittaṃ ekagga’nti, idaṃ te uddhaccasmiṃ. Yampi te, āvuso anuruddha, evaṃ hoti – ‘atha ca pana me nānupādāya āsavehi cittaṃ vimuccatī’ti, idaṃ [Pg.286] te kukkuccasmiṃ. Sādhu vatāyasmā anuruddho ime tayo dhamme pahāya, ime tayo dhamme amanasikaritvā amatāya dhātuyā cittaṃ upasaṃharatū’’ti. “ཚེ་དང་ལྡན་པ་མ་འགགས་པ། ཁྱོད་ཀྱིས་‘བདག་གིས་ལྷའི་མིག་རྣམ་པར་དག་པ་མིའི་ལས་འདས་པས་སྟོང་གི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་དོ་’སྙམ་དུ་བསམས་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ཁྱོད་ཀྱི་ང་རྒྱལ་ལོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་མ་འགགས་པ། ཁྱོད་ཀྱིས་‘བདག་གི་བརྩོན་འགྲུས་ནི་མ་ཞུམ་པར་བརྩམས་ལ། དྲན་པ་ནི་མ་ཉམས་པར་ཉེ་བར་གནས་ཤིང་། ལུས་ནི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་ཤིང་མ་འཁྲུགས་ལ། སེམས་ནི་མཉམ་པར་བཞག་ཅིང་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་ཏོ་’སྙམ་དུ་བསམས་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ཁྱོད་ཀྱི་རྒོད་པའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་མ་འགགས་པ། ཁྱོད་ཀྱིས་‘འོན་ཀྱང་བདག་གི་སེམས་ནི་ལེན་པ་མེད་པར་ཟག་པ་རྣམས་ལས་རྣམ་པར་མ་གྲོལ་ལོ་’སྙམ་དུ་བསམས་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ཁྱོད་ཀྱི་འགྱོད་པའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་མ་འགགས་པས་ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་སྤངས་ཤིང་། ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཡིད་ལ་མ་བྱས་པར་འཆི་མེད་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་སེམས་གཏོད་ཅིག་དང་ལེགས་པར་འགྱུར་རོ། །”ཞེས་སྨྲས་སོ། ། Atha kho āyasmā anuruddho aparena samayena ime tayo dhamme pahāya, ime tayo dhamme amanasikaritvā amatāya dhātuyā cittaṃ upasaṃhari. Atha kho āyasmā anuruddho eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti, tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi. ‘‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’’ti abbhaññāsi. Aññataro ca panāyasmā anuruddho arahataṃ ahosīti. Aṭṭhamaṃ. དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་མ་འགགས་པས་དུས་གཞན་ཞིག་ན་ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་སྤངས་ཤིང་། ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཡིད་ལ་མ་བྱས་པར་འཆི་མེད་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་སེམས་གཏད་དོ། །དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་མ་འགགས་པ་གཅིག་པུར་དབེན་པར་གནས་ཤིང་། བག་ཡོད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཆེ་བ། བདག་ཉིད་བཏང་སྟེ་གནས་པ་ལས། རིང་པོར་མ་ཐོགས་པར་རིགས་ཀྱི་བུ་རྣམས་ཁྱིམ་ནས་ཁྱིམ་མེད་པར་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་དོན་གང་གི་ཕྱིར་དུ་ཡིན་པ་དེ། ཚངས་པར་སྤྱོད་པའི་མཐར་ཐུག་པ་བླ་ན་མེད་པ་དེ་ཉིད་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་རང་གི་མངོན་པར་ཤེས་པས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ཏེ་བསྒྲུབས་ནས་བཞུགས་སོ། །“སྐྱེ་བ་ཟད་དོ། །ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་བསྟེན་ཏོ། །བྱ་བ་བྱས་སོ། །འདི་ལས་གཞན་པའི་སྲིད་པ་མེད་དོ་”ཞེས་མངོན་པར་ཤེས་སོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་མ་འགགས་པ་ཡང་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་གི་གཅིག་ཏུ་གྱུར་ཏོ། །བརྒྱད་པའོ། ། 9. Paṭicchannasuttaṃ ༩. གསང་བའི་མདོ། 132. ‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, paṭicchannāni āvahanti, no vivaṭāni. Katamāni tīṇi? Mātugāmo, bhikkhave, paṭicchanno āvahati, no vivaṭo; brāhmaṇānaṃ, bhikkhave, mantā paṭicchannā āvahanti, no vivaṭā; micchādiṭṭhi, bhikkhave, paṭicchannā āvahati, no vivaṭā. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi paṭicchannāni āvahanti, no vivaṭāni. ༡༣༢. “དགེ་སློང་དག །ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་གསང་ན་མཛེས་པར་འགྱུར་གྱི། ཕྱིར་བསྟན་ན་མི་མཛེས་སོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག །བུད་མེད་ནི་གསང་ན་མཛེས་པར་འགྱུར་གྱི། ཕྱིར་བསྟན་ན་མི་མཛེས་སོ། །དགེ་སློང་དག །བྲམ་ཟེའི་གསང་སྔགས་རྣམས་ནི་གསང་ན་མཛེས་པར་འགྱུར་གྱི། ཕྱིར་བསྟན་ན་མི་མཛེས་སོ། །དགེ་སློང་དག །ལོག་པར་ལྟ་བ་ནི་གསང་ན་མཛེས་པར་འགྱུར་གྱི། ཕྱིར་བསྟན་ན་མི་མཛེས་སོ། །དགེ་སློང་དག །ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་གསང་ན་མཛེས་པར་འགྱུར་གྱི། ཕྱིར་བསྟན་ན་མི་མཛེས་སོ། །”ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། ། ‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, vivaṭāni virocanti, no paṭicchannāni. Katamāni tīṇi? Candamaṇḍalaṃ, bhikkhave, vivaṭaṃ virocati, no paṭicchannaṃ; sūriyamaṇḍalaṃ, bhikkhave, vivaṭaṃ virocati, no paṭicchannaṃ; tathāgatappavedito dhammavinayo, bhikkhave, vivaṭo virocati, no paṭicchanno. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi vivaṭāni virocanti, no paṭicchannānī’’ti. Navamaṃ. དགེ་སློང་དག ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་ཕྱིར་མངོན་པར་གསལ་བར་གྱུར་ན་མཛེས་པར་འགྱུར་གྱི། གསང་བར་བྱས་ན་མི་མཛེས་སོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་ཕྱིར་མངོན་པར་གསལ་བར་གྱུར་ན་མཛེས་པར་འགྱུར་གྱི། གསང་བར་བྱས་ན་མི་མཛེས་སོ། །དགེ་སློང་དག ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་ཕྱིར་མངོན་པར་གསལ་བར་གྱུར་ན་མཛེས་པར་འགྱུར་གྱི། གསང་བར་བྱས་ན་མི་མཛེས་སོ། །དགེ་སློང་དག དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཆོས་དང་འདུལ་བ་ནི་ཕྱིར་མངོན་པར་གསལ་བར་གྱུར་ན་མཛེས་པར་འགྱུར་གྱི། གསང་བར་བྱས་ན་མི་མཛེས་སོ། །དགེ་སློང་དག ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་ཕྱིར་མངོན་པར་གསལ་བར་གྱུར་ན་མཛེས་པར་འགྱུར་གྱི། གསང་བར་བྱས་ན་མི་མཛེས་སོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དགུ་པའོ། ། 10. Lekhasuttaṃ ༡༠. ཡི་གེའི་མདོ། 133. ‘‘Tayome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo? Pāsāṇalekhūpamo puggalo, pathavilekhūpamo puggalo, udakalekhūpamo puggalo. Katamo ca, bhikkhave, pāsāṇalekhūpamo puggalo? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo abhiṇhaṃ kujjhati. So ca khvassa kodho [Pg.287] dīgharattaṃ anuseti. Seyyathāpi, bhikkhave, pāsāṇe lekhā na khippaṃ lujjati vātena vā udakena vā, ciraṭṭhitikā hoti; evamevaṃ kho, bhikkhave, idhekacco puggalo abhiṇhaṃ kujjhati. So ca khvassa kodho dīgharattaṃ anuseti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, pāsāṇalekhūpamo puggalo. ༡༣༣. དགེ་སློང་དག འཇིག་རྟེན་ན་གང་ཟག་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཡོད་ཅིང་དམིགས་སོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། རྡོ་ལ་བྲིས་པའི་ཡི་གེ་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་དང་། ས་ལ་བྲིས་པའི་ཡི་གེ་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་དང་། ཆུ་ལ་བྲིས་པའི་ཡི་གེ་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་གོ །དགེ་སློང་དག རྡོ་ལ་བྲིས་པའི་ཡི་གེ་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག འདི་ན་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་རྒྱུན་དུ་ཁྲོ་བར་བྱེད་ཅིང་། དེའི་ཁོང་ཁྲོ་དེ་ཡང་དུས་ཡུན་རིང་པོར་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །དགེ་སློང་དག དཔེར་ན། རྡོ་ལ་བྲིས་པའི་ཡི་གེ་ནི་རླུང་ངམ་ཆུས་མྱུར་དུ་མི་འཇིག་པར་དུས་ཡུན་རིང་པོར་གནས་པ་བཞིན་དུ། དགེ་སློང་དག དེ་བཞིན་དུ་འདི་ན་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་རྒྱུན་དུ་ཁྲོ་བར་བྱེད་ཅིང་། དེའི་ཁོང་ཁྲོ་དེ་ཡང་དུས་ཡུན་རིང་པོར་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །དགེ་སློང་དག འདི་ནི་རྡོ་ལ་བྲིས་པའི་ཡི་གེ་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་ཅེས་བྱའོ། ། ‘‘Katamo ca, bhikkhave, pathavilekhūpamo puggalo? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo abhiṇhaṃ kujjhati. So ca khvassa kodho na dīgharattaṃ anuseti. Seyyathāpi, bhikkhave, pathaviyā lekhā khippaṃ lujjati vātena vā udakena vā, na ciraṭṭhitikā hoti; evamevaṃ kho, bhikkhave, idhekacco puggalo abhiṇhaṃ kujjhati. So ca khvassa kodho na dīgharattaṃ anuseti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, pathavilekhūpamo puggalo. དགེ་སློང་དག ས་ལ་བྲིས་པའི་ཡི་གེ་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག འདི་ན་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་རྒྱུན་དུ་ཁྲོ་བར་བྱེད་ཀྱང་། དེའི་ཁོང་ཁྲོ་དེ་ནི་དུས་ཡུན་རིང་པོར་མི་གནས་སོ། །དགེ་སློང་དག དཔེར་ན། ས་ལ་བྲིས་པའི་ཡི་གེ་ནི་རླུང་ངམ་ཆུས་མྱུར་དུ་འཇིག་ཅིང་དུས་ཡུན་རིང་པོར་མི་གནས་པ་བཞིན་དུ། དགེ་སློང་དག དེ་བཞིན་དུ་འདི་ན་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་རྒྱུན་དུ་ཁྲོ་བར་བྱེད་ཀྱང་། དེའི་ཁོང་ཁྲོ་དེ་ནི་དུས་ཡུན་རིང་པོར་མི་གནས་སོ། །དགེ་སློང་དག འདི་ནི་ས་ལ་བྲིས་པའི་ཡི་གེ་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་ཅེས་བྱའོ། ། ‘‘Katamo ca, bhikkhave, udakalekhūpamo puggalo? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo āgāḷhenapi vuccamāno pharusenapi vuccamāno amanāpenapi vuccamāno sandhiyatimeva saṃsandatimeva sammodatimeva. Seyyathāpi, bhikkhave, udake lekhā khippaṃyeva paṭivigacchati, na ciraṭṭhitikā hoti; evamevaṃ kho, bhikkhave, idhekacco puggalo āgāḷhenapi vuccamāno pharusenapi vuccamāno amanāpenapi vuccamāno sandhiyatimeva saṃsandatimeva sammodatimeva. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, udakalekhūpamo puggalo. Ime kho, bhikkhave, tayo puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Dasamaṃ. དགེ་སློང་དག ཆུ་ལ་བྲིས་པའི་ཡི་གེ་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག འདི་ན་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་ལ་ཚིག་རྩུབ་པོའམ། ཚིག་དྲག་པོའམ། ཡིད་དུ་མི་འོང་བའི་སྒོ་ནས་སྨྲས་ཀྱང་། འདུམ་པར་འགྱུར་ཞིང་། མཐུན་པར་འགྱུར་ལ། དགའ་བར་འགྱུར་རོ། །དགེ་སློང་དག དཔེར་ན། ཆུ་ལ་བྲིས་པའི་ཡི་གེ་ནི་མྱུར་དུ་ཡལ་བར་འགྱུར་ཞིང་དུས་ཡུན་རིང་པོར་མི་གནས་པ་བཞིན་དུ། དགེ་སློང་དག དེ་བཞིན་དུ་འདི་ན་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་ལ་ཚིག་རྩུབ་པོའམ། ཚིག་དྲག་པོའམ། ཡིད་དུ་མི་འོང་བའི་སྒོ་ནས་སྨྲས་ཀྱང་། འདུམ་པར་འགྱུར་ཞིང་། མཐུན་པར་འགྱུར་ལ། དགའ་བར་འགྱུར་རོ། །དགེ་སློང་དག འདི་ནི་ཆུ་ལ་བྲིས་པའི་ཡི་གེ་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་ཅེས་བྱའོ། །དགེ་སློང་དག གང་ཟག་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་ཡོད་ཅིང་དམིགས་སོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །བཅུ་པའོ། ། Kusināravaggo terasamo. ཀུ་ཤིའི་གྲོང་གི་སྡེ་སྟེ་བཅུ་གསུམ་པའོ། ། Tassuddānaṃ – དེའི་སྡོམ་ནི། Kusinārabhaṇḍanā ceva, gotamabharaṇḍuhatthako; Kaṭuviyaṃ dve anuruddhā, paṭicchannaṃ lekhena te dasāti. ཀུ་ཤིའི་གྲོང་དང་འཁྲུག་པ་དང་། །གཽ་提མ་དང་བྷ་རཎྜུ། །ཧཏྠ་ཀ་དང་ཀ་ཊུ་བྷི། །མ་འགགས་པ་གཉིས་གསང་བ་དང་། །ཡི་གེ་དང་ནི་བཅུ་པོའོ། ། (14) 4. Yodhājīvavaggo (༡༤) ༤. གཡུལ་འགྱེད་པའི་སྡེ། 1. Yodhājīvasuttaṃ ༡. གཡུལ་འགྱེད་པའི་མདོ། 134. ‘‘Tīhi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato yodhājīvo rājāraho hoti rājabhoggo, rañño aṅganteva saṅkhyaṃ gacchati. Katamehi tīhi[Pg.288]? Idha, bhikkhave, yodhājīvo dūre pātī ca hoti akkhaṇavedhī ca mahato ca kāyassa padāletā. Imehi, kho, bhikkhave, tīhi aṅgehi samannāgato yodhājīvo rājāraho hoti rājabhoggo, rañño aṅganteva saṅkhyaṃ gacchati. Evamevaṃ kho, bhikkhave, tīhi aṅgehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa. Katamehi tīhi? Idha, bhikkhave, bhikkhu dūre pātī ca hoti akkhaṇavedhī ca mahato ca kāyassa padāletā. ༡༣༤. དགེ་སློང་དག ཡན་ལག་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་གཡུལ་འགྱེད་པའི་སྐྱེས་བུ་ནི་རྒྱལ་པོར་འོས་པ་དང་། རྒྱལ་པོའི་ཉེར་སྤྱོད་དུ་འགྱུར་ཞིང་། རྒྱལ་པོའི་ཡན་ལག་ཉིད་དུ་གྲངས་སུ་འགྲོའོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག འདི་ན་གཡུལ་འགྱེད་པའི་སྐྱེས་བུ་ནི་རྒྱང་རིང་དུ་འཕེན་པ་དང་། མི་འཆུག་པར་ཕོག་པར་བྱེད་པ་དང་། ལུས་ཆེན་པོ་འབིགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག ཡན་ལག་གསུམ་པོ་འདི་དག་དང་ལྡན་པའི་གཡུལ་འགྱེད་པའི་སྐྱེས་བུ་ནི་རྒྱལ་པོར་འོས་པ་དང་། རྒྱལ་པོའི་ཉེར་སྤྱོད་དུ་འགྱུར་ཞིང་། རྒྱལ་པོའི་ཡན་ལག་ཉིད་དུ་གྲངས་སུ་འགྲོའོ། །དགེ་སློང་དག དེ་བཞིན་དུ་ཡན་ལག་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་དགེ་སློང་ནི་སྦྱིན་གནས་སུ་འོས་པ་དང་། ལྷག་པར་སྦྱིན་པར་འོས་པ་དང་། མཆོད་པར་འོས་པ་དང་། ཐལ་མོ་སྦྱར་བར་འོས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཞིང་བླ་ན་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། འདི་ན་དགེ་སློང་ནི་རྒྱང་རིང་དུ་འཕེན་པ་དང་། མི་འཆུག་པར་ཕོག་པར་བྱེད་པ་དང་། ལུས་ཆེན་པོ་འབིགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། ། ‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu dūre pātī hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu yaṃ kiñci rūpaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā, sabbaṃ rūpaṃ – ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya passati. Yā kāci vedanā atītānāgatapaccuppannā ajjhattā vā bahiddhā vā oḷārikā vā sukhumā vā hīnā vā paṇītā vā yā dūre santike vā, sabbaṃ vedanaṃ – ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya passati. Yā kāci saññā atītānāgatapaccuppannā ajjhattā vā bahiddhā vā oḷārikā vā sukhumā vā hīnā vā paṇītā vā yā dūre santike vā, sabbaṃ saññaṃ – ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya passati. Ye keci saṅkhārā atītānāgatapaccuppannā ajjhattā vā bahiddhā vā oḷārikā vā sukhumā vā hīnā vā paṇītā vā ye dūre santike vā, sabbe saṅkhāre – ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya passati. Yaṃ kiñci viññāṇaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā, sabbaṃ viññāṇaṃ – ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya passati. