বাংলা
পালিঅট্ঠকথাটীকাঅন্ন
1101 পারাজিক পালি
1102 পাচিত্তিয় পালি
1103 মহাবগ্গ পালি (বিনয়)
1104 চূলবগ্গ পালি
1105 পরিবার পালি
1201 পারাজিককণ্ড অট্ঠকথা-১
1202 পারাজিককণ্ড অট্ঠকথা-২
1203 পাচিত্তিয় অট্ঠকথা
1204 মহাবগ্গ অট্ঠকথা (বিনয়)
1205 চূলবগ্গ অট্ঠকথা
1206 পরিবার অট্ঠকথা
1301 সারত্থদীপনী টীকা-১
1302 সারত্থদীপনী টীকা-২
1303 সারত্থদীপনী টীকা-৩
1401 দ্বেমাতিকাপালি
1402 বিনয়সংগহ অট্ঠকথা
1403 বজিরবুদ্ধি টীকা
1404 বিমতিবিনোদনী টীকা-১
1405 বিমতিবিনোদনী টীকা-২
1406 বিনয়ালংকার টীকা-১
1407 বিনয়ালংকার টীকা-২
1408 কঙ্খাবিতরণীপুরাণ টীকা
1409 বিনয়বিনিচ্ছয়-উত্তরবিনিচ্ছয়
1410 বিনয়বিনিচ্ছয় টীকা-১
1411 বিনয়বিনিচ্ছয় টীকা-২
1412 পাচিত্যাদিযোজনাপালি
1413 খুদ্ধসিক্খা-মূলসিক্খা

8401 বিসুদ্ধিমগ্গ-১
8402 বিসুদ্ধিমগ্গ-২
8403 বিসুদ্ধিমগ্গ-মহাটীকা-১
8404 বিসুদ্ধিমগ্গ-মহাটীকা-২
8405 বিসুদ্ধিমগ্গ নিদানকথা

8406 দীঘনিকায় (পু-বি)
8407 মজ্ঝিমনিকায় (পু-বি)
8408 সংযুত্তনিকায় (পু-বি)
8409 অঙ্গুত্তরনিকায় (পু-বি)
8410 বিনয়পিটক (পু-বি)
8411 অভিধম্মপিটক (পু-বি)
8412 অট্ঠকথা (পু-বি)
8413 নিরুত্তিদীপনী
8414 পরমত্থদীপনী সংগহমহাটীকাপাঠ
8415 অনুদীপনীপাঠ
8416 পট্ঠানুদ্দেস দীপনীপাঠ
8417 নমক্কারটীকা
8418 মহাপণামপাঠ
8419 লক্খণাতো বুদ্ধথোমনাগাথা
8420 সুতবন্দনা
8421 কমলাঞ্জলি
8422 জিনালংকার
8423 পজ্জমধু
8424 বুদ্ধগুণগাথাবলী
8425 চূলগন্থবংস
8426 মহাবংস
8427 সাসনবংস
8428 কচ্চায়নব্যাকরণং
8429 মোগ্গল্লানব্যাকরণং
8430 সদ্দনীতিপ্পকরণং (পদমালা)
8431 সদ্দনীতিপ্পকরণং (ধাতুমালা)
8432 পদরূপসিদ্ধি
8433 মোগ্গল্লানপঞ্চিকা
8434 পযোগসিদ্ধিপাঠ
8435 বুত্তোদয়পাঠ
8436 অভিধানপ্পদীপিকাপাঠ
8437 অভিধানপ্পদীপিকাটীকা
8438 সুবোধালংকারপাঠ
8439 সুবোধালংকারটীকা
8440 বালাবতার গণ্ঠিপদত্থবিনিচ্ছয়সার
8441 লোকনীতি
8442 সুত্তন্তনীতি
8443 সূরস্সতীনীতি
8444 মহারহনীতি
8445 ধম্মনীতি
8446 কবিদপ্পণনীতি
8447 নীতিমঞ্জরী
8448 নরদক্খদীপনী
8449 চতুরারক্খদীপনী
8450 চাণক্যনীতি
8451 রসবাহিনী
8452 সীমাবিসোধনীপাঠ
8453 বেস্সন্তরগীতি
8454 মোগ্গল্লান বুত্তিবিবরণপঞ্চিকা
8455 থূপবংস
8456 দাঠাবংস
8457 ধাতুপাঠবিলাসিনিয়া
8458 ধাতুবংস
8459 হত্থবনগল্লবিহারবংস
8460 জিনচরিতয়
8461 জিনবংসদীপং
8462 তেলকটাহগাথা
8463 মিলিদটীকা
8464 পদমঞ্জরী
8465 পদসাধনং
8466 সদ্দবিন্দুপকরণং
8467 কচ্চায়নধাতুমঞ্জুসা
8468 সামন্তকূটবণ্ণনা
2101 সীলক্খন্ধবগ্গ পালি
2102 মহাবগ্গ পালি (দীঘ)
2103 পাথিকবগ্গ পালি
2201 সীলক্খন্ধবগ্গ অট্ঠকথা
2202 মহাবগ্গ অট্ঠকথা (দীঘ)
2203 পাথিকবগ্গ অট্ঠকথা
2301 সীলক্খন্ধবগ্গ টীকা
2302 মহাবগ্গ টীকা (দীঘ)
2303 পাথিকবগ্গ টীকা
2304 সীলক্খন্ধবগ্গ-অভিনবটীকা-১
2305 সীলক্খন্ধবগ্গ-অভিনবটীকা-২
3101 মূলপণ্ণাস পালি
3102 মজ্ঝিমপণ্ণাস পালি
3103 উপরিপণ্ণাস পালি
3201 মূলপণ্ণাস অট্ঠকথা-১
3202 মূলপণ্ণাস অট্ঠকথা-২
3203 মজ্ঝিমপণ্ণাস অট্ঠকথা
3204 উপরিপণ্ণাস অট্ঠকথা
3301 মূলপণ্ণাস টীকা
3302 মজ্ঝিমপণ্ণাস টীকা
3303 উপরিপণ্ণাস টীকা
4101 সগাথাবগ্গ পালি
4102 নিদানবগ্গ পালি
4103 খন্ধবগ্গ পালি
4104 সলায়তনবগ্গ পালি
4105 মহাবগ্গ পালি (সংযুত্ত)
4201 সগাথাবগ্গ অট্ঠকথা
4202 নিদানবগ্গ অট্ঠকথা
4203 খন্ধবগ্গ অট্ঠকথা
4204 সলায়তনবগ্গ অট্ঠকথা
4205 মহাবগ্গ অট্ঠকথা (সংযুত্ত)
4301 সগাথাবগ্গ টীকা
4302 নিদানবগ্গ টীকা
4303 খন্ধবগ্গ টীকা
4304 সলায়তনবগ্গ টীকা
4305 মহাবগ্গ টীকা (সংযুত্ত)
5101 এককনিপাত পালি
5102 দুকনিপাত পালি
5103 তিকনিপাত পালি
5104 চতুক্কনিপাত পালি
5105 পঞ্চকনিপাত পালি
5106 ছক্কনিপাত পালি
5107 সত্তকনিপাত পালি
5108 অট্ঠকাদিনিপাত পালি
5109 নবকনিপাত পালি
5110 দশকনিপাত পালি
5111 একাদশকনিপাত পালি
5201 এককনিপাত অট্ঠকথা
5202 দুক-তিক-চতুক্কনিপাত অট্ঠকথা
5203 পঞ্চক-ছক্ক-সত্তকনিপাত অট্ঠকথা
5204 অট্ঠকাদিনিপাত অট্ঠকথা
5301 এককনিপাত টীকা
5302 দুক-তিক-চতুক্কনিপাত টীকা
5303 পঞ্চক-ছক্ক-সত্তকনিপাত টীকা
5304 অট্ঠকাদিনিপাত টীকা
6101 খুদ্ধকপাঠ পালি
6102 ধম্মপদ পালি
6103 উদান পালি
6104 ইতিবুত্তক পালি
6105 সুত্তনিপাত পালি
6106 বিমানবত্থু পালি
6107 পেতবত্থু পালি
6108 থেরগাথা পালি
6109 থেরীগাথা পালি
6110 অপদান পালি-১
6111 অপদান পালি-২
6112 বুদ্ধবংস পালি
6113 চরিয়াপিটক পালি
6114 জাতক পালি-১
6115 জাতক পালি-২
