. နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ.

. ඒ භාග්‍යවත් අර්හත් සම්‍යයක් සම්බුදුරජාණන් වහන්සේට නමස්කාර වේවා.

အင်္ဂုတ္တရနိကာယော

අංගුත්තර නිකාය

တိကနိပါတပါဠိ

තික නිපාත පාළි

၁. ပဌမပဏ္ဏာသကံ

1. පළමු පණ්ණාසකය

၁. ဗာလဝဂ္ဂေါ

1. බාල වර්ගය

၁. ဘယသုတ္တံ

1. 1. භය සූත්‍රය

၁. ဧဝံ [Pg.99] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဘိက္ခဝေါ’’တိ. ‘‘ဘဒန္တေ ’’တိ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

1. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් සමයක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ‘මහණෙනි’ යි කියා භික්ෂූන් වහන්සේලා ඇමතූ සේක. ‘ස්වාමීනි’ යි ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක:

‘‘ယာနိ ကာနိစိ, ဘိက္ခဝေ, ဘယာနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ သဗ္ဗာနိ တာနိ ဗာလတော ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, နော ပဏ္ဍိတတော. ယေ ကေစိ ဥပဒ္ဒဝါ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ သဗ္ဗေ တေ ဗာလတော ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, နော ပဏ္ဍိတတော. ယေ ကေစိ ဥပသဂ္ဂါ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ သဗ္ဗေ တေ ဗာလတော ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, နော ပဏ္ဍိတတော. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, နဠာဂါရာ ဝါ တိဏာဂါရာ ဝါ အဂ္ဂိ မုတ္တော ကူဋာဂါရာနိပိ ဍဟတိ ဥလ္လိတ္တာဝလိတ္တာနိ နိဝါတာနိ ဖုသိတဂ္ဂဠာနိ ပိဟိတဝါတပါနာနိ; ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ယာနိ ကာနိစိ ဘယာနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ သဗ္ဗာနိ တာနိ ဗာလတော ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, နော ပဏ္ဍိတတော. ယေ ကေစိ ဥပဒ္ဒဝါ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ သဗ္ဗေ တေ ဗာလတော ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, နော ပဏ္ဍိတတော. ယေ ကေစိ ဥပသဂ္ဂါ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ သဗ္ဗေ တေ ဗာလတော ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, နော ပဏ္ဍိတတော.

“මහණෙනි, යම්කිසි බියක් උපදී නම්, ඒ සියල්ල උපදින්නේ අඥානයා නිසා ය, ප්‍රඥාවන්තයා නිසා නොවේ. යම්කිසි උපද්‍රවයක් උපදී නම්, ඒ සියල්ල උපදින්නේ අඥානයා නිසා ය, ප්‍රඥාවන්තයා නිසා නොවේ. යම්කිසි පීඩාවක් (උපසර්ගයක්) උපදී නම්, ඒ සියල්ල උපදින්නේ අඥානයා නිසා ය, ප්‍රඥාවන්තයා නිසා නොවේ. මහණෙනි, එය හරියට බට සෙවිලි කළ හෝ පිදුරු සෙවිලි කළ ගෙයකින් හටගත් ගින්නක්, ඇතුළත හා පිටත පිරිබඩම් කරන ලද, සුළං නොවදින, දොරගුළු තදින් වසා ඇති, ජනෙල් පියන් පියා ඇති කූටාගාර පවා දවා හළු කරන්නාක් මෙනි. මහණෙනි, එලෙසම යම්කිසි බියක් උපදී නම්, ඒ සියල්ල උපදින්නේ අඥානයා නිසා ය, ප්‍රඥාවන්තයා නිසා නොවේ. යම්කිසි උපද්‍රවයක් උපදී නම්, ඒ සියල්ල උපදින්නේ අඥානයා නිසා ය, ප්‍රඥාවන්තයා නිසා නොවේ. යම්කිසි පීඩාවක් උපදී නම්, ඒ සියල්ල උපදින්නේ අඥානයා නිසා ය, ප්‍රඥාවන්තයා නිසා නොවේ.”

‘‘ဣတိ [Pg.100] ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပဋိဘယော ဗာလော, အပ္ပဋိဘယော ပဏ္ဍိတော. သဥပဒ္ဒဝေါ ဗာလော, အနုပဒ္ဒဝေါ ပဏ္ဍိတော. သဥပသဂ္ဂေါ ဗာလော, အနုပသဂ္ဂေါ ပဏ္ဍိတော. နတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, ပဏ္ဍိတတော ဘယံ, နတ္ထိ ပဏ္ဍိတတော ဥပဒ္ဒဝေါ, နတ္ထိ ပဏ္ဍိတတော ဥပသဂ္ဂေါ.

“මහණෙනි, මෙසේ අඥානයා බිය සහිත ය, ප්‍රඥාවන්තයා බිය රහිත ය. අඥානයා උපද්‍රව සහිත ය, ප්‍රඥාවන්තයා උපද්‍රව රහිත ය. අඥානයා පීඩා සහිත ය, ප්‍රඥාවන්තයා පීඩා රහිත ය. මහණෙනි, ප්‍රඥාවන්තයා නිසා බියක් ඇති නොවේ, ප්‍රඥාවන්තයා නිසා උපද්‍රවයක් ඇති නොවේ, ප්‍රඥාවන්තයා නිසා පීඩාවක් ඇති නොවේ.”

‘‘တသ္မာတိဟ, ဘိက္ခဝေ, ဧဝံ သိက္ခိတဗ္ဗံ – ‘ယေဟိ တီဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဗာလော ဝေဒိတဗ္ဗော တေ တယော ဓမ္မေ အဘိနိဝဇ္ဇေတွာ, ယေဟိ တီဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ပဏ္ဍိတော ဝေဒိတဗ္ဗော တေ တယော ဓမ္မေ သမာဒါယ ဝတ္တိဿာမာ’တိ. ဧဝဉှိ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, သိက္ခိတဗ္ဗ’’န္တိ. ပဌမံ.

“මහණෙනි, එබැවින් මෙසේ හික්මිය යුතු ය: ‘යම් කරුණු තුනකින් යුක්ත තැනැත්තා අඥානයෙකු ලෙස හඳුනාගත යුතු ද, ඒ කරුණු තුන බැහැර කොට, යම් කරුණු තුනකින් යුක්ත තැනැත්තා ප්‍රඥාවන්තයෙකු ලෙස හඳුනාගත යුතු ද, ඒ කරුණු තුන සමාදන් ව පිළිපදින්නෙමු’ යනුවෙනි. මහණෙනි, ඔබ විසින් මෙසේම හික්මිය යුතු ය.” පළමු සූත්‍රයයි.

၂. လက္ခဏသုတ္တံ

2. 2. ලක්ඛණ සූත්‍රය

၂. ‘‘ကမ္မလက္ခဏော, ဘိက္ခဝေ, ဗာလော, ကမ္မလက္ခဏော ပဏ္ဍိတော, အပဒါနသောဘနီ ပညာတိ. တီဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဗာလော ဝေဒိတဗ္ဗော. ကတမေဟိ တီဟိ? ကာယဒုစ္စရိတေန, ဝစီဒုစ္စရိတေန, မနောဒုစ္စရိတေန. ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဗာလော ဝေဒိတဗ္ဗော.

2. “මහණෙනි, අඥානයා හඳුනාගත හැක්කේ ක්‍රියාවෙනි; ප්‍රඥාවන්තයා ද හඳුනාගත හැක්කේ ක්‍රියාවෙනි. ප්‍රඥාව තමා කරන යහපත් හැසිරීමෙන් බබළයි. මහණෙනි, කරුණු තුනකින් යුක්ත වූ තැනැත්තා අඥානයෙකු ලෙස හඳුනාගත යුතු ය. ඒ කරුණු තුන කුමක්ද? කාය දුශ්චරිතය, වාග් දුශ්චරිතය සහ මනෝ දුශ්චරිතය යි. මහණෙනි, මේ කරුණු තුනෙන් යුක්ත තැනැත්තා අඥානයෙකු ලෙස හඳුනාගත යුතු ය.”

‘‘တီဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ပဏ္ဍိတော ဝေဒိတဗ္ဗော. ကတမေဟိ တီဟိ? ကာယသုစရိတေန, ဝစီသုစရိတေန, မနောသုစရိတေန. ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ပဏ္ဍိတော ဝေဒိတဗ္ဗော.

“මහණෙනි, කරුණු තුනකින් යුක්ත තැනැත්තා ප්‍රඥාවන්තයෙකු ලෙස හඳුනාගත යුතු ය. ඒ කරුණු තුන කුමක්ද? කාය සුචරිතය, වාග් සුචරිතය සහ මනෝ සුචරිතය යි. මහණෙනි, මේ කරුණු තුනෙන් යුක්ත තැනැත්තා ප්‍රඥාවන්තයෙකු ලෙස හඳුනාගත යුතු ය.”

‘‘တသ္မာတိဟ, ဘိက္ခဝေ, ဧဝံ သိက္ခိတဗ္ဗံ – ‘ယေဟိ တီဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဗာလော ဝေဒိတဗ္ဗော တေ တယော ဓမ္မေ အဘိနိဝဇ္ဇေတွာ, ယေဟိ တီဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ပဏ္ဍိတော ဝေဒိတဗ္ဗော တေ တယော ဓမ္မေ သမာဒါယ ဝတ္တိဿာမာ’တိ. ဧဝဉှိ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, သိက္ခိတဗ္ဗ’’န္တိ. ဒုတိယံ.

“මහණෙනි, එබැවින් මෙසේ හික්මිය යුතු ය: ‘යම් කරුණු තුනකින් යුක්ත තැනැත්තා අඥානයෙකු ලෙස හඳුනාගත යුතු ද, ඒ කරුණු තුන බැහැර කොට, යම් කරුණු තුනකින් යුක්ත තැනැත්තා ප්‍රඥාවන්තයෙකු ලෙස හඳුනාගත යුතු ද, ඒ කරුණු තුන සමාදන් ව පිළිපදින්නෙමු’ යනුවෙනි. මහණෙනි, ඔබ විසින් මෙසේම හික්මිය යුතු ය.” දෙවන සූත්‍රයයි.

၃. စိန္တီသုတ္တံ

3. 3. චින්තී සූත්‍රය

၃. ‘‘တီဏိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ဗာလဿ ဗာလလက္ခဏာနိ ဗာလနိမိတ္တာနိ ဗာလာပဒါနာနိ. ကတမာနိ တီဏိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဗာလော ဒုစ္စိန္တိတစိန္တီ စ ဟောတိ ဒုဗ္ဘာသိတဘာသီ စ ဒုက္ကဋကမ္မကာရီ စ. နော စေဒံ, ဘိက္ခဝေ, ဗာလော ဒုစ္စိန္တိတစိန္တီ စ အဘဝိဿ ဒုဗ္ဘာသိတဘာသီ စ ဒုက္ကဋကမ္မကာရီ စ, ကေန နံ ပဏ္ဍိတာ ဇာနေယျုံ – ‘ဗာလော အယံ ဘဝံ အသပ္ပုရိသော’တိ? ယသ္မာ [Pg.101] စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဗာလော ဒုစ္စိန္တိတစိန္တီ စ ဟောတိ ဒုဗ္ဘာသိတဘာသီ စ ဒုက္ကဋကမ္မကာရီ စ တသ္မာ နံ ပဏ္ဍိတာ ဇာနန္တိ – ‘ဗာလော အယံ ဘဝံ အသပ္ပုရိသော’တိ. ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဏိ ဗာလဿ ဗာလလက္ခဏာနိ ဗာလနိမိတ္တာနိ ဗာလာပဒါနာနိ.

3. “මහණෙනි, අඥානයාගේ අඥාන බව හඳුනාගැනීමට ලක්ෂණ තුනක්, නිමිති තුනක් හා හැසිරීම් තුනක් වෙයි. ඒ තුන කුමක්ද? මහණෙනි, මෙලොව අඥානයා නපුරු දේ සිතන්නෙක් (දුශ්චින්තිත චින්තී), නපුරු දේ පවසන්නෙක් (දුබ්භාසිත භාසී) සහ නපුරු දේ කරන්නෙක් (දුක්කට කම්මකාරී) වෙයි. මහණෙනි, ඉදින් අඥානයා නපුරු දේ සිතන්නෙකු, නපුරු දේ පවසන්නෙකු හා නපුරු දේ කරන්නෙකු නොවූයේ නම්, ‘මොහු අඥානයෙකි, අසත්පුරුෂයෙකි’ යි ප්‍රඥාවන්තයෝ කෙසේ හඳුනා ගනිත් ද? මහණෙනි, යම් හෙයකින් අඥානයා නපුරු දේ සිතන, පවසන හා කරන බැවින්, ප්‍රඥාවන්තයෝ ‘මොහු අඥානයෙකි, අසත්පුරුෂයෙකි’ යි හඳුනා ගනිති. මහණෙනි, මේවා අඥානයාගේ අඥාන බව හඳුනාගැනීමට ඇති ලක්ෂණ තුන, නිමිති තුන හා හැසිරීම් තුනයි.”

‘‘တီဏိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ပဏ္ဍိတဿ ပဏ္ဍိတလက္ခဏာနိ ပဏ္ဍိတနိမိတ္တာနိ ပဏ္ဍိတာပဒါနာနိ. ကတမာနိ တီဏိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ပဏ္ဍိတော သုစိန္တိတစိန္တီ စ ဟောတိ သုဘာသိတဘာသီ စ သုကတကမ္မကာရီ စ. နော စေဒံ, ဘိက္ခဝေ, ပဏ္ဍိတော သုစိန္တိတစိန္တီ စ အဘဝိဿ သုဘာသိတဘာသီ စ သုကတကမ္မကာရီ စ, ကေန နံ ပဏ္ဍိတာ ဇာနေယျုံ – ‘ပဏ္ဍိတော အယံ ဘဝံ သပ္ပုရိသော’တိ? ယသ္မာ စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဏ္ဍိတော သုစိန္တိတစိန္တီ စ ဟောတိ သုဘာသိတဘာသီ စ သုကတကမ္မကာရီ စ တသ္မာ နံ ပဏ္ဍိတာ ဇာနန္တိ – ‘ပဏ္ဍိတော အယံ ဘဝံ သပ္ပုရိသော’တိ. ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဏိ ပဏ္ဍိတဿ ပဏ္ဍိတလက္ခဏာနိ ပဏ္ဍိတနိမိတ္တာနိ ပဏ္ဍိတာပဒါနာနိ. တသ္မာတိဟ…. တတိယံ.

“මහණෙනි, ප්‍රඥාවන්තයාගේ ප්‍රඥාවන්ත බව හඳුනාගැනීමට ලක්ෂණ තුනක්, නිමිති තුනක් හා හැසිරීම් තුනක් වෙයි. ඒ තුන කුමක්ද? මහණෙනි, මෙලොව ප්‍රඥාවන්තයා යහපත් දේ සිතන්නෙක් (සුචින්තිත චින්තී), යහපත් දේ පවසන්නෙක් (සුභාසිත භාසී) සහ යහපත් දේ කරන්නෙක් (සුකත කම්මකාරී) වෙයි. මහණෙනි, ඉදින් ප්‍රඥාවන්තයා යහපත් දේ සිතන්නෙකු, පවසන්නෙකු හා කරන්නෙකු නොවූයේ නම්, ‘මොහු ප්‍රඥාවන්තයෙකි, සත්පුරුෂයෙකි’ යි ප්‍රඥාවන්තයෝ කෙසේ හඳුනා ගනිත් ද? මහණෙනි, යම් හෙයකින් ප්‍රඥාවන්තයා යහපත් දේ සිතන, පවසන හා කරන බැවින්, ප්‍රඥාවන්තයෝ ‘මොහු ප්‍රඥාවන්තයෙකි, සත්පුරුෂයෙකි’ යි හඳුනා ගනිති. මහණෙනි, මේවා ප්‍රඥාවන්තයාගේ ප්‍රඥාවන්ත බව හඳුනාගැනීමට ඇති ලක්ෂණ තුන, නිමිති තුන හා හැසිරීම් තුනයි. එබැවින් (පෙර පරිදිම)...” තෙවන සූත්‍රයයි.

၄. အစ္စယသုတ္တံ

4. 4. අච්චය සූත්‍රය

၄. ‘‘တီဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဗာလော ဝေဒိတဗ္ဗော. ကတမေဟိ တီဟိ? အစ္စယံ အစ္စယတော န ပဿတိ, အစ္စယံ အစ္စယတော ဒိသွာ ယထာဓမ္မံ နပ္ပဋိကရောတိ, ပရဿ ခေါ ပန အစ္စယံ ဒေသေန္တဿ ယထာဓမ္မံ နပ္ပဋိဂ္ဂဏှာတိ. ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဗာလော ဝေဒိတဗ္ဗော.

4. “මහණෙනි, කරුණු තුනකින් යුක්ත වූ අඥානයා (බාලයා) හඳුනාගත යුතුය. ඒ කරුණු තුන මොනවාද? තමා අතින් සිදු වූ වරද වරදක් ලෙස නොදකියි. වරද වරදක් ලෙස දැකත් එය ධර්මානුකූලව නිවැරදි කර නොගනියි. තවද, අනෙකෙකු තම වරද ප්‍රකාශ කරමින් (සමාව අයදින විට) එය ධර්මානුකූලව පිළි නොගනියි. මහණෙනි, මේ කරුණු තුනෙන් යුක්ත තැනැත්තා අඥානයකු ලෙස හඳුනාගත යුතුය.”

‘‘တီဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ပဏ္ဍိတော ဝေဒိတဗ္ဗော. ကတမေဟိ တီဟိ? အစ္စယံ အစ္စယတော ပဿတိ, အစ္စယံ အစ္စယတော ဒိသွာ ယထာဓမ္မံ ပဋိကရောတိ, ပရဿ ခေါ ပန အစ္စယံ ဒေသေန္တဿ ယထာဓမ္မံ ပဋိဂ္ဂဏှာတိ. ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ပဏ္ဍိတော ဝေဒိတဗ္ဗော. တသ္မာတိဟ…. စတုတ္ထံ.

“මහණෙනි, කරුණු තුනකින් යුක්ත වූ පණ්ඩිතයා හඳුනාගත යුතුය. ඒ කරුණු තුන මොනවාද? වරද වරදක් ලෙස දකියි. වරද වරදක් ලෙස දැක ධර්මානුකූලව එය නිවැරදි කරගනියි. තවද, අනෙකෙකු තම වරද ප්‍රකාශ කරමින් (සමාව අයදින විට) එය ධර්මානුකූලව පිළිගනියි. මහණෙනි, මේ කරුණු තුනෙන් යුක්ත තැනැත්තා පණ්ඩිතයකු ලෙස හඳුනාගත යුතුය. එබැවින් (මහණෙනි, මෙසේ හික්මිය යුතුය)... හතරවන සූත්‍රයයි.”

၅. အယောနိသောသုတ္တံ

5. අයෝනිසෝ සූත්‍රය

၅. ‘‘တီဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဗာလော ဝေဒိတဗ္ဗော. ကတမေဟိ တီဟိ? အယောနိသော ပဉှံ ကတ္တာ ဟောတိ, အယောနိသော ပဉှံ ဝိဿဇ္ဇေတာ ဟောတိ, ပရဿ ခေါ ပန ယောနိသော ပဉှံ ဝိဿဇ္ဇိတံ ပရိမဏ္ဍလေဟိ [Pg.102] ပဒဗျဉ္ဇနေဟိ သိလိဋ္ဌေဟိ ဥပဂတေဟိ နာဗ္ဘနုမောဒိတာ ဟောတိ. ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဗာလော ဝေဒိတဗ္ဗော.

5. “මහණෙනි, කරුණු තුනකින් යුක්ත වූ අඥානයා හඳුනාගත යුතුය. ඒ කරුණු තුන මොනවාද? නුනුවණින් (අයෝනිසෝ) ප්‍රශ්න නගයි. නුනුවණින් ප්‍රශ්නවලට පිළිතුරු දෙයි. තවද, අනෙකෙකු විසින් යහපත් අයුරින්, අර්ථවත් පද හා ව්‍යංජනවලින් යුක්තව මනා කොට දෙන ලද පිළිතුරක් අනුමත නොකරයි. මහණෙනි, මේ කරුණු තුනෙන් යුක්ත තැනැත්තා අඥානයකු ලෙස හඳුනාගත යුතුය.”

‘‘တီဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ပဏ္ဍိတော ဝေဒိတဗ္ဗော. ကတမေဟိ တီဟိ? ယောနိသော ပဉှံ ကတ္တာ ဟောတိ, ယောနိသော ပဉှံ ဝိဿဇ္ဇေတာ ဟောတိ, ပရဿ ခေါ ပန ယောနိသော ပဉှံ ဝိဿဇ္ဇိတံ ပရိမဏ္ဍလေဟိ ပဒဗျဉ္ဇနေဟိ သိလိဋ္ဌေဟိ ဥပဂတေဟိ အဗ္ဘနုမောဒိတာ ဟောတိ. ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ပဏ္ဍိတော ဝေဒိတဗ္ဗော. တသ္မာတိဟ…. ပဉ္စမံ.

“මහණෙනි, කරුණු තුනකින් යුක්ත වූ පණ්ඩිතයා හඳුනාගත යුතුය. ඒ කරුණු තුන මොනවාද? නුවණින් (යෝනිසෝ) ප්‍රශ්න නගයි. නුවණින් ප්‍රශ්නවලට පිළිතුරු දෙයි. තවද, අනෙකෙකු විසින් යහපත් අයුරින්, අර්ථවත් පද හා ව්‍යංජනවලින් යුක්තව මනා කොට දෙන ලද පිළිතුරක් අනුමත කරයි. මහණෙනි, මේ කරුණු තුනෙන් යුක්ත තැනැත්තා පණ්ඩිතයකු ලෙස හඳුනාගත යුතුය. එබැවින් (මහණෙනි, මෙසේ හික්මිය යුතුය)... පස්වන සූත්‍රයයි.”

၆. အကုသလသုတ္တံ

6. අකුසල සූත්‍රය

၆. ‘‘တီဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဗာလော ဝေဒိတဗ္ဗော. ကတမေဟိ တီဟိ? အကုသလေန ကာယကမ္မေန, အကုသလေန ဝစီကမ္မေန, အကုသလေန မနောကမ္မေန. ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဗာလော ဝေဒိတဗ္ဗော.

6. “මහණෙනි, කරුණු තුනකින් යුක්ත වූ අඥානයා හඳුනාගත යුතුය. ඒ කරුණු තුන මොනවාද? අකුසල් සහගත කාය කර්මය, අකුසල් සහගත වචී කර්මය සහ අකුසල් සහගත මනෝ කර්මයයි. මහණෙනි, මේ කරුණු තුනෙන් යුක්ත තැනැත්තා අඥානයකු ලෙස හඳුනාගත යුතුය.”

‘‘တီဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ပဏ္ဍိတော ဝေဒိတဗ္ဗော. ကတမေဟိ တီဟိ? ကုသလေန ကာယကမ္မေန, ကုသလေန ဝစီကမ္မေန, ကုသလေန မနောကမ္မေန. ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ပဏ္ဍိတော ဝေဒိတဗ္ဗော. တသ္မာတိဟ…. ဆဋ္ဌံ.

“මහණෙනි, කරුණු තුනකින් යුක්ත වූ පණ්ඩිතයා හඳුනාගත යුතුය. ඒ කරුණු තුන මොනවාද? කුසල් සහගත කාය කර්මය, කුසල් සහගත වචී කර්මය සහ කුසල් සහගත මනෝ කර්මයයි. මහණෙනි, මේ කරුණු තුනෙන් යුක්ත තැනැත්තා පණ්ඩිතයකු ලෙස හඳුනාගත යුතුය. එබැවින් (මහණෙනි, මෙසේ හික්මිය යුතුය)... හයවන සූත්‍රයයි.”

၇. သာဝဇ္ဇသုတ္တံ

7. සාවජ්ජ සූත්‍රය

၇. ‘‘တီဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဗာလော ဝေဒိတဗ္ဗော. ကတမေဟိ တီဟိ? သာဝဇ္ဇေန ကာယကမ္မေန, သာဝဇ္ဇေန ဝစီကမ္မေန, သာဝဇ္ဇေန မနောကမ္မေန…ပေ… အနဝဇ္ဇေန ကာယကမ္မေန, အနဝဇ္ဇေန ဝစီကမ္မေန, အနဝဇ္ဇေန မနောကမ္မေန…ပေ…. သတ္တမံ.

7. “මහණෙනි, කරුණු තුනකින් යුක්ත වූ අඥානයා හඳුනාගත යුතුය. ඒ කරුණු තුන මොනවාද? වරද සහිත (සාවජ්ජ) කාය කර්මය, වරද සහිත වචී කර්මය සහ වරද සහිත මනෝ කර්මයයි. ...පෙ... වරද රහිත (අනවජ්ජ) කාය කර්මය, වරද රහිත වචී කර්මය සහ වරද රහිත මනෝ කර්මයයි. ...පෙ... හත්වන සූත්‍රයයි.”

၈. သဗျာဗဇ္ဈသုတ္တံ

8. සබ්‍යාපජ්ඣ සූත්‍රය

၈. ‘‘တီဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဗာလော ဝေဒိတဗ္ဗော. ကတမေဟိ တီဟိ? သဗျာဗဇ္ဈေန ကာယကမ္မေန, သဗျာဗဇ္ဈေန ဝစီကမ္မေန, သဗျာဗဇ္ဈေန မနောကမ္မေန…ပေ… အဗျာဗဇ္ဈေန ကာယကမ္မေန, အဗျာဗဇ္ဈေန ဝစီကမ္မေန[Pg.103], အဗျာဗဇ္ဈေန မနောကမ္မေန. ဣမေဟိ, ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ပဏ္ဍိတော ဝေဒိတဗ္ဗော.

8. “මහණෙනි, කරුණු තුනකින් යුක්ත වූ අඥානයා හඳුනාගත යුතුය. ඒ කරුණු තුන මොනවාද? පීඩාකාරී වූ (සබ්‍යාපජ්ඣ) කාය කර්මය, පීඩාකාරී වචී කර්මය සහ පීඩාකාරී මනෝ කර්මයයි. ...පෙ... පීඩා රහිත වූ (අබ්‍යාපජ්ඣ) කාය කර්මය, පීඩා රහිත වචී කර්මය සහ පීඩා රහිත මනෝ කර්මයයි. මහණෙනි, මේ කරුණු තුනෙන් යුක්ත තැනැත්තා පණ්ඩිතයකු ලෙස හඳුනාගත යුතුය.”

‘‘တသ္မာတိဟ, ဘိက္ခဝေ, ဧဝံ သိက္ခိတဗ္ဗံ – ‘ယေဟိ တီဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဗာလော ဝေဒိတဗ္ဗော တေ တယော ဓမ္မေ အဘိနိဝဇ္ဇေတွာ, ယေဟိ တီဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ပဏ္ဍိတော ဝေဒိတဗ္ဗော တေ တယော ဓမ္မေ သမာဒါယ ဝတ္တိဿာမာ’တိ. ဧဝဉှိ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, သိက္ခိတဗ္ဗ’’န္တိ. အဋ္ဌမံ.

“මහණෙනි, එබැවින් මෙසේ හික්මිය යුතුය: ‘අඥානයකු ලෙස හඳුනා ගැනීමට හේතු වන යම් කරුණු තුනක් වේ ද, ඒ කරුණු තුන බැහැර කරන්නෙමු. පණ්ඩිතයකු ලෙස හඳුනා ගැනීමට හේතු වන යම් කරුණු තුනක් වේ ද, ඒ කරුණු තුන සමාදන්ව පිළිපදින්නෙමු’ යනුවෙනි. මහණෙනි, ඔබ විසින් මෙසේම හික්මිය යුතුය. අටවන සූත්‍රයයි.”

၉. ခတသုတ္တံ

9. ඛත සූත්‍රය

၉. ‘‘တီဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဗာလော အဗျတ္တော အသပ္ပုရိသော ခတံ ဥပဟတံ အတ္တာနံ ပရိဟရတိ, သာဝဇ္ဇော စ ဟောတိ သာနုဝဇ္ဇော စ ဝိညူနံ, ဗဟုဉ္စ အပုညံ ပသဝတိ. ကတမေဟိ တီဟိ? ကာယဒုစ္စရိတေန, ဝစီဒုစ္စရိတေန, မနောဒုစ္စရိတေန. ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဗာလော အဗျတ္တော အသပ္ပုရိသော ခတံ ဥပဟတံ အတ္တာနံ ပရိဟရတိ, သာဝဇ္ဇော စ ဟောတိ သာနုဝဇ္ဇော စ ဝိညူနံ, ဗဟုဉ္စ အပုညံ ပသဝတိ.

9. “මහණෙනි, කරුණු තුනකින් යුක්ත වූ අඥාන, අදක්ෂ, අසත්පුරුෂ පුද්ගලයා (තම ගුණධර්ම) නසාගත්, පළුදු කරගත් අයකු ලෙස තමා පවත්වාගනියි. ඔහු වරද සහිත පුද්ගලයකු වන අතර නුවණැත්තන්ගේ ගැරහුමට ද ලක් වෙයි, බොහෝ අකුසල් ද රැස් කරගනියි. ඒ කරුණු තුන මොනවාද? කාය දුශ්චරිතය, වචී දුශ්චරිතය සහ මනෝ දුශ්චරිතයයි. මහණෙනි, මේ කරුණු තුනෙන් යුක්ත වූ අඥාන, අදක්ෂ, අසත්පුරුෂ පුද්ගලයා තමා නසාගත්, පළුදු කරගත් අයකු ලෙස පවත්වාගනියි, ඔහු වරද සහිත පුද්ගලයකු වන අතර නුවණැත්තන්ගේ ගැරහුමට ලක් වෙයි, බොහෝ අකුසල් ද රැස් කරගනියි.”

‘‘တီဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ပဏ္ဍိတော ဝိယတ္တော သပ္ပုရိသော အက္ခတံ အနုပဟတံ အတ္တာနံ ပရိဟရတိ, အနဝဇ္ဇော စ ဟောတိ အနနုဝဇ္ဇော စ ဝိညူနံ, ဗဟုဉ္စ ပုညံ ပသဝတိ. ကတမေဟိ တီဟိ? ကာယသုစရိတေန, ဝစီသုစရိတေန, မနောသုစရိတေန. ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ပဏ္ဍိတော ဝိယတ္တော သပ္ပုရိသော အက္ခတံ အနုပဟတံ အတ္တာနံ ပရိဟရတိ, အနဝဇ္ဇော စ ဟောတိ အနနုဝဇ္ဇော စ ဝိညူနံ, ဗဟုဉ္စ ပုညံ ပသဝတီ’’တိ. နဝမံ.

“මහණෙනි, කරුණු තුනකින් යුක්ත වූ පණ්ඩිත, දක්ෂ, සත්පුරුෂ පුද්ගලයා (තම ගුණධර්ම) නසා නොගත්, පළුදු කර නොගත් අයකු ලෙස තමා පවත්වාගනියි. ඔහු නිවැරදි පුද්ගලයකු වන අතර නුවණැත්තන්ගේ දෝෂාරෝපණයට ලක් නොවෙයි, බොහෝ පින් රැස් කරගනියි. ඒ කරුණු තුන මොනවාද? කාය සුචරිතය, වචී සුචරිතය සහ මනෝ සුචරිතයයි. මහණෙනි, මේ කරුණු තුනෙන් යුක්ත වූ පණ්ඩිත, දක්ෂ, සත්පුරුෂ පුද්ගලයා තමා නසා නොගත්, පළුදු කර නොගත් අයකු ලෙස පවත්වාගනියි, ඔහු නිවැරදි පුද්ගලයකු වන අතර නුවණැත්තන් විසින් ගරහනු නොලබයි, බොහෝ පින් රැස් කරගනියි. නවවන සූත්‍රයයි.”

၁၀. မလသုတ္တံ

10. මල සූත්‍රය

၁၀. ‘‘တီဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော တယော မလေ အပ္ပဟာယ ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ နိရယေ. ကတမေဟိ တီဟိ? ဒုဿီလော စ ဟောတိ, ဒုဿီလျမလဉ္စဿ အပ္ပဟီနံ ဟောတိ; ဣဿုကီ စ ဟောတိ, ဣဿာမလဉ္စဿ အပ္ပဟီနံ ဟောတိ; မစ္ဆရီ စ ဟောတိ, မစ္ဆေရမလဉ္စဿ အပ္ပဟီနံ ဟောတိ. ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဣမေ တယော မလေ အပ္ပဟာယ ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ နိရယေ.

10. “මහණෙනි, කරුණු තුනකින් යුක්ත වූ, කෙලෙස් කිලුටු තුනක් ප්‍රහීණ නොකළ තැනැත්තා, ගෙනැවිත් තැබුවාක් මෙන් එසේම නිරයෙහි උපදියි. ඒ කිනම් තුනක්ද? ඔහු දුශ්ශීල වෙයි, ඔහුගේ දුශ්ශීල බව නම් වූ කිලුට ප්‍රහීණ කර නැත; ඔහු ඊර්ෂ්‍යා සහගත වෙයි, ඔහුගේ ඊර්ෂ්‍යාව නම් වූ කිලුට ප්‍රහීණ කර නැත; ඔහු මසුරු වෙයි, ඔහුගේ මසුරුකම නම් වූ කිලුට ප්‍රහීණ කර නැත. මහණෙනි, මෙම කරුණු තුනෙන් යුක්ත වූ, මෙම කිලුටු තුන ප්‍රහීණ නොකළ තැනැත්තා, ගෙනැවිත් තැබුවාක් මෙන් එසේම නිරයෙහි උපදියි.”

‘‘တီဟိ[Pg.104], ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော တယော မလေ ပဟာယ ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ သဂ္ဂေ. ကတမေဟိ တီဟိ? သီလဝါ စ ဟောတိ, ဒုဿီလျမလဉ္စဿ ပဟီနံ ဟောတိ; အနိဿုကီ စ ဟောတိ, ဣဿာမလဉ္စဿ ပဟီနံ ဟောတိ; အမစ္ဆရီ စ ဟောတိ, မစ္ဆေရမလဉ္စဿ ပဟီနံ ဟောတိ. ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဣမေ တယော မလေ ပဟာယ ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ သဂ္ဂေ’’တိ. ဒသမံ.

“මහණෙනි, කරුණු තුනකින් යුක්ත වූ, කෙලෙස් කිලුටු තුනක් ප්‍රහීණ කළ තැනැත්තා, ගෙනැවිත් තැබුවාක් මෙන් එසේම ස්වර්ගයෙහි උපදියි. ඒ කිනම් තුනක්ද? ඔහු සිල්වත් වෙයි, ඔහුගේ දුශ්ශීල බව නම් වූ කිලුට ප්‍රහීණ කර ඇත; ඔහු ඊර්ෂ්‍යා නොකරන්නෙකු වෙයි, ඔහුගේ ඊර්ෂ්‍යාව නම් වූ කිලුට ප්‍රහීණ කර ඇත; ඔහු මසුරු නොවන්නෙකු වෙයි, ඔහුගේ මසුරුකම නම් වූ කිලුට ප්‍රහීණ කර ඇත. මහණෙනි, මෙම කරුණු තුනෙන් යුක්ත වූ, මෙම කිලුටු තුන ප්‍රහීණ කළ තැනැත්තා, ගෙනැවිත් තැබුවාක් මෙන් එසේම ස්වර්ගයෙහි උපදියි.” දසවැනි සූත්‍රයයි.

ဗာလဝဂ္ဂေါ ပဌမော.

පළමු බාල වර්ගය නිම විය.

တဿုဒ္ဒါနံ –

එහි උද්දානය (සාරාංශය) මෙසේය:

ဘယံ လက္ခဏစိန္တီ စ, အစ္စယဉ္စ အယောနိသော;

အကုသလဉ္စ သာဝဇ္ဇံ, သဗျာဗဇ္ဈခတံ မလန္တိ.

භය සූත්‍රය, ලක්ඛණ සූත්‍රය, චින්තී සූත්‍රය, අච්චය සූත්‍රය, අයෝනිසෝ සූත්‍රය, අකුසල සූත්‍රය, සාවජ්ජ සූත්‍රය, සබ්‍යබජ්ඣ සූත්‍රය, ඛත සූත්‍රය සහ මල සූත්‍රය යනුවෙනි.

၂. ရထကာရဝဂ္ဂေါ

2. 2. රථකාර වර්ගය

၁. ဉာတသုတ္တံ

1. 1. ඤාත සූත්‍රය

၁၁. ‘‘တီဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဉာတော ဘိက္ခု ဗဟုဇနအဟိတာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ ဗဟုဇနဒုက္ခာယ, ဗဟုနော ဇနဿ အနတ္ထာယ အဟိတာယ ဒုက္ခာယ ဒေဝမနုဿာနံ. ကတမေဟိ တီဟိ? အနနုလောမိကေ ကာယကမ္မေ သမာဒပေတိ, အနနုလောမိကေ ဝစီကမ္မေ သမာဒပေတိ, အနနုလောမိကေသု ဓမ္မေသု သမာဒပေတိ. ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဉာတော ဘိက္ခု ဗဟုဇနအဟိတာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ ဗဟုဇနဒုက္ခာယ, ဗဟုနော ဇနဿ အနတ္ထာယ အဟိတာယ ဒုက္ခာယ ဒေဝမနုဿာနံ.

11. “මහණෙනි, කරුණු තුනකින් යුක්ත වූ ප්‍රසිද්ධ භික්ෂුව බොහෝ දෙනාට අහිත පිණිස, බොහෝ දෙනාට දුක් පිණිස, බොහෝ දෙනාට අනර්ථය පිණිස, දෙවි මිනිසුන්ට අහිත පිණිස හා දුක් පිණිස පිළිපන්නේ වෙයි. ඒ කිනම් තුනක්ද? ඔහු නොගැලපෙන (අනුලෝම නොවන) කාය කර්මයෙහි අන්‍යන් සමාදන් කරවයි, නොගැලපෙන වචී කර්මයෙහි සමාදන් කරවයි, නොගැලපෙන ධර්මයන්හි (මනෝ කර්මයන්හි) සමාදන් කරවයි. මහණෙනි, මෙම කරුණු තුනෙන් යුක්ත වූ ප්‍රසිද්ධ භික්ෂුව බොහෝ දෙනාට අහිත පිණිස, බොහෝ දෙනාට දුක් පිණිස, බොහෝ දෙනාට අනර්ථය පිණිස, දෙවි මිනිසුන්ට අහිත පිණිස හා දුක් පිණිස පිළිපන්නේ වෙයි.”

‘‘တီဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဉာတော ဘိက္ခု ဗဟုဇနဟိတာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ ဗဟုဇနသုခါယ, ဗဟုနော ဇနဿ အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ ဒေဝမနုဿာနံ. ကတမေဟိ တီဟိ? အနုလောမိကေ ကာယကမ္မေ သမာဒပေတိ, အနုလောမိကေ ဝစီကမ္မေ သမာဒပေတိ, အနုလောမိကေသု ဓမ္မေသု သမာဒပေတိ. ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဉာတော ဘိက္ခု ဗဟုဇနဟိတာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ ဗဟုဇနသုခါယ, ဗဟုနော ဇနဿ အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ ဒေဝမနုဿာန’’န္တိ. ပဌမံ.

“මහණෙනි, කරුණු තුනකින් යුක්ත වූ ප්‍රසිද්ධ භික්ෂුව බොහෝ දෙනාට හිත පිණිස, බොහෝ දෙනාට සැප පිණිස, බොහෝ දෙනාට අර්ථය පිණිස, දෙවි මිනිසුන්ට හිත පිණිස හා සැප පිණිස පිළිපන්නේ වෙයි. ඒ කිනම් තුනක්ද? ඔහු ගැලපෙන (අනුලෝම වූ) කාය කර්මයෙහි අන්‍යන් සමාදන් කරවයි, ගැලපෙන වචී කර්මයෙහි සමාදන් කරවයි, ගැලපෙන ධර්මයන්හි සමාදන් කරවයි. මහණෙනි, මෙම කරුණු තුනෙන් යුක්ත වූ ප්‍රසිද්ධ භික්ෂුව බොහෝ දෙනාට හිත පිණිස, බොහෝ දෙනාට සැප පිණිස, බොහෝ දෙනාට අර්ථය පිණිස, දෙවි මිනිසුන්ට හිත පිණිස හා සැප පිණිස පිළිපන්නේ වෙයි.” පළමු සූත්‍රයයි.

၂. သာရဏီယသုတ္တံ

2. 2. සාරණීය සූත්‍රය

၁၂. ‘‘တီဏိမာနိ[Pg.105], ဘိက္ခဝေ, ရညော ခတ္တိယဿ မုဒ္ဓါဝသိတ္တဿ ယာဝဇီဝံ သာရဏီယာနိ ဘဝန္တိ. ကတမာနိ တီဏိ? ယသ္မိံ, ဘိက္ခဝေ, ပဒေသေ ရာဇာ ခတ္တိယော မုဒ္ဓါဝသိတ္တော ဇာတော ဟောတိ. ဣဒံ, ဘိက္ခဝေ, ပဌမံ ရညော ခတ္တိယဿ မုဒ္ဓါဝသိတ္တဿ ယာဝဇီဝံ သာရဏီယံ ဟောတိ.

12. “මහණෙනි, මුදුන් අභිෂේකය ලැබූ ක්ෂත්‍රිය රජෙකු විසින් දිවි ඇති තෙක් සිහිපත් කළ යුතු ස්ථාන තුනක් වෙයි. ඒ කිනම් තුනක්ද? මහණෙනි, යම් ස්ථානයක මුදුන් අභිෂේකය ලැබූ ක්ෂත්‍රිය රජු උපන්නේ වෙයිද; මහණෙනි, මෙය මුදුන් අභිෂේකය ලැබූ ක්ෂත්‍රිය රජෙකු විසින් දිවි ඇති තෙක් සිහිපත් කළ යුතු පළමු ස්ථානයයි.”

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ယသ္မိံ ပဒေသေ ရာဇာ ခတ္တိယော မုဒ္ဓါဝသိတ္တော ဟောတိ. ဣဒံ, ဘိက္ခဝေ, ဒုတိယံ ရညော ခတ္တိယဿ မုဒ္ဓါဝသိတ္တဿ ယာဝဇီဝံ သာရဏီယံ ဟောတိ.

“නැවතද මහණෙනි, යම් ස්ථානයක ක්ෂත්‍රිය රජු මුදුන් අභිෂේකය ලැබුවේ වෙයිද; මහණෙනි, මෙය මුදුන් අභිෂේකය ලැබූ ක්ෂත්‍රිය රජෙකු විසින් දිවි ඇති තෙක් සිහිපත් කළ යුතු දෙවන ස්ථානයයි.”

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ယသ္မိံ ပဒေသေ ရာဇာ ခတ္တိယော မုဒ္ဓါဝသိတ္တော သင်္ဂါမံ အဘိဝိဇိနိတွာ ဝိဇိတသင်္ဂါမော တမေဝ သင်္ဂါမသီသံ အဇ္ဈာဝသတိ. ဣဒံ, ဘိက္ခဝေ, တတိယံ ရညော ခတ္တိယဿ မုဒ္ဓါဝသိတ္တဿ ယာဝဇီဝံ သာရဏီယံ ဟောတိ. ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဏိ ရညော ခတ္တိယဿ မုဒ္ဓါဝသိတ္တဿ ယာဝဇီဝံ သာရဏီယာနိ ဘဝန္တိ.

“නැවතද මහණෙනි, යම් ස්ථානයක මුදුන් අභිෂේකය ලැබූ ක්ෂත්‍රිය රජු යුද්ධයෙන් ජයගෙන, ජයග්‍රාහීව එම යුද බිමෙහිම වාසය කළේ වෙයිද; මහණෙනි, මෙය මුදුන් අභිෂේකය ලැබූ ක්ෂත්‍රිය රජෙකු විසින් දිවි ඇති තෙක් සිහිපත් කළ යුතු තෙවන ස්ථානයයි. මහණෙනි, මුදුන් අභිෂේකය ලැබූ ක්ෂත්‍රිය රජෙකු විසින් දිවි ඇති තෙක් සිහිපත් කළ යුතු ස්ථාන තුන මොවා වෙති.”

‘‘ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဏိမာနိ ဘိက္ခုဿ ယာဝဇီဝံ သာရဏီယာနိ ဘဝန္တိ. ကတမာနိ တီဏိ? ယသ္မိံ, ဘိက္ခဝေ, ပဒေသေ ဘိက္ခု ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော ဟောတိ. ဣဒံ, ဘိက္ခဝေ, ပဌမံ ဘိက္ခုဿ ယာဝဇီဝံ သာရဏီယံ ဟောတိ.

“මහණෙනි, එමෙන්ම භික්ෂුවක විසින් දිවි ඇති තෙක් සිහිපත් කළ යුතු ස්ථාන තුනක් වෙයි. ඒ කිනම් තුනක්ද? මහණෙනි, යම් ස්ථානයක භික්ෂුව කෙස් රැවුල් බා, කාසාය වස්ත්‍ර හැඳ, ගිහිගෙයින් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදි වූයේ වෙයිද; මහණෙනි, මෙය භික්ෂුවක විසින් දිවි ඇති තෙක් සිහිපත් කළ යුතු පළමු ස්ථානයයි.”

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ယသ္မိံ ပဒေသေ ဘိက္ခု ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ ဒုက္ခသမုဒယော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ဣဒံ, ဘိက္ခဝေ, ဒုတိယံ ဘိက္ခုဿ ယာဝဇီဝံ သာရဏီယံ ဟောတိ.

“නැවතද මහණෙනි, යම් ස්ථානයක භික්ෂුව ‘මෙය දුකයි’ කියා තත්ත්වාකාරයෙන් දැනගනියිද, ‘මෙය දුක ඇතිවීමේ හේතුවයි’ කියා තත්ත්වාකාරයෙන් දැනගනියිද, ‘මෙය දුක නැති කිරීමයි’ කියා තත්ත්වාකාරයෙන් දැනගනියිද, ‘මෙය දුක නැති කිරීමේ මගයි’ කියා තත්ත්වාකාරයෙන් දැනගනියිද; මහණෙනි, මෙය භික්ෂුවක විසින් දිවි ඇති තෙක් සිහිපත් කළ යුතු දෙවන ස්ථානයයි.”

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ယသ္မိံ ပဒေသေ ဘိက္ခု အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဣဒံ, ဘိက္ခဝေ, တတိယံ ဘိက္ခုဿ ယာဝဇီဝံ သာရဏီယံ ဟောတိ. ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဏိ ဘိက္ခုဿ ယာဝဇီဝံ သာရဏီယာနိ ဘဝန္တီ’’တိ. ဒုတိယံ.

“නැවතද මහණෙනි, යම් ස්ථානයක භික්ෂුව ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීමෙන් ආශ්‍රව රහිත වූ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මෙලොවදීම තමාම විශිෂ්ට ඥානයෙන් සාක්ෂාත් කොට, එයට පැමිණ වාසය කරයිද; මහණෙනි, මෙය භික්ෂුවක විසින් දිවි ඇති තෙක් සිහිපත් කළ යුතු තෙවන ස්ථානයයි. මහණෙනි, භික්ෂුවක විසින් දිවි ඇති තෙක් සිහිපත් කළ යුතු ස්ථාන තුන මොවා වෙති.” දෙවන සූත්‍රයයි.

၃. အာသံသသုတ္တံ

3. 3. ආසංස සූත්‍රය

၁၃. ‘‘တယောမေ[Pg.106], ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ တယော? နိရာသော, အာသံသော, ဝိဂတာသော. ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ ပုဂ္ဂလော နိရာသော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော နီစေ ကုလေ ပစ္စာဇာတော ဟောတိ, စဏ္ဍာလကုလေ ဝါ ဝေနကုလေ ဝါ နေသာဒကုလေ ဝါ ရထကာရကုလေ ဝါ ပုက္ကုသကုလေ ဝါ ဒလိဒ္ဒေ အပ္ပန္နပါနဘောဇနေ ကသိရဝုတ္တိကေ, ယတ္ထ ကသိရေန ဃာသစ္ဆာဒေါ လဗ္ဘတိ. သော စ ဟောတိ ဒုဗ္ဗဏ္ဏော ဒုဒ္ဒသိကော ဩကောဋိမကော ဗဝှာဗာဓော ကာဏော ဝါ ကုဏီ ဝါ ခဉ္ဇော ဝါ ပက္ခဟတော ဝါ, န လာဘီ အန္နဿ ပါနဿ ဝတ္ထဿ ယာနဿ မာလာဂန္ဓဝိလေပနဿ သေယျာဝသထပဒီပေယျဿ. သော သုဏာတိ – ‘ဣတ္ထန္နာမော ကိရ ခတ္တိယော ခတ္တိယေဟိ ခတ္တိယာဘိသေကေန အဘိသိတ္တော’တိ. တဿ န ဧဝံ ဟောတိ – ‘ကုဒါဿု နာမ မမ္ပိ ခတ္တိယာ ခတ္တိယာဘိသေကေန အဘိသိဉ္စိဿန္တီ’တိ! အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော နိရာသော.

13. “මහණෙනි, ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වන්නා වූ මේ පුද්ගලයෝ තිදෙනෙක් වෙති. ඒ තිදෙනා කවරහු ද? බලාපොරොත්තු රහිත පුද්ගලයා, බලාපොරොත්තු සහිත පුද්ගලයා සහ බලාපොරොත්තු ඉක්මවා ගිය පුද්ගලයා ය. මහණෙනි, බලාපොරොත්තු රහිත පුද්ගලයා යනු කවරේ ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් චණ්ඩාල කුලයෙහි හෝ පන් පන් ගැට ගසන්නන්ගේ (පන් පන් වියන්නන්ගේ) කුලයෙහි හෝ වැදි කුලයෙහි හෝ රියකරු කුලයෙහි හෝ කුණු කසළ අදින්නන්ගේ කුලයෙහි හෝ යන මේ ආහාර පාන ඉතා හිඟ වූ, ඉතා දුකසේ දිවි ගෙවන, බොහෝ වෙහෙස මහන්සියෙන් ආහාර සහ වස්ත්‍ර ලබා ගන්නා වූ නීච කුලයක උපන්නේ වෙයි. ඔහු අවලස්සන ය, දැකීමට අප්‍රිය ය, මිටි ය, බොහෝ රෝගාතුර වූවෙකි; ඇස් කණ වූ හෝ අත් පය කොර වූ හෝ කකුල් ආබාධිත වූ හෝ අංශභාගී වූ හෝ අයෙකි. ඔහුට ආහාර, පාන, වස්ත්‍ර, යාන වාහන, මල්, සුවඳ විලවුන්, යහන්, නවාතැන් සහ පහන් ආලෝකය නොලැබෙයි. ඔහු 'අසුවල් රජ කුමරු රජවරුන් විසින් රජ අභිෂේකයෙන් අභිෂේක කරන ලද්දේ ය' යි අසයි. එවිට ඔහුට 'කවරදාක නම් රජවරු මාවත් මෙසේ රජ අභිෂේකයෙන් අභිෂේක කරත් ද?' යන අදහස ඇති නොවේ. මහණෙනි, මොහු බලාපොරොත්තු රහිත පුද්ගලයා යයි කියනු ලැබේ.”

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော အာသံသော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ရညော ခတ္တိယဿ မုဒ္ဓါဝသိတ္တဿ ဇေဋ္ဌော ပုတ္တော ဟောတိ အာဘိသေကော အနဘိသိတ္တော အစလပ္ပတ္တော. သော သုဏာတိ – ‘ဣတ္ထန္နာမော ကိရ ခတ္တိယော ခတ္တိယေဟိ ခတ္တိယာဘိသေကေန အဘိသိတ္တော’တိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ကုဒါဿု နာမ မမ္ပိ ခတ္တိယာ ခတ္တိယာဘိသေကေန အဘိသိဉ္စိဿန္တီ’တိ! အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော အာသံသော.

“මහණෙනි, බලාපොරොත්තු සහිත පුද්ගලයා යනු කවරේ ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි මුදුන් අභිෂේක ලත් ක්‍ෂත්‍රිය රජෙකුගේ ජ්‍යෙෂ්ඨ පුත්‍රයෙක් වෙයි. ඔහු අභිෂේක ලැබීමට සුදුසු වූ, එහෙත් තවම අභිෂේක නොලද, පාලනය භාර ගැනීමට සමත් වූවෙකි. ඔහු 'අසුවල් රජ කුමරු රජවරුන් විසින් රජ අභිෂේකයෙන් අභිෂේක කරන ලද්දේ ය' යි අසයි. එවිට ඔහුට 'කවරදාක නම් රජවරු මාවත් මෙසේ රජ අභිෂේකයෙන් අභිෂේක කරත් ද?' යන අදහස ඇති වෙයි. මහණෙනි, මොහු බලාපොරොත්තු සහිත පුද්ගලයා යයි කියනු ලැබේ.”

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဝိဂတာသော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ရာဇာ ဟောတိ ခတ္တိယော မုဒ္ဓါဝသိတ္တော. သော သုဏာတိ – ‘ဣတ္ထန္နာမော ကိရ ခတ္တိယော ခတ္တိယေဟိ ခတ္တိယာဘိသေကေန အဘိသိတ္တော’တိ. တဿ န ဧဝံ ဟောတိ – ‘ကုဒါဿု နာမ မမ္ပိ ခတ္တိယာ ခတ္တိယာဘိသေကေန အဘိသိဉ္စိဿန္တီ’တိ! တံ ကိဿ ဟေတု? ယာ ဟိဿ, ဘိက္ခဝေ, ပုဗ္ဗေ အနဘိသိတ္တဿ အဘိသေကာသာ သာ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓါ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဝိဂတာသော. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တယော ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ.

“මහණෙනි, බලාපොරොත්තු ඉක්මවා ගිය පුද්ගලයා යනු කවරේ ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි රජෙක් මුදුන් අභිෂේක ලත් ක්‍ෂත්‍රියයෙක් වෙයි. ඔහු 'අසුවල් රජ කුමරු රජවරුන් විසින් රජ අභිෂේකයෙන් අභිෂේක කරන ලද්දේ ය' යි අසයි. එවිට ඔහුට 'කවරදාක නම් රජවරු මාවත් මෙසේ රජ අභිෂේකයෙන් අභිෂේක කරත් ද?' යන අදහස ඇති නොවේ. ඒ කුමන හෙයින් ද? මහණෙනි, අභිෂේක නොලද කාලයෙහි ඔහු තුළ අභිෂේකය ලැබීම සම්බන්ධයෙන් වූ ඒ බලාපොරොත්තුව දැන් සන්සිඳී ඇති බැවිනි. මහණෙනි, මොහු බලාපොරොත්තු ඉක්මවා ගිය පුද්ගලයා යයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වන්නා වූ පුද්ගලයෝ තිදෙනා මොහු ය.”

‘‘ဧဝမေဝံ [Pg.107] ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တယော ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ ဘိက္ခူသု. ကတမေ တယော? နိရာသော, အာသံသော, ဝိဂတာသော. ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော နိရာသော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ဒုဿီလော ဟောတိ ပါပဓမ္မော အသုစိ သင်္ကဿရသမာစာရော ပဋိစ္ဆန္နကမ္မန္တော အဿမဏော သမဏပဋိညော အဗြဟ္မစာရီ ဗြဟ္မစာရိပဋိညော အန္တောပူတိ အဝဿုတော ကသမ္ဗုဇာတော. သော သုဏာတိ – ‘ဣတ္ထန္နာမော ကိရ ဘိက္ခု အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတီ’တိ. တဿ န ဧဝံ ဟောတိ – ‘ကုဒါဿု နာမ အဟမ္ပိ အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိဿာမီ’တိ! အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော နိရာသော.

“එපරිද්දෙන්ම මහණෙනි, භික්ෂූන් වහන්සේලා අතර ද විද්‍යමාන වන්නා වූ පුද්ගලයෝ තිදෙනෙක් වෙති. ඒ තිදෙනා කවරහු ද? බලාපොරොත්තු රහිත පුද්ගලයා, බලාපොරොත්තු සහිත පුද්ගලයා සහ බලාපොරොත්තු ඉක්මවා ගිය පුද්ගලයා ය. මහණෙනි, බලාපොරොත්තු රහිත පුද්ගලයා යනු කවරේ ද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් දුශ්ශීල වූ, ලාමක ස්වභාව ඇති, අපිරිසිදු වූ, සැක කටයුතු හැසිරීම් ඇති, තමාගේ පව්කම් වසාගෙන සිටින, ශ්‍රමණයෙකු නොවී ශ්‍රමණයෙකු යයි කියා ගන්නා වූ, බ්‍රහ්මචාරියෙකු නොවී බ්‍රහ්මචාරියෙකු යයි කියා ගන්නා වූ, ඇතුළත කුණු වූ, කෙලෙස් වැගිරෙන, කුණු කසළ බඳු පුද්ගලයෙක් වෙයි. ඔහු 'අසුවල් භික්ෂූන් වහන්සේ ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීමෙන්, ආශ්‍රව රහිත වූ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මෙලොවදීම තමන්ම උසස් ඥානයෙන් සාක්ෂාත් කර පැමිණ වාසය කරති' යි අසයි. එවිට ඔහුට 'කවරදාක නම් මමත් ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීමෙන්, ආශ්‍රව රහිත වූ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මෙලොවදීම තමන්ම උසස් ඥානයෙන් සාක්ෂාත් කර පැමිණ වාසය කරන්නෙම් ද?' යන අදහස ඇති නොවේ. මහණෙනි, මොහු බලාපොරොත්තු රහිත පුද්ගලයා යයි කියනු ලැබේ.”

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော အာသံသော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သီလဝါ ဟောတိ ကလျာဏဓမ္မော. သော သုဏာတိ အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတီ’တိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ကုဒါဿု နာမ အဟမ္ပိ အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိဿာမီ’တိ! အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော အာသံသော.

“මහණෙනි, බලාපොරොත්තු සහිත පුද්ගලයා යනු කවරේ ද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි භික්ෂුවක් සිල්වත් වෙයි, යහපත් ගතිගුණවලින් යුක්ත වෙයි. උන්වහන්සේ 'අසුවල් භික්ෂූන් වහන්සේ ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීමෙන්, ආශ්‍රව රහිත වූ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මෙලොවදීම තමන්ම උසස් ඥානයෙන් සාක්ෂාත් කර පැමිණ වාසය කරති' යි අසති. එවිට උන්වහන්සේට 'කවරදාක නම් මමත් ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීමෙන්, ආශ්‍රව රහිත වූ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මෙලොවදීම තමන්ම උසස් ඥානයෙන් සාක්ෂාත් කර පැමිණ වාසය කරන්නෙම් ද?' යන අදහස ඇති වෙයි. මහණෙනි, මොහු බලාපොරොත්තු සහිත පුද්ගලයා යයි කියනු ලැබේ.”

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဝိဂတာသော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အရဟံ ဟောတိ ခီဏာသဝေါ. သော သုဏာတိ – ‘ဣတ္ထန္နာမော ကိရ ဘိက္ခု အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတီ’တိ. တဿ န ဧဝံ ဟောတိ – ‘ကုဒါဿု နာမ အဟမ္ပိ အာသဝါနံ ခယာ…ပေ… သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိဿာမီ’တိ! တံ ကိဿ ဟေတု? ယာ ဟိဿ, ဘိက္ခဝေ, ပုဗ္ဗေ အဝိမုတ္တဿ ဝိမုတ္တာသာ သာ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓါ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဝိဂတာသော. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တယော ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ ဘိက္ခူသူ’’တိ. တတိယံ.

“මහණෙනි, බලාපොරොත්තු ඉක්මවා ගිය පුද්ගලයා යනු කවරේ ද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි භික්ෂුවක් රහතන් වහන්සේ නමකි, ක්ෂීණාශ්‍රවයෙකි. උන්වහන්සේ 'අසුවල් භික්ෂූන් වහන්සේ ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීමෙන්, ආශ්‍රව රහිත වූ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මෙලොවදීම තමන්ම උසස් ඥානයෙන් සාක්ෂාත් කර පැමිණ වාසය කරති' යි අසති. එවිට උන්වහන්සේට 'කවරදාක නම් මමත් ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීමෙන් ... පෙ ... සාක්ෂාත් කර පැමිණ වාසය කරන්නෙම් ද?' යන අදහස ඇති නොවේ. ඒ කුමන හෙයින් ද? මහණෙනි, නොමිදුණු කාලයෙහි උන්වහන්සේ තුළ වූ විමුක්තිය ලැබීමේ ඒ බලාපොරොත්තුව දැන් සන්සිඳී ඇති බැවිනි. මහණෙනි, මොහු බලාපොරොත්තු ඉක්මවා ගිය පුද්ගලයා යයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, භික්ෂූන් වහන්සේලා අතර විද්‍යමාන වන්නා වූ පුද්ගලයෝ තිදෙනා මොහු ය.”

၄. စက္ကဝတ္တိသုတ္တံ

4. සක්කවත්ති සූත්‍රය

၁၄. ‘‘ယောပိ သော, ဘိက္ခဝေ, ရာဇာ စက္ကဝတ္တီ ဓမ္မိကော ဓမ္မရာဇာ သောပိ န အရာဇကံ စက္ကံ ဝတ္တေတီ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ အညတရော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ [Pg.108] – ‘‘ကော ပန, ဘန္တေ, ရညော စက္ကဝတ္တိဿ ဓမ္မိကဿ ဓမ္မရညော ရာဇာ’’တိ ? ‘‘ဓမ္မော, ဘိက္ခူ’’တိ ဘဂဝါ အဝေါစ – ‘‘ဣဓ, ဘိက္ခု, ရာဇာ စက္ကဝတ္တီ ဓမ္မိကော ဓမ္မရာဇာ ဓမ္မံယေဝ နိဿာယ ဓမ္မံ သက္ကရောန္တော ဓမ္မံ ဂရုံ ကရောန္တော ဓမ္မံ အပစာယမာနော ဓမ္မဒ္ဓဇော ဓမ္မကေတု ဓမ္မာဓိပတေယျော ဓမ္မိကံ ရက္ခာဝရဏဂုတ္တိံ သံဝိဒဟတိ အန္တောဇနသ္မိံ’’.

14. “මහණෙනි, යම් ඒ දැහැමි වූ, ධර්මරාජ වූ සක්විති රජෙක් ඇද්ද, ඔහු පවා තමාට ඉහළින් රජෙකු (ගුරු කොට සැලකීමක්) නොමැතිව සක්රුවන පවත්වන්නේ නැත.” මෙසේ වදාළ කල්හි එක්තරා භික්ෂුවක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් මෙසේ විමසීය: “ස්වාමීනි, දැහැමි වූ, ධර්මරාජ වූ සක්විති රජුට ඉහළින් සිටින රජු කවුද?” එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාළ සේක: “මහණ, ඒ රජු ධර්මයයි. මහණ, මෙහිලා දැහැමි ධර්මරාජ වූ සක්විති රජු ධර්මයම ඇසුරු කොට, ධර්මයට සත්කාර කරමින්, ධර්මයට ගරු කරමින්, ධර්මය පුදමින්, ධර්මය ධජය කොට, ධර්මය කොඩිය කොට, ධර්මය අධිපතියා කොට ගෙන අන්තඃපුර වැසියන් කෙරෙහි ධාර්මික වූ ආරක්ෂාව, රැකවරණය හා රැකීම සලසයි.”

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခု, ရာဇာ စက္ကဝတ္တီ ဓမ္မိကော ဓမ္မရာဇာ ဓမ္မံယေဝ နိဿာယ ဓမ္မံ သက္ကရောန္တော ဓမ္မံ ဂရုံ ကရောန္တော ဓမ္မံ အပစာယမာနော ဓမ္မဒ္ဓဇော ဓမ္မကေတု ဓမ္မာဓိပတေယျော ဓမ္မိကံ ရက္ခာဝရဏဂုတ္တိံ သံဝိဒဟတိ ခတ္တိယေသု, အနုယန္တေသု, ဗလကာယသ္မိံ, ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကေသု, နေဂမဇာနပဒေသု, သမဏဗြာဟ္မဏေသု, မိဂပက္ခီသု. သ ခေါ သော ဘိက္ခု ရာဇာ စက္ကဝတ္တီ ဓမ္မိကော ဓမ္မရာဇာ ဓမ္မံယေဝ နိဿာယ ဓမ္မံ သက္ကရောန္တော ဓမ္မံ ဂရုံ ကရောန္တော ဓမ္မံ အပစာယမာနော ဓမ္မဒ္ဓဇော ဓမ္မကေတု ဓမ္မာဓိပတေယျော ဓမ္မိကံ ရက္ခာဝရဏဂုတ္တိံ သံဝိဒဟိတွာ အန္တောဇနသ္မိံ, ဓမ္မိကံ ရက္ခာဝရဏဂုတ္တိံ သံဝိဒဟိတွာ ခတ္တိယေသု, အနုယန္တေသု, ဗလကာယသ္မိံ, ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကေသု, နေဂမဇာနပဒေသု, သမဏဗြာဟ္မဏေသု, မိဂပက္ခီသု, ဓမ္မေနေဝ စက္ကံ ဝတ္တေတိ. တံ ဟောတိ စက္ကံ အပ္ပဋိဝတ္တိယံ ကေနစိ မနုဿဘူတေန ပစ္စတ္ထိကေန ပါဏိနာ.

“නැවතත් මහණ, දැහැමි ධර්මරාජ වූ සක්විති රජු ධර්මයම ඇසුරු කොට... ක්ෂත්‍රියයන් කෙරෙහි ද, අනුගාමික රජුන් කෙරෙහි ද, සේනාව කෙරෙහි ද, බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතියන් කෙරෙහි ද, නියම්ගම් හා ජනපදවාසීන් කෙරෙහි ද, ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් කෙරෙහි ද, තිරිසන් සතුන් හා පක්ෂීන් කෙරෙහි ද ධාර්මික වූ ආරක්ෂාව, රැකවරණය හා රැකීම සලසයි. මහණ, ඒ දැහැමි ධර්මරාජ වූ සක්විති රජු ධර්මයම ඇසුරු කොට... අන්තඃපුර වැසියන් කෙරෙහි ද, ක්ෂත්‍රියයන් කෙරෙහි ද, අනුගාමික රජුන් කෙරෙහි ද, සේනාව කෙරෙහි ද, බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතියන් කෙරෙහි ද, නියම්ගම් හා ජනපදවාසීන් කෙරෙහි ද, ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් කෙරෙහි ද, තිරිසන් සතුන් හා පක්ෂීන් කෙරෙහි ද ධාර්මික වූ ආරක්ෂාව, රැකවරණය හා රැකීම සලසා, ධර්මයෙන්ම සක්රුවන පවත්වයි. ඒ සක්රුවන මනුෂ්‍යයෙකු වූ කිසිදු සතුරෙකුට ආපසු හැරවිය නොහැක.”

‘‘ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခု, တထာဂတော အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဓမ္မိကော ဓမ္မရာဇာ ဓမ္မံယေဝ နိဿာယ ဓမ္မံ သက္ကရောန္တော ဓမ္မံ ဂရုံ ကရောန္တော ဓမ္မံ အပစာယမာနော ဓမ္မဒ္ဓဇော ဓမ္မကေတု ဓမ္မာဓိပတေယျော ဓမ္မိကံ ရက္ခာဝရဏဂုတ္တိံ သံဝိဒဟတိ ကာယကမ္မသ္မိံ – ‘ဧဝရူပံ ကာယကမ္မံ သေဝိတဗ္ဗံ, ဧဝရူပံ ကာယကမ္မံ န သေဝိတဗ္ဗ’’’န္တိ.

“මහණෙනි, එලෙසම අර්හත් වූ සම්මා සම්බුදු වූ දැහැමි ධර්මරාජ වූ තථාගතයන් වහන්සේ ද ධර්මයම ඇසුරු කොට, ධර්මයට සත්කාර කරමින්, ධර්මයට ගරු කරමින්, ධර්මය පුදමින්, ධර්මය ධජය කොට, ධර්මය කොඩිය කොට, ධර්මය අධිපතියා කොට ගෙන, ‘මෙසේ වූ කාය කර්ම සේවනය කළ යුතුය, මෙසේ වූ කාය කර්ම සේවනය නොකළ යුතුය’ යි කාය කර්මයෙහි ධාර්මික වූ ආරක්ෂාව, රැකවරණය හා රැකීම සලසන සේක.”

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခု, တထာဂတော အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဓမ္မိကော ဓမ္မရာဇာ ဓမ္မံယေဝ နိဿာယ ဓမ္မံ သက္ကရောန္တော ဓမ္မံ ဂရုံ ကရောန္တော ဓမ္မံ အပစာယမာနော ဓမ္မဒ္ဓဇော ဓမ္မကေတု ဓမ္မာဓိပတေယျော ဓမ္မိကံ ရက္ခာဝရဏဂုတ္တိံ သံဝိဒဟတိ ဝစီကမ္မသ္မိံ – ‘ဧဝရူပံ ဝစီကမ္မံ သေဝိတဗ္ဗံ, ဧဝရူပံ ဝစီကမ္မံ န သေဝိတဗ္ဗ’န္တိ…ပေ… မနောကမ္မသ္မိံ – ‘ဧဝရူပံ မနောကမ္မံ သေဝိတဗ္ဗံ, ဧဝရူပံ မနောကမ္မံ န သေဝိတဗ္ဗ’’’န္တိ.

“නැවතත් මහණ, අර්හත් වූ සම්මා සම්බුදු වූ දැහැමි ධර්මරාජ වූ තථාගතයන් වහන්සේ ධර්මයම ඇසුරු කොට... ‘මෙසේ වූ වාක් කර්ම සේවනය කළ යුතුය, මෙසේ වූ වාක් කර්ම සේවනය නොකළ යුතුය’ යි වාක් කර්මයෙහි ධාර්මික වූ ආරක්ෂාව, රැකවරණය හා රැකීම සලසන සේක. ...පෙ... ‘මෙසේ වූ මනෝ කර්ම සේවනය කළ යුතුය, මෙසේ වූ මනෝ කර්ම සේවනය නොකළ යුතුය’ යි මනෝ කර්මයෙහි ධාර්මික වූ ආරක්ෂාව, රැකවරණය හා රැකීම සලසන සේක.”

‘‘သ [Pg.109] ခေါ သော, ဘိက္ခု, တထာဂတော အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဓမ္မိကော ဓမ္မရာဇာ ဓမ္မံယေဝ နိဿာယ ဓမ္မံ သက္ကရောန္တော ဓမ္မံ ဂရုံ ကရောန္တော ဓမ္မံ အပစာယမာနော ဓမ္မဒ္ဓဇော ဓမ္မကေတု ဓမ္မာဓိပတေယျော ဓမ္မိကံ ရက္ခာဝရဏဂုတ္တိံ သံဝိဒဟိတွာ ကာယကမ္မသ္မိံ, ဓမ္မိကံ ရက္ခာဝရဏဂုတ္တိံ သံဝိဒဟိတွာ ဝစီကမ္မသ္မိံ, ဓမ္မိကံ ရက္ခာဝရဏဂုတ္တိံ သံဝိဒဟိတွာ မနောကမ္မသ္မိံ, ဓမ္မေနေဝ အနုတ္တရံ ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တေတိ. တံ ဟောတိ စက္ကံ အပ္ပဋိဝတ္တိယံ သမဏေန ဝါ ဗြာဟ္မဏေန ဝါ ဒေဝေန ဝါ မာရေန ဝါ ဗြဟ္မုနာ ဝါ ကေနစိ ဝါ လောကသ္မိ’’န္တိ. စတုတ္ထံ.

“මහණ, ඒ අර්හත් වූ සම්මා සම්බුදු වූ දැහැමි ධර්මරාජ වූ තථාගතයන් වහන්සේ ධර්මයම ඇසුරු කොට... කාය කර්මයෙහි ධාර්මික වූ ආරක්ෂාව, රැකවරණය හා රැකීම සලසා, වාක් කර්මයෙහි ධාර්මික වූ ආරක්ෂාව, රැකවරණය හා රැකීම සලසා, මනෝ කර්මයෙහි ධාර්මික වූ ආරක්ෂාව, රැකවරණය හා රැකීම සලසා, ධර්මයෙන්ම අනුත්තර වූ ධර්ම චක්‍රය පවත්වන සේක. ඒ ධර්ම චක්‍රය ලෝකයෙහි ශ්‍රමණයෙකුට හෝ බ්‍රාහ්මණයෙකුට හෝ දෙවියෙකුට හෝ මාරයෙකුට හෝ බ්‍රහ්මයෙකුට හෝ අන් කිසිවෙකුට හෝ ආපසු හැරවිය නොහැක්කේය.” (සතරවන සූත්‍රයයි).

၅. သစေတနသုတ္တံ

5. සචේතන සූත්‍රය

၁၅. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ဗာရာဏသိယံ ဝိဟရတိ ဣသိပတနေ မိဂဒါယေ. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဘိက္ခဝေါ’’တိ. ‘‘ဘဒန္တေ’’တိ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

15. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බරණැස ඉසිපතන මිගදායෙහි වැඩවසන සේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ “මහණෙනි” යි භික්ෂූන් වහන්සේලා ඇමතූ සේක. “ස්වාමීනි” යි ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිවදන් දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක:

‘‘ဘူတပုဗ္ဗံ, ဘိက္ခဝေ, ရာဇာ အဟောသိ သစေတနော နာမ. အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ရာဇာ သစေတနော ရထကာရံ အာမန္တေသိ – ‘ဣတော မေ, သမ္မ ရထကာရ, ဆန္နံ မာသာနံ အစ္စယေန သင်္ဂါမော ဘဝိဿတိ. သက္ခိဿသိ မေ, သမ္မ ရထကာရ, နဝံ စက္ကယုဂံ ကာတု’န္တိ? ‘သက္ကောမိ ဒေဝါ’တိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ရထကာရော ရညော သစေတနဿ ပစ္စဿောသိ. အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ရထကာရော ဆဟိ မာသေဟိ ဆာရတ္တူနေဟိ ဧကံ စက္ကံ နိဋ္ဌာပေသိ. အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ရာဇာ သစေတနော ရထကာရံ အာမန္တေသိ – ‘ဣတော မေ, သမ္မ ရထကာရ, ဆန္နံ ဒိဝသာနံ အစ္စယေန သင်္ဂါမော ဘဝိဿတိ, နိဋ္ဌိတံ နဝံ စက္ကယုဂ’န္တိ? ‘ဣမေဟိ ခေါ, ဒေဝ, ဆဟိ မာသေဟိ ဆာရတ္တူနေဟိ ဧကံ စက္ကံ နိဋ္ဌိတ’န္တိ. ‘သက္ခိဿသိ ပန မေ, သမ္မ ရထကာရ, ဣမေဟိ ဆဟိ ဒိဝသေဟိ ဒုတိယံ စက္ကံ နိဋ္ဌာပေတု’န္တိ? ‘သက္ကောမိ ဒေဝါ’တိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ရထကာရော ဆဟိ ဒိဝသေဟိ ဒုတိယံ စက္ကံ နိဋ္ဌာပေတွာ နဝံ စက္ကယုဂံ အာဒါယ ယေန ရာဇာ သစေတနော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ရာဇာနံ သစေတနံ ဧတဒဝေါစ – ‘ဣဒံ တေ, ဒေဝ, နဝံ စက္ကယုဂံ နိဋ္ဌိတ’န္တိ. ‘ယဉ္စ တေ ဣဒံ, သမ္မ ရထကာရ, စက္ကံ ဆဟိ မာသေဟိ နိဋ္ဌိတံ ဆာရတ္တူနေဟိ ယဉ္စ တေ ဣဒံ စက္ကံ ဆဟိ ဒိဝသေဟိ နိဋ္ဌိတံ, ဣမေသံ ကိံ နာနာကရဏံ? နေသာဟံ ကိဉ္စိ နာနာကရဏံ ပဿာမီ’တိ. ‘အတ္ထေသံ, ဒေဝ, နာနာကရဏံ. ပဿတု ဒေဝေါ နာနာကရဏ’’’န္တိ.

‘‘මහණෙනි, අතීතයෙහි පචේතන නම් රජෙක් විය. එකල පචේතන රජතුමා රථ සාදන්නා අමතා, ‘පින්වත් රථ සාදන්නා, මෙතැන් සිට මාස හයකට පසු යුද්ධයක් ඇති වන්නේය. පින්වත් රථ සාදන්නා, මට අලුත් රෝද යුගලක් සාදා දීමට ඔබට හැකි ද?’යි ඇසීය. ‘දේවයන් වහන්ස, එසේය, මට හැකිය’යි රථ සාදන්නා පචේතන රජුට පිළිතුරු දුන්නේය. මහණෙනි, ඉන්පසු රථ සාදන්නා මාස හයකට දින හයක් අඩු කාලයකින් එක් රෝදයක් නිම කළේය. මහණෙනි, එවිට පචේතන රජු රථ සාදන්නා අමතා, ‘පින්වත් රථ සාදන්නා, මෙතැන් සිට දින හයකින් මගේ යුද්ධය ඇති වන්නේය, අලුත් රෝද යුගල නිම කළේද?’යි ඇසීය. ‘දේවයන් වහන්ස, මේ මාස හයකට දින හයක් අඩු කාලය තුළ එක් රෝදයක් නිම කරන ලදී’යි ඔහු කීවේය. ‘පින්වත් රථ සාදන්නා, එසේ නම් මේ ඉතිරි දින හය ඇතුළත දෙවන රෝදය නිම කිරීමට ඔබට හැකි ද?’ ‘දේවයන් වහන්ස, හැකිය’යි මහණෙනි, රථ සාදන්නා පිළිතුරු දී දින හයකින් දෙවන රෝදය නිම කොට, අලුත් රෝද යුගල රැගෙන පචේතන රජු යම් තැනක ද එතැනට ගියේය. ගොස් පචේතන රජුට මෙසේ කීවේය: ‘දේවයන් වහන්ස, ඔබ වහන්සේගේ අලුත් රෝද යුගල නිම කරන ලදී’යි. ‘පින්වත් රථ සාදන්නා, මාස හයකට දින හයක් අඩු කාලයකින් නිම කළ රෝදයත්, දින හයකින් නිම කළ රෝදයත් අතර ඇති වෙනස කුමක් ද? මම නම් මේවා අතර කිසිදු වෙනසක් නොදකිමි’යි රජු කීවේය. ‘දේවයන් වහන්ස, මේවා අතර වෙනසක් ඇත. දේවයන් වහන්සේ එම වෙනස නිරීක්ෂණය කරන සේක්වා’යි රථ සාදන්නා කීවේය.’’

‘‘အထ [Pg.110] ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ရထကာရော ယံ တံ စက္ကံ ဆဟိ ဒိဝသေဟိ နိဋ္ဌိတံ တံ ပဝတ္တေသိ. တံ ပဝတ္တိတံ သမာနံ ယာဝတိကာ အဘိသင်္ခါရဿ ဂတိ တာဝတိကံ ဂန္တွာ စိင်္ဂုလာယိတွာ ဘူမိယံ ပပတိ. ယံ ပန တံ စက္ကံ ဆဟိ မာသေဟိ နိဋ္ဌိတံ ဆာရတ္တူနေဟိ တံ ပဝတ္တေသိ. တံ ပဝတ္တိတံ သမာနံ ယာဝတိကာ အဘိသင်္ခါရဿ ဂတိ တာဝတိကံ ဂန္တွာ အက္ခာဟတံ မညေ အဋ္ဌာသိ.

‘‘මහණෙනි, එවිට රථ සාදන්නා දින හයකින් නිම කරන ලද ඒ රෝදය කැරකැවීය. එය පයෝගයේ (ප්‍රයත්නයේ) වේගය පවතින තාක් දුර ගොස්, වට කිහිපයක් කරකැවී බිම වැටුණි. ඉන්පසු මාස හයකට දින හයක් අඩු කාලයකින් නිම කරන ලද ඒ රෝදය කැරකැවීය. එය පයෝගයේ වේගය පවතින තාක් දුර ගොස්, හරියට අක්ෂයකට (ඇක්සලයකට) සවි කළාක් මෙන් නොසැලී කෙළින්ම සිට ගත්තේය.’’

‘‘‘ကော နု ခေါ, သမ္မ ရထကာရ, ဟေတု ကော ပစ္စယော ယမိဒံ စက္ကံ ဆဟိ ဒိဝသေဟိ နိဋ္ဌိတံ တံ ပဝတ္တိတံ သမာနံ ယာဝတိကာ အဘိသင်္ခါရဿ ဂတိ တာဝတိကံ ဂန္တွာ စိင်္ဂုလာယိတွာ ဘူမိယံ ပပတိ? ကော ပန, သမ္မ ရထကာရ, ဟေတု ကော ပစ္စယော ယမိဒံ စက္ကံ ဆဟိ မာသေဟိ နိဋ္ဌိတံ ဆာရတ္တူနေဟိ တံ ပဝတ္တိတံ သမာနံ ယာဝတိကာ အဘိသင်္ခါရဿ ဂတိ တာဝတိကံ ဂန္တွာ အက္ခာဟတံ မညေ အဋ္ဌာသီ’တိ? ‘ယမိဒံ, ဒေဝ, စက္ကံ ဆဟိ ဒိဝသေဟိ နိဋ္ဌိတံ တဿ နေမိပိ သဝင်္ကာ သဒေါသာ သကသာဝါ, အရာပိ သဝင်္ကာ သဒေါသာ သကသာဝါ, နာဘိပိ သဝင်္ကာ သဒေါသာ သကသာဝါ. တံ နေမိယာပိ သဝင်္ကတ္တာ သဒေါသတ္တာ သကသာဝတ္တာ, အရာနမ္ပိ သဝင်္ကတ္တာ သဒေါသတ္တာ သကသာဝတ္တာ, နာဘိယာပိ သဝင်္ကတ္တာ သဒေါသတ္တာ သကသာဝတ္တာ ပဝတ္တိတံ သမာနံ ယာဝတိကာ အဘိသင်္ခါရဿ ဂတိ တာဝတိကံ ဂန္တွာ စိင်္ဂုလာယိတွာ ဘူမိယံ ပပတိ. ယံ ပန တံ, ဒေဝ, စက္ကံ ဆဟိ မာသေဟိ နိဋ္ဌိတံ ဆာရတ္တူနေဟိ တဿ နေမိပိ အဝင်္ကာ အဒေါသာ အကသာဝါ, အရာပိ အဝင်္ကာ အဒေါသာ အကသာဝါ, နာဘိပိ အဝင်္ကာ အဒေါသာ အကသာဝါ. တံ နေမိယာပိ အဝင်္ကတ္တာ အဒေါသတ္တာ အကသာဝတ္တာ, အရာနမ္ပိ အဝင်္ကတ္တာ အဒေါသတ္တာ အကသာဝတ္တာ, နာဘိယာပိ အဝင်္ကတ္တာ အဒေါသတ္တာ အကသာဝတ္တာ ပဝတ္တိတံ သမာနံ ယာဝတိကာ အဘိသင်္ခါရဿ ဂတိ တာဝတိကံ ဂန္တွာ အက္ခာဟတံ မညေ အဋ္ဌာသီ’’’တိ.

‘‘‘පින්වත් රථ සාදන්නා, දින හයකින් නිම කළ ඒ රෝදය වේගය පවතින තාක් දුර ගොස් කරකැවී බිම වැටීමට හේතුව කුමක් ද? ප්‍රත්‍යය කුමක් ද? පින්වත් රථ සාදන්නා, මාස හයකට දින හයක් අඩු කාලයකින් නිම කළ ඒ රෝදය වේගය පවතින තාක් දුර ගොස් අක්ෂයකට සවි කළාක් මෙන් කෙළින් සිට ගැනීමට හේතුව හා ප්‍රත්‍යය කුමක් ද?’යි රජු ඇසීය. ‘දේවයන් වහන්ස, දින හයකින් නිම කළ යම් රෝදයක් වේ ද, එහි නිමිය ද (නිම් වළල්ල) ඇද සහිතය, දෝෂ සහිතය, බොල් (සාරයක් නැති) කොටස් සහිතය. එහි අර ද ඇද සහිතය, දෝෂ සහිතය, බොල් කොටස් සහිතය. එහි නිම්බය ද (නාභිය) ඇද සහිතය, දෝෂ සහිතය, බොල් කොටස් සහිතය. එම නිමියෙහි ද, අරවල ද, නිම්බයෙහි ද ඇති ඇද සහිත බව, දෝෂ සහිත බව හා බොල් බව නිසා එය වේගය පවතින තාක් දුර ගොස් කරකැවී බිම වැටුණි. දේවයන් වහන්ස, මාස හයකට දින හයක් අඩු කාලයකින් නිම කළ යම් රෝදයක් වේ ද, එහි නිමිය ඇද නැත, දෝෂ නැත, බොල් කොටස් නැත. එහි අර ද ඇද නැත, දෝෂ නැත, බොල් කොටස් නැත. එහි නිම්බය ද ඇද නැත, දෝෂ නැත, බොල් කොටස් නැත. එම නිමියෙහි ද, අරවල ද, නිම්බයෙහි ද ඇද නැති බව, දෝෂ නැති බව හා බොල් බව නැති නිසා එය වේගය පවතින තාක් දුර ගොස් අක්ෂයකට සවි කළාක් මෙන් කෙළින් සිට ගත්තේය’යි රථ සාදන්නා පැවසීය.’’

‘‘သိယာ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, တုမှာကံ ဧဝမဿ – ‘အညော နူန တေန သမယေန သော ရထကာရော အဟောသီ’တိ! န ခေါ ပနေတံ, ဘိက္ခဝေ, ဧဝံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. အဟံ တေန သမယေန သော ရထကာရော အဟောသိံ. တဒါဟံ, ဘိက္ခဝေ, ကုသလော ဒါရုဝင်္ကာနံ ဒါရုဒေါသာနံ ဒါရုကသာဝါနံ. ဧတရဟိ ခေါ ပနာဟံ, ဘိက္ခဝေ, အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ကုသလော ကာယဝင်္ကာနံ ကာယဒေါသာနံ [Pg.111] ကာယကသာဝါနံ, ကုသလော ဝစီဝင်္ကာနံ ဝစီဒေါသာနံ ဝစီကသာဝါနံ, ကုသလော မနောဝင်္ကာနံ မနောဒေါသာနံ မနောကသာဝါနံ. ယဿ ကဿစိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုဿ ဝါ ဘိက္ခုနိယာ ဝါ ကာယဝင်္ကော အပ္ပဟီနော ကာယဒေါသော ကာယကသာဝေါ, ဝစီဝင်္ကော အပ္ပဟီနော ဝစီဒေါသော ဝစီကသာဝေါ, မနောဝင်္ကော အပ္ပဟီနော မနောဒေါသော မနောကသာဝေါ, ဧဝံ ပပတိတာ တေ, ဘိက္ခဝေ, ဣမသ္မာ ဓမ္မဝိနယာ, သေယျထာပိ တံ စက္ကံ ဆဟိ ဒိဝသေဟိ နိဋ္ဌိတံ.

‘‘මහණෙනි, ‘එකල ඒ රථ සාදන්නා වූයේ වෙනත් අයෙකැ’යි ඔබට සිතෙන්නට පුළුවන. මහණෙනි, එය එසේ නොසිතිය යුතුය. එකල ඒ රථ සාදන්නා වූයේ මම වෙමි. මහණෙනි, එසමයෙහි මම ලීවල ඇති ඇද, දෝෂ සහ බොල් කොටස් පිළිබඳව දක්ෂයෙක් වීමි. මහණෙනි, දැන් මම අර්හත් වූ සම්‍යක් සම්බුද්ධයන් වහන්සේව, කයේ ඇද (කාය වංක), කයේ දෝෂ (කාය දෝෂ), කයේ බොල් බව (කාය කසාව) පිළිබඳව දක්ෂයෙක් වෙමි. වචනයේ ඇද, වචනයේ දෝෂ සහ වචනයේ බොල් බව පිළිබඳව දක්ෂයෙක් වෙමි. සිතේ ඇද, සිතේ දෝෂ සහ සිතේ බොල් බව පිළිබඳව දක්ෂයෙක් වෙමි. මහණෙනි, යම් භික්ෂුවකගේ හෝ භික්ෂුණියකගේ කයේ ඇද, දෝෂ සහ බොල් බව (අකුසල) ප්‍රහීණ කර නැති ද, වචනයේ ඇද, දෝෂ සහ බොල් බව ප්‍රහීණ කර නැති ද, සිතේ ඇද, දෝෂ සහ බොල් බව ප්‍රහීණ කර නැති ද; මහණෙනි, ඔවුහු දින හයකින් නිම කළ ඒ රෝදය මෙන් මෙම ධර්ම විනයෙන් ගිලිහී වැටුණෝ වෙති.’’

‘‘ယဿ ကဿစိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုဿ ဝါ ဘိက္ခုနိယာ ဝါ ကာယဝင်္ကော ပဟီနော ကာယဒေါသော ကာယကသာဝေါ, ဝစီဝင်္ကော ပဟီနော ဝစီဒေါသော ဝစီကသာဝေါ, မနောဝင်္ကော ပဟီနော မနောဒေါသော မနောကသာဝေါ, ဧဝံ ပတိဋ္ဌိတာ တေ, ဘိက္ခဝေ, ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ, သေယျထာပိ တံ စက္ကံ ဆဟိ မာသေဟိ နိဋ္ဌိတံ ဆာရတ္တူနေဟိ.

මහණෙනි, යම්කිසි භික්ෂුවක් හෝ භික්ෂුණියක් හෝ කයේ ඇදවීම් (කායවංක), කයේ දෝෂ (කායදෝෂ) සහ කයේ රළුබව (කායකසාව) ප්‍රහීණ කර ඇද්ද; වචනයේ ඇදවීම්, වචනයේ දෝෂ සහ වචනයේ රළුබව ප්‍රහීණ කර ඇද්ද; සිතේ ඇදවීම්, සිතේ දෝෂ සහ සිතේ රළුබව ප්‍රහීණ කර ඇද්ද; මහණෙනි, ඔවුහු දින හයකින් අඩු මාස හයකින් නිම කළ ඒ රියසක මෙන්, මේ ධර්ම විනයෙහි මැනවින් පිහිටා සිටින්නාහුය.

‘‘တသ္မာတိဟ, ဘိက္ခဝေ, ဧဝံ သိက္ခိတဗ္ဗံ – ‘ကာယဝင်္ကံ ပဇဟိဿာမ ကာယဒေါသံ ကာယကသာဝံ, ဝစီဝင်္ကံ ပဇဟိဿာမ ဝစီဒေါသံ ဝစီကသာဝံ, မနောဝင်္ကံ ပဇဟိဿာမ မနောဒေါသံ မနောကသာဝ’န္တိ. ဧဝဉှိ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, သိက္ခိတဗ္ဗ’’န္တိ. ပဉ္စမံ.

මහණෙනි, එබැවින් මෙහිලා මෙසේ හික්මිය යුතුය: ‘අපි කයේ ඇදවීම්, කයේ දෝෂ සහ කයේ රළුබව දුරු කරන්නෙමු; වචනයේ ඇදවීම්, වචනයේ දෝෂ සහ වචනයේ රළුබව දුරු කරන්නෙමු; සිතේ ඇදවීම්, සිතේ දෝෂ සහ සිතේ රළුබව දුරු කරන්නෙමු’ යනුවෙනි. මහණෙනි, ඔබ මෙසේ හික්මිය යුතුය. (පස්වන සූත්‍රයයි).

၆. အပဏ္ဏကသုတ္တံ

6. අපණ්ණක සූත්‍රය

၁၆. ‘‘တီဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု အပဏ္ဏကပဋိပဒံ ပဋိပန္နော ဟောတိ, ယောနိ စဿ အာရဒ္ဓါ ဟောတိ အာသဝါနံ ခယာယ. ကတမေဟိ တီဟိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရော ဟောတိ, ဘောဇနေ မတ္တညူ ဟောတိ, ဇာဂရိယံ အနုယုတ္တော ဟောတိ.

16. මහණෙනි, කරුණු තුනකින් යුක්ත වූ භික්ෂුව නිවැරදි පිළිවෙතට (අපණ්ණක පටිපදාවට) පිළිපන්නේ වෙයි, එමෙන්ම ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීම සඳහා ඔහු තුළ යෝග්‍ය පදනම සැකසී තිබෙයි. ඒ කරුණු තුන කුමක්ද? මහණෙනි, මෙහිලා භික්ෂුව ඉන්ද්‍රියන්හි සංවෘත ද්වාර ඇත්තෙක් වෙයි, භෝජනයෙහි පමණ දන්නෙක් වෙයි, අවදිව සිටීමේ නිරත වූවෙක් වෙයි.

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ န နိမိတ္တဂ္ဂါဟီ ဟောတိ နာနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂါဟီ. ယတွာဓိကရဏမေနံ စက္ခုန္ဒြိယံ အသံဝုတံ ဝိဟရန္တံ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အနွာဿဝေယျုံ တဿ သံဝရာယ ပဋိပဇ္ဇတိ, ရက္ခတိ စက္ခုန္ဒြိယံ, စက္ခုန္ဒြိယေ သံဝရံ အာပဇ္ဇတိ. သောတေန သဒ္ဒံ သုတွာ… ဃာနေန ဂန္ဓံ ဃာယိတွာ… ဇိဝှာယ ရသံ သာယိတွာ… ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ ဖုသိတွာ… မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ န နိမိတ္တဂ္ဂါဟီ ဟောတိ နာနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂါဟီ. ယတွာဓိကရဏမေနံ [Pg.112] မနိန္ဒြိယံ အသံဝုတံ ဝိဟရန္တံ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အနွာဿဝေယျုံ တဿ သံဝရာယ ပဋိပဇ္ဇတိ, ရက္ခတိ မနိန္ဒြိယံ, မနိန္ဒြိယေ သံဝရံ အာပဇ္ဇတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရော ဟောတိ.

මහණෙනි, භික්ෂුවක් ඉන්ද්‍රියන්හි සංවෘත ද්වාර ඇත්තෙකු වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහිලා භික්ෂුව ඇසින් රූපයක් දැක (ස්ත්‍රී-පුරුෂ ආදී වශයෙන්) නිමිති නොගනියි, (අත් පා සිනහ ආදී වශයෙන්) අනුව්‍යඤ්ජන නොගනියි. යම් හෙයකින් චක්ඛුන්ද්‍රිය අසංවෘතව වාසය කළහොත්, ඒ හේතුවෙන් ලෝභය හා දොම්නස යන ලාමක අකුසල ධර්මයන් ලුහුබැඳ ආ හැකි බැවින්, ඔහු එහි සංවරය පිණිස පිළිපදියි, චක්ඛුන්ද්‍රිය රකියි, චක්ඛුන්ද්‍රියෙහි සංවරයට පැමිණෙයි. කනින් ශබ්දයක් අසා... නාසයෙන් ගඳ සුවඳ ආඝ්‍රාණය කර... දිවෙන් රස විඳ... කයෙන් ස්පර්ශයක් ලබා... සිතින් අරමුණක් දැනගෙන නිමිති නොගනියි, අනුව්‍යඤ්ජන නොගනියි. යම් හෙයකින් මනින්ද්‍රිය අසංවෘතව වාසය කළහොත්, ඒ හේතුවෙන් ලෝභය හා දොම්නස යන ලාමක අකුසල ධර්මයන් ලුහුබැඳ ආ හැකි බැවින්, ඔහු එහි සංවරය පිණිස පිළිපදියි, මනින්ද්‍රිය රකියි, මනින්ද්‍රියෙහි සංවරයට පැමිණෙයි. මහණෙනි, භික්ෂුවක් ඉන්ද්‍රියන්හි සංවෘත ද්වාර ඇත්තෙකු වන්නේ මෙසේය.

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဘောဇနေ မတ္တညူ ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ပဋိသင်္ခါ ယောနိသော အာဟာရံ အာဟာရေတိ – ‘နေဝ ဒဝါယ န မဒါယ န မဏ္ဍနာယ န ဝိဘူသနာယ, ယာဝဒေဝ ဣမဿ ကာယဿ ဌိတိယာ ယာပနာယ ဝိဟိံသူပရတိယာ ဗြဟ္မစရိယာနုဂ္ဂဟာယ, ဣတိ ပုရာဏဉ္စ ဝေဒနံ ပဋိဟင်္ခါမိ, နဝဉ္စ ဝေဒနံ န ဥပ္ပာဒေဿာမိ, ယာတြာ စ မေ ဘဝိဿတိ အနဝဇ္ဇတာ စ ဖာသုဝိဟာရော စာ’တိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဘောဇနေ မတ္တညူ ဟောတိ.

මහණෙනි, භික්ෂුවක් භෝජනයෙහි පමණ දන්නෙකු වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහිලා භික්ෂුව නුවණින් සලකා බලා මෙසේ ආහාර වළඳයි: ‘මෙම ආහාරය ක්‍රීඩා පිණිස නොවෙයි, මත්වීම පිණිස නොවෙයි, ශරීරය තර කරගැනීම පිණිස නොවෙයි, ලස්සන වීම පිණිස නොවෙයි. හුදෙක් මේ ශරීරයේ පැවැත්ම පිණිසත්, යැපීම පිණිසත්, බඩගින්න නිසා වන පීඩාව දුරු කරගැනීම පිණිසත්, බඹසරට (බ්‍රහ්මචරියාවට) අනුබල දීම පිණිසත් පමණි. මෙසේ මම පැරණි වේදනාව (බඩගින්න) දුරු කරන්නෙමු, අලුත් වේදනාවක් (අධික ලෙස අනුභව කිරීමෙන් වන අපහසුව) ඇති නොකරන්නෙමු, මගේ ජීවිත පැවැත්මට මෙන්ම නිවැරදි ලෙස පහසුවෙන් වාසය කිරීමට මට හැකි වනු ඇත’ යනුවෙනි. මහණෙනි, භික්ෂුවක් භෝජනයෙහි පමණ දන්නෙකු වන්නේ මෙසේය.

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဇာဂရိယံ အနုယုတ္တော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဒိဝသံ စင်္ကမေန နိသဇ္ဇာယ အာဝရဏီယေဟိ ဓမ္မေဟိ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ, ရတ္တိယာ ပဌမံ ယာမံ စင်္ကမေန နိသဇ္ဇာယ အာဝရဏီယေဟိ ဓမ္မေဟိ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ, ရတ္တိယာ မဇ္ဈိမံ ယာမံ ဒက္ခိဏေန ပဿေန သီဟသေယျံ ကပ္ပေတိ ပါဒေ ပါဒံ အစ္စာဓာယ သတော သမ္ပဇာနော ဥဋ္ဌာနသညံ မနသိ ကရိတွာ, ရတ္တိယာ ပစ္ဆိမံ ယာမံ ပစ္စုဋ္ဌာယ စင်္ကမေန နိသဇ္ဇာယ အာဝရဏီယေဟိ ဓမ္မေဟိ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဇာဂရိယံ အနုယုတ္တော ဟောတိ. ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု အပဏ္ဏကပဋိပဒံ ပဋိပန္နော ဟောတိ, ယောနိ စဿ အာရဒ္ဓါ ဟောတိ အာသဝါနံ ခယာယာ’’တိ. ဆဋ္ဌံ.

මහණෙනි, භික්ෂුවක් අවදිව සිටීමෙහි නිරත වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහිලා භික්ෂුව දහවල් කාලයෙහි සක්මන් කිරීමෙන් හා හිඳගෙන සිටීමෙන් නීවරණ ධර්මයන්ගෙන් සිත පිරිසිදු කරගනියි. රාත්‍රියේ පළමු යාමයෙහි සක්මන් කිරීමෙන් හා හිඳගෙන සිටීමෙන් නීවරණ ධර්මයන්ගෙන් සිත පිරිසිදු කරගනියි. රාත්‍රියේ මධ්‍යම යාමයෙහි දකුණු ඇලයෙන් සිංහ සෙයියාවෙන්, එක් පයක් පිට අනෙක් පය තබා, සිහියෙන් හා නුවණින් යුතුව, අවදි වන වේලාව සිහියේ තබාගෙන සැතපෙයි. රාත්‍රියේ පශ්චිම යාමයෙහි (අලුයම) අවදි වී, සක්මන් කිරීමෙන් හා හිඳගෙන සිටීමෙන් නීවරණ ධර්මයන්ගෙන් සිත පිරිසිදු කරගනියි. මහණෙනි, භික්ෂුවක් අවදිව සිටීමෙහි නිරත වන්නේ මෙසේය. මහණෙනි, සැබවින්ම මේ කරුණු තුනෙන් යුක්ත වූ භික්ෂුව නිවැරදි පිළිවෙතට පිළිපන්නේ වෙයි, එමෙන්ම ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීම සඳහා ඔහු තුළ යෝග්‍ය පදනම සැකසී තිබෙයි. (හයවන සූත්‍රයයි).

၇. အတ္တဗျာဗာဓသုတ္တံ

7. අත්තබ්‍යාබාධ සූත්‍රය

၁၇. ‘‘တယောမေ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာ အတ္တဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တန္တိ, ပရဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တန္တိ, ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တန္တိ. ကတမေ တယော? ကာယဒုစ္စရိတံ, ဝစီဒုစ္စရိတံ, မနောဒုစ္စရိတံ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တယော ဓမ္မာ အတ္တဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တန္တိ, ပရဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တန္တိ, ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တန္တိ.

17. මහණෙනි, තමන්ට පීඩා පිණිස පවතින, අනුන්ට පීඩා පිණිස පවතින, එමෙන්ම දෙපාර්ශ්වයටම පීඩා පිණිස පවතින ධර්ම කරුණු තුනකි. ඒ තුන කුමක්ද? කාය දුශ්චරිතය, වාග් දුශ්චරිතය හා මනෝ දුශ්චරිතයයි. මහණෙනි, සැබවින්ම මේ කරුණු තුන තමන්ට පීඩා පිණිසද, අනුන්ට පීඩා පිණිසද, දෙපාර්ශ්වයටම පීඩා පිණිසද පවතියි.

‘‘တယောမေ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာ နေဝတ္တဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တန္တိ, န ပရဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တန္တိ, န ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တန္တိ. ကတမေ တယော? ကာယသုစရိတံ, ဝစီသုစရိတံ, မနောသုစရိတံ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တယော [Pg.113] ဓမ္မာ နေဝတ္တဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တန္တိ, န ပရဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တန္တိ, န ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တန္တီ’’တိ. သတ္တမံ.

මහණෙනි, තමන්ට පීඩා පිණිස නොපවතින, අනුන්ට පීඩා පිණිස නොපවතින, එමෙන්ම දෙපාර්ශ්වයටම පීඩා පිණිස නොපවතින ධර්ම කරුණු තුනකි. ඒ තුන කුමක්ද? කාය සුචරිතය, වාග් සුචරිතය හා මනෝ සුචරිතයයි. මහණෙනි, සැබවින්ම මේ කරුණු තුන තමන්ට පීඩා පිණිස හෝ, අනුන්ට පීඩා පිණිස හෝ, දෙපාර්ශ්වයටම පීඩා පිණිස හෝ නොපවතියි. (හත්වන සූත්‍රයයි).

၈. ဒေဝလောကသုတ္တံ

8. දේවලෝක සූත්‍රය

၁၈. ‘‘သစေ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဧဝံ ပုစ္ဆေယျုံ – ‘ဒေဝလောကူပပတ္တိယာ, အာဝုသော, သမဏေ ဂေါတမေ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿထာ’တိ? နနု တုမှေ, ဘိက္ခဝေ, ဧဝံ ပုဋ္ဌာ အဋ္ဋီယေယျာထ ဟရာယေယျာထ ဇိဂုစ္ဆေယျာထာ’’တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဣတိ ကိရ တုမှေ, ဘိက္ခဝေ, ဒိဗ္ဗေန အာယုနာ အဋ္ဋီယထ ဟရာယထ ဇိဂုစ္ဆထ, ဒိဗ္ဗေန ဝဏ္ဏေန ဒိဗ္ဗေန သုခေန ဒိဗ္ဗေန ယသေန ဒိဗ္ဗေနာဓိပတေယျေန အဋ္ဋီယထ ဟရာယထ ဇိဂုစ္ဆထ; ပဂေဝ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, တုမှေဟိ ကာယဒုစ္စရိတေန အဋ္ဋီယိတဗ္ဗံ ဟရာယိတဗ္ဗံ ဇိဂုစ္ဆိတဗ္ဗံ, ဝစီဒုစ္စရိတေန… မနောဒုစ္စရိတေန အဋ္ဋီယိတဗ္ဗံ ဟရာယိတဗ္ဗံ ဇိဂုစ္ဆိတဗ္ဗ’’န္တိ. အဋ္ဌမံ.

18. “මහණෙනි, ඉදින් අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ ඔබගෙන් මෙසේ ඇසුවොත්—‘ඇවැත්නි, ඔබ ගෞතම ශ්‍රමණයන් වහන්සේ යටතේ බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි හැසිරෙන්නේ දෙව්ලොව උපතක් ලැබීම පිණිසද?’ කියායි. මහණෙනි, මෙසේ ඇසූ විට ඔබ පීඩාවට පත් නොවන්නේද, ලජ්ජාවට පත් නොවන්නේද, පිළිකුලක් ඇති නොවන්නේද?” “එසේය, ස්වාමීනි.” “මහණෙනි, මෙසේ ඔබ දිව්‍යමය ආයුෂ කෙරෙහි පීඩාවට පත් වන්නේ නම්, ලජ්ජා වන්නේ නම්, පිළිකුල් කරන්නේ නම්; දිව්‍යමය වර්ණය, දිව්‍යමය සුඛය, දිව්‍යමය කීර්තිය හා දිව්‍යමය ආධිපත්‍යය කෙරෙහි පීඩාවට පත් වන්නේ නම්, ලජ්ජා වන්නේ නම්, පිළිකුල් කරන්නේ නම්; මහණෙනි, එසේ නම් ඊටත් වඩා වැඩියෙන් ඔබ විසින් කාය දුශ්චරිතය කෙරෙහි පීඩාවට පත් විය යුතුය, ලජ්ජා විය යුතුය, පිළිකුල් කළ යුතුය. වචී දුශ්චරිතය කෙරෙහි... මනෝ දුශ්චරිතය කෙරෙහි පීඩාවට පත් විය යුතුය, ලජ්ජා විය යුතුය, පිළිකුල් කළ යුතුය.” අටවැනි සූත්‍රයයි.

၉. ပဌမပါပဏိကသုတ္တံ

9. පළමු පාපණික සූත්‍රය

၁၉. ‘‘တီဟိ, ဘိက္ခဝေ, အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ပါပဏိကော အဘဗ္ဗော အနဓိဂတံ ဝါ ဘောဂံ အဓိဂန္တုံ, အဓိဂတံ ဝါ ဘောဂံ ဖာတိံ ကာတုံ. ကတမေဟိ တီဟိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ပါပဏိကော ပုဗ္ဗဏှသမယံ န သက္ကစ္စံ ကမ္မန္တံ အဓိဋ္ဌာတိ, မဇ္ဈနှိကသမယံ န သက္ကစ္စံ ကမ္မန္တံ အဓိဋ္ဌာတိ, သာယနှသမယံ န သက္ကစ္စံ ကမ္မန္တံ အဓိဋ္ဌာတိ. ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဟိ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ပါပဏိကော အဘဗ္ဗော အနဓိဂတံ ဝါ ဘောဂံ အဓိဂန္တုံ, အဓိဂတံ ဝါ ဘောဂံ ဖာတိံ ကာတုံ.

19. “මහණෙනි, අංග තුනකින් යුක්ත වූ වෙළෙන්දා නොලැබූ වස්තුව ලැබීමට හෝ ලැබූ වස්තුව දියුණු කර ගැනීමට හෝ අභව්‍ය වෙයි (නොහැකි වෙයි). ඒ කවර තුනකින්ද? මහණෙනි, මෙහි වෙළෙන්දා පෙරවරු කාලයෙහි මනාකොට තම වෙළඳ කටයුතුවල නිරත නොවෙයි, මධ්‍යහ්න කාලයෙහි මනාකොට තම වෙළඳ කටයුතුවල නිරත නොවෙයි, සවස් කාලයෙහි මනාකොට තම වෙළඳ කටයුතුවල නිරත නොවෙයි. මහණෙනි, මේ අංග තුනෙන් යුක්ත වූ වෙළෙන්දා නොලැබූ වස්තුව ලැබීමට හෝ ලැබූ වස්තුව දියුණු කර ගැනීමට හෝ අභව්‍ය වෙයි.”

‘‘ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု အဘဗ္ဗော အနဓိဂတံ ဝါ ကုသလံ ဓမ္မံ အဓိဂန္တုံ, အဓိဂတံ ဝါ ကုသလံ ဓမ္မံ ဖာတိံ ကာတုံ. ကတမေဟိ တီဟိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ပုဗ္ဗဏှသမယံ န သက္ကစ္စံ သမာဓိနိမိတ္တံ အဓိဋ္ဌာတိ, မဇ္ဈနှိကသမယံ န သက္ကစ္စံ သမာဓိနိမိတ္တံ အဓိဋ္ဌာတိ, သာယနှသမယံ န သက္ကစ္စံ သမာဓိနိမိတ္တံ အဓိဋ္ဌာတိ. ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု အဘဗ္ဗော အနဓိဂတံ ဝါ ကုသလံ ဓမ္မံ အဓိဂန္တုံ, အဓိဂတံ ဝါ ကုသလံ ဓမ္မံ ဖာတိံ ကာတုံ.

“මහණෙනි, එමෙන්ම කරුණු තුනකින් යුක්ත වූ භික්ෂුව ද නොලැබූ කුසල් දහම් ලැබීමට හෝ ලැබූ කුසල් දහම් දියුණු කර ගැනීමට හෝ අභව්‍ය වෙයි. ඒ කවර තුනකින්ද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව පෙරවරු කාලයෙහි මනාකොට සමාධි නිමිත්තෙහි (භාවනා අරමුණෙහි) නොයෙදෙයි, මධ්‍යහ්න කාලයෙහි මනාකොට සමාධි නිමිත්තෙහි නොයෙදෙයි, සවස් කාලයෙහි මනාකොට සමාධි නිමිත්තෙහි නොයෙදෙයි. මහණෙනි, මේ කරුණු තුනෙන් යුක්ත වූ භික්ෂුව නොලැබූ කුසල් දහම් ලැබීමට හෝ ලැබූ කුසල් දහම් දියුණු කර ගැනීමට හෝ අභව්‍ය වෙයි.”

‘‘တီဟိ[Pg.114], ဘိက္ခဝေ, အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ပါပဏိကော ဘဗ္ဗော အနဓိဂတံ ဝါ ဘောဂံ အဓိဂန္တုံ, အဓိဂတံ ဝါ ဘောဂံ ဖာတိံ ကာတုံ. ကတမေဟိ တီဟိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ပါပဏိကော ပုဗ္ဗဏှသမယံ သက္ကစ္စံ ကမ္မန္တံ အဓိဋ္ဌာတိ, မဇ္ဈနှိကသမယံ…ပေ… သာယနှသမယံ သက္ကစ္စံ ကမ္မန္တံ အဓိဋ္ဌာတိ. ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဟိ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ပါပဏိကော ဘဗ္ဗော အနဓိဂတံ ဝါ ဘောဂံ အဓိဂန္တုံ, အဓိဂတံ ဝါ ဘောဂံ ဖာတိံ ကာတုံ.

“මහණෙනි, අංග තුනකින් යුක්ත වූ වෙළෙන්දා නොලැබූ වස්තුව ලැබීමට ද ලැබූ වස්තුව දියුණු කර ගැනීමට ද භව්‍ය වෙයි (හැකි වෙයි). ඒ කවර තුනකින්ද? මහණෙනි, මෙහි වෙළෙන්දා පෙරවරු කාලයෙහි මනාකොට තම වෙළඳ කටයුතුවල නිරත වෙයි, මධ්‍යහ්න කාලයෙහි... සවස් කාලයෙහි මනාකොට තම වෙළඳ කටයුතුවල නිරත වෙයි. මහණෙනි, මේ අංග තුනෙන් යුක්ත වූ වෙළෙන්දා නොලැබූ වස්තුව ලැබීමට ද ලැබූ වස්තුව දියුණු කර ගැනීමට ද භව්‍ය වෙයි.”

‘‘ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု ဘဗ္ဗော အနဓိဂတံ ဝါ ကုသလံ ဓမ္မံ အဓိဂန္တုံ, အဓိဂတံ ဝါ ကုသလံ ဓမ္မံ ဖာတိံ ကာတုံ. ကတမေဟိ တီဟိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ပုဗ္ဗဏှသမယံ သက္ကစ္စံ သမာဓိနိမိတ္တံ အဓိဋ္ဌာတိ, မဇ္ဈနှိကသမယံ…ပေ… သာယနှသမယံ သက္ကစ္စံ သမာဓိနိမိတ္တံ အဓိဋ္ဌာတိ. ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု ဘဗ္ဗော အနဓိဂတံ ဝါ ကုသလံ ဓမ္မံ အဓိဂန္တုံ, အဓိဂတံ ဝါ ကုသလံ ဓမ္မံ ဖာတိံ ကာတု’’န္တိ. နဝမံ.

“මහණෙනි, එමෙන්ම කරුණු තුනකින් යුක්ත වූ භික්ෂුව ද නොලැබූ කුසල් දහම් ලැබීමට ද ලැබූ කුසල් දහම් දියුණු කර ගැනීමට ද භව්‍ය වෙයි. ඒ කවර තුනකින්ද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව පෙරවරු කාලයෙහි මනාකොට සමාධි නිමිත්තෙහි යෙදෙයි, මධ්‍යහ්න කාලයෙහි... සවස් කාලයෙහි මනාකොට සමාධි නිමිත්තෙහි යෙදෙයි. මහණෙනි, මේ කරුණු තුනෙන් යුක්ත වූ භික්ෂුව නොලැබූ කුසල් දහම් ලැබීමට ද ලැබූ කුසල් දහම් දියුණු කර ගැනීමට ද භව්‍ය වෙයි.” නවවැනි සූත්‍රයයි.

၁၀. ဒုတိယပါပဏိကသုတ္တံ

10. දෙවැනි පාපණික සූත්‍රය

၂၀. ‘‘တီဟိ, ဘိက္ခဝေ, အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ပါပဏိကော နစိရဿေဝ မဟတ္တံ ဝေပုလ္လတ္တံ ပါပုဏာတိ ဘောဂေသု. ကတမေဟိ တီဟိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ပါပဏိကော စက္ခုမာ စ ဟောတိ ဝိဓုရော စ နိဿယသမ္ပန္နော စ. ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပါပဏိကော စက္ခုမာ ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ပါပဏိကော ပဏိယံ ဇာနာတိ – ‘ဣဒံ ပဏိယံ ဧဝံ ကီတံ, ဧဝံ ဝိက္ကယမာနံ, ဧတ္တကံ မူလံ ဘဝိဿတိ, ဧတ္တကော ဥဒယော’တိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပါပဏိကော စက္ခုမာ ဟောတိ.

20. “මහණෙනි, අංග තුනකින් යුක්ත වූ වෙළෙන්දා නොබෝ කලකින්ම භෝග සම්පත් අතින් මහත් බවට හා බහුල බවට පැමිණෙයි. ඒ කවර තුනකින්ද? මහණෙනි, මෙහි වෙළෙන්දා විචක්ෂණශීලී (ඇස් ඇත්තෙක්) වෙයි, දක්ෂයෙක් (වීර්යවන්තයෙක්) වෙයි, මනා ඇසුරක් (පිහිටක්) ඇත්තෙක් ද වෙයි. මහණෙනි, වෙළෙන්දා විචක්ෂණශීලී වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි වෙළෙන්දා වෙළඳ භාණ්ඩය පිළිබඳව මෙසේ දනියි—‘මේ භාණ්ඩය මෙපමණ මුදලකට ගෙන, මෙපමණ මුදලකට විකුණූ විට, මූලික ධනය මෙපමණ වනු ඇත, ලාභය මෙපමණ වනු ඇත’ යනුවෙනි. මහණෙනි, මෙසේ වෙළෙන්දා විචක්ෂණශීලී වෙයි.”

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပါပဏိကော ဝိဓုရော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ပါပဏိကော ကုသလော ဟောတိ ပဏိယံ ကေတုဉ္စ ဝိက္ကေတုဉ္စ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပါပဏိကော ဝိဓုရော ဟောတိ.

“මහණෙනි, වෙළෙන්දා දක්ෂයෙකු (වීර්යවන්තයෙකු) වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි වෙළෙන්දා භාණ්ඩ මිලදී ගැනීමටත් විකිණීමටත් දක්ෂ වෙයි. මහණෙනි, මෙසේ වෙළෙන්දා දක්ෂයෙකු වෙයි.”

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပါပဏိကော နိဿယသမ္ပန္နော ဟောတိ? ဣဓ ဘိက္ခဝေ, ပါပဏိကံ ယေ တေ ဂဟပတီ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တာ ဝါ အဍ္ဎာ မဟဒ္ဓနာ မဟာဘောဂါ တေ ဧဝံ ဇာနန္တိ – ‘အယံ ခေါ ဘဝံ ပါပဏိကော စက္ခုမာ ဝိဓုရော [Pg.115] စ ပဋိဗလော ပုတ္တဒါရဉ္စ ပေါသေတုံ, အမှာကဉ္စ ကာလေန ကာလံ အနုပ္ပဒါတု’န္တိ. တေ နံ ဘောဂေဟိ နိပတန္တိ – ‘ဣတော, သမ္မ ပါပဏိက, ဘောဂေ ကရိတွာ ပုတ္တဒါရဉ္စ ပေါသေဟိ, အမှာကဉ္စ ကာလေန ကာလံ အနုပ္ပဒေဟီ’တိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပါပဏိကော နိဿယသမ္ပန္နော ဟောတိ. ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဟိ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ပါပဏိကော နစိရဿေဝ မဟတ္တံ ဝေပုလ္လတ္တံ ပါပုဏာတိ ဘောဂေသု.

“මහණෙනි, වෙළෙන්දා උපකාරකයන් (ඇසුර) සහිත වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ධනවත් වූ, මහා ධන-ධාන්‍ය ඇති, මහා භෝග සම්පත් ඇති යම් ගෘහපතියෝ හෝ ගෘහපති පුත්‍රයෝ වෙත්ද, ඔවුහු ‘මේ පින්වත් වෙළෙන්දා දක්‍ෂ ඇස් ඇත්තෙකි (වෙළඳාමෙහි නිපුණ අයෙකි), වීර්යවන්තයෙකි, අඹුදරුවන් පෝෂණය කිරීමටත්, අපට කලින් කලට ලාභ ලබා දීමටත් සමත් අයෙකි’ යි හඳුනති. ඔවුහු ඔහු වෙත ධනය පමුණුවති (භාර දෙති) — ‘යහළු වෙළෙන්ද, මෙයින් ධනය ගෙන වෙළඳාම් කොට අඹුදරුවන් පෝෂණය කරව, අපට ද කලින් කලට ලාභ ලබා දෙව’ යි පවසති. මහණෙනි, වෙළෙන්දා උපකාරකයන් සහිත වන්නේ මෙසේය. මහණෙනි, මේ අංග තුනෙන් යුක්ත වූ වෙළෙන්දා නොබෝ කලකින්ම භෝග සම්පත්හි මහත් බවට හා විපුල බවට පැමිණෙයි.”

‘‘ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု နစိရဿေဝ မဟတ္တံ ဝေပုလ္လတ္တံ ပါပုဏာတိ ကုသလေသု ဓမ္မေသု. ကတမေဟိ တီဟိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု စက္ခုမာ စ ဟောတိ ဝိဓုရော စ နိဿယသမ္ပန္နော စ. ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု စက္ခုမာ ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ ဒုက္ခသမုဒယော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု စက္ခုမာ ဟောတိ.

“එලෙසම මහණෙනි, අංග තුනකින් යුක්ත වූ මහණ තෙමේ නොබෝ කලකින්ම කුසල ධර්මයන්හි මහත් බවට හා විපුල බවට පැමිණෙයි. කවර තුනකින්ද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි මහණ තෙමේ ප්‍රඥා ඇස ඇත්තේ ද, වීර්යවන්ත වූයේ ද, උපකාරකයන් (කල්‍යාණ මිත්‍රයන්ගේ ඇසුර) සහිත වූයේ ද වෙයි. මහණෙනි, මහණ තෙමේ ප්‍රඥා ඇස ඇත්තේ කෙසේද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි මහණ තෙමේ ‘මෙය දුක ය’ යි ඇති සැටියෙන් දැනගනියි, ‘මෙය දුක් ඇතිවීමේ හේතුව ය’ යි ඇති සැටියෙන් දැනගනියි, ‘මෙය දුක නැති කිරීම (නිවන) ය’ යි ඇති සැටියෙන් දැනගනියි, ‘මෙය දුක නැති කිරීමේ මඟ (ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය) ය’ යි ඇති සැටියෙන් දැනගනියි. මහණෙනි, මහණ තෙමේ ප්‍රඥා ඇස ඇත්තේ මෙසේය.”

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဝိဓုရော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အာရဒ္ဓဝီရိယော ဝိဟရတိ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနာယ, ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပသမ္ပဒါယ, ထာမဝါ ဒဠှပရက္ကမော အနိက္ခိတ္တဓုရော ကုသလေသု ဓမ္မေသု. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဝိဓုရော ဟောတိ.

“මහණෙනි, මහණ තෙමේ වීර්යවන්ත වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි මහණ තෙමේ අකුසල ධර්මයන් ප්‍රහීණ කිරීම පිණිස ද, කුසල ධර්මයන් උපදවා ගැනීම පිණිස ද ඇරඹූ වීර්ය ඇතිව වාසය කරයි, ධෛර්යවන්ත වූයේ, ස්ථිර පරාක්‍රමයෙන් යුක්ත වූයේ, කුසල ධර්මයන්හි බහා නොතැබූ වීර්ය ධුරය (වගකීම) ඇත්තේ වෙයි. මහණෙනි, මහණ තෙමේ වීර්යවන්ත වන්නේ මෙසේය.”

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု နိဿယသမ္ပန္နော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ယေ တေ ဘိက္ခူ ဗဟုဿုတာ အာဂတာဂမာ ဓမ္မဓရာ ဝိနယဓရာ မာတိကာဓရာ တေ ကာလေန ကာလံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပရိပုစ္ဆတိ ပရိပဉှတိ – ‘ဣဒံ, ဘန္တေ, ကထံ, ဣမဿ ကော အတ္ထော’တိ? တဿ တေ အာယသ္မန္တော အဝိဝဋဉ္စေဝ ဝိဝရန္တိ, အနုတ္တာနီကတဉ္စ ဥတ္တာနီကရောန္တိ, အနေကဝိဟိတေသု စ ကင်္ခါဌာနိယေသု ဓမ္မေသု ကင်္ခံ ပဋိဝိနောဒေန္တိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု နိဿယသမ္ပန္နော ဟောတိ. ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု နစိရဿေဝ မဟတ္တံ ဝေပုလ္လတ္တံ ပါပုဏာတိ ကုသလေသု ဓမ္မေသူ’’တိ. ဒသမံ.

“මහණෙනි, මහණ තෙමේ ඇසුර (උපකාරකයන්) සහිත වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි යම් ඒ බොහෝ ඇසූ පිරූ තැන් ඇති (බහුශ්‍රුත), ආගම (පාලි පාඨ) දන්නා වූ, ධර්මය දරන්නා වූ, විනය දරන්නා වූ, මාතිකා දරන්නා වූ භික්ෂූහු වෙත්ද, ඔවුන් වෙත කලින් කලට එළඹ ‘ස්වාමීනි, මෙය කෙසේද? මෙහි අර්ථය කුමක්ද?’ යි විචාරයි, විමසයි. ඒ ආයුෂ්මත්හු ඔහුට විවෘත නොවූ ගැඹුරු කරුණු විවෘත කරති, පැහැදිලි නොවූ කරුණු පැහැදිලි කරති, නොයෙක් ආකාර වූ සැක සහිත ධර්ම කරුණු කෙරෙහි ඇති සැක දුරු කරති. මහණෙනි, මහණ තෙමේ ඇසුර සහිත වන්නේ මෙසේය. මහණෙනි, මේ ධර්ම තුනෙන් යුක්ත වූ මහණ තෙමේ නොබෝ කලකින්ම කුසල ධර්මයන්හි මහත් බවට හා විපුල බවට පැමිණෙයි.” දසවන සූත්‍රයයි.

ရထကာရဝဂ္ဂေါ ဒုတိယော.

දෙවන රථකාර වර්ගයයි.

ပဌမဘာဏဝါရော နိဋ္ဌိတော.

පළමු භාණවාරය නිම විය.

တဿုဒ္ဒါနံ –

එහි උද්දානය (සාරාංශය) මෙසේය –

ဉာတော [Pg.116] သာရဏီယော ဘိက္ခု, စက္ကဝတ္တီ သစေတနော;

အပဏ္ဏကတ္တာ ဒေဝေါ စ, ဒုဝေ ပါပဏိကေန စာတိ.

ඤාතක සූත්‍රය, සාරණීය සූත්‍රය, භික්ඛු සූත්‍රය, චක්කවත්තී සූත්‍රය, සචේතන සූත්‍රය, අපණ්ණක සූත්‍රය, අත්තා (දේව) සූත්‍රය සහ පාපණික සූත්‍ර දෙක වශයෙන් (සූත්‍ර දසයකි).

၃. ပုဂ္ဂလဝဂ္ဂေါ

3. පුද්ගල වර්ගය

၁. သမိဒ္ဓသုတ္တံ

1. සමිද්ධ සූත්‍රය

၂၁. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. အထ ခေါ အာယသ္မာ စ သမိဒ္ဓေါ အာယသ္မာ စ မဟာကောဋ္ဌိကော ယေနာယသ္မာ သာရိပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မတာ သာရိပုတ္တေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိံသု. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ အာယသ္မန္တံ သမိဒ္ဓံ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဧတဒဝေါစ –

21. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී: එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩ වසන සේක. එකල්හි ආයුෂ්මත් සමිද්ධ තෙරණුවෝ සහ ආයුෂ්මත් මහා කොට්ඨිත තෙරණුවෝ ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත තෙරණුවන් වැඩසිටි තැනට එළඹියහ. එසේ එළඹ, ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත තෙරණුවන් සමඟ සතුටු වූහ. සතුටු විය යුතු, සිහි කටයුතු පිළිසඳර කතාව නිමවා එකත්පසෙක වාඩි වූහ. එකත්පසෙක වාඩි වූ ආයුෂ්මත් සමිද්ධ තෙරණුවන්ට ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත තෙරණුවෝ මෙසේ වදාළහ –

‘‘တယောမေ, အာဝုသော သမိဒ္ဓ, ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ တယော? ကာယသက္ခီ, ဒိဋ္ဌိပ္ပတ္တော, သဒ္ဓါဝိမုတ္တော. ဣမေ ခေါ, အာဝုသော, တယော ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ဣမေသံ, အာဝုသော, တိဏ္ဏံ ပုဂ္ဂလာနံ ကတမော တေ ပုဂ္ဂလော ခမတိ အဘိက္ကန္တတရော စ ပဏီတတရော စာ’’တိ?

“ඇවැත්නි සමිද්ධ, ලෝකයෙහි මේ පුද්ගලයෝ තිදෙනෙක් විද්‍යමාන වෙති. කවර තිදෙනෙක්ද? කායසක්ඛී (කය සාක්ෂි කොට ඇත්තා), දිට්ඨිප්පත්ත (දෘෂ්ටියට පැමිණියා), සද්ධා විමුත්ත (ශ්‍රද්ධාවෙන් මිදුණා) යන තිදෙනායි. ඇවැත්නි, ලෝකයෙහි මේ පුද්ගලයෝ තිදෙනා විද්‍යමාන වෙති. ඇවැත්නි, මේ පුද්ගලයන් තිදෙනා අතුරින් කවර පුද්ගලයෙක් ඔබට වඩාත් ප්‍රිය වේද (අනුමත කරන්නේද)? වඩාත් උසස් හා වඩාත් ප්‍රණීත ලෙස සලකන්නේද?”

‘‘တယောမေ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ တယော? ကာယသက္ခီ, ဒိဋ္ဌိပ္ပတ္တော, သဒ္ဓါဝိမုတ္တော. ဣမေ ခေါ, အာဝုသော, တယော ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ဣမေသံ, အာဝုသော, တိဏ္ဏံ ပုဂ္ဂလာနံ ယွာယံ ပုဂ္ဂလော သဒ္ဓါဝိမုတ္တော, အယံ မေ ပုဂ္ဂလော ခမတိ ဣမေသံ တိဏ္ဏံ ပုဂ္ဂလာနံ အဘိက္ကန္တတရော စ ပဏီတတရော စ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဣမဿ, အာဝုသော, ပုဂ္ဂလဿ သဒ္ဓိန္ဒြိယံ အဓိမတ္တ’’န္တိ.

“ඇවැත්නි සාරිපුත්ත, ලෝකයෙහි පුද්ගලයෝ තිදෙනෙක් විද්‍යමාන වෙති. කවර තිදෙනෙක්ද? කායසක්ඛී, දිට්ඨිප්පත්ත, සද්ධා විමුත්ත යන තිදෙනායි. ඇවැත්නි, මේ පුද්ගලයන් තිදෙනා අතුරින් යම් මේ සද්ධා විමුත්ත පුද්ගලයෙක් වේද, මේ පුද්ගලයාට මම කැමති වෙමි. මේ පුද්ගලයන් තිදෙනා අතුරින් මොහු වඩාත් උසස් හා වඩාත් ප්‍රණීත වෙයි. ඒ කවර හෙයින්ද? ඇවැත්නි, මේ පුද්ගලයාගේ ශ්‍රද්ධේන්ද්‍රිය අධික බැවිනි.”

အထ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော အာယသ္မန္တံ မဟာကောဋ္ဌိကံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘တယောမေ, အာဝုသော ကောဋ္ဌိက, ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ[Pg.117]. ကတမေ တယော? ကာယသက္ခီ, ဒိဋ္ဌိပ္ပတ္တော, သဒ္ဓါဝိမုတ္တော. ဣမေ ခေါ, အာဝုသော, တယော ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ဣမေသံ, အာဝုသော, တိဏ္ဏံ ပုဂ္ဂလာနံ ကတမော တေ ပုဂ္ဂလော ခမတိ အဘိက္ကန္တတရော စ ပဏီတတရော စာ’’တိ?

එකල්හි ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත තෙරණුවෝ ආයුෂ්මත් මහා කොට්ඨිත තෙරණුවන්ට මෙසේ වදාළහ: “ඇවැත්නි කොට්ඨිත, ලෝකයෙහි පුද්ගලයෝ තිදෙනෙක් විද්‍යමාන වෙති. කවර තිදෙනෙක්ද? කායසක්ඛී, දිට්ඨිප්පත්ත, සද්ධා විමුත්ත යන තිදෙනායි. ඇවැත්නි, ලෝකයෙහි මේ පුද්ගලයෝ තිදෙනා විද්‍යමාන වෙති. ඇවැත්නි, මේ පුද්ගලයන් තිදෙනා අතුරින් කවර පුද්ගලයෙක් ඔබට වඩාත් ප්‍රිය වේද? වඩාත් උසස් හා වඩාත් ප්‍රණීත වේද?”

‘‘တယောမေ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ တယော? ကာယသက္ခီ, ဒိဋ္ဌိပ္ပတ္တော, သဒ္ဓါဝိမုတ္တော. ဣမေ ခေါ, အာဝုသော, တယော ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ဣမေသံ, အာဝုသော, တိဏ္ဏံ ပုဂ္ဂလာနံ ယွာယံ ပုဂ္ဂလော ကာယသက္ခီ, အယံ မေ ပုဂ္ဂလော ခမတိ ဣမေသံ တိဏ္ဏံ ပုဂ္ဂလာနံ အဘိက္ကန္တတရော စ ပဏီတတရော စ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဣမဿ, အာဝုသော, ပုဂ္ဂလဿ သမာဓိန္ဒြိယံ အဓိမတ္တ’’န္တိ.

“ඇවැත්නි ශාරීපුත්‍රයෙනි, ලෝකයෙහි මේ පුද්ගලයන් තිදෙනා විද්‍යමාන වෙති. ඒ තිදෙනා කවුරුන්ද? කායසක්ඛී පුද්ගලයා, දිට්ඨිප්පත්ත පුද්ගලයා සහ සද්ධාවිමුත්ත පුද්ගලයා ය. ඇවැත්නි, මේ පුද්ගලයන් තිදෙනා ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වෙති. ඇවැත්නි, මේ පුද්ගලයන් තිදෙනා අතුරින් කායසක්ඛී වූ යම් පුද්ගලයෙක් වේද, මේ පුද්ගලයන් තිදෙනා අතුරින් මම ඔහුට කැමති වෙමි, ඔහු වඩාත් උතුම් මෙන්ම ප්‍රණීත පුද්ගලයා ලෙස සලකමි. ඊට හේතුව කිමද? ඇවැත්නි, මේ පුද්ගලයාගේ සමාධි ඉන්ද්‍රිය අධික බැවිනි.”

အထ ခေါ အာယသ္မာ မဟာကောဋ္ဌိကော အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘တယောမေ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ တယော? ကာယသက္ခီ, ဒိဋ္ဌိပ္ပတ္တော, သဒ္ဓါဝိမုတ္တော. ဣမေ ခေါ, အာဝုသော, တယော ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ဣမေသံ, အာဝုသော, တိဏ္ဏံ ပုဂ္ဂလာနံ ကတမော တေ ပုဂ္ဂလော ခမတိ အဘိက္ကန္တတရော စ ပဏီတတရော စာ’’တိ?

ඉක්බිති ආයුෂ්මත් මහාකොට්ඨිත තෙරුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍ර තෙරුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: “ඇවැත්නි ශාරීපුත්‍රයෙනි, ලෝකයෙහි මේ පුද්ගලයන් තිදෙනා විද්‍යමාන වෙති. ඒ තිදෙනා කවුරුන්ද? කායසක්ඛී පුද්ගලයා, දිට්ඨිප්පත්ත පුද්ගලයා සහ සද්ධාවිමුත්ත පුද්ගලයා ය. ඇවැත්නි, මේ පුද්ගලයන් තිදෙනා ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වෙති. ඇවැත්නි, මේ පුද්ගලයන් තිදෙනා අතුරින් ඔබ වඩාත් කැමති වන්නේ, වඩාත් උතුම් මෙන්ම ප්‍රණීත ලෙස සලකන්නේ කවර පුද්ගලයාටද?”

‘‘တယောမေ, အာဝုသော ကောဋ္ဌိက, ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ တယော? ကာယသက္ခီ, ဒိဋ္ဌိပ္ပတ္တော, သဒ္ဓါဝိမုတ္တော. ဣမေ ခေါ, အာဝုသော, တယော ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ဣမေသံ, အာဝုသော, တိဏ္ဏံ ပုဂ္ဂလာနံ ယွာယံ ပုဂ္ဂလော ဒိဋ္ဌိပ္ပတ္တော, အယံ မေ ပုဂ္ဂလော ခမတိ ဣမေသံ တိဏ္ဏံ ပုဂ္ဂလာနံ အဘိက္ကန္တတရော စ ပဏီတတရော စ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဣမဿ, အာဝုသော, ပုဂ္ဂလဿ ပညိန္ဒြိယံ အဓိမတ္တ’’န္တိ.

“ඇවැත්නි කොට්ඨිතයෙනි, ලෝකයෙහි මේ පුද්ගලයන් තිදෙනා විද්‍යමාන වෙති. ඒ තිදෙනා කවුරුන්ද? කායසක්ඛී පුද්ගලයා, දිට්ඨිප්පත්ත පුද්ගලයා සහ සද්ධාවිමුත්ත පුද්ගලයා ය. ඇවැත්නි, මේ පුද්ගලයන් තිදෙනා ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වෙති. ඇවැත්නි, මේ පුද්ගලයන් තිදෙනා අතුරින් දිට්ඨිප්පත්ත වූ යම් පුද්ගලයෙක් වේද, මේ පුද්ගලයන් තිදෙනා අතුරින් මම ඔහුට කැමති වෙමි, ඔහු වඩාත් උතුම් මෙන්ම ප්‍රණීත පුද්ගලයා ලෙස සලකමි. ඊට හේතුව කිමද? ඇවැත්නි, මේ පුද්ගලයාගේ ප්‍රඥා ඉන්ද්‍රිය අධික බැවිනි.”

အထ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော အာယသ္မန္တဉ္စ သမိဒ္ဓံ အာယသ္မန္တဉ္စ မဟာကောဋ္ဌိကံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဗျာကတံ ခေါ, အာဝုသော, အမှေဟိ သဗ္ဗေဟေဝ ယထာသကံ ပဋိဘာနံ. အာယာမာဝုသော, ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိဿာမ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေဿာမ. ယထာ နော ဘဂဝါ ဗျာကရိဿတိ တထာ နံ ဓာရေဿာမာ’’တိ. ‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ ခေါ အာယသ္မာ စ သမိဒ္ဓေါ အာယသ္မာ စ မဟာကောဋ္ဌိကော အာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ [Pg.118] ပစ္စဿောသုံ. အထ ခေါ အာယသ္မာ စ သာရိပုတ္တော အာယသ္မာ စ သမိဒ္ဓေါ အာယသ္မာ စ မဟာကောဋ္ဌိကော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ယာဝတကော အဟောသိ အာယသ္မတာ စ သမိဒ္ဓေန အာယသ္မတာ စ မဟာကောဋ္ဌိကေန သဒ္ဓိံ ကထာသလ္လာပေါ တံ သဗ္ဗံ ဘဂဝတော အာရောစေသိ.

ඉක්බිති ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍ර තෙරුන් වහන්සේ, ආයුෂ්මත් සමිද්ධ තෙරුන් වහන්සේට සහ ආයුෂ්මත් මහාකොට්ඨිත තෙරුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: “ඇවැත්නි, අප සැම දෙනාම තම තමන්ගේ ප්‍රඥාව (වැටහීම) අනුව පිළිතුරු දුන්නෙමු. ඇවැත්නි, අපි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටින තැනට යමු; එහි ගොස් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මේ කරුණ සැළ කරමු. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අපට යම් සේ පැහැදිලි කරන සේක්ද, එය එලෙසම දරා ගනිමු.” “එසේය ඇවැත්නි” යැයි පවසමින් ආයුෂ්මත් සමිද්ධ තෙරුන් වහන්සේ සහ ආයුෂ්මත් මහාකොට්ඨිත තෙරුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍ර තෙරුන් වහන්සේගේ වචනය පිළිගත්හ. ඉක්බිති ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍ර තෙරුන් වහන්සේද, ආයුෂ්මත් සමිද්ධ තෙරුන් වහන්සේද, ආයුෂ්මත් මහාකොට්ඨිත තෙරුන් වහන්සේද භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට එළඹියහ; එසේ එළඹ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට සකසා වැඳ එකත්පසෙක වාඩි වූහ. එකත්පසෙක වාඩි වූ ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍ර තෙරුන් වහන්සේ, ආයුෂ්මත් සමිද්ධ තෙරුන් වහන්සේ සහ ආයුෂ්මත් මහාකොට්ඨිත තෙරුන් වහන්සේ සමඟ ඇති වූ ඒ සාකච්ඡාව සම්පූර්ණයෙන්ම භාග්‍යවතුන් වහන්සේට සැළ කළහ.

‘‘န ခွေတ္ထ, သာရိပုတ္တ, သုကရံ ဧကံသေန ဗျာကာတုံ – ‘အယံ ဣမေသံ တိဏ္ဏံ ပုဂ္ဂလာနံ အဘိက္ကန္တတရော စ ပဏီတတရော စာ’တိ. ဌာနဉှေတံ, သာရိပုတ္တ, ဝိဇ္ဇတိ ယွာယံ ပုဂ္ဂလော သဒ္ဓါဝိမုတ္တော သွာဿ အရဟတ္တာယ ပဋိပန္နော, ယွာယံ ပုဂ္ဂလော ကာယသက္ခီ သွာဿ သကဒါဂါမီ ဝါ အနာဂါမီ ဝါ, ယော စာယံ ပုဂ္ဂလော ဒိဋ္ဌိပ္ပတ္တော သောပဿ သကဒါဂါမီ ဝါ အနာဂါမီ ဝါ.

“ශාරීපුත්‍රය, ‘මේ පුද්ගලයන් තිදෙනා අතුරින් මේ පුද්ගලයා වඩාත් උතුම් මෙන්ම ප්‍රණීත වේ’ යැයි ඒකාන්තයෙන්ම (නිශ්චිතවම) ප්‍රකාශ කිරීම මෙහිදී පහසු නොවේ. ශාරීපුත්‍රය, යම් සද්ධාවිමුත්ත වූ පුද්ගලයෙක් අර්හත් ඵලය පිණිස පිළිපන්ව සිටින අතර, යම් කායසක්ඛී පුද්ගලයෙක් සකෘදාගාමී හෝ අනාගාමී වී සිටීමටත්, යම් දිට්ඨිප්පත්ත පුද්ගලයෙක් සකෘදාගාමී හෝ අනාගාමී වී සිටීමටත් ඉඩ ප්‍රස්ථාව (අවස්ථාව) ඇත්තේය.”

‘‘န ခွေတ္ထ, သာရိပုတ္တ, သုကရံ ဧကံသေန ဗျာကာတုံ – ‘အယံ ဣမေသံ တိဏ္ဏံ ပုဂ္ဂလာနံ အဘိက္ကန္တတရော စ ပဏီတတရော စာ’တိ. ဌာနဉှေတံ, သာရိပုတ္တ, ဝိဇ္ဇတိ ယွာယံ ပုဂ္ဂလော ကာယသက္ခီ သွာဿ အရဟတ္တာယ ပဋိပန္နော, ယွာယံ ပုဂ္ဂလော သဒ္ဓါဝိမုတ္တော သွာဿ သကဒါဂါမီ ဝါ အနာဂါမီ ဝါ, ယော စာယံ ပုဂ္ဂလော ဒိဋ္ဌိပ္ပတ္တော သောပဿ သကဒါဂါမီ ဝါ အနာဂါမီ ဝါ.

“ශාරීපුත්‍රය, ‘මේ පුද්ගලයන් තිදෙනා අතුරින් මේ පුද්ගලයා වඩාත් උතුම් මෙන්ම ප්‍රණීත වේ’ යැයි ඒකාන්තයෙන්ම ප්‍රකාශ කිරීම මෙහිදී පහසු නොවේ. ශාරීපුත්‍රය, යම් කායසක්ඛී වූ පුද්ගලයෙක් අර්හත් ඵලය පිණිස පිළිපන්ව සිටින අතර, යම් සද්ධාවිමුත්ත පුද්ගලයෙක් සකෘදාගාමී හෝ අනාගාමී වී සිටීමටත්, යම් දිට්ඨිප්පත්ත පුද්ගලයෙක් සකෘදාගාමී හෝ අනාගාමී වී සිටීමටත් ඉඩ ප්‍රස්ථාව ඇත්තේය.”

‘‘န ခွေတ္ထ, သာရိပုတ္တ, သုကရံ ဧကံသေန ဗျာကာတုံ – ‘အယံ ဣမေသံ တိဏ္ဏံ ပုဂ္ဂလာနံ အဘိက္ကန္တတရော စ ပဏီတတရော စာ’တိ. ဌာနဉှေတံ, သာရိပုတ္တ, ဝိဇ္ဇတိ ယွာယံ ပုဂ္ဂလော ဒိဋ္ဌိပ္ပတ္တော သွာဿ အရဟတ္တာယ ပဋိပန္နော, ယွာယံ ပုဂ္ဂလော သဒ္ဓါဝိမုတ္တော သွာဿ သကဒါဂါမီ ဝါ အနာဂါမီ ဝါ, ယော စာယံ ပုဂ္ဂလော ကာယသက္ခီ သောပဿ သကဒါဂါမီ ဝါ အနာဂါမီ ဝါ.

“ශාරීපුත්‍රය, ‘මේ පුද්ගලයන් තිදෙනා අතුරින් මේ පුද්ගලයා වඩාත් උතුම් මෙන්ම ප්‍රණීත වේ’ යැයි ඒකාන්තයෙන්ම ප්‍රකාශ කිරීම මෙහිදී පහසු නොවේ. ශාරීපුත්‍රය, යම් දිට්ඨිප්පත්ත වූ පුද්ගලයෙක් අර්හත් ඵලය පිණිස පිළිපන්ව සිටින අතර, යම් සද්ධාවිමුත්ත පුද්ගලයෙක් සකෘදාගාමී හෝ අනාගාමී වී සිටීමටත්, යම් කායසක්ඛී පුද්ගලයෙක් සකෘදාගාමී හෝ අනාගාමී වී සිටීමටත් ඉඩ ප්‍රස්ථාව ඇත්තේය.”

‘‘န ခွေတ္ထ, သာရိပုတ္တ, သုကရံ ဧကံသေန ဗျာကာတုံ – ‘အယံ ဣမေသံ တိဏ္ဏံ ပုဂ္ဂလာနံ အဘိက္ကန္တတရော စ ပဏီတတရော စာ’’’တိ. ပဌမံ.

“ශාරීපුත්‍රය, ‘මේ පුද්ගලයන් තිදෙනා අතුරින් මේ පුද්ගලයා වඩාත් උතුම් මෙන්ම ප්‍රණීත වේ’ යැයි ඒකාන්තයෙන්ම ප්‍රකාශ කිරීම මෙහිදී පහසු නොවේ.” පළමුවන සූත්‍රයයි.

၂. ဂိလာနသုတ္တံ

2. ගිලාන සූත්‍රය

၂၂. ‘‘တယောမေ, ဘိက္ခဝေ, ဂိလာနာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ တယော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဂိလာနော လဘန္တော ဝါ သပ္ပာယာနိ ဘောဇနာနိ အလဘန္တော ဝါ သပ္ပာယာနိ ဘောဇနာနိ, လဘန္တော ဝါ သပ္ပာယာနိ ဘေသဇ္ဇာနိ အလဘန္တော ဝါ သပ္ပာယာနိ ဘေသဇ္ဇာနိ, လဘန္တော ဝါ [Pg.119] ပတိရူပံ ဥပဋ္ဌာကံ အလဘန္တော ဝါ ပတိရူပံ ဥပဋ္ဌာကံ နေဝ ဝုဋ္ဌာတိ တမှာ အာဗာဓာ.

22. “මහණෙනි, ලෝකයෙහි මේ ගිලානයෝ (රෝගීහු) තිදෙනෙක් විද්‍යමාන වෙති. ඒ තිදෙනා කවුරුන්ද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් ගිලානයෙක් සුදුසු ආහාර ලැබුණත් හෝ නොලැබුණත්, සුදුසු බෙහෙත් ලැබුණත් හෝ නොලැබුණත්, සුදුසු උපස්ථායකයෙකු ලැබුණත් හෝ නොලැබුණත්, ඒ රෝගයෙන් සුවය නොලබයි (නැගී නොසිටියි).”

‘‘ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဂိလာနော လဘန္တော ဝါ သပ္ပာယာနိ ဘောဇနာနိ အလဘန္တော ဝါ သပ္ပာယာနိ ဘောဇနာနိ, လဘန္တော ဝါ သပ္ပာယာနိ ဘေသဇ္ဇာနိ အလဘန္တော ဝါ သပ္ပာယာနိ ဘေသဇ္ဇာနိ, လဘန္တော ဝါ ပတိရူပံ ဥပဋ္ဌာကံ အလဘန္တော ဝါ ပတိရူပံ ဥပဋ္ဌာကံ ဝုဋ္ဌာတိ တမှာ အာဗာဓာ.

“මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි ඇතැම් ගිලනෙක් සුදුසු ආහාර ලැබුණත් නැතත්, සුදුසු බෙහෙත් ලැබුණත් නැතත්, සුදුසු උපස්ථායකයෙකු ලැබුණත් නැතත් ඒ රෝගයෙන් සුවය ලබයි.”

‘‘ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဂိလာနော လဘန္တောဝ သပ္ပာယာနိ ဘောဇနာနိ နော အလဘန္တော, လဘန္တောဝ သပ္ပာယာနိ ဘေသဇ္ဇာနိ နော အလဘန္တော, လဘန္တောဝ ပတိရူပံ ဥပဋ္ဌာကံ နော အလဘန္တော ဝုဋ္ဌာတိ တမှာ အာဗာဓာ.

“මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් ගිලනෙක් සුදුසු ආහාර ලබන්නේම මිස නොලබන්නේ එම රෝගයෙන් සුවපත් නොවේ ද, සුදුසු බෙහෙත් ලබන්නේම මිස නොලබන්නේ සුවපත් නොවේ ද, සුදුසු උපස්ථායකයෙකු ලබන්නේම මිස නොලබන්නේ සුවපත් නොවේ ද, එබඳු ගිලනෙක් ලෝකයෙහි සිටියි.”

‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယွာယံ ဂိလာနော လဘန္တောဝ သပ္ပာယာနိ ဘောဇနာနိ နော အလဘန္တော, လဘန္တောဝ သပ္ပာယာနိ ဘေသဇ္ဇာနိ နော အလဘန္တော, လဘန္တောဝ ပတိရူပံ ဥပဋ္ဌာကံ နော အလဘန္တော ဝုဋ္ဌာတိ တမှာ အာဗာဓာ, ဣမံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဂိလာနံ ပဋိစ္စ ဂိလာနဘတ္တံ အနုညာတံ ဂိလာနဘေသဇ္ဇံ အနုညာတံ ဂိလာနုပဋ္ဌာကော အနုညာတော. ဣမဉ္စ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဂိလာနံ ပဋိစ္စ အညေပိ ဂိလာနာ ဥပဋ္ဌာတဗ္ဗာ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တယော ဂိလာနာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ.

“මහණෙනි, ඒ ගිලනුන් තිදෙනා අතුරෙන් යම් ගිලනෙක් සුදුසු ආහාර ලබන්නේම, සුදුසු බෙහෙත් ලබන්නේම, සුදුසු උපස්ථායකයෙකු ලබන්නේම සුවපත් වේද, නොලැබුණහොත් සුවපත් නොවේද, මහණෙනි, මේ ගිලනා නිසාම (බුදු රජාණන් වහන්සේ විසින්) ගිලන් බත අනුදැන වදාරන ලදී, ගිලන් බෙහෙත් අනුදැන වදාරන ලදී, ගිලන් උපස්ථායකයා අනුදැන වදාරන ලදී. තවද මහණෙනි, මේ ගිලනා නිසාම අනෙක් ගිලනුන්ට ද උපස්ථාන කළ යුතු වේ. මහණෙනි, ලෝකයෙහි විද්‍යාමාන වන්නා වූ ගිලනුන් තිදෙනා මොවුහුය.”

‘‘ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တယောမေ ဂိလာနူပမာ ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ တယော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော လဘန္တော ဝါ တထာဂတံ ဒဿနာယ အလဘန္တော ဝါ တထာဂတံ ဒဿနာယ, လဘန္တော ဝါ တထာဂတပ္ပဝေဒိတံ ဓမ္မဝိနယံ သဝနာယ အလဘန္တော ဝါ တထာဂတပ္ပဝေဒိတံ ဓမ္မဝိနယံ သဝနာယ နေဝ ဩက္ကမတိ နိယာမံ ကုသလေသု ဓမ္မေသု သမ္မတ္တံ.

“මහණෙනි, එමෙන්ම ගිලනුන්ට සමාන වූ පුද්ගලයන් තිදෙනෙක් ලෝකයෙහි විද්‍යාමාන වෙති. ඒ තිදෙනා කවුරුන්ද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් තථාගතයන් වහන්සේ දැකීමට ලැබුණත් නැතත්, තථාගතයන් වහන්සේ විසින් දේශිත ධර්ම විනය ඇසීමට ලැබුණත් නැතත්, කුසල ධර්මයන්හි සම්මත්ත නියාමය වූ (ආර්ය මාර්ගයට) ඇතුළත් නොවේ.”

‘‘ဣဓ, ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော လဘန္တော ဝါ တထာဂတံ ဒဿနာယ အလဘန္တော ဝါ တထာဂတံ ဒဿနာယ, လဘန္တော ဝါ တထာဂတပ္ပဝေဒိတံ ဓမ္မဝိနယံ သဝနာယ အလဘန္တော ဝါ တထာဂတပ္ပဝေဒိတံ ဓမ္မဝိနယံ သဝနာယ ဩက္ကမတိ နိယာမံ ကုသလေသု ဓမ္မေသု သမ္မတ္တံ.

“මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් තථාගතයන් වහන්සේ දැකීමට ලැබුණත් නැතත්, තථාගතයන් වහන්සේ විසින් දේශිත ධර්ම විනය ඇසීමට ලැබුණත් නැතත්, කුසල ධර්මයන්හි සම්මත්ත නියාමයට (ආර්ය මාර්ගයට) ඇතුළත් වේ.”

‘‘ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော လဘန္တောဝ တထာဂတံ ဒဿနာယ နော အလဘန္တော, လဘန္တောဝ တထာဂတပ္ပဝေဒိတံ ဓမ္မဝိနယံ သဝနာယ နော အလဘန္တော ဩက္ကမတိ နိယာမံ ကုသလေသု ဓမ္မေသု သမ္မတ္တံ.

“මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් තථාගතයන් වහන්සේ දැකීමට ලැබුණොත් මිස නොලැබුණොත්, තථාගතයන් වහන්සේ විසින් දේශිත ධර්ම විනය ඇසීමට ලැබුණොත් මිස නොලැබුණොත්, කුසල ධර්මයන්හි සම්මත්ත නියාමයට ඇතුළත් නොවේ.”

‘‘တတြ[Pg.120], ဘိက္ခဝေ, ယွာယံ ပုဂ္ဂလော လဘန္တောဝ တထာဂတံ ဒဿနာယ နော အလဘန္တော, လဘန္တောဝ တထာဂတပ္ပဝေဒိတံ ဓမ္မဝိနယံ သဝနာယ နော အလဘန္တော ဩက္ကမတိ နိယာမံ ကုသလေသု ဓမ္မေသု သမ္မတ္တံ, ဣမံ ခေါ ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလံ ပဋိစ္စ ဓမ္မဒေသနာ အနုညာတာ. ဣမဉ္စ ပန, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလံ ပဋိစ္စ အညေသမ္ပိ ဓမ္မော ဒေသေတဗ္ဗော. ‘‘ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တယော ဂိလာနူပမာ ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိ’’န္တိ. ဒုတိယံ.

“මහණෙනි, ඒ පුද්ගලයන් අතුරෙන් යම් පුද්ගලයෙක් තථාගතයන් වහන්සේ දැකීමට ලැබුණොත් පමණක්, තථාගතයන් වහන්සේ විසින් දේශිත ධර්ම විනය ඇසීමට ලැබුණොත් පමණක් කුසල ධර්මයන්හි සම්මත්ත නියාමයට ඇතුළත් වේද, මහණෙනි, මේ පුද්ගලයා නිසාම ධර්ම දේශනාව අනුදැන වදාරන ලදී. තවද මහණෙනි, මේ පුද්ගලයා නිසාම අනෙක් අයට ද ධර්මය දේශනා කළ යුතුය. මහණෙනි, ලෝකයෙහි විද්‍යාමාන වන්නා වූ ගිලනුන්ට සමාන පුද්ගලයන් තිදෙනා මොවුහුය.”

၃. သင်္ခါရသုတ္တံ

3. “සංඛාර සූත්‍රය”

၂၃. ‘‘တယောမေ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ တယော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော သဗျာဗဇ္ဈံ ကာယသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ, သဗျာဗဇ္ဈံ ဝစီသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ, သဗျာဗဇ္ဈံ မနောသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ. သော သဗျာဗဇ္ဈံ ကာယသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရိတွာ, သဗျာဗဇ္ဈံ ဝစီသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရိတွာ, သဗျာဗဇ္ဈံ မနောသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရိတွာ သဗျာဗဇ္ဈံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတိ. တမေနံ သဗျာဗဇ္ဈံ လောကံ ဥပပန္နံ သမာနံ သဗျာဗဇ္ဈာ ဖဿာ ဖုသန္တိ. သော သဗျာဗဇ္ဈေဟိ ဖဿေဟိ ဖုဋ္ဌော သမာနော သဗျာဗဇ္ဈံ ဝေဒနံ ဝေဒယတိ ဧကန္တဒုက္ခံ, သေယျထာပိ သတ္တာ နေရယိကာ.

23. “මහණෙනි, පුද්ගලයන් තිදෙනෙක් ලෝකයෙහි විද්‍යාමාන වෙති. ඒ තිදෙනා කවුරුන්ද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් දුක් සහිත වූ කාය සංස්කාරයන් සිදු කරයි, දුක් සහිත වූ වචී සංස්කාරයන් සිදු කරයි, දුක් සහිත වූ මනෝ සංස්කාරයන් සිදු කරයි. ඔහු ඒ දුක් සහිත කාය, වචී, මනෝ සංස්කාරයන් සිදු කොට දුක් සහිත ලෝකයෙහි (නිරයෙහි) උපදියි. දුක් සහිත ලෝකයෙහි උපන් ඔහුට දුක් සහිත ස්පර්ශයෝ ස්පර්ශ කරති. ඔහු ඒ දුක් සහිත ස්පර්ශයන්ගෙන් පහස ලැබ, නිරයගාමී සත්වයන් මෙන් ඒකාන්තයෙන්ම දුක් වූ වේදනාවන් විඳියි.”

‘‘ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော အဗျာဗဇ္ဈံ ကာယသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ, အဗျာဗဇ္ဈံ ဝစီသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ, အဗျာဗဇ္ဈံ မနောသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ. သော အဗျာဗဇ္ဈံ ကာယသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရိတွာ, အဗျာဗဇ္ဈံ ဝစီသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရိတွာ, အဗျာဗဇ္ဈံ မနောသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရိတွာ အဗျာဗဇ္ဈံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတိ. တမေနံ အဗျာဗဇ္ဈံ လောကံ ဥပပန္နံ သမာနံ အဗျာဗဇ္ဈာ ဖဿာ ဖုသန္တိ. သော အဗျာဗဇ္ဈေဟိ ဖဿေဟိ ဖုဋ္ဌော သမာနော အဗျာဗဇ္ဈံ ဝေဒနံ ဝေဒယတိ ဧကန္တသုခံ, သေယျထာပိ ဒေဝါ သုဘကိဏှာ.

“මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් දුක් රහිත වූ කාය සංස්කාරයන් සිදු කරයි, දුක් රහිත වූ වචී සංස්කාරයන් සිදු කරයි, දුක් රහිත වූ මනෝ සංස්කාරයන් සිදු කරයි. ඔහු ඒ දුක් රහිත කාය, වචී, මනෝ සංස්කාරයන් සිදු කොට දුක් රහිත ලෝකයෙහි (දෙව්ලොව) උපදියි. දුක් රහිත ලෝකයෙහි උපන් ඔහුට දුක් රහිත ස්පර්ශයෝ ස්පර්ශ කරති. ඔහු ඒ දුක් රහිත ස්පර්ශයන්ගෙන් පහස ලැබ, සුභකිණ්හ දේවතාවන් මෙන් ඒකාන්තයෙන්ම සැප වූ වේදනාවන් විඳියි.”

‘‘ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော သဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ အဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ ကာယသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ, သဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ အဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ ဝစီသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ, သဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ အဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ မနောသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ. သော သဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ အဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ ကာယသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရိတွာ, သဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ အဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ ဝစီသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရိတွာ, သဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ အဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ မနောသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရိတွာ သဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ အဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ လောကံ ဥပပဇ္ဇတိ. တမေနံ သဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ အဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ လောကံ [Pg.121] ဥပပန္နံ သမာနံ သဗျာဗဇ္ဈာပိ အဗျာဗဇ္ဈာပိ ဖဿာ ဖုသန္တိ. သော သဗျာဗဇ္ဈေဟိပိ အဗျာဗဇ္ဈေဟိပိ ဖဿေဟိ ဖုဋ္ဌော သမာနော သဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ အဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ ဝေဒနံ ဝေဒယတိ ဝေါကိဏ္ဏသုခဒုက္ခံ, သေယျထာပိ မနုဿာ ဧကစ္စေ စ ဒေဝါ ဧကစ္စေ စ ဝိနိပါတိကာ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တယော ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိ’’န္တိ. တတိယံ.

“මහණෙනි, මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙක් දුක් සහිත වූ ද දුක් රහිත වූ ද කාය සංස්කාරයන් (කාය ද්වාරයෙහි සිදුවන කුසල් අකුසල් චේතනා) රැස් කරයි; දුක් සහිත වූ ද දුක් රහිත වූ ද වචී සංස්කාරයන් රැස් කරයි; දුක් සහිත වූ ද දුක් රහිත වූ ද මනෝ සංස්කාරයන් රැස් කරයි. ඔහු දුක් සහිත වූ ද දුක් රහිත වූ ද කාය සංස්කාරයන් රැස් කොට, දුක් සහිත වූ ද දුක් රහිත වූ ද වචී සංස්කාරයන් රැස් කොට, දුක් සහිත වූ ද දුක් රහිත වූ ද මනෝ සංස්කාරයන් රැස් කොට, දුක් සහිත වූ ද දුක් රහිත වූ ද ලෝකයෙහි (මිනිස් ලොව හෝ කාමාවචර දිව්‍ය ලොව) උපදියි. මෙලෙස දුක් සහිත වූ ද දුක් රහිත වූ ද ලෝකයක උපන් ඔහුට දුක් සහිත වූ ද දුක් රහිත වූ ද ස්පර්ශයන් (ඵස්සයන්) ස්පර්ශ වෙයි. දුක් සහිත වූ ද දුක් රහිත වූ ද ස්පර්ශයන්ගෙන් පහස ලැබූ ඔහු, මිනිසුන් ද, ඇතැම් දෙවියන් ද, ඇතැම් විනිපාතික අසුරයන් (වේමානික ප්‍රේතයන්) ද මෙන්, සැප හා දුක මිශ්‍ර වූ වේදනාවන් විඳියි. මහණෙනි, ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වන්නා වූ පුද්ගලයන් තිදෙනා මොවුහු ය.” තුන්වන සූත්‍රයයි.

၄. ဗဟုကာရသုတ္တံ

4. බහුකාර සූත්‍රය

၂၄. ‘‘တယောမေ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလာ ပုဂ္ဂလဿ ဗဟုကာရာ. ကတမေ တယော? ယံ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလံ အာဂမ္မ ပုဂ္ဂလော ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂတော ဟောတိ, ဓမ္မံ သရဏံ ဂတော ဟောတိ, သံဃံ သရဏံ ဂတော ဟောတိ; အယံ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဣမဿ ပုဂ္ဂလဿ ဗဟုကာရော.

24. “මහණෙනි, තවත් පුද්ගලයෙකුට බෙහෙවින් උපකාරී වන පුද්ගලයන් තිදෙනෙක් වෙති. ඒ තිදෙනා කවුරුන් ද? මහණෙනි, යම් පුද්ගලයෙකු ඇසුරු කිරීමෙන් තවත් පුද්ගලයෙක් බුදුන් සරණ යයි ද, ධර්මය සරණ යයි ද, සංඝයා සරණ යයි ද; මහණෙනි, මේ පුද්ගලයා අනිත් පුද්ගලයාට බෙහෙවින් උපකාරී වන පුද්ගලයෙකි.

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ယံ ပုဂ္ဂလံ အာဂမ္မ ပုဂ္ဂလော ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ ဒုက္ခသမုဒယော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ; အယံ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဣမဿ ပုဂ္ဂလဿ ဗဟုကာရော.

නැවත ද මහණෙනි, යම් පුද්ගලයෙකු ඇසුරු කිරීමෙන් තවත් පුද්ගලයෙක් ‘මේ දුකයි’ කියා තත්වූ පරිද්දෙන් (නිවැරදිව) දැනගනියි ද, ‘මේ දුක ඇතිවීමේ හේතුවයි’ කියා තත්වූ පරිද්දෙන් දැනගනියි ද, ‘මේ දුක නැති කිරීමයි’ කියා තත්වූ පරිද්දෙන් දැනගනියි ද, ‘මේ දුක නැති කිරීමේ මාවතයි’ කියා තත්වූ පරිද්දෙන් දැනගනියි ද; මහණෙනි, මේ පුද්ගලයා අනිත් පුද්ගලයාට බෙහෙවින් උපකාරී වන පුද්ගලයෙකි.

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ယံ ပုဂ္ဂလံ အာဂမ္မ ပုဂ္ဂလော အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ; အယံ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဣမဿ ပုဂ္ဂလဿ ဗဟုကာရော. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တယော ပုဂ္ဂလာ ပုဂ္ဂလဿ ဗဟုကာရာ.

නැවත ද මහණෙනි, යම් පුද්ගලයෙකු ඇසුරු කිරීමෙන් තවත් පුද්ගලයෙක් ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීමෙන්, ආශ්‍රව රහිත වූ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මේ ජීවිතයේදීම තමාම විශිෂ්ට ඥානයෙන් දැන, සාක්ෂාත් කොට, එයට පැමිණ වාසය කරයි ද; මහණෙනි, මේ පුද්ගලයා අනිත් පුද්ගලයාට බෙහෙවින් උපකාරී වන පුද්ගලයෙකි. මහණෙනි, පුද්ගලයෙකුට බෙහෙවින් උපකාරී වන පුද්ගලයන් තිදෙනා මොවුහු ය.

‘‘ဣမေဟိ စ ပန, ဘိက္ခဝေ, တီဟိ ပုဂ္ဂလေဟိ ဣမဿ ပုဂ္ဂလဿ နတ္ထညော ပုဂ္ဂလော ဗဟုကာရောတိ ဝဒါမိ. ဣမေသံ ပန, ဘိက္ခဝေ, တိဏ္ဏံ ပုဂ္ဂလာနံ ဣမိနာ ပုဂ္ဂလေန န သုပ္ပတိကာရံ ဝဒါမိ, ယဒိဒံ အဘိဝါဒနပစ္စုဋ္ဌာနအဉ္ဇလိကမ္မသာမီစိကမ္မစီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသန-ဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာနုပ္ပဒါနေနာ’’တိ. စတုတ္ထံ.

මහණෙනි, මේ පුද්ගලයන් තිදෙනාට වඩා වැඩියෙන් උපකාර කරන වෙනත් පුද්ගලයෙකු අනිත් පුද්ගලයාට නැතැයි මම කියමි. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයන් තිදෙනා කළ උපකාරයට වැඳීමෙන්, හුනස්නෙන් නැගී සිටීමෙන්, ඇඳිලි බැඳ වැඳීමෙන්, ගරු බුහුමන් කිරීමෙන් මෙන්ම සිවුරු, පිණ්ඩපාත, සේනාසන සහ ගිලන්පස යන බෙහෙත් පිරිකර පූජා කිරීමෙන් නිසි පරිදි ප්‍රතිඋපකාර කිරීම පහසු නැතැයි මම කියමි.” හතරවන සූත්‍රයයි.

၅. ဝဇိရူပမသုတ္တံ

5. වජිරූපම සූත්‍රය

၂၅. ‘‘တယောမေ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ တယော? အရုကူပမစိတ္တော ပုဂ္ဂလော, ဝိဇ္ဇူပမစိတ္တော ပုဂ္ဂလော, ဝဇိရူပမစိတ္တော ပုဂ္ဂလော. ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, အရုကူပမစိတ္တော ပုဂ္ဂလော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ကောဓနော ဟောတိ ဥပါယာသဗဟုလော အပ္ပမ္ပိ [Pg.122] ဝုတ္တော သမာနော အဘိသဇ္ဇတိ ကုပ္ပတိ ဗျာပဇ္ဇတိ ပတိတ္ထီယတိ ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ ပါတုကရောတိ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ဒုဋ္ဌာရုကော ကဋ္ဌေန ဝါ ကဌလာယ ဝါ ဃဋ္ဋိတော ဘိယျောသောမတ္တာယ အာသဝံ ဒေတိ ; ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော ကောဓနော ဟောတိ ဥပါယာသဗဟုလော အပ္ပမ္ပိ ဝုတ္တော သမာနော အဘိသဇ္ဇတိ ကုပ္ပတိ ဗျာပဇ္ဇတိ ပတိတ္ထီယတိ ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ ပါတုကရောတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အရုကူပမစိတ္တော ပုဂ္ဂလော.

25. “මහණෙනි, ලෝකයෙහි පුද්ගලයන් තිදෙනෙක් විද්‍යමාන වෙති. ඒ තිදෙනා කවුරුන් ද? (පරණ) තුවාලයක් වැනි සිතක් ඇති පුද්ගලයා, විදුලියක් වැනි සිතක් ඇති පුද්ගලයා සහ දියමන්තියක් වැනි සිතක් ඇති පුද්ගලයා ය. මහණෙනි, තුවාලයක් වැනි සිතක් ඇති පුද්ගලයා කවරේ ද? මහණෙනි, මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙක් වහා කිපෙන සුළු වෙයි, දැඩි කෝපයෙන් යුක්ත වෙයි, සුළු දෙයක් කීවත් අමනාප වෙයි, කෝප වෙයි, විරුද්ධ වෙයි, දැඩි වෙයි, තම කෝපය ද ද්වේෂය ද නොසතුට ද ප්‍රකාශ කරයි. මහණෙනි, එය යම් පරණ තුවාලයක් ලී කැබැල්ලකින් හෝ මැටි කැබැල්ලකින් හැපුණු විට වඩාත් වැඩියෙන් ලේ සැරව වගුරුවන්නාක් මෙනි; එලෙසම මහණෙනි, ඇතැම් පුද්ගලයෙක් වහා කිපෙයි... තම කෝපය ද ද්වේෂය ද නොසතුට ද ප්‍රකාශ කරයි. මහණෙනි, මොහු ‘තුවාලයක් වැනි සිතක් ඇති පුද්ගලයා’ යැයි කියනු ලැබේ.

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ဝိဇ္ဇူပမစိတ္တော ပုဂ္ဂလော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ ဒုက္ခသမုဒယော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. သေယျထာပိ ဘိက္ခဝေ, စက္ခုမာ ပုရိသော ရတ္တန္ဓကာရတိမိသာယံ ဝိဇ္ဇန္တရိကာယ ရူပါနိ ပဿေယျ; ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ…ပေ… ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဝိဇ္ဇူပမစိတ္တော ပုဂ္ဂလော.

මහණෙනි, විදුලියක් වැනි සිතක් ඇති පුද්ගලයා කවරේ ද? මහණෙනි, මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ‘මේ දුකයි’ කියා තත්වූ පරිද්දෙන් දැනගනියි, ‘මේ දුක ඇතිවීමේ හේතුවයි’ කියා තත්වූ පරිද්දෙන් දැනගනියි, ‘මේ දුක නැති කිරීමයි’ කියා තත්වූ පරිද්දෙන් දැනගනියි, ‘මේ දුක නැති කිරීමේ මාවතයි’ කියා තත්වූ පරිද්දෙන් දැනගනියි. මහණෙනි, එය ඇස් ඇති පුරුෂයෙක් දැඩි අන්ධකාරය ඇති රැයක, විදුලි කෙටීමකදී රූප දකින්නාක් මෙනි; එලෙසම මහණෙනි, ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ‘මේ දුකයි’ කියා... ‘මේ දුක නැති කිරීමේ මාවතයි’ කියා තත්වූ පරිද්දෙන් දැනගනියි. මහණෙනි, මොහු ‘විදුලියක් වැනි සිතක් ඇති පුද්ගලයා’ යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ဝဇိရူပမစိတ္တော ပုဂ္ဂလော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ဝဇိရဿ နတ္ထိ ကိဉ္စိ အဘေဇ္ဇံ မဏိ ဝါ ပါသာဏော ဝါ; ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော အာသဝါနံ ခယာ…ပေ… ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဝဇိရူပမစိတ္တော ပုဂ္ဂလော. ‘ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တယော ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိ’’’န္တိ. ပဉ္စမံ.

“මහණෙනි, වජ්‍රෝපම චිත්ත (වජ්‍රයක් වැනි සිතක්) ඇති පුද්ගලයා කවුරුන්ද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීමෙන්, ආශ්‍රව රහිත වූ චේතෝ විමුක්තිය හා ප්‍රඥා විමුක්තිය මෙලොවදීම තමාම විශිෂ්ට ඥානයෙන් දැන, සාක්ෂාත් කොට, එයට පැමිණ වාසය කරයි. මහණෙනි, වජ්‍රයකට විනිවිද යා නොහැකි මැණිකක් හෝ ගලක් හෝ යම්සේ නැත්තේද, මහණෙනි, එමෙන්ම ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීමෙන්... පැමිණ වාසය කරයි. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයා වජ්‍රෝපම චිත්ත ඇති පුද්ගලයා යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයන් තිදෙනා ලෝකයෙහි විද්‍යාමාන වෙති.”

၆. သေဝိတဗ္ဗသုတ္တံ

6. “සේවිතබ්බ සූත්‍රය”

၂၆. ‘‘တယောမေ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ တယော? အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော န သေဝိတဗ္ဗော န ဘဇိတဗ္ဗော န ပယိရုပါသိတဗ္ဗော. အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော သေဝိတဗ္ဗော ဘဇိတဗ္ဗော ပယိရုပါသိတဗ္ဗော. အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ သေဝိတဗ္ဗော ဘဇိတဗ္ဗော ပယိရုပါသိတဗ္ဗော. ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော [Pg.123] န သေဝိတဗ္ဗော န ဘဇိတဗ္ဗော န ပယိရုပါသိတဗ္ဗော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ဟီနော ဟောတိ သီလေန သမာဓိနာ ပညာယ. ဧဝရူပေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော န သေဝိတဗ္ဗော န ဘဇိတဗ္ဗော န ပယိရုပါသိတဗ္ဗော အညတြ အနုဒ္ဒယာ အညတြ အနုကမ္ပာ.

26. “මහණෙනි, ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වන්නා වූ මේ පුද්ගලයෝ තිදෙනෙක් වෙති. ඒ තිදෙනා කවරහුද? මහණෙනි, ආශ්‍රය නොකළ යුතු, සේවනය නොකළ යුතු, පයිරුපාසනය නොකළ යුතු පුද්ගලයෙක් ඇත්තේය. මහණෙනි, ආශ්‍රය කළ යුතු, සේවනය කළ යුතු, පයිරුපාසනය කළ යුතු පුද්ගලයෙක් ඇත්තේය. මහණෙනි, සත්කාර කොට, ගරු කොට ආශ්‍රය කළ යුතු, සේවනය කළ යුතු, පයිරුපාසනය කළ යුතු පුද්ගලයෙක් ඇත්තේය. මහණෙනි, ආශ්‍රය නොකළ යුතු, සේවනය නොකළ යුතු, පයිරුපාසනය නොකළ යුතු පුද්ගලයා කවරේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ශීලයෙන්, සමාධියෙන් හා ප්‍රඥාවෙන් (තමාට වඩා) හීන වෙයි. මහණෙනි, කරුණාවෙන් හා අනුකම්පාවෙන් මිස මෙබඳු පුද්ගලයා ආශ්‍රය නොකළ යුතුය, සේවනය නොකළ යුතුය, පයිරුපාසනය නොකළ යුතුය.”

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော သေဝိတဗ္ဗော ဘဇိတဗ္ဗော ပယိရုပါသိတဗ္ဗော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော သဒိသော ဟောတိ သီလေန သမာဓိနာ ပညာယ. ဧဝရူပေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော သေဝိတဗ္ဗော ဘဇိတဗ္ဗော ပယိရုပါသိတဗ္ဗော. တံ ကိဿ ဟေတု? သီလသာမညဂတာနံ သတံ သီလကထာ စ နော ဘဝိဿတိ, သာ စ နော ပဝတ္တိနီ ဘဝိဿတိ, သာ စ နော ဖာသု ဘဝိဿတိ. သမာဓိသာမညဂတာနံ သတံ သမာဓိကထာ စ နော ဘဝိဿတိ, သာ စ နော ပဝတ္တိနီ ဘဝိဿတိ, သာ စ နော ဖာသု ဘဝိဿတိ. ပညာသာမညဂတာနံ သတံ ပညာကထာ စ နော ဘဝိဿတိ, သာ စ နော ပဝတ္တိနီ ဘဝိဿတိ, သာ စ နော ဖာသု ဘဝိဿတီတိ. တသ္မာ ဧဝရူပေါ ပုဂ္ဂလော သေဝိတဗ္ဗော ဘဇိတဗ္ဗော ပယိရုပါသိတဗ္ဗော.

“මහණෙනි, ආශ්‍රය කළ යුතු, සේවනය කළ යුතු, පයිරුපාසනය කළ යුතු පුද්ගලයා කවරේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ශීලයෙන්, සමාධියෙන් හා ප්‍රඥාවෙන් (තමාට) සමාන වෙයි. මහණෙනි, මෙබඳු පුද්ගලයා ආශ්‍රය කළ යුතුය, සේවනය කළ යුතුය, පයිරුපාසනය කළ යුතුය. එයට හේතුව කිමද? ‘ශීලයෙන් සමාන වූ අප අතර ශීලය පිළිබඳ වූ කථාව ඇති වන්නේය, එය අඛණ්ඩව ගලා යන්නේය, එය අපට පහසුවක් වන්නේය. සමාධියෙන් සමාන වූ අප අතර සමාධිය පිළිබඳ වූ කථාව ඇති වන්නේය, එය අඛණ්ඩව ගලා යන්නේය, එය අපට පහසුවක් වන්නේය. ප්‍රඥාවෙන් සමාන වූ අප අතර ප්‍රඥාව පිළිබඳ වූ කථාව ඇති වන්නේය, එය අඛණ්ඩව ගලා යන්නේය, එය අපට පහසුවක් වන්නේය’ යනුවෙනි. එබැවින් මෙබඳු පුද්ගලයා ආශ්‍රය කළ යුතුය, සේවනය කළ යුතුය, පයිරුපාසනය කළ යුතුය.”

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ သေဝိတဗ္ဗော ဘဇိတဗ္ဗော ပယိရုပါသိတဗ္ဗော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော အဓိကော ဟောတိ သီလေန သမာဓိနာ ပညာယ. ဧဝရူပေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ သေဝိတဗ္ဗော ဘဇိတဗ္ဗော ပယိရုပါသိတဗ္ဗော. တံ ကိဿ ဟေတု? ဣတိ အပရိပူရံ ဝါ သီလက္ခန္ဓံ ပရိပူရေဿာမိ, ပရိပူရံ ဝါ သီလက္ခန္ဓံ တတ္ထ တတ္ထ ပညာယ အနုဂ္ဂဟေဿာမိ; အပရိပူရံ ဝါ သမာဓိက္ခန္ဓံ ပရိပူရေဿာမိ, ပရိပူရံ ဝါ သမာဓိက္ခန္ဓံ တတ္ထ တတ္ထ ပညာယ အနုဂ္ဂဟေဿာမိ; အပရိပူရံ ဝါ ပညာက္ခန္ဓံ ပရိပူရေဿာမိ, ပရိပူရံ ဝါ ပညာက္ခန္ဓံ တတ္ထ တတ္ထ ပညာယ အနုဂ္ဂဟေဿာမီတိ. တသ္မာ ဧဝရူပေါ ပုဂ္ဂလော သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ သေဝိတဗ္ဗော ဘဇိတဗ္ဗော ပယိရုပါသိတဗ္ဗော. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တယော ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိ’’န္တိ.

“මහණෙනි, සත්කාර කොට, ගරු කොට ආශ්‍රය කළ යුතු, සේවනය කළ යුතු, පයිරුපාසනය කළ යුතු පුද්ගලයා කවරේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ශීලයෙන්, සමාධියෙන් හා ප්‍රඥාවෙන් (තමාට වඩා) උසස් වෙයි. මහණෙනි, මෙබඳු පුද්ගලයා සත්කාර කොට, ගරු කොට ආශ්‍රය කළ යුතුය, සේවනය කළ යුතුය, පයිරුපාසනය කළ යුතුය. එයට හේතුව කිමද? ‘මෙසේ මම සම්පූර්ණ නොවූ ශීල ස්කන්ධය සම්පූර්ණ කරගන්නෙමි, සම්පූර්ණ වූ ශීල ස්කන්ධය ඒ ඒ කරුණුවලදී ප්‍රඥාවෙන් අනුග්‍රහ කරන්නෙමි. සම්පූර්ණ නොවූ සමාධි ස්කන්ධය සම්පූර්ණ කරගන්නෙමි, සම්පූර්ණ වූ සමාධි ස්කන්ධය ඒ ඒ කරුණුවලදී ප්‍රඥාවෙන් අනුග්‍රහ කරන්නෙමි. සම්පූර්ණ නොවූ ප්‍රඥා ස්කන්ධය සම්පූර්ණ කරගන්නෙමි, සම්පූර්ණ වූ ප්‍රඥා ස්කන්ධය ඒ ඒ කරුණුවලදී ප්‍රඥාවෙන් අනුග්‍රහ කරන්නෙමි’ යනුවෙනි. එබැවින් මෙබඳු පුද්ගලයා සත්කාර කොට, ගරු කොට ආශ්‍රය කළ යුතුය, සේවනය කළ යුතුය, පයිරුපාසනය කළ යුතුය. මහණෙනි, ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වන්නා වූ පුද්ගලයෝ තිදෙනා මොහු වෙති.”

‘‘နိဟီယတိ ပုရိသော နိဟီနသေဝီ,န စ ဟာယေထ ကဒါစိ တုလျသေဝီ;

သေဋ္ဌမုပနမံ ဥဒေတိ ခိပ္ပံ,တသ္မာ အတ္တနော ဥတ္တရိံ ဘဇေထာ’’တိ. ဆဋ္ဌံ;

“හීනයන් සේවනය කරන පුරුෂයා පිරිහෙයි. සමානයන් සේවනය කරන්නා කිසිවිටෙකත් නොපිරිහෙයි. ශ්‍රේෂ්ඨයන් කරා නැඹුරු වන්නා වහාම දියුණුවට පත්වෙයි. එබැවින් තමන්ට වඩා උසස් වූවන් ඇසුරු කළ යුතුය.” (සයවන සූත්‍රයයි.)

၇. ဇိဂုစ္ဆိတဗ္ဗသုတ္တံ

7. ජිගුච්ඡිතබ්බ සූත්‍රය (පිළිකුල් කළ යුතු පුද්ගල සූත්‍රය)

၂၇. ‘‘တယောမေ[Pg.124], ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ တယော? အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဇိဂုစ္ဆိတဗ္ဗော န သေဝိတဗ္ဗော န ဘဇိတဗ္ဗော န ပယိရုပါသိတဗ္ဗော. အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော အဇ္ဈုပေက္ခိတဗ္ဗော န သေဝိတဗ္ဗော န ဘဇိတဗ္ဗော န ပယိရုပါသိတဗ္ဗော. အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော သေဝိတဗ္ဗော ဘဇိတဗ္ဗော ပယိရုပါသိတဗ္ဗော. ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဇိဂုစ္ဆိတဗ္ဗော န သေဝိတဗ္ဗော န ဘဇိတဗ္ဗော န ပယိရုပါသိတဗ္ဗော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ဒုဿီလော ဟောတိ ပါပဓမ္မော အသုစိ သင်္ကဿရသမာစာရော ပဋိစ္ဆန္နကမ္မန္တော, အဿမဏော သမဏပဋိညော, အဗြဟ္မစာရီ ဗြဟ္မစာရိပဋိညော, အန္တောပူတိ အဝဿုတော ကသမ္ဗုဇာတော. ဧဝရူပေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဇိဂုစ္ဆိတဗ္ဗော န သေဝိတဗ္ဗော န ဘဇိတဗ္ဗော န ပယိရုပါသိတဗ္ဗော. တံ ကိဿ ဟေတု? ကိဉ္စာပိ, ဘိက္ခဝေ, ဧဝရူပဿ ပုဂ္ဂလဿ န ဒိဋ္ဌာနုဂတိံ အာပဇ္ဇတိ, အထ ခေါ နံ ပါပကော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂစ္ဆတိ – ‘ပါပမိတ္တော ပုရိသပုဂ္ဂလော ပါပသဟာယော ပါပသမ္ပဝင်္ကော’တိ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, အဟိ ဂူထဂတော ကိဉ္စာပိ န ဒံသတိ, အထ ခေါ နံ မက္ခေတိ; ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ကိဉ္စာပိ ဧဝရူပဿ ပုဂ္ဂလဿ န ဒိဋ္ဌာနုဂတိံ အာပဇ္ဇတိ, အထ ခေါ နံ ပါပကော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂစ္ဆတိ – ‘ပါပမိတ္တော ပုရိသပုဂ္ဂလော ပါပသဟာယော ပါပသမ္ပဝင်္ကော’တိ. တသ္မာ ဧဝရူပေါ ပုဂ္ဂလော ဇိဂုစ္ဆိတဗ္ဗော န သေဝိတဗ္ဗော န ဘဇိတဗ္ဗော န ပယိရုပါသိတဗ္ဗော.

27. “මහණෙනි, ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වන්නා වූ මේ පුද්ගලයෝ තිදෙනෙක් වෙති. ඒ තිදෙනා කවරහුද? මහණෙනි, පිළිකුල් කළ යුතු, ආශ්‍රය නොකළ යුතු, සේවනය නොකළ යුතු පුද්ගලයෙක් ඇත්තේය. මහණෙනි, උපේක්ෂාවෙන් බැලිය යුතු, ආශ්‍රය නොකළ යුතු, සේවනය නොකළ යුතු පුද්ගලයෙක් ඇත්තේය. මහණෙනි, ආශ්‍රය කළ යුතු, සේවනය කළ යුතු, පයිරුපාසනය කළ යුතු පුද්ගලයෙක් ඇත්තේය. මහණෙනි, පිළිකුල් කළ යුතු, ආශ්‍රය නොකළ යුතු පුද්ගලයා කවරේ ද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් දුශ්ශීල වෙයි, පවිටු ගති පැවතුම් ඇත්තේ වෙයි, අශුචි වූ, සැක කටයුතු හැසිරීම් ඇති, රහසිගත ක්‍රියා ඇති, මහණෙක් නොවී මහණෙකු යැයි පවසන, බඹසර රකින්නෙකු නොවී රකින්නෙකු යැයි පවසන, ඇතුළතින් කුණු වූ, කෙලෙස්වලින් තෙත් වූ, කුණු කසළ වැනි පුද්ගලයෙකි. මහණෙනි, මෙබඳු පුද්ගලයා පිළිකුල් කළ යුතුය, ආශ්‍රය නොකළ යුතුය, සේවනය නොකළ යුතුය. එයට හේතුව කිමද? මහණෙනි, මෙබඳු පුද්ගලයෙකුගේ වැරදි ආදර්ශය අනුගමනය නොකළ ද, ‘ඔහුට නරක මිතුරන් සිටී, නරක ඇසුරක් ඇත, ඔහු නරක පුද්ගලයන් කරා නැඹුරු වූවෙකි’ යි නරක කීර්තියක් පැතිර යයි. මහණෙනි, එය යම්සේ අසූචි වළකට වැටුණු සර්පයෙක් දෂ්ට නොකළ ද, ස්පර්ශ වන්නාගේ ශරීරය තවරන්නේ ද, එලෙසම මෙබඳු පුද්ගලයෙකුගේ වැරදි ආදර්ශයට පත් නොවූවද, ‘ඔහු නරක මිතුරන් ඇති, නරක ඇසුරක් ඇති පුද්ගලයෙකි’ යි නරක නාමයක් පැතිර යයි. එබැවින් මෙබඳු පුද්ගලයා පිළිකුල් කළ යුතුය, ආශ්‍රය නොකළ යුතුය, සේවනය නොකළ යුතුය.”

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော အဇ္ဈုပေက္ခိတဗ္ဗော န သေဝိတဗ္ဗော န ဘဇိတဗ္ဗော န ပယိရုပါသိတဗ္ဗော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ကောဓနော ဟောတိ ဥပါယာသဗဟုလော, အပ္ပမ္ပိ ဝုတ္တော သမာနော အဘိသဇ္ဇတိ ကုပ္ပတိ ဗျာပဇ္ဇတိ ပတိတ္ထီယတိ, ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ ပါတုကရောတိ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ဒုဋ္ဌာရုကော ကဋ္ဌေန ဝါ ကဌလာယ ဝါ ဃဋ္ဋိတော ဘိယျောသောမတ္တာယ အာသဝံ ဒေတိ; ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ…ပေ… သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, တိန္ဒုကာလာတံ ကဋ္ဌေန ဝါ ကဌလာယ ဝါ ဃဋ္ဋိတံ ဘိယျောသောမတ္တာယ စိစ္စိဋာယတိ စိဋိစိဋာယတိ; ဧဝမေဝံ ခေါ ဘိက္ခဝေ…ပေ… သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ဂူထကူပေါ ကဋ္ဌေန ဝါ ကဌလာယ ဝါ ဃဋ္ဋိတော ဘိယျောသောမတ္တာယ ဒုဂ္ဂန္ဓော ဟောတိ; ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော [Pg.125] ကောဓနော ဟောတိ ဥပါယာသဗဟုလော, အပ္ပမ္ပိ ဝုတ္တော သမာနော အဘိသဇ္ဇတိ ကုပ္ပတိ ဗျာပဇ္ဇတိ ပတိတ္ထီယတိ, ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ ပါတုကရောတိ. ဧဝရူပေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော အဇ္ဈုပေက္ခိတဗ္ဗော န သေဝိတဗ္ဗော န ဘဇိတဗ္ဗော န ပယိရုပါသိတဗ္ဗော. တံ ကိဿ ဟေတု? အက္ကောသေယျပိ မံ ပရိဘာသေယျပိ မံ အနတ္ထမ္ပိ မံ ကရေယျာတိ. တသ္မာ ဧဝရူပေါ ပုဂ္ဂလော အဇ္ဈုပေက္ခိတဗ္ဗော န သေဝိတဗ္ဗော န ဘဇိတဗ္ဗော န ပယိရုပါသိတဗ္ဗော.

“මහණෙනි, මැදහත්ව බැලිය යුතු, ඇසුරු නොකළ යුතු, සේවනය නොකළ යුතු, පයිරුපාසනය (ළඟින් ඇසුරු කිරීම) නොකළ යුතු පුද්ගලයා කවරේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ක්‍රෝධ බහුල වෙයි, දැඩි අසහනයෙන් යුක්ත වෙයි, ස්වල්පයක් කීවත් දොස් නගයි, කෝප වෙයි, වෛර බඳියි, දැඩි වෙයි, ක්‍රෝධයත් ද්වේෂයත් නොසතුටත් ප්‍රකාශ කරයි. මහණෙනි, එය ලී කැබැල්ලකින් හෝ කැට කැබැල්ලකින් ගැටුණු විට බෙහෙවින් සැරව වැගිරෙන නරක් වූ වණයක් වැන්න. මහණෙනි, එය ලී කැබැල්ලකින් හෝ කැට කැබැල්ලකින් ගැටුණු විට බෙහෙවින් ශබ්ද නගමින් දැවෙන තිඹිරි දර පෙනෙල්ලක් වැන්න. මහණෙනි, එය ලී කැබැල්ලකින් හෝ කැට කැබැල්ලකින් ගැටුණු විට බෙහෙවින් දුගඳ හමන අසූචි වළක් වැන්න. එලෙසම මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ක්‍රෝධ බහුල වෙයි, දැඩි අසහනයෙන් යුක්ත වෙයි, ස්වල්පයක් කීවත් දොස් නගයි, කෝප වෙයි, වෛර බඳියි, දැඩි වෙයි, ක්‍රෝධයත් ද්වේෂයත් නොසතුටත් ප්‍රකාශ කරයි. මහණෙනි, මෙබඳු පුද්ගලයා මැදහත්ව බැලිය යුතුය, ඇසුරු නොකළ යුතුය, සේවනය නොකළ යුතුය, පයිරුපාසනය නොකළ යුතුය. එයට හේතුව කුමක්ද? ‘මොහු මට ආක්‍රෝශ කරන්නට පුළුවන, මට පරිභව කරන්නට පුළුවන, මට අනර්ථයක් කරන්නට පුළුවන’ යන බිය නිසාය. එබැවින් මෙබඳු පුද්ගලයා මැදහත්ව බැලිය යුතුය, ඇසුරු නොකළ යුතුය, සේවනය නොකළ යුතුය, පයිරුපාසනය නොකළ යුතුය.”

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော သေဝိတဗ္ဗော ဘဇိတဗ္ဗော ပယိရုပါသိတဗ္ဗော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော သီလဝါ ဟောတိ ကလျာဏဓမ္မော. ဧဝရူပေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော သေဝိတဗ္ဗော ဘဇိတဗ္ဗော ပယိရုပါသိတဗ္ဗော. တံ ကိဿ ဟေတု? ကိဉ္စာပိ, ဘိက္ခဝေ, ဧဝရူပဿ ပုဂ္ဂလဿ န ဒိဋ္ဌာနုဂတိံ အာပဇ္ဇတိ, အထ ခေါ နံ ကလျာဏော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂစ္ဆတိ – ‘ကလျာဏမိတ္တော ပုရိသပုဂ္ဂလော ကလျာဏသဟာယော ကလျာဏသမ္ပဝင်္ကော’တိ. တသ္မာ ဧဝရူပေါ ပုဂ္ဂလော သေဝိတဗ္ဗော ဘဇိတဗ္ဗော ပယိရုပါသိတဗ္ဗော. ‘ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တယော ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိ’’’န္တိ.

“මහණෙනි, ඇසුරු කළ යුතු, සේවනය කළ යුතු, පයිරුපාසනය කළ යුතු පුද්ගලයා කවරේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් සිල්වත් වෙයි, යහපත් ගුණධර්ම ඇත්තෙක් වෙයි. මහණෙනි, මෙබඳු පුද්ගලයා ඇසුරු කළ යුතුය, සේවනය කළ යුතුය, පයිරුපාසනය කළ යුතුය. එයට හේතුව කුමක්ද? මහණෙනි, මෙබඳු පුද්ගලයෙකුගේ දෘෂ්ටානුගතියට (ඔහුගේ ආදර්ශය අනුගමනය කිරීමට) නොපැමිණියද, ‘මෙම පුද්ගලයා කල්‍යාණ මිත්‍රයන් ඇත්තෙකි, කල්‍යාණ සහායකයන් ඇත්තෙකි, කල්‍යාණ යහළුවන් ඇත්තෙකි’ යි ඔහු ගැන යහපත් කීර්ති රාවයක් පැතිර යයි. එබැවින් මෙබඳු පුද්ගලයා ඇසුරු කළ යුතුය, සේවනය කළ යුතුය, පයිරුපාසනය කළ යුතුය. මහණෙනි, ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වන්නා වූ පුද්ගලයෝ තිදෙනා මොහු වෙති.”

‘‘နိဟီယတိ ပုရိသော နိဟီနသေဝီ,န စ ဟာယေထ ကဒါစိ တုလျသေဝီ;

သေဋ္ဌမုပနမံ ဥဒေတိ ခိပ္ပံ,တသ္မာ အတ္တနော ဥတ္တရိံ ဘဇေထာ’’တိ. သတ္တမံ;

“හීනයන් ඇසුරු කරන පුරුෂයා පිරිහෙයි. තමාට සමානයන් ඇසුරු කරන්නා කිසිදා නොපිරිහෙයි. තමාට වඩා උතුම් වූවන් ඇසුරු කරන්නා වහා දියුණුවට පත්වෙයි. එබැවින් තමාට වඩා උසස් ගුණ ඇති අයම ඇසුරු කළ යුතුය.” සත්වැනි සූත්‍රයයි.