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu dūre pātī hoti. དགེ་སློང་དག ཇི་ལྟར་ན་དགེ་སློང་རྒྱང་རིང་དུ་འཕེན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག འདི་ན་དགེ་སློང་གིས་གཟུགས་གང་ཅི་ཡང་རུང་སྟེ། འདས་པའམ། མ་འོངས་པའམ། ད་ལྟར་བྱུང་བའམ། ནང་གིའམ། ཕྱིའམ། རགས་པའམ། ཕྲ་བའམ། ངན་པའམ། གྱ་ནོམ་པའམ། ཐག་རིང་ངམ། ཉེ་བར་གནས་པ་ཐམས་ཅད་ལ། །‘འདི་ནི་བདག་གི་མ་ཡིན། འདི་ནི་བདག་མ་ཡིན། འདི་ནི་བདག་གི་བདག་མ་ཡིན་ནོ། །’ཞེས་དེ་ལྟར་དེ་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མཐོང་བར་བྱེད་དོ། །ཚོར་བ་གང་ཅི་ཡང་རུང་སྟེ། འདས་པའམ། མ་འོངས་པའམ། ད་ལྟར་བྱུང་བའམ། ནང་གིའམ། ཕྱིའམ། རགས་པའམ། ཕྲ་བའམ། ངན་པའམ། གྱ་ནོམ་པའམ། ཐག་རིང་ངམ། ཉེ་བར་གནས་པ་ཐམས་ཅད་ལ། །‘འདི་ནི་བདག་གི་མ་ཡིན། འདི་ནི་བདག་མ་ཡིན། འདི་ནི་བདག་གི་བདག་མ་ཡིན་ནོ། །’ཞེས་དེ་ལྟར་དེ་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མཐོང་བར་བྱེད་དོ། །འདུ་ཤེས་གང་ཅི་ཡང་རུང་སྟེ། འདས་པའམ། མ་འོངས་པའམ། ད་ལྟར་བྱུང་བའམ། ནང་གིའམ། ཕྱིའམ། རགས་པའམ། ཕྲ་བའམ། ངན་པའམ། གྱ་ནོམ་པའམ། ཐག་རིང་ངམ། ཉེ་བར་གནས་པ་ཐམས་ཅད་ལ། །‘འདི་ནི་བདག་གི་མ་ཡིན། འདི་ནི་བདག་མ་ཡིན། འདི་ནི་བདག་གི་བདག་མ་ཡིན་ནོ། །’ཞེས་དེ་ལྟར་དེ་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མཐོང་བར་བྱེད་དོ། །འདུ་བྱེད་གང་ཅི་ཡང་རུང་སྟེ། འདས་པའམ། མ་འོངས་པའམ། ད་ལྟར་བྱུང་བའམ། ནང་གིའམ། ཕྱིའམ། རགས་པའམ། ཕྲ་བའམ། ངན་པའམ། གྱ་ནོམ་པའམ། ཐག་རིང་ངམ། ཉེ་བར་གནས་པ་ཐམས་ཅད་ལ། །‘འདི་དག་ནི་བདག་གི་མ་ཡིན། འདི་དག་ནི་བདག་མ་ཡིན། འདི་དག་ནི་བདག་གི་བདག་མ་ཡིན་ནོ། །’ཞེས་དེ་ལྟར་དེ་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མཐོང་བར་བྱེད་དོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཅི་ཡང་རུང་སྟེ། འདས་པའམ། མ་འོངས་པའམ། ད་ལྟར་བྱུང་བའམ། ནང་གིའམ། ཕྱིའམ། རགས་པའམ། ཕྲ་བའམ། ངན་པའམ། གྱ་ནོམ་པའམ། ཐག་རིང་ངམ། ཉེ་བར་གནས་པ་ཐམས་ཅད་ལ། །‘འདི་ནི་བདག་གི་མ་ཡིན། འདི་ནི་བདག་མ་ཡིན། འདི་ནི་བདག་གི་བདག་མ་ཡིན་ནོ། །’ཞེས་དེ་ལྟར་དེ་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མཐོང་བར་བྱེད་དོ། །དགེ་སློང་དག དེ་ལྟར་ན་དགེ་སློང་ནི་རྒྱང་རིང་དུ་འཕེན་པ་ཡིན་ནོ། ། ‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu akkhaṇavedhī hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ pajānāti; ‘ayaṃ dukkhasamudayo’ti yathābhūtaṃ pajānāti; ‘ayaṃ dukkhanirodho’ti yathābhūtaṃ pajānāti; ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī [Pg.289] paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānāti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu akkhaṇavedhī hoti. དགེ་སློང་དག ཇི་ལྟར་ན་དགེ་སློང་མི་འཆུག་པར་ཕོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག འདི་ན་དགེ་སློང་གིས་ ‘འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །’ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །‘འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་ངོ། །’ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །‘འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པའོ། །’ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །‘འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་མོ། །’ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །དགེ་སློང་དག དེ་ལྟར་ན་དགེ་སློང་ནི་མི་འཆུག་པར་ཕོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། ། ‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu mahato kāyassa padāletā hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu mahantaṃ avijjākkhandhaṃ padāleti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu mahato kāyassa padāletā hoti. Imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’’ti. Paṭhamaṃ. དགེ་སློང་དག ཇི་ལྟར་ན་དགེ་སློང་ལུས་ཆེན་པོ་འབིགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག འདི་ན་དགེ་སློང་གིས་མ་རིག་པའི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་འབིགས་པར་བྱེད་དོ། །དགེ་སློང་དག དེ་ལྟར་ན་དགེ་སློང་ནི་ལུས་ཆེན་པོ་འབིགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་དང་ལྡན་པའི་དགེ་སློང་ནི་སྦྱིན་གནས་སུ་འོས་པ་དང་། ལྷག་པར་སྦྱིན་པར་འོས་པ་དང་། མཆོད་པར་འོས་པ་དང་། ཐལ་མོ་སྦྱར་བར་འོས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཞིང་བླ་ན་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དང་པོའོ། ། 2. Parisāsuttaṃ ༢. འཁོར་གྱི་མདོ། 135. ‘‘Tisso imā, bhikkhave, parisā. Katamā tisso? Ukkācitavinītā parisā, paṭipucchāvinītā parisā, yāvatāvinītā parisā – imā kho, bhikkhave, tisso parisā’’ti. Dutiyaṃ. ༡༣༥. དགེ་སློང་དག འཁོར་འདི་གསུམ་ཡོད་དོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། མ་དྲིས་པར་བཏུལ་བའི་འཁོར་དང་། དྲིས་ནས་བཏུལ་བའི་འཁོར་དང་། ཚོད་ཤེས་ཏེ་བཏུལ་བའི་འཁོར་རོ། །དགེ་སློང་དག འཁོར་འདི་གསུམ་མོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གཉིས་པའོ། ། 3. Mittasuttaṃ ༣. གྲོགས་པོའི་མདོ། 136. ‘‘Tīhi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato mitto sevitabbo. Katamehi tīhi? ( ) Duddadaṃ dadāti, dukkaraṃ karoti, dukkhamaṃ khamati – imehi kho, bhikkhave, tīhi aṅgehi samannāgato mitto sevitabbo’’ti. Tatiyaṃ. ༡༣༦. དགེ་སློང་དག ཡན་ལག་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་གྲོགས་པོ་ནི་བསྟེན་པར་བྱའོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། སྦྱིན་པར་དཀའ་བ་སྦྱིན་པ་དང་། བྱ་བར་དཀའ་བ་བྱེད་པ་དང་། བཟོད་པར་དཀའ་བ་བཟོད་པའོ། །དགེ་སློང་དག ཡན་ལག་གསུམ་པོ་འདི་དག་དང་ལྡན་པའི་གྲོགས་པོ་ནི་བསྟེན་པར་བྱའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གསུམ་པའོ། ། 4. Uppādāsuttaṃ ༤. བྱུང་བའི་མདོ། 137. ‘‘Uppādā vā, bhikkhave, tathāgatānaṃ anuppādā vā tathāgatānaṃ, ṭhitāva sā dhātu dhammaṭṭhitatā dhammaniyāmatā. Sabbe saṅkhārā aniccā. Taṃ tathāgato abhisambujjhati abhisameti. Abhisambujjhitvā abhisametvā ācikkhati deseti paññāpeti paṭṭhapeti vivarati vibhajati uttānīkaroti – ‘sabbe saṅkhārā aniccā’ti. Uppādā vā, bhikkhave, tathāgatānaṃ anuppādā vā tathāgatānaṃ ṭhitāva sā dhātu dhammaṭṭhitatā dhammaniyāmatā. Sabbe saṅkhārā dukkhā. Taṃ tathāgato abhisambujjhati abhisameti. Abhisambujjhitvā [Pg.290] abhisametvā ācikkhati deseti paññāpeti paṭṭhapeti vivarati vibhajati uttānīkaroti – ‘sabbe saṅkhārā dukkhā’ti. Uppādā vā, bhikkhave, tathāgatānaṃ anuppādā vā tathāgatānaṃ ṭhitāva sā dhātu dhammaṭṭhitatā dhammaniyāmatā. Sabbe dhammā anattā. Taṃ tathāgato abhisambujjhati abhisameti. Abhisambujjhitvā abhisametvā ācikkhati deseti paññāpeti paṭṭhapeti vivarati vibhajati uttānīkaroti – ‘sabbe dhammā anattā’’’ti. Catutthaṃ. ༡༣༧. དགེ་སློང་དག དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་བྱུང་ཡང་རུང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་མ་བྱུང་ཡང་རུང་། ཆོས་ཉིད་དེ་ནི་གནས་པ་ཉིད་དེ། ཆོས་གནས་པ་ཉིད་དང་། ཆོས་སྐྱོན་མེད་པ་ཉིད་དོ། །འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ནི་མི་རྟག་པའོ། །དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཤིང་མངོན་པར་རྟོགས་སོ། །མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཤིང་མངོན་པར་རྟོགས་ནས། འཆད་པར་བྱེད། སྟོན་པར་བྱེད། གདགས་པར་བྱེད། འཇོག་པར་བྱེད། འབྱེད་པར་བྱེད། རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད། གསལ་བར་བྱེད་དེ། ‘འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ནི་མི་རྟག་པའོ། །’ཞེས་སོ། །དགེ་སློང་དག དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་བྱུང་ཡང་རུང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་མ་བྱུང་ཡང་རུང་། ཆོས་ཉིད་དེ་ནི་གནས་པ་ཉིད་དེ། ཆོས་གནས་པ་ཉིད་དང་། ཆོས་སྐྱོན་མེད་པ་ཉིད་དོ། །འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཤིང་མངོན་པར་རྟོགས་སོ། །མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཤིང་མངོན་པར་རྟོགས་ནས། འཆད་པར་བྱེད། སྟོན་པར་བྱེད། གདགས་པར་བྱེད། འཇོག་པར་བྱེད། འབྱེད་པར་བྱེད། རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད། གསལ་བར་བྱེད་དེ། ‘འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །’ཞེས་སོ། །དགེ་སློང་དག དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་བྱུང་ཡང་རུང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་མ་བྱུང་ཡང་རུང་། ཆོས་ཉིད་དེ་ནི་གནས་པ་ཉིད་དེ། ཆོས་གནས་པ་ཉིད་དང་། ཆོས་སྐྱོན་མེད་པ་ཉིད་དོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་བདག་མེད་པའོ། །དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཤིང་མངོན་པར་རྟོགས་སོ། །མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཤིང་མངོན་པར་རྟོགས་ནས། འཆད་པར་བྱེད། སྟོན་པར་བྱེད། གདགས་པར་བྱེད། འཇོག་པར་བྱེད། འབྱེད་པར་བྱེད། རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད། གསལ་བར་བྱེད་དེ། ‘ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་བདག་མེད་པའོ། །’ཞེས་སོ། །བཞི་པའོ། ། 5. Kesakambalasuttaṃ ༥. སྐྲའི་ལ་བའི་མདོ། 138. ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, yāni kānici tantāvutānaṃ vatthānaṃ, kesakambalo tesaṃ paṭikiṭṭho akkhāyati. Kesakambalo, bhikkhave, sīte sīto, uṇhe uṇho, dubbaṇṇo, duggandho, dukkhasamphasso. Evamevaṃ kho, bhikkhave, yāni kānici puthusamaṇabrāhmaṇavādānaṃ makkhalivādo tesaṃ paṭikiṭṭho akkhāyati. ༡༣༨. དགེ་སློང་དག དཔེར་ན། ཐགས་སུ་བཏགས་པའི་གོས་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ནས། སྐྲའི་ལ་བ་ནི་ཐ་ཤལ་ཤོས་སུ་བཤད་དོ། །དགེ་སློང་དག སྐྲའི་ལ་བ་ནི་གྲང་བའི་དུས་སུ་གྲང་ཞིང་། ཚ་བའི་དུས་སུ་ཚ་ལ། ཁ་དོག་མི་སྡུག་ཅིང་། དྲི་ང་བ་དང་། རེག་བྱ་མི་བདེ་བ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག དེ་བཞིན་དུ་དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་མང་པོའི་ལྟ་བ་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ནས། མཀྑ་ལིའི་ལྟ་བ་ནི་ཐ་ཤལ་ཤོས་སུ་བཤད་དོ། ། ‘‘Makkhali, bhikkhave, moghapuriso evaṃvādī evaṃdiṭṭhi – ‘natthi kammaṃ, natthi kiriyaṃ, natthi vīriya’nti. Yepi te, bhikkhave, ahesuṃ atītamaddhānaṃ arahanto sammāsambuddhā, tepi bhagavanto kammavādā ceva ahesuṃ kiriyavādā ca vīriyavādā ca. Tepi, bhikkhave, makkhali moghapuriso paṭibāhati – ‘natthi kammaṃ, natthi kiriyaṃ, natthi vīriya’nti. Yepi te, bhikkhave, bhavissanti anāgatamaddhānaṃ arahanto sammāsambuddhā, tepi bhagavanto kammavādā ceva bhavissanti kiriyavādā ca vīriyavādā ca. Tepi, bhikkhave, makkhali moghapuriso paṭibāhati – ‘natthi kammaṃ, natthi kiriyaṃ, natthi vīriya’nti. Ahampi, bhikkhave, etarahi arahaṃ sammāsambuddho kammavādo ceva kiriyavādo ca vīriyavādo ca. Mampi, bhikkhave, makkhali moghapuriso paṭibāhati – ‘natthi kammaṃ, natthi kiriyaṃ, natthi vīriya’’’nti. དགེ་སློང་དག སྐྱེས་བུ་གསོག་གསོབ་མཀྑ་ལི་ནི་འདི་ལྟར་སྨྲ་ཞིང་འདི་ལྟར་ལྟ་བ་སྟེ། ‘ལས་མེད། བྱ་བ་མེད། བརྩོན་འགྲུས་མེད།’ཅེས་སོ། །དགེ་སློང་དག འདས་པའི་དུས་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་དག་བྱུང་བ་དེ་དག་ཀྱང་། ལས་སྨྲ་བ་དང་། བྱ་བ་སྨྲ་བ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་སྨྲ་བ་ཤ་སྟག་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག སྐྱེས་བུ་གསོག་གསོབ་མཀྑ་ལི་དེས་ནི་སངས་རྒྱས་དེ་དག་ལའང་། ‘ལས་མེད། བྱ་བ་མེད། བརྩོན་འགྲུས་མེད།’ཅེས་བཀག་པར་བྱེད་དོ། །དགེ་སློང་དག མ་འོངས་པའི་དུས་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་དག་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དེ་དག་ཀྱང་། ལས་སྨྲ་བ་དང་། བྱ་བ་སྨྲ་བ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་སྨྲ་བ་ཤ་སྟག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །དགེ་སློང་དག སྐྱེས་བུ་གསོག་གསོབ་མཀྑ་ལི་དེས་ནི་སངས་རྒྱས་དེ་དག་ལའང་། ‘ལས་མེད། བྱ་བ་མེད། བརྩོན་འགྲུས་མེད།’ཅེས་བཀག་པར་བྱེད་དོ། །དགེ་སློང་དག ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ང་ཉིད་ཀྱང་། ལས་སྨྲ་བ་དང་། བྱ་བ་སྨྲ་བ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག སྐྱེས་བུ་གསོག་གསོབ་མཀྑ་ལི་དེས་ནི་ང་ལའང་། ‘ལས་མེད། བྱ་བ་མེད། བརྩོན་འགྲུས་མེད།’ཅེས་བཀག་པར་བྱེད་དོ། ། ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, nadīmukhe khippaṃ uḍḍeyya bahūnaṃ macchānaṃ ahitāya dukkhāya anayāya byasanāya; evamevaṃ kho, bhikkhave, makkhali moghapuriso manussakhippaṃ maññe loke uppanno bahūnaṃ sattānaṃ ahitāya dukkhāya anayāya byasanāyā’’ti. Pañcamaṃ. “དགེ་སློང་དག །དཔེར་ན་ཆུ་བོའི་མདོར་ཉ་རྒྱ་བཙུགས་པ་ནི། ཉ་མང་པོ་རྣམས་ལ་ཕན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཕུང་ཀྲོལ་དང་། ཉམས་ཉེས་པའི་ཕྱིར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ། དགེ་སློང་དག །སྐྱེས་བུ་གསོག་གཟོབ་མཀྑལི་ནི་འཇིག་རྟེན་དུ་མི་རྣམས་འཛིན་པའི་ཉ་རྒྱ་ལྟ་བུར་བྱུང་བ་སྟེ། སེམས་ཅན་མང་པོ་རྣམས་ལ་ཕན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཕུང་ཀྲོལ་དང་། ཉམས་ཉེས་པའི་ཕྱིར་འགྱུར་རོ།།” ལྔ་པའོ།། 6. Sampadāsuttaṃ ༦. ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་མདོ། 139. ‘‘Tisso [Pg.291] imā, bhikkhave, sampadā. Katamā tisso? Saddhāsampadā, sīlasampadā, paññāsampadā – imā kho, bhikkhave, tisso sampadā’’ti. Chaṭṭhaṃ. ༡༣༩. “དགེ་སློང་དག །ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འདི་གསུམ་ཡོད་དོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། དད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །དགེ་སློང་དག །ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་འདི་གསུམ་མོ།།” དྲུག་པའོ།། 7. Vuddhisuttaṃ ༧. འཕེལ་བའི་མདོ། 140. ‘‘Tisso imā, bhikkhave, vuddhiyo. Katamā tisso? Saddhāvuddhi, sīlavuddhi, paññāvuddhi – imā kho, bhikkhave, tisso vuddhiyo’’ti. Sattamaṃ. ༡༤༠. “དགེ་སློང་དག །འཕེལ་བ་འདི་གསུམ་ཡོད་དོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། དད་པ་འཕེལ་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་འཕེལ་བ་དང་། ཤེས་རབ་འཕེལ་བའོ། །དགེ་སློང་དག །འཕེལ་བ་ནི་འདི་གསུམ་མོ།།” བདུན་པའོ།། 8. Assakhaḷuṅkasuttaṃ ༨. རྟ་རྒོད་ཀྱི་མདོ། 141. ‘‘Tayo ca, bhikkhave, assakhaḷuṅke desessāmi tayo ca purisakhaḷuṅke. Taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca – ༡༤༡. “དགེ་སློང་དག །ངས་ཁྱེད་ཅག་ལ་རྟ་རྒོད་གསུམ་དང་། སྐྱེས་བུ་རྟ་རྒོད་ལྟ་བུ་གསུམ་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ལེགས་པར་ཉོན་ལ་ཡིད་ལ་ཟུངས་ཤིག །ངས་བཤད་དོ།།” “བཙུན་པ་དེ་དེ་བཞིན་ནོ།།” ཞེས་དགེ་སློང་དེ་དག་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ།། ‘‘Katame ca, bhikkhave, tayo assakhaḷuṅkā? Idha, bhikkhave, ekacco assakhaḷuṅko javasampanno hoti; na vaṇṇasampanno, na ārohapariṇāhasampanno. Idha pana, bhikkhave, ekacco assakhaḷuṅko javasampanno ca hoti vaṇṇasampanno ca; na ārohapariṇāhasampanno. Idha pana, bhikkhave, ekacco assakhaḷuṅko javasampanno ca hoti vaṇṇasampanno ca ārohapariṇāhasampanno ca. Ime kho, bhikkhave, tayo assakhaḷuṅkā. “དགེ་སློང་དག །རྟ་རྒོད་གསུམ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག །འདི་ན་རྟ་རྒོད་ཁ་ཅིག་ནི་མགྱོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ལ། ཁ་དོག་དང་མི་ལྡན། ལུས་ཀྱི་ཚད་དང་སྦོམ་ཕྲ་དང་མི་ལྡན་ནོ། །དགེ་སློང་དག །ཡང་འདི་ན་རྟ་རྒོད་ཁ་ཅིག་ནི་མགྱོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞིང་ཁ་དོག་དང་ཡང་ལྡན་ལ། ལུས་ཀྱི་ཚད་དང་སྦོམ་ཕྲ་དང་མི་ལྡན་ནོ། །དགེ་སློང་དག །ཡང་འདི་ན་རྟ་རྒོད་ཁ་ཅིག་ནི་མགྱོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞིང་ཁ་དོག་དང་ཡང་ལྡན་ལ། ལུས་ཀྱི་ཚད་དང་སྦོམ་ཕྲ་དང་ཡང་ལྡན་ནོ། །དགེ་སློང་དག །འདི་དག་ནི་རྟ་རྒོད་གསུམ་མོ།། ‘‘Katame ca, bhikkhave, tayo purisakhaḷuṅkā? Idha, bhikkhave, ekacco purisakhaḷuṅko javasampanno hoti; na vaṇṇasampanno, na ārohapariṇāhasampanno. Idha pana, bhikkhave, ekacco purisakhaḷuṅko javasampanno ca hoti vaṇṇasampanno ca; na ārohapariṇāhasampanno. Idha pana, bhikkhave, ekacco purisakhaḷuṅko javasampanno ca hoti vaṇṇasampanno ca ārohapariṇāhasampanno ca. “དགེ་སློང་དག །སྐྱེས་བུ་རྟ་རྒོད་ལྟ་བུ་གསུམ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག །འདི་ན་སྐྱེས་བུ་རྟ་རྒོད་ལྟ་བུ་ཁ་ཅིག་ནི་མགྱོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ལ། ཁ་དོག་དང་མི་ལྡན། ལུས་ཀྱི་ཚད་དང་སྦོམ་ཕྲ་དང་མི་ལྡན་ནོ། །དགེ་སློང་དག །ཡང་འདི་ན་སྐྱེས་བུ་རྟ་རྒོད་ལྟ་བུ་ཁ་ཅིག་ནི་མགྱོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞིང་ཁ་དོག་དང་ཡང་ལྡན་ལ། ལུས་ཀྱི་ཚད་དང་སྦོམ་ཕྲ་དང་མི་ལྡན་ནོ། །དགེ་སློང་དག །ཡང་འདི་ན་སྐྱེས་བུ་རྟ་རྒོད་ལྟ་བུ་ཁ་ཅིག་ནི་མགྱོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞིང་ཁ་དོག་དང་ཡང་ལྡན་ལ། ལུས་ཀྱི་ཚད་དང་སྦོམ་ཕྲ་དང་ཡང་ལྡན་ནོ།། ‘‘Kathañca, bhikkhave, purisakhaḷuṅko javasampanno hoti; na vaṇṇasampanno na ārohapariṇāhasampanno? Idha, bhikkhave, bhikkhu ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ pajānāti…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānāti. Idamassa javasmiṃ vadāmi. Abhidhamme kho pana abhivinaye pañhaṃ puṭṭho saṃsādeti [Pg.292], no vissajjeti. Idamassa na vaṇṇasmiṃ vadāmi. Na kho pana lābhī hoti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṃ. Idamassa na ārohapariṇāhasmiṃ vadāmi. Evaṃ kho, bhikkhave, purisakhaḷuṅko javasampanno hoti; na vaṇṇasampanno, na ārohapariṇāhasampanno. “དགེ་སློང་དག །ཇི་ལྟར་ན་སྐྱེས་བུ་རྟ་རྒོད་ལྟ་བུ་ནི་མགྱོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ལ། ཁ་དོག་དང་མི་ལྡན། ལུས་ཀྱི་ཚད་དང་སྦོམ་ཕྲ་དང་མི་ལྡན་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག །འདི་ན་དགེ་སློང་གིས་ ‘འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ།།’ ཞེས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤིང་། །…པེ… ‘འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་མོ།།’ ཞེས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །འདི་ནི་ཁོ་བོས་ཁོང་གི་མགྱོགས་པ་ཉིད་དུ་སྨྲའོ། །ཆོས་མངོན་པ་དང་འདུལ་བ་ལས་དྲི་བ་དྲིས་ཚེ་ཐོགས་ཤིང་ལན་མི་འདེབས་སོ། །འདི་ནི་ཁོ་བོས་ཁོང་གི་ཁ་དོག་མ་ཡིན་པར་སྨྲའོ། །ཡང་ཆོས་གོས་དང་། བསོད་སྙོམས་དང་། མལ་ཆ་དང་། ན་བའི་གསོས་སྨན་གྱི་ཡོ་བྱད་རྣམས་རྙེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་ཁོ་བོས་ཁོང་གི་ལུས་ཀྱི་ཚད་དང་སྦོམ་ཕྲ་མ་ཡིན་པར་སྨྲའོ། །དགེ་སློང་དག །དེ་ལྟར་ན་སྐྱེས་བུ་རྟ་རྒོད་ལྟ་བུ་ནི་མགྱོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ལ། ཁ་དོག་དང་མི་ལྡན། ལུས་ཀྱི་ཚད་དང་སྦོམ་ཕྲ་དང་མི་ལྡན་ནོ།། ‘‘Kathañca, bhikkhave, purisakhaḷuṅko javasampanno ca hoti vaṇṇasampanno ca; na ārohapariṇāhasampanno? Idha, bhikkhave, bhikkhu ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ pajānāti…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānāti. Idamassa javasmiṃ vadāmi. Abhidhamme kho pana abhivinaye pañhaṃ puṭṭho vissajjeti, no saṃsādeti. Idamassa vaṇṇasmiṃ vadāmi. Na pana lābhī hoti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṃ. Idamassa na ārohapariṇāhasmiṃ vadāmi. Evaṃ kho, bhikkhave, purisakhaḷuṅko javasampanno ca hoti vaṇṇasampanno ca; na ārohapariṇāhasampanno. “དགེ་སློང་དག །ཇི་ལྟར་ན་སྐྱེས་བུ་རྟ་རྒོད་ལྟ་བུ་ནི་མགྱོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞིང་ཁ་དོག་དང་ཡང་ལྡན་ལ། ལུས་ཀྱི་ཚད་དང་སྦོམ་ཕྲ་དང་མི་ལྡན་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག །འདི་ན་དགེ་སློང་གིས་ ‘འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ།།’ ཞེས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤིང་། །…པེ… ‘འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་མོ།།’ ཞེས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །འདི་ནི་ཁོ་བོས་ཁོང་གི་མགྱོགས་པ་ཉིད་དུ་སྨྲའོ། །ཆོས་མངོན་པ་དང་འདུལ་བ་ལས་དྲི་བ་དྲིས་ཚེ་ལན་འདེབས་ཤིང་ཐོགས་པར་མི་བྱེད་དོ། །འདི་ནི་ཁོ་བོས་ཁོང་གི་ཁ་དོག་ཏུ་སྨྲའོ། །འོན་ཀྱང་ཆོས་གོས་དང་། བསོད་སྙོམས་དང་། མལ་ཆ་དང་། ན་བའི་གསོས་སྨན་གྱི་ཡོ་བྱད་རྣམས་རྙེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་ཁོ་བོས་ཁོང་གི་ལུས་ཀྱི་ཚད་དང་སྦོམ་ཕྲ་མ་ཡིན་པར་སྨྲའོ། །དགེ་སློང་དག །དེ་ལྟར་ན་སྐྱེས་བུ་རྟ་རྒོད་ལྟ་བུ་ནི་མགྱོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞིང་ཁ་དོག་དང་ཡང་ལྡན་ལ། ལུས་ཀྱི་ཚད་དང་སྦོམ་ཕྲ་དང་མི་ལྡན་ནོ།། ‘‘Kathañca, bhikkhave, purisakhaḷuṅko javasampanno ca hoti vaṇṇasampanno ca ārohapariṇāhasampanno ca? Idha, bhikkhave, bhikkhu ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ pajānāti…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānāti. Idamassa javasmiṃ vadāmi. Abhidhamme kho pana abhivinaye pañhaṃ puṭṭho vissajjeti, no saṃsādeti. Idamassa vaṇṇasmiṃ vadāmi. Lābhī kho pana hoti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṃ. Idamassa ārohapariṇāhasmiṃ vadāmi. Evaṃ kho, bhikkhave, purisakhaḷuṅko javasampanno ca hoti vaṇṇasampanno ca ārohapariṇāhasampanno ca. Ime kho, bhikkhave, tayo purisakhaḷuṅkā’’ti. Aṭṭhamaṃ. “དགེ་སློང་དག །ཇི་ལྟར་ན་སྐྱེས་བུ་རྟ་རྒོད་ལྟ་བུ་ནི་མགྱོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞིང་ཁ་དོག་དང་ཡང་ལྡན་ལ། ལུས་ཀྱི་ཚད་དང་སྦོམ་ཕྲ་དང་ཡང་ལྡན་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག །འདི་ན་དགེ་སློང་གིས་ ‘འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ།།’ ཞེས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤིང་། །…པེ… ‘འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་མོ།།’ ཞེས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །འདི་ནི་ཁོ་བོས་ཁོང་གི་མགྱོགས་པ་ཉིད་དུ་སྨྲའོ། །ཆོས་མངོན་པ་དང་འདུལ་བ་ལས་དྲི་བ་དྲིས་ཚེ་ལན་འདེབས་ཤིང་ཐོགས་པར་མི་བྱེད་དོ། །འདི་ནི་ཁོ་བོས་ཁོང་གི་ཁ་དོག་ཏུ་སྨྲའོ། །ཆོས་གོས་དང་། བསོད་སྙོམས་དང་། མལ་ཆ་དང་། ན་བའི་གསོས་སྨན་གྱི་ཡོ་བྱད་རྣམས་རྙེད་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་ཁོ་བོས་ཁོང་གི་ལུས་ཀྱི་ཚད་དང་སྦོམ་ཕྲ་རུ་སྨྲའོ། །དགེ་སློང་དག །དེ་ལྟར་ན་སྐྱེས་བུ་རྟ་རྒོད་ལྟ་བུ་ནི་མགྱོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞིང་ཁ་དོག་དང་ཡང་ལྡན་ལ། ལུས་ཀྱི་ཚད་དང་སྦོམ་ཕྲ་དང་ཡང་ལྡན་ནོ། །དགེ་སློང་དག །འདི་དག་ནི་སྐྱེས་བུ་རྟ་རྒོད་ལྟ་བུ་གསུམ་མོ།།” བརྒྱད་པའོ།། 9. Assaparassasuttaṃ ༩. རྟ་མཆོག་གི་མདོ། 142. ‘‘Tayo ca, bhikkhave, assaparasse desessāmi tayo ca purisaparasse. Taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca – ༡༤༢. “དགེ་སློང་དག །ངས་ཁྱེད་ཅག་ལ་རྟ་མཆོག་གསུམ་དང་། སྐྱེས་བུ་རྟ་མཆོག་ལྟ་བུ་གསུམ་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ལེགས་པར་ཉོན་ལ་ཡིད་ལ་ཟུངས་ཤིག །ངས་བཤད་དོ།།” “བཙུན་པ་དེ་དེ་བཞིན་ནོ།།” ཞེས་དགེ་སློང་དེ་དག་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ།། ‘‘Katame [Pg.293] ca, bhikkhave, tayo assaparassā? Idha, bhikkhave, ekacco assaparasso javasampanno hoti; na vaṇṇasampanno na ārohapariṇāhasampanno. Idha pana, bhikkhave, ekacco