නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස

Verehrung dem Erhabenen, dem Heiligen, dem vollkommenen Selbst-Erwachten.

සංයුත්තනිකායෙ

Im Saṃyuttanikāya

මහාවග්ගටීකා

Der Unterkommentar zur Großen Abteilung (Mahāvagga-Ṭīkā)

1. මග්ගසංයුත්තං

1. Die Sammlung über den Pfad (Maggasaṃyutta)

1. අවිජ්ජාවග්ගො

1. Das Kapitel über das Nichtwissen (Avijjāvagga)

1-2. අවිජ්ජාසුත්තාදිවණ්ණනා

1-2. Die Erläuterung der Lehrrede über das Nichtwissen und anderer

1-2. පුබ්බඞ්ගමාති [Pg.393] පුබ්බෙචරා. අවිජ්ජා හි අඤ්ඤාණලක්ඛණා සම්මුය්හනාකාරෙන ආරම්මණෙ පවත්තතීති සම්පයුත්තධම්මානම්පි තදාකාරානුවිධානතාය පච්චයො හොති. තථා හි තෙ අනිච්චාසුභදුක්ඛානත්තසභාවෙපි ධම්මෙ නිච්චාදිතො ගණ්හන්ති, අයමස්සා තෙසං සහජාතවසෙන පුබ්බඞ්ගමතා. යං පන මොහෙන අභිභූතො පාපකිරියාය ආදීනවං අපස්සන්තො පාණං හනති, අදින්නං ආදියති, කාමෙසු මිච්ඡා චරති, මුසා භණති, අඤ්ඤම්පි විවිධං දුස්සීල්‍යං ආචරති, අයමස්ස සහජාතවසෙන ච උපනිස්සයවසෙන ච පුබ්බඞ්ගමතා. සමාපජ්ජනායාති තබ්භාවාපජ්ජනාය අකුසලප්පත්තියා. සභාවපටිලාභායාති අත්තලාභාය. තෙනාහ ‘‘උප්පත්තියා’’ති. සා පනෙසා වුත්තාකාරෙන අකුසලානං පුබ්බඞ්ගමභූතා අවිජ්ජා උප්පජ්ජතීති සම්බන්ධො. යදෙතන්ති යං එතං පාපාජිගුච්ඡනතාය පාපතො අලජ්ජනාකාරසණ්ඨිතං අහිරිකං, පාපානුත්‍රාසතාය පාපතො අභායනාකාරසණ්ඨිතඤ්ච අනොත්තප්පං, එතං [Pg.394] ද්වයං අනුදෙව අන්වාගතමෙව. අනු-සද්දෙන චෙත්ථ එතන්ති උපයොගවචනං. අනුදෙවාති එතස්ස අත්ථො සහෙව එකතොති. එත්ථ අවිජ්ජාය වුත්තනයානුසාරෙන තප්පටිපක්ඛතො ච අත්ථො වෙදිතබ්බො. අයං පන විසෙසො – තත්ථ යථා අකුසලකම්මපථවසෙන පවත්තියං පුබ්බඞ්ගමතා අවිජ්ජාය, එවං කුසලකම්මපථවසෙන පුඤ්ඤකිරියවත්ථුවසෙන ච පවත්තියං විජ්ජාය පුබ්බඞ්ගමතා වත්තබ්බා. වීමංසාධිපතිවසෙන පවත්තියං ආධිපච්චාකාරවසෙන ච පුබ්බඞ්ගමතා වෙදිතබ්බා. ද්වීහෙවාති ච අවධාරණං ආධිපච්චාකාරස්ස සහජාතෙනෙව සඞ්ගහෙතබ්බතො.

1-2. „Vorangehend (pubbaṅgama)“ bedeutet vorausgehend. Denn das Nichtwissen, welches das Merkmal des Nicht-Erkennens hat, tritt in der Weise der Verblendung am Objekt auf; daher dient es auch für die assoziierten Geistesfaktoren als Bedingung, da sich diese jener Form anpassen. So erfassen sie nämlich Gegebenheiten, die ihrer Natur nach unbeständig, unrein, leidvoll und selbstlos sind, als beständig usw.; dies ist dessen Vorangehen in Bezug auf diese durch das Mitentstehen (sahajāta). Wenn aber jemand, von Verblendung überwältigt und die Gefahr des bösen Handelns nicht sehend, Leben vernichtet, Ungegebenes nimmt, sich in den Sinnengenüssen falsch verhält, lügt und auch sonstiges vielfältiges Fehlverhalten praktiziert, ist dies dessen Vorangehen durch das Mitentstehen und durch die starke Abhängigkeit (upanissaya). „Für das Gelangen (samāpajjanāya)“ bedeutet für das Erreichen dieses Zustands, für das Eintreten des Unheilsamen. „Für den Erwerb des eigenen Wesens (sabhāvapaṭilābhāya)“ bedeutet für das Erlangen des Selbst. Darum heißt es „beim Entstehen (uppattiyā)“. Die Verbindung ist: Jenes in der beschriebenen Weise für die unheilsamen Faktoren vorangehende Nichtwissen entsteht. „Was dieses [ist]“: Jene Schamlosigkeit (ahirika), die darin besteht, sich wegen des Mangels an Abscheu vor dem Bösen nicht vor dem Bösen zu schämen, und jene Gewissenslosigkeit (anottappa), die darin besteht, wegen des Mangels an Furcht vor dem Bösen keine Angst vor dem Bösen zu haben – dieses Paar folgt sogleich nach (anudeva), schließt sich unmittelbar an. Mit dem Wort „anu“ ist hierbei „etaṃ“ (dieses) im Akkusativ gemeint. Der Sinn von „anudeva“ ist „zusammen, als ein Einziges“. Hierbei ist gemäß der für das Nichtwissen dargelegten Weise auch die Bedeutung von dessen Gegenteil zu verstehen. Dies ist jedoch der Unterschied: Wie dort das Vorangehen des Nichtwissens beim Auftreten auf dem Wege unheilsamer Handlungen stattfindet, so ist entsprechend das Vorangehen des Wissens beim Auftreten auf dem Wege heilsamer Handlungen und aufgrund der Grundlagen verdienstvoller Taten zu erklären. Beim Auftreten unter der Vorherrschaft der Untersuchung (vīmaṃsā) ist das Vorangehen in Form von Dominanz zu verstehen. Und die Einschränkung „nur durch zwei“ erfolgt, weil die Art der Dominanz bereits im Mitentstandenen begriffen ist.

ලජ්ජනාකාරසණ්ඨිතාති පාපතො ජිගුච්ඡනාකාරසණ්ඨිතා. භායනාකාරසණ්ඨිතන්ති උත්තසනාකාරසණ්ඨිතං. එත්ථාති හිරිඔත්තප්පෙ. විදති, වින්දතීති වා විජ්ජා. විද්දසූති ච සප්පඤ්ඤපරියායොති ආහ ‘‘විද්දසුනොති විදුනො’’ති. යාථාවදිට්ඨීති අවිපරීතා දිට්ඨි, සංකිලෙසතො නිය්‍යානිකදිට්ඨි. සම්මාදිට්ඨි පහොතීති එත්ථ සා විජ්ජා සම්මාදිට්ඨි වෙදිතබ්බා. න එකතො සබ්බානි ලබ්භන්ති සම්මාවාචාකම්මන්තාජීවානං පුබ්බාභිසඞ්ඛාරස්ස අනෙකරූපත්තා. ලොකුත්තරමග්ගක්ඛණෙ එකතො ලබ්භන්ති කිච්චතො භින්නානම්පි තාසං තත්ථ සරූපතො අභින්නත්තා. එකා එව හි විරති මග්ගක්ඛණෙ තිස්සන්නම්පි විරතීනං කිච්චං සාධෙන්තී පවත්තති, යථා එකා එව සම්මාදිට්ඨි පරිජානනාදිවසෙන චතුබ්බිධකිච්චං සාධෙන්තී පවත්තති. තානි ච ඛො සබ්බානි අට්ඨපි පඨමජ්ඣානිකෙ මග්ගෙ ලබ්භන්තීති යොජනා. පඨමජ්ඣානිකෙති පඨමඣානවන්තෙ.

„In Form des Sich-Schämens begründet“ bedeutet in Form des Abscheus vor dem Bösen begründet. „In Form des Fürchtens begründet“ bedeutet in Form des Erschreckens begründet. „Hierbei“ bezieht sich auf Scheu und Scham (hiri-ottappa). Was weiß (vidati) oder erfährt (vindati), ist klares Wissen (vijjā). Und „viddasū“ (Weiser) ist ein Synonym für den Weisen (sappañña); darum heißt es: „viddasuno“ bedeutet „des Wissenden (viduno)“. „Wirklichkeitsgemäße Ansicht“ ist eine unverzerrte Ansicht, eine zur Befreiung aus den Verunreinigungen führende Ansicht. „Rechte Ansicht geht voraus“: Hierbei ist jenes klare Wissen als rechte Ansicht zu verstehen. Nicht alle Pfadglieder werden auf einmal erlangt, weil die vorherige Vorbereitung für rechte Rede, rechtes Handeln und rechten Lebensunterhalt von vielfältiger Natur ist. Im Moment des überweltlichen Pfades werden sie jedoch auf einmal erlangt, weil sie dort, obgleich sie in ihrer Funktion verschieden sind, in ihrem Wesen nicht verschieden sind. Denn im Moment des Pfades wirkt nur eine einzige Abkehr (virati), welche die Funktion der drei Abkehr-Faktoren erfüllt, so wie eine einzige rechte Ansicht die vierfache Funktion durch Durchdringung usw. erfüllt. Die Verknüpfung lautet: „Aber alle diese acht werden im Pfad der ersten Vertiefung erlangt“. „Auf der Stufe der ersten Vertiefung“ bedeutet, die erste Vertiefung besitzend.

තථාභූතස්සාති අරියමග්ගසමඞ්ගිනො. යස්මා මහාසළායතනසුත්තෙ වුත්තං ‘‘සම්මාදිට්ඨිආදීනං පඤ්චන්නං එව අඞ්ගානං වසෙනා’’ති, තස්මා පඤ්චඞ්ගිකො ලොකුත්තරමග්ගො හොති. ‘‘පුබ්බෙව ඛො පනා’’ති හි වචනං තදා මග්ගක්ඛණෙ විරතීනං අභාවං ඤාපෙති, තස්මා කාමාවචරචිත්තෙසු විය ලොකුත්තරචිත්තෙසු විරති අනියතාති අධිප්පායො. පරිසුද්ධභාවදස්සනන්ති පරිසුද්ධසීලභාවදස්සනත්ථං. අයමත්ථො දීපිතො, න අරියමග්ගෙ විරතීනං අභාවො.

„Für einen so Gewordenen (tathābhūtassa)“ bedeutet für einen, der mit dem edlen Pfad ausgestattet ist. Weil im Mahāsaḷāyatanasutta gesagt wird: „Nur unter dem Einfluss der fünf Glieder, beginnend mit der rechten Ansicht“, gibt es einen fünfgliedrigen überweltlichen Pfad. Denn die Aussage „Schon zuvor aber“ lässt das Fehlen der Abkehr-Faktoren im damaligen Pfadmoment erkennen; daher ist die Absicht, dass die Abkehr in den überweltlichen Geisteszuständen, ebenso wie in den Geisteszuständen der Sinnensphäre, nicht festgelegt ist. „Das Zeigen des gereinigten Zustands“ dient dem Zweck, den gereinigten Zustand der Tugend (sīla) aufzuzeigen. Dieser Sinn wird verdeutlicht, nicht aber das Fehlen der Abkehr-Faktoren im edlen Pfad.

යදි එවං කස්මා අභිධම්මෙ මග්ගවිභඞ්ගෙ පඤ්චඞ්ගිකවාරො ආගතොති ආහ ‘‘යම්පි අභිධම්මෙ’’තිආදි. තන්ති ‘‘පඤ්චඞ්ගිකො මග්ගො හොතී’’ති වචනං. ‘‘එකං [Pg.395] කිච්චන්තරං දස්සෙතුං වුත්ත’’න්ති වත්වා තං දස්සෙතුං ‘‘යස්මිඤ්හි කාලෙ’’තිආදි වුත්තං. යස්මිඤ්හි කාලෙති ලොකියකාලෙ. තෙන ‘‘එකං කිච්චන්තර’’න්ති වුත්තං අට්ඨඞ්ගිකකිච්චං දස්සෙති. විරතිඋප්පාදනෙන මිච්ඡාවාචාදීනි පුග්ගලෙන මග්ගසමයෙ පජහාපෙන්තීති සම්මාදිට්ඨිආදීනි ‘‘පඤ්ච කාරකඞ්ගානී’’ති වුත්තානි. සම්මාවාචාදිකිරියා හි විරති, තඤ්ච එතානි කාරාපෙන්තීති. විරතිවසෙනාති විරමණකිරියාවසෙන කාරාපකභාවෙන, කත්තුභාවෙන වාති අත්ථො. ‘‘විරතිත්තයවසෙනා’’ති වා පාඨො.

Wenn dem so ist, warum kommt dann im Abhidhamma, in der Analyse des Pfades (Maggavibhaṅga), der Abschnitt über den fünfgliedrigen Pfad vor? Darum sagt er: „Was auch im Abhidhamma...“ usw. Mit „das“ ist die Aussage gemeint: „Es gibt einen fünfgliedrigen Pfad“. Nachdem er gesagt hat: „Es wurde gesagt, um eine andere Funktion aufzuzeigen“, wird zur Erläuterung derselben „In welcher Zeit auch immer...“ usw. ausgeführt. „In welcher Zeit auch immer“ bezieht sich auf die weltliche Zeit. Damit zeigt die Aussage „eine andere Funktion“ die achtfache Funktion auf. Weil sie durch das Hervorbringen von Abkehr die falsche Rede usw. durch die Person zur Zeit des Pfades aufgeben lassen, werden die mit der rechten Ansicht beginnenden Glieder als „die fünf bewirkenden Glieder (kārakaṅgāni)“ bezeichnet. Denn die Ausübung von rechter Rede usw. ist Abkehr, und diese fünf Glieder veranlassen jene. „Durch den Einfluss der Abkehr“ bedeutet durch den Einfluss der Handlung des Abkehrens, in der Eigenschaft des Veranlassers oder in der Eigenschaft des Täters. Alternativ lautet die Lesart „durch den Einfluss der drei Abkehr-Faktoren (viratittayavasena)“.

සම්මාකම්මන්තො පූරතීති ඉමෙහි සම්මාදිට්ඨිආදීහි සම්මාකම්මන්තකිච්චං පූරති නාම තෙහි වීරියාදිකෙහි තදත්ථසිද්ධිතො. තම්පි සන්ධාය ‘‘එකං කිච්චන්තරං දස්සෙතු’’න්ති වුත්තං. ඉමං කිච්චන්තරං දස්සෙතුන්ති ලොකුත්තරමග්ගක්ඛණෙපි ඉමානෙව පඤ්ච සම්මාවාචාදිවිරතිත්තයස්ස එකක්ඛණෙ කාරාපකඞ්ගානීති දස්සෙතුං. එවං වුත්තන්ති ‘‘තස්මිං සමයෙ පඤ්චඞ්ගිකො මග්ගො හොතී’’ති (විභ. 494) එවං වුත්තං. ලොකියමග්ගක්ඛණෙ පඤ්චෙව හොන්ති, විරති පන අනියතා, තස්මා ‘‘ඡඅඞ්ගිකො’’ති අවත්වා ‘‘පඤ්චඞ්ගිකො’’ඉච්චෙව වුත්තං. තයිදං අභිධම්මෙ පඤ්චඞ්ගිකවාරදෙසනාය කාරණකිත්තනමග්ගො, අරියමග්ගො පන අට්ඨඞ්ගිකොවාති දස්සෙතුං, ‘‘යා ච, භික්ඛවෙ’’තිආදිමාහ, තං සුවිඤ්ඤෙය්‍යමෙව. මිච්ඡාදිට්ඨිආදිකා දස, තප්පච්චයා අකුසලා ච දසාති වීසති අකුසලපක්ඛියා, සම්මාදිට්ඨිආදිකා දස, තප්පච්චයා කුසලා ච දසාති වීසති කුසලපක්ඛියා මහාචත්තාරීසකසුත්තෙ වුත්තා. මහාචත්තාරීසකන්ති තස්සෙතං නාමං. මිස්සකොව කථිතො ලොකුත්තරස්සපි ඉධ ලබ්භමානත්තා.

„Das rechte Handeln wird erfüllt“: Durch diese, mit der rechten Ansicht beginnenden Glieder, wird die Funktion des rechten Handelns erfüllt, weil durch jene, wie Tatkraft usw., das entsprechende Ziel erreicht wird. Auch darauf bezieht sich das Wort „um eine andere Funktion aufzuzeigen“. Um diese andere Funktion zu zeigen, nämlich um zu zeigen, dass selbst im Moment des überweltlichen Pfades eben diese fünf jene Glieder sind, die das Dreierbündel der Abkehr von rechter Rede usw. in einem einzigen Moment bewirken. „So wurde gesagt“ bezieht sich auf die Aussage: „Zu jener Zeit gibt es einen fünfgliedrigen Pfad“ (Vibh. 494). Im Moment des weltlichen Pfades gibt es nur fünf, die Abkehr ist jedoch unbestimmt; darum wurde nicht gesagt „sechsgliedrig“, sondern eben „fünfgliedrig“. Dies ist der Weg zur Erklärung des Grundes für die Lehre vom fünfgliedrigen Abschnitt im Abhidhamma; um aber zu zeigen, dass der edle Pfad achtgliedrig ist, sagte er: „Und welche, ihr Mönche...“ usw., was leicht verständlich ist. Die zehn Faktoren, beginnend mit der falschen Ansicht, und die zehn durch sie bedingten unheilsamen Faktoren bilden die zwanzig auf der unheilsamen Seite stehenden Faktoren; die zehn Faktoren, beginnend mit der rechten Ansicht, und die zehn durch sie bedingten heilsamen Faktoren bilden die zwanzig auf der heilsamen Seite stehenden Faktoren – so wurde es im Mahācattārīsaka-Sutta dargelegt. „Große Vierzig (Mahācattārīsaka)“ ist der Name dieser Lehrrede. Sie wird als gemischt erklärt, weil auch das Überweltliche hier enthalten ist.

යස්මා කොසලසංයුත්තෙපි ඉධ ච ථෙරෙන ‘‘උපඩ්ඪමිදං, භන්තෙ, බ්‍රහ්මචරියස්සා’’තිආදිනා වුත්තං ‘‘මා හෙවං ආනන්දා’’තිආදිනා පටික්ඛිපිත්වා ‘‘සකලමෙවිදං ආනන්දා’’තිආදිනා භගවතා දෙසිතං සුත්තං ආගතං. තස්සත්ථො කොසලසංයුත්තවණ්ණනායං වුත්තො, තස්මා වුත්තං ‘‘කොසලසංයුත්තෙ වුත්තත්ථමෙවා’’ති.

Weil sowohl im Kosalasaṃyutta als auch hier jene Lehrrede überliefert ist, in welcher der Erhabene das vom Thera mit den Worten „Die Hälfte dieses heiligen Lebens, o Herr...“ usw. Gesagte mit den Worten „Nicht so, Ānanda!“ usw. zurückwies und mit den Worten „Das Ganze [des heiligen Lebens] ist dies, Ānanda“ usw. verkündete. Deren Bedeutung wurde in der Erläuterung des Kosalasaṃyutta dargelegt, weshalb gesagt wurde: „Sie hat dieselbe Bedeutung wie im Kosalasaṃyutta dargelegt“.

අවිජ්ජාසුත්තාදිවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erläuterung der Lehrrede über das Nichtwissen und anderer ist abgeschlossen.

3. සාරිපුත්තසුත්තවණ්ණනා

3. Die Erläuterung der Sāriputta-Lehrrede

3. සාවකබොධි [Pg.396] සාවකපාරමියො, තප්පරියාපන්නං ඤාණං සාවකපාරමිඤාණං, තං පන ද්වින්නං අග්ගසාවකානං තත්ථපි ධම්මසෙනාපතිනො එව සවිසෙසං මත්ථකං පත්තං, න ඉතරෙසන්ති ආහ – ‘‘සාවක…පෙ… අප්පත්තතායා’’ති. තස්මා තස්ස මත්ථකප්පත්තියා මග්ගබ්‍රහ්මචරියෙ ඉජ්ඣන්තෙ තස්ස එකදෙසො ඉධ ඉජ්ඣති, න සකලන්ති. න හි අද්ධබ්‍රහ්මචරියං නාම අත්ථි, තස්මා වුත්තං, ‘‘සකලම්පි …පෙ… ලබ්භතී’’ති, තං පන භණ්ඩාගාරිකො නාඤ්ඤාසි ඤාණස්ස සාවකවිසයෙපි සප්පදෙසිකත්තා, ධම්මසෙනාපති පන ඤාණස්ස තත්ථ නිප්පදෙසිකත්තා අඤ්ඤාසීති. තෙනාහ – ‘‘ආනන්දත්ථෙරො…පෙ… අඤ්ඤාසී’’ති. එවමාහාති ‘‘සකලමිදං, භන්තෙ’’ති එවං අවොච.

3. Die Erleuchtung der Jünger sind die Vollkommenheiten der Jünger; das darin enthaltene Wissen ist das Wissen um die Vollkommenheiten der Jünger. Er sagte jedoch, dass dieses unter den beiden Hauptjüngern, und selbst dort insbesondere beim Feldherrn der Lehre, seinen besonderen Höhepunkt erreichte, nicht aber bei den anderen, mit den Worten: ‚Jünger … [und so weiter] … wegen des Nicht-Erreichens.‘ Wenn daher durch das Erreichen dieses Höhepunkts das heilige Leben des Pfades gelingt, so gelingt hier ein Teil davon, nicht das Ganze. Denn es gibt kein sogenanntes halbes heiliges Leben; darum wurde gesagt: ‚Auch das Ganze … [und so weiter] … wird erlangt.‘ Dies jedoch wusste der Schatzmeister (Ānanda) nicht, da das Wissen selbst im Bereich der Jünger beschränkt ist; der Feldherr der Lehre hingegen wusste es, weil sein Wissen darin unbeschränkt ist. Darum sagte er: ‚Der Ehrwürdige Ānanda … [und so weiter] … wusste es.‘ ‚So sprach er‘ bedeutet, dass er so sagte: ‚Dies ist das Ganze, Ehrwürdiger Herr.‘

සාරිපුත්තසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung der Sāriputta-Sutta ist abgeschlossen.

4. ජාණුස්සොණිබ්‍රාහ්මණසුත්තවණ්ණනා

4. Die Erklärung der Jāṇussoṇibrāhmaṇa-Sutta.

4. වළවාභි-සද්දො වළවාපරියායොති ආහ ‘‘චතූහි වළවාහි යුත්තරථෙනා’’ති. යොධරථොති යොධෙහි යුජ්ඣනත්ථං ආරොහිතබ්බරථො. අලඞ්කාරරථො මඞ්ගලදිවසෙසු අලඞ්කතපටියත්තෙහි ආරොහිතබ්බරථො. ඝනදුකුලෙන පරිවාරිතොති රජතපට්ටවණ්ණෙන සෙතදුකුලෙන පටිච්ඡාදිතො. පටිච්ඡාදනත්ථො හි ඉධ පරිවාරසද්දො. රජතපනාළිසුපරික්ඛිත්තා සෙතභාවකරණත්ථං.

4. Das Wort vaḷavābhi ist ein Synonym für Stuten; [deshalb] sagte er: ‚mit einem Wagen, der mit vier Stuten bespannt ist‘. Ein Kriegswagen (yodharatha) ist ein Wagen, der von Kriegern zum Zwecke des Kampfes bestiegen wird. Ein Prunkwagen (alaṅkāraratha) ist ein Wagen, der an Festtagen von festlich geschmückten Personen bestiegen wird. ‚Mit dichtem Seidenstoff umgeben‘ (ghanadukulena parivārito) bedeutet mit weißem Seidenstoff von der Farbe einer Silberplatte bedeckt; denn das Wort parivāra hat hier die Bedeutung von Abdeckung. ‚Mit silbernen Rinnen wohl umgeben‘ dient dazu, ein weißes Aussehen zu bewirken.

ඡන්නං ඡන්නං මාසානන්ති නිද්ධාරණෙ සාමිවචනං. එකවාරං නගරං පදක්ඛිණං කරොතීති ඉදං තස්මිං ඨානන්තරෙ ඨිතෙන කාතබ්බං චාරිත්තං. නගරතො න පක්කන්තාති නගරතො බහි න ගතා. මඞ්ගලවචනෙ නියුත්තා මඞ්ගලිකා, සුවත්ථිවචනෙ නියුත්තා සොවත්ථිකා. ආදි-සද්දෙන ථුතිමාගධවන්දිකාචරියකෙ සඞ්ගණ්හාති. සුකපත්තසදිසානි වණ්ණතො.

‚Alle sechs Monate‘ (channaṃ channaṃ māsānaṃ) ist ein Genitiv der Aussonderung. ‚Er zieht einmal rechtsherum um die Stadt‘ ist der Brauch, der von jemandem in dieser Stellung auszuüben ist. ‚Sind nicht aus der Stadt ausgezogen‘ bedeutet, dass sie nicht aus der Stadt hinausgegangen sind. Diejenigen, die mit Segenssprüchen betraut sind, sind die maṅgalikā; diejenigen, die mit Heilswünschen betraut sind, sind die sovatthikā. Mit dem Wort ‚und so weiter‘ (ādi) umfasst er Lobredner, Barden, Sänger und Lehrer. ‚Gleich den Federn eines Papageis‘ bezieht sich auf die Farbe.

වණ්ණගීතන්ති ථුතිගීතං. බ්‍රහ්මභූතං සෙට්ඨභූතං යානං, බ්‍රහ්මභූතානං සෙට්ඨභූතානං යානන්ති වා බ්‍රහ්මයානං. විජිතත්තා විසෙසෙන ජිනනතො. රාගං විනයමානා පරියොසාපෙතීති සබ්බම්පි රාගං සමුච්ඡෙදවිනයවසෙන විනෙති, අත්තනො කිච්චං පරියොසාපෙති. කිච්චපරියොසාපනෙනෙව හි සයම්පි [Pg.397] පරියොසානං නිප්ඵත්තිං උපගච්ඡති. තෙනාහ ‘‘පරියොසානං ගච්ඡති නිප්ඵජ්ජතී’’ති.

‚Lobgesang‘ (vaṇṇagīta) bedeutet Loblied. Ein erhabenes, hervorragendes Fahrzeug, oder das Fahrzeug der Erhabenen und Vortrefflichen, ist das ‚göttliche Fahrzeug‘ (brahmayāna). ‚Wegen des Sieges‘ (vijitattā) bedeutet wegen des besonderen Siegreichseins. ‚Die Gier bezähmend bringt sie zum Ende‘ bedeutet, dass sie jegliche Gier durch die Disziplin des Abschneidens (samucchedavinaya) bezähmt und ihre eigene Aufgabe zu Ende führt. Denn eben durch die Beendigung der Aufgabe gelangt sie auch selbst zum Abschluss und zur Vollendung. Darum sagte er: ‚Sie geht zu Ende, sie wird vollbracht.‘

ධුරන්ති භුම්මත්ථෙ උපයොගවචනන්ති ආහ ‘‘තත්‍රමජ්ඣත්තතායුගෙ යුත්තා’’ති. ඊසාති යුගසන්ධාරිකා දාරුයුගළා. යථා වා බාහිරං යුගං ධාරෙති, තස්සා ඨිතාය එව කිච්චසිද්ධි, එවං කිරියාවසෙන ලද්ධබලෙන තත්‍රමජ්ඣත්තතායුගෙ ථිරං ධාරෙති, තෙහෙව අරියමග්ගරථස්ස පවත්තනං. හිරිග්ගහණෙන චෙත්ථ තංසහචරණතො ඔත්තප්පම්පි ගහිතංයෙව හොති. තෙනාහ ‘‘අත්තනා සද්ධි’’න්තිආදි. නාළියා මිනමානො පුරිසො විය ආරම්මණං මිනාතීති මනො. කතරං පන තං මනො, කථඤ්චස්ස යොත්තසදිසතාති ආහ ‘‘විපස්සනාචිත්ත’’න්තිආදි. තෙන යොත්තං වියාති යොත්තන්ති දස්සෙති. ලොකියවිපස්සනාචිත්තං අතිරෙකපඤ්ඤාස කුසලධම්මෙ එකාබද්ධෙ එකසඞ්ගහිතෙ කරොතීති සම්බන්ධො. තෙ පන ‘‘ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොතී’’ති චිත්තඞ්ගවසෙන ධම්මසඞ්ගහෙ (ධ. ස. 1) ආගතනයෙනෙව වෙදිතබ්බා. ලොකුත්තරවිපස්සනාචිත්තන්ති මග්ගචිත්තං ආහ. අතිරෙකසට්ඨීති තෙ එව සම්මාකම්මන්තාජීවෙහි අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්ද්‍රියාදීහි ච සද්ධිං අතිරෙකසට්ඨි කුසලධම්මෙ. එකාබද්ධෙති එකස්මිං එව ආරම්මණෙ ආබද්ධෙ. එකසඞ්ගහෙති තථෙව විපස්සනාකිච්චවසෙන එකසඞ්ගහෙ කරොති. පුබ්බඞ්ගමභාවෙන ආරක්ඛං සාරෙතීති ආරක්ඛසාරථී. ‘‘යථා හි රථස්ස…පෙ… සාරථී’’ති වත්වා තං දස්සෙතුං ‘‘යොග්ගියො’’ති වුත්තං. ධුරං වාහෙති යොග්ගෙ. යොජෙති යොග්ගෙ සමගතියඤ්ච. අක්ඛං අබ්භඤ්ජති සුඛප්පවත්තනත්ථං. රථං පෙසෙති යොග්ගචොදනෙන. නිබ්බිසෙවනෙ කරොති ගමනවීථියං පටිපාදනෙන සන්නියොජෙති. ආරක්ඛපච්චුපට්ඨානාති ආරක්ඛං පච්චුපට්ඨපෙති අසම්මොසසභාවත්තා. ගතියොති පවත්තියො, නිප්ඵත්තියො වා. සමන්වෙසතීති ගවෙසති.

‚An der Deichsel‘ (dhuraṃ) ist ein Akkusativ mit lokativischer Bedeutung; [deshalb] sagte er: ‚angespannt am Joch der Gleichmut (tatramajjhattāyuge yuttā)‘. Die Deichsel (īsā) bezeichnet die beiden hölzernen Stangen, die das Joch stützen. Oder so, wie sie das äußere Joch trägt und die Ausführung der Aufgabe nur durch ihr Feststehen gelingt, so hält sie durch die Kraft, die durch das Handeln erlangt wird, das Joch der Gleichmut fest; eben durch diese erfolgt das Fortbewegen des Wagens des edlen Pfades. Und durch das Erwähnen der Scham (hiri) ist hier wegen ihrer ständigen Begleitung auch die Scheu vor dem Unheilsamen (ottappa) mit erfasst. Darum sagte er: ‚zusammen mit sich selbst‘ usw. Der Geist (mano) ist das, was das...

අරියපුග්ගලස්ස නිබ්බානං පටිමුඛං සම්පාපනෙ රථො වියාති රථො. පරිකරොති විභූසයතීති පරික්ඛාරො, විභූසනං, සීලඤ්ච අරියමග්ගස්ස විභූසනට්ඨානියං. තෙන වුත්තං ‘‘චතුපාරිසුද්ධිසීලාලඞ්කාරො’’ති, සීලභූසනොති අත්ථො. විපස්සනාසම්පයුත්තානන්ති ලොකියාය ලොකුත්තරාය ච විපස්සනාය සම්පයුත්තානං. විධිනා ඊරෙතබ්බතො පවත්තෙතබ්බතො වීරියං, [Pg.398] සම්මාවායාමො. සමං සම්මා ච ධියතීති සමාධි, ධුරඤ්ච තං සමාධි චාති ධුරසමාධි, උපෙක්ඛා ධුරසමාධි එතස්සාති උපෙක්ඛාධුරසමාධි, අරියමග්ගො උපෙක්ඛාසඞ්ඛාතධුරසමාධීති අත්ථො. අට්ඨකථායං පන බ්‍යඤ්ජනං අනාදියිත්වා ධුරසමාධිසද්දානං භින්නාධිකරණතා වුත්තා. පයොගමජ්ඣත්තෙති වීරියසමතාය. අනිච්ඡාති ඉච්ඡාපටිපක්ඛා. තෙනාහ ‘‘අලොභසඞ්ඛාතා’’ති. පරිවාරණන්ති පරිවාරො, පරිච්ඡදොති අත්ථො.

Er gleicht einem Wagen, da er die edle Person direkt zum Nibbāna führt – daher wird er ‚Wagen‘ (ratho) genannt. ‚Ausrüstung‘ (parikkhāro) ist das, was umgibt und ziert, also der Schmuck; und die Tugend (sīla) nimmt die Stelle des Schmucks für den edlen Pfad ein. Deshalb wurde gesagt: ‚der Schmuck der vierfachen vollkommen reinen Tugend‘; die Bedeutung ist: der Tugendschmuck. ‚Der mit Einsicht Verbundenen‘ bedeutet derjenigen, die mit weltlicher und überweltlicher Einsicht verbunden sind. Weil sie ordnungsgemäß angetrieben und in Bewegung gesetzt werden muss, ist sie Tatkraft, d. h. rechte Anstrengung. Da sie gleichmäßig und richtig gefestigt ist, ist sie Sammlung (samādhi); und weil sie sowohl Führung als auch Sammlung ist, ist sie ‚Führungs-Sammlung‘ (dhurasamādhi); dasjenige, dessen Führungs-Sammlung die Gleichmut ist, ist ‚Gleichmut-Führungs-Sammlung‘ (upekkhādhurasamādhi) – die Bedeutung ist der edle Pfad, der als Führungs-Sammlung der Gleichmut bezeichnet wird. Im Kommentar jedoch wurde, ohne sich an den genauen Wortlaut zu klammern, eine unterschiedliche syntaktische Beziehung der Wörter dhura und samādhi dargelegt. ‚Inmitten der Bemühung‘ bedeutet bei der Ausgewogenheit der Tatkraft. ‚Wunschlosigkeit‘ ist das Gegenteil von Begehren. Darum sagte er: ‚bezeichnet als Begehrlosigkeit (alobhasaṅkhātā)‘. ‚Umhüllung‘ (parivāraṇa) bedeutet Umhüllung (parivāro); die Bedeutung ist Verkleidung.

මෙත්තාති මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති. තථා කරුණා. පුබ්බභාගොති උභින්නම්පි උපචාරො. ද්වෙපි කායචිත්තවිවෙකා විය පුබ්බභාගධම්මවසෙන වුත්තා. අරියමග්ගරථෙති පරිසුද්ධමග්ගසඞ්ඛාතෙ රථෙ. අරියමග්ගරථො ච මග්ගරථො චාති අරියමග්ගරථො, එවං එකසෙසනයෙන වා අත්ථො වෙදිතබ්බො. තෙනාහ ‘‘ඉමස්මිං ලොකියලොකුත්තරමග්ගරථෙ ඨිතො’’ති. සන්නද්ධචම්මොති යොගාවචරස්ස පටිමුක්කචම්මං. න නං තෙ විජ්ඣන්තීති වචනපථා න නං විජ්ඣන්ති. ධම්මභෙදනවසෙන න භඤ්ජති, තස්ස අරියමග්ගස්ස රථස්ස සම්මා යොජිතස්ස අන්තරා භඞ්ගො නත්ථීති අත්ථො.

‚Liebende Güte‘ (mettā) ist die Gemütserlösung durch liebende Güte (mettācetovimutti). Ebenso verhält es sich mit dem Mitgefühl (karuṇā). ‚Anfangsphase‘ (pubbabhāgo) bezeichnet den vorbereitenden Zustand (upacāra) von beiden. Beide werden, ähnlich wie die körperliche und geistige Abgeschiedenheit, als vorbereitende Faktoren erklärt. ‚Im Wagen des edlen Pfades‘ bedeutet in dem Wagen, der als der völlig reine Pfad bezeichnet wird. Und ‚der edle Pfad-Wagen und der Pfad-Wagen ist der Wagen des edlen Pfades‘ – so ist die Bedeutung nach der Methode der Auslassung eines gleichen Gliedes (ekasesanaya) zu verstehen. Darum sagte er: ‚auf diesem weltlichen und überweltlichen Pfad-Wagen stehend‘. ‚Mit angelegtem Lederpanzer‘ (sannaddhacammo) ist der vom Yoga-Praktizierenden angelegte Schutzpanzer. ‚Diese durchbohren ihn nicht‘ bedeutet, dass die Wege der Rede ihn nicht durchdringen. Er bricht nicht durch eine Spaltung des Dhamma; die Bedeutung ist, dass es für diesen Wagen des edlen Pfades, wenn er richtig angeschirrt ist, unterwegs kein Zerbrechen gibt.

අත්තනො පුරිසකාරං නිස්සාය ලද්ධත්තා අත්තනො සන්තානෙති අධිප්පායො. අනුත්තරන්ති උත්තරරහිතං. තතො එව සෙට්ඨයානං, නස්ස කෙනචි සදිසන්ති අසදිසං. ධිතිසම්පන්නතාය ධීරා පණ්ඩිතපුරිසා ලොකම්හා නිය්‍යන්ති ගච්ඡන්ති. ‘‘ජයං ජය’’න්ති ගාථායං වචනවිපල්ලාසෙන වුත්තන්ති ආහ ‘‘ජිනන්තා ජිනන්තා’’ති.

Weil es durch Stützen auf die eigene menschliche Tatkraft erlangt wurde, ist 'im eigenen Geistesstrom' die Absicht. 'Unübertrefflich' bedeutet ohne ein Höheres. Eben deshalb ist es das beste Fahrzeug; es gibt nichts, dem es gleicht, daher ist es unvergleichlich. Aufgrund ihrer Ausstattung mit Standhaftigkeit gehen die Weisen, die weisen Menschen, aus der Welt hinaus, das heißt, sie befreien sich. Bezüglich des Ausdrucks 'Sieg um Sieg' in der Strophe sagte er, dass dies durch eine Vertauschung der Wörter ausgedrückt wurde, mit der Bedeutung: 'siegreich, siegreich'.

ජාණුස්සොණිබ්‍රාහ්මණසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

5-6. Die Erklärung der Lehrrede an den Brahmanen Jāṇussoṇi ist beendet.

5-6. කිමත්ථියසුත්තාදිවණ්ණනා

5-6. Die Erklärung der Lehrrede 'Wozu dient es?' und anderer.

5-6. නියමත්ථොති අවධාරණත්ථො. තෙන නියමෙන අවධාරණෙන – අඤ්ඤං මග්ගං පටික්ඛිපති ඉතො අඤ්ඤස්ස නිය්‍යානිකමග්ගස්ස අභාවතො. ‘‘දුක්ඛස්ස පරිඤ්ඤත්ථ’’න්ති වුත්තත්තා වට්ටදුක්ඛං කථිතං. අරියමග්ගෙ ගහිතෙ තස්ස පුබ්බභාගමග්ගො විපස්සනාය ගහිතො එවාති ‘‘මිස්සකමග්ගො කථිතො’’ති වුත්තං. උත්තානමෙව අපුබ්බස්ස අභාවා. අයං පන විසෙසො ‘‘රාගක්ඛයො’’තිආදීහි [Pg.399] යදිපි නිබ්බානං වුත්තං. තථාපි අරහත්තං විය බ්‍රහ්මචරියම්පි. තෙන නිබ්බානං එව වුච්චති ‘‘ඉදං බ්‍රහ්මචරියපරියොසාන’’න්ති.

Der Sinn der Bestimmung ist der Sinn der Festlegung. Durch diese Bestimmung, durch diese Festlegung weist er jeden anderen Weg zurück, da es außer diesem keinen anderen zur Befreiung führenden Weg gibt. Weil gesagt wurde: 'Zum Zweck des vollen Verstehens des Leidens', ist das Leiden des Daseinskreislaufs gemeint. Wenn der edle Pfad erfasst ist, ist auch sein vorbereitender Pfad der Einsicht erfasst; daher heißt es: 'Der gemischte Pfad ist dargelegt'. Dies ist leicht verständlich, da es nichts Neues enthält. Dies ist jedoch der Unterschied: Obwohl durch 'die Vernichtung der Gier' usw. das Nibbāna gemeint ist, ist das heilige Leben dennoch wie die Arahatschaft. Deshalb wird eben das Nibbāna gemeint, wenn es heißt: 'Dies ist die Vollendung des heiligen Lebens'.

කිමත්ථියසුත්තාදිවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

7. Die Erklärung der Lehrrede 'Wozu dient es?' und anderer ist beendet.

7. දුතියඅඤ්ඤතරභික්ඛුසුත්තවණ්ණනා

7. Die Erklärung der zweiten Lehrrede über einen gewissen Mönch.

7. රාගවිනයාදිපදෙහි නිබ්බානං වාපි වුච්චෙය්‍ය අරහත්තං වාපි. යස්මා සො භික්ඛු උභයත්ථපි නිවිට්ඨබුද්ධි, තස්මා භගවා තස්ස අජ්ඣාසයවසෙන ‘‘නිබ්බානධාතුයා ඛො එත’’න්තිආදිනා නිබ්බානධාතුං විස්සජ්ජෙත්වා පුන ‘‘ආසවානං ඛයො තෙන වුච්චතී’’ති ආහ. යස්මා අරියමග්ගො රාගාදිකෙ සමුච්ඡෙදවසෙන විනෙති, ආසවඤ්ච සබ්බසො ඛෙපෙති, තෙන ච වුත්තං නිබ්බානං අරහත්තඤ්ච, තස්මා තදුභයං ‘‘රාගවිනයොතිආදි නාමමෙවා’’ති වුත්තං. අනුසන්ධිකුසලතාය පුච්ඡන්තො එතං අවොචාති ඉමිනා ‘‘පුච්ඡානුසන්ධි ඉධ ලබ්භතී’’ති දීපිතං, අජ්ඣාසයානුසන්ධිපි එත්ථ ලබ්භතෙවාති දට්ඨබ්බං.

Durch Begriffe wie 'die Überwindung der Gier' usw. kann entweder das Nibbāna oder die Arahatschaft gemeint sein. Da jener Mönch seinen Geist auf beides gerichtet hatte, erklärte der Erhabene gemäß dessen Neigung zuerst das Element des Nibbāna mit den Worten 'Dies ist wahrlich für das Nibbāna-Element' usw., und sagte dann wiederum: 'Damit ist die Vernichtung der Triebe gemeint'. Da der edle Pfad Gier usw. durch völlige Vernichtung überwindet und die Triebe gänzlich aufreibt, und dadurch sowohl das Nibbāna als auch die Arahatschaft dargelegt werden, deshalb wird beides mit Namen wie 'Überwindung der Gier' usw. bezeichnet. Mit den Worten 'fragend aufgrund seiner Geschicklichkeit im Verknüpfen von Zusammenhängen sprach er dies' wird verdeutlicht: 'Hier findet sich eine Verknüpfung durch Fragen'; und man sollte verstehen, dass sich hier auch eine Verknüpfung gemäß der Neigung findet.

දුතියඅඤ්ඤතරභික්ඛුසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

8. Die Erklärung der zweiten Lehrrede über einen gewissen Mönch ist beendet.

8. විභඞ්ගසුත්තවණ්ණනා

8. Die Erklärung der Lehrrede über die Analyse.

8. එකෙන පරියායෙන අට්ඨඞ්ගිකමග්ගං විභජිත්වාති ‘‘සම්මාදිට්ඨී’’තිආදිනා එකෙන පරියායෙන අරියං අට්ඨඞ්ගිකං මග්ගං විභාගෙන දස්සෙත්වා ‘‘කතමා ච, භික්ඛවෙ, සම්මාදිට්ඨී’’තිආදිනා පුන අපරෙන පරියායෙන විභජිතුකාමො. උග්ගහධාරණපරිචයඤාණානිපි සවනඤාණෙ එව අවරොධං ගච්ඡන්තීති ‘‘සවනසම්මසනපටිවෙධපච්චවෙක්ඛණවසෙනා’’ති වුත්තං.

Mit 'nachdem er den achtfachen Pfad auf eine Weise analysiert hat' ist gemeint: Nachdem er den edlen achtfachen Pfad auf eine Weise durch 'rechte Erkenntnis' usw. in seinen Teilen dargestellt hat, wünscht er, ihn mit 'Und was, ihr Mönche, ist die rechte Erkenntnis?' usw. auf eine weitere Weise zu analysieren. Da auch die Erkenntnisse des Lernens, des Festhaltens und der Vertrautheit im Wissen des Hörens eingeschlossen sind, heißt es: 'durch Hören, Prüfen, Durchdringen und Rückschauen'.

කම්මට්ඨානාභිනිවෙසොති කම්මට්ඨානපටිපත්ති. පුරිමානි ද්වෙ සච්චානි උග්ගණ්හිත්වාති සම්බන්ධො. ඉට්ඨං කන්තං මනාපන්ති නිරොධමග්ගෙසු නින්නභාවං දස්සෙති, න අභිනන්දනං, තන්නින්නභාවො එව ච තත්ථ කම්මකරණං දට්ඨබ්බං. එකෙනෙවාකාරෙන සච්චානං පටිවෙධනිමිත්තතා, සො එව අභිමුඛභාවො තෙසං සමාගමොති එකාභිසමයො.

'Sich dem Meditationsobjekt widmen' bedeutet die Praxis des Meditationsobjekts. Der Zusammenhang ist: 'nachdem man die ersten zwei Wahrheiten gelernt hat'. Mit 'erwünscht, lieblich, angenehm' zeigt er die Neigung zu Erlöschen und Pfad auf, nicht das Verlangen; und eben diese Neigung dorthin ist als das Verrichten der Arbeit dabei anzusehen. Das Zeichen des Durchdringens der Wahrheiten auf nur eine einzige Weise, diese Ausrichtung selbst ist ihr Zusammentreffen, das ist 'die eine einzige Durchdringung'.

අස්සාති [Pg.400] ඤාණස්ස, යොගිනො වා. එත්ථ ච කෙචි ‘‘ලොකියඤාණම්පි පටිවෙධො සබ්බස්ස යාථාවබොධභාවතො’’ති වදන්ති. නනු උග්ගහාදිපටිවෙධො ච පටිවෙධොව, න ච සො ලොකුත්තරොති? තං න, කෙවලෙන පටිවෙධ-සද්දෙන උග්ගහාදිපටිවෙධානං අවචනීයත්තා, පටිවෙධනිමිත්තත්තා වා උග්ගහාදිවසෙන පවත්තං දුක්ඛාදීසු පුබ්බභාගෙ ඤාණං ‘‘පටිවෙධො’’ති වුච්චති, න පටිවෙධත්තා, පටිවෙධභූතමෙව පන ඤාණං උජුකං පටිවෙධොති වත්තබ්බතං අරහති. කිච්චතොති පරිඤ්ඤාදිකිච්චතො. ආරම්මණපටිවෙධොති සච්ඡිකිරියාපටිවෙධමාහ. කිච්චතොති අසම්මොහපටිවෙධං. උග්ගහාදීහි සච්චස්ස පරිග්ගණ්හනං පරිග්ගහො.

'Sein' bezieht sich auf die Erkenntnis oder auf den Übenden. Und hier sagen einige: 'Auch weltliche Erkenntnis ist eine Durchdringung, weil sie alles so erkennt, wie es wirklich ist'. Ist denn die Durchdringung durch Lernen usw. nicht auch eine Durchdringung? Und diese ist doch nicht überweltlich! Das ist nicht so, da durch das bloße Wort 'Durchdringung' die Durchdringung durch Lernen usw. nicht direkt bezeichnet wird; oder weil es die Ursache für das Durchdringen ist, wird das in der Vorstufe durch Lernen usw. bezüglich des Leidens usw. entstandene Wissen als 'Durchdringung' bezeichnet, nicht weil es die eigentliche Durchdringung ist. Das Wissen jedoch, das selbst zur Durchdringung geworden ist, verdient es, direkt als 'Durchdringung' bezeichnet zu werden. 'Hinsichtlich der Funktion' bedeutet hinsichtlich der Funktion des vollen Verstehens usw. Mit 'Durchdringung des Objekts' meint er die Durchdringung der Verwirklichung. Mit 'hinsichtlich der Funktion' meint er die Durchdringung der Unverwirrtheit. Das Erfassen ist das Erfassen der Wahrheit durch Lernen usw.

දුද්දසත්තාති අනධිගතඤාණෙන යාථාවසරසලක්ඛණතො දට්ඨුං අසක්කුණෙය්‍යත්තා උප්පත්තිතො පාකටානිපි. තෙනාහ ‘‘දුක්ඛසච්චං හී’’තිආදි. උභයන්ති පුරිමං සච්චද්වයං. පයොගොති කිරියා, වායාමො වා. තස්ස මහන්තතරස්ස ඉච්ඡිතබ්බතං දුක්කරතරතඤ්ච උපමාහි දස්සෙති ‘‘භවග්ගග්ගහණත්ථ’’න්තිආදිනා. යථා පුරිමං සච්චද්වයං විය කෙනචි පරියායෙන අපාකටතාය පරමගම්භීරත්තා උග්ගහාදිවසෙන පුබ්බභාගෙ පවත්තිභෙදං ගහෙත්වා ‘‘දුක්ඛෙ ඤාණ’’න්තිආදිනා චතුබ්බිධං කත්වා වුත්තං. එකමෙව තං ඤාණං හොති එකාභිසමයවසෙනෙව පවත්තනතො.

'Weil sie schwer zu sehen sind' bedeutet, dass sie – obwohl sie bei ihrem Entstehen offensichtlich sind – mit einem nicht erlangten Wissen nicht gemäß ihrem tatsächlichen Wesen und ihren spezifischen Merkmalen gesehen werden können. Deshalb sagte er: 'Die Wahrheit vom Leiden nämlich...' usw. 'Beide' meint das erste Paar von Wahrheiten. 'Anwendung' bedeutet Handlung oder Anstrengung. Dass diese noch größer sein muss und noch schwieriger ist, zeigt er durch Gleichnisse mit den Worten 'zum Ergreifen der Spitze des Daseins' usw. Wie beim ersten Paar von Wahrheiten, das auf gewisse Weise nicht offensichtlich und äußerst tiefgründig ist, wurde das Wissen in der Vorstufe durch Lernen usw. in seiner unterschiedlichen Funktionsweise erfasst und als vierfach dargelegt mit den Worten 'Wissen bezüglich des Leidens' usw. Dieses Wissen ist in Wahrheit ein einziges, da es eben durch die eine einzige Durchdringung wirksam ist.

කාමපච්චනීකට්ඨෙනාති කාමානං උජුපච්චනීකභාවෙන. කාමතො නිස්සටභාවෙනාති කාමෙහි විසංයුත්තභාවෙන. කාමං සම්මසන්තස්සාති දුවිධම්පි කාමං අනිච්චාදිතො සම්මසන්තස්ස. පජ්ජති පවත්තති එතෙනාති පදං, කාමස්ස පදන්ති කාමපදං, කාමස්ස උප්පත්තිකාරණස්ස ඝාතො සමුග්ඝාතො, තං කාමපදඝාතං. තෙනාහ ‘‘කාමවූපසම’’න්ති. කාමෙහි විවිත්තං කාමවිවිත්තං. සො එව ච නෙසං අන්තො සමුච්ඡෙදවිවෙකෙති කත්වා තස්මිං සාධෙතබ්බෙ උප්පන්නොති වුත්තං ‘‘කාමවිවිත්තන්තෙ උප්පන්නො’’ති. කාමතො නික්ඛමතීති නික්ඛමො, සො එව නෙක්ඛම්මසඞ්කප්පො. ඉමස්මිඤ්ච නෙක්ඛම්මසඞ්කප්පස්ස සද්දත්ථවිභාවෙන යථාවුත්තො කාමපච්චනීකට්ඨාදිකො අත්ථනිද්ධාරණවිසෙසො අන්තොගධො.

„Im Sinne des Entgegengesetztseins zur Sinnlichkeit“ bedeutet: durch den Zustand des direkten Entgegengesetztseins zu den Sinnenzielen. „Durch den Zustand des Entronmenseins von der Sinnlichkeit“ bedeutet: durch den Zustand des Unverbundenseins mit der Sinnlichkeit. „Für einen, der die Sinnlichkeit untersucht“ bedeutet: für einen, der beide Arten von Sinnlichkeit hinsichtlich der Unbeständigkeit usw. gründlich untersucht. Das, wodurch man geht bzw. verfährt, ist ein „Weg“ (pada). Der Weg der Sinnlichkeit ist „kāmapada“. Die Vernichtung, das vollständige Ausrotten der Entstehungsursache der Sinnlichkeit, das ist die Vernichtung des Weges der Sinnlichkeit (kāmapadaghāta). Darum sagte er: „die Beruhigung der Sinnlichkeit“ (kāmavūpasama). Abgesondert von Sinnlichkeit ist „sinnenfrei“ (kāmavivitta). Und da eben dies ihr Ende ist, nämlich die Absonderung durch Abschneiden (samucchedaviveka), wird im Hinblick darauf, dass es bei dessen Verwirklichung entsteht, gesagt: „entstanden in dem von Sinnlichkeit Abgesonderten“ (kāmavivitte uppanno). Weil man aus der Sinnlichkeit heraustritt, ist es ein „Austritt“ (nikkhama); dies ist eben der Entschluss der Entsagung (nekkhammasaṅkappa). Und in dieser Analyse der Wortbedeutung des Entschlusses der Entsagung ist die erwähnte besondere Bedeutungsbestimmung, beginnend mit „dem Sinn des Entgegengesetztseins zur Sinnlichkeit“ usw., mitenthalten.

එසෙව නයොති ඉමිනා බ්‍යාපාදපච්චනීකට්ඨෙන විහිංසාය පච්චනීකට්ඨෙනාතිආදිකං අබ්‍යාපාදාවිහිංසාසඞ්කප්පානං අත්ථුද්ධාරණවිධිං අතිදිසති. නෙක්ඛම්මසඞ්කප්පාදයොති ආදි-සද්දෙන අබ්‍යාපාදඅවිහිංසාසඞ්කප්පෙ එව සඞ්ගණ්හාති. කාම…පෙ… සඤ්ඤානන්ති කාමවිතක්කාදිවිරතිසම්පයුත්තානං නෙක්ඛම්මාදිසඤ්ඤානං. නානත්තාති නානාඛණිකත්තා. තීසු ඨානෙසූති [Pg.401] තිප්පකාරෙසු කාරණෙසු. උප්පන්නස්සාති උප්පජ්ජනාරහස්ස. භූමිලද්ධඋප්පන්නං ඉධාධිප්පෙතං. එස නයො ඉතො පරෙසුපි. පදච්ඡෙදතොති කාරණුපච්ඡෙදතො. පදන්ති හි උප්පත්තිකාරණන්ති වුත්තොවායමත්ථො. අනුප්පත්තිසාධනවසෙනාති යථා සඞ්කප්පො ආයතිං නුප්පජ්ජති, එවං අනුප්පත්තිසාධනවසෙන. සම්මාදිට්ඨි විය එකොව කුසලසඞ්කප්පො උප්පජ්ජති.

„Ebenso verhält es sich“: Hiermit verweist er auf die Methode der Bedeutungsbestimmung für die Entschlüsse der Wohlwollenheit und der Gewaltlosigkeit, beginnend mit „im Sinne des Entgegengesetztseins zur Böswilligkeit“, „im Sinne des Entgegengesetztseins zur Grausamkeit“ usw. „Die Entschlüsse der Entsagung usw.“: Mit dem Wort „usw.“ schließt er eben die Entschlüsse der Wohlwollenheit und der Gewaltlosigkeit mit ein. „Der Wahrnehmungen von Sinnlichkeit …pe…“: Dies bezieht sich auf die Wahrnehmungen der Entsagung usw., die mit dem Abstandnehmen von Sinnen-Gedanken usw. verbunden sind. „Vielheit“ bedeutet: aufgrund des Bestehens aus verschiedenen Momenten. „An drei Stellen“ bedeutet: bei dreierlei Ursachen. „Des Entstandenen“ bedeutet: desjenigen, das des Entstehens würdig ist. Hier ist das gemeint, was seine Ebene zum Entstehen erlangt hat (bhūmiladdhauppanna). Diese Methode gilt auch für die darauffolgenden. „Durch das Abschneiden des Weges“ bedeutet: durch das Abschneiden der Ursache. Denn das Wort „pada“ (Weg) bedeutet „die Entstehungsursache“; dies ist die hier gemeinte Bedeutung. „Mittels der Bewirkung des Nicht-Entstehens“ bedeutet: auf eine Weise, dass der Entschluss in der Zukunft nicht entsteht, so mittels der Bewirkung des Nicht-Entstehens. Wie die rechte Erkenntnis entsteht auch nur ein einziger heilsamer Entschluss.

චතූසු ඨානෙසූති විසංවාදනාදීසු චතූසු වීතික්කමට්ඨානෙසු. පබ්බජිතානං මිච්ඡාජීවො නාම ආහාරනිමිත්තකොති ආහ ‘‘ඛාදනීයභොජනීයාදීනං අත්ථායා’’ති. සබ්බසො අනෙසනාය පහානං සම්මාආජීවොති ආහ ‘‘බුද්ධප්පසත්ථෙන ආජීවෙනා’’ති. කම්මපථපත්තානං වසෙන ‘‘සත්තසු ඨානෙසූ’’ති වුත්තං. අකම්මපථපත්තාය හි අනෙසනාය සො පදඝාතං කරොතියෙව.

„An vier Stellen“: An den vier Stellen des Vergehens, wie dem Täuschen usw. Da der falsche Lebensunterhalt der Hinausgegangenen um der Nahrung willen geschieht, sagt er: „um fester und weicher Speise usw. willen“. Da das Überwinden der ungebührlichen Suche in jeder Hinsicht rechter Lebensunterhalt ist, sagt er: „durch einen vom Buddha gepriesenen Lebensunterhalt“. Bezüglich jener, die das Ausmaß eines Tatweges (kammapatha) erreicht haben, heißt es: „an sieben Stellen“. Denn selbst bei einer ungebührlichen Suche, die keinen Tatweg erreicht hat, vernichtet er dennoch deren Grundlage.

තථාරූපෙ වා ආරම්මණෙති යස්මිං ආරම්මණෙ ඉමස්ස පුබ්බෙ කිලෙසා න උප්පන්නා, තස්මිං එව. අනුප්පන්නානන්ති අනුප්පාදස්සපි පත්ථනාවසෙන අනුප්පන්නානං. වීරියච්ඡන්දන්ති වීරියස්ස නිබ්බත්තෙතුකාමතාඡන්දං. ‘‘ඡන්දසම්පයුත්තවීරියඤ්චා’’ති වදන්ති. වීරියමෙව පන අනුප්පන්නාකුසලානුප්පාදනෙ ලබ්භමානඡන්දතාය ධුරසම්පග්ගහතාය ඡන්දපරියායෙන වුත්තං. තථා හි වීරියං – ‘‘අනික්ඛිත්තඡන්දතා අනික්ඛිත්තධුරතා’’ති (ධ. ස. 26) නිද්දිට්ඨං. කොසජ්ජපක්ඛෙ පතිතුං අදත්වා චිත්තං පග්ගහිතං කරොති. පධානන්ති පධානභූතවීරියං.

„Oder bei einem solchen Objekt“: Eben bei jenem Objekt, bezüglich dessen bei diesem Menschen zuvor keine Befleckungen entstanden sind. „Der unentstandenen“: Der unentstandenen, auch durch das Streben nach deren Nicht-Entstehen. „Die Willenskraft zur Energie“: Das Verlangen, Tatkraft (vīriya) hervorzubringen. Sie sagen auch: „mit Eifer verbundene Tatkraft“. Es wird jedoch die Tatkraft selbst unter der Bezeichnung „Eifer“ (chanda) genannt, weil beim Nicht-Entstehenlassen des unentstandenen Unheilsamen Eifer erlangt wird und die Last entschlossen aufgenommen wird. Denn so wird die Tatkraft definiert: „das Nicht-Aufgeben des Eifers, das Nicht-Niederlegen der Last“. Indem sie verhindert, auf die Seite der Trägheit zu fallen, hält sie den Geist aufgerichtet. „Anstrengung“: Die als wesentlich bestehende Tatkraft.

උප්පත්තිපබන්ධවසෙනාති නිරන්තරුප්පාදනවසෙන. චතූසු ඨානෙසු කිච්චසාධනවසෙනාති යථාවුත්තෙසු චතූසු ඨානෙසු පධානකිච්චස්ස නිප්ඵාදනවසෙන අනුප්පාදනාදිවසෙන. කිච්චසාධනවසෙනාති කායවෙදනාචිත්තධම්මෙසු සුභසුඛනිච්චඅත්තගාහවිධමනවසෙන අසුභදුක්ඛානිච්චානත්තසාධනවසෙන.

„Mittels des Fortlaufs des Entstehens“: Mittels ununterbrochenen Hervorbringens. „An vier Stellen mittels der Verrichtung der Aufgabe“: An den erwähnten vier Stellen mittels der Ausführung der Hauptaufgabe, durch Nicht-Entstehenlassen usw. „Mittels der Verrichtung der Aufgabe“: Bezüglich Körper, Gefühlen, Geist und Lehrgegenständen, indem das Ergreifen des Schönen, Angenehmen, Beständigen und eines Selbst vertrieben wird, und das Unschöne, Leidvolle, Vergängliche und Nicht-Selbst verwirklicht wird.

අයන්ති යථාවුත්තො සදිසාසදිසතාවිසෙසො. අස්සාති මග්ගස්ස. එත්ථ කථන්ති යදි රූපාවචරචතුත්ථජ්ඣානතො පට්ඨාය යාව සබ්බභවග්ගා ඣානඞ්ගමග්ගඞ්ගබොජ්ඣඞ්ගානං සදිසතා, එවං සන්තෙ ‘‘ආරුප්පෙ චතුක්කපඤ්චකජ්ඣානං උප්පජ්ජති, තඤ්ච ලොකුත්තර’’න්ති එත්ථ කථං අත්ථො ගහෙතබ්බොති ආහ ‘‘එත්ථාපී’’තිආදි. තංඣානිකාවාති පඨමජ්ඣානාදීසු යං ඣානං මග්ගපටිලාභස්ස පාදකභූතං, තංඣානිකාව අස්ස අරියස්ස උපරිපි තයො මග්ගා[Pg.402]. එවන්ති වුත්තාකාරෙන. පාදකජ්ඣානමෙව නියමෙති ආරුප්පෙ චතුක්කපඤ්චකජ්ඣානුප්පත්තියං. විපස්සනාය ආරම්මණභූතා ඛන්ධාති සම්මසිතඛන්ධෙ වදන්ති. පුග්ගලජ්ඣාසයො නියමෙති පාදකසම්මසිතජ්ඣානානං භෙදෙ. යස්මා සඞ්ඛාරුපෙක්ඛාඤාණමෙව අරියමග්ගස්ස බොජ්ඣඞ්ගාදිවිසෙසං නියමෙති, තතො දුතියාදිපාදකජ්ඣානතො උප්පන්නස්ස සඞ්ඛාරුපෙක්ඛාඤාණස්ස පාදකජ්ඣානාතික්කන්තානං අඞ්ගානං අසමාපජ්ජිතුකාමතාවිරාගභාවතො ඉතරස්ස ච අතබ්භාවතො තීසුපි වාදෙසු විපස්සනාව නියමෙතීති වෙදිතබ්බො, තස්මා විපස්සනානියමෙනෙව හි පඨමවාදෙපි අපාදකජ්ඣානාදිපාදකාපි මග්ගා පඨමජ්ඣානිකා හොන්ති. ඉතරෙහි ච පාදකජ්ඣානෙහි විපස්සනානියමෙහි තංතංඣානිකාව. එවං සෙසවාදෙසු විපස්සනානියමො යථාසම්භවං යොජෙතබ්බො. දුතියවාදෙ තංතංඣානිකතා සම්මසිතසඞ්ඛාරවිපස්සනානියමෙහි හොති. තත්‍ර හි විපස්සනා තංතංවිරාගභාවනා භාවෙතබ්බා, න සොමනස්සසහගතා උපෙක්ඛාසහගතා හුත්වා ඣානඞ්ගාදිනියමං මග්ගස්ස කරොතීති එවං විපස්සනානියමො වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බො. ඉමස්මිඤ්ච වාදෙ පාදකසම්මසිතජ්ඣානුපනිස්සයසබ්භාවෙ අජ්ඣාසයො එකන්තෙන හොතීති ‘‘පුග්ගලජ්ඣාසයො නියමෙතීති වදන්තී’’ති වුත්තං, අට්ඨකථායං පන විසුද්ධිමග්ගස්ස එතිස්සා අට්ඨකථාය එකසඞ්ගහිතත්තා ‘‘තෙසං වාදවිනිච්ඡයො…පෙ… වෙදිතබ්බො’’ති වුත්තං. පුබ්බභාගෙති විපස්සනාක්ඛණෙ.

„Dies“: Der erwähnte Unterschied von Ähnlichkeit und Unähnlichkeit. „Sein“: Des Pfades. „Wie verhält es sich hierbei?“: Wenn, angefangen von der vierten Absorption des feinstofflichen Bereichs bis hin zur Spitze aller Daseinsbereiche, eine Ähnlichkeit der Absorptionsglieder, Pfadglieder und Erleuchtungsglieder besteht, und wenn dem so ist, „im formlosen Bereich entsteht die vierte und fünfte Absorption, und diese ist überweltlich“ — wie soll man hierbei die Bedeutung auffassen? Deshalb sagte er: „Auch hier“ usw. „Eben dieser Absorption angehörend“: Jene Absorption unter der ersten Absorption usw., die die Grundlage für die Erlangung des Pfades bildet, eben dieser Absorption entsprechend sind auch die oberen drei Pfade dieses Edlen. „So“: In der beschriebenen Weise. Eben die grundlegende Absorption bestimmt das Entstehen der vierten und fünften Absorption im formlosen Bereich. „Die Daseinsgruppen, die das Objekt der Einsicht sind“: Damit sind die untersuchten Daseinsgruppen gemeint. Die Neigung der Person bestimmt den Unterschied der als Grundlage dienenden, untersuchten Absorptionen. Da nämlich das Wissen um den Gleichmut gegenüber den Gestaltungen (saṅkhārupekkhāñāṇa) die Besonderheit der Erleuchtungsglieder usw. des edlen Pfades bestimmt, ist zu verstehen, dass bei allen drei Lehrmeinungen die Einsicht allein bestimmend ist. Denn das aus der zweiten usw. als Grundlage dienenden Absorption entstandene Wissen um den Gleichmut gegenüber den Gestaltungen besitzt Freiheit von Verlangen und den Wunsch, die über die Grundlage hinausgehenden Glieder nicht zu erreichen, während das andere nicht von dieser Natur ist. Darum sind ja durch die Bestimmung der Einsicht allein auch in der ersten Lehrmeinung die Pfade, die keine grundlegende Absorption oder andere Grundlagen haben, der ersten Absorption zugehörig. Und durch die anderen grundlegenden Absorptionen und die Bestimmungen der Einsicht gehören sie eben der jeweiligen Absorption an. So ist in den übrigen Lehrmeinungen die Bestimmung der Einsicht nach Möglichkeit anzuwenden. In der zweiten Lehrmeinung erfolgt die Zugehörigkeit zur jeweiligen Absorption durch die Bestimmungen der Einsicht in die untersuchten Gestaltungen. Denn dort ist die Einsicht als Entfaltung der jeweiligen Entsagung zu entfalten; sie bewirkt die Bestimmung der Absorptionsglieder des Pfades nicht dadurch, dass sie von Freude oder Gleichmut begleitet ist; so ist die Bestimmung der Einsicht in der erwähnten Weise zu verstehen. Und in dieser Lehrmeinung ist die Neigung beim Vorhandensein der starken Stütze der als Grundlage dienenden, untersuchten Absorption unweigerlich vorhanden, weshalb es heißt: „Sie sagen, die Neigung der Person sei bestimmend“. Im Kommentar jedoch heißt es, weil der Visuddhimagga und dieser Kommentar als eine Einheit zusammengefasst sind: „Die Entscheidung ihrer Lehrmeinungen …pe… ist zu verstehen“. „In der vorbereitenden Phase“: Im Moment der Einsicht.

විභඞ්ගසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Vibhaṅga-Sutta ist abgeschlossen.

9. සූකසුත්තවණ්ණනා

9. Die Erklärung des Sūka-Sutta

9. සූකන්ති සාලියවාදීනං වාලමාහ. සො හි නිකන්තකසදිසො පටිමුඛගතං හත්ථං වා පාදං වා භින්දති, තස්මා භෙදං ඉච්ඡන්තෙන උද්ධග්ගං කත්වා ඨපිතං සම්මාපණිහිතං නාම, තථා අට්ඨපිතං මිච්ඡාපණිහිතං නාමාති වුත්තං. මිච්ඡාපණිහිතායාති කම්මස්සකතපඤ්ඤාය මිච්ඡාඨපනං නාම – ‘‘ඉමෙ සත්තා කම්මවසෙන සුඛදුක්ඛං පච්චනුභවන්ති, තං පන කම්මං ඉස්සරස්ස ඉච්ඡාවසෙන බ්‍රහ්මා නිම්මිනාතී’’තිආදිනා මිච්ඡාපකප්පනං. කෙචි පන ‘‘නත්ථි දින්නන්තිආදිනා නයෙන පවත්ති, තස්ස වා ඤාණස්ස අප්පවත්තී’’ති වදන්ති. මග්ගභාවනායාති [Pg.403] එත්ථාපි මිච්ඡාමග්ගස්ස පවත්තනං, අරියමග්ගස්ස වා අප්පවත්තනං මිච්ඡාඨපනං. තෙනාහ ‘‘අප්පවත්තිතත්තා’’ති. අවිජ්ජං භින්දිස්සතීති අවිජ්ජං සමුච්ඡින්දිස්සති. මග්ගනිස්සිතං කත්වා මග්ගෙ එව පක්ඛිපිත්වා. තඤ්හි ඤාණං මග්ගස්ස මූලකාරණං මග්ගෙ සිද්ධෙ තස්ස කිච්චස්ස මත්ථකප්පත්තිතො. ‘‘සම්මාපණිහිතාය දිට්ඨියා සම්මාපණිහිතාය මග්ගභාවනායා’’ති වුත්තත්තා මිස්සකමග්ගො කථිතො. ඡවිභෙදසදිසො චෙත්ථ අවිජ්ජාභෙදො, ලොහිතුප්පාදසදිසො ලොකුත්තරමග්ගභාවො දට්ඨබ්බො.

9. Mit „die Granne“ (sūka) ist die Spitze von Reis, Gerste usw. gemeint. Denn sie ist wie ein Eisendorn, der die Hand oder den Fuß verletzt, die darauf treffen; daher wird das, was von jemandem, der ein Durchstechen wünscht, mit der Spitze nach oben aufgestellt wurde, als „recht gerichtet“ (sammāpaṇihita) bezeichnet, und ebenso das, was nicht so aufgestellt wurde, als „falsch gerichtet“ (micchāpaṇihita). „Durch eine falsch gerichtete [Ansicht]“ bezieht sich auf das falsche Ausrichten des Wissens um das Kamma als eigenes Eigentum (kammassakatā-ñāṇa), d. h. die falsche Vorstellung in der Art von: „Diese Wesen erfahren Glück und Leid gemäß ihrem Kamma, aber dieses Kamma erschafft Brahmā nach dem Willen eines Schöpfergottes (issara).“ Einige sagen jedoch: „Es ist die Aktivität in der Weise wie ‚Es gibt kein Geben‘ usw., oder das Nicht-Aktivwerden jenes Wissens.“ „In der Pfadentfaltung“: Auch hier ist das Aktivwerden des falschen Pfades oder das Nicht-Aktivwerden des edlen Pfades das „falsche Ausrichten“. Deshalb heißt es: „wegen des Nicht-Aktivwerdens“. „Wird die Unwissenheit durchbrechen“ bedeutet: „wird die Unwissenheit völlig vernichten“. „Auf den Pfad gestützt“ bedeutet „in den Pfad selbst hineingeführt“. Denn jenes Wissen ist die Hauptursache des Pfades, da bei der Vollendung des Pfades dessen Aufgabe ihren Höhepunkt erreicht. Weil gesagt wurde: „durch die recht ausgerichtete Ansicht, durch die recht ausgerichtete Pfadentfaltung“, ist damit der gemischte Pfad (missakamagga) gemeint. Hierbei ist das Durchbrechen der Unwissenheit wie das Durchstechen der Oberhaut anzusehen, und der überweltliche Pfadzustand (lokuttaramaggabhāva) wie das Hervorrufen von Blut.

සූකසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Sūka-Suttas ist abgeschlossen.

10. නන්දියසුත්තවණ්ණනා

10. Die Erklärung des Nandiya-Suttas

10. ඡන්නපරිබ්බාජකො වත්ථච්ඡාදියා ඡන්නඞ්ගපරිබ්බාජකො, න නග්ගපරිබ්බාජකො.

10. Der Wanderer (paribbājaka) Channa ist ein Wanderer, dessen Glieder mit Kleidung bedeckt sind, kein nackter Wanderer.

අවිජ්ජාවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Avijjā-Vaggas ist abgeschlossen.

2. විහාරවග්ගො

2. Das Kapitel über das Verweilen (Vihāra-Vagga)

1. පඨමවිහාරසුත්තවණ්ණනා

1. Die Erklärung des ersten Vihāra-Suttas

11. අඩ්ඪමාසන්ති අච්චන්තසංයොගෙ උපයොගවචනං. පටිසල්ලීයිතුන්ති යථාවුත්තං කාලං පටි දිවසෙ දිවසෙ සමාපත්තියං ධම්මචින්තායං චිත්තං නිලීයිතුං. විනෙතබ්බොති සමුච්ඡෙදවිනයෙන විනෙතබ්බො අරියමග්ගාධිගන්තබ්බො. තන්ති දිට්ඨානුගතිආපජ්ජනං. අස්සාති ජනතාය. අපගච්ඡතීති සත්ථු සන්තිකතො අපෙති. සූති නිපාතමත්තං.

11. „Einen halben Monat lang“ (aḍḍhamāsaṃ) ist ein Akkusativ des ununterbrochenen Zeitraums. „Sich zurückzuziehen“ (paṭisallīyituṃ) bedeutet, den Geist Tag für Tag während der besagten Zeit in die meditative Errungenschaft (samāpatti) und das Nachdenken über die Lehre (dhammacintā) einzusenken. „Sollte beseitigt werden“ (vinetabbo) bedeutet, durch die Disziplinierung der Vernichtung (samucchedavinaya) beseitigt zu werden, d. h. durch das Erreichen des edlen Pfades. „Dieses“ (taṃ) bedeutet das Verfallen in das Nachahmen von Ansichten. „Für ihn“ (assa) bedeutet für die Menschenmenge. „Zieht sich zurück“ (apagacchati) bedeutet, dass man sich aus der Gegenwart des Meisters entfernt. „Sū“ ist bloß eine Partikel.

පදෙසෙනාති එකදෙසෙන. සහ පදෙසෙනාති සපදෙසො. ස්වායං සපදෙසො යස්මා වෙදනාවසෙනෙව පාළියං ආගතො, තස්මා පරමත්ථධම්මකොට්ඨාසෙ වෙදනා අනවසෙසතො ලබ්භති, තෙ ගණ්හන්තො ‘‘ඛන්ධපදෙසො’’තිආදිමාහ. තං සබ්බන්ති ඛන්ධපදෙසාදිකං සබ්බම්පි. ‘‘සම්මසන්තො’’ති පදස්ස අත්ථදස්සනවසෙන ‘‘පච්චවෙක්ඛන්තො’’ති ආහ. පච්චවෙක්ඛණා ඉධ සම්මසනං නාම, න විපස්සනා. විපස්සනාසම්මසනං පන භගවතො [Pg.404] විසාඛපුණ්ණමායං එව නිප්ඵන්නං, තස්මා භගවතො අඤ්ඤභූමිකාපි වෙදනා අඤ්ඤභූමිකානං සත්තානං විරුද්ධා උප්පජ්ජතෙවාති වුත්තං ‘‘යාව භවග්ගා පවත්තා සුඛා වෙදනා’’ති. සබ්බාකාරෙනාති සරූපතො සමුදයතො අත්ථඞ්ගමතො අස්සාදාදිතොති සබ්බාකාරෙන. පරිග්ගණ්හන්තො උපපරික්ඛන්තො.

„Teilweise“ (padesena) bedeutet „mit einem Teil“. „Zusammen mit einem Teil“ ist „teilweise vorhanden“ (sapadesa). Da dieses „Teilweise-Vorhandensein“ im Pali-Text nur in Bezug auf das Gefühl überliefert ist, wird das Gefühl in den Bestandteilen der absoluten Realität (paramatthadhamma) ausnahmslos erfasst; indem er diese erfasst, sprach er von einem „Teil der Aggregate“ (khandhapadesa) usw. „All das“ (taṃ sabbaṃ) bedeutet all dies, angefangen mit dem Teil der Aggregate. Um die Bedeutung des Wortes „erforschend“ (sammasanto) zu zeigen, sagte er „reflektierend“ (paccavekkhanto). Reflektion (paccavekkhaṇā) wird hier als „Erforschung“ (sammasana) bezeichnet, nicht als Einsicht (vipassanā). Die Einsichtserforschung des Erhabenen war jedoch bereits am Vollmondtag des Monats Visākha vollendet; daher entsteht dem Erhabenen gewiss auch ein Gefühl einer anderen Ebene, das im Gegensatz zu dem der Wesen jener Ebenen steht, weshalb gesagt wurde: „das angenehme Gefühl, das sich bis hinauf zur Spitze des Daseins (bhavagga) erstreckt“. „In jeder Hinsicht“ (sabbākārena) bedeutet nach der eigenen Natur, nach dem Entstehen, nach dem Vergehen, nach dem Genuss usw., also in jeder Hinsicht. „Erfassend“ (pariggaṇhanto) bedeutet „untersuchend“ (upaparikkhandto).

නිප්පදෙසානෙව අනවසෙසානෙව. ඉන්ද්‍රියසතිපට්ඨානපදෙසො සුවිඤ්ඤෙය්‍යොති අනුද්ධතො. අස්සාති භගවතො. ඨානෙති තස්මිං තස්මිං පච්චවෙක්ඛිතබ්බසඞ්ඛාතෙ ඔකාසෙ. සා සා ච විහාරසමාපත්තීති ඛන්ධවසෙන ආයතනාදිවසෙන ච පවත්තිත්වා තෙසං එකදෙසභූතං වෙදනංයෙව පරිග්ගහෙත්වා තං සම්මසිත්වා අනුක්කමෙන සමාපන්නා ඣානසමාපත්ති ඵලසමාපත්ති ච. ඵලසමාපත්ති හි තථා සම්මසිත්වා පුනප්පුනං සමාපජ්ජනවසෙන අත්ථතො අභින්නාපි අධිට්ඨානභූතධම්මභෙදෙන භින්නා විය වුච්චති, යතො චතුවීසතිකොටිසතසහස්සභෙදා දෙවසිකං වළඤ්ජනසමාපත්තියො අට්ඨකථායං වුත්තා. කාමං අඤ්ඤධම්මවසෙනපි ජාතා එව, වෙදනාවසෙන පනෙත්ථ අභිනිවෙසො කතො වෙදනානුභාවෙන ජාතා. කස්මා එවං ජාතාති? බුද්ධානං ඤාණපදස්ස අන්තරවිභාගත්තා. තථා හි භගවා සකලම්පි අඩ්ඪමාසං වෙදනාවසෙනෙව සම්මසනං පවත්තෙති, තදනුසාරෙන ච තා විහාරසමාපත්තියො සමාපජ්ජි. තයිදං අච්ඡරියං අනඤ්ඤසාධාරණං භික්ඛූ පවෙදෙන්තො සත්ථා – ‘‘යෙන ස්වාහ’’න්තිආදිමවොච.

„Nicht nur teilweise“ (nippadesāni) bedeutet „vollkommen restlos“ (anavasesāni). „Der Teilbereich der Fähigkeiten und der Grundlagen der Achtsamkeit ist leicht verständlich“ bedeutet, dass er nicht verworren ist. „Sein“ (assa) bezieht sich auf den Erhabenen. „An dem Ort“ (ṭhāne) bezieht sich auf die jeweiligen Gegebenheiten, die als zu reflektieren gelten. „Und diese und jene Verweils-Errungenschaft“ bezieht sich auf die Vertiefungs-Errungenschaft (jhānasamāpatti) und die Frucht-Errungenschaft (phalasamāpatti), die man schrittweise erreicht, indem man das Gefühl erfasst, das als ein Teil von jenen auftritt, die nach Aggregaten (khandha), Sinnesbereichen (āyatana) usw. geordnet sind, und dieses erforscht. Denn die Frucht-Errungenschaft wird, obwohl sie in ihrer Bedeutung durch das wiederholte Eintreten nach einer solchen Erforschung ungeteilt ist, aufgrund der Verschiedenheit der Zustände, die als ihre Grundlage dienen, wie verschieden dargestellt, weshalb im Kommentar von vierundzwanzigmalhunderttausend Koṭi-Arten täglicher Nutzungs-Errungenschaften gesprochen wird. Gewiss entstehen sie auch durch andere Faktoren, aber hier wurde die Konzentration auf das Gefühl gelegt, und so entstanden sie durch die Kraft des Gefühls. Warum entstanden sie so? Wegen der inneren Unterscheidung des Erkenntnisbereiches (ñāṇapada) der Buddhas. Denn so führte der Erhabene den ganzen halben Monat hindurch die Erforschung eben durch die Kraft des Gefühls durch, und entsprechend trat er in jene Verweils-Errungenschaften ein. Um dieses Wunder, das keinem anderen gemein ist, den Mönchen zu verkünden, sprach der Meister: „wodurch ich...“ usw.

අකුසලාවාති පාණාතිපාත-අදින්නාදාන-කාමෙසුමිච්ඡාචාර-මුසාවාද-පිසුණවාචාසම්ඵප්පලාප-අභිජ්ඣා-බ්‍යාපාදවසෙන තංතංමිච්ඡාදස්සනවසෙන ච අකුසලා වෙදනා එව හොති. බ්‍රහ්මලොකාදීසු උප්පජ්ජිත්වා තත්ථ නිච්චා ධුවා භවිස්සාමාති එවං දිට්ඨිං උපනිස්සායාති යොජෙතබ්බං. දෙවකුලාදීසු දෙවපූජත්ථං, සබ්බජනපරිභොගත්ථං වා මාලාවච්ඡං රොපෙන්ති. වධබන්ධනාදීනීති ආදි-සද්දෙන අදින්නාදාන-මිච්ඡාචාර-මුසාවාද-පිසුණවාචා-සම්ඵප්පලාපාදීනං සඞ්ගහො දට්ඨබ්බො. දිට්ඨධම්මවිපාකස්ස අපචුරත්තා අපාකටත්තා ච ‘‘භවන්තරගතාන’’න්ති වුත්තං.

„Unheilsame“ (akusalā) bedeutet, dass es sich eben um unheilsame Gefühle handelt, und zwar aufgrund von Lebensvernichtung, Nehmen des Nichtgegebenen, sexuellem Fehlverhalten, Lüge, verleumderischer Rede, hohlem Geschwätz, Habsucht, Böswilligkeit und den jeweiligen falschen Ansichten. „Sich auf eine solche Ansicht stützend wie ‚Wenn wir in den Brahmā-Welten usw. wiedergeboren werden, werden wir dort beständig und dauerhaft sein‘“ – so ist die Verbindung herzustellen. In Göttertempeln usw. pflanzt man Blumenbeete zur Verehrung der Götter oder zum Nutzen aller Menschen. Mit dem Wort „Töten, Fesseln usw.“ (vadhabandhanādīni) ist die Einbeziehung von Diebstahl, sexuellem Fehlverhalten, Lüge, Verleumdung, hohlem Geschwätz usw. zu verstehen. Weil die Reifung im gegenwärtigen Leben (diṭṭhadhammavipāka) selten und unauffällig ist, wurde gesagt: „derer, die in ein anderes Dasein übergegangen sind“.

ඉති නෙසන්ති එත්ථ ඉති-සද්දො ආදිඅත්ථො, පකාරත්ථො වා. තෙන යථා ඵරුසවාචාවසෙන, එවං තදඤ්ඤෙසම්පි අකුසලකම්මානං වසෙන සම්මාදිට්ඨිපච්චයා [Pg.405] අකුසලවෙදනාප්පවත්ති යථාරහං නීහරිත්වා වත්තබ්බා. එසෙව නයොති ඉමිනා යථා මිච්ඡාදිට්ඨිපච්චයා සම්මාදිට්ඨිපච්චයා ච කුසලාකුසලවිපාකවෙදනා සහජාතකොටියා උපනිස්සයකොටියා ච වසෙන යථාරහං යොජෙත්වා දස්සිතා, එවං මිච්ඡාසඞ්කප්පපච්චයාදීසුපි යථාරහං යොජෙත්වා දස්සෙතබ්බාති ඉමමත්ථං අතිදිසති. ඡන්දපච්චයාති එත්ථ තණ්හාඡන්දසහිතො කත්තුකාමතාඡන්දො අධිප්පෙතොති ආහ ‘‘ඡන්දපච්චයාතිආදීසු පන ඡන්දපච්චයා අට්ඨලොභසහගතචිත්තසම්පයුත්තා වෙදනා වෙදිතබ්බා’’ති. විතක්කපච්චයාති එත්ථ අප්පනාප්පත්තොව විතක්කො අධිප්පෙතොති වුත්තං ‘‘විතක්කපච්චයා පඨමජ්ඣානවෙදනාවා’’ති. විතක්කපච්චයා පඨමජ්ඣානවෙදනාය ගහිතත්තා ‘‘ඨපෙත්වා පඨමජ්ඣාන’’න්ති. උපරි තිස්සො රූපාවචරා, හෙට්ඨා තිස්සො අරූපාවචරා එවං සෙසා ඡ සඤ්ඤාසමාපත්තිවෙදනා.

In dem Wort „iti nesaṃ“ hat das Wort „iti“ die Bedeutung von „usw.“ (ādi) oder „in dieser Weise“ (pakāra). Dadurch ist zu erklären, wie durch die Bedingung der rechten Ansicht (sammādiṭṭhipaccaya) unheilsame Gefühle entstehen, und zwar entsprechend sowohl durch grobe Rede als auch durch andere unheilsame Taten. Mit dem Ausdruck „Ebenso ist die Methode“ (eseva nayo) wird auf Folgendes hingewiesen: Ebenso wie die heilsamen und unheilsamen Reifungsgefühle (kusalākusalavipākavedanā) bedingt durch falsche Ansicht und rechte Ansicht in ihrer Eigenschaft als gleichzeitig entstehend (sahajāta) oder als entscheidende Unterstützung (upanissaya) entsprechend dargelegt wurden, so soll dies auch bei den Bedingungen wie dem falschen Entschluss (micchāsaṅkappa) usw. entsprechend angewendet werden. „Bedingt durch Wollen“ (chandapaccayā): Hier ist das Wollen zu handeln (kattukāmatāchanda) gemeint, das mit dem Begehrenswollen (taṇhāchanda) verbunden ist; daher sagte er: „Unter ‚bedingt durch Wollen‘ usw. ist das Gefühl zu verstehen, das mit den acht von Gier begleiteten Bewusstseinszuständen verbunden ist“. „Bedingt durch Gedankengang“ (vitakkapaccayā): Here ist der Gedankengang gemeint, der die volle Konzentration (appanā) erreicht hat; daher wurde gesagt: „Bedingt durch Gedankengang ist das Gefühl der ersten Vertiefung“. Da das Gefühl der ersten Vertiefung bereits durch „bedingt durch Gedankengang“ erfasst ist, heißt es „ausgenommen die erste Vertiefung“. Die oberen drei feinstofflichen (rūpāvacara) und die unteren drei immateriellen (arūpāvacara) – so verhalten sich die übrigen sechs Gefühle der Wahrnehmungserreichungen (saññāsamāpatti-vedanā).

තිණ්ණන්ති ඡන්දවිතක්කසඤ්ඤානං. අවූපසමෙති පටිපක්ඛෙන අවූපසමිතෙ. තිණ්ණඤ්හි තෙසං සහභාවෙන පච්චයතා අට්ඨලොභසහගතචිත්තෙසු එව. තත්ථ යං වත්තබ්බං තං වුත්තමෙව. ඡන්දමත්තස්සාති තෙසු තීසු ඡන්දමත්තස්ස. වූපසමෙ පඨමජ්ඣානවෙදනාව අප්පනාප්පත්තස්ස අධිප්පෙතත්තා. ඡන්දවිතක්කානං වූපසමෙ දුතියජ්ඣානාදිවෙදනා අධිප්පෙතා සඤ්ඤාය අවූපසන්තත්තා. දුතියජ්ඣානාදිවෙදනාගහණෙන හි සබ්බා සඤ්ඤාසමාපත්තියො ච ගහිතාව හොන්ති. තිණ්ණම්පි වූපසමෙති ඡන්දවිතක්කසඤ්ඤානං වූපසමෙ නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනවෙදනා අධිප්පෙතා. භවග්ගප්පත්තසඤ්ඤා හි වූපසමන්ති ඡන්දසඞ්කප්පානං අච්චන්තසුඛුමභාවප්පත්තියා. හෙට්ඨා ‘‘සම්මාදිට්ඨිපච්චයා’’ති එත්ථ සම්මාදිට්ඨිග්ගහණෙන හෙට්ඨිමමග්ගසම්මාදිට්ඨිපි ගහිතාව හොතීති ආහ – ‘‘අප්පත්තස්ස පත්තියාති අරහත්තඵලස්ස පත්තත්ථායා’’ති. අථ වා හෙට්ඨිමමග්ගාධිගමෙන විනා අග්ගමග්ගො නත්ථීති හෙට්ඨිමමග්ගාධිගමං අත්ථාපන්නං කත්වා ‘‘අරහත්තඵලස්ස පත්තත්ථායා’’ති වුත්තං. ආයමෙති ඵලෙන මිස්සිතො හොති එතෙනාති ආයාමො, සම්මාවායාමොති ආහ ‘‘අත්ථි ආයාමන්ති අත්ථි වීරිය’’න්ති. තස්ස වීරියාරම්භස්සාති අඤ්ඤාධිගමකාරණස්ස සම්මාවායාමස්ස වසෙන. පාළියං ඨාන-සද්දො කාරණපරියායොති ආහ – ‘‘අරහත්තඵලස්ස කාරණෙ’’ති. තප්පච්චයාති එත්ථ තං-සද්දෙන ‘‘ඨානෙ’’ති වුත්තකාරණමෙව පච්චාමට්ඨන්ති ආහ – ‘‘අරහත්තස්ස ඨානපච්චයා’’ති. චතුමග්ගසහජාතාති එතෙන ‘‘අරහත්තඵලස්ස පත්තත්ථායා’’ති [Pg.406] එත්ථ හෙට්ඨිමමග්ගානං අත්ථාපත්තිවසෙන ගහිතභාවමෙව ජොතෙති. කෙචි පන ‘‘චතුමග්ගසහජාතාති වත්වා නිබ්බත්තිතලොකුත්තරවෙදනාති භූතකථනං විසෙසනං. නිබ්බත්තිතලොකුත්තරවෙදනාති පඨමං අපෙක්ඛිතබ්බං, පච්ඡා චතුමග්ගසහජාතා’’ති වදන්ති.

„Von dreien“ bezieht sich auf Wollen, Gedankenerfassung (vitakka) und Wahrnehmung. „Bei Nicht-Beruhigung“ bedeutet: durch das Gegenteil nicht zur Ruhe gebracht. Denn die Bedingtheit durch das Zusammenbestehen dieser drei existiert nur in den acht mit Gier verbundenen Geisteszuständen. Was darüber zu sagen ist, wurde bereits gesagt. „Nur des Wollens“ bezieht sich auf das bloße Wollen unter diesen dreien. Bei der Beruhigung des Wollens ist die Gefühlserfahrung des ersten Meditationszustandes gemeint, da dieser die volle Sammlung (appanā) erreicht hat. Bei der Beruhigung von Wollen und Gedankenerfassung ist die Gefühlserfahrung des zweiten Meditationszustandes usw. gemeint, da die Wahrnehmung noch nicht zur Ruhe gebracht ist. Denn durch das Erfassen der Gefühlserfahrung des zweiten Meditationszustandes usw. sind auch alle Wahrnehmungs-Errungenschaften miterfasst. „Bei der Beruhigung aller drei“ bedeutet: bei der Beruhigung von Wollen, Gedankenerfassung und Wahrnehmung ist die Gefühlserfahrung der Sphäre von Weder-Wahrnehmung-noch-Nicht-Wahrnehmung gemeint. Denn die Wahrnehmungen, die den Gipfel des Daseins (bhavagga) erreicht haben, kommen zur Beruhigung, weil das Wollen und die Absichten eine äußerst feine Beschaffenheit erreicht haben. Weiter unten heißt es: „Bedingt durch rechte Ansicht (sammādiṭṭhipaccayā)“; hierbei ist durch das Ergreifen der rechten Ansicht auch die rechte Ansicht der niederen Pfade mit erfasst, weshalb er sagt: „Um das Unerreichte zu erreichen“ bedeutet: zum Zweck des Erreichens der Frucht der Arhatschaft. Oder aber, weil es ohne das Erlangen der niederen Pfade keinen höchsten Pfad gibt, wird das Erlangen der niederen Pfade als vorausgesetzt angenommen, weshalb gesagt wird: „zum Zweck des Erreichens der Frucht der Arhatschaft“. „Āyama“ (Streben) bedeutet: dadurch ist er mit der Frucht verbunden, daher ist es „āyāmo“, d. h. rechte Anstrengung; er sagt: „Es gibt Streben“ bedeutet „Es gibt Tatkraft (vīriya)“. „Dieses Aufbieten von Tatkraft“ bedeutet: unter dem Einfluss der rechten Anstrengung, die die Ursache für das Erlangen des höchsten Wissens (aññā) ist. Da das Wort „ṭhāna“ im Pali ein Synonym für „kāraṇa“ (Ursache) ist, sagt er: „In der Ursache für die Frucht der Arhatschaft“. „Bedingt dadurch“: Hier bezieht sich das Wort „das“ (taṃ) auf die genannte Ursache „im Grunde“ (ṭhāne), weshalb er sagt: „bedingt durch den Grund der Arhatschaft“. Mit „zusammen mit den vier Pfaden entstanden“ verdeutlicht er eben, dass bei „zum Zweck des Erreichens der Frucht der Arhatschaft“ die niederen Pfade implizit miterfasst sind. Einige jedoch sagen: „Nachdem gesagt wurde ‚zusammen mit den vier Pfaden entstanden‘, ist ‚die entstandene überweltliche Gefühlserfahrung‘ eine deskriptive Bestimmung der Realität. Man sollte zuerst ‚die entstandene überweltliche Gefühlserfahrung‘ betrachten, und danach ‚zusammen mit den vier Pfaden entstanden‘.“

පඨමවිහාරසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung der ersten Vihāra-Lehrrede (Paṭhamavihārasutta) ist beendet.

2. දුතියවිහාරසුත්තවණ්ණනා

2. Erklärung der zweiten Vihāra-Lehrrede (Dutiyavihārasutta)

12. මිච්ඡාදිට්ඨි වූපසමති සබ්බසො පහීයති එතෙනාති මිච්ඡාදිට්ඨිවූපසමො. ‘‘මිච්ඡාදිට්ඨිවූපසමො නාම සම්මාදිට්ඨි. භවන්තරෙ උප්පජ්ජන්තො අතිදූරෙති මඤ්ඤමානො විපාකවෙදනං න ගණ්හාතී’’ති අට්ඨකථායං වුත්තං. ‘‘ඉමිනා නයෙනා’’ති අතිදිසිත්වාපි තමත්ථං පාකටතරං කාතුං ‘‘යස්ස යස්සා’’තිආදිං වත්වා එව සාමඤ්ඤවසෙන වුත්තමත්ථං පච්ඡිමෙසු තීසු පදෙසු සරූපතොව දස්සෙතුං ‘‘ඡන්දවූපසමපච්චයා’’තිආදිමාහ, තං සුවිඤ්ඤෙය්‍යමෙව. වුත්තත්ථානෙව අනන්තරසුත්තෙ.

12. „Beruhigung der falschen Ansicht“ bedeutet: die falsche Ansicht beruhigt sich, wird dadurch völlig aufgegeben. „Die sogenannte Beruhigung der falschen Ansicht ist rechte Ansicht. Wer in einem anderen Dasein entsteht und denkt, es sei allzu fern, ergreift nicht die gereifte Gefühlserfahrung (vipākavedanā)“ – so steht es im Kommentar geschrieben. Obwohl er mit den Worten „nach dieser Methode“ darauf verweist, sagt er, um diese Bedeutung noch deutlicher zu machen, „dessen, dessen...“ usw., und um die allgemein ausgedrückte Bedeutung in den letzten drei Abschnitten in ihrer eigenen Form darzustellen, sagt er „bedingt durch die Beruhigung des Wollens (chandavūpasamapaccayā)“ usw. Dies ist leicht zu verstehen. Die Bedeutung in der darauffolgenden Lehrrede ist genau wie bereits erklärt.

දුතියවිහාරසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung der zweiten Vihāra-Lehrrede ist beendet.

3-7. සෙක්ඛසුත්තාදිවණ්ණනා

3-7. Erklärung der Lehrrede über den Lernenden (Sekkhasutta) und andere

13-17. තිස්සන්නම්පි සික්ඛානං සික්ඛනං සීලං එතස්සාති සික්ඛනසීලො. සික්ඛතීතිපි වා සෙක්ඛො. වුත්තඤ්හෙතං ‘‘සික්ඛතීති ඛො, භික්ඛවෙ, තස්මා සෙක්ඛොති වුච්චති. කිඤ්ච සික්ඛති? අධිසීලම්පි සික්ඛතී’’තිආදි (අ. නි. 3.86). තීහි ඵලෙහි හෙට්ඨා. සාපි චතුත්ථමග්ගෙන සද්ධිං උප්පන්නසික්ඛාපි. මග්ගක්ඛණෙ හි සික්ඛාකිච්චං න නිට්ඨිතං විප්පකතභාවතො, ඵලක්ඛණෙ පන නිට්ඨිතං නාම. උත්තානත්ථානෙව හෙට්ඨා වුත්තනයත්තා.

13-17. Einer, dessen Natur das Üben der drei Schulungen ist, wird als „übungsgesinnt“ (sikkhanasīlo) bezeichnet. Oder aber: „Er übt (sikkhati)“, daher ist er ein Lernender (sekkha). Denn dies wurde gesagt: „Mönche, ‚er übt‘, darum wird er ‚Lernender‘ genannt. Und was übt er? Er übt die höhere Sittlichkeit...“ usw. Unter den drei tieferen Früchten. Auch jene Schulung, die zusammen mit dem vierten Pfad entstanden ist. Denn im Pfad-Moment ist das Werk der Schulung wegen seines unvollendeten Zustands noch nicht vollendet, im Frucht-Moment jedoch gilt es als vollendet. Die Bedeutungen sind ganz offensichtlich, wie es oben bereits dargelegt wurde.

සෙක්ඛසුත්තාදිවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung der Lehrrede über den Lernenden und andere ist beendet.

විහාරවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Kapitels über das Verweilen (Vihāravagga) ist beendet.

3. මිච්ඡත්තවග්ගවණ්ණනා

3. Erklärung des Kapitels über die Falschheit (Micchattavagga)

21-30. මිච්ඡාසභාවන්ති [Pg.407] අයාථාවසභාවං අනිය්‍යානිකසභාවං. සම්මාසභාවන්ති යාථාවසභාවං නිය්‍යානිකසභාවං. මිච්ඡාපටිපත්තාධිකරණහෙතූති එත්ථ අධි-සද්දො අනත්ථකොති ආහ – ‘‘මිච්ඡාපටිපත්තිකරණහෙතූ’’ති. ඤායති පටිවිද්ධවසෙන නිබ්බානං ගච්ඡතීති ඤායො. සො එව තංසමඞ්ගීනං වට්ටදුක්ඛපාතතො ධාරණට්ඨෙන ධම්මොති ආහ – ‘‘ඤායං ධම්මන්ති අරියමග්ගධම්ම’’න්ති. ඤාණස්ස මිච්ඡාසභාවො නාම නත්ථීති විඤ්ඤාණමෙවෙත්ථ පච්චවෙක්ඛණවසෙන පවත්තං ඤාණ-සද්දෙන වුච්චතීති ආහ ‘‘මිච්ඡාවිඤ්ඤාණො’’ති. මිච්ඡාපච්චවෙක්ඛණොති කිඤ්චි පාපං කත්වා ‘‘අහො මයා කතං සුකත’’න්ති එවං පවත්තො මිච්ඡාපච්චවෙක්ඛණො. ගොසීලගොවතාදිපූරණං මුත්තීති එවං ගණ්හතො මිච්ඡාවිමුත්ති නාම. මිච්ඡාපටිපදාදීහි විවට්ටන්ති එවං වට්ටවිවට්ටං කථිතං. පුග්ගලො පුච්ඡිතොති නිගමිතො ච ‘‘අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසො’’තිආදිනා. කිඤ්චාපි ‘‘මිච්ඡාදිට්ඨිකො හොතී’’තිආදිනා පුග්ගලොව නිද්දිට්ඨො, තථාපි පුග්ගලසීසෙනායං ධම්මදෙසනාති ආහ ‘‘ධම්මො විභත්තො’’ති. තෙනෙවාහ ‘‘ධම්මෙන පුග්ගලො දස්සිතො’’ති. ධම්මෙනාති මිච්ඡාදිට්ඨිආදිකෙන ධම්මෙන. කල්‍යාණපුථුජ්ජනතො පට්ඨාය සබ්බසො සප්පුරිසා නාම, ඛීණාසවො සප්පුරිසතරො. සුප්පවත්තනියොති සුඛෙන පවත්තෙතුං සක්කුණෙය්‍යො. ධාවතීති ගච්ඡති. පච්චයුප්පන්නෙන උපෙච්ච නිස්සිතබ්බතො උපනිසා, පච්චයො, එකස්ස ස-කාරස්ස ලොපං කත්වා වාති ආහ – ‘‘සඋපනිසං සපච්චය’’න්ති. පරිකරණතො පරික්ඛාරො, පරිවාරොති ආහ – ‘‘සපරික්ඛාරං සපරිවාර’’න්ති. සහජාතවසෙන උපනිස්සයවසෙන ච සපච්චයතා කිච්චසාධනෙ නිප්ඵාදනෙ සහායභාවූපගමනෙ ච සපරිවාරතා දට්ඨබ්බා.

21-30. „Falsches Wesen“ (micchāsabhāva) bedeutet: unzutreffendes Wesen, ein Wesen, das nicht zur Befreiung führt (aniyyānika). „Rechtes Wesen“ (sammāsabhāva) bedeutet: zutreffendes Wesen, ein Wesen, das zur Befreiung führt (niyyānika). „Aufgrund und wegen falscher Praxis“: Hierbei ist das Präfix „adhi-“ bedeutungslos, weshalb er sagt: „aus dem Grund des Ausübens falscher Praxis“. Was erkannt wird und wodurch man mittels Durchdringung zum Nibbāna gelangt, wird als „Pfad“ (ñāya) bezeichnet. Eben dieser ist das Dhamma (Träger) in dem Sinne, dass er diejenigen, die ihn besitzen, davor bewahrt, in das Leiden des Daseinskreislaufs (vaṭṭadukkha) zurückzufallen; daher sagt er: „den Pfad-Dhamma“ bedeutet: „den Dhamma des edlen Pfades“. Da es so etwas wie ein „falsches Wesen des Wissens“ (ñāṇa) nicht gibt, wird hier eben das Bewusstsein (viññāṇa), das in Form der Rückschau (paccavekkhaṇa) auftritt, mit dem Wort „ñāṇa“ bezeichnet, weshalb er sagt: „falsches Bewusstsein“ (micchāviññāṇa). „Falsche Rückschau“ (micchāpaccavekkhaṇa) ist eine solche, die auftritt, wenn man eine Sünde begangen hat und denkt: „O, das habe ich gut gemacht!“. Wenn man glaubt, das Erfüllen von Kuh-Sitten und Kuh-Gelübden sei die Befreiung, wird dies als „falsche Befreiung“ (micchāvimutti) bezeichnet. Mit den Worten „Abwendung durch falsche Praxis usw.“ wird somit der Kreislauf (vaṭṭa) und das Entrinnen aus dem Kreislauf (vivaṭṭa) erklärt. Die Person wird gefragt und mit den Worten „Dieser, o Mönche, wird ein unwürdiger Mensch (asappurisa) genannt“ usw. schlussgefolgert. Obwohl mit den Worten „er ist von falscher Ansicht“ usw. eben die Person bezeichnet wird, sagt er dennoch, weil diese Dhamma-Darlegung die Person als Hauptthema behandelt: „der Dhamma wurde analysiert“. Eben darum sagt er: „Durch den Dhamma wird die Person aufgezeigt“. „Durch den Dhamma“ bedeutet: durch den Dhamma der falschen Ansicht usw. Angefangen beim edlen Weltling (kalyāṇaputhujjana) sind alle wahrlich „würdige Menschen“ (sappurisa), doch der Triebversiegte (khīṇāsava) ist im höchsten Maße ein würdiger Mensch. „Leicht in Gang zu setzen“ bedeutet: was sich leicht ausführen lässt. „Es läuft“ bedeutet: es geht. Wegen des Herantretens und Sich-Stützens auf das Entstandene (paccayuppanna) ist es eine „Nahe Ursache“ (upanisā), d. h. eine Bedingung (paccayo). Unter Wegfall eines Buchstabens „sa“ sagt er: „mit naher Ursache (saupanisaṃ)“ bedeutet „mit Bedingung (sapaccayaṃ)“. Wegen des Umgebens ist es ein „Zubehör“ (parikkhāra), d. h. ein Gefolge (parivāra); er sagt: „mit Zubehör (saparikkhāraṃ)“ bedeutet „mit Gefolge (saparivāraṃ)“. Das „Bedingtsein“ (sapaccayatā) ist durch das Zusammenentstehen (sahajāta) und die starke Abhängigkeit (upanissaya) zu verstehen, während das „Geleitetsein“ (saparivāratā) im Erfüllen der Pflichten, im Hervorbringen und im Beistehen als Gefährte zu sehen ist.

මිච්ඡත්තවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Kapitels über die Falschheit ist beendet.

4. පටිපත්තිවග්ගවණ්ණනා

4. Erklärung des Kapitels über die Praxis (Paṭipattivagga)

31-40. අයාථාවපටිපත්ති, න යථාපටිපත්ති, හෙතුම්හිපි ඵලෙපි අයාථාවවත්ථුසාධනතො. එකං සුත්තං ධම්මවසෙන කථිතං පටිපත්තිවසෙන. එකං සුත්තං පුග්ගලවසෙන කථිතං පටිපන්නකවසෙන. සංසාරමහොඝස්ස පරතීරභාවතො යො නං අධිගච්ඡති, තං පාරෙති ගමෙතීති පාරං, නිබ්බානං, තබ්බිධුරතාය [Pg.408] නත්ථි එත්ථ පාරන්ති අපාරං, සංසාරොති වුත්තං – ‘‘අපාරාපාරන්ති වට්ටතො නිබ්බාන’’න්ති. පාරඞ්ගතාති අසෙක්ඛෙ සන්ධාය. යෙපි ගච්ඡන්තීති සෙක්ඛෙ. යෙපි ගමිස්සන්තීති කල්‍යාණපුථුජ්ජනෙ. පාරගාමිනොති එත්ථ කිත-සද්දො තිකාලවාචීති එවං වුත්තං.

31-40. Unangemessene Praxis (ayāthāvapaṭipatti) ist nicht die angemessene Praxis, weil sie sowohl in Bezug auf die Ursache als auch auf die Frucht eine unzutreffende Gegebenheit herbeiführt. Eine Lehrrede wurde in Bezug auf die Lehre (dhamma) dargelegt, im Sinne der Praxis. Eine Lehrrede wurde in Bezug auf die Person dargelegt, im Sinne des Praktizierenden. Weil es das jenseitige Ufer der großen Flut des Saṃsāra ist, bringt es denjenigen, der es erreicht, hinüber (pāreti) oder lässt ihn dorthin gelangen; daher wird es als das „jenseitige Ufer“ (pāra) bezeichnet, nämlich Nibbāna. Weil dies dort fehlt, gibt es hier kein jenseitiges Ufer (apāra); dies wird als der Saṃsāra bezeichnet – so heißt es: „Vom diesseitigen zum jenseitigen Ufer (apārāpāraṃ)“ bedeutet „vom Kreislauf (vaṭṭa) zum Nibbāna“. „Die das jenseitige Ufer Erreichten“ (pāraṅgatā) bezieht sich auf die Unerschütterlichen (asekha). „Auch jene, die gehen“ bezieht sich auf die Lernenden (sekha). „Auch jene, die gehen werden“ bezieht sich auf die edlen Weltlinge (kalyāṇaputhujjana). Dass das Wort „pāragāminaḥ“ (die zum jenseitigen Ufer Gehenden) hier in allen drei Zeiten zu verstehen ist, wurde so dargelegt.

තීරන්ති ඔරිමතීරමාහ. තෙන වුත්තං ‘‘වට්ටමෙව අනුධාවතී’’ති. එකන්තකාළකත්තා චිත්තස්ස අපභස්සරභාවකරණතො කණ්හාභිජාතිහෙතුතො ච වුත්තං ‘‘කණ්හන්ති අකුසලධම්ම’’න්ති. වොදානභාවතො චිත්තස්ස පභස්සරභාවකරණතො සුක්කාභිජාතිහෙතුතො ච වුත්තං – ‘‘සුක්කන්ති කුසලධම්ම’’න්ති. කිලෙසමාර-අභිසඞ්ඛාරමාර-මච්චුමාරානං පවත්තිට්ඨානතාය ඔකං වුච්චති වට්ටං, තබ්බිධුරතාය අනොකන්ති නිබ්බානන්ති ආහ – ‘‘ඔකා අනොකන්ති වට්ටතො නිබ්බාන’’න්ති.

Mit „Ufer“ (tīra) ist das diesseitige Ufer gemeint. Deshalb heißt es: „Er läuft nur im Kreislauf umher“. Weil es durch und durch schwarz (kāḷaka) ist, den Geist unrein (nicht-leuchtend) macht und die Ursache für eine dunkle Geburt (kaṇhābhijāti) ist, wird gesagt: „Dunkel (kaṇha) bedeutet unheilsame Phänomene (akusaladhamma)“. Aufgrund der Reinheit (vodāna), weil es den Geist leuchtend macht und die Ursache für eine helle Geburt (sukkābhijāti) ist, wird gesagt: „Hell (sukka) bedeutet heilsame Phänomene (kusaladhamma)“. Weil er die Stätte des Wirkens für den Befleckungs-Māra, den Gestaltungs-Māra und den Todes-Māra ist, wird der Kreislauf (vaṭṭa) als „Wohnstätte“ (oka) bezeichnet. Weil diese dort fehlt, wird das „Wohnsitzlose“ (anoka) als Nibbāna bezeichnet; daher heißt es: „Von der Wohnstätte zum Wohnsitzlosen (okā anokaṃ)“ bedeutet „vom Kreislauf zum Nibbāna“.

පරමත්ථතො සමණා වුච්චන්ති අරියා, සමණානං භාවො සාමඤ්ඤං, අරියමග්ගො, තෙන අරණීයතො උපගන්තබ්බතො සාමඤ්ඤත්ථො නිබ්බානන්ති ආහ – ‘‘සාමඤ්ඤත්ථන්ති නිබ්බානං, තං හී’’තිආදි. බ්‍රහ්මඤ්ඤත්ථන්ති එත්ථාපි ඉමිනා නයෙන අත්ථො වෙදිතබ්බො. බ්‍රහ්මඤ්ඤෙන අරියමග්ගෙන. රාගක්ඛයොති එත්ථ ඉති-සද්දො ආදිසද්දත්ථො. තෙන ‘‘දොසක්ඛයො මොහක්ඛයො’’ති පදද්වයං සඞ්ගණ්හාති. වට්ටතියෙවාති වදන්ති ‘‘රාගක්ඛයො’’ති. පරියායෙන හි අරහත්තස්ස වත්තබ්බත්තාති.

Im höchsten Sinne werden die Edlen (ariya) als Asketen (samaṇa) bezeichnet. Der Zustand der Asketen ist das Asketentum (sāmañña), nämlich der edle Pfad (ariyamagga). Weil Nibbāna durch diesen zu erreichen und anzustreben ist, wird es als das „Ziel des Asketentums“ (sāmaññattha) bezeichnet; daher heißt es: „Das Ziel des Asketentums ist das Nibbāna, denn dieses...“ usw. Auch bei „Ziel des Brahmanentums“ (brahmaññattha) ist die Bedeutung nach dieser Methode zu verstehen. Mit „Brahmanentum“ (brahmañña) ist der edle Pfad gemeint. Bei „die Vernichtung der Gier“ (rāgakkhayo) hat das Wort „iti“ die Bedeutung von „und so weiter“ (ādi). Dadurch schließt es das Begriffspaar „Vernichtung des Hasses, Vernichtung der Verblendung“ mit ein. Man sagt, es ist durchaus zutreffend, „Vernichtung der Gier“ zu sagen, da dies eine indirekte Bezeichnung (pariyāya) für die Arahantschaft (arahatta) ist.

පටිපත්තිවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Kapitels über die Praxis (Paṭipattivagga) ist abgeschlossen.

5. අඤ්ඤතිත්ථියපෙය්‍යාලවග්ගවණ්ණනා

5. Die Erklärung des Kapitels der Kurztexte über die Andersgläubigen (Aññatitthiyapeyyālavagga)

41-48. අපරාපරං පරිවත්තමානෙන වත්තසම්පන්නෙන සංසාරද්ධානපරිඤ්ඤාවසෙනෙව නිබ්බානස්ස පත්තබ්බත්තා වුත්තං – ‘‘නිබ්බානං පත්වා පරිඤ්ඤාතං නාම හොතී’’ති. නිබ්බානං පත්වාති නිබ්බානප්පත්තිහෙතු. හෙතුඅත්ථො හි අයං ත්වා-සද්දො යථා – ‘‘ඝතං පිවිත්වා බලං හොති, සීහං දිස්වා භයං හොතී’’ති. තස්මාති යස්මා අපරිඤ්ඤෙය්‍යපරිජානනකිච්චෙන නිබ්බානස්ස පත්තියා අද්ධානපරිඤ්ඤාසිද්ධි ඤායති, තස්මා උපචාරවසෙන නිබ්බානං ‘‘අද්ධානපරිඤ්ඤා’’ති වුච්චති යථා ‘‘හිමසන්ති සූරියං උග්ගමෙතී’’ති. විජ්ජාවිමුත්තිඵලසච්ඡිකිරියත්ථන්ති එත්ථ විජ්ජාති අග්ගමග්ගවිජ්ජා. විමුත්තීති අග්ගමග්ගසමාධි අධිප්පෙතො[Pg.409]. තෙසං ඵලං අඤ්ඤාති ආහ – ‘‘විජ්ජාවිමුත්තිඵලෙන අරහත්තං කථිත’’න්ති. යාථාවතො ජානනතො පච්චක්ඛතො දස්සනතො ච ඤාණදස්සනන්ති ඉධ ඵලනිබ්බානපච්චවෙක්ඛණා අධිප්පෙතාති ආහ – ‘‘ඤාණදස්සනෙන පච්චවෙක්ඛණා කථිතා’’ති. සෙසෙහීති රාග-විරාග-සංයොජනප්පහාන-අනුසයසමුග්ඝාත-අද්ධානපරිඤ්ඤා- ආසවක්ඛය-විජ්ජා-විමුත්ති-ඵලසච්ඡිකිරියා-ඤාණදස්සන-අනුපාදාපරිනිබ්බානපදෙහි.

41-48. Weil das Nibbāna von einem, der die Runden im Kreislauf vollendet hat, eben durch das volle Verständnis der Reise des Saṃsāra (saṃsāraddhānapariññā) erreicht werden muss, wurde gesagt: „Nachdem man Nibbāna erlangt hat, gilt es als vollkommen verstanden“. „Nachdem man Nibbāna erlangt hat“ meint „aufgrund der Erlangung des Nibbāna“. Denn das Suffix „-tvā“ (nachdem) hat hier eine kausale Bedeutung (Ursache), wie in: „Nachdem man Ghee getrunken hat, entsteht Kraft“ (d.h. durch das Trinken entsteht Kraft) oder „Nachdem man einen Löwen gesehen hat, entsteht Furcht“. Deshalb: Da durch das Erlangen des Nibbāna mittels der Aufgabe des Erkennens des zu Erkennenden die Vollendung des Verständnisses der Reise (addhānapariññā) erkannt wird, wird Nibbāna metaphorisch als „volles Verständnis der Reise“ bezeichnet, so wie man sagt: „Die Kälte lässt die Sonne aufgehen“. Bei „zum Zwecke der Verwirklichung der Frucht von Wissen und Befreiung“ (vijjāvimuttiphalasacchikiriyattha) ist mit „Wissen“ (vijjā) das Wissen des höchsten Pfades (aggamaggavijjā) gemeint. Mit „Befreiung“ (vimutti) ist die Konzentration des höchsten Pfades (aggamaggasamādhi) gemeint. Deren Frucht ist die höchste Erkenntnis (aññā); daher heißt es: „Mit der Frucht von Wissen und Befreiung ist die Arahantschaft dargelegt“. Weil es das Erkennen gemäß der Wirklichkeit und das unmittelbare Sehen ist, ist mit „Wissen und Schauen“ (ñāṇadassana) hier die Rückschau auf die Frucht und das Nibbāna gemeint; daher heißt es: „Mit Wissen und Schauen ist die rückblickende Betrachtung dargelegt“. Mit „durch die übrigen“ (sesehi) sind die Begriffe gemeint: Gier, Begehrenslosigkeit, Überwindung der Fesseln, Entwurzelung der latenten Tendenzen, volles Verständnis der Reise, Versiegen der Triebe, Verwirklichung der Frucht von Wissen und Befreiung, Wissen und Schauen sowie das Erlöschen ohne Anhaften.

අඤ්ඤතිත්ථියපෙය්‍යාලවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Kapitels der Kurztexte über die Andersgläubigen ist abgeschlossen.

6. සූරියපෙය්‍යාලවග්ගවණ්ණනා

6. Die Erklärung des Kapitels der Kurztexte über die Sonne (Sūriyapeyyālavagga)

49-62. යථා අරුණුග්ගං සූරියුග්ගමනස්ස එකන්තිකං පුබ්බනිමිත්තං, එවං කල්‍යාණමිත්තතා අරියමග්ගපාතුභාවස්සාති සදිසූපමා අරුණුග්ගං කල්‍යාණමිත්තතාය. කල්‍යාණමිත්තොති චෙත්ථ අරියො, අරියමග්ගො වා දට්ඨබ්බො සූරියපාතුභාවො විය තෙන විධූපනීයන්ධකාරවිධමනතො. කුසලකත්තුකම්‍යතාඡන්දො ඡන්දසම්පදා ඉතරඡන්දතො සම්පන්නත්තා. කාරාපකඅප්පමාදස්සාති සච්චපටිවෙධස්ස කාරාපකස්ස. එවං සබ්බත්ථෙව සම්පදාසද්දා විසෙසාධිගමහෙතුතාය වෙදිතබ්බා. අඤ්ඤෙනපි ආකාරෙනාති ‘‘විවෙකනිස්සිත’’න්තිආදිආකාරතො අඤ්ඤෙන ‘‘රාගවිනයපරියොසාන’’න්තිආදිනා ආකාරෙන.

49-62. So wie der Aufgang der Morgenröte das unfehlbare Vorzeichen für den Sonnenaufgang ist, so ist die edle Freundschaft (kalyāṇamittatā) das Vorzeichen für das Erscheinen des edlen Pfades; dies ist ein passender Vergleich der Morgenröte mit der edlen Freundschaft. Als „edler Freund“ (kalyāṇamitto) ist hier ein Edler (ariya) oder der edle Pfad anzusehen, vergleichbar mit dem Erscheinen der Sonne, da durch ihn die zu vertreibende Dunkelheit vertrieben wird. Die „Vollkommenheit des Wollens“ (chandasampadā) ist das Verlangen, Heilsames tun zu wollen, da sie sich von anderem Wollen vorteilhaft unterscheidet. Mit „des bewirkenden Eifers“ (kārāpaka-appamāda) ist derjenige gemeint, der das Durchdringen der Wahrheiten bewirkt. Auf diese Weise sind die Wörter für „Vollkommenheit“ (sampadā) überall als Ursache für das Erlangen von besonderen Errungenschaften zu verstehen. „Auch in anderer Weise“ (aññenapi ākārena) bedeutet in einer anderen Weise als „gestützt auf die Abgeschiedenheit“ (vivekanissita) usw., nämlich in der Weise von „endend in der Beseitigung der Gier“ (rāgavinayapariyosāna) usw.

සූරියපෙය්‍යාලවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Kapitels der Kurztexte über die Sonne ist abgeschlossen.

7. එකධම්මපෙය්‍යාලවග්ගාදිවණ්ණනා

7. Die Erklärung des Kapitels der Kurztexte über das einzelne Phänomen usw. (Ekadhammapeyyālavagga)

63-138. තථා තථා වුත්තෙ බුජ්ඣනකානං අජ්ඣාසයවසෙන කථිතො, තස්මා ‘‘වුත්තො එව අත්ථො, කස්මා පුන වුත්තො’’ති න චොදෙතබ්බං.

63-138. Es wurde entsprechend der Veranlagung derer dargelegt, die bei einer solchen Formulierung erwachen; daher sollte man nicht einwenden: „Diese Bedeutung wurde bereits erklärt, warum wird sie erneut dargelegt?“

එකධම්මපෙය්‍යාලවග්ගාදිවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Kapitels der Kurztexte über das einzelne Phänomen usw. ist abgeschlossen.

8. අප්පමාදපෙය්‍යාලවග්ගො

8. Das Kapitel der Kurztexte über die Achtsamkeit (Appamādapeyyālavagga)

1. තථාගතසුත්තවණ්ණනා

1. Die Erklärung der Tathāgata-Lehrrede (Tathāgatasutta)

139. කාරාපකඅප්පමාදො [Pg.410] නාම ‘‘ඉමෙ අකුසලා ධම්මා පහාතබ්බා, ඉමෙ කුසලා ධම්මා උප්පාදෙතබ්බා’’ති වුත්තවජ්ජෙතබ්බවජ්ජනසම්පාදෙතබ්බසම්පාදනවසෙන පවත්තො අප්පමාදො. එසාති අප්පමාදො. ලොකියොව. න ලොකුත්තරො. අයන්ති එසාති ච අප්පමාදමෙව වදති. තෙසන්ති චතුභූමකධම්මානං. පටිලාභකට්ඨෙනාති පටිලාභාපනට්ඨෙන.

139. Der sogenannte „bewirkende Eifer“ (kārāpaka-appamāda) ist jener Eifer, der sich im Vermeiden des zu Vermeidenden und im Verwirklichen des zu Verwirklichenden äußert, gemäß den Worten: „Diese unheilsamen Phänomene müssen aufgegeben werden, diese heilsamen Phänomene müssen hervorgebracht werden“. Mit „dieser“ (esā) ist der Eifer gemeint. Er ist rein weltlich (lokiya), nicht überweltlich (lokuttara). Sowohl „dieser“ (ayaṃ) als auch „jener“ (esā) bezeichnen den Eifer selbst. Mit „deren“ (tesaṃ) sind die Phänomene der vier Ebenen gemeint. „Im Sinne des Erlangens“ (paṭilābhakaṭṭhena) bedeutet im Sinne des Bewirkens des Erlangens.

තථාගතසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung der Tathāgata-Lehrrede ist abgeschlossen.

2. පදසුත්තවණ්ණනා

2. Die Erklärung der Lehrrede über die Fußspuren (Padasutta)

140. ජඞ්ගලානන්ති ජඞ්ගලවාසීනං. ජඞ්ගල-සද්දො චෙත්ථ ථද්ධභාවසාමඤ්ඤෙන පථවීපරියායො, න අනුපට්ඨානවිදූරදෙසවාචී. තෙනාහ – ‘‘පථවීතලවාසීන’’න්ති. පදානං වුච්චමානත්තා ‘‘සපාදකපාණාන’’න්ති විසෙසෙත්වා වුත්තං. සමොධානන්ති අන්තොගධභාවං. තෙනාහ – ‘‘ඔධානං උපක්ඛෙප’’න්ති, උපනෙත්වා පක්ඛිපිතබ්බන්ති අත්ථො.

140. Mit „der Landbewohner“ (jaṅgalānaṃ) sind die auf dem Festland Lebenden gemeint. Das Wort „jaṅgala“ ist hier aufgrund der gemeinsamen Eigenschaft der Festigkeit ein Synonym für die Erde (pathavī) und bezeichnet nicht eine unbewohnbare, abgelegene Gegend. Deshalb heißt es: „der auf der Erdoberfläche Lebenden“. Da von Fußspuren die Rede ist, wurde dies genauer bestimmt als „der Lebewesen mit Füßen“ (sapādakapāṇa). „Zusammenkommen“ (samodhāna) bedeutet das Inbegriffensein. Deshalb heißt es: „Hineinlegen ist das Hinzufügen“, was bedeutet, dass man es herbeibringen und hineinlegen soll.

පදසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung der Lehrrede über die Fußspuren ist abgeschlossen.

3-10. කූටසුත්තාදිවණ්ණනා

3-10. Die Erklärung der Lehrrede über den Dachfirst usw. (Kūṭasutta)

141-148. වස්සිකාය පුප්ඵං වස්සිකං යථා ‘‘ආමලකියා ඵලං ආමලක’’න්ති. මහාතලස්මින්ති උපරිපාසාදෙ. ‘‘යානි කානිචී’’ති පදෙහි ඉතරානි සමානාධිකරණානි භවිතුං යුත්තානීති ‘‘පච්චත්තෙ සාමිවචන’’න්ති වත්වා තථා විභත්තිවිපරිණාමො කතො. ‘‘තන්තාවුතාන’’න්ති පදං නිද්ධාරණෙ සාමිවචනන්ති තත්ථ ‘‘වත්ථානී’’ති වචනසෙසෙන අත්ථං දස්සෙතුං ‘‘අථ වා’’තිආදි වුත්තං.

141-148. Die Blüte des Jasminstrauchs (vassikā) wird „Jasminblüte“ (vassika) genannt, so wie die Frucht des Myrobalanenbaums (āmalakī) „Myrobalane“ (āmalaka) genannt wird. „Auf einer großen Plattform“ (mahātalasmiṃ) bedeutet im oberen Stockwerk eines Palastes. Da die anderen Wörter mit den Worten „welche auch immer“ (yāni kānici) in Kongruenz stehen sollten, wurde erklärt: „Der Genitiv steht für den Nominativ“, und so wurde die Änderung der Kasusendung vorgenommen. Das Wort „der auf dem Webstuhl Gewebten“ (tantāvutānaṃ) ist ein Genitiv der Auswahl (niddhāraṇa-sāmivacana). Um dort die Bedeutung unter Ergänzung des Wortes „Stoffe“ (vatthāni) zu verdeutlichen, wurde „oder aber“ (atha vā) usw. angeführt.

කූටසුත්තාදිවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung der Lehrrede über den Dachfirst usw. ist abgeschlossen.

අප්පමාදවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Kapitels über die Achtsamkeit (Appamādavagga) ist abgeschlossen.

9. බලකරණීයවග්ගො

9. Das Kapitel über die zu entwickelnden Kräfte (Balakaraṇīyavagga)

1. බලසුත්තවණ්ණනා

1. Die Erklärung der Lehrrede über die Kräfte (Balasutta)

149. කම්මානියෙව [Pg.411] කම්මන්තා යථා සුත්තන්තා. අරියං අට්ඨඞ්ගිකං මග්ගන්ති එත්ථ නානන්තරියකතාය විපස්සනාපි ගහිතා එව හොතීති වුත්තං ‘‘සහවිපස්සන’’න්ති.

149. Handlungen selbst sind die Arbeitsbereiche (kammanta), wie in den Suttantas. Unter „edler achtteiliger Pfad“ ist hier aufgrund der Unmittelbarkeit auch die Einsicht (vipassanā) bereits mit erfasst; daher heißt es „zusammen mit Einsicht“ (sahavipassanā).

2. බීජසුත්තවණ්ණනා

2. Die Erklärung des Bīja-Sutta

150. පඤ්චවිධම්පි සමූහට්ඨෙන බීජගාමො නාම. තදෙවාති මූලබීජාදි එව. සම්පන්නන්ති සහජාතමූලවන්තං. නීලභාවතො පට්ඨායාති නීලභාවාපත්තිතො පට්ඨාය.

150. Auch die fünffache Art wird im Sinne einer Ansammlung als „Samengruppe“ (bījagāma) bezeichnet. „Eben dieses“ bedeutet: eben die Wurzelsamen und so weiter. „Vollkommen“ (sampanna) bedeutet: mit einer mitgeborenen Wurzel versehen. „Vom Grün-Zustand an“ bedeutet: vom Erreichen des Grün-Zustandes an.

3. නාගසුත්තවණ්ණනා

3. Die Erklärung des Nāga-Sutta

151. බලං ගාහෙන්තීති අත්තනො සරීරබලං ගාහෙන්ති. තං පන නාගානං බලප්පත්ති එවාති ආහ – ‘‘බලං ගණ්හන්තී’’ති. සම්භෙජ්ජමුඛද්වාරන්ති මහාසමුද්දෙන සම්භෙදගතමහානදීනං මුඛද්වාරං. නාගා කායං වඩ්ඪෙන්තීතිආදි යස්මා ච භගවතා උපමාවසෙන ආභතං, තස්මා එවමෙව ඛොති එත්ථාතිආදිනා උපමං සංසන්දති. ආගතෙසූතිආදීසු තීසු පදෙසු භාවෙනභාවලක්ඛණෙ.

151. „Sie eignen sich Kraft an“ bedeutet: sie eignen sich ihre eigene Körperkraft an. Dies ist jedoch das Erlangen von Kraft durch die Nāgas, weshalb es heißt: „sie nehmen Kraft auf“. „Die Mündung der Zusammenflüsse“ bezeichnet die Mündungen der großen Flüsse, die in den Ozean münden. Da „Die Nāgas lassen ihren Körper wachsen“ usw. vom Erhabenen als Gleichnis vorgebracht wurde, vergleicht er hier das Gleichnis mit den Worten „Ebenso nun, ihr Mönche“ usw. In den drei Worten wie „beim Eintreffen“ usw. liegt ein Lokativus Absolutus (bhāvenabhāvalakkhaṇa) vor.

5. කුම්භසුත්තවණ්ණනා

5. Die Erklärung des Kumbha-Sutta

153. න පතිආවමතීති ච නිකුජ්ජිතභාවෙන උදකවමනො ඝටො, න තං පුන මුඛෙන ගණ්හාති. තෙනාහ ‘‘න අන්තො පවෙසෙතී’’ති.

153. „Er speit es nicht wieder aus“ bedeutet: Ein Krug, der durch sein Umgedrehtsein Wasser ausgoss, nimmt dieses nicht wieder durch seine Mündung auf. Deshalb heißt es: „er lässt es nicht ins Innere eindringen“.

7. ආකාසසුත්තවණ්ණනා

7. Die Erklärung des Ākāsa-Sutta

155. තෙනෙතං වුත්තන්ති තෙන අරියමග්ගස්ස ඉජ්ඣනෙන එතෙසං සබ්බෙසං බොධිපක්ඛියධම්මානං ඉජ්ඣනං වුත්තං.

155. „Deshalb ist dies gesagt worden“ bedeutet: Durch das Gelingen des edlen Pfades ist das Gelingen all dieser zur Erleuchtung beitragenden Faktoren (bodhipakkhiyadhamma) ausgesprochen.

8-9-10. පඨමමෙඝසුත්තාදිවණ්ණනා

8-9-10. Die Erklärung des ersten Megha-Sutta und anderer Suttas

156-158. පංසුරජොජල්ලන්ති භූමිරෙණුසහජාතමලං. වාණිජකොපමෙති වාණිජකොපමපඨමසුත්තෙ චාපි.

156-158. „Staub, Ruß und Schmutz“ bedeutet der mit dem Erdenstaub verbundene Schmutz. „Im Händler-Gleichnis“ bezieht sich auch auf das erste Sutta über das Händler-Gleichnis.

11-12. ආගන්තුකසුත්තාදිවණ්ණනා

11-12. Die Erklärung des Āgantuka-Sutta und anderer Suttas

159-160. සහවිපස්සනස්ස [Pg.412] අරියමග්ගස්ස භාවනාය ඉජ්ඣනෙන එතං අභිඤ්ඤාපරිඤ්ඤෙය්‍යාදිධම්මානං අභිඤ්ඤාපරිජානනාදීනං ඉජ්ඣනං වුත්තං ඛත්තියාදීනං විසයආදිකං කරොන්තස්ස කථාය සජ්ජිතත්තා.

159-160. Durch das Gelingen der Entfaltung des von Einsicht begleiteten edlen Pfades ist das Gelingen des direkten Erkennens, des vollen Verstehens usw. jener Dinge, die direkt zu erkennen und voll zu verstehen sind usw., ausgesprochen, weil die Rede darauf ausgerichtet ist, den Bereich der Krieger-Adligen (khattiyas) usw. darzustellen.

බලකරණීයවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Balakaraṇīya-Vagga ist abgeschlossen.

10. එසනාවග්ගො

10. Das Kapitel über das Suchen (Esanāvaggo)

1. එසනාසුත්තවණ්ණනා

1. Die Erklärung des Esanā-Sutta

161. කාමානන්ති වත්ථුකාමකිලෙසකාමානං. කිලෙසකාමොපි හි කාමිතන්ති පරිකප්පිතෙන විධිනා ච අධිකරාගෙහි එසනීයො. භවානන්ති තිණ්ණං ගතීනං. දිට්ඨිගතිකපරිකප්පිතස්ස බ්‍රහ්මචරියස්ස නිමිත්තභාවතො මිච්ඡාදිට්ඨි ‘‘බ්‍රහ්මචරිය’’න්ති අධිප්පෙතා.

161. „Der Begierden“ (kāmānaṃ) bezieht sich auf die Begierden nach Objekten (vatthukāma) und die Befleckungs-Begierden (kilesakāma). Denn auch die Befleckungs-Begierde ist ein Begehren (kāmita), das durch eine eingebildete Weise und durch intensive Gier zu suchen ist. „Der Daseinsformen“ (bhavānaṃ) bezieht sich auf die drei Daseinsbereiche. Weil sie die Ursache für das von Anhängern falscher Ansichten erdachte heilige Leben ist, ist mit „heiligem Leben“ (brahmacariya) hier die falsche Ansicht (micchādiṭṭhi) gemeint.

2-11. විධාසුත්තාදිවණ්ණනා

2-11. Die Erklärung des Vidhā-Sutta und anderer Suttas

162-171. සෙය්‍යොහමස්මීතිආදිනා තංතංවිභාගෙන ධීයන්ති විධීයන්තීති විධා, මානකොට්ඨාසා, මානට්ඨපනා වා. නීහනන්තීති විබාධෙන්ති.

162-171. Weil sie durch Einteilungen wie „Ich bin besser“ usw. festgelegt (dhīyanti) oder bestimmt (vidhīyantī) werden, heißen sie „vidhā“ (Dünkel-Arten); das sind Teile des Dünkels (mānakoṭṭhāsā) oder Feststellungen von Dünkel (mānaṭṭhapanā). „Sie bezwingen“ (nīhananti) bedeutet: sie beseitigen / drängen zurück.

එසනාවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Esanā-Vagga ist abgeschlossen.

11. ඔඝවග්ගො

11. Das Kapitel über die Fluten (Oghavaggo)

1-2. ඔඝසුත්තාදිවණ්ණනා

1-2. Die Erklärung des Ogha-Sutta und anderer Suttas

172-173. වට්ටෙ ඔහනන්ති ඔසීදාපෙන්තීති ඔඝා. රූපාරූපභවෙති රූපභවෙ ච අරූපභවෙ ච රූපාරූපතණ්හොපනිස්සයා රූපාරූපාවචරකම්මනිබ්බත්තා ඛන්ධා. යොජනට්ඨෙන යොගො.

172-173. Weil sie einen im Kreislauf des Daseins (vaṭṭa) hinabziehen (ohananti) beziehungsweise versinken lassen (osīdāpenti), werden sie Fluten (ogha) genannt. „In feinstofflichen und immateriellen Daseinsbereichen“ bezieht sich auf die Daseinsgruppen (khandhas) im feinstofflichen und immateriellen Dasein, die auf der Grundlage des Begehrens nach feinstofflicher und immaterieller Existenz beruhen und durch Taten der feinstofflichen und immateriellen Sphäre hervorgebracht werden. Ein Joch (yoga) ist es im Sinne des Anschirrens (yojana).

3-4. උපාදානසුත්තාදිවණ්ණනා

3-4. Die Erklärung des Upādāna-Sutta und anderer Suttas

174-175. කාමනවසෙන උපාදියනතො කාමුපාදානං. තෙනාහ ‘‘කාමග්ගහණ’’න්ති. නාමකායස්සාති වෙදනාදීනං චතුන්නං අරූපක්ඛන්ධානං. ඝටනපබන්ධනකිලෙසොති [Pg.413] හෙතුනා ඵලස්ස කම්මවට්ටස්ස විපාකවට්ටෙන දුක්ඛප්පබන්ධසඤ්ඤිතස්ස ඝටනස්ස සම්බජ්ඣනස්ස නිබ්බත්තකකිලෙසො. අන්තග්ගාහිකදිට්ඨි සස්සතුච්ඡෙදගාහො.

174-175. Weil man durch die Kraft des Begehrens anhaftet, ist es das Anhaften an Sinnlichkeit (kāmupādāna). Deshalb heißt es: „Ergreifen von Sinnlichkeit“. „Des Namenskörpers“ (nāmakāya) bezieht sich auf die vier immateriellen Daseinsgruppen wie Gefühl (vedanā) usw. „Die Befleckung des Verknüpfens und Bindens“ ist jene Befleckung, welche das Zusammenfügen und Verbinden der Ursache mit der Wirkung bewirkt – des Kreislaufs der Taten (kammavaṭṭa) mit dem Kreislauf der Reifung (vipākavaṭṭa), was als die Kette des Leidens bekannt ist. Die extremistische Ansicht (antaggāhikadiṭṭhi) ist das Ergreifen von Ewigkeit oder Vernichtung.

උපාදානසුත්තාදිවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Upādāna-Sutta und anderer Suttas ist abgeschlossen.

5-10. අනුසයසුත්තාදිවණ්ණනා

5-10. Die Erklärung des Anusaya-Sutta und anderer Suttas

176-181. ථාමගතට්ඨෙනාති සත්තසන්තානෙ ථිරභාවූපගමනභාවෙන. ථාමගතන්ති ච අඤ්ඤෙහි අසාධාරණො කාමරාගාදීනංයෙව ආවෙණිකො සභාවො දට්ඨබ්බො. කාමරාගොවාති කාමරාගො එව අප්පහීනො. සො සති පච්චයලාභෙ උප්පජ්ජනාරහතාය සන්තානෙ අනුසෙතීති අනුසයො. සෙසෙසුපීති පටිඝානුසයාදීසු. ඔරම්භාගො වුච්චති කාමධාතු රූපාරූපභාවතො හෙට්ඨාභූතත්තා. තත්ථ පවත්තියා පච්චයභාවතො ඔරම්භාගියානි යථා ‘‘පච්ඡියො ගොදුහකො’’ති. සංයොජෙන්තීති සංයොජනානි, හෙට්ඨා විය අත්ථො වත්තබ්බො. උද්ධම්භාගො මහග්ගතභාගො, තස්ස හිතානීති සබ්බං හෙට්ඨා වුත්තනයත්තා න වුත්තන්ති අධිප්පායො.

176-181. „Im Sinne des Festgewordenseins“ bedeutet im Sinne des Erlangens von Stabilität im Kontinuum der Lebewesen. Und unter „festgeworden“ (thāmagata) ist die exklusive, spezifische Natur eben der Sinnengier usw. zu verstehen. „Oder Sinnengier“ bedeutet eben die nicht aufgegebene Sinnengier. Da diese im Kontinuum schlummert, weil sie beim Erhalt einer Bedingung aufsteigen kann, wird sie als latente Tendenz (anusaya) bezeichnet. Ebenso verhält es sich bei den übrigen, wie der latenten Tendenz des Widerwillens (paṭighānusaya) usw. Als der „untere Teil“ (orambhāga) wird die Sinneswelt (kāmadhātu) bezeichnet, da sie tiefer liegt als das feinstoffliche und immaterielle Dasein. Weil sie Bedingungen für die Existenz darin sind, heißen sie „zum unteren Teil gehörig“ (orambhāgiya), wie im Vergleich: „der Melkkübel des Kuhmelkers“. Da sie fesseln, heißen sie „Fesseln“ (saṃyojanāni); die Bedeutung ist wie zuvor zu erklären. Der „obere Teil“ (uddhambhāga) ist der erhabene Zustand (mahaggata); das ihm Dienliche – all dies wird mit der Absicht, dass es der oben erklärten Methode entspricht, hier nicht noch einmal ausgeführt.