၈. ဂူထဘာဏီသုတ္တံ

8. ගූථභාණී සූත්‍රය

၂၈. ‘‘တယောမေ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ တယော? ဂူထဘာဏီ, ပုပ္ဖဘာဏီ, မဓုဘာဏီ. ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဂူထဘာဏီ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော သဘဂ္ဂတော ဝါ ပရိသဂ္ဂတော ဝါ ဉာတိမဇ္ဈဂတော ဝါ ပူဂမဇ္ဈဂတော ဝါ ရာဇကုလမဇ္ဈဂတော ဝါ အဘိနီတော သက္ခိပုဋ္ဌော – ‘ဧဟမ္ဘော ပုရိသ, ယံ ဇာနာသိ တံ ဝဒေဟီ’တိ. သော အဇာနံ ဝါ အာဟ ‘ဇာနာမီ’တိ, ဇာနံ ဝါ အာဟ ‘န ဇာနာမီ’တိ, အပဿံ ဝါ အာဟ ‘ပဿာမီ’တိ, ပဿံ ဝါ အာဟ ‘န [Pg.126] ပဿာမီ’တိ ; ဣတိ အတ္တဟေတု ဝါ ပရဟေတု ဝါ အာမိသကိဉ္စိက္ခဟေတု ဝါ သမ္ပဇာနမုသာ ဘာသိတာ ဟောတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဂူထဘာဏီ.

28. “මහණෙනි, ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වන පුද්ගලයෝ තිදෙනෙක් වෙති. ඒ කවර තිදෙනෙක්ද? අසූචි බඳු වචන ඇත්තා, මල් බඳු වචන ඇත්තා සහ මී පැණි බඳු වචන ඇත්තාය. මහණෙනි, අසූචි බඳු වචන ඇති පුද්ගලයා කවරේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් සභාවකට හෝ පිරිසක් මැදට හෝ නෑයන් මැදට හෝ ශ්‍රේණියක් මැදට හෝ රජ වාසලකට හෝ කැඳවනු ලැබ, සාක්ෂි විමසන ලද්දේ ‘එම්බා පුරුෂය, ඔබ දන්නා දෙය පවසන්න’ යි කී විට, ඔහු නොදන්නා දෙය ‘දනිමි’ යි පවසයි, දන්නා දෙය ‘නොදනිමි’ යි පවසයි, නොදුටු දෙය ‘දකිමි’ යි පවසයි, දුටු දෙය ‘නොදකිමි’ යි පවසයි. මෙසේ තමාගේ හේතුවෙන් හෝ අන්‍යයන්ගේ හේතුවෙන් හෝ ස්වල්ප වූ ලාභ ප්‍රයෝජන හේතුවෙන් හෝ දැන දැන බොරු පවසයි. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයා අසූචි බඳු වචන ඇත්තා යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ပုပ္ဖဘာဏီ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော သဘဂ္ဂတော ဝါ ပရိသဂ္ဂတော ဝါ ဉာတိမဇ္ဈဂတော ဝါ ပူဂမဇ္ဈဂတော ဝါ ရာဇကုလမဇ္ဈဂတော ဝါ အဘိနီတော သက္ခိပုဋ္ဌော – ‘ဧဟမ္ဘော ပုရိသ, ယံ ပဇာနာသိ တံ ဝဒေဟီ’တိ, သော အဇာနံ ဝါ အာဟ ‘န ဇာနာမီ’တိ, ဇာနံ ဝါ အာဟ ‘ဇာနာမီ’တိ, အပဿံ ဝါ အာဟ ‘န ပဿာမီ’တိ, ပဿံ ဝါ အာဟ ‘ပဿာမီ’တိ; ဣတိ အတ္တဟေတု ဝါ ပရဟေတု ဝါ အာမိသကိဉ္စိက္ခဟေတု ဝါ န သမ္ပဇာနမုသာ ဘာသိတာ ဟောတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ပုပ္ဖဘာဏီ.

“මහණෙනි, මල් බඳු වචන ඇති පුද්ගලයා කවරේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් සභාවකට හෝ පිරිසක් මැදට හෝ නෑයන් මැදට හෝ ශ්‍රේණියක් මැදට හෝ රජ වාසලකට හෝ කැඳවනු ලැබ, සාක්ෂි විමසන ලද්දේ ‘එම්බා පුරුෂය, ඔබ දන්නා දෙය පවසන්න’ යි කී විට, ඔහු නොදන්නා දෙය ‘නොදනිමි’ යි පවසයි, දන්නා දෙය ‘දනිමි’ යි පවසයි, නොදුටු දෙය ‘නොදකිමි’ යි පවසයි, දුටු දෙය ‘දකිමි’ යි පවසයි. මෙසේ තමාගේ හේතුවෙන් හෝ අන්‍යයන්ගේ හේතුවෙන් හෝ ලාභ ප්‍රයෝජන හේතුවෙන් හෝ දැන දැන බොරු නොපවසයි. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයා මල් බඳු වචන ඇත්තා යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော မဓုဘာဏီ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ဖရုသံ ဝါစံ ပဟာယ ဖရုသာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော ဟောတိ; ယာ သာ ဝါစာ နေလာ ကဏ္ဏသုခါ ပေမနီယာ ဟဒယင်္ဂမာ ပေါရီ ဗဟုဇနကန္တာ ဗဟုဇနမနာပါ တထာရူပိံ ဝါစံ ဘာသိတာ ဟောတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော မဓုဘာဏီ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တယော ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိ’’န္တိ. အဋ္ဌမံ.

“මහණෙනි, මී පැණි බඳු වචන ඇති පුද්ගලයා කවරේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් පරුෂ වචනය අත්හැර පරුෂ වචනයෙන් වැළකුණේ වෙයි. දොස් රහිත වූ, කනට මිහිරි වූ, ප්‍රේමනීය වූ, හදවතට දනවන, ශිෂ්ට වූ, බොහෝ දෙනා කැමති වන්නා වූ, බොහෝ දෙනාගේ මනාපය දිනාගන්නා වූ වචන පවසයි. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයා මී පැණි බඳු වචන ඇත්තා යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වන්නා වූ පුද්ගලයෝ තිදෙනා මොහු වෙති.” අටවැනි සූත්‍රයයි.

၉. အန္ဓသုတ္တံ

9. අන්ධ සූත්‍රය

၂၉. ‘‘တယောမေ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ တယော? အန္ဓော, ဧကစက္ခု, ဒွိစက္ခု. ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော အန္ဓော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စဿ ပုဂ္ဂလဿ တထာရူပံ စက္ခု န ဟောတိ ယထာရူပေန စက္ခုနာ အနဓိဂတံ ဝါ ဘောဂံ အဓိဂစ္ဆေယျ အဓိဂတံ ဝါ ဘောဂံ ဖာတိံ ကရေယျ ; တထာရူပမ္ပိဿ စက္ခု န ဟောတိ ယထာရူပေန စက္ခုနာ ကုသလာကုသလေ ဓမ္မေ ဇာနေယျ, သာဝဇ္ဇာနဝဇ္ဇေ ဓမ္မေ ဇာနေယျ, ဟီနပ္ပဏီတေ ဓမ္မေ ဇာနေယျ, ကဏှသုက္ကသပ္ပဋိဘာဂေ ဓမ္မေ ဇာနေယျ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော အန္ဓော.

29. “මහණෙනි, ලෝකයෙහි පවත්නා වූ මේ පුද්ගලයෝ තිදෙනෙක් විද්‍යමාන වෙති. ඒ තිදෙනා කවුරුන්ද යත්? අන්ධ පුද්ගලයා, එකැස් ඇති පුද්ගලයා සහ දෙඇස් ඇති පුද්ගලයායි. මහණෙනි, අන්ධ පුද්ගලයා යනු කවරෙක්ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙකුට යම්බඳු ඇසකින් (ප්‍රඥාවකින්) නොලත් සම්පත් ලබන්නේද, ලත් සම්පත් වර්ධනය කරගන්නේද, එවැනි ඇසක් ඔහුට නැත. එමෙන්ම යම්බඳු ඇසකින් කුසල් අකුසල් දහම් දැනගන්නේද, සාවද්‍ය නිර්වද්‍ය දහම් දැනගන්නේද, හීන ප්‍රණීත දහම් දැනගන්නේද, අකුසල් හා කුසල් යන ප්‍රතිපක්ෂ දහම් දැනගන්නේද, එවැනි ඇසක්ද ඔහුට නැත. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයා අන්ධ පුද්ගලයා යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဧကစက္ခု? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စဿ ပုဂ္ဂလဿ တထာရူပံ စက္ခု ဟောတိ ယထာရူပေန စက္ခုနာ အနဓိဂတံ ဝါ ဘောဂံ [Pg.127] အဓိဂစ္ဆေယျ အဓိဂတံ ဝါ ဘောဂံ ဖာတိံ ကရေယျ; တထာရူပံ ပနဿ စက္ခု န ဟောတိ ယထာရူပေန စက္ခုနာ ကုသလာကုသလေ ဓမ္မေ ဇာနေယျ, သာဝဇ္ဇာနဝဇ္ဇေ ဓမ္မေ ဇာနေယျ, ဟီနပ္ပဏီတေ ဓမ္မေ ဇာနေယျ, ကဏှသုက္ကသပ္ပဋိဘာဂေ ဓမ္မေ ဇာနေယျ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဧကစက္ခု.

“මහණෙනි, එකැස් ඇති පුද්ගලයා යනු කවරෙක්ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙකුට යම්බඳු ඇසකින් නොලත් සම්පත් ලබන්නේද, ලත් සම්පත් වර්ධනය කරගන්නේද, එවැනි ඇසක් ඔහුට ඇත. එහෙත් යම්බඳු ඇසකින් කුසල් අකුසල් දහම් දැනගන්නේද, සාවද්‍ය නිර්වද්‍ය දහම් දැනගන්නේද, හීන ප්‍රණීත දහම් දැනගන්නේද, අකුසල් හා කුසල් යන ප්‍රතිපක්ෂ දහම් දැනගන්නේද, එවැනි ඇසක් ඔහුට නැත. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයා එකැස් ඇති පුද්ගලයා යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဒွိစက္ခု? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စဿ ပုဂ္ဂလဿ တထာရူပံ စက္ခု ဟောတိ ယထာရူပေန စက္ခုနာ အနဓိဂတံ ဝါ ဘောဂံ အဓိဂစ္ဆေယျ, အဓိဂတံ ဝါ ဘောဂံ ဖာတိံ ကရေယျ; တထာရူပမ္ပိဿ စက္ခု ဟောတိ ယထာရူပေန စက္ခုနာ ကုသလာကုသလေ ဓမ္မေ ဇာနေယျ; သာဝဇ္ဇာနဝဇ္ဇေ ဓမ္မေ ဇာနေယျ, ဟီနပ္ပဏီတေ ဓမ္မေ ဇာနေယျ, ကဏှသုက္ကသပ္ပဋိဘာဂေ ဓမ္မေ ဇာနေယျ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဒွိစက္ခု. ‘ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တယော ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိ’’’န္တိ.

“මහණෙනි, දෙඇස් ඇති පුද්ගලයා යනු කවරෙක්ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙකුට යම්බඳු ඇසකින් නොලත් සම්පත් ලබන්නේද, ලත් සම්පත් වර්ධනය කරගන්නේද, එවැනි ඇසක් ඔහුට ඇත. එමෙන්ම යම්බඳු ඇසකින් කුසල් අකුසල් දහම් දැනගන්නේද, සාවද්‍ය නිර්වද්‍ය දහම් දැනගන්නේද, හීන ප්‍රණීත දහම් දැනගන්නේද, අකුසල් හා කුසල් යන ප්‍රතිපක්ෂ දහම් දැනගන්නේද, එවැනි ඇසක්ද ඔහුට ඇත. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයා දෙඇස් ඇති පුද්ගලයා යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වන්නා වූ පුද්ගලයෝ තිදෙනා මොහු වෙති.”

‘‘န စေဝ ဘောဂါ တထာရူပါ, န စ ပုညာနိ ကုဗ္ဗတိ;

ဥဘယတ္ထ ကလိဂ္ဂါဟော, အန္ဓဿ ဟတစက္ခုနော.

“නැසීගිය නුවණැස ඇති අන්ධ පුද්ගලයාට (භෞතික) සම්පත් ලැබීමක්ද නැත, ඔහු පින්කම්ද නොකරයි. ඔහු මෙලොව හා පරලොව යන දෙලොවෙහිම පරාජය (විනාශය) ලබන්නෙකි.”

‘‘အထာပရာယံ အက္ခာတော, ဧကစက္ခု စ ပုဂ္ဂလော;

ဓမ္မာဓမ္မေန သဌောသော, ဘောဂါနိ ပရိယေသတိ.

“ඉන්පසු ප්‍රකාශ කරන ලද්දේ එකැස් ඇති පුද්ගලයා ගැනය. ඔහු වංචනිකයෙකු වී දැහැමි හා අදැහැමි යන දෙපරිද්දෙන්ම වස්තුව සොයයි.”

‘‘ထေယျေန ကူဋကမ္မေန, မုသာဝါဒေန စူဘယံ;

ကုသလော ဟောတိ သံဃာတုံ, ကာမဘောဂီ စ မာနဝေါ;

ဣတော သော နိရယံ ဂန္တွာ, ဧကစက္ခု ဝိဟညတိ.

“සොරකමෙන්ද, කපටි ක්‍රියාවලින්ද, බොරු කීමෙන්ද යන මේ ක්‍රම මගින් වස්තුව රැස් කිරීමට හපන් වූ, කාමයන් භුක්ති විඳින ඒ මිනිසා මෙලොවින් චුතව නිරයට ගොස් දුක් විඳින්නේය.”

‘‘ဒွိစက္ခု ပန အက္ခာတော, သေဋ္ဌော ပုရိသပုဂ္ဂလော;

ဓမ္မလဒ္ဓေဟိ ဘောဂေဟိ, ဥဋ္ဌာနာဓိဂတံ ဓနံ.

“දෙඇස් ඇති පුද්ගලයා වනාහි උතුම්ම පුරුෂයා ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ. ඔහු ධාර්මිකව ලද සම්පත්වලින්ද, ස්වකීය වීර්යයෙන් උපයාගත් ධනයෙන්ද යුක්තය.”

‘‘ဒဒါတိ သေဋ္ဌသင်္ကပ္ပော, အဗျဂ္ဂမာနသော နရော;

ဥပေတိ ဘဒ္ဒကံ ဌာနံ, ယတ္ထ ဂန္တွာ န သောစတိ.

“උතුම් අදහස් ඇති, නොසැලෙන මනසක් ඇති ඒ පුරුෂයා දන් දෙයි. ඔහු යම් තැනකට ගිය පසු ශෝක නොකරන්නේද, එවැනි සුගතිගාමී ස්ථානයකට පැමිණෙයි.”

‘‘အန္ဓဉ္စ ဧကစက္ခုဉ္စ, အာရကာ ပရိဝဇ္ဇယေ;

ဒွိစက္ခုံ ပန သေဝေထ, သေဋ္ဌံ ပုရိသပုဂ္ဂလ’’န္တိ. နဝမံ;

“අන්ධ පුද්ගලයා සහ එකැස් ඇති පුද්ගලයා දුරින්ම දුරු කළ යුතුය. උත්තම පුරුෂයකු වූ දෙඇස් ඇති පුද්ගලයාම ඇසුරු කළ යුතුය.”

၁၀. အဝကုဇ္ဇသုတ္တံ

10. අවකුජ්ජ සූත්‍රය

၃၀. ‘‘တယောမေ[Pg.128], ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ တယော? အဝကုဇ္ဇပညော ပုဂ္ဂလော, ဥစ္ဆင်္ဂပညော ပုဂ္ဂလော, ပုထုပညော ပုဂ္ဂလော. ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, အဝကုဇ္ဇပညော ပုဂ္ဂလော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော အာရာမံ ဂန္တာ ဟောတိ အဘိက္ခဏံ ဘိက္ခူနံ သန္တိကေ ဓမ္မဿဝနာယ. တဿ ဘိက္ခူ ဓမ္မံ ဒေသေန္တိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ, ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေန္တိ. သော တသ္မိံ အာသနေ နိသိန္နော တဿာ ကထာယ နေဝ အာဒိံ မနသိ ကရောတိ, န မဇ္ဈံ မနသိ ကရောတိ, န ပရိယောသာနံ မနသိ ကရောတိ; ဝုဋ္ဌိတောပိ တမှာ အာသနာ တဿာ ကထာယ နေဝ အာဒိံ မနသိ ကရောတိ, န မဇ္ဈံ မနသိ ကရောတိ, န ပရိယောသာနံ မနသိ ကရောတိ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ကုမ္ဘော နိက္ကုဇ္ဇော တတြ ဥဒကံ အာသိတ္တံ ဝိဝဋ္ဋတိ, နော သဏ္ဌာတိ; ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော အာရာမံ ဂန္တာ ဟောတိ အဘိက္ခဏံ ဘိက္ခူနံ သန္တိကေ ဓမ္မဿဝနာယ. တဿ ဘိက္ခူ ဓမ္မံ ဒေသေန္တိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ, ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေန္တိ. သော တသ္မိံ အာသနေ နိသိန္နော တဿာ ကထာယ နေဝ အာဒိံ မနသိ ကရောတိ, န မဇ္ဈံ မနသိ ကရောတိ, န ပရိယောသာနံ မနသိ ကရောတိ; ဝုဋ္ဌိတောပိ တမှာ အာသနာ တဿာ ကထာယ နေဝါဒိံ မနသိ ကရောတိ, န မဇ္ဈံ မနသိ ကရောတိ, န ပရိယောသာနံ မနသိ ကရောတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အဝကုဇ္ဇပညော ပုဂ္ဂလော.

30. “මහණෙනි, ලෝකයෙහි පවත්නා වූ පුද්ගලයෝ තිදෙනෙක් විද්‍යමාන වෙති. ඒ තිදෙනා කවුරුන්ද යත්? මුණින් නැමූ ප්‍රඥාව ඇති පුද්ගලයා, උකුළ වැනි ප්‍රඥාව ඇති පුද්ගලයා සහ පෘථුල ප්‍රඥාව ඇති පුද්ගලයායි. මහණෙනි, මුණින් නැමූ ප්‍රඥාව ඇති පුද්ගලයා යනු කවරෙක්ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් නිතර භික්ෂූන් වහන්සේලා හමුවට ධර්ම ශ්‍රවණය සඳහා ආරමය වෙත යයි. භික්ෂූන් වහන්සේලා ඔහුට ආරම්භය, මධ්‍යය සහ අවසානය යහපත් වූ, අර්ථ සහිත වූ, ව්‍යඤ්ජන සහිත වූ, සියල්ලෙන් සම්පූර්ණ වූ, පිරිසිදු වූ ශාසන බ්‍රහ්මචර්යාව දේශනා කරති. ඔහු එම අසුනෙහි ඉඳගෙන ඒ දේශනාවේ ආරම්භය හෝ මැද හෝ අවසානය මෙනෙහි නොකරයි. එම අසුනෙන් නැගිට ගිය පසුවද ඔහු ඒ දේශනාවේ ආරම්භය, මැද හෝ අවසානය මෙනෙහි නොකරයි. මහණෙනි, එය යම්බඳුද යත්? මුණින් නැමූ (යටිකුරු කළ) කළයකට වත් කරන ලද ජලය ඉවතට ගලා යයි මිස එහි නොරැඳෙන්නාක් මෙනි. මහණෙනි, එලෙසින්ම ඇතැම් පුද්ගලයෙක් නිතර ආරමය වෙත ගොස් ධර්මය ශ්‍රවණය කළද, එම අසුනෙහි ඉඳගෙන හෝ ඉන් නැගිට ගිය පසුව හෝ එම දේශනාව මෙනෙහි නොකරයි. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයා මුණින් නැමූ ප්‍රඥාව ඇති පුද්ගලයා යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ဥစ္ဆင်္ဂပညော ပုဂ္ဂလော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော အာရာမံ ဂန္တာ ဟောတိ အဘိက္ခဏံ ဘိက္ခူနံ သန္တိကေ ဓမ္မဿဝနာယ. တဿ ဘိက္ခူ ဓမ္မံ ဒေသေန္တိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ, ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေန္တိ. သော တသ္မိံ အာသနေ နိသိန္နော တဿာ ကထာယ အာဒိမ္ပိ မနသိ ကရောတိ, မဇ္ဈမ္ပိ မနသိ ကရောတိ, ပရိယောသာနမ္ပိ မနသိ ကရောတိ; ဝုဋ္ဌိတော စ ခေါ တမှာ အာသနာ တဿာ ကထာယ နေဝါဒိံ မနသိ ကရောတိ, န မဇ္ဈံ မနသိ ကရောတိ, န ပရိယောသာနံ မနသိ ကရောတိ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ပုရိသဿ ဥစ္ဆင်္ဂေ နာနာခဇ္ဇကာနိ အာကိဏ္ဏာနိ – တိလာ တဏ္ဍုလာ မောဒကာ ဗဒရာ. သော တမှာ အာသနာ ဝုဋ္ဌဟန္တော သတိသမ္မောသာ ပကိရေယျ[Pg.129]. ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော အာရာမံ ဂန္တာ ဟောတိ အဘိက္ခဏံ ဘိက္ခူနံ သန္တိကေ ဓမ္မဿဝနာယ. တဿ ဘိက္ခူ ဓမ္မံ ဒေသေန္တိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ, ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေန္တိ. သော တသ္မိံ အာသနေ နိသိန္နော တဿာ ကထာယ အာဒိမ္ပိ မနသိ ကရောတိ, မဇ္ဈမ္ပိ မနသိ ကရောတိ, ပရိယောသာနမ္ပိ မနသိ ကရောတိ; ဝုဋ္ဌိတော စ ခေါ တမှာ အာသနာ တဿာ ကထာယ နေဝ အာဒိံ မနသိ ကရောတိ, န မဇ္ဈံ မနသိ ကရောတိ, န ပရိယောသာနံ မနသိ ကရောတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဥစ္ဆင်္ဂပညော ပုဂ္ဂလော.

“මහණෙනි, උකුළ වැනි ප්‍රඥාව ඇති පුද්ගලයා යනු කවරෙක්ද? මහණෙනි, මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙක් භික්ෂූන් වහන්සේලා හමුවෙහි ධර්ම ශ්‍රවණය පිණිස නිරන්තරයෙන් ආරාමයට යයි. ඔහුට භික්ෂූන් වහන්සේලා මුල කල්‍යාණ වූ, මැද කල්‍යාණ වූ, අග කල්‍යාණ වූ, අර්ථ සහිත වූ, ව්‍යඤ්ජන සහිත වූ, සියල්ලෙන් සම්පූර්ණ වූ, පිරිසිදු වූ ධර්මය දේශනා කරති; බ්‍රහ්මචර්යාව ප්‍රකාශ කරති. ඔහු එම අසුනෙහි ඉඳගෙන එම ධර්ම කථාවේ මුලත් මෙනෙහි කරයි, මැදත් මෙනෙහි කරයි, අගත් මෙනෙහි කරයි. එහෙත් ඔහු එම අසුනෙන් නැගිටි කල්හි එම ධර්ම කථාවේ මුලවත් මෙනෙහි නොකරයි, මැදවත් මෙනෙහි නොකරයි, අගවත් මෙනෙහි නොකරයි. මහණෙනි, එය හරියට යම් මිනිසෙකුගේ උකුළෙහි තල, සහල්, මෝදක (කැවුම්), දෙබර පලම් ආදී නොයෙක් කෑභාණ්ඩ විසිරී තිබෙනවා වැනිය. ඔහු එම අසුනෙන් නැගිටින විට සිහිමුළා වීමෙන් ඒ සියල්ල විසිරුවා හරින්නේය. මහණෙනි, එලෙසම මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙක් භික්ෂූන් වහන්සේලා හමුවට ධර්ම ශ්‍රවණය පිණිස නිරන්තරයෙන් ආරාමයට යයි. ඔහුට භික්ෂූන් වහන්සේලා මුල, මැද, අග කල්‍යාණ වූ ධර්මය දේශනා කරති. ඔහු අසුනේ සිටින විට මුල, මැද, අග මෙනෙහි කළත්, අසුනෙන් නැගිටි පසු එය මෙනෙහි නොකරයි. මහණෙනි, මොහු 'උකුළ වැනි ප්‍රඥාව ඇති පුද්ගලයා' යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ပုထုပညော ပုဂ္ဂလော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော အာရာမံ ဂန္တာ ဟောတိ အဘိက္ခဏံ ဘိက္ခူနံ သန္တိကေ ဓမ္မဿဝနာယ. တဿ ဘိက္ခူ ဓမ္မံ ဒေသေန္တိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ, ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေန္တိ. သော တသ္မိံ အာသနေ နိသိန္နော တဿာ ကထာယ အာဒိမ္ပိ မနသိ ကရောတိ, မဇ္ဈမ္ပိ မနသိ ကရောတိ, ပရိယောသာနမ္ပိ မနသိ ကရောတိ; ဝုဋ္ဌိတောပိ တမှာ အာသနာ တဿာ ကထာယ အာဒိမ္ပိ မနသိ ကရောတိ, မဇ္ဈမ္ပိ မနသိ ကရောတိ, ပရိယောသာနမ္ပိ မနသိ ကရောတိ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ကုမ္ဘော ဥက္ကုဇ္ဇော တတြ ဥဒကံ အာသိတ္တံ သဏ္ဌာတိ နော ဝိဝဋ္ဋတိ; ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော အာရာမံ ဂန္တာ ဟောတိ အဘိက္ခဏံ ဘိက္ခူနံ သန္တိကေ ဓမ္မဿဝနာယ. တဿ ဘိက္ခူ ဓမ္မံ ဒေသေန္တိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ, ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေန္တိ. သော တသ္မိံ အာသနေ နိသိန္နော တဿာ ကထာယ အာဒိမ္ပိ မနသိ ကရောတိ, မဇ္ဈမ္ပိ မနသိ ကရောတိ, ပရိယောသာနမ္ပိ မနသိ ကရောတိ; ဝုဋ္ဌိတောပိ တမှာ အာသနာ တဿာ ကထာယ အာဒိမ္ပိ မနသိ ကရောတိ, မဇ္ဈမ္ပိ မနသိ ကရောတိ, ပရိယောသာနမ္ပိ မနသိ ကရောတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ပုထုပညော ပုဂ္ဂလော. ‘ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တယော ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိ’’’န္တိ.

“මහණෙනි, පුළුල් ප්‍රඥාව ඇති පුද්ගලයා යනු කවරෙක්ද? මහණෙනි, මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙක් භික්ෂූන් වහන්සේලා හමුවෙහි ධර්ම ශ්‍රවණය පිණිස නිරන්තරයෙන් ආරාමයට යයි. ඔහුට භික්ෂූන් වහන්සේලා මුල කල්‍යාණ වූ, මැද කල්‍යාණ වූ, අග කල්‍යාණ වූ, අර්ථ සහිත වූ, ව්‍යඤ්ජන සහිත වූ, සියල්ලෙන් සම්පූර්ණ වූ, පිරිසිදු වූ ධර්මය දේශනා කරති; බ්‍රහ්මචර්යාව ප්‍රකාශ කරති. ඔහු එම අසුනෙහි ඉඳගෙන එම ධර්ම කථාවේ මුලත් මෙනෙහි කරයි, මැදත් මෙනෙහි කරයි, අගත් මෙනෙහි කරයි. අසුනෙන් නැගිටි පසුවද එම ධර්ම කථාවේ මුලත් මෙනෙහි කරයි, මැදත් මෙනෙහි කරයි, අගත් මෙනෙහි කරයි. මහණෙනි, එය හරියට උඩුකුරු කොට තැබූ කලයක් වැනිය. එහි වත්කළ පැන් තැන්පත් වී පවතී, වැගිරී නොයයි. මහණෙනි, එලෙසම මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙක් භික්ෂූන් වහන්සේලා හමුවට ධර්ම ශ්‍රවණය පිණිස නිරන්තරයෙන් ආරාමයට යයි. ඔහුට භික්ෂූන් වහන්සේලා දහම් දේශනා කරති. ඔහු අසුනේ සිටින විටත් මෙනෙහි කරයි, නැගිටි පසුවත් මෙනෙහි කරයි. මහණෙනි, මොහු 'පුළුල් ප්‍රඥාව ඇති පුද්ගලයා' යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයෝ තිදෙනා ලෝකයෙහි විද්‍යාමාන වෙති.”

‘‘အဝကုဇ္ဇပညော ပုရိသော, ဒုမ္မေဓော အဝိစက္ခဏော;

အဘိက္ခဏမ္ပိ စေ ဟောတိ, ဂန္တာ ဘိက္ခူန သန္တိကေ.

“යටිකුරු වූ ප්‍රඥාව ඇති, ප්‍රඥාවෙන් තොර වූ, විමසීමේ නුවණ නැති මිනිසා, භික්ෂූන් වහන්සේලා හමුවට නිරන්තරයෙන් ගියද,”

‘‘အာဒိံ ကထာယ မဇ္ဈဉ္စ, ပရိယောသာနဉ္စ တာဒိသော;

ဥဂ္ဂဟေတုံ န သက္ကောတိ, ပညာ ဟိဿ န ဝိဇ္ဇတိ.

“එවැනි පුද්ගලයා හට ඒ ධර්ම කථාවේ මුල, මැද හෝ අග වටහා ගැනීමට නොහැකිය. සැබවින්ම ඔහුට ප්‍රඥාව නැත.”

‘‘ဥစ္ဆင်္ဂပညော [Pg.130] ပုရိသော, သေယျော ဧတေန ဝုစ္စတိ;

အဘိက္ခဏမ္ပိ စေ ဟောတိ, ဂန္တာ ဘိက္ခူန သန္တိကေ.

“උකුළ වැනි ප්‍රඥාව ඇති පුද්ගලයා ඔහුට (පළමු පුද්ගලයාට) වඩා උතුම් යැයි කියනු ලැබේ. ඔහුද නිරන්තරයෙන් භික්ෂූන් වහන්සේලා හමුවට යයි.”

‘‘အာဒိံ ကထာယ မဇ္ဈဉ္စ, ပရိယောသာနဉ္စ တာဒိသော;

နိသိန္နော အာသနေ တသ္မိံ, ဥဂ္ဂဟေတွာန ဗျဉ္ဇနံ;

ဝုဋ္ဌိတော နပ္ပဇာနာတိ, ဂဟိတံ ဟိဿ မုဿတိ.

“එවැනි පුද්ගලයා එම අසුනෙහි ඉඳගෙන ධර්ම කථාවේ මුල, මැද සහ අග යන ව්‍යඤ්ජන උකහා ගත්තද, අසුනෙන් නැගිටි පසු එය වටහා නොගනී. ඔහු උගත් දෑ අමතක වී යයි.”

‘‘ပုထုပညော စ ပုရိသော, သေယျော ဧတေဟိ ဝုစ္စတိ;

အဘိက္ခဏမ္ပိ စေ ဟောတိ, ဂန္တာ ဘိက္ခူန သန္တိကေ.

“පුළුල් ප්‍රඥාව ඇති මිනිසා මොවුන් සියල්ලටම වඩා උතුම් යැයි කියනු ලැබේ. ඔහුද නිරන්තරයෙන් භික්ෂූන් වහන්සේලා හමුවට යයි.”

‘‘အာဒိံ ကထာယ မဇ္ဈဉ္စ, ပရိယောသာနဉ္စ တာဒိသော;

နိသိန္နော အာသနေ တသ္မိံ, ဥဂ္ဂဟေတွာန ဗျဉ္ဇနံ.

“එවැනි පුද්ගලයා එම අසුනෙහි ඉඳගෙන ධර්ම කථාවේ මුල, මැද සහ අග යන ව්‍යඤ්ජන උකහා ගෙන,”

‘‘ဓာရေတိ သေဋ္ဌသင်္ကပ္ပော, အဗျဂ္ဂမာနသော နရော;

ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နော, ဒုက္ခဿန္တကရော သိယာ’’တိ. ဒသမံ;

“උතුම් අදහස් ඇති, අවික්ෂිප්ත මනසක් ඇති ඒ නරයා එය මතකයේ දරයි. ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපදාවෙහි යෙදෙන ඔහු දුක කෙළවර කරන්නෙක් වන්නේය.” දසවන සූත්‍රයයි.

ပုဂ္ဂလဝဂ္ဂေါ တတိယော.

තෙවන පුද්ගල වර්ගය නිමයි.

တဿုဒ္ဒါနံ –

එහි උද්දානය -

သမိဒ္ဓ -ဂိလာန-သင်္ခါရာ, ဗဟုကာရာ ဝဇိရေန စ;

သေဝိ-ဇိဂုစ္ဆ-ဂူထဘာဏီ, အန္ဓော စ အဝကုဇ္ဇတာတိ.

සමිද්ධ, ගිලාන, සංඛාර (සූත්‍ර දෙකක්), බහුකාර සහ වජිර; සේවී, ජිගුච්ඡ, ගූථභාණී, අන්ධ සහ අවකුජ්ජතා යන්නයි.

၄. ဒေဝဒူတဝဂ္ဂေါ

4. දේවදූත වර්ගය

၁.သဗြဟ္မကသုတ္တံ

1. සබ්‍රහ්මක සූත්‍රය

၃၁. ‘‘သဗြဟ္မကာနိ, ဘိက္ခဝေ, တာနိ ကုလာနိ ယေသံ ပုတ္တာနံ မာတာပိတရော အဇ္ဈာဂါရေ ပူဇိတာ ဟောန္တိ. သပုဗ္ဗာစရိယကာနိ, ဘိက္ခဝေ, တာနိ ကုလာနိ ယေသံ ပုတ္တာနံ မာတာပိတရော အဇ္ဈာဂါရေ ပူဇိတာ ဟောန္တိ. သာဟုနေယျာနိ, ဘိက္ခဝေ, တာနိ ကုလာနိ ယေသံ ပုတ္တာနံ မာတာပိတရော အဇ္ဈာဂါရေ ပူဇိတာ ဟောန္တိ. ‘ဗြဟ္မာ’တိ, ဘိက္ခဝေ, မာတာပိတူနံ ဧတံ အဓိဝစနံ. ‘ပုဗ္ဗာစရိယာ’တိ, ဘိက္ခဝေ, မာတာပိတူနံ ဧတံ အဓိဝစနံ. ‘အာဟုနေယျာ’တိ[Pg.131], ဘိက္ခဝေ, မာတာပိတူနံ ဧတံ အဓိဝစနံ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဗဟုကာရာ, ဘိက္ခဝေ, မာတာပိတရော ပုတ္တာနံ, အာပါဒကာ ပေါသကာ, ဣမဿ လောကဿ ဒဿေတာရောတိ.

31. මහණෙනි, යම් නිවසක දරුවන් විසින් මවුපියන් පුදනු ලබත් ද, එම නිවෙස් බ්‍රහ්මයා සමඟ වසන නිවෙස් බඳු ය. මහණෙනි, යම් නිවසක දරුවන් විසින් මවුපියන් පුදනු ලබත් ද, එම නිවෙස් පූර්වාචාර්යවරුන් සමඟ වසන නිවෙස් බඳු ය. මහණෙනි, යම් නිවසක දරුවන් විසින් මවුපියන් පුදනු ලබත් ද, එම නිවෙස් ආහුනෙය්‍ය (පිදිය යුත්තන්) සමඟ වසන නිවෙස් බඳු ය. මහණෙනි, ‘බ්‍රහ්ම’ යනු මවුපියන්ට කියන නමකි. මහණෙනි, ‘පූර්වාචාර්ය’ යනු මවුපියන්ට කියන නමකි. මහණෙනි, ‘ආහුනෙය්‍ය’ යනු මවුපියන්ට කියන නමකි. ඊට හේතුව කුමක් ද? මහණෙනි, මවුපියෝ දරුවන්ට බොහෝ උපකාර ඇත්තෝ ය; ඔවුන් පෝෂණය කරන්නෝ ය, ඇතිදැඩි කරන්නෝ ය, මේ ලෝකය පෙන්වා දෙන්නෝ ය.

‘‘ဗြဟ္မာတိ မာတာပိတရော, ပုဗ္ဗာစရိယာတိ ဝုစ္စရေ;

အာဟုနေယျာ စ ပုတ္တာနံ, ပဇာယ အနုကမ္ပကာ.

මවුපියෝ ‘බ්‍රහ්ම’ යැයි ද ‘පූර්වාචාර්ය’ යැයි ද කියනු ලැබෙති; දරුවන් කෙරෙහි අනුකම්පාව දක්වන ඔවුහු දරුවන් විසින් දෙනු ලබන පූජාවන්ට (ආහුනෙය්‍ය) සුදුසු වෙති.

‘‘တသ္မာ ဟိ နေ နမဿေယျ, သက္ကရေယျ စ ပဏ္ဍိတော;

အန္နေန အထ ပါနေန, ဝတ္ထေန သယနေန စ;

ဥစ္ဆာဒနေန နှာပနေန, ပါဒါနံ ဓောဝနေန စ.

එබැවින් පණ්ඩිත වූ දරුවා ඔවුන්ට නමස්කාර කළ යුතු ය, සත්කාර කළ යුතු ය. ආහාරයෙන් ද, පානයෙන් ද, වස්ත්‍රයෙන් ද, සයනයෙන් ද, ඇඟ ඉලීමෙන් හා නෑවීමෙන් ද, පා සේදීමෙන් ද (ඔවුනට සැලකිය යුතු ය).

‘‘တာယ နံ ပါရိစရိယာယ, မာတာပိတူသု ပဏ္ဍိတာ;

ဣဓေဝ နံ ပသံသန္တိ, ပေစ္စ သဂ္ဂေ ပမောဒတီ’’တိ. ပဌမံ;

මවුපියන්ට කරනු ලබන ඒ සත්කාරය නිසා පණ්ඩිතයෝ මෙලොව දී ම ඔහුට ප්‍රශංසා කරති. හෙතෙම මරණින් මතු ස්වර්ගයෙහි සතුටු වෙයි.

၂. အာနန္ဒသုတ္တံ

2. ආනන්ද සූත්‍රය

၃၂. အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ –

32. එකල්හි ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත එළඹියහ. එළඹ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට එකත්පසක හිඳගත්හ. එකත්පසක හිඳගත් ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ–

‘‘သိယာ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဘိက္ခုနော တထာရူပေါ သမာဓိပဋိလာဘော ယထာ ဣမသ္မိဉ္စ သဝိညာဏကေ ကာယေ အဟင်္ကာရမမင်္ကာရမာနာနုသယာ နာဿု, ဗဟိဒ္ဓါ စ သဗ္ဗနိမိတ္တေသု အဟင်္ကာရမမင်္ကာရမာနာနုသယာ နာဿု; ယဉ္စ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတော အဟင်္ကာရမမင်္ကာရမာနာနုသယာ န ဟောန္တိ တဉ္စ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျာ’’တိ? ‘‘သိယာ, အာနန္ဒ, ဘိက္ခုနော တထာရူပေါ သမာဓိပဋိလာဘော ယထာ ဣမသ္မိဉ္စ သဝိညာဏကေ ကာယေ အဟင်္ကာရမမင်္ကာရမာနာနုသယာ နာဿု, ဗဟိဒ္ဓါ စ သဗ္ဗနိမိတ္တေသု အဟင်္ကာရမမင်္ကာရမာနာနုသယာ နာဿု; ယဉ္စ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတော အဟင်္ကာရမမင်္ကာရမာနာနုသယာ န ဟောန္တိ တဉ္စ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျာ’’တိ.

“ස්වාමීනි, භික්ෂුවකට මෙබඳු සමාධි ප්‍රතිලාභයක් ලැබිය හැකි ද? එනම්, විඤ්ඤාණය සහිත වූ මේ ශරීරයෙහි අහංකාර (මම ය යන හැඟීම), මමංකාර (මගේ ය යන හැඟීම) සහ මානානුසය (මානය නමැති අනුසය) ඇති නොවන, බාහිර වූ සියලු නිමිත්තන් කෙරෙහි ද අහංකාර, මමංකාර සහ මානානුසය ඇති නොවන, යම් චේතෝවිමුක්තියක් හා ප්‍රඥාවිමුක්තියක් ලබා වසන තැනැත්තාට අහංකාර, මමංකාර සහ මානානුසය නොවේ ද, එවැනි චේතෝවිමුක්තියක් හා ප්‍රඥාවිමුක්තියක් ලබා වාසය කළ හැකි සමාධියක් ලැබිය හැකි ද?” “ආනන්දය, භික්ෂුවකට මෙබඳු වූ සමාධි ප්‍රතිලාභයක් ලැබිය හැකි ය. එනම්, විඤ්ඤාණය සහිත වූ මේ ශරීරයෙහි අහංකාර, මමංකාර සහ මානානුසය ඇති නොවන, බාහිර වූ සියලු නිමිත්තන් කෙරෙහි ද අහංකාර, මමංකාර සහ මානානුසය ඇති නොවන, යම් චේතෝවිමුක්තියක් හා ප්‍රඥාවිමුක්තියක් ලබා වසන තැනැත්තාට අහංකාර, මමංකාර සහ මානානුසය නොවේ ද, එවැනි චේතෝවිමුක්තියක් හා ප්‍රඥාවිමුක්තියක් ලබා වාසය කළ හැකි සමාධියක් ලැබිය හැකි ය.”

‘‘ယထာ ကထံ ပန, ဘန္တေ, သိယာ ဘိက္ခုနော တထာရူပေါ သမာဓိပဋိလာဘော ယထာ ဣမသ္မိဉ္စ သဝိညာဏကေ ကာယေ အဟင်္ကာရမမင်္ကာရမာနာနုသယာ နာဿု, ဗဟိဒ္ဓါ စ သဗ္ဗနိမိတ္တေသု အဟင်္ကာရမမင်္ကာရမာနာနုသယာ [Pg.132] နာဿု; ယဉ္စ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတော အဟင်္ကာရမမင်္ကာရမာနာနုသယာ န ဟောန္တိ တဉ္စ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျာ’’တိ?

“ස්වාමීනි, භික්ෂුවක විසින් විඤ්ඤාණය සහිත වූ මේ ශරීරයෙහි අහංකාර, මමංකාර සහ මානානුසය ඇති නොවන, බාහිර වූ සියලු නිමිත්තන් කෙරෙහි ද අහංකාර, මමංකාර සහ මානානුසය ඇති නොවන, යම් චේතෝවිමුක්තියක් හා ප්‍රඥාවිමුක්තියක් ලබා වසන්නාට අහංකාර, මමංකාර සහ මානානුසය නොවේ ද, එවැනි චේතෝවිමුක්තියක් හා ප්‍රඥාවිමුක්තියක් ලබා වාසය කළ හැකි සමාධි ප්‍රතිලාභයක් කෙසේ නම් ලැබිය හැකි ද?”

‘‘ဣဓာနန္ဒ, ဘိက္ခုနော ဧဝံ ဟောတိ – ‘ဧတံ သန္တံ ဧတံ ပဏီတံ ယဒိဒံ သဗ္ဗသင်္ခါရသမထော သဗ္ဗူပဓိပဋိနိဿဂ္ဂေါ တဏှာက္ခယော ဝိရာဂေါ နိရောဓော နိဗ္ဗာန’န္တိ. ဧဝံ ခေါ, အာနန္ဒ, သိယာ ဘိက္ခုနော တထာရူပေါ သမာဓိပဋိလာဘော ယထာ ဣမသ္မိဉ္စ သဝိညာဏကေ ကာယေ အဟင်္ကာရမမင်္ကာရမာနာနုသယာ နာဿု, ဗဟိဒ္ဓါ စ သဗ္ဗနိမိတ္တေသု အဟင်္ကာရမမင်္ကာရမာနာနုသယာ နာဿု; ယဉ္စ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတော အဟင်္ကာရမမင်္ကာရမာနာနုသယာ န ဟောန္တိ တဉ္စ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျာ’’တိ.

“ආනන්දය, මෙහිලා භික්ෂුව මෙසේ සිතයි: ‘සියලු සංස්කාරයන්ගේ සන්සිඳීම වූ, සියලු උපධීන් අත්හැරීම වූ, තණ්හාව ක්ෂය කිරීම වූ, විරාගය වූ, නිරෝධය වූ නිවන ශාන්ත ය, එය ප්‍රණීත ය’ කියා ය. ආනන්දය, මෙසේ භික්ෂුවකට මෙබඳු සමාධි ප්‍රතිලාභයක් ලැබිය හැකි ය. එනම්, විඤ්ඤාණය සහිත වූ මේ ශරීරයෙහි අහංකාර, මමංකාර සහ මානානුසය ඇති නොවන, බාහිර වූ සියලු නිමිත්තන් කෙරෙහි ද අහංකාර, මමංකාර සහ මානානුසය ඇති නොවන, යම් චේතෝවිමුක්තියක් හා ප්‍රඥාවිමුක්තියක් ලබා වසන තැනැත්තාට අහංකාර, මමංකාර සහ මානානුසය නොවේ ද, එවැනි චේතෝවිමුක්තියක් හා ප්‍රඥාවිමුක්තියක් ලබා වාසය කළ හැකි සමාධියක් ලැබිය හැකි ය.

‘‘ဣဒဉ္စ ပန မေတံ, အာနန္ဒ, သန္ဓာယ ဘာသိတံ ပါရာယနေ ပုဏ္ဏကပဉှေ –

ආනන්දය, මෙය අරමුණු කරගනිමිනුයි පාරායන වග්ගයේ පුණ්ණක මාණවකයාගේ ප්‍රශ්නයෙහි මෙසේ වදාරන ලද්දේ:

‘‘သင်္ခါယ လောကသ္မိံ ပရောပရာနိ,ယဿိဉ္ဇိတံ နတ္ထိ ကုဟိဉ္စိ လောကေ;

သန္တော ဝိဓူမော အနီဃော နိရာသော,အတာရိ သော ဇာတိဇရန္တိ ဗြူမီ’’တိ. ဒုတိယံ;

ලෝකයෙහි සියලු උස් පහත් බව විමසා බලා, ලෝකයෙහි කොතැනකවත් යමෙකුගේ සිතක සැලීමක් (කෙලෙස් කම්පනයක්) නැද්ද, ශාන්ත වූ, කෙලෙස් දුම් රහිත වූ, දුක් පීඩා රහිත වූ, තෘෂ්ණාව නැති ඒ තැනැත්තා ජාති හා ජරාවෙන් එතෙර වූවෙකැයි මම කියමි.”

၃. သာရိပုတ္တသုတ္တံ

3. සාරිපුත්ත සූත්‍රය

၃၃. အထ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သံခိတ္တေနပိ ခေါ အဟံ, သာရိပုတ္တ, ဓမ္မံ ဒေသေယျံ; ဝိတ္ထာရေနပိ ခေါ အဟံ, သာရိပုတ္တ, ဓမ္မံ ဒေသေယျံ; သံခိတ္တဝိတ္ထာရေနပိ ခေါ အဟံ, သာရိပုတ္တ, ဓမ္မံ ဒေသေယျံ; အညာတာရော စ ဒုလ္လဘာ’’တိ. ‘‘ဧတဿ, ဘဂဝါ, ကာလော, ဧတဿ, သုဂတ, ကာလော ယံ ဘဂဝါ သံခိတ္တေနပိ ဓမ္မံ ဒေသေယျ, ဝိတ္ထာရေနပိ ဓမ္မံ ဒေသေယျ, သံခိတ္တဝိတ္ထာရေနပိ ဓမ္မံ ဒေသေယျ. ဘဝိဿန္တိ ဓမ္မဿ အညာတာရော’’တိ.

33. එකල්හි ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත එළඹියහ. එළඹ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට එකත්පසක හිඳගත්හ. එකත්පසක හුන් ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත තෙරුන් වහන්සේට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක: “සාරිපුත්තය, මම ධර්මය කෙටියෙන් ද දේශනා කරමි; සාරිපුත්තය, මම ධර්මය විස්තර වශයෙන් ද දේශනා කරමි; සාරිපුත්තය, මම ධර්මය කෙටියෙන් හා විස්තර වශයෙන් ද දේශනා කරමි. එහෙත් එය අවබෝධ කරගන්නෝ දුර්ලභ වෙති.” “භාග්‍යවතුන් වහන්ස, ඒ සඳහා කාලය මෙයයි; සුගතයන් වහන්ස, ඒ සඳහා කාලය මෙයයි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ධර්මය කෙටියෙන් ද දේශනා කරන සේක්වා, විස්තර වශයෙන් ද දේශනා කරන සේක්වා, කෙටියෙන් හා විස්තර වශයෙන් ද දේශනා කරන සේක්වා. ධර්මය අවබෝධ කරගන්නෝ ඇති වන්නාහ.”

‘‘တသ္မာတိဟ, သာရိပုတ္တ, ဧဝံ သိက္ခိတဗ္ဗံ – ‘ဣမသ္မိဉ္စ သဝိညာဏကေ ကာယေ အဟင်္ကာရမမင်္ကာရမာနာနုသယာ န ဘဝိဿန္တိ, ဗဟိဒ္ဓါ စ သဗ္ဗနိမိတ္တေသု အဟင်္ကာရမမင်္ကာရမာနာနုသယာ န ဘဝိဿန္တိ, ယဉ္စ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ [Pg.133] ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတော အဟင်္ကာရမမင်္ကာရမာနာနုသယာ န ဟောန္တိ တဉ္စ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိဿာမာ’တိ. ဧဝဉှိ ခေါ, သာရိပုတ္တ, သိက္ခိတဗ္ဗံ.

“සාරිපුත්තය, එබැවින් මෙහිදී මෙසේ හික්මිය යුතුය – ‘සවිඥානක වූ මේ කයෙහි අහංකාරය (මම යන හැඟීම), මමංකාරය (මගේ යන හැඟීම) සහ මානානුසය යන කෙලෙස් නොඋපදින්නේය. බාහිර වූ සියලු අරමුණුවලදී ද අහංකාරය, මමංකාරය සහ මානානුසය යන කෙලෙස් නොඋපදින්නේය. යම් චේතෝවිමුක්තියක් හා ප්‍රඥාවිමුක්තියක් උපසම්පදා වී වාසය කරන රහතන් වහන්සේට අහංකාර, මමංකාර සහ මානානුසය යන කෙලෙස් නොපවතී ද, ඒ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය උපසම්පදා වී අපි වාසය කරන්නෙමු’ යනුවෙනි. සාරිපුත්තය, මෙලෙසම හික්මිය යුතුය.”

‘‘ယတော စ ခေါ, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခုနော ဣမသ္မိဉ္စ သဝိညာဏကေ ကာယေ အဟင်္ကာရမမင်္ကာရမာနာနုသယာ န ဟောန္တိ, ဗဟိဒ္ဓါ စ သဗ္ဗနိမိတ္တေသု အဟင်္ကာရမမင်္ကာရမာနာနုသယာ န ဟောန္တိ, ယဉ္စ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတော အဟင်္ကာရမမင်္ကာရမာနာနုသယာ န ဟောန္တိ တဉ္စ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ; အယံ ဝုစ္စတိ, သာရိပုတ္တ – ‘ဘိက္ခု အစ္ဆေစ္ဆိ တဏှံ, ဝိဝတ္တယိ သံယောဇနံ, သမ္မာ မာနာဘိသမယာ အန္တမကာသိ ဒုက္ခဿ’. ဣဒဉ္စ ပန မေတံ, သာရိပုတ္တ, သန္ဓာယ ဘာသိတံ ပါရာယနေ ဥဒယပဉှေ –

“සාරිපුත්තය, යම් කලෙක පටන් භික්ෂුවකට සවිඥානක වූ මේ කයෙහි අහංකාර, මමංකාර සහ මානානුසයෝ නොපවතිත් ද, බාහිර වූ සියලු අරමුණුවලදී ද අහංකාර, මමංකාර සහ මානානුසයෝ නොපවතිත් ද, යම් චේතෝවිමුක්තියක් හා ප්‍රඥාවිමුක්තියක් උපසම්පදා වී වාසය කරන රහතන් වහන්සේට අහංකාර, මමංකාර සහ මානානුසයෝ නොපවතිත් ද, ඒ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය උපසම්පදා වී වාසය කරයි ද; සාරිපුත්තය, එවිට ‘මේ භික්ෂුව තෘෂ්ණාව සිඳ දැමුවේය, සංයෝජන දුරු කළේය, මානය මැනවින් අවබෝධ කොට ප්‍රහීණ කිරීමෙන් දුක කෙළවර කළේය’ යි කියනු ලැබේ. සාරිපුත්තය, මෙය අරමුණු කොට ගෙන පාරායන වග්ගයේ උදය මාණවකගේ ප්‍රශ්නයට පිළිතුරු වශයෙන් මම මෙසේ වදාළෙමි –”

‘‘ပဟာနံ ကာမသညာနံ, ဒေါမနဿာန စူဘယံ;

ထိနဿ စ ပနူဒနံ, ကုက္ကုစ္စာနံ နိဝါရဏံ.

“කාම සඤ්ඤා සහ දෝමනස්ස යන මේ දෙකම ප්‍රහීණ කරන ලද්ද වූ ද, ථීනය (සිතේ මැලි බව) දුරු කරන ලද්ද වූ ද, කුක්කුච්චය (පසුතැවීම) වළක්වන ලද්ද වූ ද,”

‘‘ဥပေက္ခာသတိသံသုဒ္ဓံ, ဓမ္မတက္ကပုရေဇဝံ;

အညာဝိမောက္ခံ ပဗြူမိ, အဝိဇ္ဇာယ ပဘေဒန’’န္တိ. တတိယံ;

“උපේක්ෂාව හා සිහිය පිළිබඳ පිරිසිදු බව ඇත්තා වූ ද, ධර්ම තර්කය (සම්මා සංකල්පය) පෙරටු කොට ඇත්තා වූ ද, අවිද්‍යාව බිඳ දමන්නා වූ ද අරහත් ඵල විමුක්තිය ‘අඤ්ඤා විමොක්ඛය’ යැයි මම කියමි.”

၄. နိဒါနသုတ္တံ

4. නිදාන සූත්‍රය

၃၄. ‘‘တီဏိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, နိဒါနာနိ ကမ္မာနံ သမုဒယာယ. ကတမာနိ တီဏိ? လောဘော နိဒါနံ ကမ္မာနံ သမုဒယာယ, ဒေါသော နိဒါနံ ကမ္မာနံ သမုဒယာယ, မောဟော နိဒါနံ ကမ္မာနံ သမုဒယာယ.

34. “මහණෙනි, කර්ම හටගැනීම පිණිස මේ නිදාන (හේතු) තුනකි. ඒ කවර තුනක් ද? ලෝභය කර්මයන්ගේ හටගැනීමට හේතුවකි, ද්වේෂය කර්මයන්ගේ හටගැනීමට හේතුවකි, මෝහය කර්මයන්ගේ හටගැනීමට හේතුවකි.”

‘‘ယံ, ဘိက္ခဝေ, လောဘပကတံ ကမ္မံ လောဘဇံ လောဘနိဒါနံ လောဘသမုဒယံ, ယတ္ထဿ အတ္တဘာဝေါ နိဗ္ဗတ္တတိ တတ္ထ တံ ကမ္မံ ဝိပစ္စတိ. ယတ္ထ တံ ကမ္မံ ဝိပစ္စတိ တတ္ထ တဿ ကမ္မဿ ဝိပါကံ ပဋိသံဝေဒေတိ, ဒိဋ္ဌေ ဝါ ဓမ္မေ ဥပပဇ္ဇ ဝါ အပရေ ဝါ ပရိယာယေ.

“මහණෙනි, ලෝභය පෙරදැරිව කරන ලද, ලෝභයෙන් හටගත්, ලෝභය නිදානය කොට ඇති, ලෝභය හේතුවෙන් හටගත් යම් කර්මයක් වේ ද, එම පුද්ගලයාගේ ආත්මභාවය යම් තැනක උපදී ද, එහි ඒ කර්මය විපාක දෙයි. ඒ කර්මය යම් තැනක විපාක දෙයි ද, එහිදී මෙම ජීවිතයේදී හෝ මතු උපතකදී හෝ ඉන් පසුව එළඹෙන වෙනත් උපතකදී හෝ ඒ කර්මයේ විපාකය අත්විඳීමට සිදු වෙයි.”

‘‘ယံ[Pg.134], ဘိက္ခဝေ, ဒေါသပကတံ ကမ္မံ ဒေါသဇံ ဒေါသနိဒါနံ ဒေါသသမုဒယံ, ယတ္ထဿ အတ္တဘာဝေါ နိဗ္ဗတ္တတိ တတ္ထ တံ ကမ္မံ ဝိပစ္စတိ. ယတ္ထ တံ ကမ္မံ ဝိပစ္စတိ တတ္ထ တဿ ကမ္မဿ ဝိပါကံ ပဋိသံဝေဒေတိ, ဒိဋ္ဌေ ဝါ ဓမ္မေ ဥပပဇ္ဇ ဝါ အပရေ ဝါ ပရိယာယေ.

“මහණෙනි, ද්වේෂය පෙරදැරිව කරන ලද, ද්වේෂයෙන් හටගත්, ද්වේෂය නිදානය කොට ඇති, ද්වේෂය හේතුවෙන් හටගත් යම් කර්මයක් වේ ද, එම පුද්ගලයාගේ ආත්මභාවය යම් තැනක උපදී ද, එහි ඒ කර්මය විපාක දෙයි. ඒ කර්මය යම් තැනක විපාක දෙයි ද, එහිදී මෙම ජීවිතයේදී හෝ මතු උපතකදී හෝ ඉන් පසුව එළඹෙන වෙනත් උපතකදී හෝ ඒ කර්මයේ විපාකය අත්විඳීමට සිදු වෙයි.”

‘‘ယံ, ဘိက္ခဝေ, မောဟပကတံ ကမ္မံ မောဟဇံ မောဟနိဒါနံ မောဟသမုဒယံ, ယတ္ထဿ အတ္တဘာဝေါ နိဗ္ဗတ္တတိ တတ္ထ တံ ကမ္မံ ဝိပစ္စတိ. ယတ္ထ တံ ကမ္မံ ဝိပစ္စတိ တတ္ထ တဿ ကမ္မဿ ဝိပါကံ ပဋိသံဝေဒေတိ, ဒိဋ္ဌေ ဝါ ဓမ္မေ ဥပပဇ္ဇ ဝါ အပရေ ဝါ ပရိယာယေ.

“මහණෙනි, මෝහය පෙරදැරිව කරන ලද, මෝහයෙන් හටගත්, මෝහය නිදානය කොට ඇති, මෝහය හේතුවෙන් හටගත් යම් කර්මයක් වේ ද, එම පුද්ගලයාගේ ආත්මභාවය යම් තැනක උපදී ද, එහි ඒ කර්මය විපාක දෙයි. ඒ කර්මය යම් තැනක විපාක දෙයි ද, එහිදී මෙම ජීවිතයේදී හෝ මතු උපතකදී හෝ ඉන් පසුව එළඹෙන වෙනත් උපතකදී හෝ ඒ කර්මයේ විපාකය අත්විඳීමට සිදු වෙයි.”

‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ဗီဇာနိ အခဏ္ဍာနိ အပူတီနိ အဝါတာတပဟတာနိ သာရာဒါနိ သုခသယိတာနိ သုခေတ္တေ သုပရိကမ္မကတာယ ဘူမိယာ နိက္ခိတ္တာနိ. ဒေဝေါ စ သမ္မာဓာရံ အနုပ္ပဝေစ္ဆေယျ. ဧဝဿု တာနိ, ဘိက္ခဝေ, ဗီဇာနိ ဝုဒ္ဓိံ ဝိရုဠှိံ ဝေပုလ္လံ အာပဇ္ဇေယျုံ. ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ယံ လောဘပကတံ ကမ္မံ လောဘဇံ လောဘနိဒါနံ လောဘသမုဒယံ, ယတ္ထဿ အတ္တဘာဝေါ နိဗ္ဗတ္တတိ တတ္ထ တံ ကမ္မံ ဝိပစ္စတိ. ယတ္ထ တံ ကမ္မံ ဝိပစ္စတိ တတ္ထ တဿ ကမ္မဿ ဝိပါကံ ပဋိသံဝေဒေတိ, ဒိဋ္ဌေ ဝါ ဓမ္မေ ဥပပဇ္ဇ ဝါ အပရေ ဝါ ပရိယာယေ.

“මහණෙනි, එය හරියට නොකැඩුණු, නුසුන් වූ, සුළඟින් හා අව්වෙන් හානි නොවූ, සරු වූ, මැනවින් රැකගත් බීජ සමූහයක් සරු කෙතක, මැනවින් සීසාන ලද බිමක වපුරන ලද්දේ නම්, වැස්ස ද නිසි පරිදි වසින්නේ නම්, මහණෙනි, ඒ බීජ වැඩීමට, පැළ වීමට හා ව්‍යාප්ත වීමට පත්වන්නා සේම; මහණෙනි, ලෝභය පෙරදැරිව කරන ලද, ලෝභයෙන් හටගත්, ලෝභය නිදානය කොට ඇති, ලෝභය හේතුවෙන් හටගත් යම් කර්මයක් වේ ද, එම පුද්ගලයාගේ ආත්මභාවය යම් තැනක උපදී ද, එහි ඒ කර්මය විපාක දෙයි. ඒ කර්මය යම් තැනක විපාක දෙයි ද, එහිදී මෙම ජීවිතයේදී හෝ මතු උපතකදී හෝ ඉන් පසුව එළඹෙන වෙනත් උපතකදී හෝ ඒ කර්මයේ විපාකය අත්විඳීමට සිදු වෙයි.”

‘‘ယံ ဒေါသပကတံ ကမ္မံ…ပေ… ယံ မောဟပကတံ ကမ္မံ မောဟဇံ မောဟနိဒါနံ မောဟသမုဒယံ, ယတ္ထဿ အတ္တဘာဝေါ နိဗ္ဗတ္တတိ တတ္ထ တံ ကမ္မံ ဝိပစ္စတိ. ယတ္ထ တံ ကမ္မံ ဝိပစ္စတိ တတ္ထ တဿ ကမ္မဿ ဝိပါကံ ပဋိသံဝေဒေတိ, ဒိဋ္ဌေ ဝါ ဓမ္မေ ဥပပဇ္ဇ ဝါ အပရေ ဝါ ပရိယာယေ. ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဏိ နိဒါနာနိ ကမ္မာနံ သမုဒယာယ.

“ද්වේෂය පෙරදැරිව කරන ලද... මෝහය පෙරදැරිව කරන ලද, මෝහයෙන් හටගත්, මෝහය නිදානය කොට ඇති, මෝහය හේතුවෙන් හටගත් යම් කර්මයක් වේ ද, එම පුද්ගලයාගේ ආත්මභාවය යම් තැනක උපදී ද, එහි ඒ කර්මය විපාක දෙයි. ඒ කර්මය යම් තැනක විපාක දෙයි ද, එහිදී මෙම ජීවිතයේදී හෝ මතු උපතකදී හෝ ඉන් පසුව එළඹෙන වෙනත් උපතකදී හෝ ඒ කර්මයේ විපාකය අත්විඳීමට සිදු වෙයි. මහණෙනි, කර්ම හටගැනීමට හේතු වන නිදාන තුන මෙයයි.”

‘‘တီဏိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, နိဒါနာနိ ကမ္မာနံ သမုဒယာယ. ကတမာနိ တီဏိ? အလောဘော နိဒါနံ ကမ္မာနံ သမုဒယာယ, အဒေါသော နိဒါနံ ကမ္မာနံ သမုဒယာယ, အမောဟော နိဒါနံ ကမ္မာနံ သမုဒယာယ.

“මහණෙනි, කර්ම හටගැනීම පිණිස මේ නිදාන තුනකි. ඒ කවර තුනක් ද? අලෝභය කර්ම හටගැනීමට (නිර්වාණය කරා යාමට) හේතුවකි, අද්වේෂය කර්ම හටගැනීමට හේතුවකි, අමෝහය කර්ම හටගැනීමට හේතුවකි.”

‘‘ယံ, ဘိက္ခဝေ, အလောဘပကတံ ကမ္မံ အလောဘဇံ အလောဘနိဒါနံ အလောဘသမုဒယံ, လောဘေ ဝိဂတေ ဧဝံ တံ ကမ္မံ ပဟီနံ ဟောတိ ဥစ္ဆိန္နမူလံ တာလာဝတ္ထုကတံ အနဘာဝင်္ကတံ အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မံ.

“මහණෙනි, අලෝභය පෙරදැරිව කරන ලද, අලෝභයෙන් හටගත්, අලෝභය නිදානය කොට ඇති, අලෝභය හේතුවෙන් හටගත් යම් කර්මයක් වේ ද, ලෝභය පහව ගිය කල්හි ඒ කර්මය ප්‍රහීණ වූයේ වෙයි, මුල් සිඳ දැමූ තල කඳක් මෙන් වෙයි, අභාවයට පත් වෙයි, මතු නූපදින ස්වභාවයට පත් වෙයි.”

‘‘ယံ, ဘိက္ခဝေ, အဒေါသပကတံ ကမ္မံ အဒေါသဇံ အဒေါသနိဒါနံ အဒေါသသမုဒယံ, ဒေါသေ ဝိဂတေ ဧဝံ တံ ကမ္မံ ပဟီနံ ဟောတိ ဥစ္ဆိန္နမူလံ တာလာဝတ္ထုကတံ အနဘာဝင်္ကတံ အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မံ.

“මහණෙනි, අද්වේෂය පෙරදැරිව කරන ලද, අද්වේෂයෙන් හටගත්, අද්වේෂය නිදානය කොට ඇති, අද්වේෂය හේතුවෙන් හටගත් යම් කර්මයක් වේ ද, ද්වේෂය පහව ගිය කල්හි ඒ කර්මය ප්‍රහීණ වූයේ වෙයි, මුල් සිඳ දැමූ තල කඳක් මෙන් වෙයි, අභාවයට පත් වෙයි, මතු නූපදින ස්වභාවයට පත් වෙයි.”

‘‘ယံ[Pg.135], ဘိက္ခဝေ, အမောဟပကတံ ကမ္မံ အမောဟဇံ အမောဟနိဒါနံ အမောဟသမုဒယံ, မောဟေ ဝိဂတေ ဧဝံ တံ ကမ္မံ ပဟီနံ ဟောတိ ဥစ္ဆိန္နမူလံ တာလာဝတ္ထုကတံ အနဘာဝင်္ကတံ အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မံ.

‘‘මහණෙනි, අමෝහයෙන් කරන ලද, අමෝහයෙන් හටගත්, අමෝහය නිදානය කොට ඇති, අමෝහය සමුදය කොට ඇති යම් කර්මයක් වේද, මෝහය පහව ගිය කල්හි ඒ කර්මය ප්‍රහීණ වෙයි; මුල් සිඳ දැමූ, තල් ගසක් මුලින් උදුරා දැමූ තැනක් මෙන් කරන ලද, නැවත හට නොගන්නා බවට පත් කරන ලද, මතු උපදින ස්වභාවයක් නැති බවට පත් වෙයි.

‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ဗီဇာနိ အခဏ္ဍာနိ အပူတီနိ အဝါတာတပဟတာနိ သာရာဒါနိ သုခသယိတာနိ. တာနိ ပုရိသော အဂ္ဂိနာ ဍဟေယျ. အဂ္ဂိနာ ဍဟိတွာ မသိံ ကရေယျ. မသိံ ကရိတွာ မဟာဝါတေ ဝါ ဩဖုဏေယျ နဒိယာ ဝါ သီဃသောတာယ ပဝါဟေယျ. ဧဝဿု တာနိ, ဘိက္ခဝေ, ဗီဇာနိ ဥစ္ဆိန္နမူလာနိ တာလာဝတ္ထုကတာနိ အနဘာဝင်္ကတာနိ အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မာနိ. ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ယံ အလောဘပကတံ ကမ္မံ အလောဘဇံ အလောဘနိဒါနံ အလောဘသမုဒယံ, လောဘေ ဝိဂတေ ဧဝံ တံ ကမ္မံ ပဟီနံ ဟောတိ ဥစ္ဆိန္နမူလံ တာလာဝတ္ထုကတံ အနဘာဝင်္ကတံ အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မံ.

‘‘මහණෙනි, එය මෙබඳු උදාහරණයක් මෙනි: නොකැඩුණු, කුණු නොවූ, සුළඟින් හෝ අව්වෙන් පලුදු නොවූ, සාරවත් වූ, හොඳින් තැන්පත් කරන ලද බීජ සමූහයක් ඇතැයි සිතන්න. පුරුෂයෙක් ඒවා ගින්නෙන් පුලුස්සා අළු කරන්නේය. අළු කර තද සුළඟේ විසුරුවා හරින්නේය, නැතහොත් වේගයෙන් ගලා යන ගඟක පා කර හරින්නේය. මහණෙනි, එවිට ඒ බීජ මුල් සිඳ දැමූ, තල් ගසක් මුලින් උදුරා දැමූ තැනක් මෙන් කරන ලද, නැවත හට නොගන්නා බවට පත් කරන ලද, මතු උපදින ස්වභාවයක් නැති බවට පත් වෙයි. මහණෙනි, එලෙසම අලෝභයෙන් කරන ලද, අලෝභයෙන් හටගත්, අලෝභය නිදානය කොට ඇති, අලෝභය සමුදය කොට ඇති යම් කර්මයක් වේද, ලෝභය පහව ගිය කල්හි ඒ කර්මය ප්‍රහීණ වෙයි; මුල් සිඳ දැමූ, තල් ගසක් මුලින් උදුරා දැමූ තැනක් මෙන් කරන ලද, නැවත හට නොගන්නා බවට පත් කරන ලද, මතු උපදින ස්වභාවයක් නැති බවට පත් වෙයි.

‘‘ယံ အဒေါသပကတံ ကမ္မံ…ပေ… ယံ အမောဟပကတံ ကမ္မံ အမောဟဇံ အမောဟနိဒါနံ အမောဟသမုဒယံ, မောဟေ ဝိဂတေ ဧဝံ တံ ကမ္မံ ပဟီနံ ဟောတိ…ပေ… အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မံ. ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဏိ နိဒါနာနိ ကမ္မာနံ သမုဒယာယာ’’တိ.

‘‘අදෝෂයෙන් කරන ලද යම් කර්මයක් වේද... (පෙ)... අමෝහයෙන් කරන ලද, අමෝහයෙන් හටගත්, අමෝහය නිදානය කොට ඇති, අමෝහය සමුදය කොට ඇති යම් කර්මයක් වේද, මෝහය පහව ගිය කල්හි ඒ කර්මය ප්‍රහීණ වෙයි... (පෙ)... මතු උපදින ස්වභාවයක් නැති බවට පත් වෙයි. මහණෙනි, කර්මයන්ගේ හටගැනීමට (සමුදයට) හේතු වන කරුණු තුන මේවාය.’’

‘‘လောဘဇံ ဒေါသဇဉ္စေဝ, မောဟဇဉ္စာပဝိဒ္ဒသု;

ယံ တေန ပကတံ ကမ္မံ, အပ္ပံ ဝါ ယဒိ ဝါ ဗဟုံ;

ဣဓေဝ တံ ဝေဒနိယံ, ဝတ္ထု အညံ န ဝိဇ္ဇတိ.

‘‘අඥාන පුද්ගලයා ලෝභයෙන් හටගත්, ද්වේෂයෙන් හටගත් හෝ මෝහයෙන් හටගත් යම් කර්මයක් ස්වල්ප වශයෙන් හෝ බොහෝ සෙයින් හෝ කෙරේද, ඔහුට ඒ කර්මය මේ ආත්මයෙහිම විඳීමට සිදුවෙයි; ඒ සඳහා විපාක දීමට වෙනත් ස්ථානයක් විද්‍යමාන නොවේ.

‘‘တသ္မာ လောဘဉ္စ ဒေါသဉ္စ, မောဟဇဉ္စာပိ ဝိဒ္ဒသု;

ဝိဇ္ဇံ ဥပ္ပာဒယံ ဘိက္ခု, သဗ္ဗာ ဒုဂ္ဂတိယော ဇဟေ’’တိ. စတုတ္ထံ;

‘‘එබැවින් නුවණැති තැනැත්තා ලෝභය, ද්වේෂය හා මෝහයෙන් හටගත් කර්මයන් නොකරයි. විද්‍යාව (අර්හත් මාර්ග ඥානය) උපදවා ගන්නා වූ භික්ෂුව සියලු දුගති ප්‍රහීණ කරන්නේය.’’ හතරවන සූත්‍රයයි.

၅. ဟတ္ထကသုတ္တံ

5. හත්ථක සූත්‍රය

၃၅. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ အာဠဝိယံ ဝိဟရတိ ဂေါမဂ္ဂေ သိံသပါဝနေ ပဏ္ဏသန္ထရေ. အထ ခေါ ဟတ္ထကော အာဠဝကော ဇင်္ဃာဝိဟာရံ အနုစင်္ကမမာနော အနုဝိစရမာနော အဒ္ဒသ ဘဂဝန္တံ ဂေါမဂ္ဂေ သိံသပါဝနေ ပဏ္ဏသန္ထရေ နိသိန္နံ. ဒိသွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဟတ္ထကော အာဠဝကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကစ္စိ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ သုခမသယိတ္ထာ’’တိ? ‘‘ဧဝံ[Pg.136], ကုမာရ, သုခမသယိတ္ထံ. ယေ စ ပန လောကေ သုခံ သေန္တိ, အဟံ တေသံ အညတရော’’တိ.

35. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආළවී නුවර ගවයන් යන මාවතක සිංසපා වනයෙහි කොළ අතු ඇතිරූ තැනක වැඩ වසන සේක. එකල්හි හත්ථක ආළවක කුමරු සක්මන් කරමින්, එහා මෙහා ඇවිදින්නේ ගව මාවතෙහි සිංසපා වනයෙහි කොළ අතු ඇතිරූ තැන වැඩ සිටින භාග්‍යවතුන් වහන්සේව දැක්කේය. දැක, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත එළඹ වැඳ එකත්පසක හිඳගත්තේය. එකත්පසක හුන් හත්ථක ආළවක කුමරු භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් මෙසේ ඇසීය: ‘‘ස්වාමීනී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සුවසේ සැතපුණු සේක්ද?’’ ‘‘එසේය කුමාරය, මම සුවසේ සැතපුණෙමි. ලෝකයෙහි යම් කෙනෙක් සුවසේ නිදන්නාහුද, මම ඔවුන් අතරින් එක් අයෙක් වෙමි.’’

‘‘သီတာ, ဘန္တေ, ဟေမန္တိကာ ရတ္တိ, အန္တရဋ္ဌကော ဟိမပါတသမယော, ခရာ ဂေါကဏ္ဋကဟတာ ဘူမိ, တနုကော ပဏ္ဏသန္ထရော, ဝိရဠာနိ ရုက္ခဿ ပတ္တာနိ, သီတာနိ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ, သီတော စ ဝေရမ္ဘော ဝါတော ဝါယတိ. အထ စ ပန ဘဂဝါ ဧဝမာဟ – ‘ဧဝံ, ကုမာရ, သုခမသယိတ္ထံ. ယေ စ ပန လောကေ သုခံ သေန္တိ, အဟံ တေသံ အညတရော’’’တိ.

‘‘ස්වාමීනී, හේමන්ත ඍතුවෙහි රාත්‍රිය සීතලයි. හිම වැටෙන කාලයයි. ගවයන්ගේ කුර පහරින් පොළොව රළු වී ඇත. කොළ අතු ඇතිරීම ඉතා තුනීය. ගස්වල කොළ ද අල්පය. සිවුරු ද සීතලයි. සීතල වෙරම්භ සුළඟ ද හමයි. එසේ වුවත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ‘කුමාරය, මම සුවසේ සැතපුණෙමි. ලෝකයෙහි යම් කෙනෙක් සුවසේ නිදන්නාහුද, මම ඔවුන් අතරින් එක් අයෙක් වෙමි’යි වදාරන සේක.’’

‘‘တေန ဟိ, ကုမာရ, တညေဝေတ္ထ ပဋိပုစ္ဆိဿာမိ. ယထာ တေ ခမေယျ တထာ နံ ဗျာကရေယျာသိ. တံ ကိံ မညသိ, ကုမာရ, ဣဓဿ ဂဟပတိဿ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တဿ ဝါ ကူဋာဂါရံ ဥလ္လိတ္တာဝလိတ္တံ နိဝါတံ ဖုသိတဂ္ဂဠံ ပိဟိတဝါတပါနံ. တတြဿ ပလ္လင်္ကော ဂေါနကတ္ထတော ပဋိကတ္ထတော ပဋလိကတ္ထတော ကဒလိမိဂပဝရပစ္စတ္ထရဏော သဥတ္တရစ္ဆဒေါ ဥဘတော လောဟိတကူပဓာနော; တေလပ္ပဒီပေါ စေတ္ထ ဈာယေယျ ; စတဿော စ ပဇာပတိယော မနာပါမနာပေန ပစ္စုပဋ္ဌိတာ အဿု. တံ ကိံ မညသိ, ကုမာရ, သုခံ ဝါ သော သယေယျ နော ဝါ? ကထံ ဝါ တေ ဧတ္ထ ဟောတီ’’တိ? ‘‘သုခံ သော, ဘန္တေ, သယေယျ. ယေ စ ပန လောကေ သုခံ သေန္တိ, သော တေသံ အညတရော’’တိ.

‘‘කුමාරය, එසේ නම් මම මෙහිදී ඔබගෙන් පෙරළා ප්‍රශ්නයක් අසමි. ඔබට වැටහෙන පරිදි එයට පිළිතුරු දෙන්න. කුමාරය, ඔබ මේ ගැන කුමක් සිතන්නෙහිද? මේ ලෝකයෙහි ගෘහපතියෙකුට හෝ ගෘහපති පුත්‍රයෙකුට ඇතුළත හා පිටත පිරිබඩම් කරන ලද, සුළං ඇතුළු නොවන, අගුළු ලෑ දොරවල් හා වැසූ ජනෙල් ඇති කූටාගාරයක් (උඩුමහල් මැදුරක්) ඇත්තේය. එහි දිග ලොම් ඇති එළුලොම් ඇතිරිලි, සුදු ලොම් ඇතිරිලි, මල් මෝස්තර ඇති ලොම් ඇතිරිලි, කදලි මුව සම්වලින් කළ උතුම් ඇතිරිලි ඇති, වියනක් සහිත, දෙපස රතු පැහැති කොට්ට තබන ලද යහනක් ඇත්තේය. එහි තෙල් පහනක් ද දැල්වෙයි. මනාප වූ භාර්යාවන් සතර දෙනෙක් ද මනාප ලෙස උපස්ථාන කරති. කුමාරය, ඔබ කුමක් සිතන්නෙහිද? ඔහු සුවසේ නිදන්නේද නැද්ද? මේ ගැන ඔබේ අදහස කුමක්ද?’’ ‘‘ස්වාමීනී, ඔහු සුවසේ නිදන්නේය. ලෝකයෙහි යම් කෙනෙක් සුවසේ නිදන්නාහුද, ඔහු ඔවුන් අතරින් එක් අයෙකු වනු ඇත.’’

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ကုမာရ, အပိ နု တဿ ဂဟပတိဿ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တဿ ဝါ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ ရာဂဇာ ပရိဠာဟာ ကာယိကာ ဝါ စေတသိကာ ဝါ ယေဟိ သော ရာဂဇေဟိ ပရိဠာဟေဟိ ပရိဍယှမာနော ဒုက္ခံ သယေယျာ’’တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ.

‘‘කුමාරය, ඔබ කුමක් සිතන්නෙහිද? ඒ ගෘහපතියාට හෝ ගෘහපති පුත්‍රයාට රාගය නිසා හටගන්නා වූ යම් කායික හෝ චෛතසික දාහයක් (දැවිල්ලක්) හටගත හැකිද? ඒ රාගය නිසා ඇති වන දාහයෙන් දැවෙමින් ඔහු දුකසේ නිදන්නට ඉඩ තිබේද?’’ ‘‘එසේය ස්වාමීනී.’’

‘‘ယေဟိ ခေါ သော, ကုမာရ, ဂဟပတိ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တော ဝါ ရာဂဇေဟိ ပရိဠာဟေဟိ ပရိဍယှမာနော ဒုက္ခံ သယေယျ, သော ရာဂေါ တထာဂတဿ ပဟီနော ဥစ္ဆိန္နမူလော တာလာဝတ္ထုကတော အနဘာဝင်္ကတော အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မော. တသ္မာဟံ သုခမသယိတ္ထံ.

‘‘කුමාරය, ඒ ගෘහපතියා හෝ ගෘහපති පුත්‍රයා රාගය නිසා හටගන්නා වූ යම් දාහයකින් දැවෙමින් දුකසේ නිදන්නේ නම්, ඒ රාගය තථාගතයන් වහන්සේ විසින් ප්‍රහීණ කරන ලද්දේය, මුල් සිඳ දමන ලද්දේය, තල් ගසක් මුලින් උදුරා දැමූ තැනක් මෙන් කරන ලද්දේය, නැවත හට නොගන්නා බවට පත් කරන ලද්දේය, මතු උපදින ස්වභාවයක් නැති කරන ලද්දේය. එබැවින් මම සුවසේ සැතපුණෙමි.

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ကုမာရ, အပိ နု တဿ ဂဟပတိဿ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တဿ ဝါ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ ဒေါသဇာ ပရိဠာဟာ…ပေ… မောဟဇာ ပရိဠာဟာ ကာယိကာ ဝါ စေတသိကာ ဝါ ယေဟိ သော မောဟဇေဟိ ပရိဠာဟေဟိ ပရိဍယှမာနော ဒုက္ခံ သယေယျာ’’တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ.

‘‘කුමාරය, ඔබ කුමක් සිතන්නෙහිද? ඒ ගෘහපතියාට හෝ ගෘහපති පුත්‍රයාට ද්වේෂය නිසා හටගන්නා වූ... (පෙ)... මෝහය නිසා හටගන්නා වූ යම් කායික හෝ චෛතසික දාහයක් හටගත හැකිද? ඒ මෝහය නිසා ඇති වන දාහයෙන් දැවෙමින් ඔහු දුකසේ නිදන්නට ඉඩ තිබේද?’’ ‘‘එසේය ස්වාමීනී.’’

‘‘ယေ [Pg.137] ဟိ ခေါ သော, ကုမာရ, ဂဟပတိ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တော ဝါ မောဟဇေဟိ ပရိဠာဟေဟိ ပရိဍယှမာနော ဒုက္ခံ သယေယျ, သော မောဟော တထာဂတဿ ပဟီနော ဥစ္ဆိန္နမူလော တာလာဝတ္ထုကတော အနဘာဝင်္ကတော အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မော. တသ္မာဟံ သုခမသယိတ္ထ’’န္တိ.

‘‘කුමාරය, ඒ ගෘහපතියා හෝ ගෘහපති පුත්‍රයා මෝහය නිසා හටගන්නා වූ යම් දාහයකින් දැවෙමින් දුකසේ නිදන්නේ නම්, ඒ මෝහය තථාගතයන් වහන්සේ විසින් ප්‍රහීණ කරන ලද්දේය, මුල් සිඳ දමන ලද්දේය, තල් ගසක් මුලින් උදුරා දැමූ තැනක් මෙන් කරන ලද්දේය, නැවත හට නොගන්නා බවට පත් කරන ලද්දේය, මතු උපදින ස්වභාවයක් නැති කරන ලද්දේය. එබැවින් මම සුවසේ සැතපුණෙමි’’යි වදාළ සේක.

‘‘သဗ္ဗဒါ ဝေ သုခံ သေတိ, ဗြာဟ္မဏော ပရိနိဗ္ဗုတော;

ယော န လိမ္ပတိ ကာမေသု, သီတိဘူတော နိရူပဓိ.

“පරිනිර්වාණයට පත් වූ (කෙලෙස් නිවා දැමූ), කාමයන්හි නොඇලෙන, ශීතල වූ (කෙලෙස් තැවුල් නැති), උපාධි රහිත ඒ උතුම් බ්‍රාහ්මණයා (රහතන් වහන්සේ) සැබවින්ම හැමකල්හිම සුවසේ සැතපෙන්නේය.”

‘‘သဗ္ဗာ အာသတ္တိယော ဆေတွာ, ဝိနေယျ ဟဒယေ ဒရံ;

ဥပသန္တော သုခံ သေတိ, သန္တိံ ပပ္ပုယျ စေတသော’’တိ. ပဉ္စမံ;

“සියලු ඇලීම් සිඳලූ, හදවතේ තැවුල් දුරු කළ, උපශාන්ත වූ ඒ රහතන් වහන්සේ සිතේ ශාන්තියට (නිවනට) පැමිණ සුවසේ සැතපෙන්නේය.” පස්වන සූත්‍රයයි.

၆. ဒေဝဒူတသုတ္တံ

6. දේවදූත සූත්‍රය

၃၆. ‘‘တီဏိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ဒေဝဒူတာနိ. ကတမာနိ တီဏိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ကာယေန ဒုစ္စရိတံ စရတိ, ဝါစာယ ဒုစ္စရိတံ စရတိ, မနသာ ဒုစ္စရိတံ စရတိ. သော ကာယေန ဒုစ္စရိတံ စရိတွာ, ဝါစာယ ဒုစ္စရိတံ စရိတွာ, မနသာ ဒုစ္စရိတံ စရိတွာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတိ. တမေနံ, ဘိက္ခဝေ, နိရယပါလာ နာနာဗာဟာသု ဂဟေတွာ ယမဿ ရညော ဒဿေန္တိ – ‘အယံ, ဒေဝ, ပုရိသော အမတ္တေယျော အပေတ္တေယျော အသာမညော အဗြဟ္မညော, န ကုလေ ဇေဋ္ဌာပစာယီ. ဣမဿ ဒေဝေါ ဒဏ္ဍံ ပဏေတူ’’’တိ.

36. “මහණෙනි, මේ දේවදූතයෝ තිදෙනෙකි. ඒ තිදෙනා කවුරුන්ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් කයින් දුශ්චරිතයෙහි යෙදෙයි, වචනයෙන් දුශ්චරිතයෙහි යෙදෙයි, මනසින් දුශ්චරිතයෙහි යෙදෙයි. ඔහු කයින්, වචනයෙන් සහ මනසින් දුශ්චරිතයෙහි යෙදී, ශරීරය බිඳී මරණයෙන් මතු සැපයෙන් තොර වූ, නපුරු ගති ඇති, විනාශයට වැටෙන්නා වූ නිරයෙහි උපදියි. මහණෙනි, නිරයපාලයෝ ඒ පුද්ගලයාගේ අත්වලින් අල්ලාගෙන යම රජු වෙත පමුණුවා මෙසේ පවසති: ‘දේවයන් වහන්ස, මේ පුද්ගලයා මවට හිතවත්ව කටයුතු නොකළේය, පියාට හිතවත්ව කටයුතු නොකළේය, ශ්‍රමණයන්ට හිතවත්ව කටයුතු නොකළේය, බ්‍රාහ්මණයන්ට හිතවත්ව කටයුතු නොකළේය, කුලයේ වැඩිහිටියන්ට ගරු සරු නොකළේය. දේවයන් වහන්සේ මොහුට නිසි දඬුවම් පමුණුවන සේක්වා!’”

‘‘တမေနံ, ဘိက္ခဝေ, ယမော ရာဇာ ပဌမံ ဒေဝဒူတံ သမနုယုဉ္ဇတိ သမနုဂါဟတိ သမနုဘာသတိ – ‘အမ္ဘော, ပုရိသ, န တွံ အဒ္ဒသ မနုဿေသု ပဌမံ ဒေဝဒူတံ ပါတုဘူတ’န္တိ? သော ဧဝမာဟ – ‘နာဒ္ဒသံ, ဘန္တေ’’’တိ.

“මහණෙනි, එවිට යම රජු ඒ පුද්ගලයාගෙන් පළමු දේවදූතයා පිළිබඳව විමසයි, ප්‍රශ්න කරයි, කරුණු විමසයි: ‘එම්බා පුරුෂය, මනුෂ්‍යයන් අතර ප්‍රකටව පෙනෙන්නට තිබූ පළමු දේවදූතයා ඔබ දුටුවේ නැද්ද?’ ඔහු මෙසේ පවසයි: ‘ස්වාමීනි, මම නොදුටුවෙමි.’”

‘‘တမေနံ, ဘိက္ခဝေ, ယမော ရာဇာ ဧဝမာဟ – ‘အမ္ဘော ပုရိသ, န တွံ အဒ္ဒသ မနုဿေသု ဣတ္ထိံ ဝါ ပုရိသံ ဝါ အာသီတိကံ ဝါ နာဝုတိကံ ဝါ ဝဿသတိကံ ဝါ ဇာတိယာ ဇိဏ္ဏံ ဂေါပါနသိဝင်္ကံ ဘောဂ္ဂံ ဒဏ္ဍပရာယဏံ ပဝေဓမာနံ ဂစ္ဆန္တံ အာတုရံ ဂတယောဗ္ဗနံ ခဏ္ဍဒန္တံ ပလိတကေသံ ဝိလူနံ ခလ္လိတသိရံ ဝလိတံ တိလကာဟတဂတ္တ’န္တိ? သော ဧဝမာဟ – ‘အဒ္ဒသံ, ဘန္တေ’’’တိ.

“මහණෙනි, එවිට යම රජු ඔහුට මෙසේ පවසයි: ‘එම්බා පුරුෂය, මනුෂ්‍යයන් අතර උපතින් අවුරුදු අසූවක්, අනූවක් හෝ සියයක් පමණ වයසට පත් වූ, දිරාගිය, ගෝපානසී වක් වූ ලීයක් මෙන් නැමුණු, කොඳු වකුටු වූ, සැරයටිය වාරු කරගත්, වෙවුලමින් යන, ගිලන් වූ, තරුණ බව ඉක්ම ගිය, දත් වැටුණු, කෙස් පැහුණු, හිසකෙස් සිහින් වූ හෝ තට්ටය පෑදුණු, රැළි වැටුණු සමක් ඇති, ඇඟ පුරා ලප කැළැල් ඇති ස්ත්‍රියක හෝ පුරුෂයකුව ඔබ දුටුවේ නැද්ද?’ ඔහු මෙසේ පවසයි: ‘ස්වාමීනි, මම දුටුවෙමි.’”

‘‘တမေနံ[Pg.138], ဘိက္ခဝေ, ယမော ရာဇာ ဧဝမာဟ – ‘အမ္ဘော, ပုရိသ, တဿ တေ ဝိညုဿ သတော မဟလ္လကဿ န ဧတဒဟောသိ – အဟမ္ပိ ခေါမှိ ဇရာဓမ္မော ဇရံ အနတီတော, ဟန္ဒာဟံ ကလျာဏံ ကရောမိ, ကာယေန ဝါစာယ မနသာ’တိ? သော ဧဝမာဟ – ‘နာသက္ခိဿံ, ဘန္တေ. ပမာဒဿံ, ဘန္တေ’’’တိ.

“මහණෙනි, එවිට යම රජු මෙසේ පවසයි: ‘එම්බා පුරුෂය, නුවණ ඇති, මේ පිළිබඳ තේරුම් ගත හැකි වයසක සිටි ඔබට මෙවැනි සිතිවිල්ලක් ඇති වූයේ නැද්ද: “මම ද ජරාව (මහලු බව) ස්වභාව කොට ඇත්තෙක්මි, ජරාව ඉක්මවා යා නොහැකිය. එබැවින් මම දැන් කයින්, වචනයෙන් හා මනසින් කුසල් දහම්හි යෙදෙන්නෙමි” කියා?’ එවිට ඔහු මෙසේ පවසයි: ‘ස්වාමීනි, මට එසේ කිරීමට නොහැකි විය. ස්වාමීනි, මම ප්‍රමාද වුණෙමි.’”

‘‘တမေနံ, ဘိက္ခဝေ, ယမော ရာဇာ ဧဝမာဟ – ‘အမ္ဘော, ပုရိသ, ပမာဒတာယ န ကလျာဏမကာသိ ကာယေန ဝါစာယ မနသာ. တဂ္ဃ တွံ, အမ္ဘော ပုရိသ, တထာ ကရိဿန္တိ ယထာ တံ ပမတ္တံ. တံ ခေါ ပန တေ ဧတံ ပါပကမ္မံ နေဝ မာတရာ ကတံ, န ပိတရာ ကတံ, န ဘာတရာ ကတံ, န ဘဂိနိယာ ကတံ, န မိတ္တာမစ္စေဟိ ကတံ, န ဉာတိသာလောဟိတေဟိ ကတံ, န ဒေဝတာဟိ ကတံ, န သမဏဗြာဟ္မဏေဟိ ကတံ; အထ ခေါ တယာဝေတံ ပါပကမ္မံ ကတံ, တွညေဝေတဿ ဝိပါကံ ပဋိသံဝေဒိဿသီ’’’တိ.

“මහණෙනි, එවිට යම රජු මෙසේ පවසයි: ‘එම්බා පුරුෂය, ඔබ ප්‍රමාදය නිසා කයින්, වචනයෙන් හා මනසින් කුසල් දහම් රැස් නොකළෙහිය. එම්බා පුරුෂය, ඔබ යම් සේ ප්‍රමාද වූයෙහිද, ඒ ප්‍රමාදයට අනුරූපව ඔවුන් ඔබට නිසැකවම දඬුවම් පමුණුවනු ඇත. ඔබ කළ ඒ පාප කර්මය ඔබේ මව විසින් කළ එකක් නොවේ, පියා විසින් කළ එකක් නොවේ, සහෝදරයා හෝ සහෝදරිය විසින් කළ එකක් නොවේ, මිතුරන් හෝ ඇමතියන් විසින් කළ එකක් නොවේ, නෑදෑ හිතවතුන් විසින් කළ එකක් නොවේ, දෙවියන් විසින් හෝ ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් විසින් කළ එකක් නොවේ. ඒ පාප කර්මය කරන ලද්දේ ඔබ විසින්මය. එබැවින් එහි විපාකය ඔබ විසින්ම අත්විඳිය යුතුය.’”

‘‘တမေနံ, ဘိက္ခဝေ, ယမော ရာဇာ ပဌမံ ဒေဝဒူတံ သမနုယုဉ္ဇိတွာ သမနုဂါဟိတွာ သမနုဘာသိတွာ, ဒုတိယံ ဒေဝဒူတံ သမနုယုဉ္ဇတိ သမနုဂါဟတိ သမနုဘာသတိ – ‘အမ္ဘော ပုရိသ, န တွံ အဒ္ဒသ မနုဿေသု ဒုတိယံ ဒေဝဒူတံ ပါတုဘူတ’န္တိ? သော ဧဝမာဟ – ‘နာဒ္ဒသံ, ဘန္တေ’တိ. ‘‘တမေနံ, ဘိက္ခဝေ, ယမော ရာဇာ ဧဝမာဟ – ‘အမ္ဘော ပုရိသ, န တွံ အဒ္ဒသ မနုဿေသု ဣတ္ထိံ ဝါ ပုရိသံ ဝါ အာဗာဓိကံ ဒုက္ခိတံ ဗာဠှဂိလာနံ, သကေ မုတ္တကရီသေ ပလိပန္နံ သေမာနံ, အညေဟိ ဝုဋ္ဌာပိယမာနံ, အညေဟိ သံဝေသိယမာန’န္တိ? သော ဧဝမာဟ – ‘အဒ္ဒသံ, ဘန္တေ’’’တိ.

“මහණෙනි, යම රජු පළමු දේවදූතයා පිළිබඳව විමසා, ප්‍රශ්න කර, කරුණු විමසීමෙන් පසු, දෙවන දේවදූතයා පිළිබඳව විමසයි, ප්‍රශ්න කරයි, කරුණු විමසයි: ‘එම්බා පුරුෂය, මනුෂ්‍යයන් අතර ප්‍රකට වූ දෙවන දේවදූතයා ඔබ දුටුවේ නැද්ද?’ ඔහු මෙසේ පවසයි: ‘ස්වාමීනි, මම නොදුටුවෙමි.’ මහණෙනි, එවිට යම රජු මෙසේ පවසයි: ‘එම්බා පුරුෂය, මනුෂ්‍යයන් අතර රෝගී වූ, දුකට පත් වූ, දැඩි ලෙස ගිලන් වූ, තමාගේම මලමූත්‍ර මධ්‍යයේ වැතිර සිටින, අන් අය විසින් නැගිටුවනු ලබන, අන් අය විසින් වැතිර කරවනු ලබන ස්ත්‍රියක හෝ පුරුෂයකුව ඔබ දුටුවේ නැද්ද?’ ඔහු මෙසේ පවසයි: ‘ස්වාමීනි, මම දුටුවෙමි.’”

‘‘တမေနံ, ဘိက္ခဝေ, ယမော ရာဇာ ဧဝမာဟ – ‘အမ္ဘော ပုရိသ, တဿ တေ ဝိညုဿ သတော မဟလ္လကဿ န ဧတဒဟောသိ – အဟမ္ပိ ခေါမှိ ဗျာဓိဓမ္မော ဗျာဓိံ အနတီတော, ဟန္ဒာဟံ ကလျာဏံ ကရောမိ ကာယေန ဝါစာယ မနသာ’တိ? သော ဧဝမာဟ – ‘နာသက္ခိဿံ, ဘန္တေ. ပမာဒဿံ, ဘန္တေ’’’တိ.

“මහණෙනි, එවිට යම රජු මෙසේ පවසයි: ‘එම්බා පුරුෂය, නුවණ ඇති, මේ පිළිබඳ තේරුම් ගත හැකි වයසක සිටි ඔබට මෙවැනි සිතිවිල්ලක් ඇති වූයේ නැද්ද: “මම ද ව්‍යාධිය (රෝගී බව) ස්වභාව කොට ඇත්තෙක්මි, රෝගී බව ඉක්මවා යා නොහැකිය. එබැවින් මම දැන් කයින්, වචනයෙන් හා මනසින් කුසල් දහම්හි යෙදෙන්නෙමි” කියා?’ එවිට ඔහු මෙසේ පවසයි: ‘ස්වාමීනි, මට එසේ කිරීමට නොහැකි විය. ස්වාමීනි, මම ප්‍රමාද වුණෙමි.’”

‘‘တမေနံ, ဘိက္ခဝေ, ယမော ရာဇာ ဧဝမာဟ – ‘အမ္ဘော ပုရိသ, ပမာဒတာယ န ကလျာဏမကာသိ ကာယေန ဝါစာယ မနသာ. တဂ္ဃ တွံ, အမ္ဘော ပုရိသ, တထာ ကရိဿန္တိ ယထာ တံ ပမတ္တံ. တံ ခေါ ပန တေ ဧတံ ပါပကမ္မံ နေဝ မာတရာ ကတံ, န ပိတရာ ကတံ, န ဘာတရာ ကတံ, န ဘဂိနိယာ ကတံ, န မိတ္တာမစ္စေဟိ [Pg.139] ကတံ, န ဉာတိသာလောဟိတေဟိ ကတံ, န ဒေဝတာဟိ ကတံ, န သမဏဗြာဟ္မဏေဟိ ကတံ; အထ ခေါ တယာဝေတံ ပါပကမ္မံ ကတံ. တွညေဝေတဿ ဝိပါကံ ပဋိသံဝေဒိဿသီ’’’တိ.

“මහණෙනි, එවිට යම රජු මෙසේ පවසයි: ‘එම්බා පුරුෂය, ඔබ ප්‍රමාදය නිසා කයින්, වචනයෙන් හා මනසින් කුසල් දහම් රැස් නොකළෙහිය. එම්බා පුරුෂය, ඔබ යම් සේ ප්‍රමාද වූයෙහිද, ඒ ප්‍රමාදයට අනුරූපව ඔවුන් ඔබට නිසැකවම දඬුවම් පමුණුවනු ඇත. ඔබ කළ ඒ පාප කර්මය ඔබේ මව විසින් කළ එකක් නොවේ, පියා විසින් කළ එකක් නොවේ, සහෝදරයා හෝ සහෝදරිය විසින් කළ එකක් නොවේ, මිතුරන් හෝ ඇමතියන් විසින් කළ එකක් නොවේ, නෑදෑ හිතවතුන් විසින් කළ එකක් නොවේ, දෙවියන් විසින් හෝ ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් විසින් කළ එකක් නොවේ. ඒ පාප කර්මය කරන ලද්දේ ඔබ විසින්මය. එබැවින් එහි විපාකය ඔබ විසින්ම අත්විඳිය යුතුය.’”

‘‘တမေနံ, ဘိက္ခဝေ, ယမော ရာဇာ ဒုတိယံ ဒေဝဒူတံ သမနုယုဉ္ဇိတွာ သမနုဂါဟိတွာ သမနုဘာသိတွာ, တတိယံ ဒေဝဒူတံ သမနုယုဉ္ဇတိ သမနုဂါဟတိ သမနုဘာသတိ – ‘အမ္ဘော ပုရိသ, န တွံ အဒ္ဒသ မနုဿေသု တတိယံ ဒေဝဒူတံ ပါတုဘူတ’န္တိ? သော ဧဝမာဟ – ‘နာဒ္ဒသံ, ဘန္တေ’’’တိ.

“මහණෙනි, යම රජු දෙවන දේවදූතයා පිළිබඳව විමසා, ප්‍රශ්න කර, කරුණු විමසීමෙන් පසු, තෙවන දේවදූතයා පිළිබඳව විමසයි, ප්‍රශ්න කරයි, කරුණු විමසයි: ‘එම්බා පුරුෂය, මනුෂ්‍යයන් අතර ප්‍රකට වූ තෙවන දේවදූතයා ඔබ දුටුවේ නැද්ද?’ ඔහු මෙසේ පවසයි: ‘ස්වාමීනි, මම නොදුටුවෙමි.’”

‘‘တမေနံ, ဘိက္ခဝေ, ယမော ရာဇာ ဧဝမာဟ – ‘အမ္ဘော ပုရိသ, န တွံ အဒ္ဒသ မနုဿေသု ဣတ္ထိံ ဝါ ပုရိသံ ဝါ ဧကာဟမတံ ဝါ ဒွီဟမတံ ဝါ တီဟမတံ ဝါ ဥဒ္ဓုမာတကံ ဝိနီလကံ ဝိပုဗ္ဗကဇာတ’န္တိ? သော ဧဝမာဟ – ‘အဒ္ဒသံ, ဘန္တေ’’’တိ.

“මහණෙනි, එවිට යම රජු ඔහුගෙන් මෙසේ අසයි – ‘එම්බා පුරුෂය, ඔබ මිනිසුන් අතර මියගොස් එක් දිනක්, දෙදිනක් හෝ තෙදිනක් ගත වූ, ඉදිමුණු, නිල් පැහැ ගැන්වුණු, සැරව වැගිරෙන ස්ත්‍රී හෝ පුරුෂ මළ සිරුරක් දැක නැද්ද?’ ඔහු මෙසේ පවසයි – ‘ස්වාමීනි, මම එය දුටුවෙමි.’”

‘‘တမေနံ, ဘိက္ခဝေ, ယမော ရာဇာ ဧဝမာဟ – ‘အမ္ဘော ပုရိသ, တဿ တေ ဝိညုဿ သတော မဟလ္လကဿ န ဧတဒဟောသိ – အဟမ္ပိ ခေါမှိ မရဏဓမ္မော မရဏံ အနတီတော, ဟန္ဒာဟံ ကလျာဏံ ကရောမိ ကာယေန ဝါစာယ မနသာ’တိ? သော ဧဝမာဟ – ‘နာသက္ခိဿံ, ဘန္တေ. ပမာဒဿံ, ဘန္တေ’’’တိ.

“මහණෙනි, එවිට යම රජු ඔහුගෙන් මෙසේ අසයි – ‘එම්බා පුරුෂය, බුද්ධිමත් හා පරිණත වූ ඔබට මෙවැනි සිතුවිල්ලක් ඇති නොවූයේද? – මමත් මරණය ස්වභාව කොට ඇත්තෙක්මි, මරණය ඉක්මවා නොගියෙමි. එබැවින් මම දැන් කයෙන්, වචනයෙන් හා සිතින් කුසල් දහම් කරන්නෙමි’ කියා. ඔහු මෙසේ පවසයි – ‘ස්වාමීනි, මට එසේ කිරීමට නොහැකි විය. ස්වාමීනි, මම ප්‍රමාද වීමි.’”

‘‘တမေနံ, ဘိက္ခဝေ, ယမော ရာဇာ ဧဝမာဟ – ‘အမ္ဘော ပုရိသ, ပမာဒတာယ န ကလျာဏမကာသိ ကာယေန ဝါစာယ မနသာ. တဂ္ဃ တွံ, အမ္ဘော ပုရိသ, တထာ ကရိဿန္တိ ယထာ တံ ပမတ္တံ. တံ ခေါ ပန တေ ဧတံ ပါပကမ္မံ နေဝ မာတရာ ကတံ, န ပိတရာ ကတံ, န ဘာတရာ ကတံ, န ဘဂိနိယာ ကတံ, န မိတ္တာမစ္စေဟိ ကတံ, န ဉာတိသာလောဟိတေဟိ ကတံ, န ဒေဝတာဟိ ကတံ, န သမဏဗြာဟ္မဏေဟိ ကတံ; အထ ခေါ တယာဝေတံ ပါပကမ္မံ ကတံ. တွညေဝေတဿ ဝိပါကံ ပဋိသံဝေဒိဿသီ’’’တိ.

“මහණෙනි, එවිට යම රජු ඔහුට මෙසේ පවසයි – ‘එම්බා පුරුෂය, ඔබ ප්‍රමාද වූ නිසා කයෙන්, වචනයෙන් හා සිතින් කුසල් නොකළෙහිය. එම්බා පුරුෂය, ඒකාන්තයෙන්ම ඔබ කෙතරම් ප්‍රමාද වූවාද, ඒ හා සමානවම ඔවුන් ඔබට දඬුවම් කරනු ඇත. ඔබ කළ ඒ අකුසල කර්මය මව විසින් කළ එකක් නොවේ, පියා විසින්, සහෝදරයා විසින්, සහෝදරිය විසින්, මිතුරන් හෝ ඇමතිවරුන් විසින්, නෑදෑ හිතවතුන් විසින්, දෙවිවරුන් විසින් හෝ ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් විසින් කරන ලද්දක් නොවේ. ඒ අකුසල කර්මය ඔබ විසින්ම කරන ලද්දකි. එබැවින් එහි විපාකය ඔබ විසින්ම විඳිය යුතුය.’”

‘‘တမေနံ, ဘိက္ခဝေ, ယမော ရာဇာ တတိယံ ဒေဝဒူတံ သမနုယုဉ္ဇိတွာ သမနုဂါဟိတွာ သမနုဘာသိတွာ တုဏှီ ဟောတိ. တမေနံ, ဘိက္ခဝေ, နိရယပါလာ ပဉ္စဝိဓဗန္ဓနံ နာမ ကာရဏံ ကရောန္တိ. တတ္တံ အယောခိလံ ဟတ္ထေ ဂမေန္တိ. တတ္တံ အယောခိလံ ဒုတိယသ္မိံ ဟတ္ထေ ဂမေန္တိ. တတ္တံ အယောခိလံ ပါဒေ ဂမေန္တိ. တတ္တံ အယောခိလံ ဒုတိယသ္မိံ ပါဒေ ဂမေန္တိ. တတ္တံ အယောခိလံ မဇ္ဈေ ဥရသ္မိံ ဂမေန္တိ. သော တတ္ထ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ခရာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒိယတိ, န စ တာဝ ကာလင်္ကရောတိ ယာဝ န တံ ပါပကမ္မံ ဗျန္တီဟောတိ.

“මහණෙනි, යම රජු තුන්වන දේවදූතයා පිළිබඳවද ප්‍රශ්න කර, කරුණු විමසා, අවවාද කර නිහඬ වෙයි. මහණෙනි, එවිට නිරය පාලකයෝ ඔහුට පංචවිධ බන්ධනය නම් වූ වධහිංසාව පමුණුවති. රත් වූ යකඩ හුලක් ඔහුගේ එක් අතක ගසති. දෙවන අතෙහිද රත් වූ යකඩ හුලක් ගසති. එක් පයෙහි රත් වූ යකඩ හුලක් ගසති. දෙවන පයෙහිද රත් වූ යකඩ හුලක් ගසති. පපුව මැදටද රත් වූ යකඩ හුලක් ගසති. එහිදී ඔහු ඉතා තියුණු, රුදුරු වූත්, කටුක වූත් දුක් වේදනාවන් විඳියි. එහෙත් එම අකුසල කර්මය ගෙවී යන තෙක් ඔහු මරණයට පත් නොවේ.”

‘‘တမေနံ[Pg.140], ဘိက္ခဝေ, နိရယပါလာ သံဝေသေတွာ ကုဓာရီဟိ တစ္ဆန္တိ. သော တတ္ထ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ခရာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒိယတိ, န စ တာဝ ကာလင်္ကရောတိ ယာဝ န တံ ပါပကမ္မံ ဗျန္တီဟောတိ.

“මහණෙනි, නිරය පාලකයෝ ඔහු පොළොවෙහි පෙරළා දමා කෙටේරිවලින් (පොරෝවලින්) කපති. එහිදී ඔහු ඉතා තියුණු, රුදුරු වූත්, කටුක වූත් දුක් වේදනාවන් විඳියි. එහෙත් එම අකුසල කර්මය ගෙවී යන තෙක් ඔහු මරණයට පත් නොවේ.”

‘‘တမေနံ, ဘိက္ခဝေ, နိရယပါလာ ဥဒ္ဓံပါဒံ အဓောသိရံ ဂဟေတွာ ဝါသီဟိ တစ္ဆန္တိ…ပေ… တမေနံ, ဘိက္ခဝေ, နိရယပါလာ ရထေ ယောဇေတွာ အာဒိတ္တာယ ဘူမိယာ သမ္ပဇ္ဇလိတာယ သဇောတိဘူတာယ သာရေန္တိပိ ပစ္စာသာရေန္တိပိ…ပေ… တမေနံ, ဘိက္ခဝေ, နိရယပါလာ မဟန္တံ အင်္ဂါရပဗ္ဗတံ အာဒိတ္တံ သမ္ပဇ္ဇလိတံ သဇောတိဘူတံ အာရောပေန္တိပိ ဩရောပေန္တိပိ…ပေ… တမေနံ, ဘိက္ခဝေ, နိရယပါလာ ဥဒ္ဓံပါဒံ အဓောသိရံ ဂဟေတွာ တတ္တာယ လောဟကုမ္ဘိယာ ပက္ခိပန္တိ, အာဒိတ္တာယ သမ္ပဇ္ဇလိတာယ သဇောတိဘူတာယ. သော တတ္ထ ဖေဏုဒ္ဒေဟကံ ပစ္စမာနော သကိမ္ပိ ဥဒ္ဓံ ဂစ္ဆတိ, သကိမ္ပိ အဓော ဂစ္ဆတိ, သကိမ္ပိ တိရိယံ ဂစ္ဆတိ. သော တတ္ထ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ခရာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒိယတိ, န စ တာဝ ကာလံ ကရောတိ ယာဝ န တံ ပါပကမ္မံ ဗျန္တီဟောတိ. တမေနံ, ဘိက္ခဝေ, နိရယပါလာ မဟာနိရယေ ပက္ခိပန္တိ. သော ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, မဟာနိရယော –

“මහණෙනි, නිරය පාලකයෝ ඔහුගේ දෙපයින් අල්ලා, හිස පහතට හරවා වෑවලින් කපති... මහණෙනි, නිරය පාලකයෝ ඔහු රථයක බැඳ, ඇවිළෙන, දිළිසෙන, ගිනි ජාලා සහිත පොළොව මත ඉදිරියටත් පසුපසටත් ඇදගෙන යති... මහණෙනි, නිරය පාලකයෝ ඇවිළෙන, දිළිසෙන, ගිනි ජාලා සහිත මහත් වූ අඟුරු පර්වතයකට ඔහුව නංවති, නැවත පහතට හෙළති... මහණෙනි, නිරය පාලකයෝ ඔහුගේ දෙපයින් අල්ලා, හිස පහතට හරවා, ඇවිළෙන, දිළිසෙන, ගිනි ජාලා සහිත රත් වූ ලෝකුඹු නිරයෙහි (යකඩ හැළියෙහි) පතල කරති. එහි ඔහු පෙණ නගිමින් තැම්බෙමින් වරක් උඩටත්, වරක් යටටත්, වරක් හරහටත් පාවී යයි. එහිදී ඔහු ඉතා තියුණු, රුදුරු වූත්, කටුක වූත් දුක් වේදනාවන් විඳියි. එහෙත් එම අකුසල කර්මය ගෙවී යන තෙක් ඔහු මරණයට පත් නොවේ. මහණෙනි, නිරය පාලකයෝ අවසානයේදී ඔහුව මහා නිරයෙහි හෙළති. මහණෙනි, ඒ මහා නිරය වනාහි:”

‘‘စတုက္ကဏ္ဏော စတုဒွါရော, ဝိဘတ္တော ဘာဂသော မိတော;

အယောပါကာရပရိယန္တော, အယသာ ပဋိကုဇ္ဇိတော.

“එය සතර කොනක් ඇත්තේය, සතර දොරටුවක් ඇත්තේය, මැනවින් බෙදා වෙන් කර ඇත්තේය. යකඩ තාප්පයකින් වටවී ඇත්තේය, යකඩ පියස්සකින් වසා ඇත්තේය.”

‘‘တဿ အယောမယာ ဘူမိ, ဇလိတာ တေဇသာ ယုတာ;

သမန္တာ ယောဇနသတံ, ဖရိတွာ တိဋ္ဌတိ သဗ္ဗဒါ’’တိ.

“එහි පොළොව යකඩින් නිමවා ඇත, ගින්නෙන් දිළිසෙමින් පවතියි. හාත්පස යොදුන් සියයක් පුරා පැතිර ගිය ගිනි ජාලාවන්ගෙන් එය හැම කල්හිම පවතින්නේය.”

‘‘ဘူတပုဗ္ဗံ, ဘိက္ခဝေ, ယမဿ ရညော ဧတဒဟောသိ – ‘ယေ ကိရ, ဘော, လောကေ ပါပကာနိ ကမ္မာနိ ကရောန္တိ တေ ဧဝရူပါ ဝိဝိဓာ ကမ္မကာရဏာ ကရီယန္တိ. အဟော ဝတာဟံ မနုဿတ္တံ လဘေယျံ, တထာဂတော စ လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ, တဉ္စာဟံ ဘဂဝန္တံ ပယိရုပါသေယျံ. သော စ မေ ဘဂဝါ ဓမ္မံ ဒေသေယျ, တဿ စာဟံ ဘဂဝတော ဓမ္မံ အာဇာနေယျ’န္တိ. တံ ခေါ ပနာဟံ, ဘိက္ခဝေ, န အညဿ သမဏဿ ဝါ ဗြာဟ္မဏဿ ဝါ သုတွာ ဧဝံ ဝဒါမိ, အပိ စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ယဒေဝ မေ သာမံ ဉာတံ သာမံ ဒိဋ္ဌံ သာမံ ဝိဒိတံ တဒေဝါဟံ ဝဒါမီ’’တိ.

“මහණෙනි, අතීතයේ දිනක යම රජුට මෙවැනි සිතුවිල්ලක් ඇති විය – ‘ලෝකයේ යම් පිරිසක් පව්කම් කෙරෙත්ද, ඔවුන් මෙවැනි විවිධ වධහිංසාවන්ට ලක් වෙති. අහෝ! මම යම් හෙයකින් මිනිසත් බවක් ලබන්නෙම් නම්, අර්හත් වූ සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ නමක් ලොව උපදින්නේ නම්, මම ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේව ඇසුරු කරන්නෙම් නම්, ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මට දහම් දෙසන්නේ නම්, මම උන්වහන්සේගේ ධර්මය අවබෝධ කරගන්නෙම් නම් කෙතරම් අගනේද!’ මහණෙනි, මම මෙය පවසන්නේ වෙනත් ශ්‍රමණයකුගෙන් හෝ බ්‍රාහ්මණයකුගෙන් අසා නොවෙයි. මහණෙනි, මා විසින්ම දන්නා ලද, මා විසින්ම දක්නා ලද, මා විසින්ම අවබෝධ කරගන්නා ලද දෙයම මම මෙසේ පවසමි.”

‘‘စောဒိတာ [Pg.141] ဒေဝဒူတေဟိ, ယေ ပမဇ္ဇန္တိ မာဏဝါ;

တေ ဒီဃရတ္တံ သောစန္တိ, ဟီနကာယူပဂါ နရာ.

“දේවදූතයන් විසින් අවදි කරනු ලැබූවත්, යම් මිනිසුන් ප්‍රමාද වෙත්ද; ඔවුහු පහත් තත්ත්වයකට පත්ව, බොහෝ කල් ශෝක වෙති.”

‘‘ယေ စ ခေါ ဒေဝဒူတေဟိ, သန္တော သပ္ပုရိသာ ဣဓ;

စောဒိတာ နပ္ပမဇ္ဇန္တိ, အရိယဓမ္မေ ကုဒါစနံ.

“එහෙත් දේවදූතයන් විසින් අවදි කරනු ලැබූ යම් සත්පුරුෂයෝ මෙලොව වෙත්ද; ඔවුහු කිසි කලෙකත් ආර්ය ධර්මයෙහි ප්‍රමාද නොවෙති.”

‘‘ဥပါဒါနေ ဘယံ ဒိသွာ, ဇာတိမရဏသမ္ဘဝေ;

အနုပါဒါ ဝိမုစ္စန္တိ, ဇာတိမရဏသင်္ခယေ.

“ඉපදීමට හා මරණයට හේතු වන උපාදානයෙහි (ඇලීමෙහි) බිය දැක, ඔවුහු උපාදාන රහිතව ජාති මරණ ක්ෂය වීම නම් වූ නිවනෙහි මිදෙති.”

‘‘တေ အပ္ပမတ္တာ သုခိနော, ဒိဋ္ဌဓမ္မာဘိနိဗ္ဗုတာ;

သဗ္ဗဝေရဘယာတီတာ, သဗ္ဗဒုက္ခံ ဥပစ္စဂု’’န္တိ. ဆဋ္ဌံ;

“ප්‍රමාද නොවී, සුවපත් වූ, මෙලොවදීම කෙලෙස් ගින්නෙන් නිවුණු ඒ සත්පුරුෂයෝ; සියලු වෛර හා බිය ඉක්මවා ගොස් සියලු දුකෙන් එතෙර වූහ.”

၇. စတုမဟာရာဇသုတ္တံ

7. “චතුමහාරාජ සූත්‍රය (හෝ දේවදූත සූත්‍රයේ අවසානය)”

၃၇. ‘‘အဋ္ဌမိယံ, ဘိက္ခဝေ, ပက္ခဿ စတုန္နံ မဟာရာဇာနံ အမစ္စာ ပါရိသဇ္ဇာ ဣမံ လောကံ အနုဝိစရန္တိ – ‘ကစ္စိ ဗဟူ မနုဿာ မနုဿေသု မတ္တေယျာ ပေတ္တေယျာ သာမညာ ဗြဟ္မညာ ကုလေ ဇေဋ္ဌာပစာယိနော ဥပေါသထံ ဥပဝသန္တိ ပဋိဇာဂရောန္တိ ပုညာနိ ကရောန္တီ’တိ. စာတုဒ္ဒသိံ, ဘိက္ခဝေ, ပက္ခဿ စတုန္နံ မဟာရာဇာနံ ပုတ္တာ ဣမံ လောကံ အနုဝိစရန္တိ – ‘ကစ္စိ ဗဟူ မနုဿာ မနုဿေသု မတ္တေယျာ ပေတ္တေယျာ သာမညာ ဗြဟ္မညာ ကုလေ ဇေဋ္ဌာပစာယိနော ဥပေါသထံ ဥပဝသန္တိ ပဋိဇာဂရောန္တိ ပုညာနိ ကရောန္တီ’တိ. တဒဟု, ဘိက္ခဝေ, ဥပေါသထေ ပန္နရသေ စတ္တာရော မဟာရာဇာနော သာမညေဝ ဣမံ လောကံ အနုဝိစရန္တိ – ‘ကစ္စိ ဗဟူ မနုဿာ မနုဿေသု မတ္တေယျာ ပေတ္တေယျာ သာမညာ ဗြဟ္မညာ ကုလေ ဇေဋ္ဌာပစာယိနော ဥပေါသထံ ဥပဝသန္တိ ပဋိဇာဂရောန္တိ ပုညာနိ ကရောန္တီ’’’တိ.

37. ‘‘මහණෙනි, පක්‍ෂයේ අටවැනි දිනෙහි සතර වරම් මහරජවරුන්ගේ ඇමතිවරු සහ පිරිසද්ජයෝ ‘මිනිසුන් අතර මවට උපස්ථාන කරන, පියාට උපස්ථාන කරන, මහණ බමුණන්ට ගරු කරන, කුලයේ වැඩිහිටියන්ට සලකන, උපෝසථය රකින, ප්‍රතිජාගර උපෝසථය රකින, පින්කම් කරන මිනිසුන් බොහෝ සිටිත්දැ’යි විමසමින් මේ ලෝකයෙහි හැසිරෙති. මහණෙනි, පක්‍ෂයේ දහහතරවැනි දිනෙහි සතර වරම් මහරජවරුන්ගේ පුත්‍රයෝ ‘මිනිසුන් අතර මවට උපස්ථාන කරන, පියාට උපස්ථාන කරන, මහණ බමුණන්ට ගරු කරන, කුලයේ වැඩිහිටියන්ට සලකන, උපෝසථය රකින, ප්‍රතිජාගර උපෝසථය රකින, පින්කම් කරන මිනිසුන් බොහෝ සිටිත්දැ’යි විමසමින් මේ ලෝකයෙහි හැසිරෙති. මහණෙනි, පසළොස්වක පෝය දිනෙහි සතර වරම් මහරජවරුම තමන් විසින්ම ‘මිනිසුන් අතර මවට උපස්ථාන කරන, පියාට උපස්ථාන කරන, මහණ බමුණන්ට ගරු කරන, කුලයේ වැඩිහිටියන්ට සලකන, උපෝසථය රකින, ප්‍රතිජාගර උපෝසථය රකින, පින්කම් කරන මිනිසුන් බොහෝ සිටිත්දැ’යි විමසමින් මේ ලෝකයෙහි හැසිරෙති.’’

‘‘သစေ, ဘိက္ခဝေ, အပ္ပကာ ဟောန္တိ မနုဿာ မနုဿေသု မတ္တေယျာ ပေတ္တေယျာ သာမညာ ဗြဟ္မညာ ကုလေ ဇေဋ္ဌာပစာယိနော ဥပေါသထံ ဥပဝသန္တိ ပဋိဇာဂရောန္တိ ပုညာနိ ကရောန္တိ. တမေနံ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော မဟာရာဇာနော ဒေဝါနံ တာဝတိံသာနံ သုဓမ္မာယ သဘာယ သန္နိသိန္နာနံ သန္နိပတိတာနံ အာရောစေန္တိ – ‘အပ္ပကာ ခေါ, မာရိသာ, မနုဿာ မနုဿေသု မတ္တေယျာ ပေတ္တေယျာ သာမညာ ဗြဟ္မညာ ကုလေ ဇေဋ္ဌာပစာယိနော ဥပေါသထံ ဥပဝသန္တိ ပဋိဇာဂရောန္တိ ပုညာနိ ကရောန္တီ’တိ. တေန ခေါ, ဘိက္ခဝေ[Pg.142], ဒေဝါ တာဝတိံသာ အနတ္တမနာ ဟောန္တိ – ‘ဒိဗ္ဗာ ဝတ, ဘော, ကာယာ ပရိဟာယိဿန္တိ, ပရိပူရိဿန္တိ အသုရကာယာ’’’တိ.

‘‘මහණෙනි, ඉදින් මිනිසුන් අතර මවට උපස්ථාන කරන, පියාට උපස්ථාන කරන, මහණ බමුණන්ට ගරු කරන, කුලයේ වැඩිහිටියන්ට සලකන, උපෝසථය රකින, ප්‍රතිජාගර උපෝසථය රකින, පින්කම් කරන මිනිසුන් අල්ප වෙත් නම්, මහණෙනි, එවිට සතර වරම් මහරජවරු සුධම්මා සභාවෙහි රැස්වී අසුන්ගෙන සිටින තව්තිසා වැසි දෙවියන්ට මෙය මෙසේ දන්වති: ‘පින්වත්නි, මිනිසුන් අතර මවට උපස්ථාන කරන, පියාට උපස්ථාන කරන, මහණ බමුණන්ට ගරු කරන, කුලයේ වැඩිහිටියන්ට සලකන, උපෝසථය රකින, ප්‍රතිජාගර උපෝසථය රකින, පින්කම් කරන මිනිසුන් ඉතා අල්පය.’ මහණෙනි, ඒ හේතුවෙන් තව්තිසා වැසි දෙවියෝ නොසතුටු වෙමින්, ‘පින්වත්නි, දිව්‍ය සමූහයා පිරිහී යනු ඇත, අසුර සමූහයා පිරී යනු ඇතැ’යි පවසති.’’

‘‘သစေ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဗဟူ ဟောန္တိ မနုဿာ မနုဿေသု မတ္တေယျာ ပေတ္တေယျာ သာမညာ ဗြဟ္မညာ ကုလေ ဇေဋ္ဌာပစာယိနော ဥပေါသထံ ဥပဝသန္တိ ပဋိဇာဂရောန္တိ ပုညာနိ ကရောန္တိ. တမေနံ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော မဟာရာဇာနော ဒေဝါနံ တာဝတိံသာနံ သုဓမ္မာယ သဘာယ သန္နိသိန္နာနံ သန္နိပတိတာနံ အာရောစေန္တိ – ‘ဗဟူ ခေါ, မာရိသာ, မနုဿာ မနုဿေသု မတ္တေယျာ ပေတ္တေယျာ သာမညာ ဗြဟ္မညာ ကုလေ ဇေဋ္ဌာပစာယိနော ဥပေါသထံ ဥပဝသန္တိ ပဋိဇာဂရောန္တိ ပုညာနိ ကရောန္တီ’တိ. တေန, ဘိက္ခဝေ, ဒေဝါ တာဝတိံသာ အတ္တမနာ ဟောန္တိ – ‘ဒိဗ္ဗာ ဝတ, ဘော, ကာယာ ပရိပူရိဿန္တိ, ပရိဟာယိဿန္တိ အသုရကာယာ’’’တိ.

‘‘මහණෙනි, ඉදින් මිනිසුන් අතර මවට උපස්ථාන කරන, පියාට උපස්ථාන කරන, මහණ බමුණන්ට ගරු කරන, කුලයේ වැඩිහිටියන්ට සලකන, උපෝසථය රකින, ප්‍රතිජාගර උපෝසථය රකින, පින්කම් කරන මිනිසුන් බොහෝ වෙත් නම්, මහණෙනි, එවිට සතර වරම් මහරජවරු සුධම්මා සභාවෙහි රැස්වී අසුන්ගෙන සිටින තව්තිසා වැසි දෙවියන්ට මෙය මෙසේ දන්වති: ‘පින්වත්නි, මිනිසුන් අතර මවට උපස්ථාන කරන, පියාට උපස්ථාන කරන, මහණ බමුණන්ට ගරු කරන, කුලයේ වැඩිහිටියන්ට සලකන, උපෝසථය රකින, ප්‍රතිජාගර උපෝසථය රකින, පින්කම් කරන මිනිසුන් බොහෝය.’ මහණෙනි, ඒ හේතුවෙන් තව්තිසා වැසි දෙවියෝ සතුටු වෙමින්, ‘පින්වත්නි, දිව්‍ය සමූහයා පිරී යනු ඇත, අසුර සමූහයා පිරිහී යනු ඇතැ’යි පවසති.’’

‘‘ဘူတပုဗ္ဗံ, ဘိက္ခဝေ, သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော ဒေဝေ တာဝတိံသေ အနုနယမာနော တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဂါထံ အဘာသိ –

‘‘මහණෙනි, අතීතයෙහි දේවෙන්ද්‍ර වූ ශක්‍රයා තව්තිසා වැසි දෙවියන්ව පහදවමින් ඒ අවස්ථාවෙහි මේ ගාථාව පැවසීය –’’

‘‘စာတုဒ္ဒသိံ ပဉ္စဒသိံ, ယာ စ ပက္ခဿ အဋ္ဌမီ;

ပါဋိဟာရိယပက္ခဉ္စ, အဋ္ဌင်္ဂသုသမာဂတံ;

ဥပေါသထံ ဥပဝသေယျ, ယောပိဿ မာဒိသော နရော’’တိ.

‘‘යම් මිනිසෙක් මා වැනි වීමට කැමති නම්, ඔහු පක්‍ෂයේ අටවක දිනෙහිද, දහහතරවක දිනෙහිද, පසළොස්වක දිනෙහිද, එසේම අංග අටකින් යුත් ප්‍රතිජාගර උපෝසථයද සමාදන්ව රැකිය යුතුය.’’

‘‘သာ ခေါ ပနေသာ, ဘိက္ခဝေ, သက္ကေန ဒေဝါနမိန္ဒေန ဂါထာ ဒုဂ္ဂီတာ န သုဂီတာ ဒုဗ္ဘာသိတာ န သုဘာသိတာ. တံ ကိဿ ဟေတု? သက္ကော ဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဒေဝါနမိန္ဒော အဝီတရာဂေါ အဝီတဒေါသော အဝီတမောဟော.

‘‘මහණෙනි, දේවෙන්ද්‍ර වූ ශක්‍රයා විසින් පවසන ලද එම ගාථාව වැරදි ලෙස කියන ලද්දකි, නිවැරදි ලෙස කියන ලද්දක් නොවේ; එය දුර්භාෂිතයකි, සුභාෂිතයක් නොවේ. එයට හේතුව කුමක්ද? මහණෙනි, දේවෙන්ද්‍ර වූ ශක්‍රයා රාගය ප්‍රහීණ නොකළ, ද්වේෂය ප්‍රහීණ නොකළ, මෝහය ප්‍රහීණ නොකළ තැනැත්තෙකු බැවිනි.’’

‘‘ယော စ ခေါ သော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အရဟံ ခီဏာသဝေါ ဝုသိတဝါ ဗြဟ္မစရိယော ကတကရဏီယော ဩဟိတဘာရော အနုပ္ပတ္တသဒတ္ထော ပရိက္ခီဏဘဝသံယောဇနော သမ္မဒညာ ဝိမုတ္တော, တဿ ခေါ ဧတံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ကလ္လံ ဝစနာယ –

‘‘මහණෙනි, යම් මහණෙක් රහත් වූයේද, ක්ෂීණාස්‍රව වූයේද, බඹසර වැස නිම කළේද, කළ යුතු දේ කළේද, බර බහා තැබුවේද, තමන්ගේ උතුම් අර්ථය සාක්ෂාත් කර ගත්තේද, භව සංයෝජනයන් ක්ෂය කළේද, මනා කොට දැන විමුක්තිය ලැබුවේද, අන්න ඒ මහණාට මෙසේ පැවසීම සුදුසුය:’’

‘‘စာတုဒ္ဒသိံ ပဉ္စဒသိံ, ယာ စ ပက္ခဿ အဋ္ဌမီ;

ပါဋိဟာရိယပက္ခဉ္စ, အဋ္ဌင်္ဂသုသမာဂတံ;

ဥပေါသထံ ဥပဝသေယျ, ယောပိဿ မာဒိသော နရော’’တိ.

‘‘යම් මිනිසෙක් මා වැනි (ක්ෂීණාස්‍රවයකු) වීමට කැමති නම්, ඔහු පක්‍ෂයේ අටවක දිනෙහිද, දහහතරවක දිනෙහිද, පසළොස්වක දිනෙහිද, එසේම අංග අටකින් යුත් ප්‍රතිජාගර උපෝසථයද සමාදන්ව රැකිය යුතුය.’’

‘‘တံ [Pg.143] ကိဿ ဟေတု? သော ဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဝီတရာဂေါ ဝီတဒေါသော ဝီတမောဟော’’တိ. သတ္တမံ.

‘‘එයට හේතුව කුමක්ද? මහණෙනි, ඒ මහණා රාගයෙන් තොර වූ, ද්වේෂයෙන් තොර වූ, මෝහයෙන් තොර වූ බැවිනි.’’ (සත්වැනි සූත්‍රයයි).

၈. ဒုတိယစတုမဟာရာဇသုတ္တံ

8. දුතිය චතුමහාරාජ සූත්‍රය

၃၈. ‘‘ဘူတပုဗ္ဗံ, ဘိက္ခဝေ, သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော ဒေဝေ တာဝတိံသေ အနုနယမာနော တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဂါထံ အဘာသိ –

38. ‘‘මහණෙනි, අතීතයෙහි දේවෙන්ද්‍ර වූ ශක්‍රයා තව්තිසා වැසි දෙවියන්ව පහදවමින් ඒ අවස්ථාවෙහි මේ ගාථාව පැවසීය –’’

‘‘စာတုဒ္ဒသိံ ပဉ္စဒသိံ, ယာ စ ပက္ခဿ အဋ္ဌမီ;

ပါဋိဟာရိယပက္ခဉ္စ, အဋ္ဌင်္ဂသုသမာဂတံ;

ဥပေါသထံ ဥပဝသေယျ, ယောပိဿ မာဒိသော နရော’’တိ.

‘‘යම් මිනිසෙක් මා වැනි වීමට කැමති නම්, ඔහු පක්‍ෂයේ අටවක දිනෙහිද, දහහතරවක දිනෙහිද, පසළොස්වක දිනෙහිද, එසේම අංග අටකින් යුත් ප්‍රතිජාගර උපෝසථයද සමාදන්ව රැකිය යුතුය.’’

‘‘သာ ခေါ ပနေသာ, ဘိက္ခဝေ, သက္ကေန ဒေဝါနမိန္ဒေန ဂါထာ ဒုဂ္ဂီတာ န သုဂီတာ ဒုဗ္ဘာသိတာ န သုဘာသိတာ. တံ ကိဿ ဟေတု? သက္ကော ဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဒေဝါနမိန္ဒော အပရိမုတ္တော ဇာတိယာ ဇရာယ မရဏေန သောကေဟိ ပရိဒေဝေဟိ ဒုက္ခေဟိ ဒေါမနဿေဟိ ဥပါယာသေဟိ, အပရိမုတ္တော ဒုက္ခသ္မာတိ ဝဒါမိ.

‘‘මහණෙනි, දේවෙන්ද්‍ර වූ ශක්‍රයා විසින් පවසන ලද එම ගාථාව වැරදි ලෙස කියන ලද්දකි, නිවැරදි ලෙස කියන ලද්දක් නොවේ; එය දුර්භාෂිතයකි, සුභාෂිතයක් නොවේ. එයට හේතුව කුමක්ද? මහණෙනි, දේවෙන්ද්‍ර වූ ශක්‍රයා ඉපදීමෙන්, ජරාවෙන්, මරණයෙන්, සෝකයෙන්, වැලපීමෙන්, දුකෙන්, දොම්නසින් සහ සුසුම් හෙළීමෙන් නොමිදුණු අයෙකි. ඔහු දුකෙන් නොමිදුණු අයෙකු බව මම පවසමි.’’

‘‘ယော စ ခေါ သော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အရဟံ ခီဏာသဝေါ ဝုသိတဝါ ကတကရဏီယော ဩဟိတဘာရော အနုပ္ပတ္တသဒတ္ထော ပရိက္ခီဏဘဝသံယောဇနော သမ္မဒညာ ဝိမုတ္တော, တဿ ခေါ ဧတံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ကလ္လံ ဝစနာယ –

‘‘මහණෙනි, යම් මහණෙක් රහත් වූයේද, ක්ෂීණාස්‍රව වූයේද, බඹසර වැස නිම කළේද, කළ යුතු දේ කළේද, බර බහා තැබුවේද, තමන්ගේ උතුම් අර්ථය සාක්ෂාත් කර ගත්තේද, භව සංයෝජනයන් ක්ෂය කළේද, මනා කොට දැන විමුක්තිය ලැබුවේද, අන්න ඒ මහණාට මෙසේ පැවසීම සුදුසුය:’’

‘‘စာတုဒ္ဒသိံ ပဉ္စဒသိံ, ယာ စ ပက္ခဿ အဋ္ဌမီ;

ပါဋိဟာရိယပက္ခဉ္စ, အဋ္ဌင်္ဂသုသမာဂတံ;

ဥပေါသထံ ဥပဝသေယျ, ယောပိဿ မာဒိသော နရော’’တိ.

“යමෙක් මා හා සමාන (ආශ්‍රවක්ෂය කළ) පුරුෂයෙක් වේ නම්, ඔහු පක්‍ෂයේ තුදුස්වක දිනයෙහි ද, පසළොස්වක දිනයෙහි ද, අටවක දිනයෙහි ද, පෙළහර පක්‍ෂයෙහි (පාටිහාරිය පක්‍ෂය) ද අෂ්ටාංග සීලයෙන් යුක්ත වූ උපෝසථය සමාදන්ව වාසය කළ යුතුය.”

‘‘တံ ကိဿ ဟေတု? သော ဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ပရိမုတ္တော ဇာတိယာ ဇရာယ မရဏေန သောကေဟိ ပရိဒေဝေဟိ ဒုက္ခေဟိ ဒေါမနဿေဟိ ဥပါယာသေဟိ, ပရိမုတ္တော ဒုက္ခသ္မာတိ ဝဒါမီ’’တိ. အဋ္ဌမံ.

“එය කුමන හේතුවක් නිසාද? මහණෙනි, ඒ රහත් මහණ තෙමේ ජාතියෙන්, ජරාවෙන්, මරණයෙන්, සෝකයෙන්, පරිදේවයෙන්, දුක්ඛයන්ගෙන්, දොමනස්සයන්ගෙන් හා උපායාසයන්ගෙන් මිදුණේ වෙයි. ඔහු සියලු දුකින් මිදුණෙකු යැයි මම පවසමි.” අටවැනි සූත්‍රයයි.

၉. သုခုမာလသုတ္တံ

9. සුකුමාල සූත්‍රය

၃၉. ‘‘သုခုမာလော အဟံ, ဘိက္ခဝေ, ပရမသုခုမာလော အစ္စန္တသုခုမာလော. မမ သုဒံ, ဘိက္ခဝေ, ပိတု နိဝေသနေ ပေါက္ခရဏိယော ကာရိတာ ဟောန္တိ. ဧကတ္ထ သုဒံ, ဘိက္ခဝေ, ဥပ္ပလံ ဝပ္ပတိ, ဧကတ္ထ ပဒုမံ, ဧကတ္ထ ပုဏ္ဍရီကံ, ယာဝဒေဝ မမတ္ထာယ. န ခေါ ပနဿာဟံ, ဘိက္ခဝေ, အကာသိကံ စန္ဒနံ ဓာရေမိ. ကာသိကံ[Pg.144], ဘိက္ခဝေ, သု မေ တံ ဝေဌနံ ဟောတိ, ကာသိကာ ကဉ္စုကာ, ကာသိကံ နိဝါသနံ, ကာသိကော ဥတ္တရာသင်္ဂေါ. ရတ္တိန္ဒိဝံ ခေါ ပန မေ သု တံ, ဘိက္ခဝေ, သေတစ္ဆတ္တံ ဓာရီယတိ – ‘မာ နံ ဖုသိ သီတံ ဝါ ဥဏှံ ဝါ တိဏံ ဝါ ရဇော ဝါ ဥဿာဝေါ ဝါ’’’တိ.

39. “මහණෙනි, මම ඉතා සුකුමාල වීමි, පරම සුකුමාල වීමි, අතිශයින්ම සුකුමාල වීමි. මහණෙනි, මගේ පියාණන්ගේ මාළිගාවෙහි මා උදෙසාම කරවන ලද පොකුණු තිබුණි. එහි එක් පොකුණක මා උදෙසාම නිල් උපුල් ද, තවකෙක රතු නෙළුම් ද, අනෙකක සුදු නෙළුම් ද වවන ලදී. මහණෙනි, මම කසී රටින් ගෙනෙන ලද සඳුන් මිස අන් සඳුන් භාවිතා නොකළෙමි. මහණෙනි, මාගේ හිස් වැසුම ද කසී සළුවෙන්ම විය. මාගේ ඇතුළු වස්ත්‍රය, පිට වස්ත්‍රය හා උතුරු සළුව යන සියල්ලම කසී සළුවෙන්ම විය. මහණෙනි, සීතලෙන් හෝ රස්නයෙන් හෝ තණකොළ, දූවිලි හෝ පින්නෙන් මට පීඩාවක් නොවීම පිණිස දිවා රාත්‍රී දෙකෙහිම මට සේසත් දරන ලදී.”

‘‘တဿ မယှံ, ဘိက္ခဝေ, တယော ပါသာဒါ အဟေသုံ – ဧကော ဟေမန္တိကော, ဧကော ဂိမှိကော, ဧကော ဝဿိကော. သော ခေါ အဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဝဿိကေ ပါသာဒေ ဝဿိကေ စတ္တာရော မာသေ နိပ္ပုရိသေဟိ တူရိယေဟိ ပရိစာရယမာနော န ဟေဋ္ဌာပါသာဒံ ဩရောဟာမိ. ယထာ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, အညေသံ နိဝေသနေ ဒါသကမ္မကရပေါရိသဿ ကဏာဇကံ ဘောဇနံ ဒီယတိ ဗိလင်္ဂဒုတိယံ, ဧဝမေဝဿု မေ, ဘိက္ခဝေ, ပိတု နိဝေသနေ ဒါသကမ္မကရပေါရိသဿ သာလိမံသောဒနော ဒီယတိ.

“මහණෙනි, මට මාලිගා තුනක් තිබුණි. එනම් හේමන්ත කාලයට එකක් ද, ගිම්හාන කාලයට එකක් ද, වස්සාන කාලයට එකක් ද වශයෙනි. මහණෙනි, මම වස්සාන කාලයට උචිත මාලිගයෙහි, වස්සාන මාස හතරෙහිම පුරුෂයන් රහිත වූ ස්ත්‍රී තූර්ය වාදකයන්ගේ සංගීතයෙන් පිනවනු ලබමින්, මාලිගයෙන් පහළට නොබැස වාසය කළෙමි. මහණෙනි, අන් අයගේ නිවෙස්වල මෙහෙකරුවන්ට හා කම්කරුවන්ට කාඩි හොදි සමඟ කුඩු සහල් බත් කෑමට දෙන අතර, මගේ පියාණන්ගේ නිවහනෙහි මෙහෙකරුවන්ට පවා මස් මාංශ සහිත සුවඳැල් බත් කෑමට දෙන ලදී.”

‘‘တဿ မယှံ, ဘိက္ခဝေ, ဧဝရူပါယ ဣဒ္ဓိယာ သမန္နာဂတဿ ဧဝရူပေန စ သုခုမာလေန ဧတဒဟောသိ – ‘အဿုတဝါ ခေါ ပုထုဇ္ဇနော အတ္တနာ ဇရာဓမ္မော သမာနော ဇရံ အနတီတော ပရံ ဇိဏ္ဏံ ဒိသွာ အဋ္ဋီယတိ ဟရာယတိ ဇိဂုစ္ဆတိ အတ္တာနံယေဝ အတိသိတွာ, အဟမ္ပိ ခေါမှိ ဇရာဓမ္မော ဇရံ အနတီတော. အဟဉ္စေဝ ခေါ ပန ဇရာဓမ္မော သမာနော ဇရံ အနတီတော ပရံ ဇိဏ္ဏံ ဒိသွာ အဋ္ဋီယေယျံ ဟရာယေယျံ ဇိဂုစ္ဆေယျံ န မေတံ အဿ ပတိရူပ’န္တိ. တဿ မယှံ, ဘိက္ခဝေ, ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတော ယော ယောဗ္ဗနေ ယောဗ္ဗနမဒေါ သော သဗ္ဗသော ပဟီယိ.

“මහණෙනි, මෙබඳු වූ වෛභවයකින් හා මෙබඳු වූ පරම සුකුමාල බවකින් යුක්තව සිටි මට මෙවැනි සිතක් ඇති විය. ‘අශ්‍රැතවත් පෘථග්ජනයා තමා ද ජරාවට පත්වන ස්වභාවයෙන් යුක්තව, ජරාව ඉක්මවා නොගිය අයෙකු වී සිටියදීත්, අන් අයෙකු ජරාවට පත්ව සිටිනු දැක, තමාගේ තත්ත්වය අමතක කර පිළිකුල් කරයි, ලැජ්ජා වෙයි, ගැරහුම් සහගතව බලයි. මම ද ජරාවට පත්වන ස්වභාවයෙන් යුක්ත වෙමි, ජරාව ඉක්මවා නොගියෙමි. එසේ තිබියදී, ජරාවට පත්වූ අන් අයෙකු දැක මම පිළිකුල් කරන්නේ නම්, එය මට සුදුසු නොවේ.’ මහණෙනි, මෙසේ නුවණින් විමසන මගේ යොවුන් විය පිළිබඳව වූ යෞවන මදය සම්පූර්ණයෙන්ම පහව ගියේය.”

‘‘အဿုတဝါ ခေါ ပုထုဇ္ဇနော အတ္တနာ ဗျာဓိဓမ္မော သမာနော ဗျာဓိံ အနတီတော ပရံ ဗျာဓိတံ ဒိသွာ အဋ္ဋီယတိ ဟရာယတိ ဇိဂုစ္ဆတိ အတ္တာနံယေဝ အတိသိတွာ – ‘အဟမ္ပိ ခေါမှိ ဗျာဓိဓမ္မော ဗျာဓိံ အနတီတော, အဟဉ္စေဝ ခေါ ပန ဗျာဓိဓမ္မော သမာနော ဗျာဓိံ အနတီတော ပရံ ဗျာဓိကံ ဒိသွာ အဋ္ဋီယေယျံ ဟရာယေယျံ ဇိဂုစ္ဆေယျံ, န မေတံ အဿ ပတိရူပ’န္တိ. တဿ မယှံ, ဘိက္ခဝေ, ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတော ယော အာရောဂျေ အာရောဂျမဒေါ သော သဗ္ဗသော ပဟီယိ.

“‘අශ්‍රැතවත් පෘථග්ජනයා තමා ද ව්‍යාධියට පත්වන ස්වභාවයෙන් යුක්තව, ව්‍යාධිය ඉක්මවා නොගිය අයෙකු වී සිටියදීත්, අන් අයෙකු රෝගී වී සිටිනු දැක, තමාගේ තත්ත්වය අමතක කර පිළිකුල් කරයි, ලැජ්ජා වෙයි, ගැරහුම් සහගතව බලයි. මම ද ව්‍යාධියට පත්වන ස්වභාවයෙන් යුක්ත වෙමි, ව්‍යාධිය ඉක්මවා නොගියෙමි. එසේ තිබියදී, රෝගී වූ අන් අයෙකු දැක මම පිළිකුල් කරන්නේ නම්, එය මට සුදුසු නොවේ.’ මහණෙනි, මෙසේ නුවණින් විමසන මගේ නිරෝගී බව පිළිබඳව වූ ආරෝග්‍ය මදය සම්පූර්ණයෙන්ම පහව ගියේය.”

‘‘အဿုတဝါ ခေါ ပုထုဇ္ဇနော အတ္တနာ မရဏဓမ္မော သမာနော မရဏံ အနတီတော ပရံ မတံ ဒိသွာ အဋ္ဋီယတိ ဟရာယတိ ဇိဂုစ္ဆတိ အတ္တာနံယေဝ အတိသိတွာ – ‘အဟမ္ပိ ခေါမှိ မရဏဓမ္မော, မရဏံ အနတီတော, အဟံ စေဝ ခေါ ပန [Pg.145] မရဏဓမ္မော သမာနော မရဏံ အနတီတော ပရံ မတံ ဒိသွာ အဋ္ဋီယေယျံ ဟရာယေယျံ ဇိဂုစ္ဆေယျံ, န မေတံ အဿ ပတိရူပ’န္တိ. တဿ မယှံ, ဘိက္ခဝေ, ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတော ယော ဇီဝိတေ ဇီဝိတမဒေါ သော သဗ္ဗသော ပဟီယီ’’တိ.

“‘අශ්‍රැතවත් පෘථග්ජනයා තමා ද මරණයට පත්වන ස්වභාවයෙන් යුක්තව, මරණය ඉක්මවා නොගිය අයෙකු වී සිටියදීත්, මියගිය අන් අයෙකු දැක, තමාගේ තත්ත්වය අමතක කර පිළිකුල් කරයි, ලැජ්ජා වෙයි, ගැරහුම් සහගතව බලයි. මම ද මරණයට පත්වන ස්වභාවයෙන් යුක්ත වෙමි, මරණය ඉක්මවා නොගියෙමි. එසේ තිබියදී, මියගිය අන් අයෙකු දැක මම පිළිකුල් කරන්නේ නම්, එය මට සුදුසු නොවේ.’ මහණෙනි, මෙසේ නුවණින් විමසන මගේ ජීවිතය පිළිබඳව වූ ජීවිත මදය සම්පූර්ණයෙන්ම පහව ගියේය.”

‘‘တယောမေ, ဘိက္ခဝေ, မဒါ. ကတမေ တယော? ယောဗ္ဗနမဒေါ, အာရောဂျမဒေါ, ဇီဝိတမဒေါ. ယောဗ္ဗနမဒမတ္တော ဝါ, ဘိက္ခဝေ, အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော ကာယေန ဒုစ္စရိတံ စရတိ, ဝါစာယ ဒုစ္စရိတံ စရတိ, မနသာ ဒုစ္စရိတံ စရတိ. သော ကာယေန ဒုစ္စရိတံ စရိတွာ, ဝါစာယ ဒုစ္စရိတံ စရိတွာ, မနသာ ဒုစ္စရိတံ စရိတွာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတိ. အာရောဂျမဒမတ္တော ဝါ, ဘိက္ခဝေ, အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော…ပေ… ဇီဝိတမဒမတ္တော ဝါ, ဘိက္ခဝေ, အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော ကာယေန ဒုစ္စရိတံ စရတိ, ဝါစာယ ဒုစ္စရိတံ စရတိ, မနသာ ဒုစ္စရိတံ စရတိ. သော ကာယေန ဒုစ္စရိတံ စရိတွာ, ဝါစာယ ဒုစ္စရိတံ စရိတွာ, မနသာ ဒုစ္စရိတံ စရိတွာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတိ.

“මහණෙනි, මේ මද (උඩඟුකම්) තුනකි. ඒ තුන කවරේද? යෞවන මදය, ආරෝග්‍ය මදය සහ ජීවිත මදයයි. මහණෙනි, යෞවන මදයෙන් මත් වූ අශ්‍රැතවත් පෘථග්ජනයා කයෙන් දුශ්චරිත කරයි, වචනයෙන් දුශ්චරිත කරයි, මනසින් දුශ්චරිත කරයි. ඔහු එසේ කය, වචනය හා මනසින් දුශ්චරිත කොට කය බිඳී මරණින් මතු අපාය, දුග්ගති, විනිපාත නම් වූ නිරයෙහි උපදියි. මහණෙනි, ආරෝග්‍ය මදයෙන් මත් වූ අශ්‍රැතවත් පෘථග්ජනයා ද... (පෙ)... මහණෙනි, ජීවිත මදයෙන් මත් වූ අශ්‍රැතවත් පෘථග්ජනයා කයෙන් දුශ්චරිත කරයි, වචනයෙන් දුශ්චරිත කරයි, මනසින් දුශ්චරිත කරයි. ඔහු කය බිඳී මරණින් මතු නිරයෙහි උපදියි.”

‘‘ယောဗ္ဗနမဒမတ္တော ဝါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဟီနာယာဝတ္တတိ. အာရောဂျမဒမတ္တော ဝါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု…ပေ… ဇီဝိတမဒမတ္တော ဝါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဟီနာယာဝတ္တတီ’’တိ.

“මහණෙනි, යෞවන මදයෙන් මත් වූ මහණ තෙමේ ද ශික්ෂාව අතහැර හීන වූ ගිහි බවට පත්වෙයි. ආරෝග්‍ය මදයෙන් මත් වූ මහණ තෙමේ ද... (පෙ)... ජීවිත මදයෙන් මත් වූ මහණ තෙමේ ද ශික්ෂාව අතහැර හීන වූ ගිහි බවට පත්වෙයි.”

‘‘ဗျာဓိဓမ္မာ ဇရာဓမ္မာ, အထော မရဏဓမ္မိနော;

ယထာဓမ္မာ တထာသန္တာ, ဇိဂုစ္ဆန္တိ ပုထုဇ္ဇနာ.

ලෙඩ වන ස්වභාවය ඇති, දිරා යන ස්වභාවය ඇති, එමෙන්ම මරණය ස්වභාව කොට ඇති පෘථග්ජනයෝ, එවැනිම ස්වභාවයක් ඇති අන් අයව දැක පිළිකුල් කරති.

‘‘အဟဉ္စေ တံ ဇိဂုစ္ဆေယျံ, ဧဝံဓမ္မေသု ပါဏိသု;

န မေတံ ပတိရူပဿ, မမ ဧဝံ ဝိဟာရိနော.

මෙවැනි ස්වභාවයක් ඇති සත්ත්වයන් දැක මමද පිළිකුල් කරන්නෙම් නම්, මෙවැනිම ස්වභාවයකින් යුක්තව වෙසෙන මට එය සුදුසු නොවන්නේය.

‘‘သောဟံ ဧဝံ ဝိဟရန္တော, ဉတွာ ဓမ္မံ နိရူပဓိံ;

အာရောဂျေ ယောဗ္ဗနသ္မိဉ္စ, ဇီဝိတသ္မိဉ္စ ယေ မဒါ.

මෙසේ වසන්නා වූ මම, කෙලෙස් රහිත වූ ධර්මය (නිවන) දැන, නීරෝගී බවෙහි ද තරුණ බවෙහි ද ජීවිතයෙහි ද පවත්නා වූ යම් මත්වීම් ඇද්ද,

‘‘သဗ္ဗေ မဒေ အဘိဘောသ္မိ, နေက္ခမ္မေ ဒဋ္ဌု ခေမတံ;

တဿ မေ အဟု ဥဿာဟော, နိဗ္ဗာနံ အဘိပဿတော.

නෙක්ඛම්මයෙහි (නිවනෙහි) සුරක්ෂිත බව දැක, ඒ සියලු මත්වීම් යටපත් කළෙමි. නිවන දකින්නා වූ මට ඒ උදෙසා උත්සාහය ඇති විය.

‘‘နာဟံ ဘဗ္ဗော ဧတရဟိ, ကာမာနိ ပဋိသေဝိတုံ;

အနိဝတ္တိ ဘဝိဿာမိ, ဗြဟ္မစရိယပရာယဏော’’တိ. နဝမံ;

දැන් මම කාමයන් සේවනය කිරීමට නුසුදුස්සෙක් වෙමි. බ්‍රහ්මචරියාව පරම පිහිට කොට ඇත්තේ, (මහණකමින්) ආපසු නොහැරෙන්නෙක් වන්නෙමි.

၁၀. အာဓိပတေယျသုတ္တံ

10. ආධිපතෙය්‍ය සූත්‍රය

၄၀. ‘‘တီဏိမာနိ[Pg.146], ဘိက္ခဝေ, အာဓိပတေယျာနိ. ကတမာနိ တီဏိ? အတ္တာဓိပတေယျံ, လောကာဓိပတေယျံ, ဓမ္မာဓိပတေယျံ. ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, အတ္တာဓိပတေယျံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အရညဂတော ဝါ ရုက္ခမူလဂတော ဝါ သုညာဂါရဂတော ဝါ ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘န ခေါ ပနာဟံ စီဝရဟေတု အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော. န ပိဏ္ဍပါတဟေတု, န သေနာသနဟေတု, န ဣတိဘဝါဘဝဟေတု အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော. အပိ စ ခေါမှိ ဩတိဏ္ဏော ဇာတိယာ ဇရာယ မရဏေန သောကေဟိ ပရိဒေဝေဟိ ဒုက္ခေဟိ ဒေါမနဿေဟိ ဥပါယာသေဟိ, ဒုက္ခောတိဏ္ဏော ဒုက္ခပရေတော. အပ္ပေဝ နာမ ဣမဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ အန္တကိရိယာ ပညာယေထာတိ. အဟဉ္စေဝ ခေါ ပန ယာဒိသကေ ကာမေ ဩဟာယ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော တာဒိသကေ ဝါ ကာမေ ပရိယေသေယျံ တတော ဝါ ပါပိဋ္ဌတရေ, န မေတံ ပတိရူပ’န္တိ. သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အာရဒ္ဓံ ခေါ ပန မေ ဝီရိယံ ဘဝိဿတိ အသလ္လီနံ, ဥပဋ္ဌိတာ သတိ အသမ္မုဋ္ဌာ, ပဿဒ္ဓေါ ကာယော အသာရဒ္ဓေါ, သမာဟိတံ စိတ္တံ ဧကဂ္ဂ’န္တိ. သော အတ္တာနံယေဝ အဓိပတိံ ကရိတွာ အကုသလံ ပဇဟတိ, ကုသလံ ဘာဝေတိ, သာဝဇ္ဇံ ပဇဟတိ, အနဝဇ္ဇံ ဘာဝေတိ, သုဒ္ဓံ အတ္တာနံ ပရိဟရတိ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အတ္တာဓိပတေယျံ.

40. “මහණෙනි, මේ ආධිපතෙය්‍ය (අධිපති බව) තුනකි. ඒ තුන කවරේද? අත්තාධිපතෙය්‍යය, ලෝකාධිපතෙය්‍යය, ධම්මාධිපතෙය්‍යය යනුයි. මහණෙනි, අත්තාධිපතෙය්‍යය යනු කවරේද? මහණෙනි, මෙහි මහණෙක් ආරණ්‍යයකට හෝ රුක්මුලකට හෝ ශුන්‍යාගාරයකට ගොස් මෙසේ කල්පනා කරයි: ‘මම චීවරය පිණිස හෝ පිණ්ඩපාතය පිණිස හෝ සෙනාසනය පිණිස හෝ භවයෙන් භවයට ලැබෙන සම්පත් පිණිස හෝ ගිහිගෙයින් නික්ම මහණ වූවෙක් නොවෙමි. එහෙත් මම ජාතිය, ජරාව, මරණය, ශෝකය, පරිදේවය, දුක, දොම්නස හා උපායාසයෙන් (දැඩි වෙහෙසින්) වෙළී සිටින්නෙක් වෙමි. දුකට පත් වූවෙක්, දුකින් යටපත් වූවෙක් වෙමි. මේ මුළුමහත් දුක්ඛස්කන්ධයේම කෙළවරක් දැකිය හැක්කේ නම් එය යහපති’ යනුවෙනි. ‘යම්බඳු වූ කාමයන් අත්හැර මම ගිහිගෙයින් නික්ම මහණ වූයේ නම්, නැවතත් එවැනි වූ හෝ ඊටත් වඩා පහත් වූ හෝ කාමයන් සොයන්නෙම් නම්, එය මට සුදුසු නොවේ’ යනුවෙන් ඔහු සලකයි. ඔහු මෙසේද සලකයි: ‘මගේ වීර්යය නොපසුබටව ඇරඹෙන්නේය, සිහිය මුළා නොවී පිහිටන්නේය, කය සන්සුන්ව දැවිලි රහිත වන්නේය, සිත සමාහිතව එකඟ වන්නේය’ යනුවෙනි. ඔහු තමාම අධිපති කොට ගෙන අකුසල් දුරු කරයි, කුසල් වඩයි, වරද සහිත දේ දුරු කරයි, වරද රහිත දේ වඩයි, තමා පිරිසිදුව පවත්වා ගනී. මහණෙනි, මෙය අත්තාධිපතෙය්‍යය යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, လောကာဓိပတေယျံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အရညဂတော ဝါ ရုက္ခမူလဂတော ဝါ သုညာဂါရဂတော ဝါ ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘န ခေါ ပနာဟံ စီဝရဟေတု အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော. န ပိဏ္ဍပါတဟေတု, န သေနာသနဟေတု, န ဣတိဘဝါဘဝဟေတု အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော. အပိ စ ခေါမှိ ဩတိဏ္ဏော ဇာတိယာ ဇရာယ မရဏေန သောကေဟိ ပရိဒေဝေဟိ ဒုက္ခေဟိ ဒေါမနဿေဟိ ဥပါယာသေဟိ, ဒုက္ခောတိဏ္ဏော ဒုက္ခပရေတော. အပ္ပေဝ နာမ ဣမဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ အန္တကိရိယာ ပညာယေထာ’တိ. အဟဉ္စေဝ ခေါ ပန ဧဝံ ပဗ္ဗဇိတော သမာနော ကာမဝိတက္ကံ ဝါ ဝိတက္ကေယျံ, ဗျာပါဒဝိတက္ကံ ဝါ ဝိတက္ကေယျံ, ဝိဟိံသာဝိတက္ကံ ဝါ ဝိတက္ကေယျံ, မဟာ ခေါ ပနာယံ လောကသန္နိဝါသော. မဟန္တသ္မိံ ခေါ ပန လောကသန္နိဝါသေ သန္တိ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဣဒ္ဓိမန္တော ဒိဗ္ဗစက္ခုကာ ပရစိတ္တဝိဒုနော. တေ ဒူရတောပိ ပဿန္တိ, အာသန္နာပိ န ဒိဿန္တိ, စေတသာပိ စိတ္တံ ပဇာနန္တိ. တေပိ မံ ဧဝံ ဇာနေယျုံ – ‘ပဿထ, ဘော, ဣမံ ကုလပုတ္တံ [Pg.147] သဒ္ဓါ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော သမာနော ဝေါကိဏ္ဏော ဝိဟရတိ ပါပကေဟိ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟီ’တိ. ဒေဝတာပိ ခေါ သန္တိ ဣဒ္ဓိမန္တိနိယော ဒိဗ္ဗစက္ခုကာ ပရစိတ္တဝိဒုနိယော. တာ ဒူရတောပိ ပဿန္တိ, အာသန္နာပိ န ဒိဿန္တိ, စေတသာပိ စိတ္တံ ဇာနန္တိ. တာပိ မံ ဧဝံ ဇာနေယျုံ – ‘ပဿထ, ဘော, ဣမံ ကုလပုတ္တံ သဒ္ဓါ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော သမာနော ဝေါကိဏ္ဏော ဝိဟရတိ ပါပကေဟိ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟီ’တိ. သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အာရဒ္ဓံ ခေါ ပန မေ ဝီရိယံ ဘဝိဿတိ အသလ္လီနံ, ဥပဋ္ဌိတာ သတိ အသမ္မုဋ္ဌာ, ပဿဒ္ဓေါ ကာယော အသာရဒ္ဓေါ, သမာဟိတံ စိတ္တံ ဧကဂ္ဂ’န္တိ. သော လောကံယေဝ အဓိပတိံ ကရိတွာ အကုသလံ ပဇဟတိ, ကုသလံ ဘာဝေတိ, သာဝဇ္ဇံ ပဇဟတိ, အနဝဇ္ဇံ ဘာဝေတိ, သုဒ္ဓံ အတ္တာနံ ပရိဟရတိ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, လောကာဓိပတေယျံ.

“මහණෙනි, ලෝකාධිපතෙය්‍යය යනු කවරේද? මහණෙනි, මෙහි මහණෙක් ආරණ්‍යයකට හෝ රුක්මුලකට හෝ ශුන්‍යාගාරයකට ගොස් මෙසේ කල්පනා කරයි: ‘මම චීවරය පිණිස... (පෙ)... මේ මුළුමහත් දුක්ඛස්කන්ධයේම කෙළවරක් දැකිය හැක්කේ නම් එය යහපති.’ ‘මම මෙසේ මහණ වී සිටියදී, කාම විතර්ක හෝ ව්‍යාපාද විතර්ක හෝ විහිංසා විතර්ක කල්පනා කරන්නෙම් නම් (එය නුසුදුසුය). සැබවින්ම මේ ලෝක සන්නිවාසය ඉතා විශාලය. මේ විශාල ලෝක සන්නිවාසයෙහි සෘද්ධිමත් වූ, දිව්‍ය චක්ෂු ඇති, පරසිත් හඳුනාගත හැකි ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ සිටිති. ඔවුහු දුර සිට වුවද දකිති, සමීපයේ සිටියත් ඔවුන් පෙනෙන්නට නැත, ඔවුහු තමන්ගේ සිතින් අන්‍යන්ගේ සිත් දනිති. ඔවුහු මා ගැන මෙසේ දැනගනිති: ‘මේ කුලපුත්‍රයා දෙස බලන්න. මොහු ශ්‍රද්ධාවෙන් මහණ වී සිටියත්, පාපිෂ්ඨ වූ අකුසල් දහම්වලින් මිශ්‍රව වෙසෙන්නේය’ යනුවෙනි. සෘද්ධිමත් වූ, දිව්‍ය චක්ෂු ඇති, පරසිත් දන්නා දෙවියෝද සිටිති. ඔවුහුද දුර සිට දකිති, සමීපයේදී නොපෙනෙති, සිතින් සිත දනිති. ඔවුහුද මා ගැන මෙසේ දැනගනිති: ‘මේ කුලපුත්‍රයා දෙස බලන්න. මොහු ශ්‍රද්ධාවෙන් මහණ වී සිටියත්, පාපිෂ්ඨ අකුසල් දහම්වලින් මිශ්‍රව වෙසෙන්නේය’ යනුවෙනි.’ ඔහු මෙසේද සලකයි: ‘මගේ වීර්යය නොපසුබටව ඇරඹෙන්නේය, සිහිය මුළා නොවී පිහිටන්නේය, කය සන්සුන්ව දැවිලි රහිත වන්නේය, සිත සමාහිතව එකඟ වන්නේය’ යනුවෙනි. ඔහු ලෝකයම අධිපති කොට ගෙන අකුසල් දුරු කරයි, කුසල් වඩයි, වරද සහිත දේ දුරු කරයි, වරද රහිත දේ වඩයි, තමා පිරිසිදුව පවත්වා ගනී. මහණෙනි, මෙය ලෝකාධිපතෙය්‍යය යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာဓိပတေယျံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အရညဂတော ဝါ ရုက္ခမူလဂတော ဝါ သုညာဂါရဂတော ဝါ ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘န ခေါ ပနာဟံ စီဝရဟေတု အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော. န ပိဏ္ဍပါတဟေတု, န သေနာသနဟေတု, န ဣတိဘဝါဘဝဟေတု အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော. အပိ စ ခေါမှိ ဩတိဏ္ဏော ဇာတိယာ ဇရာယ မရဏေန သောကေဟိ ပရိဒေဝေဟိ ဒုက္ခေဟိ ဒေါမနဿေဟိ ဥပါယာသေဟိ, ဒုက္ခောတိဏ္ဏော ဒုက္ခပရေတော. အပ္ပေဝ နာမ ဣမဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ အန္တကိရိယာ ပညာယေထာတိ. သွာက္ခာတော ဘဂဝတာ ဓမ္မော သန္ဒိဋ္ဌိကော အကာလိကော ဧဟိပဿိကော ဩပနေယျိကော ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗော ဝိညူဟီတိ. သန္တိ ခေါ ပန မေ သဗြဟ္မစာရီ ဇာနံ ပဿံ ဝိဟရန္တိ. အဟဉ္စေဝ ခေါ ပန ဧဝံ သွာက္ခာတေ ဓမ္မဝိနယေ ပဗ္ဗဇိတော သမာနော ကုသီတော ဝိဟရေယျံ ပမတ္တော, န မေတံ အဿ ပတိရူပ’န္တိ. သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အာရဒ္ဓံ ခေါ ပန မေ ဝီရိယံ ဘဝိဿတိ အသလ္လီနံ, ဥပဋ္ဌိတာ သတိ အသမ္မုဋ္ဌာ, ပဿဒ္ဓေါ ကာယော အသာရဒ္ဓေါ, သမာဟိတံ စိတ္တံ ဧကဂ္ဂ’န္တိ. သော ဓမ္မံယေဝ အဓိပတိံ ကရိတွာ အကုသလံ ပဇဟတိ, ကုသလံ ဘာဝေတိ, သာဝဇ္ဇံ ပဇဟတိ, အနဝဇ္ဇံ ဘာဝေတိ, သုဒ္ဓံ အတ္တာနံ ပရိဟရတိ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာဓိပတေယျံ. ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဏိ အာဓိပတေယျာနီ’’တိ.

“මහණෙනි, ධම්මාධිපතෙය්‍ය (ධර්මය අධිපති කරගැනීම) යනු කුමක්ද? මහණෙනි, මෙහි මහණෙක් අරණ්‍යයකට හෝ රුක්මුලකට හෝ ශුන්‍යාගාරයකට හෝ ගොස් මෙසේ කල්පනා කරයි: ‘මම සිවුරු හේතුවෙන් ගිහිගෙයින් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදි වූවෙක් නොවෙමි. පිණ්ඩපාතය හේතුවෙන් හෝ සේනාසනය හේතුවෙන් හෝ භවයේ උසස් පහත් සැප සම්පත් ලබාගැනීමේ අරමුණින් හෝ මම පැවිදි වූවෙක් නොවෙමි. එහෙත් මම ජාතිය, ජරාව, මරණය, ශෝකය, පරිදේවය, දුක්ඛ, දොමනස්ස, උපායාසයන්ගෙන් බැස ගත්තෙමි, දුකට පැමිණියෙමි, දුකින් පීඩිත වූවෙමි. මේ මුළුමනින්ම වූ දුක්ඛස්කන්ධයේ කෙළවරක් දැකගත හැකිනම් (එය යහපති) යන අදහසින් යුතුව මම පැවිදි වූවෙමි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ධර්මය මැනවින් දේශනා කරන ලද්දේය, එය මේ ජීවිතයේදීම දැකගත හැකිය, කල් නොයවා විපාක දෙන්නේය, “ඇවිත් බලන්න” යැයි පැවසීමට සුදුසුය, තමා තුළට පමුණුවා ගැනීමට (හික්මීමට) සුදුසුය, නුවණැත්තන් විසින් තම තමන් තුළම ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට දත යුතුය. එම ධර්මය දන්නා වූ, දකින්නා වූ මාගේ සබ්‍රහ්මචාරීන් වහන්සේලාද වැඩ වෙසෙති. මෙසේ මැනවින් දේශනා කරන ලද ධර්ම විනයෙහි පැවිදි වූ මම, අලසව හා ප්‍රමාදව වාසය කරන්නෙම් නම් එය මට සුදුසු නොවේ.’ ඔහු මෙසේ කල්පනා කරයි: ‘මම නොසැලෙන වීර්යය ඇති කරගන්නෙමි, මුළා නොවූ සිහිය පිහිටුවා ගන්නෙමි, කාය පස්සද්ධිය (ශරීරයේ සංසිඳීම) ඇති කරගන්නෙමි, එකඟ වූ සමාහිත සිතක් ඇති කරගන්නෙමි.’ හෙතෙම ධර්මයම අධිපති කොට ගෙන අකුසල් දුරු කරයි, කුසල් වඩයි, වරද සහිත දේ දුරු කරයි, නිවැරදි දේ වඩයි, තමා පිරිසිදුව පවත්වා ගනියි. මහණෙනි, මෙය ධම්මාධිපතෙය්‍යය යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, මේ වනාහි අධිපතෙය්‍ය ධර්ම තුනයි.”

‘‘နတ္ထိ လောကေ ရဟော နာမ, ပါပကမ္မံ ပကုဗ္ဗတော;

အတ္တာ တေ ပုရိသ ဇာနာတိ, သစ္စံ ဝါ ယဒိ ဝါ မုသာ.

“ලෝකයෙහි පව් කරන්නාට රහසක් නම් නැත. එම්බා පුරුෂය, සත්‍යය හෝ වේවා අසත්‍යය හෝ වේවා ඔබ කළ දේ ඔබගේ ආත්මය (තමා) දන්නේය.”

‘‘ကလျာဏံ [Pg.148] ဝတ ဘော သက္ခိ, အတ္တာနံ အတိမညသိ;

ယော သန္တံ အတ္တနိ ပါပံ, အတ္တာနံ ပရိဂူဟသိ.

“පින්වත, යහපත් වූ සාක්ෂිකරුවෙක් බඳු වූ තමාගේ ආත්මය ඔබ ඉක්මවා සිතන්නෙහිය. යමෙක් තමා තුළ ඇති පව තමාගෙන්ම සඟවන්නේද (ඔහු මුළාවෙකි).”

‘‘ပဿန္တိ ဒေဝါ စ တထာဂတာ စ,လောကသ္မိံ ဗာလံ ဝိသမံ စရန္တံ;

တသ္မာ ဟိ အတ္တာဓိပတေယျကော စ,လောကာဓိပေါ စ နိပကော စ ဈာယီ.

“ලෝකයෙහි අසම්මත ලෙස හැසිරෙන අඥානයා දේවතාවෝද තථාගතයන් වහන්සේලාද දකිති. එබැවින් තමා අධිපති කරගත් (අත්තාධිපතෙය්‍ය), ලෝකය අධිපති කරගත් (ලෝකාධිප), නුවණැති, ධ්‍යාන වඩන මුනිවරයා සත්‍ය වූ වීර්යය ඇතිව හැසිරෙන්නේය.”

‘‘ဓမ္မာဓိပေါ စ အနုဓမ္မစာရီ,န ဟီယတိ သစ္စပရက္ကမော မုနိ;

ပသယှ မာရံ အဘိဘုယျ အန္တကံ,ယော စ ဖုသီ ဇာတိက္ခယံ ပဓာနဝါ;

သော တာဒိသော လောကဝိဒူ သုမေဓော,သဗ္ဗေသု ဓမ္မေသု အတမ္မယော မုနီ’’တိ. ဒသမံ;

“ධර්මය අධිපති කරගත් (ධම්මාධිප), ධර්මයට අනුකූලව හැසිරෙන මුනිවරයා නොපිරිහේ. සත්‍ය වූ වීර්යය ඇතිව, වීර්යවන්තව මාරයා මැඩපවත්වා, මරණය පරදවා, යම් මුනිවරයෙක් ජාතිය කෙළවර කළේ නම් (අර්හත් භාවය ලැබුවේ නම්), ලෝකය දන්නා වූ මනා ප්‍රඥාවන්ත වූ, සියලු ධර්මයන්හි තෘෂ්ණාවෙන් නොඇලුණු ඒ මුනිවරයා සැබවින්ම නොපිරිහෙන්නේය.” (දහවන සූත්‍රයයි).

ဒေဝဒူတဝဂ္ဂေါ စတုတ္ထော.

සිව්වන දේවදූත වර්ගය නිම විය.

တဿုဒ္ဒါနံ –

එහි උද්දානය (සාරාංශය) මෙසේය –

ဗြဟ္မ အာနန္ဒ သာရိပုတ္တော, နိဒါနံ ဟတ္ထကေန စ;

ဒူတာ ဒုဝေ စ ရာဇာနော, သုခုမာလာဓိပတေယျေန စာတိ.

බ්‍රහ්ම, ආනන්ද, සාරිපුත්ත, නිදාන, හත්ථක, දූත, රජවරුන් දෙදෙනා, සුකුමාල සහ අධිපතෙය්‍ය සූත්‍රය වශයෙනි.

၅. စူဠဝဂ္ဂေါ

5. පස්වන චූළ වර්ගය

၁. သမ္မုခီဘာဝသုတ္တံ

1. සම්මුඛීභාව සූත්‍රය

၄၁. ‘‘တိဏ္ဏံ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မုခီဘာဝါ သဒ္ဓေါ ကုလပုတ္တော ဗဟုံ ပုညံ ပသဝတိ. ကတမေသံ တိဏ္ဏံ? သဒ္ဓါယ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မုခီဘာဝါ သဒ္ဓေါ ကုလပုတ္တော ဗဟုံ ပုညံ ပသဝတိ. ဒေယျဓမ္မဿ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မုခီဘာဝါ သဒ္ဓေါ ကုလပုတ္တော ဗဟုံ ပုညံ ပသဝတိ. ဒက္ခိဏေယျာနံ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မုခီဘာဝါ သဒ္ဓေါ ကုလပုတ္တော ဗဟုံ ပုညံ ပသဝတိ. ဣမေသံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တိဏ္ဏံ သမ္မုခီဘာဝါ သဒ္ဓေါ ကုလပုတ္တော ဗဟုံ ပုညံ ပသဝတီ’’တိ. ပဌမံ.

41. “මහණෙනි, කරුණු තුනක් සම්මුඛ වීමෙන් (පැවතීමෙන්) ශ්‍රද්ධාවන්ත කුලපුත්‍රයා බොහෝ පින් රැස් කරගනියි. ඒ කරුණු තුන මොනවාද? මහණෙනි, ශ්‍රද්ධාව සම්මුඛ වීමෙන් ශ්‍රද්ධාවන්ත කුලපුත්‍රයා බොහෝ පින් රැස් කරයි. දාන වස්තුව (දෙය්‍යධර්ම) සම්මුඛ වීමෙන් ශ්‍රද්ධාවන්ත කුලපුත්‍රයා බොහෝ පින් රැස් කරයි. දක්ෂිණෙය්‍ය පුද්ගලයන් (පිදිය යුත්තන්) සම්මුඛ වීමෙන් ශ්‍රද්ධාවන්ත කුලපුත්‍රයා බොහෝ පින් රැස් කරයි. මහණෙනි, මේ කරුණු තුන සම්මුඛ වීමෙන් ශ්‍රද්ධාවන්ත කුලපුත්‍රයා බොහෝ පින් රැස් කරගනියි.” පළමු සූත්‍රයයි.

၂. တိဌာနသုတ္တံ

2. තිට්ඨාන සූත්‍රය

၄၂. ‘‘တီဟိ[Pg.149], ဘိက္ခဝေ, ဌာနေဟိ သဒ္ဓေါ ပသန္နော ဝေဒိတဗ္ဗော. ကတမေဟိ တီဟိ? သီလဝန္တာနံ ဒဿနကာမော ဟောတိ, သဒ္ဓမ္မံ သောတုကာမော ဟောတိ, ဝိဂတမလမစ္ဆေရေန စေတသာ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတိ မုတ္တစာဂေါ ပယတပါဏိ ဝေါဿဂ္ဂရတော ယာစယောဂေါ ဒါနသံဝိဘာဂရတော. ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဟိ ဌာနေဟိ သဒ္ဓေါ ပသန္နော ဝေဒိတဗ္ဗော’’.

42. “මහණෙනි, කරුණු තුනකින් ශ්‍රද්ධාවන්ත ප්‍රසන්න පුද්ගලයා හඳුනාගත හැකිය. ඒ කරුණු තුන මොනවාද? සිල්වතුන් දැකීමට කැමති වෙයි, සද්ධර්මය ඇසීමට කැමති වෙයි, පහ වූ මසුරුමල ඇති සිතින් යුතුව ගිහිගෙයි වෙසෙයි; අත්හැරිය පරිත්‍යාග ඇතිව, දීමට සූදානම් අත් ඇතිව, අත්හැරීමෙහි ඇලුනෙක්ව, ඉල්ලීමට සුදුසු පුද්ගලයෙක්ව, දානය හා බෙදා දීමෙහි ඇලුනෙක්ව වාසය කරයි. මහණෙනි, මේ කරුණු තුනෙන් ශ්‍රද්ධාවන්ත ප්‍රසන්න පුද්ගලයා හඳුනාගත හැකිය.”

‘‘ဒဿနကာမော သီလဝတံ, သဒ္ဓမ္မံ သောတုမိစ္ဆတိ;

ဝိနယေ မစ္ဆေရမလံ, သ ဝေ သဒ္ဓေါတိ ဝုစ္စတီ’’တိ. ဒုတိယံ;

“සිල්වතුන් දැකීමට කැමති වූ, සද්ධර්මය ඇසීමට කැමති වූ, මසුරුමල දුරු කළ තැනැත්තා සැබවින්ම ‘ශ්‍රද්ධාවන්තයා’ යැයි කියනු ලැබේ.” දෙවන සූත්‍රයයි.

၃. အတ္ထဝသသုတ္တံ

3. අත්ථවස සූත්‍රය

၄၃. ‘‘တယော, ဘိက္ခဝေ, အတ္ထဝသေ သမ္ပဿမာနေန အလမေဝ ပရေသံ ဓမ္မံ ဒေသေတုံ. ကတမေ တယော? ယော ဓမ္မံ ဒေသေတိ သော အတ္ထပ္ပဋိသံဝေဒီ စ ဟောတိ ဓမ္မပ္ပဋိသံဝေဒီ စ. ယော ဓမ္မံ သုဏာတိ သော အတ္ထပ္ပဋိသံဝေဒီ စ ဟောတိ ဓမ္မပ္ပဋိသံဝေဒီ စ. ယော စေဝ ဓမ္မံ ဒေသေတိ ယော စ ဓမ္မံ သုဏာတိ ဥဘော အတ္ထပ္ပဋိသံဝေဒိနော စ ဟောန္တိ ဓမ္မပ္ပဋိသံဝေဒိနော စ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တယော အတ္ထဝသေ သမ္ပဿမာနေန အလမေဝ ပရေသံ ဓမ္မံ ဒေသေတု’’န္တိ. တတိယံ.

43. “මහණෙනි, කරුණු තුනක් දකින්නා වූ තැනැත්තා අන් අයට ධර්මය දේශනා කිරීමට සුදුසු වෙයි. ඒ කරුණු තුන මොනවාද? යමෙක් ධර්මය දේශනා කරයිද, ඔහු අර්ථයද අවබෝධ කරගනියි, ධර්මයද අවබෝධ කරගනියි. යමෙක් ධර්මය අසයිද, ඔහු අර්ථයද අවබෝධ කරගනියි, ධර්මයද අවබෝධ කරගනියි. යමෙක් ධර්මය දේශනා කරයිද, යමෙක් ධර්මය අසයිද, ඔවුන් දෙදෙනාම අර්ථය හා ධර්මය අවබෝධ කරගනිති. මහණෙනි, මේ කරුණු තුන දකින්නා වූ තැනැත්තා අන් අයට ධර්මය දේශනා කිරීමට සැබවින්ම සුදුසුය.” තෙවන සූත්‍රයයි.

၄. ကထာပဝတ္တိသုတ္တံ

4. කථාපවන්ති සූත්‍රය

၄၄. ‘‘တီဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဌာနေဟိ ကထာ ပဝတ္တိနီ ဟောတိ. ကတမေဟိ တီဟိ? ယော ဓမ္မံ ဒေသေတိ သော အတ္ထပ္ပဋိသံဝေဒီ စ ဟောတိ ဓမ္မပ္ပဋိသံဝေဒီ စ. ယော ဓမ္မံ သုဏာတိ သော အတ္ထပ္ပဋိသံဝေဒီ စ ဟောတိ ဓမ္မပ္ပဋိသံဝေဒီ စ. ယော စေဝ ဓမ္မံ ဒေသေတိ ယော စ ဓမ္မံ သုဏာတိ ဥဘော အတ္ထပ္ပဋိသံဝေဒိနော စ ဟောန္တိ ဓမ္မပ္ပဋိသံဝေဒိနော စ. ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဟိ ဌာနေဟိ ကထာ ပဝတ္တိနီ ဟောတီ’’တိ. စတုတ္ထံ.

44. “මහණෙනි, කරුණු තුනක් නිසා ධර්ම කථාව පවතින්නේ (සාර්ථක වන්නේ) වෙයි. ඒ කරුණු තුන මොනවාද? යමෙක් ධර්මය දේශනා කරයිද, ඔහු අර්ථය හා ධර්මය අවබෝධ කරගනියි. යමෙක් ධර්මය අසයිද, ඔහු අර්ථය හා ධර්මය අවබෝධ කරගනියි. යමෙක් ධර්මය දේශනා කරයිද, යමෙක් ධර්මය අසයිද, ඔවුන් දෙදෙනාම අර්ථය හා ධර්මය අවබෝධ කරගනිති. මහණෙනි, මේ කරුණු තුන නිසා ධර්ම කථාව පවතින්නේ වෙයි.” සිව්වන සූත්‍රයයි.

၅. ပဏ္ဍိတသုတ္တံ

5. පණ්ඩිත සූත්‍රය

၄၅. ‘‘တီဏိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ပဏ္ဍိတပညတ္တာနိ သပ္ပုရိသပညတ္တာနိ. ကတမာနိ တီဏိ? ဒါနံ, ဘိက္ခဝေ, ပဏ္ဍိတပညတ္တံ သပ္ပုရိသပညတ္တံ. ပဗ္ဗဇ္ဇာ, ဘိက္ခဝေ[Pg.150], ပဏ္ဍိတပညတ္တာ သပ္ပုရိသပညတ္တာ. မာတာပိတူနံ, ဘိက္ခဝေ, ဥပဋ္ဌာနံ ပဏ္ဍိတပညတ္တံ သပ္ပုရိသပညတ္တံ. ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဏိ ပဏ္ဍိတပညတ္တာနိ သပ္ပုရိသပညတ္တာနီ’’တိ.

45. “මහණෙනි, පණ්ඩිතයන් විසින් පණවන ලද, සත්පුරුෂයන් විසින් පණවන ලද කරුණු තුනක් වෙයි. ඒ තුන කවරේද? මහණෙනි, දානය පණ්ඩිතයන් විසින් පණවන ලද්දකි, සත්පුරුෂයන් විසින් පණවන ලද්දකි. මහණෙනි, පැවිද්ද පණ්ඩිතයන් විසින් පණවන ලද්දකි, සත්පුරුෂයන් විසින් පණවන ලද්දකි. මහණෙනි, මව්පියන්ට උපස්ථාන කිරීම පණ්ඩිතයන් විසින් පණවන ලද්දකි, සත්පුරුෂයන් විසින් පණවන ලද්දකි. මහණෙනි, පණ්ඩිතයන් විසින් පණවන ලද, සත්පුරුෂයන් විසින් පණවන ලද කරුණු තුන මේවාය.”

‘‘သဗ္ဘိ ဒါနံ ဥပညတ္တံ, အဟိံသာ သံယမော ဒမော;

မာတာပိတု ဥပဋ္ဌာနံ, သန္တာနံ ဗြဟ္မစာရိနံ.

“සත්පුරුෂයෝ දානය ද, අවිහිංසාව ද, සංයමය ද, ඉන්ද්‍රිය දමනය ද පණවන ලදහ. එසේම උතුම් බඹසර වසන ශාන්ත වූවන් හට සහ මව්පියන්ට උපස්ථාන කිරීම ද පණවන ලදහ.”

‘‘သတံ ဧတာနိ ဌာနာနိ, ယာနိ သေဝေထ ပဏ္ဍိတော;

အရိယော ဒဿနသမ္ပန္နော, သ လောကံ ဘဇတေ သိဝ’’န္တိ. ပဉ္စမံ;

“පණ්ඩිත තැනැත්තා සත්පුරුෂයන්ගේ මේ කරුණු සේවනය කරන්නේය. දර්ශන සම්පන්න වූ ඒ ආර්ය තැනැත්තේ සැපවත් වූ දෙව්ලොවට පැමිණෙයි.” පස්වන සූත්‍රයයි.

၆. သီလဝန္တသုတ္တံ

6. සීලවන්ත සූත්‍රය

၄၆. ‘‘ယံ, ဘိက္ခဝေ, သီလဝန္တော ပဗ္ဗဇိတာ ဂါမံ ဝါ နိဂမံ ဝါ ဥပနိဿာယ ဝိဟရန္တိ. တတ္ထ မနုဿာ တီဟိ ဌာနေဟိ ဗဟုံ ပုညံ ပသဝန္တိ. ကတမေဟိ တီဟိ? ကာယေန, ဝါစာယ, မနသာ. ယံ, ဘိက္ခဝေ, သီလဝန္တော ပဗ္ဗဇိတာ ဂါမံ ဝါ နိဂမံ ဝါ ဥပနိဿာယ ဝိဟရန္တိ. တတ္ထ မနုဿာ ဣမေဟိ တီဟိ ဌာနေဟိ ဗဟုံ ပုညံ ပသဝန္တီ’’တိ. ဆဋ္ဌံ.

46. “මහණෙනි, යම් කලක සිල්වත් පැවිද්දෝ ගමක හෝ නියම්ගමක හෝ ඇසුරු කරමින් වාසය කරද්ද, එහි මනුෂ්‍යයෝ කරුණු තුනකින් බොහෝ පින් රැස්කර ගනිති. ඒ කවර තුනකින්ද? කයෙන්, වචනයෙන් සහ සිතෙනි. මහණෙනි, යම් කලක සිල්වත් පැවිද්දෝ ගමක හෝ නියම්ගමක හෝ ඇසුරු කරමින් වාසය කරද්ද, එහි මනුෂ්‍යයෝ මේ කරුණු තුනෙන් බොහෝ පින් රැස්කර ගනිති.” සයවන සූත්‍රයයි.

၇. သင်္ခတလက္ခဏသုတ္တံ

7. සංඛතලක්ඛණ සූත්‍රය

၄၇. ‘‘တီဏိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, သင်္ခတဿ သင်္ခတလက္ခဏာနိ. ကတမာနိ တီဏိ? ဥပ္ပာဒေါ ပညာယတိ, ဝယော ပညာယတိ, ဌိတဿ အညထတ္တံ ပညာယတိ. ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဏိ သင်္ခတဿ သင်္ခတလက္ခဏာနီ’’တိ. သတ္တမံ.

47. “මහණෙනි, සංඛත ධර්මයන්ගේ සංඛත ලක්ෂණ තුනක් වෙයි. ඒ කවර තුනක්ද? ඉපදීම (උප්පාදය) පෙනෙයි, විනාශ වීම (වය) පෙනෙයි, පවතින දෙයෙහි වෙනස් වීම (අන්‍යථාත්වය) පෙනෙයි. මහණෙනි, සංඛත ධර්මයන්ගේ සංඛත ලක්ෂණ මේ තුනයි.” සත්වන සූත්‍රයයි.

၈. အသင်္ခတလက္ခဏသုတ္တံ

8. අසංඛතලක්ඛණ සූත්‍රය

၄၈. ‘‘တီဏိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဿ အသင်္ခတလက္ခဏာနိ. ကတမာနိ တီဏိ? န ဥပ္ပာဒေါ ပညာယတိ, န ဝယော ပညာယတိ, န ဌိတဿ အညထတ္တံ ပညာယတိ. ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဏိ အသင်္ခတဿ အသင်္ခတလက္ခဏာနီ’’တိ. အဋ္ဌမံ.

48. “මහණෙනි, අසංඛත ධර්මයන්ගේ අසංඛත ලක්ෂණ තුනක් වෙයි. ඒ කවර තුනක්ද? ඉපදීමක් නොපෙනෙයි, විනාශ වීමක් නොපෙනෙයි, පවතින දෙයෙහි වෙනස් වීමක් නොපෙනෙයි. මහණෙනි, අසංඛත ධර්මයන්ගේ අසංඛත ලක්ෂණ මේ තුනයි.” අටවන සූත්‍රයයි.

၉. ပဗ္ဗတရာဇသုတ္တံ

9. පබ්බතරාජ සූත්‍රය

၄၉. ‘‘ဟိမဝန္တံ, ဘိက္ခဝေ, ပဗ္ဗတရာဇံ နိဿာယ မဟာသာလာ တီဟိ ဝဍ္ဎီဟိ ဝဍ္ဎန္တိ. ကတမာဟိ တီဟိ? သာခါပတ္တပလာသေန ဝဍ္ဎန္တိ, တစပပဋိကာယ ဝဍ္ဎန္တိ[Pg.151], ဖေဂ္ဂုသာရေန ဝဍ္ဎန္တိ. ဟိမဝန္တံ, ဘိက္ခဝေ, ပဗ္ဗတရာဇံ နိဿာယ မဟာသာလာ ဣမာဟိ တီဟိ ဝဍ္ဎီဟိ ဝဍ္ဎန္တိ.

49. “මහණෙනි, පර්වත රාජ වූ හිමාලය ඇසුරු කොට මහා සල් ගස් කරුණු තුනකින් වැඩෙයි. ඒ කවර තුනකින්ද? අතු, පත් හා ළපල්ලෙන් වැඩෙයි, සිවියෙන් හා පොත්තෙන් වැඩෙයි, එළයෙන් හා හරයෙන් වැඩෙයි. මහණෙනි, හිමාලය පර්වත රාජයා ඇසුරු කොට මහා සල් ගස් මේ කරුණු තුනෙන් වැඩෙයි.”

‘‘ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သဒ္ဓံ ကုလပတိံ နိဿာယ အန္တော ဇနော တီဟိ ဝဍ္ဎီဟိ ဝဍ္ဎတိ. ကတမာဟိ တီဟိ? သဒ္ဓါယ ဝဍ္ဎတိ, သီလေန ဝဍ္ဎတိ, ပညာယ ဝဍ္ဎတိ. သဒ္ဓံ, ဘိက္ခဝေ, ကုလပတိံ နိဿာယ အန္တော ဇနော ဣမာဟိ တီဟိ ဝဍ္ဎီဟိ ဝဍ္ဎတီ’’တိ.

“මහණෙනි, එලෙසම ශ්‍රද්ධාවන්ත පවුල් ප්‍රධානියෙකු ඇසුරු කොට ඒ පවුලේ පිරිස කරුණු තුනකින් වැඩෙති. ඒ කවර තුනකින්ද? ශ්‍රද්ධාවෙන් වැඩෙති, සීලයෙන් වැඩෙති, ප්‍රඥාවෙන් වැඩෙති. මහණෙනි, ශ්‍රද්ධාවන්ත පවුල් ප්‍රධානියෙකු ඇසුරු කොට පවුලේ පිරිස මේ කරුණු තුනෙන් වැඩෙති.”

‘‘ယထာပိ ပဗ္ဗတော သေလော, အရညသ္မိံ ဗြဟာဝနေ;

တံ ရုက္ခာ ဥပနိဿာယ, ဝဍ္ဎန္တေ တေ ဝနပ္ပတီ.

“මහ වනයෙහි පිහිටි මහත් වූ ගල් පර්වතයක් ඇසුරු කොට, එහි වෘක්ෂයෝ යම් සේ වැඩෙත්ද, ඒ වෘක්ෂයෝ වනස්පතීහු බවට පත්වෙත්.”

‘‘တထေဝ သီလသမ္ပန္နံ, သဒ္ဓံ ကုလပတိံ ဣဓ;

ဥပနိဿာယ ဝဍ္ဎန္တိ, ပုတ္တဒါရာ စ ဗန္ဓဝါ;

အမစ္စာ ဉာတိသံဃာ စ, ယေ စဿ အနုဇီဝိနော.

“එලෙසම, මේ ලෝකයෙහි සිල්වත් වූ ශ්‍රද්ධාවන්ත වූ පවුල් ප්‍රධානියෙකු ඇසුරු කොට අඹුදරුවෝ ද, නෑ මිතුරෝ ද, අමාත්‍යයෝ ද, නෑ පිරිස ද, ඔහු ඇසුරු කොට ජීවත් වන්නෝ ද වැඩෙති.”

‘‘တျာဿ သီလဝတော သီလံ, စာဂံ သုစရိတာနိ စ;

ပဿမာနာနုကုဗ္ဗန္တိ, အတ္တမတ္ထံ ဝိစက္ခဏာ.

“තම යහපත දකින නුවණැත්තෝ, ඒ සිල්වතාගේ සීලය ද, ත්‍යාගශීලී බව ද, සුචරිතය ද දැක ඒවා අනුගමනය කරති.”

‘‘ဣဓ ဓမ္မံ စရိတွာန, မဂ္ဂံ သုဂတိဂါမိနံ;

နန္ဒိနော ဒေဝလောကသ္မိံ, မောဒန္တိ ကာမကာမိနော’’တိ. နဝမံ;

“මෙහිදී සුගතිගාමී වූ මාර්ගය වන සද්ධර්මයෙහි හැසිරී, දෙව්ලොව උපත ලබා ඉෂ්ට කාම සම්පත් ලබමින් සතුටු වෙති.” නවවන සූත්‍රයයි.