assaparasso javasampanno hoti vaṇṇasampanno ca; na ārohapariṇāhasampanno. Idha pana, bhikkhave, ekacco assaparasso javasampanno ca hoti vaṇṇasampanno ca ārohapariṇāhasampanno ca. Ime kho, bhikkhave, tayo assaparassā. “དགེ་སློང་དག །རྟ་མཆོག་གསུམ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག །འདི་ན་རྟ་མཆོག་ཁ་ཅིག་ནི་མགྱོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ལ། ཁ་དོག་དང་མི་ལྡན། ལུས་ཀྱི་ཚད་དང་སྦོམ་ཕྲ་དང་མི་ལྡན་ནོ། །དགེ་སློང་དག །ཡང་འདི་ན་རྟ་མཆོག་ཁ་ཅིག་ནི་མགྱོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞིང་ཁ་དོག་དང་ཡང་ལྡན་ལ། ལུས་ཀྱི་ཚད་དང་སྦོམ་ཕྲ་དང་མི་ལྡན་ནོ། །དགེ་སློང་དག །ཡང་འདི་ན་རྟ་མཆོག་ཁ་ཅིག་ནི་མགྱོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞིང་ཁ་དོག་དང་ཡང་ལྡན་ལ། ལུས་ཀྱི་ཚད་དང་སྦོམ་ཕྲ་དང་ཡང་ལྡན་ནོ། །དགེ་སློང་དག །འདི་དག་ནི་རྟ་མཆོག་གསུམ་མོ།། ‘‘Katame ca, bhikkhave, tayo purisaparassā? Idha, bhikkhave, ekacco purisaparasso javasampanno hoti; na vaṇṇasampanno na ārohapariṇāhasampanno. Idha pana, bhikkhave, ekacco purisaparasso javasampanno ca hoti vaṇṇasampanno ca; na ārohapariṇāhasampanno. Idha pana, bhikkhave, ekacco purisaparasso javasampanno ca hoti vaṇṇasampanno ca ārohapariṇāhasampanno ca. “དགེ་སློང་དག །སྐྱེས་བུ་རྟ་མཆོག་ལྟ་བུ་གསུམ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག །འདི་ན་སྐྱེས་བུ་རྟ་མཆོག་ལྟ་བུ་ཁ་ཅིག་ནི་མགྱོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ལ། ཁ་དོག་དང་མི་ལྡན། ལུས་ཀྱི་ཚད་དང་སྦོམ་ཕྲ་དང་མི་ལྡན་ནོ། །དགེ་སློང་དག །ཡང་འདི་ན་སྐྱེས་བུ་རྟ་མཆོག་ལྟ་བུ་ཁ་ཅིག་ནི་མགྱོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞིང་ཁ་དོག་དང་ཡང་ལྡན་ལ། ལུས་ཀྱི་ཚད་དང་སྦོམ་ཕྲ་དང་མི་ལྡན་ནོ། །དགེ་སློང་དག །ཡང་འདི་ན་སྐྱེས་བུ་རྟ་མཆོག་ལྟ་བུ་ཁ་ཅིག་ནི་མགྱོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞིང་ཁ་དོག་དང་ཡང་ལྡན་ལ། ལུས་ཀྱི་ཚད་དང་སྦོམ་ཕྲ་དང་ཡང་ལྡན་ནོ།། ‘‘Kathañca, bhikkhave, purisaparasso javasampanno hoti; na vaṇṇasampanno, na ārohapariṇāhasampanno? Idha, bhikkhave, bhikkhu pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātiko hoti tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā. Idamassa javasmiṃ vadāmi. Abhidhamme kho pana abhiviniye pañhaṃ puṭṭho saṃsādeti, no vissajjeti. Idamassa na vaṇṇasmiṃ vadāmi. Na kho pana lābhī hoti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṃ. Idamassa na ārohapariṇāhasmiṃ vadāmi. Evaṃ kho, bhikkhave, purisaparasso javasampanno hoti; na vaṇṇasampanno, na ārohapariṇāhasampanno. “དགེ་སློང་དག །ཇི་ལྟར་ན་སྐྱེས་བུ་རྟ་མཆོག་ལྟ་བུ་ནི་མགྱོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ལ། ཁ་དོག་དང་མི་ལྡན། ལུས་ཀྱི་ཚད་དང་སྦོམ་ཕྲ་དང་མི་ལྡན་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག །འདི་ན་དགེ་སློང་ནི་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ལྔ་ཡོངས་སུ་ཟད་པས་བརྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཞིང་། དེར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཡིན་ལ། འཇིག་རྟེན་དེ་ལས་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་ཁོ་བོས་ཁོང་གི་མགྱོགས་པ་ཉིད་དུ་སྨྲའོ། །ཆོས་མངོན་པ་དང་འདུལ་བ་ལས་དྲི་བ་དྲིས་ཚེ་ཐོགས་ཤིང་ལན་མི་འདེབས་སོ། །འདི་ནི་ཁོ་བོས་ཁོང་གི་ཁ་དོག་མ་ཡིན་པར་སྨྲའོ། །ཡང་ཆོས་གོས་དང་། བསོད་སྙོམས་དང་། མལ་ཆ་དང་། ན་བའི་གསོས་སྨན་གྱི་ཡོ་བྱད་རྣམས་རྙེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་ཁོ་བོས་ཁོང་གི་ལུས་ཀྱི་ཚད་དང་སྦོམ་ཕྲ་མ་ཡིན་པར་སྨྲའོ། །དགེ་སློང་དག །དེ་ལྟར་ན་སྐྱེས་བུ་རྟ་མཆོག་ལྟ་བུ་ནི་མགྱོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ལ། ཁ་དོག་དང་མི་ལྡན། ལུས་ཀྱི་ཚད་དང་སྦོམ་ཕྲ་དང་མི་ལྡན་ནོ།། ‘‘Kathañca, bhikkhave, purisaparasso javasampanno ca hoti vaṇṇasampanno ca, na ārohapariṇāhasampanno? Idha, bhikkhave, bhikkhu pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātiko hoti tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā. Idamassa javasmiṃ vadāmi. Abhidhamme kho pana abhivinaye pañhaṃ puṭṭho vissajjeti, no saṃsādeti. Idamassa vaṇṇasmiṃ vadāmi. Na kho pana lābhī hoti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṃ. Idamassa na ārohapariṇāhasmiṃ vadāmi. Evaṃ kho, bhikkhave, purisaparasso javasampanno ca hoti; vaṇṇasampanno ca, na ārohapariṇāhasampanno. “དགེ་སློང་དག །ཇི་ལྟར་ན་སྐྱེས་བུ་རྟ་མཆོག་ལྟ་བུ་ནི་མགྱོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞིང་ཁ་དོག་དང་ཡང་ལྡན་ལ། ལུས་ཀྱི་ཚད་དང་སྦོམ་ཕྲ་དང་མི་ལྡན་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག །འདི་ན་དགེ་སློང་ནི་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ལྔ་ཡོངས་སུ་ཟད་པས་བརྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཞིང་། དེར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཡིན་ལ། འཇིག་རྟེན་དེ་ལས་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་ཁོ་བོས་ཁོང་གི་མགྱོགས་པ་ཉིད་དུ་སྨྲའོ། །ཆོས་མངོན་པ་དང་འདུལ་བ་ལས་དྲི་བ་དྲིས་ཚེ་ལན་འདེབས་ཤིང་ཐོགས་པར་མི་བྱེད་དོ། །འདི་ནི་ཁོ་བོས་ཁོང་གི་ཁ་དོག་ཏུ་སྨྲའོ། །འོན་ཀྱང་ཆོས་གོས་དང་། བསོད་སྙོམས་དང་། མལ་ཆ་དང་། ན་བའི་གསོས་སྨན་གྱི་ཡོ་བྱད་རྣམས་རྙེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་ཁོ་བོས་ཁོང་གི་ལུས་ཀྱི་ཚད་དང་སྦོམ་ཕྲ་མ་ཡིན་པར་སྨྲའོ། །དགེ་སློང་དག །དེ་ལྟར་ན་སྐྱེས་བུ་རྟ་མཆོག་ལྟ་བུ་ནི་མགྱོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞིང་ཁ་དོག་དང་ཡང་ལྡན་ལ། ལུས་ཀྱི་ཚད་དང་སྦོམ་ཕྲ་དང་མི་ལྡན་ནོ།། ‘‘Kathañca[Pg.294], bhikkhave, purisaparasso javasampanno ca hoti vaṇṇasampanno ca ārohapariṇāhasampanno ca? Idha, bhikkhave, bhikkhu pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātiko hoti tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā. Idamassa javasmiṃ vadāmi. Abhidhamme kho pana abhivinaye pañhaṃ puṭṭho vissajjeti, no saṃsādeti. Idamassa vaṇṇasmiṃ vadāmi. Lābhī kho pana hoti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṃ. Idamassa ārohapariṇāhasmiṃ vadāmi. Evaṃ kho, bhikkhave, purisaparasso javasampanno ca hoti vaṇṇasampanno ca ārohapariṇāhasampanno ca. Ime kho, bhikkhave, tayo purisaparassā’’ti. Navamaṃ. “དགེ་སློང་དག །ཇི་ལྟར་ན་སྐྱེས་བུ་རྟ་མཆོག་ལྟ་བུ་ནི་མགྱོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞིང་ཁ་དོག་དང་ཡང་ལྡན་ལ། ལུས་ཀྱི་ཚད་དང་སྦོམ་ཕྲ་དང་ཡང་ལྡན་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག །འདི་ན་དགེ་སློང་ནི་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ལྔ་ཡོངས་སུ་ཟད་པས་བརྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཞིང་། དེར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཡིན་ལ། འཇིག་རྟེན་དེ་ལས་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་ཁོ་བོས་ཁོང་གི་མགྱོགས་པ་ཉིད་དུ་སྨྲའོ། །ཆོས་མངོན་པ་དང་འདུལ་བ་ལས་དྲི་བ་དྲིས་ཚེ་ལན་འདེབས་ཤིང་ཐོགས་པར་མི་བྱེད་དོ། །འདི་ནི་ཁོ་བོས་ཁོང་གི་ཁ་དོག་ཏུ་སྨྲའོ། །ཆོས་གོས་དང་། བསོད་སྙོམས་དང་། མལ་ཆ་དང་། ན་བའི་གསོས་སྨན་གྱི་ཡོ་བྱད་རྣམས་རྙེད་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་ཁོ་བོས་ཁོང་གི་ལུས་ཀྱི་ཚད་དང་སྦོམ་ཕྲ་རུ་སྨྲའོ། །དགེ་སློང་དག །དེ་ལྟར་ན་སྐྱེས་བུ་རྟ་མཆོག་ལྟ་བུ་ནི་མགྱོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞིང་ཁ་དོག་དང་ཡང་ལྡན་ལ། ལུས་ཀྱི་ཚད་དང་སྦོམ་ཕྲ་དང་ཡང་ལྡན་ནོ། །དགེ་སློང་དག །འདི་དག་ནི་སྐྱེས་བུ་རྟ་མཆོག་ལྟ་བུ་གསུམ་མོ།།” དགུ་པའོ།། 10. Assājānīyasuttaṃ ༡༠. ཅང་ཤེས་རྟ་མཆོག་གི་མདོ། 143. ‘‘Tayo ca, bhikkhave, bhadre assājānīye desessāmi tayo ca bhadre purisājānīye. Taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca – ༡༤༣. “དགེ་སློང་དག །ངས་ཁྱེད་ཅག་ལ་ཅང་ཤེས་རྟ་མཆོག་བཟང་པོ་གསུམ་དང་། སྐྱེས་བུ་ཅང་ཤེས་བཟང་པོ་གསུམ་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ལེགས་པར་ཉོན་ལ་ཡིད་ལ་ཟུངས་ཤིག །ངས་བཤད་དོ།།” “བཙུན་པ་དེ་དེ་བཞིན་ནོ།།” ཞེས་དགེ་སློང་དེ་དག་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ།། ‘‘Katame ca, bhikkhave, tayo bhadrā assājānīyā? Idha, bhikkhave, ekacco bhadro assājānīyo …pe… javasampanno ca hoti vaṇṇasampanno ca ārohapariṇāhasampanno ca. Ime kho, bhikkhave, tayo bhadrā assājānīyā. “དགེ་སློང་དག །ཅང་ཤེས་རྟ་མཆོག་བཟང་པོ་གསུམ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག །འདི་ན་ཅང་ཤེས་རྟ་མཆོག་བཟང་པོ་ཁ་ཅིག་ནི་…པེ… མགྱོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞིང་ཁ་དོག་དང་ཡང་ལྡན་ལ། ལུས་ཀྱི་ཚད་དང་སྦོམ་ཕྲ་དང་ཡང་ལྡན་ནོ། །དགེ་སློང་དག །འདི་དག་ནི་ཅང་ཤེས་རྟ་མཆོག་བཟང་པོ་གསུམ་མོ།། ‘‘Katame ca bhikkhave, tayo bhadrā purisājānīyā? Idha, bhikkhave, ekacco bhadro purisājānīyo…pe… javasampanno ca hoti vaṇṇasampanno ca ārohapariṇāhasampanno ca. “དགེ་སློང་དག །སྐྱེས་བུ་ཅང་ཤེས་བཟང་པོ་གསུམ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག །འདི་ན་སྐྱེས་བུ་ཅང་ཤེས་བཟང་པོ་ཁ་ཅིག་ནི་…པེ… མགྱོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞིང་ཁ་དོག་དང་ཡང་ལྡན་ལ། ལུས་ཀྱི་ཚད་དང་སྦོམ་ཕྲ་དང་ཡང་ལྡན་ནོ།། ‘‘Kathañca, bhikkhave, bhadro purisājānīyo…pe… javasampanno ca hoti vaṇṇasampanno ca ārohapariṇāhasampanno ca? Idha, bhikkhave, bhikkhu āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Idamassa javasmiṃ vadāmi. Abhidhamme kho pana abhivinaye pañhaṃ puṭṭho vissajjeti, no saṃsādeti. Idamassa vaṇṇasmiṃ vadāmi. Lābhī kho pana hoti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṃ. Idamassa ārohapariṇāhasmiṃ vadāmi. Evaṃ kho, bhikkhave, bhadro purisājānīyo javasampanno ca hoti vaṇṇasampanno [Pg.295] ca ārohapariṇāhasampanno ca. Ime kho, bhikkhave, tayo bhadrā purisājānīyā’’ti. Dasamaṃ. དགེ་སློང་དག །སྐྱེས་བུ་ཅང་ཤེས་བཟང་པོ་ནི་ཇི་ལྟར་ན། །...པེ་... མགྱོགས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཁ་དོག་དང་ལྡན་པ་དང་། སྦོམ་ཐུང་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག །འདི་ན་དགེ་སློང་ནི་ཟག་པ་ཟད་པས་ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མངོན་སུམ་གྱི་ཆོས་ལ་རང་ཉིད་མངོན་པར་ཤེས་ཏེ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས་ཉེ་བར་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ། །འདི་ནི་དེའི་མགྱོགས་པ་ཉིད་དུ་ང་སྨྲའོ། །ཆོས་མངོན་པ་དང་འདུལ་བ་ལ་དྲི་བ་དྲིས་ཚེ་ལན་འདེབས་ཤིང་མི་འགྱངས་སོ། །འདི་ནི་དེའི་ཁ་དོག་ཉིད་དུ་ང་སྨྲའོ། །ཆོས་གོས་དང་། བསོད་སྙོམས་དང་། མལ་ཆ་དང་། ན་བའི་གསོས་སྨན་གྱི་ཡོ་བྱད་རྣམས་རྙེད་པ་པོ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་དེའི་སྦོམ་ཐུང་ཉིད་དུ་ང་སྨྲའོ། །དགེ་སློང་དག །དེ་ལྟར་ན་སྐྱེས་བུ་ཅང་ཤེས་བཟང་པོ་ནི་མགྱོགས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཁ་དོག་དང་ལྡན་པ་དང་། སྦོམ་ཐུང་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག །འདི་དག་ནི་སྐྱེས་བུ་ཅང་ཤེས་བཟང་པོ་གསུམ་མོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །བཅུ་པའོ། ། 11. Paṭhamamoranivāpasuttaṃ ༡༡. རྨ་བྱ་གསོ་བའི་མདོ་དང་པོ། 144. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati moranivāpe paribbājakārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca – ༡༤༤. དུས་གཅིག་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཀྱི་རྨ་བྱ་གསོ་བའི་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་བའི་ཀུན་དགའ་རྭ་བ་ན་བཞུགས་སོ། །དེར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགེ་སློང་རྣམས་ལ་“དགེ་སློང་དག”ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །དགེ་སློང་དེ་དག་གིས་“བཙུན་པ”ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ལན་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། ། ‘‘Tīhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu accantaniṭṭho hoti accantayogakkhemī accantabrahmacārī accantapariyosāno seṭṭho devamanussānaṃ. Katamehi tīhi? Asekkhena sīlakkhandhena, asekkhena samādhikkhandhena, asekkhena paññākkhandhena. Imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato bhikkhu accantaniṭṭho hoti accantayogakkhemī accantabrahmacārī accantapariyosāno seṭṭho devamanussāna’’nti. Ekādasamaṃ. དགེ་སློང་དག །ཆོས་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་དགེ་སློང་ནི་མཐར་ཐུག་པའི་མཐར་ཕྱིན་པ་དང་། མཐར་ཐུག་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་ཐར་བའི་བདེ་འབྱུང་དང་། མཐར་ཐུག་པའི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དང་། མཐར་ཐུག་པའི་མཐའ་ཅན་ཡིན་ཞིང་། ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། མི་སློབ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། མི་སློབ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོ་དང་། མི་སློབ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོའོ། །དགེ་སློང་དག །ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་དང་ལྡན་པའི་དགེ་སློང་ནི་མཐར་ཐུག་པའི་མཐར་ཕྱིན་པ་དང་། མཐར་ཐུག་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་ཐར་བའི་བདེ་འབྱུང་དང་། མཐར་ཐུག་པའི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དང་། མཐར་ཐུག་པའི་མཐའ་ཅན་ཡིན་ཞིང་། ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །བཅུ་གཅིག་པའོ། ། 12. Dutiyamoranivāpasuttaṃ ༡༢. རྨ་བྱ་གསོ་བའི་མདོ་གཉིས་པ། 145. ‘‘Tīhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu accantaniṭṭho hoti accantayogakkhemī accantabrahmacārī accantapariyosāno seṭṭho devamanussānaṃ. Katamehi tīhi? Iddhipāṭihāriyena, ādesanāpāṭihāriyena, anusāsanīpāṭihāriyena – imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato bhikkhu accantaniṭṭho hoti accantayogakkhemī accantabrahmacārī accantapariyosāno seṭṭho devamanussāna’’nti. Dvādasamaṃ. ༡༤༥. དགེ་སློང་དག །ཆོས་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་དགེ་སློང་ནི་མཐར་ཐུག་པའི་མཐར་ཕྱིན་པ་དང་། མཐར་ཐུག་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་ཐར་བའི་བདེ་འབྱུང་དང་། མཐར་ཐུག་པའི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དང་། མཐར་ཐུག་པའི་མཐའ་ཅན་ཡིན་ཞིང་། ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་དང་། ཀུན་བརྗོད་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་དང་། རྗེས་སུ་བསྟན་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་ལོ། །དགེ་སློང་དག །ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་དང་ལྡན་པའི་དགེ་སློང་ནི་མཐར་ཐུག་པའི་མཐར་ཕྱིན་པ་དང་། མཐར་ཐུག་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་ཐར་བའི་བདེ་འབྱུང་དང་། མཐར་ཐུག་པའི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དང་། མཐར་ཐུག་པའི་མཐའ་ཅན་ཡིན་ཞིང་། ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །བཅུ་གཉིས་པའོ། ། 13. Tatiyamoranivāpasuttaṃ ༡༣. རྨ་བྱ་གསོ་བའི་མདོ་གསུམ་པ། 146. ‘‘Tīhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu accantaniṭṭho hoti accantayogakkhemī accantabrahmacārī accantapariyosāno seṭṭho devamanussānaṃ. Katamehi tīhi? Sammādiṭṭhiyā, sammāñāṇena, sammāvimuttiyā – imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato bhikkhu accantaniṭṭho [Pg.296] hoti accantayogakkhemī accantabrahmacārī accantapariyosāno seṭṭho devamanussāna’’nti. Terasamaṃ. ༡༤༦. དགེ་སློང་དག །ཆོས་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་དགེ་སློང་ནི་མཐར་ཐུག་པའི་མཐར་ཕྱིན་པ་དང་། མཐར་ཐུག་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་ཐར་བའི་བདེ་འབྱུང་དང་། མཐར་ཐུག་པའི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དང་། མཐར་ཐུག་པའི་མཐའ་ཅན་ཡིན་ཞིང་། ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། ཡང་དག་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། །དགེ་སློང་དག །ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་དང་ལྡན་པའི་དགེ་སློང་ནི་མཐར་ཐུག་པའི་མཐར་ཕྱིན་པ་དང་། མཐར་ཐུག་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་ཐར་བའི་བདེ་འབྱུང་དང་། མཐར་ཐུག་པའི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དང་། མཐར་ཐུག་པའི་མཐའ་ཅན་ཡིན་ཞིང་། ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །བཅུ་གསུམ་པའོ། ། Yodhājīvavaggo cuddasamo. སྐྱེས་བུ་དཔའ་བོའི་ཚོམས་ཏེ་བཅུ་བཞི་པའོ། ། Tassuddānaṃ – དེའི་སྡོམ་ནི། Yodho parisamittañca, uppādā kesakambalo; Sampadā vuddhi tayo, assā tayo moranivāpinoti. དཔའ་བོ་འཁོར་དང་གྲོགས་པོ་དང་། །བྱུང་བ་སྐྲའི་ལ་བ་དང་། །ཕུན་སུམ་ཚོགས་དང་འཕེལ་བ་གསུམ། །རྟ་གསུམ་རྨ་བྱ་གསོ་བ་དང་། ། (15) 5. Maṅgalavaggo (༡༥) ༥. བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་ཚོམས། 1. Akusalasuttaṃ ༡. མི་དགེ་བའི་མདོ། 147. ‘‘Tīhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye. Katamehi tīhi? Akusalena kāyakammena, akusalena vacīkammena, akusalena manokammena – imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye. ༡༤༧. དགེ་སློང་དག །ཆོས་གསུམ་དང་ལྡན་ན་ཇི་ལྟར་བསྐྱལ་ནས་བཞག་པ་བཞིན་དུ་དམྱལ་བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། ལུས་ཀྱི་ལས་མི་དགེ་བ་དང་། ངག་གི་ལས་མི་དགེ་བ་དང་། ཡིད་ཀྱི་ལས་མི་དགེ་བའོ། །དགེ་སློང་དག །ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་དང་ལྡན་ན་ཇི་ལྟར་བསྐྱལ་ནས་བཞག་པ་བཞིན་དུ་དམྱལ་བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ། ‘‘Tīhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ sagge. Katamehi tīhi? Kusalena kāyakammena, kusalena vacīkammena, kusalena manokammena – imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ sagge’’ti. Paṭhamaṃ. དགེ་སློང་དག །ཆོས་གསུམ་དང་ལྡན་ན་ཇི་ལྟར་བསྐྱལ་ནས་བཞག་པ་བཞིན་དུ་མཐོ་རིས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། ལུས་ཀྱི་ལས་དགེ་བ་དང་། ངག་གི་ལས་དགེ་བ་དང་། ཡིད་ཀྱི་ལས་དགེ་བའོ། །དགེ་སློང་དག །ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་དང་ལྡན་ན་ཇི་ལྟར་བསྐྱལ་ནས་བཞག་པ་བཞིན་དུ་མཐོ་རིས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དང་པོའོ། ། 2. Sāvajjasuttaṃ ༢. ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པའི་མདོ། 148. ‘‘Tīhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye. Katamehi tīhi? Sāvajjena kāyakammena, sāvajjena vacīkammena, sāvajjena manokammena – imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye. ༡༤༨. དགེ་སློང་དག །ཆོས་གསུམ་དང་ལྡན་ན་ཇི་ལྟར་བསྐྱལ་ནས་བཞག་པ་བཞིན་དུ་དམྱལ་བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པའི་ལུས་ཀྱི་ལས་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པའི་ངག་གི་ལས་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པའི་ཡིད་ཀྱི་ལས་སོ། །དགེ་སློང་དག །ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་དང་ལྡན་ན་ཇི་ལྟར་བསྐྱལ་ནས་བཞག་པ་བཞིན་དུ་དམྱལ་བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ། ‘‘Tīhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ sagge. Katamehi tīhi? Anavajjena kāyakammena, anavajjena vacīkammena, anavajjena manokammena – imehi kho…pe… evaṃ sagge’’ti. Dutiyaṃ. དགེ་སློང་དག །ཆོས་གསུམ་དང་ལྡན་ན་ཇི་ལྟར་བསྐྱལ་ནས་བཞག་པ་བཞིན་དུ་མཐོ་རིས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། ཁ་ན་མ་ཐོ་མེད་པའི་ལུས་ཀྱི་ལས་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་མེད་པའི་ངག་གི་ལས་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་མེད་པའི་ཡིད་ཀྱི་ལས་སོ། །དགེ་སློང་དག །ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་...པེ་... མཐོ་རིས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གཉིས་པའོ། ། 3. Visamasuttaṃ ༣. མི་མཐུན་པའི་མདོ། 149. ‘‘Tīhi[Pg.297], bhikkhave…pe… visamena kāyakammena, visamena vacīkammena, visamena manokammena – imehi kho…pe… evaṃ niraye. ༡༤༩. དགེ་སློང་དག །ཆོས་གསུམ་དང་...པེ་... མི་མཐུན་པའི་ལུས་ཀྱི་ལས་དང་། མི་མཐུན་པའི་ངག་གི་ལས་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཏེ། འདི་དག་དང་...པེ་... དམྱལ་བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ། ‘‘Tīhi, bhikkhave, dhammehi…pe… samena kāyakammena, samena vacīkammena, samena manokammena – imehi kho…pe… evaṃ sagge’’ti. Tatiyaṃ. དགེ་སློང་དག །ཆོས་གསུམ་དང་...པེ་... མཐུན་པའི་ལུས་ཀྱི་ལས་དང་། མཐུན་པའི་ངག་གི་ལས་དང་། མཐུན་པའི་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཏེ། འདི་དག་དང་...པེ་... མཐོ་རིས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གསུམ་པའོ། ། 4. Asucisuttaṃ ༤. མི་གཙང་བའི་མདོ། 150. ‘‘Tīhi, bhikkhave…pe… asucinā kāyakammena, asucinā vacīkammena, asucinā manokammena – imehi kho…pe… evaṃ niraye. ༡༥༠. དགེ་སློང་དག །ཆོས་གསུམ་དང་...པེ་... མི་གཙང་བའི་ལུས་ཀྱི་ལས་དང་། མི་གཙང་བའི་ངག་གི་ལས་དང་། མི་གཙང་བའི་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཏེ། འདི་དག་དང་...པེ་... དམྱལ་བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ། ‘‘Tīhi, bhikkhave…pe… sucinā kāyakammena, sucinā vacīkammena, sucinā manokammena – imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ sagge’’ti. Catutthaṃ. དགེ་སློང་དག །ཆོས་གསུམ་དང་...པེ་... གཙང་བའི་ལུས་ཀྱི་ལས་དང་། གཙང་བའི་ངག་གི་ལས་དང་། གཙང་བའི་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཏེ། དགེ་སློང་དག །ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་དང་ལྡན་ན་ཇི་ལྟར་བསྐྱལ་ནས་བཞག་པ་བཞིན་དུ་མཐོ་རིས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །བཞི་པའོ། ། 5. Paṭhamakhatasuttaṃ ༥. ཉམས་པའི་མདོ་དང་པོ། 151. ‘‘Tīhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bālo abyatto asappuriso khataṃ upahataṃ attānaṃ pariharati, sāvajjo ca hoti sānuvajjo ca viññūnaṃ, bahuñca apuññaṃ pasavati. Katamehi tīhi? Akusalena kāyakammena, akusalena vacīkammena, akusalena manokammena – imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato bālo abyatto asappuriso khataṃ upahataṃ attānaṃ pariharati, sāvajjo ca hoti sānuvajjo ca viññūnaṃ, bahuñca apuññaṃ pasavati. ༡༥༡. དགེ་སློང་དག །ཆོས་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་བྱིས་པ་མི་མཁས་པ་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་མ་ཡིན་པ་ནི། རང་ཉིད་ཉམས་ཤིང་བཅོམ་པར་འཛིན་ཅིང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་དང་། མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྨད་པར་འོས་པ་ཡིན་ལ། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་མང་པོ་སྐྱེད་དོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། ལུས་ཀྱི་ལས་མི་དགེ་བ་དང་། ངག་གི་ལས་མི་དགེ་བ་དང་། ཡིད་ཀྱི་ལས་མི་དགེ་བའོ། །དགེ་སློང་དག །ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་དང་ལྡན་པའི་བྱིས་པ་མི་མཁས་པ་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་མ་ཡིན་པ་ནི། རང་ཉིད་ཉམས་ཤིང་བཅོམ་པར་འཛིན་ཅིང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་དང་། མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྨད་པར་འོས་པ་ཡིན་ལ། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་མང་པོ་སྐྱེད་དོ། ། ‘‘Tīhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato paṇḍito viyatto sappuriso akkhataṃ anupahataṃ attānaṃ pariharati, anavajjo ca hoti ananuvajjo ca viññūnaṃ, bahuñca puññaṃ pasavati. Katamehi tīhi? Kusalena kāyakammena, kusalena vacīkammena, kusalena manokammena…pe…. Pañcamaṃ. དགེ་སློང་དག །ཆོས་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་མཁས་པ་གསལ་པོ་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ནི། རང་ཉིད་མ་ཉམས་ཤིང་མ་བཅོམ་པར་འཛིན་ཅིང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་དང་། མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྨད་པར་མི་འོས་པ་ཡིན་ལ། བསོད་ནམས་མང་པོ་སྐྱེད་དོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། ལུས་ཀྱི་ལས་དགེ་བ་དང་། ངག་གི་ལས་དགེ་བ་དང་། ཡིད་ཀྱི་ལས་དགེ་བའོ། །...པེ་... ལྔ་པའོ། ། 6. Dutiyakhatasuttaṃ ༦. ཉམས་པའི་མདོ་གཉིས་པ། 152. ‘‘Tīhi, bhikkhave…pe… sāvajjena kāyakammena, sāvajjena vacīkammena, sāvajjena manokammena…pe…. ༡༥༢. དགེ་སློང་དག །ཆོས་གསུམ་དང་...པེ་... ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པའི་ལུས་ཀྱི་ལས་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པའི་ངག་གི་ལས་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པའི་ཡིད་ཀྱི་ལས་དང་...པེ་... ‘‘Tīhi[Pg.298], bhikkhave…pe… anavajjena kāyakammena, anavajjena vacīkammena, anavajjena manokammena…pe…. Chaṭṭhaṃ. དགེ་སློང་དག །ཆོས་གསུམ་དང་...