අනුසයසුත්තාදිවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Anusaya-Sutta und anderer Suttas ist abgeschlossen.

ඔඝවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Ogha-Vagga ist abgeschlossen.

මග්ගසංයුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Magga-Saṃyutta ist abgeschlossen.

2. බොජ්ඣඞ්ගසංයුත්තං

2. Das Bojjhaṅga-Saṃyutta (Die Sammlung über die Erleuchtungsglieder)

1. පබ්බතවග්ගො

1. Das Kapitel über die Berge (Pabbatavaggo)

1.හිමවන්තසුත්තවණ්ණනා

1. Die Erklärung des Himavanta-Sutta

182. බුජ්ඣති [Pg.414] චතුසච්චං අරියසාවකො එතායාති බොධං, ධම්මසාමග්ගී, අරියසාවකො පන චතුසච්චං බුජ්ඣතීති බොධි. අඞ්ගාති කාරණා. යාය ධම්මසාමග්ගියාති සම්බන්ධො. තණ්හාවසෙන පතිට්ඨානං, දිට්ඨිවසෙන ආයූහනා. සස්සතදිට්ඨියා පතිට්ඨානං, උච්ඡෙදදිට්ඨියා ආයූහනා. ලීනවසෙන පතිට්ඨානං, උද්ධච්චවසෙන ආයූහනා. කාමසුඛානුයොගවසෙන පතිට්ඨානං, අත්තකිලමථානුයොගවසෙන ආයූහනා. ඔඝතරණසුත්තවණ්ණනායං (සං. නි. 1.1) –

182. „Dadurch erkennt der edle Jünger die vier Wahrheiten“, das ist die Erkenntnis (bodha), nämlich die Vollständigkeit der heilsamen Geisteszustände (dhammasāmaggī). Dass aber der edle Jünger die vier Wahrheiten erkennt, ist Erleuchtung (bodhi). „Glieder“ (aṅgā) bedeutet Faktoren. Die syntaktische Verbindung lautet: „durch welche Vollständigkeit der Faktoren“. Das Stillstehen (patiṭṭhāna) geschieht durch Gier (taṇhā), das Streben (āyūhanā) durch Ansichten (diṭṭhi). Das Stillstehen geschieht durch die Ewigkeitsansicht, das Streben durch die Vernichtungsansicht. Das Stillstehen geschieht durch Trägheit (līna), das Streben durch Unruhe (uddhacca). Das Stillstehen geschieht durch die Hingabe an Sinnenlust, das Streben durch die Hingabe an Selbstkasteiung. In der Erklärung des Oghataraṇa-Sutta (SN 1.1) –

‘‘කිලෙසවසෙන පතිට්ඨානං, අභිසඞ්ඛාරවසෙන ආයූහනා. තණ්හාදිට්ඨීහි පතිට්ඨානං, අවසෙසකිලෙසාභිසඞ්ඛාරෙහි ආයූහනා, සබ්බාකුසලාභිසඞ්ඛාරවසෙන පතිට්ඨානං, සබ්බලොකියකුසලාභිසඞ්ඛාරවසෙන ආයූහනා’’ති –

„Das Stillstehen geschieht durch Befleckungen (kilesa), das Streben durch karmische Gestaltungen (abhisaṅkhāra). Das Stillstehen geschieht durch Begehren und Ansichten, das Streben durch die übrigen Befleckungen und karmischen Gestaltungen. Das Stillstehen geschieht durch alle unheilsamen karmischen Gestaltungen, das Streben durch alle weltlichen heilsamen karmischen Gestaltungen“ –

වුත්තෙසු පකාරෙසු ඉධ අවුත්තානං වසෙන වෙදිතබ්බො. කිලෙසසන්තානනිද්දාය උට්ඨහතීති එතෙන සිඛාපත්තවිපස්සනාසහගතානම්පි සතිආදීනං බොජ්ඣඞ්ගභාවං දස්සෙති. චත්තාරීතිආදිනා මග්ගඵලෙන සහගතානං. සත්තහි බොජ්ඣඞ්ගෙහි භාවිතෙහි සච්චපටිවෙධො හොතීති කථමිදං ජානිතබ්බන්ති චොදනං සන්ධායාහ ‘‘යථාහා’’තිආදි. ඣානඞ්ගමග්ගඞ්ගාදයො වියාති එතෙන බොධිබොජ්ඣඞ්ගසද්දානං සමුදායාවයවවිසයතං දස්සෙති. සෙනඞ්ගරථඞ්ගාදයො වියාති එතෙන පුග්ගලපඤ්ඤත්තියා අවිජ්ජමානපඤ්ඤත්තිභාවං දස්සෙති.

Unter den genannten Arten ist dies anhand derjenigen zu verstehen, die hier nicht erwähnt sind. „Er erwacht aus dem Schlaf des Stroms der Befleckungen“ zeigt, dass auch Achtsamkeit (sati) usw., welche von der den Gipfel erreichten Einsicht (sikhāpatta-vipassanā) begleitet sind, Erleuchtungsglieder sind. Mit „vier“ usw. ist das von Pfad und Frucht Begleitete gemeint. In Bezug auf den Einwand: „Wie kann man wissen, dass durch die Entfaltung der sieben Erleuchtungsglieder die Wahrheitsdurchdringung stattfindet?“, sagt er „wie gesagt wurde“ usw. Mit „wie Vertiefungsglieder (jhānaṅga), Pfadglieder (maggaṅga) usw.“ zeigt er die Beziehung von Ganzheit und Teilen bei den Begriffen „bodhi“ und „bojjhaṅga“ auf. Mit „wie Heeresglieder, Wagenglieder usw.“ zeigt er auf, dass die Bezeichnung einer Person (puggalapaññatti) die Begrifflichkeit von etwas im absoluten Sinne Nicht-Existierendem (avijjamānapaññatti) ist.

බොධාය සංවත්තන්තීති බොජ්ඣඞ්ගාති වුත්තං ‘‘කාරණත්ථො අඞ්ගසද්දො’’ති. බුජ්ඣතීති බොධි, බොධියා එව අඞ්ගාති බොජ්ඣඞ්ගාති වුත්තං ‘‘බුජ්ඣන්තීති බොජ්ඣඞ්ගා’’ති. විපස්සනාදීනං කාරණානං බුජ්ඣිතබ්බානං සච්චානං අනුරූපං පච්චක්ඛභාවෙන පටිමුඛං අවිපරීතං සම්මා බුජ්ඣන්තීති එවං වත්ථුවිසෙසදීපකෙහි උපරිමග්ගෙහි අනුබුජ්ඣන්තීතිආදිනා වුත්තබොධිසද්දෙහි නිප්පදෙසෙන වුත්තං [Pg.415] ‘‘බුජ්ඣනතාසාමඤ්ඤෙන සඞ්ගණ්හාතී’’ති. එත්ථ ච ලීනපතිට්ඨාන-කාමසුඛල්ලිකානුයොග-උච්ඡෙදාභිනිවෙසානං ධම්මවිචය-වීරියපීතිපධාන-ධම්මසාමග්ගී පටිපක්ඛො. උද්ධච්චායූහනඅත්තකිලමථානුයොග-සස්සතාභිනිවෙසානං පස්සද්ධිසමාධි-උපෙක්ඛාපධාන-ධම්මසාමග්ගී පටිපක්ඛො. සති පන උභයත්ථාපි ඉච්ඡිතබ්බා. තථා හි සා සබ්බත්ථිකා වුත්තා.

Weil sie zum Erwachen führen, werden sie Erleuchtungsglieder (bojjhaṅgā) genannt, wobei es heißt: „Das Wort ‚Glied‘ (aṅga) hat die Bedeutung einer Ursache.“ Was erwacht, ist das Erwachen (bodhi); weil sie Glieder eben dieses Erwachens sind, werden sie Erleuchtungsglieder genannt, oder es heißt: „Weil sie erwachen, sind sie Erleuchtungsglieder.“ Dass sie die zu erkennenden Wahrheiten durch die Ursachen wie Vipassanā usw. in einer entsprechenden, unmittelbaren, direkten und unverfälschten Weise richtig erkennen, ist ohne Einschränkung gesagt worden mit: „Er erfasst sie durch die Allgemeinheit des Erwachens“, unter Verwendung von Ausdrücken für das Erwachen wie „sie erkennen nachträglich durch die höheren Pfade, welche die Besonderheit des Objekts erhellen“ und so weiter. Und hierbei ist die Harmonie der Geistesfaktoren, in der die Ergründung der Phänomene, Tatkraft und Verzückung vorherrschen, das Gegenmittel gegen Trägheit, Stillstand, das Streben nach Sinnenlust und das Festhalten an der Vernichtungsansicht. Die Harmonie der Geistesfaktoren, in der Ruhe, Konzentration und Gleichmut vorherrschen, ist das Gegenmittel gegen Unruhe, Bemühen, die Ausübung von Selbstkasteiung und das Festhalten an der Ewigkeitsansicht. Achtsamkeit jedoch ist in beiden Fällen erwünscht. Denn sie ist als allzeit nützlich bezeichnet worden.

සං-සද්දො පසංසායං. පුනදෙව සුන්දරො ච අත්ථොපීති ආහ ‘‘පසත්ථො සුන්දරො ච බොජ්ඣඞ්ගො’’ති. අභිනිබ්බත්තෙතීති අභිවිසිට්ඨභාවෙන නිබ්බත්තෙති සවිසෙසභාවං වදති. ‘‘එකෙ වණ්ණයන්තී’’ති වත්වා තත්ථ යථාවුත්තවිවෙකත්තයතො අඤ්ඤං විවෙකද්වයං උද්ධරිත්වා දස්සෙතුං ‘‘තෙ හී’’තිආදි වුත්තං. තත්ථ ඣානක්ඛණෙ තාව කිච්චතො වික්ඛම්භනවිවෙකනිස්සිතං, විපස්සනාක්ඛණෙ අජ්ඣාසයතො පටිප්පස්සද්ධිවිවෙකනිස්සිතං භාවෙතීති. තෙනාහ – ‘‘අනුත්තරං විමොක්ඛං උපසම්පජ්ජ විහරිස්සාමී’’ති. තත්ථ තත්ථ නිච්ඡයතාය කසිණජ්ඣානග්ගහණෙන අනුප්පාදානම්පි ගහණං දට්ඨබ්බං.

Das Präfix „saṃ“ steht im Sinne von Lob. Wegen der weiteren Bedeutung von „schön“ sagte er: „Ein gelobtes und schönes Erleuchtungsglied“. „Er bringt hervorragend hervor“ (abhinibbatteti) bedeutet: er bringt in einem hervorragenden Zustand hervor, er spricht von einem Zustand der Besonderheit. Nachdem gesagt wurde: „Einige loben“, wurde „Sie nämlich...“ usw. gesagt, um zwei andere Arten der Abgeschiedenheit im Unterschied zu den drei zuvor erwähnten Abgeschiedenheiten hervorzuheben und zu zeigen. Dabei entfaltet er im Moment der Vertiefung entsprechend seiner Funktion das, was sich auf die Abgeschiedenheit durch Unterdrückung stützt, und im Moment der Einsicht entsprechend seiner Neigung das, was sich auf die Abgeschiedenheit durch Beruhigung stützt. Deshalb sagte er: „Ich werde die unübertreffliche Befreiung erreichen und darin verweilen“. In den jeweiligen Fällen ist aufgrund der Bestimmtheit durch das Ergreifen der Kasiṇa-Vertiefung auch das Ergreifen des Nicht-Entstehens anzunehmen.

හිමවන්තසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung der Himavanta-Sutta ist abgeschlossen.

2. කායසුත්තවණ්ණනා

2. Die Erklärung der Kāya-Sutta

183. තිට්ඨන්ති එතෙනාති ඨිති, කාරණං. කම්මඋතුචිත්තාහාරසඤ්ඤිතො චතුබ්බිධො පච්චයො ඨිති එතස්සාති පච්චයට්ඨිතිකො. ආහාරපච්චයසද්දා හි එකත්ථා. සුභම්පීති කාමච්ඡන්දො පච්චයො, අසුභෙ සුභාකාරෙන පවත්තනතො සුභන්ති වුච්චති. තෙන කාරණෙන පවත්තනකස්ස අඤ්ඤස්ස කාමච්ඡන්දස්ස නිමිත්තත්තා සුභනිමිත්තන්ති. සුභස්සාති යථාවුත්තස්ස සුභස්ස. ආරම්මණම්පීති සුභාකාරෙන, ඉට්ඨාකාරෙන වා ගය්හමානං රූපාදිආරම්මණම්පි සුභනිමිත්තං වුත්තාකාරෙන. අනුපායමනසිකාරොති ආකඞ්ඛිතස්ස හිතසුඛස්ස අනුපායභූතො මනසිකාරො, තතො එව උප්පථමනසිකාරොති අයොනිසොමනසිකාරො. තස්මින්ති යථානිද්ධාරිතෙ කාමච්ඡන්දභූතෙ තදාරම්මණභූතෙ ච දුවිධෙපි සුභනිමිත්තෙ. අට්ඨකථායං පන ‘‘සුභාරම්මණෙ’’ඉච්චෙව වුත්තං. අත්ථි, භික්ඛවෙ, සුභනිමිත්තන්තිආදීති ආදි-සද්දෙන කාමච්ඡන්දනීවරණස්ස ආහාරදස්සනපාළි උත්තානාති කත්වා වුත්තං – ‘‘එවං සබ්බනීවරණෙසු යොජනා වෙදිතබ්බා’’ති.

183. „Wodurch sie bestehen, das ist das Bestehen (ṭhiti)“, das heißt die Ursache. Das, wessen Bestehen die vierfache Bedingung ist, die als Karma, Jahreszeit, Geist und Nahrung bezeichnet wird, ist „bedingt durch die Bedingungen“ (paccayaṭṭhitika). Denn die Wörter Bedingung und Nahrung haben dieselbe Bedeutung. „Auch das Schöne“ bezieht sich auf die Bedingung für Sinnenlust; weil sie im Unschönen in Form des Schönen auftritt, wird sie „schön“ genannt. Weil es aus diesem Grund die Ursache für das Entstehen einer anderen Sinnenlust ist, wird es „schönes Merkmal“ (subhanimitta) genannt. „Des Schönen“ bedeutet: des oben erwähnten Schönen. „Auch das Objekt“ bedeutet: Ein Objekt wie eine Form usw., das in einer schönen oder begehrenswerten Weise erfasst wird, wird in der beschriebenen Weise ebenfalls als „schönes Merkmal“ bezeichnet. „Ungeeignete Aufmerksamkeit“ (anupāyamanasikāro) ist eine Aufmerksamkeit, die kein Mittel für das gewünschte Wohl und Glück ist, und daher eine auf Abwege führende Aufmerksamkeit, d. h. unweise Aufmerksamkeit. „In diesem“ bezieht sich auf die zweifache Art des schönen Merkmals, wie es oben bestimmt wurde, d. h. sowohl das, was als Sinnenlust besteht, als auch das, was dessen Objekt ist. Im Kommentar heißt es jedoch schlicht „beim schönen Objekt“. Durch das Wort „usw.“ in „Es gibt, ihr Mönche, ein schönes Merkmal“ wird der Pali-Text, der die Nahrung für das Hemmnis der Sinnenlust aufzeigt, als klar verständlich dargestellt, und es wird gesagt: „Ebenso ist die Anwendung bei allen Hemmnissen zu verstehen.“

පටිඝොපි [Pg.416] පටිඝනිමිත්තං පුරිමුප්පන්නස්ස පච්ඡා උප්පජ්ජනකස්ස නිමිත්තභාවතො. පටිඝාරම්මණං නාම එකූනවීසති ආඝාතවත්ථුභූතා සත්තසඞ්ඛාරා. අරතීති පන්තසෙනාසනාදීසු අරමණං. උක්කණ්ඨිතාති උක්කණ්ඨභාවො. පන්තෙසූති දූරෙසු, විවිත්තෙසු වා. අධිකුසලෙසූති සමථවිපස්සනාධම්මෙසු. අරති රතිපටිපක්ඛො. අරතිතාති අරමණාකාරො. අනභිරතීති අනභිරතභාවො. අනභිරමණාති අනභිරමණාකාරො. උක්කණ්ඨිතාති උක්කණ්ඨනාකාරො. පරිතස්සිතාති උක්කණ්ඨනවසෙනෙව පරිතස්සනා.

Auch der Widerwille ist die Ursache für Widerwille (paṭighanimitta), weil das zuvor Entstandene die Ursache für das später Entstehende ist. Das „Objekt des Widerwillens“ bezeichnet die Lebewesen und die Gestaltungen, welche die neunzehn Grundlagen des Grolls bilden. „Unlust“ (arati) bedeutet das Nicht-Gefallen an entlegenen Lagestätten und Ähnlichem. „Unzufriedenheit“ (ukkaṇṭhitā) ist der Zustand des Unzufriedenseins. „In entlegenen“ bedeutet in fernen oder einsamen Orten. „In den höheren heilsamen Dingen“ bedeutet in den Phänomenen von Geistesruhe und Einsicht. Unlust ist das Gegenteil von Freude. „Unlustigkeit“ ist die Art und Weise des Nicht-Gefallens. „Nicht-Erfreuen“ ist der Zustand des Nicht-Erfreutseins. „Nicht-Sich-Erfreuen“ ist die Art und Weise des Nicht-Sich-Erfreuens. „Unzufriedenheit“ ist die Art und Weise des Unzufriedenseins. „Besorgnis“ (paritassitā) ist die Ängstlichkeit, die eben durch den Zustand der Unzufriedenheit entsteht.

ආගන්තුකං, න සභාවසිද්ධං. කායාලසියන්ති නාමකායෙ අලසභාවො. සම්මොහවිනොදනියං පන ‘‘තන්දීති ජාතිආලසිය’’න්ති වුත්තං. වදතීති එතෙන අතිසීතාදිපච්චයා සඞ්කොචාපත්තිං දස්සෙති. යං සන්ධාය වුත්තං කිලෙසවත්ථුවිභඞ්ගෙ (විභ. අට්ඨ. 857). තන්දීති ජාතිආලසියං. තන්දියනාති තන්දියනාකාරො. තන්දිමනකතාති තන්දියා අභිභූතචිත්තතා. අලසස්ස භාවො ආලස්‍යං. ආලස්‍යායනාකාරො ආලස්‍යායනා. ආලස්‍යායිතස්ස භාවො ආලස්‍යායිතත්තං. ඉති සබ්බෙහිපි ඉමෙහි පදෙහි කිලෙසවසෙන කායාලසියං කථිතං.

Hinzugekommen, nicht aus eigener Natur bestehend. „Trägheit des Körpers“ bezeichnet den trägen Zustand im mentalen Körper. In der Sammohavinodanī hingegen heißt es: „Tandī (Müdigkeit) bedeutet angeborene Trägheit.“ Mit dem Wort „er sagt“ zeigt er das Eintreten einer Erstarrung aufgrund von Bedingungen wie extremer Kälte usw. In Bezug worauf im Kilesavatthuvibhaṅga gesagt wurde: „Tandī“ bedeutet angeborene Trägheit. „Tandiyanā“ ist die Art und Weise des Trägeseins. „Tandimanakatā“ ist der Zustand, in dem der Geist von Trägheit überwählt ist. Der Zustand eines Trägen ist Trägheit (ālasya). „Ālasyāyanā“ ist das Verhalten der Trägheit. Der Zustand dessen, der träge geworden ist, ist die Trägheit (ālasyāyitatta). So wird mit all diesen Begriffen die Trägheit des Körpers unter dem Einfluss von Befleckungen beschrieben.

කිලෙසවසෙනාති සම්මොහවසෙන. කායවිනමනාති කායස්ස විරූපතො නමනා. ජම්භනාති ඵන්දනා. පුනප්පුනං ජම්භනා විජම්භනා. ආනමනාති පුරතො නමනා. විනමනාති පච්ඡතො නමනා. සන්නමනාති සමන්තතො නමනා. පණමනාති යථා හි තන්තතො උට්ඨිතපෙසකාරො කිඤ්චිදෙව උපරිට්ඨිතං ගහෙත්වා උජුං කායං උස්සාපෙති, එවං කායස්ස උද්ධං ඨපනා. බ්‍යාධියකන්ති උප්පන්නබ්‍යාධිතා. ඉති සබ්බෙහිපි ඉමෙහි පදෙහි කිලෙසවසෙන කායඵන්දනමෙව කථිතං (විභ. අට්ඨ. 858).

„Unter dem Einfluss von Befleckungen“ bedeutet unter dem Einfluss von Verwirrung. „Körperkrümmung“ ist das unnatürliche Biegen des Körpers. „Dehnen“ (jambhanā) bedeutet das Sich-Regen. Wiederholtes Dehnen ist das Ausstrecken. „Vornüberbeugen“ ist das Beugen nach vorn. „Rückwärtsbeugen“ ist das Beugen nach hinten. „Zusammenbeugen“ ist das Beugen nach allen Seiten. „Aufrichten“ ist das Aufrichten des Körpers nach oben, so wie ein Weber, der vom Webstuhl aufsteht, nach etwas greift, das sich weiter oben befindet, und so seinen Körper gerade aufrichtet. „Kränkeln“ ist der Zustand einer ausgebrochenen Krankheit. So wird mit all diesen Begriffen die körperliche Unruhe unter dem Einfluss von Befleckungen beschrieben.

භත්තපරිළාහොති භත්තවසෙන පරිළාහුප්පත්ති. භුත්තාවිස්සාති භුත්තවතො. භත්තමුච්ඡාති භත්තගෙලඤ්ඤං. අතිභුත්තපච්චයා හි මුච්ඡාපත්තො විය හොති. භත්තකිලමථොති භුත්තපච්චයා කිලන්තභාවො. භත්තපරිළාහොති භත්තදරථො. කුච්ඡිපූරං භුත්තවතො හි පරිළාහුප්පත්තියා උපහතින්ද්‍රියො විය හොති, කායො ඛිජ්ජති. කායදුට්ඨුල්ලන්ති භුත්තභත්තං නිස්සාය කායස්ස අකම්මඤ්ඤතා.

„Speise-Fieber“ ist das Entstehen von Hitze aufgrund von Nahrung. „Desjenigen, der gegessen hat“ bedeutet dessen, der gespeist hat. „Speise-Ohnmacht“ ist die Benommenheit durch Nahrung. Denn infolge von übermäßigem Essen wird man wie ohnmächtig. „Speise-Ermüdung“ ist der Erschöpfungszustand aufgrund des Essens. „Speise-Fieber“ ist die durch Nahrung bedingte Bedrängnis. Denn bei einem, der sich den Bauch vollgeschlagen hat, sind aufgrund des Entstehens von Hitze die Sinnesorgane wie gelähmt, und der Körper leidet Not. „Trägheit des Körpers“ ist die Unbrauchbarkeit des Körpers aufgrund der aufgenommenen Speise.

චිත්තස්ස [Pg.417] ලීයනාකාරොති ආරම්මණෙ චිත්තස්ස සඞ්කොචප්පත්ති. චිත්තස්ස අකල්‍යතාති චිත්තස්ස ගිලානභාවො. ගිලානොති අකල්ලකො වුච්චති. තථා චාහ ‘‘නාහං, භන්තෙ, අකල්ලකො’’ති. අකම්මඤ්ඤතාති චිත්තගෙලඤ්ඤසඞ්ඛාතො අකම්මඤ්ඤනාකාරො. ඔලීයනාති ඔලීයනාකාරො. ඉරියාපථිකම්පි චිත්තං යස්ස වසෙන ඉරියාපථං සන්ධාරෙතුං අසක්කොන්තො ඔලීයති, තස්ස තං ආකාරං සන්ධාය වුත්තං ‘‘ඔලීයනා’’ති. දුතියපදං උපසග්ගෙන වඩ්ඪිතං. ලීනන්ති අවිප්ඵාරිකතාය සඞ්කොචප්පත්තං. ඉතරෙ ද්වෙ ආකාරනිද්දෙසා. ථිනන්ති අවිප්ඵාරිකතාය අනුස්සාහනා අසඞ්ගහනසඞ්ගහනං. ථියනාකාරො ථියනා. ථියිතත්තන්ති ථියිතස්ස ආකාරො, අවිප්ඵාරිකතාති අත්ථො.

„Der Zustand des Schlaffwerdens des Geistes“ bedeutet das Zusammenziehen des Geistes bezüglich des Objekts. „Die Unpässlichkeit des Geistes“ ist der Zustand des Krankseins des Geistes. Als „krank“ wird der Unpässliche bezeichnet. So sagte er: „Ich bin nicht unpässlich, Herr.“ „Die Unarbeitbarkeit“ ist der als Krankheit des Geistes bezeichnete Zustand der Unarbeitbarkeit. „Das Zurückweichen“ ist die Art und Weise des Zurückweichens. Auch in Bezug auf das in den Körperhaltungen aktive Geist-Moment, unter dessen Einfluss jemand, der unfähig ist, die Körperhaltung aufrechtzuerhalten, zurückweicht – im Hinblick auf diesen Zustand wird gesagt: „Zurückweichen“. Das zweite Wort ist durch ein Präfix erweitert. „Träge“ bedeutet das aufgrund von Inaktivität in einen Zustand des Zusammenziehens Geratene. Die anderen beiden sind Bestimmungen der Art und Weise. „Starrheit“ ist das Nicht-Anstrengen, das Nicht-Zusammenhalten aufgrund von Inaktivität. Die Art und Weise des Erstarrens ist das Erstarren. „Der Zustand des Erstarrtseins“ ist die Art und Weise des Erstarrten; die Bedeutung ist Inaktivität.

චෙතසො අවූපසමොති චිත්තස්ස අවූපසන්තතා අසන්නිසින්නභාවො. තෙනාහ – ‘‘අවූපසන්තාකාරො’’ති. අත්ථතො පනෙතන්ති ස්වායං අවූපසන්තාකාරො වික්ඛෙපසභාවත්තා වික්ඛෙපහෙතුතාය ච අත්ථතො එතං උද්ධච්චකුක්කුච්චමෙව.

„Die Unberuhigtheit des Geistes“ ist der Zustand der Unberuhigtheit, der Zustand des Nicht-Sich-Niederlassens des Geistes. Daher heißt es: „die Art und Weise des Unberuhigtseins“. Dem Sinne nach aber ist dies so: Da dieser Zustand des Unberuhigtseins die Natur der Zerstreuung besitzt und die Ursache für Zerstreuung ist, ist dies dem Sinne nach eben Aufgeregtheit und Gewissensunruhe.

විචිකිච්ඡාය ආරම්මණධම්මා නාම ‘‘බුද්ධෙ කඞ්ඛතී’’තිආදිනා ආගතඅට්ඨකඞ්ඛාවත්ථුභූතා ධම්මා. යස්මා විචිකිච්ඡා බ්‍යාපාදාදයො විය අනු අනු උග්ගහණපච්චයා උප්පජ්ජති, තස්මා කඞ්ඛාට්ඨානීයං ආරම්මණමෙව දස්සිතං ‘‘විචිකිච්ඡාය ආරම්මණධම්මා’’ති. යස්මා පුරිමුප්පන්නා විචිකිච්ඡා පච්ඡා විචිකිච්ඡාය පච්චයො හොති, තස්මා විචිකිච්ඡාපි විචිකිච්ඡාට්ඨානීයධම්මා වෙදිතබ්බා. තත්‍රායං වචනත්ථො – තිට්ඨන්ති පවත්තන්ති එත්ථාති ඨානීයා, විචිකිච්ඡා එව ඨානීයා විචිකිච්ඡාට්ඨානීයා. අට්ඨකථායං පන ආරම්මණස්සපි තත්ථ විසෙසපච්චයතං උපාදාය ‘‘කාමච්ඡන්දො විචිකිච්ඡාති ඉමෙ ද්වෙ ධම්මා ආරම්මණෙන කථිතා’’ති වුත්තං. සුභනිමිත්තස්ස හි පච්චයභාවමත්තං සන්ධායෙතං වුත්තං, තථාපි යථා ‘‘පටිඝම්පි පටිඝනිමිත්ත’’න්ති කත්වා ‘‘බ්‍යාපාදො උපනිස්සයෙන කථිතො’’ති වුත්තං, එවං සුභම්පි සුභනිමිත්තන්ති කත්වා කාමච්ඡන්දො උපනිස්සයෙන කථිතොති සක්කා විඤ්ඤාතුං. සෙසා ථිනමිද්ධඋද්ධච්චකුක්කුච්චානි. තත්ථ ථිනමිද්ධං අඤ්ඤමඤ්ඤං සහජාතාදිවසෙන පච්චයො, තථා උද්ධච්චකුක්කුච්චන්ති. උභයෙසම්පි උපනිස්සයකොටියා පච්චයභාවෙ වත්තබ්බමෙව නත්ථීති ආහ ‘‘සහජාතෙන ච උපනිස්සයෙන චා’’ති.

Als „die Objektdinge des Zweifels“ werden jene Dinge bezeichnet, welche die acht Grundlagen des Zweifels bilden, die durch Textstellen wie „er zweifelt am Buddha“ überliefert sind. Weil der Zweifel, ähnlich wie Übelwollen usw., infolge wiederholten unaufmerksamen Auffassens entsteht, deshalb wird eben das Objekt, das als Grundlage des Zweifels dient, durch den Ausdruck „die Objektdinge des Zweifels“ gezeigt. Weil der zuvor entstandene Zweifel eine Bedingung für den späteren Zweifel ist, muss man wissen, dass auch der Zweifel selbst zu den als Grundlage des Zweifels dienenden Dingen gehört. Hierbei ist die Wortbedeutung: Worin [etwas] steht oder fortbesteht, das sind „Grundlagen“; der Zweifel selbst ist die Grundlage, daher „die als Grundlage des Zweifels dienenden Dinge“. Im Kommentar aber wird im Hinblick darauf, dass auch das Objekt dabei eine spezifische Bedingung ist, gesagt: „Sinnliches Verlangen und Zweifel – diese beiden Dinge werden mittels des Objekts erklärt“. Dies wurde nämlich im Hinblick auf die bloße Eigenschaft des schönen Zeichens als Bedingung gesagt; dennoch, so wie man „auch den Widerstand als Zeichen des Widerstands“ nimmt und sagt: „Übelwollen wird durch die starke Abhängigkeit erklärt“, so kann man verstehen, dass man auch „das Schöne als das schöne Zeichen“ nimmt und so das sinnliche Verlangen durch die starke Abhängigkeit erklärt wird. Die übrigen sind Starrheit und Trägheit sowie Aufgeregtheit und Gewissensunruhe. Dabei sind Starrheit und Trägheit füreinander Bedingungen im Wege des Mitentstehens usw., und ebenso verhält es sich mit Aufgeregtheit und Gewissensunruhe. Da über die Bedingtheit beider im Sinne einer starken Abhängigkeit überhaupt nicht erst gesprochen werden muss, sagte er: „sowohl durch Mitentstehen als auch durch starke Abhängigkeit“.

යස්මා [Pg.418] සති නාම ‘‘චත්තාරො සතිපට්ඨානා’’තිආදිනා තෙසං තෙසං ධම්මානං අනුස්සරණවසෙන වත්තති, තස්මා තෙ ධම්මා සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගට්ඨානීයා නාම. ලොකුත්තරධම්මෙ ච අනුස්සවාදිවසෙන ගහෙත්වා තථා පවත්තතෙව. තෙන වුත්තං ‘‘සතියා’’තිආදි.

Weil die Achtsamkeit im Wege des Erinnerns an diese und jene Dinge gemäß Textstellen wie „die vier Grundlagen der Achtsamkeit“ usw. wirksam ist, deshalb werden jene Dinge als „Grundlagen des Achtsamkeits-Erleuchtungsgliedes“ bezeichnet. Und auch bezüglich der überweltlichen Dinge ist sie in eben dieser Weise wirksam, indem sie diese durch Hörensagen usw. erfasst. Daher wurde gesagt: „für die Achtsamkeit“ usw.

කොසල්ලං වුච්චති පඤ්ඤා, තතො උප්පන්නා කොසල්ලසම්භූතා. අනවජ්ජසුඛවිපාකාති අනවජ්ජා හුත්වා සුඛවිපාකා විපච්චනකා. පදද්වයෙන පච්චයතො සභාවතො කිච්චතො ඵලතො කුසලධම්මං දස්සෙති. අකුසලනිද්දෙසෙපි එසෙව නයො. සාවජ්ජාති ගාරය්හා. අනවජ්ජාති අගාරය්හා. හීනා ලාමකා. පණීතා සෙට්ඨා. කණ්හා කාළකා අසුද්ධා. සුක්කා ඔදාතා සුද්ධා. පටිභාග-සද්දො පඨමෙ විකප්පෙ සදිසකොට්ඨාසත්ථො, දුතියෙ පටිපක්ඛකොට්ඨාසත්ථො, තතියෙ නිග්ගහෙතබ්බපටිපක්ඛකොට්ඨාසත්ථො දට්ඨබ්බො.

Als „Geschicklichkeit“ wird die Weisheit bezeichnet; das daraus Entstandene ist das „aus Geschicklichkeit Geborene“. „Tadellos und von glückbringender Reifung“ bedeutet, dass sie tadellos sind und zu glückbringender Reifung heranreifen. Durch die beiden Wörter zeigt er das heilsame Ding hinsichtlich der Bedingung, des Eigenwesens, der Funktion und der Frucht. Auch in der Erklärung des Unheilsamen gilt dieselbe Methode. „Fehlerhaft“ bedeutet tadelnswert. „Tadellos“ bedeutet nicht tadelnswert. „Niedrig“ bedeutet minderwertig. „Erhaben“ bedeutet vortrefflich. „Dunkel“ bedeutet schwarz, unrein. „Hell“ bedeutet weiß, rein. Das Wort „Gegenstück“ ist in der ersten Alternative im Sinne eines „gleichartigen Teils“ zu verstehen, in der zweiten im Sinne eines „gegnerischen Teils“ und in der dritten im Sinne eines „zu bezwingenden gegnerischen Teils“.

කුසලකිරියාය ආදිකම්මභාවෙන පවත්තවීරියං ධිතිසභාවතාය ධාතූති වුත්තන්ති ආහ ‘‘ආරම්භධාතූති පඨමාරම්භවීරිය’’න්ති. ලද්ධාසෙවනං වීරියං බලප්පත්තං හුත්වා පටිපක්ඛං විධමතීති ආහ – ‘‘නික්කමධාතූති කොසජ්ජතො නික්ඛන්තත්තා තතො බලවතර’’න්ති. අධිමත්තාධිමත්තතරානං පටිපක්ඛධම්මානං විධමනසමත්ථං පටුපටුතරාදිභාවප්පත්තං හොතීති ආහ – ‘‘පරක්කමධාතූති පරං පරං ඨානං අක්කමනතාය තතොපි බලවතර’’න්ති.

Er sagt: „Das Element der Initiative ist die erste anfängliche Tatkraft“, weil die Tatkraft, die als erste Handlung beim Ausüben des Heilsamen wirksam ist, aufgrund ihrer Natur der Standhaftigkeit als „Element“ bezeichnet wird. Er sagt: „Das Element des Fortschreitens ist noch kraftvoller als jene, weil es aus der Trägheit herausgetreten ist“, da die Tatkraft, die Übung erlangt hat, stark geworden ist und das Gegenteil vernichtet. Er sagt: „Das Element des Vorwärtsschreitens ist noch kraftvoller als jene, weil es eine immer höhere Stufe beschreitet“, da es fähig ist, die starken und noch stärkeren gegnerischen Faktoren zu vernichten, und einen immer schärferen Zustand erreicht hat.

තිට්ඨති පවත්තති එත්ථාති ඨානීයා. ආරම්මණධම්මා, පීතිසම්බොජ්ඣඞ්ගස්ස ඨානීයාති පීතිසම්බොජ්ඣඞ්ගට්ඨානීයාති ‘‘පීතියා ආරම්මණධම්මා’’ති වුත්තං. යස්මා අපරාපරුප්පත්තියා පීතිපි තථා වත්තබ්බතං ලභතීති වුත්තං විසුද්ධිමග්ගෙ ‘‘පීතියා එව තං නාම’’න්ති. දරථපස්සද්ධීති දරථො කිලෙසපරිළාහො, සො පස්සම්භති එතායාති දරථපස්සද්ධි, කායපස්සද්ධියා වෙදනාදිඛන්ධත්තයස්ස විය රූපකායස්සපි පස්සම්භනං හොති, චිත්තපස්සද්ධියා චිත්තස්සෙව පස්සම්භනං, තතො එවෙත්ථ භගවතා ලහුතාදීනං විය දුවිධතා වුත්තා. තථා සමාහිතාකාරං සල්ලක්ඛෙත්වා ගය්හමානො සමථොව සමථනිමිත්තං, තස්ස ආරම්මණභූතං පටිභාගනිමිත්තම්පි. විවිධං අග්ගං එතස්සාති බ්‍යග්ගො, වික්ඛෙපො. තථා හි සො අනවට්ඨානරසො භන්තතාපච්චුපට්ඨානො වුත්තො. එකග්ගභාවතො බ්‍යග්ගපටිපක්ඛොති අබ්‍යග්ගො, සමාධි, සො එව නිමිත්තන්ති පුබ්බෙ විය වත්තබ්බං. තෙනාහ ‘‘තස්සෙව වෙවචන’’න්ති.

Worin [etwas] steht oder fortbesteht, das sind „Grundlagen“. Die Objektdinge sind Grundlagen für das Erleuchtungsglied der Verzückung, daher „Grundlagen des Verzückungs-Erleuchtungsgliedes“; so wurde gesagt: „die Objektdinge der Verzückung“. Weil aufgrund des wiederholten Entstehens auch die Verzückung selbst eine solche Bezeichnung verdient, heißt es im Visuddhimagga: „Dies ist eben der Name der Verzückung selbst“. „Die Beruhigung der Bedrängnis“: Bedrängnis ist das Brennen der Befleckungen; durch diese wird sie beruhigt, daher „Beruhigung der Bedrängnis“. Durch die Beruhigung des Körpers erfolgt eine Beruhigung des materiellen Körpers ebenso wie der drei Daseinsfaktoren, die mit Gefühl beginnen; durch die Beruhigung des Geistes erfolgt die Beruhigung des Geistes selbst. Genau deshalb hat der Erhabene hier eine Zweifachheit gelehrt, ähnlich wie bei der Leichtigkeit usw. Ebenso ist die Ruhe selbst, wenn sie erfasst wird, indem man den Zustand des Gesammeltseins bemerkt, das „Zeichen der Ruhe“, und auch das Gegenbild, das ihr Objekt bildet. „Vielspitzig“ bedeutet, dass seine Spitzen vielfältig sind; dies ist die Zerstreuung. Denn diese ist als ein Zustand beschrieben, dessen Wesen die Unstetigkeit ist und der sich als Umherirren manifestiert. Aufgrund der Einspitzigkeit ist das Gegenteil des Zerstreuten das „Unzerstreute“, d.h. die Konzentration; dass dies selbst das „Zeichen“ ist, muss wie zuvor gesagt werden. Daher sagte er: „Es ist ein Synonym für eben dieses“.

යො [Pg.419] ආරම්මණෙ ඉට්ඨානිට්ඨාකාරං අනාදියිත්වා ගහෙතබ්බො මජ්ඣත්තාකාරො, යො ච පුබ්බෙ උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගස්ස භාවනාවසෙන උප්පන්නො මජ්ඣත්තාකාරො, දුවිධොපි සො උපෙක්ඛාය ආරම්මණධම්මොති අධිප්පෙතොති ආහ – ‘‘අත්ථතො පන මජ්ඣත්තාකාරො උපෙක්ඛාට්ඨානීයා ධම්මාති වෙදිතබ්බො’’ති. ආරම්මණෙන කථිතා ආරම්මණස්සෙව තෙසං විසෙසපච්චයභාවතො. සෙසාති වීරියාදයො චත්තාරො ධම්මා. තෙසඤ්හි උපනිස්සයොව සාතිසයො ඉච්ඡිතබ්බොති.

Jene zweifache Art des neutralen Zustands – nämlich der weltliche neutrale Zustand, der eingenommen wird, ohne die erwünschte oder unerwünschte Eigenschaft bezüglich des Objekts zu ergreifen, und der neutrale Zustand, der zuvor durch die Entfaltung des Gleichmütigkeits-Erleuchtungsgliedes entstanden ist – ist als das Objektding für den Gleichmut gemeint; daher sagt er: „Dem Sinne nach aber ist der neutrale Zustand als die als Grundlage für den Gleichmut dienenden Dinge zu verstehen.“ Sie werden mittels des Objekts erklärt, weil eben das Objekt für diese eine spezifische Bedingung ist. „Die übrigen“ sind die vier Dinge wie Tatkraft usw. Denn für diese ist eben eine starke Abhängigkeit in besonderem Maße zu wünschen.

කායසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Kāyasutta ist abgeschlossen.

3. සීලසුත්තවණ්ණනා

3. Die Erklärung des Sīlasutta.

184. ඛීණාසවස්ස ලොකුත්තරං සීලං නාම මග්ගඵලපරියාපන්නා සම්මාවාචාකම්මන්තාජීවා සීලලක්ඛණප්පත්තා තදඤ්ඤෙ චෙතනාදයො. ලොකියං පන කිරියාබ්‍යාකතචිත්තපරියාපන්නං චාරිත්තසීලං, වාරිත්තසීලස්ස පන සම්භවො එව නත්ථි විරමණවසෙන පවත්තියා අභාවතො. ‘‘පුබ්බභාගසීලං ලොකියසීල’’න්ති කෙචි.

184. Das überweltliche Sittengesetz (sīla) eines Triebversiegten (khīṇāsava) besteht aus der rechten Rede, dem rechten Handeln und dem rechten Lebensunterhalt, die in Pfad und Frucht (maggaphala) enthalten sind und die Eigenschaft der Sittlichkeit (sīlalakkhaṇa) erlangt haben, sowie aus anderen [Faktoren] wie dem Willen (cetanā) usw., die davon verschieden sind. Das weltliche [Sittengesetz] jedoch ist das in den funktionellen, unbestimmten Geisteszuständen (kiriyābyākatacitta) enthaltene Sittengesetz des Ausübens (cārittasīla); das Sittengesetz des Vermeidens (vārittasīla) hingegen existiert hier gar nicht, weil es kein Auftreten im Sinne einer Enthaltung (viramaṇa) gibt. Einige [Lehrer sagen]: 'Das Sittengesetz der Anfangsphase (pubbabhāgasīla) ist das weltliche Sittengesetz.'

චක්ඛුදස්සනන්ති චක්ඛූහි දස්සනං. ලක්ඛණස්ස දස්සනන්ති සභාවධම්මානං සඞ්ඛතානං පච්චත්තලක්ඛණස්ස ඤාතපරිඤ්ඤාය, අනිච්චාදිසාමඤ්ඤලක්ඛණස්ස තීරණපරිඤ්ඤාය දස්සනං. පජහන්තොපි හි තෙ පහාතබ්බාකාරතො පස්සති නාම. නිබ්බානස්ස තථලක්ඛණං මග්ගඵලෙහි දස්සනං, තං පන පටිවිජ්ඣනං. ඣානෙන පථවීකසිණාදීනං, අභිඤ්ඤාහි රූපානං දස්සනම්පි ඤාණදස්සනමෙව. චක්ඛුදස්සනං අධිප්පෙතං සවනපයිරුපාසනානං පරතො ගහිතත්තා. පඤ්හපයිරුපාසනන්ති පඤ්හපුච්ඡනවසෙන පයිරුපාසනං අඤ්ඤකම්මත්ථාය උපසඞ්කමනස්ස කෙවලං උපසඞ්කමනෙනෙව ජොතිතත්තා.

'Sehen mit dem Auge' (cakkhudassana) bedeutet das Sehen mit den Augen. 'Das Sehen des Merkmals' (lakkhaṇassa dassana) bedeutet das Sehen des individuellen Merkmals (paccattalakkhaṇa) der bedingten Phänomene mit Eigenwesen (sabhāvadhammā) durch das volle Verständnis des Bekannten (ñātapariññā) und [das Sehen] des allgemeinen Merkmals (sāmaññalakkhaṇa) wie der Vergänglichkeit usw. durch das volle Verständnis der Prüfung (tīraṇapariññā). Denn auch wer sie aufgibt, sieht sie in der Art und Weise, wie sie aufzugeben sind. Das Sehen des wahren Merkmals des Nibbāna durch die Pfade und Früchte (maggaphala) ist jedoch das Durchdringen (paṭivijjhana). Das Sehen der Erd-Kasina usw. durch die Vertiefung (jhāna) sowie das Sehen von Formen durch die höheren Geisteskräfte (abhiññā) ist ebenfalls reines Wissenssehen (ñāṇadassana). Gemeint ist das Sehen mit dem Auge, da das Hören und das Aufsuchen [zur Verehrung] im Folgenden erwähnt werden. 'Das Aufsuchen zum Zweck von Fragen' (pañhapayirupāsana) bedeutet das Aufsuchen durch das Stellen von Fragen, da das Hingehen für andere Tätigkeiten bereits durch das bloße Hingehen verdeutlicht wird.

අරියානං අනුස්සති නාම ගුණවසෙන, තත්ථාපි ලද්ධඔවාදාවජ්ජනමුඛෙන යථාභූතසීලාදිගුණානුස්සරණන්ති දස්සෙතුං ‘‘ඣානවිපස්සනා’’තිආදි වුත්තං. අඤ්ඤෙසංයෙව සන්තිකෙති අරියෙහි අඤ්ඤෙසං සාසනිකානංයෙව සන්තිකෙ. තෙනාහ – ‘‘අනුපබ්බජ්ජා නාමා’’ති. අඤ්ඤෙසූති සාසනිකෙහි අඤ්ඤෙසු තාපසපරිබ්බාජකාදීසු. තත්ථ හි පබ්බජ්ජා අරියානං අනුපබ්බජ්ජා නාම න හොතීති වුත්තං.

Das 'Eingedenksein der Edlen' (ariyānaṃ anussati) erfolgt aufgrund ihrer Tugenden. Um zu zeigen, dass dies auch durch die Ausrichtung des Geistes auf die erhaltene Unterweisung als das Erinnern an die tatsächlichen Tugenden wie Sittenreinheit usw. geschieht, wurde 'Vertiefung und Hellblick' (jhānavipassanā) usw. gesagt. 'In der Gegenwart von anderen' bedeutet in der Gegenwart von anderen Mitgliedern der Lehre (sāsanika) als den Edlen. Deshalb heißt es: 'Das sogenannte Nach-Hinausgehen [in die Hauslosigkeit]' (anupabbajjā). 'Unter anderen' bedeutet unter anderen als den Mitgliedern der Lehre, wie Asketen, Wanderphilosophen usw. Denn es wird gesagt, dass das Hinausgehen in die Hauslosigkeit unter jenen nicht als ein Nach-Hinausgehen für die Edlen gilt.

සතසහස්සමත්තා [Pg.420] අහෙසුං සමන්තපාසාදිකත්තා මහාථෙරස්ස. ලඞ්කාදීපෙති නිස්සයසීසෙන නිස්සිතසල්ලක්ඛණං. න හි පබ්බජ්ජා දීපපටිලද්ධා, අථ ඛො දීපනිවාසිආචරියපටිලද්ධා. මහින්ද…පෙ… පබ්බජන්ති නාම තස්ස පරිවාරතාය පබ්බජ්ජායාති.

Es gab etwa einhunderttausend [Mönche] aufgrund der allseitig erfreulichen Natur (samantapāsādikatta) des großen Thera. 'Auf der Insel Lankā' (laṅkādīpe) bezeichnet das Kennzeichnen des Abhängigen (nissita) mittels des Hauptes der Abhängigkeit (nissaya). Denn die Ordination (pabbajjā) wurde nicht durch die Insel erlangt, sondern vielmehr durch die Lehrer, die auf der Insel lebten. 'Mahinda... usw. ordinieren' bedeutet, dass sie sich ordinieren lassen, um sein Gefolge zu bilden.

සරතීති තං ඔවාදානුසාසනිධම්මං චින්තෙති චිත්තෙ කරොති. විතක්කාහතං කරොතීති පුනප්පුනං පරිවිතක්කනෙන තදත්ථං විතක්කනිප්ඵාදිතං කරොති. ආරද්ධො හොතීති සම්පාදිතො හොති. තං පන සම්පාදනං පාරිපූරි එවාති ආහ ‘‘පරිපුණ්ණො හොතී’’ති. තත්ථාති යථාවුත්තෙ ධම්මෙ. ඤාණචාරවසෙනාති ඤාණස්ස පවත්තනවසෙන. තෙසං තෙසං ධම්මානන්ති තස්මිං තස්මිං ඔවාදධම්මෙ ආගතානං රූපාරූපධම්මානං. ලක්ඛණන්ති විසෙසලක්ඛණං සාමඤ්ඤලක්ඛණඤ්ච. පවිචිනතීති ‘‘ඉදං රූපං එත්තකං රූප’’න්තිආදිනා විචයං ආපජ්ජති. ඤාණඤ්ච රොපෙතීති ‘‘අනිච්චං චලං පලොකං පභඞ්ගූ’’තිආදිනා ඤාණං පවත්තෙති. වීමංසනං…පෙ… ආපජ්ජතීති රූපසත්තකාරූපසත්තකක්කමෙන විපස්සනං පච්චක්ඛතො විය අනිච්චතාදීනං දස්සනං සම්මසනං ආපජ්ජති.

'Er erinnert sich' (sarati) bedeutet, er denkt über diese Lehre der Ermahnung und Unterweisung nach, er verinnerlicht sie. 'Er macht es von Gedanken durchdrungen' (vitakkāhataṃ karoti) bedeutet, er bringt durch wiederholtes Nachdenken die Bedeutung davon gedanklich zur Vollendung. 'Es ist begonnen' (āraddho hoti) bedeutet, es ist vollbracht. Dieses Vollbringen aber ist eben die Erfüllung, daher heißt es: 'Es ist vollkommen' (paripuṇṇo hoti). 'Darin' (tattha) bedeutet in der oben genannten Lehre. 'Durch das Wandeln des Wissens' (ñāṇacāravasena) bedeutet durch das Wirken des Wissens. 'Aller dieser Phänomene' (tesaṃ tesaṃ dhammānaṃ) bezieht sich auf die körperlichen und geistigen Phänomene (rūpārūpadhammā), die in jener jeweiligen Unterweisung dargelegt sind. 'Das Merkmal' (lakkhaṇa) bedeutet das spezifische Merkmal (visesalakkhaṇa) und das allgemeine Merkmal (sāmaññalakkhaṇa). 'Er untersucht' (pavicinati) bedeutet, er stellt eine Untersuchung an, wie: 'Dies ist Materie, so viel ist Materie' usw. 'Und er gründet Erkenntnis' (ñāṇañca ropeti) bedeutet, er lässt das Wissen wirken, wie: 'unbeständig, unruhig, hinfällig, zerbrechlich' usw. 'Er gelangt zu einer eingehenden Prüfung... usw.' bedeutet, er gelangt zur Untersuchung (sammasana), dem Sehen von Unbeständigkeit usw. gleichsam direkt vor Augen, durch den Hellblick (vipassanā) in der Reihenfolge der Siebenergruppen der Materie und der Siebenergruppen des Geistigen.

උභයම්පෙතන්ති ඵලානිසංසාති වුත්තද්වයං. අත්ථතො එකං පරියායසද්දත්තා. පටිකච්චාති පගෙව. මරණකාලෙති මරණකාලසමීපෙ. සමීපත්ථෙ හි ඉදං භුම්මන්ති ආහ ‘‘මරණස්ස ආසන්නකාලෙ’’ති.

'Dieses Beides' (ubhayampetaṃ) bezieht sich auf das genannte Paar von 'Frucht und Nutzen' (phalānisaṃsā). In der Bedeutung ist es dasselbe, da es sich um Synonyme (pariyāyasadda) handelt. 'Im Voraus' (paṭikacca) bedeutet schon früh. 'Zur Todeszeit' (maraṇakāle) bedeutet nahe der Todeszeit. Da dieser Lokativ im Sinne von 'Nähe' steht, heißt es: 'In der Zeit nahe dem Tode'.

සො තිවිධො හොති ඤාණස්ස තික්ඛමජ්ඣමුදුභාවෙන. තෙනාහ ‘‘කප්පසහස්සායුකෙසූ’’තිආදි. උපහච්චපරිනිබ්බායී නාම ආයුවෙමජ්ඣං අතික්කමිත්වා පරිනිබ්බායනතො. යත්ථ කත්ථචීති අවිහාදීසු යත්ථ කත්ථචි. සප්පයොගෙනාති විපස්සනාඤාණසඞ්ඛාරසඞ්ඛාතෙන පයොගෙන, සහ විපස්සනාපයොගෙනාති අත්ථො. සුද්ධාවාසභූමියං උද්ධංයෙව මග්ගසොතො එතස්සාති උද්ධංසොතො. පටිසන්ධිවසෙන අකනිට්ඨභවං ගච්ඡතීති අකනිට්ඨගාමී.

Er ist dreifach, je nachdem, ob die Erkenntnis scharf, mittelmäßig oder schwach ist. Deshalb heißt es: 'Unter jenen mit einer Lebensspanne von tausend Äonen' usw. Ein 'Nach Verkürzung [der Lebenszeit] Erlöschender' (upahaccaparinibbāyī) wird so genannt, weil er erlischt, nachdem er die Mitte der Lebensspanne überschritten hat. 'Irgendwo' (yattha katthaci) bedeutet irgendwo unter den Reinen Stätten (suddhāvāsa) wie den Avihā-Himmelswelten usw. 'Mit Anstrengung' (sappayogena) bedeutet mit einer Anstrengung, die als die Formationen des Hellblickswissens bezeichnet wird; die Bedeutung ist: zusammen mit der Anstrengung des Hellblicks. Einer, dessen Pfadstrom in den Reinen Stätten nur nach oben fließt, ist ein 'Aufwärtsstrebender' (uddhaṃsoto). Einer, der durch Wiedergeburt in das Akaniṭṭha-Dasein gelangt, ist ein 'Nach Akaniṭṭha Gehender' (akaniṭṭhagāmī).

අවිහාදීසු වත්තමානොපි එකංසතො උද්ධංගමනාරහො පුග්ගලො අකනිට්ඨගාමී එව නාමාති වුත්තං ‘‘එකො උද්ධංසොතො අකනිට්ඨගාමීති පඤ්ච හොන්තී’’ති. තෙසන්ති නිද්ධාරණෙ සාමිවචනං. උද්ධංසොතභාවතො යදිපි හෙට්ඨිමාදීසුපි අරියභූමි නිබ්බත්තතෙව, තථාපි තත්ථ භූමීසු ආයුං [Pg.421] අග්ගහෙත්වා අකනිට්ඨභවෙ ආයුවසෙනෙව සොළසකප්පසහස්සායුකතා දට්ඨබ්බා. ‘‘සත්ත ඵලා සත්තානිසංසා පාටිකඞ්ඛා’’ති වුත්තත්තා ‘‘අරහත්තමග්ගස්ස පුබ්බභාගවිපස්සනා බොජ්ඣඞ්ගා කථිතා’’ති වුත්තං. සත්තන්නම්පි සහභාවො ලබ්භතීති ‘‘අපුබ්බං අචරිමං එකචිත්තක්ඛණිකා’’ති වුත්තං. තයිදං පාළියං තත්ථ තත්ථ ‘‘තස්මිං සමයෙ’’ති ආගතවචනෙන විඤ්ඤායති, බොජ්ඣඞ්ගානං පන නානාසභාවත්තා ‘‘නානාලක්ඛණා’’ති වුත්තං.

Selbst wenn er in den Avihā-Welten verweilt, wird eine Person, die unweigerlich fähig ist, nach oben zu steigen, als 'nach Akaniṭṭha gehend' bezeichnet; daher heißt es: 'Ein Aufwärtsstrebender, der nach Akaniṭṭha geht, so gibt es fünf [Arten von Nichtwiederkehrern].' 'Von diesen' (tesaṃ) ist ein Genitiv der Aussonderung (niddhāraṇa). Obgleich aufgrund der Natur des Aufwärtsstrebens die edle Ebene auch in den niedrigeren Welten entsteht, so ist doch, ohne die Lebensspanne in jenen Ebenen zu berücksichtigen, die Lebensspanne von sechzehntausend Äonen allein gemäß der Lebensspanne im Akaniṭṭha-Dasein zu verstehen. Weil gesagt wurde: 'Sieben Früchte, sieben Segnungen sind zu erwarten', wurde gesagt: 'Die Erleuchtungsglieder (bojjhaṅgā) werden als der Hellblick in der Anfangsphase (pubbabhāgavipassanā) des Pfades der Arahatschaft erklärt'. Da das gleichzeitige Bestehen aller sieben [Erleuchtungsglieder] erlangt wird, heißt es: '[Sie entstehen] weder früher noch später, in einem einzigen Geistmoment' (ekacittakkhaṇikā). Dies wird im Pali hier und da durch die Formulierung 'zu jener Zeit' verstanden; wegen des unterschiedlichen Eigenwesens der Erleuchtungsglieder aber wurde gesagt, sie seien 'von unterschiedlichen Merkmalen' (nānālakkhaṇā).

සීලසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung der Sīlasutta ist beendet.

4. වත්ථසුත්තවණ්ණනා

4. Die Erklärung der Vatthasutta

185. ‘‘සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො’’ති එවං චෙ මය්හං හොතීති සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො නාම සෙට්ඨො උත්තමො පවරො, තස්මාහං සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගසීසෙන ඵලසමාපත්තිං අප්පෙත්වා විහරිස්සාමීති එවං චෙ මය්හං පුබ්බභාගෙ හොතීති අත්ථො. ‘‘අප්පමාණො’’ති එවං මය්හං හොතීති ස්වායං සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො, සබ්බසො පමාණකරකිලෙසාභාවතො අප්පමාණධම්මාරම්මණතො ච අප්පමාණොති එවං මය්හං අන්තොසමාපත්තියං අසම්මොහවසෙන හොති. සුපරිපුණ්ණොති භාවනාපාරිපූරියා සුට්ඨු පරිපුණ්ණොති එවං මය්හං අන්තොසමාපත්තියං අසම්මොහවසෙන හොතීති. තිට්ඨතීති යථාකාලපරිච්ඡෙදසමාපත්තියා අවට්ඨානෙන තප්පරියාපන්නතාය සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො තිට්ඨති පටිබන්ධවසෙන. උප්පාදං අනාවජ්ජිතත්තාති උප්පාදස්ස අනාවජ්ජනෙන අසමන්නාහාරෙන. උප්පාදසීසෙන චෙත්ථ උප්පාදවන්තොව සඞ්ඛාරා ගහිතා. අනුප්පාදන්ති නිබ්බානං උප්පාදාභාවතො උප්පාදවන්තෙහි ච විනිස්සටත්තා. පවත්තන්ති විපාකප්පවත්තං. අප්පවත්තන්ති නිබ්බානං තප්පටික්ඛෙපතො. නිමිත්තන්ති සබ්බසඞ්ඛාරනිමිත්තං. අනිමිත්තන්ති නිබ්බානං. සඞ්ඛාරෙති උප්පාදාදිඅනාමසනෙන කෙවලමෙව සඞ්ඛාරගහණං. විසඞ්ඛාරන්ති නිබ්බානං. ආවජ්ජිතත්තා ආවජ්ජිතකාලතො පට්ඨාය ආරබ්භ පවත්තියා සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො තිට්ඨති. අට්ඨහාකාරෙහීති අට්ඨහි කාරණෙහි. ජානාතීති සමාපත්තිතො වුට්ඨිතකාලෙ පජානාති. අට්ඨහාකාරෙහීති උප්පාදාවජ්ජනාදීහි චෙව අනුප්පාදාවජ්ජනාදීහි ච වුත්තාකාරවිපරීතෙහි අට්ඨහි ආකාරෙහි චවන්තං සමාපත්තිවසෙන අනවට්ඨානතොපි ගච්ඡන්තං චවතීති ථෙරො පජානාතීති.

185. „‚Das Erleuchtungsglied der Achtsamkeit‘: Wenn mir so der Gedanke aufkommt: ‚Das Erleuchtungsglied der Achtsamkeit ist wahrlich das Vorzüglichste, Höchste, Vortrefflichste, daher will ich verweilen, indem ich die Errungenschaft der Frucht unter der Führung des Erleuchtungsglieds der Achtsamkeit erziele‘ – wenn mir dies in der vorbereitenden Phase so in den Sinn kommt, das ist die Bedeutung. ‚Unermesslich‘: Wenn mir so der Gedanke aufkommt: ‚Dieses Erleuchtungsglied der Achtsamkeit selbst ist unermesslich, weil es gänzlich frei von den das Maß setzenden Verunreinigungen ist und weil es das unermessliche Phänomen als Objekt hat‘ – so ist es mir in der inneren Errungenschaft aufgrund von Nicht-Verwirrung. ‚Vollkommen erfüllt‘ bedeutet: völlig erfüllt durch die Vollendung der Entfaltung – so ist es mir in der inneren Errungenschaft aufgrund von Nicht-Verwirrung. ‚Es verweilt‘ bedeutet: Durch das Verharren in der Errungenschaft entsprechend der zeitlichen Begrenzung verweilt das Erleuchtungsglied der Achtsamkeit aufgrund seiner Zugehörigkeit dazu und als Bindung. ‚Weil das Entstehen nicht herbeigeholt wird‘: Durch das Nicht-Erwägen, das Nicht-Aufmerksam-Sein auf das Entstehen. Und hier sind unter dem Begriff ‚Entstehen‘ nur die dem Entstehen unterworfenen Gestaltungen erfasst. ‚Das Nicht-Entstehen‘ ist Nibbāna, wegen des Fehlens von Entstehen und weil es von den dem Entstehen unterworfenen Dingen befreit ist. ‚Das Fortlaufen‘ ist das Fortlaufen der Reifung. ‚Das Nicht-Fortlaufen‘ ist Nibbāna, wegen der Ablehnung desselben. ‚Das Zeichen‘ ist das Zeichen aller Gestaltungen. ‚Das Zeichenlose‘ ist Nibbāna. ‚In Bezug auf die Gestaltungen‘: Dies ist das bloße Erfassen von Gestaltungen, ohne deren Entstehen usw. zu berühren. ‚Das Ungestaltete‘ ist Nibbāna. ‚Weil es erwogen wurde‘: Beginnend mit der Zeit des Erwägens, verweilt das Erleuchtungsglied der Achtsamkeit durch das In-Gang-Setzen des Prozesses. ‚In achtfacher Weise‘: aus acht Gründen. ‚Er weiß‘ bedeutet: Er erkennt im Moment des Aufstehens aus der Errungenschaft. ‚In achtfacher Weise‘: Durch die acht Weisen, nämlich das Erwägen des Entstehens usw. und das Erwägen des Nicht-Entstehens usw., welche das Gegenteil der genannten Weisen darstellen, erkennt der Thera: ‚Es schwindet‘, sowohl bezüglich des Schwindens als auch bezüglich des Nicht-Verbleibens aufgrund der Errungenschaft.“

ඵලබොජ්ඣඞ්ගාති [Pg.422] ඵලසමාපත්තිපරියාපන්නා බොජ්ඣඞ්ගා. කිං පන තෙ විසුං විසුං පවත්තන්තීති ආහ ‘‘යදා හී’’තිආදි. සීසං කත්වාති පධානං සෙට්ඨං කත්වා. තදන්වයාති තදනුගතා සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගං අනුගච්ඡනකා. තඤ්ච ඛො තථා කත්වා ධම්මං පච්චවෙක්ඛණවසෙන. කෙචි පන ‘‘තං පච්චවෙක්ඛණාදිකං කත්වා’’ති වදන්ති.

„‚Die Frucht-Erleuchtungsglieder‘ sind die in der Errungenschaft der Frucht enthaltenen Erleuchtungsglieder. Werden diese aber einzeln für sich wirksam? Darauf heißt es: ‚Wenn nämlich...‘ und so weiter. ‚Indem man es zum Haupt macht‘ bedeutet: indem man es zum Wichtigsten, zum Vorzüglichsten macht. ‚Diesem folgend‘ bedeutet: diesem nachfolgend, dem Erleuchtungsglied der Achtsamkeit folgend. Und dies geschieht wahrlich auf jene Weise durch die Reflexion über das Phänomen. Einige jedoch sagen: ‚Indem man dies zur Reflexion usw. macht‘.“

වත්ථසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

„Die Erklärung des Vatthasutta ist abgeschlossen.“

5. භික්ඛුසුත්තවණ්ණනා

5. „Die Erklärung des Bhikkhusutta“

186. බොධායාති එත්ථ බොධො නාම බුජ්ඣනං, තං පන කිස්ස කෙනාති පුච්ඡන්තො ‘‘කිං බුජ්ඣනත්ථායා’’ති වත්වා තං දස්සෙන්තො ‘‘මග්ගෙනා’’තිආදිමාහ. මග්ගෙන නිබ්බානං බුජ්ඣනත්ථාය සංවත්තන්ති, පච්චවෙක්ඛණාය කතකිච්චතං බුජ්ඣනත්ථාය සංවත්තන්ති, පඨමවිකප්පෙ සච්ඡිකිරියාභිසමයො එව දස්සිතොති තෙන අතුට්ඨෙ ‘‘මග්ගෙන වා’’ති දුතියවිකප්පමාහ. විවෙකනිස්සිතං විරාගනිස්සිතන්ති පදෙහි සබ්බං මග්ගකිච්චං තස්ස ඵලඤ්ච දස්සිතං. නිරොධනිස්සිතන්ති ඉමිනා නිබ්බානසච්ඡිකිරියා. කාමාසවාපි චිත්තං විමුච්චතීතිආදිනා කිලෙසප්පහානං. විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං හොතීතිආදිනා පච්චවෙක්ඛණා දස්සිතා.

186. „‚Für das Erwachen‘: Hierbei ist ‚bodha‘ das Erwachen. Wenn man nun fragt: ‚Was erwacht wodurch?‘, so sagt man: ‚Wozu dient das Erwachen?‘, und um dies zu zeigen, heißt es ‚durch den Pfad‘ und so weiter. Sie führen dazu, das Nibbāna durch den Pfad zu erkennen, sie führen dazu, die Erfüllung der Pflicht durch die Reflexion zu erkennen. In der ersten Alternative wird nur der Durchbruch der Verwirklichung gezeigt; da man damit unzufrieden war, wird mit ‚oder durch den Pfad‘ die zweite Alternative genannt. Mit den Worten ‚gestützt auf die Abgeschiedenheit, gestützt auf die Begehrenslosigkeit‘ wird die gesamte Pfadtätigkeit und deren Frucht dargestellt. Mit ‚gestützt auf das Aufhören‘ wird die Verwirklichung des Nibbāna dargestellt. Mit ‚auch von dem Trieb der Sinnlichkeit wird der Geist befreit‘ und so weiter wird das Aufgeben der Verunreinigungen dargestellt. Mit ‚Im Befreiten ist das Wissen: Er ist befreit‘ und so weiter wird die Reflexion dargestellt.“

භික්ඛුසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

„Die Erklärung des Bhikkhusutta ist abgeschlossen.“

6-7. කුණ්ඩලියසුත්තාදිවණ්ණනා

6-7. „Die Erklärung des Kuṇḍaliyasutta und anderer Suttas“

187-188. නිබද්ධවාසවසෙන ආරාමෙ නිසීදනසීලොති ආරාමනිසාදී. පරිසං ඔගාළ්හො හුත්වා චරතීති පරිසාවචරොති ආහ – ‘‘යො පනා’’තිආදි. එවන්ති ඉමිනාකාරෙන. ගහණන්ති නිග්ගහණං. තෙන පුච්ඡාපදස්ස අත්ථං විවරති. නිබ්බෙඨනන්ති නිග්ගහනිබ්බෙඨනං. තෙන විස්සජ්ජනපදස්ස අත්ථං විවරති. ඉමිනා නයෙනාති එතෙන ‘‘ඉතිවාදො’’ති එත්ථ ඉති-සද්දස්ස අත්ථං දස්සෙති. උපාරම්භාධිප්පායො වදති එතෙනාති වාදො, දොසො. ඉතිවාදො හොතීති එවං ඉමස්ස උපරි වාදාරොපනං හොති. ඉතිවාදප්පමොක්ඛොති එවං තතො පමොක්ඛො හොති[Pg.423]. එවං වාදප්පමොක්ඛානිසංසං පරෙහි ආරොපිතදොසස්ස නිබ්බෙඨනවසෙන දස්සෙත්වා ඉදානි දොසපවෙදනවසෙන දස්සෙතුං ‘‘අයං පුච්ඡාය දොසො’’තිආදි වුත්තං.

187-188. „‚Ener, der im Kloster sitzt‘ ist jemand, der die Gewohnheit hat, sich aufgrund ständigen Wohnens im Kloster dort niederzulassen. ‚Einer, der sich in der Versammlung bewegt‘ ist einer, der sich unter die Versammlung mischt und umhergeht; daher heißt es: ‚Wer aber...‘ und so weiter. ‚So‘ bedeutet: in dieser Weise. ‚Ergreifen‘ bedeutet Zurückweisung. Damit wird die Bedeutung des Fragegliedes erklärt. ‚Auflösen‘ bedeutet die Auflösung der Zurückweisung. Damit wird die Bedeutung des Antwortgliedes erklärt. ‚In dieser Weise‘: Damit zeigt er die Bedeutung des Wortes ‚iti‘ im Begriff ‚itivādo‘. ‚Vādo‘ ist das, womit man in der Absicht des Tadelns spricht; es ist ein Fehler. ‚Es gibt eine Debatte‘ bedeutet: So erfolgt eine Anschuldigung gegen ihn. ‚Befreiung von der Debatte‘ bedeutet: So erfolgt die Befreiung davon. Nachdem so der Nutzen der Befreiung von der Debatte durch das Entkräften des von anderen erhobenen Vorwurfs gezeigt wurde, wird nun, um den Fehler aufzuzeigen, gesagt: ‚Dies ist der Fehler der Frage‘ und so weiter.“

එත්තකං ඨානන්තිආදිතො පට්ඨාය යාව ‘‘තීණි සුචරිතානී’’ති එත්තකං ඨානං. ඉමං දෙසනන්ති ‘‘ඉන්ද්‍රියසංවරො ඛො’’තිආදිනයප්පවත්තං ඉමං දෙසනං. නාභිජ්ඣායතීති න අභිජ්ඣායති. නාභිහංසතීති න අභිතුස්සති. ගොචරජ්ඣත්තෙ ඨිතං හොතීති කම්මට්ඨානාරම්මණෙ සමාධානවසෙන ඨිතං හොති අවට්ඨිතං. තෙනාහ ‘‘සුසණ්ඨිත’’න්ති. සුසණ්ඨිතන්ති සම්මා අවික්ඛෙපවසෙන ඨිතං. කම්මට්ඨානවිමුත්තියාති කම්මට්ඨානානුයුඤ්ජනවසෙන පටිපක්ඛතො නීවරණතො විමුත්තියා. සුට්ඨු විමුත්තන්ති සුවිමුත්තං. තස්මිං අමනාපරූපදස්සනෙ න මඞ්කු විලක්ඛො න හොති. කිලෙසවසෙන දොසවසෙන. අට්ඨිතචිත්තො අථද්ධචිත්තො. කොවෙසෙන හි චිත්තං ථද්ධං හොති, න මුදුකං. අදීනමානසොති දොමනස්සවසෙන යො දීනභාවො, තදභාවෙන නිද්දොසමානසො. අපූතිචිත්තොති බ්‍යාපජ්ජාභාවෙන සීතිභූතචිත්තො.

„‚Dieser Abschnitt‘ beginnt mit ‚von hier an‘ bis hin zu ‚die drei guten Lebensweisen‘ – dies ist dieser Abschnitt. ‚Diese Lehrverkündigung‘ bezieht sich auf diese in der Weise von ‚Zügelung der Sinnesorgane fürwahr...‘ dargelegte Lehrverkündigung. ‚Er begehrt nicht‘ bedeutet: Er ist nicht von Begehren erfüllt. ‚Er frohlockt nicht‘ bedeutet: Er freut sich nicht übermäßig. ‚Es ist im Bereich des Meditationsobjekts gefestigt‘ bedeutet: Es ist durch Sammlung auf das Meditationsobjekt gefestigt, standhaft. Darum heißt es: ‚gut gefestigt‘. ‚Gut gefestigt‘ bedeutet: im Zustand der Nicht-Ablenkung richtig gefestigt. ‚Durch die Befreiung des Meditationsobjekts‘ bedeutet: durch die Befreiung von den Hemmnissen als Gegenpol, mittels der Hingabe an das Meditationsobjekt. ‚Völlig befreit‘ ist das wohl Befreite. Beim Erblicken jenes unangenehmen Objekts ist er weder niedergeschlagen noch verlegen. Aufgrund von Verunreinigung, aufgrund von Hass. Mit nicht-starrem Geist. Denn durch Zorn wird der Geist starr, nicht geschmeidig. ‚Mit unverzagtem Sinn‘ bedeutet: ein fehlerfreier Sinn aufgrund des Fehlens jenes Elends, das durch Trübsinn entsteht. ‚Mit unverdorbenem Geist‘ bedeutet: ein kühl gewordener Geist wegen des Fehlens von Übelwollen.“

ඉමෙසු ඡසු ද්වාරෙසු අට්ඨාරස දුච්චරිතානි හොන්ති පච්චෙකං කායවචීමනොදුච්චරිතභෙදෙන. තානි විභාගෙන දස්සෙතුං ‘‘කථ’’න්තිආදි වුත්තං. තත්ථ ඉට්ඨාරම්මණෙ ආපාථගතෙති නයදානමත්තමෙතං. තෙන ‘‘අනිට්ඨාරම්මණෙ ආපාථගතෙ දොසං උප්පාදෙන්තස්සා’’තිආදිනා තිවිධදුච්චරිතං නීහරිත්වා වත්තබ්බං, තථා ‘‘මජ්ඣත්තාරම්මණෙ මොහං උප්පාදෙන්තස්සා’’තිආදිනා ච. මනොදුච්චරිතාදිසාමඤ්ඤෙන පන තීණියෙව දුච්චරිතානි හොන්තීති වෙදිතබ්බං.

„An diesen sechs Toren gibt es achtzehn Arten des schlechten Verhaltens, jeweils unterschieden nach schlechtem körperlichen, sprachlichen und geistigen Verhalten. Um diese im Detail aufzuzeigen, wird gesagt: ‚Wie...‘ und so weiter. Dabei ist der Ausdruck ‚wenn ein erwünschtes Objekt in den Bereich der Sinne tritt‘ nur eine beispielhafte Darstellung. Dementsprechend ist das dreifache schlechte Verhalten darzulegen, indem man es ableitet wie: ‚bei demjenigen, der Hass erzeugt, wenn ein unerwünschtes Objekt in den Bereich der Sinne tritt‘ und so weiter, und ebenso: ‚bei demjenigen, der Verwirrung erzeugt, wenn ein neutrales Objekt in den Bereich der Sinne tritt‘ und so weiter. Es ist jedoch zu verstehen, dass es aufgrund der Allgemeingültigkeit von geistigem schlechten Verhalten usw. letztendlich nur drei Arten des schlechten Verhaltens gibt.“

පඤ්ඤත්තිවසෙනාති වත්ථුං අනාමසිත්වා පිණ්ඩගහණමුඛෙන කෙවලං පඤ්ඤත්තිවසෙනෙව. භාවනාපටිසඞ්ඛානෙති භාවනාසිද්ධෙ පටිසඞ්ඛානෙ, භාවනාය පටිසඞ්ඛානෙ වාති අත්ථො. ඉමානීති යථාවුත්තානි ඡද්වාරාරම්මණානි. දුච්චරිතානීති දුච්චරිතකාරණානි. අප්පටිසඞ්ඛානෙ ඨිතස්ස දුච්චරිතානි සුචරිතානි කත්වා. පරිණාමෙතීති පරිවත්තෙති දුච්චරිතානි තත්ථ අනුප්පාදෙත්වා සුචරිතානි [Pg.424] උප්පාදෙන්තො. එවන්ති වුත්තප්පකාරෙන. ඉන්ද්‍රියසංවරො…පෙ… වෙදිතබ්බො ඉන්ද්‍රියසංවරසම්පාදනවසෙන තිණ්ණං සුචරිතානං සිජ්ඣනතො. තෙනාහ ‘‘එත්තාවතා’’තිආදි. එත්තාවතාති ආදිතො පට්ඨාය යාව ‘‘තීණි සුචරිතානි පරිපූරෙන්තී’’ති පදං, එත්තාවතා. සීලානුරක්ඛකං ඉන්ද්‍රියසංවරසීලන්ති චතුපාරිසුද්ධිසීලස්ස අනුරක්ඛකං ඉන්ද්‍රියසංවරසීලං කථිකං. කථං පන තදෙව තස්ස අනුරක්ඛකං හොතීති? අපරාපරුප්පත්තියා උපනිස්සයභාවතො.

„Durch Begriff“ (paññattivasena) bedeutet: ohne die physische Grundlage zu berühren, lediglich im Sinne eines Begriffs mittels der Erfassung als Ganzes. „Durch Reflexion in der Entfaltung“ (bhāvanāpaṭisaṅkhāne) bedeutet: in der durch Entfaltung vollendeten Reflexion, oder die Reflexion der Entfaltung. „Diese“ (imāni) bezieht sich auf die oben erwähnten sechs Sinnestor-Objekte. „Schlechtes Verhalten“ (duccaritāni) meint die Ursachen für schlechtes Verhalten. Für jemanden, der in der Nicht-Reflexion verweilt, wandelt er das schlechte Verhalten in gutes Verhalten um. „Er lenkt um“ (pariṇāmeti) bedeutet: er wandelt es um, indem er dort schlechtes Verhalten nicht entstehen lässt, sondern gutes Verhalten hervorbringt. „So“ (evaṃ) meint in der beschriebenen Weise. „Die Zügelung der Sinne... usw... ist zu verstehen“: wegen des Gelingens der drei Arten guten Verhaltens durch das Bewirken der Sinnenzügelung. Deshalb sagte er: „so weit“ usw. „So weit“ (ettāvatā) bedeutet vom Anfang an bis zu den Worten „sie erfüllen die drei Arten guten Verhaltens“. „Die Tugend der Sinnenzügelung, welche die Sittlichkeit beschützt“ meint: Es ist die Rede von der Tugend der Sinnenzügelung, welche die vierfache reine Sittlichkeit (catupārisuddhisīla) beschützt. Wie aber schützt genau diese jene? Weil sie aufgrund des wiederholten Entstehens als starke entscheidende Stütze (upanissaya) dient.

තීණි සීලානීති ඉන්ද්‍රියසංවර-ආජීවපාරිසුද්ධි-පච්චයසන්නිස්සිත-සීලානි. ලොකුත්තරමිස්සකාති ලොකියාපි ලොකුත්තරාපි හොන්තීති අත්ථො. සත්තන්නං බොජ්ඣඞ්ගානන්ති ලොකුත්තරානං සත්තන්නං බොජ්ඣඞ්ගානං. මූලභූතා සතිපට්ඨානා පුබ්බභාගා, තෙ සන්ධාය වුත්තං ‘‘චත්තාරො ඛො, කුණ්ඩලිය, සතිපට්ඨානා භාවිතා බහුලීකතා සත්ත බොජ්ඣඞ්ගෙ පරිපූරෙන්තී’’ති. තෙපීති යථාවුත්තසතිපට්ඨානා. සතිපට්ඨානමූලකා බොජ්ඣඞ්ගාති ලොකියසතිපට්ඨානමූලකා බොජ්ඣඞ්ගාව. පුබ්බභාගාවාති එත්ථ කෙචි ‘‘පුබ්බභාගා චා’’ති පාඨං කත්වා ‘‘පුබ්බෙව ලොකුත්තරා පුබ්බභාගා චා’’ති අත්ථං වදන්ති. විජ්ජාවිමුත්තිමූලකාති ‘‘සත්ත ඛො, කුණ්ඩලිය, බොජ්ඣඞ්ගා භාවිතා බහුලීකතා විජ්ජාවිමුත්තිං පරිපූරෙන්තී’’ති එවං වුත්තා බොජ්ඣඞ්ගා ලොකුත්තරාව විජ්ජාවිමුත්තිසහගතභාවතො.

„Die drei Tugenden“ (tīṇi sīlāni) sind die Tugend der Sinnenzügelung, die Reinheit des Lebensunterhalts und die Tugend in Bezug auf die Requisiten. „Mit dem Überweltlichen vermischt“ (lokuttaramissakā) bedeutet: sie sind sowohl weltlich als auch überweltlich. „Der sieben Erweckungsglieder“ (sattannaṃ bojjhaṅgānaṃ) bezieht sich auf die sieben überweltlichen Erweckungsglieder. Die Grundlagen der Achtsamkeit, die als Wurzel dienen, bilden die vorbereitende Phase; in Bezug auf diese wurde gesagt: „Die vier Grundlagen der Achtsamkeit, o Kuṇḍaliya, entfaltet und häufig geübt, erfüllen die sieben Erweckungsglieder.“ „Auch diese“ (te pi) bezieht sich auf die oben genannten Grundlagen der Achtsamkeit. „Auf den Grundlagen der Achtsamkeit beruhende Erweckungsglieder“ sind die Erweckungsglieder, die auf den weltlichen Grundlagen der Achtsamkeit beruhen. „Nur die vorbereitende Phase“ (pubbabhāgā va): Hier lesen manche „und die vorbereitende Phase“ (pubbabhāgā ca) und erklären die Bedeutung als „sowohl vor dem Überweltlichen als auch die vorbereitende Phase“. „Auf klarem Wissen und Befreiung beruhend“ (vijjāvimuttimūlakā): Die so bezeichneten Erweckungsglieder – „die sieben Erweckungsglieder, o Kuṇḍaliya, entfaltet und häufig geübt, erfüllen klares Wissen und Befreiung“ – sind rein überweltlich, da sie mit klarem Wissen und Befreiung einhergehen.

කුණ්ඩලියසුත්තාදිවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Kuṇḍaliya-Sutta und anderer Suttas ist abgeschlossen.

8. උපවානසුත්තවණ්ණනා

8. Die Erklärung des Upavāna-Sutta.

189. පච්චත්තන්ති කරණනිද්දෙසො අයන්ති ආහ – ‘‘අත්තනාවා’’ති. කුරුමානොයෙවාති උප්පාදෙන්තො එව. කම්මට්ඨානවිමුත්තියා සුට්ඨු විමුත්තන්ති කම්මට්ඨානමනසිකාරෙන නීවරණානං දූරීභාවතො තෙහි සුට්ඨු විමුත්තං. අත්ථං කරිත්වාති භාවනාමනසිකාරං උත්තමං කත්වා. ‘‘මහා වත මෙ අයං අත්ථො උප්පන්නො’’ති අත්ථිකො හුත්වා.

189. „Für sich selbst“ (paccattaṃ) ist eine Bestimmung des Mittels (Instrumentalis); er sagt: „durch sich selbst“. „Nur machend“ (kurumāno yeva) bedeutet: eben hervorbringend. „Durch die Befreiung des Meditationsobjekts wohlbefreit“ bedeutet: durch das Fernhalten der Hemmnisse mittels der Zuwendung zum Meditationsobjekt ist er von diesen wohlbefreit. „Den Nutzen suchend“ (atthaṃ karitvā) bedeutet: die Zuwendung zur Entfaltung hervorragend machend. Indem man danach strebt, denkend: „Ein großer Nutzen ist mir wahrlich entstanden!“

9. පඨමඋප්පන්නසුත්තවණ්ණනා

9. Die Erklärung des Paṭhamauppanna-Sutta.

190. තථාගතස්ස පාතුභාවාතිආදිනා බුද්ධුප්පාදකාලෙ එව බොජ්ඣඞ්ගරතනපටිලාභොති දස්සෙති.

190. Mit den Worten „Mit dem Erscheinen des Tathāgata“ usw. zeigt er, dass das Erlangen des kostbaren Juwels der Erweckungsglieder nur zur Zeit des Erscheinens eines Buddha stattfindet.

පබ්බතවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Pabbata-Vagga ist abgeschlossen.

2. ගිලානවග්ගො

2. Das Gilāna-Vagga.

1-3. පාණසුත්තාදිවණ්ණනා

1-3. Die Erklärung des Pāṇa-Sutta und anderer Suttas.

192-194. යෙසන්ති [Pg.425] යෙසං සත්තානං. චත්තාරො ඉරියාපථා අත්ථි ලබ්භන්ති තදුපගසරීරාවයවලාභෙන. එතන්ති ‘‘චත්තාරො ඉරියාපථෙ කප්පෙන්තී’’ති එතං වචනං. ‘‘විවෙකනිස්සිත’’න්තිආදිවචනතො ‘‘සහවිපස්සනකෙ මග්ගබොජ්ඣඞ්ගෙ’’ඉච්චෙව වුත්තං. දුතියතතියානි උත්තානත්ථානෙව හෙට්ඨා වුත්තනයත්තා.

192-194. „Derer“ (yesaṃ) bedeutet: derer Wesen. Die vier Körperhaltungen existieren und werden durch das Erlangen der entsprechenden Körperteile erworben. „Dies“ (etaṃ) bezieht sich auf die Aussage: „sie nehmen die vier Körperhaltungen ein“. Aufgrund der Worte „auf Abgeschiedenheit gestützt“ usw. sind genau „die von Einsicht begleiteten Pfad-Erweckungsglieder“ gemeint. Das zweite und das dritte [Sutta] haben eine offensichtliche Bedeutung, gemäß der zuvor erklärten Methode.

4-10. පඨමගිලානසුත්තාදිවණ්ණනා

4-10. Die Erklärung des Paṭhamagilāna-Sutta und anderer Suttas.

195-201. විසුද්ධං අහොසි විසභාගධාතුක්ඛොභං වූපසමෙන්තං. තෙනාහ – ‘‘පොක්ඛරපත්තෙ …පෙ… විනිවත්තිත්වා ගතො’’ති. එසෙව නයො පාළිතො අත්ථතො ච චතුත්ථෙන පඤ්චමඡට්ඨානං සමානත්තා. විසරුක්ඛවාතසම්ඵස්සෙනාති විසරුක්ඛසන්නිස්සිතවාතසම්ඵස්සෙන. මන්දසීතජරොති මුදුකො සීතජරො. සෙසන්ති වුත්තාවසෙසං. සබ්බත්ථාති සත්තමාදීසු චතූසු.

195-201. „Es wurde rein“ (visuddhaṃ ahosi) bedeutet, dass die Erregung der unharmonischen Elemente beruhigt wurde. Deshalb sagte er: „... auf dem Lotusblatt ... usw. ... perlte es ab und verschwand“. Die gleiche Methode gilt im Wortlaut und Sinn für das fünfte und sechste Sutta, da sie dem vierten gleichen. „Durch die Berührung mit dem Wind eines Giftbaumes“ meint: durch die Berührung mit dem Wind, der von einem Giftbaum ausgeht. „Ein schwaches Frostfieber“ (mandasītajaro) meint: ein mildes Frostfieber. „Das Übrige“ (sesaṃ) meint den Rest des Erklärten. „Überall“ (sabbattha) meint in den vier Suttas, beginnend mit dem siebten.

ගිලානවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Gilāna-Vagga ist abgeschlossen.

3. උදායිවග්ගො

3. Das Udāyi-Vagga.

1-2. බොධායසුත්තාදිවණ්ණනා

1-2. Die Erklärung des Bodhāya-Sutta und anderer Suttas.

202-203. කිත්තකෙන නු ඛො කාරණෙන බුජ්ඣනකඅඞ්ගා නාම වුච්චන්ති බුජ්ඣනකස්ස පුග්ගලස්ස අඞ්ගාති වත්තබ්බතං ලභන්ති. මිස්සකබොජ්ඣඞ්ගා කථිතා සහවිපස්සනා මග්ගබොජ්ඣඞ්ගා කථිතාති කත්වා. ධම්මපරිච්ඡෙදො කථිතො ගණනාමත්තෙන පරිච්ඡින්දිත්වා වුත්තත්තා න භූමන්තරපරිච්ඡෙදො, විපස්සනාදිපරිච්ඡෙදො වා.

202-203. „Aus welchem Grund, fürwahr...“: Sie werden als „Erweckungsglieder“ bezeichnet, da sie die Bezeichnung als „Glieder des erwachenden Individuums“ erhalten. Weil die vermischten Erweckungsglieder dargelegt werden, meint dies, dass die mit Einsicht verbundenen Pfad-Erweckungsglieder dargelegt werden. Die Unterscheidung der Phänomene (dhammaparicchedo) wird dargelegt, weil sie bloß durch ihre Anzahl abgegrenzt wird, nicht als eine Einteilung der Ebenen (bhūmantara) oder der Einsicht (vipassanā) usw.

3-5. ඨානියසුත්තාදිවණ්ණනා

3-5. Die Erklärung des Ṭhāniya-Sutta und anderer Suttas.

204-206. කාමරාගෙන ගධිතබ්බට්ඨානභූතා කාමරාගට්ඨානියාති ආහ ‘‘ආරම්මණධම්මාන’’න්ති. ‘‘මනසිකාරබහුලීකාරා’’ති වුත්තත්තා ‘‘ආරම්මණෙනෙව කථිත’’න්ති [Pg.426] වුත්තං. වුත්තපරිච්ඡෙදොති එතෙන න කෙවලං ආරම්මණවසෙනෙව, අථ ඛො උපනිස්සයවසෙනපෙත්ථ අත්ථො ලබ්භතීති දස්සෙති. පඨමවග්ගස්ස හි දුතියෙ සුත්තෙ උපනිස්සයවසෙනෙව අත්ථො දස්සිතො. මිස්සකබොජ්ඣඞ්ගා කථිතා අවිභාගෙනෙව කථිතත්තා. අපරිහානියෙති තීහි සික්ඛාහි අපරිහානාවහෙ.

204-206. Weil sie die Grundlage für das Verstricken in Sinnengier bilden, heißen sie „die der Sinnengier förderlichen Grundlagen“; deshalb sagt er „der Objekte“. Wegen des Ausdrucks „häufige Aufmerksamkeit“ wurde gesagt: „es wurde im Hinblick auf das Objekt selbst dargelegt“. „Die dargelegte Abgrenzung“: Damit zeigt er, dass hier die Bedeutung nicht nur im Hinblick auf das Objekt erlangt wird, sondern auch im Hinblick auf die entscheidende Stütze (upanissaya). Denn im zweiten Sutta des ersten Kapitels wird die Bedeutung im Hinblick auf die entscheidende Stütze selbst dargelegt. „Die vermischten Erweckungsglieder“ werden dargelegt, weil sie ohne weitere Unterscheidung dargelegt werden. „In Bezug auf das Nicht-Verfallen“ meint: das Nicht-Verfallen in Bezug auf die drei Schulungen herbeiführend.

6-7. තණ්හක්ඛයසුත්තාදිවණ්ණනා

6-7. Die Erklärung des Taṇhakkhaya-Sutta und anderer Suttas.

207-208. ‘‘සො මං පුච්ඡිස්සතී’’ති අධිප්පායෙන භගවතා ඔසාපිතදෙසනං. පත්ථටත්තා භාවනාපාරිපූරියා විත්ථාරිතං ගතත්තා. මහන්තභාවන්ති භාවනාවසෙනෙව මහත්තං ගතත්තා. තතො එව වඩ්ඪිප්පමාණා. නීවරණවිගමෙ සම්භවතො පච්චයතො බ්‍යාපාදො විගතො හොතීති ආහ – ‘‘නීවරණානං දූරීභාවෙන බ්‍යාපාදවිරහිතත්තා’’ති. තණ්හාමූලකන්ති තණ්හාපච්චයං. යඤ්හි තණ්හාසහගතං අසහගතම්පි තණ්හං උපනිස්සාය නිප්ඵන්නං, සබ්බං තං තණ්හාමූලකං. පහීයති අනුප්පාදප්පහානෙන. තණ්හාදීනංයෙව ඛයා, න තෙසං සඞ්ඛාරානං ඛයා. එතෙහි තණ්හක්ඛයාදිපදෙහි.

207-208. „Er wird mich fragen“: Mit dieser Absicht schloss der Erhabene die Unterweisung ab. „Aufgrund des Ausgebreitetseins“ (patthaṭattā) meint: aufgrund der Fülle der Entfaltung ist sie zur Ausbreitung gelangt. „Großartigkeit“ (mahantabhāvaṃ) meint: weil sie gerade durch die Entfaltung zur Größe gelangt ist. Aus genau diesem Grund wächst ihr Maß. Weil Übelwollen durch das Verschwinden der Hemmnisse ursächlich wegfällt, sagt er: „wegen der Abwesenheit von Übelwollen durch das Fernhalten der Hemmnisse“. „Im Begehren verwurzelt“ (taṇhāmūlakaṃ) meint: durch Begehren bedingt. Denn was auch immer mit Begehren verbunden ist, oder selbst unverbunden, aber in Abhängigkeit von Begehren als starker Stütze entstanden ist, all das ist im Begehren verwurzelt. „Es wird aufgegeben“ meint: durch das Aufgeben infolge von Nicht-Entstehen. „Nur durch das Versiegen von Begehren usw.“, nicht durch das Versiegen jener Gestaltungen (saṅkhāra). Dies ist mit den Begriffen wie „Versiegen des Begehrens“ gemeint.

8. නිබ්බෙධභාගියසුත්තවණ්ණනා

8. Die Erklärung des Nibbedhabhāgiya-Sutta.

209. නිබ්බිජ්ඣන්තීති නිබ්බෙධා, නිබ්බිජ්ඣනධම්මා ධම්මවිනයාදයො, තප්පරියාපන්නතාය නිබ්බෙධභාගෙ ගතො නිබ්බෙධභාගියො, තං නිබ්බෙධභාගියං. තෙනාහ ‘‘නිබ්බිජ්ඣනකොට්ඨාසිය’’න්ති. භාවෙත්වා ඨිතෙන චිත්තෙන. විපස්සනාමග්ගම්පි ගහෙත්වා ‘‘මග්ගබොජ්ඣඞ්ගා මිස්සකා’’ති වුත්තා. තෙහීති බොජ්ඣඞ්ගෙහි භාවිතං චිත්තං. තෙ වා බොජ්ඣඞ්ගෙ භාවෙත්වා ඨිතං චිත්තං නාම ඵලචිත්තං, තස්මා නිබ්බත්තිතලොකුත්තරමෙව. තම්පීති ඵලචිත්තම්පි මග්ගානන්තරතාය මග්ගනිස්සිතං කත්වා මිස්සකමෙව කථෙතුං වට්ටති ‘‘බොධාය සංවත්තන්තී’’ති වුත්තත්තා.

209. „Sie dringen durch“, daher Durchdringung (nibbedhā); die Zustände der Durchdringung sind der Dhamma, die Disziplin (Vinaya) usw. Weil er darin enthalten ist, wird er als „an der Durchdringung teilhabend“ (nibbedhabhāgiya) bezeichnet, da er zur Stufe der Durchdringung gelangt ist; jener ist an der Durchdringung teilhabend. Deshalb sagte er: „zum Anteil der Durchdringung gehörig“ (nibbijjhanakoṭṭhāsiya). Mit dem Geist, der in der Entfaltung gefestigt ist. Indem man auch den Pfad der Einsicht (vipassanāmagga) hinzunimmt, wird gesagt: „Pfad- und Erleuchtungsglieder sind vermischt“ (maggabojjhaṅgā missakā). „Durch diese“ (tehi) bedeutet: der durch die Erleuchtungsglieder (bojjhaṅgehi) entfaltete Geist. Oder jener Geist, der nach der Entfaltung dieser Erleuchtungsglieder besteht, wird Frucht-Geist (phalacitta) genannt; daher ist er wahrlich das hervorgebrachte Überweltliche (lokuttara). „Auch dieses“ (tampi) bedeutet: Da auch der Frucht-Geist aufgrund seiner unmittelbaren Nachfolge auf den Pfad (maggānantaratā) als vom Pfad abhängig (magganissita) gemacht wird, ist es angemessen, von ihm als vermischt zu sprechen, da gesagt wurde: „sie führen zur Erleuchtung“ (bodhāya saṃvattantī).

9. එකධම්මසුත්තවණ්ණනා

9. Erklärung des Ekadhamma-Sutta (Die Lehrrede über das eine Ding)

210. සංයොජනසඞ්ඛාතා විනිබන්ධාති කාමරාගාදිසංයොජනසඤ්ඤිතා බන්ධනා. පරිනිට්ඨපෙත්වා ගහණාති ගිලිත්වා විය පරිනිට්ඨපෙත්වා ගහණාකාරා.

210. „Fesseln, die als Hemmnisse bekannt sind“ (vinibandhā) sind Bindungen, die als die Fesseln von Sinnlichkeit und so weiter bezeichnet werden. „Ergreifen nach völliger Vollendung“ (pariniṭṭhapetvā gahaṇā) bedeutet eine Art des Ergreifens, nachdem man es gleichsam vollständig verschlungen hat.

10. උදායිසුත්තවණ්ණනා

10. Erklärung des Udāyi-Sutta (Die Lehrrede über Udāyi)

211. බහුකතං [Pg.427] වුච්චති බහුකාරො බහුමානො, නත්ථි එතස්ස බහුකතන්ති අබහුකතො, අකතබහුමානො. ධම්මො උප්පජ්ජමානො උක්කුජ්ජන්තො විය නිරුජ්ඣමානො අවකුජ්ජන්තො විය හොතීති වුත්තං ‘‘උක්කුජ්ජං වුච්චති උදයො, අවකුජ්ජං වයො’’ති. පරිවත්තෙන්තොති අනිච්චාතිපි දුක්ඛාතිපි අනත්තාතිපි. ‘‘එසො හි තෙ උදායි මග්ගො පටිලද්ධො, යො තෙ…පෙ… තථත්තාය උපනෙස්සතී’’ති පරියොසානෙ භගවතො වචනඤ්චෙත්ථ සාධකං දට්ඨබ්බං. තෙන තෙනාකාරෙන විහරන්තන්ති යෙන සම්මසනාකාරෙන විපස්සනාවිහාරෙන විහරන්තං. තථාභාවායාති ඛීණාසවභාවපච්චවෙක්ඛණාය. තෙනාහ – ‘‘ඛීණා ජාතීති…පෙ… තං දස්සෙන්තො එවමාහා’’ති.

211. „Viel getan“ (bahukata) bedeutet große Hilfe, große Wertschätzung; einer, für den dies nicht viel getan wurde, ist „nicht viel geehrt“ (abahukata), einer, dem keine große Wertschätzung entgegengebracht wurde. Ein entstehendes Phänomen (dhamma) ist gleichsam wie ein Aufrichten, und ein vergehendes ist gleichsam wie ein Umstürzen; daher wurde gesagt: „Das Aufrichten wird Entstehen (udaya) genannt, das Umstürzen Vergehen (vaya)“. „Reflektierend“ (parivattento) bedeutet: als unbeständig (anicca), als leidvoll (dukkha) und als nicht-selbst (anatta). „Dies ist wahrlich, Udāyi, der Pfad, den du erlangt hast, der dich ... usw. ... zu diesem Zustand führen wird“ – diese am Ende stehenden Worte des Erhabenen sind hierbei als Beleg anzusehen. „In dieser und jener Weise verweilend“ (tena tenākārena viharantaṃ) bedeutet: verweilend in jener Weise des Untersuchens, dem Verweilen in der Einsicht (vipassanāvihāra). „Für diesen Zustand“ (tathābhāvāya) bedeutet: für die Rückschau auf den Zustand der Triebversiegung (khīṇāsavabhāva). Deshalb sagte er: „‚Versiegt ist die Geburt...‘ usw. ... dies aufzeigend sprach er so“.

උදායිවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Udāyi-Vagga ist abgeschlossen.

4. නීවරණවග්ගො

4. Das Kapitel über die Hemmnisse (Nīvaraṇavagga)

3-4. උපක්කිලෙසසුත්තාදිවණ්ණනා

3-4. Erklärung der Upakkilesa-Sutta („Trübungen“) und anderer Lehrreden

214-215. න ච පභාවන්තන්ති න ච පභාසම්පන්නං. පභිජ්ජනසභාවන්ති තාපෙත්වා තාලනෙ පභඞ්ගුතං. අවසෙසං ලොහන්ති වුත්තාවසෙසං ජාතිලොහං, විජාතිලොහං, කිත්තිමලොහන්ති පභෙදං සබ්බම්පි ලොහං. උප්පජ්ජිතුං අප්පදානෙනාති එත්ථ නනු ලොකියකුසලචිත්තස්සපි සුවිසුද්ධස්ස උප්පජ්ජිතුං අප්පදානෙන උපක්කිලෙසතාති? සච්චමෙතං, යස්මිං පන සන්තානෙ නීවරණානි ලද්ධපතිට්ඨානි, තත්ථ මහග්ගතකුසලස්සපි අසම්භවො, පගෙව ලොකුත්තරකුසලස්ස, පරිත්තකුසලං පන යථාපච්චයං උප්පජ්ජති. නීවරණෙ හි වූපසන්තෙ සන්තානෙ උප්පත්තියා අපරිසුද්ධං හොති, උපක්කිලිට්ඨං නාම හොති, අපරිසුද්ධදීපකපල්ලිකවට්ඨිතෙලාදිසන්නිස්සයො දීපො විය, අපිච නිප්පරියායතො උප්පජ්ජිතුං අප්පදානෙනෙව තෙසං උපක්කිලෙසතාති දස්සෙන්තො ‘‘යදග්ගෙන හී’’තිආදිමාහ. ආරම්මණෙ වික්ඛිත්තප්පත්තිවසෙන චුණ්ණවිචුණ්ණතා වෙදිතබ්බා. න ආවරන්තීති කුසලධම්මෙ උප්පජ්ජිතුං අප්පදානවසෙන න ආවරන්ති, අථ ඛො තෙසං උප්පත්තියා හොන්ති. න පටිච්ඡාදෙන්තීති න [Pg.428] විනන්ධන්ති. චතුභූමකචිත්තස්සාති චතුත්ථභූමකකුසලචිත්තස්ස අනුපක්කිලෙසා, තෙහි අකිලිස්සනතො.

214-215. „Und nicht leuchtend“ (na ca pabhāvanta) bedeutet: nicht mit Strahlkraft versehen. „Der Natur des Zerbrechens unterworfen“ (pabhijjanasabhāva) bedeutet die Brüchigkeit beim Erhitzen und Schlagen. „Das übrige Metall“ (avasesaṃ lohaṃ) bezieht sich auf das erwähnte übrige Metall, nämlich die Unterteilung in natürliches Metall, minderwertiges Metall und künstliches Metall, also jegliches Metall überhaupt. „Dadurch, dass es nicht entstehen gelassen wird“ (uppajjituṃ appadānena): Besteht hier nicht die Eigenschaft der Trübung (upakkilesatā) darin, dass selbst ein völlig reiner, weltlicher heilsamer Geist (lokiyakusalacitta) nicht entstehen gelassen wird? Das ist wahr. In jenem Kontinuum (santāna) jedoch, in dem die Hemmnisse (nīvaraṇā) Fuß gefasst haben, ist selbst ein erhabenes Heilsames (mahaggatakusala) unmöglich, geschweige denn das überweltliche Heilsame (lokuttarakusala); das geringe Heilsame (parittakusala) hingegen entsteht gemäß seinen Bedingungen. Denn wenn die Hemmnisse im Geisteskontinuum zur Ruhe gekommen sind, ist dessen Entstehen dennoch unrein, es wird als getrübt bezeichnet, wie eine Lampe, die auf einer unreinen Lampenschale, einem unreinen Docht, unreinem Öl usw. beruht. Zudem zeigt er, dass ihre Eigenschaft als Trübungen im eigentlichen Sinne (nippariyāyato) darin besteht, dass sie das Heilsame nicht entstehen lassen, indem er sagt: „womit beginnend...“ (yadaggena hi) usw. Das „Zermalmtwerden“ (cuṇṇavicuṇṇatā) ist als Zustand der Zerstreutheit bezüglich des Objekts zu verstehen. „Sie behindern nicht“ (na āvaranti) bedeutet: Sie behindern die heilsamen Geisteszustände nicht, indem sie diese am Entstehen hindern, vielmehr tragen sie zu deren Entstehen bei. „Sie verhüllen nicht“ (na paṭicchādenti) bedeutet: sie umwinden nicht. „Des Geistes der vier Ebenen“ (catubhūmakacittassa) meint: sie sind keine Trübungen für den heilsamen Geist der vierten Ebene, da dieser durch sie nicht befleckt wird.

8. ආවරණනීවරණසුත්තවණ්ණනා

8. Erklärung des Āvaraṇanīvaraṇa-Sutta (Die Lehrrede über Hindernisse und Hemmnisse)

219. පඤ්ඤා දුබ්බලා හොති, න බලවතී පටිපක්ඛෙන උපක්කිලිට්ඨභාවතො. තෙනාහ ‘‘මන්දා අවිසදා’’ති.

219. „Die Weisheit ist schwach“, sie ist nicht kraftvoll, da sie durch das Gegenteil getrübt ist. Deshalb sagte er: „träge und unklar“ (mandā avisadā).

පඤ්ච නීවරණා දූරෙ හොන්ති ආවරණාභාවතො. තමෙව පීතින්ති සප්පායධම්මසවනෙ උප්පන්නං පීතිං. තස්සා තදා උප්පන්නාකාරසල්ලක්ඛණෙන අවිජහන්තො පුනප්පුනං තස්සා නිබ්බත්තනෙන. තෙනාහ ‘‘පඤ්ච නීවරණෙ වික්ඛම්භෙත්වා’’ති. ඉදං සන්ධායාති එත්තකෙ දිවසෙපි න විනස්සන්ති, සා ධම්මපීති ලද්ධපච්චයා හුත්වා විසෙසාවහාති ඉමමත්ථං සන්ධාය එතං ‘‘ඉමස්ස පඤ්ච නීවරණා තස්මිං සමයෙ න හොන්තී’’තිආදි වුත්තං. පීතිපාමොජ්ජපක්ඛියාති පීතිපාමොජ්ජපච්චයා. නස්සන්තීති නිරොධපච්චයවසෙන පවත්තනතො නස්සන්ති. සභාගපච්චයවසෙන පුන උප්පජ්ජන්තාපි…පෙ… වුච්චති කිච්චසාධනවසෙන පවත්තනතො.

Die fümf Hemmnisse sind fern aufgrund der Abwesenheit von Hindernissen. „Eben diese Verzückung“ (tameva pītiṃ) meint die Verzückung, die beim Hören der zuträglichen Lehre entsteht. Indem man die Art ihres Entstehens damals genau erfasst und nicht aufgibt, durch ihr wiederholtes Hervorbringen. Deshalb sagte er: „nachdem er die fünf Hemmnisse unterdrückt hat“ (pañca nīvaraṇe vikkhambhetvā). „In Bezug darauf“ (idaṃ sandhāya) bedeutet: Selbst an so vielen Tagen vergehen sie nicht; jene Freude an der Lehre (dhammapīti), nachdem sie ihre Bedingungen erlangt hat, führt zu einem besonderen Zustand. In Bezug auf diese Bedeutung wurde dies gesagt: „Zu jener Zeit sind die fünf Hemmnisse für ihn nicht vorhanden“ usw. „Zur Seite von Verzückung und Freude gehörig“ (pītipāmojjapakkhiyā) bedeutet: durch die Bedingung von Verzückung und Freude. „Sie vergehen“ (nassanti) bedeutet: sie vergehen, weil sie unter dem Einfluss der Bedingung des Aufhörens wirken. Obwohl sie durch gleichartige Bedingungen wieder entstehen... usw. ... wird gesagt, weil sie im Sinne der Erfüllung ihrer Funktion wirken.

9. රුක්ඛසුත්තවණ්ණනා

9. Erklärung des Rukkha-Sutta (Die Lehrrede über den Baum)

220. අභිරුහනකාති සමීපරුක්ඛෙ අභිභවිත්වා රුහනකා. අට්ඨිකච්ඡකොති අට්ඨිබහුලකච්ඡකො. කපිථනසදිසඵලත්තා කපිත්ථනොති ලද්ධනාමො.

220. „Hinaufwachsende“ (abhiruhanakā) sind solche, die auf einem nahestehenden Baum wachsen, nachdem sie ihn überwältigt haben. „Knochen-Kacchaka-Baum“ (aṭṭhikacchaka) ist ein Kacchaka-Baum mit harten (knochenartigen) Ästen. Weil seine Früchte denen des Kapitthana-Baumes ähneln, hat er den Namen Kapitthana erhalten.

10. නීවරණසුත්තවණ්ණනා

10. Erklärung des Nīvaraṇa-Sutta (Die Lehrrede über die Hemmnisse)

221. අන්ධභාවකරණා පඤ්ඤාචක්ඛුස්ස විබන්ධනතො. තථා හි තෙ ‘‘අචක්ඛුකරණා පඤ්ඤානිරොධිකා’’ති වුත්තා. විහනති විබාධතීති විඝාතො, දුක්ඛන්ති ආහ ‘‘විඝාතපක්ඛියාති දුක්ඛපක්ඛිකා’’ති. නිබ්බානත්ථාය න සංවත්තන්තීති අනිබ්බානසංවත්තනිකා. මිස්සකබොජ්ඣඞ්ගාව කථිතා පුබ්බභාගිකානං කථිතත්තා.

221. „Blindheit verursachend“ (andhabhāvakaraṇā), weil sie das Auge der Weisheit blockieren. So wurden sie in der Tat als „blind machend, das Ende der Weisheit herbeiführend“ bezeichnet. „Quälend, bedrängend“ ist Zerstörung (vighāto), also Leid; daher sagte er: „zur Seite der Zerstörung gehörig (vighātapakkhiyā) bedeutet zur Seite des Leidens gehörig“. „Sie führen nicht zum Nibbāna“ bedeutet, dass sie nicht zum Nibbāna führen. Nur die vermischten Erleuchtungsglieder (missakabojjhaṅgā) wurden dargelegt, weil die der Anfangsstufe dargelegt wurden.

නීවරණවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Nīvaraṇa-Vagga ist abgeschlossen.

5. චක්කවත්තිවග්ගො

5. Das Kapitel über den Weltkönig (Cakkavattivagga)

1. විධාසුත්තවණ්ණනා

1. Erklärung des Vidhā-Sutta (Die Lehrrede über die Klassen des Dünkels)

222. විධීයන්තීති [Pg.429] විධා, මානාදිභාගා කොට්ඨාසාති ආහ ‘‘තයො මානකොට්ඨාසා’’ති. තථා තථා විදහනතොති ‘‘සෙය්‍යොහමස්මී’’තිආදිනා තෙන තෙනාකාරෙන විදහනතො ඨපනතො, ඨපෙතබ්බතො වා.

222. „Sie werden eingeteilt“, daher Einteilungen (vidhā), d. h. Anteile oder Klassen des Dünkels usw.; deshalb sagte er: „die drei Klassen des Dünkels“ (tayo mānakoṭṭhāsā). „In dieser und jener Weise einrichtend“ bedeutet: durch das Einrichten, Festlegen oder das Festzulegen-Sein in dieser oder jener Weise wie „Ich bin besser“ und so weiter.

2. චක්කවත්තිසුත්තවණ්ණනා

2. Erklärung des Cakkavatti-Sutta (Die Lehrrede über den Weltkönig)

223. සිරිසම්පත්තියා රාජති දිප්පති සොභතීති රාජා, දානපියවචනඅත්ථචරියාසමානත්තතාසඞ්ඛාතෙහි චතූහි සඞ්ගහවත්ථූහි. රඤ්ජෙතීති රමෙති. අබ්භුග්ගතායාති උදීරිතා නිබ්බත්තිතො තත්ථ තත්ථ ගච්ඡනතො. චක්කං වත්තෙතීති චක්කරතනං පවත්තෙති. දෙවට්ඨානන්ති පූජනීයදෙවට්ඨානං. චිත්තීකතට්ඨෙනාති පූජනීයභාවෙන. අග්ඝො නත්ථි චිරකාලසම්භවපුඤ්ඤානුභාවසිද්ධරතනසබ්භාවතො. අඤ්ඤෙහි චක්කවත්තිනො පරිග්ගහභූතරතනෙහි. ලොකෙති මනුස්සලොකෙ. තෙන තදඤ්ඤලොකං නිවත්තෙති. විජ්ජමානග්ගහණෙන අතීතානාගතං නිවත්තෙති. බුද්ධා ච කදාචි කරහචි උප්පජ්ජන්ති චක්කවත්තිනොපි යෙභුය්‍යෙන තස්මිංයෙව උප්පජ්ජනතොති අධිප්පායො. අනොමස්සාති අලාමකස්ස උක්කට්ඨස්ස. සෙසානි රතනානි.

223. „Er glänzt, leuchtet, strahlt durch das Erlangen von Herrlichkeit“, daher ist er ein König (rājā); er erfreut die Menschen durch die vier Mittel des Zusammenhalts (saṅgahavatthūni), bestehend aus Freigebigkeit, liebevoller Rede, gemeinnützigem Handeln und Unparteilichkeit. „Er erfreut“ (rañjeti) bedeutet: er beglückt. „Aufgestiegen“ (abbhuggatāyā) bedeutet: emporgekommen, entstanden, weil es sich hierhin und dorthin bewegt. „Er dreht das Rad“ (cakkaṃ vatteti) bedeutet: er setzt das Rad-Juwel in Bewegung. „Götterstätte“ (devaṭṭhāna) meint eine verehrungswürdige Kultstätte. „Im Sinne der Wertschätzung“ (cittīkataṭṭhena) bedeutet: durch den Zustand des Verehrtwerdens. „Es gibt keinen messbaren Wert“ (aggho natthi) liegt daran, dass jene Juwelen durch die Kraft des über lange Zeit entstandenen Verdienstes verwirklicht wurden. „Durch die anderen Juwelen, die im Besitz des Weltkönigs sind“. „In der Welt“ (loke) bedeutet: in der Menschenwelt. Damit schließt er andere Welten aus. Durch das Erfassen des gegenwärtig Existierenden schließt er die Vergangenheit und die Zukunft aus. Die Absicht ist: „Die Buddhas erscheinen nur hin und wieder, und die Weltkönige entstehen zumeist in ebendieser Menschenwelt“. „Des Nicht-Geringen“ (anomassa) bedeutet: des Vortrefflichen, des Hervorragenden. „Die übrigen Juwelen“.

තත්‍රාති වාක්‍යොපඤ්ඤාසනෙ නිපාතො, තස්මිං පාතුභාවවචනෙ. ‘‘අයුත්ත’’න්ති වත්වා තත්ථ අධිප්පායං විවරන්තො ‘‘උප්පන්නං හී’’තිආදිමාහ. තෙහි රතනෙහි චක්කවත්තනනියමාපෙක්ඛතාය චක්කවත්තිවචනස්ස. නියමෙනාති එකන්තෙන. වත්තබ්බතං ආපජ්ජති භාවිනි භූතෙ විය උපචාරොති යථා – ‘‘අගමා රාජගහං බුද්ධො’’ති (සු. නි. 410). ලද්ධනාමස්සාති චක්කවත්තීති ලොකෙ ලද්ධසමඤ්ඤස්ස පත්ථනීයස්ස පුරිසවිසෙසස්ස. මූලුප්පත්තිවචනතොපීති ‘‘චක්කවත්තිස්ස පාතුභාවා’’ති එතස්ස පඨමුප්පත්තියා වචනතොපි. ඉදානි තමත්ථං විවරන්තො ‘‘යො හී’’තිආදිමාහ. යො හි චක්කවත්තිරාජා, තස්ස උප්පත්තියා චක්කරතනස්ස උප්පජ්ජනතො චක්කවත්තීති එවං නාමං උප්පජ්ජති. ‘‘චක්කං වත්තෙස්සතී’’ති ඉදං පන නියාමං අනපෙක්ඛිත්වා තස්ස උප්පජ්ජතීති රතනානුප්පත්තිං [Pg.430] ගහෙත්වා වුත්තනයතො සඤ්ඤා උප්පජ්ජති ‘‘චක්කවත්තී’’ති. එකමෙවාති චක්කරතනමෙව පඨමං පාතුභවති. යස්මිං භූතෙ රඤ්ඤො චක්කවත්තිසමඤ්ඤා, අථ පච්ඡා රතනානි පාතුභවන්තීති බහූනං පාතුභාවං උපාදාය බහුලවචනතොපි එතං ‘‘චක්කවත්තිස්ස පාතුභාවා රතනානං පාතුභාවො’’ති වුත්තං. අයං හෙතුකත්තුසඤ්ඤිතො අත්ථභෙදො. පාතුභාවාති පාතුභාවතො. පුඤ්ඤසම්භාරො භින්නසන්තානතාය රතනානම්පි පරියායෙන උපනිස්සයහෙතූති වුත්තං. යුත්තමෙවෙතං යථාවුත්තයුත්තියුත්තත්තා.

„Dort“ (tatrā) ist eine Partikel zur Einleitung eines Satzes, nämlich bei jener Aussage über das Erscheinen. Nachdem er gesagt hat: „Es ist unpassend“, erklärt er die Absicht dahinter und sagt: „Denn das Entstandene ...“ und so weiter. Wegen des Bezugs auf die Notwendigkeit des Drehens des Rades durch jene Juwelen, bezüglich der Bezeichnung „Rad-Dreher“ (cakkavatti). „Mit Notwendigkeit“ bedeutet ausnahmslos. Dass es gesagt werden muss, ergibt sich als metaphorische Übertragung des Zukünftigen auf das Vergangene, wie: „Der Buddha ging nach Rājagaha“ (Sn. 410). „Desjenigen, der den Namen erlangt hat“ bezieht sich auf die in der Welt bekannte, erstrebenswerte, herausragende Person, die die Bezeichnung „Rad-Dreher“ erlangt hat. „Auch wegen des Wortes über die ursprüngliche Entstehung“ bedeutet auch wegen des Wortes über die erste Entstehung in der Aussage „durch das Erscheinen des Rad-Drehers“. Um nun diese Bedeutung zu erklären, sagt er: „Wer nämlich ...“ und so weiter. Denn wer ein Rad-Dreher-König ist, bei dessen Geburt entsteht wegen des Entstehens des Rad-Juwels der Name „Rad-Dreher“. Ohne jedoch diese feste Regel von „er wird das Rad drehen“ zu beachten, entsteht für ihn, wenn es entsteht, gemäß der dargelegten Weise, indem man das Nachfolgen des Juwels annimmt, die Bezeichnung „Rad-Dreher“. „Nur eines“ bedeutet, dass nur das Rad-Juwel zuerst erscheint. Wenn dies geschehen ist, besteht die Bezeichnung des Königs als „Rad-Dreher“, und danach erscheinen die (übrigen) Juwelen. Unter Bezugnahme auf das Erscheinen der vielen wird dies auch im Plural ausgedrückt als: „Durch das Erscheinen des Rad-Drehers ist das Erscheinen der Juwelen“. Dies ist der als „Ursache“ bezeichnete Bedeutungsunterschied. „Erscheinen“ bedeutet: aus dem Erscheinen. Es wird gesagt, dass die Ansammlung von Verdiensten aufgrund des unterschiedlichen Kontinuums im übertragenen Sinne auch eine unterstützende Ursache für die Juwelen ist. Dies ist durchaus angemessen, da es mit der dargelegten Logik übereinstimmt.

වත්තබ්බභූතො අධිප්පායො එතස්ස අත්ථීති අධිප්පායො, අත්ථනිද්දෙසො, සඞ්ඛෙපතො අධිප්පායො සඞ්ඛෙපාධිප්පායො. චක්කරතනානුභාවෙන චක්කවත්තිස්සරියස්ස සිජ්ඣනතො ‘‘දාතුං සමත්ථස්සා’’ති වුත්තං. යොජනප්පමාණෙ පදෙසෙ පවත්තත්තා යොජනප්පමාණං අන්ධකාරං. අතිදීඝාතිරස්සතාදිං ඡබ්බිධං දොසං විවජ්ජෙත්වා ඨිතස්සාති වචනසෙසො.

„Absicht“ (adhippāyo) bedeutet, dass eine Absicht vorhanden ist, die ausgedrückt werden soll, eine Erklärung der Bedeutung; eine Absicht in Kürze ist eine „kurze Absicht“ (saṅkhepādhippāyo). Weil die Herrschaft des Rad-Drehers durch die Macht des Rad-Juwels verwirklicht wird, wird gesagt: „desjenigen, der fähig ist zu geben“. Weil sie sich über ein Gebiet von der Größe einer Yojana erstreckt, wird sie als „eine Yojana große Dunkelheit“ bezeichnet. „Für denjenigen, der dasteht, nachdem er die sechs Mängel wie das Zu-Lange, das Zu-Kurze usw. vermieden hat“ ist die Satzergänzung.

සබ්බෙසං චතුභූමකධම්මානං පුරෙචරං කුසලානං ධම්මානං ගතියො සමන්වෙසනවසෙන පවත්තනතො. බුද්ධාදීහිපි අප්පහානීයතාය මහන්තධම්මසභාවත්තා ධම්මකායෙ ච ජෙට්ඨකට්ඨෙන ධම්මකායූපපන්නං. පඤ්ඤාපාසාදතාය චස්ස උපරිගතට්ඨෙන අච්චුග්ගතං. විත්ථතට්ඨෙන විපුලං. මහන්තතාය මහන්තං. අනාදිකාලභාවිතස්ස කිලෙසසන්තානස්ස ඛණෙනෙව විද්ධංසනතො සීඝං ලහු ජවන්ති පරියායා. බොජ්ඣඞ්ගධම්මපරියාපන්නත්තා හි වුත්තං ‘‘එකන්ත-කුසලත්තා’’ති. සම්පයුත්තවසෙන පීතියා ආලොකවිද්ධංසනභාවවසෙනාති වුත්තං ‘‘සහජාතපච්චයාදී’’තිආදි. සබ්බසඞ්ගාහිකධම්මපරිච්ඡෙදොති චතුභූමකත්තා සබ්බසඞ්ගාහකො බොජ්ඣඞ්ගධම්මපරිච්ඡෙදො කථිතො.

Weil es als Vorläufer aller Phänomene der vier Ebenen wirkt, indem es die Wege der heilsamen Phänomene erforscht. Und weil es selbst von Buddhas und anderen nicht aufgegeben werden kann, eine Natur von großem Dhamma besitzt und im Dhamma-Körper im Sinne des Vorrangs steht, ist es „im Dhamma-Körper entstanden“. Und wegen seines Palastes der Weisheit ist es im Sinne des Erhabenseins „hoch emporragend“. Im Sinne der Ausdehnung ist es „weitreichend“. Wegen seiner Größe ist es „groß“. Weil es den seit anfangsloser Zeit genährten Strom der Befleckungen in einem einzigen Augenblick vernichtet, sind „schnell“, „rasch“ und „flink“ gleichbedeutend. Denn weil es zu den Phänomenen der Erwachensfaktoren gehört, wird gesagt: „weil es ausschließlich heilsam ist“. Aufgrund der assoziierten Verzückung und aufgrund der Vernichtung (der Dunkelheit) durch das Licht wird gesagt: „durch die Bedingung des gleichzeitigen Entstehens usw.“. „Die Bestimmung der all-umfassenden Phänomene“ bedeutet, dass die all-umfassende Bestimmung der Erwachensfaktoren dargelegt wird, da sie die vier Ebenen umfasst.

4-10. දුප්පඤ්ඤසුත්තාදිවණ්ණනා

4-10. Erläuterung der Suttas über die Unweisen und andere (Duppaññasutta usw.)

225-231. එළං වුච්චති දොසො, එළෙන මූගො වියාති එළමූගොති ඉමමත්ථං දස්සෙන්තො ‘‘මුඛෙන වාච’’න්තිආදිමාහ.

225-231. Als Fehler (Makel) wird „eḷa“ bezeichnet. Wer aufgrund eines Fehlers wie ein Stummer ist, ist „eḷamūga“ (schwachsinnig und stumm). Um diese Bedeutung aufzuzeigen, sagt er: „mit dem Mund ein Wort ...“ und so weiter.

චක්කවත්තිවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erläuterung des Kapitels über den Rad-Dreher (Cakkavattivagga) ist abgeschlossen.

6. සාකච්ඡවග්ගො

6. Das Kapitel über das Gespräch (Sākacchavagga)

1. ආහාරසුත්තවණ්ණනා

1. Die Erläuterung des Suttas über die Nahrung (Āhārasutta)

232. පුරිමනයතොති [Pg.431] ‘‘සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගට්ඨානීයානං ධම්මාන’’න්තිආදිනා ආගතනයතො. එවන්ති ඉදානි වුච්චමානාකාරෙන. සති ච සම්පජඤ්ඤඤ්ච සතිසම්පජඤ්ඤං. සතිපධානං වා අභික්කන්තාදීසු සත්ථකභාවපරිග්ගණ්හකඤාණං සතිසම්පජඤ්ඤං. තං සබ්බත්ථ සතොකාරීභාවාවහත්තා සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගස්ස උප්පාදාය සංවත්තති. යථා ච පච්චනීකධම්මප්පහානං අනුරූපධම්මදෙසනා ච අනුප්පන්නානං කුසලානං ධම්මානං උප්පාදාය හොති, එවං සතිරහිතපුග්ගලවජ්ජනා සතොකාරීපුග්ගලසෙවනා ච තත්ථ ච යුත්තපයුත්තතා සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගස්ස උප්පාදාය හොතීති ඉමමත්ථං දස්සෙති ‘‘සතිසම්පජඤ්ඤ’’න්තිආදිනා. අරහත්තමග්ගෙන භාවනාපාරිපූරී හොති. තථා හි අරහාව ‘‘සතිවෙපුල්ලප්පත්තො’’ති වුච්චති.

232. „Nach der vorhergehenden Methode“ bedeutet gemäß der überlieferten Weise, beginnend mit: „von den Phänomenen, die dem Erwachensfaktor der Achtsamkeit entsprechen“ und so weiter. „So“ bedeutet in der nun beschriebenen Weise. Achtsamkeit und Wissensklarheit bilden „Achtsamkeit und Wissensklarheit“. Oder aber das von der Achtsamkeit dominierte Wissen, welches die Zweckmäßigkeit beim Vorwärtsgehen usw. erfasst, ist Achtsamkeit und Wissensklarheit. Da dieses überall den Zustand des achtsamen Handelns herbeiführt, trägt es zur Entstehung des Erwachensfaktors der Achtsamkeit bei. Und so wie das Überwinden gegnerischer Zustände und die entsprechende Dhamma-Darlegung zur Entstehung unentstandener heilsamer Zustände beitragen, so führen auch das Meiden unachtsamer Personen, das Aufsuchen achtsamer Personen und die beständige Anwendung darauf zur Entstehung des Erwachensfaktors der Achtsamkeit; um diese Bedeutung aufzuzeigen, sagt er: „Achtsamkeit und Wissensklarheit“ und so weiter. Durch den Pfad der Arahatschaft wird die Entfaltung zur Vollkommenheit gebracht. Denn genau deshalb wird nur ein Arahat als „jemand, der die Fülle der Achtsamkeit erlangt hat“ bezeichnet.

ධම්මානං, ධම්මෙසු වා විචයො, සො එව හෙට්ඨා වුත්තනයෙන සම්බොජ්ඣඞ්ගො, තස්ස ධම්මවිචයසම්බොජ්ඣඞ්ගස්ස. පරිපුච්ඡකතාති ආචරියං පයිරුපාසිත්වා පඤ්චපි නිකායෙ සහට්ඨකථාය පරියොගාහෙත්වා යං යං තත්ථ ගණ්ඨිට්ඨානං, තස්ස තස්ස ‘‘ඉදං, භන්තෙ, කථං ඉමස්ස කො අත්ථො’’ති එවං ඛන්ධාදීසු අත්ථපුච්ඡකභාවො. තෙනාහ ‘‘ඛන්ධ…පෙ… බහුලතා’’ති.

Die Untersuchung von Phänomenen oder in Phänomenen ist eben jener Erwachensfaktor gemäß der oben dargelegten Methode; [dies bezieht sich auf] „des Erwachensfaktors der Phänomenuntersuchung“ (dhammavicayasambojjhaṅgassa). „Das Fragenstellen“ (paripucchakatā) ist der Zustand des Erfragens der Bedeutung bezüglich der Daseinsgruppen (khandha) usw., indem man den Lehrer aufsucht, die fünf Nikāyas samt ihren Kommentaren durchforscht und bei jeder schwierigen Stelle fragt: „Ehrwürdiger Herr, wie verhält es sich hiermit? Was ist die Bedeutung davon?“. Deshalb sagte er: „Daseinsgruppen ... und so weiter ... Häufigkeit“.

වත්ථුවිසදකිරියාති චිත්තචෙතසිකානං පවත්තිට්ඨානභාවතො සරීරං තප්පටිබද්ධානි ච චීවරාදීනි ඉධ ‘‘වත්ථූනී’’ති අධිප්පෙතානි, තානි යථා චිත්තස්ස සුඛාවහානි හොන්ති, තථා කරණං තෙසං විසදභාවකරණං. තෙන වුත්තං ‘‘අජ්ඣත්තිකබාහිරාන’’න්තිආදි. උස්සන්නදොසන්ති වාතාදිඋස්සන්නදොසං. සෙදමලමක්ඛිතන්ති සෙදෙන චෙව ජල්ලිකාසඞ්ඛාතෙන සරීරමලෙන ච මක්ඛිතං. ච-සද්දෙන අඤ්ඤම්පි සරීරස්ස ච චිත්තස්ස ච පීළාවහං සඞ්ගණ්හාති. සෙනාසනං වාති වා-සද්දෙන පත්තාදීනං සඞ්ගහො දට්ඨබ්බො. අවිසදෙ සති, විසයභූතෙ වා. කථං භාවනමනුයුත්තස්ස තානි විසයොති? අන්තරන්තරා පවත්තනකචිත්තුප්පාදවසෙන එවං වුත්තං. තෙ හි චිත්තුප්පාදා චිත්තෙකග්ගතාය ඉජ්ඣන්තියාපි අපරිසුද්ධභාවාය සංවත්තන්ති. චිත්තචෙතසිකෙසු නිස්සයාදිපච්චයභූතෙසු. ඤාණම්පීති පි-සද්දො සම්පිණ්ඩනෙ. තෙන න කෙවලං තං වත්ථුයෙව[Pg.432], අථ ඛො තස්මිං අපරිසුද්ධෙ ඤාණම්පි අපරිසුද්ධං හොතීති නිස්සයාපරිසුද්ධියා නිස්සිතාපරිසුද්ධි විය විසයස්ස අපරිසුද්ධතාය විසයීනං අපරිසුද්ධිං දස්සෙති අන්වයතො බ්‍යතිරෙකතො ච.

„Das Säubern der Grundlagen“ (vatthuvisadakiriyā) bedeutet: Da der Körper der Entstehungsort von Geist und Geistesfaktoren ist, werden hier der Körper sowie die damit verbundenen Dinge wie Gewänder usw. als „Grundlagen“ (vatthū) bezeichnet. Diese so herzurichten, dass sie für den Geist angenehm sind, ist das Säubern derselben. Deshalb wurde gesagt: „der inneren und äußeren ...“ und so weiter. „Mit übermäßigen Fehlern“ bedeutet mit übermäßigen Fehlern [der Körpersäfte] wie Wind usw. „Mit Schweiß und Schmutz bedeckt“ bedeutet bedeckt mit Schweiß und dem als Hautschmutz (jallikā) bezeichneten Körperschmutz. Durch das Wort „und“ (ca) wird auch anderes einbezogen, was dem Körper und dem Geist Bedrängnis bringt. „Oder die Unterkunft“ (senāsanaṃ vā) – durch das Wort „oder“ (vā) ist der Einschluss von Almosenschale usw. zu verstehen. Wenn sie unrein sind, oder wenn sie als Objekte dienen. Wie können diese Objekte für jemanden sein, der sich der Entfaltung widmet? Dies wird im Hinblick auf die dazwischen auftretenden Geisteszustände gesagt. Denn diese Geisteszustände führen, selbst wenn die Einpunktigkeit des Geistes gelingt, zu einem Zustand der Unreinheit. Unter den Geisteszuständen und Geistesfaktoren, die als Stützbedingungen usw. dienen. „Auch die Erkenntnis“ (ñāṇampi) – das Wort „auch“ (pi) dient der Verbindung. Damit zeigt er, dass nicht nur jene Grundlage unrein ist, sondern vielmehr, wenn diese unrein ist, auch die Erkenntnis unrein wird. Wie die Unreinheit des Gestützten durch die Unreinheit der Stütze zeigt dies die Unreinheit der Erkennenden (Subjekte) durch die Unreinheit des Objekts, und zwar sowohl in direkter Übereinstimmung (anvaya) als auch im Gegensatz (vyatireka).

සමභාවකරණං කිච්චතො අනූනාධිකභාවකරණං. යථාපච්චයං සද්ධෙය්‍යවත්ථුස්මිං අධිමොක්ඛකිච්චස්ස පටුතරභාවෙන පඤ්ඤාය අවිසදතාය වීරියාදීනඤ්ච අනුබලප්පදානසිථිලතාදිනා සද්ධින්ද්‍රියං බලවං හොති. තෙනාහ ‘‘ඉතරානි මන්දානී’’ති. තතොති තස්මා සද්ධින්ද්‍රියස්ස බලවභාවතො ඉතරෙසඤ්ච මන්දත්තා. කොසජ්ජපක්ඛෙ පතිතුං අදත්වා සම්පයුත්තධම්මානං පග්ගණ්හනං අනුබලප්පදානං පග්ගහො, පග්ගහකිච්චං කාතුං න සක්කොතීති සම්බන්ධිතබ්බං. ආරම්මණං උපගන්ත්වා ඨානං, අනිස්සජ්ජනං වා උපට්ඨානං, වික්ඛෙපපටිපක්ඛො. යෙන වා සම්පයුත්තා අවික්ඛිත්තා හොන්ති, සො අවික්ඛෙපො. රූපගතං විය චක්ඛුනා යෙන යාථාවතො විසයසභාවං පස්සති, තං දස්සනකිච්චං කාතුං න සක්කොති බලවතා සද්ධින්ද්‍රියෙන අභිභූතත්තා. සහජාතධම්මෙසු හි ඉන්දට්ඨං කරොන්තානං සහ පවත්තමානානං ධම්මානං එකරසතාවසෙනෙව අත්ථසිද්ධි, න අඤ්ඤථා. තස්මාති වුත්තමෙවත්ථං කාරණභාවෙන පච්චාමසති. තන්ති සද්ධින්ද්‍රියං.

Das Herstellen von Gleichgewicht bedeutet hinsichtlich der Funktion das Bewirken eines Zustands, der weder unzulänglich noch übermäßig ist. Entsprechend den Bedingungen wird im Hinblick auf das Glaubensobjekt die Glaubens-Fähigkeit (saddhindriya) stark durch die größere Intensität der Funktion der Entschlossenheit (adhimokkha), durch die Unklarheit der Weisheit (paññā) und durch die Schlaffheit bei der Unterstützung seitens der Tatkraft (vīriya) usw. Daher sagte er: „Die anderen sind schwach.“ „Darum“ (tato) bedeutet: aufgrund des starken Zustands der Glaubens-Fähigkeit und der Schwäche der anderen. Das Aufrechterhalten (paggaha) ist die Unterstützung und das Emporheben der verbundenen Geistesfaktoren, ohne sie auf die Seite der Trägheit (kosajja) fallen zu lassen; damit ist zu verbinden: „sie kann die Funktion des Aufrechterhaltens nicht ausführen“. Das Herantreten an das Objekt und das Verweilen dabei, oder das Nicht-Loslassen, ist das Gegenwärtigsein (upaṭṭhāna) [der Achtsamkeit], welches das Gegenmittel zur Zerstreutheit (vikkhepa) ist. Oder wodurch die verbundenen [Geistesfaktoren] unzerstreut sind, das ist die Unzerstreutheit (avikkhepa) [Konzentration]. Das, wodurch man das eigene Wesen des Objekts so sieht, wie es wirklich ist – wie eine körperliche Form mit dem Auge –, diese Funktion des Sehens kann sie [die Weisheit] nicht ausführen, weil sie von der starken Glaubens-Fähigkeit überwältigt ist. Denn unter den gleichzeitig entstandenen Phänomenen (sahajātadhamma), welche die Funktion eines Herrschers (indriya) ausüben, erfolgt die Erreichung des Ziels nur durch die geschmackliche Einheit (ekarasatā) der zusammen auftretenden Phänomene, nicht anders. „Darum“ (tasmā) verweist auf den eben genannten Sinn als Ursache. „Dieses“ (taṃ) bezieht sich auf die Glaubens-Fähigkeit.

ධම්මසභාවපච්චවෙක්ඛණෙනාති යස්ස සද්ධෙය්‍යවත්ථුනො උළාරතාදිගුණෙ අධිමුච්චනස්ස සාතිසයප්පවත්තියා සද්ධින්ද්‍රියං බලවං ජාතං, තස්ස පච්චයපච්චයුප්පන්නතාදිවිභාගතො යාථාවතො වීමංසනෙන. එවඤ්හි එවංධම්මතානයෙන සභාවසරසතො පරිග්ගය්හමානෙ සවිප්ඵාරො අධිමොක්ඛො න හොති – ‘‘අයං ඉමෙසං ධම්මානං සභාවො’’ති පඤ්ඤාබ්‍යාපාරස්ස සාතිසයත්තා. ධුරියධම්මෙසු හි යථා සද්ධාය බලවභාවෙ පඤ්ඤාය මන්දභාවො හොති, එවං පඤ්ඤාය බලවභාවෙ සද්ධාය මන්දභාවො හොති. තෙන වුත්තං – ‘‘තං ධම්මසභාවපච්චවෙක්ඛණෙන…පෙ… හාපෙතබ්බ’’න්ති. තථා අමනසිකරණෙනාති යෙනාකාරෙන භාවනමනුයුඤ්ජන්තස්ස සද්ධින්ද්‍රියං බලවං ජාතං, තෙනාකාරෙන භාවනං නානුයුඤ්ජනෙනාති වුත්තං හොති. ඉධ දුවිධෙන සද්ධින්ද්‍රියස්ස බලවභාවො අත්තනො වා පච්චයවිසෙසෙන කිච්චුත්තරියතො වීරියාදීනං වා මන්දකිච්චතාය. තත්ථ පඨමවිකප්පෙ හාපනවිධි දස්සිතො, දුතියවිකප්පෙ පන යථා මනසිකරොතො වීරියාදීනං මන්දකිච්චතාය සද්ධින්ද්‍රියං බලවං ජාතං, තථා අමනසිකාරෙන වීරියාදීනං පටුතරභාවාවහෙන මනසිකාරෙන සද්ධින්ද්‍රියං තෙහි [Pg.433] සමතං කරොන්තෙන හාපෙතබ්බං. ඉමිනා නයෙන සෙසින්ද්‍රියෙසුපි හාපනවිධි වෙදිතබ්බො.

„Durch die Reflexion über die eigene Natur der Phänomene“ bedeutet: durch das wahrheitsgemäße Ergründen jenes Glaubensobjekts – bezüglich dessen die Glaubens-Fähigkeit aufgrund des übermäßigen Flusses der Entschlossenheit für Eigenschaften wie dessen Erhabenheit usw. stark geworden ist – gemäß der Einteilung in Bedingung, bedingt Entstandenes usw. Denn wenn es auf diese Weise nach der Methode der Gesetzmäßigkeit der Phänomene gemäß ihrem eigenen Wesen und Geschmack erfasst wird, gibt es keine abschweifende Entschlossenheit, da die Aktivität der Weisheit mit dem Gedanken „Dies ist die eigene Natur dieser Phänomene“ überragend ist. Denn unter den führenden Phänomenen (dhuriyadhamma) verhält es sich so: Wie bei der Stärke des Glaubens eine Schwäche der Weisheit vorliegt, so liegt bei der Stärke der Weisheit eine Schwäche des Glaubens vor. Daher wurde gesagt: „Es sollte durch Reflexion über die eigene Natur der Phänomene … [usw.] … gemindert werden.“ Ebenso bedeutet „durch Nicht-Aufmerksamkeit“ (amanasikaraṇena): indem man die Entfaltung (bhāvanā) nicht in jener Weise ausübt, in der die Glaubens-Fähigkeit für den Praktizierenden stark geworden ist. Hier gibt es eine zweifache Art des Starkseins der Glaubens-Fähigkeit: entweder durch ihre eigene spezifische Bedingung aufgrund des Übermaßes ihrer Funktion, oder durch die Schwäche der Funktionen von Tatkraft usw. Dabei wird bei der ersten Alternative die Methode der Minderung gezeigt; bei der zweiten Alternative hingegen muss – so wie die Glaubens-Fähigkeit durch die Schwachheit der Funktionen von Tatkraft usw. bei dem, der [so] aufmerksam ist, stark geworden ist – sie durch Nicht-Aufmerksamkeit gemindert werden, und zwar durch eine Aufmerksamkeit, die eine größere Schärfe von Tatkraft usw. bewirkt und so die Glaubens-Fähigkeit mit jenen ausgleicht. Nach dieser Methode ist die Minderungsmethode auch bei den übrigen Fähigkeiten zu verstehen.