၁၀. အာတပ္ပကရဏီယသုတ္တံ

10. ආතප්පකරණීය සූත්‍රය

၅၀. ‘‘တီဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဌာနေဟိ အာတပ္ပံ ကရဏီယံ. ကတမေဟိ တီဟိ? အနုပ္ပန္နာနံ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အနုပ္ပာဒါယ အာတပ္ပံ ကရဏီယံ, အနုပ္ပန္နာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပ္ပာဒါယ အာတပ္ပံ ကရဏီယံ, ဥပ္ပန္နာနံ သာရီရိကာနံ ဝေဒနာနံ ဒုက္ခာနံ တိဗ္ဗာနံ ခရာနံ ကဋုကာနံ အသာတာနံ အမနာပါနံ ပါဏဟရာနံ အဓိဝါသနာယ အာတပ္ပံ ကရဏီယံ. ဣမေဟိ တီဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဌာနေဟိ အာတပ္ပံ ကရဏီယံ.

50. “මහණෙනි, කරුණු තුනකදී කෙලෙස් තවන වීරිය (ආතප්පය) කළ යුතුය. ඒ කවර තුනකදීද? නූපන් පාපී අකුසල ධර්මයන් නූපදවීම සඳහා වීරිය කළ යුතුය. නූපන් කුසල ධර්මයන් උපදවා ගැනීම සඳහා වීරිය කළ යුතුය. උපන් ශාරීරික වූ, දුක් සහගත වූ, තියුණු වූ, කර්කශ වූ, කටුක වූ, අමනාප වූ, ජීවිතය නැති කරන සුලු වේදනාවන් ඉවසීම සඳහා වීරිය කළ යුතුය. මහණෙනි, මේ කරුණු තුනේදී කෙලෙස් තවන වීරිය කළ යුතුය.”

‘‘ယတော ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အနုပ္ပန္နာနံ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အနုပ္ပာဒါယ အာတပ္ပံ ကရောတိ, အနုပ္ပန္နာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပ္ပာဒါယ အာတပ္ပံ ကရောတိ, ဥပ္ပန္နာနံ သာရီရိကာနံ ဝေဒနာနံ ဒုက္ခာနံ တိဗ္ဗာနံ ခရာနံ ကဋုကာနံ အသာတာနံ အမနာပါနံ ပါဏဟရာနံ အဓိဝါသနာယ အာတပ္ပံ [Pg.152] ကရောတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အာတာပီ နိပကော သတော သမ္မာ ဒုက္ခဿ အန္တကိရိယာယာ’’တိ. ဒသမံ.

“මහණෙනි, යම් කලක මහණෙක් නූපන් පාපී අකුසල ධර්මයන් නූපදවීම පිණිසත්, නූපන් කුසල ධර්මයන් උපදවා ගැනීම පිණිසත්, උපන් ශාරීරික දුක් වේදනාවන් ඉවසීම පිණිසත් වීරිය කෙරෙයි ද, මහණෙනි, එකල්හි ඒ මහණා කෙලෙස් තවන වීරිය ඇති, මනා නුවණ ඇති, සිහි ඇති, මනා කොට දුක් කෙළවර කිරීම පිණිස පිළිපන් මහණෙකැයි කියනු ලැබේ.” දසවන සූත්‍රයයි.

၁၁. မဟာစောရသုတ္တံ

11. මහාචෝර සූත්‍රය

၅၁. ‘‘တီဟိ, ဘိက္ခဝေ, အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော မဟာစောရော သန္ဓိမ္ပိ ဆိန္ဒတိ, နိလ္လောပမ္ပိ ဟရတိ, ဧကာဂါရိကမ္ပိ ကရောတိ, ပရိပန္ထေပိ တိဋ္ဌတိ. ကတမေဟိ တီဟိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, မဟာစောရော ဝိသမနိဿိတော စ ဟောတိ, ဂဟနနိဿိတော စ ဟောတိ, ဗလဝနိဿိတော စ ဟောတိ. ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, မဟာစောရော ဝိသမနိဿိတော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, မဟာစောရော နဒီဝိဒုဂ္ဂံ ဝါ နိဿိတော ဟောတိ ပဗ္ဗတဝိသမံ ဝါ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, မဟာစောရော ဝိသမနိဿိတော ဟောတိ.

51. “මහණෙනි, කරුණු තුනකින් යුක්ත මහා සොරා සන්ධි කපයි, කොල්ලකයි, තනි ගෙවල් පැහැර ගනියි, මංපහරයි. ඒ කවර තුනකින්ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි මහා සොරා විෂම ස්ථාන ඇසුරු කරන්නෙකු වෙයි, ගහණ (ළැහැබ්) ඇසුරු කරන්නෙකු වෙයි, බලවතුන් ඇසුරු කරන්නෙකු වෙයි. මහණෙනි, මහා සොරා විෂම ස්ථාන ඇසුරු කරන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි මහා සොරා එතර වීමට අපහසු ගංගා හෝ විෂම වූ පර්වත හෝ ඇසුරු කරයි. මහණෙනි, මෙසේ මහා සොරා විෂම ස්ථාන ඇසුරු කරයි.”

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, မဟာစောရော ဂဟနနိဿိတော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, မဟာစောရော တိဏဂဟနံ ဝါ နိဿိတော ဟောတိ, ရုက္ခဂဟနံ ဝါ ရောဓံ ဝါ မဟာဝနသဏ္ဍံ ဝါ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, မဟာစောရော ဂဟနနိဿိတော ဟောတိ.

‘‘මහණෙනි, මහා සොරෙකු ලැහැබක් ඇසුරු කරන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙලොව මහා සොරෙකු තණ ලැහැබක් හෝ ගස් ලැහැබක් හෝ ළඳු කැලෑවක් හෝ මහා වනයක් හෝ ඇසුරු කරයි. මහණෙනි, මහා සොරෙකු ලැහැබක් ඇසුරු කරන්නේ මෙලෙසිනි.

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, မဟာစောရော ဗလဝနိဿိတော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, မဟာစောရော ရာဇာနံ ဝါ ရာဇမဟာမတ္တာနံ ဝါ နိဿိတော ဟောတိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘သစေ မံ ကောစိ ကိဉ္စိ ဝက္ခတိ, ဣမေ မေ ရာဇာနော ဝါ ရာဇမဟာမတ္တာ ဝါ ပရိယောဓာယ အတ္ထံ ဘဏိဿန္တီ’တိ. သစေ နံ ကောစိ ကိဉ္စိ အာဟ, တျာဿ ရာဇာနော ဝါ ရာဇမဟာမတ္တာ ဝါ ပရိယောဓာယ အတ္ထံ ဘဏန္တိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, မဟာစောရော ဗလဝနိဿိတော ဟောတိ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဟိ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော မဟာစောရော သန္ဓိမ္ပိ ဆိန္ဒတိ, နိလ္လောပမ္ပိ ဟရတိ, ဧကာဂါရိကမ္ပိ ကရောတိ, ပရိပန္ထေပိ တိဋ္ဌတိ.

‘‘මහණෙනි, මහා සොරෙකු බලවතුන් ඇසුරු කරන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙලොව මහා සොරෙකු රජුන් හෝ රජ මහා ඇමතියන් හෝ ඇසුරු කරයි. ඔහුට මෙබඳු අදහසක් වෙයි: ‘ඉදින් කිසිවෙකු මට යම් චෝදනාවක් කළහොත්, මේ රජවරු හෝ රජ මහා ඇමතියෝ කරුණු වසන් කොට මා වෙනුවෙන් පෙනී සිට අර්ථය පවසන්නාහ’ යනුවෙනි. ඉදින් කිසිවෙකු ඔහුට කිසියම් චෝදනාවක් කළහොත්, ඒ රජවරු හෝ රජ මහා ඇමතියෝ කරුණු වසන් කොට ඔහු වෙනුවෙන් පෙනී සිටිති. මහණෙනි, මහා සොරෙකු බලවතුන් ඇසුරු කරන්නේ මෙලෙසිනි. මහණෙනි, මේ අංග තුනෙන් යුක්ත වූ මහා සොරා නිවෙස් බිඳියි, මංකොල්ලකයි, තනි නිවසක් වටකර කොල්ලකයි, මංපහරන්නෙකු ලෙස මඟ රැක සිටියි.

‘‘ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဟိ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ပါပဘိက္ခု ခတံ ဥပဟတံ အတ္တာနံ ပရိဟရတိ, သာဝဇ္ဇော စ ဟောတိ သာနုဝဇ္ဇော စ ဝိညူနံ, ဗဟုဉ္စ အပုညံ ပသဝတိ. ကတမေဟိ တီဟိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ပါပဘိက္ခု ဝိသမနိဿိတော စ ဟောတိ ဂဟနနိဿိတော စ ဗလဝနိဿိတော စ.

‘‘මහණෙනි, එමෙන්ම අංග තුනකින් යුක්ත වූ පාපී භික්ෂුව, (තම ගුණ) නසාගත්, පලුදු වූ ආත්මයක් ඇතිව තමා පරිහරණය කරයි. ඔහු දොස් සහිත පුද්ගලයෙක් වෙයි. නුවණැත්තන්ගේ ගැරහුමට ද ලක්වෙයි. බොහෝ අකුසල් ද රැස් කරයි. ඒ අංග තුන කවරේද? මහණෙනි, මෙහි පාපී භික්ෂුව විෂම දේ ඇසුරු කරන්නෙක් වෙයි, ලැහැබ් ඇසුරු කරන්නෙක් වෙයි, බලවතුන් ඇසුරු කරන්නෙක් වෙයි.

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပါပဘိက္ခု ဝိသမနိဿိတော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ပါပဘိက္ခု ဝိသမေန ကာယကမ္မေန သမန္နာဂတော ဟောတိ, ဝိသမေန ဝစီကမ္မေန [Pg.153] သမန္နာဂတော ဟောတိ, ဝိသမေန မနောကမ္မေန သမန္နာဂတော ဟောတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပါပဘိက္ခု ဝိသမနိဿိတော ဟောတိ.

‘‘මහණෙනි, පාපී භික්ෂුව විෂම දේ ඇසුරු කරන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි පාපී භික්ෂුව විෂම වූ කාය කර්මයෙන් යුක්ත වෙයි, විෂම වූ වාග් කර්මයෙන් යුක්ත වෙයි, විෂම වූ මනෝ කර්මයෙන් යුක්ත වෙයි. මහණෙනි, පාපී භික්ෂුව විෂම දේ ඇසුරු කරන්නේ මෙලෙසිනි.

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပါပဘိက္ခု ဂဟနနိဿိတော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ပါပဘိက္ခု မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ, အန္တဂ္ဂါဟိကာယ ဒိဋ္ဌိယာ သမန္နာဂတော ဟောတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပါပဘိက္ခု ဂဟနနိဿိတော ဟောတိ.

‘‘මහණෙනි, පාපී භික්ෂුව ලැහැබ් ඇසුරු කරන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි පාපී භික්ෂුව මිථ්‍යා දෘෂ්ටික වෙයි, අන්තග්‍රාහික දෘෂ්ටියෙන් (එනම් ශාස්වත උච්ඡේද ආදී අන්තවල රැඳුණු දෘෂ්ටියෙන්) යුක්ත වෙයි. මහණෙනි, පාපී භික්ෂුව ලැහැබ් ඇසුරු කරන්නේ මෙලෙසිනි.

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပါပဘိက္ခု ဗလဝနိဿိတော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ပါပဘိက္ခု ရာဇာနံ ဝါ ရာဇမဟာမတ္တာနံ ဝါ နိဿိတော ဟောတိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘သစေ မံ ကောစိ ကိဉ္စိ ဝက္ခတိ, ဣမေ မေ ရာဇာနော ဝါ ရာဇမဟာမတ္တာ ဝါ ပရိယောဓာယ အတ္ထံ ဘဏိဿန္တီ’တိ. သစေ နံ ကောစိ ကိဉ္စိ အာဟ, တျာဿ ရာဇာနော ဝါ ရာဇမဟာမတ္တာ ဝါ ပရိယောဓာယ အတ္ထံ ဘဏန္တိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပါပဘိက္ခု ဗလဝနိဿိတော ဟောတိ. ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ပါပဘိက္ခု ခတံ ဥပဟတံ အတ္တာနံ ပရိဟရတိ, သာဝဇ္ဇော စ ဟောတိ သာနုဝဇ္ဇော စ ဝိညူနံ, ဗဟုဉ္စ အပုညံ ပသဝတီ’’တိ. ဧကာဒသမံ.

‘‘මහණෙනි, පාපී භික්ෂුව බලවතුන් ඇසුරු කරන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි පාපී භික්ෂුව රජුන් හෝ රජ මහා ඇමතියන් හෝ ඇසුරු කරයි. ඔහුට මෙබඳු අදහසක් වෙයි: ‘ඉදින් කිසිවෙකු මට යම් චෝදනාවක් කළහොත්, මේ රජවරු හෝ රජ මහා ඇමතියෝ කරුණු වසන් කොට මා වෙනුවෙන් පෙනී සිටිමින් අර්ථය පවසන්නාහ’ යනුවෙනි. ඉදින් කිසිවෙකු ඔහුට කිසියම් චෝදනාවක් කළහොත්, ඒ රජවරු හෝ රජ මහා ඇමතියෝ කරුණු වසන් කොට ඔහු වෙනුවෙන් පෙනී සිටිති. මහණෙනි, පාපී භික්ෂුව බලවතුන් ඇසුරු කරන්නේ මෙලෙසිනි. මහණෙනි, මේ අංග තුනෙන් යුක්ත වූ පාපී භික්ෂුව, තම ගුණ නසාගත් පලුදු වූ ආත්මයක් ඇතිව වාසය කරයි, දොස් සහිත වෙයි, නුවණැත්තන්ගේ ගැරහුමට ලක්වෙයි, බොහෝ අකුසල් ද රැස් කරගනියි.’’ එකොළොස්වන සූත්‍රයයි.

စူဠဝဂ္ဂေါ ပဉ္စမော.

පස්වන චූළ වර්ගය නිමාවට පත් විය.

တဿုဒ္ဒါနံ –

එහි උද්දානය මෙසේය:

သမ္မုခီ ဌာနတ္ထဝသံ, ပဝတ္တိ ပဏ္ဍိတ သီလဝံ;

သင်္ခတံ ပဗ္ဗတာတပ္ပံ, မဟာစောရေနေကာဒသာတိ.

සම්මුඛී සූත්‍රය, ඨාන සූත්‍රය, පවත්ති සූත්‍රය, පරේසං සූත්‍රය, පණ්ඩිත සූත්‍රය, සීලවන්ත සූත්‍රය, සංඛත සූත්‍රය, පබ්බත සූත්‍රය, ආතප්ප සූත්‍රය සහ මහාචෝර සූත්‍රය යන සූත්‍ර එකොළසකි.

ပဌမော ပဏ္ဏာသကော သမတ္တော.

පළමු පණ්ණාසකය නිමාවට පත් විය.

၂. ဒုတိယပဏ္ဏာသကံ

2. දෙවන පණ්ණාසකය

(၆) ၁. ဗြာဟ္မဏဝဂ္ဂေါ

(6) 1. බ්‍රාහ්මණ වර්ගය

၁. ပဌမဒွေဗြာဟ္မဏသုတ္တံ

1. පළමු ද්වේ බ්‍රාහ්මණ සූත්‍රය

၅၂. အထ [Pg.154] ခေါ ဒွေ ဗြာဟ္မဏာ ဇိဏ္ဏာ ဝုဒ္ဓါ မဟလ္လကာ အဒ္ဓဂတာ ဝယောအနုပ္ပတ္တာ ဝီသဝဿသတိကာ ဇာတိယာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိံသု. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ တေ ဗြာဟ္မဏာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘မယမဿု, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏာ ဇိဏ္ဏာ ဝုဒ္ဓါ မဟလ္လကာ အဒ္ဓဂတာ ဝယောအနုပ္ပတ္တာ ဝီသဝဿသတိကာ ဇာတိယာ; တေ စမှာ အကတကလျာဏာ အကတကုသလာ အကတဘီရုတ္တာဏာ. ဩဝဒတု နော ဘဝံ ဂေါတမော, အနုသာသတု နော ဘဝံ ဂေါတမော ယံ အမှာကံ အဿ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယာ’’တိ.

52. එක් කලෙක වයසින් මුහුකුරා ගිය, මහලු වූ, වයෝවෘද්ධ වූ, ජීවිතයේ අවසාන අවධියට පැමිණි, උපතින් අවුරුදු එකසිය විස්සක් වයසැති බමුණන් දෙදෙනෙක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමඟ පිළිසඳරෙහි යෙදුණහ. සතුටු විය යුතු, සිහිපත් කළ යුතු පිළිසඳර කතාව අවසන් කොට ඔවුහු එකත්පසෙක වාඩි වූහ. එකත්පසෙක වාඩි වූ ඒ බමුණෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීහ: ‘‘භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, අපි වයසින් මුහුකුරා ගිය, මහලු වූ, ජීවිතයේ අවසාන අවධියට පැමිණි, උපතින් අවුරුදු එකසිය විස්සක් වයසැති බමුණෝ වෙමු. එහෙත් අප විසින් යහපත් දේ නොකරන ලදී, කුසල් නොකරන ලදී, බියෙන් රැකවරණය ලබා දෙන පිනක් නොකරන ලදී. භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, අපට බොහෝ කලක් හිතසුව පිණිස පවතින අයුරින් අපට අවවාද කළ මැනව, අපට අනුශාසනා කළ මැනව.’’

‘‘တဂ္ဃ တုမှေ, ဗြာဟ္မဏာ, ဇိဏ္ဏာ ဝုဒ္ဓါ မဟလ္လကာ အဒ္ဓဂတာ ဝယောအနုပ္ပတ္တာ ဝီသဝဿသတိကာ ဇာတိယာ; တေ စတ္ထ အကတကလျာဏာ အကတကုသလာ အကတဘီရုတ္တာဏာ. ဥပနီယတိ ခေါ အယံ, ဗြာဟ္မဏာ, လောကော ဇရာယ ဗျာဓိနာ မရဏေန. ဧဝံ ဥပနီယမာနေ ခေါ, ဗြာဟ္မဏာ, လောကေ ဇရာယ ဗျာဓိနာ မရဏေန, ယော ဣဓ ကာယေန သံယမော ဝါစာယ သံယမော မနသာ သံယမော, တံ တဿ ပေတဿ တာဏဉ္စ လေဏဉ္စ ဒီပဉ္စ သရဏဉ္စ ပရာယဏဉ္စာ’’တိ.

‘‘බමුණනි, සැබවින්ම ඔබලා වයසින් මුහුකුරා ගිය, මහලු වූ, වයෝවෘද්ධ වූ, ජීවිතයේ අවසාන අවධියට පැමිණි, උපතින් අවුරුදු එකසිය විස්සක් වයසැති අය වෙති; එසේම ඔබලා විසින් යහපත් දේ නොකරන ලදී, කුසල් නොකරන ලදී, බියෙන් රැකවරණය සලසන පිනක් නොකරන ලදී. බමුණනි, මේ ලෝකය ජරාවෙන්, ව්‍යාධියෙන් හා මරණයෙන් ක්ෂය වෙමින් ඉදිරියට ගෙන යනු ලබයි. බමුණනි, මෙසේ ලෝකය ජරාවෙන්, ව්‍යාධියෙන් හා මරණයෙන් ගෙන යනු ලබද්දී, මෙලොව යම් කයකින් සංවර වීමක්, වචනයෙන් සංවර වීමක් හා මනසින් සංවර වීමක් ඇද්ද, එය පරලොව ගිය පුද්ගලයාට ආරක්ෂාවක් ද, ලෙනක් ද, ද්වීපයක් ද, සරණක් ද, උතුම් පිළිසරණක් ද වන්නේය.’’

‘‘ဥပနီယတိ ဇီဝိတမပ္ပမာယု,ဇရူပနီတဿ န သန္တိ တာဏာ;

ဧတံ ဘယံ မရဏေ ပေက္ခမာနော,ပုညာနိ ကယိရာထ သုခါဝဟာနိ.

‘‘ජීවිතය (මරණය කරා) ගෙන යනු ලබයි, ආයුෂය අල්පය, ජරාවට පත් වූ තැනැත්තාට වෙනත් රැකවරණයක් නැත. මරණයෙහි පවත්නා මේ බිය දකිමින්, සැපය ගෙන දෙන පින් කළ යුතුය.

‘‘ယောဓ ကာယေန သံယမော, ဝါစာယ ဥဒ စေတသာ;

တံ တဿ ပေတဿ သုခါယ ဟောတိ,ယံ ဇီဝမာနော ပကရောတိ ပုည’’န္တိ. ပဌမံ;

යමෙකු මෙලොව කයින් සංවර වෙයිද, වචනයෙන් හා මනසින් සංවර වෙයිද, ජීවත්ව සිටියදී ඔහු කරන ඒ පින පරලොව ගිය පසු ඔහුට සැප පිණිස පවතින්නේය.’’ පළමු සූත්‍රයයි.

၂. ဒုတိယဒွေဗြာဟ္မဏသုတ္တံ

2. දෙවන ද්වේ බ්‍රාහ්මණ සූත්‍රය

၅၃. အထ [Pg.155] ခေါ ဒွေ ဗြာဟ္မဏာ ဇိဏ္ဏာ ဝုဒ္ဓါ မဟလ္လကာ အဒ္ဓဂတာ ဝယောအနုပ္ပတ္တာ ဝီသဝဿသတိကာ ဇာတိယာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ တေ ဗြာဟ္မဏာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘မယမဿု, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏာ ဇိဏ္ဏာ ဝုဒ္ဓါ မဟလ္လကာ အဒ္ဓဂတာ ဝယောအနုပ္ပတ္တာ ဝီသဝဿသတိကာ ဇာတိယာ; တေ စမှာ အကတကလျာဏာ အကတကုသလာ အကတဘီရုတ္တာဏာ. ဩဝဒတု နော ဘဝံ ဂေါတမော, အနုသာသတု နော ဘဝံ ဂေါတမော ယံ အမှာကံ အဿ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယာ’’တိ.

53. එකල්හි උපතින් වසර එකසිය විස්සක් පමණ ආයුෂ ඇති, ජරාවට පත් වූ, වෘද්ධ වූ, මහලු වූ, දීර්ඝ කාලයක් ජීවිතය ගත කොට අවසන් අවධියට පැමිණි බ්‍රාහ්මණයෝ දෙදෙනෙක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ. එසේ පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එක් පසෙක වාඩි වූහ. එක් පසෙක වාඩි වූ ඒ බ්‍රාහ්මණයෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: "භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, අපි උපතින් වසර එකසිය විස්සක් පමණ වයසැති, ජරාවට පත් වූ, වෘද්ධ වූ, මහලු වූ, දීර්ඝ කාලයක් ජීවත් වී අවසන් අවධියට පැමිණි බ්‍රාහ්මණයෝ වෙමු. එසේ වුවත් අප විසින් කිසිදු යහපත් ක්‍රියාවක්, කුසලයක් හෝ මරණයෙන් පසු රැකවරණයක් වන කිසිවක් සිදු කර නොමැත. භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ අපට බොහෝ කල් හිතසුව පිණිස අවවාද කරන සේක්වා, අනුශාසනා කරන සේක්වා!"

‘‘တဂ္ဃ တုမှေ, ဗြာဟ္မဏာ, ဇိဏ္ဏာ ဝုဒ္ဓါ မဟလ္လကာ အဒ္ဓဂတာ ဝယောအနုပ္ပတ္တာ ဝီသဝဿသတိကာ ဇာတိယာ; တေ စတ္ထ အကတကလျာဏာ အကတကုသလာ အကတဘီရုတ္တာဏာ. အာဒိတ္တော ခေါ အယံ, ဗြာဟ္မဏာ, လောကော ဇရာယ ဗျာဓိနာ မရဏေန. ဧဝံ အာဒိတ္တေ ခေါ, ဗြာဟ္မဏာ, လောကေ ဇရာယ ဗျာဓိနာ မရဏေန, ယော ဣဓ ကာယေန သံယမော ဝါစာယ သံယမော မနသာ သံယမော, တံ တဿ ပေတဿ တာဏဉ္စ လေဏဉ္စ ဒီပဉ္စ သရဏဉ္စ ပရာယဏဉ္စာ’’တိ.

"බ්‍රාහ්මණයෙනි, සැබැවින්ම ඔබලා උපතින් වසර එකසිය විස්සක් වයසැති, ජරාවට පත් වූ, වෘද්ධ වූ, මහලු වූ, ජීවිතයේ අවසාන අවධියට පැමිණි අය වෙති. එහෙත් ඔබලා විසින් කිසිදු යහපත් ක්‍රියාවක්, කුසලයක් හෝ රැකවරණයක් වන පින්කමක් කර නොමැත. බ්‍රාහ්මණයෙනි, සැබවින්ම මේ ලෝකය ජරාවෙන්, ව්‍යාධියෙන් හා මරණයෙන් ගිනි ගෙන ඇත. බ්‍රාහ්මණයෙනි, මෙලෙස ලෝකය ජරාවෙන්, ව්‍යාධියෙන් හා මරණයෙන් ගිනි ගෙන ඇති කල්හි, යමෙකු මෙලොවදී කයින්, වචනයෙන් හා සිතින් සංවර වේ ද, එය පරලොව යන ඔහුට රැකවරණයක්, පිළිසරණක්, ආරක්ෂිත දූපතක්, සරණක් හා අවසාන පිහිටක් වන්නේය."

‘‘အာဒိတ္တသ္မိံ အဂါရသ္မိံ, ယံ နီဟရတိ ဘာဇနံ;

တံ တဿ ဟောတိ အတ္ထာယ, နော စ ယံ တတ္ထ ဍယှတိ.

"ගෙයක් ගිනි ගන්නා කල්හි, එයින් යම් භාජනයක් හෝ දෑ පිටතට ගනු ලබන්නේ ද, එය එම හිමිකරුගේ ප්‍රයෝජනය පිණිස පවතී. එහි ඇතුළත දැවී යන දෑ ඔහුට ප්‍රයෝජනවත් නොවේ."

‘‘ဧဝံ အာဒိတ္တော ခေါ လောကော, ဇရာယ မရဏေန စ;

နီဟရေထေဝ ဒါနေန, ဒိန္နံ ဟောတိ သုနီဟတံ.

"එලෙසම මේ ලෝකය ද ජරාවෙන් හා මරණයෙන් ගිනි ගෙන ඇත. එබැවින් දානය නමැති පුණ්‍ය ක්‍රියාවෙන් (තම සම්පත්) පිටතට රැගෙන යා යුතුය. එලෙස දෙන ලද දානය මැනවින් පිටතට ගෙන ගිය (ආරක්ෂිත කරගත්) දෙයක් වන්නේය."

‘‘ယောဓ ကာယေန သံယမော, ဝါစာယ ဥဒ စေတသာ;

တံ တဿ ပေတဿ သုခါယ ဟောတိ,ယံ ဇီဝမာနော ပကရောတိ ပုည’’န္တိ. ဒုတိယံ;

"මෙලොව යම් කෙනෙකු කයින්, වචනයෙන් හෝ සිතින් සංවරයක් ඇති කර ගන්නේ ද, ජීවත්ව සිටින කාලය තුළ ඔහු යම් පිනක් සිදු කරන්නේ ද, එය පරලොව ගිය තැනැත්තාගේ සැපය පිණිසම හේතු වන්නේය."

၃. အညတရဗြာဟ္မဏသုတ္တံ

3. අඤ්ඤතර බ්‍රාහ්මණ සූත්‍රය

၅၄. အထ ခေါ အညတရော ဗြာဟ္မဏော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ…ပေ… ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ဗြာဟ္မဏော [Pg.156] ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘‘သန္ဒိဋ္ဌိကော ဓမ္မော သန္ဒိဋ္ဌိကော ဓမ္မော’တိ, ဘော ဂေါတမ, ဝုစ္စတိ. ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ, ဘော ဂေါတမ, သန္ဒိဋ္ဌိကော ဓမ္မော ဟောတိ အကာလိကော ဧဟိပဿိကော ဩပနေယျိကော ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗော ဝိညူဟီ’’တိ?

54. එකල්හි එක්තරා බ්‍රාහ්මණයෙක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමඟ සතුටු සාමීචී පිළිසඳරෙහි යෙදී එක් පසෙක වාඩි විය. එක් පසෙක වාඩි වූ ඒ බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය: "භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, 'සන්දිට්ඨික ධර්මය, සන්දිට්ඨික ධර්මය' යනුවෙන් පවසනු ලැබේ. භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ධර්මය සන්දිට්ඨික (මෙලොවදීම දැකිය හැකි), අකාලික (කල් නොයවා විපාක දෙන), ඒහිපස්සික (එන්න බලන්න යැයි කීමට සුදුසු), ඕපනයික (තමන් වෙත පමුණුවා ගත යුතු) සහ විඥයන් විසින් තම තමන් කෙරෙහිම දත යුතු වන්නේ කෙතරම් දුරට ද?"

‘‘ရတ္တော ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ရာဂေန အဘိဘူတော ပရိယာဒိန္နစိတ္တော အတ္တဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ, ပရဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ, ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ, စေတသိကမ္ပိ ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒေတိ. ရာဂေ ပဟီနေ နေဝတ္တဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ, န ပရဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ, န ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ, န စေတသိကံ ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒေတိ. (ရတ္တော ခေါ…ပေ… ကာယေန ဒုစ္စရိတံ စရတိ, ဝါစာယ ဒုစ္စရိတံ စရတိ, မနသာ ဒုစ္စရိတံ စရတိ. ရာဂေ ပဟီနာ နေဝ ကာယေန ဒုစ္စရိတံ စရတိ, န ဝါစာယ ဒုစ္စရိတံ စရတိ, န မနသာ ဒုစ္စရိတံ စရတိ. ရတ္တော ခေါ…ပေ… အတ္တတ္ထမ္ပိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ, ပရတ္ထမ္ပိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ, ဥဘယတ္ထမ္ပိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. ရာဂေ ပဟီနေ အတ္တတ္ထမ္ပိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ပရတ္ထမ္ပိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ဥဘယတ္ထမ္ပိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ.) ဧဝမ္ပိ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, သန္ဒိဋ္ဌိကော ဓမ္မော ဟောတိ…ပေ….

"බ්‍රාහ්මණය, රාගයෙන් ඇලුණු, රාගයෙන් මැඩුණු, රාගයෙන් වසඟ වූ සිත් ඇති පුද්ගලයා තමාගේ පීඩාව පිණිස ද සිතයි, අනුන්ගේ පීඩාව පිණිස ද සිතයි, දෙපාර්ශ්වයේම පීඩාව පිණිස ද සිතයි; මානසික දුක හා දොම්නස විඳියි. රාගය ප්‍රහීණ වූ විට තමාගේ හෝ අනුන්ගේ හෝ දෙපාර්ශ්වයේම හෝ පීඩාව පිණිස නොසිතයි; මානසික දුක හෝ දොම්නස නොවිඳියි. රාගයෙන් ඇලුණු තැනැත්තා කයින්, වචනයෙන් හා සිතින් දුශ්චරිතයෙහි යෙදෙයි. රාගය ප්‍රහීණ වූ විට කයින්, වචනයෙන් හෝ සිතින් දුශ්චරිතයෙහි නොයෙදෙයි. රාගයෙන් ඇලුණු තැනැත්තා තමාගේත්, අනුන්ගේත්, දෙපාර්ශ්වයේම යහපතත් යථා පරිදි තේරුම් නොගනියි. රාගය ප්‍රහීණ වූ විට තමාගේත්, අනුන්ගේත්, දෙපාර්ශ්වයේම යහපතත් යථා පරිදි තේරුම් ගනියි. බ්‍රාහ්මණය, මෙලෙස ද ධර්මය සන්දිට්ඨික වන්නේය."

‘‘ဒုဋ္ဌော ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ဒေါသေန အဘိဘူတော ပရိယာဒိန္နစိတ္တော အတ္တဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ, ပရဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ, ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ, စေတသိကမ္ပိ ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒေတိ. ဒေါသေ ပဟီနေ နေဝတ္တဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ, န ပရဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ, န ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ, န စေတသိကမ္ပိ ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒေတိ. ဧဝမ္ပိ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, သန္ဒိဋ္ဌိကော ဓမ္မော ဟောတိ…ပေ….

"බ්‍රාහ්මණය, ද්වේෂයෙන් දූෂිත වූ, ද්වේෂයෙන් මැඩුණු, ද්වේෂයෙන් වසඟ වූ සිත් ඇති පුද්ගලයා තමාගේ පීඩාව පිණිස ද, අනුන්ගේ පීඩාව පිණිස ද, දෙපාර්ශ්වයේම පීඩාව පිණිස ද සිතයි; මානසික දුක් දොම්නස් විඳියි. ද්වේෂය ප්‍රහීණ වූ විට තමාගේ, අනුන්ගේ හෝ දෙපාර්ශ්වයේම පීඩාව පිණිස නොසිතයි; මානසික දුක් දොම්නස් නොවිඳියි. බ්‍රාහ්මණය, මෙලෙස ද ධර්මය සන්දිට්ඨික වන්නේය."

‘‘မူဠှော ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, မောဟေန အဘိဘူတော ပရိယာဒိန္နစိတ္တော အတ္တဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ, ပရဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ, ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ, စေတသိကမ္ပိ ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒေတိ. မောဟေ ပဟီနေ နေဝတ္တဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ, န ပရဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ, န ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ, န စေတသိကံ ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒေတိ[Pg.157]. ဧဝံ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, သန္ဒိဋ္ဌိကော ဓမ္မော ဟောတိ အကာလိကော ဧဟိပဿိကော ဩပနေယျိကော ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗော ဝိညူဟီ’’တိ.

"බ්‍රාහ්මණය, මෝහයෙන් මුළා වූ, මෝහයෙන් මැඩුණු, මෝහයෙන් වසඟ වූ සිත් ඇති පුද්ගලයා තමාගේ, අනුන්ගේ හෝ දෙපාර්ශ්වයේම පීඩාව පිණිස සිතයි; මානසික දුක් දොම්නස් විඳියි. මෝහය ප්‍රහීණ වූ විට තමාගේ හෝ අනුන්ගේ පීඩාව පිණිස නොසිතයි; මානසික දුක් දොම්නස් නොවිඳියි. බ්‍රාහ්මණය, මෙලෙස ධර්මය සන්දිට්ඨික වන අතර, අකාලික, ඒහිපස්සික, ඕපනයික හා විඥයන් විසින් තම තමන් කෙරෙහිම දත යුතු ද වන්නේය."

‘‘အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမ, အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမ! သေယျထာပိ, ဘော ဂေါတမ, နိက္ကုဇ္ဇိတံ ဝါ ဥက္ကုဇ္ဇေယျ, ပဋိစ္ဆန္နံ ဝါ ဝိဝရေယျ, မူဠှဿ ဝါ မဂ္ဂံ အာစိက္ခေယျ, အန္ဓကာရေ ဝါ တေလပဇ္ဇောတံ ဓာရေယျ – ‘စက္ခုမန္တော ရူပါနိ ဒက္ခန္တီ’တိ; ဧဝမေဝံ ဘောတာ ဂေါတမေန အနေကပရိယာယေန ဓမ္မော ပကာသိတော. ဧသာဟံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ ဓမ္မဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. ဥပါသကံ မံ ဘဝံ ဂေါတမော ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ. တတိယံ.

“භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, ඉතා මනහරයි! භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, ඉතා මනහරයි! භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, යටිකුරු කර තිබූ දෙයක් උඩුකුරු කරන්නාක් මෙන් හෝ, වසා තිබූ දෙයක් විවෘත කරන්නාක් මෙන් හෝ, මංමුළා වූවෙකුට මඟ කියා දෙන්නාක් මෙන් හෝ, ‘ඇස් ඇත්තෝ රූප දකිත්වා’ යි අඳුරේ තෙල් පහනක් දල්වා දරන්නාක් මෙන් හෝ, භවත් ගෝතමයන් වහන්සේ විසින් නොයෙක් ක්‍රමයෙන් ධර්මය දේශනා කරන ලදී. මම ඒ භවත් ගෝතමයන් වහන්සේ ද, ධර්මය ද, මහා සංඝරත්නය ද සරණ යමි. භවත් ගෝතමයන් වහන්සේ මා අද පටන් දිවි හිමියෙන් සරණ ගිය උපාසකයෙකු ලෙස සලකන සේක්වා.” තෙවැන්නයි.

၄. ပရိဗ္ဗာဇကသုတ္တံ

4. පරිබ්බජක සූත්‍රය

၅၅. အထ ခေါ အညတရော ဗြာဟ္မဏပရိဗ္ဗာဇကော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ…ပေ… ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ဗြာဟ္မဏပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘‘သန္ဒိဋ္ဌိကော ဓမ္မော သန္ဒိဋ္ဌိကော ဓမ္မော’တိ, ဘော ဂေါတမ, ဝုစ္စတိ. ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ, ဘော ဂေါတမ, သန္ဒိဋ္ဌိကော ဓမ္မော ဟောတိ အကာလိကော ဧဟိပဿိကော ဩပနေယျိကော ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗော ဝိညူဟီ’’တိ?

55. ඉන්පසු එක්තරා බ්‍රාහ්මණ පරිබ්‍රාජකයෙක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ... එකත්පසක හිඳගත් ඒ බ්‍රාහ්මණ පරිබ්‍රාජකයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය: “භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, ‘සන්දිට්ඨික ධර්මය, සන්දිට්ඨික ධර්මය’ යැයි කියනු ලැබේ. භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, ධර්මය මෙලොවදීම දැකිය හැකි (සන්දිට්ඨික), කල් නොයවා විපාක දෙන (අකාලික), ‘එන්න බලන්න’ යැයි කීමට සුදුසු (ඒහිපස්සික), තමා තුළට පමුණුවා ගත යුතු (ඕපනයික), නුවණැත්තන් විසින් තම තමන් තුළින්ම අවබෝධ කළ යුතු (පච්චත්තං වේදිතබ්බෝ විඤ්ඤූහි) වන්නේ කොපමණකින්ද?”

‘‘ရတ္တော ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ရာဂေန အဘိဘူတော ပရိယာဒိန္နစိတ္တော အတ္တဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ, ပရဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ, ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ, စေတသိကမ္ပိ ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒေတိ. ရာဂေ ပဟီနေ နေဝတ္တဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ, န ပရဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ, န ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ, န စေတသိကမ္ပိ ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒေတိ.

“බ්‍රාහ්මණය, රාගයෙන් ඇලුණු, රාගයෙන් මඩනා ලද, රාගයෙන් යටපත් වූ සිතක් ඇති තැනැත්තා තමාට පීඩා පිණිසත් සිතයි, අන් අයට පීඩා පිණිසත් සිතයි, දෙපාර්ශවයටම පීඩා පිණිසත් සිතයි. එමෙන්ම මානසික දුක හා දොම්නස විඳියි. රාගය ප්‍රහීණ වූ විට තමාට පීඩා පිණිස නොසිතයි, අන් අයට පීඩා පිණිස නොසිතයි, දෙපාර්ශවයටම පීඩා පිණිස නොසිතයි. එමෙන්ම මානසික දුක හා දොම්නස නොවිඳියි.”

‘‘ရတ္တော ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ရာဂေန အဘိဘူတော ပရိယာဒိန္နစိတ္တော ကာယေန ဒုစ္စရိတံ စရတိ, ဝါစာယ ဒုစ္စရိတံ စရတိ, မနသာ ဒုစ္စရိတံ စရတိ. ရာဂေ ပဟီနေ နေဝ ကာယေန ဒုစ္စရိတံ စရတိ, န ဝါစာယ ဒုစ္စရိတံ စရတိ, န မနသာ ဒုစ္စရိတံ စရတိ.

“බ්‍රාහ්මණය, රාගයෙන් ඇලුණු, රාගයෙන් මඩනා ලද, රාගයෙන් යටපත් වූ සිතක් ඇති තැනැත්තා කයින් දුසිරිත් කරයි, වචනයෙන් දුසිරිත් කරයි, සිතින් දුසිරිත් කරයි. රාගය ප්‍රහීණ වූ විට කයින් දුසිරිත් නොකරයි, වචනයෙන් දුසිරිත් නොකරයි, සිතින් දුසිරිත් නොකරයි.”

‘‘ရတ္တော ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ရာဂေန အဘိဘူတော ပရိယာဒိန္နစိတ္တော အတ္တတ္ထမ္ပိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ, ပရတ္ထမ္ပိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ, ဥဘယတ္ထမ္ပိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. ရာဂေ ပဟီနေ အတ္တတ္ထမ္ပိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ[Pg.158], ပရတ္ထမ္ပိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ဥဘယတ္ထမ္ပိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ဧဝမ္ပိ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, သန္ဒိဋ္ဌိကော ဓမ္မော ဟောတိ…ပေ….

“බ්‍රාහ්මණය, රාගයෙන් ඇලුණු, රාගයෙන් මඩනා ලද, රාගයෙන් යටපත් වූ සිතක් ඇති තැනැත්තා තමාගේ යහපත ද ඇති සැටියෙන් (තත්ත්වාකාරයෙන්) තේරුම් නොගනියි, අන් අනුන්ගේ යහපත ද... දෙපාර්ශවයේම යහපත ද ඇති සැටියෙන් තේරුම් නොගනියි. රාගය ප්‍රහීණ වූ විට තමාගේ යහපත ද ඇති සැටියෙන් තේරුම් ගනියි, අන් අනුන්ගේ යහපත ද... දෙපාර්ශවයේම යහපත ද ඇති සැටියෙන් තේරුම් ගනියි. බ්‍රාහ්මණය, මෙසේ ද ධර්මය සන්දිට්ඨික (මෙලොවදීම දැකිය හැකි) වෙයි... පෙල... ”

‘‘ဒုဋ္ဌော ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ဒေါသေန…ပေ… မူဠှော ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, မောဟေန အဘိဘူတော ပရိယာဒိန္နစိတ္တော အတ္တဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ, ပရဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ, ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ, စေတသိကမ္ပိ ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒေတိ. မောဟေ ပဟီနေ နေဝတ္တဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ, န ပရဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ, န ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ, န စေတသိကံ ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒေတိ.

“බ්‍රාහ්මණය, ද්වේෂයෙන් දූෂිත වූ තැනැත්තා ද... පෙල... බ්‍රාහ්මණය, මෝහයෙන් මුළා වූ, මෝහයෙන් මඩනා ලද, මෝහයෙන් යටපත් වූ සිතක් ඇති තැනැත්තා තමාට පීඩා පිණිසත් සිතයි, අන් අයට පීඩා පිණිසත් සිතයි, දෙපාර්ශවයටම පීඩා පිණිසත් සිතයි. එමෙන්ම මානසික දුක හා දොම්නස විඳියි. මෝහය ප්‍රහීණ වූ විට තමාට පීඩා පිණිස නොසිතයි, අන් අයට පීඩා පිණිස නොසිතයි, දෙපාර්ශවයටම පීඩා පිණිස නොසිතයි. එමෙන්ම මානසික දුක හා දොම්නස නොවිඳියි.”

‘‘မူဠှော ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, မောဟေန အဘိဘူတော ပရိယာဒိန္နစိတ္တော, ကာယေန ဒုစ္စရိတံ စရတိ, ဝါစာယ ဒုစ္စရိတံ စရတိ, မနသာ ဒုစ္စရိတံ စရတိ. မောဟေ ပဟီနေ နေဝ ကာယေန ဒုစ္စရိတံ စရတိ, န ဝါစာယ ဒုစ္စရိတံ စရတိ, န မနသာ ဒုစ္စရိတံ စရတိ.

“බ්‍රාහ්මණය, මෝහයෙන් මුළා වූ, මෝහයෙන් මඩනා ලද, මෝහයෙන් යටපත් වූ සිතක් ඇති තැනැත්තා කයින් දුසිරිත් කරයි, වචනයෙන් දුසිරිත් කරයි, සිතින් දුසිරිත් කරයි. මෝහය ප්‍රහීණ වූ විට කයින් දුසිරිත් නොකරයි, වචනයෙන් දුසිරිත් නොකරයි, සිතින් දුසිරිත් නොකරයි.”

‘‘မူဠှော ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, မောဟေန အဘိဘူတော ပရိယာဒိန္နစိတ္တော အတ္တတ္ထမ္ပိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ, ပရတ္ထမ္ပိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ, ဥဘယတ္ထမ္ပိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. မောဟေ ပဟီနေ အတ္တတ္ထမ္ပိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ပရတ္ထမ္ပိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ဥဘယတ္ထမ္ပိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ဧဝံ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, သန္ဒိဋ္ဌိကော ဓမ္မော ဟောတိ အကာလိကော ဧဟိပဿိကော ဩပနေယျိကော ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗော ဝိညူဟီ’’တိ.

“බ්‍රාහ්මණය, මෝහයෙන් මුළා වූ, මෝහයෙන් මඩනා ලද, මෝහයෙන් යටපත් වූ සිතක් ඇති තැනැත්තා තමාගේ යහපත ද තත්ත්වාකාරයෙන් තේරුම් නොගනියි, අනුන්ගේ යහපත ද... දෙපාර්ශවයේම යහපත ද තත්ත්වාකාරයෙන් තේරුම් නොගනියි. මෝහය ප්‍රහීණ වූ විට තමාගේ යහපත ද තත්ත්වාකාරයෙන් තේරුම් ගනියි, අනුන්ගේ යහපත ද... දෙපාර්ශවයේම යහපත ද තත්ත්වාකාරයෙන් තේරුම් ගනියි. බ්‍රාහ්මණය, මෙසේ ධර්මය සන්දිට්ඨික වෙයි, අකාලික වෙයි, ඒහිපස්සික වෙයි, ඕපනයික වෙයි, නුවණැත්තන් විසින් තම තමන් තුළින්ම අවබෝධ කළ යුතු වෙයි.”

‘‘အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမ…ပေ… ဥပါသကံ မံ ဘဝံ ဂေါတမော ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ. စတုတ္ထံ.

“භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, ඉතා මනහරයි... පෙල... භවත් ගෝතමයන් වහන්සේ මා අද පටන් දිවි හිමියෙන් සරණ ගිය උපාසකයෙකු ලෙස සලකන සේක්වා.” හතරවැන්නයි.

၅. နိဗ္ဗုတသုတ္တံ

5. නිබ්බුත සූත්‍රය

၅၆. အထ ခေါ ဇာဏုဿောဏိ ဗြာဟ္မဏော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဇာဏုဿောဏိ ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘‘သန္ဒိဋ္ဌိကံ နိဗ္ဗာနံ သန္ဒိဋ္ဌိကံ နိဗ္ဗာန’န္တိ, ဘော ဂေါတမ, ဝုစ္စတိ. ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ, ဘော ဂေါတမ, သန္ဒိဋ္ဌိကံ နိဗ္ဗာနံ ဟောတိ အကာလိကံ ဧဟိပဿိကံ ဩပနေယျိကံ ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗံ ဝိညူဟီ’’တိ?

56. ඉන්පසු ජාණුස්සෝණි බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදන කොට එකත්පසක හිඳගත්තේය. එකත්පසක හිඳගත් ජාණුස්සෝණි බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය: “භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, ‘සන්දිට්ඨික නිවන, සන්දිට්ඨික නිවන’ යැයි කියනු ලැබේ. භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, නිවන මෙලොවදීම දැකිය හැකි (සන්දිට්ඨික), කල් නොයවා විපාක දෙන (අකාලික), ‘එන්න බලන්න’ යැයි කීමට සුදුසු (ඒහිපස්සික), තමා තුළට පමුණුවා ගත යුතු (ඕපනයික), නුවණැත්තන් විසින් තම තමන් තුළින්ම අවබෝධ කළ යුතු වන්නේ කොපමණකින්ද?”

‘‘ရတ္တော [Pg.159] ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ရာဂေန အဘိဘူတော ပရိယာဒိန္နစိတ္တော အတ္တဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ, ပရဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ, ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ, စေတသိကမ္ပိ ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒေတိ. ရာဂေ ပဟီနေ နေဝတ္တဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ, န ပရဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ, န ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ, န စေတသိကမ္ပိ ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒေတိ. ဧဝမ္ပိ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, သန္ဒိဋ္ဌိကံ နိဗ္ဗာနံ ဟောတိ.

“බ්‍රාහ්මණය, රාගයෙන් ඇලුණු, රාගයෙන් මැඬුණු, ඒ පිළිබඳව ම දැඩි ලෙස ගිජු වූ සිත් ඇති තැනැත්තා තමාගේ පීඩාව පිණිස ද සිතයි, අන්‍යන්ගේ පීඩාව පිණිස ද සිතයි, දෙපාර්ශවයේ ම පීඩාව පිණිස ද සිතයි; එමෙන් ම මානසික දුක් දොම්නස් අත්විඳියි. රාගය ප්‍රහීණ කළ කල්හි තමාගේ පීඩාව පිණිස ද නොසිතයි, අන්‍යන්ගේ පීඩාව පිණිස ද නොසිතයි, දෙපාර්ශවයේ ම පීඩාව පිණිස ද නොසිතයි; එමෙන් ම මානසික දුක් දොම්නස් අත් නොවිඳියි. බ්‍රාහ්මණය, නිවන ප්‍රත්‍යක්ෂයෙන් (තමාට ම) දැකිය හැක්කේ මේ අයුරිනි.”

‘‘ဒုဋ္ဌော ခေါ, ဗြာဟ္မဏ…ပေ… မူဠှော ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, မောဟေန အဘိဘူတော ပရိယာဒိန္နစိတ္တော အတ္တဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ, ပရဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ, ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ, စေတသိကမ္ပိ ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒေတိ. မောဟေ ပဟီနေ နေဝတ္တဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ, န ပရဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ, န ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ, န စေတသိကံ ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒေတိ. ဧဝမ္ပိ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, သန္ဒိဋ္ဌိကံ နိဗ္ဗာနံ ဟောတိ.

“බ්‍රාහ්මණය, ද්වේෂයෙන් දූෂිත වූ... බ්‍රාහ්මණය, මෝහයෙන් මුළා වූ, මෝහයෙන් මැඬුණු, ඒ පිළිබඳව ම දැඩි ලෙස ගිජු වූ සිත් ඇති තැනැත්තා තමාගේ පීඩාව පිණිස ද සිතයි, අන්‍යන්ගේ පීඩාව පිණිස ද සිතයි, දෙපාර්ශවයේ ම පීඩාව පිණිස ද සිතයි; එමෙන් ම මානසික දුක් දොම්නස් අත්විඳියි. මෝහය ප්‍රහීණ කළ කල්හි තමාගේ පීඩාව පිණිස ද නොසිතයි, අන්‍යන්ගේ පීඩාව පිණිස ද නොසිතයි, දෙපාර්ශවයේ ම පීඩාව පිණිස ද නොසිතයි; එමෙන් ම මානසික දුක් දොම්නස් අත් නොවිඳියි. බ්‍රාහ්මණය, නිවන ප්‍රත්‍යක්ෂයෙන් (තමාට ම) දැකිය හැක්කේ මේ අයුරින් ද වේ.”

‘‘ယတော ခေါ အယံ, ဗြာဟ္မဏ, အနဝသေသံ ရာဂက္ခယံ ပဋိသံဝေဒေတိ, အနဝသေသံ ဒေါသက္ခယံ ပဋိသံဝေဒေတိ, အနဝသေသံ မောဟက္ခယံ ပဋိသံဝေဒေတိ; ဧဝံ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, သန္ဒိဋ္ဌိကံ နိဗ္ဗာနံ ဟောတိ အကာလိကံ ဧဟိပဿိကံ ဩပနေယျိကံ ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗံ ဝိညူဟီ’’တိ. ‘‘အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမ…ပေ… ဥပါသကံ မံ ဘဝံ ဂေါတမော ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ. ပဉ္စမံ.

“බ්‍රාහ්මණය, යම් කලෙක මොහු ඉතිරි නැතිව රාගය ක්ෂය වීම අත්විඳී ද, ඉතිරි නැතිව ද්වේෂය ක්ෂය වීම අත්විඳී ද, ඉතිරි නැතිව මෝහය ක්ෂය වීම අත්විඳී ද; බ්‍රාහ්මණය, නිවන ප්‍රත්‍යක්ෂයෙන් දැකිය හැක්කේ, කල් නොයවා විපාක දෙන්නේ, ‘එන්න, බලන්න’ යැයි පෙන්විය හැක්කේ, තමා තුළට පමුණුවා ගත යුත්තේ, ප්‍රඥාවන්තයන් විසින් තම තමන්ගේ සිතින් ම දත යුත්තේ මේ අයුරිනි.” මෙසේ වදාළ කල්හි, “භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ඉතා මනහර ය... භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ අද පටන් දිවි හිමියෙන් සරණ ගිය උපාසකයෙකු ලෙස මා පිළිගන්නා සේක්වා” යි ඔහු පැවසී ය. පස්වන සූත්‍රයයි.

၆. ပလောကသုတ္တံ

6. පලෝක සූත්‍රය

၅၇. အထ ခေါ အညတရော ဗြာဟ္မဏမဟာသာလော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ…ပေ… ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ဗြာဟ္မဏမဟာသာလော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သုတံ မေတံ, ဘော ဂေါတမ, ပုဗ္ဗကာနံ ဗြာဟ္မဏာနံ ဝုဒ္ဓါနံ မဟလ္လကာနံ အာစရိယပါစရိယာနံ ဘာသမာနာနံ – ‘ပုဗ္ဗေ သုဒံ အယံ လောကော အဝီစိ မညေ ဖုဋော အဟောသိ မနုဿေဟိ, ကုက္ကုဋသံပါတိကာ ဂါမနိဂမရာဇဓာနိယော’တိ. ကော နု ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဟေတု ကော ပစ္စယော ယေနေတရဟိ မနုဿာနံ ခယော ဟောတိ, တနုတ္တံ ပညာယတိ, ဂါမာပိ [Pg.160] အဂါမာ ဟောန္တိ, နိဂမာပိ အနိဂမာ ဟောန္တိ, နဂရာပိ အနဂရာ ဟောန္တိ, ဇနပဒါပိ အဇနပဒါ ဟောန္တီ’’တိ?

57. එකල්හි එක්තරා මහාසාල බ්‍රාහ්මණයෙක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ... එකත්පසක හිඳ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසී ය: “භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, වයෝවෘද්ධ වූ, මහලු වූ, ගුරුවරුන්ගේ ද ගුරුවරුන් වූ, අතීත බ්‍රාහ්මණයන් පවසනු මම මෙසේ අසා ඇත්තෙමි: ‘ඉස්සර මේ ලෝකය අවීචි මහා නිරය මෙන් මිනිසුන්ගෙන් පිරී පැවතියේ ය, ගම් නියම්ගම් සහ රාජධානීන් කුකුළෙකුට (ගමක පියස්සක සිට තවත් ගමක පියස්සකට) පියඹා යා හැකි තරම් සමීපව පිහිටා තිබුණේ ය’ යනුවෙනි. භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, වර්තමානයෙහි මිනිසුන් මෙසේ ක්ෂය වීමට, ඔවුන්ගේ අඩුවක් දක්නට ලැබීමට, ගම් ගම් නොවීමට, නියම්ගම් නියම්ගම් නොවීමට, නගර නගර නොවීමට සහ ජනපද ජනපද නොවීමට හේතුව කුමක් ද? ප්‍රත්‍යය කුමක් ද?”

‘‘ဧတရဟိ, ဗြာဟ္မဏ, မနုဿာ အဓမ္မရာဂရတ္တာ ဝိသမလောဘာဘိဘူတာ မိစ္ဆာဓမ္မပရေတာ. တေ အဓမ္မရာဂရတ္တာ ဝိသမလောဘာဘိဘူတာ မိစ္ဆာဓမ္မပရေတာ တိဏှာနိ သတ္ထာနိ ဂဟေတွာ အညမညံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေန္တိ, တေန ဗဟူ မနုဿာ ကာလံ ကရောန္တိ. အယမ္ပိ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ဟေတု အယံ ပစ္စယော ယေနေတရဟိ မနုဿာနံ ခယော ဟောတိ, တနုတ္တံ ပညာယတိ, ဂါမာပိ အဂါမာ ဟောန္တိ, နိဂမာပိ အနိဂမာ ဟောန္တိ, နဂရာပိ အနဂရာ ဟောန္တိ, ဇနပဒါပိ အဇနပဒါ ဟောန္တိ.

“බ්‍රාහ්මණය, වර්තමානයෙහි මිනිසුන් අධර්ම රාගයෙන් ඇලී සිටිති, විෂම ලෝභයෙන් මැඬී සිටිති, වැරදි දෘෂ්ටි සහ වැරදි චර්යාවන්ගෙන් යුක්ත ව සිටිති. මෙසේ අධර්ම රාගයෙන් ඇලී, විෂම ලෝභයෙන් මැඬී, මිථ්‍යා ධර්මයෙහි යෙදී සිටින ඔවුහු මුවහත් ආයුධ ගෙන එකිනෙකාගේ ජීවිත විනාශ කරති; එම හේතුවෙන් බොහෝ මිනිස්සු මරණයට පත් වෙති. බ්‍රාහ්මණය, වර්තමානයෙහි මිනිසුන් ක්ෂය වීමට, ඔවුන්ගේ අඩුවක් දක්නට ලැබීමට, ගම් ගම් නොවීමට, නියම්ගම් නියම්ගම් නොවීමට, නගර නගර නොවීමට සහ ජනපද ජනපද නොවීමට එක් හේතුවක් හා ප්‍රත්‍යයක් වන්නේ මෙයයි.

‘‘ပုန စပရံ, ဗြာဟ္မဏ, ဧတရဟိ မနုဿာ အဓမ္မရာဂရတ္တာ ဝိသမလောဘာဘိဘူတာ မိစ္ဆာဓမ္မပရေတာ. တေသံ အဓမ္မရာဂရတ္တာနံ ဝိသမလောဘာဘိဘူတာနံ မိစ္ဆာဓမ္မပရေတာနံ ဒေဝေါ န သမ္မာဓာရံ အနုပ္ပဝေစ္ဆတိ. တေန ဒုဗ္ဘိက္ခံ ဟောတိ ဒုဿဿံ သေတဋ္ဌိကံ သလာကာဝုတ္တံ. တေန ဗဟူ မနုဿာ ကာလံ ကရောန္တိ. အယမ္ပိ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ဟေတု အယံ ပစ္စယော ယေနေတရဟိ မနုဿာနံ ခယော ဟောတိ, တနုတ္တံ ပညာယတိ, ဂါမာပိ အဂါမာ ဟောန္တိ, နိဂမာပိ အနိဂမာ ဟောန္တိ, နဂရာပိ အနဂရာ ဟောန္တိ, ဇနပဒါပိ အဇနပဒါ ဟောန္တိ.

තවද බ්‍රාහ්මණය, වර්තමානයෙහි මිනිසුන් අධර්ම රාගයෙන් ඇලී, විෂම ලෝභයෙන් මැඬී, මිථ්‍යා ධර්මයෙහි යෙදී සිටිති. අධර්ම රාගයෙන් ඇලී, විෂම ලෝභයෙන් මැඬී, මිථ්‍යා ධර්මයෙහි යෙදී සිටින එම මිනිසුන්ට වැසි දෙවියන් නිසි පරිදි වැසි නොදෙයි. එම හේතුවෙන් දුර්භික්ෂ ඇති වෙයි, වගාවන් පාළු වෙයි, ගොයම බොල් වී මැරී යයි, (ආහාර හිඟකම නිසා මිනිසුන්) ඉපල් මෙන් කෘශ වී යති. එම හේතුවෙන් බොහෝ මිනිස්සු මරණයට පත් වෙති. බ්‍රාහ්මණය, වර්තමානයෙහි මිනිසුන් ක්ෂය වීමට, ඔවුන්ගේ අඩුවක් දක්නට ලැබීමට, ගම් ගම් නොවීමට, නියම්ගම් නියම්ගම් නොවීමට, නගර නගර නොවීමට සහ ජනපද ජනපද නොවීමට තවත් හේතුවක් හා ප්‍රත්‍යයක් වන්නේ මෙයයි.

‘‘ပုန စပရံ, ဗြာဟ္မဏ, ဧတရဟိ မနုဿာ အဓမ္မရာဂရတ္တာ ဝိသမလောဘာဘိဘူတာ မိစ္ဆာဓမ္မပရေတာ. တေသံ အဓမ္မရာဂရတ္တာနံ ဝိသမလောဘာဘိဘူတာနံ မိစ္ဆာဓမ္မပရေတာနံ ယက္ခာ ဝါဠေ အမနုဿေ ဩဿဇ္ဇန္တိ, တေန ဗဟူ မနုဿာ ကာလံ ကရောန္တိ. အယမ္ပိ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ဟေတု အယံ ပစ္စယော ယေနေတရဟိ မနုဿာနံ ခယော ဟောတိ, တနုတ္တံ ပညာယတိ, ဂါမာပိ အဂါမာ ဟောန္တိ, နိဂမာပိ အနိဂမာ ဟောန္တိ, နဂရာပိ အနဂရာ ဟောန္တိ, ဇနပဒါပိ အဇနပဒါ ဟောန္တီ’’တိ.

තවද බ්‍රාහ්මණය, වර්තමානයෙහි මිනිසුන් අධර්ම රාගයෙන් ඇලී, විෂම ලෝභයෙන් මැඬී, මිථ්‍යා ධර්මයෙහි යෙදී සිටිති. අධර්ම රාගයෙන් ඇලී, විෂම ලෝභයෙන් මැඬී, මිථ්‍යා ධර්මයෙහි යෙදී සිටින එම මිනිසුන් වෙත යක්ෂයෝ දරුණු අමනුෂ්‍යයන් මුදාහරිති; එම හේතුවෙන් බොහෝ මිනිස්සු මරණයට පත් වෙති. බ්‍රාහ්මණය, වර්තමානයෙහි මිනිසුන් ක්ෂය වීමට, ඔවුන්ගේ අඩුවක් දක්නට ලැබීමට, ගම් ගම් නොවීමට, නියම්ගම් නියම්ගම් නොවීමට, නගර නගර නොවීමට සහ ජනපද ජනපද නොවීමට තවත් හේතුවක් හා ප්‍රත්‍යයක් වන්නේ මෙයයි.”

‘‘အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမ…ပေ… ဥပါသကံ မံ ဘဝံ ဂေါတမော ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ. ဆဋ္ဌံ.

“භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ඉතා මනහර ය... භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ අද පටන් දිවි හිමියෙන් සරණ ගිය උපාසකයෙකු ලෙස මා පිළිගන්නා සේක්වා” යි ඔහු පැවසී ය. හයවන සූත්‍රයයි.

၇. ဝစ္ဆဂေါတ္တသုတ္တံ

7. වච්ඡගොත්ත සූත්‍රය

၅၈. အထ [Pg.161] ခေါ ဝစ္ဆဂေါတ္တော ပရိဗ္ဗာဇကော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဝစ္ဆဂေါတ္တော ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သုတံ မေတံ, ဘော ဂေါတမ, သမဏော ဂေါတမော ဧဝမာဟ – ‘မယှမေဝ ဒါနံ ဒါတဗ္ဗံ, နာညေသံ ဒါနံ ဒါတဗ္ဗံ; မယှမေဝ သာဝကာနံ ဒါနံ ဒါတဗ္ဗံ, နာညေသံ သာဝကာနံ ဒါနံ ဒါတဗ္ဗံ; မယှမေဝ ဒိန္နံ မဟပ္ဖလံ, နာညေသံ ဒိန္နံ မဟပ္ဖလံ; မယှမေဝ သာဝကာနံ ဒိန္နံ မဟပ္ဖလံ, နာညေသံ သာဝကာနံ ဒိန္နံ မဟပ္ဖလ’န္တိ. ယေ တေ, ဘော ဂေါတမ, ဧဝမာဟံသု ‘သမဏော ဂေါတမော ဧဝမာဟ မယှမေဝ ဒါနံ ဒါတဗ္ဗံ, နာညေသံ ဒါနံ ဒါတဗ္ဗံ. မယှမေဝ သာဝကာနံ ဒါနံ ဒါတဗ္ဗံ, နာညေသံ သာဝကာနံ ဒါနံ ဒါတဗ္ဗံ. မယှမေဝ ဒိန္နံ မဟပ္ဖလံ, နာညေသံ ဒိန္နံ မဟပ္ဖလံ. မယှမေဝ သာဝကာနံ ဒိန္နံ မဟပ္ဖလံ, နာညေသံ သာဝကာနံ ဒိန္နံ မဟပ္ဖလ’န္တိ. ကစ္စိ တေ ဘောတော ဂေါတမဿ ဝုတ္တဝါဒိနော စ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ အဘူတေန အဗ္ဘာစိက္ခန္တိ, ဓမ္မဿ စာနုဓမ္မံ ဗျာကရောန္တိ, န စ ကောစိ သဟဓမ္မိကော ဝါဒါနုပါတော ဂါရယှံ ဌာနံ အာဂစ္ဆတိ? အနဗ္ဘက္ခာတုကာမာ ဟိ မယံ ဘဝန္တံ ဂေါတမ’’န္တိ.

58. එකල්හි වච්ඡගොත්ත පරිබ්‍රාජකයාණෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමඟ සතුටු වූහ. සතුටු විය යුතු, සිහිපත් කළ යුතු පිළිසඳර කථා පවත්වා එකත්පසක හිඳගත්තහ. එකත්පසක හුන් වච්ඡගොත්ත පරිබ්‍රාජකයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය. "භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, මට මෙවැනි කරුණක් අසන්නට ලැබුණි. 'ශ්‍රමණ ගෞතමයන් මෙසේ පවසයි - දානය දිය යුත්තේ මටම පමණි, අන් අයට දානය නොදිය යුතුය. මගේ ශ්‍රාවකයන්ටම දානය දිය යුතුය, අන් අයගේ ශ්‍රාවකයන්ට දානය නොදිය යුතුය. මට දෙන දානයම මහත්ඵල වෙයි, අන් අයට දෙන දානය මහත්ඵල නොවේ. මගේ ශ්‍රාවකයන්ට දෙන දානයම මහත්ඵල වෙයි, අන් අයගේ ශ්‍රාවකයන්ට දෙන දානය මහත්ඵල නොවේ' යනුවෙනි. භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, යම් කෙනෙක් මෙසේ පවසත් ද, ඔවුහු භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ පැවසූ දෙයක්ම පවසන්නෝ ද? අසත්‍යයකින් භවත් ගෞතමයන් වහන්සේට චෝදනා නොකරන්නෝ ද? ධර්මයට අනුකූලව කරුණු දක්වන්නෝ ද? කිසිදු සාධාරණ වාදයකදී ගැරහීමට ලක් නොවන ලෙස කරුණු දක්වන්නෝ ද? මක්නිසාද යත් අපි භවත් ගෞතමයන් වහන්සේට අසත්‍ය චෝදනා කිරීමට අකමැති වන්නෙමු."

‘‘ယေ တေ, ဝစ္ဆ, ဧဝမာဟံသု – ‘သမဏော ဂေါတမော ဧဝမာဟ – မယှမေဝ ဒါနံ ဒါတဗ္ဗံ…ပေ… နာညေသံ သာဝကာနံ ဒိန္နံ မဟပ္ဖလ’န္တိ န မေ တေ ဝုတ္တဝါဒိနော. အဗ္ဘာစိက္ခန္တိ စ ပန မံ အသတာ အဘူတေန. ယော ခေါ, ဝစ္ဆ, ပရံ ဒါနံ ဒဒန္တံ ဝါရေတိ သော တိဏ္ဏံ အန္တရာယကရော ဟောတိ, တိဏ္ဏံ ပါရိပန္ထိကော. ကတမေသံ တိဏ္ဏံ? ဒါယကဿ ပုညန္တရာယကရော ဟောတိ, ပဋိဂ္ဂါဟကာနံ လာဘန္တရာယကရော ဟောတိ, ပုဗ္ဗေဝ ခေါ ပနဿ အတ္တာ ခတော စ ဟောတိ ဥပဟတော စ. ယော ခေါ, ဝစ္ဆ, ပရံ ဒါနံ ဒဒန္တံ ဝါရေတိ သော ဣမေသံ တိဏ္ဏံ အန္တရာယကရော ဟောတိ, တိဏ္ဏံ ပါရိပန္ထိကော.

"වච්ඡ, යම් කෙනෙක් 'ශ්‍රමණ ගෞතමයන් මෙසේ පවසයි - මටම දන් දිය යුතුය... පේ... අන් අයගේ ශ්‍රාවකයන්ට දෙන දානය මහත්ඵල නොවේ' යි පවසත් ද, ඔවුහු මා පවසන ලද්දක් පවසන්නෝ නොවෙති. ඔවුහු අසත්‍ය වූ, නැති ගුණයෙන් මට චෝදනා කරති. වච්ඡ, යමෙක් අනුන් දන් දෙනු වළක්වයි ද, ඔහු තිදෙනෙකුට අන්තරාය කරන්නෙක් වෙයි, තිදෙනෙකුට බාධා කරන්නෙක් වෙයි. ඒ තිදෙනා කවුරුන් ද? දායකයාගේ පින් අහිමි කරයි, ප්‍රතිග්‍රාහකයන්ගේ ලාභයට අන්තරාය කරයි, මීට පෙරම ඔහු තමාගේ ගුණයම නසාගත්තෙක්, හානි කරගත්තෙක් වෙයි. වච්ඡ, යමෙක් අනුන් දන් දෙනු වළක්වයි ද, ඔහු මේ තිදෙනාට අන්තරාය කරන්නෙක් වෙයි, තිදෙනෙකුට බාධා කරන්නෙක් වෙයි."

‘‘အဟံ ခေါ ပန, ဝစ္ဆ, ဧဝံ ဝဒါမိ – ယေ ဟိ တေ စန္ဒနိကာယ ဝါ ဩလိဂလ္လေ ဝါ ပါဏာ, တတြပိ ယော ထာလိဓောဝနံ ဝါ သရာဝဓောဝနံ ဝါ ဆဍ္ဍေတိ – ယေ [Pg.162] တတ္ထ ပါဏာ တေ တေန ယာပေန္တူတိ, တတော နိဒါနမ္ပာဟံ, ဝစ္ဆ, ပုညဿ အာဂမံ ဝဒါမိ. ကော ပန ဝါဒေါ မနုဿဘူတေ! အပိ စာဟံ, ဝစ္ဆ, သီလဝတော ဒိန္နံ မဟပ္ဖလံ ဝဒါမိ, နော တထာ ဒုဿီလဿ, သော စ ဟောတိ ပဉ္စင်္ဂဝိပ္ပဟီနော ပဉ္စင်္ဂသမန္နာဂတော.

"වච්ඡ, මම මෙසේ පවසමි - අපිරිසිදු වළක හෝ කාණුවක වුව ද යම් ප්‍රාණීහු වෙත් ද, 'මොවුහු මෙයින් යැපෙත්වා' යි සිතා යමෙක් බඳුන් සේදූ ජලය එහි වත් කරයි නම්, වච්ඡ, මම එයින් පවා පින් සිදුවන බව පවසමි. මිනිසුන් කෙරෙහි දෙන දානය ගැන කවර කථා ද! එසේ වුවත් වච්ඡ, මම සිල්වතුන්ට දෙන දානය මහත්ඵල බව පවසමි. දුස්සීලයන්ට දෙන දානය එසේ මහත්ඵල යයි නොකියමි. ඒ සිල්වතා ද අංග පහක් ප්‍රහීණ කළ, අංග පහකින් යුක්ත වූවෙක් වෙයි."

‘‘ကတမာနိ ပဉ္စင်္ဂါနိ ပဟီနာနိ ဟောန္တိ? ကာမစ္ဆန္ဒော ပဟီနော ဟောတိ, ဗျာပါဒေါ ပဟီနော ဟောတိ, ထိနမိဒ္ဓံ ပဟီနံ ဟောတိ, ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စံ ပဟီနံ ဟောတိ, ဝိစိကိစ္ဆာ ပဟီနာ ဟောတိ. ဣမာနိ ပဉ္စင်္ဂါနိ ဝိပ္ပဟီနာနိ ဟောန္တိ.

"ප්‍රහීණ කළ අංග පහ කවරේ ද? කාමච්ඡන්දය ප්‍රහීණ කර ඇත, ව්‍යාපාදය ප්‍රහීණ කර ඇත, ථීනමිද්ධය ප්‍රහීණ කර ඇත, උද්ධච්චකුක්කුච්චය ප්‍රහීණ කර ඇත, විචිකිච්ඡාව ප්‍රහීණ කර ඇත. මේ අංග පහ ප්‍රහීණ කර ඇත."

‘‘ကတမေဟိ ပဉ္စဟိ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ဟောတိ? အသေက္ခေန သီလက္ခန္ဓေန သမန္နာဂတော ဟောတိ, အသေက္ခေန သမာဓိက္ခန္ဓေန သမန္နာဂတော ဟောတိ, အသေက္ခေန ပညာက္ခန္ဓေန သမန္နာဂတော ဟောတိ, အသေက္ခေန ဝိမုတ္တိက္ခန္ဓေန သမန္နာဂတော ဟောတိ, အသေက္ခေန ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနက္ခန္ဓေန သမန္နာဂတော ဟောတိ; ဣမေဟိ ပဉ္စဟိ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ဟောတိ. ဣတိ ပဉ္စင်္ဂဝိပ္ပဟီနေ ပဉ္စင်္ဂသမန္နာဂတေ ဒိန္နံ မဟပ္ဖလန္တိ ဝဒါမီ’’တိ.

"කුමන අංග පහකින් යුක්ත වේ ද? අසේඛ සීලස්කන්ධයෙන් යුක්ත වෙයි, අසේඛ සමාධිස්කන්ධයෙන් යුක්ත වෙයි, අසේඛ ප්‍රඥාස්කන්ධයෙන් යුක්ත වෙයි, අසේඛ විමුක්තිස්කන්ධයෙන් යුක්ත වෙයි, අසේඛ විමුක්තිඥානදර්ශනස්කන්ධයෙන් යුක්ත වෙයි. මේ අංග පහෙන් යුක්ත වෙයි. මෙසේ අංග පහක් ප්‍රහීණ කළ, අංග පහකින් යුක්ත වූවන්ට දෙන දානය මහත්ඵල බව මම පවසමි."

‘‘ဣတိ ကဏှာသု သေတာသု, ရောဟိဏီသု ဟရီသု ဝါ;

ကမ္မာသာသု သရူပါသု, ဂေါသု ပါရေဝတာသု ဝါ.

"කළු, සුදු, රතු, කහ පැහැති වූ ද, ලප ඇති වූ ද, එකම පැහැයක් ඇති වූ ද, පරෙවි පැහැති වූ ද ගවයන් අතර,"

‘‘ယာသု ကာသုစိ ဧတာသု, ဒန္တော ဇာယတိ ပုင်္ဂဝေါ;

ဓောရယှော ဗလသမ္ပန္နော, ကလျာဏဇဝနိက္ကမော;

တမေဝ ဘာရေ ယုဉ္ဇန္တိ, နာဿ ဝဏ္ဏံ ပရိက္ခရေ.

"ඒ යම් ගවයන් අතර යම් වෘෂභයෙක් දමනය වූයේ, බර ඉසිලිය හැකි, බල සම්පන්න, මැනවින් වේගයෙන් ගමන් කළ හැකිව උපදී ද, මිනිස්සු ඔහුවම බර ඇදීමෙහි යොදවති. ඔහුගේ වර්ණය ගැන නොසලකති."

‘‘ဧဝမေဝံ မနုဿေသု, ယသ္မိံ ကသ္မိဉ္စိ ဇာတိယေ;

ခတ္တိယေ ဗြာဟ္မဏေ ဝေဿေ, သုဒ္ဒေ စဏ္ဍာလပုက္ကုသေ.

"එසේම මිනිසුන් අතර ක්ෂත්‍රිය, බ්‍රාහ්මණ, වෛශ්‍ය, ශුද්‍ර, චණ්ඩාල හෝ කුණු කසළ අදින ඕනෑම ජාතියක වේවා,"

‘‘ယာသု ကာသုစိ ဧတာသု, ဒန္တော ဇာယတိ သုဗ္ဗတော;

ဓမ္မဋ္ဌော သီလသမ္ပန္နော, သစ္စဝါဒီ ဟိရီမနော.

"ඔවුන් අතර යම් අයෙක් දමනය වූයේ, යහපත් ව්‍රත ඇත්තේ, ධර්මයෙහි පිහිටියේ, සීල සම්පන්න වූයේ, සත්‍යවාදී වූයේ, ලජ්ජා භය ඇත්තේ උපදී ද,"

‘‘ပဟီနဇာတိမရဏော, ဗြဟ္မစရိယဿ ကေဝလီ;

ပန္နဘာရော ဝိသံယုတ္တော, ကတကိစ္စော အနာသဝေါ.

"ජාති මරණ ප්‍රහීණ කළ, බඹසර වැස නිම කළ, බර බහා තැබූ, කෙලෙස් රහිත වූ, කළ යුතු දේ කළ, ආශ්‍රව රහිත වූ,"

‘‘ပါရဂူ သဗ္ဗဓမ္မာနံ, အနုပါဒါယ နိဗ္ဗုတော;

တသ္မိံယေဝ ဝိရဇေ ခေတ္တေ, ဝိပုလာ ဟောတိ ဒက္ခိဏာ.

"සියලු ධර්මයන්ගේ පරතෙරට ගිය, කිසිවක් උපාදානය නොකොට පිරිනිවුණු ඒ කෙලෙස් රජස් රහිත වූ උතුම් කෙතෙහි දෙන දානය මහත්ඵල වෙයි."

‘‘ဗာလာ [Pg.163] စ အဝိဇာနန္တာ, ဒုမ္မေဓာ အဿုတာဝိနော;

ဗဟိဒ္ဓါ ဒေန္တိ ဒါနာနိ, န ဟိ သန္တေ ဥပါသရေ.

"ගුණ නොදන්නා, නුවණ නැති, අඥාන, අල්පශ්‍රැත පුද්ගලයෝ බාහිර අයට දන් දෙති. ඔවුහු සත්පුරුෂයන් ඇසුරු නොකරති."

‘‘ယေ စ သန္တေ ဥပါသန္တိ, သပ္ပညေ ဓီရသမ္မတေ;

သဒ္ဓါ စ နေသံ သုဂတေ, မူလဇာတာ ပတိဋ္ဌိတာ.

"යමෙක් නුවණැති සත්පුරුෂයන් ඇසුරු කරත් ද, ඔවුන්ගේ ශ්‍රද්ධාව සුගතයන් වහන්සේ කෙරෙහි මුල් බැස මැනවින් පිහිටා ඇත."

‘‘ဒေဝလောကဉ္စ တေ ယန္တိ, ကုလေ ဝါ ဣဓ ဇာယရေ;

အနုပုဗ္ဗေန နိဗ္ဗာနံ, အဓိဂစ္ဆန္တိ ပဏ္ဍိတာ’’တိ. သတ္တမံ;

"ඔවුහු දෙව්ලොව යති, නොහොත් මෙලොව උසස් කුලවල උපදිති. ඒ පණ්ඩිතයෝ අනුපිළිවෙළින් නිවනට පැමිණෙති."

၈. တိကဏ္ဏသုတ္တံ

8. "තිකණ්ණ සූත්‍රය"

၅၉. အထ ခေါ တိကဏ္ဏော ဗြာဟ္မဏော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ…ပေ… ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ တိကဏ္ဏော ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝတော သမ္မုခါ တေဝိဇ္ဇာနံ သုဒံ ဗြာဟ္မဏာနံ ဝဏ္ဏံ ဘာသတိ – ‘‘ဧဝမ္ပိ တေဝိဇ္ဇာ ဗြာဟ္မဏာ, ဣတိပိ တေဝိဇ္ဇာ ဗြာဟ္မဏာ’’တိ.

59. එකල්හි තිකණ්ණ නම් බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට එළඹියේය. එසේ එළඹ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමඟ පිළිසඳරෙහි යෙදී... එකත්පසක හිඳගත් තිකණ්ණ බ්‍රාහ්මණයා, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි ත්‍රිවේදය දන්නා බ්‍රාහ්මණයන්ගේ ගුණ මෙසේ වර්ණනා කළේය: "ත්‍රිවේදය දන්නා බ්‍රාහ්මණයෝ මෙසේත් ප්‍රඥාවන්ත වෙති, මෙසේත් ත්‍රිවේදය දන්නා බ්‍රාහ්මණයෝ ප්‍රඥාවන්ත වෙති" යනුවෙනි.

‘‘ယထာ ကထံ ပန, ဗြာဟ္မဏ, ဗြာဟ္မဏာ ဗြာဟ္မဏံ တေဝိဇ္ဇံ ပညာပေန္တီ’’တိ? ‘‘ဣဓ, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏော ဥဘတော သုဇာတော ဟောတိ မာတိတော စ ပိတိတော စ, သံသုဒ္ဓဂဟဏိကော ယာဝ သတ္တမာ ပိတာမဟယုဂါ, အက္ခိတ္တော အနုပက္ကုဋ္ဌော ဇာတိဝါဒေန, အဇ္ဈာယကော, မန္တဓရော, တိဏ္ဏံ ဝေဒါနံ ပါရဂူ သနိဃဏ္ဍုကေဋုဘာနံ သာက္ခရပ္ပဘေဒါနံ ဣတိဟာသပဉ္စမာနံ, ပဒကော, ဝေယျာကရဏော, လောကာယတမဟာပုရိသလက္ခဏေသု အနဝယောတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏာ တေဝိဇ္ဇံ ပညာပေန္တီ’’တိ.

"බ්‍රාහ්මණය, බ්‍රාහ්මණයෝ කුමන ආකාරයකින් බ්‍රාහ්මණයෙකු 'ත්‍රිවේදය දන්නා අයෙකු' (තෙවිජ්ජ) ලෙස පනවන්නාහුද?" "භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, මෙලොව බ්‍රාහ්මණයා මවුපිය දෙපාර්ශ්වයෙන්ම මැනවින් උපන් (සුජාත) වූයේ වෙයි. සත්වන මුතුන්මිත්තා දක්වා පරම්පරා හතක් පිරිසිදු කුස පිළිසිඳ ගැනීම් ඇත්තේ වෙයි. ජාතිය සම්බන්ධයෙන් කිසිදු දෝෂාරෝපණයකට හෝ නින්දාවකට ලක් නොවූවෙක් වෙයි. හෙතෙම ත්‍රිවේදය හදාරන්නෙකි, මන්ත්‍ර දරන්නෙකි, නිඝණ්ඩු, කේටුභ, අක්ඛරප්පභේද සහ පස්වැන්න වූ ඉතිහාසය සහිත ත්‍රිවේදයෙහි පරතෙරට පත්වූවෙකි. පද දන්නෙකි, ව්‍යාකරණ දන්නෙකි, ලෝකායත ශාස්ත්‍රයෙහි සහ මහාපුරුෂ ලක්ෂණ පිළිබඳව මැනවින් නිපුණයෙක් වෙයි. භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, බ්‍රාහ්මණයෝ බ්‍රාහ්මණයෙකු 'ත්‍රිවේදය දන්නා අයෙකු' ලෙස පනවන්නේ මෙසේය."

‘‘အညထာ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ဗြာဟ္မဏာ ဗြာဟ္မဏံ တေဝိဇ္ဇံ ပညပေန္တိ, အညထာ စ ပန အရိယဿ ဝိနယေ တေဝိဇ္ဇော ဟောတီ’’တိ. ‘‘ယထာ ကထံ ပန, ဘော ဂေါတမ, အရိယဿ ဝိနယေ တေဝိဇ္ဇော ဟောတိ? သာဓု မေ ဘဝံ ဂေါတမော တထာ ဓမ္မံ ဒေသေတု ယထာ အရိယဿ ဝိနယေ တေဝိဇ္ဇော ဟောတီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ, ဗြာဟ္မဏ, သုဏာဟိ, သာဓုကံ မနသိ ကရောဟိ; ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘော’’တိ ခေါ တိကဏ္ဏော ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝတော ပစ္စဿောသိ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

"බ්‍රාහ්මණය, බ්‍රාහ්මණයෝ බ්‍රාහ්මණයෙකු 'ත්‍රිවේදය දන්නා අයෙකු' ලෙස පවසන ආකාරය එකකි. එහෙත් ආර්ය විනයෙහි 'ත්‍රිවේදය දන්නා අයෙකු' (තෙවිජ්ජ) වන්නේ මීට වඩා වෙනස් ආකාරයකිනි." "භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ආර්ය විනයෙහි ත්‍රිවේදය දන්නා අයෙකු වන්නේ කෙසේද? භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ ආර්ය විනයෙහි ත්‍රිවේදය දන්නා අයෙකු වන ආකාරය පිළිබඳව මට ධර්මය දේශනා කරන සේක්වා." "බ්‍රාහ්මණය, එසේ නම් අසන්න, මැනවින් මෙනෙහි කරන්න, මම දේශනා කරන්නෙමි." "එසේය, ස්වාමීනි" යි තිකණ්ණ බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්නේය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක:

‘‘ဣဓ, ဗြာဟ္မဏ, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနံ စေတသော ဧကောဒိဘာဝံ အဝိတက္ကံ အဝိစာရံ သမာဓိဇံ ပီတိသုခံ ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ပီတိယာ [Pg.164] စ ဝိရာဂါ ဥပေက္ခကော စ ဝိဟရတိ သတော စ သမ္ပဇာနော, သုခဉ္စ ကာယေန ပဋိသံဝေဒေတိ ယံ တံ အရိယာ အာစိက္ခန္တိ – ‘ဥပေက္ခကော သတိမာ သုခဝိဟာရီ’တိ တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သုခဿ စ ပဟာနာ ဒုက္ခဿ စ ပဟာနာ, ပုဗ္ဗေဝ သောမနဿဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာ အဒုက္ခမသုခံ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိံ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ.

"බ්‍රාහ්මණය, මෙලොව මහණ තෙමේ කාමයන්ගෙන් වෙන්වම, අකුසල ධර්මයන්ගෙන් වෙන්වම, විතර්ක සහිත වූ, විචාර සහිත වූ, විවේකයෙන් හටගත් පීතිය හා සැපය ඇති ප්‍රථම ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි. විතර්ක විචාරයන්ගේ සංසිඳීමෙන්, අධ්‍යාත්මික පැහැදීම ඇති කරන, සිතේ එකඟතාව ඇති කරන, විතර්ක රහිත වූ, විචාර රහිත වූ, සමාධියෙන් හටගත් පීතිය හා සැපය ඇති ද්විතීය ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි. පීතිය කෙරෙහි ද නොඇලීමෙන්, උපේක්ෂා සහගතව, සිහියෙන් හා නුවණින් යුක්තව වාසය කරයි. කයෙන් ද සැපයක් විඳියි. යම් ධ්‍යානයක් ගැන ආර්යයන් වහන්සේලා 'උපේක්ෂා සහගතව, සිහියෙන් යුක්තව, සැප විහරණයෙන් යුක්තව වෙසෙන්නේය' යි පවසද්ද, ඒ තෘතීය ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි. සැපය ප්‍රහීණය කිරීමෙන් හා දුක ප්‍රහීණය කිරීමෙන්, පෙරම සෝමනස්ස දෝමනස්සයන්ගේ අස්තයට යාමෙන්, දුක් නොවන සැප නොවන, උපේක්ෂාවෙන් හා සිහියෙන් පිරිසිදු වූ චතුර්ථ ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි."

‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေတိ. သော အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ, သေယျထိဒံ – ဧကမ္ပိ ဇာတိံ ဒွေပိ ဇာတိယော တိဿောပိ ဇာတိယော စတဿောပိ ဇာတိယော ပဉ္စပိ ဇာတိယော ဒသပိ ဇာတိယော ဝီသမ္ပိ ဇာတိယော တိံသမ္ပိ ဇာတိယော စတ္တာရီသမ္ပိ ဇာတိယော ပညာသမ္ပိ ဇာတိယော ဇာတိသတမ္ပိ ဇာတိသဟဿမ္ပိ ဇာတိသတသဟဿမ္ပိ, အနေကေပိ သံဝဋ္ဋကပ္ပေ အနေကေပိ ဝိဝဋ္ဋကပ္ပေ အနေကေပိ သံဝဋ္ဋဝိဝဋ္ဋကပ္ပေ – ‘အမုတြာသိံ ဧဝံနာမော ဧဝံဂေါတ္တော ဧဝံဝဏ္ဏော ဧဝမာဟာရော ဧဝံသုခဒုက္ခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဧဝမာယုပရိယန္တော, သော တတော စုတော အမုတြ ဥဒပါဒိံ. တတြာပါသိံ ဧဝံနာမော ဧဝံဂေါတ္တော ဧဝံဝဏ္ဏော ဧဝမာဟာရော ဧဝံသုခဒုက္ခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဧဝမာယုပရိယန္တော, သော တတော စုတော ဣဓူပပန္နော’တိ. ဣတိ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ. အယမဿ ပဌမာ ဝိဇ္ဇာ အဓိဂတာ ဟောတိ; အဝိဇ္ဇာ ဝိဟတာ, ဝိဇ္ဇာ ဥပ္ပန္နာ; တမော ဝိဟတော, အာလောကော ဥပ္ပန္နော ယထာ တံ အပ္ပမတ္တဿ အာတာပိနော ပဟိတတ္တဿ ဝိဟရတော.

"ඔහු මෙසේ සමාහිත වූ, පිරිසිදු වූ, පරියෝදාත වූ, කෙලෙස් රහිත වූ, උපක්ලේශ පහ වූ, මෘදු වූ, කටයුත්තට සුදුසු වූ, ස්ථාවර වූ, ආනෙඤ්ජප්පත්තියට පැමිණි සිතින් පූර්වේනිවාසානුස්සති ඥානය (පෙර විසූ කඳපිළිවෙළ සිහි කිරීමේ ඥානය) පිණිස සිත මෙහෙයවයි. හෙතෙම එක් ජාතියක්, ජාති දෙකක්, ජාති තුනක්, ජාති හතරක්, ජාති පහක්, ජාති දහයක්, ජාති විස්සක්, ජාති තිහක්, ජාති හතළිහක්, ජාති පනහක්, ජාති සියයක්, ජාති දහසක්, ජාති ලක්ෂයක් ද, නොයෙක් සංවට්ට කල්පයන් ද, නොයෙක් විවට්ට කල්පයන් ද, නොයෙක් සංවට්ට-විවට්ට කල්පයන් ද වශයෙන් නන්විධ පෙර විසූ කඳපිළිවෙළ සිහි කරයි. 'අසවල් තැන මම මෙබඳු නමක් ඇත්තෙක් වීමි, මෙබඳු ගෝත්‍රයක් ඇත්තෙක් වීමි, මෙබඳු වර්ණයක් ඇත්තෙක් වීමි, මෙබඳු ආහාර ඇත්තෙක් වීමි, මෙබඳු සැප දුක් විඳින්නෙක් වීමි, මෙබඳු ආයුෂ කෙළවරක් ඇත්තෙක් වීමි. මම එතැනින් චුතව අසවල් තැන උපන්නෙමි. එහි ද මම මෙබඳු නමක්, ගෝත්‍රයක්, වර්ණයක්, ආහාරයක් ඇතිව සැප දුක් විඳ මෙබඳු ආයුෂ කෙළවරක් ඇතිව සිටියෙමි. එතැනින් චුතව මෙහි උපන්නෙමි' යනුවෙන් ආකාර සහිතව, විස්තර සහිතව නන්විධ පෙර විසූ කඳපිළිවෙළ සිහි කරයි. මෙය ඔහු විසින් ලබන ලද ප්‍රථම විද්‍යාවයි. අප්‍රමාදීව, කෙලෙස් තවන වීරිය ඇතිව, නිවනට මෙහෙයවූ සිතින් යුක්තව වෙසෙන විට අවිද්‍යාව දුරු වී විද්‍යාව උපදී; අඳුර දුරු වී ආලෝකය උපදී."

‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ သတ္တာနံ စုတူပပါတဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေတိ. သော ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ ပဿတိ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ, သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနာတိ – ‘ဣမေ ဝတ ဘောန္တော သတ္တာ ကာယဒုစ္စရိတေန သမန္နာဂတာ…ပေ… မနောဒုစ္စရိတေန သမန္နာဂတာ အရိယာနံ ဥပဝါဒကာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကမ္မသမာဒါနာ, တေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပန္နာ. ဣမေ ဝါ ပန ဘောန္တော သတ္တာ ကာယသုစရိတေန သမန္နာဂတာ, ဝစီသုစရိတေန သမန္နာဂတာ, မနောသုစရိတေန သမန္နာဂတာ [Pg.165] အရိယာနံ အနုပဝါဒကာ သမ္မာဒိဋ္ဌိကာ သမ္မာဒိဋ္ဌိကမ္မသမာဒါနာ, တေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပန္နာ’တိ. ဣတိ ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ ပဿတိ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ, သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနာတိ. အယမဿ ဒုတိယာ ဝိဇ္ဇာ အဓိဂတာ ဟောတိ; အဝိဇ္ဇာ ဝိဟတာ, ဝိဇ္ဇာ ဥပ္ပန္နာ; တမော ဝိဟတော, အာလောကော ဥပ္ပန္နော ယထာ တံ အပ္ပမတ္တဿ အာတာပိနော ပဟိတတ္တဿ ဝိဟရတော.

මෙසේ සිත සමාධිගත වූ කල්හි, පිරිසිදු වූ කල්හි, දීප්තිමත් වූ කල්හි, කෙලෙස් මල රහිත වූ කල්හි, උපක්ලේශ පහ වූ කල්හි, මෘදු වූ කල්හි, කර්මයට යෝග්‍ය වූ කල්හි, ස්ථාවර වූ කල්හි, අකම්පිත බවට පත් වූ කල්හි, ඔහු සත්ත්වයන්ගේ චුති-උප්පත්ති පිළිබඳ ඥානය (චුතූපපාත ඥානය) පිණිස සිත මෙහෙයවයි. ඔහු පිරිසිදු වූ, මිනිස් ඇස ඉක්මවා ගිය දිව්‍යමය වූ ඇසින් (දිව්‍ය චක්ෂුසින්) චුත වන්නා වූ ද, උපදින්නා වූ ද, හීන වූ ද, ප්‍රණීත වූ ද, ලස්සන වූ ද, අවලස්සන වූ ද, සුගතිගාමී වූ ද, දුගතිගාමී වූ ද සත්ත්වයන් දකියි. කර්මානුරූපව යන සත්ත්වයන් පිළිබඳව මෙසේ දැනගනියි: ‘භවත්නි, මේ සත්ත්වයන් වනාහි කයින් සිදුවන දුශ්චරිතයෙන් යුක්ත වූහ... මනසින් සිදුවන දුශ්චරිතයෙන් යුක්ත වූහ, ආර්යයන් වහන්සේලාට ගර්හා කළහ, මිථ්‍යා දෘෂ්ටික වූහ, මිථ්‍යා දෘෂ්ටි කර්ම සමාදානයෙන් යුක්ත වූහ. ඔවුහු ශරීරය බිඳී මරණින් මතු සැපයෙන් තොර වූ, දුගතිය වූ, විනිපාතය වූ නිරයට පැමිණියහ. භවත්නි, මේ සත්ත්වයන් වනාහි කයින් සිදුවන සුචරිතයෙන් යුක්ත වූහ, වචනයෙන් සිදුවන සුචරිතයෙන් යුක්ත වූහ, මනසින් සිදුවන සුචරිතයෙන් යුක්ත වූහ, ආර්යයන් වහන්සේලාට ගර්හා නොකළහ, සම්මා දෘෂ්ටික වූහ, සම්මා දෘෂ්ටි කර්ම සමාදානයෙන් යුක්ත වූහ. ඔවුහු ශරීරය බිඳී මරණින් මතු සුගතිය වූ ස්වර්ග ලෝකයට පැමිණියහ’ යි. මෙසේ පිරිසිදු වූ, මිනිස් ඇස ඉක්මවා ගිය දිව්‍ය චක්ෂුසින් චුත වන්නා වූ ද, උපදින්නා වූ ද, හීන වූ ද, ප්‍රණීත වූ ද, ලස්සන වූ ද, අවලස්සන වූ ද, සුගතිගාමී වූ ද, දුගතිගාමී වූ ද සත්ත්වයන් දකියි, කර්මානුරූපව ගමන් කරන සත්ත්වයන් හඳුනා ගනියි. මෙය ඔහුගේ දෙවන විද්‍යාව ලැබීමයි; නොපමාව, කෙලෙස් තවන වීරියෙන් යුතුව, නිවනට මෙහෙය වූ සිතින් යුතුව වාසය කරන්නෙකුට වන්නාක් මෙන්, අවිද්‍යාව දුරු විය, විද්‍යාව උපන්නේය; අන්ධකාරය දුරු විය, ආලෝකය උපන්නේය.

‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ အာသဝါနံ ခယဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေတိ. သော ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ ဒုက္ခသမုဒယော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ; ‘ဣမေ အာသဝါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ အာသဝသမုဒယော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ အာသဝနိရောဓော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ အာသဝနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. တဿ ဧဝံ ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော ကာမာသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ, ဘဝါသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ, အဝိဇ္ဇာသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ; ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ ဟောတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတိ. အယမဿ တတိယာ ဝိဇ္ဇာ အဓိဂတာ ဟောတိ; အဝိဇ္ဇာ ဝိဟတာ, ဝိဇ္ဇာ ဥပ္ပန္နာ; တမော ဝိဟတော, အာလောကော ဥပ္ပန္နော ယထာ တံ အပ္ပမတ္တဿ အာတာပိနော ပဟိတတ္တဿ ဝိဟရတော’’တိ.

මෙසේ සිත සමාධිගත වූ කල්හි, පිරිසිදු වූ කල්හි, දීප්තිමත් වූ කල්හි, කෙලෙස් මල රහිත වූ කල්හි, උපක්ලේශ පහ වූ කල්හි, මෘදු වූ කල්හි, කර්මයට යෝග්‍ය වූ කල්හි, ස්ථාවර වූ කල්හි, අකම්පිත බවට පත් වූ කල්හි, ඔහු ආසවයන් ක්ෂය කිරීමේ ඥානය පිණිස සිත මෙහෙයවයි. ඔහු ‘මෙය දුකයි’ කියා ඇති සැටියෙන් දැනගනියි, ‘මෙය දුක් ඇතිවීමේ හේතුවයි’ කියා ඇති සැටියෙන් දැනගනියි, ‘මෙය දුක් නැති කිරීමයි’ කියා ඇති සැටියෙන් දැනගනියි, ‘මෙය දුක් නැති කිරීමේ මාවතයි’ කියා ඇති සැටියෙන් දැනගනියි; ‘මේවා ආසවයෝය’ කියා ඇති සැටියෙන් දැනගනියි, ‘මෙය ආසවයන්ගේ හේතුවයි’ කියා ඇති සැටියෙන් දැනගනියි, ‘මෙය ආසවයන් නැති කිරීමයි’ කියා ඇති සැටියෙන් දැනගනියි, ‘මෙය ආසවයන් නැති කිරීමේ මාවතයි’ කියා ඇති සැටියෙන් දැනගනියි. මෙසේ දන්නා වූ, මෙසේ දක්නා වූ ඔහුගේ සිත කාමාසවයන්ගෙන් ද මිදෙයි, භවාසවයන්ගෙන් ද මිදෙයි, අවිද්‍යාසවයන්ගෙන් ද මිදෙයි. මිදුණු කල්හි ‘මිදුණේය’ යන ඥානය ඇති වෙයි. ‘ඉපදීම ක්ෂය විය, බඹසර වැස නිම කරන ලදී, කළ යුතු දේ කරන ලදී, මෙයින් පසු කළ යුතු වෙනත් දෙයක් නැතැ’යි දැනගනියි. මෙය ඔහුගේ තුන්වන විද්‍යාව ලැබීමයි; නොපමාව, කෙලෙස් තවන වීරියෙන් යුතුව, නිවනට මෙහෙය වූ සිතින් යුතුව වාසය කරන්නෙකුට වන්නාක් මෙන්, අවිද්‍යාව දුරු විය, විද්‍යාව උපන්නේය; අන්ධකාරය දුරු විය, ආලෝකය උපන්නේය.

‘‘အနုစ္စာဝစသီလဿ, နိပကဿ စ ဈာယိနော;

စိတ္တံ ယဿ ဝသီဘူတံ, ဧကဂ္ဂံ သုသမာဟိတံ.

නුසලන සුළු ශීලයෙන් යුත්, පරිනත ප්‍රඥාවන්ත වූ, ධ්‍යාන වඩන්නා වූ, යමෙකුගේ සිත වසඟයට පත් වූයේ ද, ඒකාග්‍ර වූයේ ද, මැනවින් සමාධිගත වූයේ ද,

‘‘တံ ဝေ တမောနုဒံ ဓီရံ, တေဝိဇ္ဇံ မစ္စုဟာယိနံ;

ဟိတံ ဒေဝမနုဿာနံ, အာဟု သဗ္ဗပ္ပဟာယိနံ.

සැබැවින්ම අඳුර නසන්නා වූ, ස්ථීර ගුණයෙන් යුතු, ත්‍රිවිද්‍යාලාභී වූ, මරණය බැහැර කළ, දෙවි මිනිසුන්ගේ හිතසුව පිණිස වූ, සියලු අකුසල් දුරු කළ උතුමාට (ත්‍රිවිද්‍යාලාභියෙකැයි) පවසති.

‘‘တီဟိ ဝိဇ္ဇာဟိ သမ္ပန္နံ, အသမ္မူဠှဝိဟာရိနံ;

ဗုဒ္ဓံ အန္တိမဒေဟိနံ, တံ နမဿန္တိ ဂေါတမံ.

ත්‍රිවිද්‍යාවෙන් සම්පූර්ණ වූ, මුළා නොවී වාසය කරන්නා වූ, අවසන් ශරීරය දරන්නා වූ, ඒ ගෝතම බුදුරජාණන් වහන්සේට ශ්‍රාවකයෝ නමස්කාර කරති.

‘‘ပုဗ္ဗေနိဝါသံ [Pg.166] ယော ဝေဒီ, သဂ္ဂါပါယဉ္စ ပဿတိ;

အထော ဇာတိက္ခယံ ပတ္တော, အဘိညာဝေါသိတော မုနိ.

යමෙක් තමාගේ පෙර විසීම දැනගත්තේ ද, ස්වර්ගය හා අපාය දකින්නේ ද, එසේම ඉපදීම කෙළවර කළ බවට පැමිණියේ ද, විශේෂ ඥානයෙන් යුතුව සියල්ල අවසන් කළ ඒ මුනිවරයා,

‘‘ဧတာဟိ တီဟိ ဝိဇ္ဇာဟိ, တေဝိဇ္ဇော ဟောတိ ဗြာဟ္မဏော;

တမဟံ ဝဒါမိ တေဝိဇ္ဇံ, နာညံ လပိတလာပန’’န္တိ.

මේ විද්‍යාවන් තුනෙන් යුක්ත වූ තැනැත්තා ත්‍රිවිද්‍යාලාභී බ්‍රාහ්මණයෙකු වෙයි. මම ඔහු ත්‍රිවිද්‍යාලාභියෙකු යැයි පවසමි; අනුන් කියන දෙය පමණක් පුනරුච්චාරණය කරන්නා වූ තැනැත්තා ත්‍රිවිද්‍යාලාභියෙකු යැයි මම නොපවසමි.

‘‘ဧဝံ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, အရိယဿ ဝိနယေ တေဝိဇ္ဇော ဟောတီ’’တိ. ‘‘အညထာ, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏာနံ တေဝိဇ္ဇော, အညထာ စ ပန အရိယဿ ဝိနယေ တေဝိဇ္ဇော ဟောတိ. ဣမဿ စ ပန, ဘော ဂေါတမ, အရိယဿ ဝိနယေ တေဝိဇ္ဇဿ ဗြာဟ္မဏာနံ တေဝိဇ္ဇော ကလံ နာဂ္ဃတိ သောဠသိံ’’.

“බ්‍රාහ්මණය, ආර්ය විනයෙහි ත්‍රිවිද්‍යාලාභියා වන්නේ මෙසේය.” “භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, බ්‍රාහ්මණයන්ගේ ත්‍රිවිද්‍යාලාභී බව එක් ක්‍රමයකි, ආර්ය විනයෙහි ත්‍රිවිද්‍යාලාභී බව තවත් ක්‍රමයකි. භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ආර්ය විනයෙහි එන මේ ත්‍රිවිද්‍යාලාභී බව හා සසඳන කල බ්‍රාහ්මණයන්ගේ ත්‍රිවිද්‍යාලාභී බව ඉන් දහසයෙන් පංගුවක්වත් නොවටී.”

‘‘အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမ…ပေ… ဥပါသကံ မံ ဘဝံ ဂေါတမော ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ. အဋ္ဌမံ.

“භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ඉතා මනහරය! ... භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ මා අද පටන් දිවි හිමියෙන් සරණ ගිය උපාසකයෙකු ලෙස සලකන සේක්වා.” අටවන සූත්‍රයයි.

၉. ဇာဏုဿောဏိသုတ္တံ

9. ජාණුස්සෝණි සූත්‍රය

၆၀. အထ ခေါ ဇာဏုဿောဏိ ဗြာဟ္မဏော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ…ပေ… ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဇာဏုဿောဏိ ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ယဿဿု, ဘော ဂေါတမ, ယညော ဝါ သဒ္ဓံ ဝါ ထာလိပါကော ဝါ ဒေယျဓမ္မံ ဝါ, တေဝိဇ္ဇေသု ဗြာဟ္မဏေသု ဒါနံ ဒဒေယျာ’’တိ. ‘‘ယထာ ကထံ ပန, ဗြာဟ္မဏ, ဗြာဟ္မဏာ တေဝိဇ္ဇံ ပညပေန္တီ’’တိ? ‘‘ဣဓ ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏော ဥဘတော သုဇာတော ဟောတိ မာတိတော စ ပိတိတော စ သံသုဒ္ဓဂဟဏိကော ယာဝ သတ္တမာ ပိတာမဟယုဂါ အက္ခိတ္တော အနုပက္ကုဋ္ဌော ဇာတိဝါဒေန, အဇ္ဈာယကော မန္တဓရော, တိဏ္ဏံ ဝေဒါနံ ပါရဂူ သနိဃဏ္ဍုကေဋုဘာနံ သာက္ခရပ္ပဘေဒါနံ ဣတိဟာသပဉ္စမာနံ, ပဒကော, ဝေယျာကရဏော, လောကာယတမဟာပုရိသလက္ခဏေသု အနဝယောတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏာ တေဝိဇ္ဇံ ပညပေန္တီ’’တိ.

60. එකල්හි ජාණූස්සෝණි බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමඟ සතුටු සාමීචියෙහි යෙදී... එකත්පසක හිඳගත් ජාණූස්සෝණි බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය: ''භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, යම් අයකුට යාගයක් හෝ මළගියවුන් උදෙසා දෙන දානයක් හෝ විශේෂයෙන් පිසූ බතක් හෝ දිය යුතු පූජා වස්තුවක් ඇත්නම්, ඔහු එය ත්‍රීවිද්‍යා සම්පන්න බ්‍රාහ්මණයන්ට දිය යුතුය'' කියායි. ''බ්‍රාහ්මණය, බ්‍රාහ්මණයෝ කෙසේ නම් ත්‍රීවිද්‍යා සම්පන්න බව පනවන්නාහුද?'' ''භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, මෙහි බ්‍රාහ්මණයා මව්පිය දෙපාර්ශවයෙන්ම මැනවින් උපන්, සත් මුතුන් පරම්පරාව දක්වා පිරිසිදු මව්කුසක් ඇති, ජාතිවාදයෙන් බැහැර නොකරන ලද, මන්ත්‍ර දරන්නා වූ, වේද ගාථා හදාරන්නා වූ, නිඝණ්ඩු සහ කේටුභ ග්‍රන්ථ ද, අක්ෂර ප්‍රභේද (ශික්ෂා) සහිතව පස්වැනි ඉතිහාසය ද සහිත වූ ත්‍රිවේදයෙහි කෙළවරට පත් වූ, පද දන්නා වූ, ව්‍යාකරණ දන්නා වූ, ලෝකායතන ශාස්ත්‍රයෙහි හා මහාපුරුෂ ලක්ෂණ විද්‍යාවෙහි අති දක්ෂයෙක් වෙයි. භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, මෙසේ බ්‍රාහ්මණයෝ ත්‍රීවිද්‍යා සම්පන්න බව පනවති'' කියායි.

‘‘အညထာ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ဗြာဟ္မဏာ ဗြာဟ္မဏံ တေဝိဇ္ဇံ ပညပေန္တိ, အညထာ စ ပန အရိယဿ ဝိနယေ တေဝိဇ္ဇော ဟောတီ’’တိ. ‘‘ယထာ ကထံ ပန, ဘော ဂေါတမ, အရိယဿ ဝိနယေ တေဝိဇ္ဇော ဟောတိ? သာဓု မေ ဘဝံ ဂေါတမော တထာ ဓမ္မံ ဒေသေတု ယထာ အရိယဿ ဝိနယေ တေဝိဇ္ဇော ဟောတီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ, ဗြာဟ္မဏ, သုဏာဟိ, သာဓုကံ မနသိ ကရောဟိ; ဘာသိဿာမီ’’တိ[Pg.167]. ‘‘ဧဝံ, ဘော’’တိ ခေါ ဇာဏုဿောဏိ ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝတော ပစ္စဿောသိ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

''බ්‍රාහ්මණය, බ්‍රාහ්මණයෝ යම් බ්‍රාහ්මණයකු ත්‍රීවිද්‍යා සම්පන්න යැයි පවසත්ද එය එක් ආකාරයකි. ආර්ය විනයෙහි ත්‍රීවිද්‍යා සම්පන්න වන්නා වූ ආකාරය තවත් ආකාරයකි.'' ''භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, ආර්ය විනයෙහි ත්‍රීවිද්‍යා සම්පන්න වන්නේ කෙසේද? භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, ආර්ය විනයෙහි ත්‍රීවිද්‍යා සම්පන්න වන්නේ යම් සේද, එසේ මට ධර්මය දේශනා කරන සේක්වා.'' ''බ්‍රාහ්මණය, එසේ නම් අසන්න, මැනවින් මෙනෙහි කරන්න; මම දේශනා කරන්නෙමි.'' ''එසේය, භවත්නි'' කියා ජාණූස්සෝණි බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්නේය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක:''

‘‘ဣဓ ပန, ဗြာဟ္မဏ, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ…ပေ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ.

''බ්‍රාහ්මණය, මෙහි මහණ තෙමේ කාමයන්ගෙන් වෙන්ව... සිව්වන දැහැනට පැමිණ වාසය කරයි.''

‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေတိ. သော အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ, သေယျထိဒံ – ဧကမ္ပိ ဇာတိံ ဒွေပိ ဇာတိယော…ပေ… ဣတိ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ. အယမဿ ပဌမာ ဝိဇ္ဇာ အဓိဂတာ ဟောတိ; အဝိဇ္ဇာ ဝိဟတာ, ဝိဇ္ဇာ ဥပ္ပန္နာ; တမော ဝိဟတော, အာလောကော ဥပ္ပန္နော ယထာ တံ အပ္ပမတ္တဿ အာတာပိနော ပဟိတတ္တဿ ဝိဟရတော.

''ඔහු මෙසේ සිත සමාහිත වූ කල්හි, පිරිසිදු වූ, ප්‍රභාස්වර වූ, කෙලෙස් රහිත වූ, උපක්ලේශ පහ වූ, මෘදු වූ, කර්මණ්‍ය වූ, ස්ථාවර වූ, ආනෙඤ්ජප්‍රාප්ත වූ කල්හි, පූර්වේනිවාසානුස්සති ඥානය (පෙර විසූ කඳ පිළිවෙළ සිහි කිරීමේ නුවණ) සඳහා සිත යොමු කරයි. ඔහු විවිධ ආකාර වූ පෙර විසූ ජාති සිහි කරයි. එනම්, එක් ජාතියක්, ජාති දෙකක්... මෙසේ ආකාර සහිතව, උදේස (විස්තර) සහිතව විවිධ ආකාර වූ පෙර විසූ කඳ පිළිවෙළ සිහි කරයි. මොහු විසින් ලබාගත් ප්‍රථම විද්‍යාව මෙයයි; අවිද්‍යාව දුරු විය, විද්‍යාව උපන්නේය; අඳුර දුරු විය, ආලෝකය උපන්නේය. ඒ අප්‍රමාදීව, කෙලෙස් තවන වීරියෙන් යුතුව, නිවනට යොමු කළ සිතින් යුතුව වාසය කරන්නාහට වන්නාක් මෙනි.''

‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ သတ္တာနံ စုတူပပါတဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေတိ. သော ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန…ပေ… ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနာတိ. အယမဿ ဒုတိယာ ဝိဇ္ဇာ အဓိဂတာ ဟောတိ; အဝိဇ္ဇာ ဝိဟတာ, ဝိဇ္ဇာ ဥပ္ပန္နာ; တမော ဝိဟတော, အာလောကော ဥပ္ပန္နော ယထာ တံ အပ္ပမတ္တဿ အာတာပိနော ပဟိတတ္တဿ ဝိဟရတော.

''ඔහු මෙසේ සිත සමාහිත වූ කල්හි... සත්වයන්ගේ චුතූපපාත ඥානය (සත්වයන්ගේ චුත වීම හා උපත පිළිබඳ නුවණ) සඳහා සිත යොමු කරයි. ඔහු මිනිස් ඇස ඉක්මවා ගිය පිරිසිදු වූ දිව්‍ය චක්ෂුසින්... කර්මයට අනුරූපව උපදින සත්වයන් දැනගනියි. මොහු විසින් ලබාගත් දෙවන විද්‍යාව මෙයයි; අවිද්‍යාව දුරු විය, විද්‍යාව උපන්නේය; අඳුර දුරු විය, ආලෝකය උපන්නේය. ඒ අප්‍රමාදීව, කෙලෙස් තවන වීරියෙන් යුතුව, නිවනට යොමු කළ සිතින් යුතුව වාසය කරන්නාහට වන්නාක් මෙනි.''

‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ အာသဝါနံ ခယဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေတိ. သော ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ…ပေ… ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ; ‘ဣမေ အာသဝါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ…ပေ… ‘အယံ အာသဝနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. တဿ ဧဝံ ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော ကာမာသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ, ဘဝါသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ, အဝိဇ္ဇာသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ; ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ ဟောတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတိ. အယမဿ တတိယာ ဝိဇ္ဇာ အဓိဂတာ ဟောတိ; အဝိဇ္ဇာ ဝိဟတာ, ဝိဇ္ဇာ ဥပ္ပန္နာ; တမော ဝိဟတော[Pg.168], အာလောကော ဥပ္ပန္နော ယထာ တံ အပ္ပမတ္တဿ အာတာပိနော ပဟိတတ္တဿ ဝိဟရတော’’တိ.

''ඔහු මෙසේ සිත සමාහිත වූ කල්හි... ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කරන ඥානය (ආසවක්ඛය ඥානය) සඳහා සිත යොමු කරයි. ඔහු 'මේ දුකයි' කියා ඇති සැටියෙන් දැනගනියි... 'මේ දුක්ඛ නිරෝධගාමිනී පටිපදාවයි' කියා ඇති සැටියෙන් දැනගනියි; 'මේ ආශ්‍රවයෝයි' කියා ඇති සැටියෙන් දැනගනියි... 'මේ ආශ්‍රව නිරෝධගාමිනී පටිපදාවයි' කියා ඇති සැටියෙන් දැනගනියි. මෙසේ දන්නා වූ, මෙසේ දක්නා වූ ඔහුගේ සිත කාමාශ්‍රවයෙන් ද මිදෙයි, භවාශ්‍රවයෙන් ද මිදෙයි, අවිජ්ජාශ්‍රවයෙන් ද මිදෙයි. සිත මිදුණු කල්හි 'මිදුණේය' යන ඥානය ඇති වෙයි. 'ජාතිය ක්ෂය විය, බ්‍රහ්මචර්යාව වැස නිම කරන ලදී, කළ යුතු දේ කරන ලදී, මෙයින් පසු කළ යුතු වෙනත් දෙයක් නැතැයි' දැනගනියි. මොහු විසින් ලබාගත් තෙවන විද්‍යාව මෙයයි; අවිද්‍යාව දුරු විය, විද්‍යාව උපන්නේය; අඳුර දුරු විය, ආලෝකය උපන්නේය. ඒ අප්‍රමාදීව, කෙලෙස් තවන වීරියෙන් යුතුව, නිවනට යොමු කළ සිතින් යුතුව වාසය කරන්නාහට වන්නාක් මෙනි.''

‘‘ယော သီလဗ္ဗတသမ္ပန္နော, ပဟိတတ္တော သမာဟိတော;

စိတ္တံ ယဿ ဝသီဘူတံ, ဧကဂ္ဂံ သုသမာဟိတံ.

''යමෙක් සීලවෘතයන්ගෙන් සම්පන්න වූයේද, නිවනට යොමු කළ සිත් ඇතිව, සමාහිත වූයේද; යමකුගේ සිත තමාට වසඟ වූයේද, ඒකාග්‍ර වූයේද, මැනවින් තැන්පත් වූයේද;''

‘‘ပုဗ္ဗေနိဝါသံ ယော ဝေဒီ, သဂ္ဂါပါယဉ္စ ပဿတိ;

အထော ဇာတိက္ခယံ ပတ္တော, အဘိညာဝေါသိတော မုနိ.

''යමෙක් පෙර විසූ තැන් දන්නේද, ස්වර්ගය හා අපාය ද දකින්නේද; එමෙන්ම ජාතියේ ක්ෂය වීමට (රහත් බවට) පැමිණියේද, විශිෂ්ට ඥානයෙන් යුතුව (තැබූ පියවර) කෙළවර කළේ මොනෙය්‍ය (මුනි) ධර්මයෙන් යුත් තැනැත්තෙකි.''

‘‘ဧတာဟိ တီဟိ ဝိဇ္ဇာဟိ, တေဝိဇ္ဇော ဟောတိ ဗြာဟ္မဏော;

တမဟံ ဝဒါမိ တေဝိဇ္ဇံ, နာညံ လပိတလာပန’’န္တိ.

''මෙම විද්‍යාවන් තුනෙන් බ්‍රාහ්මණයා ත්‍රීවිද්‍යා සම්පන්න වෙයි; මම ඔහු ත්‍රීවිද්‍යා සම්පන්නයැයි පවසමි, අනුන් කී දේ පවසන්නා වූ අනෙකෙකු නොවේ.' කියායි.

‘‘ဧဝံ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, အရိယဿ ဝိနယေ တေဝိဇ္ဇော ဟောတီ’’တိ. ‘‘အညထာ, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏာနံ တေဝိဇ္ဇော, အညထာ စ ပန အရိယဿ ဝိနယေ တေဝိဇ္ဇော ဟောတိ. ဣမဿ စ, ဘော ဂေါတမ, အရိယဿ ဝိနယေ တေဝိဇ္ဇဿ ဗြာဟ္မဏာနံ တေဝိဇ္ဇော ကလံ နာဂ္ဃတိ သောဠသိံ’’.

''බ්‍රාහ්මණය, මෙසේ ආර්ය විනයෙහි ත්‍රීවිද්‍යා සම්පන්න බව වෙයි'' කියා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාළ සේක. ''භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, බ්‍රාහ්මණයන්ගේ ත්‍රීවිද්‍යාව එක් ආකාරයකි, ආර්ය විනයෙහි ත්‍රීවිද්‍යාව තවත් ආකාරයකි. භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, ආර්ය විනයෙහි මේ ත්‍රීවිද්‍යා සම්පන්න බව හා සසඳන විට, බ්‍රාහ්මණයන්ගේ ත්‍රීවිද්‍යාව දහසයෙන් පංගුවක් තරම්වත් අගනේ නොවේ.'"

‘‘အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမ…ပေ… ဥပါသကံ မံ ဘဝံ ဂေါတမော ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ. နဝမံ.

''භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, ඉතා මනහරය... භවත් ගෝතමයන් වහන්සේ අද පටන් දිවි හිමියෙන් සරණ ගිය උපාසකයෙකු ලෙස මා දරා ගන්නා සේක්වා.'' නව වැනි සූත්‍රයයි.

၁၀. သင်္ဂါရဝသုတ္တံ

10. සංගාරව සූත්‍රය

၆၁. အထ ခေါ သင်္ဂါရဝေါ ဗြာဟ္မဏော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သင်္ဂါရဝေါ ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘မယမဿု, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏာ နာမ. ယညံ ယဇာမပိ ယဇာပေမပိ. တတြ, ဘော ဂေါတမ, ယော စေဝ ယဇတိ ယော စ ယဇာပေတိ သဗ္ဗေ တေ အနေကသာရီရိကံ ပုညပ္ပဋိပဒံ ပဋိပန္နာ ဟောန္တိ, ယဒိဒံ ယညာဓိကရဏံ. ယော ပနာယံ, ဘော ဂေါတမ, ယဿ ဝါ တဿ ဝါ ကုလာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော ဧကမတ္တာနံ ဒမေတိ, ဧကမတ္တာနံ သမေတိ, ဧကမတ္တာနံ ပရိနိဗ္ဗာပေတိ, ဧဝမဿာယံ ဧကသာရီရိကံ ပုညပ္ပဋိပဒံ ပဋိပန္နော ဟောတိ, ယဒိဒံ ပဗ္ဗဇ္ဇာဓိကရဏ’’န္တိ.

61. එකල්හි සගාරව බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමඟ සතුටු සාමීචියෙහි යෙදුණේය. සතුටු විය යුතු, සිහිපත් කළ යුතු පිළිසඳර කතා නිමවා එකත්පසක හිඳගත්තේය. එකත්පසක හුන් සගාරව බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය: “භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, අපි බ්‍රාහ්මණයෝ වෙමු. අපි යාග පවත්වන්නෙමු, අනුන් ලවාද යාග කරවන්නෙමු. භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, එහි යමෙක් තෙමේම යාග කරයිද, යමෙක් අනුන් ලවා යාග කරවයිද, ඒ සියල්ලෝම ඒ යාගය මුල් කරගෙන බොහෝ දෙනාට පින් වැඩෙන පිළිවෙතක නිරත වන්නෝ වෙති. භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, යමෙක් වනාහි යම් කිසි කුලයකින් ගිහිගෙයින් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදිව තමාවම දමනය කරයිද, තමාවම ශාන්ත කරයිද, තමාවම පිරිනිවන් පාන්නට (කෙලෙස් නිවන්නට) සලස්වයිද, එවිට ඔහු පැවිද්ද මුල් කරගෙන එක් පුද්ගලයෙකුට පමණක් සීමා වූ පින්කමක නිරත වූවෙකු වෙයි.”

‘‘တေန ဟိ, ဗြာဟ္မဏ, တညေဝေတ္ထ ပဋိပုစ္ဆိဿာမိ. ယထာ တေ ခမေယျ တထာ နံ ဗျာကရေယျာသိ. တံ ကိံ မညသိ, ဗြာဟ္မဏ, ဣဓ တထာဂတော လောကေ [Pg.169] ဥပ္ပဇ္ဇတိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ. သော ဧဝမာဟ – ‘ဧထာယံ မဂ္ဂေါ အယံ ပဋိပဒါ ယထာပဋိပန္နော အဟံ အနုတ္တရံ ဗြဟ္မစရိယောဂဓံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေမိ; ဧထ, တုမှေပိ တထာ ပဋိပဇ္ဇထ, ယထာပဋိပန္နာ တုမှေပိ အနုတ္တရံ ဗြဟ္မစရိယောဂဓံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိဿထာ’တိ. ဣတိ အယဉ္စေဝ သတ္ထာ ဓမ္မံ ဒေသေတိ, ပရေ စ တထတ္ထာယ ပဋိပဇ္ဇန္တိ, တာနိ ခေါ ပန ဟောန္တိ အနေကာနိပိ သတာနိ အနေကာနိပိ သဟဿာနိ အနေကာနိပိ သတသဟဿာနိ.

“බ්‍රාහ්මණය, එසේ නම් මම මෙහිදී ඔබගෙන්ම කරුණක් විමසන්නෙමි. ඔබට වැටහෙන පරිදි එයට පිළිතුරු දෙන්න. බ්‍රාහ්මණය, මේ පිළිබඳව ඔබ කුමක් සිතන්නේද? මෙලොව අරහත් වූ, සම්මා සම්බුද්ධ වූ, විජ්ජාචරණ සම්පන්න වූ, සුගත වූ, ලෝකවිදූ වූ, අනුත්තර පුරිසදම්මසාරථි වූ, දෙවි මිනිසුන්ට ශාස්තෘ වූ, බුද්ධ වූ, භාග්‍යවත් වූ තථාගතයන් වහන්සේ නමක් උපදින්නාහ. උන්වහන්සේ මෙසේ වදාරන්නාහ: ‘එන්න, මේ මඟය, මේ පිළිවෙතය; යම් පිළිවෙතක නිරතව මම අනුත්තර වූ බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි පිහිට වූ නිවන තෙමේම විශිෂ්ට ඥානයෙන් අවබෝධ කොට ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට දන්වමි. ඔබලාත් එන්න, ඒ ආකාරයෙන්ම පිළිපදින්න. එසේ පිළිපදින ඔබලාත් අනුත්තර වූ බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි පිහිට වූ නිවන තෙමේම විශිෂ්ට ඥානයෙන් අවබෝධ කොට ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට එයට පැමිණ වාසය කරන්නහුය’ කියායි. මෙසේ මේ ශාස්තෘන් වහන්සේම ධර්මය දේශනා කරති, අන් අයද ඒ අරමුණ සඳහා පිළිපදිති. ඒ පිළිපදින්නා වූ පිරිස සිය ගණන්, දහස් ගණන්, ලක්ෂ ගණන් බොහෝ වෙති.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဗြာဟ္မဏ, ဣစ္စာယံ ဧဝံ သန္တေ ဧကသာရီရိကာ ဝါ ပုညပ္ပဋိပဒါ ဟောတိ အနေကသာရီရိကာ ဝါ, ယဒိဒံ ပဗ္ဗဇ္ဇာဓိကရဏ’’န္တိ? ‘‘ဣစ္စာယမ္ပိ, ဘော ဂေါတမ, ဧဝံ သန္တေ အနေကသာရီရိကာ ပုညပ္ပဋိပဒါ ဟောတိ, ယဒိဒံ ပဗ္ဗဇ္ဇာဓိကရဏ’’န္တိ.

“බ්‍රාහ්මණය, මේ පිළිබඳව ඔබ කුමක් සිතන්නේද? තත්ත්වය මෙසේ තිබියදී, පැවිද්ද මුල් කරගත් මේ පිළිවෙත එක් පුද්ගලයෙකුට සීමා වූ පින්කමක්ද? නැතහොත් බොහෝ දෙනාට පැතිරෙන පින්කමක්ද?” “භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, තත්ත්වය මෙසේ නම්, පැවිද්ද මුල් කරගත් මේ පිළිවෙත බොහෝ දෙනාට පැතිරෙන පින්කමකි.”

ဧဝံ ဝုတ္တေ အာယသ္မာ အာနန္ဒော သင်္ဂါရဝံ ဗြာဟ္မဏံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣမာသံ တေ, ဗြာဟ္မဏ, ဒွိန္နံ ပဋိပဒါနံ ကတမာ ပဋိပဒါ ခမတိ အပ္ပတ္ထတရာ စ အပ္ပသမာရမ္ဘတရာ စ မဟပ္ဖလတရာ စ မဟာနိသံသတရာ စာ’’တိ? ဧဝံ ဝုတ္တေ သင်္ဂါရဝေါ ဗြာဟ္မဏော အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သေယျထာပိ ဘဝံ ဂေါတမော ဘဝံ စာနန္ဒော. ဧတေ မေ ပုဇ္ဇာ, ဧတေ မေ ပါသံသာ’’တိ.

මෙසේ වදාළ කල, ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේ සගාරව බ්‍රාහ්මණයාට මෙසේ පැවසූහ: “බ්‍රාහ්මණය, මේ පිළිවෙත් දෙක අතරින් වඩාත් පහසු වූ, අල්ප වූ වෙහෙසක් ඇති, වඩාත් මහත්ඵල වූ හා මහානිසංස ඇති පිළිවෙත ලෙස ඔබ රුචි කරන්නේ කුමන පිළිවෙතද?” මෙසේ පැවසූ කල, සගාරව බ්‍රාහ්මණයා ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය: “භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ මෙන්ම භවත් ආනන්දයන් වහන්සේද මට පිදිය යුත්තෝ වෙති, පැසසිය යුත්තෝ වෙති.”

ဒုတိယမ္ပိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော သင်္ဂါရဝံ ဗြာဟ္မဏံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘န ခေါ တျာဟံ, ဗြာဟ္မဏ, ဧဝံ ပုစ္ဆာမိ – ‘ကေ ဝါ တေ ပုဇ္ဇာ ကေ ဝါ တေ ပါသံသာ’တိ? ဧဝံ ခေါ တျာဟံ, ဗြာဟ္မဏ, ပုစ္ဆာမိ – ‘ဣမာသံ တေ, ဗြာဟ္မဏ, ဒွိန္နံ ပဋိပဒါနံ ကတမာ ပဋိပဒါ ခမတိ အပ္ပတ္ထတရာ စ အပ္ပသမာရမ္ဘတရာ စ မဟပ္ဖလတရာ စ မဟာနိသံသတရာ စာ’’’တိ? ဒုတိယမ္ပိ ခေါ သင်္ဂါရဝေါ ဗြာဟ္မဏော အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သေယျထာပိ ဘဝံ ဂေါတမော ဘဝံ စာနန္ဒော. ဧတေ မေ ပုဇ္ဇာ, ဧတေ မေ ပါသံသာ’’တိ.

දෙවන වරටත් ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේ සගාරව බ්‍රාහ්මණයාට මෙසේ පැවසූහ: “බ්‍රාහ්මණය, ‘පිදිය යුත්තේ කවුද, පැසසිය යුත්තේ කවුද’ කියා මම ඔබෙන් විමසුවේ නැත. බ්‍රාහ්මණය, මම ඔබෙන් විමසන්නේ මේ පිළිවෙත් දෙක අතරින් වඩාත් පහසු වූ, අල්ප වූ වෙහෙසක් ඇති, වඩාත් මහත්ඵල වූ හා මහානිසංස ඇති පිළිවෙත ලෙස ඔබ රුචි කරන්නේ කුමන පිළිවෙතද කියායි.” දෙවන වරටත් සගාරව බ්‍රාහ්මණයා ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය: “භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ මෙන්ම භවත් ආනන්දයන් වහන්සේද මට පිදිය යුත්තෝ වෙති, පැසසිය යුත්තෝ වෙති.”

တတိယမ္ပိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော သင်္ဂါရဝံ ဗြာဟ္မဏံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘န ခေါ တျာဟံ, ဗြာဟ္မဏ, ဧဝံ ပုစ္ဆာမိ – ‘ကေ ဝါ တေ ပုဇ္ဇာ ကေ ဝါ တေ ပါသံသာ’တိ? ဧဝံ ခေါ တျာဟံ, ဗြာဟ္မဏ, ပုစ္ဆာမိ – ‘ဣမာသံ တေ, ဗြာဟ္မဏ, ဒွိန္နံ ပဋိပဒါနံ ကတမာ ပဋိပဒါ ခမတိ အပ္ပတ္ထတရာ စ အပ္ပသမာရမ္ဘတရာ စ မဟပ္ဖလတရာ [Pg.170] စ မဟာနိသံသတရာ စာ’’’တိ? တတိယမ္ပိ ခေါ သင်္ဂါရဝေါ ဗြာဟ္မဏော အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သေယျထာပိ ဘဝံ ဂေါတမော ဘဝံ စာနန္ဒော. ဧတေ မေ ပုဇ္ဇာ, ဧတေ မေ ပါသံသာ’’တိ.

තෙවන වරටත් ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේ සගාරව බ්‍රාහ්මණයාට මෙසේ පැවසූහ: “බ්‍රාහ්මණය, ‘පිදිය යුත්තේ කවුද, පැසසිය යුත්තේ කවුද’ කියා මම ඔබෙන් විමසුවේ නැත. බ්‍රාහ්මණය, මම ඔබෙන් විමසන්නේ මේ පිළිවෙත් දෙක අතරින් වඩාත් පහසු වූ, අල්ප වූ වෙහෙසක් ඇති, වඩාත් මහත්ඵල වූ හා මහානිසංස ඇති පිළිවෙත ලෙස ඔබ රුචි කරන්නේ කුමන පිළිවෙතද කියායි.” තෙවන වරටත් සගාරව බ්‍රාහ්මණයා ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය: “භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ මෙන්ම භවත් ආනන්දයන් වහන්සේද මට පිදිය යුත්තෝ වෙති, පැසසිය යුත්තෝ වෙති.”

အထ ခေါ ဘဂဝတော ဧတဒဟောသိ – ‘‘ယာဝ တတိယမ္ပိ ခေါ သင်္ဂါရဝေါ ဗြာဟ္မဏော အာနန္ဒေန သဟဓမ္မိကံ ပဉှံ ပုဋ္ဌော သံသာဒေတိ နော ဝိဿဇ္ဇေတိ. ယံနူနာဟံ ပရိမောစေယျ’’န္တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ သင်္ဂါရဝံ ဗြာဟ္မဏံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကာ နွဇ္ဇ, ဗြာဟ္မဏ, ရာဇန္တေပုရေ ရာဇပုရိသာနံ သန္နိသိန္နာနံ သန္နိပတိတာနံ အန္တရာကထာ ဥဒပါဒီ’’တိ? ‘‘အယံ ခွဇ္ဇ, ဘော ဂေါတမ, ရာဇန္တေပုရေ ရာဇပုရိသာနံ သန္နိသိန္နာနံ သန္နိပတိတာနံ အန္တရာကထာ ဥဒပါဒိ – ‘ပုဗ္ဗေ သုဒံ အပ္ပတရာ စေဝ ဘိက္ခူ အဟေသုံ ဗဟုတရာ စ ဥတ္တရိ မနုဿဓမ္မာ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယံ ဒဿေသုံ; ဧတရဟိ ပန ဗဟုတရာ စေဝ ဘိက္ခူ အပ္ပတရာ စ ဥတ္တရိ မနုဿဓမ္မာ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယံ ဒဿေန္တီ’တိ. အယံ ခွဇ္ဇ, ဘော ဂေါတမ, ရာဇန္တေပုရေ ရာဇပုရိသာနံ သန္နိသိန္နာနံ သန္နိပတိတာနံ အန္တရာကထာ ဥဒပါဒီ’’တိ.

එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙබඳු සිතක් ඇති විය: 'සංගාරව බ්‍රාහ්මණයා ආනන්ද හිමියන් විසින් ධර්මානුකූලව අසන ලද ප්‍රශ්නයට තෙවන වරටත් පිළිතුරු නොදී මගහරිමින් සිටියි. මම මොවුන් දෙදෙනාම (මෙම අපහසුතාවයෙන්) මුදවන්නෙම් නම් මැනවි.' ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සංගාරව බ්‍රාහ්මණයාට මෙසේ වදාළ සේක: 'බ්‍රාහ්මණය, අද රජමාලිගාවෙහි රැස්ව සිටි රාජපුරුෂයන් අතර ඇති වූ සාකච්ඡාව කුමක්ද?' 'භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, අද රජමාලිගාවෙහි රැස්ව සිටි රාජපුරුෂයන් අතර මෙබඳු කතාවක් ඇති විය: “පෙර කාලයෙහි භික්ෂූන් වහන්සේලා අල්ප වූහ, එහෙත් උත්තරීතර මනුෂ්‍ය ධර්මයන් වන සෘද්ධි ප්‍රාතිහාර්යයන් දක්වන්නෝ බොහෝ වූහ. දැන් භික්ෂූන් වහන්සේලා බොහෝ වෙති, එහෙත් උත්තරීතර මනුෂ්‍ය ධර්මයන් වන සෘද්ධි ප්‍රාතිහාර්යයන් දක්වන්නෝ අල්ප වෙති” යනුවෙනි. භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, අද රජමාලිගාවෙහි රැස්ව සිටි රාජපුරුෂයන් අතර ඇති වූයේ මෙබඳු කතාවකි.'

‘‘တီဏိ ခေါ ဣမာနိ, ဗြာဟ္မဏ, ပါဋိဟာရိယာနိ. ကတမာနိ တီဏိ? ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယံ, အာဒေသနာပါဋိဟာရိယံ, အနုသာသနီပါဋိဟာရိယံ. ကတမဉ္စ, ဗြာဟ္မဏ, ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယံ? ဣဓ, ဗြာဟ္မဏ, ဧကစ္စော အနေကဝိဟိတံ ဣဒ္ဓိဝိဓံ ပစ္စနုဘောတိ – ‘ဧကောပိ ဟုတွာ ဗဟုဓာ ဟောတိ, ဗဟုဓာပိ ဟုတွာ ဧကော ဟောတိ; အာဝိဘာဝံ, တိရောဘာဝံ; တိရောကုဋ္ဋံ တိရောပါကာရံ တိရောပဗ္ဗတံ အသဇ္ဇမာနော ဂစ္ဆတိ, သေယျထာပိ အာကာသေ; ပထဝိယာပိ ဥမ္မုဇ္ဇနိမုဇ္ဇံ ကရောတိ, သေယျထာပိ ဥဒကေ; ဥဒကေပိ အဘိဇ္ဇမာနေ ဂစ္ဆတိ, သေယျထာပိ ပထဝိယံ; အာကာသေပိ ပလ္လင်္ကေန ကမတိ, သေယျထာပိ ပက္ခီ သကုဏော; ဣမေပိ စန္ဒိမသူရိယေ ဧဝံမဟိဒ္ဓိကေ ဧဝံမဟာနုဘာဝေ ပါဏိနာ ပရိမသတိ ပရိမဇ္ဇတိ, ယာဝ ဗြဟ္မလောကာပိ ကာယေန ဝသံ ဝတ္တေတိ’. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဗြာဟ္မဏ, ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယံ.

'බ්‍රාහ්මණය, ප්‍රාතිහාර්යයන් තුනකි. ඒ තුන කවරේද? සෘද්ධි ප්‍රාතිහාර්යය, ආදේශනා ප්‍රාතිහාර්යය සහ අනුශාසනා ප්‍රාතිහාර්යයයි. බ්‍රාහ්මණය, සෘද්ධි ප්‍රාතිහාර්යය යනු කුමක්ද? බ්‍රාහ්මණය, මෙහිලා ඇතැමෙක් විවිධ ආකාරයේ සෘද්ධි විධීන් අත්දකියි. එක් අයෙකු වී බොහෝ දෙනෙකු බවට පත්වෙයි, බොහෝ දෙනෙකු වී නැවත එක් අයෙකු වෙයි; පෙනී සිටියි, නොපෙනී යයි; අහසේ මෙන් බිත්ති හරහා, පවුරු හරහා, පර්වත හරහා කිසිදු බාධාවකින් තොරව ගමන් කරයි; ජලයේ මෙන් පොළොවෙහි මතු වෙමින් හා කිමිදෙමින් කටයුතු කරයි; පොළොවෙහි මෙන් ජලය මත නොගිලී ගමන් කරයි; පියාපත් ඇති පක්ෂියෙකු මෙන් අහසෙහි පලක් බැඳ ගමන් කරයි; මෙබඳු මහත් සෘද්ධි ඇති, මහත් ආනුභාව ඇති හිරු සඳු පවා දෑතින් අල්ලයි, පිරිමදියි; බ්‍රහ්ම ලෝකය දක්වාම කයෙන් තම වසඟය පවත්වයි. බ්‍රාහ්මණය, මෙය සෘද්ධි ප්‍රාතිහාර්යය යැයි කියනු ලැබේ.'

‘‘ကတမဉ္စ, ဗြာဟ္မဏ, အာဒေသနာပါဋိဟာရိယံ? ဣဓ, ဗြာဟ္မဏ, ဧကစ္စော နိမိတ္တေန အာဒိသတိ – ‘ဧဝမ္ပိ တေ မနော, ဣတ္ထမ္ပိ တေ မနော, ဣတိပိ တေ စိတ္တ’န္တိ. သော ဗဟုံ စေပိ အာဒိသတိ တထေဝ တံ ဟောတိ, နော အညထာ.

'බ්‍රාහ්මණය, ආදේශනා ප්‍රාතිහාර්යය යනු කුමක්ද? බ්‍රාහ්මණය, මෙහිලා ඇතැමෙක් යම් යම් නිමිති ඔස්සේ "ඔබේ සිත මෙබඳුයි, ඔබේ සිත මෙසේයි, ඔබේ සිතේ ඇති අදහස මෙබඳුයි" කියා පවසයි. ඔහු කොපමණ පැවසුවත් එය එලෙසම සිදුවෙයි, වෙනස් නොවේ.'

‘‘ဣဓ [Pg.171] ပန, ဗြာဟ္မဏ, ဧကစ္စော န ဟေဝ ခေါ နိမိတ္တေန အာဒိသတိ, အပိ စ ခေါ မနုဿာနံ ဝါ အမနုဿာနံ ဝါ ဒေဝတာနံ ဝါ သဒ္ဒံ သုတွာ အာဒိသတိ – ‘ဧဝမ္ပိ တေ မနော, ဣတ္ထမ္ပိ တေ မနော, ဣတိပိ တေ စိတ္တ’န္တိ. သော ဗဟုံ စေပိ အာဒိသတိ တထေဝ တံ ဟောတိ, နော အညထာ.

'නැවතත් බ්‍රාහ්මණය, මෙහිලා ඇතැමෙක් නිමිති ඔස්සේ පවසන්නේ නැත. එහෙත් මනුෂ්‍යයන්ගේ හෝ අමනුෂ්‍යයන්ගේ හෝ දේවතාවන්ගේ ශබ්ද අසා පවසයි: "ඔබේ සිත මෙබඳුයි, ඔබේ සිත මෙසේයි, ඔබේ සිතේ ඇති අදහස මෙබඳුයි" යනුවෙනි. ඔහු කොපමණ පැවසුවත් එය එලෙසම සිදුවෙයි, වෙනස් නොවේ.'

‘‘ဣဓ ပန, ဗြာဟ္မဏ, ဧကစ္စော န ဟေဝ ခေါ နိမိတ္တေန အာဒိသတိ နပိ မနုဿာနံ ဝါ အမနုဿာနံ ဝါ ဒေဝတာနံ ဝါ သဒ္ဒံ သုတွာ အာဒိသတိ, အပိ စ ခေါ ဝိတက္ကယတော ဝိစာရယတော ဝိတက္ကဝိပ္ဖာရသဒ္ဒံ သုတွာ အာဒိသတိ – ‘ဧဝမ္ပိ တေ မနော, ဣတ္ထမ္ပိ တေ မနော, ဣတိပိ တေ စိတ္တ’န္တိ. သော ဗဟုံ စေပိ အာဒိသတိ တထေဝ တံ ဟောတိ, နော အညထာ.

'නැවතත් බ්‍රාහ්මණය, මෙහිලා ඇතැමෙක් නිමිති ඔස්සේ පවසන්නේ නැත, මනුෂ්‍ය-අමනුෂ්‍ය හෝ දේවතාවන්ගේ ශබ්ද අසා පවසන්නේද නැත. එහෙත් කල්පනා කරන්නා වූ, විමසන්නා වූ තැනැත්තාගේ සිතුවිලි පැතිරී යන ශබ්දය (විතර්ක විප්ඵාර ශබ්දය) අසා පවසයි: "ඔබේ සිත මෙබඳුයි, ඔබේ සිත මෙසේයි, ඔබේ සිතේ ඇති අදහස මෙබඳුයි" යනුවෙනි. ඔහු කොපමණ පැවසුවත් එය එලෙසම සිදුවෙයි, වෙනස් නොවේ.'

‘‘ဣဓ ပန, ဗြာဟ္မဏ, ဧကစ္စော န ဟေဝ ခေါ နိမိတ္တေန အာဒိသတိ, နပိ မနုဿာနံ ဝါ အမနုဿာနံ ဝါ ဒေဝတာနံ ဝါ သဒ္ဒံ သုတွာ အာဒိသတိ, နပိ ဝိတက္ကယတော ဝိစာရယတော ဝိတက္ကဝိပ္ဖာရသဒ္ဒံ သုတွာ အာဒိသတိ, အပိ စ ခေါ အဝိတက္ကံ အဝိစာရံ သမာဓိံ သမာပန္နဿ စေတသာ စေတော ပရိစ္စ ပဇာနာတိ – ‘ယထာ ဣမဿ ဘောတော မနောသင်္ခါရာ ပဏိဟိတာ ဣမဿ စိတ္တဿ အနန္တရာ အမုံ နာမ ဝိတက္ကံ ဝိတက္ကေဿတီ’တိ. သော ဗဟုံ စေပိ အာဒိသတိ တထေဝ တံ ဟောတိ, နော အညထာ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဗြာဟ္မဏ, အာဒေသနာပါဋိဟာရိယံ.

'නැවතත් බ්‍රාහ්මණය, මෙහිලා ඇතැමෙක් නිමිති ඔස්සේ හෝ ශබ්ද අසා හෝ විතර්ක විප්ඵාර ශබ්දය අසා හෝ පවසන්නේ නැත. එහෙත් විතර්ක විචාර රහිත වූ සමාධියකට සම වැදී සිටින්නාගේ සිත තම සිතින් පිරිසිඳ දැනගනියි: "මෙම පින්වතාගේ මනෝ සංස්කාරයන් පිහිටුවා ඇති ආකාරයට අනුව, මේ සිතට අනතුරුව ඔහු මෙබඳු සිතුවිල්ලක් සිතනු ඇත" යනුවෙනි. ඔහු කොපමණ පැවසුවත් එය එලෙසම සිදුවෙයි, වෙනස් නොවේ. බ්‍රාහ්මණය, මෙය ආදේශනා ප්‍රාතිහාර්යය යැයි කියනු ලැබේ.'

‘‘ကတမဉ္စ, ဗြာဟ္မဏ, အနုသာသနီပါဋိဟာရိယံ? ဣဓ, ဗြာဟ္မဏ, ဧကစ္စော ဧဝမနုသာသတိ – ‘ဧဝံ ဝိတက္ကေထ, မာ ဧဝံ ဝိတက္ကယိတ္ထ; ဧဝံ မနသိ ကရောထ, မာ ဧဝံ မနသာကတ္ထ; ဣဒံ ပဇဟထ, ဣဒံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရထာ’တိ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဗြာဟ္မဏ, အနုသာသနီပါဋိဟာရိယံ. ဣမာနိ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, တီဏိ ပါဋိဟာရိယာနိ. ဣမေသံ တေ, ဗြာဟ္မဏ, တိဏ္ဏံ ပါဋိဟာရိယာနံ ကတမံ ပါဋိဟာရိယံ ခမတိ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စာ’’တိ?

'බ්‍රාහ්මණය, අනුශාසනා ප්‍රාතිහාර්යය යනු කුමක්ද? බ්‍රාහ්මණය, මෙහිලා ඇතැමෙක් මෙසේ අනුශාසනා කරයි: "මෙසේ සිතන්න, මෙසේ නොසිතන්න; මෙසේ මෙනෙහි කරන්න, මෙසේ මෙනෙහි නොකරන්න; මෙය අත්හරින්න, මෙයට පැමිණ වාසය කරන්න" යනුවෙනි. බ්‍රාහ්මණය, මෙය අනුශාසනා ප්‍රාතිහාර්යය යැයි කියනු ලැබේ. බ්‍රාහ්මණය, මේ ප්‍රාතිහාර්යයන් තුනයි. බ්‍රාහ්මණය, මේ ප්‍රාතිහාර්යයන් තුනෙන් ඔබට වඩාත් ප්‍රියමනාප, වඩාත් යහපත් හා වඩාත් උසස් ප්‍රාතිහාර්යය කුමක්ද?'

‘‘တတြ, ဘော ဂေါတမ, ယဒိဒံ ပါဋိဟာရိယံ ဣဓေကစ္စော အနေကဝိဟိတံ ဣဒ္ဓိဝိဓံ ပစ္စနုဘောတိ…ပေ… ယာဝ ဗြာဟ္မလောကာပိ ကာယေန ဝသံ ဝတ္တေတိ, ဣဒံ, ဘော ဂေါတမ, ပါဋိဟာရိယံ ယောဝ နံ ကရောတိ သောဝ နံ ပဋိသံဝေဒေတိ, ယောဝ နံ ကရောတိ တဿေဝ တံ ဟောတိ. ဣဒံ မေ, ဘော ဂေါတမ, ပါဋိဟာရိယံ မာယာသဟဓမ္မရူပံ ဝိယ ခါယတိ.

'භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, යම් මේ ප්‍රාතිහාර්යයකදී ඇතැමෙක් විවිධ සෘද්ධි විධීන් අත්දකීද... බ්‍රහ්ම ලෝකය දක්වාම කයෙන් තම වසඟය පවත්වයිද, භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, යමෙක් මෙය කරයිද ඔහුම එය විඳියි, එය කරන්නාටම එය සිදුවෙයි. භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, මේ ප්‍රාතිහාර්යය මට පෙනෙන්නේ මායාවක් වැනි ස්වභාවයක් ඇති දෙයක් ලෙසිනි.'

‘‘ယမ္ပိဒံ[Pg.172], ဘော ဂေါတမ, ပါဋိဟာရိယံ ဣဓေကစ္စော နိမိတ္တေန အာဒိသတိ – ‘ဧဝမ္ပိ တေ မနော, ဣတ္ထမ္ပိ တေ မနော, ဣတိပိ တေ စိတ္တ’န္တိ, သော ဗဟုံ စေပိ အာဒိသတိ တထေဝ တံ ဟောတိ, နော အညထာ. ဣဓ ပန, ဘော ဂေါတမ, ဧကစ္စော န ဟေဝ ခေါ နိမိတ္တေန အာဒိသတိ, အပိ စ ခေါ မနုဿာနံ ဝါ အမနုဿာနံ ဝါ ဒေဝတာနံ ဝါ သဒ္ဒံ သုတွာ အာဒိသတိ…ပေ… နပိ မနုဿာနံ ဝါ အမနုဿာနံ ဝါ ဒေဝတာနံ ဝါ သဒ္ဒံ သုတွာ အာဒိသတိ, အပိ စ ခေါ ဝိတက္ကယတော ဝိစာရယတော ဝိတက္ကဝိပ္ဖာရသဒ္ဒံ သုတွာ အာဒိသတိ…ပေ… နပိ ဝိတက္ကယတော ဝိစာရယတော ဝိတက္ကဝိပ္ဖာရသဒ္ဒံ သုတွာ အာဒိသတိ, အပိ စ ခေါ အဝိတက္ကံ အဝိစာရံ သမာဓိံ သမာပန္နဿ စေတသာ စေတော ပရိစ္စ ပဇာနာတိ – ‘ယထာ ဣမဿ ဘောတော မနောသင်္ခါရာ ပဏိဟိတာ ဣမဿ စိတ္တဿ အနန္တရာ အမှံ နာမ ဝိတက္ကံ ဝိတက္ကေဿတီ’တိ, သော ဗဟုံ စေပိ အာဒိသတိ တထေဝ တံ ဟောတိ, နော အညထာ. ဣဒမ္ပိ, ဘော ဂေါတမ, ပါဋိဟာရိယံ ယောဝ နံ ကရောတိ သောဝ နံ ပဋိသံဝေဒေတိ, ယောဝ နံ ကရောတိ တဿေဝ တံ ဟောတိ. ဣဒမ္ပိ မေ, ဘော ဂေါတမ, ပါဋိဟာရိယံ မာယာသဟဓမ္မရူပံ ဝိယ ခါယတိ.

“භවත් ගෞතමයෙනි, යම් මේ ප්‍රාතිහාර්යයක් ඇද්ද, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් නිමිති මඟින්—‘ඔබේ මනස මෙසේය, ඔබේ මනස මේ ආකාරය, ඔබේ සිත මෙබඳුය’ කියා පවසයි. ඔහු බොහෝ දේ පැවසුවද එය ඒ අයුරින්ම සිදු වෙයි, වෙනස් නොවේ. භවත් ගෞතමයෙනි, තවද ඇතැම් කෙනෙක් නිමිති මඟින් පවසන්නේම නැත, එහෙත් මනුෂ්‍යයන්ගේ හෝ අමනුෂ්‍යයන්ගේ හෝ දේවතාවන්ගේ ශබ්දය අසා (අනුන්ගේ සිත) පවසයි. . . තවද මනුෂ්‍ය, අමනුෂ්‍ය හෝ දේව ශබ්ද අසා පවසන්නේද නැත, එහෙත් සිතන්නා වූ, විමසන්නා වූ තැනැත්තාගේ විතර්ක විස්ඵාර ශබ්දය (සිතුවිලි පැතිරීමේ ශබ්දය) අසා පවසයි. . . තවද විතර්ක විස්ඵාර ශබ්දය අසා පවසන්නේද නැත, එහෙත් විතර්ක රහිත වූ විචාර රහිත වූ සමාධියකට සමවැදුණු තැනැත්තාගේ සිත තමාගේ සිතින් පිරිසිඳ දැන මෙසේ පවසයි—‘මේ පින්වතාගේ මනෝ සංස්කාරයන් පිහිටා ඇති ආකාරයට අනුව, මේ සිතට අනතුරුව මොහු මෙබඳු වූ විතර්කයක් කරන්නේය’ කියායි. ඔහු බොහෝ දේ පැවසුවද එය ඒ අයුරින්ම සිදු වෙයි, වෙනස් නොවේ. භවත් ගෞතමයෙනි, මේ ප්‍රාතිහාර්යයද එය කරන්නාම එය අත්විඳියි, එය කරන්නාටම එය පවතියි. භවත් ගෞතමයෙනි, මේ ප්‍රාතිහාර්යය මට මායාවකට සමාන ස්වභාවයක් ඇත්තක් සේ වැටහෙයි.”

‘‘ယဉ္စ ခေါ ဣဒံ, ဘော ဂေါတမ, ပါဋိဟာရိယံ ဣဓေကစ္စော ဧဝံ အနုသာသတိ – ‘ဧဝံ ဝိတက္ကေထ, မာ ဧဝံ ဝိတက္ကယိတ္ထ; ဧဝံ မနသိ ကရောထ, မာ ဧဝံ မနသာကတ္ထ; ဣဒံ ပဇဟထ, ဣဒံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရထာ’တိ. ဣဒမေဝ, ဘော ဂေါတမ, ပါဋိဟာရိယံ ခမတိ ဣမေသံ တိဏ္ဏံ ပါဋိဟာရိယာနံ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ.

“භවත් ගෞතමයෙනි, යම් මේ ප්‍රාතිහාර්යයක් ඇද්ද, මෙහි ඇතැම් කෙනෙක් මෙසේ අනුශාසනා කරයි—‘මෙසේ සිතන්න, මෙසේ නොසිතන්න; මෙසේ මෙනෙහි කරන්න, මෙසේ මෙනෙහි නොකරන්න; මෙය ප්‍රහාණය කරන්න, මෙයට පැමිණ වාසය කරන්න’ කියායි. භවත් ගෞතමයෙනි, මේ ප්‍රාතිහාර්යයන් තුන අතුරින් මේ අනුශාසනී ප්‍රාතිහාර්යයම මට වඩාත් ප්‍රියමනාප වෙයි, වඩාත් අභිකාන්ත හා ප්‍රණීත වෙයි.”

‘‘အစ္ဆရိယံ, ဘော ဂေါတမ, အဗ္ဘုတံ, ဘော ဂေါတမ! ယာဝသုဘာသိတမိဒံ ဘောတာ ဂေါတမေန ဣမေဟိ စ မယံ တီဟိ ပါဋိဟာရိယေဟိ သမန္နာဂတံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဓာရေမ. ဘဝဉှိ ဂေါတမော အနေကဝိဟိတံ ဣဒ္ဓိဝိဓံ ပစ္စနုဘောတိ…ပေ… ယာဝ ဗြဟ္မလောကာပိ ကာယေန ဝသံ ဝတ္တေတိ, ဘဝဉှိ ဂေါတမော အဝိတက္ကံ အဝိစာရံ သမာဓိံ သမာပန္နဿ စေတသာ စေတော ပရိစ္စ ပဇာနာတိ – ‘ယထာ ဣမဿ ဘောတော မနောသင်္ခါရာ ပဏိဟိတာ ဣမဿ စိတ္တဿ အနန္တရာ အမုံ နာမ ဝိတက္ကံ ဝိတက္ကေဿတီ’တိ. ဘဝဉှိ ဂေါတမော ဧဝမနုသာသတိ – ‘ဧဝံ ဝိတက္ကေထ, မာ ဧဝံ ဝိတက္ကယိတ္ထ; ဧဝံ မနသိ ကရောထ, မာ ဧဝံ မနသာကတ္ထ; ဣဒံ ပဇဟထ, ဣဒံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရထာ’’’တိ.

“භවත් ගෞතමයෙනි, ඉතා ආශ්චර්යයයි! භවත් ගෞතමයෙනි, ඉතා අද්භූතයි! භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ විසින් මෙය ඉතා මැනවින් දේශනා කරන ලදී. භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ මේ ප්‍රාතිහාර්යයන් තුනෙන්ම සමන්විත බව අපි පිළිගනිමු. මන්දයත්, භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ නොයෙක් ආකාර වූ සෘද්ධි විධි අත්විඳින සේක. . . බඹලොව දක්වා පවා කයින් වසඟය පවත්වන සේක. භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ විතර්ක රහිත විචාර රහිත සමාධියට සමවැදුණු තැනැත්තාගේ සිත තම සිතින් පිරිසිඳ දැන—‘මේ පින්වතාගේ මනෝ සංස්කාරයන් පිහිටා ඇති ආකාරයට අනුව, මේ සිතට අනතුරුව මොහු මෙබඳු වූ විතර්කයක් කරන්නේය’ කියා දැනගන්නා සේක. භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ මෙසේ අනුශාසනා කරන සේක—‘මෙසේ සිතන්න, මෙසේ නොසිතන්න; මෙසේ මෙනෙහි කරන්න, මෙසේ මෙනෙහි නොකරන්න; මෙය ප්‍රහාණය කරන්න, මෙයට පැමිණ වාසය කරන්න’ කියායි.”

‘‘အဒ္ဓါ [Pg.173] ခေါ တျာဟံ, ဗြာဟ္မဏ, အာသဇ္ဇ ဥပနီယ ဝါစာ ဘာသိတာ; အပိ စ တျာဟံ ဗျာကရိဿာမိ. အဟဉှိ, ဗြာဟ္မဏ, အနေကဝိဟိတံ ဣဒ္ဓိဝိဓံ ပစ္စနုဘောမိ…ပေ… ယာဝ ဗြဟ္မလောကာပိ ကာယေန ဝသံ ဝတ္တေမိ. အဟဉှိ, ဗြာဟ္မဏ, အဝိတက္ကံ အဝိစာရံ သမာဓိံ သမာပန္နဿ စေတသာ စေတော ပရိစ္စ ပဇာနာမိ – ‘ယထာ ဣမဿ ဘောတော မနောသင်္ခါရာ ပဏိဟိတာ, ဣမဿ စိတ္တဿ အနန္တရာ အမုံ နာမ ဝိတက္ကံ ဝိတက္ကေဿတီ’တိ. အဟဉှိ, ဗြာဟ္မဏ, ဧဝမနုသာသာမိ – ‘ဧဝံ ဝိတက္ကေထ, မာ ဧဝံ ဝိတက္ကယိတ္ထ; ဧဝံ မနသိ ကရောထ, မာ ဧဝံ မနသာကတ္ထ; ဣဒံ ပဇဟထ, ဣဒံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရထာ’’’တိ.

“බ්‍රාහ්මණය, සැබවින්ම ඔබ මාගේ ගුණ ස්පර්ශ කරමින්, (මාගේ ගුණ) සමීප කරවමින් මේ වචන පවසන ලදී. එසේ වුවද මම ඔබට පිළිතුරු දෙන්නෙමි. බ්‍රාහ්මණය, මම විවිධ වූ සෘද්ධි විධි අත්විඳින්නෙමි. . . බඹලොව දක්වා පවා කයින් වසඟය පවත්වන්නෙමි. බ්‍රාහ්මණය, මම විතර්ක රහිත විචාර රහිත සමාධියට සමවැදුණු තැනැත්තාගේ සිත තම සිතින් පිරිසිඳ දැන—‘මේ පින්වතාගේ මනෝ සංස්කාරයන් පිහිටා ඇති ආකාරයට අනුව, මේ සිතට අනතුරුව මොහු මෙබඳු වූ විතර්කයක් කරන්නේය’ කියා දැනගන්නෙමි. බ්‍රාහ්මණය, මම මෙසේ අනුශාසනා කරන්නෙමි—‘මෙසේ සිතන්න, මෙසේ නොසිතන්න; මෙසේ මෙනෙහි කරන්න, මෙසේ මෙනෙහි නොකරන්න; මෙය ප්‍රහාණය කරන්න, මෙයට පැමිණ වාසය කරන්න’ කියායි.”

‘‘အတ္ထိ ပန, ဘော ဂေါတမ, အညော ဧကဘိက္ခုပိ ယော ဣမေဟိ တီဟိ ပါဋိဟာရိယေဟိ သမန္နာဂတော, အညတြ ဘောတာ ဂေါတမေနာ’’တိ? ‘‘န ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ဧကံယေဝ သတံ န ဒွေ သတာနိ န တီဏိ သတာနိ န စတ္တာရိ သတာနိ န ပဉ္စ သတာနိ, အထ ခေါ ဘိယျောဝ, ယေ ဘိက္ခူ ဣမေဟိ တီဟိ ပါဋိဟာရိယေဟိ သမန္နာဂတာ’’တိ. ‘‘ကဟံ ပန, ဘော ဂေါတမ, ဧတရဟိ တေ ဘိက္ခူ ဝိဟရန္တီ’’တိ? ‘‘ဣမသ္မိံယေဝ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ဘိက္ခုသံဃေ’’တိ.

“භවත් ගෞතමයෙනි, භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ හැර, මේ ප්‍රාතිහාර්යයන් තුනෙන්ම සමන්විත වූ වෙනත් එකම භික්ෂුවක් හෝ සිටීද?” “බ්‍රාහ්මණය, එක් සියයක් පමණක් නොවේ, දෙසියයක්, තුන්සියයක්, හාරසියයක් හෝ පන්සියයක් පමණක් නොවේ, සැබවින්ම මේ ප්‍රාතිහාර්යයන් තුනෙන්ම සමන්විත වූ භික්ෂූහු ඊටත් වඩා වැඩියෙන් සිටිති.” “භවත් ගෞතමයෙනි, දැනට ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා කොහේ වාසය කරතිද?” “බ්‍රාහ්මණය, මේ භික්ෂු සංඝයා අතරෙහිම ඔවුහු වාසය කරති.”

‘‘အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမ, အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမ! သေယျထာပိ ဘော ဂေါတမ, နိက္ကုဇ္ဇိတံ ဝါ ဥက္ကုဇ္ဇေယျ, ပဋိစ္ဆန္နံ ဝါ ဝိဝရေယျ, မူဠှဿ ဝါ မဂ္ဂံ အာစိက္ခေယျ, အန္ဓကာရေ ဝါ တေလပဇ္ဇောတံ ဓာရေယျ – ‘စက္ခုမန္တော ရူပါနိ ဒက္ခန္တီ’တိ, ဧဝမေဝံ ဘောတာ ဂေါတမေန အနေကပရိယာယေန ဓမ္မော ပကာသိတော. ဧသာဟံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ, ဓမ္မဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. ဥပါသကံ မံ ဘဝံ ဂေါတမော ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ. ဒသမံ.

“භවත් ගෞතමයෙනි, ඉතා මැනවි! භවත් ගෞතමයෙනි, ඉතා මැනවි! භවත් ගෞතමයෙනි, යම් සේ යටිකුරු කර තබන ලද බඳුනක් උඩුකුරු කර පෙන්වන්නාක් මෙන්ද, වසා තබන ලද දෙයක් විවෘත කර පෙන්වන්නාක් මෙන්ද, මංමුළා වූවෙකුට මඟ පෙන්වන්නාක් මෙන්ද, ඇස් ඇත්තෝ රූප දකිත්වායි අඳුරෙහි තෙල් පහනක් දල්වන්නාක් මෙන්ද, එලෙසින්ම භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ විසින් නොයෙක් ආකාරයෙන් ධර්මය පැහැදිලි කරන ලදී. ඒ මම භවත් ගෞතමයන් වහන්සේද, ධර්මයද, භික්ෂු සංඝයාද සරණ යමි. භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ මා අද පටන් දිවි හිමියෙන් සරණ ගිය උපාසකයෙකු ලෙස සලකන සේක්වා.” දසවැනි සූත්‍රයයි.

ဗြာဟ္မဏဝဂ္ဂေါ ပဌမော.

පළමු බ්‍රාහ්මණ වර්ගය නිම විය.

တဿုဒ္ဒါနံ –

එහි උද්දානය (සාරාංශය) මෙසේය –

ဒွေ ဗြာဟ္မဏာ စညတရော, ပရိဗ္ဗာဇကေန နိဗ္ဗုတံ;

ပလောကဝစ္ဆော တိကဏ္ဏော, သောဏိ သင်္ဂါရဝေန စာတိ.

බ්‍රාහ්මණ සූත්‍ර දෙකකි, අන්‍යතර (අඤ්ඤතර) සූත්‍රය, පරිබ්බාජක සූත්‍රය, නිබ්බුත සූත්‍රය, පලෝක සූත්‍රය, වච්ඡ සූත්‍රය, තිකණ්ණ සූත්‍රය, සෝණි සූත්‍රය සහ සංගාරව සූත්‍රය වශයෙනි.

(၇) ၂. မဟာဝဂ္ဂေါ

(7) 2. මහා වර්ගය

၁. တိတ္ထာယတနာဒိသုတ္တံ

1. තිත්ථායතනාදි සූත්‍රය

၆၂. ‘‘တီဏိမာနိ[Pg.174], ဘိက္ခဝေ, တိတ္ထာယတနာနိ ယာနိ ပဏ္ဍိတေဟိ သမနုယုဉ္ဇိယမာနာနိ သမနုဂါဟိယမာနာနိ သမနုဘာသိယမာနာနိ ပရမ္ပိ ဂန္တွာ အကိရိယာယ သဏ္ဌဟန္တိ. ကတမာနိ တီဏိ? သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘ယံ ကိဉ္စာယံ ပုရိသပုဂ္ဂလော ပဋိသံဝေဒေတိ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ သဗ္ဗံ တံ ပုဗ္ဗေကတဟေတူ’တိ. သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘ယံ ကိဉ္စာယံ ပုရိသပုဂ္ဂလော ပဋိသံဝေဒေတိ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ သဗ္ဗံ တံ ဣဿရနိမ္မာနဟေတူ’တိ. သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘ယံ ကိဉ္စာယံ ပုရိသပုဂ္ဂလော ပဋိသံဝေဒေတိ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ သဗ္ဗံ တံ အဟေတုအပ္ပစ္စယာ’’’တိ.

62. “මහණෙනි, නුවණැත්තන් විසින් විමසන ලද, පිරික්සන ලද සහ සාකච්ඡා කරන ලද, අවසානයේදී ක්‍රියාවක් නැත (අකිරියවාදය) යන තැනටම පත්වන මිථ්‍යා දෘෂ්ටික පදනම් තුනක් මෙසේය. ඒ තුන කවරේද? මහණෙනි, ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ මෙවැනි වාදයක් සහ මෙවැනි දෘෂ්ටියක් දරති: ‘මේ පුද්ගලයා විඳින යම් සැපක් හෝ දුකක් හෝ සැප-දුක් නොවන උපේක්ෂා වේදනාවක් වේද, ඒ සියල්ල පෙර කරන ලද කර්මය හේතුවෙන් (පුබ්බේකත හේතු) සිදු වන්නේය’ කියාය. මහණෙනි, ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ මෙවැනි වාදයක් සහ මෙවැනි දෘෂ්ටියක් දරති: ‘මේ පුද්ගලයා විඳින යම් සැපක් හෝ දුකක් හෝ සැප-දුක් නොවන උපේක්ෂා වේදනාවක් වේද, ඒ සියල්ල මහා බ්‍රහ්මයාගේ හෝ ඊශ්වරයාගේ නිර්මාණය හේතුවෙන් (ඉස්සරනිම්මාන හේතු) සිදු වන්නේය’ කියාය. මහණෙනි, තවත් ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ මෙවැනි වාදයක් සහ මෙවැනි දෘෂ්ටියක් දරති: ‘මේ පුද්ගලයා විඳින යම් සැපක් හෝ දුකක් හෝ සැප-දුක් නොවන උපේක්ෂා වේදනාවක් වේද, ඒ සියල්ල හේතුවක් හෝ ප්‍රත්‍යයක් රහිතව (අහේතු අප්පච්චයා) සිදු වන්නේය’ කියාය.”

‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘ယံ ကိဉ္စာယံ ပုရိသပုဂ္ဂလော ပဋိသံဝေဒေတိ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ သဗ္ဗံ တံ ပုဗ္ဗေကတဟေတူ’တိ, တျာဟံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘သစ္စံ ကိရ တုမှေ အာယသ္မန္တော ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ယံ ကိဉ္စာယံ ပုရိသပုဂ္ဂလော ပဋိသံဝေဒေတိ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ သဗ္ဗံ တံ ပုဗ္ဗေကတဟေတူ’တိ? တေ စ မေ ဧဝံ ပုဋ္ဌာ ‘အာမာ’တိ ပဋိဇာနန္တိ. တျာဟံ ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘တေနဟာယသ္မန္တော ပါဏာတိပါတိနော ဘဝိဿန္တိ ပုဗ္ဗေကတဟေတု, အဒိန္နာဒါယိနော ဘဝိဿန္တိ ပုဗ္ဗေကတဟေတု, အဗြဟ္မစာရိနော ဘဝိဿန္တိ ပုဗ္ဗေကတဟေတု, မုသာဝါဒိနော ဘဝိဿန္တိ ပုဗ္ဗေကတဟေတု, ပိသုဏဝါစာ ဘဝိဿန္တိ ပုဗ္ဗေကတဟေတု, ဖရုသဝါစာ ဘဝိဿန္တိ ပုဗ္ဗေကတဟေတု, သမ္ဖပ္ပလာပိနော ဘဝိဿန္တိ ပုဗ္ဗေကတဟေတု, အဘိဇ္ဈာလုနော ဘဝိဿန္တိ ပုဗ္ဗေကတဟေတု, ဗျာပန္နစိတ္တာ ဘဝိဿန္တိ ပုဗ္ဗေကတဟေတု, မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကာ ဘဝိဿန္တိ ပုဗ္ဗေကတဟေတု’’’.

“මහණෙනි, එහිදී ‘පුද්ගලයෙකු විඳින සැප, දුක් හෝ සැප-දුක් නොවන වේදනා සියල්ල පෙර කරන ලද කර්මය නිසාම සිදු වන්නේය’ යන වාදය ඇති ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් වෙත ගොස් මම මෙසේ අසමි: ‘ආයුෂ්මතුනි, ඔබලා එවැනි වාදයක් සහ දෘෂ්ටියක් දරන බව සැබෑද?’ එවිට ඔවුන් මාගේ විමසීම හමුවේ ‘එසේය’ කියා පිළිගනිති. එවිට මම ඔවුන්ට මෙසේ පවසමි: ‘ආයුෂ්මතුනි, එසේ නම් ප්‍රාණඝාත කරන්නන් වන්නේත් පෙර කර්මය නිසාමය, සොරකම් කරන්නන්, කාමයෙහි වරදවා හැසිරෙන්නන්, බොරු කියන්නන්, කේලාම් කියන්නන්, පරුෂ වචන කියන්නන්, හිස් වචන කියන්නන්, දැඩි ලෝභය ඇතිව අනුන්ගේ දේ පතන්නන්, ද්වේෂ සහගත සිත් ඇත්තන් සහ මිථ්‍යා දෘෂ්ටිකයන් වන්නේත් ඔබලාගේ වාදයට අනුව පෙර කරන ලද කර්මය නිසාමය.’”

‘‘ပုဗ္ဗေကတံ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, သာရတော ပစ္စာဂစ္ဆတံ န ဟောတိ ဆန္ဒော ဝါ ဝါယာမော ဝါ ဣဒံ ဝါ ကရဏီယံ ဣဒံ ဝါ အကရဏီယန္တိ. ဣတိ ကရဏီယာကရဏီယေ ခေါ ပန သစ္စတော ထေတတော အနုပလဗ္ဘိယမာနေ မုဋ္ဌဿတီနံ အနာရက္ခာနံ ဝိဟရတံ န ဟောတိ ပစ္စတ္တံ သဟဓမ္မိကော သမဏဝါဒေါ[Pg.175]. အယံ ခေါ မေ, ဘိက္ခဝေ, တေသု သမဏဗြာဟ္မဏေသု ဧဝံဝါဒီသု ဧဝံဒိဋ္ဌီသု ပဌမော သဟဓမ္မိကော နိဂ္ဂဟော ဟောတိ.

“මහණෙනි, පෙර කරන ලද කර්මයම සියල්ලට එකම හේතුව ලෙස සලකා සිරවී සිටින අයට, ‘මෙය කළ යුතුය’ හෝ ‘මෙය නොකළ යුතුය’ කියා යම් කැමැත්තක් (ඡන්දයක්) හෝ උත්සාහයක් (වීර්යයක්) ඇති නොවේ. මෙසේ කළ යුතු දේ සහ නොකළ යුතු දේ පිළිබඳව සත්‍ය වශයෙන්ම ස්ථිර වැටහීමක් නොමැති විට, සිහි මුළා වූ, ඉන්ද්‍රිය සංවරයක් නැතිව වාසය කරන ඔවුන් තුළ ‘අපි ශ්‍රමණයෝ වෙමු’ යන කරුණු සහිත සාධාරණ වාදය පවතින්නේ නැත. මහණෙනි, එවැනි වාද සහ දෘෂ්ටි ඇති ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන්ට මා විසින් ධර්මානුකූලව කරනු ලබන පළමු නිග්‍රහය (විවේචනය) මෙයයි.”

‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘ယံ ကိဉ္စာယံ ပုရိသပုဂ္ဂလော ပဋိသံဝေဒေတိ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ သဗ္ဗံ တံ ဣဿရနိမ္မာနဟေတူ’တိ, တျာဟံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘သစ္စံ ကိရ တုမှေ အာယသ္မန္တော ဧဝံဝါဒိနော ဧဝဒိဋ္ဌိနော – ယံ ကိဉ္စာယံ ပုရိသပုဂ္ဂလော ပဋိသံဝေဒေတိ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ သဗ္ဗံ တံ ဣဿရနိမ္မာနဟေတူ’တိ? တေ စ မေ ဧဝံ ပုဋ္ဌာ ‘အာမာ’တိ ပဋိဇာနန္တိ. တျာဟံ ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘တေနဟာယသ္မန္တော ပါဏာတိပါတိနော ဘဝိဿန္တိ ဣဿရနိမ္မာနဟေတု, အဒိန္နာဒါယိနော ဘဝိဿန္တိ ဣဿရနိမ္မာနဟေတု, အဗြဟ္မစာရိနော ဘဝိဿန္တိ ဣဿရနိမ္မာနဟေတု, မုသာဝါဒိနော ဘဝိဿန္တိ ဣဿရနိမ္မာနဟေတု, ပိသုဏဝါစာ ဘဝိဿန္တိ ဣဿရနိမ္မာနဟေတု, ဖရုသဝါစာ ဘဝိဿန္တိ ဣဿရနိမ္မာနဟေတု, သမ္ဖပ္ပလာပိနော ဘဝိဿန္တိ ဣဿရနိမ္မာနဟေတု, အဘိဇ္ဈာလုနော ဘဝိဿန္တိ ဣဿရနိမ္မာနဟေတု, ဗျာပန္နစိတ္တာ ဘဝိဿန္တိ ဣဿရနိမ္မာနဟေတု, မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကာ ဘဝိဿန္တိ ဣဿရနိမ္မာနဟေတု’’’.

“මහණෙනි, එහිදී ‘පුද්ගලයෙකු විඳින සැප, දුක් හෝ සැප-දුක් නොවන වේදනා සියල්ල ඊශ්වර නිර්මාණය නිසාම සිදු වන්නේය’ යන වාදය ඇති ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් වෙත ගොස් මම මෙසේ අසමි: ‘ආයුෂ්මතුනි, ඔබලා එවැනි වාදයක් සහ දෘෂ්ටියක් දරන බව සැබෑද?’ එවිට ඔවුන් මාගේ විමසීම හමුවේ ‘එසේය’ කියා පිළිගනිති. එවිට මම ඔවුන්ට මෙසේ පවසමි: ‘ආයුෂ්මතුනි, එසේ නම් ප්‍රාණඝාත කරන්නන් වන්නේත් ඊශ්වර නිර්මාණය නිසාමය, සොරකම් කරන්නන්, කාමයෙහි වරදවා හැසිරෙන්නන්, බොරු කියන්නන්, කේලාම් කියන්නන්, පරුෂ වචන කියන්නන්, හිස් වචන කියන්නන්, දැඩි ලෝභය ඇතිව අනුන්ගේ දේ පතන්නන්, ද්වේෂ සහගත සිත් ඇත්තන් සහ මිථ්‍යා දෘෂ්ටිකයන් වන්නේත් ඔබලාගේ වාදයට අනුව ඊශ්වර නිර්මාණය නිසාමය.’”

‘‘ဣဿရနိမ္မာနံ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, သာရတော ပစ္စာဂစ္ဆတံ န ဟောတိ ဆန္ဒော ဝါ ဝါယာမော ဝါ ဣဒံ ဝါ ကရဏီယံ ဣဒံ ဝါ အကရဏီယန္တိ. ဣတိ ကရဏီယာကရဏီယေ ခေါ ပန သစ္စတော ထေတတော အနုပလဗ္ဘိယမာနေ မုဋ္ဌဿတီနံ အနာရက္ခာနံ ဝိဟရတံ န ဟောတိ ပစ္စတ္တံ သဟဓမ္မိကော သမဏဝါဒေါ. အယံ ခေါ မေ, ဘိက္ခဝေ, တေသု သမဏဗြာဟ္မဏေသု ဧဝံဝါဒီသု ဧဝံဒိဋ္ဌီသု ဒုတိယော သဟဓမ္မိကော နိဂ္ဂဟော ဟောတိ.

“මහණෙනි, ඊශ්වර නිර්මාණයම සියල්ලට එකම හේතුව ලෙස සලකා සිරවී සිටින අයට, ‘මෙය කළ යුතුය’ හෝ ‘මෙය නොකළ යුතුය’ කියා යම් කැමැත්තක් හෝ උත්සාහයක් ඇති නොවේ. මෙසේ කළ යුතු දේ සහ නොකළ යුතු දේ පිළිබඳව සත්‍ය වශයෙන්ම ස්ථිර වැටහීමක් නොමැති විට, සිහි මුළා වූ, ඉන්ද්‍රිය සංවරයක් නැතිව වාසය කරන ඔවුන් තුළ ‘අපි ශ්‍රමණයෝ වෙමු’ යන කරුණු සහිත සාධාරණ වාදය පවතින්නේ නැත. මහණෙනි, එවැනි වාද සහ දෘෂ්ටි ඇති ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන්ට මා විසින් ධර්මානුකූලව කරනු ලබන දෙවන නිග්‍රහය මෙයයි.”

‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘ယံ ကိံ စာယံ ပုရိသပုဂ္ဂလော ပဋိသံဝေဒေတိ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ သဗ္ဗံ တံ အဟေတုအပ္ပစ္စယာ’တိ, တျာဟံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘သစ္စံ ကိရ တုမှေ အာယသ္မန္တော ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ယံ ကိံ စာယံ ပုရိသပုဂ္ဂလော ပဋိသံဝေဒေတိ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ သဗ္ဗံ တံ အဟေတုအပ္ပစ္စယာ’တိ? တေ စ မေ ဧဝံ ပုဋ္ဌာ ‘အာမာ’တိ ပဋိဇာနန္တိ. တျာဟံ ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘တေနဟာယသ္မန္တော ပါဏာတိပါတိနော ဘဝိဿန္တိ အဟေတုအပ္ပစ္စယာ…ပေ… မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကာ ဘဝိဿန္တိ အဟေတုအပ္ပစ္စယာ’’’.

‘‘මහණෙනි, ඒ ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් අතුරින් යම් කෙනෙක් මෙබඳු වාද ඇත්තෝද, මෙබඳු දෘෂ්ටි ඇත්තෝද - ‘මේ පුරුෂ පුද්ගලයා යම් කිසි සැපක් හෝ දුකක් හෝ නොදුක් නොසැප වේදනාවක් හෝ විඳින්නේ නම්, ඒ සියල්ල හේතු ප්‍රත්‍ය රහිතව (අහේතුකව) සිදුවන්නේය’ කියායි. මම ඔවුන් කරා ගොස් මෙසේ පවසමි: ‘පින්වතුනි, ඔබලා මෙබඳු වාද ඇත්තෝ, මෙබඳු දෘෂ්ටි ඇත්තෝ බව සැබෑද?’ මා මෙසේ ඇසූ විට ඔවුන් ‘එසේය’ කියා පිළිගනිති. එවිට මම ඔවුන්ට මෙසේ පවසමි: ‘එසේ නම් පින්වතුනි, ප්‍රාණඝාත කරන්නෝද හේතු ප්‍රත්‍ය රහිතවම එසේ වන්නාහ... (පෙ...) මිථ්‍යා දෘෂ්ටික වන්නෝද හේතු ප්‍රත්‍ය රහිතවම එසේ වන්නාහ’.’’

‘‘အဟေတုအပ္ပစ္စယံ [Pg.176] ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, သာရတော ပစ္စာဂစ္ဆတံ န ဟောတိ ဆန္ဒော ဝါ ဝါယာမော ဝါ ဣဒံ ဝါ ကရဏီယံ ဣဒံ ဝါ အကရဏီယန္တိ. ဣတိ ကရဏီယာကရဏီယေ ခေါ ပန သစ္စတော ထေတတော အနုပလဗ္ဘိယမာနေ မုဋ္ဌဿတီနံ အနာရက္ခာနံ ဝိဟရတံ န ဟောတိ ပစ္စတ္တံ သဟဓမ္မိကော သမဏဝါဒေါ. အယံ ခေါ မေ, ဘိက္ခဝေ, တေသု သမဏဗြာဟ္မဏေသု ဧဝံဝါဒီသု ဧဝံဒိဋ္ဌီသု တတိယော သဟဓမ္မိကော နိဂ္ဂဟော ဟောတိ.

‘‘මහණෙනි, හේතු ප්‍රත්‍යයක් නොමැති බවම සාරය (සත්‍යය) ලෙස පිළිගන්නා අයට, ‘මෙය කළ යුතුය’ හෝ ‘මෙය නොකළ යුතුය’ කියා ඡන්දයක් (කැමැත්තක්) හෝ ව්‍යායාමයක් (උත්සාහයක්) ඇති නොවේ. මෙසේ කළ යුතු දෙය සහ නොකළ යුතු දෙය සැබෑ ලෙසම හෝ ස්ථිර ලෙසම දක්නට නොලැබෙන කල්හි, මුළා වූ සිහි ඇති, ඉන්ද්‍රිය සංවරයක් නැතිව වෙසෙන අයට ‘මම ශ්‍රමණයෙක්මි’ යන ධර්මානුකූල වාදය තමන් තුළ ඇති නොවේ. මහණෙනි, මෙබඳු වාද ඇති, මෙබඳු දෘෂ්ටි ඇති ඒ ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් කෙරෙහි ධර්මානුකූලව මා විසින් කරනු ලබන තුන්වන නිග්‍රහය මෙයයි.’’

‘‘ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဏိ တိတ္ထာယတနာနိ ယာနိ ပဏ္ဍိတေဟိ သမနုယုဉ္ဇိယမာနာနိ သမနုဂါဟိယမာနာနိ သမနုဘာသိယမာနာနိ ပရမ္ပိ ဂန္တွာ အကိရိယာယ သဏ္ဌဟန္တိ.

‘‘මහණෙනි, පණ්ඩිතයන් විසින් විමසනු ලබන, විචාරනු ලබන, සාකච්ඡා කරනු ලබන කල්හි, කෙතරම් ගැඹුරින් සොයා බැලුවත් කිසිවක් නොකළ හැකිය යන ‘අකිරිය’ වාදයෙහිම පිහිටන තීර්ථක ආයතන (මිථ්‍යා දෘෂ්ටිස්ථාන) තුනක් ඇත්තේය.’’

‘‘အယံ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, မယာ ဓမ္မော ဒေသိတော အနိဂ္ဂဟိတော အသံကိလိဋ္ဌော အနုပဝဇ္ဇော အပ္ပဋိကုဋ္ဌော သမဏေဟိ ဗြာဟ္မဏေဟိ ဝိညူဟိ. ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, မယာ ဓမ္မော ဒေသိတော အနိဂ္ဂဟိတော အသံကိလိဋ္ဌော အနုပဝဇ္ဇော အပ္ပဋိကုဋ္ဌော သမဏေဟိ ဗြာဟ္မဏေဟိ ဝိညူဟိ? ဣမာ ဆ ဓာတုယောတိ, ဘိက္ခဝေ, မယာ ဓမ္မော ဒေသိတော အနိဂ္ဂဟိတော အသံကိလိဋ္ဌော အနုပဝဇ္ဇော အပ္ပဋိကုဋ္ဌော သမဏေဟိ ဗြာဟ္မဏေဟိ ဝိညူဟိ. ဣမာနိ ဆ ဖဿာယတနာနီတိ, ဘိက္ခဝေ, မယာ ဓမ္မော ဒေသိတော အနိဂ္ဂဟိတော အသံကိလိဋ္ဌော အနုပဝဇ္ဇော အပ္ပဋိကုဋ္ဌော သမဏေဟိ ဗြာဟ္မဏေဟိ ဝိညူဟိ. ဣမေ အဋ္ဌာရသ မနောပဝိစာရာတိ, ဘိက္ခဝေ, မယာ ဓမ္မော ဒေသိတော အနိဂ္ဂဟိတော အသံကိလိဋ္ဌော အနုပဝဇ္ဇော အပ္ပဋိကုဋ္ဌော သမဏေဟိ ဗြာဟ္မဏေဟိ ဝိညူဟိ. ဣမာနိ စတ္တာရိ အရိယသစ္စာနီတိ, ဘိက္ခဝေ, မယာ ဓမ္မော ဒေသိတော အနိဂ္ဂဟိတော အသံကိလိဋ္ဌော အနုပဝဇ္ဇော အပ္ပဋိကုဋ္ဌော သမဏေဟိ ဗြာဟ္မဏေဟိ ဝိညူဟိ.

‘‘මහණෙනි, මා විසින් දේශනා කරන ලද මේ ධර්මය නුවණැති ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් විසින් නිග්‍රහ කළ නොහැකි වූ, කිලිටු කළ නොහැකි වූ, දොස් නැගිය නොහැකි වූ, ගැරහිය නොහැකි වූවකි. මහණෙනි, මා විසින් දේශනා කරන ලද, නුවණැති ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් විසින් නිග්‍රහ කළ නොහැකි වූ, කිලිටු කළ නොහැකි වූ, දොස් නැගිය නොහැකි වූ, ගැරහිය නොහැකි වූ ඒ ධර්මය කවරේද? ‘මහණෙනි, මේ ධාතු සයකි’ යන්න මා විසින් දේශනා කරන ලද... ධර්මයයි. ‘මහණෙනි, මේ ස්පර්ශ ආයතන සයකි’ යන්න... ‘මහණෙනි, මේ මනෝපවිචාර දහඅටකි’ යන්න... ‘මහණෙනි, මේ ආර්ය සත්‍ය සතරකි’ යන්න මා විසින් දේශනා කරන ලද, නුවණැති ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් විසින් නිග්‍රහ කළ නොහැකි වූ, කිලිටු කළ නොහැකි වූ, දොස් නැගිය නොහැකි වූ, ගැරහිය නොහැකි වූ ධර්මයයි.’’

‘‘ဣမာ ဆ ဓာတုယောတိ, ဘိက္ခဝေ, မယာ ဓမ္မော ဒေသိတော အနိဂ္ဂဟိတော အသံကိလိဋ္ဌော အနုပဝဇ္ဇော အပ္ပဋိကုဋ္ဌော သမဏေဟိ ဗြာဟ္မဏေဟိ ဝိညူဟီတိ. ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ဆယိမာ, ဘိက္ခဝေ, ဓာတုယော – ပထဝီဓာတု, အာပေါဓာတု, တေဇောဓာတု, ဝါယောဓာတု, အာကာသဓာတု, ဝိညာဏဓာတု. ဣမာ ဆ ဓာတုယောတိ, ဘိက္ခဝေ, မယာ ဓမ္မော ဒေသိတော အနိဂ္ဂဟိတော အသံကိလိဋ္ဌော အနုပဝဇ္ဇော အပ္ပဋိကုဋ္ဌော သမဏေဟိ ဗြာဟ္မဏေဟိ ဝိညူဟီတိ. ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ, ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

‘‘‘මහණෙනි, මේ ධාතු සයකි’ යනුවෙන් මා විසින් යම් ධර්මයක් දේශනා කරන ලදද, එය නුවණැති ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් විසින් නිග්‍රහ කළ නොහැකි වූ, කිලිටු කළ නොහැකි වූ, දොස් නැගිය නොහැකි වූ, ගැරහිය නොහැකි වූවකි. මෙය පවසන ලද්දේ කුමක් පදනම් කරගෙනද? මහණෙනි, පඨවි ධාතුව, ආපෝ ධාතුව, තේජෝ ධාතුව, වායෝ ධාතුව, ආකාශ ධාතුව සහ විඤ්ඤාණ ධාතුව යන ධාතු සයකි. ‘මහණෙනි, මේ ධාතු සයකි’ යනුවෙන් මා විසින් යම් ධර්මයක් දේශනා කරන ලදද... ඒ බව පවසන ලද්දේ මෙය පදනම් කරගෙනයි.’’

‘‘ဣမာနိ [Pg.177] ဆ ဖဿာယတနာနီတိ, ဘိက္ခဝေ, မယာ ဓမ္မော ဒေသိတော အနိဂ္ဂဟိတော အသံကိလိဋ္ဌော အနုပဝဇ္ဇော အပ္ပဋိကုဋ္ဌော သမဏေဟိ ဗြာဟ္မဏေဟိ ဝိညူဟီတိ. ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ဆယိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ဖဿာယတနာနိ – စက္ခု ဖဿာယတနံ, သောတံ ဖဿာယတနံ, ဃာနံ ဖဿာယတနံ, ဇိဝှာ ဖဿာယတနံ, ကာယော ဖဿာယတနံ, မနော ဖဿာယတနံ. ဣမာနိ ဆ ဖဿာယတနာနီတိ, ဘိက္ခဝေ, မယာ ဓမ္မော ဒေသိတော အနိဂ္ဂဟိတော အသံကိလိဋ္ဌော အနုပဝဇ္ဇော အပ္ပဋိကုဋ္ဌော သမဏေဟိ ဗြာဟ္မဏေဟိ ဝိညူဟီတိ. ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ, ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

‘‘‘මහණෙනි, මේ ස්පර්ශ ආයතන සයකි’ යනුවෙන් මා විසින් යම් ධර්මයක් දේශනා කරන ලදද, එය නුවණැති ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් විසින් නිග්‍රහ කළ නොහැකි වූ, කිලිටු කළ නොහැකි වූ, දොස් නැගිය නොහැකි වූ, ගැරහිය නොහැකි වූවකි. මෙය පවසන ලද්දේ කුමක් පදනම් කරගෙනද? මහණෙනි, ස්පර්ශ ආයතන සයකි, එනම් - චක්ඛු (ඇස) ස්පර්ශ ආයතනය, සෝත (කන) ස්පර්ශ ආයතනය, ඝාණ (නාසය) ස්පර්ශ ආයතනය, ජිව්හා (දිව) ස්පර්ශ ආයතනය, කාය (ශරීරය) ස්පර්ශ ආයතනය සහ මන (සිත) ස්පර්ශ ආයතනයයි. ‘මහණෙනි, මේ ස්පර්ශ ආයතන සයකි’ යනුවෙන් මා විසින් යම් ධර්මයක් දේශනා කරන ලදද... ඒ බව පවසන ලද්දේ මෙය පදනම් කරගෙනයි.’’

‘‘ဣမေ အဋ္ဌာရသ မနောပဝိစာရာတိ, ဘိက္ခဝေ, မယာ ဓမ္မော ဒေသိတော အနိဂ္ဂဟိတော အသံကိလိဋ္ဌော အနုပဝဇ္ဇော အပ္ပဋိကုဋ္ဌော သမဏေဟိ ဗြာဟ္မဏေဟိ ဝိညူဟီတိ. ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ သောမနဿဋ္ဌာနိယံ ရူပံ ဥပဝိစရတိ ဒေါမနဿဋ္ဌာနိယံ ရူပံ ဥပဝိစရတိ ဥပေက္ခာဋ္ဌာနိယံ ရူပံ ဥပဝိစရတိ, သောတေန သဒ္ဒံ သုတွာ… ဃာနေန ဂန္ဓံ ဃာယိတွာ… ဇိဝှာယ ရသံ သာယိတွာ… ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ ဖုသိတွာ… မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ သောမနဿဋ္ဌာနိယံ ဓမ္မံ ဥပဝိစရတိ ဒေါမနဿဋ္ဌာနိယံ ဓမ္မံ ဥပဝိစရတိ ဥပေက္ခာဋ္ဌာနိယံ ဓမ္မံ ဥပဝိစရတိ. ဣမေ အဋ္ဌာရသ မနောပဝိစာရာတိ, ဘိက္ခဝေ, မယာ ဓမ္မော ဒေသိတော အနိဂ္ဂဟိတော အသံကိလိဋ္ဌော အနုပဝဇ္ဇော အပ္ပဋိကုဋ္ဌော သမဏေဟိ ဗြာဟ္မဏေဟိ ဝိညူဟီတိ. ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ, ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

“මහණෙනි, ‘මේ වනාහි දහඅටක් වූ මනෝපවිචාරයෝ (මනසේ හැසිරීම්) වෙති’ යැයි මා විසින් දේශනා කරන ලද මෙම ධර්මය වනාහි, බුද්ධිමත් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් විසින් බැහැර කළ නොහැකි, කෙලෙසිය නොහැකි, දොස් නැගිය නොහැකි සහ නින්දා කළ නොහැකි වූවකි. මෙසේ පවසන ලද්දේ කුමක් අරභයා ද? ඇසින් රූපයක් දැක සෝමනස්සයට (ප්‍රීතියට) කරුණු වූ රූපය කෙරෙහි සිත හැසිරෙයි; දෝමනස්සයට (කනස්සල්ලට) කරුණු වූ රූපය කෙරෙහි සිත හැසිරෙයි; උපේක්ෂාවට කරුණු වූ රූපය කෙරෙහි සිත හැසිරෙයි. කනින් ශබ්දයක් අසා... නාසයෙන් ගඳ සුවඳක් දැන... දිවෙන් රසයක් විඳ... කයෙන් ස්පර්ශයක් ලබා... මනසින් ධර්මාරම්මණයක් (සිතිවිල්ලක්) දැන සෝමනස්සයට කරුණු වූ ධර්මාරම්මණය කෙරෙහි සිත හැසිරෙයි, දෝමනස්සයට කරුණු වූ ධර්මාරම්මණය කෙරෙහි සිත හැසිරෙයි, උපේක්ෂාවට කරුණු වූ ධර්මාරම්මණය කෙරෙහි සිත හැසිරෙයි. මහණෙනි, ‘මේ වනාහි දහඅටක් වූ මනෝපවිචාරයෝ වෙති’ යැයි මා විසින් දේශනා කරන ලද මෙම ධර්මය වනාහි, බුද්ධිමත් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් විසින් බැහැර කළ නොහැකි, කෙලෙසිය නොහැකි, දොස් නැගිය නොහැකි සහ නින්දා කළ නොහැකි වූවකි යැයි යමක් පවසන ලද්දේ ද, එය පවසන ලද්දේ මෙම කරුණු පදනම් කරගෙන ය.”