པེ་... ཁ་ན་མ་ཐོ་མེད་པའི་ལུས་ཀྱི་ལས་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་མེད་པའི་ངག་གི་ལས་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་མེད་པའི་ཡིད་ཀྱི་ལས་དང་...པེ་... དྲུག་པའོ། ། 7. Tatiyakhatasuttaṃ ༧. ཉམས་པའི་མདོ་གསུམ་པ། 153. ‘‘Tīhi, bhikkhave…pe… visamena kāyakammena, visamena vacīkammena, visamena manokammena…pe…. ༡༥༣. དགེ་སློང་དག །ཆོས་གསུམ་དང་...པེ་... མི་མཐུན་པའི་ལུས་ཀྱི་ལས་དང་། མི་མཐུན་པའི་ངག་གི་ལས་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཡིད་ཀྱི་ལས་དང་...པེ་... ‘‘Tīhi, bhikkhave…pe… samena kāyakammena, samena vacīkammena, samena manokammena…pe…. Sattamaṃ. དགེ་སློང་དག །ཆོས་གསུམ་དང་...པེ་... མཐུན་པའི་ལུས་ཀྱི་ལས་དང་། མཐུན་པའི་ངག་གི་ལས་དང་། མཐུན་པའི་ཡིད་ཀྱི་ལས་དང་...པེ་... བདུན་པའོ། ། 8. Catutthakhatasuttaṃ ༨. ཉམས་པའི་མདོ་བཞི་པ། 154. ‘‘Tīhi, bhikkhave…pe… asucinā kāyakammena, asucinā vacīkammena, asucinā manokammena…pe…. ༡༥༤. དགེ་སློང་དག །ཆོས་གསུམ་དང་...པེ་... མི་གཙང་བའི་ལུས་ཀྱི་ལས་དང་། མི་གཙང་བའི་ངག་གི་ལས་དང་། མི་གཙང་བའི་ཡིད་ཀྱི་ལས་དང་...པེ་... ‘‘Tīhi, bhikkhave…pe… sucinā kāyakammena, sucinā vacīkammena, sucinā manokammena – imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato paṇḍito viyatto sappuriso akkhataṃ anupahataṃ attānaṃ pariharati, anavajjo ca hoti ananuvajjo ca viññūnaṃ, bahuñca puññaṃ pasavatī’’ti. Aṭṭhamaṃ. དགེ་སློང་དག །ཆོས་གསུམ་དང་...པེ་... གཙང་བའི་ལུས་ཀྱི་ལས་དང་། གཙང་བའི་ངག་གི་ལས་དང་། གཙང་བའི་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཏེ། དགེ་སློང་དག །ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་དང་ལྡན་པའི་མཁས་པ་གསལ་པོ་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ནི། རང་ཉིད་མ་ཉམས་ཤིང་མ་བཅོམ་པར་འཛིན་ཅིང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་དང་། མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྨད་པར་མི་འོས་པ་ཡིན་ལ། བསོད་ནམས་མང་པོ་སྐྱེད་དོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །བརྒྱད་པའོ། ། 9. Vandanāsuttaṃ ༩. ཕྱག་འཚལ་བའི་མདོ། 155. ‘‘Tisso imā, bhikkhave, vandanā. Katamā tisso? Kāyena, vācāya, manasā – imā kho, bhikkhave, tisso vandanā’’ti. Navamaṃ. ༡༥༥. དགེ་སློང་དག །ཕྱག་འཚལ་བ་འདི་གསུམ་ཡོད་དོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། ལུས་ཀྱིས་ཕྱག་འཚལ་བ་དང་། ངག་གིས་ཕྱག་འཚལ་བ་དང་། ཡིད་ཀྱིས་ཕྱག་འཚལ་བའོ། །དགེ་སློང་དག །འདི་དག་ནི་ཕྱག་འཚལ་བ་གསུམ་མོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དགུ་པའོ། ། 10. Pubbaṇhasuttaṃ ༡༠. སྔ་དྲོའི་མདོ། 156. ‘‘Ye, bhikkhave, sattā pubbaṇhasamayaṃ kāyena sucaritaṃ caranti, vācāya sucaritaṃ caranti, manasā sucaritaṃ caranti, supubbaṇho, bhikkhave, tesaṃ sattānaṃ. ༡༥༦. དགེ་སློང་དག །སེམས་ཅན་གང་དག་སྔ་དྲོའི་དུས་སུ་ལུས་ཀྱིས་སྤྱོད་པ་བཟང་པོ་སྤྱོད་པ་དང་། ངག་གིས་སྤྱོད་པ་བཟང་པོ་སྤྱོད་པ་དང་། ཡིད་ཀྱིས་སྤྱོད་པ་བཟང་པོ་སྤྱོད་པ་ནི། དགེ་སློང་དག །སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་སྔ་དྲོ་ནི་སྔ་དྲོ་བཟང་པོ་ཡིན་ནོ། ། ‘‘Ye, bhikkhave, sattā majjhanhikasamayaṃ kāyena sucaritaṃ caranti, vācāya sucaritaṃ caranti, manasā sucaritaṃ caranti, sumajjhanhiko, bhikkhave, tesaṃ sattānaṃ. དགེ་སློང་དག །སེམས་ཅན་གང་དག་ཉིན་གུང་གི་དུས་སུ་ལུས་ཀྱིས་སྤྱོད་པ་བཟང་པོ་སྤྱོད་པ་དང་། ངག་གིས་སྤྱོད་པ་བཟང་པོ་སྤྱོད་པ་དང་། ཡིད་ཀྱིས་སྤྱོད་པ་བཟང་པོ་སྤྱོད་པ་ནི། དགེ་སློང་དག །སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་ཉིན་གུང་ནི་ཉིན་གུང་བཟང་པོ་ཡིན་ནོ། ། ‘‘Ye[Pg.299], bhikkhave, sattā sāyanhasamayaṃ kāyena sucaritaṃ caranti, vācāya sucaritaṃ caranti, manasā sucaritaṃ caranti, susāyanho, bhikkhave, tesaṃ sattāna’’nti. དགེ་སློང་དག །སེམས་ཅན་གང་དག་ཕྱི་དྲོའི་དུས་སུ་ལུས་ཀྱིས་སྤྱོད་པ་བཟང་པོ་སྤྱོད་པ་དང་། ངག་གིས་སྤྱོད་པ་བཟང་པོ་སྤྱོད་པ་དང་། ཡིད་ཀྱིས་སྤྱོད་པ་བཟང་པོ་སྤྱོད་པ་ནི། དགེ་སློང་དག །སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་ཕྱི་དྲོ་ནི་ཕྱི་དྲོ་བཟང་པོ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། ། ‘‘Sunakkhattaṃ sumaṅgalaṃ, suppabhātaṃ suhuṭṭhitaṃ ; Sukhaṇo sumuhutto ca, suyiṭṭhaṃ brahmacārisu. སྐར་མ་བཟང་ཞིང་བཀྲ་ཤིས་བཟང་། །ནམ་ལངས་བཟང་ཞིང་ལྡང་བ་བཟང་། །སྐད་ཅིག་བཟང་ཞིང་ཡུད་ཙམ་བཟང་། །ཚངས་པར་སྤྱོད་ལ་སྦྱིན་པ་བཟང་། ། ‘‘Padakkhiṇaṃ kāyakammaṃ, vācākammaṃ padakkhiṇaṃ; Padakkhiṇaṃ manokammaṃ, paṇīdhi te padakkhiṇe ; Padakkhiṇāni katvāna, labhantatthe padakkhiṇe. ལུས་ཀྱི་ལས་ནི་གཡས་སུ་འཁོར། །ངག་གི་ལས་ཀྱང་གཡས་སུ་འཁོར། །ཡིད་ཀྱི་ལས་ཀྱང་གཡས་སུ་འཁོར། །སྨོན་ལམ་དེ་དག་གཡས་སུ་འཁོར། །གཡས་སུ་འཁོར་བ་བྱས་ནས་ནི། །གཡས་སུ་འཁོར་བའི་དོན་རྣམས་ཐོབ། ། ‘‘Te atthaladdhā sukhitā, viruḷhā buddhasāsane; Arogā sukhitā hotha, saha sabbehi ñātibhī’’ti. dasamaṃ; དོན་ཐོབ་བདེ་བ་དང་ལྡན་ཞིང་། །སངས་རྒྱས་བསྟན་ལ་འཕེལ་བ་དང་། །ནད་མེད་བདེ་བ་ཉིད་གྱུར་ཅིག །ཉེ་དུ་ཐམས་ཅད་ལྷན་ཅིག་ཏུ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །བཅུ་པའོ། ། Maṅgalavaggo pañcamo. བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་ཚོམས་ཏེ་ལྔ་པའོ། ། Tassuddānaṃ – དེའི་སྡོམ་ནི། Akusalañca sāvajjaṃ, visamāsucinā saha; Caturo khatā vandanā, pubbaṇhena ca te dasāti. མི་དགེ་བ་དང་ཁ་ན་བཅས། །མི་མཐུན་མི་གཙང་ལྷན་ཅིག་དང་། །ཉམས་པ་བཞི་དང་ཕྱག་འཚལ་དང་། །སྔ་དྲོ་དང་ནི་བཅུ་པའོ། ། Tatiyo paṇṇāsako samatto. ལྔ་བཅུ་པ་གསུམ་པ་རྫོགས་སོ། ། (16) 6. Acelakavaggo (༡༦) ༦. གཅེར་བུའི་ཚོམས། 157-163. ‘‘Tisso [Pg.300] imā, bhikkhave, paṭipadā. Katamā tisso? Āgāḷhā paṭipadā, nijjhāmā paṭipadā, majjhimā paṭipadā. Katamā ca, bhikkhave, āgāḷhā paṭipadā? Idha, bhikkhave, ekacco evaṃvādī hoti evaṃdiṭṭhi – ‘natthi kāmesu doso’ti. So kāmesu pātabyataṃ āpajjati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, āgāḷhā paṭipadā. ༡༥༧-༡༦༣. དགེ་སློང་དག །ལམ་འདི་གསུམ་ཡོད་དོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། ལྷོད་པའི་ལམ་དང་། གདུང་བའི་ལམ་དང་། དབུ་མའི་ལམ་མོ། །དགེ་སློང་དག །ལྷོད་པའི་ལམ་ནི་གང་ཞེ་ན། འདི་ན་དགེ་སློང་དག །ཁ་ཅིག་འདི་སྐད་སྨྲ་ཞིང་འདི་ལྟར་ལྟ་སྟེ། ‘འདོད་པ་རྣམས་ལ་ཉེས་པ་མེད་དོ’ཞེས་སོ། །དེ་ནི་འདོད་པ་རྣམས་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པར་འགྱུར་རོ། །དགེ་སློང་དག །འདི་ནི་ལྷོད་པའི་ལམ་ཞེས་བྱའོ། ། ‘‘Katamā ca, bhikkhave, nijjhāmā paṭipadā? Idha, bhikkhave, ekacco acelako hoti muttācāro, hatthāpalekhano, na ehibhadantiko, na tiṭṭhabhadantiko, nābhihaṭaṃ na uddissakataṃ na nimantanaṃ sādiyati. So na kumbhimukhā paṭiggaṇhāti, na kaḷopimukhā paṭiggaṇhāti na eḷakamantaraṃ na daṇḍamantaraṃ na musalamantaraṃ na dvinnaṃ bhuñjamānānaṃ na gabbhiniyā na pāyamānāya na purisantaragatāya na saṅkittīsu na yattha sā upaṭṭhito hoti na yattha makkhikā saṇḍasaṇḍacārinī na macchaṃ na maṃsaṃ na suraṃ na merayaṃ, na thusodakaṃ pivati. So ekāgāriko vā hoti ekālopiko, dvāgāriko vā hoti dvālopiko… sattāgāriko vā hoti sattālopiko; ekissāpi dattiyā yāpeti, dvīhipi dattīhi yāpeti… sattahipi dattīhi yāpeti; ekāhikampi āhāraṃ āhāreti, dvāhikampi āhāraṃ āhāreti… sattāhikampi āhāraṃ āhāreti – iti evarūpaṃ addhamāsikampi pariyāyabhattabhojanānuyogamanuyutto viharati. དགེ་སློང་དག། རང་ཉིད་གདུང་བར་བྱེད་པའི་ལམ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག། འདི་ན་ལ་ལ་ནི་གཅེར་བུ་པ་སྤྱོད་པ་གྱ་གྱུ་ཅན་ལག་པ་ལྡེག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། 'ཚུར་བྱོན་ཅིག་སྐུ་ཞབས' ཞེས་སྨྲས་ཀྱང་མི་འོང་ལ། 'བཞུགས་ཤིག་སྐུ་ཞབས' ཞེས་སྨྲས་ཀྱང་མི་སྡོད། མངོན་སུམ་དུ་བསྒྲུབས་པ་དང་། ཆེད་དུ་བྱས་པ་དང་། མགྲོན་དུ་བོས་པའི་བསོད་སྙོམས་མི་བཞེས། ཁོང་གིས་བུམ་པའི་ཁ་ནས་ཕུལ་བའི་ཟས་མི་བཞེས། གཞོང་པའི་ཁ་ནས་ཕུལ་བའི་ཟས་མི་བཞེས། སྒོ་ཐེམ་གྱི་བར་ནས་ཕུལ་བའི་ཟས་མི་བཞེས། དབྱུག་པའི་བར་ནས་ཕུལ་བའི་ཟས་མི་བཞེས། གཏུན་གྱི་བར་ནས་ཕུལ་བའི་ཟས་མི་བཞེས། མི་གཉིས་ཟ་བཞིན་པའི་གནས་ནས་ཕུལ་བའི་ཟས་མི་བཞེས། བུད་མེད་སྦྲུམ་མ་ལས་ཕུལ་བའི་ཟས་མི་བཞེས། བུད་མེད་ནུ་མ་སྣུན་བཞིན་པ་ལས་ཕུལ་བའི་ཟས་མི་བཞེས། བུད་མེད་སྐྱེས་པ་གཞན་དང་འགྲོགས་པ་ལས་ཕུལ་བའི་ཟས་མི་བཞེས། བསོད་སྙོམས་སྒྲོག་པའི་གནས་ནས་ཕུལ་བའི་ཟས་མི་བཞེས། ཁྱི་ཉེ་བར་གནས་པའི་ས་ནས་ཕུལ་བའི་ཟས་མི་བཞེས། སྦྲང་བུ་འཁོར་བའི་ས་ནས་ཕུལ་བའི་ཟས་མི་བཞེས། ཉ་མི་བཞེས། ཤ་མི་བཞེས། ཆང་དང་བཅོས་པའི་སྐྱུར་རྩི་མི་བཞེས། སྦུན་ཆུ་མི་འཐུང་། ཁོང་ནི་ཁྱིམ་གཅིག་ནས་བསོད་སྙོམས་ལེན་པ་དང་ཁམ་གཅིག་ཟ་བར་བྱེད། ཁྱིམ་གཉིས་ནས་བསོད་སྙོམས་ལེན་པ་དང་ཁམ་གཉིས་ཟ་བར་བྱེད། ... ཁྱིམ་བདུན་ནས་བསོད་སྙོམས་ལེན་པ་དང་ཁམ་བདུན་ཟ་བར་བྱེད། གཞོང་པ་གཅིག་གི་ཟས་ཀྱིས་འཚོ་བར་བྱེད། གཞོང་པ་གཉིས་ཀྱི་ཟས་ཀྱིས་འཚོ་བར་བྱེད། ... གཞོང་པ་བདུན་གྱི་ཟས་ཀྱིས་འཚོ་བར་བྱེད། ཉིན་གཅིག་གི་བར་དུ་ཟས་ཟ་བར་བྱེད། ཉིན་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་ཟས་ཟ་བར་བྱེད། ... ཉིན་བདུན་གྱི་བར་དུ་ཟས་ཟ་བར་བྱེད། འདི་ལྟར་ཟླ་བ་ཕྱེད་ཀྱི་བར་དུ་རིམ་པ་བཞིན་དུ་ཟས་ཟ་བའི་བརྟུལ་ཞུགས་ལ་བརྟེན་ནས་གནས་སོ།། So sākabhakkhopi hoti, sāmākabhakkhopi hoti, nīvārabhakkhopi hoti, daddulabhakkhopi hoti, haṭabhakkhopi hoti, kaṇhabhakkhopi hoti, ācāmabhakkhopi hoti, piññākabhakkhopi hoti, tiṇabhakkhopi hoti, gomayabhakkhopi hoti, vanamūlaphalāhāro yāpeti pavattaphalabhojī. ཁོང་ནི་སྔོ་ཚོད་ཟ་བ་ཡང་ཡིན། ཙི་ཙི་རྒོད་ཟ་བ་ཡང་ཡིན། འབྲས་རྒོད་ཟ་བ་ཡང་ཡིན། ཀོ་ལྷེབ་ཟ་བ་ཡང་ཡིན། ཆུ་བལ་ཟ་བ་ཡང་ཡིན། ཕུབ་མ་ཟ་བ་ཡང་ཡིན། འབྲས་ཁུ་འཐུང་བ་ཡང་ཡིན། ཏིལ་གྱི་ཕྱེ་མ་ཟ་བ་ཡང་ཡིན། རྩྭ་ཟ་བ་ཡང་ཡིན། བ་ལང་གི་ལྕི་བ་ཟ་བ་ཡང་ཡིན། ནགས་ཀྱི་རྩ་བ་དང་ཤིང་ཏོག་གིས་འཚོ་བར་བྱེད་ཅིང་། རང་བཞིན་གྱིས་ལྷུང་བའི་ཤིང་ཏོག་ཟ་བར་བྱེད་དོ།། So sāṇānipi dhāreti, masāṇānipi dhāreti, chavadussānipi dhāreti, paṃsukūlānipi dhāreti, tirīṭānipi dhāreti, ajinampi dhāreti, ajinakkhipampi dhāreti, kusacīrampi dhāreti, vākacīrampi dhāreti, phalakacīrampi dhāreti, kesakambalampi dhāreti, vāḷakambalampi dhāreti, ulūkapakkhikampi [Pg.301] dhāreti, kesamassulocakopi hoti kesamassulocanānuyogamanuyutto, ubbhaṭṭhakopi hoti āsanapaṭikkhitto, ukkuṭikopi hoti ukkuṭikappadhānamanuyutto, kaṇṭakāpassayikopi hoti kaṇṭakāpassaye seyyaṃ kappeti, sāyatatiyakampi udakorohanānuyogamanuyutto viharati – iti evarūpaṃ anekavihitaṃ kāyassa ātāpanaparitāpanānuyogamanuyutto viharati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, nijjhāmā paṭipadā. ཁོང་ནི་རས་སྐུད་ཀྱི་གོས་ཀྱང་གྱོན། རས་སྐུད་འདྲེས་མའི་གོས་ཀྱང་གྱོན། རོ་རས་ཀྱི་གོས་ཀྱང་གྱོན། ཕྱག་དར་ཁྲོད་ཀྱི་གོས་ཀྱང་གྱོན། ཤིང་པགས་ཀྱི་གོས་ཀྱང་གྱོན། རི་དྭགས་ཀྱི་པགས་པའང་གྱོན། རི་དྭགས་ཀྱི་པགས་པའི་གོས་ཀྱང་གྱོན། རྩྭ་ཀུ་ཤའི་གོས་ཀྱང་གྱོན། ཤིང་ལྤགས་ཀྱི་ཐག་པའི་གོས་ཀྱང་གྱོན། ཤིང་ལེབ་ཀྱི་གོས་ཀྱང་གྱོན། སྐྲའི་ལ་བ་ཡང་གྱོན། རྩིད་པའི་ལ་བ་ཡང་གྱོན། འུག་པའི་གཤོག་པའི་གོས་ཀྱང་གྱོན། སྐྲ་དང་ཁ་སྤུ་འབལ་བ་ཡང་ཡིན་ཞིང་སྐྲ་དང་ཁ་སྤུ་འབལ་བའི་བརྟུལ་ཞུགས་ལ་བརྩོན་པར་བྱེད། རྟག་ཏུ་ལངས་ནས་སྡོད་ཅིང་སྟན་ལ་མི་འདུག། ཙོག་པུར་འདུག་ཅིང་ཙོག་པུར་འདུག་པའི་དཀའ་ཐུབ་ལ་བརྩོན་པར་བྱེད། ཚེར་མའི་མལ་ལ་ཉལ་བར་བྱེད། ཕྱི་དྲོ་ཐེངས་གསུམ་དུ་ཆུ་ལ་འཇུག་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་ལ་བརྩོན་པར་བྱེད། འདི་ལྟར་རྣམ་པ་དུ་མས་ལུས་གདུང་བ་དང་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པའི་དཀའ་ཐུབ་ལ་བརྩོན་པར་བྱེད་དོ།། དགེ་སློང་དག། འདི་ནི་རང་ཉིད་གདུང་བར་བྱེད་པའི་ལམ་ཞེས་བྱའོ།། ‘‘Katamā ca, bhikkhave, majjhimā paṭipadā? Idha, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ; vedanāsu…pe… citte…pe… dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, majjhimā paṭipadā. Imā kho, bhikkhave, tisso paṭipadā’’ti. དགེ་སློང་དག། དབུ་མའི་ལམ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག། འདི་ན་དགེ་སློང་ནི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་ལྡན་པ། ཤེས་བཞིན་ཅན། དྲན་པ་དང་ལྡན་པ། འཇིག་རྟེན་ལ་བརྐམ་ཆགས་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་བསལ་ཏེ་གནས་སོ།། ཚོར་བ་རྣམས་ལ། ... སེམས་ལ། ... ཆོས་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་ལྡན་པ། ཤེས་བཞིན་ཅན། དྲན་པ་དང་ལྡན་པ། འཇིག་རྟེན་ལ་བརྐམ་ཆགས་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་བསལ་ཏེ་གནས་སོ།། དགེ་སློང་དག། འདི་ནི་དབུ་མའི་ལམ་ཞེས་བྱའོ།། དགེ་སློང་དག། འདི་དག་ནི་ལམ་གསུམ་པོ་རྣམས་སོ།། ‘‘Tisso