වක්කලිත්ථෙරවත්ථූති සො හි ආයස්මා සද්ධාධිමුත්තො තත්ථ ච කතාධිකාරො සත්ථු රූපකායදස්සනෙ පසුතො එව හුත්වා විහරන්තො සත්ථාරා – ‘‘කිං තෙ, වක්කලි, ඉමිනා පූතිකායෙන දිට්ඨෙන, යො ඛො, වක්කලි, ධම්මං පස්සති, සො මං පස්සතී’’තිආදිනා (සං. නි. 3.87) ඔවදියමානො කම්මට්ඨානෙ නියොජිතොපි තං අනනුයුඤ්ජන්තො පණාමිතො අත්තානං විනිපාතෙතුං පපාතට්ඨානං අභිරුහි. අථ නං සත්ථා යථානිසින්නොව ඔභාසවිස්සජ්ජනෙන අත්තානං දස්සෙත්වා –

„Die Geschichte des älteren Vakkali“: Jener Ehrwürdige war nämlich vom Glauben dominiert (saddhādhimutta) und hatte in dieser Hinsicht bereits früher Verdienste erworben (katādhikāra). Er verweilte ganz dem Anschauen des physischen Körpers des Meisters hingegeben. Obwohl er vom Meister mit den Worten ermahnt wurde: „Was nützt dir, Vakkali, dieser unreine Körper, den du da siehst? Wer, Vakkali, die Lehre (Dhamma) sieht, der sieht mich“ usw. (Samyutta Nikāya 3.87), und obwohl er zur Meditationspraxis (kammaṭṭhāna) angehalten wurde, praktizierte er sie nicht. Als er weggeschickt wurde, stieg er auf einen Klippenrand, um sich hinabzustürzen. Da zeigte sich ihm der Meister, während er wie gewohnt dasaß, indem er ein strahlendes Licht aussandte, und sprach:

‘‘පාමොජ්ජබහුලො භික්ඛු, පසන්නො බුද්ධසාසනෙ;

අධිගච්ඡෙ පදං සන්තං, සඞ්ඛාරූපසමං සුඛ’’න්ති. (ධ. ප. 381) –

„Ein von Freude erfüllter Mönch, der Vertrauen in die Lehre des Buddha hat, möge den friedvollen Zustand erlangen, das Glück der Beruhigung der Gestaltungen (saṅkhāras).“ (Dhammapada 381)

ගාථං වත්වා ‘‘එහි, වක්කලී’’ති ආහ. සො තෙන වචනෙන අමතෙනෙව අභිසිත්තො හට්ඨතුට්ඨො හුත්වා විපස්සනං පට්ඨපෙසි, සද්ධාය බහුලභාවතො විපස්සනාවීථිං නාරොහති. තං ඤත්වා භගවා ඉන්ද්‍රියසමත්තපටිපාදනාය කම්මට්ඨානං සොධෙත්වා අදාසි. සො සත්ථාරා දින්නනයෙන විපස්සනං උස්සුක්කාපෙත්වා මග්ගපටිපාටියා අරහත්තං පාපුණි. තෙන වුත්තං – ‘‘වක්කලිත්ථෙරවත්ථු චෙත්ථ නිදස්සන’’න්ති. එත්ථාති සද්ධින්ද්‍රියස්ස අධිමත්තභාවෙ සෙසින්ද්‍රියානං සකිච්චාකරණෙ.

Nachdem er diese Strophe gesprochen hatte, sagte er: „Komm, Vakkali!“ Durch dieses Wort wie mit dem Trank der Unsterblichkeit (amata) besprengt, wurde er hocherfreut und glücklich, und er leitete die Einsichtsmeditation (vipassanā) ein; doch wegen des Übermaßes an Glauben konnte er den Pfad der Einsicht (vipassanāvīthi) nicht betreten. Als der Erhabene dies erkannte, reinigte er sein Meditationsobjekt (kammaṭṭhāna), um das Gleichgewicht der Fähigkeiten (indriyasamatta) herzustellen, und gab es ihm. Indem er die Einsicht gemäß der vom Meister gegebenen Methode eifrig betrieb, erreichte er auf dem Weg der Pfade die Arhatschaft. Daher wurde gesagt: „Und die Geschichte des älteren Vakkali ist hier das Beispiel.“ „Hier“ (ettha) bedeutet: wenn die Glaubens-Fähigkeit im Übermaß vorhanden ist und die übrigen Fähigkeiten ihre eigene Funktion nicht ausführen können.

ඉතරකිච්චභෙදන්ති උපට්ඨානාදිකිච්චවිසෙසං. පස්සද්ධාදීති ආදි-සද්දෙන සමාධිඋපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගානං සඞ්ගහො දට්ඨබ්බො. හාපෙතබ්බන්ති යථා සද්ධින්ද්‍රියස්ස බලවභාවො ධම්මසභාවපච්චවෙක්ඛණෙන හායති, එවං වීරියින්ද්‍රියස්ස අධිමත්තතා පස්සද්ධියාදිභාවනාය හායති සමාධිපක්ඛිකත්තා තස්සා. තථා හි සමාධින්ද්‍රියස්ස අධිමත්තතං කොසජ්ජපාතතො රක්ඛන්තී වීරියාදිභාවනා විය වීරියින්ද්‍රියස්ස අධිමත්තතං උද්ධච්චපාතතො රක්ඛන්තී එකංසතො හාපෙති. තෙන වුත්තං ‘‘පස්සද්ධාදිභාවනාය හාපෙතබ්බ’’න්ති. සොණත්ථෙරස්ස වත්ථූති සුකුමාරසොණත්ථෙරස්ස වත්ථු. සො හි ආයස්මාපි සත්ථු සන්තිකා කම්මට්ඨානං ගහෙත්වා සීතවනෙ විහරන්තො – ‘‘මම සරීරං සුඛුමාලං, න ච සක්කා සුඛෙනෙව සුඛං අධිගන්තුං, කායං කිලමෙත්වාපි සමණධම්මො කාතබ්බො’’ති ඨානචඞ්කමනමෙව අධිට්ඨාය [Pg.434] පධානමනුයුඤ්ජන්තො පාදතලෙසු ඵොටෙසු උට්ඨිතෙසුපි වෙදනං අජ්ඣුපෙක්ඛිත්වා දළ්හවීරියං කරොන්තො අච්චාරද්ධවීරියතාය විසෙසං පවත්තෙතුං නාසක්ඛි. සත්ථා තත්ථ ගන්ත්වා වීණොපමොවාදෙන ඔවදිත්වා වීරියසමතායොජනවිධිං දස්සෙන්තො කම්මට්ඨානං සොධෙත්වා ගිජ්ඣකූටං ගතො. ථෙරොපි සත්ථාරා දින්නනයෙන වීරියසමතං යාජෙත්වා භාවෙන්තො විපස්සනං උස්සුක්කාපෙත්වා අරහත්තෙව පතිට්ඨාසි. තෙන වුත්තං ‘‘සොණත්ථෙරස්ස වත්ථු දස්සෙතබ්බ’’න්ති. සෙසෙසුපීති සතිසමාධිපඤ්ඤින්ද්‍රියෙසුපි.

„Die Unterscheidung der anderen Funktionen“ bezieht sich auf die spezifischen Funktionen wie das Gegenwärtigsein (upaṭṭhāna) usw. „Ruhe usw.“ (passaddhādī): Durch das Wort „usw.“ (ādi) ist die Einbeziehung der Erleuchtungsglieder Konzentration (samādhi) und Gleichmut (upekkhā) zu verstehen. „Sollte gemindert werden“: So wie die Stärke der Glaubens-Fähigkeit durch die Reflexion über die eigene Natur der Phänomene abnimmt, so nimmt das Übermaß der Tatkraft-Fähigkeit (vīriyindriya) durch die Entfaltung von Ruhe (passaddhi) usw. ab, weil diese auf der Seite der Konzentration (samādhi) steht. Denn wie die Entfaltung der Tatkraft usw. das Übermaß der Konzentrations-Fähigkeit vor dem Herabfallen in die Trägheit schützt, so mindert die [Entfaltung der Ruhe usw.], die das Übermaß der Tatkraft-Fähigkeit vor dem Herabfallen in die Unruhe (uddhacca) schützt, dieses gewiss. Daher wurde gesagt: „Es sollte durch die Entfaltung von Ruhe usw. gemindert werden.“ „Die Geschichte des älteren Soṇa“ meint die Geschichte des zarten älteren Soṇa. Denn auch dieser Ehrwürdige nahm das Meditationsobjekt (kammaṭṭhāna) vom Meister an und verweilte im Sītavana-Wald. Er dachte: „Mein Körper ist zart, und es ist nicht möglich, Glück durch bloßes Glück zu erlangen; auch unter Kasteiung des Körpers muss die Praxis des Asketentums ausgeübt werden.“ So entschloss er sich ausschließlich zum Stehen und Gehen (ṭhānacaṅkamana), übte eifrig die Anstrengung aus und machte, selbst als Blasen an seinen Fußsohlen entstanden, unter Überwindung des Schmerzes eine feste Tatkraft geltend. Wegen der übermäßigen Tatkraft (accāraddhavīriyatā) konnte er jedoch keine besondere Errungenschaft erzielen. Der Meister ging dorthin, belehrte ihn mit dem Gleichnis von der Laute (vīṇā), zeigte ihm die Methode zur Herstellung des Gleichgewichts der Tatkraft (vīriyasamatā), reinigte sein Meditationsobjekt und begab sich dann zum Geierberg (Gijjhakūṭa). Auch der ältere Mönch stellte gemäß der vom Meister gegebenen Methode das Gleichgewicht der Tatkraft her, entfaltete sie, trieb die Einsicht eifrig voran und etablierte sich schließlich in der Arhatschaft. Daher wurde gesagt: „Die Geschichte des älteren Soṇa sollte gezeigt werden.“ „Auch bei den übrigen“ (sesesupi) bedeutet: auch bei den Fähigkeiten der Achtsamkeit, Konzentration und Weisheit.

සමතන්ති සද්ධාපඤ්ඤානං අඤ්ඤමඤ්ඤං අනූනාධිකභාවං, තථා සමාධිවීරියානඤ්ච. යථා හි සද්ධාපඤ්ඤානං විසුං විසුං ධුරියධම්මභූතානං කිච්චතො අඤ්ඤමඤ්ඤනාතිවත්තනං විසෙසතො ඉච්ඡිතබ්බං. යතො තෙසං සමධුරතාය අප්පනා සම්පජ්ජති, එවං සමාධිවීරියානං කොසජ්ජුද්ධච්චපක්ඛිකානං සමතාය සති අඤ්ඤමඤ්ඤුපත්ථම්භනතො සම්පයුත්තධම්මානං අන්තද්වයපාතාභාවෙන සම්මදෙව අප්පනා ඉජ්ඣතීති. බලවසද්ධොතිආදි වුත්තස්සෙව අත්ථස්ස බ්‍යතිරෙකමුඛෙන සමත්ථනං. තස්සත්ථො – යො බලවතියා සද්ධාය සමන්නාගතො අවිසදඤාණො, සො මුධප්පසන්නො හොති, න අවෙච්චප්පසන්නො. තථා හි සො අවත්ථුස්මිං පසීදති, සෙය්‍යථාපි තිත්ථියසාවකා. කෙරාටිකපක්ඛන්ති සාඨෙය්‍යපක්ඛං භජති. සද්ධාහීනාය පඤ්ඤාය අතිධාවන්තො ‘‘දෙය්‍යවත්ථුපරිච්චාගෙන විනා චිත්තුප්පාදමත්තෙනපි දානමයං පුඤ්ඤං හොතී’’තිආදීනි පරිකප්පෙති හෙතුපතිරූපකෙහි වඤ්චිතො, එවංභූතො ච ලූඛතක්කවිලුත්තචිත්තො පණ්ඩිතානං වචනං නාදියති, සඤ්ඤත්තිං න ගච්ඡති. තෙනාහ ‘‘භෙසජ්ජසමුට්ඨිතො විය රොගො අතෙකිච්ඡො හොතී’’ති. යථා චෙත්ථ සද්ධාපඤ්ඤානං අඤ්ඤමඤ්ඤං සමභාවො අත්ථාවහො, විසමභාවො අනත්ථාවහො, එවං සමාධිවීරියානං අඤ්ඤමඤ්ඤං සමභාවො අත්ථාවහො, ඉතරො අනත්ථාවහො, තථා සමභාවො අවික්ඛෙපාවහො, ඉතරො වික්ඛෙපාවහො. කොසජ්ජං අභිභවති, තෙන අප්පනං න පාපුණාතීති අධිප්පායො. එස නයො උද්ධච්චං අභිභවතීති එත්ථාපි. තදුභයන්ති සද්ධාපඤ්ඤාද්වයං සමාධිවීරියද්වයඤ්ච. සමං කාතබ්බන්ති සමතං කාතබ්බං.

„Gleichgewicht“ bedeutet den Zustand des Weder-zu-viel-noch-zu-wenig-Seins von Vertrauen und Weisheit zueinander, ebenso von Konzentration und Tatkraft. Denn wie bei Vertrauen und Weisheit, die jeweils für sich tragende Geistesfaktoren sind, in Bezug auf ihre Funktion das gegenseitige Nicht-Übertreffen besonders erwünscht ist, weil durch deren Gleichgewicht die Vollprägung zustande kommt, so verhält es sich auch bei Konzentration und Tatkraft, die auf der Seite der Trägheit bzw. des Aufgewühltseins stehen: Wenn Gleichgewicht herrscht, gelingt durch gegenseitige Unterstützung die Vollprägung vollkommen, da die verbundenen Geistesfaktoren nicht in die beiden Extreme fallen. „Wer starkes Vertrauen hat...“ usw. ist eine Bekräftigung des bereits Gesagten im Wege des Gegensatzes. Dessen Bedeutung ist: Wer mit starkem Vertrauen ausgestattet ist, aber über unklares Wissen verfügt, der ist blindlings gläubig, nicht aber durch klares Verständnis gläubig. Denn er vertraut auf Unbegründetes, so wie die Jünger der Sektierer. „Die Seite der Heuchelei“ bedeutet, dass er sich der Seite der Falschheit anschließt. Wer mit an Vertrauen mangelnder Weisheit über das Ziel hinausschießt, stellt sich Spekulationen vor wie: „Auch ohne das Weggeben einer Gabe entsteht Verdienst durch Geben allein durch das Aufkommen des Gedankens“, getäuscht durch Scheingründe; ein solcher Mensch, dessen Geist durch raues Spekulieren zerrüttet ist, nimmt die Worte der Weisen nicht an und lässt sich nicht belehren. Darum heißt es: „Er ist wie eine durch Medizin hervorgerufene Krankheit unheilbar.“ Und so wie hier das gegenseitige Gleichgewicht von Vertrauen und Weisheit vorteilhaft ist und das Ungleichgewicht unvorteilhaft, so ist auch das gegenseitige Gleichgewicht von Konzentration und Tatkraft vorteilhaft und das andere unvorteilhaft, ebenso bringt das Gleichgewicht Ablenkungslosigkeit und das andere Ablenkung. [Wenn die Konzentration überwiegt], überwältigt sie mit Trägheit, weshalb man die Vollprägung nicht erreicht – so ist der Sinn. Dies ist auch die Methode bei „[wenn die Tatkraft überwiegt], überwältigt sie mit Aufgewühltheit“. „Diese beiden“ bedeutet das Paar von Vertrauen und Weisheit sowie das Paar von Konzentration und Tatkraft. „Sollte ausgeglichen werden“ bedeutet, dass das Gleichgewicht hergestellt werden sollte.

සමාධිකම්මිකස්සාති සමථකම්මට්ඨානිකස්ස. එවන්ති එවං සන්තෙ, සද්ධාය ථොකං බලවභාවෙ සතීති අත්ථො. සද්දහන්තොති ‘‘පථවී පථවීති මනසිකාරමත්තෙන [Pg.435] කථං ඣානුප්පත්තී’’ති අචින්තෙත්වා ‘‘අද්ධා සම්බුද්ධෙන වුත්තවිධි ඉජ්ඣතී’’ති සද්දහන්තො සද්ධං ජනෙන්තො. ඔකප්පෙන්තොති ආරම්මණං අනුපවිසිත්වා විය අධිමුච්චනවසෙන අවකප්පෙන්තො පක්ඛන්දන්තො. එකග්ගතා බලවතී වට්ටති සමාධිපධානත්තා ඣානස්ස. උභින්නන්ති සමාධිපඤ්ඤානං. සමාධිකම්මිකස්ස සමාධිනො අධිමත්තතාය පඤ්ඤාය අධිමත්තතාපි ඉච්ඡිතබ්බාති ආහ ‘‘සමතායපී’’ති, සමභාවෙනාපීති අත්ථො. අප්පනාති ලොකියඅප්පනා. තථා හි ‘‘හොතියෙවා’’ති සාසඞ්කං වදති, ලොකුත්තරප්පනා පන තෙසං සමභාවෙනෙව ඉච්ඡිතා. යථාහ ‘‘සමථවිපස්සනං යුගනද්ධං භාවෙතී’’ති (අ. නි. 4.170). යදි විසෙසතො සද්ධාපඤ්ඤානං සමාධිවීරියානඤ්ච සමානතං ඉච්ඡති, කථං සතීති ආහ – ‘‘සති පන සබ්බත්ථ බලවතී වට්ටතී’’ති. සබ්බත්ථාති ලීනුද්ධච්චපක්ඛිකෙසු පඤ්චින්ද්‍රියෙසු. උද්ධච්චපක්ඛිකෙකදෙසෙ ගණ්හන්තො ‘‘සද්ධාවීරියපඤ්ඤාන’’න්ති ආහ. අඤ්ඤථා පීති ච ගහෙතබ්බා සියා. තථා හි ‘‘කොසජ්ජපක්ඛිකෙන සමාධිනා’’ඉච්චෙව වුත්තං, න ච ‘‘පස්සද්ධිසමාධිඋපෙක්ඛාහී’’ති. සාති සති. සබ්බෙසු රාජකම්මෙසු නියුත්තොති සබ්බකම්මිකො. තෙනාති යෙන කාරණෙන සබ්බත්ථ ඉච්ඡිතබ්බා, තෙන ආහ අට්ඨකථායං. සබ්බත්ථ නියුත්තා සබ්බත්ථිකා, සබ්බෙන වා ලීනුද්ධච්චපක්ඛිකෙන බොජ්ඣඞ්ගෙන අත්ථෙතබ්බා සබ්බත්ථියා, සබ්බත්ථියාව සබ්බත්ථිකා. චිත්තන්ති කුසලචිත්තං. තස්ස හි සතිපටිසරණං පරායණං අප්පත්තස්ස පත්තියා අනධිගතස්ස අධිගමාය. තෙනාහ – ‘‘ආරක්ඛපච්චුපට්ඨානා’’තිආදි.

„Für den Konzentrationsübenden“ bedeutet für denjenigen, dessen Meditationsobjekt die Ruhe ist. „So“ bedeutet unter diesen Umständen, wenn das Vertrauen ein wenig stärker ist. „Vertrauend“ bedeutet: ohne darüber nachzugrübeln, wie „allein durch das Aufmerken auf ‚Erde, Erde‘ die Vertiefung entstehen kann“, sondern vertrauend und Vertrauen erzeugend: „Sicherlich gelingt die vom Erwachten gelehrte Methode.“ „Sich hingebend“ bedeutet gleichsam in das Objekt eintretend, sich durch Entschlossenheit hingebend und hineinspringend. Die Einspitzigkeit muss stark sein, da die Vertiefung hauptsächlich auf Konzentration beruht. „Von beiden“ bezieht sich auf Konzentration und Weisheit. Da für den Konzentrationsübenden wegen des Übermaßes an Konzentration auch ein Übermaß an Weisheit erwünscht ist, heißt es: „auch durch Gleichgewicht“, was „auch durch den Zustand des Gleichgewichts“ bedeutet. „Vollprägung“ ist die weltliche Vollprägung. Denn so sagt man zweifelnd: „Es geschieht gewiss“, die überweltliche Vollprägung jedoch wird nur durch deren Gleichgewicht gewünscht. Wie es heißt: „Er entfaltet Ruhe und Einsicht paarweise angeschirrt“ (A. 4.170). Wenn man besonders die Gleichheit von Vertrauen und Weisheit sowie von Konzentration und Tatkraft wünscht, wie verhält es sich dann mit der Achtsamkeit? Er sagt: „Achtsamkeit jedoch muss überall stark sein.“ „Überall“ bezieht sich auf die fähigen Geisteskräfte, die auf der Seite der Trägheit oder des Aufgewühltseins stehen. Indem er einen Teil der dem Aufgewühltsein zugehörigen Faktoren nimmt, sagt er: „Vertrauen, Tatkraft und Weisheit“. Es sollte auch anderweitig verstanden werden. Denn es wurde bloß gesagt „durch Konzentration, die auf der Seite der Trägheit steht“, und nicht „durch Passaddhi, Samādhi und Upekkhā“. „Sie“ ist die Achtsamkeit. „In allen königlichen Angelegenheiten eingesetzt“ ist der Allwerkende. „Deshalb“: Aus dem Grund, aus dem sie überall erwünscht ist, heißt es im Kommentar. Überall eingesetzt ist sie „allzweckdienlich“; oder weil sie mit allen Erleuchtungsgliedern auf der Seite der Trägheit und des Aufgewühltseins begehrt werden muss, ist sie „allbegehrenswert“; und „allbegehrenswert“ ist dasselbe wie „allzweckdienlich“. „Geist“ bedeutet heilsamer Geist. Denn für diesen ist die Achtsamkeit die Zuflucht, die Endstation, um das Unerreichte zu erreichen und das Unerlangte zu erlangen. Deshalb heißt es: „Sie tritt als Schutz in Erscheinung“ usw.

ඛන්ධාදිභෙදෙ අනොගාළ්හපඤ්ඤානන්ති පරියත්තිබාහුසච්චවසෙනපි ඛන්ධායතනාදීසු අප්පතිට්ඨිතබුද්ධීනං. බහුස්සුතසෙවනා හි සුතමයඤාණාවහා. තරුණවිපස්සනාසමඞ්ගීපි භාවනාමයඤාණෙ ඨිතත්තා එකංසතො පඤ්ඤවා එව නාම හොතීති ආහ – ‘‘සමපඤ්ඤාස…පෙ… පුග්ගලසෙවනා’’ති. ඤෙය්‍යධම්මස්ස ගම්භීරභාවවසෙන තප්පරිච්ඡෙදකඤාණස්ස ගම්භීරභාවගහණන්ති ආහ – ‘‘ගම්භීරෙසු ඛන්ධාදීසු පවත්තාය ගම්භීරපඤ්ඤායා’’ති. තඤ්හි ඤෙය්‍යං තාදිසාය පඤ්ඤාය චරිතබ්බතො ගම්භීරඤාණචරියං, තස්සා වා පඤ්ඤාය තත්ථ පභෙදතො පවත්ති ගම්භීරඤාණචරියා, තස්සා පච්චවෙක්ඛණාති ආහ ‘‘ගම්භීරපඤ්ඤාය පභෙදපච්චවෙක්ඛණා’’ති. යථා සතිවෙපුල්ලප්පත්තො නාම අරහා එව, එවං සො එව පඤ්ඤාවෙපුල්ලප්පත්තොපීති ආහ [Pg.436] ‘‘අරහත්තමග්ගෙන භාවනාපාරිපූරී හොතී’’ති. වීරියාදීසුපි එසෙව නයොති.

„Deren Weisheit nicht in die Einteilungen wie die Aggregate eingedrungen ist“ bezieht sich auf jene, deren Verstand selbst durch das Ausmaß an gelerntem Wissen in Aggregaten, Sinnesbereichen usw. nicht gefestigt ist. Denn der Umgang mit Gelehrten bringt auf Hören beruhendes Wissen. Auch wer mit junger Einsicht ausgestattet ist, gilt als gewiss weise, da er im auf Entfaltung beruhenden Wissen gegründet ist; deshalb heißt es: „Umgang mit Personen von gleicher Weisheit... usw.“ Wegen der Tiefe des zu erkennenden Phänomens wird das erfassende Wissen als tiefgründig verstanden; deshalb heißt es: „durch die tiefe Weisheit, die in den tiefgründigen Aggregaten usw. tätig ist.“ Denn jenes Erkennbare ist eine „tiefgründige Wissenspraxis“, weil es mit einer solchen Weisheit begangen werden muss, oder die differenzierte Wirksamkeit jener Weisheit darin ist eine tiefgründige Wissenspraxis; deren Betrachtung wird so bezeichnet: „die differenzierte Betrachtung der tiefen Weisheit“. Ebenso wie jemand, der die Fülle der Achtsamkeit erlangt hat, wahrlich ein Arhat ist, so ist er auch einer, der die Fülle der Weisheit erlangt hat; deshalb heißt es: „Durch den Pfad der Arhatschaft wird die Erfüllung der Entfaltung bewirkt.“ Auch bei Tatkraft usw. gilt diese Methode.

‘‘තත්තං අයොඛිලං හත්ථෙ ගමෙන්තී’’තිආදිනා වුත්තපඤ්චවිධබන්ධනකම්මකාරණා නිරයෙ නිබ්බත්තසත්තස්ස සබ්බපඨමං කරොන්තීති දෙවදූතසුත්තාදීසු (ම. නි. 3.250), තස්සා ආදිතො වුත්තත්තා ච ආහ – ‘‘පඤ්චවිධබන්ධනකම්මකාරණතො පට්ඨායා’’ති. සකටවහනාදිකාලෙති ආදි-සද්දෙන තදඤ්ඤමනුස්සෙහි තිරච්ඡානෙහි ච විබාධනීයකාලං සඞ්ගණ්හාති. එකං බුද්ධන්තරන්ති ඉදං අපරාපරං පෙතෙසු එව උප්පජ්ජනකසත්තවසෙන වුත්තං, එකච්චානං වා පෙතානං, එකච්චතිරච්ඡානානං විය තථා දීඝායුකතාපි සියාති තථා වුත්තං. තථා හි කාලො නාගරාජා චතුන්නං බුද්ධානං රූපදස්සාවී.

Da im Devadūta-Sutta etc. gelehrt wird, dass die Wärter dem in der Hölle wiedergeborenen Wesen als allererstes die karmische Bestrafung der fünffachen Fesselung zufügen, wie etwa „sie treiben ihm einen glühenden Eisenpfahl durch die Hand“ etc., und weil dies zu Beginn erwähnt wird, heißt es: „beginnend mit der karmischen Bestrafung der fünffachen Fesselung“. Mit dem Ausdruck „beim Ziehen von Karren usw.“ schließt das Wort „usw.“ die Zeit ein, in der sie durch andere Menschen und Tiere geplagt werden. „Ein Buddha-Zwischenreich“ ist in Bezug auf Wesen gesagt, die immer wieder unter den hungrigen Geistern geboren werden; oder es ist so gesagt, weil für manche Geister, ähnlich wie für manche Tiere, eine solche Langlebigkeit bestehen mag. Denn so hat der Schlangenkönig Kālo die Gestalt von vier Buddhas geschaut.

එවං ආනිසංසදස්සාවිනොති ‘‘වීරියායත්තො එව සකලලොකියලොකුත්තරවිසෙසාධිගමො’’ති එවං ආනිසංසදස්සනසීලස්ස. ගමනවීථින්ති සපුබ්බභාගං නිබ්බානගාමිනිං පටිපදං. සහ විපස්සනාය අරියමග්ගපටිපාටි, සත්තවිසුද්ධිපරම්පරා වා. සා හි වට්ටතො නිය්‍යානාය ගන්තබ්බා පටිපදාති කත්වා ගමනවීථි නාම.

„Für den, der die Segnungen so sieht“ bedeutet für jemanden, der die Gewohnheit hat, die Segnungen wie folgt zu sehen: „Der Erwerb aller weltlichen und überweltlichen Vorzüge hängt allein von der Tatkraft ab.“ „Den Pfad des Gehens“ bedeutet den Weg, der zum Nibbāna führt, samt seiner Vorbereitungsstufe. Es ist die Abfolge des edlen Pfades zusammen mit der Einsicht oder die Abfolge der sieben Reinheiten. Weil dies der Weg ist, der begangen werden muss, um dem Kreislauf der Wiedergeburten zu entkommen, wird er „Pfad des Gehens“ genannt.

කායදළ්හීබහුලොති කායස්ස පොසනපසුතො. පිණ්ඩන්ති රට්ඨපිණ්ඩං. පච්චයදායකානං අත්තනි කාරස්ස අත්තනො සම්මාපටිපත්තියා මහප්ඵලභාවස්ස කරණෙන පිණ්ඩාය භික්ඛාය පටිපූජනා පිණ්ඩාපචායනා. නීහරන්තොති පත්තත්ථවිකතො නීහරන්තො. තං සද්දං සුත්වාති තං උපාසිකාය වචනං පණ්ණසාලද්වාරෙ ඨිතොව පඤ්චාභිඤ්ඤතාය දිබ්බසොතෙන සුත්වාති වදන්ති. මනුස්සසම්පත්ති, දිබ්බසම්පත්ති, අන්තෙ නිබ්බානසම්පත්තීති තිස්සො සම්පත්තියො. සිතං කරොන්තොවාති ‘‘අකිච්ඡෙනෙව මයා වට්ටදුක්ඛං සමතික්කන්ත’’න්ති පච්චවෙක්ඛණාවසානෙ සඤ්ජාතපාමොජ්ජවසෙන සිතං කරොන්තො එව.

„Vielbeschäftigt mit der Kräftigung des Körpers“ (kāyadaḷhībahulo) bedeutet: um die Ernährung des Körpers besorgt. „Almosen“ (piṇḍa) bedeutet die Almosenspeise des Landes. „Ehrerbietung gegenüber den Almosen“ (piṇḍāpacāyanā) ist die Verehrung der als Almosen gegebenen Speise, indem man die Gaben der Spender der Requisiten für sich selbst durch die eigene rechte Praxis zu großer Fruchtbarkeit führt. „Herausnehmend“ (nīharanto) bedeutet: aus der Almosenschalentasche herausnehmend. „Als er jenen Ton hörte“ (taṃ saddaṃ sutvā): Man sagt, dass er, an der Tür der Blätterhütte stehend, jene Worte der Laienanhängerin mit dem göttlichen Gehör kraft der fünf höheren Geisteskräfte vernahm. Menschliches Glück, göttliches Glück und am Ende das Glück des Nibbāna sind die drei Arten des Glücks (sampattiyo). „Ein Lächeln zeigend“ (sitaṃ karonto) bedeutet, dass er aufgrund der Freude, die am Ende der Reflexion entstand: „Mühelos habe ich das Leiden des Daseinskreislaufs überwunden“, eben ein Lächeln zeigte.

අලසානං භාවනාය නාමමත්තම්පි අජානන්තානං කායස්ස පොසනබහුලානං යාවදත්ථං පරිභුඤ්ජිත්වා සෙය්‍යසුඛාදිං අනුයුඤ්ජන්තානං තිරච්ඡානකථිකානං දූරතොව වජ්ජනං කුසීතපුග්ගලපරිවජ්ජනා. ‘‘දිවසං චඞ්කමෙන නිසජ්ජායා’’තිආදිනා භාවනාරම්භවසෙන ආරද්ධවීරියානං දළ්හපරක්කමානං කාලෙනකාලං [Pg.437] උපසඞ්කමනා ආරද්ධවීරියපුග්ගලසෙවනා. තෙනාහ ‘‘කුච්ඡිං පූරෙත්වා’’තිආදි.

Das Meiden träger Personen (kusītapuggalaparivajjanā) ist das Meiden von weitem jener Trägen, die nicht einmal den bloßen Namen der geistigen Entfaltung (bhāvanā) kennen, die sich vorwiegend der Ernährung des Körpers widmen, sich nach Herzenslust gütlich tun, dem Vergnügen des Liegens usw. nachgeben und weltliche Gespräche führen. Das Aufsuchen von Zeit zu Zeit jener, die tatkräftig streben und von unerschütterlicher Tatkraft sind, indem sie die geistige Entfaltung aufnehmen – gemäß Worten wie „den Tag mit Gehmeditation und Sitzen verbringend“ –, ist das Pflegen von tatkräftigen Personen (āraddhavīriyapuggalasevanā). Deswegen wurde gesagt: „nachdem er den Bauch gefüllt hatte“ usw.

විසුද්ධිමග්ගෙ පන ‘‘ජාතිමහත්තපච්චවෙක්ඛණා, සබ්‍රහ්මචාරිමහත්තපච්චවෙක්ඛණා’’ති ඉදං ද්වයං න ගහිතං, ‘‘ථිනමිද්ධවිනොදනතා, සම්මප්පධානපච්චවෙක්ඛණා’’ති ඉදං ද්වයං ගහිතං. තත්ථ ආනිසංසදස්සාවිතාය එව සම්මප්පධානපච්චවෙක්ඛණා ගහිතා ලොකියලොකුත්තරවිසෙසාධිගමස්ස වීරියායත්තතාදස්සනභාවතො. ථිනමිද්ධවිනොදනං තදධිමුත්තතාය ගහිතං, වීරියුප්පාදනෙ යුත්තපයුත්තස්ස ථිනමිද්ධවිනොදනං අත්ථතො සිද්ධමෙව. තත්ථ ථිනමිද්ධවිනොදනං කුසීතපුග්ගලපරිවජ්ජන-ආරද්ධවීරියපුග්ගල-සෙවන- තදධිමුත්තතාපටිපක්ඛවිධමන-පච්චයූපසංහාරවසෙන, අපායභයපච්චවෙක්ඛණාදයො සමුත්තෙජනවසෙන වීරියසම්බොජ්ඣඞ්ගස්ස උප්පාදකාති දට්ඨබ්බා.

Im Visuddhimagga jedoch wurde dieses Zweierpaar „die Reflexion über die Größe der Geburt und die Reflexion über die Größe der Gefährten im heiligen Leben“ nicht angeführt, sondern dieses Zweierpaar „das Vertreiben von Starrheit und Trägheit sowie die Reflexion über die rechten Anstrengungen“ wurde angeführt. Dabei wurde die Reflexion über die rechten Anstrengungen eben wegen des Sehens des Segens angeführt, da sie zeigt, dass das Erreichen weltlicher und überweltlicher Errungenschaften von der Tatkraft abhängt. Das Vertreiben von Starrheit und Trägheit wurde wegen der Entschlossenheit dazu angeführt; für einen zur Erzeugung von Tatkraft unermüdlich Bemühten ist das Vertreiben von Starrheit und Trägheit dem Sinne nach bereits verwirklicht. Darunter ist zu verstehen, dass das Vertreiben von Starrheit und Trägheit – durch das Meiden träger Personen, das Pflegen tatkräftiger Personen, die Entschlossenheit dazu, das Beseitigen von Hindernissen und das Herbeiführen von Bedingungen – sowie die Reflexion über die Schrecken der Leidenswelten usw. durch Anspornung das Erleuchtungsglied der Tatkraft (vīriyasambojjhaṅga) hervorbringen.

බුද්ධානුස්සතියා උපචාරසමාධිනිට්ඨත්තා වුත්තං ‘‘යාව උපචාරා’’ති. සකලසරීරං ඵරමානොති පීතිසමුට්ඨානෙහි පණීතරූපෙහි සකලසරීරං ඵරමානො. ධම්මසඞ්ඝගුණෙ අනුස්සරන්තස්සපි යාව උපචාරා සකලසරීරං ඵරමානො පීතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො උප්පජ්ජතීති යොජනා. එවං සෙසඅනුස්සතීසු පසාදනීයසුත්තන්තපච්චවෙක්ඛණාය ච යොජෙතබ්බං තස්සාපි විමුත්තායතනභාවෙන තග්ගතිකත්තා. එවරූපෙ කාලෙති දුබ්භික්ඛභයාදීසූති වුත්තකාලෙ. සමාපත්තියා…පෙ… න සමුදාචරන්තීති ඉදං උපසමානුස්සතියා වසෙන වුත්තං. සඞ්ඛාරානඤ්හි සප්පදෙසවූපසමෙපි නිප්පදෙසවූපසමෙ විය තත්ථ සපඤ්ඤාය පවත්තනතො භාවනාමනසිකාරො කිලෙසවික්ඛම්භනසමත්ථො හුත්වා උපචාරසමාධිං ආවහන්තො තථාරූපපීතිසොමනස්සසමන්නාගතො පීතිසම්බොජ්ඣඞ්ගස්ස උප්පාදාය හොතීති. පසාදනීයෙසු ඨානෙසු පසාදසිනෙහාභාවෙන සංසූචිතහදයතා ලූඛතා. සා ච තත්ථ ආදරගාරවාකරණෙන විඤ්ඤායතීති ආහ ‘‘අසක්කච්චකිරියාය සංසූචිතලූඛභාවෙ’’ති.

Weil die Betrachtung des Buddha (buddhānussati) in der Nahkonzentration gipfelt, wurde gesagt: „bis zur Nahkonzentration“ (yāva upacārā). „Den ganzen Körper durchdringend“ (sakalasarīraṃ pharamāno) bedeutet: den ganzen Körper mit feinen materiellen Zuständen durchdringend, die durch Verzückung (pīti) hervorgerufen werden. Die Verknüpfung ist: Auch für jemanden, der die Eigenschaften des Dhamma und des Saṅgha betrachtet, entsteht bis zur Nahkonzentration das den ganzen Körper durchdringende Erleuchtungsglied der Verzückung (pītisambojjhaṅga). Ebenso ist dies bei den übrigen Betrachtungen und bei der Reflexion über vertrauenerweckende Lehrreden anzuwenden, da auch diese, weil sie ein Befreiungsgrund (vimuttāyatana) sind, von gleicher Art sind. „In einer solchen Zeit“ (evarūpe kāle) meint eine Zeit, von der es heißt: „in Zeiten von Hungersnot und Gefahr usw.“. „Aufgrund der Erreichung ... treten sie nicht auf“ – dies ist im Hinblick auf die Betrachtung des Friedens (upasamānussati) gesagt. Denn selbst bei einer teilweisen Beruhigung der Gestaltungen (saṅkhāra), ähnlich wie bei einer vollständigen Beruhigung, wird die Aufmerksamkeit der Entfaltung – da sie dort mit Weisheit wirkt – fähig, die Trübungen zu unterdrücken (kilesavikkhambhana), führt zur Nahkonzentration und trägt, begleitet von einer entsprechenden Verzückung und Freude, zum Entstehen des Erleuchtungsglieds der Verzückung bei. „Rauhheit“ (lūkhatā) ist ein Zustand des Herzens, der sich durch das Fehlen von Vertrauen und Zuneigung gegenüber vertrauenerweckenden Objekten zeigt. Diese wird dort durch das Fehlen von Respekt und Ehrfurcht erkannt; deshalb wurde gesagt: „durch eine nachlässige Ausführung angezeigte Rauhheit“.

කායචිත්තදරථවූපසමලක්ඛණා පස්සද්ධි එව යථාවුත්තබොධිඅඞ්ගභූතො පස්සද්ධිසම්බොජ්ඣඞ්ගො, තස්ස පස්සද්ධිසම්බොජ්ඣඞ්ගස්ස. පණීතභොජනසෙවනතාති පණීතසප්පායභොජනසෙවනතා. උතුඉරියාපථසුඛග්ගහණෙහි සප්පායඋතුඉරියාපථං ගහිතන්ති දට්ඨබ්බං. තඤ්හි තිවිධම්පි සප්පායං සෙවියමානං කායස්ස කල්ලතාපාදනවසෙන චිත්තස්ස කල්ලතං [Pg.438] ආවහන්තං දුවිධායපි පස්සද්ධියා කාරණං හොති. සත්තෙසු ලබ්භමානං සුඛදුක්ඛං අහෙතුකන්ති අයමෙකො අන්තො, ඉස්සරාදිවිසමහෙතුකන්ති අයං දුතියො, එතෙ උභො අන්තෙ අනුපගම්ම යථාසකං කම්මුනා හොතීති අයං මජ්ඣිමා පටිපත්ති. මජ්ඣත්තො පයොගො යස්ස සො මජ්ඣත්තපයොගො, තස්ස භාවො මජ්ඣත්තපයොගතා. අයඤ්හි පහානසාරද්ධකායතා-සඞ්ඛාතපස්සද්ධකායතාය කාරණං හොන්තී පස්සද්ධිද්වයං ආවහති. එතෙනෙව සාරද්ධකායපුග්ගලපරිවජ්ජන-පස්සද්ධකායපුග්ගලසෙවනානං තදාවහනතා සංවණ්ණිතාති දට්ඨබ්බං.

Die Beruhigung, die durch das Merkmal der Stillung der Unruhe von Körper und Geist gekennzeichnet ist, ist eben das besagte Erleuchtungsglied der Beruhigung (passaddhisambojjhaṅga); [dies betrifft die Bedingungen] dieses Erleuchtungsgliedes der Beruhigung. „Der Gebrauch von feiner Nahrung“ (paṇītabhojanasevanatā) bedeutet den Gebrauch von feiner und zuträglicher Nahrung. Unter der angenehmen Aufnahme von Klima und Körperhaltung ist zu verstehen, dass das zuträgliche Klima und die zuträgliche Körperhaltung gemeint sind. Denn wenn diese dreifache Zuträglichkeit genutzt wird, verleiht sie dem Körper Gesundheit und führt so zur Gesundheit des Geistes, wodurch sie zur Ursache für die zweifache Beruhigung wird. Dass das von den Wesen erfahrene Glück und Leid ursachenlos sei, ist das eine Extrem; dass es eine ungleiche Ursache wie einen Schöpfergott usw. habe, ist das zweite Extrem. Ohne sich diesen beiden Extremen zu nähern, zu erkennen, dass es gemäß dem eigenen Kamma geschieht, ist der mittlere Weg. Eine Bemühung, die ausgewogen (majjhatta) ist, ist eine ausgewogene Bemühung; deren Zustand ist Ausgewogenheit in der Bemühung (majjhattapayogatā). Denn diese bringt, indem sie die Ursache für die Beseitigung körperlicher Anspannung und für die sogenannte Beruhigung des Körpers ist, die zweifache Beruhigung herbei. Dadurch ist auch zu verstehen, dass das Meiden von Personen mit angespanntem Körper und das Pflegen von Personen mit beruhigtem Körper als Mittel zu deren Herbeiführung beschrieben wurde.

වත්ථුවිසදකිරියා ඉන්ද්‍රියසමත්තපටිපාදනා ච ‘‘පඤ්ඤාවහා’’ති වුත්තා. සමථාවහාපි තා හොන්ති සමථාවහභාවෙනෙව පඤ්ඤාවහත්තාති වුත්තං ‘‘වත්ථුවිසද…පෙ… වෙදිතබ්බා’’ති.

Die Reinigung der äußeren Gegenstände und das Herstellen des Gleichgewichts der Fähigkeiten wurden als „weisheitsbringend“ bezeichnet. Sie bringen jedoch auch Geistesruhe (samatha) herbei; und gerade weil sie Geistesruhe bringen, sind sie weisheitsbringend. Deshalb wurde gesagt: „Die Reinigung der äußeren Gegenstände ... ist zu verstehen“.

කරණකොසල්ලභාවනාකොසල්ලානං නානන්තරියභාවතො රක්ඛණකොසල්ලස්ස ච තංමූලකත්තා ‘‘නිමිත්තකුසලතා නාම කසිණනිමිත්තස්ස උග්ගහණකුසලතා’’ඉච්චෙව වුත්තං. අතිසිථිලවීරියතාදීහීති ආදි-සද්දෙන පඤ්ඤාපයොගමන්දතං අප්පමාදවෙකල්ලඤ්ච සඞ්ගණ්හාති. තස්ස පග්ගණ්හනන්ති තස්ස ලීනස්ස චිත්තස්ස ධම්මවිචයසම්බොජ්ඣඞ්ගාදිසමුට්ඨාපනෙන ලයාපත්තිතො සමුට්ඨාපනං. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා –

Weil das Geschick in der Ausführung und das Geschick in der Entfaltung unmittelbar aufeinander folgen und das Geschick im Bewahren darin seinen Ursprung hat, wurde einfach gesagt: „Geschick im Zeichen bedeutet Geschick im Erfassen des Kasiṇa-Zeichens“. Durch das Wort „usw.“ in „durch allzu schlaffe Tatkraft usw.“ werden die Trägheit in der Anwendung von Weisheit und der Mangel an Achtsamkeit mitumfasst. „Dessen Aufrichten“ (tassa paggaṇhanaṃ) bedeutet das Aufrichten des schlaffen Geistes aus dem Zustand der Trägheit durch das Erwecken des Erleuchtungsglieds der Wirklichkeitserforschung (dhammavicayasambojjhaṅga) usw. Denn dies wurde vom Erhabenen gesagt:

‘‘යස්මිඤ්ච ඛො, භික්ඛවෙ, සමයෙ ලීනං චිත්තං හොති, කාලො තස්මිං සමයෙ ධම්මවිචයසම්බොජ්ඣඞ්ගස්ස භාවනාය, කාලො වීරියසම්බොජ්ඣඞ්ගස්ස භාවනාය, කාලො පීතිසම්බොජ්ඣඞ්ගස්ස භාවනාය. තං කිස්ස හෙතු? ලීනං, භික්ඛවෙ, චිත්තං, තං එතෙහි ධම්මෙහි සුසමුට්ඨාපයං හොති. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, පුරිසො පරිත්තං අග්ගිං උජ්ජාලෙතුකාමො අස්ස, සො තත්ථ සුක්ඛානි චෙව තිණානි පක්ඛිපෙය්‍ය, සුක්ඛානි ගොමයානි පක්ඛිපෙය්‍ය, සුක්ඛානි කට්ඨානි පක්ඛිපෙය්‍ය, මුඛවාතඤ්ච දදෙය්‍ය, න ච පංසුකෙන ඔකිරෙය්‍ය, භබ්බො නු ඛො සො පුරිසො පරිත්තං අග්ගිං උජ්ජාලෙතුන්ති. එවං, භන්තෙ’’ති (සං. නි. 5.234).

„„Zu welcher Zeit aber, ihr Mönche, der Geist schlaff ist, zu jener Zeit ist es an der Zeit für die Entfaltung des Erleuchtungsglieds der Wirklichkeitserforschung, an der Zeit für die Entfaltung des Erleuchtungsglieds der Tatkraft, an der Zeit für die Entfaltung des Erleuchtungsglieds der Verzückung. Aus welchem Grund? Wenn der Geist schlaff ist, ihr Mönche, lässt er sich durch diese Dinge leicht aufrichten. Gleichwie, ihr Mönche, ein Mann, der ein kleines Feuer entfachen will, dort trockenes Gras hineinwerfen, trockenen Kuhdung hineinwerfen, trockenes Holz hineinwerfen, Luft mit dem Mund hineinblasen und es nicht mit Staub bedecken würde – wäre dieser Mann wohl imstande, das kleine Feuer zu entfachen? – Gewiss, Herr.“ (Saṃ. Ni. 5.234)

එත්ථ ච යථාසකං ආහාරවසෙන ධම්මවිචයසම්බොජ්ඣඞ්ගාදීනං භාවනා සමුට්ඨාපනාති වෙදිතබ්බා, සා අනන්තරං විභාවිතා එව.

Hierbei ist zu verstehen, dass die Entfaltung und das Hervorbringen des Erleuchtungsgliedes der Lehruntersuchung usw. entsprechend ihrer jeweiligen Nahrung geschieht; diese wurde soeben unmittelbar zuvor dargelegt.

අච්චාරද්ධවීරියතාදීහීති [Pg.439] ආදි-සද්දෙන පඤ්ඤාපයොගබලවතං පමොදුප්පිලාවනඤ්ච සඞ්ගණ්හාති. තස්ස නිග්ගණ්හනන්ති තස්ස උද්ධතස්ස චිත්තස්ස සමාධිසම්බොජ්ඣඞ්ගාදිසමුට්ඨාපනෙන උද්ධතාපත්තිතො නිසෙධනං. වුත්තම්පි චෙතං භගවතා –

Mit dem Wort ‚usw.‘ im Ausdruck ‚durch allzu angespannten Tatkraft-Einsatz usw.‘ schließt er auch das Überschwemmtwerden von Freude bei jenen ein, deren Anwendung von Weisheit stark ist. ‚Dessen Zügelung‘ bedeutet das Zurückhalten dieses aufgeregten Geistes vor dem Verfallen in Aufgeregtheit durch das Hervorbringen des Erleuchtungsgliedes der Konzentration usw. Dies wurde auch vom Erhabenen wie folgt gesagt:

‘‘යස්මිඤ්ච ඛො, භික්ඛවෙ, සමයෙ උද්ධතං චිත්තං හොති, කාලො තස්මිං සමයෙ පස්සද්ධිසම්බොජ්ඣඞ්ගස්ස භාවනාය, කාලො සමාධිසම්බොජ්ඣඞ්ගස්ස භාවනාය, කාලො උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගස්ස භාවනාය. තං කිස්ස හෙතු? උද්ධතං, භික්ඛවෙ, චිත්තං, තං එතෙහි ධම්මෙහි සුවූපසමයං හොති. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, පුරිසො මහන්තං අග්ගික්ඛන්ධං නිබ්බාපෙතුකාමො අස්ස, සො තත්ථ අල්ලානි චෙව තිණානි….පෙ… පංසුකෙන ච ඔකිරෙය්‍ය, භබ්බො නු ඛො සො පුරිසො මහන්තං අග්ගික්ඛන්ධං නිබ්බාපෙතුන්ති. එවං, භන්තෙ’’ති (සං. නි. 5.234).

„Zu welcher Zeit aber, ihr Mönche, der Geist aufgeregt ist, zu jener Zeit ist es an der Zeit für die Entfaltung des Erleuchtungsgliedes der Gestilltheit, Zeit für die Entfaltung des Erleuchtungsgliedes der Konzentration, Zeit für die Entfaltung des Erleuchtungsgliedes der Gleichmut. Aus welchem Grund? Der Geist, ihr Mönche, ist aufgeregt; er lässt sich durch diese Gegebenheiten leicht völlig beruhigen. Gleichwie, ihr Mönche, wenn ein Mann eine große Feuersbrunst löschen wollte und er dorthin feuchtes Gras wirft ... pe ... und Erde darüber streuen würde: Wäre jener Mann wohl imstande, die große Feuersbrunst zu löschen?“ – „Gewiss, o Herr.“

එත්ථාපි යථාසකං ආහාරවසෙන පස්සද්ධිසම්බොජ්ඣඞ්ගාදීනං භාවනා සමුට්ඨාපනාති වෙදිතබ්බා. තත්ථ පස්සද්ධිසම්බොජ්ඣඞ්ගස්ස භාවනා වුත්තා එව, සමාධිසම්බොජ්ඣඞ්ගස්ස වුච්චමානා, ඉතරස්ස අනන්තරං වක්ඛති. පඤ්ඤාපයොගමන්දතායාති පඤ්ඤාබ්‍යාපාරස්ස අප්පභාවෙන. යථා හි දානං අලොභප්පධානං, සීලං අදොසප්පධානං, එවං භාවනා අමොහප්පධානා. තත්ථ යදා පඤ්ඤා න බලවතී හොති, තදා භාවනා පුබ්බෙනාපරං විසෙසාවහා න හොති, අනභිසඞ්ඛතො විය ආහාරො පුරිසස්ස යොගිනො චිත්තස්ස අභිරුචිං න උප්පාදෙති, තෙන තං නිරස්සාදං හොති. තථා භාවනාය සම්මදෙව වීථිපටිපත්තියා අභාවෙන උපසමසුඛං න වින්දති, තෙනපි චිත්තං නිරස්සාදං හොති. තෙන වුත්තං ‘‘පඤ්ඤාපයොග…පෙ… නිරස්සාදං හොතී’’ති.

Auch hierbei ist zu verstehen, dass die Entfaltung und das Hervorbringen des Erleuchtungsgliedes der Gestilltheit usw. entsprechend ihrer jeweiligen Nahrung geschieht. Darunter wurde die Entfaltung des Erleuchtungsgliedes der Gestilltheit bereits dargelegt, die des Erleuchtungsgliedes der Konzentration wird gerade dargelegt, und die des anderen wird er unmittelbar danach darlegen. ‚Wegen der Schwachheit in der Anwendung von Weisheit‘ bedeutet: aufgrund der geringen Wirksamkeit der Tätigkeit der Weisheit. Denn wie das Geben vornehmlich durch Gierlosigkeit und die Tugend vornehmlich durch Hasslosigkeit charakterisiert ist, so ist die geistige Entfaltung vornehmlich durch Verblendungslosigkeit charakterisiert. Wenn nun die Weisheit nicht stark ist, führt die geistige Entfaltung im weiteren Verlauf zu keinem besonderen Fortschritt; wie unzubereitete Nahrung erweckt sie kein Interesse im Geist des meditierenden Praktizierenden, weshalb dieser ohne Geschmack ist. Ebenso erlangt er, weil es bei der geistigen Entfaltung an der richtigen Durchführung des Übungsweges mangelt, nicht das Glück des Stillwerdens, weshalb der Geist auch dadurch reizlos ist. Darum wurde gesagt: ‚aufgrund der Anwendung von Weisheit ... pe ... reizlos ist‘.

තස්ස සංවෙගුප්පාදනඤ්ච පසාදුප්පාදනඤ්ච තිකිච්ඡනන්ති තං දස්සෙන්තො ‘‘අට්ඨ සංවෙගවත්ථූනී’’තිආදිමාහ. තත්ථ ජාතිජරාබ්‍යාධිමරණානි යථාරහං සුගතියං දුග්ගතියඤ්ච හොන්තීති තදඤ්ඤමෙව පඤ්චවිධබන්ධනාදිඛුප්පිපාසාදිඅඤ්ඤමඤ්ඤවිබාධනාදිහෙතුකං අපායදුක්ඛං දට්ඨබ්බං. තයිදං සබ්බං තෙසං තෙසං සත්තානං පච්චුප්පන්නභවනිස්සිතං ගහිතන්ති අතීතෙ අනාගතෙ ච කාලෙ [Pg.440] වට්ටමූලකදුක්ඛානි විසුං ගහිතානියෙව. යෙ පන සත්තා ආහාරූපජීවිනො තත්ථ ච උට්ඨානඵලූපජීවිනො, තෙසං අඤ්ඤෙහි අසාධාරණං ජීවිකදුක්ඛං අට්ඨමං සංවෙගවත්ථු ගහිතන්ති දට්ඨබ්බං. අයං වුච්චති සමයෙ සම්පහංසනාති අයං සම්පහංසිතබ්බසමයෙ වුත්තනයෙන සංවෙගජනනවසෙන චෙව පසාදුප්පාදනවසෙන ච සම්මදෙව පහංසනා, සංවෙගජනනපුබ්බකපසාදුප්පාදනෙන භාවනාචිත්තස්ස තොසනාතිඅත්ථො.

Um zu zeigen, dass ‚das Erzeugen von Erschütterung und das Erzeugen von Vertrauen seine Heilung ist‘, sagte er: ‚Acht Anlässe zur Erschütterung‘ usw. Darunter ist das Leiden in den niederen Welten, das durch die fünffache Fesselung usw., durch Hunger und Durst usw. sowie durch gegenseitiges Bedrängen usw. verursacht wird, als etwas anderes anzusehen, während Geburt, Alter, Krankheit und Tod jeweils in der glücklichen Daseinsform und in der unglücklichen Daseinsform stattfinden. All dies ist als auf das gegenwärtige Dasein der jeweiligen Wesen bezogen erfasst; die auf dem Daseinskreislauf beruhenden Leiden in der vergangenen und zukünftigen Zeit sind gesondert erfasst. Für jene Wesen aber, die von Nahrung leben und dabei vom Ertrag ihrer Bemühungen abhängen, ist das für sie spezifische und mit anderen nicht geteilte Lebensunterhaltsleiden als der achte Anlass zur Erschütterung erfasst – so ist es zu sehen. ‚Dies nennt man das Ermutigen zur rechten Zeit‘: Dies bedeutet das vollkommene Ermutigen zur Zeit, da man ermutigt werden sollte, und zwar auf die genannte Weise durch das Erzeugen von Erschütterung sowie durch das Erzeugen von Vertrauen; gemeint ist das Erfreuen des Geistes der Entfaltung durch das von der Erschütterung vorausgegangene Erzeugen von Vertrauen.

සම්මාපටිපත්තිං ආගම්මාති ලීනුද්ධච්චවිරහෙන සමථවීථිපටිපත්තියා ච සම්මදෙව භාවනාපටිපත්තිං ආගම්ම.

‚Aufgrund der rechten Praxis‘ bedeutet: aufgrund der vollkommenen Praxis der geistigen Entfaltung durch das Freisein von Trägheit und Aufgeregtheit sowie durch die Praxis auf dem Pfad der Geistesruhe.

අලීනන්තිආදීසු කොසජ්ජපක්ඛිකානං ධම්මානං අනධිමත්තතාය අලීනං, උද්ධච්චපක්ඛිකානං අනධිමත්තතාය අනුද්ධතං, පඤ්ඤාපයොගසම්පත්තියා උපසමසුඛාධිගමෙන ච අනිරස්සාදං, තතො එව ආරම්මණෙ සමප්පවත්තං සමථවීථිපටිපන්නඤ්ච. තත්ථ අලීනතාය පග්ගහෙ, අනුද්ධතාය ච නිග්ගහෙ, අනිරස්සාදතාය සම්පහංසනෙ න බ්‍යාපාරං ආපජ්ජති. අලීනානුද්ධච්චතාහි ආරම්මණෙ සමප්පවත්තං, අනිරස්සාදතාය සමථවීථිපටිපන්නං, සමප්පවත්තියා වා අලීනං අනුද්ධතං, සමථවීථිපටිපත්තියා අනිරස්සාදන්ති දට්ඨබ්බං. අයං වුච්චති සමයෙ අජ්ඣුපෙක්ඛනතාති අයං අජ්ඣුපෙක්ඛිතබ්බසමයෙ චිත්තස්ස පග්ගහනිග්ගහසම්පහංසනෙසු බ්‍යාවටතාසඞ්ඛාතං පටිපක්ඛං අභිභුය්‍ය උපෙක්ඛනා වුච්චති. එසාති සමාධිබොජ්ඣඞ්ගො අනුප්පන්නො උප්පජ්ජති. අරහත්තමග්ගෙන භාවනාපාරිපූරී හොතීති එතෙන නිප්පරියායතො සමාධිවෙපුල්ලප්පත්තොපි අරහා එවාති දස්සෙති.

In den Worten ‚nicht träge‘ usw. ist mit ‚nicht träge‘ gemeint, dass die der Trägheit zugehörigen Zustände nicht übermäßig vorhanden sind; mit ‚nicht aufgeregt‘ gemeint, dass die der Aufgeregtheit zugehörigen Zustände nicht übermäßig vorhanden sind; mit ‚nicht reizlos‘ gemeint, dass durch das Gelingen der Anwendung von Weisheit und durch das Erlangen des Glücks des Stillwerdens keine Reizlosigkeit herrscht; und folglich ist es gleichmäßig auf das Meditationsobjekt ausgerichtet und auf dem Pfad der Geistesruhe fortgeschritten. Dabei wird wegen der Trägheitslosigkeit keine Anstrengung beim Anspornen unternommen, wegen der Aufgeregtheitslosigkeit keine beim Zügeln, und wegen der Reizlosigkeit keine beim Ermutigen. Man soll verstehen: Durch das Freisein von Trägheit und Aufgeregtheit ist es gleichmäßig auf das Objekt ausgerichtet; durch die Reizlosigkeit ist es auf dem Pfad der Geistesruhe fortgeschritten; oder durch die gleichmäßige Ausrichtung ist es frei von Trägheit und Aufgeregtheit, und durch das Fortschreiten auf dem Pfad der Geistesruhe ist es nicht reizlos. ‚Dies nennt man das Gleichmütig-Zuschauen zur rechten Zeit‘: Dies wird als das Gleichmütig-Zuschauen zur Zeit, da man gleichmütig zuschauen sollte, bezeichnet, indem das Hindernis überwunden wird, welches in der Beschäftigung mit dem Anspornen, Zügeln und Ermutigen des Geistes besteht. ‚Dieser‘ bedeutet: das ungeborene Erleuchtungsglied der Konzentration entsteht. ‚Durch den Pfad der Heiligkeit gelangt die Entfaltung zur Vollendung‘: Damit zeigt er, dass auch derjenige, der im absoluten Sinne die Fülle der Konzentration erlangt hat, eben ein Arhat ist.

අනුරොධවිරොධපහානවසෙන මජ්ඣත්තභාවො උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගස්ස කාරණං තස්මිං සති සිජ්ඣනතො, අසති ච අසිජ්ඣනතො, සො ච මජ්ඣත්තභාවො විසයවසෙන දුවිධොති ආහ ‘‘සත්තමජ්ඣත්තතා සඞ්ඛාරමජ්ඣත්තතා’’ති. තදුභයවසෙන චස්ස විරුජ්ඣනං පස්සද්ධිසම්බොජ්ඣඞ්ගස්ස භාවනාය එව දූරීකතන්ති අනුරුජ්ඣනස්සෙව පහානවිධිං දස්සෙන්තො ‘‘සත්තමජ්ඣත්තතා’’තිආදිමාහ. තථා හිස්ස සත්තසඞ්ඛාරකෙලායනපුග්ගලපරිවජ්ජනං ‘‘උප්පත්තියා කාරණ’’න්ති වුච්චති. උපෙක්ඛාය හි විසෙසතො රාගො පටිපක්ඛො, තතො රාගබහුලස්ස පුග්ගලස්ස උපෙක්ඛා ‘‘විසුද්ධිමග්ගො’’ති වුච්චති. ද්වීහාකාරෙහීති කම්මස්සකතාපච්චවෙක්ඛණං අත්තසුඤ්ඤතාපච්චවෙක්ඛණන්ති ඉමෙහි ද්වීහි කාරණෙහි. ද්වීහෙවාති අවධාරණං සඞ්ඛාරසහිතාය සඞ්ඛ්‍යාසමානතාය දස්සනත්ථං. සඞ්ඛ්‍යා එව හෙත්ථ සමානං, න [Pg.441] සඞ්ඛ්‍යෙය්‍යං සබ්බථා සමානන්ති. අස්සාමිකභාවො අනත්තනියතා. සති හි අත්තනි තස්ස කිඤ්චනභාවෙන චීවරං අඤ්ඤං වා කිඤ්චි අත්තනියං නාම සියා, සො පන කොචි නත්ථෙවාති අධිප්පායො. අනද්ධනියන්ති, න අද්ධානක්ඛමං, න චිරට්ඨායි ඉත්තරං අනිච්චන්ති අත්ථො. තාවකාලිකන්ති තස්සෙව වෙවචනං.

Der Zustand der Mitte durch das Aufgeben von Zuneigung und Abneigung ist die Ursache für das Erleuchtungsglied des Gleichmuts, da dieses bei dessen Vorhandensein gelingt und bei dessen Fehlen misslingt. Und da dieser Zustand der Mitte hinsichtlich der Objekte zweifach ist, sagte er: ‚Gleichmut gegenüber Lebewesen und Gleichmut gegenüber den Gestaltungen‘. Da die Abneigung gegen diese beiden bereits durch die Entfaltung des Erleuchtungsgliedes der Gestilltheit beseitigt wurde, sagte er ‚Gleichmut gegenüber Lebewesen‘ usw., um die Methode des Aufgebens der Zuneigung zu zeigen. Denn die Meidung von Personen, die Lebewesen und Gestaltungen verhätscheln, wird als ‚Ursache für das Entstehen‘ bezeichnet. Denn der Gleichmut ist insbesondere das Gegenmittel zur Begierde; daher wird der Gleichmut für eine Person mit viel Begierde als ‚Weg zur Reinheit‘ bezeichnet. ‚Auf zweifache Weise‘ bedeutet: durch diese zwei Gründe, nämlich die Reflexion über das Eigensein des Wirkens und die Reflexion über das Leersein von einem Selbst. Die Einschränkung ‚nur auf zweifache Weise‘ dient dazu, die Gleichheit der Anzahl einschließlich der Gestaltungen zu zeigen. Nur die Anzahl ist hier gleich, nicht das Gezählte ist in jeder Hinsicht gleich. ‚Besitzerlosigkeit‘ bedeutet das Freisein von ‚Mein-Eigen‘. Denn gäbe es ein Selbst, gäbe es als dessen Besitz ein Gewand oder etwas anderes, das man als dem Selbst gehörig bezeichnen könnte; ein solches Selbst aber existiert überhaupt nicht – dies ist der Sinn. ‚Nicht von Dauer‘ bedeutet, dass es der Dauer nicht standhält, nicht lange währt, vergänglich und unbeständig ist. ‚Nur vorübergehend‘ ist ein Synonym dafür.

මමායතීති මමත්තං කරොති. මමාති තණ්හාය පරිග්ගය්හ තිට්ඨති. ධනායන්තාති ධනං දබ්බං කරොන්තා. අස්සාති උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගස්ස අරහත්තමග්ගෙන භාවනාපාරිපූරී හොති. තථා හි අරහතො එව ඡළඞ්ගුපෙක්ඛානිප්ඵත්ති.

‚Er betrachtet es als das Seine‘ bedeutet: er macht es zu seinem Eigentum. ‚Mein‘ bedeutet: er verbleibt darin, indem er es mit Begehren ergreift. ‚Sie betrachten es als Reichtum‘ bedeutet: sie machen es zu Reichtum und Besitz. ‚Dessen‘ bedeutet: die Entfaltung des Erleuchtungsgliedes des Gleichmuts gelangt durch den Pfad der Heiligkeit zur Vollendung. Denn nur beim Arhat ist die Vollendung des sechsfachen Gleichmuts gegeben.

අසුභාරම්මණා ධම්මාති අසුභප්පකාරා අසුභඣානස්ස ආරම්මණභූතා ධම්මා. කාමං ඉන්ද්‍රියබද්ධාපි කෙසාදයො අසුභප්පකාරා එව, විසෙසතො පන ජිගුච්ඡිතබ්බෙ ජිගුච්ඡාවහෙ ගණ්හන්තො ‘‘දසා’’ති ආහ. යථා මනසිකරොතො සභාවසරසතො තත්ථ අසුභසඤ්ඤා සන්තිට්ඨති, තථා පවත්තො මනසිකාරො උපායමනසිකාරො. අසුභෙ අසුභපටික්කූලාකාරස්ස උග්ගණ්හනං, යථා වා තත්ථ උග්ගහනිමිත්තං උප්පජ්ජති, තථා මනසිකාරො අසුභනිමිත්තස්ස උග්ගහො. උපචාරප්පනාවහාය අසුභභාවනාය අනුයුඤ්ජනා අසුභභාවනානුයොගො.

„Dinge mit dem Unschönen als Meditationsobjekt“ (asubhārammaṇā dhammā) sind Dinge, die von unschöner Art sind und das Objekt des Jhānas der Unreinheit (asubhajhāna) bilden. Gewiss sind auch die an die Sinnesorgane gebundenen Haare usw. von unschöner Art, doch um insbesondere das zu erfassen, was abscheulich ist und Abscheu erregt, sagte er: „zehn“. Diejenige Aufmerksamkeit, die bei einem, der sie ausübt, der Natur und dem Geschmack entsprechend, die Wahrnehmung des Unschönen darin festigt, ist die weise Aufmerksamkeit (upāyamanasikāra). Das Erfassen des Aspekts der Hässlichkeit und Widerwärtigkeit im Unschönen, oder wie auch immer sich das Auffassungszeichen (uggahanimitta) darin erhebt, diese Art der Aufmerksamkeit ist das Erfassen des Zeichens des Unschönen (asubhanimittassa uggaho). Das fleißige Streben nach der Entfaltung des Unschönen, das zur Nachbarschafts- (upacāra) und Vollkonzentration (appanā) führt, ist die Hingabe an die Entfaltung des Unschönen (asubhabhāvanānuyogo).

මනච්ඡට්ඨානං ඉන්ද්‍රියානං සුට්ඨු සුසංවරණෙ සති අවසරං අලභන්තො කාමච්ඡන්දො පහීයතෙව, තථා භොජනෙ මත්තඤ්ඤුනො මිතාහාරස්ස ථිනමිද්ධාභිභවාභාවා ඔතාරං අලභමානො කාමච්ඡන්දො පහීයති. යො පන ආහාරෙ පටික්කූලසඤ්ඤං තබ්බිපරිණාමස්ස තදාධාරස්ස තස්ස ච උදරියභූතස්ස අතිවිය ජෙගුච්ඡතං, කායස්ස ච ආහාරතිට්ඨකතං සම්මදෙව ජානාති, සො සබ්බසො භොජනෙ පමාණස්ස ජානනෙන විසෙසතො භොජනෙ මත්තඤ්ඤූ නාම. තස්ස කාමච්ඡන්දො පහීයතෙව, අට්ඨකථායං පන අප්පාහාරතංයෙව දස්සෙතුං ‘‘චතුන්න’’න්තිආදි වුත්තං. අසුභකම්මිකතිස්සත්ථෙරො දන්තට්ඨිදස්සාවී. පහීනස්සාති වික්ඛම්භනවසෙන පහීනස්ස. අභිධම්මපරියායෙන සබ්බොපි ලොභො කාමච්ඡන්දනීවරණන්ති ‘‘අරහත්තමග්ගෙන ආයතිං අනුප්පාදො’’ති වුත්තං.

Wenn die Sinnesorgane mit dem Geist als sechstem gut gezügelt sind, schwindet das sinnliche Verlangen (kāmacchanda) gewiss, da es keine Gelegenheit findet. Ebenso schwindet das sinnliche Verlangen bei einem, der Mäßigung beim Essen übt und maßvoll Nahrung zu sich nimmt, da mangels Überwältigung durch Starrheit und Trägheit (thinamiddha) kein Einlass geboten wird. Wer jedoch die Wahrnehmung des Widerwärtigen in der Nahrung, deren Umwandlung und Abhängigkeit, die extreme Abscheulichkeit dessen, was sich im Magen befindet, und die Erhaltung des Körpers durch Nahrung richtig versteht, der wird aufgrund der umfassenden Erkenntnis des rechten Maßes beim Essen im Besonderen als „einer, der Maß beim Essen kennt“ bezeichnet. Bei ihm schwindet das sinnliche Verlangen gewiss; im Kommentar wurde jedoch „von vier [Bissen]“ usw. gesagt, um eben die Mäßigkeit im Essen aufzuzeigen. Der Ältere Tissa, der das Unschöne als Meditationsobjekt übte, sah die Zahnknochen. „Des Überwundenen“ bedeutet: des durch Unterdrückung (vikkhambhana) Überwundenen. Nach der Lehrart des Abhidhamma ist jegliche Gier das Hemmnis des sinnlichen Verlangens, weshalb gesagt wurde: „Zukünftiges Nicht-Wiedererstehen durch den Pfad der Arahatschaft“.

මෙජ්ජති හිතඵරණවසෙන සිනිය්හතීති මිත්තො, හිතෙසී පුග්ගලො, තස්මිං මිත්තෙ භවා, මිත්තස්ස වා එසාති මෙත්තා, හිතෙසිතා. සා එව පටිපක්ඛතො [Pg.442] චෙතසො විමුත්තීති මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති. තත්ථ මෙත්තායනස්ස සත්තෙසු හිතඵරණස්ස උප්පාදනං පවත්තනං මෙත්තානිමිත්තස්ස උග්ගහො. තෙනාහ ‘‘ඔදිස්සකා’’තිආදි.

Ein Freund (mitto) ist jemand, der liebt und sich durch das Durchdringen mit Wohlwollen zuneigt, d. h. eine Person, die das Wohl sucht. Das, was in diesem Freund existiert oder diesem Freund eigen ist, ist die liebende Güte (mettā), das Wohlwollen. Eben diese ist, da sie die Befreiung des Geistes von dem Gegenteil (dem Hass) ist, die Gemütserlösung durch liebende Güte (mettā-cetovimutti). Darin ist das Erzeugen und Fortführen des Liebens – das Durchdringen der Wesen mit Wohlwollen – das Erfassen des Zeichens der liebenden Güte (mettānimittassa uggaho). Deshalb sagte er: „begrenzt“ (odissakā) und so weiter.

තත්ථ අත්තපියසහායමජ්ඣත්තවෙරිවසෙන ඔදිස්සකතා. සීමාසම්භෙදෙ කතෙ අනොදිස්සකතා. එකාදිදිසාඵරණවසෙන දිසාඵරණතා මෙත්තාය උග්ගණ්හනෙ වෙදිතබ්බා. උග්ගහො යාව උපචාරා දට්ඨබ්බො. උග්ගහිතාය ආසෙවනා භාවනා, සබ්බා ඉත්ථියො පුරිසා අරියා අනරියා දෙවා මනුස්සා විනිපාතිකාති සත්තොධිකරණවසෙන පවත්තා සත්තවිධා, අට්ඨවීසතිවිධා වා, දසහි දිසාහි දිසොධිකරණවසෙන පවත්තා දසවිධා, එකෙකාය දිසාය සත්තාදිඉත්ථාදිඅවෙරාදිභෙදෙන අසීතාධිකචතුසතප්පභෙදා ච ඔධිසොඵරණමෙත්තා. සබ්බෙ සත්තා, පාණා, භූතා, පුග්ගලා, අත්තභාවපරියාපන්නාති එතෙසං වසෙන පඤ්චවිධා. එකෙකස්මිං අවෙරා හොන්තු, අබ්‍යාපජ්ජා, අනීඝා, සුඛී අත්තානං පරිහරන්තූති චතුධා පවත්තියා වීසතිවිධා අනොධිසොඵරණමෙත්තා, තං සන්ධායාහ – ‘‘ඔධිසො…පෙ… භාවෙන්තස්සපී’’ති. ත්වං එතස්සාතිආදිනා කම්මස්සකතාපච්චවෙක්ඛණං දස්සෙති. පටිසඞ්ඛානෙ ඨිතස්සාති කොධෙ යථාවුත්තස්ස ආදීනවස්ස තප්පටිපක්ඛතො අකොධෙ මෙත්තාය ආනිසංසස්ස ච පටිසඞ්ඛානෙ සම්මදෙව ජානනෙ. සෙවන්තස්සාති භජන්තස්ස බ්‍යාපාදො පහීයති.

Dabei bedeutet Begrenztheit (odissakatā) [die Aufteilung] nach den Kategorien: man selbst, ein Geliebter, ein Gefährte, ein Neutraler und ein Feind. Wenn die Grenzen aufgehoben sind, liegt Unbegrenztheit (anodissakatā) vor. Die Richtungsdurchdringung beim Erfassen der liebenden Güte (mettā) ist als das Durchdringen von einer oder mehreren Himmelsrichtungen zu verstehen. Das Erfassen (uggaha) ist bis zur Nachbarschaftskonzentration (upacāra) zu betrachten. Die Entfaltung (bhāvanā) ist die wiederholte Pflege des Erfassten. Die begrenzte Durchdringung mit liebender Güte (odhisopharaṇamettā) erfolgt auf siebenfache Weise, bezogen auf die sieben Gruppen von Wesen: alle Frauen, Männer, Edlen (ariya), Unedlen (anariya), Götter (deva), Menschen (manussa) und in der Unterwelt Geborenen (vinipātika). Oder sie ist 28-fach; oder sie ist zehnfach nach den zehn Richtungen; und für jede einzelne Himmelsrichtung gibt es durch die Aufteilung nach Frauen usw. und nach Freisein von Hass usw. eine Vielfalt von 480 Arten. Die unbegrenzte Durchdringung (anodhisopharaṇamettā) ist fünffach, bezogen auf: alle Wesen (satta), Lebewesen (pāṇa), Geschöpfe (bhūta), Personen (puggala) und jene, die eine körperliche Existenz angenommen haben (attabhāvapariyāpanna). Aufgrund der vierfachen Wirkungsweise für jedes einzelne: „Mögen sie frei von Feindschaft sein, frei von Bedrängnis, frei von Kummer, mögen sie sich glücklich selbst erhalten“, ergibt sich die zwanzigfache unbegrenzte Durchdringung mit liebender Güte. Darauf bezieht sich der Satz: „Begrenzt... usw... auch für den Entfaltenden“. Mit den Worten „Du bist der Eigner dieses [Karmas]“ usw. zeigt er die Betrachtung des Karma als eigenen Besitz (kammassakatā-paccavekkhaṇa) auf. „Für den in der Reflexion Verankerten“ bedeutet: für einen, der das zuvor erwähnte Elend des Zorns und im Gegensatz dazu den Nutzen der Zornlosigkeit, nämlich der liebenden Güte, in weiser Reflexion vollkommen erkennt. „Für den Pflegenden“ bedeutet: für den, der sich ihr widmet, schwindet das Übelwollen.

අතිභොජනෙ නිමිත්තග්ගාහොති ආහාරස්ස අධිකභොජනෙ ථිනමිද්ධස්ස නිමිත්තග්ගාහො, ‘‘එත්තකෙ භුත්තෙ ථිනමිද්ධං උප්පජ්ජති, එත්තකෙ නො’’ති ථිනමිද්ධස්ස කාරණාකාරණග්ගාහොති අත්ථො. දිවා සූරියාලොකන්ති දිවා ගහිතනිමිත්තං සූරියාලොකං, රත්තියං මනසිකරොන්තස්සපීති එවමෙත්ථ අත්ථො වෙදිතබ්බො. ධුතඞ්ගානං වීරියනිස්සිතත්තා වුත්තං ‘‘ධුතඞ්ගනිස්සිතසප්පායකථායපී’’ති.

„Das Erfassen des Zeichens beim Überessen“ bedeutet das Erfassen des Zeichens von Starrheit und Trägheit bei übermäßigem Verzehr von Nahrung. Der Sinn ist: das Erfassen von Ursache und Nicht-Ursache für Starrheit und Trägheit in der Weise: „Wenn so viel gegessen wird, entsteht Starrheit und Trägheit, wenn so viel gegessen wird, nicht“. „Das Sonnenlicht am Tage“ bezeichnet das am Tag aufgenommene Zeichen des Sonnenlichts; die Bedeutung ist hier so zu verstehen: „selbst wenn man es in der Nacht im Geiste erwägt“. Da die asketischen Übungen (dhutaṅga) auf Tatkraft (vīriya) beruhen, wurde gesagt: „auch durch förderliche Gespräche, die sich auf die asketischen Übungen beziehen“.

කුක්කුච්චම්පි කතාකතානුසොචනවසෙන පවත්තමානං චෙතසො අවූපසමාවහතාය උද්ධච්චෙන සමානලක්ඛණමෙවාති තදුභයස්ස පහානකාරණං දස්සෙන්තො භගවා – ‘‘අත්ථි, භික්ඛවෙ, චෙතසො වූපසමො’’තිආදිමාහ. තස්මා බාහුසච්චාදි තස්ස පහානකාරණන්ති දස්සෙතුං ‘‘අපිච ඡ ධම්මා’’තිආදිමාහ. තත්ථ බහුස්සුතස්ස ගන්ථතො, අත්ථතො ධම්මං විචාරෙන්තස්ස අත්තවෙදාදිපටිලාභසම්භවතො වික්ඛෙපො න හොති. යථාවිහිතපටිපත්තියා [Pg.443] යථාධම්මපටිකාරප්පත්තියා ච විප්පටිසාරො අනවසරොවාති ‘‘බාහුසච්චෙනපි…පෙ… උද්ධච්චකුක්කුච්චං පහීයතී’’ති වුත්තං. යදග්ගෙන බහුස්සුතස්ස පටිසඞ්ඛානවතො උද්ධච්චකුක්කුච්චං පහීයති, තදග්ගෙන පරිපුච්ඡකතාවිනයපකතඤ්ඤුතාහිපි තං පහීයතීති දට්ඨබ්බං. වුද්ධසෙවිතා ච වුද්ධසීලිතං ආවහතීති චෙතසො වූපසමකරත්තා උද්ධච්චකුක්කුච්චස්ස පහානකාරී වුත්තා, වුද්ධභාවං පන අනපෙක්ඛිත්වා විනයධරා කුක්කුච්චවිනොදකා කල්‍යාණමිත්තාති දට්ඨබ්බා. වික්ඛෙපො ච භික්ඛූනං යෙභුය්‍යෙන කුක්කුච්චහෙතුකො හොතීති ‘‘කප්පියාකප්පියපරිපුච්ඡාබහුලස්සා’’තිආදිනා විනයනයෙනෙව පරිපුච්ඡකතාදයො නිද්දිට්ඨා. පහීනෙ උද්ධච්චකුක්කුච්චෙති නිද්ධාරණෙ භුම්මං. කුක්කුච්චස්ස දොමනස්සසහගතත්තා අනාගාමිමග්ගෙන ආයතිං අනුප්පාදො වුත්තො.

Auch Gewissensbisse (kukkucca), die als Reue über Getanes und Ungetanes auftreten, teilen aufgrund der Unruhe, die sie im Geist stiften, dasselbe Merkmal mit der Unruhe (uddhacca). Um die Ursache für das Schwinden von beiden aufzuzeigen, sprach der Erhabene: „Es gibt, ihr Mönche, die Ruhe des Geistes“ usw. Um zu zeigen, dass weites Wissen (bāhusacca) und dergleichen die Ursache für deren Schwinden sind, sprach er: „Zudem führen sechs Dinge...“ usw. Darunter kommt es bei einem weit Erfahrenen, der die Lehre nach Wortlaut und Sinn untersucht, nicht zur Zerstreuung, da die Möglichkeit besteht, dass er Verständnis der Lehre und Freude daran erlangt. Da durch die ordnungsgemäße Praxis und die vorschriftsmäßige Wiedergutmachung kein Anlass zu Gewissensbissen (vippaṭisāra) gegeben ist, wurde gesagt: „Auch durch weites Wissen... usw... werden Unruhe und Gewissensbisse überwunden“. In dem Maße, in dem Unruhe und Gewissensbisse bei einem Weitgereisten und Nachdenklichen schwinden, schwinden sie – so ist es zu verstehen – auch durch das Stellen von Fragen und die genaue Kenntnis der Ordensdisziplin. Auch der Umgang mit den Älteren bringt die Gewohnheiten der Älteren mit sich; da dies zur Beruhigung des Geistes beiträgt, wurde er als Ursache für das Überwinden von Unruhe und Gewissensbissen genannt. Unabhängig vom Alter sind jedoch jene, die in der Ordensdisziplin bewandert sind und Gewissensbisse vertreiben, als edle Freunde (kalyāṇamitta) anzusehen. Da die Zerstreuung bei Mönchen meistens auf Gewissensbissen beruht, wurden das Stellen von Fragen usw. im Sinne der Ordensdisziplin mit den Worten „für einen, der häufig nach dem Erlaubten und Unerlaubten fragt“ usw. dargelegt. „Wenn Unruhe und Gewissensbisse überwunden sind“ ist ein aussondernder Lokativ (niddhāraṇa-bhumma). Da Gewissensbisse von geistigem Schmerz (domanassa) begleitet sind, wird ihr zukünftiges Nicht-Wiedererstehen durch den Pfad der Nichteinkehr (anāgāmimagga) gelehrt.

කුසලාකුසලා ධම්මාතිආදීසු යං වත්තබ්බං, තං හෙට්ඨා වුත්තමෙව. කාමං බාහුසච්චපරිපුච්ඡකතාහි අට්ඨවත්ථුකාපි විචිකිච්ඡා පහීයති, තථාපි රතනත්තයවිචිකිච්ඡාමූලිකා සෙසවිචිකිච්ඡාති කත්වා වුත්තං ‘‘තීණි රතනානි ආරබ්භා’’තිආදි. විනයෙ පකතඤ්ඤුතාය ච සති සික්ඛාය කඞ්ඛාය අසම්භවො එව, තථා රතනත්තයගුණාවබොධෙ සති පුබ්බන්තාදීසු සංසයස්සාති ආහ – ‘‘විනයෙ’’තිආදි. ඔකප්පනීයසද්ධා සද්ධෙය්‍යවත්ථුං අනුපවිසිත්වා විය අධිමුච්චනං, තඤ්ච තථා අධිමොක්ඛුප්පාදනමෙව. සද්ධාය නින්නපොණපබ්භාරතා අධිමුත්ති. අරහත්තෙන කූටං ගණ්හි සත්තපි බොජ්ඣඞ්ගෙ විත්ථාරෙත්වා දෙසනාය ඔසාපිතත්තා.

Was bezüglich 'heilsame und unheilsame Phänomene' (kusalākusalā dhammā) usw. zu sagen ist, wurde bereits oben erklärt. Zwar wird der Zweifel bezüglich der acht Grundlagen durch große Belesenheit und systematisches Befragen aufgegeben, dennoch wird gesagt: 'in Bezug auf die drei Juwelen' usw., da der übrige Zweifel seine Wurzel im Zweifel an den drei Juwelen hat. Wenn Vertrautheit mit der Disziplin (vinaya) besteht, ist ein Zweifel bezüglich der Schulung unmöglich; ebenso verhält es sich mit dem Zweifel bezüglich der Vergangenheit usw., wenn ein Verständnis der Tugenden der drei Juwelen vorliegt; daher wurde gesagt: 'in der Disziplin' usw. Das vertrauensvolle Vertrauen (okappanīyasaddhā) ist gleichsam ein Entschließen, das in das vertrauenswürdige Objekt eindringt, und dies ist genau das Hervorbringen einer solchen Entschlossenheit (adhimokkha). Das Neigen, Beugen und Überhängen des Geistes durch das Vertrauen ist die Entschlossenheit (adhimutti). Es erreichte den Gipfel mit der Arhatschaft, da die Darlegung mit der ausführlichen Erläuterung aller sieben Erleuchtungsglieder abgeschlossen wurde.

ආහාරසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung der Āhāra-Sutta ist beendet.

2. පරියායසුත්තවණ්ණනා

2. Erklärung der Pariyāya-Sutta

233. සම්බහුලාති වුච්චන්ති සඞ්ඝසමඤ්ඤාය අභාවතො. තතො පරන්ති තිණ්ණං ජනානං උපරි සඞ්ඝො චතුවග්ගකරණීයාදිසඞ්ඝකම්මවසෙන කම්මප්පත්තත්තා. පවිසිංසූති භාවිනි පවිසනෙ භූතෙ විය කත්වා උපචාරෙන වුත්තන්ති ආහ – ‘‘පවිට්ඨා’’ති. භාවිනි හි භූතෙ විය උපචාරො. තෙනාහ – ‘‘තෙ පනා’’තිආදි, තෙ පන භික්ඛූති අත්ථො. පුන තෙ පනාති තිත්ථියා තිත්ථියසාවකා ච.

233. 'Viele' (sambahulā) werden sie genannt, weil die Bezeichnung 'Gemeinschaft' (saṅgha) mangels der erforderlichen Anzahl nicht anwendbar ist. 'Darüber hinaus' bedeutet über drei Personen hinaus, da die Gemeinschaft durch Gemeinschaftshandlungen wie die Durchführung durch eine Vierergruppe usw. handlungsfähig wird. Bezüglich 'sie traten ein' (pavisiṃsu) sagt er 'sie waren eingetreten' (paviṭṭhā), indem er das zukünftige Eintreten metaphorisch so ausdrückt, als wäre es bereits vergangen. Denn das Zukünftige wird metaphorisch wie das Vergangene behandelt. Daher sagt er: 'jene aber' usw., was 'jene Mönche' bedeutet. Und das zweite 'jene aber' bezieht sich auf die Sektierer und die Anhänger der Sektierer.

ඉමස්මිං [Pg.444] පඤ්ඤාපනෙති ‘‘පඤ්ච නීවරණෙ පහායා’’තිආදිනයප්පවත්තෙ ඉමස්මිං පකාරෙ අත්ථපඤ්ඤාපනෙ. විසිස්සති අඤ්ඤමඤ්ඤතො පභිජ්ජතීති විසෙසො, භෙදො. ස්වායං ඉධ අන්තොගධාධිකභාවො අධිප්පෙතොති ආහ – ‘‘කො විසෙසොති කිං අධික’’න්ති. අධිකං පයසනං පයුඤ්ජනන්ති අධිප්පයාසො, අධිකප්පයොගො. නානා කරීයති එතෙනාති නානාකරණං, භෙදොති ආහ – ‘‘කිං නානත්ත’’න්ති. දුතියපදෙති ‘‘අනුසාසනියා වා අනුසාසනි’’න්ති එතස්මිං පදෙ. එසෙව නයොති යථා පඨමස්මිං පදෙ අත්ථයොජනා, එවං දුතියපදෙපි යොජෙතබ්බා.

'In dieser Darlegung' (imasmiṃ paññāpane) bedeutet in dieser Art der Darlegung der Bedeutung, die in der Weise von 'nachdem die fünf Hindernisse aufgegeben wurden' usw. dargelegt wird. 'Es unterscheidet sich' bedeutet, es hebt sich voneinander ab; dies ist die Besonderheit (visesa), der Unterschied. Hier ist der Sinn eines innewohnenden Überschusses gemeint, weshalb gesagt wird: 'Was ist der Unterschied?' bedeutet 'Was ist das Zusätzliche?'. Das Ausüben einer zusätzlichen Anstrengung ist das Bestreben (adhippayāsa), die zusätzliche Anwendung. Das, wodurch ein Unterschied gemacht wird, ist die Unterscheidung (nānākaraṇa), der Unterschied; daher heißt es: 'Was ist die Verschiedenheit?'. 'Im zweiten Satz' bezieht sich auf diesen Satz: 'oder Unterweisung durch Unterweisung'. 'Ebenso verhält es sich' bedeutet, dass die Auslegung der Bedeutung wie beim ersten Satz auch beim zweiten Satz anzuwenden ist.

තීණි ඨානානීති දෙවමාරබ්‍රහ්මට්ඨානානි තීණි ‘‘සදෙවකෙ ලොකෙ’’තිආදිනා ලොකෙ පක්ඛිපිත්වා. ‘‘සස්සමණබ්‍රාහ්මණියා පජාය සදෙවමනුස්සායා’’ති ද්වෙ ඨානානි. ‘‘පජායා’’ති එත්ථ පක්ඛිපිත්වා ඉති පඤ්චහි පදෙහි. උද්දෙසන්ති උද්දිසිතබ්බතං. ගණනන්ති එකො කාමච්ඡන්දොති ගහෙතබ්බතං ගච්ඡති. අත්තනො හත්ථපාදාදීසූති නිදස්සනමත්තං දට්ඨබ්බං සමුදායං ආරබ්භ පටිඝස්ස උප්පජ්ජනතො. අත්තනො ඛන්ධෙසු විමති ‘‘අහං නු ඛොස්මී’’තිආදිනා.

'Drei Bereiche' bezieht sich auf die drei Bereiche der Götter, Māras und Brahmas, indem sie durch Ausdrücke wie 'in der Welt mit ihren Göttern' in 'Welt' eingeschlossen werden. 'Unter der Generation von Asketen und Brahmanen, mit Göttern und Menschen' sind zwei Bereiche. Indem man diese in 'Generation' (pajā) einschließt, ergeben sich fünf Begriffe. 'Darlegung' (uddesa) bedeutet das, was darzulegen ist. Die Zählung (gaṇana) gelangt zur Auffassung als 'ein Sinnverlangen'. 'An den eigenen Händen, Füßen usw.' ist nur als Veranschaulichung zu betrachten, da der Widerwillen (paṭigha) in Bezug auf das Ganze entsteht. Der Zweifel an den eigenen Daseinsgruppen (khandha) drückt sich in Gedanken wie 'Bin ich wohl?' usw. aus.

කිඤ්චාපි සබ්බං වීරියං චෙතසිකමෙව, යං පන කායකම්මාධිට්ඨානාදිවසෙන මනසි කායිකපයොගසමුට්ඨාපනං වීරියං කායිකන්ති ලද්ධපරියායන්ති තතො විසෙසෙත්වා චෙතසිකන්ති යථාධිප්පෙතදුතියතාදස්සනත්ථං. යදිපි යථාකප්පිතඉරියාපථසන්ධාරණවසෙන පවත්තමානං වීරියං කායස්ස තථාපවත්තස්ස පච්චයභූතන්ති න සක්කා වත්තුං, තථාපි න තාදිසො කායපයොගො, තදා පවත්තො නත්ථීති වුත්තං ‘‘කායපයොගං විනා උප්පන්නවීරිය’’න්ති. සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගසදිසො වාති ඉමිනා අජ්ඣත්තිකෙ සඞ්ඛාරෙ අජ්ඣුපෙක්ඛනවසෙන පවත්තා අජ්ඣත්තධම්මෙසු උපෙක්ඛාතිආදිනයං අතිදිසති.

Obgleich alle Tatkraft (vīriya) ausschließlich geistig (cetasika) ist, wird jene Tatkraft, die als Grundlage für körperliche Handlungen usw. im Geist die körperliche Anstrengung hervorruft, metaphorisch als 'körperlich' bezeichnet; um sie davon zu unterscheiden und als geistig im beabsichtigten zweiten Sinne darzustellen, wird sie als geistig bezeichnet. Obwohl man nicht sagen kann, dass die Tatkraft, die zur Aufrechterhaltung einer bestimmten Körperhaltung ausgeübt wird, nicht die Bedingung für den in dieser Weise funktionierenden Körper sei, so gibt es doch zu jener Zeit keine solche körperliche Anstrengung; daher wird gesagt: 'Tatkraft, die ohne körperliche Anstrengung entstanden ist'. Mit 'oder dem Erleuchtungsglied der Achtsamkeit gleich' verweist er auf die Methode wie 'Gleichmut gegenüber inneren Phänomenen, der in der Weise des Gleichmutes gegenüber inneren Gestaltungen (saṅkhāra) auftritt'.

‘‘මිස්සකබොජ්ඣඞ්ගා කථිතා’’ති වත්වා තමත්ථං විභාවෙතුං ‘‘එතෙසූ’’තිආදි වුත්තං. චඞ්කමන්තෙනපි අරියමග්ගං අධිගන්තුං සක්කාති කත්වා වුත්තං ‘‘මග්ගං අපත්තං කායිකවීරිය’’න්ති. බොජ්ඣඞ්ගා න ලබ්භන්තීති නිප්පරියායබොජ්ඣඞ්ගා න ලබ්භන්තී. බොජ්ඣඞ්ගෙ උද්ධරන්ති පරියායතොති අධිප්පායො. සෙසාති බහිද්ධාධම්මෙසු සති-ධම්මවිචය-උපෙක්ඛා-චෙතසික-වීරිය-සවිතක්ක-සවිචාර-පීති-සමාධී ද්වෙ පස්සද්ධියො ච. අයං පන නයො පචුරප්පවත්තිවසෙන අට්ඨකථානයෙනෙව [Pg.445] වුත්තො. ථෙරවාදවසෙන පන අවිතක්කඅවිචාරමත්තා පීතිසමාධිසම්බොජ්ඣඞ්ගා රූපාවචරාපි අත්ථීති තෙපි ගහෙත්වා දස මිස්සකාව හොන්තීති වත්තබ්බං සියාති.

Nachdem gesagt wurde: 'Die gemischten Erleuchtungsglieder wurden dargelegt', wurde 'unter diesen' usw. gesagt, um diese Bedeutung zu verdeutlichen. Da es möglich ist, den edlen Pfad auch im Gehen zu erreichen, wurde gesagt: 'körperliche Tatkraft, die den Pfad noch nicht erreicht hat'. 'Erleuchtungsglieder werden nicht erlangt' bedeutet, dass die Erleuchtungsglieder im eigentlichen Sinne (nippariyāya) nicht erlangt werden. Sie heben die Erleuchtungsglieder im übertragenen Sinne (pariyāya) hervor, so ist die Absicht. Die 'Übrigen' sind in Bezug auf äußere Phänomene: Achtsamkeit, Ergründung der Lehre, Gleichmut, geistige Tatkraft, gerichtetes Denken, untersuchendes Denken, Verzückung, Konzentration sowie die zwei Arten der Gestilltheit. Diese Methode wurde jedoch nach der Methode des Kommentars gemäß der üblichen Anwendung dargelegt. Nach der Theravāda-Tradition jedoch gibt es auch die Erleuchtungsglieder der Verzückung und Konzentration, die frei von gerichtetem und untersuchendem Denken sind und dem feinkörperlichen Bereich angehören; wenn man diese hinzunimmt, müsste man sagen, dass es zehn gemischte Glieder sind.

පරියායසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung der Pariyāya-Sutta ist beendet.

3. අග්ගිසුත්තවණ්ණනා

3. Erklärung der Aggi-Sutta

234. ලොණධූපනන්ති ලොණඤ්ච ධූපනඤ්ච ලොණධූපනං. යොධකම්මන්ති යොධපුග්ගලෙන කත්තබ්බං කම්මං. මන්තකම්මන්ති රාජකිච්චමන්තනං. පටිහාරකම්මන්ති රඤ්ඤො සන්තිකං ආගතානං වචනං රඤ්ඤො නිවෙදෙත්වා තතො නෙසං පටිහරණකම්මං. තස්මාති සබ්බත්ථිකත්තා සතියා. එවං ‘‘සතිඤ්ච ඛ්වාහ’’න්තිආදිකං අවොච. පුබ්බභාගවිපස්සනා බොජ්ඣඞ්ගාව කථිතා පග්ගහනිග්ගහවිනොදිතත්තා.

234. 'Loṇadhūpana' bedeutet Salz und Räucherung. 'Yodhakamma' ist die Arbeit, die von einem Krieger zu verrichten ist. 'Mantakamma' ist die Beratung über königliche Angelegenheiten. 'Paṭihārakamma' ist die Tätigkeit, die Worte derer, die zum König kommen, dem König zu überbringen und deren Anliegen dann zurückzubringen. Deshalb, weil die Achtsamkeit für alles nützlich ist, sprach er: 'Achtsamkeit aber, sage ich' usw. Die Einsicht der vorbereitenden Stufe wird eben als Erleuchtungsglieder dargelegt, weil sie das Antreiben, Zügeln und Vertreiben bewirkt.

අග්ගිසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung der Aggi-Sutta ist beendet.

4. මෙත්තාසහගතසුත්තවණ්ණනා

4. Erklärung der Mettāsahagata-Sutta

235. කීදිසා ගති නිබ්බත්ති එතිස්සාති කිංගතිකා, කිංනිට්ඨාති වුත්තං හොති. කීදිසී පරමා උත්තමා කොටි එතිස්සාති කිංපරමා. කීදිසං ඵලං ආනිසංසං උදයො එතිස්සාති කිංඵලා. සංසට්ඨං සම්පයුත්තන්ති ඉදං සහගත-සද්දස්ස අත්ථදස්සනමත්තං, ඉධ පන මෙත්තාඣානං පාදකං කත්වා විපස්සනාපුබ්බභාගබොජ්ඣඞ්ගා ච ‘‘මෙත්තාසහගතං සතිසම්බොජ්ඣඞ්ග’’න්තිආදිනා වුත්තාති වෙදිතබ්බං. සබ්බත්ථාති සබ්බෙසු බොජ්ඣඞ්ගෙසු සබ්බෙසු ච බ්‍රහ්මවිහාරෙසු.

235. 'Welcher Art ist ihr Ziel, ihre Wiedergeburt?' bedeutet 'wohin führend', das heißt: 'worin endend'. 'Welcher Art ist ihr Höchstes, ihr äußerster Endpunkt?' bedeutet 'was als Höchstes habend'. 'Welcher Art ist ihre Frucht, ihr Segen, ihr Ertrag?' bedeutet 'welche Frucht habend'. 'Verbunden, verknüpft' ist nur die Aufzeigung der Bedeutung des Wortes 'sahagata' (begleitet von); hier jedoch ist zu verstehen, dass die Erleuchtungsglieder der vorbereitenden Stufe der Einsicht, nachdem die Metta-Vertiefung zur Grundlage gemacht wurde, mit Sätzen wie 'das von Güte begleitete Erleuchtungsglied der Achtsamkeit' usw. dargelegt werden. 'Überall' bezieht sich auf alle Erleuchtungsglieder und alle göttlichen Verweilungszustände.

පටිකූලෙති විරජ්ජතීති පටිකූලං, අනිට්ඨං. න පටිකූලං අප්පටිකූලං, ඉට්ඨං. තෙනාහ ‘‘ඉට්ඨෙ වත්ථුස්මි’’න්ති. එත්ථාති අප්පටිකූලවත්ථුස්මිං. එවන්ති පටිකූලසඤ්ඤී. සත්තෙ අප්පටිකූලෙ අසුභඵරණං, සඞ්ඛාරෙ අප්පටිකූලෙ අනිච්චන්ති මනසිකාරං කරොන්තො. අසුභායාති අසුභසඤ්ඤාය. අනිච්චතො වා උපසංහරතීති අනිච්චන්ති මනසිකාරං පවත්තෙති. ‘‘එසෙව නයො’’ති සඞ්ඛෙපතො වුත්තමත්ථං විවරිතුං ‘‘අප්පටිකූලපටිකූලෙසූ’’තිආදි වුත්තං. ඡළඞ්ගුපෙක්ඛන්ති ඡසු ආරම්මණෙසු පහීනානුරොධස්ස උප්පත්තියා ඡළඞ්ගවන්තං උපෙක්ඛං.

'Abstoßend' (paṭikūla) ist das, wovon man sich abwendet, das Unerwünschte. Das Nicht-Abstoßende (appaṭikūla) ist das Erwünschte. Daher sagte er: 'in Bezug auf ein erwünschtes Objekt'. 'Hierin' bedeutet in Bezug auf ein nicht-abstoßendes Objekt. 'So' bedeutet als einer, der das Abstoßende wahrnimmt. Indem er in Bezug auf nicht-abstoßende Wesen die Unreinheit (asubha) durchdringt, und in Bezug auf nicht-abstoßende Gestaltungen (saṅkhāra) die Aufmerksamkeit auf die Unbeständigkeit (anicca) lenkt. 'Durch das Unreine' bedeutet durch die Wahrnehmung des Unreinen. 'Oder er lenkt die Aufmerksamkeit darauf als unbeständig' bedeutet, er lässt die Aufmerksamkeit auf die Unbeständigkeit wirken. Um die kurz dargelegte Bedeutung von 'Ebenso verhält es sich' zu erläutern, wurde 'in Bezug auf das Nicht-Abstoßende und Abstoßende' usw. gesagt. 'Gleichmut der sechs Faktoren' bezeichnet den sechsfachen Gleichmut, der durch das Aufgeben von Vorliebe und Abneigung gegenüber den sechs Sinnesobjekten entsteht.

මෙත්තායාති [Pg.446] මෙත්තාභාවනාය. පටිකූලාදීසු වත්ථූසු ඉච්ඡිතවිහාරෙන විහරිතුං සමත්ථතා අරියානං එව, තත්ථ ච අරහතො එව ඉජ්ඣනතො අරියිද්ධි නාම. තස්සා අරියිද්ධියා ච දස්සිතත්තා දෙසනා විනිවට්ටෙතබ්බා පරියොසානෙතබ්බා සියා. අරහත්තං පාපුණිතුං න සක්කොති ඉන්ද්‍රියානං අපරිපක්කත්තා නිකන්තියා ච දුප්පරියාදානතො. අයං දෙසනාති ‘‘මෙත්තාසහගතං බොජ්ඣඞ්ගං භාවෙතී’’තිආදිනා අයං දෙසනා ආරද්ධා. යො හි මෙත්තාඣානං පාදකං කත්වා සම්මසනං ආරභිත්වා අරහත්තං පාපුණිතුං අසක්කොන්තො පරිසුද්ධෙසු වණ්ණකසිණෙසු විමොක්ඛසඞ්ඛාතං රූපාවචරජ්ඣානං නිබ්බත්තෙති, තං සන්ධායාහ භගවා – ‘‘සුභං ඛො පන විමොක්ඛං උපසම්පජ්ජ විහරතී’’ති.

„Durch Güte“ bedeutet: durch die Entfaltung der Güte (mettā-bhāvanā). Die Fähigkeit, bei widerwärtigen und anderen Objekten nach Wunsch zu verweilen, gehört nur den Edlen (Ariyas), und da dies dort nur beim Arahant vollkommen gelingt, wird es edle Geistesmacht (ariyiddhi) genannt. Und weil diese edle Geistesmacht aufgezeigt wurde, sollte die Lehrrede umgewendet und zum Abschluss gebracht werden. Er ist nicht in der Lage, die Arahatschaft zu erlangen, da seine Fähigkeiten (indriya) unreif sind und das Verlangen (nikanti) schwer zu überwinden ist. „Diese Lehrrede“ bedeutet: Diese Lehrrede wurde mit den Worten „Er entfaltet das von Güte begleitete Erweckungsglied“ usw. begonnen. Denn wer das Vertiefen der Güte (mettā-jhāna) als Grundlage nimmt, die Untersuchung (sammasana) beginnt, aber die Arahatschaft nicht erlangen kann, und stattdessen in den reinen Farbkasiṇas das als Befreiung (vimokkha) bezeichnete feinstoffliche Jhana (rūpāvacarajjhāna) hervorbringt, auf den bezieht sich der Erhabene, wenn er sagt: „Er verweilt, nachdem er die schöne Befreiung erlangt hat“.

සුභපරමන්ති සුභවිමොක්ඛපරමං. ඉධ ලොකෙ එව පඤ්ඤා අස්ස. තෙනාහ ‘‘ලොකියපඤ්ඤස්සාති අත්ථො’’ති. අරහත්තපරමාව මෙත්තා අරහත්තමග්ගස්ස පාදකත්තා. කරුණාදීසුපි එසෙව නයොති කරුණාදිඣානං පාදකං කත්වා සඞ්ඛාරෙ සම්මසන්තො අරහත්තං පත්තුං සක්කොති, තස්ස අරහත්ථපරමා කරුණා හොති, එවං මුදිතාඋපෙක්ඛාසුපි වත්තබ්බන්ති ඉමමත්ථං අතිදිසති. පුන දෙසනාරම්භපයොජනං පන ‘‘ඉමිනා නයෙනා’’ති හෙට්ඨා අතිදිට්ඨමෙව.

„Das Schöne als Höchstes“ bedeutet: das die schöne Befreiung als Höchstes habende. In dieser Welt selbst wäre seine Weisheit. Deshalb heißt es: „Die Bedeutung ist: der weltlichen Weisheit“. Die Güte hat die Arahatschaft als Höchstes, weil sie die Grundlage für den Pfad der Arahatschaft ist. „Auch bei Mitgefühl usw. gilt dieselbe Methode“: Wer das Jhana des Mitgefühls usw. als Grundlage nimmt und die Gestaltungen (saṅkhāra) untersucht, kann die Arahatschaft erlangen; für diesen hat das Mitgefühl die Arahatschaft als Höchstes. Ebenso ist bei Mitfreude und Gleichmut zu sprechen – dies ist die Bedeutung, die hier übertragen wird. Der Zweck des erneuten Beginns der Lehrrede ist jedoch durch die Formulierung „nach dieser Methode“ bereits weiter oben dargelegt worden.

සුභපරමාදිතාති මෙත්තාකරුණාමුදිතාඋපෙක්ඛානං සුභපරමතා ආකාසානඤ්චායතනපරමතා, විඤ්ඤාණඤ්චායතනපරමතා, ආකිඤ්චඤ්ඤායතනපරමතා. තස්ස තස්සාති සුභවිමොක්ඛස්ස හෙට්ඨා තිණ්ණං අරූපජ්ඣානානඤ්ච යථාක්කමං උපනිස්සයත්තා. අප්පටිකූලපරිචයාති ඉට්ඨාරම්මණෙ මනසිකාරබහුලීකාරා. අප්පකසිරෙනෙවාති සුඛෙනෙව. තත්ථාති විසුද්ධතාය ඉට්ඨෙසු වණ්ණකසිණෙසු. චිත්තන්ති භාවනාමයචිත්තං පක්ඛන්දති අප්පනාවසෙන. තතො පරන්ති තතො සුභවිමොක්ඛතො පරං විමොක්ඛානං උපනිස්සයො නාම න හොති, මෙත්තාසහගතභාවො දට්ඨබ්බො.

„Das Schöne als Höchstes usw.“ bezieht sich auf das Schöne als Höchstes der Güte, des Mitgefühls, der Mitfreude und des Gleichmutes, sowie das Raumunendlichkeitsgebiet als Höchstes, das Bewusstseinsunendlichkeitsgebiet als Höchstes und das Nichtsheitgebiet als Höchstes. „Für dieses und jenes“ (tassa tassa) bedeutet: weil sie jeweils die unterstützende Bedingung (upanissaya) für die schöne Befreiung und für die drei darunter liegenden formlosen Jhanas (arūpajjhāna) der Reihe nach sind. „Vertrautheit mit dem Nicht-Widerwärtigen“ bedeutet: wegen der häufigen Zuwendung der Aufmerksamkeit auf ein erwünschtes Objekt. „Ohne Mühe“ bedeutet: ganz leicht. „Dort“ bedeutet: in den reinen, erwünschten Farbkasiṇas. „Der Geist“ bedeutet: der durch Entfaltung entstandene Geist dringt im Wege der Vollsammlung (appanā) ein. „Darüber hinaus“ bedeutet: Über diese schöne Befreiung hinaus gibt es keine unterstützende Bedingung für die Befreiungen; der Zustand des Begleitetseins von Güte ist so zu betrachten.

සත්තදුක්ඛං සමනුපස්සන්තස්සාති දණ්ඩෙන අභිහටප්පත්තරූපහෙතුං සත්තෙසු උප්පජ්ජනකදුක්ඛං ඤාණෙන වීමංසන්තස්ස. තයිදං රූපනිමිත්තකං සත්තෙසු උප්පජ්ජනකං දුක්ඛං ඤාණෙන කරුණාවිහාරිස්ස විසෙසතො පක්ඛන්දතීති කත්වා වුත්තං ‘‘අප්පකසිරෙනෙව තත්ථ චිත්තං පක්ඛන්දතී’’ති, න පන සබ්බසො අරූපෙ ආනිසංසදස්සනතො.

„Für jemanden, der das Leiden der Wesen betrachtet“ bedeutet: für jemanden, der mit Erkenntnis das bei den Wesen entstehende Leiden untersucht, das durch äußere Einwirkungen wie Schläge mit einem Stock verursacht wird. Dieses auf materieller Form beruhende, bei den Wesen entstehende Leiden dringt für jemanden, der im Mitgefühl verweilt, durch Erkenntnis besonders leicht ein; deshalb heißt es: „ohne Mühe dringt der Geist dort ein“, nicht aber völlig durch das Betrachten des Nutzens in den formlosen Zuständen.

විඤ්ඤාණං [Pg.447] සමනුපස්සන්තස්සාති ඉදං පාමොජ්ජගහණමුඛෙන තන්නිස්සයවිඤ්ඤාණස්ස ගහණං සම්භවතීති කත්වා වුත්තං. විඤ්ඤාණග්ගහණපරිචිතන්ති වුත්තනයෙන විඤ්ඤාණග්ගහණෙ පරිචිතං.

„Für jemanden, der das Bewusstsein betrachtet“: Dies wurde gesagt, weil das Erfassen des darauf beruhenden Bewusstseins durch das Erfassen der Freude (pāmojja) möglich wird. „Mit dem Erfassen des Bewusstseins vertraut“ bedeutet: auf die genannte Weise mit dem Erfassen des Bewusstseins vertraut.

උපෙක්ඛාවිහාරිස්සාති උපෙක්ඛාබ්‍රහ්මවිහාරං විහරතො. ආභොගාභාවතොති සුඛාදිවසෙන ආභුජනාභාවතො. සුඛ…පෙ… සම්භවතොති සුඛදුක්ඛාති පරමත්ථකම්මග්ගහණෙ විමුඛතාසම්භවතො. අවිජ්ජමානග්ගහණදුක්ඛන්ති පරමත්ථතො අවිජ්ජමානසත්තපඤ්ඤත්තිගහණපරිචිතං තස්ස තස්ස අභාවමත්තකස්ස ගහණම්පි දුක්ඛං කුසලම්පි හොති. සෙසං සුවිඤ්ඤෙය්‍යමෙව.

„Für einen im Gleichmut Verweilenden“ bedeutet: für einen, der im Verweilen des göttlichen Gleichmuts (upekkhā-brahmavihāra) verweilt. „Wegen des Fehlens von Zuwendung“ bedeutet: wegen des Fehlens einer Hinwendung im Sinne von Glück usw. „Glück ... [und so weiter] ... wegen des Entstehens“ bedeutet: wegen des Entstehens einer Abgewandtheit vom Erfassen der letztendlichen Wirklichkeit des Karmas als „Glück und Leid“. „Das Leiden des Erfassens von Nicht-Existierendem“ bedeutet: Das Erfassen der begrifflichen Vorstellung eines Wesens (satta-paññatti), das letztendlich nicht existiert, ist vertraut; und selbst das Erfassen des bloßen Nichtvorhandenseins dieses oder jenes [Wesens] ist leidvoll, wenn auch heilsam. Der Rest ist leicht zu verstehen.

මෙත්තාසහගතසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Mettāsahagata-Sutta ist abgeschlossen.

5. සඞ්ගාරවසුත්තවණ්ණනා

5. Die Erklärung des Saṅgārava-Sutta

236. පඨමඤ්ඤෙවාති පුරෙතරංයෙව. අසජ්ඣායකතානං මන්තානං අප්පටිභානං පගෙව පඨමංයෙව සිද්ධං, තත්ථ වත්තබ්බමෙව නත්ථීති අධිප්පායො. පරියුට්ඨානං නාම අභිභවො ගහණන්ති ආහ – ‘‘කාමරාගපරියුට්ඨිතෙනාති කාමරාගගහිතෙනා’’ති. වික්ඛම්භෙති අපනෙතීති වික්ඛම්භනං, පටිපක්ඛතො නිස්සරති එතෙනාති නිස්සරණං, වික්ඛම්භනඤ්ච තං නිස්සරණඤ්චාති වික්ඛම්භනනිස්සරණං. තෙනාහ – ‘‘තත්ථා’’තිආදි. සෙසපදද්වයෙපි එසෙව නයො. අත්තනා අරණියො පත්තබ්බො අත්තත්ථො, තථා පරත්ථො වෙදිතබ්බො.

236. „Schon zuerst“ bedeutet: bereits zuvor. Dass nicht rezitierte Mantras einem gar nicht einfallen, steht ohnehin schon von vornherein fest; die Absicht ist, dass es darüber gar nichts zu sagen gibt. „Heimsuchung“ (pariyuṭṭhāna) bedeutet Überwältigung oder Ergriffenheit; deshalb sagt er: „vom Verlangen nach Sinnlichkeit heimgesucht“ bedeutet „vom Verlangen nach Sinnlichkeit ergriffen“. Was unterdrückt und beseitigt, ist die Unterdrückung (vikkhambhana); das, wodurch man dem Gegenteil entkommt, ist das Entkommen (nissaraṇa); und was sowohl Unterdrückung als auch Entkommen ist, wird „Unterdrückungs-Entkommen“ (vikkhambhana-nissaraṇa) genannt. Deshalb heißt es: „Dort“ usw. Auch bei den beiden übrigen Begriffen gilt dieselbe Methode. Das eigene Wohl (attattha) ist das, was von einem selbst zu erstreben und zu erreichen ist; ebenso ist das Wohl anderer (parattha) zu verstehen.

‘‘අනිච්චතො අනුපස්සන්තො නිච්චසඤ්ඤං පජහතී’’තිආදීසු බ්‍යාපාදාදීනං අනාගතත්තා අබ්‍යාපාදවාරෙ තදඞ්ගනිස්සරණං න ගහිතං. කිඤ්චාපි න ගහිතං, පටිසඞ්ඛානවසෙන පන තස්ස විනොදෙතබ්බතාය තදඞ්ගනිස්සරණම්පි ලබ්භතෙවාති සක්කා විඤ්ඤාතුං. ආලොකසඤ්ඤා උපචාරප්පත්තා, අප්පනාප්පත්තා වා, යො කොචි කසිණජ්ඣානාදිභෙදො සමථො. ධම්මවවත්ථානං උපචාරප්පනාප්පත්තවසෙන ගහෙතබ්බං.

In Passagen wie „Wer es als unbeständig betrachtet, gibt die Wahrnehmung des Beständigen auf“ usw. wird im Abschnitt über die Nicht-Bosheit das Entkommen durch ein entsprechendes Glied (tadaṅga-nissaraṇa) nicht erwähnt, weil Bosheit und Ähnliches dort nicht vorkommen. Obwohl es nicht erwähnt wird, kann man doch verstehen, dass aufgrund der reflektierenden Betrachtung (paṭisaṅkhāna), weil jener Zustand vertrieben werden muss, auch das Entkommen durch ein entsprechendes Glied erlangt wird. Die Licht-Wahrnehmung (ālokasaññā) ist die geistige Ruhe (samatha) in Form irgendeines Kasiṇa-Jhanas usw., die entweder das Stadium der Annäherung (upacāra) oder der Vollsammlung (appanā) erreicht hat. Das Bestimmen der Gegebenheiten (dhamma-vavatthāna) ist entsprechend dem Erreichen von Annäherung oder Vollsammlung zu verstehen.

කුථිතොති තත්තො. උස්මුදකජාතොති තස්සෙව කුථිතභාවස්ස උස්මුදකතං අච්චුණ්හතං පත්තො. තෙනාහ ‘‘උසුමජාතො’’ති. තිලබීජකාදිභෙදෙනාති තිලබීජකකණ්ණිකකෙසරාදිභෙදෙන. සෙවාලෙන…පෙ… පණකෙනාති උදකපිච්ඡිලෙන. අප්පසන්නො ආකුලතාය. අසන්නිසින්නො [Pg.448] කලලුප්පත්තියා. අනාලොකට්ඨානෙති ආලොකරහිතෙ ඨානෙ.

„Siedend“ bedeutet: erhitzt. „Zu kochendem Wasser geworden“ bedeutet, dass es aufgrund des Siedens den Zustand von kochendem Wasser, d. h. extreme Hitze, erreicht hat. Deshalb sagt er: „erhitzt“. „Durch Sesamsamen und anderes“ bedeutet: durch Sesamsamen, Samenkapseln, Blütenstaubfäden und anderes. „Mit Algen ... [und so weiter] ... mit Wasserlinsen“ bedeutet: mit Wasserschleim. „Trüb“ wegen der Aufgewühltheit. „Nicht abgesetzt“ wegen des Aufsteigens von Schlamm. „An einem dunklen Ort“ bedeutet: an einem Ort ohne Licht.

සඞ්ගාරවසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Saṅgārava-Sutta ist abgeschlossen.

6. අභයසුත්තවණ්ණනා

6. Die Erklärung des Abhaya-Sutta

237. එකංසෙන භගවා නීවරණාති එකංසතො එව භගවා එතෙ ධම්මා නීවරණා චිත්තෙ කුසලප්පවත්තියා නීවරණතො. කායකිලමථොති කායපරිස්සමො, සො පන අට්ඨුප්පත්තියා පච්චයත්තා ‘‘දරථො’’ති වුත්තො. චිත්තකිලමථො තප්පච්චයජාතො දට්ඨබ්බො. තෙනාහ – ‘‘තස්ස කිරා’’තිආදි. චිත්තදරථොපි පටිප්පස්සම්භීති ආනෙත්වා සම්බන්ධො. මග්ගෙනෙවාති යථාධිගතෙන අරියමග්ගෙනෙව. අස්සාති අභයස්ස රාජකුමාරස්ස. එතං කායචිත්තදරථද්වයං.

237. „Mit Gewissheit, o Erhabener, sind die Hemmnisse“ bedeutet: Der Erhabene hat ganz entschieden [gesagt], dass diese Faktoren Hemmnisse sind, weil sie das Entstehen des Heilsamen im Geist hemmen. „Körperliche Erschöpfung“ bedeutet körperliche Anstrengung; diese wird jedoch, weil sie die Bedingung für einen konkreten Vorfall ist, als „Bedrängnis“ (daratha) bezeichnet. Die geistige Erschöpfung ist als eine daraus entstandene zu betrachten. Deshalb heißt es: „Für ihn fürwahr“ usw. Auch die geistige Bedrängnis kam zur Ruhe – dies ist hinzuzufügen und zu verknüpfen. „Nur durch den Pfad“ bedeutet: nur durch den jeweils erlangten edlen Pfad (ariya-magga). „Für ihn“ bezieht sich auf den Prinzen Abhaya. Dies betrifft das Paar von körperlicher und geistiger Bedrängnis.

අභයසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Abhaya-Sutta ist abgeschlossen.

සාකච්ඡවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Sākaccha-Vagga ist abgeschlossen.

7. ආනාපානවග්ගො

7. Das Kapitel über die Ein- und Ausatmung (Ānāpāna-Vagga)

1. අට්ඨිකමහප්ඵලසුත්තාදිවණ්ණනා

1. Die Erklärung des Aṭṭhikamahapphala-Sutta und anderer Suttas

238. උප්පන්නසඤ්ඤාති සඤ්ඤාසීසෙන උපචාරජ්ඣානං වදති. තෙනාහ ‘‘තං පනෙත’’න්තිආදි. ඡවිචම්මම්පි උපට්ඨාතීති ඉදං සවිඤ්ඤාණකං අවිඤ්ඤාණකම්පි කායසාමඤ්ඤතො ගහෙත්වා වුත්තං. සති වා උපාදිසෙසෙති එත්ථ උපාදියති අත්තනො ආරම්මණං ගණ්හාතීති උපාදි, උපාදානං, එතස්ස එකදෙසෙ අප්පහීනෙ සතීති අත්ථො.

238. „Die entstandene Wahrnehmung“ bezeichnet unter dem Begriff der Wahrnehmung das Jhana der Annäherung (upacāra-jhāna). Deshalb heißt es: „Dies aber nun“ usw. „Auch die Oberhaut und die Lederhaut treten in Erscheinung“: Dies wurde gesagt, indem sowohl das Beseelte als auch das Unbeseelte aufgrund der allgemeinen Natur des Körpers zusammengefasst wurden. „Oder wenn ein Überrest an Anhaftung (upādi) vorhanden ist“: Hier bedeutet „upādi“ das, was anhaftet, d. h. sein Objekt ergreift – also das Ergreifen (upādāna); die Bedeutung ist: wenn ein Teil davon noch nicht aufgegeben ist.

ආනාපානවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Ānāpāna-Vagga ist abgeschlossen.

8. නිරොධවග්ගො

8. Das Kapitel über das Erlöschen (Nirodha-Vagga)

1-10. අසුභසුත්තාදිවණ්ණනා

1-10. Die Erklärung des Asubha-Sutta und anderer Suttas

248-257. අනභිරතින්ති අනභිරමණං අනපෙක්ඛිතං. අච්චන්තනිරොධභූතෙ නිබ්බානෙ පවත්තසඤ්ඤා නිරොධසඤ්ඤා. තත්ථ සා මග්ගසහගතා ලොකුත්තරා[Pg.449], යා පන නිබ්බානෙ නින්නභාවෙන පවත්තා, උපසමානුස්සතිසහගතා ච, සා ලොකියාති ආහ – ‘‘නිරොධසඤ්ඤා මිස්සකා’’ති. ‘‘තෙසං නවසූ’’තිආදි පමාදපාඨො. ‘‘එකාදසසු අප්පනා හොති, නව උපචාරජ්ඣානිකා’’ති පාඨො ගහෙතබ්බො. වීසති කම්මට්ඨානානීති ඉදම්පි ඉධාගතනයො, න විසුද්ධිමග්ගාදීසු ආගතනයො. එත්ථ ච ආරම්මණාදීසු යථායොගං අප්පනං උපචාරං වා පාපුණිත්වා අරහත්තප්පත්තස්ස පුබ්බභාගභූතා විපස්සනාමග්ගබොජ්ඣඞ්ගා කථිතා.

248-257. „Nicht-Ergötzen“ (anabhirati) bedeutet Nicht-Gefallen, Begehrenslosigkeit. Die Wahrnehmung, die in Bezug auf das Nibbāna, das von der Natur des endgültigen Erlöschens ist, auftritt, ist die Wahrnehmung des Erlöschens (nirodhasaññā). Darin ist jene, die mit dem Pfad verbunden ist, überweltlich (lokuttara); diejenige aber, die mit einer Neigung zum Nibbāna auftritt und von der Vergegenwärtigung des Friedens (upasamānussati) begleitet wird, ist weltlich (lokiya). Daher heißt es: „Die Wahrnehmung des Erlöschens ist gemischt (missakā)“. „Unter jenen neun“ usw. ist eine fehlerhafte Lesart (pamādapāṭho). Die Lesart „In elf [Meditationsobjekten] gibt es die volle Sammlung (appanā), neun sind von der Art der Nahekonzentration (upacārajjhānikā)“ ist zu übernehmen. „Zwanzig Meditationsobjekte“ (vīsati kammaṭṭhānāni) ist ebenfalls eine Methode, die hier überliefert ist, nicht die im Visuddhimagga und anderen Werken überlieferte Methode. Und hier werden, nachdem man je nach Eignung bezüglich der Objekte die volle Sammlung (appanā) oder die Nahekonzentration (upacāra) erlangt hat, die Einsichts- (vipassanā), Pfad- (magga) und Erleuchtungsglieder (bojjhaṅga) erklärt, die der Stufe des Vorläufers für jemanden angehören, der die Arahatschaft erlangt hat.

නිරොධවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Abschnitts über das Erlöschen (Nirodhavagga) ist abgeschlossen.

බොජ්ඣඞ්ගසංයුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung der Sammlung der Glieder der Erleuchtung (Bojjhaṅgasaṃyutta) ist abgeschlossen.

3. සතිපට්ඨානසංයුත්තං

3. Die Sammlung über die Grundlagen der Achtsamkeit (Satipaṭṭhānasaṃyutta)

1. අම්බපාලිවග්ගො

1. Die Ambapāli-Vagga (Der Abschnitt über Ambapāli)

1. අම්බපාලිසුත්තවණ්ණනා

1. Die Erklärung der Ambapāli-Sutta

367. එකායන්වායන්ති [Pg.450] සන්ධිවසෙන වුත්තං ඔ-කාරස්ස ව-කාරං අ-කාරස්ස දීඝං කත්වා. අයං කිර සංයුත්තාභිලාපො, තත්ථ අයන-සද්දො මග්ගපරියායො. න කෙවලං අයමෙව, අථ ඛො අඤ්ඤෙපි මග්ගපරියායාති පදුද්ධාරං කරොන්තො ‘‘මග්ගස්ස හී’’තිආදිං වත්වා යදි මග්ගපරියායො ආයන-සද්දො, කස්මා පුන මග්ගොති වුත්තන්ති චොදනං සන්ධායාහ ‘‘තස්මා’’තිආදි. තත්ථ එකමග්ගොති එකොව මග්ගො. න හි නිබ්බානගාමිමග්ගො අඤ්ඤො අත්ථීති. නනු සතිපට්ඨානං ඉධ මග්ගොති අධිප්පෙතං, තදඤ්ඤෙපි බහූ මග්ගධම්මා අත්ථීති? සච්චං අත්ථි, තෙ පන සතිපට්ඨානග්ගහණෙනෙව ගහිතා තදවිනාභාවතො. තථා හි ඤාණවීරියාදයො නිද්දෙසෙ ගහිතා, උද්දෙසෙ සතියා එව ගහණං වෙනෙය්‍යජ්ඣාසයවසෙනාති දට්ඨබ්බං, සතියා මග්ගභාවදස්සනත්ථඤ්ච. න ද්වෙධාපථභූතොති ඉමිනා ඉමස්ස ද්වයභාවාභාවං විය අනිබ්බානගාමිභාවාභාවඤ්ච දස්සෙති. නිබ්බානගමනට්ඨෙනාති නිබ්බානං ගච්ඡති එතෙනාති නිබ්බානගමනං, සො එව අවිපරීතභාවනාය අත්ථො, තෙන නිබ්බානගමනට්ඨෙන, නිබ්බානාධිගමූපායතායාති අත්ථො. මග්ගනීයට්ඨෙනාති ගවෙසිතබ්බතාය.

367. „Ekāyanvāyaṃ“ („Dies ist der einzige Weg“) ist mittels Sandhi (Wortverbindung) ausgedrückt, indem der o-Laut zu einem va-Laut gemacht und der a-Laut gelängt wurde. Dies ist fürwahr eine Redeweise in Verbindung; darin ist das Wort „ayana“ ein Synonym für „Pfad“ (magga). Um zu zeigen, dass nicht nur dies allein, sondern auch andere Wörter Synonyme für den Pfad sind, führt er die Begriffserklärung durch, indem er sagt: „Denn des Pfades ...“ usw., und im Hinblick auf den Einwand: „Wenn das Wort ‚ayana‘ ein Synonym für den Pfad ist, warum wird dann nochmals ‚Pfad‘ gesagt?“, sagt er: „Deshalb ...“ und so weiter. Darin bedeutet „ein einziger Weg“ (ekamaggo) eben ein einziger Pfad. Denn es gibt keinen anderen Pfad, der zum Nibbāna führt. Aber ist hier nicht die Grundlage der Achtsamkeit (satipaṭṭhāna) als Pfad gemeint? Und gibt es daneben nicht auch viele andere Pfad-Faktoren (maggadhammā)? Das ist wahr, es gibt sie; diese sind jedoch bereits durch das Erfassen der Grundlagen der Achtsamkeit mit erfasst, da sie untrennbar damit verbunden sind. Denn so sind Erkenntnis, Tatkraft usw. in der detaillierten Erklärung (niddesa) enthalten, während in der kurzen Darlegung (uddesa) die Achtsamkeit allein erfasst wird. Dies ist so zu verstehen aufgrund der Veranlagung der zu Führenden (veneyyajjhāsaya) und um den Charakter der Achtsamkeit als Pfad aufzuzeigen. Durch „nicht eine Weggabelung bildend“ zeigt er sowohl das Fehlen einer Zweispurigkeit als auch das Fehlen des Nicht-zum-Nibbāna-Führens dieses Pfades auf. „Im Sinne des Gehens zum Nibbāna“: Man geht durch diesen Pfad zum Nibbāna, daher ist er das „Gehen zum Nibbāna“; das ist die wahre Bedeutung der Entfaltung; somit bedeutet „im Sinne des Gehens zum Nibbāna“ „durch die Eigenschaft, das Mittel zur Erlangung des Nibbāna zu sein“. „Im Sinne des Aufspürens“ (magganīya) bedeutet im Sinne der Erforschbarkeit.

රාගාදීහීති ‘‘රාගො මලං, දොසො මලං, මොහො මල’’න්ති (විභ. 924) එවං වුත්තෙහි රාගාදීහි මලෙහි. සා පනායං සංකිලිට්ඨචිත්තානං විසුද්ධි සිජ්ඣමානා යස්මා සොකාදීනං අනුප්පාදාය සංවත්තති, තස්මා වුත්තං ‘‘සොකපරිදෙවානං සමතික්කමායා’’තිආදි. තත්ථ සොචනං ඤාතිබ්‍යසනාදිනිමිත්තං චෙතසො සන්තාපො අන්තොනිජ්ඣානං සොකො. ඤාතිබ්‍යසනාදිනිමිත්තමෙව සොකාධිකතාජනිතො ‘‘කහං එකපුත්තකා’’තිආදිනා පරිදෙවනවසෙන වාචාවිප්පලාපො පරිදෙවනං පරිදෙවො. තස්ස ආයතිං අනුප්පජ්ජනං ඉධ සමතික්කමොති ආහ ‘‘පහානායා’’ති. දුක්ඛදොමනස්සානන්ති එත්ථ චෙතසිකදුක්ඛතාය දොමනස්සස්සපි දුක්ඛසද්දෙනෙව ගහණෙ [Pg.451] සිද්ධෙ සද්දෙන අනිවත්තනතො සාමඤ්ඤජොතනාය විසෙසවචනං සෙට්ඨන්ති ‘‘දොමනස්සාන’’න්තෙව වුත්තං. චෙතසිකදොමනස්සස්සාති භූතකථනං දට්ඨබ්බං. ඤායති එතෙන යාථාවතො පටිවිජ්ඣීයති චතුසච්චන්ති ඤායො වුච්චති අරියමග්ගො. නනු අයම්පි මග්ගො, කිං මග්ගො එව මග්ගස්ස අධිගමාය හොතීති චොදනං සන්ධායාහ – ‘‘අයං හී’’තිආදි. තණ්හාව කම්මකිලෙසවිපාකානං විනනට්ඨෙන සංසිබ්බනට්ඨෙන වානං. තෙන තණ්හාවානෙන විරහිතත්තා තස්ස අභාවාති අත්ථො. අත්තපච්චක්ඛායාති අත්තපච්චක්ඛත්ථාය.

„Durch Gier usw.“ bedeutet durch die Befleckungen wie Gier usw., wie es heißt: „Gier ist eine Befleckung, Hass ist eine Befleckung, Verblendung ist eine Befleckung“ (Vibh. 924). Da sich diese Reinigung der befleckten Geister so vollzieht, dass Kummer usw. nicht mehr entstehen, heißt es: „Zur Überwindung von Kummer und Wehklagen“ und so weiter. Darin ist „Kummer“ (soko) das Betrübtsein, das innere Verbrennen, das Brennen des Geistes, verursacht durch den Verlust von Verwandten und ähnliches. „Wehklagen“ (paridevo) oder „Klagen“ (paridevana) ist das verbale Jammern infolge übermäßigen Kummers, ebenfalls verursacht durch den Verlust von Verwandten und Ähnlichem, wie beim Rufen: „Wo bist du, mein einziger Sohn?“ usw. Dessen Nicht-Wiederauftreten in der Zukunft ist hier mit „Überwindung“ gemeint; deshalb sagt er: „Zur Aufgebung“ (pahānāya). „Von Schmerz und Trübsal“: Obwohl hier durch das Wort „Schmerz“ (dukkha) als geistiger Schmerz auch die Trübsal (domanassa) bereits mit erfasst ist, wurde, um Allgemeines auszudrücken und ohne durch das Wort behindert zu werden, das spezifische Wort als das vorzüglichere gewählt, nämlich „Trübsal“ (domanassa). Dies ist als eine Aussage über die Natur des geistigen Trübsinns (cetasikadomanassa) zu verstehen. „Durch ihn wird erkannt (ñāyati)“, das heißt, die vier edlen Wahrheiten werden damit wahrheitsgemäß durchdrungen; daher wird der edle Pfad als „Methode“ (ñāyo) bezeichnet. Aber ist dies nicht auch ein Pfad? Führt denn der Pfad selbst zur Erlangung des Pfades? Im Hinblick auf diesen Einwand sagt er: „Denn dieser...“ und so weiter. Das Begehren (taṇhā) selbst ist das „Geflecht“ (vāna), wegen seiner Eigenschaft, Kamma, Befleckungen und Reifungsergebnisse zusammenzuweben oder zu verflechten. Weil er frei ist von diesem Geflecht des Begehrens, bedeutet es „dessen Abwesenheit“. „Zur eigenen Verwirklichung“ (attapaccakkhāya) bedeutet zum Zweck der eigenen direkten Erfahrung.

වණ්ණභාසනන්ති පසංසාවචනං. විසුද්ධින්ති විසුජ්ඣනං කිලෙසප්පහානං. උග්ගහෙතබ්බන්ති එත්ථ වාචුග්ගතකරණං උග්ගහො. පරිචයකරණං පරිපුච්ඡාමූලකත්තා තග්ගහණෙනෙව ගහිතන්ති දට්ඨබ්බං.

„Das Lobpreisen“ (vaṇṇabhāsana) bedeutet ein Wort des Lobes (pasaṃsāvacana). „Reinheit“ (visuddhi) bedeutet das Reinwerden, das Aufgeben der Befleckungen. „Was anzunehmen ist“ (uggahetabba): Hierbei ist das „Lernen“ (uggaha) das Auswendiglernen (vācuggatakaraṇa). Das Vertrautmachen (paricayakaraṇa), da es auf dem Befragen gründet, ist als in eben diesem Lernen mit enthalten anzusehen.

න තතො හෙට්ඨාති ඉධ අධිප්පෙතකායාදීනං වෙදනාදිසභාවත්තාභාවා කායවෙදනාචිත්තවිමුත්තස්ස තෙභූමකධම්මස්ස විසුං විපල්ලාසවත්ථන්තරභාවෙන ගහිතත්තා ච හෙට්ඨා ගහණෙසු විපල්ලාසවත්ථූනං අනිට්ඨානං සන්ධාය වුත්තං. පඤ්චමස්ස පන විපල්ලාසවත්ථුනො අභාවෙන ‘‘න උද්ධ’’න්ති ආහ. ආරම්මණවිභාගෙන හෙත්ථ සතිපට්ඨානවිභාගොති. තයො සතිපට්ඨානාති සතිපට්ඨානසද්දස්ස අත්ථුද්ධාරදස්සනං, න ඉධ පාළියං වුත්තස්ස සතිපට්ඨානසද්දස්ස අත්ථදස්සනං. ආදීසු හීති එත්ථ ආදි-සද්දෙන ‘‘ඵස්සසමුදයා වෙදනානං සමුදයො, නාමරූපසමුදයා චිත්තස්ස සමුදයො, මනසිකාරසමුදයා ධම්මානං සමුදයො’’ති (සං. නි. 5.408) සතිපට්ඨානාති වුත්තානං සතිගොචරානං පකාසකෙ සුත්තපදෙසෙ සඞ්ගණ්හාති. එවං පටිසම්භිදාමග්ගපාළියම්පි අවසෙසපාළිපදෙසදස්සනත්ථො ආදි-සද්දො දට්ඨබ්බො. සතියා පට්ඨානන්ති සතියා පතිට්ඨාතබ්බට්ඨානං.

„Nicht darunter“ (na tato heṭṭhā) ist im Hinblick auf das Nicht-Vorhandensein der Objekte der Verkehrtheiten unter den unteren Erfassungen gesagt, da hier der beabsichtigte Körper usw. nicht das Wesen von Empfindungen usw. hat, und da die Phänomene der drei Daseinsebenen, die von Körper, Empfindung und Geist verschieden sind, gesondert als ein anderes Objekt der Verkehrtheit erfasst werden. Aufgrund des Nichtvorhandenseins eines fünften Objekts der Verkehrtheit aber sagt er: „Nicht darüber“ (na uddhaṃ). Die Einteilung der Grundlagen der Achtsamkeit erfolgt hier durch die Einteilung der Objekte. „Die drei Grundlagen der Achtsamkeit“ ist eine Darlegung der begrifflichen Bedeutung des Wortes „satipaṭṭhāna“, nicht die Erklärung der Bedeutung des Wortes „satipaṭṭhāna“, wie es hier im Pali-Text verwendet wird. „In den Suttas beginnend mit...“: Hier schließt das Wort „und so weiter“ (ādi) jene Sutta-Abschnitte ein, die die Bereiche der Achtsamkeit offenbaren, von denen gesagt wird: „Aus dem Entstehen von Berührung entsteht das Empfinden, aus dem Entstehen von Name-und-Form entsteht der Geist, aus dem Entstehen von Aufmerksamkeit entstehen die Geistesobjekte“ (SN 47.42), welche als Grundlagen der Achtsamkeit bezeichnet werden. Ebenso ist das Wort „und so weiter“ (ādi) in Bezug auf den Text des Paṭisambhidāmagga zu verstehen, um die übrigen Pali-Passagen aufzuzeigen. „Grundlage der Achtsamkeit“ (satipaṭṭhāna) bedeutet die Stätte der Festigung (patiṭṭhātabbaṭṭhāna) der Achtsamkeit.

අරියොති ආරකත්තාදිනා අරියං සම්මාසම්බුද්ධමාහ. එත්ථාති එතස්මිං සළායතනවිභඞ්ගසුත්තෙ (ම. නි. 3.311). තත්ථ හි –

„Der Edle“ (ariyo) bezeichnet den vollkommen Erwachten (Sammāsambuddha) aufgrund seiner Entferntheit [von den Befleckungen] usw. „Hierin“ (ettha) bedeutet in dieser Saḷāyatanavibhaṅga-Sutta (MN 137). Denn dort...