‘‘ဣမာနိ စတ္တာရိ အရိယသစ္စာနီတိ, ဘိက္ခဝေ, မယာ ဓမ္မော ဒေသိတော အနိဂ္ဂဟိတော အသံကိလိဋ္ဌော အနုပဝဇ္ဇော အပ္ပဋိကုဋ္ဌော သမဏေဟိ ဗြာဟ္မဏေဟိ ဝိညူဟီတိ. ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ဆန္နံ, ဘိက္ခဝေ, ဓာတူနံ ဥပါဒါယ ဂဗ္ဘဿာဝက္ကန္တိ ဟောတိ; ဩက္ကန္တိယာ သတိ နာမရူပံ, နာမရူပပစ္စယာ သဠာယတနံ, သဠာယတနပစ္စယာ ဖဿော, ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ. ဝေဒိယမာနဿ ခေါ ပနာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣဒံ ဒုက္ခန္တိ ပညပေမိ, အယံ ဒုက္ခသမုဒယောတိ ပညပေမိ, အယံ ဒုက္ခနိရောဓောတိ ပညပေမိ, အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါတိ ပညပေမိ.

“මහණෙනි, ‘මේ වනාහි චතුරාර්ය සත්‍යයෝ වෙති’ යැයි මා විසින් දේශනා කරන ලද මෙම ධර්මය වනාහි, බුද්ධිමත් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් විසින් බැහැර කළ නොහැකි, කෙලෙසිය නොහැකි, දොස් නැගිය නොහැකි සහ නින්දා කළ නොහැකි වූවකි. මෙසේ පවසන ලද්දේ කුමක් අරභයා ද? මහණෙනි, ධාතු සයක් (පඨවි, ආපෝ, තේජෝ, වායෝ, ආකාශ, විඤ්ඤාණ) පදනම් කරගෙන මව්කුසක පිළිසිඳ ගැනීම සිදු වෙයි. පිළිසිඳ ගැනීම ඇති කල්හි නාම-රූප ඇති වෙයි; නාම-රූප ප්‍රත්‍යයෙන් සළායතන ඇති වෙයි; සළායතන ප්‍රත්‍යයෙන් ස්පර්ශය ඇති වෙයි; ස්පර්ශ ප්‍රත්‍යයෙන් වේදනාව ඇති වෙයි. මහණෙනි, වේදනාව විඳින්නා හට ‘මෙය දුකයි’ කියා ද, ‘මෙය දුක් හටගැනීමේ හේතුවයි (දුක් සමුදයයි)’ කියා ද, ‘මෙය දුක් නැති කිරීමයි (දුක් නිරෝධයයි)’ කියා ද, ‘මෙය දුක් නැති කිරීමේ මගයි (දුක් නිරෝධගාමිනී පටිපදාවයි)’ කියා ද මම පනවමි (ප්‍රකාශ කරමි).”

‘‘ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခံ အရိယသစ္စံ? ဇာတိပိ ဒုက္ခာ, ဇရာပိ ဒုက္ခာ, ( ) မရဏမ္ပိ ဒုက္ခံ, သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာပိ ဒုက္ခာ, (အပ္ပိယေဟိ [Pg.178] သမ္ပယောဂေါ ဒုက္ခော, ပိယေဟိ ဝိပ္ပယောဂေါ ဒုက္ခော,) ယမ္ပိစ္ဆံ န လဘတိ တမ္ပိ ဒုက္ခံ. သံခိတ္တေန ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ ဒုက္ခာ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခံ အရိယသစ္စံ.

“මහණෙනි, දුක්ඛ ආර්ය සත්‍යය යනු කුමක්ද? ඉපදීම දුකකි, ජරාවට (මහලු බවට) පත්වීම දුකකි, මරණය දුකකි, සෝකය, වැලපීම, කායික දුක, මානසික දුක සහ දැඩි වෙහෙස (උපායාසය) දුකකි. අකමැති දෙය හා එක්වීම දුකකි, කැමති දෙයින් වෙන්වීම දුකකි, යමක් කැමති වුවත් එය නොලැබේ නම් එය ද දුකකි. කෙටියෙන් පවසතොත් පංච උපාදානස්කන්ධයෝ ම දුක්ඛයෝ වෙති. මහණෙනි, මෙය දුක්ඛ ආර්ය සත්‍යය යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခသမုဒယံ အရိယသစ္စံ? အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ, သင်္ခါရပစ္စယာ ဝိညာဏံ, ဝိညာဏပစ္စယာ နာမရူပံ, နာမရူပပစ္စယာ သဠာယတနံ, သဠာယတနပစ္စယာ ဖဿော, ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ, ဝေဒနာပစ္စယာ တဏှာ, တဏှာပစ္စယာ ဥပါဒါနံ, ဥပါဒါနပစ္စယာ ဘဝေါ, ဘဝပစ္စယာ ဇာတိ, ဇာတိပစ္စယာ ဇရာမရဏံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ သမ္ဘဝန္တိ. ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ သမုဒယော ဟောတိ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခသမုဒယံ အရိယသစ္စံ.

“මහණෙනි, දුක් සමුදය ආර්ය සත්‍යය යනු කුමක්ද? අවිද්‍යාව ප්‍රත්‍ය කොට සංස්කාරයෝ උපදිති; සංස්කාර ප්‍රත්‍ය කොට විඤ්ඤාණය ද, විඤ්ඤාණ ප්‍රත්‍ය කොට නාම-රූප ද, නාම-රූප ප්‍රත්‍ය කොට සළායතන ද, සළායතන ප්‍රත්‍ය කොට ස්පර්ශය ද, ස්පර්ශ ප්‍රත්‍ය කොට වේදනාව ද, වේදනා ප්‍රත්‍ය කොට තණ්හාව ද, තණ්හා ප්‍රත්‍ය කොට උපාදානය ද, උපාදාන ප්‍රත්‍ය කොට භවය ද, භව ප්‍රත්‍ය කොට ජාතිය ද, ජාතිය ප්‍රත්‍ය කොට ජරාව, මරණය, සෝකය, වැලපීම, කායික දුක, මානසික දුක සහ දැඩි වෙහෙස උපදිති. මෙසේ මේ මුළුමනින්ම වූ දුක් රැසෙහි හට ගැනීම සිදු වෙයි. මහණෙනි, මෙය දුක් සමුදය ආර්ය සත්‍යය යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခနိရောဓံ အရိယသစ္စံ? အဝိဇ္ဇာယ တွေဝ အသေသဝိရာဂနိရောဓာ သင်္ခါရနိရောဓော, သင်္ခါရနိရောဓာ ဝိညာဏနိရောဓော, ဝိညာဏနိရောဓာ နာမရူပနိရောဓော, နာမရူပနိရောဓာ သဠာယတနနိရောဓော, သဠာယတနနိရောဓာ ဖဿနိရောဓော, ဖဿနိရောဓာ ဝေဒနာနိရောဓော, ဝေဒနာနိရောဓာ တဏှာနိရောဓော, တဏှာနိရောဓာ ဥပါဒါနနိရောဓော, ဥပါဒါနနိရောဓာ ဘဝနိရောဓော, ဘဝနိရောဓာ ဇာတိနိရောဓော, ဇာတိနိရောဓာ ဇရာမရဏံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ နိရုဇ္ဈန္တိ. ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ နိရောဓော ဟောတိ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခနိရောဓံ အရိယသစ္စံ.

“මහණෙනි, දුක් නිරෝධ ආර්ය සත්‍යය යනු කුමක්ද? අවිද්‍යාව ම ශේෂයක් නොමැතිව විරාගයට පත්ව නිරුද්ධ වීමෙන් සංස්කාර නිරුද්ධ වෙයි; සංස්කාර නිරුද්ධ වීමෙන් විඤ්ඤාණය නිරුද්ධ වෙයි; විඤ්ඤාණ නිරුද්ධ වීමෙන් නාම-රූප නිරුද්ධ වෙයි; නාම-රූප නිරුද්ධ වීමෙන් සළායතන නිරුද්ධ වෙයි; සළායතන නිරුද්ධ වීමෙන් ස්පර්ශය නිරුද්ධ වෙයි; ස්පර්ශය නිරුද්ධ වීමෙන් වේදනාව නිරුද්ධ වෙයි; වේදනාව නිරුද්ධ වීමෙන් තණ්හාව නිරුද්ධ වෙයි; තණ්හාව නිරුද්ධ වීමෙන් උපාදානය නිරුද්ධ වෙයි; උපාදානය නිරුද්ධ වීමෙන් භවය නිරුද්ධ වෙයි; භවය නිරුද්ධ වීමෙන් ජාතිය නිරුද්ධ වෙයි; ජාතිය නිරුද්ධ වීමෙන් ජරාව, මරණය, සෝකය, වැලපීම, කායික දුක, මානසික දුක සහ දැඩි වෙහෙස නිරුද්ධ වෙති. මෙසේ මේ මුළුමනින්ම වූ දුක් රැසෙහි නිරුද්ධ වීම (නැති වීම) සිදු වෙයි. මහණෙනි, මෙය දුක් නිරෝධ ආර්ය සත්‍යය යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ အရိယသစ္စံ? အယမေဝ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ, သေယျထိဒံ – သမ္မာဒိဋ္ဌိ, သမ္မာသင်္ကပ္ပော, သမ္မာဝါစာ, သမ္မာကမ္မန္တော, သမ္မာအာဇီဝေါ, သမ္မာဝါယာမော, သမ္မာသတိ, သမ္မာသမာဓိ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ အရိယသစ္စံ. ‘ဣမာနိ စတ္တာရိ အရိယသစ္စာနီ’တိ, ဘိက္ခဝေ, မယာ ဓမ္မော ဒေသိတော အနိဂ္ဂဟိတော အသံကိလိဋ္ဌော အနုပဝဇ္ဇော အပ္ပဋိကုဋ္ဌော သမဏေဟိ ဗြာဟ္မဏေဟိ ဝိညူဟီတိ. ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တ’’န္တိ. ပဌမံ.

“මහණෙනි, දුක් නිරෝධගාමිනී පටිපදා ආර්ය සත්‍යය යනු කුමක්ද? එය මේ ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය ම ය. එනම්: සම්මා දිට්ඨි, සම්මා සංකප්ප, සම්මා වාචා, සම්මා කම්මන්ත, සම්මා ආජීව, සම්මා වායාම, සම්මා සති සහ සම්මා සමාධි යන මේවා ය. මහණෙනි, මෙය දුක් නිරෝධගාමිනී පටිපදා ආර්ය සත්‍යය යැයි කියනු ලැබේ. ‘මේ වනාහි චතුරාර්ය සත්‍යයෝ වෙති’ යැයි මහණෙනි, මා විසින් දේශනා කරන ලද මෙම ධර්මය වනාහි, බුද්ධිමත් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් විසින් බැහැර කළ නොහැකි, කෙලෙසිය නොහැකි, දොස් නැගිය නොහැකි සහ නින්දා කළ නොහැකි වූවකි යැයි යමක් පවසන ලද්දේ ද, එය පවසන ලද්දේ මෙම කරුණු පදනම් කරගෙන ය.”

၆၃. ‘‘တီဏိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, အမာတာပုတ္တိကာနိ ဘယာနီတိ အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော ဘာသတိ. ကတမာနိ တီဏိ? ဟောတိ သော, ဘိက္ခဝေ, သမယော ယံ [Pg.179] မဟာအဂ္ဂိဍာဟော ဝုဋ္ဌာတိ. မဟာအဂ္ဂိဍာဟေ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဝုဋ္ဌိတေ တေန ဂါမာပိ ဍယှန္တိ နိဂမာပိ ဍယှန္တိ နဂရာပိ ဍယှန္တိ. ဂါမေသုပိ ဍယှမာနေသု နိဂမေသုပိ ဍယှမာနေသု နဂရေသုပိ ဍယှမာနေသု တတ္ထ မာတာပိ ပုတ္တံ နပ္ပဋိလဘတိ, ပုတ္တောပိ မာတရံ နပ္ပဋိလဘတိ. ဣဒံ, ဘိက္ခဝေ, ပဌမံ အမာတာပုတ္တိကံ ဘယန္တိ အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော ဘာသတိ.

63. “මහණෙනි, 'මව සහ පුත්‍රයා එකිනෙකා ආරක්ෂා කරගත නොහැකි බිය (අමාතාපුත්තික බය) තුනක් ඇතැයි' අශ්‍රැතවත් පෘථග්ජනයා පවසයි. ඒ තුන කවරේද? මහණෙනි, යම් කලෙක මහා ගිනි ගැනීමක් හටගන්නා අවස්ථාවක් පැමිණෙයි. මහණෙනි, මහා ගිනි ගැනීමක් හටගත් කල, එම ගින්නෙන් ගම් ද, නියම්ගම් ද, නගර ද දැවී යයි. ගම්, නියම්ගම් සහ නගර දැවී යන කල්හි එහිදී මවට පුත්‍රයාව (ආරක්ෂා කර ගැනීමට) හමු නොවේ, පුත්‍රයාට මවව (ආරක්ෂා කර ගැනීමට) හමු නොවේ. මහණෙනි, මව සහ පුත්‍රයා එකිනෙකා ආරක්ෂා කරගත නොහැකි පළමු වන බිය මෙය යැයි අශ්‍රැතවත් පෘථග්ජනයා පවසයි.”

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဟောတိ သော သမယော ယံ မဟာမေဃော ဝုဋ္ဌာတိ. မဟာမေဃေ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဝုဋ္ဌိတေ မဟာဥဒကဝါဟကော သဉ္ဇာယတိ. မဟာဥဒကဝါဟကေ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, သဉ္ဇာယန္တေ တေန ဂါမာပိ ဝုယှန္တိ နိဂမာပိ ဝုယှန္တိ နဂရာပိ ဝုယှန္တိ. ဂါမေသုပိ ဝုယှမာနေသု နိဂမေသုပိ ဝုယှမာနေသု နဂရေသုပိ ဝုယှမာနေသု တတ္ထ မာတာပိ ပုတ္တံ နပ္ပဋိလဘတိ, ပုတ္တောပိ မာတရံ နပ္ပဋိလဘတိ. ဣဒံ, ဘိက္ခဝေ, ဒုတိယံ အမာတာပုတ္တိကံ ဘယန္တိ အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော ဘာသတိ.

“මහණෙනි, නැවත ද, යම් කලෙක මහා මේඝයක් (මහ වැස්සක්) වසිනා අවස්ථාවක් පැමිණෙයි. මහණෙනි, මහා මේඝයක් වැසීම නිසා මහා ජල ප්‍රවාහයක් හටගනී. මහණෙනි, මහා ජල ප්‍රවාහයක් හටගත් කල, එයින් ගම් ද, නියම්ගම් ද, නගර ද ගසාගෙන යයි. ගම්, නියම්ගම් සහ නගර ගසාගෙන යන කල්හි එහිදී මවට පුත්‍රයාව හමු නොවේ, පුත්‍රයාට මවව හමු නොවේ. මහණෙනි, මව සහ පුත්‍රයා එකිනෙකා ආරක්ෂා කරගත නොහැකි දෙවන බිය මෙය යැයි අශ්‍රැතවත් පෘථග්ජනයා පවසයි.”

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဟောတိ သော သမယော ယံ ဘယံ ဟောတိ အဋဝိသင်္ကောပေါ, စက္ကသမာရုဠှာ ဇာနပဒါ ပရိယာယန္တိ. ဘယေ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, သတိ အဋဝိသင်္ကောပေ စက္ကသမာရုဠှေသု ဇာနပဒေသု ပရိယာယန္တေသု တတ္ထ မာတာပိ ပုတ္တံ နပ္ပဋိလဘတိ, ပုတ္တောပိ မာတရံ နပ္ပဋိလဘတိ. ဣဒံ, ဘိက္ခဝေ, တတိယံ အမာတာပုတ္တိကံ ဘယန္တိ အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော ဘာသတိ. ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဏိ အမာတာပုတ္တိကာနိ ဘယာနီတိ အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော ဘာသတိ.

“මහණෙනි, නැවත ද, යම් කලෙක වනාන්තරයේ වසන සොරුන්ගෙන් වන පීඩාවන් (කැරලි) නිසා බියක් හටගන්නා අවස්ථාවක් පැමිණෙයි; එවිට ජනපදවාසීහු රියවල නැගී ඒ ඒ අත පලා යති. මහණෙනි, කැරලි හේතුවෙන් බියක් හටගත් කල, ජනපදවාසීන් රියවල නැගී පලා යන කල්හි, එහිදී මවට පුත්‍රයාව හමු නොවේ, පුත්‍රයාට මවව හමු නොවේ. මහණෙනි, මව සහ පුත්‍රයා එකිනෙකා ආරක්ෂා කරගත නොහැකි තුන්වන බිය මෙය යැයි අශ්‍රැතවත් පෘථග්ජනයා පවසයි. මහණෙනි, මව සහ පුත්‍රයා එකිනෙකා ආරක්ෂා කරගත නොහැකි බිය තුන මේවා යැයි අශ්‍රැතවත් පෘථග්ජනයා පවසයි.”

‘‘တာနိ ခေါ ပနိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, တီဏိ သမာတာပုတ္တိကာနိယေဝ ဘယာနိ အမာတာပုတ္တိကာနိ ဘယာနီတိ အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော ဘာသတိ. ကတမာနိ တီဏိ? ဟောတိ သော, ဘိက္ခဝေ, သမယော ယံ မဟာအဂ္ဂိဍာဟော ဝုဋ္ဌာတိ. မဟာအဂ္ဂိဍာဟေ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဝုဋ္ဌိတေ တေန ဂါမာပိ ဍယှန္တိ နိဂမာပိ ဍယှန္တိ နဂရာပိ ဍယှန္တိ. ဂါမေသုပိ ဍယှမာနေသု နိဂမေသုပိ ဍယှမာနေသု နဂရေသုပိ ဍယှမာနေသု ဟောတိ သော သမယော ယံ ကဒါစိ ကရဟစိ မာတာပိ ပုတ္တံ ပဋိလဘတိ, ပုတ္တောပိ မာတရံ ပဋိလဘတိ. ဣဒံ, ဘိက္ခဝေ, ပဌမံ သမာတာပုတ္တိကံယေဝ ဘယံ အမာတာပုတ္တိကံ ဘယန္တိ အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော ဘာသတိ.

“මහණෙනි, සැබවින්ම මව සහ පුත්‍රයා එකිනෙකා ආරක්ෂා කරගත හැකි (සමාතාපුත්තික) බිය තුනක්ම වන මේවා, 'මව සහ පුත්‍රයා එකිනෙකා ආරක්ෂා කරගත නොහැකි බිය' යැයි අශ්‍රැතවත් පෘථග්ජනයා පවසයි. ඒ තුන කවරේද? මහණෙනි, යම් කලෙක මහා ගිනි ගැනීමක් හටගන්නා අවස්ථාවක් පැමිණෙයි. මහණෙනි, මහා ගිනි ගැනීමක් හටගත් කල, එයින් ගම් ද, නියම්ගම් ද, නගර ද දැවී යයි. ගම්, නියම්ගම් සහ නගර දැවී යන කල්හි, යම් විටක හෝ මවට පුත්‍රයාව හමු වන, පුත්‍රයාට මවව හමු වන අවස්ථාවක් පැමිණිය හැකිය. මහණෙනි, සැබවින්ම මව සහ පුත්‍රයා එකිනෙකා ආරක්ෂා කරගත හැකි පළමු වන බියම වූ මෙය, 'මව සහ පුත්‍රයා එකිනෙකා ආරක්ෂා කරගත නොහැකි බියක්' ලෙස අශ්‍රැතවත් පෘථග්ජනයා පවසයි.”

‘‘ပုန [Pg.180] စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဟောတိ သော သမယော ယံ မဟာမေဃော ဝုဋ္ဌာတိ. မဟာမေဃေ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဝုဋ္ဌိတေ မဟာဥဒကဝါဟကော သဉ္ဇာယတိ. မဟာဥဒကဝါဟကေ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, သဉ္ဇာတေ တေန ဂါမာပိ ဝုယှန္တိ နိဂမာပိ ဝုယှန္တိ နဂရာပိ ဝုယှန္တိ. ဂါမေသုပိ ဝုယှမာနေသု နိဂမေသုပိ ဝုယှမာနေသု နဂရေသုပိ ဝုယှမာနေသု ဟောတိ သော သမယော ယံ ကဒါစိ ကရဟစိ မာတာပိ ပုတ္တံ ပဋိလဘတိ, ပုတ္တောပိ မာတရံ ပဋိလဘတိ. ဣဒံ, ဘိက္ခဝေ, ဒုတိယံ သမာတာပုတ္တိကံယေဝ ဘယံ အမာတာပုတ္တိကံ ဘယန္တိ အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော ဘာသတိ.

“මහණෙනි, නැවත ද, යම් කලෙක මහා මේඝයක් හටගන්නා අවස්ථාවක් පැමිණෙයි. මහණෙනි, මහා මේඝයක් හටගත් කල, මහා ජල ප්‍රවාහයක් ඇති වේ. මහණෙනි, මහා ජල ප්‍රවාහයක් හටගත් කල, එයින් ගම් ද, නියම්ගම් ද, නගර ද ගසාගෙන යයි. ගම්, නියම්ගම් සහ නගර ගසාගෙන යන කල්හි, යම් විටක හෝ මවට පුත්‍රයාව හමු වන, පුත්‍රයාට මවව හමු වන අවස්ථාවක් පැමිණිය හැකිය. මහණෙනි, සැබවින්ම මව සහ පුත්‍රයා එකිනෙකා ආරක්ෂා කරගත හැකි දෙවන බියම වූ මෙය, 'මව සහ පුත්‍රයා එකිනෙකා ආරක්ෂා කරගත නොහැකි බියක්' ලෙස අශ්‍රැතවත් පෘථග්ජනයා පවසයි.”

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဟောတိ သော သမယော ယံ ဘယံ ဟောတိ အဋဝိသင်္ကောပေါ, စက္ကသမာရုဠှာ ဇာနပဒါ ပရိယာယန္တိ. ဘယေ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, သတိ အဋဝိသင်္ကောပေ စက္ကသမာရုဠှေသု ဇာနပဒေသု ပရိယာယန္တေသု ဟောတိ သော သမယော ယံ ကဒါစိ ကရဟစိ မာတာပိ ပုတ္တံ ပဋိလဘတိ, ပုတ္တောပိ မာတရံ ပဋိလဘတိ. ဣဒံ, ဘိက္ခဝေ, တတိယံ သမာတာပုတ္တိကံယေဝ ဘယံ အမာတာပုတ္တိကံ ဘယန္တိ အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော ဘာသတိ. ‘‘ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဏိ သမာတာပုတ္တိကာနိယေဝ ဘယာနိ အမာတာပုတ္တိကာနိ ဘယာနီတိ အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော ဘာသတိ’’.

“මහණෙනි, නැවත ද, යම් කලෙක කැරලි හේතුවෙන් බියක් හටගන්නා අවස්ථාවක් පැමිණෙයි, එවිට ජනපදවාසීහු රියවල නැගී පලා යති. මහණෙනි, කැරලි හේතුවෙන් බියක් ඇතිව, ජනපදවාසීන් රියවල නැගී පලා යන කල්හි, යම් විටක හෝ මවට පුත්‍රයාව හමු වන, පුත්‍රයාට මවව හමු වන අවස්ථාවක් පැමිණිය හැකිය. මහණෙනි, සැබවින්ම මව සහ පුත්‍රයා එකිනෙකා ආරක්ෂා කරගත හැකි තුන්වන බියම වූ මෙය, 'මව සහ පුත්‍රයා එකිනෙකා ආරක්ෂා කරගත නොහැකි බියක්' ලෙස අශ්‍රැතවත් පෘථග්ජනයා පවසයි. මහණෙනි, සැබවින්ම මව සහ පුත්‍රයා එකිනෙකා ආරක්ෂා කරගත හැකි බිය තුනක්ම වන මේවා, 'මව සහ පුත්‍රයා එකිනෙකා ආරක්ෂා කරගත නොහැකි බිය' යැයි අශ්‍රැතවත් පෘථග්ජනයා පවසයි.”

‘‘တီဏိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, အမာတာပုတ္တိကာနိ ဘယာနိ. ကတမာနိ တီဏိ? ဇရာဘယံ, ဗျာဓိဘယံ, မရဏဘယန္တိ. န, ဘိက္ခဝေ, မာတာ ပုတ္တံ ဇီရမာနံ ဧဝံ လဘတိ – ‘အဟံ ဇီရာမိ, မာ မေ ပုတ္တော ဇီရီ’တိ; ပုတ္တော ဝါ ပန မာတရံ ဇီရမာနံ န ဧဝံ လဘတိ – ‘အဟံ ဇီရာမိ, မာ မေ မာတာ ဇီရီ’’’တိ.

“මහණෙනි, මව සහ පුත්‍රයා එකිනෙකා ආරක්ෂා කරගත නොහැකි (නියම) බිය තුනක් ඇත්තේය. ඒ තුන කවරේද? ජරා බිය, ව්‍යාධි බිය සහ මරණ බියයි. මහණෙනි, ජරාවට පත්වන (මහලු වන) පුත්‍රයා සම්බන්ධයෙන්, 'මම ඔහු වෙනුවෙන් මහලු වන්නෙමි, මාගේ පුත්‍රයා මහලු නොවේවා' යි කියා ඔහු ආරක්ෂා කිරීමට මවකට නොහැකිය. එසේම, මහලු වන මව සම්බන්ධයෙන්, 'මම ඇය වෙනුවෙන් මහලු වන්නෙමි, මාගේ මව මහලු නොවේවා' යි කියා ඇය ආරක්ෂා කිරීමට පුත්‍රයෙකුට ද නොහැකිය.”

‘‘န, ဘိက္ခဝေ, မာတာ ပုတ္တံ ဗျာဓိယမာနံ ဧဝံ လဘတိ – ‘အဟံ ဗျာဓိယာမိ, မာ မေ ပုတ္တော ဗျာဓိယီ’တိ; ပုတ္တော ဝါ ပန မာတရံ ဗျာဓိယမာနံ န ဧဝံ လဘတိ – ‘အဟံ ဗျာဓိယာမိ, မာ မေ မာတာ ဗျာဓိယီ’’’တိ.

“මහණෙනි, ලෙඩ රෝගවලින් පීඩා විඳින පුත්‍රයා සම්බන්ධයෙන්, 'මම ඔහු වෙනුවෙන් ලෙඩ වන්නෙමි, මාගේ පුත්‍රයා ලෙඩ නොවේවා' යි කියා ඔහු ආරක්ෂා කිරීමට මවකට නොහැකිය. එසේම, ලෙඩ රෝගවලින් පීඩා විඳින මව සම්බන්ධයෙන්, 'මම ඇය වෙනුවෙන් ලෙඩ වන්නෙමි, මාගේ මව ලෙඩ නොවේවා' යි කියා ඇය ආරක්ෂා කිරීමට පුත්‍රයෙකුට ද නොහැකිය.”

‘‘န, ဘိက္ခဝေ, မာတာ ပုတ္တံ မီယမာနံ ဧဝံ လဘတိ – ‘အဟံ မီယာမိ, မာ မေ ပုတ္တော မီယီ’တိ; ပုတ္တော ဝါ ပန မာတရံ မီယမာနံ န ဧဝံ လဘတိ – ‘အဟံ မီယာမိ, မာ မေ မာတာ မီယီ’တိ. ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဏိ အမာတာပုတ္တိကာနိ ဘယာနီ’’တိ.

“මහණෙනි, මියයන පුතෙකු සම්බන්ධයෙන් ‘මම මිය යන්නෙමි, මාගේ පුත්‍රයා මිය නොයාවා’ යි මවකට කැමැත්තක් ඉටු කරගත නොහැකිය. මියයන මවක සම්බන්ධයෙන් ‘මම මිය යන්නෙමි, මාගේ මව මිය නොයාවා’ යි පුත්‍රයෙකුටද කැමැත්තක් ඉටු කරගත නොහැකිය. මහණෙනි, මව සහ පුත්‍රයා එකිනෙකාගෙන් වෙන් කරන (එකිනෙකාට පිහිට විය නොහැකි) බිය තුන මේවාය.”

‘‘အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, မဂ္ဂေါ အတ္ထိ ပဋိပဒါ ဣမေသဉ္စ တိဏ္ဏံ သမာတာပုတ္တိကာနံ ဘယာနံ ဣမေသဉ္စ တိဏ္ဏံ အမာတာပုတ္တိကာနံ ဘယာနံ ပဟာနာယ သမတိက္ကမာယ သံဝတ္တတိ. ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, မဂ္ဂေါ ကတမာ စ ပဋိပဒါ [Pg.181] ဣမေသဉ္စ တိဏ္ဏံ သမာတာပုတ္တိကာနံ ဘယာနံ ဣမေသဉ္စ တိဏ္ဏံ အမာတာပုတ္တိကာနံ ဘယာနံ ပဟာနာယ သမတိက္ကမာယ သံဝတ္တတိ? အယမေဝ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ, သေယျထိဒံ – သမ္မာဒိဋ္ဌိ, သမ္မာသင်္ကပေါ, သမ္မာဝါစာ, သမ္မာကမ္မန္တော, သမ္မာအာဇီဝေါ, သမ္မာဝါယာမော, သမ္မာသတိ, သမ္မာသမာဓိ. အယံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, မဂ္ဂေါ အယံ ပဋိပဒါ ဣမေသဉ္စ တိဏ္ဏံ သမာတာပုတ္တိကာနံ ဘယာနံ ဣမေသဉ္စ တိဏ္ဏံ အမာတာပုတ္တိကာနံ ဘယာနံ ပဟာနာယ သမတိက္ကမာယ သံဝတ္တတီ’’တိ. ဒုတိယံ.

“මහණෙනි, මව සහ පුතු එකිනෙකාට පිහිට විය හැකි බිය තුන මෙන්ම, මව සහ පුතු එකිනෙකාට පිහිට විය නොහැකි බිය තුනද ප්‍රහීණය කිරීම පිණිස, ඉක්මවා යාම පිණිස පවතින මාර්ගයක් ඇත, පිළිවෙතක් ඇත. මහණෙනි, එම බිය තුන් වර්ගය බැහැර කිරීම පිණිස පවතින ඒ මාර්ගය හා පිළිවෙත කුමක්ද? එය මේ ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගයමය. එනම්: සම්මා දිට්ඨි, සම්මා සංකප්ප, සම්මා වාචා, සම්මා කම්මන්ත, සම්මා ආජීව, සම්මා වායාම, සම්මා සති, සම්මා සමාධි යන මොහුය. මහණෙනි, මව සහ පුතු පිහිට විය හැකි බිය තුනත්, මව සහ පුතු පිහිට විය නොහැකි බිය තුනත් ප්‍රහීණය කිරීම හා ඉක්මවා යාම පිණිස පවතින මාර්ගය හා පිළිවෙත මෙයයි.” දෙවන සූත්‍රයයි.

၃. ဝေနာဂပုရသုတ္တံ

3. වේනාගපුර සූත්‍රය

၆၄. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ကောသလေသု စာရိကံ စရမာနော မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ယေန ဝေနာဂပုရံ နာမ ကောသလာနံ ဗြာဟ္မဏဂါမော တဒဝသရိ. အဿောသုံ ခေါ ဝေနာဂပုရိကာ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ – ‘‘သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော သကျပုတ္တော သကျကုလာ ပဗ္ဗဇိတော ဝေနာဂပုရံ အနုပ္ပတ္တော. တံ ခေါ ပန ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဧဝံ ကလျာဏော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂတော – ‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ’တိ. သော ဣမံ လောကံ သဒေဝကံ သမာရကံ သဗြဟ္မကံ သဿမဏဗြာဟ္မဏိံ ပဇံ သဒေဝမနုဿံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေတိ. သော ဓမ္မံ ဒေသေတိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ, ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေတိ. သာဓု ခေါ ပန တထာရူပါနံ အရဟတံ ဒဿနံ ဟောတီ’’တိ.

64. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මහත් වූ භික්ෂු සංඝයා සමඟ කෝසල ජනපදයෙහි චාරිකාවේ වඩිනා සේක්, වේනාගපුර නම් වූ කෝසල බමුණු ගමට වැඩම කළ සේක. වේනාගපුරවාසී බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතියන්ට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි: ‘භවත්නි, ශාක්‍ය කුලයෙන් නික්ම පැවිදි වූ ශාක්‍ය පුත්‍ර ගෞතම ශ්‍රමණයන් වහන්සේ වේනාගපුරයට වැඩම කර ඇත. ඒ භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ පිළිබඳව මෙබඳු යහපත් කීර්ති රාවයක් පැන නැගී ඇත: ‘ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අර්හත්ය, සම්මා සම්බුද්ධය, විජ්ජාචරණ සම්පන්නය, සුගතය, ලෝකවිදූය, අනුත්තර පුරිසදම්මසාරථිය, දෙවිමිනිසුන්ගේ ශාස්තෘවරයාය, බුද්ධය, භාග්‍යවත්ය’ කියාය. උන්වහන්සේ දෙවියන්, මාරයන්, බ්‍රහ්මයන් සහිත වූ මේ ලෝකයද, ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් හා දෙවිමිනිසුන් සහිත වූ මේ ප්‍රජාවද තමන් වහන්සේම විශිෂ්ට ඥානයෙන් අවබෝධ කොට ප්‍රකාශ කරන සේක. උන්වහන්සේ මුල, මැද, අග යහපත් වූ, අර්ථ සහිත වූ, ව්‍යංජන සහිත වූ ධර්මය දේශනා කරන සේක; සර්වප්‍රකාරයෙන්ම පරිපූර්ණ වූ, පිරිසිදු වූ බඹසර ප්‍රකාශ කරන සේක. එබඳු රහතන් වහන්සේලා දැකීම සැබවින්ම යහපත්ය’ කියායි.

အထ ခေါ ဝေနာဂပုရိကာ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ အပ္ပေကစ္စေ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု, အပ္ပေကစ္စေ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိံသု, သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု, အပ္ပေကစ္စေ ယေန ဘဂဝါ တေနဉ္ဇလိံ ပဏာမေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု, အပ္ပေကစ္စေ နာမဂေါတ္တံ သာဝေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု, အပ္ပေကစ္စေ တုဏှီဘူတာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဝေနာဂပုရိကော ဝစ္ဆဂေါတ္တော ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ –

එවිට වේනාගපුරවාසී බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතියෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියහ. පැමිණ ඇතැම්හු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට එකත්පසක හිඳගත්හ. ඇතැම්හු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමඟ සතුටු වූහ. සතුටු විය යුතු, සිහි කටයුතු කථා නිමවා එකත්පසක හිඳගත්හ. ඇතැම්හු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දෙසට දොහොත් මුදුන් දී නමස්කාර කොට එකත්පසක හිඳගත්හ. ඇතැම්හු තම නම සහ ගෝත්‍රය පවසා එකත්පසක හිඳගත්හ. ඇතැම්හු නිහඬව එකත්පසක හිඳගත්හ. එකත්පසක හුන් වේනාගපුරවාසී වච්ඡගොත්ත බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය:

‘‘အစ္ဆရိယံ[Pg.182], ဘော ဂေါတမ, အဗ္ဘုတံ, ဘော ဂေါတမ! ယာဝဉ္စိဒံ ဘောတော ဂေါတမဿ ဝိပ္ပသန္နာနိ ဣန္ဒြိယာနိ, ပရိသုဒ္ဓေါ ဆဝိဝဏ္ဏော ပရိယောဒါတော. သေယျထာပိ, ဘော ဂေါတမ, သာရဒံ ဗဒရပဏ္ဍုံ ပရိသုဒ္ဓံ ဟောတိ ပရိယောဒါတံ; ဧဝမေဝံ ဘောတော ဂေါတမဿ ဝိပ္ပသန္နာနိ ဣန္ဒြိယာနိ ပရိသုဒ္ဓေါ ဆဝိဝဏ္ဏော ပရိယောဒါတော. သေယျထာပိ, ဘော ဂေါတမ, တာလပက္ကံ သမ္ပတိ ဗန္ဓနာ ပမုတ္တံ ပရိသုဒ္ဓံ ဟောတိ ပရိယောဒါတံ; ဧဝမေဝံ ဘောတော ဂေါတမဿ ဝိပ္ပသန္နာနိ ဣန္ဒြိယာနိ ပရိသုဒ္ဓေါ ဆဝိဝဏ္ဏော ပရိယောဒါတော. သေယျထာပိ, ဘော ဂေါတမ, နေက္ခံ ဇမ္ဗောနဒံ ဒက္ခကမ္မာရပုတ္တသုပရိကမ္မကတံ ဥက္ကာမုခေ သုကုသလသမ္ပဟဋ္ဌံ ပဏ္ဍုကမ္ဗလေ နိက္ခိတ္တံ ဘာသတေ စ တပတေ စ ဝိရောစတိ စ; ဧဝမေဝံ ဘောတော ဂေါတမဿ ဝိပ္ပသန္နာနိ ဣန္ဒြိယာနိ ပရိသုဒ္ဓေါ ဆဝိဝဏ္ဏော ပရိယောဒါတော. ယာနိ တာနိ, ဘော ဂေါတမ, ဥစ္စာသယနမဟာသယနာနိ, သေယျထိဒံ – အာသန္ဒိ ပလ္လင်္ကော ဂေါနကော စိတ္တကော ပဋိကာ ပဋလိကာ တူလိကာ ဝိကတိကာ ဥဒ္ဒလောမီ ဧကန္တလောမီ ကဋ္ဋိဿံ ကောသေယျံ ကုတ္တကံ ဟတ္ထတ္ထရံ အဿတ္ထရံ ရထတ္ထရံ အဇိနပ္ပဝေဏီ ကဒလိမိဂပဝရပစ္စတ္ထရဏံ သဥတ္တရစ္ဆဒံ ဥဘတောလောဟိတကူပဓာနံ, ဧဝရူပါနံ နူန ဘဝံ ဂေါတမော ဥစ္စာသယနမဟာသယနာနံ နိကာမလာဘီ အကိစ္ဆလာဘီ အကသိရလာဘီ’’တိ.

“භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ආශ්චර්යයකි! භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, අද්භූතයකි! භවත් ගෞතමයන් වහන්සේගේ ඉන්ද්‍රියයන් අතිශයින්ම ප්‍රසන්නය, සමේ පැහැය ඉතා පිරිසිදුය, දීප්තිමත්ය. භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, සරත් කාලයේ මදක් පඬු පැහැ ගැන්වුණු දෙබර ගෙඩියක් යම්සේ පිරිසිදුද, දීප්තිමත්ද, එසේම භවත් ගෞතමයන් වහන්සේගේ ඉන්ද්‍රියයන් ප්‍රසන්නය, සමේ පැහැය පිරිසිදුය, දීප්තිමත්ය. භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, නටුවෙන් ගිලිහුණු අලුත් ඉදුණු තල් ගෙඩියක් යම්සේ පිරිසිදුද, දීප්තිමත්ද, එසේම භවත් ගෞතමයන් වහන්සේගේ ඉන්ද්‍රියයන් ප්‍රසන්නය, සමේ පැහැය පිරිසිදුය, දීප්තිමත්ය. භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, දක්ෂ රන්කරුවෙකු විසින් මනා කොට නිම කරන ලද, උදුනෙහි දමා මනා කොට පදම් කරන ලද, රතු පලසක් මත තබන ලද ජම්බෝනද ස්වර්ණාභරණයක් යම්සේ බබළයිද, විරාජමාන වෙයිද, එසේම භවත් ගෞතමයන් වහන්සේගේ ඉන්ද්‍රියයන් ප්‍රසන්නය, සමේ පැහැය පිරිසිදුය, දීප්තිමත්ය. භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, යම් ඒ උසස් ආසන හා මහා ආසන ඇද්ද, එනම්: දිගු අසුන්, පලස්, දිගු ලොම් ඇති ඇතිරිලි, විසිතුරු ඇතිරිලි, සුදු ඇතිරිලි, මල්කම් කළ ඇතිරිලි, පුළුන් මෙට්ට, රූප ඇති ඇතිරිලි, දෙපස ලොම් ඇති ඇතිරිලි, එක් පසක ලොම් ඇති ඇතිරිලි, රන් හුයෙන් කළ ඇතිරිලි, පට නූලෙන් කළ ඇතිරිලි, විශාල ඇතිරිලි, ඇත් අසුන්, අස් අසුන්, රථ අසුන්, දිවි සම් ඇතිරිලි, මුව සම් ඇතිරිලි, රතු වියන් හා දෙපස රතු කොට්ට සහිත ආසන යන මේවාය. මෙබඳු වූ උසස් ආසන හා මහා ආසන භවත් ගෞතමයන් වහන්සේට කැමති පරිදි, අපහසුවකින් තොරව, පහසුවෙන් ලැබෙනවා නොවේද?”

‘‘ယာနိ ခေါ ပန တာနိ, ဗြာဟ္မဏ, ဥစ္စာသယနမဟာသယနာနိ, သေယျထိဒံ – အာသန္ဒိ ပလ္လင်္ကော ဂေါနကော စိတ္တကော ပဋိကာ ပဋလိကာ တူလိကာ ဝိကတိကာ ဥဒ္ဒလောမီ ဧကန္တလောမီ ကဋ္ဋိဿံ ကောသေယျံ ကုတ္တကံ ဟတ္ထတ္ထရံ အဿတ္ထရံ ရထတ္ထရံ အဇိနပ္ပဝေဏီ ကဒလိမိဂပဝရပစ္စတ္ထရဏံ သဥတ္တရစ္ဆဒံ ဥဘတောလောဟိတကူပဓာနံ. ဒုလ္လဘာနိ တာနိ ပဗ္ဗဇိတာနံ လဒ္ဓါ စ ပန န ကပ္ပန္တိ.

“බ්‍රාහ්මණය, යම් ඒ උස් අසුන් හා මහා අසුන් (උච්චාසයන මහාසයන) තිබේ ද, එනම්: දිගු පුටු, පලස්, ලොම් ඇති එළුලොම් ඇතිරිලි, විසිතුරු එළුලොම් ඇතිරිලි, සුදු ලොම් ඇතිරිලි, මල් මතු කළ එළුලොම් ඇතිරිලි, පුළුන් මෙට්ට, සිංහ ව්‍යාඝ්‍ර ආදී රූපවලින් විසිතුරු වූ එළුලොම් ඇතිරිලි, දෙපසම ලොම් ඇති ඇතිරිලි, එක් පසක පමණක් ලොම් ඇති ඇතිරිලි, රන් හුයෙන් කළ ඇතිරිලි, පට හුයෙන් කළ ඇතිරිලි, නළඟනන් දහසය දෙනෙකුට නැටිය හැකි තරම් වූ විශාල ඇතිරිලි, ඇතුන් පිට පනවන ඇතිරිලි, අසුන් පිට පනවන ඇතිරිලි, රිය පිට පනවන ඇතිරිලි, අඳුන් දිවි සම් ඇතිරිලි, කදලි මුව සම්වලින් කළ උතුම් ඇතිරිලි, උඩින් රතු වියන් සහිත වූ සහ දෙපසම රතු පැහැති කොට්ට ඇති යහන් ආදියයි. මේවා පැවිද්දන් විසින් ලැබිය නොහැකි දේවල් වන අතර, ලැබුණත් ඒවා පරිභෝජනය කිරීම ඔවුන්ට අකැප ය.”

‘‘တီဏိ ခေါ, ဣမာနိ, ဗြာဟ္မဏ, ဥစ္စာသယနမဟာသယနာနိ, ယေသာဟံ ဧတရဟိ နိကာမလာဘီ အကိစ္ဆလာဘီ အကသိရလာဘီ. ကတမာနိ တီဏိ? ဒိဗ္ဗံ ဥစ္စာသယနမဟာသယနံ, ဗြဟ္မံ ဥစ္စာသယနမဟာသယနံ, အရိယံ ဥစ္စာသယနမဟာသယနံ. ဣမာနိ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, တီဏိ ဥစ္စာသယနမဟာသယနာနိ, ယေသာဟံ ဧတရဟိ နိကာမလာဘီ အကိစ္ဆလာဘီ အကသိရလာဘီ’’တိ.

“බ්‍රාහ්මණය, මා දැන් කැමති පරිදි, වෙහෙසක් නැතිව, පහසුවෙන් ලබන උස් අසුන් මහා අසුන් වර්ග තුනක් තිබේ. ඒ තුන කවරේද? දිව්‍යමය වූ උස් අසුන් මහා අසුන්, බ්‍රහ්මමය වූ උස් අසුන් මහා අසුන් සහ ආර්ය වූ උස් අසුන් මහා අසුන් ය. බ්‍රාහ්මණය, මා දැන් කැමති පරිදි, වෙහෙසක් නැතිව, පහසුවෙන් ලබන උස් අසුන් මහා අසුන් වර්ග තුන මේවා ය.”

‘‘ကတမံ [Pg.183] ပန တံ, ဘော ဂေါတမ, ဒိဗ္ဗံ ဥစ္စာသယနမဟာသယနံ, ယဿ ဘဝံ ဂေါတမော ဧတရဟိ နိကာမလာဘီ အကိစ္ဆလာဘီ အကသိရလာဘီ’’တိ? ‘‘ဣဓာဟံ, ဗြာဟ္မဏ, ယံ ဂါမံ ဝါ နိဂမံ ဝါ ဥပနိဿာယ ဝိဟရာမိ, သော ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ တမေဝ ဂါမံ ဝါ နိဂမံ ဝါ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသာမိ. သော ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တော ဝနန္တညေဝ ပဝိသာမိ. သော ယဒေဝ တတ္ထ ဟောန္တိ တိဏာနိ ဝါ ပဏ္ဏာနိ ဝါ တာနိ ဧကဇ္ဈံ သံဃရိတွာ နိသီဒါမိ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ ဥဇုံ ကာယံ ပဏိဓာယ ပရိမုခံ သတိံ ဥပဋ္ဌပေတွာ. သော ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမိ; ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနံ စေတသော ဧကောဒိဘာဝံ အဝိတက္ကံ အဝိစာရံ သမာဓိဇံ ပီတိသုခံ ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမိ; ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ ဥပေက္ခကော စ ဝိဟရာမိ သတော စ သမ္ပဇာနော သုခဉ္စ ကာယေန ပဋိသံဝေဒေမိ, ယံ တံ အရိယာ အာစိက္ခန္တိ – ‘ဥပေက္ခကော သတိမာ သုခဝိဟာရီ’တိ တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမိ; သုခဿ စ ပဟာနာ ဒုက္ခဿ စ ပဟာနာ ပုဗ္ဗေဝ သောမနဿဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာ အဒုက္ခမသုခံ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိံ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမိ. သော စေ အဟံ, ဗြာဟ္မဏ, ဧဝံဘူတော စင်္ကမာမိ, ဒိဗ္ဗော မေ ဧသော တသ္မိံ သမယေ စင်္ကမော ဟောတိ. သော စေ အဟံ, ဗြာဟ္မဏ, ဧဝံဘူတော တိဋ္ဌာမိ, ဒိဗ္ဗံ မေ ဧတံ တသ္မိံ သမယေ ဌာနံ ဟောတိ. သော စေ အဟံ, ဗြာဟ္မဏ, ဧဝံဘူတော နိသီဒါမိ, ဒိဗ္ဗံ မေ ဧတံ တသ္မိံ သမယေ အာသနံ ဟောတိ. သော စေ အဟံ, ဗြာဟ္မဏ, ဧဝံဘူတော သေယျံ ကပ္ပေမိ, ဒိဗ္ဗံ မေ ဧတံ တသ္မိံ သမယေ ဥစ္စာသယနမဟာသယနံ ဟောတိ. ဣဒံ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ဒိဗ္ဗံ ဥစ္စာသယနမဟာသယနံ, ယဿာဟံ ဧတရဟိ နိကာမလာဘီ အကိစ္ဆလာဘီ အကသိရလာဘီ’’တိ.

“භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ඔබ වහන්සේ දැන් කැමති පරිදි, වෙහෙසක් නැතිව, පහසුවෙන් ලබන ඒ ‘දිව්‍යමය උස් අසුන් මහා අසුන්’ යනු කවරේද?” “බ්‍රාහ්මණය, මෙලොව මම යම් ගමක හෝ නියම්ගමක ඇසුරු කරමින් වසන විට, පෙරවරු කාලයෙහි හැඳ පෙරවා පාත්‍ර සිවුරු ගෙන, පිණ්ඩපාතය සඳහා ඒ ගමට හෝ නියම්ගමට ඇතුළු වෙමි. දවල් ආහාරයෙන් පසුව, පිණ්ඩපාතයෙන් වැළකී මම එක්තරා වනාන්තරයකට ඇතුළු වෙමි. එහි තිබෙන යම් තණකොළ හෝ කොළ රොඩු ඇත්ද, ඒවා එක් තැනකට රැස්කොට, පර්යංකය බැඳ, කය ඍජුව තබාගෙන, කර්මස්ථානය අභිමුඛ කොට සිහිය පිහිටුවාගෙන වාඩි වෙමි. මම කාමයන්ගෙන් වෙන්ව, අකුසල ධර්මයන්ගෙන් වෙන්ව, විතර්ක විචාර සහිත වූ, විවේකයෙන් උපන් ප්‍රීතිය හා සැපය ඇති ප්‍රථම ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරමි. විතර්ක විචාර සංසිඳීමෙන්, ඇතුළත පැහැදීම ඇති කරන, සිතේ ඒකාග්‍රතාවය ඇති, විතර්ක රහිත විචාර රහිත වූ, සමාධියෙන් උපන් ප්‍රීතිය හා සැපය ඇති ද්විතීය ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරමි. ප්‍රීතිය කෙරෙහි ද නොඇලීමෙන් උපේක්ෂා සහගතව, සිහියෙන් හා සම්‍යක් ප්‍රඥාවෙන් යුතුව වාසය කරමි, ශරීරයෙන් සැපයක් විඳිමි. ආර්යයන් වහන්සේලා යම් ධ්‍යානයක් ගැන ‘උපේක්ෂා ඇති, සිහිය ඇති, සැප විහරණය ඇති තැනැත්තා’ යැයි පවසත් ද, ඒ තෘතීය ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරමි. සැපය ප්‍රහාණය කිරීමෙන් ද දුක ප්‍රහාණය කිරීමෙන් ද, කලින්ම සෝමනස්ස දෝමනස්සයන් අස්තංගත වීමෙන්, දුක් සැප රහිත වූ, උපේක්ෂාවෙන් උපන් සිහියෙහි පිරිසිදු බව ඇති චතුර්ථ ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරමි. බ්‍රාහ්මණය, මෙවන් තත්ත්වයක සිටින මම, ඉදින් සක්මන් කරමි නම්, ඒ අවස්ථාවේදී මාගේ ඒ සක්මන ‘දිව්‍යමය සක්මනක්’ වේ. බ්‍රාහ්මණය, මෙවන් තත්ත්වයක සිටින මම, ඉදින් සිටගෙන සිටිමි නම්, ඒ අවස්ථාවේදී මාගේ ඒ සිටගැනීම ‘දිව්‍යමය සිටගැනීමක්’ වේ. බ්‍රාහ්මණය, මෙවන් තත්ත්වයක සිටින මම, ඉදින් වාඩි වී සිටිමි නම්, ඒ අවස්ථාවේදී මාගේ ඒ හිඳීම ‘දිව්‍යමය හිඳීමක්’ වේ. බ්‍රාහ්මණය, මෙවන් තත්ත්වයක සිටින මම, ඉදින් සැතපෙමි නම්, ඒ අවස්ථාවේදී මාගේ ඒ සැතපීම ‘දිව්‍යමය උස් අසුන් මහා අසුනක්’ වේ. බ්‍රාහ්මණය, මා දැන් කැමති පරිදි, වෙහෙසක් නැතිව, පහසුවෙන් ලබන ‘දිව්‍යමය උස් අසුන් මහා අසුන’ මෙයයි.”

‘‘အစ္ဆရိယံ, ဘော ဂေါတမ, အဗ္ဘုတံ, ဘော ဂေါတမ! ကော စညော ဧဝရူပဿ ဒိဗ္ဗဿ ဥစ္စာသယနမဟာသယနဿ နိကာမလာဘီ ဘဝိဿတိ အကိစ္ဆလာဘီ အကသိရလာဘီ, အညတြ ဘောတာ ဂေါတမေန!

“භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ඉතා ආශ්චර්යයකි! භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ඉතා පුදුමයකි! භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ හැර වෙන කවරෙක් නම් මෙවැනි දිව්‍යමය උස් අසුන් මහා අසුන් කැමති පරිදි, වෙහෙසක් නැතිව, පහසුවෙන් ලබන්නෙක් වන්නේ ද?”

‘‘ကတမံ ပန တံ, ဘော ဂေါတမ, ဗြဟ္မံ ဥစ္စာသယနမဟာသယနံ, ယဿ ဘဝံ ဂေါတမော ဧတရဟိ နိကာမလာဘီ အကိစ္ဆလာဘီ အကသိရလာဘီ’’တိ? ‘‘ဣဓာဟံ, ဗြာဟ္မဏ, ယံ ဂါမံ ဝါ နိဂမံ ဝါ ဥပနိဿာယ ဝိဟရာမိ, သော ပုဗ္ဗဏှသမယံ [Pg.184] နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ တမေဝ ဂါမံ ဝါ နိဂမံ ဝါ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသာမိ. သော ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တော ဝနန္တညေဝ ပဝိသာမိ. သော ယဒေဝ တတ္ထ ဟောန္တိ တိဏာနိ ဝါ ပဏ္ဏာနိ ဝါ တာနိ ဧကဇ္ဈံ သံဃရိတွာ နိသီဒါမိ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ ဥဇုံ ကာယံ ပဏိဓာယ ပရိမုခံ သတိံ ဥပဋ္ဌပေတွာ. သော မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟရာမိ, တထာ ဒုတိယံ, တထာ တတိယံ, တထာ စတုတ္ထံ, ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာပဇ္ဈေန ဖရိတွာ ဝိဟရာမိ. ကရုဏာသဟဂတေန စေတသာ…ပေ… မုဒိတာသဟဂတေန စေတသာ…ပေ… ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟရာမိ, တထာ ဒုတိယံ, တထာ တတိယံ, တထာ စတုတ္ထံ, ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာပဇ္ဈေန ဖရိတွာ ဝိဟရာမိ. သော စေ အဟံ, ဗြာဟ္မဏ, ဧဝံဘူတော စင်္ကမာမိ, ဗြဟ္မာ မေ ဧသော တသ္မိံ သမယေ စင်္ကမော ဟောတိ. သော စေ အဟံ, ဗြာဟ္မဏ, ဧဝံဘူတော တိဋ္ဌာမိ…ပေ… နိသီဒါမိ…ပေ… သေယျံ ကပ္ပေမိ, ဗြဟ္မံ မေ ဧတံ တသ္မိံ သမယေ ဥစ္စာသယနမဟာသယနံ ဟောတိ. ဣဒံ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ဗြဟ္မံ ဥစ္စာသယနမဟာသယနံ, ယဿာဟံ ဧတရဟိ နိကာမလာဘီ အကိစ္ဆလာဘီ အကသိရလာဘီ’’တိ.

“භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, භවත් ගෝතමයන් වහන්සේ මේ කාලයෙහි කැමති පරිදි, නිදුකිනුත් පහසුවෙනුත් ලබන්නා වූ ඒ බ්‍රහ්මීය (උතුම්) උච්චාසයන මහාසයනය යනු කුමක්ද?” “බ්‍රාහ්මණය, මෙහි මම යම් ගමක හෝ නියම්ගමක හෝ ඇසුරු කර වාසය කරමි ද, මම පෙරවරු කාලයෙහි සිවුරු හැඳ පොරවා, පාත්‍ර සිවුරු ගෙන එම ගමට හෝ නියම්ගමට පිඬු පිණිස වඩිමි. මම පසුබත් කාලයෙහි පිණ්ඩපාතයෙන් වැළකී (වැඩම කර) වනයකට ම ඇතුළු වෙමි. එහි යම් තණකොළ හෝ කොළ රොඩු ඇද්ද, ඒවා එක් තැනකට රැස් කොට පර්යංකයක් (එරමිණියක්) ගොතාගෙන, කය ඍජුව තබාගෙන, කමටහනට අභිමුඛව සිහිය පිහිටුවාගෙන වැඩ හිඳිමි. මම මෙත්තා සහගත සිතින් එක් දිශාවක් පතුරුවා වාසය කරමි. එසේම දෙවන දිශාව ද, තෙවන දිශාව ද, සතරවන දිශාව ද පතුරුවා වාසය කරමි. මෙසේ උඩ, යට, සරස යන සෑම තැනක ම, සියලු සතුන් කෙරෙහි තමා හා සමානව සලකා, විශාල වූ, මහද්ගත වූ, අප්‍රමාණ වූ, වෛර රහිත වූ, ව්‍යාපාද රහිත වූ මෙත්තා සහගත සිතින් මුළු ලෝකය ම පතුරුවා වාසය කරමි. කරුණා සහගත සිතින් ද... මුදිතා සහගත සිතින් ද... උපෙක්ඛා සහගත සිතින් එක් දිශාවක් පතුරුවා වාසය කරමි. එසේම දෙවන දිශාව ද, තෙවන දිශාව ද, සතරවන දිශාව ද පතුරුවා වාසය කරමි. මෙසේ උඩ, යට, සරස යන සෑම තැනක ම, සියලු සතුන් කෙරෙහි තමා හා සමානව සලකා, විශාල වූ, මහද්ගත වූ, අප්‍රමාණ වූ, වෛර රහිත වූ, ව්‍යාපාද රහිත වූ උපෙක්ඛා සහගත සිතින් මුළු ලෝකය ම පතුරුවා වාසය කරමි. බ්‍රාහ්මණය, මෙබඳු තත්ත්වයක සිටින මම ඉදින් සක්මන් කරමි නම්, ඒ අවස්ථාවෙහි මගේ ඒ සක්මන බ්‍රහ්මීය සක්මනක් වෙයි. බ්‍රාහ්මණය, මෙබඳු තත්ත්වයක සිටින මම ඉදින් සිටගෙන සිටිමි නම්... හිඳගෙන සිටිමි නම්... සැතපෙන්නෙම් නම්, ඒ අවස්ථාවෙහි මගේ ඒ සයනය බ්‍රහ්මීය වූ උච්චාසයන මහාසයනය වෙයි. බ්‍රාහ්මණය, මම මේ කාලයෙහි කැමති පරිදි, නිදුකිනුත් පහසුවෙනුත් ලබන්නා වූ බ්‍රහ්මීය උච්චාසයන මහාසයනය මෙයයි.”

‘‘အစ္ဆရိယံ, ဘော ဂေါတမ, အဗ္ဘုတံ, ဘော ဂေါတမ! ကော စညော ဧဝရူပဿ ဗြဟ္မဿ ဥစ္စာသယနမဟာသယနဿ နိကာမလာဘီ ဘဝိဿတိ အကိစ္ဆလာဘီ အကသိရလာဘီ, အညတြ ဘောတာ ဂေါတမေန!

“භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, මෙය ආශ්චර්යයකි! භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, මෙය මීට පෙර නොවූ විරූ පුදුමයකි! භවත් ගෝතමයන් වහන්සේ හැර, මෙබඳු වූ බ්‍රහ්මීය උච්චාසයන මහාසයනයක් කැමති පරිදි, නිදුකිනුත් පහසුවෙනුත් ලබන වෙන කවරෙක් නම් සිටීද?”

‘‘ကတမံ ပန တံ, ဘော ဂေါတမ, အရိယံ ဥစ္စာသယနမဟာသယနံ, ယဿ ဘဝံ ဂေါတမော ဧတရဟိ နိကာမလာဘီ အကိစ္ဆလာဘီ အကသိရလာဘီ’’တိ? ‘‘ဣဓာဟံ, ဗြာဟ္မဏ, ယံ ဂါမံ ဝါ နိဂမံ ဝါ ဥပနိဿာယ ဝိဟရာမိ, သော ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ တမေဝ ဂါမံ ဝါ နိဂမံ ဝါ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသာမိ. သော ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တော ဝနန္တညေဝ ပဝိသာမိ. သော ယဒေဝ တတ္ထ ဟောန္တိ တိဏာနိ ဝါ ပဏ္ဏာနိ ဝါ တာနိ ဧကဇ္ဈံ သံဃရိတွာ နိသီဒါမိ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ ဥဇုံ ကာယံ ပဏိဓာယ ပရိမုခံ သတိံ ဥပဋ္ဌပေတွာ. သော ဧဝံ ဇာနာမိ – ‘ရာဂေါ မေ ပဟီနော ဥစ္ဆိန္နမူလော တာလာဝတ္ထုကတော အနဘာဝံကတော အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မော; ဒေါသော မေ ပဟီနော ဥစ္ဆိန္နမူလော [Pg.185] တာလာဝတ္ထုကတော အနဘာဝင်္ကတော အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မော; မောဟော မေ ပဟီနော ဥစ္ဆိန္နမူလော တာလာဝတ္ထုကတော အနဘာဝင်္ကတော အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မော’. သော စေ အဟံ, ဗြာဟ္မဏ, ဧဝံဘူတော စင်္ကမာမိ, အရိယော မေ ဧသော တသ္မိံ သမယေ စင်္ကမော ဟောတိ. သော စေ အဟံ, ဗြာဟ္မဏ, ဧဝံဘူတော တိဋ္ဌာမိ…ပေ… နိသီဒါမိ…ပေ… သေယျံ ကပ္ပေမိ, အရိယံ မေ ဧတံ တသ္မိံ သမယေ ဥစ္စာသယနမဟာသယနံ ဟောတိ. ဣဒံ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, အရိယံ ဥစ္စာသယနမဟာသယနံ, ယဿာဟံ ဧတရဟိ နိကာမလာဘီ အကိစ္ဆလာဘီ အကသိရလာဘီ’’တိ.

“භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, භවත් ගෝතමයන් වහන්සේ මේ කාලයෙහි කැමති පරිදි, නිදුකිනුත් පහසුවෙනුත් ලබන්නා වූ ඒ ආර්ය උච්චාසයන මහාසයනය යනු කුමක්ද?” “බ්‍රාහ්මණය, මෙහි මම යම් ගමක හෝ නියම්ගමට ඇසුරු කර වාසය කරමි ද, මම පෙරවරු කාලයෙහි සිවුරු හැඳ පොරවා, පාත්‍ර සිවුරු ගෙන එම ගමට හෝ නියම්ගමට පිඬු පිණිස වඩිමි. මම පසුබත් කාලයෙහි පිණ්ඩපාතයෙන් වැළකී වනයකට ම ඇතුළු වෙමි. එහි යම් තණකොළ හෝ කොළ රොඩු ඇද්ද, ඒවා එක් තැනකට රැස් කොට පර්යංකයක් ගොතාගෙන, කය ඍජුව තබාගෙන, කමටහනට අභිමුඛව සිහිය පිහිටුවාගෙන වැඩ හිඳිමි. මම මෙසේ දැනගනිමි: ‘මගේ රාගය ප්‍රහීණ කරන ලදී, මුලින් ම සිඳ දමන ලදී, කර කර දැමූ තල් කඳක් මෙන් කරන ලදී, අභාවයට පත් කරන ලදී, මතු උපතක් නැති ස්වභාවයට පත් කරන ලදී; මගේ ද්වේෂය ප්‍රහීණ කරන ලදී... මගේ මෝහය ප්‍රහීණ කරන ලදී, මුලින් ම සිඳ දමන ලදී, කර කර දැමූ තල් කඳක් මෙන් කරන ලදී, අභාවයට පත් කරන ලදී, මතු උපතක් නැති ස්වභාවයට පත් කරන ලදී’. බ්‍රාහ්මණය, මෙබඳු තත්ත්වයක සිටින මම ඉදින් සක්මන් කරමි නම්, ඒ අවස්ථාවෙහි මගේ ඒ සක්මන ආර්ය සක්මනක් වෙයි. බ්‍රාහ්මණය, මෙබඳු තත්ත්වයක සිටින මම ඉදින් සිටගෙන සිටිමි නම්... වැඩ හිඳිමි නම්... සැතපෙන්නෙම් නම්, ඒ අවස්ථාවෙහි මගේ ඒ සයනය ආර්ය වූ උච්චාසයන මහාසයනය වෙයි. බ්‍රාහ්මණය, මම මේ කාලයෙහි කැමති පරිදි, නිදුකිනුත් පහසුවෙනුත් ලබන්නා වූ ආර්ය උච්චාසයන මහාසයනය මෙයයි.”

‘‘အစ္ဆရိယံ, ဘော ဂေါတမ, အဗ္ဘုတံ, ဘော ဂေါတမ! ကော စညော ဧဝရူပဿ အရိယဿ ဥစ္စာသယနမဟာသယနဿ နိကာမလာမီ ဘဝိဿတိ အကိစ္ဆလာဘီ အကသိရလာဘီ, အညတြ ဘောတာ ဂေါတမေန!

“භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, මෙය ආශ්චර්යයකි! භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, මෙය පුදුමයකි! භවත් ගෝතමයන් වහන්සේ හැර, මෙබඳු වූ ආර්ය උච්චාසයන මහාසයනයක් කැමති පරිදි, නිදුකිනුත් පහසුවෙනුත් ලබන වෙන කවරෙක් නම් සිටීද?”

‘‘အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမ, အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမ! သေယျထာပိ, ဘော ဂေါတမ, နိက္ကုဇ္ဇိတံ ဝါ ဥက္ကုဇ္ဇေယျ, ပဋိစ္ဆန္နံ ဝါ ဝိဝရေယျ, မူဠှဿ ဝါ မဂ္ဂံ အာစိက္ခေယျ, အန္ဓကာရေ ဝါ တေလပဇ္ဇောတံ ဓာရေယျ – ‘စက္ခုမန္တော ရူပါနိ ဒက္ခန္တီ’တိ; ဧဝမေဝံ ခေါ ဘောတာ ဂေါတမေန အနေကပရိယာယေန ဓမ္မော ပကာသိတော. ဧတေ မယံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ သရဏံ ဂစ္ဆာမ ဓမ္မဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. ဥပါသကေ နော ဘဝံ ဂေါတမော ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတေ သရဏံ ဂတေ’’တိ. တတိယံ.

“භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, ඉතා මනහරයි! භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, ඉතා මනහරයි! භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, යම් සේ යටිකුරු කර තැබූ දෙයක් උඩුකුරු කර දක්වන්නාක් මෙන් ද, වසා තිබූ දෙයක් විවෘත කර පෙන්වන්නාක් මෙන් ද, මංමුළා වූවෙකුට මග පෙන්වන්නාක් මෙන් ද, ‘ඇස් ඇත්තෝ රූප දකිත්වා’ යි අඳුරෙහි තෙල් පහනක් දල්වන්නාක් මෙන් ද, එමෙන්ම භවත් ගෝතමයන් වහන්සේ විසින් නොයෙක් ආකාරයෙන් ධර්මය පැහැදිලි කරන ලදී. ඒ අපි භවත් ගෝතමයන් වහන්සේ ද, ධර්මය ද, මහා සංඝරත්නය ද සරණ යමු. භවත් ගෝතමයන් වහන්සේ අප අද පටන් දිවි හිමියෙන් සරණ ගිය උපාසකයන් ලෙස පිළිගන්නා සේක්වා.” තුන්වන සූත්‍රයයි.

၄. သရဘသုတ္တံ

4. සරභ සූත්‍රය

၆၅. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဂိဇ္ဈကူဋေ ပဗ္ဗတေ. တေန ခေါ ပန သမယေန သရဘော နာမ ပရိဗ္ဗာဇကော အစိရပက္ကန္တော ဟောတိ ဣမသ္မာ ဓမ္မဝိနယာ. သော ရာဇဂဟေ ပရိသတိ ဧဝံ ဝါစံ ဘာသတိ – ‘‘အညာတော မယာ သမဏာနံ သကျပုတ္တိကာနံ ဓမ္မော. အညာယ စ ပနာဟံ သမဏာနံ သကျပုတ္တိကာနံ ဓမ္မံ ဧဝါဟံ တသ္မာ ဓမ္မဝိနယာ အပက္ကန္တော’’တိ. အထ ခေါ သမ္ဗဟုလာ ဘိက္ခူ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ရာဇဂဟံ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသိံသု. အဿောသုံ ခေါ တေ ဘိက္ခူ သရဘဿ ပရိဗ္ဗာဇကဿ ရာဇဂဟေ ပရိသတိ ဧဝံ ဝါစံ ဘာသမာနဿ [Pg.186] – ‘‘အညာတော မယာ သမဏာနံ သကျပုတ္တိကာနံ ဓမ္မော. အညာယ စ ပနာဟံ သမဏာနံ သကျပုတ္တိကာနံ ဓမ္မံ ဧဝါဟံ တသ္မာ ဓမ္မဝိနယာ အပက္ကန္တော’’တိ.

65. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහ නුවර ගිජ්ඣකූට පර්වතයෙහි වැඩවසන සේක. එකල සරභ නම් පරිබ්‍රාජකයෙක් මේ ධර්ම විනයෙන් බැහැර වී නොබෝ කලක් විය. ඔහු රජගහ නුවර පිරිස මැද මෙසේ පවසයි: "ශාක්‍යපුත්‍ර ශ්‍රමණයන්ගේ ධර්මය මා විසින් අවබෝධ කරන ලදී. ශාක්‍යපුත්‍ර ශ්‍රමණයන්ගේ ධර්මය අවබෝධ කරගත් බැවින් ම මම ඒ ධර්ම විනයෙන් ඉවත් වීමි" යනුවෙනි. එකල්හි බොහෝ භික්ෂූහු පෙරවරු කාලයෙහි සිවුරු හැඳ, පාත්‍ර සිවුරු ගෙන රජගහ නුවරට පිණ්ඩපාතය පිණිස වැඩි සේක. ඒ භික්ෂූන්ට රජගහ නුවර පිරිස මැද මෙසේ පවසන සරභ පරිබ්‍රාජකයාගේ වචනය ඇසුණි: "ශාක්‍යපුත්‍ර ශ්‍රමණයන්ගේ ධර්මය මා විසින් අවබෝධ කරන ලදී. ශාක්‍යපුත්‍ර ශ්‍රමණයන්ගේ ධර්මය අවබෝධ කරගත් බැවින් ම මම ඒ ධර්ම විනයෙන් ඉවත් වීමි" යනුවෙනි.

အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ရာဇဂဟေ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘သရဘော နာမ, ဘန္တေ, ပရိဗ္ဗာဇကော အစိရပက္ကန္တော ဣမသ္မာ ဓမ္မဝိနယာ. သော ရာဇဂဟေ ပရိသတိ ဧဝံ ဝါစံ ဘာသတိ – ‘အညာတော မယာ သမဏာနံ သကျပုတ္တိကာနံ ဓမ္မော. အညာယ စ ပနာဟံ သမဏာနံ သကျပုတ္တိကာနံ ဓမ္မံ ဧဝါဟံ တသ္မာ ဓမ္မဝိနယာ အပက္ကန္တော’တိ. သာဓု ဘန္တေ, ဘဂဝါ ယေန သိပ္ပိနိကာတီရံ ပရိဗ္ဗာဇကာရာမော ယေန သရဘော ပရိဗ္ဗာဇကော တေနုပသင်္ကမတု အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယာ’’တိ. အဓိဝါသေသိ ဘဂဝါ တုဏှီဘာဝေန.

එකල්හි ඒ භික්ෂූහු රජගහ නුවර පිණ්ඩපාතයෙහි හැසිර, පසුබත් කාලයෙහි පිණ්ඩපාතයෙන් වැළකී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එකත්පසෙක හිඳගත්හ. එකත්පසෙක හිඳගත් ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: "ස්වාමීනි, සරභ නම් පරිබ්‍රාජකයා මේ ධර්ම විනයෙන් බැහැර වී නොබෝ කලක් වෙයි. ඔහු රජගහ නුවර පිරිස මැද මෙසේ පවසයි: 'ශාක්‍යපුත්‍ර ශ්‍රමණයන්ගේ ධර්මය මා විසින් අවබෝධ කරන ලදී. ශාක්‍යපුත්‍ර ශ්‍රමණයන්ගේ ධර්මය අවබෝධ කරගත් බැවින් ම මම ඒ ධර්ම විනයෙන් ඉවත් වීමි' යනුවෙනි. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අනුකම්පාව පෙරදැරි කරගෙන, සිප්පිනිකා නදී තීරයෙහි වූ පරිබ්‍රාජක ආරාමයේ සරභ පරිබ්‍රාජකයා සිටින තැනට වඩින සේක් නම් මැනවි." භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නිශ්ශබ්දතාවයෙන් එය පිළිගත් සේක.

အထ ခေါ ဘဂဝါ သာယနှသမယံ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတော ယေန သိပ္ပိနိကာတီရံ ပရိဗ္ဗာဇကာရာမော ယေန သရဘော ပရိဗ္ဗာဇကော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ. နိသဇ္ဇ ခေါ ဘဂဝါ သရဘံ ပရိဗ္ဗာဇကံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သစ္စံ ကိရ တွံ, သရဘ, ဧဝံ ဝဒေသိ – ‘အညာတော မယာ သမဏာနံ သကျပုတ္တိကာနံ ဓမ္မော. အညာယ စ ပနာဟံ သမဏာနံ သကျပုတ္တိကာနံ ဓမ္မံ ဧဝါဟံ တသ္မာ ဓမ္မဝိနယာ အပက္ကန္တော’’’တိ? ဧဝံ ဝုတ္တေ သရဘော ပရိဗ္ဗာဇကော တုဏှီ အဟောသိ.

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සවස් කාලයෙහි විවේකයෙන් නැගී සිට, සිප්පිනිකා නදී තීරයේ පරිබ්‍රාජක ආරාමයෙහි සරභ පරිබ්‍රාජකයා සිටින තැනට වැඩම කළ සේක. වැඩම කොට පනවන ලද අසුනෙහි වැඩසිටියහ. වැඩසිටි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සරභ පරිබ්‍රාජකයාට මෙසේ වදාළ සේක: "සරභ, ඔබ මෙසේ පවසනවා යන කතාව සත්‍යයක් ද? 'ශාක්‍යපුත්‍ර ශ්‍රමණයන්ගේ ධර්මය මා විසින් අවබෝධ කරන ලදී. ශාක්‍යපුත්‍ර ශ්‍රමණයන්ගේ ධර්මය අවබෝධ කරගත් බැවින් ම මම ඒ ධර්ම විනයෙන් ඉවත් වීමි' යනුවෙනි." මෙසේ වදාළ කල්හි සරභ පරිබ්‍රාජකයා නිශ්ශබ්ද විය.

ဒုတိယမ္ပိ ခေါ, ဘဂဝါ သရဘံ ပရိဗ္ဗာဇကံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဝဒေဟိ, သရဘ, ကိန္တိ တေ အညာတော သမဏာနံ သကျပုတ္တိကာနံ ဓမ္မော? သစေ တေ အပရိပူရံ ဘဝိဿတိ, အဟံ ပရိပူရေဿာမိ. သစေ ပန တေ ပရိပူရံ ဘဝိဿတိ, အဟံ အနုမောဒိဿာမီ’’တိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ သရဘော ပရိဗ္ဗာဇကော တုဏှီ အဟောသိ.

දෙවනුව ද භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සරභ පරිබ්‍රාජකයාට මෙසේ වදාළ සේක: "සරභ, පවසන්න, ශාක්‍යපුත්‍ර ශ්‍රමණයන්ගේ ධර්මය ඔබ විසින් අවබෝධ කරන ලද්දේ කෙසේ ද? ඉදින් ඔබේ අවබෝධය අසම්පූර්ණ නම් මම එය සම්පූර්ණ කරන්නෙමි. ඉදින් එය සම්පූර්ණ නම් මම එය අනුමෝදන් වන්නෙමි." දෙවනුව ද සරභ පරිබ්‍රාජකයා නිශ්ශබ්ද විය.

တတိယမ္ပိ ခေါ ဘဂဝါ သရဘံ ပရိဗ္ဗာဇကံ ဧတဒဝေါစ – (‘‘ယော ခေါ သရဘ ပညာယတိ သမဏာနံ သကျပုတ္တိကာနံ ဓမ္မော) ‘‘ဝဒေဟိ, သရဘ, ကိန္တိ တေ အညာတော သမဏာနံ သကျပုတ္တိကာနံ ဓမ္မော? သစေ တေ အပရိပူရံ [Pg.187] ဘဝိဿတိ, အဟံ ပရိပူရေဿာမိ. သစေ ပန တေ ပရိပူရံ ဘဝိဿတိ, အဟံ အနုမောဒိဿာမီ’’တိ. တတိယမ္ပိ ခေါ သရဘော ပရိဗ္ဗာဇကော တုဏှီ အဟောသိ.

තෙවනුව ද භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සරභ පරිබ්‍රාජකයාට මෙසේ වදාළ සේක: (සරභ, ශාක්‍යපුත්‍ර ශ්‍රමණයන්ගේ ධර්මය යමක් පෙනේද?) "සරභ, පවසන්න, ශාක්‍යපුත්‍ර ශ්‍රමණයන්ගේ ධර්මය ඔබ විසින් අවබෝධ කරන ලද්දේ කෙසේ ද? ඉදින් ඔබේ අවබෝධය අසම්පූර්ණ නම් මම එය සම්පූර්ණ කරන්නෙමි. ඉදින් එය සම්පූර්ණ නම් මම එය අනුමෝදන් වන්නෙමි." තෙවනුව ද සරභ පරිබ්‍රාජකයා නිශ්ශබ්ද විය.

အထ ခေါ တေ ပရိဗ္ဗာဇကာ သရဘံ ပရိဗ္ဗာဇကံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ယဒေဝ ခေါ တွံ, အာဝုသော သရဘ, သမဏံ ဂေါတမံ ယာစေယျာသိ တဒေဝ တေ သမဏော ဂေါတမော ပဝါရေတိ. ဝဒေဟာဝုသော သရဘ, ကိန္တိ တေ အညာတော သမဏာနံ သကျပုတ္တိကာနံ ဓမ္မော? သစေ တေ အပရိပူရံ ဘဝိဿတိ, သမဏော ဂေါတမော ပရိပူရေဿတိ. သစေ ပန တေ ပရိပူရံ ဘဝိဿတိ, သမဏော ဂေါတမော အနုမောဒိဿတီ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ သရဘော ပရိဗ္ဗာဇကော တုဏှီဘူတော မင်္ကုဘူတော ပတ္တက္ခန္ဓော အဓောမုခေါ ပဇ္ဈာယန္တော အပ္ပဋိဘာနော နိသီဒိ.

එකල්හි ඒ පරිබ්‍රාජකයෝ සරභ පරිබ්‍රාජකයාට මෙසේ කීහ: "ඇවැත්නි සරභ, ඔබ යම් හෙයකින් ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේගෙන් යමක් ඉල්ලා සිටින්නේ ද, ඒ දේම ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ ඔබට අවස්ථාව ලබා දෙති. ඇවැත්නි සරභ, පවසන්න, ශාක්‍යපුත්‍ර ශ්‍රමණයන්ගේ ධර්මය ඔබ අවබෝධ කළේ කෙසේ ද? ඉදින් එය අසම්පූර්ණ නම් ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ එය සම්පූර්ණ කරන සේක. ඉදින් එය සම්පූර්ණ නම් ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ එය අනුමෝදන් වන සේක." මෙසේ කී කල්හි සරභ පරිබ්‍රාජකයා නිශ්ශබ්දව, මලානිකව, කරබාගෙන, බිම බලාගෙන, කල්පනා කරමින්, නිරුත්තරව හිඳගත්තේය.

အထ ခေါ ဘဂဝါ သရဘံ ပရိဗ္ဗာဇကံ တုဏှီဘူတံ မင်္ကုဘူတံ ပတ္တက္ခန္ဓံ အဓောမုခံ ပဇ္ဈာယန္တံ အပ္ပဋိဘာနံ ဝိဒိတွာ တေ ပရိဗ္ဗာဇကေ ဧတဒဝေါစ –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සරභ පරිබ්‍රාජකයා නිශ්ශබ්දව, මලානිකව, කරබාගෙන, බිම බලාගෙන, කල්පනා කරමින්, නිරුත්තරව සිටින බව දැන ඒ පරිබ්‍රාජකයන්ට මෙසේ වදාළ සේක:

‘‘ယော ခေါ မံ, ပရိဗ္ဗာဇကာ, ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ တေ ပဋိဇာနတော ဣမေ ဓမ္မာ အနဘိသမ္ဗုဒ္ဓါ’တိ, တမဟံ တတ္ထ သာဓုကံ သမနုယုဉ္ဇေယျံ သမနုဂါဟေယျံ သမနုဘာသေယျံ. သော ဝတ မယာ သာဓုကံ သမနုယုဉ္ဇိယမာနော သမနုဂါဟိယမာနော သမနုဘာသိယမာနော အဋ္ဌာနမေတံ အနဝကာသော ယံ သော တိဏ္ဏံ ဌာနာနံ နာညတရံ ဌာနံ နိဂစ္ဆေယျ, အညေန ဝါ အညံ ပဋိစရိဿတိ, ဗဟိဒ္ဓါ ကထံ အပနာမေဿတိ, ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ ပါတုကရိဿတိ, တုဏှီဘူတော မင်္ကုဘူတော ပတ္တက္ခန္ဓော အဓောမုခေါ ပဇ္ဈာယန္တော အပ္ပဋိဘာနော နိသီဒိဿတိ, သေယျထာပိ သရဘော ပရိဗ္ဗာဇကော.

“පිරිවැජියනි, යමෙක් මට මෙසේ පවසන්නේ නම්: ‘ඔබ වහන්සේ සම්මා සම්බුද්ධ යැයි පිළිගත්තද, මේ මේ ධර්මයන් ඔබ වහන්සේ විසින් අවබෝධ කර නොගන්නා ලද්දේය’ කියායි. එවිට මම ඒ පිළිබඳව ඔහුගෙන් මැනවින් ප්‍රශ්න කරන්නෙමි, කරුණු විමසන්නෙමි, සාකච්ඡා කරන්නෙමි. මා විසින් මැනවින් ප්‍රශ්න කරනු ලබන, කරුණු විමසනු ලබන, සාකච්ඡා කරනු ලබන ඔහු, මේ කරුණු තුනෙන් එකකට පත් නොවීමට කිසිදු ඉඩක් නැත. එනම්, ඔහු එක් කරුණකින් තවත් කරුණක් වසන් කරනු ඇත; පිටස්තර කථා ගෙනහැර පාමින් ප්‍රධාන මාතෘකාව මඟහරිනු ඇත; ක්‍රෝධය, ද්වේෂය සහ අප්‍රසාදය පළ කරනු ඇත; එසේත් නැතිනම් සරභ පිරිවැජියා මෙන් නිශ්ශබ්දව, මැලවුණු මුහුණින්, කරබාගෙන, බිමට හැරුණු මුහුණින්, කල්පනා කරමින්, පිළිතුරු දිය නොහැකිව හිඳගනු ඇත.”

‘‘ယော ခေါ မံ, ပရိဗ္ဗာဇကာ, ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ခီဏာသဝဿ တေ ပဋိဇာနတော ဣမေ အာသဝါ အပရိက္ခီဏာ’တိ, တမဟံ တတ္ထ သာဓုကံ သမနုယုဉ္ဇေယျံ သမနုဂါဟေယျံ သမနုဘာသေယျံ. သော ဝတ မယာ သာဓုကံ သမနုယုဉ္ဇိယမာနော သမနုဂါဟိယမာနော သမနုဘာသိယမာနော အဋ္ဌာနမေတံ အနဝကာသော ယံ သော တိဏ္ဏံ ဌာနာနံ နာညတရံ ဌာနံ နိဂစ္ဆေယျ, အညေန ဝါ အညံ ပဋိစရိဿတိ, ဗဟိဒ္ဓါ ကထံ အပနာမေဿတိ, ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ [Pg.188] ပါတုကရိဿတိ, တုဏှီဘူတော မင်္ကုဘူတော ပတ္တက္ခန္ဓော အဓောမုခေါ ပဇ္ဈာယန္တော အပ္ပဋိဘာနော နိသီဒိဿတိ, သေယျထာပိ သရဘော ပရိဗ္ဗာဇကော.

“පිරිවැජියනි, යමෙක් මට මෙසේ පවසන්නේ නම්: ‘ඔබ වහන්සේ ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කළ උත්තමයෙකු යැයි පිළිගත්තද, මේ මේ ආශ්‍රවයන් ඔබ වහන්සේ තුළ තවමත් ක්ෂය වී නැත’ කියායි. එවිට මම ඒ පිළිබඳව ඔහුගෙන් මැනවින් ප්‍රශ්න කරන්නෙමි, කරුණු විමසන්නෙමි, සාකච්ඡා කරන්නෙමි. මා විසින් මැනවින් ප්‍රශ්න කරනු ලබන, කරුණු විමසනු ලබන, සාකච්ඡා කරනු ලබන ඔහු, මේ කරුණු තුනෙන් එකකට පත් නොවීමට කිසිදු ඉඩක් නැත. එනම්, ඔහු එක් කරුණකින් තවත් කරුණක් වසන් කරනු ඇත; පිටස්තර කථා ගෙනහැර පාමින් ප්‍රධාන මාතෘකාව මඟහරිනු ඇත; ක්‍රෝධය, ද්වේෂය සහ අප්‍රසාදය පළ කරනු ඇත; එසේත් නැතිනම් සරභ පිරිවැජියා මෙන් නිශ්ශබ්දව, මැලවුණු මුහුණින්, කරබාගෙන, බිමට හැරුණු මුහුණින්, කල්පනා කරමින්, පිළිතුරු දිය නොහැකිව හිඳගනු ඇත.”

‘‘ယော ခေါ မံ, ပရိဗ္ဗာဇကာ, ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ယဿ ခေါ ပန တေ အတ္ထာယ ဓမ္မော ဒေသိတော, သော န နိယျာတိ တက္ကရဿ သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယာယာ’တိ, တမဟံ တတ္ထ သာဓုကံ သမနုယုဉ္ဇေယျံ သမနုဂါဟေယျံ သမနုဘာသေယျံ. သော ဝတ မယာ သာဓုကံ သမနုယုဉ္ဇိယမာနော သမနုဂါဟိယမာနော သမနုဘာသိယမာနော အဋ္ဌာနမေတံ အနဝကာသော ယံ သော တိဏ္ဏံ ဌာနာနံ နာညတရံ ဌာနံ နိဂစ္ဆေယျ, အညေန ဝါ အညံ ပဋိစရိဿတိ, ဗဟိဒ္ဓါ ကထံ အပနာမေဿတိ, ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ ပါတုကရိဿတိ, တုဏှီဘူတော မင်္ကုဘူတော ပတ္တက္ခန္ဓော အဓောမုခေါ ပဇ္ဈာယန္တော အပ္ပဋိဘာနော နိသီဒိဿတိ, သေယျထာပိ သရဘော ပရိဗ္ဗာဇကော’’တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ သိပ္ပိနိကာတီရေ ပရိဗ္ဗာဇကာရာမေ တိက္ခတ္တုံ သီဟနာဒံ နဒိတွာ ဝေဟာသံ ပက္ကာမိ.

“පිරිවැජියනි, යමෙක් මට මෙසේ පවසන්නේ නම්: ‘යම් අර්ථයක් සඳහා ඔබ වහන්සේ ධර්මය දේශනා කරන්නේද, ඒ ධර්මය පිළිපදින්නාහට එය මැනවින් දුක කෙළවර කිරීම පිණිස පවතින්නේ නැත’ කියායි. එවිට මම ඒ පිළිබඳව ඔහුගෙන් මැනවින් ප්‍රශ්න කරන්නෙමි, කරුණු විමසන්නෙමි, සාකච්ඡා කරන්නෙමි. මා විසින් මැනවින් ප්‍රශ්න කරනු ලබන, කරුණු විමසනු ලබන, සාකච්ඡා කරනු ලබන ඔහු, මේ කරුණු තුනෙන් එකකට පත් නොවීමට කිසිදු ඉඩක් නැත. එනම්, ඔහු එක් කරුණකින් තවත් කරුණක් වසන් කරනු ඇත; පිටස්තර කථා ගෙනහැර පාමින් ප්‍රධාන මාතෘකාව මඟහරිනු ඇත; ක්‍රෝධය, ද්වේෂය සහ අප්‍රසාදය පළ කරනු ඇත; එසේත් නැතිනම් සරභ පිරිවැජියා මෙන් නිශ්ශබ්දව, මැලවුණු මුහුණින්, කරබාගෙන, බිමට හැරුණු මුහුණින්, කල්පනා කරමින්, පිළිතුරු දිය නොහැකිව හිඳගනු ඇත.” මෙසේ පවසා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සිප්පිනිකා නදී තෙර පිරිවැජි ආරාමයේදී තෙවරක් සිංහ නාද පවත්වා අහසින් වැඩි සේක.

အထ ခေါ တေ ပရိဗ္ဗာဇကာ အစိရပက္ကန္တဿ ဘဂဝတော သရဘံ ပရိဗ္ဗာဇကံ သမန္တတော ဝါစာယသန္နိတောဒကေန သဉ္ဇမ္ဘရိမကံသု – ‘‘သေယျထာပိ, အာဝုသော သရဘ, ဗြဟာရညေ ဇရသိင်္ဂါလော ‘သီဟနာဒံ နဒိဿာမီ’တိ သိင်္ဂါလကံယေဝ နဒတိ, ဘေရဏ္ဍကံယေဝ နဒတိ ; ဧဝမေဝံ ခေါ တွံ, အာဝုသော သရဘ, အညတြေဝ သမဏေန ဂေါတမေန ‘သီဟနာဒံ နဒိဿာမီ’တိ သိင်္ဂါလကံယေဝ နဒသိ ဘေရဏ္ဍကံယေဝ နဒသိ. သေယျထာပိ, အာဝုသော သရဘ, အမ္ဗုကသဉ္စရီ ‘ပုရိသကရဝိတံ ရဝိဿာမီ’တိ အမ္ဗုကသဉ္စရိရဝိတံယေဝ ရဝတိ; ဧဝမေဝံ ခေါ တွံ, အာဝုသော သရဘ, အညတြေဝ သမဏေန ဂေါတမေန ‘ပုရိသကရဝိတံ ရဝိဿာမီ’တိ, အမ္ဗုကသဉ္စရိရဝိတံယေဝ ရဝသိ. သေယျထာပိ, အာဝုသော သရဘ, ဥသဘော သုညာယ ဂေါသာလာယ ဂမ္ဘီရံ နဒိတဗ္ဗံ မညတိ; ဧဝမေဝံ ခေါ တွံ, အာဝုသော သရဘ, အညတြေဝ သမဏေန ဂေါတမေန ဂမ္ဘီရံ နဒိတဗ္ဗံ မညသီ’’တိ. အထ ခေါ တေ ပရိဗ္ဗာဇကာ သရဘံ ပရိဗ္ဗာဇကံ [Pg.189] သမန္တတော ဝါစာယသန္နိတောဒကေန သဉ္ဇမ္ဘရိမကံသူတိ. စတုတ္ထံ.

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩම කළ නොබෝ වේලාවකින්, ඒ පිරිවැජියෝ සරභ පිරිවැජියාට සෑම අතින්ම වාග් ප්‍රහාර එල්ල කරමින් මෙසේ කීහ: “ඇවැත්නි සරභය, යම් සේ මහ වනයක වෙසෙන මහලු හිවලෙක් ‘මම සිංහ නාද පවත්වන්නෙමි’ කියා හිවලෙකුගේම අඳෝනාවක් පවත්වන්නේද, එලෙසම ඇවැත්නි සරභය, ඔබද ගෞතම ශ්‍රමණයන් වහන්සේ නැති තැන ‘මම සිංහ නාද පවත්වන්නෙමි’ කියා හිවලෙකුගේ අඳෝනාවක් පෑවා පමණි. ඇවැත්නි සරභය, යම් සේ කිකිළියක් ‘මම කුකුළෙකු මෙන් හඬලන්නෙමි’ කියා කිකිළියකගේම හඬක් නිකුත් කරන්නේද, එලෙසම ඇවැත්නි සරභය, ඔබද ගෞතම ශ්‍රමණයන් වහන්සේ නැති තැන ‘මම කුකුළු හඬ පවත්වන්නෙමි’ කියා කිකිළියකගේ හඬක්ම නැඟුවා පමණි. ඇවැත්නි සරභය, යම් සේ වෘෂභයෙක් හිස් ගව හලක සිට තමන් ගම්භීර හඬක් නගන්නෙමියි සිතන්නේද, එලෙසම ඇවැත්නි සරභය, ඔබද ගෞතම ශ්‍රමණයන් වහන්සේ නැති තැන මහා ගම්භීර හඬක් පවත්වන්නෙමියි සිතුවා පමණි.” මෙසේ ඒ පිරිවැජියෝ සරභ පිරිවැජියාට සෑම අතින්ම වාග් ප්‍රහාර එල්ල කරමින් අපහාස කළහ. සිව්වැනි සූත්‍රයයි.

၅. ကေသမုတ္တိသုတ္တံ

5. කේසමුත්ති සූත්‍රය

၆၆. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ကောသလေသု စာရိကံ စရမာနော မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ယေန ကေသမုတ္တံ နာမ ကာလာမာနံ နိဂမော တဒဝသရိ. အဿောသုံ ခေါ ကေသမုတ္တိယာ ကာလာမာ – ‘‘သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော သကျပုတ္တော သကျကုလာ ပဗ္ဗဇိတော ကေသမုတ္တံ အနုပ္ပတ္တော. တံ ခေါ ပန ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဧဝံ ကလျာဏော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂတော – ‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ…ပေ… သာဓု ခေါ ပန တထာရူပါနံ အရဟတံ ဒဿနံ ဟောတီ’’’တိ.

66. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් සමයෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මහා භික්ෂු සංඝයා සමඟ කෝසල ජනපදයෙහි චාරිකාවේ වඩිමින් කේසමුත්ත නම් වූ කාලාමයන්ගේ නියම්ගමකට පැමිණි සේක. කේසමුත්ත වැසි කාලාමයෝ මෙසේ ඇසූහ: “පින්වත්නි, ශාක්‍ය කුලයෙන් නික්ම පැවිදි වූ ශාක්‍ය පුත්‍ර ගෞතම ශ්‍රමණයන් වහන්සේ කේසමුත්තයට වැඩම කොට සිටිති. ඒ භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ පිළිබඳව මෙබඳු වූ කල්‍යාණ කීර්ති රාවයක් පැතිර පවතී: ‘ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේද අරහත් වන සේක... පේ... එබඳු රහතන් වහන්සේලා දැකීම මැනවි’ කියායි.”

အထ ခေါ ကေသမုတ္တိယာ ကာလာမာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ အပ္ပေကစ္စေ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု, အပ္ပေကစ္စေ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိံသု, သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု, အပ္ပေကစ္စေ ယေန ဘဂဝါ တေနဉ္ဇလိံ ပဏာမေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု, အပ္ပေကစ္စေ နာမဂေါတ္တံ သာဝေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု, အပ္ပေကစ္စေ တုဏှီဘူတာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ တေ ကေသမုတ္တိယာ ကာလာမာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ –

ඉන්පසු කේසමුත්ත නියම්ගමෙහි වසන කාලාමයෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ. පැමිණ ඇතැම්හු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එකත්පසක වාඩි වූහ. ඇතැම්හු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමඟ සතුටු සාමීචියෙහි යෙදී, සතුටු විය යුතු සිහි කටයුතු පිළිසඳර කතා පවත්වා නිමවා එකත්පසක වාඩි වූහ. ඇතැම්හු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි දිසාවට දොහොත් මුදුන් දී නමස්කාර කර එකත්පසක වාඩි වූහ. ඇතැම්හු තමන්ගේ නම සහ ගෝත්‍රය පවසා එකත්පසක වාඩි වූහ. ඇතැම්හු නිශ්ශබ්දව එකත්පසක වාඩි වූහ. එකත්පසක වාඩි වූ ඒ කේසමුත්ත නියම්ගමවැසි කාලාමයෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ.

‘‘သန္တိ, ဘန္တေ, ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ကေသမုတ္တံ အာဂစ္ဆန္တိ. တေ သကံယေဝ ဝါဒံ ဒီပေန္တိ ဇောတေန္တိ, ပရပ္ပဝါဒံ ပန ခုံသေန္တိ ဝမ္ဘေန္တိ ပရိဘဝန္တိ ဩမက္ခိံ ကရောန္တိ. အပရေပိ, ဘန္တေ, ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ကေသမုတ္တံ အာဂစ္ဆန္တိ. တေပိ သကံယေဝ ဝါဒံ ဒီပေန္တိ ဇောတေန္တိ, ပရပ္ပဝါဒံ ပန ခုံသေန္တိ ဝမ္ဘေန္တိ ပရိဘဝန္တိ ဩမက္ခိံ ကရောန္တိ. တေသံ နော, ဘန္တေ, အမှာကံ ဟောတေဝ ကင်္ခါ ဟောတိ ဝိစိကိစ္ဆာ – ‘ကော သု နာမ ဣမေသံ ဘဝတံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ သစ္စံ အာဟ, ကော မုသာ’’’တိ? ‘‘အလဉှိ ဝေါ, ကာလာမာ, ကင်္ခိတုံ အလံ ဝိစိကိစ္ဆိတုံ. ကင်္ခနီယေဝ ပန ဝေါ ဌာနေ ဝိစိကိစ္ဆာ ဥပ္ပန္နာ’’.

“ස්වාමීනි, ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ කේසමුත්ත නියම්ගමට පැමිණෙති. ඔවුහු තමන්ගේම වාදයන් (මතයන්) විස්තර කරති, බබළවති. අනුන්ගේ වාදයන්ට (මතයන්ට) නම් ගර්හා කරති, හෙළා දකිති, නිග්‍රහ කරති, පහත් කර සලකති. ස්වාමීනි, තවත් ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ කේසමුත්ත නියම්ගමට පැමිණෙති. ඔවුහුද තමන්ගේම වාදයන් විස්තර කරති, බබළවති. අනුන්ගේ වාදයන්ට නම් ගර්හා කරති, හෙළා දකිති, නිග්‍රහ කරති, පහත් කර සලකති. ස්වාමීනි, ‘මේ පින්වත් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් අතරින් කවුරුන් සත්‍ය පවසන්නේද, කවුරුන් අසත්‍ය පවසන්නේද’ යන්න ගැන අප තුළ සැකයක්, විචිකිච්ඡාවක් උපදී.” “කාලාමයෙනි, ඔබට සැක ඇති වීම සුදුසුමය, විචිකිච්ඡාව ඇති වීම සුදුසුමය. සැක උපදවිය යුතු කරුණකදීම ඔබට විචිකිච්ඡාව උපන් බැවිනි.”

‘‘ဧထ တုမှေ, ကာလာမာ, မာ အနုဿဝေန, မာ ပရမ္ပရာယ, မာ ဣတိကိရာယ, မာ ပိဋကသမ္ပဒါနေန, မာ တက္ကဟေတု, မာ နယဟေတု, မာ အာကာရပရိဝိတက္ကေန[Pg.190], မာ ဒိဋ္ဌိနိဇ္ဈာနက္ခန္တိယာ, မာ ဘဗ္ဗရူပတာယ, မာ သမဏော နော ဂရူတိ. ယဒါ တုမှေ, ကာလာမာ, အတ္တနာဝ ဇာနေယျာထ – ‘ဣမေ ဓမ္မာ အကုသလာ, ဣမေ ဓမ္မာ သာဝဇ္ဇာ, ဣမေ ဓမ္မာ ဝိညုဂရဟိတာ, ဣမေ ဓမ္မာ သမတ္တာ သမာဒိန္နာ အဟိတာယ ဒုက္ခာယ သံဝတ္တန္တီ’’’တိ, အထ တုမှေ, ကာလာမာ, ပဇဟေယျာထ.

“කාලාමයෙනි, ඔබ (යමක්) අසන්නට ලැබුණු පමණින් (කටකතාවෙන්) පිළි නොගන්න. පරම්පරාගතව ආ පමණින් පිළි නොගන්න. ‘මෙසේ යැ’යි කියන ආරංචියෙන් පිළි නොගන්න. පිටක ග්‍රන්ථයන්හි සඳහන් වූ පමණින් පිළි නොගන්න. තර්කයට ගැළපෙන නිසාම පිළි නොගන්න. න්‍යායයට ගැළපෙන නිසාම පිළි නොගන්න. කරුණු විමසා බැලීමේදී පෙනෙන ආකාරය අනුව පිළි නොගන්න. තමා සිතා මතා පිළිගත් දෘෂ්ටියකට ගැළපුණු පමණින් පිළි නොගන්න. දේශකයා කෙරෙහි ඇති විශ්වාසය (භව්‍ය රූපී බව) මත පමණක් පිළි නොගන්න. ‘මේ ශ්‍රමණයාණන් වහන්සේ අපගේ ගුරුවරයා ය’ යන අදහසින් පමණක් පිළි නොගන්න. කාලාමයෙනි, ‘මේ ධර්මයන් අකුසල්ය, මේ ධර්මයන් දෝෂ සහිතය, මේ ධර්මයන් නුවණැත්තන් විසින් ගර්හා කරන ලද්දේය, මේ ධර්මයන් සමාදන්ව සම්පූර්ණ කළහොත් අහිත පිණිසත් දුක් පිණිසත් හේතු වේ’ යැයි ඔබ විසින්ම ප්‍රත්‍යක්ෂයෙන්ම දැනගත් විට, කාලාමයෙනි, එවිට ඔබ ඒවා අත්හරින්න.”

‘‘တံ ကိံ မညထ, ကာလာမာ, လောဘော ပုရိသဿ အဇ္ဈတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇမာနော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဟိတာယ ဝါ အဟိတာယ ဝါ’’တိ?

“කාලාමයෙනි, ඒ ගැන ඔබ කුමක් සිතන්නේද? පුද්ගලයකු තුළ ලෝභය උපදින්නේ නම්, එය උපදින්නේ හිත පිණිසද නැතහොත් අහිත පිණිසද?”

‘‘အဟိတာယ, ဘန္တေ’’.

“ස්වාමීනි, අහිත පිණිසමය.”

‘‘လုဒ္ဓေါ ပနာယံ, ကာလာမာ, ပုရိသပုဂ္ဂလော လောဘေန အဘိဘူတော ပရိယာဒိန္နစိတ္တော ပါဏမ္ပိ ဟနတိ, အဒိန္နမ္ပိ အာဒိယတိ, ပရဒါရမ္ပိ ဂစ္ဆတိ, မုသာပိ ဘဏတိ, ပရမ္ပိ တထတ္တာယ သမာဒပေတိ, ယံ သ ဟောတိ ဒီဃရတ္တံ အဟိတာယ ဒုက္ခာယာ’’တိ.

“කාලාමයෙනි, ලෝභයෙන් මඩනා ලද, ලෝභයට නතු වූ සිතක් ඇති මේ පුද්ගලයා සතුන් මරයි, සොරකම් කරයි, පරදාර සේවනයෙහි යෙදෙයි, බොරු කියයි, අනුන්වත් එසේ කිරීමට පෙළඹවෙයි. එය ඔහුට බොහෝ කලක් අහිත පිණිසත් දුක් පිණිසත් හේතු නොවේද?”

‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’.

“එසේය, ස්වාමීනි.”

‘‘တံ ကိံ မညထ, ကာလာမာ, ဒေါသော ပုရိသဿ အဇ္ဈတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇမာနော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဟိတာယ ဝါ အဟိတာယ ဝါ’’တိ?

“කාලාමයෙනි, ඒ ගැන ඔබ කුමක් සිතන්නේද? පුද්ගලයකු තුළ ද්වේෂය උපදින්නේ නම්, එය උපදින්නේ හිත පිණිසද නැතහොත් අහිත පිණිසද?”

‘‘အဟိတာယ, ဘန္တေ’’.

“ස්වාමීනි, අහිත පිණිසමය.”

‘‘ဒုဋ္ဌော ပနာယံ, ကာလာမာ, ပုရိသပုဂ္ဂလော ဒေါသေန အဘိဘူတော ပရိယာဒိန္နစိတ္တော ပါဏမ္ပိ ဟနတိ, အဒိန္နမ္ပိ အာဒိယတိ, ပရဒါရမ္ပိ ဂစ္ဆတိ, မုသာပိ ဘဏတိ, ပရမ္ပိ တထတ္တာယ သမာဒပေတိ, ယံ သ ဟောတိ ဒီဃရတ္တံ အဟိတာယ ဒုက္ခာယာ’’တိ.

“කාලාමයෙනි, ද්වේෂයෙන් මඩනා ලද, ද්වේෂයට නතු වූ සිතක් ඇති ද්වේෂසහගත පුද්ගලයා සතුන් මරයි, සොරකම් කරයි, පරදාර සේවනයෙහි යෙදෙයි, බොරු කියයි, අනුන්වත් එසේ කිරීමට පෙළඹවෙයි. එය ඔහුට බොහෝ කලක් අහිත පිණිසත් දුක් පිණිසත් හේතු නොවේද?”

‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’.

“එසේය, ස්වාමීනි.”

‘‘တံ ကိံ မညထ, ကာလာမာ, မောဟော ပုရိသဿ အဇ္ဈတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇမာနော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဟိတာယ ဝါ အဟိတာယ ဝါ’’တိ?

“කාලාමයෙනි, ඒ ගැන ඔබ කුමක් සිතන්නේද? පුද්ගලයකු තුළ මෝහය උපදින්නේ නම්, එය උපදින්නේ හිත පිණිසද නැතහොත් අහිත පිණිසද?”

‘‘အဟိတာယ, ဘန္တေ’’.

“ස්වාමීනි, අහිත පිණිසමය.”

‘‘မူဠှော ပနာယံ, ကာလာမာ, ပုရိသပုဂ္ဂလော မောဟေန အဘိဘူတော ပရိယာဒိန္နစိတ္တော ပါဏမ္ပိ ဟနတိ, အဒိန္နမ္ပိ အာဒိယတိ, ပရဒါရမ္ပိ ဂစ္ဆတိ, မုသာပိ ဘဏတိ, ပရမ္ပိ တထတ္တာယ သမာဒပေတိ, ယံ သ ဟောတိ ဒီဃရတ္တံ အဟိတာယ ဒုက္ခာယာ’’တိ.

“කාලාමයෙනි, මෝහයෙන් මඩනා ලද, මෝහයට නතු වූ සිතක් ඇති මුළා වූ පුද්ගලයා සතුන් මරයි, සොරකම් කරයි, පරදාර සේවනයෙහි යෙදෙයි, බොරු කියයි, අනුන්වත් එසේ කිරීමට පෙළඹවෙයි. එය ඔහුට බොහෝ කලක් අහිත පිණිසත් දුක් පිණිසත් හේතු නොවේද?”

‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’.

“එසේය, ස්වාමීනි.”

‘‘တံ ကိံ မညထ, ကာလာမာ, ဣမေ ဓမ္မာ ကုသလာ ဝါ အကုသလာ ဝါ’’တိ?

“කාලාමයෙනි, ඒ ගැන ඔබ කුමක් සිතන්නේද? මේ ධර්මයන් කුසල්ද නැතහොත් අකුසල්ද?”

‘‘အကုသလာ, ဘန္တေ’’.

“අකුසල්ය, ස්වාමීනි.”

‘‘သာဝဇ္ဇာ ဝါ အနဝဇ္ဇာ ဝါ’’တိ?

“දෝෂ සහිතද නැතහොත් නිර්දෝෂීද?”

‘‘သာဝဇ္ဇာ, ဘန္တေ’’.

“දෝෂ සහිතයි, ස්වාමීනි.”

‘‘ဝိညုဂရဟိတာ ဝါ ဝိညုပ္ပသတ္ထာ ဝါ’’တိ?

“නුවණැත්තන් විසින් ගර්හා කරන ලද්දේද නැතහොත් ප්‍රශංසා කරන ලද්දේද?”

‘‘ဝိညုဂရဟိတာ, ဘန္တေ’’.

“නුවණැත්තන් විසින් ගර්හා කරන ලද්දකි, ස්වාමීනි.”

‘‘သမတ္တာ သမာဒိန္နာ အဟိတာယ ဒုက္ခာယ သံဝတ္တန္တိ, နော ဝါ? ကထံ ဝါ ဧတ္ထ ဟောတီ’’တိ[Pg.191]?

“මේවා සමාදන්ව සම්පූර්ණ කළහොත් අහිත පිණිසත් දුක් පිණිසත් පවතීද නැද්ද? නැතහොත් මේ ගැන ඔබේ මතය කුමක්ද?”

‘‘သမတ္တာ, ဘန္တေ, သမာဒိန္နာ အဟိတာယ ဒုက္ခာယ သံဝတ္တန္တီတိ. ဧဝံ နော ဧတ္ထ ဟောတီ’’တိ.

“ස්වාමීනි, මේවා සමාදන්ව සම්පූර්ණ කළහොත් අහිත පිණිසත් දුක් පිණිසත් පවතී. අපගේ අදහස මෙසේය.”

‘‘ဣတိ ခေါ, ကာလာမာ, ယံ တံ အဝေါစုမှာ – ‘ဧထ တုမှေ, ကာလာမာ! မာ အနုဿဝေန, မာ ပရမ္ပရာယ, မာ ဣတိကိရာယ, မာ ပိဋကသမ္ပဒါနေန, မာ တက္ကဟေတု, မာ နယဟေတု, မာ အာကာရပရိဝိတက္ကေန, မာ ဒိဋ္ဌိနိဇ္ဈာနက္ခန္တိယာ, မာ ဘဗ္ဗရူပတာယ, မာ သမဏော နော ဂရူတိ. ယဒါ တုမှေ ကာလာမာ အတ္တနာဝ ဇာနေယျာထ – ‘ဣမေ ဓမ္မာ အကုသလာ, ဣမေ ဓမ္မာ သာဝဇ္ဇာ, ဣမေ ဓမ္မာ ဝိညုဂရဟိတာ, ဣမေ ဓမ္မာ သမတ္တာ သမာဒိန္နာ အဟိတာယ ဒုက္ခာယ သံဝတ္တန္တီတိ, အထ တုမှေ, ကာလာမာ, ပဇဟေယျာထာ’တိ, ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ, ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

“කාලාමයෙනි, ‘ඔබ අසන්නට ලැබුණු පමණින් පිළි නොගන්න... මේ ධර්මයන් අකුසල්ය, මේ ධර්මයන් දෝෂ සහිතය, මේ ධර්මයන් නුවණැත්තන් විසින් ගර්හා කරන ලද්දේය, මේ ධර්මයන් සමාදන්ව සම්පූර්ණ කළහොත් අහිත පිණිසත් දුක් පිණිසත් හේතු වේ යැයි ඔබ විසින්ම දැනගත් විට, ඒවා අත්හරින්න’ යැයි යමක් මා විසින් පවසන ලද්දේ නම්, එසේ පවසන ලද්දේ මෙය පදනම් කරගෙනය.”

‘‘ဧထ တုမှေ, ကာလာမာ, မာ အနုဿဝေန, မာ ပရမ္ပရာယ, မာ ဣတိကိရာယ, မာ ပိဋကသမ္ပဒါနေန, မာ တက္ကဟေတု, မာ နယဟေတု, မာ အာကာရပရိဝိတက္ကေန, မာ ဒိဋ္ဌိနိဇ္ဈာနက္ခန္တိယာ, မာ ဘဗ္ဗရူပတာယ, မာ သမဏော နော ဂရူတိ. ယဒါ တုမှေ, ကာလာမာ, အတ္တနာဝ ဇာနေယျာထ – ‘ဣမေ ဓမ္မာ ကုသလာ, ဣမေ ဓမ္မာ အနဝဇ္ဇာ, ဣမေ ဓမ္မာ ဝိညုပ္ပသတ္ထာ, ဣမေ ဓမ္မာ သမတ္တာ သမာဒိန္နာ ဟိတာယ သုခါယ သံဝတ္တန္တီ’တိ, အထ တုမှေ, ကာလာမာ, ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျာထ.

‘‘කාලාමයෙනි, ඔබ මෙහි එන්න. අනුශ්‍රවයෙන් (ඇසූ පමණින්) පිළි නොගන්න, පරම්පරා කතාවෙන් පිළි නොගන්න, මෙසේය යන කටකතාවෙන් පිළි නොගන්න, අපගේ පිටක සම්ප්‍රදායට (පොතපතට) එකඟය යන කරුණෙන් පිළි නොගන්න, තර්කයෙන් පිළි නොගන්න, න්‍යායෙන් (ක්‍රමවේදයෙන්) පිළි නොගන්න, පෙනෙන ස්වභාවය අනුව විචාරීමෙන් පිළි නොගන්න, තමන් පිළිගත් මතයකට එකඟ වූ පමණින් පිළි නොගන්න, මොහු සුදුසු පුද්ගලයෙකැයි පෙනෙන නිසා පිළි නොගන්න, ‘මේ ශ්‍රමණයාණන් වහන්සේ අපගේ ගුරුවරයා ය’ යන ගෞරවයෙන් පිළි නොගන්න. කාලාමයෙනි, ‘මේ ධර්මයන් කුසල්ය, මේ ධර්මයන් නිවැරදිය, මේ ධර්මයන් නුවණැත්තන් විසින් පසසන ලද්දේය, මේ ධර්මයන් සමාදන්ව සම්පූර්ණ කළ විට හිතසුව පිණිස පවතින්නේය’ කියා යම් කලෙක ඔබ තමන්ම දැනගන්නහුද, කාලාමයෙනි, එකල්හි ඔබ ඒවාට පැමිණ වාසය කරන්න.

‘‘တံ ကိံ မညထ, ကာလာမာ, အလောဘော ပုရိသဿ အဇ္ဈတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇမာနော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဟိတာယ ဝါ အဟိတာယ ဝါ’’တိ?

‘‘කාලාමයෙනි, ඒ ගැන ඔබ කුමක් සිතන්නහුද? පුද්ගලයෙකු තුළ අලෝභය (තෘෂ්ණාවෙන් තොර බව) උපදින්නේ ඔහුගේ හිත පිණිසද, නැතහොත් අහිත පිණිසද?’’

‘‘ဟိတာယ, ဘန္တေ’’.

‘‘ස්වාමීනි, හිත පිණිසමය.’’

‘‘အလုဒ္ဓေါ ပနာယံ, ကာလာမာ, ပုရိသပုဂ္ဂလော လောဘေန အနဘိဘူတော အပရိယာဒိန္နစိတ္တော နေဝ ပါဏံ ဟနတိ, န အဒိန္နံ အာဒိယတိ, န ပရဒါရံ ဂစ္ဆတိ, န မုသာ ဘဏတိ, န ပရမ္ပိ တထတ္တာယ သမာဒပေတိ, ယံ သ ဟောတိ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယာ’’တိ.

‘‘කාලාමයෙනි, ලෝභයෙන් මැඩපැවැත්වූ සිත් නැති, ලෝභී නොවූ මේ පුරුෂ පුද්ගලයා සතුන් නොමරයි, නුදුන් දේ නොගනියි, පරදාර සේවනයේ නොයෙදෙයි, බොරු නොකියයි, අන්‍යයන්ද ඒ සඳහා සමාදන් කරවයි. එය ඔහුට බොහෝ කලක් හිතසුව පිණිස පවතියි නේද?’’

‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’.

‘‘එසේය, ස්වාමීනි.’’

‘‘တံ ကိံ မညထ, ကာလာမာ, အဒေါသော ပုရိသဿ အဇ္ဈတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇမာနော ဥပ္ပဇ္ဇတိ…ပေ… အမောဟော ပုရိသဿ အဇ္ဈတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇမာနော ဥပ္ပဇ္ဇတိ…ပေ… ဟိတာယ သုခါယာ’’တိ.

‘‘කාලාමයෙනි, ඒ ගැන ඔබ කුමක් සිතන්නහුද? පුද්ගලයෙකු තුළ අද්වේෂය උපදින්නේ... (පෙ)... අමෝහය (මුළාවෙන් තොර බව) උපදින්නේ... (පෙ)... හිතසුව පිණිස පවතියි නේද?’’

‘‘ဧဝံ ဘန္တေ’’.

‘‘එසේය, ස්වාමීනි.’’

‘‘တံ ကိံ မညထ, ကာလာမာ, ဣမေ ဓမ္မာ ကုသလာ ဝါ အကုသလာ ဝါ’’တိ?

‘‘කාලාමයෙනි, ඒ ගැන ඔබ කුමක් සිතන්නහුද? මේ ධර්මයන් කුසල්ද, නැතහොත් අකුසල්ද?’’

‘‘ကုသလာ, ဘန္တေ’’.

‘‘ස්වාමීනි, මේවා කුසල්ය.’’

‘‘သာဝဇ္ဇာ ဝါ အနဝဇ္ဇာ ဝါ’’တိ?

‘‘වරද සහිතද (සාවද්‍යද), නැතහොත් නිවැරදිද (අනවද්‍යද)?’’

‘‘အနဝဇ္ဇာ, ဘန္တေ’’.

‘‘ස්වාමීනි, නිවැරදිය.’’

‘‘ဝိညုဂရဟိတာ ဝါ ဝိညုပ္ပသတ္ထာ ဝါ’’တိ?

‘‘නුවණැත්තන් විසින් ගර්හා කරන ලද්දක්ද, නැතහොත් නුවණැත්තන් විසින් පසසන ලද්දක්ද?’’

‘‘ဝိညုပ္ပသတ္ထာ, ဘန္တေ’’.

‘‘ස්වාමීනි, නුවණැත්තන් විසින් පසසන ලද්දකි.’’

‘‘သမတ္တာ သမာဒိန္နာ [Pg.192] ဟိတာယ သုခါယ သံဝတ္တန္တိ နော ဝါ? ကထံ ဝါ ဧတ္ထ ဟောတီ’’တိ?

‘‘මේ ධර්මයන් සම්පූර්ණ කළ විට, මැනවින් සමාදන් වූ විට හිතසුව පිණිස පවතින්නේද, නැද්ද? නැතහොත් මෙහිදී ඔබගේ අදහස කුමක්ද?’’

‘‘သမတ္တာ, ဘန္တေ, သမာဒိန္နာ ဟိတာယ သုခါယ သံဝတ္တန္တိ. ဧဝံ နော ဧတ္ထ ဟောတီ’’တိ.

‘‘ස්වාමීනි, මේ ධර්මයන් සම්පූර්ණ කළ විට, සමාදන් වූ විට හිතසුව පිණිස පවතියි. මෙහිදී අපගේ අදහස මෙසේය.’’

‘‘ဣတိ ခေါ, ကာလာမာ, ယံ တံ အဝေါစုမှာ – ‘ဧထ တုမှေ, ကာလာမာ! မာ အနုဿဝေန, မာ ပရမ္ပရာယ, မာ ဣတိကိရာယ, မာ ပိဋကသမ္ပဒါနေန, မာ တက္ကဟေတု, မာ နယဟေတု, မာ အာကာရပရိဝိတက္ကေန, မာ ဒိဋ္ဌိနိဇ္ဈာနက္ခန္တိယာ, မာ ဘဗ္ဗရူပတာယ, မာ သမဏော နော ဂရူတိ. ယဒါ တုမှေ, ကာလာမာ, အတ္တနာဝ ဇာနေယျာထ – ဣမေ ဓမ္မာ ကုသလာ, ဣမေ ဓမ္မာ အနဝဇ္ဇာ, ဣမေ ဓမ္မာ ဝိညုပ္ပသတ္ထာ, ဣမေ ဓမ္မာ သမတ္တာ သမာဒိန္နာ ဟိတာယ သုခါယ သံဝတ္တန္တီတိ, အထ တုမှေ, ကာလာမာ, ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျာထာ’တိ, ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

‘‘කාලාමයෙනි, ‘එන්න කාලාමයෙනි, අනුශ්‍රවයෙන් නොගන්න... (පෙ)... තමන්ම දැනගත් කල ඒවාට පැමිණ වාසය කරන්න’ යැයි යමක් අප විසින් පවසන ලද්දේද, එය පවසන ලද්දේ මේ කරුණ මුල් කරගෙනය.’’

‘‘သ ခေါ သော, ကာလာမာ, အရိယသာဝကော ဧဝံ ဝိဂတာဘိဇ္ဈော ဝိဂတဗျာပါဒေါ အသမ္မူဠှော သမ္ပဇာနော ပတိဿတော မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟရတိ, တထာ ဒုတိယံ, တထာ တတိယံ, တထာ စတုတ္ထံ, ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာပဇ္ဈေန ဖရိတွာ ဝိဟရတိ. ကရုဏာသဟဂတေန စေတသာ…ပေ… မုဒိတာသဟဂတေန စေတသာ…ပေ… ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟရတိ, တထာ ဒုတိယံ, တထာ တတိယံ, တထာ စတုတ္ထံ, ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာပဇ္ဈေန ဖရိတွာ ဝိဟရတိ.

‘‘කාලාමයෙනි, ඒ ආර්ය ශ්‍රාවකයා මෙසේ අභිධ්‍යාව (විෂම ලෝභය) පහවූ, ව්‍යාපාදය (තරහව) පහවූ, මුළා නොවූ, මනා දැනුමෙන් හා සිහියෙන් යුක්ත වූයේ, මෙත්තා සහගත සිතින් එක් දිශාවක් පතුරුවා වාසය කරයි. එමෙන්ම දෙවන දිශාවද, තෙවන දිශාවද, සිව්වන දිශාවද පතුරුවා වාසය කරයි. මෙසේ උඩ, යට, සිරස යන සෑම තැනකම, සියලු සතුන් කෙරෙහි තමා හා සමාන කොට සලකා, මෙත්තා සහගත සිතින් යුතුව, මහත් වූ, උතුම් වූ, අප්‍රමාණ වූ, වෛර රහිත වූ, ක්‍රෝධ රහිත වූ සිතින් මුළු ලෝකයම පතුරුවා වාසය කරයි. කරුණා සහගත සිතින්... (පෙ)... මුදිතා සහගත සිතින්... (පෙ)... උපේක්ෂා සහගත සිතින් එක් දිශාවක් පතුරුවා වාසය කරයි. එමෙන්ම දෙවන දිශාවද, තෙවන දිශාවද, සිව්වන දිශාවද පතුරුවා වාසය කරයි. මෙසේ උඩ, යට, සිරස යන සෑම තැනකම, සියලු සතුන් කෙරෙහි තමා හා සමාන කොට සලකා, උපේක්ෂා සහගත සිතින් යුතුව, මහත් වූ, උතුම් වූ, අප්‍රමාණ වූ, වෛර රහිත වූ, ක්‍රෝධ රහිත වූ සිතින් මුළු ලෝකයම පතුරුවා වාසය කරයි.’’

‘‘သ ခေါ သော, ကာလာမာ, အရိယသာဝကော ဧဝံ အဝေရစိတ္တော ဧဝံ အဗျာပဇ္ဈစိတ္တော ဧဝံ အသံကိလိဋ္ဌစိတ္တော ဧဝံ ဝိသုဒ္ဓစိတ္တော. တဿ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ စတ္တာရော အဿာသာ အဓိဂတာ ဟောန္တိ. ‘သစေ ခေါ ပန အတ္ထိ ပရော လောကော, အတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော, အထာဟံ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇိဿာမီ’တိ, အယမဿ ပဌမော အဿာသော အဓိဂတော ဟောတိ.

‘‘කාලාමයෙනි, ඒ ආර්ය ශ්‍රාවකයා මෙසේ වෛර රහිත සිත් ඇතිව, ක්‍රෝධ රහිත සිත් ඇතිව, කෙලෙස් රහිත සිත් ඇතිව, පිරිසිදු සිත් ඇතිව වාසය කරයි. ඔහුට මේ ජීවිතයේදීම අස්වැසිලි (සැනසීම්) සතරක් ලැබේ. ‘ඉදින් පරලොවක් ඇත්නම්, කළා වූ යහපත් අයහපත් කර්මයන්ගේ විපාක පලයක් ඇත්නම්, මම ශරීරය බිඳී මරණින් මතු සුගති සංඛ්‍යාත ස්වර්ග ලෝකයේ උපදින්නෙමි’ යනු ඔහු ලබන පළමු අස්වැසිල්ලයි.’’

‘‘‘သစေ [Pg.193] ခေါ ပန နတ္ထိ ပရော လောကော, နတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော, အထာဟံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ အဝေရံ အဗျာပဇ္ဈံ အနီဃံ သုခိံ အတ္တာနံ ပရိဟရာမီ’တိ, အယမဿ ဒုတိယော အဿာသော အဓိဂတော ဟောတိ.

‘‘‘ඉදින් පරලොවක් නැත්නම්, කළා වූ යහපත් අයහපත් කර්මයන්ගේ විපාක පලයක් නැත්නම්, මම මේ ජීවිතයේදීම වෛර රහිතව, ක්‍රෝධ රහිතව, පීඩා රහිතව, සුවසේ තමා ආරක්ෂා කරගනිමි’ යනු ඔහු ලබන දෙවන අස්වැසිල්ලයි.’’

‘‘‘သစေ ခေါ ပန ကရောတော ကရီယတိ ပါပံ, န ခေါ ပနာဟံ ကဿစိ ပါပံ စေတေမိ. အကရောန္တံ ခေါ ပန မံ ပါပကမ္မံ ကုတော ဒုက္ခံ ဖုသိဿတီ’တိ, အယမဿ တတိယော အဿာသော အဓိဂတော ဟောတိ.

‘‘‘ඉදින් පව් කරන්නාට එහි විපාක ලැබේ නම්, මම කිසිවෙකුටත් පවක් නොසිතමි. පව්කම් නොකරන මට පව්කම නිසා ඇතිවන දුකක් කෙසේ නම් පැමිණේවිද?’ යනු ඔහු ලබන තෙවන අස්වැසිල්ලයි.’’

‘‘‘သစေ ခေါ ပန ကရောတော န ကရီယတိ ပါပံ, အထာဟံ ဥဘယေနေဝ ဝိသုဒ္ဓံ အတ္တာနံ သမနုပဿာမီ’တိ, အယမဿ စတုတ္ထော အဿာသော အဓိဂတော ဟောတိ.

‘‘‘ඉදින් පව් කරන්නාට එහි විපාක නොලැබේ නම්, මම දෙපරිද්දෙන්ම (පව් නොකිරීමෙන් හා විපාක නැතිවීමෙන්) පිරිසිදු වූවෙකු ලෙස තමා දකිමි’ යනු ඔහු ලබන සිව්වන අස්වැසිල්ලයි.’’

‘‘သ ခေါ သော, ကာလာမာ, အရိယသာဝကော ဧဝံ အဝေရစိတ္တော ဧဝံ အဗျာပဇ္ဈစိတ္တော ဧဝံ အသံကိလိဋ္ဌစိတ္တော ဧဝံ ဝိသုဒ္ဓစိတ္တော. တဿ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဣမေ စတ္တာရော အဿာသာ အဓိဂတာ ဟောန္တီ’’တိ.

"කාලාමයෙනි, වෛරයෙන් තොර, ව්‍යාපාදයෙන් තොර, කෙලෙසුන්ගෙන් නොකිලුටු වූ, අතිශයින් පිරිසිදු සිත් ඇති ඒ ආර්ය ශ්‍රාවකයා හට මෙලොවදීම මේ අස්වැසිලි හතර හිමි වන්නේය."

‘‘ဧဝမေတံ, ဘဂဝါ, ဧဝမေတံ, သုဂတ! သ ခေါ သော, ဘန္တေ, အရိယသာဝကော ဧဝံ အဝေရစိတ္တော ဧဝံ အဗျာပဇ္ဈစိတ္တော ဧဝံ အသံကိလိဋ္ဌစိတ္တော ဧဝံ ဝိသုဒ္ဓစိတ္တော. တဿ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ စတ္တာရော အဿာသာ အဓိဂတာ ဟောန္တိ. ‘သစေ ခေါ ပန အတ္ထိ ပရော လောကော, အတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော, အထာဟံ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇိဿာမီ’တိ, အယမဿ ပဌမော အဿာသော အဓိဂတော ဟောတိ.

"භාග්‍යවතුන් වහන්ස, එය එසේමය. සුගතයන් වහන්ස, එය එසේමය. ස්වාමීනි, වෛරයෙන් තොර, ව්‍යාපාදයෙන් තොර, නොකිලුටු වූ, පිරිසිදු සිත් ඇති ඒ ආර්ය ශ්‍රාවකයා හට මෙලොවදීම අස්වැසිලි හතරක් ලැබෙයි. 'ඉදින් පරලොවක් ඇත්නම්, කළා වූ යහපත් හා අයහපත් කර්මයන්ගේ ඵල විපාක ඇත්නම්, මම කය බිඳී මරණින් මතු සුගති සංඛ්‍යාත ස්වර්ග ලෝකයෙහි උපදින්නෙමි' යන්න ඔහු ලැබූ පළමු අස්වැසිල්ලයි."

‘‘‘သစေ ခေါ ပန နတ္ထိ ပရော လောကော, နတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော, အထာဟံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ အဝေရံ အဗျာပဇ္ဈံ အနီဃံ သုခိံ အတ္တာနံ ပရိဟရာမီ’တိ, အယမဿ ဒုတိယော အဿာသော အဓိဂတော ဟောတိ.

"'ඉදින් පරලොවක් නැත්නම්, කළා වූ යහපත් හා අයහපත් කර්මයන්ගේ ඵල විපාක නැත්නම්, මම මෙලොවදීම වෛරයෙන් තොරව, ව්‍යාපාදයෙන් තොරව, දුක් පීඩා රහිතව සුවසේ ජීවත් වෙමි' යන්න ඔහු ලැබූ දෙවන අස්වැසිල්ලයි."

‘‘သစေ ခေါ ပန ကရောတော ကရီယတိ ပါပံ, န ခေါ ပနာဟံ – ကဿစိ ပါပံ စေတေမိ, အကရောန္တံ ခေါ ပန မံ ပါပကမ္မံ ကုတော ဒုက္ခံ ဖုသိဿတီ’တိ, အယမဿ တတိယော အဿာသော အဓိဂတော ဟောတိ.

"'ඉදින් පව් කරන්නාට පව් පල දෙන්නේ නම්, මම කිසිවෙකුටවත් පවක් කිරීමට නොසිතමි. පව් නොකරන මට පව්කම් නිසා ඇති වන දුකක් කෙසේ නම් ස්පර්ශ වේද?' යන්න ඔහු ලැබූ තෙවන අස්වැසිල්ලයි."

‘‘‘သစေ [Pg.194] ခေါ ပန ကရောတော န ကရီယတိ ပါပံ, အထာဟံ ဥဘယေနေဝ ဝိသုဒ္ဓံ အတ္တာနံ သမနုပဿာမီ’တိ, အယမဿ စတုတ္ထော အဿာသော အဓိဂတော ဟောတိ.

"'ඉදින් පව් කරන්නාට පව් පල නොදෙන්නේ නම්, මම (පව් නොකිරීම හා පල නොදීම යන) මේ කරුණු දෙකෙන්ම පිරිසිදු වූවෙකු ලෙස මාව දකිමි' යන්න ඔහු ලැබූ සිව්වන අස්වැසිල්ලයි."

‘‘သ ခေါ သော, ဘန္တေ, အရိယသာဝကော ဧဝံ အဝေရစိတ္တော ဧဝံ အဗျာပဇ္ဈစိတ္တော ဧဝံ အသံကိလိဋ္ဌစိတ္တော ဧဝံ ဝိသုဒ္ဓစိတ္တော. တဿ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဣမေ စတ္တာရော အဿာသာ အဓိဂတာ ဟောန္တိ.

"ස්වාමීනි, වෛරයෙන් තොර, ව්‍යාපාදයෙන් තොර, නොකිලුටු වූ, පිරිසිදු සිත් ඇති ඒ ආර්ය ශ්‍රාවකයා හට මෙලොවදීම මේ අස්වැසිලි හතර ලැබෙන්නේමය."

‘‘အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ…ပေ… ဧတေ မယံ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တံ သရဏံ ဂစ္ဆာမ ဓမ္မဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. ဥပါသကေ နော, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတေ သရဏံ ဂတေ’’တိ. ပဉ္စမံ.

"ස්වාමීනි, ඉතා මැනවි... ස්වාමීනි, අපි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ද, ධර්මය ද, මහා සංඝරත්නය ද සරණ යමු. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අද පටන් දිවි හිමියෙන් සරණ ගිය උපාසකයන් ලෙස අපව දරා ගන්නා සේක්වා." පස්වන (කේසමුත්ති) සූත්‍රය නිමයි.

၆. သာဠှသုတ္တံ

6. සාළ්හ සූත්‍රය

၆၇. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ အာယသ္မာ နန္ဒကော သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ပုဗ္ဗာရာမေ မိဂါရမာတုပါသာဒေ. အထ ခေါ သာဠှော စ မိဂါရနတ္တာ သာဏော စ သေခုနိယနတ္တာ ယေနာယသ္မာ နန္ဒကော တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ နန္ဒကံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ သာဠှံ မိဂါရနတ္တာရံ အာယသ္မာ နန္ဒကော ဧတဒဝေါစ –

67. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක ආයුෂ්මත් නන්දක තෙරණුවෝ සැවැත් නුවර පූර්වාරාම නම් වූ මිගාරමාතු ප්‍රාසාදයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි මිගාර සිටුතුමාගේ මුනුබුරා වූ සාළ්හ ද, පේඛුනිය සිටුතුමාගේ මුනුබුරා වූ සාණ ද ආයුෂ්මත් නන්දක තෙරණුවෝ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ. පැමිණ ආයුෂ්මත් නන්දක තෙරණුවන්ට වැඳ එකත්පසක වාඩි වූහ. එකත්පසක වාඩි වූ මිගාර සිටුතුමාගේ මුනුබුරා වූ සාළ්හට ආයුෂ්මත් නන්දක තෙරණුවෝ මෙසේ වදාළහ.

‘‘ဧထ တုမှေ, သာဠှာ, မာ အနုဿဝေန, မာ ပရမ္ပရာယ, မာ ဣတိကိရာယ, မာ ပိဋကသမ္ပဒါနေန, မာ တက္ကဟေတု, မာ နယဟေတု, မာ အာကာရပရိဝိတက္ကေန, မာ ဒိဋ္ဌိနိဇ္ဈာနက္ခန္တိယာ, မာ ဘဗ္ဗရူပတာယ, မာ သမဏော နော ဂရူတိ. ယဒါ တုမှေ, သာဠှာ, အတ္တနာဝ ဇာနေယျာထ ‘ဣမေ ဓမ္မာ အကုသလာ, ဣမေ ဓမ္မာ သာဝဇ္ဇာ, ဣမေ ဓမ္မာ ဝိညုဂရဟိတာ, ဣမေ ဓမ္မာ သမတ္တာ သမာဒိန္နာ အဟိတာယ ဒုက္ခာယ သံဝတ္တန္တီ’တိ, အထ တုမှေ သာဠှာ ပဇဟေယျာထ.

"සාළ්හයෙනි, ඔබ එන්න; ඇසූ පමණින් (අනුශ්‍රවයෙන්) පිළිගන්න එපා, පරම්පරා කථාවෙන් පිළිගන්න එපා, 'මෙසේ වූයේ යැයි' කටකතාවෙන් පිළිගන්න එපා, පිටක ග්‍රන්ථයන්ට ගැළපේ යැයි කියා පිළිගන්න එපා, තර්කයෙන් පිළිගන්න එපා, න්‍යායයෙන් පිළිගන්න එපා, කරුණු විමසීමෙන් පිළිගන්න එපා, තමන් සතු කරගත් දෘෂ්ටියකට ගැළපේ යැයි කියා පිළිගන්න එපා, (කථිකයාගේ) බාහිර රූපය පිළිගත හැකියැයි කියා පිළිගන්න එපා, 'මේ ශ්‍රමණයා අපේ ගුරුවරයා යැයි' කියා පිළිගන්න එපා. සාළ්හයෙනි, 'මේ ධර්මයන් අකුසලයි, මේ ධර්මයන් දොස් සහිතයි, මේ ධර්මයන් නුවණැත්තන් විසින් ගර්හිතයි, මේ ධර්මයන් සම්පූර්ණ කර සමාදන් වූ විට අවැඩ පිණිසත් දුක පිණිසත් පවතියි' කියා ඔබ විසින්ම දැනගත් කල, එවිට සාළ්හයෙනි, ඔබ ඒවා අත්හරින්න."

‘‘တံ ကိံ မညထ, သာဠှာ, အတ္ထိ လောဘော’’တိ?

"සාළ්හයෙනි, ඔබ ඒ ගැන කුමක් සිතන්නෙහිද? ලෝභය කියා දෙයක් ලෝකයේ තිබේද?"

‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’.

"එසේය ස්වාමීනි."

‘‘အဘိဇ္ဈာတိ ခေါ အဟံ, သာဠှာ, ဧတမတ္ထံ ဝဒါမိ. လုဒ္ဓေါ ခေါ အယံ, သာဠှာ, အဘိဇ္ဈာလု ပါဏမ္ပိ ဟနတိ, အဒိန္နမ္ပိ အာဒိယတိ, ပရဒါရမ္ပိ ဂစ္ဆတိ, မုသာပိ ဘဏတိ, ပရမ္ပိ တထတ္တာယ သမာဒပေတိ, ယံ သ ဟောတိ ဒီဃရတ္တံ အဟိတာယ ဒုက္ခာယာ’’တိ.

"සාළ්හයෙනි, මම මේ අර්ථයට 'අභිජ්ඣා' යැයි කියමි. සාළ්හයෙනි, ලෝභයෙන් මත් වූ, අභිජ්ඣාවෙන් යුතු වූ පුද්ගලයා සතුන් මරයි, නුදුන් දේ ගනියි, පරදාර සේවනයේ යෙදෙයි, බොරු කියයි, අන් අයව ද ඒ සඳහා පොළඹවයි. එය ඔහුට බොහෝ කල් අවැඩ පිණිසත් දුක පිණිසත් පවතින්නේ නේද?"

‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’.

"එසේය ස්වාමීනි."

‘‘တံ [Pg.195] ကိံ မညထ, သာဠှာ, အတ္ထိ ဒေါသော’’တိ?

"සාළ්හයෙනි, ඔබ ඒ ගැන කුමක් සිතන්නෙහිද? දෝෂය (තරහව) කියා දෙයක් තිබේද?"

‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’.

"එසේය ස්වාමීනි."

‘‘ဗျာပါဒေါတိ ခေါ အဟံ, သာဠှာ, ဧတမတ္ထံ ဝဒါမိ. ဒုဋ္ဌော ခေါ အယံ, သာဠှာ, ဗျာပန္နစိတ္တော ပါဏမ္ပိ ဟနတိ, အဒိန္နမ္ပိ အာဒိယတိ, ပရဒါရမ္ပိ ဂစ္ဆတိ, မုသာပိ ဘဏတိ, ပရမ္ပိ တထတ္တာယ သမာဒပေတိ, ယံ သ ဟောတိ ဒီဃရတ္တံ အဟိတာယ ဒုက္ခာယာ’’တိ.

"සාළ්හයෙනි, මම මේ අර්ථයට 'ව්‍යාපාදය' යැයි කියමි. ක්‍රෝධයෙන් මත් වූ, ව්‍යාපාද සිත් ඇති පුද්ගලයා සතුන් මරයි, නුදුන් දේ ගනියි, පරදාර සේවනයේ යෙදෙයි, බොරු කියයි, අන් අයව ද ඒ සඳහා පොළඹවයි. එය ඔහුට බොහෝ කල් අවැඩ පිණිසත් දුක පිණිසත් පවතින්නේ නේද?"

‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’.

"එසේය ස්වාමීනි."

‘‘တံ ကိံ မညထ, သာဠှာ, အတ္ထိ မောဟော’’တိ?

"සාළ්හයෙනි, ඔබ ඒ ගැන කුමක් සිතන්නෙහිද? මෝහය (මුළාව) කියා දෙයක් තිබේද?"

‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’.

"එසේය ස්වාමීනි."

‘‘အဝိဇ္ဇာတိ ခေါ အဟံ, သာဠှာ, ဧတမတ္ထံ ဝဒါမိ. မူဠှော ခေါ အယံ, သာဠှာ, အဝိဇ္ဇာဂတော ပါဏမ္ပိ ဟနတိ, အဒိန္နမ္ပိ အာဒိယတိ, ပရဒါရမ္ပိ ဂစ္ဆတိ, မုသာပိ ဘဏတိ, ပရမ္ပိ တထတ္တာယ သမာဒပေတိ, ယံ သ ဟောတိ ဒီဃရတ္တံ အဟိတာယ ဒုက္ခာယာ’’တိ.

"සාළ්හයෙනි, මම මේ අර්ථයට 'අවිද්‍යාව' යැයි කියමි. මුළාවට පත් වූ, අවිද්‍යාවෙන් යුතු පුද්ගලයා සතුන් මරයි, නුදුන් දේ ගනියි, පරදාර සේවනයේ යෙදෙයි, බොරු කියයි, අන් අයව ද ඒ සඳහා පොළඹවයි. එය ඔහුට බොහෝ කල් අවැඩ පිණිසත් දුක පිණිසත් පවතින්නේ නේද?"

‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’.

"එසේය ස්වාමීනි."

‘‘တံ ကိံ မညထ, သာဠှာ, ဣမေ ဓမ္မာ ကုသလာ ဝါ အကုသလာ ဝါ’’တိ?

"සාළ්හයෙනි, ඒ ගැන කුමක් සිතන්නෙහිද? මේ ධර්මයන් කුසල්ද අකුසල්ද?"

‘‘အကုသလာ, ဘန္တေ’’.

"අකුසල්ය ස්වාමීනි."

‘‘သာဝဇ္ဇာ ဝါ အနဝဇ္ဇာ ဝါ’’တိ?

"මේවා වැරදි සහිත ද නැතහොත් වැරදි රහිත ද?"

‘‘သာဝဇ္ဇာ, ဘန္တေ’’.

"වැරදි සහිතය ස්වාමීනි."

‘‘ဝိညုဂရဟိတာ ဝါ ဝိညုပ္ပသတ္ထာ ဝါ’’တိ?

"නුවණැත්තන් විසින් ගර්හා කරන ලද්දක් ද නැතහොත් ප්‍රශංසා කරන ලද්දක් ද?"

‘‘ဝိညုဂရဟိတာ, ဘန္တေ’’.

"නුවණැත්තන් විසින් ගර්හා කරන ලද්දකි ස්වාමීනි."

‘‘သမတ္တာ သမာဒိန္နာ အဟိတာယ ဒုက္ခာယ သံဝတ္တန္တိ, နော ဝါ? ကထံ ဝါ ဧတ္ထ ဟောတီ’’တိ?

"මේවා සම්පූර්ණ කර සමාදන් වූ විට අවැඩ පිණිසත් දුක පිණිසත් පවතියි ද? නැද්ද? මේ ගැන ඔබගේ අදහස කුමක්ද?"

‘‘သမတ္တာ, ဘန္တေ, သမာဒိန္နာ အဟိတာယ ဒုက္ခာယ သံဝတ္တန္တီတိ. ဧဝံ နော ဧတ္ထ ဟောတီ’’တိ.

"ස්වාමීනි, මේවා සම්පූර්ණ කර සමාදන් වූ විට අවැඩ පිණිසත් දුක පිණිසත් පවතියි. මේ ගැන අපගේ අදහස එයයි."

‘‘ဣတိ ခေါ, သာဠှာ, ယံ တံ အဝေါစုမှာ – ‘ဧထ တုမှေ, သာဠှာ, မာ အနုဿဝေန, မာ ပရမ္ပရာယ, မာ ဣတိကိရာယ, မာ ပိဋကသမ္ပဒါနေန, မာ တက္ကဟေတု, မာ နယဟေတု, မာ အာကာရပရိဝိတက္ကေန, မာ ဒိဋ္ဌိနိဇ္ဈာနက္ခန္တိယာ, မာ ဘဗ္ဗရူပတာယ, မာ သမဏော နော ဂရူတိ. ယဒါ တုမှေ, သာဠှာ, အတ္တနာဝ ဇာနေယျာထ – ဣမေ ဓမ္မာ အကုသလာ, ဣမေ ဓမ္မာ သာဝဇ္ဇာ, ဣမေ ဓမ္မာ ဝိညုဂရဟိတာ, ဣမေ ဓမ္မာ သမတ္တာ သမာဒိန္နာ အဟိတာယ ဒုက္ခာယ သံဝတ္တန္တီတိ, အထ တုမှေ, သာဠှာ, ပဇဟေယျာထာ’တိ, ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

“සාළ්හයෙනි, 'සාළ්හයෙනි, ඔබ මෙහි එන්න. අසන්නට ලැබුණු පමණින් (කාලාන්තරයක් තිස්සේ ඇසී ආ ශ්‍රැතියෙන්) හෝ, පරම්පරාවෙන් පැවත ආ පමණින් හෝ, "මෙසේ විය" යන කටකතාවෙන් හෝ, පිටක ග්‍රන්ථයට එකඟ වූ පමණින් හෝ, තර්කයට ගැළපුණු පමණින් හෝ, න්‍යායයට (අනුමානයට) එකඟ වූ පමණින් හෝ, පෙනෙන ස්වභාවය ගැන සිතා බැලීමෙන් හෝ, තමන් විමසා පිළිගත් දෘෂ්ටියකට ගැළපුණු පමණින් හෝ, (මොහු) පිළිගත යුතු පෙනුමක් ඇති අයෙකැයි කියා හෝ, "මේ ශ්‍රමණයන් වහන්සේ අපේ ගුරුවරයා ය" කියා හෝ (කිසිවක්) පිළි නොගන්න. සාළ්හයෙනි, "මේ ධර්මයන් අකුසල්ය, මේ ධර්මයන් දෝෂ සහිතය, මේ ධර්මයන් නුවණැත්තන් විසින් ගර්හා කරන ලද්දේය, මේ ධර්මයන් සම්පූර්ණ කොට සමාදන් වූ කල්හි අවැඩ පිණිස දුක් පිණිස පවතියි" කියා යම් කලෙක ඔබ විසින්ම දැනගන්නහුද, සාළ්හයෙනි, එකල්හි ඔබ ඒවා අත්හරින්න' යැයි අප විසින් යමක් පවසන ලද්දේ නම්, ඒ බව පවසන ලද්දේ මෙයට අදාළවමය."

‘‘ဧထ တုမှေ, သာဠှာ, မာ အနုဿဝေန, မာ ပရမ္ပရာယ, မာ ဣတိကိရာယ, မာ ပိဋကသမ္ပဒါနေန, မာ တက္ကဟေတု, မာ နယဟေတု, မာ အာကာရပရိဝိတက္ကေန, မာ ဒိဋ္ဌိနိဇ္ဈာနက္ခန္တိယာ, မာ ဘဗ္ဗရူပတာယ, မာ သမဏော နော ဂရူတိ. ယဒါ တုမှေ, သာဠှာ, အတ္တနာဝ ဇာနေယျာထ – ‘ဣမေ ဓမ္မာ ကုသလာ, ဣမေ ဓမ္မာ အနဝဇ္ဇာ, ဣမေ ဓမ္မာ ဝိညုပ္ပသတ္ထာ, ဣမေ ဓမ္မာ သမတ္တာ [Pg.196] သမာဒိန္နာ ဟိတာယ သုခါယ သံဝတ္တန္တီ’တိ, အထ တုမှေ, သာဠှာ, ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျာထ.

“සාළ්හයෙනි, ඔබ මෙහි එන්න. අසන්නට ලැබුණු පමණින් හෝ, පරම්පරාවෙන් පැවත ආ පමණින් හෝ, "මෙසේ විය" යන කටකතාවෙන් හෝ, පිටක ග්‍රන්ථයට එකඟ වූ පමණින් හෝ, තර්කයට ගැළපුණු පමණින් හෝ, න්‍යායයට එකඟ වූ පමණින් හෝ, පෙනෙන ස්වභාවය ගැන සිතා බැලීමෙන් හෝ, තමන් විමසා පිළිගත් දෘෂ්ටියකට ගැළපුණු පමණින් හෝ, පිළිගත යුතු පෙනුමක් ඇති අයෙකැයි කියා හෝ, "මේ ශ්‍රමණයන් වහන්සේ අපේ ගුරුවරයා ය" කියා හෝ පිළි නොගන්න. සාළ්හයෙනි, "මේ ධර්මයන් කුසල්ය, මේ ධර්මයන් නිවැරදිය, මේ ධර්මයන් නුවණැත්තන් විසින් පසසන ලද්දේය, මේ ධර්මයන් සම්පූර්ණ කොට සමාදන් වූ කල්හි වැඩ පිණිස සුව පිණිස පවතියි" කියා යම් කලෙක ඔබ විසින්ම දැනගන්නහුද, සාළ්හයෙනි, එකල්හි ඔබ ඒවා උපදවාගෙන (පිරිපුන් කොට) වාසය කරන්න."

‘‘တံ ကိံ မညထ, သာဠှာ, အတ္ထိ အလောဘော’’တိ?

“සාළ්හයෙනි, ඒ ගැන ඔබ කුමක් සිතන්නෙහිද? අලෝභය (ලෝභ නොවන ස්වභාවය) කියා දෙයක් තිබේද?”

‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’.

“එසේය, ස්වාමීනි.”

‘‘အနဘိဇ္ဈာတိ ခေါ အဟံ, သာဠှာ, ဧတမတ္ထံ ဝဒါမိ. အလုဒ္ဓေါ ခေါ အယံ, သာဠှာ, အနဘိဇ္ဈာလု နေဝ ပါဏံ ဟနတိ, န အဒိန္နံ အာဒိယတိ, န ပရဒါရံ ဂစ္ဆတိ, န မုသာ ဘဏတိ, ပရမ္ပိ န တထတ္တာယ သမာဒပေတိ, ယံ သ ဟောတိ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယာ’’တိ.

“සාළ්හයෙනි, මම ඒ අර්ථය 'අනභිජ්ඣාව' (විෂම ලෝභය නොමැතිකම) යැයි කියමි. සාළ්හයෙනි, ලෝභ නොකරන, අනභිජ්ඣා පීත වූ (ලෝභයෙන් තොර) පුද්ගලයා සතුන් නොමරයි, නුදුන් දේ නොගනියි, වැරදි කාම සේවනයේ නොයෙදෙයි, මුසාවාද නොකියයි, අනෙකාවද එසේ කිරීම පිණිස පොළඹවන්නේ නැත. එය ඔහුට දීර්ඝ කාලයක් මුළුල්ලේ වැඩ පිණිස සුව පිණිස පවතින්නේ නොවේද?”

‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’.

“එසේය, ස්වාමීනි.”

‘‘တံ ကိံ မညထ, သာဠှာ, အတ္ထိ အဒေါသော’’တိ?

“සාළ්හයෙනි, ඒ ගැන ඔබ කුමක් සිතන්නෙහිද? අද්වේෂය (තරහ නොවන ස්වභාවය) කියා දෙයක් තිබේද?”

‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’.

“එසේය, ස්වාමීනි.”

‘‘အဗျာပါဒေါတိ ခေါ အဟံ, သာဠှာ, ဧတမတ္ထံ ဝဒါမိ. အဒုဋ္ဌော ခေါ အယံ, သာဠှာ, အဗျာပန္နစိတ္တော နေဝ ပါဏံ ဟနတိ, န အဒိန္နံ အာဒိယတိ, န ပရဒါရံ ဂစ္ဆတိ, န မုသာ ဘဏတိ, ပရမ္ပိ န တထတ္တာယ သမာဒပေတိ, ယံ သ ဟောတိ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယာ’’တိ.

“සාළ්හයෙනි, මම ඒ අර්ථය 'අබ්‍යාපාදය' (තරහවෙන් තොර බව) යැයි කියමි. සාළ්හයෙනි, ද්වේෂ නොකරන, අබ්‍යාපන්න සිත් ඇති (නිරවුල් සිත් ඇති) පුද්ගලයා සතුන් නොමරයි, නුදුන් දේ නොගනියි, වැරදි කාම සේවනයේ නොයෙදෙයි, මුසාවාද නොකියයි, අනෙකාවද එසේ කිරීම පිණිස පොළඹවන්නේ නැත. එය ඔහුට දීර්ඝ කාලයක් මුළුල්ලේ වැඩ පිණිස සුව පිණිස පවතින්නේ නොවේද?”

‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’.

“එසේය, ස්වාමීනි.”

‘‘တံ ကိံ မညထ, သာဠှာ, အတ္ထိ အမောဟော’’တိ?

“සාළ්හයෙනි, ඒ ගැන ඔබ කුමක් සිතන්නෙහිද? අමෝහය (මුළා නොවන ස්වභාවය) කියා දෙයක් තිබේද?”

‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’.

“එසේය, ස්වාමීනි.”

‘‘ဝိဇ္ဇာတိ ခေါ အဟံ, သာဠှာ, ဧတမတ္ထံ ဝဒါမိ. အမူဠှော ခေါ အယံ, သာဠှာ, ဝိဇ္ဇာဂတော နေဝ ပါဏံ ဟနတိ, န အဒိန္နံ အာဒိယတိ, န ပရဒါရံ ဂစ္ဆတိ, န မုသာ ဘဏတိ, ပရမ္ပိ န တထတ္တာယ သမာဒပေတိ, ယံ သ ဟောတိ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယာ’’တိ.

“සාළ්හයෙනි, මම ඒ අර්ථය 'විද්‍යාව' (ප්‍රඥාව) යැයි කියමි. සාළ්හයෙනි, මුළා නොවූ, විද්‍යාවට පැමිණි පුද්ගලයා සතුන් නොමරයි, නුදුන් දේ නොගනියි, වැරදි කාම සේවනයේ නොයෙදෙයි, මුසාවාද නොකියයි, අනෙකාවද එසේ කිරීම පිණිස පොළඹවන්නේ නැත. එය ඔහුට දීර්ඝ කාලයක් මුළුල්ලේ වැඩ පිණිස සුව පිණිස පවතින්නේ නොවේද?”

‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’.

“එසේය, ස්වාමීනි.”

‘‘တံ ကိံ မညထ, သာဠှာ, ဣမေ ဓမ္မာ ကုသလာ ဝါ အကုသလာ ဝါ’’တိ?

“සාළ්හයෙනි, ඒ ගැන ඔබ කුමක් සිතන්නෙහිද? මේ ධර්මයන් කුසල්ද නැතහොත් අකුසල්ද?”

‘‘ကုသလာ, ဘန္တေ’’.

“ස්වාමීනි, මේවා කුසල්ය.”

‘‘သာဝဇ္ဇာ ဝါ အနဝဇ္ဇာ ဝါ’’တိ?

“දෝෂ සහිතද නැතහොත් නිවැරදිද?”

‘‘အနဝဇ္ဇာ, ဘန္တေ’’.

“ස්වාමීනි, මේවා නිවැරදිය.”

‘‘ဝိညုဂရဟိတာ ဝါ ဝိညုပ္ပသတ္ထာ ဝါ’’တိ?

“නුවණැත්තන් විසින් ගර්හා කරන ලද්දක්ද නැතහොත් පසසන ලද්දක්ද?”

‘‘ဝိညုပ္ပသတ္ထာ, ဘန္တေ’’.

“ස්වාමීනි, මේවා නුවණැත්තන් විසින් පසසන ලද්දේය.”

‘‘သမတ္တာ သမာဒိန္နာ ဟိတာယ သုခါယ သံဝတ္တန္တိ, နော ဝါ? ကထံ ဝါ ဧတ္ထ ဟောတီ’’တိ?

“මේවා සම්පූර්ණ කොට සමාදන් වූ කල්හි වැඩ පිණිස සුව පිණිස පවතියිද නැද්ද? මේ ගැන ඔබගේ අදහස කෙසේද?”

‘‘သမတ္တာ, ဘန္တေ, သမာဒိန္နာ ဟိတာယ သုခါယ သံဝတ္တန္တီတိ. ဧဝံ နော ဧတ္ထ ဟောတီ’’တိ.

“ස්වාමීනි, මේවා සම්පූර්ණ කොට සමාදන් වූ කල්හි වැඩ පිණිස සුව පිණිස පවතියි. අපගේ අදහස එසේය.”

‘‘ဣတိ ခေါ, သာဠှာ, ယံ တံ အဝေါစုမှာ – ‘ဧထ တုမှေ, သာဠှာ, မာ အနုဿဝေန, မာ ပရမ္ပရာယ, မာ ဣတိကိရာယ, မာ ပိဋကသမ္ပဒါနေန, မာ တက္ကဟေတု, မာ နယဟေတု, မာ အာကာရပရိဝိတက္ကေန, မာ ဒိဋ္ဌိနိဇ္ဈာနက္ခန္တိယာ, မာ ဘဗ္ဗရူပတာယ, မာ သမဏော နော ဂရူတိ. ယဒါ တုမှေ, သာဠှာ, အတ္တနာဝ ဇာနေယျာထ – ဣမေ ဓမ္မာ ကုသလာ, ဣမေ ဓမ္မာ အနဝဇ္ဇာ, ဣမေ ဓမ္မာ ဝိညုပ္ပသတ္ထာ, ဣမေ ဓမ္မာ သမတ္တာ သမာဒိန္နာ [Pg.197] ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယ သံဝတ္တန္တီတိ, အထ တုမှေ, သာဠှာ, ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျာထာ’တိ, ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

“සාළ්හයෙනි, 'සාළ්හයෙනි, ඔබ මෙහි එන්න. ඇසූ පමණින් හෝ, පරම්පරාවෙන් ආ පමණින් හෝ, කටකතාවෙන් හෝ, පිටක ග්‍රන්ථයට එකඟ වූ පමණින් හෝ, තර්කයෙන් හෝ, න්‍යායයෙන් හෝ, පෙනෙන ස්වභාවය සිතා බැලීමෙන් හෝ, තමන් පිළිගත් දෘෂ්ටියකට එකඟ වූ පමණින් හෝ, පිළිගත යුතු රූපයක් ඇති පමණින් හෝ, "මේ ශ්‍රමණයන් වහන්සේ අපේ ගුරුවරයා ය" කියා හෝ පිළි නොගන්න. සාළ්හයෙනි, "මේ ධර්මයන් කුසල්ය, මේ ධර්මයන් නිවැරදිය, මේ ධර්මයන් නුවණැත්තන් විසින් පසසන ලද්දේය, මේ ධර්මයන් සම්පූර්ණ කොට සමාදන් වූ කල්හි දීර්ඝ කාලයක් මුළුල්ලේ වැඩ පිණිස සුව පිණිස පවතියි" කියා යම් කලෙක ඔබ විසින්ම දැනගන්නහුද, සාළ්හයෙනි, එකල්හි ඔබ ඒවා උපදවාගෙන (ප්‍රගුණ කොට) වාසය කරන්න' යැයි අප විසින් යමක් පවසන ලද්දේ නම්, ඒ බව පවසන ලද්දේ මෙයට අදාළවමය."

‘‘သ ခေါ သော, သာဠှာ, အရိယသာဝကော ဧဝံ ဝိဂတာဘိဇ္ဈော ဝိဂတဗျာပါဒေါ အသမ္မူဠှော သမ္ပဇာနော ပတိဿတော မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ…ပေ… ကရုဏာ…ပေ… မုဒိတာ…ပေ… ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟရတိ, တထာ ဒုတိယံ, တထာ တတိယံ, တထာ စတုတ္ထံ, ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာပဇ္ဈေန ဖရိတွာ ဝိဟရတိ. သော ဧဝံ ပဇာနာတိ – ‘အတ္ထိ ဣဒံ, အတ္ထိ ဟီနံ, အတ္ထိ ပဏီတံ, အတ္ထိ ဣမဿ သညာဂတဿ ဥတ္တရိ နိဿရဏ’န္တိ. တဿ ဧဝံ ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော ကာမာသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ, ဘဝါသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ, အဝိဇ္ဇာသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ; ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ ဟောတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတိ.

“සාළ්හයෙනි, ඒ ආර්ය ශ්‍රාවකයා මෙසේ අභිජ්ඣාවෙන් තොරව, ව්‍යාපාදයෙන් තොරව, මුළා නොවී, මනා සිහි නුවණින් යුක්තව මෛත්‍රී සහගත සිතින්...ප... කරුණා...ප... මුදිතා...ප... උපේක්ෂා සහගත සිතින් එක් දිශාවක් පතුරුවා වාසය කරයි. එසේම දෙවන දිශාවද, තෙවන දිශාවද, සිව්වන දිශාවද පතුරුවා වාසය කරයි. මෙසේ උඩ, යට, සිරස සහ සෑම තැනම තමාට මෙන්ම සියලු සත්ත්වයන් කෙරෙහි පතුරුවා, සියලු ලෝකය විපුල වූ, මහග්ගත වූ, අප්‍රමාණ වූ, වෛර රහිත වූ, ක්‍රෝධ රහිත වූ උපේක්ෂා සහගත සිතින් පතුරුවා වාසය කරයි. ඔහු මෙසේ දැනගනියි: 'මේ (දුක) ඇත, මේ හීන වූ (සමුදය) ඇත, මේ ප්‍රණීත වූ (මග) ඇත, මේ සංඥාගත ලෝකයෙන් එතෙර වීමේ (නික්මීමේ නිවන) ඇත' කියාය. මෙසේ දන්නා වූ, මෙසේ දක්නා වූ ඔහුගේ සිත කාමාසවයෙන්ද මිදෙයි, භවාසවයෙන්ද මිදෙයි, අවිජ්ජාසවයෙන්ද මිදෙයි. සිත මිදුණු කල්හි 'මිදුණේය' යන ඥානය ඇති වෙයි. 'ජාතිය ක්ෂය විය, බඹසර වැස නිම කරන ලදී, කළ යුතු දේ කරන ලදී, මෙයින් පසු නැවත පැවැත්මක් (උපතක්) නැත' යි ඔහු මනා කොට දැනගනියි."

‘‘သော ဧဝံ ပဇာနာတိ – ‘အဟု ပုဗ္ဗေ လောဘော, တဒဟု အကုသလံ, သော ဧတရဟိ နတ္ထိ, ဣစ္စေတံ ကုသလံ; အဟု ပုဗ္ဗေ ဒေါသော…ပေ… အဟု ပုဗ္ဗေ မောဟော, တဒဟု အကုသလံ, သော ဧတရဟိ နတ္ထိ, ဣစ္စေတံ ကုသလ’န္တိ. သော ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ နိစ္ဆာတော နိဗ္ဗုတော သီတိဘူတော သုခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဗြဟ္မဘူတေန အတ္တနာ ဝိဟရတီ’’တိ. ဆဋ္ဌံ.

"ඔහු මෙසේ දැනගනියි: 'පෙර මා තුළ ලෝභය තිබුණි, එය අකුසලයකි; දැන් එය නැත, එය කුසලයකි. පෙර මා තුළ ද්වේෂය තිබුණි... පෙර මා තුළ මෝහය තිබුණි, එය අකුසලයකි; දැන් එය නැත, එය කුසලයකි' යනුවෙනි. ඔහු මේ ජීවිතයේ දීම තෘෂ්ණාවෙන් තොරව, කෙලෙසුන්ගෙන් මිදී, ශීතල බවට පත්ව, සුව විඳිමින් ශ්‍රේෂ්ඨ ස්වභාවයට පත් වූ තමා සමඟින් (බ්‍රහ්මභූතව) වසයි. හයවන සූත්‍රය අවසන්ය."

၇. ကထာဝတ္ထုသုတ္တံ

7. කථාවත්ථු සූත්‍රය

၆၈. ‘‘တီဏိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ကထာဝတ္ထူနိ. ကတမာနိ တီဏိ? အတီတံ ဝါ, ဘိက္ခဝေ, အဒ္ဓါနံ အာရဗ္ဘ ကထံ ကထေယျ – ‘ဧဝံ အဟောသိ အတီတမဒ္ဓါန’န္တိ. အနာဂတံ ဝါ, ဘိက္ခဝေ, အဒ္ဓါနံ အာရဗ္ဘ ကထံ ကထေယျ – ‘ဧဝံ ဘဝိဿတိ အနာဂတမဒ္ဓါန’န္တိ. ဧတရဟိ ဝါ, ဘိက္ခဝေ, ပစ္စုပ္ပန္နံ အဒ္ဓါနံ အာရဗ္ဘ ကထံ ကထေယျ – ‘ဧဝံ ဟောတိ ဧတရဟိ ပစ္စုပ္ပန္နမဒ္ဓါန’’’န္တိ.

68. “මහණෙනි, සාකච්ඡා කිරීමට සුදුසු මේ කරුණු (කථා වස්තූන්) තුනකි. ඒ තුන කවරේද? මහණෙනි, ‘අතීත කාලයෙහි මෙසේ විය’ යනුවෙන් අතීත කාලය අරභයා කථා කරන්නේය. මහණෙනි, ‘අනාගත කාලයෙහි මෙසේ වන්නේය’ යනුවෙන් අනාගත කාලය අරභයා කථා කරන්නේය. මහණෙනි, ‘දැන් වර්තමාන කාලයෙහි මෙසේ වෙයි’ යනුවෙන් වර්තමාන කාලය අරභයා කථා කරන්නේය.”

‘‘ကထာသမ္ပယောဂေန, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဝေဒိတဗ္ဗော ယဒိ ဝါ ကစ္ဆော ယဒိ ဝါ အကစ္ဆောတိ. သစာယံ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ပဉှံ ပုဋ္ဌော သမာနော ဧကံသဗျာကရဏီယံ [Pg.198] ပဉှံ န ဧကံသေန ဗျာကရောတိ, ဝိဘဇ္ဇဗျာကရဏီယံ ပဉှံ န ဝိဘဇ္ဇ ဗျာကရောတိ, ပဋိပုစ္ဆာဗျာကရဏီယံ ပဉှံ န ပဋိပုစ္ဆာ ဗျာကရောတိ, ဌပနီယံ ပဉှံ န ဌပေတိ, ဧဝံ သန္တာယံ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော အကစ္ဆော ဟောတိ. သစေ ပနာယံ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ပဉှံ ပုဋ္ဌော သမာနော ဧကံသဗျာကရဏီယံ ပဉှံ ဧကံသေန ဗျာကရောတိ, ဝိဘဇ္ဇဗျာကရဏီယံ ပဉှံ ဝိဘဇ္ဇ ဗျာကရောတိ, ပဋိပုစ္ဆာဗျာကရဏီယံ ပဉှံ ပဋိပုစ္ဆာ ဗျာကရောတိ, ဌပနီယံ ပဉှံ ဌပေတိ, ဧဝံ သန္တာယံ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ကစ္ဆော ဟောတိ.

“මහණෙනි, පුද්ගලයෙකු කථා බහේ යෙදීමෙන්, ඔහු සාකච්ඡා කිරීමට සුදුසු කෙනෙකුද නැතහොත් නුසුදුසු කෙනෙකුද යන්න දත හැකිය. මහණෙනි, ඉදින් මේ පුද්ගලයාගෙන් ප්‍රශ්නයක් විමසූ කල්හි, නිශ්චිතව පිළිතුරු දිය යුතු (ඒකාංශව්‍යාකරණීය) ප්‍රශ්නයකට ඔහු නිශ්චිතව පිළිතුරු නොදෙන්නේ නම්, බෙදා දක්වා පිළිතුරු දිය යුතු (විභජ්ජව්‍යාකරණීය) ප්‍රශ්නයකට බෙදා දක්වා පිළිතුරු නොදෙන්නේ නම්, ප්‍රතිප්‍රශ්න අසා පිළිතුරු දිය යුතු (පටිපුච්ඡාව්‍යාකරණීය) ප්‍රශ්නයකට ප්‍රතිප්‍රශ්න අසා පිළිතුරු නොදෙන්නේ නම්, නොවිසඳා පසෙක තැබිය යුතු (ඨපනීය) ප්‍රශ්නයක් පසෙක නොතබන්නේ නම්, මහණෙනි, එවැනි පුද්ගලයා සාකච්ඡා කිරීමට නුසුදුසු අයෙකි. මහණෙනි, ඉදින් මේ පුද්ගලයාගෙන් ප්‍රශ්නයක් විමසූ කල්හි, නිශ්චිතව පිළිතුරු දිය යුතු ප්‍රශ්නයකට නිශ්චිතව පිළිතුරු දෙන්නේ නම්, බෙදා දක්වා පිළිතුරු දිය යුතු ප්‍රශ්නයකට බෙදා දක්වා පිළිතුරු දෙන්නේ නම්, ප්‍රතිප්‍රශ්න අසා පිළිතුරු දිය යුතු ප්‍රශ්නයකට ප්‍රතිප්‍රශ්න අසා පිළිතුරු දෙන්නේ නම්, නොවිසඳා පසෙක තැබිය යුතු ප්‍රශ්නයක් පසෙක තබන්නේ නම්, මහණෙනි, එවැනි පුද්ගලයා සාකච්ඡා කිරීමට සුදුසු අයෙකි.”

‘‘ကထာသမ္ပယောဂေန, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဝေဒိတဗ္ဗော ယဒိ ဝါ ကစ္ဆော ယဒိ ဝါ အကစ္ဆောတိ. သစာယံ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ပဉှံ ပုဋ္ဌော သမာနော ဌာနာဌာနေ န သဏ္ဌာတိ ပရိကပ္ပေ န သဏ္ဌာတိ အညာတဝါဒေ န သဏ္ဌာတိ ပဋိပဒါယ န သဏ္ဌာတိ, ဧဝံ သန္တာယံ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော အကစ္ဆော ဟောတိ. သစေ ပနာယံ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ပဉှံ ပုဋ္ဌော သမာနော ဌာနာဌာနေ သဏ္ဌာတိ ပရိကပ္ပေ သဏ္ဌာတိ အညာတဝါဒေ သဏ္ဌာတိ ပဋိပဒါယ သဏ္ဌာတိ, ဧဝံ သန္တာယံ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ကစ္ဆော ဟောတိ.

“මහණෙනි, පුද්ගලයෙකු කථා බහේ යෙදීමෙන්, ඔහු සාකච්ඡා කිරීමට සුදුසු කෙනෙකුද නැතහොත් නුසුදුසු කෙනෙකුද යන්න දත හැකිය. මහණෙනි, ඉදින් මේ පුද්ගලයාගෙන් ප්‍රශ්නයක් විමසූ කල්හි, ඔහු කාරණානුකූල අවස්ථා (නිවැරදි හා වැරදි තැන්) වල ස්ථාවරව නොසිටින්නේ නම්, කල්පනා කර දිය යුතු පිළිතුරු සම්බන්ධයෙන් ස්ථාවරව නොසිටින්නේ නම්, තමන් දන්නා කරුණු සම්බන්ධයෙන් ස්ථාවරව නොසිටින්නේ නම්, ප්‍රශ්න විසඳීමේ පිළිවෙළෙහි ස්ථාවරව නොසිටින්නේ නම්, මහණෙනි, එවැනි පුද්ගලයා සාකච්ඡා කිරීමට නුසුදුසු අයෙකි. මහණෙනි, ඉදින් මේ පුද්ගලයාගෙන් ප්‍රශ්නයක් විමසූ කල්හි, ඔහු කාරණානුකූල අවස්ථාවන්හි ස්ථාවරව සිටින්නේ නම්, කල්පනා කර දිය යුතු පිළිතුරු සම්බන්ධයෙන් ස්ථාවරව සිටින්නේ නම්, තමන් දන්නා කරුණු සම්බන්ධයෙන් ස්ථාවරව සිටින්නේ නම්, ප්‍රශ්න විසඳීමේ පිළිවෙළෙහි ස්ථාවරව සිටින්නේ නම්, මහණෙනි, එවැනි පුද්ගලයා සාකච්ඡා කිරීමට සුදුසු අයෙකි.”

‘‘ကထာသမ္ပယောဂေန, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဝေဒိတဗ္ဗော ယဒိ ဝါ ကစ္ဆော ယဒိ ဝါ အကစ္ဆောတိ. သစာယံ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ပဉှံ ပုဋ္ဌော သမာနော အညေနညံ ပဋိစရတိ, ဗဟိဒ္ဓါ ကထံ အပနာမေတိ, ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ ပါတုကရောတိ, ဧဝံ သန္တာယံ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော အကစ္ဆော ဟောတိ. သစေ ပနာယံ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ပဉှံ ပုဋ္ဌော သမာနော န အညေနညံ ပဋိစရတိ န ဗဟိဒ္ဓါ ကထံ အပနာမေတိ, န ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ ပါတုကရောတိ, ဧဝံ သန္တာယံ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ကစ္ဆော ဟောတိ.

“මහණෙනි, පුද්ගලයෙකු කථා බහේ යෙදීමෙන්, ඔහු සාකච්ඡා කිරීමට සුදුසු කෙනෙකුද නැතහොත් නුසුදුසු කෙනෙකුද යන්න දත හැකිය. මහණෙනි, ඉදින් මේ පුද්ගලයාගෙන් ප්‍රශ්නයක් විමසූ කල්හි, ඔහු එකක් ඇසූ විට වෙනකක් කියා වසන් කරන්නේ නම්, කථාව පිටතට යොමු කරමින් පූර්ව කථාව මගහරින්නේ නම්, කෝපය, ද්වේෂය හා නොසතුට ප්‍රකට කරන්නේ නම්, මහණෙනි, එවැනි පුද්ගලයා සාකච්ඡා කිරීමට නුසුදුසු අයෙකි. මහණෙනි, ඉදින් මේ පුද්ගලයාගෙන් ප්‍රශ්නයක් විමසූ කල්හි, ඔහු එකක් ඇසූ විට වෙනකක් කියා වසන් නොකරන්නේ නම්, කථාව පිටතට යොමු කරමින් පූර්ව කථාව මග නොහරින්නේ නම්, කෝපය, ද්වේෂය හා නොසතුට ප්‍රකට නොකරන්නේ නම්, මහණෙනි, එවැනි පුද්ගලයා සාකච්ඡා කිරීමට සුදුසු අයෙකි.”

‘‘ကထာသမ္ပယောဂေန, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဝေဒိတဗ္ဗော ယဒိ ဝါ ကစ္ဆော ယဒိ ဝါ အကစ္ဆောတိ. သစာယံ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ပဉှံ ပုဋ္ဌော သမာနော အဘိဟရတိ အဘိမဒ္ဒတိ အနုပဇဂ္ဃတိ ခလိတံ ဂဏှာတိ, ဧဝံ သန္တာယံ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော အကစ္ဆော ဟောတိ. သစေ ပနာယံ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ပဉှံ ပုဋ္ဌော သမာနော နာဘိဟရတိ နာဘိမဒ္ဒတိ န အနုပဇဂ္ဃတိ န ခလိတံ ဂဏှာတိ, ဧဝံ သန္တာယံ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ကစ္ဆော ဟောတိ.

“මහණෙනි, පුද්ගලයෙකු කථා බහේ යෙදීමෙන්, ඔහු සාකච්ඡා කිරීමට සුදුසු කෙනෙකුද නැතහොත් නුසුදුසු කෙනෙකුද යන්න දත හැකිය. මහණෙනි, ඉදින් මේ පුද්ගලයාගෙන් ප්‍රශ්නයක් විමසූ කල්හි, ඔහු (අනෙකා) යටපත් කරන්නේ නම්, මර්දනය කරන්නේ නම්, සමච්චල් කරන්නේ නම්, සුළු අතපසුවීමක් (වැරැද්දක්) අල්ලාගන්නේ නම්, මහණෙනි, එවැනි පුද්ගලයා සාකච්ඡා කිරීමට නුසුදුසු අයෙකි. මහණෙනි, ඉදින් මේ පුද්ගලයාගෙන් ප්‍රශ්නයක් විමසූ කල්හි, ඔහු (අනෙකා) යටපත් නොකරන්නේ නම්, මර්දනය නොකරන්නේ නම්, සමච්චල් නොකරන්නේ නම්, සුළු අතපසුවීමක් අල්ලා නොගන්නේ නම්, මහණෙනි, එවැනි පුද්ගලයා සාකච්ඡා කිරීමට සුදුසු අයෙකි.”

‘‘ကထာသမ္ပယောဂေန[Pg.199], ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဝေဒိတဗ္ဗော ယဒိ ဝါ သဥပနိသော ယဒိ ဝါ အနုပနိသောတိ. အနောဟိတသောတော, ဘိက္ခဝေ, အနုပနိသော ဟောတိ, ဩဟိတသောတော သဥပနိသော ဟောတိ. သော သဥပနိသော သမာနော အဘိဇာနာတိ ဧကံ ဓမ္မံ, ပရိဇာနာတိ ဧကံ ဓမ္မံ, ပဇဟတိ ဧကံ ဓမ္မံ, သစ္ဆိကရောတိ ဧကံ ဓမ္မံ. သော အဘိဇာနန္တော ဧကံ ဓမ္မံ, ပရိဇာနန္တော ဧကံ ဓမ္မံ, ပဇဟန္တော ဧကံ ဓမ္မံ, သစ္ဆိကရောန္တော ဧကံ ဓမ္မံ သမ္မာဝိမုတ္တိံ ဖုသတိ. ဧတဒတ္ထာ, ဘိက္ခဝေ, ကထာ; ဧတဒတ္ထာ မန္တနာ; ဧတဒတ္ထာ ဥပနိသာ; ဧတဒတ္ထံ သောတာဝဓာနံ, ယဒိဒံ အနုပါဒါ စိတ္တဿ ဝိမောက္ခောတိ.

“මහණෙනි, පුද්ගලයෙකු කථා බහේ යෙදීමෙන්, ඔහු උපනිශ්‍රය සහිත කෙනෙකුද නැතහොත් උපනිශ්‍රය රහිත කෙනෙකුද යන්න දත හැකිය. මහණෙනි, කන් යොමු නොකරන තැනැත්තා උපනිශ්‍රය රහිතයෙකි. කන් යොමු කරන තැනැත්තා උපනිශ්‍රය සහිතයෙකි. උපනිශ්‍රය සහිත වූ ඒ පුද්ගලයා එක් ධර්මයක් (මාර්ග ඥානය) විශිෂ්ට ඥානයෙන් දැනගනියි, එක් ධර්මයක් (දුක්ඛ සත්‍යය) පිරිසිඳ දැනගනියි, එක් ධර්මයක් (අකුසල ධර්ම) ප්‍රහීණ කරයි, එක් ධර්මයක් (අර්හත් ඵලය) සාක්ෂාත් කරයි. හෙතෙම එක් ධර්මයක් විශිෂ්ට ඥානයෙන් දැනගනිමින්, එක් ධර්මයක් පිරිසිඳ දැනගනිමින්, එක් ධර්මයක් ප්‍රහීණ කරමින්, එක් ධර්මයක් සාක්ෂාත් කරමින් සම්මා විමුක්තිය ස්පර්ශ කරයි. මහණෙනි, කථාවෙහි ද, සාකච්ඡාවෙහි ද, උපනිශ්‍රයෙහි ද, කන් යොමු කිරීමෙහි ද අරමුණ වන්නේ යම් මේ උපාදාන රහිතව සිතේ මිදීමක් ඇද්ද, එයයි.”

‘‘ယေ ဝိရုဒ္ဓါ သလ္လပန္တိ, ဝိနိဝိဋ္ဌာ သမုဿိတာ;

အနရိယဂုဏမာသဇ္ဇ, အညောညဝိဝရေသိနော.

“යම් කෙනෙක් ද්වේෂයෙන් ප්‍රතිවිරුද්ධව කථා කෙරෙත්ද, වැරදි ලෙස අදහස් ගෙන මානයෙන් උදම්ව, ආර්ය නොවන ගුණ (අගුණ) පවසමින් එකිනෙකාගේ වැරදි සොයමින් කථා කෙරෙත්ද;”

‘‘ဒုဗ္ဘာသိတံ ဝိက္ခလိတံ, သမ္ပမောဟံ ပရာဇယံ;

အညောညဿာဘိနန္ဒန္တိ, တဒရိယော ကထနာစရေ.

“ඔවුහු එකිනෙකාගේ වැරදි ලෙස කී දෑ, අතපසුවීම්, මුළාවීම් හා පරාජයන් පිළිබඳව සතුටු වෙති. ආර්ය තැනැත්තා එවැනි කථාවන්හි නොයෙදිය යුතුය.”

‘‘သစေ စဿ ကထာကာမော, ကာလမညာယ ပဏ္ဍိတော;

ဓမ္မဋ္ဌပဋိသံယုတ္တာ, ယာ အရိယစရိတာ ကထာ.

“ඉදින් පණ්ඩිත තැනැත්තා කථා කිරීමට කැමති නම්, සුදුසු කාලය දැන, ධර්මයෙහි පිහිටා, ධර්මය හා සම්බන්ධ වූ, ආර්යයන් විසින් පුරුදු කරන ලද ඒ කථාව පැවසිය යුතුය.”

‘‘တံ ကထံ ကထယေ ဓီရော, အဝိရုဒ္ဓေါ အနုဿိတော;

အနုန္နတေန မနသာ, အပဠာသော အသာဟသော.

ප්‍රඥාවන්තයා විරුද්ධ නොවී, මානයෙන් උඩඟු නොවී, නොපැතිරුණු සිතින් යුතුව, අනුන්ගේ ගුණ මකා නොදමමින් හා දැඩි නොවී කතා කළ යුතුය.

‘‘အနုသူယာယမာနော သော, သမ္မဒညာယ ဘာသတိ;

သုဘာသိတံ အနုမောဒေယျ, ဒုဗ္ဘဋ္ဌေ နာပသာဒယေ.

ඔහු ඊර්ෂ්‍යාවෙන් තොරව, මැනවින් (කරුණු) අවබෝධ කරගෙන කතා කරයි. මැනවින් පවසන ලද්දක් අනුමෝදන් විය යුතු අතර, වැරදි ලෙස පවසන ලද්දකදී (ඊට) අප්‍රසාදය පළ නොකළ යුතුය.

‘‘ဥပါရမ္ဘံ န သိက္ခေယျ, ခလိတဉ္စ န ဂါဟယေ ;

နာဘိဟရေ နာဘိမဒ္ဒေ, န ဝါစံ ပယုတံ ဘဏေ.

අනුන්ගේ දොස් සෙවීමට උත්සාහ නොකළ යුතුය, වැරදි අල්ලා නොගත යුතුය. අනුන් මැඩපවත්වමින් හෝ පීඩා කරමින් කතා නොකළ යුතුය, කෛරාටික වචන ද නොපැවසිය යුතුය.

‘‘အညာတတ္ထံ ပသာဒတ္ထံ, သတံ ဝေ ဟောတိ မန္တနာ;

ဧဝံ ခေါ အရိယာ မန္တေန္တိ, ဧသာ အရိယာန မန္တနာ;

ဧတဒညာယ မေဓာဝီ, န သမုဿေယျ မန္တယေ’’တိ. သတ္တမံ;

සත්පුරුෂයන්ගේ සාකච්ඡාව සැබවින්ම පවතින්නේ අවබෝධය පිණිසත් ප්‍රසාදය පිණිසත්ය. ආර්යයන් වහන්සේලා සාකච්ඡා කරන්නේ මේ අයුරිනි. මෙය ආර්යයන්ගේ සාකච්ඡාවයි. නුවණැත්තා මෙය දැනගෙන මානයෙන් උඩඟු නොවී සාකච්ඡා කළ යුතුය.

၈. အညတိတ္ထိယသုတ္တံ

8. අඤ්ඤතිත්ථිය සූත්‍රය

၆၉. ‘‘သစေ, ဘိက္ခဝေ, အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဧဝံ ပုစ္ဆေယျုံ – ‘တယောမေ, အာဝုသော, ဓမ္မာ. ကတမေ တယော? ရာဂေါ, ဒေါသော, မောဟော [Pg.200] – ဣမေ ခေါ, အာဝုသော, တယော ဓမ္မာ. ဣမေသံ, အာဝုသော, တိဏ္ဏံ ဓမ္မာနံ ကော ဝိသေသော ကော အဓိပ္ပယာသော ကိံ နာနာကရဏ’န္တိ? ဧဝံ ပုဋ္ဌာ တုမှေ, ဘိက္ခဝေ, တေသံ အညတိတ္ထိယာနံ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ ကိန္တိ ဗျာကရေယျာထာ’’တိ? ‘‘ဘဂဝံမူလကာ နော, ဘန္တေ, ဓမ္မာ ဘဂဝံနေတ္တိကာ ဘဂဝံပဋိသရဏာ. သာဓု ဝတ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တံယေဝ ပဋိဘာတု ဧတဿ ဘာသိတဿ အတ္ထော. ဘဂဝတော သုတွာ ဘိက္ခူ ဓာရေဿန္တီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ, ဘိက္ခဝေ, သုဏာထ, သာဓုကံ မနသိ ကရောထ; ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

69. “මහණෙනි, අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ ඔබෙන් මෙසේ අසන්නට පුළුවන: ‘ඇවැත්නි, මේ ධර්ම තුනක් ඇත. ඒ තුන මොනවාද? රාගය, ද්වේෂය සහ මෝහයයි. ඇවැත්නි, මේ ධර්ම තුන මොනවාද? ඇවැත්නි, මේ ධර්ම තුන අතර ඇති විශේෂය කුමක්ද? අධිප්‍රාය කුමක්ද? වෙනස කුමක්ද?’ මහණෙනි, මෙසේ ඇසූ විට ඔබ ඒ අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයන්ට කුමක් පවසන්නෙහිද?” “ස්වාමීනි, අපගේ ධර්මය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මුල් කරගත්තකි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මඟ පෙන්වන්නා කොට ඇත්තකි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිළිසරණ කොට ඇත්තකි. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේම මෙම ප්‍රකාශයේ අර්ථය පැහැදිලි කරන්නේ නම් මැනවි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් අසා මහණහු එය දරාගන්නාහ.” “එසේ නම් මහණෙනි, අසන්න, මැනවින් මෙනෙහි කරන්න; මම පවසන්නෙමි.” “එසේය ස්වාමීනි” යි ඒ මහණහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක:

‘‘သစေ, ဘိက္ခဝေ, အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဧဝံ ပုစ္ဆေယျုံ – ‘တယောမေ, အာဝုသော, ဓမ္မာ. ကတမေ တယော? ရာဂေါ, ဒေါသော, မောဟော – ဣမေ ခေါ, အာဝုသော, တယော ဓမ္မာ; ဣမေသံ, အာဝုသော, တိဏ္ဏံ ဓမ္မာနံ ကော ဝိသေသော ကော အဓိပ္ပယာသော ကိံ နာနာကရဏ’န္တိ? ဧဝံ ပုဋ္ဌာ တုမှေ, ဘိက္ခဝေ, တေသံ အညတိတ္ထိယာနံ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ ဧဝံ ဗျာကရေယျာထ – ‘ရာဂေါ ခေါ, အာဝုသော, အပ္ပသာဝဇ္ဇော ဒန္ဓဝိရာဂီ, ဒေါသော မဟာသာဝဇ္ဇော ခိပ္ပဝိရာဂီ, မောဟော မဟာသာဝဇ္ဇော ဒန္ဓဝိရာဂီ’’’ တိ.

“මහණෙනි, අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ ඔබෙන් මෙසේ අසන්නට පුළුවන: ‘ඇවැත්නි, මේ ධර්ම තුනක් ඇත. ඒ තුන මොනවාද? රාගය, ද්වේෂය සහ මෝහයයි. ඇවැත්නි, මේ ධර්ම තුන අතර ඇති විශේෂය කුමක්ද? අධිප්‍රාය කුමක්ද? වෙනස කුමක්ද?’ මහණෙනි, මෙසේ ඇසූ විට ඔබ ඒ අන්‍ය තීර්ථකයන්ට මෙසේ පිළිතුරු දිය යුතුය: ‘ඇවැත්නි, රාගය අල්ප සාවද්‍යය (වැරදි අඩුය), ප්‍රහීණ වීමට ප්‍රමාද වෙයි. ද්වේෂය මහා සාවද්‍යය (වැරදි වැඩිය), ඉක්මනින් ප්‍රහීණ වෙයි. මෝහය මහා සාවද්‍යය, ප්‍රහීණ වීමට ප්‍රමාද වෙයි.’”

‘‘‘ကော ပနာဝုသော, ဟေတု ကော ပစ္စယော ယေန အနုပ္ပန္နော ဝါ ရာဂေါ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဥပ္ပန္နော ဝါ ရာဂေါ ဘိယျောဘာဝါယ ဝေပုလ္လာယ သံဝတ္တတီ’တိ? ‘သုဘနိမိတ္တန္တိဿ ဝစနီယံ. တဿ သုဘနိမိတ္တံ အယောနိသော မနသိ ကရောတော အနုပ္ပန္နော ဝါ ရာဂေါ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဥပ္ပန္နော ဝါ ရာဂေါ ဘိယျောဘာဝါယ ဝေပုလ္လာယ သံဝတ္တတိ. အယံ ခေါ, အာဝုသော, ဟေတု အယံ ပစ္စယော ယေန အနုပ္ပန္နော ဝါ ရာဂေါ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဥပ္ပန္နော ဝါ ရာဂေါ ဘိယျောဘာဝါယ ဝေပုလ္လာယ သံဝတ္တတီ’’’တိ.

“‘ඇවැත්නි, නූපන් රාගය ඉපදීමටත්, උපන් රාගය වැඩීමට හා ව්‍යාප්ත වීමටත් හේතුව කුමක්ද? ප්‍රත්‍යය කුමක්ද?’ මෙසේ ඇසුවහොත්, ‘ශුභ නිමිත්ත (සුන්දරත්වය)’ යැයි පැවසිය යුතුය. ශුභ නිමිත්ත අයෝනිසෝ මනසිකාරයෙන් මෙනෙහි කරන්නාට නූපන් රාගය උපදියි, උපන් රාගය වැඩීමට හා ව්‍යාප්ත වීමට හේතු වෙයි. ඇවැත්නි, නූපන් රාගය ඉපදීමටත් උපන් රාගය වැඩීමටත් හේතුව හා ප්‍රත්‍යය මෙයයි.’”

‘‘‘ကော ပနာဝုသော, ဟေတု ကော ပစ္စယော ယေန အနုပ္ပန္နော ဝါ ဒေါသော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဥပ္ပန္နော ဝါ ဒေါသော ဘိယျောဘာဝါယ ဝေပုလ္လာယ သံဝတ္တတီ’တိ? ‘ပဋိဃနိမိတ္တံ တိဿ ဝစနီယံ. တဿ ပဋိဃနိမိတ္တံ အယောနိသော မနသိ ကရောတော အနုပ္ပန္နော ဝါ ဒေါသော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဥပ္ပန္နော ဝါ ဒေါသော ဘိယျောဘာဝါယ ဝေပုလ္လာယ သံဝတ္တတိ. အယံ ခေါ, အာဝုသော, ဟေတု အယံ ပစ္စယော ယေန အနုပ္ပန္နော ဝါ ဒေါသော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဥပ္ပန္နော ဝါ ဒေါသော ဘိယျောဘာဝါယ ဝေပုလ္လာယ သံဝတ္တတီ’’’တိ.

“‘ඇවැත්නි, නූපන් ද්වේෂය ඉපදීමටත්, උපන් ද්වේෂය වැඩීමට හා ව්‍යාප්ත වීමටත් හේතුව කුමක්ද? ප්‍රත්‍යය කුමක්ද?’ මෙසේ ඇසුවහොත්, ‘පටිඝ නිමිත්ත (ගැටෙන සුලු අරමුණ)’ යැයි පැවසිය යුතුය. පටිඝ නිමිත්ත අයෝනිසෝ මනසිකාරයෙන් මෙනෙහි කරන්නාට නූපන් ද්වේෂය උපදියි, උපන් ද්වේෂය වැඩීමට හා ව්‍යාප්ත වීමට හේතු වෙයි. ඇවැත්නි, නූපන් ද්වේෂය ඉපදීමටත් උපන් ද්වේෂය වැඩීමටත් හේතුව හා ප්‍රත්‍යය මෙයයි.’”

‘‘‘ကော ပနာဝုသော, ဟေတု ကော ပစ္စယော ယေန အနုပ္ပန္နော ဝါ မောဟော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဥပ္ပန္နော ဝါ မောဟော ဘိယျောဘာဝါယ ဝေပုလ္လာယ သံဝတ္တတီ’တိ? ‘အယောနိသော မနသိကာရော တိဿ ဝစနီယံ. တဿ အယောနိသော မနသိ ကရောတော အနုပ္ပန္နော ဝါ မောဟော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဥပ္ပန္နော ဝါ မောဟော ဘိယျောဘာဝါယ [Pg.201] ဝေပုလ္လာယ သံဝတ္တတိ. အယံ ခေါ, အာဝုသော, ဟေတု အယံ ပစ္စယော ယေန အနုပ္ပန္နော ဝါ မောဟော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဥပ္ပန္နော ဝါ မောဟော ဘိယျောဘာဝါယ ဝေပုလ္လာယ သံဝတ္တတီ’’’တိ.

“‘ඇවැත්නි, නූපන් මෝහය ඉපදීමටත්, උපන් මෝහය වැඩීමට හා ව්‍යාප්ත වීමටත් හේතුව කුමක්ද? ප්‍රත්‍යය කුමක්ද?’ මෙසේ ඇසුවහොත්, ‘අයෝනිසෝ මනසිකාරය’ යැයි පැවසිය යුතුය. අයෝනිසෝ මනසිකාරයෙන් කටයුතු කරන්නාට නූපන් මෝහය උපදියි, උපන් මෝහය වැඩීමට හා ව්‍යාප්ත වීමට හේතු වෙයි. ඇවැත්නි, නූපන් මෝහය ඉපදීමටත් උපන් මෝහය වැඩීමටත් හේතුව හා ප්‍රත්‍යය මෙයයි.’”

‘‘‘ကော ပနာဝုသော, ဟေတု ကော ပစ္စယော ယေန အနုပ္ပန္နော စေဝ ရာဂေါ နုပ္ပဇ္ဇတိ ဥပ္ပန္နော စ ရာဂေါ ပဟီယတီ’တိ? ‘အသုဘနိမိတ္တန္တိဿ ဝစနီယံ. တဿ အသုဘနိမိတ္တံ ယောနိသော မနသိ ကရောတော အနုပ္ပန္နော စေဝ ရာဂေါ နုပ္ပဇ္ဇတိ ဥပ္ပန္နော စ ရာဂေါ ပဟီယတိ. အယံ ခေါ, အာဝုသော, ဟေတု အယံ ပစ္စယော ယေန အနုပ္ပန္နော စေဝ ရာဂေါ နုပ္ပဇ္ဇတိ ဥပ္ပန္နော စ ရာဂေါ ပဟီယတီ’’’တိ.

“‘ඇවැත්නි, නූපන් රාගය හටනොගැනීමටත්, උපන් රාගය ප්‍රහීණ වීමටත් හේතුව කුමක්ද? ප්‍රත්‍යය කුමක්ද?’ මෙසේ ඇසුවහොත්, ‘අසුභ නිමිත්ත’ යැයි පැවසිය යුතුය. අසුභ නිමිත්ත යෝනිසෝ මනසිකාරයෙන් මෙනෙහි කරන්නාට නූපන් රාගය හට නොගනී, උපන් රාගය ප්‍රහීණ වෙයි. ඇවැත්නි, නූපන් රාගය හටනොගැනීමටත් උපන් රාගය ප්‍රහීණ වීමටත් හේතුව හා ප්‍රත්‍යය මෙයයි.’”

‘‘‘ကော ပနာဝုသော, ဟေတု ကော ပစ္စယော ယေန အနုပ္ပန္နော စေဝ ဒေါသော နုပ္ပဇ္ဇတိ ဥပ္ပန္နော စ ဒေါသော ပဟီယတီ’တိ? ‘မေတ္တာ စေတောဝိမုတ္တီ တိဿ ဝစနီယံ. တဿ မေတ္တံ စေတောဝိမုတ္တိံ ယောနိသော မနသိ ကရောတော အနုပ္ပန္နော စေဝ ဒေါသော နုပ္ပဇ္ဇတိ ဥပ္ပန္နော စ ဒေါသော ပဟီယတိ. အယံ ခေါ, အာဝုသော, ဟေတု အယံ ပစ္စယော ယေန အနုပ္ပန္နော စေဝ ဒေါသော နုပ္ပဇ္ဇတိ ဥပ္ပန္နော စ ဒေါသော ပဟီယတီ’’’တိ.