imā, bhikkhave, paṭipadā. Katamā tisso? Āgāḷhā paṭipadā, nijjhāmā paṭipadā, majjhimā paṭipadā. Katamā ca, bhikkhave, āgāḷhā paṭipadā…pe… ayaṃ vuccati, bhikkhave, āgāḷhā paṭipadā. དགེ་སློང་དག། ལམ་འདི་གསུམ་པོ་དག་ཡོད་དོ།། གསུམ་གང་ཞེ་ན། མཐར་འཛིན་པའི་ལམ་དང་། རང་ཉིད་གདུང་བར་བྱེད་པའི་ལམ་དང་། དབུ་མའི་ལམ་མོ།། དགེ་སློང་དག། མཐར་འཛིན་པའི་ལམ་གང་ཞེ་ན། ... དགེ་སློང་དག། འདི་ནི་མཐར་འཛིན་པའི་ལམ་ཞེས་བྱའོ།། ‘‘Katamā ca, bhikkhave, nijjhāmā paṭipadā…pe… ayaṃ vuccati, bhikkhave, nijjhāmā paṭipadā. དགེ་སློང་དག། རང་ཉིད་གདུང་བར་བྱེད་པའི་ལམ་གང་ཞེ་ན། ... དགེ་སློང་དག། འདི་ནི་རང་ཉིད་གདུང་བར་བྱེད་པའི་ལམ་ཞེས་བྱའོ།། ‘‘Katamā ca, bhikkhave, majjhimā paṭipadā? Idha, bhikkhave, bhikkhu anuppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ anuppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati; uppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati; anuppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ uppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati; uppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati…. དགེ་སློང་དག། དབུ་མའི་ལམ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག། འདི་ན་དགེ་སློང་ནི་སྡིག་ཏོ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་མི་སྐྱེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདུན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད། རྩོལ་བར་བྱེད། བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པར་བྱེད། སེམས་འཛིན་པར་བྱེད། རབ་ཏུ་འཇོག་པར་བྱེད། སྡིག་ཏོ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྤང་བའི་ཕྱིར། འདུན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད། རྩོལ་བར་བྱེད། བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པར་བྱེད། སེམས་འཛིན་པར་བྱེད། རབ་ཏུ་འཇོག་པར་བྱེད། དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྐྱེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདུན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད། རྩོལ་བར་བྱེད། བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པར་བྱེད། སེམས་འཛིན་པར་བྱེད། རབ་ཏུ་འཇོག་པར་བྱེད། དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་གནས་པ་དང་། ཉམས་པ་མེད་པ་དང་། ཕྱིར་ཞིང་འཕེལ་བ་དང་། ཡངས་པ་དང་། བསྒོམ་པ་དང་། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདུན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད། རྩོལ་བར་བྱེད། བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པར་བྱེད། སེམས་འཛིན་པར་བྱེད། རབ་ཏུ་འཇོག་པར་བྱེད་དོ།། ‘‘Chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti vīriyasamādhi…pe… cittasamādhi…pe… vīmaṃsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti…pe…. འདུན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་དང་ལྡན་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་སྒོམ་པར་བྱེད། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་... སེམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་... དཔྱོད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་དང་ལྡན་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ།། ‘‘Saddhindriyaṃ bhāveti… vīriyindriyaṃ bhāveti… satindriyaṃ bhāveti… samādhindriyaṃ bhāveti… paññindriyaṃ bhāveti…. དད་པའི་དབང་པོ་སྒོམ་པར་བྱེད། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོ་སྒོམ་པར་བྱེད། དྲན་པའི་དབང་པོ་སྒོམ་པར་བྱེད། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་པོ་སྒོམ་པར་བྱེད། ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ།། ‘‘Saddhābalaṃ [Pg.302] bhāveti… vīriyabalaṃ bhāveti… satibalaṃ bhāveti… samādhibalaṃ bhāveti… paññābalaṃ bhāveti…. དད་པའི་སྟོབས་སྒོམ་པར་བྱེད། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་སྟོབས་སྒོམ་པར་བྱེད། དྲན་པའི་སྟོབས་སྒོམ་པར་བྱེད། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྟོབས་སྒོམ་པར་བྱེད། ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ།། ‘‘Satisambojjhaṅgaṃ bhāveti… dhammavicayasambojjhaṅgaṃ bhāveti… vīriyasambojjhaṅgaṃ bhāveti… pītisambojjhaṅgaṃ bhāveti… passaddhisambojjhaṅgaṃ bhāveti… samādhisambojjhaṅgaṃ bhāveti… upekkhāsambojjhaṅgaṃ bhāveti…. དྲན་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་སྒོམ་པར་བྱེད། ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་སྒོམ་པར་བྱེད། བརྩོན་འགྲུས་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་སྒོམ་པར་བྱེད། དགའ་བ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་སྒོམ་པར་བྱེད། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་སྒོམ་པར་བྱེད། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་སྒོམ་པར་བྱེད། བཏང་སྙོམས་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ།། ‘‘Sammādiṭṭhiṃ bhāveti… sammāsaṅkappaṃ bhāveti… sammāvācaṃ bhāveti… sammākammantaṃ bhāveti … sammāājīvaṃ bhāveti… sammāvāyāmaṃ bhāveti… sammāsatiṃ bhāveti… sammāsamādhiṃ bhāveti…. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, majjhimā paṭipadā. Imā kho, bhikkhave, tisso paṭipadā’’ti. ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་སྒོམ་པར་བྱེད། ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་སྒོམ་པར་བྱེད། ཡང་དག་པའི་ངག་སྒོམ་པར་བྱེད། ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་སྒོམ་པར་བྱེད། ཡང་དག་པའི་འཚོ་བ་སྒོམ་པར་བྱེད། ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་སྒོམ་པར་བྱེད། ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་སྒོམ་པར་བྱེད། ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ།། དགེ་སློང་དག། འདི་ནི་དབུ་མའི་ལམ་ཞེས་བྱའོ།། དགེ་སློང་དག། འདི་དག་ནི་ལམ་གསུམ་པོ་རྣམས་སོ།། Acelakavaggo chaṭṭho. གཅེར་བུ་པའི་ཚན་པ་སྟེ་དྲུག་པའོ།། Tassuddānaṃ – དེའི་སྡོམ་ཚིག་ནི། Satipaṭṭhānaṃ sammappadhānaṃ, iddhipādindriyena ca; Balaṃ bojjhaṅgo maggo ca, paṭipadāya yojayeti. དྲན་པ་ཉེར་བཞག་ཡང་དག་སྤོང་། རྫུ་འཕྲུལ་རྐང་པ་དབང་པོ་དང་། སྟོབས་དང་བྱང་ཆུབ་ཡན་ལག་ལམ། ལམ་གྱི་རིམ་པ་སྦྱར་བར་བྱ།། (17) 7. Kammapathapeyyālaṃ (༡༧) ༧. ལས་ཀྱི་ལམ་གྱི་རྒྱས་པར་བཤད་པ། 164-183. ‘‘Tīhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye. Katamehi tīhi? Attanā ca pāṇātipātī hoti, parañca pāṇātipāte samādapeti, pāṇātipāte ca samanuñño hoti. Imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye. ༡༦༤-༡༨༣. དགེ་སློང་དག། ཆོས་གསུམ་དང་ལྡན་ན་ཇི་ལྟར་ཁྱེར་ཏེ་བཞག་པ་བཞིན་དུ་དམྱལ་བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།། གསུམ་གང་ཞེ་ན། རང་ཉིད་ཀྱང་སྲོག་གཅོད་པ་ཡིན་ལ། གཞན་ཡང་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སྐུལ་བར་བྱེད། སྲོག་གཅོད་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་བྱེད་དོ།། དགེ་སློང་དག། ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་དང་ལྡན་ན་ཇི་ལྟར་ཁྱེར་ཏེ་བཞག་པ་བཞིན་དུ་དམྱལ་བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།། ‘‘Tīhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ sagge. Katamehi tīhi? Attanā ca pāṇātipātā paṭivirato hoti, parañca pāṇātipātā veramaṇiyā samādapeti, pāṇātipātā veramaṇiyā ca samanuñño hoti…. དགེ་སློང་དག། ཆོས་གསུམ་དང་ལྡན་ན་ཇི་ལྟར་ཁྱེར་ཏེ་བཞག་པ་བཞིན་དུ་མཐོ་རིས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།། གསུམ་གང་ཞེ་ན། རང་ཉིད་ཀྱང་སྲོག་གཅོད་པ་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་པ་ཡིན་ལ། གཞན་ཡང་སྲོག་གཅོད་པ་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་པ་ལ་སྐུལ་བར་བྱེད། སྲོག་གཅོད་པ་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་བྱེད་དོ།། ‘‘Attanā ca adinnādāyī hoti, parañca adinnādāne samādapeti, adinnādāne ca samanuñño hoti…. རང་ཉིད་ཀྱང་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ཡིན་ལ། གཞན་ཡང་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལ་སྐུལ་བར་བྱེད། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་བྱེད་དོ།། ‘‘Attanā ca adinnādānā paṭivirato hoti, parañca adinnādānā veramaṇiyā samādapeti, adinnādānā veramaṇiyā ca samanuñño hoti…. རང་ཉིད་ཀྱང་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་པ་ཡིན་ལ། གཞན་ཡང་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་པ་ལ་སྐུལ་བར་བྱེད། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་བྱེད་དོ།། ‘‘Attanā [Pg.303] ca kāmesumicchācārī hoti, parañca kāmesumicchācāre samādapeti, kāmesumicchācāre ca samanuñño hoti…. རང་ཉིད་ཀྱང་འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་ཡིན་ལ། གཞན་ཡང་འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་ལ་སྐུལ་བར་བྱེད། འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་བྱེད་དོ།། ‘‘Attanā ca kāmesumicchācārā paṭivirato hoti, parañca kāmesumicchācārā veramaṇiyā samādapeti, kāmesumicchācārā veramaṇiyā ca samanuñño hoti…. རང་ཉིད་ཀྱང་འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་པ་ཡིན་ལ། གཞན་ཡང་འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་པ་ལ་སྐུལ་བར་བྱེད། འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་བྱེད་དོ།། ‘‘Attanā ca musāvādī hoti, parañca musāvāde samādapeti, musāvāde ca samanuñño hoti…. རང་ཉིད་ཀྱང་རྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ཡིན་ལ། གཞན་ཡང་རྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ལ་སྐུལ་བར་བྱེད། རྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་བྱེད་དོ།། ‘‘Attanā ca musāvādā paṭivirato hoti, parañca musāvādā veramaṇiyā samādapeti, musāvādā veramaṇiyā ca samanuñño hoti…. རང་ཉིད་ཀྱང་རྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་པ་ཡིན་ལ། གཞན་ཡང་རྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་པ་ལ་སྐུལ་བར་བྱེད། རྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་བྱེད་དོ།། ‘‘Attanā ca pisuṇavāco hoti, parañca pisuṇāya vācāya samādapeti, pisuṇāya vācāya ca samanuñño hoti…. རང་ཉིད་ཀྱང་ཕྲ་མ་སྨྲ་བ་ཡིན་ལ། གཞན་ཡང་ཕྲ་མ་སྨྲ་བ་ལ་སྐུལ་བར་བྱེད། ཕྲ་མ་སྨྲ་བ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་བྱེད་དོ།། ‘‘Attanā ca pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti, parañca pisuṇāya vācāya veramaṇiyā samādapeti, pisuṇāya vācāya veramaṇiyā ca samanuñño hoti…. རང་ཉིད་ཀྱང་ཕྲ་མ་སྨྲ་བ་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་པ་ཡིན་ལ། གཞན་ཡང་ཕྲ་མ་སྨྲ་བ་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་པ་ལ་སྐུལ་བར་བྱེད། ཕྲ་མ་སྨྲ་བ་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་བྱེད་དོ།། ‘‘Attanā ca pharusavāco hoti, parañca pharusāya vācāya samādapeti, pharusāya vācāya ca samanuñño hoti…. རང་ཉིད་ཀྱང་ཚིག་རྩུབ་པོ་སྨྲ་བ་ཡིན་ལ། གཞན་ཡང་ཚིག་རྩུབ་པོ་སྨྲ་བ་ལ་སྐུལ་བར་བྱེད། ཚིག་རྩུབ་པོ་སྨྲ་བ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་བྱེད་དོ།། ‘‘Attanā ca pharusāya vācāya paṭivirato hoti, parañca pharusāya vācāya veramaṇiyā samādapeti, pharusāya vācāya veramaṇiyā ca samanuñño hoti…. རང་ཉིད་ཀྱང་ཚིག་རྩུབ་པོ་སྨྲ་བ་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་པ་ཡིན་ལ། གཞན་ཡང་ཚིག་རྩུབ་པོ་སྨྲ་བ་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་པ་ལ་སྐུལ་བར་བྱེད། ཚིག་རྩུབ་པོ་སྨྲ་བ་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་བྱེད་དོ།། ‘‘Attanā ca samphappalāpī hoti, parañca samphappalāpe samādapeti, samphappalāpe ca samanuñño hoti…. རང་ཉིད་ཀྱང་ཚིག་ཀྱལ་པ་སྨྲ་བ་ཡིན་ལ། གཞན་ཡང་ཚིག་ཀྱལ་པ་སྨྲ་བ་ལ་སྐུལ་བར་བྱེད། ཚིག་ཀྱལ་པ་སྨྲ་བ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་བྱེད་དོ།། ‘‘Attanā ca samphappalāpā paṭivirato hoti, parañca samphappalāpā veramaṇiyā samādapeti, samphappalāpā veramaṇiyā ca samanuñño hoti…. རང་ཉིད་ཀྱང་ཚིག་ཀྱལ་པ་སྨྲ་བ་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་པ་ཡིན་ལ། གཞན་ཡང་ཚིག་ཀྱལ་པ་སྨྲ་བ་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་པ་ལ་སྐུལ་བར་བྱེད། ཚིག་ཀྱལ་པ་སྨྲ་བ་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་བྱེད་དོ།། ‘‘Attanā ca abhijjhālu