6116 মহানিদ্দেস পালি
6117 চূলনিদ্দেস পালি
6118 পটিসম্ভিদামগ্গ পালি
6119 নেত্তিপ্পকরণ পালি
6120 মিলিন্দপঞ্হ পালি
6121 পেটকোপদেস পালি
6201 খুদ্ধকপাঠ অট্ঠকথা
6202 ধম্মপদ অট্ঠকথা-১
6203 ধম্মপদ অট্ঠকথা-২
6204 উদান অট্ঠকথা
6205 ইতিবুত্তক অট্ঠকথা
6206 সুত্তনিপাত অট্ঠকথা-১
6207 সুত্তনিপাত অট্ঠকথা-২
6208 বিমানবত্থু অট্ঠকথা
6209 পেতবত্থু অট্ঠকথা
6210 থেরগাথা অট্ঠকথা-১
6211 থেরগাথা অট্ঠকথা-২
6212 থেরীগাথা অট্ঠকথা
6213 অপদান অট্ঠকথা-১
6214 অপদান অট্ঠকথা-২
6215 বুদ্ধবংস অট্ঠকথা
6216 চরিয়াপিটক অট্ঠকথা
6217 জাতক অট্ঠকথা-১
6218 জাতক অট্ঠকথা-২
6219 জাতক অট্ঠকথা-৩
6220 জাতক অট্ঠকথা-৪
6221 জাতক অট্ঠকথা-৫
6222 জাতক অট্ঠকথা-৬
6223 জাতক অট্ঠকথা-৭
6224 মহানিদ্দেস অট্ঠকথা
6225 চূলনিদ্দেস অট্ঠকথা
6226 পটিসম্ভিদামগ্গ অট্ঠকথা-১
6227 পটিসম্ভিদামগ্গ অট্ঠকথা-২
6228 নেত্তিপ্পকরণ অট্ঠকথা
6301 নেত্তিপ্পকরণ টীকা
6302 নেত্তিবিভাবিনী
7101 ধম্মসংগণী পালি
7102 বিভঙ্গ পালি
7103 ধাতুকথা পালি
7104 পুগ্গলপঞ্ঞাত্তি পালি
7105 কথাবত্থু পালি
7106 যমক পালি-১
7107 যমক পালি-২
7108 যমক পালি-৩
7109 পট্ঠান পালি-১
7110 পট্ঠান পালি-২
7111 পট্ঠান পালি-৩
7112 পট্ঠান পালি-৪
7113 পট্ঠান পালি-৫
7201 ধম্মসংগণি অট্ঠকথা
7202 সম্মোহবিনোদনী অট্ঠকথা
7203 পঞ্চপকরণ অট্ঠকথা
7301 ধম্মসংগণী-মূলটীকা
7302 বিভঙ্গ-মূলটীকা
7303 পঞ্চপকরণ-মূলটীকা
7304 ধম্মসংগণী-অনুটীকা
7305 পঞ্চপকরণ-অনুটীকা
7306 অভিধম্মাবতারো-নামরূপপরিচ্ছেদো
7307 অভিধম্মত্থসংগহো
7308 অভিধম্মাবতার-পুরাণটীকা
7309 অভিধম্মমাতিকাপালি

中文
巴利義註複註藏外典籍
1101 巴拉基咖(波羅夷)
1102 巴吉帝亞(波逸提)
1103 大品(律藏)
1104 小品
1105 附隨
1201 巴拉基咖(波羅夷)義註-1
1202 巴拉基咖(波羅夷)義註-2
1203 巴吉帝亞(波逸提)義註
1204 大品義註(律藏)
1205 小品義註
1206 附隨義註
1301 心義燈-1
1302 心義燈-2
1303 心義燈-3
1401 疑惑度脫
1402 律攝註釋
1403 金剛智疏
1404 疑難解除疏-1
1405 疑難解除疏-2
1406 律莊嚴疏-1
1407 律莊嚴疏-2
1408 古老解惑疏
1409 律抉擇-上抉擇
1410 律抉擇疏-1
1411 律抉擇疏-2
1412 巴吉帝亞等啟請經
1413 小戒學-根本戒學

8401 清淨道論-1
8402 清淨道論-2
8403 清淨道大複註-1
8404 清淨道大複註-2
8405 清淨道論導論

8406 長部問答
8407 中部問答
8408 相應部問答
8409 增支部問答
8410 律藏問答
8411 論藏問答
8412 義注問答
8413 語言學詮釋手冊
8414 勝義顯揚
8415 隨燈論誦
8416 發趣論燈論
8417 禮敬文
8418 大禮敬文
8419 依相讚佛偈
8420 經讚
8421 蓮花供
8422 勝者莊嚴
8423 語蜜
8424 佛德偈集
8425 小史
8427 佛教史
8426 大史
8429 目犍連文法
8428 迦旃延文法
8430 文法寶鑑(詞幹篇)
8431 文法寶鑑(詞根篇)
8432 詞形成論
8433 目犍連五章
8434 應用成就讀本
8435 音韻論讀本
8436 阿毗曇燈讀本
8437 阿毗曇燈疏
8438 妙莊嚴論讀本
8439 妙莊嚴論疏
8440 初學入門義抉擇精要
8446 詩王智論
8447 智論花鬘
8445 法智論
8444 大羅漢智論
8441 世間智論
8442 經典智論
8443 勇士百智論
8450 考底利耶智論
8448 人眼燈
8449 四護衛燈
8451 妙味之流
8452 界清淨
8453 韋桑達拉頌
8454 目犍連語釋五章
8455 塔史
8456 佛牙史
8457 詞根讀本注釋
8458 舍利史
8459 象頭山寺史
8460 勝者行傳
8461 勝者宗燈
8462 油鍋偈
8463 彌蘭王問疏
8464 詞花鬘
8465 詞成就論
8466 正理滴論
8467 迦旃延詞根注
8468 邊境山注釋
2101 戒蘊品
2102 大品(長部)
2103 波梨品
2201 戒蘊品註義註
2202 大品義註(長部)
2203 波梨品義註
2301 戒蘊品疏
2302 大品複註(長部)
2303 波梨品複註
2304 戒蘊品新複註-1
2305 戒蘊品新複註-2
3101 根本五十經
3102 中五十經
3103 後五十經
3201 根本五十義註-1
3202 根本五十義註-2
3203 中五十義註
3204 後五十義註
3301 根本五十經複註
3302 中五十經複註
3303 後五十經複註
4101 有偈品
4102 因緣品
4103 蘊品
4104 六處品
4105 大品(相應部)
4201 有偈品義注
4202 因緣品義注
4203 蘊品義注
4204 六處品義注
4205 大品義注(相應部)
4301 有偈品複註
4302 因緣品註
4303 蘊品複註
4304 六處品複註
4305 大品複註(相應部)
5101 一集經
5102 二集經
5103 三集經
5104 四集經
5105 五集經
5106 六集經
5107 七集經
5108 八集等經
5109 九集經
5110 十集經
5111 十一集經
5201 一集義註
5202 二、三、四集義註
5203 五、六、七集義註
5204 八、九、十、十一集義註
5301 一集複註
5302 二、三、四集複註
5303 五、六、七集複註
5304 八集等複註
6101 小誦
6102 法句經
6103 自說
6104 如是語
6105 經集
6106 天宮事
6107 餓鬼事
6108 長老偈
6109 長老尼偈
6110 譬喻-1
6111 譬喻-2
6112 諸佛史
6113 所行藏
6114 本生-1
6115 本生-2
6116 大義釋
6117 小義釋
6118 無礙解道
6119 導論
6120 彌蘭王問
6121 藏釋
6201 小誦義注
6202 法句義注-1
6203 法句義注-2
6204 自說義注
6205 如是語義註
6206 經集義注-1
6207 經集義注-2
6208 天宮事義注
6209 餓鬼事義注
6210 長老偈義注-1
6211 長老偈義注-2
6212 長老尼義注
6213 譬喻義注-1
6214 譬喻義注-2
6215 諸佛史義注
6216 所行藏義注
6217 本生義注-1
6218 本生義注-2
6219 本生義注-3
6220 本生義注-4
6221 本生義注-5
6222 本生義注-6
6223 本生義注-7
6224 大義釋義注
6225 小義釋義注
6226 無礙解道義注-1
6227 無礙解道義注-2
6228 導論義注
6301 導論複註
6302 導論明解
7101 法集論
7102 分別論
7103 界論
7104 人施設論
7105 論事
7106 雙論-1