‘‘තයො සතිපට්ඨානා යදරියො…පෙ… මරහතීති ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං, කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං. ඉධ, භික්ඛවෙ, සත්ථා සාවකානං ධම්මං දෙසෙති අනුකම්පකො හිතෙසී අනුකම්පං උපාදාය – ‘ඉදං වො [Pg.452] හිතාය ඉදං වො සුඛායා’ති. තස්ස සාවකා න සුස්සූසන්ති, න සොතං ඔදහන්ති, න අඤ්ඤා චිත්තං උපට්ඨපෙන්ති, වොක්කම්ම ච සත්ථුසාසනා වත්තන්ති. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, තථාගතො න චෙව අනත්තමනො හොති, න ච අනත්තමනතං පටිසංවෙදෙති, අනවස්සුතො ච විහරති සතො සම්පජානො. ඉදං, භික්ඛවෙ, පඨමං සතිපට්ඨානං. යදරියො සෙවති…පෙ... මරහති. පුන චපරං, භික්ඛවෙ, සත්ථා …පෙ… ඉදං වො සුඛායාති. තස්ස එකච්චෙ සාවකා න සුස්සූසන්ති…පෙ… එකච්චෙ සාවකා සුස්සූසන්ති…පෙ… න ච වොක්කම්ම සත්ථුසාසනා වත්තන්ති. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, තථාගතො න චෙව අනත්තමනො හොති, න ච අනත්තමනතං පටිසංවෙදෙති, න චෙව අත්තමනො හොති, න ච අත්තමනතං පටිසංවෙදෙති. අනත්තමනතඤ්ච අත්තමනතඤ්ච තදුභයං අභිනිවජ්ජෙත්වා උපෙක්ඛකො විහරති සතො සම්පජානො. ඉදං, භික්ඛවෙ, දුතියං සතිපට්ඨානං…පෙ… මරහති. පුන චපරං, භික්ඛවෙ,…පෙ… සුඛායාති, තස්ස සාවකා සුස්සූසන්ති…පෙ… වත්තන්ති. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, තථාගතො අත්තමනො චෙව හොති, අත්තමනතඤ්ච පටිසංවෙදෙති, අනවස්සුතො ච විහරති සතො සම්පජානො. ඉදං, භික්ඛවෙ, තතියං සතිපට්ඨාන’’න්ති –

„‚Drei Grundlagen der Achtsamkeit gibt es, die der Edle [pflegt, und durch deren Pflege er es verdient, eine Schar zu unterweisen]‘ ... so wurde es gesagt. Und in Bezug worauf wurde dies gesagt? Hier, ihr Mönche, lehrt der Lehrer den Jüngern die Lehre aus Mitgefühl, aus Wohlwollen, geleitet von Mitgefühl: ‚Dies dient zu eurem Wohl, dies dient zu eurem Glück.‘ Seine Jünger wollen nicht hören, leihen kein Ohr, richten ihren Geist nicht auf das Wissen aus und weichen von der Lehre des Lehrers ab. Dabei, ihr Mönche, ist der Tathāgata weder missmutig, noch erfährt er Missmut; er verweilt unbefleckt, achtsam und klar bewusst. Dies, ihr Mönche, ist die erste Grundlage der Achtsamkeit, die der Edle pflegt ... verdient. Weiterhin, ihr Mönche, lehrt der Lehrer ... ‚dies dient zu eurem Glück‘. Einige seiner Jünger wollen nicht hören ... einige Jünger wollen hören ... und weichen nicht von der Lehre des Lehrers ab. Dabei, ihr Mönche, ist der Tathāgata weder missmutig, noch erfährt er Missmut, noch ist er erfreut, noch erfährt er Freude. Beides, sowohl Missmut als auch Freude, vermeidend, verweilt er gleichmütig, achtsam und klar bewusst. Dies, ihr Mönche, ist die zweite Grundlage der Achtsamkeit ... verdient. Weiterhin, ihr Mönche ... ‚zu eurem Glück‘, seine Jünger wollen hören ... sie weichen nicht ab. Dabei, ihr Mönche, ist der Tathāgata erfreut und erfährt Freude, und er verweilt unbefleckt, achtsam und klar bewusst. Dies, ihr Mönche, ist die dritte Grundlage der Achtsamkeit.“

එවං පටිඝානුනයෙහි අනවස්සුතතා නිච්චං උපට්ඨිතස්සතිතාය තදුභයවීතිවත්තතා ‘‘සතිපට්ඨාන’’න්ති වුත්තා. බුද්ධානංයෙව හි නිච්චං උපට්ඨිතස්සතිතා හොති ආවෙණිකධම්මභාවතො, න පච්චෙකබුද්ධාදීනං. ප-සද්දො ආරම්භං ජොතෙති, ආරම්භො ච පවත්තීති කත්වා ආහ ‘‘පවත්තයිතබ්බතොති අත්ථො’’ති. සතියා කරණභූතාය පට්ඨානං පට්ඨපෙතබ්බං සතිපට්ඨානං. අන-සද්දො හි බහුලවචනෙන කම්මත්ථොපි හොතීති.

So wird die Unbeflecktheit von Widerwillen und Zuneigung, das Überschreiten von beiden aufgrund von beständig gegenwärtiger Achtsamkeit, als ‚Satipaṭṭhāna‘ (Grundlage der Achtsamkeit) bezeichnet. Denn nur den Buddhas eignet die beständig gegenwärtige Achtsamkeit aufgrund ihrer Beschaffenheit als außergewöhnliche Eigenschaft, nicht den Einzelbuddhas und anderen. Das Präfix ‚pa-‘ beleuchtet den Anfang, und da der Anfang ein Ingangsetzen ist, heißt es: ‚Die Bedeutung ist: es soll in Gang gesetzt werden‘. Das Aufstellen, das mittels der Achtsamkeit als Werkzeug aufzustellen ist, ist ‚Satipaṭṭhāna‘. Denn das Suffix ‚-ana‘ steht durch häufigen Gebrauch auch in der Bedeutung des Objekts.

තථාස්ස කත්තුඅත්ථොපි ලබ්භතීති ‘‘පතිට්ඨාතීති පට්ඨාන’’න්ති වුත්තං. උපට්ඨාතීති එත්ථ උප-සද්දො භුසත්ථවිසිට්ඨං පක්ඛන්දනං දීපෙතීති ‘‘ඔක්කන්දිත්වා පක්ඛන්දිත්වා පවත්තතීති අත්ථො’’ති වුත්තං. පුන භාවත්ථං සතිසද්දං පට්ඨානසද්දඤ්ච වණ්ණෙන්තො ‘‘අථ වා’’තිආදිමාහ. තෙන පුරිමවිකප්පෙ සති-සද්දො පට්ඨාන-සද්දො ච කත්තුඅත්ථොති විඤ්ඤායති. සරණට්ඨෙනාති චිරකතස්ස චිරභාසිතස්ස ච අනුස්සරණට්ඨෙන. ඉදන්ති යං ‘‘සතියෙව සතිපට්ඨාන’’න්ති වුත්තං, ඉදං ඉධ ඉමස්මිං සුත්තපදෙසෙ අධිප්පෙතං.

Ebenso wird für dieses auch die Bedeutung des Agens erlangt; daher heißt es: ‚Was feststeht, ist die Grundlage (paṭṭhāna)‘. Bei ‚upaṭṭhāti‘ (tritt herbei) verdeutlicht das Präfix ‚upa-‘ das Hineintauchen, das durch eine intensive Bedeutung ausgezeichnet ist; daher heißt es: ‚Die Bedeutung ist: nachdem es herabgestiegen und hineingetaucht ist, ist es wirksam‘. Um wiederum die Wortbedeutung als Zustand des Wortes ‚sati‘ und des Wortes ‚paṭṭhāna‘ zu erklären, sagt er: ‚Oder aber...‘ usw. Daraus wird verstanden, dass in der vorherigen Alternative das Wort ‚sati‘ und das Wort ‚paṭṭhāna‘ in der Bedeutung des Agens stehen. ‚In der Bedeutung des Erinnerns‘ (saraṇaṭṭhena): in der Bedeutung des Sich-Erinnerns an das vor langer Zeit Getane und vor langer Zeit Gesprochene. ‚Dieses‘: Was als ‚Achtsamkeit selbst ist die Grundlage der Achtsamkeit‘ gesagt wurde, dieses ist hier in diesem Sutta-Abschnitt gemeint.

යදි [Pg.453] එවන්ති යදි සති එව සතිපට්ඨානං, සති නාම එකො ධම්මො, එවං සන්තෙ කස්මා සතිපට්ඨානාති බහුවචනන්ති ආහ ‘‘සතීනං බහුත්තා’’තිආදි. යදි බහුකා තා සතියො, අථ කස්මා මග්ගොති එකවචනන්ති යොජනා. මග්ගනට්ඨෙනාති නිය්‍යානට්ඨෙන. නිය්‍යානිකො හි මග්ගධම්මො, තෙනෙව නිය්‍යානිකභාවෙන එකත්තුපගතො එකන්තතො නිබ්බානං ගච්ඡති, අත්ථිකෙහි ච තදත්ථං මග්ගීයතීති ආහ ‘‘වුත්තඤ්හෙත’’න්තිආදි. තත්ථ චතස්සොපි චෙතාති කායානුපස්සනාදිවසෙන චතුබ්බිධාපි ච එතා සතියො. අපරභාගෙති අරියමග්ගක්ඛණෙ. කිච්චං සාධයමානාති පුබ්බභාගෙ කායාදීසු ආරම්මණෙසු සුභසඤ්ඤාදිවිධමනවසෙන විසුං විසුං පවත්තිත්වා මග්ගක්ඛණෙ සකිංයෙව තත්ථ චතුබ්බිධස්සපි විපල්ලාසස්ස සමුච්ඡෙදවසෙන පහානකිච්චං සාධයමානා ආරම්මණකරණවසෙන නිබ්බානං ගච්ඡන්ති, තමෙවස්ස චතුකිච්චසාධනතං උපාදාය බහුවචනනිද්දෙසො, තථාපි අත්ථතො භෙදාභාවතො මග්ගොති එකවචනෙන වුච්චති. තෙනාහ – ‘‘තස්මා චතස්සොපි එකො මග්ගොති වුත්තා’’ති.

„Wenn dem so ist“: Wenn Achtsamkeit selbst die Grundlage der Achtsamkeit ist, so ist Achtsamkeit ein einziger Zustand. Wenn dies so ist, warum steht dann „Satipaṭṭhānā“ im Plural? Darauf sagt er: „Wegen der Vielheit der Achtsamkeiten“ usw. Wenn jene Achtsamkeiten zahlreich sind, warum steht dann „Weg“ (maggo) im Singular? So ist die Verknüpfung. „In der Bedeutung des Suchens“ (magganaṭṭhena): in der Bedeutung des Hinausführens (niyyānaṭṭhena). Denn der Zustand des Weges führt hinaus; durch eben diese hinausführende Eigenschaft gelangt er, zu einer Einheit geworden, ausschließlich zum Nibbāna, und er wird von den danach Strebenden zu diesem Zweck gesucht; daher heißt es: „Denn dies wurde gesagt“ usw. Dabei sind „auch alle vier“ diese vierfachen Achtsamkeiten im Sinne der Betrachtung des Körpers usw. „In der späteren Phase“ (aparabhāge): im Moment des edlen Pfades. „Die Aufgabe erfüllend“ (kiccaṃ sādhayamānā): In der vorbereitenden Phase wirken sie einzeln auf die Objekte wie den Körper usw. ein, indem sie die Vorstellung des Schönen usw. vertreiben; im Moment des Pfades erfüllen sie auf einmal die Aufgabe des Aufgebens durch das Abschneiden der vierfachen Verkehrtheit. Indem sie das Nibbāna zum Object machen, gehen sie dorthin. Eben in Bezug auf diese Erfüllung der vier Aufgaben steht die Bezeichnung im Plural, doch da es vom Standpunkt der Wirklichkeit keinen Unterschied gibt, wird es im Singular als „Weg“ bezeichnet. Daher sagte er: „Deshalb werden auch alle vier als ein einziger Weg bezeichnet“.

කථෙතුකම්‍යතාපුච්ඡා ඉතරාසං පුච්ඡානං ඉධ අසම්භවතො නිද්දෙසාදිවසෙන දෙසෙතුකාමතාය ච තථා වුත්තත්තා. ‘‘අයඤ්චෙව කායො බහිද්ධා ච නාමරූප’’න්තිආදීසු (ම. නි. 1.271, 287, 297; පාරා. 11) ඛන්ධපඤ්චකං, ‘‘සුඛඤ්ච කායෙන පටිසංවෙදෙතී’’තිආදීසු වෙදනාදයො තයො අරූපක්ඛන්ධා, ‘‘යා තස්මිං සමයෙ කායස්ස පස්සද්ධි පටිප්පස්සද්ධී’’තිආදීසු (ධ. ස. 40) වෙදනාදයො තයො චෙතසිකා ඛන්ධා ‘‘කායො’’ති වුච්චන්ති, තතො විසෙසනත්ථං ‘‘කායෙති රූපකායෙ’’ති ආහ. කායානුපස්සීති එත්ථ තස්සීලත්ථං දස්සෙන්තො ‘‘කායං අනුපස්සනසීලො’’ති ආහ. අනිච්චතො අනුපස්සතීති චතුසමුට්ඨානිකකායං ‘‘අනිච්ච’’න්ති අනුපස්සති, එවං පස්සන්තො එව චස්ස අනිච්චාකාරම්පි අනුපස්සතීති වුච්චති, තථාභූතස්ස චස්ස නිච්චගාහස්ස විසෙසොපි න හොතීති වුත්තං ‘‘නො නිච්චතො’’ති. තථා හෙස ‘‘නිච්චසඤ්ඤං පජහතී’’ති (පටි. ම. 1.28) වුත්තො. එත්ථ ච අනිච්චතො එව අනුපස්සතීති එවකාරො ලුත්තනිද්දිට්ඨොති තෙන නිවත්තිතමත්ථං දස්සෙතුං ‘‘නො නිච්චතො’’ති වුත්තං. න චෙත්ථ දුක්ඛානුපස්සනාදිනිවත්තනමාසඞ්කිතබ්බං පටියොගිනිවත්තනපරත්තා එව-කාරස්ස, උපරි දෙසනාආරුළ්හත්තා ච තාසං. දුක්ඛතො අනුපස්සතීතිආදීසුපි එසෙව නයො. අයං පන විසෙසො – අනිච්චස්ස දුක්ඛත්තා [Pg.454] තමෙව කායං දුක්ඛතො අනුපස්සති, දුක්ඛස්ස අනත්තත්තා අනත්තතො අනුපස්සතීති.

„Eine Frage aus dem Wunsch heraus zu erklären“ (kathetukamyatāpucchā): Da die anderen Arten von Fragen hier unmöglich sind und es in der Absicht, mittels Erläuterung usw. zu lehren, so gesagt wurde. In Stellen wie „Dieser Körper und das äußere Name-und-Form-Gefüge“ usw. werden die fünf Daseinsgruppen als „Körper“ bezeichnet; in „Er erfährt Glück mit dem Körper“ usw. die drei formlosen Daseinsgruppen beginnend mit dem Gefühl usw.; in „Welche Beruhigung und Stillung des Körpers zu jener Zeit besteht“ usw. die drei mentalen Daseinsgruppen beginnend mit dem Gefühl usw. Daher heißt es zur Unterscheidung: „Im Körper bedeutet: im materiellen Körper“. Bei „Körper-betrachtend“ (kāyānupassī) wird dessen Neigung aufgezeigt, indem gesagt wird: „von Natur aus den Körper betrachtend“. „Betrachtet als unbeständig“ (aniccato anupassatī): Er betrachtet den aus den vier Ursachen entstandenen Körper als „unbeständig“. Nur wer so sieht, von dem wird gesagt, dass er auch die Beschaffenheit der Unbeständigkeit betrachtet; und für einen solchen Menschen gibt es kein Festhalten an der Beständigkeit mehr, weshalb gesagt wird: „nicht als beständig“. Denn so wurde er beschrieben: „Er gibt die Wahrnehmung der Beständigkeit auf“. Und hierbei ist in „er betrachtet nur als unbeständig“ das Wort „nur“ (eva) impliziert; um dessen ausschließende Bedeutung aufzuzeigen, wurde gesagt: „nicht als beständig“. Und man sollte hierbei nicht befürchten, dass die Betrachtung des Leidens usw. ausgeschlossen wird, da das Wort „nur“ (eva) auf den Ausschluss des Gegenteils abzielt und jene Betrachtungen im weiteren Verlauf der Lehre dargelegt werden. In den Passagen wie „er betrachtet als leidvoll“ usw. gilt dieselbe Methode. Dies ist jedoch der Unterschied: Weil das Unbeständige leidvoll ist, betrachtet er eben diesen Körper als leidvoll; weil das Leidvolle selbstlos ist, betrachtet er ihn als selbstlos.

යස්මා පන යං අනිච්චං දුක්ඛං අනත්තා, න තං අභිනන්දිතබ්බං, යඤ්ච න අභිනන්දිතබ්බං, න තත්ථ රජ්ජිතබ්බං, තස්මා වුත්තං ‘‘අනිච්චතො අනුපස්සති, නො නිච්චතො, දුක්ඛතො අනුපස්සති, නො සුඛතො, අනත්තතො අනුපස්සති, නො අත්තතො, නිබ්බින්දති, නො නන්දති, විරජ්ජති, නො රජ්ජතී’’ති. සො එවං අරජ්ජන්තො රාගං නිරොධෙති, නො සමුදෙති, සමුදයං න කරොතීති අත්ථො. එවං පටිපන්නො ච පටිනිස්සජ්ජති, නො ආදියති. අයඤ්හි අනිච්චාදිඅනුපස්සනා තදඞ්ගවසෙන සද්ධිං කායතන්නිස්සයඛන්ධාභිසඞ්ඛාරෙහි කිලෙසානං පරිච්චජනතො සඞ්ඛතදොසදස්සනෙන තබ්බිපරීතෙ නිබ්බානෙ තන්නින්නතාය පක්ඛන්දනතො ‘‘පරිච්චාගපටිනිස්සග්ගො චෙව පක්ඛන්දනපටිනිස්සග්ගො චා’’ති වුච්චති. තස්මා තාය සමන්නාගතො භික්ඛු වුත්තනයෙන කිලෙසෙ ච පරිච්චජති, නිබ්බානෙ ච පක්ඛන්දති, තථාභූතො ච පරිච්චජනවසෙන කිලෙසෙ න ආදියති, නාපි අදොසදස්සිතාවසෙන සඞ්ඛතාරම්මණං. තෙන වුත්තං ‘‘පටිනිස්සජ්ජති, නො ආදියතී’’ති. ඉදානි නිස්සිතාහි අනුපස්සනාහි යෙසං ධම්මානං පහානං හොති, තං දස්සෙතුං ‘‘අනිච්චතො අනුපස්සන්තො නිච්චසඤ්ඤං පජහතී’’තිආදි වුත්තං. තත්ථ නිච්චසඤ්ඤන්ති සඞ්ඛාරා නිච්චාති එවං පවත්තං විපරීතසඤ්ඤං. දිට්ඨිචිත්තවිපල්ලාසපහානමුඛෙනෙව සඤ්ඤාවිපල්ලාසප්පහානන්ති සඤ්ඤාගහණං, සඤ්ඤාසීසෙන වා තෙසම්පි ගහණං දට්ඨබ්බං. නන්දින්ති සප්පීතිකතණ්හං. සෙසං වුත්තනයමෙව.

Weil aber das, was unbeständig, leidvoll und nicht-selbst ist, nicht erfreut werden sollte, und woran man sich nicht erfreuen sollte, daran sollte man nicht haften, darum wurde gesagt: „Er betrachtet es als unbeständig, nicht als beständig; er betrachtet es als leidvoll, nicht als glückbringend; er betrachtet es als nicht-selbst, nicht als Selbst; er wird dessen überdrüssig, er erfreut sich nicht daran; er entgieret sich, er begehrt nicht.“ Wer so gierlos ist, bringt die Begierde zum Erlöschen, lässt sie nicht entstehen, bewirkt ihr Entstehen nicht, das ist die Bedeutung. Und wer so praktiziert, lässt los, er ergreift nicht. Denn dieses Betrachten des Unbeständigen usw. wird wegen des Aufgebens der Befleckungen samt den auf dem Körper beruhenden gestaltenden Kräften der Daseinsgruppen durch die Kraft der einzelnen Glieder, durch das Sehen der Fehler im Gestalteten und durch das Hineingleiten in das entgegengesetzte Nibbāna aufgrund der Hinneigung dazu sowohl als „Loslassen des Aufgebens“ als auch als „Loslassen des Hineingleitens“ bezeichnet. Darum gibt ein mit diesem Betrachten ausgestatteter Mönch in der beschriebenen Weise die Befleckungen auf und gleitet in das Nibbāna hinein, und ein so Beschaffener ergreift durch das Aufgeben weder die Befleckungen noch, aufgrund des Nicht-Sehens von Fehlern, das gestaltete Objekt. Deshalb wurde gesagt: „Er lässt los, er ergreift nicht.“ Um nun zu zeigen, für welche Gegebenheiten das Aufgeben durch die darauf gestützten Betrachtungen stattfindet, wurde gesagt: „Als unbeständig betrachtend, gibt er die Beständigkeitsvorstellung auf“ usw. Darin bedeutet „Beständigkeitsvorstellung“ die so verlaufende verkehrte Vorstellung, dass die Gestaltungen beständig seien. Die Erwähnung der Vorstellung ist so zu verstehen, dass durch das Aufgeben der verkehrten Vorstellung auch das Aufgeben der verkehrten Ansicht und des verkehrten Geistes erfolgt, oder es ist als Erfassung auch jener unter dem Hauptbegriff der Vorstellung zu verstehen. „Freude“ ist das von Entzücken begleitete Begehren. Das Übrige ist wie bereits erklärt.

විහරතීති ඉමිනා කායානුපස්සනාසමඞ්ගිනො ඉරියාපථවිහාරො වුත්තොති ආහ – ‘‘ඉරියතී’’ති, ඉරියාපථං පවත්තෙතීති අත්ථො. ආරම්මණකරණවසෙන අභිබ්‍යාපනතො ‘‘තීසු භවෙසූ’’ති වුත්තං, උප්පජ්ජනවසෙන පන කිලෙසා පරිත්තභූමකා එවාති. යදිපි කිලෙසානං පහානං ආතාපනන්ති තං සම්මාදිට්ඨිආදීනම්පි අත්ථෙව, ආතප්ප-සද්දොවිය පන ආතාප-සද්දොපි වීරියෙ එව නිරුළ්හොති වුත්තං ‘‘වීරියස්සෙතං නාම’’න්ති. අථ වා පටිපක්ඛප්පහානෙ සම්පයුත්තධම්මානං අබ්භුස්සහනවසෙන පවත්තමානස්ස වීරියස්ස සාතිසයං තදාතාපනන්ති වීරියමෙව තථා වුච්චති, න අඤ්ඤෙ ධම්මා.

Mit „er verweilt“ wird das Verweilen in den Körperhaltungen dessen ausgedrückt, der mit der Körperbetrachtung ausgestattet ist; daher heißt es: „er bewegt sich“, was bedeutet, dass er die Körperhaltungen fortführt. Wegen der Durchdringung im Sinne des Zum-Objekt-Machens wurde gesagt: „in den drei Daseinswelten“; hinsichtlich des Entstehens jedoch sind die Befleckungen von nur geringem Bereich. Selbst wenn das Ausbrennen der Befleckungen das Aufgeben ist, welches auch bei der rechten Ansicht usw. existiert, so ist das Wort „ātāpa“ wie das Wort „ātappa“ doch nur für die Energie gebräuchlich; daher wurde gesagt: „Dies ist ein Name für die Energie“. Oder aber: Weil die Energie, die durch das Aufstreben der verbundenen Geistesfaktoren beim Aufgeben des Gegenteils wirkt, in hohem Maße jenes Ausbrennen bewirkt, wird eben nur die Energie so genannt, nicht die anderen Geistesfaktoren.

ආතාපීති චායමීකාරො පසංසාය, අතිසයස්ස වා දීපකොති ආතාපීගහණෙන සම්මප්පධානසමඞ්ගිතං දස්සෙති. සම්මා සමන්තතො සාමඤ්ච පජානන්තො සම්පජානො, අසම්මිස්සතො වවත්ථානෙ අඤ්ඤධම්මානුපස්සිතාභාවෙන [Pg.455] සම්මා අවිපරීතං, සබ්බාකාරපජානනෙන සමන්තතො, උපරූපරි විසෙසාවහභාවෙන පවත්තියා සාමං පජානන්තොති අත්ථො. යදි පඤ්ඤාය අනුපස්සති, කථං සතිපට්ඨානතාති ආහ ‘‘න හී’’තිආදි. තස්මා සතියා ලද්ධුපකාරාය එව පඤ්ඤාය එත්ථ යථාවුත්තෙ කායෙ කම්මට්ඨානිකො භික්ඛු අනුපස්සකො, තස්මා ‘‘කායානුපස්සී’’ති වුච්චති. අන්තොසඞ්ඛෙපො අන්තොලීනතා, කොසජ්ජන්ති අත්ථො. උපායපරිග්ගහොති එත්ථ සීලවිසොධනාදි ගණනාදි උග්ගහකොසල්ලාදි ච උපායො, තබ්බිපරියායතො අනුපායො වෙදිතබ්බො. යස්මා ච උපට්ඨිතස්සතී යථාවුත්තං උපායං න පරිච්චජති, අනුපායඤ්ච න උපාදියති, තස්මා වුත්තං ‘‘මුට්ඨස්සති…පෙ… අසමත්ථො හොතී’’ති. තෙනාති උපායානුපායානං පරිග්ගහපරිවජ්ජනෙසු අපරිච්චාගාපරිග්ගහෙසු ච අසමත්ථභාවෙන. අස්ස යොගිනො.

In „ātāpī“ ist der Vokal „ī“ ein Ausdruck des Lobes oder deutet ein Übermaß an; durch die Erwähnung von „ātāpī“ zeigt er die Ausstattung mit den Rechten Anstrengungen. Wer richtig, allseitig und selbstständig erkennt, ist klar bewusst. „Richtig“ meint unverzerrt, weil es beim Bestimmen ohne Vermischung keine Betrachtung anderer Gegebenheiten gibt; „allseitig“ meint durch das Erkennen in allen Aspekten; „selbstständig erkennend“ meint das Erkennen durch ein Wirken, das stetig weiteren Fortschritt bringt, das ist die Bedeutung. Wenn man mit Weisheit betrachtet, wie kann es dann eine Verankerung der Achtsamkeit sein? Dazu sagt er: „Nicht nämlich“ usw. Daher ist der Mönch, der bezüglich des oben genannten Körpers das Meditationsobjekt übt, ein Betrachter eben durch die Weisheit, die von der Achtsamkeit Unterstützung erhalten hat; darum wird er „Körperbetrachter“ genannt. „Innere Verkrampfung“ bedeutet innere Trägheit, also Trägheit. „Das Ergreifen der Mittel“: Hierbei ist das Mittel die Reinigung der Tugend, das Zählen, die Geschicklichkeit im Lernen usw.; das Gegenteil davon ist als Nicht-Mittel zu verstehen. Und weil derjenige, dessen Achtsamkeit gefestigt ist, das besagte Mittel nicht aufgibt und das Nicht-Mittel nicht ergreift, wurde gesagt: „Wer unachtsam ist … ist unfähig“. „Dadurch“ meint: durch die Unfähigkeit beim Ergreifen und Meiden bzw. beim Nicht-Aufgeben und Nicht-Ergreifen von Mitteln und Nicht-Mitteln. „Sein“ bezieht sich auf den Yogi.

යස්මා සතියෙවෙත්ථ සතිපට්ඨානං වුත්තා, තස්මාස්ස සම්පයුත්තධම්මා වීරියාදයො අඞ්ගන්ති ආහ – ‘‘සම්පයොගඞ්ගඤ්චස්ස දස්සෙත්වා’’ති. අඞ්ග-සද්දො චෙත්ථ කාරණපරියායො දට්ඨබ්බො. සතිග්ගහණෙනෙවෙත්ථ සම්මාසමාධිස්සපි ගහණං දට්ඨබ්බං තස්සා සමාධික්ඛන්ධෙ සඞ්ගහිතත්තා. යස්මා වා සතිසීසෙනායං දෙසනා. න හි කෙවලාය සතියා කිලෙසප්පහානං සම්භවති, නිබ්බානාධිගමො වා, නාපි කෙවලා සති පවත්තති, තස්මාස්ස ඣානදෙසනායං සවිතක්කාදිවචනස්ස විය සම්පයොගඞ්ගදස්සනතාති අඞ්ග-සද්දස්ස අවයවපරියායතා දට්ඨබ්බා. පහානඞ්ගන්ති ‘‘විවිච්චෙව කාමෙහී’’තිආදීසු විය පහාතබ්බඞ්ගං දස්සෙතුං. යස්මා එත්ථ පුබ්බභාගමග්ගො අධිප්පෙතො, න ලොකුත්තරමග්ගො, තස්මා පුබ්බභාගියමෙව විනයං දස්සෙන්තො ‘‘තදඞ්ගවිනයෙන වා වික්ඛම්භනවිනයෙන වා’’ති ආහ. අස්සාති යොගිනො. තෙසං ධම්මානන්ති වෙදනාදිධම්මානං. තෙසඤ්හි තත්ථ අනධිප්පෙතත්තා ‘‘අත්ථුද්ධාරනයෙනෙතං වුත්ත’’න්ති ආහ. යං පනාති විභඞ්ගෙ, විභඞ්ගපකරණෙති අධිප්පායො. එත්ථාති ‘‘ලොකෙ’’ති එතස්මිං පදෙ, තා ච ලොකියා එව අනුපස්සනා නාම සම්මසනන්ති කත්වා.

Da hier nur die Achtsamkeit als Verankerung der Achtsamkeit bezeichnet wird, sind die mit ihr verbundenen Geistesfaktoren wie Energie usw. ihre Glieder; darum heißt es: „nachdem er ihr Verbindungsglied gezeigt hat“. Das Wort „Glied“ ist hier als Synonym für „Ursache“ anzusehen. Durch die Erwähnung der Achtsamkeit ist hier auch die rechte Sammlung mitzuerfassen, da diese in der Gruppe der Sammlung enthalten ist. Oder weil diese Lehrdarlegung die Achtsamkeit an der Spitze hat. Denn weder ist die Überwindung der Befleckungen oder das Erreichen des Nibbāna allein durch Achtsamkeit möglich, noch tritt Achtsamkeit allein auf; daher ist das Wort „Glied“ in seiner Bedeutung als „Bestandteil“ zu verstehen, so wie in der Lehre von den Vertiefungen die Erwähnung von „mit Denken“ usw. die Darstellung der verbundenen Glieder ist. „Glied des Aufgebens“ dient dazu, das aufzugebende Glied aufzuzeigen, wie in den Passagen „abgeschieden von den Sinnengenüssen“ usw. Da hier der vorbereitende Pfad gemeint ist, nicht der überweltliche Pfad, sagt er, um die vorbereitende Disziplinierung aufzuzeigen: „durch die Disziplinierung mittels einzelner Faktoren oder durch die Disziplinierung durch Unterdrückung“. „Sein“ bezieht sich auf den Yogi. „Jener Gegebenheiten“ bezieht sich auf die Gegebenheiten wie Gefühle usw. Weil diese dort nicht gemeint sind, sagt er: „Dies wurde im Sinne der Sinnextraktion gesagt“. „Was aber“ bezieht sich auf das Vibhaṅga-Buch. „Hier“ bezieht sich auf das Wort „in der Welt“, da jene weltlichen Betrachtungen eben als Ergründung gelten.

දුක්ඛතොති විපරිණාමසඞ්ඛාරදුක්ඛතාහි දුක්ඛසභාවතො, දුක්ඛාති අනුපස්සිතබ්බාති අත්ථො. සෙසපදද්වයෙපි එසෙව නයො. යො සුඛං [Pg.456] දුක්ඛතො අද්දාති යො භික්ඛු සුඛං වෙදනං විපරිණාමදුක්ඛතාය දුක්ඛන්ති පඤ්ඤාචක්ඛුනා අද්දක්ඛි. දුක්ඛමද්දක්ඛි සල්ලතොති දුක්ඛවෙදනං පීළාජනනතො අන්තොතුදනතො දුන්නීහරණතො ච සල්ලන්ති අද්දක්ඛි පස්සි. අදුක්ඛමසුඛන්ති උපෙක්ඛාවෙදනං. සන්තන්ති සුඛදුක්ඛානං විය අනොළාරිකතාය පච්චයවසෙන වූපසන්තසභාවත්තා ච සන්තං. අනිච්චතොති හුත්වා අභාවතො උදයබ්බයවන්තතො තාවකාලිකතො නිච්චපටික්ඛෙපතො ච අනිච්චන්ති යො අද්දක්ඛි. ස වෙ සම්මද්දසො භික්ඛූති සො භික්ඛු එකංසෙන, පරිබ්‍යත්තං වා වෙදනාය සම්මා පස්සනකොති අත්ථො.

„Als leidvoll“ bedeutet: wegen des Leidenscharakters durch Veränderung und durch Gestaltungen; die Bedeutung ist, dass man sie als leidvoll betrachten soll. Bei den beiden übrigen Begriffen gilt dieselbe Methode. „Wer das Angenehme als leidvoll sah“ meint: welcher Mönch das angenehme Gefühl aufgrund des Leidens der Veränderung mit dem Auge der Weisheit als leidvoll sah. „Er sah das Schmerzhafte als Pfeil“ meint: er sah, erblickte das schmerzhafte Gefühl als einen Pfeil wegen des Verursachens von Qual, wegen des inneren Stechens und wegen der Schwer-Herausziehbarkeit. „Das Weder-Schmerzhafte-noch-Angenehme“ bezieht sich auf das Gleichmutsgefühl. „Als friedvoll“ meint: friedvoll wegen der Nicht-Vergrobung im Vergleich zu Lust und Schmerz und wegen der Natur des Zur-Ruhe-Gekommenseins durch Bedingungen. „Als unbeständig“ meint: wer es als unbeständig sah, weil es nach dem Entstehen vergeht, weil es Entstehen und Vergehen aufweist, weil es nur vorübergehend ist und weil es das Beständige ausschließt. „Dieser Mönch sieht wahrlich richtig“ meint: dieser Mönch ist zweifellos oder ganz klar einer, der das Gefühl richtig sieht.

දුක්ඛාතිපීති සඞ්ඛාරදුක්ඛතාය දුක්ඛා ඉතිපි. සබ්බං තං වෙදයිතං දුක්ඛස්මිං අන්තොගධං පරියාපන්නන්ති වදාමි සඞ්ඛාරදුක්ඛන්ති වත්තබ්බතො. සුඛදුක්ඛතොපි චාති සුඛාදීනං ඨිතිවිපරිණාමඤාණසුඛතාය ච විපරිණාමට්ඨිතිඅඤ්ඤාණදුක්ඛතාය ච වුත්තත්තා තිස්සොපි සුඛතො තිස්සොපි ච දුක්ඛතො අනුපස්සිතබ්බාති අත්ථො. සත්ත අනුපස්සනා හෙට්ඨා පකාසිතා එව.

„Auch als leidvoll“ (dukkhāti pi) bedeutet: Sie sind leidvoll auch wegen des Leidens an den Gestaltungen (saṅkhāradukkhatā). Weil gesagt werden muss: „Alles, was empfunden wird, ist im Leiden enthalten, darin einbegriffen, ich bezeichne es als das Leiden an den Gestaltungen (saṅkhāradukkha).“ „Und auch als angenehm und leidvoll“ (sukhadukkhato pi ca): Weil gesagt wurde, dass durch das Wissen um das Bestehen und die Veränderung von Angenehmem [und anderen Gefühlen] Angenehmes entsteht, und durch das Nichtwissen um Veränderung und Bestehen [von Angenehmem] Leidvolles entsteht, ist die Bedeutung, dass alle drei [Gefühlsarten] sowohl unter dem Aspekt des Angenehmen als auch alle drei unter dem Aspekt des Leidvollen zu betrachten sind. Die sieben Betrachtungen wurden bereits oben dargelegt.

ආරම්මණා…පෙ… භෙදානන්ති රූපාදිආරම්මණනානත්තස්ස නීලාදිතබ්භෙදස්ස, ඡන්දාදිඅධිපතිනානත්තස්ස හීනාදිතබ්භෙදස්ස, ඤාණඣානාදිසහජාතනානත්තස්ස සසඞ්ඛාරිකාසඞ්ඛාරික-සවිතක්ක-සවිචාරාදිතබ්භෙදස්ස, කාමාවචරාදිභූමිනානත්තස්ස, උක්කට්ඨමජ්ඣිමාදිතබ්භෙදස්ස, කුසලාදිකම්මනානත්තස්ස, දෙවගතිසංවත්තනියතාදිතබ්භෙදස්ස, කණ්හසුක්කවිපාකනානත්තස්ස, දිට්ඨධම්මවෙදනීයතාදිතබ්භෙදස්ස, පරිත්තභූමකාදිකිරියානානත්තස්ස, තිහෙතුකාදිතබ්භෙදස්ස වසෙන අනුපස්සිතබ්බන්ති යොජනා. ආදි-සද්දෙන සවත්ථුකාවත්ථුකාදිනානත්තස්ස පුග්ගලත්තයසාධාරණාදිතබ්භෙදස්ස ච සඞ්ගහො දට්ඨබ්බො. සරාගාදීනන්ති මහාසතිපට්ඨානසුත්තෙ (දී. නි. 2.381; ම. නි. 1.114) ආගතානං සරාගවීතරාගාදිභෙදානං. සලක්ඛණ-සාමඤ්ඤලක්ඛණානන්ති ඵුසනාදිතංතංසලක්ඛණානඤ්චෙව අනිච්චතාදිසාමඤ්ඤලක්ඛණානඤ්ච වසෙනාති යොජනා.

„Aufgrund des Unterschieds der Objekte usw.“: Es ist so zu verknüpfen: Man muss [den Geist] betrachten mittels der Vielfalt von Objekten wie Formen usw. und deren Einteilung in Blau usw.; der Vielfalt von dominierenden Faktoren (adhipati) wie Absicht (chanda) usw. und deren Einteilung in geringwertig usw.; der Vielfalt von gleichzeitig entstehenden Faktoren (sahajāta) wie Erkenntnis, Vertiefung (jhāna) usw. und deren Einteilung in mit Anstrengung (sasaṅkhārika), ohne Anstrengung (asaṅkhārika), mit Gedankenschritt und Untersuchung (savitakka-savicāra) usw.; der Vielfalt von Ebenen wie der Sinnensphäre (kāmāvacara) usw. und deren Einteilung in vorzüglich, mittelmäßig usw.; der Vielfalt von Karma wie heilsamem (kusala) [Karma] usw. und deren Einteilung in das, was zur Wiedergeburt in der Götterwelt führt usw.; der Vielfalt der Reifung (vipāka) als dunkel, hell usw. und deren Einteilung in in diesem Leben zu erfahrende (diṭṭhadhammavedanīya) usw.; der Vielfalt von funktionellem [Geist] (kiriya) auf begrenzter Ebene usw. und deren Einteilung in mit drei heilsamen Wurzeln (tihetuka) versehenen usw. – so ist die Satzverbindung herzustellen. Durch das Wort „usw.“ (ādi) ist der Einschluss der Vielfalt von mit einer physischen Basis versehenen und basislosen Zuständen usw. sowie deren Einteilung in das, was den drei Arten von Personen gemeinsam ist usw., zu verstehen. „Mit Gier behaftet usw.“ bezieht sich auf die im Mahāsatipaṭṭhāna-Sutta (DN 22 / MN 10) vorkommenden Unterscheidungen wie „mit Gier behaftet“, „frei von Gier“ usw. „Eigene Merkmale und allgemeine Merkmale“: Es ist so zu verknüpfen: mittels der jeweiligen Eigenmerkmale wie Berühren usw. und der allgemeinen Merkmale wie Unbeständigkeit (aniccatā) usw.

සුඤ්ඤතධම්මස්සාති අනත්තතාසඞ්ඛාතසුඤ්ඤතසභාවස්ස. ‘‘සලක්ඛණ-සාමඤ්ඤලක්ඛණාන’’න්ති හි ඉමිනා යො ඉතො බාහිරකෙහි සාමිනිවාසීකාරකවෙදකඅධිට්ඨායකභාවෙන පරිකප්පිතො අත්තා, තස්ස සඞ්ඛාරෙසු නිච්චතා සුඛතා විය කත්ථචිපි අභාවො විභාවිතො. නත්ථි එතෙසං අත්තාති අනත්තා, යස්මා පන සඞ්ඛාරෙසු එකධම්මොපි අත්තා [Pg.457] න හොති, තස්මා තෙ න අත්තාතිපි අනත්තාති අයං තෙසං සුඤ්ඤතධම්මො. තස්ස සුඤ්ඤතධම්මස්ස, යං විභාවෙතුං අභිධම්මෙ (ධ. ස. 121) ‘‘තස්මිං ඛො පන සමයෙ ධම්මා හොන්තී’’තිආදිනා සුඤ්ඤතවාරදෙසනා වුත්තා. සෙසං සුවිඤ්ඤෙය්‍යමෙව.

„Des Phänomens der Leerheit“ (suññatadhammassa) bedeutet: der Natur der Leerheit, die als Nicht-Selbst (anattatā) bezeichnet wird. Denn durch diesen Ausdruck „eigene Merkmale und allgemeine Merkmale“ wird aufgezeigt, dass das von den Außenstehenden als Herr, Bewohner, Täter, Erleber und Lenker vorgestellte Selbst (attā) in den Gestaltungen (saṅkhāra) ebenso wenig irgendwo existiert wie Beständigkeit und Angenehmheit. „Es gibt für sie kein Selbst, darum sind sie Nicht-Selbst (anattā)“; da jedoch unter den Gestaltungen kein einziges Phänomen ein Selbst ist, sind sie auch deshalb „Nicht-Selbst, da sie kein Selbst sind“ (na attā pi anattā) – dies ist ihr Phänomen der Leerheit (suññatadhamma). Um eben dieses Phänomen der Leerheit zu verdeutlichen, wurde im Abhidhamma (Dhs. 121) die Lehrverkündigung des Abschnitts über die Leerheit (suññatavāra) mit den Worten „zu jener Zeit gibt es Phänomene...“ usw. dargelegt. Der Rest ist leicht verständlich.

අම්බපාලිසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Ambapāli-Sutta ist beendet.

2. සතිසුත්තවණ්ණනා

2. Die Erklärung des Sati-Sutta (Achtsamkeits-Sutta)

368. සරතීති සතො. අයං පන න යාය කායචි සතියා සතො, අථ ඛො එදිසායාති දස්සෙන්තො ‘‘කායාදිඅනුපස්සනාසතියා’’ති ආහ. චතුසම්පජඤ්ඤපඤ්ඤායාති චතුබ්බිධසම්පජඤ්ඤපඤ්ඤාය, අභික්කමනං අභික්කන්තන්ති ආහ – ‘‘අභික්කන්තං වුච්චති ගමන’’න්ති. තථා පටික්කමනං පටික්කන්තන්ති වුත්තං – ‘‘පටික්කන්තං නිවත්තන’’න්ති. නිවත්තනඤ්ච නිවත්තිමත්තං, නිවත්තිත්වා පන ගමනං ගමනමෙව. කායං අභිහරන්තො අභිගමනවසෙන කායං නාමෙන්තො. ඨානනිසජ්ජාසයනෙසු යො ගමනාදිවිධිනා කායස්ස පුරතො අභිහාරො, සො අභික්කමො, පච්ඡතො අපහරණං පටික්කමොති දස්සෙන්තො ‘‘ඨානෙපී’’තිආදිමාහ. ආසනස්සාති පීඨකාදිආසනස්ස. පුරිමඅඞ්ගාභිමුඛොති අටනිකාදිපුරිමාවයවාභිමුඛො. සංසරන්තොති සංසප්පන්තො. පච්චාසංසරන්තොති පටිආසප්පන්තො. එසෙව නයොති ඉමිනා සරීරස්සෙව අභිමුඛසංසප්පනපටිආසප්පනානි නිදස්සෙති.

368. „Er erinnert sich“ (saratī), daher ist er „achtsam“ (sato). Um jedoch zu zeigen, dass dieser nicht durch irgendeine beliebige Achtsamkeit achtsam ist, sondern durch eine solche [bestimmte], sagte er: „durch die Achtsamkeit der Betrachtung des Körpers usw.“ „Durch die Weisheit des klaren Wissens“ (catusampajaññapaññāyā) bedeutet: durch die vierfache Weisheit des klaren Wissens (sampajañña). Bezüglich des Vorwärtsschreitens (abhikkamana) sagte er: „Das Vorwärtsschreiten (abhikkanta) wird Gehen genannt.“ Ebenso wird das Zurücktreten (paṭikkamana) als Zurücktreten bezeichnet mit den Worten: „Das Zurücktreten (paṭikkanta) bedeutet Umkehren.“ Und das Umkehren ist bloß das Wenden; das Gehen nach dem Wenden ist jedoch schlichtweg Gehen. „Den Körper vorwärtsbewegend“ bedeutet: den Körper im Sinne des Vorwärtsschreitens neigend. Um zu zeigen, dass beim Stehen, Sitzen und Liegen die Vorwärtsbewegung des Körpers in der Weise des Gehens usw. das Vorwärtsschreiten (abhikkama) ist, und das Zurückweichen das Zurücktreten (paṭikkama) ist, sagte er: „Auch beim Stehen...“ usw. „Des Sitzes“ (āsanassa) bedeutet: eines Stuhles oder eines anderen Sitzmöbels. „Den vorderen Teilen zugewandt“ (purimaaṅgābhimukho) bedeutet: den vorderen Teilen des Rahmens usw. zugewandt. „Sich vorwärtsbewegend“ (saṃsaranto) bedeutet: vorwärtsgleitend. „Sich rückwärtsbewegend“ (paccāsaṃsaranto) bedeutet: rückwärtsgleitend. „Ebenso verhält es sich mit diesem Prinzip“ (eseva nayo): hiermit zeigt er das Vorwärts- und Rückwärtsgleiten des Körpers selbst auf.

සම්මා පජානනං සම්පජානං. තෙන අත්තනා කාතබ්බකිච්චස්ස කරණසීලො සම්පජානකාරීති ආහ – ‘‘සම්පජඤ්ඤෙන සබ්බකිච්චකාරී’’ති. සම්පජානමෙව හි සම්පජඤ්ඤං. සම්පජඤ්ඤස්සෙව වා කාරීති සම්පජඤ්ඤස්සෙව කරණසීලො. සම්පජඤ්ඤං කරොතෙවාති අභික්කන්තාදීසු අසම්මොහං උප්පාදෙති එව, සම්පජානස්සෙව වා කාරො එතස්ස අත්ථීති සම්පජානකාරී.

Das richtige Erkennen (sammā pajānana) ist klares Wissen (sampajāna). Wer aufgrund dessen die Gewohnheit hat, die von ihm selbst zu verrichtenden Pflichten auszuführen, ist ein „mit klarem Wissen Handelnder“ (sampajānakārī); daher sagte er: „er verrichtet alle Pflichten mit klarem Wissen (sampajañña)“. Denn das klare Erkennen (sampajāna) selbst ist klares Wissen (sampajañña). Oder: „der Ausführer des klaren Wissens selbst“ (sampajaññasseva kārī) bedeutet: einer, der die Gewohnheit hat, klares Wissen anzuwenden. „Er übt klares Wissen wahrlich aus“ bedeutet: er bringt beim Vorwärtsschreiten usw. gewiss Unverwirrtheit (asammoha) hervor. Oder: „wer die Tätigkeit des klaren Erkennens selbst besitzt, ist ein mit klarem Wissen Handelnder“ (sampajānakārī).

ධම්මතො වඩ්ඪිතසඞ්ඛාතෙන සහ අත්ථෙන වත්තතීති සාත්ථකං, අභික්කන්තාදි, සාත්ථකස්ස සම්පජානනං සාත්ථකසම්පජඤ්ඤං. සප්පායස්ස අත්තනො [Pg.458] උපකාරාවහස්ස හිතස්ස සම්පජානනං සප්පායසම්පජඤ්ඤං. අභික්කමාදීසු භික්ඛාචාරගොචරෙ, අඤ්ඤත්ථාපි ච පවත්තෙසු අවිජහිතෙ කම්මට්ඨානසඞ්ඛාතෙ ගොචරෙ සම්පජඤ්ඤං ගොචරසම්පජඤ්ඤං. අභික්කමාදීසු අසම්මුය්හනමෙව සම්පජඤ්ඤං අසම්මොහසම්පජඤ්ඤං. පරිග්ගණ්හිත්වාති තුලයිත්වා තීරෙත්වා, පටිසඞ්ඛායාති අත්ථො. සඞ්ඝදස්සනෙනෙව උපොසථපවාරණාදිඅත්ථං ගමනං සඞ්ගහිතං. අසුභදස්සනාදීති ආදි-සද්දෙන කසිණපරිකම්මාදීනං සඞ්ගහො දට්ඨබ්බො. සඞ්ඛෙපතො වුත්තමත්ථං විවරිතුං ‘‘චෙතියං දිස්වාපි හී’’තිආදි වුත්තං. අරහත්තං පාපුණාතීති උක්කට්ඨනිද්දෙසො එසො. සමථවිපස්සනුප්පාදනම්පි හි භික්ඛුනො වුද්ධි එව. දක්ඛිණද්වාරෙති චෙතියඞ්ගණස්ස දක්ඛිණද්වාරෙ, තථා පච්ඡිමද්වාරෙතිආදීසු. අභයවාපි පාළියන්ති අභයවාපියා පුරත්ථිමතීරෙ.

Was mit einem Nutzen (artha), der als ein dem Dhamma entsprechendes Wachstum definiert ist, verbunden ist, das ist vorteilhaft (sātthaka), wie das Vorwärtsschreiten usw. Das klare Wissen um das Vorteilhafte ist das klare Wissen um den Nutzen (sātthakasampajañña). Das klare Wissen um das Geeignete (sappāya), das für einen selbst förderlich und heilsam ist, ist das klare Wissen um die Eignung (sappāyasampajañña). Das klare Wissen bezüglich des Bereichs (gocara), der als das nicht aufgegebene Meditationsobjekt (kammaṭṭhāna) definiert ist, während man sich beim Vorwärtsschreiten usw. im Bereich des Almosengangs oder auch andernorts bewegt, ist das klare Wissen um den Bereich (gocarasampajañña). Das klare Wissen als die bloße Unverwirrtheit (asammuyhana) beim Vorwärtsschreiten usw. ist das klare Wissen um die Unverwirrtheit (asammohasampajañña). „Nachdem er erfasst hat“ (pariggaṇhitvā) bedeutet: nachdem er abgewogen, geprüft, reflektiert hat – so ist die Bedeutung. Allein durch das „Sehen der Sangha“ ist auch das Gehen zum Zweck von Uposatha, Pavāraṇā usw. eingeschlossen. Durch das Wort „Sehen des Unschönen (asubha) usw.“ ist der Einschluss der Vorbereitung für Kasiṇa-Meditation usw. zu verstehen. Um den kurz dargelegten Sinn ausführlich zu erklären, wurde gesagt: „Auch beim Erblicken einer Pagode (cetiya)...“ usw. „Er erreicht die Arhatschaft“ ist eine Darlegung des höchsten Falls (ukkaṭṭhaniddesa). Denn auch das Hervorbringen von Ruhe (samatha) und Einsicht (vipassanā) ist für einen Mönch wahrlich ein Wachstum (vuddhi). „Am Südtor“ bedeutet: am Südtor des Pagodenplatzes, ebenso verhält es sich bei den Worten „am Westtor“ usw. „Am Damm der Abhayavāpi“ (abhayavāpi pāḷiyaṃ) bedeutet: am östlichen Ufer der Abhayavāpi.

බුද්ධවංස-අරියවංස-චෙතියවංස-දීපවංසාදිවංසකථනතො මහාඅරියවංසභාණකො ථෙරො. පඤ්ඤායනට්ඨානෙති චෙතියස්ස පඤ්ඤායනට්ඨානෙ. එකපදුද්ධාරෙති පදුද්ධාරපතිට්ඨානපරිවත්තනං අකත්වා එකස්මිංයෙව අවට්ඨානෙ. කෙචීති අභයගිරිවාසිනො.

Der ältere Mönch (Thera) war ein Rezitator des Großen Ariyavaṃsa (mahāariyavaṃsabhāṇako), da er Chroniken wie die Chronik der Buddhas (Buddhavaṃsa), die Chronik des edlen Geschlechts (Ariyavaṃsa), die Chronik der Pagoden (Cetiyavaṃsa) und die Chronik der Insel (Dīpavaṃsa) vortrug. „An dem Ort, wo [sie] sichtbar ist“ (paññāyanaṭṭhāne) bedeutet: an der Stelle, von der aus die Pagode sichtbar ist. „Mit dem Heben eines einzigen Fußes“ (ekapaduddhāre) bedeutet: ohne das Heben und Aufsetzen des Fußes zu wechseln, an ein und derselben Stelle verweilend. „Einige“ (kecī) bezieht sich auf die Bewohner des Abhayagiri-Klosters.

තස්මිං පනාති සාත්ථකසම්පජඤ්ඤවසෙන පරිග්ගහිතඅත්ථෙපි ගමනෙ. අත්ථො නාම ධම්මතො වඩ්ඪීති යං සාත්ථකන්ති අධිප්පෙතං ගමනං, තං සප්පායමෙවාති සියා කස්සචි ආසඞ්කාති තන්නිවත්තනත්ථං ‘‘චෙතියදස්සනං තාවා’’තිආදි ආරද්ධං. චිත්තකම්මරූපකානි වියාති චිත්තකම්මකතා පටිමායො විය, යන්තපයොගෙන වා විචිත්තකම්මා පටිමාය සදිසා යන්තරූපකා විය. අසමපෙක්ඛනං ගෙහස්සිතඅඤ්ඤාණුපෙක්ඛාවසෙන ආරම්මණෙ අයොනිසො ඔලොකනාදි. යං සන්ධාය වුත්තං ‘‘චක්ඛුනා රූපං දිස්වා උප්පජ්ජති උපෙක්ඛා බාලස්ස මූළ්හස්ස පුථුජ්ජනස්සා’’තිආදි (ම. නි. 3.308). හත්ථිආදිසම්මද්දෙන ජීවිතන්තරායො. විසභාගරූපදස්සනාදිනා බ්‍රහ්මචරියන්තරායො.

„In jenem aber“ bezieht sich auf das Gehen, selbst wenn dessen Zweck durch die Wissensklarheit über den Nutzen (sātthakasampajañña) erfasst wurde. „Nutzen“ (attha) ist das Wachstum im Einklang mit der Lehre (dhamma). Um die Befürchtung abzuwenden, dass jemand meinen könnte: „Ein Gehen, das als nützlich beabsichtigt ist, ist auch stets zuträglich (sappāya)“, wurde die Passage begonnen, die mit „Zuerst der Besuch eines Schreins (cetiyadassana)“ usw. anfängt. „Wie kunstvolle Figuren“ (cittakammarūpakāni viya) bedeutet wie kunstvoll bemalte Statuen oder wie mechanische Puppen, die durch den Einsatz von Mechanisms kunstvollen Statuen ähneln. „Unangemessenes Hinsehen“ (asamapekkhana) bezeichnet das unsachgemäße Betrachten eines Objekts aufgrund des im Hausleben verankerten unwissenden Gleichmutes (gehassita-aññāṇupekkhā). Darauf bezieht sich das Wort: „Wenn er mit dem Auge eine Form sieht, entsteht Gleichmut bei einem törichten, verblendeten Weltling“ usw. (MN 137). Lebensgefahr droht durch das Zertretenwerden von Elefanten usw. Gefahr für das heilige Leben droht durch das Betrachten von unpassenden Gestalten (visabhāgarūpa) usw.

පබ්බජිතදිවසතො පට්ඨාය භික්ඛූනං අනුවත්තනකථා ආචිණ්ණා, අනනුවත්තනකථා පන තස්සා අපරා දුතියා නාම හොතීති ආහ – ‘‘ද්වෙ කථා නාම න කථිතපුබ්බා’’ති. එවන්ති ඉමිනා ‘‘සචෙ පනා’’තිආදිකං සබ්බම්පි වුත්තාකාරං පච්චාමසති, න ‘‘පුරිසස්ස මාතුගාමාසුභ’’න්තිආදිකං වුච්චමානං.

Seit dem Tag der Ordination an ist es Brauch der Mönche, eine entsprechende Rede (anuvattanakathā) zu führen; eine nicht-entsprechende Rede (ananuvattanakathā) ist jedoch eine andere, eine zweite Art im Vergleich zu jener. Daher heißt es: „Zwei Arten von Reden wurden zuvor nie gesprochen.“ Mit dem Wort „so“ (evaṃ) bezieht er sich auf die gesamte zuvor dargelegte Weise, beginnend mit „Wenn aber...“, und nicht auf das, was als „die Unreinheit einer Frau für einen Mann“ usw. ausgedrückt wird.

යොගකම්මස්ස [Pg.459] පවත්තිට්ඨානතාය භාවනාය ආරම්මණං කම්මට්ඨානං වුච්චතීති ආහ ‘‘කම්මට්ඨානසඞ්ඛාතං ගොචර’’න්ති. උග්ගහෙත්වාති යථා උග්ගහනිමිත්තං උප්පජ්ජති, එවං උග්ගහකොසල්ලස්ස සම්පාදනවසෙන උග්ගහෙත්වා.

Da das Meditationsobjekt (ārammaṇa) der Entfaltung (bhāvanā) der Ort der Ausübung der meditativen Praxis (yogakamma) ist, wird es „Kammaṭṭhāna“ genannt. Deshalb heißt es: „den als Kammaṭṭhāna bezeichneten Bereich (gocara)“. „Sich aneignend“ (uggahetvā) bedeutet: es so aufzunehmen, dass das Auffassungszeichen (uggahanimitta) entsteht, indem man Geschicklichkeit in der Aneignung (uggahakosalla) erlangt.

හරතීති කම්මට්ඨානං පවත්තෙති, යාව පිණ්ඩපාතපටික්කමා අනුයුඤ්ජතීති අත්ථො. න පච්චාහරතීති ආහාරූපභොගතො යාව දිවාට්ඨානුපසඞ්කමනා කම්මට්ඨානං න පටිනෙති. සමාදාය වත්තති සම්මා ආදියිත්වා තෙසං වත්තානං පරිපූරණවසෙන වත්තති. සරීරපරිකම්මන්ති මුඛධොවනාදිසරීරපටිජග්ගනං. ද්වෙ තයො පල්ලඞ්කෙති ද්වෙ තයො නිසජ්ජාවාරෙ ද්වෙ තීණි උණ්හාසනානි. තෙනාහ – ‘‘උසුමං ගාහාපෙන්තො’’ති. කම්මට්ඨානසීසෙනෙවාති කම්මට්ඨානමුඛෙනෙව කම්මට්ඨානං අවිජහන්තො එව. තෙන ‘‘පත්තොපි අචෙතනො’’තිආදිනා පවත්තෙතබ්බකම්මට්ඨානං, යථාපරිහරියමානං වා කම්මට්ඨානං අවිජහිත්වාති දස්සෙති. තථෙවාති තික්ඛත්තුමෙව. පරිභොගචෙතියතො සරීරචෙතියං ගරුතරන්ති කත්වා ‘‘චෙතියං වන්දිත්වා’’ති චෙතියවන්දනාය පඨමං කරණීයතා වුත්තා. තථා හි අට්ඨකථායං – ‘‘චෙතියං බාධයමානා බොධිසාඛා හරිතබ්බා’’ති වුත්තා. බුද්ධගුණානුස්සරණවසෙනෙව බොධිඤ්ච පණිපාතකරණන්ති ආහ – ‘‘බුද්ධස්ස භගවතො සම්මුඛා විය නිපච්චකාරං දස්සෙත්වා’’ති. ගාමසමීපෙති ගාමස්ස උපචාරට්ඨානෙ.

„Er nimmt es mit sich“ (harati) bedeutet, er lässt das Kammaṭṭhāna fortbestehen, das heißt, er übt es aus bis zur Rückkehr vom Almosengang. „Er brings es nicht zurück“ (na paccāharati) bedeutet, dass er das Kammaṭṭhāna von der Einnahme der Nahrung an bis zum Aufsuchen des Ortes für den Tagesaufenthalt nicht abwendet. „Er verhält sich pflichtbewusst“ (samādāya vattati) bedeutet, dass er sich so verhält, dass er diese Pflichten vollkommen aufnimmt und erfüllt. „Körperpflege“ (sarīraparikamma) ist die Pflege des Körpers, wie das Waschen des Gesichts usw. „Zwei oder drei Sitzhaltungen“ (dve tayo pallaṅke) meint zwei oder drei Sitzperioden, zwei oder drei warme Sitze. Daher heißt es: „indem er Wärme aufnimmt“. „In der Hauptsache durch das Kammaṭṭhāna“ (kammaṭṭhānasīseneva) bedeutet: durch das Kammaṭṭhāna als das Vorrangige, ohne das Kammaṭṭhāna jemals aufzugeben. Damit zeigt er das Kammaṭṭhāna, das durch Sätze wie „Auch die Almosenschale ist geistlos“ usw. zu entfalten ist, oder das Nichtaufgeben des Kammaṭṭhāna, wie es gerade geübt wird. „Ebenso“ (tatheva) bedeutet genau dreimal. Da ein Schrein mit körperlichen Überresten (sarīracetiya) bedeutender ist als ein Schrein mit Gebrauchsgegenständen (paribhogacetiya), wird mit den Worten „nachdem er den Schrein verehrt hat“ die Schreinverehrung als die erste Pflicht genannt. So heißt es im Kommentar: „Ein Ast des Bodhi-Baums, der den Schrein bedrängt, soll entfernt werden.“ Dass das Erweisen von Ehrfurcht gegenüber dem Bodhi-Baum eben durch das Gedenken an die Tugenden des Buddha geschieht, drückt er mit den Worten aus: „indem man Demut zeigt, als stünde man vor dem erhabenen Buddha selbst“. „In der Nähe des Dorfes“ (gāmasamīpe) bedeutet im Umgebungsbereich (upacāra) des Dorfes.

ජනසඞ්ගහණත්ථන්ති ‘‘මයි අකථෙන්තෙ එතෙසං කො කථෙස්සතී’’ති ධම්මානුග්ගහෙන ජනසඞ්ගහණත්ථං. තස්මාති යස්මා ‘‘ධම්මකථා නාම කථෙතබ්බා එවා’’ති අට්ඨකථාචරියා වදන්ති, යස්මා ච ධම්මකථා කම්මට්ඨානවිනිමුත්තා නාම නත්ථි, තස්මා. කම්මට්ඨානසීසෙනෙවාති අත්තනා පරිහරියමානං කම්මට්ඨානං අවිජහන්තො තදනුගුණංයෙව ධම්මකථං කථෙත්වා. අනුමොදනං කත්වාති එත්ථාපි ‘‘කම්මට්ඨානසීසෙනෙවා’’ති ආනෙත්වා සම්බන්ධිතබ්බං. සම්පත්තපරිච්ඡෙදෙනෙවාති පරිචිතො අපරිචිතොතිආදිවිභාගං අකත්වා සම්පත්තකොටියා එව, සමාගමමත්තෙනෙවාති අත්ථො. භයෙති පරචක්කාදිභයෙ.

„Um der Gemeinschaft der Menschen zu helfen“ (janasaṅgahaṇattha) bedeutet, um die Menschen durch die Unterstützung mit dem Dhamma zu unterstützen, geleitet von dem Gedanken: „Wer wird zu ihnen sprechen, wenn ich nicht spreche?“ „Darum“ (tasmā) wird gesagt, weil die Lehrer der Kommentare erklären: „Eine Lehrrede muss wahrlich gehalten werden“, und weil es keine Lehrrede gibt, die vom Kammaṭṭhāna getrennt wäre. „Hauptsächlich im Zeichen des Kammaṭṭhāna“ (kammaṭṭhānasīseneva) bedeutet, ohne das von ihm selbst aufrechterhaltene Kammaṭṭhāna aufzugeben, indem er eine diesem entsprechende Lehrrede hält. „Nachdem er die Danksagung (anumodana) dargebracht hat“ – auch hier ist der Ausdruck „hauptsächlich im Zeichen des Kammaṭṭhāna“ heranzuziehen und zu verbinden. „Nur nach Maßgabe des Eintreffens“ (sampattaparicchedeneva) bedeutet, ohne einen Unterschied zwischen Bekannten und Unbekannten zu machen, allein nach dem Grad des Hinzugekommenseins; das heißt, bloß aufgrund des Zusammenkommens. „Bei Gefahr“ (bhaye) bezieht sich auf die Gefahr durch feindliche Heere usw.

කම්මජතෙජොති ගහණිං සන්ධායාහ. කම්මට්ඨානවීථිං නාරොහති ඛුදාපරිස්සමෙන කිලන්තකායත්තා සමාධානාභාවතො. අවසෙසට්ඨානෙති යාගුයා [Pg.460] අග්ගහිතට්ඨානෙ. පොඞ්ඛානුපොඞ්ඛන්ති කම්මට්ඨානුපට්ඨානස්ස අවිච්ඡෙද-දස්සනමෙතං, යථා පොඞ්ඛානුපොඞ්ඛං පවත්තාය සරපටිපාටියා අනවිච්ඡෙදො, එවමෙතස්සපි කම්මට්ඨානුපට්ඨානස්සාති වුත්තං හොති.

„Das karmaerzeugte Hitze-Element“ (kammajatejo) bezieht sich auf das Verdauungsfeuer (gahaṇi). „Es gelangt nicht auf den Pfad des Kammaṭṭhāna“ bedeutet, dass es wegen des durch Hunger und Erschöpfung ermüdeten Körpers an Sammlung mangelt. „An den übrigen Stellen“ bedeutet an den Orten, an denen keine Reissuppe (yāgu) eingenommen wurde. „Dicht aufeinanderfolgend“ (poṅkhānupoṅkha) ist eine Veranschaulichung des ununterbrochenen Vorhandenseins des Kammaṭṭhāna; so wie bei einer ununterbrochenen Folge von Pfeilen, die dicht aufeinander abgeschossen werden, kein Abbruch eintritt, so verhält es sich auch mit dem ununterbrochenen Gegenwärtigsein dieses Kammaṭṭhāna.

නික්ඛිත්තධුරො භාවනානුයොගෙ. වත්තපටිපත්තියා අපූරණෙන සබ්බවත්තානි භින්දිත්වා. කාමෙ අවීතරාගො හොති. කායෙ අවීතරාගො. රූපෙ අවීතරාගො. යාවදත්ථං උදරාවදෙහං භුඤ්ජිත්වා සෙය්‍යසුඛං පස්සසුඛං මිද්ධසුඛං අනුයුත්තො විහරති. අඤ්ඤතරං දෙවනිකායං පණිධාය බ්‍රහ්මචරියං චරතී’’ති (දී. නි. 3.320; ම. නි. 1.186) එවං වුත්තං පඤ්චවිධචෙතොවිනිබන්ධචිත්තො. චරිත්වාති පවත්තිත්වා.

„Einer, der die Last abgelegt hat“ im Hinblick auf das Bemühen um die Entfaltung (bhāvanā). „Indem er alle Pflichten verletzt hat“, da er die Pflichten und die Praxis nicht erfüllt hat. „Er ist nicht frei von Gier nach den Sinnengenüssen (kāme). Er ist nicht frei von Gier in Bezug auf den Körper (kāye). Er ist nicht frei von Gier in Bezug auf sichtbare Formen (rūpe). Nachdem er sich den Bauch vollgeschlagen hat, lebt er dem Vergnügen des Liegens, des sich Wälzens und der Trägheit ergeben. Er führt das heilige Leben mit dem Wunsch nach einer bestimmten Götterklasse“ – so wird der Geist beschrieben, der von den fünf geistigen Fesseln (cetovinibandha) gehemmt ist. „Nachdem er gewandelt ist“ (caritvā) bedeutet, nachdem er sich so verhalten hat (pavattitvā).

ගතපච්චාගතිකවත්තවසෙනාති භාවනාසහිතංයෙව භික්ඛාය ගතපච්චාගතං ගමනපච්චාගමනං එතස්ස අත්ථීති ගතපච්චාගතිකං, තදෙව වත්තං, තස්ස වසෙන. අත්තනො හිතසුඛං කාමෙන්ති ඉච්ඡන්තීති අත්තකාමා, ධම්මච්ඡන්දවන්තො. ‘‘ධම්මො’’ති හි හිතං තංනිමිත්තකඤ්ච සුඛන්ති. අථ වා විඤ්ඤූනං ධම්මානං අත්තනියත්තා අත්තභාවපරිච්ඡන්නත්තා ච අත්තා නාම ධම්මො. තෙනාහ භගවා – ‘‘අත්තදීපා, භික්ඛවෙ, විහරථ අත්තසරණා’’තිආදි (සං. නි. 3.43). තං කාමෙන්ති ඉච්ඡන්තීති අත්තකාමා. උසභං නාම වීසති යට්ඨියො. තාය සඤ්ඤායාති තාය පාසාණසඤ්ඤාය, ‘‘එත්තකං ඨානමාගතා’’ති ජානන්තාති අධිප්පායො. සො එව නයො අයං භික්ඛූතිආදිකො යො ඨානෙ වුත්තො, සො එව නිසජ්ජායපි නයො. පච්ඡතො ආගච්ඡන්තානං ඡින්නභත්තභාවභයෙනපි යොනිසොමනසිකාරං පරිබ්‍රූහෙති.

„Aufgrund der Pflicht des Hin- und Hergehens“ (gatapaccāgatikavattavasena) bedeutet: Das Hin- und Hergehen zum Almosengang ist bei ihm stets von der Entfaltung (bhāvanā) begleitet, daher wird es „Gatapaccāgatika“ genannt. Das ist diese Pflicht, und aufgrund dieser geschieht es. „Die sich selbst lieben“ (attakāmā) bedeutet diejenigen, die ihr eigenes Wohl und Glück ersehnen, also diejenigen, die das Verlangen nach der Lehre (dhammacchanda) besitzen. Denn unter „Dhamma“ versteht man das Wohl und das dadurch bedingte Glück. Oder aber, für die Weisen ist das „Selbst“ (attā) der Dhamma, weil er ihnen zugehört und durch ihre eigene Existenz (attabhāva) abgegrenzt ist. Daher sprach der Erhabene: „Mönche, verweilt mit euch selbst als Insel, mit euch selbst als Zuflucht“ usw. Wer dies ersehnt, wird als „Selbstliebender“ (attakāma) bezeichnet. Ein „Usabha“ entspricht zwanzig Messstangen (yaṭṭhi). „Mit dieser Wahrnehmung“ (tāya saññāya) meint mit der Wahrnehmung jenes Steines; die Bedeutung ist, dass sie erkennen: „Wir sind an diesem Ort angekommen.“ Dieselbe Methode, die mit den Worten „Dieser Mönch...“ usw. in Bezug auf das Stehen dargelegt wurde, gilt auch für das Sitzen. Auch aus Besorgnis darüber, dass jene, die hinterherkommen, um ihre Mahlzeit gebracht werden könnten (chinnabhattabhāva), pflegt er die gründliche Aufmerksamkeit (yonisomanasikāra).

මද්දන්තාති ධඤ්ඤකරණට්ඨානෙ සාලිසීසානි මද්දන්තා. මහාපධානං පූජෙස්සාමීති අම්හාකං අත්ථාය ලොකනාථෙන ඡ වස්සානි කතං දුක්කරචරියං එවාහං යථාසත්ති පූජෙස්සාමීති. පටිපත්තිපූජා හි සත්ථුපූජා, න ආමිසපූජාති. ඨානචඞ්කමමෙවාති අධිට්ඨාතබ්බඉරියාපථකාලවසෙන වුත්තං, න භොජනාදිකාලෙසු අවස්සං කාතබ්බනිසජ්ජාය පටික්ඛෙපවසෙන.

„Dreschend“ (maddantā) meint, dass sie auf dem Dreschplatz die Reisähren ausdreschen. „Ich werde die Große Anstrengung verehren“ bedeutet: „Ich werde die vom Weltenhüter sechs Jahre lang um unseretwillen vollzogene schwere Askese (dukkaracariya) nach besten Kräften verehren.“ Denn die Verehrung durch die Praxis (paṭipattipūjā) ist die wahre Verehrung des Meisters, nicht die Verehrung durch materielle Gaben (āmisapūjā). „Nur das Stehen und Gehen“ wird im Hinblick auf die Zeit der zu entschließenden Körperhaltungen gesagt, und nicht im Sinne einer Zurückweisung des Sitzens, das zu Zeiten des Essens usw. notwendigerweise eingenommen werden muss.

වීථිං ඔතරිත්වා ඉතො චිතො අනොලොකෙත්වා පඨමමෙව වීථියො සල්ලක්ඛෙතබ්බාති ආහ ‘‘වීථියො සල්ලක්ඛෙත්වා’’ති. යං සන්ධාය [Pg.461] වුච්චති – ‘‘පාසාදිකෙන අභික්කන්තෙනා’’තිආදි. තං දස්සෙතුං ‘‘තත්ථ චා’’තිආදි වුත්තං. ආහාරෙ පටිකූලසඤ්ඤං උපට්ඨපෙත්වාතිආදීසු යං වත්තබ්බං, තං හෙට්ඨා වුත්තමෙව. අට්ඨඞ්ගසමන්නාගතන්ති ‘‘යාවදෙව ඉමස්ස කායස්ස ඨිතියා’’තිආදිනා (ම. නි. 1.23; 2.24; 3.75; සං. නි. 4.120; අ. නි. 6.58; 8.9) වුත්තෙහි අට්ඨහි අඞ්ගෙහි සමන්නාගතං කත්වා. නෙව දවායාතිආදි පන පටික්ඛෙපදස්සනං.

Nachdem man die Straße betreten hat, ohne hier- und dorthin zu blicken, muss man zuerst die Straßen genau im Auge behalten; deshalb heißt es: ‚nachdem man die Straßen gemustert hat‘ (vīthiyo sallakkhetvā). Worauf sich das bezieht, wird mit den Worten ‚durch anmutiges Vorwärtsschreiten‘ (pāsādikena abhikkantena) usw. ausgedrückt. Um dies zu zeigen, wurde ‚und dort‘ (tattha ca) usw. gesagt. Was hinsichtlich Formulierungen wie ‚nachdem man die Wahrnehmung der Unbekömmlichkeit der Nahrung etabliert hat‘ (āhāre paṭikūlasaññaṃ upaṭṭhapetvā) zu sagen ist, wurde bereits oben dargelegt. ‚Mit acht Faktoren ausgestattet‘ (aṭṭhaṅgasamannāgataṃ) bedeutet: ausgestattet gemacht mit den acht Faktoren, die durch die Worte ‚nur zum Erhalt dieses Körpers‘ (yāvadeva imassa kāyassa ṭhitiyā) usw. (MN 1.23, 2.24, 3.75; SN 4.120; AN 6.58, 8.9) genannt werden. Die Formulierung ‚weder zum Vergnügen‘ (neva davāya) usw. stellt hingegen eine Zurückweisung dar.

පච්චෙකබොධිං සච්ඡිකරොති, යදි උපනිස්සයසම්පන්නො හොතීති සම්බන්ධො. ඉදඤ්ච යථා හෙට්ඨා තීසු ඨානෙසු, එවං ඉතො පරෙසු ඨානෙසු උපනෙත්වා සම්බන්ධිතබ්බං. තත්ථ පච්චෙකබොධියා උපනිස්සයසම්පදා කප්පානං ද්වෙ අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යානි සතසහස්සඤ්ච තජ්ජං පුඤ්ඤඤාණසම්භාරසම්භරණං, සාවකබොධියං අග්ගසාවකානං එකං අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යං කප්පසතසහස්සඤ්ච, මහාසාවකානං කප්පසතසහස්සමෙව තජ්ජං සම්භාරසම්භරණං, ඉතරෙසං අතීතාසු ජාතීසු විවට්ටසන්නිස්සයවසෙන නිබ්බත්තිතං නිබ්බෙධභාගියං කුසලං. බාහියො දාරුචීරියොති බාහියවිසයෙ ජාතසංවද්ධතාය බාහියො, දාරුචීරපරිහරණෙන දාරුචීරියොති ලද්ධසමඤ්ඤො. සො හි ආයස්මා ‘‘තස්මාතිහ තෙ, බාහිය, එවං සික්ඛිතබ්බං – දිට්ඨෙ දිට්ඨමත්තං භවිස්සතී’’තිආදිවසප්පවත්තෙන (උදා. 10) සංඛිත්තෙනෙව ඔවාදෙන ඛිප්පතරං විසෙසං අධිගච්ඡි. තෙන වුත්තං ‘‘ඛිප්පාභිඤ්ඤො වා හොති සෙය්‍යථාපි ථෙරො බාහියො දාරුචීරියො’’ති. එවං මහාපඤ්ඤො වාතිආදීසු යථාරහං වත්තබ්බන්ති.

‚Er verwirklicht die Einzelerleuchtung (paccekabodhi), wenn er mit den unterstützenden Bedingungen ausgestattet ist‘ – so ist die Verknüpfung. Und dies ist, wie an den drei Stellen weiter oben, so auch auf die folgenden Stellen zu übertragen und zu verknüpfen. Dabei ist für die Einzelerleuchtung das Erlangen der unterstützenden Bedingungen die über zwei unzählbare Zeitalter (asaṅkhyeyya) und einhunderttausend Äonen (kappa) hinweg vollzogene Ansammlung der entsprechenden Ausrüstung von Verdienst und Erkenntnis. Bei der Jünger-Erleuchtung (sāvakabodhi) ist es für die Hauptjünger ein unzählbares Zeitalter und einhunderttausend Äonen, für die großen Jünger genau einhunderttausend Äonen des Ansammelns der entsprechenden Ausrüstung. Für die übrigen Jünger ist es das zur Durchdringung führende Heilsame (nibbedhabhāgiya-kusala), das in vergangenen Existenzen kraft der Ausrichtung auf das Erlöschen des Kreislaufs (vivaṭṭa) erzeugt wurde. ‚Bāhiya Dārucīriya‘: Er ist ‚Bāhiya‘ wegen seiner Geburt und des Aufwachsens im Land Bāhiya; und er hat die Bezeichnung ‚Dārucīriya‘ durch das Tragen eines Gewandes aus Baumrinde (dārucīra) erhalten. Denn jener Ehrwürdige erlangte die außerordentliche Stufe (der Arahatschaft) überaus rasch durch eine kurze Unterweisung, die in der Form dargelegt wurde: ‚Darum, Bāhiya, sollst du dich so üben: Im Gesehenen sei nur das Gesehene…‘ usw. (Ud. 10). Deshalb wurde gesagt: ‚Oder er possesses rasche Erkenntnisfähigkeit (khippābhiñña), wie der Ehrwürdige Bāhiya Dārucīriya‘. Ebenso ist bei Ausdrücken wie ‚von großer Weisheit‘ (mahāpañña) usw. dem Sinne nach zu sprechen.

තන්ති අසම්මුය්හනං. එවන්ති ඉදානි වුච්චමානාකාරදස්සනං. අත්තා අභික්කමතීති ඉමිනා අන්ධපුථුජ්ජනස්ස දිට්ඨිග්ගාහවසෙන අභික්කමෙ සම්මුය්හනං දස්සෙති, අහං අභික්කමාමීති පන ඉමිනා මානග්ගාහවසෙන, තදුභයං පන තණ්හාය විනා න හොතීති තණ්හාග්ගාහවසෙනපි සම්මුය්හනං දස්සිතමෙව හොති, ‘‘තථා අසම්මුය්හන්තො’’ති වත්වා තං අසම්මුය්හනං යෙන ඝනවිනිබ්භොගෙන හොති, තං දස්සෙන්තො ‘‘අභික්කමාමීති චිත්තෙ උප්පජ්ජමානෙ’’තිආදිමාහ. තත්ථ යස්මා වායොධාතුයා අනුගතා තෙජොධාතු උද්ධරණස්ස පච්චයො. උද්ධරණගතිකා හි තෙජොධාතූති උද්ධරණෙ වායොධාතුයා තස්සා අනුගතභාවො, තස්මා ඉමාසං ද්වින්නමෙත්ථ ධාතූනං සාමත්ථියතො අධිමත්තතා, ඉතරාසඤ්ච ඔමත්තතාති දස්සෙන්තො ‘‘එකෙකපාදුද්ධරණෙ…පෙ… බලවතියො’’ති ආහ. යස්මා පන තෙජොධාතුයා අනුගතා [Pg.462] වායොධාතු අතිහරණවීතිහරණානං පච්චයො. තිරියගතිකාය හි වායොධාතුයා අතිහරණවීතිහරණෙසු සාතිසයො බ්‍යාපාරොති තෙජොධාතුයා තස්සානුගතභාවො, තස්මා ඉමාසං ද්වින්නමෙත්ථ සාමත්ථියතො අධිමත්තතා, ඉතරාසඤ්ච ඔමත්තතාති දස්සෙන්තො ‘‘තථා අතිහරණවීතිහරණෙසූ’’ති ආහ. සතිපි අනුගමනානුගන්තබ්බතාවිසෙසෙ තෙජොධාතුවායොධාතුභාවමත්තං සන්ධාය තථා-සද්දග්ගහණං.

Mit ‚das‘ (taṃ) ist die Abwesenheit von Verwirrung gemeint. Mit ‚so‘ (evaṃ) wird die nun zu erklärende Art und Weise aufgezeigt. ‚Das Selbst geht vorwärts‘ – hiermit zeigt er die Verwirrung beim Vorwärtsschreiten aufgrund des Ergreifens einer Ansicht (diṭṭhiggāha) seitens des blinden Weltlings auf; mit ‚Ich gehe vorwärts‘ hingegen die Verwirrung aufgrund des Ergreifens von Dünkel (mānaggāha). Da beides jedoch nicht ohne Begehren geschieht, ist damit auch die Verwirrung aufgrund des Ergreifens von Begehren (taṇhāggāha) bereits miterklärt. Nachdem er gesagt hat: ‚ebenso nicht verwirrt seiend‘ (tathā asammuyhanto), und um jene Abwesenheit von Verwirrung aufzuzeigen, die durch die Analyse des scheinbar Kompakten (ghanavinibbhoga) entsteht, sprach er die Worte: ‚Wenn das Bewusstsein „Ich gehe vorwärts“ entsteht‘ usw. Da nämlich das vom Wind-Element (vāyodhātu) begleitete Feuer-Element (tejodhātu) die Bedingung für das Heben (uddharaṇa) ist – denn das Feuer-Element strebt von Natur aus nach oben, weshalb beim Heben das Wind-Element sich ihm anschließt –, zeigt er, dass an dieser Stelle die Kraft dieser beiden Elemente überwiegt (adhimattatā) und die der anderen gemindert ist (omattatā), indem er sagt: ‚beim Heben eines jeden Fußes… [sie] sind stark‘. Weil wiederum das vom Feuer-Element begleitete Wind-Element die Bedingung für das Vorwärtsbringen (atiharaṇa) und das Seitwärtsbringen (vītiharaṇa) ist – denn das eine Querbewegung besitzende Wind-Element übt beim Vorwärts- und Seitwärtsbringen eine überragende Funktion aus, sodass das Feuer-Element sich ihm anschließt –, zeigt er, dass an dieser Stelle die Kraft dieser beiden Elemente überwiegt und die der anderen gemindert ist, indem er sagt: ‚ebenso beim Vorwärtsbringen und Seitwärtsbringen‘. Obwohl ein Unterschied im Verhältnis von Begleitendem und Begleitetem besteht, bezieht sich die Verwendung des Wortes ‚ebenso‘ (tathā) bloß auf das reine Bestehen von Feuer- und Wind-Element.

තත්ථ අක්කන්තට්ඨානතො පාදස්ස උක්ඛිපනං උද්ධරණං, ඨිතට්ඨානං අතික්කමිත්වා පුරතො හරණං අතිහරණං. රුක්ඛඛාණුආදිපරිහරණත්ථං, පතිට්ඨිතපාදඝට්ටනපරිහරණත්ථං වා පස්සෙන හරණං වීතිහරණං. යාව පතිට්ඨිතපාදො, තාව ආහරණං අතිහරණං, තතො පරං හරණං වීතිහරණන්ති අයං වා එතෙසං විසෙසො. යස්මා පථවීධාතුයා අනුගතා ආපොධාතු වොස්සජ්ජනස්ස පච්චයො. ගරුතරසභාවා හි ආපොධාතූති වොස්සජ්ජනෙ පථවීධාතුයා තස්සානුගතභාවො, තස්මා තාසං ද්වින්නමෙත්ථ සාමත්ථියතො අධිමත්තතා, ඉතරාසඤ්ච ඔමත්තතාති දස්සෙන්තො ආහ ‘‘වොස්සජ්ජනෙ…පෙ… බලවතියො’’ති. යස්මා පන ආපොධාතුයා අනුගතා පථවීධාතු සන්නික්ඛෙපනස්ස පච්චයො. පතිට්ඨාභාවෙ විය පතිට්ඨාපනෙපි තස්සා සාතිසයකිච්චත්තා ආපොධාතුයා තස්සා අනුගතභාවො, තථා ඝට්ටනකිරියාය පථවීධාතුයා වසෙන සන්නිරුම්භනස්ස සිජ්ඣනතො තත්ථාපි පථවීධාතුයා ආපොධාතුඅනුගතභාවො, තස්මා වුත්තං – ‘‘තථා සන්නික්ඛෙපනසන්නිරුම්භනෙසූ’’ති.

Dabei ist das Aufheben des Fußes von der Stelle, auf die getreten wurde, das Heben (uddharaṇa); das Bewegen nach vorn über die Standstelle hinaus ist das Vorwärtsbringen (atiharaṇa). Das Bewegen zur Seite, um Baumstümpfen usw. auszuweichen oder um eine Berührung mit dem stehenden Fuß zu vermeiden, ist das Seitwärtsbringen (vītiharaṇa). Oder aber dies ist der Unterschied zwischen ihnen: Solange der Fuß aufgesetzt wird, ist das Hinführen das Vorwärtsbringen, und das Bewegen darüber hinaus ist das Seitwärtsbringen. Da das vom Erde-Element (pathavīdhātu) begleitete Wasser-Element (āpodhātu) die Bedingung für das Absenken (vossajjana) ist – denn das Wasser-Element ist von Natur aus schwerer, weshalb beim Absenken das Erde-Element von ihm begleitet wird –, zeigt er, dass an dieser Stelle die Stärke dieser beiden überwiegt und die der anderen gemindert ist, indem er sagt: ‚beim Absenken… [sie] sind stark‘. Weil wiederum das vom Wasser-Element begleitete Erde-Element die Bedingung für das Aufsetzen (sannikkhepana) ist – da es sowohl bei der Festigkeit als auch beim Festsetzen eine überragende Funktion ausübt, wird das Wasser-Element von ihm begleitet; ebenso verhält es sich, da das Festdrücken (sannirumbhana) durch die Wirkung des Erde-Elements zustande kommt, sodass auch dort das Erde-Element vom Wasser-Element begleitet wird –, darum wurde gesagt: ‚ebenso beim Aufsetzen und Festdrücken‘.

තත්ථාති තස්මිං අභික්කමනෙ, තෙසු වා වුත්තෙසු උද්ධරණාදීසු ඡසු කොට්ඨාසෙසු. උද්ධරණෙති උද්ධරණක්ඛණෙ. රූපාරූපධම්මාති උද්ධරණාකාරෙන පවත්තා රූපධම්මා තංසමුට්ඨාපකා අරූපධම්මා ච. අතිහරණං න පාපුණන්ති ඛණමත්තාවට්ඨානතො. තත්ථ තත්ථෙවාති යත්ථ යත්ථ උප්පන්නා, තත්ථ තත්ථෙව. න හි ධම්මානං දෙසන්තරසඞ්කමනං අත්ථි. පබ්බං පබ්බන්තිආදි උද්ධරණාදිකොට්ඨාසෙ සන්ධාය සභාගසන්තතිවසෙන වුත්තන්ති වෙදිතබ්බං. අතිඉත්තරො හි රූපධම්මානම්පි පවත්තික්ඛණො, ගමනස්සාදානං දෙවපුත්තානං හෙට්ඨුපරියායෙන [Pg.463] පටිමුඛං ධාවන්තානං සිරසි පාදෙ ච බද්ධඛුරධාරාසමාගමතොපි සීඝතරො. යථා තිලානං භජ්ජියමානානං තටතටායනෙන භෙදො ලක්ඛීයති, එවං සඞ්ඛතධම්මානං උප්පාදෙනාති දස්සනත්ථං ‘‘තටතටායන්තා’’ති වුත්තං. උප්පන්නා හි එකන්තතො භිජ්ජන්තීති.

‚Dort‘ (tattha) bedeutet: bei jenem Vorwärtsschreiten oder unter den genannten sechs Abschnitten wie dem Heben usw. ‚Beim Heben‘ (uddharane) bedeutet: im Augenblick des Hebens. ‚Körperliche und unkörperliche Phänomene‘ (rūpārūpadhammā) sind die in der Weise des Hebens auftretenden körperlichen Phänomene und die sie hervorrufenden geistigen (unkörperlichen) Phänomene. Sie erreichen das Vorwärtsbringen nicht, da sie nur für einen Augenblick bestehen. ‚Genau dort‘ (tattha tattheva) bedeutet: wo auch immer sie entstanden sind, genau dort [vergehen sie]. Denn es gibt kein Übergehen von Phänomenen an einen anderen Ort. Ausdrücke wie ‚Abschnitt für Abschnitt‘ (pabbaṃ pabbaṃ) usw. beziehen sich auf die Abschnitte wie das Heben usw. und sind als eine homogene Kontinuität (sabhāgasantati) zu verstehen. Denn überaus flüchtig ist der Augenblick des Bestehens selbst von körperlichen Phänomenen; er ist rascher als das Aufeinandertreffen der Rasierklingenschneiden, die an den Köpfen und Füßen von Göttersöhnen befestigt sind, welche einander in Gegenrichtung entlaufen. Um zu zeigen, dass das Zerbrechen der bedingten Phänomene (saṅkhatadhammā) durch ihr Entstehen so wahrnehmbar ist wie das Knistern von röstenden Sesamsamen, wurde gesagt: ‚knisternd‘ (taṭataṭāyantā). Denn einmal Entstandene brechen unweigerlich auseinander.

සද්ධිං රූපෙනාති ඉදං තස්ස තස්ස චිත්තස්ස නිරොධෙන සද්ධිං නිරුජ්ඣනකරූපධම්මවසෙන වුත්තං, යං තතො සත්තරසමචිත්තස්ස උප්පාදක්ඛණෙ උප්පන්නං. අඤ්ඤථා යදි රූපාරූපධම්මා සමානක්ඛණා සියුං, ‘‘රූපං ගරුපරිණාමං දන්ධනිරොධ’’න්තිආදිවචනෙහි විරොධො සියා. තථා – ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකධම්මම්පි සමනුපස්සාමි, යං එවං ලහුපරිවත්තං, යථයිදං චිත්ත’’න්ති (අ. නි. 1.48) එවමාදිපාළියා ච. චිත්තචෙතසිකා හි සාරම්මණසභාවා යථාබලං අත්තනො ආරම්මණපච්චයභූතමත්ථං විභාවෙන්තායෙව උප්පජ්ජන්තීති තෙසං තංසභාවනිප්ඵත්තිඅනන්තරං නිරොධො, රූපධම්මා පන අනාරම්මණා පකාසෙතබ්බා. එවං තෙසං පකාසෙතබ්බභාවනිප්ඵත්ති සොළසහි චිත්තෙහි හොතීති තඞ්ඛණායුකතා තෙසං ඉච්ඡිතා, ලහුකවිඤ්ඤාණස්ස විසයසඞ්ගතිමත්තපච්චයතාය තිණ්ණං ඛන්ධානං, විසයසඞ්ගතිමත්තතාය ච විඤ්ඤාණස්ස ලහුපරිවත්තිතා, දන්ධමහාභූතපච්චයතාය රූපධම්මානං දන්ධපරිවත්තිතා. නානාධාතුයා යථාභූතඤාණං ඛො පන තථාගතස්සෙව, තෙන ච පුරෙජාතපච්චයො රූපධම්මොව වුත්තො, පච්ඡාජාතපච්චයො ච තස්සෙවාති රූපාරූපධම්මානං සමානක්ඛණතා න යුජ්ජතෙව, තස්මා වුත්තනයෙනෙවෙත්ථ අත්ථො වෙදිතබ්බො.

"Zusammen mit der Materie" (saddhiṃ rūpena) ist in Bezug auf die Natur der materiellen Phänomene gesagt, die zusammen mit dem Vergehen des jeweiligen Bewusstseins vergehen, welches im Entstehungsmoment des siebzehnten Bewusstseins von diesem an entstanden ist. Andernfalls, wenn materielle und immaterielle Phänomene dieselbe Momentdauer hätten, gäbe es einen Widerspruch zu Aussagen wie: "Materie verändert sich schwerfällig und vergeht langsam" usw. Ebenso stünde es im Widerspruch zu folgendem Pāḷi-Text: "Ich sehe kein anderes einziges Ding, ihr Mönche, das sich so schnell verändert wie dieses Bewusstsein" (A. I, 48) und ähnlichen Stellen. Denn Bewusstsein und Geistesfaktoren besitzen die Natur, ein Objekt zu haben, und entstehen nur, indem sie das Objekt, das ihre Bedingung ist, entsprechend ihrer Kraft manifestieren; daher erfolgt ihr Vergehen unmittelbar nach der Erfüllung dieser ihrer Natur. Materielle Phänomene hingegen haben kein Objekt und müssen manifestiert werden. So erfolgt die Vollendung ihres zu manifestierenden Zustands durch sechzehn Bewusstseinsmomente, weshalb man annimmt, dass sie so lange dauern wie diese. Die schnelle Veränderlichkeit des Bewusstseins und der drei mentalen Aggregate beruht auf der bloßen Bedingung des Zusammentreffens mit dem Objekt; die langsame Veränderlichkeit der materiellen Phänomene beruht auf der Bedingung der trägen Großen Elemente. Das reale Wissen um die verschiedenen Elemente besitzt jedoch nur der Tathāgata; und durch dieses wurde das materielle Phänomen nur als die Bedingung des Vorher-Entstandenseins (purejātapaccaya) und das immaterielle Phänomen als Bedingung des Nachher-Entstandenseins für jenes erklärt. Daher ist die Gleichzeitigkeit der materiellen und immateriellen Phänomene unmöglich; darum ist die Bedeutung hier auf die erklärte Weise zu verstehen.

අඤ්ඤං උප්පජ්ජතෙ චිත්තං, අඤ්ඤං චිත්තං නිරුජ්ඣතීති යං පුරිමුප්පන්නං චිත්තං, තං අඤ්ඤං, තං පන නිරුජ්ඣන්තං අපරස්ස අනන්තරාදිපච්චයො හුත්වා එව නිරුජ්ඣතීති තථාලද්ධපච්චයං අඤ්ඤං උප්පජ්ජතෙ චිත්තං. යදි එවං තෙසං අන්තරො ලබ්භෙය්‍යාති, නොති ආහ ‘‘අවීචිමනුපබන්ධො’’ති. යථා වීචි අන්තරො න ලබ්භති, ‘‘තදෙවෙත’’න්ති අවිසෙසවිදූ මඤ්ඤන්ති, එවං අනු අනු පබන්ධො චිත්තසන්තානො රූපසන්තානො ච නදීසොතොව නදියං උදකප්පවාහො විය වත්තති.

"Ein anderes Bewusstsein entsteht, ein anderes Bewusstsein vergeht": Das zuvor entstandene Bewusstsein ist ein anderes; dieses vergeht jedoch, indem es zur unmittelbaren Bedingung (anantarapaccaya) usw. für ein folgendes wird. So entsteht ein anderes Bewusstsein, das auf diese Weise seine Bedingung erhalten hat. Wenn dem so ist, könnte man fragen, ob es eine Lücke (antara) zwischen ihnen gibt? "Nein", sagt er und fügt hinzu: "eine ununterbrochene Folge" (avīcimanupabandho). So wie keine Lücke (vīci) dazwischen gefunden wird, weshalb Unwissende denken: "Es ist genau dasselbe", so verläuft der Strom des Bewusstseins und der Strom der Materie in ununterbrochener Folge wie ein Flussstrom oder das Fließen des Wassers in einem Fluss.

අභිමුඛං ලොකිතං ආලොකිතන්ති ආහ ‘‘පුරතොපෙක්ඛන’’න්ති. යස්මා යංදිසාභිමුඛො ගච්ඡති තිට්ඨති නිසීදති වා, තදභිමුඛං පෙක්ඛනං ආලොකිතං[Pg.464], තස්මා තදනුගතං විදිසාලොකනං විලොකිතන්ති ආහ ‘‘විලොකිතං නාම අනුදිසාපෙක්ඛන’’න්ති. සම්මජ්ජනපරිභණ්ඩාදිකරණෙ ඔලොකිතස්ස, උල්ලොකාහරණාදීසු උල්ලොකිතස්ස, පච්ඡතො ආගච්ඡන්තස්ස පරිස්සයස්ස පරිවජ්ජනාදිවසෙන අපලොකිතස්ස ච සියා සම්භවොති ආහ – ‘‘ඉමිනා වා මුඛෙන සබ්බානිපි තානි ගහිතානෙවා’’ති.

"Das Geradeausblicken ist das Vorwärtsblicken (ālokita)", daher sagt er: "das Blicken nach vorn". Da das Blicken in die Richtung, in die man geht, steht oder sitzt, das Vorwärtsblicken (ālokita) ist, so ist das damit verbundene Blicken in die Zwischenrichtungen das Herumblicken (vilokita); darum sagt er: "Herumblicken ist das Blicken in die Zwischenrichtungen". Da beim Fegen, Bestreichen des Bodens usw. das Abwärtsblicken (olokita) vorkommen kann, beim Aufblicken und Herabholen usw. das Aufwärtsblicken (ullokita), und beim Vermeiden von Gefahren, die von hinten drohen, das Rückwärtsblicken (apalokita) vorkommen kann, sagt er: "Oder unter diesem Aspekt sind all diese Blicke mit eingeschlossen".

කායසක්ඛින්ති කායෙන සච්ඡිකතවන්තං, පච්චක්ඛකාරිනන්ති අත්ථො. සොහායස්මා විපස්සනාකාලෙ එව ‘‘යමෙවාහං ඉන්ද්‍රියෙසු අගුත්තද්වාරතං නිස්සාය සාසනෙ අනභිරතිආදිවිප්පකාරං පත්තො, තමෙව සුට්ඨු නිග්ගහෙස්සාමී’’ති උස්සාහජාතො බලවහිරොත්තප්පො, තත්ථ ච කතාධිකාරත්තා ඉන්ද්‍රියසංවරෙ උක්කංසපාරමිප්පත්තො, තෙනෙව නං සත්ථා – ‘‘එතදග්ගං, භික්ඛවෙ, මම සාවකානං භික්ඛූනං ඉන්ද්‍රියෙසු ගුත්තද්වාරානං යදිදං නන්දො’’ති (අ. නි. 1.230) එතදග්ගෙ ඨපෙසි.

"Körperzeuge" (kāyasakkhī) bedeutet jemand, der es mit dem Körper (d.h. persönlich) verwirklicht hat, also jemand, der es direkt erfährt. Jener Ehrwürdige [Nanda] dachte zur Zeit der Vipassanā-Praxis: "Genau das, woraufhin ich wegen der Unbehütetheit der Sinnespforten zu Unzufriedenheit in der Lehre und anderen Verwirrungen gelangt bin, genau das werde ich gründlich bezwingen". So entstand in ihm Tatkraft und eine starke Scheu vor Unheilsamem (hirottappa). Weil er darin große Bemühungen unternommen hatte, erreichte er die höchste Vollendung in der Zügelung der Sinne. Aus diesem Grund setzte ihn der Meister an die Spitze und sagte: "Unter meinen Mönchsjüngern, ihr Mönche, die ihre Sinnespforten behüten, ist Nanda der Vorzüglichste" (A. I, 230).

සාත්ථකතා ච සප්පායතා ච වෙදිතබ්බා ආලොකිතවිලොකිතස්සාති ආනෙත්වා සම්බන්ධො. තස්මාති කම්මට්ඨානාවිජහනස්සෙව ගොචරසම්පජඤ්ඤභාවතොති වුත්තමෙවත්ථං හෙතුභාවෙන පච්චාමසති. අත්තනො කම්මට්ඨානවසෙනෙව ආලොකනවිලොකනං කාතබ්බං, ඛන්ධාදිකම්මට්ඨානිකෙහි අඤ්ඤො උපායො න ගවෙසිතබ්බොති අධිප්පායො. යස්මා ආලොකිතාදිසමඤ්ඤාපි ධම්මමත්තස්සෙව පවත්තිවිසෙසො, තස්මා තස්ස යාථාවතො පජානනං අසම්මොහසම්පජඤ්ඤන්ති දස්සෙතුං ‘‘අබ්භන්තරෙ’’තිආදි වුත්තං. චිත්තකිරියවායොධාතුවිප්ඵාරවසෙනාති කිරියමයචිත්තසමුට්ඨානවායොධාතුයා චලනාකාරපවත්තිවසෙන. අධො සීදතීති ථොකං ඔතරති. උද්ධං ලඞ්ඝෙතීති ලඞ්ඝන්තං විය උපරි ගච්ඡති.

"Die Zweckmäßigkeit (sātthakatā) und die Eignung (sappāyatā) des Vorwärtsblickens und Herumblickens sind zu verstehen" – so ist die Verbindung herzustellen. "Darum" (tasmā) verweist begründend auf den bereits erwähnten Sinn, dass nämlich das Nicht-Aufgeben des Meditationsobjekts (kammaṭṭhāna) der Bereich der Wissensklarheit (gocarasampajañña) ist. Der Sinn ist: Man soll das Vorwärts- und Herumblicken nur gemäß dem eigenen Meditationsobjekt ausführen; wer die Daseinsgruppen (khandha) usw. als Meditationsobjekt hat, sollte nach keinem anderen Mittel suchen. Da selbst die Bezeichnung "Vorwärtsblicken" usw. nur ein besonderer Zustand von bloßen Phänomenen (dhammamatta) ist, wurde "im Inneren" usw. gesagt, um zu zeigen, dass das Erkennen dieses Zustands gemäß der Wirklichkeit die Wissensklarheit der Unverwirrtheit (asammohasampajañña) ist. "Durch das Ausdehnen des Wind-Elements aufgrund der Geistestätigkeit" (cittakiriyavāyodhātuvipphāravasena) bedeutet: durch das Entstehen einer Bewegung im Wind-Element, das durch das von Geistestätigkeit erzeugte Bewusstsein hervorgerufen wird. "Sinkt nach unten" (adho sīdati) bedeutet: sinkt ein wenig herab. "Springt nach oben" (uddhaṃ laṅgheti) bedeutet: bewegt sich nach oben, wie beim Springen.

අඞ්ගකිච්චං සාධයමානන්ති පධානභූතං අඞ්ගකිච්චං නිප්ඵාදෙන්තං, උපපත්තිභවස්ස සරීරං හුත්වාති අත්ථො. පඨමජවනෙපි…පෙ… සත්තමජවනෙපි න හොතීති ඉදං පඤ්චද්වාරවිඤ්ඤාණවීථියං ‘‘ඉත්ථී පුරිසො’’ති රජ්ජනාදීනං අභාවං සන්ධාය වුත්තං. තත්ථ හි ආවජ්ජනවොට්ඨබ්බනානං අයොනිසො ආවජ්ජනවොට්ඨබ්බනවසෙන ඉට්ඨෙ ඉත්ථිරූපාදිම්හි ලොභමත්තං, අනිට්ඨෙ පටිඝමත්තං උප්පජ්ජති. මනොද්වාරෙ පන ‘‘ඉත්ථී පුරිසො’’ති රජ්ජනාදි හොති, තස්ස පඤ්චද්වාරජවනං මූලං, යථාවුත්තං [Pg.465] වා සබ්බං භවඞ්ගාදි. එවං මනොද්වාරජවනස්ස මූලභූතධම්මපරිජානනවසෙනෙව මූලපරිඤ්ඤා වුත්තා, ආගන්තුකතාවකාලිකතා පන පඤ්චද්වාරජවනස්සෙව අපුබ්බභාවවසෙන චෙව ඉත්තරභාවවසෙන ච වුත්තා. හෙට්ඨුපරියවසෙන භිජ්ජිත්වා පතිතෙසූති හෙට්ඨිමස්ස උපරිමස්ස ච අපරාපරං භඞ්ගප්පත්තිමාහ.

"Die Funktion der Glieder erfüllend" (aṅgakiccaṃ sādhayamānaṃ) bedeutet: die hauptsächliche Funktion der Glieder vollziehend, das heißt, indem es zum Körper des Wiedergeburts-Daseins wird. "Weder beim ersten Impulsmoment (javana)... noch beim siebten Impulsmoment geschieht es" – dies ist im Hinblick auf das Fehlen von Anhaftung usw. wie "Frau" oder "Mann" im Sinnes-Fünftor-Erkenntnisprozess (pañcadvāraviññāṇavīthi) gesagt. Denn dort entsteht aufgrund der unweisen Zuwendung (ayoniso manasikāra) der Zuwendungs- und Feststellungsbewusstseine (āvajjanavoṭṭhabbana) beim erwünschten Frauenkörper usw. bloße Gier, und beim unerwünschten bloßer Widerwillen. Am Geisttor (manodvāra) jedoch entsteht das Anhaften usw. in Bezug auf "Frau" oder "Mann"; die Wurzel dafür ist der Impuls des Fünf-Sinnentors (pañcadvārajavana) oder all das zuvor Erwähnte wie der Lebensunterstrom (bhavaṅga) usw. So wird das "Gründliche Erkennen der Wurzel" (mūlapariññā) durch das Erkennen der Phänomene erklärt, die die Wurzel des Geisttor-Impulses (manodvārajavana) bilden. Der Zustand des Gastseins (āgantukatā) und der Vergänglichkeit (tāvakālikatā) wird jedoch in Bezug auf das Fünf-Sinnentor-Impulsbewusstsein selbst aufgrund seines erstmaligen Entstehens und seiner Kürze erklärt. "Wenn sie nach dem Gesetz des Unteren und Oberen zerbrechen und herabfallen" bezieht sich auf das aufeinanderfolgende Vergehen (bhaṅgappatti) des Vorhergehenden und Nachfolgenden.

තන්ති ජවනං. තස්ස ජවනස්ස න යුත්තන්ති සම්බන්ධො. ආගන්තුකො අබ්භාගතො. උදයබ්බයපරිච්ඡින්නො තාවතකො කාලො එතෙසන්ති තාවකාලිකානි.

"Das" (taṃ) bezieht sich auf das Impulsbewusstsein (javana). "Ist für dieses Impulsbewusstsein nicht angemessen" (tassa javanassa na yuttaṃ) ist die syntaktische Verbindung. "Gast" (āgantuko) bedeutet ein neu Hinzugekommener (abbhāgato). "Von Entstehen und Vergehen begrenzt, ist ihre Dauer nur so lang" – daher sind sie "zeitweilig" (tāvakālikāni).

එතං අසම්මොහසම්පජඤ්ඤං. සමවායෙති සාමග්ගියං. තත්ථාති පඤ්චක්ඛන්ධවසෙන ආලොකනවිලොකනෙ පඤ්ඤායමානෙ තබ්බිනිමුත්තො – කො එකො ආලොකෙති, කො විලොකෙති. උපනිස්සයපච්චයොති ඉදං සුත්තන්තනයෙන පරියායතො වුත්තං. සහජාතපච්චයොති නිදස්සනමත්තමෙතං අඤ්ඤමඤ්ඤසම්පයුත්තඅත්ථිඅවිගතාදිපච්චයානම්පි ලබ්භනතො.

Dies ist die Wissensklarheit der Unverwirrtheit (asammohasampajañña). "In der Verbindung" (samavāye) bedeutet in der Gesamtheit (sāmaggiyaṃ). "Darin" (tattha) bedeutet: Wenn das Vorwärts- und Herumblicken mittels der fünf Daseinsgruppen (pañcakkhandha) erkannt wird, wer ist dann, frei davon, der Eine, der vorwärtsblickt, oder der herumblickt? "Als starke Bedingung" (upanissayapaccayo) ist im übertragenen Sinne (pariyāyato) gemäß der Lehrreden-Methode (suttantanaya) gesagt. "Als Mitgeburts-Bedingung" (sahajātapaccayo) ist bloß als ein Beispiel (nidassanamatta) angeführt, da auch andere Bedingungen wie die der gegenseitigen Abhängigkeit (aññamañña), der Assoziation (sampayutta), des Vorhandenseins (atthi) und des Nicht-Verschwindens (avigata) usw. vorliegen.

කාලෙති සමිඤ්ජිතුං යුත්තකාලෙ සමිඤ්ජන්තස්ස, තථා පසාරෙතුං යුත්තකාලෙ පසාරෙන්තස්ස. ‘‘මණිසප්පො නාම එකා සප්පජාතී’’ති වදන්ති. ලළනන්ති කම්පනං, ලීළාකරණං වා.

"Zur rechten Zeit" (kāle) bedeutet: für jemanden, der das Beugen zur dafür geeigneten Zeit ausführt, ebenso für jemanden, der das Strecken zur dafür geeigneten Zeit ausführt. "Die Juwelenschlange (maṇisappa) ist eine bestimmte Schlangenart", so sagt man. "Laḷana" bedeutet Zittern oder spielerische Bewegung (līḷākaraṇa).

උණ්හපකතිකො පරිළාහබහුලකායො. සීලස්ස විදූසනෙන අහිතාවහත්තා මිච්ඡාජීවවසෙන උප්පන්නං අසප්පායං. ‘‘චීවරම්පි අචෙතන’’න්තිආදිනා චීවරස්ස විය කායොපි අචෙතනොති කායස්ස අත්තසුඤ්ඤතාවිභාවනෙන ‘‘අබ්භන්තරෙ’’තිආදිනා වුත්තමෙවත්ථං පරිදීපෙන්තො ඉතරීතරසන්තොසස්ස කාරණං දස්සෙති. තෙනාහ ‘‘තස්මා’’තිආදි.

Von heißer Natur, mit einem Körper voller Hitze. Das Unzuträgliche, das durch falschen Lebensunterhalt entstanden ist, bringt Unheil durch die Beschädigung der Tugend. Indem er zeigt, dass ebenso wie die Robe auch der Körper geistlos (acetana) ist, durch Aussagen wie „Auch die Robe ist geistlos“ usw., und somit die Selbstlosigkeit (Leere von einem Selbst) des Körpers erklärt, verdeutlicht er ebendiese Bedeutung, die mit „im Inneren“ usw. ausgedrückt wurde, und zeigt den Grund für die Zufriedenheit mit dem, was gerade verfügbar ist (itarītarasantosa). Darum sagte er „Deshalb“ usw.

චතුපඤ්චගණ්ඨිකාහතොති ආහතචතුපඤ්චගණ්ඨිකො, චතුපඤ්චගණ්ඨිකාහි වා හතසොභො.

„Catupañcagaṇṭhikāhato“ (von vier oder fünf Knoten geschlagen oder beeinträchtigt) bedeutet: einer, der mit vier oder fünf Knoten geschlagen wurde, oder einer, dessen Schönheit durch vier oder fünf Knoten beeinträchtigt ist.

අට්ඨවිධොපි අත්ථොති අට්ඨවිධොපි පයොජනවිසෙසො. මහාසිවත්ථෙරවාදවසෙන ‘‘ඉමස්ස කායස්ස ඨිතියා’’තිආදිනා නයෙන වුත්තො දට්ඨබ්බො. ඉමස්මිං පක්ඛෙ ‘‘නෙව දවායාතිආදිනා නයෙනා’’ති පන ඉදං පටික්ඛෙපඞ්ගදස්සනමුඛෙන පාළි ආගතාති කත්වා වුත්තන්ති දට්ඨබ්බං.

„Der achtfache Nutzen“ (aṭṭhavidhopi attho) bedeutet der achtfache besondere Nutzen. Dies ist gemäß der Auffassung des Älteren Mahāsiva in der Weise zu verstehen, wie es mit „zur Erhaltung dieses Körpers“ usw. dargelegt ist. In dieser Hinsicht ist zu verstehen, dass der Ausdruck „nicht zum Vergnügen“ usw. formuliert wurde, weil der Pāli-Text dies aufzeigt, indem er die Aspekte der Zurückweisung darlegt.

පථවීසන්ධාරකජලස්ස [Pg.466] තංසන්ධාරකවායුනා විය පරිභුත්තස්ස ආහාරස්ස වායොධාතුයාව ආසයෙ අවට්ඨානන්ති ආහ – ‘‘වායොධාතුවසෙනෙව තිට්ඨතී’’ති. අතිහරතීති යාව මුඛා අභිහරති. වීතිහරතීති තතො කුච්ඡියං විමිස්සං කරොන්තො හරති. අතිහරතීති වා මුඛද්වාරං අතික්කාමෙන්තො හරති. වීතිහරතීති කුච්ඡිගතං පස්සතො හරති. පරිවත්තෙතීති අපරාපරං චාරෙති. එත්ථ ච ආහාරස්ස ධාරණපරිවත්තනසඤ්චුණ්ණනවිසොසනානි පථවීධාතුසහිතා එව වායොධාතු කරොති, න කෙවලාති තානි පථවීධාතුයා කිච්චභාවෙන වුත්තානි, සා එව ධාරණාදීනි කිච්චානි කරොන්තස්ස සාධාරණාති වුත්තානි. අල්ලත්තඤ්ච අනුපාලෙතීති යථා වායොධාතුආදීහි අඤ්ඤෙහි විසොසනං න හොති, තථා අනුපාලෙති අල්ලභාවං. තෙජොධාතූති ගහණීසඞ්ඛාතා තෙජොධාතු. සා හි අන්තොපවිට්ඨං ආහාරං පරිපාචෙති. අඤ්ජසො හොතීති ආහාරස්ස පවිසනාදීනං මග්ගො හොති. ආභුජතීති පරියෙසනවසෙන, අජ්ඣොහරණජිණ්ණාජිණ්ණතාදිපටිසංවෙදනවසෙන ච ආවජ්ජෙති, විජානාතීති අත්ථො. තංතංවිජානනස්ස පච්චයභූතොයෙව හි පයොගො ‘‘සම්මාපයොගො’’ති වුත්තො. යෙන හි පයොගෙන පරියෙසනාදි නිප්ඵජ්ජති, සො තබ්බිසයවිජානනම්පි නිප්ඵාදෙති නාම තදවිනාභාවතො. අථ වා සම්මාපයොගං සම්මාපටිපත්තිං අන්වාය ආගම්ම ආභුජති සමන්නාහරති. ආභොගපුබ්බකො හි සබ්බොපි විඤ්ඤාණබ්‍යාපාරොති තථා වුත්තං.

Wie das Wasser, welches die Erde trägt, durch den Wind gehalten wird, der jenes trägt, so ist das Verbleiben der verzehrten Nahrung im Magen allein durch das Wind-Element bedingt; daher heißt es: „Sie verbleibt allein durch die Kraft des Wind-Elements“. „Bringt herbei“ (atiharati) bedeutet: bringt bis zum Mund. „Befördert weiter“ (vītiharati) bedeutet: befördert es von dort in den Bauch, während er es vermischt. Oder „atiharati“ bedeutet: befördert es über die Mundöffnung hinaus (hinein). „Vītiharati“ bedeutet: befördert das in den Bauch Gelangte weiter. „Dreht um“ (parivatteti) bedeutet: bewegt es hin und her. Und hierbei vollbringt das Wind-Element das Halten, Umdrehen, Zerkleinern und Trocknen der Nahrung nur zusammen mit dem Erde-Element, nicht allein; daher werden sie als Funktionen des Erde-Elements bezeichnet, da dieses bei der Ausführung von Funktionen wie dem Halten usw. gemeinschaftlich wirkt. „Und bewahrt die Feuchtigkeit“ (allattañca anupāleti) bedeutet: es bewahrt den feuchten Zustand so, dass keine Austrocknung durch andere wie das Wind-Element erfolgt. „Das Feuer-Element“ (tejodhātu) ist das als Verdauungsfeuer (gahaṇī) bezeichnete Feuer-Element; dieses verdaut nämlich die aufgenommene Nahrung. „Ist der Pfad“ (añjaso hoti) bedeutet: es ist der Weg für das Eintreten usw. der Nahrung. „Erfasst“ (ābhujati) bedeutet: wendet sich zu und erkennt (vijānāti) durch die Suche, das Verschlingen und das Erfahren von Verdautem und Unverdautem. Denn die Bemühung, die die Ursache für das jeweilige Erkennen ist, wird als „rechte Anwendung“ (sammāpayogo) bezeichnet. Denn durch die Bemühung, durch die das Suchen usw. zustande kommt, wird auch das Erkennen dieses Objekts bewirkt, da es untrennbar damit verbunden ist. Oder: Aufgrund der rechten Anwendung, d.h. der rechten Praxis, erfasst und sammelt er den Geist. Denn jede Aktivität des Bewusstseins ist von Zuwendung (ābhoga) geleitet; deshalb wurde es so gesagt.

ගමනතොති භික්ඛාචාරවසෙන ගොචරගාමං උද්දිස්ස ගමනතො. පරියෙසනතොති ගොචරගාමෙ භික්ඛත්ථං ආහිණ්ඩනතො. පරිභොගතොති ආහාරස්ස පරිභුඤ්ජනතො. ආසයතොති පිත්තාදිආසයතො. ආසයති එත්ථ එකජ්ඣං පවත්තමානොපි කම්මබලවවත්ථිතො හුත්වා මරියාදවසෙන අඤ්ඤමඤ්ඤං අසඞ්කරතො සයති තිට්ඨති පවත්තතීති ආසයො, ආමාසයස්ස උපරි තිට්ඨනකො පිත්තාදිකො. මරියාදත්ථො හි අයමාකාරො. නිධෙති යථාභුත්තො ආහාරො නිචිතො හුත්වා තිට්ඨති එත්ථාති නිධානං, ආමාසයො, තතො නිධානතො. අපරිපක්කතොති ගහණීසඞ්ඛාතෙන කම්මජතෙජෙන අවිපක්කතො. පරිපක්කතොති යථාභුත්තස්ස ආහාරස්ස විපක්කභාවතො. ඵලතොති නිප්ඵත්තිතො. නිස්සන්දතොති ඉතො චිතො ච විස්සන්දනතො[Pg.467]. සම්මක්ඛනතොති සබ්බසො මක්ඛනතො. අයමෙත්ථ සඞ්ඛෙපො, විත්ථාරො පන විසුද්ධිමග්ගසංවණ්ණනාය (විසුද්ධි. මහාටී. 1.294) ගහෙතබ්බො.

„Vom Gehen her“ (gamanato) bedeutet: vom Gehen zum Almosendorf zwecks des Almosengangs. „Vom Suchen her“ (pariyesanato) bedeutet: vom Umherwandern im Almosendorf für Almosen. „Vom Genießen her“ (paribhogato) bedeutet: vom Verzehren der Nahrung. „Vom Behälter (Sitz) her“ (āsayato) bedeutet: vom Sitz der Galle usw. her. „Āsayati“ bedeutet: Obwohl sie zusammen fließen, liegen, stehen und fließen sie hier, ohne sich aufgrund der durch die Kraft des Karmas festgelegten Grenzen miteinander zu vermischen; das ist der „Behälter“ (āsayo), wie Galle usw., die oberhalb des Magens (āmāsaya) liegen. Denn dieser Buchstabe „ā-“ hat die Bedeutung einer Begrenzung. „Wo die verzehrte Nahrung angesammelt bleibt, ist der Aufbewahrungsort (nidhāna), der Magen (āmāsaya); daher: vom Aufbewahrungsort her.“ „Vom Unverdauten her“ (aparipakkato) bedeutet: unverdaut durch das karmaerzeugte Feuer-Element, das als Verdauungsfeuer (gahaṇī) bezeichnet wird. „Vom Verdauten her“ (paripakkato) bedeutet: aufgrund des Verdautseins der aufgenommenen Nahrung. „Vom Ergebnis her“ (phalato) bedeutet: von der Entstehung her. „Vom Ausfluss her“ (nissandato) bedeutet: vom Ausfließen nach hier und da. „Vom Beschmieren her“ (sammakkhanato) bedeutet: vom völligen Beschmieren. Dies ist die Zusammenfassung; die ausführliche Erklärung ist jedoch aus der Visuddhimagga-Erklärung (Visuddhi. Mahāṭī. 1.294) zu entnehmen.

සරීරතො සෙදා මුච්චන්තීති වෙගසන්ධාරණෙන උප්පන්නපරිළාහතො සරීරතො සෙදා මුච්චන්ති. අඤ්ඤෙ ච රොගා කණ්ණසූලභගන්දරාදයො. අට්ඨානෙති මනුස්සාමනුස්සපරිග්ගහෙ අයුත්තට්ඨානෙ ඛෙත්තදෙවායතනාදිකෙ. කුද්ධා හි මනුස්සා අමනුස්සාපි වා ජීවිතක්ඛයං පාපෙන්ති. විස්සට්ඨත්තා නෙව තස්ස භික්ඛුනො අත්තනො, කස්සචි අනිස්සජ්ජිතත්තා ජිගුච්ඡනීයත්තා ච න පරස්ස, උදකතුම්බතොති වෙළුනාළිආදිඋදකභාජනතො. තන්ති ඡඩ්ඩිතඋදකං.

„Schweiß bricht aus dem Körper aus“ (sarīrato sedā muccanti) bedeutet: Durch das durch das Unterdrücken des natürlichen Drangs entstandene Fieber tritt Schweiß aus dem Körper aus. Und andere Krankheiten wie Ohrenschmerzen, Fisteln usw. entstehen. „An einem ungeeigneten Ort“ (aṭṭhāne) bedeutet: an einem von Menschen oder Nicht-Menschen besetzten, unpassenden Ort wie Feldern, Tempelstätten usw. Denn zornige Menschen oder Nicht-Menschen bringen einen um das Leben. Weil es weggeworfen wurde, gehört es weder dem Mönch selbst, noch gehört es jemand anderem, da es niemandem überlassen wurde und abscheulich ist. „Aus dem Wassergefäß“ (udakatumbato) bedeutet: aus einem Wasserbehälter wie einer Bambusröhre usw. „Das“ bezieht sich auf das weggeworfene Wasser.

එත්ථ ච එකො ඉරියාපථො ද්වීසු ඨානෙසු ආගතො, සො පුබ්බෙ අභික්කමපටික්කමගහණෙන. ‘‘ගමනෙපි පුරතො පච්ඡතො ච කායස්ස අභිහරණං වුත්තන්ති ඉධ ගමනමෙව ගහිත’’න්ති අපරෙ. යස්මා ඉධ සම්පජඤ්ඤකථායං අසම්මොහසම්පජඤ්ඤමෙව ධුරං, තස්මා අන්තරන්තරෙ ඉරියාපථෙ පවත්තානං රූපාරූපධම්මානං තත්ථ තත්ථෙව නිරොධදස්සනවසෙන සම්පජානකාරිතා ගහිතාති. මජ්ඣිමභාණකා පන එවං වදන්ති – එකො හි භික්ඛු ගච්ඡන්තො අඤ්ඤං චින්තෙන්තො, අඤ්ඤං විතක්කෙන්තො ගච්ඡති, එකො කම්මට්ඨානං අවිස්සජ්ජෙත්වාව ගච්ඡති, තථා එකො තිට්ඨන්තො, නිසීදන්තො, සයන්තො අඤ්ඤං චින්තෙන්තො, අඤ්ඤං විතක්කෙන්තො සයති, එකො කම්මට්ඨානං අවිස්සජ්ජෙත්වාව සයති. එත්තකෙන පන න පාකටං හොතීති චඞ්කමනෙන දීපෙන්ති. යො භික්ඛු චඞ්කමනං ඔතරිත්වා චඞ්කමනකොටියං ඨිතො පරිග්ගණ්හාති – ‘‘පාචීනචඞ්කමනකොටියං පවත්තා රූපාරූපධම්මා පච්ඡිමචඞ්කමනකොටිං අප්පත්වා එත්ථෙව නිරුද්ධා, පච්ඡිමචඞ්කමනකොටියං පවත්තාපි පාචීනචඞ්කමනකොටිං අප්පත්වා එත්ථෙව නිරුද්ධා, චඞ්කමනමජ්ඣෙ පවත්තා උභො කොටියො අප්පත්වා එත්ථෙව නිරුද්ධා, චඞ්කමනෙ පවත්තා රූපාරූපධම්මා ඨානං අප්පත්වා එත්ථෙව නිරුද්ධා, ඨානෙ පවත්තා නිසජ්ජං අප්පත්වා එත්ථෙව නිරුද්ධා, නිසජ්ජාය පවත්තා සයනං අප්පත්වා එත්ථෙව නිරුද්ධා’’ති, එවං පරිග්ගණ්හන්තො පරිග්ගණ්හන්තො එව චිත්තං භවඞ්ගං ඔතාරෙති, උට්ඨහන්තො පන කම්මට්ඨානං ගහෙත්වාව උට්ඨහති. අයං භික්ඛු ගතාදීසු සම්පජානකාරී නාම හොතීති.

Und hierbei kommt eine Körperhaltung an zwei Stellen vor; diese wurde zuvor durch das Erfassen von Vorwärts- und Rückwärtsgehen behandelt. „Da auch beim Gehen das Vorwärts- und Rückwärtsbewegen des Körpers beschrieben wird, ist hier nur das Gehen selbst genommen worden“, sagen andere. Da hier in der Abhandlung über die Wissensklarheit (sampajaññakathā) die Wissensklarheit der Unverwirrtheit (asammohasampajañña) das Entscheidende ist, wird das Handeln mit Wissensklarheit durch das Betrachten des Erlöschens der körperlichen und geistigen Phänomene (rūpārūpadhamma) genau dort, wo sie in den jeweiligen Zwischenhaltungen auftreten, erfasst. Die Rezitatoren der Mittleren Sammlung (Majjhimabhāṇakā) jedoch sagen Folgendes: Ein Mönch geht, während er an anderes denkt und über anderes nachsinnt; ein anderer geht, ohne das Meditationsobjekt (kammaṭṭhāna) loszulassen. Ebenso liegt einer beim Stehen, Sitzen oder Liegen da, während er an anderes denkt und über anderes nachsinnt; ein anderer liegt da, ohne das Meditationsobjekt loszulassen. Da dies allein jedoch nicht deutlich genug ist, veranschaulichen sie es anhand des Gehmeditationspfades (caṅkamana). Ein Mönch, der auf den Gehpfad hinabsteigt und am Ende des Pfades steht, erfasst Folgendes: „Die am östlichen Ende des Gehpfades entstandenen körperlichen und geistigen Phänomene sind genau hier erloschen, ohne das westliche Ende des Gehpfades zu erreichen; die am westlichen Ende des Gehpfades entstandenen sind genau hier erloschen, ohne das östliche Ende des Gehpfades zu erreichen; die in der Mitte des Gehpfades entstandenen sind genau hier erloschen, ohne eines der beiden Enden zu erreichen; die beim Gehen entstandenen körperlichen und geistigen Phänomene sind genau hier erloschen, ohne den Zustand des Stehens zu erreichen; die im Stehen entstandenen sind erloschen, ohne das Sitzen zu erreichen; die im Sitzen entstandenen sind erloschen, ohne das Liegen zu erreichen.“ Während er dies fortlaufend erfasst, lässt er den Geist in das Lebensunterbewusstsein (bhavaṅga) sinken; beim Aufstehen jedoch steht er auf, indem er das Meditationsobjekt fest ergreift. Dieser Mönch wird als einer bezeichnet, der beim Gehen usw. mit Wissensklarheit handelt.

එවම්පි [Pg.468] සුත්තෙ කම්මට්ඨානං අවිභූතං හොති, කම්මට්ඨානං අවිභූතං න කාතබ්බං, තස්මා සො භික්ඛු යාව සක්කොති, තාව චඞ්කමිත්වා ඨත්වා නිසීදිත්වා සයමානො එවං පරිග්ගහෙත්වා සයති – ‘‘කායො අචෙතනො මඤ්චො අචෙතනො, කායො න ජානාති ‘අහං මඤ්චෙ සයිතො’ති, මඤ්චොපි න ජානාති ‘මයි කායො සයිතො’ති, අචෙතනො කායො අචෙතනෙ මඤ්චෙ සයිතො’’ති, එවං පරිග්ගණ්හන්තො එව චිත්තං භවඞ්ගං ඔතාරෙති, පබුජ්ඣන්තො කම්මට්ඨානං ගහෙත්වාව පබුජ්ඣතීති අයං සුත්තෙ සම්පජානකාරී නාම හොති. කායිකාදිකිරියානිබ්බත්තනෙන තම්මයත්තා ආවජ්ජනකිරියානිබ්බත්තකත්තා ආවජ්ජනකිරියාසමුට්ඨිතත්තා ච ජවනං, සබ්බම්පි වා ඡද්වාරප්පවත්තං කිරියාමයපවත්තං නාම, තස්මිං සති ජාගරිතං නාම හොතීති පරිග්ගණ්හන්තො ජාගරිතෙ සම්පජානකාරී නාම. අපිච රත්තින්දිවං ඡ කොට්ඨාසෙ කත්වා පඤ්ච කොට්ඨාසෙ ජග්ගන්තොපි ජාගරිතෙ සම්පජානකාරී නාම හොතීති.

Auch so ist im Schlaf das Meditationsobjekt undeutlich; das Meditationsobjekt darf nicht undeutlich gelassen werden. Daher geht, steht und sitzt jener Mönch, so lange er kann, und wenn er sich hinlegt, erfasst er es so und schläft ein: „Der Körper ist empfindungslos, das Bett ist empfindungslos; der Körper weiß nicht: ‚Ich liege auf dem Bett‘, und auch das Bett weiß nicht: ‚Auf mir liegt der Körper‘; der empfindungslose Körper liegt auf dem empfindungslosen Bett.“ Indem er dies so erfasst, lässt er den Geist in den Lebensstrom (bhavaṅga) absinken, und beim Erwachen erwacht er, indem er das Meditationsobjekt genau ergreift – dies nennt man „klar bewusst handelnd beim Schlafen“ in der Lehrrede. Durch das Hervorbringen der körperlichen und anderen Funktionen, durch das Aufgehen darin, durch das Hervorbringen der Funktion des Zuwendens (āvajjana) und durch das vom Zuwenden hervorgerufene Impulsmoment (javana) – oder aber durch den gesamten an den sechs Sinnenpforten ablaufenden, auf Funktion beruhenden Prozess –, wenn dieser vorhanden ist, gibt es das sogenannte Wachen; wer dies so erfasst, wird „klar bewusst handelnd beim Wachen“ genannt. Zudem wird auch einer, der Tag und Nacht in sechs Teile teilt und fünf Teile davon wacht, als „klar bewusst handelnd beim Wachen“ bezeichnet.

විමුත්තායතනසීසෙ ඨත්වා ධම්මං දෙසෙන්තොපි බාත්තිංසතිරච්ඡානකථං පහාය දසකථාවත්ථුනිස්සිතසප්පායකථං කථෙන්තොපි භාසිතෙ සම්පජානකාරී නාම හොති. අට්ඨතිංසාය ආරම්මණෙසු චිත්තරුචියං ආරම්මණං මනසිකාරං පවත්තෙන්තොපි දුතියජ්ඣානං සමාපන්නොපි තුණ්හීභාවෙ සම්පජානකාරී නාම. දුතියඤ්හි ඣානං වචීසඞ්ඛාරප්පහානතො විසෙසතො තුණ්හීභාවො නාමාති. ඔට්ඨෙ චාතිආදීසු ච-සද්දෙන කණ්ඨසීසනාභිආදීනං සඞ්ගහො දට්ඨබ්බො. තදනුරූපං පයොගන්ති තස්ස උප්පත්තියා අනුච්ඡවිකං චිත්තස්ස පවත්තිආකාරසඤ්ඤිතං පයොගං, යතො සබ්බෙ විචාරාදයො නිප්ඵජ්ජන්ති. උපාදාරූපපවත්තියාති විඤ්ඤත්තිවිකාරසහිතසද්දායතනුප්පත්තියා. එවන්ති වුත්තප්පකාරෙන. සත්තසුපි ඨානෙසු අසම්මුය්හනවසෙන ‘‘මිස්සක’’න්ති වුත්තං. මග්ගසම්මාසතියාපි කායානුපස්සනාදිඅනුරූපත්තා සම්පජඤ්ඤානුරූපපුබ්බභාගං සත්තට්ඨානියස්ස එකන්තලොකියත්තා.

Auch wenn er auf der Stufe der Befreiungsbereiche (vimuttāyatana) stehend die Lehre verkündet, oder wenn er die zweiunddreißig Arten von unheilsamem Gerede meidet und das förderliche Gespräch führt, das auf den zehn Grundlagen des Sprechens (dasakathāvatthu) beruht, wird er als „klar bewusst handelnd beim Sprechen“ bezeichnet. Auch wenn er seine Aufmerksamkeit auf ein dem Geist genehmes Meditationsobjekt unter den achtunddreißig Objekten richtet oder das zweite Jhāna erlangt hat, wird er als „klar bewusst handelnd beim Schweigen“ bezeichnet. Denn das zweite Jhāna wird wegen des Aufgebens der sprachlichen Gestaltungen (vacīsaṅkhāra) im Besonderen als „Schweigen“ bezeichnet. Mit dem Wort „und“ in „Lippen und so weiter“ ist der Einschluss von Kehle, Kopf, Nabel usw. zu verstehen. „Die entsprechende Bemühung“ (tadanurūpaṃ payogaṃ) bedeutet die für dessen Entstehung angemessene, als Weise des Geisteszustands bezeichnete Bemühung, aus der alle Erwägungen (vicāra) usw. hervorgehen. „Durch das Entstehen von abgeleiteter Materie“ (upādārūpapavattiyā) bedeutet durch das Entstehen des Tonelements zusammen mit der Veränderung der körperlichen/sprachlichen Geste (viññatti). „So“ bedeutet in der beschriebenen Weise. An allen sieben Stellen wird es wegen der Nicht-Verwirrung als „gemischt“ (missaka) bezeichnet. Weil auch die rechte Achtsamkeit des Pfades (maggasammāsati) der Betrachtung des Körpers usw. entspricht, ist der der klaren Wissenskraft entsprechende vorbereitende Teil für die sieben Bereiche ausschließlich weltlich.

සතිසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung der Sati-Sutta ist beendet.

3. භික්ඛුසුත්තවණ්ණනා

3. Erklärung der Bhikkhu-Sutta

369. යස්මා සො භික්ඛු ‘‘දෙසෙතු මෙ, භන්තෙ, භගවා සංඛිත්තෙන ධම්ම’’න්ති සංඛිත්තෙන ධම්මදෙසනං යාචි, තස්ස සංඛිත්තරුචිභාවතො, තස්මා සංඛිත්තෙනෙව [Pg.469] ධම්මං දෙසෙතුකාමො භගවා ‘‘තස්මාතිහා’’තිආදිමාහාති වුත්තං – ‘‘යස්මා සංඛිත්තෙන දෙසනං යාචසි, තස්මා’’ති. කම්මස්සකතාදිට්ඨිකස්සෙව ලොකියලොකුත්තරගුණවිසෙසා ඉජ්ඣන්ති, න දිට්ඨිවිපන්නස්ස, තස්මා වුත්තං ‘‘දිට්ඨීති කම්මස්සකතාදිට්ඨී’’ති.

369. Da jener Mönch mit den Worten: „Möge mir der Erhabene, Herr, die Lehre in Kürze verkünden“, eine kurze Lehrverkündigung erbat, weil er eine Vorliebe für Kürze hatte, wollte der Erhabene ihm die Lehre in aller Kürze verkünden und sprach daher die Worte „Darum also“ usw. Es wurde gesagt: „Weil du um eine kurze Verkündigung bittest, darum...“. Nur für jemanden, der die Ansicht vom Eigenbesitz der Taten (kammassakatādiṭṭhi) besitzt, gelingen die besonderen weltlichen und überweltlichen Qualitäten, nicht aber für jemanden, dessen Ansicht fehlerhaft ist; daher wurde gesagt: „„Ansicht“ bedeutet die Ansicht vom Eigenbesitz der Taten“.

4. සාලසුත්තවණ්ණනා

4. Erklärung der Sāla-Sutta

370. යථානුසිට්ඨං පටිපජ්ජමානෙ අපායදුක්ඛෙ අපාතනවසෙන ධාරණට්ඨෙන ධම්මො, සාසනබ්‍රහ්මචරියං, තදෙව තදඞ්ගාදිවසෙන කිලෙසානං විනයනට්ඨෙන විනයොති ආහ – ‘‘ධම්මොති වා…පෙ… නාම’’න්ති. පටිපක්ඛධම්මෙහි අනභිභූතතාය එකො උදෙතීති එකොදීති ලද්ධනාමො සමාධි භූතො ජාතො එතෙසන්ති එකොදිභූතා. එත්ථ ච එකොදිභූතාති එතෙන උපචාරජ්ඣානාවහො පුබ්බභාගිකො සමාධි වුත්තො. සමාහිතාති එතෙන උපචාරප්පනාසමාධි. එකග්ගචිත්තාති එතෙන සුභාවිතො වසිප්පත්තො අප්පනාසමාධි වුත්තොති වෙදිතබ්බො. නවකභික්ඛූහි භාවිතසතිපට්ඨානා පුබ්බභාගා. තෙ හි යථාභූතඤාණාය භාවිතා. යථාභූතඤාණන්ති හි සොතාපත්තිමග්ගඤාණං ඉධාධිප්පෙතං. ඛීණාසවෙහි භාවිතසතිපට්ඨානාපි පුබ්බභාගා. තෙසඤ්හි කතකරණීයානං දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරාය සතිපට්ඨානභාවනා, සෙක්ඛානං පන සතිපට්ඨානභාවනා පරිඤ්ඤත්ථාය පවත්තා ලොකියා, පරිජානනවසෙන පවත්තා ලොකුත්තරාති ‘‘මිස්සකා’’ති වුත්තං.

370. Wenn man der Unterweisung entsprechend praktiziert, ist es „Dhamma“ im Sinne des Tragens (dhāraṇa), da er davor bewahrt, in das Leiden der niederen Welten zu fallen; es ist das heilige Leben der Lehre (sāsanabrahmacariya); eben dieses ist „Vinaya“ (Disziplin) im Sinne der Beseitigung der Befleckungen durch die entsprechenden Faktoren usw. – daher sagte er: „„Dhamma“ oder ... usw. genannt“. Da sie von den gegnerischen Geisteszuständen unbezwungen als Eines emporsteigen, wird die Konzentration, die den Namen „ekodī“ (auf eines gerichtet) erhalten hat, für diese Wirklichkeit; so sind sie „einmütig“ (ekodibhūtā). Und hierbei ist mit „ekodibhūtā“ die vorbereitende Konzentration gemeint, die zur Nah-Konzentration (upacārajjhāna) führt. Mit „samāhitā“ (konzentriert) ist die Nah- und Vollkonzentration (upacāra-appanā-samādhi) gemeint. Mit „ekaggacittā“ (mit geeintem Geist) ist die wohlentfaltete, zur Meisterschaft gelangte Vollkonzentration (appanāsamādhi) zu verstehen. Die von den neuen Mönchen entfalteten Grundlagen der Achtsamkeit (satipaṭṭhāna) sind der vorbereitende Teil. Sie wurden nämlich für das Wissen um die Dinge, wie sie wirklich sind (yathābhūtañāṇa), entfaltet. Unter „Wissen um die Dinge, wie sie wirklich sind“ ist hier das Pfadwissen des Stromeintritts (sotāpattimaggañāṇa) gemeint. Auch die von den Triebversiegten (khīṇāsava) entfalteten Grundlagen der Achtsamkeit sind ein vorbereitender Teil. Für jene nämlich, die getan haben, was zu tun war, dient die Entfaltung der Grundlagen der Achtsamkeit dem Verweilen im Glück im gegenwärtigen Leben (diṭṭhadhammasukhavihāra); für die Übenden (sekha) hingegen ist die Entfaltung der Grundlagen der Achtsamkeit weltlich, sofern sie zum Zweck des Durchschauens (pariññattha) verläuft, und überweltlich, sofern sie in Form des Durchschauens verläuft; daher wurde es als „gemischt“ (missaka) bezeichnet.

5. අකුසලරාසිසුත්තවණ්ණනා

5. Erklärung der Akusalarāsi-Sutta

371. පඤ්චමෙ කෙවලොති කුසලධම්මෙහි අසම්මිස්සො, තතො එව සකලො සුක්කපක්ඛො අනවජ්ජට්ඨො. සෙසං වුත්තනයමෙව.

371. Im fünften [Sutta bedeutet] „gänzlich“ (kevala) ungemischt mit heilsamen Geisteszuständen, und eben deshalb die gesamte lichte Seite im Sinne der Tadelosigkeit. Das Übrige ist genau wie bereits erklärt.