hoti, parañca abhijjhāya samādapeti, abhijjhāya ca samanuñño hoti…. རང་ཉིད་ཀྱང་བརྣབ་སེམས་ཅན་ཡིན་ལ། གཞན་ཡང་བརྣབ་སེམས་ལ་སྐུལ་བར་བྱེད། བརྣབ་སེམས་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་བྱེད་དོ།། ‘‘Attanā ca anabhijjhālu hoti, parañca anabhijjhāya samādapeti, anabhijjhāya ca samanuñño hoti…. རང་ཉིད་ཀྱང་བརྣབ་སེམས་མེད་པ་ཡིན་ལ། གཞན་ཡང་བརྣབ་སེམས་མེད་པ་ལ་སྐུལ་བར་བྱེད། བརྣབ་སེམས་མེད་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་བྱེད་དོ།། ‘‘Attanā [Pg.304] ca byāpannacitto hoti, parañca byāpāde samādapeti, byāpāde ca samanuñño hoti…. རང་ཉིད་ཀྱང་གནོད་སེམས་ཅན་ཡིན་ལ། གཞན་ཡང་གནོད་སེམས་ལ་སྐུལ་བར་བྱེད། གནོད་སེམས་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་བྱེད་དོ།། ‘‘Attanā ca abyāpannacitto hoti, parañca abyāpāde samādapeti, abyāpāde ca samanuñño hoti…. རང་ཉིད་ཀྱང་གནོད་སེམས་མེད་པ་ཡིན་ལ། གཞན་ཡང་གནོད་སེམས་མེད་པ་ལ་སྐུལ་བར་བྱེད། གནོད་སེམས་མེད་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་བྱེད་དོ།། ‘‘Attanā ca micchādiṭṭhiko hoti, parañca micchādiṭṭhiyā samādapeti, micchādiṭṭhiyā ca samanuñño hoti …. རང་ཉིད་ཀྱང་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཅན་ཡིན་ལ། གཞན་ཡང་ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་སྐུལ་བར་བྱེད། ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་བྱེད་དོ།། ‘‘Attanā ca sammādiṭṭhiko hoti, parañca sammādiṭṭhiyā samādapeti, sammādiṭṭhiyā ca samanuñño hoti. Imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ sagge’’ti. རང་ཉིད་ཀྱང་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཅན་ཡིན་ལ། གཞན་ཡང་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་སྐུལ་བར་བྱེད། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་བྱེད་དོ།། དགེ་སློང་དག། ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་དང་ལྡན་ན་ཇི་ལྟར་ཁྱེར་ཏེ་བཞག་པ་བཞིན་དུ་མཐོ་རིས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།། ཞེས་གསུངས་སོ།། Kammapathapeyyālaṃ niṭṭhitaṃ. ལས་ཀྱི་ལམ་གྱི་རྒྱས་པར་བཤད་པ་རྫོགས་སོ།། Tassuddānaṃ – དེའི་སྡོམ་ཚིག་ནི། Pāṇaṃ adinnamicchā ca, musāvādī ca pisuṇā; Pharusā samphappalāpo ca, abhijjhā byāpādadiṭṭhi ca; Kammapathesu peyyālaṃ, tikakena niyojayeti. སྲོག་གཅོད་མ་བྱིན་ལོག་གཡེམ་དང་། རྫུན་དང་ཕྲ་མ་ཚིག་རྩུབ་དང་། ཀྱལ་པ་བརྣབ་སེམས་གནོད་སེམས་ལྟ། ལས་ཀྱི་ལམ་གྱི་རྒྱས་བཤད་འདི། གསུམ་ཚན་རིམ་པས་སྦྱར་བར་བྱ།། (18) 8. Rāgapeyyālaṃ (༡༨) ༨. འདོད་ཆགས་ཀྱི་རྒྱས་པར་བཤད་པ། 184. ‘‘Rāgassa, bhikkhave, abhiññāya tayo dhammā bhāvetabbā. Katame tayo? Suññato samādhi, animitto samādhi, appaṇihito samādhi – rāgassa, bhikkhave, abhiññāya ime tayo dhammā bhāvetabbā. ( ) ༡༨༤. དགེ་སློང་དག། འདོད་ཆགས་མངོན་པར་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་གསུམ་བསྒོམ་པར་བྱའོ།། གསུམ་གང་ཞེ་ན། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ།། དགེ་སློང་དག། འདོད་ཆགས་མངོན་པར་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་བསྒོམ་པར་བྱའོ།། ‘‘Rāgassa[Pg.305], bhikkhave, pariññāya…pe… parikkhayāya… pahānāya… khayāya… vayāya… virāgāya… nirodhāya… cāgāya… paṭinissaggāya ime tayo dhammā bhāvetabbā. དགེ་སློང་དག། འདོད་ཆགས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་དང་། ... ཡོངས་སུ་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། སྤང་བའི་ཕྱིར་དང་། ཟད་པའི་ཕྱིར་དང་། འཇིག་པའི་ཕྱིར་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། འགོག་པའི་ཕྱིར་དང་། གཏོང་བའི་ཕྱིར་དང་། ངེས་པར་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་བསྒོམ་པར་བྱའོ།། ‘‘Dosassa… mohassa… kodhassa… upanāhassa… makkhassa… palāsassa… issāya… macchariyassa… māyāya… sāṭheyyassa… thambhassa… sārambhassa… mānassa… atimānassa… madassa… pamādassa abhiññāya… pariññāya… parikkhayāya… pahānāya… khayāya… vayāya… virāgāya… nirodhāya… cāgāya… paṭinissaggāya ime tayo dhammā bhāvetabbā’’ti. “ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་དང་། ཁྲོ་བ་དང་། འཁོན་འཛིན་དང་། འཆབ་པ་དང་། འཚིག་པ་དང་། ཕྲག་དོག་དང་། སེར་སྣ་དང་། སྒྱུ་དང་། གཡོ་དང་། གྱོང་པོ་ཉིད་དང་། འགྲན་སེམས་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། ལྷག་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། རྒྱགས་པ་དང་། བག་མེད་པ་རྣམས་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ཟད་པ་དང་། སྤོང་བ་དང་། ཟད་པ་དང་། འཇིག་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། འགོག་པ་དང་། གཏོང་བ་དང་། ངེས་པར་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་བསྒོམ་པར་བྱའོ།།” ཞེས་གསུངས་སོ།། (Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti.) བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ།། དགེ་སློང་དེ་དག་ཡིད་རངས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ལ་མངོན་པར་བསྟོད་དོ།། Rāgapeyyālaṃ niṭṭhitaṃ. འདོད་ཆགས་ཀྱི་བསྐྱར་ཟློས་རྫོགས་སོ།། Tassuddānaṃ – དེའི་སྡོམ་ཚིག་ནི། Rāgaṃ dosañca mohañca, kodhūpanāhapañcamaṃ; Makkhapaḷāsaissā ca, maccharimāyāsāṭheyyā. འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་དང་།། ཁྲོ་དང་འཁོན་འཛིན་ལྔ་པ་དང་།། འཆབ་དང་འཚིག་དང་ཕྲག་དོག་དང་།། སེར་སྣ་སྒྱུ་དང་གཡོ་རྣམས་དང་།། Thambhasārambhamānañca, atimānamadassa ca; Pamādā sattarasa vuttā, rāgapeyyālanissitā. གྱོང་པོ་འགྲན་སེམས་ང་རྒྱལ་དང་།། ལྷག་པའི་ང་རྒྱལ་རྒྱགས་པ་དང་།། བག་མེད་བཅུ་བདུན་གསུངས་པ་ནི།། འདོད་ཆགས་བསྐྱར་ཟློས་ལ་བརྟེན་ཏོ།། Ete opammayuttena, āpādena abhiññāya; Pariññāya parikkhayā, pahānakkhayabbayena; Virāganirodhacāgaṃ, paṭinissagge ime dasa. འདི་དག་དཔེ་དང་སྦྱར་བ་ཡིས།། རྣམ་པར་དབྱེ་བས་མངོན་ཤེས་དང་།། ཡོངས་ཤེས་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་དང་།། སྤོང་དང་ཟད་དང་འཇིག་པ་དང་།། ཆགས་བྲལ་འགོག་དང་གཏོང་བ་དང་།། ངེས་པར་སྤོང་བ་འདི་བཅུ་འོ།། Suññato animitto ca, appaṇihito ca tayo; Samādhimūlakā peyyālesupi vavatthitā cāti. སྟོང་པ་ཉིད་དང་མཚན་མེད་དང་།། སྨོན་པ་མེད་པ་གསུམ་པོ་ནི།། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྩ་བ་སྟེ།། བསྐྱར་ཟློས་རྣམས་སུའང་རྣམ་པར་བཞག། Tikanipātapāḷi niṭṭhitā. གསུམ་གྱི་སྡེའི་ལུང་རྫོགས་སོ།། | |||
| Tiếng Việt | |||
| Kinh điển Pali | Chú giải | Phụ chú giải | Khác |
| 1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Tạng Luật) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi | 1201 Chú Giải Pārājikakaṇḍa - 1 1202 Chú Giải Pārājikakaṇḍa - 2 1203 Chú Giải Pācittiya 1204 Chú Giải Mahāvagga (Tạng Luật) 1205 Chú Giải Cūḷavagga 1206 Chú Giải Parivāra | 1301 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 1 1302 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 2 1303 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 3 | 1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Chú Giải Vinayasaṅgaha 1403 Phụ Chú Giải Vajirabuddhi 1404 Phụ Chú Giải Vimativinodanī - 1 1405 Phụ Chú Giải Vimativinodanī - 2 1406 Phụ Chú Giải Vinayālaṅkāra - 1 1407 Phụ Chú Giải Vinayālaṅkāra - 2 1408 Phụ Chú Giải Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Phụ Chú Giải Vinayavinicchaya - 1 1411 Phụ Chú Giải Vinayavinicchaya - 2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Thanh Tịnh Đạo - 1 8402 Thanh Tịnh Đạo - 2 8403 Đại Phụ Chú Giải Thanh Tịnh Đạo - 1 8404 Đại Phụ Chú Giải Thanh Tịnh Đạo - 2 8405 Lời Tựa Thanh Tịnh Đạo 8406 Trường Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8407 Trung Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8408 Tương Ưng Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8409 Tăng Chi Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8410 Tạng Luật (Vấn Đáp) 8411 Tạng Vi Diệu Pháp (Vấn Đáp) 8412 Chú Giải (Vấn Đáp) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Phụ Chú Giải Namakkāra 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Phụ Chú Giải Abhidhānappadīpikā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Phụ Chú Giải Subodhālaṅkāra 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8444 Mahārahanīti 8445 Dhammanīti 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8450 Cāṇakyanīti 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Phụ Chú Giải Milinda 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā |
| 2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Trường Bộ) 2103 Pāthikavagga Pāḷi | 2201 Chú Giải Sīlakkhandhavagga 2202 Chú Giải Mahāvagga (Trường Bộ) 2203 Chú Giải Pāthikavagga | 2301 Phụ Chú Giải Sīlakkhandhavagga 2302 Phụ Chú Giải Mahāvagga (Trường Bộ) 2303 Phụ Chú Giải Pāthikavagga 2304 Phụ Chú Giải Mới Sīlakkhandhavagga - 1 2305 Phụ Chú Giải Mới Sīlakkhandhavagga - 2 | |
| 3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi | 3201 Chú Giải Mūlapaṇṇāsa - 1 3202 Chú Giải Mūlapaṇṇāsa - 2 3203 Chú Giải Majjhimapaṇṇāsa 3204 Chú Giải Uparipaṇṇāsa | 3301 Phụ Chú Giải Mūlapaṇṇāsa 3302 Phụ Chú Giải Majjhimapaṇṇāsa 3303 Phụ Chú Giải Uparipaṇṇāsa | |
| 4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Tương Ưng Bộ) | 4201 Chú Giải Sagāthāvagga 4202 Chú Giải Nidānavagga 4203 Chú Giải Khandhavagga 4204 Chú Giải Saḷāyatanavagga 4205 Chú Giải Mahāvagga (Tương Ưng Bộ) | 4301 Phụ Chú Giải Sagāthāvagga 4302 Phụ Chú Giải Nidānavagga 4303 Phụ Chú Giải Khandhavagga 4304 Phụ Chú Giải Saḷāyatanavagga 4305 Phụ Chú Giải Mahāvagga (Tương Ưng Bộ) | |
| 5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi | 5201 Chú Giải Ekakanipāta 5202 Chú Giải Duka-tika-catukkanipāta 5203 Chú Giải Pañcaka-chakka-sattakanipāta 5204 Chú Giải Aṭṭhakādinipāta | 5301 Phụ Chú Giải Ekakanipāta 5302 Phụ Chú Giải Duka-tika-catukkanipāta 5303 Phụ Chú Giải Pañcaka-chakka-sattakanipāta 5304 Phụ Chú Giải Aṭṭhakādinipāta | |
| 6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi - 1 6111 Apadāna Pāḷi - 2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi - 1 6115 Jātaka Pāḷi - 2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi | 6201 Chú Giải Khuddakapāṭha 6202 Chú Giải Dhammapada - 1 6203 Chú Giải Dhammapada - 2 6204 Chú Giải Udāna 6205 Chú Giải Itivuttaka 6206 Chú Giải Suttanipāta - 1 6207 Chú Giải Suttanipāta - 2 6208 Chú Giải Vimānavatthu 6209 Chú Giải Petavatthu 6210 Chú Giải Theragāthā - 1 6211 Chú Giải Theragāthā - 2 6212 Chú Giải Therīgāthā 6213 Chú Giải Apadāna - 1 6214 Chú Giải Apadāna - 2 6215 Chú Giải Buddhavaṃsa 6216 Chú Giải Cariyāpiṭaka 6217 Chú Giải Jātaka - 1 6218 Chú Giải Jātaka - 2 6219 Chú Giải Jātaka - 3 6220 Chú Giải Jātaka - 4 6221 Chú Giải Jātaka - 5 6222 Chú Giải Jātaka - 6 6223 Chú Giải Jātaka - 7 6224 Chú Giải Mahāniddesa 6225 Chú Giải Cūḷaniddesa 6226 Chú Giải Paṭisambhidāmagga - 1 6227 Chú Giải Paṭisambhidāmagga - 2 6228 Chú Giải Nettippakaraṇa | 6301 Phụ Chú Giải Nettippakaraṇa 6302 Nettivibhāvinī | |
| 7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi - 1 7107 Yamaka Pāḷi - 2 7108 Yamaka Pāḷi - 3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi - 1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi - 2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi - 3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi - 4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi - 5 | 7201 Chú Giải Dhammasaṅgaṇi 7202 Chú Giải Sammohavinodanī 7203 Chú Giải Pañcapakaraṇa | 7301 Phụ Chú Giải Gốc Dhammasaṅgaṇī 7302 Phụ Chú Giải Gốc Vibhaṅga 7303 Phụ Chú Giải Gốc Pañcapakaraṇa 7304 Phụ Chú Giải Tiếp Theo Dhammasaṅgaṇī 7305 Phụ Chú Giải Tiếp Theo Pañcapakaraṇa 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Phụ Chú Giải Cổ Điển Abhidhammāvatāra 7309 Abhidhammamātikāpāḷi | |