7107 雙論-2
7108 雙論-3
7109 發趣論-1
7110 發趣論-2
7111 發趣論-3
7112 發趣論-4
7113 發趣論-5
7201 法集論義註
7202 分別論義註(迷惑冰消)
7203 五部論義註
7301 法集論根本複註
7302 分別論根本複註
7303 五論根本複註
7304 法集論複註
7305 五論複註
7306 阿毘達摩入門
7307 攝阿毘達磨義論
7308 阿毘達摩入門古複註
7309 阿毘達摩論母

English
Pali CanonCommentariesSub-commentariesOther
1101 Pārājika Pāḷi
1102 Pācittiya Pāḷi
1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya)
1104 Cūḷavagga Pāḷi
1105 Parivāra Pāḷi
1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1
1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2
1203 Pācittiya Aṭṭhakathā
1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya)
1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā
1206 Parivāra Aṭṭhakathā
1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1
1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2
1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3
1401 Dvemātikāpāḷi
1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā
1403 Vajirabuddhi Ṭīkā
1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1
1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2
1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1
1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2
1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā
1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya
1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1
1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2
1412 Pācityādiyojanāpāḷi
1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā

8401 Visuddhimagga-1
8402 Visuddhimagga-2
8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1
8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2
8405 Visuddhimagga nidānakathā

8406 Dīghanikāya (pu-vi)
8407 Majjhimanikāya (pu-vi)
8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi)
8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi)
8410 Vinayapiṭaka (pu-vi)
8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi)
8412 Aṭṭhakathā (pu-vi)
8413 Niruttidīpanī
8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha
8415 Anudīpanīpāṭha
8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha
8417 Namakkāraṭīkā
8418 Mahāpaṇāmapāṭha
8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā
8420 Sutavandanā
8421 Kamalāñjali
8422 Jinālaṅkāra
8423 Pajjamadhu
8424 Buddhaguṇagāthāvalī
8425 Cūḷaganthavaṃsa
8427 Sāsanavaṃsa
8426 Mahāvaṃsa
8429 Moggallānabyākaraṇaṃ
8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ
8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā)
8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā)
8432 Padarūpasiddhi
8433 Mogallānapañcikā
8434 Payogasiddhipāṭha
8435 Vuttodayapāṭha
8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha
8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā
8438 Subodhālaṅkārapāṭha
8439 Subodhālaṅkāraṭīkā
8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra
8446 Kavidappaṇanīti
8447 Nītimañjarī
8445 Dhammanīti
8444 Mahārahanīti
8441 Lokanīti
8442 Suttantanīti
8443 Sūrassatinīti
8450 Cāṇakyanīti
8448 Naradakkhadīpanī
8449 Caturārakkhadīpanī
8451 Rasavāhinī
8452 Sīmavisodhanīpāṭha
8453 Vessantaragīti
8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā
8455 Thūpavaṃsa
8456 Dāṭhāvaṃsa
8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā
8458 Dhātuvaṃsa
8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa
8460 Jinacaritaya
8461 Jinavaṃsadīpaṃ
8462 Telakaṭāhagāthā
8463 Milidaṭīkā
8464 Padamañjarī
8465 Padasādhanaṃ
8466 Saddabindupakaraṇaṃ
8467 Kaccāyanadhātumañjusā
8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi
2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha)
2103 Pāthikavagga Pāḷi
2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā
2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha)
2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā
2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā
2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha)
2303 Pāthikavagga Ṭīkā
2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1
2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi
3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi
3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi
3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1
3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2
3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā
3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā
3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā
3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā
3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi
4102 Nidānavagga Pāḷi
4103 Khandhavagga Pāḷi
4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi
4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)
4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā
4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā
4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā
4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā
4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)
4301 Sagāthāvagga Ṭīkā
4302 Nidānavagga Ṭīkā
4303 Khandhavagga Ṭīkā
4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā
4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi
5102 Dukanipāta Pāḷi
5103 Tikanipāta Pāḷi
5104 Catukkanipāta Pāḷi
5105 Pañcakanipāta Pāḷi
5106 Chakkanipāta Pāḷi
5107 Sattakanipāta Pāḷi
5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi
5109 Navakanipāta Pāḷi
5110 Dasakanipāta Pāḷi
5111 Ekādasakanipāta Pāḷi
5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā
5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā
5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā
5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā
5301 Ekakanipāta Ṭīkā
5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā
5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā
5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi
6102 Dhammapada Pāḷi
6103 Udāna Pāḷi
6104 Itivuttaka Pāḷi
6105 Suttanipāta Pāḷi
6106 Vimānavatthu Pāḷi
6107 Petavatthu Pāḷi
6108 Theragāthā Pāḷi
6109 Therīgāthā Pāḷi
6110 Apadāna Pāḷi-1
6111 Apadāna Pāḷi-2
6112 Buddhavaṃsa Pāḷi
6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi
6114 Jātaka Pāḷi-1
6115 Jātaka Pāḷi-2
6116 Mahāniddesa Pāḷi
6117 Cūḷaniddesa Pāḷi
6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi
6119 Nettippakaraṇa Pāḷi
6120 Milindapañha Pāḷi
6121 Peṭakopadesa Pāḷi
6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā
6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1
6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2
6204 Udāna Aṭṭhakathā
6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā
6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1
6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2
6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā
6209 Petavatthu Aṭṭhakathā
6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1
6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2
6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā
6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1
6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2
6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā
6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā
6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1
6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2