6. සකුණග්ඝිසුත්තවණ්ණනා

6. Erklärung der Sakuṇagghi-Sutta

372. පාකතිකසකුණකුලෙසු බලවභාවතො තෙසං හනනතො සකුණග්ඝි. සෙනොති වුත්තං ‘‘සෙනස්සෙතං අධිවචන’’න්ති, සෙනවිසෙසො පන සො වෙදිතබ්බො. ආමිසත්ථාය පත්තත්තා ‘‘ලොභසාහසෙන පත්තා’’ති වුත්තං, ලොභනිමිත්තෙන සාහසාකාරෙන පත්තාති අත්ථො. නඞ්ගලෙන කට්ඨං කසිතං නඞ්ගලකට්ඨං, තං කරීයති එත්ථාති නඞ්ගලකට්ඨකරණන්ති [Pg.470] ආහ – ‘‘අධුනා කට්ඨං ඛෙත්තට්ඨාන’’න්ති. ලෙඩ්ඩුයො තිට්ඨන්ති එත්ථාති ලෙඩ්ඩුට්ඨානං, ලෙඩ්ඩුනිමිත්තං කසිතට්ඨානං. වජ්ජතීති වදං, වචනං. කුච්ඡිතං වදං අවදං. ගරහනෙ හි අයං අ-කාරො යථා – ‘‘අපුත්තො අභරියා’’ති. අවදං මානෙතීති අවදමානා, අත්තනො බලමදෙන ලාපං අතිමඤ්ඤිත්වා වදන්තීති අත්ථො. තෙනෙවාහ ‘‘ගච්ඡ ඛො, ත්වං ලාප, තත්‍රපි මෙ ගන්ත්වා න මොක්ඛසී’’ති. යං පන අට්ඨකථායං වුත්තං ‘‘අත්තනො බලස්ස සුට්ඨු වණ්ණං වදමානා’’ති, තත්ථ අත්තතො ආපන්නං ගහෙත්වා වුත්තං. ‘‘වදමානො’’ති වා පාඨො, සාරම්භවසෙන අව්හායන්තොති අත්ථො. තෙනාහ ‘‘එහි ඛො දානි සකුණග්ඝී’’ති. සුට්ඨු ඨපෙත්වාති ජියාමුත්තසරස්ස විය සීඝපාතයොග්‍යතාකරණෙන උභො පක්ඛෙ සම්මා ඨපෙත්වා. අයන්ති සකුණග්ඝි. ඤත්වාති යථාභූතදස්සනෙන අත්තනො ඤාණෙන ජානිත්වා. ඵාලීයිත්ථාති ඵාලච්ඡෙදතිඛිණසිඛරෙ සුක්ඛලෙඩ්ඩුස්මිං භිජ්ජිත්ථ.

372. Wegen seiner Stärke unter den gewöhnlichen Vögeln und weil er sie tötet, heißt er Sakuṇagghi (Falke). Es heißt „Seno“ – „dies ist eine Bezeichnung für einen Falken“ –, doch er ist als eine besondere Art von Falke zu verstehen. Weil sie wegen der Beute herabgestürzt ist, heißt es „mit gieriger Kühnheit herabgestürzt“ (lobhasāhasena pattā); das bedeutet: herabgestürzt in kühner Weise aufgrund von Gier. Ein mit dem Pflug bearbeitetes (kasita) Holz (kaṭṭha) ist „Pflugholz“ (naṅgalakaṭṭha); der Ort, an dem dies getan wird, ist das „Pflügen des Holzlandes“, daher heißt es: „ein kürzlich gepflügtes Feld“. Der Ort, an dem Erdschollen (leḍḍu) liegen, ist das „Schollenfeld“ (leḍḍuṭṭhāna), das durch Schollen gekennzeichnete gepflügte Land. „Was gesagt wird“ ist die Rede (vada). Eine schlechte Rede ist eine Nicht-Rede (avada). Denn dieses „a-“ steht für Tadel, wie in „kinderlos“ (aputto), „frauenlos“ (abhariyā). „Sie schätzt die Nicht-Rede“ bedeutet „avadamānā“; das bedeutet: Sie spricht, indem sie die Wachtel (lāpa) im Rausch ihrer eigenen Kraft verachtet. Daher sagte sie: „Geh nur, du Wachtel, selbst dorthin gehend wirst du mir nicht entkommen.“ Was jedoch im Kommentar gesagt wird: „Das Lob der eigenen Stärke verkündend“, das bezieht sich auf das, was sie selbst betrifft. Es gibt auch die Lesart „vadamāno“, was bedeutet: in herausfordernder Weise herbeirufend. Daher sagte sie: „Komm nun, Falke!“ „Wohl angelegt“ (suṭṭhu ṭhapetvā) bedeutet: beide Flügel richtig anlegend, um die Fähigkeit zu schnellem Sturzflug wie ein von der Sehne gelöster Pfeil zu erlangen. „Dieser“ bezieht sich auf den Falken. „Erkennend“ bedeutet: mit dem eigenen Wissen durch das Sehen der Dinge, wie sie wirklich sind, erkennend. „Er zerschellte“ (phālīyittha) bedeutet: Er zerbrach an einer trockenen Erdscholle mit einer durch die Pflugschar scharf geschnittenen Kante.

7. මක්කටසුත්තවණ්ණනා

7. Erklärung der Makkaṭa-Sutta

373. සඤ්චාරොති සඤ්චරණං. ලෙපන්ති සිලෙසසදිසං ආලෙපනං. කාජසික්කා වියාති කාජදණ්ඩකෙ ඔලග්ගෙතබ්බා සික්කා විය. අපිච චතස්සො රජ්ජුයො උපරි බන්ධනට්ඨානඤ්චාති පඤ්චට්ඨානං. ඔඩ්ඩිතොති ඔලම්බිතො. ථුනන්තොති නිත්ථුනන්තො.

373. „Umherstreifen“ (sañcāra) bedeutet das Wandern. „Leim“ (lepa) ist eine pechartige klebrige Substanz. „Wie eine Tragschlinge“ (kājasikkā viya) bedeutet wie eine Schlinge, die an einer Tragstange aufzuhängen ist. Zudem sind es mit den vier Seilen und der oberen Befestigungsstelle pfünf Stellen (pañcaṭṭhāna). „Aufgehängt“ (oḍḍito) bedeutet herabhängend. „Klagend“ (thunanto) bedeutet wehklagend.

8. සූදසුත්තවණ්ණනා

8. Erklärung der Sūda-Sutta

374. ආහාරසම්පාදනෙන තංතංආහාරවත්ථුගතෙ සූදෙති පග්ඝරෙතීති සූදො, භත්තකාරකො. දහරෙහි මනාපතරං අච්චෙතබ්බතො අතික්කමිතබ්බතො අච්චයා, භොජනෙ රසවිසෙසා, තස්මා නානච්චයෙහීති නානප්පකාරරසවිසෙසෙහීති අත්ථො. තෙන වුත්තං ‘‘නානච්චයෙහී’’තිආදි. අග්ගීයති අසඞ්කරතො විභජීයතීති අග්ගො, අම්බිලමෙව අග්ගො අම්බිලග්ගොති ආහ – ‘‘අම්බිලග්ගෙහීති අම්බිලකොට්ඨාසෙහී’’ති. දාතුං අභිහරිතබ්බතාය අභිහාරා, දෙය්‍යධම්මා. තෙනාහ – ‘‘අභිහටානං දායාන’’න්ති. ඉදං මෙ කම්මට්ඨානං අනුලොමංවාති ඉදං මම කම්මට්ඨානං එවං පවත්තමානං අනුලොමාවසානමෙව හුත්වා තිට්ඨති. එවං පුන පවත්තමානං [Pg.471] උස්සක්කිත්වා විසෙසනිබ්බත්තනත්ථමෙව හොතීති එවං නිමිත්තං ගහෙතුං න සක්කොති බාලො අබ්‍යත්තො, පණ්ඩිතො පන සක්කොති. අත්තනො චිත්තස්සාති අත්තනො භාවනාචිත්තස්ස. පුබ්බභාගවිපස්සනා සතිපට්ඨානාව කථිතා ‘‘සකස්ස චිත්තස්ස නිමිත්තං උග්ගණ්හාතී’’ති වුත්තත්තා.

374. Weil er durch die Bereitung von Speisen das, was in den jeweiligen Speiseobjekten enthalten ist, herauspresst oder herausträufeln lässt, wird er Koch genannt, ein Reiszubereiter. Weil sie von den Jungen noch begehrenswerter übertroffen, das heißt übertroffen werden müssen, heißen sie Übertreffungen; dies sind besondere Geschmacksrichtungen beim Essen. Daher bedeutet „mit verschiedenen Übertreffungen“ „mit verschiedenen Arten von besonderen Geschmacksrichtungen“. Deshalb wurde gesagt: „mit verschiedenen Übertreffungen“ und so weiter. Was ohne Vermischung erfasst, das heißt unterschieden wird, ist das Höchste. Das Saure selbst ist das Höchste, daher sagt man „saures Höchstes“ – „mit sauren Spitzen“ bedeutet „mit sauren Anteilen“. Weil sie herbeigebracht werden müssen, um gegeben zu werden, sind sie Gaben, das heißt spendenwürdige Dinge. Deshalb sagte er: „der dargebrachten Gaben“. „Dies mein Meditationsobjekt ist angemessen“ bedeutet: „Mein Meditationsobjekt, das sich so entfaltet, bleibt schließlich genau im Angemessenen verankert“. Dass es sich, wenn es sich so erneut entfaltet, emporhebt und nur zur Erzeugung von etwas Besonderem dient – auf diese Weise kann der törichte, unerfahrene Mensch das Zeichen nicht erfassen; der Weise jedoch kann es. „Seines eigenen Geistes“ bedeutet „seines eigenen Meditationsgeistes“. Die vorbereitende Phase der Einsicht wird als die Grundlagen der Achtsamkeit bezeichnet, weil gesagt wurde: „er ergreift das Zeichen seines eigenen Geistes“.

9. ගිලානසුත්තවණ්ණනා

9. Die Erklärung der Gilāna-Sutta (Die Lehrrede über den Kranken)

375. පාදගාමොති නගරස්ස පදසදිසො මහන්තගාමො. තෙනෙවාහ ‘‘වෙසාලියං විහරති වෙළුවගාමකෙ’’ති. අහිතනිසෙධන-හිතනියොජන-බ්‍යසනපරිච්චජන-ලක්ඛණො මිත්තභාවො යෙසු අත්ථි, තෙ මිත්තා. යෙ පන දිට්ඨමත්තසහායා, තෙ සන්දිට්ඨා. යෙ සවිසෙසං භත්තිමන්තො, තෙ සම්භත්තාති දස්සෙන්තො ‘‘මිත්තාති මිත්තාවා’’තිආදිමාහ. අස්සාති භගවතො. පඤ්චමියං අට්ඨමියං චාතුද්දසියං පඤ්චදසියන්ති එකෙකස්මිං පක්ඛෙ චත්තාරො වාරෙ කත්වා මාසස්ස අට්ඨවාරෙ.

375. „Ein Außenposten-Dorf“ (pādagāma) ist ein großes Dorf, das wie ein Fuß einer Stadt ist. Deshalb sagte er: „Er weilte in Vesālī im Dorf Veḷuva.“ Diejenigen, bei denen Freundschaft besteht, die durch das Abwenden von Unheil, das Hinlenken zum Wohl und das Teilen von Unglück gekennzeichnet ist, sind Freunde. Diejenigen hingegen, die Gefährten bloß vom Sehen her sind, sind Bekannte. Diejenigen, die eine besondere Ergebenheit besitzen, sind Vertraute – um dies zu zeigen, sagte er: „Freunde sind entweder Freunde...“ und so weiter. „Sein“ bedeutet: des Erhabenen. „Am fünften, am achten, am vierzehnten und am fünfzehnten Tag“ bedeutet: viermal in jedem Halbmodat, also achtmal im Monat.

වෙදනානං බලවභාවෙන ඛරො ඵරුසො කක්ඛළො. ආබාධොති පුබ්බකම්මහෙතුතාය කම්මසමුට්ඨානො ආබාධො සඞ්ඛාරදුක්ඛතාසඞ්ඛාතො සබ්බකාලිකත්තා සරීරස්ස සභාගරොගො නාම. නායමීදිසො ආබාධො, අයං පන බහලතරබ්‍යාධිතාය ‘‘විසභාගරොගො’’ති වුත්තො. අන්ත-සද්දො සමීපපවත්තොති ආහ – ‘‘මරණන්තං මරණසන්තික’’න්ති. වෙදනා…පෙ… අකරොන්තො උක්කංසගතභාවිතකායාදිතාය. අපීළියමානොති අපීළියමානො විය. ඔවාදමෙව භික්ඛුසඞ්ඝස්ස අපලොකනන්ති ආහ – ‘‘ඔවාදානුසාසනිං අදත්වාති වුත්තං හොතී’’ති. පුබ්බභාගවීරියං නාම ඵලසමාපත්තියා පරිකම්මභූතවිපස්සනාවීරියං. ජීවිතම්පි ජීවිතසඞ්ඛාරො පතිතුං අදත්වා අත්තභාවස්ස අභිසඞ්ඛරණතො.

Wegen der Stärke der Empfindungen ist er „scharf, rauh und hart“. „Krankheit“ (ābādha) ist eine Krankheit, die aufgrund früherer Taten karmisch bedingt ist, bezeichnet als das Leiden der Gestaltungen, und wird wegen ihrer Allzeitigkeit als die „naturgemäße Krankheit“ des Körpers bezeichnet. Eine solche Krankheit ist dies nicht, vielmehr wird diese wegen ihrer schwerwiegenderen Erkrankung als „unnaturgemäße Krankheit“ bezeichnet. Das Wort „Ende“ wird im Sinne von Nähe verwendet, daher heißt es: „mit dem Tod als Ende“ bedeutet „nahe dem Tode“. „Empfindungen ... [erleidend]“ ... ohne Schmerz zu erzeugen, aufgrund des Zustands eines im höchsten Maße entfalteten Körpers usw. „Unbedrängt“ bedeutet „wie unbedrängt“. „Das Verabschieden von der Bhikkhu-Gemeinde ist eben die Unterweisung“, daher sagte er: „Es bedeutet: ohne eine Unterweisung und Ermahnung gegeben zu haben“. „Vorbereitende Energie“ ist die Energie der Einsicht, die als Vorbereitung für das Erreichen der Frucht dient. „Selbst das Leben“, weil er den Lebensprozess nicht verfallen lässt, sondern die Daseinsform aufrechterhält.

‘‘එත්තකං කාලං අතික්කමිත්වා වුට්ඨහිස්සාමී’’ති ඛණපරිච්ඡෙදවතී සමාපත්ති ඛණිකසමාපත්ති. නිග්ගුම්බං නිජ්ජටං කත්වාති රූපසත්තකාරූපසත්තකවසෙන පවත්තියමානං විපස්සනාභාවනං සබ්බසො ඛිලවිරහෙන නිග්ගුම්බං, අබ්‍යාකුලතාය නිජ්ජටං කත්වා. මහාවිපස්සනාවසෙනාති පච්චෙකං සවිසෙසං විත්ථාරිතානං අට්ඨාරසාදීනං මහාවිපස්සනානං වසෙන විපස්සිත්වා සමාපන්නා යා සමාපත්ති, සා සුට්ඨු වික්ඛම්භෙති වෙදනං මහාබලවතාය පුබ්බාරම්මණස්ස, මහානුභාවතාය තථාපවත්තිතවිපස්සනාවීරියස්ස. යථා [Pg.472] නාමාතිආදිනා තස්ස නිදස්සනං දස්සෙති. වෙදනාති දුක්ඛවෙදනා. චුද්දසහාකාරෙහීති තස්සෙව සත්තකද්වයස්ස වසෙන වදති. සන්නෙත්වාති අන්තරන්තරා සමාපන්නජ්ඣානසමාපත්තිසම්භූතෙන විපස්සනාපීතිසිනෙහෙන තෙමෙත්වා. සමාපත්තීති ඵලසමාපත්ති.

„Nachdem ich diese Zeit überschritten habe, werde ich heraustreten“ – diese Sammlung mit zeitlicher Begrenzung ist die „augenblickliche Sammlung“. „Indem er es frei von Gestrüpp und Verwicklung machte“ bedeutet, dass er die Einsichtsmeditation, die mittels der siebenfachen materiellen und siebenfachen immateriellen Betrachtung durchgeführt wird, durch das gänzliche Freisein von Hemmnissen „frei von Gestrüpp“ und durch die Unverworrenheit „frei von Verwicklung“ gemacht hat. „Durch die Große Einsicht“ bedeutet: Jene Sammlung, die erreicht wird, nachdem man mittels der im Einzelnen speziell dargelegten achtzehn großen Einsichten Einsicht geübt hat, unterdrückt die schmerzhafte Empfindung völlig, und zwar wegen der großen Kraft des ursprünglichen Objekts und wegen der großen Macht der so entfalteten Einsichtsenergie. Mit den Worten „Gleichwie“ usw. zeigt er ein Beispiel dafür. „Empfindung“ bedeutet leidvolle Empfindung. „Auf vierzehnfache Weise“ sagt er in Bezug auf eben diese beiden Siebenergruppen. „Durchfeuchtet“ bedeutet, dass er sie mit dem Öl der Einsichtsverzückung benetzte, die aus der zwischendurch erreichten vertieften Sammlung entstanden ist. „Sammlung“ bedeutet die Fruchtsammlung.

ගිලානා වුට්ඨිතොති ගිලානභාවතො වුට්ඨිතො. සරීරස්ස ගරුථද්ධභාවප්පත්ති මධුරකතාති ආහ – ‘‘සඤ්ජාතගරුභාවො සඤ්ජාතථද්ධභාවො’’ති. නානාකාරතොති පුරත්ථිමාදිභෙදතො. සතිපට්ඨානධම්මාති පුබ්බෙ අත්තනා භාවියමානා සතිපට්ඨානධම්මා. පාකටා න හොන්ති කායචිත්තානං අකම්මඤ්ඤතාය. තන්ති ධම්මාති පරියත්තිධම්මා න ඤායන්ති.

„Vom Krankenlager aufgestanden“ bedeutet: vom Zustand des Krankseins genesen. Dass der Körper in einen Zustand der Schwere und Starrheit gerät, wird als Trägheit bezeichnet; daher sagt er: „ein Zustand entstandener Schwere, ein Zustand entstandener Starrheit“. „Aus verschiedenen Richtungen“ bedeutet nach den Aufteilungen wie Osten usw. „Die Dinge der Grundlagen der Achtsamkeit“ sind jene Dinge der Grundlagen der Achtsamkeit, die zuvor von ihm selbst entfaltet wurden. Wegen der Untauglichkeit von Körper und Geist sind sie nicht klar gegenwärtig. „Jene Lehren“ bedeutet: die Lehren des Studiums sind nicht erkennbar.

අනන්තරං අබාහිරන්ති ධම්මවසෙන පුග්ගලවසෙන ච අන්තරබාහිරං අකත්වා. එත්තකන්තිආදිනා වුත්තමෙවත්ථං විවරති. දහරකාලෙති අත්තනො දහරකාලෙ. න එවං හොතීති ‘‘අහං භික්ඛුසඞ්ඝං පරිහරිස්සාමී’’තිආදිකො මානතණ්හාමූලකො ඉස්සාමච්ඡරියානං පවත්තිආකාරො තථාගතස්ස න හොති, නත්ථෙව පගෙව තෙසං සමුච්ඡින්නත්තාති ආහ – ‘‘බොධිපල්ලඞ්කෙයෙවා’’තිආදි. පටිසඞ්ඛරණෙන වෙඨෙන මිස්සකෙන. මඤ්ඤෙති යථාවුත්තං පටිසඞ්ඛරණසඤ්ඤිතෙන වෙඨමිස්සකෙන විය ජරසකටං. අරහත්තඵලවෙඨෙනාති අරහත්තඵලසමාපත්තිසඤ්ඤිතෙන අත්ථභාවවෙඨෙන.

„Ohne ein Innen, ohne ein Außen“ bedeutet: ohne in Bezug auf die Lehre und in Bezug auf die Personen einen Unterschied zwischen innen und außen zu machen. Mit den Worten „so viel“ usw. erklärt er genau diese Bedeutung. „In der Jugendzeit“ bedeutet in seiner eigenen Jugendzeit. „Es ist nicht so“ bedeutet: Eine solche durch Dünkel und Begehren motivierte Verhaltensweise von Neid und Geiz wie „Ich werde die Bhikkhu-Gemeinschaft leiten“ existiert beim Tathāgata nicht; sie existiert erst recht nicht, weil diese Eigenschaften völlig vernichtet sind; daher sagt er: „schon auf dem Erleuchtungsthron“ usw. „Durch Ausbessern, durch Binden, durch ein Gemisch [von beidem]“. Er meint: wie ein alter Wagen durch das eben erwähnte, als Ausbessern bezeichnete Binden im Gemisch zusammengehalten wird. „Durch das Band der Arahatschafts-Frucht“ bedeutet durch das als Erreichung der Arahatschafts-Frucht bezeichnete Band der Daseinsform.

ඵලසමාපත්තියා අධිප්පෙතත්තා ‘‘එකච්චානං වෙදනානන්ති ලොකියානං වෙදනාන’’න්ති වුත්තං. අත්තදීපාති එත්ථ අත්ත-සද්දෙන ධම්මො එව වුත්තො, ස්වායමත්ථො හෙට්ඨා විභාවිතො එව. නවවිධො ලොකුත්තරධම්මො වෙදිතබ්බො. සො හි චතූහි ඔඝෙහි අනජ්ඣොත්ථරණීයතො ‘‘දීපො’’ති වුත්තො. තමඅග්ගෙති තමයොගාභාවෙන සදෙවකස්ස ලොකස්ස අග්ගෙ. සබ්බෙසන්ති සබ්බෙසං සික්ඛාකාමානං. තෙ ‘‘ධම්මදීපා විහරථා’’ති වුත්තා චතුසතිපට්ඨානගොචරාව භික්ඛූ අග්ගෙ භවිස්සන්ති.

Weil die Fruchtsammlung gemeint ist, wurde gesagt: „von einigen Empfindungen“ bedeutet „von weltlichen Empfindungen“. „Sich selbst als Insel“: Hier ist mit dem Wort „Selbst“ eben die Lehre gemeint; diese Bedeutung wurde bereits unten dargelegt. Die neunfache überweltliche Lehre ist darunter zu verstehen. Denn sie wird als „Insel“ bezeichnet, weil sie von den vier Fluten nicht überschwemmt werden kann. „An der Spitze jener“ bedeutet: an der Spitze der Welt samt ihren Göttern, da keine Verbindung mit der Dunkelheit besteht. „Aller“ bedeutet: aller, die lernbegierig sind. Jene Mönche, von denen gesagt wurde: „Lebt mit der Lehre als Insel“, die eben die vier Grundlagen der Achtsamkeit als ihren Bereich haben, werden die Höchsten sein.

10. භික්ඛුනුපස්සයසුත්තවණ්ණනා

10. Die Erklärung der Bhikkhunupassaya-Sutta (Die Lehrrede über die Herberge der Nonnen)

376. කම්මට්ඨානකම්මිකාති කම්මට්ඨානමනුයුත්තා. විසෙසෙතීති විසෙසො, අතිසයො, ස්වායං පුබ්බාපරවිසෙසො උපාදායුපාදාය ගහෙතබ්බොති තං දස්සෙතුං ‘‘තත්ථා’’තිආදිමාහ.

376. „Die am Meditationsobjekt Arbeitenden“ bedeutet: diejenigen, die sich dem Meditationsobjekt widmen. „Er unterscheidet“ bedeutet: ein Unterschied, ein Vorzug; dieser Unterschied zwischen dem Vorhergehenden und dem Nachfolgenden ist in Abhängigkeit voneinander zu erfassen; um dies zu zeigen, sagte er: „dort“ usw.

උප්පජ්ජති [Pg.473] කිලෙසපරිළාහොති කායෙ අසුභාදිවසෙන මනසිකාරං අදහන්තස්ස මනසිකාරස්ස වීථියං අපටිපන්නතා සුභාදිවසෙන කායාරම්මණො කිලෙසපරිළාහො ච උප්පජ්ජති. වීරියාරම්භස්ස අභාවෙන තස්මිං ආරම්මණෙ චෙතසො වා ලීනත්තං හොති, ගොචරජ්ඣත්තතො බහිද්ධා පුථුත්තාරම්මණෙ චිත්තං වික්ඛිපති. එවං කිලෙසපරිළාහෙ චාතිආදිනා තිවිධම්පි භාවනානුයොගස්ස කිලෙසවත්ථුභාවං උපාදාය සමුච්චයවසෙන අට්ඨකථායං වුත්තං. යස්මා පන තෙ පරිළාහලීනත්තවික්ඛෙපා එකජ්ඣං න පවත්තන්ති, තස්මා පාළියං ‘‘කායාරම්මණො වා’’තිආදිනා අනියමත්ථො වා-සද්දො ගහිතො. කිලෙසානුරඤ්ජිතෙනාති කිලෙසවිවණ්ණිතචිත්තෙන හුත්වා න වත්තිතබ්බං. කථං පන වත්තිතබ්බන්ති ආහ ‘‘කිස්මිඤ්චිදෙවා’’ති. න ච විතක්කෙති න ච විචාරෙතීති කිලෙසසහගතෙ විතක්කවිචාරෙ න පවත්තෙති. සුඛිතොති ඣානසුඛෙන සුඛිතො.

„Das Entbrennen der Befleckungen entsteht“: Für einen, der die Aufmerksamkeit bezüglich des Körpers nicht mittels des Unschönen (asubha) usw. ausrichtet, d. h. der den Prozess der Aufmerksamkeit nicht betreten hat, entsteht das Entbrennen der Befleckungen, welches den Körper als Objekt hat, und zwar mittels des Schönen (subha) usw. Durch das Fehlen von Tatkraft entsteht bezüglich dieses Objekts entweder Trägheit des Geistes, oder er zerstreut den Geist nach außen, hin zu vielfältigen Objekten, weg vom inneren Meditationsbereich. So wurde im Kommentar zusammenfassend unter dem Begriff „beim Entbrennen der Befleckungen“ usw. das Dreifache des Zustands als Grundlage für Befleckung bei der Hingabe an die Entfaltung dargelegt. Da diese drei – das Entbrennen, die Trägheit und die Zerstreuung – jedoch nicht gleichzeitig auftreten, wird im Pali-Text das Wort „oder“ (vā) im Sinne der Unbestimmtheit verwendet, wie in „oder mit dem Körper als Objekt“ usw. „Mit durch Befleckung gefärbtem [Geist]“ bedeutet, dass man nicht mit einem durch Befleckung entstellten Geist verweilen sollte. Wie aber soll man verweilen? Es heißt: „in irgendeinem [Objekt]“. „Er denkt weder nach noch untersucht er“ bedeutet, dass er die mit Befleckungen verbundenen Gedankengänge und Untersuchungen nicht aufkommen lässt. „Glücklich“ bedeutet glücklich durch das Glück der Vertiefung (jhāna).

ඉමස්ස භික්ඛුනො භාවනා පවත්තාති සම්බන්ධො. යස්මා හි ඉමස්ස භික්ඛුනො තං මූලකම්මට්ඨානං පරිපන්ථෙ සති ඨපෙත්වා බුද්ධගුණාදිඅනුස්සරණෙන චිත්තං පසාදෙත්වා මූලකම්මට්ඨානභාවනා පවත්තා, තස්මා පණිධාය භාවනාති වුත්තන්ති සම්බන්ධො. අට්ඨපෙත්වාති චිත්තං අප්පවත්තෙත්වාති අත්ථො වෙදිතබ්බො. කම්මට්ඨානාදීනං තිණ්ණම්පි වසෙන අත්ථයොජනා සම්භවති. තෙනාහ ‘‘තත්ථා’’තිආදි. සාරෙන්තො වියාති රථං වාහයන්තො විය. සමප්පමාණතො අට්ඨකාදිවසෙන සුතච්ඡිතං පක්ඛිපන්තො විය. සුඛෙනෙව කිලෙසානං ඔකාසං අදෙන්තො අන්තරා අසජ්ජන්තො අලග්ගන්තො. විපස්සනාචාරස්ස ආරද්ධවුත්තිතං අපරිපන්ථතඤ්ච දස්සෙන්තො ඔපම්මද්වයමාහ. බ්‍යාභඞ්ගියාති කාජදණ්ඩෙන. කිලෙසපරිළාහාදීනන්ති කිලෙසපරිළාහලීනත්තවික්ඛෙපානං.

Die Verbindung lautet: „Für diesen Mönch entfaltet sich die Entwicklung“. Denn da für diesen Mönch, wenn ein Hindernis besteht, nach dem Beiseitelegen jener ursprünglichen Meditationsübung (mūlakammaṭṭhāna), indem er den Geist durch das Gedenken an die Eigenschaften des Buddha usw. klärt, die Entfaltung der ursprünglichen Meditationsübung fortgesetzt wird, deshalb heißt es „nachdem er die Entfaltung gerichtet hat“ – dies ist der Zusammenhang. „Ohne aufzustellen“ (aṭṭhapetvā) ist im Sinne von „ohne den Geist dorthin zu richten“ zu verstehen. Die Bedeutungserklärung ist in Bezug auf alle drei – das Meditationsobjekt usw. – möglich. Deshalb heißt es „dort“ usw. „Wie ein Lenker“ bedeutet wie einer, der einen Wagen lenkt. „Wie einer, der gut geschnittene [Hölzer] im richtigen Verhältnis durch Pfosten usw. einsetzt.“ Ganz leicht, ohne den Befleckungen Raum zu geben, ohne dazwischen hängenzubleiben oder anzuhaften. Um das ununterbrochene Fortschreiten und die Hindernisfreiheit der Praxis der Einsicht (vipassanā) zu zeigen, nannte er zwei Gleichnisse. „Mit einer Tragevorrichtung“ (byābhaṅgi) bedeutet mit einer Tragestange. „Des Entbrennens der Befleckungen usw.“ bezieht sich auf das Entbrennen der Befleckungen, die Trägheit und die Zerstreuung.

ගුළඛණ්ඩාදීනීති ගුළඛණ්ඩසක්ඛරඛණ්ඩාදීනි උච්ඡුවිකාරභූතානි. ‘‘කායෙ කායානුපස්සී විහරාමී’’තිආදිවචනතො ‘‘පුබ්බභාගවිපස්සනා කථිතා’’ති වුත්තං.

„Zuckerstücke usw.“ bezieht sich auf Stücke von Melasse, Kandiszuckerstücke usw., die Erzeugnisse aus Zuckerrohr sind. Wegen des Ausspruchs „Ich verweile, den Körper im Körper betrachtend“ usw. wird gesagt: „Es wird die vorbereitende Einsicht (pubbabhāgavipassanā) dargelegt“.

අම්බපාලිවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Ambapāli-Kapitels ist abgeschlossen.

2. නාලන්දවග්ගො

2. Das Nālanda-Kapitel

2. නාලන්දසුත්තවණ්ණනා

2. Die Erklärung des Nālanda-Sutta

378. දුතියවග්ගෙ [Pg.474] පඨමසුත්තං හෙට්ඨා වුත්තනයත්තා සුවිඤ්ඤෙය්‍යන්ති තං ලඞ්ඝිත්වා ‘‘දුතියෙ’’ති වුත්තං.

378. Weil die erste Lehrrede im zweiten Kapitel aufgrund der zuvor dargelegten Methode leicht verständlich ist, wird sie übersprungen und es heißt direkt „In der zweiten [Lehrrede]“.

භිය්‍යතරො අභිඤ්ඤාතොති සම්බොධියා සෙට්ඨතරොති අභිලක්ඛිතො. භිය්‍යතරාභිඤ්ඤොති සබ්බසත්තෙසු අධිකතරපඤ්ඤො. තෙනාහ ‘‘උත්තරිතරඤාණො’’ති. සම්මා අනවසෙසතො බුජ්ඣති එතෙනාති සම්බොධීති ආහ – ‘‘සම්බොධියන්ති සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණෙ’’ති. නිප්පදෙසා ගහිතාති අනවසෙසා බුද්ධගුණා ගහිතා අග්ගමග්ගසිද්ධියාව භගවතො සබ්බගුණානං සිද්ධත්තා. න කෙවලඤ්ච බුද්ධානං, අථ ඛො අග්ගසාවකපච්චෙකබුද්ධානම්පි තංතංගුණසමිජ්ඣනං අග්ගමග්ගාධිගමෙනෙවාති දස්සෙන්තො ‘‘ද්වෙපි අග්ගසාවකා’’තිආදිමාහ.

„Noch weiter gehend bekannt“ bedeutet als der Vortrefflichste in Bezug auf die Erleuchtung (sambodhi) gekennzeichnet. „Derjenige mit noch weitaus höherem Wissen“ bedeutet derjenige mit überlegener Weisheit unter allen Lebewesen. Deshalb sagt er: „Einer von höherem Wissen“. „Das, wodurch er vollkommen und ohne Rest erwacht, ist die Erleuchtung (sambodhi)“ – daher sagt er: „in der Erleuchtung bedeutet im Allwissenheitswissen (sabbaññutaññāṇa)“. „Ohne Einschränkung erfasst“ bedeutet, dass die Eigenschaften des Buddha ohne Ausnahme erfasst sind, da eben durch die Verwirklichung des höchsten Pfades (aggamagga) alle Eigenschaften des Erhabenen vollendet sind. Um zu zeigen, dass dies nicht nur für die Buddhas gilt, sondern dass auch für die beiden Hauptschüler und die Einzelbuddhas das Erlangen ihrer jeweiligen Qualitäten eben durch das Erreichen des höchsten Pfades geschieht, sagte er: „Auch die beiden Hauptschüler...“ usw.

අපරො නයො – පසන්නොති ඉමිනා පසාදස්ස වත්තමානතා දීපිතාති උප්පන්නසද්ධොති ඉමිනාපි සද්ධාය පච්චුප්පන්නතා පකාසිතාති ආහ – ‘‘එවං සද්දහාමීති අත්ථො’’ති. අභිජානාති අභිමුඛභාවෙන සබ්බඤ්ඤෙය්‍යං ජානාතීති අභිඤ්ඤො, භිය්‍යො අධිකො අභිඤ්ඤොති භිය්‍යොභිඤ්ඤො. සො එව අතිසයවචනිච්ඡාවසෙන භිය්‍යොභිඤ්ඤතරොති වුත්තොති ආහ – ‘‘භිය්‍යතරො අභිඤ්ඤාතො’’ති. දුතියවිකප්පෙ පන අභිජානාතීති අභිඤ්ඤා, අභිවිසිට්ඨා පඤ්ඤා. භිය්‍යො අභිඤ්ඤා එතස්සාති භිය්‍යොභිඤ්ඤො, සො එව අතිසයවචනිච්ඡාවසෙන භිය්‍යොභිඤ්ඤතරො. ස්වායං අස්ස අතිසයො අභිඤ්ඤාය භිය්‍යොභාවකතොති ආහ – ‘‘භිය්‍යතරාභිඤ්ඤො වා’’ති. සම්බුජ්ඣති එතායාති සම්බොධි, සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණං අග්ගමග්ගඤාණඤ්ච. සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණපදට්ඨානඤ්හි අග්ගමග්ගඤාණං, අග්ගමග්ගඤාණපදට්ඨානඤ්ච සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණං සම්බොධි නාම. තත්ථ පධානවසෙන තදත්ථදස්සනෙ පඨමවිකප්පො, පදට්ඨානවසෙන දුතියවිකප්පො. කස්මා පනෙත්ථ අරහත්තමග්ගඤාණස්සෙව ගහණං, නනු හෙට්ඨිමානිපි භගවතො මග්ගඤාණානි සවාසනමෙව යථාසකං පටිපක්ඛවිධමනවසෙන පවත්තානි. සවාසනප්පහානඤ්හි ඤෙය්‍යාවරණප්පහානන්ති? සච්චමෙතං, තං පන අපරිපුණ්ණං පටිපක්ඛවිධමනස්ස විප්පකතභාවතොති ආහ ‘‘අරහත්තමග්ගඤාණෙ වා’’ති. සබ්බන්ති සම්මාසම්බුද්ධෙන අධිගන්තබ්බං සබ්බං.

Eine andere Methode: Durch das Wort „voll Vertrauen“ (pasanna) wird die Gegenwärtigkeit des Vertrauens verdeutlicht. Und da durch das Wort „erweckter Glaube“ (uppannasaddha) ebenfalls die Gegenwärtigkeit des Glaubens bekundet wird, sagt er: „‚So vertraue ich‘ ist die Bedeutung.“ „Er erkennt direkt“ bedeutet, dass er das Allwissbare unmittelbar erkennt, daher ist er „einer mit direktem Wissen“ (abhiñño). „Bhiyyo“ bedeutet reichlich, überlegen, also ist „bhiyyobhiñño“ einer mit überlegenem Wissen. Eben dieser wird aufgrund der Absicht, eine Steigerung auszudrücken, als „bhiyyobhiññataro“ bezeichnet; daher sagt er: „noch weitaus bekannter“. In der zweiten Alternative wiederum ist „er erkennt“ (abhijānāti) das höhere Wissen (abhiññā), d. h. die herausragende Weisheit. „Derjenige, dessen höheres Wissen reichlicher ist, ist ein bhiyyobhiñño“; eben dieser ist durch die Absicht, eine Steigerung auszudrücken, ein „bhiyyobhiññataro“. Und diese seine Steigerung rührt her von der Fülle seines höheren Wissens, daher sagt er: „oder einer mit noch höherem Wissen“. „Das, womit man erwacht, ist die Erleuchtung (sambodhi)“ – dies ist sowohl das Allwissenheitswissen als auch das Wissen des höchsten Pfades (aggamaggañāṇa). Denn das Wissen des höchsten Pfades ist die unmittelbare Ursache (padaṭṭhāna) für das Allwissenheitswissen, und das Allwissenheitswissen ist die unmittelbare Ursache für das Wissen des höchsten Pfades; beides zusammen wird Erleuchtung genannt. Dabei stellt die erste Alternative das Aufzeigen dieser Bedeutung im Hinblick auf das Hauptsächlichste dar, während die zweite Alternative dies im Hinblick auf die unmittelbare Ursache tut. Warum wird aber hier nur das Wissen des Pfades der Arhatschaft (arahattamaggañāṇa) erfasst? Sind nicht auch die niederen Pfad-Wissen des Erhabenen zusammen mit den feinsten Neigungen (savāsanā) jeweils gemäß ihrer Funktion des Vertreibens des Gegners aufgetreten? Denn das Aufgeben [der Unreinheiten] samt den feinsten Neigungen ist ja das Aufgeben des Schleiers über dem Erkennbaren (ñeyyāvaraṇa). Das ist wahr; jenes jedoch war unvollständig, da die Vernichtung des Gegners noch unvollendet war. Daher sagt er: „oder im Pfad-Wissen der Arhatschaft“. „Alles“ bedeutet alles, was von einem vollkommen Erwachten (Sammāsambuddha) zu erreichen ist.

ඛාදනීයානං [Pg.475] උළාරතා සාතරසානුභාවෙනාති ආහ ‘‘මධුරෙ ආගච්ඡතී’’ති. පසංසාය උළාරතා විසිට්ඨභාවෙනාති ආහ – ‘‘සෙට්ඨෙ’’ති. ඔභාසස්ස උළාරතා මහන්තභාවෙනාති වුත්තං – ‘‘විපුලෙ’’ති. උසභස්ස අයන්ති ආසභී, ඉධ පන ආසභී වියාති ආසභී. තෙනාහ – ‘‘උසභස්ස වාචාසදිසී’’ති. යෙන ගුණෙන සා තංසදිසා, තං දස්සෙතුං ‘‘අචලා අසම්පවෙධී’’ති වුත්තං. යතො කුතොචි අනුස්සවනං අනුස්සවො. විජ්ජාට්ඨානාදීසු කතපරිචයානං ආචරියානං තං තං අත්ථං ඤාපෙන්තී පවෙණී ආචරියපරම්පරා. කෙවලං අත්තනො මතියා ‘‘ඉති කිර එවං කිරා’’ති පරිකප්පනා ඉතිකිරා. පිටකස්ස ගන්ථස්ස සම්පදානතො භූතතො තස්ස ගහණං පිටකසම්පදානං. යථාසුතානං අත්තානං ආකාරස්ස පරිවිතක්කනං ආකාරපරිවිතක්කො. තථෙවස්ස ‘‘එවමෙත’’න්ති දිට්ඨියා නිජ්ඣානක්ඛමනං දිට්ඨිනිජ්ඣානක්ඛන්ති. ආගමාධිගමෙහි විනා කෙවලං අනුස්සුතතො තක්කමග්ගං නිස්සාය තක්කනං තක්කො. අනුමානවිධිං නිස්සාය ගහණං නයග්ගාහො. යස්මා බුද්ධවිසයෙ ඨත්වා භගවතො අයං ථෙරස්ස චොදනා ථෙරස්ස ච සො අවිසයො, තස්මා ‘‘පච්චක්ඛතො ඤාණෙන පටිවිජ්ඣිත්වා වියා’’ති වුත්තං. සීහනාදො වියාති සීහනාදො. තංසදිසතා චස්ස සෙට්ඨභාවෙන, සො චෙත්ථ එවං වෙදිතබ්බොති දස්සෙන්තො ‘‘සීහනාදො’’තිආදිමාහ. උන්නාදයන්තෙනාති අසනිසදිසං කරොන්තෙන.

Die Erhabenheit von Speisen beruht auf der Erfahrung ihres köstlichen Geschmacks; darum heißt es: 'sie zeigt sich im Süßen'. Die Erhabenheit des Lobes beruht auf der Vorzüglichkeit; darum heißt es: 'im Besten'. Die Erhabenheit des Glanzes beruht auf der Weite; darum wurde gesagt: 'im Weiten'. Dem Stier zugehörig ist 'āsabhī' (majestätisch); hier aber bedeutet 'āsabhī' wie ein Stier. Deshalb wurde gesagt: 'gleich der Stimme eines Stiers'. Um die Eigenschaft aufzuzeigen, durch die sie jenem gleicht, wurde gesagt: 'unerschütterlich, nicht erzitternd'. Das Hören von irgendwoher ist das Hörensagen. Die Traditionslinie ist die Nachfolge der Lehrer, welche jenen Lehrern, die in den Wissenschaften usw. vertraut geworden sind, die jeweilige Bedeutung kundtut. Das bloße Vermuten durch den eigenen Verstand in der Weise: 'So soll es sein, so soll es sich verhalten' ist das Gerücht. Die Übernahme des Korbes, das heißt des Textbuches, aufgrund seiner tatsächlichen Überlieferung ist die Korb-Überlieferung. Das Überdenken der Art und Weise von Dingen, wie man sie gehört hat, ist das Überdenken von Gründen. Ebenso ist das Billigen nach reiflicher Überlegung durch eine Ansicht in der Weise: 'So ist dies' das Gefallen an einer durch Nachdenken gewonnenen Ansicht. Das logische Denken ist das Spekulieren, das sich auf den Pfad der Logik stützt, allein ausgehend von dem Gehörten, ohne heilige Überlieferung und Verwirklichung. Das Erfassen, das sich auf die Methode des Schlussfolgerns stützt, ist das Erfassen einer Methode. Weil diese Befragung des Erhabenen durch den Thera im Bereich des Buddha liegt und dies außerhalb des Bereichs des Theras liegt, darum wurde gesagt: 'als ob er es mit unmittelbarem Wissen durchdrungen hätte'. Wie das Brüllen eines Löwen, so ist das Löwengebrüll. Seine Ähnlichkeit damit beruht auf der Vortrefflichkeit; und um zu zeigen, dass dies hier so zu verstehen ist, wurde gesagt: 'Löwengebrüll' usw. 'Erschallen lassend' bedeutet: es wie einen Donnerschlag machend.

අනුයොගදාපනත්ථන්ති අනුයොගං සොධාපෙතුං. විමද්දක්ඛමඤ්හි සීහනාදං නදන්තො අත්ථතො අනුයොගං සොධෙති නාම, අනුයුජ්ඣන්තො ච නං සොධාපෙති නාම. දාතුන්ති සොධෙතුං. කෙචි ‘‘දානත්ථ’’න්ති අත්ථං වදන්ති, තං න යුත්තං. න හි යො සීහදානං නදති, සො එව තත්ථ අනුයොගං දෙතීති යුජ්ජති. නිඝංසනන්ති විමද්දනං. ධමමානන්ති තාපයමානං. තාපනඤ්චෙත්ථ ගග්ගරියා ධම්මාපනසීසෙන වදති.

'Um eine Prüfung veranlassen zu können' bedeutet: um die Prüfung klären zu lassen. Denn wer ein Löwengebrüll ausstößt, das einer Prüfung standhält, klärt dem Sinne nach die Prüfung auf, und wer prüft, lässt sie klären. 'Zu geben' bedeutet hier: zu klären. Einige erklären die Bedeutung mit 'zum Zwecke des Gebens'; das ist nicht richtig. Denn es ist unpassend, dass derjenige, der das Löwengebrüll ausstößt, selbst dort die Prüfung abgibt. 'Aneinanderreiben' bedeutet: Prüfung und Zermalmung. 'Blasend' bedeutet: erhitzend. Und das Erhitzen wird hier im Sinne des Blasens eines Blasebalgs ausgedrückt.

සබ්බෙ තෙති සබ්බෙ තෙ අතීතෙ නිරුද්ධෙ සම්මාසම්බුද්ධෙ. තෙනෙතං දස්සෙති – යෙ තෙ අහෙසුං අතීතමද්ධානං තව අභිනීහාරතො ඔරං සම්මාසම්බුද්ධා, තෙසං තාව සාවකඤාණගොචරෙ ධම්මෙ පරිච්ඡින්දන්තො මාරාදයො විය ච බුද්ධානං ලොකියචිත්තාචාරං ත්වං ජානෙය්‍යාසි. යෙ පන තෙ අබ්භතීතා, තතො පරතො ඡින්නවටුමා ඡින්නපපඤ්චා පරියාදින්නවට්ටා සබ්බදුක්ඛවීතිවත්තා සම්මාසම්බුද්ධා, තෙසං සබ්බෙසම්පි තව සාවකඤාණස්ස [Pg.476] අවිසයභූතෙ ධම්මෙ කථං ජානිස්සසීති. තෙනාති සම්බොධිසඞ්ඛාතෙන සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණපදට්ඨානෙන අරහත්තමග්ගඤාණෙන. එවංසීලාති තාදිසසීලා. සමාධිපක්ඛාති සමාධි ච සමාධිපක්ඛා ච සමාධිපක්ඛා එකදෙසසරූපෙකසෙසනයෙන. තත්ථ සමාධිපක්ඛාති වීරියසතියො තදනුගුණා ච ධම්මා වෙදිතබ්බා. ඣානසමාපත්තීසු යෙභුය්‍යෙන විහාරවොහාරො, ඣානසමාපත්තියො සමාධිප්පධානාති වුත්තං ‘‘සමාධිපක්ඛානං ධම්මානං ගහිතත්තා විහාරො ගහිතො’’ති.

'Sie alle' bedeutet: all jene in der Vergangenheit erloschenen vollkommen Erwachten. Damit zeigt er Folgendes: Jene vollkommen Erwachten, die in der vergangenen Zeit diesseits deines Entschlusses existierten – indem du deren Phänomene bestimmst, soweit sie im Bereich des Hörer-Wissens liegen, könntest du, ähnlich wie Māra und andere, das weltliche geistige Verhalten der Buddhas erkennen. Diejenigen vollkommen Erwachten jedoch, die weit vergangen sind, die darüber hinausgehen, deren Pfad abgeschnitten ist, deren begriffliche Vielfalt abgeschnitten ist, deren Kreislauf der Wiedergeburten erschöpft ist und die alles Leiden überwunden haben – wie willst du die Phänomene von ihnen allen erkennen, die außerhalb des Bereichs deines Hörer-Wissens liegen? 'Dadurch' bedeutet: durch das Wissen des Pfades der Arahatschaft, das als Erwachen bezeichnet wird und die unmittelbare Ursache für das Allwissenheits-Wissen ist. 'Solcher Tugend' bedeutet: von solcher Art an Tugend. 'Zur Konzentration gehörend' bedeutet: Konzentration und die zur Konzentration gehörenden Faktoren werden durch die Methode des Weglassens gleicher Glieder bei teilweiser Übereinstimmung zusammengefasst als 'samādhipakkhā'. Dabei sind unter 'zur Konzentration gehörenden Faktoren' Tatkraft, Achtsamkeit und die ihnen entsprechenden Geisteszustände zu verstehen. Da der Ausdruck 'Verweilen' meistens bei den Vertiefungs-Erreichungen verwendet wird und die Vertiefungs-Erreichungen vor allem auf Konzentration beruhen, wurde gesagt: 'Weil die zur Konzentration gehörenden Faktoren erfasst wurden, ist auch das Verweilen erfasst'.

යථා පන හෙට්ඨා ගහිතාපි සමාධිපඤ්ඤා පටිපක්ඛතො විමුත්තත්තා විමුච්චන-සඞ්ඛාත-කිච්චවිසෙස-දස්සනවසෙන විමුත්තිපරියායෙන පුන ගහිතා ‘‘එවංවිමුත්තා’’ති, එවං දිබ්බවිහාරො දිබ්බවිහාරවිසෙසදස්සනවසෙන පුන ගහිතො ‘‘එවංවිහාරී’’ති, තස්මා සබ්බෙසං සමාපත්තිවිහාරානං වසෙනෙත්ථ අත්ථො යුජ්ජතීති දට්ඨබ්බං. විමුත්තීති සඞ්ඛං ගච්ඡන්ති විමුච්චිත්ථාති කත්වා. එස නයො සෙසෙසුපි. පටිප්පස්සද්ධන්තෙති පටිප්පස්සම්භනොසාපනෙන. සබ්බකිලෙසෙහි නිස්සටත්තා අසංසට්ඨත්තා විමුත්තත්තා ච නිස්සරණවිමුත්ති නිබ්බානං.

Wie aber Konzentration und Weisheit, obwohl sie bereits oben erfasst wurden, wegen der Befreiung von den Gegenspielern und zum Zwecke des Aufzeigens der besonderen Funktion, die als 'Befreiung' bezeichnet wird, im Sinne der Befreiung nochmals als 'von solcher Befreiung' erfasst werden, so wird auch das himmlische Verweilen zum Zwecke des Aufzeigens eines besonderen himmlischen Verweilens nochmals als 'von solchem Verweilen' erfasst; daher ist anzusehen, dass der Sinn hier in Bezug auf alle Erreichungs-Verweilen zutrifft. Sie werden als 'Befreiungen' bezeichnet, weil sie befreit haben. Diese Methode gilt auch für die übrigen. 'Durch Zurruhekommen' bedeutet: durch das Vollenden des Zurruhekommens. Weil es von allen Befleckungen entronnen, unvermischt und befreit ist, ist die Befreiung durch Entrinnen das Nibbāna.

අනාගතබුද්ධානං පනාති පන-සද්දො විසෙසත්ථජොතනො. තෙන අතීතෙසු තාව ඛන්ධානං භූතපුබ්බත්තා තත්ථ සියා ඤාණස්ස සවිසයෙ ගති, අනාගතෙසු පන සබ්බසො අසඤ්ජාතෙසු කථන්ති ඉමමත්ථං ජොතෙති. තෙනාහ ‘‘අනාගතාපී’’තිආදි. ‘‘අත්තනො චෙතසා පරිච්ඡින්දිත්වා විදිතා’’ති කස්මා වුත්තං? නනු අතීතානාගතෙ සත්තාහෙ එව පවත්තං චිත්තං චෙතොපරියඤාණස්ස විසයො, න තතො පරන්ති? නයිදං චෙතොපරියඤාණකිච්චවසෙන වුත්තං, අථ ඛො පුබ්බෙනිවාසඅනාගතංසඤාණානං වසෙන වුත්තං, තස්මා නායං දොසො. විදිතට්ඨානෙ න කරොති සික්ඛාපදෙනෙව තාදිසස්ස පටික්ඛෙපස්ස පටික්ඛිත්තත්තා සෙතුඝාතතො ච. කථං පන ථෙරො ද්වයසම්භවෙ පටික්ඛෙපමෙව අකාසි, න විභජ්ජ බ්‍යාකාසීති ආහ ‘‘ථෙරො කිරා’’තිආදි. පාරං පරියන්තං මිනොතීති පාරමී, සා එව ඤාණන්ති පාරමිඤාණං, සාවකානං පාරමිඤාණං සාවකපාරමිඤාණං. තස්මිං සාවකානං උක්කංසපරියන්තගතෙ ජානනෙ නායමනුයොගො, අථ ඛො සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණෙ සබ්බඤ්ඤුතාය ජානනෙ. කෙචි පන ‘‘සාවකපාරමිඤාණෙති සාවකපාරමිඤාණවිසයෙ’’ති අත්ථං වදන්ති, තථා සෙසපදෙසුපි. සීල…පෙ… සමත්ථන්ති සීලසමාධිපඤ්ඤාවිමුත්තිඤාණසඞ්ඛාතානං කාරණානං [Pg.477] ජානනසමත්ථං. බුද්ධසීලාදයො හි බුද්ධානං බුද්ධකිච්චස්ස පරෙහි එතෙ බුද්ධාති ජානනස්ස ච කාරණං.

Bezüglich 'der zukünftigen Buddhas aber': Das Wort 'pana' drückt eine Besonderheit aus. Damit bringt er folgende Bedeutung zum Ausdruck: Da die Aggregate bei den vergangenen Buddhas bereits existiert haben, mag das Wissen dort Zutritt zu seinem eigenen Bereich haben; wie aber verhält es sich bei den zukünftigen Buddhas, die in jeder Hinsicht noch nicht entstanden sind? Deshalb sagte er: 'Auch die zukünftigen...' usw. Warum wurde gesagt: 'indem er sie mit seinem eigenen Geist bestimmte, wurden sie erkannt'? Liegt der Bereich des Geisterkennungs-Wissens nicht nur bei dem Geist, der in den vergangenen oder zukünftigen sieben Tagen aktiv ist, und nicht darüber hinaus? Dies wurde nicht im Hinblick auf die Funktion des Geisterkennungs-Wissens gesagt, sondern im Hinblick auf das Wissen über frühere Daseine und das Wissen über die Zukunft; daher liegt hier kein Fehler vor. Er tut es nicht an einer bekannten Stelle, weil eine solche Ablehnung schon durch die Übungsregel selbst abgelehnt ist, und wegen der Zerstörung der Brücke. Wie aber kommt es, dass der Thera bei dem Bestehen von beiden Möglichkeiten nur eine Ablehnung aussprach und nicht differenziert antwortete? Dazu heißt es: 'Der Thera soll...' usw. Was das Ufer, das heißt die Grenze, misst, ist die Vollkommenheit; eben diese ist das Wissen, folglich 'Vollkommenheits-Wissen'; das Vollkommenheits-Wissen der Hörer ist das 'Hörer-Vollkommenheits-Wissen'. Diese Untersuchung bezieht sich nicht auf das Erkennen, das die höchste Grenze der Hörer erreicht hat, sondern auf das Allwissenheits-Wissen, auf das Erkennen durch Allwissenheit. Einige aber erklären die Bedeutung so: ''Hörer-Vollkommenheits-Wissen' bedeutet im Bereich des Hörer-Vollkommenheits-Wissens'; ebenso verhält es sich bei den übrigen Begriffen. Die Formulierung 'Sittlichkeit... usw. fähig' bedeutet: fähig, die Ursachen zu erkennen, die als Tugend, Konzentration, Weisheit, Befreiung und das Wissen bezeichnet werden. Denn die Tugend der Buddhas usw. ist die Ursache für das Buddha-Wirken der Buddhas und dafür, dass andere erkennen: 'Dies sind die Buddhas'.

අනුමානඤාණං විය සංසයට්ඨිතං අහුත්වා ඉදමිදන්ති යථාසභාවතො ඤෙය්‍යං ධාරෙති නිච්ඡිනොතීති ධම්මො, පච්චක්ඛඤාණන්ති ආහ ‘‘ධම්මස්ස පච්චක්ඛතො ඤාණස්සා’’ති. අනුඑතීති අන්වයොති ආහ ‘‘අනුයොගං අනුගන්ත්වා’’ති. පච්චක්ඛසිද්ධඤ්හි අත්ථං අනුගන්ත්වා අනුමානඤාණස්ස පවත්ති ‘‘දිට්ඨෙන අදිට්ඨස්ස අනුමාන’’න්ති වෙදිතබ්බා. විදිතෙ වෙදකම්පි ඤාණං අත්ථතො විදිතමෙව හොතීති ‘‘අනුමානඤාණං නයග්ගාහො විදිතො’’ති වුත්තං. විදිතොති විද්ධො පටිලද්ධො, අධිගතොති අත්ථො. අප්පමාණොති අපරිමාණො මහාවිසයත්තා. තෙනාහ ‘‘අපරියන්තො’’ති. තෙනාති අපරියන්තත්තා. තෙන වා අපරියන්තෙන ඤාණෙන. එතෙන ථෙරො යං යං අනුමෙය්‍යමත්ථං ඤාතුකාමො හොති, තත්ථ තත්ථ තස්ස අසඞ්ගමප්පටිහතං අනුමානඤාණං පවත්තෙතීති දස්සෙති. තෙනාහ ‘‘සො ඉමිනා’’තිආදි. තත්ථ ඉමිනාති ඉමිනා කාරණෙන.

Dhammo ist das, was das zu Erkennende gemäß seiner wahren Natur als 'dies ist dies' erfasst und bestimmt, ohne wie ein Schlussfolgerungswissen (anumānañāṇa) im Zweifel befangen zu sein. Daher sagte er: 'des durch unmittelbare Anschauung erkannten Dhamma' (dhammassa paccakkhato ñāṇassa), was sich auf das unmittelbare Wissen (paccakkhañāṇa) bezieht. 'Es folgt' (anueti) bedeutet 'Anwaya' (Folgerung), deshalb sagte er: 'indem er der Anwendung (anuyoga) folgt'. Denn das Auftreten des Schlussfolgerungswissens nach dem Folgen einer durch unmittelbare Wahrnehmung erwiesenen Tatsache ist als 'Schlussfolgerung vom Gesehenen auf das Ungesehene' (diṭṭhena adiṭṭhassa anumāna) zu verstehen. Wenn das Gewusste erkannt ist, ist auch das erkennende Wissen in seiner Bedeutung bereits erkannt. Deshalb heißt es: 'Das Schlussfolgerungswissen, das Ergreifen der Methode, ist bekannt' (anumānañāṇaṃ nayaggāho vidito). 'Vidito' bedeutet getroffen, erlangt, erreicht. 'Unermesslich' (appamāṇo) bedeutet unbegrenzt wegen seines großen Bereichs. Daher sagte er: 'unendlich' (apariyanto). 'Dadurch' (tena) bedeutet aufgrund der Unendlichkeit. Oder: 'durch jenes unendliche Wissen'. Damit zeigt der Thera: Welches auch immer das zu erschließende Objekt sein mag, das er zu wissen wünscht, dort bringt er sein ungehindertes und unaufhaltsames Schlussfolgerungswissen zum Einsatz. Deshalb sagte er: 'er durch dies' usw. Darin bedeutet 'durch dies' (iminā): aus diesem Grund.

පාකාරස්ස ථිරභාවං උද්ධමුද්ධං ආපෙතීති උද්ධාපං, පාකාරමූලං. ආදි-සද්දෙන පාකාරද්වාරබන්ධපරිඛාදීනං සඞ්ගහො වෙදිතබ්බො. පච්චන්තෙ භවං පච්චන්තිමං. පණ්ඩිතදොවාරිකට්ඨානියං කත්වා ථෙරො අත්තානං දස්සෙතීති දස්සෙන්තො ‘‘එකද්වාරන්ති කස්මා ආහා’’ති චොදනං සමුට්ඨාපෙසි.

'Uddhāpa' bezeichnet das, was die Festigkeit der Mauer immer weiter nach oben bringt, also das Fundament der Mauer (pākāramūla). Mit dem Wort 'und so weiter' (ādi) ist die Zusammenfassung von Mauertoren, Befestigungen, Gräben usw. zu verstehen. Was sich im Grenzgebiet befindet, ist grenzländisch (paccantima). Indem der Thera sich selbst in der Rolle eines weisen Torwächters darstellt, wirft er, um dies zu zeigen, den Einwand auf: 'Warum sagte er: nur ein einziges Tor?'

යස්සා පඤ්ඤාය වසෙන පුරිසො පණ්ඩිතොති වුච්චති, තං පණ්ඩිච්චන්ති ආහ – ‘‘පණ්ඩිච්චෙන සමන්නාගතො’’ති. තංතංඉතිකත්තබ්බතාසු ඡෙකභාවො බ්‍යත්තභාවො වෙය්‍යත්තියං. මෙධති අඤ්ඤාණං හිංසති විධමතීති මෙධා, සා එතස්ස අත්ථීති මෙධාවී. ඨානෙ ඨානෙ උප්පත්ති එතිස්සා අත්ථීති ඨානුප්පත්තිකා, ඨානසො උප්පජ්ජනපඤ්ඤා. අනුපරියායන්ති එතෙනාති අනුපරියායො, සො එව පථොති අනුපරියායපථො, පරිතො පාකාරස්ස අනුයායනමග්ගො. පාකාරභාගා සම්බන්ධිතබ්බා එත්ථාති පාකාරසන්ධි, පාකාරස්ස ඵුල්ලිතපදෙසො. සො පන හෙට්ඨිමන්තෙන ද්වින්නම්පි ඉට්ඨකානං විගමෙන එවං වුච්චතීති ආහ – ‘‘ද්වින්නං ඉට්ඨකානං අපගතට්ඨාන’’න්ති. ඡින්නට්ඨානන්ති ඡින්නභින්නපදෙසං, ඡින්නට්ඨානං වා. තඤ්හි ‘‘විවර’’න්ති වුච්චති. කීලිට්ඨන්ති මලීනං. උපතාපෙන්තීති කිලෙසපරිළාහෙන සන්තාපෙන්ති. විබාධෙන්තීති පීළෙන්ති. උප්පන්නාය පඤ්ඤාය නීවරණෙහි න කිඤ්චි කාතුං සක්කාති ආහ ‘‘අනුප්පන්නාය පඤ්ඤාය උප්පජ්ජිතුං න දෙන්තී’’ති. තස්මාති පච්චයූපඝාතෙන [Pg.478] උප්පජ්ජිතුං අප්පදානතො. චතූසු සතිපට්ඨානෙසු සුට්ඨු ඨපිතචිත්තාති චතුබ්බිධායපි සතිපට්ඨානභාවනාය සම්මදෙව ඨපිතචිත්තා අප්පිතචිත්තා. යථාසභාවෙන භාවෙත්වාති යාථාවතො සම්මදෙව යථා පටිපක්ඛා සමුච්ඡිජ්ජන්ති, එවං භාවෙත්වා.

Die Weisheit, aufgrund derer ein Mensch 'weise' (paṇḍito) genannt wird, wird als Gelehrsamkeit (paṇḍicca) bezeichnet – daher: 'ausgestattet mit Gelehrsamkeit'. Die Geschicklichkeit und Klugheit in Bezug auf die verschiedenen auszuführenden Aufgaben ist Scharfsinn (veyyattiya). Das, was das Nicht-Wissen vernichtet und zerstört, ist die Klugheit (medhā); wer diese besitzt, ist klug (medhāvī). Deren Entstehen bei jeder passenden Gelegenheit stattfindet, ist die schlagfertige Weisheit (ṭhānuppattikā), das heißt, die Weisheit, die auf der Stelle entsteht. Das, womit man umhergeht, ist der Rundgang (anupariyāya); ebendieser ist ein Pfad, also ein Rundweg (anupariyāyapatho), der Weg, um um die Mauer herumzugehen. Die Stelle, an der die Mauerteile verbunden sein sollten, ist die Mauerfuge (pākārasandhi), eine rissige Stelle der Mauer. Da dies im Mindestmaß durch das Auseinanderweichen zweier Ziegel so genannt wird, sagte er: 'die Stelle, wo zwei Ziegel gewichen sind'. 'Eine gebrochene Stelle' (chinnaṭṭhāna) bedeutet ein beschädigter oder zerbrochener Bereich, oder eine Bresche. Denn dies wird als 'Spalt' (vivara) bezeichnet. 'Befleckt' (kīliṭṭha) bedeutet schmutzig. 'Sie quälen' (upatāpenti) bedeutet, sie brennen durch die Hitze der Befleckungen. 'Sie bedrängen' (vibādhenti) bedeutet, sie plagen. Weil die Hemmnisse (nīvaraṇa) der einmal entstandenen Weisheit nichts anhaben können, sagte er: 'sie lassen die noch nicht entstandene Weisheit nicht entstehen'. 'Aus diesem Grund' (tasmā) bedeutet: weil sie durch die Zerstörung der Bedingungen das Entstehen nicht zulassen. 'Die den Geist fest in den vier Grundlagen der Achtsamkeit verankert haben' (catūsu satipaṭṭhānesu suṭṭhu ṭhapitacittā) bedeutet, dass ihr Geist in der vierfachen Entfaltung der Grundlagen der Achtsamkeit vollkommen gefestigt und hingegeben ist. 'Indem sie sie gemäß ihrer wahren Natur entfaltet haben' (yathāsabhāvena bhāvetvā) bedeutet entsprechend der Wirklichkeit, vollkommen so entfaltet, dass die gegnerischen Zustände gänzlich vernichtet werden.

පුරිමනයෙ සතිපට්ඨානානි බොජ්ඣඞ්ගා ච මිස්සකා අධිප්පෙතාති තතො අඤ්ඤථා වත්තුං ‘‘අපිචෙත්ථා’’තිආදි වුත්තං. මිස්සකාති සමථවිපස්සනාමග්ගවසෙන මිස්සකා. ‘‘චතූසු සතිපට්ඨානෙසු සුප්පතිට්ඨිතචිත්තාති පඨමං වුත්තත්තා සතිපට්ඨානෙසු විපස්සනං ගහෙත්වා සත්ත බොජ්ඣඞ්ගෙ යථාභූතං භාවෙත්වාති වුත්තත්තා මග්ගපරියාපන්නානංයෙව ච නෙසං නිප්පරියායබොජ්ඣඞ්ගභාවතො තෙසු ච අධිගතමෙව හොතීති බොජ්ඣඞ්ගෙ මග්ගො ච සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණඤ්චාති ගහිතෙ සුන්දරො පඤ්හො භවෙය්‍යා’’ති මහාසිවත්ථෙරො ආහ. න පනෙවං ගහිතං පොරාණෙහීති අධිප්පායො. ඉතීති වුත්තප්පකාරපරාමසනං. ථෙරොති සාරිපුත්තත්ථෙරො.

Da nach der vorherigen Methode die Grundlagen der Achtsamkeit (satipaṭṭhāna) und die Erleuchtungsglieder (bojjhaṅga) als vermischt (missaka) gemeint waren, wurde 'Aber auch hierbei' (api cettha) usw. gesagt, um es anders darzustellen. 'Vermischt' bedeutet vermischt mittels Geistesruhe, Hellblick und des Pfades. Der Thera Mahāsīva sagte: 'Da zuerst gesagt wurde: "die den Geist in den vier Grundlagen der Achtsamkeit wohl verankert haben", nimmt man die Einsicht (vipassanā) in Bezug auf die Grundlagen der Achtsamkeit an; und da gesagt wurde: "die sieben Erleuchtungsglieder der Wirklichkeit entsprechend entfaltet haben", und weil diese im eigentlichen Sinne Erleuchtungsglieder (nippariyāyabojjhaṅga) nur für jene sind, die im Pfad begriffen sind, und weil in diesen der Pfad bereits erlangt ist – wenn man unter den Erleuchtungsgliedern den Pfad und das Allwissenheitswissen (sabbaññutaññāṇa) versteht, wäre dies eine treffliche Frage.' Der Sinn ist jedoch, dass dies von den Alten (porāṇa) nicht so aufgefasst wurde. 'Iti' bezieht sich auf die oben dargelegte Weise. Der 'Thera' ist der Thera Sāriputta.

තත්ථාති තෙසු පච්චන්තනගරාදීසු. නගරං විය නිබ්බානං තදත්ථිකෙහි උපගන්තබ්බතො උපගතානඤ්ච පරිස්සයරහිතසුඛාධිගමට්ඨානතො. පාකාරො විය සීලං තදුපගතානං පරිතො ආරක්ඛභාවතො. අනුපරියායපථො විය හිරී සීලපාකාරස්ස අධිට්ඨානභාවතො. වුත්තඤ්හෙතං – ‘‘පරියායපථොති ඛො භික්ඛු හිරියා එතං අධිවචන’’න්ති. ද්වාරං විය අරියමග්ගො නිබ්බානනගරප්පවෙසනෙ අඤ්ජසභාවතො. පණ්ඩිතදොවාරිකො විය ධම්මසෙනාපති නිබ්බානනගරං පවිට්ඨපවිසනකානං සත්තානං සල්ලක්ඛණතො. දින්නොති දාපිතො, සොධිතොති අත්ථො. සෙසං සුවිඤ්ඤෙය්‍යමෙව.

'Darin' (tattha) bezieht sich auf jene Grenzstädte usw. Nibbāna ist wie eine Stadt, weil es von denen aufgesucht werden muss, die danach streben, und weil es der Ort ist, an dem diejenigen, die dorthin gelangt sind, ein von Gefahren freies Glück erlangen. Die Tugend (sīla) ist wie eine Mauer, weil sie diejenigen, die in ihr Zuflucht gesucht haben, ringsum beschützt. Die Gewissensscheu (hirī) ist wie der Rundweg, da sie die Grundlage für die Tugendmauer bildet. Denn dies wurde gesagt: '"Rundweg" (pariyāyapatho), o Mönch, ist eine Bezeichnung für die Gewissensscheu (hirī).' Der edle Pfad (ariyamaggo) ist wie das Tor, da er der direkte Weg zum Betreten der Stadt des Nibbāna ist. Der Feldherr des Dhamma (dhammasenāpati) ist wie der weise Torwächter, weil er die Wesen prüft, die in die Stadt des Nibbāna eingetreten sind oder eintreten wollen. 'Gegeben' (dinno) bedeutet übergeben, das heißt gesäubert (sodhito). Der Rest ist leicht zu verstehen.

3. චුන්දසුත්තවණ්ණනා

3. Die Erklärung des Cunda-Sutta.

379. පුබ්බෙ සාවත්ථිතො වෙළුවගාමස්ස ගතත්තා වුත්තං ‘‘ආගතමග්ගෙනෙව පටිනිවත්තන්තො’’ති. සත්තන්නන්ති උපසෙනො, රෙවතො, ඛදිරවනියො, චුන්දො, සමණුද්දෙසො අහන්ති චතුන්නං, චාලා, උපචාලා, සීසූපචාලාති, තිස්සන්නන්ති ඉමෙසං සත්තන්නං අරහන්තානං. නත්ථි නු ඛොති එත්ථාපි ‘‘ඔලොකෙන්තො’’ති ආනෙත්වා සම්බන්ධො සීහාවලොකනඤායෙන. භවිස්සන්ති මෙ වත්තාරො හරිතුං නාසක්ඛීති සම්බන්ධො. ඉදං දානි පච්ඡිමදස්සනන්ති භූතකථනමත්තං, න තත්ථ සාලයතාදස්සනං යථා තථාගතස්ස වෙසාලියා නික්ඛමිත්වා නාගාපලොකිතං.

379. Weil er zuvor von Sāvatthī nach Veḷuvagāma gegangen war, wurde gesagt: 'auf demselben Weg zurückkehrend, auf dem er gekommen war'. 'Der sieben' bezieht sich auf diese sieben Arahants: Upasena, Revata Khadiravaniya, Cunda und der Novize (samaṇuddesa), also ich selbst – diese vier; sowie Cālā, Upacālā und Sīsūpacālā – diese drei. Auch bei den Worten 'Gibt es wohl nicht...?' (natthi nu kho) ist das Wort 'blickend' (olokento) nach der Methode des Löwenblicks (sīhāvalokanañāya) hinzuzufügen und zu verbinden. 'Es wird Leute geben, die über mich sprechen werden: er konnte es nicht ertragen' – so ist die Verknüpfung. 'Dies ist nun der letzte Anblick' ist bloß die Schilderung einer Tatsache; es liegt darin kein Ausdruck von Anhaftung, so wie der Blick des Erhabenen wie ein Elefantenblick (nāgāpalokita) beim Verlassen von Vesālī.

තස්ස [Pg.479] තස්ස විසෙසස්ස අධිට්ඨානවසෙනෙව ඉද්ධිභෙදදස්සනං ඉද්ධිවිකුබ්බනං. සීහස්ස විජම්භනාදිවසෙන කීළිත්වා නාදසදිසී අයං ධම්මකථාති වුත්තං ‘‘සීහවිකීළිතො ධම්මපරියායො’’ති. ගමනකාලො මය්හන්තීති එත්ථ ඉති-සද්දො පරිසමාපනෙ. තෙන ථෙරෙන යථාරම්භස්ස වචනපබන්ධස්ස සමාපිතභාවං ජොතෙති. එස නයො සෙසෙසුපි එදිසෙසු සබ්බට්ඨානෙසු. යුගන්ධරාදයො පරිභණ්ඩපබ්බතාති වෙදිතබ්බා. එකප්පහාරෙනෙවාති එකප්පහාරෙන ඉව. ස්වායං ඉව-සද්දො න සක්කොමීති එත්ථ ආනෙත්වා සම්බන්ධිතබ්බො.

Das Zeigen verschiedener Arten von übernatürlichen Kräften allein durch die Bestimmung (adhiṭṭhāna) dieser oder jener Besonderheit ist die Manifestation übernatürlicher Macht (iddhivikubbana). Da diese Lehrrede wie das Gebrüll eines Löwen ist, nachdem er sich gedehnt und gespielt hat, wird sie als 'die Lehrdarstellung des Löwenspiels' (sīhavikīḷito dhammapariyāyo) bezeichnet. In der Phrase 'Es ist Zeit für mich zu gehen' dient das Wort 'iti' dem Abschluss. Dadurch wird verdeutlicht, dass der Thera die begonnene Rede abgeschlossen hat. Diese Methode ist auch in allen anderen ähnlichen Fällen anzuwenden. Yugandhara und die anderen sind als die umliegenden Gebirgsketten (paribhaṇḍapabbata) zu verstehen. 'Auf einen Schlag' (ekappahāreneva) bedeutet 'wie auf einen Schlag' (ekappahārena iva). Dieses Wort 'iva' (wie) ist bei 'ich kann nicht' (na sakkomi) hinzuzufügen und damit zu verbinden.

පටිපාදෙස්සාමීති ඨිතකායං පටිපාදෙස්සාමි. පත්ථනාකාලෙ අනොමදස්සිස්ස භගවතො වචනසුතානුසාරෙන ඤාණෙන දිට්ඨමත්තතං සන්ධාය ‘‘තං පඨමදස්සන’’න්ති වුත්තං. ධාරෙතුං අසක්කොන්තී ගුණසාරං. එස මග්ගොති එසො ජාතානං සත්තානං මරණනිට්ඨිතො පන්ථො. පුනපි එවංභාවිනො නාම සඞ්ඛාරාති සඞ්ඛාරා නාම එවංභාවිනො, මරණපරියොසානාති අත්ථො. එත්තකන්ති එත්තකං කාලං. සඞ්කඩ්ඪිත්වා සංහරිත්වා. මුඛං පිධායාති මුඛං ඡාදෙත්වා. අග්ඝිකසතානීති මකුළඞ්කුරචෙතියසතානි.

„‚Ich werde ihn herrichten‘ bedeutet: ich werde den stehenden Körper herrichten. Bezüglich des bloßen Gesehen-Habens durch die Erkenntnis gemäß dem Gehörten des Wortes des erhabenen Anomadassī zur Zeit des Wunsches, wurde gesagt: ‚jene erste Begegnung‘. Unfähig, die Essenz der Tugenden zu bewahren. ‚Dies ist der Weg‘ bedeutet: Dies ist der im Tod endende Pfad der geborenen Wesen. ‚Auch wiederum sind die Gestaltungen von solcher Natur‘ bedeutet: Die Gestaltungen sind von solcher Natur, das heißt, sie enden im Tod. ‚So lange‘ bedeutet: für so lange Zeit. ‚Zusammengezogen habend‘ bedeutet: zusammengerafft habend. ‚Das Gesicht bedeckt habend‘ bedeutet: das Gesicht verhüllt habend. ‚Hunderte von Girlanden-Gerüsten‘ bedeutet: Hunderte von Schreinen aus Knospen und Trieben.“

පුරිමදිවසෙති අතීතදිවසෙ. යස්මා ධම්මසෙනාපතිනො අරහත්තප්පත්තදිවසෙයෙව සත්ථු සාවකසන්නිපාතො අහොසි, තස්මා ‘‘පූරිතසාවකසන්නිපාතො එස භික්ඛූ’’ති වුත්තං. පඤ්ච ජාතිසතානීති භුම්මත්ථෙ, අච්චන්තසංයොගෙ වා උපයොගවචනං.

„‚Am vorherigen Tag‘ bedeutet: am vergangenen Tag. Weil genau an dem Tag, an dem der Feldherr der Lehre die Arahatschaft erlangte, die Versammlung der Jünger des Meisters stattfand, wurde gesagt: ‚Dieser Mönch hat die Versammlung der Jünger vervollständigt‘. ‚Fünfhundert Geburten‘ ist ein Akkusativ im Sinne des Lokativs oder im Sinne einer ununterbrochenen Dauer.“

කළොපිහත්ථොති විලීවමයභාජනහත්ථො. ‘‘චම්මමයභාජනහත්ථො’’ති ච වදන්ති. පුරන්තරෙති නගරමජ්ඣෙ. වනෙති අරඤ්ඤෙ.

„„‚Mit einer Schale in der Hand‘ bedeutet: mit einem Gefäß aus Weidengeflecht in der Hand. Und man sagt auch: ‚mit einem ledernen Gefäß in der Hand‘. ‚Im Inneren der Stadt‘ bedeutet: inmitten der Stadt. ‚Im Wald‘ bedeutet: in der Wildnis.“

ඔසක්කනාකාරවිරහිතොති ධම්මදෙසනාය සඞ්කොචහෙතුවිරහිතො. විසාරදොති සාරදවිරහිතො. ධම්මොජන්ති ධම්මරසං, ඔජවන්තං දෙසනාධම්මන්ති අත්ථො. ධම්මභොගන්ති ධම්මපරිභොගං, පරෙහි සද්ධිං සංවිභජනවසෙන පවත්තං ධම්මසම්භොගන්ති දෙසනාධම්මමෙව වදති. තෙන වුත්තං ‘‘උභයෙනපි ධම්මපරිභොගොව කථිතො’’ති.

„‚Frei von Anzeichen des Zurückweichens‘ bedeutet: frei von jeglichem Grund zum Zögern bei der Lehrverkündigung. ‚Zuversichtlich‘ bedeutet: frei von Befangenheit. ‚Das Elixier der Lehre‘ bedeutet: den Geschmack der Lehre, das heißt die kraftvolle verkündete Lehre. ‚Den Genuss der Lehre‘ bezieht sich auf den Gebrauch der Lehre, nämlich den Genuss der Lehre, der durch das Teilen mit anderen stattfindet; so wird eben die verkündete Lehre bezeichnet. Deshalb wurde gesagt: ‚In beiden Fällen wird eben der Genuss der Lehre beschrieben‘.“

පියායිතබ්බතො පියෙහි. මනස්ස වඩ්ඪනතො මනාපෙහි. ජාතියාති ඛත්තියාදිජාතියා. නානාභාවො අසහභාවො විසුංභාවො. අඤ්ඤථාභාවො අඤ්ඤථත්තං. සරීරන්ති රූපධම්මකායසඞ්ඛාතං සරීරං. රූපකායෙ [Pg.480] හි භිජ්ජන්තෙ භිජ්ජන්තෙව. සො භිජ්ජෙය්‍යාති සො මහන්තතරො ඛන්ධො භිජ්ජෙය්‍ය.

„‚Von den Geliebten‘ bedeutet: wegen der Eigenschaft, geliebt werden zu müssen. ‚Von den Angenehmen‘ bedeutet: wegen der Erfreuung des Geistes. ‚Durch Geburt‘ bedeutet: durch die Geburt als Krieger usw. ‚Getrenntsein‘ bedeutet: das Nicht-Zusammensein, das Getrennt-Existieren. ‚Anderswerden‘ bedeutet: die Andersartigkeit. ‚Der Körper‘ bedeutet: der als der materielle Körper bezeichnete Körper. Denn wenn der materielle Körper zerfällt, zerfällt er wahrlich. ‚Er möge zerfallen‘ bedeutet: jener größere Haufen (oder Ast) möge zerfallen.“

දක්ඛිණදිසං ගතොති දක්ඛිණදිසාමුඛෙ පවත්තො. මහාඛන්ධො වියාති මහන්තො සාරවන්තො සාඛාඛන්ධො විය. සාඛඛන්ධා හි දිසාභිමුඛපවත්තාකාරා, මූලඛන්ධො පන උද්ධමුග්ගතො. සොළසන්නං පඤ්හානන්ති සොළසන්නං අපරාපරියපවත්තනියානං අත්ථානං. ඤාතුං ඉච්ඡිතො හි අත්ථො පඤ්හො.

„‚In die südliche Richtung gegangen‘ bedeutet: in Richtung Süden gerichtet. ‚Wie ein großer Ast‘ bedeutet: wie ein großer, kerniger Ast. Denn die Äste erstrecken sich in die verschiedenen Richtungen, der Hauptstamm hingegen wächst nach oben. ‚Der sechzehn Fragen‘ bedeutet: der sechzehn nacheinander zu behandelnden Bedeutungen. Denn eine Frage ist eine Bedeutung, die man zu wissen wünscht.“

4-5. උක්කචෙලසුත්තාදිවණ්ණනා

4-5. „Erklärung der Ukkacela-Lehrrede und anderer“

380-381. අමාවසුපොසථෙති අමාවසිඋපොසථෙ, කාලපක්ඛඋපොසථෙති අත්ථො. පුරිමනයෙනෙවාති අනන්තරසුත්තෙ වුත්තනයෙනෙව.

380-381. „‚Am Neumond-Uposatha‘ bedeutet: am Uposatha-Tag des Neumonds, das heißt am Uposatha der dunklen Monatshälfte. ‚Genau in der zuvor beschriebenen Weise‘ bedeutet: genau in der Weise, wie es in der unmittelbar vorhergehenden Lehrrede erklärt wurde.“

6. උත්තියසුත්තවණ්ණනා

6. „Erklärung der Uttiya-Lehrrede“

382. මච්චුධෙය්‍යස්සාති මච්චුනො පවත්තිට්ඨානස්ස.

382. „‚Des Reiches des Todes‘ bedeutet: des Bereichs des Fortwirkens des Todes.“

8. බ්‍රහ්මසුත්තවණ්ණනා

8. „Erklärung der Brahma-Lehrrede“

384. තස්මිං කාලෙති පඨමාභිසම්බොධියං. භික්ඛුයෙව නත්ථි ධම්මචක්කස්ස අප්පවත්තිතත්තා, භික්ඛුයෙව භික්ඛුලක්ඛණයොගතො. එකකො මග්ගො, න ද්වෙධාපථභූතොති එකමග්ගො, තං එකමග්ගං. ජාතියා ඛයො වට්ටදුක්ඛස්ස අන්තභූතොති ජාතික්ඛයන්තො, නිබ්බානං, තං දිට්ඨත්තා ජාතික්ඛයන්තදස්සීති එවමෙත්ථ අත්ථො දට්ඨබ්බො.

384. „‚Zu jener Zeit‘ bedeutet: zur Zeit der ersten Erleuchtung. Es gab noch gar keinen Mönch, weil das Rad der Lehre noch nicht in Bewegung gesetzt worden war; denn ein Mönch ist erst durch die Verbindung mit den Merkmalen eines Mönchs ein Mönch. ‚Ein einziger Weg, der sich nicht in zwei Pfade gabelt‘ ist der einzige Weg; diesen einzigen Weg. ‚Das Ende der Geburt, welches das Ende des Leidens im Daseinskreislauf ist‘, ist das Ende der Geburt, das Nibbāna; weil er dieses geschaut hat, ist er ‚einer, der das Ende der Geburt sieht‘ – so ist hier die Bedeutung zu verstehen.“

9. සෙදකසුත්තවණ්ණනා

9. „Erklärung der Sedaka-Lehrrede“

385. අයං තස්ස ලද්ධීති අයං ඉදානි වුච්චමානා තස්ස ආචරියස්ස ලද්ධි. තතො අනාමෙන්තොති යෙන වංසො නමති, තෙන කායං අනාමෙන්තො. තථා නමන්තො හි පතිත්වා චුණ්ණවිචුණ්ණං හොති. තන්ති කායං, තං වංසං වා. ආකඩ්ඪෙන්තො වියාති නමිතට්ඨානතො පරභාගෙන ආකඩ්ඪෙන්තො විය. එකතොභාගියං කත්වාති යථාවුත්තං සතිං සූපට්ඨිතං [Pg.481] කත්වා ඔනතං විය කත්වා. තථා කරණං පන තථා වාතූපත්ථම්භගාහාපනෙනාති ආහ – ‘‘වාතූපත්ථම්භං ගාහාපෙත්වා’’ති. තඤ්ච සතියා තදත්ථං උපට්ඨානෙනාති වුත්තං ‘‘සතිං සූපට්ඨිතං කත්වා’’ති. නිච්චලොව නිසීදන්තො අන්තෙවාසී ආචරියං රක්ඛති, එත්තකං ආචරියස්ස ලද්ධිවසෙන වුත්තං. ‘‘ආචරියො වංසං සුග්ගහිතං ගණ්හන්තො’’තිආදි සබ්බං හෙට්ඨා වුත්තනයමෙව.

385. „‚Das ist seine Ansicht‘ bedeutet: Dies ist die nun genannte Ansicht jenes Lehrers. ‚Ohne ihn dorthin zu biegen‘ bedeutet: ohne den Körper dorthin zu neigen, wohin sich die Bambusstange neigt. Denn wer sich so herabneigt, stürzt ab und wird völlig zerschmettert. ‚Ihn‘ bezieht sich auf den Körper oder auf die Bambusstange. ‚Gleichsam zurückziehend‘ bedeutet: gleichsam von der gebogenen Stelle zur anderen Seite hin zurückziehend. ‚Auf eine Seite gerichtet machend‘ bedeutet: die Achtsamkeit wie beschrieben gut verankert habend, gleichsam geneigt machend. Dieses So-Handeln geschieht jedoch dadurch, dass man die Wind-Unterstützung ergreifen lässt; daher wurde gesagt: ‚indem er die Wind-Unterstützung ergreifen lässt‘. Und dies geschieht durch das Verankern der Achtsamkeit zu diesem Zweck; daher wurde gesagt: ‚indem er die Achtsamkeit gut verankert‘. ‚Indem er völlig regungslos dasitzt, schützt der Schüler den Lehrer‘ – dies wurde im Sinne der Ansicht des Lehrers gesagt. ‚Der Lehrer, der die Bambusstange gut ergriffen hält‘ usw. ist alles genau in der zuvor erklärten Weise zu verstehen.“

‘‘අත්තානමෙව රක්ඛතී’’ති ඉදං අත්තනො රක්ඛණං පධානං කත්වා වුත්තං, න අන්තෙවාසිකන්ති අවධාරණඵලං. අත්තරක්ඛාය පනෙත්ථ සිජ්ඣමානාය අන්තෙවාසිකරක්ඛාපි සිද්ධා එව හොතීති. දුතියපක්ඛෙපි එසෙව නයො. සො තත්ථ ඤායොති යා අත්තනො එව රක්ඛා, සා අත්ථතො පරරක්ඛාපි හොතීති අයමෙත්ථ ඤායො යුත්තප්පයොගො. අනුවඩ්ඪියාති යථාවඩ්ඪිතස්ස අනුඅනුවඩ්ඪියා. එතෙන පටිලද්ධසම්පයුත්තපමොදනාකාරො දස්සිතොති ආහ – ‘‘සපුබ්බභාගාය මුදිතායාති අත්ථො’’ති. ආසෙවනායාතිආදීනි පදානි අනුදයතාපරියොසානානි (යස්මා සතිපට්ඨානං සෙවන්තස්ස සිද්ධං අත්තනො ච පරස්ස ච රක්ඛණං පකාසෙන්ති, තස්මා) – ‘‘අත්තානං, භික්ඛවෙ, රක්ඛිස්සාමීති සතිපට්ඨානං සෙවිතබ්බ’’න්තිආදි වුත්තං.

„‚Er schützt nur sich selbst‘ – dies wurde gesagt, indem der Schutz seiner selbst in den Vordergrund gestellt wurde, und nicht der des Schülers; dies ist das Ergebnis der Einschränkung. Wenn hierbei der eigene Schutz gelingt, ist damit auch der Schutz des Schülers bereits mit bewirkt. Auch im zweiten Fall gilt dieselbe Methode. ‚Das ist dort die Methode‘ bedeutet: Dass der Schutz der eigenen Person in der Tat auch den Schutz des anderen bedeutet – das ist hier die Methode, die richtige Anwendung. ‚Durch ständige Weiterentwicklung‘ bedeutet: durch die schrittweise Weiterentwicklung dessen, was bereits herangewachsen ist. Damit wird die Art der Freude aufgezeigt, die mit dem Erlangten verbunden ist; daher wurde gesagt: ‚Das bedeutet: mit einer vorbereitenden Mitfreude (muditā)‘. Die Worte ‚durch Pflege‘ usw. enden mit ‚durch Mitgefühl‘. Weil sie erklären, dass für denjenigen, der die Grundlagen der Achtsamkeit pflegt, der Schutz sowohl seiner selbst als auch des anderen bewirkt wird, wurde gesagt: ‚„Ich werde mich selbst schützen“, ihr Mönche, so sollen die Grundlagen der Achtsamkeit gepflegt werden‘ usw.“

10. ජනපදකල්‍යාණීසුත්තවණ්ණනා

10. „Erklärung der Janapadakalyāṇī-Lehrrede“

386. ජනපදස්මිං කල්‍යාණීති සකලජනපදෙ භද්දා රූපසම්පත්තියා සික්ඛාසම්පත්තියා ච සුන්දරා සෙට්ඨා. රූපසම්පත්ති ච නාම සබ්බසො රූපදොසාභාවෙන රූපගුණපාරිපූරියා හොතීති තදුභයං දස්සෙතුං ‘‘ඡසරීරදොසරහිතා පඤ්චකල්‍යාණසමන්නාගතා’’ති වුත්තං. තං දුවිධම්පි විවරන්තො ‘‘සා හී’’තිආදිමාහ. පඤ්චකල්‍යාණසමන්නාගතාති පඤ්චවිධසරීරගුණසම්පදාහි සමන්නාගතා. නාතිදීඝා නාතිරස්සාති පමාණමජ්ඣිමා දීඝතරප්පමාණා න හොති, න අතිරස්සා, ලකුණ්ඩකරූපා න හොති. නාතිකිසාති අතිවිය කිසථද්ධමංසලොහිතා දිස්සමානා අට්ඨිසරීරා ජාලසරීරා න හොති. නාතිථූලාති භාරියමංසා මහොදරා න හොති. නාතිකාළා නාච්චොදාතාති අතිවිය කාළවණ්ණා ඣාමඞ්ගාරො විය[Pg.482], දධිතක්කාදීහි පමජ්ජිතමත්තකංසලොහවණ්ණා න හොති. මනුස්සලොකෙ තාදිසියා රූපසම්පත්තියා අභාවතො අතික්කන්තා මනුස්සවණ්ණං. යථා පමාණයුත්තා, එවං ආරොහපරිණාහයොගතො ච පරෙසං පසාදාවහා නාතිදීඝතාදයො. එවං මනුස්සානං දිබ්බරූපතාසම්පත්තීපීති වුත්තං ‘‘අප්පත්තා දිබ්බවණ්ණ’’න්ති. එත්ථ ච නාතිදීඝනාතිරස්සතාවචනෙන ආරොහසම්පත්ති වුත්තා උබ්බෙධෙන පාසාදිකභාවතො. කිසථූලදොසාභාවවචනෙන පරිණාහසම්පත්ති වුත්තා. උභයෙනපි සණ්ඨානසම්පදා විභාවිතා, නාතිකාළතාවචනෙන වණ්ණසම්පත්ති වුත්තා විවණ්ණතාභාවතො. පියඞ්ගුසාමාති පරිණතපියඞ්ගුපුප්ඵසදිසසරීරනිභාසා. මුඛපරියොසානන්ති අධරොට්ඨමාහ. අයං යථාවුත්තා සරීරවණ්ණසම්පත්ති. අස්සාති ජනපදකල්‍යාණියා. ඡවිකල්‍යාණතා ඡවිසම්පත්තිහෙතුකත්තා තස්සා. එස නයො සෙසෙසුපි. නඛා එව පත්තසදිසතාය නඛපත්තානි.

386. „Die Schönste im Lande“ (Janapadasmiṃ kalyāṇī) bedeutet die Vorzüglichste im ganzen Land, schön durch die Vollkommenheit ihrer Gestalt und ihrer Erziehung, die Beste. Und die Vollkommenheit der Gestalt (rūpasampatti) besteht in der völligen Abwesenheit von körperlichen Mängeln und der Fülle von körperlichen Vorzügen; um beides zu zeigen, wurde gesagt: „frei von sechs körperlichen Mängeln, ausgestattet mit den fünf Schönheiten“. Um diese beiden Aspekte im Detail zu erklären, sagte er: „Sie nämlich...“ und so weiter. „Ausgestattet mit den fünf Schönheiten“ bedeutet ausgestattet mit den fünf Arten von körperlichen Vorzügen. „Nicht zu groß, nicht zu klein“ bedeutet von mittlerem Maße; sie hat kein übermäßig großes Maß und ist nicht zu klein (zwergenhaft). „Nicht zu mager“ bedeutet, dass sie kein Knochengerüst oder ein adriges Gerüst darstellt, bei dem Muskeln und Blut übermäßig mager und straff erscheinen. „Nicht zu korpulent“ bedeutet, dass sie kein schweres Fleisch oder einen dicken Bauch hat. „Nicht zu dunkel, nicht zu hell“ bedeutet, dass sie nicht übermäßig dunkel gefärbt ist wie ein glühendes Stück Kohle, und auch nicht die Farbe von Bronze oder Eisen hat, die mit Quark, Buttermilch usw. abgerieben wurde. Da es eine solche Vollkommenheit der Gestalt in der Menschenwelt nicht gibt, übertrifft sie die menschliche Schönheit. Wie sie den richtigen Proportionen entspricht, so erzeugen auch Eigenschaften wie „nicht zu groß“ usw. durch die Verbindung von Höhe und Breite Vertrauen bei anderen. So wird auch in Bezug auf das Erlangen einer göttlichen Gestalt für Menschen gesagt: „ohne die göttliche Schönheit erreicht zu haben“. Hierbei wird durch den Ausdruck „nicht zu groß, nicht zu klein“ die Vollkommenheit der Körperhöhe (ārohasampatti) ausgedrückt, da sie durch ihre Höhe anmutig ist. Durch den Ausdruck des Fehlens des Mangels von zu mager oder zu korpulent wird die Vollkommenheit des Körperumfangs (pariṇāhasampatti) ausgedrückt. Durch beides wird die Vollkommenheit der Statur (saṇṭhānasampadā) verdeutlicht. Durch den Ausdruck „nicht zu dunkel“ wird die Vollkommenheit des Teints (vaṇṇasampatti) aufgrund des Fehlens von Entstellung ausgedrückt. „Dunkel wie Piyaṅgu-Blüten“ (piyaṅgusāmā) bedeutet, dass ihr Körper glänzt wie eine reife Piyaṅgu-Blüte. „Bis zum Mund reichend“ (mukhapariyosānaṃ) bezieht sich auf die Unterlippe. Dies ist die oben genannte Vollkommenheit der Körperfarbe. „Ihr“ (assā) bezieht sich auf die Schönste im Lande. Die Schönheit der Haut (chavikalyāṇatā) beruht bei ihr auf der Vollkommenheit der Haut. Dies gilt auch für die übrigen. Die Nägel selbst werden wegen ihrer Ähnlichkeit mit Blättern als Nagelblätter (nakhapattāni) bezeichnet.

(පසාවො සරීරාවයවෙන ඉරියනන්ති ආහ – ‘‘පවත්තීති අත්ථො’’ති, පසාවො යථාපරිතමෙව කනතන්ති, න සභාවසන්ධානං. යථාවිභාවසෙන උත්තමමෙව නච්චං නච්චති. තෙ වා වීසතියාසූතිරං ධානප්පත්තියා පවත්තියා පවත්තිමකතමන්දතා විභාවසුටතස්ස උත්තමමෙව ගීතඤ්ච ගායතීති අත්ථො.) [එත්ථන්තරෙ පාඨො අසුද්ධො දුස්සොධනීයො ච. සුද්ධපාඨො ගවෙසිතබ්බො.] සමතිත්තිකො තෙලපත්තොති මුඛවත්තිසමං තෙලානං පූරිතත්තා සමතිත්තිකමුඛං තෙලභාජනං. අන්තරෙන ච මහාසමජ්ජං අන්තරෙන ච ජනපදකල්‍යාණින්ති ජනපදකල්‍යාණියා, තස්සා ච නච්චගීතං පෙක්ඛිතුං සන්නිපතිතමහාජනසමූහස්ස මජ්ඣතො පරිහරිතබ්බො නෙතබ්බො. නන්ති තෙලං. ආහරෙය්‍යාති ආපජ්ජෙය්‍ය. තත්‍රිදං ඔපම්මසංසන්දනං – තෙලපත්තං විය කායගතාසති, තස්ස පරිහරණපුග්ගලො විය විපස්සකො, ජනකායා විය පුථුත්තාරම්මණානි, අසිපුරිසො විය මනො, තෙලස්ස චජනං විය කිලෙසුප්පාදනං, සීසපාතනං විය අරියමග්ගඤාණසීසානුප්පත්ති. ‘‘කායගතා සති නො භාවිතා…පෙ… සික්ඛිතබ්බ’’න්ති වුත්තත්තා ‘‘පුබ්බභාගවිපස්සනාව කථිතා’’ති වුත්තං.

(„Pasāvo“ bezieht sich auf die Bewegung mit den Körpergliedern, daher heißt es: „es bedeutet das Fließen (pavattī)“; „pasāvo“ bedeutet, dass es nur in der Art zittert, wie es umgrenzt ist, nicht eine Verbindung der eigenen Natur. Durch die entsprechende Art der Unterscheidung tanzt sie wahrlich den besten Tanz. Oder sie singt auch wahrlich den besten Gesang der entfalteten Deutlichkeit jener geringen Trägheit der Aktivität, die durch das Erlangen der Position am Ufer von zwanzig entstanden ist.) [An dieser Stelle ist der Text fehlerhaft und schwer zu korrigieren. Der korrekte Text sollte gesucht werden.] „Randvoll wie eine Ölschale“ (samatittiko telapatto) bedeutet eine Ölschale, deren Öffnung randvoll mit Öl gefüllt ist. „Zwischen der großen Menschenmenge und zwischen der Schönsten im Lande“ bedeutet, dass sie mitten durch die Menschenmenge, die sich versammelt hat, um den Tanz und Gesang der Schönsten im Lande zu sehen, herumgeführt bzw. getragen werden muss. „Es“ (naṃ) bezieht sich auf das Öl. „Er würde herbeiführen“ (āhareyya) bedeutet, er würde es sich zuziehen. Hier ist der Vergleich dazu: Die Ölschale ist wie die auf den Körper gerichtete Achtsamkeit (kāyagatāsati); die Person, die sie trägt, ist wie der Vipassanā-Praktizierende; die Menschenmenge ist wie die vielfältigen Objekte; der Mann mit dem Schwert ist wie der Geist; das Vergießen des Öls ist wie das Erzeugen von Befleckungen (kilesa); das Abschlagen des Kopfes ist wie das Nicht-Erlangen des Hauptes des Wissens des edlen Pfades. Weil gesagt wurde: „Die auf den Körper gerichtete Achtsamkeit wurde nicht entfaltet... usw. ... so soll man sich üben“, wurde gesagt: „Es wird nur die vorbereitende Stufe der Vipassanā (pubbabhāgavipassanā) erklärt“.

නාලන්දවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Nālandavagga ist abgeschlossen.

3. සීලට්ඨිතිවග්ගො

3. Das Kapitel über das Bestehen der Tugend (Sīlaṭṭhitivagga)

1-2. සීලසුත්තාදිවණ්ණනා

1-2. Die Erklärung der Lehrrede über die Tugend und anderer (Sīlasuttādivaṇṇanā)

387-388. සීලානීති [Pg.483] බහුවචනං අනෙකවිධත්තා සීලස්ස. තඤ්හි සීලනට්ඨෙන එකවිධම්පි චාරිත්තාදිවසෙන අනෙකවිධං. තෙනාහ – ‘‘චතුපාරිසුද්ධිසීලානී’’ති. පඤ්හමග්ගොති ඤාතුං ඉච්ඡිතස්ස අත්ථස්ස වීමංසනං. තෙනාහ – ‘‘පඤ්හගවෙසන’’න්ති.

387-388. „Tugenden“ (sīlāni) ist der Plural wegen der Vielfalt der Tugend. Denn obwohl sie im Sinne des Tugendverhaltens (sīlana) von einer Art ist, ist sie durch Sittenregeln (cāritta) usw. von vielfältiger Art. Daher sagte er: „Die vierfache vollkommen reine Tugend“ (catupārisuddhisīlāni). „Der Weg der Frage“ (pañhamaggo) ist die Untersuchung einer Sache, die man wissen möchte. Daher sagte er: „Das Erforschen von Fragen“ (pañhagavesanaṃ).

3-5. පරිහානසුත්තාදිවණ්ණනා

3-5. Die Erklärung der Lehrrede über den Verfall und anderer (Parihānasuttādivaṇṇanā)

389-391. පුග්ගලවසෙන පරිහානං හොති න ධම්මවසෙන. යො න භාවෙති, තස්සෙව පරිහායති. තෙනාහ ‘‘යො හී’’තිආදි.

389-391. Der Verfall geschieht in Bezug auf die Person, nicht in Bezug auf die Lehren (dhamma). Wer sie nicht entfaltet, bei dem verfällt es. Daher sagte er: „Wer nämlich...“ und so weiter.

6. පදෙසසුත්තවණ්ණනා

6. Die Erklärung der Lehrrede über den Teilbereich (Padesasuttavaṇṇanā)

392. පදෙසතො භාවිතත්තාති එකදෙසතො භාවිතත්තා භාවනාපාරිපූරියා අනනුප්පත්තත්තා. තෙනාහ – ‘‘චත්තාරො හි මග්ගෙ’’තිආදි.

392. „Weil sie teilweise entfaltet sind“ (padesato bhāvitattā) bedeutet, weil sie in einem Teilbereich entfaltet sind, da die Fülle der Entfaltung nicht erreicht wurde. Daher sagte er: „Denn die vier Pfade...“ und so weiter.

7. සමත්තසුත්තවණ්ණනා

7. Die Erklärung der Lehrrede über die Vollständigkeit (Samattasuttavaṇṇanā)

393. සමත්තා භාවිතත්තාති පරියත්තා භාවිතත්තා.

393. „Weil sie vollständig entfaltet sind“ (samattā bhāvitattā) bedeutet, weil sie erschöpfend entfaltet sind.

8-10. ලොකසුත්තාදිවණ්ණනා

8-10. Die Erklärung der Lehrrede über die Welt und anderer (Lokasuttādivaṇṇanā)

394-396. මහාවිසයත්තා මහතියො අභිඤ්ඤා එතස්සාති මහාභිඤ්ඤො, තස්ස භාවොති සබ්බං වත්තබ්බං. ‘‘සතතවිහාරවසෙන වුත්ත’’න්ති වත්වා තමත්ථං පාකටං කාතුං ‘‘ථෙරො කිරා’’තිආදි වුත්තං. තස්සාති ථෙරස්ස. ආවජ්ජනස්ස ගතින්ති එකාවජ්ජනස්සෙව ගමනවීථිං. අනුබන්ධති චක්කවාළානං සහස්සං එකාවජ්ජනෙනෙව සහස්සලොකධාතුයා ඉච්ඡිතමත්ථං ජානිතුං සමත්ථොති දස්සෙති.

394-396. „Weil er einen großen Bereich hat, hat er große höhere Geisteskräfte (abhiññā)“ – dies ist ein „Groß-Höhergeistbegabter“ (mahābhiñño); dessen Zustand ist alles, was gesagt werden soll. Nachdem er gesagt hatte: „Es wurde im Sinne des ständigen Verweilens gesagt“, wurde, um diese Bedeutung zu verdeutlichen, gesagt: „Der Thera soll...“ und so weiter. „Sein“ (tassa) bezieht sich auf den Thera. „Den Weg des Aufmerkens“ (āvajjanassa gatiṃ) bedeutet den Weg des Gehens durch nur ein einziges Aufmerken. Er folgt einem System von tausend Weltsystemen (cakkavāḷa); er zeigt, dass er fähig ist, den gewünschten Gegenstand in einer Tausender-Weltkühlung (sahassalokadhātu) durch nur ein einziges Aufmerken zu erkennen.

සීලට්ඨිතිවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Kapitels über das Bestehen der Tugend (Sīlaṭṭhitivaggavaṇṇanā) ist abgeschlossen.

4. අනනුස්සුතවග්ගවණ්ණනා

4. Die Erklärung des Kapitels über das Ungehörte (Ananussutavaggavaṇṇanā)

397-407. යා [Pg.484] වෙදනා සම්මසිත්වාති යා තෙභූමකවෙදනා සම්මසිත්වා. තාවස්සාති තා තෙභූමකවෙදනා එව අස්ස භික්ඛුනො. සදිසවසෙන චෙතං වුත්තං, අනිච්චාදිසම්මසනවසෙන විදිතා පුබ්බභාගෙ සම්මසනකාලෙ උපට්ඨහන්ති. පරිග්ගහිතෙසූති පරිජානනවසෙන පරිච්ඡිජ්ජ ගහිතෙසු. ‘‘වෙදනා තණ්හාපපඤ්චස්ස, විතක්කො මානපපඤ්චස්ස, සඤ්ඤා දිට්ඨිපපඤ්චස්ස මූලවසෙන සම්මසනං වුත්තා’’ති වදන්ති. ‘‘වෙදනාවිතක්කසඤ්ඤා තණ්හාමානදිට්ඨිපපඤ්චානං මූලදස්සනවසෙනා’’ති අපරෙ.

397-407. „Welche Gefühle er erforscht hat“ (yā vedanā sammasitvā) bedeutet, welche Gefühle der drei Daseinsebenen (tebhūmaka) er erforscht hat. „Diese für ihn“ (tāvassā) bedeutet eben jene Gefühle der drei Daseinsebenen für diesen Mönch. Dies wurde aufgrund der Ähnlichkeit gesagt; sie erscheinen in der vorbereitenden Phase zur Zeit der Erforschung, erkannt durch die Erforschung als unbeständig (anicca) usw. „In den erfassten“ (pariggahitesu) bedeutet in den durch volles Verständnis (parijānana) abgegrenzt erfassten [Dingen]. Sie sagen: „Die Erforschung wird im Sinne der Wurzel des Gefühls für die Entfaltung des Begehrens (taṇhāpapañca), des Gedankens für die Entfaltung des Dünkels (mānapapañca) und der Wahrnehmung für die Entfaltung der Ansichten (diṭṭhipapañca) erklärt.“ Andere sagen: „Gefühl, Gedanke und Wahrnehmung werden im Sinne des Aufzeigens der Wurzel von Begehren, Dünkel und Ansichten sowie deren Entfaltungen erklärt.“

අනනුස්සුතවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Kapitels über das Ungehörte (Ananussutavaggavaṇṇanā) ist abgeschlossen.

5. අමතවග්ගො

5. Das Kapitel über das Todeslose (Amatavagga)

2. සමුදයසුත්තවණ්ණනා

2. Die Erklärung der Lehrrede über die Entstehung (Samudayasuttavaṇṇanā)

408. සාරම්මණසතිපට්ඨානාති ආරම්මණලක්ඛිතා සතිපට්ඨානා කථිතා, න සතිලක්ඛණා.

408. „Die Grundlagen der Achtsamkeit mit Objekt“ (sārammaṇasatipaṭṭhānā) bedeutet, dass die Grundlagen der Achtsamkeit durch ihr Objekt gekennzeichnet erklärt werden, nicht durch das Merkmal der Achtsamkeit selbst.

4. සතිසුත්තවණ්ණනා

4. Die Erklärung der Lehrrede über die Achtsamkeit (Satisuttavaṇṇanā)

410. සුද්ධිකං කත්වා විසුං විසුං කත්වා. තථා ච වුත්තං පාළියං ‘‘කායෙ වා භික්ඛූ’’ති.

410. „Reinigend“ bedeutet gesondert, einzeln machend. Und so wurde im Pali-Text gesagt: „Oder in Bezug auf den Körper, ihr Mönche...“

6. පාතිමොක්ඛසංවරසුත්තවණ්ණනා

6. Die Erklärung der Lehrrede über die Zügelung durch das Pātimokkha (Pātimokkhasaṃvarasuttavaṇṇanā)

412. ජෙට්ඨකසීලන්ති පධානකසීලං. සීලග්ගහණඤ්හි පාළියං පාතිමොක්ඛසංවරවසෙනෙව ආගතං. තෙනාහ ‘‘තිපිටකචූළනාගත්ථෙරො පනා’’තිආදි. තත්ථ පාතිමොක්ඛසංවරොව සීලන්ති අවධාරණං ඉතරෙසං තිණ්ණං එකදෙසෙන පාතිමොක්ඛන්තොගධභාවං දීපෙති. තථා හි අනොලොකියොලොකනෙ ආජීවහෙතු ච ඡසික්ඛාපදවීතික්කමනෙ ගිලානපච්චයස්ස අප්පච්චවෙක්ඛිතපරිභොගෙ ච ආපත්ති විහිතාති. තීණීති ඉන්ද්‍රියසංවරාදීනි. සීලන්ති වුත්තට්ඨානං නාම නත්ථීති සීලපරියායෙන තෙසං කත්ථචි සුත්තෙ ගහිතට්ඨානං නාම නත්ථීති නිප්පරියායසීලතං තෙසං [Pg.485] පටික්ඛිපති. ඡද්වාරරක්ඛණමත්තමෙවාති තස්ස සල්ලහුකතමාහ චිත්තාධිට්ඨානමත්තෙන පටිපාකතිකභාවප්පත්තිතො. ඉතරද්වයෙපි එසෙව නයො. පච්චයුප්පත්තිමත්තකන්ති ඵලෙන හෙතුං දස්සෙති. උප්පාදනහෙතුකා හි පච්චයානං උප්පත්ති. ඉදමත්ථන්ති ඉදං පයොජනං ඉමස්ස පච්චයස්ස පරිභුඤ්ජනෙති අධිප්පායො. නිප්පරියායෙනාති ඉමිනා ඉන්ද්‍රියසංවරාදීනි තීණි පධානසීලස්ස පරිපාලනපරිසොධනවසෙන පවත්තියා පරියායසීලානි නාමාති දස්සෙති. ඉදානි පාතිමොක්ඛසීලස්සෙව පධානභාවං බ්‍යතිරෙකතො අන්වයතො ච උපමාය විභාවෙතුං ‘‘යස්සා’’තිආදිමාහ. තත්ථ සොති පාතිමොක්ඛසංවරො. සෙසානි ඉන්ද්‍රියසංවරාදීනි. පාතිමොක්ඛසද්දස්ස අත්ථො පන විසුද්ධිමග්ගසංවණ්ණනාදීසු විත්ථාරිතො, තස්මා තත්ථ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බො.

412. „Das vorzüglichste Sittengesetz“ (jeṭṭhakasīla) bedeutet das Hauptsittengesetz (padhānakasīla). Denn das Erfassen des Sittengesetzes (sīlaggahaṇa) kommt im Pali-Text ausschließlich im Sinne der Zügelung durch das Pātimokkha (pātimokkhasaṃvara) vor. Deshalb sagte er: „Der Ältere Tipiṭaka-Cūḷanāga aber ...“ usw. Darin zeigt die Bestimmung „die Zügelung durch das Pātimokkha ist das Sittengesetz“ (pātimokkhasaṃvarova sīlaṃ), dass die anderen drei [Sittengesetze] teilweise im Pātimokkha enthalten sind. Denn so ist ein Vergehen festgelegt beim Blicken auf das, was nicht angeblickt werden sollte, beim Übertreten von sechs Übungsregeln zum Zwecke des Lebensunterhalts und beim unreflektierten Gebrauch der Erfordernisse für Kranke. „Die drei“ bezieht sich auf die Zügelung der Sinneskräfte usw. „Es gibt keine Stelle, an der sie als Sittengesetz bezeichnet werden“ bedeutet, dass es keine Stelle gibt, an der sie in irgendeiner Lehrrede unter der Bezeichnung „Sittengesetz“ erfasst werden, womit ihre Eigenschaft als direktes Sittengesetz zurückgewiesen wird. „Bloß das Bewachen der sechs Tore“ beschreibt dessen Leichtigkeit, da es durch bloße Entschlossenheit des Geistes in den normalen Zustand übergeht. Ebenso verhält es sich bei den anderen beiden. „Bloß die Entstehung von Erfordernissen“ zeigt die Ursache durch die Wirkung auf. Denn die Entstehung der Erfordernisse hat die Beschaffung zur Ursache. „Zu diesem Zweck“ meint: „Dieser Nutzen liegt im Gebrauch dieses Erfordernisses“. „Direkt“: Hiermit zeigt er, dass die drei [Sittengesetze] wie die Zügelung der Sinneskräfte usw., insofern sie zum Zweck des Schutzes und der Reinigung des Hauptsittengesetzes ausgeübt werden, als indirekte Sittengesetze bezeichnet werden. Um nun die Vorrangigkeit des Pātimokkha-Sittengesetzes durch Ausschluss und Übereinstimmung anhand eines Gleichnisses zu verdeutlichen, sagte er: „Dessen ...“ usw. Dabei bezieht sich „er“ auf die Zügelung durch das Pātimokkha. Die übrigen sind die Zügelung der Sinneskräfte usw. Die Bedeutung des Wortes „Pātimokkha“ ist jedoch in der Erklärung des Visuddhimagga usw. ausführlich dargelegt, daher ist sie genau in der dort dargelegten Weise zu verstehen.

ආචාරෙන ච ගොචරෙන ච සම්පන්නොති කායිකචෙතසිකඅවීතික්කමසඞ්ඛාතෙන ආචාරෙන ච නවෙසියාදිගොචරතාදිසඞ්ඛාතෙන ගොචරෙන ච සම්පන්නො, සම්පන්නආචාරගොචරොති අත්ථො. අප්පමත්තකෙසූති අතිපරිත්තකෙසු අනාපත්තිගමනීයෙසු. ‘‘දුක්කටදුබ්භාසිතමත්තෙසූ’’ති අපරෙ. වජ්ජෙසූති අකරණීයෙසු ගාරය්හෙසු. තෙ පන එකන්තතො අකුසලා හොන්තීති ආහ – ‘‘අකුසලධම්මෙසූ’’ති. භයදස්සාවීති භයතො දස්සනසීලො, පරමාණුමත්තම්පි වජ්ජං සිනෙරුප්පමාණං විය කත්වා දස්සනසීලො. සම්මා ආදියිත්වාති සම්මදෙව සක්කච්චං සබ්බසො ච ආදියිත්වා. සික්ඛාපදෙසූති නිද්ධාරණෙ භුම්මන්ති සමුදායතො අවයවනිද්ධාරණං දස්සෙන්තො ‘‘සික්ඛාපදෙසු තං තං සික්ඛාපද’’න්තිආදිමාහ. සික්ඛාපදං සමාදාතබ්බං සික්ඛිතබ්බඤ්චාති අධිප්පායො. සික්ඛාති අධිසීලසික්ඛා. පුබ්බෙ පද-සද්දො අධිට්ඨානට්ඨො, ඉධ භාගත්ථොති දට්ඨබ්බන්ති ආහ – ‘‘සික්ඛාකොට්ඨාසෙසූ’’ති. මූලපඤ්ඤත්තිඅනුපඤ්ඤත්තිආදිභෙදං යංකිඤ්චි සික්ඛිතබ්බං පූරෙතබ්බං සීලං, තං පන ද්වාරවසෙන දුවිධමෙවාති ආහ – ‘‘කායිකං වා වාචසිකං වා’’ති. ඉමස්මිං අත්ථවිකප්පෙ සික්ඛාපදෙසූති ආධාරෙ භුම්මං සික්ඛාභාගෙසු කස්සචි විසුං අග්ගහණතො. තෙනාහ – ‘‘තං තං සබ්බ’’න්ති. ‘‘තතො ත්වං භික්ඛු සීලං නිස්සායා’’ති වචනතො අනභිජ්ඣා අබ්‍යාපාදසම්මාදිට්ඨියොපි සීලන්ති වුත්තා, තස්මා ඉමස්මිං සුත්තෙ ‘‘පාතිමොක්ඛසංවරසීලමෙව කථිත’’න්ති වුත්තං.

„Ausgestattet mit rechtem Wandel und rechtem Umgang“ bedeutet: ausgestattet mit dem Wandel, welcher als das Nichtüberschreiten [der Regeln] mit Körper und Geist definiert ist, und mit dem Umgang, welcher als das Meiden von Orten wie Prostituiertenhäusern usw. definiert ist; dies bedeutet: „einer, dessen Wandel und Umgang vollkommen sind“. „In den geringfügigen“ bedeutet: in den ganz unbedeutenden Dingen, die zu keinem Vergehen führen. Andere sagen: „in bloßen Vergehen des Fehlverhaltens und der Fehlrede“. „In Fehlern“ bedeutet: in tadelnswerten Handlungen, die nicht getan werden sollten. Weil diese jedoch gänzlich unheilsam sind, sagte er: „in unheilsamen Dingen“. „Gefahr sehend“ bedeutet: einer, der die Gewohnheit hat, Gefahr zu sehen, indem er selbst ein atomgroßes Vergehen so ansieht, als ob es die Größe des Berges Sineru hätte. „Sorgsam aufnehmend“ bedeutet: vollkommen richtig, ehrerbietig und in jeder Hinsicht aufnehmend. „In den Übungsregeln“ ist ein Lokativ der Aussonderung. Um die Aussonderung eines Teils aus einer Gesamtheit zu zeigen, sagte er: „unter den Übungsregeln die jeweilige Übungsregel“ usw. Der Sinn ist: „Die Übungsregel ist aufzunehmen und zu üben.“ „Übung“ meint die höhere Sittenschulung. Zuvor hatte das Wort „pada“ die Bedeutung von Grundlage, hier jedoch ist es in der Bedeutung von „Teil“ zu verstehen; deshalb sagte er: „in den Teilen der Übung“. Jedes zu übende und zu erfüllende Sittengesetz, das sich in die ursprüngliche Festlegung, die nachträgliche Festlegung usw. unterteilt, ist jedoch hinsichtlich der Tore zweifach, weshalb er sagte: „körperlich oder sprachlich“. In dieser Bedeutungsalternative ist „in den Übungsregeln“ ein Lokativ des Behälters, da kein bestimmter Teil der Übung separat erfasst wird. Deshalb sagte er: „all das“. Da es im Wortlaut „Darauf gestützt, o Mönch, auf das Sittengesetz...“ heißt, werden auch Begehrlichkeitslosigkeit, Wohlwollen und rechte Anschauung als Sittengesetz bezeichnet; deshalb wurde gesagt, dass in dieser Lehrrede „nur das Pātimokkha-Sittengesetz dargelegt wurde“.

7. දුච්චරිතසුත්තවණ්ණනා

7. Die Erklärung der Lehrrede über das Fehlverhalten (Duccarita-sutta)

413. එත්ථාපි [Pg.486] මනොසුචරිතං සීලං නාමාති දස්සෙතීති කත්වා වුත්තං ‘‘පච්ඡිමාපි තයො’’ති. අනභිජ්ඣාඅබ්‍යාපාදසම්මාදිට්ඨිධම්මා සීලං හොතීති වෙදිතබ්බා කායවචීසුචරිතෙහි සද්ධිං මනොසුචරිතම්පි වත්වා ‘‘තතො ත්වං භික්ඛු සීලං නිස්සාය සීලෙ පතිට්ඨායා’’ති වුත්තත්තා. සෙසං වුත්තනයමෙව. ඡට්ඨසත්තමෙසූති ඡට්ඨසත්තමවග්ගෙසු අපුබ්බං නත්ථි. තෙන වුත්තං ‘‘හෙට්ඨා වුත්තනයෙනෙව අත්ථො වෙදිතබ්බො’’ති. වග්ගපෙය්‍යාලතො පන ඉමස්මිං සතිපට්ඨානසංයුත්තෙ කතිපයවග්ගා සඞ්ගහං ආරූළ්හා, තථාපි තෙසං අත්ථවිසෙසාභාවතො එකච්චෙසු පොත්ථකෙසු මුඛමත්තං දස්සෙත්වා සංඛිත්තා, එකච්චෙසු අතිසංඛිත්තාව, තෙ සඞ්ඛෙපවසෙන ද්වෙ කත්වා ‘‘ඡට්ඨසත්තමෙසූ’’ති වුත්තං.

413. Auch hier wurde, um zu zeigen, dass das gedankliche Wohlverhalten in der Tat Sittengesetz ist, gesagt: „auch die letzten drei“. Es ist zu verstehen, dass die Faktoren Begehrlichkeitslosigkeit, Wohlwollen und rechte Anschauung zum Sittengesetz gehören, da nach der Erwähnung des gedanklichen Wohlverhaltens zusammen mit dem körperlichen und sprachlichen Wohlverhalten gesagt wurde: „Darauf gestützt, o Mönch, auf das Sittengesetz, gefestigt im Sittengesetz...“. Der Rest ist genau wie bereits erklärt. „Im sechsten und siebten“ bedeutet, dass es in den sechsten und siebten Kapiteln nichts Neues gibt. Deshalb wurde gesagt: „Die Bedeutung ist genau wie oben erklärt zu verstehen.“ Aufgrund der Wiederholungsreihen der Kapitel (vaggapeyyāla) wurden jedoch einige Kapitel in diese Sammlung über die Grundlagen der Achtsamkeit (Satipaṭṭhānasaṃyutta) aufgenommen; da sie jedoch keinen besonderen Bedeutungsunterschied aufweisen, sind sie in einigen Büchern nur andeutungsweise dargestellt und gekürzt, in einigen sogar sehr stark gekürzt; um sie zusammenzufassen, wurden sie in zwei Gruppen eingeteilt und es wurde gesagt: „im sechsten und siebten“.

අමතවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Kapitels über das Todeslose (Amata-vagga) ist abgeschlossen.

සතිපට්ඨානසංයුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung der Sammlung über die Grundlagen der Achtsamkeit (Satipaṭṭhāna-saṃyutta) ist abgeschlossen.

4. ඉන්ද්‍රියසංයුත්තං

4. Die Sammlung über die Fähigkeiten (Indriya-saṃyutta)

1. සුද්ධිකවග්ගො

1. Das reine Kapitel (Suddhika-vagga)

1. සුද්ධිකසුත්තවණ්ණනා

1. Die Erklärung der reinen Lehrrede (Suddhika-sutta)

471. චතුභූමක [Pg.487] …පෙ… ලබ්භන්ති කුසලාබ්‍යාකතභාවතො තෙසං තිණ්ණං ඉන්ද්‍රියානං. වීරියින්ද්‍රියසමාධින්ද්‍රියානි…පෙ… සබ්බත්ථ ලබ්භන්ති කුසලත්තිකසාධාරණත්තා. චතුභූමක …පෙ… වසෙනාති චතුභූමකධම්මපරිච්ඡෙදවසෙන චෙව කුසලාදීහි සබ්බසඞ්ගාහකධම්මපරිච්ඡෙදවසෙන ච වුත්තන්ති අත්ථො.

471. „Auf den vier Ebenen existierend“ ... usw. [bedeutet, dass sie] aufgrund ihrer Eigenschaft, heilsam oder unbestimmt zu sein, unter diesen drei Fähigkeiten erlangt werden. „Die Fähigkeit der Tatkraft, die Fähigkeit der Konzentration“ ... usw. werden überall erlangt, weil sie der Dreiergruppe des Heilsamen gemeinsam sind. „Auf den vier Ebenen ... usw. mittels“ bedeutet: es wurde sowohl mittels der Bestimmung der Phänomene der vier Ebenen als auch mittels der Bestimmung der allumfassenden Phänomene durch Heilsames usw. gesagt; dies ist die Bedeutung.

දුතියසමණබ්‍රාහ්මණසුත්තවණ්ණනා

Die Erklärung der zweiten Lehrrede über die Asketen und Brahmanen (Dutiya-samaṇabrāhmaṇa-sutta)

477. දුක්ඛසච්චවසෙනාති දුක්ඛසච්චභාවෙන න පජානන්ති. තඤ්හි පරිඤ්ඤෙය්‍යතාය දුක්ඛසච්චසඞ්ගහං. සමුදයසච්චවසෙනාති තණ්හාවිජ්ජාදිං සද්ධින්ද්‍රියස්ස සමුදයසච්චභාවෙන න පජානන්ති. නිරොධන්ති සද්ධින්ද්‍රියස්ස අනුපාදාය නිරොධනිමිත්තං නිබ්බානං. පටිපදන්ති සද්ධින්ද්‍රියනිරොධගාමිනිං පටිපදං අරියමග්ගං. සෙසෙසූති වීරියින්ද්‍රියාදීසු.

477. „Mittels der Wahrheit vom Leiden“ bedeutet: sie erkennen sie nicht in ihrer Eigenschaft als die Wahrheit vom Leiden. Denn diese [Fähigkeit des Vertrauens] ist aufgrund ihrer Eigenschaft, vollständig erkannt werden zu müssen, in der Wahrheit vom Leiden enthalten. „Mittels der Wahrheit von der Entstehung“ bedeutet: sie erkennen Begehren, Unwissenheit usw. nicht in ihrer Eigenschaft als die Wahrheit von der Entstehung der Fähigkeit des Vertrauens. „Das Erlöschen“ meint das Nibbāna, welches das Zeichen des Erlöschens der Fähigkeit des Vertrauens ohne weiteres Ergreifen ist. „Den Pfad“ meint den edlen Pfad, der als der zum Erlöschen der Fähigkeit des Vertrauens führende Pfad verläuft. „In den übrigen“ bezieht sich auf die Fähigkeit der Tatkraft usw.

සුක්කපක්ඛෙති ‘‘සද්ධින්ද්‍රියං පජානන්තී’’තිආදිනයප්පවත්තෙ අනවජ්ජපක්ඛෙ. අධිමොක්ඛවසෙන ආවජ්ජනසමුදයාති ‘‘අත්ථි දින්න’’න්තිආදිනයප්පවත්තපුබ්බභාගභූතසද්ධාධිමොක්ඛවසෙන ආවජ්ජනුප්පත්තියා. තස්මා පඨමුප්පන්නා සද්ධා එව හෙත්ථ ‘‘ආවජ්ජන’’න්ති වුත්තා, න මනොද්වාරාවජ්ජනං. එස නයො සෙසෙසුපි. තස්මා පඨමුප්පන්නා ආවජ්ජනා පග්ගහුප්පත්තිට්ඨානානං තික්ඛානං වීරියින්ද්‍රියාදීනං පඨමුප්පත්තියා ආවජ්ජනපරියායෙන වුත්තාති දට්ඨබ්බං. දුබ්බලා හි පඨමුප්පන්නා පග්ගහාභාවතො වීරියින්ද්‍රියාදීනං සමුදයොති බලවභාවප්පත්තවීරියින්ද්‍රියාදිකස්ස ආවජ්ජනට්ඨානියානි හොන්තීති තෙසං සමුදයොති වුත්තා, පුබ්බෙ අධිමුච්චනාදිවසෙන පවත්තස්ස ආවජ්ජනස්ස සමුදයාති අත්ථො. පුන ඡන්දවසෙනාති කත්තුකාමතාකුසලච්ඡන්දවසෙන සද්ධාදීනං උප්පාදෙතුකාමතාකාරප්පවත්තස්ස ඡන්දස්ස වසෙන. මනසිකාරවසෙන ආවජ්ජනසමුදයාති සද්ධින්ද්‍රියාදිවසෙන පවත්තස්ස දුබ්බලස්ස තස්ස නිබ්බත්තකයොනිසොමනසිකාරවසෙන ආවජ්ජනස්ස උප්පත්තියා. එවම්පීති ‘‘අධිමොක්ඛවසෙනා’’තිආදිනා වුත්තාකාරෙනපි. ඡසු සුත්තෙසූති [Pg.488] දුතියතො පට්ඨාය ඡසු සුත්තෙසු. චතුසච්චමෙව කථිතං. අස්සාදග්ගහණෙන හි සමුදයසච්චං, ආදීනවග්ගහණෙන දුක්ඛසච්චං, නිස්සරණග්ගහණෙන නිරොධමග්ගසච්චානි ගහිතානීති. පඨමසුත්තෙ පන ඉන්ද්‍රියානං සරූපදස්සනමෙවාති.

"Auf der hellen Seite" (sukkapakkhe) bedeutet auf der fehlerfreien Seite, dargelegt in der Weise, die mit "sie verstehen die Glaubensfähigkeit" usw. beginnt. "Das Entstehen der Zuwendung durch Entschlossenheit" (adhimokkhavasena āvajjanasamudaya) bedeutet durch das Entstehen der Zuwendung aufgrund der Entschlossenheit des Glaubens, der als vorbereitendes Stadium in der Weise auftritt, die mit "Es gibt das Gegebene" usw. beginnt. Daher wird hier nur der zuerst entstandene Glaube selbst als "Zuwendung" bezeichnet, nicht die Zuwendung am Geisttor. Diese Methode gilt auch für die übrigen. Daher ist zu verstehen, dass die zuerst entstandenen Zuwendungen der scharfen Fähigkeiten wie der Tatkraft usw., die Orte für das Entstehen der Anspannung sind, im übertragenen Sinne als "Zuwendung" bezeichnet werden, da sie zuerst entstehen. Denn die zuerst entstandenen Fähigkeiten sind schwach und stellen mangels Anspannung das Entstehen der Tatkraft usw. dar; weil sie für die kraftvoll gewordene Tatkraft usw. die Stelle der Zuwendung einnehmen, werden sie als deren "Entstehen" bezeichnet. Dies bedeutet das Entstehen der Zuwendung, die zuvor in Form von Entschlusskraft usw. wirksam war. "Wiederum durch das Wollen" (chandavasena) bedeutet durch das Wollen, das in Form des heilsamen Wollens, etwas tun zu wollen, auftritt, um Glauben usw. hervorbringen zu wollen. "Das Entstehen der Zuwendung durch Aufmerksamkeit" (manasikāravasena āvajjanasamudaya) bedeutet durch das Entstehen der Zuwendung aufgrund der weisen Aufmerksamkeit, die jene schwache Fähigkeit hervorbringt, welche in Form der Glaubensfähigkeit usw. wirksam ist. "Auch so" (evam pi) bedeutet auch in der Weise, wie sie mit "durch Entschlossenheit" usw. beschrieben wurde. "In den sechs Lehrreden" bedeutet in den sechs Lehrreden, beginnend mit der zweiten. Es werden genau die vier Wahrheiten dargelegt. Denn durch das Erfassen des Genusses wird die Wahrheit vom Ursprung erfasst, durch das Erfassen des Elends die Wahrheit vom Leiden und durch das Erfassen des Entkommens die Wahrheiten vom Erlöschen und dem Pfad. In der ersten Lehrrede hingegen wird lediglich die eigene Natur der Fähigkeiten aufgezeigt.

8. දබ්බසුත්තවණ්ණනා

8. Erklärung der Dabba-Lehrrede

478. සොතො ආපජ්ජීයති එතෙනාති සොතාපත්ති, අනාගතං පති පඨමමග්ගො. සොතොති අරියමග්ගසොතො දට්ඨබ්බො. ආපජ්ජීයතීතිආදිතො පටිපජ්ජීයති. පඨමමග්ගපටිලාභනිමිත්තානි සොතාපන්නස්ස අඞ්ගානි ඉධ ‘‘සොතාපත්තියඞ්ගානී’’ති වුත්තානි. තානි පන තීසු ඨානෙසු සද්ධා අරියකන්තසීලඤ්චාති වෙදිතබ්බානි. සවිසයෙති සකවිසයෙ. ජෙට්ඨකභාවදස්සනත්ථන්ති පධානභාවදස්සනත්ථං. යත්ථ සද්ධාදිඉන්ද්‍රියානං සාතිසයකිච්චං, තෙසං කිච්චාතිරෙකතං දස්සෙතුන්ති අත්ථො. ඉදානි තමත්ථං උපමාහි විභාවෙතුං ‘‘යථා හී’’තිආදි වුත්තං. පත්වාති අත්තනො කිච්චාතිරෙකට්ඨානං පටිලභිත්වා. පුබ්බඞ්ගමන්ති සද්දහනකිච්චෙසු පුරෙචාරං ධොරය්හං. සෙසානි වීරියින්ද්‍රියාදීනි. තදන්වයානීති තදනුගතානි තස්ස සද්ධින්ද්‍රියාදිකස්ස පක්ඛිකානි. එස නයො සෙසෙසුපි. ඣානවිමොක්ඛෙති ඣානසඞ්ඛාතෙ විමොක්ඛෙ සමාධිපධානතාය ඣානානං. එවඤ්ච කත්වා ‘‘සොතාපත්තියඞ්ගානි පත්වා’’ති ඉදඤ්ච වචනං සමත්ථිතං හොති. සද්ධූපනිසඤ්හි සීලන්ති. අරියසච්චානි පත්වාති චත්තාරි සච්චානි අභිසමෙතබ්බානි පාපුණිත්වා.

478. "Der Strom wird dadurch betreten" ist Stromeintritt, der erste Pfad in Bezug auf das Zukünftige. Unter "Strom" ist der Strom des edlen Pfades zu verstehen. "Wird betreten" bedeutet, dass er von Anfang an begangen wird. Die Faktoren des Stromeingetretenen, die die Ursache für das Erlangen des ersten Pfades sind, werden hier als "Glieder des Stromeintritts" bezeichnet. Es ist zu wissen, dass diese an drei Stellen als Glaube und den Edlen liebe Tugend zu verstehen sind. "In seinem Bereich" bedeutet in seinem eigenen Bereich. "Um den Zustand des Höchsten zu zeigen" bedeutet, um den Zustand der Vorzüglichkeit zu zeigen. Der Sinn ist: um ihre überragende Wirksamkeit dort aufzuzeigen, wo die Fähigkeiten wie Glaube usw. eine überragende Funktion haben. Um diese Bedeutung nun durch Gleichnisse zu verdeutlichen, wird "wie nämlich" usw. gesagt. "Erreicht habend" bedeutet, nachdem man den Ort seiner eigenen überragenden Funktion erlangt hat. "Vorausgehend" bedeutet führend und tragend bei den Handlungen des Glaubens. Die übrigen sind die Fähigkeit der Tatkraft usw. "Ihm folgend" bedeutet ihm folgend, auf der Seite jener Glaubensfähigkeit usw. stehend. Diese Methode gilt auch für die übrigen. "In der Befreiung der Vertiefung" bezieht sich auf die Befreiung, die als Vertiefung bekannt ist, aufgrund der Vorherrschaft der Konzentration in den Vertiefungen. Und so formuliert, wird auch die Aussage "nach dem Erreichen der Glieder des Stromeintritts" begründet. Denn die Tugend hat den Glauben als nahe Ursache. "Nach dem Erreichen der edlen Wahrheiten" bedeutet, nachdem man die vier Wahrheiten, die zu durchdringen sind, erlangt hat.

9-10. පඨමවිභඞ්ගසුත්තාදිවණ්ණනා

9-10. Erklärung der ersten Vibhaṅga-Lehrrede und anderer

479-480. නෙපක්කං වුච්චති පඤ්ඤාති ආහ – ‘‘පඤ්ඤායෙතං නාම’’න්ති. නිපායති සංකිලෙසධම්මෙ විසොසෙති නික්ඛාමෙතීති නිපකො, ථිරතික්ඛසතිපුග්ගලො, තස්ස භාවො නෙපක්කන්ති සතියාපි නෙපක්කභාවො යුජ්ජතෙව. එවඤ්හි ‘‘සතිනෙපක්කෙනා’’ති ඉදං වචනං සමත්ථිතං හොති, සතියා ච නෙපක්කෙනාති එවං වුච්චමානෙන සතිනිද්දෙසො නාම කතො හොතියෙව. අසුකං නාම සුත්තං වා කම්මට්ඨානං වා මෙ භාසිතන්ති. වොස්සජ්ජීයති සඞ්ඛාරගතං එතස්මිං අධිගතෙති වොස්සග්ගො, නිබ්බානං. තං ආරම්මණං [Pg.489] කරිත්වාති ආහ – ‘‘නිබ්බානාරම්මණං කත්වා’’ති. ගච්ඡන්තියාති සඞ්ඛාරානං උදයඤ්ච වයඤ්ච උදයබ්බයං ගච්ඡන්තියා බුජ්ඣන්තියා. තෙනාහ ‘‘උදයබ්බයපරිග්ගාහිකායා’’ති. සද්ධාසතිපඤ්ඤින්ද්‍රියානි පුබ්බභාගානි ‘‘ඉතිපි සො භගවා අරහං, චිරකතම්පි චිරභාසිතම්පි සරිතා අනුස්සරිතා, උදයත්ථගාමිනියා පඤ්ඤායා’’ති ච වුත්තත්තා. ‘‘ආරද්ධවීරියො විහරති, සො අනුප්පන්නාන’’න්තිආදිනා ච වුත්තත්තා වීරියින්ද්‍රියං මිස්සකං. ‘‘වොස්සග්ගාරම්මණං කරිත්වා’’ති වුත්තත්තා සමාධින්ද්‍රියං නිබ්බත්තිතලොකුත්තරමෙව. අයමෙවාති ය්වායං නවමෙ වුත්තො. අයමෙව පුබ්බභාගමිස්සකලොකුත්තරත්තධම්මපරිච්ඡෙදො.

479-480. Klugheit wird Weisheit genannt; daher sagt er: "Dies ist ein Name für Weisheit". Jemand, der die Befleckungen austrocknet und vertreibt, ist klug, eine Person mit fester und scharfer Achtsamkeit. Der Zustand eines solchen ist Klugheit; daher ist es durchaus passend, dass Klugheit auch eine Eigenschaft der Achtsamkeit ist. Denn auf diese Weise wird der Ausdruck "durch Achtsamkeit und Klugheit" begründet, und wenn man sagt "durch Achtsamkeit und Klugheit", ist damit wahrlich eine Beschreibung der Achtsamkeit gegeben. "Diese bestimmte Lehrrede oder dieses Meditationsthema wurde von mir gesprochen." Das, worin das Gestaltete aufgegeben wird, wenn es erlangt ist, ist das Aufgeben – das Nibbāna. Da er dieses zum Objekt macht, sagt er: "indem man Nibbāna zum Objekt macht". "Gehend" bedeutet, das Entstehen und Vergehen der Gestaltungen erfassend und verstehend. Deshalb sagt er: "die das Entstehen und Vergehen erfasst". Die Fähigkeiten des Glaubens, der Achtsamkeit und der Weisheit gehören der vorbereitenden Stufe an, da gesagt wurde: "So ist er, der Erhabene, der Heilige...", "er erinnert sich und gedenkt an das, was vor langer Zeit getan und vor langer Zeit gesprochen wurde..." und "durch die Weisheit, die zum Entstehen und Vergehen führt". Und da gesagt wurde: "Er verweilt mit unermüdlicher Tatkraft, er strebt nach dem Nicht-Entstandenen..." usw., ist die Fähigkeit der Tatkraft gemischt. Da gesagt wurde: "indem man das Aufgeben zum Objekt macht", ist die Fähigkeit der Konzentration ausschließlich überweltlich, da sie in diesem Zustand hervorgebracht wird. "Genau dies" bezieht sich auf das, was in der neunten Lehrrede dargelegt wurde. Genau dies ist die Bestimmung der Phänomene als vorbereitend, gemischt oder überweltlich.

සුද්ධිකවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Suddhika-Kapitels ist abgeschlossen.

2. මුදුතරවග්ගො

2. Das Mudutara-Kapitel

1. පටිලාභසුත්තවණ්ණනා

1. Erklärung der Paṭilābha-Lehrrede

481. සම්මප්පධානෙ ආරබ්භාති සම්මප්පධානෙ භාවනාවසෙන ආරබ්භ. තෙනාහ ‘‘භාවෙන්තො’’ති. යථා වීරියින්ද්‍රියනිද්දෙසෙ ‘‘චත්තාරො සම්මප්පධානෙ ආරබ්භ වීරියං පටිලභතී’’ති දෙසනා ආගතා, එවං සතින්ද්‍රියනිද්දෙසෙ ‘‘චත්තාරො සතිපට්ඨානෙ ආරබ්භ සතිං පටිලභතී’’ති, තස්මා ‘‘සතින්ද්‍රියෙපි එසෙව නයො’’ති වුත්තං. සද්ධින්ද්‍රියාදිනිද්දෙසෙසු පන න තථා දෙසෙති.

481. "In Bezug auf die rechten Anstrengungen" bedeutet in Bezug auf sie durch die Entfaltung. Daher sagt er: "entfaltend". So wie in der Erklärung der Fähigkeit der Tatkraft die Lehre überliefert ist: "In Bezug auf die vier rechten Anstrengungen erlangt er Tatkraft", so gilt in der Erklärung der Fähigkeit der Achtsamkeit: "In Bezug auf die vier Grundlagen der Achtsamkeit erlangt er Achtsamkeit"; daher wird gesagt: "Auch bei der Fähigkeit der Achtsamkeit gilt genau diese Methode". In den Erklärungen der Fähigkeiten wie des Glaubens usw. wird es jedoch nicht auf diese Weise gelehrt.