“‘ඇවැත්නි, නූපන් ද්වේෂය හටනොගැනීමටත්, උපන් ද්වේෂය ප්‍රහීණ වීමටත් හේතුව කුමක්ද? ප්‍රත්‍යය කුමක්ද?’ මෙසේ ඇසුවහොත්, ‘මෙත්තා චේතෝවිමුක්තිය (මෛත්‍රී සහගත සිත)’ යැයි පැවසිය යුතුය. මෙත්තා චේතෝවිමුක්තිය යෝනිසෝ මනසිකාරයෙන් මෙනෙහි කරන්නාට නූපන් ද්වේෂය හට නොගනී, උපන් ද්වේෂය ප්‍රහීණ වෙයි. ඇවැත්නි, නූපන් ද්වේෂය හටනොගැනීමටත් උපන් ද්වේෂය ප්‍රහීණ වීමටත් හේතුව හා ප්‍රත්‍යය මෙයයි.’”

‘‘‘ကော ပနာဝုသော, ဟေတု ကော ပစ္စယော ယေန အနုပ္ပန္နော စေဝ မောဟော နုပ္ပဇ္ဇတိ ဥပ္ပန္နော စ မောဟော ပဟီယတီ’တိ? ‘ယောနိသောမနသိကာရော တိဿ ဝစနီယံ. တဿ ယောနိသော မနသိ ကရောတော အနုပ္ပန္နော စေဝ မောဟော နုပ္ပဇ္ဇတိ ဥပ္ပန္နော စ မောဟော ပဟီယတိ. အယံ ခေါ, အာဝုသော, ဟေတု အယံ ပစ္စယော ယေန အနုပ္ပန္နော ဝါ မောဟော နုပ္ပဇ္ဇတိ ဥပ္ပန္နော စ မောဟော ပဟီယတီ’’’တိ. အဋ္ဌမံ.

“ඇවැත්නි, නූපන් මෝහය නූපදින්නටත්, උපන් මෝහය ප්‍රහීණ වීමටත් හේතුව කුමක්ද? ප්‍රත්‍යය කුමක්දැයි කෙනෙකු විමසුවහොත්, ‘යෝනිසෝ මනසිකාරය’ (නුවණින් මෙනෙහි කිරීම) යනු එයට දිය යුතු පිළිතුරයි. යෝනිසෝ මනසිකාරයෙන් පසුවන්නාට නූපන් මෝහය නූපදී, උපන් මෝහය ප්‍රහීණ වෙයි. ඇවැත්නි, නූපන් මෝහය නූපදින්නටත්, උපන් මෝහය ප්‍රහීණ වීමටත් හේතුව හා ප්‍රත්‍යය මෙයයි.” අටවැනි සූත්‍රයයි.

၉. အကုသလမူလသုတ္တံ

9. අකුසල මූල සූත්‍රය

၇၀. ‘‘တီဏိမာနိ[Pg.202], ဘိက္ခဝေ, အကုသလမူလာနိ. ကတမာနိ တီဏိ? လောဘော အကုသလမူလံ, ဒေါသော အကုသလမူလံ, မောဟော အကုသလမူလံ.

70. “මහණෙනි, මේ අකුසල මූලයන් (අකුසලයේ මුල්) තුනකි. ඒ තුන කවරේද? ලෝභය අකුසල මූලයකි, ද්වේෂය අකුසල මූලයකි, මෝහය අකුසල මූලයකි.

‘‘ယဒပိ, ဘိက္ခဝေ, လောဘော တဒပိ အကုသလမူလံ ; ယဒပိ လုဒ္ဓေါ အဘိသင်္ခရောတိ ကာယေန ဝါစာယ မနသာ တဒပိ အကုသလံ ; ယဒပိ လုဒ္ဓေါ လောဘေန အဘိဘူတော ပရိယာဒိန္နစိတ္တော ပရဿ အသတာ ဒုက္ခံ ဥပ္ပာဒယတိ ဝဓေန ဝါ ဗန္ဓနေန ဝါ ဇာနိယာ ဝါ ဂရဟာယ ဝါ ပဗ္ဗာဇနာယ ဝါ ဗလဝမှိ ဗလတ္ထော ဣတိပိ တဒပိ အကုသလံ. ဣတိဿမေ လောဘဇာ လောဘနိဒါနာ လောဘသမုဒယာ လောဘပစ္စယာ အနေကေ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ သမ္ဘဝန္တိ.

මහණෙනි, යම් ලෝභයක් ඇද්ද එයද අකුසල මූලයකි. ලෝභයෙන් මත් වූවකු කයෙන්, වචනයෙන් හෝ සිතින් යම් කර්මයක් රැස් කරයිද එයද අකුසලයක්මය. ලෝභයෙන් මැඩුණු, ලෝභයට වසඟ වූ සිතින් යුත් පුද්ගලයා ‘මම බලවත් වෙමි, මට බලය අවශ්‍යය’ යි සිතමින් අසත්‍ය හේතු ඉදිරිපත් කරමින් මරා දැමීමෙන්, සිරගත කිරීමෙන්, ධනය පැහැර ගැනීමෙන්, නින්දා කිරීමෙන් හෝ රටින් පිටුවහල් කිරීමෙන් අන්‍යයන්ට දුක් පමුණුවයි නම් එයද අකුසලයකි. මෙසේ ඔහු තුළ ලෝභයෙන් හටගත්, ලෝභය නිදානය කොට ඇති, ලෝභයෙන් සම්භවය වූ, ලෝභය ප්‍රත්‍යය කොට ඇති බොහෝ ලාමක අකුසල ධර්මයෝ උපදිති.

‘‘ယဒပိ, ဘိက္ခဝေ, ဒေါသော တဒပိ အကုသလမူလံ; ယဒပိ ဒုဋ္ဌော အဘိသင်္ခရောတိ ကာယေန ဝါစာယ မနသာ တဒပိ အကုသလံ; ယဒပိ ဒုဋ္ဌော ဒေါသေန အဘိဘူတော ပရိယာဒိန္နစိတ္တော ပရဿ အသတာ ဒုက္ခံ ဥပ္ပာဒယတိ ဝဓေန ဝါ ဗန္ဓနေန ဝါ ဇာနိယာ ဝါ ဂရဟာယ ဝါ ပဗ္ဗာဇနာယ ဝါ ဗလဝမှိ ဗလတ္ထော ဣတိပိ တဒပိ အကုသလံ. ဣတိဿမေ ဒေါသဇာ ဒေါသနိဒါနာ ဒေါသသမုဒယာ ဒေါသပစ္စယာ အနေကေ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ သမ္ဘဝန္တိ.

මහණෙනි, යම් ද්වේෂයක් ඇද්ද එයද අකුසල මූලයකි. ද්වේෂයෙන් දූෂිත වූවකු කයෙන්, වචනයෙන් හෝ සිතින් යම් කර්මයක් රැස් කරයිද එයද අකුසලයක්මය. ද්වේෂයෙන් මැඩුණු, ද්වේෂයට වසඟ වූ සිතින් යුත් පුද්ගලයා ‘මම බලවත් වෙමි, මට බලය අවශ්‍යය’ යි සිතමින් අසත්‍ය හේතු ඉදිරිපත් කරමින් මරා දැමීමෙන්, සිරගත කිරීමෙන්, ධනය පැහැර ගැනීමෙන්, නින්දා කිරීමෙන් හෝ රටින් පිටුවහල් කිරීමෙන් අන්‍යයන්ට දුක් පමුණුවයි නම් එයද අකුසලයකි. මෙසේ ඔහු තුළ ද්වේෂයෙන් හටගත්, ද්වේෂය නිදානය කොට ඇති, ද්වේෂයෙන් සම්භවය වූ, ද්වේෂය ප්‍රත්‍යය කොට ඇති බොහෝ ලාමක අකුසල ධර්මයෝ උපදිති.

‘‘ယဒပိ, ဘိက္ခဝေ, မောဟော တဒပိ အကုသလမူလံ; ယဒပိ မူဠှော အဘိသင်္ခရောတိ ကာယေန ဝါစာယ မနသာ တဒပိ အကုသလံ; ယဒပိ မူဠှော မောဟေန အဘိဘူတော ပရိယာဒိန္နစိတ္တော ပရဿ အသတာ ဒုက္ခံ ဥပ္ပာဒယတိ ဝဓေန ဝါ ဗန္ဓနေန ဝါ ဇာနိယာ ဝါ ဂရဟာယ ဝါ ပဗ္ဗာဇနာယ ဝါ ဗလဝမှိ ဗလတ္ထော ဣတိပိ တဒပိ အကုသလံ. ဣတိဿမေ မောဟဇာ မောဟနိဒါနာ မောဟသမုဒယာ မောဟပစ္စယာ အနေကေ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ သမ္ဘဝန္တိ. ဧဝရူပေါ စာယံ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဝုစ္စတိ အကာလဝါဒီတိပိ, အဘူတဝါဒီတိပိ, အနတ္ထဝါဒီတိပိ, အဓမ္မဝါဒီတိပိ, အဝိနယဝါဒီတိပိ.

මහණෙනි, යම් මෝහයක් ඇද්ද එයද අකුසල මූලයකි. මෝහයෙන් මුළා වූවකු කයෙන්, වචනයෙන් හෝ සිතින් යම් කර්මයක් රැස් කරයිද එයද අකුසලයක්මය. මෝහයෙන් මැඩුණු, මෝහයට වසඟ වූ සිතින් යුත් පුද්ගලයා ‘මම බලවත් වෙමි, මට බලය අවශ්‍යය’ යි සිතමින් අසත්‍ය හේතු ඉදිරිපත් කරමින් මරා දැමීමෙන්, සිරගත කිරීමෙන්, ධනය පැහැර ගැනීමෙන්, නින්දා කිරීමෙන් හෝ රටින් පිටුවහල් කිරීමෙන් අන්‍යයන්ට දුක් පමුණුවයි නම් එයද අකුසලයකි. මෙසේ ඔහු තුළ මෝහයෙන් හටගත්, මෝහය නිදානය කොට ඇති, මෝහයෙන් සම්භවය වූ, මෝහය ප්‍රත්‍යය කොට ඇති බොහෝ ලාමක අකුසල ධර්මයෝ උපදිති. මහණෙනි, මෙවැනි පුද්ගලයා ‘අකාලවාදී’ (අකාලයේ කතා කරන්නා), ‘අභූතවාදී’ (අසත්‍ය පවසන්නා), ‘අනත්ථවාදී’ (අවැඩදායක දේ පවසන්නා), ‘අධම්මවාදී’ (අධර්මය පවසන්නා) සහ ‘අවිනයවාදී’ (විනයට පටහැනි දේ පවසන්නා) ලෙසද හඳුන්වනු ලැබෙයි.

‘‘ကသ္မာ [Pg.203] စာယံ, ဘိက္ခဝေ, ဧဝရူပေါ ပုဂ္ဂလော ဝုစ္စတိ အကာလဝါဒီတိပိ, အဘူတဝါဒီတိပိ, အနတ္ထဝါဒီတိပိ, အဓမ္မဝါဒီတိပိ, အဝိနယဝါဒီတိပိ? တထာဟာယံ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ပရဿ အသတာ ဒုက္ခံ ဥပ္ပာဒယတိ ဝဓေန ဝါ ဗန္ဓနေန ဝါ ဇာနိယာ ဝါ ဂရဟာယ ဝါ ပဗ္ဗာဇနာယ ဝါ ဗလဝမှိ ဗလတ္ထော ဣတိပိ. ဘူတေန ခေါ ပန ဝုစ္စမာနော အဝဇာနာတိ, နော ပဋိဇာနာတိ; အဘူတေန ဝုစ္စမာနော န အာတပ္ပံ ကရောတိ, တဿ နိဗ္ဗေဌနာယ ဣတိပေတံ အတစ္ဆံ ဣတိပေတံ အဘူတန္တိ. တသ္မာ ဧဝရူပေါ ပုဂ္ဂလော ဝုစ္စတိ အကာလဝါဒီတိပိ, အဘူတဝါဒီတိပိ, အနတ္ထဝါဒီတိပိ, အဓမ္မဝါဒီတိပိ, အဝိနယဝါဒီတိပိ.

මහණෙනි, මෙවැනි පුද්ගලයකු අකාලවාදී, අභූතවාදී, අනත්ථවාදී, අධම්මවාදී හා අවිනයවාදී ලෙස හඳුන්වන්නේ කුමක් නිසාද? මහණෙනි, මේ පුද්ගලයා මරා දැමීමෙන්, සිරගත කිරීමෙන්, ධනය පැහැර ගැනීමෙන්, නින්දා කිරීමෙන් හෝ පිටුවහල් කිරීමෙන් ‘මම බලවත් වෙමි, මට බලය අවශ්‍යය’ යි පවසමින් අසත්‍ය මත පදනම්ව අන්‍යයන්ට දුක් පමුණුවයි. ඔහුට සත්‍යය පෙන්වා දුන් විට ඔහු එය හෙළා දකී, පිළිගන්නේ නැත. අසත්‍යයක් පෙන්වා දුන් විට, ‘මෙය මේ හේතුව නිසා අසත්‍යය, මෙය මේ හේතුව නිසා සත්‍ය නොවේ’ යැයි එය නිරවුල් කිරීමට ඔහු උත්සාහ නොකරයි. එබැවින් එවැනි පුද්ගලයා අකාලවාදී, අභූතවාදී, අනත්ථවාදී, අධම්මවාදී හා අවිනයවාදී ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ.

‘‘ဧဝရူပေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော လောဘဇေဟိ ပါပကေဟိ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ အဘိဘူတော ပရိယာဒိန္နစိတ္တော ဒိဋ္ဌေ စေဝ ဓမ္မေ ဒုက္ခံ ဝိဟရတိ, သဝိဃာတံ သဥပါယာသံ သပရိဠာဟံ. ကာယဿ စ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဒုဂ္ဂတိ ပါဋိကင်္ခါ.

මහණෙනි, ලෝභයෙන් හටගත් ලාමක අකුසල ධර්මයන්ගෙන් මැඩුණු, වසඟ වූ සිත් ඇති මෙවැනි පුද්ගලයා මෙලොවදීම දැඩි වෙහෙස සහිතව, පීඩා සහිතව, දැවිල්ල සහිතව දුකින් ජීවත් වෙයි. කය බිඳී මරණින් මතු ඔහුට දුගතියක්ම අපේක්ෂා කළ හැකිය.

‘‘ဒေါသဇေဟိ…ပေ… မောဟဇေဟိ ပါပကေဟိ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ အဘိဘူတော ပရိယာဒိန္နစိတ္တော ဒိဋ္ဌေ စေဝ ဓမ္မေ ဒုက္ခံ ဝိဟရတိ, သဝိဃာတံ သဥပါယာသံ သပရိဠာဟံ. ကာယဿ စ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဒုဂ္ဂတိ ပါဋိကင်္ခါ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, သာလော ဝါ ဓဝေါ ဝါ ဖန္ဒနော ဝါ တီဟိ မာလုဝါလတာဟိ ဥဒ္ဓသ္တော ပရိယောနဒ္ဓေါ အနယံ အာပဇ္ဇတိ, ဗျသနံ အာပဇ္ဇတိ, အနယဗျသနံ အာပဇ္ဇတိ; ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဧဝရူပေါ ပုဂ္ဂလော လောဘဇေဟိ ပါပကေဟိ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ အဘိဘူတော ပရိယာဒိန္နစိတ္တော ဒိဋ္ဌေ စေဝ ဓမ္မေ ဒုက္ခံ ဝိဟရတိ, သဝိဃာတံ သဥပါယာသံ သပရိဠာဟံ. ကာယဿ စ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဒုဂ္ဂတိ ပါဋိကင်္ခါ.

ද්වේෂයෙන් හටගත්... මෝහයෙන් හටගත් ලාමක අකුසල ධර්මයන්ගෙන් මැඩුණු, වසඟ වූ සිත් ඇති මෙවැනි පුද්ගලයා මෙලොවදීම පීඩා සහිතව, දැවිල්ල සහිතව දුකින් ජීවත් වෙයි. කය බිඳී මරණින් මතු ඔහුට දුගතියක්ම උරුම වෙයි. මහණෙනි, යම් සේ සල් ගසක් හෝ දව ගසක් හෝ පන්දන ගසක් හෝ මළුවා වැල් තුනකින් එතී, වෙළී විනාශයට හා පිරිහීමට පත් වේද, මහණෙනි, එලෙසම ලෝභයෙන් හටගත් ලාමක අකුසල ධර්මයන්ගෙන් මැඩුණු මේ පුද්ගලයා මෙලොවද පීඩා විඳිමින්, මරණින් මතු දුගතියටම යයි.

‘‘ဒေါသဇေဟိ…ပေ… မောဟဇေဟိ ပါပကေဟိ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ အဘိဘူတော ပရိယာဒိန္နစိတ္တော ဒိဋ္ဌေ စေဝ ဓမ္မေ ဒုက္ခံ ဝိဟရတိ သဝိဃာတံ သဥပါယာသံ သပရိဠာဟံ. ကာယဿ စ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဒုဂ္ဂတိ ပါဋိကင်္ခါ. ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဏိ အကုသလမူလာနီတိ.

ද්වේෂයෙන් හටගත්... මෝහයෙන් හටගත් ලාමක අකුසල ධර්මයන්ගෙන් මැඩුණු, වසඟ වූ සිත් ඇති පුද්ගලයා මෙලොව පීඩා විඳිමින් දුකින් ජීවත් වන අතර, මරණින් මතු දුගතියට පත් වේ. මහණෙනි, මේවා වනාහි අකුසල මූලයන් තුනයි.

‘‘တီဏိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ကုသလမူလာနိ. ကတမာနိ တီဏိ? အလောဘော ကုသလမူလံ, အဒေါသော ကုသလမူလံ, အမောဟော ကုသလမူလံ.

“මහණෙනි, මේ කුසල මූලයන් තුනකි. ඒ තුන කවරේද? අලෝභය කුසල මූලයකි, අද්වේෂය කුසල මූලයකි, අමෝහය කුසල මූලයකි.”

‘‘ယဒပိ[Pg.204], ဘိက္ခဝေ, အလောဘော တဒပိ ကုသလမူလံ ; ယဒပိ အလုဒ္ဓေါ အဘိသင်္ခရောတိ ကာယေန ဝါစာယ မနသာ တဒပိ ကုသလံ ; ယဒပိ အလုဒ္ဓေါ လောဘေန အနဘိဘူတော အပရိယာဒိန္နစိတ္တော န ပရဿ အသတာ ဒုက္ခံ ဥပ္ပာဒယတိ ဝဓေန ဝါ ဗန္ဓနေန ဝါ ဇာနိယာ ဝါ ဂရဟာယ ဝါ ပဗ္ဗာဇနာယ ဝါ ဗလဝမှိ ဗလတ္ထော ဣတိပိ တဒပိ ကုသလံ. ဣတိဿမေ အလောဘဇာ အလောဘနိဒါနာ အလောဘသမုဒယာ အလောဘပစ္စယာ အနေကေ ကုသလာ ဓမ္မာ သမ္ဘဝန္တိ.

‘‘මහණෙනි, යම් අලෝභයක් (ලෝභ නොවීමක්) ඇද්ද, එයද කුසල මූලයකි. අලෝභී තැනැත්තා කයෙන්, වචනයෙන් හා මනසින් යම් දෙයක් සිදු කරයිද, එයද කුසලයකි. අලෝභී වූ, ලෝභයෙන් මැඩපවත්වා නොගන්නා ලද, ලෝභයට යටත් නොවූ සිතක් ඇති පුද්ගලයා, ‘මම බලවත් වෙමි, මම බලය ඇත්තෙක් වෙමි’ යැයි සිතා අසත්‍ය කරුණු පදනම් කරගෙන අනුන් මරා දැමීමෙන් හෝ, සිරගත කිරීමෙන් හෝ, දේපළ පැහැර ගැනීමෙන් හෝ, නින්දා කිරීමෙන් හෝ, පිටුවහල් කිරීමෙන් හෝ අන් අයට දුක් පීඩා පමුණුවන්නේ නැත. එයද කුසලයකි. මෙසේ ඔහු තුළ අලෝභයෙන් හටගත්, අලෝභය නිදානය කොට ඇති, අලෝභය සම්භවය කොට ඇති, අලෝභය ප්‍රත්‍ය කොට ඇති බොහෝ කුසල ධර්මයෝ හටගනිති.

‘‘ယဒပိ, ဘိက္ခဝေ, အဒေါသော တဒပိ ကုသလမူလံ; ယဒပိ အဒုဋ္ဌော အဘိသင်္ခရောတိ ကာယေန ဝါစာယ မနသာ တဒပိ ကုသလံ; ယဒပိ အဒုဋ္ဌော ဒေါသေန အနဘိဘူတော အပရိယာဒိန္နစိတ္တော န ပရဿ အသတာ ဒုက္ခံ ဥပ္ပာဒယတိ ဝဓေန ဝါ ဗန္ဓနေန ဝါ ဇာနိယာ ဝါ ဂရဟာယ ဝါ ပဗ္ဗာဇနာယ ဝါ ဗလဝမှိ ဗလတ္ထော ဣတိပိ တဒပိ ကုသလံ. ဣတိဿမေ အဒေါသဇာ အဒေါသနိဒါနာ အဒေါသသမုဒယာ အဒေါသပစ္စယာ အနေကေ ကုသလာ ဓမ္မာ သမ္ဘဝန္တိ.

‘‘මහණෙනි, යම් අදෝෂයක් (ද්වේෂ නොවීමක්) ඇද්ද, එයද කුසල මූලයකි. ද්වේෂයෙන් තොර වූ තැනැත්තා කයෙන්, වචනයෙන් හා මනසින් යම් දෙයක් සිදු කරයිද, එයද කුසලයකි. ද්වේෂයෙන් තොර වූ, ද්වේෂයෙන් මැඩපවත්වා නොගන්නා ලද, ද්වේෂයට යටත් නොවූ සිතක් ඇති පුද්ගලයා, ‘මම බලවත් වෙමි, මම බලය ඇත්තෙක් වෙමි’ යැයි සිතා අසත්‍ය කරුණු පදනම් කරගෙන අනුන් මරා දැමීමෙන් හෝ, සිරගත කිරීමෙන් හෝ, දේපළ පැහැර ගැනීමෙන් හෝ, නින්දා කිරීමෙන් හෝ, පිටුවහල් කිරීමෙන් හෝ අන් අයට දුක් පීඩා පමුණුවන්නේ නැත. එයද කුසලයකි. මෙසේ ඔහු තුළ අදෝෂයෙන් හටගත්, අදෝෂය නිදානය කොට ඇති, අදෝෂය සම්භවය කොට ඇති, අදෝෂය ප්‍රත්‍ය කොට ඇති බොහෝ කුසල ධර්මයෝ හටගනිති.

‘‘ယဒပိ, ဘိက္ခဝေ, အမောဟော တဒပိ ကုသလမူလံ; ယဒပိ အမူဠှော အဘိသင်္ခရောတိ ကာယေန ဝါစာယ မနသာ တဒပိ ကုသလံ; ယဒပိ အမူဠှော မောဟေန အနဘိဘူတော အပရိယာဒိန္နစိတ္တော န ပရဿ အသတာ ဒုက္ခံ ဥပ္ပာဒယတိ ဝဓေန ဝါ ဗန္ဓနေန ဝါ ဇာနိယာ ဝါ ဂရဟာယ ဝါ ပဗ္ဗာဇနာယ ဝါ ဗလဝမှိ ဗလတ္ထော ဣတိပိ တဒပိ ကုသလံ. ဣတိဿမေ အမောဟဇာ အမောဟနိဒါနာ အမောဟသမုဒယာ အမောဟပစ္စယာ အနေကေ ကုသလာ ဓမ္မာ သမ္ဘဝန္တိ. ဧဝရူပေါ စာယံ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဝုစ္စတိ ကာလဝါဒီတိပိ, ဘူတဝါဒီတိပိ, အတ္ထဝါဒီတိပိ, ဓမ္မဝါဒီတိပိ, ဝိနယဝါဒီတိပိ.

‘‘මහණෙනි, යම් අමෝහයක් (මුළා නොවීමක්) ඇද්ද, එයද කුසල මූලයකි. මුළා නොවූ තැනැත්තා කයෙන්, වචනයෙන් හා මනසින් යම් දෙයක් සිදු කරයිද, එයද කුසලයකි. මුළා නොවූ, මෝහයෙන් මැඩපවත්වා නොගන්නා ලද, මෝහයට යටත් නොවූ සිතක් ඇති පුද්ගලයා, ‘මම බලවත් වෙමි, මම බලය ඇත්තෙක් වෙමි’ යැයි සිතා අසත්‍ය කරුණු පදනම් කරගෙන අනුන් මරා දැමීමෙන් හෝ, සිරගත කිරීමෙන් හෝ, දේපළ පැහැර ගැනීමෙන් හෝ, නින්දා කිරීමෙන් හෝ, පිටුවහල් කිරීමෙන් හෝ අන් අයට දුක් පීඩා පමුණුවන්නේ නැත. එයද කුසලයකි. මෙසේ ඔහු තුළ අමෝහයෙන් හටගත්, අමෝහය නිදානය කොට ඇති, අමෝහය සම්භවය කොට ඇති, අමෝහය ප්‍රත්‍ය කොට ඇති බොහෝ කුසල ධර්මයෝ හටගනිති. මහණෙනි, මෙබඳු ස්වභාවයක් ඇති පුද්ගලයා ‘කාලවාදී’ (සුදුසු කලට කතා කරන්නා) කියා ද, ‘භූතවාදී’ (ඇති තතු පවසන්නා) කියා ද, ‘අත්ථවාදී’ (අර්ථවත් දෙය පවසන්නා) කියා ද, ‘ධම්මවාදී’ (ධර්මය පවසන්නා) කියා ද, ‘විනයවාදී’ (විනය පවසන්නා) කියා ද කියනු ලැබේ.

‘‘ကသ္မာ စာယံ, ဘိက္ခဝေ, ဧဝရူပေါ ပုဂ္ဂလော ဝုစ္စတိ ကာလဝါဒီတိပိ, ဘူတဝါဒီတိပိ, အတ္ထဝါဒီတိပိ, ဓမ္မဝါဒီတိပိ, ဝိနယဝါဒီတိပိ? တထာဟာယံ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော န ပရဿ အသတာ ဒုက္ခံ ဥပ္ပာဒယတိ ဝဓေန ဝါ ဗန္ဓနေန ဝါ ဇာနိယာ ဝါ ဂရဟာယ ဝါ ပဗ္ဗာဇနာယ ဝါ ဗလဝမှိ ဗလတ္ထော ဣတိပိ. ဘူတေန ခေါ ပန ဝုစ္စမာနော ပဋိဇာနာတိ နော အဝဇာနာတိ; အဘူတေန ဝုစ္စမာနော အာတပ္ပံ ကရောတိ တဿ နိဗ္ဗေဌနာယ – ‘ဣတိပေတံ အတစ္ဆံ, ဣတိပေတံ အဘူတ’န္တိ[Pg.205]. တသ္မာ ဧဝရူပေါ ပုဂ္ဂလော ဝုစ္စတိ ကာလဝါဒီတိပိ, အတ္ထဝါဒီတိပိ, ဓမ္မဝါဒီတိပိ, ဝိနယဝါဒီတိပိ.

‘‘මහණෙනි, කුමන හේතුවක් නිසා මෙබඳු පුද්ගලයා කාලවාදී, භූතවාදී, අත්ථවාදී, ධම්මවාදී, විනයවාදී යැයි කියනු ලැබේද? මහණෙනි, මේ පුද්ගලයා ‘මම බලවත් වෙමි, මම බලය ඇත්තෙක් වෙමි’ යැයි සිතා අසත්‍ය කරුණු පදනම් කරගෙන මරා දැමීමෙන්, සිරගත කිරීමෙන්, දේපළ පැහැර ගැනීමෙන්, නින්දා කිරීමෙන් හෝ පිටුවහල් කිරීමෙන් අන් අයට දුක් පීඩා පමුණුවන්නේ නැත. සත්‍ය වූ දෙයක් පවසන කල්හි ඔහු එය පිළිගනියි; ප්‍රතික්ෂේප නොකරයි. අසත්‍ය වූ දෙයක් පැවසුවහොත්, එය පැහැදිලි කිරීමට (ලිහා දැක්වීමට) ‘මෙම කරුණ නිසා මෙය අසත්‍යය, මෙම කරුණ නිසා මෙය සත්‍ය නොවේ’ යැයි උත්සාහ කරයි. එබැවින් මෙබඳු පුද්ගලයා කාලවාදී, අත්ථවාදී, ධම්මවාදී, විනයවාදී යැයි කියනු ලැබේ.

‘‘ဧဝရူပဿ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလဿ လောဘဇာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ ပဟီနာ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝံကတာ အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မာ. ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သုခံ ဝိဟရတိ အဝိဃာတံ အနုပါယာသံ အပရိဠာဟံ. ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ပရိနိဗ္ဗာယတိ.

‘‘මහණෙනි, මෙබඳු පුද්ගලයා විසින් ලෝභයෙන් උපන් ලාමක අකුසල ධර්මයෝ ප්‍රහීණ කරන ලද්දාහ; මුලින්ම සිඳලන ලද්දාහ; හිස සිඳ දැමූ තල් ගසක් මෙන් කරන ලද්දාහ; නැති කරන ලද්දාහ; මතු උත්පත්තියක් නොවන ස්වභාවයට පත් කරන ලද්දාහ. හෙතෙම මේ ජීවිතයේදීම වෙහෙසක් නැතිව, පීඩාවක් නැතිව, දැවීමක් නැතිව සැපසේ වාසය කරයි. මේ ජීවිතයේදීම පිරිනිවන් පායි (කෙලෙසුන් කෙරෙන් නිවෙයි).

‘‘ဒေါသဇာ…ပေ… ပရိနိဗ္ဗာယတိ. မောဟဇာ…ပေ… ပရိနိဗ္ဗာယတိ. သေယျထာပိ ဘိက္ခဝေ, သာလော ဝါ ဓဝေါ ဝါ ဖန္ဒနော ဝါ တီဟိ မာလုဝါလတာဟိ ဥဒ္ဓသ္တော ပရိယောနဒ္ဓေါ. အထ ပုရိသော အာဂစ္ဆေယျ ကုဒ္ဒါလ-ပိဋကံ အာဒါယ. သော တံ မာလုဝါလတံ မူလေ ဆိန္ဒေယျ, မူလေ ဆေတွာ ပလိခဏေယျ, ပလိခဏိတွာ မူလာနိ ဥဒ္ဓရေယျ, အန္တမသော ဥသီရနာဠိမတ္တာနိပိ. သော တံ မာလုဝါလတံ ခဏ္ဍာခဏ္ဍိကံ ဆိန္ဒေယျ, ခဏ္ဍာခဏ္ဍိကံ ဆေတွာ ဖာလေယျ, ဖာလေတွာ သကလိကံ သကလိကံ ကရေယျ, သကလိကံ သကလိကံ ကရိတွာ ဝါတာတပေ ဝိသောသေယျ, ဝါတာတပေ ဝိသောသေတွာ အဂ္ဂိနာ ဍဟေယျ, အဂ္ဂိနာ ဍဟိတွာ မသိံ ကရေယျ, မသိံ ကရိတွာ မဟာဝါတေ ဝါ ဩဖုဏေယျ နဒိယာ ဝါ သီဃသောတာယ ပဝါဟေယျ. ဧဝမဿ တာ, ဘိက္ခဝေ, မာလုဝါလတာ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝံကတာ အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မာ. ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဧဝရူပဿ ပုဂ္ဂလဿ လောဘဇာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ ပဟီနာ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝံကတာ အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မာ. ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သုခံ ဝိဟရတိ အဝိဃာတံ အနုပါယာသံ အပရိဠာဟံ. ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ပရိနိဗ္ဗာယတိ.

‘‘ද්වේෂයෙන් උපන්... (පෙ)... පිරිනිවන් පායි. මෝහයෙන් උපන්... (පෙ)... පිරිනිවන් පායි. මහණෙනි, එය හරියට සල් ගසක් හෝ දව ගසක් හෝ ඵන්දන ගසක් මාළුවා වැල් තුනකින් එතී, වෙළී, විනාශයට පත්ව ඇත්තාක් මෙනි. එවිට උදැල්ලක් හා කූඩයක් ගත් මිනිසෙකු පැමිණ, එම මාළුවා වැල මුලින්ම සිඳ දමා, මුල වටා හාරා, ඉස්මගෙඩි හා සියුම් මුල් පවා ඉතිරි නොවන සේ මුලින්ම උදුරා දමන්නේය. ඔහු එම මාළුවා වැල කැබලිවලට කපා, එම කැබලි පලා, පතුරු පතුරු බවට පත් කරන්නේය. පතුරු බවට පත් කර සුළඟේ හා අව්වේ වියළා, ගින්නෙන් පුලුස්සා අළු කරන්නේය. අළු බවට පත් කර මහා සුළඟක විසුරුවා හරින්නේය හෝ වේගයෙන් ගලා යන ගංගාවක පා කර හරින්නේය. මහණෙනි, මෙසේ කළ විට එම මාළුවා වැල් මුලින්ම සිඳලන ලද, තල් කඳක් මෙන් කරන ලද, අභාවයට පත් කරන ලද, මතු උත්පත්තියක් නොවන ස්වභාවයට පත් වන්නේය. මහණෙනි, එලෙසම මෙබඳු පුද්ගලයා විසින් ලෝභයෙන් උපන් ලාමක අකුසල ධර්මයෝ ප්‍රහීණ කරන ලද්දාහ, මුලින්ම සිඳලන ලද්දාහ, හිස සිඳ දැමූ තල් ගසක් මෙන් කරන ලද්දාහ, අභාවයට පත් කරන ලද්දාහ, මතු උත්පත්තියක් නොවන ස්වභාවයට පත් කරන ලද්දාහ. හෙතෙම මේ ජීවිතයේදීම වෙහෙසක් නැතිව, පීඩාවක් නැතිව, දැවීමක් නැතිව සැපසේ වාසය කරයි; මේ ජීවිතයේදීම පිරිනිවන් පායි.

‘‘ဒေါသဇာ …ပေ… မောဟဇာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ ပဟီနာ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝံကတာ အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မာ. ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သုခံ ဝိဟရတိ အဝိဃာတံ အနုပါယာသံ အပရိဠာဟံ. ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ပရိနိဗ္ဗာယတိ. ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဏိ ကုသလမူလာနီ’’တိ. နဝမံ.

‘‘ද්වේෂයෙන් උපන්... (පෙ)... මෝහයෙන් උපන් ලාමක අකුසල ධර්මයෝ ප්‍රහීණ කරන ලද්දාහ, මුලින්ම සිඳලන ලද්දාහ, තල් කඳක් මෙන් කරන ලද්දාහ, අභාවයට පත් කරන ලද්දාහ, මතු උත්පත්තියක් නොවන ස්වභාවයට පත් කරන ලද්දාහ. හෙතෙම මේ ජීවිතයේදීම සැපසේ වාසය කරයි, පීඩාවකින් හෝ දැවීමකින් තොරව පිරිනිවන් පායි. මහණෙනි, මේවා වනාහි කුසල මූලයන් තුනයි.’’ නවම සූත්‍රයයි.

၁၀. ဥပေါသထသုတ္တံ

10. උපෝසථ සූත්‍රය

၇၁. ဧဝံ [Pg.206] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ပုဗ္ဗာရာမေ မိဂါရမာတုပါသာဒေ. အထ ခေါ ဝိသာခါ မိဂါရမာတာ တဒဟုပေါသထေ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ ဝိသာခံ မိဂါရမာတရံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဟန္ဒ ကုတော နု တွံ, ဝိသာခေ, အာဂစ္ဆသိ ဒိဝါ ဒိဝဿာ’’တိ? ‘‘ဥပေါသထာဟံ, ဘန္တေ, အဇ္ဇ ဥပဝသာမီ’’တိ.

71. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් සමයක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත්නුවර පූර්වාරාමයෙහි මිගාරමාතු ප්‍රාසාදයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි මිගාරමාතු වූ විසාඛා උපාසිකාව එම පොහොය දිනයෙහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියා ය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මැනවින් වැඳ එකත්පසෙක වාඩි වූවා ය. එකත්පසෙක හුන් මිගාරමාතු විසාඛාවට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක: “විසාඛාවෙනි, ඔබ මේ මහ දවල් කාලයෙහි කොහේ සිට එන්නේ ද?” “ස්වාමීනි, අද පොහොය දිනය බැවින් මම පෙහෙවස් සමාදන් වී සිටිමි” යි ඇය පැවසුවා ය.

‘‘တယော ခေါမေ, ဝိသာခေ, ဥပေါသထာ. ကတမေ တယော? ဂေါပါလကုပေါသထော, နိဂဏ္ဌုပေါသထော, အရိယုပေါသထော. ကထဉ္စ, ဝိသာခေ, ဂေါပါလကုပေါသထော ဟောတိ? သေယျထာပိ, ဝိသာခေ, ဂေါပါလကော သာယနှသမယေ သာမိကာနံ ဂါဝေါ နိယျာတေတွာ ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အဇ္ဇ ခေါ ဂါဝေါ အမုကသ္မိဉ္စ အမုကသ္မိဉ္စ ပဒေသေ စရိံသု, အမုကသ္မိဉ္စ အမုကသ္မိဉ္စ ပဒေသေ ပါနီယာနိ ပိဝိံသု; သွေ ဒါနိ ဂါဝေါ အမုကသ္မိဉ္စ အမုကသ္မိဉ္စ ပဒေသေ စရိဿန္တိ, အမုကသ္မိဉ္စ အမုကသ္မိဉ္စ ပဒေသေ ပါနီယာနိ ပိဝိဿန္တီ’တိ; ဧဝမေဝံ ခေါ, ဝိသာခေ, ဣဓေကစ္စော ဥပေါသထိကော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အဟံ ခွဇ္ဇ ဣဒဉ္စိဒဉ္စ ခါဒနီယံ ခါဒိံ, ဣဒဉ္စိဒဉ္စ ဘောဇနီယံ ဘုဉ္ဇိံ; သွေ ဒါနာဟံ ဣဒဉ္စိဒဉ္စ ခါဒနီယံ ခါဒိဿာမိ, ဣဒံ စိဒဉ္စ ဘောဇနီယံ ဘုဉ္ဇိဿာမီ’တိ. သော တေန အဘိဇ္ဈာသဟဂတေန စေတသာ ဒိဝသံ အတိနာမေတိ. ဧဝံ ခေါ ဝိသာခေ, ဂေါပါလကုပေါသထော ဟောတိ. ဧဝံ ဥပဝုတ္ထော ခေါ, ဝိသာခေ, ဂေါပါလကုပေါသထော န မဟပ္ဖလော ဟောတိ န မဟာနိသံသော န မဟာဇုတိကော န မဟာဝိပ္ဖာရော.

“විසාඛාවෙනි, උපෝසථ විධි තුනක් තිබේ. ඒ තුන කවරේ ද? ගෝපාලක උපෝසථය, නිගණ්ඨ උපෝසථය සහ අරිය උපෝසථය යනුයි. විසාඛාවෙනි, ගෝපාලක උපෝසථය යනු කුමක් ද? විසාඛාවෙනි, යම් සේ ගව පාලකයෙක් සවස් කාලයෙහි ගව හිමියන්ට ගවයන් භාර දී මෙසේ සිතයි: ‘අද ගවයෝ අසවල් අසවල් පෙදෙස්වල ඇවිද ගියහ, අසවල් අසවල් තැන්වලින් පැන් බීවෝ ය; හෙට දින ගවයෝ අසවල් අසවල් පෙදෙස්වල ඇවිද යනු ඇත, අසවල් අසවල් තැන්වලින් පැන් බොනු ඇත’ කියා යි. විසාඛාවෙනි, එලෙසම මෙලොව ඇතැම් පෙහෙවස් සමාදන් වූ තැනැත්තෙක් මෙසේ සිතයි: ‘මම අද අසවල් අසවල් රසැති කෑම් බීම් අනුභව කළෙමි; හෙට මම අසවල් අසවල් කෑම් බීම් අනුභව කරන්නෙමි’ කියා යි. ඔහු එම දැඩි ලෝභය (අභිජ්ඣාව) සහිත සිතින් දවස ගෙවයි. විසාඛාවෙනි, ගෝපාලක උපෝසථය යනු මෙයයි. විසාඛාවෙනි, මෙලෙස රකිනු ලබන ගෝපාලක උපෝසථය මහත් ඵල නැත, මහත් ආනිසංස නැත, මහත් දීප්තියක් නැත, මහත් පැතිරීමක් නැත.”

‘‘ကထဉ္စ, ဝိသာခေ, နိဂဏ္ဌုပေါသထော ဟောတိ? အတ္ထိ, ဝိသာခေ, နိဂဏ္ဌာ နာမ သမဏဇာတိကာ. တေ သာဝကံ ဧဝံ သမာဒပေန္တိ – ‘ဧဟိ တွံ, အမ္ဘော ပုရိသ, ယေ ပုရတ္ထိမာယ ဒိသာယ ပါဏာ ပရံ ယောဇနသတံ တေသု ဒဏ္ဍံ နိက္ခိပါဟိ; ယေ ပစ္ဆိမာယ ဒိသာယ ပါဏာ ပရံ ယောဇနသတံ တေသု ဒဏ္ဍံ နိက္ခိပါဟိ; ယေ ဥတ္တရာယ ဒိသာယ ပါဏာ ပရံ ယောဇနသတံ တေသု ဒဏ္ဍံ နိက္ခိပါဟိ; ယေ ဒက္ခိဏာယ ဒိသာယ ပါဏာ ပရံ ယောဇနသတံ တေသု ဒဏ္ဍံ နိက္ခိပါဟီ’တိ. ဣတိ ဧကစ္စာနံ ပါဏာနံ အနုဒ္ဒယာယ အနုကမ္ပာယ သမာဒပေန္တိ, ဧကစ္စာနံ ပါဏာနံ နာနုဒ္ဒယာယ နာနုကမ္ပာယ သမာဒပေန္တိ. တေ တဒဟုပေါသထေ သာဝကံ ဧဝံ သမာဒပေန္တိ – ‘ဧဟိ တွံ, အမ္ဘော ပုရိသ, သဗ္ဗစေလာနိ [Pg.207] နိက္ခိပိတွာ ဧဝံ ဝဒေဟိ – နာဟံ ကွစနိ ကဿစိ ကိဉ္စနတသ္မိံ, န စ မမ ကွစနိ ကတ္ထစိ ကိဉ္စနတတ္ထီ’တိ. ဇာနန္တိ ခေါ ပနဿ မာတာပိတရော – ‘အယံ အမှာကံ ပုတ္တော’တိ; သောပိ ဇာနာတိ – ‘ဣမေ မယှံ မာတာပိတရော’တိ. ဇာနာတိ ခေါ ပနဿ ပုတ္တဒါရော – ‘အယံ မယှံ ဘတ္တာ’တိ; သောပိ ဇာနာတိ – ‘အယံ မယှံ ပုတ္တဒါရော’တိ. ဇာနန္တိ ခေါ ပနဿ ဒါသကမ္မကရပေါရိသာ – ‘အယံ အမှာကံ အယျော’တိ; သောပိ ဇာနာတိ – ‘ဣမေ မယှံ ဒါသကမ္မကရပေါရိသာ’တိ. ဣတိ ယသ္မိံ သမယေ သစ္စေ သမာဒပေတဗ္ဗာ မုသာဝါဒေ တသ္မိံ သမယေ သမာဒပေန္တိ. ဣဒံ တဿ မုသာဝါဒသ္မိံ ဝဒါမိ. သော တဿာ ရတ္တိယာ အစ္စယေန ဘောဂေ အဒိန္နံယေဝ ပရိဘုဉ္ဇတိ. ဣဒံ တဿ အဒိန္နာဒါနသ္မိံ ဝဒါမိ. ဧဝံ ခေါ, ဝိသာခေ, နိဂဏ္ဌုပေါသထော ဟောတိ. ဧဝံ ဥပဝုတ္ထော ခေါ, ဝိသာခေ, နိဂဏ္ဌုပေါသထော န မဟပ္ဖလော ဟောတိ န မဟာနိသံသော န မဟာဇုတိကော န မဟာဝိပ္ဖာရော.

“විසාඛාවෙනි, නිගණ්ඨ උපෝසථය යනු කුමක් ද? විසාඛාවෙනි, නිගණ්ඨ නම් වූ ශ්‍රමණ පිරිසක් සිටිති. ඔවුහු තම ශ්‍රාවකයා මෙසේ සමාදන් කරවති: ‘පින්වත, ඔබ එන්න. නැගෙනහිර දිශාවෙන් යොදුන් සියයකින් එපිට වෙසෙන සත්වයන් කෙරෙහි හිංසාකාරී දණ්ඩය අත්හරින්න. බටහිර දිශාවෙන්... උතුරු දිශාවෙන්... දකුණු දිශාවෙන් යොදුන් සියයකින් එපිට වෙසෙන සත්වයන් කෙරෙහි දණ්ඩය අත්හරින්න’ කියා යි. මෙසේ ඔවුහු ඇතැම් සත්වයන් කෙරෙහි දයාව දක්වමින් ද, ඇතැම් සත්වයන් කෙරෙහි දයාව නොදක්වමින් ද සමාදන් කරවති. ඔවුහු එම පෝය දිනෙහි තම ශ්‍රාවකයා මෙසේ සමාදන් කරවති: ‘පින්වත, ඔබ සියලු වස්ත්‍ර ඉවත් කර මෙසේ කියන්න: “මම කොතැනකවත් කිසිවෙකුට අයිති නැත, මට ද කොතැනකවත් කිසිවක් අයිති නැත”’ කියා යි. එසේ වුවත් ඔහුගේ මවුපියෝ ‘මොහු අපේ පුතා’ යැයි දනිති. ඔහු ද ‘මොවුන් මගේ මවුපියන්’ යැයි දනී. ඔහුගේ අඹුදරුවෝ ද... දැසි දස්සෝ ද... මෙසේ සත්‍යය සමාදන් කරවිය යුතු අවස්ථාවෙහි ඔවුහු ඔහුව මුසාවාදයෙහි සමාදන් කරවති. මම මෙය ඔහුගේ මුසාවාදයක් යැයි කියමි. ඔහු එම රාත්‍රිය ගෙවී ගිය පසු තමාට අයිති නැති සම්පත් පරිභෝජනය කරයි. මම මෙය ඔහුගේ අදින්නාදානයක් යැයි කියමි. විසාඛාවෙනි, නිගණ්ඨ උපෝසථය යනු මෙයයි. විසාඛාවෙනි, මෙලෙස රකිනු ලබන නිගණ්ඨ උපෝසථය මහත් ඵල නැත, මහත් ආනිසංස නැත, මහත් දීප්තියක් නැත, මහත් පැතිරීමක් නැත.”

‘‘ကထဉ္စ, ဝိသာခေ, အရိယုပေါသထော ဟောတိ? ဥပက္ကိလိဋ္ဌဿ, ဝိသာခေ, စိတ္တဿ ဥပက္ကမေန ပရိယောဒပနာ ဟောတိ. ကထဉ္စ, ဝိသာခေ, ဥပက္ကိလိဋ္ဌဿ စိတ္တဿ ဥပက္ကမေန ပရိယောဒပနာ ဟောတိ? ဣဓ, ဝိသာခေ, အရိယသာဝကော တထာဂတံ အနုဿရတိ – ‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ’တိ. တဿ တထာဂတံ အနုဿရတော စိတ္တံ ပသီဒတိ, ပါမောဇ္ဇံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ယေ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသာ တေ ပဟီယန္တိ, သေယျထာပိ, ဝိသာခေ, ဥပက္ကိလိဋ္ဌဿ သီသဿ ဥပက္ကမေန ပရိယောဒပနာ ဟောတိ.

“විසාඛාවෙනි, අරිය උපෝසථය යනු කුමක් ද? විසාඛාවෙනි, කෙලෙස් සහිත වූ සිත උත්සාහයෙන් පිරිසිදු කිරීම අරිය උපෝසථයයි. විසාඛාවෙනි, කෙලෙස් සහිත සිත උත්සාහයෙන් පිරිසිදු කරන්නේ කෙසේ ද? විසාඛාවෙනි, මෙහි ආර්ය ශ්‍රාවකයා තථාගතයන් වහන්සේ මෙසේ අනුස්මරණය කරයි: ‘ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ ද අරහං වන සේක, සම්මාසම්බුද්ධ වන සේක, විජ්ජාචරණසම්පන්න වන සේක, සුගත වන සේක, ලෝකවිදූ වන සේක, අනුත්තරෝ පුරිසදම්මසාරථි වන සේක, සත්ථා දේවමනුස්සානං වන සේක, බුද්ධ වන සේක, භාග්‍යවා වන සේක’ කියා යි. තථාගතයන් වහන්සේ සිහි කරන ඔහුගේ සිත පැහැදෙයි, ප්‍රමෝදය උපදියි. සිතේ යම් කෙලෙස් කිලිටි ඇත් ද ඒවා පහව යයි. විසාඛාවෙනි, එය හරියට කිලිටි වූ හිසක් උත්සාහයෙන් පිරිසිදු කරන්නාක් මෙනි.”

‘‘ကထဉ္စ, ဝိသာခေ, ဥပက္ကိလိဋ္ဌဿ သီသဿ ဥပက္ကမေန ပရိယောဒပနာ ဟောတိ? ကက္ကဉ္စ ပဋိစ္စ မတ္တိကဉ္စ ပဋိစ္စ ဥဒကဉ္စ ပဋိစ္စ ပုရိသဿ စ တဇ္ဇံ ဝါယာမံ ပဋိစ္စ, ဧဝံ ခေါ, ဝိသာခေ, ဥပက္ကိလိဋ္ဌဿ သီသဿ ဥပက္ကမေန ပရိယောဒပနာ ဟောတိ. ဧဝမေဝံ ခေါ, ဝိသာခေ, ဥပက္ကိလိဋ္ဌဿ စိတ္တဿ ဥပက္ကမေန ပရိယောဒပနာ ဟောတိ.

“විසාඛාවෙනි, කිලිටි වූ හිසක් උත්සාහයෙන් පිරිසිදු කරන්නේ කෙසේ ද? නානු කුඩු ද, මැටි ද, ජලය ද සහ ඒ සඳහා පුද්ගලයා ගන්නා වූ නිසි උත්සාහය ද නිසා කිලිටි වූ හිස පිරිසිදු වෙයි. විසාඛාවෙනි, එලෙසම කෙලෙස් සහිත සිත ද උත්සාහයෙන් පිරිසිදු වෙයි.”

‘‘ကထဉ္စ, ဝိသာခေ, ဥပက္ကိလိဋ္ဌဿ စိတ္တဿ ဥပက္ကမေန ပရိယောဒပနာ ဟောတိ? ဣဓ, ဝိသာခေ, အရိယသာဝကော တထာဂတံ အနုဿရတိ – ‘ဣတိပိ သော [Pg.208] ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ’တိ. တဿ တထာဂတံ အနုဿရတော စိတ္တံ ပသီဒတိ, ပါမောဇ္ဇံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ယေ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသာ တေ ပဟီယန္တိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဝိသာခေ – ‘အရိယသာဝကော ဗြဟ္မုပေါသထံ ဥပဝသတိ, ဗြဟ္မုနာ သဒ္ဓိံ သံဝသတိ, ဗြဟ္မဉ္စဿ အာရဗ္ဘ စိတ္တံ ပသီဒတိ, ပါမောဇ္ဇံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ယေ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသာ တေ ပဟီယန္တိ’. ဧဝံ ခေါ, ဝိသာခေ, ဥပက္ကိလိဋ္ဌဿ စိတ္တဿ ဥပက္ကမေန ပရိယောဒပနာ ဟောတိ.

විසාඛාවෙනි, කිලිටු වූ සිත උත්සාහයෙන් පිරිසිදු කරන්නේ කෙසේද? විසාඛාවෙනි, මෙහි ආර්ය ශ්‍රාවකයා තථාගතයන් වහන්සේ මෙසේ සිහි කරයි: 'ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කාරණයෙන් ද අරහත් වන සේක, සම්මා සම්බුද්ධ වන සේක, විජ්ජාචරණ සම්පන්න වන සේක, සුගත වන සේක, ලෝකවිදූ වන සේක, අනුත්තර පුරිසදම්මසාරථි වන සේක, ශාස්තෘ දේවමනුස්සානං වන සේක, බුද්ධ වන සේක, භාග්‍යවත් වන සේක' යනුවෙනි. තථාගතයන් වහන්සේ සිහි කරන ඒ ආර්ය ශ්‍රාවකයාගේ සිත පැහැදෙයි, ප්‍රමෝදය ඇති වෙයි, සිතේ යම් උපක්ලේශ කෙනෙක් වෙත් ද ඔවුහු ප්‍රහීණ වෙති. විසාඛාවෙනි, මේ ආර්ය ශ්‍රාවකයා 'බ්‍රහ්ම උපෝසථය' රකියි, බ්‍රහ්මයා (බුදුරජාණන් වහන්සේ) සමඟ වාසය කරයි, බ්‍රහ්මයා අරමුණු කොට සිත පැහැදෙයි, ප්‍රමෝදය ඇති වෙයි, සිතේ උපක්ලේශ ප්‍රහීණ වෙයි' යැයි කියනු ලැබේ. විසාඛාවෙනි, මෙලෙස කිලිටු වූ සිත උත්සාහයෙන් පිරිසිදු කිරීම සිදුවෙයි.

‘‘ဥပက္ကိလိဋ္ဌဿ, ဝိသာခေ, စိတ္တဿ ဥပက္ကမေန ပရိယောဒပနာ ဟောတိ. ကထဉ္စ, ဝိသာခေ, ဥပက္ကိလိဋ္ဌဿ စိတ္တဿ ဥပက္ကမေန ပရိယောဒပနာ ဟောတိ? ဣဓ, ဝိသာခေ, အရိယသာဝကော ဓမ္မံ အနုဿရတိ – ‘သွာက္ခာတော ဘဂဝတာ ဓမ္မော သန္ဒိဋ္ဌိကော အကာလိကော ဧဟိပဿိကော ဩပနေယျိကော ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗော ဝိညူဟီ’တိ. တဿ ဓမ္မံ အနုဿရတော စိတ္တံ ပသီဒတိ, ပါမောဇ္ဇံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ယေ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသာ တေ ပဟီယန္တိ, သေယျထာပိ, ဝိသာခေ, ဥပက္ကိလိဋ္ဌဿ ကာယဿ ဥပက္ကမေန ပရိယောဒပနာ ဟောတိ.

විසාඛාවෙනි, කිලිටු වූ සිත උත්සාහයෙන් පිරිසිදු කරනු ලැබේ. විසාඛාවෙනි, කිලිටු වූ සිත උත්සාහයෙන් පිරිසිදු කරන්නේ කෙසේද? විසාඛාවෙනි, මෙහි ආර්ය ශ්‍රාවකයා ධර්මය මෙසේ සිහි කරයි: 'භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ධර්මය මැනවින් දේශනා කරන ලද්දේය, එය තමන් විසින්ම දැකිය හැකිය, කල් නොයවා විපාක දෙන්නේය, 'එනු බලනු' යැයි කීමට සුදුසුය, තම සිත තුළට පමුණුවා ගැනීමට සුදුසුය, නුවණැත්තන් විසින් තම තමන්ම ප්‍රත්‍යක්ෂ කළ යුතුය' යනුවෙනි. ධර්මය සිහි කරන ඔහුගේ සිත පැහැදෙයි, ප්‍රමෝදය ඇති වෙයි, සිතේ උපක්ලේශ ප්‍රහීණ වෙයි. විසාඛාවෙනි, එය කිලිටු වූ ශරීරය උත්සාහයෙන් පිරිසිදු කරන්නාක් මෙනි.

‘‘ကထဉ္စ, ဝိသာခေ, ဥပက္ကိလိဋ္ဌဿ ကာယဿ ဥပက္ကမေန ပရိယောဒပနာ ဟောတိ? သောတ္တိဉ္စ ပဋိစ္စ, စုဏ္ဏဉ္စ ပဋိစ္စ, ဥဒကဉ္စ ပဋိစ္စ, ပုရိသဿ စ တဇ္ဇံ ဝါယာမံ ပဋိစ္စ. ဧဝံ ခေါ, ဝိသာခေ, ဥပက္ကိလိဋ္ဌဿ ကာယဿ ဥပက္ကမေန ပရိယောဒပနာ ဟောတိ. ဧဝမေဝံ ခေါ, ဝိသာခေ, ဥပက္ကိလိဋ္ဌဿ စိတ္တဿ ဥပက္ကမေန ပရိယောဒပနာ ဟောတိ.

විසාඛාවෙනි, කිලිටු වූ ශරීරය උත්සාහයෙන් පිරිසිදු කරන්නේ කෙසේද? සේදුම් ගලක් (වැලි හෝ මැටි) ද, සේදුම් කුඩු ද, ජලය ද, පුද්ගලයාගේ ඒ සඳහා වූ උත්සාහය ද නිසාය. විසාඛාවෙනි, මෙලෙස කිලිටු වූ ශරීරය උත්සාහයෙන් පිරිසිදු කිරීම සිදුවෙයි. විසාඛාවෙනි, එලෙසම කිලිටු වූ සිත ද උත්සාහයෙන් පිරිසිදු කරනු ලැබේ.

‘‘ကထဉ္စ, ဝိသာခေ, ဥပက္ကိလိဋ္ဌဿ စိတ္တဿ ဥပက္ကမေန ပရိယောဒပနာ ဟောတိ? ဣဓ, ဝိသာခေ, အရိယသာဝကော ဓမ္မံ အနုဿရတိ – ‘သွာက္ခာတော ဘဂဝတာ ဓမ္မော သန္ဒိဋ္ဌိကော အကာလိကော ဧဟိပဿိကော ဩပနေယျိကော ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗော ဝိညူဟီ’တိ. တဿ ဓမ္မံ အနုဿရတော စိတ္တံ ပသီဒတိ, ပါမောဇ္ဇံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ယေ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသာ တေ ပဟီယန္တိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဝိသာခေ, ‘အရိယသာဝကော ဓမ္မုပေါသထံ ဥပဝသတိ, ဓမ္မေန သဒ္ဓိံ သံဝသတိ, ဓမ္မဉ္စဿ အာရဗ္ဘ စိတ္တံ ပသီဒတိ, ပါမောဇ္ဇံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ယေ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသာ တေ ပဟီယန္တိ’. ဧဝံ ခေါ, ဝိသာခေ, ဥပက္ကိလိဋ္ဌဿ စိတ္တဿ ဥပက္ကမေန ပရိယောဒပနာ ဟောတိ.

විසාඛාවෙනි, කිලිටු වූ සිත උත්සාහයෙන් පිරිසිදු කරන්නේ කෙසේද? විසාඛාවෙනි, මෙහි ආර්ය ශ්‍රාවකයා ධර්මය මෙසේ සිහි කරයි: 'භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ධර්මය මැනවින් දේශනා කරන ලද්දේය, එය තමන් විසින්ම දැකිය හැකිය, කල් නොයවා විපාක දෙන්නේය, 'එනු බලනු' යැයි කීමට සුදුසුය, තම සිත තුළට පමුණුවා ගැනීමට සුදුසුය, නුවණැත්තන් විසින් තම තමන්ම ප්‍රත්‍යක්ෂ කළ යුතුය' යනුවෙනි. ධර්මය සිහි කරන ඔහුගේ සිත පැහැදෙයි, ප්‍රමෝදය ඇති වෙයි, සිතේ උපක්ලේශ ප්‍රහීණ වෙයි. විසාඛාවෙනි, මේ ආර්ය ශ්‍රාවකයා 'ධම්ම උපෝසථය' රකියි, ධර්මය සමඟ වාසය කරයි, ධර්මය අරමුණු කොට සිත පැහැදෙයි, ප්‍රමෝදය ඇති වෙයි, සිතේ උපක්ලේශ ප්‍රහීණ වෙයි' යැයි කියනු ලැබේ. විසාඛාවෙනි, මෙලෙස කිලිටු වූ සිත උත්සාහයෙන් පිරිසිදු කිරීම සිදුවෙයි.

‘‘ဥပက္ကိလိဋ္ဌဿ[Pg.209], ဝိသာခေ, စိတ္တဿ ဥပက္ကမေန ပရိယောဒပနာ ဟောတိ. ကထဉ္စ, ဝိသာခေ, ဥပက္ကိလိဋ္ဌဿ စိတ္တဿ ဥပက္ကမေန ပရိယောဒပနာ ဟောတိ? ဣဓ, ဝိသာခေ, အရိယသာဝကော သံဃံ အနုဿရတိ – ‘သုပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော, ဥဇုပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော, ဉာယပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော, သာမီစိပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော, ယဒိဒံ စတ္တာရိ ပုရိသယုဂါနိ အဋ္ဌ ပုရိသပုဂ္ဂလာ ဧသ ဘဂဝတော သာဝကသံဃော အာဟုနေယျော ပါဟုနေယျော ဒက္ခိဏေယျော အဉ္ဇလိကရဏီယော အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတ္တံ လောကဿာ’တိ. တဿ သံဃံ အနုဿရတော စိတ္တံ ပသီဒတိ, ပါမောဇ္ဇံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ယေ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသာ တေ ပဟီယန္တိ, သေယျထာပိ, ဝိသာခေ, ဥပက္ကိလိဋ္ဌဿ ဝတ္ထဿ ဥပက္ကမေန ပရိယောဒပနာ ဟောတိ.

විසාඛාවෙනි, කිලිටු වූ සිත උත්සාහයෙන් පිරිසිදු කරනු ලැබේ. විසාඛාවෙනි, කිලිටු වූ සිත උත්සාහයෙන් පිරිසිදු කරන්නේ කෙසේද? විසාඛාවෙනි, මෙහි ආර්ය ශ්‍රාවකයා සංඝයා මෙසේ සිහි කරයි: 'භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවක සංඝයා මැනවින් පිළිපන් සේක, ඍජුව පිළිපන් සේක, න්‍යායානුකූලව පිළිපන් සේක, ගරු බුහුමනට සුදුසු පරිදි පිළිපන් සේක. පුරුෂ යුගල හතරක් වූ, පුරුෂ පුද්ගලයන් අට දෙනෙකුගෙන් යුත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ මේ ශ්‍රාවක සංඝයා දුර සිට ගෙනෙන පූජාවන්ට සුදුසුය, ආගන්තුක සත්කාරයට සුදුසුය, දක්ෂිණාවට සුදුසුය, දොහොත් මුදුන් දී වැඳීමට සුදුසුය, ලෝකයාගේ උතුම්ම පින්කෙත වන්නේය' යනුවෙනි. සංඝයා සිහි කරන ඔහුගේ සිත පැහැදෙයි, ප්‍රමෝදය ඇති වෙයි, සිතේ උපක්ලේශ ප්‍රහීණ වෙයි. විසාඛාවෙනි, එය කිලිටු වූ වස්ත්‍රයක් උත්සාහයෙන් පිරිසිදු කරන්නාක් මෙනි.

‘‘ကထဉ္စ, ဝိသာခေ, ဥပက္ကိလိဋ္ဌဿ ဝတ္ထဿ ဥပက္ကမေန ပရိယောဒပနာ ဟောတိ? ဥသ္မဉ္စ ပဋိစ္စ, ခါရဉ္စ ပဋိစ္စ, ဂေါမယဉ္စ ပဋိစ္စ, ဥဒကဉ္စ ပဋိစ္စ, ပုရိသဿ စ တဇ္ဇံ ဝါယာမံ ပဋိစ္စ. ဧဝံ ခေါ, ဝိသာခေ, ဥပက္ကိလိဋ္ဌဿ ဝတ္ထဿ ဥပက္ကမေန ပရိယောဒပနာ ဟောတိ. ဧဝမေဝံ ခေါ, ဝိသာခေ, ဥပက္ကိလိဋ္ဌဿ စိတ္တဿ ဥပက္ကမေန ပရိယောဒပနာ ဟောတိ.

විසාඛාවෙනි, කිලිටු වූ වස්ත්‍රය උත්සාහයෙන් පිරිසිදු කරන්නේ කෙසේද? රස්නය (වාෂ්පය) ද, අළු ද, ගොම ද, ජලය ද, පුද්ගලයාගේ ඒ සඳහා වූ උත්සාහය ද නිසාය. විසාඛාවෙනි, මෙලෙස කිලිටු වූ වස්ත්‍රය උත්සාහයෙන් පිරිසිදු කිරීම සිදුවෙයි. විසාඛාවෙනි, එලෙසම කිලිටු වූ සිත ද උත්සාහයෙන් පිරිසිදු කරනු ලැබේ.

‘‘ကထဉ္စ, ဝိသာခေ, ဥပက္ကိလိဋ္ဌဿ စိတ္တဿ ဥပက္ကမေန ပရိယောဒပနာ ဟောတိ? ဣဓ, ဝိသာခေ, အရိယသာဝကော သံဃံ အနုဿရတိ – ‘သုပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော…ပေ… အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတ္တံ လောကဿာ’တိ. တဿ သံဃံ အနုဿရတော စိတ္တံ ပသီဒတိ, ပါမောဇ္ဇံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ယေ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသာ တေ ပဟီယန္တိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဝိသာခေ, ‘အရိယသာဝကော သံဃုပေါသထံ ဥပဝသတိ, သံဃေန သဒ္ဓိံ သံဝသတိ, သံဃဉ္စဿ အာရဗ္ဘ စိတ္တံ ပသီဒတိ, ပါမောဇ္ဇံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ယေ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသာ တေ ပဟီယန္တိ’. ဧဝံ ခေါ, ဝိသာခေ, ဥပက္ကိလိဋ္ဌဿ စိတ္တဿ ဥပက္ကမေန ပရိယောဒပနာ ဟောတိ.

“විසාඛාවෙනි, කිලුටු වූ සිත ප්‍රයත්නයෙන් පිරිසිදු කරන්නේ කෙසේද? විසාඛාවෙනි, මෙහි ආර්ය ශ්‍රාවකයා ‘භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවක සංඝ රත්නය මැනවින් පිළිපන් සේක... ලෝකයාගේ අනුත්තර පින්කෙතය’ යනුවෙන් සංඝ රත්නය අනුස්මරණය කරයි. සංඝ රත්නය අනුස්මරණය කරන ඔහුගේ සිත පැහැදෙයි, ප්‍රමෝදය උපදියි, සිතේ යම් උපක්ලේශ කෙනෙක් වෙත්ද ඔවුහු ප්‍රහීණ වෙති. විසාඛාවෙනි, මේ ආර්ය ශ්‍රාවකයා ‘සංඝ උපෝසථය රකියි, සංඝ රත්නය හා සමඟ වාසය කරයි, සංඝ රත්නය අරමුණු කොට සිත පැහැදෙයි, ප්‍රමෝදය උපදියි, සිතේ උපක්ලේශයන් පහ වෙයි’ යයි කියනු ලැබේ. විසාඛාවෙනි, මෙලෙස කිලුටු වූ සිත ප්‍රයත්නයෙන් පිරිසිදු කරනු ලැබේ.”

‘‘ဥပက္ကိလိဋ္ဌဿ, ဝိသာခေ, စိတ္တဿ ဥပက္ကမေန ပရိယောဒပနာ ဟောတိ. ကထဉ္စ, ဝိသာခေ, ဥပက္ကိလိဋ္ဌဿ စိတ္တဿ ဥပက္ကမေန ပရိယောဒပနာ ဟောတိ? ဣဓ, ဝိသာခေ, အရိယသာဝကော အတ္တနော သီလာနိ အနုဿရတိ အခဏ္ဍာနိ [Pg.210] အစ္ဆိဒ္ဒါနိ အသဗလာနိ အကမ္မာသာနိ ဘုဇိဿာနိ ဝိညုပ္ပသတ္ထာနိ အပရာမဋ္ဌာနိ သမာဓိသံဝတ္တနိကာနိ. တဿ သီလံ အနုဿရတော စိတ္တံ ပသီဒတိ, ပါမောဇ္ဇံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ယေ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသာ တေ ပဟီယန္တိ, သေယျထာပိ, ဝိသာခေ, ဥပက္ကိလိဋ္ဌဿ အာဒါသဿ ဥပက္ကမေန ပရိယောဒပနာ ဟောတိ.

“විසාඛාවෙනි, කිලුටු වූ සිත ප්‍රයත්නයෙන් පිරිසිදු කරනු ලැබේ. විසාඛාවෙනි, කිලුටු වූ සිත ප්‍රයත්නයෙන් පිරිසිදු කරන්නේ කෙසේද? විසාඛාවෙනි, මෙහි ආර්ය ශ්‍රාවකයා නොකැඩුණු, සිදුරු නොවූ, කබර නොවූ, පුල්ලි නොවූ, නිදහස් වූ, බුද්ධිමතුන් විසින් පසසන ලද, (වෘත පරාමාසයෙන්) පරාමර්ශනය නොකරන ලද, සමාධිය පිණිස පවත්නා වූ තමාගේ සීලයන් අනුස්මරණය කරයි. සීලය අනුස්මරණය කරන ඔහුගේ සිත පැහැදෙයි, ප්‍රමෝදය උපදියි, සිතේ යම් උපක්ලේශ කෙනෙක් වෙත්ද ඔවුහු ප්‍රහීණ වෙති. විසාඛාවෙනි, එය හරියටම කිලුටු වූ කැඩපතක් ප්‍රයත්නයෙන් පිරිසිදු කරන්නාක් මෙනි.”

‘‘ကထဉ္စ, ဝိသာခေ, ဥပက္ကိလိဋ္ဌဿ အာဒါသဿ ဥပက္ကမေန ပရိယောဒပနာ ဟောတိ? တေလဉ္စ ပဋိစ္စ, ဆာရိကဉ္စ ပဋိစ္စ, ဝါလဏ္ဍုပကဉ္စ ပဋိစ္စ, ပုရိသဿ စ တဇ္ဇံ ဝါယာမံ ပဋိစ္စ. ဧဝံ ခေါ, ဝိသာခေ, ဥပက္ကိလိဋ္ဌဿ အာဒါသဿ ဥပက္ကမေန ပရိယောဒပနာ ဟောတိ. ဧဝမေဝံ ခေါ, ဝိသာခေ, ဥပက္ကိလိဋ္ဌဿ စိတ္တဿ ဥပက္ကမေန ပရိယောဒပနာ ဟောတိ.

“විසාඛාවෙනි, කිලුටු වූ කැඩපතක් ප්‍රයත්නයෙන් පිරිසිදු කරන්නේ කෙසේද? තෙල්ද, අළුද, කෙඳි පිසනයක්ද සහ පුරුෂයෙකුගේ ඒ සඳහා වූ උත්සාහයද නිසා එය පිරිසිදු වෙයි. විසාඛාවෙනි, මෙසේ කිලුටු වූ කැඩපතක් ප්‍රයත්නයෙන් පිරිසිදු කරනු ලැබේ. විසාඛාවෙනි, එලෙසම කිලුටු වූ සිතද ප්‍රයත්නයෙන් පිරිසිදු කරනු ලැබේ.”

‘‘ကထဉ္စ, ဝိသာခေ, ဥပက္ကိလိဋ္ဌဿ စိတ္တဿ ဥပက္ကမေန ပရိယောဒပနာ ဟောတိ? ဣဓ, ဝိသာခေ, အရိယသာဝကော အတ္တနော သီလာနိ အနုဿရတိ အခဏ္ဍာနိ…ပေ… သမာဓိသံဝတ္တနိကာနိ. တဿ သီလံ အနုဿရတော စိတ္တံ ပသီဒတိ, ပါမောဇ္ဇံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ယေ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသာ တေ ပဟီယန္တိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဝိသာခေ, ‘အရိယသာဝကော သီလုပေါသထံ ဥပဝသတိ, သီလေန သဒ္ဓိံ သံဝသတိ, သီလဉ္စဿ အာရဗ္ဘ စိတ္တံ ပသီဒတိ, ပါမောဇ္ဇံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ယေ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသာ တေ ပဟီယန္တိ’. ဧဝံ ခေါ, ဝိသာခေ, ဥပက္ကိလိဋ္ဌဿ စိတ္တဿ ဥပက္ကမေန ပရိယောဒပနာ ဟောတိ.

“විසාඛාවෙනි, කිලුටු වූ සිත ප්‍රයත්නයෙන් පිරිසිදු කරන්නේ කෙසේද? විසාඛාවෙනි, මෙහි ආර්ය ශ්‍රාවකයා නොකැඩුණු... සමාධිය පිණිස පවත්නා වූ තමාගේ සීලයන් අනුස්මරණය කරයි. සීලය අනුස්මරණය කරන ඔහුගේ සිත පැහැදෙයි, ප්‍රමෝදය උපදියි, සිතේ යම් උපක්ලේශ කෙනෙක් වෙත්ද ඔවුහු ප්‍රහීණ වෙති. විසාඛාවෙනි, මේ ආර්ය ශ්‍රාවකයා ‘සීල උපෝසථය රකියි, සීලය හා සමඟ වාසය කරයි, සීලය අරමුණු කොට සිත පැහැදෙයි, ප්‍රමෝදය උපදියි, සිතේ උපක්ලේශයන් පහ වෙයි’ යයි කියනු ලැබේ. විසාඛාවෙනි, මෙසේ කිලුටු වූ සිත ප්‍රයත්නයෙන් පිරිසිදු කරනු ලැබේ.”

‘‘ဥပက္ကိလိဋ္ဌဿ, ဝိသာခေ, စိတ္တဿ ဥပက္ကမေန ပရိယောဒပနာ ဟောတိ. ကထဉ္စ, ဝိသာခေ, ဥပက္ကိလိဋ္ဌဿ စိတ္တဿ ဥပက္ကမေန ပရိယောဒပနာ ဟောတိ? ဣဓ ဝိသာခေ, အရိယသာဝကော ဒေဝတာ အနုဿရတိ – ‘သန္တိ ဒေဝါ စာတုမဟာရာဇိကာ, သန္တိ ဒေဝါ တာဝတိံသာ, သန္တိ ဒေဝါ ယာမာ, သန္တိ ဒေဝါ တုသိတာ, သန္တိ ဒေဝါ နိမ္မာနရတိနော, သန္တိ ဒေဝါ ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တိနော, သန္တိ ဒေဝါ ဗြဟ္မကာယိကာ, သန္တိ ဒေဝါ တတုတ္တရိ. ယထာရူပါယ သဒ္ဓါယ သမန္နာဂတာ တာ ဒေဝတာ ဣတော စုတာ တတ္ထုပပန္နာ, မယှမ္ပိ တထာရူပါ သဒ္ဓါ သံဝိဇ္ဇတိ. ယထာရူပေန သီလေန သမန္နာဂတာ တာ ဒေဝတာ ဣတော စုတာ တတ္ထုပပန္နာ, မယှမ္ပိ တထာရူပံ သီလံ သံဝိဇ္ဇတိ. ယထာရူပေန သုတေန သမန္နာဂတာ တာ ဒေဝတာ ဣတော စုတာ တတ္ထုပပန္နာ, မယှမ္ပိ တထာရူပံ သုတံ သံဝိဇ္ဇတိ. ယထာရူပေန စာဂေန သမန္နာဂတာ တာ ဒေဝတာ ဣတော စုတာ တတ္ထုပပန္နာ, မယှမ္ပိ တထာရူပေါ စာဂေါ သံဝိဇ္ဇတိ. ယထာရူပါယ ပညာယ [Pg.211] သမန္နာဂတာ တာ ဒေဝတာ ဣတော စုတာ တတ္ထုပပန္နာ, မယှမ္ပိ တထာရူပါ ပညာ သံဝိဇ္ဇတီ’တိ. တဿ အတ္တနော စ တာသဉ္စ ဒေဝတာနံ သဒ္ဓဉ္စ သီလဉ္စ သုတဉ္စ စာဂဉ္စ ပညဉ္စ အနုဿရတော စိတ္တံ ပသီဒတိ, ပါမောဇ္ဇံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ယေ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသာ တေ ပဟီယန္တိ, သေယျထာပိ, ဝိသာခေ, ဥပက္ကိလိဋ္ဌဿ ဇာတရူပဿ ဥပက္ကမေန ပရိယောဒပနာ ဟောတိ.

“විසාඛාවෙනි, කිලුටු වූ සිත ප්‍රයත්නයෙන් පිරිසිදු කරනු ලැබේ. විසාඛාවෙනි, කිලුටු වූ සිත ප්‍රයත්නයෙන් පිරිසිදු කරන්නේ කෙසේද? විසාඛාවෙනි, මෙහි ආර්ය ශ්‍රාවකයා මෙසේ දේවතාවුන් අනුස්මරණය කරයි: ‘චාතුම්මහාරාජික දෙවිවරු ඇත්තාහ, තාවතිංස දෙවිවරු ඇත්තාහ, යාම දෙවිවරු ඇත්තාහ, තුසිත දෙවිවරු ඇත්තාහ, නිම්මාණරතී දෙවිවරු ඇත්තාහ, පරනිම්මිත වසවත්ති දෙවිවරු ඇත්තාහ, බ්‍රහ්මකායික දෙවිවරු ඇත්තාහ, ඉන් මතුයෙහිද දෙවිවරු ඇත්තාහ. ඒ දේවතාවෝ යම්බඳු ශ්‍රද්ධාවකින් යුක්තව මෙයින් චුතව එහි උපන්නාහුද, මා තුළද එවන් ශ්‍රද්ධාවක් විද්‍යාමාන වෙයි. යම්බඳු සීලයකින්... ශ්‍රැතයකින්... ත්‍යාගයකින්... යම්බඳු ප්‍රඥාවකින් යුක්තව ඒ දේවතාවෝ මෙයින් චුතව එහි උපන්නාහුද, මා තුළද එවන් ප්‍රඥාවක් විද්‍යාමාන වෙයි’ යනුවෙනි. තමාගේත් ඒ දේවතාවුන්ගේත් ශ්‍රද්ධාව, සීලය, ශ්‍රැතය, ත්‍යාගය සහ ප්‍රඥාව අනුස්මරණය කරන ඔහුගේ සිත පැහැදෙයි, ප්‍රමෝදය උපදියි, සිතේ යම් උපක්ලේශ කෙනෙක් වෙත්ද ඔවුහු ප්‍රහීණ වෙති. විසාඛාවෙනි, එය හරියටම කිලුටු වූ රන් ප්‍රයත්නයෙන් පිරිසිදු කරන්නාක් මෙනි.”

‘‘ကထဉ္စ, ဝိသာခေ, ဥပက္ကိလိဋ္ဌဿ ဇာတရူပဿ ဥပက္ကမေန ပရိယောဒပနာ ဟောတိ? ဥက္ကဉ္စ ပဋိစ္စ, လောဏဉ္စ ပဋိစ္စ, ဂေရုကဉ္စ ပဋိစ္စ, နာဠိကသဏ္ဍာသဉ္စ ပဋိစ္စ, ပုရိသဿ စ တဇ္ဇံ ဝါယာမံ ပဋိစ္စ. ဧဝံ ခေါ, ဝိသာခေ, ဥပက္ကိလိဋ္ဌဿ ဇာတရူပဿ ဥပက္ကမေန ပရိယောဒပနာ ဟောတိ. ဧဝမေဝံ ခေါ, ဝိသာခေ, ဥပက္ကိလိဋ္ဌဿ စိတ္တဿ ဥပက္ကမေန ပရိယောဒပနာ ဟောတိ.

“විසාඛාවෙනි, කිලුටු වූ රන් ප්‍රයත්නයෙන් පිරිසිදු කරන්නේ කෙසේද? පෝරණුවද, ලුණුද, රතු හිරියල් කුඩුද, පිඹින නලය සහ අඬුවද, පුරුෂයාගේ ඒ සඳහා වූ උත්සාහයද නිසා එය පිරිසිදු වෙයි. විසාඛාවෙනි, මෙසේ කිලුටු වූ රන් ප්‍රයත්නයෙන් පිරිසිදු කරනු ලැබේ. විසාඛාවෙනි, එලෙසම කිලුටු වූ සිතද ප්‍රයත්නයෙන් පිරිසිදු කරනු ලැබේ.”

‘‘ကထဉ္စ, ဝိသာခေ, ဥပက္ကိလိဋ္ဌဿ စိတ္တဿ ဥပက္ကမေန ပရိယောဒပနာ ဟောတိ? ဣဓ, ဝိသာခေ, အရိယသာဝကော ဒေဝတာ အနုဿရတိ – ‘သန္တိ ဒေဝါ စာတုမဟာရာဇိကာ, သန္တိ ဒေဝါ တာဝတိံသာ…ပေ… သန္တိ ဒေဝါ တတုတ္တရိ. ယထာရူပါယ သဒ္ဓါယ သမန္နာဂတာ တာ ဒေဝတာ ဣတော စုတာ တတ္ထုပပန္နာ, မယှမ္ပိ တထာရူပါ သဒ္ဓါ သံဝိဇ္ဇတိ. ယထာရူပေန သီလေန…ပေ… သုတေန…ပေ… စာဂေန…ပေ… ပညာယ သမန္နာဂတာ တာ ဒေဝတာ ဣတော စုတာ တတ္ထုပပန္နာ, မယှမ္ပိ တထာရူပါ ပညာ သံဝိဇ္ဇတီ’တိ. တဿ အတ္တနော စ တာသဉ္စ ဒေဝတာနံ သဒ္ဓဉ္စ သီလဉ္စ သုတဉ္စ စာဂဉ္စ ပညဉ္စ အနုဿရတော စိတ္တံ ပသီဒတိ, ပါမောဇ္ဇံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ယေ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသာ တေ ပဟီယန္တိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဝိသာခေ, ‘အရိယသာဝကော ဒေဝတုပေါသထံ ဥပဝသတိ, ဒေဝတာဟိ သဒ္ဓိံ သံဝသတိ, ဒေဝတာ အာရဗ္ဘ စိတ္တံ ပသီဒတိ, ပါမောဇ္ဇံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ယေ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသာ တေ ပဟီယန္တိ’. ဧဝံ ခေါ, ဝိသာခေ, ဥပက္ကိလိဋ္ဌဿ စိတ္တဿ ဥပက္ကမေန ပရိယောဒပနာ ဟောတိ.

“විශාඛාවෙනි, කෙලෙස්වලින් කිලිටි වූ සිත උත්සාහයෙන් පිරිසිදු කරන්නේ කෙසේද? විශාඛාවෙනි, මෙහිදී ආර්ය ශ්‍රාවකයා දෙවිවරුන් මෙසේ සිහිපත් කරයි - ‘චාතුම්මහාරාජික දෙවිවරු ඇත්තාහ, තාවතිංස දෙවිවරු ඇත්තාහ... (යාම, තුසිත, නිම්මාණරතී, පරනිම්මිතවසවත්ති දෙවිවරු ද), ඊටත් වඩා උසස් බ්‍රහ්ම ලෝකවල දෙවිවරු ඇත්තාහ. ඒ දෙවිවරු යම්බඳු ශ්‍රද්ධාවකින් යුක්තව මෙලොවින් චුත වී එහි උපන්නාහු ද, මා තුළ ද එවැනිම වූ ශ්‍රද්ධාවක් පවතී. ඒ දෙවිවරු යම්බඳු වූ සීලයකින්... ශ්‍රුතයකින්... පරිත්‍යාගයකින්... ප්‍රඥාවකින් යුක්තව මෙලොවින් චුත වී එහි උපන්නාහු ද, මා තුළ ද එවැනිම වූ ප්‍රඥාවක් පවතී’ යනුවෙනි. මෙසේ තමාගේ ද ඒ දෙවිවරුන්ගේ ද ශ්‍රද්ධාව, සීලය, ශ්‍රුතය, පරිත්‍යාගය සහ ප්‍රඥාව සිහිපත් කරන ඔහුගේ සිත ප්‍රසන්න වෙයි, ප්‍රමෝදය ඇති වෙයි, සිතේ යම් උපක්ලේශ කෙනෙක් ඇද්ද ඔවුහු ප්‍රහීණ වෙති. විශාඛාවෙනි, මෙයට ‘ආර්ය ශ්‍රාවකයා දේවතා උපෝසථය සමාදන්ව වසයි, දෙවිවරුන් හා එක්ව වසයි, දෙවිවරුන් අරමුණු කොට සිත ප්‍රසන්න වෙයි, ප්‍රමෝදය ඇති වෙයි, සිතේ උපක්ලේශයන් ප්‍රහීණ වෙයි’ යැයි කියනු ලැබේ. විශාඛාවෙනි, මෙසේ සිතේ පවත්නා කෙලෙස් උත්සාහයෙන් පිරිසිදු කරනු ලබයි.”

‘‘သ ခေါ သော, ဝိသာခေ, အရိယသာဝကော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘ယာဝဇီဝံ အရဟန္တော ပါဏာတိပါတံ ပဟာယ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတာ နိဟိတဒဏ္ဍာ နိဟိတသတ္ထာ လဇ္ဇီ ဒယာပန္နာ သဗ္ဗပါဏဘူတဟိတာနုကမ္ပီ ဝိဟရန္တိ; အဟမ္ပဇ္ဇ ဣမဉ္စ ရတ္တိံ ဣမဉ္စ ဒိဝသံ ပါဏာတိပါတံ ပဟာယ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော နိဟိတဒဏ္ဍော နိဟိတသတ္ထော လဇ္ဇီ ဒယာပန္နော သဗ္ဗပါဏဘူတဟိတာနုကမ္ပီ [Pg.212] ဝိဟရာမိ. ဣမိနာပိ အင်္ဂေန အရဟတံ အနုကရောမိ, ဥပေါသထော စ မေ ဥပဝုတ္ထော ဘဝိဿတိ.

“විශාඛාවෙනි, ඒ ආර්ය ශ්‍රාවකයා මෙසේ කල්පනා කරයි - ‘රහතන් වහන්සේලා දිවි හිමියෙන් සතුන් මැරීම අත්හැර, සතුන් මැරීමෙන් වැළකී, දඬු මුගුරු හා ආයුධ පසෙක තබා, පව් කිරීමට ලජ්ජා ඇතිව, කරුණාවන්තව, සියලු සත්වයන් කෙරෙහි හිතානුකම්පාවෙන් යුතුව වාසය කරති. මම ද අද මේ රාත්‍රියේත් මේ දවාලෙත් සතුන් මැරීම අත්හැර, සතුන් මැරීමෙන් වැළකී, දඬු මුගුරු හා ආයුධ පසෙක තබා, පව් කිරීමට ලජ්ජා ඇතිව, කරුණාවන්තව, සියලු සත්වයන් කෙරෙහි හිතානුකම්පාවෙන් යුතුව වාසය කරමි. මේ අංගයෙන් ද මම රහතන් වහන්සේලා අනුගමනය කරමි, මාගේ උපෝසථය ද රකින ලද්දක් වන්නේය.’”

‘‘ယာဝဇီဝံ အရဟန္တော အဒိန္နာဒါနံ ပဟာယ အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတာ ဒိန္နာဒါယီ ဒိန္နပါဋိကင်္ခီ, အထေနေန သုစိဘူတေန အတ္တနာ ဝိဟရန္တိ; အဟမ္ပဇ္ဇ ဣမဉ္စ ရတ္တိံ ဣမဉ္စ ဒိဝသံ အဒိန္နာဒါနံ ပဟာယ အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော ဒိန္နာဒါယီ ဒိန္နပါဋိကင်္ခီ, အထေနေန သုစိဘူတေန အတ္တနာ ဝိဟရာမိ. ဣမိနာပိ အင်္ဂေန အရဟတံ အနုကရောမိ, ဥပေါသထော စ မေ ဥပဝုတ္ထော ဘဝိဿတိ.

“‘රහතන් වහන්සේලා දිවි හිමියෙන් සොරකම් කිරීම අත්හැර, සොරකම් කිරීමෙන් වැළකී, දුන් දෙයම ගන්නා සුළු වූ, දුන් දෙයම බලාපොරොත්තු වන සුළු වූ, සොරකම් නොකරන පිරිසිදු සිතින් යුක්තව වාසය කරති. මම ද අද මේ රාත්‍රියේත් මේ දවාලෙත් සොරකම් කිරීම අත්හැර, සොරකම් කිරීමෙන් වැළකී, දුන් දෙයම ගන්නා සුළු වූ, දුන් දෙයම බලාපොරොත්තු වන සුළු වූ, සොරකම් නොකරන පිරිසිදු සිතින් යුක්තව වාසය කරමි. මේ අංගයෙන් ද මම රහතන් වහන්සේලා අනුගමනය කරමි, මාගේ උපෝසථය ද රකින ලද්දක් වන්නේය.’”

‘‘ယာဝဇီဝံ အရဟန္တော အဗြဟ္မစရိယံ ပဟာယ ဗြဟ္မစာရီ အာရာစာရီ ဝိရတာ မေထုနာ ဂါမဓမ္မာ; အဟမ္ပဇ္ဇ ဣမဉ္စ ရတ္တိံ ဣမဉ္စ ဒိဝသံ အဗြဟ္မစရိယံ ပဟာယ ဗြဟ္မစာရီ အာရာစာရီ ဝိရတော မေထုနာ ဂါမဓမ္မာ. ဣမိနာပိ အင်္ဂေန အရဟတံ အနုကရောမိ, ဥပေါသထော စ မေ ဥပဝုတ္ထော ဘဝိဿတိ.

“‘රහතන් වහන්සේලා දිවි හිමියෙන් අබ්‍රහ්මචර්යාව (අපිරිසිදු හැසිරීම) අත්හැර, උතුම් වූ බ්‍රහ්මචාරීව, කෙලෙස්වලින් දුරස්ව, ග්‍රාමීය ධර්මයක් වූ මෛථුන සේවනයෙන් වැළකී වාසය කරති. මම ද අද මේ රාත්‍රියේත් මේ දවාලෙත් අබ්‍රහ්මචර්යාව අත්හැර, බ්‍රහ්මචාරීව, කෙලෙස්වලින් දුරස්ව, මෛථුන සේවනයෙන් වැළකී වාසය කරමි. මේ අංගයෙන් ද මම රහතන් වහන්සේලා අනුගමනය කරමි, මාගේ උපෝසථය ද රකින ලද්දක් වන්නේය.’”

‘‘ယာဝဇီဝံ အရဟန္တော မုသာဝါဒံ ပဟာယ မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတာ သစ္စဝါဒီ သစ္စသန္ဓာ ထေတာ ပစ္စယိကာ အဝိသံဝါဒကာ လောကဿ; အဟမ္ပဇ္ဇ ဣမဉ္စ ရတ္တိံ ဣမဉ္စ ဒိဝသံ မုသာဝါဒံ ပဟာယ မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော သစ္စဝါဒီ သစ္စသန္ဓော ထေတော ပစ္စယိကော အဝိသံဝါဒကော လောကဿ. ဣမိနာပိ အင်္ဂေန အရဟတံ အနုကရောမိ, ဥပေါသထော စ မေ ဥပဝုတ္ထော ဘဝိဿတိ.

“‘රහතන් වහන්සේලා දිවි හිමියෙන් බොරු කීම අත්හැර, බොරු කීමෙන් වැළකී, සත්‍යවාදීව, සත්‍යයෙන් සත්‍යය ගලපමින්, ස්ථිර වචන ඇතිව, විශ්වාස කටයුතු ලෙස, ලෝකයා රවටන්නේ නැතිව වාසය කරති. මම ද අද මේ රාත්‍රියේත් මේ දවාලෙත් බොරු කීම අත්හැර, බොරු කීමෙන් වැළකී, සත්‍යවාදීව, සත්‍ය සන්ධව, ස්ථිර වචනයෙන් යුතුව, විශ්වාස කටයුතු ලෙස, ලෝකයා නොරවටා වාසය කරමි. මේ අංගයෙන් ද මම රහතන් වහන්සේලා අනුගමනය කරමි, මාගේ උපෝසථය ද රකින ලද්දක් වන්නේය.’”

‘‘ယာဝဇီဝံ အရဟန္တော သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနံ ပဟာယ သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနာ ပဋိဝိရတာ; အဟမ္ပဇ္ဇ ဣမဉ္စ ရတ္တိံ ဣမဉ္စ ဒိဝသံ သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနံ ပဟာယ သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနာ ပဋိဝိရတော. ဣမိနာပိ အင်္ဂေန အရဟတံ အနုကရောမိ, ဥပေါသထော စ မေ ဥပဝုတ္ထော ဘဝိဿတိ.

“‘රහතන් වහන්සේලා දිවි හිමියෙන් ප්‍රමාදයට හේතු වන රහමෙර පානයෙන් අත්හැර, රහමෙර පානයෙන් වැළකී වාසය කරති. මම ද අද මේ රාත්‍රියේත් මේ දවාලෙත් ප්‍රමාදයට හේතු වන රහමෙර පානය අත්හැර, රහමෙර පානයෙන් වැළකී වාසය කරමි. මේ අංගයෙන් ද මම රහතන් වහන්සේලා අනුගමනය කරමි, මාගේ උපෝසථය ද රකින ලද්දක් වන්නේය.’”

‘‘ယာဝဇီဝံ အရဟန္တော ဧကဘတ္တိကာ ရတ္တူပရတာ ဝိရတာ ဝိကာလဘောဇနာ; အဟမ္ပဇ္ဇ ဣမဉ္စ ရတ္တိံ ဣမဉ္စ ဒိဝသံ ဧကဘတ္တိကော ရတ္တူပရတော ဝိရတော ဝိကာလဘောဇနာ. ဣမိနာပိ အင်္ဂေန အရဟတံ အနုကရောမိ, ဥပေါသထော စ မေ ဥပဝုတ္ထော ဘဝိဿတိ.

“‘රහතන් වහන්සේලා දිවි හිමියෙන් එක් වේලක් පමණක් වළඳන සුළු වූ, රාත්‍රී භෝජනයෙන් හා විකාල භෝජනයෙන් වැළකී වාසය කරති. මම ද අද මේ රාත්‍රියේත් මේ දවාලෙත් එක් වේලක් පමණක් වළඳමින්, රාත්‍රී භෝජනයෙන් හා විකාල භෝජනයෙන් වැළකී වාසය කරමි. මේ අංගයෙන් ද මම රහතන් වහන්සේලා අනුගමනය කරමි, මාගේ උපෝසථය ද රකින ලද්දක් වන්නේය.’”

‘‘ယာဝဇီဝံ အရဟန္တော နစ္စဂီတဝါဒိတဝိသူကဒဿနမာလာဂန္ဓဝိလေပနဓာရဏမဏ္ဍနဝိဘူသနဋ္ဌာနာ ပဋိဝိရတာ; အဟမ္ပဇ္ဇ ဣမဉ္စ ရတ္တိံ ဣမဉ္စ ဒိဝသံ နစ္စဂီတဝါဒိတဝိသူကဒဿနမာလာဂန္ဓဝိလေပနဓာရဏမဏ္ဍနဝိဘူသနဋ္ဌာနာ ပဋိဝိရတော[Pg.213]. ဣမိနာပိ အင်္ဂေန အရဟတံ အနုကရောမိ, ဥပေါသထော စ မေ ဥပဝုတ္ထော ဘဝိဿတိ.

“‘රහතන් වහන්සේලා දිවි හිමියෙන් නැටුම්, ගැයුම්, වැයුම්, විසුළු දර්ශන බැලීමෙන් සහ මල්, සුවඳ විලවුන් දැරීම, සැරසීම, හැඩගැන්වීම යන මේ කරුණුවලින් වැළකී වාසය කරති. මම ද අද මේ රාත්‍රියේත් මේ දවාලෙත් නැටුම්, ගැයුම්, වැයුම්, විසුළු දර්ශන බැලීමෙන් සහ මල්, සුවඳ විලවුන් දැරීම, සැරසීම, හැඩගැන්වීම යන මේ කරුණුවලින් වැළකී වාසය කරමි. මේ අංගයෙන් ද මම රහතන් වහන්සේලා අනුගමනය කරමි, මාගේ උපෝසථය ද රකින ලද්දක් වන්නේය.’”

‘‘ယာဝဇီဝံ အရဟန္တော ဥစ္စာသယနမဟာသယနံ ပဟာယ ဥစ္စာသယနမဟာသယနာ ပဋိဝိရတာ နီစသေယျံ ကပ္ပေန္တိ မဉ္စကေ ဝါ တိဏသန္ထာရကေ ဝါ; အဟမ္ပဇ္ဇ ဣမဉ္စ ရတ္တိံ ဣမဉ္စ ဒိဝသံ ဥစ္စာသယနမဟာသယနံ ပဟာယ ဥစ္စာသယနမဟာသယနာ ပဋိဝိရတော နီစသေယျံ ကပ္ပေမိ မဉ္စကေ ဝါ တိဏသန္ထာရကေ ဝါ. ဣမိနာပိ အင်္ဂေန အရဟတံ အနုကရောမိ, ဥပေါသထော စ မေ ဥပဝုတ္ထော ဘဝိဿတီ’’တိ.

“‘රහතන් වහන්සේලා දිවි හිමියෙන් උස් අසුන් හා මහා අසුන් අත්හැර, උස් අසුන් මහා අසුන්වලින් වැළකී, මිටි ඇඳක හෝ තණ ඇතිරිල්ලක හෝ සයනය කරති. මම ද අද මේ රාත්‍රියේත් මේ දවාලෙත් උස් අසුන් හා මහා අසුන් අත්හැර, උස් අසුන් මහා අසුන්වලින් වැළකී, මිටි ඇඳක හෝ තණ ඇතිරිල්ලක හෝ සයනය කරමි. මේ අංගයෙන් ද මම රහතන් වහන්සේලා අනුගමනය කරමි, මාගේ උපෝසථය ද රකින ලද්දක් වන්නේය’ කියායි.”

‘‘ဧဝံ ခေါ, ဝိသာခေ, အရိယုပေါသထော ဟောတိ. ဧဝံ ဥပဝုတ္ထော ခေါ, ဝိသာခေ, အရိယုပေါသထော မဟပ္ဖလော ဟောတိ မဟာနိသံသော မဟာဇုတိကော မဟာဝိပ္ဖာရော’’.

“විසාඛාවෙනි, ආර්ය උපෝසථය යනු මෙයයි. විසාඛාවෙනි, මෙසේ සමාදන් වූ ආර්ය උපෝසථය මහා ඵල ඇත්තේය, මහා ආනිසංස ඇත්තේය, මහා තේජස් ඇත්තේය, මහා පැතිරීමක් (මහා විස්තාරයක්) ඇත්තේය.”

‘‘ကီဝမဟပ္ဖလော ဟောတိ ကီဝမဟာနိသံသော ကီဝမဟာဇုတိကော ကီဝမဟာဝိပ္ဖာရော’’? ‘‘သေယျထာပိ, ဝိသာခေ, ယော ဣမေသံ သောဠသန္နံ မဟာဇနပဒါနံ ပဟူတရတ္တရတနာနံ ဣဿရိယာဓိပစ္စံ ရဇ္ဇံ ကာရေယျ, သေယျထိဒံ – အင်္ဂါနံ, မဂဓာနံ, ကာသီနံ, ကောသလာနံ, ဝဇ္ဇီနံ, မလ္လာနံ, စေတီနံ, ဝင်္ဂါနံ, ကုရူနံ, ပဉ္စာလာနံ, မစ္ဆာနံ, သူရသေနာနံ, အဿကာနံ, အဝန္တီနံ, ဂန္ဓာရာနံ, ကမ္ဗောဇာနံ, အဋ္ဌင်္ဂသမန္နာဂတဿ ဥပေါသထဿ ဧတံ ကလံ နာဂ္ဃတိ သောဠသိံ. တံ ကိဿ ဟေတု? ကပဏံ, ဝိသာခေ, မာနုသကံ ရဇ္ဇံ ဒိဗ္ဗံ သုခံ ဥပနိဓာယ’’.

“එම උපෝසථය කෙතරම් මහා ඵල සහිත ද? කෙතරම් මහා ආනිසංස සහිත ද? කෙතරම් මහා තේජස් සහිත ද? කෙතරම් මහා පැතිරීමක් සහිත ද? විසාඛාවෙනි, යම් අයෙක් බොහෝ රත්නයන්ගෙන් පිරුණු අංග, මගධ, කාසී, කෝසල, වජ්ජී, මල්ල, චේතී, වංග, කුරු, පංචාල, මච්ඡ, සූරසේන, අස්සක, අවන්ති, ගන්ධාර සහ කාම්බෝජ යන මේ සොළොස් මහා ජනපදයන්හි අධිපතීත්වය දරමින් රජකම් කරන්නේ නම්, එය අංග අටකින් සමන්විත උපෝසථ ශීලයෙන් ලැබෙන විපාකයෙන් දහසයෙන් පංගුවක්වත් වටින්නේ නැත. එයට හේතුව කුමක්ද? විසාඛාවෙනි, දිව්‍ය සැපය හා සසඳන කල මනුෂ්‍ය රජකම ඉතා අල්ප දෙයක් වන බැවිනි.”

‘‘ယာနိ, ဝိသာခေ, မာနုသကာနိ ပညာသ ဝဿာနိ, စာတုမဟာရာဇိကာနံ ဒေဝါနံ ဧသော ဧကော ရတ္တိန္ဒိဝေါ. တာယ ရတ္တိယာ တိံသရတ္တိယော မာသော. တေန မာသေန ဒွါဒသမာသိယော သံဝစ္ဆရော. တေန သံဝစ္ဆရေန ဒိဗ္ဗာနိ ပဉ္စ ဝဿသတာနိ စာတုမဟာရာဇိကာနံ ဒေဝါနံ အာယုပ္ပမာဏံ. ဌာနံ ခေါ ပနေတံ, ဝိသာခေ, ဝိဇ္ဇတိ ယံ ဣဓေကစ္စော ဣတ္ထီ ဝါ ပုရိသော ဝါ အဋ္ဌင်္ဂသမန္နာဂတံ ဥပေါသထံ ဥပဝသိတွာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ စာတုမဟာရာဇိကာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇေယျ. ဣဒံ ခေါ ပနေတံ, ဝိသာခေ, သန္ဓာယ ဘာသိတံ – ‘ကပဏံ မာနုသကံ ရဇ္ဇံ ဒိဗ္ဗံ သုခံ ဥပနိဓာယ’’’.

“විසාඛාවෙනි, මනුෂ්‍ය ලෝකයේ අවුරුදු පනහක් යනු චාතුම්මහාරාජික දිව්‍ය ලෝකයේ එක් දිනයක් සහ එක් රාත්‍රියකි. එවැනි දින තිහක් එක් මාසයකි. එවැනි මාස දොළසක් එක් වර්ෂයකි. එවැනි දිව්‍යමය වර්ෂ පන්සියයක් චාතුම්මහාරාජික දෙවියන්ගේ ආයුෂ ප්‍රමාණයයි. විසාඛාවෙනි, මෙලොව යම් ස්ත්‍රියක හෝ පුරුෂයකු අංග අටකින් යුත් උපෝසථය සමාදන් වී, ශරීරය බිඳී මරණයෙන් මතු චාතුම්මහාරාජික දෙවියන්ගේ සහභාගීත්වයට (එම දිව්‍ය ලෝකයේ උපත ලැබීමට) පැමිණිය හැකි බවට කරුණු විද්‍යාමාන වේ. ‘දිව්‍ය සැපය හා සසඳන කල මනුෂ්‍ය රජකම ඉතා අල්පය’ යි මා ප්‍රකාශ කළේ මෙය අරමුණු කරගෙනය.”

‘‘ယံ[Pg.214], ဝိသာခေ, မာနုသကံ ဝဿသတံ, တာဝတိံသာနံ ဒေဝါနံ ဧသော ဧကော ရတ္တိန္ဒိဝေါ. တာယ ရတ္တိယာ တိံသရတ္တိယော မာသော. တေန မာသေန ဒွါဒသမာသိယော သံဝစ္ဆရော. တေန သံဝစ္ဆရေန ဒိဗ္ဗံ ဝဿသဟဿံ တာဝတိံသာနံ ဒေဝါနံ အာယုပ္ပမာဏံ. ဌာနံ ခေါ ပနေတံ, ဝိသာခေ, ဝိဇ္ဇတိ ယံ ဣဓေကစ္စော ဣတ္ထီ ဝါ ပုရိသော ဝါ အဋ္ဌင်္ဂသမန္နာဂတံ ဥပေါသထံ ဥပဝသိတွာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ တာဝတိံသာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇေယျ. ဣဒံ ခေါ ပနေတံ, ဝိသာခေ, သန္ဓာယ ဘာသိတံ – ‘ကပဏံ မာနုသကံ ရဇ္ဇံ ဒိဗ္ဗံ သုခံ ဥပနိဓာယ’’’.

“විසාඛාවෙනි, මනුෂ්‍ය ලෝකයේ අවුරුදු සියයක් යනු තාවතිංස දිව්‍ය ලෝකයේ එක් දිනයක් සහ එක් රාත්‍රියකි. එවැනි දින තිහක් එක් මාසයකි. එවැනි මාස දොළසක් එක් වර්ෂයකි. එවැනි දිව්‍යමය වර්ෂ දහසක් තාවතිංස දෙවියන්ගේ ආයුෂ ප්‍රමාණයයි. විසාඛාවෙනි, මෙලොව යම් ස්ත්‍රියක හෝ පුරුෂයකු අංග අටකින් යුත් උපෝසථය සමාදන් වී, ශරීරය බිඳී මරණයෙන් මතු තාවතිංස දෙවියන්ගේ සහභාගීත්වයට පැමිණිය හැකි බවට කරුණු විද්‍යාමාන වේ. ‘දිව්‍ය සැපය හා සසඳන කල මනුෂ්‍ය රජකම ඉතා අල්පය’ යි මා ප්‍රකාශ කළේ මෙය අරමුණු කරගෙනය.”

‘‘ယာနိ, ဝိသာခေ, မာနုသကာနိ ဒွေ ဝဿသတာနိ, ယာမာနံ ဒေဝါနံ ဧသော ဧကော ရတ္တိန္ဒိဝေါ. တာယ ရတ္တိယာ တိံသရတ္တိယော မာသော. တေန မာသေန ဒွါဒသမာသိယော သံဝစ္ဆရော. တေန သံဝစ္ဆရေန ဒိဗ္ဗာနိ ဒွေ ဝဿသဟဿာနိ ယာမာနံ ဒေဝါနံ အာယုပ္ပမာဏံ. ဌာနံ ခေါ ပနေတံ, ဝိသာခေ, ဝိဇ္ဇတိ ယံ ဣဓေကစ္စော ဣတ္ထီ ဝါ ပုရိသော ဝါ အဋ္ဌင်္ဂသမန္နာဂတံ ဥပေါသထံ ဥပဝသိတွာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ယာမာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇေယျ. ဣဒံ ခေါ ပနေတံ, ဝိသာခေ, သန္ဓာယ ဘာသိတံ – ‘ကပဏံ မာနုသကံ ရဇ္ဇံ ဒိဗ္ဗံ သုခံ ဥပနိဓာယ’’’.

“විසාඛාවෙනි, මනුෂ්‍ය ලෝකයේ අවුරුදු දෙසියයක් යනු යාම දිව්‍ය ලෝකයේ එක් දිනයක් සහ එක් රාත්‍රියකි. එවැනි දින තිහක් එක් මාසයකි. එවැනි මාස දොළසක් එක් වර්ෂයකි. එවැනි දිව්‍යමය වර්ෂ දෙදහසක් යාම දෙවියන්ගේ ආයුෂ ප්‍රමාණයයි. විසාඛාවෙනි, මෙලොව යම් ස්ත්‍රියක හෝ පුරුෂයකු අංග අටකින් යුත් උපෝසථය සමාදන් වී, ශරීරය බිඳී මරණයෙන් මතු යාම දෙවියන්ගේ සහභාගීත්වයට පැමිණිය හැකි බවට කරුණු විද්‍යාමාන වේ. ‘දිව්‍ය සැපය හා සසඳන කල මනුෂ්‍ය රජකම ඉතා අල්පය’ යි මා ප්‍රකාශ කළේ මෙය අරමුණු කරගෙනය.”

‘‘ယာနိ, ဝိသာခေ, မာနုသကာနိ စတ္တာရိ ဝဿသတာနိ, တုသိတာနံ ဒေဝါနံ ဧသော ဧကော ရတ္တိန္ဒိဝေါ. တာယ ရတ္တိယာ တိံသရတ္တိယော မာသော. တေန မာသေန ဒွါဒသမာသိယော သံဝစ္ဆရော. တေန သံဝစ္ဆရေန ဒိဗ္ဗာနိ စတ္တာရိ ဝဿသဟဿာနိ တုသိတာနံ ဒေဝါနံ အာယုပ္ပမာဏံ. ဌာနံ ခေါ ပနေတံ, ဝိသာခေ, ဝိဇ္ဇတိ ယံ ဣဓေကစ္စော ဣတ္ထီ ဝါ ပုရိသော ဝါ အဋ္ဌင်္ဂသမန္နာဂတံ ဥပေါသထံ ဥပဝသိတွာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ တုသိတာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇေယျ. ဣဒံ ခေါ ပနေတံ, ဝိသာခေ, သန္ဓာယ ဘာသိတံ – ‘ကပဏံ မာနုသကံ ရဇ္ဇံ ဒိဗ္ဗံ သုခံ ဥပနိဓာယ’’’.

“විසාඛාවෙනි, මනුෂ්‍ය ලෝකයේ අවුරුදු හාරසීයක් යනු තුසිත දිව්‍ය ලෝකයේ එක් දිනයක් සහ එක් රාත්‍රියකි. එවැනි දින තිහක් එක් මාසයකි. එවැනි මාස දොළසක් එක් වර්ෂයකි. එවැනි දිව්‍යමය වර්ෂ හාරදහසක් තුසිත දෙවියන්ගේ ආයුෂ ප්‍රමාණයයි. විසාඛාවෙනි, මෙලොව යම් ස්ත්‍රියක හෝ පුරුෂයකු අංග අටකින් යුත් උපෝසථය සමාදන් වී, ශරීරය බිඳී මරණයෙන් මතු තුසිත දෙවියන්ගේ සහභාගීත්වයට පැමිණිය හැකි බවට කරුණු විද්‍යාමාන වේ. ‘දිව්‍ය සැපය හා සසඳන කල මනුෂ්‍ය රජකම ඉතා අල්පය’ යි මා ප්‍රකාශ කළේ මෙය අරමුණු කරගෙනය.”

‘‘ယာနိ, ဝိသာခေ, မာနုသကာနိ အဋ္ဌ ဝဿသတာနိ, နိမ္မာနရတီနံ ဒေဝါနံ ဧသော ဧကော ရတ္တိန္ဒိဝေါ. တာယ ရတ္တိယာ တိံသရတ္တိယော မာသော. တေန မာသေန ဒွါဒသမာသိယော သံဝစ္ဆရော. တေန သံဝစ္ဆရေန ဒိဗ္ဗာနိ အဋ္ဌ ဝဿသဟဿာနိ နိမ္မာနရတီနံ ဒေဝါနံ အာယုပ္ပမာဏံ. ဌာနံ ခေါ ပနေတံ, ဝိသာခေ, ဝိဇ္ဇတိ ယံ ဣဓေကစ္စော ဣတ္ထီ ဝါ ပုရိသော ဝါ အဋ္ဌင်္ဂသမန္နာဂတံ ဥပေါသထံ ဥပဝသိတွာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ နိမ္မာနရတီနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ [Pg.215] ဥပပဇ္ဇေယျ. ဣဒံ ခေါ ပနေတံ, ဝိသာခေ, သန္ဓာယ ဘာသိတံ – ‘ကပဏံ မာနုသကံ ရဇ္ဇံ ဒိဗ္ဗံ သုခံ ဥပနိဓာယ’’’.

“විසාඛාවෙනි, මනුෂ්‍ය ලෝකයේ අවුරුදු අටසීයක් යනු නිම්මාණරතී දිව්‍ය ලෝකයේ එක් දිනයක් සහ එක් රාත්‍රියකි. එවැනි දින තිහක් එක් මාසයකි. එවැනි මාස දොළසක් එක් වර්ෂයකි. එවැනි දිව්‍යමය වර්ෂ අටදහසක් නිම්මාණරතී දෙවියන්ගේ ආයුෂ ප්‍රමාණයයි. විසාඛාවෙනි, මෙලොව යම් ස්ත්‍රියක හෝ පුරුෂයකු අංග අටකින් යුත් උපෝසථය සමාදන් වී, ශරීරය බිඳී මරණයෙන් මතු නිම්මාණරතී දෙවියන්ගේ සහභාගීත්වයට පැමිණිය හැකි බවට කරුණු විද්‍යාමාන වේ. ‘දිව්‍ය සැපය හා සසඳන කල මනුෂ්‍ය රජකම ඉතා අල්පය’ යි මා ප්‍රකාශ කළේ මෙය අරමුණු කරගෙනය.”

‘‘ယာနိ, ဝိသာခေ, မာနုသကာနိ သောဠသ ဝဿသတာနိ, ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီနံ ဒေဝါနံ ဧသော ဧကော ရတ္တိန္ဒိဝေါ. တာယ ရတ္တိယာ တိံသရတ္တိယော မာသော. တေန မာသေန ဒွါဒသမာသိယော သံဝစ္ဆရော. တေန သံဝစ္ဆရေန ဒိဗ္ဗာနိ သောဠသ ဝဿသဟဿာနိ ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီနံ ဒေဝါနံ အာယုပ္ပမာဏံ. ဌာနံ ခေါ ပနေတံ, ဝိသာခေ, ဝိဇ္ဇတိ ယံ ဣဓေကစ္စော ဣတ္ထီ ဝါ ပုရိသော ဝါ အဋ္ဌင်္ဂသမန္နာဂတံ ဥပေါသထံ ဥပဝသိတွာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇေယျ. ဣဒံ ခေါ ပနေတံ, ဝိသာခေ, သန္ဓာယ ဘာသိတံ – ‘ကပဏံ မာနုသကံ ရဇ္ဇံ ဒိဗ္ဗံ သုခံ ဥပနိဓာယာ’’’တိ.

‘‘විශාඛාවෙනි, මිනිස් ලොව වසර එක්දහස් හයසියයක් යනු පරනිම්මිත වසවත්ති දිව්‍ය ලෝකයේ එක් රැයක් හා දවාලකි. එවැනි රැයවල් තිහක් එක් මාසයක් වේ. එවැනි මාස දොළසක් එක් වසරක් වේ. එවැනි දිව්‍යමය වසර දහසය දහසක් පරනිම්මිත වසවත්ති දෙවියන්ගේ ආයු ප්‍රමාණයයි. විශාඛාවෙනි, මෙලොව යම් ස්ත්‍රියක් හෝ පුරුෂයෙක් අංග අටකින් යුත් උපෝසථය සමාදන් වී ශරීරය බිඳී මරණයෙන් මතු පරනිම්මිත වසවත්ති දෙවිවරුන් අතර උපත ලැබීමට ඉඩකඩ ඇත. 'දිව්‍යමය සැපය හා සසඳන විට මිනිස් රජ සැප ඉතා අල්පය' යැයි මා පැවසුවේ මෙය අරමුණු කරගෙනය.’’

‘‘ပါဏံ န ဟညေ န စဒိန္နမာဒိယေ,မုသာ န ဘာသေ န စ မဇ္ဇပေါ သိယာ;

အဗြဟ္မစရိယာ ဝိရမေယျ မေထုနာ,ရတ္တိံ န ဘုဉ္ဇေယျ ဝိကာလဘောဇနံ.

‘‘සතුන් නොමැරිය යුතුය, නුදුන් දේ නොගත යුතුය, බොරු නොපැවසිය යුතුය, මත්පැන් පානය නොකළ යුතුය, අබ්‍රහ්මචර්යාවෙන් හෙවත් මෛථුන සේවනයෙන් වැළකිය යුතුය, රාත්‍රී කාලයේ විකල් භෝජනයෙන් වැළකිය යුතුය.

‘‘မာလံ န ဓာရေ န စ ဂန္ဓမာစရေ,မဉ္စေ ဆမာယံ ဝ သယေထ သန္ထတေ;

ဧတဉှိ အဋ္ဌင်္ဂိကမာဟုပေါသထံ,ဗုဒ္ဓေန ဒုက္ခန္တဂုနာ ပကာသိတံ.

මල් මාලා නොපැළඳිය යුතුය, සුවඳ විලවුන් ආලේප නොකළ යුතුය, මිටි ඇඳක හෝ බිම ඇතිරූ පැදුරක නිදිය යුතුය. දුක කෙළවර කළ බුදුරජාණන් වහන්සේ වදාළ අංග අටකින් යුත් උපෝසථය මෙයයි.

‘‘စန္ဒော စ သူရိယော စ ဥဘော သုဒဿနာ,ဩဘာသယံ အနုပရိယန္တိ ယာဝတာ;

တမောနုဒါ တေ ပန အန္တလိက္ခဂါ,နဘေ ပဘာသန္တိ ဒိသာဝိရောစနာ.

දැකීමට ප්‍රියජනක වූ සඳු සහ හිරු යන දෙදෙනාම අහස් කුසෙහි හැසිරෙමින් ලොව ආලෝකවත් කරති. අඳුර දුරලන ඔවුහු අහසෙහි බබළමින් දිශාවන් ඒකාලෝක කරති.

‘‘ဧတသ္မိံ ယံ ဝိဇ္ဇတိ အန္တရေ ဓနံ,မုတ္တာ မဏိ ဝေဠုရိယဉ္စ ဘဒ္ဒကံ;

သိင်္ဂီ သုဝဏ္ဏံ အထ ဝါပိ ကဉ္စနံ,ယံ ဇာတရူပံ ဟဋကန္တိ ဝုစ္စတိ.

මුතු, මැණික්, වෛදූර්ය ආදී වටිනා වස්තූන් ද, සිංගී රන්, කාංචන රන් හෝ 'හටක' නමින් හැඳින්වෙන ස්වභාවික රන් ආදී යම් ධනයක් මෙලොව පවතී ද,

‘‘အဋ္ဌင်္ဂုပေတဿ [Pg.216] ဥပေါသထဿ,ကလမ္ပိ တေ နာနုဘဝန္တိ သောဠသိံ;

စန္ဒပ္ပဘာ တာရဂဏာ စ သဗ္ဗေ.‘‘တသ္မာ ဟိ နာရီ စ နရော စ သီလဝါ,အဋ္ဌင်္ဂုပေတံ ဥပဝဿုပေါသထံ;

ပုညာနိ ကတွာန သုခုဒြယာနိ,အနိန္ဒိတာ သဂ္ဂမုပေန္တိ ဌာန’’န္တိ. ဒသမံ;

ඒ සියල්ල අංග අටකින් යුත් උපෝසථ පුණ්‍යකර්මයෙන් ලැබෙන විපාකයෙන් දහසයෙන් කොටසක් තරම්වත් නොවටී. එය හරියට තරු සමූහයාගේ ආලෝකය චන්ද්‍ර ප්‍රභාවෙන් දහසයෙන් කොටසක්වත් නොවන්නාක් මෙනි. එබැවින් සිල්වත් ස්ත්‍රියක් හෝ පුරුෂයෙක් අංග අටකින් යුත් උපෝසථය ආරක්ෂා කොට, සැප විපාක දෙන පින් රැස් කරගෙන, නින්දාවට පත් නොවී ස්වර්ග ලෝකයෙහි උපත ලබති.’’ දසවන සූත්‍රයයි.

မဟာဝဂ္ဂေါ သတ္တမော.

හත්වන මහා වර්ගයයි.

တဿုဒ္ဒါနံ –

එහි උද්දානය -

တိတ္ထဘယဉ္စ ဝေနာဂေါ, သရဘော ကေသမုတ္တိယာ;

သာဠှော စာပိ ကထာဝတ္ထု, တိတ္ထိယမူလုပေါသထောတိ.

තිත්ථ, භය, වේනාග, සරභ, කේසමුත්ති, සාළ්හ, කථාවත්ථු, තිත්ථිය, මූල සහ උපෝසථ යන සූත්‍ර මෙහි ඇතුළත් වේ.

(၈) ၃. အာနန္ဒဝဂ္ဂေါ

(8) 3. ආනන්ද වර්ගය

၁. ဆန္နသုတ္တံ

1. ඡන්න සූත්‍රය

၇၂. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. အထ ခေါ ဆန္နော ပရိဗ္ဗာဇကော ယေနာယသ္မာ အာနန္ဒော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မတာ အာနန္ဒေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဆန္နော ပရိဗ္ဗာဇကော အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘တုမှေပိ, အာဝုသော အာနန္ဒ, ရာဂဿ ပဟာနံ ပညာပေထ, ဒေါသဿ ပဟာနံ ပညာပေထ, မောဟဿ ပဟာနံ ပညာပေထာတိ. မယံ ခေါ, အာဝုသော, ရာဂဿ ပဟာနံ ပညာပေမ, ဒေါသဿ ပဟာနံ ပညာပေမ, မောဟဿ ပဟာနံ ပညပေမာ’’တိ.

72. එක් සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල ඡන්න පරිබ්‍රාජකයා ආයුෂ්මත් ආනන්ද හිමියන් වෙත පැමිණ, උන්වහන්සේ සමඟ පිළිසඳර කතාබහ කොට එකත්පසෙක හිඳගත්තේය. එකත්පසෙක හුන් ඡන්න පරිබ්‍රාජකයා ආයුෂ්මත් ආනන්ද හිමියන්ට මෙසේ කීවේය: ‘‘ඇවැත් ආනන්දයෙනි, ඔබ වහන්සේලා රාගය ප්‍රහීණ කිරීම, ද්වේෂය ප්‍රහීණ කිරීම සහ මෝහය ප්‍රහීණ කිරීම ගැන දේශනා කරනවාද?’’ ආනන්ද හිමියෝ මෙසේ පිළිතුරු දුන්හ: ‘‘ඇවැත්නි, අපි රාගය, ද්වේෂය සහ මෝහය ප්‍රහීණ කිරීම ගැන පවසන්නෙමු.’’

‘‘ကိံ ပန တုမှေ, အာဝုသော, ရာဂေ အာဒီနဝံ ဒိသွာ ရာဂဿ ပဟာနံ ပညာပေထ, ကိံ ဒေါသေ အာဒီနဝံ ဒိသွာ ဒေါသဿ ပဟာနံ ပညာပေထ, ကိံ မောဟေ အာဒီနဝံ ဒိသွာ မောဟဿ ပဟာနံ ပညာပေထာ’’တိ?

‘‘ඇවැත්නි, රාගයෙහි කිනම් ආදීනවයක් දැක ඔබ වහන්සේලා රාගය ප්‍රහීණ කරන ලෙස පවසන්නහු ද? ද්වේෂයෙහි කිනම් ආදීනවයක් දැක ද්වේෂය ප්‍රහීණ කිරීමට පවසන්නහු ද? මෝහයෙහි කිනම් ආදීනවයක් දැක මෝහය ප්‍රහීණ කිරීමට පවසන්නහු ද?’’

‘‘ရတ္တော [Pg.217] ခေါ, အာဝုသော, ရာဂေန အဘိဘူတော ပရိယာဒိန္နစိတ္တော အတ္တဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ, ပရဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ, ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ, စေတသိကမ္ပိ ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒေတိ; ရာဂေ ပဟီနေ နေဝတ္တဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ, န ပရဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ, န ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ, န စေတသိကံ ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒေတိ. ရတ္တော ခေါ, အာဝုသော, ရာဂေန အဘိဘူတော ပရိယာဒိန္နစိတ္တော ကာယေန ဒုစ္စရိတံ စရတိ, ဝါစာယ ဒုစ္စရိတံ စရတိ, မနသာ ဒုစ္စရိတံ စရတိ; ရာဂေ ပဟီနေ နေဝ ကာယေန ဒုစ္စရိတံ စရတိ, န ဝါစာယ ဒုစ္စရိတံ စရတိ, န မနသာ ဒုစ္စရိတံ စရတိ. ရတ္တော ခေါ, အာဝုသော, ရာဂေန အဘိဘူတော ပရိယာဒိန္နစိတ္တော အတ္တတ္ထမ္ပိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ, ပရတ္ထမ္ပိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ, ဥဘယတ္ထမ္ပိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ; ရာဂေ ပဟီနေ အတ္တတ္ထမ္ပိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ပရတ္ထမ္ပိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ဥဘယတ္ထမ္ပိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ရာဂေါ ခေါ, အာဝုသော, အန္ဓကရဏော အစက္ခုကရဏော အညာဏကရဏော ပညာနိရောဓိကော ဝိဃာတပက္ခိကော အနိဗ္ဗာနသံဝတ္တနိကော.

‘‘ඇවැත්නි, රාගයෙන් ඇලුණු, රාගයෙන් මඩනා ලද, රාගයෙන් වෙළාගත් සිත් ඇති පුද්ගලයා තමාට ද දුක් පිණිස, අනුන්ට ද දුක් පිණිස, දෙපිරිසටම දුක් පිණිස සිතයි; මානසික දුක් දොම්නස් අත්විඳියි. රාගය ප්‍රහීණ වූ විට තමාට හෝ අනුන්ට හෝ දෙපිරිසටම දුක් පිණිස නොසිතයි; මානසික දුක් දොම්නස් අත්නොවිඳියි. ඇවැත්නි, රාගයෙන් මඩනා ලද පුද්ගලයා කයින්, වචනයෙන් හා සිතින් දුශ්චරිතයෙහි යෙදෙයි. රාගය ප්‍රහීණ වූ විට කයින්, වචනයෙන් හා සිතින් දුශ්චරිතයෙහි නොයෙදෙයි. ඇවැත්නි, රාගයෙන් මඩනා ලද පුද්ගලයා තමාගේ යහපත ද, අනුන්ගේ යහපත ද, දෙපිරිසගේම යහපත ද නිවැරදිව වටහා නොගනියි. රාගය ප්‍රහීණ වූ විට තමාගේත්, අනුන්ගේත්, දෙපිරිසගේත් යහපත නිවැරදිව වටහා ගනියි. ඇවැත්නි, මේ රාගය යනු අන්ධභාවය ඇති කරන්නකි, ප්‍රඥා ඇස අහිමි කරන්නකි, අවිද්‍යාව ඇති කරන්නකි, ප්‍රඥාව නිරුද්ධ කරන්නකි, වෙහෙස ගෙන දෙන්නකි, නිවන පිණිස හේතු නොවන්නකි.’’

‘‘ဒုဋ္ဌော ခေါ, အာဝုသော, ဒေါသေန…ပေ… မူဠှော ခေါ, အာဝုသော, မောဟေန အဘိဘူတော ပရိယာဒိန္နစိတ္တော အတ္တဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ, ပရဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ, ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ, စေတသိကမ္ပိ ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒေတိ; မောဟေ ပဟီနေ နေဝတ္တဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ, န ပရဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ, န ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ, န စေတသိကံ ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒေတိ. မူဠှော ခေါ, အာဝုသော, မောဟေန အဘိဘူတော ပရိယာဒိန္နစိတ္တော ကာယေန ဒုစ္စရိတံ စရတိ, ဝါစာယ ဒုစ္စရိတံ စရတိ, မနသာ ဒုစ္စရိတံ စရတိ; မောဟေ ပဟီနေ နေဝ ကာယေန ဒုစ္စရိတံ စရတိ, န ဝါစာယ ဒုစ္စရိတံ စရတိ, န မနသာ ဒုစ္စရိတံ စရတိ. မူဠှော ခေါ, အာဝုသော, မောဟေန အဘိဘူတော ပရိယာဒိန္နစိတ္တော အတ္တတ္ထမ္ပိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ, ပရတ္ထမ္ပိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ, ဥဘယတ္ထမ္ပိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ; မောဟေ ပဟီနေ အတ္တတ္ထမ္ပိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ပရတ္ထမ္ပိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ဥဘယတ္ထမ္ပိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. မောဟော ခေါ, အာဝုသော, အန္ဓကရဏော အစက္ခုကရဏော အညာဏကရဏော ပညာနိရောဓိကော ဝိဃာတပက္ခိကော အနိဗ္ဗာနသံဝတ္တနိကော. ဣဒံ ခေါ မယံ, အာဝုသော, ရာဂေ အာဒီနဝံ ဒိသွာ ရာဂဿ ပဟာနံ [Pg.218] ပညာပေမ. ဣဒံ ဒေါသေ အာဒီနဝံ ဒိသွာ ဒေါသဿ ပဟာနံ ပညာပေမ. ဣဒံ မောဟေ အာဒီနဝံ ဒိသွာ မောဟဿ ပဟာနံ ပညာပေမာ’’တိ.

“ඇවැත්නි, මෝහයෙන් මුළා වූ, මෝහයෙන් මඩනා ලද, මෝහය විසින් මුළුමනින්ම යටපත් කරගන්නා ලද සිත් ඇති පුද්ගලයා තමාගේ පීඩාව පිණිස ද සිතයි, අනුන්ගේ පීඩාව පිණිස ද සිතයි, දෙපාර්ශවයේම පීඩාව පිණිස ද සිතයි; මානසික වූ දුක් දොම්නස් ද විඳියි. මෝහය ප්‍රහාණය කළ කල්හි, ඔහු තමාගේ පීඩාව පිණිස හෝ අනුන්ගේ පීඩාව පිණිස හෝ දෙපාර්ශවයේම පීඩාව පිණිස හෝ නොසිතයි; මානසික දුක් දොම්නස් ද නොවිඳියි. ඇවැත්නි, මෝහයෙන් මුළා වූ, මෝහයෙන් මඩනා ලද, මෝහය විසින් යටපත් කරගන්නා ලද සිත් ඇති පුද්ගලයා කයෙන් දුශ්චරිතයෙහි හැසිරෙයි, වචනයෙන් දුශ්චරිතයෙහි හැසිරෙයි, සිතින් දුශ්චරිතයෙහි හැසිරෙයි; මෝහය ප්‍රහාණය කළ කල්හි ඔහු කයෙන්, වචනයෙන් හෝ සිතින් දුශ්චරිතයෙහි නොහැසිරෙයි. ඇවැත්නි, මෝහයෙන් මුළා වූ, මෝහයෙන් මඩනා ලද, මෝහය විසින් යටපත් කරගන්නා ලද සිත් ඇති පුද්ගලයා තමාගේ යහපත ද නිවැරදි ලෙස (යථාභූතව) නොදනියි, අනුන්ගේ යහපත ද නිවැරදි ලෙස නොදනියි, දෙපාර්ශවයේම යහපත ද නිවැරදි ලෙස නොදනියි; මෝහය ප්‍රහාණය කළ කල්හි ඔහු තමාගේ යහපත ද, අනුන්ගේ යහපත ද, දෙපාර්ශවයේම යහපත ද නිවැරදි ලෙස දනියි. ඇවැත්නි, මෝහය යනු අන්ධභාවය ඇති කරන්නකි, ප්‍රඥා ඇස අහිමි කරන්නකි, අවිද්‍යාව ඇති කරන්නකි, ප්‍රඥාව නිරුද්ධ කරන්නකි, වෙහෙස ගෙන දෙන්නකි, නිවන පිණිස පවතින්නක් නොවේ. ඇවැත්නි, අපි රාගයෙහි මෙම ආදීනව දැක රාගය ප්‍රහාණය කිරීම පනවන්නෙමු. ද්වේෂයෙහි මෙම ආදීනව දැක ද්වේෂය ප්‍රහාණය කිරීම පනවන්නෙමු. මෝහයෙහි මෙම ආදීනව දැක මෝහය ප්‍රහාණය කිරීම පනවන්නෙමු.”

‘‘အတ္ထိ ပနာဝုသော, မဂ္ဂေါ အတ္ထိ ပဋိပဒါ ဧတဿ ရာဂဿ ဒေါသဿ မောဟဿ ပဟာနာယာ’’တိ? ‘‘အတ္ထာဝုသော, မဂ္ဂေါ အတ္ထိ ပဋိပဒါ ဧတဿ ရာဂဿ ဒေါသဿ မောဟဿ ပဟာနာယာ’’တိ. ‘‘ကတမော ပနာဝုသော, မဂ္ဂေါ ကတမာ ပဋိပဒါ ဧတဿ ရာဂဿ ဒေါသဿ မောဟဿ ပဟာနာယာ’’တိ? ‘‘အယမေဝ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ, သေယျထိဒံ – သမ္မာဒိဋ္ဌိ…ပေ… သမ္မာသမာဓိ. အယံ ခေါ, အာဝုသော, မဂ္ဂေါ အယံ ပဋိပဒါ ဧတဿ ရာဂဿ ဒေါသဿ မောဟဿ ပဟာနာယာ’’တိ. ‘‘ဘဒ္ဒကော ခေါ, အာဝုသော, မဂ္ဂေါ ဘဒ္ဒိကာ ပဋိပဒါ ဧတဿ ရာဂဿ ဒေါသဿ မောဟဿ ပဟာနာယ. အလဉ္စ ပနာဝုသော အာနန္ဒ, အပ္ပမာဒါယာ’’တိ. ပဌမံ.

“ඇවැත්නි, මේ රාගය, ද්වේෂය හා මෝහය ප්‍රහාණය කිරීම පිණිස මඟක් තිබේද? පිළිවෙතක් තිබේද?” “ඇවැත්නි, මේ රාගය, ද්වේෂය හා මෝහය ප්‍රහාණය කිරීම පිණිස මඟක් ඇත, පිළිවෙතක් ඇත.” “ඇවැත්නි, ඒ මඟ කවරේ ද? ඒ පිළිවෙත කවරේ ද?” “මෙයම වූ ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගයයි. එනම්: සම්මා දිට්ඨිය...ප... සම්මා සමාධියයි. ඇවැත්නි, රාගය, ද්වේෂය හා මෝහය ප්‍රහාණය කිරීම පිණිස වූ මඟ මෙයයි, පිළිවෙත මෙයයි.” “ඇවැත්නි, රාගය, ද්වේෂය හා මෝහය ප්‍රහාණය කිරීම පිණිස වූ මඟ ඉතා යහපත්ය, පිළිවෙත ඉතා යහපත්ය. ඇවැත්නි, ආනන්දයන් වහන්ස, අප්‍රමාදී වීමට මෙයම සෑහේ.” පළමු වැන්නයි.

၂. အာဇီဝကသုတ္တံ

2. ආජීවක සූත්‍රය

၇၃. ဧကံ သမယံ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ကောသမ္ဗိယံ ဝိဟရတိ ဃောသိတာရာမေ. အထ ခေါ အညတရော အာဇီဝကသာဝကော ဂဟပတိ ယေနာယသ္မာ အာနန္ဒော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော အာဇီဝကသာဝကော ဂဟပတိ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတဒဝေါစ –

73. එක් සමයෙක ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්වාමීන් වහන්සේ කොසඹෑ නුවර ඝෝෂිතාරාමයෙහි වැඩ වසන සේක. එකල්හි ආජීවක ශ්‍රාවක වූ එක්තරා ගෘහපතියෙක් ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්වාමීන් වහන්සේ වෙත පැමිණියේය. පැමිණ ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්වාමීන් වහන්සේට මැනවින් වැඳ එකත්පස්ව වාඩි විය. එකත්පස්ව වාඩි වූ ඒ ආජීවක ශ්‍රාවක ගෘහපතියා ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්වාමීන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය.

‘‘ကေသံ နော, ဘန္တေ အာနန္ဒ, ဓမ္မော သွာက္ခာတော? ကေ လောကေ သုပ္ပဋိပန္နာ? ကေ လောကေ သုကတာ’’တိ ? ‘‘တေန ဟိ, ဂဟပတိ, တညေဝေတ္ထ ပဋိပုစ္ဆိဿာမိ, ယထာ တေ ခမေယျ တထာ နံ ဗျာကရေယျာသိ. တံ ကိံ မညသိ, ဂဟပတိ, ယေ ရာဂဿ ပဟာနာယ ဓမ္မံ ဒေသေန္တိ, ဒေါသဿ ပဟာနာယ ဓမ္မံ ဒေသေန္တိ, မောဟဿ ပဟာနာယ ဓမ္မံ ဒေသေန္တိ, တေသံ ဓမ္မော သွာက္ခာတော နော ဝါ? ကထံ ဝါ တေ ဧတ္ထ ဟောတီ’’တိ? ‘‘ယေ, ဘန္တေ, ရာဂဿ ပဟာနာယ ဓမ္မံ ဒေသေန္တိ, ဒေါသဿ ပဟာနာယ ဓမ္မံ ဒေသေန္တိ, မောဟဿ ပဟာနာယ ဓမ္မံ ဒေသေန္တိ, တေသံ ဓမ္မော သွာက္ခာတော. ဧဝံ မေ ဧတ္ထ ဟောတီ’’တိ.

“ස්වාමීනී, ආනන්දයන් වහන්ස, කාගේ ධර්මය මැනවින් දේශනා කරන ලද්දක් ද? ලෝකයෙහි කවුරුහු මැනවින් පිළිපන් අය වෙත් ද? ලෝකයෙහි කවුරුහු යහපත් ප්‍රතිඵල ලැබූ (වාසනාවන්ත) අය වෙත් ද?” “ගෘහපතිය, එසේ නම් මම ඔබගෙන්ම මෙහිදී පෙරළා ප්‍රශ්න අසන්නෙමි. ඔබ කැමති පරිදි එයට පිළිතුරු දෙන්න. ගෘහපතිය, ඔබ කුමක් සිතන්නෙහි ද? යම් කෙනෙක් රාගය ප්‍රහාණය කිරීම පිණිස ධර්මය දේශනා කරත් ද, ද්වේෂය ප්‍රහාණය කිරීම පිණිස ධර්මය දේශනා කරත් ද, මෝහය ප්‍රහාණය කිරීම පිණිස ධර්මය දේශනා කරත් ද, ඔවුන්ගේ ධර්මය මැනවින් දේශනා කරන ලද්දක් ද නැද්ද? නැතහොත් මේ සම්බන්ධයෙන් ඔබේ අදහස කුමක්ද?” “ස්වාමීනී, යමෙක් රාගය, ද්වේෂය හා මෝහය ප්‍රහාණය කිරීම පිණිස ධර්මය දේශනා කරත් ද, ඔවුන්ගේ ධර්මය මැනවින් දේශනා කරන ලද්දකි. මාගේ අදහස එසේය.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဂဟပတိ, ယေ ရာဂဿ ပဟာနာယ ပဋိပန္နာ, ဒေါသဿ ပဟာနာယ ပဋိပန္နာ, မောဟဿ ပဟာနာယ ပဋိပန္နာ, တေ လောကေ သုပ္ပဋိပန္နာ [Pg.219] နော ဝါ? ကထံ ဝါ တေ ဧတ္ထ ဟောတီ’’တိ? ‘‘ယေ, ဘန္တေ, ရာဂဿ ပဟာနာယ ပဋိပန္နာ, ဒေါသဿ ပဟာနာယ ပဋိပန္နာ, မောဟဿ ပဟာနာယ ပဋိပန္နာ, တေ လောကေ သုပ္ပဋိပန္နာ. ဧဝံ မေ ဧတ္ထ ဟောတီ’’တိ.

“ගෘහපතිය, ඔබ කුමක් සිතන්නෙහි ද? යම් කෙනෙක් රාගය ප්‍රහාණය කිරීම පිණිස පිළිපන්ව සිටිත් ද, ද්වේෂය ප්‍රහාණය කිරීම පිණිස පිළිපන්ව සිටිත් ද, මෝහය ප්‍රහාණය කිරීම පිණිස පිළිපන්ව සිටිත් ද, ඔවුන් ලෝකයෙහි මැනවින් පිළිපන් අය වෙත් ද නැද්ද? නැතහොත් මේ සම්බන්ධයෙන් ඔබේ අදහස කුමක්ද?” “ස්වාමීනී, යමෙක් රාගය, ද්වේෂය හා මෝහය ප්‍රහාණය කිරීම පිණිස පිළිපන්ව සිටිත් ද, ඔවුහු ලෝකයෙහි මැනවින් පිළිපන් අය වෙති. මාගේ අදහස එසේය.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဂဟပတိ, ယေသံ ရာဂေါ ပဟီနော ဥစ္ဆိန္နမူလော တာလာဝတ္ထုကတော အနဘာဝံကတော အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မော, ယေသံ ဒေါသော ပဟီနော ဥစ္ဆိန္နမူလော တာလာဝတ္ထုကတော အနဘာဝင်္ကတော အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မော, ယေသံ မောဟော ပဟီနော ဥစ္ဆိန္နမူလော တာလာဝတ္ထုကတော အနဘာဝံကတော အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မော, တေ လောကေ သုကတာ နော ဝါ? ကထံ ဝါ တေ ဧတ္ထ ဟောတီ’’တိ? ‘‘ယေသံ, ဘန္တေ, ရာဂေါ ပဟီနော ဥစ္ဆိန္နမူလော တာလာဝတ္ထုကတော အနဘာဝံကတော အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မော, ယေသံ ဒေါသော ပဟီနော…ပေ… ယေသံ မောဟော ပဟီနော ဥစ္ဆိန္နမူလော တာလာဝတ္ထုကတော အနဘာဝံကတော အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မော, တေ လောကေ သုကတာ. ဧဝံ မေ ဧတ္ထ ဟောတီ’’တိ.

“ගෘහපතිය, ඔබ කුමක් සිතන්නෙහි ද? යමකුගේ රාගය ප්‍රහීණ වීද, මුලින්ම සිඳ දමන ලද්දේ ද, තල් කඳක් මෙන් (නැවත ලියලා නොයන සේ) කරන ලද්දේ ද, නැවත හට නොගන්නා පරිදි විනාශ කරන ලද්දේ ද, මතු නූපදින ස්වභාවයට පත් කරන ලද්දේ ද; යමකුගේ ද්වේෂය ප්‍රහීණ වීද...ප... යමකුගේ මෝහය ප්‍රහීණ වීද, මුලින්ම සිඳ දමන ලද්දේ ද, තල් කඳක් මෙන් කරන ලද්දේ ද, නැවත හට නොගන්නා පරිදි විනාශ කරන ලද්දේ ද, මතු නූපදින ස්වභාවයට පත් කරන ලද්දේ ද, ඔවුහු ලෝකයෙහි යහපත් ප්‍රතිඵල ලැබූ (වාසනාවන්ත) අය වෙත් ද නැද්ද? නැතහොත් මේ සම්බන්ධයෙන් ඔබේ අදහස කුමක්ද?” “ස්වාමීනී, යමකුගේ රාගය ප්‍රහීණ වීද, මුලින්ම සිඳ දමන ලද්දේ ද...ප... යමකුගේ මෝහය ප්‍රහීණ වීද, මුලින්ම සිඳ දමන ලද්දේ ද, තල් කඳක් මෙන් කරන ලද්දේ ද, නැවත හට නොගන්නා පරිදි විනාශ කරන ලද්දේ ද, මතු නූපදින ස්වභාවයට පත් කරන ලද්දේ ද, ඔවුහු ලෝකයෙහි යහපත් ප්‍රතිඵල ලැබූ (වාසනාවන්ත) අය වෙති. මාගේ අදහස එසේය.”

‘‘ဣတိ ခေါ, ဂဟပတိ, တယာဝေတံ ဗျာကတံ – ‘ယေ, ဘန္တေ, ရာဂဿ ပဟာနာယ ဓမ္မံ ဒေသေန္တိ, ဒေါသဿ ပဟာနာယ ဓမ္မံ ဒေသေန္တိ, မောဟဿ ပဟာနာယ ဓမ္မံ ဒေသေန္တိ, တေသံ ဓမ္မော သွာက္ခာတော’တိ. တယာဝေတံ ဗျာကတံ – ‘ယေ, ဘန္တေ, ရာဂဿ ပဟာနာယ ပဋိပန္နာ, ဒေါသဿ ပဟာနာယ ပဋိပန္နာ, မောဟဿ ပဟာနာယ ပဋိပန္နာ, တေ လောကေ သုပ္ပဋိပန္နာ’တိ. တယာဝေတံ ဗျာကတံ – ‘ယေသံ, ဘန္တေ, ရာဂေါ ပဟီနော ဥစ္ဆိန္နမူလော တာလာဝတ္ထုကတော အနဘာဝင်္ကတော အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မော, ယေသံ ဒေါသော ပဟီနော…ပေ… ယေသံ မောဟော ပဟီနော ဥစ္ဆိန္နမူလော တာလာဝတ္ထုကတော အနဘာဝင်္ကတော အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မော, တေ လောကေ သုကတာ’’’တိ.

“ගෘහපතිය, ඔබ විසින්ම මෙය මෙසේ ප්‍රකාශ කරන ලදී: ‘ස්වාමීනි, යම් කෙනෙක් රාගය ප්‍රහීණ කිරීම පිණිස, ද්වේෂය ප්‍රහීණ කිරීම පිණිස, මෝහය ප්‍රහීණ කිරීම පිණිස ධර්මය දේශනා කරත්ද, ඔවුන්ගේ ධර්මය ස්වක්ඛාත (මැනවින් දේශිත) වේ.’ ඔබ විසින්ම මෙය මෙසේ ප්‍රකාශ කරන ලදී: ‘ස්වාමීනි, යම් කෙනෙක් රාගය, ද්වේෂය සහ මෝහය ප්‍රහීණ කිරීම පිණිස පිළිපන්නාහුද, ඔවුහු ලෝකයෙහි සුපටිපන්න (මැනවින් පිළිපන්) වන්නාහ.’ ඔබ විසින්ම මෙය මෙසේ ප්‍රකාශ කරන ලදී: ‘ස්වාමීනි, යම් කෙනෙකුගේ රාගය ප්‍රහීණ වූයේද, මුලින්ම සිඳදමන ලද්දේද, කරටිය කැපූ තල් ගසක් මෙන් කරන ලද්දේද, නැවත හට නොගන්නා බවට පත් කරන ලද්දේද, මතු හට නොගන්නා ස්වභාව ඇත්තේද, යම් කෙනෙකුගේ ද්වේෂය... යම් කෙනෙකුගේ මෝහය ප්‍රහීණ වූයේද, මුලින්ම සිඳදමන ලද්දේද, කරටිය කැපූ තල් ගසක් මෙන් කරන ලද්දේද, නැවත හට නොගන්නා බවට පත් කරන ලද්දේද, මතු හට නොගන්නා ස්වභාව ඇත්තේද, ඔවුහු ලෝකයෙහි සුකත (කළ යුතු දෑ නිම කළ භාග්‍යවන්තයෝ) වන්නාහ’ කියායි.”

‘‘အစ္ဆရိယံ, ဘန္တေ, အဗ္ဘုတံ, ဘန္တေ! န စေဝ နာမ သဓမ္မုက္ကံသနာ ဘဝိဿတိ, န စ ပရဓမ္မာပသာဒနာ. အာယတနေဝ ဓမ္မဒေသနာ, အတ္ထော စ ဝုတ္တော, အတ္တာ စ အနုပနီတော. တုမှေ, ဘန္တေ အာနန္ဒ, ရာဂဿ ပဟာနာယ ဓမ္မံ ဒေသေထ, ဒေါသဿ…ပေ… မောဟဿ ပဟနာယ ဓမ္မံ ဒေသေထ. တုမှာကံ, ဘန္တေ အာနန္ဒ, ဓမ္မော သွာက္ခာတော. တုမှေ, ဘန္တေ အာနန္ဒ, ရာဂဿ ပဟာနာယ [Pg.220] ပဋိပန္နာ, ဒေါသဿ…ပေ… မောဟဿ ပဟာနာယ ပဋိပန္နာ. တုမှေ, ဘန္တေ, လောကေ သုပ္ပဋိပန္နာ. တုမှာကံ, ဘန္တေ အာနန္ဒ, ရာဂေါ ပဟီနော ဥစ္ဆိန္နမူလော တာလာဝတ္ထုကတော အနဘာဝင်္ကတော အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မော, တုမှာကံ ဒေါသော ပဟီနော…ပေ… တုမှာကံ မောဟော ပဟီနော ဥစ္ဆိန္နမူလော တာလာဝတ္ထုကတော အနဘာဝင်္ကတော အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မော. တုမှေ လောကေ သုကတာ.

“ස්වාමීනි, ආශ්චර්යයකි! ස්වාමීනි, අද්භූතයකි! ස්වකීය ධර්මය උසස් කොට දැක්වීමක් හෝ අන්‍යයන්ගේ ධර්මය පහත් කොට සැලකීමක් හෝ මෙහි සිදු නොවීය. කරුණු සහිතවම ධර්ම දේශනාව පවත්වන ලදී, අර්ථය ප්‍රකාශ කරන ලදී, තමා පිළිබඳව උසස් කොට මතු කිරීමක්ද සිදු නොවීය. ස්වාමීනි, ආනන්දයන් වහන්ස, ඔබ වහන්සේලා රාගය ප්‍රහීණ කිරීම පිණිස ධර්මය දේශනා කරන සේක, ද්වේෂය... මෝහය ප්‍රහීණ කිරීම පිණිස ධර්මය දේශනා කරන සේක. ස්වාමීනි, ආනන්දයන් වහන්ස, ඔබ වහන්සේලාගේ ධර්මය ස්වක්ඛාත වේ. ස්වාමීනි, ආනන්දයන් වහන්ස, ඔබ වහන්සේලා රාගය ප්‍රහීණ කිරීම පිණිස පිළිපන් සේක, ද්වේෂය... මෝහය ප්‍රහීණ කිරීම පිණිස පිළිපන් සේක. ස්වාමීනි, ඔබ වහන්සේලා ලෝකයෙහි සුපටිපන්න වන සේක. ස්වාමීනි, ආනන්දයන් වහන්ස, ඔබ වහන්සේලාගේ රාගය ප්‍රහීණ වී ඇත, මුලින්ම සිඳදමන ලද්දේය, කරටිය කැපූ තල් ගසක් මෙන් කරන ලද්දේය, නැවත හට නොගන්නා බවට පත් කරන ලද්දේය, මතු හට නොගන්නා ස්වභාව ඇත්තේය. ඔබ වහන්සේලාගේ ද්වේෂය... මෝහය ප්‍රහීණ වී ඇත, මුලින්ම සිඳදමන ලද්දේය, නැවත හට නොගන්නා බවට පත් කරන ලද්දේය, මතු හට නොගන්නා ස්වභාව ඇත්තේය. ඔබ වහන්සේලා ලෝකයෙහි සුකත වන සේක.”

‘‘အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ, အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ! သေယျထာပိ, ဘန္တေ, နိက္ကုဇ္ဇိတံ ဝါ ဥက္ကုဇ္ဇေယျ, ပဋိစ္ဆန္နံ ဝါ ဝိဝရေယျ, မူဠှဿ ဝါ မဂ္ဂံ အာစိက္ခေယျ, အန္ဓကာရေ ဝါ တေလပဇ္ဇောတံ ဓာရေယျ – ‘စက္ခုမန္တော ရူပါနိ ဒက္ခန္တီ’တိ; ဧဝမေဝံ အယျေန အာနန္ဒေန အနေကပရိယာယေန ဓမ္မော ပကာသိတော. ဧသာဟံ, ဘန္တေ အာနန္ဒ, တံ ဘဂဝန္တံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ ဓမ္မဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. ဥပါသကံ မံ အယျော အာနန္ဒော ဓာရေတု, အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ. ဒုတိယံ.

“ස්වාමීනි, ඉතා යහපත්ය! ස්වාමීනි, ඉතා යහපත්ය! ස්වාමීනි, යම් සේ යටිකුරු කර තිබූ දෙයක් උඩුකුරු කර පෙන්වන්නාක් මෙන්ද, වසා තිබූ දෙයක් විවෘත කර පෙන්වන්නාක් මෙන්ද, මංමුළා වූවෙකුට මග පෙන්වන්නාක් මෙන්ද, ඇස් ඇති අයට රූප දැකගත හැකි වන පිණිස අඳුරේ තෙල් පහනක් දල්වා දරන්නාක් මෙන්ද, එලෙසම ගෞරවනීය ආනන්දයන් වහන්සේ විසින් නොයෙක් ක්‍රමයෙන් ධර්මය පැහැදිලි කරන ලදී. ස්වාමීනි, ආනන්දයන් වහන්ස, මම ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේද, ධර්මයද, භික්ෂු සංඝයා වහන්සේද සරණ යමි. ගෞරවනීය ආනන්දයන් වහන්සේ අද පටන් දිවි හිමියෙන් සරණ ගිය උපාසකයෙකු ලෙස මා පිළිගන්නා සේක්වා.” දෙවැන්නයි.

၃. မဟာနာမသက္ကသုတ္တံ

3. මහානාම ශාක්‍ය සූත්‍රය

၇၄. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သက္ကေသု ဝိဟရတိ ကပိလဝတ္ထုသ္မိံ နိဂြောဓာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဘဂဝါ ဂိလာနာဝုဋ္ဌိတော ဟောတိ အစိရဝုဋ္ဌိတော ဂေလညာ. အထ ခေါ မဟာနာမော သက္ကော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ မဟာနာမော သက္ကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဒီဃရတ္တာဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ ဧဝံ ဓမ္မံ ဒေသိတံ အာဇာနာမိ – ‘သမာဟိတဿ ဉာဏံ, နော အသမာဟိတဿာ’တိ. သမာဓိ နု ခေါ, ဘန္တေ, ပုဗ္ဗေ, ပစ္ဆာ ဉာဏံ; ဥဒါဟု ဉာဏံ ပုဗ္ဗေ, ပစ္ဆာ သမာဓီ’’တိ? အထ ခေါ အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ဘဂဝါ ခေါ ဂိလာနဝုဋ္ဌိတော အစိရဝုဋ္ဌိတော ဂေလညာ. အယဉ္စ မဟာနာမော သက္ကော ဘဂဝန္တံ အတိဂမ္ဘီရံ ပဉှံ ပုစ္ဆတိ. ယံနူနာဟံ မဟာနာမံ သက္ကံ ဧကမန္တံ အပနေတွာ ဓမ္မံ ဒေသေယျ’’န္တိ.

74. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී: එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ශාක්‍ය ජනපදයෙහි කපිලවස්තු පුර නිග්‍රෝධාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එසමයෙහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රෝගාතුරව සිට සුවය ලබා වැඩි කලක් නොවීය. එකල්හි මහානාම ශාක්‍ය රජතුමා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට එකත්පසෙක වාඩි විය. එකත්පසෙක වාඩි වූ මහානාම ශාක්‍ය රජතුමා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය: “ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ‘සමාහිත වූවහුට ඥානය ඇති වේ, අසමාහිත වූවහුට ඥානය ඇති නොවේ’ යනුවෙන් දේශනා කරන ලද ධර්මය මම බොහෝ කලක සිට හඳුනමි. ස්වාමීනි, සමාධිය පළමුව ඇති වී පසුව ඥානය ඇති වේද? නැතහොත් පළමුව ඥානය ඇති වී පසුව සමාධිය ඇති වේද?” එවිට ආයුෂ්මත් ආනන්දයන් වහන්සේට මෙබඳු සිතක් ඇති විය: “භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රෝගාතුරව සිට සුවය ලබා වැඩි කලක් නැත. මේ මහානාම ශාක්‍ය රජතුමා භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් ඉතා ගැඹුරු ප්‍රශ්නයක් අසයි. මම මහානාම ශාක්‍ය රජු එකත්පසකට කැඳවාගෙන ගොස් ධර්මය දේශනා කරන්නේ නම් මැනවි” කියායි.

အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော မဟာနာမံ သက္ကံ ဗာဟာယံ ဂဟေတွာ ဧကမန္တံ အပနေတွာ မဟာနာမံ သက္ကံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သေခမ္ပိ ခေါ, မဟာနာမ, သီလံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ, အသေခမ္ပိ သီလံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ; သေခေါပိ သမာဓိ ဝုတ္တော ဘဂဝတာ, အသေခေါပိ သမာဓိ ဝုတ္တော ဘဂဝတာ; သေခါပိ ပညာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ, အသေခါပိ ပညာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ. ကတမဉ္စ, မဟာနာမ[Pg.221], သေခံ သီလံ? ဣဓ, မဟာနာမ, ဘိက္ခု သီလဝါ ဟောတိ ပါတိမောက္ခသံဝရသံဝုတော ဝိဟရတိ…ပေ… သမာဒါယ သိက္ခတိ သိက္ခာပဒေသု. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, မဟာနာမ, သေခံ သီလံ’’.

ඉක්බිති ආයුෂ්මත් ආනන්දයන් වහන්සේ මහානාම ශාක්‍ය රජුගේ අතින් අල්ලාගෙන එකත්පසකට කැඳවාගෙන ගොස් ඔහුට මෙසේ පැවසූහ: “මහානාමය, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ශෛක්ෂ සීලයද වදාරන ලදී, අශෛක්ෂ සීලයද වදාරන ලදී; ශෛක්ෂ සමාධියද වදාරන ලදී, අශෛක්ෂ සමාධියද වදාරන ලදී; ශෛක්ෂ ප්‍රඥාවද වදාරන ලදී, අශෛක්ෂ ප්‍රඥාවද වදාරන ලදී. මහානාමය, ශෛක්ෂ සීලය යනු කුමක්ද? මහානාමය, මෙහි භික්ෂුව සිල්වත් වෙයි, ප්‍රාතිමෝක්ෂ සංවර ශීලයෙන් සංවර වූයේ වාසය කරයි... ශික්ෂාපදයන් සමාදන්ව එහි හික්මෙයි. මහානාමය, මෙය ‘ශෛක්ෂ සීලය’ යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘ကတမော စ, မဟာနာမ, သေခေါ သမာဓိ? ဣဓ, မဟာနာမ, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ…ပေ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, မဟာနာမ, သေခေါ သမာဓိ.

“මහානාමය, ශෛක්ෂ සමාධිය යනු කුමක්ද? මහානාමය, මෙහි භික්ෂුව කාමයන්ගෙන් වෙන්වම... සිව්වන ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි. මහානාමය, මෙය ‘ශෛක්ෂ සමාධිය’ යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘ကတမာ စ, မဟာနာမ, သေခါ ပညာ? ဣဓ, မဟာနာမ, ဘိက္ခု ဣဒံ ဒုက္ခန္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ…ပေ… အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါတိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, မဟာနာမ, သေခါ ပညာ.

“මහානාමය, ශෛක්ෂ ප්‍රඥාව යනු කුමක්ද? මහානාමය, මෙහි භික්ෂුව ‘මෙය දුකයි’ කියා තත්වූ පරිදි දැනගනියි... ‘මෙය දුක්ඛ නිරෝධගාමිනී පටිපදාවයි’ කියා තත්වූ පරිදි දැනගනියි. මහානාමය, මෙය ‘ශෛක්ෂ ප්‍රඥාව’ යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘သ ခေါ သော, မဟာနာမ, အရိယသာဝကော ဧဝံ သီလသမ္ပန္နော ဧဝံ သမာဓိသမ္ပန္နော ဧဝံ ပညာသမ္ပန္နော အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဧဝံ ခေါ, မဟာနာမ, သေခမ္ပိ သီလံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ, အသေခမ္ပိ သီလံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ; သေခေါပိ သမာဓိ ဝုတ္တော ဘဂဝတာ, အသေခေါပိ သမာဓိ ဝုတ္တော ဘဂဝတာ; သေခါပိ ပညာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ, အသေခါပိ ပညာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ’’တိ. တတိယံ.

“මහානාමය, මෙලෙස සීලයෙන් යුත්, මෙලෙස සමාධියෙන් යුත්, මෙලෙස ප්‍රඥාවෙන් යුත් ඒ ආර්ය ශ්‍රාවකයා ආසවයන් ක්ෂය වීමෙන්, ආසව රහිත වූ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මෙලොවදීම තමා විසින්ම විශිෂ්ට ඥානයෙන් සාක්ෂාත් කර, එයට පැමිණ වාසය කරයි. මහානාමය, මෙසේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ශෛක්ෂ සීලය ද වදාරන ලදී, අශෛක්ෂ සීලය ද වදාරන ලදී. ශෛක්ෂ සමාධිය ද වදාරන ලදී, අශෛක්ෂ සමාධිය ද වදාරන ලදී. ශෛක්ෂ ප්‍රඥාව ද වදාරන ලදී, අශෛක්ෂ ප්‍රඥාව ද වදාරන ලදී.” තෙවන සූත්‍රයයි.

၄. နိဂဏ္ဌသုတ္တံ

4. නිගණ්ඨ සූත්‍රය

၇၅. ဧကံ သမယံ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဝေသာလိယံ ဝိဟရတိ မဟာဝနေ ကူဋာဂါရသာလာယံ. အထ ခေါ အဘယော စ လိစ္ဆဝိ ပဏ္ဍိတကုမာရကော စ လိစ္ဆဝိ ယေနာယသ္မာ အာနန္ဒော တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အဘယော လိစ္ဆဝိ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘နိဂဏ္ဌော, ဘန္တေ, နာဋပုတ္တော သဗ္ဗညူ သဗ္ဗဒဿာဝီ အပရိသေသံ ဉာဏဒဿနံ ပဋိဇာနာတိ – ‘စရတော စ မေ တိဋ္ဌတော စ သုတ္တဿ စ ဇာဂရဿ စ သတတံ သမိတံ ဉာဏဒဿနံ ပစ္စုပဋ္ဌိတ’န္တိ. သော ပုရာဏာနံ ကမ္မာနံ တပသာ ဗျန္တီဘာဝံ ပညပေတိ နဝါနံ ကမ္မာနံ အကရဏာ သေတုဃာတံ. ဣတိ ကမ္မက္ခယာ ဒုက္ခက္ခယော, ဒုက္ခက္ခယာ ဝေဒနာက္ခယော, ဝေဒနာက္ခယာ သဗ္ဗံ ဒုက္ခံ နိဇ္ဇိဏ္ဏံ ဘဝိဿတိ – ဧဝမေတိဿာ သန္ဒိဋ္ဌိကာယ နိဇ္ဇရာယ [Pg.222] ဝိသုဒ္ဓိယာ သမတိက္ကမော ဟောတိ. ဣဓ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ကိမာဟာ’’တိ?

75. එක් සමයක ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්වාමීන් වහන්සේ විශාලා මහනුවර මහාවනයේ කූටාගාර ශාලාවෙහි වැඩවසන සේක. එකල අභය ලිච්ඡවී රජු ද පණ්ඩිතකුමාර ලිච්ඡවී රජු ද ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්වාමීන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ. පැමිණ ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්වාමීන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එකත්පසක හිඳගත්හ. එකත්පසක හුන් අභය ලිච්ඡවී රජු ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්වාමීන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය: “ස්වාමීනී, නිගණ්ඨ නාතපුත්ත තෙමේ සර්වඥයෙකැයි ද සර්වදර්ශීයෙකැයි ද ශේෂයක් නැති ඥානදර්ශනයක් තමාට ඇතැයි ද මෙසේ පවසයි: ‘මා ඇවිදින විටත්, සිටගෙන සිටින විටත්, නිදා සිටින විටත්, අවදිව සිටින විටත් නිරන්තරයෙන් ම මට ඥානදර්ශනය එළඹ සිටියි’ කියායි. ඔහු තපසින් පැරණි කර්මයන් ක්ෂය කිරීම ද අලුත් කර්ම නොකිරීමෙන් (සංසාර) සේතුව බිඳ දැමීම ද පනවයි. මෙසේ කර්ම ක්ෂය වීමෙන් දුක ක්ෂය වෙයි, දුක ක්ෂය වීමෙන් වේදනාව ක්ෂය වෙයි, වේදනාව ක්ෂය වීමෙන් සියලු දුක නැසී යයි. මෙලෙස මේ ප්‍රත්‍යක්ෂ වූ කෙලෙස් දුරු කිරීමෙන් පිරිසිදු වීම ද සසරින් එතෙර වීම ද සිදුවෙයි. ස්වාමීනී, මේ පිළිබඳව භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කුමක් වදාරන සේක් ද?”

‘‘တိဿော ခေါ ဣမာ, အဘယ, နိဇ္ဇရာ ဝိသုဒ္ဓိယော တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန သမ္မဒက္ခာတာ သတ္တာနံ ဝိသုဒ္ဓိယာ သောကပရိဒေဝါနံ သမတိက္ကမာယ ဒုက္ခဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာယ ဉာယဿ အဓိဂမာယ နိဗ္ဗာနဿ သစ္ဆိကိရိယာယ. ကတမာ တိဿော? ဣဓ, အဘယ, ဘိက္ခု သီလဝါ ဟောတိ…ပေ… သမာဒါယ သိက္ခတိ သိက္ခာပဒေသု. သော နဝဉ္စ ကမ္မံ န ကရောတိ, ပုရာဏဉ္စ ကမ္မံ ဖုဿ ဖုဿ ဗျန္တီကရောတိ. သန္ဒိဋ္ဌိကာ နိဇ္ဇရာ အကာလိကာ ဧဟိပဿိကာ ဩပနေယျိကာ ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗာ ဝိညူဟီတိ.

“අභය, දන්නා වූ ද දක්නා වූ ද අර්හත් වූ සම්‍යක් සම්බුදු වූ ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් සත්ත්වයන්ගේ පිරිසිදු වීම පිණිස, සෝක පරිදේවයන් ඉක්මවා යනු පිණිස, දුක් දොම්නස් නැති වීම පිණිස, ආර්ය මාර්ගය ලැබීම පිණිස, නිවන සාක්ෂාත් කරනු පිණිස මනා කොට වදාරන ලද කෙලෙස් දුරු කිරීමේ පිරිසිදු කිරීම් තුනක් වෙයි. ඒ තුන කවරේද? අභය, මෙහි මහණ තෙමේ සිල්වත් වෙයි... (පෙ)... ශික්ෂාපදයන්හි සමාදන්ව හික්මෙයි. ඔහු අලුත් කර්ම නොකරයි, පැරණි කර්මයන් ද නැවත නැවත ස්පර්ශ කරමින් (විපාක විඳිමින්) ක්ෂය කර දමයි. මෙය මෙලොවදීම දැකිය හැකි, කල් නොයවා විපාක දෙන, ‘එන්න බලන්න’ යැයි පෙන්විය හැකි, තමා තුළට පමුණුවා ගත යුතු, නුවණැත්තන් විසින් තම තමා විසින් ම දත යුතු කෙලෙස් දුරු කිරීමකි.

‘‘သ ခေါ သော, အဘယ, ဘိက္ခု ဧဝံ သီလသမ္ပန္နော ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနံ စေတသော ဧကောဒိဘာဝံ အဝိတက္ကံ အဝိစာရံ သမာဓိဇံ ပီတိသုခံ ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ ဥပေက္ခကော စ ဝိဟရတိ သတော စ သမ္ပဇာနော, သုခဉ္စ ကာယေန ပဋိသံဝေဒေတိ ယံ တံ အရိယာ အာစိက္ခန္တိ – ‘ဥပေက္ခကော သတိမာ သုခဝိဟာရီ’တိ တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သုခဿ စ ပဟာနာ ဒုက္ခဿ စ ပဟာနာ, ပုဗ္ဗေဝ သောမနဿဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာ အဒုက္ခမသုခံ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိံ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော နဝဉ္စ ကမ္မံ န ကရောတိ, ပုရာဏဉ္စ ကမ္မံ ဖုဿ ဖုဿ ဗျန္တီကရောတိ. သန္ဒိဋ္ဌိကာ နိဇ္ဇရာ အကာလိကာ ဧဟိပဿိကာ ဩပနေယျိကာ ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗာ ဝိညူဟီတိ.

“අභය, මෙලෙස සීලයෙන් යුත් ඒ මහණ තෙමේ කාමයන්ගෙන් වෙන්ව ම... (පෙ)... සතරවන ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි. ඔහු අලුත් කර්ම නොකරයි, පැරණි කර්මයන් ද නැවත නැවත ස්පර්ශ කරමින් ක්ෂය කර දමයි. මෙය මෙලොවදීම දැකිය හැකි, කල් නොයවා විපාක දෙන, ‘එන්න බලන්න’ යැයි පෙන්විය හැකි, තමා තුළට පමුණුවා ගත යුතු, නුවණැත්තන් විසින් තම තමා විසින් ම දත යුතු කෙලෙස් දුරු කිරීමකි.

‘‘သ ခေါ သော, အဘယ, ဘိက္ခု ဧဝံ သမာဓိသမ္ပန္နော အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော နဝဉ္စ ကမ္မံ န ကရောတိ, ပုရာဏဉ္စ ကမ္မံ ဖုဿ ဖုဿ ဗျန္တီကရောတိ. သန္ဒိဋ္ဌိကာ နိဇ္ဇရာ အကာလိကာ ဧဟိပဿိကာ ဩပနေယျိကာ ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗာ ဝိညူဟီတိ. ဣမာ ခေါ, အဘယ, တိဿော နိဇ္ဇရာ ဝိသုဒ္ဓိယော တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန သမ္မဒက္ခာတာ သတ္တာနံ ဝိသုဒ္ဓိယာ သောကပရိဒေဝါနံ သမတိက္ကမာယ ဒုက္ခဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာယ ဉာယဿ အဓိဂမာယ နိဗ္ဗာနဿ သစ္ဆိကိရိယာယာ’’တိ.

“අභය, මෙලෙස සමාධියෙන් යුත් ඒ මහණ තෙමේ ආසවයන් ක්ෂය වීමෙන්, ආසව රහිත වූ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මෙලොවදීම තමා විසින්ම විශිෂ්ට ඥානයෙන් සාක්ෂාත් කර, එයට පැමිණ වාසය කරයි. ඔහු අලුත් කර්ම නොකරයි, පැරණි කර්මයන් ද නැවත නැවත ස්පර්ශ කරමින් ක්ෂය කර දමයි. මෙය මෙලොවදීම දැකිය හැකි, කල් නොයවා විපාක දෙන, ‘එන්න බලන්න’ යැයි පෙන්විය හැකි, තමා තුළට පමුණුවා ගත යුතු, නුවණැත්තන් විසින් තම තමා විසින් ම දත යුතු කෙලෙස් දුරු කිරීමකි. අභය, දන්නා වූ ද දක්නා වූ ද අර්හත් වූ සම්‍යක් සම්බුදු වූ ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් සත්ත්වයන්ගේ පිරිසිදු වීම පිණිස, සෝක පරිදේවයන් ඉක්මවා යනු පිණිස, දුක් දොම්නස් නැති වීම පිණිස, ආර්ය මාර්ගය ලැබීම පිණිස, නිවන සාක්ෂාත් කරනු පිණිස මනා කොට වදාරන ලද කෙලෙස් දුරු කිරීමේ පිරිසිදු කිරීම් තුන මේවාය.”

ဧဝံ ဝုတ္တေ ပဏ္ဍိတကုမာရကော လိစ္ဆဝိ အဘယံ လိစ္ဆဝိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကိံ ပန တွံ, သမ္မ အဘယ, အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ သုဘာသိတံ သုဘာသိတတော နာဗ္ဘနုမောဒသီ’’တိ? ‘‘ကျာဟံ, သမ္မ ပဏ္ဍိတကုမာရက, အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ သုဘာသိတံ သုဘာသိတတော နာဗ္ဘနုမောဒိဿာမိ! မုဒ္ဓါပိ တဿ ဝိပတေယျ ယော အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ သုဘာသိတံ သုဘာသိတတော နာဗ္ဘနုမောဒေယျာ’’တိ. စတုတ္ထံ.

මෙසේ වදාළ කල්හි පණ්ඩිතකුමාර ලිච්ඡවී රජු අභය ලිච්ඡවී රජුට මෙසේ කීවේය: “පින්වත් අභය, ඔබ ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්වාමීන් වහන්සේගේ සුභාෂිතය සුභාෂිතයක් ලෙස අනුමෝදන් නොවන්නේ මන්ද?” “පින්වත් පණ්ඩිතකුමාර, ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්වාමීන් වහන්සේගේ සුභාෂිතය සුභාෂිතයක් ලෙස මම කෙසේ අනුමෝදන් නොවන්නෙම් ද? ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්වාමීන් වහන්සේගේ සුභාෂිතය සුභාෂිතයක් ලෙස යමෙක් අනුමෝදන් නොවන්නේ නම්, ඔහුගේ හිස පවා පැලී වැටිය යුතුය!” සතරවන සූත්‍රයයි.

၅. နိဝေသကသုတ္တံ

5. නිවේසක සූත්‍රය

၇၆. အထ [Pg.223] ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

76. එසමයෙහි ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට එළඹියහ. එසේ එළඹ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට එකත්පසෙක වාඩි වූහ. එකත්පසෙක වාඩි වූ ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක:

‘‘ယေ, အာနန္ဒ, အနုကမ္ပေယျာထ ယေ စ သောတဗ္ဗံ မညေယျုံ မိတ္တာ ဝါ အမစ္စာ ဝါ ဉာတီ ဝါ သာလောဟိတာ ဝါ တေ ဝေါ, အာနန္ဒ, တီသု ဌာနေသု သမာဒပေတဗ္ဗာ နိဝေသေတဗ္ဗာ ပတိဋ္ဌာပေတဗ္ဗာ. ကတမေသု တီသု? ဗုဒ္ဓေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေ သမာဒပေတဗ္ဗာ နိဝေသေတဗ္ဗာ ပတိဋ္ဌာပေတဗ္ဗာ – ‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ; သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ, ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ’တိ, ဓမ္မေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေ သမာဒပေတဗ္ဗာ နိဝေသေတဗ္ဗာ ပတိဋ္ဌာပေတဗ္ဗာ – ‘သွာက္ခာတော ဘဂဝတာ ဓမ္မော သန္ဒိဋ္ဌိကော အကာလိကော ဧဟိပဿိကော ဩပနေယျိကော ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗော ဝိညူဟီ’တိ, သံဃေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေ သမာဒပေတဗ္ဗာ နိဝေသေတဗ္ဗာ ပတိဋ္ဌာပေတဗ္ဗာ – ‘သုပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော ဥဇုပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော ဉာယပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော သာမီစိပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော, ယဒိဒံ စတ္တာရိ ပုရိသယုဂါနိ အဋ္ဌ ပုရိသပုဂ္ဂလာ ဧသ ဘဂဝတော သာဝကသံဃော အာဟုနေယျော ပါဟုနေယျော ဒက္ခိဏေယျော အဉ္ဇလိကရဏီယော အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတ္တံ လောကဿာ’’’တိ.

“ආනන්දයෙනි, යම් මිතුරන් කෙරෙහි හෝ සහෝදරයන් කෙරෙහි හෝ නෑයන් කෙරෙහි හෝ ලේ නෑයන් කෙරෙහි හෝ තොපගේ අනුකම්පාවක් ඇද්ද, යමෙකුට තොපගේ වචනය ඇසිය යුතු යැයි හැඟෙන්නේද, ආනන්දයෙනි, තොප විසින් ඔවුන් කරුණු තුනක සමාදන් කරවිය යුතුය, පිහිටුවිය යුතුය, ස්ථාවර කරවිය යුතුය. ඒ කරුණු තුන මොනවාද? බුදුරජාණන් වහන්සේ කෙරෙහි අචල ප්‍රසාදයෙහි ඔවුන් සමාදන් කරවිය යුතුය, පිහිටුවිය යුතුය, එනම්: ‘ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ හේතුවෙන්ද අරහං වන සේක, සම්මාසම්බුද්ධ වන සේක, විජ්ජාචරණසම්පන්න වන සේක, සුගත වන සේක, ලෝකවිදූ වන සේක, අනුත්තරෝ පුරිසදම්මසාරථි වන සේක, දෙවිමිනිසුන්ට ශාස්තෘ වන සේක, බුද්ධ වන සේක, භාග්‍යවත් වන සේක’ යනුවෙනි. ධර්මය කෙරෙහි අචල ප්‍රසාදයෙහි ඔවුන් සමාදන් කරවිය යුතුය, පිහිටුවිය යුතුය, එනම්: ‘භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ධර්මය මැනවින් දේශනා කරන ලද්දේය, එය මේ ජීවිතයේදීම දැකිය හැකිය, කාලයක් නොයවා විපාක දෙයි, ‘එන්න බලන්න’ යැයි පැවසීමට සුදුසුය, තම සිත තුළට පමුණුවා ගැනීමට සුදුසුය, නුවණැත්තන් විසින් තම තමා තුළම විඳිය යුතුය’ යනුවෙනි. සංඝයා කෙරෙහි අචල ප්‍රසාදයෙහි ඔවුන් සමාදන් කරවිය යුතුය, පිහිටුවිය යුතුය, එනම්: ‘භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවක සංඝයා වහන්සේ මැනවින් පිළිපන් සේක, ඍජු ලෙස පිළිපන් සේක, නිවන් මඟට පිළිපන් සේක, ගෞරව සම්ප්‍රයුක්තව පිළිපන් සේක. එනම්, පුරුෂ යුගල සතරක් වූ, පුරුෂ පුද්ගලයන් අටදෙනෙකුගෙන් යුක්ත වූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ මේ ශ්‍රාවක සංඝයා වහන්සේ දුර සිට ගෙන එන පූජාවන්ට සුදුසු වන සේක, ආගන්තුක සත්කාරයන්ට සුදුසු වන සේක, පරලොව අදහා දෙන දක්ෂිණාවන්ට සුදුසු වන සේක, දොහොත් මුදුන් දී වැඳීමට සුදුසු වන සේක, ලෝකයාගේ අනුත්තර පින්කෙත වන සේක’ යනුවෙනි.”

‘‘သိယာ, အာနန္ဒ, စတုန္နံ မဟာဘူတာနံ အညထတ္တံ – ပထဝီဓာတုယာ အာပေါဓာတုယာ တေဇောဓာတုယာ ဝါယောဓာတုယာ, န တွေဝ ဗုဒ္ဓေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂတဿ အရိယသာဝကဿ သိယာ အညထတ္တံ တတြိဒံ အညထတ္တံ. သော ဝတာနန္ဒ, ဗုဒ္ဓေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂတော အရိယသာဝကော နိရယံ ဝါ တိရစ္ဆာနယောနိံ ဝါ ပေတ္တိဝိသယံ ဝါ ဥပပဇ္ဇိဿတီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ.

“ආනන්දයෙනි, පඨවි ධාතුව, ආපෝ ධාතුව, තේජෝ ධාතුව, වායෝ ධාතුව යන සතර මහා භූතයන්ගේ වෙනස් වීමක් (අන්‍ය ස්වභාවයක්) සිදු විය හැකිය. එහෙත් බුදුරජාණන් වහන්සේ කෙරෙහි අචල ප්‍රසාදයෙන් යුක්ත වූ ආර්ය ශ්‍රාවකයාගේ (පැහැදීමෙහි) වෙනස් වීමක් සිදු නොවේ. මෙහි ‘වෙනස් වීම’ යන්නෙන් අදහස් වන්නේ මෙයයි: බුදුරජාණන් වහන්සේ කෙරෙහි අචල ප්‍රසාදයෙන් යුක්ත වූ ඒ ආර්ය ශ්‍රාවකයා නිරයෙහි හෝ තිරිසන් යෝනියෙහි හෝ ප්‍රේත ලෝකයෙහි හෝ උපදින්නේය යන එවැනි කරුණක් කිසිසේත් විද්‍යාමාන නොවේ.”

‘‘သိယာ, အာနန္ဒ, စတုန္နံ မဟာဘူတာနံ အညထတ္တံ – ပထဝီဓာတုယာ အာပေါဓာတုယာ တေဇောဓာတုယာ ဝါယောဓာတုယာ, န တွေဝ ဓမ္မေ…ပေ… န တွေဝ သံဃေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂတဿ အရိယသာဝကဿ သိယာ အညထတ္တံ တတြိဒံ အညထတ္တံ. သော ဝတာနန္ဒ, သံဃေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂတော [Pg.224] အရိယသာဝကော နိရယံ ဝါ တိရစ္ဆာနယောနိံ ဝါ ပေတ္တိဝိသယံ ဝါ ဥပပဇ္ဇိဿတီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ.

“ආනන්දයෙනි, සතර මහා භූතයන්ගේ වෙනස් වීමක් සිදු විය හැකිය. එහෙත් ධර්මය කෙරෙහි... (පෙ)... සංඝයා වහන්සේ කෙරෙහි අචල ප්‍රසාදයෙන් යුක්ත වූ ආර්ය ශ්‍රාවකයාගේ වෙනස් වීමක් සිදු නොවේ. මෙහි ‘වෙනස් වීම’ යන්නෙන් අදහස් වන්නේ මෙයයි: සංඝයා වහන්සේ කෙරෙහි අචල ප්‍රසාදයෙන් යුක්ත වූ ඒ ආර්ය ශ්‍රාවකයා නිරයෙහි හෝ තිරිසන් යෝනියෙහි හෝ ප්‍රේත ලෝකයෙහි හෝ උපදින්නේය යන එවැනි කරුණක් කිසිසේත් විද්‍යාමාන නොවේ.”

‘‘ယေ, အာနန္ဒ, အနုကမ္ပေယျာထ ယေ စ သောတဗ္ဗံ မညေယျုံ မိတ္တာ ဝါ အမစ္စာ ဝါ ဉာတီ ဝါ သာလောဟိတာ ဝါ တေ ဝေါ, အာနန္ဒ, ဣမေသု တီသု ဌာနေသု သမာဒပေတဗ္ဗာ နိဝေသေတဗ္ဗာ ပတိဋ္ဌာပေတဗ္ဗာ’’တိ. ပဉ္စမံ.

“ආනන්දයෙනි, යම් මිතුරන් කෙරෙහි හෝ සහෝදරයන් කෙරෙහි හෝ නෑයන් කෙරෙහි හෝ ලේ නෑයන් කෙරෙහි හෝ තොපගේ අනුකම්පාවක් ඇද්ද, යමෙකුට තොපගේ වචනය ඇසිය යුතු යැයි හැඟෙන්නේද, ආනන්දයෙනි, තොප විසින් ඔවුන් මේ කරුණු තුනෙහි සමාදන් කරවිය යුතුය, පිහිටුවිය යුතුය, ස්ථාවර කරවිය යුතුය.” පස්වන සූත්‍රයයි.

၆. ပဌမဘဝသုတ္တံ

6. පළමු භව සූත්‍රය

၇၇. အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဘဝေါ, ဘဝေါတိ, ဘန္တေ, ဝုစ္စတိ. ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဘဝေါ ဟောတီ’’တိ?

77. එසමයෙහි ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට එළඹියහ. එසේ එළඹ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට එකත්පසෙක වාඩි වූහ. එකත්පසෙක වාඩි වූ ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් මෙසේ විමසූහ: “ස්වාමීනී, ‘භවය, භවය’ යැයි කියනු ලැබේ. ස්වාමීනී, කොපමණකින් භවය සිද්ධ වේද?”

‘‘ကာမဓာတုဝေပက္ကဉ္စ, အာနန္ဒ, ကမ္မံ နာဘဝိဿ, အပိ နု ခေါ ကာမဘဝေါ ပညာယေထာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဣတိ ခေါ, အာနန္ဒ, ကမ္မံ ခေတ္တံ, ဝိညာဏံ ဗီဇံ, တဏှာ သ္နေဟော. အဝိဇ္ဇာနီဝရဏာနံ သတ္တာနံ တဏှာသံယောဇနာနံ ဟီနာယ ဓာတုယာ ဝိညာဏံ ပတိဋ္ဌိတံ ဧဝံ အာယတိံ ပုနဗ္ဘဝါဘိနိဗ္ဗတ္တိ ဟောတိ. ( )

“ආනන්දයෙනි, කාම ධාතුවෙහි (කාම ලෝකයෙහි) විපාක දෙන කර්මයක් නොවන්නේ නම්, කාම භවයක් පැනනැගිය හැකිද?” “ස්වාමීනී, එය එසේ නොවේ.” “ආනන්දයෙනි, මෙසේ කර්මය කෙතයි, විඤ්ඤාණය බීජයයි, තණ්හාව ස්නේහයයි (තෙතමනයයි). අවිද්‍යාවෙන් වැසුණු, තණ්හා සංයෝජනයන්ගෙන් බැඳුණු සත්ත්වයන්ගේ විඤ්ඤාණය හීන ධාතුවෙහි (කාම ලෝකයෙහි) පිහිටයි. මෙසේ මතු නැවත භවයක උපත සිද්ධ වේ.”

‘‘ရူပဓာတုဝေပက္ကဉ္စ, အာနန္ဒ, ကမ္မံ နာဘဝိဿ, အပိ နု ခေါ ရူပဘဝေါ ပညာယေထာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဣတိ ခေါ အာနန္ဒ, ကမ္မံ ခေတ္တံ, ဝိညာဏံ ဗီဇံ, တဏှာ သ္နေဟော. အဝိဇ္ဇာနီဝရဏာနံ သတ္တာနံ တဏှာသံယောဇနာနံ မဇ္ဈိမာယ ဓာတုယာ ဝိညာဏံ ပတိဋ္ဌိတံ ဧဝံ အာယတိံ ပုနဗ္ဘဝါဘိနိဗ္ဗတ္တိ ဟောတိ. ( )

“ආනන්දයෙනි, රූප ධාතුවෙහි විපාක දෙන කර්මයක් නොවන්නේ නම්, රූප භවයක් පැනනැගිය හැකිද?” “ස්වාමීනී, එය එසේ නොවේ.” “ආනන්දයෙනි, මෙසේ කර්මය කෙතයි, විඤ්ඤාණය බීජයයි, තණ්හාව ස්නේහයයි. අවිද්‍යාවෙන් වැසුණු, තණ්හා සංයෝජනයන්ගෙන් බැඳුණු සත්ත්වයන්ගේ විඤ්ඤාණය මධ්‍යම ධාතුවෙහි (රූප ලෝකයෙහි) පිහිටයි. මෙසේ මතු නැවත භවයක උපත සිද්ධ වේ.”

‘‘အရူပဓာတုဝေပက္ကဉ္စ, အာနန္ဒ, ကမ္မံ နာဘဝိဿ, အပိ နု ခေါ အရူပဘဝေါ ပညာယေထာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဣတိ ခေါ, အာနန္ဒ, ကမ္မံ ခေတ္တံ, ဝိညာဏံ ဗီဇံ, တဏှာ သ္နေဟော. အဝိဇ္ဇာနီဝရဏာနံ သတ္တာနံ တဏှာသံယောဇနာနံ ပဏီတာယ ဓာတုယာ ဝိညာဏံ ပတိဋ္ဌိတံ ဧဝံ အာယတိံ ပုနဗ္ဘဝါဘိနိဗ္ဗတ္တိ ဟောတိ. ဧဝံ ခေါ, အာနန္ဒ, ဘဝေါ ဟောတီ’’တိ. ဆဋ္ဌံ.

“ආනන්දයෙනි, අරූප ධාතුවෙහි විපාක දෙන කර්මයක් නොවන්නේ නම්, අරූප භවයක් පැනනැගිය හැකිද?” “ස්වාමීනී, එය එසේ නොවේ.” “ආනන්දයෙනි, මෙසේ කර්මය කෙතයි, විඤ්ඤාණය බීජයයි, තණ්හාව ස්නේහයයි. අවිද්‍යාවෙන් වැසුණු, තණ්හා සංයෝජනයන්ගෙන් බැඳුණු සත්ත්වයන්ගේ විඤ්ඤාණය ප්‍රණීත ධාතුවෙහි (අරූප ලෝකයෙහි) පිහිටයි. මෙසේ මතු නැවත භවයක උපත සිද්ධ වේ. ආනන්දයෙනි, මෙසේ භවය සිද්ධ වේ.” හයවන සූත්‍රයයි.

၇. ဒုတိယဘဝသုတ္တံ

7. දෙවන භව සූත්‍රය

၇၈. အထ [Pg.225] ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ…ပေ… အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဘဝေါ, ဘဝေါတိ, ဘန္တေ, ဝုစ္စတိ. ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဘဝေါ ဟောတီ’’တိ?

78. එසමයෙහි ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට එළඹ... (පෙ)... ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: “ස්වාමීනී, ‘භවය, භවය’ යැයි කියනු ලැබේ. ස්වාමීනී, කොපමණකින් භවය සිද්ධ වේද?”

‘‘ကာမဓာတုဝေပက္ကဉ္စ, အာနန္ဒ, ကမ္မံ နာဘဝိဿ, အပိ နု ခေါ ကာမဘဝေါ ပညာယေထာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ ဘန္တေ’’. ‘‘ဣတိ ခေါ, အာနန္ဒ, ကမ္မံ ခေတ္တံ, ဝိညာဏံ ဗီဇံ, တဏှာ သ္နေဟော. အဝိဇ္ဇာနီဝရဏာနံ သတ္တာနံ တဏှာသံယောဇနာနံ ဟီနာယ ဓာတုယာ စေတနာ ပတိဋ္ဌိတာ ပတ္ထနာ ပတိဋ္ဌိတာ ဧဝံ အာယတိံ ပုနဗ္ဘဝါဘိနိဗ္ဗတ္တိ ဟောတိ’’.

“ආනන්දය, කාම ධාතුවෙහි විපාක දෙන කර්මය නොවන්නේ නම්, කාම භවයක් පැනනගින්නේ ද?” “ස්වාමීනි, එය එසේ නොවේමය.” “ආනන්දය, මෙසේ කර්මය කෙත වැනිය, විඤ්ඤාණය බීජය වැනිය, තණ්හාව තෙතමනය (සෙනෙහස) වැනිය. අවිද්‍යාවෙන් වැසුණු, තණ්හාවෙන් බැඳුණු සත්වයන්ගේ චේතනාව හා ප්‍රාර්ථනාව හීන ධාතුවෙහි (කාම ලෝකයෙහි) පිහිටයි. මෙසේ අනාගතයෙහි නැවත භවයක ඉපදීම සිදුවෙයි.”

‘‘ရူပဓာတုဝေပက္ကဉ္စ, အာနန္ဒ, ကမ္မံ နာဘဝိဿ, အပိ နု ခေါ ရူပဘဝေါ ပညာယေထာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဣတိ ခေါ, အာနန္ဒ, ကမ္မံ ခေတ္တံ, ဝိညာဏံ ဗီဇံ, တဏှာ သ္နေဟော. အဝိဇ္ဇာနီဝရဏာနံ သတ္တာနံ တဏှာသံယောဇနာနံ မဇ္ဈိမာယ ဓာတုယာ စေတနာ ပတိဋ္ဌိတာ ပတ္ထနာ ပတိဋ္ဌိတာ ဧဝံ အာယတိံ ပုနဗ္ဘဝါဘိနိဗ္ဗတ္တိ ဟောတိ’’.

“ආනන්දයෙනි, රූප ධාතුවෙහි විපාක දෙන කර්මයක් නොවන්නේ නම්, රූප භවයක් පැනනැගිය හැකිද?” “ස්වාමීනී, එය එසේ නොවේමය.” “ආනන්දයෙනි, මෙසේ කර්මය කුඹුර හා සමානය, විඥානය බීජය හා සමානය, තණ්හාව තෙතමනය හා සමානය. අවිද්‍යාවෙන් වැසුණු, තණ්හාවෙන් බැඳුණු සත්ත්වයන්ගේ චේතනාව හා ප්‍රාර්ථනාව මධ්‍යම ධාතුවෙහි (රූප ධාතුවෙහි) පිහිටයි. මෙසේ මතු නැවත භවයක් ඇතිවීම සිදුවේ.”

‘‘အရူပဓာတုဝေပက္ကဉ္စ, အာနန္ဒ, ကမ္မံ နာဘဝိဿ, အပိ နု ခေါ အရူပဘဝေါ ပညာယေထာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဣတိ ခေါ, အာနန္ဒ, ကမ္မံ ခေတ္တံ, ဝိညာဏံ ဗီဇံ, တဏှာ သ္နေဟော. အဝိဇ္ဇာနီဝရဏာနံ သတ္တာနံ တဏှာသံယောဇနာနံ ပဏီတာယ ဓာတုယာ စေတနာ ပတိဋ္ဌိတာ ပတ္ထနာ ပတိဋ္ဌိတာ ဧဝံ အာယတိံ ပုနဗ္ဘဝါဘိနိဗ္ဗတ္တိ ဟောတိ. ဧဝံ ခေါ, အာနန္ဒ, ဘဝေါ ဟောတီ’’တိ. သတ္တမံ.

“ආනන්දයෙනි, අරූප ධාතුවෙහි විපාක දෙන කර්මයක් නොවන්නේ නම්, අරූප භවයක් පැනනැගිය හැකිද?” “ස්වාමීනී, එය එසේ නොවේමය.” “ආනන්දයෙනි, මෙසේ කර්මය කුඹුර හා සමානය, විඥානය බීජය හා සමානය, තණ්හාව තෙතමනය හා සමානය. අවිද්‍යාවෙන් වැසුණු, තණ්හාවෙන් බැඳුණු සත්ත්වයන්ගේ චේතනාව හා ප්‍රාර්ථනාව ප්‍රණීත ධාතුවෙහි (අරූප ධාතුවෙහි) පිහිටයි. මෙසේ මතු නැවත භවයක් ඇතිවීම සිදුවේ. ආනන්දයෙනි, භවය සිදුවන්නේ මෙසේය.” සත්වැනි සූත්‍රයයි.

၈. သီလဗ္ဗတသုတ္တံ

8. සීලබ්බත සූත්‍රය

၇၉. အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သဗ္ဗံ နု ခေါ, အာနန္ဒ, သီလဗ္ဗတံ ဇီဝိတံ ဗြဟ္မစရိယံ ဥပဋ္ဌာနသာရံ သဖလ’’န္တိ? ‘‘န ခွေတ္ထ, ဘန္တေ, ဧကံသေနာ’’တိ. ‘‘တေန ဟာနန္ဒ, ဝိဘဇဿူ’’တိ.

79. එක් කලෙක ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට එළඹියහ. එළඹ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එකත්පසක හිඳගත්හ. එකත්පසක හිඳගත් ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවන්ගෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ ඇසූහ: “ආනන්දයෙනි, සියලු සීලවෘත, ජීවන ක්‍රම, බ්‍රහ්මචර්යාව හා පිළිවෙත් සාරයෝ (නියත වශයෙන්ම) සඵල වන්නේද?” “ස්වාමීනී, මෙහිදී ඒකාන්තයෙන්ම (සියල්ල සඵල යැයි) කිව නොහැකිය.” “ආනන්දයෙනි, එසේ නම් එය විග්‍රහ කරන්න.”

‘‘ယဉှိဿ, ဘန္တေ, သီလဗ္ဗတံ ဇီဝိတံ ဗြဟ္မစရိယံ ဥပဋ္ဌာနသာရံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ဧဝရူပံ သီလဗ္ဗတံ ဇီဝိတံ [Pg.226] ဗြဟ္မစရိယံ ဥပဋ္ဌာနသာရံ အဖလံ. ယဉ္စ ခွာဿ, ဘန္တေ, သီလဗ္ဗတံ ဇီဝိတံ ဗြဟ္မစရိယံ ဥပဋ္ဌာနသာရံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ဧဝရူပံ သီလဗ္ဗတံ ဇီဝိတံ ဗြဟ္မစရိယံ ဥပဋ္ဌာနသာရံ သဖလ’’န္တိ. ဣဒမဝေါစ အာယသ္မာ အာနန္ဒော; သမနုညော သတ္ထာ အဟောသိ.

“ස්වාමීනී, යමෙකු යම් සීලවෘත, ජීවන ක්‍රම, බ්‍රහ්මචර්යාව හා පිළිවෙත් සාරයක් සේවනය කරන විට ඔහු තුළ අකුසල් දහම් වැඩේ නම්, කුසල් දහම් පිරිහේ නම්, එවැනි සීලවෘත, ජීවන ක්‍රම, බ්‍රහ්මචර්යාව හා පිළිවෙත් සාරයෝ නිශ්ඵල වෙති. ස්වාමීනී, යමෙකු යම් සීලවෘත, ජීවන ක්‍රම, බ්‍රහ්මචර්යාව හා පිළිවෙත් සාරයක් සේවනය කරන විට ඔහු තුළ අකුසල් දහම් පිරිහේ නම්, කුසල් දහම් වැඩේ නම්, එවැනි සීලවෘත, ජීවන ක්‍රම, බ්‍රහ්මචර්යාව හා පිළිවෙත් සාරයෝ සඵල වෙති.” ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවෝ මෙය පැවසූහ. ශාස්තෘන් වහන්සේ එය අනුමත කළ සේක.

အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ‘‘သမနုညော မေ သတ္ထာ’’တိ, ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကာမိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ အစိရပက္ကန္တေ အာယသ္မန္တေ အာနန္ဒေ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘သေခေါ, ဘိက္ခဝေ, အာနန္ဒော; န စ ပနဿ သုလဘရူပေါ သမသမော ပညာယာ’’တိ. အဋ္ဌမံ.

එවිට ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවෝ “ශාස්තෘන් වහන්සේ මාගේ ප්‍රකාශය අනුමත කළ සේකැයි” සිතා, ආසනයෙන් නැගිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර ප්‍රදක්ෂිණා කොට පිටත්ව ගියහ. ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවන් පිටත්ව ගොස් නොබෝ වේලාවකින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂූන් ඇමතූ සේක: “මහණෙනි, ආනන්ද තෙමේ සේඛ පුද්ගලයෙකි. එසේ වුවද ඔහු හා ප්‍රඥාවෙන් සමාන කෙනෙකු සොයා ගැනීම පහසු නොවේ.” අටවැනි සූත්‍රයයි.

၉. ဂန္ဓဇာတသုတ္တံ

9. ගන්ධජාත සූත්‍රය

၈၀. အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ –

80. එක් කලෙක ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට එළඹියහ. එළඹ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එකත්පසක හිඳගත්හ. එකත්පසක හිඳගත් ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ:

‘‘တီဏိမာနိ, ဘန္တေ, ဂန္ဓဇာတာနိ, ယေသံ အနုဝါတံယေဝ ဂန္ဓော ဂစ္ဆတိ, နော ပဋိဝါတံ. ကတမာနိ တီဏိ? မူလဂန္ဓော, သာရဂန္ဓော, ပုပ္ဖဂန္ဓော – ဣမာနိ ခေါ, ဘန္တေ, တီဏိ ဂန္ဓဇာတာနိ, ယေသံ အနုဝါတံယေဝ ဂန္ဓော ဂစ္ဆတိ, နော ပဋိဝါတံ. အတ္ထိ နု ခေါ, ဘန္တေ, ကိဉ္စိ ဂန္ဓဇာတံ ယဿ အနုဝါတမ္ပိ ဂန္ဓော ဂစ္ဆတိ, ပဋိဝါတမ္ပိ ဂန္ဓော ဂစ္ဆတိ, အနုဝါတပဋိဝါတမ္ပိ ဂန္ဓော ဂစ္ဆတီ’’တိ?

“ස්වාමීනී, සුළඟ සමඟ පමණක් හමන, සුළඟට විරුද්ධව නොහමන සුවඳ වර්ග තුනක් ඇත. ඒ තුන මොනවාද? මුල්වල සුවඳ, අරටුවල සුවඳ සහ මල්වල සුවඳයි. ස්වාමීනී, මේවා සුළඟ සමඟ පමණක් හමන, සුළඟට විරුද්ධව නොහමන සුවඳ වර්ග තුනයි. ස්වාමීනී, සුළඟ සමඟත් හමන, සුළඟට විරුද්ධවත් හමන, සුළඟ සමඟ හා සුළඟට විරුද්ධව යන දෙපසටම හමන කිසියම් සුවඳක් ඇද්ද?”

‘‘အတ္ထာနန္ဒ, ကိဉ္စိ ဂန္ဓဇာတံ ယဿ အနုဝါတမ္ပိ ဂန္ဓော ဂစ္ဆတိ, ပဋိဝါတမ္ပိ ဂန္ဓော ဂစ္ဆတိ, အနုဝါတပဋိဝါတမ္ပိ ဂန္ဓော ဂစ္ဆတီ’’တိ. ‘‘ကတမဉ္စ ပန, ဘန္တေ, ဂန္ဓဇာတံ ယဿ အနုဝါတမ္ပိ ဂန္ဓော ဂစ္ဆတိ, ပဋိဝါတမ္ပိ ဂန္ဓော ဂစ္ဆတိ, အနုဝါတပဋိဝါတမ္ပိ ဂန္ဓော ဂစ္ဆတီ’’တိ?

“ආනන්දයෙනි, සුළඟ සමඟත් හමන, සුළඟට විරුද්ධවත් හමන, සුළඟ සමඟ හා සුළඟට විරුද්ධව යන දෙපසටම හමන සුවඳක් ඇත.” “ස්වාමීනී, සුළඟ සමඟත් හමන, සුළඟට විරුද්ධවත් හමන, සුළඟ සමඟ හා සුළඟට විරුද්ධව යන දෙපසටම හමන ඒ සුවඳ කවරේද?”

‘‘ဣဓာနန္ဒ, ယသ္မိံ ဂါမေ ဝါ နိဂမေ ဝါ ဣတ္ထီ ဝါ ပုရိသော ဝါ ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂတော ဟောတိ, ဓမ္မံ သရဏံ ဂတော ဟောတိ, သံဃံ သရဏံ ဂတော ဟောတိ, ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ[Pg.227], သီလဝါ ဟောတိ ကလျာဏဓမ္မော, ဝိဂတမလမစ္ဆေရေန စေတသာ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတိ မုတ္တစာဂေါ ပယတပါဏိ ဝေါဿဂ္ဂရတော ယာစယောဂေါ ဒါနသံဝိဘာဂရတော.

“ආනන්දයෙනි, මෙලොව යම් ගමක හෝ නියම්ගමක ස්ත්‍රියක හෝ පුරුෂයෙකු හෝ බුදුන් සරණ ගියේ වෙයිද, දහම් සරණ ගියේ වෙයිද, සඟුන් සරණ ගියේ වෙයිද, පණ පෑලීමෙන් වැළකුණේ වෙයිද, සොරකමෙන් වැළකුණේ වෙයිද, කාමයෙහි වරදවා හැසිරීමෙන් වැළකුණේ වෙයිද, බොරු කීමෙන් වැළකුණේ වෙයිද, ප්‍රමාදයට කරුණු වූ මත්පැන් හා මත්ද්‍රව්‍ය භාවිතයෙන් වැළකුණේ වෙයිද, සිල්වත් වෙයිද, යහපත් ගතිගුණ ඇත්තේ වෙයිද, මසුරුකම නමැති මලකඩ දුරුකළ සිතින් යුතුව ගිහිගෙයි වෙසෙයිද, මුක්තත්‍යාගී (ත්‍යාගශීලී) වෙයිද, දන් දීමට සෝදාගත් අත් ඇත්තේ වෙයිද, අත්හැරීමෙහි ඇලුනේ වෙයිද, ඉල්ලීමට සුදුසු වූයේ වෙයිද, බෙදාහදා දීමෙහි ඇලුනේ වෙයිද...”

‘‘တဿ ဒိသာသု သမဏဗြာဟ္မဏာ ဝဏ္ဏံ ဘာသန္တိ – ‘အမုကသ္မိံ နာမ ဂါမေ ဝါ နိဂမေ ဝါ ဣတ္ထီ ဝါ ပုရိသော ဝါ ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂတော ဟောတိ, ဓမ္မံ သရဏံ ဂတော ဟောတိ, သံဃံ သရဏံ ဂတော ဟောတိ, ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, သီလဝါ ဟောတိ ကလျာဏဓမ္မော, ဝိဂတမလမစ္ဆေရေန စေတသာ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတိ မုတ္တစာဂေါ ပယတပါဏိ ဝေါဿဂ္ဂရတော ယာစယောဂေါ ဒါနသံဝိဘာဂရတော’’’တိ.

“ආනන්දය, සතර දිගෙහි වෙසෙන මහණ බමුණෝ ඒ පුද්ගලයාගේ ගුණ මෙසේ වර්ණනා කරති: ‘අසවල් නම් ගමේ හෝ නියම්ගමේ වසන ස්ත්‍රියක හෝ පුරුෂයෙකු බුදුන් සරණ ගොස් ඇත, දහම් සරණ ගොස් ඇත, සඟ සරණ ගොස් ඇත. ප්‍රාණඝාතයෙන් වැළකී සිටියි, අදත්තාදානයෙන් වැළකී සිටියි, කාමයෙහි වරදවා හැසිරීමෙන් වැළකී සිටියි, මුසාවාදයෙන් වැළකී සිටියි, මත්පැන් හා මත්ද්‍රව්‍ය භාවිතයෙන් වැළකී සිටියි. ඔහු සිල්වත්ය, යහපත් ගුණධර්ම ඇත්තෙකි. මසුරුකම නමැති කිලුටෙන් තොර වූ සිතින් යුතුව ගිහි ගෙයි වසයි. පරිත්‍යාගයට ලැදිය, දන් දීම සඳහා සැමවිටම සූදානම් දෑත් ඇත්තෙකි, අත්හැරීමෙහි ඇලී වසයි, ඉල්ලන්නන්ට දීමට සුදුසුය, බෙදාහදා දීමෙහි සතුටු වන්නෙකි’ යනුවෙනි.”

‘‘ဒေဝတာပိဿ ဝဏ္ဏံ ဘာသန္တိ – ‘အမုကသ္မိံ နာမ ဂါမေ ဝါ နိဂမေ ဝါ ဣတ္ထီ ဝါ ပုရိသော ဝါ ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂတော ဟောတိ, ဓမ္မံ သရဏံ ဂတော ဟောတိ, သံဃံ သရဏံ ဂတော ဟောတိ, ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ…ပေ… သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, သီလဝါ ဟောတိ ကလျာဏဓမ္မော, ဝိဂတမလမစ္ဆေရေန စေတသာ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတိ မုတ္တစာဂေါ ပယတပါဏိ ဝေါဿဂ္ဂရတော ယာစယောဂေါ ဒါနသံဝိဘာဂရတော’တိ. ဣဒံ ခေါ တံ, အာနန္ဒ, ဂန္ဓဇာတံ ယဿ အနုဝါတမ္ပိ ဂန္ဓော ဂစ္ဆတိ, ပဋိဝါတမ္ပိ ဂန္ဓော ဂစ္ဆတိ, အနုဝါတပဋိဝါတမ္ပိ ဂန္ဓော ဂစ္ဆတီ’’တိ.

“දෙවිවරු ද ඒ පුද්ගලයාගේ ගුණ මෙසේ වර්ණනා කරති: ‘අසවල් නම් ගමේ හෝ නියම්ගමේ වසන ස්ත්‍රියක හෝ පුරුෂයෙකු බුදුන් සරණ ගොස් ඇත... (පෙ)... මසුරුකම නමැති කිලුටෙන් තොර වූ සිතින් යුතුව ගිහි ගෙයි වසයි, පරිත්‍යාගයට ලැදිය, දන් දීම සඳහා සැමවිටම සූදානම් දෑත් ඇත්තෙකි, අත්හැරීමෙහි ඇලී වසයි, ඉල්ලන්නන්ට දීමට සුදුසුය, බෙදාහදා දීමෙහි සතුටු වන්නෙකි’ යනුවෙනි. ආනන්දය, යමක සුවඳ සුළඟ සමඟත්, සුළඟට විරුද්ධවත්, එමෙන්ම සුළඟ සමඟ මෙන්ම සුළඟට විරුද්ධවත් සෑම දිසාවකටම හමයි නම්, ඒ සුවඳ වර්ගය නම් මේ (ගුණ සුවඳයි).”

‘‘န ပုပ္ဖဂန္ဓော ပဋိဝါတမေတိ,န စန္ဒနံ တဂရမလ္လိကာ ဝါ;

သတဉ္စ ဂန္ဓော ပဋိဝါတမေတိ,သဗ္ဗာ ဒိသာ သပ္ပုရိသော ပဝါယတီ’’တိ. နဝမံ;

“මල් සුවඳ සුළඟට විරුද්ධව නොහමයි. සඳුන්, තගර හෝ මලිකා (පිච්ච) සුවඳ ද සුළඟට විරුද්ධව නොහමයි. එහෙත් සත්පුරුෂයන්ගේ ගුණ සුවඳ සුළඟට විරුද්ධව වුව ද හමයි. සත්පුරුෂයා සෑම දිසාවකම තම ගුණ සුවඳ පතුරවයි.” නවවැනි සූත්‍රයයි.

၁၀. စူဠနိကာသုတ္တံ

10. චූළනිකා සූත්‍රය

၈၁. အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သမ္မုခါမေတံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော [Pg.228] သုတံ သမ္မုခါ ပဋိဂ္ဂဟိတံ – ‘ဘဂဝတော, အာနန္ဒ, သိခိဿ အဘိဘူ နာမ သာဝကော ဗြဟ္မလောကေ ဌိတော သဟဿိလောကဓာတုံ သရေန ဝိညာပေသီ’တိ. ဘဂဝါ ပန, ဘန္တေ, အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ကီဝတကံ ပဟောတိ သရေန ဝိညာပေတု’’န္တိ? ‘‘သာဝကော သော, အာနန္ဒ, အပ္ပမေယျာ တထာဂတာ’’တိ.

81. එකල්හි ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට සකසා වැඳ එකත්පසෙක වාඩි වූහ. එකත්පසෙක වාඩි වූ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: “ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙන්ම මා මෙසේ අසා ගත්තෙමි, මෙසේ පිළිගත්තෙමි: ‘ආනන්දය, සිඛී භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ අභිභූ නම් ශ්‍රාවකයා බ්‍රහ්ම ලෝකයේ සිට දහසක් ලෝක ධාතුන්ට තම හඬ ඇසෙන්නට සැලැස්වූයේය’ යනුවෙනි. ස්වාමීනි, අර්හත් වූ සම්මා සම්බුදු වූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට කොපමණ දුරකට තම හඬ ඇසෙන්නට සැලැස්වීමට හැකියාව තිබේද?” “ආනන්දය, ඔහු ශ්‍රාවකයෙකි. තථාගතයන් වහන්සේලා වූ කලී (ගුණයෙන්) අප්‍රමෙය වන්නාහ.”

ဒုတိယမ္ပိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သမ္မုခါ မေတံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော သုတံ သမ္မုခါ ပဋိဂ္ဂဟိတံ – ‘ဘဂဝတော, အာနန္ဒ, သိခိဿ အဘိဘူ နာမ သာဝကော ဗြဟ္မလောကေ ဌိတော သဟဿိလောကဓာတုံ သရေန ဝိညာပေသီ’တိ. ဘဂဝါ ပန, ဘန္တေ, အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ကီဝတကံ ပဟောတိ သရေန ဝိညာပေတု’’န္တိ? ‘‘သာဝကော သော, အာနန္ဒ, အပ္ပမေယျာ တထာဂတာ’’တိ.

දෙවන වරටත් ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: “ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙන්ම මා මෙසේ අසා ගත්තෙමි, මෙසේ පිළිගත්තෙමි: ‘ආනන්දය, සිඛී භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ අභිභූ නම් ශ්‍රාවකයා බ්‍රහ්ම ලෝකයේ සිට දහසක් ලෝක ධාතුන්ට තම හඬ ඇසෙන්නට සැලැස්වූයේය’ යනුවෙනි. ස්වාමීනි, අර්හත් වූ සම්මා සම්බුදු වූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට කොපමණ දුරකට තම හඬ ඇසෙන්නට සැලැස්වීමට හැකියාව තිබේද?” “ආනන්දය, ඔහු ශ්‍රාවකයෙකි. තථාගතයන් වහන්සේලා වූ කලී අප්‍රමෙය වන්නාහ.”

တတိယမ္ပိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သမ္မုခါမေတံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော သုတံ သမ္မုခါ ပဋိဂ္ဂဟိတံ – ‘ဘဂဝတော, အာနန္ဒ, သိခိဿ အဘိဘူ နာမ သာဝကော ဗြဟ္မလောကေ ဌိတော သဟဿိလောကဓာတုံ သရေန ဝိညာပေသီ’တိ. ဘဂဝါ ပန, ဘန္တေ, အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ကီဝတကံ ပဟောတိ သရေန ဝိညာပေတု’’န္တိ? ‘‘သုတာ တေ, အာနန္ဒ, သဟဿီ စူဠနိကာ လောကဓာတူ’’တိ? ‘‘ဧတဿ, ဘဂဝါ, ကာလော; ဧတဿ, သုဂတ, ကာလော! ယံ ဘဂဝါ ဘာသေယျ. ဘဂဝတော သုတွာ ဘိက္ခူ ဓာရေဿန္တီ’’တိ. ‘‘တေနဟာနန္ဒ, သုဏာဟိ သာဓုကံ မနသိ ကရောဟိ, ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတော ပစ္စဿောသိ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

තුන්වන වරටත් ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: “ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙන්ම මා මෙසේ අසා ගත්තෙමි... ‘සිඛී භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ අභිභූ නම් ශ්‍රාවකයා බ්‍රහ්ම ලෝකයේ සිට දහසක් ලෝක ධාතුන්ට තම හඬ ඇසෙන්නට සැලැස්වූයේය’ යනුවෙනි. ස්වාමීනි, අර්හත් වූ සම්මා සම්බුදු වූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට කොපමණ දුරකට තම හඬ ඇසෙන්නට සැලැස්වීමට හැකියාව තිබේද?” “ආනන්දය, ඔබ දහසක් ලෝකයන්ගෙන් සමන්විත කුඩා ලෝක ධාතුව (සහස්සී චූළනිකා ලෝකධාතුව) ගැන අසා තිබේද?” “භාග්‍යවතුන් වහන්ස, ඒ සඳහා මෙය කාලයයි. සුගතයන් වහන්ස, ඒ ගැන දේශනා කිරීමට මෙය සුදුසුම කාලයයි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දේශනා කරන දේ අසා භික්ෂූන් වහන්සේලා එය ධාරණය කරගන්නාහ.” “එසේ නම් ආනන්දය, හොඳින් අසන්න, මැනවින් මෙනෙහි කරන්න; මම දේශනා කරන්නෙමි.” “එසේය, ස්වාමීනි” යැයි ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක:

‘‘ယာဝတာ, အာနန္ဒ, စန္ဒိမသူရိယာ ပရိဟရန္တိ, ဒိသာ ဘန္တိ ဝိရောစနာ, တာဝ သဟဿဓာ လောကော. တသ္မိံ သဟဿဓာ လောကေ သဟဿံ စန္ဒာနံ, သဟဿံ သူရိယာနံ, သဟဿံ သိနေရုပဗ္ဗတရာဇာနံ, သဟဿံ ဇမ္ဗုဒီပါနံ, သဟဿံ အပရဂေါယာနာနံ, သဟဿံ ဥတ္တရကုရူနံ, သဟဿံ ပုဗ္ဗဝိဒေဟာနံ, စတ္တာရိ မဟာသမုဒ္ဒသဟဿာနိ, စတ္တာရိ မဟာရာဇသဟဿာနိ, သဟဿံ စာတုမဟာရာဇိကာနံ, သဟဿံ တာဝတိံသာနံ, သဟဿံ ယာမာနံ, သဟဿံ တုသိတာနံ, သဟဿံ နိမ္မာနရတီနံ, သဟဿံ ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီနံ, သဟဿံ ဗြဟ္မလောကာနံ – အယံ ဝုစ္စတာနန္ဒ, သဟဿီ စူဠနိကာ လောကဓာတု.

“ආනන්දය, යම් තාක් දුරට හිරු සඳුන් සැරිසරයි ද, තමන්ගේ දීප්තියෙන් දිශාවන් බබළවයි ද, එවැනි දහසක් ලෝකයන්ගෙන් සමන්විත ප්‍රදේශය ‘සහස්සී ලෝකය’ (දහසක් ලෝකය) නම් වේ. ඒ දහසක් ලෝක ධාතූන් තුළ චන්ද්‍රයන් දහසක් ද, සූර්යයන් දහසක් ද, මහා මේරු පර්වත රාජයන් දහසක් ද, ජම්බුද්වීප (දඹදිව) දහසක් ද, අපරගෝයාන ද්වීප දහසක් ද, උතුරුකුරු ද්වීප දහසක් ද, පූර්වවිදේහ ද්වීප දහසක් ද, මහා සාගර හාරදහසක් ද, සතරවරම් මහා රජවරුන් හාරදහසක් ද, චාතුම්මහාරාජික දෙව්ලොවවල් දහසක් ද, තාවතිංස දෙව්ලොවවල් දහසක් ද, යාම දෙව්ලොවවල් දහසක් ද, තුසිත දෙව්ලොවවල් දහසක් ද, නිම්මාණරතී දෙව්ලොවවල් දහසක් ද, පරනිම්මිත වසවත්ති දෙව්ලොවවල් දහසක් ද, බ්‍රහ්ම ලෝක දහසක් ද ඇත්තේය. ආනන්දය, මෙය ‘සහස්සී චූළනිකා ලෝකධාතුව’ (දහසක් ලෝකයන්ගෙන් සමන්විත කුඩා ලෝක ධාතුව) යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘ယာဝတာနန္ဒ[Pg.229], သဟဿီ စူဠနိကာ လောကဓာတု တာဝ သဟဿဓာ လောကော. အယံ ဝုစ္စတာနန္ဒ, ဒွိသဟဿီ မဇ္ဈိမိကာ လောကဓာတု.

“ආනන්දය, සහස්සී චූළනිකා ලෝකධාතුව මෙන් දහස් ගුණයක් වූ ලෝක පද්ධතිය, ‘ද්විසහස්සී මජ්ඣිමිකා ලෝකධාතුව’ (මධ්‍යම ලෝක ධාතුව) යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘ယာဝတာနန္ဒ, ဒွိသဟဿီ မဇ္ဈိမိကာ လောကဓာတု တာဝ သဟဿဓာ လောကော. အယံ ဝုစ္စတာနန္ဒ, တိသဟဿီ မဟာသဟဿီ လောကဓာတု.

“ආනන්දය, ද්විසහස්සී මජ්ඣිමිකා ලෝකධාතුව මෙන් දහස් ගුණයක් වූ ලෝක පද්ධතිය, ‘තිසහස්සී මහාසහස්සී ලෝකධාතුව’ (මහා ලෝක ධාතුව) යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘အာကင်္ခမာနော, အာနန္ဒ, တထာဂတော တိသဟဿိမဟာသဟဿိလောကဓာတုံ သရေန ဝိညာပေယျ, ယာဝတာ ပန အာကင်္ခေယျာ’’တိ.

“ආනන්දය, තථාගතයන් වහන්සේ කැමති වන්නේ නම්, මේ තිසහස්සී මහාසහස්සී ලෝකධාතුව පුරා තම හඬ ඇසෙන්නට සැලැස්විය හැකිය. එසේම යම් තාක් දුරකට කැමති වන්නේ ද, ඒ තාක් දුරටම තම හඬ ඇසෙන්නට සැලැස්වීමට තථාගතයන් වහන්සේට හැකියාව ඇත්තේය.”

‘‘ယထာ ကထံ ပန, ဘန္တေ, ဘဂဝါ တိသဟဿိမဟာသဟဿိလောကဓာတုံ သရေန ဝိညာပေယျ, ယာဝတာ ပန အာကင်္ခေယျာ’’တိ? ‘‘ဣဓာနန္ဒ, တထာဂတော တိသဟဿိမဟာသဟဿိလောကဓာတုံ ဩဘာသေန ဖရေယျ. ယဒါ တေ သတ္တာ တံ အာလောကံ သဉ္ဇာနေယျုံ, အထ တထာဂတော ဃောသံ ကရေယျ သဒ္ဒမနုဿာဝေယျ. ဧဝံ ခေါ, အာနန္ဒ, တထာဂတော တိသဟဿိမဟာသဟဿိလောကဓာတုံ သရေန ဝိညာပေယျ, ယာဝတာ ပန အာကင်္ခေယျာ’’တိ.

“ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ත්‍රිසහස්‍රී මහා සහස්‍රී ලෝකධාතුවට සිය හඬින් දන්වන්නේ (හඬ ඇසෙන්නට සලස්වන්නේ) කෙසේද? තමන් වහන්සේ කැමති තාක් දුරකට සිය හඬ පතුරුවන්නේ කෙසේද?” “ආනන්දය, මෙහිලා තථාගතයන් වහන්සේ ත්‍රිසහස්‍රී මහා සහස්‍රී ලෝකධාතුව සිය ආලෝකයෙන් පතුරුවති. යම් කලෙක ඒ සත්ත්වයන් එම ආලෝකය හඳුනාගන්නේද, එවිට තථාගතයන් වහන්සේ හඬ නගා එම ශබ්දය ඇසෙන්නට සලස්වති. ආනන්දය, තථාගතයන් වහන්සේ ත්‍රිසහස්‍රී මහා සහස්‍රී ලෝකධාතුවට සිය හඬින් දන්වන්නේත්, කැමති තාක් දුරකට සිය හඬ පතුරුවන්නේත් මෙසේය.”

ဧဝံ ဝုတ္တေ အာယသ္မာ အာနန္ဒော (အာယသ္မန္တံ ဥဒါယိံ) ဧတဒဝေါစ – ‘‘လာဘာ ဝတ မေ, သုလဒ္ဓံ ဝတ မေ, ယဿ မေ သတ္ထာ ဧဝံမဟိဒ္ဓိကော ဧဝံမဟာနုဘာဝေါ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ အာယသ္မာ ဥဒါယီ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကိံ တုယှေတ္ထ, အာဝုသော အာနန္ဒ, ယဒိ တေ သတ္ထာ ဧဝံမဟိဒ္ဓိကော ဧဝံမဟာနုဘာဝေါ’’တိ? ဧဝံ ဝုတ္တေ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ ဥဒါယိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘မာ ဟေဝံ, ဥဒါယိ, မာ ဟေဝံ, ဥဒါယိ. သစေ, ဥဒါယိ, အာနန္ဒော အဝီတရာဂေါ ကာလံ ကရေယျ, တေန စိတ္တပ္ပသာဒေန သတ္တက္ခတ္တုံ ဒေဝေသု ဒေဝရဇ္ဇံ ကာရေယျ, သတ္တက္ခတ္တုံ ဣမသ္မိံယေဝ ဇမ္ဗုဒီပေ မဟာရဇ္ဇံ ကာရေယျ. အပိ စ, ဥဒါယိ, အာနန္ဒော ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ပရိနိဗ္ဗာယိဿတီ’’တိ. ဒသမံ.

මෙසේ වදාළ කල්හි ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ (ආයුෂ්මත් උදායි තෙරුන්ට) මෙසේ පැවසූහ: “මට ලාභයකි, මට මනා ලාභයකි. මාගේ ශාස්තෘන් වහන්සේ මෙතරම් මහා සෘද්ධි ඇති, මෙතරම් මහා අනුභාව ඇති සේක.” මෙසේ පැවසූ කල්හි ආයුෂ්මත් උදායි තෙරුන් ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන්ට මෙසේ කීහ: “ඇවැත්නි ආනන්දය, ඔබේ ශාස්තෘන් වහන්සේ මෙතරම් මහා සෘද්ධි හා අනුභාව ඇති වීමෙන් ඔබට ඇති පලය කුමක්ද?” මෙසේ කී කල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් උදායි තෙරුන්ට මෙසේ වදාළ සේක: “උදායි, එසේ නොකියන්න. උදායි, එසේ නොකියන්න. උදායි, ඉදින් ආනන්ද රාගය ප්‍රහීණ නොකරම කළුරිය කළහොත්, ඒ සිතේ පැහැදීම නිසා හත් වරක් දිව්‍ය ලෝකයෙහි දිව්‍ය රාජ්‍යය කරවන්නේය. හත් වරක් මේ ජම්බුද්වීපයෙහිම මහා රාජ්‍යය (සක්විති රජකම) කරවන්නේය. එසේ වුවත් උදායි, ආනන්ද මේ ජීවිතයේදීම පිරිනිවන් පානු ඇත.” දසවන සූත්‍රයයි.

အာနန္ဒဝဂ္ဂေါ တတိယော.

තෙවන ආනන්ද වර්ගය නිමයි.

တဿုဒ္ဒါနံ –

එහි උද්දානය (සාරාංශ ගාථාව):

ဆန္နော အာဇီဝကော သက္ကော, နိဂဏ္ဌော စ နိဝေသကော;

ဒုဝေ ဘဝါ သီလဗ္ဗတံ, ဂန္ဓဇာတဉ္စ စူဠနီတိ.

ඡන්න, ආජීවක, සක්ක, නිගණ්ඨ සහ නිවේසක ද, භව දෙකක්, සීලබ්බත, ගන්ධජාත සහ චූළනී යන සූත්‍ර දසය මෙහි ඇතුළත් වේ.

(၉) ၄. သမဏဝဂ္ဂေါ

(9) 4. සමණ වර්ගය

၁. သမဏသုတ္တံ

1. ශ්‍රමණ සූත්‍රය

၈၂. ‘‘တီဏိမာနိ[Pg.230], ဘိက္ခဝေ, သမဏဿ သမဏိယာနိ သမဏကရဏီယာနိ. ကတမာနိ တီဏိ? အဓိသီလသိက္ခာသမာဒါနံ, အဓိစိတ္တသိက္ခာသမာဒါနံ, အဓိပညာသိက္ခာသမာဒါနံ – ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဏိ သမဏဿ သမဏိယာနိ သမဏကရဏီယာနိ.

82. “මහණෙනි, ශ්‍රමණයෙකු විසින් ශ්‍රමණත්වය උදෙසා කළ යුතු මේ කටයුතු තුනකි. ඒ තුන කවරේද? අධිසීල ශික්ෂාව සමාදන් වීම, අධිචිත්ත ශික්ෂාව සමාදන් වීම සහ අධිප්‍රඥා ශික්ෂාව සමාදන් වීමයි. මහණෙනි, මේවා ශ්‍රමණයෙකු විසින් කළ යුතු ශ්‍රමණ කටයුතු තුනයි.”

‘‘တသ္မာတိဟ, ဘိက္ခဝေ, ဧဝံ သိက္ခိတဗ္ဗံ – ‘တိဗ္ဗော နော ဆန္ဒော ဘဝိဿတိ အဓိသီလသိက္ခာသမာဒါနေ, တိဗ္ဗော နော ဆန္ဒော ဘဝိဿတိ အဓိစိတ္တသိက္ခာသမာဒါနေ, တိဗ္ဗော နော ဆန္ဒော ဘဝိဿတိ အဓိပညာသိက္ခာသမာဒါနေ’တိ. ဧဝဉှိ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, သိက္ခိတဗ္ဗ’’န္တိ. ပဌမံ.

“මහණෙනි, එබැවින් මෙහිලා මෙසේ හික්මිය යුතුය: ‘අධිසීල ශික්ෂාව සමාදන් වීමෙහිලා අපට දැඩි කැමැත්තක් ඇති වන්නේය, අධිචිත්ත ශික්ෂාව සමාදන් වීමෙහිලා අපට දැඩි කැමැත්තක් ඇති වන්නේය, අධිප්‍රඥා ශික්ෂාව සමාදන් වීමෙහිලා අපට දැඩි කැමැත්තක් ඇති වන්නේය’ යනුවෙනි. මහණෙනි, ඔබ මෙසේම හික්මිය යුතුය.” පළමු සූත්‍රයයි.

၂. ဂဒြဘသုတ္တံ

2. ගද්‍රභ සූත්‍රය

၈၃. ‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ဂဒြဘော ဂေါဂဏံ ပိဋ္ဌိတော ပိဋ္ဌိတော အနုဗန္ဓော ဟောတိ – ‘အဟမ္ပိ ဒမ္မော, အဟမ္ပိ ဒမ္မော’တိ. တဿ န တာဒိသော ဝဏ္ဏော ဟောတိ သေယျထာပိ ဂုန္နံ, န တာဒိသော သရော ဟောတိ သေယျထာပိ ဂုန္နံ, န တာဒိသံ ပဒံ ဟောတိ သေယျထာပိ ဂုန္နံ. သော ဂေါဂဏံယေဝ ပိဋ္ဌိတော ပိဋ္ဌိတော အနုဗန္ဓော ဟောတိ – ‘အဟမ္ပိ ဒမ္မော, အဟမ္ပိ ဒမ္မော’’’တိ.

83. “මහණෙනි, යම්සේ බූරුවෙක් ‘මමත් ගොනෙක්, මමත් ගොනෙක්’ යැයි පවසමින් ගව රංචුවක් පසුපසින් ලුහුබඳින්නේ නම්, එහෙත් උට ගවයින්ට වැනි වර්ණයක් නැත, ගවයින්ට වැනි හඬක් නැත, ගවයින්ට වැනි පිය සටහනක් නැත. එසේ වුවත් ඔහු ‘මමත් ගොනෙක්, මමත් ගොනෙක්’ යැයි පවසමින් ගව රංචුව පසුපසම ලුහුබඳියි.”

‘‘ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဣဓေကစ္စော ဘိက္ခု ဘိက္ခုသံဃံ ပိဋ္ဌိတော ပိဋ္ဌိတော အနုဗန္ဓော ဟောတိ – ‘အဟမ္ပိ ဘိက္ခု, အဟမ္ပိ ဘိက္ခူ’တိ. တဿ န တာဒိသော ဆန္ဒော ဟောတိ အဓိသီလသိက္ခာသမာဒါနေ သေယျထာပိ အညေသံ ဘိက္ခူနံ, န တာဒိသော ဆန္ဒော ဟောတိ အဓိစိတ္တသိက္ခာသမာဒါနေ သေယျထာပိ အညေသံ ဘိက္ခူနံ, န တာဒိသော ဆန္ဒော ဟောတိ အဓိပညာသိက္ခာသမာဒါနေ သေယျထာပိ အညေသံ ဘိက္ခူနံ. သော ဘိက္ခုသံဃံယေဝ ပိဋ္ဌိတော ပိဋ္ဌိတော အနုဗန္ဓော ဟောတိ – ‘အဟမ္ပိ ဘိက္ခု, အဟမ္ပိ ဘိက္ခူ’’’တိ.

“මහණෙනි, එමෙන්ම මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් භික්ෂුවක් ‘මමත් භික්ෂුවක්, මමත් භික්ෂුවක්’ යැයි කියමින් භික්ෂු සංඝයා පසුපසින් ලුහුබඳියි. එහෙත් අනෙක් භික්ෂූන්ට මෙන් ඔහුට අධිසීල ශික්ෂාව සමාදන් වීමෙහිලා එවැනි දැඩි කැමැත්තක් නැත, අධිචිත්ත ශික්ෂාව සමාදන් වීමෙහිලා එවැනි දැඩි කැමැත්තක් නැත, අධිප්‍රඥා ශික්ෂාව සමාදන් වීමෙහිලා එවැනි දැඩි කැමැත්තක් නැත. එසේ වුවත් ඔහු ‘මමත් භික්ෂුවක්, මමත් භික්ෂුවක්’ යැයි කියමින් භික්ෂු සංඝයා පසුපසම ලුහුබඳියි.”

‘‘တသ္မာတိဟ[Pg.231], ဘိက္ခဝေ, ဧဝံ သိက္ခိတဗ္ဗံ – ‘တိဗ္ဗော နော ဆန္ဒော ဘဝိဿတိ အဓိသီလသိက္ခာသမာဒါနေ, တိဗ္ဗော နော ဆန္ဒော ဘဝိဿတိ အဓိစိတ္တသိက္ခာသမာဒါနေ, တိဗ္ဗော နော ဆန္ဒော ဘဝိဿတိ အဓိပညာသိက္ခာသမာဒါနေ’တိ. ဧဝဉှိ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, သိက္ခိတဗ္ဗ’’န္တိ. ဒုတိယံ.

“මහණෙනි, එබැවින් මෙසේ හික්මිය යුතුය: ‘අධිසීල ශික්ෂාව සමාදන් වීමෙහිලා අපට දැඩි කැමැත්තක් ඇති වන්නේය, අධිචිත්ත ශික්ෂාව සමාදන් වීමෙහිලා අපට දැඩි කැමැත්තක් ඇති වන්නේය, අධිප්‍රඥා ශික්ෂාව සමාදන් වීමෙහිලා අපට දැඩි කැමැත්තක් ඇති වන්නේය’ යනුවෙනි. මහණෙනි, ඔබ මෙසේම හික්මිය යුතුය.” දෙවන සූත්‍රයයි.

၃. ခေတ္တသုတ္တံ

3. ඛෙත්ත සූත්‍රය

၈၄. ‘‘တီဏိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ကဿကဿ ဂဟပတိဿ ပုဗ္ဗေ ကရဏီယာနိ. ကတမာနိ တီဏိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ကဿကော ဂဟပတိ ပဋိကစ္စေဝ ခေတ္တံ သုကဋ္ဌံ ကရောတိ သုမတိကတံ. ပဋိကစ္စေဝ ခေတ္တံ သုကဋ္ဌံ ကရိတွာ သုမတိကတံ ကာလေန ဗီဇာနိ ပတိဋ္ဌာပေတိ. ကာလေန ဗီဇာနိ ပတိဋ္ဌာပေတွာ သမယေန ဥဒကံ အဘိနေတိပိ အပနေတိပိ. ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဏိ ကဿကဿ ဂဟပတိဿ ပုဗ္ဗေ ကရဏီယာနိ.

84. “මහණෙනි, ගොවි ගෘහපතියෙකු විසින් ප්‍රථමයෙන් කළ යුතු මේ වැඩ තුනකි. ඒ තුන කවරේද? මහණෙනි, මෙහි ගොවි ගෘහපතියා ප්‍රථමයෙන්ම කුඹුර හොඳින් හාා මනාව සකස් කරයි. එසේ හොඳින් හාා මනාව සකස් කර පසුව සුදුසු කාලයේදී බීජ වපුරයි. සුදුසු කාලයේදී බීජ වපුරා පසුව නියමිත කාලයට ජලය ඇතුළු කරයි, ජලය පිට කරයි. මහණෙනි, ගොවි ගෘහපතියෙකු විසින් ප්‍රථමයෙන් කළ යුතු වැඩ තුන මෙයයි.”

‘‘ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဏိမာနိ ဘိက္ခုဿ ပုဗ္ဗေ ကရဏီယာနိ. ကတမာနိ တီဏိ? အဓိသီလသိက္ခာသမာဒါနံ, အဓိစိတ္တသိက္ခာသမာဒါနံ, အဓိပညာသိက္ခာသမာဒါနံ – ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဏိ ဘိက္ခုဿ ပုဗ္ဗေ ကရဏီယာနိ.

“මහණෙනි, එලෙසම භික්ෂුවක් විසින් ප්‍රථමයෙන් කළ යුතු කටයුතු තුනකි. ඒ තුන කවරේද? අධිසීල ශික්ෂාව සමාදන් වීම, අධිචිත්ත ශික්ෂාව සමාදන් වීම සහ අධිප්‍රඥා ශික්ෂාව සමාදන් වීමයි. මහණෙනි, භික්ෂුවක් විසින් ප්‍රථමයෙන් කළ යුතු මේ කටයුතු තුනයි.”

‘‘တသ္မာတိဟ, ဘိက္ခဝေ, ဧဝံ သိက္ခိတဗ္ဗံ – ‘တိဗ္ဗော နော ဆန္ဒော ဘဝိဿတိ အဓိသီလသိက္ခာသမာဒါနေ, တိဗ္ဗော နော ဆန္ဒော ဘဝိဿတိ အဓိစိတ္တသိက္ခာသမာဒါနေ, တိဗ္ဗော နော ဆန္ဒော ဘဝိဿတိ အဓိပညာသိက္ခာသမာဒါနေ’တိ. ဧဝဉှိ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, သိက္ခိတဗ္ဗ’’န္တိ. တတိယံ.

“මහණෙනි, එබැවින් මෙහිලා මෙසේ හික්මිය යුතුය: ‘අධිසීල ශික්ෂාව සමාදන් වීමෙහිලා අපට දැඩි කැමැත්තක් ඇති වන්නේය, අධිචිත්ත ශික්ෂාව සමාදන් වීමෙහිලා අපට දැඩි කැමැත්තක් ඇති වන්නේය, අධිප්‍රඥා ශික්ෂාව සමාදන් වීමෙහිලා අපට දැඩි කැමැත්තක් ඇති වන්නේය’ යනුවෙනි. මහණෙනි, ඔබ මෙසේම හික්මිය යුතුය.” තෙවන සූත්‍රයයි.

၄. ဝဇ္ဇိပုတ္တသုတ္တံ

4. වජ්ජිපුත්ත සූත්‍රය

၈၅. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ဝေသာလိယံ ဝိဟရတိ မဟာဝနေ ကူဋာဂါရသာလာယံ. အထ ခေါ အညတရော ဝဇ္ဇိပုတ္တကော ဘိက္ခု ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ဝဇ္ဇိပုတ္တကော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သာဓိကမိဒံ, ဘန္တေ, ဒိယဍ္ဎသိက္ခာပဒသတံ အနွဒ္ဓမာသံ ဥဒ္ဒေသံ အာဂစ္ဆတိ. နာဟံ[Pg.232], ဘန္တေ, ဧတ္ထ သက္ကောမိ သိက္ခိတု’’န္တိ. ‘‘သက္ခိဿသိ ပန တွံ, ဘိက္ခု, တီသု သိက္ခာသု သိက္ခိတုံ – အဓိသီလသိက္ခာယ, အဓိစိတ္တသိက္ခာယ အဓိပညာသိက္ခာယာ’’တိ? ‘‘သက္ကောမဟံ, ဘန္တေ, တီသု သိက္ခာသု သိက္ခိတုံ – အဓိသီလသိက္ခာယ, အဓိစိတ္တသိက္ခာယ, အဓိပညာသိက္ခာယာ’’တိ. ‘‘တသ္မာတိဟ တွံ, ဘိက္ခု, တီသု သိက္ခာသု သိက္ခဿု – အဓိသီလသိက္ခာယ, အဓိစိတ္တသိက္ခာယ, အဓိပညာသိက္ခာယ’’.

85. එක් සමයෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෛශාලී නුවර මහා වනයෙහි කූටාගාර ශාලාවෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි එක්තරා වජ්ජිපුත්තක භික්ෂුවක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එකත්පසක වාඩි විය. එකත්පසක වාඩි වූ ඒ වජ්ජිපුත්තක භික්ෂුව භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය: “ස්වාමීනී, මෙම එකසිය පනහකට වැඩි (150+) ශික්ෂාපද ප්‍රමාණය අඩ මසක් පාසා උදේසනයට (පාතිමොක්ඛ දේශනාවට) පැමිණෙයි. ස්වාමීනී, මට මෙහි හික්මෙන්නට නොහැකිය.” “මහණ, එසේ නම් ඔබට අධිසීල ශික්ෂාව, අධිචිත්ත ශික්ෂාව සහ අධිප්‍රඥා ශික්ෂාව යන ශික්ෂා තුනෙහි හික්මෙන්නට හැකි වනු ඇද්ද?” “ස්වාමීනී, මට අධිසීල ශික්ෂාව, අධිචිත්ත ශික්ෂාව සහ අධිප්‍රඥා ශික්ෂාව යන ශික්ෂා තුනෙහි හික්මෙන්නට හැකිය.” “මහණ, එසේ නම් ඔබ මෙම අධිසීල ශික්ෂාව, අධිචිත්ත ශික්ෂාව සහ අධිප්‍රඥා ශික්ෂාව යන ශික්ෂා තුනෙහිම හික්මෙන්න.”

‘‘ယတော ခေါ တွံ, ဘိက္ခု, အဓိသီလမ္ပိ သိက္ခိဿသိ, အဓိစိတ္တမ္ပိ သိက္ခိဿသိ, အဓိပညမ္ပိ သိက္ခိဿသိ, တဿ တုယှံ ဘိက္ခု အဓိသီလမ္ပိ သိက္ခတော အဓိစိတ္တမ္ပိ သိက္ခတော အဓိပညမ္ပိ သိက္ခတော ရာဂေါ ပဟီယိဿတိ, ဒေါသော ပဟီယိဿတိ, မောဟော ပဟီယိဿတိ. သော တွံ ရာဂဿ ပဟာနာ ဒေါသဿ ပဟာနာ မောဟဿ ပဟာနာ ယံ အကုသလံ န တံ ကရိဿသိ, ယံ ပါပံ န တံ သေဝိဿသီ’’တိ.

“මහණ, ඔබ යම් කලෙක අධිසීලයෙහිත්, අධිචිත්තයෙහිත්, අධිප්‍රඥාවෙහිත් හික්මෙන්නේ ද, එවිට අධිසීලයෙහි, අධිචිත්තයෙහි හා අධිප්‍රඥාවෙහි හික්මෙන ඔබගේ රාගය ප්‍රහීණ වනු ඇත, ද්වේෂය ප්‍රහීණ වනු ඇත, මෝහය ප්‍රහීණ වනු ඇත. ඒ ඔබ රාගය ප්‍රහීණ වීමෙන්, ද්වේෂය ප්‍රහීණ වීමෙන් හා මෝහය ප්‍රහීණ වීමෙන් යම් අකුසලයක් ඇද්ද එය නොකරන්නෙහිය, යම් පාපයක් ඇද්ද එය සේවනය නොකරන්නෙහිය.”

အထ ခေါ သော ဘိက္ခု အပရေန သမယေန အဓိသီလမ္ပိ သိက္ခိ, အဓိစိတ္တမ္ပိ သိက္ခိ, အဓိပညမ္ပိ သိက္ခိ. တဿ အဓိသီလမ္ပိ သိက္ခတော အဓိစိတ္တမ္ပိ သိက္ခတော အဓိပညမ္ပိ သိက္ခတော ရာဂေါ ပဟီယိ, ဒေါသော ပဟီယိ, မောဟော ပဟီယိ. သော ရာဂဿ ပဟာနာ ဒေါသဿ ပဟာနာ မောဟဿ ပဟာနာ ယံ အကုသလံ တံ နာကာသိ, ယံ ပါပံ တံ န သေဝီတိ. စတုတ္ထံ.

එකල්හි ඒ භික්ෂුව පසුව කලෙක අධිසීලයෙහි ද හික්මුණේය, අධිචිත්තයෙහි ද හික්මුණේය, අධිප්‍රඥාවෙහි ද හික්මුණේය. අධිසීලයෙහි, අධිචිත්තයෙහි හා අධිප්‍රඥාවෙහි හික්මෙන ඒ භික්ෂුවගේ රාගය ප්‍රහීණ විය, ද්වේෂය ප්‍රහීණ විය, මෝහය ප්‍රහීණ විය. ඒ භික්ෂුව රාගය, ද්වේෂය හා මෝහය ප්‍රහීණ වීමෙන් යම් අකුසලයක් ඇද්ද එය නොකළේය, යම් පාපයක් ඇද්ද එය සේවනය නොකළේය. (හතරවෙනි සූත්‍රයයි).

၅. သေက္ခသုတ္တံ

5. සේක්ඛ සූත්‍රය

၈၆. အထ ခေါ အညတရော ဘိက္ခု ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ –

86. එකල්හි එක්තරා භික්ෂුවක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එකත්පසක වාඩි විය. එකත්පසක වාඩි වූ ඒ භික්ෂුව භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය:

‘‘‘သေခေါ, သေခေါ’တိ, ဘန္တေ, ဝုစ္စတိ. ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ, ဘန္တေ, သေခေါ ဟောတီ’’တိ? ‘‘သိက္ခတီတိ ခေါ, ဘိက္ခု, တသ္မာ သေခေါတိ ဝုစ္စတိ. ကိဉ္စ သိက္ခတိ? အဓိသီလမ္ပိ သိက္ခတိ, အဓိစိတ္တမ္ပိ သိက္ခတိ, အဓိပညမ္ပိ သိက္ခတိ. သိက္ခတီတိ ခေါ, ဘိက္ခု, တသ္မာ သေခေါတိ ဝုစ္စတီ’’တိ.

“ස්වාමීනී, ‘සේක්ඛ, සේක්ඛ’ යනුවෙන් කියනු ලැබේ. ස්වාමීනී, කොපමණකින් සේක්ඛයෙක් වේ ද?” “මහණ, හික්මෙන බැවින් ‘සේක්ඛ’ යයි කියනු ලැබේ. කුමක හික්මේ ද? අධිසීලයෙහිත් හික්මෙයි, අධිචිත්තයෙහිත් හික්මෙයි, අධිප්‍රඥාවෙහිත් හික්මෙයි. මහණ, මෙසේ හික්මෙන බැවින් ‘සේක්ඛ’ යයි කියනු ලැබේ.”

‘‘သေခဿ သိက္ခမာနဿ, ဥဇုမဂ္ဂါနုသာရိနော;

ခယသ္မိံ ပဌမံ ဉာဏံ, တတော အညာ အနန္တရာ.

සෘජු මාර්ගයෙහි ගමන් කරමින් හික්මෙන සේක්ඛ පුද්ගලයාට, කෙලෙස් ක්ෂය කිරීමෙහි පළමුව (මාර්ග) ඥානය උපදියි. ඉන් අනතුරුව (අරහත් ඵල) අවබෝධය (අඤ්ඤා) උපදියි.

‘‘တတော အညာဝိမုတ္တဿ, ဉာဏံ ဝေ ဟောတိ တာဒိနော;

အကုပ္ပာ မေ ဝိမုတ္တီတိ, ဘဝသံယောဇနက္ခယေ’’တိ. ပဉ္စမံ;

( )

ඉන්පසු ඒ අවබෝධයෙන් විමුක්තිය ලැබූ, තාදී ගුණයෙන් යුත් රහතන් වහන්සේට, භව සංයෝජනයන් ක්ෂය වූ කල්හි ‘මාගේ විමුක්තිය අකෝප්‍යය’ (නොසෙල්විය හැකිය) යන ඥානය පහළ වෙයි. (පස්වෙනි සූත්‍රයයි).

၆. ပဌမသိက္ခာသုတ္တံ

6. පළමු ශික්ෂා සූත්‍රය

၈၇. ‘‘သာဓိကမိဒံ[Pg.233], ဘိက္ခဝေ, ဒိယဍ္ဎသိက္ခာပဒသတံ အနွဒ္ဓမာသံ ဥဒ္ဒေသံ အာဂစ္ဆတိ, ယတ္ထ အတ္တကာမာ ကုလပုတ္တာ သိက္ခန္တိ. တိဿော ဣမာ, ဘိက္ခဝေ, သိက္ခာ ယတ္ထေတံ သဗ္ဗံ သမောဓာနံ ဂစ္ဆတိ. ကတမာ တိဿော? အဓိသီလသိက္ခာ, အဓိစိတ္တသိက္ခာ အဓိပညာသိက္ခာ – ဣမာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တိဿော သိက္ခာ, ယတ္ထေတံ သဗ္ဗံ သမောဓာနံ ဂစ္ဆတိ.

87. “මහණෙනි, මෙම එකසිය පනහකට වැඩි (150+) ශික්ෂාපද ප්‍රමාණය අඩ මසක් පාසා උදේසනයට පැමිණෙයි. තමන්ගේ යහපත කැමති කුලපුත්‍රයෝ මෙහි හික්මෙති. මහණෙනි, මෙම සියලු ශික්ෂාපද අන්තර්ගත වන ශික්ෂාවෝ තුනකි. ඒ තුන කවරේද? අධිසීල ශික්ෂාව, අධිචිත්ත ශික්ෂාව සහ අධිප්‍රඥා ශික්ෂාවයි. මහණෙනි, මේවා ඒ සියලු ශික්ෂාපද අන්තර්ගත වන ශික්ෂා තුනයි.”

‘‘ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သီလေသု ပရိပူရကာရီ ဟောတိ သမာဓိသ္မိံ မတ္တသော ကာရီ ပညာယ မတ္တသော ကာရီ. သော ယာနိ တာနိ ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကာနိ သိက္ခာပဒါနိ တာနိ အာပဇ္ဇတိပိ ဝုဋ္ဌာတိပိ. တံ ကိဿ ဟေတု? န ဟိ မေတ္ထ, ဘိက္ခဝေ, အဘဗ္ဗတာ ဝုတ္တာ. ယာနိ စ ခေါ တာနိ သိက္ခာပဒါနိ အာဒိဗြဟ္မစရိယကာနိ ဗြဟ္မစရိယသာရုပ္ပာနိ, တတ္ထ ဓုဝသီလော စ ဟောတိ ဌိတသီလော စ, သမာဒါယ သိက္ခတိ သိက္ခာပဒေသု. သော တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ သောတာပန္နော ဟောတိ အဝိနိပါတဓမ္မော နိယတော သမ္ဗောဓိပရာယဏော.

“මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුවක් ශීලයෙහි පරිපූර්ණව කටයුතු කරයි, සමාධියෙහි යම් පමණකට කටයුතු කරයි, ප්‍රඥාවෙහි යම් පමණකට කටයුතු කරයි. ඔහු ඒ කුඩා හා අනුකුඩා වූ යම් ශික්ෂාපද ඇද්ද, ඒවා ඉක්මවයි (ඇවතට පත්වෙයි), නැවත ඒවායින් නැගී සිටියි (පිරිසිදු වෙයි). එයට හේතුව කුමක්ද? මහණෙනි, මෙහිදී ඒ සම්බන්ධයෙන් අභව්‍ය බවක් (නොහැකියාවක්) මා වදාරා නැති බැවිනි. වැදගත් වූ, බ්‍රහ්මචර්යාවට මූලික වූ, බ්‍රහ්මචර්යාවට අනුරූප වූ යම් ශික්ෂාපද ඇද්ද, ඒවායෙහි ස්ථිර ශීලයෙන් හා නොසැලෙන ශීලයෙන් යුක්ත වෙයි, ඒ ශික්ෂාපද සමාදන්ව හික්මෙයි. ඔහු සංයෝජන තුනක් ක්ෂය කිරීමෙන්, සතර අපායෙහි නොවැටෙන ස්වභාවය ඇති (අවිනිපාත ධර්ම වූ), නියත වශයෙන්ම සම්බෝධිය පිහිට කොට ඇති සෝවාන් පුද්ගලයෙකු වෙයි.”

‘‘ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သီလေသု ပရိပူရကာရီ ဟောတိ သမာဓိသ္မိံ မတ္တသော ကာရီ ပညာယ မတ္တသော ကာရီ. သော ယာနိ တာနိ ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကာနိ သိက္ခာပဒါနိ တာနိ အာပဇ္ဇတိပိ ဝုဋ္ဌာတိပိ. တံ ကိဿ ဟေတု? န ဟိ မေတ္ထ, ဘိက္ခဝေ, အဘဗ္ဗတာ ဝုတ္တာ. ယာနိ စ ခေါ တာနိ သိက္ခာပဒါနိ အာဒိဗြဟ္မစရိယကာနိ ဗြဟ္မစရိယသာရုပ္ပာနိ တတ္ထ ဓုဝသီလော စ ဟောတိ ဌိတသီလော စ, သမာဒါယ သိက္ခတိ သိက္ခာပဒေသု. သော တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ရာဂဒေါသမောဟာနံ တနုတ္တာ သကဒါဂါမီ ဟောတိ, သကိဒေဝ ဣမံ လောကံ အာဂန္တွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရောတိ.

“මහණෙනි, තවද මෙහි භික්ෂුවක් ශීලයෙහි පරිපූර්ණව කටයුතු කරයි, සමාධියෙහි යම් පමණකට කටයුතු කරයි, ප්‍රඥාවෙහි යම් පමණකට කටයුතු කරයි. ඔහු ඒ කුඩා හා අනුකුඩා වූ යම් ශික්ෂාපද ඇද්ද, ඒවා ඉක්මවයි, නැවත ඒවායින් නැගී සිටියි. එයට හේතුව කුමක්ද? මහණෙනි, මෙහිදී ඒ සම්බන්ධයෙන් අභව්‍ය බවක් මා වදාරා නැති බැවිනි. වැදගත් වූ, බ්‍රහ්මචර්යාවට මූලික වූ, බ්‍රහ්මචර්යාවට අනුරූප වූ යම් ශික්ෂාපද ඇද්ද, ඒවායෙහි ස්ථිර ශීලයෙන් හා නොසැලෙන ශීලයෙන් යුක්ත වෙයි, ඒ ශික්ෂාපද සමාදන්ව හික්මෙයි. ඔහු සංයෝජන තුනක් ක්ෂය කිරීමෙන් ද, රාග ද්වේෂ මෝහයන්ගේ තුනී වීමෙන් ද සකෘදාගාමී වෙයි. ඔහු එක් වරක් පමණක් මේ ලෝකයට පැමිණ දුක් කෙළවර කරයි.”

‘‘ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သီလေသု ပရိပူရကာရီ ဟောတိ သမာဓိသ္မိံ ပရိပူရကာရီ ပညာယ မတ္တသော ကာရီ. သော ယာနိ တာနိ ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကာနိ သိက္ခာပဒါနိ တာနိ အာပဇ္ဇတိပိ ဝုဋ္ဌာတိပိ. တံ ကိဿ ဟေတု? န ဟိ မေတ္ထ, ဘိက္ခဝေ, အဘဗ္ဗတာ ဝုတ္တာ. ယာနိ စ ခေါ တာနိ သိက္ခာပဒါနိ အာဒိဗြဟ္မစရိယကာနိ ဗြဟ္မစရိယသာရုပ္ပာနိ တတ္ထ ဓုဝသီလော စ ဟောတိ ဌိတသီလော စ, သမာဒါယ သိက္ခတိ သိက္ခာပဒေသု. သော ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ [Pg.234] သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဩပပါတိကော ဟောတိ တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ.

“මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි මහණෙක් සීලයෙහි පිරිපුන් වූයේ වෙයි, සමාධියෙහි පිරිපුන් වූයේ වෙයි, ප්‍රඥාවෙහි පමණින් ක්‍රියා කරන්නේ වෙයි. ඔහු යම් ඒ කුඩා අනුකුඩා ශික්ෂාපද ඇද්ද, ඒවා ඉක්මවයි ද, නැවත ඒවායින් නැගී සිටියි. ඒ කවර හෙයින් ද? මහණෙනි, මේ ශික්ෂාපද සම්බන්ධයෙන් (අරිය පුද්ගලයා හට) අභව්‍ය බවක් මා විසින් වදාරා නොමැති බැවිනි. එහෙත් ආදිබ්‍රහ්මචරිය නම් වූ, උතුම් පැවැත්මට සුදුසු වූ යම් ඒ ශික්ෂාපද ඇද්ද, එහි ඔහු ස්ථිර සීල ඇත්තේ, පිහිටි සීල ඇත්තේ වෙයි. ඒ ශික්ෂාපදයන්හි සමාදන්ව හික්මෙයි. ඔහු ඕරම්භාගිය සංයෝජන පහ ක්ෂය කිරීමෙන් ඕපපාතිකව (උසස් ලොවක) උපදින්නේ වෙයි. එහි දී ම පිරිනිවන් පාන්නේ, ඒ ලෝකයෙන් පෙරළා නොඑන ස්වභාව ඇත්තේ වෙයි.”

‘‘ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သီလေသု ပရိပူရကာရီ ဟောတိ သမာဓိသ္မိံ ပရိပူရကာရီ ပညာယ ပရိပူရကာရီ. သော ယာနိ တာနိ ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကာနိ သိက္ခာပဒါနိ တာနိ အာပဇ္ဇတိပိ ဝုဋ္ဌာတိပိ. တံ ကိဿ ဟေတု? န ဟိ မေတ္ထ, ဘိက္ခဝေ, အဘဗ္ဗတာ ဝုတ္တာ. ယာနိ စ ခေါ တာနိ သိက္ခာပဒါနိ အာဒိဗြဟ္မစရိယကာနိ ဗြဟ္မစရိယသာရုပ္ပာနိ တတ္ထ ဓုဝသီလော စ ဟောတိ ဌိတသီလော စ, သမာဒါယ သိက္ခတိ သိက္ခာပဒေသု. သော အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ.

“මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි මහණෙක් සීලයෙහි පිරිපුන් වූයේ වෙයි, සමාධියෙහි පිරිපුන් වූයේ වෙයි, ප්‍රඥාවෙහි පිරිපුන් වූයේ වෙයි. ඔහු යම් ඒ කුඩා අනුකුඩා ශික්ෂාපද ඇද්ද, ඒවා ඉක්මවයි ද, නැවත ඒවායින් නැගී සිටියි. ඒ කවර හෙයින් ද? මහණෙනි, මේ ශික්ෂාපද සම්බන්ධයෙන් (අරිය පුද්ගලයා හට) අභව්‍ය බවක් මා විසින් වදාරා නොමැති බැවිනි. එහෙත් ආදිබ්‍රහ්මචරිය නම් වූ, උතුම් පැවැත්මට සුදුසු වූ යම් ඒ ශික්ෂාපද ඇද්ද, එහි ඔහු ස්ථිර සීල ඇත්තේ, පිහිටි සීල ඇත්තේ වෙයි. ඒ ශික්ෂාපදයන්හි සමාදන්ව හික්මෙයි. ඔහු ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීමෙන්, ආශ්‍රව රහිත වූ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මෙලොව දී ම තමා විසින් ම විශිෂ්ට ඥානයෙන් අවබෝධ කොට, එයට පැමිණ වාසය කරයි.”

‘‘ဣတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဒေသံ ပဒေသကာရီ အာရာဓေတိ ပရိပူရံ ပရိပူရကာရီ. အဝဉ္ဈာနိ တွေဝါဟံ, ဘိက္ခဝေ, သိက္ခာပဒါနိ ဝဒါမီ’’တိ. ဆဋ္ဌံ.

“මහණෙනි, මෙසේ කොටසක් සම්පූර්ණ කරන්නා ඒ කොටසෙහි ප්‍රතිඵල සාක්ෂාත් කරයි, සම්පූර්ණයෙන් පූර්ණ කරන්නා පූර්ණ ප්‍රතිඵලය සාක්ෂාත් කරයි. මහණෙනි, මා පවසන මේ ශික්ෂාපදයන් නිෂ්ඵල නොවන බව දත යුතුය.” සයවන සූත්‍රයයි.

၇. ဒုတိယသိက္ခာသုတ္တံ

7. දෙවන ශික්ෂා සූත්‍රය

၈၈. ‘‘သာဓိကမိဒံ, ဘိက္ခဝေ, ဒိယဍ္ဎသိက္ခာပဒသတံ အနွဒ္ဓမာသံ ဥဒ္ဒေသံ အာဂစ္ဆတိ ယတ္ထ အတ္တကာမာ ကုလပုတ္တာ သိက္ခန္တိ. တိဿော ဣမာ, ဘိက္ခဝေ, သိက္ခာ ယတ္ထေတံ သဗ္ဗံ သမောဓာနံ ဂစ္ဆတိ. ကတမာ တိဿော? အဓိသီလသိက္ခာ, အဓိစိတ္တသိက္ခာ, အဓိပညာသိက္ခာ – ဣမာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တိဿော သိက္ခာ ယတ္ထေတံ သဗ္ဗံ သမောဓာနံ ဂစ္ဆတိ.

88. “මහණෙනි, තමාගේ යහපත කැමති කුලපුත්‍රයන් යම් ශික්ෂාපදයන්හි හික්මෙත් ද, ඒ එක්සිය පනහකට අධික වූ ශික්ෂාපද සමූහය අර්ධ මාසයක් පාසා උදේසනට (ප්‍රාතිමෝක්ෂ දේශනාවට) පැමිණෙයි. මහණෙනි, මේ සියලු ශික්ෂාපද අන්තර්ගත වන ශික්ෂාවෝ තිදෙනෙකි. ඒ කවර තිදෙනෙක් ද යත්? අධිසීල ශික්ෂාව, අධිචිත්ත ශික්ෂාව සහ අධිප්‍රඥා ශික්ෂාවයි. මහණෙනි, මේ සියලු ශික්ෂාපද ඇතුළත් වන ශික්ෂාවන් තුන මෙයයි.”

‘‘ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သီလေသု ပရိပူရကာရီ ဟောတိ သမာဓိသ္မိံ မတ္တသော ကာရီ ပညာယ မတ္တသော ကာရီ. သော ယာနိ တာနိ ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကာနိ သိက္ခာပဒါနိ တာနိ အာပဇ္ဇတိပိ ဝုဋ္ဌာတိပိ. တံ ကိဿ ဟေတု? န ဟိ မေတ္ထ, ဘိက္ခဝေ, အဘဗ္ဗတာ ဝုတ္တာ. ယာနိ စ ခေါ တာနိ သိက္ခာပဒါနိ အာဒိဗြဟ္မစရိယကာနိ ဗြဟ္မစရိယသာရုပ္ပာနိ တတ္ထ ဓုဝသီလော စ ဟောတိ ဌိတသီလော စ, သမာဒါယ သိက္ခတိ သိက္ခာပဒေသု. သော တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ သတ္တက္ခတ္တုပရမော ဟောတိ. သတ္တက္ခတ္တုပရမံ ဒေဝေ စ မနုဿေ စ သန္ဓာဝိတွာ သံသရိတွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရောတိ. သော တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ကောလံကောလော ဟောတိ, ဒွေ ဝါ တီဏိ ဝါ ကုလာနိ သန္ဓာဝိတွာ သံသရိတွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရောတိ. သော တိဏ္ဏံ [Pg.235] သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဧကဗီဇီ ဟောတိ, ဧကံယေဝ မာနုသကံ ဘဝံ နိဗ္ဗတ္တေတွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရောတိ. သော တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ရာဂဒေါသမောဟာနံ တနုတ္တာ သကဒါဂါမီ ဟောတိ, သကိဒေဝ ဣမံ လောကံ အာဂန္တွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရောတိ.

“මහණෙනි, මෙහි මහණෙක් සීලයෙහි පිරිපුන් වූයේ වෙයි, සමාධියෙහි පමණින් ක්‍රියා කරන්නේ වෙයි, ප්‍රඥාවෙහි පමණින් ක්‍රියා කරන්නේ වෙයි. ඔහු යම් ඒ කුඩා අනුකුඩා ශික්ෂාපද ඉක්මවයි ද, නැවත ඒවායින් නැගී සිටියි. ඒ කවර හෙයින් ද? මහණෙනි, එහි අභව්‍ය බවක් මා විසින් වදාරා නොමැති බැවිනි. එහෙත් ආදිබ්‍රහ්මචරිය වූ ශික්ෂාපදයන්හි ඔහු ස්ථිර සීල ඇත්තේ වෙයි. ඔහු සංයෝජන තුනක් ක්ෂය කිරීමෙන්, උපරිම වශයෙන් සත් වතාවක් දෙව් මිනිස් ලොව සැරිසරා දුක් කෙළවර කරන 'සත්තක්ඛත්තුපරම' සෝතාපන්න වෙයි. සංයෝජන තුනක් ක්ෂය කිරීමෙන්, කුල දෙක තුනක සැරිසරා දුක් කෙළවර කරන 'කෝලංකෝල' සෝතාපන්න වෙයි. සංයෝජන තුනක් ක්ෂය කිරීමෙන්, එකම මනුෂ්‍ය භවයක උපත ලබා දුක් කෙළවර කරන 'ඒකබීජී' සෝතාපන්න වෙයි. සංයෝජන තුනක් ක්ෂය වීමෙන් හා රාග ද්වේෂ මෝහයන්ගේ තුනී වීමෙන්, එක් වතාවක් පමණක් මේ ලෝකයට පැමිණ දුක් කෙළවර කරන සකෘදාගාමී පුද්ගලයා වෙයි.”

‘‘ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သီလေသု ပရိပူရကာရီ ဟောတိ သမာဓိသ္မိံ ပရိပူရကာရီ ပညာယ မတ္တသော ကာရီ. သော ယာနိ တာနိ ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကာနိ သိက္ခာပဒါနိ တာနိ အာပဇ္ဇတိပိ ဝုဋ္ဌာတိပိ. တံ ကိဿ ဟေတု? န ဟိ မေတ္ထ, ဘိက္ခဝေ, အဘဗ္ဗတာ ဝုတ္တာ. ယာနိ စ ခေါ တာနိ သိက္ခာပဒါနိ အာဒိဗြဟ္မစရိယကာနိ ဗြဟ္မစရိယသာရုပ္ပာနိ တတ္ထ ဓုဝသီလော စ ဟောတိ ဌိတသီလော စ, သမာဒါယ သိက္ခတိ သိက္ခာပဒေသု. သော ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဥဒ္ဓံသောတော အကနိဋ္ဌဂါမီ. သော ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ သသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီ ဟောတိ. သော ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ အသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီ ဟောတိ. သော ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဥပဟစ္စပရိနိဗ္ဗာယီ ဟောတိ. သော ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ အန္တရာပရိနိဗ္ဗာယီ ဟောတိ.

“මහණෙනි, මෙහි මහණෙක් සීලයෙහි පිරිපුන් වූයේ වෙයි, සමාධියෙහි පිරිපුන් වූයේ වෙයි, ප්‍රඥාවෙහි පමණින් ක්‍රියා කරන්නේ වෙයි. ඔහු යම් ඒ කුඩා අනුකුඩා ශික්ෂාපද ඉක්මවයි ද, නැවත ඒවායින් නැගී සිටියි. ඒ කවර හෙයින් ද? මහණෙනි, එහි අභව්‍ය බවක් මා විසින් වදාරා නොමැති බැවිනි. එහෙත් ආදිබ්‍රහ්මචරිය වූ ශික්ෂාපදයන්හි ඔහු ස්ථිර සීල ඇත්තේ වෙයි. ඔහු ඕරම්භාගිය සංයෝජන පහ ක්ෂය කිරීමෙන් උඩුගං බලා යන අකනිටා භවය දක්වා යන 'උද්ධංසෝත අකනිට්ඨගාමී' වෙයි. එම සංයෝජන පහ ක්ෂය කිරීමෙන් ප්‍රයෝග සහිතව පිරිනිවන් පාන 'සසංඛාර පරිනිබ්බායී' වෙයි. ප්‍රයෝග රහිතව පිරිනිවන් පාන 'අසංඛාර පරිනිබ්බායී' වෙයි. ආයු කාලයෙන් අඩක් ඉක්මවා පිරිනිවන් පාන 'උපහච්ච පරිනිබ්බායී' වෙයි. ආයු කාලය අතරතුර පිරිනිවන් පාන 'අන්තරා පරිනිබ්බායී' පුද්ගලයා වෙයි.”

‘‘ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သီလေသု ပရိပူရကာရီ ဟောတိ သမာဓိသ္မိံ ပရိပူရကာရီ ပညာယ ပရိပူရကာရီ. သော ယာနိ တာနိ ဓုဝသီလော စ ဟောတိ ဌိတသီလော စ, သမာဒါယ သိက္ခတိ သိက္ခာပဒေသု. သော အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ.

“මහණෙනි, මෙහි මහණෙක් සීලයෙහි පිරිපුන් වූයේ, සමාධියෙහි පිරිපුන් වූයේ, ප්‍රඥාවෙහි පිරිපුන් වූයේ වෙයි. ඔහු ඒ ශික්ෂාපදයන්හි ස්ථිර සීල ඇත්තේ, පිහිටි සීල ඇත්තේ වෙයි, ශික්ෂාපදයන්හි සමාදන්ව හික්මෙයි. ඔහු ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීමෙන්, ආශ්‍රව රහිත වූ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මෙලොව දී ම තමා විසින් ම විශිෂ්ට ඥානයෙන් අවබෝධ කොට, එයට පැමිණ වාසය කරයි.”

‘‘ဣတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဒေသံ ပဒေသကာရီ အာရာဓေတိ, ပရိပူရံ ပရိပူရကာရီ, အဝဉ္ဈာနိ တွေဝါဟံ, ဘိက္ခဝေ, သိက္ခာပဒါနိ ဝဒါမီ’’တိ. သတ္တမံ.

“මහණෙනි, මෙසේ කොටසක් පුහුණු කරන්නා කොටසක් (ප්‍රතිඵල) සාක්ෂාත් කරයි; සම්පූර්ණයෙන් පුහුණු කරන්නා සම්පූර්ණ ප්‍රතිඵල සාක්ෂාත් කරයි. මහණෙනි, මම මේ ශික්ෂාපදයන් හිස් නොවන බව පවසමි.” හත්වැනි සූත්‍රයයි.

၈. တတိယသိက္ခာသုတ္တံ

8. තෙවැනි ශික්ෂා සූත්‍රය.

၈၉. ‘‘သာဓိကမိဒံ, ဘိက္ခဝေ, ဒိယဍ္ဎသိက္ခာပဒသတံ အနွဒ္ဓမာသံ ဥဒ္ဒေသံ အာဂစ္ဆတိ ယတ္ထ အတ္တကာမာ ကုလပုတ္တာ သိက္ခန္တိ. တိဿော ဣမာ, ဘိက္ခဝေ, သိက္ခာ [Pg.236] ယတ္ထေတံ သဗ္ဗံ သမောဓာနံ ဂစ္ဆတိ. ကတမာ တိဿော? အဓိသီလသိက္ခာ, အဓိစိတ္တသိက္ခာ, အဓိပညာသိက္ခာ – ဣမာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တိဿော သိက္ခာ ယတ္ထေတံ သဗ္ဗံ သမောဓာနံ ဂစ္ဆတိ.

89. “මහණෙනි, තමන්ගේ යහපත කැමති කුලපුත්‍රයන් යම් ශික්ෂාපදයන්හි හික්මෙත්ද, ඒ එකසිය පනහකට අධික ශික්ෂාපද සමූහය සෑම අඩ මසකම උදේසීමට (පාතිමොක්ඛ උදේසයට) පැමිණෙයි. මහණෙනි, මේ සියල්ල යම් ශික්ෂාවන් තුනක් තුළ ඇතුළත් වේද, ඒ ශික්ෂාවෝ තිදෙනෙකි. ඒ තිදෙන කවරහුද? අධිසීල ශික්ෂාව, අධිචිත්ත ශික්ෂාව සහ අධිප්‍රඥා ශික්ෂාවයි. මහණෙනි, මේ සියල්ල යම් ශික්ෂාවන් තුනක් තුළ ඇතුළත් වේද, ඒ ශික්ෂාවෝ මේ තිදෙනාම වෙති.”

‘‘ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သီလေသု ပရိပူရကာရီ ဟောတိ သမာဓိသ္မိံ ပရိပူရကာရီ ပညာယ ပရိပူရကာရီ. သော ယာနိ တာနိ ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကာနိ သိက္ခာပဒါနိ တာနိ အာပဇ္ဇတိပိ ဝုဋ္ဌာတိပိ. တံ ကိဿ ဟေတု? န ဟိ မေတ္ထ, ဘိက္ခဝေ, အဘဗ္ဗတာ ဝုတ္တာ. ယာနိ စ ခေါ တာနိ သိက္ခာပဒါနိ အာဒိဗြဟ္မစရိယကာနိ ဗြဟ္မစရိယသာရုပ္ပာနိ တတ္ထ ဓုဝသီလော စ ဟောတိ ဌိတသီလော စ, သမာဒါယ သိက္ခတိ သိက္ခာပဒေသု. သော အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. တံ ဝါ ပန အနဘိသမ္ဘဝံ အပ္ပဋိဝိဇ္ဈံ ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ အန္တရာပရိနိဗ္ဗာယီ ဟောတိ. တံ ဝါ ပန အနဘိသမ္ဘဝံ အပ္ပဋိဝိဇ္ဈံ ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဥပဟစ္စပရိနိဗ္ဗာယီ ဟောတိ. တံ ဝါ ပန အနဘိသမ္ဘဝံ အပ္ပဋိဝိဇ္ဈံ ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ အသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီ ဟောတိ. တံ ဝါ ပန အနဘိသမ္ဘဝံ အပ္ပဋိဝိဇ္ဈံ ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ သသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီ ဟောတိ. တံ ဝါ ပန အနဘိသမ္ဘဝံ အပ္ပဋိဝိဇ္ဈံ ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဥဒ္ဓံသောတော ဟောတိ အကနိဋ္ဌဂါမီ တံ ဝါ ပန အနဘိသမ္ဘဝံ အပ္ပဋိဝိဇ္ဈံ တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ, ရာဂဒေါသမောဟာနံ တနုတ္တာ သကဒါဂါမီ ဟောတိ, သကိဒေဝ ဣမံ လောကံ အာဂန္တွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရောတိ. တံ ဝါ ပန အနဘိသမ္ဘဝံ အပ္ပဋိဝိဇ္ဈံ တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဧကဗီဇီ ဟောတိ, ဧကံယေဝ မာနုသကံ ဘဝံ နိဗ္ဗတ္တေတွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရောတိ. တံ ဝါ ပန အနဘိသမ္ဘဝံ အပ္ပဋိဝိဇ္ဈံ တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ကောလံကောလော ဟောတိ, ဒွေ ဝါ တီဏိ ဝါ ကုလာနိ သန္ဓာဝိတွာ သံသရိတွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရောတိ. တံ ဝါ ပန အနဘိသမ္ဘဝံ အပ္ပဋိဝိဇ္ဈံ တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ သတ္တက္ခတ္တုပရမော ဟောတိ, သတ္တက္ခတ္တုပရမံ ဒေဝေ စ မနုဿေ စ သန္ဓာဝိတွာ သံသရိတွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရောတိ.

“මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව සීලයෙහි පිරිපුන්ව කටයුතු කරයි, සමාධියෙහි පිරිපුන්ව කටයුතු කරයි, ප්‍රඥාවෙහි පිරිපුන්ව කටයුතු කරයි. ඔහු යම් ඒ කුඩා වූද, අනුකුඩා වූද ශික්ෂාපද වෙත්ද, ඒවා අතින් උල්ලංඝනය වුවද, නැවත එයින් නික්මෙයි. ඊට හේතුව කවරේද? මහණෙනි, මක්නිසාද යත් ඒ ශික්ෂාපද සම්බන්ධයෙන් ඇවැත් පැමිණීම හෝ ඉන් නික්මීම ආර්ය පුද්ගලයාට නොහැක්කක් ලෙස මා ප්‍රකාශ කර නැති බැවිනි. එහෙත් යම් ශික්ෂාපද කෙනෙක් බඹසරට මුල් වෙත්ද, බඹසරට අනුරූප වෙත්ද, ඒ ශික්ෂාපදයන්හි ඔහු ස්ථිර සීලයෙන් හා නොසැලෙන සීලයෙන් යුක්ත වෙයි. ඔහු ශික්ෂාපදයන් සමාදන්ව හික්මෙයි. ඔහු ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීමෙන්, ආශ්‍රව රහිත වූ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මෙලොවදීම තමාම විශිෂ්ට ඥානයෙන් සාක්ෂාත් කොට, එයට පැමිණ වාසය කරයි. ඉදින් ඔහු එය සාක්ෂාත් කිරීමට හෝ අවබෝධ කිරීමට අපොහොසත් වුවහොත්, පහළ කොටසේ සංයෝජන පහ ක්ෂය කිරීමෙන් ‘අන්තරාපරිනිබ්බායී’ වෙයි. ඉදින් ඔහු එය සාක්ෂාත් කිරීමට හෝ අවබෝධ කිරීමට අපොහොසත් වුවහොත්, පහළ කොටසේ සංයෝජන පහ ක්ෂය කිරීමෙන් ‘උපහච්චපරිනිබ්බායී’ වෙයි. ඉදින් ඔහු එය සාක්ෂාත් කිරීමට හෝ අවබෝධ කිරීමට අපොහොසත් වුවහොත්, පහළ කොටසේ සංයෝජන පහ ක්ෂය කිරීමෙන් ‘අසංඛාරපරිනිබ්බායී’ වෙයි. ඉදින් ඔහු එය සාක්ෂාත් කිරීමට හෝ අවබෝධ කිරීමට අපොහොසත් වුවහොත්, පහළ කොටසේ සංයෝජන පහ ක්ෂය කිරීමෙන් ‘සසංඛාරපරිනිබ්බායී’ වෙයි. ඉදින් ඔහු එය සාක්ෂාත් කිරීමට හෝ අවබෝධ කිරීමට අපොහොසත් වුවහොත්, පහළ කොටසේ සංයෝජන පහ ක්ෂය කිරීමෙන් ‘උද්ධංසෝත අකනිට්ඨගාමී’ වෙයි. ඉදින් ඔහු එය සාක්ෂාත් කිරීමට හෝ අවබෝධ කිරීමට අපොහොසත් වුවහොත්, සංයෝජන තුනක් ක්ෂය කිරීමෙන් හා රාග, ද්වේෂ, මෝහයන්ගේ තුනී වීමෙන් ‘සකෘදාගාමී’ වෙයි; ඔහු එක් වරක් පමණක් මේ ලෝකයට පැමිණ දුක කෙළවර කරයි. ඉදින් ඔහු එය සාක්ෂාත් කිරීමට හෝ අවබෝධ කිරීමට අපොහොසත් වුවහොත්, සංයෝජන තුනක් ක්ෂය කිරීමෙන් ‘ඒකබීජී’ වෙයි; ඔහු මිනිස් ලොව එක් භවයක පමණක් උපත ලබා දුක කෙළවර කරයි. ඉදින් ඔහු එය සාක්ෂාත් කිරීමට හෝ අවබෝධ කිරීමට අපොහොසත් වුවහොත්, සංයෝජන තුනක් ක්ෂය කිරීමෙන් ‘කෝලංකෝල’ වෙයි; ඔහු කුල දෙකක් හෝ තුනක් අතර සැරිසරා දුක කෙළවර කරයි. ඉදින් ඔහු එය සාක්ෂාත් කිරීමට හෝ අවබෝධ කිරීමට අපොහොසත් වුවහොත්, සංයෝජන තුනක් ක්ෂය කිරීමෙන් ‘සත්තක්ඛත්තුපරම’ වෙයි; ඔහු දෙවි මිනිස් ලොව උපරිම වශයෙන් හත් වරක් සැරිසරා දුක කෙළවර කරයි.”

‘‘ဣတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပရိပူရံ ပရိပူရကာရီ အာရာဓေတိ ပဒေသံ ပဒေသကာရီ. အဝဉ္ဈာနိတွေဝါဟံ, ဘိက္ခဝေ, သိက္ခာပဒါနိ ဝဒါမီ’’တိ. အဋ္ဌမံ.

“මහණෙනි, මෙසේ සම්පූර්ණයෙන් පුහුණු කරන්නා සම්පූර්ණ ප්‍රතිඵලයක්ද, කොටසක් පුහුණු කරන්නා කොටසක් (ප්‍රතිඵල) ද සාක්ෂාත් කරයි. මහණෙනි, මම මේ ශික්ෂාපදයන් හිස් නොවන බව පවසමි.” අටවැනි සූත්‍රයයි.

၉. ပဌမသိက္ခတ္တယသုတ္တံ

9. පළමු ශික්ෂාත්‍රය සූත්‍රය.

၉၀. ‘‘တိဿော [Pg.237] ဣမာ, ဘိက္ခဝေ, သိက္ခာ. ကတမာ တိဿော? အဓိသီလသိက္ခာ, အဓိစိတ္တသိက္ခာ, အဓိပညာသိက္ခာ.

90. “මහණෙනි, මේ ශික්ෂාවෝ තිදෙනෙකි. ඒ තිදෙන කවරහුද? අධිසීල ශික්ෂාව, අධිචිත්ත ශික්ෂාව සහ අධිප්‍රඥා ශික්ෂාවයි.”

‘‘ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, အဓိသီလသိက္ခာ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သီလဝါ ဟောတိ…ပေ… သမာဒါယ သိက္ခတိ သိက္ခာပဒေသု. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အဓိသီလသိက္ခာ.

“මහණෙනි, අධිසීල ශික්ෂාව යනු කවරේද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව සිල්වත් වෙයි... (පෙ)... ශික්ෂාපදයන් සමාදන්ව හික්මෙයි. මහණෙනි, මෙය අධිසීල ශික්ෂාව යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, အဓိစိတ္တသိက္ခာ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ…ပေ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အဓိစိတ္တသိက္ခာ.

“මහණෙනි, අධිචිත්ත ශික්ෂාව යනු කවරේද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව කාමයන්ගෙන් වෙන්ව... (පෙ)... සිව්වන ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි. මහණෙනි, මෙය අධිචිත්ත ශික්ෂාව යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, အဓိပညာသိက္ခာ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ…ပေ… ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အဓိပညာသိက္ခာ. ဣမာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တိဿော သိက္ခာ’’တိ. နဝမံ.

“මහණෙනි, අධිප්‍රඥා ශික්ෂාව යනු කවරේද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව ‘මෙය දුකයි’ කියා ඇති සැටියෙන් දැනගනියි... (පෙ)... ‘මෙය දුක්ඛ නිරෝධගාමිනී ප්‍රතිපදාවයි’ කියා ඇති සැටියෙන් දැනගනියි. මහණෙනි, මෙය අධිප්‍රඥා ශික්ෂාව යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, මේ වනාහි ශික්ෂාවෝ තිදෙනාම වෙති.” නවවැනි සූත්‍රයයි.

၁၀. ဒုတိယသိက္ခတ္တယသုတ္တံ

10. දෙවැනි ශික්ෂාත්‍රය සූත්‍රය.

၉၁. ‘‘တိဿော ဣမာ, ဘိက္ခဝေ, သိက္ခာ. ကတမာ တိဿော? အဓိသီလသိက္ခာ, အဓိစိတ္တသိက္ခာ, အဓိပညာသိက္ခာ.

91. “මහණෙනි, මේ ශික්ෂාවෝ තිදෙනෙකි. ඒ තිදෙන කවරහුද? අධිසීල ශික්ෂාව, අධිචිත්ත ශික්ෂාව සහ අධිප්‍රඥා ශික්ෂාවයි.”

‘‘ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, အဓိသီလသိက္ခာ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သီလဝါ ဟောတိ…ပေ… သမာဒါယ သိက္ခတိ သိက္ခာပဒေသု. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အဓိသီလသိက္ခာ.

“මහණෙනි, අධිසීල ශික්ෂාව යනු කවරේද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව සිල්වත් වෙයි... (පෙ)... ශික්ෂාපදයන් සමාදන්ව හික්මෙයි. මහණෙනි, මෙය අධිසීල ශික්ෂාව යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, အဓိစိတ္တသိက္ခာ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ…ပေ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အဓိစိတ္တသိက္ခာ.

“මහණෙනි, අධිචිත්ත ශික්ෂාව යනු කවරේද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව කාමයන්ගෙන් වෙන්ව... (පෙ)... සිව්වන ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි. මහණෙනි, මෙය අධිචිත්ත ශික්ෂාව යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, အဓိပညာသိက္ခာ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အဓိပညာ သိက္ခာ. ဣမာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တိဿော သိက္ခာ’’တိ.

“මහණෙනි, අධිප්‍රඥා ශික්ෂාව යනු කවරේද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව ආශ්‍රවයන් ක්ෂය වීමෙන්, ආශ්‍රව රහිත වූ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මෙලොවදීම තමා විසින්ම විශිෂ්ට ඥානයෙන් සාක්ෂාත් කර, එයට පැමිණ වාසය කරයි. මහණෙනි, මෙය අධිප්‍රඥා ශික්ෂාව යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, මේ වනාහි ශික්ෂාවන් තුනයි.”

‘‘အဓိသီလံ [Pg.238] အဓိစိတ္တံ, အဓိပညဉ္စ ဝီရိယဝါ;

ထာမဝါ ဓိတိမာ ဈာယီ, သတော ဂုတ္တိန္ဒြိယော စရေ.

“වීර්යවන්ත වූ, (ප්‍රඥා) බලයෙන් යුක්ත වූ, ධෛර්යවන්ත වූ, දැහැනට සමවන්, සිහිය ඇති හා සංවර කරගත් ඉන්ද්‍රියයන් ඇති තැනැත්තා අධිශීලය, අධිචිත්තය හා අධිප්‍රඥාවෙහි හික්මිය යුතුය.”

‘‘ယထာ ပုရေ တထာ ပစ္ဆာ, ယထာ ပစ္ဆာ တထာ ပုရေ;

ယထာ အဓော တထာ ဥဒ္ဓံ, ယထာ ဥဒ္ဓံ တထာ အဓော.

“පෙර (ප්‍රථම කාලයේදී) යම් සේ ද, පසුව ද එසේමය; පසුව යම් සේ ද, පෙර ද එසේමය. (ශරීරයේ) පහළ කොටස (අසුභ වශයෙන්) යම් සේ දකී ද, ඉහළ කොටස ද එසේම දකී; ඉහළ කොටස යම් සේ දකී ද, පහළ කොටස ද එසේම දකී.”

‘‘ယထာ ဒိဝါ တထာ ရတ္တိံ, ယထာ ရတ္တိံ တထာ ဒိဝါ;

အဘိဘုယျ ဒိသာ သဗ္ဗာ, အပ္ပမာဏသမာဓိနာ.

“දහවල යම් සේ (ශික්ෂාවන්හි) හික්මේ ද, රාත්‍රියේ ද එසේමය; රාත්‍රියේ යම් සේ හික්මේ ද, දහවල ද එසේමය. අප්‍රමාණ වූ (අරහත් මඟ) සමාධියෙන් යුතුව, සියලු දිශාවන් අරමුණු කරගනිමින් (කෙලෙස්) මැඩපවත්වා හික්මිය යුතුය.”

‘‘တမာဟု သေခံ ပဋိပဒံ, အထော သံသုဒ္ဓစာရိယံ ;

တမာဟု လောကေ သမ္ဗုဒ္ဓံ, ဓီရံ ပဋိပဒန္တဂုံ.

“පිළිවෙතින් යුත්, පිරිසිදු චරිතයක් ඇති ඒ තැනැත්තා 'සේඛ' පුද්ගලයා යැයි පවසති. ලෝකයෙහි පිළිවෙතෙහි කෙළවරට (නිවනට) පත් වූ, ස්ථිර ගුණ ඇති ඒ පුද්ගලයා 'සම්බුද්ධ' (චතුරාර්ය සත්‍යය අවබෝධ කළ තැනැත්තා) යැයි පවසති.”

‘‘ဝိညာဏဿ နိရောဓေန, တဏှာက္ခယဝိမုတ္တိနော;

ပဇ္ဇောတဿေဝ နိဗ္ဗာနံ, ဝိမောက္ခော ဟောတိ စေတသော’’တိ. ဒသမံ;

“තෘෂ්ණාව ක්ෂය වීමෙන් විමුක්තියට පත් වූ තැනැත්තාගේ, (අවසාන) විඥානය නිරුද්ධ වීමෙන්, පහනක් නිවී යාම මෙන් සිතේ මිදීම (නැවත නූපදනා ලෙස මිදීම) සිදුවේ.” දසවන සූත්‍රයයි.

၁၁. သင်္ကဝါသုတ္တံ

11. සංකවා සූත්‍රය

၉၂. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ကောသလေသု စာရိကံ စရမာနော မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ယေန သင်္ကဝါ နာမ ကောသလာနံ နိဂမော တဒဝသရိ. တတြ သုဒံ ဘဂဝါ သင်္ကဝါယံ ဝိဟရတိ. တေန ခေါ ပန သမယေန ကဿပဂေါတ္တော နာမ ဘိက္ခု သင်္ကဝါယံ အာဝါသိကော ဟောတိ. တတြ သုဒံ ဘဂဝါ သိက္ခာပဒပဋိသံယုတ္တာယ ဓမ္မိယာ ကထာယ ဘိက္ခူ သန္ဒဿေတိ သမာဒပေတိ သမုတ္တေဇေတိ သမ္ပဟံသေတိ. အထ ခေါ ကဿပဂေါတ္တဿ ဘိက္ခုနော ဘဂဝတိ သိက္ခာပဒပဋိသံယုတ္တာယ ဓမ္မိယာ ကထာယ ဘိက္ခူ သန္ဒဿေန္တေ သမာဒပေန္တေ သမုတ္တေဇေန္တေ သမ္ပဟံသေန္တေ အဟုဒေဝ အက္ခန္တိ အဟု အပ္ပစ္စယော – ‘‘အဓိသလ္လိခတေဝါယံ သမဏော’’တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ သင်္ကဝါယံ ယထာဘိရန္တံ ဝိဟရိတွာ ယေန ရာဇဂဟံ တေန စာရိကံ ပက္ကာမိ. အနုပုဗ္ဗေန စာရိကံ စရမာနော ယေန ရာဇဂဟံ တဒဝသရိ. တတြ သုဒံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ.

92. එක් සමයක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මහත් වූ භික්ෂු සංඝයා සමඟ කෝසල ජනපදයෙහි චාරිකාවෙහි යෙදෙන සේක්, සංකවා නම් වූ කෝසල වැසියන්ගේ නියම්ගමකට වැඩි සේක. එහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සංකවා නියම්ගමෙහි වාසය කළ සේක. එකල කස්සපගොත්ත නම් භික්ෂුව සංකවා නියම්ගමෙහි ආවාසික භික්ෂුවක්ව සිටියේය. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ශික්ෂා පදයන්ට අදාළ වූ ධර්ම කථාවෙන් භික්ෂූන් වහන්සේලාට (අර්ථය) මැනවින් පෙන්වා දෙන සේක, සමාදන් කරවන සේක, උත්සාහවත් කරවන සේක, සතුටු කරවන සේක. එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ශික්ෂා පද සම්බන්ධ ධර්ම කථාවෙන් භික්ෂූන්ව දිරිමත් කරන කල්හි, කස්සපගොත්ත භික්ෂුවට නොරිස්සුමක් හා අප්‍රසාදයක් ඇති විය. “මේ ශ්‍රමණයන් වහන්සේ අතිශයින්ම දැඩි ලෙස (ශික්ෂා පද පනවමින් කෙලෙස්) කපා හරින්නෙකි” යි ඔහුට සිතුණි. ඉන්පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සංකවා නියම්ගමෙහි රිසි පරිදි වාසය කොට, රජගහනුවර දෙසට චාරිකාවෙහි වැඩි සේක. පිළිවෙළින් චාරිකාවෙහි යෙදෙන උන්වහන්සේ රජගහනුවරට පැමිණ එහි වාසය කළ සේක.

အထ ခေါ ကဿပဂေါတ္တဿ ဘိက္ခုနော အစိရပက္ကန္တဿ ဘဂဝတော အဟုဒေဝ ကုက္ကုစ္စံ အဟု ဝိပ္ပဋိသာရော – ‘‘အလာဘာ ဝတ မေ, န ဝတ မေ လာဘာ[Pg.239]; ဒုလ္လဒ္ဓံ ဝတ မေ, န ဝတ မေ သုလဒ္ဓံ; ယဿ မေ ဘဂဝတိ သိက္ခာပဒပဋိသံယုတ္တာယ ဓမ္မိယာ ကထာယ ဘိက္ခူ သန္ဒဿေန္တေ သမာဒပေန္တေ သမုတ္တေဇေန္တေ သမ္ပဟံသေန္တေ အဟုဒေဝ အက္ခန္တိ အဟု အပ္ပစ္စယော – ‘အဓိသလ္လိခတေဝါယံ သမဏော’တိ. ယံနူနာဟံ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမေယျံ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတော သန္တိကေ အစ္စယံ အစ္စယတော ဒေသေယျ’’န္တိ. အထ ခေါ ကဿပဂေါတ္တော ဘိက္ခု သေနာသနံ သံသာမေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေန ရာဇဂဟံ တေန ပက္ကာမိ. အနုပုဗ္ဗေန ယေန ရာဇဂဟံ ယေန ဂိဇ္ဈကူဋော ပဗ္ဗတော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ကဿပဂေါတ္တော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ –

එකල භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩි නොබෝ වේලාවකින් කස්සපගොත්ත භික්ෂුවට පසුතැවිල්ලක් හා විපිළිසර බවක් ඇති විය. “මට නම් ලාභයක් නොවීය, අලාභයක්ම විය; මට නම් යහපත් ලැබීමක් නොවීය, අයහපත් ලැබීමක්ම විය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ශික්ෂා පද සම්බන්ධ ධර්ම කථාවෙන් භික්ෂූන්ව දිරිමත් කරන කල්හි, ‘මේ ශ්‍රමණයන් වහන්සේ අතිශයින්ම දැඩි ලෙස කෙලෙස් කපා හරින්නෙකි’ යි මට නොරිස්සුමක් හා අප්‍රසාදයක් ඇති විය. මම දැන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත ගොස්, උන්වහන්සේ හමුවේ මගේ වරද වරදක් ලෙස පිළිගෙන ක්ෂමා කරවා ගන්නේ නම් මැනවි” යි ඔහුට සිතුණි. ඉක්බිති කස්සපගොත්ත භික්ෂුව සේනාසනය අස්පස් කොට, පාත්‍ර සිවුරු ගෙන රජගහනුවර දෙසට පිටත් විය. පිළිවෙළින් රජගහනුවර ගිජුකුළු පර්වතයෙහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එකත්පසක හිඳගත්තේය. එකත්පසක හිඳගත් කස්සපගොත්ත භික්ෂුව භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය.

‘‘ဧကမိဒံ, ဘန္တေ, သမယံ ဘဂဝါ သင်္ကဝါယံ ဝိဟရတိ, သင်္ကဝါ နာမ ကောသလာနံ နိဂမော. တတြ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ သိက္ခာပဒပဋိသံယုတ္တာယ ဓမ္မိယာ ကထာယ ဘိက္ခူ သန္ဒဿေသိ သမာဒပေသိ သမုတ္တေဇေသိ သမ္ပဟံသေသိ. တဿ မယှံ ဘဂဝတိ သိက္ခာပဒပဋိသံယုတ္တာယ ဓမ္မိယာ ကထာယ ဘိက္ခူ သန္ဒဿေန္တေ သမာဒပေန္တေ သမုတ္တေဇေန္တေ သမ္ပဟံသေန္တေ အဟုဒေဝ အက္ခန္တိ အဟု အပ္ပစ္စယော – ‘အဓိသလ္လိခတေဝါယံ သမဏော’တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ သင်္ကဝါယံ ယထာဘိရန္တံ ဝိဟရိတွာ ယေန ရာဇဂဟံ တေန စာရိကံ ပက္ကာမိ. ( ) တဿ မယှံ, ဘန္တေ, အစိရပက္ကန္တဿ ဘဂဝတော အဟုဒေဝ ကုက္ကုစ္စံ အဟု ဝိပ္ပဋိသာရော – အလာဘာ ဝတ မေ, န ဝတ မေ လာဘာ; ဒုလ္လဒ္ဓံ ဝတ မေ, န ဝတ မေ သုလဒ္ဓံ; ယဿ မေ ဘဂဝတိ သိက္ခာပဒပဋိသံယုတ္တာယ ဓမ္မိယာ ကထာယ ဘိက္ခူ သန္ဒဿေန္တေ သမာဒပေန္တေ သမုတ္တေဇေန္တေ သမ္ပဟံသေန္တေ အဟုဒေဝ အက္ခန္တိ အဟု အပ္ပစ္စယော – ‘အဓိသလ္လိခတေဝါယံ သမဏော’တိ. ယံနူနာဟံ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမေယျံ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတော သန္တိကေ အစ္စယံ အစ္စယတော ဒေသေယျန္တိ. အစ္စယော မံ, ဘန္တေ, အစ္စဂမာ ယထာဗာလံ ယထာမူဠှံ ယထာအကုသလံ ယဿ မေ ဘဂဝတိ သိက္ခာပဒပဋိသံယုတ္တာယ ဓမ္မိယာ ကထာယ ဘိက္ခူ သန္ဒဿေန္တေ သမာဒပေန္တေ သမုတ္တေဇေန္တေ သမ္ပဟံသေန္တေ အဟုဒေဝ အက္ခန္တိ အဟု အပ္ပစ္စယော – ‘အဓိသလ္လိခတေဝါယံ သမဏော’တိ. တဿ [Pg.240] မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ အစ္စယံ အစ္စယတော ပဋိဂ္ဂဏှာတု, အာယတိံ သံဝရာယာ’’တိ.

“ස්වාමීනි, එක් සමයක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෝසල ජනපදයේ සංකවා නම් නියම්ගමෙහි වැඩවසන සේක. ස්වාමීනි, එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ශික්ෂාපද හා සම්බන්ධ වූ ධර්ම දේශනාවකින් භික්ෂූන් වහන්සේලාට කරුණු පෙන්වා දුන්හ, (එහි) සමාදන් කරවූහ, උනන්දු කරවූහ, ප්‍රමෝදයට පත් කළහ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ශික්ෂාපද හා සම්බන්ධ ධර්ම දේශනාවෙන් භික්ෂූන් වහන්සේලාට කරුණු පෙන්වා දෙද්දී, සමාදන් කරවද්දී, උනන්දු කරවද්දී හා ප්‍රමෝදයට පත් කරද්දී, ‘මේ ශ්‍රමණයන් වහන්සේ අතිශයින්ම දැඩි ලෙස ශික්ෂාවන් පනවති’ (ශික්ෂාපද මගින් අපව දැඩි පාලනයකට ලක් කරති) යන්නෙන් මට නොකැමැත්තක් හා නොසතුටක් ඇති විය. ඉන්පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සංකවා නියම්ගමෙහි රිසි තාක් කල් වැඩසිට රජගහ නුවර බලා චාරිකාවේ වැඩම කළ සේක. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩම කර නොබෝ වේලාවකින් මට මෙබඳු පසුතැවිල්ලක් හා කනගාටුවක් ඇති විය: ‘භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ශික්ෂාපද හා සම්බන්ධ ධර්ම කතාවෙන් භික්ෂූන්ට අනුශාසනා කරද්දී මට නොකැමැත්තක් හා නොසතුටක් ඇති වීම මගේ අභාග්‍යයකි, මට ලැබුණු අලාභයකි. මම පැවිද්ද ලැබුවේ නොමනා ලෙසය, මගේ පැවිද්ද යහපත් ලෙස ලැබුණක් නොවේ. මම දැන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත ගොස්, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියේ මගේ වරද වරදක් ලෙස පාපොච්චාරණය කළහොත් මැනවි’ කියායි. ස්වාමීනි, අඥානකම නිසාත්, මුළාව නිසාත්, අදක්ෂකම නිසාත් මට වරදක් සිදු විය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ශික්ෂාපද හා සම්බන්ධ ධර්ම දේශනාවෙන් භික්ෂූන්ට අනුශාසනා කරද්දී මම නොකැමැත්ත හා නොසතුට ඇති කරගත්තෙමි. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මගේ එම වරද වරදක් ලෙස පිළිගෙන, මතු සංවරය පිණිස මට සමාව දෙන සේක්වා.”

‘‘တဂ္ဃ တံ, ကဿပ, အစ္စယော အစ္စဂမာ ယထာဗာလံ ယထာမူဠှံ ယထာအကုသလံ, ယဿ တေ မယိ သိက္ခာပဒပဋိသံယုတ္တာယ ဓမ္မိယာ ကထာယ ဘိက္ခူ သန္ဒဿေန္တေ သမာဒပေန္တေ သမုတ္တေဇေန္တေ သမ္ပဟံသေန္တေ အဟုဒေဝ အက္ခန္တိ အဟု အပ္ပစ္စယော – ‘အဓိသလ္လိခတေဝါယံ သမဏော’တိ. ယတော စ ခေါ တွံ, ကဿပ, အစ္စယံ အစ္စယတော ဒိသွာ ယထာဓမ္မံ ပဋိကရောသိ, တံ တေ မယံ ပဋိဂ္ဂဏှာမ. ဝုဒ္ဓိဟေသာ, ကဿပ, အရိယဿ ဝိနယေ ယော အစ္စယံ အစ္စယတော ဒိသွာ ယထာဓမ္မံ ပဋိကရောတိ, အာယတိံ သံဝရံ အာပဇ္ဇတိ.

“කස්සප, ඒකාන්තයෙන්ම අඥානකම නිසාත්, මුළාව නිසාත්, අදක්ෂකම නිසාත් ඔබ අතින් වරදක් සිදු විය. මා ශික්ෂාපද පිළිබඳ වූ ධර්ම කතාවෙන් භික්ෂූන්ට අනුශාසනා කරද්දී, ‘මේ ශ්‍රමණයන් වහන්සේ අතිශයින්ම දැඩි ලෙස ශික්ෂාවන් පනවති’ යැයි ඔබට නොකැමැත්තක් හා නොසතුටක් ඇති විය. කස්සප, ඔබ ඔබේ වරද වරදක් ලෙස දැක ධර්මානුකූලව එය පිළියම් කරන බැවින්, අපි එය පිළිගනිමු. කස්සප, යමෙක් තම වරද වරදක් ලෙස දැක ධර්මානුකූලව පිළියම් කොට මතු සංවරයට පැමිණෙන්නේ නම්, මෙය ආර්ය විනයෙහි දියුණුවක්ම වන්නේය.”

‘‘ထေရော စေပိ, ကဿပ, ဘိက္ခု ဟောတိ န သိက္ခာကာမော န သိက္ခာသမာဒါနဿ ဝဏ္ဏဝါဒီ, ယေ စညေ ဘိက္ခူ န သိက္ခာကာမာ တေ စ န သိက္ခာယ သမာဒပေတိ, ယေ စညေ ဘိက္ခူ သိက္ခာကာမာ တေသဉ္စ န ဝဏ္ဏံ ဘဏတိ ဘူတံ တစ္ဆံ ကာလေန, ဧဝရူပဿာဟံ, ကဿပ, ထေရဿ ဘိက္ခုနော န ဝဏ္ဏံ ဘဏာမိ. တံ ကိဿ ဟေတု? သတ္ထာ ဟိဿ ဝဏ္ဏံ ဘဏတီတိ အညေ နံ ဘိက္ခူ ဘဇေယျုံ, ယေ နံ ဘဇေယျုံ တျာဿ ဒိဋ္ဌာနုဂတိံ အာပဇ္ဇေယျုံ, ယျာဿ ဒိဋ္ဌာနုဂတိံ အာပဇ္ဇေယျုံ တေသံ တံ အဿ ဒီဃရတ္တံ အဟိတာယ ဒုက္ခာယာတိ. တသ္မာဟံ, ကဿပ, ဧဝရူပဿ ထေရဿ ဘိက္ခုနော န ဝဏ္ဏံ ဘဏာမိ.

“කස්සප, යම් ස්ථවිර භික්ෂුවක් ශික්ෂාවන් කෙරෙහි කැමැත්තක් නොමැති නම්, ශික්ෂාවන් සමාදන් වීමේ ගුණ පවසන්නෙකු නොවේ නම්, ශික්ෂාවන් කෙරෙහි අකමැති අන් භික්ෂූන්ව ද ශික්ෂාවන්හි සමාදන් කරවන්නේ නොවේ නම්, ශික්ෂාවන් කෙරෙහි කැමති අන් භික්ෂූන්ගේ ගුණ ද සුදුසු කලට සත්‍ය වූ පරිදි නොපවසන්නේ නම්; කස්සප, මම එවැනි ස්ථවිර භික්ෂුවකට ප්‍රශංසා නොකරමි. එයට හේතුව කුමක්ද? ‘ශාස්තෘන් වහන්සේ මොහුගේ ගුණ පවසති’ යැයි සිතා අන් භික්ෂූන් වහන්සේලා ඔහුව ඇසුරු කළ හැකි බැවිනි. ඔහුව ඇසුරු කරන අය ඔහුගේ ඒ වැරදි ආදර්ශය අනුගමනය කරති. ඔවුන් ඔහුගේ ආදර්ශය අනුගමනය කළහොත්, එය ඔවුන්ට දීර්ඝ කාලයක් මුළුල්ලේ අහිත පිණිස හා දුක පිණිස පවතින්නේය. කස්සප, එම නිසා මම එවැනි ස්ථවිර භික්ෂුවකට ප්‍රශංසා නොකරමි.”

‘‘မဇ္ဈိမော စေပိ, ကဿပ, ဘိက္ခု ဟောတိ…ပေ… နဝေါ စေပိ, ကဿပ, ဘိက္ခု ဟောတိ န သိက္ခာကာမော န သိက္ခာသမာဒါနဿ ဝဏ္ဏဝါဒီ, ယေ စညေ ဘိက္ခူ န သိက္ခာကာမာ တေ စ န သိက္ခာယ သမာဒပေတိ, ယေ စညေ ဘိက္ခူ သိက္ခာကာမာ တေသဉ္စ န ဝဏ္ဏံ ဘဏတိ ဘူတံ တစ္ဆံ ကာလေန, ဧဝရူပဿာဟံ, ကဿပ, နဝဿ ဘိက္ခုနော န ဝဏ္ဏံ ဘဏာမိ. တံ ကိဿ ဟေတု? သတ္ထာ ဟိဿ ဝဏ္ဏံ ဘဏတီတိ အညေ နံ ဘိက္ခူ ဘဇေယျုံ, ယေ နံ ဘဇေယျုံ တျာဿ ဒိဋ္ဌာနုဂတိံ အာပဇ္ဇေယျုံ, ယျာဿ ဒိဋ္ဌာနုဂတိံ အာပဇ္ဇေယျုံ တေသံ တံ အဿ ဒီဃရတ္တံ အဟိတာယ ဒုက္ခာယာတိ. တသ္မာဟံ, ကဿပ, ဧဝရူပဿ နဝဿ ဘိက္ခုနော န ဝဏ္ဏံ ဘဏာမိ.

“කස්සප, යම් මධ්‍යම භික්ෂුවක් ද... (පෙ)... කස්සප, යම් නවක භික්ෂුවක් හෝ ශික්ෂාවන් කෙරෙහි කැමැත්තක් නොමැති නම්, ශික්ෂාවන් සමාදන් වීමේ ගුණ පවසන්නෙකු නොවේ නම්, ශික්ෂාවන් කෙරෙහි අකමැති අන් භික්ෂූන්ව ද ශික්ෂාවන්හි සමාදන් කරවන්නේ නොවේ නම්, ශික්ෂාවන් කෙරෙහි කැමති අන් භික්ෂූන්ගේ ගුණ ද සුදුසු කලට සත්‍ය වූ පරිදි නොපවසන්නේ නම්; කස්සප, මම එවැනි නවක භික්ෂුවකට ප්‍රශංසා නොකරමි. එයට හේතුව කුමක්ද? ‘ශාස්තෘන් වහන්සේ මොහුගේ ගුණ පවසති’ යැයි සිතා අන් භික්ෂූන් ඔහුව ඇසුරු කළ හැකි බැවිනි. ඔහුව ඇසුරු කරන අය ඔහුගේ ආදර්ශය අනුගමනය කරති. ඔවුන් ඔහුගේ ආදර්ශය අනුගමනය කළහොත්, එය ඔවුන්ට දීර්ඝ කාලයක් මුළුල්ලේ අහිත පිණිස හා දුක පිණිස පවතින්නේය. කස්සප, එම නිසා මම එවැනි නවක භික්ෂුවකට ප්‍රශංසා නොකරමි.”

‘‘ထေရော [Pg.241] စေပိ, ကဿပ, ဘိက္ခု ဟောတိ သိက္ခာကာမော သိက္ခာသမာဒါနဿ ဝဏ္ဏဝါဒီ, ယေ စညေ ဘိက္ခူ န သိက္ခာကာမာ တေ စ သိက္ခာယ သမာဒပေတိ, ယေ စညေ ဘိက္ခူ သိက္ခာကာမာ တေသဉ္စ ဝဏ္ဏံ ဘဏတိ ဘူတံ တစ္ဆံ ကာလေန, ဧဝရူပဿာဟံ, ကဿပ, ထေရဿ ဘိက္ခုနော ဝဏ္ဏံ ဘဏာမိ. တံ ကိဿ ဟေတု? သတ္ထာ ဟိဿ ဝဏ္ဏံ ဘဏတီတိ အညေ နံ ဘိက္ခူ ဘဇေယျုံ, ယေ နံ ဘဇေယျုံ တျာဿ ဒိဋ္ဌာနုဂတိံ အာပဇ္ဇေယျုံ, ယျာဿ ဒိဋ္ဌာနုဂတိံ အာပဇ္ဇေယျုံ တေသံ တံ အဿ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယာတိ. တသ္မာဟံ, ကဿပ, ဧဝရူပဿ ထေရဿ ဘိက္ခုနော ဝဏ္ဏံ ဘဏာမိ.

“කස්සප, යම් ස්ථවිර භික්ෂුවක් ශික්ෂාවන් කෙරෙහි කැමැත්ත ඇත්තේ වෙයි නම්, ශික්ෂාවන් සමාදන් වීමේ ගුණ පවසන්නෙකු වෙයි නම්, ශික්ෂාවන් කෙරෙහි අකමැති අන් භික්ෂූන්ව ද ශික්ෂාවන්හි සමාදන් කරවන්නේ වෙයි නම්, ශික්ෂාවන් කෙරෙහි කැමති අන් භික්ෂූන්ගේ ගුණ ද සුදුසු කලට සත්‍ය වූ පරිදි පවසන්නේ වෙයි නම්; කස්සප, මම එවැනි ස්ථවිර භික්ෂුවකට ප්‍රශංසා කරමි. එයට හේතුව කුමක්ද? ‘ශාස්තෘන් වහන්සේ මොහුගේ ගුණ පවසති’ යැයි සිතා අන් භික්ෂූන් ඔහුව ඇසුරු කරති. ඔහුව ඇසුරු කරන අය ඔහුගේ ඒ යහපත් ආදර්ශය අනුගමනය කරති. ඔවුන් ඔහුගේ ආදර්ශය අනුගමනය කළහොත්, එය ඔවුන්ට දීර්ඝ කාලයක් මුළුල්ලේ හිත පිණිස හා සැප පිණිස පවතින්නේය. කස්සප, එම නිසා මම එවැනි ස්ථවිර භික්ෂුවකට ප්‍රශංසා කරමි.”

‘‘မဇ္ဈိမော စေပိ, ကဿပ, ဘိက္ခု ဟောတိ သိက္ခာကာမော…ပေ… နဝေါ စေပိ, ကဿပ, ဘိက္ခု ဟောတိ သိက္ခာကာမော သိက္ခာသမာဒါနဿ ဝဏ္ဏဝါဒီ, ယေ စညေ ဘိက္ခူ န သိက္ခာကာမာ တေ စ သိက္ခာယ သမာဒပေတိ, ယေ စညေ ဘိက္ခူ သိက္ခာကာမာ တေသဉ္စ ဝဏ္ဏံ ဘဏတိ ဘူတံ တစ္ဆံ ကာလေန, ဧဝရူပဿာဟံ, ကဿပ, နဝဿ ဘိက္ခုနော ဝဏ္ဏံ ဘဏာမိ. တံ ကိဿ ဟေတု? သတ္ထာ ဟိဿ ဝဏ္ဏံ ဘဏတီတိ အညေ နံ ဘိက္ခူ ဘဇေယျုံ, ယေ နံ ဘဇေယျုံ တျာဿ ဒိဋ္ဌာနုဂတိံ အာပဇ္ဇေယျုံ, ယျာဿ ဒိဋ္ဌာနုဂတိံ အာပဇ္ဇေယျုံ တေသံ တံ အဿ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယာတိ. တသ္မာဟံ, ကဿပ, ဧဝရူပဿ နဝဿ ဘိက္ခုနော ဝဏ္ဏံ ဘဏာမီ’’တိ. ဧကာဒသမံ.

“කස්සප, ඉදින් මධ්‍යම පැවිද්දෙකු වූ භික්ෂුවක් හික්මීමට කැමති වන්නේ නම්...පෙ... කස්සප, ඉදින් නවක භික්ෂුවක් හික්මීමට කැමති වන්නේ ද, හික්මීම සමාදන් වීමේ ගුණ පවසන්නේ ද, හික්මීමට අකමැති වෙනත් භික්ෂූන් හික්මීමෙහි සමාදන් කරවන්නේ ද, හික්මීමට කැමති වෙනත් භික්ෂූන්ගේ ගුණ සුදුසු කලට සැබෑ වූ ලෙසින් ද තත් වූ ලෙසින් ද පවසන්නේ ද, කස්සප, මම එවැනි නවක භික්ෂුවගේ ගුණ පවසමි. එයට හේතුව කුමක්ද? ‘ශාස්තෘන් වහන්සේ මොහුගේ ගුණ පවසති’ යි සෙසු භික්ෂූන් ඔහු ඇසුරු කරත්. ඔහු ඇසුරු කරන්නෝ ඔහුගේ ආදර්ශය අනුගමනය කරත්. ඔහුගේ ආදර්ශය අනුගමනය කරන්නා වූ ඔවුන්ට එය දීර්ඝ කාලයක් මුළුල්ලේ හිතසුව පිණිස පවතින්නේය. කස්සප, ඒ නිසා මම එවැනි නවක භික්ෂුවගේ ගුණ පවසමි.” එකොළොස්වන සූත්‍රයයි.

သမဏဝဂ္ဂေါ နဝမော.

නවවන සමණ වර්ගයයි.

တဿုဒ္ဒါနံ –

එහි උද්දානය -

သမဏော ဂဒြဘော ခေတ္တံ, ဝဇ္ဇိပုတ္တော စ သေက္ခကံ;

တယော စ သိက္ခနာ ဝုတ္တာ, ဒွေ သိက္ခာ သင်္ကဝါယ စာတိ.

සමණ, ගද්‍රභ, ඛෙත්ත, වජ්ජිපුත්ත සහ සේක්ඛ යන සූත්‍ර ද, (සික්ඛා) තුනක් වදාළ සූත්‍රය ද, සික්ඛා සූත්‍ර දෙකක් සහ සංකවාය සූත්‍රය ද වේ.

(၁၀) ၅. လောဏကပလ္လဝဂ္ဂေါ

(10) 5. ලෝණකපල්ල වර්ගය

၁. အစ္စာယိကသုတ္တံ

1. අච්චායික සූත්‍රය

၉၃. ‘‘တီဏိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ကဿကဿ ဂဟပတိဿ အစ္စာယိကာနိ ကရဏီယာနိ. ကတမာနိ တီဏိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ကဿကော ဂဟပတိ သီဃံ သီဃံ ခေတ္တံ သုကဋ္ဌံ ကရောတိ သုမတိကတံ. သီဃံ သီဃံ ခေတ္တံ သုကဋ္ဌံ ကရိတွာ [Pg.242] သုမတိကတံ သီဃံ သီဃံ ဗီဇာနိ ပတိဋ္ဌာပေတိ. သီဃံ သီဃံ ဗီဇာနိ ပတိဋ္ဌာပေတွာ သီဃံ သီဃံ ဥဒကံ အဘိနေတိပိ အပနေတိပိ. ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဏိ ကဿကဿ ဂဟပတိဿ အစ္စာယိကာနိ ကရဏီယာနိ. တဿ ခေါ တံ, ဘိက္ခဝေ, ကဿကဿ ဂဟပတိဿ နတ္ထိ သာ ဣဒ္ဓိ ဝါ အာနုဘာဝေါ ဝါ – ‘အဇ္ဇေဝ မေ ဓညာနိ ဇာယန္တု, သွေဝ ဂဗ္ဘီနိ ဟောန္တု, ဥတ္တရသွေဝ ပစ္စန္တူ’တိ. အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဟောတိ သော သမယော ယံ တဿ ကဿကဿ ဂဟပတိဿ တာနိ ဓညာနိ ဥတုပရိဏာမီနိ ဇာယန္တိပိ ဂဗ္ဘီနိပိ ဟောန္တိ ပစ္စန္တိပိ.

93. “මහණෙනි, ගොවි ගෘහපතියෙකුට කඩිනමින් කළ යුතු කටයුතු තුනක් වෙයි. ඒ තුන කවරේද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ගොවි ගෘහපතියා ඉතා ඉක්මනින් කුඹුර මැනවින් සායි, මැනවින් මට්ටම් කරයි. ඉතා ඉක්මනින් කුඹුර මැනවින් සා මට්ටම් කොට, ඉතා ඉක්මනින් බීජ වපුරයි. ඉතා ඉක්මනින් බීජ වපුරා, ඉතා ඉක්මනින් ජලය ඇතුළු කිරීම හෝ පිට කිරීම හෝ කරයි. මහණෙනි, මේවා ගොවි ගෘහපතියාට ඇති කඩිනම් කටයුතු තුනයි. මහණෙනි, එම ගොවි ගෘහපතියාට ‘මගේ ධාන්‍ය අදම පැළවේවා, හෙටම කරල් බිරේවා, අනිද්දාම පැසෙවා’ යි සිතූ පමණින් ඉටුකරගත හැකි එවැනි සෘද්ධියක් හෝ ආනුභාවයක් නැත. මහණෙනි, එසේ වුවත්, ඍතු විපර්යාසයන්ට අනුව ඒ ගොවි ගෘහපතියාගේ එම ධාන්‍ය පැළවෙන, කරල් බිරෙන සහ පැසෙන කාලයක් එළඹෙයි.”

‘‘ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဏိမာနိ ဘိက္ခုဿ အစ္စာယိကာနိ ကရဏီယာနိ. ကတမာနိ တီဏိ? အဓိသီလသိက္ခာသမာဒါနံ, အဓိစိတ္တသိက္ခာသမာဒါနံ, အဓိပညာသိက္ခာသမာဒါနံ – ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဏိ ဘိက္ခုဿ အစ္စာယိကာနိ ကရဏီယာနိ. တဿ ခေါ တံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော နတ္ထိ သာ ဣဒ္ဓိ ဝါ အနုဘာဝေါ ဝါ – ‘အဇ္ဇေဝ မေ အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတု သွေ ဝါ ဥတ္တရသွေ ဝါ’တိ. အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဟောတိ သော သမယော ယံ တဿ ဘိက္ခုနော အဓိသီလမ္ပိ သိက္ခတော အဓိစိတ္တမ္ပိ သိက္ခတော အဓိပညမ္ပိ သိက္ခတော အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ.

“මහණෙනි, එමෙන්ම භික්ෂුවකට ද කඩිනමින් කළ යුතු කටයුතු තුනක් වෙයි. ඒ තුන කවරේද? අධිසීල ශික්ෂාව සමාදන් වීම, අධිචිත්ත ශික්ෂාව සමාදන් වීම, අධිප්‍රඥා ශික්ෂාව සමාදන් වීමයි. මහණෙනි, මේවා භික්ෂුවකට ඇති කඩිනම් කටයුතු තුනයි. මහණෙනි, එම භික්ෂුවට ‘මගේ සිත අදම හෝ හෙටම හෝ අනිද්දාම හෝ උපාදානයෙන් තොරව ආශ්‍රවයන්ගෙන් මිදේවා’ යි සිතූ පමණින් ඉටුකරගත හැකි එවැනි සෘද්ධියක් හෝ ආනුභාවයක් නැත. මහණෙනි, එසේ වුවත් අධිසීලයෙහි ද හික්මෙන්නා වූ, අධිචිත්තයෙහි ද හික්මෙන්නා වූ, අධිප්‍රඥාවෙහි ද හික්මෙන්නා වූ එම භික්ෂුවගේ සිත උපාදානයෙන් තොරව ආශ්‍රවයන්ගෙන් මිදෙන කාලයක් එළඹෙයි.”

‘‘တသ္မာတိဟ, ဘိက္ခဝေ, ဧဝံ သိက္ခိတဗ္ဗံ – ‘တိဗ္ဗော နော ဆန္ဒော ဘဝိဿတိ အဓိသီလသိက္ခာသမာဒါနေ, တိဗ္ဗော ဆန္ဒော ဘဝိဿတိ အဓိစိတ္တသိက္ခာသမာဒါနေ, တိဗ္ဗော ဆန္ဒော ဘဝိဿတိ အဓိပညာသိက္ခာသမာဒါနေ’တိ. ဧဝဉှိ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, သိက္ခိတဗ္ဗ’’န္တိ. ပဌမံ.

“මහණෙනි, එබැවින් මෙහිදී මෙසේ හික්මිය යුතුය: ‘අධිසීල ශික්ෂාව සමාදන් වීමෙහිලා අපට දැඩි කැමැත්තක් ඇති වන්නේය, අධිචිත්ත ශික්ෂාව සමාදන් වීමෙහිලා දැඩි කැමැත්තක් ඇති වන්නේය, අධිප්‍රඥා ශික්ෂාව සමාදන් වීමෙහිලා දැඩි කැමැත්තක් ඇති වන්නේය’ යනුවෙනි. මහණෙනි, ඔබ විසින් මෙසේ හික්මිය යුතුය.” පළමු සූත්‍රයයි.

၂. ပဝိဝေကသုတ္တံ

2. පවිවේක සූත්‍රය

၉၄. ‘‘တီဏိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ပဝိဝေကာနိ ပညာပေန္တိ. ကတမာနိ တီဏိ? စီဝရပဝိဝေကံ, ပိဏ္ဍပါတပဝိဝေကံ, သေနာသနပဝိဝေကံ.

94. “මහණෙනි, අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ පවිවේක තුනක් පනවති. ඒ තුන කවරේද? චීවර පවිවේකය, පිණ්ඩපාත පවිවේකය සහ සේනාසන පවිවේකයයි.”

‘‘တတြိဒံ, ဘိက္ခဝေ, အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ စီဝရပဝိဝေကသ္မိံ ပညာပေန္တိ, သာဏာနိပိ ဓာရေန္တိ, မသာဏာနိပိ ဓာရေန္တိ, ဆဝဒုဿာနိပိ ဓာရေန္တိ, ပံသုကူလာနိပိ ဓာရေန္တိ, တိရီဋာနိပိ ဓာရေန္တိ, အဇိနမ္ပိ ဓာရေန္တိ, အဇိနက္ခိပမ္ပိ ဓာရေန္တိ, ကုသစီရမ္ပိ ဓာရေန္တိ, ဝါကစီရမ္ပိ ဓာရေန္တိ, ဖလကစီရမ္ပိ ဓာရေန္တိ, ကေသကမ္ဗလမ္ပိ ဓာရေန္တိ, ဝါလကမ္ဗလမ္ပိ ဓာရေန္တိ, ဥလူကပက္ခိကမ္ပိ [Pg.243] ဓာရေန္တိ. ဣဒံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ စီဝရပဝိဝေကသ္မိံ ပညာပေန္တိ.

“මහණෙනි, එහිදී අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ චීවර පවිවේකය සම්බන්ධයෙන් මෙසේ පනවති; ඔවුහු සණ වැහැරි රෙදි දරති, සණ මිශ්‍ර රෙදි දරති, මළ සිරුරු එතූ රෙදි දරති, පාංශුකූල වස්ත්‍ර දරති, ගස් පට්ටාවලින් කළ වස්ත්‍ර දරති, අඳුන් දිවි සම් දරති, තීරු කැපූ අඳුන් දිවි සම් දරති, කුස තණ සිවුරු දරති, නියඳ වැහැරි දරති, ලෑලි වස්ත්‍ර දරති, මිනිස් කෙස්වලින් කළ කම්බිළි දරති, සත්ව ලොම්වලින් කළ වස්ත්‍ර දරති, බකමූණු පියාපත්වලින් කළ වස්ත්‍ර දරති. මහණෙනි, අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ චීවර පවිවේකය සම්බන්ධයෙන් මෙසේ පනවති.”

‘‘တတြိဒံ, ဘိက္ခဝေ, အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ပိဏ္ဍပါတပဝိဝေကသ္မိံ ပညာပေန္တိ. သာကဘက္ခာပိ ဟောန္တိ, သာမာကဘက္ခာပိ ဟောန္တိ, နီဝါရဘက္ခာပိ ဟောန္တိ, ဒဒ္ဒုလဘက္ခာပိ ဟောန္တိ, ဟဋဘက္ခာပိ ဟောန္တိ, ကဏဘက္ခာပိ ဟောန္တိ, အာစာမဘက္ခာပိ ဟောန္တိ, ပိညာကဘက္ခာပိ ဟောန္တိ, တိဏဘက္ခာပိ ဟောန္တိ, ဂေါမယဘက္ခာပိ ဟောန္တိ, ဝနမူလဖလာဟာရာ ယာပေန္တိ ပဝတ္တဖလဘောဇီ. ဣဒံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ပိဏ္ဍပါတပဝိဝေကသ္မိံ ပညာပေန္တိ.

“මහණෙනි, එහිදී අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ පිණ්ඩපාත පවිවේකය සම්බන්ධයෙන් මෙසේ පනවති; ඔවුහු පලා වර්ග අනුභව කරන්නෝ වෙති, සුවඳැල් සහල් අනුභව කරන්නෝ වෙති, වන සහල් අනුභව කරන්නෝ වෙති, සම් කැබලි අනුභව කරන්නෝ වෙති, සෙවල අනුභව කරන්නෝ වෙති, සහල් කුඩු අනුභව කරන්නෝ වෙති, දංකුඩ අනුභව කරන්නෝ වෙති, පින්නක් අනුභව කරන්නෝ වෙති, තණකොළ අනුභව කරන්නෝ වෙති, ගොම අනුභව කරන්නෝ වෙති, වනයේ අල මුල් සහ ගෙඩිවලින් යැපෙන්නෝ වෙති, තමන්ම වැටුණු ගෙඩි අනුභව කරන්නෝ වෙති. මහණෙනි, අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ පිණ්ඩපාත පවිවේකය සම්බන්ධයෙන් මෙසේ පනවති.”

‘‘တတြိဒံ, ဘိက္ခဝေ, အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ သေနာသနပဝိဝေကသ္မိံ ပညာပေန္တိ အရညံ ရုက္ခမူလံ သုသာနံ ဝနပတ္ထံ အဗ္ဘောကာသံ ပလာလပုဉ္ဇံ ဘုသာဂါရံ. ဣဒံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ သေနာသနပဝိဝေကသ္မိံ ပညာပေန္တိ. ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဏိ အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ပဝိဝေကာနိ ပညာပေန္တိ.

“මහණෙනි, අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ සෙනසුන් ඇසුරු කොට පවත්නා වූ විවේකය (කෙලෙසුන්ගෙන් වෙන්වීම) ලෙස මේවා පනවති; එනම් ආරණ්‍යය, රුක්මුල, සොහොන, වනප්‍රස්ථය (ඝන වනාන්තරය), එළිමහන, පිදුරු ගොඩ සහ බොල් වී ගබඩාවයි. මහණෙනි, අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ සෙනසුන් ඇසුරු කළ විවේකය ලෙස පනවන්නේ මෙයයි. මහණෙනි, අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ මේ විවේක තුන පනවති.”

‘‘တီဏိ ခေါ ပနိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ဘိက္ခုနော ပဝိဝေကာနိ. ကတမာနိ တီဏိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သီလဝါ စ ဟောတိ, ဒုဿီလျဉ္စဿ ပဟီနံ ဟောတိ, တေန စ ဝိဝိတ္တော ဟောတိ; သမ္မာဒိဋ္ဌိကော စ ဟောတိ, မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ စဿ ပဟီနာ ဟောတိ, တာယ စ ဝိဝိတ္တော ဟောတိ; ခီဏာသဝေါ စ ဟောတိ, အာသဝါ စဿ ပဟီနာ ဟောန္တိ, တေဟိ စ ဝိဝိတ္တော ဟောတိ. ယတော ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သီလဝါ ဟောတိ, ဒုဿီလျဉ္စဿ ပဟီနံ ဟောတိ, တေန စ ဝိဝိတ္တော ဟောတိ; သမ္မာဒိဋ္ဌိကော စ ဟောတိ, မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ စဿ ပဟီနာ ဟောတိ, တာယ စ ဝိဝိတ္တော ဟောတိ; ခီဏာသဝေါ စ ဟောတိ, အာသဝါ စဿ ပဟီနာ ဟောန္တိ, တေဟိ စ ဝိဝိတ္တော ဟောတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ‘ဘိက္ခု အဂ္ဂပ္ပတ္တော သာရပ္ပတ္တော သုဒ္ဓေါ သာရေ ပတိဋ္ဌိတော’’’.

“මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි (ධර්ම විනයෙහි) මහණකුට විවේක තුනක් ඇත්තේය. ඒ තුන කවරේද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි මහණ තෙමේ සිල්වත් වෙයි, ඔහුගේ දුස්සීලභාවය ප්‍රහීණ වූවකි, ඔහු එයින් වෙන් වූවෙකි. සම්මා දිට්ඨියෙන් යුක්ත වෙයි, ඔහුගේ මිච්ඡා දිට්ඨිය ප්‍රහීණ වූවකි, ඔහු එයින් වෙන් වූවෙකි. ක්ෂීණාශ්‍රව වෙයි, ඔහුගේ ආශ්‍රවයෝ ප්‍රහීණ වූවෝ වෙති, ඔහු ඒ කෙලෙසුන්ගෙන් වෙන් වූවෙකි. මහණෙනි, යම් විටෙක මහණ තෙමේ සිල්වත් වේද, දුස්සීලභාවය ප්‍රහීණ වී ඔහු එයින් වෙන් වූයේ වේද; සම්මා දිට්ඨියෙන් යුක්තව මිච්ඡා දිට්ඨිය ප්‍රහීණ වී ඔහු එයින් වෙන් වූයේ වේද; ක්ෂීණාශ්‍රවව ආශ්‍රවයන් ප්‍රහීණ වී ඔහු ඒවායින් වෙන් වූයේ වේද; මහණෙනි, එවිට මේ මහණ තෙමේ ‘අග්‍රයට පත් වූ, සාරයට පත් වූ, පිරිසිදු වූ, ධර්ම සාරයෙහි පිහිටි මහණෙකැයි’ කියනු ලැබේ.”

‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ကဿကဿ ဂဟပတိဿ သမ္ပန္နံ သာလိက္ခေတ္တံ. တမေနံ ကဿကော ဂဟပတိ သီဃံ သီဃံ လဝါပေယျ. သီဃံ သီဃံ လဝါပေတွာ သီဃံ သီဃံ သံဃရာပေယျ. သီဃံ သီဃံ သံဃရာပေတွာ သီဃံ သီဃံ [Pg.244] ဥဗ္ဗဟာပေယျ. သီဃံ သီဃံ ဥဗ္ဗဟာပေတွာ သီဃံ သီဃံ ပုဉ္ဇံ ကာရာပေယျ. သီဃံ သီဃံ ပုဉ္ဇံ ကာရာပေတွာ သီဃံ သီဃံ မဒ္ဒါပေယျ. သီဃံ သီဃံ မဒ္ဒါပေတွာ သီဃံ သီဃံ ပလာလာနိ ဥဒ္ဓရာပေယျ. သီဃံ သီဃံ ပလာလာနိ ဥဒ္ဓရာပေတွာ သီဃံ သီဃံ ဘုသိကံ ဥဒ္ဓရာပေယျ. သီဃံ သီဃံ ဘုသိကံ ဥဒ္ဓရာပေတွာ သီဃံ သီဃံ ဩပုနာပေယျ. သီဃံ သီဃံ ဩပုနာပေတွာ သီဃံ သီဃံ အတိဟရာပေယျ. သီဃံ သီဃံ အတိဟရာပေတွာ သီဃံ သီဃံ ကောဋ္ဋာပေယျ. သီဃံ သီဃံ ကောဋ္ဋာပေတွာ သီဃံ သီဃံ ထုသာနိ ဥဒ္ဓရာပေယျ. ဧဝမဿု တာနိ, ဘိက္ခဝေ, ကဿကဿ ဂဟပတိဿ ဓညာနိ အဂ္ဂပ္ပတ္တာနိ သာရပ္ပတ္တာနိ သုဒ္ဓါနိ သာရေ ပတိဋ္ဌိတာနိ.

“මහණෙනි, එය මෙබඳුය; යම් ගොවි ගෘහපතියකුගේ සරුසාර වූ හැල් කෙතක් වන්නේද, එම ගොවි ගෘහපතියා ඉතා ඉක්මනින් එය කප්පවන්නේය. ඉතා ඉක්මනින් කප්පවා ඉතා ඉක්මනින් රැස් කරවන්නේය. ඉතා ඉක්මනින් රැස් කරවා ඉතා ඉක්මනින් කමතට රැගෙන එන්නේය. ඉතා ඉක්මනින් රැගෙන එවා ඉතා ඉක්මනින් ගොඩ ගස්වන්නේය. ඉතා ඉක්මනින් ගොඩ ගස්වා ඉතා ඉක්මනින් මඩවන්නේය. ඉතා ඉක්මනින් මඩවා ඉතා ඉක්මනින් පිදුරු ඉවත් කරවන්නේය. ඉතා ඉක්මනින් පිදුරු ඉවත් කරවා ඉතා ඉක්මනින් බොල් වී ඉවත් කරවන්නේය. ඉතා ඉක්මනින් බොල් වී ඉවත් කරවා ඉතා ඉක්මනින් පොළවන්නේය. ඉතා ඉක්මනින් පොළවා ඉතා ඉක්මනින් ගෙට ගෙන්වන්නේය. ඉතා ඉක්මනින් ගෙට ගෙන්වා ඉතා ඉක්මනින් කෙටවන්නේය. ඉතා ඉක්මනින් කොටවා ඉතා ඉක්මනින් දහයියා ඉවත් කරවන්නේය. මහණෙනි, මෙසේ කළ විට ඒ ගොවි ගෘහපතියාගේ ධාන්‍ය අග්‍රයට පත් වූයේ, සාරයට පත් වූයේ, පිරිසිදු වූයේ, හරයෙහි (සාරයෙහි) පිහිටියේ වෙයි.”

‘‘ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ယတော ဘိက္ခု သီလဝါ စ ဟောတိ, ဒုဿီလျဉ္စဿ ပဟီနံ ဟောတိ, တေန စ ဝိဝိတ္တော ဟောတိ; သမ္မာဒိဋ္ဌိကော စ ဟောတိ, မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ စဿ ပဟီနာ ဟောတိ, တာယ စ ဝိဝိတ္တော ဟောတိ; ခီဏာသဝေါ စ ဟောတိ, အာသဝါ စဿ ပဟီနာ ဟောန္တိ, တေဟိ စ ဝိဝိတ္တော ဟောတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ‘ဘိက္ခု အဂ္ဂပ္ပတ္တော သာရပ္ပတ္တော သုဒ္ဓေါ သာရေ ပတိဋ္ဌိတော’’’တိ. ဒုတိယံ.

“මහණෙනි, එලෙසම යම් කලෙක මහණ තෙමේ සිල්වත් වේද, ඔහුගේ දුස්සීලභාවය ප්‍රහීණ වී ඔහු එයින් වෙන් වූයේ වේද; සම්මා දිට්ඨියෙන් යුක්ත වේද, මිච්ඡා දිට්ඨිය ප්‍රහීණ වී ඔහු එයින් වෙන් වූයේ වේද; ක්ෂීණාශ්‍රව වේද, ආශ්‍රවයන් ප්‍රහීණ වී ඔහු ඒවායින් වෙන් වූයේ වේද; මහණෙනි, එවිට මේ මහණ තෙමේ ‘අග්‍රයට පත් වූ, සාරයට පත් වූ, පිරිසිදු වූ, ධර්ම සාරයෙහි පිහිටි මහණෙකැයි’ කියනු ලැබේ.” දෙවන සූත්‍රයයි.

၃. သရဒသုတ္တံ

3. සරද සූත්‍රය

၉၅. ‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, သရဒသမယေ ဝိဒ္ဓေ ဝိဂတဝလာဟကေ ဒေဝေ အာဒိစ္စော နဘံ အဗ္ဘုဿက္ကမာနော သဗ္ဗံ အာကာသဂတံ တမဂတံ အဘိဝိဟစ္စ ဘာသတေ စ တပတေ စ ဝိရောစတိ စ.

95. “මහණෙනි, සරත් කාලයෙහි අහස නිර්මල වූ, වලාකුළු පහ වූ කල්හි, අහසට නැඟෙන සූර්යයා සියලු අහසෙහි වූ අඳුර නසා බබළන්නේද, තවන්නේද, විරාජමාන වන්නේද;”

‘‘ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ယတော အရိယသာဝကဿ ဝိရဇံ ဝီတမလံ ဓမ္မစက္ခုံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, သဟ ဒဿနုပ္ပာဒါ, ဘိက္ခဝေ, အရိယသာဝကဿ တီဏိ သံယောဇနာနိ ပဟီယန္တိ – သက္ကာယဒိဋ္ဌိ, ဝိစိကိစ္ဆာ, သီလဗ္ဗတပရာမာသော.

“මහණෙනි, එලෙසම යම් කලෙක ආර්ය ශ්‍රාවකයාට කෙලෙස් රජස් රහිත වූ, මලකඩ රහිත වූ ධර්ම චක්ෂුස (සෝවාන් මඟ ඥානය) උපදීද, මහණෙනි, ඒ දැකීම පහළ වීමත් සමඟම ආර්ය ශ්‍රාවකයාගේ සක්කාය දිට්ඨිය, විචිකිච්ඡාව, සීලබ්බතපරාමාසය යන සංයෝජන තුන ප්‍රහීණ වෙයි.”

‘‘အထာပရံ ဒွီဟိ ဓမ္မေဟိ နိယျာတိ အဘိဇ္ဈာယ စ ဗျာပါဒေန စ. သော ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. တသ္မိံ စေ, ဘိက္ခဝေ, သမယေ အရိယသာဝကော ကာလံ ကရေယျ, နတ္ထိ တံ သံယောဇနံ ယေန [Pg.245] သံယောဇနေန သံယုတ္တော အရိယသာဝကော ပုန ဣမံ လောကံ အာဂစ္ဆေယျာ’’တိ. တတိယံ.

“ඉන්පසු ඔහු අභිධ්‍යාව හා ව්‍යාපාදය යන ධර්ම දෙකෙන් මිදෙයි. ඔහු කාමයන්ගෙන් වෙන්ව, අකුසල ධර්මයන්ගෙන් වෙන්ව, විතර්ක විචාර සහිත වූ, විවේකයෙන් හටගත් පීති සුඛය ඇති ප්‍රථම ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි. මහණෙනි, ඉදින් ඒ අවස්ථාවෙහි ඒ ආර්ය ශ්‍රාවකයා කළුරිය කරන්නේ නම්, ඔහු නැවත මේ ලෝකයට ගෙන එන කිසිදු සංයෝජනයක් ඔහු තුළ නැත.” තෙවන සූත්‍රයයි.

၄. ပရိသာသုတ္တံ

4. පරිසා සූත්‍රය

၉၆. ‘‘တိဿော ဣမာ, ဘိက္ခဝေ, ပရိသာ. ကတမာ တိဿော? အဂ္ဂဝတီ ပရိသာ, ဝဂ္ဂါ ပရိသာ, သမဂ္ဂါ ပရိသာ.

96. “මහණෙනි, මේ පිරිස් තුනකි. ඒ තුන කවරේද? අග්‍රවතී පිරිස, වග්ග පිරිස සහ සමග්ග පිරිස යනුයි.”

‘‘ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, အဂ္ဂဝတီ ပရိသာ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ယဿံ ပရိသာယံ ထေရာ ဘိက္ခူ န ဗာဟုလိကာ ဟောန္တိ န သာထလိကာ, ဩက္ကမနေ နိက္ခိတ္တဓုရာ ပဝိဝေကေ ပုဗ္ဗင်္ဂမာ, ဝီရိယံ အာရဘန္တိ အပ္ပတ္တဿ ပတ္တိယာ အနဓိဂတဿ အဓိဂမာယ အသစ္ဆိကတဿ သစ္ဆိကိရိယာယ, တေသံ ပစ္ဆိမာ ဇနတာ ဒိဋ္ဌာနုဂတိံ အာပဇ္ဇတိ. သာပိ ဟောတိ န ဗာဟုလိကာ န သာထလိကာ ဩက္ကမနေ နိက္ခိတ္တဓုရာ ပဝိဝေကေ ပုဗ္ဗင်္ဂမာ, ဝီရိယံ အာရဘတိ အပ္ပတ္တဿ ပတ္တိယာ အနဓိဂတဿ အဓိဂမာယ အသစ္ဆိကတဿ သစ္ဆိကိရိယာယ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အဂ္ဂဝတီ ပရိသာ.

“මහණෙනි, අග්‍රවතී පිරිස යනු කවරේද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි යම් පිරිසක තෙර මහණහු ප්‍රත්‍ය බහුල කොට සොයන්නෝ නොවෙත්ද, ශික්ෂාව ලිහිල් කොට නොගනිත්ද, පිරිහීමට හේතු වන නීවරණ ධර්මයන් කෙරෙහි උත්සාහය බැහැර කොට, විවේකයෙහි (නිර්වාණයෙහි) පෙරමුණ ගනිත්ද; නොපැමිණි ධර්මයන්ට පැමිණීම පිණිසත්, අවබෝධ නොකළ ධර්මයන් අවබෝධ කරගැනීම පිණිසත්, සාක්ෂාත් නොකළ ධර්මයන් සාක්ෂාත් කරගැනීම පිණිසත් වීර්යය ආරම්භ කරත්ද; ඔවුන්ගෙන් පසු පරම්පරාවද ඔවුන්ගේ ඒ ආදර්ශය අනුගමනය කරයි. ඔවුන්ද ප්‍රත්‍ය බහුල කොට නොසොයති, ශික්ෂාව ලිහිල් කොට නොගනිති, පිරිහීමට හේතු වන කරුණු බැහැර කොට විවේකයෙහි පෙරමුණ ගනිති, නොපැමිණි ධර්මයන්ට පැමිණීම පිණිස... වීර්යය ආරම්භ කරති. මහණෙනි, මේ පිරිස අග්‍රවතී පිරිස යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, ဝဂ္ဂါ ပရိသာ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ယဿံ ပရိသာယံ ဘိက္ခူ ဘဏ္ဍနဇာတာ ကလဟဇာတာ ဝိဝါဒါပန္နာ အညမညံ မုခသတ္တီဟိ ဝိတုဒန္တာ ဝိဟရန္တိ, အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဝဂ္ဂါ ပရိသာ.

“මහණෙනි, අසමගි වූ පිරිස යනු කවරේද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි යම් පිරිසක භික්ෂූහු අඩදබර කරමින්, කලහ කරමින්, විවාදයට පැමිණ, එකිනෙකාට මුව නමැති ආයුධවලින් (පරුෂ වචනයෙන්) ඇන ගනිමින් වාසය කරද්ද, මහණෙනි, මේ පිරිස අසමගි පිරිස යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, သမဂ္ဂါ ပရိသာ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ယဿံ ပရိသာယံ ဘိက္ခူ သမဂ္ဂါ သမ္မောဒမာနာ အဝိဝဒမာနာ ခီရောဒကီဘူတာ အညမညံ ပိယစက္ခူဟိ သမ္ပဿန္တာ ဝိဟရန္တိ, အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, သမဂ္ဂါ ပရိသာ.

“මහණෙනි, සමගි වූ පිරිස යනු කවරේද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි යම් පිරිසක භික්ෂූහු සමගිව, එකිනෙකා කෙරෙහි සතුටු වෙමින්, විවාද නොකරමින්, කිරි සහ ජලය මෙන් මුසු වී, එකිනෙකා දෙස ප්‍රිය ඇසින් බලමින් වාසය කරද්ද, මහණෙනි, මේ පිරිස සමගි පිරිස යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘ယသ္မိံ, ဘိက္ခဝေ, သမယေ ဘိက္ခူ သမဂ္ဂါ သမ္မောဒမာနာ အဝိဝဒမာနာ ခီရောဒကီဘူတာ အညမညံ ပိယစက္ခူဟိ သမ္ပဿန္တာ ဝိဟရန္တိ, ဗဟုံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ တသ္မိံ သမယေ ပုညံ ပသဝန္တိ. ဗြဟ္မံ, ဘိက္ခဝေ, ဝိဟာရံ တသ္မိံ သမယေ ဘိက္ခူ ဝိဟရန္တိ, ယဒိဒံ မုဒိတာယ စေတောဝိမုတ္တိယာ. ပမုဒိတဿ ပီတိ ဇာယတိ, ပီတိမနဿ ကာယော ပဿမ္ဘတိ, ပဿဒ္ဓကာယော သုခံ ဝေဒိယတိ, သုခိနော စိတ္တံ သမာဓိယတိ.

“මහණෙනි, යම් සමයක භික්ෂූහු සමගිව, එකිනෙකා කෙරෙහි සතුටු වෙමින්, විවාද නොකරමින්, කිරි සහ ජලය මෙන් මුසු වී, එකිනෙකා දෙස ප්‍රිය ඇසින් බලමින් වාසය කරද්ද, මහණෙනි, ඒ සමයෙහි භික්ෂූහු බොහෝ පින් රැස් කර ගනිති. මහණෙනි, ඒ සමයෙහි භික්ෂූහු මුදිතා සහගත චේතෝවිමුක්තිය නම් වූ උතුම් බ්‍රහ්ම විහාරයකින් යුතුව වාසය කරති. සතුටු වූ තැනැත්තාට ප්‍රීතිය උපදියි, ප්‍රීතිමත් සිතක් ඇති තැනැත්තාගේ කය සංසිඳෙයි, සංසිඳුණු කය ඇති තැනැත්තා සුව විඳියි, සුවපත් වූ තැනැත්තාගේ සිත සමාධිගත වෙයි.”

‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ဥပရိပဗ္ဗတေ ထုလ္လဖုသိတကေ ဒေဝေ ဝဿန္တေ တံ ဥဒကံ ယထာနိန္နံ ပဝတ္တမာနံ ပဗ္ဗတကန္ဒရပဒရသာခါ ပရိပူရေတိ, ပဗ္ဗတကန္ဒရပဒရသာခါ ပရိပူရာ ကုသောဗ္ဘေ ပရိပူရေန္တိ, ကုသောဗ္ဘာ ပရိပူရာ မဟာသောဗ္ဘေ [Pg.246] ပရိပူရေန္တိ, မဟာသောဗ္ဘာ ပရိပူရာ ကုန္နဒိယော ပရိပူရေန္တိ, ကုန္နဒိယော ပရိပူရာ မဟာနဒိယော ပရိပူရေန္တိ, မဟာနဒိယော ပရိပူရာ သမုဒ္ဒံ ပရိပူရေန္တိ.

“මහණෙනි, එය හරියට පර්වත මුදුනක මහත් වැසි බිංදු ඇතිව වසිනා කල්හි, ඒ ජලය පල්ලම් බලා ගලා යමින් පර්වත කඳුරැලි, දෙබොක්කා සහ ඇළ මාර්ග පුරවන්නාක් මෙනි. පර්වත කඳුරැලි, දෙබොක්කා සහ ඇළ මාර්ග පිරී ගිය කල්හි කුඩා පොකුණු පුරවයි. කුඩා පොකුණු පිරී ගිය කල්හි මහා පොකුණු පුරවයි. මහා පොකුණු පිරී ගිය කල්හි කුඩා ගංගා පුරවයි. කුඩා ගංගා පිරී ගිය කල්හි මහා ගංගා පුරවයි. මහා ගංගා පිරී ගිය කල්හි මහා සමුද්‍රය පුරවයි.”

‘‘ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ယသ္မိံ သမယေ ဘိက္ခူ သမဂ္ဂါ သမ္မောဒမာနာ အဝိဝဒမာနာ ခီရောဒကီဘူတာ အညမညံ ပိယစက္ခူဟိ သမ္ပဿန္တာ ဝိဟရန္တိ, ဗဟုံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ တသ္မိံ သမယေ ပုညံ ပသဝန္တိ. ဗြဟ္မံ, ဘိက္ခဝေ, ဝိဟာရံ တသ္မိံ သမယေ ဘိက္ခူ ဝိဟရန္တိ, ယဒိဒံ မုဒိတာယ စေတောဝိမုတ္တိယာ. ပမုဒိတဿ ပီတိ ဇာယတိ, ပီတိမနဿ ကာယော ပဿမ္ဘတိ, ပဿဒ္ဓကာယော သုခံ ဝေဒိယတိ, သုခိနော စိတ္တံ သမာဓိယတိ. ဣမာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တိဿော ပရိသာ’’တိ. စတုတ္ထံ.

“මහණෙනි, එලෙසම, යම් සමයක භික්ෂූහු සමගිව, එකිනෙකා කෙරෙහි සතුටු වෙමින්, විවාද නොකරමින්, කිරි සහ ජලය මෙන් මුසු වී, එකිනෙකා දෙස ප්‍රිය ඇසින් බලමින් වාසය කරද්ද, මහණෙනි, ඒ සමයෙහි භික්ෂූහු බොහෝ පින් රැස් කර ගනිති. මහණෙනි, ඒ සමයෙහි භික්ෂූහු මුදිතා සහගත චේතෝවිමුක්තිය නම් වූ උතුම් බ්‍රහ්ම විහාරයකින් යුතුව වාසය කරති. සතුටු වූ තැනැත්තාට ප්‍රීතිය උපදියි, ප්‍රීතිමත් සිතක් ඇති තැනැත්තාගේ කය සංසිඳෙයි, සංසිඳුණු කය ඇති තැනැත්තා සුව විඳියි, සුවපත් වූ තැනැත්තාගේ සිත සමාධිගත වෙයි. මහණෙනි, මේ පිරිස් තුනයි.”

၅. ပဌမအာဇာနီယသုတ္တံ

5. පළමු ආජානීය සූත්‍රය

၉၇. ‘‘တီဟိ, ဘိက္ခဝေ, အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ရညော ဘဒြော အဿာဇာနီယော ရာဇာရဟော ဟောတိ ရာဇဘောဂ္ဂေါ, ရညော အင်္ဂန္တေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆတိ. ကတမေဟိ တီဟိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ရညော ဘဒြော အဿာဇာနီယော ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော စ ဟောတိ ဗလသမ္ပန္နော စ ဇဝသမ္ပန္နော စ. ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဟိ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ရညော ဘဒြော အဿာဇာနီယော ရာဇာရဟော ဟောတိ ရာဇဘောဂ္ဂေါ, ရညော အင်္ဂန္တေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆတိ. ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု အာဟုနေယျော ဟောတိ ပါဟုနေယျော ဒက္ခိဏေယျော အဉ္ဇလိကရဏီယော အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတ္တံ လောကဿ. ကတမေဟိ တီဟိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော စ ဟောတိ ဗလသမ္ပန္နော စ ဇဝသမ္ပန္နော စ.

97. “මහණෙනි, කරුණු තුනකින් සමන්නාගත වූ රජුගේ යහපත් ආජානීය අශ්වයා රජුට සුදුසු වෙයි, රජුගේ පරිහරණයට සුදුසු වෙයි, රජුගේ අංගයක් ලෙසම ගණන් ගනු ලබයි. කවර කරුණු තුනකින්ද? මහණෙනි, මෙහි රජුගේ යහපත් ආජානීය අශ්වයා වර්ණ සම්පන්න වෙයි, බල සම්පන්න වෙයි, වේග සම්පන්න වෙයි. මහණෙනි, මෙම අංග තුනෙන් යුක්ත වූ රජුගේ යහපත් ආජානීය අශ්වයා රජුට සුදුසු වෙයි, රජුගේ පරිහරණයට සුදුසු වෙයි, රජුගේ අංගයක් ලෙසම ගණන් ගනු ලබයි. මහණෙනි, එලෙසම ධර්ම තුනකින් සමන්නාගත වූ භික්ෂුව ආහුනෙය්‍ය වෙයි, පාහුනෙය්‍ය වෙයි, දක්ඛිණෙය්‍ය වෙයි, අඤ්ජලිකරණීය වෙයි, ලෝකයාට අනුත්තර පින්කෙත වෙයි. කවර කරුණු තුනකින්ද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව වර්ණ සම්පන්න වෙයි, බල සම්පන්න වෙයි, ජව සම්පන්න වෙයි.”

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သီလဝါ ဟောတိ, ပါတိမောက္ခသံဝရသံဝုတော ဝိဟရတိ အာစာရဂေါစရသမ္ပန္နော အဏုမတ္တေသု ဝဇ္ဇေသု ဘယဒဿာဝီ, သမာဒါယ သိက္ခတိ သိက္ခာပဒေသု. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော ဟောတိ.

“මහණෙනි, භික්ෂුව වර්ණ සම්පන්න වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව සිල්වත් වෙයි, පාතිමොක්ඛ සංවරයෙන් සංවර වූයේ වාසය කරයි, ආචාර හා ගෝචර දෙකෙන් යුක්ත වූයේ කුඩා වරදෙහි පවා බිය දක්නා සුලු වෙයි, ශික්ෂා පදයන්හි සමාදන්ව හික්මෙයි. මහණෙනි, මෙසේ භික්ෂුව වර්ණ සම්පන්න වෙයි.”

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဗလသမ္ပန္နော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အာရဒ္ဓဝီရိယော ဝိဟရတိ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနာယ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ [Pg.247] ဥပသမ္ပဒါယ ထာမဝါ ဒဠှပရက္ကမော အနိက္ခိတ္တဓုရော ကုသလေသု ဓမ္မေသု. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဗလသမ္ပန္နော ဟောတိ.

“මහණෙනි, භික්ෂුව බල සම්පන්න වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව අකුසල ධර්මයන් ප්‍රහාණය කිරීමටත්, කුසල ධර්මයන් උපදවා ගැනීමටත් ඇරඹූ වීර්ය ඇතිව වාසය කරයි, ස්ථිර වීර්යයෙන් යුක්තව කුසල ධර්මයන්හි අතරමග බහා නොතැබූ වීර්ය ඇතිව වාසය කරයි. මහණෙනි, මෙසේ භික්ෂුව බල සම්පන්න වෙයි.”

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဇဝသမ္ပန္နော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ; ‘အယံ ဒုက္ခသမုဒယော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ; ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ; ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဇဝသမ္ပန္နော ဟောတိ. ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု အာဟုနေယျော ဟောတိ ပါဟုနေယျော ဒက္ခိဏေယျော အဉ္ဇလိကရဏီယော အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတ္တံ လောကဿာ’’တိ. ပဉ္စမံ.

“මහණෙනි, භික්ෂුව ජව සම්පන්න වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව ‘මෙය දුකයි’ කියා ඇති සැටියෙන් දැන ගනියි, ‘මෙය දුක් ඇතිවීමේ හේතුවයි’ කියා ඇති සැටියෙන් දැන ගනියි, ‘මෙය දුක නැති කිරීමයි’ කියා ඇති සැටියෙන් දැන ගනියි, ‘මෙය දුක නැති කිරීමේ මගයි’ කියා ඇති සැටියෙන් දැන ගනියි. මහණෙනි, මෙසේ භික්ෂුව ජව සම්පන්න වෙයි. මහණෙනි, මේ කරුණු තුනෙන් යුක්ත වූ භික්ෂුව ආහුනෙය්‍ය වෙයි, පාහුනෙය්‍ය වෙයි, දක්ඛිණෙය්‍ය වෙයි, අඤ්ජලිකරණීය වෙයි, ලෝකයාට අනුත්තර පින්කෙත වෙයි.”

၆. ဒုတိယအာဇာနီယသုတ္တံ

6. දෙවන ආජානීය සූත්‍රය

၉၈. ‘‘တီဟိ, ဘိက္ခဝေ, အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ရညော ဘဒြော အဿာဇာနီယော ရာဇာရဟော ဟောတိ ရာဇဘောဂ္ဂေါ, ရညော အင်္ဂန္တေဝ သင်္ခယံ ဂစ္ဆတိ. ကတမေဟိ တီဟိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ရညော ဘဒြော အဿာဇာနီယော ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော စ ဟောတိ ဗလသမ္ပန္နော စ ဇဝသမ္ပန္နော စ. ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဟိ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ရညော ဘဒြော အဿာဇာနီယော ရာဇာရဟော ဟောတိ ရာဇဘောဂ္ဂေါ, ရညော အင်္ဂန္တေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆတိ. ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု အာဟုနေယျော ဟောတိ…ပေ… အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတ္တံ လောကဿ. ကတမေဟိ တီဟိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော စ ဟောတိ ဗလသမ္ပန္နော စ ဇဝသမ္ပန္နော စ.

98. “මහණෙනි, අංග තුනකින් යුක්ත වූ රජුගේ යහපත් මංගල අශ්වයා රජුට සුදුසු වෙයි, රජුගේ පරිභෝජනයට සුදුසු වෙයි, රජුගේම අංගයක් ලෙසින්ම ගණන් ගනු ලැබෙයි. ඒ අංග තුන මොනවාද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි රජුගේ යහපත් මංගල අශ්වයා වර්ණ සම්පන්න වෙයි, බල සම්පන්න වෙයි, වේග සම්පන්න වෙයි. මහණෙනි, මේ අංග තුනෙන් යුක්ත වූ රජුගේ යහපත් මංගල අශ්වයා රජුට සුදුසු වෙයි, රජුගේ පරිභෝජනයට සුදුසු වෙයි, රජුගේම අංගයක් ලෙසින්ම ගණන් ගනු ලැබෙයි. මහණෙනි, එලෙසම ධර්ම තුනකින් යුක්ත වූ භික්ෂුව ආහුණෙය්‍ය වෙයි... (පෙ)... ලෝකයාට අනුත්තර වූ පින් කෙතක් වෙයි. ඒ ධර්ම තුන මොනවාද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි භික්ෂුව වර්ණ සම්පන්න වෙයි, බල සම්පන්න වෙයි, වේග සම්පන්න වෙයි.”

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သီလဝါ ဟောတိ…ပေ… သမာဒါယ သိက္ခတိ သိက္ခာပဒေသု. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော ဟောတိ.

“මහණෙනි, භික්ෂුවක් වර්ණ සම්පන්න වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි භික්ෂුව සිල්වත් වෙයි... (පෙ)... ශික්ෂාපද සමාදන්ව හික්මෙයි. මහණෙනි, මෙසේ භික්ෂුව වර්ණ සම්පන්න වෙයි.”

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဗလသမ္ပန္နော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အာရဒ္ဓဝီရိယော ဝိဟရတိ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနာယ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပသမ္ပဒါယ ထာမဝါ ဒဠှပရက္ကမော အနိက္ခိတ္တဓုရော ကုသလေသု ဓမ္မေသု. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဗလသမ္ပန္နော ဟောတိ.

“මහණෙනි, භික්ෂුවක් බල සම්පන්න වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි භික්ෂුව අකුසල ධර්මයන් ප්‍රහාණය කිරීම පිණිසත්, කුසල ධර්මයන් උපදවා ගැනීම පිණිසත් ආරම්භ කරන ලද වීර්යය ඇතිව වාසය කරයි, ස්ථිර උත්සාහය හා දැඩි පරාක්‍රමය ඇතිව කුසල ධර්මයන්හි බහා නොතැබූ වීර්යය (වගකීම අත්නොහරින වීර්යය) ඇතිව වාසය කරයි. මහණෙනි, මෙසේ භික්ෂුව බල සම්පන්න වෙයි.”

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဇဝသမ္ပန္နော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဩပပါတိကော ဟောတိ တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယီ [Pg.248] အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဇဝသမ္ပန္နော ဟောတိ. ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု အာဟုနေယျော ဟောတိ…ပေ… အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတ္တံ လောကဿာ’’တိ. ဆဋ္ဌံ.

“මහණෙනි, භික්ෂුවක් වේග සම්පන්න වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි භික්ෂුව ඕරම්භාගීය සංයෝජන ධර්ම පහ ක්ෂය කිරීමෙන් ඕපපාතිකව උපදින්නෙක් (අනාගාමී පින්වතෙක්) වෙයි, එහිදීම පිරිනිවන් පාන්නෙක් වෙයි, ඒ ලෝකයෙන් නැවත ආපසු නොඑන ස්වභාව ඇත්තෙක් වෙයි. මහණෙනි, මෙසේ භික්ෂුව වේග සම්පන්න වෙයි. මහණෙනි, මේ ධර්ම තුනෙන් යුක්ත වූ භික්ෂුව ආහුණෙය්‍ය වෙයි... (පෙ)... ලෝකයාට අනුත්තර වූ පින් කෙතක් වෙයි.” මෙසේ වදාළ සේක. සවැන්නයි.

၇. တတိယအာဇာနီယသုတ္တံ

7. තෙවන ආජානීය සූත්‍රය

၉၉. ‘‘တီဟိ, ဘိက္ခဝေ, အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ရညော ဘဒြော အဿာဇာနီယော ရာဇာရဟော ဟောတိ ရာဇဘောဂ္ဂေါ, ရညော အင်္ဂန္တေဝ သင်္ခယံ ဂစ္ဆတိ. ကတမေဟိ တီဟိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ရညော ဘဒြော အဿာဇာနီယော ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော စ ဟောတိ ဗလသမ္ပန္နော စ ဇဝသမ္ပန္နော စ. ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဟိ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ရညော ဘဒြော အဿာဇာနီယော ရာဇာရဟော ဟောတိ ရာဇဘောဂ္ဂေါ, ရညော အင်္ဂန္တေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆတိ. ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု အာဟုနေယျော ဟောတိ ပါဟုနေယျော ဒက္ခိဏေယျော အဉ္ဇလိကရဏီယော အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတ္တံ လောကဿ. ကတမေဟိ တီဟိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော စ ဟောတိ ဗလသမ္ပန္နော စ ဇဝသမ္ပန္နော စ.

99. “මහණෙනි, අංග තුනකින් යුක්ත වූ රජුගේ යහපත් මංගල අශ්වයා රජුට සුදුසු වෙයි, රජුගේ පරිභෝජනයට සුදුසු වෙයි, රජුගේම අංගයක් ලෙසින්ම ගණන් ගනු ලැබෙයි. ඒ අංග තුන මොනවාද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි රජුගේ යහපත් මංගල අශ්වයා වර්ණ සම්පන්න වෙයි, බල සම්පන්න වෙයි, වේග සම්පන්න වෙයි. මහණෙනි, මේ අංග තුනෙන් යුක්ත වූ රජුගේ යහපත් මංගල අශ්වයා රජුට සුදුසු වෙයි, රජුගේ පරිභෝජනයට සුදුසු වෙයි, රජුගේම අංගයක් ලෙසින්ම ගණන් ගනු ලැබෙයි. මහණෙනි, එලෙසම ධර්ම තුනකින් යුක්ත වූ භික්ෂුව ආහුණෙය්‍ය වෙයි, පාහුණෙය්‍ය වෙයි, දක්ඛිණෙය්‍ය වෙයි, අඤ්ජලිකරණීය වෙයි, ලෝකයාට අනුත්තර වූ පින් කෙතක් වෙයි. ඒ ධර්ම තුන මොනවාද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි භික්ෂුව වර්ණ සම්පන්න වෙයි, බල සම්පන්න වෙයි, වේග සම්පන්න වෙයි.”

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သီလဝါ ဟောတိ, ပါတိမောက္ခသံဝရသံဝုတော ဝိဟရတိ အာစာရဂေါစရသမ္ပန္နော အဏုမတ္တေသု ဝဇ္ဇေသု ဘယဒဿာဝီ, သမာဒါယ သိက္ခတိ သိက္ခာပဒေသု. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော ဟောတိ.

“මහණෙනි, භික්ෂුවක් වර්ණ සම්පන්න වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි භික්ෂුව සිල්වත් වෙයි, ප්‍රාතිමෝක්ෂ සංවර ශීලයෙන් යුක්තව වාසය කරයි, ආචාර හා ගෝචර සම්පන්න වෙයි, අල්ප වූ වරදෙහි පවා බිය දක්නා සුලු වෙයි, ශික්ෂාපද සමාදන්ව හික්මෙයි. මහණෙනි, මෙසේ භික්ෂුව වර්ණ සම්පන්න වෙයි.”

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဗလသမ္ပန္နော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အာရဒ္ဓဝီရိယော ဝိဟရတိ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနာယ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပသမ္ပဒါယ ထာမဝါ ဒဠှပရက္ကမော အနိက္ခိတ္တဓုရော ကုသလေသု ဓမ္မေသု. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဗလသမ္ပန္နော ဟောတိ.

“මහණෙනි, භික්ෂුවක් බල සම්පන්න වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි භික්ෂුව අකුසල ධර්මයන් ප්‍රහාණය කිරීම පිණිසත්, කුසල ධර්මයන් උපදවා ගැනීම පිණිසත් ආරම්භ කරන ලද වීර්යය ඇතිව වාසය කරයි... (පෙ)... ස්ථිර උත්සාහය හා දැඩි පරාක්‍රමය ඇතිව කුසල ධර්මයන්හි බහා නොතැබූ වීර්යය ඇතිව වාසය කරයි. මහණෙනි, මෙසේ භික්ෂුව බල සම්පන්න වෙයි.”

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဇဝသမ္ပန္နော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဇဝသမ္ပန္နော ဟောတိ. ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု အာဟုနေယျော ဟောတိ…ပေ… အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတ္တံ လောကဿာ’’တိ. သတ္တမံ.

“මහණෙනි, භික්ෂුවක් වේග සම්පන්න වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි භික්ෂුව ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීමෙන්, ආශ්‍රව රහිත වූ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මෙලොවදීම තමාම විශිෂ්ට ඥානයෙන් සාක්ෂාත් කොට එයට පැමිණ වාසය කරයි. මහණෙනි, මෙසේ භික්ෂුව වේග සම්පන්න වෙයි. මහණෙනි, මේ ධර්ම තුනෙන් යුක්ත වූ භික්ෂුව ආහුණෙය්‍ය වෙයි... (පෙ)... ලෝකයාට අනුත්තර වූ පින් කෙතක් වෙයි.” මෙසේ වදාළ සේක. සත්වැන්නයි.

၈. ပေါတ္ထကသုတ္တံ

8. පොත්ථක සූත්‍රය (පට්ට රෙදි පිළිබඳ සූත්‍රය)

၁၀၀. ‘‘နဝေါပိ[Pg.249], ဘိက္ခဝေ, ပေါတ္ထကော ဒုဗ္ဗဏ္ဏော စ ဟောတိ ဒုက္ခသမ္ဖဿော စ အပ္ပဂ္ဃော စ; မဇ္ဈိမောပိ, ဘိက္ခဝေ, ပေါတ္ထကော ဒုဗ္ဗဏ္ဏော စ ဟောတိ ဒုက္ခသမ္ဖဿော စ အပ္ပဂ္ဃော စ; ဇိဏ္ဏောပိ, ဘိက္ခဝေ, ပေါတ္ထကော ဒုဗ္ဗဏ္ဏော စ ဟောတိ ဒုက္ခသမ္ဖဿော စ အပ္ပဂ္ဃော စ. ဇိဏ္ဏမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, ပေါတ္ထကံ ဥက္ခလိပရိမဇ္ဇနံ ဝါ ကရောန္တိ သင်္ကာရကူဋေ ဝါ နံ ဆဍ္ဍေန္တိ.

100. “මහණෙනි, අලුත් වූද පට්ට රෙද්ද (ගස්වල පට්ටාවලින් කළ රෙදි) අවර්ණ වෙයි, ස්පර්ශය රළු වෙයි, වටිනාකමද අඩු වෙයි. මහණෙනි, මධ්‍යම ප්‍රමාණයේ (පාවිච්චි කළ) පට්ට රෙද්දද අවර්ණ වෙයි, ස්පර්ශය රළු වෙයි, වටිනාකමද අඩු වෙයි. මහණෙනි, පරණ වූ පට්ට රෙද්දද අවර්ණ වෙයි, ස්පර්ශය රළු වෙයි, වටිනාකමද අඩු වෙයි. මහණෙනි, පරණ වූ පට්ට රෙද්දෙන් වළඳ පිසදැමීමට හෝ ගනිති, නැතහොත් එය කුණු ගොඩකට හෝ දමති.”

‘‘ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, နဝေါ စေပိ ဘိက္ခု ဟောတိ ဒုဿီလော ပါပဓမ္မော. ဣဒမဿ ဒုဗ္ဗဏ္ဏတာယ ဝဒါမိ. သေယျထာပိ သော, ဘိက္ခဝေ, ပေါတ္ထကော ဒုဗ္ဗဏ္ဏော တထူပမာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမံ ပုဂ္ဂလံ ဝဒါမိ. ယေ ခေါ ပနဿ သေဝန္တိ ဘဇန္တိ ပယိရုပါသန္တိ ဒိဋ္ဌာနုဂတိံ အာပဇ္ဇန္တိ, တေသံ တံ ဟောတိ ဒီဃရတ္တံ အဟိတာယ ဒုက္ခာယ. ဣဒမဿ ဒုက္ခသမ္ဖဿတာယ ဝဒါမိ. သေယျထာပိ သော, ဘိက္ခဝေ, ပေါတ္ထကော ဒုက္ခသမ္ဖဿော တထူပမာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမံ ပုဂ္ဂလံ ဝဒါမိ. ယေသံ ခေါ ပန သော ပဋိဂ္ဂဏှာတိ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပ္ပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရံ, တေသံ တံ န မဟပ္ဖလံ ဟောတိ န မဟာနိသံသံ. ဣဒမဿ အပ္ပဂ္ဃတာယ ဝဒါမိ. သေယျထာပိ သော, ဘိက္ခဝေ, ပေါတ္ထကော အပ္ပဂ္ဃော တထူပမာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမံ ပုဂ္ဂလံ ဝဒါမိ. မဇ္ဈိမော စေပိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဟောတိ…ပေ… ထေရော စေပိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဟောတိ ဒုဿီလော ပါပဓမ္မော, ဣဒမဿ ဒုဗ္ဗဏ္ဏတာယ ဝဒါမိ. သေယျထာပိ သော, ဘိက္ခဝေ, ပေါတ္ထကော ဒုဗ္ဗဏ္ဏော တထူပမာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမံ ပုဂ္ဂလံ ဝဒါမိ. ယေ ခေါ ပနဿ သေဝန္တိ ဘဇန္တိ ပယိရုပါသန္တိ ဒိဋ္ဌာနုဂတိံ အာပဇ္ဇန္တိ, တေသံ တံ ဟောတိ ဒီဃရတ္တံ အဟိတာယ ဒုက္ခာယ. ဣဒမဿ ဒုက္ခသမ္ဖဿတာယ ဝဒါမိ. သေယျထာပိ သော, ဘိက္ခဝေ, ပေါတ္ထကော ဒုက္ခသမ္ဖဿော တထူပမာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမံ ပုဂ္ဂလံ ဝဒါမိ. ယေသံ ခေါ ပန သော ပဋိဂ္ဂဏှာတိ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပ္ပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရံ, တေသံ တံ န မဟပ္ဖလံ ဟောတိ န မဟာနိသံသံ. ဣဒမဿ အပ္ပဂ္ဃတာယ ဝဒါမိ. သေယျထာပိ သော, ဘိက္ခဝေ, ပေါတ္ထကော အပ္ပဂ္ဃော တထူပမာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမံ ပုဂ္ဂလံ ဝဒါမိ.

“මහණෙනි, එමෙන්ම යම් නවක භික්ෂුවක් දුශ්ශීල වූයේ, ලාමක ස්වභාවයෙන් යුක්ත වූයේ නම්, මම මෙය ඔහුගේ දුර්වර්ණ බව (අශෝභන බව) ලෙස හඳුන්වමි. මහණෙනි, යම් සේ ඒ හණවැහැරෙන් කළ රෙද්ද (පොත්ථකය) දුර්වර්ණ ද, මහණෙනි, මම මේ පුද්ගලයා ද ඒ හා සමාන යැයි කියමි. යම් කෙනෙක් ඔහුව ඇසුරු කරත් ද, සේවනය කරත් ද, ඇප උපස්ථාන කරත් ද, ඔහුගේ ආදර්ශය අනුගමනය කරත් ද, එය ඔවුන්ට දිගු කලක් අහිත පිණිස, දුක් පිණිස පවතී. මම මෙය ඔහුගේ රළු ස්පර්ශය (දුක්ඛ සම්ඵස්සය) ලෙස හඳුන්වමි. මහණෙනි, යම් සේ ඒ හණවැහැරි රෙද්ද රළු ස්පර්ශයෙන් යුක්ත ද, මහණෙනි, මම මේ පුද්ගලයා ද ඒ හා සමාන යැයි කියමි. ඔහු යම් කෙනෙකුගෙන් චීවර, පිණ්ඩපාත, සේනාසන, ගිලානප්‍රත්‍ය බෙහෙත් පිරිකර පිළිගන්නේ ද, එය ඔවුන්ට මහත් ඵල හෝ මහානිසංස ගෙන නොදෙයි. මම මෙය ඔහුගේ අල්ප අගය (වටිනාකම අඩු බව) ලෙස හඳුන්වමි. මහණෙනි, යම් සේ ඒ හණවැහැරි රෙද්ද අල්ප අගයකින් යුක්ත ද, මහණෙනි, මම මේ පුද්ගලයා ද ඒ හා සමාන යැයි කියමි. මහණෙනි, මධ්‍යම භික්ෂුවක් වුව ද... මහණෙනි, ස්ථවිර භික්ෂුවක් වුව ද දුශ්ශීල වූයේ, ලාමක ස්වභාවයෙන් යුක්ත වූයේ නම්, මම මෙය ඔහුගේ දුර්වර්ණ බව ලෙස හඳුන්වමි. මහණෙනි, යම් සේ ඒ හණවැහැරි රෙද්ද දුර්වර්ණ ද, මහණෙනි, මම මේ පුද්ගලයා ද ඒ හා සමාන යැයි කියමි. යම් කෙනෙක් ඔහුව ඇසුරු කරත් ද, සේවනය කරත් ද, ඇප උපස්ථාන කරත් ද, ඔහුගේ ආදර්ශය අනුගමනය කරත් ද, එය ඔවුන්ට දිගු කලක් අහිත පිණිස, දුක් පිණිස පවතී. මම මෙය ඔහුගේ රළු ස්පර්ශය ලෙස හඳුන්වමි. මහණෙනි, යම් සේ ඒ හණවැහැරි රෙද්ද රළු ස්පර්ශයෙන් යුක්ත ද, මහණෙනි, මම මේ පුද්ගලයා ද ඒ හා සමාන යැයි කියමි. ඔහු යම් කෙනෙකුගෙන් චීවර, පිණ්ඩපාත, සේනාසන, ගිලානප්‍රත්‍ය බෙහෙත් පිරිකර පිළිගන්නේ ද, එය ඔවුන්ට මහත් ඵල හෝ මහානිසංස ගෙන නොදෙයි. මම මෙය ඔහුගේ අල්ප අගය ලෙස හඳුන්වමි. මහණෙනි, යම් සේ ඒ හණවැහැරි රෙද්ද අල්ප අගයකින් යුක්ත ද, මහණෙනි, මම මේ පුද්ගලයා ද ඒ හා සමාන යැයි කියමි.”

‘‘ဧဝရူပေါ စာယံ, ဘိက္ခဝေ, ထေရော ဘိက္ခု သံဃမဇ္ဈေ ဘဏတိ. တမေနံ ဘိက္ခူ ဧဝမာဟံသု – ‘ကိံ နု ခေါ တုယှံ ဗာလဿ အဗျတ္တဿ ဘဏိတေန, တွမ္ပိ နာမ ဘဏိတဗ္ဗံ မညသီ’တိ! သော ကုပိတော အနတ္တမနော တထာရူပိံ ဝါစံ နိစ္ဆာရေတိ [Pg.250] ယထာရူပါယ ဝါစာယ သံဃော တံ ဥက္ခိပတိ, သင်္ကာရကူဋေဝ နံ ပေါတ္ထကံ.

“මහණෙනි, මෙබඳු ස්වභාවයක් ඇති ඒ ස්ථවිර භික්ෂුව සංඝයා මැද කතා කරන්නේ නම්, භික්ෂූහු ඔහුට මෙසේ පවසති - ‘මෝඩ වූ, අදක්ෂ වූ තොපගේ කතාවෙන් ඇති ඵලය කිම? තොප වැනි අයකු ද කතා කළ යුතු යැයි සිතන්නෙහි ද?’ කියා යි. ඔහු කිපී, නොසතුටු සිතින් යුතුව, සංඝයා විසින් ඔහුව බැහැර කිරීමට හේතු වන වචන ප්‍රකාශ කරයි. යම් සේ ඒ දිරාගිය හණවැහැරි රෙද්ද කුණු ගොඩක දමන්නේ ද, එමෙන්ම ඔහු (සංඝයාගෙන්) බැහැර කරනු ලබයි.”

‘‘နဝမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, ကာသိကံ ဝတ္ထံ ဝဏ္ဏဝန္တဉ္စေဝ ဟောတိ သုခသမ္ဖဿဉ္စ မဟဂ္ဃဉ္စ; မဇ္ဈိမမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, ကာသိကံ ဝတ္ထံ ဝဏ္ဏဝန္တဉ္စေဝ ဟောတိ သုခသမ္ဖဿဉ္စ မဟဂ္ဃဉ္စ; ဇိဏ္ဏမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, ကာသိကံ ဝတ္ထံ ဝဏ္ဏဝန္တဉ္စေဝ ဟောတိ သုခသမ္ဖဿဉ္စ မဟဂ္ဃဉ္စ. ဇိဏ္ဏမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, ကာသိကံ ဝတ္ထံ ရတနပလိဝေဌနံ ဝါ ကရောတိ ဂန္ဓကရဏ္ဍကေ ဝါ နံ ပက္ခိပန္တိ.

“මහණෙනි, අලුත් වූ ද කසී සළුව (කසී රට රෙද්ද) මනා වර්ණ ඇත්තේ ද, සුවදායී ස්පර්ශ ඇත්තේ ද, මහා අගය ඇත්තේ ද වෙයි. මහණෙනි, මධ්‍යම ප්‍රමාණයේ (පරණ වූ) කසී සළුව ද මනා වර්ණ ඇත්තේ ද, සුවදායී ස්පර්ශ ඇත්තේ ද, මහා අගය ඇත්තේ ද වෙයි. මහණෙනි, දිරාගිය කසී සළුව ද මනා වර්ණ ඇත්තේ ද, සුවදායී ස්පර්ශ ඇත්තේ ද, මහා අගය ඇත්තේ ද වෙයි. මහණෙනි, දිරාගිය කසී සළුව වුව ද රත්න ඔතන වස්ත්‍රයක් ලෙස පාවිච්චි කරති, නැතහොත් සුවඳ කරඬුවක තැන්පත් කරති.”

‘‘ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, နဝေါ စေပိ ဘိက္ခု ဟောတိ သီလဝါ ကလျာဏဓမ္မော, ဣဒမဿ သုဝဏ္ဏတာယ ဝဒါမိ. သေယျထာပိ တံ, ဘိက္ခဝေ, ကာသိကံ ဝတ္ထံ ဝဏ္ဏဝန္တံ တထူပမာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမံ ပုဂ္ဂလံ ဝဒါမိ. ယေ ခေါ ပနဿ သေဝန္တိ ဘဇန္တိ ပယိရုပါသန္တိ ဒိဋ္ဌာနုဂတိံ အာပဇ္ဇန္တိ, တေသံ တံ ဟောတိ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယ. ဣဒမဿ သုခသမ္ဖဿတာယ ဝဒါမိ. သေယျထာပိ တံ, ဘိက္ခဝေ, ကာသိကံ ဝတ္ထံ သုခသမ္ဖဿံ တထူပမာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမံ ပုဂ္ဂလံ ဝဒါမိ. ယေသံ ခေါ ပန သော ပဋိဂ္ဂဏှာတိ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပ္ပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရံ, တေသံ တံ မဟပ္ဖလံ ဟောတိ မဟာနိသံသံ. ဣဒမဿ မဟဂ္ဃတာယ ဝဒါမိ. သေယျထာပိ တံ, ဘိက္ခဝေ, ကာသိကံ ဝတ္ထံ မဟဂ္ဃံ တထူပမာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမံ ပုဂ္ဂလံ ဝဒါမိ. မဇ္ဈိမော စေပိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဟောတိ…ပေ… ထေရော စေပိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဟောတိ…ပေ… ပုဂ္ဂလံ ဝဒါမိ.

“මහණෙනි, එමෙන්ම යම් නවක භික්ෂුවක් සිල්වත් වූයේ, යහපත් ස්වභාවයෙන් යුක්ත වූයේ නම්, මම මෙය ඔහුගේ මනා වර්ණවත් බව ලෙස හඳුන්වමි. මහණෙනි, යම් සේ ඒ කසී සළුව මනා වර්ණවත් ද, මහණෙනි, මම මේ පුද්ගලයා ද ඒ හා සමාන යැයි කියමි. යම් කෙනෙක් ඔහුව ඇසුරු කරත් ද, සේවනය කරත් ද, ඇප උපස්ථාන කරත් ද, ඔහුගේ ආදර්ශය අනුගමනය කරත් ද, එය ඔවුන්ට දිගු කලක් හිත පිණිස, සැප පිණිස පවතී. මම මෙය ඔහුගේ සුවදායී ස්පර්ශය ලෙස හඳුන්වමි. මහණෙනි, යම් සේ ඒ කසී සළුව සුවදායී ස්පර්ශයෙන් යුක්ත ද, මහණෙනි, මම මේ පුද්ගලයා ද ඒ හා සමාන යැයි කියමි. ඔහු යම් කෙනෙකුගෙන් චීවර, පිණ්ඩපාත, සේනාසන, ගිලානප්‍රත්‍ය බෙහෙත් පිරිකර පිළිගන්නේ ද, එය ඔවුන්ට මහත් ඵල මහානිසංස ගෙන දෙයි. මම මෙය ඔහුගේ මහත් අගය (මහා වටිනාකම) ලෙස හඳුන්වමි. මහණෙනි, යම් සේ ඒ කසී සළුව මහා අගයකින් යුක්ත ද, මහණෙනි, මම මේ පුද්ගලයා ද ඒ හා සමාන යැයි කියමි. මහණෙනි, මධ්‍යම භික්ෂුවක් වුව ද... මහණෙනි, ස්ථවිර භික්ෂුවක් වුව ද (සිල්වත් වූයේ නම්, මම ඒ පුද්ගලයා ඒ හා සමාන යැයි කියමි).”

‘‘ဧဝရူပေါ စာယံ, ဘိက္ခဝေ, ထေရော ဘိက္ခု သံဃမဇ္ဈေ ဘဏတိ. တမေနံ ဘိက္ခူ ဧဝမာဟံသု – ‘အပ္ပသဒ္ဒါ အာယသ္မန္တော ဟောထ, ထေရော ဘိက္ခု ဓမ္မဉ္စ ဝိနယဉ္စ ဘဏတီ’တိ. တသ္မာတိဟ, ဘိက္ခဝေ, ဧဝံ သိက္ခိတဗ္ဗံ – ‘ကာသိကဝတ္ထူပမာ ဘဝိဿာမ, န ပေါတ္ထကူပမာ’တိ. ဧဝဉှိ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, သိက္ခိတဗ္ဗ’’န္တိ. အဋ္ဌမံ.

“මහණෙනි, මෙබඳු ස්වභාවයක් ඇති ඒ ස්ථවිර භික්ෂුව සංඝයා මැද කතා කරන කල්හි, භික්ෂූහු මෙසේ පවසති - ‘ආයුෂ්මතුනි, නිහඬ වන්න. ස්ථවිර භික්ෂුව ධර්මය හා විනය දේශනා කරති’ කියා යි. මහණෙනි, එබැවින් මෙහිදී මෙසේ හික්මිය යුතු ය - ‘අපි කසී සළුව හා සමාන වන්නෙමු, හණවැහැරි රෙද්දක් වැනි නොවන්නෙමු’ යනුවෙනි. මහණෙනි, ඔබ විසින් මෙලෙසම හික්මිය යුතු ය.” අටවැනි සූත්‍රයයි.

၉. လောဏကပလ္လသုတ္တံ

9. ලෝණකපල්ල සූත්‍රය

၁၀၁. ‘‘ယော, ဘိက္ခဝေ, ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ယထာ ယထာယံ ပုရိသော ကမ္မံ ကရောတိ တထာ တထာ တံ ပဋိသံဝေဒိယတီ’တိ, ဧဝံ သန္တံ, ဘိက္ခဝေ, ဗြဟ္မစရိယဝါသော န ဟောတိ, ဩကာသော န ပညာယတိ သမ္မာ ဒုက္ခဿ အန္တကိရိယာယ[Pg.251]. ယော စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ယထာ ယထာ ဝေဒနီယံ အယံ ပုရိသော ကမ္မံ ကရောတိ တထာ တထာဿ ဝိပါကံ ပဋိသံဝေဒိယတီ’တိ, ဧဝံ သန္တံ, ဘိက္ခဝေ, ဗြဟ္မစရိယဝါသော ဟောတိ, ဩကာသော ပညာယတိ သမ္မာ ဒုက္ခဿ အန္တကိရိယာယ. ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စဿ ပုဂ္ဂလဿ အပ္ပမတ္တကမ္ပိ ပါပကမ္မံ ကတံ တမေနံ နိရယံ ဥပနေတိ. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စဿ ပုဂ္ဂလဿ တာဒိသံယေဝ အပ္ပမတ္တကံ ပါပကမ္မံ ကတံ ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယံ ဟောတိ, နာ’ဏုပိ ခါယတိ, ကိံ ဗဟုဒေဝ.

101. “මහණෙනි, යමෙක් මෙසේ පවසන්නේ නම්—'මේ පුද්ගලයා යම් යම් අයුරින් කර්මයක් කරයිද, ඒ ඒ අයුරින්ම ඔහු එහි විපාකය අනුභව කරයි' යනුවෙනි. මහණෙනි, මෙසේ වූ කල්හි බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි වාසය කිරීමක් නොමැත; දුක සම්පූර්ණයෙන් කෙළවර කිරීම සඳහා අවකාශයක් ද නොපෙනේ. එහෙත් මහණෙනි, යමෙක් මෙසේ පවසන්නේ නම්—'මේ පුද්ගලයා විපාක දිය යුතු වූ කර්මයක් යම් යම් අයුරින් කරයිද, ඒ ඒ අයුරින්ම ඔහු එහි විපාකය අනුභව කරයි' යනුවෙනි. මහණෙනි, මෙසේ වූ කල්හි බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි වාසය කිරීමක් ඇති වේ; දුක සම්පූර්ණයෙන් කෙළවර කිරීම සඳහා අවකාශය ද පෙනේ. මහණෙනි, මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙකු විසින් කරන ලද ස්වල්ප වූ අකුසල කර්මයක් පවා ඔහු නිරය කරා පමුණුවයි. එහෙත් මහණෙනි, මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙකු විසින් කරන ලද එවැනිම ස්වල්ප වූ අකුසල කර්මයක් මෙලොවදීම විපාක දී අවසන් වන එකක් (දිට්ඨධම්මවේදනීය) වන අතර, මතු භවයකදී එහි අල්ප වූ විපාකයක් පවා නොපෙනේ නම්, මහත් වූ විපාකයක් ගැන කවර කතාද?”

‘‘ကထံရူပဿ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလဿ အပ္ပမတ္တကမ္ပိ ပါပကမ္မံ ကတံ တမေနံ နိရယံ ဥပနေတိ? ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော အဘာဝိတကာယော ဟောတိ အဘာဝိတသီလော အဘာဝိတစိတ္တော အဘာဝိတပညော ပရိတ္တော အပ္ပာတုမော အပ္ပဒုက္ခဝိဟာရီ. ဧဝရူပဿ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလဿ အပ္ပမတ္တကမ္ပိ ပါပကမ္မံ ကတံ တမေနံ နိရယံ ဥပနေတိ.

“මහණෙනි, කවර බඳු පුද්ගලයෙකු විසින් කරන ලද ස්වල්ප වූ අකුසල කර්මයක් වුවද ඔහු නිරයට පමුණුවයිද? මහණෙනි, මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙක් නොවඩන ලද කයැති (භාවනා නොකළ කයැති), නොවඩන ලද සීලැති, නොවඩන ලද සිතැති, නොවඩන ලද ප්‍රඥාවැති වෙයිද, හෙතෙමේ අල්ප වූ ගුණැති, හීන චරිතයක් ඇති, සුළු අකුසලයකින් පවා දුක්ඛිතව වාසය කරන්නෙක් වෙයි. මහණෙනි, මෙබඳු පුද්ගලයෙකු විසින් කරන ලද ස්වල්ප වූ අකුසල කර්මය ඔහු නිරයට පමුණුවයි.”

‘‘ကထံရူပဿ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလဿ တာဒိသံယေဝ အပ္ပမတ္တကံ ပါပကမ္မံ ကတံ ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယံ ဟောတိ, နာ’ဏုပိ ခါယတိ, ကိံ ဗဟုဒေဝ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ဘာဝိတကာယော ဟောတိ ဘာဝိတသီလော ဘာဝိတစိတ္တော ဘာဝိတပညော အပရိတ္တော မဟတ္တော အပ္ပမာဏဝိဟာရီ. ဧဝရူပဿ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလဿ တာဒိသံယေဝ အပ္ပမတ္တကံ ပါပကမ္မံ ကတံ ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယံ ဟောတိ, နာဏုပိ ခါယတိ, ကိံ ဗဟုဒေဝ.

“මහණෙනි, කවර බඳු පුද්ගලයෙකු විසින් කරන ලද එවැනිම වූ ස්වල්ප අකුසල කර්මයක් මෙලොවදීම විපාක දී අවසන් වන එකක් වේද, මතු භවයකදී එහි අල්ප වූ විපාකයක් පවා නොපෙනේ නම් මහත් වූ විපාකයක් ගැන කවර කතාද? මහණෙනි, මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙක් වඩන ලද කයැති, වඩන ලද සීලැති, වඩන ලද සිතැති, වඩන ලද ප්‍රඥාවැති වෙයිද, හෙතෙමේ අප්‍රමාණ වූ ගුණැති, මහත් වූ (උදාර) චරිතයක් ඇති, අප්‍රමාණ වූ (මෙත්තාදී) විහරණයෙන් යුක්ත වෙයි. මහණෙනි, මෙබඳු පුද්ගලයෙකු විසින් කරන ලද එවැනිම ස්වල්ප වූ අකුසල කර්මයක් මෙලොවදීම විපාක දී අවසන් වන එකක් වන අතර, මතු භවයකදී එහි අල්ප වූ විපාකයක් පවා නොපෙනේ, බෙහෙවින් විපාක දීමක් ගැන කවර කතාද?”

‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ပုရိသော လောဏကပလ္လံ ပရိတ္တေ ဥဒကမလ္လကေ ပက္ခိပေယျ. တံ ကိံ မညထ, ဘိက္ခဝေ, အပိ နု တံ ပရိတ္တံ ဥဒကံ အမုနာ လောဏကပလ္လေန လောဏံ အဿ အပေယျ’’န္တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တံ ကိဿ ဟေတု’’? ‘‘အဒုဉှိ, ဘန္တေ, ပရိတ္တံ ဥဒကကပလ္လကေ ဥဒကံ, တံ အမုနာ လောဏကပလ္လေန လောဏံ အဿ အပေယျ’’န္တိ. ‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ပုရိသော လောဏကပလ္လကံ ဂင်္ဂါယ နဒိယာ ပက္ခိပေယျ. တံ ကိံ မညထ, ဘိက္ခဝေ, အပိ နု သာ ဂင်္ဂါ နဒီ အမုနာ လောဏကပလ္လေန လောဏံ အဿ အပေယျာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တံ ကိဿ ဟေတု’’? ‘‘အသု ဟိ, ဘန္တေ, ဂင်္ဂါယ နဒိယာ မဟာ ဥဒကက္ခန္ဓော သော အမုနာ လောဏကပလ္လေန လောဏော န အဿ အပေယျော’’တိ.

“මහණෙනි, එය මෙබඳුය; යම් පුරුෂයෙක් ලුණු කැටයක් කුඩා දිය බඳුනකට දමන්නේය. මහණෙනි, ඒ ගැන ඔබ කුමක් සිතන්නහුද? ඒ ස්වල්ප වූ ජලය මේ ලුණු කැටය නිසා ලුණු රස වී බීමට නොහැකි තත්ත්වයට පත් නොවන්නේද?” “ස්වාමීනි, එසේය.” “ඊට හේතුව කුමක්ද?” “ස්වාමීනි, ඒ බඳුනෙහි ඇත්තේ ස්වල්ප වූ ජලයකි, එබැවින් ඒ ලුණු කැටය නිසා එය ලුණු රස වී බීමට නොහැකි වෙයි.” “මහණෙනි, යම් පුරුෂයෙක් ලුණු කැටයක් ගංගා නදියට දමන්නේ යැයි සිතන්න. මහණෙනි, ඒ ගැන ඔබ කුමක් සිතන්නහුද? ඒ ලුණු කැටය නිසා ගංගා නදියේ ජලය ලුණු රස වී බීමට නොහැකි තත්ත්වයට පත් වන්නේද?” “ස්වාමීනි, එය එසේ නොවේ.” “ඊට හේතුව කුමක්ද?” “ස්වාමීනි, ගංගා නදියෙහි ඇත්තේ මහත් වූ ජල කඳකි. එබැවින් ඒ ලුණු කැටයෙන් එම ජලය ලුණු රස වී බීමට නොහැකි තත්ත්වයට පත් කළ නොහැකිය.”