6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3
6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4
6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5
6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6
6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7
6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā
6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā
6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1
6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2
6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā
6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā
6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi
7102 Vibhaṅga Pāḷi
7103 Dhātukathā Pāḷi
7104 Puggalapaññatti Pāḷi
7105 Kathāvatthu Pāḷi
7106 Yamaka Pāḷi-1
7107 Yamaka Pāḷi-2
7108 Yamaka Pāḷi-3
7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1
7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2
7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3
7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4
7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5
7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā
7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā
7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā
7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā
7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā
7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā
7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā
7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā
7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo
7307 Abhidhammatthasaṅgaho
7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā
7309 Abhidhammamātikāpāḷi

Français
Canon PaliCommentairesSous-commentairesAutres
1101 Pārājika Pāḷi
1102 Pācittiya Pāḷi
1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya)
1104 Cūḷavagga Pāḷi
1105 Parivāra Pāḷi
1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1
1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2
1203 Pācittiya Aṭṭhakathā
1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya)
1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā
1206 Parivāra Aṭṭhakathā
1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1
1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2
1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3
1401 Dvemātikāpāḷi
1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā
1403 Vajirabuddhi Ṭīkā
1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1
1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2
1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1
1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2
1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā
1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya
1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1
1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2
1412 Pācityādiyojanāpāḷi
1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā

8401 Visuddhimagga-1
8402 Visuddhimagga-2
8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1
8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2
8405 Visuddhimagga nidānakathā

8406 Dīghanikāya (pu-vi)
8407 Majjhimanikāya (pu-vi)
8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi)
8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi)
8410 Vinayapiṭaka (pu-vi)
8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi)
8412 Aṭṭhakathā (pu-vi)
8413 Niruttidīpanī
8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha
8415 Anudīpanīpāṭha
8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha
8417 Namakkāraṭīkā
8418 Mahāpaṇāmapāṭha