2. පඨමසංඛිත්තසුත්තවණ්ණනා

2. Erklärung der ersten Saṃkhitta-Lehrrede

482. ඉන්ද්‍රියානං තික්ඛාදිභාවො විපස්සනාවසෙන වා මග්ගවසෙන වා ඵලවසෙන වා ගහෙතබ්බොති වුත්තං ‘‘තතොති…පෙ… වෙදිතබ්බ’’න්ති. නනු චෙත්ථ මුදුභාවො එව පාළියං ගහිතොති? සච්චමෙතං, තං පන තික්ඛභාවෙ අසති න හොති තික්ඛාදිභාවොති වුත්තං. යතො හි අයං මුදු, ඉතො තං තික්ඛන්ති වත්තබ්බතං ලභති අපෙක්ඛාසිද්ධත්තා තික්ඛමුදුභාවානං පාරාපාරං විය. ඉදානි ‘‘තතො’’තිආදිනා සඞ්ඛෙපතො වුත්තමත්ථං විත්ථාරතො දස්සෙතුං ‘‘සමත්තානී’’තිආදි වුත්තං. තත්ථ සමත්තානීති සම්පන්නානි. ඉතරං [Pg.490] තස්සෙව වෙවචනං. සමත්තානීති වා පරියත්තානි, සමත්තානීති අත්ථො. ‘‘තතො මුදුතරානි ධම්මානුසාරීමග්ගස්සා’’ති කස්මා වුත්තං? තතොති හි සොතාපත්තිමග්ගවිපස්සනින්ද්‍රියානි අධිප්පෙතානියෙව, ‘‘තතො මුදුතරානී’’ති වුත්තපඨමමග්ගො ධම්මානුසාරී වා සියා සද්ධානුසාරී වාති බ්‍යභිචරති? නායං දොසො, සොතාපත්තිමග්ගෙකදෙසවසෙනෙව ලද්ධබ්බපඨමමග්ගාපෙක්ඛාය විපස්සනාය විභාගස්ස අධිප්පෙතත්තා. යො හි සොතාපන්නො හුත්වා ඉරියාපථං අකොපෙත්වා යථානිසින්නොව සකදාගාමිමග්ගං පාපුණාති, තස්ස විපස්සනින්ද්‍රියානි සන්ධාය අවිභාගෙන වුත්තං – ‘‘තතො මුදුතරානි සොතාපත්තිමග්ගස්ස විපස්සනින්ද්‍රියානි නාමා’’ති. යො පන සොතාපන්නො හුත්වා කාලන්තරෙන සකදාගාමී හොති, තස්ස සොතාපත්තිමග්ගත්ථාය පවත්තානි විපස්සනින්ද්‍රියානි නාම හොන්ති. සො චෙ ධම්මානුසාරීගොත්තො, තස්ස යථාවුත්තවිපස්සනින්ද්‍රියතො මුදුතරානීති ‘‘තතො මුදුතරානි ධම්මානුසාරීමග්ගස්සා’’ති වුත්තං. විපස්සනින්ද්‍රියානි නාමාති ආනෙත්වා සම්බන්ධො. ධම්මානුසාරීවිපස්සනින්ද්‍රියතො සද්ධානුසාරීවිපස්සනින්ද්‍රියානං මුදුභාවස්ස කාරණං සයමෙව වක්ඛති. ධම්මෙන පඤ්ඤාය මග්ගසොතං අනුස්සරතීති ධම්මානුසාරී, පඤ්ඤුත්තරො අරියො. සද්ධාය මග්ගසොතං අනුස්සරතීති සද්ධානුසාරී, සද්ධුත්තරො අරියො.

482. Es wurde gesagt, dass der Zustand der Schärfe usw. der Fähigkeiten entweder im Sinne der Einsicht (vipassanā), des Pfades (magga) oder der Frucht (phala) aufzufassen ist; deshalb heißt es: „Darauf... und so weiter... ist zu wissen.“ Wird hier im Pali-Text nicht vielmehr nur der Zustand der Weichheit (mudubhāva) erfasst? Das ist wahr; doch weil dies bei Nichtvorhandensein von Schärfe nicht der Fall ist, wird es als „Zustand der Schärfe usw.“ bezeichnet. Denn da dies weich ist, erhält jenes die Bezeichnung „scharf“ im Verhältnis dazu, da Schärfe und Weichheit relativ zueinander bestimmt sind, wie das diesseitige und das jenseitige Ufer. Um nun die mit „darauf“ usw. kurz dargelegte Bedeutung ausführlich darzustellen, wird „vollendet“ (samattāni) usw. gesagt. Dabei bedeutet „vollendet“ (samattāni) ausgestattet (sampannāni). Das andere Wort ist ein Synonym eben dieses Wortes. Oder „vollendet“ (samattāni) bedeutet gemeistert (pariyattāni); das ist die Bedeutung von „vollendet“. Warum wird gesagt: „Weicher als das sind jene des Pfades des Dhamma-Nachfolgers (dhammānusārī)“? Denn mit „darauf“ sind ja die Einsichtsfähigkeiten (vipassanindriya) des Pfades des Stromeintritts gemeint. Weicht die Aussage „weicher als das“, womit der erste Pfad gemeint ist, nicht ab, da dieser entweder der des Dhamma-Nachfolgers oder der des Glaubens-Nachfolgers (saddhānusārī) sein könnte? Dies ist kein Fehler, da die Unterscheidung der Einsicht in Bezug auf den zu erlangenden ersten Pfad eben nur im Sinne eines Teils des Pfades des Stromeintritts beabsichtigt ist. Wer nämlich, nachdem er ein Stromeingetretener geworden ist, ohne seine Körperhaltung zu ändern und so sitzen bleibend, wie er ist, den Pfad der Einmalkehr erreicht, auf dessen Einsichtsfähigkeiten bezieht sich die ungeteilte Aussage: „Weicher als das sind die Einsichtsfähigkeiten des Pfades des Stromeintritts.“ Wer hingegen, nachdem er ein Stromeingetretener geworden ist, erst nach einiger Zeit zum Einmalkehrer wird, für den gibt es Einsichtsfähigkeiten, die zum Zwecke des Pfades des Stromeintritts wirksam waren. Wenn dieser zur Familie der Dhamma-Nachfolger gehört, wird im Hinblick darauf, dass sie weicher sind als seine zuvor genannten Einsichtsfähigkeiten, gesagt: „Weicher als das sind jene des Pfades des Dhamma-Nachfolgers.“ Indem man den Begriff „Einsichtsfähigkeiten“ herbeiführt, stellt man die Verbindung her. Den Grund für die Weichheit der Einsichtsfähigkeiten des Glaubens-Nachfolgers im Vergleich zu den Einsichtsfähigkeiten des Dhamma-Nachfolgers wird er selbst noch erklären. Wer dem Strom des Pfades mittels des Dhamma, mittels der Weisheit nachfolgt, ist ein Dhamma-Nachfolger (dhammānusārī) – ein Edler, bei dem die Weisheit überragend ist (paññuttaro ariyo). Wer dem Strom des Pfades mittels des Glaubens nachfolgt, ist ein Glaubens-Nachfolger (saddhānusārī) – ein Edler, bei dem der Glaube überragend ist (saddhuttaro ariyo).

එවං විපස්සනාවසෙන දස්සෙත්වා මග්ගවසෙන දස්සෙතුං ‘‘තථා’’තිආදි ආරද්ධං. සම්පයොගතො සභාවතො ච අරහත්තමග්ගපරියාපන්නානි අරහත්තමග්ගින්ද්‍රියානි. අරහත්තඵලින්ද්‍රියානීති එත්ථාපි එසෙව නයො.

Nachdem dies so im Sinne der Einsicht gezeigt wurde, wird nun begonnen, es im Sinne des Pfades mit „ebenso“ (tathā) usw. zu zeigen. Durch Verbindung (sampayoga) und durch eigene Natur (sabhāva) sind die im Pfad der Arhatschaft enthaltenen Fähigkeiten die Fähigkeiten des Pfades der Arhatschaft (arahattamaggindriya). Auch bei „Fähigkeiten der Frucht der Arhatschaft“ (arahattaphalindriya) gilt genau diese Methode.

ඉදානි ඵලවසෙන දස්සෙතුං ‘‘සමත්තානි පරිපුණ්ණානී’’තිආදි වුත්තං. සොතාපත්තිමග්ගට්ඨපුග්ගලවසෙන නානත්තං ජාතං, තස්මා තෙ ද්වෙපි ඉධ තතියවාරෙ න ලබ්භන්තීති අධිප්පායො. ධම්මානුසාරීසද්ධානුසාරීනං නානත්තං කථං ජාතන්ති ආහ ‘‘ආගමනෙනපි මග්ගෙනපී’’ති. තදුභයං දස්සෙන්තො ‘‘සද්ධානුසාරීපුග්ගලො’’තිආදිමාහ. උද්දිසාපෙන්තොති උද්දෙසං ගණ්හන්තො.

Um es nun im Sinne der Frucht zu zeigen, wird „vollendet, vollkommen“ (samattāni paripuṇṇāni) usw. gesagt. Ein Unterschied entstand durch die auf dem Pfad des Stromeintritts stehende Person; daher sind diese beiden auch hier im dritten Durchgang nicht zu finden — dies ist die Absicht. Wie entstand der Unterschied zwischen dem Dhamma-Nachfolger und dem Glaubens-Nachfolger? Dazu heißt es: „Sowohl durch das Studium (āgamana) als auch durch den Pfad“. Um beides zu zeigen, sagt er: „Die Person, die ein Glaubens-Nachfolger ist...“ usw. „Uddisāpento“ (rezitieren lassend) bedeutet „die Rezitation aufnehmend“ (uddesaṃ gaṇhanto).

මග්ගො තික්ඛො හොති උපනිස්සයින්ද්‍රියානං තික්ඛවිසදභාවතො. තෙනාහ ‘‘සූරං ඤාණං වහතී’’ති. අසඞ්ඛාරෙනාති සරසෙනෙව. අප්පයොගෙනාති තස්සෙව වෙවචනං. ධම්මානුසාරීපුග්ගලො හි ආගමනම්හි කිලෙසෙ වික්ඛම්භෙන්තො අප්පදුක්ඛෙන අප්පකසිරෙන අකිලමන්තොව වික්ඛම්භෙතුං සක්කොති. සද්ධානුසාරීපුග්ගලො පන දුක්ඛෙන කසිරෙන කිලමන්තො හුත්වා වික්ඛම්භෙතුං සක්කොති, තස්මා ධම්මානුසාරිස්ස පුබ්බභාගමග්ගක්ඛණෙ [Pg.491] කිලෙසච්ඡෙදකඤාණං අදන්ධං තිඛිණං හුත්වා වහති, යථා නාම තිඛිණෙන අසිනා කදලිං ඡින්දන්තස්ස ඡින්නට්ඨානං මට්ඨං හොති, අසි ඛිප්පං වහති, සද්දො න සුය්‍යති, බලවවායාමකිච්චං න හොති, එවරූපා ධම්මානුසාරිනො පුබ්බභාගභාවනා හොති, සද්ධානුසාරිනො පන පුබ්බභාගක්ඛණෙ කිලෙසච්ඡෙදකඤාණං දන්ධං න තිඛිණං අසූරං හුත්වා වහති, යථා නාම නාතිතිඛිණෙන අසිනා කදලිං ඡින්දන්තස්ස ඡින්නට්ඨානං න මට්ඨං හොති, අසි සීඝං න වහති, සද්දො සුය්‍යති, බලවවායාමකිච්චං ඉච්ඡිතබ්බං හොති, එවරූපා සද්ධානුසාරිනො පුබ්බභාගභාවනා හොති. එවං සන්තෙපි කිලෙසක්ඛයෙ නානත්තං නත්ථි. තෙනාහ ‘‘කිලෙසක්ඛයෙ පනා’’තිආදි. අවසෙසා ච කිලෙසා ඛීයන්ති සංයොජනක්ඛයාය යොගත්තා.

Der Pfad ist scharf wegen des scharfen und klaren Zustands der unterstützenden Fähigkeiten. Deshalb sagte er: „Es trägt heldenhaftes Wissen (sūraṃ ñāṇaṃ).“ „Ohne Anstrengung“ (asaṅkhārena) bedeutet aus eigenem Antrieb (saraseneva). „Mit geringer Anstrengung“ (appayogena) ist ein Synonym eben dieses Wortes. Denn die Person, die ein Dhamma-Nachfolger ist, vermag beim Unterdrücken der Befleckungen (kilesa) beim Studium/Herannahen diese mit wenig Schmerz, wenig Mühe und ohne zu ermüden zu unterdrücken. Der Glaubens-Nachfolger hingegen vermag sie nur unter Schmerz, Mühe und Ermüdung zu unterdrücken; daher wirkt beim Dhamma-Nachfolger im Moment des vorbereitenden Pfades (pubbabhāgamagga) das die Befleckungen abschneidende Wissen nicht träge, sondern scharf. Gleichwie bei einem, der mit einem scharfen Schwert eine Bananenstaude durchschneidet, die Schnittstelle glatt ist, das Schwert schnell hindurchgeht, kein Geräusch zu hören ist und keine gewaltige Anstrengung vonnöten ist, ebenso verhält es sich mit der vorbereitenden Entfaltung (pubbabhāgabhāvanā) des Dhamma-Nachfolgers. Beim Glaubens-Nachfolger hingegen wirkt im Moment der Vorbereitungsphase das die Befleckungen abschneidende Wissen träge, nicht scharf und unentschlossen (asūraṃ). Gleichwie bei einem, der mit einem nicht besonders scharfen Schwert eine Bananenstaude durchschneidet, die Schnittstelle nicht glatt ist, das Schwert nicht schnell hindurchgeht, ein Geräusch zu hören ist und eine gewaltige Kraftanstrengung erforderlich ist, ebenso verhält es sich mit der vorbereitenden Entfaltung des Glaubens-Nachfolgers. Trotz dieses Unterschieds gibt es bei der Vernichtung der Befleckungen (kilesakkhaya) keinen Unterschied. Deshalb sagte er: „Bei der Vernichtung der Befleckungen aber...“ usw. Und die übrigen Befleckungen versiegen aufgrund der Ausrichtung auf die Vernichtung der Fesseln (saṃyojana).

3. දුතියසංඛිත්තසුත්තවණ්ණනා

3. Erklärung des zweiten verkürzten Lehrtextes (Dutiyasaṃkhittasutta)

483. තතොති ඵලතො ඵලවෙමත්තතාය චරියමානත්තා. ඉන්ද්‍රියවෙමත්තතා සද්ධාදීනං ඉන්ද්‍රියානං නානත්තෙන. ඵලනානත්තන්ති අරහත්තඵලාදිනානත්තං. පුග්ගලනානත්තන්ති අනාගාමිආදිපුග්ගලනානත්තං.

483. „Darauf“ (tato) bedeutet aufgrund der Frucht, da es entsprechend der Verschiedenheit der Früchte (phalavemattatā) praktiziert wird. Die Verschiedenheit der Fähigkeiten (indriyavemattatā) ergibt sich aus der Unterschiedlichkeit der Fähigkeiten wie Glauben (saddhā) usw. Die Verschiedenheit der Früchte (phalanānatta) bezeichnet die Unterschiedlichkeit der Frucht der Arhatschaft usw. Die Verschiedenheit der Personen (puggalanānatta) bezeichnet die Unterschiedlichkeit der Personen wie der Nichtwiederkehrer (anāgāmī) usw.

4. තතියසංඛිත්තසුත්තවණ්ණනා

4. Erklärung des dritten verkürzten Lehrtextes (Tatiyasaṃkhittasutta)

484. සීලක්ඛන්ධාදීහි සද්ධින්ද්‍රියාදීහි ච පරිතො පූරණෙන පරිපූරං අරහත්තමග්ගං කරොන්තො නිප්ඵත්තිතො අරහත්තඵලං ආරාධෙති නිප්ඵාදෙති. තයො පදෙසමග්ගෙති සීලක්ඛන්ධාදීනං අපාරිපූරියා එකදෙසභූතෙ තයො හෙට්ඨිමමග්ගෙ. පදෙසං හෙට්ඨිමඵලත්තයං. චතූසූති ඉමස්මිං වග්ගෙ පඨමාදීසු චතූසු සුත්තෙසු. කාමඤ්චෙත්ථ තතියෙ ‘‘තතොති ඵලවසෙන නිස්සක්ක’’න්ති වුත්තං, චතුත්ථෙ ‘‘පරිපූරං පරිපූරකාරී ආරාධෙති, පදෙසං පදෙසකාරී’’ති, ‘‘චතූසුපි සුත්තෙසු මිස්සකානෙව ඉන්ද්‍රියානි කථිතානී’’ති පන වචනතො විපස්සනාවසෙනපි යොජනා ලබ්භතෙවාති දට්ඨබ්බං.

484. Indem man den Pfad der Arhatschaft durch die vollständige Erfüllung der Tugendgruppe (sīlakkhandha) usw. sowie der Fähigkeit des Glaubens (saddhindriya) usw. vollkommen macht, erlangt und verwirklicht man durch die Vollendung die Frucht der Arhatschaft. „Drei teilweise Pfade“ (tayo padesamaggā) bezieht sich auf die drei niederen Pfade, die aufgrund der Unvollständigkeit der Tugendgruppe usw. einen Teilbereich darstellen. „Teilbereich“ (padesa) bezeichnet die drei niederen Früchte. „In den vier“ meint in den vier Lehrtexten dieses Kapitels (vagga), beginnend mit dem ersten. Obwohl hier im dritten Lehrtext gesagt wurde: „'darauf' (tato) ist ein Ablativ im Sinne der Frucht“, und im vierten: „wer vollkommen handelt, erlangt das Vollkommene; wer teilweise handelt, das Teilweise“, ist dennoch aufgrund der Aussage „in allen vier Lehrtexten werden die Fähigkeiten nur in gemischter Weise besprochen“ zu verstehen, dass eine Verknüpfung auch im Sinne der Einsicht (vipassanā) durchaus statthaft ist.

5-7. පඨමවිත්ථාරසුත්තාදිවණ්ණනා

5-7. Erklärung des ersten ausführlichen Lehrtextes (Paṭhamavitthārasutta) und der folgenden

485-487. විපස්සනාවසෙන නිස්සක්කං වෙදිතබ්බං, න මග්ගඵලවසෙන, ඉමස්මිං සුත්තෙ සබ්බසොව විපස්සනින්ද්‍රියානං එව අධිප්පෙතත්තා. ඉදානි තමත්ථං [Pg.492] පාකටං කාතුං ‘‘පරිපුණ්ණානි හී’’තිආදි වුත්තං. අවිහාදීසු පඤ්චසු සුද්ධාවාසෙසු තත්ථ තත්ථ ආයුවෙමජ්ඣං අනතික්කමිත්වා අන්තරා කිලෙසපරිනිබ්බානෙන පරිනිබ්බායනතො අන්තරාපරිනිබ්බායී, අසඞ්ඛාරෙන අප්පයොගෙන සරසතොව පරිනිබ්බායනතො අසඞ්ඛාරපරිනිබ්බායී, තබ්බිපරියායතො සසඞ්ඛාරපරිනිබ්බායී, උද්ධං වාහිභාවෙන උද්ධමස්ස තණ්හාසොතං වට්ටසොතං වාති උද්ධංසොතො, උද්ධං වා ගන්ත්වා පටිලභිතබ්බතො උද්ධමස්ස මග්ගසොතන්ති උද්ධංසොතො, අකනිට්ඨභවං ගච්ඡතීති අකනිට්ඨගාමීති එවමෙත්ථ සද්දත්ථො දට්ඨබ්බො.

485-487. Das Heraustreten (nissakka) ist mittels der Einsicht (vipassanā) zu verstehen, nicht mittels Pfad und Frucht, da in dieser Lehrrede ganz und gar nur die Einsichtsfähigkeiten (vipassanindriyā) gemeint sind. Um diesen Sinn nun zu verdeutlichen, wird gesagt: „Wenn sie vollkommen sind“ usw. In den fünf reinen Bereichen (suddhāvāsa), wie den Avihas, wird er als „im Zwischenzustand Erlöschender“ (antarāparinibbāyī) bezeichnet, weil er dort, ohne die Mitte der Lebensspanne zu überschreiten, dazwischen durch das Erlöschen der Verunreinigungen erlischt. Als „ohne Anstrengung Erlöschender“ (asaṅkhāraparinibbāyī) [wird er bezeichnet], weil er ohne Anstrengung (asaṅkhāra), ohne Bemühung (appayoga), ganz von selbst erlischt. Als „mit Anstrengung Erlöschender“ (sasaṅkhāraparinibbāyī) durch das Gegenteil davon. Als „stromaufwärts Strebender“ (uddhaṃsoto) [wird er bezeichnet], weil er nach oben getragen wird, oder weil sein Strom des Begehrens oder der Strom des Kreislaufs nach oben gerichtet ist. Oder als „stromaufwärts Strebender“, weil sein Strom des Pfades nach oben gerichtet ist, da er ihn erlangt, nachdem er nach oben gegangen ist. Als „zu den Akaniṭṭha-Göttern Gehender“ (akaniṭṭhagāmī), weil er zum Dasein der Akaniṭṭhas geht. So ist hierbei die Wortbedeutung zu verstehen.

ඉමස්මිං පන ඨානෙති ‘‘විපස්සනාවසෙන නිස්සක්ක’’න්ති වුත්තට්ඨානෙ. අරහත්තමග්ගෙයෙව ඨත්වාති ඉමස්මිංයෙව භවෙ අරහත්තමග්ගෙයෙව, න විපස්සනාය ච ඨත්වා. පඤ්ච නිස්සක්කානි නීහරිතබ්බානීති ‘‘තතො මුදුතරෙහි අන්තරාපරිනිබ්බායී හොතී’’තිආදීනි පඤ්ච නිස්සක්කානි නිද්ධාරෙත්වා කථෙතබ්බානි. ඉදානි තමත්ථං විවරන්තො ‘‘අරහත්තමග්ගස්ස හී’’තිආදිමාහ. තත්ථ අවිහාදීසු උප්පජ්ජිත්වා උප්පන්නසමනන්තරාය පරිනිබ්බායනතො පඨමඅන්තරාපරිනිබ්බායී. තත්ථ ආයුප්පමාණවෙමජ්ඣං අප්පත්වාව පරිනිබ්බායනතො දුතියඅන්තරාපරිනිබ්බායී, ආයුවෙමජ්ඣං පත්වා පරිනිබ්බායනතො තතො පරං තතියඅන්තරාපරිනිබ්බායී වෙදිතබ්බො. ‘‘පඤ්ච නිස්සක්කානී’’ති කස්මා වුත්තං? නනු අසඞ්ඛාරසසඞ්ඛාරපරිනිබ්බායීති වත්තබ්බන්ති? න වත්තබ්බන්ති දස්සෙන්තො ආහ ‘‘අසඞ්ඛාරපරිනිබ්බායිස්ස සසඞ්ඛාරපරිනිබ්බායිනොපි එතෙව පඤ්ච ජනා’’ති.

An dieser Stelle aber, [nämlich] an der Stelle, wo gesagt wird: „das Heraustreten mittels der Einsicht“. „Indem er auf dem Pfad der Arhatschaft steht“ bedeutet: in eben dieser Existenz auf dem Pfad der Arhatschaft selbst, und nicht auf der Einsicht stehend. „Fünf Heraustritte sind abzuleiten“ bedeutet: Die fünf Heraustritte wie „durch noch sanftere [Fähigkeiten] wird er zu einem im Zwischenzustand Erlöschenden“ usw. sind zu bestimmen und zu erklären. Um diese Bedeutung nun darzulegen, sagte er: „Denn des Pfades der Arhatschaft...“ usw. Dabei ist der erste „im Zwischenzustand Erlöschende“ derjenige, der, nachdem er unter den Avihas wiedergeboren wurde, unmittelbar nach dem Erscheinen erlischt. Dabei ist der zweite „im Zwischenzustand Erlöschende“ zu verstehen als derjenige, der erlischt, ohne die Mitte der Lebensspanne erreicht zu haben, und der dritte „im Zwischenzustand Erlöschende“ danach als derjenige, der erlischt, nachdem er die Mitte der Lebensspanne erreicht hat. Warum wurde gesagt: „fünf Heraustritte“? Sollte man nicht sagen: „der ohne Anstrengung Erlöschende und der mit Anstrengung Erlöschende“? Um zu zeigen, dass man das nicht sagen muss, sagte er: „Auch für den ohne Anstrengung Erlöschenden und den mit Anstrengung Erlöschenden sind es genau diese fünf Personen.“

තීණි නිස්සක්කානීති ‘‘තතො මුදුතරෙහි සොතාපන්නො හොතී’’තිආදීනි තීණි නිස්සක්කපදානි. ඉධ සකදාගාමී න ගහිතො, සො අනාගාමිමග්ගෙ ඨත්වා නීහරිතබ්බො, අනාගාමිමග්ගස්ස විපස්සනින්ද්‍රියෙහි මුදුතරෙහි සකදාගාමී හොති. සකදා…පෙ… මුදුතරානීති ඉදං සකදාගාමිමග්ගස්ස විපස්සනින්ද්‍රියෙහි එකබීජිසඞ්ඛාතසොතාපන්නවිපස්සනින්ද්‍රියානි මුදුතරානි හොන්තීති තීණි කත්වා වුත්තං. ධම්මානුසාරීතිආදිද්වයං කොලංකොලාදිද්වයෙන ගහිතං හොතීති. සකදාගාමිමග්ගස්ස හීතිආදි වුත්තස්සෙව අත්ථස්ස විවරණං. සෙසං හෙට්ඨා වුත්තනයමෙව. ඡට්ඨසත්තමානි වුත්තනයානෙවාති ඡට්ඨසත්තමානි සුත්තානි දුතියතතියෙසු වුත්තනයානෙව. තත්ථ පන මිස්සකානි ඉන්ද්‍රියානි කථිතානි, ඉධ පුබ්බභාගවිපස්සනින්ද්‍රියානි කථිතානීති අයමෙව විසෙසො.

„Drei Heraustritte“ meint die drei Abschnitte über das Heraustreten wie: „durch noch sanftere [Fähigkeiten] wird er zu einem Stromeingetretenen“ usw. Hier wird der Einmalwiederkehrer (sakadāgāmī) nicht aufgeführt; er ist abzuleiten, indem man auf dem Pfad des Nichtwiederkehrers (anāgāmimagga) steht: Durch die sanfteren Einsichtsfähigkeiten des Pfades des Nichtwiederkehrers wird er zum Einmalwiederkehrer. „Sakadā... [pe] ... sanfter“ – dies wurde dreifach ausgedrückt, da im Vergleich zu den Einsichtsfähigkeiten des Pfades des Einmalwiederkehrers die Einsichtsfähigkeiten des Stromeingetretenen, der als „Ein-Samen-Keimer“ (ekabījī) bekannt ist, sanfter sind. Das Paar „Dhamma-Nachfolger“ (dhammānusārī) usw. wird durch das Paar „von Familie zu Familie Gehende“ (kolaṅkola) usw. erfasst. „Denn des Pfades des Einmalwiederkehrers...“ usw. ist die Erklärung der bereits genannten Bedeutung. Der Rest ist genau in der zuvor erklärten Weise zu verstehen. „Die sechsten und siebten [Lehrreden] sind wie bereits erklärt“ bedeutet, dass die sechste und siebte Lehrrede in derselben Weise wie in der zweiten und dritten erklärt sind. Dort wurden jedoch die gemischten Fähigkeiten (missakindriya) dargelegt, hier aber die Einsichtsfähigkeiten der Vorstufe (pubbabhāgavipassanindriya) – dies allein ist der Unterschied.

8. පටිපන්නසුත්තවණ්ණනා

8. Erklärung der Paṭipanna-Sutta

488. තන්ති [Pg.493] මග්ගඵලවසෙන නිස්සක්කං. පාළියං වුත්තමෙව ‘‘අරහත්තඵලසච්ඡිකිරියාය පටිපන්නො හොතී’’තිආදිනා. අට්ඨහීති චතූහි ඵලෙහි චතූහි ච මග්ගෙහීති අට්ඨහි. බහිභූතො න අන්තොභාවො. ලොකුත්තරානෙව ඉන්ද්‍රියානි කථිතානි මග්ගඵලචිත්තුප්පාදපරියාපන්නත්තා.

488. „Das“ bedeutet das Heraustreten mittels Pfad und Frucht. Dies ist im Pāḷi-Text selbst ausgedrückt durch: „Er praktiziert zur Verwirklichung der Frucht der Arhatschaft“ usw. „Durch acht“ bedeutet durch die vier Früchte und die vier Pfade, also durch acht. „Ausgeschlossen“ (bahibhūto) bedeutet nicht inbegriffen. Es werden nur die überweltlichen Fähigkeiten (lokuttaraindriya) dargelegt, da sie im Entstehen des Geistes von Pfad und Frucht enthalten sind.

9-10. සම්පන්නසුත්තාදිවණ්ණනා

9-10. Erklärung der Sampanna-Sutta usw.

489-490. ඉන්ද්‍රියසම්පන්නොති එත්ථ සම්පන්නසද්දො පරිපූරිඅත්ථොති ආහ ‘‘පරිපුණ්ණින්ද්‍රියො’’ති. මිස්සකානි ඉන්ද්‍රියානි කථිතානි සාමඤ්ඤතොව දෙසිතත්තා.

489-490. Bei „indriyasampanno“ (mit Fähigkeiten ausgestattet) hat das Wort „sampanna“ die Bedeutung der Fülle (paripūri); daher heißt es: „mit vollkommenen Fähigkeiten“ (paripuṇṇindriyo). Die gemischten Fähigkeiten sind dargelegt worden, da die Unterweisung in allgemeiner Weise erfolgte.

මුදුතරවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung der Mudutara-Vagga ist abgeschlossen.

3. ඡළින්ද්‍රියවග්ගො

3. Das Kapitel über die sechs Fähigkeiten

2. ජීවිතින්ද්‍රියසුත්තවණ්ණනා

2. Erklärung der Jīvitindriya-Sutta

492. ඉත්ථිභාවෙති ඉත්ථිතාය. ඉන්දට්ඨං කරොති තථාසත්තජනසාමඤ්ඤකාරණභාවතො. ඉත්ථියා එව ඉන්ද්‍රියං ඉත්ථින්ද්‍රියං. එස නයො පුරිසින්ද්‍රියෙ. ජීවිතෙති සහජාතධම්මානං ජීවනෙ පාලනෙ පවත්තනෙ. වට්ටින්ද්‍රියානීති වට්ටහෙතුභූතානි ඉන්ද්‍රියානි. ඉමෙසු හි උපාදින්නඉන්ද්‍රියෙසු සති වට්ටං වත්තති පඤ්ඤායති.

492. „Im Frausein“ bedeutet in der Weiblichkeit. Es übt die Funktion eines Herrschers (indaṭṭha) aus, da es die allgemeine Ursache für die Art der Wesen als solche ist. Die Fähigkeit der Frau selbst ist die weibliche Fähigkeit (itthindriya). Dieselbe Methode gilt für die männliche Fähigkeit (purisindriya). „Im Leben“ bedeutet im Beleben, Schützen und Aufrechterhalten der mitgeborenen Phänomene (sahajātadhamma). „Kreislauffähigkeiten“ (vaṭṭindriya) sind Fähigkeiten, die als Ursache für den Kreislauf der Wiedergeburten (vaṭṭa) dienen. Denn wenn diese angeeigneten Fähigkeiten (upādinnaindriya) vorhanden sind, dreht sich der Kreislauf und wird wahrgenommen.

3. අඤ්ඤින්ද්‍රියසුත්තවණ්ණනා

3. Erklärung der Aññindriya-Sutta

493. අජානිතපුබ්බං ධම්මන්ති චතුසච්චධම්මමාහ, තථා තෙසංයෙව ඤාතධම්මානන්ති. අයං පනෙත්ථ අත්ථො – ආජානාතීති අඤ්ඤා, පඨමමග්ගෙන ඤාතමනතික්කමිත්වා ජානාතීති අත්ථො. සොතාපන්නාදීනං ඡඅරියානං එතං නාමං. අඤ්ඤස්ස ඉන්ද්‍රියානි අඤ්ඤින්ද්‍රියානි. අඤ්ඤාතාවීසූති ආජානිතවන්තෙසු. යස්මා අග්ගඵලධම්මෙසු ඤාණකිච්චං සාතිසයං, තස්මා තං කිච්චං සෙසධම්මෙසුපි සමාරොපෙත්වා වුත්තං ‘‘අඤ්ඤාතාවීසු අරහත්තඵලධම්මෙසූ’’ති. තත්ථ තත්ථ තෙසු තෙසු මග්ගඵලෙසු. තෙන තෙනාකාරෙනාති අනඤ්ඤාතජානනාදිආකාරෙන.

493. „Das zuvor Unerkannte“ bezieht sich auf die Lehre der Vier Edlen Wahrheiten; ebenso bezieht sich „ebendieser erkannten Phänomene“ auf diese. Dies ist die Bedeutung hierbei: Sie erkennt (ājānāti), daher ist es das höchste Wissen (aññā); es bedeutet, dass man erkennt, ohne über das durch den ersten Pfad Erkannte hinausgegangen zu sein. Dies ist die Bezeichnung für die sechs Edlen (ariya), beginnend mit dem Stromeingetretenen. Die Fähigkeiten dessen, der höchstes Wissen besitzt, sind die Fähigkeiten des höchsten Wissens (aññindriya). „Unter denen, die das höchste Wissen besitzen“ (aññātāvīsu) bedeutet unter jenen, die erkannt haben. Da die Funktion des Wissens in den Zuständen der höchsten Frucht überragend ist, wurde diese Funktion auch auf die übrigen Zustände übertragen und gesagt: „unter den die Frucht der Arhatschaft besitzenden Erkennern“. „Hier und da“ bedeutet auf den jeweiligen Pfaden und Früchten. „In dieser oder jener Weise“ bedeutet in der Weise des Erkennens des zuvor Unerkannten usw.

4. එකබීජිසුත්තවණ්ණනා

4. Erklärung der Ekabīji-Sutta

494. විපස්සනතො [Pg.494] නිස්සක්කන්ති විපස්සනින්ද්‍රියෙහි නිස්සක්කං. ඉදානි තමෙව සඞ්ඛෙපතො වුත්තමත්ථං විවරන්තො ‘‘සමත්තානී’’තිආදිමාහ. තීණි නිස්සක්කානි එවමිධ පඤ්ච නිස්සක්කානි නීහරිතබ්බානි එකබීජිආදිවිභාවනතො. තෙනාහ ‘‘සකදාගාමිමග්ගස්ස හී’’තිආදි. සොතාපත්තිමග්ගස්ස විපස්සනින්ද්‍රියානි නාම තෙනත්තභාවෙන සකදාගාමිමග්ගං පත්තුං ගච්ඡන්තස්ස සොතාපන්නස්ස විපස්සනින්ද්‍රියානි. පඤ්චපි තෙ සොතාපත්තිමග්ගස්ස භෙදායෙවාති ‘‘සකදාගාමිමග්ගෙ ඨත්වා නීහරිතබ්බානී’’ති වුත්තං.

494. „Vipassanāto nissakkaṃ“ (Heraustreten aus der Einsicht) bedeutet das Heraustreten durch die Einsichtsfähigkeiten. Um nun ebendiese kurz dargelegte Bedeutung zu erklären, sagte er: „vollständig“ usw. So sind hier drei Heraustritte, [oder] fünf Heraustritte abzuleiten, aufgrund der Erklärung des Ein-Samen-Keimers (ekabījī) usw. Deshalb sagte er: „Denn des Pfades des Einmalwiederkehrers...“ usw. Als „Einsichtsfähigkeiten des Pfades des Stromeintritts“ bezeichnet man die Einsichtsfähigkeiten eines Stromeingetretenen, der im Begriff ist, in eben dieser Existenz den Pfad des Einmalwiederkehrers zu erreichen. Weil alle pfadbezogenen Unterteilungen des Stromeintritts fünf sind, wurde gesagt: „Sie sind abzuleiten, indem man auf dem Pfad des Einmalwiederkehrers steht“.

එකබීජීති එත්ථ ඛන්ධබීජං නාම කථිතං. යස්ස හි සොතාපන්නස්ස එකං ඛන්ධබීජං අත්ථි, එකං අත්තභාවග්ගහණං, සො එකබීජි නාම. තෙනාහ – ‘‘සොතාපන්නො හුත්වා’’තිආදි. මානුසකං භවන්ති ඉදං පනෙත්ථ දෙසනාමත්තං, දෙවභවං නිබ්බත්තෙතීතිපි වත්තුං වට්ටතියෙව. භගවතා ගහිතනාමානෙතානි. එත්තකඤ්හි පමාණං ගතො සත්තක්ඛත්තුපරමො නාම හොති, එත්තකං කොලංකොලො, එත්තකං එකබීජීති භගවතා එතෙසං නාමං ගහිතං.

Bei „Ein-Samen-Keimer“ (ekabījī) wird der Samen der Daseinsgruppen (khandhabīja) genannt. Denn derjenige Stromeingetretene, der nur noch einen einzigen Daseinsgruppen-Samen hat, d.h. ein einziges Ergreifen einer neuen Existenzform (attabhāvaggahaṇa), wird „Ein-Samen-Keimer“ genannt. Deshalb sagte er: „Nachdem er ein Stromeingetretener geworden ist“ usw. „...entsteht eine menschliche Existenz“ ist hierbei nur eine beispielhafte Unterweisung; es ist durchaus auch richtig zu sagen: „er bringt ein göttliches Dasein hervor“. Dies sind Bezeichnungen, die vom Erhabenen geprägt wurden. Denn wer dieses Maß erreicht hat, wird „höchstens siebenmal Wiederkehrender“ (sattakkhattuparama) genannt, wer jenes Maß erreicht, „von Familie zu Familie Gehender“ (kolaṅkola), und wer dieses Maß erreicht, „Ein-Samen-Keimer“ (ekabījī) – so wurden diese Namen vom Erhabenen festgelegt.

ද්වෙ තයො භවෙති දෙවමනුස්සෙසු එව ද්වෙ තයො භවෙ. සම්බොධිචතුසච්චධම්මො පරං අයනං නිස්සයො ගති එතස්සාති සම්බොධිපරායණො. කුලතො කුලං ගච්ඡතීති කොලංකොලො. සොතාපත්තිඵලසච්ඡිකිරියතො පට්ඨාය හි නීචකුලෙ උප්පත්ති නාම නත්ථි, මහාභොගෙසු කුලෙසු එව නිබ්බත්තතීති අත්ථො. කෙවලොපි හි කුල-සද්දො මහාභොගකුලමෙව වදති. ද්වෙ වා තීණි වා කුලානීති දෙවමනුස්සවසෙන ද්වෙ වා තයො වා භවෙති අයම්පි මිස්සකභවෙන කථිතො. ජාතස්ස කුමාරස්ස විය අරියාය ජාතියා ජාතස්ස නාමමෙතං, යදිදං නියතොති සත්තක්ඛත්තුපරමාදිකොති ච සමඤ්ඤාති දස්සෙන්තො ආහ ‘‘භගවතා ගහිතනාමවසෙනෙවා’’තිආදි.

„Zwei oder drei Daseinsformen“ bedeutet nur zwei oder drei Daseinsformen unter Göttern und Menschen. „Auf die Erleuchtung ausgerichtet“ (sambodhiparāyaṇo) ist einer, dessen höchster Weg, Stütze und Zuflucht die vollkommene Erleuchtung, das heißt die Lehre von den vier Wahrheiten, ist. „Der von Familie zu Familie Gehende“ (kolaṃkolo) ist einer, der von Familie zu Familie wandert. Denn von der Verwirklichung der Frucht des Stromeintritts an gibt es keine Geburt in einer niederen Familie mehr; der Sinn ist, dass er nur in wohlhabenden Familien wiedergeboren wird. Denn auch das Wort „Kula“ (Familie) allein bezeichnet eine wohlhabende Familie. „Zwei oder drei Familien“ bedeutet zwei oder drei Daseinsformen im Bereich der Götter und Menschen; auch dies wird in einer gemischten Weise dargelegt. Wie bei einem neugeborenen Knaben ist dies der Name für einen, der durch die edle Geburt geboren ist, nämlich die Bezeichnung „der Bestimmte“ (niyato) oder „der höchstens Siebenmalige“ (sattakkhattuparamo) usw. Um dies zu zeigen, sprach er: „entsprechend dem vom Erhabenen angenommenen Namen“ usw.

යදි පුබ්බහෙතුනියමතො සොතාපන්නො ච නියතොති සොතාපත්තිමග්ගතො උද්ධං තිණ්ණං මග්ගානං උපනිස්සයාභාවතො පුබ්බහෙතුකිච්චං නත්ථීති සොතාපත්තිමග්ගස්ස උපනිස්සයභාවො ආපජ්ජති. යදි තස්සපි පුබ්බහෙතුඋපනිස්සයො සියා, තාව නියමතො සොතාපත්තිමග්ගුප්පත්තිතො පුබ්බෙ එව නියමිතො, යාවඤ්ච අකනිට්ඨං තස්ස පුබ්බහෙතු නාම[Pg.495], අහෙතුකතා ආපන්නා, ඉච්චස්ස අහෙතු අප්පච්චයා නිප්ඵත්ති පාපුණාති. කිඤ්ච හෙතු චෙ? නියමතො සොතාපන්නො ච නියතොති පඨමමග්ගාධිගමෙනෙව අනුක්කමෙන උපරි තිණ්ණං මග්ගානං කිච්චානි නිප්ඵජ්ජන්ති, එවං සත්තක්ඛත්තුපරමතාදිනියමෙ සති සත්තමභවාදිතො උද්ධං පවත්තතාය දුක්ඛස්ස මූලභූතා කිලෙසා පඨමමග්ගෙනෙව ඛීණාති උපරි තයො මග්ගා අකිච්චා සියුං. තෙනාහ ‘‘පඨමමග්ගස්ස උපනිස්සයො කතො නාමා’’තිආදි.

Wenn aufgrund der Bestimmung durch eine frühere Ursache der Stromeingetretene auch „bestimmt“ ist, dann gäbe es, weil oberhalb des Pfades des Stromeintritts kein starker Einfluss (upanissaya) für die drei höheren Pfade vorliegt, keine Funktion einer früheren Ursache mehr, und es ergäbe sich die Rolle des Pfades des Stromeintritts als starker Einfluss. Wenn es auch für diesen eine frühere Ursache als starken Einfluss gäbe, dann wäre er schon vor dem Entstehen des Pfades des Stromeintritts durch die Bestimmung festgelegt; und solange der Akaniṭṭha-Himmel seine sogenannte frühere Ursache ist, träte Ursachlosigkeit ein, und somit würde für ihn ein Entstehen ohne Ursache und ohne Bedingung eintreffen. Und was ist, wenn es eine Ursache gibt? Wenn der Stromeingetretene mit Bestimmtheit bestimmt ist, dann werden allein durch das Erreichen des ersten Pfades der Reihe nach die Funktionen der drei höheren Pfade verwirklicht. Wenn eine solche Bestimmung wie die des „höchstens Siebenmaligen“ besteht, dann wären die Befleckungen, die die Wurzel des Leidens für das Fortbestehen über das siebte Dasein hinaus bilden, bereits durch den ersten Pfad vernichtet, und die drei höheren Pfade wären funktionslos. Deshalb sagte er: „Die starke Stütze des ersten Pfades ist bewirkt worden“ usw.

යදි උපරි තයො මග්ගා සත්තක්ඛත්තුපරමාදිතං නියමෙන්ති, තතො ච අඤ්ඤො සොතාපන්නො නත්ථීති සොතාපත්තිමග්ගස්ස අකිච්චකතා නිප්පයොජනතා ආපජ්ජෙය්‍ය. අථ සක්කායදිට්ඨිආදිප්පහානං තස්ස කිච්චං, තෙසං තෙසං පහානෙන සත්තක්ඛත්තුපරමාදිනියමතාය. භවිතබ්බං, යාව උපරිමග්ගා එව හොන්තීති සත්තභවාදිතො උද්ධමපවත්තනතො තෙන විනානෙන සක්කායදිට්ඨිආදිප්පහානෙන ච තෙන විනා භවිතබ්බන්ති ආහ – ‘‘පඨමමග්ගෙ අනුප්පන්නෙව උපරි තයො මග්ගා උප්පන්නාති ආපජ්ජතී’’ති. තිණ්ණං මග්ගානන්ති උපරි තිණ්ණං මග්ගානං. විපස්සනා නියමෙතීති යුජ්ජතීති වුත්තමත්ථං විවරන්තො ‘‘සචෙ හී’’තිආදිමාහ.

Wenn die drei oberen Pfade die Begrenzung auf höchstens sieben Geburten usw. bestimmen, und es darüber hinaus keinen anderen Stromeingetretenen gibt, so würde dies die Funktionslosigkeit und Nutzlosigkeit des Pfades des Stromeintritts zur Folge haben. Wenn nun das Überwinden des Persönlichkeitsglaubens usw. seine Funktion ist, dann muss durch das jeweilige Überwinden derselben die Bestimmung als „höchstens Siebenmaliger“ usw. erfolgen. Weil kein Fortbestehen über die sieben Daseinsformen hinaus stattfindet, müsste dies ohne jene Erreichung und ohne das Überwinden des Persönlichkeitsglaubens usw. geschehen; deshalb sagte er: „Es würde sich ergeben, dass die drei oberen Pfade entstehen, ohne dass der erste Pfad überhaupt entstanden ist.“ „Der drei Pfade“ meint die oberen drei Pfade. Um die Aussage „Die Einsicht bestimmt dies“ als passend zu erklären, führte er aus: „Wenn nämlich...“ usw.

සොතාපන්නො වට්ටජ්ඣාසයො. තත්‍රෙකච්චෙ පාකටෙ පඤ්ඤාතෙ දස්සෙන්තො ‘‘අනාථපිණ්ඩිකො’’තිආදිමාහ. ඉධට්ඨකවොකිණ්ණසුක්ඛවිපස්සකස්සාති යො ඉමස්මිං කාමභවෙ ඨිතො මනුස්සදෙවවසෙන වොකිණ්ණභවූපපත්තිකො සුක්ඛවිපස්සකො ච, තස්ස වසෙන. නාමං කථිතන්ති සත්තක්ඛත්තුපරමොති නාමං කථිතං. කෙචි පන ‘‘කාමභවෙ සත්තක්ඛත්තුංයෙව උප්පජ්ජති, න තතො’’ති වදන්ති, තං වීමංසිතබ්බං.

Der Stromeingetretene hat eine Neigung zum Kreislauf des Daseins (vaṭṭajjhāsayo). Um darunter einige bekannte und berühmte Personen aufzuzeigen, sagte er: „Anāthapiṇḍika“ usw. „Für den hier verweilenden, mit vermischten Wiedergeburten ausgestatteten reinen Einsichtspraktiker“ bezieht sich auf jemanden, der in diesem Sinnesbereich verweilt, dessen Wiedergeburten als Götter und Menschen vermischt sind und der ein reiner Einsichtspraktiker (sukkhavipassaka) is. „Der Name wurde genannt“ bedeutet, dass die Bezeichnung „der höchstens Siebenmalige“ genannt wurde. Einige jedoch sagen: „Er wird im Sinnesbereich genau siebenmal geboren, nicht mehr als das.“ Dies muss untersucht werden.

සොධෙස්සාමීති ජම්බුදීපෙ කෙනචි තෙපිටකෙන භික්ඛුනා සද්ධිං පිටකත්තයමෙව මය්හං උග්ගහපරිපුච්ඡාවසෙන සොධෙය්‍යාමීති පරතීරං ජම්බුදීපං ගතො. යො භික්ඛු සක්කොතීති යොජනා. අනිච්චානුපස්සනාදීසු එකමුඛෙන අභිනිවිට්ඨෙනපි අභිධම්මපරියායෙන තීහි එව විමොක්ඛෙහි මග්ගං ලභතීති අභිනිවෙසභෙදෙන තයො පුග්ගලා සුඤ්ඤතතො වුට්ඨිතා, තථා තයො අප්පණිහිතතො වුට්ඨිතාති ඡ හොන්ති, තෙව සද්ධාධුරපඤ්ඤාධුරවසෙන ද්වාදස සකදාගාමිනො. තථා අරහන්තො, තයො අන්තරාපරිනිබ්බායිනො [Pg.496] එකො උපහච්චපරිනිබ්බායී එකො උද්ධංසොතො අකනිට්ඨගාමීති පඤ්ච, තෙ අසඞ්ඛාරසසඞ්ඛාරපරිනිබ්බායිභෙදෙන දසාති අවිහාදීසු චතූසුපි චත්තාලීස, අකනිට්ඨෙ පන උද්ධංසොතො නත්ථීති අට්ඨචත්තාලීස අනාගාමිනො. විපස්සනා කථිතා සම්මසනචාරස්ස කථිතත්තා.

„Ich werde reinigen“ bedeutet: Er ging nach Jambudīpa am anderen Ufer mit der Absicht: „Ich werde die drei Körbe gemeinsam mit irgendeinem Tipiṭaka-Mönch in Jambudīpa durch Lernen und Befragen klären.“ Die Satzverbindung lautet: „welcher Mönch dazu fähig ist“. Obwohl man sich auf eine Weise auf die Betrachtung der Vergänglichkeit usw. ausrichtet, erlangt man nach der Abhidhamma-Methode den Pfad durch genau die drei Befreiungen. So gibt es aufgrund des unterschiedlichen Schwerpunktes drei Personen, die aus der Leerheit heraustreten, und ebenso drei, die aus der Wunschlosigkeit heraustreten, was sechs macht. Diese ergeben durch die Führung von Glauben oder Weisheit zwölf Einmalwiederkehrer. Ebenso verhält es sich mit den Arahants. Unter den Nie-Wiederkehrern gibt es pfünf: drei in der Zwischenzeit Erlöschende, ein nach der Hälfte der Lebenszeit Erlöschender und ein Stromaufwärtsziehender, der zu den Akaniṭṭha-Göttern geht. Diese sind durch die Unterscheidung in Erlöschen ohne Anstrengung und mit Anstrengung zehn; in den vier Reichen wie den Avihā-Göttern macht dies vierzig, im Akaniṭṭha-Himmel gibt es jedoch keinen Stromaufwärtsziehenden, so dass sich achtundvierzig Nie-Wiederkehrer ergeben. Die Einsicht (vipassanā) wurde dargelegt, weil die Praxis der Untersuchung (sammasanacāra) dargelegt wurde.

5-10. සුද්ධකසුත්තාදිවණ්ණනා

5-10. Erklärung des Suddhika-Sutta und anderer Suttas.

495-500. යථා චක්ඛුස්ස සහජාතතදින්ද්‍රියනිස්සිතධම්මෙසු අධිපතෙය්‍යං අනුවත්තනීයත්තා, එවං තංද්වාරිකධම්මෙසුපි අධිපතෙය්‍යං තෙහි අනුවත්තනීයත්තාති වුත්තං – ‘‘අධිපතෙය්‍යසඞ්ඛාතෙන ඉන්දට්ඨෙනා’’ති. එස නයො සෙසින්ද්‍රියාදීසුපි. චතුසච්චවසෙන කථිතානි සභාවාදිවිභාවනස්ස කථිතත්තා.

495-500. Wie das Auge die Vorherrschaft über die mitgeborenen und von diesem Sinnesorgan abhängigen Phänomene besitzt, weil sie sich nach ihm richten, so besitzt es auch die Vorherrschaft über die Phänomene an diesem Sinnesportal, weil sie sich nach ihm richten. Daher wurde gesagt: „im Sinne eines Herrschers, was als Vorherrschaft bezeichnet wird“. Diese Methode gilt auch bei den übrigen Sinnesorganen (indriya) usw. Sie wurden im Sinne der vier Wahrheiten dargelegt, weil die Natur der Dinge (sabhāva) usw. erklärt wurde.

ඡළින්ද්‍රියවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung der Sektion über die sechs Sinnesorgane (Chaḷindriyavagga) ist abgeschlossen.

4. සුඛින්ද්‍රියවග්ගො

4. Die Sektion über das Organ des Glücks (Sukhindriyavagga).

1-5. සුද්ධිකසුත්තාදිවණ්ණනා

1-5. Erklärung des Suddhika-Sutta und anderer Suttas.

501-505. යථා චක්ඛු දස්සනෙ අධිපතෙය්‍යට්ඨෙන චක්ඛුන්ද්‍රියං, එවං සුඛවෙදනා සුඛනෙ අධිපතෙය්‍යට්ඨෙන සුඛින්ද්‍රියං. එස නයො සෙසෙසුපි. සෙසං තෙභූමකන්ති සෙසං භූමිත්තයවසෙන තෙභූමකං.

501-505. Wie das Auge beim Sehen im Sinne der Vorherrschaft das Sehorgan (cakkhundriya) ist, so ist das angenehme Gefühl beim Empfinden von Glück im Sinne der Vorherrschaft das Glücksorgan (sukhindriya). Diese Methode gilt auch für die übrigen Gefühlsorgane. „Das Übrige gehört zu den drei Ebenen“ bedeutet, dass das Übrige im Sinne der drei Ebenen zu den drei Daseinsbereichen gehört.

6. පඨමවිභඞ්ගසුත්තවණ්ණනා

6. Erklärung des ersten Vibhaṅga-Sutta.

506. කායිකන්ති අයමස්ස නිස්සයවසෙන නිද්දෙසොති ආහ – ‘‘කායපසාදවත්ථුක’’න්ති. සරූපනිද්දෙසො සුඛං සුඛින්ද්‍රියස්ස සරූපන්ති. සාදනීයට්ඨෙන ධම්මපදානි අත්තනි අස්සාදයතීති සාතං, මධුරං. වෙදයිතන්ති වෙදියනං, අනුභවනන්ති අත්ථො. අඤ්ඤධම්මවිසිට්ඨොති ඵස්සාදීහි අඤ්ඤෙහි ධම්මෙහි විසදිසො. කායිකන්ති පසාදකායසන්නිස්සිතං. චෙතසිකන්ති චෙතොසන්නිස්සිතං, තෙන වුත්තං ‘‘එත්ථ පනා’’තිආදි. කායපසාද…පෙ… නත්ථි, තස්මා ‘‘චත්තාරො පසාදකායෙ වත්ථුං කත්වා’’ති වුත්තං.

506. „Körperlich“ ist eine Erklärung im Hinblick auf dessen Grundlage; deshalb sagte er: „auf der körperlichen Empfindsamkeit beruhend“ (kāyapasādavatthukaṃ). Die Definition des Wesensmerkmals (sarūpaniddeso) lautet: „sukha“ (das Angenehme) ist die eigene Natur des Glücksorgans. Weil es im Sinne des Genießens die Geisteszustände in sich selbst auskosten lässt, wird es als angenehm (sātaṃ), d. h. süß, bezeichnet. „Gefühltes“ (vedayitaṃ) bedeutet Empfinden, das heißt Erfahren. „Von anderen Phänomenen unterschieden“ bedeutet, dass es sich von Phänomenen wie der Berührung (phassa) usw. unterscheidet. „Körperlich“ bedeutet, dass es auf dem empfindsamen Körper beruht. „Geistig“ bedeutet, dass es auf dem Geist beruht; deshalb wurde gesagt: „Hier aber...“ usw. Da es die körperliche Empfindsamkeit für das geistige Gefühl usw. nicht gibt, wurde gesagt: „indem die vier geistigen Aggregate den empfindsamen Körper zur Grundlage nehmen“.

9. කට්ඨොපමසුත්තවණ්ණනා

9. Erklärung des Kaṭṭhopama-Sutta.

509. ද්වින්නං [Pg.497] අරණීනන්ති අධරුත්තරාරණීනං. කිඤ්චි ද්වයං සඞ්ඝට්ටිතමත්තං හුත්වා න සමොධානගතං හොතීති තංනිවත්තනත්ථං ‘‘සඞ්ඝට්ටනසමොධානා’’ති වුත්තං. පුනප්පුනං සඞ්ඝට්ටනෙන හි තෙජොපාතුභාවො. අධරාරණී විය වත්ථාරම්මණං අසතිපි වායාමෙ තජ්ජසම්ඵස්සපච්චයතො. උත්තරාරණී විය ඵස්සො වත්ථාරම්මණාදිඵස්සෙන පවත්තනතො. සඞ්ඝට්ටො විය ඵස්සසඞ්ඝට්ටනං අරණිද්වයසඞ්ඝට්ටනා විය ඵස්සස්සෙව වත්ථාරම්මණෙසු සඞ්ඝට්ටනාකාරෙන පවත්තිතො. අග්ගි විය වෙදනා අනුදහනට්ඨෙන ඛණිකාවායඤ්ච. වත්ථාරම්මණං වා උත්තරාරණී විය ඉන්ධනාපාතගහණාදීසු උස්සාහස්ස විය පවත්තිසම්භවතො. ඵස්සො අධරාරණී විය නිරුස්සාහනිරීහතාවසෙන අත්තසාධනතො.

509. "Von zwei Reibhölzern" (dvinnaṃ araṇīnaṃ) bedeutet: von dem unteren und dem oberen Reibholz. Um auszuschließen, dass ein beliebiges Paar bloß aneinandergerät, ohne wirklich zusammenzutreffen, wurde gesagt: "durch das Aneinanderreiben und Zusammentreffen" (saṅghaṭṭanasamodhānā). Denn durch das wiederholte Aneinanderreiben entsteht das Feuerelement (tejo). Wie das untere Reibholz ist die körperliche Grundlage und das Objekt (vatthārammaṇa), da es selbst ohne Anstrengung die Bedingung für den entsprechenden Kontakt ist. Wie das obere Reibholz ist der Kontakt (phasso), da er durch den Kontakt mit der Grundlage, dem Objekt usw. abläuft. Wie das Aneinanderreiben ist das Zusammentreffen des Kontakts, das sich in der Art eines Zusammenstoßes des Kontakts selbst mit Grundlagen und Objekten vollzieht, ähnlich dem Aneinanderreiben der beiden Reibhölzer. Wie das Feuer ist das Gefühl (vedanā), da es brennt und augenblicklich vergeht. Oder die Grundlage und das Objekt sind wie das obere Reibholz, weil Aktivität möglich ist, ähnlich der Anstrengung beim Herbeiholen und Auflegen von Brennstoff. Der Kontakt ist wie das untere Reibholz, da er sich aufgrund von Trägheit und Regungslosigkeit selbst vollzieht.

10. උප්පටිපාටිකසුත්තවණ්ණනා

10. Die Erklärung des Uppaṭipāṭika-Suttas

510. රසනං භඤ්ජනං නිරුජ්ඣනං රසො. යො යො ධම්මානං රසො යථාධම්මරසො, තෙන යථාධම්මරසෙන. පටිපාටියාති කමෙන, උභයෙනපි ධම්මානං පහානක්කමෙනාති වුත්තං හොති. ඉමස්මිං ඉන්ද්‍රියවිභඞ්ගෙති ඉමස්මිං ඉන්ද්‍රියසංයුත්තසඤ්ඤිතෙ ඉන්ද්‍රියවිභඞ්ගෙ. අදෙසිතත්තාති සෙසසුත්තානි විය ‘‘සුඛින්ද්‍රිය’’න්තිආදිනා අදෙසිතත්තා ඉදං උප්පටිපාටිකසුත්තං නාම. වලියා ඛරසම්ඵස්සාය ඵුට්ඨස්ස. තන්ති කණ්ටකවෙදනාදිං. එතස්ස දුක්ඛින්ද්‍රියස්ස.

510. "Geschmack" (raso) bedeutet Schmecken, Brechen, Erlöschen. Was auch immer die Funktion (raso) der Gegebenheiten (dhamma) ist, das ist die jeweilige Funktion (yathādhammaraso); durch diese jeweilige Funktion. "In der Reihe" (paṭipāṭiyā) bedeutet der Reihe nach; mit beiden Ausdrücken ist die Reihenfolge des Aufgebens der Gegebenheiten gemeint. "In dieser Analyse der Fähigkeiten" (imasmiṃ indriyavibhaṅge) bedeutet in dieser Analyse der Fähigkeiten, die als mit den Fähigkeiten verbunden (indriyasaṃyutta) bezeichnet wird. "Weil es nicht gelehrt wurde" (adesitattā) bedeutet, dass es nicht wie die übrigen Suttas mit den Worten "die Fähigkeit des Glücks" (sukhindriya) usw. gelehrt wurde, weshalb dieses Sutta "das unregelmäßige Sutta" (Uppaṭipāṭikasutta) genannt wird. "Eines von einer harten Berührung Getroffenen" bezieht sich auf eine Falte. "Das" (taṃ) bezieht sich auf den Dornenschmerz usw. "Dieses" bezieht sich auf die Fähigkeit des Leidens (dukkhindriya).

තෙසං තෙසන්ති දොමනස්සින්ද්‍රියාදීනං. කාරණවසෙනෙවාති තංතංඅසාධාරණකාරණවසෙන. තෙසඤ්හි විසෙසකාරණං දස්සෙන්තො ‘‘පත්තචීවරාදීනං වා’’ති ආහ.

"Dieser und jener" (tesaṃ tesaṃ) bezieht sich auf die Fähigkeit des Missmuts (domanassindriya) usw. "Nur aufgrund einer Ursache" (kāraṇavaseneva) bedeutet aufgrund der jeweiligen spezifischen Ursache. Um nämlich deren besondere Ursache aufzuzeigen, sagte er: "oder von Almosenschalen, Roben usw."

එකතොවාති පුනප්පුනං පදුද්ධාරණං අකත්වා එකජ්ඣමෙව. දුතියජ්ඣානාදීනං උපචාරක්ඛණෙ එව නිරුජ්ඣන්තීති ආනෙත්වා සම්බන්ධො. තෙසං දුක්ඛින්ද්‍රියදොමනස්සාදීනං. අතිසයනිරොධොති සුට්ඨු පහානං උජුප්පටිපක්ඛෙන වූපසමො. නිරොධොයෙවාති නිරොධමත්තමෙව. නානාවජ්ජනෙති යෙන ආවජ්ජනෙන අප්පනාවීථි හොති, තතො භිජ්ජාවජ්ජනෙ, අනෙකාවජ්ජනෙ වා. අප්පනාවීථියඤ්හි උපචාරො එකාවජ්ජනො, ඉතරො අනෙකාවජ්ජනො අනෙකක්ඛත්තුං පවත්තනතො. විසමනිසජ්ජාය උප්පන්නකිලමථො විසමාසනුපතාපො[Pg.498]. පීතිඵරණෙනාති පීතියා ඵරණරසත්තා. පීතිසමුට්ඨානානං වා පණීතරූපානං කායස්ස බ්‍යාපනතො වුත්තං. තෙනාහ ‘‘සබ්බො කායො සුඛොක්කන්තො හොතී’’ති. විතක්කවිචාරපච්චයෙපීති පි-සද්දො අට්ඨානපයුත්තො, සො ‘‘පහීනස්සා’’ති එත්ථ ආනෙත්වා සම්බන්ධිතබ්බො ‘‘පහීනස්සපි දොමනස්සින්ද්‍රියස්සා’’ති. එතං දොමනස්සින්ද්‍රියං උප්පජ්ජතීති සම්බන්ධො. ‘‘තස්ස මය්හං අතිචිරං විතක්කයතො විචාරයතො කායොපි කිලමි, චිත්තම්පි විහඤ්ඤී’’ති ච වචනතො කායචිත්තඛෙදානං විතක්කවිචාරපච්චයතා වෙදිතබ්බා. විතක්කවිචාරභාවෙ උප්පජ්ජති දොමනස්සින්ද්‍රියන්ති ආනෙත්වා සම්බන්ධිතබ්බං. තත්ථස්ස සියා උප්පත්තීති තත්ථ දුතියජ්ඣානුපචාරෙ අස්ස දොමනස්සස්ස උප්පත්ති භවෙය්‍ය. ‘‘තත්ථස්ස සියා උප්පත්තී’’ති ඉදං පරිකප්පවචනං උපචාරක්ඛණෙ දොමනස්සස්ස සුප්පහීනභාවදස්සනත්ථං. තථා හි වුත්තං ‘‘න ත්වෙව දුතියජ්ඣානෙ පහීනපච්චයත්තා’’ති. පහීනම්පි සොමනස්සින්ද්‍රියං පීති විය න දූරෙති කත්වා ‘‘ආසන්නත්තා’’ති වුත්තං. නානාවජ්ජනුපචාරෙ පහීනම්පි පහානඞ්ගං පටිපක්ඛෙන අවිහතත්තා අන්තරන්තරා උප්පජ්ජෙය්‍යාති ඉමමත්ථං දස්සෙන්තො ‘‘අප්පනාප්පත්තායා’’තිආදිමාහ. ‘‘තාදිසාය ආසෙවනාය ඉච්ඡිතබ්බත්තා යථා මග්ගවීථිතො පුබ්බෙ ද්වෙ තයො ජවනවාරා සදිසානුපස්සනාව පවත්තන්ති, එවමිධාපි අප්පනාවාරතො පුබ්බෙ ද්වෙ තයො ජවනවාරා උපෙක්ඛාසහගතාව පවත්තන්තී’’ති වදන්ති. අපරිසෙසන්ති සුවික්ඛම්භිතන්ති කත්වා වික්ඛම්භනෙන අනවසෙසං.

"Auf einmal" (ekato) bedeutet zusammen, ohne die Begriffe wiederholt einzeln aufzugreifen. "Sie erlöschen genau im Moment der Annäherung (upacāra) der zweiten Vertiefung (dutiyajjhāna) usw." ist als Verbindung hinzuzufügen. "Deren" bezieht sich auf diese Fähigkeiten des Leidens, des Missmuts usw. "Vollkommenes Erlöschen" (atisayanirodho) ist das gründliche Aufgeben, das Zur-Ruhe-Bringen durch das direkte Gegenmittel. "Nur Erlöschen" (nirodhoyeva) bedeutet das bloße Erlöschen. "Bei verschiedenen Erwägungen" (nānāvajjane) bezieht sich auf die Abweichung von jener Erwägung (āvajjana), durch welche der Pfad der absorptionellen Konzentration (appanāvīthi) entsteht, oder auf vielfältige Erwägungen. Denn bei der Absorption ist die Annäherung von einer einzigen Erwägung begleitet, die andere hingegen von vielen Erwägungen, da sie vielfach auftritt. Die Erschöpfung, die durch unebenes Sitzen entsteht, ist die Pein eines ungemütlichen Sitzplatzes. "Durch das Durchdrungenwerden von Verzückung" (pītipharaṇena) wird gesagt, weil die Verzückung die Natur des Durchdringens hat. Oder es wird gesagt, weil die aus der Verzückung entstandenen feinen körperlichen Formen den Körper durchdringen. Daher sagte er: "Der gesamte Körper wird von Glück durchströmt". Auch bei "durch die Bedingung von Denken und Erwägen" (vitakkavicārapaccayepi) ist das Wort "auch" (pi) an unpassender Stelle gebraucht; es muss hierher gezogen und mit "des bereits aufgegebenen" verbunden werden, nämlich: "selbst der bereits aufgegebenen Fähigkeit des Missmuts". "Diese Fähigkeit des Missmuts entsteht" ist der syntaktische Zusammenhang. Aufgrund der Stelle "Weil ich zu lange dachte und erwog, ermüdete mein Körper und mein Geist wurde gequält" ist zu verstehen, dass die Erschöpfung von Körper und Geist durch Denken und Erwägen bedingt ist. Beim Vorhandensein von Denken und Erwägen entsteht die Fähigkeit des Missmuts – so ist der Zusammenhang herzustellen. "Dort könnte für ihn die Entstehung sein" bedeutet, dass dort, in der Annäherung an die zweite Vertiefung, für ihn die Entstehung dieses Missmuts sein könnte. Dieser Satz "Dort könnte für ihn die Entstehung sein" ist eine hypothetische Aussage, um zu zeigen, dass der Missmut im Moment der Annäherung gut aufgegeben ist. So wurde nämlich gesagt: "Aber gewiss nicht in der zweiten Vertiefung, weil die Bedingung dafür aufgegeben ist". Auch wenn die Fähigkeit der Freude (somanassindriya) aufgegeben ist, wird sie als "nahe" (āsannattā) bezeichnet, da sie wie die Verzückung nicht weit entfernt ist. Um zu zeigen, dass selbst das im Zustand der vielfältigen Erwägungs-Annäherung Aufgegebene, weil es durch sein Gegenmittel nicht völlig vernichtet ist, zwischendurch wieder entstehen könnte, sagte er: "für jemanden, der die Absorption erreicht hat" usw. Sie sagen: "Weil eine solche Übung (āsevanā) erwünscht ist, so wie vor dem Pfadprozess (maggavīthi) zwei oder drei Impulsmomente (javana) mit derselben Betrachtung ablaufen, so laufen auch hier vor dem Absorptionsprozess (appanāvāra) zwei oder drei Impulsmomente in Begleitung von Gleichmut ab." "Restlos" (aparisesaṃ) bedeutet "völlig unterdrückt", also ohne Rest durch Unterdrückung (vikkhambhana) beseitigt.

තථත්තායාති තථභාවාය පඨමජ්ඣානසමඞ්ගිතාය. සා පනස්ස උප්පාදනෙන වා උප්පන්නස්ස සමාපජ්ජනෙන වා හොතීති වුත්තං ‘‘උප්පාදනත්ථාය සමාපජ්ජනත්ථායා’’ති. ද්වීසූති නවමදසමෙසු සුත්තන්තෙසු.

"Um so zu sein" (tathattāya) bedeutet für diesen Zustand, nämlich den Besitz der ersten Vertiefung (paṭhamajjhāna). Da dies aber entweder durch das Hervorbringen derselben oder durch das Eintreten in die bereits hervorgebrachte geschieht, wurde gesagt: "um hervorzubringen, um einzutreten". "In beiden" (dvīsu) bezieht sich auf das neunte und zehnte Sutta.

සුඛින්ද්‍රියවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Kapitels über die Fähigkeit des Glücks (Sukhindriyavagga) ist abgeschlossen.

5. ජරාවග්ගො

5. Das Kapitel über das Altern (Jarāvaggo)

1. ජරාධම්මසුත්තවණ්ණනා

1. Die Erklärung des Jarādhamma-Suttas

511. පමුඛෙ, පාසාදස්ස ච පච්ඡිමභාගෙ ආතපො පච්ඡාතපො, තස්මිං පච්ඡාතපෙ. සො හි පාසාදස්ස පමුඛභාවෙන කතො. කිං පන භගවතො වජිරසාරං සරීරං ඔතාපෙතබ්බං හොතීති ආහ – ‘‘සම්මාසම්බුද්ධස්සා’’තිආදි[Pg.499]. අයඤ්ච ඉමං සුත්තං දෙසිතසමයෙ. න සක්කොති බ්‍යාමප්පභාය කායචි පභාය අනභිභවනීයත්තා. කිඤ්චාපි බුද්ධාභා සූරියාභාය අනභිභවනීයා, ඝම්මසභාවතාය පන රස්මීනං පරිතො ඵරන්තී සූරියාභා තිඛිණා උණ්හාති ආහ ‘‘රස්මිතෙජ’’න්ති. ඉදානි තමත්ථං උපමාය විභාවෙතුං ‘‘යථෙව හී’’තිආදි වුත්තං.

511. "Auf der Veranda" (pamukhe) und an der Rückseite des Palastes ist der Sonnenschein die Nachmittagssonne; "in dieser Nachmittagssonne" (pacchātape). Diese wurde nämlich durch die Vorderseite des Palastes gebildet. Warum aber musste der wie ein Diamant feste Körper des Erhabenen gewärmt werden? Dazu heißt es: "des vollkommen Erwachten..." usw. Und dies war zur Zeit der Verkündung dieses Suttas. Er kann nicht durch ein anderes Licht übertroffen werden, weil sein am Spruchbereich messbares Körperlicht durch keinerlei anderes Licht übertroffen werden kann. Obwohl das Licht des Buddha durch das Sonnenlicht nicht übertroffen werden kann, ist das Sonnenlicht aufgrund seiner heißen Natur scharf und heiß, indem es seine Strahlen ringsum ausbreitet; daher heißt es: "die Glut der Strahlen" (rasmitejaṃ). Um diese Bedeutung nun durch ein Gleichnis zu verdeutlichen, wurde gesagt: "Ganz wie nämlich..." usw.

සුවණ්ණාවට්ටං වියාති අච්ඡෙ සුවණ්ණපත්තෙ විනිවත්තආවට්ටං විය. ගරහණච්ඡරියං නාම කිරෙතං ‘‘අච්ඡරියමෙතං අවිසිච්ඡෙඵලවද’’න්තිආදීසු විය. න එවමෙතරහීති අත්තනො පාකටවසෙන වදති, න ඉතරෙසම්පීති. සිරාජාලාති සිරාසන්තානා. එවරූපං න හොතීති අඤ්ඤෙසං පාකතිකසත්තානං වුත්තාකාරං විය න හොති පුඤ්ඤසම්භාරස්ස උළාරතමත්තා විපච්චනස්ස පරියන්තගතත්තා. තෙනාහ ‘‘අඤ්ඤෙසං අපාකට’’න්ති. වලියාවට්ටකන්ති අප්පකං වලියාවට්ටං. තෙනාහ ‘‘කෙසග්ගප්පමාණ’’න්ති. සබ්බානීති සිරාජාලානි. පුරතො වඞ්කොති ථොකං පුරතො නතමත්තං සන්ධායාහ. තෙන වුත්තං ‘‘ස්වායං අඤ්ඤෙසං අපාකටො’’ති. නයග්ගාහතොති අනුමානතො. ධී තන්ති ධී-සද්දයොගෙ උපයොගවචනං. ධීති ජිගුච්ඡනත්ථෙ නිපාතො. ධික්කාරොති ජිගුච්ඡාපයොගො. තං ඵුසතූති තුය්හං පාපුණාතු.

"Wie eine goldene Locke" (suvaṇṇāvaṭṭaṃ viya) bedeutet wie eine Locke, die sich auf einem reinen Goldblatt windet. Dies ist wohl ein Erstaunen des Vorwurfs (garahaṇacchariya), wie in den Sätzen: "Erstaunlich ist dies, wie eine Frucht des Avisiccha..." usw. "Nicht so ist es jetzt" sagt er in Bezug auf seine eigene Offenkundigkeit, nicht in Bezug auf andere. "Adernetz" (sirājālā) bedeutet das Netzwerk der Adern. "Ein solches gibt es nicht" bedeutet, dass es nicht so beschaffen ist, wie es für andere gewöhnliche Wesen beschrieben wird, weil die Ansammlung seiner Verdienste überaus großartig ist und deren Reifung ihren Höhepunkt erreicht hat. Daher sagte er: "für andere ist es nicht offenkundig". "Faltenkreis" (valiyāvaṭṭakaṃ) bedeutet ein kleiner Faltenkreis. Daher sagte er: "von der Größe der Spitze eines Haares". "Alle" bezieht sich auf die Adernetze. "Nach vorne gebeugt" (purato vaṅko) bezieht sich auf den Zustand, in dem er nur ein wenig nach vorne geneigt ist. Daher wurde gesagt: "Dieser selbst ist für andere nicht offenkundig". "Aus logischer Schlussfolgerung" (nayaggāhato) bedeutet durch Analogie. "Wehe dir" (dhī taṃ): Bei der Verbindung mit dem Wort "dhī" steht der Akkusativ. "Dhī" ist eine Partikel im Sinne von Abscheu. "Dhikkāra" bedeutet die Anwendung von Abscheu. "Möge es das berühren" bedeutet: Möge es dich treffen.

2. උණ්ණාභබ්‍රාහ්මණසුත්තවණ්ණනා

2. Die Erklärung des Uṇṇābhabrāhmaṇa-Suttas

512. අඤ්ඤමඤ්ඤස්සාති අඤ්ඤො අඤ්ඤස්ස. න පච්චනුභොති අත්තනො අවිසයභාවතො. ඉදානි තං අඤ්ඤවිසයතං අන්වයතො බ්‍යතිරෙකතො විභාවෙතුං ‘‘සචෙ හී’’තිආදි වුත්තං.

512. „Gegenseitig“ (aññamaññassa) bedeutet: einer dem anderen. [Jedes Sinnesorgan] erfährt [das Objekt des anderen] nicht, weil es sich außerhalb seines eigenen Bereichs befindet. Um nun dieses Im-Bereich-eines-anderen-Liegen durch Übereinstimmung und Unterschied zu verdeutlichen, wurde gesagt: „Wenn nämlich“ usw.

විසයානි පටිසරන්ති එත්ථාති පටිසරණං. ඉන්ද්‍රියවිඤ්ඤාණානි හි අසතිපි තාදිසෙ අධිප්පායෙ අත්තනො ආරම්මණස්ස යාථාවතො සම්පජානනතො පවෙදනවිජානනානි කරොන්තානි විය පවත්තන්ති, තථා ලොකස්ස අඤ්ඤත්ථ සිද්ධිතො. තෙනාහ භගවා – ‘‘මනො පටිසරණං, මනොව නෙසං ගොචරවිසයං පච්චනුභොතී’’ති මනොද්වාරිකජවනමනො හි සවිසෙසං මනොවිසයං පච්චනුභොති, පඤ්චද්වාරිකජවනමනො මනනමත්තමෙව පච්චනුභවති. රජ්ජනාදිග්ගහණඤ්චෙත්ථ නිදස්සනමත්තං, තස්මා සද්දහනාදිපි ගහිතමෙවාති දට්ඨබ්බං, පඤ්චද්වාරප්පවත්තිවසෙන තථා වුත්තං. එකස්මිං පන ද්වාරෙති චක්ඛුද්වාරෙ.

Das, worauf die Sinnesobjekte zurückgreifen, ist die Zuflucht (paṭisaraṇa). Denn die Sinnesbewusstseine treten, selbst wenn eine solche Absicht nicht vorhanden ist, so in Erscheinung, als ob sie Ankündigung und Erkenntnis bewirkten, indem sie ihr eigenes Objekt wirklichkeitsgemäß wahrnehmen, und ebenso wegen des Zustandekommens an anderer Stelle in der Welt. Deshalb sagte der Erhabene: „Der Geist ist die Zuflucht, und der Geist erfährt deren Weidebereich und Objekte.“ Denn der mit dem Geisttor verbundene Impuls-Geist erfährt den Geist-Bereich im Besonderen, während der mit den fünf Toren verbundene Impuls-Geist nur das bloße Denken erfährt. Und das Erfassen von Gier usw. ist hierbei nur als Beispiel gemeint; daher ist anzusehen, dass auch Vertrauen usw. mit erfasst sind; dies wurde im Hinblick auf das Auftreten an den fünf Toren so gesagt. „An einem Tor“ aber bedeutet: am Augentor.

දුබ්බලභොජකාති [Pg.500] අප්පානුභාවා රාජභොග්ගා. ආයන්ති භොගුප්පත්තිට්ඨානං. යොත්තබන්ධාදිනිමිත්තං ලද්ධබ්බකහාපණො යොත්තකහාපණො. අද්දුබන්ධාදිනිමිත්තං ගහෙතබ්බකහාපණො අද්දුකහාපණො. මාඝාතඝොසනාය කතාය හිංසානිමිත්තං ගහෙතබ්බකහාපණො මාපහාරකහාපණො. තස්ස පරිමාණං දස්සෙතුං ‘‘අට්ඨකහාපණො’’තිආදි වුත්තං. සතවත්ථුකන්ති සතකරීසවත්ථුකං.

„Schwache Genießer“ (dubbalabhojakā) sind königliche Lehensträger von geringer Macht. „Sie kommen“ (āyanti) bezeichnet den Ort der Entstehung von Genuss. Ein Kahāpaṇa, der aufgrund des Bindens von Riemen usw. zu erhalten ist, ist ein Riemen-Kahāpaṇa. Ein Kahāpaṇa, der aufgrund des Fesselns mit Stricken usw. zu nehmen ist, ist ein Fessel-Kahāpaṇa. Ein Kahāpaṇa, der wegen einer Verletzung nach der Ausrufung eines Schlachtungsverbots zu nehmen ist, ist ein Māpahāra-Kahāpaṇa. Um dessen Menge anzuzeigen, wurde „acht Kahāpaṇas“ usw. gesagt. „Mit hundert Grundstücken“ (satavatthuka) bedeutet mit hundert Karīsa Land.

මග්ගසතීති අරියමග්ගසති. භාවනමනුයුඤ්ජන්තස්ස හි ජවනමනො උස්සක්කිත්වාව මග්ගසතිං පටිසරති තප්පරියොසානත්තා. තන්ති නිබ්බානං. සාති ඵලවිමුත්ති. පටිසරති අග්ගමග්ගසතියා. ඵලවිමුත්ති නිබ්බානන්ති උභයං මග්ගස්ස සිද්ධායෙවාති. ආරම්මණවසෙන නත්ථි එතස්ස පටිසරණන්ති අප්පටිසරණං අසඞ්ඛතාමතස්ස සන්තිනිච්චසභාවත්තා. සයං පන සබ්බෙසංයෙව අරියානං පටිසරණං. තෙනාහ ‘‘නිබ්බානං අරහතො ගතී’’ති (පරි. 339). නිබ්බානං අනුපවිට්ඨං නිබ්බානනිස්සයත්තා. න තතො පරං ගච්ඡති ගතස්ස අඤ්ඤස්ස තාදිසස්ස අභාවා. නිබ්බානං පරි සබ්බසො ඔසානන්ති නිබ්බානපරියොසානං.

„Achtsamkeit des Pfades“ (maggasatī) ist die Achtsamkeit des edlen Pfades. Denn für einen, der sich der Entfaltung widmet, strebt der Impuls-Geist empor und greift auf die Achtsamkeit des Pfades zurück, da dies dessen Endziel ist. „Das“ (taṃ) ist das Nibbāna. „Sie“ (sā) ist die Frucht-Befreiung. Es greift zurück auf die Achtsamkeit des höchsten Pfades. Sowohl Frucht-Befreiung als auch Nibbāna sind für den Pfad bereits verwirklicht. Im Sinne eines Objekts gibt es für dieses keine Zuflucht, daher ist es „ohne Zuflucht“ (appaṭisaraṇa), da das ungestaltete Todeslose von friedvoller und beständiger Natur ist. Selbst aber ist es die Zuflucht für alle Edlen überhaupt. Deshalb wurde gesagt: „Nibbāna ist das Ziel des Arahats.“ „In das Nibbāna eingetreten“ bedeutet, auf Nibbāna gestützt zu sein. Er geht nicht darüber hinaus, da es für einen, der dorthin gegangen ist, kein anderes solches Ziel gibt. Nibbāna ist die vollkommene, gänzliche Vollendung, daher „im Nibbāna endend“ (nibbānapariyosāna).

මූලජාතා ජාතමූලා. තතො එව පතිට්ඨිතා. කා පනස්සාති ආහ ‘‘මග්ගෙන ආගතසද්ධා’’ති. මග්ගො දළ්හාය අසංහාරියසද්ධාය මූලං දිට්ඨිසම්පයුත්තානි චෙව විචිකිච්ඡාචිත්තඤ්චාති පඤ්ච අකුසලචිත්තානි සමුච්ඡෙදවසෙන පහීනානි. පඤ්ච නීවරණානීති එත්ථ අපායගමනීයානි පඨමමග්ගෙනෙව පහීනානි, ඉතරානි වික්ඛම්භනවසෙන ඣානෙන පහීනානීති පඤ්චසු ඔරම්භාගියකිලෙසසංයොජනෙසු එකදෙසවිගමෙනෙව බහිද්ධාසංයොජනො විය ජාතොති වුත්තං ‘‘ඣානඅනාගාමිට්ඨානෙ ඨිතො’’ති. තෙනාහ ‘‘සො අපරිහීන…පෙ… නිබ්බායෙය්‍යා’’ති.

„Mūlajātā“ bedeutet: deren Wurzeln entstanden sind (jātamūlā). Eben darauf fest begründet. „Was aber ist diese [Wurzel]?“ – Dazu heißt es: „Das durch den Pfad erlangte Vertrauen“. Der Pfad ist die Wurzel für das feste, unerschütterliche Vertrauen; die fünf unheilsamen Geistzustände, nämlich die mit falscher Ansicht verbundenen und der von Zweifel begleitete Geist, sind durch Abschneiden überwunden. „Die fünf Hemmnisse“: Hierbei sind die, welche in die niederen Welten führen, bereits durch den ersten Pfad überwunden, die anderen durch Unterdrückung mittels der Vertiefung; so wurde gesagt: „Er steht auf der Stufe des Jhāna-Nie-Wiederkehrenden“, da er durch das Schwinden eines Teils der fünf niederen Fesseln der Verunreinigungen gleichsam wie einer mit äußeren Fesseln geworden ist. Deshalb wurde gesagt: „Er, unverändert ... erlischt völlig“.

5. පඨමපුබ්බාරාමසුත්තවණ්ණනා

5. Erklärung des ersten Pubbārāma-Sutta

515. පුබ්බකොට්ඨකෙ එවං ආගතසුත්තං ආදිං කත්වා ඵලින්ද්‍රියානෙව කථිතානි අග්ගඵලවසෙන දෙසනාය ආගතත්තා.

515. Beginnend mit dem im Pubbakoṭṭhaka überlieferten Sutta wurden so nur die Frucht-Fähigkeiten besprochen, da sie im Sinne der höchsten Frucht in der Verkündigung vorkommen.

10. ආපණසුත්තවණ්ණනා

10. Erklärung des Āpaṇa-Sutta

520. උපරි සහ විපස්සනාය තයො මග්ගාති විපස්සනාය සහ සොතාපත්තිඵලතො උපරි තයො මග්ගා. මග්ගාධිගමෙන ඉදානි පච්චක්ඛභූතත්තා [Pg.501] ‘‘ඉමෙ ඛො තෙ ධම්මා’’ති වුත්තා. තත්ථ යං අග්ගභූතං, තස්ස වසෙන දස්සෙතුං ‘‘අරහත්තඵලින්ද්‍රියං නාමා’’ති වුත්තං ඉන්ද්‍රියභාවසාමඤ්ඤෙන එකජ්ඣං කත්වා. අතිවිජ්ඣිත්වා පස්සාමීති සච්ඡිකත්වා යාථාවතො පස්සාමි. චතූහි ඉන්ද්‍රියෙහීති වීරියින්ද්‍රියාදීහි චතූහි ඉන්ද්‍රියෙහි. සා විපස්සනාමග්ගඵලසහගතා සියාති මිස්සකා වුත්තා.

520. „Darüber hinaus die drei Pfade samt der Einsicht“ bedeutet: die drei Pfade oberhalb der Frucht des Stromeintritts samt der Einsicht. Da sie nun durch das Erlangen des Pfades unmittelbar erfahren worden sind, wurde gesagt: „Dies sind wahrlich jene Dinge“. Um das zu zeigen, was darin das Höchste ist, wurde es als „die Fähigkeit der Frucht der Heiligkeit“ bezeichnet, indem man sie aufgrund der Gemeinsamkeit des Wesens einer Fähigkeit zusammenfasste. „Ich sehe, indem ich durchdringe“ bedeutet: ich verwirkliche und sehe es wirklichkeitsgemäß. „Mit vier Fähigkeiten“ bedeutet mit den vier Fähigkeiten wie Tatkraft usw. Diese ist mit Einsicht, Pfad und Frucht verbunden, daher wurde sie als gemischt bezeichnet.

ජරාවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Kapitels über das Altern ist abgeschlossen.

6. සූකරඛතවග්ගො

6. Das Sūkarakhata-Kapitel

1. සාලසුත්තවණ්ණනා

1. Erklärung des Sāla-Sutta

521. සූරභාවෙනාති අතිසූරභාවෙන. බුජ්ඣනත්ථායාති සච්චපටිවෙධාය.

521. „Durch Tapferkeit“ bedeutet durch überragende Tapferkeit. „Zum Erwachen“ bedeutet zur Durchdringung der Wahrheiten.

2. මල්ලිකසුත්තවණ්ණනා

2. Erklärung des Mallikā-Sutta

522. චත්තාරි ඉන්ද්‍රියානීති පඤ්ඤින්ද්‍රියං ඨපෙත්වා සෙසානි චත්තාරි. ‘‘අරියඤාණං ලොකුත්තර’’න්ති වුත්තං මග්ගඤාණං කත්වා. අරිය-සද්දො පන යථා තථා විසුද්ධෙපි හොතීති තාදිසං සන්ධාය වුත්තං ‘‘තම්පි පනා’’තිආදි. යථා හි චත්තාරින්ද්‍රියානි මිස්සකානි, එවං පඤ්ඤින්ද්‍රියම්පි මිස්සකන්ති වුච්චමානෙ න කොචි විරොධොති අධිප්පායෙනාහ ‘‘තම්පි පන…පෙ… වට්ටතී’’ති.

522. „Vier Fähigkeiten“ bezeichnet die übrigen vier, ausgenommen die Weisheitsfähigkeit. „Das edle Wissen ist überweltlich“ wurde im Hinblick auf das Pfad-Wissen gesagt. Da sich das Wort „edel“ jedoch auf das in jeder Weise Reine bezieht, wurde in diesem Sinne gesagt: „Aber auch dies ...“ usw. Wie nämlich die vier Fähigkeiten gemischt sind, so gibt es keinen Widerspruch, wenn man sagt, dass auch die Weisheitsfähigkeit gemischt ist; in dieser Absicht wurde gesagt: „Aber auch dies ... ist gültig“.

3. සෙඛසුත්තවණ්ණනා

3. Erklärung des Sekha-Sutta

523. න සක්කොති ඉන්ද්‍රියානං අපරිපක්කත්තා. අත්ථීති පජානාති නයග්ගාහෙන, න පච්චක්ඛතො. න හි අරියාපි අනධිගතං මග්ගඵලං පච්චවෙක්ඛිතුං සක්කොන්ති.

523. Er vermag es nicht, weil seine Fähigkeiten unreif sind. Er weiß „es existiert“ durch das Ergreifen der Methode, nicht durch direkte Wahrnehmung. Denn selbst die Edlen können einen noch nicht erlangten Pfad oder eine solche Frucht nicht rückblickend betrachten.

6. පතිට්ඨිතසුත්තවණ්ණනා

6. Erklärung des Patiṭṭhita-Sutta

526. සාසවෙසූති චතුරාසවවිනිමුත්තෙසු සෙසධම්මෙසු ආරම්මණෙසු. තෙසුපි උප්පජ්ජනකඅනත්ථතො චිත්තං රක්ඛති නාම.

526. „In jenen, die mit Trieben behaftet sind“ bedeutet in den übrigen Dingen und Objekten, die frei von den vier Trieben sind. Selbst in diesen schützt man den Geist vor dem Entstehen von Unheil.

8. සූකරඛතසුත්තවණ්ණනා

8. Erklärung des Sūkarakhata-Sutta

528. තං [Pg.502] සන්ධායාති තං සූකරඛතලෙණං සන්ධාය. එතං ‘‘සූකරඛතාය’’න්ති වචනං වුත්තං. භාවනපුංසකන්ති භාවජොතකං නපුංසකවචනං යථා ‘‘විසමං වාතා වායන්ති, එකමන්තං නිසීදී’’ති. කිච්චපටිපත්ති තෙසං සංකාසනට්ඨෙන සපතිසො, සපතිසො එව සප්පතිස්සො, සජෙට්ඨකොති ආහ ‘‘සප්පතිස්සොති සජෙට්ඨකො’’ති.

528. „Darauf bezogen“ bedeutet bezogen auf die Höhle Sūkarakhata. Dieses Wort „Sūkarakhatāya“ wurde so gesagt. „Bhāvanapuṃsaka“ ist ein Neutrum, das einen Zustand ausdrückt, wie in: „Unregelmäßig wehen die Winde“, „er setzte sich beiseite“. Die Ausführung der Pflichten ist aufgrund ihres gegenseitigen Aufzeigens „sapatiso“; „sapatiso“ ist dasselbe wie „sappatisso“ (respektvoll), was „mit einem Älteren“ bedeutet; daher heißt es: „sappatisso bedeutet sajeṭṭhako“.

සූකරඛතවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Sūkarakhata-Kapitels ist abgeschlossen.

7. බොධිපක්ඛියවග්ගවණ්ණනා

7. Erklärung des Kapitels über die Glieder des Erwachens

531-650. සත්තානං ඵලානං හෙතුභූතානි ‘‘ඉමෙසං ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චන්නං ඉන්ද්‍රියානං භාවිතත්තා’’තිආදිනා වුත්තානි, පඤ්චින්ද්‍රියානියෙව ඵලූපචාරෙන ‘‘සත්ත ඵලානී’’ති වුත්තානි. තානි ච පුබ්බභාගානි ‘‘ඉමෙසං, භික්ඛවෙ, පඤ්චන්නං ඉන්ද්‍රියානං භාවිතත්තා…පෙ… සත්තානිසංසා පාටිකඞ්ඛා’’ති වචනතො. තෙසන්ති සත්තානං ඵලානං. ‘‘ද්වින්නං ඵලානං අඤ්ඤතරං ඵල’’න්ති එවං අතීතසුත්තෙ වුත්තානි හෙට්ඨා ද්වෙ ඵලානි නාමාති වදන්ති. යෙහි පන ඉන්ද්‍රියෙහි අඤ්ඤත්‍ර පන අන්තරාපරිනිබ්බායිං සෙසානි ඵලානි හොන්ති, තානි චත්තාරි සපුබ්බභාගානි ලොකුත්තරානීති වුත්තං සියා.

531-650. Die Ursachen für die sieben Früchte wurden mit den Worten „Weil, o Mönche, diese fünf Fähigkeiten entfaltet wurden...“ usw. dargelegt; eben diese fünf Fähigkeiten werden metaphorisch als „sieben Früchte“ bezeichnet. Und diese gehören zur vorbereitenden Phase, gemäß dem Wortlaut: „Weil, o Mönche, diese fünf Fähigkeiten entfaltet wurden ... sind sieben Segnungen zu erwarten“. „Deren“ bezieht sich auf die sieben Früchte. Sie sagen, dass die zuvor im vergangenen Sutta erwähnten „eine der beiden Früchte“ die beiden unteren Früchte sind. Durch welche Fähigkeiten aber, abgesehen von dem im Zwischenzustand Erlöschenden, die übrigen Früchte entstehen, von jenen könnte man sagen, dass sie die vier überweltlichen samt ihren vorbereitenden Phasen sind.

ඉන්ද්‍රියසංයුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung der Sammlung über die Fähigkeiten ist abgeschlossen.

5. සම්මප්පධානසංයුත්තවණ්ණනා

5. Erklärung der Sammlung über die Rechten Anstrengungen

651-704. සම්මප්පධානසංයුත්තෙ පුබ්බභාගවිපස්සනාව කථිතා ‘‘අකුසලානං ධම්මානං පහානායා’’තිආදිවචනතො.

651-704. Im Sammappadhānasaṃyutta ist wegen der Aussage „zur Überwindung unheilsamer Zustände“ usw. nur die vorbereitende Einsicht (pubbabhāgavipassanā) dargelegt.

සම්මප්පධානසංයුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Sammappadhānasaṃyutta ist abgeschlossen.

6. බලසංයුත්තවණ්ණනා

6. Die Erklärung des Balasaṃyutta

705-812. බලසංයුත්තෙ බලානි මිස්සකානෙව කථිතානි ‘‘විවෙකනිස්සිත’’න්ති වචනතො.

705-812. Im Balasaṃyutta sind die Kräfte wegen des Wortes „gestützt auf Abgeschiedenheit“ nur als gemischte dargelegt.

බලසංයුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Balasaṃyutta ist abgeschlossen.

7. ඉද්ධිපාදසංයුත්තං

7. Das Iddhipādasaṃyutta

1. චාපාලවග්ගො

1. Das Cāpāla-Kapitel

1. අපාරසුත්තවණ්ණනා

1. Die Erklärung des Apāra-Sutta

813. ඡන්දං [Pg.503] නිස්සාය පවත්තො සමාධීති කත්තුකම්‍යතාඡන්දං අධිපතිං කත්වා පටිලද්ධසමාධි ඡන්ධසමාධි. පධානසඞ්ඛාරාති චතුකිච්චසාධකස්ස සම්මප්පධානවීරියස්සෙතං අධිවචනං. තෙහීති ඡන්දසමාධිපධානසඞ්ඛාරෙහි. ඉද්ධියා පාදන්ති නිප්ඵත්තිපරියායෙන ඉජ්ඣනට්ඨෙන, ඉජ්ඣන්ති එතාය සද්ධා ඉද්ධා වුද්ධා උක්කංසගතා හොන්තීති ඉමිනා වා පරියායෙන ‘‘ඉද්ධී’’ති සඞ්ඛාතානං උපචාරජ්ඣානාදිකුසලචිත්තසම්පයුත්තානං ඡන්දසමාධිපධානසඞ්ඛාරානං අධිට්ඨානට්ඨෙන පාදභූතං, සෙසචිත්තචෙතසිකරාසින්ති අත්ථො. සා එව ච යථාවුත්තඉද්ධි යස්මා හෙට්ඨිමා හෙට්ඨිමා උපරිමාය උපරිමාය පාදභූතා, තස්මා වුත්තං ‘‘ඉද්ධිභූතං වා පාදන්ති ඉද්ධිපාද’’න්ති. සෙසෙසූති වීරියසමාධිආදීසු. තත්ථ හි වීරියං චිත්තං වීමංසං අධිපතිං කත්වා පටිලද්ධසමාධි වීමංසාසමාධීති අත්ථො වෙදිතබ්බො. ඉධාති ඉමස්මිං ඉද්ධිපාදසංයුත්තෙ. එකපරිච්ඡෙදොව අත්ථනිද්දෙසො.

813. „Die Konzentration, die in Abhängigkeit vom Wollen entsteht“: Die Konzentration, die man erlangt, indem man den Wunsch zu handeln zur dominierenden Kraft macht, ist die Willens-Konzentration. „Anstrengungs-Formationen“ ist eine Bezeichnung für die Energie der rechten Anstrengung, welche die vier Aufgaben erfüllt. „Mit diesen“ bedeutet mit den Anstrengungs-Formationen der Willens-Konzentration. „Grundlage der Kraft“ bedeutet: im Sinne des Gelingens als Vollendung, oder in dem Sinne, dass durch diese Dinge wie Vertrauen gelingen, gedeihen und zur höchsten Blüte gelangen – auf diese Weise dient sie im Sinne des Standorts als Grundlage für die Willens-Konzentration und die Anstrengungs-Formationen, die mit heilsamen Geisteszuständen der Annäherungskonzentration usw. verbunden sind, welche als „Kraft“ bezeichnet werden; dies bezieht sich auf die Gesamtheit der übrigen Geistes- und Geistesfaktoren. Und da eben diese genannte Kraft, insofern sie jeweils auf einer niedrigeren Stufe steht, als Grundlage für die jeweils höhere Stufe dient, wird gesagt: „die Grundlage, die selbst eine Kraft ist, ist die Grundlage der Kraft“. „In den übrigen“ bezieht sich auf die Energie-Konzentration usw. Denn dort ist zu verstehen, dass die Konzentration, die man erlangt, indem man die Energie, den Geist oder die Ergründung zur dominierenden Kraft macht, die Ergründungskonzentration ist. „Hier“ bedeutet in diesem Iddhipādasaṃyutta. Es handelt sich um eine Erklärung der Bedeutung in nur einem einzigen Abschnitt.

5. ඉද්ධිපදෙසසුත්තවණ්ණනා

5. Die Erklärung des Iddhipadesa-Sutta

817. ඉද්ධිපදෙසන්ති ඉද්ධියා එකදෙසං. කො පන සොති ආහ – ‘‘තයො ච මග්ගෙ තීණි ච ඵලානී’’ති.

817. „Ein Teilbereich der Kraft“ bedeutet einen Teil der Kraft. Was aber ist dieser? Dazu heißt es: „die drei Pfade und die drei Früchte“.

6. සමත්තසුත්තවණ්ණනා

6. Die Erklärung des Samatta-Sutta

818. සමත්තන්ති සාමඤ්ඤස්ස සමං අත්තනං ඉජ්ඣනං සමත්තං පරිපුණ්ණං. විවට්ටපාදකා එව ඉද්ධිපාදා කථිතා ‘‘අපාරා පාරං ගමනාය සංවත්තන්තී’’තිආදිවචනතො.

818. „Vollkommen“ bedeutet das gleichmäßige, eigene Gelingen des Asketentums, das vollkommen Erfüllte. Nur die Grundlagen der Erleuchtungskraft, die als Fundament für das Freisein vom Daseinskreislauf dienen, sind hier dargelegt, wegen der Worte: „sie führen vom diesseitigen zum jenseitigen Ufer“ usw.

10. චෙතියසුත්තවණ්ණනා

10. Die Erklärung des Cetiya-Sutta

822. උදෙනයක්ඛස්ස චෙතියට්ඨානෙති උදෙනස්ස නාම යක්ඛස්ස දෙවායතනසඞ්ඛෙපෙන ඉට්ඨකාහි කතෙ මහාජනස්ස චිත්තීකතට්ඨානෙ. කතවිහාරොති භගවන්තං උද්දිස්ස තත්ථ කතවිහාරො. වුච්චතීති පුරිමවොහාරෙන [Pg.504] ‘‘උදෙනචෙතිය’’න්ති වුච්චති. ගොතමකාදීසුපීති ගොතමකචෙතියන්ති එවමාදීසුපි. එසෙව නයොති චෙතියට්ඨානෙ කතවිහාරභාවං අතිදිසති. වඩ්ඪිතාති භාවනාපාරිපූරිවසෙන පරිබ්‍රූහිතා. පුනප්පුනං කතාති භාවනාය බහුලීකරණවසෙන අපරාපරං පවත්තිතා ආනීතා. යුත්තයානං විය කතාති යථා යුත්තමාජඤ්ඤයානං ඡෙකෙන සාරථිනා අධිට්ඨිතං යථාරුචි පවත්තිමරහති, එවං යථාරුචි පවත්තනාරහතං ගමිතා. පතිට්ඨානට්ඨෙනාති අධිට්ඨානට්ඨෙන. වත්ථු විය කතාති සබ්බසො උපක්කිලෙසවිසොධනෙන ඉද්ධිවිසෙසානං පවත්තිට්ඨානභාවතො සුවිසොධිතපරිස්සයවත්ථු විය කතා. අධිට්ඨිතාති පටිපක්ඛදූරීභාවතො සුභාවිතභාවෙන තංතංඅධිට්ඨානයොග්‍යතාය ඨපිතා. සමන්තතො චිතාති සබ්බභාගෙන භාවනුපචයං ගමිතා. තෙනාහ ‘‘සුවඩ්ඪිතා’’ති. සුට්ඨු සමාරද්ධාති ඉද්ධිභාවනාය සිඛප්පත්තියා සම්මදෙව සංසෙවිතා.

822. „An der Stelle des Schreins des Yakkha Udena“: an einem vom Volk verehrten Ort, der aus Ziegeln als Heiligtum für den Yakkha namens Udena errichtet worden war. „Ein dort errichtetes Kloster“: ein dort zu Ehren des Erhabenen errichtetes Kloster. „Es wird genannt“: es wird nach dem früheren Sprachgebrauch „Udena-Cetiya“ genannt. „Auch bei Gotamaka usw.“: auch bei Bezeichnungen wie „Gotamaka-Cetiya“ und so weiter. „Ebenso verhält es sich“: Dies überträgt die Tatsache, dass an der Stelle des Schreins ein Kloster errichtet wurde. „Entfaltet“: im Sinne der Vollendung der Entfaltung vermehrt. „Wiederholt geübt“: im Sinne der häufigen Ausübung der Entfaltung immer wieder ins Werk gesetzt und herbeigeholt. „Wie ein angeschirrtes Fahrzeug gemacht“: so wie ein angeschirrtes edles Gespann, das von einem geschickten Wagenlenker geführt wird, sich nach Belieben lenken lässt, so ist es in einen Zustand versetzt worden, in dem es sich nach Belieben lenken lässt. „Im Sinne des Feststehens“: im Sinne des Fundaments. „Zur Grundlage gemacht“: durch die gänzliche Reinigung von den Trübungen ist sie wie ein von allen Gefahren gründlich gereinigter Baugrund gemacht worden, da sie als Entstehungsort für die besonderen Kräfte dient. „Gefestigt“: aufgrund der Entfernung von gegnerischen Zuständen und wegen des Zustands der guten Entfaltung so eingerichtet, dass sie für die jeweiligen Entschlüsse tauglich ist. „Allseits angehäuft“: in jeder Hinsicht zur Fülle der Entfaltung gebracht. Deshalb heißt es „wohlentfaltet“. „Recht begonnen“: durch das Erreichen des Gipfelpunkts in der Entfaltung der Kräfte vollkommen gepflegt.

අනියමෙනාති ‘‘යස්ස කස්සචී’’ති අනියතවචනෙන. නියමෙත්වාති ‘‘තථාගතස්සා’’ති සරූපග්ගහණෙන නියමෙත්වා. ආයුප්පමාණන්ති පරමායුප්පමාණං වදති. තස්සෙව ගහණෙ කාරණං බ්‍රහ්මජාලවණ්ණනායං වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බං. මහාසීවත්ථෙරො පන මහාබොධිසත්තානං චරිමභවෙ පටිසන්ධිදායිනො කම්මස්ස අසඞ්ඛෙය්‍යායුකතාසංවත්තනසමත්ථතං හදයෙ ඨපෙත්වා බුද්ධානං ආයුසඞ්ඛාරස්ස පරිස්සයවික්ඛම්භනසමත්ථතා පාළියං ආගතා එවාති ඉමං භද්දකප්පමෙව තිට්ඨෙය්‍යාති අවොච.

„Ohne Bestimmung“ meint durch den unbestimmten Ausdruck „wer auch immer“. „Bestimmt habend“ meint, indem er es durch die konkrete Nennung „des Tathāgata“ festgelegt hat. „Die Lebensspanne“ meint die maximale Lebensspanne. Der Grund für die Wahl genau dieses Ausdrucks ist in derselben Weise zu verstehen, wie sie in der Erklärung des Brahmajjāla-Sutta dargelegt wurde. Der Thera Mahāsīva jedoch erwog im Herzen, dass das Karma, welches den großen Bodhisattvas in ihrer letzten Existenz die Wiedergeburt verleiht, die Kraft besitzt, eine unzählbare Lebensdauer herbeizuführen; und da in den kanonischen Texten überliefert ist, dass die Buddhas fähig sind, die Hindernisse für die Lebensformationen abzuwehren, sagte er, dass er [der Buddha] eben dieses glückliche Weltzeitalter hindurch verweilen könnte.

ඛණ්ඩිච්චාදීහි අභිසුය්‍යතීති එතෙන යථා ඉද්ධිබලෙන ජරාය න පටිඝාතො, එවං තෙන මරණස්සපි න පටිඝාතොති අත්ථතො ආපන්නමෙවාති. ‘‘ක්ව සරො ඛිත්තො, ක්වචනි පතිතො’’ති අඤ්ඤථා වුට්ඨිතෙනපි ථෙරවාදෙන අට්ඨකථාවචනමෙව සමත්ථිතන්ති දට්ඨබ්බං. තෙනාහ ‘‘සො පන න රුච්චති…පෙ… නියමිත’’න්ති.

„Es wird geplagt durch Zahnlücken usw.“: Damit ist dem Sinne nach bereits impliziert, dass so wie das Altern nicht durch die Kraft der Wunder abgewehrt werden kann, so auch der Tod nicht dadurch abgewehrt werden kann. Es ist zu erkennen, dass selbst durch die anderslautende Theravāda-Tradition mit den Worten „Wo wurde der Pfeil abgeschossen, wo ist er hingefallen?“ eben die Aussage des Kommentars gestützt wird. Daher heißt es: „Dieser [Ansatz] gefällt jedoch nicht ... bis ... festgelegt“.

පරියුට්ඨිතචිත්තොති යථා කිඤ්චි අත්ථානත්ථං සල්ලක්ඛෙතුං න සක්කා, එවං අභිභූතචිත්තො. සො පන අභිභවො මහතා උදකොඝෙන අප්පකස්ස උදකස්ස අජ්ඣොත්ථරණං විය අහොසීති වුත්තං ‘‘අජ්ඣොත්ථටචිත්තො’’ති. අඤ්ඤොති ථෙරතො, අරියෙහි වා අඤ්ඤො යො කොචි පරො [Pg.505] පුථුජ්ජනො. පුථුජ්ජනග්ගහණඤ්චෙත්ථ යථා සබ්බෙන සබ්බං අප්පහීනවිපල්ලාසො මාරෙන පරියුට්ඨිතචිත්තො කිඤ්චි අත්ථානත්ථං සල්ලක්ඛෙතුං න සක්කොති, එවං ථෙරො භගවතා කතං නිමිත්තොභාසං සබ්බසො න සල්ලක්ඛෙසීති දස්සනත්ථං. තෙනාහ ‘‘මාරො හී’’තිආදි. චත්තාරො විපල්ලාසාති අසුභෙ ‘‘සුභ’’න්ති සඤ්ඤාවිපල්ලාසො, චිත්තවිපල්ලාසො, දුක්ඛෙ ‘‘සුඛ’’න්ති සඤ්ඤාවිපල්ලාසො, චිත්තවිපල්ලාසොති ඉමෙ චත්තාරො විපල්ලාසා. තෙනාති යදිපි ඉතරෙ අට්ඨ විපල්ලාසා පහීනා, යථාවුත්තානං චතුන්නං විපල්ලාසානං අප්පහීනභාවෙන. අස්සාති ථෙරස්ස.

„Ein besessenes Bewusstsein habend“: ein so überwältigtes Bewusstsein, dass es nicht fähig ist, Nutzen oder Schaden zu erkennen. Jene Überwältigung aber war wie das Überschwemmen einer kleinen Menge Wassers durch eine gewaltige Wasserflut; daher heißt es „ein überschwemmtes Bewusstsein habend“. „Ein anderer“: irgendein anderer gewöhnlicher Mensch, der sich vom Thera oder den Edlen unterscheidet. Und die Erwähnung des gewöhnlichen Menschen dient hier dazu, zu zeigen, dass so wie ein von Māra besessener gewöhnlicher Mensch, dessen verkehrte Ansichten überhaupt nicht überwunden sind, unfähig ist, Nutzen und Schaden zu erkennen, so auch der Thera den vom Erhabenen gegebenen Wink und die Andeutung in keiner Weise bemerkte. Deshalb heißt es: „Māra nämlich...“ usw. „Vier verkehrte Wahrnehmungen“: die verkehrte Wahrnehmung und das verkehrte Denken, das Unreine als „rein“ anzusehen, sowie die verkehrte Wahrnehmung und das verkehrte Denken, das Leidvolle als „voll Glück“ anzusehen – dies sind diese vier verkehrten Ansichten. „Dadurch“: obwohl die anderen acht verkehrten Ansichten überwunden waren, geschah dies aufgrund des Nicht-Überwunden-Seins der besagten vier verkehrten Ansichten. „Dessen“: des Theras.

මද්දතීති ඵුසනමත්තෙන මද්දන්තො විය හොති, අඤ්ඤථා තෙන මද්දිතෙ සත්තානං මරණමෙව සියා, කිං සක්ඛිස්සති න සක්ඛිස්සතීති අධිප්පායො. කස්මා න සක්ඛිස්සති? නනු එස අග්ගසාවකස්ස මහිද්ධිකස්ස මහානුභාවස්ස කුච්ඡිං පවිට්ඨොති? සච්චං පවිට්ඨො, තඤ්ච ඛො අත්තනො මහානුභාවස්ස දස්සනත්ථං, න විබාධනාධිප්පායෙන. විබාධනාධිප්පායෙන පන ඉධ ‘‘කිං සක්ඛිස්සතී’’ති වුත්තං හදයමද්දනස්ස අධිකතත්තා. නිමිත්තොභාසන්ති එත්ථ ‘‘තිට්ඨතු භගවා කප්ප’’න්ති සකලකප්පං අවට්ඨානයාචනාය ‘‘යස්ස කස්සචි, ආනන්ද, චත්තාරො ඉද්ධිපාදා භාවිතා’’තිආදිනා අඤ්ඤාපදෙසෙන අත්තනො චතුරිද්ධිපාදභාවනානුභාවෙන කප්පං අවට්ඨානසමත්ථතාවසෙන සඤ්ඤුප්පාදනං නිමිත්තං. තථා පන පරියායග්ගහණං මුඤ්චිත්වා උජුකංයෙව අත්තනො අධිප්පායවිභාවනං ඔභාසො. ජානන්තොයෙවාති මාරෙන පරියුට්ඨිතභාවං ජානන්තො එව. අත්තනො අපරාධහෙතුකො සත්තානං සොකො තනුකො හොති, න බලවාති ආහ – ‘‘දොසාරොපනෙන සොකතනුකරණත්ථ’’න්ති. කිං පන ථෙරො මාරෙන පරියුට්ඨිතචිත්තකාලෙ පවත්තිං පච්ඡා ජානාතීති? න ජානාති සභාවෙන, බුද්ධානුභාවෙන පන ජානාති.

„Er drückt“ (maddati) bedeutet: Er ist wie einer, der bloß durch Berührung drückt. Andernfalls, wenn die Wesen von ihm gedrückt würden, gäbe es nur deren Tod; die Absicht ist: ‚Wird er es vermögen oder wird er es nicht vermögen?‘ Warum sollte er es nicht vermögen? Ist dieser nicht in den Leib des Hauptschülers eingetreten, der von großer übernatürlicher Kraft und Macht ist? Es ist wahr, dass er eingetreten ist, doch dies geschah, um seine eigene Macht zu zeigen, nicht in der Absicht zu schaden. Mit der Absicht zu schaden wurde hier jedoch gesagt: ‚Wird er es vermögen?‘, weil es um das Bedrücken des Herzens geht. ‚Wink und Andeutung‘ (nimittobhāsa): Hierbei ist der ‚Wink‘ (nimitta) das Erzeugen einer Vorstellung – um zu bitten, der Erhabene möge ein ganzes Weltalter verweilen –, indem unter einem Vorwand gesagt wurde: ‚Ananda, wer auch immer die vier Grundlagen der übernatürlichen Macht entfaltet hat...‘ und so weiter, und zwar aufgrund der Fähigkeit des Verweilens für ein Weltalter durch die Kraft der Entfaltung der eigenen vier Grundlagen der übernatürlichen Macht. Die ‚Andeutung‘ (obhāsa) hingegen ist das direkte Offenbaren der eigenen Absicht, ohne eine solche Umschreibung zu verwenden. ‚Obwohl er es wusste‘ (jānantoyeva) bedeutet: Er wusste genau, dass jener von Māra besessen war. Der Kummer der Wesen, der durch das eigene Vergehen verursacht wird, ist gering, nicht stark; darum heißt es: ‚um den Kummer durch Schuldzuweisung zu verringern‘. Weiß der Thera aber später um den Vorgang zu der Zeit, als sein Geist von Māra besessen war? Er weiß es nicht von Natur aus, aber er weiß es durch die Macht des Buddha.

අනත්ථෙ නියොජෙන්තො ගුණමාරණෙන මාරෙති, විරාගවිබන්ධනෙන වා ජාතිනිමිත්තතාය තත්ථ තත්ථ ජාතං මාරෙන්තො විය හොතීති ‘‘මාරෙතීති මාරො’’ති වුත්තං. අතිපාපත්තා පාපිමා. කණ්හධම්මසමන්නාගතො කණ්හො. විරාගාදිගුණානං අන්තකරණතො අන්තකො. සත්තානං අනත්ථාවහං පටිපත්තිං න මුඤ්චතීති නමුචි. අත්තනො මාරපාසෙන පමත්තෙ බන්ධති, පමත්තා වා බන්ධූ එතස්සාති පමත්තබන්ධු. සත්තමසත්තාහතො පරං සත්ත [Pg.506] අහානි සන්ධායාහ ‘‘අට්ඨමෙ සත්තාහෙ’’ති, න පන පල්ලඞ්කසත්තාහාදි විය නියතකිච්චස්ස අට්ඨමසත්තාහස්ස නාම ලබ්භනතො. සත්තමසත්තාහස්ස හි පරතො අජපාලනිග්‍රොධමූලෙ බ්‍රහ්මුනො සක්කස්ස ච පටිඤ්ඤාතධම්මදෙසනං භගවන්තං ඤත්වා ‘‘ඉදානි සත්තෙ ධම්මදෙසනාය මම විසයං අතික්කාමෙස්සතී’’ති සඤ්ජාතදොමනස්සො හුත්වා ඨිතො චින්තෙසි, ‘‘හන්දාහං දානි නං උපායෙන පරිනිබ්බාපෙස්සාමි, එවමස්ස මනොරථො අඤ්ඤථත්තං ගමිස්සති, මම මනොරථො ඉජ්ඣිස්සතී’’ති චින්තෙත්වා භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා එකමන්තං ඨිතො – ‘‘පරිනිබ්බාතු දානි, භන්තෙ, භගවා’’තිආදිනා පරිනිබ්බානං යාචි. තං සන්ධාය වුත්තං ‘‘අට්ඨමෙ සත්තාහෙ’’තිආදි. තත්ථ අජ්ජාති ආයුසඞ්ඛාරවොස්සජ්ජනදිවසං සන්ධායාහ. භගවා චස්ස අතිබන්ධනාධිප්පායං ජානන්තොපි තං අනාවිකත්වා පරිනිබ්බානස්ස අකාලභාවමෙව පකාසෙන්තො යාචනං පටික්ඛිපි. තෙනාහ ‘‘න තාවාහ’’න්තිආදි.

„Er tötet, indem er zum Unheil anstiftet durch das Vernichten von Tugenden, oder indem er das Anhaften an der Leidenschaftslosigkeit verhindert, ist er gleichsam einer, der das überall Geborene aufgrund der Geburt tötet; darum heißt es: ‚Er tötet, daher ist er Māra‘ (māretīti māro). Wegen seiner extremen Sündhaftigkeit ist er ‚der Sündhafte‘ (pāpimā). Wegen des Besitzes dunkler Geisteszustände ist er ‚der Dunkle‘ (kaṇho). Weil er den Tugenden wie der Leidenschaftslosigkeit ein Ende setzt, ist er ‚der Endmacher‘ (antako). Weil er die Wesen nicht aus der Praxis entlässt, die Unheil bringt, ist er Namuci. Er fesselt die Nachlässigen mit seiner Māra-Schlinge, oder die Nachlässigen sind seine Verwandten, daher ist er ‚der Verwandte der Nachlässigen‘ (pamattabandhu). Mit Bezug auf die sieben Tage nach der siebten Woche wurde gesagt: ‚in der achten Woche‘, nicht jedoch, weil es einen festgesetzten Namen einer achten Woche gäbe, wie etwa die Woche auf dem Thron und so weiter. Denn nach der siebten Woche stand Māra am Fuße des Ajapāla-Banyanbaums, wissend, dass der Erhabene dem Brahmā und Sakka versprochen hatte, die Lehre zu verkünden, und dachte voller Niedergeschlagenheit: ‚Nun wird er die Wesen durch das Verkünden der Lehre über meinen Bereich hinausführen.‘ Er dachte: ‚Wohlan, ich will ihn nun mit einer List zum Verlöschen (parinibbāna) bringen; so wird sein Wunsch zunichte werden und mein Wunsch wird in Erfüllung gehen.‘ Er trat an den Erhabenen heran, stellte sich an eine Seite und bat um das Parinibbāna mit den Worten: ‚Möge der Erhabene nun völlig verlöschen, o Herr!‘ Darauf bezieht sich die Aussage ‚in der achten Woche‘ usw. Darin bezieht sich ‚heute‘ (ajjā) auf den Tag des Verzichtens auf die Lebensspanne (āyusaṅkhāravossajjana). Obwohl der Erhabene seine Absicht der extremen Fesselung kannte, offenbarte er sie nicht, sondern wies die Bitte ab, indem er die Unzeitigkeit des Parinibbāna darlegte. Darum sagte er: ‚Nicht werde ich...‘ und so weiter.

මග්ගවසෙන බ්‍යත්තාති සච්චපටිවෙධවෙය්‍යත්තියෙන බ්‍යත්තා. තථෙව විනීතාති මග්ගවසෙන කිලෙසානං සමුච්ඡෙදවිනයෙන විනීතා. තථා විසාරදාති අරියමග්ගාධිගමෙනෙව සත්ථුසාසනෙ වෙසාරජ්ජප්පත්තියා විසාරදා, සාරජ්ජකරානං දිට්ඨිවිචිකිච්ඡාදිපාපධම්මානං විගමෙන විසාරදභාවං පත්තාති අත්ථො. යස්ස සුතස්ස වසෙන වට්ටදුක්ඛතො නිස්සරණං සම්භවති, තං ඉධ උක්කට්ඨනිද්දෙසෙන ‘‘සුත’’න්ති අධිප්පෙතන්ති ආහ ‘‘තෙපිටකවසෙනා’’ති. තිණ්ණං පිටකානං සමූහො තෙපිටකං, තීණි වා පිටකානි තිපිටකං, තිපිටකමෙව තෙපිටකං, තස්ස වසෙන. තදෙවාති යං තං තෙපිටකං සොතබ්බභාවෙන සුතන්ති වුත්තං, තමෙව. ධම්මන්ති පරියත්තිධම්මං. ධාරෙන්තීති සුවණ්ණභාජනෙ පක්ඛිත්තසීහවසං විය අවිනස්සන්තං කත්වා සුප්පගුණසුප්පවත්තිභාවෙන ධාරෙන්ති හදයෙ ඨපෙන්ති. ඉති පරියත්තිධම්මවසෙන බහුස්සුතධම්මධරභාවං දස්සෙත්වා ඉදානි පටිවෙධවසෙනපි තං දස්සෙන්තො ‘‘අථ වා’’තිආදි වුත්තං. අරියධම්මස්සාති මග්ගඵලධම්මස්ස, නවවිධස්ස වා ලොකුත්තරධම්මස්ස. අනුධම්මභූතන්ති අධිගමායානුරූපං ධම්මභූතං. අනුච්ඡවිකපටිපදන්ති තමෙව විපස්සනාධම්මමාහ, ඡබ්බිධා විසුද්ධියො වා. අනුධම්මන්ති නිබ්බානධම්මස්ස අනුධම්මො, යථාවුත්තපටිපදා, තස්සානුරූපං අභිසල්ලෙඛිතං අප්පිච්ඡතාදිධම්මං. චරණසීලාති සමාදාය වත්තනසීලා. අනුමග්ගඵලධම්මො එතිස්සාති වා අනුධම්මා, වුට්ඨානගාමිනිවිපස්සනා, තස්ස චරණසීලා. අත්තනො ආචරියවාදන්ති අත්තනො ආචරියස්ස [Pg.507] සම්මාසම්බුද්ධස්ස වාදං. සදෙවකස්ස ලොකස්ස ආචාරසික්ඛාපනෙන ආචරියො, භගවා, තස්ස වාදො, චතුසච්චදෙසනා.

„Erfahren durch den Pfad“ (maggavasena byattā) bedeutet erfahren durch die Geschicklichkeit im Durchdringen der Wahrheiten. „Ebenso geschult“ (vinītā) bedeutet durch den Pfad geschult mittels der Disziplinierung durch das Abschneiden der Befleckungen. „Ebenso furchtlos“ (visāradā) bedeutet furchtlos durch das Erlangen des Vertrauens in der Lehre des Meisters eben durch das Erreichen des edlen Pfades; die Bedeutung ist, dass sie Furchtlosigkeit erlangt haben durch das Schwinden schädlicher Geisteszustände wie falscher Ansichten und Zweifel, die Verlegenheit verursachen. Das „Gehörte“ (suta), durch dessen Kraft das Entrinnen aus dem Leid des Kreislaufs der Wiedergeburten (vaṭṭadukkha) möglich ist, ist hier in seiner höchsten Bedeutung als „Gehörtes“ gemeint, weshalb es heißt: „mittels des Tipiṭaka“ (tepiṭakavasena). Die Gesamtheit der drei Piṭakas ist das Tepiṭaka, oder drei Piṭakas sind das Tipiṭaka; eben mittels dieses Tipiṭaka. „Eben dieses“ (tadeva) bezieht sich auf jenes Tipiṭaka, von dem gesagt wurde, dass es als das zu Hörende gehört wurde. „Die Lehre“ (dhamma) ist die Lehre des Studiums (pariyattidhamma). „Sie bewahren“ (dhārenti) bedeutet, dass sie es im Herzen bewahren, indem sie es unverdorben halten, wie in ein goldenes Gefäß gegossenes Löwenfett, und es in hervorragender Übung und Geläufigkeit halten. Nachdem so die Eigenschaft des Vielgehörten und des Bewahrens der Lehre anhand der Lehre des Studiums aufgezeigt wurde, wird dies nun auch im Hinblick auf die Durchdringung gezeigt, indem gesagt wird: „Oder aber...“ (atha vā) und so weiter. „Der edlen Lehre“ (ariyadhammassa) bezieht sich auf die Lehre von Pfad und Frucht, oder auf die neunfache überweltliche Lehre (lokuttaradhamma). „Was der Lehre entspricht“ (anudhammabhūtaṃ) ist das, was der Verwirklichung entspricht. „Die angemessene Praxis“ (anucchavikapaṭipada) bezieht sich eben auf jene Lehre der Einsicht (vipassanā) oder auf die sechs Arten der Reinheit. „Was der Lehre entspricht“ (anudhammo) ist das, was der Lehre des Nibbāna entspricht, nämlich der besagte Pfad; und die diesem entsprechende Praxis der Ausmerzung wie Genügsamkeit (appicchatā) usw. „Deren Natur das Praktizieren ist“ (caraṇasīlā) bedeutet jene, deren Natur es ist, dies auf sich zu nehmen und auszuüben. Oder aber, „anudhammā“ ist die der Frucht des Pfades nachfolgende Lehre, nämlich die emporstrebende Einsicht (vuṭṭhānagāminī vipassanā), deren Natur das Praktizieren ist. „Die Lehre ihres eigenen Lehrers“ (attano ācariyavāda) ist die Lehre ihres eigenen Lehrers, des vollkommen Erwachten. Er ist der Lehrer, weil er die Welt mit ihren Göttern die Verhaltensregeln lehrt; die Lehre des Erhabenen ist die Verkündigung der Vier Edlen Wahrheiten.

ආචික්ඛිස්සන්තීති ආදිතො කථෙස්සන්ති, අත්තනා උග්ගහිතනියාමෙන පරෙ උග්ගණ්හාපෙස්සන්තීති අත්ථො. දෙසෙස්සන්තීති වාචෙස්සන්ති, පාළිං සම්මා පබොධෙස්සන්තීති අත්ථො. පඤ්ඤපෙස්සන්තීති පජානාපෙස්සන්ති, සඞ්කාසෙස්සන්තීති අත්ථො. පට්ඨපෙස්සන්තීති පකාරෙහි ඨපෙස්සන්ති, පකාසෙස්සන්තීති අත්ථො. විවරිස්සන්තීති විවටං කරිස්සන්ති. විභජිස්සන්තීති විභත්තං කරිස්සන්ති. උත්තානීකරිස්සන්තීති අනුත්තානං ගම්භීරං උත්තානං පාකටං කරිස්සන්ති. සහධම්මෙනාති එත්ථ ධම්ම-සද්දො කාරණපරියායො ‘‘හෙතුම්හි ඤාණං ධම්මපටිසම්භිදා’’තිආදීසු (විභ. 720) වියාති ආහ ‘‘සහෙතුකෙන සකාරණෙන වචනෙනා’’ති.

„Sie werden erklären“ (ācikkhissanti) bedeutet, sie werden es von Anfang an darlegen; die Bedeutung ist, dass sie andere in der Weise lehren werden, wie sie es selbst gelernt haben. „Sie werden verkünden“ (desessanti) bedeutet, sie werden rezitieren lassen, sie werden den Pāli-Text richtig verständlich machen. „Sie werden darlegen“ (paññapessanti) bedeutet, sie werden verständlich machen, sie werden veranschaulichen. „Sie werden begründen“ (paṭṭhapessanti) bedeutet, sie werden es auf vielfältige Weise darlegen, sie werden es offenbaren. „Sie werden enthüllen“ (vivarissanti) bedeutet, sie werden es geöffnet machen. „Sie werden analysieren“ (vibhajissantīti) bedeutet, sie werden es eingeteilt machen. „Sie werden verständlich machen“ (uttānīkarissanti) bedeutet, sie werden das Unverständliche und Tiefe verständlich und offenkundig machen. „Mit der Lehre“ (sahadhammena): Hier ist das Wort Dhamma ein Synonym für „Grund“ (kāraṇa), wie in „Das Wissen um die Ursache ist die analytische Einsicht in die Lehre“ (dhamma-paṭisambhidā) usw. (Vibh. 720); darum heißt es: „mit einer begründeten, logischen Rede“.

සප්පාටිහාරියන්ති සනිස්සරණං. යථා පරවාදං භඤ්ජිත්වා සකවාදො පතිට්ඨහති, එවං හෙතුදාහරණෙහි යථාධිගතමත්ථං සම්පාදෙත්වා ධම්මං කථෙස්සන්ති. තෙනාහ ‘‘නිය්‍යානිකං කත්වා ධම්මං දෙසෙස්සන්තී’’ති, නවවිධං ලොකුත්තරං ධම්මං පබොධෙස්සන්තීති අත්ථො. එත්ථ ච ‘‘පඤ්ඤපෙස්සන්තී’’තිආදීහි ඡහි පදෙහි ඡ අත්ථපදානි දස්සිතානි, ආදිතො පන ද්වීහි පදෙහි ඡ බ්‍යඤ්ජනපදානි. එත්තාවතා තෙපිටකං බුද්ධවචනං සංවණ්ණනානයෙන සඞ්ගහෙත්වා දස්සිතං හොති. වුත්තඤ්හෙතං නෙත්තියං (නෙත්ති. සඞ්ගහවාර) ‘‘ද්වාදස පදානි සුත්තං, තං සබ්බං බ්‍යඤ්ජනඤ්ච අත්ථො චා’’ති.

„Mit Wundern versehen“ (sappāṭihāriya) bedeutet „mit einem Ausweg“ (sanissaraṇa). So wie die gegnerische Lehre widerlegt wird und die eigene Lehre etabliert wird, ebenso werden sie die Lehre verkünden, nachdem sie die erfassene Wahrheit durch Ursachen und Beispiele begründet haben. Deshalb heißt es: „Sie werden die Lehre verkünden, nachdem sie sie befreiend gemacht haben“; die Bedeutung ist, dass sie die neunfache überweltliche Lehre (lokuttara dhamma) verständlich machen werden. Und hierbei werden durch die sechs Wörter, beginnend mit „sie werden darlegen“ (paññapessanti), sechs Bedeutungsglieder (atthapadāni) gezeigt, durch die ersten zwei Wörter hingegen sechs Wortlautglieder (byañjanapadāni). Damit ist das dreikörbige Buddha-Wort (tepiṭaka buddhavacana) nach der Methode der Kommentierung zusammenfassend dargestellt. Denn dies ist im Netti-Pakaraṇa (im Kapitel der Zusammenfassung) gesagt worden: „Ein Sutta besteht aus zwölf Gliedern; all das ist sowohl der Wortlaut als auch die Bedeutung“.

සික්ඛත්තයසඞ්ගහිතන්ති අධිසීලසික්ඛාදිසික්ඛත්තයසඞ්ගහං. සකලං සාසනබ්‍රහ්මචරියන්ති අනවසෙසං සත්ථුසාසනභූතං සෙට්ඨචරියං. සමිද්ධන්ති සම්මදෙව වඩ්ඪිතං. ඣානස්සාදවසෙනාති තෙහි තෙහි භික්ඛූහි සමධිගතඣානසුඛවසෙන. වුඩ්ඪිප්පත්තන්ති උළාරපණීතභාවූපගමනෙන සබ්බසො පරිවුඩ්ඪිමුපගතං. සබ්බපාලිඵුල්ලං විය අභිඤ්ඤාසම්පදාහි සාසනාභිවුඩ්ඪියා මත්ථකප්පත්තිතො. පතිට්ඨිතවසෙනාති පතිට්ඨානවසෙන, පතිට්ඨප්පත්තියාති අත්ථො. පටිවෙධවසෙන බහුනො ජනස්ස හිතං බාහුජඤ්ඤං. තෙනාහ ‘‘මහාජනාභිසමයවසෙනා’’ති. පුථු පුථුලං භූතං ජාතං, පුථුත්තං භූතං පත්තන්ති වා පුථුභූතං. තෙනාහ ‘‘සබ්බාකාරෙන පුථුලභාවප්පත්ත’’න්ති. සුට්ඨු පකාසිතන්ති සම්මදෙව ආදිකල්‍යාණාදිභාවෙන පවෙදිතං.

„In den drei Schulungen zusammengefasst“ (sikkhattayasaṅgahita) meint die Zusammenfassung in den drei Schulungen, beginnend mit der Schulung in der höheren Sittlichkeit (adhisīlasikkhā). „Das gesamte heilige Leben der Lehre“ (sakalaṃ sāsanabrahmacariyaṃ) bedeutet den restlosen, edlen Wandel, welcher die Lehre des Meisters ausmacht. „Erfolgreich“ (samiddha) bedeutet vollkommen entfaltet. „Aufgrund des Genusses der Vertiefung“ (jhānassādavasena) bedeutet aufgrund des Glücks der Vertiefung, das von den jeweiligen Mönchen erlangt wurde. „Zu Wachstum gelangt“ (vuḍḍhippatta) bedeutet, dass es durch das Erreichen eines erhabenen und feinen Zustands in jeder Hinsicht zu vollem Wachstum gelangt ist. Gleichsam in voller Blüte stehend, da es durch die Errungenschaften der höheren Geisteskräfte (abhiññāsampadā) den Gipfel des Gedeihens der Lehre erreicht hat. „Aufgrund des Gefestigtseins“ (patiṭṭhitavasena) bedeutet aufgrund des Fundaments, d. h. das Erlangen einer festen Basis. „Dem Volke gehörig“ (bāhujañña) bedeutet das Wohl vieler Menschen aufgrund der Durchdringung der Lehre. Deshalb heißt es: „Aufgrund des Verstehens durch die breite Masse“. „Weit verbreitet“ (puthubhūta) bedeutet weit, ausgedehnt geworden, entstanden, oder das Erlangen des Zustands der Weite. Deshalb heißt es: „In jeder Hinsicht den Zustand der Ausdehnung erlangt“. „Gut verkündet“ (suṭṭhu pakāsita) bedeutet in vollkommener Weise kundgetan durch Eigenschaften wie das „am Anfang Schöne“ (ādikalyāṇa) und so weiter.

සතිං [Pg.508] සූපට්ඨිතං කත්වාති අයං කායාදිවිභාගො අත්තභාවසඤ්ඤිතො දුක්ඛභාරො මයා එත්තකං කාලං වහිතො, ඉදානි පන න වහිතබ්බො, එතස්ස අවහනත්ථං චිරතරං කාලං අරියමග්ගසම්භාරො සම්භතො, ස්වායං අරියමග්ගො පටිවිද්ධො, යතො ඉමෙ කායාදයො අසුභාදිතො සභාවාදිතො සම්මදෙව පරිඤ්ඤාතාති චතුබ්බිධම්පි සතිං යථාතථං විසයෙ සුට්ඨු උපට්ඨිතං කත්වා. ඤාණෙන පරිච්ඡින්දිත්වාති යස්මා ඉමස්ස අත්තභාවසඤ්ඤිතස්ස දුක්ඛභාරස්ස වහනෙ පයොජනභූතං අත්තහිතං බොධිමූලෙ එව පරිසමාපිතං, පරහිතං පන බුද්ධවෙනෙය්‍යවිනයනං පරිසමාපිතං මත්ථකප්පත්තං, තං දානි මාසත්තයෙනෙව පරිසමාපනං පාපුණිස්සති, තස්මා ආහ ‘‘විසාඛපුණ්ණමායං පරිනිබ්බායිස්සාමී’’ති, එවං බුද්ධඤාණෙන පරිච්ඡින්දිත්වා සච්චභාගෙන විනිච්ඡයං කත්වා. ආයුසඞ්ඛාරං විස්සජීති ආයුනො ජීවිතස්ස අභිසඞ්ඛරණං ඵලසමාපත්තිධම්මං න සමාපජ්ජිස්සාමීති විස්සජි, තං විස්සජ්ජනෙනෙව තෙන අභිසඞ්ඛරීයමානං ජීවිතසඞ්ඛාරං න පවත්තයිස්සාමීති විස්සජි. තෙනාහ ‘‘තත්ථා’’තිආදි.

„Nachdem er die Achtsamkeit gut gefestigt hatte“ (satiṃ sūpaṭṭhitaṃ katvā) bedeutet: „Diese Einteilung in Körper usw., die als persönliche Existenz (attabhāva) bezeichnet wird und eine Last des Leidens ist, wurde von mir so lange Zeit getragen; jetzt aber darf sie nicht mehr getragen werden. Damit sie nicht mehr getragen wird, wurde über sehr lange Zeit die Ausrüstung für den edlen Pfad (ariyamaggasambhāra) angesammelt. Dieser edle Pfad ist nun durchdrungen worden, weshalb dieser Körper usw. hinsichtlich seiner Unreinheit, seiner Eigennatur usw. vollkommen verstanden wurde“ – indem er so die vierfache Achtsamkeit bezüglich ihrer Objekte der Wirklichkeit entsprechend gut etablierte. „Mit Erkenntnis abgrenzend“ (ñāṇena paricchinditvā) bedeutet: Da das eigene Wohl, das den Zweck beim Tragen dieser als persönliche Existenz bezeichneten Last des Leidens bildete, bereits am Fuß des Bodhi-Baumes vollendet wurde, und das Wohl der anderen, nämlich die Führung der durch einen Buddha zu Bekehrenden, vollendet wurde und seinen Gipfel erreicht hat, und dieses nun in genau drei Monaten zum Abschluss kommen wird, deshalb sagte er: „Am Vollmondtag des Monats Visākha werde ich völlig erlöschen (parinibbāyissāmi)“. Indem er dies so durch das Buddha-Wissen abgrenzte, traf er eine Entscheidung gemäß der Wahrheit. „Er gab die Lebensgestaltung auf“ (āyusaṅkhāraṃ vissaji) bedeutet: Er gab die Gestaltung des Lebens und der Lebensdauer auf, indem er beschloss: „Ich werde nicht mehr in den Zustand der Frucht-Errungenschaft (phalasamāpattidhamma) eintreten“; und eben durch dieses Aufgeben gab er es auf, indem er beschloss: „Ich werde die gestalteten Lebensprozesse (jīvitasaṅkhāra), die dadurch aufrechterhalten werden, nicht weiter fortführen“. Deshalb heißt es „dort“ usw.

ඨානමහන්තතායපි පවත්තිආකාරමහන්තතායපි මහන්තො පථවීකම්පො. තත්ථ ඨානමහන්තතාය භූමිචාලස්ස මහන්තතං දස්සෙතුං ‘‘තදා…පෙ… අකම්පිත්ථා’’ති වුත්තං, සා පන ජාතිඛෙත්තභූතා දසසහස්සී ලොකධාතු එව, න යා කාචි. යා මහාභිනීහාරමහාජාතිආදීසුපි අකම්පිත්ථ, තදාපි තත්තකාය එව කම්පනෙ කිං කාරණං? ජාතිඛෙත්තභාවෙන තස්සෙව ආදිතො පරිග්ගහස්ස කතත්තා, පරිග්ගහණඤ්චස්ස ධම්මතාවසෙන වෙදිතබ්බං. තථා හි පුරිමබුද්ධානම්පි තත්තකමෙව ජාතිඛෙත්තං අහොසි. තථා හි වුත්තං ‘‘දසසහස්සී ලොකධාතු නිස්සද්දා හොති නිරාකුලා…පෙ… මහාසමුද්දො ආභුජති, දසසහස්සී පකම්පතී’’ති ච ආදි. උදකපරියන්තං කත්වා ඡප්පකාරප්පවෙධනෙන. අවීතරාගෙ භිංසෙතීති භිංසනො, සො එව භිංසනකොති ආහ ‘‘භයජනකො’’ති. දෙවභෙරියොති දෙවදුන්දුභිසද්දස්ස පරියායවචනමත්තං, න චෙත්ථ කාචි භෙරී දෙවදුන්දුභීති අධිප්පෙතා, අථ ඛො උප්පාතභාවෙන ලබ්භමානො ආකාසතො නිග්ඝොසසද්දො. තෙනාහ ‘‘දෙවො’’තිආදි. දෙවොති මෙඝො. තස්ස හි තදා අච්ඡභාවෙන ආකාසස්ස වස්සාභාවෙන සුක්ඛගජ්ජිතසඤ්ඤිතෙ [Pg.509] සද්දෙ නිච්ඡරන්තෙ දෙවදුන්දුභිසමඤ්ඤා. තෙනාහ ‘‘දෙවො සුක්ඛගජ්ජිතං ගජ්ජී’’ති.