‘‘ဧဝမေဝံ [Pg.252] ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဣဓေကစ္စဿ ပုဂ္ဂလဿ အပ္ပမတ္တကမ္ပိ ပါပကမ္မံ ကတံ တမေနံ နိရယံ ဥပနေတိ. ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စဿ ပုဂ္ဂလဿ တာဒိသံယေဝ အပ္ပမတ္တကံ ပါပကမ္မံ ကတံ ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယံ ဟောတိ, နာဏုပိ ခါယတိ, ကိံ ဗဟုဒေဝ.

“මහණෙනි, එලෙසින්ම මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙකු විසින් කරන ලද ස්වල්ප වූ අකුසල කර්මයක් පවා ඔහු නිරයට පමුණුවයි. මහණෙනි, මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙකු විසින් කරන ලද එවැනිම වූ ස්වල්ප අකුසල කර්මයක් මෙලොවදීම විපාක දෙන එකක් වන අතර, මතු භවයකදී එහි අල්ප වූ විපාකයක් පවා නොපෙනේ නම්, මහත් වූ විපාකයක් ගැන කවර කතාද?”

‘‘ကထံရူပဿ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလဿ အပ္ပမတ္တကမ္ပိ ပါပကမ္မံ ကတံ တမေနံ နိရယံ ဥပနေတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော အဘာဝိတကာယော ဟောတိ အဘာဝိတသီလော အဘာဝိတစိတ္တော အဘာဝိတပညော ပရိတ္တော အပ္ပာတုမော အပ္ပဒုက္ခဝိဟာရီ. ဧဝရူပဿ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလဿ အပ္ပမတ္တကမ္ပိ ပါပကမ္မံ ကတံ တမေနံ နိရယံ ဥပနေတိ.

“මහණෙනි, කවර බඳු පුද්ගලයෙකු විසින් කරන ලද ස්වල්ප වූ අකුසල කර්මයක් ඔහු නිරයට පමුණුවයිද? මහණෙනි, මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙක් නොවඩන ලද කයැති, නොවඩන ලද සීලැති, නොවඩන ලද සිතැති, නොවඩන ලද ප්‍රඥාවැති වෙයිද, හෙතෙමේ අල්ප වූ ගුණැති, හීන චරිතයක් ඇති, සුළු අකුසලයකින් පවා දුක්ඛිතව වාසය කරන්නෙක් වෙයි. මහණෙනි, මෙබඳු පුද්ගලයෙකු විසින් කරන ලද ස්වල්ප වූ අකුසල කර්මය ඔහු නිරයට පමුණුවයි.”

‘‘ကထံရူပဿ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလဿ တာဒိသံယေဝ အပ္ပမတ္တကံ ပါပကမ္မံ ကတံ ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယံ ဟောတိ, နာဏုပိ ခါယတိ, ကိံ ဗဟုဒေဝ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ဘာဝိတကာယော ဟောတိ ဘာဝိတသီလော ဘာဝိတစိတ္တော ဘာဝိတပညော အပရိတ္တော မဟတ္တော အပ္ပမာဏဝိဟာရီ. ဧဝရူပဿ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလဿ တာဒိသံယေဝ အပ္ပမတ္တကံ ပါပကမ္မံ ကတံ ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယံ ဟောတိ, နာဏုပိ ခါယတိ, ကိံ ဗဟုဒေဝ.

“මහණෙනි, කවර බඳු පුද්ගලයෙකු විසින් කරන ලද එවැනිම වූ ස්වල්ප අකුසල කර්මයක් මෙලොවදීම විපාක දී අවසන් වන එකක් වේද, මතු භවයකදී එහි අල්ප වූ විපාකයක් පවා නොපෙනේ නම්, මහත් වූ විපාකයක් ගැන කවර කතාද? මහණෙනි, මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙක් වඩන ලද කයැති, වඩන ලද සීලැති, වඩන ලද සිතැති, වඩන ලද ප්‍රඥාවැති වෙයිද, හෙතෙමේ අප්‍රමාණ වූ ගුණැති, මහත් වූ චරිතයක් ඇති, අප්‍රමාණ වූ විහරණයෙන් යුක්ත වෙයි. මහණෙනි, මෙබඳු පුද්ගලයෙකු විසින් කරන ලද එවැනිම ස්වල්ප වූ අකුසල කර්මයක් මෙලොවදීම විපාක දී අවසන් වන එකක් වන අතර, මතු භවයකදී එහි අල්ප වූ විපාකයක් පවා නොපෙනේ, බෙහෙවින් විපාක දීමක් ගැන කවර කතාද?”

‘‘ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော အဍ္ဎကဟာပဏေနပိ ဗန္ဓနံ နိဂစ္ဆတိ, ကဟာပဏေနပိ ဗန္ဓနံ နိဂစ္ဆတိ, ကဟာပဏသတေနပိ ဗန္ဓနံ နိဂစ္ဆတိ. ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော အဍ္ဎကဟာပဏေနပိ န ဗန္ဓနံ နိဂစ္ဆတိ, ကဟာပဏေနပိ န ဗန္ဓနံ နိဂစ္ဆတိ, ကဟာပဏသတေနပိ န ဗန္ဓနံ နိဂစ္ဆတိ.

“මහණෙනි, මෙලොව ඇතැම් අයෙක් අඩ කහවණක් (වටිනා දෙයක් සොරකම් කිරීම) නිසාද සිරගෙයට පැමිණෙයි, කහවණක් නිසාද සිරගෙයට පැමිණෙයි, කහවණු සියයක් නිසාද සිරගෙයට පැමිණෙයි. මහණෙනි, මෙලොව ඇතැම් අයෙක් අඩ කහවණක් නිසාද සිරගෙයට නොපැමිණෙයි, කහවණක් නිසාද සිරගෙයට නොපැමිණෙයි, කහවණු සියයක් නිසාද සිරගෙයට නොපැමිණෙයි.”

‘‘ကထံရူပေါ, ဘိက္ခဝေ, အဍ္ဎကဟာပဏေနပိ ဗန္ဓနံ နိဂစ္ဆတိ, ကဟာပဏေနပိ ဗန္ဓနံ နိဂစ္ဆတိ, ကဟာပဏသတေနပိ ဗန္ဓနံ နိဂစ္ဆတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဒလိဒ္ဒေါ ဟောတိ အပ္ပဿကော အပ္ပဘောဂေါ. ဧဝရူပေါ, ဘိက္ခဝေ, အဍ္ဎကဟာပဏေနပိ ဗန္ဓနံ နိဂစ္ဆတိ, ကဟာပဏေနပိ ဗန္ဓနံ နိဂစ္ဆတိ, ကဟာပဏသတေနပိ ဗန္ဓနံ နိဂစ္ဆတိ.

“මහණෙනි, කවර බඳු ස්වභාවයක් ඇති තැනැත්තා අඩ කහවණුවක් නිසා ද සිරගත වීමට පැමිණෙන්නේ ද? කහවණුවක් නිසා ද සිරගත වීමට පැමිණෙන්නේ ද? කහවණු සියයක් නිසා ද සිරගත වීමට පැමිණෙන්නේ ද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් දිළිඳු වෙයි, ස්වල්ප දේපළ ඇත්තෙක් වෙයි, ස්වල්ප භෝග ඇත්තෙක් වෙයි. මහණෙනි, මෙබඳු ස්වභාවයක් ඇති තැනැත්තා අඩ කහවණුවක් නිසා ද සිරගත වීමට පැමිණෙයි, කහවණුවක් නිසා ද සිරගත වීමට පැමිණෙයි, කහවණු සියයක් නිසා ද සිරගත වීමට පැමිණෙයි.”

‘‘ကထံရူပေါ, ဘိက္ခဝေ, အဍ္ဎကဟာပဏေနပိ န ဗန္ဓနံ နိဂစ္ဆတိ, ကဟာပဏေနပိ န ဗန္ဓနံ နိဂစ္ဆတိ, ကဟာပဏသတေနပိ န ဗန္ဓနံ နိဂစ္ဆတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော အဍ္ဎော ဟောတိ မဟဒ္ဓနော မဟာဘောဂေါ. ဧဝရူပေါ, ဘိက္ခဝေ, အဍ္ဎကဟာပဏေနပိ န ဗန္ဓနံ နိဂစ္ဆတိ, ကဟာပဏေနပိ န ဗန္ဓနံ နိဂစ္ဆတိ, ကဟာပဏသတေနပိ န ဗန္ဓနံ နိဂစ္ဆတိ. ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဣဓေကစ္စဿ ပုဂ္ဂလဿ အပ္ပမတ္တကံ ပါပကမ္မံ ကတံ. တမေနံ နိရယံ ဥပနေတိ. ဣဓ[Pg.253], ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စဿ ပုဂ္ဂလဿ တာဒိသံယေဝ အပ္ပမတ္တကံ ပါပကမ္မံ ကတံ ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယံ ဟောတိ, နာဏုပိ ခါယတိ, ကိံ ဗဟုဒေဝ.

“මහණෙනි, කවර බඳු ස්වභාවයක් ඇති තැනැත්තා අඩ කහවණුවක් නිසා සිරගත වීමට පැමිණෙන්නේ නැද්ද? කහවණුවක් නිසා සිරගත වීමට පැමිණෙන්නේ නැද්ද? කහවණු සියයක් නිසා සිරගත වීමට පැමිණෙන්නේ නැද්ද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් පොහොසත් වෙයි, මහා ධනය ඇත්තෙක් වෙයි, මහා භෝග ඇත්තෙක් වෙයි. මහණෙනි, මෙබඳු ස්වභාවයක් ඇති තැනැත්තා අඩ කහවණුවක් නිසා හෝ කහවණුවක් නිසා හෝ කහවණු සියයක් නිසා හෝ සිරගත වීමට පැමිණෙන්නේ නැත. මහණෙනි, එලෙසම මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙකු විසින් කරන ලද ස්වල්ප වූ පාප කර්මය ඔහුව නිරයට පමුණුවයි. මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙකු විසින් කරන ලද එවැනිම වූ ස්වල්ප පාප කර්මය මෙලොවදීම විපාක දිය යුතු (දිට්ඨධම්මවේදනීය) එකක් වෙයි. එහි අල්ප වූ ද විපාකයක් (මතු භවයකදී) නොපෙනේ නම්, බොහෝ වූ විපාකයක් ගැන කවර කතා ද?”

‘‘ကထံရူပဿ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလဿ အပ္ပမတ္တကံ ပါပကမ္မံ ကတံ, တမေနံ နိရယံ ဥပနေတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော အဘာဝိတကာယော ဟောတိ အဘာဝိတသီလော အဘာဝိတစိတ္တော အဘာဝိတပညော ပရိတ္တော အပ္ပာတုမော အပ္ပဒုက္ခဝိဟာရီ. ဧဝရူပဿ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလဿ တာဒိသံယေဝ အပ္ပမတ္တကံ ပါပကမ္မံ ကတံ တမေနံ နိရယံ ဥပနေတိ.

“මහණෙනි, කවර බඳු පුද්ගලයෙකු විසින් කරන ලද ස්වල්ප වූ පාප කර්මය ඔහුව නිරයට පමුණුවයි ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් නොවඩන ලද කය ඇත්තෙක් (අභාවිතකාය), නොවඩන ලද සීලය ඇත්තෙක්, නොවඩන ලද සිත ඇත්තෙක්, නොවඩන ලද ප්‍රඥාව ඇත්තෙක් වෙයි. හෙතෙම (ගුණයෙන්) අල්ප වූ, කුඩා වූ ආත්මයක් ඇත්තෙක් වූ, ස්වල්ප වූ අකුසලයෙන් පවා දුක් විඳින්නෙක් වෙයි. මහණෙනි, මෙබඳු පුද්ගලයෙකු විසින් කරන ලද එවැනිම වූ ස්වල්ප වූ පාප කර්මය ඔහුව නිරයට පමුණුවයි.”

‘‘ကထံရူပဿ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလဿ တာဒိသံယေဝ အပ္ပမတ္တကံ ပါပကမ္မံ ကတံ ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယံ ဟောတိ, နာဏုပိ ခါယတိ, ကိံ ဗဟုဒေဝ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ဘာဝိတကာယော ဟောတိ ဘာဝိတသီလော ဘာဝိတစိတ္တော ဘာဝိတပညော အပရိတ္တော မဟတ္တော အပ္ပမာဏဝိဟာရီ. ဧဝရူပဿ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလဿ တာဒိသံယေဝ အပ္ပမတ္တကံ ပါပကမ္မံ ကတံ ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယံ ဟောတိ, နာဏုပိ ခါယတိ, ကိံ ဗဟုဒေဝ.

“මහණෙනි, කවර බඳු පුද්ගලයෙකු විසින් කරන ලද එවැනිම වූ ස්වල්ප වූ පාප කර්මය මෙලොවදීම විපාක දිය යුතු එකක් වෙයි ද? එහි අල්ප වූ ද විපාකයක් (මතු භවයකදී) නොපෙනේ නම් බොහෝ වූ විපාකයක් ගැන කවර කතා ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් වඩන ලද කය ඇත්තෙක් (භාවිතකාය), වඩන ලද සීලය ඇත්තෙක්, වඩන ලද සිත ඇත්තෙක්, වඩන ලද ප්‍රඥාව ඇත්තෙක් වෙයි. හෙතෙම (ගුණයෙන්) අපරිත්ත වූ, මහත් වූ ආත්මයක් ඇත්තෙක් වූ, අප්‍රමාණ විහරණ ඇත්තෙක් වෙයි. මහණෙනි, මෙබඳු පුද්ගලයෙකු විසින් කරන ලද එවැනිම වූ ස්වල්ප වූ පාප කර්මය මෙලොවදීම විපාක දිය යුතු එකක් වෙයි. එහි අල්ප වූ ද විපාකයක් නොපෙනේ නම් බොහෝ වූ විපාකයක් ගැන කවර කතා ද?”

‘‘ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ဘာဝိတကာယော ဟောတိ ဘာဝိတသီလော ဘာဝိတစိတ္တော ဘာဝိတပညော အပရိတ္တော မဟတ္တော အပ္ပမာဏဝိဟာရီ. ဧဝရူပဿ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလဿ တာဒိသံယေဝ အပ္ပမတ္တကံ ပါပကမ္မံ ကတံ ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယံ ဟောတိ, နာဏုပိ ခါယတိ, ကိံ ဗဟုဒေဝ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ဩရဗ္ဘိကော ဝါ ဥရဗ္ဘဃာတကော ဝါ အပ္ပေကစ္စံ ဥရဗ္ဘံ အဒိန္နံ အာဒိယမာနံ ပဟောတိ ဟန္တုံ ဝါ ဗန္ဓိတုံ ဝါ ဇာပေတုံ ဝါ ယထာပစ္စယံ ဝါ ကာတုံ, အပ္ပေကစ္စံ ဥရဗ္ဘံ အဒိန္နံ အာဒိယမာနံ နပ္ပဟောတိ ဟန္တုံ ဝါ ဗန္ဓိတုံ ဝါ ဇာပေတုံ ဝါ ယထာပစ္စယံ ဝါ ကာတုံ.

“මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් වඩන ලද කය ඇත්තෙක්, වඩන ලද සීලය ඇත්තෙක්, වඩන ලද සිත ඇත්තෙක්, වඩන ලද ප්‍රඥාව ඇත්තෙක් වෙයි. හෙතෙම අපරිත්ත වූ, මහත් වූ ආත්මයක් ඇත්තෙක් වූ, අප්‍රමාණ විහරණ ඇත්තෙක් වෙයි. මහණෙනි, මෙබඳු පුද්ගලයෙකු විසින් කරන ලද එවැනිම වූ ස්වල්ප වූ පාප කර්මය මෙලොවදීම විපාක දිය යුතු එකක් වෙයි. එහි අල්ප වූ ද විපාකයක් නොපෙනේ නම් බොහෝ වූ විපාකයක් ගැන කවර කතා ද? මහණෙනි, උපමාවක් කියතොත්, එළු වෙළෙන්දෙකු හෝ එළුවන් මරන්නෙකු හෝ නුදුන් දෙයක් ගත් (සොරකම් කළ) ඇතැම් පුද්ගලයෙකු මැරීමට හෝ බැඳ තැබීමට හෝ ධනය විනාශ කිරීමට හෝ කැමති පරිදි දඬුවම් කිරීමට සමර්ථ වෙයි. එහෙත් නුදුන් දෙයක් ගත් ඇතැම් පුද්ගලයෙකු මැරීමට හෝ බැඳ තැබීමට හෝ ධනය විනාශ කිරීමට හෝ කැමති පරිදි දඬුවම් කිරීමට ඔහු සමර්ථ නොවෙයි.”

‘‘ကထံရူပံ, ဘိက္ခဝေ, ဩရဗ္ဘိကော ဝါ ဥရဗ္ဘဃာတကော ဝါ ဥရဗ္ဘံ အဒိန္နံ အာဒိယမာနံ ပဟောတိ ဟန္တုံ ဝါ ဗန္ဓိတုံ ဝါ ဇာပေတုံ ဝါ ယထာပစ္စယံ ဝါ ကာတုံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဒလိဒ္ဒေါ ဟောတိ အပ္ပဿကော အပ္ပဘောဂေါ. ဧဝရူပံ, ဘိက္ခဝေ, ဩရဗ္ဘိကော ဝါ ဥရဗ္ဘဃာတကော ဝါ ဥရဗ္ဘံ အဒိန္နံ အာဒိယမာနံ ပဟောတိ ဟန္တုံ ဝါ ဗန္ဓိတုံ ဝါ ဇာပေတုံ ဝါ ယထာပစ္စယံ ဝါ ကာတုံ.

“මහණෙනි, එළු වෙළෙන්දෙකුට හෝ එළුවන් මරන්නෙකුට නුදුන් එළුවෙකු ගත් කවර බඳු පුද්ගලයෙකු මැරීමට, බැඳ තැබීමට, ධනය විනාශ කිරීමට හෝ කැමති පරිදි දඬුවම් කිරීමට හැකි වන්නේ ද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් දිළිඳු වෙයි, ස්වල්ප දේපළ ඇත්තෙක් වෙයි, ස්වල්ප භෝග ඇත්තෙක් වෙයි. මහණෙනි, නුදුන් එළුවෙකු ගත් මෙබඳු පුද්ගලයෙකු මැරීමට, බැඳ තැබීමට, ධනය විනාශ කිරීමට හෝ කැමති පරිදි දඬුවම් කිරීමට එළු වෙළෙන්දා හෝ එළුවන් මරන්නා සමර්ථ වෙයි.”

‘‘ကထံရူပံ, ဘိက္ခဝေ, ဩရဗ္ဘိကော ဝါ ဥရဗ္ဘဃာတကော ဝါ ဥရဗ္ဘံ အဒိန္နံ အာဒိယမာနံ နပ္ပဟောတိ ဟန္တုံ ဝါ ဗန္ဓိတုံ ဝါ ဇာပေတုံ ဝါ ယထာပစ္စယံ ဝါ ကာတုံ[Pg.254]. ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော အဍ္ဎော ဟောတိ မဟဒ္ဓနော မဟာဘောဂေါ ရာဇာ ဝါ ရာဇမဟာမတ္တော ဝါ. ဧဝရူပံ, ဘိက္ခဝေ, ဩရဗ္ဘိကော ဝါ ဥရဗ္ဘဃာတကော ဝါ ဥရဗ္ဘံ အဒိန္နံ အာဒိယမာနံ နပ္ပဟောတိ ဟန္တုံ ဝါ ဗန္ဓိတုံ ဝါ ဇာပေတုံ ဝါ ယထာပစ္စယံ ဝါ ကာတုံ. အညဒတ္ထု ပဉ္ဇလိကောဝ နံ ယာစတိ – ‘ဒေဟိ မေ, မာရိသ, ဥရဗ္ဘံ ဝါ ဥရဗ္ဘဓနံ ဝါ’တိ. ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဣဓေကစ္စဿ ပုဂ္ဂလဿ တာဒိသံယေဝ အပ္ပမတ္တကမ္ပိ ပါပကမ္မံ ကတံ တမေနံ နိရယံ ဥပနေတိ. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စဿ ပုဂ္ဂလဿ တာဒိသံယေဝ အပ္ပမတ္တကံ ပါပကမ္မံ ကတံ ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယံ ဟောတိ, နာဏုပိ ခါယတိ, ကိံ ဗဟုဒေဝ.

“මහණෙනි, එළු වෙළෙන්දෙකුට හෝ එළුවන් මරන්නෙකුට නුදුන් එළුවෙකු ගත් කවර බඳු පුද්ගලයෙකු මැරීමට, බැඳ තැබීමට, ධනය විනාශ කිරීමට හෝ කැමති පරිදි දඬුවම් කිරීමට නොහැකි වන්නේ ද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් පොහොසත් වෙයි, මහා ධනය ඇත්තෙක් වෙයි, මහා භෝග ඇත්තෙක් වෙයි, රජෙක් හෝ රජ මහ ඇමතියෙක් වෙයි. මහණෙනි, නුදුන් එළුවෙකු ගත් මෙබඳු පුද්ගලයෙකු මැරීමට, බැඳ තැබීමට, ධනය විනාශ කිරීමට හෝ කැමති පරිදි දඬුවම් කිරීමට එළු වෙළෙන්දා හෝ එළුවන් මරන්නා සමර්ථ නොවෙයි. එසේ කිරීම වෙනුවට ඔහු දෑත් එක්කොට වැඳ 'පින්වත, මට ඒ එළුවා හෝ එළුවාගේ වටිනාකම හෝ ලබා දෙන්න' යැයි ඔහුගෙන් අයදියි. මහණෙනි, එලෙසම මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙකු විසින් කරන ලද එවැනිම වූ ස්වල්ප පාප කර්මය ඔහුව නිරයට පමුණුවයි. එහෙත් මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙකු විසින් කරන ලද එවැනිම වූ ස්වල්ප පාප කර්මය මෙලොවදීම විපාක දිය යුතු එකක් වෙයි. එහි අල්ප වූ ද විපාකයක් නොපෙනේ නම් බොහෝ වූ විපාකයක් ගැන කවර කතා ද?”

‘‘ကထံရူပဿ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလဿ အပ္ပမတ္တကမ္ပိ ပါပကမ္မံ ကတံ တမေနံ နိရယံ ဥပနေတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော အဘာဝိတကာယော ဟောတိ အဘာဝိတသီလော အဘာဝိတစိတ္တော အဘာဝိတပညော ပရိတ္တော အပ္ပာတုမော အပ္ပဒုက္ခဝိဟာရီ. ဧဝရူပဿ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလဿ အပ္ပမတ္တကမ္ပိ ပါပကမ္မံ ကတံ တမေနံ နိရယံ ဥပနေတိ.

“මහණෙනි, කවර ස්වභාවයක් ඇති පුද්ගලයෙකු විසින් කරන ලද ස්වල්ප වූ පාප කර්මයක් වුවද ඔහු නිරයට පමුණුවන්නේද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් වඩන ලද කය නැත්තෙක් වෙයි, වඩන ලද සීලය නැත්තෙක් වෙයි, වඩන ලද සිත නැත්තෙක් වෙයි, වඩන ලද ප්‍රඥාව නැත්තෙක් වෙයි. හෙතෙම (ගුණයෙන්) ස්වල්ප වූ, අල්ප වූ ආත්මභාවයක් ඇති, සුළු අකුසලයකිනුත් දුකට පත්ව වාසය කරන්නෙකි. මහණෙනි, මෙබඳු ස්වභාවයක් ඇති පුද්ගලයා විසින් කරන ලද ස්වල්ප වූ පාප කර්මය පවා ඔහු නිරයට පමුණුවයි.”

‘‘ကထံရူပဿ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလဿ တာဒိသံယေဝ အပ္ပမတ္တကံ ပါပကမ္မံ ကတံ ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယံ ဟောတိ, နာဏုပိ ခါယတိ, ကိံ ဗဟုဒေဝ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ဘာဝိတကာယော ဟောတိ ဘာဝိတသီလော ဘာဝိတစိတ္တော ဘာဝိတပညော အပရိတ္တော မဟတ္တော အပ္ပမာဏဝိဟာရီ. ဧဝရူပဿ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလဿ တာဒိသံယေဝ အပ္ပမတ္တကံ ပါပကမ္မံ ကတံ ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယံ ဟောတိ, နာဏုပိ ခါယတိ, ကိံ ဗဟုဒေဝ.

“මහණෙනි, කවර ස්වභාවයක් ඇති පුද්ගලයෙකු විසින් කරන ලද එවැනිම වූ ස්වල්ප පාප කර්මයක් මෙලොවදීම විපාක දී අවසන් වන්නේද, එහි ඉතා සුළු කොටසක් හෝ මතු භවයකට ඉතිරි නොවන්නේද? එසේ නම් බොහෝ විපාක ගැන කවර කථාද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් වඩන ලද කය ඇත්තෙක් වෙයි, වඩන ලද සීලය ඇත්තෙක් වෙයි, වඩන ලද සිත ඇත්තෙක් වෙයි, වඩන ලද ප්‍රඥාව ඇත්තෙක් වෙයි. හෙතෙම (ගුණයෙන්) අපරීත්ත වූ, මහත් වූ ආත්මභාවයක් ඇති, අප්‍රමාණ වූ (මෙත්තාදී) විහරණයෙන් යුක්තව වාසය කරන්නෙකි. මහණෙනි, මෙබඳු ස්වභාවයක් ඇති පුද්ගලයා විසින් කරන ලද එවැනිම වූ ස්වල්ප පාප කර්මය මෙලොවදීම විපාක දී අවසන් වෙයි. එහි ඉතා ස්වල්පයක්වත් (මතු භවයට) පෙනෙන්නට නැත, එසේ නම් බොහෝ විපාක ගැන කවර කථාද?”

‘‘ယော, ဘိက္ခဝေ, ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ယထာ ယထာယံ ပုရိသော ကမ္မံ ကရောတိ တထာ တထာ တံ ပဋိသံဝေဒေတီ’တိ, ဧဝံ သန္တံ, ဘိက္ခဝေ, ဗြဟ္မစရိယဝါသော န ဟောတိ, ဩကာသော န ပညာယတိ သမ္မာ ဒုက္ခဿ အန္တကိရိယာယ. ယော စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ယထာ ယထာ ဝေဒနီယံ အယံ ပုရိသော ကမ္မံ ကရောတိ တထာ တထာ တဿ ဝိပါကံ ပဋိသံဝေဒေတီ’တိ, ဧဝံ သန္တံ, ဘိက္ခဝေ, ဗြဟ္မစရိယဝါသော ဟောတိ, ဩကာသော ပညာယတိ သမ္မာ ဒုက္ခဿ အန္တကိရိယာယာ’’တိ. နဝမံ.

“මහණෙනි, යම් අයෙක් මෙසේ පවසන්නේ නම්: ‘යම් යම් අයුරින් මේ පුරුෂයා කර්මයක් කරයිද, ඒ ඒ අයුරින්ම එහි විපාකය විඳියි’ කියායි. මහණෙනි, එසේ වූ විට (නිවන උදෙසා) බඹසර වාසයක් සිදු විය නොහැකිය, දුක මැනවින් කෙළවර කිරීම සඳහා අවස්ථාවක් ද නොපෙනේ. මහණෙනි, යම් අයෙක් මෙසේ පවසන්නේ නම්: ‘යම් යම් අයුරින් විපාක දිය යුතු කර්මයක් මේ පුරුෂයා කරයිද, ඒ ඒ අයුරින් එහි විපාකය විඳියි’ කියායි. මහණෙනි, මෙසේ වූ විට බඹසර වාසය සිදු විය හැකිය, දුක මැනවින් කෙළවර කිරීම සඳහා අවස්ථාව ද පෙනේ.” නවවැනි සූත්‍රයයි.

၁၀. ပံသုဓောဝကသုတ္တံ

10. පංශුධෝවක සූත්‍රය (රන් සෝදන්නා පිළිබඳ සූත්‍රය)

၁၀၂. ‘‘သန္တိ[Pg.255], ဘိက္ခဝေ, ဇာတရူပဿ ဩဠာရိကာ ဥပက္ကိလေသာ ပံသုဝါလုကာ သက္ခရကဌလာ. တမေနံ ပံသုဓောဝကော ဝါ ပံသုဓောဝကန္တေဝါသီ ဝါ ဒေါဏိယံ အာကိရိတွာ ဓောဝတိ သန္ဓောဝတိ နိဒ္ဓေါဝတိ. တသ္မိံ ပဟီနေ တသ္မိံ ဗျန္တီကတေ သန္တိ ဇာတရူပဿ မဇ္ဈိမသဟဂတာ ဥပက္ကိလေသာ သုခုမသက္ခရာ ထူလဝါလုကာ. တမေနံ ပံသုဓောဝကော ဝါ ပံသုဓောဝကန္တေဝါသီ ဝါ ဓောဝတိ သန္ဓောဝတိ နိဒ္ဓေါဝတိ. တသ္မိံ ပဟီနေ တသ္မိံ ဗျန္တီကတေ သန္တိ ဇာတရူပဿ သုခုမသဟဂတာ ဥပက္ကိလေသာ သုခုမဝါလုကာ ကာဠဇလ္လိကာ. တမေနံ ပံသုဓောဝကော ဝါ ပံသုဓောဝကန္တေဝါသီ ဝါ ဓောဝတိ သန္ဓောဝတိ နိဒ္ဓေါဝတိ. တသ္မိံ ပဟီနေ တသ္မိံ ဗျန္တီကတေ အထာပရံ သုဝဏ္ဏသိကတာဝသိဿန္တိ. တမေနံ သုဝဏ္ဏကာရော ဝါ သုဝဏ္ဏကာရန္တေဝါသီ ဝါ ဇာတရူပံ မူသာယံ ပက္ခိပိတွာ ဓမတိ သန္ဓမတိ နိဒ္ဓမတိ. တံ ဟောတိ ဇာတရူပံ ဓန္တံ သန္ဓန္တံ နိဒ္ဓန္တံ အနိဒ္ဓန္တကသာဝံ, န စေဝ မုဒု ဟောတိ န စ ကမ္မနိယံ, န စ ပဘဿရံ ပဘင်္ဂု စ, န စ သမ္မာ ဥပေတိ ကမ္မာယ. ဟောတိ သော, ဘိက္ခဝေ, သမယော ယံ သုဝဏ္ဏကာရော ဝါ သုဝဏ္ဏကာရန္တေဝါသီ ဝါ တံ ဇာတရူပံ ဓမတိ သန္ဓမတိ နိဒ္ဓမတိ. တံ ဟောတိ ဇာတရူပံ ဓန္တံ သန္ဓန္တံ နိဒ္ဓန္တံ နိဒ္ဓန္တကသာဝံ, မုဒု စ ဟောတိ ကမ္မနိယဉ္စ ပဘဿရဉ္စ, န စ ပဘင်္ဂု, သမ္မာ ဥပေတိ ကမ္မာယ. ယဿာ ယဿာ စ ပိလန္ဓနဝိကတိယာ အာကင်္ခတိ – ယဒိ ပဋ္ဋိကာယ, ယဒိ ကုဏ္ဍလာယ, ယဒိ ဂီဝေယျကေ, ယဒိ သုဝဏ္ဏမာလာယ – တဉ္စဿ အတ္ထံ အနုဘောတိ.

102. “මහණෙනි, රන්වල පස්, වැලි, කැට, කැබිලිති වැනි රළු උපක්ලේශ පවතී. රන් සෝදන්නා හෝ ඔහුගේ අතවැසියා හෝ ඒ රන් දෝණියකට දමා සෝදයි, මැනවින් සෝදයි, පිරිසිදු කරයි. ඒවා ඉවත් වී දුරු වූ පසු, රන්වල සියුම් කැට සහ රළු වැලි වැනි මධ්‍යම ප්‍රමාණයේ උපක්ලේශ පවතී. රන් සෝදන්නා හෝ ඔහුගේ අතවැසියා ඒවාද සෝදයි, මැනවින් සෝදයි, පිරිසිදු කරයි. ඒවා ද ඉවත් වූ පසු, රන්වල සියුම් වැලි සහ කළු දූවිලි වැනි ඉතා සියුම් උපක්ලේශ පවතී. රන් සෝදන්නා හෝ ඔහුගේ අතවැසියා ඒවාද සෝදා පිරිසිදු කරයි. ඒවා දුරු වූ පසු ඉතිරි වන්නේ රන් වැලි පමණි. ඉන්පසු රන්කරුවා හෝ ඔහුගේ අතවැසියා ඒ රන් මූසාවක බහා පිඹියි, මැනවින් පිඹියි, උණු කරයි. එසේ පිඹින ලද, උණු කරන ලද රන්, තවමත් කිලිටි ඉවත් නොවූයේ නම් මෘදු නොවේ, කර්මණ්‍ය (භාවිතයට සුදුසු) නොවේ, ප්‍රභාස්වර නොවේ, බිඳෙන සුළුය, ආභරණ තැනීමට මැනවින් යොදාගත නොහැකිය. මහණෙනි, යම් කලෙක රන්කරුවා හෝ ඔහුගේ අතවැසියා ඒ රන් මැනවින් පිඹ, උණු කර, කිලිටි සම්පූර්ණයෙන්ම දුරු කරයිද, එකල්හි ඒ රන් මෘදු වෙයි, කර්මණ්‍ය වෙයි, ප්‍රභාස්වර වෙයි, බිඳෙන සුළු නොවේ, ආභරණ තැනීමට මැනවින් යොදාගත හැකිය. රන් පටියක්, කුණ්ඩලාභරණයක්, මාලයක් හෝ රන් මල් මාලයක් වැනි තමා කැමති යම් ආභරණයක් කිරීමට ඔහු අදහස් කරයිද, ඒ අරමුණ ඉටු කරගත හැකිය.”

‘‘ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သန္တိ အဓိစိတ္တမနုယုတ္တဿ ဘိက္ခုနော ဩဠာရိကာ ဥပက္ကိလေသာ ကာယဒုစ္စရိတံ ဝစီဒုစ္စရိတံ မနောဒုစ္စရိတံ, တမေနံ သစေတသော ဘိက္ခု ဒဗ္ဗဇာတိကော ပဇဟတိ ဝိနောဒေတိ ဗျန္တီကရောတိ အနဘာဝံ ဂမေတိ. တသ္မိံ ပဟီနေ တသ္မိံ ဗျန္တီကတေ သန္တိ အဓိစိတ္တမနုယုတ္တဿ ဘိက္ခုနော မဇ္ဈိမသဟဂတာ ဥပက္ကိလေသာ ကာမဝိတက္ကော ဗျာပါဒဝိတက္ကော ဝိဟိံသာဝိတက္ကော, တမေနံ သစေတသော ဘိက္ခု ဒဗ္ဗဇာတိကော ပဇဟတိ ဝိနောဒေတိ ဗျန္တီကရောတိ အနဘာဝံ ဂမေတိ. တသ္မိံ [Pg.256] ပဟီနေ တသ္မိံ ဗျန္တီကတေ သန္တိ အဓိစိတ္တမနုယုတ္တဿ ဘိက္ခုနော သုခုမသဟဂတာ ဥပက္ကိလေသာ ဉာတိဝိတက္ကော ဇနပဒဝိတက္ကော အနဝညတ္တိပဋိသံယုတ္တော ဝိတက္ကော, တမေနံ သစေတသော ဘိက္ခု ဒဗ္ဗဇာတိကော ပဇဟတိ ဝိနောဒေတိ ဗျန္တီကရောတိ အနဘာဝံ ဂမေတိ. တသ္မိံ ပဟီနေ တသ္မိံ ဗျန္တီကတေ အထာပရံ ဓမ္မဝိတက္ကာဝသိဿတိ. သော ဟောတိ သမာဓိ န စေဝ သန္တော န စ ပဏီတော နပ္ပဋိပ္ပဿဒ္ဓလဒ္ဓေါ န ဧကောဒိဘာဝါဓိဂတော သသင်္ခါရနိဂ္ဂယှဝါရိတဂတော ဟောတိ. သော, ဘိက္ခဝေ, သမယော ယံ တံ စိတ္တံ အဇ္ဈတ္တံယေဝ သန္တိဋ္ဌတိ သန္နိသီဒတိ ဧကောဒိ ဟောတိ သမာဓိယတိ. သော ဟောတိ သမာဓိ သန္တော ပဏီတော ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိလဒ္ဓေါ ဧကောဒိဘာဝါဓိဂတော န သသင်္ခါရနိဂ္ဂယှဝါရိတဂတော. ယဿ ယဿ စ အဘိညာ သစ္ဆိကရဏီယဿ ဓမ္မဿ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေတိ အဘိညာ သစ္ဆိကိရိယာယ တတြ တတြေဝ သက္ခိဘဗ္ဗတံ ပါပုဏာတိ သတိ သတိအာယတနေ.

“මහණෙනි, එලෙසම අධිචිත්තයෙහි (සමථ විපස්සනා සිතෙහි) නිරත මහණෙකුට කාය දුශ්චරිතය, වාග් දුශ්චරිතය සහ මනෝ දුශ්චරිතය යන රළු උපක්ලේෂයෝ පවතිති. සිහිබුද්ධිය ඇති, ප්‍රඥාවන්ත මහණා එම කෙලෙස් ප්‍රහීණ කරයි, බැහැර කරයි, නැති කර දමයි, නැවත නූපදනා තත්ත්වයට පත් කරයි. ඒවා ප්‍රහීණ කළ විට, එම මහණාට කාම විතර්ක, ව්‍යාපාද විතර්ක සහ විහිංසා විතර්ක යන මධ්‍යම මට්ටමේ උපක්ලේෂයෝ පවතිති. සිහිබුද්ධිය ඇති ප්‍රඥාවන්ත මහණා ඒවා ද ප්‍රහීණ කරයි, බැහැර කරයි, නැති කර දමයි, නැවත නූපදනා තත්ත්වයට පත් කරයි. ඒවා ද ප්‍රහීණ කළ විට, එම මහණාට ඥාති විතර්ක, ජනපද විතර්ක සහ අවඥාවට (අවමනයට) පත් නොවීම පිළිබඳ විතර්ක යන සියුම් උපක්ලේෂයෝ පවතිති. සිහිබුද්ධිය ඇති ප්‍රඥාවන්ත මහණා ඒවා ද ප්‍රහීණ කරයි, බැහැර කරයි, නැති කර දමයි, නැවත නූපදනා තත්ත්වයට පත් කරයි. ඒවා ද ප්‍රහීණ කළ පසු ධර්ම විතර්කයෝ (විපස්සනා උපක්ලේෂ ආදිය) ඉතිරි වෙති. එවිට එම සමාධිය තවමත් ශාන්ත නොවේ, ප්‍රණීත නොවේ, කෙලෙස් සංසිඳීමෙන් ලද එකක් නොවේ, ඒකීභාවයට පැමිණි එකක් ද නොවේ; එය වෑයමෙන් කෙලෙස් මැඩපවත්වා පවත්වාගන්නා ලද්දකි. මහණෙනි, යම් කලෙක ඒ සිත තමා තුළම මැනවින් පිහිටා ද, තැන්පත් වේ ද, ඒකීභාවයට පත් වේ ද, සමාධිමත් වේ ද, එවිට එම සමාධිය ශාන්ත වේ, ප්‍රණීත වේ, කෙලෙස් සංසිඳීමෙන් ලද එකක් වේ, ඒකීභාවයට පැමිණි එකක් වේ, එය බලහත්කාරයෙන් කෙලෙස් මැඩපවත්වා පවත්වාගන්නා ලද්දක් නොවේ. එවිට යම් යම් අභිඥාවකින් සාක්ෂාත් කළ යුතු ධර්මයන් සඳහා සිත නැඹුරු කරයි ද, සුදුසු ප්‍රත්‍යයන් ඇති කල්හි ඒ ඒ අභිඥා විෂයෙහි සාක්ෂාත් කිරීමේ හැකියාවට ඔහු පැමිණෙයි.”

‘‘သော သစေ အာကင်္ခတိ – ‘အနေကဝိဟိတံ ဣဒ္ဓိဝိဓံ ပစ္စနုဘဝေယျံ – ဧကောပိ ဟုတွာ ဗဟုဓာ အဿံ, ဗဟုဓာပိ ဟုတွာ ဧကော အဿံ; အာဝိဘာဝံ, တိရောဘာဝံ; တိရောကုဋ္ဋံ တိရောပါကာရံ တိရောပဗ္ဗတံ အသဇ္ဇမာနော ဂစ္ဆေယျံ, သေယျထာပိ အာကာသေ; ပထဝိယာပိ ဥမ္မုဇ္ဇနိမုဇ္ဇံ ကရေယျံ, သေယျထာပိ ဥဒကေ; ဥဒကေပိ အဘိဇ္ဇမာနေ ဂစ္ဆေယျံ, သေယျထာပိ ပထဝိယံ; အာကာသေပိ ပလ္လင်္ကေန ကမေယျံ, သေယျထာပိ ပက္ခီ သကုဏော; ဣမေပိ စန္ဒိမသူရိယေ ဧဝံမဟိဒ္ဓိကေ ဧဝံမဟာနုဘာဝေ ပါဏိနာ ပရိမသေယျံ ပရိမဇ္ဇေယျံ; ယာဝ ဗြဟ္မလောကာပိ ကာယေန ဝသံ ဝတ္တေယျ’န္တိ, တတြ တတြေဝ သက္ခိဘဗ္ဗတံ ပါပုဏာတိ သတိ သတိအာယတနေ.

“ඔහු ඉදින් මෙසේ කැමති වන්නේ නම් - 'මම විවිධාකාර සෘද්ධි විධ අත්විඳින්නෙමි - එක් අයෙකු වී බොහෝ දෙනෙකු වන්නෙමි, බොහෝ දෙනෙකු වී එක් අයෙකු වන්නෙමි; පෙනී සිටීම හා නොපෙනී යාම කරන්නෙමි; අහසේ මෙන් බිත්ති හරහා, ප්‍රාකාර හරහා, පර්වත හරහා බාධාවකින් තොරව යන්නෙමි; ජලයේ මෙන් පොළොවෙහි කිමිදීම හා මතුවීම කරන්නෙමි; පොළොවෙහි මෙන් ජලය මතුපිට නොගිලී යන්නෙමි; පක්ෂියෙකු මෙන් අහසෙහි පළක් බැඳ පියඹා යන්නෙමි; මෙතරම් මහත් සෘද්ධි ඇති, මහත් ආනුභාව ඇති හිරු හඳ අතින් පිරිමදින්නෙමි, අතගාන්නෙමි; බ්‍රහ්ම ලෝකය දක්වා ද කයින් වසඟය පවත්වන්නෙමි' කියා, සුදුසු ප්‍රත්‍යයන් ඇති කල්හි ඒ ඒ අභිඥා විෂයෙහි සාක්ෂාත් කිරීමේ හැකියාවට ඔහු පැමිණෙයි.”

‘‘သော သစေ အာကင်္ခတိ – ‘ဒိဗ္ဗာယ သောတဓာတုယာ ဝိသုဒ္ဓါယ အတိက္ကန္တမာနုသိကာယ ဥဘော သဒ္ဒေ သုဏေယျံ ဒိဗ္ဗေ စ မာနုသေ စ ယေ ဒူရေ သန္တိကေ စာ’တိ, တတြ တတြေဝ သက္ခိဘဗ္ဗတံ ပါပုဏာတိ သတိ သတိအာယတနေ.

“ඔහු ඉදින් මෙසේ කැමති වන්නේ නම් - 'මිනිස් ශ්‍රවණය ඉක්මවා ගිය, පිරිසිදු වූ දිව්‍ය සෝත ධාතුවෙන් දිව්‍ය වූ ද මානුෂික වූ ද, දුර පවත්නා වූ ද ළඟ පවත්නා වූ ද යන උභයප්‍රකාර ශබ්දයන් අසන්නෙමි' කියා, සුදුසු ප්‍රත්‍යයන් ඇති කල්හි ඒ ඒ අභිඥා විෂයෙහි සාක්ෂාත් කිරීමේ හැකියාවට ඔහු පැමිණෙයි.”

‘‘သော [Pg.257] သစေ အာကင်္ခတိ – ‘ပရသတ္တာနံ ပရပုဂ္ဂလာနံ စေတသာ စေတော ပရိစ္စ ပဇာနေယျံ – သရာဂံ ဝါ စိတ္တံ သရာဂံ စိတ္တန္တိ ပဇာနေယျံ, ဝီတရာဂံ ဝါ စိတ္တံ ဝီတရာဂံ စိတ္တန္တိ ပဇာနေယျံ; သဒေါသံ ဝါ စိတ္တံ သဒေါသံ စိတ္တန္တိ ပဇာနေယျံ, ဝီတဒေါသံ ဝါ စိတ္တံ ဝီတဒေါသံ စိတ္တန္တိ ပဇာနေယျံ; သမောဟံ ဝါ စိတ္တံ သမောဟံ စိတ္တန္တိ ပဇာနေယျံ, ဝီတမောဟံ ဝါ စိတ္တံ ဝီတမောဟံ စိတ္တန္တိ ပဇာနေယျံ; သံခိတ္တံ ဝါ စိတ္တံ သံခိတ္တံ စိတ္တန္တိ ပဇာနေယျံ, ဝိက္ခိတ္တံ ဝါ စိတ္တံ ဝိက္ခိတ္တံ စိတ္တန္တိ ပဇာနေယျံ; မဟဂ္ဂတံ ဝါ စိတ္တံ မဟဂ္ဂတံ စိတ္တန္တိ ပဇာနေယျံ, အမဟဂ္ဂတံ ဝါ စိတ္တံ အမဟဂ္ဂတံ စိတ္တန္တိ ပဇာနေယျံ; သဥတ္တရံ ဝါ စိတ္တံ သဥတ္တရံ စိတ္တန္တိ ပဇာနေယျံ, အနုတ္တရံ ဝါ စိတ္တံ အနုတ္တရံ စိတ္တန္တိ ပဇာနေယျံ; သမာဟိတံ ဝါ စိတ္တံ သမာဟိတံ စိတ္တန္တိ ပဇာနေယျံ, အသမာဟိတံ ဝါ စိတ္တံ အသမာဟိတံ စိတ္တန္တိ ပဇာနေယျံ; ဝိမုတ္တံ ဝါ စိတ္တံ ဝိမုတ္တံ စိတ္တန္တိ ပဇာနေယျံ, အဝိမုတ္တံ ဝါ စိတ္တံ အဝိမုတ္တံ စိတ္တန္တိ ပဇာနေယျ’န္တိ, တတြ တတြေဝ သက္ခိဘဗ္ဗတံ ပါပုဏာတိ သတိ သတိအာယတနေ.

“ඔහු ඉදින් මෙසේ කැමති වන්නේ නම් - 'අන්‍ය සත්වයන්ගේ හා පුද්ගලයන්ගේ සිත් මාගේ සිතින් පිරිසිඳ දකින්නෙමි - රාග සහිත සිත රාග සහිත සිතක් ලෙස ද, රාග රහිත සිත රාග රහිත සිතක් ලෙස ද, ද්වේෂ සහිත සිත ද්වේෂ සහිත සිතක් ලෙස ද, ද්වේෂ රහිත සිත ද්වේෂ රහිත සිතක් ලෙස ද, මෝහ සහිත සිත මෝහ සහිත සිතක් ලෙස ද, මෝහ රහිත සිත මෝහ රහිත සිතක් ලෙස ද, සංකුචිත සිත සංකුචිත සිතක් ලෙස ද, විසිරුණු සිත විසිරුණු සිතක් ලෙස ද, මහග්ගත සිත මහග්ගත සිතක් ලෙස ද, මහග්ගත නොවන සිත මහග්ගත නොවන සිතක් ලෙස ද, සඋත්තර (තවදුරටත් දියුණු කළ යුතු) සිත සඋත්තර සිතක් ලෙස ද, අනුත්තර සිත අනුත්තර සිතක් ලෙස ද, සමාධිමත් සිත සමාධිමත් සිතක් ලෙස ද, අසමාහිත සිත අසමාහිත සිතක් ලෙස ද, මිදුණු සිත මිදුණු සිතක් ලෙස ද, නොමිදුණු සිත නොමිදුණු සිතක් ලෙස ද දැනගන්නෙමි' කියා, සුදුසු ප්‍රත්‍යයන් ඇති කල්හි ඒ ඒ අභිඥා විෂයෙහි සාක්ෂාත් කිරීමේ හැකියාවට ඔහු පැමිණෙයි.”

‘‘သော သစေ အာကင်္ခတိ – ‘အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရေယျံ, သေယျထိဒံ – ဧကမ္ပိ ဇာတိံ ဒွေပိ ဇာတိယော တိဿောပိ ဇာတိယော စတဿောပိ ဇာတိယော ပဉ္စပိ ဇာတိယော ဒသပိ ဇာတိယော ဝီသမ္ပိ ဇာတိယော တိံသမ္ပိ ဇာတိယော စတ္တာလီသမ္ပိ ဇာတိယော ပညာသမ္ပိ ဇာတိယော ဇာတိသတမ္ပိ ဇာတိသဟဿမ္ပိ ဇာတိသတသဟဿမ္ပိ အနေကေပိ သံဝဋ္ဋကပ္ပေ အနေကေပိ ဝိဝဋ္ဋကပ္ပေ အနေကေပိ သံဝဋ္ဋဝိဝဋ္ဋကပ္ပေ – အမုတြာသိံ ဧဝံနာမော ဧဝံဂေါတ္တော ဧဝံဝဏ္ဏော ဧဝမာဟာရော ဧဝံသုခဒုက္ခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဧဝမာယုပရိယန္တော, သော တတော စုတော အမုတြ ဥဒပါဒိံ; တတြာပါသိံ ဧဝံနာမော ဧဝံဂေါတ္တော ဧဝံဝဏ္ဏော ဧဝမာဟာရော ဧဝံသုခဒုက္ခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဧဝမာယုပရိယန္တော, သော တတော စုတော ဣဓူပပန္နောတိ, ဣတိ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရေယျ’န္တိ, တတြ တတြေဝ သက္ခိဘဗ္ဗတံ ပါပုဏာတိ သတိ သတိအာယတနေ.

“ඔහු (ඒ රහත් උතුමාණන්) මෙසේ කැමති වන්නේ නම් - ‘මම එක් ජාතියක්, ජාති දෙකක්, ජාති තුනක්, ජාති හතරක්, ජාති පහක්, ජාති දසයක්, ජාති විස්සක්, ජාති තිහක්, ජාති හතළිහක්, ජාති පනහක්, ජාති සියයක්, ජාති දහසක්, ජාති ලක්ෂයක් වශයෙන් ද, බොහෝ විනාශ වෙමින් පවතින කල්පයන් ද, බොහෝ හටගනිමින් පවතින කල්පයන් ද, බොහෝ විනාශ වන හා හටගන්නා කල්පයන් ද වශයෙන් ‘අසවල් තැන මම මේ නම ඇතිව, මේ ගෝත්‍රය ඇතිව, මේ වර්ණය ඇතිව, මේ ආහාර ගනිමින්, මෙබඳු සැප දුක් විඳිමින්, මෙපමණ ආයුෂ විඳ වාසය කළෙමි. මම එතැනින් චුත වී අසවල් තැන උපන්නෙමි. එහිදී ද මම මේ නම ඇතිව, මේ ගෝත්‍රය ඇතිව, මේ වර්ණය ඇතිව, මේ ආහාර ගනිමින්, මෙබඳු සැප දුක් විඳිමින්, මෙපමණ ආයුෂ විඳ වාසය කළෙමි. මම එතැනින් චුත වී මෙහි උපන්නෙමි’ යි මෙසේ අතීත භවයන්හි ආකාරය හා විස්තර සහිතව විවිධ වූ පෙර විසූ ජාතීන් සිහිපත් කෙරෙම්වා’ යි ඔහුට ඒ සඳහා අවශ්‍ය පදනම පවතින කල්හි, ඒ ඒ කාරණයෙහිම සාක්ෂාත් කිරීමේ හැකියාව ඇති වේ.”

‘‘သော သစေ အာကင်္ခတိ – ‘ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ ပဿေယျံ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ, သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနေယျံ – ဣမေ ဝတ ဘောန္တော သတ္တာ ကာယဒုစ္စရိတေန သမန္နာဂတာ ဝစီဒုစ္စရိတေန သမန္နာဂတာ မနောဒုစ္စရိတေန သမန္နာဂတာ အရိယာနံ ဥပဝါဒကာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကမ္မသမာဒါနာ[Pg.258], တေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပန္နာ; ဣမေ ဝါ ပန ဘောန္တော သတ္တာ ကာယသုစရိတေန သမန္နာဂတာ ဝစီသုစရိတေန သမန္နာဂတာ မနောသုစရိတေန သမန္နာဂတာ အရိယာနံ အနုပဝါဒကာ သမ္မာဒိဋ္ဌိကာ သမ္မာဒိဋ္ဌိကမ္မသမာဒါနာ, တေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပန္နာတိ, ဣတိ ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ ပဿေယျံ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ, သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနေယျ’န္တိ, တတြ တတြေဝ သက္ခိဘဗ္ဗတံ ပါပုဏာတိ သတိ သတိအာယတနေ.

“ඔහු මෙසේ කැමති වන්නේ නම් - ‘පිරිසිදු වූ, මිනිස් ඇස ඉක්මවා ගිය දිව්‍ය චක්ෂුසින් චුත වන්නා වූ ද, උපදින්නා වූ ද, හීන වූ ද, ප්‍රණීත වූ ද, ලස්සන වූ ද, අවලස්සන වූ ද, සුගතිගාමී වූ ද, දුගතිගාමී වූ ද සත්ත්වයන් බලන්නෙම්වා, සත්ත්වයන් තම කර්මානුරූපව ගමන් කරන ආකාරය දැනගන්නෙම්වා’ යි - එනම් ‘භවත්නි, මේ සත්ත්වයෝ කයින් දුශ්චරිතයෙහි යෙදුණාහ, වචනයෙන් දුශ්චරිතයෙහි යෙදුණාහ, මනසින් දුශ්චරිතයෙහි යෙදුණාහ, ආර්යයන්ට අපහාස කළාහ, මිථ්‍යා දෘෂ්ටික වූවාහ, මිථ්‍යා දෘෂ්ටි කර්ම සමාදන් වූවාහ; ඔවුහු කය බිඳී මරණින් මතු අපාය නම් වූ, දුගතිය නම් වූ, විනිපාත නම් වූ නිරයෙහි උපන්නාහ. භවත්නි, මේ සත්ත්වයෝ වනාහි කයින් සුචරිතයෙහි යෙදුණාහ, වචනයෙන් සුචරිතයෙහි යෙදුණාහ, මනසින් සුචරිතයෙහි යෙදුණාහ, ආර්යයන්ට අපහාස නොකළාහ, සම්මා දෘෂ්ටික වූවාහ, සම්මා දෘෂ්ටි කර්ම සමාදන් වූවාහ; ඔවුහු කය බිඳී මරණින් මතු සුගතිය නම් වූ ස්වර්ග ලෝකයෙහි උපන්නාහ’ යි මෙසේ පිරිසිදු වූ, මිනිස් ඇස ඉක්මවා ගිය දිව්‍ය චක්ෂුසින් චුත වන්නා වූ ද, උපදින්නා වූ ද, හීන වූ ද, ප්‍රණීත වූ ද, ලස්සන වූ ද, අවලස්සන වූ ද, සුගතිගාමී වූ ද, දුගතිගාමී වූ ද සත්ත්වයන් බලන්නෙම්වා, සත්ත්වයන් තම කර්මානුරූපව ගමන් කරන ආකාරය දැනගන්නෙම්වා’ යි ඔහුට ඒ සඳහා අවශ්‍ය පදනම පවතින කල්හි, ඒ ඒ කාරණයෙහිම සාක්ෂාත් කිරීමේ හැකියාව ඇති වේ.”

‘‘သော သစေ အာကင်္ခတိ – ‘အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျ’န္တိ, တတြ တတြေဝ သက္ခိဘဗ္ဗတံ ပါပုဏာတိ သတိ သတိအာယတနေ’’တိ. ဒသမံ.

“ඔහු මෙසේ කැමති වන්නේ නම් - ‘ආශ්‍රවයන් ක්ෂය වීමෙන්, ආශ්‍රව රහිත වූ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මෙලොවදීම තමාම විශිෂ්ට ඥානයෙන් සාක්ෂාත් කොට ඊට පැමිණ වාසය කරන්නෙම්වා’ යි ඔහුට ඒ සඳහා අවශ්‍ය පදනම පවතින කල්හි, ඒ ඒ කාරණයෙහිම සාක්ෂාත් කිරීමේ හැකියාව ඇති වේ.” දසවැනි සූත්‍රයයි.

၁၁. နိမိတ္တသုတ္တံ

11. නිමිත්ත සූත්‍රය

၁၀၃. ‘‘အဓိစိတ္တမနုယုတ္တေန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနာ တီဏိ နိမိတ္တာနိ ကာလေန ကာလံ မနသိ ကာတဗ္ဗာနိ – ကာလေန ကာလံ သမာဓိနိမိတ္တံ မနသိ ကာတဗ္ဗံ, ကာလေန ကာလံ ပဂ္ဂဟနိမိတ္တံ မနသိ ကာတဗ္ဗံ, ကာလေန ကာလံ ဥပေက္ခာနိမိတ္တံ မနသိ ကာတဗ္ဗံ. သစေ, ဘိက္ခဝေ, အဓိစိတ္တမနုယုတ္တော ဘိက္ခု ဧကန္တံ သမာဓိနိမိတ္တံယေဝ မနသိ ကရေယျ, ဌာနံ တံ စိတ္တံ ကောသဇ္ဇာယ သံဝတ္တေယျ. သစေ, ဘိက္ခဝေ, အဓိစိတ္တမနုယုတ္တော ဘိက္ခု ဧကန္တံ ပဂ္ဂဟနိမိတ္တံယေဝ မနသိ ကရေယျ, ဌာနံ တံ စိတ္တံ ဥဒ္ဓစ္စာယ သံဝတ္တေယျ. သစေ, ဘိက္ခဝေ, အဓိစိတ္တမနုယုတ္တော ဘိက္ခု ဧကန္တံ ဥပေက္ခာနိမိတ္တံယေဝ မနသိ ကရေယျ, ဌာနံ တံ စိတ္တံ န သမ္မာ သမာဓိယေယျ အာသဝါနံ ခယာယ. ယတော စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အဓိစိတ္တမနုယုတ္တော ဘိက္ခု ကာလေန ကာလံ သမာဓိနိမိတ္တံ မနသိ ကရောတိ, ကာလေန ကာလံ ပဂ္ဂဟနိမိတ္တံ မနသိ ကရောတိ, ကာလေန ကာလံ ဥပေက္ခာနိမိတ္တံ မနသိ ကရောတိ, တံ ဟောတိ စိတ္တံ မုဒုဉ္စ ကမ္မနိယဉ္စ ပဘဿရဉ္စ, န စ ပဘင်္ဂု, သမ္မာ သမာဓိယတိ အာသဝါနံ ခယာယ.

103. “මහණෙනි, අධිචිත්තයෙහි (සමථ හා විපဿනා සිතෙහි) යෙදුණු මහණෙකු විසින් කාලයෙන් කාලයට කරුණු තුනක් මෙනෙහි කළ යුතුය. එනම් කාලයෙන් කාලයට සමාධි නිමිත්ත (සිතේ ඒකාග්‍රතාවය) මෙනෙහි කළ යුතුය, කාලයෙන් කාලයට ප්‍රග්‍රහ නිමිත්ත (වීර්යය) මෙනෙහි කළ යුතුය, කාලයෙන් කාලයට උපේක්ෂා නිමිත්ත (සිත මැදහත් බව) මෙනෙහි කළ යුතුය. මහණෙනි, අධිචිත්තයෙහි යෙදුණු මහණෙකු එකාන්තයෙන්ම සමාධි නිමිත්ත පමණක් මෙනෙහි කරන්නේ නම්, ඒ සිත කුසීතකම (කම්මැලිකම) පිණිස පවත්වන්නට ඉඩ ඇත. මහණෙනි, අධිචිත්තයෙහි යෙදුණු මහණෙකු එකාන්තයෙන්ම ප්‍රග්‍රහ නිමිත්ත පමණක් මෙනෙහි කරන්නේ නම්, ඒ සිත උද්ධච්චය (සිතේ නොසන්සුන් බව) පිණිස පවත්වන්නට ඉඩ ඇත. මහණෙනි, අධිචිත්තයෙහි යෙදුණු මහණෙකු එකාන්තයෙන්ම උපේක්ෂා නිමිත්ත පමණක් මෙනෙහි කරන්නේ නම්, ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීම පිණිස ඒ සිත මනා කොට එකඟ නොවන්නට ඉඩ ඇත. මහණෙනි, යම් විටක අධිචිත්තයෙහි යෙදුණු මහණා කාලයෙන් කාලයට සමාධි නිමිත්ත ද මෙනෙහි කරයි ද, කාලයෙන් කාලයට ප්‍රග්‍රහ නිමිත්ත ද මෙනෙහි කරයි ද, කාලයෙන් කාලයට උපේක්ෂා නිමිත්ත ද මෙනෙහි කරයි ද, එවිට එම සිත මෘදු වූ, කර්මන්‍ය වූ, ප්‍රභාස්වර වූ, පහසුවෙන් නොබිඳෙන සුලු වූ එකක් වෙයි. තවද එය ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීම පිණිස මනා කොට එකඟ වෙයි.”

‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, သုဝဏ္ဏကာရော ဝါ သုဝဏ္ဏကာရန္တေဝါသီ ဝါ ဥက္ကံ ဗန္ဓေယျ, ဥက္ကံ ဗန္ဓိတွာ ဥက္ကာမုခံ အာလိမ္ပေယျ, ဥက္ကာမုခံ အာလိမ္ပေတွာ သဏ္ဍာသေန [Pg.259] ဇာတရူပံ ဂဟေတွာ ဥက္ကာမုခေ ပက္ခိပေယျ, ဥက္ကာမုခေ ပက္ခိပိတွာ ကာလေန ကာလံ အဘိဓမတိ, ကာလေန ကာလံ ဥဒကေန ပရိပ္ဖောသေတိ, ကာလေန ကာလံ အဇ္ဈုပေက္ခတိ. သစေ, ဘိက္ခဝေ, သုဝဏ္ဏကာရော ဝါ သုဝဏ္ဏကာရန္တေဝါသီ ဝါ တံ ဇာတရူပံ ဧကန္တံ အဘိဓမေယျ, ဌာနံ တံ ဇာတရူပံ ဍဟေယျ. သစေ, ဘိက္ခဝေ, သုဝဏ္ဏကာရော ဝါ သုဝဏ္ဏကာရန္တေဝါသီ ဝါ တံ ဇာတရူပံ ဧကန္တံ ဥဒကေန ပရိပ္ဖောသေယျ, ဌာနံ တံ ဇာတရူပံ နိဗ္ဗာပေယျ. သစေ, ဘိက္ခဝေ, သုဝဏ္ဏကာရော ဝါ သုဝဏ္ဏကာရန္တေဝါသီ ဝါ တံ ဇာတရူပံ ဧကန္တံ အဇ္ဈုပေက္ခေယျ, ဌာနံ တံ ဇာတရူပံ န သမ္မာ ပရိပါကံ ဂစ္ဆေယျ. ယတော စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သုဝဏ္ဏကာရော ဝါ သုဝဏ္ဏကာရန္တေဝါသီ ဝါ တံ ဇာတရူပံ ကာလေန ကာလံ အဘိဓမတိ, ကာလေန ကာလံ ဥဒကေန ပရိပ္ဖောသေတိ, ကာလေန ကာလံ အဇ္ဈုပေက္ခတိ, တံ ဟောတိ ဇာတရူပံ မုဒုဉ္စ ကမ္မနိယဉ္စ ပဘဿရဉ္စ, န စ ပဘင်္ဂု, သမ္မာ ဥပေတိ ကမ္မာယ. ယဿာ ယဿာ စ ပိလန္ဓနဝိကတိယာ အာကင်္ခတိ – ယဒိ ပဋ္ဋိကာယ, ယဒိ ကုဏ္ဍလာယ, ယဒိ ဂီဝေယျကေ, ယဒိ သုဝဏ္ဏမာလာယ – တဉ္စဿ အတ္ထံ အနုဘောတိ.

“මහණෙනි, එය මෙසේමයි; රන්කරුවෙකු හෝ රන්කරුවෙකුගේ අතවැසියෙකු හෝ උදුනක් පිළියෙළ කොට, එහි මුවවිට ගිනි දල්වා, අඬුවෙන් රත්තරන් ගෙන උදුනෙහි බහා, කලින් කලට (මුවින්) පිඹියි, කලින් කලට පැන් ඉසියි, කලින් කලට උපේක්ෂාවෙන් බලා සිටියි. මහණෙනි, ඉදින් ඒ රන්කරුවා හෝ රන්කරු අතවැසියා ඒ රන් රුවට නිරන්තරයෙන්ම පිඹින්නේ නම්, ඒ රත්තරන් පිළිස්සී යාමට ඉඩ ඇත. මහණෙනි, ඉදින් ඒ රන්කරුවා හෝ රන්කරු අතවැසියා ඒ රන් රුවට නිරන්තරයෙන්ම පැන් ඉසින්නේ නම්, ඒ රත්තරන් නිවී (සීතල වී) යාමට ඉඩ ඇත. මහණෙනි, ඉදින් ඒ රන්කරුවා හෝ රන්කරු අතවැසියා ඒ රන් රුව දෙස නිරන්තරයෙන්ම බලා සිටින්නේ නම්, ඒ රත්තරන් නිසි ලෙස පරිපාකයට (මෝරා යෑමට) පත් නොවීම්ට ඉඩ ඇත. මහණෙනි, යම් කලෙක රන්කරුවා හෝ රන්කරු අතවැසියා ඒ රත්තරන් කලින් කලට පිඹියි ද, කලින් කලට පැන් ඉසියි ද, කලින් කලට උපේක්ෂාවෙන් බලා සිටියි ද, එවිට ඒ රත්තරන් මෘදු වූ ද, කර්මාන්තයට යෝග්‍ය වූ ද, ප්‍රභාස්වර වූ ද, නොබිඳෙන සුළු වූ ද, කර්මාන්තයට මැනවින් සුදුසු වූ ද බවට පත් වෙයි. ඔහු පටි, කුණ්ඩලාභරණ, ගෙල බැඳි ආභරණ හෝ රන් මාලා යනාදී වශයෙන් යම් යම් ආභරණ විශේෂයක් කැමති වන්නේ ද, එය සාර්ථක කර ගැනීමට ඔහු සමත් වෙයි.”

‘‘ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အဓိစိတ္တမနုယုတ္တေန ဘိက္ခုနာ တီဏိ နိမိတ္တာနိ ကာလေန ကာလံ မနသိ ကာတဗ္ဗာနိ – ကာလေန ကာလံ သမာဓိနိမိတ္တံ မနသိ ကာတဗ္ဗံ, ကာလေန ကာလံ ပဂ္ဂဟနိမိတ္တံ မနသိ ကာတဗ္ဗံ, ကာလေန ကာလံ ဥပေက္ခာနိမိတ္တံ မနသိ ကာတဗ္ဗံ. သစေ, ဘိက္ခဝေ, အဓိစိတ္တမနုယုတ္တော ဘိက္ခု ဧကန္တံ သမာဓိနိမိတ္တံယေဝ မနသိ ကရေယျ, ဌာနံ တံ စိတ္တံ ကောသဇ္ဇာယ သံဝတ္တေယျ. သစေ, ဘိက္ခဝေ, အဓိစိတ္တမနုယုတ္တော ဘိက္ခု ဧကန္တံ ပဂ္ဂဟနိမိတ္တံယေဝ မနသိ ကရေယျ, ဌာနံ တံ စိတ္တံ ဥဒ္ဓစ္စာယ သံဝတ္တေယျ. သစေ, ဘိက္ခဝေ, အဓိစိတ္တမနုယုတ္တော ဘိက္ခု ဧကန္တံ ဥပေက္ခာနိမိတ္တံယေဝ မနသိ ကရေယျ, ဌာနံ တံ စိတ္တံ န သမ္မာ သမာဓိယေယျ အာသဝါနံ ခယာယ. ယတော စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အဓိစိတ္တမနုယုတ္တော ဘိက္ခု ကာလေန ကာလံ သမာဓိနိမိတ္တံ မနသိ ကရောတိ, ကာလေန ကာလံ ပဂ္ဂဟနိမိတ္တံ မနသိ ကရောတိ, ကာလေန ကာလံ ဥပေက္ခာနိမိတ္တံ မနသိ ကရောတိ, တံ ဟောတိ စိတ္တံ မုဒုဉ္စ ကမ္မနိယဉ္စ ပဘဿရဉ္စ, န စ ပဘင်္ဂု, သမ္မာ သမာဓိယတိ အာသဝါနံ ခယာယ. ယဿ ယဿ စ အဘိညာသစ္ဆိကရဏီယဿ ဓမ္မဿ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေတိ အဘိညာသစ္ဆိကိရိယာယ, တတြ တတြေဝ သက္ခိဘဗ္ဗတံ ပါပုဏာတိ သတိ သတိအာယတနေ.

“මහණෙනි, එලෙසම අධිචිත්තයෙහි (සමථ විපස්සනා චිත්තයෙහි) යෙදෙන මහණහු විසින් කලින් කලට කරුණු තුනක් මෙනෙහි කළ යුතුය. එනම්, කලින් කලට සමාධි නිමිත්ත මෙනෙහි කළ යුතුය; කලින් කලට පග්ගහ නිමිත්ත (වීර්යය) මෙනෙහි කළ යුතුය; කලින් කලට උපේක්ඛා නිමිත්ත (මැදහත් බව) මෙනෙහි කළ යුතුය. මහණෙනි, ඉදින් අධිචිත්තයෙහි යෙදෙන මහණ තෙමේ සමාධි නිමිත්තම පමණක් නිරන්තරයෙන් මෙනෙහි කරන්නේ නම්, ඔහුගේ සිත කුසීත බවට හැරෙන්නට ඉඩ ඇත. මහණෙනි, ඉදින් අධිචිත්තයෙහි යෙදෙන මහණ තෙමේ පග්ගහ නිමිත්තම පමණක් නිරන්තරයෙන් මෙනෙහි කරන්නේ නම්, ඔහුගේ සිත උද්ධච්චයට (නොසන්සුන් බවට) හැරෙන්නට ඉඩ ඇත. මහණෙනි, ඉදින් අධිචිත්තයෙහි යෙදෙන මහණ තෙමේ උපේක්ඛා නිමිත්තම පමණක් නිරන්තරයෙන් මෙනෙහි කරන්නේ නම්, ඔහුගේ සිත ආසවයන් ප්‍රහීණ කිරීම පිණිස මැනවින් සමාධිගත නොවන්නට ඉඩ ඇත. මහණෙනි, යම් කලෙක අධිචිත්තයෙහි යෙදෙන මහණ තෙමේ කලින් කලට සමාධි නිමිත්ත මෙනෙහි කරයි ද, කලින් කලට පග්ගහ නිමිත්ත මෙනෙහි කරයි ද, කලින් කලට උපේක්ඛා නිමිත්ත මෙනෙහි කරයි ද, එවිට ඔහුගේ සිත මෘදු වූ ද, භාවනාවට යෝග්‍ය වූ ද, ප්‍රභාස්වර වූ ද, නොබිඳෙන සුළු වූ ද වෙයි; ආසවයන් ප්‍රහීණ කිරීම පිණිස මැනවින් සමාධිගත වෙයි. ඔහු අභිඥා මගින් සාක්ෂාත් කළ යුතු යම් යම් ධර්මයක් සාක්ෂාත් කිරීම පිණිස සිත නමන්නේ ද, සුදුසු පදනම පවතින කල්හි ඒ ඒ අභිඥා විෂයයන්හි සාක්ෂාත් කිරීමේ හැකියාවට පත් වෙයි.”

‘‘သော [Pg.260] သစေ အာကင်္ခတိ – ‘အနေကဝိဟိတံ ဣဒ္ဓိဝိဓံ ပစ္စနုဘဝေယျံ…ပေ… (ဆ အဘိညာ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗာ) အာသဝါနံ ခယာ…ပေ… သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျ’န္တိ, တတြ တတြေဝ သက္ခိဘဗ္ဗတံ ပါပုဏာတိ သတိ သတိအာယတနေ’’တိ. ဧကာဒသမံ.

“ඔහු ඉදින්, ‘මම නේකවිධ වූ සෘද්ධි ප්‍රාතිහාර්යයන් විඳින්නෙම් නම්’ ...පෙ... (අභිඥා හය මෙසේ විස්තර කළ යුතුය) ‘ආසවයන් ප්‍රහීණ කිරීමෙන් නික්ලේශී වූ චේතෝ විමුක්තිය හා ප්‍රඥා විමුක්තිය මේ ජීවිතයේදීම විශිෂ්ට ඥානයෙන් තමාම සාක්ෂාත් කොට එයට එළඹ වාසය කරන්නෙම් නම්’ යැයි කැමති වන්නේ නම්, සුදුසු පදනම පවතින කල්හි ඒ ඒ අභිඥා විෂයයන්හි සාක්ෂාත් කිරීමේ හැකියාවට පත් වෙයි.” එකොළොස්වැනි සූත්‍රයයි.

လောဏကပလ္လဝဂ္ဂေါ ပဉ္စမော.

පස්වැනි ලෝණකපල්ල වර්ගයයි.

တဿုဒ္ဒါနံ –

එහි උද්දානය:

အစ္စာယိကံ ပဝိဝေကံ, သရဒေါ ပရိသာ တယော;

အာဇာနီယာ ပေါတ္ထကော စ, လောဏံ ဓောဝတိ နိမိတ္တာနီတိ.

අච්චායික, පවිවේක, සරද, පරිසා සූත්‍ර තුන, ආජානීය, පොත්ථක, ලෝණ, ධෝවති සහ නිමිත්ත සූත්‍රය යනු මෙහි ඇතුළත් සූත්‍රයෝයි.

ဒုတိယော ပဏ္ဏာသကော သမတ္တော.

දෙවැනි පණ්ණාසකය නිමාවට පත් විය.

၃. တတိယပဏ္ဏာသကံ

3. තෙවැනි පණ්ණාසකය

(၁၁) ၁. သမ္ဗောဓဝဂ္ဂေါ

(11) 1. සම්බෝධි වර්ගය

၁. ပုဗ္ဗေဝသမ္ဗောဓသုတ္တံ

1. පුබ්බේවසම්බෝධ සූත්‍රය

၁၀၄. ‘‘ပုဗ္ဗေဝ [Pg.261] မေ, ဘိက္ခဝေ, သမ္ဗောဓာ အနဘိသမ္ဗုဒ္ဓဿ ဗောဓိသတ္တဿေဝ သတော ဧတဒဟောသိ – ‘ကော နု ခေါ လောကေ အဿာဒေါ, ကော အာဒီနဝေါ, ကိံ နိဿရဏ’န္တိ? တဿ မယှံ, ဘိက္ခဝေ, ဧတဒဟောသိ – ‘ယံ ခေါ လောကံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သုခံ သောမနဿံ, အယံ လောကေ အဿာဒေါ. ယံ လောကော အနိစ္စော ဒုက္ခော ဝိပရိဏာမဓမ္မော, အယံ လောကေ အာဒီနဝေါ. ယော လောကေ ဆန္ဒရာဂဝိနယော ဆန္ဒရာဂပ္ပဟာနံ, ဣဒံ လောကေ နိဿရဏ’န္တိ. ယာဝကီဝဉ္စာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဧဝံ လောကဿ အဿာဒဉ္စ အဿာဒတော အာဒီနဝဉ္စ အာဒီနဝတော နိဿရဏဉ္စ နိဿရဏတော ယထာဘူတံ နာဗ္ဘညာသိံ, နေဝ တာဝါဟံ, ဘိက္ခဝေ, သဒေဝကေ လောကေ သမာရကေ သဗြဟ္မကေ သဿမဏဗြာဟ္မဏိယာ ပဇာယ သဒေဝမနုဿာယ ‘အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ’တိ ပစ္စညာသိံ. ယတော စ ခွာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဧဝံ လောကဿ အဿာဒဉ္စ အဿာဒတော အာဒီနဝဉ္စ အာဒီနဝတော နိဿရဏဉ္စ နိဿရဏတော ယထာဘူတံ အဗ္ဘညာသိံ, အထာဟံ, ဘိက္ခဝေ, သဒေဝကေ လောကေ သမာရကေ သဗြဟ္မကေ သဿမဏဗြာဟ္မဏိယာ ပဇာယ သဒေဝမနုဿာယ ‘အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ’တိ ပစ္စညာသိံ. ဉာဏဉ္စ ပန မေ ဒဿနံ ဥဒပါဒိ – ‘အကုပ္ပာ မေ ဝိမုတ္တိ, အယမန္တိမာ ဇာတိ, နတ္ထိ ဒါနိ ပုနဗ္ဘဝေါ’’’တိ. ပဌမံ.

104. “මහණෙනි, සම්මා සම්බුද්ධත්වයට පත්වීමට පෙර, තවමත් අවබෝධය නොලද බෝධිසත්වයකුව සිටියදී මට මෙවැනි සිතුවිල්ලක් ඇති විය: ‘ලෝකයෙහි ආස්වාදය කුමක්ද? ආදීනවය කුමක්ද? නිස්සරණය (ලෝකයෙන් මිදීම) කුමක්ද?’ කියාය. මහණෙනි, එවිට මට මෙසේ සිතුණි: ‘ලෝකය ඇසුරු කොට යම් සැපයක්, සොම්නසක් උපදී ද, මෙය ලෝකයෙහි ආස්වාදයයි. ලෝකය යම් අනිත්‍ය, දුක්ඛ, විපරිණාම ධර්මතාවක් (වෙනස්වන ස්වභාවයක්) ඇත්තේද, මෙය ලෝකයෙහි ආදීනවයයි. ලෝකයෙහි යම් ඡන්දරාගය දුරු කිරීමක්, ඡන්දරාගය ප්‍රහාණය කිරීමක් වේද, මෙය ලෝකයෙන් නිස්සරණයයි.’ මහණෙනි, මම ලෝකයෙහි ආස්වාදය ආස්වාදයක් ලෙස ද, ආදීනවය ආදීනවයක් ලෙස ද, නිස්සරණය නිස්සරණයක් ලෙස ද මෙසේ ඇති සැටියෙන් (යථාභූතව) පසක් නොකළ තාක් කල්, දෙවියන්, මරුන් හා බඹුන් සහිත වූ මේ ලෝකයෙහි ද, මහණ බමුණන් හා දෙවි මිනිසුන් සහිත වූ මේ ප්‍රජාව අතර ද, මම අනුත්තර වූ සම්මා සම්බුද්ධත්වයට පත් වූයෙමි යි ප්‍රතිඥා නොකළෙමි. මහණෙනි, යම් දිනක මම ලෝකයෙහි ආස්වාදය ආස්වාදයක් ලෙස ද, ආදීනවය ආදීනවයක් ලෙස ද, නිස්සරණය නිස්සරණයක් ලෙස ද මෙසේ යථාභූතව පසක් කළෙමි ද, එවිට මහණෙනි, මම දෙවියන්, මරුන් හා බඹුන් සහිත වූ මේ ලෝකයෙහි ද, මහණ බමුණන් හා දෙවි මිනිසුන් සහිත වූ මේ ප්‍රජාව අතර ද, මම අනුත්තර වූ සම්මා සම්බුද්ධත්වයට පත් වූයෙමි යි ප්‍රතිඥා කළෙමි. තවද, ‘මාගේ විමුක්තිය නොසැලෙන සුලුය (අකෝප්‍යය), මෙය මාගේ අවසාන උපතයි, දැන් නැවත උපතක් නැත’ යන ඥාන දර්ශනය මට පහළ විය.”

၂. ပဌမအဿာဒသုတ္တံ

2. පළමු ආස්වාද සූත්‍රය

၁၀၅. ‘‘လောကဿာဟံ, ဘိက္ခဝေ, အဿာဒပရိယေသနံ အစရိံ. ယော လောကေ အဿာဒေါ တဒဇ္ဈဂမံ. ယာဝတကော လောကေ အဿာဒေါ, ပညာယ မေ သော သုဒိဋ္ဌော. လောကဿာဟံ, ဘိက္ခဝေ, အာဒီနဝပရိယေသနံ အစရိံ[Pg.262]. ယော လောကေ အာဒီနဝေါ တဒဇ္ဈဂမံ. ယာဝတကော လောကေ အာဒီနဝေါ, ပညာယ မေ သော သုဒိဋ္ဌော. လောကဿာဟံ, ဘိက္ခဝေ, နိဿရဏပရိယေသနံ အစရိံ. ယံ လောကေ နိဿရဏံ တဒဇ္ဈဂမံ. ယာဝတကံ လောကေ နိဿရဏံ, ပညာယ မေ တံ သုဒိဋ္ဌံ. ယာဝကီဝဉ္စာဟံ, ဘိက္ခဝေ, လောကဿ အဿာဒဉ္စ အဿာဒတော အာဒီနဝဉ္စ အာဒီနဝတော နိဿရဏဉ္စ နိဿရဏတော ယထာဘူတံ နာဗ္ဘညာသိံ, နေဝ တာဝါဟံ, ဘိက္ခဝေ, သဒေဝကေ လောကေ သမာရကေ သဗြဟ္မကေ သဿမဏဗြာဟ္မဏိယာ ပဇာယ သဒေဝမနုဿာယ ‘အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ’တိ ပစ္စညာသိံ. ယတော စ ခွာဟံ, ဘိက္ခဝေ, လောကဿ အဿာဒဉ္စ အဿာဒတော အာဒီနဝဉ္စ အာဒီနဝတော နိဿရဏဉ္စ နိဿရဏတော ယထာဘူတံ အဗ္ဘညာသိံ, အထာဟံ, ဘိက္ခဝေ, သဒေဝကေ လောကေ သမာရကေ သဗြဟ္မကေ သဿမဏဗြာဟ္မဏိယာ ပဇာယ သဒေဝမနုဿာယ ‘အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ’တိ ပစ္စညာသိံ. ဉာဏဉ္စ ပန မေ ဒဿနံ ဥဒပါဒိ – ‘အကုပ္ပာ မေ ဝိမုတ္တိ, အယမန္တိမာ ဇာတိ, နတ္ထိ ဒါနိ ပုနဗ္ဘဝေါ’’’တိ. ဒုတိယံ.

105. “මහණෙනි, මම ලෝකයෙහි ආස්වාදය සොයමින් හැසිරුණෙමි. ලෝකයෙහි යම් ආස්වාදයක් ඇත්ද, මම එය අවබෝධ කරගත්තෙමි. ලෝකයෙහි යම්තාක් ආස්වාදයක් ඇත්ද, එය මම ප්‍රඥාවෙන් මැනවින් දුටුවෙමි. මහණෙනි, මම ලෝකයෙහි ආදීනවය සොයමින් හැසිරුණෙමි. ලෝකයෙහි යම් ආදීනවයක් ඇත්ද, මම එය අවබෝධ කරගත්තෙමි. ලෝකයෙහි යම්තාක් ආදීනවයක් ඇත්ද, එය මම ප්‍රඥාවෙන් මැනවින් දුටුවෙමි. මහණෙනි, මම ලෝකයෙහි නිස්සරණය සොයමින් හැසිරුණෙමි. ලෝකයෙහි යම් නිස්සරණයක් ඇත්ද, මම එය අවබෝධ කරගත්තෙමි. ලෝකයෙහි යම්තාක් නිස්සරණයක් ඇත්ද, එය මම ප්‍රඥාවෙන් මැනවින් දුටුවෙමි. මහණෙනි, මම ලෝකයෙහි ආස්වාදය ආස්වාදයක් ලෙස ද, ආදීනවය ආදීනවයක් ලෙස ද, නිස්සරණය නිස්සරණයක් ලෙස ද මෙසේ යථාභූතව පසක් නොකළ තාක් කල්, දෙවියන්, මරුන් හා බඹුන් සහිත වූ මේ ලෝකයෙහි ද, මහණ බමුණන් හා දෙවි මිනිසුන් සහිත වූ මේ ප්‍රජාව අතර ද, අනුත්තර වූ සම්මා සම්බුද්ධත්වයට පත් වූයෙමි යි ප්‍රතිඥා නොකළෙමි. මහණෙනි, යම් දිනක මම ලෝකයෙහි ආස්වාදය ආස්වාදයක් ලෙස ද, ආදීනවය ආදීනවයක් ලෙස ද, නිස්සරණය නිස්සරණයක් ලෙස ද මෙසේ යථාභූතව පසක් කළෙමි ද, එවිට මහණෙනි, මම දෙවියන්, මරුන් හා බඹුන් සහිත වූ මේ ලෝකයෙහි ද, මහණ බමුණන් හා දෙවි මිනිසුන් සහිත වූ මේ ප්‍රජාව අතර ද, මම අනුත්තර වූ සම්මා සම්බුද්ධත්වයට පත් වූයෙමි යි ප්‍රතිඥා කළෙමි. ‘මාගේ විමුක්තිය නොසැලෙන සුලුය, මෙය මාගේ අවසාන උපතයි, දැන් නැවත උපතක් නැත’ යන ඥාන දර්ශනය ද මට පහළ විය.”

၃. ဒုတိယအဿာဒသုတ္တံ

3. දෙවන ආස්වාද සූත්‍රය

၁၀၆. ‘‘နော စေဒံ, ဘိက္ခဝေ, လောကေ အဿာဒေါ အဘဝိဿ, နယိဒံ သတ္တာ လောကေ သာရဇ္ဇေယျုံ. ယသ္မာ စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အတ္ထိ လောကေ အဿာဒေါ, တသ္မာ သတ္တာ လောကေ သာရဇ္ဇန္တိ. နော စေဒံ, ဘိက္ခဝေ, လောကေ အာဒီနဝေါ အဘဝိဿ, နယိဒံ သတ္တာ လောကေ နိဗ္ဗိန္ဒေယျုံ. ယသ္မာ စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အတ္ထိ လောကေ အာဒီနဝေါ, တသ္မာ သတ္တာ လောကေ နိဗ္ဗိန္ဒန္တိ. နော စေဒံ, ဘိက္ခဝေ, လောကေ နိဿရဏံ အဘဝိဿ, နယိဒံ သတ္တာ လောကမှာ နိဿရေယျုံ. ယသ္မာ စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အတ္ထိ လောကေ နိဿရဏံ, တသ္မာ သတ္တာ လောကမှာ နိဿရန္တိ. ယာဝကီဝဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ လောကဿ အဿာဒဉ္စ အဿာဒတော အာဒီနဝဉ္စ အာဒီနဝတော နိဿရဏဉ္စ နိဿရဏတော ယထာဘူတံ နာဗ္ဘညာသုံ, နေဝ တာဝ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ သဒေဝကာ လောကာ သမာရကာ သဗြဟ္မကာ သဿမဏဗြာဟ္မဏိယာ ပဇာယ သဒေဝမနုဿာယ နိဿဋာ ဝိသံယုတ္တာ ဝိပ္ပမုတ္တာ ဝိမရိယာဒီကတေန စေတသာ ဝိဟရိံသု. ယတော စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ လောကဿ [Pg.263] အဿာဒဉ္စ အဿာဒတော အာဒီနဝဉ္စ အာဒီနဝတော နိဿရဏဉ္စ နိဿရဏတော ယထာဘူတံ အဗ္ဘညာသုံ, အထ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ သဒေဝကာ လောကာ သမာရကာ သဗြဟ္မကာ သဿမဏဗြာဟ္မဏိယာ ပဇာယ သဒေဝမနုဿာယ နိဿဋာ ဝိသံယုတ္တာ ဝိပ္ပမုတ္တာ ဝိမရိယာဒီကတေန စေတသာ ဝိဟရန္တီ’’တိ. တတိယံ.

106. “මහණෙනි, ඉදින් ලෝකයෙහි ආස්වාදයක් නොවූයේ නම්, සත්ත්වයෝ ලෝකයෙහි නොඇලෙන්නාහ. මහණෙනි, ලෝකයෙහි ආස්වාදයක් ඇති බැවින් සත්ත්වයෝ ලෝකයෙහි ඇලෙති. මහණෙනි, ඉදින් ලෝකයෙහි ආදීනවයක් නොවූයේ නම්, සත්ත්වයෝ ලෝකයෙහි නොකලකිරෙන්නාහ. මහණෙනි, ලෝකයෙහි ආදීනවයක් ඇති බැවින් සත්ත්වයෝ ලෝකයෙහි කලකිරෙති. මහණෙනි, ඉදින් ලෝකයෙහි නිස්සරණයක් නොවූයේ නම්, සත්ත්වයෝ ලෝකයෙන් නිදහස් නොවන්නාහ. මහණෙනි, ලෝකයෙහි නිස්සරණයක් ඇති බැවින් සත්ත්වයෝ ලෝකයෙන් නිදහස් වෙති. මහණෙනි, යම්තාක් කල් සත්ත්වයෝ ලෝකයෙහි ආස්වාදය ආස්වාදයක් ලෙස ද, ආදීනවය ආදීනවයක් ලෙස ද, නිස්සරණය නිස්සරණයක් ලෙස ද මෙසේ යථාභූතව පසක් නොකරන්නාහු ද, ඒ තාක් මහණෙනි, දෙවියන්, මරුන් හා බඹුන් සහිත වූ ලෝකයෙන් ද, මහණ බමුණන් හා දෙවි මිනිසුන් සහිත වූ ප්‍රජාවෙන් ද, නික්මුණා වූ, වෙන් වූ, මිදුණා වූ, සීමා මායිම් රහිත වූ (කෙලෙස් බාධක නැති) සිතින් යුතුව ඔවුහු වාසය නොකරති. මහණෙනි, යම් දිනක සත්ත්වයෝ ලෝකයෙහි ආස්වාදය ආස්වාදයක් ලෙස ද, ආදීනවය ආදීනවයක් ලෙස ද, නිස්සරණය නිස්සරණයක් ලෙස ද මෙසේ යථාභූතව පසක් කරත් ද, එවිට මහණෙනි, දෙවියන්, මරුන් හා බඹුන් සහිත වූ ලෝකයෙන් ද, මහණ බමුණන් හා දෙවි මිනිසුන් සහිත වූ ප්‍රජාවෙන් ද, නික්මුණා වූ, වෙන් වූ, මිදුණා වූ, සීමා මායිම් රහිත වූ සිතින් යුතුව ඔවුහු වාසය කරති.”

၄. သမဏဗြာဟ္မဏသုတ္တံ

4. සමණබ්‍රාහ්මණ සූත්‍රය

၁၀၇. ‘‘ယေ ကေစိ, ဘိက္ခဝေ, သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ လောကဿ အဿာဒဉ္စ အဿာဒတော အာဒီနဝဉ္စ အာဒီနဝတော နိဿရဏဉ္စ နိဿရဏတော ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနန္တိ, န မေ တေ, ဘိက္ခဝေ, သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ သမဏေသု ဝါ သမဏသမ္မတာ ဗြာဟ္မဏေသု ဝါ ဗြာဟ္မဏသမ္မတာ, န စ ပန တေ အာယသ္မန္တော သာမညတ္ထံ ဝါ ဗြဟ္မညတ္ထံ ဝါ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရန္တိ. ယေ စ ခေါ ကေစိ, ဘိက္ခဝေ, သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ လောကဿ အဿာဒဉ္စ အဿာဒတော အာဒီနဝဉ္စ အာဒီနဝတော နိဿရဏဉ္စ နိဿရဏတော ယထာဘူတံ ပဇာနန္တိ, တေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ သမဏေသု ဝါ သမဏသမ္မတာ ဗြာဟ္မဏေသု ဝါ ဗြာဟ္မဏသမ္မတာ, တေ စ ပနာယသ္မန္တော သာမညတ္ထဉ္စ ဗြဟ္မညတ္ထဉ္စ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရန္တီ’’တိ. စတုတ္ထံ.

107. “මහණෙනි, යම් මහණෙක් හෝ බමුණෙක් ලෝකයේ ආශ්වාදය ආශ්වාදය ලෙසත්, ආදීනවය ආදීනවය ලෙසත්, නිස්සරණය (මිදීම) නිස්සරණය ලෙසත් තත්ත්වාකාරයෙන් (යථාභූතව) නොදනිත් ද, මහණෙනි, මම ඒ මහණන් හෝ බමුණන් මහණුන් අතර මහණුන් ලෙස හෝ බමුණන් අතර බමුණන් ලෙස පිළි නොගනිමි. එමෙන්ම ඒ ආයුෂ්මතුන් මහණකමේ අර්ථය (අරහත් ඵලය) හෝ බමුණුකමේ අර්ථය මේ ජීවිතයේදීම තමන් විසින්ම විශිෂ්ට ඥානයෙන් අවබෝධ කරගෙන, සාක්ෂාත් කරගෙන, ඊට පැමිණ වාසය නොකරති. මහණෙනි, යම් මහණෙක් හෝ බමුණෙක් ලෝකයේ ආශ්වාදය ආශ්වාදය ලෙසත්, ආදීනවය ආදීනවය ලෙසත්, නිස්සරණය නිස්සරණය ලෙසත් තත්ත්වාකාරයෙන් දනිත් ද, මහණෙනි, ඒ මහණන් හෝ බමුණන් මහණුන් අතර මහණුන් ලෙසත්, බමුණන් අතර බමුණන් ලෙසත් මම පිළිගනිමි. එම ආයුෂ්මතුන් මහණකමේ අර්ථයත් බමුණුකමේ අර්ථයත් මේ ජීවිතයේදීම තමන් විසින්ම විශිෂ්ට ඥානයෙන් අවබෝධ කරගෙන, සාක්ෂාත් කරගෙන, ඊට පැමිණ වාසය කරති.” හතරවැනි සූත්‍රයයි.

၅. ရုဏ္ဏသုတ္တံ

5. රුණ්ණ සූත්‍රය (වැළපීම පිළිබඳ සූත්‍රය)

၁၀၈. ‘‘ရုဏ္ဏမိဒံ, ဘိက္ခဝေ, အရိယဿ ဝိနယေ ယဒိဒံ ဂီတံ. ဥမ္မတ္တကမိဒံ, ဘိက္ခဝေ, အရိယဿ ဝိနယေ ယဒိဒံ နစ္စံ. ကောမာရကမိဒံ, ဘိက္ခဝေ, အရိယဿ ဝိနယေ ယဒိဒံ အတိဝေလံ ဒန္တဝိဒံသကဟသိတံ. တသ္မာတိဟ, ဘိက္ခဝေ, သေတုဃာတော ဂီတေ, သေတုဃာတော နစ္စေ, အလံ ဝေါ ဓမ္မပ္ပမောဒိတာနံ သတံ သိတံ သိတမတ္တာယာ’’တိ. ပဉ္စမံ.

108. “මහණෙනි, ආර්ය විනයෙහි ගායනය යනු වැළපීමකි. මහණෙනි, ආර්ය විනයෙහි නර්තනය යනු උමතුවකි. මහණෙනි, ආර්ය විනයෙහි දත් විදහා බොහෝ වේලාවක් සිනාසීම යනු ළදරු ක්‍රියාවකි. මහණෙනි, එබැවින් ගායනයෙහි ඇති ඇල්ම (එම පාලම) සිඳලන්න, නර්තනයෙහි ඇති ඇල්ම සිඳලන්න. ධර්මය කෙරෙහි සතුටු වන ඔබ සැමට යම් කරුණක් නිසා සතුටක් ඇති වූ විට මඳ සිනහවක් පහළ කිරීම පමණක් සෑහේ.” පස්වැනි සූත්‍රයයි.

၆. အတိတ္တိသုတ္တံ

6. අතිත්ති සූත්‍රය (නොතැවෙන/අතෘප්තිමත් සූත්‍රය)

၁၀၉. ‘‘တိဏ္ဏံ, ဘိက္ခဝေ, ပဋိသေဝနာယ နတ္ထိ တိတ္တိ. ကတမေသံ တိဏ္ဏံ? သောပ္ပဿ, ဘိက္ခဝေ, ပဋိသေဝနာယ နတ္ထိ တိတ္တိ. သုရာမေရယပါနဿ, ဘိက္ခဝေ, ပဋိသေဝနာယ [Pg.264] နတ္ထိ တိတ္တိ. မေထုနဓမ္မသမာပတ္တိယာ, ဘိက္ခဝေ, ပဋိသေဝနာယ နတ္ထိ တိတ္တိ. ဣမေသံ, ဘိက္ခဝေ, တိဏ္ဏံ ပဋိသေဝနာယ နတ္ထိ တိတ္တီ’’တိ. ဆဋ္ဌံ.

109. “මහණෙනි, කරුණු තුනක් සේවනය කිරීමේදී තෘප්තියක් (ඇති වීමක්) නැත. ඒ තුන මොනවාද? මහණෙනි, නිදාගැනීම සේවනය කිරීමේදී තෘප්තියක් නැත. මහණෙනි, මත්පැන් සහ මද්‍යසාර පානය කිරීමේදී තෘප්තියක් නැත. මහණෙනි, මෛථුන ධර්මයෙහි යෙදීමේදී තෘප්තියක් නැත. මහණෙනි, මේ කරුණු තුන සේවනය කිරීමේදී තෘප්තියක් නැත.” හයවැනි සූත්‍රයයි.

၇. အရက္ခိတသုတ္တံ

7. අරක්ඛිත සූත්‍රය (ආරක්ෂා නොකළ සූත්‍රය)

၁၁၀. အထ ခေါ အနာထပိဏ္ဍိကော ဂဟပတိ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ အနာထပိဏ္ဍိကံ ဂဟပတိံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘စိတ္တေ, ဂဟပတိ, အရက္ခိတေ ကာယကမ္မမ္ပိ အရက္ခိတံ ဟောတိ, ဝစီကမ္မမ္ပိ အရက္ခိတံ ဟောတိ, မနောကမ္မမ္ပိ အရက္ခိတံ ဟောတိ. တဿ အရက္ခိတကာယကမ္မန္တဿ အရက္ခိတဝစီကမ္မန္တဿ အရက္ခိတမနောကမ္မန္တဿ ကာယကမ္မမ္ပိ အဝဿုတံ ဟောတိ, ဝစီကမ္မမ္ပိ အဝဿုတံ ဟောတိ, မနောကမ္မမ္ပိ အဝဿုတံ ဟောတိ. တဿ အဝဿုတကာယကမ္မန္တဿ အဝဿုတဝစီကမ္မန္တဿ အဝဿုတမနောကမ္မန္တဿ ကာယကမ္မမ္ပိ ပူတိကံ ဟောတိ, ဝစီကမ္မမ္ပိ ပူတိကံ ဟောတိ, မနောကမ္မမ္ပိ ပူတိကံ ဟောတိ. တဿ ပူတိကာယကမ္မန္တဿ ပူတိဝစီကမ္မန္တဿ ပူတိမနောကမ္မန္တဿ န ဘဒ္ဒကံ မရဏံ ဟောတိ, န ဘဒ္ဒိကာ ကာလင်္ကိရိယာ.

110. එකල්හි අනේපිඬු සිටුතුමා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එකත්පසක වාඩි විය. එකත්පසක වාඩි වූ අනේපිඬු සිටුතුමාට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක: “ගෘහපතිය, සිත ආරක්ෂා නොකළ විට කාය කර්මය ද ආරක්ෂා නොවේ, වචී කර්මය ද ආරක්ෂා නොවේ, මනෝ කර්මය ද ආරක්ෂා නොවේ. ආරක්ෂා නොකළ කාය කර්මය, වචී කර්මය හා මනෝ කර්මය ඇති තැනැත්තාගේ එම කර්මයන් (කෙලෙස් වැස්සෙන්) තෙත් වේ. කෙලෙස් වැස්සෙන් තෙත් වූ කාය කර්මය, වචී කර්මය හා මනෝ කර්මය ඇති තැනැත්තාගේ එම කර්මයන් කුණු වී යයි. කුණු වූ කාය කර්ම, වචී කර්ම හා මනෝ කර්ම ඇති තැනැත්තාට යහපත් මරණයක් හිමි නොවේ, ඔහුගේ මරණය (කළුකිරියාව) අයහපත් එකක්ම වේ.”

‘‘သေယျထာပိ, ဂဟပတိ, ကူဋာဂါရေ ဒုစ္ဆန္နေ ကူဋမ္ပိ အရက္ခိတံ ဟောတိ, ဂေါပါနသိယောပိ အရက္ခိတာ ဟောန္တိ, ဘိတ္တိပိ အရက္ခိတာ ဟောတိ; ကူဋမ္ပိ အဝဿုတံ ဟောတိ, ဂေါပါနသိယောပိ အဝဿုတာ ဟောန္တိ, ဘိတ္တိပိ အဝဿုတာ ဟောတိ; ကူဋမ္ပိ ပူတိကံ ဟောတိ, ဂေါပါနသိယောပိ ပူတိကာ ဟောန္တိ, ဘိတ္တိပိ ပူတိကာ ဟောတိ.

“ගෘහපතිය, එය හරියට හොඳින් සෙවිලි නොකළ කූටාගාරයක් (මුදුන් වහළක් ඇති ගෙයක්) වැනිය. එහි කූටය (මුදුන) ආරක්ෂා නොවේ, පරාල ආරක්ෂා නොවේ, බිත්ති ආරක්ෂා නොවේ. එවිට කූටය ද තෙත් වේ, පරාල ද තෙත් වේ, බිත්ති ද තෙත් වේ. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස කූටය ද කුණු වේ, පරාල ද කුණු වේ, බිත්ති ද කුණු වී යයි.”

‘‘ဧဝမေဝံ ခေါ, ဂဟပတိ, စိတ္တေ အရက္ခိတေ ကာယကမ္မမ္ပိ အရက္ခိတံ ဟောတိ, ဝစီကမ္မမ္ပိ အရက္ခိတံ ဟောတိ, မနောကမ္မမ္ပိ အရက္ခိတံ ဟောတိ. တဿ အရက္ခိတကာယကမ္မန္တဿ အရက္ခိတဝစီကမ္မန္တဿ အရက္ခိတမနောကမ္မန္တဿ ကာယကမ္မမ္ပိ အဝဿုတံ ဟောတိ, ဝစီကမ္မမ္ပိ အဝဿုတံ ဟောတိ, မနောကမ္မမ္ပိ အဝဿုတံ ဟောတိ. တဿ အဝဿုတကာယကမ္မန္တဿ အဝဿုတဝစီကမ္မန္တဿ အဝဿုတမနောကမ္မန္တဿ ကာယကမ္မမ္ပိ ပူတိကံ ဟောတိ, ဝစီကမ္မမ္ပိ ပူတိကံ ဟောတိ, မနောကမ္မမ္ပိ ပူတိကံ ဟောတိ. တဿ ပူတိကာယကမ္မန္တဿ ပူတိဝစီကမ္မန္တဿ ပူတိမနောကမ္မန္တဿ န ဘဒ္ဒကံ မရဏံ ဟောတိ, န ဘဒ္ဒိကာ ကာလင်္ကိရိယာ.

“ගෘහපතිය, එමෙන්ම සිත ආරක්ෂා නොකළ විට කාය කර්මය ද ආරක්ෂා නොවේ, වචී කර්මය ද ආරක්ෂා නොවේ, මනෝ කර්මය ද ආරක්ෂා නොවේ. ආරක්ෂා නොකළ කාය කර්මය, වචී කර්මය හා මනෝ කර්මය ඇති තැනැත්තාගේ එම කර්මයන් තෙත් වේ. තෙත් වූ කාය කර්මය, වචී කර්මය හා මනෝ කර්මය ඇති තැනැත්තාගේ එම කර්මයන් කුණු වී යයි. කුණු වූ කාය කර්ම, වචී කර්ම හා මනෝ කර්ම ඇති තැනැත්තාට යහපත් මරණයක් හිමි නොවේ, ඔහුගේ මරණය අයහපත් එකක්ම වේ.”

‘‘စိတ္တေ[Pg.265], ဂဟပတိ, ရက္ခိတေ ကာယကမ္မမ္ပိ ရက္ခိတံ ဟောတိ, ဝစီကမ္မမ္ပိ ရက္ခိတံ ဟောတိ, မနောကမ္မမ္ပိ ရက္ခိတံ ဟောတိ. တဿ ရက္ခိတကာယကမ္မန္တဿ ရက္ခိတဝစီကမ္မန္တဿ ရက္ခိတမနောကမ္မန္တဿ ကာယကမ္မမ္ပိ အနဝဿုတံ ဟောတိ, ဝစီကမ္မမ္ပိ အနဝဿုတံ ဟောတိ, မနောကမ္မမ္ပိ အနဝဿုတံ ဟောတိ. တဿ အနဝဿုတကာယကမ္မန္တဿ အနဝဿုတဝစီကမ္မန္တဿ အနဝဿုတမနောကမ္မန္တဿ ကာယကမ္မမ္ပိ အပူတိကံ ဟောတိ, ဝစီကမ္မမ္ပိ အပူတိကံ ဟောတိ, မနောကမ္မမ္ပိ အပူတိကံ ဟောတိ. တဿ အပူတိကာယကမ္မန္တဿ အပူတိဝစီကမ္မန္တဿ အပူတိမနောကမ္မန္တဿ ဘဒ္ဒကံ မရဏံ ဟောတိ, ဘဒ္ဒိကာ ကာလင်္ကိရိယာ.

ගෘහපතිය, සිත ආරක්ෂා කළ කල්හි කාය කර්මය ද ආරක්ෂා වෙයි, වාග් කර්මය ද ආරක්ෂා වෙයි, මනෝ කර්මය ද ආරක්ෂා වෙයි. ආරක්ෂා කරන ලද කාය, වාග් සහ මනෝ කර්ම ඇති තැනැත්තාගේ කාය කර්මය ද (කෙලෙස් වැස්සෙන්) තෙත් නොවෙයි, වාග් කර්මය ද තෙත් නොවෙයි, මනෝ කර්මය ද තෙත් නොවෙයි. තෙත් නොවූ කාය, වාග් සහ මනෝ කර්ම ඇති තැනැත්තාගේ කාය කර්මය ද කුණු නොවෙයි, වාග් කර්මය ද කුණු නොවෙයි, මනෝ කර්මය ද කුණු නොවෙයි. කුණු නොවූ කාය, වාග් සහ මනෝ කර්ම ඇති තැනැත්තාගේ මරණය යහපත් වෙයි, කළුරිය කිරීම ද යහපත් වෙයි.

‘‘သေယျထာပိ, ဂဟပတိ, ကူဋာဂါရေ သုစ္ဆန္နေ ကူဋမ္ပိ ရက္ခိတံ ဟောတိ, ဂေါပါနသိယောပိ ရက္ခိတာ ဟောန္တိ, ဘိတ္တိပိ ရက္ခိတာ ဟောတိ; ကူဋမ္ပိ အနဝဿုတံ ဟောတိ, ဂေါပါနသိယောပိ အနဝဿုတာ ဟောန္တိ, ဘိတ္တိပိ အနဝဿုတာ ဟောတိ; ကူဋမ္ပိ အပူတိကံ ဟောတိ, ဂေါပါနသိယောပိ အပူတိကာ ဟောန္တိ, ဘိတ္တိပိ အပူတိကာ ဟောတိ.

ගෘහපතිය, මනාව සෙවිලි කරන ලද කූටාගාරයක (කූඩු ආකාරයේ නිවසක) මුදුන් ලීය ද ආරක්ෂා වෙයි, පරාල ද ආරක්ෂා වෙයි, බිත්ති ද ආරක්ෂා වෙයි. එහි මුදුන් ලීය ද (වැස්සෙන්) තෙත් නොවෙයි, පරාල ද තෙත් නොවෙයි, බිත්ති ද තෙත් නොවෙයි. මුදුන් ලීය ද කුණු නොවෙයි, පරාල ද කුණු නොවෙයි, බිත්ති ද කුණු නොවෙයි.

ဧဝမေဝံ ခေါ, ဂဟပတိ, စိတ္တေ ရက္ခိတေ ကာယကမ္မမ္ပိ ရက္ခိတံ ဟောတိ, ဝစီကမ္မမ္ပိ ရက္ခိတံ ဟောတိ, မနောကမ္မမ္ပိ ရက္ခိတံ ဟောတိ. တဿ ရက္ခိတကာယကမ္မန္တဿ ရက္ခိတဝစီကမ္မန္တဿ ရက္ခိတမနောကမ္မန္တဿ ကာယကမ္မမ္ပိ အနဝဿုတံ ဟောတိ, ဝစီကမ္မမ္ပိ အနဝဿုတံ ဟောတိ, မနောကမ္မမ္ပိ အနဝဿုတံ ဟောတိ. တဿ အနဝဿုတကာယကမ္မန္တဿ အနဝဿုတဝစီကမ္မန္တဿ အနဝဿုတမနောကမ္မန္တဿ ကာယကမ္မမ္ပိ အပူတိကံ ဟောတိ, ဝစီကမ္မမ္ပိ အပူတိကံ ဟောတိ, မနောကမ္မမ္ပိ အပူတိကံ ဟောတိ. တဿ အပူတိကာယကမ္မန္တဿ အပူတိဝစီကမ္မန္တဿ အပူတိမနောကမ္မန္တဿ ဘဒ္ဒကံ မရဏံ ဟောတိ, ဘဒ္ဒိကာ ကာလင်္ကိရိယာ’’တိ. သတ္တမံ.

ගෘහපතිය, එලෙසම සිත ආරක්ෂා කළ කල්හි කාය කර්මය ද ආරක්ෂා වෙයි, වාග් කර්මය ද ආරක්ෂා වෙයි, මනෝ කර්මය ද ආරක්ෂා වෙයි. ආරක්ෂා කරන ලද කාය, වාග් සහ මනෝ කර්ම ඇති තැනැත්තාගේ කාය කර්මය ද තෙත් නොවෙයි, වාග් කර්මය ද තෙත් නොවෙයි, මනෝ කර්මය ද තෙත් නොවෙයි. තෙත් නොවූ කාය, වාග් සහ මනෝ කර්ම ඇති තැනැත්තාගේ කාය කර්මය ද කුණු නොවෙයි, වාග් කර්මය ද කුණු නොවෙයි, මනෝ කර්මය ද කුණු නොවෙයි. කුණු නොවූ කාය, වාග් සහ මනෝ කර්ම ඇති තැනැත්තාගේ මරණය යහපත් වෙයි, කළුරිය කිරීම ද යහපත් වෙයි. සත්වැනි සූත්‍රයයි.

၈. ဗျာပန္နသုတ္တံ

8. ව්‍යාපන්න සූත්‍රය

၁၁၁. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ အနာထပိဏ္ဍိကံ ဂဟပတိံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘စိတ္တေ, ဂဟပတိ, ဗျာပန္နေ ကာယကမ္မမ္ပိ ဗျာပန္နံ ဟောတိ, ဝစီကမ္မမ္ပိ ဗျာပန္နံ ဟောတိ, မနောကမ္မမ္ပိ ဗျာပန္နံ ဟောတိ. တဿ ဗျာပန္နကာယကမ္မန္တဿ ဗျာပန္နဝစီကမ္မန္တဿ ဗျာပန္နမနောကမ္မန္တဿ န ဘဒ္ဒကံ မရဏံ ဟောတိ, န ဘဒ္ဒိကာ ကာလင်္ကိရိယာ. သေယျထာပိ, ဂဟပတိ, ကူဋာဂါရေ ဒုစ္ဆန္နေ ကူဋမ္ပိ ဗျာပန္နံ ဟောတိ, ဂေါပါနသိယောပိ ဗျာပန္နာ ဟောန္တိ, ဘိတ္တိပိ ဗျာပန္နာ [Pg.266] ဟောတိ; ဧဝမေဝံ ခေါ, ဂဟပတိ, စိတ္တေ ဗျာပန္နေ ကာယကမ္မမ္ပိ ဗျာပန္နံ ဟောတိ, ဝစီကမ္မမ္ပိ ဗျာပန္နံ ဟောတိ, မနောကမ္မမ္ပိ ဗျာပန္နံ ဟောတိ. တဿ ဗျာပန္နကာယကမ္မန္တဿ ဗျာပန္နဝစီကမ္မန္တဿ ဗျာပန္နမနောကမ္မန္တဿ န ဘဒ္ဒကံ မရဏံ ဟောတိ, န ဘဒ္ဒိကာ ကာလင်္ကိရိယာ.

111. එකත්පසක හුන් අනාථපිණ්ඩික ගෘහපතියාට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක: “ගෘහපතිය, සිත දූෂිත වූ (කෙලෙස් නිසා විකෘති වූ) කල්හි කාය කර්මය ද දූෂිත වෙයි, වාග් කර්මය ද දූෂිත වෙයි, මනෝ කර්මය ද දූෂිත වෙයි. දූෂිත වූ කාය, වාග් සහ මනෝ කර්ම ඇති තැනැත්තාගේ මරණය යහපත් නොවෙයි, කළුරිය කිරීම ද යහපත් නොවෙයි. ගෘහපතිය, මනාව සෙවිලි නොකළ කූටාගාරයක මුදුන් ලීය ද විනාශයට (දිරාපත්වීමට) පත්වෙයි, පරාල ද විනාශයට පත්වෙයි, බිත්ති ද විනාශයට පත්වෙයි. එලෙසම ගෘහපතිය, සිත දූෂිත වූ කල්හි කාය කර්මය ද දූෂිත වෙයි, වාග් කර්මය ද දූෂිත වෙයි, මනෝ කර්මය ද දූෂිත වෙයි. දූෂිත වූ කාය, වාග් සහ මනෝ කර්ම ඇති තැනැත්තාගේ මරණය යහපත් නොවෙයි, කළුරිය කිරීම ද යහපත් නොවෙයි.”

‘‘စိတ္တေ, ဂဟပတိ, အဗျာပန္နေ ကာယကမ္မမ္ပိ အဗျာပန္နံ ဟောတိ, ဝစီကမ္မမ္ပိ အဗျာပန္နံ ဟောတိ, မနောကမ္မမ္ပိ အဗျာပန္နံ ဟောတိ. တဿ အဗျာပန္နကာယကမ္မန္တဿ အဗျာပန္နဝစီကမ္မန္တဿ အဗျာပန္နမနောကမ္မန္တဿ ဘဒ္ဒကံ မရဏံ ဟောတိ, ဘဒ္ဒိကာ ကာလင်္ကိရိယာ. သေယျထာပိ, ဂဟပတိ, ကူဋာဂါရေ သုစ္ဆန္နေ ကူဋမ္ပိ အဗျာပန္နံ ဟောတိ, ဂေါပါနသိယောပိ အဗျာပန္နာ ဟောန္တိ, ဘိတ္တိပိ အဗျာပန္နာ ဟောတိ; ဧဝမေဝံ ခေါ, ဂဟပတိ, စိတ္တေ အဗျာပန္နေ ကာယကမ္မမ္ပိ အဗျာပန္နံ ဟောတိ, ဝစီကမ္မမ္ပိ အဗျာပန္နံ ဟောတိ, မနောကမ္မမ္ပိ အဗျာပန္နံ ဟောတိ. တဿ အဗျာပန္နကာယကမ္မန္တဿ…ပေ… အဗျာပန္နမနောကမ္မန္တဿ ဘဒ္ဒကံ မရဏံ ဟောတိ, ဘဒ္ဒိကာ ကာလင်္ကိရိယာ’’တိ. အဋ္ဌမံ.

“ගෘහපතිය, සිත දූෂිත නොවූ කල්හි කාය කර්මය ද දූෂිත නොවෙයි, වාග් කර්මය ද දූෂිත නොවෙයි, මනෝ කර්මය ද දූෂිත නොවෙයි. දූෂිත නොවූ කාය, වාග් සහ මනෝ කර්ම ඇති තැනැත්තාගේ මරණය යහපත් වෙයි, කළුරිය කිරීම ද යහපත් වෙයි. ගෘහපතිය, මනාව සෙවිලි කළ කූටාගාරයක මුදුන් ලීය ද විනාශ නොවෙයි, පරාල ද විනාශ නොවෙයි, බිත්ති ද විනාශ නොවෙයි. එලෙසම ගෘහපතිය, සිත දූෂිත නොවූ කල්හි කාය කර්මය ද දූෂිත නොවෙයි, වාග් කර්මය ද දූෂිත නොවෙයි, මනෝ කර්මය ද දූෂිත නොවෙයි. දූෂිත නොවූ කාය, වාග් සහ මනෝ කර්ම ඇති තැනැත්තාගේ මරණය යහපත් වෙයි, කළුරිය කිරීම ද යහපත් වෙයි.” අටවැනි සූත්‍රයයි.

၉. ပဌမနိဒါနသုတ္တံ

9. ප්‍රථම නිදාන සූත්‍රය

၁၁၂. ‘‘တီဏိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, နိဒါနာနိ ကမ္မာနံ သမုဒယာယ. ကတမာနိ တီဏိ? လောဘော နိဒါနံ ကမ္မာနံ သမုဒယာယ, ဒေါသော နိဒါနံ ကမ္မာနံ သမုဒယာယ, မောဟော နိဒါနံ ကမ္မာနံ သမုဒယာယ. ယံ, ဘိက္ခဝေ, လောဘပကတံ ကမ္မံ လောဘဇံ လောဘနိဒါနံ လောဘသမုဒယံ, တံ ကမ္မံ အကုသလံ တံ ကမ္မံ သာဝဇ္ဇံ တံ ကမ္မံ ဒုက္ခဝိပါကံ, တံ ကမ္မံ ကမ္မသမုဒယာယ သံဝတ္တတိ, န တံ ကမ္မံ ကမ္မနိရောဓာယ သံဝတ္တတိ. ယံ, ဘိက္ခဝေ, ဒေါသပကတံ ကမ္မံ ဒေါသဇံ ဒေါသနိဒါနံ ဒေါသသမုဒယံ, တံ ကမ္မံ အကုသလံ တံ ကမ္မံ သာဝဇ္ဇံ တံ ကမ္မံ ဒုက္ခဝိပါကံ, တံ ကမ္မံ ကမ္မသမုဒယာယ သံဝတ္တတိ, န တံ ကမ္မံ ကမ္မနိရောဓာယ သံဝတ္တတိ. ယံ, ဘိက္ခဝေ, မောဟပကတံ ကမ္မံ မောဟဇံ မောဟနိဒါနံ မောဟသမုဒယံ, တံ ကမ္မံ အကုသလံ တံ ကမ္မံ သာဝဇ္ဇံ တံ ကမ္မံ ဒုက္ခဝိပါကံ, တံ ကမ္မံ ကမ္မသမုဒယာယ သံဝတ္တတိ, န တံ ကမ္မံ ကမ္မနိရောဓာယ သံဝတ္တတိ. ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဏိ နိဒါနာနိ ကမ္မာနံ သမုဒယာယ.

112. “මහණෙනි, කර්මයන්ගේ හටගැනීම පිණිස මේ නිදාන (හේතු) තුනක් වෙති. ඒ තුන කවරේද? ලෝභය කර්මයන් හටගැනීමට හේතුවකි, ද්වේෂය කර්මයන් හටගැනීමට හේතුවකි, මෝහය කර්මයන් හටගැනීමට හේතුවකි. මහණෙනි, ලෝභය විසින් කරන ලද, ලෝභයෙන් උපන්, ලෝභය නිදානය කොට ඇති, ලෝභය ප්‍රභවය කොට ඇති යම් කර්මයක් ඇද්ද, ඒ කර්මය අකුසලයකි, ඒ කර්මය සාවද්‍යය, ඒ කර්මය දුක් විපාක දෙන්නකි. ඒ කර්මය කර්මයන්ගේ හටගැනීම (සමුදය) පිණිස පවතියි, ඒ කර්මය කර්ම නිරෝධය පිණිස පවතින්නේ නැත. මහණෙනි, ද්වේෂය විසින් කරන ලද, ද්වේෂයෙන් උපන්, ද්වේෂය නිදානය කොට ඇති, ද්වේෂය ප්‍රභවය කොට ඇති යම් කර්මයක් ඇද්ද, ඒ කර්මය අකුසලයකි, ඒ කර්මය සාවද්‍යය, ඒ කර්මය දුක් විපාක දෙන්නකි. ඒ කර්මය කර්මයන්ගේ හටගැනීම පිණිස පවතියි, ඒ කර්මය කර්ම නිරෝධය පිණිස පවතින්නේ නැත. මහණෙනි, මෝහය විසින් කරන ලද, මෝහයෙන් උපන්, මෝහය නිදානය කොට ඇති, මෝහය ප්‍රභවය කොට ඇති යම් කර්මයක් ඇද්ද, ඒ කර්මය අකුසලයකි, ඒ කර්මය සාවද්‍යය, ඒ කර්මය දුක් විපාක දෙන්නකි. ඒ කර්මය කර්මයන්ගේ හටගැනීම පිණිස පවතියි, ඒ කර්මය කර්ම නිරෝධය පිණිස පවතින්නේ නැත. මහණෙනි, කර්මයන්ගේ හටගැනීම පිණිස මේ නිදාන තුනයි.”

‘‘တီဏိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, နိဒါနာနိ ကမ္မာနံ သမုဒယာယ. ကတမာနိ တီဏိ? အလောဘော နိဒါနံ ကမ္မာနံ သမုဒယာယ, အဒေါသော နိဒါနံ ကမ္မာနံ သမုဒယာယ, အမောဟော နိဒါနံ ကမ္မာနံ သမုဒယာယ. ယံ, ဘိက္ခဝေ, အလောဘပကတံ ကမ္မံ အလောဘဇံ အလောဘနိဒါနံ အလောဘသမုဒယံ, တံ [Pg.267] ကမ္မံ ကုသလံ တံ ကမ္မံ အနဝဇ္ဇံ တံ ကမ္မံ သုခဝိပါကံ, တံ ကမ္မံ ကမ္မနိရောဓာယ သံဝတ္တတိ, န တံ ကမ္မံ ကမ္မသမုဒယာယ သံဝတ္တတိ. ယံ, ဘိက္ခဝေ, အဒေါသပကတံ ကမ္မံ အဒေါသဇံ အဒေါသနိဒါနံ အဒေါသသမုဒယံ, တံ ကမ္မံ ကုသလံ တံ ကမ္မံ အနဝဇ္ဇံ တံ ကမ္မံ သုခဝိပါကံ, တံ ကမ္မံ ကမ္မနိရောဓာယ သံဝတ္တတိ, န တံ ကမ္မံ ကမ္မသမုဒယာယ သံဝတ္တတိ. ယံ, ဘိက္ခဝေ, အမောဟပကတံ ကမ္မံ အမောဟဇံ အမောဟနိဒါနံ အမောဟသမုဒယံ, တံ ကမ္မံ ကုသလံ တံ ကမ္မံ အနဝဇ္ဇံ တံ ကမ္မံ သုခဝိပါကံ, တံ ကမ္မံ ကမ္မနိရောဓာယ သံဝတ္တတိ, န တံ ကမ္မံ ကမ္မသမုဒယာယ သံဝတ္တတိ. ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဏိ နိဒါနာနိ ကမ္မာနံ သမုဒယာယာ’’တိ. နဝမံ.

“මහණෙනි, කර්මයන්ගේ හටගැනීම පිණිස මේ නිදාන (හේතු) තුනක් වෙති. ඒ තුන කවරේද? අලෝභය කර්මයන් හටගැනීමට හේතුවකි, අද්වේෂය කර්මයන් හටගැනීමට හේතුවකි, අමෝහය කර්මයන් හටගැනීමට හේතුවකි. මහණෙනි, අලෝභය විසින් කරන ලද, අලෝභයෙන් උපන්, අලෝභය නිදානය කොට ඇති, අලෝභය ප්‍රභවය කොට ඇති යම් කර්මයක් ඇද්ද, ඒ කර්මය කුසලයකි, ඒ කර්මය අනවද්‍යය, ඒ කර්මය සැප විපාක දෙන්නකි. ඒ කර්මය කර්ම නිරෝධය පිණිස පවතියි, ඒ කර්මය කර්මයන්ගේ හටගැනීම පිණිස පවතින්නේ නැත. මහණෙනි, අද්වේෂය විසින් කරන ලද, අද්වේෂයෙන් උපන්, අද්වේෂය නිදානය කොට ඇති, අද්වේෂය ප්‍රභවය කොට ඇති යම් කර්මයක් ඇද්ද, ඒ කර්මය කුසලයකි, ඒ කර්මය අනවද්‍යය, ඒ කර්මය සැප විපාක දෙන්නකි. ඒ කර්මය කර්ම නිරෝධය පිණිස පවතියි, ඒ කර්මය කර්මයන්ගේ හටගැනීම පිණිස පවතින්නේ නැත. මහණෙනි, අමෝහය විසින් කරන ලද, අමෝහයෙන් උපන්, අමෝහය නිදානය කොට ඇති, අමෝහය ප්‍රභවය කොට ඇති යම් කර්මයක් ඇද්ද, ඒ කර්මය කුසලයකි, ඒ කර්මය අනවද්‍යය, ඒ කර්මය සැප විපාක දෙන්නකි. ඒ කර්මය කර්ම නිරෝධය පිණිස පවතියි, ඒ කර්මය කර්මයන්ගේ හටගැනීම පිණිස පවතින්නේ නැත. මහණෙනි, කර්මයන්ගේ හටගැනීම පිණිස මේ නිදාන තුනයි.” නවවන සූත්‍රයයි.

၁၀. ဒုတိယနိဒါနသုတ္တံ

10. ද්විතීය නිදාන සූත්‍රය

၁၁၃. ‘‘တီဏိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, နိဒါနာနိ ကမ္မာနံ သမုဒယာယ. ကတမာနိ တီဏိ? အတီတေ, ဘိက္ခဝေ, ဆန္ဒရာဂဋ္ဌာနိယေ ဓမ္မေ အာရဗ္ဘ ဆန္ဒော ဇာယတိ; အနာဂတေ, ဘိက္ခဝေ, ဆန္ဒရာဂဋ္ဌာနိယေ ဓမ္မေ အာရဗ္ဘ ဆန္ဒော ဇာယတိ; ပစ္စုပ္ပန္နေ, ဘိက္ခဝေ, ဆန္ဒရာဂဋ္ဌာနိယေ ဓမ္မေ အာရဗ္ဘ ဆန္ဒော ဇာယတိ. ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, အတီတေ ဆန္ဒရာဂဋ္ဌာနိယေ ဓမ္မေ အာရဗ္ဘ ဆန္ဒော ဇာယတိ? အတီတေ, ဘိက္ခဝေ, ဆန္ဒရာဂဋ္ဌာနိယေ ဓမ္မေ အာရဗ္ဘ စေတသာ အနုဝိတက္ကေတိ အနုဝိစာရေတိ. တဿ အတီတေ ဆန္ဒရာဂဋ္ဌာနိယေ ဓမ္မေ အာရဗ္ဘ စေတသာ အနုဝိတက္ကယတော အနုဝိစာရယတော ဆန္ဒော ဇာယတိ. ဆန္ဒဇာတော တေဟိ ဓမ္မေဟိ သံယုတ္တော ဟောတိ. ဧတမဟံ, ဘိက္ခဝေ, သံယောဇနံ ဝဒါမိ ယော စေတသော သာရာဂေါ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အတီတေ ဆန္ဒရာဂဋ္ဌာနိယေ ဓမ္မေ အာရဗ္ဘ ဆန္ဒော ဇာယတိ.

113. “මහණෙනි, කර්මයන්ගේ හටගැනීම පිණිස මේ නිදාන තුනක් වෙති. ඒ තුන කවරේද? මහණෙනි, අතීත වූ, ඡන්දරාගයට (ඇල්මට හා දැඩි ඇල්මට) කරුණු වූ ධර්මයන් අරභයා ඡන්දය උපදියි; මහණෙනි, අනාගත වූ, ඡන්දරාගයට කරුණු වූ ධර්මයන් අරභයා ඡන්දය උපදියි; මහණෙනි, වර්තමාන වූ, ඡන්දරාගයට කරුණු වූ ධර්මයන් අරභයා ඡන්දය උපදියි. මහණෙනි, අතීත වූ ඡන්දරාගයට කරුණු වූ ධර්මයන් අරභයා ඡන්දය උපදින්නේ කෙසේද? මහණෙනි, අතීත වූ ඡන්දරාගයට කරුණු වූ ධර්මයන් අරභයා සිතින් අනුවිතර්කනය කරයි (නැවත නැවත කල්පනා කරයි), අනුවිචාරණය කරයි (විමසයි). අතීත වූ ඡන්දරාගයට කරුණු වූ ධර්මයන් අරභයා සිතින් අනුවිතර්කනය කරන්නා වූ, අනුවිචාරණය කරන්නා වූ ඔහුට ඡන්දය උපදියි. ඡන්දය උපන් තැනැත්තා ඒ ධර්මයන් හා බැඳෙයි. මහණෙනි, සිතේ පවතින යම් දැඩි ඇල්මක් ඇද්ද, එය මම ‘සංයෝජනය’ (බැඳීම) යැයි කියමි. මහණෙනි, මෙසේ අතීත වූ ඡන්දරාගයට කරුණු වූ ධර්මයන් අරභයා ඡන්දය උපදියි.”

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, အနာဂတေ ဆန္ဒရာဂဋ္ဌာနိယေ ဓမ္မေ အာရဗ္ဘ ဆန္ဒော ဇာယတိ? အနာဂတေ, ဘိက္ခဝေ, ဆန္ဒရာဂဋ္ဌာနိယေ ဓမ္မေ အာရဗ္ဘ စေတသာ အနုဝိတက္ကေတိ အနုဝိစာရေတိ. တဿ အနာဂတေ ဆန္ဒရာဂဋ္ဌာနိယေ ဓမ္မေ အာရဗ္ဘ စေတသာ အနုဝိတက္ကယတော အနုဝိစာရယတော ဆန္ဒော ဇာယတိ. ဆန္ဒဇာတော တေဟိ ဓမ္မေဟိ သံယုတ္တော ဟောတိ. ဧတမဟံ, ဘိက္ခဝေ, သံယောဇနံ ဝဒါမိ ယော စေတသော သာရာဂေါ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အနာဂတေ ဆန္ဒရာဂဋ္ဌာနိယေ ဓမ္မေ အာရဗ္ဘ ဆန္ဒော ဇာယတိ.

“මහණෙනි, අනාගත වූ ඡන්දරාගයට කරුණු වූ ධර්මයන් අරභයා ඡන්දය උපදින්නේ කෙසේද? මහණෙනි, අනාගත වූ ඡන්දරාගයට කරුණු වූ ධර්මයන් අරභයා සිතින් අනුවිතර්කනය කරයි, අනුවිචාරණය කරයි. අනාගත වූ ඡන්දරාගයට කරුණු වූ ධර්මයන් අරභයා සිතින් අනුවිතර්කනය කරන්නා වූ, අනුවිචාරණය කරන්නා වූ ඔහුට ඡන්දය උපදියි. ඡන්දය උපන් තැනැත්තා ඒ ධර්මයන් හා බැඳෙයි. මහණෙනි, සිතේ පවතින යම් දැඩි ඇල්මක් ඇද්ද, එය මම ‘සංයෝජනය’ යැයි කියමි. මහණෙනි, මෙසේ අනාගත වූ ඡන්දරාගයට කරුණු වූ ධර්මයන් අරභයා ඡන්දය උපදියි.”

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပစ္စုပ္ပန္နေ ဆန္ဒရာဂဋ္ဌာနိယေ ဓမ္မေ အာရဗ္ဘ ဆန္ဒော ဇာယတိ? ပစ္စုပ္ပန္နေ, ဘိက္ခဝေ, ဆန္ဒရာဂဋ္ဌာနိယေ ဓမ္မေ အာရဗ္ဘ စေတသာ အနုဝိတက္ကေတိ [Pg.268] အနုဝိစာရေတိ. တဿ ပစ္စုပ္ပန္နေ ဆန္ဒရာဂဋ္ဌာနိယေ ဓမ္မေ အာရဗ္ဘ စေတသာ အနုဝိတက္ကယတော အနုဝိစာရယတော ဆန္ဒော ဇာယတိ. ဆန္ဒဇာတော တေဟိ ဓမ္မေဟိ သံယုတ္တော ဟောတိ. ဧတမဟံ, ဘိက္ခဝေ, သံယောဇနံ ဝဒါမိ ယော စေတသော သာရာဂေါ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပစ္စုပ္ပန္နေ ဆန္ဒရာဂဋ္ဌာနိယေ ဓမ္မေ အာရဗ္ဘ ဆန္ဒော ဇာယတိ. ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဏိ နိဒါနာနိ ကမ္မာနံ သမုဒယာယ.

“මහණෙනි, වර්තමාන වූ ඡන්දරාගයට කරුණු වූ ධර්මයන් අරභයා ඡන්දය උපදින්නේ කෙසේද? මහණෙනි, වර්තමාන වූ ඡන්දරාගයට කරුණු වූ ධර්මයන් අරභයා සිතින් අනුවිතර්කනය කරයි, අනුවිචාරණය කරයි. වර්තමාන වූ ඡන්දරාගයට කරුණු වූ ධර්මයන් අරභයා සිතින් අනුවිතර්කනය කරන්නා වූ, අනුවිචාරණය කරන්නා වූ ඔහුට ඡන්දය උපදියි. ඡන්දය උපන් තැනැත්තා ඒ ධර්මයන් හා බැඳෙයි. මහණෙනි, සිතේ පවතින යම් දැඩි ඇල්මක් ඇද්ද, එය මම ‘සංයෝජනය’ යැයි කියමි. මහණෙනි, මෙසේ වර්තමාන වූ ඡන්දරාගයට කරුණු වූ ධර්මයන් අරභයා ඡන්දය උපදියි. මහණෙනි, කර්මයන්ගේ හටගැනීම පිණිස මේ නිදාන තුනයි.”

‘‘တီဏိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, နိဒါနာနိ ကမ္မာနံ သမုဒယာယ. ကတမာနိ တီဏိ? အတီတေ, ဘိက္ခဝေ, ဆန္ဒရာဂဋ္ဌာနိယေ ဓမ္မေ အာရဗ္ဘ ဆန္ဒော န ဇာယတိ; အနာဂတေ ဘိက္ခဝေ, ဆန္ဒရာဂဋ္ဌာနိယေ ဓမ္မေ အာရဗ္ဘ ဆန္ဒော န ဇာယတိ; ပစ္စုပ္ပန္နေ, ဘိက္ခဝေ, ဆန္ဒရာဂဋ္ဌာနိယေ ဓမ္မေ အာရဗ္ဘ ဆန္ဒော န ဇာယတိ. ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, အတီတေ ဆန္ဒရာဂဋ္ဌာနိယေ ဓမ္မေ အာရဗ္ဘ ဆန္ဒော န ဇာယတိ? အတီတာနံ, ဘိက္ခဝေ, ဆန္ဒရာဂဋ္ဌာနိယာနံ ဓမ္မာနံ အာယတိံ ဝိပါကံ ပဇာနာတိ. အာယတိံ ဝိပါကံ ဝိဒိတွာ တဒဘိနိဝတ္တေတိ. တဒဘိနိဝတ္တေတွာ စေတသာ အဘိနိဝိဇ္ဈိတွာ ပညာယ အတိဝိဇ္ဈ ပဿတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အတီတေ ဆန္ဒရာဂဋ္ဌာနိယေ ဓမ္မေ အာရဗ္ဘ ဆန္ဒော န ဇာယတိ.

“මහණෙනි, කර්මයන්ගේ හටගැනීම පිණිස වූ මෙම කරුණු (නිදාන) තුනකි. ඒ කවර තුනක්ද? මහණෙනි, (ඇතැම් විට) ඇල්මට හා රාගයට කරුණු වූ අතීත ධර්මයන් අරභයා කැමැත්තක් (ඡන්දයක්) උපදින්නේ නැත. මහණෙනි, ඇල්මට හා රාගයට කරුණු වූ අනාගත ධර්මයන් අරභයා කැමැත්තක් උපදින්නේ නැත. මහණෙනි, ඇල්මට හා රාගයට කරුණු වූ පවතින (ප්‍රත්‍යුත්පන්න) ධර්මයන් අරභයා කැමැත්තක් උපදින්නේ නැත. මහණෙනි, ඇල්මට හා රාගයට කරුණු වූ අතීත ධර්මයන් අරභයා කැමැත්තක් උපදින්නේ නැති වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, ඇල්මට හා රාගයට කරුණු වූ අතීත ධර්මයන්ගේ මතු විපාකය ඔහු මැනවින් දනියි. එම මතු විපාකය දැන එය වළක්වයි (නිරුද්ධ කරයි). එය වළක්වා සිතින් විනිවිද දැක ප්‍රඥාවෙන් අවබෝධ කරගනියි. මහණෙනි, ඇල්මට හා රාගයට කරුණු වූ අතීත ධර්මයන් අරභයා කැමැත්තක් උපදින්නේ නැත්තේ මෙලෙසිනි.”

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, အနာဂတေ ဆန္ဒရာဂဋ္ဌာနိယေ ဓမ္မေ အာရဗ္ဘ ဆန္ဒော န ဇာယတိ? အနာဂတာနံ, ဘိက္ခဝေ, ဆန္ဒရာဂဋ္ဌာနိယာနံ ဓမ္မာနံ အာယတိံ ဝိပါကံ ပဇာနာတိ. အာယတိံ ဝိပါကံ ဝိဒိတွာ တဒဘိနိဝတ္တေတိ. တဒဘိနိဝတ္တေတွာ စေတသာ အဘိနိဝိဇ္ဈိတွာ ပညာယ အတိဝိဇ္ဈ ပဿတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အနာဂတေ ဆန္ဒရာဂဋ္ဌာနိယေ ဓမ္မေ အာရဗ္ဘ ဆန္ဒော န ဇာယတိ.

“මහණෙනි, ඇල්මට හා රාගයට කරුණු වූ අනාගත ධර්මයන් අරභයා කැමැත්තක් උපදින්නේ නැති වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, ඇල්මට හා රාගයට කරුණු වූ අනාගත ධර්මයන්ගේ මතු විපාකය ඔහු මැනවින් දනියි. එම මතු විපාකය දැන එය වළක්වයි. එය වළක්වා සිතින් විනිවිද දැක ප්‍රඥාවෙන් අවබෝධ කරගනියි. මහණෙනි, ඇල්මට හා රාගයට කරුණු වූ අනාගත ධර්මයන් අරභයා කැමැත්තක් උපදින්නේ නැත්තේ මෙලෙසිනි.”

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပစ္စုပ္ပန္နေ ဆန္ဒရာဂဋ္ဌာနိယေ ဓမ္မေ အာရဗ္ဘ ဆန္ဒော န ဇာယတိ? ပစ္စုပ္ပန္နာနံ, ဘိက္ခဝေ, ဆန္ဒရာဂဋ္ဌာနိယာနံ ဓမ္မာနံ အာယတိံ ဝိပါကံ ပဇာနာတိ, အာယတိံ ဝိပါကံ ဝိဒိတွာ တဒဘိနိဝတ္တေတိ, တဒဘိနိဝတ္တေတွာ စေတသာ အဘိနိဝိဇ္ဈိတွာ ပညာယ အတိဝိဇ္ဈ ပဿတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပစ္စုပ္ပန္နေ ဆန္ဒရာဂဋ္ဌာနိယေ ဓမ္မေ အာရဗ္ဘ ဆန္ဒော န ဇာယတိ. ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဏိ နိဒါနာနိ ကမ္မာနံ သမုဒယာယာ’’တိ. ဒသမံ.

“මහණෙනි, ඇල්මට හා රාගයට කරුණු වූ වර්තමාන (ප්‍රත්‍යුත්පන්න) ධර්මයන් අරභයා කැමැත්තක් උපදින්නේ නැති වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, ඇල්මට හා රාගයට කරුණු වූ වර්තමාන ධර්මයන්ගේ මතු විපාකය ඔහු මැනවින් දනියි. එම මතු විපාකය දැන එය වළක්වයි. එය වළක්වා සිතින් විනිවිද දැක ප්‍රඥාවෙන් අවබෝධ කරගනියි. මහණෙනි, ඇල්මට හා රාගයට කරුණු වූ වර්තමාන ධර්මයන් අරභයා කැමැත්තක් උපදින්නේ නැත්තේ මෙලෙසිනි. මහණෙනි, කර්මයන්ගේ හටගැනීම පිණිස වූ කරුණු තුන මේවාය.” දසවැනි සූත්‍රයයි.

သမ္ဗောဓဝဂ္ဂေါ ပဌမော.

පළමු සම්බෝධ වර්ගය නිමයි.

တဿုဒ္ဒါနံ –

එහි උද්දානය -

ပုဗ္ဗေဝ [Pg.269] ဒုဝေ အဿာဒါ, သမဏော ရုဏ္ဏပဉ္စမံ;

အတိတ္တိ ဒွေ စ ဝုတ္တာနိ, နိဒါနာနိ အပရေ ဒုဝေတိ.

පුබ්බේ සූත්‍රය, අස්සාද සූත්‍ර දෙක, සමණ සූත්‍රය සහ පස්වැනි රුණ්ණ සූත්‍රයද; අතිත්ති සූත්‍රය, වුත්ත සූත්‍ර දෙක සහ නිදාන සූත්‍ර දෙක වශයෙන් (සූත්‍ර දසයකි).

(၁၂) ၂. အာပါယိကဝဂ္ဂေါ

(12) 2. ආපායික වර්ගය

၁. အာပါယိကသုတ္တံ

1. ආපායික සූත්‍රය

၁၁၄. ‘‘တယောမေ, ဘိက္ခဝေ, အာပါယိကာ နေရယိကာ ဣဒမပ္ပဟာယ. ကတမေ တယော? ယော စ အဗြဟ္မစာရီ ဗြဟ္မစာရိပဋိညော, ယော စ သုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တံ အမူလကေန အဗြဟ္မစရိယေန အနုဒ္ဓံသေတိ, ယော စာယံ ဧဝံဝါဒီ ဧဝံဒိဋ္ဌိ – ‘နတ္ထိ ကာမေသု ဒေါသော’တိ, သော တာယ ကာမေသု ပါတဗျတံ အာပဇ္ဇတိ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တယော အာပါယိကာ နေရယိကာ ဣဒမပ္ပဟာယာ’’တိ. ပဌမံ.

114. “මහණෙනි, මේ කරුණු තුන අත්නොහැරීම නිසා පුද්ගලයෝ අපායගාමී වෙති, නිරයගාමී වෙති. ඒ කවර තිදෙනෙක්ද? යම් අයෙක් අබ්‍රහ්මචාරීව සිටිමින්ම ‘මම බ්‍රහ්මචාරියෙකැ’යි ප්‍රතිඥා දෙන්නේද, යම් අයෙක් පිරිසිදු බ්‍රහ්මචර්යාව රකින පුද්ගලයෙකුට පදනමක් නැතිව අබ්‍රහ්මචර්යාවෙන් චෝදනා කරන්නේද, යම් අයෙක් ‘කාමයන්හි වරදක් නැතැ’යි මෙවැනි වාදයක් හෝ දෘෂ්ටියක් දරමින් එම දෘෂ්ටිය නිසාම කාමයන්හි ගැලී වාසය කරන්නේද (මොවුහුය). මහණෙනි, මේ කරුණු තුන ප්‍රහීණ නොකිරීම නිසා පුද්ගලයෝ අපායගාමී හා නිරයගාමී වෙති.” පළමු සූත්‍රයයි.

၂. ဒုလ္လဘသုတ္တံ

2. දුල්ලභ සූත්‍රය

၁၁၅. ‘‘တိဏ္ဏံ, ဘိက္ခဝေ, ပါတုဘာဝေါ ဒုလ္လဘော လောကသ္မိံ. ကတမေသံ တိဏ္ဏံ? တထာဂတဿ, ဘိက္ခဝေ, အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ပါတုဘာဝေါ ဒုလ္လဘော လောကသ္မိံ, တထာဂတပ္ပဝေဒိတဿ ဓမ္မဝိနယဿ ဒေသေတာ ပုဂ္ဂလော ဒုလ္လဘော လောကသ္မိံ, ကတညူ ကတဝေဒီ ပုဂ္ဂလော ဒုလ္လဘော လောကသ္မိံ. ဣမေသံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တိဏ္ဏံ ပါတုဘာဝေါ ဒုလ္လဘော လောကသ္မိ’’န္တိ. ဒုတိယံ.

115. “මහණෙනි, ලෝකයෙහි පුද්ගලයන් තිදෙනෙකුගේ පහළ වීම දුර්ලභය. ඒ කවර තිදෙනෙක්ද? අරහත් වූ සම්මා සම්බුද්ධ වූ තථාගතයන් වහන්සේගේ පහළ වීම ලෝකයෙහි දුර්ලභය. තථාගතයන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලද ධර්ම විනය දේශනා කරන පුද්ගලයා ලෝකයෙහි දුර්ලභය. කළ ගුණ දන්නා වූ, කළ ගුණ සලකන්නා වූ (කතඤ්ඤු කතවේදී) පුද්ගලයා ලෝකයෙහි දුර්ලභය. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයන් තිදෙනාගේ පහළ වීම ලෝකයෙහි දුර්ලභය.” දෙවැනි සූත්‍රයයි.

၃. အပ္ပမေယျသုတ္တံ

3. අප්පමෙය්‍ය සූත්‍රය

၁၁၆. ‘‘တယောမေ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ တယော? သုပ္ပမေယျော, ဒုပ္ပမေယျော, အပ္ပမေယျော. ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော သုပ္ပမေယျော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ဥဒ္ဓတော ဟောတိ ဥန္နဠော စပလော မုခရော ဝိကိဏ္ဏဝါစော မုဋ္ဌဿတိ အသမ္ပဇာနော အသမာဟိတော ဝိဗ္ဘန္တစိတ္တော ပါကတိန္ဒြိယော. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော သုပ္ပမေယျော.

116. “මහණෙනි, ලෝකයෙහි පවත්නා වූ පුද්ගලයෝ තිදෙනෙක් වෙති. ඒ කවර තිදෙනෙක්ද? පහසුවෙන් මැනිය හැකි පුද්ගලයා, අපහසුවෙන් මැනිය හැකි පුද්ගලයා සහ ප්‍රමාණ කළ නොහැකි පුද්ගලයාය. මහණෙනි, පහසුවෙන් මැනිය හැකි පුද්ගලයා කවරේද? මහණෙනි, මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙක් සසල වූ (සිතැති), උඩඟු වූ, චපල වූ, කටසැර වූ, හිස් වචන බහුල, මුළා වූ සිහි ඇති, සම්පජඤ්ඤයෙන් තොර වූ, සමාධියක් නැති, විකෘති වූ සිතක් ඇති, අසංවර ඉන්ද්‍රියයන් ඇති අයෙක් වෙයි. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයා පහසුවෙන් මැනිය හැකි පුද්ගලයා යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘ကတမော [Pg.270] စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဒုပ္ပမေယျော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော အနုဒ္ဓတော ဟောတိ အနုန္နဠော အစပလော အမုခရော အဝိကိဏ္ဏဝါစော ဥပဋ္ဌိတဿတိ သမ္ပဇာနော သမာဟိတော ဧကဂ္ဂစိတ္တော သံဝုတိန္ဒြိယော. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဒုပ္ပမေယျော.

“මහණෙනි, අපහසුවෙන් මැනිය හැකි පුද්ගලයා කවරේද? මහණෙනි, මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙක් සසල නොවූ, උඩඟු නොවූ, චපල නොවූ, කටසැර නොවූ, හිස් වචන නැති, එළඹ සිටි සිහි ඇති, සම්පජඤ්ඤයෙන් යුක්ත වූ, සමාධිමත් වූ, ඒකාග්‍ර වූ සිතක් ඇති, සංවර වූ ඉන්ද්‍රියයන් ඇති අයෙක් වෙයි. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයා අපහසුවෙන් මැනිය හැකි පුද්ගලයා යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော အပ္ပမေယျော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အရဟံ ဟောတိ ခီဏာသဝေါ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော အပ္ပမေယျော. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တယော ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိ’’န္တိ. တတိယံ.

“මහණෙනි, ප්‍රමාණ කළ නොහැකි පුද්ගලයා කවරේද? මහණෙනි, මෙලොව යම් භික්ෂුවක් අරහත් වූයේ, ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කළේ වෙයිද, මහණෙනි, මේ පුද්ගලයා ප්‍රමාණ කළ නොහැකි පුද්ගලයා යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, ලෝකයෙහි පවත්නා වූ පුද්ගලයෝ මේ තිදෙනාය.” තෙවැනි සූත්‍රයයි.

၄. အာနေဉ္ဇသုတ္တံ

4. ආනෙඤ්ජ සූත්‍රය

၁၁၇. ‘‘တယောမေ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ တယော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ ပဋိဃသညာနံ အတ္ထင်္ဂမာ နာနတ္တသညာနံ အမနသိကာရာ ‘အနန္တော အာကာသော’တိ အာကာသာနဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော တဒဿာဒေတိ တံ နိကာမေတိ တေန စ ဝိတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ, တတြ ဌိတော တဒဓိမုတ္တော တဗ္ဗဟုလဝိဟာရီ အပရိဟီနော ကာလံ ကုရုမာနော အာကာသာနဉ္စာယတနူပဂါနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ. အာကာသာနဉ္စာယတနူပဂါနံ, ဘိက္ခဝေ, ဒေဝါနံ ဝီသတိ ကပ္ပသဟဿာနိ အာယုပ္ပမာဏံ. တတ္ထ ပုထုဇ္ဇနော ယာဝတာယုကံ ဌတွာ ယာဝတကံ တေသံ ဒေဝါနံ အာယုပ္ပမာဏံ တံ သဗ္ဗံ ခေပေတွာ နိရယမ္ပိ ဂစ္ဆတိ တိရစ္ဆာနယောနိမ္ပိ ဂစ္ဆတိ ပေတ္တိဝိသယမ္ပိ ဂစ္ဆတိ. ဘဂဝတော ပန သာဝကော တတ္ထ ယာဝတာယုကံ ဌတွာ ယာဝတကံ တေသံ ဒေဝါနံ အာယုပ္ပမာဏံ တံ သဗ္ဗံ ခေပေတွာ တသ္မိံယေဝ ဘဝေ ပရိနိဗ္ဗာယတိ. အယံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိသေသော အယံ အဓိပ္ပယာသော ဣဒံ နာနာကရဏံ သုတဝတော အရိယသာဝကဿ အဿုတဝတာ ပုထုဇ္ဇနေန, ယဒိဒံ ဂတိယာ ဥပပတ္တိယာ.

117. ‘‘මහණෙනි, ලෝකයෙහි පවත්නා වූ මේ පුද්ගලයෝ තිදෙනෙක් විද්‍යමාන වෙති. ඒ තිදෙනා කවුරුන්ද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් සියලු ආකාරයෙන් රූප සංඥාවන් ඉක්මවා යාමෙන්, ගැටීම් සංඥාවන් (පටිඝ සංඥා) අභාවයට පත්වීමෙන්, නානත්ව සංඥාවන් මෙනෙහි නොකිරීමෙන් ‘ආකාශය අනන්තය’යි ආකාශානඤ්චායතන සමාපත්තියට පැමිණ වාසය කරයි. ඔහු එය ආස්වාදනය කරයි, එය කැමති වෙයි, එයින් සතුටට පත්වෙයි. එහි පිහිටා, එයටම අධිමුක්තව, බොහෝ සෙයින් එහිම වෙසෙමින්, එයින් පිරිහෙන්නේ නැතිව කලුරිය කොට ආකාශානඤ්චායතනොපග දෙවියන් අතර සහභව්‍යතාවයට (එක්ව ඉපදීමට) පැමිණෙයි. මහණෙනි, ආකාශානඤ්චායතනොපග දෙවියන්ගේ ආයු ප්‍රමාණය මහා කල්ප විසිදහසකි. එහි පෘථග්ජන පුද්ගලයා තම ආයුෂ පවතින තාක් සිට, ඒ දෙවියන්ගේ ආයු ප්‍රමාණය යම් තාක්ද ඒ සියල්ල ගෙවා අවසන් කොට නිරයටද යයි, තිරිසන් යෝනියටද යයි, ප්‍රේත ලෝකයටද යයි. එහෙත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවකයා එහි ආයුෂ පවතින තාක් සිට, ඒ දෙවියන්ගේ ආයු ප්‍රමාණය යම් තාක්ද ඒ සියල්ල ගෙවා අවසන් කොට එම භවයෙහිදීම පරිනිර්වාණයට පත්වෙයි. මහණෙනි, ගතිය සහ උප්පත්තිය සම්බන්ධයෙන් ශ්‍රැතවත් ආර්ය ශ්‍රාවකයාගේ සහ අශ්‍රැතවත් පෘථග්ජන පුද්ගලයාගේ ඇති වෙනස, සුවිශේෂත්වය හා ප්‍රභේදය මෙයයි.’’

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော သဗ္ဗသော အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘အနန္တံ ဝိညာဏ’န္တိ ဝိညာဏဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော တဒဿာဒေတိ တံ နိကာမေတိ တေန စ ဝိတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ, တတြ ဌိတော တဒဓိမုတ္တော တဗ္ဗဟုလဝိဟာရီ အပရိဟီနော ကာလံ ကုရုမာနော ဝိညာဏဉ္စာယတနူပဂါနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ. ဝိညာဏဉ္စာယတနူပဂါနံ, ဘိက္ခဝေ, ဒေဝါနံ စတ္တာရီသံ ကပ္ပသဟဿာနိ အာယုပ္ပမာဏံ. တတ္ထ [Pg.271] ပုထုဇ္ဇနော ယာဝတာယုကံ ဌတွာ ယာဝတကံ တေသံ ဒေဝါနံ အာယုပ္ပမာဏံ တံ သဗ္ဗံ ခေပေတွာ နိရယမ္ပိ ဂစ္ဆတိ တိရစ္ဆာနယောနိမ္ပိ ဂစ္ဆတိ ပေတ္တိဝိသယမ္ပိ ဂစ္ဆတိ. ဘဂဝတော ပန သာဝကော တတ္ထ ယာဝတာယုကံ ဌတွာ ယာဝတကံ တေသံ ဒေဝါနံ အာယုပ္ပမာဏံ တံ သဗ္ဗံ ခေပေတွာ တသ္မိံယေဝ ဘဝေ ပရိနိဗ္ဗာယတိ. အယံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိသေသော အယံ အဓိပ္ပယာသော ဣဒံ နာနာကရဏံ သုတဝတော အရိယသာဝကဿ အဿုတဝတာ ပုထုဇ္ဇနေန, ယဒိဒံ ဂတိယာ ဥပပတ္တိယာ.

‘‘නැවතද මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් සියලු ආකාරයෙන් ආකාශානඤ්චායතනය ඉක්මවා ‘විඤ්ඤාණය අනන්තය’යි විඤ්ඤාණඤ්චායතන සමාපත්තියට පැමිණ වාසය කරයි. ඔහු එය ආස්වාදනය කරයි, එය කැමති වෙයි, එයින් සතුටට පත්වෙයි. එහි පිහිටා, එයටම අධිමුක්තව, බොහෝ සෙයින් එහිම වෙසෙමින්, එයින් පිරිහෙන්නේ නැතිව කලුරිය කොට විඤ්ඤාණඤ්චායතනොපග දෙවියන් අතර සහභව්‍යතාවයට පැමිණෙයි. මහණෙනි, විඤ්ඤාණඤ්චායතනොපග දෙවියන්ගේ ආයු ප්‍රමාණය මහා කල්ප හතළිස්දහසකි. එහි පෘථග්ජන පුද්ගලයා තම ආයුෂ පවතින තාක් සිට, ඒ දෙවියන්ගේ ආයු ප්‍රමාණය යම් තාක්ද ඒ සියල්ල ගෙවා අවසන් කොට නිරයටද යයි, තිරිසන් යෝනියටද යයි, ප්‍රේත ලෝකයටද යයි. එහෙත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවකයා එහි ආයුෂ පවතින තාක් සිට, ඒ දෙවියන්ගේ ආයු ප්‍රමාණය යම් තාක්ද ඒ සියල්ල ගෙවා අවසන් කොට එම භවයෙහිදීම පරිනිර්වාණයට පත්වෙයි. මහණෙනි, ගතිය සහ උප්පත්තිය සම්බන්ධයෙන් ශ්‍රැතවත් ආර්ය ශ්‍රාවකයාගේ සහ අශ්‍රැතවත් පෘථග්ජන පුද්ගලයාගේ ඇති වෙනස, සුවිශේෂත්වය හා ප්‍රභේදය මෙයයි.’’

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော သဗ္ဗသော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘နတ္ထိ ကိဉ္စီ’တိ အာကိဉ္စညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော တဒဿာဒေတိ တံ နိကာမေတိ တေန စ ဝိတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ, တတြ ဌိတော တဒဓိမုတ္တော တဗ္ဗဟုလဝိဟာရီ အပရိဟီနော ကာလံ ကုရုမာနော အာကိဉ္စညာယတနူပဂါနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ. အာကိဉ္စညာယတနူပဂါနံ, ဘိက္ခဝေ, ဒေဝါနံ သဋ္ဌိ ကပ္ပသဟဿာနိ အာယုပ္ပမာဏံ. တတ္ထ ပုထုဇ္ဇနော ယာဝတာယုကံ ဌတွာ ယာဝတကံ တေသံ ဒေဝါနံ အာယုပ္ပမာဏံ တံ သဗ္ဗံ ခေပေတွာ နိရယမ္ပိ ဂစ္ဆတိ တိရစ္ဆာနယောနိမ္ပိ ဂစ္ဆတိ ပေတ္တိဝိသယမ္ပိ ဂစ္ဆတိ. ဘဂဝတော ပန သာဝကော တတ္ထ ယာဝတာယုကံ ဌတွာ ယာဝတကံ တေသံ ဒေဝါနံ အာယုပ္ပမာဏံ တံ သဗ္ဗံ ခေပေတွာ တသ္မိံယေဝ ဘဝေ ပရိနိဗ္ဗာယတိ. အယံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိသေသော, အယံ အဓိပ္ပယာသော ဣဒံ နာနာကရဏံ သုတဝတော အရိယသာဝကဿ အဿုတဝတာ ပုထုဇ္ဇနေန, ယဒိဒံ ဂတိယာ ဥပပတ္တိယာ. ‘ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တယော ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိ’’’န္တိ. စတုတ္ထံ.

‘‘නැවතද මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් සියලු ආකාරයෙන් විඤ්ඤාණඤ්චායතනය ඉක්මවා ‘කිසිවක් නැත’යි ආකිඤ්චඤ්ඤායතන සමාපත්තියට පැමිණ වාසය කරයි. ඔහු එය ආස්වාදනය කරයි, එය කැමති වෙයි, එයින් සතුටට පත්වෙයි. එහි පිහිටා, එයටම අධිමුක්තව, බොහෝ සෙයින් එහිම වෙසෙමින්, එයින් පිරිහෙන්නේ නැතිව කලුරිය කොට ආකිඤ්චඤ්ඤායතනොපග දෙවියන් අතර සහභව්‍යතාවයට පැමිණෙයි. මහණෙනි, ආකිඤ්චඤ්ඤායතනොපග දෙවියන්ගේ ආයු ප්‍රමාණය මහා කල්ප හැටදහසකි. එහි පෘථග්ජන පුද්ගලයා තම ආයුෂ පවතින තාක් සිට, ඒ දෙවියන්ගේ ආයු ප්‍රමාණය යම් තාක්ද ඒ සියල්ල ගෙවා අවසන් කොට නිරයටද යයි, තිරිසන් යෝනියටද යයි, ප්‍රේත ලෝකයටද යයි. එහෙත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවකයා එහි ආයුෂ පවතින තාක් සිට, ඒ දෙවියන්ගේ ආයු ප්‍රමාණය යම් තාක්ද ඒ සියල්ල ගෙවා අවසන් කොට එම භවයෙහිදීම පරිනිර්වාණයට පත්වෙයි. මහණෙනි, ගතිය සහ උප්පත්තිය සම්බන්ධයෙන් ශ්‍රැතවත් ආර්ය ශ්‍රාවකයාගේ සහ අශ්‍රැතවත් පෘථග්ජන පුද්ගලයාගේ ඇති වෙනස, සුවිශේෂත්වය හා ප්‍රභේදය මෙයයි. මහණෙනි, ලෝකයෙහි පවත්නා වූ මේ පුද්ගලයෝ තිදෙනා විද්‍යමාන වෙති’’ යි වදාළ සේක. සිව්වන සූත්‍රයයි.

၅. ဝိပတ္တိသမ္ပဒါသုတ္တံ

5. විපත්ති සම්පදා සූත්‍රය

၁၁၈. ‘‘တိဿော ဣမာ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပတ္တိယော. ကတမာ တိဿော? သီလဝိပတ္တိ, စိတ္တဝိပတ္တိ, ဒိဋ္ဌိဝိပတ္တိ. ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, သီလဝိပတ္တိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပါဏာတိပါတီ ဟောတိ, အဒိန္နာဒါယီ ဟောတိ, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရီ ဟောတိ, မုသာဝါဒီ ဟောတိ, ပိသုဏဝါစော ဟောတိ, ဖရုသဝါစော ဟောတိ, သမ္ဖပ္ပလာပီ ဟောတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, သီလဝိပတ္တိ.

118. ‘‘මහණෙනි, මේ විපත්ති (පිරිහීම්) තුනකි. ඒ තුන කවරේද? ශීල විපත්තිය, චිත්ත විපත්තිය සහ දෘෂ්ඨි විපත්තියයි. මහණෙනි, ශීල විපත්තිය යනු කවරේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් සතුන් මරන්නෙක් වෙයි, නුදුන් දේ ගන්නෙක් වෙයි, කාමයෙහි වරදවා හැසිරෙන්නෙක් වෙයි, මුසාවාද පවසන්නෙක් වෙයි, කේලාම් කියන්නෙක් වෙයි, පරුෂ වචන කියන්නෙක් වෙයි, හිස් වචන දොඩන්නෙක් වෙයි. මහණෙනි, මෙය ශීල විපත්තිය යැයි කියනු ලැබේ.’’

‘‘ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, စိတ္တဝိပတ္တိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော အဘိဇ္ဈာလု ဟောတိ ဗျာပန္နစိတ္တော. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, စိတ္တဝိပတ္တိ.

‘‘මහණෙනි, චිත්ත විපත්තිය යනු කවරේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් දැඩි ලෝභය (අභිජ්ඣා) බහුල වූවෙක් වෙයි, ව්‍යාපන්න සිත් ඇත්තෙක් (වෛරී සහගත සිත් ඇත්තෙක්) වෙයි. මහණෙනි, මෙය චිත්ත විපත්තිය යැයි කියනු ලැබේ.’’

‘‘ကတမာ [Pg.272] စ, ဘိက္ခဝေ, ဒိဋ္ဌိဝိပတ္တိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ ဝိပရီတဒဿနော – ‘နတ္ထိ ဒိန္နံ, နတ္ထိ ယိဋ္ဌံ, နတ္ထိ ဟုတံ, နတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ, ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော, နတ္ထိ အယံ လောကော, နတ္ထိ ပရော လောကော, နတ္ထိ မာတာ, နတ္ထိ ပိတာ, နတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ, နတ္ထိ လောကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ သမ္မဂ္ဂတာ သမ္မာပဋိပန္နာ ယေ ဣမဉ္စ လောကံ ပရဉ္စ လောကံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေန္တီ’တိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဒိဋ္ဌိဝိပတ္တိ. သီလဝိပတ္တိဟေတု ဝါ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇန္တိ; စိတ္တဝိပတ္တိဟေတု ဝါ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇန္တိ; ဒိဋ္ဌိဝိပတ္တိဟေတု ဝါ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇန္တိ. ဣမာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တိဿော ဝိပတ္တိယောတိ.

“මහණෙනි, දෘෂ්ටි විපත්තිය (වැරදි දැකීමෙහි පිරිහීම) යනු කුමක්ද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ‘දුන් දෙයෙහි විපාක නැත, මහා යාග පැවැත්වීමෙහි විපාක නැත, පූජා පැවැත්වීමෙහි විපාක නැත, හොඳ නරක කර්මයන්ගේ ඵල විපාක නැත, මෙලොවක් නැත, පරලොවක් නැත, මව (සැපයීමෙහි) ඵල නැත, පියා (සැපයීමෙහි) ඵල නැත, ඕපපාතික සත්ත්වයෝ නැත, මෙලොව හා පරලොව තමාම විශිෂ්ට ඥානයෙන් ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට පවසන, මනා මඟට පිළිපන්, මනා පිළිවෙතෙහි යෙදුණු ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ ලොව නැතැ’යි මෙසේ මිථ්‍යා දෘෂ්ටික වෙයි, විපරීත දර්ශනයක් ඇත්තෙකු වෙයි. මහණෙනි, මෙය දෘෂ්ටි විපත්තිය යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, සීල විපත්තිය හේතුවෙන් සත්ත්වයෝ කය බිඳී මරණින් මතු අපාය, දුග්ගති, විනිපාත නම් වූ නිරයෙහි උපදිති; චිත්ත විපත්තිය හේතුවෙන් සත්ත්වයෝ කය බිඳී මරණින් මතු අපාය, දුග්ගති, විනිපාත නම් වූ නිරයෙහි උපදිති; දෘෂ්ටි විපත්තිය හේතුවෙන් සත්ත්වයෝ කය බිඳී මරණින් මතු අපාය, දුග්ගති, විනිපාත නම් වූ නිරයෙහි උපදිති. මහණෙනි, මේ වනාහි විපත්ති තුනයි.”

‘‘တိဿော ဣမာ, ဘိက္ခဝေ, သမ္ပဒါ. ကတမာ တိဿော? သီလသမ္ပဒါ, စိတ္တသမ္ပဒါ, ဒိဋ္ဌိသမ္ပဒါ. ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, သီလသမ္ပဒါ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ပိသုဏာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ဖရုသာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, သမ္ဖပ္ပလာပါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, သီလသမ္ပဒါ.

“මහණෙනි, මේ සම්පත්ති තුනකි. ඒ තුන කවරේද? සීල සම්පත්තිය, චිත්ත සම්පත්තිය හා දෘෂ්ටි සම්පත්තියයි. මහණෙනි, සීල සම්පත්තිය යනු කුමක්ද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් සතුන් මැරීමෙන් වැළකුණේ වෙයි, සොරකම් කිරීමෙන් වැළකුණේ වෙයි, කාමයෙහි වරදවා හැසිරීමෙන් වැළකුණේ වෙයි, බොරු කීමෙන් වැළකුණේ වෙයි, කේලාම් කීමෙන් වැළකුණේ වෙයි, පරුෂ වචනයෙන් වැළකුණේ වෙයි, හිස් වචනයෙන් වැළකුණේ වෙයි. මහණෙනි, මෙය සීල සම්පත්තිය යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, စိတ္တသမ္ပဒါ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော အနဘိဇ္ဈာလု ဟောတိ အဗျာပန္နစိတ္တော. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, စိတ္တသမ္ပဒါ.

“මහණෙනි, චිත්ත සම්පත්තිය යනු කුමක්ද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් අභිධ්‍යාවෙන් (ලෝභයෙන්) තොර වූයේ, ව්‍යාපාදයෙන් තොර වූ සිතක් ඇත්තේ වෙයි. මහණෙනි, මෙය චිත්ත සම්පත්තිය යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, ဒိဋ္ဌိသမ္ပဒါ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော သမ္မာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ အဝိပရီတဒဿနော – ‘အတ္ထိ ဒိန္နံ, အတ္ထိ ယိဋ္ဌံ, အတ္ထိ ဟုတံ, အတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော, အတ္ထိ အယံ လောကော, အတ္ထိ ပရော လောကော, အတ္ထိ မာတာ, အတ္ထိ ပိတာ, အတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ, အတ္ထိ လောကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ သမ္မဂ္ဂတာ သမ္မာပဋိပန္နာ ယေ ဣမဉ္စ လောကံ ပရဉ္စ လောကံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေန္တီ’တိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဒိဋ္ဌိသမ္ပဒါ. သီလသမ္ပဒါဟေတု ဝါ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇန္တိ; စိတ္တသမ္ပဒါဟေတု ဝါ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇန္တိ[Pg.273]; ဒိဋ္ဌိသမ္ပဒါဟေတု ဝါ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇန္တိ. ဣမာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တိဿော သမ္ပဒါ’’တိ. ပဉ္စမံ.

“මහණෙනි, දෘෂ්ටි සම්පත්තිය යනු කුමක්ද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ‘දුන් දෙයෙහි විපාක ඇත, මහා යාග පැවැත්වීමෙහි විපාක ඇත, පූජා පැවැත්වීමෙහි විපාක ඇත, හොඳ නරක කර්මයන්ගේ ඵල විපාක ඇත, මෙලොවක් ඇත, පරලොවක් ඇත, මව (සැපයීමෙහි) ඵල ඇත, පියා (සැපයීමෙහි) ඵල ඇත, ඕපපාතික සත්ත්වයෝ ඇත, මෙලොව හා පරලොව තමාම විශිෂ්ට ඥානයෙන් ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට පවසන, මනා මඟට පිළිපන්, මනා පිළිවෙතෙහි යෙදුණු ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ ලොව ඇතැ’යි මෙසේ සම්මා දෘෂ්ටික වෙයි, අවිපරීත දර්ශනයක් ඇත්තෙකු වෙයි. මහණෙනි, මෙය දෘෂ්ටි සම්පත්තිය යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, සීල සම්පත්තිය හේතුවෙන් සත්ත්වයෝ කය බිඳී මරණින් මතු සුගති නම් වූ ස්වර්ග ලෝකයෙහි උපදිති; චිත්ත සම්පත්තිය හේතුවෙන් සත්ත්වයෝ කය බිඳී මරණින් මතු සුගති නම් වූ ස්වර්ග ලෝකයෙහි උපදිති; දෘෂ්ටි සම්පත්තිය හේතුවෙන් සත්ත්වයෝ කය බිඳී මරණින් මතු සුගති නම් වූ ස්වර්ග ලෝකයෙහි උපදිති. මහණෙනි, මේ වනාහි සම්පත්ති තුනයි.” පස්වැනි සූත්‍රයයි.

၆. အပဏ္ဏကသုတ္တံ

6. අපණ්ණක සූත්‍රය

၁၁၉. ‘‘တိဿော ဣမာ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပတ္တိယော. ကတမာ တိဿော? သီလဝိပတ္တိ, စိတ္တဝိပတ္တိ, ဒိဋ္ဌိဝိပတ္တိ. ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, သီလဝိပတ္တိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပါဏာတိပါတီ ဟောတိ…ပေ… သမ္ဖပ္ပလာပီ ဟောတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, သီလဝိပတ္တိ.

119. “මහණෙනි, මේ විපත්ති තුනකි. ඒ තුන කවරේද? සීල විපත්තිය, චිත්ත විපත්තිය හා දෘෂ්ටි විපත්තියයි. මහණෙනි, සීල විපත්තිය යනු කුමක්ද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් සතුන් මරන්නෙක් වෙයි... පෙ... හිස් වචන පවසන්නෙක් වෙයි. මහණෙනි, මෙය සීල විපත්තිය යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, စိတ္တဝိပတ္တိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော အဘိဇ္ဈာလု ဟောတိ ဗျာပန္နစိတ္တော. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, စိတ္တဝိပတ္တိ.

“මහණෙනි, චිත්ත විපත්තිය යනු කුමක්ද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් අභිධ්‍යාව (දැඩි ලෝභය) ඇත්තෙක්, ව්‍යාපාද සහිත සිතක් ඇත්තෙක් වෙයි. මහණෙනි, මෙය චිත්ත විපත්තිය යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, ဒိဋ္ဌိဝိပတ္တိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ ဝိပရီတဒဿနော – ‘နတ္ထိ ဒိန္နံ, နတ္ထိ ယိဋ္ဌံ…ပေ… ယေ ဣမဉ္စ လောကံ ပရဉ္စ လောကံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေန္တီ’တိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဒိဋ္ဌိဝိပတ္တိ. သီလဝိပတ္တိဟေတု ဝါ, ဘိက္ခဝေ…ပေ… ဒိဋ္ဌိဝိပတ္တိဟေတု ဝါ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇန္တိ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, အပဏ္ဏကော မဏိ ဥဒ္ဓံ ခိတ္တော ယေန ယေနေဝ ပတိဋ္ဌာတိ သုပ္ပတိဋ္ဌိတံယေဝ ပတိဋ္ဌာတိ; ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သီလဝိပတ္တိဟေတု ဝါ သတ္တာ…ပေ… ဥပပဇ္ဇန္တိ. ဣမာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တိဿော ဝိပတ္တိယောတိ.

“මහණෙනි, දෘෂ්ටි විපත්තිය යනු කුමක්ද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ‘දුන් දෙයෙහි විපාක නැත, මහා යාග පැවැත්වීමෙහි විපාක නැත... පෙ... පවසන ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ ලොව නැතැ’යි මෙසේ මිථ්‍යා දෘෂ්ටික වෙයි, විපරීත දර්ශනයක් ඇත්තෙකු වෙයි. මහණෙනි, මෙය දෘෂ්ටි විපත්තිය යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, සීල විපත්තිය හේතුවෙන් ද... පෙ... දෘෂ්ටි විපත්තිය හේතුවෙන් ද සත්ත්වයෝ කය බිඳී මරණින් මතු අපාය, දුග්ගති, විනිපාත නම් වූ නිරයෙහි උපදිති. මහණෙනි, එය යම් සේ අහසට දමන ලද පැති හයක් ඇති දාදු කැටයක් යම් ම පැත්තකින් වැටුණත් මනාව පිහිටන්නේ ද; මහණෙනි, එමෙන්ම සීල විපත්තිය හේතුවෙන් සත්ත්වයෝ... පෙ... උපදිති. මහණෙනි, මේ වනාහි විපත්ති තුනයි.”

‘‘တိဿော ဣမာ, ဘိက္ခဝေ, သမ္ပဒါ. ကတမာ တိဿော? သီလသမ္ပဒါ, စိတ္တသမ္ပဒါ, ဒိဋ္ဌိသမ္ပဒါ. ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, သီလသမ္ပဒါ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ…ပေ… အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, သီလသမ္ပဒါ.

“මහණෙනි, මේ සම්පත්ති තුනකි. ඒ තුන කවරේද? සීල සම්පත්තිය, චිත්ත සම්පත්තිය හා දෘෂ්ටි සම්පත්තියයි. මහණෙනි, සීල සම්පත්තිය යනු කුමක්ද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් සතුන් මැරීමෙන් වැළකුණේ වෙයි... පෙ... මහණෙනි, මෙය සීල සම්පත්තිය යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, စိတ္တသမ္ပဒါ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော အနဘိဇ္ဈာလု ဟောတိ အဗျာပန္နစိတ္တော. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, စိတ္တသမ္ပဒါ.

“මහණෙනි, චිත්ත සම්පත්තිය යනු කුමක්ද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් අභිධ්‍යාවෙන් (ලෝභයෙන්) තොර වූයේ, ව්‍යාපාදයෙන් තොර වූ සිතක් ඇත්තේ වෙයි. මහණෙනි, මෙය චිත්ත සම්පත්තිය යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, ဒိဋ္ဌိသမ္ပဒါ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော သမ္မာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ အဝိပရီတဒဿနော – ‘အတ္ထိ ဒိန္နံ, အတ္ထိ ယိဋ္ဌံ…ပေ… ယေ ဣမဉ္စ လောကံ ပရဉ္စ လောကံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေန္တီ’တိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဒိဋ္ဌိသမ္ပဒါ. သီလသမ္ပဒါဟေတု ဝါ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇန္တိ. စိတ္တသမ္ပဒါဟေတု ဝါ…ပေ… ဒိဋ္ဌိသမ္ပဒါဟေတု [Pg.274] ဝါ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇန္တိ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, အပဏ္ဏကော မဏိ ဥဒ္ဓံ ခိတ္တော ယေန ယေနေဝ ပတိဋ္ဌာတိ သုပ္ပတိဋ္ဌိတံယေဝ ပတိဋ္ဌာတိ; ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သီလသမ္ပဒါဟေတု ဝါ သတ္တာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇန္တိ, စိတ္တသမ္ပဒါဟေတု ဝါ သတ္တာ…ပေ… ဒိဋ္ဌိသမ္ပဒါဟေတု ဝါ သတ္တာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇန္တိ. ဣမာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တိဿော သမ္ပဒါ’’တိ. ဆဋ္ဌံ.

“මහණෙනි, දෘෂ්ටි සම්පත්තිය යනු කවරේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ‘දුන් දෙයෙහි විපාක ඇත, පූජා කළ දෙයෙහි විපාක ඇත... යම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ මෙලොව හා පරලොව තමන්ම විශිෂ්ට ඥානයෙන් ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට අවබෝධ කරවා ප්‍රකාශ කරත්ද, (එබඳු උතුමෝ ලොව වෙසෙති)’ යනුවෙන් නිවැරදි දැක්ම ඇති, නොපෙරළුණු දර්ශනයෙන් යුක්ත වෙයි. මහණෙනි, මෙය දෘෂ්ටි සම්පත්තිය යයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, ශීල සම්පත්තිය හේතුවෙන් හෝ සත්වයෝ කය බිඳී මරණින් මතු සුගති සංඛ්‍යාත ස්වර්ග ලෝකයෙහි උපදිති. චිත්ත සම්පත්තිය හේතුවෙන් හෝ... දෘෂ්ටි සම්පත්තිය හේතුවෙන් හෝ මහණෙනි, සත්වයෝ කය බිඳී මරණින් මතු සුගති සංඛ්‍යාත ස්වර්ග ලෝකයෙහි උපදිති. මහණෙනි, උඩට දමන ලද පැති හයක් සහිත දාදු කැටයක් යම් යම් අයුරින් වැටෙන්නේද, එය මැනවින් පිහිටාම සිටින්නාක් මෙනි; මහණෙනි, එලෙසම ශීල සම්පත්තිය හේතුවෙන් සත්වයෝ කය බිඳී මරණින් මතු සුගති සංඛ්‍යාත ස්වර්ග ලෝකයෙහි උපදිති, චිත්ත සම්පත්තිය හේතුවෙන්... දෘෂ්ටි සම්පත්තිය හේතුවෙන් සත්වයෝ කය බිඳී මරණින් මතු සුගති සංඛ්‍යාත ස්වර්ග ලෝකයෙහි උපදිති. මහණෙනි, මේ වනාහි සම්පත්ති තුනයි.”

၇. ကမ္မန္တသုတ္တံ

7. කම්මන්ත සූත්‍රය

၁၂၀. ‘‘တိဿော ဣမာ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပတ္တိယော. ကတမာ တိဿော? ကမ္မန္တဝိပတ္တိ, အာဇီဝဝိပတ္တိ, ဒိဋ္ဌိဝိပတ္တိ. ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မန္တဝိပတ္တိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပါဏာတိပါတီ ဟောတိ…ပေ… သမ္ဖပ္ပလာပီ ဟောတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မန္တဝိပတ္တိ.

120. “මහණෙනි, මේ විපත්ති තුනකි. ඒ තුන කවරේද? කර්මාන්ත විපත්තිය, ආජීව විපත්තිය සහ දෘෂ්ටි විපත්තියයි. මහණෙනි, කර්මාන්ත විපත්තිය යනු කවරේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ප්‍රාණඝාත කරන්නේ වෙයි... හිස් වචන පවසන්නේ වෙයි. මහණෙනි, මෙය කර්මාන්ත විපත්තිය යයි කියනු ලැබේ.”

‘‘ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, အာဇီဝဝိပတ္တိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော မိစ္ဆာအာဇီဝေါ ဟောတိ, မိစ္ဆာအာဇီဝေန ဇီဝိကံ ကပ္ပေတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အာဇီဝဝိပတ္တိ.

“මහණෙනි, ආජීව විපත්තිය යනු කවරේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් මිථ්‍යා ආජීවයෙන් යුක්ත වෙයි, මිථ්‍යා ආජීවයෙන් ජීවිකාව ගෙවයි. මහණෙනි, මෙය ආජීව විපත්තිය යයි කියනු ලැබේ.”

‘‘ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, ဒိဋ္ဌိဝိပတ္တိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ ဝိပရီတဒဿနော – ‘နတ္ထိ ဒိန္နံ, နတ္ထိ ယိဋ္ဌံ…ပေ… ယေ ဣမဉ္စ လောကံ ပရဉ္စ လောကံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေန္တီ’တိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဒိဋ္ဌိဝိပတ္တိ. ဣမာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တိဿော ဝိပတ္တိယောတိ.

“මහණෙනි, දෘෂ්ටි විපත්තිය යනු කවරේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ‘දුන් දෙයෙහි විපාක නැත, පූජා කළ දෙයෙහි විපාක නැත... යම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ මෙලොව හා පරලොව තමන්ම විශිෂ්ට ඥානයෙන් අවබෝධ කොට ප්‍රකාශ කරත්ද, (එබඳු උතුමෝ ලොව නැත)’ යනුවෙන් මිථ්‍යා දෘෂ්ටික වෙයි, විපරීත දර්ශනයෙන් යුක්ත වෙයි. මහණෙනි, මෙය දෘෂ්ටි විපත්තිය යයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, මේ වනාහි විපත්ති තුනයි.”

‘‘တိဿော ဣမာ, ဘိက္ခဝေ, သမ္ပဒါ. ကတမာ တိဿော? ကမ္မန္တသမ္ပဒါ, အာဇီဝသမ္ပဒါ, ဒိဋ္ဌိသမ္ပဒါ. ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မန္တသမ္ပဒါ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ…ပေ… သမ္ဖပ္ပလာပါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မန္တသမ္ပဒါ.

“මහණෙනි, මේ සම්පත්ති තුනකි. ඒ තුන කවරේද? කර්මාන්ත සම්පත්තිය, ආජීව සම්පත්තිය සහ දෘෂ්ටි සම්පත්තියයි. මහණෙනි, කර්මාන්ත සම්පත්තිය යනු කවරේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ප්‍රාණඝාතයෙන් වැළකුණේ වෙයි... හිස් වචනයෙන් වැළකුණේ වෙයි. මහණෙනි, මෙය කර්මාන්ත සම්පත්තිය යයි කියනු ලැබේ.”

‘‘ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, အာဇီဝသမ္ပဒါ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော သမ္မာအာဇီဝေါ ဟောတိ, သမ္မာအာဇီဝေန ဇီဝိကံ ကပ္ပေတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အာဇီဝသမ္ပဒါ.

“මහණෙනි, ආජීව සම්පත්තිය යනු කවරේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් සම්‍යග් ආජීවයෙන් යුක්ත වෙයි, සම්‍යග් ආජීවයෙන් ජීවිකාව ගෙවයි. මහණෙනි, මෙය ආජීව සම්පත්තිය යයි කියනු ලැබේ.”

‘‘ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, ဒိဋ္ဌိသမ္ပဒါ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော သမ္မာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ အဝိပရီတဒဿနော – ‘အတ္ထိ ဒိန္နံ, အတ္ထိ ယိဋ္ဌံ…ပေ… ယေ ဣမဉ္စ လောကံ ပရဉ္စ [Pg.275] လောကံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေန္တီ’တိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဒိဋ္ဌိသမ္ပဒါ. ဣမာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တိဿော သမ္ပဒါ’’တိ. သတ္တမံ.

“මහණෙනි, දෘෂ්ටි සම්පත්තිය යනු කවරේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ‘දුන් දෙයෙහි විපාක ඇත, පූජා කළ දෙයෙහි විපාක ඇත... යම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ මෙලොව හා පරලොව තමන්ම විශිෂ්ට ඥානයෙන් අවබෝධ කොට ප්‍රකාශ කරත්ද, (එබඳු උතුමෝ ලොව වෙසෙති)’ යනුවෙන් නිවැරදි දැක්ම ඇති, නොපෙරළුණු දර්ශනයෙන් යුක්ත වෙයි. මහණෙනි, මෙය දෘෂ්ටි සම්පත්තිය යයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, මේ වනාහි සම්පත්ති තුනයි.”

၈. ပဌမသောစေယျသုတ္တံ

8. පළමු සෝචෙය්‍ය සූත්‍රය

၁၂၁. ‘‘တီဏိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, သောစေယျာနိ. ကတမာနိ တီဏိ? ကာယသောစေယျံ, ဝစီသောစေယျံ, မနောသောစေယျံ. ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ကာယသောစေယျံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ကာယသောစေယျံ.

121. “මහණෙනි, මේ පාරිශුද්ධි (සෝචෙය්‍ය) තුනකි. ඒ තුන කවරේද? කාය පාරිශුද්ධිය, වචී පාරිශුද්ධිය සහ මනෝ පාරිශුද්ධියයි. මහණෙනි, කාය පාරිශුද්ධිය යනු කවරේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ප්‍රාණඝාතයෙන් වැළකුණේ වෙයි, සොරකමින් වැළකුණේ වෙයි, කාමමිථ්‍යාචාරයෙන් වැළකුණේ වෙයි. මහණෙනි, මෙය කාය පාරිශුද්ධිය යයි කියනු ලැබේ.”

‘‘ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဝစီသောစေယျံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ပိသုဏာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ဖရုသာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, သမ္ဖပ္ပလာပါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ ဘိက္ခဝေ, ဝစီသောစေယျံ.

“මහණෙනි, වචී පාරිශුද්ධිය යනු කවරේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් මුසාවාදයෙන් වැළකුණේ වෙයි, කේලාම් කීමෙන් වැළකුණේ වෙයි, රළු වචනයෙන් වැළකුණේ වෙයි, හිස් වචනයෙන් වැළකුණේ වෙයි. මහණෙනි, මෙය වචී පාරිශුද්ධිය යයි කියනු ලැබේ.”

‘‘ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, မနောသောစေယျံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော အနဘိဇ္ဈာလု ဟောတိ အဗျာပန္နစိတ္တော သမ္မာဒိဋ္ဌိကော. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, မနောသောစေယျံ. ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဏိ သောစေယျာနီ’’တိ. အဋ္ဌမံ.

“මහණෙනි, මනෝ පාරිශුද්ධිය යනු කවරේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් දැඩි ලෝභය (අභිජ්ඣා) නැත්තෙක් වෙයි, ව්‍යාපාද රහිත සිත් ඇත්තෙක් වෙයි, සම්මා දිට්ඨික වෙයි. මහණෙනි, මෙය මනෝ පාරිශුද්ධිය යයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, මේ වනාහි පාරිශුද්ධි තුනයි.”

၉. ဒုတိယသောစေယျသုတ္တံ

9. දෙවන සෝචෙය්‍ය සූත්‍රය

၁၂၂. ‘‘တီဏိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, သောစေယျာနိ. ကတမာနိ တီဏိ? ကာယသောစေယျံ, ဝစီသောစေယျံ, မနောသောစေယျံ. ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ကာယသောစေယျံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, အဗြဟ္မစရိယာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ကာယသောစေယျံ.

122. “මහණෙනි, මේ පාරිශුද්ධි තුනකි. ඒ තුන කවරේද? කාය පාරිශුද්ධිය, වචී පාරිශුද්ධිය සහ මනෝ පාරිශුද්ධියයි. මහණෙනි, කාය පාරිශුද්ධිය යනු කවරේද? මහණෙනි, මෙහි මහණෙක් ප්‍රාණඝාතයෙන් වැළකුණේ වෙයි, සොරකමින් වැළකුණේ වෙයි, අබ්‍රහ්මචර්යාවෙන් වැළකුණේ වෙයි. මහණෙනි, මෙය කාය පාරිශුද්ධිය යයි කියනු ලැබේ.”

‘‘ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဝစီသောစေယျံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ပိသုဏာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ဖရုသာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, သမ္ဖပ္ပလာပါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဝစီသောစေယျံ.

“මහණෙනි, වචී පාරිශුද්ධිය යනු කවරේද? මහණෙනි, මෙහි මහණෙක් මුසාවාදයෙන් වැළකුණේ වෙයි, කේලාම් කීමෙන් වැළකුණේ වෙයි, රළු වචනයෙන් වැළකුණේ වෙයි, හිස් වචනයෙන් වැළකුණේ වෙයි. මහණෙනි, මෙය වචී පාරිශුද්ධිය යයි කියනු ලැබේ.”

‘‘ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, မနောသောစေယျံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ကာမစ္ဆန္ဒံ – ‘အတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ကာမစ္ဆန္ဒော’တိ ပဇာနာတိ; အသန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ကာမစ္ဆန္ဒံ – ‘နတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ကာမစ္ဆန္ဒော’တိ ပဇာနာတိ; ယထာ စ အနုပ္ပန္နဿ ကာမစ္ဆန္ဒဿ [Pg.276] ဥပ္ပာဒေါ ဟောတိ, တဉ္စ ပဇာနာတိ; ယထာ စ ဥပ္ပန္နဿ ကာမစ္ဆန္ဒဿ ပဟာနံ ဟောတိ, တဉ္စ ပဇာနာတိ; ယထာ စ ပဟီနဿ ကာမစ္ဆန္ဒဿ အာယတိံ အနုပ္ပာဒေါ ဟောတိ, တဉ္စ ပဇာနာတိ; သန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ဗျာပါဒံ – ‘အတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ဗျာပါဒေါ’တိ ပဇာနာတိ; အသန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ဗျာပါဒံ – ‘နတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ဗျာပါဒေါ’တိ ပဇာနာတိ; ယထာ စ အနုပ္ပန္နဿ ဗျာပါဒဿ ဥပ္ပာဒေါ ဟောတိ, တဉ္စ ပဇာနာတိ; ယထာ စ ဥပ္ပန္နဿ ဗျာပါဒဿ ပဟာနံ ဟောတိ, တဉ္စ ပဇာနာတိ; ယထာ စ ပဟီနဿ ဗျာပါဒဿ အာယတိံ အနုပ္ပာဒေါ ဟောတိ, တဉ္စ ပဇာနာတိ; သန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ထိနမိဒ္ဓံ – ‘အတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ထိနမိဒ္ဓ’န္တိ ပဇာနာတိ; အသန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ထိနမိဒ္ဓံ – ‘နတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ထိနမိဒ္ဓ’န္တိ ပဇာနာတိ; ယထာ စ အနုပ္ပန္နဿ ထိနမိဒ္ဓဿ ဥပ္ပာဒေါ ဟောတိ, တဉ္စ ပဇာနာတိ; ယထာ စ ဥပ္ပန္နဿ ထိနမိဒ္ဓဿ ပဟာနံ ဟောတိ, တဉ္စ ပဇာနာတိ; ယထာ စ ပဟီနဿ ထိနမိဒ္ဓဿ အာယတိံ အနုပ္ပာဒေါ ဟောတိ, တဉ္စ ပဇာနာတိ; သန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စံ – ‘အတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စ’န္တိ ပဇာနာတိ; အသန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စံ – ‘နတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စ’န္တိ ပဇာနာတိ; ယထာ စ အနုပ္ပန္နဿ ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စဿ ဥပ္ပာဒေါ ဟောတိ, တဉ္စ ပဇာနာတိ; ယထာ စ ဥပ္ပန္နဿ ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စဿ ပဟာနံ ဟောတိ, တဉ္စ ပဇာနာတိ; ယထာ စ ပဟီနဿ ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စဿ အာယတိံ အနုပ္ပာဒေါ ဟောတိ, တဉ္စ ပဇာနာတိ; သန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ဝိစိကိစ္ဆံ – ‘အတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ဝိစိကိစ္ဆာ’တိ ပဇာနာတိ; အသန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ဝိစိကိစ္ဆံ – ‘နတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ဝိစိကိစ္ဆာ’တိ ပဇာနာတိ; ယထာ စ အနုပ္ပန္နာယ ဝိစိကိစ္ဆာယ ဥပ္ပာဒေါ ဟောတိ, တဉ္စ ပဇာနာတိ; ယထာ စ ဥပ္ပန္နာယ ဝိစိကိစ္ဆာယ ပဟာနံ ဟောတိ, တဉ္စ ပဇာနာတိ; ယထာ စ ပဟီနာယ ဝိစိကိစ္ဆာယ အာယတိံ အနုပ္ပာဒေါ ဟောတိ, တဉ္စ ပဇာနာတိ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, မနောသောစေယျံ. ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဏိ သောစေယျာနီတိ.

‘‘මහණෙනි, මනෝ සෞචෙය්‍යය (මනසෙහි පිරිසිදු බව) යනු කුමක්ද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව තමා තුළ කාමච්ඡන්දය පවතින විට ‘මා තුළ කාමච්ඡන්දය පවතින්නේය’ යි පිරිසිඳ දනියි; තමා තුළ කාමච්ඡන්දය නොමැති විට ‘මා තුළ කාමච්ඡන්දය නොමැත්තේය’ යි පිරිසිඳ දනියි; නූපන්නා වූ කාමච්ඡන්දය යම් සේ උපදී ද, එය ද පිරිසිඳ දනියි; උපන්නා වූ කාමච්ඡන්දය යම් සේ ප්‍රහීණ වේ ද, එය ද පිරිසිඳ දනියි; ප්‍රහීණ වූ කාමච්ඡන්දය මතු යම් සේ නූපදී ද, එය ද පිරිසිඳ දනියි. තමා තුළ ව්‍යාපාදය පවතින විට ‘මා තුළ ව්‍යාපාදය පවතින්නේය’ යි පිරිසිඳ දනියි; තමා තුළ ව්‍යාපාදය නොමැති විට ‘මා තුළ ව්‍යාපාදය නොමැත්තේය’ යි පිරිසිඳ දනියි; නූපන්නා වූ ව්‍යාපාදය යම් සේ උපදී ද, එය ද පිරිසිඳ දනියි; උපන්නා වූ ව්‍යාපාදය යම් සේ ප්‍රහීණ වේ ද, එය ද පිරිසිඳ දනියි; ප්‍රහීණ වූ ව්‍යාපාදය මතු යම් සේ නූපදී ද, එය ද පිරිසිඳ දනියි. තමා තුළ ථීනමිද්ධය පවතින විට ‘මා තුළ ථීනමිද්ධය පවතින්නේය’ යි පිරිසිඳ දනියි; තමා තුළ ථීනමිද්ධය නොමැති විට ‘මා තුළ ථීනමිද්ධය නොමැත්තේය’ යි පිරිසිඳ දනියි; නූපන්නා වූ ථීනමිද්ධය යම් සේ උපදී ද, එය ද පිරිසිඳ දනියි; උපන්නා වූ ථීනමිද්ධය යම් සේ ප්‍රහීණ වේ ද, එය ද පිරිසිඳ දනියි; ප්‍රහීණ වූ ථීනමිද්ධය මතු යම් සේ නූපදී ද, එය ද පිරිසිඳ දනියි. තමා තුළ උද්ධච්චකුක්කුච්චය පවතින විට ‘මා තුළ උද්ධච්චකුක්කුච්චය පවතින්නේය’ යි පිරිසිඳ දනියි; තමා තුළ උද්ධච්චකුක්කුච්චය නොමැති විට ‘මා තුළ උද්ධච්චකුක්කුච්චය නොමැත්තේය’ යි පිරිසිඳ දනියි; නූපන්නා වූ උද්ධච්චකුක්කුච්චය යම් සේ උපදී ද, එය ද පිරිසිඳ දනියි; උපන්නා වූ උද්ධච්චකුක්කුච්චය යම් සේ ප්‍රහීණ වේ ද, එය ද පිරිසිඳ දනියි; ප්‍රහීණ වූ උද්ධච්චකුක්කුච්චය මතු යම් සේ නූපදී ද, එය ද පිරිසිඳ දනියි. තමා තුළ විචිකිච්ඡාව පවතින විට ‘මා තුළ විචිකිච්ඡාව පවතින්නේය’ යි පිරිසිඳ දනියි; තමා තුළ විචිකිච්ඡාව නොමැති විට ‘මා තුළ විචිකිච්ඡාව නොමැත්තේය’ යි පිරිසිඳ දනියි; නූපන්නා වූ විචිකිච්ඡාව යම් සේ උපදී ද, එය ද පිරිසිඳ දනියි; උපන්නා වූ විචිකිච්ඡාව යම් සේ ප්‍රහීණ වේ ද, එය ද පිරිසිඳ දනියි; ප්‍රහීණ වූ විචිකිච්ඡාව මතු යම් සේ නූපදී ද, එය ද පිරිසිඳ දනියි. මහණෙනි, මෙය මනෝ සෞචෙය්‍යය යයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, මේ වනාහි සෞචෙය්‍යයෝ තිදෙනා වෙති.’’