Das Erdbeben war sowohl aufgrund der Größe des Ortes als auch aufgrund der Größe der Art des Auftretens gewaltig. Um darin die Größe des Erdbebens hinsichtlich der Größe des Ortes zu zeigen, wurde gesagt: „Damals ... [usw.] ... bebte sie“; dies war aber eben das zehntausendfache Weltsystem (dasasahassī lokadhātu), das den Geburtsbereich (jātikhetta) bildet, und nicht irgendein beliebiges. Welches auch beim großen Entschluss, der großen Geburt usw. bebte; was war der Grund, dass damals genau dieser Bereich bebte? Weil eben dieser Bereich von Anfang an als Geburtsbereich bestimmt wurde; und dieses Bestimmen ist als ein kosmisches Gesetz (dhammatā) zu verstehen. Denn ebenso war auch für die früheren Buddhas genau dieser Bereich der Geburtsbereich. Denn so heißt es: „Das zehntausendfache Weltsystem wird still und ungestört ... [usw.] ... der große Ozean wallt auf, das zehntausendfache Weltsystem erbebt heftig“ und so weiter. Indem es bis zur Wassergrenze reichte, erbebte es auf sechsfache Weise. „Diejenigen, die nicht frei von Gier sind, erschreckend“ (avītarāge bhiṃseti) bedeutet erschreckend; eben dies ist schreckenerregend, weshalb es heißt: „furchteinflößend“ (bhayajanako). „Göttliche Trommeln“ (devabheriyo) ist bloß ein Synonym für das Wort „göttliche Pauken“ (devadundubhi); hierbei ist keine physische Trommel oder Pauke gemeint, sondern vielmehr das Dröhnen, das als kosmisches Phänomen vom Himmel her vernehmbar ist. Deshalb heißt es: „devo“ usw. „Devo“ bedeutet Wolke. Denn weil der Himmel damals wolkenlos war und es nicht regnete, während ein sogenanntes trockenes Donnern ertönte, erhielt es die Bezeichnung „göttliche Pauke“ (devadundubhi). Deshalb heißt es: „Der Himmel donnerte mit trockenem Donner“.

පීතිවෙගවිස්සට්ඨන්ති ‘‘එවං චිරතරකාලං වහිතො අයං අත්තභාවසඤ්ඤිතො දුක්ඛභාරො, දානි න චිරස්සෙව නික්ඛිපිස්සාමී’’ති සඤ්ජාතසොමනස්සො භගවා සභාවෙනෙව පීතිවෙගවිස්සට්ඨං උදානං උදානෙති, එවං උදානෙන්තෙන අයම්පි අත්ථො සාධිතො හොතීති දස්සනත්ථං අට්ඨකථායං ‘‘කස්මා’’තිආදි වුත්තං.

„Aus einem Drang der Verzückung hervorgebracht“ (pītivegavissaṭṭha) bedeutet: „Diese so lange Zeit getragene, als persönliche Existenz bezeichnete Last des Leidens werde ich nun schon bald ablegen“ – mit dieser entstandenen Freude stößt der Erhabene ganz naturgemäß einen aus dem Drang der Verzückung hervorgebrachten feierlichen Ausspruch (udāna) aus. Um zu zeigen, dass durch ein solches Ausstoßen auch diese Bedeutung erfüllt wird, wurde im Kommentar gesagt: „Warum“ usw.

තුලීයතීති තුලන්ති තුල-සද්දො කම්මසාධනොති දස්සෙතුං ‘‘තුලිත’’න්ති වුත්තං. අප්පානුභාවතාය පරිච්ඡින්නං. තථා හි තං පටිපක්ඛෙන පරිතො ඛණ්ඩිතභාවෙන පරිත්තන්ති වුච්චති. පටිපක්ඛවික්ඛම්භනතො දීඝසන්තානතාය විපුලඵලතාය ච න තුලං න පරිච්ඡින්නං. යෙහි කාරණෙහි පුබ්බෙ අවිසෙසතො ‘‘මහග්ගතං අතුල’’න්ති වුත්තං, තානි කාරණානි රූපාවචරතො ආරුප්පස්ස සාතිසයං විජ්ජන්තීති අරූපාවචරං අතුලන්ති වුත්තං, ඉතරඤ්ච තුලන්ති. අප්පවිපාකන්ති තීසුපි කම්මෙසු යං අප්පවිපාකං හීනං, තං තුලං. බහුවිපාකන්ති යං මහාවිපාකං පණීතං, තං අතුලං. යං පනෙත්ථ මජ්ඣිමං, තං හීනං උක්කට්ඨන්ති ද්විධා භින්දිත්වා ද්වීසු භාගෙසු පක්ඛිපිතබ්බං. හීනත්තිකවණ්ණනායං වුත්තනයෙනෙව අප්පබහුවිපාකතං නිද්ධාරෙත්වා තස්ස වසෙන තුලාතුලභාවො වෙදිතබ්බො. සම්භවති එතස්මාති සම්භවොති ආහ ‘‘සම්භව^ හෙතුභූත’’න්ති. නියකජ්ඣත්තරතොති සසන්තානධම්මෙසු විපස්සනාවසෙන ගොචරාසෙවනාය ච රතො. සවිපාකං සමානං පවත්තිවිපාකමත්තදායිකම්මං සවිපාකට්ඨෙන සම්භවං, න ච තං කාමාදි^ භවාභිසඞ්ඛාරකන්ති තතො විසෙසනත්ථං සම්භවන්ති වත්වා ‘‘භවසඞ්ඛාර’’න්ති වුත්තං. ඔස්සජීති අරියමග්ගෙන අවස්සජි. කවචං විය අත්තභාවං පරියොනන්ධිත්වා ඨිතං අත්තනි සම්භූතත්තා අත්තසම්භවං කිලෙසඤ්ච අභින්දීති කිලෙසභෙදසහභාවිකම්මොස්සජ්ජනං දස්සෙන්තො තදුභයස්ස කාරණමාහ ‘‘අජ්ඣත්තරතො සමාහිතො’’ති.

„Es wird gewogen“ bedeutet „gewogen“ (tulaṃ); um zu zeigen, dass das Wort „tula“ als Passiv/Objekt (kammasādhana) zu verstehen ist, wurde „gewogen“ (tulita) gesagt. Wegen seiner geringen Wirksamkeit ist es begrenzt. Denn dieses wird wegen seines ringsum durch das Gegenteil beeinträchtigten Zustands als „geringfügig“ (paritta) bezeichnet. Aufgrund der Unterdrückung des Gegenteils, der langen Kontinuität und der Fülle der Früchte ist es weder gewogen noch begrenzt. Aus jenen Gründen, aus denen zuvor allgemein gesagt wurde: „Das Erhabene (mahaggata) ist unwägbar (atula)“, sind diese Gründe beim Formlosen im Vergleich zum Feinstofflichen in noch höherem Maße vorhanden; daher wird das Formlose als „unwägbar“ (atula) bezeichnet, das andere hingegen als „wägbar“ (tula). „Von geringer Reifung“ (appavipāka) bedeutet: Was unter den drei Taten eine geringe Reifung hat und niedrig ist, das ist wägbar. „Von reicher Reifung“ (bahuvipāka) bedeutet: Was eine große Reifung hat und vortrefflich ist, das ist unwägbar. Was darin jedoch mittig ist, das muss in zwei Teile geteilt werden – „niedrig“ und „vortrefflich“ – und diesen beiden Teilen zugeordnet werden. Nach der Methode, die in der Erklärung der Dreiergruppe des Niedrigen (hīnattika) dargelegt wurde, soll man das Ausmaß der geringen und reichen Reifung bestimmen, und auf dieser Grundlage ist der Zustand des Wägbaren und Unwägbaren zu verstehen. „Daraus entsteht es“, daher heißt es „Sambhava“ (Entstehung); deshalb sagte er: „die Ursache seiend“ (sambhava-hetubhūta). „Sich im eigenen Inneren erfreuend“ (niyakajjhattarato) bedeutet: einer, der sich durch Einsicht in den Zuständen des eigenen Kontinuums und durch die Pflege dieses Objekts erfreut. Obwohl es mit Reifung verbunden ist, ist es ein Karma, das nur die Reifung im Daseinsverlauf bringt und somit im Sinne des Mit-Reifung-Versehens ein „Sambhava“ ist; da es jedoch keine Gestaltungen für ein Dasein wie das Sinnesdasein usw. bewirkt, wurde zur Unterscheidung davon, nachdem „sambhava“ gesagt wurde, „Daseinsgestaltung“ (bhavasaṅkhāra) gesagt. „Er gab auf“ (ossaji) bedeutet: er ließ mittels des edlen Pfades los. Indem er zeigt, dass das Aufgeben der Taten mit dem Brechen der Verunreinigungen einhergeht – denn er zerbrach auch die Verunreinigung, die wie ein Panzer das eigene Selbst umhüllt und die im eigenen Inneren entstanden ist (attasambhava) –, nannte er als Ursache für beides: „im Inneren erfreut und gesammelt“ (ajjhattarato samāhito).

පඨමවිකප්පෙ අවසජ්ජනමෙව වුත්තං. එත්ථ අවසජ්ජනාකාරොති තං දස්සෙන්තො ‘‘අථ වා’’තිආදිමාහ. තත්ථ තීරෙන්තොති ‘‘උප්පාදො භයං, අනුප්පාදො ඛෙම’’න්තිආදිනා වීමංසන්තො. තුලෙන්තො තීරෙන්තොතිආදිනා සඞ්ඛෙපතො වුත්තමත්ථං විත්ථාරතො දස්සෙතුං ‘‘පඤ්චක්ඛන්ධා’’තිආදිං වත්වා භවසඞ්ඛාරස්ස අවසජ්ජනාකාරං සරූපතො දස්සෙති. එවන්තිආදිනා [Pg.510] පන උදානගාථාවණ්ණනායං ආදිතො වුත්තමත්ථං නිගමනවසෙන දස්සෙති. අභීතභාවඤාපනත්ථඤ්චාති අයම්පි අත්ථො සඞ්ගහිතොති දට්ඨබ්බං.

In der ersten Alternative wurde nur das Loslassen selbst genannt. Um die Art und Weise des Loslassens hierbei zu zeigen, sagte er „oder vielmehr“ usw. Dabei bedeutet „beurteilend“ (tīrento): prüfend in der Weise „Entstehen ist Gefahr, Nicht-Entstehen ist Sicherheit“ und so weiter. Um die durch „abwägend, beurteilend“ usw. kurz dargelegte Bedeutung ausführlich zu zeigen, hat er „die fünf Aggregate“ usw. angeführt und zeigt so die Art und Weise des Loslassens der Daseinsgestaltung in ihrer eigenen Natur. Mit Worten wie „so“ usw. zeigt er jedoch die am Anfang der Erklärung der Udāna-Strophen dargelegte Bedeutung in Form einer Schlussfolgerung. Und bei „um den Zustand der Furchtlosigkeit bekannt zu machen“ ist zu sehen, dass auch diese Bedeutung mit eingeschlossen ist.

චාපාලවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Cāpāla-Kapitels ist abgeschlossen.

2. පාසාදකම්පනවග්ගො

2. Das Kapitel über das Beben des Palastes

1-2. පුබ්බසුත්තාදිවණ්ණනා

1-2. Die Erklärung der vorhergehenden Lehrreden und so weiter.

823-824. පරතො ඉමස්මිං පාසාදකම්පනවග්ගෙ දසමසුත්තෙ ආවි භවිස්සන්ති. ඡඅභිඤ්ඤාපාදකාති ඡන්නං අභිඤ්ඤානං පාදකභූතා පධානභූතා. යථා පඨමසුත්තෙ, තථා දුතියතතියසුත්තෙසුපි ච ඡඅභිඤ්ඤාපාදකා ඉද්ධිපාදා කථිතාති අත්ථො.

823-824. Später, in der zehnten Lehrrede dieses Kapitels über das Beben des Palastes, werden sie offenbar werden. „Grundlage für die sechs höheren Geisteskräfte“ (chaabhiññāpādakā) bedeutet: sie dienen als Basis und Hauptstütze für die sechs höheren Geisteskräfte. Dies bedeutet: Wie in der ersten Lehrrede, so werden auch in der zweiten und dritten Lehrrede die Grundlagen der übernatürlichen Macht als Grundlagen für die sechs höheren Geisteskräfte gelehrt.

3. ඡන්දසමාධිසුත්තවණ්ණනා

3. Die Erklärung der Lehrrede über die Konzentration des Wollens

825. යො සමාධිස්ස නිස්සයභූතො ඡන්දො, සො ඉධාධිප්පෙතොති ආහ ‘‘ඡන්දන්ති කත්තුකම්‍යතාඡන්ද’’න්ති. තස්ස ච අධිපතෙය්‍යට්ඨො නිස්සයට්ඨො, න විනා තං ඡන්දං නිස්සායාති ආහ – ‘‘නිස්සායාති නිස්සයං කත්වා, අධිපතිං කත්වාති අත්ථො’’ති. පධානභූතාති සෙට්ඨභූතා, සෙට්ඨභාවො ච එකස්සපි චතුකිච්චසාධනවසෙන පවත්තියා, තතො එව බහුවචනනිද්දෙසො, පධානසඞ්ඛාරට්ඨෙන පධානසඞ්ඛරණතො. ‘‘ඡන්දං චෙ නිස්සාය…පෙ… අයං වුච්චති ඡන්දසමාධී’’ති ඉමාය පාළියා ඡන්දාධිපති සමාධි ඡන්දසමාධීති අධිපතිසද්දලොපං කත්වා සමාසො වුත්තොති විඤ්ඤායති, අධිපතිසද්දත්ථදස්සනවසෙන වා ඡන්දහෙතුකො, ඡන්දාධිකො වා සමාධි ඡන්දසමාධි. තෙන ‘‘ඡන්දසමාධිනා චෙව පධානසඞ්ඛාරෙහි පධානභූතසඞ්ඛාරෙහි ච සමන්නාගතා’’ති වක්ඛති, තං ආනෙත්වා සම්බන්ධො. පධානභූතාති වීරියභූතා. කෙචි වදන්ති – ‘‘සඞ්ඛතසඞ්ඛාරාදිනිවත්තනත්ථං පධානග්ගහණ’’න්ති. අථ වා තං තං විසෙසං සඞ්ඛරොතීති සඞ්ඛාරො, සබ්බම්පි වීරියං. තත්ථ චතුකිච්චසාධකතො තදඤ්ඤස්ස නිවත්තනත්ථං පධානග්ගහණන්ති. යථා ඡන්දො ඡන්දසමාධිනා චෙව පධානසඞ්ඛාරෙහි ච සමන්නාගතො, එවං ඡන්දසමාධි ඡන්දෙන චෙව පධානසඞ්ඛාරෙහි ච සමන්නාගතො. පධානසඞ්ඛාරාපි ඡන්දෙන [Pg.511] චෙව ඡන්දසමාධිනා ච සමන්නාගතාති තීසුපි පදෙසු සමන්නාගතසද්දො යොජෙතබ්බො. තස්මාති යස්මා තයොපි ඡන්දාදයො එකචිත්තුප්පාදපරියාපන්නා, තස්මා සබ්බෙ තෙ ධම්මා එකතො කත්වා ‘‘අයං වුච්චති…පෙ… ඉද්ධිපාදො’’ති වුත්තන්ති. එවං ඡන්දාදීනංයෙව චෙත්ථ ඉද්ධිපාදභාවො වුත්තො, විභඞ්ගෙ පන තෙසං ඉද්ධිභාවො සම්පයුත්තානං ඉද්ධිපාදභාවො වුත්තොති දස්සෙන්තො ‘‘ඉද්ධිපාදවිභඞ්ගෙ පනා’’තිආදිමාහ.

825. Das Wollen (chanda), das die Stütze der Konzentration ist, ist hier gemeint; daher sagte er: „Wollen“ bedeutet das Wollen in Form des Wunsches zu handeln (kattukamyatāchanda). Und dessen Sinn als Vorherrschaft ist der Sinn als Stütze; da es nicht ohne dieses Wollen stattfindet, heißt es: „gestützt auf“ bedeutet, dass man es zu einer Stütze macht, es zu einem vorherrschenden Faktor macht. „Die zur Hauptsache gewordenen“ (padhānabhūtā) bedeutet die hervorragendsten, und die hervorragende Natur besteht darin, dass auch ein einziger Faktor die vier Aufgaben erfüllt; daher erfolgt die Erwähnung im Plural, weil sie im Sinne von Anstrengungs-Gestaltungen das Gestalten bewirken. Aus dieser kanonischen Passage „Wenn gestützt auf das Wollen ... [usw.] ... dies wird Konzentration des Wollens genannt“ versteht man, dass das Kompositum gebildet wurde, indem das Wort „adhipati“ weggelassen wurde, sodass „chandādhipati-samādhi“ zu „chandasamādhi“ wurde; oder, um die Bedeutung des Wortes „adhipati“ aufzuzeigen: die durch das Wollen bedingte oder vom Wollen dominierte Konzentration ist die Konzentration des Wollens. Deshalb wird er sagen: „ausgestattet sowohl mit der Konzentration des Wollens als auch mit den Gestaltungen der Anstrengung – das heißt den zur Hauptsache gewordenen Gestaltungen“; man soll dies heranziehen und verknüpfen. „Die zur Hauptsache gewordenen“ bedeutet jene, die aus Tatkraft bestehen. Einige sagen: „Die Erwähnung von ‚Hauptsache‘ (padhāna) dient dem Zweck, die bedingten Gestaltungen und so weiter auszuschließen.“ Oder aber: Dasjenige, das diese oder jene Besonderheit gestaltet, ist eine Gestaltung (saṅkhāra) – dies betrifft jegliche Tatkraft. Da sie die vier Aufgaben erfüllt, dient die Verwendung des Wortes „Hauptsache“ (padhāna) dazu, alles andere davon auszuschließen. So wie das Wollen sowohl mit der Konzentration des Wollens als auch mit den Gestaltungen der Anstrengung ausgestattet ist, so ist auch die Konzentration des Wollens sowohl mit dem Wollen als auch mit den Gestaltungen der Anstrengung ausgestattet. Und auch die Gestaltungen der Anstrengung sind sowohl mit dem Wollen als auch mit der Konzentration des Wollens ausgestattet; so ist das Wort „ausgestattet“ (samannāgata) in allen drei Teilen anzuwenden. „Deshalb“ bedeutet: Weil alle drei Faktoren – Wollen und so weiter – zu einem einzigen Geisteszustand gehören, deshalb wurden all diese Faktoren zusammengefasst und es wurde gesagt: „Dies wird ... [usw.] ... die Grundlage der übernatürlichen Macht genannt“. So wird hier das Wesen des Wollens und der anderen Faktoren als Grundlage der übernatürlichen Macht beschrieben. Im Vibhaṅga hingegen wird deren Zustand der Macht und das Wesen der damit verbundenen Faktoren als Grundlage der übernatürlichen Macht beschrieben; um dies zu zeigen, sagte er: „Im Iddhipādavibhaṅga aber...“ und so weiter.

ඉදානි නෙසං ඉද්ධිපාදතාපි සම්භවතීති දස්සෙන්තො ‘‘අපිචා’’තිආදිමාහ. තත්ථ ඡන්දඤ්හි භාවයතො පධානං කත්වා භාවෙන්තස්ස තථා පවත්තපුබ්බාභිසඞ්ඛාරවසෙන ඉජ්ඣමානො ඡන්දො ඉද්ධි නාම, තස්ස නිස්සයභූතා පධානසඞ්ඛාරා ඉද්ධිපාදො නාම. සෙසද්වයෙපි එසෙව නයො. තථා භාවයන්තස්ස මුඛ්‍යතාමත්තං සන්ධාය වුත්තං, ඉජ්ඣනත්ථො පන සබ්බෙසං සමානන්ති දස්සෙන්තො ‘‘සම්පයුත්ත…පෙ… ඉජ්ඣන්තියෙවා’’ති ආහ.

Um nun zu zeigen, dass für diese auch das Wesen als Grundlage der übernatürlichen Macht möglich ist, sagte er: „Zudem...“ und so weiter. Denn für jemanden, der das Wollen entfaltet, indem er es zur Hauptsache macht und so entfaltet, wird das Wollen, das durch die Kraft der zuvor ausgeführten Gestaltung erfolgreich wird, „Macht“ (iddhi) genannt, und die darauf gestützten Gestaltungen der Anstrengung werden „Grundlage der Macht“ (iddhipāda) genannt. Ebenso verhält es sich bei den beiden anderen. Dies wurde in Bezug auf die reine Vorrangstellung dessen gesagt, der es auf diese Weise entfaltet; dass aber der Sinn des Gelingens für alle gleich ist, zeigte er mit den Worten „die verbundenen ... [usw.] ... gelingen wahrlich“.

ඉද්ධිපාදෙ අසඞ්කරතො දස්සෙතුං ‘‘අපිචා’’තිආදි වුත්තං. තත්ථ ඡන්දාදයොති ඡන්දසමාධිපධානසඞ්ඛාරා. සෙසිද්ධිපාදෙසූති වීරියිද්ධිපාදාදීසු. තත්ථ වීරියසමාධිපධානසඞ්ඛාරසමන්නාගතොති ද්වික්ඛත්තුං වීරියං ආගතං, තත්ථ පුරිමං සමාධිවිසෙසං, වීරියාධිපතිසමාධි එව වීරියසමාධීති දුතියං සමන්නාගමඞ්ගදස්සනං. ද්වෙයෙව හි සබ්බත්ථ සමන්නාගමඞ්ගානි සමාධි පධානසඞ්ඛාරො ච, ඡන්දාදයො සමාධිවිසෙසනානි, පධානසඞ්ඛාරො පන පධානවචනෙනෙව විසෙසිතො, න ඡන්දාදීහීති න ඉධ වීරියාධිපතිතා පධානසඞ්ඛාරස්ස වුත්තා හොති. වීරියඤ්ච සමාධිං විසෙසෙත්වා ඨිතමෙව සමන්නාගමඞ්ගවසෙන පධානසඞ්ඛාරවචනෙන වුත්තන්ති නාපි ද්වීහි වීරියෙහි සමන්නාගමො වුත්තො හොති. යස්මා පන ඡන්දාදීහි විසිට්ඨො සමාධි, තථාපි විසිට්ඨෙනෙව ච තෙන සම්පයුත්තො පධානසඞ්ඛාරො සෙසධම්මා ච, තස්මා සමාධිවිසෙසනානං වසෙන චත්තාරො ඉද්ධිපාදා වුත්තා, විසෙසනභාවො ච ඡන්දාදීනං තංතංඅවස්සයදස්සනවසෙන හොතීති ‘‘ඡන්දසමාධි…පෙ… ඉද්ධිපාදො’’ති එත්ථ නිස්සයත්ථෙපි පාද-සද්දෙ උපාදායට්ඨෙන ඡන්දාදීනං ඉද්ධිපාදතා වුත්තා හොති, තෙනෙව අභිධම්මෙ උත්තරචූළභාජනියෙ ‘‘චත්තාරො ඉද්ධිපාදා ඡන්දිද්ධිපාදො’’තිආදිනා (විභ. 457) ඡන්දාදීනංයෙව ඉද්ධිපාදතා වුත්තා, පඤ්හපුච්ඡකෙ ච – ‘‘චත්තාරො ඉද්ධිපාදා ඉධ භික්ඛු ඡන්දසමාධී’’තිආදිනාව (විභ. 431) උද්දෙසං කත්වාපි පුන ඡන්දාදීනංයෙව කුසලාදිභාවො [Pg.512] විභත්තො. උපායිද්ධිපාදදස්සනත්ථමෙව හි නිස්සයිද්ධිපාදදස්සනං කතං, අඤ්ඤථා චතුබ්බිධතා න හොතීති අයමෙත්ථ පාළිවසෙන අත්ථවිනිච්ඡයො. තත්ථ උපායිද්ධිපාදදස්සනත්ථමෙවාති ඡන්දාදිකෙ ධුරෙ ජෙට්ඨකෙ පුබ්බඞ්ගමෙ කත්වා නිබ්බත්තිතසමාධි ඡන්දාධිපතිසමාධීති ඡන්දාදීනං ඉද්ධියා අධිගමූපායදස්සනං උපායිද්ධිපාදදස්සනං, තදත්ථමෙව ‘‘තථාභූතස්ස වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො’’ති තත්ථ තත්ථ පාළියං නිස්සයිද්ධිපාදදස්සනං කතං ඡන්දාදිවිසිට්ඨානංයෙව වෙදනාක්ඛන්ධාදීනං අධිප්පෙතත්තා. එවඤ්චෙතං සම්පටිච්ඡිතබ්බං, අඤ්ඤථා කෙවලං ඉද්ධිසම්පයුත්තානංයෙව ඛන්ධානං වසෙන ඉද්ධිපාදභාවෙ ගය්හමානෙ තෙසං චතුබ්බිධතා න හොති විසෙසකාරණභාවතොති අධිප්පායො.

Um die Grundlagen der magischen Macht (iddhipāda) ohne Vermischung aufzuzeigen, wurde gesagt: „apicā“ („zudem“) und so weiter. Darin sind „Willensentschluss (chanda) und so weiter“ die Gestaltungen der Anstrengung zur Sammlung des Willensentschlusses. „In den übrigen Grundlagen der magischen Macht“ bedeutet in den Grundlagen der magischen Macht der Tatkraft (vīriya) und so weiter. Darin bedeutet „ausgestattet mit der Sammlung der Tatkraft und den Gestaltungen der Anstrengung“, dass das Wort „Tatkraft“ zweimal vorkommt. Dabei zeigt das erste eine besondere Sammlung – die Sammlung durch die Vorherrschaft der Tatkraft ist eben die Tatkraft-Sammlung –, das zweite zeigt das Glied der Ausstattung. Denn überall gibt es nur zwei Glieder der Ausstattung: die Sammlung und die Gestaltung der Anstrengung. Willensentschluss usw. sind nähere Bestimmungen der Sammlung, die Gestaltung der Anstrengung aber ist allein durch das Wort „Anstrengung“ (padhāna) bestimmt, nicht durch Willensentschluss usw.; daher wird hier nicht eine Vorherrschaft der Tatkraft in Bezug auf die Gestaltung der Anstrengung ausgedrückt. Und da die Tatkraft, indem sie die Sammlung bestimmt, durch das Wort „Gestaltung der Anstrengung“ im Sinne eines Gliedes der Ausstattung ausgedrückt ist, wird auch nicht eine Ausstattung mit zwei Tatkräften ausgesagt. Weil aber die Sammlung durch Willensentschluss usw. ausgezeichnet ist, und ebenso die mit dieser ausgezeichneten Sammlung verbundenen Gestaltungen der Anstrengung und die übrigen Geistesfaktoren, darum werden entsprechend den Bestimmungen der Sammlung die vier Grundlagen der magischen Macht gelehrt. Und das Bestimmtsein von Willensentschluss usw. erfolgt durch das Aufzeigen der jeweiligen Stütze. Daher wird in der Formulierung „Willensentschluss-Sammlung ... pe ... Grundlage der magischen Macht“, obwohl das Wort „pāda“ (Grundlage/Fuß) im Sinne einer Stütze steht, die Eigenschaft von Willensentschluss usw. als Grundlage der magischen Macht im Sinne des Ergreifens ausgesagt. Eben darum wird im Abhidhamma in der nachfolgenden kleineren Aufteilung (Uttaracūḷabhājaniya) mit den Worten „vier Grundlagen der magischen Macht: die Grundlage der magischen Macht des Willensentschlusses“ usw. (Vibh. 457) eben die Eigenschaft von Willensentschluss usw. als Grundlage der magischen Macht dargelegt, und auch im Frageteil (Pañhapucchaka) wird, nachdem das Thema mit den Worten „Vier Grundlagen der magischen Macht: Hier, ihr Mönche, [entwickelt ein Mönch] Willensentschluss-Sammlung“ usw. (Vibh. 431) dargelegt wurde, wiederum der heilsame Zustand usw. eben von Willensentschluss usw. analysiert. Denn das Aufzeigen der stützenden Grundlage der magischen Macht erfolgt nur, um die Methode der Grundlage der magischen Macht aufzuzeigen; andernfalls gäbe es keine Vierfaltigkeit. Dies ist hier die Begriffsbestimmung gemäß dem Pali. Darin bedeutet „nur um die Methode der Grundlage der magischen Macht aufzuzeigen“: Die Sammlung, die entsteht, indem man Willensentschluss usw. zur Führung, zum Vorrangigen, zum Vorläufer macht, ist die Sammlung durch die Vorherrschaft des Willensentschlusses. Das Aufzeigen des Mittels zur Erlangung der magischen Macht durch Willensentschluss usw. ist die Darlegung der Methode der Grundlage der magischen Macht. Eben zu diesem Zweck wird an den verschiedenen Stellen im Pali mit den Worten „des so Beschaffenen Gefühlsgruppe ... pe ... Bewusstseinsgruppe“ die stützende Grundlage der magischen Macht aufgezeigt, da eben die durch Willensentschluss usw. ausgezeichneten Gefühlsgruppen usw. gemeint sind. Und dies ist so zu akzeptieren; andernfalls, wenn man das Wesen der Grundlagen der magischen Macht allein aufgrund der mit der magischen Macht verbundenen Daseinsgruppen (khandhā) annehmen würde, gäbe es keine Vierfaltigkeit derselben, da es an einer unterscheidenden Ursache fehlen würde – so ist die Absicht.

කෙචීති උත්තරවිහාරවාසිනො. අනිබ්බත්තොති හෙතුපච්චයෙහි න නිබ්බත්තො, න සභාවධම්මො, පඤ්ඤත්තිමත්තන්ති අධිප්පායො. වාදමද්දනත්ථාය හොති, අභිධම්මෙ ච ආගතො උත්තරචූළවාරොති යොජනා. චත්තාරො ඉද්ධිපාදාතිආදි උත්තරචූළවාරදස්සනං. ඉමෙ පන උත්තරචූළවාරෙ ආගතා ඉද්ධිපාදා.

„Einige“ bezieht sich auf die Bewohner des Uttaravihāra (Nordklosters). „Nicht entstanden“ bedeutet nicht durch Ursachen und Bedingungen hervorgebracht, kein Phänomen mit Eigenwesen (sabhāvadhammo); gemeint ist bloß ein Name (paññattimatta). Dies dient dazu, die gegnerische Lehrmeinung zu widerlegen, und im Abhidhamma ist der nachfolgende kleinere Abschnitt (Uttaracūḷavāra) überliefert – so ist die Verknüpfung. „Die vier Grundlagen der magischen Macht“ usw. zeigt den nachfolgenden kleineren Abschnitt. Dies sind aber die im nachfolgenden kleineren Abschnitt überlieferten Grundlagen der magischen Macht.

රට්ඨපාලත්ථෙරො ඡන්දෙ සති කථං නානුජානිස්සන්තීති සත්තාහානි භත්තානි අභුඤ්ජිත්වා මාතාපිතරො අනුජානාපෙත්වා පබ්බජිත්වා ඡන්දමෙව නිස්සාය අරහත්තං පාපුණීති ආහ – ‘‘රට්ඨපාලත්ථෙරො ඡන්දං ධුරං කත්වා ලොකුත්තරධම්මං නිබ්බත්තෙසී’’ති. සොණත්ථෙරොති සුඛුමාලසොණත්ථෙරො. සො හි ආයස්මා අත්තනො සුඛුමාලභාවං අචින්තෙත්වා අතිවෙලං චඞ්කමනෙන පාදෙසු උට්ඨිතෙසුපි උස්සාහං අවිස්සජ්ජෙන්තො වීරියං ධුරං කත්වා ලොකුත්තරධම්මං නිබ්බත්තෙසි. සම්භුතත්ථෙරො ‘‘චිත්තවතො චෙ අලමරියඤාණදස්සනවිසෙසො ඉජ්ඣෙය්‍ය, මය්හං ඉජ්ඣෙය්‍යාති චිත්තං ධුරං කත්වා ලොකුත්තරධම්මං නිබ්බත්තෙසි. මොඝරාජා ‘‘පඤ්ඤවතො චෙ මග්ගභාවනා ඉජ්ඣෙය්‍ය, මය්හං ඉජ්ඣෙය්‍යා’’ති පඤ්ඤාපුබ්බඞ්ගමං පඤ්ඤාධුරං පඤ්ඤාජෙට්ඨකං කත්වා අරහත්තං පාපුණීති ආහ ‘‘මොඝරාජා වීමංසං ධුරං කත්වා ලොකුත්තරධම්මං නිබ්බත්තෙසී’’ති. ඉදානි නෙසං අරියානං උපට්ඨානුස්සාහමන්තජාතිසම්පදං නිස්සාය රඤ්ඤො සන්තිකෙ ලද්ධවිසෙසෙ අමච්චපුත්තෙ නිදස්සනභාවෙන දස්සෙතුං ‘‘තත්ථ යථා’’තිආදිමාහ. එත්ථ [Pg.513] ච පුනප්පුනං ඡන්දුප්පාදනං තොසනං විය හොතීති ඡන්දස්ස උපට්ඨානසදිසතා වුත්තා, ථාමභාවතො ච වීරියස්ස සූරත්තසදිසතා, චින්තනප්පධානත්තා චිත්තස්ස මන්තසංවිධානසදිසතා, යොනිසොමනසිකාර-සම්භූතෙසු කුසලධම්මෙසු පඤ්ඤා සෙට්ඨාති වීමංසාය ජාතිසම්පත්තිසදිසතා වුත්තා.

Der ältere Ehrwürdige Raṭṭhapāla dachte bei sich: „Da [starker] Wille (chanda) vorhanden ist, wie sollten sie es mir nicht erlauben?“, aß sieben Tage lang keine Nahrung, bewegte seine Eltern zur Erlaubnis, trat in den Mönchsorden ein und erlangte, sich eben auf diesen Willen stützend, die Arahatschaft. Darum heißt es: „Der ältere Ehrwürdige Raṭṭhapāla machte den Willen (chanda) zu seiner Führung und brachte den überweltlichen Zustand (lokuttaradhamma) hervor.“ „Der ältere Ehrwürdige Soṇa“ ist der zartbesaitete (sukhumāla) ältere Ehrwürdige Soṇa. Denn jener Ehrwürdige dachte nicht an seine eigene Zartheit, und obwohl an seinen Füßen durch übermäßiges Gehen Blasen entstanden, gab er seine Tatkraft nicht auf, machte die Tatkraft (vīriya) zu seiner Führung und brachte den überweltlichen Zustand hervor. Der ältere Ehrwürdige Sambhuta dachte: „Wenn jemand mit starkem Geist der edle, erhabene Wissens- und Schauungsunterschied gelingt, so möge er mir gelingen!“, machte den Geist (citta) zu seiner Führung und brachte den überweltlichen Zustand hervor. Mogharājā dachte: „Wenn einem Weisen die Entfaltung des Pfades gelingt, so möge sie mir gelingen!“, machte die Weisheit zu seiner Vorreiterin, zu seiner Führung, zu seinem Vorrangigen und erlangte die Arahatschaft. Darum heißt es: „Mogharājā machte die Untersuchung (vīmaṃsā) zu seiner Führung und brachte den überweltlichen Zustand hervor.“ Um nun das Aufwarten, den Eifer, die kluge Beratung und die edle Herkunft jener Edlen (ariya) anhand des Beispiels der Ministerssöhne aufzuzeigen, die in der Gegenwart des Königs eine besondere Auszeichnung erhielten, wurde „Darin wie...“ usw. gesagt. Und hierbei wird das wiederholte Erwecken des Willens als dem Aufwarten ähnlich bezeichnet, da es wie ein Erfreuen ist; wegen der Festigkeit der Tatkraft wird sie mit Heldenhaftigkeit verglichen; wegen des Vorrangs des Denkens wird der Geist mit einer klugen Beratung verglichen; und da die Weisheit unter den heilsamen Dingen, die aus weiser Erwägung (yonisomanasikāra) entstehen, das Beste ist, wird die Untersuchung (vīmaṃsā) mit einer hervorragenden Abstammung verglichen.

4. මොග්ගල්ලානසුත්තවණ්ණනා

4. Die Erklärung des Moggallāna-Suttas

826. උද්ධච්චපකතිකාති වික්ඛිත්තසභාවා, විබ්භන්තචිත්තාති අත්ථො. අනවට්ඨිතතාය විප්ඵන්දිතචිත්තතාය විප්ඵන්දමානචිත්තා. තුච්ඡතාය නළො වියාති නළො, මානො, උග්ගතො නළො එතෙසන්ති උන්නළාති ආහ – ‘‘උන්නළාති…පෙ… වුත්තං හොතී’’ති. චපලාති චාපල්‍යතා නාම ලොලභාවො. මුරාති ඛරවචනා, ඵරුසවචනාති අත්ථො. විකිණ්ණවාචා නාම සම්ඵප්පලාපිනොති වුත්තං ‘‘අසංයතවචනා’’තිආදි. පටිපත්තිධම්මෙ පමුට්ඨා විනට්ඨා පටිවිනට්ඨා සති එතෙසන්ති මුට්ඨසතීති ආහ – ‘‘නට්ඨස්සතිනො’’ති. උබ්භන්තචිත්තාති සමාධිනො අභාවෙන උද්ධච්චෙනෙව උපරූපරි භන්තචිත්තා. පාකතින්ද්‍රියා අභාවිතකායතාය ගාමදාරකා විය පකතිභූතඉන්ද්‍රියා. නෙමො වුච්චති භූමියා බද්ධභාවනිමිත්තපදෙසො, ගම්භීරො නෙමො එතස්සාති ගම්භීරනෙමො. සුට්ඨු නිඛාතොතිආදි තස්ස පාදස්ස සුප්පතිට්ඨිතභාවදස්සනං.

826. „Von Natur aus zerstreut“ (uddhaccapakatikā) bedeutet von abgelenkter Natur, das heißt von verwirrtem Geist. Wegen Unstetigkeit und innerer Unruhe des Geistes sind sie „von unruhigem Geist“ (vipphandamānacittā). Ein Schilfrohr (naḷa) ist so wegen seiner Hohlheit; „naḷa“ steht für Dünkel (māna); jene, deren Dünkel hoch emporragt, sind „stolz“ (unnaḷā). Daher heißt es: „„stolz“ ... pe ... so ist es gesagt.“ „Unstet“ (capalā) bedeutet Flatterhaftigkeit (cāpalyatā), d. h. Unbeständigkeit. „Mura“ bedeutet solche mit rauer Stimme, das heißt mit harten Worten. „Weitschweifige Redner“ (vikiṇṇavācā) bezeichnet solche, die leeres Geschwätz reden; dies wird mit den Worten „von ungezügelter Rede“ usw. ausgedrückt. Jene, deren Achtsamkeit in Bezug auf die Praxis vergessen, verloren gegangen und völlig geschwunden ist, sind „von verlorener Achtsamkeit“ (muṭṭhasatī). Daher heißt es: „ohne Achtsamkeit“. „Von verwirrtem Geist“ (ubbhantacittā) bedeutet wegen des Fehlens von Sammlung durch bloße Zerstreutheit immer wieder umherirrenden Geistes. „Mit ungezähmten Sinnen“ (pākatindriyā) bedeutet, dass ihre Sinne wegen mangelnder Körperentfaltung wie bei Dorfkindern im natürlichen Zustand verbleiben. Als „Fundament“ (nema) bezeichnet man den Bereich der Erde, der als Zeichen der Festigkeit dient; ein tiefes Fundament habend bedeutet „gambhīranemo“. „Gut eingegraben“ usw. zeigt den festen Stand dieses Fußes.

5. උණ්ණාභබ්‍රාහ්මණසුත්තවණ්ණනා

5. Die Erklärung des Uṇṇābhabrāhmaṇa-Suttas

827. පහානත්ථන්ති අනුප්පාදපහානත්ථං.

827. „Zum Zwecke des Überwindens“ (pahānattha) bedeutet zum Zwecke des Überwindens des Nicht-Entstandenen.

9. ඉද්ධාදිදෙසනාසුත්තවණ්ණනා

9. Die Erklärung des Iddhādidesanā-Suttas

831. අභිඤ්ඤාපාදකං චතුත්ථජ්ඣානං අධිප්පෙතං ‘‘ඉද්ධිලාභාය පවත්තතී’’ති වචනතො.

831. Gemeint ist die vierte Vertiefung (catutthajjhāna) als Grundlage der höheren Geisteskräfte (abhiññāpādaka), wegen der Aussage: „sie führt zum Erlangen der magischen Macht“.

10. විභඞ්ගසුත්තවණ්ණනා

10. Die Erklärung des Vibhaṅga-Suttas

832. ඡන්දං උප්පාදෙත්වාති භාවනාඡන්දං උප්පාදෙත්වා. ලීනාකාරොති භාවනාචිත්තස්ස ලයාපත්ති. කොසජ්ජෙන වොකිණ්ණාපජ්ජනං වුත්තං.

832. „Erzeugt den Wunsch“ bedeutet: Er erzeugt den Wunsch nach geistiger Entfaltung. „Schlaffe Verfassung“ ist das Verfallen des Entfaltungsgeistes in Trägheit. Damit ist das Durchsetztsein mit Trägheit gemeint.

එවං [Pg.514] පසාදාභාවෙන චිත්තස්ස වික්ඛෙපාපත්ති, තත්ථ පසාදුප්පාදනෙන යං සම්පහංසනං ඉච්ඡිතබ්බං, තස්ස උප්පාදනාකාරං දස්සෙතුං වුත්තං ‘‘සො බුද්ධධම්මසඞ්ඝගුණෙ ආවජ්ජෙත්වා’’තිආදි. වත්ථුකාමෙ ආරබ්භ වික්ඛිත්තො පුනප්පුනං වික්ඛිත්තො හොතියෙවාති වුත්තං ‘‘අනුවික්ඛිත්තො’’ති. උප්පථං පටිපන්නස්ස චිත්තස්ස දණ්ඩනට්ඨෙන නිග්ගණ්හනට්ඨෙන සුත්තානි එව දණ්ඩොති සුත්තදණ්ඩො, තෙන සුත්තදණ්ඩෙන චිත්තං තජ්ජෙත්වා. පඤ්චකාමගුණෙ ආරබ්භ පවත්තො චිත්තවික්ඛෙපො පුනප්පුනං උප්පජ්ජතෙවාති වුත්තං ‘‘අනුවික්ඛිත්තො අනුවිසටො’’ති.

So entsteht durch das Fehlen von Zuversicht eine Ablenkung des Geistes. Um die Art und Weise der Erzeugung jener Ermunterung aufzuzeigen, die dort durch das Erzeugen von Zuversicht zu wünschen ist, wurde gesagt: „Nachdem er über die Eigenschaften von Buddha, Dhamma und Sangha nachgedacht hat“ usw. „Nach-abgelenkt“ wird gesagt in der Bedeutung: in Bezug auf die Objekte des Begehrens abgelenkt, ist er immer wieder abgelenkt. Für den Geist, der den Irrweg betreten hat, ist die Richtschnur selbst der Stab im Sinne des Bestrafens, im Sinne des Bezähmens; das ist der „Richtschnur-Stab“, nachdem er den Geist mit diesem Richtschnur-Stab gemaßregelt hat. Die in Bezug auf die fünf Stränge der Sinneslust entstandene geistige Ablenkung steigt immer wieder auf; dies wird ausgedrückt durch „nach-abgelenkt, nach-ausgebreitet“.

පුරෙපච්ඡාභාවො කම්මට්ඨානස්ස මනසිකාරවසෙන උග්ගහවසෙන වාති තදුභයං දස්සෙතුං ‘‘කථ’’න්තිආදි වුත්තං. අතිලීනාදීසු චතූසු ඨානෙසූති අතිලීනාතිපග්ගහිතසංඛිත්තඅනුවික්ඛිත්තසඤ්ඤිතෙසු චතූසු ඨානෙසු. තත්ථ භාවනං අනජ්ඣොගාහෙත්වාව සඞ්කොචො අතිලීනතා, අජ්ඣොගාහෙත්වා අන්තො සඞ්කොචො සංඛිත්තතා, අන්තොසඞ්ඛෙපො අතිපග්ගහිතතා, අච්චාරද්ධවීරියතා අනුවික්ඛිත්තතා. බහිද්ධා විසමවිතක්කානුභාවනං ආපජ්ජන්තො ද්වත්තිංසාකාරවසෙන අට්ඨිකසඤ්ඤාවසෙන වා ගහෙතබ්බන්ති ආහ – ‘‘සරීරවසෙන වෙදිතබ්බ’’න්ති. තෙනාහ ‘‘උද්ධං පාදතලා’’තිආදි (දී. නි. 2.377; ම. නි. 1.110).

Um beides aufzuzeigen – das Vorher und Nachher mittels der Zuwendung oder des Erfassens des Meditationsobjekts –, wurde gesagt: „Wie?“ usw. „In den vier Zuständen, wie dem allzu schlaffen usw.“ bedeutet: in den vier Zuständen, die als „allzu schlaff“, „allzu angespannt“, „zusammengezogen“ und „nach-abgelenkt“ bezeichnet werden. Dabei ist das Schrumpfen, ohne überhaupt tief in die Entfaltung einzudringen, die „allzu große Schlaffheit“. Das innere Schrumpfen nach dem Eindringen ist die „Zusammengezogenheit“. Das innere Zusammenziehen ist die „allzu große Angespanntheit“, das übermäßige Bemühen ist die „Nach-abgelenktheit“. Wenn man nach außen hin dem Erfahren von unheilsamen Gedanken verfällt, sollte man es mittels der zweiunddreißig Aspekte oder mittels der Wahrnehmung eines Skeletts erfassen; daher wurde gesagt: „Es ist in Bezug auf den Körper zu verstehen.“ Deshalb sagte er: „Aufwärts von den Fußsohlen“ usw. (Dī. Ni. 2.377; Ma. Ni. 1.110).

අඤ්ඤමඤ්ඤං අසඞ්කරතො ආකිරීයන්ති පකාරතො ඨපීයන්තීති ආකාරා, භාගාති ආහ – ‘‘යෙහි ආකාරෙහීති යෙහි කොට්ඨාසෙහී’’ති. ලිඞ්ගීයති සල්ලක්ඛීයතීති ලිඞ්ගං, සණ්ඨානං. නිමීයති නිද්ධාරෙත්වා පරිච්ඡින්දීයතීති නිමිත්තං, උපට්ඨානං. යො භික්ඛූතිආදි ආලොකසඤ්ඤං යො උග්ගණ්හාති, තං දස්සනං. අඞ්ගණෙති විවටඞ්ගණෙ. ආලොකසඤ්ඤං මනසිකරොති රත්තියං. වීරියාදීසුපීති යථා ‘‘ඉධ භික්ඛු ඡන්දං උප්පාදෙත්වා’’ති ඡන්දෙ විත්ථාරනයො වුත්තො, වීරියාදීසුපි එසො එව විත්ථාරනයො යොජෙතබ්බො.

„Aspekte“ bedeutet, dass sie ohne gegenseitige Vermischung dargelegt, das heißt in ihrer Art und Weise aufgestellt werden; sie sind Teile. Deshalb heißt es: „Mit welchen Aspekten“ bedeutet „mit welchen Teilen“. Das, wodurch etwas gekennzeichnet, das heißt genau bestimmt wird, ist das Merkmal, die Gestalt. Das, wodurch etwas gemessen, das heißt herausgefiltert und abgegrenzt wird, ist das Zeichen, das Erscheinungsbild. „Welcher Mönch“ usw. zeigt denjenigen auf, der die Wahrnehmung des Lichts ergreift. „Auf dem Platz“ bedeutet auf einem offenen Platz. Er lenkt die Aufmerksamkeit in der Nacht auf die Wahrnehmung des Lichts. „Auch bei der Tatkraft usw.“: Wie bei dem Wunsch die ausführliche Erklärung mit den Worten „Hier erzeugt ein Mönch den Wunsch“ dargelegt wurde, so ist eben diese ausführliche Erklärung auch bei der Tatkraft usw. anzuwenden.

පාසාදකම්පනවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Kapitels über das Erschüttern des Palastes ist abgeschlossen.

3. අයොගුළවග්ගො

3. Das Kapitel über die Eisenkugel

2. අයොගුළසුත්තවණ්ණනා

2. Die Erklärung der Lehrrede von der Eisenkugel

834. ඉමිනා චතුමහාභූතමයෙනාති ඉමිනා සබ්බලොකපච්චක්ඛෙන චතූහි මහාභූතෙහි නිබ්බත්තෙන චතුමහාභූතමයෙන. මනොමයො පන නිම්මිතකායො [Pg.515] භගවතො රුචිවසෙන පරෙසං පච්චක්ඛො හොති. ඔමාතීති අවමාති. අව-පුබ්බො හි මා-සද්දො සත්තිඅත්ථොපි හොතීති ‘‘පහොති සක්කොතී’’ති අත්ථො වුත්තො. අසම්භින්නපදන්ති අසාධාරණපදං අඤ්ඤත්ථ අනාගතත්තා. කායස්ස චිත්තෙ සමොදහනං ආරොපනං තන්නිස්සිතතාකරණඤ්ච අත්ථතො චිත්තගතියා පවත්තනමෙවාති ආහ ‘‘චිත්තගතියා පෙසෙතී’’ති.

834. „Mit diesem aus den vier Elementen Bestehenden“ bedeutet: mit diesem der ganzen Welt offensichtlichen, aus den vier großen Elementen entstandenen, aus den vier Elementen bestehenden Körper. Der geistgeschaffene, erschaffene Körper hingegen wird nach dem Wunsch des Erhabenen für andere sichtbar. „Omāti“ bedeutet „avamāti“. Denn das Wort „mā“ mit der Vorsilbe „ava“ hat auch die Bedeutung von Fähigkeit; daher wurde die Bedeutung mit „er vermag, er kann“ angegeben. „Unvermischtes Wort“ bedeutet ein außergewöhnliches Wort, weil es andernorts nicht vorkommt. Das Hineinlegen, das Auflegen und das Abhängigmachen des Körpers vom Geist ist in seiner Bedeutung eigentlich das Bewegen gemäß dem Gang des Geistes; deshalb heißt es: „Er lenkt ihn gemäß dem Gang des Geistes“.

තත්ථ චිත්තගතිගමනං නාම චිත්තවසෙන කායස්ස පරිණාමනෙන ‘‘අයං කායො ඉමං චිත්තං විය හොතූ’’ති කායස්ස චිත්තෙන සමානගතිකතාඨපනං. කථං පන කායො දන්ධපවත්තිකො ලහුපවත්තිනා චිත්තෙන සමානගතිකො හොතීති? න සබ්බථා සමානගතිකො. යථෙව හි කායවසෙන චිත්තපරිණාමනෙ චිත්තං සබ්බථා කායෙන සමානගතිකං න හොති. න හි කදාචි තං සභාවසිද්ධෙන අත්තනො ඛණෙන අවත්තිත්වා දන්ධවුත්තිකස්ස රූපධම්මස්ස වසෙන පවත්තිතුං සක්කොති, ‘‘ඉදං චිත්තං අයං කායො විය හොතූ’’ති පන අධිට්ඨානෙන දන්ධගතිකස්ස කායස්ස අනුවත්තනතො යාව ඉච්ඡිතට්ඨානප්පත්ති, තාව කායගතිඅනුලොමෙනෙව හුත්වා සන්තානවසෙන පවත්තමානං චිත්තං කායගතියා පරිණාමිතං නාම හොති. එවං ‘‘අයං කායො ඉදං චිත්තං විය හොතූ’’ති අධිට්ඨානෙන පගෙව සුඛලහුසඤ්ඤාය සම්පාදිතත්තා අභාවිතිද්ධිපාදානං විය දන්ධං අවත්තිත්වා යථා ලහුකං කතිපයචිත්තවාරෙනෙව ඉච්ඡිතට්ඨානප්පත්ති හොති, එවං පවත්තමානො කායො චිත්තගතියා පරිණාමිතො නාම හොති, න එකචිත්තක්ඛණෙනෙව ඉච්ඡිතට්ඨානප්පත්තියා, එවඤ්ච කත්වා බාහාසමිඤ්ජනපසාරණූපමාපි උපචාරෙන විනා සුට්ඨුතරං යුත්තා හොතීති. අඤ්ඤථා ධම්මතාවිලොමතා සියා, නාපි ධම්මානං ලක්ඛණඤ්ඤථත්තං ඉද්ධිබලෙන කාතුං සක්කා, භාවඤ්ඤථත්තමෙව පන කාතුං සක්කාති.

Dabei bedeutet „das Gehen gemäß dem Gang des Geistes“ das Herstellen einer gleichen Bewegung des Körpers mit dem Geist durch die Umwandlung des Körpers gemäß dem Geist mit dem Gedanken: „Dieser Körper soll wie dieser Geist sein.“ Wie aber kann der sich langsam bewegende Körper die gleiche Bewegung haben wie der sich schnell bewegende Geist? Nicht in jeder Hinsicht hat er die gleiche Bewegung. Denn ebenso wie bei der Umwandlung des Geistes gemäß dem Körper der Geist nicht in jeder Hinsicht die gleiche Bewegung wie der Körper hat. Denn er kann niemals, ohne in seinem naturgemäß bestehenden eigenen Moment zu verweilen, gemäß dem sich langsam verhaltenden materiellen Phänomen existieren. Durch den Entschluss jedoch: „Dieser Geist soll wie dieser Körper sein“, wird der Geist, da er dem sich langsam bewegenden Körper folgt, bis zum Erreichen des gewünschten Ortes dem Gang des Körpers angepasst und läuft als ein kontinuierlicher Strom ab, was man als „gemäß dem Gang des Körpers umgewandelt“ bezeichnet. Ebenso verhält es sich mit dem Entschluss: „Dieser Körper soll wie dieser Geist sein“: Da zuvor die Wahrnehmung von Leichtigkeit und Wohlbefinden erzeugt wurde, bewegt sich der Körper nicht langsam wie bei jenen, die die Grundlagen der übernatürlichen Macht nicht entfaltet haben. Vielmehr erreicht er leicht in nur wenigen Gedankenmomenten den gewünschten Ort. Ein solchermaßen agierender Körper wird als „gemäß dem Gang des Geistes umgewandelt“ bezeichnet, nicht aber durch das Erreichen des gewünschten Ortes in nur einem einzigen Gedankenmoment. Auf diese Weise ist auch das Gleichnis vom Beugen und Strecken des Arms ohne metaphorische Auslegung vollkommen passend. Andernfalls gäbe es einen Widerspruch zur Naturordnung. Auch ist es nicht möglich, die Merkmale der Phänomene durch magische Macht zu verändern, wohl aber kann man eine Änderung ihres Zustands bewirken.

3-10. භික්ඛුසුත්තාදිවණ්ණනා

3-10. Die Erklärung der Lehrreden beginnend mit der Bhikkhu-Sutta

835-842. ‘‘ද්වින්නං ඵලාන’’න්ති ආගතසුත්තං සන්ධාය ‘‘ද්වෙ ඵලානි ආදිං කත්වා’’ති වුත්තං. සෙසං සුවිඤ්ඤෙය්‍යමෙව.

835-842. In Bezug auf die überlieferte Lehrrede „Zweierlei Früchte“ wurde gesagt: „Beginnend mit zwei Früchten“. Der Rest ist leicht zu verstehen.

අයොගුළවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Kapitels über die Eisenkugel ist abgeschlossen.

ඉද්ධිපාදසංයුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung der Sammlung über die Grundlagen der übernatürlichen Macht ist abgeschlossen.

8. අනුරුද්ධසංයුත්තං

8. Die Sammlung mit Anuruddha

1. රහොගතවග්ගො

1. Das Kapitel über das Zurückgezogensein

1-2. පඨමරහොගතසුත්තාදිවණ්ණනා

1-2. Die Erklärung der ersten Lehrrede über das Zurückgezogensein usw.

899-900. ඡත්තිංසාය [Pg.516] ඨානෙසූති අජ්ඣත්තං කායෙ සමුදයධම්මානුපස්සී, වයො, සමුදයවයො, බහිද්ධා සමුදයො, වයො, සමුදයවයො, අජ්ඣත්තබහිද්ධා සමුදයො, වයො, සමුදයවයධම්මානුපස්සීති නව අනුපස්සනා, තථා වෙදනාය චිත්තෙ ධම්මෙසූති එවං ඡත්තිංසාය ඨානෙසු. දුතියෙ ද්වාදසසු ඨානෙසූති කායෙ අජ්ඣත්තං බහිද්ධා අජ්ඣත්තබහිද්ධා, වෙදනාය චිත්තෙ ධම්මෙසූති එවං ද්වාදසසු ඨානෙසු.

899-900. „In sechsunddreißig Punkten“ bedeutet: bezüglich des Körpers im Inneren: der das Entstehen betrachtende, das Vergehen, das Entstehen und Vergehen; bezüglich des Äußeren: das Entstehen, das Vergehen, das Entstehen und Vergehen; bezüglich des Inneren und Äußeren: das Entstehen, das Vergehen, das Entstehen und Vergehen betrachtende – das sind neun Betrachtungen; ebenso bezüglich der Gefühle, des Geistes und der Geistesobjekte. So verhält es sich in sechsunddreißig Punkten. In der zweiten Lehrrede: „In zwölf Punkten“ bedeutet: bezüglich des Körpers: im Inneren, im Äußeren, im Inneren und Äußeren; ebenso bezüglich der Gefühle, des Geistes und der Geistesobjekte. So verhält es sich in zwölf Punkten.

3. සුතනුසුත්තවණ්ණනා

3. Die Erklärung der Sutanu-Lehrrede

901. ඉමාය පාළියාති ඉමාය හීනත්තිකපාළියා. ඉමෙ ධම්මා හීනා ලාමකට්ඨෙන. ඉමෙ ධම්මා මජ්ඣිමා හීනපණීතානං මජ්ඣෙ භවාති. උත්තමට්ඨෙන අත්තප්පකට්ඨෙන පධානභාවං නීතාති පණීතා.

901. „Mit diesem Text“ bedeutet: mit diesem Text der Dreiergruppe der niederen Zustände. „Diese Phänomene sind nieder“ im Sinne von mangelhaft. „Diese Phänomene sind mittelmäßig“ im Sinne von: sie befinden sich in der Mitte zwischen den niederen und den erhabenen. „Erhaben“ bedeutet, dass sie im Sinne des Höchsten, im Sinne ihrer eigenen Vortrefflichkeit zur Vorzüglichkeit geführt wurden.

4-7. පඨමකණ්ඩකීසුත්තාදිවණ්ණනා

4-7. Die Erklärung der ersten Kaṇḍakī-Lehrrede usw.

902-905. කණ්ඩකා එතිස්සා අත්ථීති කණ්ඩකී, කරමන්දගච්ඡො. ඔසධිභාවාපෙක්ඛාය ඉත්ථිලිඞ්ගනිද්දෙසො, තබ්බහුලතාය තං වනං ‘‘කණ්ඩකීවන’’න්තෙව පඤ්ඤායිත්ථ. සහස්සලොකන්ති සහස්සචක්කවාළලොකං. දසචක්කවාළසහස්සං එකාවජ්ජනස්ස ආපාථං ආගච්ඡති තථා ආලොකවඩ්ඪනස්ස කතත්තා.

902-905. „Sie hat Dornen“, daher heißt sie Kaṇḍakī – der Karanda-Busch. Die Verwendung des weiblichen Geschlechts erfolgt im Hinblick auf seine Natur als Heilpflanze. Wegen des reichlichen Vorkommens dieser Pflanze war jener Wald eben als „Dornenwald“ bekannt. „Tausendfache Welt“ bedeutet eine Welt von tausend Weltsystemen. Zehntausend Weltsysteme kommen in den Bereich einer einzigen Ausrichtung, weil die Ausbreitung des Lichts auf diese Weise bewirkt wurde.

9. අම්බපාලිවනසුත්තවණ්ණනා

9. Die Erklärung der Lehrrede im Ambapāli-Hain

907. අරහත්තභාවදීපකන්ති අරහත්තස්ස අත්ථිභාවදීපකං. ‘‘අරහත්තභාවදීපික’’න්ති වා පාඨො.

907. „Das den Zustand der Arahatschaft Aufzeigende“ (arahattabhāvadīpakaṃ) bedeutet das Aufzeigen des Vorhandenseins der Arahatschaft. Oder die Lesart ist „arahattabhāvadīpikaṃ“.

රහොගතවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Rahogata-Vagga ist abgeschlossen.

2. දුතියවග්ගවණ්ණනා

2. Die Erklärung des zweiten Vagga.

909-922. දසබලඤාණන්ති [Pg.517] දසවිධබලඤාණං. එකදෙසෙනාති පදෙසවසෙන. සාවකානම්පි අත්තනො අභිනීහාරානුරූපං ඤාණං පවත්තතීති තෙ කාලපදෙසවසෙන චෙව යථාපරිචයසත්තපදෙසවසෙන ච ඨානානීති ජානන්ති, සම්මාසම්බුද්ධානං පන අනන්තඤාණතාය සබ්බත්ථෙව අප්පටිහතමෙව ඤාණන්ති ආහ – ‘‘සබ්බඤ්ඤුබුද්ධානං පනා’’තිආදි. එතං දසබලඤාණං අනන්තවිසයත්තා නිප්පදෙසං අනූනතාය සබ්බාකාරපරිපූරං.

909-922. „Das Wissen der zehn Kräfte“ (dasabalañāṇaṃ) bedeutet das zehnfache Wissen der Kräfte. „Teilweise“ (ekadesena) bedeutet bereichsweise. Auch bei den Jüngern entfaltet sich das Wissen entsprechend ihrem eigenen Streben (abhinīhāra); so erkennen sie die Gegebenheiten (ṭhānāni) sowohl nach dem zeitlichen Bereich als auch nach dem Bereich der ihnen vertrauten Wesen. Für die vollkommen Erleuchteten jedoch ist das Wissen aufgrund ihrer unendlichen Erkenntnis überall völlig ungehindert; daher heißt es: „Für die allwissenden Buddhas aber…“ und so weiter. Dieses Wissen der zehn Kräfte ist wegen seines unendlichen Objekts schrankenlos und mangels Unvollständigkeit in jeder Hinsicht vollkommen.

දුතියවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des zweiten Vagga ist abgeschlossen.

අනුරුද්ධසංයුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Anuruddha-Saṃyutta ist abgeschlossen.

9. ඣානසංයුත්තවණ්ණනා

9. Die Erklärung des Jhāna-Saṃyutta.

923. ඣානසංයුත්තං සුවිඤ්ඤෙය්‍යමෙව, මිස්සකන්ති වදන්ති.

923. Das Jhāna-Saṃyutta ist leicht verständlich; sie nennen es „gemischt“ (missakaṃ).

ඣානසංයුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Jhāna-Saṃyutta ist abgeschlossen.

10. ආනාපානසංයුත්තං

10. Das Ānāpāna-Saṃyutta.

1. එකධම්මවග්ගො

1. Ekadhamma-Vagga.

1. එකධම්මසුත්තවණ්ණනා

1. Die Erklärung des Ekadhamma-Sutta.

977. එත්ථාති [Pg.518] එතස්මිං පඨමසුත්තෙ. වුත්තමෙව, තස්මා තත්ථ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බන්ති අධිප්පායො.

977. „Hier“ (ettha) bezieht sich auf diese erste Lehrrede. Es ist bereits erklärt worden, daher soll es in genau der Weise verstanden werden, wie es dort dargelegt wurde; das ist die Absicht.

6. අරිට්ඨසුත්තවණ්ණනා

6. Die Erklärung des Ariṭṭha-Sutta.

982. නො-සද්දො පුච්ඡායං, තස්මා නූති ඉමිනා සමානත්ථොති ආහ ‘‘භාවෙථ නූ’’ති. කාමච්ඡන්දොති වත්ථුකාමෙසු ඉච්ඡාති ආහ ‘‘පඤ්චකාමගුණිකරාගො’’ති. ද්වාදසසු ආයතනධම්මෙසු සපරසන්තතිපරියාපන්නෙසු. ඉමිනා කාමච්ඡන්දප්පහානකිත්තනෙන පටිඝසඤ්ඤාපටිවිනයකිත්තනෙන ච අනාගාමිමග්ගං කථෙති පඤ්චොරම්භාගියසඤ්ඤොජනසමුච්ඡෙදස්ස බ්‍යාකතත්තා. විපස්සනං දස්සෙන්තොති ‘‘විපස්සනං අනුයුඤ්ජථා’’ති දස්සෙන්තො.

982. Das Wort „no“ dient der Frage, daher ist es gleichbedeutend mit „nu“; deshalb heißt es: „Entwickelt ihr denn?“ (bhāvetha nu). „Sinnliches Verlangen“ (kāmacchanda) ist das Begehren nach den Objekten der Sinnlichkeit, daher heißt es „Leidenschaft für die fünf Stränge der Sinnlichkeit“ (pañcakāmaguṇikarāgo) unter den zwölf Sinnesbereichen (āyatana), die zum eigenen oder fremden Daseinsstrom gehören. Mit dieser Erwähnung des Überwindens des sinnlichen Verlangens und des Beseitigens der Wahrnehmung des Widerwillens verkündet er den Pfad der Nichtwiederkehr (anāgāmimagga), da das vollständige Abschneiden der fünf niederen Fesseln damit dargelegt ist. „Einsicht aufzeigend“ bedeutet, dass er zeigt: „Widmet euch der Einsicht“ (vipassanaṃ anuyuñjatha).

8. පදීපොපමසුත්තවණ්ණනා

8. Die Erklärung des Padīpopama-Sutta.

984. ‘‘නෙව කායොපි කිලමති න චක්ඛූනී’’ති අට්ඨකථායං පදුද්ධාරො කතො. ‘‘කායොපි කිලමති, චක්ඛූනිපි විහඤ්ඤන්තී’’ති වත්වා යත්ථ යථා හොති, තානි දස්සෙතුං ‘‘ධාතුකම්මට්ඨානස්මිං හී’’තිආදි වුත්තං. චක්ඛූනි ඵන්දන්ති කිලමන්තීතිආදි අතිවෙලං උපනිජ්ඣායනෙ හොතීති කත්වා වුත්තං. ඉමස්මිං පන කම්මට්ඨානෙති ආනාපානකම්මට්ඨානෙ. එවමාහාති ‘‘භික්ඛු චෙපි ආකඞ්ඛෙය්‍ය, නෙව කායො කිලමෙය්‍යා’’ති එවමාහ.

984. Im Kommentar wird das Wortgefüge „Weder ermüdet der Körper noch die Augen“ hervorgehoben. Nachdem gesagt wurde „Auch der Körper ermüdet und die Augen werden strapaziert“, heißt es „Beim Meditationsobjekt der Elemente nämlich…“ und so weiter, um zu zeigen, wie und wo dies geschieht. Dass die Augen zucken und ermüden usw., bezieht sich auf ein allzu langes, starres Betrachten. „In diesem Meditationsobjekt aber“ bedeutet beim Meditationsobjekt der Ein- und Ausatmung. „So sagte er“ bezieht sich auf die Worte: „Wenn ein Mönch wünschen sollte: Möge mein Körper nicht ermüden…“ – so sprach er.

ලබ්භතීති අට්ඨකථාධිප්පායෙ ඨත්වා වුත්තං, පරතො ආගතෙන ථෙරවාදෙන සො අනිච්ඡිතො. න හි තාරකරූපමුත්තාවළිකාදිසදිසං නිමිත්තූපට්ඨානාකාරමත්තං ඛණමත්තට්ඨායිනං කසිණනිමිත්තෙසු විය උග්ඝාටනං කාතුං සක්කොති. තෙනාහ ‘‘න ලබ්භතෙවා’’ති. ආනිසංසදස්සනත්ථං ගහිතො, ආනාපානස්සතිසමාධිස්මිං සිද්ධෙ අයං ගුණො සුඛෙනෙව ඉජ්ඣතීති. යස්මා භික්ඛූති ඉමස්මිං වාරෙ නාගතන්ති යථා පුරිමවාරෙ ‘‘භික්ඛු චෙපි ආකඞ්ඛෙය්‍යා’’ති [Pg.519] ආගතං, එවං ඉධ ‘‘භාවිතෙ ඛො, භික්ඛවෙ, ආනාපානස්සතිසමාධිම්හී’’ති ආගතවාරෙ භික්ඛුග්ගහණමකතං, තස්මා ‘‘සො’’ති න වුත්තං.

„Es wird erlangt“ wird auf Grundlage der Absicht des Kommentars gesagt; dies wird jedoch von der später dargelegten Theravāda-Tradition nicht akzeptiert. Denn das bloße Erscheinen des Zeichens (nimitta), das einem Stern oder einer Perlenkette gleicht und nur für einen Moment besteht, kann man nicht wie ein Kasiṇa-Zeichen auflösen. Deshalb heißt es: „Es wird eben nicht erlangt“. Dies wurde angeführt, um den Nutzen aufzuzeigen; wenn die Konzentration der Ein- und Ausatmungs-Achtsamkeit erlangt ist, verwirklicht sich dieser Vorzug mühelos. Da das Wort „Mönch“ in diesem Abschnitt nicht vorkommt – während es im vorherigen Abschnitt hieß „Wenn ein Mönch wünschen sollte…“, wurde hier in der Passage „Wenn, ihr Mönche, die Konzentration der Ein- und Ausatmungs-Achtsamkeit entfaltet ist…“ das Wort „Mönch“ im Singular nicht erwähnt – wurde deshalb nicht „er“ (so) gesagt.

9. වෙසාලීසුත්තවණ්ණනා

9. Die Erklärung des Vesālī-Sutta.

985. පාකාරපරික්ඛෙපවඩ්ඪනෙනාති පාකාරපරික්ඛෙපෙන භූමියා වඩ්ඪනෙන. රාජගහසාවත්ථියො විය ඉදම්පි ච නගරං…පෙ… සබ්බාකාරවෙපුල්ලතං පත්තං. අනෙකපරියායෙනාති එත්ථ පරියායසද්දො කාරණවචනොති ආහ ‘‘අනෙකෙහි කාරණෙහී’’ති, අයං කායො අවිඤ්ඤාණකොපි සවිඤ්ඤාණකොපි එවම්පි අසුභො එවම්පි අසුභොති නානාවිධෙහි කාරණෙහීති අත්ථො. අසුභාකාරසන්දස්සනප්පවත්තන්ති කෙසාදිවසෙන තත්ථාපි වණ්ණාදිතො අසුභාකාරස්ස සබ්බසො දස්සනවසෙන පවත්තං. කායවිච්ඡන්දනීයකථන්ති අත්තනො පරස්ස ච කරජකායෙ විච්ඡන්දනුප්පාදනකථං. මුත්තං වාතිආදිනා බ්‍යතිරෙකමුඛෙන කායස්ස අමනුඤ්ඤතං දස්සෙති. තත්ථ ආදිතො තීහි පදෙහි අදස්සනීයතාය අසාරකතාය ච, මජ්ඣෙ චතූහි දුග්ගන්ධතාය, අන්තෙ එකෙන ලෙසමත්තෙනපි මනුඤ්ඤතාභාවමස්ස දස්සෙති. අථ ඛොතිආදිනා අන්වයතො සරූපෙනෙව අමනුඤ්ඤතාය දස්සනං. ‘‘කෙසලොමාදී’’ති සඞ්ඛෙපතො වුත්තමත්ථං විභාගෙන දස්සෙතුං ‘‘යෙපී’’තිආදි වුත්තං.

985. „Durch die Erweiterung der Umfassungsmauer“ bedeutet die Vergrößerung des Areals durch das Ziehen einer Ringmauer. Wie Rājagaha und Sāvatthi hat auch diese Stadt … [und so weiter] … Fülle in jeglicher Hinsicht erlangt. „In vielerlei Weise“ (anekapariyāyena) – hier steht das Wort „pariyāya“ für „Grund“ (kāraṇa), weshalb es heißt: „aus vielerlei Gründen“; dies bedeutet, dass dieser Körper, ob ohne Bewusstsein oder mit Bewusstsein, auf diese Weise unrein und auf jene Weise unrein ist, aufgrund verschiedenartiger Gründe. „Auf das Aufzeigen der unschönen Beschaffenheit gerichtet“ bezieht sich darauf, die unschöne Beschaffenheit mittels der Kopfhaare usw., und auch dort durch Farbe usw., in jeder Hinsicht vor Augen zu führen. „Rede über die Entzauberung des Körpers“ bezeichnet eine Rede, die Abneigung gegenüber dem eigenen physischen Körper und dem eines anderen hervorruft. Mit „oder Urin“ usw. zeigt er im Wege des Ausschlusses die Unattraktivität des Körpers. Dabei zeigen die ersten drei Ausdrücke seine Unansehnlichkeit und Substanzlosigkeit, die mittleren vier seinen üblen Geruch und der letzte Ausdruck zeigt, dass an ihm nicht einmal im geringsten Maße etwas Liebliches ist. Mit „Daraufhin nun…“ usw. wird die Unattraktivität direkt in ihrer eigentlichen Gestalt dargelegt. Um den kurz gefassten Sinn von „Kopfhaare, Körperhaare usw.“ differenziert aufzuzeigen, wurde „auch jene…“ usw. gesagt.

වණ්ණෙන්තොති විත්ථාරෙන්තො. අසුභායාති අසුභමාතිකාය. ඵාතිකම්මන්ති බහුලීකාරො. කිලෙසචොරෙහි අනභිභවනීයත්තා ඣානං ‘‘චිත්තමඤ්ජූස’’න්ති වුත්තං. නිස්සායාති පාදකං කත්වා.

„Rühmend“ (vaṇṇento) bedeutet ausführlich darlegend. „Bezüglich des Unreinen“ (asubhāya) bezieht sich auf die Leitlinie des Unschönen (asubhamātikā). „Mehrerung“ (phātikamma) bedeutet das wiederholte Ausüben. Weil sie von den Dieben der Befleckungen (kilesa) unbezwingbar ist, wird die Vertiefung (jhāna) als „Schatulle des Geistes“ (cittamañjūsā) bezeichnet. „Sich stützend auf“ (nissāya) bedeutet, es zur Grundlage machend.

අපරෙ පන ‘‘තස්මිං කිර අද්ධමාසෙ න කොචි බුද්ධවෙනෙය්‍යො අහොසි, තස්මා භගවා එවමාහ – ‘ඉච්ඡාමහං, භික්ඛවෙ’තිආදී’’ති වදන්ති. පරෙ කිරාති කිර-සද්දො අරුචිසංසූචනත්ථො. තෙනාහ ‘‘ඉදං පන ඉච්ඡාමත්ත’’න්ති.

Andere jedoch sagen: „In jener halben Monatsfrist gab es angeblich niemanden, der durch den Buddha zu belehren gewesen wäre, weshalb der Erhabene sprach: ‚Ich wünsche, o Mönche…‘ usw.“ Das Wort „angeblich“ (kira) drückt hierbei Missbilligung aus. Deshalb heißt es: „Dies ist jedoch nur ein bloßer Wunsch“.

අනෙකකාරණසම්මිස්සොති එත්ථ කාරණං නාම කායස්ස අසුචිදුග්ගන්ධජෙගුච්ඡපටිකූලතාව. සබ්බමකංසූති පුථුජ්ජනා නාම සාවජ්ජෙපි තත්ථ අනවජ්ජසඤ්ඤිනො හුත්වා කරණකාරාපනසමනුඤ්ඤතාභෙදං සබ්බං පාපං අකංසු[Pg.520]. කාමං දසානුස්සතිග්ගහණෙනෙව ආනාපානස්සති ගහිතා, සා පන තත්ථ සන්නිපතිතභික්ඛූසු බහූනං සප්පායා සාත්ථිකා ච, තස්මා පුන ගහිතා. තථා හි භගවා තමෙව කම්මට්ඨානං ඉමස්මිං සුත්තෙ කථෙසි. ආහාරෙ පටිකූලසඤ්ඤා අසුභකම්මට්ඨානසදිසා, චත්තාරො පන ආරුප්පා ආදිකම්මිකානං අයොග්‍යාති තෙසං ඉධ අග්ගහණං දට්ඨබ්බං.

„Mit vielerlei Gründen vermengt“ (anekakāraṇasammisso) – hier meint „Grund“ (kāraṇa) eben die Unreinheit, den Gestank, die Abscheulichkeit und die Widerwärtigkeit des Körpers. „Sie begingen alles“ (sabbam akaṃsu) bedeutet, dass die Weltlinge (puthujjana), obwohl eine Tat fehlerhaft war, sie als fehlerfrei ansahen und so jede Sünde begingen, unterteilt in das eigene Ausführen, das Veranlassen und die Zustimmung. Zwar ist die Achtsamkeit auf die Ein- und Ausatmung bereits durch die Erfassung der zehn Betrachtungen (dasānussati) mit einbegriffen; da sie jedoch für viele der dort versammelten Mönche zuträglich und nützlich ist, wurde sie noch einmal gesondert aufgeführt. Denn der Erhabene legte in dieser Lehrrede eben dieses Meditationsobjekt dar. Die Wahrnehmung der Widerwärtigkeit der Nahrung gleicht dem Meditationsobjekt des Unschönen (asubha), während die vier formlosen Vertiefungen (āruppā) für Anfänger ungeeignet sind; daher ist zu erklären, warum sie hier nicht aufgeführt wurden.

වෙසාලිං උපනිස්සායාති වෙසාලීනගරං ගොචරගාමං කත්වා. මුහුත්තෙනෙවාති සත්ථරි සද්ධම්මෙ ච ගාරවෙන උපගතභික්ඛූනං වචනසමනන්තරමෙව උට්ඨහිංසූති කත්වා වුත්තං. බුද්ධකාලෙ කිර භික්ඛූ භගවතො සන්දෙසං සිරසා සම්පටිච්ඡිතුං ඔහිතසොතා විහරන්ති.

„In der Nähe von Vesālī lebend“ (vesāliṃ upanissāya) bedeutet, dass sie die Stadt Vesālī zum Ort für den Almosengang machten. „In nur einem Augenblick“ (muhuttena eva) wird mit Bezug darauf gesagt, dass die Mönche, die voller Ehrfurcht vor dem Meister und der wahren Lehre herbeigekommen waren, sich unmittelbar nach den gesprochenen Worten erhoben. Zur Zeit des Buddha, so heißt es, verweilten die Mönche mit aufmerksamem Gehör, um die Botschaft des Erhabenen mit demütig geneigtem Haupte zu empfangen.

ආනාපානපරිග්ගාහිකායාති අස්සාසපස්සාසෙ පරිග්ගණ්හනවසෙන පවත්තාය සතියා. සම්පයුත්තො සමාධීති තාය සම්පයුත්තඅඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයභූතාය උප්පන්නො සමාධි. ආනාපානස්සතියං වා සමාධීති ඉමිනා උපනිස්සයපච්චයසභාවම්පි දස්සෙති, උභයත්ථාපි සහජාතාදීනං සත්තන්නම්පි පච්චයානං වසෙන පච්චයභාවං දස්සෙති. ‘‘යථාපටිපන්නා මෙ සාවකා චත්තාරො සතිපට්ඨානෙ භාවෙන්තී’’තිආදීසු උප්පාදනවඩ්ඪනට්ඨෙන භාවනාති වුච්චතීති තදුභයවසෙන අත්ථං දස්සෙන්තො ‘‘භාවිතොති උප්පාදිතො වඩ්ඪිතො වා’’ති ආහ. තත්ථ භාවං විජ්ජමානතං ඉතො ගතොති භාවිතො, උප්පාදිතො පටිලද්ධමත්තොති අත්ථො. උප්පන්නො පන ලද්ධාසෙවනො භාවිතො, පගුණභාවං ආපාදිතො වඩ්ඪිතොති අත්ථො. බහුලීකතොති බහුලං පවත්තිතො. තෙන ආවජ්ජනාදිවසීභාවප්පත්තිමාහ. යො හි වසීභාවමාපාදිතො, සො ඉච්ඡිතිච්ඡිතක්ඛණෙ සමාපජ්ජිතබ්බතො පුනප්පුනං පවත්තිස්සති. තෙන වුත්තං ‘‘පුනප්පුනං කතො’’ති. යථා ‘‘ඉධෙව, භික්ඛවෙ, සමණො (ම. නි. 1.139; අ. නි. 4.241), විවිච්චෙව කාමෙහී’’ති (දී. නි. 1.226; ම. නි. 1.271; සං. නි. 2.152; අ. නි. 4.123) ච එවමාදීසු පඨමපදෙ වුත්තො එව-සද්දො දුතියාදීසුපි වුත්තොයෙව හොති, එවමිධාපීති ආහ ‘‘උභයත්ථ එවසද්දෙන නියමො වෙදිතබ්බො’’ති. උභයත්ථ නියමෙන ලද්ධගුණං දස්සෙතුං ‘‘අයං හී’’තිආදි වුත්තං.

„Mit der die Ein- und Ausatmung erfassenden“ [Ānāpānapariggāhikāya] bedeutet: mit der Achtsamkeit, die durch das Erfassen von Ein- und Ausatmung wirksam ist. „Die damit verbundene Konzentration“ [Sampayutto samādhī] bedeutet: die Konzentration, die entstanden ist, indem sie mit dieser [Achtsamkeit] verbunden ist und als gegenseitige Bedingung (aññamaññapaccaya) fungiert. Oder „Konzentration in der Achtsamkeit auf die Ein- und Ausatmung“ [Ānāpānassatiyaṃ vā samādhī]: Hiermit zeigt er auch die Natur der Bedingung durch starke Abhängigkeit (upanissayapaccaya) auf; in beiden Fällen zeigt er das Vorliegen einer Bedingtheit durch die sieben Bedingungen wie die der Mitgeburt (sahajāta) usw. In Passagen wie „Wie meine Schüler, so praktizierend, die vier Grundlagen der Achtsamkeit entfalten“ [Yathāpaṭipannā me sāvakā cattāro satipaṭṭhāne bhāventi] wird es im Sinne des Hervorbringens und der Vermehrung als „Entfaltung“ [bhāvanā] bezeichnet. Um die Bedeutung im Hinblick auf beides darzustellen, sagte er: „‚Entfaltet‘ [bhāvito] bedeutet hervorgebracht oder vermehrt.“ Dabei ist „bhāvito“ [entfaltet] hergeleitet von: zu einem Zustand (bhāva) der Existenz gelangt (ito); die Bedeutung ist „hervorgebracht“, also bloß erlangt. Das Entstandene aber, das wiederholt geübt wurde, ist „entfaltet“ [bhāvito]; die Bedeutung ist „vermehrt“, was bedeutet, dass es zur Meisterschaft gebracht wurde. „Vielgeübt“ [bahulīkato] bedeutet: häufig ausgeübt. Damit drückt er das Erlangen der Meisterschaft (vasībhāva) bezüglich des Hinwendens (āvajjana) usw. aus. Denn wer die Meisterschaft erlangt hat, wird diese [Konzentration] immer wieder ausüben, da sie in jedem gewünschten Moment herbeigeführt werden kann. Deshalb wurde gesagt: „immer wieder getan“. So wie in Passagen wie „Nur hier, ihr Mönche, gibt es einen Asketen... ganz abgeschieden von den Sinnengenüssen“ das im ersten Wort vorkommende Wort „eva“ [nur/gewiss] auch im zweiten usw. als ausgedrückt gilt, so ist es auch hier; deshalb sagte er: „In beiden Fällen ist die Einschränkung durch das Wort ‚eva‘ zu verstehen.“ Um die durch die Einschränkung in beiden Fällen erlangte Qualität aufzuzeigen, wurde „Dieser nämlich...“ usw. gesagt.

අසුභකම්මට්ඨානන්ති අසුභාරම්මණං ඣානමාහ. තඤ්හි අසුභෙසු යොගකම්මභාවතො යොගිනො සුඛවිසෙසානං කාරණභාවතො ච ‘‘අසුභකම්මට්ඨාන’’න්ති වුච්චති. කෙවලන්ති ඉමිනා ආරම්මණං නිවත්තෙති. පටිවෙධවසෙනාති [Pg.521] ඣානපටිවෙධවසෙන. ඣානඤ්හි භාවනාවිසෙසෙන ඉජ්ඣන්තං අත්තනො විසයං පටිවිජ්ඣන්තමෙව පවත්තති යථාසභාවතො පටිවිජ්ඣියති චාති පටිවෙධොති වුච්චති. ඔළාරිකාරම්මණත්තාති බීභච්ඡාරම්මණත්තා. පටිකූලාරම්මණත්තාති ජිගුච්ඡිතබ්බාරම්මණත්තා. පරියායෙනාති කාරණෙන, ලෙසන්තරෙන වා. ආරම්මණසන්තතායාති අනුක්කමෙන විචිතබ්බතං පත්තාරම්මණස්ස පරමසුඛුමතං සන්ධායාහ. සන්තෙහි සන්නිසින්නෙ ආරම්මණෙ පවත්තමානො ධම්මො සයම්පි සන්නිසින්නොව හොති. තෙනාහ ‘‘සන්තො වූපසන්තො නිබ්බුතො’’ති, නිබ්බුතසබ්බපරිළාහොති අත්ථො. ආරම්මණසන්තතාය තදාරම්මණානං ධම්මානං සන්තතා ලොකුත්තරධම්මාරම්මණාහි පච්චවෙක්ඛණාහි වෙදිතබ්බා.

„Das Meditationsobjekt des Unschönen“ [Asubhakammaṭṭhāna] bezeichnet die Vertiefung (jhāna), die das Unschöne als Objekt hat. Denn dieses wird „Meditationsobjekt des Unschönen“ genannt, weil es die Praxisarbeit (yogakamma) bezüglich des Unschönen darstellt und weil es für den Praktizierenden (yogin) die Ursache für besondere Arten von Glück ist. Mit „ausschließlich“ [kevala] schließt er das [andere] Objekt aus. „Durch Durchdringung“ [paṭivedhavasena] bedeutet: durch die Durchdringung der Vertiefung. Denn die Vertiefung, die durch eine besondere Entfaltung gelingt, verläuft so, dass sie ihr eigenes Objekt durchdringt, und da sie dieses gemäß seiner wahren Natur durchdringt, wird dies „Durchdringung“ [paṭivedha] genannt. „Wegen des groben Objekts“ [oḷārikārammaṇattā] bedeutet: wegen des abscheulichen Objekts. „Wegen des widerwärtigen Objekts“ [paṭikūlārammaṇattā] bedeutet: wegen des ekelerregenden Objekts. „In gewisser Weise“ [pariyāyena] bedeutet: durch einen Grund oder durch eine andere Methode. „Wegen der Friedlichkeit des Objekts“ [ārammaṇasantatāyā] bezieht sich auf die äußerste Subtilheit des Objekts, die durch schrittweise Untersuchung erreicht wurde. Wenn der Geisteszustand (dhamma) an einem friedlichen, stillen Objekt wirksam ist, wird er selbst ebenfalls still. Deshalb sagte er: „friedvoll, zur Ruhe gekommen, erloschen“; die Bedeutung ist: jegliches Fieber (pariḷāha) ist erloschen. Wegen der Friedlichkeit des Objekts ist die Friedlichkeit der Zustände, die dieses Objekt haben, durch die Reflexionen zu verstehen, die die überweltlichen Zustände (lokuttaradhamma) als Objekt haben.

නාස්ස සන්තපණීතභාවාවහං කිඤ්චි සෙචනන්ති අසෙචනකො. අසෙචනකත්තා අනාසිත්තකො, අනාසිත්තකත්තා එව අබ්බොකිණ්ණො, අසම්මිස්සො පරිකම්මාදිනා. තතො එව පාටියෙක්කො විසුංයෙවෙකො. ආවෙණිකො අසාධාරණො. සබ්බමෙතං සරසතො එව සන්තභාවං දස්සෙතුං වුත්තං, පරිකම්මං වා සන්තභාවනිමිත්තං. පරිකම්මන්ති ච කසිණකරණාදිනිමිත්තුප්පාදපරියොසානං, තාදිසං එත්ථ නත්ථීති අධිප්පායො. තදා හි කම්මට්ඨානං නිරස්සාදත්තා අසන්තං අප්පණීතං සියා. උපචාරෙ වා නත්ථි එත්ථ සන්තතාති යොජනා. යථා උපචාරක්ඛණෙ නීවරණාදිවිගමෙන අඞ්ගපාතුභාවෙන ච පරෙසං සන්තතා හොති, න එවමිමස්ස. අයං පන ආදිසමන්නා…පෙ… පණීතො චාති යොජනා. කෙචීති උත්තරවිහාරවාසිනො. අනාසිත්තකොති උපසෙචනෙන අනාසිත්තකො. තෙනාහ – ‘‘ඔජවන්තො’’ති ඔජවන්තසදිසොති අත්ථො. මධුරොති ඉට්ඨො. චෙතසිකසුඛපටිලාභසංවත්තනං තිකචතුක්කජ්ඣානවසෙන, උපෙක්ඛාය වා සන්තභාවෙන සුඛගතිකත්තා සබ්බෙසම්පි ඣානානං වසෙන වෙදිතබ්බං. ඣානසමුට්ඨානපණීතරූපඵුට්ඨසරීරතාවසෙන පන කායිකසුඛපටිලාභසංවත්තනං දට්ඨබ්බං, තඤ්ච ඛො ඣානතො වුට්ඨිතකාලෙ. ඉමස්මිං පක්ඛෙ ‘‘අප්පිතප්පිතක්ඛණෙ’’ති ඉදං හෙතුම්හි භුම්මවචනං දට්ඨබ්බං.

„Unvermischt“ [asecanako] bedeutet: Es gibt kein Begießen (secana), das ihm einen friedvollen und erhabenen Zustand verleihen müsste. „Asecanako“ bedeutet unbegossen (anāsittako); eben weil es unbegossen ist, ist es unvermischt (abbokiṇṇo), unverschmolzen mit vorbereitenden Übungen (parikamma) usw. Eben deshalb ist es gesondert (pāṭiyekko), ganz für sich allein stehend. „Spezifisch“ [āveṇiko] bedeutet exklusiv (asādhāraṇo). All dies wurde gesagt, um den friedlichen Zustand aus seiner eigenen Natur heraus darzustellen, oder die Vorbereitung (parikamma) ist die Ursache für den friedlichen Zustand. Und unter „Vorbereitung“ [parikamma] versteht man den Prozess, der mit der Entstehung des Zeichens (nimitta) durch das Herstellen eines Kasiṇa usw. endet; die Absicht ist, dass so etwas hier nicht existiert. Denn in jenem Fall wäre das Meditationsobjekt mangels Geschmack/Reiz unruhig und nicht erhaben. Oder die Verknüpfung lautet: In der Annäherungskonzentration (upacāra) gibt es hier keine Friedlichkeit. Wie im Moment der Annäherungskonzentration bei anderen [Meditationsobjekten] durch das Schwinden der Hemmnisse (nīvaraṇa) und das Auftreten der Vertiefungsglieder Friedlichkeit herrscht, so ist es bei diesem nicht. Dieses aber ist von Anfang an verbunden mit... usw... und erhaben; so ist die Verknüpfung. „Einige“ [keci] bezieht sich auf die Bewohner des Uttaravihāra. „Unbegossen“ [anāsittako] bedeutet: nicht durch ein Übergießen benetzt. Deshalb sagte er: „nahrhaft“ [ojavanto], was „wie nahrhaft“ bedeutet. „Süß“ [madhuro] bedeutet angenehm (iṭṭho). Das Führen zum Erlangen geistigen Glücks ist durch die drei oder vier Vertiefungen (jhāna) zu verstehen, oder aufgrund der Natur des glücklichen Zustands durch die Friedlichkeit des Gleichmuts (upekkhā) bei allen Vertiefungen. Dass es aber zum Erlangen körperlichen Glücks führt, ist durch das Berührtsein des Körpers mit feiner Materie zu sehen, die durch die Vertiefung erzeugt wurde, und zwar zur Zeit des Aufstehens aus der Vertiefung. In dieser Ansicht ist „im Moment der jeweiligen Ekstase“ [appitappitakkhaṇe] als ein Lokativ der Ursache anzusehen.

අවික්ඛම්භිතෙති ඣානෙන සකසන්තානතො අනීහතෙ අප්පහීනෙ. අකොසල්ලසම්භූතෙති අකොසල්ලං වුච්චති අවිජ්ජා, තතො සම්භූතෙ. අවිජ්ජාපුබ්බඞ්ගමා හි සබ්බෙ පාපධම්මා. ඛණෙනෙවාති අත්තනො පවත්තික්ඛණෙනෙව. අන්තරධාපෙතීති එත්ථ අන්තරධාපනං විනාසනං, තං පන ඣානකත්තුකං [Pg.522] ඉධාධිප්පෙතන්ති පරියුට්ඨානප්පහානං හොතීති ආහ – ‘‘වික්ඛම්භෙතී’’ති. වූපසමෙතීති විසෙසෙන උපසමෙති. විසෙසෙන උපසමනං පන සම්මදෙව උපසමනං හොතීති ආහ ‘‘සුට්ඨු උපසමෙතී’’ති. සාසනිකස්ස ඣානභාවනා යෙභුය්‍යෙන නිබ්බෙධභාගියා හොතීති ආහ ‘‘නිබ්බෙධභාගියත්තා’’ති. අරියමග්ගස්ස පාදකභූතො අයං සමාධි අනුක්කමෙන වඩ්ඪිත්වා අරියමග්ගභාවං උපගතො විය හොතීති ආහ ‘‘අනුපුබ්බෙන අරියමග්ගවුඩ්ඪිප්පත්තො’’ති. අයං පනත්ථො විරාගනිරොධපටිනිස්සග්ගානුපස්සනානං වසෙන සම්මදෙව යුජ්ජති. සෙසං සුවිඤ්ඤෙය්‍යමෙව.

„Nicht unterdrückt“ [avikkhambhite] bedeutet: durch die Vertiefung nicht aus dem eigenen Geistesstrom entfernt, nicht aufgegeben. „Aus Ungeschicktheit entstanden“ [akosallasambhūte]: Ungeschicktheit (akosalla) nennt man Unwissenheit (avijjā); daraus entstanden. Denn alle unheilsamen Zustände haben die Unwissenheit als Vorläufer. „In einem einzigen Moment“ [khaṇenevā] bedeutet: im Moment des eigenen Auftretens selbst. „Verschwinden lassen“ [antaradhāpeti]: Hier bedeutet das Verschwindenlassen das Vernichten; da dies jedoch als eine durch die Vertiefung bewirkte Handlung gemeint ist, was das Überwinden des Manifestwerdens (pariyuṭṭhānappahāna) darstellt, sagte er: „unterdrückt“ [vikkhambheti]. „Zur Ruhe bringen“ [vūpasameti] bedeutet: in besonderer Weise zur Ruhe bringen. Das Bringen zur Ruhe in besonderer Weise aber ist ein vollkommenes Zur-Ruhe-Bringen; deshalb sagte er: „vollkommen zur Ruhe bringen“. Die Entfaltung der Vertiefung eines dem Buddhadharma Folgenden führt meist zur Durchdringung; deshalb sagte er: „weil sie zur Durchdringung führt“ [nibbedhabhāgiyattā]. Diese Konzentration, die als Grundlage für den edlen Pfad dient, ist, wenn sie schrittweise vermehrt wird, gleichsam in den Zustand des edlen Pfades übergegangen; deshalb sagte er: „schrittweise das Wachstum des edlen Pfades erreicht“ [anupubbena ariyamaggavuḍḍhippatto]. Dieser Sinn trifft in der Tat vollkommen zu durch das Betrachten der Leidenschaftslosigkeit (virāga), des Aufhörens (nirodha) und des Loslassens (paṭinissagga). Der Rest ist leicht zu verstehen.

10. කිමිලසුත්තවණ්ණනා

10. Die Erklärung des Kimila-Sutta

986. ථෙරොති ආනන්දත්ථෙරො. අයං දෙසනාති ‘‘කථං විභාවිතො නු ඛො කිමිලා’’තිආදිනා පවත්තා දෙසනා. කායඤ්ඤතරන්ති රූපකායෙ අඤ්ඤතරකොට්ඨාසෙ. එවන්ති යථා ආනාපානං අනුස්සරන්තො භික්ඛු කායෙ කායානුපස්සී ජාතො, එවං සබ්බත්ථ වාරෙසු වෙදනානුපස්සීතිආදි අත්ථො වෙදිතබ්බො.

986. „Der Ältere“ [thero] meint den ehrwürdigen Ānanda. „Diese Lehrrede“ [ayaṃ desanā] ist die Lehrrede, die mit „Wie wurde es dargelegt, Kimila?“ usw. beginnt. „Einen bestimmten Körper“ [kāyaññataraṃ] bedeutet: in einem bestimmten Teil des materiellen Körpers (rūpakāya). „So“ [evaṃ] bedeutet: Genauso wie der Mönch, der der Ein- und Ausatmung gedenkt, zu einem wird, der den Körper im Körper betrachtet, so ist die Bedeutung bei allen Abschnitten bezüglich der Betrachtung der Gefühle usw. zu verstehen.

දෙසනාසීසන්ති දෙසනාපදෙසං. මනසිකාරපදෙසෙන වෙදනා වුත්තාති තං සබ්බං සරූපතො අඤ්ඤාපදෙසතො අපදිසති. යථෙව හීතිආදිනා තත්ථ නිදස්සනං දස්සෙති. චිත්තසඞ්ඛාරපදද්වයෙති ‘‘චිත්තසඞ්ඛාරපටිසංවෙදී පස්සම්භයං චිත්තසඞ්ඛාර’’න්ති එතස්මිං පදද්වයෙ.

„Hauptpunkt der Lehre“ [desanāsīsaṃ] bedeutet: den Bereich der Lehrverkündigung. Wenn gesagt wird, dass Gefühle durch den Bereich der Aufmerksamkeit (manasikāra) ausgedrückt werden, bezeichnet er all das sowohl in seiner eigenen Form als auch unter einer anderen Bezeichnung. Mit Worten wie „Genauso wie nämlich...“ zeigt er dort ein Beispiel auf. „In den zwei Wörtern der Geistesformation“ [cittasaṅkhārapadadvaye] bezieht sich auf die beiden Phrasen „die Geistesformation empfindend, die Geistesformation beruhigend“.

එවං සන්තෙපීති පීතිමනසිකාරචිත්තසඞ්ඛාරපදෙසෙන යදි වෙදනා වුත්තා, එවං සන්තෙපි. එසා යථාවුත්තා වෙදනා ආරම්මණං න හොති. වෙදනාරම්මණා ච අනුපස්සනා, තස්මා වෙදනානුපස්සනා න යුජ්ජති. යදි එවං මහාසතිපට්ඨානාදීසු ‘‘වෙදනා වෙදියතී’’ති වුත්තං, තං කථන්ති ආහ – ‘‘මහාසතිපට්ඨානාදීසුපී’’තිආදි. තත්ථ සුඛාදීනං වත්ථුන්ති සුඛාදීනං උප්පත්තියා වත්ථුභූතං රූපසද්දාදිං ආරම්මණං කත්වා වෙදනා වෙදියති, න පුග්ගලො පුග්ගලස්සෙව අභාවතො. වෙදනාප්පවත්තිං උපාදාය නිස්සාය යථා ‘‘පුග්ගලො වෙදනං වෙදියතී’’ති වොහාරමත්තං හොති. එවං ඉධාපි වෙදනාය අස්සාසපස්සාසෙ ආරබ්භ පවත්ති, තථා පවත්තමනසිකාරසීසෙන ‘‘වෙදනාසු වෙදනානුපස්සී භික්ඛු තස්මිං සමයෙ විහරතී’’ති වුත්තො. තං සන්ධායාති තං වෙදනාය ආරම්මණභාවං සන්ධාය[Pg.523]. ආදීනං පදානං. එතස්ස ‘‘වෙදනානුපස්සනා න යුජ්ජතී’’ති වුත්තඅනුයොගස්ස.

Selbst wenn es so ist (evaṃ santepi) – falls das Gefühl durch den Ausdruck 'Aufmerksamkeit auf Verzückung' oder 'Geistesformationen' ausgedrückt wird, selbst wenn es so ist. Dieses oben genannte Gefühl ist nicht das Objekt. Und die Betrachtung hat das Gefühl zum Objekt, daher ist die Gefühlsbetrachtung unpassend. Wenn dem so ist, wie verhält es sich dann mit der Aussage im Mahāsatipaṭṭhāna-Sutta usw.: 'Er empfindet ein Gefühl'? Um dies zu erklären, sagt er: 'Auch im Mahāsatipaṭṭhāna-Sutta...' und so weiter. Darin bedeutet 'die Grundlage für Glück usw.': Indem man Formen, Töne usw., die als Grundlagen für das Entstehen von Glück usw. dienen, zum Objekt macht, wird das Gefühl empfunden, nicht eine Person, da es eine Person an sich gar nicht gibt. In Abhängigkeit von und gestützt auf das Entstehen des Gefühls gibt es nur den sprachlichen Gebrauch wie 'Die Person empfindet das Gefühl'. Ebenso verhält es sich auch hier: Das Gefühl entsteht in Bezug auf Ein- und Ausatmung; und durch die auf diese Weise stattfindende Aufmerksamkeit wird gesagt: 'Zu jener Zeit verweilt ein Mönch, der die Gefühle in den Gefühlen betrachtet'. 'In Bezug darauf' meint: in Bezug auf dieses Objekt-Sein des Gefühls. 'Der Wörter usw.' bezieht sich auf diesen Einwand: 'Die Betrachtung des Gefühls ist nicht passend.'

සප්පීතිකෙ ද්වෙ ඣානෙ සමාපජ්ජතීති පීතිසහගතානි පඨමදුතියජ්ඣානානි පටිපාටියා සමාපජ්ජති. තස්සාති තෙන. පටිසංවිදිතසද්දාපෙක්ඛාය හි කත්තුඅත්ථෙ එතං සාමිවචනං. සමාපත්තික්ඛණෙති සමාපජ්ජනක්ඛණෙ. ඣානපටිලාභෙනාති ඣානෙන සමඞ්ගීභාවෙන. ආරම්මණතොති ආරම්මණමුඛෙන තදාරම්මණඣානපරියාපන්නා පීති පටිසංවිදිතා හොති, ආරම්මණස්ස පටිසංවිදිතත්තාති වුත්තං හොති. යථා නාම සප්පපරියෙසනං චරන්තෙන තස්ස ආසයෙ පටිසංවිදිතෙ සොපි පටිසංවිදිතො හොති මන්තාගදබලෙන තස්ස ගහණස්ස සුකරත්තා, එවං පීතියා ආසයභූතෙ ආරම්මණෙ පටිසංවිදිතෙ සා පීති පටිසංවිදිතාව හොති සලක්ඛණතො සාමඤ්ඤලක්ඛණතො ච තස්සා ගහණස්ස සුකරත්තා. විපස්සනක්ඛණෙති විපස්සනාපඤ්ඤාය තික්ඛවිසදභාවප්පත්තාය විසයතො දස්සනක්ඛණෙ. ලක්ඛණප්පටිවෙධෙනාති පීතියා සලක්ඛණස්ස සාමඤ්ඤලක්ඛණස්ස ච පටිවිජ්ඣනෙන. යඤ්හි පීතියා විසෙසතො සාමඤ්ඤතො ච ලක්ඛණං, තස්මිං විදිතෙ සා යාථාවතො විදිතා එව හොති. තෙනාහ ‘‘අසම්මොහතො පීති පටිසංවිදිතා හොතී’’ති.

'Er erreicht die zwei von Verzückung begleiteten Vertiefungen' bedeutet: Er erreicht nacheinander das erste und das zweite Jhāna, die von Verzückung begleitet sind. 'Sein' (tassa) bedeutet 'durch ihn' (tena). Denn in Bezug auf das Wort 'erfahren' (paṭisaṃvidita) steht dieses Genitiv-Wort im Sinne des Agens. 'Im Moment des Erreichens' bedeutet im Moment des Eintretens. 'Durch das Erlangen des Jhāna' bedeutet durch das Eins-Werden mit dem Jhāna. 'Vom Objekt her' bedeutet: Mittels des Objekts wird die Verzückung, die zu dem dieses Objekt habenden Jhāna gehört, erfahren; es wird gesagt: 'weil das Objekt erfahren wird'. So wie jemand, der auf der Suche nach einer Schlange umherwandert, wenn deren Schlupfwinkel erkannt ist, auch die Schlange selbst als erkannt ansieht, weil ihr Ergreifen durch die Kraft von Mantras und Medizin leicht ist, ebenso ist, wenn das Objekt, das die Basis der Verzückung ist, erkannt ist, auch diese Verzückung selbst als erfahren anzusehen, weil ihr Erfassen gemäß ihren spezifischen und allgemeinen Merkmalen leicht ist. 'Im Moment der Einsicht' bedeutet: im Moment des Sehens des Objekts durch die scharf und klar gewordene Einsichts-Weisheit. 'Durch das Durchdringen der Merkmale' bedeutet durch das Durchdringen des spezifischen Merkmals und des allgemeinen Merkmals der Verzückung. Denn wenn das spezifische und das allgemeine Merkmal der Verzückung erkannt ist, ist sie in ihrer Wirklichkeit erkannt. Deshalb sagt er: 'Durch Nicht-Verwirrung wird die Verzückung erfahren.'

ඉදානි තමත්ථං පාළියා එව විභාවෙතුං ‘‘වුත්තඤ්හෙත’’න්තිආදිමාහ. තත්ථ දීඝං අස්සාසවසෙනාති දීඝස්ස අස්සාසස්ස ආරම්මණභූතස්ස වසෙන. පජානතො සා පීති පටිසංවිදිතා හොතීති සම්බන්ධො. චිත්තස්ස එකග්ගතං අවික්ඛෙපං පජානතොති ඣානපරියාපන්නං ‘‘අවික්ඛෙපො’’ති ලද්ධනාමං චිත්තස්සෙකග්ගතං තංසම්පයුත්තාය පඤ්ඤාය පජානතො. යථා හි ආරම්මණමුඛෙන පීති පටිසංවිදිතා හොති, එවං තංසම්පයුත්තධම්මාපි ආරම්මණමුඛෙන පටිසංවිදිතා එව හොන්තීති. සති උපට්ඨිතා හොතීති දීඝං අස්සාසවසෙන ඣානසම්පයුත්තා සති තස්මිං ආරම්මණෙ උපට්ඨිතා ආරම්මණමුඛෙන ඣානෙපි උපට්ඨිතා නාම හොති. තාය සතියාති එවං උපට්ඨිතාය තාය සතියා යථාවුත්තෙන තෙන ඤාණෙන සුප්පටිවිදිතත්තා ආරම්මණස්ස තස්ස වසෙන තදාරම්මණා සා පීති පටිසංවිදිතා හොති. දීඝං පස්සාසවසෙනාතිආදීසුපි ඉමිනාව නයෙන අත්ථො වෙදිතබ්බො. තෙන වුත්තං ‘‘එතෙනෙව නයෙන අවසෙසපදානිපි අත්ථතො වෙදිතබ්බානී’’ති.

Um nun diese Bedeutung anhand des kanonischen Textes (Pāli) selbst zu verdeutlichen, sagt er: 'Denn dies wurde gesagt...' und so weiter. Darin bedeutet 'durch ein langes Einatmen': kraft des langen Einatmens, das als Objekt dient. Die Verbindung ist: 'Für den Erkennenden wird jene Verzückung erfahren.' 'Für den, der die Einspitzigkeit des Geistes, die Nicht-Ablenkung erkennt' bedeutet: für den, der mit der damit verbundenen Weisheit die Einspitzigkeit des Geistes erkennt, die zum Jhāna gehört und den Namen 'Nicht-Ablenkung' erhalten hat. Denn wie die Verzückung mittels des Objekts erfahren wird, so werden auch die damit verbundenen Geisteszustände mittels des Objekts erfahren. 'Achtsamkeit ist gegenwärtig' bedeutet: Die mit dem Jhāna verbundene Achtsamkeit, die kraft des langen Einatmens auf jenem Objekt gegenwärtig ist, wird mittels des Objekts auch im Jhāna selbst als gegenwärtig bezeichnet. 'Durch diese Achtsamkeit' bedeutet: Durch diese so gegenwärtige Achtsamkeit, aufgrund des guten Durchdringens des Objekts durch jene oben genannte Erkenntnis, wird kraft dieses Objekts die darauf bezogene Verzückung erfahren. Auch bei 'durch ein langes Ausatmen' usw. ist die Bedeutung nach genau dieser Methode zu verstehen. Deshalb wurde gesagt: 'Nach eben dieser Methode sind auch die übrigen Wörter ihrer Bedeutung nach zu verstehen.'

යථෙවාතිආදීසු [Pg.524] අයං සඞ්ඛෙපත්ථො – ඣානපටිලාභෙන යථා ආරම්මණතො පීතිආදයො පටිසංවිදිතා හොන්ති තෙන විනා තෙසං අප්පවත්තනතො. එවං ඣානසම්පයුත්තෙන තංපරියාපන්නෙන වෙදනාසඞ්ඛාතමනසිකාරපටිලාභෙන ආරම්මණතො වෙදනා පටිසංවිදිතා හොති අරුණුග්ගමෙන විය සූරියස්ස තෙන විනා වෙදනාය අප්පවත්තනතො. තස්මා වුත්තනයෙන අතිසයප්පවත්ති වෙදනා සුප්පටිවිදිතා, තස්මා සුවුත්තමෙතන්ති පුබ්බෙ වුත්තචොදනං නිරාකරොති.

Bei Sätzen wie 'Ebenso wie...' ist dies die kurze Zusammenfassung: Wie durch das Erlangen des Jhāna Verzückung usw. ausgehend vom Objekt erfahren werden, da sie ohne dieses nicht entstehen, ebenso wird durch das Erlangen der Aufmerksamkeit, die als Gefühl bezeichnet wird und die mit dem Jhāna verbunden ist und dazu gehört, das Gefühl ausgehend vom Objekt erfahren, wie die Sonne durch das Aufsteigen der Morgenröte, da ohne dieses das Gefühl nicht entsteht. Daher ist das in herausragender Weise entstandene Gefühl auf die genannte Weise wohl durchdrungen; folglich weist er den zuvor erhobenen Einwand ab, indem er sagt: 'Deshalb ist dies gut gesagt.'

ආරම්මණෙති අස්සාසපස්සාසනිමිත්තං වදති. චිත්තානුපස්සීයෙව නාමෙස හොති අසම්මොහතො චිත්තස්ස පටිසංවිදිතත්තා. තෙනාහ ‘‘තස්මා’’තිආදි. චිත්තපටිසංවිදිතවසෙනාති ආදි-සද්දෙන ඉතරා තිස්සොපි චිත්තානුපස්සනා සඞ්ගණ්හාති.

Mit 'Objekt' bezeichnet er das Zeichen der Ein- und Ausatmung. Er wird wahrlich als 'den Geist Betrachtender' bezeichnet, weil der Geist frei von Verwirrung erfahren wird. Deshalb sagt er: 'Daher...' und so weiter. Mit dem Ausdruck 'kraft des Erfahrens des Geistes' schließt das Wort 'und so weiter' auch die anderen drei Arten der Geistesbetrachtung mit ein.

සොති ධම්මානුපස්සනං අනුයුත්තො භික්ඛු. යං තං පහානං පහායකඤාණං. පඤ්ඤායාති අපරාය විපස්සනාපඤ්ඤාය අනිච්චවිරාගාදිතො දිස්වා දුවිධායපි අජ්ඣුපෙක්ඛිතා හොති. ඉදඤ්හි චතුක්කන්ති අනිච්චානුපස්සනාදිවසෙන වුත්තං චතුක්කං. තස්සාපි ධම්මානුපස්සනාය. පජහතීති පහානන්ති ආහ ‘‘නිච්චසඤ්ඤං…පෙ… පහානකරඤාණං අධිප්පෙත’’න්ති. විපස්සනාපරම්පරන්ති පටිපාටියා විපස්සනමාහ. පථපටිපන්නං අජ්ඣුපෙක්ඛතීති මජ්ඣිමාය පටිපත්තියා සම්මදෙව වීථිපටිපන්නං භාවනාචිත්තං පග්ගහනිග්ගහානං අකරණෙන අජ්ඣුපෙක්ඛති. එකතො උපට්ඨානන්ති යස්මා මජ්ඣිමසමථවීථිනාතිවත්තියා තත්ථ ච පක්ඛන්දනෙන ඉන්ද්‍රියානං එකරසභාවෙන, තත්‍රමජ්ඣත්තතාය භාවතො අවිසෙසං එකග්ගභාවූපගමනෙන එකන්තතො උපට්ඨාති, තස්මා න තත්ථ කිඤ්චි කාතබ්බන්ති අජ්ඣුපෙක්ඛති. තත්ථාති එවං අජ්ඣුපෙක්ඛනෙ. සහජාතානම්පි අජ්ඣුපෙක්ඛනා හොති තෙසං පවත්තනාකාරස්ස අජ්ඣුපෙක්ඛනතො. ‘‘පඤ්ඤාය දිස්වා’’ති වුත්තත්තා ආරම්මණඅජ්ඣුපෙක්ඛනා අධිප්පෙතා. න කෙවලං නීවරණාදිධම්මෙ අජ්ඣුපෙක්ඛිතා, අථ ඛො අභිජ්ඣා …පෙ… පඤ්ඤාය දිස්වා අජ්ඣුපෙක්ඛිතා හොතීති යොජනා.

'Er' meint den Mönch, der sich der Betrachtung der Geistesobjekte widmet. 'Jenes Aufgeben' meint die aufgebende Erkenntnis. 'Mit Weisheit' bedeutet: Nachdem man mit einer anderen Einsichts-Weisheit die Vergänglichkeit, das Verblassen der Begierde usw. gesehen hat, wird Gleichmut in zweifacher Hinsicht geübt. 'Denn diese Vierergruppe' meint die Vierergruppe, die durch die Betrachtung der Vergänglichkeit usw. dargelegt wird. Dies bezieht sich auch auf jene Betrachtung der Geistesobjekte. 'Er gibt auf' bezieht sich auf das Aufgeben; er sagt: 'Gemeint ist die Erkenntnis, die das Aufgeben der Beständigkeitsvorstellung ... [usw.] bewirkt.' 'Die Abfolge der Einsicht' meint die Einsicht in ihrer ordnungsgemäßen Reihenfolge. 'Er betrachtet das auf dem Weg Befindliche mit Gleichmut' bedeutet: Er schaut auf das durch die mittlere Praxis vollkommen auf den Weg gelangte Entfaltungs-Bewusstsein mit Gleichmut, indem er weder Anstrengung noch Unterdrückung anwendet. 'Das geeinte Auftreten' bedeutet: Weil es den mittleren Pfad der Ruhe nicht überschreitet, und weil durch das Hineingehen darin die Fähigkeiten von gleicher Natur sind, tritt es aufgrund des Zustands des Gleichmutes und des unterschiedslosen Erreichens der Einspitzigkeit absolut geeint auf; daher betrachtet er es mit Gleichmut, da dort nichts weiter zu tun ist. 'Darin' meint bei diesem Betrachten mit Gleichmut. Es gibt auch ein Betrachten der mitentstandenen Faktoren mit Gleichmut, indem man die Art und Weise ihres Entstehens mit Gleichmut betrachtet. Weil gesagt wurde 'nachdem er mit Weisheit gesehen hat', ist der Gleichmut gegenüber dem... [usw.] gemeint. Der Satzbau lautet: Nicht nur bezüglich der Hemmnisse usw. verweilt er gleichmütig, sondern nachdem er Begierde ... [usw.] mit Weisheit gesehen hat, verweilt er gleichmütig.

පංසුපුඤ්ජට්ඨානියස්ස කිලෙසස්ස උප්පත්තිට්ඨානදස්සනත්ථං ‘‘චතුමහාපථො විය ඡ ආයතනානි’’ඉච්චෙව වුත්තං. කායාදයො චත්තාරො ආරම්මණසතිපට්ඨානා. චතූසු ආරම්මණෙසූති කායාදීසු චතූසු ආරම්මණෙසු පවත්තා [Pg.525] චත්තාරො සතිපට්ඨානා පංසුපුඤ්ජට්ඨානියස්ස කිලෙසස්ස උපහනනතො.

Um den Entstehungsort der Befleckung, die einem Staubhaufen gleicht, aufzuzeigen, wurde eben gesagt: „Wie eine Kreuzung von vier Hauptstraßen sind die sechs Sinnesbereiche.“ Körper und so weiter sind die vier Grundlagen der Achtsamkeit bezüglich der Objekte. „In den vier Objekten“ bedeutet die vier Grundlagen der Achtsamkeit, die in Bezug auf die vier Objekte wie den Körper usw. wirksam sind, da sie die Befleckung, die einem Staubhaufen gleicht, vernichten.

එකධම්මවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Ekadhammavagga (Sektion über eine einzige Sache) ist abgeschlossen.

2. දුතියවග්ගො

2. Das zweite Kapitel

1-2. ඉච්ඡානඞ්ගලසුත්තාදිවණ්ණනා

1-2. Die Erklärung der Lehrreden, die mit dem Icchānaṅgala-Sutta beginnen

987-988. කස්මාතිආදි විහාරසමාපත්තිආචික්ඛණෙ කාරණං විභාවෙතුං ආරද්ධං.

987-988. Die mit „Warum“ (kasmā) beginnende Passage wurde unternommen, um den Grund für die Verkündung des Verweilens in der Errungenschaft zu verdeutlichen.

එව-වාකාරොති එව-කාරො වා-කාරො ච. එකන්තසන්තත්තා එකන්තෙන සන්තමනසිකාරභාවතො. සෙක්ඛවචනෙනෙව තෙසං සික්ඛිතබ්බස්ස අත්ථිභාවෙ සිද්ධෙපි සික්ඛිතබ්බරහිතෙසු තෙසුපි සෙක්ඛපරියායස්ස වුච්චමානත්තා සික්ඛිතබ්බසද්දෙන සෙක්ඛෙ විසෙසෙත්වා වුත්තා. ආසවක්ඛයත්ථං සික්ඛිතබ්බස්ස අභාවෙපි දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරත්ථං ඣානාදිසික්ඛනෙන විනා සික්ඛිතබ්බාභාවා ‘‘අසෙක්ඛා නාමා’’ති වුත්තා. බුද්ධානං පන සබ්බසො සම්මදෙව පරිනිට්ඨිතසික්ඛත්තා ‘‘සික්ඛාමී’’ති න වුත්තං. ආනාපානජ්ඣානඵලසමාපත්ති තථාගතවිහාරො.

Das Wort „eva-vā“ bedeutet das Wort „eva“ und das Wort „vā“. „Wegen der absoluten Friedvolligkeit“ bedeutet wegen des Zustands einer absolut friedvollen Geisteszuwendung. Obwohl durch das bloße Wort „Sekkha“ (Übender) das Vorhandensein dessen, was von ihnen zu üben ist, feststeht, wurde es, weil der Begriff „Sekkha“ im übertragenen Sinne auch für jene verwendet wird, die nichts mehr zu üben haben, durch das Wort „zu üben“ (sikkhitabba) näher bestimmt, indem man von den Sekkhas sprach. Obwohl es zur Vernichtung der Triebe nichts mehr für sie zu üben gibt, gibt es für sie nichts anderes zu üben außer dem Training der Jhanas usw. zum Zweck des glücklichen Verweilens im gegenwärtigen Leben; daher werden sie als „Asekkhā“ (die Nicht-mehr-Übenden) bezeichnet. Bei den Buddhas jedoch wird, weil das Training in jeder Hinsicht vollkommen vollendet ist, nicht gesagt: „Ich übe.“ Das Verweilen des Tathāgata ist die Fruchterrungenschaft der Jhanas der Ein- und Ausatmung.

3-10. පඨමආනන්දසුත්තාදිවණ්ණනා

3-10. Die Erklärung der Lehrreden, die mit dem ersten Ānanda-Sutta beginnen

989-996. අනිච්චාදිවසෙනාති අනිච්චදුක්ඛානත්තවසෙන. පවිචිනති පකාරෙහි විචිනති. නික්කිලෙසාති අපගතකිලෙසා වික්ඛම්භිතකිලෙසා. පීතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො, පස්සද්ධිසම්බොජ්ඣඞ්ගොති පාඨො.

989-996. „Unter dem Aspekt der Unbeständigkeit usw.“ bedeutet unter dem Aspekt von Unbeständigkeit, Leidhaftigkeit und Nicht-Selbst. „Er untersucht gründlich“ (pavicinati) bedeutet, er untersucht auf vielfältige Weise. „Befleckungsfrei“ (nikkilesā) bedeutet, dass die Befleckungen verschwunden oder unterdrückt sind. Der Text liest sich: „das Erleuchtungsglied der Verzückung, das Erleuchtungsglied der Stillung“.

යාය අනොසක්කනං අනතිවත්තනඤ්ච හොති, අයං තත්‍රමජ්ඣත්තුපෙක්ඛා මජ්ඣත්තාකාරොති වුත්තා. එකචිත්තක්ඛණිකාති එකචිත්තුප්පාදපරියාපන්නත්තා.

Dadurch, dass weder ein Zurückweichen noch ein Überschreiten stattfindet, wird dieser Gleichmut in Bezug auf die jeweiligen Dinge (tatramajjhattupekkhā) als eine Haltung der Mitte bezeichnet. „In einem einzigen Gedankenmoment existierend“ (ekacittakkhaṇikā) bedeutet, weil es im Entstehen eines einzigen Bewusstseinsmoments enthalten ist.

චත්තුන්නං චතුක්කානං වසෙන සොළසක්ඛත්තුකා. ආනාපානසන්නිස්සයෙන පවත්තත්තා ආරම්මණවසෙන පවත්තා ආනාපානාරම්මණාපි අපරභාගෙ සති ආනාපානස්සතීති පරියායෙන වත්තබ්බතං අරහතීති ‘‘ආනාපානස්සති මිස්සකා කථිතා’’ති වුත්තං. ආනාපානමූලකාති ආනාපානසන්නිස්සයෙන [Pg.526] පවත්තා සතිපට්ඨානා. තෙසං මූලභූතාති තෙසං සතිපට්ඨානානං මූලකාරණභූතා. බොජ්ඣඞ්ගමූලකාති බොජ්ඣඞ්ගපච්චයභූතා. තෙපි බොජ්ඣඞ්ගාති එතෙ වීසති සතිපට්ඨානහෙතුකා බොජ්ඣඞ්ගා. විජ්ජාවිමුත්තිපූරකාති තතියවිජ්ජාය තස්ස ඵලස්ස ච පරිපූරණවසෙන පවත්තා බොජ්ඣඞ්ගා. ඵලසම්පයුත්තාති චතුත්ථඵලසම්පයුත්තා, චතුබ්බිධඵලසම්පයුත්තා වා.

Aufgrund der vier Vierergruppen ist sie sechzehnfach. Weil sie in Abhängigkeit von Ein- und Ausatmung abläuft, d. h. als Objekt Ein- und Ausatmung hat, verdient sie es, zu einem späteren Zeitpunkt metaphorisch als „Achtsamkeit auf Ein- und Ausatmung“ bezeichnet zu werden; daher wurde gesagt: „Die Achtsamkeit auf Ein- und Ausatmung wird gemischt dargelegt.“ „Auf Ein- und Ausatmung basierend“ (ānāpānamūlakā) bezeichnet die Grundlagen der Achtsamkeit, die sich auf die Ein- und Ausatmung stützen. „Deren Wurzel bildend“ bedeutet die Grundursache jener Grundlagen der Achtsamkeit bildend. „Auf den Erleuchtungsgliedern basierend“ (bojjhaṅgamūlakā) bedeutet als Bedingung für die Erleuchtungsglieder dienend. „Auch jene sind Erleuchtungsglieder“ bezieht sich auf diese zwanzig Erleuchtungsglieder, die auf den Grundlagen der Achtsamkeit beruhen. „Die klares Wissen und Befreiung erfüllen“ bezeichnet jene Erleuchtungsglieder, die zum Zweck der Erfüllung des dritten klaren Wissens und seiner Frucht wirken. „Mit der Frucht verbunden“ bedeutet mit der vierten Frucht oder mit der vierfachen Frucht verbunden.

දුතියවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des zweiten Kapitels ist abgeschlossen.

ආනාපානසංයුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Ānāpānasaṃyuttavaṇṇanā (Die verbundene Sammlung über die Ein- und Ausatmung) ist abgeschlossen.

11. සොතාපත්තිසංයුත්තං

11. Sotāpattisaṃyutta (Die verbundene Sammlung über den Stromeintritt)

1. වෙළුද්වාරවග්ගො

1. Das Veḷudvāra-Kapitel

1. චක්කවත්තිරාජසුත්තවණ්ණනා

1. Die Erklärung des Cakkavattirājasutta (Die Lehrrede über den raddrehenden König)

997. අනුග්ගහගරහණෙසු [Pg.527] නිපාතොති අනුග්ගණ්හනගරහත්ථජොතකො නිපාතො. කිමෙත්ථ අනුග්ගණ්හාති, කිං වා ගරහතීති ආහ ‘‘චතුන්න’’න්තිආදි. තත්ථ අනුග්ගණ්හන්තො අනුච්ඡවිකං කත්වා ගණ්හන්තො. ගරහන්තො නින්දන්තො. ඉස්සරසීලො ඉස්සරො, තස්ස භාවො ඉස්සරියං, පභුතා. අධීනං පති අධිපති, තස්ස භාවො ආධිපච්චං, සාමිභාවොති ආහ – ‘‘ඉස්සරියාධිපච්ච’’න්තිආදි. අනන්තකානීති අන්තරහිතානි.

997. Eine Partikel beim Begünstigen und Tadeln ist eine Partikel, die die Bedeutung von Begünstigung und Tadel anzeigt. Auf die Frage „Was wird hier begünstigt, oder was wird getadelt?“ wird gesagt: „der vier“ usw. Dabei bedeutet „begünstigend“ (anuggaṇhanto), es als angemessen anzunehmen. „Tadelnd“ (garahanto) bedeutet schmähend. Ein Herrscher ist von herrschender Natur, sein Zustand ist Herrschaft (issariya), das heißt Macht. Ein Gebieter ist einer, dem andere untertan sind, sein Zustand ist Oberherrschaft (ādhipacca), das heißt Meisterschaft; daher wurde gesagt: „Herrschaft und Oberherrschaft“ usw. „Unendliche“ (anantakāni) bedeutet grenzenlose.

අවෙච්චප්පසාදෙනාති වත්ථුත්තයස්ස ගුණෙ යාථාවතො අවෙච්ච පවිසිත්වා පසාදො. සො පන කෙනචි චලනරහිතොති ආහ ‘‘අචලප්පසාදෙනා’’ති. මග්ගෙනාති අරියමග්ගෙන. ආගතප්පසාදො තස්ස අධිගමෙන ලද්ධප්පසාදො. අපුබ්බං අචරිමන්ති එකජ්ඣං. අරියසාවකානඤ්හි අරියමග්ගො උප්පජ්ජන්තොව තීසු වත්ථූසු අවෙච්චප්පසාදං ආවහන්තො එව උප්පජ්ජති. තෙසන්ති විසයභූතානං තිණ්ණං වත්ථූනං වසෙන තිධා වුත්තො. යස්මා ච අත්ථතො එකො, තස්මාව නින්නානාකරණො හොති පවත්තට්ඨානභෙදෙ සතිපි. අරියසාවකස්ස හීතිආදිනා නයෙන තමත්ථං විවරති. පසාදො ඔකප්පනා. පෙමං භත්ති. ගාරවං ගරුකරණං. මහන්තං උළාරං. එතං විභාගෙන නත්ථි සබ්බත්ථ සමානත්තා.

„Mit unerschütterlichem Vertrauen“ (aveccappasāda) bedeutet das Vertrauen, nachdem man die Qualitäten der drei Juwelen der Wirklichkeit entsprechend tiefgründig ergründet hat. Weil dieses Vertrauen jedoch durch nichts erschüttert werden kann, wurde gesagt: „mit unerschütterlichem Vertrauen“ (acalappasādena). „Durch den Pfad“ bedeutet durch den edlen Pfad. „Das erlangte Vertrauen“ (āgatappasādo) ist das Vertrauen, das durch das Erreichen desselben erlangt wurde. „Weder früher noch später“ (apubbaṃ acarimaṃ) bedeutet gleichzeitig. Denn wenn bei den edlen Jüngern der edle Pfad entsteht, entsteht er eben so, dass er das unerschütterliche Vertrauen in die drei Juwelen herbeiführt. „Von ihnen“ ist dreifach in Bezug auf die drei Dinge als Objekte gesagt. Und da es der Bedeutung nach eins ist, gibt es keinen Unterschied, selbst wenn es Unterschiede in den Manifestationsorten gibt. Er erklärt diese Bedeutung durch die Methode beginnend mit „Für den edlen Jünger nämlich...“. Vertrauen (pasāda) ist Überzeugung (okappanā). Liebe (pema) ist Hingabe (bhatti). Ehrfurcht (gārava) ist Respektbezeugung (garukaraṇa). Groß (mahanta) bedeutet erhaben (uḷāra). Dies existiert nicht getrennt, da es überall gleich ist.

එවන්ති භවන්තරෙපි අකොපනීයතාය. සදිසවසෙනාති අඤ්ඤෙහි අඛණ්ඩාදීහි සදිසවසෙන. තෙනාහ ‘‘මුඛවට්ටි යඤ්හි ඡින්නෙ’’තිආදි. ඛණ්ඩා එතිස්සා අත්ථීති ඛණ්ඩා. එස නයො සෙසෙසුපි. පාතිමොක්ඛෙ ආගතානුක්කමෙන සීලස්ස ආදිමජ්ඣවිභාගො වෙදිතබ්බො. ද්වින්නං වා තිණ්ණං වාති සීලකොට්ඨාසානං. එකන්තරං භින්නන්ති අභින්නෙන එකන්තරං හුත්වා භින්නං. තෙසං ඛණ්ඩාදීනං. ‘‘භුජිස්සෙහී’’ති උත්තරපදලොපෙන නිද්දෙසොති ආහ ‘‘භුජිස්සභාවකරෙහී’’ති. ඉදං වීතික්කන්තන්ති ඉදම්පි සීලං වීතික්කන්තං. ‘‘අයං සීලස්ස වීතික්කමො’’ති එවං පරාමසිතුං අසක්කුණෙය්‍යෙහි.

„So“ bedeutet wegen der Unerschütterlichkeit auch in einem zukünftigen Leben. „Aufgrund von Ähnlichkeit“ bedeutet aufgrund der Ähnlichkeit mit anderen, wie den unzerbrochenen usw. Deshalb wurde gesagt: „Wenn nämlich der Rand abgeschnitten ist“ usw. „Gebrochen“ (khaṇḍā) wird sie genannt, weil es Brüche an ihr gibt. Diese Methode gilt auch für die übrigen. Die Einteilung der Sittlichkeit in Anfang und Mitte ist gemäß der im Pātimokkha überlieferten Reihenfolge zu verstehen. „Of zwei oder drei“ bezieht sich auf die Teile der Tugendregeln. „Mit Unterbrechungen gebrochen“ (ekantaraṃ bhinnaṃ) bedeutet gebrochen, indem es sich mit Ungebrochenem abwechselt. „Von jenen gebrochenen“ usw. Die Bezeichnung „durch die Freien“ (bhujissehi) ist eine Formulierung mit Weglassung des hinteren Gliedes; daher wurde gesagt: „durch jene, die den Zustand der Freiheit bewirken“. „Dies ist übertreten“ bedeutet, dass auch diese Tugendregel übertreten ist. „Das ist eine Übertretung der Sittlichkeit“ – von jenen, die nicht in der Lage sind, darauf so zu verweisen.

2. බ්‍රහ්මචරියොගධසුත්තවණ්ණනා

2. Die Erklärung des Brahmacariyogadha-Sutta

998. යෙසන්ති [Pg.528] අනියමතො සද්ධාදීනමාධාරභූතපුග්ගලදස්සනං. බුද්ධෙ පසාදො ගහිතො. සො හි ඉතරෙහි පඨමං ගහෙතබ්බොති. අරියකන්තානි සීලානි ගහිතානි සොතාපන්නස්ස සීලානං අධිප්පෙතත්තා. සඞ්ඝෙ පසාදො ගහිතො ධම්මප්පසාදස්ස අනන්තරං වුච්චමානත්තා. ධම්මෙ පසාදො ගහිතො අවෙච්චප්පසාදභාවතො. සොතං අරියමග්ගං ආදිතො පත්ති සොතාපත්ති, තස්සා අඞ්ගානි සොතාපත්තියඞ්ගානි. පච්චෙන්තීති පජායන්ති අධිගච්ඡන්ති. තෙනාහ ‘‘පාපුණන්තී’’ති. බ්‍රහ්මචරියන්ති මග්ගබ්‍රහ්මචරියං. කතරපසාදො වත්තමානොති අධිප්පායො. මග්ගප්පසාදොති මග්ගසම්පයුත්තො පසාදො. ආගතමග්ගස්සාති අධිගතමග්ගස්ස. මිස්සකප්පසාදො එසොති තස්මා උභොපි ථෙරා පණ්ඩිතා බහුස්සුතා.

998. „Deren“ zeigt in unbestimmter Weise jene Personen auf, die als Grundlage für Glauben usw. dienen. Das Vertrauen in den Buddha wurde aufgeführt. Dieses muss nämlich vor den anderen zuerst erfasst werden. Die den Edlen lieben Tugenden wurden genannt, weil die Tugendregeln des Stromeingetretenen gemeint sind. Das Vertrauen in den Saṅgha wurde aufgeführt, weil es unmittelbar nach dem Vertrauen in die Lehre genannt wird. Das Vertrauen in die Lehre wurde aufgeführt, weil es sich um ein unerschütterliches Vertrauen handelt. Das erstmalige Erreichen (patti) des Stroms (sota), d. h. des edlen Pfades, ist der Stromeintritt (sotāpatti); dessen Glieder sind die Glieder des Stromeintritts (sotāpattiyaṅgāni). „Sie reifen“ (paccenti) bedeutet, sie entstehen, sie erlangen; deshalb wurde gesagt: „sie erreichen“. „Heiliges Leben“ (brahmacariya) bedeutet das heilige Leben des Pfades. Die Absicht ist: „Welche Art von Vertrauen ist gegenwärtig?“ „Pfad-Vertrauen“ (maggappasāda) ist das mit dem Pfad verbundene Vertrauen. „Dessen, der den Pfad erlangt hat“ (āgatamaggassa) bedeutet dessen, der den Pfad verwirklicht hat. „Dies ist ein gemischtes Vertrauen“; aus diesem Grund sind beide Theras weise und sehr gelehrt.

3. දීඝාවුඋපාසකසුත්තවණ්ණනා

3. Die Erklärung des Dīghāvuupāsaka-Sutta

999. යදග්ගෙන තස්මිං උපාසකෙ යථාවුත්තානි සොතාපත්තියඞ්ගානි සංවිජ්ජන්ති, තදග්ගෙන සො තෙසු වත්තිස්සතීති ආහ ‘‘චතූසු සොතාපත්තියඞ්ගෙසු සන්දිස්සසී’’ති. විජ්ජං භජන්තීති විජ්ජාභාගියා, තෙසු කොට්ඨාසෙසු පරියාපන්නාති වුත්තං ‘‘විජ්ජාභාගියෙති විජ්ජාකොට්ඨාසිකෙ’’ති.

999. Da bei jenem Laienanhänger die besagten Glieder des Stromeintritts im höchsten Maße vorhanden sind, wird er sich im höchsten Maße nach ihnen richten; daher wurde gesagt: „Du zeigst dich in den vier Gliedern des Stromeintritts“. „Weil sie sich dem klaren Wissen (vijjā) zugesellen, sind sie dem klaren Wissen angehörig“ (vijjābhāgiyā); dass sie in diesen Abschnitten enthalten sind, wird ausgedrückt durch: „dem klaren Wissen angehörig (vijjābhāgiya) bedeutet zu den Teilen des klaren Wissens gehörend“.

4-5. පඨමසාරිපුත්තසුත්තාදිවණ්ණනා

4-5. Die Erklärung des ersten Sāriputta-Sutta und anderer Lehrreden

1000-1001. ‘‘සොතාපත්තී’’ති පඨමමග්ගො අධිප්පෙතො, තස්ස අධිගමූපායො සොතාපත්තියඞ්ගං. තෙනාහ ‘‘සොතාපත්තියා පුබ්බභාගපටිලාභඞ්ග’’න්ති. සොතාපත්තිඅත්ථායාති සොතාපත්තිමග්ගත්ථාය. අඞ්ගන්ති කාරණං. ඉතරෙ රතනත්තයප්පසාදාදයො. පුබ්බභාගියාය සොතාපත්තියා අඞ්ගං කාරණන්ති.

1000-1001. Mit „Sotāpatti“ (Stromeintritt) ist der erste Pfad gemeint; das Mittel zu dessen Erlangung ist das „Glied des Stromeintritts“ (sotāpattiyaṅga). Daher sagte er: „das Glied zur Erlangung der Vorphase des Stromeintritts“ (sotāpattiyā pubbabhāgapaṭilābhaṅgaṃ). „Sotāpattiatthāya“ (für den Zweck des Stromeintritts) bedeutet: für den Pfad des Stromeintritts. „Aṅga“ (Glied) bedeutet Ursache (kāraṇa). Die anderen sind das Vertrauen in die drei Juwelen und so weiter. „Ein Glied, eine Ursache für die Vorphase des Stromeintritts“ ist die Bedeutung.

6. ථපතිසුත්තවණ්ණනා

6. Erklärung des Thapati-Sutta

1002. (විතානං කායානං කාලනකාය, කාරණස්ස උපගතානං සාතපරියා සිජ්ඣති. තත්ථ කායපරිපජ්ඣායමුඛෙන තන්තිං ඨපෙසි භගවා. න හි පස්සථ නමත්ථෙහි කරණෙ නිරත්ථකො පිති වත්තති. ‘‘නියතත්තා’’ති වුත්තං. තමෙව නියමං ‘‘මජ්ඣිමපදෙසෙයෙවා’’ති අවධාරණෙන විභාවෙති[Pg.529]. මහාමණ්ඩලචාරිකං චරන්තොපි මජ්ඣිමපදෙසස්ස අන්තන්තෙනෙව චරති. තත්ථ ච විනෙය්‍යජනස්ස සමොසරණතා මත්තපනවාචමහත්ථසුපනන්ති.) [එත්ථන්තරෙ පාඨො අසුද්ධො දුස්සොධනීයො ච, සුද්ධපාඨො ගවෙසිතබ්බො.] අරුණුට්ඨාපනම්පි තත්ථෙව හොති. පච්චන්තපදෙසෙ පන දූරෙ විනෙය්‍යජනා හොන්ති, තත්ථ ගන්ත්වා මග්ගඵලෙසු පතිට්ඨාපෙත්වා තතො පච්චාගන්ත්වා මජ්ඣිමපදෙසෙ එව වාසං උපගච්ඡති, තත්ථ මනුස්සෙහි කතානං කාරානං මහප්ඵලභාවනියමනත්ථන්ති දට්ඨබ්බං. ‘‘ආසන්නෙ නො භගවා’’ති ඉදං නිදස්සනමත්තන්ති දස්සෙන්තො ‘‘න කෙවල’’න්ති ආදිමාහ.

1002. (Vitānaṃ kāyānaṃ kālanakāya, kāraṇassa upagatānaṃ sātapariyā sijjhati. Tattha kāyaparipajjhāyamukhena tantiṃ ṭhapesi bhagavā. Na hi passatha namatthehi karaṇe niratthako piti vattati. „Niyatattā“ti vuttaṃ. Tameva niyamaṃ „majjhimapadeseyevā“ti avadhāraṇena vibhāveti. Mahāmaṇḍalacārikaṃ carantopi majjhimapadesassa antanteneva carati. Tattha ca vineyyajanassa samosaraṇatā mattapanavācamahatthasupananti.) [An dieser Stelle ist der Text fehlerhaft und schwer zu korrigieren; eine korrekte Lesart ist zu suchen.] Auch das Aufgehen der Morgenröte (aruṇuṭṭhāpana) findet genau dort statt. In den Grenzgebieten hingegen sind die zu bekehrenden Menschen weit entfernt; nachdem er dorthin gegangen ist, sie in den Pfaden und Früchten gefestigt hat und von dort zurückgekehrt ist, nimmt er Aufenthalt im Mittelland, was – so ist es zu verstehen – den Zweck hat, die Großartigkeit der Früchte der von den Menschen dort dargebrachten Ehrungen festzulegen. Um zu zeigen, dass dies: „Der Erhabene ist uns nahe“ (āsanne no bhagavā) nur als Veranschaulichung dient, sagte er: „nicht nur“ (na kevala) usw.

සකිඤ්චනසපලිබොධනට්ඨෙනාති එත්ථ කිඤ්චනං පලිබොධො අසමාපිතකිච්චතා, තදුභයස්ස අත්ථිභාවෙනාති අත්ථො. මහාවාසෙති මහාගෙහෙ.

„Sakiñcanasapalibodhanaṭṭhena“ (aufgrund des Zustands des Habens von Hindernissen und Sorgen): Hierbei bedeutet „kiñcana“ Hindernis, „palibodha“ Sorge, eine unerledigte Aufgabe (asamāpitakiccatā); der Sinn ist: wegen des Vorhandenseins dieser beiden. „Mahāvāse“ (im großen Wohnort) bedeutet: in einem großen Haus.

ද්වෙපි ජනාති ඉසිදත්තපුරාණා. සිතං නාම මන්දහසිතං. හසිතං නාම විස්සට්ඨහසිතං. මුත්තචාගොතිආදීසු යං වත්තබ්බං, තං විසුද්ධිමග්ගටීකායං (විසුද්ධි. මහාටී. 1.160) වුත්තනයෙන වෙදිතබ්බං. සංවිභාගෙති පරස්ස දානවසෙන සංවිභජනෙ. අකතවිභාගන්ති දෙය්‍යධම්මවසෙන න කතවිභාගං. පුග්ගලවසෙන පන ‘‘සීලවන්තෙහී’’ති වුත්තත්තා කතවිභාගමෙව මහප්ඵලතාකරණෙන. තෙනාහ ‘‘සබ්බං දාතබ්බමෙව හුත්වා ඨිත’’න්ති.

„Beide Personen“ (dvepi janā) meint Isidatta und Purāṇa. „Sita“ bedeutet ein sanftes Lächeln. „Hasita“ bedeutet ein offenes Lachen. Was bezüglich „muttacāgo“ (freigebig) usw. zu sagen ist, ist gemäß der in der Visuddhimagga-Mahāṭīkā dargelegten Weise zu verstehen. „Saṃvibhāge“ (beim Teilen) bedeutet beim Teilen mit anderen durch Schenken. „Akatavibhāgaṃ“ (nicht aufgeteilt) meint, dass bezüglich des Spendenobjekts keine Aufteilung vorgenommen wurde. Bezüglich der Personen jedoch, weil gesagt wurde „mit den Tugendhaften“ (sīlavantehi), wurde eine Aufteilung vorgenommen, um eine große Fruchtbarkeit zu bewirken. Daher sagte er: „Alles stand bereit, um gegeben zu werden“ (sabbaṃ dātabbameva hutvā ṭhitaṃ).

(එත්ථන්තරෙ පාඨො අසුද්ධො දුස්සොධනීයො ච, සුද්ධපාඨො ගවෙසිතබ්බො.)

(An dieser Stelle ist der Text fehlerhaft und schwer zu korrigieren; eine korrekte Lesart ist zu suchen.)

7. වෙළුද්වාරෙය්‍යසුත්තවණ්ණනා

7. Erklärung des Veḷudvāreyya-Sutta

1003. පවෙණිආගතස්සාති අනෙකපුරිසයුගවසෙන පරම්පරාගතස්ස. අත්තනි උපනෙතබ්බන්ති අත්තනි නෙත්වා පරස්මිං උපනෙතබ්බං. තෙනාහ ‘‘යො ඛො ම්‍යායං ධම්මො අප්පියො අමනාපො, පරස්සපෙසො ධම්මො අප්පියො අමනාපො’’තිආදි. අමන්තභාසෙනාති සම්ඵස්ස සම්ඵප්පලාපස්ස අමන්තාය මන්තාරහිතභාසනෙන.

1003. „Paveṇiāgatassa“ (was durch Überlieferung überkommen ist) bedeutet: was durch die Nachfolge vieler Generationen überliefert wurde. „Attani upanetabbaṃ“ (auf sich selbst anzuwenden) bedeutet: indem man es auf sich selbst bezieht, soll man es auf einen anderen übertragen. Daher sagte er: „Was für mich unangenehm und unerfreulich ist, das ist auch für einen anderen unangenehm und unerfreulich“ usw. „Amantabhāsena“ (durch unbedachtes Sprechen) bedeutet das Sprechen ohne Überlegung (mantārahita), was loses Gerede (samphappalāpa) ist.

8-9. පඨමගිඤ්ජකාවසථසුත්තාදිවණ්ණනා

8-9. Erklärung des ersten Giñjakāvasatha-Sutta und anderer Suttas

1004-5. ද්වෙ ගාමා ද්වින්නං ඤාතීනං ගාමාති කත්වා. ඤාතිකෙති එවංලද්ධනාමෙ එකස්මිං ගාමකෙ. ගිඤ්ජකාවසථෙති ගිඤ්ජකා වුච්චන්ති ඉට්ඨකා, ගිඤ්ජකාහි එව කතො ආවසථො, තස්මිං. සො කිර ආවාසො යථා [Pg.530] සුධාහි පරිකම්මෙන පයොජනං නත්ථි, එවං ඉට්ඨකාහි එව චිනිත්වා කතො. තෙන වුත්තං ‘‘ඉට්ඨකාමයෙ ආවසථෙ’’ති. තුලාථම්භද්වාරබන්ධකවාටඵලකානි පන දාරුමයා එව. ඔරං වුච්චති කාමධාතු, පච්චයභාවෙන තං ඔරං භජන්තීති ඔරම්භාගියානි, ඔරම්භාගස්ස වා හිතානි ඔරම්භාගියානි. තෙනාහ ‘‘හෙට්ඨාභාගියාන’’න්තිආදි. තීහි මග්ගෙහීති හෙට්ඨිමෙහි තීහි මග්ගෙහි. තෙහි පහාතබ්බතාය හි තෙසං සඤ්ඤොජනානං ඔරම්භාගියතා, ඔරං භඤ්ජියානි වා ඔරම්භාගියානි වුත්තානි නිරුත්තිනයෙන. ඉදානි බ්‍යතිරෙකමුඛෙන නෙසං ඔරම්භාගියභාවං විභාවෙතුං ‘‘තත්ථා’’තිආදි වුත්තං. වික්ඛම්භිතානි සමත්ථතාවිඝාතෙන පුථුජ්ජනානං, සමුච්ඡින්නානි සබ්බසො අභාවෙන අරියානං රූපාරූපභවූපපත්තියා විබන්ධනාය න හොන්තීති වුත්තං ‘‘අවික්ඛම්භිතානි මග්ගෙන වා අසමුච්ඡින්නානී’’ති. නිබ්බත්තිවසෙනාති පටිසන්ධිග්ගහණවසෙන ගන්තුං න දෙන්ති. මහග්ගතභවගාමිකම්මායූහනස්ස විබන්ධනතො සක්කායදිට්ඨිආදීනි තීණි සඤ්ඤොජනානි කාමච්ඡන්දබ්‍යාපාදා විය මහග්ගතභවූපපත්තියා විසෙසපච්චයත්තා තත්ථ මහග්ගතභවෙ නිබ්බත්තම්පි තන්නිබ්බත්තිහෙතුකම්මපරික්ඛයෙ කාමභවූපපත්තිපච්චයතාය මහග්ගතභවතො ආනෙත්වා ඉධෙව කාමභවෙ එව නිබ්බත්තාපෙන්ති. තස්මා සබ්බානිපි පඤ්චපි සංයොජනානි ඔරම්භාගියානෙව. පටිසන්ධිවසෙන අනාගමනසභාවොති පටිසන්ධිග්ගහණවසෙන තස්මා ලොකා ඉධ න ආගමනසභාවො. බුද්ධදස්සන-ථෙරදස්සන-ධම්මස්සවනානං පන අත්ථාය අස්ස ආගමනං අනිවාරිතං.

1004-5. „Zwei Dörfer“, da es Dörfer für zwei Gruppen von Verwandten waren. „In Ñātika“: in einem einzigen Dorf, das diesen Namen erhalten hatte. „In der Ziegelherberge“ (giñjakāvasathe): Ziegel (giñjakā) werden Backsteine (iṭṭhakā) genannt; in einer Herberge, die nur aus Ziegeln erbaut war. Jene Unterkunft wurde nämlich, da kein Bedarf an Verputzen mit Kalk bestand, so allein aus Ziegeln aufgemauert. Daher wurde gesagt: „in einer Herberge aus Ziegelsteinen“ (iṭṭhakāmaye āvasathe). Die Querbalken, Säulen, Türrahmen, Türflügel und Bretter jedoch waren aus Holz. „Diesseits“ (oraṃ) wird der Sinnesbereich (kāmadhātu) genannt. Weil sie durch ihre Eigenschaft als Bedingung mit diesem Diesseits verbunden sind, heißen sie „orambhāgiyāni“ (fesselnd an die niederen Bereiche), oder weil sie dem niederen Bereich zuträglich sind, heißen sie „orambhāgiyāni“. Daher sagte er: „der niedrigen [Fesseln]“ usw. „Durch drei Pfade“: durch die unteren drei Pfade. Weil jene Fesseln durch diese [Pfade] aufzugeben sind, wird ihre Eigenschaft, zum niederen Bereich zu gehören (orambhāgiyatā), oder etymologisch als „das Diesseits zerstörend“ (oraṃ bhañjiyāni) bezeichnet. Um nun ihren Zustand des Zugehörens zum niederen Bereich im Wege des Gegensatzes zu erklären, wurde gesagt: „dort“ (tattha) usw. Wenn sie bei Weltlingen durch die Behinderung ihrer Wirksamkeit unterdrückt (vikkhambhitāni) oder bei Edlen durch ihr völliges Nichtvorhandensein gänzlich vernichtet (samucchinnāni) sind, stehen sie der Wiedergeburt im feinstofflichen oder immateriellen Dasein nicht im Wege; daher wurde gesagt: „weder durch den Pfad unterdrückt noch vernichtet“. „Hinsichtlich der Wiedergeburt“ (nibbattivasena): Sie lassen einen nicht im Sinne des Ergreifens einer neuen Existenz (paṭisandhiggahaṇa) weggehen. Weil sie das Anhäufen von Kamma, das zur Wiedergeburt im erhabenen Dasein (mahaggatabhava) führt, behindern, bewirken die drei Fesseln wie Persönlichkeitsansicht usw. – ebenso wie Sinnengier und Übelwollen – aufgrund ihrer Eigenschaft als spezifische Bedingungen für die Wiedergeburt im erhabenen Dasein Folgendes: Selbst wenn jemand in jener erhabenen Existenz wiedergeboren wird, führen sie ihn bei Erschöpfung des Kammas, das die Ursache für diese Wiedergeburt was, wegen ihrer Eigenschaft als Bedingung für die Wiedergeburt im Sinnen-Dasein aus dem erhabenen Dasein zurück und lassen ihn genau hier im Sinnen-Dasein wiedergeboren werden. Daher sind alle fünf Fesseln ausschließlich an den niederen Bereich fesselnd (orambhāgiyā). „Hinsichtlich der Wiedergeburt nicht von der Natur des Zurückkehrens“ (paṭisandhivasena anāgamanasabhāvo) bedeutet: im Sinne des Ergreifens einer Wiedergeburt hat er nicht die Natur, aus jener Welt hierher zurückzukehren. Das Kommen zum Zweck des Sehens des Buddha, des Sehens der Theras oder des Hörens des Dhamma ist jedoch nicht ausgeschlossen.

කදාචි උප්පත්තියා විරළාකාරතා, පරියුට්ඨානමන්දතාය අබහලතාති ද්වෙධාපි තනුභාවො. අභිණ්හන්ති බහුසො. බහලබහලාති තිබ්බතිබ්බා. යත්ථ උප්පජ්ජන්ති, තං සන්තානං මද්දන්තා ඵරන්තා සාධෙන්තා අන්ධකාරං කරොන්තා උප්පජ්ජන්ති, ද්වීහි පන මග්ගෙහි පහීනත්තා තනුකතනුකා මන්දමන්දා උප්පජ්ජන්ති. පුත්තධීතරො හොන්තීති ඉදං අකාරණං. තථා හි අඞ්ගපච්චඞ්ගපරාමසනමත්තෙනපි තෙ හොන්ති. ඉදන්ති ‘‘රාගදොසමොහානං තනුත්තා’’ති ඉදං වචනං. භවතනුකවසෙනාති අප්පකභවවසෙන. තන්ති මහාසීවත්ථෙරස්ස වචනං පටික්ඛිත්තන්ති සම්බන්ධො. යෙ භවා අරියානං ලබ්භන්ති, තෙ පරිපුණ්ණලක්ඛණභවා එව. යෙ න ලබ්භන්ති, තත්ථ කීදිසං තං භවතනුකං. තස්මා උභයථාපි භවතනුකස්ස අසම්භවො එවාති දස්සෙතුං ‘‘සොතාපන්නස්සා’’තිආදි වුත්තං. අට්ඨමෙ භවෙ භවතනුකං නත්ථි අට්ඨමස්සෙව භවස්ස සබ්බස්සෙව අභාවතො. සෙසෙසුපි එසෙව නයො.

Die Abschwächung (tanubhāvo) ist zweifach: durch die Seltenheit des Auftretens zu manchen Zeiten (kadāci uppattiyā viraḷākāratā) und durch das Fehlen von Dichte aufgrund der Trägheit des Hervorbrechens (pariyuṭṭhānamandatāya abahalatā). „Abhiṇhaṃ“ bedeutet: häufig. „Dicht-dicht“ (bahalabahalā) bedeutet: sehr intensiv. Wo sie entstehen, entstehen sie, indem sie jenen Geistesstrom (santāna) bedrücken, durchdringen, überwältigen und verfinstern; doch da sie durch zwei Pfade aufgegeben sind, entstehen sie nur ganz schwach und ganz träge. Dass sie Söhne und Töchter haben, ist kein Gegenbeweis. Denn jene [Kinder] entstehen ja selbst durch das bloße Berühren der Gliedmaßen. „Dies“ bezieht sich auf das Wort: „aufgrund der Abschwächung von Gier, Hass und Verblendung“. „Aufgrund der Abschwächung des Daseins“ (bhavatanukavasena) bedeutet: wegen geringer Daseinsformen. „Dies“ – d. h. die Aussage des Thera Mahāsīva – ist zurückgewiesen worden; so ist die Verknüpfung. Die Daseinsformen, die für die Edlen erreichbar sind, sind ausschließlich solche mit vollständigen Merkmalen. Bei jenen, die nicht erlangt werden – wie soll dort jene „Abschwächung des Daseins“ beschaffen sein? Daher wurde, um zu zeigen, dass in beiderlei Hinsicht eine „Abschwächung des Daseins“ unmöglich ist, gesagt: „für den Stromeingetretenen“ usw. Im achten Dasein gibt es keine „Abschwächung des Daseins“, weil das achte Dasein als Ganzes überhaupt nicht existiert. Ebenso verhält es sich auch bei den übrigen.

කාමාවචරලොකං [Pg.531] සන්ධාය වුත්තං ඉතරස්ස ලොකස්ස වසෙන තථා වත්තුං අසක්කුණෙය්‍යත්තා. යො හි සකදාගාමී දෙවමනුස්සලොකෙසු වොමිස්සකවසෙන නිබ්බත්තති, සොපි කාමභවවසෙනෙව පරිච්ඡින්දිතබ්බො. භගවතා ච කාමලොකෙ ඨත්වා – ‘‘සකිදෙව ඉමං ලොකං ආගන්ත්වා’’ති වුත්තං. ඉමං ලොකං ආගන්ත්වාති ච ඉමිනා පඤ්චසු සකදාගාමීසු චත්තාරො වජ්ජෙත්වා එකොව ගහිතො. එකච්චො හි ඉධ සකදාගාමිඵලං පත්වා ඉධෙව පරිනිබ්බායති, එකච්චො ඉධ පත්වා දෙවලොකෙ පරිනිබ්බායති, එකච්චො දෙවලොකෙ පත්වා තත්ථෙව පරිනිබ්බායති, එකච්චො දෙවලොකෙ පත්වා ඉධූපපජ්ජිත්වා පරිනිබ්බායති, ඉමෙ චත්තාරො ඉධ න ලබ්භන්ති. යො පන ඉධ පත්වා දෙවලොකෙ යාවතායුකං වසිත්වා පුන ඉධූපපජ්ජිත්වා පරිනිබ්බායති, අයමිධ අධිප්පෙතො. අට්ඨකථායං පන ‘‘ඉමං ලොකන්ති කාමභවො අධිප්පෙතො’’ති ඉමමත්ථං විභාවෙතුං ‘‘සචෙ හී’’තිආදිනා අඤ්ඤංයෙව චතුක්කං දස්සිතං.

Dies ist in Bezug auf die Sinnenwelt (kāmāvacaraloka) gesagt worden, weil es unmöglich ist, in Bezug auf die andere Welt so zu sprechen. Denn welcher Einmalwiederkehrer (sakadāgāmī) auch immer in vermischter Weise in den Welten der Götter und Menschen wiedergeboren wird, auch dieser ist allein durch das Dasein der Sinnenwelt (kāmabhava) zu bestimmen. Und der Erhabene, in der Sinnenwelt verweilend, sagte: ‚nachdem er nur noch einmal in diese Welt gekommen ist‘. Und mit ‚in diese Welt gekommen‘ wird unter den pfünf Arten von Einmalwiederkehrern einer genommen, während vier ausgeschlossen werden. Denn ein bestimmter [Mensch] erlangt hier die Frucht der Einmalwiederkehr und erlischt völlig genau hier; ein bestimmter erlangt sie hier und erlischt völlig in der Götterwelt; ein bestimmter erlangt sie in der Götterwelt und erlischt völlig genau dort; ein bestimmter erlangt sie in der Götterwelt, wird hier wiedergeboren und erlischt völlig. Diese vier sind hier nicht gemeint. Wer aber hier [die Frucht] erlangt, in der Götterwelt für die Dauer seiner Lebensspanne verweilt, danach wieder hier geboren wird und völlig erlischt, dieser ist hier gemeint. Im Kommentar jedoch wird, um diese Bedeutung zu erläutern, dass nämlich mit ‚dieser Welt‘ das Sinnendasein gemeint ist, eine ganz andere Vierergruppe gezeigt, beginnend mit ‚sace hi‘ (‚wenn nämlich‘).

චතූසු…පෙ… සභාවොති අත්ථො අපායගමනීයානං පාපධම්මානං සබ්බසො පහීනත්තා. ධම්මනියාමෙනාති මග්ගධම්මනියාමෙන නියතො උපරිමග්ගාධිගමස්ස අවස්සංභාවිභාවතො. තෙනාහ ‘‘සම්බොධිපරායණො’’ති. තෙසං තෙසං ඤාණගතින්ති තෙසං තෙසං සත්තානං ‘‘අසුකො සොතාපන්නො, අසුකො සකදාගාමී’’තිආදිනා තංතංඤාණාධිගමනං ඤාණූපපත්තිං. ඤාණාභිසම්පරායන්ති තතො පරම්පි – ‘‘නියතො සම්බොධිපරායණො සකිදෙව ඉමං ලොකං ආගන්ත්වා දුක්ඛස්සන්තං කරිස්සතී’’තිආදිනා ඤාණසහිතං උපපත්තිපච්චයභවං. ඔලොකෙන්තස්ස ඤාණචක්ඛුනා අපෙක්ඛන්තස්ස. කෙවලං කායකිලමථොව, න තෙන කාචි පරෙසං අත්ථසිද්ධීති අධිප්පායො. චිත්තවිහෙසා චිත්තඛෙදො, සා කිලෙසූපසංහිතත්තා බුද්ධානං නත්ථි.

In den vier … [pe] … ‚von Natur aus‘ (sabhāvo) ist die Bedeutung, weil die in die Apāya-Welten führenden bösen Dinge (pāpadhammā) gänzlich aufgegeben sind. ‚Durch die Gesetzmäßigkeit des Dhamma‘ (dhammaniyāmena) bedeutet: bestimmt durch die Gesetzmäßigkeit des Pfad-Dhamma, wegen der Unvermeidlichkeit des Erlangens der höheren Pfade. Deshalb sagte er: ‚der Erleuchtung entgegengehend‘ (sambodhiparāyaṇo). ‚Den Wissensgang jener [Wesen]‘ (tesaṃ tesaṃ ñāṇagatiṃ) bedeutet das Erlangen von Wissen, das Entstehen von Wissen bei den jeweiligen Wesen wie: ‚Dieser ist ein Stromeingetretener, jener ein Einmalwiederkehrer‘ usw. ‚Die wissensbegleitete Zukunft‘ (ñāṇābhisamparāyaṃ) bedeutet das auch darüber hinausgehende, durch Wiedergeburt bedingte Dasein, das mit Wissen verbunden ist, gemäß: ‚Er ist bestimmt, geht der Erleuchtung entgegen, und nachdem er nur noch einmal in diese Welt gekommen ist, wird er dem Leiden ein Ende machen‘ usw. ‚Des Schauenden‘ (olokentassa) bedeutet des mit dem Wissensauge Betrachtenden. ‚Es ist bloß eine körperliche Ermüdung, dadurch wird kein Nutzen für andere bewirkt‘, das ist der Sinn. ‚Geistesplage‘ (cittavihesā) bedeutet geistige Erschöpfung; diese gibt es bei den Buddhas nicht, da sie mit den Trübungen (kilesa) verknüpft ist.

ආදිස්සති ආලොකීයති අත්තා එතෙනාති ආදාසං, ධම්මභූතං ආදාසං ධම්මාදාසං, අරියමග්ගඤාණස්සෙතං අධිවචනං. තෙන හි අරියසාවකො චතූසු අරියසච්චෙසු විද්ධස්තසම්මොහත්තා අත්තානං යාථාවතො ඤත්වා යාථාවතො බ්‍යාකරෙය්‍ය, තප්පකාසනතො පන ධම්මපරියායස්ස සුත්තස්ස ධම්මාදාසතා වෙදිතබ්බාති. යෙන ධම්මාදාසෙනාති ඉධ පන මග්ගධම්මමෙව වදති. සෙසං උත්තානත්ථත්තා සුවිඤ්ඤෙය්‍යමෙවාති.

‚Das, worin das Selbst gespiegelt, angeschaut wird, ist ein Spiegel (ādāsa)‘; ein Spiegel, der aus dem Dhamma besteht, ist der Dhamma-Spiegel (dhammādāsa); dies ist eine Bezeichnung für das Wissen des edlen Pfades (ariyamaggañāṇa). Denn durch diesen kann der edle Schüler, da seine Verblendung bezüglich der vier edlen Wahrheiten vernichtet ist, sich selbst der Wirklichkeit entsprechend erkennen und der Wirklichkeit entsprechend erklären. Weil diese darin verkündet wird, ist der Lehrrede (sutta), der Darlegung des Dhamma (dhammapariyāya), die Eigenschaft eines Dhamma-Spiegels zuzuschreiben. Mit ‚durch welchen Dhamma-Spiegel‘ bezeichnet er hier jedoch den Pfad-Dhamma selbst. Der Rest ist, da die Bedeutung offensichtlich ist, leicht zu verstehen.

වෙළුද්වාරවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Veḷudvāra-Kapitels ist abgeschlossen.

2. රාජකාරාමවග්ගො

2. Das Rājakārāma-Kapitel

1. සහස්සභික්ඛුනිසඞ්ඝසුත්තවණ්ණනා

1. Die Erklärung des Sahassabhikkhunisaṅgha-Suttas

1007. ධම්මිකත්තා [Pg.532] දෙසවාසීහි අනුකම්පිතො රාජාති රාජකො, තස්ස ආරාමො රාජකාරාමො, තස්මිං. භූමිසීසං සෙට්ඨප්පදෙසො, යත්ථ වසන්තො ලාභග්ගයසග්ගප්පත්තො හොතීති තෙසං අධිප්පායො.

1007. ‚Rājako‘ (der liebe König) wird er genannt, weil er rechtschaffen und von den Bewohnern des Landes geliebt ist; sein Park ist der Rājakārāma; in diesem. ‚Haupt des Bodens‘ (bhūmisīsa) bedeutet ein hervorragender Ort, an dem der dort Verweilende die höchste Fülle an Gaben und Ruhm erlangt – dies ist ihre Absicht.

වාරාපෙහීති පටිසෙධෙහි. යුජ්ඣාපෙතුන්ති කලහං කාරාපෙතුං. පුන ආගච්ඡන්තාති අපරස්මිං සංවච්ඡරෙ ආගච්ඡන්තා. උබ්බට්ටෙත්වාති මහතී වීචියො උබ්බට්ටෙත්වා. යථා තස්ස සකලමෙව රට්ඨං එකොදකීභූතං හොති, එවං කත්වා සමුද්දමෙව ජාතං. තෙන වුත්තං ‘‘සමුද්දමෙව අකංසූ’’ති.

‚Halte ab‘ (vārāpehi) bedeutet: verbiete es (paṭisedhehi). ‚Um kämpfen zu lassen‘ (yujjhāpetuṃ) bedeutet: um Streit anzustiften. ‚Wiederkommend‘ (puna āgacchantā) bedeutet: im darauffolgenden Jahr wiederkehrend. ‚Aufwirbelnd‘ (ubbaṭṭetvā) bedeutet: große Wellen aufwühlend. Indem sie es so machten, dass sein ganzes Land zu einer einzigen Wasserfläche wurde, wurde es wie das Meer selbst. Deshalb wurde gesagt: ‚Sie machten es zu einem wahren Meer‘.

ඉසීනමන්තරං කත්වාති ඉසීනං කාරණං කත්වා, ඉසීනං හෙතූති අත්ථො, ඉසීනං වා අන්තරභෙදං කත්වා. තථා ලොකෙ කොලාහලස්ස පත්ථටතං විභාවෙන්තො භගවා ‘‘මෙ සුත’’න්ති ආහ පච්චක්ඛතො ජානම්පි. උච්ඡින්නොති කුලච්ඡෙදෙන උච්ඡින්නො. න කෙවලං සයමෙව, අථ ඛො සහ රට්ඨෙහි. විභවන්ති විනාසං උපගතො.

‚Indem man den Sehern Schaden zufügte‘ (isīnamantaraṃ katvā) bedeutet: wegen der Seher (isīnaṃ kāraṇaṃ katvā), um der Seher willen, oder indem man den Sehern Verderben brachte. Um darzulegen, wie sich das Gerücht in der Welt verbreitet hatte, sagte der Erhabene ‚So habe ich gehört‘, obwohl er es selbst direkt wusste. ‚Ausgerottet‘ (ucchinno) bedeutet: durch das Aussterben der Familie vernichtet; nicht nur er selbst allein, sondern mitsamt den Ländern. ‚Untergang‘ (vibhavaṃ) bedeutet: der Vernichtung anheimgefallen.

තං සන්ධායෙතං වුත්තන්ති තං යථාවුත්තං පසෙනදිනා කොසලරාජෙන කාරිතං විහාරං සන්ධාය එතං ‘‘රාජකාරාමෙ’’ති වුත්තං.

In Bezug darauf ist dies gesagt worden: In Bezug auf das besagte, vom König von Kosala, Pasenadi, errichtete Kloster wurde dieses ‚im Rājakārāme‘ gesagt.

2-3. බ්‍රාහ්මණසුත්තාදිවණ්ණනා

2-3. Die Erklärung des Brāhmaṇa-Suttas und anderer

1008-9. උදයගාමිනින්ති ආරම්භතො පට්ඨාය සම්පත්තිආවහං.

1008-9. ‚Zum Aufstieg führend‘ (udayagāminiṃ) bedeutet: vom Anfang an Erfolg bringend.

4. දුග්ගතිභයසුත්තවණ්ණනා

4. Die Erklärung des Duggatibhaya-Suttas

1010. දුට්ඨා ගති නිප්ඵත්ති දුග්ගති, දුග්ගතභාවො දාලිද්දියං, තදෙව භයං, තං සබ්බං අනවසෙසං වා දුග්ගතිභයං දලිද්දභයං. සම්මදෙව අතික්කන්තොති සමතික්කන්තො.

1010. Ein schlechter Gang, ein schlimmes Resultat ist eine unglückliche Wiedergeburt (duggati); der Zustand einer unglücklichen Wiedergeburt ist Armut (dāliddiya); eben das ist die Furcht; all das ohne Rest ist die Furcht vor einer unglücklichen Wiedergeburt, die Furcht vor Armut. ‚Vollkommen überwunden‘ (sammadeva atikkanto) bedeutet: gänzlich überschritten.

6. පඨමමිත්තාමච්චසුත්තවණ්ණනා

6. Die Erklärung des ersten Mittāmaccā-Suttas

1012. වොහාරමිත්තාති තංතංදානග්ගහණවසෙන වොහාරකා මිත්තා. ආමන්තනපටිමන්තනඉරියාපථාදීසුපීති ආලාපසල්ලාපගමනනිසජ්ජාදිඅත්ථසංවිධානාදීසු[Pg.533]. එකතො පවත්තකිච්චාති සහ පවත්තකත්තබ්බා. අමා සහ භවන්තීති අමච්චා. ‘‘අම්හාකං ඉමෙ’’ති ඤායන්තීති ඤාතී, ආවාහවිවාහසම්බද්ධා. තෙනාහ ‘‘සස්සුසසුරපක්ඛිකා’’ති. යොනිසම්බන්ධා වා සාලොහිතා. තෙනාහ ‘‘භාතිභගිනිමාතුලාදයො’’ති.

1012. ‚Geschäftsfreunde‘ (vohāramittā) sind geschäftliche Freunde durch das jeweilige Geben und Nehmen. ‚Auch beim Ansprechen, Antworten, in den Körperhaltungen usw.‘ bedeutet: beim Gespräch, der Unterhaltung, beim Gehen, Sitzen, bei der Regelung von Angelegenheiten usw. ‚Gemeinsam handelnd‘ bedeutet: zusammenwirkend zu tun. Diejenigen, die zusammen (amā) sind, sind Gefährten (amaccā). Diejenigen, von denen man weiß ‚Dies sind die Unseren‘, sind Verwandte (ñātī), verbunden durch Heirat; deshalb sagte er: ‚aufseiten der Schwiegereltern‘. Oder durch Abstammung verbunden sind die Blutsverwandten; deshalb sagte er: ‚Brüder, Schwestern, Onkel mütterlicherseits usw.‘

7. දුතියමිත්තාමච්චසුත්තවණ්ණනා

7. Die Erklärung des zweiten Mittāmaccā-Suttas

1013. කිස්මිඤ්චි කස්සචි ච තථා තථා උප්පන්නස්ස පසාදස්ස අඤ්ඤථාභාවො පසාදඤ්ඤථත්තං. භූතසඞ්ඝාතස්ස ඝනආදිකස්ස අඤ්ඤථාභාවො භාවඤ්ඤථත්තං. නිරයාදිගතිඅන්තරඋපපත්ති ගතිඅඤ්ඤථත්තං. සභාවධම්මානං කක්ඛළඵුසනාදිලක්ඛණස්ස අඤ්ඤථාභාවො ලක්ඛණඤ්ඤථත්තං. ‘‘ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායතී’’ති එවං වුත්තං අඤ්ඤථත්තං විපරිණාමඤ්ඤථත්තං. ලක්ඛණඤ්ඤථත්තං න ලබ්භති. තෙනාහ ‘‘ලක්ඛණං පන න විගච්ඡතී’’ති, සෙසං ලබ්භතීති. පථවීධාතුයාති සසම්භාරපථවීධාතුයා. ආපොධාතුයාති එත්ථාපි එසෙව නයො. පුරිමභාවොති ඝනකඨිනභාවො. භාවඤ්ඤථත්තං රසඤ්ඤථත්තසභාවො. ගතිඅඤ්ඤථත්තං උග්ගතූපපත්ති. තෙනාහ ‘‘තඤ්හි අරියසාවකස්ස නත්ථී’’ති. පසාදඤ්ඤථත්තම්පි නත්ථියෙව අරියසාවකස්ස.

1013. ‚Veränderung des Vertrauens‘ (pasādaññathattaṃ) ist das Anderswerden des Vertrauens, das bei jemandem in Bezug auf irgendetwas auf diese oder jene Weise entstanden ist. ‚Veränderung des Zustands‘ (bhāvaññathattaṃ) ist das Anderswerden einer Ansammlung von Elementen, wie etwa einer kompakten Masse usw. ‚Veränderung der Wiedergeburtsfährte‘ (gatiaññathattaṃ) ist die Wiedergeburt in einer anderen Fährte wie der Hölle usw. ‚Veränderung des Merkmals‘ (lakkhaṇaññathattaṃ) ist das Anderswerden von Merkmalen wie Härte, Berührung usw. bei den Naturphänomenen (sabhāvadhammā). Die so bezeichnete Veränderung in ‚beim Bestehenden wird Veränderung wahrgenommen‘ ist das Anderswerden durch Wandel (vipariṇāmaññathatta). Eine Veränderung des Merkmals gibt es nicht; deshalb sagte er: ‚Das Merkmal aber vergeht nicht‘, während das Übrige zutrifft. ‚Des Erdelements‘ (pathavīdhātuyā) bezieht sich auf das Erdelement mitsamt seinen Begleitstoffen. Bezüglich des ‚Wasserelements‘ (āpodhātuyā) ist es ebenso. ‚Der frühere Zustand‘ (purimabhāvo) ist der dichte, feste Zustand. ‚Veränderung des Zustands‘ ist die Natur der Veränderung der Funktion (rasa). ‚Veränderung der Wiedergeburtsfährte‘ ist eine [andere] entstandene Wiedergeburt. Deshalb sagte er: ‚Denn dies gibt es beim edlen Schüler nicht.‘ Auch eine Veränderung des Vertrauens gibt es beim edlen Schüler keinesfalls.

රාජකාරාමවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Rājakārāma-Kapitels ist abgeschlossen.

3. සරණානිවග්ගො

3. Das Saraṇāni-Kapitel

1-2. පඨමමහානාමසුත්තාදිවණ්ණනා

1-2. Die Erklärung des ersten Mahānāma-Suttas und anderer

1017-18. සමිද්ධන්ති සම්පුණ්ණං. සුපුප්ඵිතන්ති උපසොභිතතාය සුපුප්ඵිතසදිසත්තා. බ්‍යූහා නාම යෙහි එව පවිසන්ති, තෙහි එව නික්ඛමන්ති. තෙනාහ ‘‘බ්‍යූහා වුච්චන්ති අවිනිබ්බිද්ධරච්ඡායො’’ති. උද්ධතචාරිනාති යට්ඨන්තරා.

1017-18. ‚Gedeihend‘ (samiddhaṃ) bedeutet: reichhaltig. ‚Schön blühend‘ (supupphitaṃ) bedeutet: wegen seiner Pracht wie ein in voller Blüte stehender Baum. ‚Sackgassen‘ (byūhā) sind solche Gassen, durch die man hineingeht und auf demselben Weg wieder herauskommt. Deshalb sagte er: ‚Mit byūha werden nicht durchgehende Straßen bezeichnet‘. ‚Mit erhobenen Stäben umherziehend‘ (uddhatacārinā) bedeutet: mit erhobenen Stangen.

3. ගොධසක්කසුත්තවණ්ණනා

3. Die Erklärung des Godha-Sakka-Suttas

1019. තීහීති රතනත්තයෙ උප්පන්නෙහි තීහි පසාදධම්මෙහි. චතූහීති තෙහි එව සද්ධිං සීලෙන. කොචිදෙවාතිආදි පරිකප්පවසෙන වුත්තං භගවති [Pg.534] අත්තනො සද්ධාය උළාරතමභාවදස්සනත්ථං. තෙනාහ ‘‘භගවතො සබ්බඤ්ඤුතායා’’තිආදි. ධම්මො සමුප්පාදොති විවාදධම්මඋප්පත්තිහෙතු. තදෙව හි සන්ධායාහ ‘‘කිඤ්චිදෙව කාරණ’’න්ති. කාරණන්ති නානාකාරණං. කල්‍යාණකුසලවිමුත්තන්ති අකල්‍යාණං අකුසලං, තදිදං යථාවුත්තඅප්පසාදනෙන අපනීතඅත්ථදස්සනත්ථං. අස්සාති මහානාමසක්කස්ස. අනවජ්ජනදොසො එසොති චතූසු ධම්මෙසු එකෙනපි සමන්නාගතො සොතාපන්නො හොතීති අනුජානිත්වා චතූහිපි සමන්නාගතෙන ආචික්ඛිතබ්බන්ති යාථාවතො අනවජ්ජනදොසොති අත්ථො.

1019. „Mit dreien“ (tīhi) bedeutet: mit den drei Eigenschaften des Vertrauens, die in Bezug auf das Juwelen-Trio entstanden sind. „Mit vieren“ (catūhi) bedeutet: mit genau diesen zusammen mit der Tugend. „Irgendein“ usw. ist im Sinne einer hypothetischen Annahme gesagt worden, um die außerordentliche Erhabenheit des eigenen Vertrauens in den Erhabenen zu zeigen. Deshalb heißt es: „In die Allwissenheit des Erhabenen“ usw. „Die Entstehung einer Sache“ (dhammo samuppādo) ist die Ursache für das Entstehen eines Streitpunktes. Genau darauf bezogen heißt es: „irgendein Grund“. „Grund“ (kāraṇa) bedeutet verschiedene Gründe. „Befreit vom Schönen und Heilsamen“ (kalyāṇakusalavimutta) bedeutet unschön und unheilsam; dies dient dazu, die Bedeutung dessen aufzuzeigen, was durch das zuvor erwähnte Vertrauen beseitigt wurde. „Sein“ (assa) bezieht sich auf Mahānāma, den Sakyer. „Dies ist der Zustand ohne Tadel“ (anavajjanadoso eso) bedeutet: Da zugestanden wird, dass jemand, der auch nur mit einer dieser vier Eigenschaften ausgestattet ist, ein Stromeingetretener ist, sollte man dies so erklären, dass er mit allen vieren ausgestattet ist – dies ist die wahre Bedeutung von „Zustand ohne Tadel“.

4. පඨමසරණානිසක්කසුත්තවණ්ණනා

4. Erklärung des ersten Saraṇāni-Sakka-Sutta

1020. පමාණෙනාති එකෙන පමාණෙන, න සබ්බසො. ඔලොකනං ඛමන්තීති දස්සනමග්ගෙන චතුසච්චධම්මා පච්චත්තං පස්සිතබ්බා පටිවිජ්ඣිතබ්බා. පඨමමග්ගක්ඛණෙ හි චතුසච්චධම්මා එකදෙසතොව දිට්ඨා නාම හොන්ති. ‘‘පරිමුච්චතී’’ති පන වත්තුං වට්ටති පටිවිජ්ඣනකිරියාය වත්තමානත්තා. අගන්ත්වා අපායෙසු අනුප්පත්තිරහත්තා. තෙනාහ ‘‘න ගච්ඡතී’’ති, න උප්පජ්ජතීති අත්ථො. මහාසාරරුක්ඛෙ දස්සෙන්තො ආහ – ‘‘යො කොචි විඤ්ඤුජාතිකො මම චෙ ගොචරං ගච්ඡති, එකස්ස ආගමනං අවඤ්ඣං අමොඝ’’න්ති දස්සෙතුං.

1020. „Mit einem Maß“ (pamāṇena) bedeutet: mit einem einzigen Maß, nicht in jeder Hinsicht. „Sie halten dem Betrachten stand“ (olokanaṃ khamanti) bedeutet, dass die vier edlen Wahrheiten durch den Pfad des Sehens individuell gesehen und durchdrungen werden müssen. Denn im Moment des ersten Pfades sind die vier Wahrheiten gleichsam nur teilweise gesehen. Es ist jedoch angemessen zu sagen „er wird völlig befreit“ (parimuccati), da der Vorgang des Durchdringens gegenwärtig stattdet. Weil er nicht in die niederen Welten geht, da er frei davon ist, dorthin zu gelangen. Daher heißt es „er geht nicht“, was bedeutet: er wird dort nicht wiedergeboren. Indem er den Vergleich mit dem großen Kernholzbaum zeigt, sprach er, um zu verdeutlichen: „Wer auch immer von weiser Natur in meinen Bereich gelangt, dessen Ankunft ist nicht vergeblich, nicht fruchtlos.“

5. දුතියසරණානිසක්කසුත්තවණ්ණනා

5. Erklärung des zweiten Saraṇāni-Sakka-Sutta

1021. දුක්ඛෙත්තං නිරොජකං, තාය එව දුක්ඛෙත්තතාය විසමං හොතීති ආහ ‘‘විසමඛෙත්ත’’න්ති. ලොණූපහතන්ති ජාතසභාවෙන ලොණෙන ඌසරෙන උපහතං. ඛණ්ඩානීති ඛණ්ඩිතානි. තෙමෙත්වාති තෙමිතත්තා. වාතාතපහතානීති චිරකාලං වාතෙන චෙව ආතපෙන ච උපහතානි ආබාධිතානි.

1021. Ein schlechtes Feld ist ertraglos; weil es eben ein schlechtes Feld ist, ist es uneben; daher heißt es „unebenes Feld“ (visamakhetta). „Durch Salz verdorben“ (loṇūpahata) bedeutet durch von Natur aus salzigen, unfruchtbaren Boden verdorben. „Zerstückelt“ (khaṇḍāni) bedeutet zerbrochen. „Durchfeuchtet“ (temetvā) bedeutet wegen des Befeuchtetseins. „Vom Wind und der Hitze geschädigt“ (vātātapahatāni) bedeutet über lange Zeit durch Wind und Sonnenhitze beschädigt und beeinträchtigt.

6. පඨමඅනාථපිණ්ඩිකසුත්තවණ්ණනා

6. Erklärung des ersten Anāthapiṇḍika-Sutta

1022. ඨානන්ති ඨානසො. තෙනාහ ‘‘ඛණෙනා’’ති. නිය්‍යානිකන්ති පවත්තං ඤාණපටිරූපකං පකතිපුරිසන්තරජානනාදිමිච්ඡාඤාණං. තං පන අනිය්‍යානිකං ‘‘නිය්‍යානික’’න්ති පච්චවෙක්ඛණවසෙන පවත්තෙය්‍යාති ආහ ‘‘මිච්ඡාපච්චවෙක්ඛණෙනා’’ති. ගුණවියුත්තස්ස අත්තනො සකත්තනි අවට්ඨානසඞ්ඛාතා විමුත්ති මිච්ඡාවිමුත්ති.

1022. „An Ort und Stelle“ (ṭhāna) bedeutet sogleich (ṭhānaso). Deshalb heißt es „im Augenblick“ (khaṇena). „Befreiend“ (niyyānika) bezieht sich auf ein falsches Wissen, das auftritt und echtes Wissen nur vortäuscht, wie das vermeintliche Erkennen des Wesens anderer gewöhnlicher Menschen. Da dieses jedoch nicht-befreiend ist, man es aber durch Reflexion als „befreiend“ betrachten könnte, heißt es „durch falsche Reflexion“ (micchāpaccavekkhaṇena). Die Befreiung, die als das Verweilen des von Tugenden freien Selbst in seiner eigenen Natur bezeichnet wird, ist „falsche Befreiung“ (micchāvimutti).

7. දුතියඅනාථපිණ්ඩිකසුත්තවණ්ණනා

7. Erklärung des zweiten Anāthapiṇḍika-Sutta

1023. යථාකම්මං [Pg.535] සම්පරෙතබ්බතො සම්පරායො, පෙච්චභවො, සම්පරායහෙතුකං සම්පරායිකං, මරණභයං.

1023. Wegen des Hingehens gemäß dem eigenen Kamma in die nächste Existenz heißt es „zukünftige Welt“ (samparāya), das jenseitige Dasein; „auf die zukünftige Welt bezogen“ (samparāyika) bedeutet die Todesfurcht, die ihre Ursache im jenseitigen Zustand hat.

සරණානිවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Saraṇāni-Vagga ist abgeschlossen.

4. පුඤ්ඤාභිසන්දවග්ගො

4. Das Kapitel über die Ströme des Verdienstes (Puññābhisanda-vaggo)

1. පඨමපුඤ්ඤාභිසන්දසුත්තවණ්ණනා

1. Erklärung des ersten Puññābhisanda-Sutta

1027. අවිච්ඡෙදෙන නිච්චප්පවත්තියමානානි පුඤ්ඤානි අභිසන්දනට්ඨෙන ‘‘පුඤ්ඤාභිසන්දා’’ති වුත්තා, තෙන පුඤ්ඤනදියොති අත්ථො වුත්තො. සුඛස්ස ආහරණතො ආනයනතො සුඛස්සාහාරො.

1027. Verdienste, die ohne Unterbrechung ständig im Fluss sind, werden wegen ihrer Eigenschaft des Überfließens „Ströme des Verdienstes“ (puññābhisandā) genannt; damit ist die Bedeutung „Flüsse des Verdienstes“ (puññanadiyo) gemeint. Wegen des Bringens, des Herbeiführens von Glück heißt es „Glückbringer“ (sukhassāhāro).

4. පඨමදෙවපදසුත්තවණ්ණනා

4. Erklärung des ersten Devapada-Sutta

1030. දෙවානන්ති විසුද්ධිදෙවානං. දෙවපදානීති තෙසං පදානි දෙවපදානි, දෙවොති වා සම්මාසම්බුද්ධො. දෙවස්ස ඤාණෙන අක්කන්තපදානීති පටිවෙධඤාණෙන චෙව දෙසනාඤාණෙන ච අක්කන්තපදානි. දෙවා නාම ජාතිදෙවා. තෙසම්පි දෙවට්ඨෙන දෙවොති දෙවදෙවො, සම්බුද්ධො.

1030. „Der Götter“ (devānaṃ) bedeutet der vollkommen reinen Götter (visuddhidevānaṃ). „Götterpfade“ (devapadāni) bedeutet deren Pfade; oder „Gott“ (deva) bezeichnet den vollkommen Erwachten (sammāsambuddho). „Pfade, die durch das Wissen des Gottes betreten wurden“ bedeutet Pfade, die sowohl durch das Wissen der Durchdringung als auch durch das Wissen der Verkündigung betreten wurden. „Götter“ im eigentlichen Sinne sind die Götter von Geburt (jātidevā). Da er auch für diese im göttlichen Sinne ein Gott ist, wird er der Gott der Götter (devadevo) genannt, der Erwachte (sambuddho).

8. වස්සසුත්තවණ්ණනා

8. Erklärung des Vassa-Sutta (Regen-Sutta)

1034. පාරං වුච්චති නිබ්බානං සංසාරමහොඝස්ස පරතීරභාවතො. තෙනාහ – ‘‘තිණ්ණො පාරඞ්ගතො, ථලෙ තිට්ඨති බ්‍රාහ්මණො (සං. නි. 4.238; ඉතිවු. 69; පු. ප. 188), යෙ ජනා පාරගාමිනො’’ති (ධ. ප. 85) ච. අථ වා පාති රක්ඛතීති පාරං, නිබ්බානං. යො පටිවිජ්ඣති, තං වට්ටදුක්ඛතො පාති රක්ඛති, අච්චන්තහිතෙන ච විමුත්තිසුඛෙන ච රමෙති, තස්මා පාරන්ති වුච්චති. ගච්ඡමානා එවාති පාරං නිබ්බානං ගච්ඡමානා එව. තෙ ධම්මා ආසවානං ඛයාය සංවත්තන්ති සච්ඡිකිරියාපහානපටිවෙධානං සමකාලත්තා.

1034. Das „jenseitige Ufer“ (pāra) wird das Nibbāna genannt, weil es das gegenüberliegende Ufer der großen Flut des Saṃsāra ist. Deshalb heißt es: „Er ist hinübergegangen, am jenseitigen Ufer angekommen, auf festem Land steht der Brahmane“ und „jene Menschen, die zum jenseitigen Ufer gelangen“. Oder aber: Weil es schützt und bewahrt (pāti), ist das jenseitige Ufer (pāra) das Nibbāna. Wer es durchdringt, den bewahrt und schützt es vor dem Leiden des Daseinskreislaufs und erfreut ihn mit dem höchsten Wohl und dem Glück der Befreiung; darum wird es „das jenseitige Ufer“ genannt. „Gehend wahrlich“ (gacchamānā eva) bedeutet: wahrlich zum jenseitigen Ufer, dem Nibbāna, gehend. Diese Gegebenheiten (dhammā) führen zur Versiegung der Triebe (āsavānaṃ khayāya), weil Verwirklichung, Aufgeben und Durchdringung gleichzeitig stattfinden.

10. නන්දියසක්කසුත්තවණ්ණනා

10. Erklärung des Nandiya-Sakka-Sutta

1036. පවිවෙකත්ථායාති [Pg.536] පවිවෙකසුඛත්ථාය. පටිසල්ලානත්ථායාති බහිද්ධා නානාරම්මණතො චිත්තං පටිනිවත්තෙත්වා කම්මට්ඨානෙ සම්මදෙව ලීනත්ථාය.

1036. „Zum Zwecke der Absonderung“ (pavivekatthāya) bedeutet zum Zwecke des Glücks der Absonderung. „Zum Zwecke des Rückzugs“ (paṭisallānatthāya) bedeutet, den Geist von den verschiedenen äußeren Objekten zurückzuziehen, damit er völlig im Meditationsobjekt (kammaṭṭhāna) aufgeht.

පුඤ්ඤාභිසන්දවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Puññābhisanda-Vagga ist abgeschlossen.

5. සගාථකපුඤ්ඤාභිසන්දවග්ගො

5. Das mit Strophen versehene Kapitel über die Ströme des Verdienstes (Sagāthaka-puññābhisanda-vaggo)

1. පඨමඅභිසන්දසුත්තවණ්ණනා

1. Erklärung des ersten Abhisanda-Sutta

1037. සඞ්ඛ්‍යා අත්ථි හෙට්ඨා මහාපථවියා, උපරි ආකාසෙන, පරිතො චක්කවාළපබ්බතෙන, මජ්ඣෙ තත්ථ තත්ථ ඨිතෙහි දීපපබ්බතපරියන්තෙහි පරිච්ඡින්නත්තා. ජානන්තෙන යොජනතො සඞ්ඛාතුං සක්කාති අධිප්පායො. මහාසරීරමච්ඡ-කුම්භීල-යක්ඛ-රක්ඛස-මහානාගදානවාදීනං සවිඤ්ඤාණකානං, බළවාමුඛපාතාලාදීනං අවිඤ්ඤාණකානං භෙරවාරම්මණානං වසෙන බහුභෙරවං.

1037. Eine Messbarkeit (saṅkhā) ist gegeben, weil es unten durch die große Erde, oben durch den Himmel, ringsum durch das Weltgebirgsrad und in der Mitte durch die hier und da befindlichen Inseln und Grenzgebirge begrenzt ist. Die Absicht ist, dass es für einen Wissenden möglich ist, es nach Meilen (yojana) zu bemessen. Es ist „voll von vielen Schrecken“ (bahubherava) aufgrund der bewussten Wesen wie riesiger Fische, Krokodile, Yakkhas, Rakkhasas, großer Schlangenwesen (mahānāga) und Dānavas sowie aufgrund der unbewussten furchterregenden Objekte wie dem Schlund des Meeresstrudels (baḷavāmukha-pātāla) und Ähnlichem.

2. දුතියඅභිසන්දසුත්තවණ්ණනා

2. Erklärung des zweiten Abhisanda-Sutta

1038. සම්භෙදෙති සම්භෙදං සමොධානං ගතට්ඨානෙ. යත්ථිමා මහානදියො සංසන්දන්ති සමෙන්තීති පරිකප්පවචනමෙතං. තාදිසාසු හි මහානදීසු කාචි පුරත්ථිමසමුද්දං පවිට්ඨා, කාචි පච්ඡිමං.

1038. „Am Zusammenfluss“ (sambhede) bedeutet an dem Ort, wo das Zusammenfließen, die Vereinigung stattgefunden hat. „Wo diese großen Flüsse zusammenströmen und zusammenkommen“ – dies ist eine hypothetische Formulierung. Denn von solchen großen Flüssen mündet der eine in das östliche Meer, der andere in das westliche.

3. තතියඅභිසන්දසුත්තවණ්ණනා

3. Erklärung des dritten Abhisanda-Sutta

1039. ‘‘කුසලෙ පතිට්ඨිතො’’ති එත්ථ යං අච්චන්තිකං කුසලෙ පතිට්ඨානං. තං දස්සෙන්තො ‘‘මග්ගකුසලෙ පතිට්ඨිතො’’ති ආහ, හෙට්ඨිමමග්ගකුසලෙති අධිප්පායො. තෙනාහ ‘‘භාවෙති මග්ග’’න්ති. අරියඵලංයෙව ධම්මසාරො. කිලෙසා ඛීයන්ති එත්ථාති කිලෙසක්ඛයො, නිබ්බානං, තස්මිං කිලෙසක්ඛයෙ රතො.

1039. Mit „im Heilsamen gefestigt“ (kusale patiṭṭhito) ist hier die endgültige Festigung im Heilsamen gemeint. Um dies zu zeigen, sagte er „im Pfad-Heilsamen gefestigt“ (maggakusale patiṭṭhito); gemeint ist das Heilsame der niedrigeren Pfade. Daher heißt es: „Er entfaltet den Pfad“ (bhāveti maggaṃ). Genau die edle Frucht (ariyaphala) ist der „Kern der Lehre“ (dhammasāro). „Darin versiegen die Befleckungen“ bedeutet die Versiegung der Befleckungen (kilesakkhaya), das Nibbāna; „er erfreut sich an dieser Versiegung der Befleckungen“ (kilesakkhaye rato).

4. පඨමමහද්ධනසුත්තවණ්ණනා

4. Erklärung des ersten Mahaddhana-Sutta

1040. අරියානං [Pg.537] බුද්ධානං ධනන්තිපි අරියධනං, නිබ්බානන්ති කෙචි. අනයතොපි විසුද්ධට්ඨෙන අරියඤ්ච තං ධනඤ්ච ධනායිතට්ඨෙනාති අරියධනං, තෙන අරියධනෙන. තෙනෙව භොගෙනාති අරියධනභොගෙන.

1040. „Edler Reichtum“ (ariyadhana) ist der Reichtum der Edlen, der Buddhas; manche sagen, es sei das Nibbāna. Auch auf andere Weise: Wegen der Reinheit ist es „edel“ (ariya) und weil es wie ein Schatz gehütet wird, ist es „Reichtum“ (dhana); so ist es „edler Reichtum“ (ariyadhana) – „mit diesem edlen Reichtum“. „Mit eben diesem Besitz“ (teneva bhogena) bedeutet mit dem Besitz des edlen Reichtums.

සගාථකපුඤ්ඤාභිසන්දවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des mit Strophen versehenen Vagga über die Ströme des Verdienstes ist abgeschlossen.

6. සප්පඤ්ඤවග්ගො

6. Das Kapitel über den Weisen (Sappañña-vaggo)

2. වස්සංවුත්ථසුත්තවණ්ණනා

2. Erklärung des Vassaṃvuttha-Sutta (Sutta über das Verbringen der Regenzeit)

1048. සමොධානෙත්වාති යෙහි ඉන්ද්‍රියාදීහි භාවියමානෙහි සොතාපත්තිමග්ගො අනුප්පත්තො, තානෙව. ධම්මසමානතාය චෙතං වුත්තං. අඤ්ඤානෙව හි අත්ථතො තං තං මග්ගං සාධකානි ඉන්ද්‍රියාදීනි. තන්ති පවෙණී කථිතාති යං කඤ්චි විනෙය්‍යපුග්ගලං අනපෙක්ඛිත්වා කෙවලං තන්තිවසෙන ඨිති කථිතා.

1048. „‚Nachdem man zusammengeführt hat‘ (samodhānetvā) bedeutet: eben jene Fähigkeiten (indriya) usw., durch deren Entfaltung der Pfad des Stromeintritts erlangt wird. Dies wurde aufgrund der Gleichheit der Phänomene (dhammasamānatā) gesagt. Denn in Wirklichkeit sind die Fähigkeiten usw., die den jeweiligen Pfad herbeiführen, jeweils andere. ‚Der Faden, die Überlieferung ist dargelegt‘ (tanti paveṇī kathitā) bedeutet: Ohne Rücksicht auf irgendeine zu schulende Person (vineyyapuggala) ist das Bestehen rein in Form des Lehrfadens (tantivenessa) dargelegt.“

3. ධම්මදින්නසුත්තවණ්ණනා

3. „Die Erklärung des Dhammadinna-Suttas“

1049. සත්තසු ජනෙසූති සත්තසු කිත්තියමානෙසු උපාසකජනෙසු. ගම්භීරාතිආදීසු ධම්මගම්භීරාති පාළිගතියා ගම්භීරා, තථා ච සල්ලසුත්තං හෙට්ඨා පකාසිතමෙව. ‘‘චෙතනාහං, භික්ඛවෙ, කම්මං වදාමී’’තිආදිනා (අ. නි. 6.63; කථා. 539) ආගතං චෙතනාසුත්තං. තත්ථ ‘‘චෙතනාසහජාතං නානාක්ඛණික’’න්තිආදිනා පට්ඨානෙ ආගතනයෙන, සුත්තෙසු (අ. නි. 3.101) ච ‘‘දිට්ඨධම්මවෙදනීය’’න්තිආදිනා ආගතනයෙන ගම්භීරභාවො වෙදිතබ්බො, නිබ්බානස්ස චෙව අරියමග්ගස්ස ච පකාසනතො අසඞ්ඛතසංයුත්තස්ස ලොකුත්තරත්ථදීපකතා. ‘‘අතීතංපාහං රූපෙන ඛජ්ජිං, එතරහි ඛජ්ජාමී’’තිආදිනා පඤ්චන්නං ඛන්ධානං ඛාදකභාවස්ස, පුග්ගලස්ස ඛාදිතබ්බතාය විභාවනෙන ඛජ්ජනීයපරියායෙ (සං. නි. 3.79) විසෙසතො නිස්සත්තනිජ්ජීවතා දීපිතාති වුත්තං ‘‘සත්තසුඤ්ඤතාදීපකා ඛජ්ජනිකසුත්තන්තාදයො’’ති. උපසම්පජ්ජ විහරිස්සාමාති යෙ තෙසු සුත්තෙසු වුත්තපටිපදං සම්මදෙව පරිපූරෙන්ති, තෙ තෙසු උපසම්පජ්ජ විහරන්ති නාම[Pg.538]. එත්ථාති ‘‘න ඛො නෙත’’න්ති එත්ථ න-කාරො ‘‘අඤ්ඤමඤ්ඤ’’න්ති එත්ථ ම-කාරො විය බ්‍යඤ්ජනසන්ධිමත්තමෙව, නාස්ස කොචි අත්ථො.

1049. „‚Unter sieben Personen‘ (sattasu janesu) bedeutet unter den sieben gepriesenen Laienanhängern. In ‚tiefgründig‘ usw. bedeutet ‚tiefgründig in der Lehre‘ (dhammagambhīra) tiefgründig im Verlauf des Pāli-Wortlauts; ebenso wurde das Salla-Sutta bereits oben dargelegt. Das Cetanā-Sutta ist überliefert mit ‚Mönche, ich erkläre den Willen als das Kamma‘ usw. Darin ist die Tiefgründigkeit zu verstehen nach der im Paṭṭhāna überlieferten Methode durch Passagen wie ‚zusammen mit dem Willen entstanden, zu verschiedenen Augenblicken‘ usw., und in den Suttas nach der Methode durch Passagen wie ‚in der gegenwärtigen Existenz zu erfahren‘ usw. Weil es sowohl das Nibbāna als auch den edlen Pfad offenbart, zeigt das Asaṅkhata-Saṃyutta die überweltliche Bedeutung (lokuttarattha) auf. Im Khajjanīyapariyāya (Sutta) wird durch das Aufzeigen des Verzehrer-Charakters der pfad-entsprechenden fünf Aggregate und des Verzehrtwerden-Charakters der Person durch Sätze wie ‚In der Vergangenheit wurde ich durch die Form verzehrt, und auch jetzt werde ich verzehrt‘ usw. insbesondere die Eigenschaft, kein Wesen und keine Seele zu sein, verdeutlicht; darum heißt es ‚die Khajjanika-Suttantas usw. verdeutlichen die Leerheit von Wesen‘. ‚Wir wollen darin verweilen, nachdem wir es erreicht haben‘ (upasampajja viharissāma) bedeutet: Diejenigen, welche die in diesen Suttas dargelegte Praxis vollkommen erfüllen, verweilen in diesen, nachdem sie sie erreicht haben. ‚Hierin‘ (ettha) im Ausdruck ‚na kho netaṃ‘ ist der Buchstabe ‚na‘ – wie der Buchstabe ‚ma‘ in ‚aññamaññaṃ‘ – bloß ein Konsonanten-Sandhi (byañjanasandhi) und hat keine eigene Bedeutung.“

4. ගිලානසුත්තවණ්ණනා

4. „Die Erklärung des Gilāna-Suttas“

1050. න ඛො පනෙතන්ති න ඛො එතං, නොති ච අම්හෙහීති අත්ථොති ආහ ‘‘න ඛො අම්හෙහී’’තිආදි. අස්සසන්තීති අස්සාසනීයාති ආහ ‘‘අස්සාසකරෙහී’’ති. මරිස්සතීති මාරිසො, එකන්තභාවිමරණො, සො පන මරණාධීනවුත්තිකොති වුත්තං ‘‘මරණපටිබද්ධො’’ති. අධිමුච්චෙහීති අධිමුත්තිං උප්පාදෙහි. තං පන තථා චිත්තස්ස පණිධානං ඨපනන්ති ආහ ‘‘ඨපෙහී’’ති. ආගමනීයගුණෙසූති පුබ්බභාගගුණෙසු. පමාණං නාම නත්ථි අනන්තාපරිමාණත්තා. නානාකරණං නත්ථි විමුත්තියා නින්නානත්තා.

1050. „‚Aber wahrlich, dies nicht‘ (na kho panetaṃ) bedeutet ‚wahrlich nicht dieses‘; und ‚no‘ hat die Bedeutung von ‚durch uns‘ (amhehi), daher heißt es ‚wahrlich nicht durch uns‘ usw. ‚Sie atmen auf‘ (assasanti) bedeutet ‚sie sind tröstlich‘ (assāsanīyā), daher heißt es ‚durch Trostspendende‘ (assāsakarehi). ‚Er wird sterben‘ (marissati) bedeutet ‚dem Tode geweiht‘ (māriso), einer, dessen Tod unausweichlich bevorsteht; da seine Existenz dem Tode unterworfen ist, heißt es ‚an den Tod gebunden‘ (maraṇapaṭibaddho). ‚Fasse Entschlossenheit!‘ (adhimuccehi) bedeutet ‚erzeuge Entschlossenheit‘ (adhimuttiṃ uppādehi). Da dies jedoch die Ausrichtung und Festigung des Geistes bedeutet, heißt es ‚richte aus!‘ (ṭhapehi). ‚In den zu erlangenden Qualitäten‘ (āgamanīyaguṇesu) bedeutet in den Qualitäten der vorbereitenden Stufe (pubbabhāgaguṇesu). Ein Maß (pamāṇa) gibt es nicht, da sie endlos und unermesslich sind. Einen Unterschied (nānākaraṇa) gibt es nicht, da es in der Befreiung keine Vielfalt gibt.“

9. පඤ්ඤාපටිලාභසුත්තවණ්ණනා

9. „Die Erklärung des Paññāpaṭilābha-Suttas“

1055. පඤ්ඤාපටිලාභායාති මග්ගඵලපඤ්ඤාය පටිලාභත්ථං. තෙනාහ ‘‘සත්ත සෙක්ඛා’’තිආදි.

1055. „‚Um Weisheit zu erlangen‘ (paññāpaṭilābhāya) bedeutet zum Zweck des Erlangens der Weisheit von Pfad und Frucht (maggaphalapaññā). Daher heißt es ‚die sieben Übenden‘ (satta sekkhā) usw.“

සප්පඤ්ඤවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

„Die Erklärung des Sappañña-Vaggas ist beendet.“

7. මහාපඤ්ඤවග්ගො

7. „Das Mahāpañña-Vagga“

1. මහාපඤ්ඤසුත්තවණ්ණනා

1. „Die Erklärung des Mahāpañña-Suttas“

1058. මහන්තෙ අත්ථෙ පරිග්ගණ්හාතීති සච්චපටිච්චසමුප්පාදාදිකෙ මහාවිත්ථාරෙ අත්ථෙ පරිච්ඡිජ්ජ අසෙසෙත්වා මුට්ඨිගතෙ විය කත්වා ගණ්හාති. සෙසං හෙට්ඨා වුත්තනයමෙව.

1058. „‚Er erfasst große Bedeutungen‘ (mahante atthe pariggaṇhāti) bedeutet, dass er weitreichende Bedeutungen wie die Wahrheiten, die bedingte Entstehung usw. abgrenzt, vollständig erfasst und sie gleichsam wie in der Faust gehalten begreift. Der Rest ist genau wie oben dargelegt.“

මහාපඤ්ඤවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

„Die Erklärung des Mahāpañña-Vaggas ist beendet.“

සොතාපත්තිසංයුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

„Die Erklärung des Sotāpatti-Saṃyuttas ist beendet.“

12. සච්චසංයුත්තං

12. „Das Sacca-Saṃyutta“

1. සමාධිවග්ගො

1. „Das Samādhi-Vagga“

1. සමාධිසුත්තවණ්ණනා

1. „Die Erklärung des Samādhi-Suttas“

1071. චිත්තෙකග්ගතායාති [Pg.539] නිස්සක්කවචනං ‘‘පරිහායන්තී’’ති පදං අපෙක්ඛිත්වා. යථාභූතාදිවසෙනාති යථාගතාදිවසෙන. යථාභූතං නාම ඉමස්මිං සුත්තෙ ‘‘සමාහිතො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු යථාභූතං පජානාතී’’තිආදි. ආදි-සද්දෙන ‘‘තථා යස්මා’’තිආදිසඞ්ගහො දට්ඨබ්බො. තථා හි යථාභූතවසෙන කාරණච්ඡෙදො කතො ‘‘තථා යස්මා’’තිආදිවචනෙහි. වණ්ණාති අක්ඛරා, ‘‘ගුණා’’ති කෙචි. පදබ්‍යඤ්ජනානීති නාමාදිපදානි චෙව තංසමුදායභූතබ්‍යඤ්ජනානි ච.

1071. „‚Von der Einspitzigkeit des Geistes‘ (cittekaggatāya) ist ein Ablativ (nissakkavacana), bezogen auf das Wort ‚sie fallen ab‘ (parihāyanti). ‚In Bezug auf das der Wirklichkeit Entsprechende usw.‘ (yathābhūtādivasena) bedeutet in Bezug auf das so Gegangene usw. (yathāgatādivasena). ‚Dem Wirklichen entsprechend‘ (yathābhūtaṃ) bezieht sich in diesem Sutta auf Passagen wie ‚Ein gesammelter Mönch, o Mönche, erkennt der Wirklichkeit entsprechend‘ usw. Unter dem Wort ‚usw.‘ (ādi) ist die Einbeziehung von ‚so, weil‘ usw. zu verstehen. Denn so wird durch die Eigenschaft des der Wirklichkeit Entsprechenden die Ursache durch Worte wie ‚so, weil‘ usw. abgeschnitten. ‚Silben‘ (vaṇṇā) sind Buchstaben (akkharā); manche sagen ‚Qualitäten‘ (guṇā). ‚Wörter und Laute‘ (padabyañjanāni) sind sowohl die Nomen und andere Wörter als auch die Silben/Laute, aus denen sie zusammengesetzt sind.“

3. පඨමකුලපුත්තසුත්තාදිවණ්ණනා

3. „Die Erklärung des ersten Kulaputta-Suttas und anderer“

1073-75. සාසනාවචරා අධිප්පෙතා බාහිරකානං සච්චාභිසමයස්ස අභාවතො. තථාති ඉමිනා චතුත්ථපඤ්චමෙසු අත්ථවිසෙසාභාවං දස්සෙති. යදි එවං කස්මා විසුං විසුං දෙසනාති ආහ ‘‘තෙන තෙන අභිලාපෙනා’’තිආදි.

1073-75. „Gemeint sind diejenigen, die im Bereich der Lehre weilen (sāsanāvacara), da für Außenstehende (bāhiraka) kein Durchdringen der Wahrheiten (saccābhisamaya) stattfindet. ‚Ebenso‘ (tathā) zeigt, dass es im vierten und fünften (Sutta) keinen Bedeutungsunterschied gibt. Wenn dem so ist, warum gibt es dann getrennte Lehrreden? Dazu sagt er: ‚Durch diesen und jenen Ausdruck‘ usw.“

10. තිරච්ඡානකථාසුත්තවණ්ණනා

10. „Die Erklärung des Tiracchānakathā-Suttas“

1080. දුග්ගතිතො සංසාරතො ච නිය්‍යාති එතෙනාති නිය්‍යානං, සග්ගමග්ගො මොක්ඛමග්ගො ච. තස්මිං නිය්‍යානෙ නියුත්තා, තං එත්ථ අත්ථීති නිය්‍යානිකා. වචීදුච්චරිතසංකිලෙසතො වා නිය්‍යාතීති ඊ-කාරස්ස රස්සත්තං ය-කාරස්ස ක-කාරං කත්වා නිය්‍යානිකා. චෙතනාය සද්ධිං සම්ඵප්පලාපා වෙරමණි. තප්පටිපක්ඛතො අනිය්‍යානිකා, තස්ස භාවො අනිය්‍යානිකත්තං. තිරච්ඡානභූතන්ති තිරොකරණභූතං. කම්මට්ඨානභාවෙති අනිච්චතාපටිසංයුත්තචතුසච්චකම්මට්ඨානභාවෙ. සාත්ථකන්ති දානසීලාදිනිස්සිතත්තා හිතපටිසංයුත්තං.

1080. „‚Das, wodurch man aus dem unglücklichen Daseinsbereich (duggati) und dem Daseinskreislauf (saṃsāra) herausführt‘, ist das Hinausführen (niyyāna), d. h. der Himmelsweg und der Befreiungsweg. Was auf dieses Hinausführen gerichtet ist oder was dieses in sich birgt, ist ‚hinausführend‘ (niyyānika). Oder ‚es führt heraus aus der Befleckung durch schlechte sprachliche Handlungen‘; durch die Kürzung des Vokals ‚ī‘ und die Verwandlung des ‚ya‘ in ein ‚ka‘ wird es zu ‚niyyānika‘. Die Enthaltung vom leeren Geschwätz zusammen mit der Absicht. Als das Gegenteil davon ist es ‚nicht hinausführend‘ (aniyyānika), und dessen Zustand ist das ‚Nicht-Hinausführend-Sein‘ (aniyyānikatta). ‚Zu einem Hindernis geworden‘ (tiracchānabhūta) bedeutet zu einer Schranke oder einem Schleier geworden. ‚Im Zustand des Meditationsobjekts‘ (kammaṭṭhānabhāve) bedeutet im Zustand des mit der Unbeständigkeit verknüpften Meditationsobjekts der vier Wahrheiten. ‚Heilsam‘ (sātthaka) bedeutet mit dem Nutzen verknüpft, weil es auf Freigebigkeit, Tugend usw. beruht.“

විසිඛාති ඝරසන්නිවෙසො. විසිඛාගහණෙන ච ගාමාදිගහණෙ විය තන්නිවාසිනො විසෙසතො ගහිතා ‘‘ආගතො ගාමො’’තිආදීසු විය[Pg.540]. තෙනාහ ‘‘සූරා සමත්ථා’’ති. කුම්භට්ඨානාපදෙසෙන කුම්භදාසියො වුත්තාති ආහ – ‘‘කුම්භදාසිකථා’’ති. අයාථාවතො උප්පත්තිට්ඨිතිසංහාරාදිවසෙන ලොකො අක්ඛායති එතෙනාති ලොකක්ඛායිකා. ඉති ඉමිනා පකාරෙන භවො, ඉමිනා අභවොති එවං පවත්තාය ඉතිභවාභවකථාය සද්ධිං.

„‚Straße‘ (visikhā) bedeutet die Anordnung der Häuser. Und durch die Erwähnung der Straße werden insbesondere deren Bewohner erfasst, ähnlich wie bei der Erwähnung eines Dorfes usw., wie in Ausdrücken wie ‚das Dorf ist gekommen‘ usw. Daher heißt es: ‚die Heldenhaften, die Fähigen‘. Mit der Bezeichnung ‚Ort der Wassertöpfe‘ sind die Wasserträgerinnen gemeint, daher heißt es ‚Gespräche über Wasserträgerinnen‘ (kumbhadāsikathā). ‚Das, wodurch die Welt fälschlicherweise in Bezug auf Entstehung, Bestehen, Vergehen usw. erklärt wird‘, ist die Welterklärung (lokakkhāyikā). ‚So‘ (iti) bedeutet ‚auf diese Weise gibt es Werden (bhava), auf jene Weise Nichtwerden (abhava)‘; zusammen mit solchen Gesprächen über Werden und Vergehen (itibhavābhava-kathā).“

සමාධිවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

„Die Erklärung des Samādhi-Vaggas ist beendet.“

2. ධම්මචක්කප්පවත්තනවග්ගො

2. „Das Dhammacakkappavattana-Vagga“

1. ධම්මචක්කප්පවත්තනසුත්තවණ්ණනා

1. „Die Erklärung des Dhammacakkappavattana-Suttas“

1081. ‘‘ඉසීනං පතනුප්පතනවසෙන ඔසීදනඋප්පතනට්ඨානවසෙන එවං ‘ඉසිපතන’න්ති ‘ලද්ධනාමෙ’ති සඞ්ඛෙපතො වුත්තමත්ථං විවරිතුං ‘එත්ථ හී’’’තිආදි වුත්තං.

1081. „Um die kurz dargelegte Bedeutung ‚Aufgrund des Herabsteigens und Aufsteigens der Seher (isīnaṃ patanuppatanavasena), d.h. aufgrund des Ortes ihres Niedersinkens und Aufsteigens, hat es so den Namen Isipatana erhalten‘ im Detail zu erklären, wurde gesagt: ‚Denn hierin...‘ usw.“

ආමන්තෙසීති එත්ථ යස්මා ධම්මචක්කප්පවත්තනත්ථං අයං ආමන්තනා, තස්මා සමුදාගමතො පට්ඨාය සත්ථු පුබ්බචරිතං සඞ්ඛෙපෙනෙව පකාසෙතුං වට්ටතීති ‘‘දීපඞ්කරපාදමූලෙ කතාභිනීහාරතො පට්ඨායා’’තිආදි ආරද්ධං. තත්ථ මාරබලං භින්දිත්වාති මාරඤ්ච මාරබලඤ්ච භඤ්ජිත්වා. අථ වා මාරස්ස අබ්භන්තරං බාහිරඤ්චාති දුවිධං බලං භඤ්ජිත්වා. ‘‘ද්වෙමෙ, භික්ඛවෙ, අන්තා’’ති එත්ථ අන්ත-සද්දො ‘‘පුබ්බන්තෙ ඤාණං අපරන්තෙ ඤාණ’’න්තිආදීසු (ධ. ස. 1063) විය භාගපරියායොති ආහ ‘‘ද්වෙ ඉමෙ, භික්ඛවෙ, කොට්ඨාසා’’ති. සහ සමුදාහාරෙනාති උච්චාරණසමකාලං. පත්ථරිත්වා අට්ඨාසි බුද්ධානුභාවෙන. බ්‍රහ්මානො සමාගච්ඡිංසු පරිපක්කකුසලමූලා සච්චාභිසම්බොධාය කතාධිකාරා.

„Er rief an“ (āmantesi) – da diese Ansprache dem Zweck des Raddrehens der Lehre dient, ist es angemacht, den früheren Lebensweg des Meisters von dessen Erreichung an in Kürze darzulegen; daher wurde begonnen mit: „beginnend mit dem am Fuße des Dīpaṅkara gefassten Entschluss“ usw. Darin bedeutet „die Macht Māras brechend“ (mārabalaṃ bhinditvā): Māra und das Heer Māras bezwingend. Oder aber: die zweifache Macht bezwingend, nämlich die innere und die äußere Macht Māras. „Diese zwei Extreme, o Mönche“ (dveme, bhikkhave, antā) – hier ist das Wort „Extrem“ (anta) wie in „Wissen bezüglich des Anfangs, Wissen bezüglich des Endes“ usw. ein Synonym für einen Teil; daher heißt es: „Diese zwei Teile, o Mönche“. „Zusammen mit dem Aussprechen“ (saha samudāhārena) bedeutet gleichzeitig mit dem Aussprechen. Es breitete sich aus und blieb bestehen durch die Macht des Buddha. Die Brahmas versammelten sich, deren heilsame Wurzeln gereift waren und die ihre vorbereitenden Taten zur Erleuchtung der Wahrheiten vollzogen hatten.

ගිහිසඤ්ඤොජනන්ති ගිහිබන්ධනං. ඡින්දිත්වාති හරිත්වා. න වළඤ්ජෙතබ්බාති නානුයුඤ්ජෙතබ්බා. කිලෙසකාමසුඛස්සාති කිලෙසකාමයුත්තස්ස සුඛස්ස. අනුයොගොති අනුභවො. ගාමවාසීහි සෙවිතබ්බත්තා ගාමවාසීනං සන්තකො. අත්තනොති අත්තභාවස්ස. ආහිතො අහංමානො එත්ථාති අත්තා, අත්තභාවො. දුක්ඛකරණන්ති දුක්ඛුප්පාදනං. අත්තමාරණෙහීති [Pg.541] අත්තබාධනෙහි. උපසමායාති කිලෙසවූපසමො අධිප්පෙතො, තදත්ථසම්පදානවචනන්ති ආහ ‘‘කිලෙසූපසමත්ථායා’’ති. එස නයො සෙසෙසුපි.

„Die Fessel des Hauslebens“ (gihisaññojana) bedeutet die Bindung des Hausvaters. „Abschneidend“ (chinditvā) bedeutet beseitigend. „Nicht anzuwenden“ (na vaḷañjetabbā) bedeutet nicht zu pflegen. „Des Glücks des Sinnesbegehrens der Befleckungen“ (kilesakāmasukhassa) bedeutet des Glücks, das mit dem Sinnesbegehren der Befleckungen verbunden ist. „Die Hingabe“ (anuyoga) bedeutet die Erfahrung. Weil es von Dorfbewohnern praktiziert wird, gehört es den Dorfbewohnern. „Seiner selbst“ (attano) bedeutet des eigenen Daseins. Worauf der Eigendünkel gerichtet ist, das ist das Selbst, das eigene Dasein. „Leidbringend“ (dukkhakaraṇa) bedeutet Leiden erzeugend. „Durch Selbstquälerei“ (attamāraṇehi) bedeutet durch Selbstplagung. „Zur Beruhigung“ (upasamāya) meint die Zurruhebringung der Befleckungen; da dies eine Aussage über das Erlangen dieses Zwecks ist, heißt es: „zum Zweck der Beruhigung der Befleckungen“. Diese Methode gilt auch für die übrigen.

සච්චඤාණාදිවසෙන තයො පරිවට්ටා එතස්සාති තිපරිවට්ටං, ඤාණදස්සනං. තෙනාහ ‘‘සච්චඤාණා’’තිආදි. යථාභූතං ඤාණන්ති පටිවෙධඤාණං ආහ. තෙසුයෙව සච්චෙසු. ඤාණෙන කත්තබ්බස්ස ච පරිඤ්ඤාපටිවෙධාදිකිච්චස්ස ච ජානනඤාණං, ‘‘තඤ්ච ඛො පටිවෙධතො පගෙවා’’ති කෙචි. පච්ඡාති අපරෙ. තථා කතඤාණං. ද්වාදසාකාරන්ති ද්වාදසවිධආකාරභෙදං. අඤ්ඤත්ථාති අඤ්ඤෙසු සුත්තෙසු.

Was kraft des Wissens um die Wahrheiten usw. drei Phasen hat, ist das dreifach gedrehte Wissensschauen. Daher heißt es „Wissen um die Wahrheiten“ usw. „Das wirklichkeitsgemäße Wissen“ meint das Durchdringungswissen. In eben diesen Wahrheiten. Das Wissen, welches das Erkennen des durch das Wissen zu Tuenden und der Aufgaben wie das Durchschauen und Durchdringen betrifft; einige sagen: „Und das ist freilich noch vor der Durchdringung“; andere sagen: „danach“. Ebenso verhält es sich mit dem Wissen um das Getane. „In zwölffacher Weise“ (dvādasākāraṃ) bedeutet die zwölffache Unterteilung der Aspekte. „Anderswo“ (aññattha) bedeutet in anderen Suttas.

පටිවෙධඤාණම්පි දෙසනාඤාණම්පි ධම්මචක්කන්ති ඉදං තත්ථ ඤාණකිච්චං පධානන්ති කත්වා වුත්තං. සද්ධින්ද්‍රියාදිධම්මසමුදායො පන පවත්තනට්ඨෙන චක්කන්ති ධම්මචක්කං. අථ වා චක්කන්ති ආණා, ධම්මතො අනපෙතත්තා ධම්මඤ්ච තං චක්කඤ්ච, ධම්මෙන ඤායෙන චක්කන්තිපි ධම්මචක්කං. යථාහ ‘‘ධම්මඤ්ච පවත්තෙති චක්කඤ්චාති ධම්මචක්කං, චක්කඤ්ච පවත්තෙති ධම්මඤ්චාති ධම්මචක්කං, ධම්මෙන පවත්තතීති ධම්මචක්කං, ධම්මචරියාය පවත්තතීති ධම්මචක්ක’’න්තිආදි (පටි. ම. 2.40-41). උභයම්පීති පටිවෙධඤාණං දෙසනාඤාණන්ති උභයම්පි. එතන්ති තදුභයං. ඉමාය දෙසනායාති ඉමිනා සුත්තෙන පකාසෙන්තෙන භගවතා යථාවුත්තඤාණද්වයසඞ්ඛාතං ධම්මචක්කං පවත්තිතං නාම පවත්තනකිච්චස්ස අනිට්ඨිතත්තා. පතිට්ඨිතෙති අඤ්ඤාසි කොණ්ඩඤ්ඤත්ථෙරෙන සොතාපත්තිඵලෙ පතිට්ඨිතෙ. පවත්තිතං නාම කස්සපසම්මාසම්බුද්ධස්ස සාසනන්තරධානතො පට්ඨාය යාව බුද්ධුප්පාදො, එත්තකං කාලං අප්පවත්තපුබ්බස්ස පවත්තිතත්තා, උපරිමග්ගාධිගමො පනස්ස අත්ථඞ්ගතො එවාති.

Sowohl das Durchdringungswissen als auch das Verkündigungswissen ist das „Rad der Lehre“ – dies ist so gesagt worden, indem man die Funktion des Wissens als das Wesentliche ansah. Die Gesamtheit der Phänomene wie die Fähigkeit des Vertrauens usw. wiederum ist das „Rad der Lehre“ im Sinne eines Rades hinsichtlich des Ingangsetzens. Oder aber: „Rad“ bedeutet Autorität; weil es nicht von der Lehre abweicht, ist es sowohl die Lehre als auch das Rad; auch im Sinne eines Rades, das durch die Lehre, d.h. in gerechter Weise läuft, ist es das Rad der Lehre. Wie gesagt wurde: „Es setzt die Lehre in Gang und es ist das Rad – daher Rad der Lehre; es setzt das Rad in Gang und es ist die Lehre – daher Rad der Lehre; es dreht sich durch die Lehre – daher Rad der Lehre; es dreht sich durch den Wandel der Lehre – daher Rad der Lehre“ usw. „Sowohl das eine als auch das andere“ bezieht sich auf beide: das Durchdringungswissen und das Verkündigungswissen. „Dieses“ bedeutet jene beiden. „Durch diese Verkündigung“ bedeutet: Indem der Erhabene es durch diese Lehrrede offenbarte, wurde das Rad der Lehre, welches als das besagte zweifache Wissen gilt, in Gang gesetzt, da die Aufgabe des Ingangsetzens noch nicht vollendet war. „Als es gefestigt war“ bedeutet: Als der ehrwürdige Koṇḍañña in der Frucht des Stromeintritts gefestigt war. Es heißt „in Gang gesetzt“, weil es seit dem Verschwinden der Lehre des vollkommen erleuchteten Kassapa bis zum Erscheinen des Buddha, in dieser ganzen Zeit, zuvor nicht in Gang gesetzt worden war; das Erlangen der höheren Pfade jedoch war ihm zu diesem Zeitpunkt noch verborgen.

එකප්පහාරෙනාති එකෙනෙව පහාරසඤ්ඤිතෙන කාලෙන. දිවසස්ස හි තතියො භාගො පහාරො නාම. පාළියං පන ‘‘තෙන ඛණෙන තෙන ලයෙන තෙන මුහුත්තෙනා’’ති වුත්තං. තං පහාරක්ඛණසල්ලක්ඛණමෙව. සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණොභාසොති සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණානුභාවෙන පවත්තො ඔභාසො චිත්තං පටිච්ච උතුසමුට්ඨානො වෙදිතබ්බො. යස්මා භගවතො ධම්මචක්කප්පවත්තනස්ස ආරම්භෙ විය පරිසමාපනෙ අතිවිය උළාරතමං පීතිසොමනස්සං උදපාදි, තස්මා ‘‘ඉමස්සපි උදානස්සා’’තිආදි වුත්තං.

„Auf einen Schlag“ (ekappahārena) bedeutet in einer einzigen Zeitspanne, die als Schlag bezeichnet wird. Denn der dritte Teil eines Tages wird „Wache“ genannt. Im Pali-Kanon jedoch heißt es: „in jenem Augenblick, in jener Sekunde, in jener Minute“. Dies ist genau als Bestimmung des Augenblicks dieses Schlages zu verstehen. „Das Licht des Allwissenheitswissens“ ist als ein Licht zu verstehen, das durch die Macht des Allwissenheitswissens entstanden ist, bedingt durch den Geist und durch klimatisch-physikalische Bedingungen hervorgebracht. Da im Erhabenen am Ende des Raddrehens der Lehre, ebenso wie zu Beginn, eine überaus großartige Verzückung und Freude entstand, darum wurde gesagt: „auch dieses feierlichen Ausspruchs...“ usw.

9. සඞ්කාසනසුත්තවණ්ණනා

9. Die Erklärung des Saṅkāsana-Sutta

1089. අත්ථසංවණ්ණනෙ [Pg.542] වණ්ණීයන්තෙති වණ්ණා. තෙයෙව පරියායෙන අක්ඛරණතො අක්ඛරානි. අත්ථං බ්‍යඤ්ජෙන්තීති බ්‍යඤ්ජනානි. යස්මා පන අකාරාදිකෙ සරසමඤ්ඤා, කකාරාදිකෙ බ්‍යඤ්ජනසමඤ්ඤා, උභයත්ථ වණ්ණසමඤ්ඤා, තස්මා වුත්තං ‘‘වණ්ණානං වා එකදෙසා යදිදං බ්‍යඤ්ජනා නාමා’’ති. නෙත්තියං පන වාක්‍යෙ බ්‍යඤ්ජනසමඤ්ඤා. බ්‍යඤ්ජනග්ගහණෙනෙව චෙත්ථ ආකාරනිරුත්තිනිද්දෙසා ගහිතා එවාති දට්ඨබ්බං. සඞ්කාසනාති අත්ථස්ස ඤාපනා භාගසො. තෙනාහ ‘‘විභත්තියො’’ති. සඞ්කාසනග්ගහණෙනෙව චෙත්ථ පකාසනා වුත්තා හොති. විභත්තියො හි අත්ථවචනෙනෙව විවරන්ති, තාහි කාරණපඤ්ඤත්තියො වුත්තායෙවාති, තාහිපි අත්ථපදානි ගහිතානෙව හොන්ති. අයමෙත්ථ සඞ්ඛෙපො, විත්ථාරො පන විසුද්ධිමග්ගවණ්ණනායං නෙත්තිඅට්ඨකථායඤ්ච වුත්තනයෙන වෙදිතබ්බො. සබ්බාකාරෙනාති සභාගාදිවිභාවනාකාරෙන. වණ්ණාදීනන්ති තස්මිං පන විත්ථාරෙ පවත්තවණ්ණාදීනං. තස්මාති වණ්ණාදීනං අන්තඅභාවතො. එවමාහාති ‘‘අපරිමාණා වණ්ණා බ්‍යඤ්ජනා සඞ්කාසනා’’ති එවමාහ.

1089. Diejenigen, die in der Erklärung des Sinnes beschrieben werden, sind die „Laute“. Eben diese sind im übertragenen Sinne, weil sie unzerstörbar sind, „Buchstaben“. Weil sie den Sinn offenbaren, sind sie „Konsonanten“. Da aber für „a“ usw. die Bezeichnung Vokal gilt, für „ka“ usw. die Bezeichnung Konsonant gilt und für beide die Bezeichnung Laut gilt, darum wurde gesagt: „Oder ein Teil der Laute, nämlich das, was Konsonanten genannt wird“. Im Netti hingegen gilt die Bezeichnung „byañjana“ für den Satz. Man muss verstehen, dass durch die Erwähnung des Ausdrucks hier auch die Darstellungen von Aspekt und Sprache mit erfasst sind. „Das Aufzeigen“ (saṅkāsanā) ist das abschnittsweise Bekanntmachen des Sinnes. Deshalb heißt es: „die Einteilungen“. Durch das Erfassen des Aufzeigens ist hierbei auch das Offenbaren miterklärt. Denn die Einteilungen eröffnen sich erst durch die Aussage über den Sinn, und durch diese sind die Begriffserklärungen der Ursachen bereits ausgedrückt; folglich sind auch durch diese die Sinneswörter mit erfasst. Dies ist hier die Kurzfassung; die ausführliche Darstellung ist jedoch gemäß der in der Visuddhimagga-Erklärung und im Netti-Kommentar dargelegten Weise zu verstehen. „In jeder Hinsicht“ (sabbākārena) bedeutet in der Art der Verdeutlichung der Gleichartigkeit usw. Und bezüglich der in jener ausführlichen Darstellung vorkommenden Laute usw. Darum, d.h. wegen der Endlosigkeit der Laute usw. Er sagte so: „Unermesslich sind die Laute, die Ausdrücke und die Aufzeigungen“ – so sagte er.

10. තථසුත්තවණ්ණනා

10. Die Erklärung des Tatha-Sutta

1090. සභාවාවිජහනට්ඨෙනාති අත්තනො දුක්ඛසභාවස්ස කදාචිපි අපරිච්චජනෙන තථසභාවං. තෙනාහ ‘‘දුක්ඛඤ්හි දුක්ඛමෙව වුත්ත’’න්ති. සභාවස්සාති දුක්ඛසභාවස්ස. අමොඝතායාති අවඤ්ඣතාය. අවිතථන්ති න විතථං. තෙනාහ ‘‘න හි දුක්ඛං අදුක්ඛං නාම හොතී’’ති. අඤ්ඤභාවානුපගමෙනාති සමුදයාදිසභාවානුපගමනෙන මුසා න හොතීති අඤ්ඤො අඤ්ඤථා න හොතීති අනඤ්ඤථං. තෙනාහ ‘‘න හී’’තිආදි.

1090. „Im Sinne des Nichtverlassens der eigenen Natur“ (sabhāvāvijahanaṭṭhena) meint die wirkliche Natur, indem sie niemals ihre eigene leidvolle Natur aufgibt. Deshalb heißt es: „Denn das Leiden ist wahrlich als Leiden bezeichnet worden“. „Der Natur“ meint der leidvollen Natur. „Wegen der Unfehlbarkeit“ (amoghatāya) bedeutet wegen der Unvergeblichkeit. „Nicht falsch“ (avitatha) bedeutet nicht irrig. Daher heißt es: „Denn das Leiden wird niemals Nicht-Leiden genannt“. „Durch das Nichtübergehen in einen anderen Zustand“ (aññabhāvānupagamena), d.h. durch das Nichtübergehen in die Natur der Entstehung usw., ist es keine Täuschung, also nicht anders, nicht veränderlich – daher „unveränderlich“ (anaññatha). Deshalb heißt es: „Denn nicht...“ usw.

ධම්මචක්කප්පවත්තනවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Dhammacakkappavattana-Vagga ist abgeschlossen.

3. කොටිගාමවග්ගො

3. Das Koṭigāma-Kapitel

1. කොටිගාමසුත්තවණ්ණනා

1. Die Erklärung des Koṭigāma-Sutta

1091. අනනුබොධාති [Pg.543] පටිවෙධස්ස අනුරූපබොධාභාවෙන. අප්පටිවෙධාති සච්චානං පටිමුඛං වෙධාභාවෙන.

1091. „Wegen des Nicht-Verstehens“ (ananubodhā) bedeutet wegen des Mangels an entsprechendem Erwachen durch Durchdringung. „Wegen des Nicht-Durchdringens“ (appaṭivedhā) bedeutet wegen des Fehlens eines unmittelbaren Durchdringens der Wahrheiten.

2. දුතියකොටිගාමසුත්තවණ්ණනා

2. Die Erklärung des zweiten Koṭigāma-Sutta

1092. ඵලසමාධිඵලපඤ්ඤානන්ති අග්ගඵලසමාධිඅග්ගඵලපඤ්ඤානං.

1092. „Der Frucht-Konzentration und der Frucht-Weisheit“ (phalasamādhiphalapaññānaṃ) meint die Konzentration der höchsten Frucht und die Weisheit der höchsten Frucht.

7. තථසුත්තවණ්ණනා

7. Die Erklärung des Tatha-Sutta

1097. අරියානන්ති බුද්ධානං අරියානං. තෙනාහ ‘‘න හී’’තිආදි.

1097. „Der Edlen“ (ariyānaṃ) meint der Buddhas, der Edlen. Deshalb heißt es: „Denn nicht...“ usw.

8. ලොකසුත්තවණ්ණනා

8. Die Erklärung des Loka-Sutta

1098. පටිවිද්ධත්තා දෙසිතත්තා චාති ඉමිනා පටිවෙධඤාණෙන දෙසනාඤාණෙන ච පරිග්ගහිතත්තා අරියසන්තකානි හොන්ති අරියස්ස භගවතො සන්තකභාවතො.

1098. „Weil sie durchdrungen (realisiert) und verkündet wurden“, das heißt, weil sie durch dieses Wissen der Durchdringung und das Wissen der Verkündigung erfasst sind, sind sie Eigentum der Edlen, da sie Eigentum des edlen Erhabenen sind.

10. ගවම්පතිසුත්තවණ්ණනා

10. Die Erklärung des Gavampati-Suttas.

1100. එකප්පටිවෙධොති එකෙනෙව ඤාණෙන චතුන්නං අරියසච්චානං එකජ්ඣං පටිවෙධො.

1100. „Gleichzeitige Durchdringung“ (ekappaṭivedha) bedeutet die Durchdringung der vier edlen Wahrheiten auf einmal mit nur einem einzigen Wissen.

කොටිගාමවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Koṭigāma-Vagga ist abgeschlossen.

4. සීසපාවනවග්ගො

4. Das Sīsapāvana-Kapitel (Sīsapā-Wald-Kapitel).

3. දණ්ඩසුත්තවණ්ණනා

3. Die Erklärung des Daṇḍa-Suttas.

1101. පුනප්පුනං වට්ටස්මිංයෙව නිබ්බත්තන්ති අදිට්ඨත්තා චතුන්නං අරියසච්චානං.

1101. Immer wieder werden sie genau im Kreislauf der Existenz wiedergeboren, weil sie die vier edlen Wahrheiten nicht gesehen haben.

5. සත්තිසතසුත්තවණ්ණනා

5. Die Erklärung des Sattisata-Suttas.

1105. භවෙය්‍ය [Pg.544] චෙති දුක්ඛදොමනස්සානි අජ්ඣුපෙක්ඛිත්වා සහිතෙහි තෙහි සච්චාභිසමයො භවෙය්‍යාති එවං පරිකප්පනා න කාතබ්බාති.

1105. Und mit den Worten „Es könnte sein“ [ist gemeint]: Man sollte nicht die Vermutung anstellen, dass man Leiden und Kummer gleichmütig ertragen könne und zusammen mit diesen die Verwirklichung der Wahrheiten stattfinden könnte.

9. ඉන්දඛීලසුත්තවණ්ණනා

9. Die Erklärung des Indakhīla-Suttas.

1109. අජ්ඣාසයන්ති සස්සතාදිභෙදං අජ්ඣාසයං. සො හි ‘‘ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’න්ති ගාහස්ස මුඛභූතත්තා මුඛන්ති අධිප්පෙතො. තඤ්ච අපරෙ අදිට්ඨසච්චා ඔලොකෙන්ති, දිට්ඨසච්චා පන නෙව ඔලොකෙන්ති.

1109. Mit „Neigung“ (ajjhāsaya) ist die Neigung gemeint, die sich in Ewigkeitsthesen und so weiter aufteilt. Denn diese ist als „Eingang“ (mukha) gemeint, weil sie das Hauptelement des Ergreifens von „Nur dies ist wahr, alles andere ist töricht“ darstellt. Und darauf blicken andere, die die Wahrheit nicht gesehen haben; jene aber, die die Wahrheit gesehen haben, blicken keineswegs darauf.

10. වාදත්ථිකසුත්තවණ්ණනා

10. Die Erklärung des Vādatthika-Suttas.

1110. කුක්කුකො පමාණමජ්ඣිමස්ස පුරිසස්ස හත්ථොති අත්ථො. කුක්කූති තස්සෙව නාමං.

1110. „Kukkuka“ bedeutet der Unterarm eines Mannes von mittlerer Statur. „Kukku“ ist eben der Name dafür.

සීසපාවනවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Sīsapāvana-Vagga ist abgeschlossen.

5. පපාතවග්ගො

5. Das Papāta-Kapitel.

1. ලොකචින්තාසුත්තවණ්ණනා

1. Die Erklärung des Lokacintā-Suttas.

1111. ලොකචින්තන්ති ලොකසන්නිවෙසපටිසංයුත්තවීමංසාව. ‘‘ලොකචිත්ත’’න්තිපි පාඨො, තංතංලොකපරියාපන්නං චිත්තන්ති අත්ථො. නාළිකෙරාදයොති ආදි-සද්දෙන අවුත්තානං ඔසධිතිණවනප්පතිආදීනං සඞ්ගහො. එවරූපන්ති එදිසං අඤ්ඤම්පි තංතංලොකචිත්තං.

1111. „Nachdenken über die Welt“ (lokacintā) ist eben die Untersuchung bezüglich der Einrichtung der Welt. Es gibt auch die Lesart „lokacitta“, was den Geist bedeutet, der zu der jeweiligen Welt gehört. Mit „Kokosnüsse usw.“ werden durch das Wort „usw.“ nicht ausdrücklich erwähnte Heilkräuter, Gräser, Waldbäume und so weiter eingeschlossen. „Von solcher Art“ bedeutet einen solchen anderen Geist der jeweiligen Welt.

විගතචිත්තොති අත්තත්ථපරත්ථතො අපගතවිතක්කො අද්දස එවං අධිට්ඨහිංසූති සම්බන්ධො. සම්බරිමායන්ති සම්බරෙන අසුරින්දෙන උප්පාදිතං අසුරමායං, යං ‘‘ඉන්දජාල’’න්තිපි වුච්චති ඉන්දස්ස මොහනත්ථං උප්පාදිතත්තා. සම්පරිවත්තෙත්වාති පරිධාවෙත්වා. යථා නෙති නෙ අසුරෙ යථා සො පුරිසො පස්සති, එවං අධිට්ඨහිංසු. කස්මා පනෙතෙ එවං අධිට්ඨහිංසූති? තං පුරිසං තත්ථ තථානිසින්නං දිස්වා ‘‘අයඤ්ච දෙවො’’ති ආසඞ්කන්තා තථා අධිට්ඨහිත්වා භිසමුළාලඡිද්දෙහි පවිසිත්වා අත්තනො අසුරභවනං ගතා. තෙනාහ භගවා – ‘‘දෙවානංයෙව මොහයමානා’’ති.

„Ohne Verstand“ (vigatacitta) bedeutet frei von Gedanken an das eigene Wohl oder das Wohl anderer; die Verbindung [im Satz] lautet: „er sah, so bewirkten sie es“. „Die Magie Sambaras“ bezeichnet die Asura-Magie, die vom Asura-König Sambara erschaffen wurde, welche auch „Zauberei“ (indajāla) genannt wird, weil sie erschaffen wurde, um Indra zu täuschen. „Herumdrehend“ bedeutet umherlaufend. „Damit sie [sehen]“: Sie bewirkten es so, dass jener Mann diese Asuras so sah. Warum aber bewirkten sie es so? Als sie jenen Mann dort auf diese Weise sitzen sahen, argwöhnten sie: „Ist dies ein Gott?“, bewirkten dies, schlüpften durch die Löcher der Lotuswurzeln und gingen in ihr Asura-Reich. Daher sagte der Erhabene: „Indem sie eben die Götter täuschten“.

2-3. පපාතසුත්තාදිවණ්ණනා

2-3. Die Erklärung des Papāta-Suttas und anderer Suttas.

1112-3. මරියාදපාසාණොති [Pg.545] ගිජ්ඣකූටපබ්බතස්ස මරියාදපාකාරසදිසො මහන්තො පාසාණො. අනිට්ඨරූපන්ති එත්ථ රූප-සද්දො සභාවත්ථො ‘‘පියරූපෙ සාතරූපෙ’’තිආදීසු (ම. නි. 1.408-409) වියාති ආහ – ‘‘අනිට්ඨසභාව’’න්ති.

1112-3. „Grenzfels“ (mariyādapāsāṇa) bezeichnet einen großen Felsen, der wie eine Begrenzungsmauer des Geierbichl-Berges (Gijjhakūṭa) ist. Bei „unerwünschte Gestalt“ (aniṭṭharūpa) hat das Wort „rūpa“ hier die Bedeutung von „Natur“ (sabhāva), wie in den Passagen „von lieblicher Natur, von angenehmer Natur“ usw., weshalb es heißt: „von unerwünschter Natur“.

5. වාලසුත්තවණ්ණනා

5. Die Erklärung des Vāla-Suttas.

1115. උපාසනන්ති ආචරියඋපාසනං, ආචරියං අන්තෙවාසිනා වා දිවසෙ දිවසෙ සික්ඛනවසෙන උපාසිතබ්බතො උපාසනන්ති ලද්ධනාමං කණ්ඩඛිපනසිප්පං. කණ්ඩං අතික්කමන්තෙති සරං ඛිපන්තෙ. පොඞ්ඛානුපොඞ්ඛන්ති පොඞ්ඛසද්දත්ථං පාකටං කත්වා දස්සෙතුං ‘‘එකං කණ්ඩං ඛිපිත්වා’’තිආදි වුත්තං. අපරං අනුපොඞ්ඛන්ති එත්ථ අපරන්ති තතියකණ්ඩං. අනුපොඞ්ඛං නාම ඉදන්ති දස්සෙතුං ‘‘අනුපොඞ්ඛං නාම දුතියස්ස පොඞ්ඛ’’න්ති වුත්තං. තඤ්හි තතියෙන සරෙන විජ්ඣීයති. පුන අපරං තස්ස පොඞ්ඛන්ති ඉදං පන අපරාපරං අවිරජ්ඣනං දස්සෙතුං වුත්තං. දුරභිසම්භවතරන්ති අභිභවිතුං අසක්කුණෙය්‍යතරං. වාලන්ති කෙසං. සත්තධා භින්දිත්වාති සත්තක්ඛත්තුං විඵාලෙත්වා. තස්ස එකං භෙදන්ති තස්ස කෙසස්ස එකං අංසුසඞ්ඛාතං භෙදං ගහෙත්වා. වාතිඞ්ගණමජ්ඣෙ බන්ධිත්වාති වාතිඞ්ගණඵලස්ස මජ්ඣට්ඨානෙ බන්ධිත්වා. අපරං භෙදන්ති අපරං කෙසස්ස අංසුසඞ්ඛාතං භෙදං. අග්ගකොටියං බන්ධිත්වාති යථා තස්ස වාලභෙදස්ස ඌකාමත්තං ලිඛාමත්තං වා කණ්ඩස්ස අග්ගකොටිං අධිකං හුත්වා තිට්ඨති, එවං බන්ධිත්වා. උසභමත්තෙති වීසතියට්ඨිමත්තෙ ඨානෙ ඨිතො. කණ්ඩබද්ධාය කොටියාති කණ්ඩබද්ධාය වාලස්ස කොටියා වාතිඞ්ගණබන්ධනවාලස්ස කොටිං පටිවිජ්ඣෙය්‍ය.

1115. „Übung“ (upāsana) bedeutet den Dienst am Lehrer; die Kunst des Bogenschießens hat diesen Namen erhalten, weil der Lehrer Tag für Tag vom Schüler zum Zweck des Erlernens bedient werden muss. „Die Pfeile fliegen lassen“ bedeutet jene, die Pfeile abschießen. Mit „Schaft an Schaft“ (poṅkhānupoṅkha) wird, um die Bedeutung des Wortes „poṅkha“ (Pfeilende) zu verdeutlichen, gesagt: „nachdem man einen Pfeil abgeschossen hat“ usw. „Ein weiteres an das Pfeilende“ – hier bedeutet „ein weiteres“ den dritten Pfeil. Um zu zeigen, was „anupoṅkha“ ist, wird gesagt: „anupoṅkha ist das Pfeilende des zweiten Pfeils“. Denn dieses wird vom dritten Pfeil getroffen. „Wiederum ein weiteres an dessen Pfeilende“ wird gesagt, um das wiederholte, fehlerfreie Treffen zu veranschaulichen. „Noch schwerer zu vollbringen“ bedeutet noch unmöglicher zu bewältigen. „Haar“ bedeutet ein Kopfhaar. „In sieben Teile spaltend“ bedeutet siebenmal längs gespalten. „Einen Teil davon“ bedeutet, dass man einen als Haarfaser bezeichneten Teil dieses Haares nimmt. „In der Mitte einer Aubergine festbindend“ bedeutet in der Mitte einer Auberginenfrucht festgebunden. „Einen anderen Teil“ bedeutet einen anderen als Haarfaser bezeichneten Teil des Haares. „An der Spitze festbindend“ bedeutet so festgebunden, dass jener Haarteil um die Breite einer Laus oder Nisse über die Pfeilspitze hinausragt. „In der Entfernung einer Usabha“ bedeutet an einer Stelle stehend, die etwa zwanzig Klafter (yaṭṭhi) misst. „Mit der am Pfeil befestigten Spitze“ bedeutet, er würde mit der Spitze des am Pfeil befestigten Haares die Spitze des an der Aubergine befestigten Haares durchbohren.

8. දුතියඡිග්ගළයුගසුත්තවණ්ණනා

8. Die Erklärung des zweiten Chiggaḷayuga-Suttas.

1118. අධිච්චුප්පත්තිකන්ති යදිච්ඡාවසෙන උප්පජ්ජනකං. ඡිග්ගළෙනාති ඡිග්ගළපදෙසෙන. ඡිග්ගළුපරීති හෙට්ඨිමයුගස්ස ඡිග්ගළපදෙසස්ස උපරි. ආරුළ්හස්ස ඡිග්ගළෙනාති උභින්නම්පි ඡිද්දෙන. ගීවප්පවෙසනං වියාති චතුන්නං යුගානං ඡිද්දපදෙසෙනෙව උපරූපරි ඨිතානං ඡිද්දන්තරෙන කාණකච්ඡපස්ස ගීවප්පවෙසනං [Pg.546] අධිච්චතරසම්භවං. තතොපි අධිච්චතරසම්භවො මනුස්සත්තලාභො, තතො අධිච්චතමසම්භවො අරියමග්ගපටිලාභොති දස්සෙන්තො ආහ ‘‘චතුසච්චපටිවෙධො අතිවිය අධිච්චතරසම්භවො’’ති.

1118. „Zufällig entstehend“ (adhiccuppattika) bedeutet durch die Kraft des Zufalls entstehend. „Durch das Loch“ bedeutet durch den Bereich des Lochs. „Über dem Loch“ bedeutet über dem Lochbereich des unteren Jochs. „Durch das Loch des daraufgelegten [Jochs]“ bedeutet durch das Loch von beiden [Jochen]. „Wie das Einführen des Halses“: Wie das Einführen des Halses der einäugigen Schildkröte durch die Öffnungen von vier übereinander liegenden Jochen ein noch weitaus unwahrscheinlicheres Ereignis ist. Noch unwahrscheinlicher als das ist das Erlangen des menschlichen Daseins, und noch weitaus unwahrscheinlicher als das ist das Erlangen des edlen Pfades; um dies zu zeigen, sagt er: „Die Durchdringung der vier Wahrheiten ist ein überaus unwahrscheinliches (seltenes) Ereignis“.

පපාතවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Papāta-Vagga ist abgeschlossen.

6. අභිසමයවග්ගවණ්ණනා

6. Die Erklärung des Abhisamaya-Vagga.

1121. අභිසමයසංයුත්තෙ විත්ථාරිතොව, තස්මා තත්ථ වුත්තනයෙනෙව තස්ස අත්ථො වෙදිතබ්බො.

1121. Im Abhisamaya-Saṃyutta ist dies bereits ausführlich dargelegt worden, daher ist dessen Bedeutung genau in der dort erklärten Weise zu verstehen.

7. පඨමආමකධඤ්ඤපෙය්‍යාලවග්ගො

7. Das erste Āmakadhaññapeyyāla-Kapitel.

3. පඤ්ඤාසුත්තවණ්ණනා

3. Die Erklärung des Paññā-Suttas.

1133. ලොකියම්පි විසුද්ධත්ථෙන ‘‘අරිය’’න්ති වත්තබ්බතං ලභතීති ‘‘ලොකියලොකුත්තරෙනා’’ති වුත්තං.

1133. Da auch das Weltliche im Sinne der Reinheit die Bezeichnung „edel“ (ariya) erhalten kann, wird gesagt: „mit dem Weltlichen und Überweltlichen“.

4. සුරාමෙරයසුත්තවණ්ණනා

4. Die Erklärung des Surāmeraya-Suttas.

1134. පිට්ඨසුරාති පිට්ඨෙන කාතබ්බසුරා, තථා ඔදනසුරා පූවසුරා, මජ්ජරසාදිභූතෙ කිණ්ණෙ පක්ඛිපිත්වා කත්තබ්බා සුරා කිණ්ණපක්ඛිත්තසුරා. සම්භාරසංයුත්තාති මූලභෙසජ්ජසම්භාරෙහි සංයුත්තා. පුප්ඵාසවොති නාළිකෙරපුප්ඵාදිතො අස්සවනකආසවො. මුද්දිකඵලාදිතො අස්සවනකආසවො ඵලාසවො. ඉතීතිආදිඅත්ථො. තෙන මධ්වාසවගුළාසවසම්භාරසංයුත්තෙ සඞ්ගණ්හාති. සුරාසවවිනිමුත්තන්ති යථාවුත්තසුරාසවවිනිමුත්තං.

1134. „Mehl-Schnaps“ (piṭṭhasurā) ist aus Mehl hergestellter Alkohol; ebenso ist „Reis-Schnaps“ (odanasurā) [aus Reis] und „Kuchen-Schnaps“ (pūvasurā) [aus Kuchen hergestellter Alkohol]; der Alkohol, der durch Hinzufügen von Hefe zu gärfähigen Säften hergestellt wird, ist „Hefe-Schnaps“ (kiṇṇapakkhittasurā). „Mit Zutaten vermischt“ bedeutet vermischt mit Zutaten aus Wurzeln und Arzneimitteln. „Blüten-Wein“ (pupphāsava) ist der aus Kokosblüten und ähnlichem gewonnene gegorene Saft. Der aus Weintraubenfrüchten und ähnlichem gewonnene gegorene Saft ist „Frucht-Wein“ (phalāsava). Dies ist die Bedeutung von „usw.“. Damit schließt er Honig-Wein (madhvāsava), Rohrzucker-Wein (guḷāsava) und mit Zutaten vermischten Wein ein. „Frei von Surā und Āsava“ bedeutet frei von den oben genannten Arten von Surā und Āsava.

10. පචායිකසුත්තවණ්ණනා

10. Die Erklärung des Pacāyika-Suttas.

1140. නීචවුත්තිනොති කුලෙ ජෙට්ඨානං මහාපිතුචූළපිතුජෙට්ඨභාතිකාදීනං අභිවාදනපච්චුට්ඨානඅඤ්ජලිකම්මසාමීචිකම්මාදිවසෙන නීචවුත්තිනො.

1140. „Von bescheidener Lebensführung“ bedeutet bescheiden handelnd gegenüber den Ältesten in der Familie, wie dem älteren Onkel, dem jüngeren Onkel, dem älteren Bruder und so weiter, durch Gruß, Aufstehen, Zusammenlegen der Hände, ehrerbietiges Verhalten und Ähnliches.

8. දුතියආමකධඤ්ඤපෙය්‍යාලවග්ගො

8. Das zweite Āmakadhaññapeyyāla-Kapitel.

8. බීජගාමසුත්තවණ්ණනා

8. Die Erklärung des Bījagāma-Suttas.

1148. ‘‘මූලබීජ’’න්තිආදීසු [Pg.547] මූලමෙව බීජන්ති මූලබීජං, මූලබීජං එතස්සාතිපි මූලබීජං. තත්ථ පුරිමෙන බීජගාමො වුත්තො ‘‘බීජානං සමූහො’’ති කත්වා, දුතියෙන භූතගාමො. දුවිධොපෙසො සාමඤ්ඤනිද්දෙසෙන, ‘‘මූලබීජඤ්ච මූලබීජඤ්ච මූලබීජ’’න්ති එකසෙසනයෙන වා බීජත්ථො වෙදිතබ්බො. එස නයො සෙසෙසුපි. ඵළුබීජන්ති පබ්බබීජං. බාහිරපච්චයන්තරසමවායෙ සදිසඵලුප්පත්තියා විසෙසකාරණභාවතො විරුහනසමත්ථෙ සාරඵලෙ නිරුළ්හො බීජ-සද්දො. තදත්ථසිද්ධියා මූලාදීසුපි කෙසුචි පවත්තතීති තතො නිවත්තනත්ථං එකෙන බීජ-සද්දෙන විසෙසෙත්වා වුත්තං ‘‘බීජබීජ’’න්ති ‘‘රූපරූපං, දුක්ඛදුක්ඛ’’න්ති (සං. නි. 4.327) ච යථා. නීලතිණරුක්ඛාදිකස්සාති අල්ලතිණස්ස චෙව අල්ලරුක්ඛාදිකස්ස ච. ආදි-සද්දෙන ඔසධිගච්ඡලතාදීනං ගහණං.

1148. In den Passagen wie „mūlabīja“ (Wurzelkeim) etc. bedeutet „mūlabīja“: Die Wurzel selbst ist der Keim; oder auch: Das, wozu die Wurzel ein Keim ist, ist „mūlabīja“. Darin wird mit dem ersten Ausdruck die Gesamtheit der Samen (bījagāma) bezeichnet, indem man sagt: „eine Ansammlung von Samen“; mit dem zweiten Ausdruck die Gesamtheit der Pflanzen (bhūtagāma). Diese zweifache Bedeutung des Wortes „Keim“ (bīja) ist entweder durch eine allgemeine Bestimmung (sāmaññaniddesa) oder durch die Methode der Auslassung gleicher Glieder (ekasesanaya) wie „Wurzelkeim und Wurzelkeim und Wurzelkeim“ zu verstehen. Diese Methode gilt auch für die übrigen. „Phaḷubīja“ bedeutet Gelenkkeim (pabbabīja). Das Wort „Keim“ (bīja) wird im Sinne eines kernhaften Samens verwendet, der fähig ist zu keimen, da er die besondere Ursache für das Entstehen einer gleichen Frucht beim Zusammentreffen von äußeren und inneren Bedingungen ist. Da dieses Wort zur Verwirklichung dieser Bedeutung auch für einige wie Wurzeln usw. gilt, wird es, um dies auszuschließen, durch die Qualifizierung mit einem einzigen Wort „Keim“ (bīja) als „bījabīja“ (Keimsame) ausgedrückt, so wie „rūparūpa“ (Form-Form) und „dukkhadukkha“ (Leid-Leid) (Saṃ. Ni. 4.327). „Für blaues/grünes Gras, Bäume usw.“ bedeutet für frisches Gras und für frische Bäume usw. Mit dem Wort „usw.“ (ādi) ist das Erfassen von Heilkräutern, Sträuchern, Kletterpflanzen usw. gemeint.

9. විකාලභොජනසුත්තවණ්ණනා

9. Erklärung der Lehrrede über das Essen zur Unzeit (Vikālabhojanasutta)

1149. අරුණුග්ගමනතො පට්ඨාය යාව මජ්ඣන්හිකො, අයං බුද්ධාදිඅරියානං ආචිණ්ණසමාචිණ්ණො භොජනස්ස කාලො, තදඤ්ඤො විකාලොති ආහ – ‘‘විකාලභොජනාති කාලාතික්කන්තභොජනා’’ති.

1149. Beginnend mit dem Aufgang der Morgenröte bis zum Mittag ist dies die von den Edlen, wie dem Buddha und anderen, praktizierte und gewohnte Zeit für das Essen; eine andere als diese ist die Unzeit (vikāla). Deshalb heißt es: „Essen zur Unzeit bedeutet Essen nach dem Überschreiten der [rechten] Zeit“.

10. ගන්ධවිලෙපනසුත්තවණ්ණනා

10. Erklärung der Lehrrede über Düfte und Salben (Gandhavilepanasutta)

1150. යං කිඤ්චි පුප්ඵන්ති ගන්ථිමං අගන්ථිමං වා යං කිඤ්චි පුප්ඵජාතං, තථා පිසිතාදිභෙදං යං කිඤ්චි ගන්ධජාතං.

1150. „Was auch immer für Blumen“ (yaṃ kiñci pupphaṃ) bezieht sich auf jede Art von Blumen, ob geflochten oder ungeflochten, und ebenso auf jede Art von Duftstoffen, wie zerriebene Düfte und andere Arten.

9. තතියආමකධඤ්ඤපෙය්‍යාලවග්ගො

9. Das dritte repetitive Kapitel über rohes Getreide (Tatiya-āmakadhaññapeyyāla-vagga)

1. නච්චගීතසුත්තවණ්ණනා

1. Erklärung der Lehrrede über Tanz und Gesang (Naccagītasutta)

1151. සඞ්ඛෙපතො ‘‘සබ්බපාපස්ස අකරණ’’න්තිආදිනයප්පවත්තං (දී.නි. 2.90; ධ.ප. 183) භගවතො සාසනං අච්චන්තඡන්දරාගපවත්තිතො නච්චාදීනං දස්සනං න අනුලොමෙතීති ආහ ‘‘සාසනස්ස අනනුලොමත්තා’’ති. අත්තනා පරෙහි ච පයොජියමානං [Pg.548] පයොජාපියමානඤ්ච එතෙනෙව නච්ච-සද්දෙන ගහිතං, තථා ගීතවාදිතසද්දෙහි චාති ආහ – ‘‘නච්චනනච්චාපනාදිවසෙනා’’ති. ආදි-සද්දෙන ගායන-ගායාපන-වාදන-වාදාපනාදීනි සඞ්ගණ්හාති. දස්සනෙන චෙත්ථ සවනම්පි සඞ්ගහිතං විරූපෙකසෙසනයෙන. යථාසකං විසයස්ස ආලොචනසභාවතාය වා පඤ්චන්නං විඤ්ඤාණානං සවනකිරියායපි දස්සනසඞ්ඛෙපසබ්භාවතො ‘‘දස්සනා’’ඉච්චෙව වුත්තං. අවිසූකභූතස්ස ගීතස්ස සවනං කදාචි වට්ටතීති ආහ – ‘‘විසූකභූතා දස්සනා චා’’ති. තථා හි වුත්තං පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දකඅට්ඨකථාය (ඛු. පා. අට්ඨ. 2.පච්ඡිමපඤ්චසික්ඛාපදවණ්ණනා) – ‘‘ධම්මූපසංහිතං ගීතං වට්ටති, ගීතූපසංහිතො ධම්මො න වට්ටතී’’ති.

1151. Kurz gesagt, da die Lehre des Erhabenen, die nach der Methode von „Das Nichtbegehen aller Sünden“ usw. (Dī. Ni. 2.90; Dha. Pa. 183) dargelegt wird, das Anschauen von Tanz usw., das aus extremem Begehren und Gier entsteht, nicht gutheißt, heißt es: „Weil es nicht mit der Lehre übereinstimmt“ (sāsanassa ananulomattā). Das, was von einem selbst oder von anderen aufgeführt oder veranlasst wird, ist eben durch dieses Wort „Tanz“ (nacca) erfasst, ebenso durch die Wörter „Gesang“ und „Instrumentalspiel“; deshalb heißt es: „durch Tanzen, Tanzenlassen usw.“. Mit dem Wort „usw.“ (ādi) sind Singen, Singenlassen, Spielen von Instrumenten, Spielenlassen von Instrumenten usw. eingeschlossen. Durch das „Anschauen“ (dassana) ist hier auch das „Hören“ (savana) eingeschlossen, nach der Methode der Auslassung ungleicher Glieder (virūpekasesanaya). Oder weil das Hören der fünf Sinnesbewusstseine dem Wesen nach ein Betrachten des jeweiligen Objekts ist, wird es, da die Tätigkeit des Hörens auch im „Anschauen“ zusammengefasst enthalten ist, einfach als „Anschauen“ bezeichnet. Das Hören von Gesang, der nicht unziemlich (visūka) ist, ist manchmal zulässig, weshalb es heißt: „und das Anschauen von unziemlichen Aufführungen“ (visūkabhūtā dassanā ca). So wird nämlich in der Paramatthajotikā, dem Kommentar zum Khuddakapāṭha (Khu. Pā. Aṭṭha. 2, Erklärung der letzten fünf Übungsregeln) gesagt: „Ein mit dem Dhamma verbundener Gesang ist zulässig; ein mit Gesang verbundener Dhamma ist nicht zulässig.“

2. උච්චාසයනසුත්තවණ්ණනා

2. Erklärung der Lehrrede über hohe Lagerstätten (Uccāsayanasutta)

1152. උච්චාති උච්ච-සද්දෙන සමානත්ථං එකං සද්දන්තරං. සෙති එත්ථාති සයනං, උච්චාසයනං මහාසයනඤ්ච සමණසාරුප්පරහිතං පටික්ඛිත්තන්ති ආහ – ‘‘පමාණාතික්කන්තං අකප්පියත්ථරණ’’න්ති. ආසන්දාදිආසනඤ්චෙත්ථ සයනෙනෙව සඞ්ගහිතං. යස්මා පන ආධාරෙ පටික්ඛිත්තෙ තදාධාරකිරියා පටික්ඛිත්තාව හොති, තස්මා ‘‘උච්චාසයනමහාසයනා’’ඉච්චෙව වුත්තං. අත්ථතො පන තදුපභොගභූතනිසජ්ජානිපජ්ජනෙහි විරති දස්සිතාති දට්ඨබ්බං. අථ වා උච්චාසයනමහාසයනඤ්ච උච්චාසයනමහාසයනඤ්චාති උච්චාසයනමහාසයනන්ති එතස්මිං අත්ථෙ එකසෙසනයෙන අයං නිද්දෙසො කතො යථා – ‘‘නාමරූපපච්චයා සළායතන’’න්ති (උදා. 1). ආසනකිරියාපුබ්බකත්තා වා සයනකිරියාය සයනග්ගහණෙනෙව ආසනම්පි ගහිතන්ති දට්ඨබ්බං.

1152. „Uccā“ ist ein anderes Wort mit derselben Bedeutung wie das Wort „ucca“ (hoch). „Sayana“ (Lager) ist das, worauf man liegt. Ein hohes Lager (uccāsayana) und ein großes Lager (mahāsayana), die eines Samana unwürdig sind, sind untersagt; deshalb heißt es: „ein das Maß überschreitendes, unzulässiges Polster“. Sitze wie Sessel (āsanda) usw. sind hier ebenfalls im Begriff „Lager“ (sayana) mit enthalten. Da jedoch bei Untersagung der Stütze auch die darauf bezogene Handlung untersagt ist, wird einfach „hohe und große Lagerung“ (uccāsayana-mahāsayana) gesagt. Dem Sinne nach ist jedoch zu verstehen, dass damit die Enthaltung vom Sitzen und Liegen, die deren Nutzung darstellen, aufgezeigt wird. Oder diese Darlegung wurde nach der Methode der Auslassung gleicher Glieder (ekasesanaya) im Sinne von „ein hohes und großes Lager und ein hohes und großes Lager ist ein hohes und großes Lager“ gemacht, wie in: „Durch Name-und-Form bedingt sind die sechs Sinnesbereiche“ (Udā. 1). Oder weil die Handlung des Sitzens der Handlung des Liegens vorausgeht, ist durch die Erwähnung des Lagers auch der Sitz mit erfasst; so ist es zu betrachten.

3. ජාතරූපසුත්තවණ්ණනා

3. Erklärung der Lehrrede über Gold und Silber (Jātarūpasutta)

1153. අඤ්ඤෙපි උග්ගහාපනෙ උපනික්ඛිත්තසාදියනෙ ච පටිග්ගහණත්ථො ලබ්භතීති ආහ – ‘‘න උග්ගණ්හාපෙන්ති, න උපනික්ඛිත්තං සාදියන්තී’’ති. අථ වා තිවිධං පටිග්ගහණං කායෙන වාචාය මනසාති. තත්ථ කායෙන පටිග්ගහණං උග්ගහණං, වාචාය පටිග්ගහණං උග්ගහාපණං, මනසා පටිග්ගහණං සාදියනං. තිවිධම්පි පටිග්ගහණං සාමඤ්ඤනිද්දෙසෙන, එකසෙසනයෙන වා ගහෙත්වා ‘‘පටිග්ගහණා’’ති වුත්තන්ති ආහ – ‘‘නෙව නං උග්ගණ්හන්තී’’තිආදි. එස නයො ‘‘ආමකධඤ්ඤපටිග්ගහණා’’තිආදීසුපි.

1153. Da die Bedeutung des „Annehmens“ (paṭiggahaṇa) auch beim Veranlassen des Aufnehmens durch andere (uggahāpane) und beim Zustimmen zu dem für einen Hinterlegten (upanikkhittasādiyane) gegeben ist, heißt es: „Sie lassen es weder aufnehmen, noch stimmen sie dem dafür Hinterlegten zu“. Oder die Annahme ist dreifach: durch den Körper, durch die Sprache und durch den Geist. Darin ist das körperliche Annehmen das „Aufnehmen“ (uggahaṇa), das sprachliche Annehmen das „Aufnehmenlassen“ (uggahāpaṇa), das geistige Annehmen das „Zustimmen“ (sādiyana). Alle drei Arten der Annahme sind entweder durch eine allgemeine Bestimmung (sāmaññaniddesena) oder nach der Methode der Auslassung gleicher Glieder (ekasesanayena) zusammengefasst und als „Annehmen“ (paṭiggahaṇā) bezeichnet worden; deshalb heißt es: „Sie nehmen es selbst nicht auf“ usw. Diese Methode gilt auch bei Passagen wie „Annahme von rohem Getreide“ usw.

4. ආමකධඤ්ඤසුත්තවණ්ණනා

4. Erklärung der Lehrrede über rohes Getreide (Āmakadhaññasutta)

1154. නීවාරාදිඋපධඤ්ඤස්ස [Pg.549] සාලිආදිමූලධඤ්ඤන්තොගධත්තා වුත්තං ‘‘සත්තවිධස්සා’’ති.

1154. Weil Nebensorten wie wilder Reis (nīvāra) usw. im Hauptgetreide wie Reis (sāli) usw. mit enthalten sind, heißt es: „von siebenfacher Art“.

5. ආමකමංසසුත්තවණ්ණනා

5. Erklärung der Lehrrede über rohes Fleisch (Āmakamaṃsasutta)

1155. ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, පඤ්ච වසානි භෙසජ්ජානි – අච්ඡවසං, මච්ඡවසං, සුසුකාවසං, සූකරවසං, ගද්‍රභවස’’න්ති (මහාව. 262; පාරා. අට්ඨ. 623) වුත්තත්තා ඉදං උද්දිස්ස අනුඤ්ඤාතං නාම. තස්ස පන ‘‘කාලෙ පටිග්ගහිත’’න්ති (මහාව. 262) වුත්තත්තා පටිග්ගහණං වට්ටතීති ආහ – ‘‘අඤ්ඤත්‍ර උද්දිස්ස අනුඤ්ඤාතා’’ති. විනයවසෙන උපපරික්ඛිතබ්බො, තස්මා සමන්තපාසාදිකාය විනයට්ඨකථාය වුත්තනයෙනෙත්ථ විනිච්ඡයො වෙදිතබ්බො.

1155. Da gesagt wurde: „Ich erlaube, ihr Mönche, fünf Arten von Fett als Medizin – Bärenfett, Fischfett, Delfinfett, Schweinefett, Eselfett“ (Mahāva. 262; Pārā. Aṭṭha. 623), wird dies als „speziell erlaubt“ bezeichnet. Weil jedoch gesagt wurde: „Zur rechten Zeit angenommen“ (Mahāva. 262), ist dessen Annahme zulässig; deshalb heißt es: „außer dem, was speziell erlaubt ist“. Es muss gemäß der Ordensdisziplin (Vinaya) geprüft werden; daher ist die Entscheidung hier nach der im Samantapāsādikā, dem Vinaya-Kommentar, dargelegten Weise zu verstehen.

10. චතුත්ථආමකධඤ්ඤපෙය්‍යාලවග්ගො

10. Das vierte repetitive Kapitel über rohes Getreide (Catuttha-āmakadhaññapeyyāla-vagga)

2-3. කයවික්කයසුත්තාදිවණ්ණනා

2-3. Erklärung der Lehrreden über Kaufen und Verkaufen usw. (Kayavikkayasuttādivaṇṇanā)

1162-63. කස්සචි භණ්ඩස්ස ගහණං කයො, දානං වික්කයො. තත්ථ තත්ථාති ගාමන්තරෙ සන්තිකෙ ච ගමනං දූතකම්මන්ති වුච්චතීති යොජනා. පහිණගමනං ඛුද්දකගමනං.

1162-63. Das Annehmen einer Ware ist der Kauf (kayo), das Hergeben ist der Verkauf (vikkayo). Die Fügung lautet: Das Gehen hierhin und dorthin, nämlich in ein anderes Dorf oder in die Nähe, wird als „Botendienst“ (dūtakamma) bezeichnet. „Pahiṇagamana“ bedeutet das Gehen für geringfügige Botengänge.

4. තුලාකූටසුත්තවණ්ණනා

4. Erklärung der Lehrrede über Betrug mit der Waage (Tulākūṭasutta)

1164. රූපකූටං සරූපෙන සදිසෙන ඡලවොහාරො. අඞ්ගකූටං අත්තනො හත්ථාදිනා අඞ්ගානං ඡලකරණං. ගහණකූටං මානෙසු ගහණවසෙන. පටිච්ඡන්නකූටං අයචුණ්ණාදිනා පටිච්ඡන්නෙන ඡලකරණං. මහතියා තුලාය. පච්ඡාභාගෙති තුලාය පච්ඡිමභාගෙ. හත්ථෙනාති හත්ථපදෙසෙන. අක්කමතීති උට්ඨාතුං අදෙන්තො ගණ්හාති. දදන්තො පුබ්බභාගෙති පරෙසං දදන්තො පුබ්බභාගෙ හත්ථෙන තුලං අක්කමති. තන්ති අයචුණ්ණං.

1164. „Rūpakūṭa“ (Münzfälschung/Scheinbildbetrug) ist ein betrügerischer Handel mit einem dem echten ähnlichen Äußeren. „Aṅgakūṭa“ (Gliederbetrug) ist das Täuschen mit den eigenen Gliedern wie der Hand usw. „Gahaṇakūṭa“ (Griffbetrug) geschieht durch die Art des Greifens bei den Maßen. „Paṭicchannakūṭa“ (verdeckter Betrug) ist das Täuschen durch Verbergen mit Eisenpulver usw. „Mit einer großen Waage“ (mahatiyā tulāya). „Am hinteren Teil“ (pacchābhāgeti) bedeutet am hinteren Teil der Waage. „Mit der Hand“ (hatthenāti) bedeutet mit dem Handbereich. „Er drückt nieder“ (akkamatīti) bedeutet: Er nimmt die Ware, ohne zuzulassen, dass sie sich hebt. „Wenn er anderen gibt, am vorderen Teil“ (dadanto pubbabhāgeti) bedeutet: Wenn er anderen gibt, drückt er mit der Hand am vorderen Teil die Waage nieder. „Dieses“ (taṃ) bezieht sich auf das Eisenpulver.

ලොහපාතියොති තම්බලොහපාතියො. සුවණ්ණවණ්ණා කරොන්තීති අසනිඛාදසුවණ්ණකනකලිම්පිතා සුවණ්ණවණ්ණා කරොන්ති. මානභාජනස්ස [Pg.550] හදයභූතස්ස අබ්භන්තරස්ස භින්නං හදයභෙදො. නිමියමානස්ස තිලතණ්ඩුලාදිකස්ස සිඛාය අග්ගකොටියා භින්නං සිඛාභෙදො. ඛෙත්තාදීනං මිනනරජ්ජුයා අඤ්ඤථාකරණං රජ්ජුභෙදො. රජ්ජුගහණෙනෙව චෙත්ථ දණ්ඩකස්ස ගහණං කතමෙවාති දට්ඨබ්බං.

„‚Lohapātiyo‘ bedeutet Kupferschalen. ‚Suvaṇṇavaṇṇā karonti‘ (sie machen goldfarben) bedeutet, dass sie diese mit verschiedenen Goldarten wie Asanikha-Gold und Kanaka-Gold beschichten und so goldfarben machen. ‚Hadayabhedo‘ (Brechen des Herzens) ist das Zerbrechen des inneren Teils, der das Herzstück eines Messgefäßes darstellt. ‚Sikhābhedo‘ (Brechen der Spitze) ist das Abbrechen der äußersten Spitze des Häufchens von Sesam, Reis usw., während diese abgemessen werden. ‚Rajjubhedo‘ (Brechen des Seils) ist das Verändern des Messseils von Feldern und dergleichen. Hierbei ist zu verstehen, dass durch das Ergreifen des Seils auch das Ergreifen des Messstabs bereits mit eingeschlossen ist.“

6-11. ඡෙදනසුත්තාදිවණ්ණනා

6-11. „Die Erklärung der Lehrreden über das Abschneiden usw.“

1166-71. වධොති මුට්ඨිප්පහාරකසාතාළනාදීහි හිංසනං, විහෙඨනන්ති අත්ථො. විහෙඨනත්ථොපි හි වධ-සද්දො දිස්සති ‘‘අත්ථානං වධිත්වා වධිත්වා රොදෙය්‍යා’’තිආදීසු. අට්ඨකථායං පන ‘‘මාරණ’’න්ති වුත්තං, තං පන පොථනං සන්ධායාති සක්කා විඤ්ඤාතුං මාරණසද්දස්ස විහිංසනෙපි දිස්සනතො. සෙසං සුවිඤ්ඤෙය්‍යමෙව.

1166-71. „‚Vadho‘ (Verletzen/Erschlagen) bedeutet die Schädigung durch Faustschläge, Geißelung usw., das heißt Belästigung. Denn das Wort ‚vadha‘ wird auch im Sinne von Belästigung verwendet, wie in Passagen wie ‚nachdem sie ihre eigenen Interessen beeinträchtigt haben, mögen sie weinen‘ usw. Im Kommentar wird jedoch ‚māraṇa‘ (Töten) gesagt; dies ist jedoch so zu verstehen, dass es sich auf das Schlagen bezieht, da das Wort ‚māraṇa‘ auch im Sinne von Verletzung vorkommt. Der Rest ist leicht verständlich.“

ආමකධඤ්ඤපෙය්‍යාලවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

„Die Erklärung des Āmakadhaññapeyyāla-Vagga ist abgeschlossen.“

සාරත්ථප්පකාසිනියා සංයුත්තනිකාය-අට්ඨකථාය

„Der Sāratthappakāsinī, dem Kommentar zum Saṃyutta-Nikāya,“

මහාවග්ගවණ්ණනාය ලීනත්ථප්පකාසනා නිට්ඨිතා.

„ist die Verdeutlichung der verborgenen Bedeutung zur Erklärung des Mahā-Vagga abgeschlossen.“

නිගමනකථාවණ්ණනා

„Erklärung des Schlussworts.“

සකලරූපාරූපසම්මසනෙ [Pg.551] සණ්හසුඛුමවිසයඤාණතාය විපස්සනාචාරනිපුණබුද්ධීනං සුසංයතකායවචීසමාචාරතාය සමථවිපස්සනාසු සම්මදෙව යතනතො ච යතීනං භික්ඛූනං ඛන්ධායතනධාතුසච්චින්ද්‍රියපටිච්චසමුප්පාදභෙදෙ පරමත්ථධම්මෙ නානානයෙහි ඤාණවිභාගස්ස සන්නිස්සයෙන බහුකාරස්ස සංයුත්තාගමවරස්ස අත්ථසංවණ්ණනං කාතුං සාරත්ථප්පකාසනතො එව නිපුණා යා මයා අට්ඨකථා ආරද්ධාති සම්බන්ධො. සවිසෙසං පඤ්ඤාවහගුණත්තා එව හිස්ස ගන්ථාරම්භෙ ආදිතොපි ‘‘පඤ්ඤාපභෙදජනනස්සා’’ති වුත්තං. මහාඅට්ඨකථාය සාරන්ති සංයුත්තමහාඅට්ඨකථාය සාරං. එකූනසට්ඨිමත්තොති ථොකං ඌනභාවතො මත්ත-සද්දග්ගහණං.

„Die syntaktische Verknüpfung lautet: ‚Der Kommentar, der von mir begonnen wurde und der gerade wegen der Erhellung der wesentlichen Bedeutung vortrefflich ist, um die Bedeutungs-Erklärung der edlen Saṃyutta-Sammlung zu verfassen, die von großem Nutzen ist, da sie die Grundlage für die Einteilung des Wissens nach vielfältigen Lehrweisen bildet – und zwar hinsichtlich der letztlichen Realitäten, unterteilt in Aggregate, Sinnesbereiche, Elemente, Wahrheiten, Fähigkeiten und das bedingte Entstehen, für die strebenden Mönche, die sich vollkommen in Ruhe und Einsicht bemühen, wegen ihres wohldisziplinierten Verhaltens in Körper und Rede und wegen ihres Wissens über feine und subtile Objekte bei der Untersuchung aller körperlichen und unkörperlichen Phänomene, welches den Geist der im Bereich der Einsicht Erfahrenen schärft.‘ Denn gerade weil dieses Werk in besonderer Weise die Eigenschaft besitzt, Weisheit zu fördern, wurde schon ganz zu Beginn des Buches gesagt: ‚das die Entstehung der Weisheitsstufen bewirkt‘. ‚Den Kern des Großen Kommentars‘ bedeutet den Kern des Großen Kommentars zum Saṃyutta-Nikāya. ‚Etwa neunundfünfzig‘ (ekūnasaṭṭhimatto): Die Verwendung des Wortes ‚matta‘ (etwa) erfolgt aufgrund des geringfügigen Unterschreitens dieser Zahl.“

මූලට්ඨකථාය සාරන්ති පුබ්බෙ වුත්තසංයුත්තමහාඅට්ඨකථාය සාරමෙව පුන නිගමනවසෙන වුත්තන්ති. අථ වා මූලට්ඨකථාය සාරන්ති පොරාණට්ඨකථාසු අත්ථසාරං. තෙන එතං දස්සෙති ‘‘සංයුත්තමහාඅට්ඨකථාය අත්ථසාරං ආදාය ඉමං සාරත්ථප්පකාසිනිං කරොන්තෙන සෙසමහානිකායානම්පි මූලට්ඨකථාසු ඉධ වියොගක්ඛමං අත්ථසාරං ආදාය අකාසි’’න්ති. ‘‘මහාවිහාරාධිවාසීන’’න්ති ච ඉදං පුරිමපච්ඡිමපදෙහි සද්ධිං සම්බන්ධිතබ්බං ‘‘මහාවිහාරාධිවාසීනං සමයං පකාසයන්තිං මහාවිහාරාධිවාසීනං මූලට්ඨකථාය සාරං ආදායා’’ති ච. තෙන පුඤ්ඤෙන. හොතු සබ්බො සුඛී ලොකොති කාමාවචරාදිවිභාගො සබ්බො සත්තලොකො යථාරහං බොධිත්තයාධිගමවසෙන සම්පයුත්තෙන නිබ්බානසුඛෙන සුඛිතො හොතූති සදෙවකස්ස ලොකස්ස අච්චන්තං සුඛාධිගමාය අත්තනො පුඤ්ඤං පරිණාමෙති.

„‚Den Kern des ursprünglichen Kommentars‘ (Mūlaṭṭhakathā) bezieht sich im Schlusswort wiederum auf eben den Kern des zuvor erwähnten Großen Saṃyutta-Kommentars. Oder aber ‚den Kern des ursprünglichen Kommentars‘ bedeutet den wesentlichen Gehalt in den alten Kommentaren (Porāṇa-aṭṭhakathā). Damit zeigt er Folgendes: ‚Indem er diese Sāratthappakāsinī verfasste, wobei er den wesentlichen Gehalt des Großen Saṃyutta-Kommentars heranzog, verfasste er sie, indem er auch aus den Urkommentaren der übrigen großen Nikāyas den hierher passenden wesentlichen Gehalt entnahm.‘ Und der Ausdruck ‚der Bewohner des Mahāvihāra‘ (Mahāvihārādhivāsīnaṃ) ist sowohl mit dem vorhergehenden als auch mit dem nachfolgenden Wort zu verbinden, nämlich: ‚die die Lehrmeinung der Bewohner des Mahāvihāra darlegt‘ und ‚indem sie den Kern des Urkommentars der Bewohner des Mahāvihāra heranzieht‘. ‚Durch dieses Verdienst. Möge die ganze Welt glücklich sein‘: Er widmet sein Verdienst dem Erlangen des endgültigen Glücks der Welt samt den Göttern, indem er wünscht: ‚Möge die gesamte Welt der Lebewesen, unterteilt in die Sinnessphäre usw., entsprechend ihren Voraussetzungen glücklich sein durch das Glück des Nibbāna, das mit der Erlangung der drei Arten des Erwachens verbunden ist.‘“

එත්තාවතා සාරත්ථප්පකාසිනියා

„Damit ist [die Erklärung] der Sāratthappakāsinī,“

සංයුත්තනිකාය-අට්ඨකථාය ලීනත්ථප්පකාසනා නිට්ඨිතා.

„die Verdeutlichung der verborgenen Bedeutung (Līnatthappakāsanā) zum Kommentar des Saṃyutta-Nikāya abgeschlossen.“

සංයුත්තටීකා සමත්තා.

„Der Saṃyutta-Unterkommentar (Saṃyutta-Ṭīkā) ist vollendet.“