‘‘ကာယသုစိံ ဝစီသုစိံ, စေတောသုစိံ အနာသဝံ;

သုစိံ သောစေယျသမ္ပန္နံ, အာဟု နိနှာတပါပက’’န္တိ. နဝမံ;

‘‘කයින් පිරිසිදු වූ, වචනයෙන් පිරිසිදු වූ, සිතින් පිරිසිදු වූ, ආශ්‍රව රහිත වූ, පිරිසිදු බවින් යුක්ත වූ, පාපයන් සෝදා හැරියා වූ ඒ පිරිසිදු තැනැත්තා ‘සෝදා පිරිසිදු කළ පව් ඇති තැනැත්තා’ යයි (බුද්ධාදීහු) පවසති.’’ නවවැනි සූත්‍රයයි.

၁၀. မောနေယျသုတ္တံ

10. මෞනෙය්‍ය සූත්‍රය

၁၂၃. ‘‘တီဏိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, မောနေယျာနိ. ကတမာနိ တီဏိ? ကာယမောနေယျံ, ဝစီမောနေယျံ, မနောမောနေယျံ. ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ကာယမောနေယျံ[Pg.277]? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, အဗြဟ္မစရိယာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ကာယမောနေယျံ.

123. ‘‘මහණෙනි, මේ මෞනෙය්‍ය (මුනි ගුණ) තිදෙනෙකි. ඒ තිදෙනා කවරහුද? කාය මෞනෙය්‍යය, වචී මෞනෙය්‍යය, මනෝ මෞනෙය්‍යය යි. මහණෙනි, කාය මෞනෙය්‍යය යනු කුමක්ද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව ප්‍රාණාඝාතයෙන් වැළකුණේ වෙයි, අදත්තාදානයෙන් වැළකුණේ වෙයි, අබ්‍රහ්මචර්යාවෙන් වැළකුණේ වෙයි. මහණෙනි, මෙය කාය මෞනෙය්‍යය යයි කියනු ලැබේ.’’

‘‘ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဝစီမောနေယျံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ပိသုဏာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ဖရုသာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, သမ္ဖပ္ပလာပါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဝစီမောနေယျံ.

‘‘මහණෙනි, වචී මෞනෙය්‍යය යනු කුමක්ද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව මුසාවාදයෙන් වැළකුණේ වෙයි, පිසුණු බසින් වැළකුණේ වෙයි, රළු බසින් වැළකුණේ වෙයි, හිස් බසින් වැළකුණේ වෙයි. මහණෙනි, මෙය වචී මෞනෙය්‍යය යයි කියනු ලැබේ.’’

‘‘ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, မနောမောနေယျံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, မနောမောနေယျံ. ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဏိ မောနေယျာနီ’’တိ.

‘‘මහණෙනි, මනෝ මෞනෙය්‍යය යනු කුමක්ද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීමෙන්, ආශ්‍රව රහිත වූ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මෙලොවදීම තමාම විශිෂ්ට ඥානයෙන් සාක්ෂාත් කොට, එයට පැමිණ වාසය කරයි. මහණෙනි, මෙය මනෝ මෞනෙය්‍යය යයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, මේ වනාහි මෞනෙය්‍යයන් තිදෙනා වෙති.’’

‘‘ကာယမုနိံ ဝစီမုနိံ, စေတောမုနိံ အနာသဝံ;

မုနိံ မောနေယျသမ္ပန္နံ, အာဟု သဗ္ဗပ္ပဟာယိန’’န္တိ. ဒသမံ;

‘‘කයින් මුනිවරයකු වූ, වචනයෙන් මුනිවරයකු වූ, සිතින් මුනිවරයකු වූ, ආශ්‍රව රහිත වූ, මෞනෙය්‍ය ගුණයෙන් යුක්ත වූ, සියල්ල (සියලු අකුසල්) ප්‍රහීණ කළ තැනැත්තා ‘මුනිවරයා’ යයි (බුද්ධාදීහු) පවසති.’’ දසවැනි සූත්‍රයයි.

အာပါယိကဝဂ္ဂေါ ဒွါဒသမော.

දොළොස්වැනි ආපායික වර්ගය නිමාවට පත්විය.

တဿုဒ္ဒါနံ –

එහි උද්දානය (සාරාංශය) -

အာပါယိကော ဒုလ္လဘော အပ္ပမေယျံ, အာနေဉ္ဇဝိပတ္တိသမ္ပဒါ;

အပဏ္ဏကော စ ကမ္မန္တော, ဒွေ သောစေယျာနိ မောနေယျန္တိ.

ආපායික සූත්‍රය, දුල්ලභ සූත්‍රය, අප්පමෙය්‍ය සූත්‍රය, ආනෙඤ්ජ, විපත්ති හා සම්පදා සූත්‍රයන් ද, හයවැන්න අපණ්ණක සූත්‍රය ද, කම්මන්ත සූත්‍රය ද, සෞචෙය්‍ය සූත්‍ර දෙක ද මෞනෙය්‍ය සූත්‍රය ද වේ.

(၁၃) ၃. ကုသိနာရဝဂ္ဂေါ

(13) 3. කුසිනාරා වර්ගය

၁. ကုသိနာရသုတ္တံ

1. කුසිනාරා සූත්‍රය

၁၂၄. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ကုသိနာရာယံ ဝိဟရတိ ဗလိဟရဏေ ဝနသဏ္ဍေ. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဘိက္ခဝေါ’’တိ. ‘‘ဘဒန္တေ’’တိ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

124. එක් සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කුසිනාරා නුවර බලිහරණ නම් වනයෙහි වැඩවසන සේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ‘‘මහණෙනි’’ යි භික්ෂූන් ඇමතූ සේක. ‘‘ස්වාමීනී’’ යි ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිවදන් දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක -

‘‘ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အညတရံ ဂါမံ ဝါ နိဂမံ ဝါ ဥပနိဿာယ ဝိဟရတိ. တမေနံ ဂဟပတိ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တော ဝါ ဥပသင်္ကမိတွာ သွာတနာယ ဘတ္တေန နိမန္တေတိ[Pg.278]. အာကင်္ခမာနော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အဓိဝါသေတိ. သော တဿာ ရတ္တိယာ အစ္စယေန ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေန တဿ ဂဟပတိဿ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တဿ ဝါ နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမတိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒတိ. တမေနံ သော ဂဟပတိ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တော ဝါ ပဏီတေန ခါဒနီယေန ဘောဇနီယေန သဟတ္ထာ သန္တပ္ပေတိ သမ္ပဝါရေတိ.

“මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුවක් කිසියම් ගමක හෝ නියම්ගමක ඇසුරු කරමින් වාසය කරයි. ගෘහපතියෙක් හෝ ගෘහපති පුත්‍රයෙක් ඔහු වෙත පැමිණ පසුදින දානය සඳහා ආරාධනා කරයි. මහණෙනි, භික්ෂුව කැමති වන්නේ නම් එය ඉවසයි. ඔහු එම රාත්‍රිය ඇවෑමෙන් පෙරවරු කාලයෙහි හැඳ පෙරවාගෙන පාත්‍ර සිවුරු ගෙන, ඒ ගෘහපතියාගේ හෝ ගෘහපති පුත්‍රයාගේ නිවස යම් තැනක ද එතැනට පැමිණෙයි; පැමිණ පනවන ලද අසුනක වැඩ හිඳියි. එවිට ඒ ගෘහපතියා හෝ ගෘහපති පුත්‍රයා ප්‍රණීත වූ ඛාද්‍ය භෝජ්‍යයෙන් තම දෑතින්ම සන්තර්පණය කරයි, තවදුරටත් පිළිගන්වමින් ආරාධනා කරයි (පැවරීම කරයි).”

‘‘တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘သာဓု ဝတ မျာယံ ဂဟပတိ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တော ဝါ ပဏီတေန ခါဒနီယေန ဘောဇနီယေန သဟတ္ထာ သန္တပ္ပေတိ သမ္ပဝါရေတီ’တိ. ဧဝမ္ပိဿ ဟောတိ – ‘အဟော ဝတ မာယံ ဂဟပတိ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တော ဝါ အာယတိမ္ပိ ဧဝရူပေန ပဏီတေန ခါဒနီယေန ဘောဇနီယေန သဟတ္ထာ သန္တပ္ပေယျ သမ္ပဝါရေယျာ’တိ! သော တံ ပိဏ္ဍပါတံ ဂထိတော မုစ္ဆိတော အဇ္ဈောသန္နော အနာဒီနဝဒဿာဝီ အနိဿရဏပညော ပရိဘုဉ္ဇတိ. သော တတ္ထ ကာမဝိတက္ကမ္ပိ ဝိတက္ကေတိ, ဗျာပါဒဝိတက္ကမ္ပိ ဝိတက္ကေတိ, ဝိဟိံသာဝိတက္ကမ္ပိ ဝိတက္ကေတိ. ဧဝရူပဿာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ဒိန္နံ န မဟပ္ဖလန္တိ ဝဒါမိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ပမတ္တော ဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဝိဟရတိ.

“ඔහුට මෙබඳු අදහසක් වෙයි: ‘මේ ගෘහපතියා හෝ ගෘහපති පුත්‍රයා ප්‍රණීත වූ ඛාද්‍ය භෝජ්‍යයෙන් තම දෑතින්ම මා සන්තර්පණය කිරීම, පැවරීම කොතරම් යහපත්ද!’ ඔහුට මෙබඳු අදහසක් ද වෙයි: ‘අහෝ! මේ ගෘහපතියා හෝ ගෘහපති පුත්‍රයා මතු කාලයෙහි ද මෙබඳු වූ ප්‍රණීත ඛාද්‍ය භෝජ්‍යයෙන් තම දෑතින්ම මා සන්තර්පණය කරන්නේ නම්, පවරන්නේ නම් කොතරම් අගනේද!’ ඔහු එම පිණ්ඩපාතය කෙරෙහි තෘෂ්ණාවෙන් ඇලුණේ, මුළා වූයේ, දැඩිව බැඳුණේ, එහි ආදීනව නොදක්නා සුලු වූයේ, නිස්සරණ ප්‍රඥාවෙන් තොරව පරිභෝජනය කරයි. ඔහු එහිදී කාම විතර්ක ද පවත්වයි, ව්‍යාපාද විතර්ක ද පවත්වයි, විහිංසා විතර්ක ද පවත්වයි. මහණෙනි, මෙබඳු භික්ෂුවකට දෙන ලද දානය මහාඵල නොවන බව මම පවසමි. එයට හේතුව කුමක්ද? මහණෙනි, ඒ භික්ෂුව ප්‍රමාදව වාසය කරන බැවිනි.”

‘‘ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အညတရံ ဂါမံ ဝါ နိဂမံ ဝါ ဥပနိဿာယ ဝိဟရတိ. တမေနံ ဂဟပတိ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တော ဝါ ဥပသင်္ကမိတွာ သွာတနာယ ဘတ္တေန နိမန္တေတိ. အာကင်္ခမာနော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အဓိဝါသေတိ. သော တဿာ ရတ္တိယာ အစ္စယေန ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေန တဿ ဂဟပတိဿ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တဿ ဝါ နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမတိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒတိ. တမေနံ သော ဂဟပတိ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တော ဝါ ပဏီတေန ခါဒနီယေန ဘောဇနီယေန သဟတ္ထာ သန္တပ္ပေတိ သမ္ပဝါရေတိ.

“මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුවක් කිසියම් ගමක හෝ නියම්ගමක ඇසුරු කරමින් වාසය කරයි. ගෘහපතියෙක් හෝ ගෘහපති පුත්‍රයෙක් ඔහු වෙත පැමිණ පසුදින දානය සඳහා ආරාධනා කරයි. මහණෙනි, භික්ෂුව කැමති වන්නේ නම් එය ඉවසයි. ඔහු එම රාත්‍රිය ඇවෑමෙන් පෙරවරු කාලයෙහි හැඳ පෙරවාගෙන පාත්‍ර සිවුරු ගෙන, ඒ ගෘහපතියාගේ හෝ ගෘහපති පුත්‍රයාගේ නිවස යම් තැනක ද එතැනට පැමිණෙයි; පැමිණ පනවන ලද අසුනක වැඩ හිඳියි. එවිට ඒ ගෘහපතියා හෝ ගෘහපති පුත්‍රයා ප්‍රණීත වූ ඛාද්‍ය භෝජ්‍යයෙන් තම දෑතින්ම සන්තර්පණය කරයි, පැවරීම කරයි.”

‘‘တဿ န ဧဝံ ဟောတိ – ‘သာဓု ဝတ မျာယံ ဂဟပတိ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တော ဝါ ပဏီတေန ခါဒနီယေန ဘောဇနီယေန သဟတ္ထာ သန္တပ္ပေတိ သမ္ပဝါရေတီ’တိ. ဧဝမ္ပိဿ န ဟောတိ – ‘အဟော ဝတ မာယံ ဂဟပတိ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တော ဝါ အာယတိမ္ပိ ဧဝရူပေန ပဏီတေန ခါဒနီယေန ဘောဇနီယေန သဟတ္ထာ သန္တပ္ပေယျ သမ္ပဝါရေယျာ’တိ! သော တံ ပိဏ္ဍပါတံ အဂထိတော အမုစ္ဆိတော အနဇ္ဈောသန္နော အာဒီနဝဒဿာဝီ နိဿရဏပညော ပရိဘုဉ္ဇတိ. သော တတ္ထ နေက္ခမ္မဝိတက္ကမ္ပိ [Pg.279] ဝိတက္ကေတိ, အဗျာပါဒဝိတက္ကမ္ပိ ဝိတက္ကေတိ, အဝိဟိံသာဝိတက္ကမ္ပိ ဝိတက္ကေတိ. ဧဝရူပဿာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ဒိန္နံ မဟပ္ဖလန္တိ ဝဒါမိ. တံ ကိဿ ဟေတု? အပ္ပမတ္တော ဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဝိဟရတီ’’တိ. ပဌမံ.

“ඔහුට මෙබඳු අදහසක් ඇති නොවේ: ‘මේ ගෘහපතියා හෝ ගෘහපති පුත්‍රයා ප්‍රණීත වූ ඛාද්‍ය භෝජ්‍යයෙන් තම දෑතින්ම මා සන්තර්පණය කිරීම, පැවරීම කොතරම් යහපත්ද!’ ඔහුට මෙබඳු අදහසක් ද ඇති නොවේ: ‘අහෝ! මේ ගෘහපතියා හෝ ගෘහපති පුත්‍රයා මතු කාලයෙහි ද මෙබඳු වූ ප්‍රණීත ඛාද්‍ය භෝජ්‍යයෙන් තම දෑතින්ම මා සන්තර්පණය කරන්නේ නම්, පවරන්නේ නම් කොතරම් අගනේද!’ ඔහු එම පිණ්ඩපාතය කෙරෙහි නොඇලුණේ, මුළා නොවූයේ, දැඩිව නොබැඳුණේ, එහි ආදීනව දක්නා සුලු වූයේ, නිස්සරණ ප්‍රඥාව ඇතිව පරිභෝජනය කරයි. ඔහු එහිදී නෙක්ඛම්ම විතර්ක පවත්වයි, අව්‍යාපාද විතර්ක පවත්වයි, අවිහිංසා විතර්ක පවත්වයි. මහණෙනි, මෙබඳු භික්ෂුවකට දෙන ලද දානය මහාඵල වන බව මම පවසමි. එයට හේතුව කුමක්ද? මහණෙනි, ඒ භික්ෂුව අප්‍රමාදව වාසය කරන බැවිනි.” (ප්‍රථම සූත්‍රයයි).

၂. ဘဏ္ဍနသုတ္တံ

2. භණ්ඩන සූත්‍රය

၁၂၅. ‘‘ယဿံ, ဘိက္ခဝေ, ဒိသာယံ ဘိက္ခူ ဘဏ္ဍနဇာတာ ကလဟဇာတာ ဝိဝါဒါပန္နာ အညမညံ မုခသတ္တီဟိ ဝိတုဒန္တာ ဝိဟရန္တိ, မနသိ ကာတုမ္ပိ မေ ဧသာ, ဘိက္ခဝေ, ဒိသာ န ဖာသု ဟောတိ, ပဂေဝ ဂန္တုံ! နိဋ္ဌမေတ္ထ ဂစ္ဆာမိ – ‘အဒ္ဓါ တေ အာယသ္မန္တော တယော ဓမ္မေ ပဇဟိံသု, တယော ဓမ္မေ ဗဟုလမကံသု. ကတမေ တယော ဓမ္မေ ပဇဟိံသု? နေက္ခမ္မဝိတက္ကံ, အဗျာပါဒဝိတက္ကံ, အဝိဟိံသာဝိတက္ကံ – ဣမေ တယော ဓမ္မေ ပဇဟိံသု. ကတမေ တယော ဓမ္မေ ဗဟုလမကံသု? ကာမဝိတက္ကံ, ဗျာပါဒဝိတက္ကံ, ဝိဟိံသာဝိတက္ကံ – ဣမေ တယော ဓမ္မေ ဗဟုလမကံသု’. ယဿံ, ဘိက္ခဝေ, ဒိသာယံ ဘိက္ခူ ဘဏ္ဍနဇာတာ ကလဟဇာတာ ဝိဝါဒါပန္နာ အညမညံ မုခသတ္တီဟိ ဝိတုဒန္တာ ဝိဟရန္တိ, မနသိ ကာတုမ္ပိ မေ ဧသာ, ဘိက္ခဝေ, ဒိသာ န ဖာသု ဟောတိ, ပဂေဝ ဂန္တုံ! နိဋ္ဌမေတ္ထ ဂစ္ဆာမိ – ‘အဒ္ဓါ တေ အာယသ္မန္တော ဣမေ တယော ဓမ္မေ ပဇဟိံသု, ဣမေ တယော ဓမ္မေ ဗဟုလမကံသု’’’.

125. “මහණෙනි, යම් දිසාවක භික්ෂූන් කලහ කරමින්, කෝලාහල කරමින්, විවාදයට පත්ව එකිනෙකාට මුඛසත්තිවලින් (කට නමැති ආයුධවලින්) විදිමින් වාසය කෙරෙත් ද, මහණෙනි, ඒ දිසාව ගැන සිතීම පවා මට පහසුවක් නොවේ, එහි යෑම ගැන කවර කථා ද? මම මේ පිළිබඳව මෙබඳු නිගමනයකට එළඹෙමි: ‘ඒකාන්තයෙන්ම ඒ ආයුෂ්මත්හු ධර්ම තුනක් අත්හැරියහ, ධර්ම තුනක් බහුලව කළහ. අත්හැරිය ඒ ධර්ම තුන කවරේද? නෙක්ඛම්ම විතර්කය, අව්‍යාපාද විතර්කය, අවිහිංසා විතර්කය යන මේ ධර්ම තුන අත්හැරියහ. බහුලව කළ ඒ ධර්ම තුන කවරේද? කාම විතර්කය, ව්‍යාපාද විතර්කය, විහිංසා විතර්කය යන මේ ධර්ම තුන බහුලව කළහ’. මහණෙනි, යම් දිසාවක භික්ෂූන් කලහ කරමින්, කෝලාහල කරමින්, විවාදයට පත්ව එකිනෙකාට මුඛසත්තිවලින් විදිමින් වාසය කෙරෙත් ද, මහණෙනි, ඒ දිසාව ගැන සිතීම පවා මට පහසුවක් නොවේ, එහි යෑම ගැන කවර කථා ද? මම මේ පිළිබඳව මෙබඳු නිගමනයකට එළඹෙමි: ‘ඒකාන්තයෙන්ම ඒ ආයුෂ්මත්හු මේ ධර්ම තුන අත්හැරියහ, මේ ධර්ම තුන බහුලව කළහ’.”

‘‘ယဿံ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဒိသာယံ ဘိက္ခူ သမဂ္ဂါ သမ္မောဒမာနာ အဝိဝဒမာနာ ခီရောဒကီဘူတာ အညမညံ ပိယစက္ခူဟိ သမ္ပဿန္တာ ဝိဟရန္တိ, ဂန္တုမ္ပိ မေ ဧသာ, ဘိက္ခဝေ, ဒိသာ ဖာသု ဟောတိ, ပဂေဝ မနသိ ကာတုံ! နိဋ္ဌမေတ္ထ ဂစ္ဆာမိ – ‘အဒ္ဓါ တေ အာယသ္မန္တော တယော ဓမ္မေ ပဇဟိံသု, တယော ဓမ္မေ ဗဟုလမကံသု. ကတမေ တယော ဓမ္မေ ပဇဟိံသု? ကာမဝိတက္ကံ, ဗျာပါဒဝိတက္ကံ, ဝိဟိံသာဝိတက္ကံ – ဣမေ တယော ဓမ္မေ ပဇဟိံသု. ကတမေ တယော ဓမ္မေ ဗဟုလမကံသု? နေက္ခမ္မဝိတက္ကံ, အဗျာပါဒဝိတက္ကံ, အဝိဟိံသာဝိတက္ကံ – ဣမေ တယော ဓမ္မေ ဗဟုလမကံသု’. ယဿံ, ဘိက္ခဝေ, ဒိသာယံ ဘိက္ခူ သမဂ္ဂါ သမ္မောဒမာနာ အဝိဝဒမာနာ ခီရောဒကီဘူတာ အညမညံ ပိယစက္ခူဟိ သမ္ပဿန္တာ ဝိဟရန္တိ, ဂန္တုမ္ပိ မေ ဧသာ, ဘိက္ခဝေ, ဒိသာ ဖာသု ဟောတိ, ပဂေဝ မနသိ ကာတုံ! နိဋ္ဌမေတ္ထ ဂစ္ဆာမိ – ‘အဒ္ဓါ တေ အာယသ္မန္တော ဣမေ တယော ဓမ္မေ ပဇဟိံသု, ဣမေ တယော ဓမ္မေ ဗဟုလမကံသူ’’’တိ. ဒုတိယံ.

“මහණෙනි, යම් දිශාවක භික්ෂූන් වහන්සේලා සමගිව, සතුටින්, විවාදයෙන් තොරව, කිරි සහ ජලය මෙන් එක්ව, එකිනෙකා දෙස ප්‍රිය ඇසින් බලමින් වාසය කරද්ද, මහණෙනි, එවැනි දිශාවකට යෑම පවා මට සැපයකි, මෙනෙහි කිරීම ගැන කවර කතාද? එහිදී මම මෙසේ නිගමනයකට පැමිණෙමි: ‘ඒකාන්තයෙන්ම ඒ ආයුෂ්මත්හු ධර්ම තුනක් අත්හැර, ධර්ම තුනක් බහුලව පුහුණු කළහ. ඒ අත්හළ ධර්ම තුන මොනවාද? කාම විතර්කය, ව්‍යාපාද විතර්කය සහ විහිංසා විතර්කය යන මේ ධර්ම තුන අත්හළහ. බහුලව පුහුණු කළ ධර්ම තුන මොනවාද? නෙක්ඛම්ම විතර්කය, අබ්‍යාපාද විතර්කය සහ අවිහිංසා විතර්කය යන මේ ධර්ම තුන බහුලව පුහුණු කළහ.’ මහණෙනි, යම් දිශාවක භික්ෂූන් වහන්සේලා සමගිව, සතුටින්, විවාදයෙන් තොරව, කිරි සහ ජලය මෙන් එක්ව, එකිනෙකා දෙස ප්‍රිය ඇසින් බලමින් වාසය කරද්ද, මහණෙනි, එවැනි දිශාවකට යෑම පවා මට සැපයකි, මෙනෙහි කිරීම ගැන කවර කතාද? එහිදී මම මෙසේ නිගමනයකට පැමිණෙමි: ‘ඒකාන්තයෙන්ම ඒ ආයුෂ්මත්හු මේ ධර්ම තුන අත්හැර, මේ ධර්ම තුන බහුලව පුහුණු කළහ’ කියායි.” දෙවන සූත්‍රයයි.

၃. ဂေါတမကစေတိယသုတ္တံ

3. ගෝතමක චේතිය සූත්‍රය

၁၂၆. ဧကံ [Pg.280] သမယံ ဘဂဝါ ဝေသာလိယံ ဝိဟရတိ ဂေါတမကေ စေတိယေ. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဘိက္ခဝေါ’’တိ. ‘‘ဘဒန္တေ’’တိ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

126. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විශාලා මහනුවර ගෝතමක චේතියෙහි වැඩවසන සේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ “මහණෙනි” යි භික්ෂූන් වහන්සේලා ඇමතූහ. “ස්වාමීනි” යි ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක:

‘‘အဘိညာယာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မံ ဒေသေမိ, နော အနဘိညာယ. သနိဒါနာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မံ ဒေသေမိ, နော အနိဒါနံ. သပ္ပာဋိဟာရိယာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မံ ဒေသေမိ, နော အပ္ပာဋိဟာရိယံ. တဿ မယှံ, ဘိက္ခဝေ, အဘိညာယ ဓမ္မံ ဒေသယတော နော အနဘိညာယ, သနိဒါနံ ဓမ္မံ ဒေသယတော နော အနိဒါနံ, သပ္ပာဋိဟာရိယံ ဓမ္မံ ဒေသယတော နော အပ္ပာဋိဟာရိယံ, ကရဏီယော ဩဝါဒေါ, ကရဏီယာ အနုသာသနီ. အလဉ္စ ပန ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, တုဋ္ဌိယာ, အလံ အတ္တမနတာယ, အလံ သောမနဿာယ – ‘သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ, သွာက္ခာတော ဓမ္မော, သုပ္ပဋိပန္နော သံဃော’’’တိ.

“මහණෙනි, මම ධර්මය දේශනා කරන්නේ විශිෂ්ට ඥානයෙන් (ප්‍රත්‍යක්ෂව) දැනගෙන මිස, නොදැන නොවේ. මහණෙනි, මම ධර්මය දේශනා කරන්නේ කරුණු සහිතව මිස, කරුණු රහිතව නොවේ. මහණෙනි, මම ධර්මය දේශනා කරන්නේ ප්‍රාතිහාර්ය (ක්ලේශයන් දුරු කිරීමේ හැකියාව) සහිතව මිස, ප්‍රාතිහාර්ය රහිතව නොවේ. මහණෙනි, විශිෂ්ට ඥානයෙන් දැන ධර්මය දේශනා කරන, කරුණු සහිතව ධර්මය දේශනා කරන, ප්‍රාතිහාර්ය සහිතව ධර්මය දේශනා කරන මාගේ අවවාදය පිළිපැදිය යුතුය, අනුශාසනාව කළ යුතුය. මහණෙනි, ‘භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සම්මා සම්බුද්ධයහ, ධර්මය මැනවින් දේශනා කරන ලද්දේය, සංඝයා වහන්සේ මැනවින් පිළිපන් සේක’ යනුවෙන් සතුටු වීමට, ප්‍රීතිමත් වීමට හා සොම්නස් වීමට මෙයම ඔබට සෑහෙන්නේය.”

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနာ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုန္တိ. ဣမသ္မိဉ္စ ပန ဝေယျာကရဏသ္မိံ ဘညမာနေ သဟဿီ လောကဓာတု အကမ္ပိတ္ထာတိ. တတိယံ.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක. සතුටු වූ ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ දේශනාව පිළිගත්හ. මේ දේශනය පවත්වන කල්හි දහසක් ලෝක ධාතුව කම්පා විය. තෙවන සූත්‍රයයි.

၄. ဘရဏ္ဍုကာလာမသုတ္တံ

4. භරණ්ඩු කාලාම සූත්‍රය

၁၂၇. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ကောသလေသု စာရိကံ စရမာနော ယေန ကပိလဝတ္ထု တဒဝသရိ. အဿောသိ ခေါ မဟာနာမော သက္ကော – ‘‘ဘဂဝါ ကိရ ကပိလဝတ္ထုံ အနုပ္ပတ္တော’’တိ. အထ ခေါ မဟာနာမော သက္ကော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတံ ခေါ မဟာနာမံ သက္ကံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

127. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෝසල ජනපදයෙහි චාරිකාවේ වඩිමින් කිඹුල්වත් පුරයට වැඩි සේක. ‘භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කිඹුල්වත් පුරයට වැඩි සේකැ’යි මහානාම ශාක්‍ය රජතුමාට ඇසෙන්නට විය. එවිට මහානාම ශාක්‍ය රජතුමා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එකත්පස්ව සිට ගත්තේය. එකත්පස්ව සිටි මහානාම ශාක්‍ය රජතුමාට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක:

‘‘ဂစ္ဆ, မဟာနာမ, ကပိလဝတ္ထုသ္မိံ, တထာရူပံ အာဝသထံ ဇာန ယတ္ထဇ္ဇ မယံ ဧကရတ္တိံ ဝိဟရေယျာမာ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ မဟာနာမော သက္ကော ဘဂဝတော ပဋိဿုတွာ ကပိလဝတ္ထုံ ပဝိသိတွာ ကေဝလကပ္ပံ ကပိလဝတ္ထုံ အနွာဟိဏ္ဍန္တော နာဒ္ဒသ ကပိလဝတ္ထုသ္မိံ တထာရူပံ အာဝသထံ ယတ္ထဇ္ဇ ဘဂဝါ ဧကရတ္တိံ ဝိဟရေယျ.

“මහානාමය, කිඹුල්වත් පුරයට ගොස්, අද දින අපට එක් රැයක් නැවතී සිටීමට සුදුසු නවාතැනක් සොයා බලන්න.” “එසේය ස්වාමීනි” යි මහානාම ශාක්‍ය රජතුමා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දී, කිඹුල්වත් පුරයට ඇතුළු වී මුළු නුවර පුරාම ඇවිද බැලුවද, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට එදින එක් රැයක් වැඩසිටීමට සුදුසු නවාතැනක් කිඹුල්වත් පුරයෙන් සොයාගත නොහැකි විය.

အထ ခေါ မဟာနာမော သက္ကော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘နတ္ထိ, ဘန္တေ, ကပိလဝတ္ထုသ္မိံ တထာရူပေါ အာဝသထော [Pg.281] ယတ္ထဇ္ဇ ဘဂဝါ ဧကရတ္တိံ ဝိဟရေယျ. အယံ, ဘန္တေ, ဘရဏ္ဍု ကာလာမော ဘဂဝတော ပုရာဏသဗြဟ္မစာရီ. တဿဇ္ဇ ဘဂဝါ အဿမေ ဧကရတ္တိံ ဝိဟရတူ’’တိ. ‘‘ဂစ္ဆ, မဟာနာမ, သန္ထရံ ပညပေဟီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ မဟာနာမော သက္ကော ဘဂဝတော ပဋိဿုတွာ ယေန ဘရဏ္ဍုဿ ကာလာမဿ အဿမော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ သန္ထရံ ပညာပေတွာ ဥဒကံ ဌပေတွာ ပါဒါနံ ဓောဝနာယ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သန္ထတော, ဘန္တေ, သန္ထာရော, ဥဒကံ ဌပိတံ ပါဒါနံ ဓောဝနာယ. ယဿဒါနိ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ကာလံ မညတီ’’တိ.

ඉන්පසු මහානාම ශාක්‍ය රජතුමා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණ මෙසේ සැළ කළේය: “ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අද දින එක් රැයක් වැඩසිටීමට සුදුසු තැනක් කිඹුල්වත් පුරයෙහි නැත. ස්වාමීනි, මේ භරණ්ඩු කාලාම යනු භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ පැරණි සබ්‍රහ්මචාරියෙකි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අද දින ඔහුගේ අසපුවෙහි එක් රැයක් වැඩවසන සේක්වා.” “මහානාමය, එසේ නම් ගොස් ඇතිරියක් පනවන්න.” “එසේය ස්වාමීනි” යි මහානාම ශාක්‍ය රජතුමා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දී, භරණ්ඩු කාලාමගේ අසපුවට ගොස්, එහි ඇතිරියක් පනවා, පා සේදීමට පැන් තබා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ සැළ කළේය: “ස්වාමීනි, ඇතිරිය පනවන ලදී, පා සේදීමට පැන් තබන ලදී. ස්වාමීනි, දැන් වැඩම කිරීමට කාලය බව භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දන්නා සේක.”

အထ ခေါ ဘဂဝါ ယေန ဘရဏ္ဍုဿ ကာလာမဿ အဿမော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ. နိသဇ္ဇ ခေါ ဘဂဝါ ပါဒေ ပက္ခာလေသိ. အထ ခေါ မဟာနာမဿ သက္ကဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘အကာလော ခေါ အဇ္ဇ ဘဂဝန္တံ ပယိရုပါသိတုံ. ကိလန္တော ဘဂဝါ. သွေ ဒါနာဟံ ဘဂဝန္တံ ပယိရုပါသိဿာမီ’’တိ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကာမိ.

ඉන්පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භරණ්ඩු කාලාමගේ අසපුවට වැඩම කර, පනවන ලද අසුනෙහි වැඩසිටියහ. වැඩසිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ශ්‍රී පාදයෝ සෝදා ගත්හ. එවිට මහානාම ශාක්‍ය රජතුමාට මෙබඳු අදහසක් ඇතිවිය: “අද දින භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බැහැදැකීමට සුදුසු කාලය නොවේ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විඩාපත් වී සිටින සේක. මම හෙට දින භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බැහැදකින්නෙමි.” මෙසේ සිතූ ඔහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර, ප්‍රදක්ෂිණා කොට පිටව ගියේය.

အထ ခေါ မဟာနာမော သက္ကော တဿာ ရတ္တိယာ အစ္စယေန ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ မဟာနာမံ သက္ကံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘တယော ခေါမေ, မဟာနာမ, သတ္ထာရော သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ တယော? ဣဓ, မဟာနာမ, ဧကစ္စော သတ္ထာ ကာမာနံ ပရိညံ ပညာပေတိ; န ရူပါနံ ပရိညံ ပညာပေတိ, န ဝေဒနာနံ ပရိညံ ပညာပေတိ. ဣဓ ပန, မဟာနာမ, ဧကစ္စော သတ္ထာ ကာမာနံ ပရိညံ ပညာပေတိ, ရူပါနံ ပရိညံ ပညာပေတိ; န ဝေဒနာနံ ပရိညံ ပညာပေတိ. ဣဓ ပန, မဟာနာမ, ဧကစ္စော သတ္ထာ ကာမာနံ ပရိညံ ပညာပေတိ, ရူပါနံ ပရိညံ ပညာပေတိ, ဝေဒနာနံ ပရိညံ ပညာပေတိ. ဣမေ ခေါ, မဟာနာမ, တယော သတ္ထာရော သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ‘ဣမေသံ, မဟာနာမ, တိဏ္ဏံ သတ္ထာရာနံ ဧကာ နိဋ္ဌာ ဥဒါဟု ပုထု နိဋ္ဌာ’’’တိ?

ඉක්බිති මහනාම ශාක්‍ය රජතුමා එම රාත්‍රිය ඇවෑමෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ එකත්පසක වාඩි විය. එකත්පසක වාඩි වූ මහනාම ශාක්‍ය රජතුමාට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක: “මහනාම, ලෝකයෙහි පවතින ශාස්තෘවරුන් තිදෙනෙක් වෙති. ඒ තිදෙනා කවුරුන්ද? මහනාම, මෙහි ඇතැම් ශාස්තෘවරයෙක් කාමයන්ගෙන් එතෙර වීම (කාම පිරිසිඳ අවබෝධය) පනවයි; රූපයන්ගෙන් එතෙර වීම නොපනවයි; වේදනාවන්ගෙන් එතෙර වීම නොපනවයි. මහනාම, මෙහි ඇතැම් ශාස්තෘවරයෙක් කාමයන්ගෙන් එතෙර වීමද පනවයි, රූපයන්ගෙන් එතෙර වීමද පනවයි; එහෙත් වේදනාවන්ගෙන් එතෙර වීම නොපනවයි. මහනාම, මෙහි තවත් ශාස්තෘවරයෙක් කාමයන්ගෙන් එතෙර වීමද පනවයි, රූපයන්ගෙන් එතෙර වීමද පනවයි, වේදනාවන්ගෙන් එතෙර වීමද පනවයි. මහනාම, ලෝකයෙහි පවතින ශාස්තෘවරුන් තිදෙනා මොවුහුය. මහනාම, මේ ශාස්තෘවරුන් තිදෙනාගේ අවසාන ඉලක්කය (ගමනාන්තය) එකක්මද නැතහොත් එකිනෙකට වෙනස් වූවක්ද?”

ဧဝံ ဝုတ္တေ ဘရဏ္ဍု ကာလာမော မဟာနာမံ သက္ကံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဧကာတိ, မဟာနာမ, ဝဒေဟီ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ ဘဂဝါ မဟာနာမံ သက္ကံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘နာနာတိ, မဟာနာမ, ဝဒေဟီ’’တိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ ဘရဏ္ဍု ကာလာမော မဟာနာမံ သက္ကံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဧကာတိ, မဟာနာမ, ဝဒေဟီ’’တိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ ဘဂဝါ မဟာနာမံ သက္ကံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘နာနာတိ, မဟာနာမ, ဝဒေဟီ’’တိ. တတိယမ္ပိ ခေါ ဘရဏ္ဍု ကာလာမော မဟာနာမံ သက္ကံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဧကာတိ, မဟာနာမ[Pg.282], ဝဒေဟီ’’တိ. တတိယမ္ပိ ခေါ ဘဂဝါ မဟာနာမံ သက္ကံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘နာနာတိ, မဟာနာမ, ဝဒေဟီ’’တိ.

මෙසේ වදාළ කල්හි භරණ්ඩු කාලාම තාපසයා මහනාම ශාක්‍ය රජුට මෙසේ කීවේය: “මහනාම, ‘එකක්මය’ කියා පවසන්න.” මෙසේ කී කල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මහනාම ශාක්‍ය රජුට මෙසේ වදාළ සේක: “මහනාම, ‘වෙනස්ය’ කියා පවසන්න.” දෙවැනි වරටත් භරණ්ඩු කාලාම තාපසයා මහනාම ශාක්‍ය රජුට “මහනාම, ‘එකක්මය’ කියා පවසන්න” යැයි කීවේය. දෙවැනි වරටත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මහනාම ශාක්‍ය රජුට “මහනාම, ‘වෙනස්ය’ කියා පවසන්න” යැයි වදාළ සේක. තෙවැනි වරටත් භරණ්ඩු කාලාම තාපසයා මහනාම ශාක්‍ය රජුට “මහනාම, ‘එකක්මය’ කියා පවසන්න” යැයි කීවේය. තෙවැනි වරටත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මහනාම ශාක්‍ය රජුට “මහනාම, ‘වෙනස්ය’ කියා පවසන්න” යැයි වදාළ සේක.

အထ ခေါ ဘရဏ္ဍု ကာလာမဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘မဟေသက္ခဿ ဝတမှိ မဟာနာမဿ သက္ကဿ သမ္မုခါ သမဏေန ဂေါတမေန ယာဝတတိယံ အပသာဒိတော. ယံနူနာဟံ ကပိလဝတ္ထုမှာ ပက္ကမေယျ’’န္တိ. အထ ခေါ ဘရဏ္ဍု ကာလာမော ကပိလဝတ္ထုမှာ ပက္ကာမိ. ယံ ကပိလဝတ္ထုမှာ ပက္ကာမိ တထာ ပက္ကန္တောဝ အဟောသိ န ပုန ပစ္စာဂစ္ဆီတိ. စတုတ္ထံ.

එවිට භරණ්ඩු කාලාම හට මෙබඳු සිතක් ඇති විය: “මහේශාක්‍ය වූ මහනාම ශාක්‍ය රජු ඉදිරියෙහි ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ විසින් තෙවැනි වර දක්වාම මා හට දොස් පවරන ලදී (මා යටපත් කරන ලදී). මම කිඹුල්වත් පුරයෙන් පිටව යන්නෙම් නම් මැනවි.” ඉක්බිති භරණ්ඩු කාලාම තාපසයා කිඹුල්වත් පුරයෙන් පිටත්ව ගියේය. ඔහු කිඹුල්වත් පුරයෙන් යම්සේ පිටව ගියේද, ඒ පිටව ගිය ගමන නැවත නොපැමිණෙන ගමනක්ම විය.

၅. ဟတ္ထကသုတ္တံ

5. හත්ථක සූත්‍රය

၁၂၈. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. အထ ခေါ ဟတ္ထကော ဒေဝပုတ္တော အဘိက္ကန္တာယ ရတ္တိယာ အဘိက္ကန္တဝဏ္ဏော ကေဝလကပ္ပံ ဇေတဝနံ ဩဘာသေတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ – ‘‘ဘဂဝတော ပုရတော ဌဿာမီ’’တိ ဩသီဒတိမေဝ သံသီဒတိမေဝ, န သက္ကောတိ သဏ္ဌာတုံ. သေယျထာပိ နာမ သပ္ပိ ဝါ တေလံ ဝါ ဝါလုကာယ အာသိတ္တံ ဩသီဒတိမေဝ သံသီဒတိမေဝ, န သဏ္ဌာတိ; ဧဝမေဝံ ဟတ္ထကော ဒေဝပုတ္တော – ‘‘ဘဂဝတော ပုရတော ဌဿာမီ’’တိ ဩသီဒတိမေဝ သံသီဒတိမေဝ, န သက္ကောတိ သဏ္ဌာတုံ.

128. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි හත්ථක දිව්‍යපුත්‍රයා රාත්‍රිය ගෙවී යද්දී ඉතා රමණීය ශෝභාවෙන් යුතුව මුළු ජේතවනයම ඒකාලෝක කරමින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ “භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි සිටගන්නෙමි” යි උත්සාහ කළද, වැලි මත වත්කළ ගිතෙල් හෝ තෙල් මෙන් ඔහු ගිලී ගියේය, යටට බැස ගියේය, ස්ථාවරව සිටීමට නොහැකි විය. වැලි මත වැගිරූ ගිතෙල් හෝ තෙල් යම්සේ ගිලී යන්නේද, යටට බැස යන්නේද, ස්ථාවරව නොසිටින්නේද; එලෙසම හත්ථක දිව්‍යපුත්‍රයාටද භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි ස්ථාවරව සිටීමට නොහැකි විය.

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဟတ္ထကံ ဒေဝပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဩဠာရိကံ, ဟတ္ထက, အတ္တဘာဝံ အဘိနိမ္မိနာဟီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ, ခေါ ဟတ္ထကော ဒေဝပုတ္တော ဘဂဝတော ပဋိဿုတွာ ဩဠာရိကံ အတ္တဘာဝံ အဘိနိမ္မိနိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတံ ခေါ ဟတ္ထကံ ဒေဝပုတ္တံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හත්ථක දිව්‍යපුත්‍රයාට මෙසේ වදාළ සේක: “හත්ථක, රළු (ප්‍රකට) ආත්මභාවයක් මවාගන්න.” “එසේය ස්වාමීනි” යි හත්ථක දිව්‍යපුත්‍රයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දී, රළු ආත්මභාවයක් මවාගෙන භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එකත්පසක සිටගත්තේය. එකත්පසක සිටි හත්ථක දිව්‍යපුත්‍රයාගෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ විමසා වදාළ සේක:

‘‘ယေ တေ, ဟတ္ထက, ဓမ္မာ ပုဗ္ဗေ မနုဿဘူတဿ ပဝတ္တိနော အဟေသုံ, အပိ နု တေ တေ ဓမ္မာ ဧတရဟိ ပဝတ္တိနော’’တိ? ‘‘ယေ စ မေ, ဘန္တေ, ဓမ္မာ ပုဗ္ဗေ မနုဿဘူတဿ ပဝတ္တိနော အဟေသုံ, တေ စ မေ ဓမ္မာ ဧတရဟိ ပဝတ္တိနော; ယေ စ မေ, ဘန္တေ, ဓမ္မာ ပုဗ္ဗေ မနုဿဘူတဿ နပ္ပဝတ္တိနော အဟေသုံ, တေ စ မေ ဓမ္မာ ဧတရဟိ ပဝတ္တိနော. သေယျထာပိ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဧတရဟိ အာကိဏ္ဏော ဝိဟရတိ ဘိက္ခူဟိ ဘိက္ခုနီဟိ ဥပါသကေဟိ ဥပါသိကာဟိ ရာဇူဟိ [Pg.283] ရာဇမဟာမတ္တေဟိ တိတ္ထိယေဟိ တိတ္ထိယသာဝကေဟိ; ဧဝမေဝံ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, အာကိဏ္ဏော ဝိဟရာမိ ဒေဝပုတ္တေဟိ. ဒူရတောပိ, ဘန္တေ, ဒေဝပုတ္တာ အာဂစ္ဆန္တိ ဟတ္ထကဿ ဒေဝပုတ္တဿ သန္တိကေ ‘ဓမ္မံ သောဿာမာ’တိ. တိဏ္ဏာဟံ, ဘန္တေ, ဓမ္မာနံ အတိတ္တော အပ္ပဋိဝါနော ကာလင်္ကတော. ကတမေသံ တိဏ္ဏံ? ဘဂဝတော အဟံ, ဘန္တေ, ဒဿနဿ အတိတ္တော အပ္ပဋိဝါနော ကာလင်္ကတော; သဒ္ဓမ္မသဝနဿာဟံ, ဘန္တေ, အတိတ္တော အပ္ပဋိဝါနော ကာလင်္ကတော; သံဃဿာဟံ, ဘန္တေ, ဥပဋ္ဌာနဿ အတိတ္တော အပ္ပဋိဝါနော ကာလင်္ကတော. ဣမေသံ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, တိဏ္ဏံ ဓမ္မာနံ အတိတ္တော အပ္ပဋိဝါနော ကာလင်္ကတော’’တိ.

“හත්ථක, පෙර මිනිසකුව සිටි කාලයේදී ඔබ ඉගෙනගත් (ප්‍රගුණ කළ) යම් ධර්මයන් වූයේද, එම ධර්මයන් දැන් ඔබට මතක තිබේද (පවතිනවාද)?” “ස්වාමීනි, පෙර මිනිසකුව සිටි කාලයේ මට යම් ධර්මයන් මතකයේ තිබුණේද, එම ධර්මයන් දැන් මට මතක තිබේ. ස්වාමීනි, පෙර මිනිසකුව සිටි කාලයේ මට යම් ධර්මයන් මතකයේ නොතිබුණේද (ප්‍රගුණ නොවූයේද), එම ධර්මයන්ද දැන් මට මතක තිබේ. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැන් භික්ෂු-භික්ෂුණීන්ගෙන්, උපාසක-උපාසිකාවන්ගෙන්, රජවරුන්ගෙන්, රාජ මහාමාත්‍යයන්ගෙන්, අන්‍ය තීර්ථකයන්ගෙන් හා ඔවුන්ගේ ශ්‍රාවකයන්ගෙන් පිරිවරාගෙන වැඩසිටිනා සේක්ද, එලෙසම ස්වාමීනි, මමද දිව්‍යපුත්‍රයන්ගෙන් පිරිවරාගෙන වසන්නෙමි. ස්වාමීනි, ‘හත්ථක දිව්‍යපුත්‍රයාගෙන් ධර්මය අසන්නෙමු’ යි දිව්‍යපුත්‍රයෝ දුර බැහැර සිට පවා පැමිණෙති. ස්වාමීනි, මම කරුණු තුනක් කෙරෙහි තෘප්තියට පත් නොවී, නොපසුබස්නා උත්සාහයකින් යුතුව සිටියදීම කළුරිය කළෙමි. ඒ කරුණු තුන මොනවාද? ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැකීම (දර්ශනය) කෙරෙහි තෘප්තියට පත් නොවී, ඒ කෙරෙහිම වූ ඕනෑකමකින් මම කළුරිය කළෙමි. ස්වාමීනි, සද්ධර්මය ශ්‍රවණය කිරීම කෙරෙහි තෘප්තියට පත් නොවී, ඒ කෙරෙහිම වූ ඕනෑකමකින් මම කළුරිය කළෙමි. ස්වාමීනි, සංඝයා වහන්සේට උපස්ථාන කිරීම කෙරෙහි තෘප්තියට පත් නොවී, ඒ කෙරෙහිම වූ ඕනෑකමකින් මම කළුරිය කළෙමි. ස්වාමීනි, මම මේ කරුණු තුනෙහිම තෘප්තියක් නොලබාම කළුරිය කළෙමි.”

‘‘နာဟံ ဘဂဝတော ဒဿနဿ, တိတ္တိမဇ္ဈဂါ ကုဒါစနံ;

သံဃဿ ဥပဋ္ဌာနဿ, သဒ္ဓမ္မသဝနဿ စ.

“භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැකීමෙන්ද, සංඝයා වහන්සේට උපස්ථාන කිරීමෙන්ද, සද්ධර්මය ශ්‍රවණය කිරීමෙන්ද මම කිසි කලෙක තෘප්තියක් නොලැබුවෙමි.”

‘‘အဓိသီလံ သိက္ခမာနော, သဒ္ဓမ္မသဝနေ ရတော;

တိဏ္ဏံ ဓမ္မာနံ အတိတ္တော, ဟတ္ထကော အဝိဟံ ဂတော’’တိ. ပဉ္စမံ;

“අධිසීලයෙහි හික්මෙමින්, සද්ධර්ම ශ්‍රවණයෙහි ඇලුනු, (අධිසීලය, ධර්ම ශ්‍රවණය හා තෘප්තියට පත් නොවීම යන) කරුණු තුනෙහි තෘප්තියට පත් නොවූ හත්ථක (දිව්‍යපුත්‍රයා) අවිහ බඹලොවට ගියේය.” පස්වැනි සූත්‍රයයි.

၆. ကဋုဝိယသုတ္တံ

6. කටුවිය සූත්‍රය

၁၂၉. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ဗာရာဏသိယံ ဝိဟရတိ ဣသိပတနေ မိဂဒါယေ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ဗာရာဏသိံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ. အဒ္ဒသာ ခေါ ဘဂဝါ ဂေါယောဂပိလက္ခသ္မိံ ပိဏ္ဍာယ စရမာနော အညတရံ ဘိက္ခုံ ရိတ္တဿာဒံ ဗာဟိရဿာဒံ မုဋ္ဌဿတိံ အသမ္ပဇာနံ အသမာဟိတံ ဝိဗ္ဘန္တစိတ္တံ ပါကတိန္ဒြိယံ. ဒိသွာ တံ ဘိက္ခုံ ဧတဒဝေါစ –

129. එක් සමයෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බරණැස ඉසිපතන මිගදායෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පෙරවරු කාලයෙහි සිවුරු හැඳ පෙරවා, පාත්‍ර සිවුරු ගෙන බරණැස් නුවරට පිඬු පිණිස වැඩි සේක. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ගවයන් වෙළඳාම් කරන ස්ථානයක වූ නුග රුකක් (පිලක්ඛ රුකක්) අසල පිඬු පිණිස වඩින්නා වූ, (ධ්‍යාන) සැපයෙන් තොර වූ, බාහිර (කාම) සැපයෙහි ඇලුනු, මුළා වූ සිහි ඇති, සම්‍යක් ප්‍රඥාවෙන් තොර වූ, අසමාහිත වූ, විභ්‍රාන්ත සිත් ඇති, අසංවෘත ඉඳුරන් ඇති එක්තරා භික්ෂුවක දැක ඒ භික්ෂුවට මෙසේ වදාළ සේක:

‘‘မာ ခေါ တွံ, ဘိက္ခု, အတ္တာနံ ကဋုဝိယမကာသိ. တံ ဝတ ဘိက္ခု ကဋုဝိယကတံ အတ္တာနံ အာမဂန္ဓေန အဝဿုတံ မက္ခိကာ နာနုပတိဿန္တိ နာနွာဿဝိဿန္တီတိ, နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’’တိ. အထ ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝတာ ဣမိနာ ဩဝါဒေန ဩဝဒိတော သံဝေဂမာပါဒိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဗာရာဏသိယံ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တော ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ –

“මහණ, ඔබ තමන්ව ‘කටුවිය’ (කිලුටක්/පිළිකුල් දෙයක්) බවට පත් කර නොගන්න. මහණ, කටුවිය බවට පත් වූ, ‘ආමගන්ධයෙන්’ (අමු ගඳින්) තෙත් වූ ඒ තමා කරා මැස්සන් නොපැමිණෙන්නේය කියා හෝ ලුහුනොබඳින්නේය කියා හෝ යන කරුණ විද්‍යමාන නොවේ (එනම් අනිවාර්යයෙන්ම මැස්සන් ලුහුබඳියි).” එකල්හි ඒ භික්ෂුව භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ මෙම අවවාදයෙන් සංවේගයට පත් විය. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බරණැස පිඬු පිණිස හැසිර, පසුබත් කාලයෙහි පිණ්ඩපාතයෙන් වැළකී ආපසු වැඩම කොට භික්ෂූන් ඇමතූ සේක:

‘‘ဣဓာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ဗာရာဏသိံ [Pg.284] ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိံ. အဒ္ဒသံ ခေါ အဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဂေါယောဂပိလက္ခသ္မိံ ပိဏ္ဍာယ စရမာနော အညတရံ ဘိက္ခုံ ရိတ္တဿာဒံ ဗာဟိရဿာဒံ မုဋ္ဌဿတိံ အသမ္ပဇာနံ အသမာဟိတံ ဝိဗ္ဘန္တစိတ္တံ ပါကတိန္ဒြိယံ. ဒိသွာ တံ ဘိက္ခုံ ဧတဒဝေါစံ –

“මහණෙනි, මම අද පෙරවරු කාලයෙහි සිවුරු හැඳ පෙරවා, පාත්‍ර සිවුරු ගෙන බරණැස් නුවරට පිඬු පිණිස වැඩිමි. මහණෙනි, ගවයන් වෙළඳාම් කරන ස්ථානයක වූ නුග රුකක් අසල පිඬු පිණිස වඩින්නා වූ, (ධ්‍යාන) සැපයෙන් තොර වූ, බාහිර සැපයෙහි ඇලුනු, මුළා වූ සිහි ඇති, සම්‍යක් ප්‍රඥාවෙන් තොර වූ, අසමාහිත වූ, විභ්‍රාන්ත සිත් ඇති, අසංවෘත ඉඳුරන් ඇති එක්තරා භික්ෂුවක මම දිටිමි. දැක ඒ භික්ෂුවට මෙසේ කීවෙමි:”

‘‘‘မာ ခေါ တွံ, ဘိက္ခု, အတ္တာနံ ကဋုဝိယမကာသိ. တံ ဝတ ဘိက္ခု ကဋုဝိယကတံ အတ္တာနံ အာမဂန္ဓေန အဝဿုတံ မက္ခိကာ နာနုပတိဿန္တိ နာနွာဿဝိဿန္တီတိ, နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ. အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သော ဘိက္ခု မယာ ဣမိနာ ဩဝါဒေန ဩဝဒိတော သံဝေဂမာပါဒီ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ အညတရော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကိံ နု ခေါ, ဘန္တေ, ကဋုဝိယံ? ကော အာမဂန္ဓော? ကာ မက္ခိကာ’’တိ?

“‘මහණ, ඔබ තමන්ව කටුවිය බවට පත් කර නොගන්න. මහණ, කටුවිය බවට පත් වූ, ආමගන්ධයෙන් තෙත් වූ ඒ තමා කරා මැස්සන් නොපැමිණෙන්නේය කියා හෝ ලුහුනොබඳින්නේය කියා හෝ යන කරුණ විද්‍යමාන නොවේ’ යැයි මම කීවෙමි. මහණෙනි, එකල්හි ඒ භික්ෂුව මාගේ මෙම අවවාදයෙන් සංවේගයට පත් විය.” මෙසේ වදාළ කල්හි එක්තරා භික්ෂුවක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් මෙසේ ඇසීය: “ස්වාමීනි, ‘කටුවිය’ යනු කුමක්ද? ‘ආමගන්ධය’ යනු කුමක්ද? ‘මැස්සන්’ යනු කවුද?”

‘‘အဘိဇ္ဈာ ခေါ, ဘိက္ခု, ကဋုဝိယံ; ဗျာပါဒေါ အာမဂန္ဓော; ပါပကာ အကုသလာ ဝိတက္ကာ မက္ခိကာ. တံ ဝတ, ဘိက္ခု, ကဋုဝိယကတံ အတ္တာနံ အာမဂန္ဓေန အဝဿုတံ မက္ခိကာ နာနုပတိဿန္တိ နာနွာဿဝိဿန္တီတိ, နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’’တိ.

“මහණ, කටුවිය යනු අභිජ්ඣාවයි (විෂම ලෝභයයි). ආමගන්ධය යනු ව්‍යාපාදයයි. මැස්සන් යනු පාපී අකුසල විතර්කයන්ය. මහණ, කටුවිය බවට පත් වූ, ආමගන්ධයෙන් තෙත් වූ ඒ තමා කරා මැස්සන් නොපැමිණෙන්නේය කියා හෝ ලුහුනොබඳින්නේය කියා හෝ යන කරුණ විද්‍යමාන නොවේ.”

‘‘အဂုတ္တံ စက္ခုသောတသ္မိံ, ဣန္ဒြိယေသု အသံဝုတံ;

မက္ခိကာနုပတိဿန္တိ, သင်္ကပ္ပာ ရာဂနိဿိတာ.

“ඇසෙහි හා කනෙහි සංවරයක් නැති, ඉඳුරන්හි අසංවර වූ පුද්ගලයා කරා රාගය නිශ්‍රිත වූ මැස්සන් බඳු අකුසල සංකල්පයෝ ලුහුබඳිති.”

‘‘ကဋုဝိယကတော ဘိက္ခု, အာမဂန္ဓေ အဝဿုတော;

အာရကာ ဟောတိ နိဗ္ဗာနာ, ဝိဃာတဿေဝ ဘာဂဝါ.

“කටුවිය බවට පත් වූ (ලෝභී වූ), ආමගන්ධයෙන් (ව්‍යාපාදයෙන්) තෙත් වූ භික්ෂුව නිවනින් දුරස් වෙයි. ඔහු පීඩාවටම (දුකටම) හිමිකරුවකු වෙයි.”

‘‘ဂါမေ ဝါ ယဒိ ဝါရညေ, အလဒ္ဓါ သမထမတ္တနော ;

ပရေတိ ဗာလော ဒုမ္မေဓော, မက္ခိကာဟိ ပုရက္ခတော.

“ගමෙහි හෝ වේවා, අරණ්‍යයෙහි හෝ වේවා, තමාගේ සිතේ සන්සුන් බවක් නොලැබූ, අඥාන මෝඩ තැනැත්තා මැස්සන් පිරිවරාගෙන හැසිරෙයි.”

‘‘ယေ စ သီလေန သမ္ပန္နာ, ပညာယူပသမေရတာ;

ဥပသန္တာ သုခံ သေန္တိ, နာသယိတွာန မက္ခိကာ’’တိ. ဆဋ္ဌံ;

“යම් කෙනෙක් සීලයෙන් යුක්ත වන්නාහුද, ප්‍රඥාවෙන් හා උපශමයෙන් ඇලුනු වන්නාහුද, ඒ උපශාන්ත පුද්ගලයෝ මැස්සන් (අකුසල විතර්ක) නසා සුවසේ සැතපෙති.” හයවැනි සූත්‍රයයි.

၇. ပဌမအနုရုဒ္ဓသုတ္တံ

7. ප්‍රථම අනුරුද්ධ සූත්‍රය

၁၃၀. အထ ခေါ အာယသ္မာ အနုရုဒ္ဓေါ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ အနုရုဒ္ဓေါ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣဓာဟံ, ဘန္တေ, ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ [Pg.285] ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန ယေဘုယျေန ပဿာမိ မာတုဂါမံ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇမာနံ. ကတိဟိ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော မာတုဂါမော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ?

130. ඉක්බිති ආයුෂ්මත් අනුරුද්ධ මහ රහතන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත එළඹ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එකත්පසක හිඳගත්හ. එකත්පසක හුන් ආයුෂ්මත් අනුරුද්ධ මහ රහතන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: “ස්වාමීනි, මිනිස් ඇස ඉක්මවා ගිය පිරිසිදු දිව්‍යමය ඇසින්, බොහෝ ස්ත්‍රීන් කය බිඳී මරණින් මතු අපාය, දුගති, විනිපාත නම් වූ නිරයෙහි උපදිනු මම දකිමි. ස්වාමීනි, කිනම් ධර්මයන්ගෙන් යුක්ත වීම නිසා ස්ත්‍රිය කය බිඳී මරණින් මතු අපාය, දුගති, විනිපාත නම් වූ නිරයෙහි උපදීද?”

‘‘တီဟိ ခေါ, အနုရုဒ္ဓ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော မာတုဂါမော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတိ. ကတမေဟိ တီဟိ? ဣဓ, အနုရုဒ္ဓ, မာတုဂါမော ပုဗ္ဗဏှသမယံ မစ္ဆေရမလပရိယုဋ္ဌိတေန စေတသာ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတိ, မဇ္ဈနှိကသမယံ ဣဿာပရိယုဋ္ဌိတေန စေတသာ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတိ, သာယနှသမယံ ကာမရာဂပရိယုဋ္ဌိတေန စေတသာ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတိ. ဣမေဟိ ခေါ, အနုရုဒ္ဓ, တီဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော မာတုဂါမော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ. သတ္တမံ.

“අනුරුද්ධය, කරුණු තුනකින් යුක්ත වූ ස්ත්‍රිය කය බිඳී මරණින් මතු අපාය, දුගති, විනිපාත නම් වූ නිරයෙහි උපදී. කවර තුනකින්ද යත්? අනුරුද්ධය, මෙහිලා ස්ත්‍රිය පෙරවරු කාලයෙහි මසුරු මලින් වෙළුණු සිතින් යුතුව නිවසේ වසයි; මධ්‍යහ්න කාලයෙහි ඊර්ෂ්‍යාවෙන් වෙළුණු සිතින් යුතුව නිවසේ වසයි; සවස් කාලයෙහි කාමරාගයෙන් වෙළුණු සිතින් යුතුව නිවසේ වසයි. අනුරුද්ධය, මෙම කරුණු තුනෙන් යුක්ත වූ ස්ත්‍රිය කය බිඳී මරණින් මතු අපාය, දුගති, විනිපාත නම් වූ නිරයෙහි උපදියි.” හත්වැනි සූත්‍රයයි.

၈. ဒုတိယအနုရုဒ္ဓသုတ္တံ

8. ද්විතීය අනුරුද්ධ සූත්‍රය

၁၃၁. အထ ခေါ အာယသ္မာ အနုရုဒ္ဓေါ ယေနာယသ္မာ သာရိပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မတာ သာရိပုတ္တေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ အနုရုဒ္ဓေါ အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣဓာဟံ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သဟဿံ လောကံ ဩလောကေမိ. အာရဒ္ဓံ ခေါ ပန မေ ဝီရိယံ အသလ္လီနံ, ဥပဋ္ဌိတာ သတိ အသမ္မုဋ္ဌာ, ပဿဒ္ဓေါ ကာယော အသာရဒ္ဓေါ, သမာဟိတံ စိတ္တံ ဧကဂ္ဂံ. အထ စ ပန မေ နာနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတီ’’တိ.

131. ඉක්බිති ආයුෂ්මත් අනුරුද්ධ ස්වාමීන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත ස්වාමීන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට එළඹියහ. එළඹ ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත ස්වාමීන් වහන්සේ සමඟ සතුටු වූහ. සතුටු විය යුතු, සිහි කටයුතු පිළිසඳර කතා නිමවා එකත්පසක හිඳගත්හ. එකත්පසක හිඳගත් ආයුෂ්මත් අනුරුද්ධ ස්වාමීන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත ස්වාමීන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: "ඇවැත්නි සාරිපුත්තයෙනි, මම පිරිසිදු වූත්, මිනිස් ඇස ඉක්මවා ගියාවූත් දිව්‍ය චක්ෂුසින් ලෝක ධාතු දහසක් බලමි. මාගේ වීර්යය නොසැලී මනාව පවතී, සිහිය මුළා නොවී මනාව පිහිටා ඇත, කය දැවිලි රහිතව සංසිඳී ඇත, සිත ඒකාග්‍රව සමාධිගතව ඇත. එසේ වුවද මාගේ සිත උපාදාන රහිතව ආශ්‍රවයන්ගෙන් මිදෙන්නේ නැත."

‘‘ယံ ခေါ တေ, အာဝုသော အနုရုဒ္ဓ, ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟံ ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သဟဿံ လောကံ ဝေါလောကေမီ’တိ, ဣဒံ တေ မာနသ္မိံ. ယမ္ပိ တေ, အာဝုသော အနုရုဒ္ဓ, ဧဝံ ဟောတိ – ‘အာရဒ္ဓံ ခေါ ပန မေ ဝီရိယံ အသလ္လီနံ, ဥပဋ္ဌိတာ သတိ အသမ္မုဋ္ဌာ, ပဿဒ္ဓေါ ကာယော အသာရဒ္ဓေါ, သမာဟိတံ စိတ္တံ ဧကဂ္ဂ’န္တိ, ဣဒံ တေ ဥဒ္ဓစ္စသ္မိံ. ယမ္ပိ တေ, အာဝုသော အနုရုဒ္ဓ, ဧဝံ ဟောတိ – ‘အထ စ ပန မေ နာနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတီ’တိ, ဣဒံ [Pg.286] တေ ကုက္ကုစ္စသ္မိံ. သာဓု ဝတာယသ္မာ အနုရုဒ္ဓေါ ဣမေ တယော ဓမ္မေ ပဟာယ, ဣမေ တယော ဓမ္မေ အမနသိကရိတွာ အမတာယ ဓာတုယာ စိတ္တံ ဥပသံဟရတူ’’တိ.

"ඇවැත්නි අනුරුද්ධයෙනි, 'මම පිරිසිදු වූ, මිනිස් ඇස ඉක්මවා ගිය දිව්‍ය චක්ෂුසින් ලෝක ධාතු දහසක් බලමි' යි ඔබට යම් සිතක් ඇති වේ ද, මෙය ඔබගේ මානයයි. ඇවැත්නි අනුරුද්ධයෙනි, 'මාගේ වීර්යය නොසැලී පවතී, සිහිය මනාව පිහිටා ඇත, කය සංසිඳී ඇත, සිත ඒකාග්‍රව සමාධිගතව ඇත' යි ඔබට යම් සිතක් ඇති වේ ද, මෙය ඔබගේ උද්ධච්චයයි (නොසන්සුන්කමයි). ඇවැත්නි අනුරුද්ධයෙනි, 'එසේ වුවද මාගේ සිත උපාදාන රහිතව ආශ්‍රවයන්ගෙන් නොමිදෙයි' යි ඔබට යම් සිතක් ඇති වේ ද, මෙය ඔබගේ කුක්කුච්චයයි (විපිළිසර බවයි). ආයුෂ්මත් අනුරුද්ධයන් වහන්සේ මේ ධර්මයන් තුන අත්හැර, මේ ධර්මයන් තුන මෙනෙහි නොකර අමෘත ධාතුව (නිවන) කෙරෙහි සිත යොමු කරන්නේ නම් මැනවි."

အထ ခေါ အာယသ္မာ အနုရုဒ္ဓေါ အပရေန သမယေန ဣမေ တယော ဓမ္မေ ပဟာယ, ဣမေ တယော ဓမ္မေ အမနသိကရိတွာ အမတာယ ဓာတုယာ စိတ္တံ ဥပသံဟရိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ အနုရုဒ္ဓေါ ဧကော ဝူပကဋ္ဌော အပ္ပမတ္တော အာတာပီ ပဟိတတ္တော ဝိဟရန္တော နစိရဿေဝ – ယဿတ္ထာယ ကုလပုတ္တာ သမ္မဒေဝ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ, တဒနုတ္တရံ – ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာသိ. ‘‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’’တိ အဗ္ဘညာသိ. အညတရော စ ပနာယသ္မာ အနုရုဒ္ဓေါ အရဟတံ အဟောသီတိ. အဋ္ဌမံ.

ඉක්බිති ආයුෂ්මත් අනුරුද්ධ ස්වාමීන් වහන්සේ පසු කලෙක මේ ධර්මයන් තුන අත්හැර, මේ ධර්මයන් තුන මෙනෙහි නොකර අමෘත ධාතුව කෙරෙහි සිත යොමු කළහ. එවිට ආයුෂ්මත් අනුරුද්ධ ස්වාමීන් වහන්සේ හුදෙකලාව, අප්‍රමාදීව, කෙලෙස් තවන වීර්යයෙන් යුතුව, නිවනට මෙහෙයවූ සිතින් යුතුව වාසය කරමින්, කුලපුත්‍රයන් යම් අර්ථයක් සඳහා මනාව ගිහිගෙයින් නික්ම සසුන්ගත වෙත් ද, බ්‍රහ්මචර්යාව කෙළවර කොට ඇති ඒ අනුත්තර අර්හත් ඵලය නොබෝ කලකින්ම මෙලොවදීම තමන්ම විශිෂ්ට ඥානයෙන් අවබෝධ කොට ඊට පැමිණ වාසය කළහ. "ජාතිය ක්ෂය විය, බ්‍රහ්මචර්යාව වැස නිම කරන ලදී, කළ යුතු දේ කරන ලදී, මේ ආත්ම භාවයෙන් පසු තවත් කළ යුතු දෙයක් නැත" යි අවබෝධ කරගත්හ. ආයුෂ්මත් අනුරුද්ධ ස්වාමීන් වහන්සේ රහතන් වහන්සේලා අතර එක් නමක් වූහ. අටවැනි සූත්‍රයයි.

၉. ပဋိစ္ဆန္နသုတ္တံ

9. පටිච්ඡන්න සූත්‍රය

၁၃၂. ‘‘တီဏိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ပဋိစ္ဆန္နာနိ အာဝဟန္တိ, နော ဝိဝဋာနိ. ကတမာနိ တီဏိ? မာတုဂါမော, ဘိက္ခဝေ, ပဋိစ္ဆန္နော အာဝဟတိ, နော ဝိဝဋော; ဗြာဟ္မဏာနံ, ဘိက္ခဝေ, မန္တာ ပဋိစ္ဆန္နာ အာဝဟန္တိ, နော ဝိဝဋာ; မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ, ဘိက္ခဝေ, ပဋိစ္ဆန္နာ အာဝဟတိ, နော ဝိဝဋာ. ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဏိ ပဋိစ္ဆန္နာနိ အာဝဟန္တိ, နော ဝိဝဋာနိ.

132. "මහණෙනි, මේ කරුණු තුනක් සැඟවුණු විට බබළයි, විවෘත වූ විට නොවේ. ඒ තුන කවරේද? මහණෙනි, මාතුගාමයා සැඟවුණු විට බබළයි, විවෘත වූ විට නොවේ. මහණෙනි, බමුණන්ගේ මන්ත්‍රයන් සැඟවුණු විට බබළයි, විවෘත වූ විට නොවේ. මහණෙනි, මිථ්‍යා දෘෂ්ටිය සැඟවුණු විට බබළයි, විවෘත වූ විට නොවේ. මහණෙනි, මේ කරුණු තුන සැඟවුණු විට බබළයි, විවෘත වූ විට නොවේ."

‘‘တီဏိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ဝိဝဋာနိ ဝိရောစန္တိ, နော ပဋိစ္ဆန္နာနိ. ကတမာနိ တီဏိ? စန္ဒမဏ္ဍလံ, ဘိက္ခဝေ, ဝိဝဋံ ဝိရောစတိ, နော ပဋိစ္ဆန္နံ; သူရိယမဏ္ဍလံ, ဘိက္ခဝေ, ဝိဝဋံ ဝိရောစတိ, နော ပဋိစ္ဆန္နံ; တထာဂတပ္ပဝေဒိတော ဓမ္မဝိနယော, ဘိက္ခဝေ, ဝိဝဋော ဝိရောစတိ, နော ပဋိစ္ဆန္နော. ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဏိ ဝိဝဋာနိ ဝိရောစန္တိ, နော ပဋိစ္ဆန္နာနီ’’တိ. နဝမံ.

"මහණෙනි, මේ කරුණු තුනක් විවෘත වූ විට බබළයි, සැඟවුණු විට නොවේ. ඒ තුන කවරේද? මහණෙනි, චන්ද්‍ර මණ්ඩලය විවෘත වූ විට බබළයි, සැඟවුණු විට නොවේ. මහණෙනි, සූර්ය මණ්ඩලය විවෘත වූ විට බබළයි, සැඟවුණු විට නොවේ. මහණෙනි, තථාගතයන් වහන්සේ විසින් දේශිත ධර්ම විනය විවෘත වූ විට බබළයි, සැඟවුණු විට නොවේ. මහණෙනි, මේ කරුණු තුන විවෘත වූ විට බබළයි, සැඟවුණු විට නොවේ." නවවැනි සූත්‍රයයි.

၁၀. လေခသုတ္တံ

10. ලේඛ සූත්‍රය

၁၃၃. ‘‘တယောမေ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ တယော? ပါသာဏလေခူပမော ပုဂ္ဂလော, ပထဝိလေခူပမော ပုဂ္ဂလော, ဥဒကလေခူပမော ပုဂ္ဂလော. ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ပါသာဏလေခူပမော ပုဂ္ဂလော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော အဘိဏှံ ကုဇ္ဈတိ. သော စ ခွဿ ကောဓော [Pg.287] ဒီဃရတ္တံ အနုသေတိ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ပါသာဏေ လေခါ န ခိပ္ပံ လုဇ္ဇတိ ဝါတေန ဝါ ဥဒကေန ဝါ, စိရဋ္ဌိတိကာ ဟောတိ; ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော အဘိဏှံ ကုဇ္ဈတိ. သော စ ခွဿ ကောဓော ဒီဃရတ္တံ အနုသေတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ပါသာဏလေခူပမော ပုဂ္ဂလော.

133. "මහණෙනි, ලෝකයෙහි මේ පුද්ගලයෝ තිදෙනෙක් විද්‍යමාන වෙති. ඒ තිදෙනා කවරේද? ගලෙහි කෙටූ රේඛාවක් බඳු පුද්ගලයා, පොළොවෙහි ඇඳි රේඛාවක් බඳු පුද්ගලයා සහ දියෙහි ඇඳි රේඛාවක් බඳු පුද්ගලයාය. මහණෙනි, ගලෙහි කෙටූ රේඛාවක් බඳු පුද්ගලයා කවරේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් නිතර කෝප වෙයි. ඔහුගේ ඒ කෝපය බොහෝ කල් පවතියි. මහණෙනි, ගලෙහි කෙටූ රේඛාවක් සුළඟින් හෝ ජලයෙන් ඉක්මනින් මැකී නොයන්නාක් මෙන්, බොහෝ කල් පවතින්නාක් මෙන්; මහණෙනි, එලෙසම මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් නිතර කෝප වෙයි, ඔහුගේ ඒ කෝපය බොහෝ කල් පවතියි. මහණෙනි, මොහු ගලෙහි කෙටූ රේඛාවක් බඳු පුද්ගලයා යැයි කියනු ලැබේ."

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ပထဝိလေခူပမော ပုဂ္ဂလော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော အဘိဏှံ ကုဇ္ဈတိ. သော စ ခွဿ ကောဓော န ဒီဃရတ္တံ အနုသေတိ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ပထဝိယာ လေခါ ခိပ္ပံ လုဇ္ဇတိ ဝါတေန ဝါ ဥဒကေန ဝါ, န စိရဋ္ဌိတိကာ ဟောတိ; ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော အဘိဏှံ ကုဇ္ဈတိ. သော စ ခွဿ ကောဓော န ဒီဃရတ္တံ အနုသေတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ပထဝိလေခူပမော ပုဂ္ဂလော.

"මහණෙනි, පොළොවෙහි ඇඳි රේඛාවක් බඳු පුද්ගලයා කවරේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් නිතර කෝප වෙයි. එහෙත් ඔහුගේ ඒ කෝපය බොහෝ කල් නොපවතියි. මහණෙනි, පොළොවෙහි ඇඳි රේඛාවක් සුළඟින් හෝ ජලයෙන් ඉක්මනින් මැකී යන්නාක් මෙන්, බොහෝ කල් නොපවතින්නාක් මෙන්; මහණෙනි, එලෙසම මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් නිතර කෝප වෙයි, එහෙත් ඔහුගේ ඒ කෝපය බොහෝ කල් නොපවතියි. මහණෙනි, මොහු පොළොවෙහි ඇඳි රේඛාවක් බඳු පුද්ගලයා යැයි කියනු ලැබේ."

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ဥဒကလေခူပမော ပုဂ္ဂလော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော အာဂါဠှေနပိ ဝုစ္စမာနော ဖရုသေနပိ ဝုစ္စမာနော အမနာပေနပိ ဝုစ္စမာနော သန္ဓိယတိမေဝ သံသန္ဒတိမေဝ သမ္မောဒတိမေဝ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ဥဒကေ လေခါ ခိပ္ပံယေဝ ပဋိဝိဂစ္ဆတိ, န စိရဋ္ဌိတိကာ ဟောတိ; ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော အာဂါဠှေနပိ ဝုစ္စမာနော ဖရုသေနပိ ဝုစ္စမာနော အမနာပေနပိ ဝုစ္စမာနော သန္ဓိယတိမေဝ သံသန္ဒတိမေဝ သမ္မောဒတိမေဝ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဥဒကလေခူပမော ပုဂ္ဂလော. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တယော ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိ’’န္တိ. ဒသမံ.

“මහණෙනි, දියෙහි ඇඳි රේඛාවක් බඳු පුද්ගලයා කවරෙක් ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් දැඩි වචනයෙන් හෝ රළු වචනයෙන් හෝ අමනාප වචනයෙන් හෝ කියනු ලැබුවත්, ඔහු (නැවත) එක් වේ ම ය, මිත්‍ර වේ ම ය, සමගි වේ ම ය. මහණෙනි, දියෙහි ඇඳි රේඛාවක් යම් සේ වහා නැති වී යයි ද, බොහෝ කල් නොපවතී ද; මහණෙනි, එලෙසම මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් දැඩි වචනයෙන් හෝ රළු වචනයෙන් හෝ අමනාප වචනයෙන් හෝ කියනු ලැබුවත්, ඔහු එක් වේ ම ය, මිත්‍ර වේ ම ය, සමගි වේ ම ය. මහණෙනි, මොහු දියෙහි ඇඳි රේඛාවක් බඳු පුද්ගලයා යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයෝ තිදෙන ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වෙති.” දසවන සූත්‍රයයි.

ကုသိနာရဝဂ္ဂေါ တေရသမော.

දහතුන්වන කුසිනාර වර්ගය නිම විය.

တဿုဒ္ဒါနံ –

එහි උද්දානය (සාරාංශය) මෙසේ ය –

ကုသိနာရဘဏ္ဍနာ စေဝ, ဂေါတမဘရဏ္ဍုဟတ္ထကော;

ကဋုဝိယံ ဒွေ အနုရုဒ္ဓါ, ပဋိစ္ဆန္နံ လေခေန တေ ဒသာတိ.

කුසිනාර සූත්‍රය, භණ්ඩන සූත්‍රය, ගෝතම සූත්‍රය, භරණ්ඩු සූත්‍රය, හත්ථක සූත්‍රය, කටුවිය සූත්‍රය, අනුරුද්ධ සූත්‍ර දෙක, පටිච්ඡන්න සූත්‍රය සහ ලේඛ සූත්‍රය යන මේ සූත්‍ර දහය වේ.

(၁၄) ၄. ယောဓာဇီဝဝဂ္ဂေါ

(14) 4. යෝධාජීව වර්ගය

၁. ယောဓာဇီဝသုတ္တံ

1. යෝධාජීව සූත්‍රය

၁၃၄. ‘‘တီဟိ, ဘိက္ခဝေ, အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ယောဓာဇီဝေါ ရာဇာရဟော ဟောတိ ရာဇဘောဂ္ဂေါ, ရညော အင်္ဂန္တေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆတိ. ကတမေဟိ တီဟိ[Pg.288]? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ယောဓာဇီဝေါ ဒူရေ ပါတီ စ ဟောတိ အက္ခဏဝေဓီ စ မဟတော စ ကာယဿ ပဒါလေတာ. ဣမေဟိ, ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဟိ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ယောဓာဇီဝေါ ရာဇာရဟော ဟောတိ ရာဇဘောဂ္ဂေါ, ရညော အင်္ဂန္တေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆတိ. ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဟိ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု အာဟုနေယျော ဟောတိ…ပေ… အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတ္တံ လောကဿ. ကတမေဟိ တီဟိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဒူရေ ပါတီ စ ဟောတိ အက္ခဏဝေဓီ စ မဟတော စ ကာယဿ ပဒါလေတာ.

134. “මහණෙනි, අංග තුනකින් සමන්නාගත වූ රණකාමී සෙබළා රජුට සුදුසු වෙයි, රජුගේ ප්‍රයෝජනයට සුදුසු වෙයි, රජුගේම අංගයක් ලෙස සලකනු ලබයි. කවර අංග තුනකින් ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි රණකාමී සෙබළා ඈතට විදින්නෙක් ද, ලක්කය නොවැරදීම විදින්නෙක් ද, මහත් වූ වස්තුවක් පලන්නෙක් ද වෙයි. මහණෙනි, මේ අංග තුනෙන් සමන්නාගත වූ රණකාමී සෙබළා රජුට සුදුසු වෙයි, රජුගේ ප්‍රයෝජනයට සුදුසු වෙයි, රජුගේම අංගයක් ලෙස සලකනු ලබයි. මහණෙනි, එලෙසම අංග තුනකින් සමන්නාගත වූ මහණ තෙමේ ද ආහුණෙය්‍ය වෙයි... (පෙ)... ලෝකයාට අනුත්තර වූ පින්කෙත වෙයි. කවර අංග තුනකින් ද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි මහණ තෙමේ ඈතට විදින්නෙක් ද, ලක්කය නොවැරදීම විදින්නෙක් ද, මහත් වූ ස්කන්ධයක් පලන්නෙක් ද වෙයි.

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဒူရေ ပါတီ ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ယံ ကိဉ္စိ ရူပံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဩဠာရိကံ ဝါ သုခုမံ ဝါ ဟီနံ ဝါ ပဏီတံ ဝါ ယံ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ, သဗ္ဗံ ရူပံ – ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတိ. ယာ ကာစိ ဝေဒနာ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နာ အဇ္ဈတ္တာ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဩဠာရိကာ ဝါ သုခုမာ ဝါ ဟီနာ ဝါ ပဏီတာ ဝါ ယာ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ, သဗ္ဗံ ဝေဒနံ – ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတိ. ယာ ကာစိ သညာ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နာ အဇ္ဈတ္တာ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဩဠာရိကာ ဝါ သုခုမာ ဝါ ဟီနာ ဝါ ပဏီတာ ဝါ ယာ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ, သဗ္ဗံ သညံ – ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတိ. ယေ ကေစိ သင်္ခါရာ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နာ အဇ္ဈတ္တာ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဩဠာရိကာ ဝါ သုခုမာ ဝါ ဟီနာ ဝါ ပဏီတာ ဝါ ယေ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ, သဗ္ဗေ သင်္ခါရေ – ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတိ. ယံ ကိဉ္စိ ဝိညာဏံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဩဠာရိကံ ဝါ သုခုမံ ဝါ ဟီနံ ဝါ ပဏီတံ ဝါ ယံ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ, သဗ္ဗံ ဝိညာဏံ – ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဒူရေ ပါတီ ဟောတိ.

“මහණෙනි, මහණ තෙමේ කෙසේ නම් ඈතට විදින්නෙක් වෙයි ද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි මහණ තෙමේ අතීත වූ ද, අනාගත වූ ද, වර්තමාන වූ ද, තමා පිළිබඳ වූ ද, බාහිර වූ ද, රළු වූ ද, සියුම් වූ ද, හීන වූ ද, ප්‍රණීත වූ ද, දුර වූ හෝ සමීප වූ හෝ යම් කිසි රූපයක් ඇද්ද, ඒ සියලු රූපයන් ‘මෙය මගේ නොවේ, මෙය මම නොවෙමි, මෙය මගේ ආත්මය නොවේ’ යැයි මෙසේ මෙය තත්වූ පරිදි නිවැරදි ප්‍රඥාවෙන් දකියි. යම් කිසි වේදනාවක්... යම් කිසි සඤ්ඤාවක්... යම් කිසි සංස්කාරයක්... අතීත, අනාගත, වර්තමාන වූ ද, තමා පිළිබඳ වූ හෝ බාහිර වූ හෝ යම් කිසි විඤ්ඤාණයක් ඇද්ද, එය දුර හෝ වේවා ළඟ හෝ වේවා, ඒ සියලු විඤ්ඤාණයන් ‘මෙය මගේ නොවේ, මෙය මම නොවෙමි, මෙය මගේ ආත්මය නොවේ’ යැයි මෙසේ මෙය තත්වූ පරිදි නිවැරදි ප්‍රඥාවෙන් දකියි. මහණෙනි, මෙසේ මහණ තෙමේ ඈතට විදින්නෙක් වෙයි.”

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အက္ခဏဝေဓီ ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ; ‘အယံ ဒုက္ခသမုဒယော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ; ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ; ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ [Pg.289] ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အက္ခဏဝေဓီ ဟောတိ.

“මහණෙනි, මහණ තෙමේ කෙසේ නම් ලක්කය නොවැරදීම විදින්නෙක් වෙයි ද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි මහණ තෙමේ ‘මෙය දුක යැයි’ තත්වූ පරිදි දැනගනියි. ‘මෙය දුක්ඛ සමුදය යැයි’ තත්වූ පරිදි දැනගනියි. ‘මෙය දුක්ඛ නිරෝධය යැයි’ තත්වූ පරිදි දැනගනියි. ‘මෙය දුක්ඛ නිරෝධගාමිනී පටිපදාව යැයි’ තත්වූ පරිදි දැනගනියි. මහණෙනි, මෙසේ මහණ තෙමේ ලක්කය නොවැරදීම විදින්නෙක් වෙයි.”

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု မဟတော ကာယဿ ပဒါလေတာ ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု မဟန္တံ အဝိဇ္ဇာက္ခန္ဓံ ပဒါလေတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု မဟတော ကာယဿ ပဒါလေတာ ဟောတိ. ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု အာဟုနေယျော ဟောတိ…ပေ… အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတ္တံ လောကဿာ’’တိ. ပဌမံ.

“මහණෙනි, මහණ තෙමේ කෙසේ නම් මහත් වූ ස්කන්ධයක් පලන්නෙක් වෙයි ද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි මහණ තෙමේ මහත් වූ අවිද්‍යා ස්කන්ධය පලාලයි (බිඳියි). මහණෙනි, මෙසේ මහණ තෙමේ මහත් වූ ස්කන්ධයක් පලන්නෙක් වෙයි. මහණෙනි, මේ ධර්මයන් තුනෙන් සමන්නාගත වූ මහණ තෙමේ ආහුණෙය්‍ය වෙයි... (පෙ)... ලෝකයාට අනුත්තර පින්කෙත වෙයි.” පළමුවන සූත්‍රයයි.

၂. ပရိသာသုတ္တံ

2. පරිසා සූත්‍රය

၁၃၅. ‘‘တိဿော ဣမာ, ဘိက္ခဝေ, ပရိသာ. ကတမာ တိဿော? ဥက္ကာစိတဝိနီတာ ပရိသာ, ပဋိပုစ္ဆာဝိနီတာ ပရိသာ, ယာဝတာဝိနီတာ ပရိသာ – ဣမာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တိဿော ပရိသာ’’တိ. ဒုတိယံ.

135. “මහණෙනි, මේ පිරිස් තුනකි. කවර තුනක් ද? ප්‍රශ්න නොවිමසා හික්මවනු ලබන පිරිස, ප්‍රශ්න විමසා හික්මවනු ලබන පිරිස සහ (අවබෝධයේ) ප්‍රමාණය අනුව හික්මවනු ලබන පිරිසයි. මහණෙනි, මේ පිරිස් තුනයි.” දෙවන සූත්‍රයයි.

၃. မိတ္တသုတ္တံ

3. මිත්ත සූත්‍රය

၁၃၆. ‘‘တီဟိ, ဘိက္ခဝေ, အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော မိတ္တော သေဝိတဗ္ဗော. ကတမေဟိ တီဟိ? ( ) ဒုဒ္ဒဒံ ဒဒါတိ, ဒုက္ကရံ ကရောတိ, ဒုက္ခမံ ခမတိ – ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဟိ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော မိတ္တော သေဝိတဗ္ဗော’’တိ. တတိယံ.

136. ‘‘මහණෙනි, අංග තුනකින් යුක්ත වූ කල්‍යාණ මිත්‍රයෙකු ඇසුරු කළ යුතුය. ඒ අංග තුන මොනවාද? දීමට අපහසු දෙය දෙයි, කිරීමට අපහසු දෙය කරයි, ඉවසීමට අපහසු දෙය ඉවසයි. මහණෙනි, මේ අංග තුනෙන් යුක්ත වූ කල්‍යාණ මිත්‍රයා ඇසුරු කළ යුතුය.’’ තෙවැනි සූත්‍රයයි.

၄. ဥပ္ပာဒါသုတ္တံ

4. උප්පාද සූත්‍රය

၁၃၇. ‘‘ဥပ္ပာဒါ ဝါ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတာနံ အနုပ္ပာဒါ ဝါ တထာဂတာနံ, ဌိတာဝ သာ ဓာတု ဓမ္မဋ္ဌိတတာ ဓမ္မနိယာမတာ. သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ အနိစ္စာ. တံ တထာဂတော အဘိသမ္ဗုဇ္ဈတိ အဘိသမေတိ. အဘိသမ္ဗုဇ္ဈိတွာ အဘိသမေတွာ အာစိက္ခတိ ဒေသေတိ ပညာပေတိ ပဋ္ဌပေတိ ဝိဝရတိ ဝိဘဇတိ ဥတ္တာနီကရောတိ – ‘သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ အနိစ္စာ’တိ. ဥပ္ပာဒါ ဝါ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတာနံ အနုပ္ပာဒါ ဝါ တထာဂတာနံ ဌိတာဝ သာ ဓာတု ဓမ္မဋ္ဌိတတာ ဓမ္မနိယာမတာ. သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ ဒုက္ခာ. တံ တထာဂတော အဘိသမ္ဗုဇ္ဈတိ အဘိသမေတိ. အဘိသမ္ဗုဇ္ဈိတွာ [Pg.290] အဘိသမေတွာ အာစိက္ခတိ ဒေသေတိ ပညာပေတိ ပဋ္ဌပေတိ ဝိဝရတိ ဝိဘဇတိ ဥတ္တာနီကရောတိ – ‘သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ ဒုက္ခာ’တိ. ဥပ္ပာဒါ ဝါ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတာနံ အနုပ္ပာဒါ ဝါ တထာဂတာနံ ဌိတာဝ သာ ဓာတု ဓမ္မဋ္ဌိတတာ ဓမ္မနိယာမတာ. သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာ. တံ တထာဂတော အဘိသမ္ဗုဇ္ဈတိ အဘိသမေတိ. အဘိသမ္ဗုဇ္ဈိတွာ အဘိသမေတွာ အာစိက္ခတိ ဒေသေတိ ပညာပေတိ ပဋ္ဌပေတိ ဝိဝရတိ ဝိဘဇတိ ဥတ္တာနီကရောတိ – ‘သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာ’’’တိ. စတုတ္ထံ.

137. ‘‘මහණෙනි, තථාගතයන් වහන්සේලා ලොව පහළ වූවත් නොවූවත්, ඒ ස්වභාවය හෙවත් ධර්ම ස්ථිතිය හා ධර්ම නියාමය පවතී. එනම් 'සියලු සංස්කාරයෝ අනිත්‍යය' යන්නයි. තථාගතයන් වහන්සේ එය මැනවින් අවබෝධ කරගනිති, ප්‍රත්‍යක්ෂ කරගනිති. එසේ අවබෝධ කරගෙන ප්‍රත්‍යක්ෂ කරගෙන, 'සියලු සංස්කාරයෝ අනිත්‍යය' කියා පවසති, දේශනා කරති, පනවති, පිහිටුවති, විවෘත කරති, විභාග කරති, ප්‍රකාශ කරති. මහණෙනි, තථාගතයන් වහන්සේලා ලොව පහළ වූවත් නොවූවත්, ඒ ස්වභාවය හෙවත් ධර්ම ස්ථිතිය හා ධර්ම නියාමය පවතී. එනම් 'සියලු සංස්කාරයෝ දුක්ය' යන්නයි. තථාගතයන් වහන්සේ එය මැනවින් අවබෝධ කරගනිති, ප්‍රත්‍යක්ෂ කරගනිති. එසේ අවබෝධ කරගෙන ප්‍රත්‍යක්ෂ කරගෙන, 'සියලු සංස්කාරයෝ දුක්ය' කියා පවසති, දේශනා කරති, පනවති, පිහිටුවති, විවෘත කරති, විභාග කරති, ප්‍රකාශ කරති. මහණෙනි, තථාගතයන් වහන්සේලා ලොව පහළ වූවත් නොවූවත්, ඒ ස්වභාවය හෙවත් ධර්ම ස්ථිතිය හා ධර්ම නියාමය පවතී. එනම් 'සියලු ධර්මයෝ අනාත්මය' යන්නයි. තථාගතයන් වහන්සේ එය මැනවින් අවබෝධ කරගනිති, ප්‍රත්‍යක්ෂ කරගනිති. එසේ අවබෝධ කරගෙන ප්‍රත්‍යක්ෂ කරගෙන, 'සියලු ධර්මයෝ අනාත්මය' කියා පවසති, දේශනා කරති, පනවති, පිහිටුවති, විවෘත කරති, විභාග කරති, ප්‍රකාශ කරති.’’ සතරවන සූත්‍රයයි.

၅. ကေသကမ္ဗလသုတ္တံ

5. කේසකම්බල සූත්‍රය

၁၃၈. ‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ယာနိ ကာနိစိ တန္တာဝုတာနံ ဝတ္ထာနံ, ကေသကမ္ဗလော တေသံ ပဋိကိဋ္ဌော အက္ခာယတိ. ကေသကမ္ဗလော, ဘိက္ခဝေ, သီတေ သီတော, ဥဏှေ ဥဏှော, ဒုဗ္ဗဏ္ဏော, ဒုဂ္ဂန္ဓော, ဒုက္ခသမ္ဖဿော. ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ယာနိ ကာနိစိ ပုထုသမဏဗြာဟ္မဏဝါဒါနံ မက္ခလိဝါဒေါ တေသံ ပဋိကိဋ္ဌော အက္ခာယတိ.

138. ‘‘මහණෙනි, නූලෙන් වියන ලද යම්තාක් වස්ත්‍ර ඇද්ද, ඒ අතරින් මිනිස් කෙස්වලින් වියන ලද කම්බිලිය (කේසකම්බලය) පහත්ම වස්ත්‍රය ලෙස කියනු ලැබේ. මහණෙනි, කේසකම්බලය සීතල කාලයේදී ඉතා සීතලයි, උණුසුම් කාලයේදී ඉතා උණුසුම්ය, අවර්ණයි, දුර්ගන්ධයි, ස්පර්ශයට රළුයි. මහණෙනි, එසේම මහණ බමුණන්ගේ යම්තාක් දෘෂ්ටි වාදයන් ඇද්ද, ඒ අතරින් මක්ඛලීගේ වාදය පහත්ම වාදය ලෙස කියනු ලැබේ.

‘‘မက္ခလိ, ဘိက္ခဝေ, မောဃပုရိသော ဧဝံဝါဒီ ဧဝံဒိဋ္ဌိ – ‘နတ္ထိ ကမ္မံ, နတ္ထိ ကိရိယံ, နတ္ထိ ဝီရိယ’န္တိ. ယေပိ တေ, ဘိက္ခဝေ, အဟေသုံ အတီတမဒ္ဓါနံ အရဟန္တော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ, တေပိ ဘဂဝန္တော ကမ္မဝါဒါ စေဝ အဟေသုံ ကိရိယဝါဒါ စ ဝီရိယဝါဒါ စ. တေပိ, ဘိက္ခဝေ, မက္ခလိ မောဃပုရိသော ပဋိဗာဟတိ – ‘နတ္ထိ ကမ္မံ, နတ္ထိ ကိရိယံ, နတ္ထိ ဝီရိယ’န္တိ. ယေပိ တေ, ဘိက္ခဝေ, ဘဝိဿန္တိ အနာဂတမဒ္ဓါနံ အရဟန္တော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ, တေပိ ဘဂဝန္တော ကမ္မဝါဒါ စေဝ ဘဝိဿန္တိ ကိရိယဝါဒါ စ ဝီရိယဝါဒါ စ. တေပိ, ဘိက္ခဝေ, မက္ခလိ မောဃပုရိသော ပဋိဗာဟတိ – ‘နတ္ထိ ကမ္မံ, နတ္ထိ ကိရိယံ, နတ္ထိ ဝီရိယ’န္တိ. အဟမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, ဧတရဟိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ကမ္မဝါဒေါ စေဝ ကိရိယဝါဒေါ စ ဝီရိယဝါဒေါ စ. မမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, မက္ခလိ မောဃပုရိသော ပဋိဗာဟတိ – ‘နတ္ထိ ကမ္မံ, နတ္ထိ ကိရိယံ, နတ္ထိ ဝီရိယ’’’န္တိ.

‘‘මහණෙනි, මක්ඛලී නම් වූ ඒ හිස් මිනිසා මෙවැනි වාදයක් හා මෙවැනි දෘෂ්ටියක් දරයි: 'කර්මයක් නැත, ක්‍රියාවක් නැත, වීර්යයක් නැත' කියායි. මහණෙනි, අතීත කාලයේ වැඩසිටි යම් ඒ අරහත් සම්මා සම්බුදුවරුන් සිටියේද, ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේලා කර්මවාදී වූහ, ක්‍රියාවාදී වූහ, වීර්යවාදී වූහ. මහණෙනි, මක්ඛලී හිස් මිනිසා 'කර්මයක් නැත, ක්‍රියාවක් නැත, වීර්යයක් නැත' යැයි පවසමින් ඒ අතීත බුදුවරුන්වද ප්‍රතික්ෂේප කරයි. මහණෙනි, අනාගත කාලයේ පහළ වන යම් ඒ අරහත් සම්මා සම්බුදුවරුන් වන්නේද, ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේලාද කර්මවාදී, ක්‍රියාවාදී සහ වීර්යවාදී වන්නාහ. මක්ඛලී හිස් මිනිසා ඒ අනාගත බුදුවරුන්වද ප්‍රතික්ෂේප කරයි. මහණෙනි, දැනට අරහත් සම්මා සම්බුද්ධ වූ මමද කර්මවාදී වෙමි, ක්‍රියාවාදී වෙමි, වීර්යවාදී වෙමි. මක්ඛලී හිස් මිනිසා මාවද 'කර්මයක් නැත, ක්‍රියාවක් නැත, වීර්යයක් නැත' කියා ප්‍රතික්ෂේප කරයි.’’

‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, နဒီမုခေ ခိပ္ပံ ဥဍ္ဍေယျ ဗဟူနံ မစ္ဆာနံ အဟိတာယ ဒုက္ခာယ အနယာယ ဗျသနာယ; ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, မက္ခလိ မောဃပုရိသော မနုဿခိပ္ပံ မညေ လောကေ ဥပ္ပန္နော ဗဟူနံ သတ္တာနံ အဟိတာယ ဒုက္ခာယ အနယာယ ဗျသနာယာ’’တိ. ပဉ္စမံ.

‘‘මහණෙනි, යම්සේ ගඟක මෝය අසල බොහෝ මසුන්ගේ අහිත පිණිස, දුක් පිණිස, විපත හා විනාශය පිණිස මස් වැදැල්ලක් (මසුන් අල්ලන උගුලක්) අටවන්නේද; මහණෙනි, එසේම මක්ඛලී නම් වූ ඒ හිස් මිනිසා බොහෝ සත්වයන්ගේ අහිත පිණිස, දුක් පිණිස, විපත හා විනාශය පිණිස ලෝකයේ පහළ වූ 'මිනිස්-උගුලක්' වැන්නැයි මම සිතමි.’’ පස්වන සූත්‍රයයි.

၆. သမ္ပဒါသုတ္တံ

6. සම්පදා සූත්‍රය

၁၃၉. ‘‘တိဿော [Pg.291] ဣမာ, ဘိက္ခဝေ, သမ္ပဒါ. ကတမာ တိဿော? သဒ္ဓါသမ္ပဒါ, သီလသမ္ပဒါ, ပညာသမ္ပဒါ – ဣမာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တိဿော သမ္ပဒါ’’တိ. ဆဋ္ဌံ.

139. ‘‘මහණෙනි, මේ සම්පත් (සම්පදාවන්) තුනකි. ඒ තුන මොනවාද? ශ්‍රද්ධා සම්පදාව, සීල සම්පදාව සහ ප්‍රඥා සම්පදාවයි. මහණෙනි, මේවා ඒ සම්පදාවන් තුනයි.’’ හයවන සූත්‍රයයි.

၇. ဝုဒ္ဓိသုတ္တံ

7. වුද්ධි සූත්‍රය

၁၄၀. ‘‘တိဿော ဣမာ, ဘိက္ခဝေ, ဝုဒ္ဓိယော. ကတမာ တိဿော? သဒ္ဓါဝုဒ္ဓိ, သီလဝုဒ္ဓိ, ပညာဝုဒ္ဓိ – ဣမာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တိဿော ဝုဒ္ဓိယော’’တိ. သတ္တမံ.

140. ‘‘මහණෙනි, මේ වර්ධනය වීම් (වුද්ධීන්) තුනකි. ඒ තුන මොනවාද? ශ්‍රද්ධා වර්ධනය, සීල වර්ධනය සහ ප්‍රඥා වර්ධනයයි. මහණෙනි, මේවා ඒ වර්ධනය වීම් තුනයි.’’ හත්වන සූත්‍රයයි.

၈. အဿခဠုင်္ကသုတ္တံ

8. අස්සඛළුංක සූත්‍රය

၁၄၁. ‘‘တယော စ, ဘိက္ခဝေ, အဿခဠုင်္ကေ ဒေသေဿာမိ တယော စ ပုရိသခဠုင်္ကေ. တံ သုဏာထ, သာဓုကံ မနသိ ကရောထ; ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

141. ‘‘මහණෙනි, මම ඔබට අශ්වයන් අතර සිටින අකීකරු අශ්වයන් තිදෙනෙකු සහ මිනිසුන් අතර සිටින අකීකරු මිනිසුන් තිදෙනෙකු ගැන දේශනා කරමි. එයට හොඳින් සවන් දෙන්න, මැනවින් මෙනෙහි කරන්න; මම දේශනා කරමි.’’ ‘‘එසේය ස්වාමීනි’’ කියා ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක:

‘‘ကတမေ စ, ဘိက္ခဝေ, တယော အဿခဠုင်္ကာ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော အဿခဠုင်္ကော ဇဝသမ္ပန္နော ဟောတိ; န ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော, န အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နော. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော အဿခဠုင်္ကော ဇဝသမ္ပန္နော စ ဟောတိ ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော စ; န အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နော. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော အဿခဠုင်္ကော ဇဝသမ္ပန္နော စ ဟောတိ ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော စ အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နော စ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တယော အဿခဠုင်္ကာ.

‘‘මහණෙනි, ඒ අකීකරු අශ්වයන් තිදෙනා කවුද? මහණෙනි, මේ ලෝකයේ ඇතැම් අකීකරු අශ්වයෙක් වේගයෙන් (ජවයෙන්) යුක්තය; නමුත් අලංකාරවත් පෙනුමෙන් යුක්ත නැත, උස මහතින් හා ප්‍රමාණයෙන් යුක්ත නැත. මහණෙනි, තවත් ඇතැම් අකීකරු අශ්වයෙක් වේගයෙන් හා අලංකාරවත් පෙනුමෙන් යුක්තය; නමුත් උස මහතින් හා ප්‍රමාණයෙන් යුක්ත නැත. මහණෙනි, තවත් ඇතැම් අකීකරු අශ්වයෙක් වේගයෙන්ද අලංකාරවත් පෙනුමෙන්ද උස මහතින් හා ප්‍රමාණයෙන්ද යන අංග තුනෙන්ම යුක්තය. මහණෙනි, මේ ඒ අකීකරු අශ්වයන් තිදෙනායි.’’

‘‘ကတမေ စ, ဘိက္ခဝေ, တယော ပုရိသခဠုင်္ကာ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုရိသခဠုင်္ကော ဇဝသမ္ပန္နော ဟောတိ; န ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော, န အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နော. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုရိသခဠုင်္ကော ဇဝသမ္ပန္နော စ ဟောတိ ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော စ; န အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နော. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုရိသခဠုင်္ကော ဇဝသမ္ပန္နော စ ဟောတိ ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော စ အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နော စ.

“මහණෙනි, දමනය නොකළ අශ්ව පැටවුන් බඳු පුද්ගලයෝ තිදෙනෙක් කවරහුද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් දමනය නොකළ අශ්ව පැටවෙකු බඳු පුද්ගලයෙක් වේගයෙන් යුක්ත වෙයි; නමුත් වර්ණයෙන් යුක්ත නොවෙයි, ප්‍රමාණයෙන් (සිරුරේ උස මහතින්) යුක්ත නොවෙයි. මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් දමනය නොකළ අශ්ව පැටවෙකු බඳු පුද්ගලයෙක් වේගයෙන්ද යුක්ත වෙයි, වර්ණයෙන්ද යුක්ත වෙයි; නමුත් ප්‍රමාණයෙන් යුක්ත නොවෙයි. මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් දමනය නොකළ අශ්ව පැටවෙකු බඳු පුද්ගලයෙක් වේගයෙන්ද යුක්ත වෙයි, වර්ණයෙන්ද යුක්ත වෙයි, ප්‍රමාණයෙන්ද යුක්ත වෙයි.”

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုရိသခဠုင်္ကော ဇဝသမ္ပန္နော ဟောတိ; န ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော န အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ…ပေ… ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ဣဒမဿ ဇဝသ္မိံ ဝဒါမိ. အဘိဓမ္မေ ခေါ ပန အဘိဝိနယေ ပဉှံ ပုဋ္ဌော သံသာဒေတိ [Pg.292], နော ဝိဿဇ္ဇေတိ. ဣဒမဿ န ဝဏ္ဏသ္မိံ ဝဒါမိ. န ခေါ ပန လာဘီ ဟောတိ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပ္ပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာနံ. ဣဒမဿ န အာရောဟပရိဏာဟသ္မိံ ဝဒါမိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုရိသခဠုင်္ကော ဇဝသမ္ပန္နော ဟောတိ; န ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော, န အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နော.

“මහණෙනි, දමනය නොකළ අශ්ව පැටවෙකු බඳු පුද්ගලයෙක් වේගයෙන් යුක්තව, වර්ණයෙන් හා ප්‍රමාණයෙන් යුක්ත නොවන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි මහණෙක් ‘මෙය දුකයි’ කියා යථාභූතව (සැබෑ ලෙසම) දැනගනියි... ‘මෙය දුක් නිරෝධයට පමුණුවන මාවතයි’ කියා යථාභූතව දැනගනියි. මම මොහුගේ මේ දැනගැනීම (ප්‍රඥාව) ‘වේගය’ යැයි කියමි. එහෙත් ඔහුගෙන් අභිධර්මය හෝ අභිවිනය පිළිබඳ ප්‍රශ්නයක් ඇසූ විට ඔහු පැකිළෙයි, පිළිතුරු නොදෙයි. මම මොහුගේ මේ ලක්ෂණය ‘වර්ණය (සෝභාව) නොමැති බව’ යැයි කියමි. තවද ඔහු සිවුරු, පිණ්ඩපාත, සේනාසන සහ ගිලානප්‍රත්‍යය බෙහෙත් පිරිකර ලබන්නෙකු නොවෙයි. මම මොහුගේ මේ ලක්ෂණය ‘ප්‍රමාණය (සිරුරේ මනා ප්‍රමාණය) නොමැති බව’ යැයි කියමි. මහණෙනි, මෙසේ පුද්ගලයෙක් වේගයෙන් යුක්ත වුවත් වර්ණයෙන් හා ප්‍රමාණයෙන් යුක්ත නොවෙයි.”

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုရိသခဠုင်္ကော ဇဝသမ္ပန္နော စ ဟောတိ ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော စ; န အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ…ပေ… ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ဣဒမဿ ဇဝသ္မိံ ဝဒါမိ. အဘိဓမ္မေ ခေါ ပန အဘိဝိနယေ ပဉှံ ပုဋ္ဌော ဝိဿဇ္ဇေတိ, နော သံသာဒေတိ. ဣဒမဿ ဝဏ္ဏသ္မိံ ဝဒါမိ. န ပန လာဘီ ဟောတိ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပ္ပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာနံ. ဣဒမဿ န အာရောဟပရိဏာဟသ္မိံ ဝဒါမိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုရိသခဠုင်္ကော ဇဝသမ္ပန္နော စ ဟောတိ ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော စ; န အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နော.

“මහණෙනි, දමනය නොකළ අශ්ව පැටවෙකු බඳු පුද්ගලයෙක් වේගයෙන් හා වර්ණයෙන් යුක්තව, ප්‍රමාණයෙන් යුක්ත නොවන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි මහණෙක් ‘මෙය දුකයි’ කියා යථාභූතව දැනගනියි... ‘මෙය දුක් නිරෝධයට පමුණුවන මාවතයි’ කියා යථාභූතව දැනගනියි. මම මෙය මොහුගේ ‘වේගය’ යැයි කියමි. ඔහුගෙන් අභිධර්මය හෝ අභිවිනය පිළිබඳ ප්‍රශ්නයක් ඇසූ විට ඔහු පිළිතුරු දෙයි, නොපැකිළෙයි. මම මෙය මොහුගේ ‘වර්ණය (සෝභාව)’ යැයි කියමි. එහෙත් ඔහු සිවුරු, පිණ්ඩපාත, සේනාසන සහ ගිලානප්‍රත්‍යය බෙහෙත් පිරිකර ලබන්නෙකු නොවෙයි. මම මෙය මොහුගේ ‘ප්‍රමාණය (සිරුරේ මනා ප්‍රමාණය) නොමැති බව’ යැයි කියමි. මහණෙනි, මෙසේ පුද්ගලයෙක් වේගයෙන් හා වර්ණයෙන් යුක්ත වුවත් ප්‍රමාණයෙන් යුක්ත නොවෙයි.”

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုရိသခဠုင်္ကော ဇဝသမ္ပန္နော စ ဟောတိ ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော စ အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နော စ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ…ပေ… ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ဣဒမဿ ဇဝသ္မိံ ဝဒါမိ. အဘိဓမ္မေ ခေါ ပန အဘိဝိနယေ ပဉှံ ပုဋ္ဌော ဝိဿဇ္ဇေတိ, နော သံသာဒေတိ. ဣဒမဿ ဝဏ္ဏသ္မိံ ဝဒါမိ. လာဘီ ခေါ ပန ဟောတိ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပ္ပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာနံ. ဣဒမဿ အာရောဟပရိဏာဟသ္မိံ ဝဒါမိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုရိသခဠုင်္ကော ဇဝသမ္ပန္နော စ ဟောတိ ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော စ အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နော စ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တယော ပုရိသခဠုင်္ကာ’’တိ. အဋ္ဌမံ.

“මහණෙනි, දමනය නොකළ අශ්ව පැටවෙකු බඳු පුද්ගලයෙක් වේගයෙන්ද, වර්ණයෙන්ද, ප්‍රමාණයෙන්ද යුක්ත වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි මහණෙක් ‘මෙය දුකයි’ කියා යථාභූතව දැනගනියි... ‘මෙය දුක් නිරෝධයට පමුණුවන මාවතයි’ කියා යථාභූතව දැනගනියි. මම මෙය මොහුගේ ‘වේගය’ යැයි කියමි. ඔහුගෙන් අභිධර්මය හෝ අභිවිනය පිළිබඳ ප්‍රශ්නයක් ඇසූ විට ඔහු පිළිතුරු දෙයි, නොපැකිළෙයි. මම මෙය මොහුගේ ‘වර්ණය (සෝභාව)’ යැයි කියමි. තවද ඔහු සිවුරු, පිණ්ඩපාත, සේනාසන සහ ගිලානප්‍රත්‍යය බෙහෙත් පිරිකර ලබන්නෙකු වෙයි. මම මෙය මොහුගේ ‘ප්‍රමාණය (සිරුරේ මනා ප්‍රමාණය)’ යැයි කියමි. මහණෙනි, මෙසේ පුද්ගලයෙක් වේගයෙන්ද, වර්ණයෙන්ද, ප්‍රමාණයෙන්ද යුක්ත වෙයි. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයෝ තිදෙනා දමනය නොකළ අශ්ව පැටවුන් වැනි පුද්ගලයෝ වෙති.” අටවැනි සූත්‍රයයි.

၉. အဿပရဿသုတ္တံ

9. අස්සපරස්ස සූත්‍රය

၁၄၂. ‘‘တယော စ, ဘိက္ခဝေ, အဿပရဿေ ဒေသေဿာမိ တယော စ ပုရိသပရဿေ. တံ သုဏာထ, သာဓုကံ မနသိ ကရောထ; ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

142. “මහණෙනි, මම උතුම් අශ්වයන් තිදෙනෙකු සහ උතුම් පුද්ගලයන් තිදෙනෙකු පිළිබඳව දේශනා කරන්නෙමි. එය හොඳින් අසන්න, මැනවින් මෙනෙහි කරන්න; මම දේශනා කරන්නෙමි.” “එසේය, ස්වාමීනී” කියා ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක -

‘‘ကတမေ [Pg.293] စ, ဘိက္ခဝေ, တယော အဿပရဿာ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော အဿပရဿော ဇဝသမ္ပန္နော ဟောတိ; န ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော န အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နော. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော အဿပရဿော ဇဝသမ္ပန္နော ဟောတိ ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော စ; န အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နော. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော အဿပရဿော ဇဝသမ္ပန္နော စ ဟောတိ ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော စ အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နော စ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တယော အဿပရဿာ.

“මහණෙනි, ඒ උතුම් අශ්වයන් තිදෙනා කවරහුද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් උතුම් අශ්වයෙක් වේගයෙන් යුක්ත වෙයි; නමුත් වර්ණයෙන් යුක්ත නොවෙයි, ප්‍රමාණයෙන් යුක්ත නොවෙයි. මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් උතුම් අශ්වයෙක් වේගයෙන්ද යුක්ත වෙයි, වර්ණයෙන්ද යුක්ත වෙයි; නමුත් ප්‍රමාණයෙන් යුක්ත නොවෙයි. මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් උතුම් අශ්වයෙක් වේගයෙන්ද, වර්ණයෙන්ද, ප්‍රමාණයෙන්ද යුක්ත වෙයි. මහණෙනි, මේ උතුම් අශ්වයෝ තිදෙනා වෙති.”

‘‘ကတမေ စ, ဘိက္ခဝေ, တယော ပုရိသပရဿာ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုရိသပရဿော ဇဝသမ္ပန္နော ဟောတိ; န ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော န အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နော. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုရိသပရဿော ဇဝသမ္ပန္နော စ ဟောတိ ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော စ; န အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နော. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုရိသပရဿော ဇဝသမ္ပန္နော စ ဟောတိ ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော စ အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နော စ.

“මහණෙනි, ඒ උතුම් පුද්ගලයන් තිදෙනා කවරහුද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් උතුම් පුද්ගලයෙක් වේගයෙන් යුක්ත වෙයි; නමුත් වර්ණයෙන් යුක්ත නොවෙයි, ප්‍රමාණයෙන් යුක්ත නොවෙයි. මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් උතුම් පුද්ගලයෙක් වේගයෙන්ද, වර්ණයෙන්ද යුක්ත වෙයි; නමුත් ප්‍රමාණයෙන් යුක්ත නොවෙයි. මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් උතුම් පුද්ගලයෙක් වේගයෙන්ද, වර්ණයෙන්ද, ප්‍රමාණයෙන්ද යුක්ත වෙයි.”

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုရိသပရဿော ဇဝသမ္ပန္နော ဟောတိ; န ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော, န အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဩပပါတိကော ဟောတိ တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ. ဣဒမဿ ဇဝသ္မိံ ဝဒါမိ. အဘိဓမ္မေ ခေါ ပန အဘိဝိနိယေ ပဉှံ ပုဋ္ဌော သံသာဒေတိ, နော ဝိဿဇ္ဇေတိ. ဣဒမဿ န ဝဏ္ဏသ္မိံ ဝဒါမိ. န ခေါ ပန လာဘီ ဟောတိ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပ္ပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာနံ. ဣဒမဿ န အာရောဟပရိဏာဟသ္မိံ ဝဒါမိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုရိသပရဿော ဇဝသမ္ပန္နော ဟောတိ; န ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော, န အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နော.

“මහණෙනි, පුරුෂයා නමැති අශ්වයා වේගයෙන් යුක්ත වූත්, වර්ණයෙන් යුක්ත නොවූත්, උස මහතින් (ප්‍රමාණයෙන්) යුක්ත නොවූත් වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි මහණ තෙමේ පඤ්ච ඕරම්භාගිය සංයෝජනයන් ක්ෂය කිරීමෙන් ඕපපාතිකව උපදින්නේ වෙයි. එහි පිරිනිවන් පාන්නේ, එම ලෝකයෙන් යළි නොඑන ස්වභාව ඇත්තේ වෙයි. මෙය ඔහුගේ වේගය යැයි මම පවසමි. නමුදු අභිධර්මයෙහි හෝ අභිවිනයෙහි ප්‍රශ්නයක් විමසූ කල්හි ඔහු පසුබට වෙයි, පිළිතුරු නොදෙයි. මෙය ඔහුගේ වර්ණයෙහි නොපැවතීම යැයි මම පවසමි. සිවුරු, පිණ්ඩපාත, සේනාසන, ගිලානප්‍රත්‍යය බෙහෙත් පිරිකර නොලබන්නේ වෙයි. මෙය ඔහුගේ උස මහතෙහි (ප්‍රමාණයෙහි) නොපැවතීම යැයි මම පවසමි. මහණෙනි, පුරුෂයා නමැති අශ්වයා වේගයෙන් යුක්ත වූත්, වර්ණයෙන් යුක්ත නොවූත්, උස මහතින් යුක්ත නොවූත් වන්නේ මෙසේය.”

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုရိသပရဿော ဇဝသမ္ပန္နော စ ဟောတိ ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော စ, န အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဩပပါတိကော ဟောတိ တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ. ဣဒမဿ ဇဝသ္မိံ ဝဒါမိ. အဘိဓမ္မေ ခေါ ပန အဘိဝိနယေ ပဉှံ ပုဋ္ဌော ဝိဿဇ္ဇေတိ, နော သံသာဒေတိ. ဣဒမဿ ဝဏ္ဏသ္မိံ ဝဒါမိ. န ခေါ ပန လာဘီ ဟောတိ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပ္ပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာနံ. ဣဒမဿ န အာရောဟပရိဏာဟသ္မိံ ဝဒါမိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုရိသပရဿော ဇဝသမ္ပန္နော စ ဟောတိ; ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော စ, န အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နော.

“මහණෙනි, පුරුෂයා නමැති අශ්වයා වේගයෙන් හා වර්ණයෙන් යුක්ත වූත්, එහෙත් උස මහතින් යුක්ත නොවූත් වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි මහණ තෙමේ පඤ්ච ඕරම්භාගිය සංයෝජනයන් ක්ෂය කිරීමෙන් ඕපපාතිකව උපදින්නේ වෙයි. එහි පිරිනිවන් පාන්නේ, එම ලෝකයෙන් යළි නොඑන ස්වභාව ඇත්තේ වෙයි. මෙය ඔහුගේ වේගය යැයි මම පවසමි. අභිධර්මයෙහි හෝ අභිවිනයෙහි ප්‍රශ්නයක් විමසූ කල්හි ඔහු පිළිතුරු දෙයි, පසුබට නොවෙයි. මෙය ඔහුගේ වර්ණය යැයි මම පවසමි. නමුදු සිවුරු, පිණ්ඩපාත, සේනාසන, ගිලානප්‍රත්‍යය බෙහෙත් පිරිකර නොලබන්නේ වෙයි. මෙය ඔහුගේ උස මහතෙහි නොපැවතීම යැයි මම පවසමි. මහණෙනි, පුරුෂයා නමැති අශ්වයා වේගයෙන් හා වර්ණයෙන් යුක්ත වූත්, එහෙත් උස මහතින් යුක්ත නොවූත් වන්නේ මෙසේය.”

‘‘ကထဉ္စ[Pg.294], ဘိက္ခဝေ, ပုရိသပရဿော ဇဝသမ္ပန္နော စ ဟောတိ ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော စ အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နော စ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဩပပါတိကော ဟောတိ တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ. ဣဒမဿ ဇဝသ္မိံ ဝဒါမိ. အဘိဓမ္မေ ခေါ ပန အဘိဝိနယေ ပဉှံ ပုဋ္ဌော ဝိဿဇ္ဇေတိ, နော သံသာဒေတိ. ဣဒမဿ ဝဏ္ဏသ္မိံ ဝဒါမိ. လာဘီ ခေါ ပန ဟောတိ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပ္ပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာနံ. ဣဒမဿ အာရောဟပရိဏာဟသ္မိံ ဝဒါမိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုရိသပရဿော ဇဝသမ္ပန္နော စ ဟောတိ ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော စ အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နော စ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တယော ပုရိသပရဿာ’’တိ. နဝမံ.

“මහණෙනි, පුරුෂයා නමැති අශ්වයා වේගයෙන්, වර්ණයෙන් හා උස මහතින් යුක්ත වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි මහණ තෙමේ පඤ්ච ඕරම්භාගිය සංයෝජනයන් ක්ෂය කිරීමෙන් ඕපපාතිකව උපදින්නේ වෙයි. එහි පිරිනිවන් පාන්නේ, එම ලෝකයෙන් යළි නොඑන ස්වභාව ඇත්තේ වෙයි. මෙය ඔහුගේ වේගය යැයි මම පවසමි. අභිධර්මයෙහි හෝ අභිවිනයෙහි ප්‍රශ්නයක් විමසූ කල්හි ඔහු පිළිතුරු දෙයි, පසුබට නොවෙයි. මෙය ඔහුගේ වර්ණය යැයි මම පවසමි. තවද ඔහු සිවුරු, පිණ්ඩපාත, සේනාසන, ගිලානප්‍රත්‍යය බෙහෙත් පිරිකර ලබන්නේ වෙයි. මෙය ඔහුගේ උස මහත යැයි මම පවසමි. මහණෙනි, පුරුෂයා නමැති අශ්වයා වේගයෙන්, වර්ණයෙන් හා උස මහතින් යුක්ත වන්නේ මෙසේය. මහණෙනි, මොවුහු පුරුෂයා නමැති අශ්වයෝ තිදෙනාය.” නවවන සූත්‍රයයි.

၁၀. အဿာဇာနီယသုတ္တံ

10. අස්සාජානීය සූත්‍රය

၁၄၃. ‘‘တယော စ, ဘိက္ခဝေ, ဘဒြေ အဿာဇာနီယေ ဒေသေဿာမိ တယော စ ဘဒြေ ပုရိသာဇာနီယေ. တံ သုဏာထ, သာဓုကံ မနသိ ကရောထ; ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

143. “මහණෙනි, මම උතුම් ආජානීය අශ්වයන් තිදෙනෙකු සහ උතුම් ආජානීය පුරුෂයන් තිදෙනෙකු ගැන දේශනා කරන්නෙමි. එයට හොඳින් සවන් දෙන්න, මැනවින් මෙනෙහි කරන්න; මම දේශනා කරන්නෙමි.” “එසේය ස්වාමීනි” කියා ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක.

‘‘ကတမေ စ, ဘိက္ခဝေ, တယော ဘဒြာ အဿာဇာနီယာ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဘဒြော အဿာဇာနီယော …ပေ… ဇဝသမ္ပန္နော စ ဟောတိ ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော စ အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နော စ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တယော ဘဒြာ အဿာဇာနီယာ.

“මහණෙනි, උතුම් ආජානීය අශ්වයන් තිදෙනා කවුරුහුද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් උතුම් ආජානීය අශ්වයෙක්... (පෙ)... වේගයෙන් යුක්ත වෙයි, වර්ණයෙන් යුක්ත වෙයි, උස මහතින් යුක්ත වෙයි. මහණෙනි, මොවුහු උතුම් ආජානීය අශ්වයෝ තිදෙනාය.”

‘‘ကတမေ စ ဘိက္ခဝေ, တယော ဘဒြာ ပုရိသာဇာနီယာ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဘဒြော ပုရိသာဇာနီယော…ပေ… ဇဝသမ္ပန္နော စ ဟောတိ ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော စ အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နော စ.

“මහණෙනි, උතුම් ආජානීය පුරුෂයන් තිදෙනා කවුරුහුද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් උතුම් ආජානීය පුරුෂයෙක්... (පෙ)... වේගයෙන් යුක්ත වෙයි, වර්ණයෙන් යුක්ත වෙයි, උස මහතින් යුක්ත වෙයි.”

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘဒြော ပုရိသာဇာနီယော…ပေ… ဇဝသမ္ပန္နော စ ဟောတိ ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော စ အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နော စ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဣဒမဿ ဇဝသ္မိံ ဝဒါမိ. အဘိဓမ္မေ ခေါ ပန အဘိဝိနယေ ပဉှံ ပုဋ္ဌော ဝိဿဇ္ဇေတိ, နော သံသာဒေတိ. ဣဒမဿ ဝဏ္ဏသ္မိံ ဝဒါမိ. လာဘီ ခေါ ပန ဟောတိ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပ္ပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာနံ. ဣဒမဿ အာရောဟပရိဏာဟသ္မိံ ဝဒါမိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘဒြော ပုရိသာဇာနီယော ဇဝသမ္ပန္နော စ ဟောတိ ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော [Pg.295] စ အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နော စ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တယော ဘဒြာ ပုရိသာဇာနီယာ’’တိ. ဒသမံ.

“මහණෙනි, උතුම් ආජානීය පුරුෂයෙක්... (පෙ)... වේගයෙන් යුක්ත, වර්ණයෙන් යුක්ත, උස මහතින් යුක්ත වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි මහණ තෙමේ ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීමෙන් ආශ්‍රව රහිත වූ, චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මෙලොවදීම තමා විසින්ම විශිෂ්ට ඥානයෙන් අවබෝධ කරගෙන, සාක්ෂාත් කොට, එයට පැමිණ වාසය කරයි. මෙය ඔහුගේ වේගය යැයි මම පවසමි. අභිධර්මයෙහි හෝ අභිවිනයෙහි ප්‍රශ්නයක් විමසූ කල්හි ඔහු පිළිතුරු දෙයි, පසුබට නොවෙයි. මෙය ඔහුගේ වර්ණය යැයි මම පවසමි. තවද ඔහු සිවුරු, පිණ්ඩපාත, සේනාසන, ගිලානප්‍රත්‍යය බෙහෙත් පිරිකර ලබන්නේ වෙයි. මෙය ඔහුගේ උස මහත යැයි මම පවසමි. මහණෙනි, උතුම් ආජානීය පුරුෂයා වේගයෙන්, වර්ණයෙන් හා උස මහතින් යුක්ත වන්නේ මෙසේය. මහණෙනි, මොවුහු උතුම් ආජානීය පුරුෂයෝ තිදෙනාය.” දසවන සූත්‍රයයි.

၁၁. ပဌမမောရနိဝါပသုတ္တံ

11. ප්‍රථම මෝරනිවාප සූත්‍රය

၁၄၄. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ မောရနိဝါပေ ပရိဗ္ဗာဇကာရာမေ. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဘိက္ခဝေါ’’တိ. ‘‘ဘဒန္တေ’’တိ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

144. එක් සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහ නුවර මෝරනිවාප නම් පරිබ්‍රාජක ආරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ “මහණෙනි” කියා භික්ෂූන් ඇමතූ සේක. “ස්වාමීනි” කියා ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක.

‘‘တီဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု အစ္စန္တနိဋ္ဌော ဟောတိ အစ္စန္တယောဂက္ခေမီ အစ္စန္တဗြဟ္မစာရီ အစ္စန္တပရိယောသာနော သေဋ္ဌော ဒေဝမနုဿာနံ. ကတမေဟိ တီဟိ? အသေက္ခေန သီလက္ခန္ဓေန, အသေက္ခေန သမာဓိက္ခန္ဓေန, အသေက္ခေန ပညာက္ခန္ဓေန. ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု အစ္စန္တနိဋ္ဌော ဟောတိ အစ္စန္တယောဂက္ခေမီ အစ္စန္တဗြဟ္မစာရီ အစ္စန္တပရိယောသာနော သေဋ္ဌော ဒေဝမနုဿာန’’န္တိ. ဧကာဒသမံ.

මහණෙනි, ධර්මයන් තුනකින් සමන්නාගත වූ මහණ තෙමේ ඒකාන්තයෙන්ම අවසානයට පත් වූවෙක් වෙයි, ඒකාන්තයෙන්ම යෝගයන්ගෙන් මිදී නිර්භය වූවෙක් වෙයි, ඒකාන්තයෙන්ම උතුම් බ්‍රහ්මචරියාවෙහි (හැසිරීමෙහි) කෙළවරට පත් වූවෙක් වෙයි, ඒකාන්තයෙන්ම උතුම් නිමාවට පත් වූවෙක් වෙයි, දෙවි මිනිසුන් අතර ශ්‍රේෂ්ඨ වෙයි. කවර තුනකින් ද යත්? අසේඛ ශීල ස්කන්ධයෙන් ද, අසේඛ සමාධි ස්කන්ධයෙන් ද, අසේඛ ප්‍රඥා ස්කන්ධයෙන් ද (යුක්ත වීමෙනි). මහණෙනි, මේ ධර්මයන් තුනෙන් සමන්නාගත වූ මහණ තෙමේ ඒකාන්තයෙන්ම අවසානයට පත් වූවෙක් වෙයි, ඒකාන්තයෙන්ම යෝගයන්ගෙන් මිදුණු නිර්භය වූවෙක් වෙයි, ඒකාන්තයෙන්ම උතුම් බ්‍රහ්මචරියාවෙහි කෙළවරට පත් වූවෙක් වෙයි, ඒකාන්තයෙන්ම උතුම් නිමාවට පත් වූවෙක් වෙයි, දෙවි මිනිසුන් අතර ශ්‍රේෂ්ඨ වෙයි.

၁၂. ဒုတိယမောရနိဝါပသုတ္တံ

12. දෙවන මෝරනිවාප සූත්‍රය

၁၄၅. ‘‘တီဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု အစ္စန္တနိဋ္ဌော ဟောတိ အစ္စန္တယောဂက္ခေမီ အစ္စန္တဗြဟ္မစာရီ အစ္စန္တပရိယောသာနော သေဋ္ဌော ဒေဝမနုဿာနံ. ကတမေဟိ တီဟိ? ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယေန, အာဒေသနာပါဋိဟာရိယေန, အနုသာသနီပါဋိဟာရိယေန – ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု အစ္စန္တနိဋ္ဌော ဟောတိ အစ္စန္တယောဂက္ခေမီ အစ္စန္တဗြဟ္မစာရီ အစ္စန္တပရိယောသာနော သေဋ္ဌော ဒေဝမနုဿာန’’န္တိ. ဒွါဒသမံ.

145. මහණෙනි, ධර්මයන් තුනකින් සමන්නාගත වූ මහණ තෙමේ ඒකාන්තයෙන්ම අවසානයට පත් වූවෙක් වෙයි, ඒකාන්තයෙන්ම යෝගයන්ගෙන් මිදී නිර්භය වූවෙක් වෙයි, ඒකාන්තයෙන්ම උතුම් බ්‍රහ්මචරියාවෙහි කෙළවරට පත් වූවෙක් වෙයි, ඒකාන්තයෙන්ම උතුම් නිමාවට පත් වූවෙක් වෙයි, දෙවි මිනිසුන් අතර ශ්‍රේෂ්ඨ වෙයි. කවර තුනකින් ද යත්? ඍද්ධි ප්‍රාතිහාර්යයෙන් ද, ආදේශනා ප්‍රාතිහාර්යයෙන් ද, අනුශාසනී ප්‍රාතිහාර්යයෙන් ද (යුක්ත වීමෙනි). මහණෙනි, මේ ධර්මයන් තුනෙන් සමන්නාගත වූ මහණ තෙමේ ඒකාන්තයෙන්ම අවසානයට පත් වූවෙක්... දෙවි මිනිසුන් අතර ශ්‍රේෂ්ඨ වෙයි.

၁၃. တတိယမောရနိဝါပသုတ္တံ

13. තෙවන මෝරනිවාප සූත්‍රය

၁၄၆. ‘‘တီဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု အစ္စန္တနိဋ္ဌော ဟောတိ အစ္စန္တယောဂက္ခေမီ အစ္စန္တဗြဟ္မစာရီ အစ္စန္တပရိယောသာနော သေဋ္ဌော ဒေဝမနုဿာနံ. ကတမေဟိ တီဟိ? သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ, သမ္မာဉာဏေန, သမ္မာဝိမုတ္တိယာ – ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု အစ္စန္တနိဋ္ဌော [Pg.296] ဟောတိ အစ္စန္တယောဂက္ခေမီ အစ္စန္တဗြဟ္မစာရီ အစ္စန္တပရိယောသာနော သေဋ္ဌော ဒေဝမနုဿာန’’န္တိ. တေရသမံ.

146. මහණෙනි, ධර්මයන් තුනකින් සමන්නාගත වූ මහණ තෙමේ ඒකාන්තයෙන්ම අවසානයට පත් වූවෙක් වෙයි, ඒකාන්තයෙන්ම යෝගයන්ගෙන් මිදී නිර්භය වූවෙක් වෙයි, ඒකාන්තයෙන්ම උතුම් බ්‍රහ්මචරියාවෙහි කෙළවරට පත් වූවෙක් වෙයි, ඒකාන්තයෙන්ම උතුම් නිමාවට පත් වූවෙක් වෙයි, දෙවි මිනිසුන් අතර ශ්‍රේෂ්ඨ වෙයි. කවර තුනකින් ද යත්? සම්මා දිට්ඨියෙන් ද, සම්මා ඥානයෙන් ද, සම්මා විමුක්තියෙන් ද (යුක්ත වීමෙනි). මහණෙනි, මේ ධර්මයන් තුනෙන් සමන්නාගත වූ මහණ තෙමේ ඒකාන්තයෙන්ම අවසානයට පත් වූවෙක්... දෙවි මිනිසුන් අතර ශ්‍රේෂ්ඨ වෙයි.

ယောဓာဇီဝဝဂ္ဂေါ စုဒ္ဒသမော.

දහහතරවන යෝධජීව වර්ගය නිමාවට පත් විය.

တဿုဒ္ဒါနံ –

එහි උද්දානය -

ယောဓော ပရိသမိတ္တဉ္စ, ဥပ္ပာဒါ ကေသကမ္ဗလော;

သမ္ပဒါ ဝုဒ္ဓိ တယော, အဿာ တယော မောရနိဝါပိနောတိ.

යෝධ, පරිසා, මිත්ත සහ උප්පාද ද, කේසකම්බල ද, සම්පදා, වුද්ධි තුන ද, අස්ස තුන ද, මෝරනිවාපි සූත්‍රයන් ද සමග මෙහි වෙති.

(၁၅) ၅. မင်္ဂလဝဂ္ဂေါ

(15) 5. මංගල වර්ගය

၁. အကုသလသုတ္တံ

1. අකුසල සූත්‍රය

၁၄၇. ‘‘တီဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ နိရယေ. ကတမေဟိ တီဟိ? အကုသလေန ကာယကမ္မေန, အကုသလေန ဝစီကမ္မေန, အကုသလေန မနောကမ္မေန – ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ နိရယေ.

147. මහණෙනි, ධර්මයන් තුනකින් යුක්ත වූ තැනැත්තා ගෙන ගොස් බහා තබන ලද්දක් මෙන් එලෙසම නිරයෙහි උපදියි. කවර තුනකින් ද යත්? අකුසල කාය කර්මයෙන් ද, අකුසල වාග් කර්මයෙන් ද, අකුසල මනෝ කර්මයෙන් ද යුක්ත වීමෙනි. මහණෙනි, මේ ධර්මයන් තුනෙන් යුක්ත වූ තැනැත්තා ගෙන ගොස් බහා තබන ලද්දක් මෙන් එලෙසම නිරයෙහි උපදියි.

‘‘တီဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ သဂ္ဂေ. ကတမေဟိ တီဟိ? ကုသလေန ကာယကမ္မေန, ကုသလေန ဝစီကမ္မေန, ကုသလေန မနောကမ္မေန – ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ သဂ္ဂေ’’တိ. ပဌမံ.

මහණෙනි, ධර්මයන් තුනකින් යුක්ත වූ තැනැත්තා ගෙන ගොස් බහා තබන ලද්දක් මෙන් එලෙසම ස්වර්ගයෙහි උපදියි. කවර තුනකින් ද යත්? කුසල කාය කර්මයෙන් ද, කුසල වාග් කර්මයෙන් ද, කුසල මනෝ කර්මයෙන් ද යුක්ත වීමෙනි. මහණෙනි, මේ ධර්මයන් තුනෙන් යුක්ත වූ තැනැත්තා ගෙන ගොස් බහා තබන ලද්දක් මෙන් එලෙසම ස්වර්ගයෙහි උපදියි.

၂. သာဝဇ္ဇသုတ္တံ

2. සාවජ්ජ සූත්‍රය

၁၄၈. ‘‘တီဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ နိရယေ. ကတမေဟိ တီဟိ? သာဝဇ္ဇေန ကာယကမ္မေန, သာဝဇ္ဇေန ဝစီကမ္မေန, သာဝဇ္ဇေန မနောကမ္မေန – ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ နိရယေ.

148. මහණෙනි, ධර්මයන් තුනකින් යුක්ත වූ තැනැත්තා ගෙන ගොස් බහා තබන ලද්දක් මෙන් එලෙසම නිරයෙහි උපදියි. කවර තුනකින් ද යත්? වරද සහිත (සාවද්‍ය) කාය කර්මයෙන් ද, වරද සහිත වාග් කර්මයෙන් ද, වරද සහිත මනෝ කර්මයෙන් ද යුක්ත වීමෙනි. මහණෙනි, මේ ධර්මයන් තුනෙන් යුක්ත වූ තැනැත්තා ගෙන ගොස් බහා තබන ලද්දක් මෙන් එලෙසම නිරයෙහි උපදියි.

‘‘တီဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ သဂ္ဂေ. ကတမေဟိ တီဟိ? အနဝဇ္ဇေန ကာယကမ္မေန, အနဝဇ္ဇေန ဝစီကမ္မေန, အနဝဇ္ဇေန မနောကမ္မေန – ဣမေဟိ ခေါ…ပေ… ဧဝံ သဂ္ဂေ’’တိ. ဒုတိယံ.

මහණෙනි, ධර්මයන් තුනකින් යුක්ත වූ තැනැත්තා ගෙන ගොස් බහා තබන ලද්දක් මෙන් එලෙසම ස්වර්ගයෙහි උපදියි. කවර තුනකින් ද යත්? නිවැරදි (අනවද්‍ය) කාය කර්මයෙන් ද, නිවැරදි වාග් කර්මයෙන් ද, නිවැරදි මනෝ කර්මයෙන් ද යුක්ත වීමෙනි. මහණෙනි, මේ ධර්මයන් තුනෙන් යුක්ත වූ තැනැත්තා... (පෙ)... එලෙසම ස්වර්ගයෙහි උපදියි.

၃. ဝိသမသုတ္တံ

3. විසම සූත්‍රය

၁၄၉. ‘‘တီဟိ[Pg.297], ဘိက္ခဝေ…ပေ… ဝိသမေန ကာယကမ္မေန, ဝိသမေန ဝစီကမ္မေန, ဝိသမေန မနောကမ္မေန – ဣမေဟိ ခေါ…ပေ… ဧဝံ နိရယေ.

149. මහණෙනි, ධර්මයන් තුනකින්... (පෙ)... විසම (නොමනා) කාය කර්මයෙන් ද, විසම වාග් කර්මයෙන් ද, විසම මනෝ කර්මයෙන් ද යුක්ත වීමෙනි. මේ කරුණු තුනෙන් යුක්ත තැනැත්තා... (පෙ)... එලෙසම නිරයෙහි උපදියි.

‘‘တီဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေဟိ…ပေ… သမေန ကာယကမ္မေန, သမေန ဝစီကမ္မေန, သမေန မနောကမ္မေန – ဣမေဟိ ခေါ…ပေ… ဧဝံ သဂ္ဂေ’’တိ. တတိယံ.

මහණෙනි, ධර්මයන් තුනකින්... (පෙ)... සම (යහපත්) කාය කර්මයෙන් ද, සම වාග් කර්මයෙන් ද, සම මනෝ කර්මයෙන් ද යුක්ත වීමෙනි. මේ කරුණු තුනෙන් යුක්ත තැනැත්තා... (පෙ)... එලෙසම ස්වර්ගයෙහි උපදියි.

၄. အသုစိသုတ္တံ

4. අසුචි සූත්‍රය

၁၅၀. ‘‘တီဟိ, ဘိက္ခဝေ…ပေ… အသုစိနာ ကာယကမ္မေန, အသုစိနာ ဝစီကမ္မေန, အသုစိနာ မနောကမ္မေန – ဣမေဟိ ခေါ…ပေ… ဧဝံ နိရယေ.

150. මහණෙනි, ධර්මයන් තුනකින්... (පෙ)... අපිරිසිදු (අසුචි) කාය කර්මයෙන් ද, අපිරිසිදු වාග් කර්මයෙන් ද, අපිරිසිදු මනෝ කර්මයෙන් ද යුක්ත වීමෙනි. මේ කරුණු තුනෙන් යුක්ත තැනැත්තා... (පෙ)... එලෙසම නිරයෙහි උපදියි.

‘‘တီဟိ, ဘိက္ခဝေ…ပေ… သုစိနာ ကာယကမ္မေန, သုစိနာ ဝစီကမ္မေန, သုစိနာ မနောကမ္မေန – ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ သဂ္ဂေ’’တိ. စတုတ္ထံ.

මහණෙනි, ධර්මයන් තුනකින්... (පෙ)... පිරිසිදු (සුචි) කාය කර්මයෙන් ද, පිරිසිදු වාග් කර්මයෙන් ද, පිරිසිදු මනෝ කර්මයෙන් ද යුක්ත වීමෙනි. මහණෙනි, මේ ධර්මයන් තුනෙන් යුක්ත වූ තැනැත්තා ගෙන ගොස් බහා තබන ලද්දක් මෙන් එලෙසම ස්වර්ගයෙහි උපදියි.

၅. ပဌမခတသုတ္တံ

5. පළමු ඛත සූත්‍රය

၁၅၁. ‘‘တီဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဗာလော အဗျတ္တော အသပ္ပုရိသော ခတံ ဥပဟတံ အတ္တာနံ ပရိဟရတိ, သာဝဇ္ဇော စ ဟောတိ သာနုဝဇ္ဇော စ ဝိညူနံ, ဗဟုဉ္စ အပုညံ ပသဝတိ. ကတမေဟိ တီဟိ? အကုသလေန ကာယကမ္မေန, အကုသလေန ဝစီကမ္မေန, အကုသလေန မနောကမ္မေန – ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဗာလော အဗျတ္တော အသပ္ပုရိသော ခတံ ဥပဟတံ အတ္တာနံ ပရိဟရတိ, သာဝဇ္ဇော စ ဟောတိ သာနုဝဇ္ဇော စ ဝိညူနံ, ဗဟုဉ္စ အပုညံ ပသဝတိ.

151. මහණෙනි, ධර්මයන් තුනකින් යුක්ත වූ අඥාන වූ, අදක්ෂ වූ, අසත්පුරුෂ වූ තැනැත්තා තමාගේ ගුණ කපාගත්, විනාශ කරගත් අයෙකු ලෙස තමා පරිහරණය කරයි (ජීවත් වෙයි). ඔහු වරද සහිත වූවෙක් වෙයි, බුද්ධිමතුන්ගේ දෝෂාරෝපණයට ලක්වූවෙක් වෙයි, බොහෝ අකුසල් ද රැස් කරගනියි. කවර තුනකින් ද යත්? අකුසල කාය කර්මයෙන් ද, අකුසල වාග් කර්මයෙන් ද, අකුසල මනෝ කර්මයෙන් ද යුක්ත වීමෙනි. මහණෙනි, මේ ධර්මයන් තුනෙන් යුක්ත වූ අඥාන වූ, අදක්ෂ වූ, අසත්පුරුෂ වූ තැනැත්තා තමාගේ ගුණ කපාගත්, විනාශ කරගත් අයෙකු ලෙස තමා පරිහරණය කරයි, ඔහු වරද සහිත වෙයි, බුද්ධිමතුන්ගේ දෝෂාරෝපණයට ලක්වෙයි, බොහෝ අකුසල් ද රැස් කරයි.

‘‘တီဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ပဏ္ဍိတော ဝိယတ္တော သပ္ပုရိသော အက္ခတံ အနုပဟတံ အတ္တာနံ ပရိဟရတိ, အနဝဇ္ဇော စ ဟောတိ အနနုဝဇ္ဇော စ ဝိညူနံ, ဗဟုဉ္စ ပုညံ ပသဝတိ. ကတမေဟိ တီဟိ? ကုသလေန ကာယကမ္မေန, ကုသလေန ဝစီကမ္မေန, ကုသလေန မနောကမ္မေန…ပေ…. ပဉ္စမံ.

“මහණෙනි, කරුණු තුනකින් යුක්ත වූ පණ්ඩිත, ව්‍යක්ත, සත්පුරුෂ තෙමේ තමා (ගුණ ධර්මවලින්) නොපිරිහුණු, විනාශ නොවුණු කෙනෙකු ලෙස ආරක්ෂා කරයි. ඔහු නිවැරදි වූ කෙනෙක් වන අතර, පණ්ඩිතයන්ගේ නින්දාවට ද ලක් නොවේ; බොහෝ පින් ද රැස් කර ගනී. ඒ කරුණු තුන මොනවාද? කුසල් සහගත කායකර්මය, කුසල් සහගත වාක්කර්මය සහ කුසල් සහගත මනෝකර්මයයි. (පස්වන සූත්‍රයයි.)”

၆. ဒုတိယခတသုတ္တံ

6. දෙවන ඛත සූත්‍රය

၁၅၂. ‘‘တီဟိ, ဘိက္ခဝေ…ပေ… သာဝဇ္ဇေန ကာယကမ္မေန, သာဝဇ္ဇေန ဝစီကမ္မေန, သာဝဇ္ဇေန မနောကမ္မေန…ပေ….

152. “මහණෙනි, (කරුණු තුනකින් යුක්ත වූ)... වරද සහිත වූ කායකර්මය, වරද සහිත වූ වාක්කර්මය සහ වරද සහිත වූ මනෝකර්මය...”

‘‘တီဟိ[Pg.298], ဘိက္ခဝေ…ပေ… အနဝဇ္ဇေန ကာယကမ္မေန, အနဝဇ္ဇေန ဝစီကမ္မေန, အနဝဇ္ဇေန မနောကမ္မေန…ပေ…. ဆဋ္ဌံ.

“මහණෙනි, (කරුණු තුනකින් යුක්ත වූ)... වරද රහිත වූ කායකර්මය, වරද රහිත වූ වාක්කර්මය සහ වරද රහිත වූ මනෝකර්මය... (හයවන සූත්‍රයයි.)”

၇. တတိယခတသုတ္တံ

7. තෙවන ඛත සූත්‍රය

၁၅၃. ‘‘တီဟိ, ဘိက္ခဝေ…ပေ… ဝိသမေန ကာယကမ္မေန, ဝိသမေန ဝစီကမ္မေန, ဝိသမေန မနောကမ္မေန…ပေ….

153. “මහණෙනි, (කරුණු තුනකින් යුක්ත වූ)... විෂම (අධාර්මික) වූ කායකර්මය, විෂම වූ වාක්කර්මය සහ විෂම වූ මනෝකර්මය...”

‘‘တီဟိ, ဘိက္ခဝေ…ပေ… သမေန ကာယကမ္မေန, သမေန ဝစီကမ္မေန, သမေန မနောကမ္မေန…ပေ…. သတ္တမံ.

“මහණෙනි, (කරුණු තුනකින් යුක්ත වූ)... සම (ධාර්මික) වූ කායකර්මය, සම වූ වාක්කර්මය සහ සම වූ මනෝකර්මය... (හත්වන සූත්‍රයයි.)”

၈. စတုတ္ထခတသုတ္တံ

8. සිව්වන ඛත සූත්‍රය

၁၅၄. ‘‘တီဟိ, ဘိက္ခဝေ…ပေ… အသုစိနာ ကာယကမ္မေန, အသုစိနာ ဝစီကမ္မေန, အသုစိနာ မနောကမ္မေန…ပေ….

154. “මහණෙනි, (කරුණු තුනකින් යුක්ත වූ)... අපිරිසිදු වූ කායකර්මය, අපිරිසිදු වූ වාක්කර්මය සහ අපිරිසිදු වූ මනෝකර්මය...”

‘‘တီဟိ, ဘိက္ခဝေ…ပေ… သုစိနာ ကာယကမ္မေန, သုစိနာ ဝစီကမ္မေန, သုစိနာ မနောကမ္မေန – ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ပဏ္ဍိတော ဝိယတ္တော သပ္ပုရိသော အက္ခတံ အနုပဟတံ အတ္တာနံ ပရိဟရတိ, အနဝဇ္ဇော စ ဟောတိ အနနုဝဇ္ဇော စ ဝိညူနံ, ဗဟုဉ္စ ပုညံ ပသဝတီ’’တိ. အဋ္ဌမံ.

“මහණෙනි, පිරිසිදු වූ කායකර්මය, පිරිසිදු වූ වාක්කර්මය සහ පිරිසිදු වූ මනෝකර්මය යන කරුණු තුනෙන් යුක්ත වූ පණ්ඩිත, ව්‍යක්ත, සත්පුරුෂ තෙමේ තමා (ගුණ ධර්මවලින්) නොපිරිහුණු, විනාශ නොවුණු කෙනෙකු ලෙස ආරක්ෂා කරයි. ඔහු නිවැරදි වූ කෙනෙක් වන අතර, පණ්ඩිතයන්ගේ නින්දාවට ද ලක් නොවේ; බොහෝ පින් ද රැස් කර ගනී.” (අටවන සූත්‍රයයි.)

၉. ဝန္ဒနာသုတ္တံ

9. වන්දනා සූත්‍රය

၁၅၅. ‘‘တိဿော ဣမာ, ဘိက္ခဝေ, ဝန္ဒနာ. ကတမာ တိဿော? ကာယေန, ဝါစာယ, မနသာ – ဣမာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တိဿော ဝန္ဒနာ’’တိ. နဝမံ.

155. “මහණෙනි, මේ වන්දනා (වැඳීම්) තුනකි. ඒ තුන මොනවාද? කයින් වැඳීම, වචනයෙන් වැඳීම සහ සිතින් වැඳීමයි. මහණෙනි, මේ වනාහි වන්දනා තුනයි.” (නවවන සූත්‍රයයි.)

၁၀. ပုဗ္ဗဏှသုတ္တံ

10. පුබ්බණ්හ සූත්‍රය (සුබ උදෑසන පිළිබඳ සූත්‍රය)

၁၅၆. ‘‘ယေ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ ပုဗ္ဗဏှသမယံ ကာယေန သုစရိတံ စရန္တိ, ဝါစာယ သုစရိတံ စရန္တိ, မနသာ သုစရိတံ စရန္တိ, သုပုဗ္ဗဏှော, ဘိက္ခဝေ, တေသံ သတ္တာနံ.

156. “මහණෙනි, යම් සත්වයෝ පෙරවරු කාලයෙහි කයින් සුචරිතයෙහි හැසිරෙත්ද, වචනයෙන් සුචරිතයෙහි හැසිරෙත්ද, සිතින් සුචරිතයෙහි හැසිරෙත්ද, මහණෙනි, ඒ සත්වයන්ට එම පෙරවරු කාලය සුබ පෙරවරුවකි.”

‘‘ယေ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ မဇ္ဈနှိကသမယံ ကာယေန သုစရိတံ စရန္တိ, ဝါစာယ သုစရိတံ စရန္တိ, မနသာ သုစရိတံ စရန္တိ, သုမဇ္ဈနှိကော, ဘိက္ခဝေ, တေသံ သတ္တာနံ.

“මහණෙනි, යම් සත්වයෝ මධ්‍යහ්න කාලයෙහි කයින් සුචරිතයෙහි හැසිරෙත්ද, වචනයෙන් සුචරිතයෙහි හැසිරෙත්ද, සිතින් සුචරිතයෙහි හැසිරෙත්ද, මහණෙනි, ඒ සත්වයන්ට එම මධ්‍යහ්න කාලය සුබ මධ්‍යහ්නයකි.”

‘‘ယေ[Pg.299], ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ သာယနှသမယံ ကာယေန သုစရိတံ စရန္တိ, ဝါစာယ သုစရိတံ စရန္တိ, မနသာ သုစရိတံ စရန္တိ, သုသာယနှော, ဘိက္ခဝေ, တေသံ သတ္တာန’’န္တိ.

“මහණෙනි, යම් සත්වයෝ සවස් කාලයෙහි කයින් සුචරිතයෙහි හැසිරෙත්ද, වචනයෙන් සුචරිතයෙහි හැසිරෙත්ද, සිතින් සුචරිතයෙහි හැසිරෙත්ද, මහණෙනි, ඒ සත්වයන්ට එම සවස් කාලය සුබ සන්ධ්‍යාවකි.”

‘‘သုနက္ခတ္တံ သုမင်္ဂလံ, သုပ္ပဘာတံ သုဟုဋ္ဌိတံ ;

သုခဏော သုမုဟုတ္တော စ, သုယိဋ္ဌံ ဗြဟ္မစာရိသု.

“යහපත් නැකත ද, යහපත් මංගල්‍යය ද, යහපත් පහන් වීම ද, යහපත් පිබිදීම ද, යහපත් මොහොත ද, යහපත් මුහුර්ථය ද වන්නේ, යම් දිනක බ්‍රහ්මචාරීන් වහන්සේලා කෙරෙහි දන් පිරිනමනු ලබන්නේ ද එවිටය.”

‘‘ပဒက္ခိဏံ ကာယကမ္မံ, ဝါစာကမ္မံ ပဒက္ခိဏံ;

ပဒက္ခိဏံ မနောကမ္မံ, ပဏီဓိ တေ ပဒက္ခိဏေ ;

ပဒက္ခိဏာနိ ကတွာန, လဘန္တတ္ထေ ပဒက္ခိဏေ.

“එවිට කායකර්මය ප්‍රදක්ෂිණා (සුබ/යහපත්) වේ, වාක්කර්මය ප්‍රදක්ෂිණා වේ, මනෝකර්මය ද ප්‍රදක්ෂිණා වේ. එම ප්‍රදක්ෂිණා කර්මයන් කෙරෙහි වන අධිෂ්ඨානය ද ප්‍රදක්ෂිණා වේ. මෙලෙස ප්‍රදක්ෂිණා (සුබ) කටයුතු කොට, ඔවුහු ප්‍රදක්ෂිණා වූ අර්ථයන් (යහපත් ප්‍රතිඵල) ලබති.”

‘‘တေ အတ္ထလဒ္ဓါ သုခိတာ, ဝိရုဠှာ ဗုဒ္ဓသာသနေ;

အရောဂါ သုခိတာ ဟောထ, သဟ သဗ္ဗေဟိ ဉာတိဘီ’’တိ. ဒသမံ;

“එලෙස යහපත උදා කරගත්, බුදු සසුනෙහි දියුණු වූ ඔවුහු සියලු නෑයන් සමඟ සුවපත් වෙත්වා! නිරෝගී වෙත්වා! සුවපත් වෙත්වා!” (දසවන සූත්‍රයයි.)

မင်္ဂလဝဂ္ဂေါ ပဉ္စမော.

පස්වන මංගල වර්ගයයි.

တဿုဒ္ဒါနံ –

එහි උදානය (සාරාංශය) මෙසේය:

အကုသလဉ္စ သာဝဇ္ဇံ, ဝိသမာသုစိနာ သဟ;

စတုရော ခတာ ဝန္ဒနာ, ပုဗ္ဗဏှေန စ တေ ဒသာတိ.

අකුසල සූත්‍රය, සාවජ්ජ සූත්‍රය, විෂම හා අසුචි සූත්‍රයන් ද සමඟ සතර ඛත සූත්‍ර ද, වන්දනා සූත්‍රය සහ පුබ්බණ්හ සූත්‍රය ද යනුවෙන් සූත්‍ර දහයකි.

တတိယော ပဏ္ဏာသကော သမတ္တော.

තුන්වන පණ්ණාසකය නිමාවට පත් විය.

(၁၆) ၆. အစေလကဝဂ္ဂေါ

(16) 6. අචේලක වර්ගය

၁၅၇-၁၆၃. ‘‘တိဿော [Pg.300] ဣမာ, ဘိက္ခဝေ, ပဋိပဒါ. ကတမာ တိဿော? အာဂါဠှာ ပဋိပဒါ, နိဇ္ဈာမာ ပဋိပဒါ, မဇ္ဈိမာ ပဋိပဒါ. ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, အာဂါဠှာ ပဋိပဒါ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဧဝံဝါဒီ ဟောတိ ဧဝံဒိဋ္ဌိ – ‘နတ္ထိ ကာမေသု ဒေါသော’တိ. သော ကာမေသု ပါတဗျတံ အာပဇ္ဇတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အာဂါဠှာ ပဋိပဒါ.

157-163. “මහණෙනි, මේ පිළිවෙත් තුනකි. ඒ තුන මොනවාද? දැඩි පිළිවෙත (ආගාළ්හ පාටිපදා), තමන් පෙළාගන්නා පිළිවෙත (නිජ්ඣාම පාටිපදා) සහ මධ්‍යම පිළිවෙතයි. මහණෙනි, දැඩි පිළිවෙත යනු කුමක්ද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ‘කාමයන්හි වරදක් නැත’ යන වාද ඇතිව, එවැනි දෘෂ්ටි ඇතිව වෙසෙයි. ඔහු කාමයන්හි අතිශයින් ඇලීමට පත් වෙයි. මහණෙනි, මෙය දැඩි පිළිවෙත යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, နိဇ္ဈာမာ ပဋိပဒါ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော အစေလကော ဟောတိ မုတ္တာစာရော, ဟတ္ထာပလေခနော, န ဧဟိဘဒန္တိကော, န တိဋ္ဌဘဒန္တိကော, နာဘိဟဋံ န ဥဒ္ဒိဿကတံ န နိမန္တနံ သာဒိယတိ. သော န ကုမ္ဘိမုခါ ပဋိဂ္ဂဏှာတိ, န ကဠောပိမုခါ ပဋိဂ္ဂဏှာတိ န ဧဠကမန္တရံ န ဒဏ္ဍမန္တရံ န မုသလမန္တရံ န ဒွိန္နံ ဘုဉ္ဇမာနာနံ န ဂဗ္ဘိနိယာ န ပါယမာနာယ န ပုရိသန္တရဂတာယ န သင်္ကိတ္တီသု န ယတ္ထ သာ ဥပဋ္ဌိတော ဟောတိ န ယတ္ထ မက္ခိကာ သဏ္ဍသဏ္ဍစာရိနီ န မစ္ဆံ န မံသံ န သုရံ န မေရယံ, န ထုသောဒကံ ပိဝတိ. သော ဧကာဂါရိကော ဝါ ဟောတိ ဧကာလောပိကော, ဒွါဂါရိကော ဝါ ဟောတိ ဒွါလောပိကော… သတ္တာဂါရိကော ဝါ ဟောတိ သတ္တာလောပိကော; ဧကိဿာပိ ဒတ္တိယာ ယာပေတိ, ဒွီဟိပိ ဒတ္တီဟိ ယာပေတိ… သတ္တဟိပိ ဒတ္တီဟိ ယာပေတိ; ဧကာဟိကမ္ပိ အာဟာရံ အာဟာရေတိ, ဒွါဟိကမ္ပိ အာဟာရံ အာဟာရေတိ… သတ္တာဟိကမ္ပိ အာဟာရံ အာဟာရေတိ – ဣတိ ဧဝရူပံ အဒ္ဓမာသိကမ္ပိ ပရိယာယဘတ္တဘောဇနာနုယောဂမနုယုတ္တော ဝိဟရတိ.

“මහණෙනි, තමන් පෙළාගන්නා පිළිවෙත යනු කුමක්ද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් අචේලක (නිවස්ත්‍රව) වෙයි, සම්ප්‍රදායන්ගෙන් තොරව හැසිරෙයි, ආහාර අනුභව කොට අත් ලෙවකයි. ‘පින්වත වඩින්න’ යැයි කී විට නොනකියි, ‘පින්වත නවතින්න’ යැයි කී විට නොනකියි. තමා වෙනුවෙන් ගෙනෙන දානය හෝ තමා උදෙසාම පිළියෙළ කළ දානය හෝ ආරාධනා කරන ලද දානය පිළිගන්නේ නැත. ඔහු හැලියකින් බෙදන දානය හෝ බඳුනකින් බෙදන දානය පිළිගන්නේ නැත. එළිපත්තක සිට හෝ දණ්ඩක් හෝ මෝල්ගහක් අතරින් දෙන දානය පිළිගන්නේ නැත. දෙදෙනෙකු ආහාර ගන්නා තැනකින් හෝ ගර්භණී මවකගෙන් හෝ කිරි දෙන මවකගෙන් හෝ පුරුෂයෙකු සමඟ සිටින ස්ත්‍රියකගෙන් හෝ දානය පිළිගන්නේ නැත. දානය බෙදන බව ප්‍රසිද්ධ කළ තැනකින් හෝ බල්ලෙකු රැක සිටින තැනකින් හෝ මැස්සන් ගැවසෙන තැනකින් දානය පිළිගන්නේ නැත. ඔහු මස්, මාළු අනුභව නොකරයි; මත්පැන් හෝ රහමෙර පානය නොකරයි. ඔහු එක් ගෙයකින් එක් පිඬක් හෝ ගෙවල් දෙකකින් පිඬු දෙකක් හෝ බැගින් ගෙවල් හතක් දක්වා පමණක් පිඬු සිඟා යයි. එක් බඳුනකින් හෝ බඳුන් හතක් දක්වා පමණක් යැපෙයි. දිනකට වරක් හෝ දින හතකට වරක් හෝ අඩ මසකට වරක් හෝ ආහාර ගනිමින් මෙබඳු වූ වාර ක්‍රමයට ආහාර ගැනීමේ වතෙහි යෙදී වාසය කරයි.”

သော သာကဘက္ခောပိ ဟောတိ, သာမာကဘက္ခောပိ ဟောတိ, နီဝါရဘက္ခောပိ ဟောတိ, ဒဒ္ဒုလဘက္ခောပိ ဟောတိ, ဟဋဘက္ခောပိ ဟောတိ, ကဏှဘက္ခောပိ ဟောတိ, အာစာမဘက္ခောပိ ဟောတိ, ပိညာကဘက္ခောပိ ဟောတိ, တိဏဘက္ခောပိ ဟောတိ, ဂေါမယဘက္ခောပိ ဟောတိ, ဝနမူလဖလာဟာရော ယာပေတိ ပဝတ္တဖလဘောဇီ.

ඔහු පලා වර්ග අනුභව කරන්නෙක් වෙයි, මෙනේරි අනුභව කරන්නෙක් වෙයි, වන සහල් අනුභව කරන්නෙක් වෙයි, සම් කැබලි අනුභව කරන්නෙක් වෙයි, සෙවල අනුභව කරන්නෙක් වෙයි, කුඩු (නිවුඩු) අනුභව කරන්නෙක් වෙයි, බත් වතුර බොන්නෙක් වෙයි, තල කල්ක අනුභව කරන්නෙක් වෙයි, තණකොළ අනුභව කරන්නෙක් වෙයි, ගොම අනුභව කරන්නෙක් වෙයි, වනයේ අල මුල් හා ඵලාඵලවලින් යැපෙයි, ඉබේ වැටුණු ගෙඩි අනුභව කරයි.

သော သာဏာနိပိ ဓာရေတိ, မသာဏာနိပိ ဓာရေတိ, ဆဝဒုဿာနိပိ ဓာရေတိ, ပံသုကူလာနိပိ ဓာရေတိ, တိရီဋာနိပိ ဓာရေတိ, အဇိနမ္ပိ ဓာရေတိ, အဇိနက္ခိပမ္ပိ ဓာရေတိ, ကုသစီရမ္ပိ ဓာရေတိ, ဝါကစီရမ္ပိ ဓာရေတိ, ဖလကစီရမ္ပိ ဓာရေတိ, ကေသကမ္ဗလမ္ပိ ဓာရေတိ, ဝါဠကမ္ဗလမ္ပိ ဓာရေတိ, ဥလူကပက္ခိကမ္ပိ [Pg.301] ဓာရေတိ, ကေသမဿုလောစကောပိ ဟောတိ ကေသမဿုလောစနာနုယောဂမနုယုတ္တော, ဥဗ္ဘဋ္ဌကောပိ ဟောတိ အာသနပဋိက္ခိတ္တော, ဥက္ကုဋိကောပိ ဟောတိ ဥက္ကုဋိကပ္ပဓာနမနုယုတ္တော, ကဏ္ဋကာပဿယိကောပိ ဟောတိ ကဏ္ဋကာပဿယေ သေယျံ ကပ္ပေတိ, သာယတတိယကမ္ပိ ဥဒကောရောဟနာနုယောဂမနုယုတ္တော ဝိဟရတိ – ဣတိ ဧဝရူပံ အနေကဝိဟိတံ ကာယဿ အာတာပနပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော ဝိဟရတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, နိဇ္ဈာမာ ပဋိပဒါ.

ඔහු හණ වැරදි දරයි, මිශ්‍ර රෙදි දරයි, මිනී එතු රෙදි දරයි, පාංශුකූල වස්ත්‍ර දරයි, ගස් පට්ටා ඇඳුම් දරයි, අඳුන් දිවි සම් දරයි, අඳුන් දිවි සම් කැබලිවලින් කළ ඇඳුම් දරයි, කුස තණ වැරදි දරයි, ගස් සිවි වැරදි දරයි, ලෑලි වස්ත්‍ර දරයි, කෙස් කම්බිලි දරයි, සත්ව ලොම් කම්බිලි දරයි, බකමූණු පියාපත්වලින් කළ වස්ත්‍ර දරයි. කෙස් රැවුල උදුරන්නෙක් වෙයි, කෙස් රැවුල ඉනීමේ ව්‍රතයෙහි යෙදුණෙක් වෙයි. ආසන ප්‍රතික්ෂේප කර උඩුකුරුව සිටින්නෙක් වෙයි. මිරික්කී සිටීමේ ව්‍රතයෙහි (උක්කුටික) යෙදුණෙක් වෙයි. කටු යහනෙහි සැතපෙන්නෙක් වෙයි, කටු යහනෙහි නින්දට යයි. සවස් කාලය තෙවන කොට ඇති ජලයට බැසීමේ ව්‍රතයෙහි යෙදී වාසය කරයි - මෙසේ නොයෙක් ආකාරයෙන් ශරීරය තවන, පෙළන ව්‍රතයන්හි යෙදී වාසය කරයි. මහණෙනි, මෙය සිරුර තවන (නිජ්ඣාම) පිළිවෙත යැයි කියනු ලැබේ.

‘‘ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, မဇ္ဈိမာ ပဋိပဒါ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ; ဝေဒနာသု…ပေ… စိတ္တေ…ပေ… ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, မဇ္ဈိမာ ပဋိပဒါ. ဣမာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တိဿော ပဋိပဒါ’’တိ.

මහණෙනි, මධ්‍යම ප්‍රතිපදාව යනු කුමක්ද? මහණෙනි, මෙහි මහණ තෙමේ කෙලෙස් තවන වීරිය ඇතිව, මනා සිහියෙන් හා නුවණින් යුක්තව, ලෝකයෙහි (පඤ්චස්කන්ධයෙහි) දැඩි ආශාව හා දොමනස දුරු කොට, කයෙහි කය අනුව බලමින් වාසය කරයි. වේදනාවන්හි... සිතෙහි... ධර්මයන්හි ධර්මයන් අනුව බලමින් කෙලෙස් තවන වීරිය ඇතිව, මනා සිහියෙන් හා නුවණින් යුක්තව, ලෝකයෙහි දැඩි ආශාව හා දොමනස දුරු කොට වාසය කරයි. මහණෙනි, මෙය මධ්‍යම ප්‍රතිපදාව යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, මේ වනාහි පිළිවෙත් තුනයි.

‘‘တိဿော ဣမာ, ဘိက္ခဝေ, ပဋိပဒါ. ကတမာ တိဿော? အာဂါဠှာ ပဋိပဒါ, နိဇ္ဈာမာ ပဋိပဒါ, မဇ္ဈိမာ ပဋိပဒါ. ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, အာဂါဠှာ ပဋိပဒါ…ပေ… အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အာဂါဠှာ ပဋိပဒါ.

මහණෙනි, මේ පිළිවෙත් තුනකි. ඒ කවර තුනක්ද? දැඩි (ආගාළ්හ) පිළිවෙත, සිරුර තවන (නිජ්ඣාම) පිළිවෙත සහ මධ්‍යම පිළිවෙතයි. මහණෙනි, දැඩි පිළිවෙත යනු කුමක්ද? ...පෙ... මහණෙනි, මෙය දැඩි පිළිවෙත යැයි කියනු ලැබේ.

‘‘ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, နိဇ္ဈာမာ ပဋိပဒါ…ပေ… အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, နိဇ္ဈာမာ ပဋိပဒါ.

මහණෙනි, සිරුර තවන පිළිවෙත යනු කුමක්ද? ...පෙ... මහණෙනි, මෙය සිරුර තවන පිළිවෙත යැයි කියනු ලැබේ.

‘‘ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, မဇ္ဈိမာ ပဋိပဒါ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အနုပ္ပန္နာနံ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အနုပ္ပာဒါယ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ; ဥပ္ပန္နာနံ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနာယ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ; အနုပ္ပန္နာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပ္ပာဒါယ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ; ဥပ္ပန္နာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဌိတိယာ အသမ္မောသာယ ဘိယျောဘာဝါယ ဝေပုလ္လာယ ဘာဝနာယ ပါရိပူရိယာ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ….

මහණෙනි, මධ්‍යම ප්‍රතිපදාව යනු කුමක්ද? මහණෙනි, මෙහි මහණ තෙමේ නූපන් ලාමක අකුසල ධර්මයන් නූපදවීම පිණිස ඡන්දය උපදවයි, වෑයම් කරයි, වීරිය ආරම්භ කරයි, සිත දැඩිව අල්ලා ගනියි, වෙර වඩයි. උපන් ලාමක අකුසල ධර්මයන් දුරු කිරීම පිණිස ඡන්දය උපදවයි, වෑයම් කරයි, වීරිය ආරම්භ කරයි, සිත දැඩිව අල්ලා ගනියි, වෙර වඩයි. නූපන් කුසල ධර්මයන් උපදවා ගැනීම පිණිස ඡන්දය උපදවයි, වෑයම් කරයි, වීරිය ආරම්භ කරයි, සිත දැඩිව අල්ලා ගනියි, වෙර වඩයි. උපන් කුසල ධර්මයන්ගේ පැවැත්ම පිණිස, මුළා නොවීම පිණිස, වැඩි දියුණු වීම පිණිස, බහුල වීම පිණිස, වැඩීම පිණිස හා සම්පූර්ණ වීම පිණිස ඡන්දය උපදවයි, වෑයම් කරයි, වීරිය ආරම්භ කරයි, සිත දැඩිව අල්ලා ගනියි, වෙර වඩයි.

‘‘ဆန္ဒသမာဓိပဓာနသင်္ခါရသမန္နာဂတံ ဣဒ္ဓိပါဒံ ဘာဝေတိ ဝီရိယသမာဓိ…ပေ… စိတ္တသမာဓိ…ပေ… ဝီမံသာသမာဓိပဓာနသင်္ခါရသမန္နာဂတံ ဣဒ္ဓိပါဒံ ဘာဝေတိ…ပေ….

ඡන්ද සමාධි පධාන සංඛාරයෙන් යුක්ත ඉද්ධිපාදය වඩයි. වීරිය සමාධි... චිත්ත සමාධි... වීමංසා සමාධි පධාන සංඛාරයෙන් යුක්ත ඉද්ධිපාදය වඩයි.

‘‘သဒ္ဓိန္ဒြိယံ ဘာဝေတိ… ဝီရိယိန္ဒြိယံ ဘာဝေတိ… သတိန္ဒြိယံ ဘာဝေတိ… သမာဓိန္ဒြိယံ ဘာဝေတိ… ပညိန္ဒြိယံ ဘာဝေတိ….

සද්ධින්ද්‍රිය වඩයි... වීරියින්ද්‍රිය වඩයි... සතින්ද්‍රිය වඩයි... සමාධින්ද්‍රිය වඩයි... පඤ්ඤින්ද්‍රිය වඩයි.

‘‘သဒ္ဓါဗလံ [Pg.302] ဘာဝေတိ… ဝီရိယဗလံ ဘာဝေတိ… သတိဗလံ ဘာဝေတိ… သမာဓိဗလံ ဘာဝေတိ… ပညာဗလံ ဘာဝေတိ….

සද්ධා බලය වඩයි... වීරිය බලය වඩයි... සති බලය වඩයි... සමාධි බලය වඩයි... පඤ්ඤා බලය වඩයි.

‘‘သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝေတိ… ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝေတိ… ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝေတိ… ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝေတိ… ပဿဒ္ဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝေတိ… သမာဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝေတိ… ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝေတိ….

සති සම්බොජ්ඣංගය වඩයි... ධම්මවිචය සම්බොජ්ඣංගය වඩයි... වීරිය සම්බොජ්ඣංගය වඩයි... පීති සම්බොජ්ඣංගය වඩයි... පස්සද්ධි සම්බොජ්ඣංගය වඩයි... සමාධි සම්බොජ්ඣංගය වඩයි... උපෙක්ඛා සම්බොජ්ඣංගය වඩයි.

‘‘သမ္မာဒိဋ္ဌိံ ဘာဝေတိ… သမ္မာသင်္ကပ္ပံ ဘာဝေတိ… သမ္မာဝါစံ ဘာဝေတိ… သမ္မာကမ္မန္တံ ဘာဝေတိ … သမ္မာအာဇီဝံ ဘာဝေတိ… သမ္မာဝါယာမံ ဘာဝေတိ… သမ္မာသတိံ ဘာဝေတိ… သမ္မာသမာဓိံ ဘာဝေတိ…. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, မဇ္ဈိမာ ပဋိပဒါ. ဣမာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တိဿော ပဋိပဒါ’’တိ.

සම්මා දිට්ඨිය වඩයි... සම්මා සංකප්පය වඩයි... සම්මා වාචාව වඩයි... සම්මා කම්මන්තය වඩයි... සම්මා ආජීවය වඩයි... සම්මා වායාමය වඩයි... සම්මා සතිය වඩයි... සම්මා සමාධිය වඩයි. මහණෙනි, මෙය මධ්‍යම ප්‍රතිපදාව යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, මේ වනාහි පිළිවෙත් තුනයි.

အစေလကဝဂ္ဂေါ ဆဋ္ဌော.

හයවන අචේලක වර්ගය නිම විය.

တဿုဒ္ဒါနံ –

එහි උද්දානය මෙසේය -

သတိပဋ္ဌာနံ သမ္မပ္ပဓာနံ, ဣဒ္ဓိပါဒိန္ဒြိယေန စ;

ဗလံ ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ မဂ္ဂေါ စ, ပဋိပဒါယ ယောဇယေတိ.

සතිපට්ඨාන, සම්මප්පධාන, ඉද්ධිපාද, ඉන්ද්‍රිය, බල, බොජ්ඣංග හා මාර්ග යන මේවා ප්‍රතිපදාවන්හි යෙදිය යුතුය.

(၁၇) ၇. ကမ္မပထပေယျာလံ

(17) 7. කම්මපථ පෙය්‍යාලය

၁၆၄-၁၈၃. ‘‘တီဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ နိရယေ. ကတမေဟိ တီဟိ? အတ္တနာ စ ပါဏာတိပါတီ ဟောတိ, ပရဉ္စ ပါဏာတိပါတေ သမာဒပေတိ, ပါဏာတိပါတေ စ သမနုညော ဟောတိ. ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ နိရယေ.

164-183. මහණෙනි, කරුණු තුනකින් යුක්ත වූ පුද්ගලයා ගෙන ගොස් තබන ලද්දක් මෙන් නිරයට පමුණුවනු ලැබේ. ඒ කවර තුනක්ද? තෙමේම සතුන් මරන්නෙක් වෙයි, අනුන් ලවා සතුන් මරවයි, සතුන් මැරීමට අනුමත කරයි. මහණෙනි, මේ කරුණු තුනෙන් යුක්ත වූ පුද්ගලයා ගෙන ගොස් තබන ලද්දක් මෙන් නිරයට පමුණුවනු ලැබේ.

‘‘တီဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ သဂ္ဂေ. ကတမေဟိ တီဟိ? အတ္တနာ စ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ပရဉ္စ ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏိယာ သမာဒပေတိ, ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏိယာ စ သမနုညော ဟောတိ….

“මහණෙනි, කරුණු තුනකින් සමන්නාගත වූ තැනැත්තා ගෙනවුත් තැබුවාක් මෙන් මෙසේ ස්වර්ගයෙහි උපදී. ඒ කරුණු තුන මොනවාද? තෙමේම ප්‍රාණඝාතයෙන් වැළකුණේ වෙයි, අනුන්වද ප්‍රාණඝාතයෙන් වැළකීමෙහි සමාදන් කරවයි, ප්‍රාණඝාතයෙන් වැළකීමෙහි මනාපය දක්වයි (අනුමත කරයි)...”

‘‘အတ္တနာ စ အဒိန္နာဒါယီ ဟောတိ, ပရဉ္စ အဒိန္နာဒါနေ သမာဒပေတိ, အဒိန္နာဒါနေ စ သမနုညော ဟောတိ….

“තෙමේම අදත්තාදානයෙහි (නොදුන් දේ ගැනීමෙහි) යෙදුණේ වෙයි, අනුන්වද අදත්තාදානයෙහි සමාදන් කරවයි, අදත්තාදානයෙහි මනාපය දක්වයි...”

‘‘အတ္တနာ စ အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ပရဉ္စ အဒိန္နာဒါနာ ဝေရမဏိယာ သမာဒပေတိ, အဒိန္နာဒါနာ ဝေရမဏိယာ စ သမနုညော ဟောတိ….

“තෙමේම අදත්තාදානයෙන් වැළකුණේ වෙයි, අනුන්වද අදත්තාදානයෙන් වැළකීමෙහි සමාදන් කරවයි, අදත්තාදානයෙන් වැළකීමෙහි මනාපය දක්වයි...”

‘‘အတ္တနာ [Pg.303] စ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရီ ဟောတိ, ပရဉ္စ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရေ သမာဒပေတိ, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရေ စ သမနုညော ဟောတိ….

“තෙමේම කාමමිථ්‍යාචාරයෙහි යෙදුණේ වෙයි, අනුන්වද කාමමිථ්‍යාචාරයෙහි සමාදන් කරවයි, කාමමිථ්‍යාචාරයෙහි මනාපය දක්වයි...”

‘‘အတ္တနာ စ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ပရဉ္စ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ဝေရမဏိယာ သမာဒပေတိ, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ဝေရမဏိယာ စ သမနုညော ဟောတိ….

“තෙමේම කාමමිථ්‍යාචාරයෙන් වැළකුණේ වෙයි, අනුන්වද කාමමිථ්‍යාචාරයෙන් වැළකීමෙහි සමාදන් කරවයි, කාමමිථ්‍යාචාරයෙන් වැළකීමෙහි මනාපය දක්වයි...”

‘‘အတ္တနာ စ မုသာဝါဒီ ဟောတိ, ပရဉ္စ မုသာဝါဒေ သမာဒပေတိ, မုသာဝါဒေ စ သမနုညော ဟောတိ….

“තෙමේම මුසාවාදයෙහි යෙදුණේ වෙයි, අනුන්වද මුසාවාදයෙහි සමාදන් කරවයි, මුසාවාදයෙහි මනාපය දක්වයි...”

‘‘အတ္တနာ စ မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ပရဉ္စ မုသာဝါဒါ ဝေရမဏိယာ သမာဒပေတိ, မုသာဝါဒါ ဝေရမဏိယာ စ သမနုညော ဟောတိ….

“තෙමේම මුසාවාදයෙන් වැළකුණේ වෙයි, අනුන්වද මුසාවාදයෙන් වැළකීමෙහි සමාදන් කරවයි, මුසාවාදයෙන් වැළකීමෙහි මනාපය දක්වයි...”

‘‘အတ္တနာ စ ပိသုဏဝါစော ဟောတိ, ပရဉ္စ ပိသုဏာယ ဝါစာယ သမာဒပေတိ, ပိသုဏာယ ဝါစာယ စ သမနုညော ဟောတိ….

“තෙමේම පිසුණු බසින් යුක්ත වූයේ වෙයි, අනුන්වද පිසුණු බසෙහි සමාදන් කරවයි, පිසුණු බසෙහි මනාපය දක්වයි...”

‘‘အတ္တနာ စ ပိသုဏာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ပရဉ္စ ပိသုဏာယ ဝါစာယ ဝေရမဏိယာ သမာဒပေတိ, ပိသုဏာယ ဝါစာယ ဝေရမဏိယာ စ သမနုညော ဟောတိ….

“තෙමේම පිසුණු බසින් වැළකුණේ වෙයි, අනුන්වද පිසුණු බසින් වැළකීමෙහි සමාදන් කරවයි, පිසුණු බසින් වැළකීමෙහි මනාපය දක්වයි...”

‘‘အတ္တနာ စ ဖရုသဝါစော ဟောတိ, ပရဉ္စ ဖရုသာယ ဝါစာယ သမာဒပေတိ, ဖရုသာယ ဝါစာယ စ သမနုညော ဟောတိ….

“තෙමේම පරුෂ බසින් යුක්ත වූයේ වෙයි, අනුන්වද පරුෂ බසෙහි සමාදන් කරවයි, පරුෂ බසෙහි මනාපය දක්වයි...”

‘‘အတ္တနာ စ ဖရုသာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ပရဉ္စ ဖရုသာယ ဝါစာယ ဝေရမဏိယာ သမာဒပေတိ, ဖရုသာယ ဝါစာယ ဝေရမဏိယာ စ သမနုညော ဟောတိ….

“තෙමේම පරුෂ බසින් වැළකුණේ වෙයි, අනුන්වද පරුෂ බසින් වැළකීමෙහි සමාදන් කරවයි, පරුෂ බසින් වැළකීමෙහි මනාපය දක්වයි...”

‘‘အတ္တနာ စ သမ္ဖပ္ပလာပီ ဟောတိ, ပရဉ္စ သမ္ဖပ္ပလာပေ သမာဒပေတိ, သမ္ဖပ္ပလာပေ စ သမနုညော ဟောတိ….

“තෙමේම සම්ඵප්ප්‍රලාපයෙහි (හිස් වචන කථා කිරීමෙහි) යෙදුණේ වෙයි, අනුන්වද සම්ඵප්ප්‍රලාපයෙහි සමාදන් කරවයි, සම්ඵප්ප්‍රලාපයෙහි මනාපය දක්වයි...”

‘‘အတ္တနာ စ သမ္ဖပ္ပလာပါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ပရဉ္စ သမ္ဖပ္ပလာပါ ဝေရမဏိယာ သမာဒပေတိ, သမ္ဖပ္ပလာပါ ဝေရမဏိယာ စ သမနုညော ဟောတိ….

“තෙමේම සම්ඵප්ප්‍රලාපයෙන් වැළකුණේ වෙයි, අනුන්වද සම්ඵප්ප්‍රලාපයෙන් වැළකීමෙහි සමාදන් කරවයි, සම්ඵප්ප්‍රලාපයෙන් වැළකීමෙහි මනාපය දක්වයි...”

‘‘အတ္တနာ စ အဘိဇ္ဈာလု ဟောတိ, ပရဉ္စ အဘိဇ္ဈာယ သမာဒပေတိ, အဘိဇ္ဈာယ စ သမနုညော ဟောတိ….

“තෙමේම අභිජ්ඣා (විෂම ලෝභය) ඇත්තෙකු වෙයි, අනුන්වද අභිජ්ඣාවෙහි සමාදන් කරවයි, අභිජ්ඣාවෙහි මනාපය දක්වයි...”

‘‘အတ္တနာ စ အနဘိဇ္ဈာလု ဟောတိ, ပရဉ္စ အနဘိဇ္ဈာယ သမာဒပေတိ, အနဘိဇ္ဈာယ စ သမနုညော ဟောတိ….

“තෙමේම අභිජ්ඣා නැත්තෙකු වෙයි, අනුන්වද අභිජ්ඣාව නැති බවෙහි සමාදන් කරවයි, අභිජ්ඣාව නැති බවෙහි මනාපය දක්වයි...”

‘‘အတ္တနာ [Pg.304] စ ဗျာပန္နစိတ္တော ဟောတိ, ပရဉ္စ ဗျာပါဒေ သမာဒပေတိ, ဗျာပါဒေ စ သမနုညော ဟောတိ….

“තෙමේම ව්‍යාපාද සහිත සිත් ඇත්තෙකු වෙයි, අනුන්වද ව්‍යාපාදයෙහි සමාදන් කරවයි, ව්‍යාපාදයෙහි මනාපය දක්වයි...”

‘‘အတ္တနာ စ အဗျာပန္နစိတ္တော ဟောတိ, ပရဉ္စ အဗျာပါဒေ သမာဒပေတိ, အဗျာပါဒေ စ သမနုညော ဟောတိ….

“තෙමේම අව්‍යාපාද (ව්‍යාපාද රහිත) සිත් ඇත්තෙකු වෙයි, අනුන්වද අව්‍යාපාදයෙහි සමාදන් කරවයි, අව්‍යාපාදයෙහි මනාපය දක්වයි...”

‘‘အတ္တနာ စ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ, ပရဉ္စ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိယာ သမာဒပေတိ, မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိယာ စ သမနုညော ဟောတိ ….

“තෙමේම මිථ්‍යා දෘෂ්ටික වෙයි, අනුන්වද මිථ්‍යා දෘෂ්ටියෙහි සමාදන් කරවයි, මිථ්‍යා දෘෂ්ටියෙහි මනාපය දක්වයි...”

‘‘အတ္တနာ စ သမ္မာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ, ပရဉ္စ သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ သမာဒပေတိ, သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ စ သမနုညော ဟောတိ. ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ သဂ္ဂေ’’တိ.

“තෙමේම සම්‍යක් දෘෂ්ටික වෙයි, අනුන්වද සම්‍යක් දෘෂ්ටියෙහි සමාදන් කරවයි, සම්‍යක් දෘෂ්ටියෙහි මනාපය දක්වයි. මහණෙනි, මේ කරුණු තුනෙන් සමන්නාගත වූ තැනැත්තා ගෙනවුත් තැබුවාක් මෙන් මෙසේ ස්වර්ගයෙහි උපදී.”

ကမ္မပထပေယျာလံ နိဋ္ဌိတံ.

කර්මපථ පෙය්‍යාලය නිමාවට පත් විය.

တဿုဒ္ဒါနံ –

එහි උද්දානය (සාරාංශ ගාථාව) මෙසේය –

ပါဏံ အဒိန္နမိစ္ဆာ စ, မုသာဝါဒီ စ ပိသုဏာ;

ဖရုသာ သမ္ဖပ္ပလာပေါ စ, အဘိဇ္ဈာ ဗျာပါဒဒိဋ္ဌိ စ;

ကမ္မပထေသု ပေယျာလံ, တိကကေန နိယောဇယေတိ.

ප්‍රාණඝාතය, අදත්තාදානය, කාමමිථ්‍යාචාරය, මුසාවාදය, පිසුණු බස, පරුෂ බස, සම්ඵප්ප්‍රලාපය, අභිජ්ඣාව, ව්‍යාපාදය සහ මිථ්‍යා දෘෂ්ටිය යන මේ කර්මපථයන්හි පෙය්‍යාලය, තික (තුන බැගින් වූ) ක්‍රමයෙන් යෙදිය යුතුය.

(၁၈) ၈. ရာဂပေယျာလံ

(18) 8. රාග පෙය්‍යාලය

၁၈၄. ‘‘ရာဂဿ, ဘိက္ခဝေ, အဘိညာယ တယော ဓမ္မာ ဘာဝေတဗ္ဗာ. ကတမေ တယော? သုညတော သမာဓိ, အနိမိတ္တော သမာဓိ, အပ္ပဏိဟိတော သမာဓိ – ရာဂဿ, ဘိက္ခဝေ, အဘိညာယ ဣမေ တယော ဓမ္မာ ဘာဝေတဗ္ဗာ. ( )

184. “මහණෙනි, රාගය විශිෂ්ට ඥානයෙන් (පිරිසිඳ) දැනගැනීම පිණිස ධර්ම තුනක් වැඩිය යුතුය. ඒ කරුණු තුන මොනවාද? ශුන්‍යත සමාධිය, අනිමිත්ත සමාධිය සහ අප්පණිහිත සමාධියයි. මහණෙනි, රාගය විශිෂ්ට ඥානයෙන් දැනගැනීම පිණිස මේ කරුණු තුන වැඩිය යුතුය.”

‘‘ရာဂဿ[Pg.305], ဘိက္ခဝေ, ပရိညာယ…ပေ… ပရိက္ခယာယ… ပဟာနာယ… ခယာယ… ဝယာယ… ဝိရာဂါယ… နိရောဓာယ… စာဂါယ… ပဋိနိဿဂ္ဂါယ ဣမေ တယော ဓမ္မာ ဘာဝေတဗ္ဗာ.

“මහණෙනි, රාගය පිරිසිඳ දැනගැනීම පිණිස... (පෙ)... හාත්පසින් ක්ෂය කිරීම පිණිස... ප්‍රහාණය කිරීම පිණිස... ක්ෂය කිරීම පිණිස... වැය කිරීම පිණිස... විරාගය පිණිස... නිරෝධය පිණිස... අත්හැරීම පිණිස... මුළුමනින්ම අත්හැරීම පිණිස මේ ධර්ම තුන වැඩිය යුතුය.”

‘‘ဒေါသဿ… မောဟဿ… ကောဓဿ… ဥပနာဟဿ… မက္ခဿ… ပလာသဿ… ဣဿာယ… မစ္ဆရိယဿ… မာယာယ… သာဌေယျဿ… ထမ္ဘဿ… သာရမ္ဘဿ… မာနဿ… အတိမာနဿ… မဒဿ… ပမာဒဿ အဘိညာယ… ပရိညာယ… ပရိက္ခယာယ… ပဟာနာယ… ခယာယ… ဝယာယ… ဝိရာဂါယ… နိရောဓာယ… စာဂါယ… ပဋိနိဿဂ္ဂါယ ဣမေ တယော ဓမ္မာ ဘာဝေတဗ္ဗာ’’တိ.

“ද්වේෂය, මෝහය, ක්‍රෝධය, උපනාහය (වෛර බැඳීම), මක්ඛය (ගුණ මකා දැමීම), පලාසය (යුගග්‍රාහය), ඊර්ෂ්‍යාව, මසුරුකම, මායාව, ශාඨෙය්‍යය (කපටිකම), තම්භය (තද ගතිය), සාරම්භය (දැඩි බව), මානය, අතිමානය, මදය සහ ප්‍රමාදය යන මේවා විශිෂ්ට ඥානයෙන් දැනගැනීම පිණිස, පිරිසිඳ දැනගැනීම පිණිස, හාත්පසින් ක්ෂය කිරීම පිණිස, ප්‍රහාණය කිරීම පිණිස, ක්ෂය කිරීම පිණිස, වැය කිරීම පිණිස, විරාගය පිණිස, නිරෝධය පිණිස, අත්හැරීම පිණිස, මුළුමනින්ම අත්හැරීම පිණිස මේ ධර්ම තුන වැඩිය යුතුය.”

(ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနာ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုန္တိ.)

(භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක. සතුටු වූ ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ දේශනාව අනුමෝදනා කළහ.)

ရာဂပေယျာလံ နိဋ္ဌိတံ.

රාග පෙය්‍යාලය නිමාවට පත් විය.

တဿုဒ္ဒါနံ –

එහි උද්දානය මෙසේය –

ရာဂံ ဒေါသဉ္စ မောဟဉ္စ, ကောဓူပနာဟပဉ္စမံ;

မက္ခပဠာသဣဿာ စ, မစ္ဆရိမာယာသာဌေယျာ.

රාගය හා ද්වේෂය ද, මෝහය හා ක්‍රෝධය ද, පස්වනුව උපනාහය ද, මක්ඛය, පලාසය හා ඊර්ෂ්‍යාව ද, මසුරුකම, මායාව හා සාඨෙය්‍යය ද...

ထမ္ဘသာရမ္ဘမာနဉ္စ, အတိမာနမဒဿ စ;

ပမာဒါ သတ္တရသ ဝုတ္တာ, ရာဂပေယျာလနိဿိတာ.

හිතුවක්කාරී බව ද, තරඟකාරී බව ද, මානය ද, අධිමානය ද, මදය ද සහ ප්‍රමාදය ද යන රාග පෙයියාලය (රාගය ආදී කොටස) ඇසුරු කළ ධර්ම දහහතක් වදාරන ලදී.

ဧတေ ဩပမ္မယုတ္တေန, အာပါဒေန အဘိညာယ;

ပရိညာယ ပရိက္ခယာ, ပဟာနက္ခယဗ္ဗယေန;

ဝိရာဂနိရောဓစာဂံ, ပဋိနိဿဂ္ဂေ ဣမေ ဒသ.

උපමාවන්ගෙන් යුක්තව ද ප්‍රභේද වශයෙන් ද, එම ධර්මයන් විශිෂ්ට ඥානයෙන් දැන ගැනීම, පිරිසිඳ දැන ගැනීම, මුළුමනින්ම ගෙවා දැමීම, ප්‍රහාණය කිරීම, ක්ෂය වීම, වැය වීම, විරාගය, නිරෝධය, අත්හැරීම සහ ප්‍රතිනිස්සග්ගය (සපුරා අත්හැරීම) යන මේ කරුණු දසය (එම ධර්මයන් සම්බන්ධයෙන් දත යුතුය).

သုညတော အနိမိတ္တော စ, အပ္ပဏိဟိတော စ တယော;

သမာဓိမူလကာ ပေယျာလေသုပိ ဝဝတ္ထိတာ စာတိ.

ශුන්‍යත සමාධිය, අනිමිත්ත සමාධිය සහ අප්‍රණිහිත සමාධිය යන සමාධි මූලික කරගත් කරුණු තුන ද පෙයියාලයන්හි දී වෙන් වෙන් වශයෙන් නියම කර දක්වන ලදී.

တိကနိပါတပါဠိ နိဋ္ဌိတာ.

තික නිපාත පාළිය නිම විය.