8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā
8420 Sutavandanā
8421 Kamalāñjali
8422 Jinālaṅkāra
8423 Pajjamadhu
8424 Buddhaguṇagāthāvalī
8425 Cūḷaganthavaṃsa
8427 Sāsanavaṃsa
8426 Mahāvaṃsa
8429 Moggallānabyākaraṇaṃ
8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ
8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā)
8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā)
8432 Padarūpasiddhi
8433 Mogallānapañcikā
8434 Payogasiddhipāṭha
8435 Vuttodayapāṭha
8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha
8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā
8438 Subodhālaṅkārapāṭha
8439 Subodhālaṅkāraṭīkā
8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra
8446 Kavidappaṇanīti
8447 Nītimañjarī
8445 Dhammanīti
8444 Mahārahanīti
8441 Lokanīti
8442 Suttantanīti
8443 Sūrassatinīti
8450 Cāṇakyanīti
8448 Naradakkhadīpanī
8449 Caturārakkhadīpanī
8451 Rasavāhinī
8452 Sīmavisodhanīpāṭha
8453 Vessantaragīti
8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā
8455 Thūpavaṃsa
8456 Dāṭhāvaṃsa
8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā
8458 Dhātuvaṃsa
8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa
8460 Jinacaritaya
8461 Jinavaṃsadīpaṃ
8462 Telakaṭāhagāthā
8463 Milidaṭīkā
8464 Padamañjarī
8465 Padasādhanaṃ
8466 Saddabindupakaraṇaṃ
8467 Kaccāyanadhātumañjusā
8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi
2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha)
2103 Pāthikavagga Pāḷi
2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā
2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha)
2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā
2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā
2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha)
2303 Pāthikavagga Ṭīkā
2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1
2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi
3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi
3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi
3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1
3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2
3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā
3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā
3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā
3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā
3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi
4102 Nidānavagga Pāḷi
4103 Khandhavagga Pāḷi
4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi
4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)
4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā
4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā
4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā
4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā
4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)
4301 Sagāthāvagga Ṭīkā
4302 Nidānavagga Ṭīkā
4303 Khandhavagga Ṭīkā
4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā
4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi
5102 Dukanipāta Pāḷi
5103 Tikanipāta Pāḷi
5104 Catukkanipāta Pāḷi
5105 Pañcakanipāta Pāḷi
5106 Chakkanipāta Pāḷi
5107 Sattakanipāta Pāḷi
5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi
5109 Navakanipāta Pāḷi
5110 Dasakanipāta Pāḷi
5111 Ekādasakanipāta Pāḷi
5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā
5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā
5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā
5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā
5301 Ekakanipāta Ṭīkā
5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā
5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā
5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi
6102 Dhammapada Pāḷi
6103 Udāna Pāḷi
6104 Itivuttaka Pāḷi
6105 Suttanipāta Pāḷi
6106 Vimānavatthu Pāḷi
6107 Petavatthu Pāḷi
6108 Theragāthā Pāḷi
6109 Therīgāthā Pāḷi
6110 Apadāna Pāḷi-1
6111 Apadāna Pāḷi-2
6112 Buddhavaṃsa Pāḷi
6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi
6114 Jātaka Pāḷi-1
6115 Jātaka Pāḷi-2
6116 Mahāniddesa Pāḷi
6117 Cūḷaniddesa Pāḷi
6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi
6119 Nettippakaraṇa Pāḷi
6120 Milindapañha Pāḷi
6121 Peṭakopadesa Pāḷi
6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā
6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1
6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2
6204 Udāna Aṭṭhakathā
6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā
6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1
6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2
6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā
6209 Petavatthu Aṭṭhakathā
6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1
6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2
6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā
6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1
6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2
6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā
6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā
6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1
6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2
6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3
6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4
6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5
6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6
6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7
6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā
6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā
6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1
6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2
6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā
6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā
6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi
7102 Vibhaṅga Pāḷi
7103 Dhātukathā Pāḷi
7104 Puggalapaññatti Pāḷi
7105 Kathāvatthu Pāḷi
7106 Yamaka Pāḷi-1
7107 Yamaka Pāḷi-2
7108 Yamaka Pāḷi-3
7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1
7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2
7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3
7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4
7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5
7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā
7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā
7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā
7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā
7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā
7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā
7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā
7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā
7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo
7307 Abhidhammatthasaṅgaho
7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā
7309 Abhidhammamātikāpāḷi

Deutsch
Pali-KanonKommentareSubkommentareSonstige
1101 Pārājika Pāḷi
1102 Pācittiya Pāḷi
1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya)
1104 Cūḷavagga Pāḷi
1105 Parivāra Pāḷi
1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1
1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2
1203 Pācittiya Aṭṭhakathā
1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya)
1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā
1206 Parivāra Aṭṭhakathā
1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1
1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2
1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3
1401 Dvemātikāpāḷi
1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā
1403 Vajirabuddhi Ṭīkā
1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1
1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2
1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1
1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2
1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā
1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya
1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1
1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2
1412 Pācityādiyojanāpāḷi
1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā

8401 Visuddhimagga-1
8402 Visuddhimagga-2
8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1
8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2
8405 Visuddhimagga nidānakathā

8406 Dīghanikāya (pu-vi)
8407 Majjhimanikāya (pu-vi)
8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi)
8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi)
8410 Vinayapiṭaka (pu-vi)
8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi)
8412 Aṭṭhakathā (pu-vi)
8413 Niruttidīpanī
8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha
8415 Anudīpanīpāṭha
8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha
8417 Namakkāraṭīkā
8418 Mahāpaṇāmapāṭha
8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā
8420 Sutavandanā
8421 Kamalāñjali
8422 Jinālaṅkāra
8423 Pajjamadhu
8424 Buddhaguṇagāthāvalī
8425 Cūḷaganthavaṃsa
8427 Sāsanavaṃsa
8426 Mahāvaṃsa
8429 Moggallānabyākaraṇaṃ
8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ
8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā)
8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā)
8432 Padarūpasiddhi
8433 Mogallānapañcikā
8434 Payogasiddhipāṭha
8435 Vuttodayapāṭha
8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha
8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā
8438 Subodhālaṅkārapāṭha
8439 Subodhālaṅkāraṭīkā
8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra
8446 Kavidappaṇanīti
8447 Nītimañjarī
8445 Dhammanīti
8444 Mahārahanīti
8441 Lokanīti
8442 Suttantanīti
8443 Sūrassatinīti
8450 Cāṇakyanīti
8448 Naradakkhadīpanī
8449 Caturārakkhadīpanī
8451 Rasavāhinī
8452 Sīmavisodhanīpāṭha
8453 Vessantaragīti
8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā
8455 Thūpavaṃsa
8456 Dāṭhāvaṃsa
8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā
8458 Dhātuvaṃsa
8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa
8460 Jinacaritaya
8461 Jinavaṃsadīpaṃ
8462 Telakaṭāhagāthā
8463 Milidaṭīkā
8464 Padamañjarī
8465 Padasādhanaṃ
8466 Saddabindupakaraṇaṃ
8467 Kaccāyanadhātumañjusā
8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi
2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha)
2103 Pāthikavagga Pāḷi
2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā
2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha)
2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā
2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā
2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha)
2303 Pāthikavagga Ṭīkā
2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1
2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi
3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi
3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi
3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1
3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2
3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā
3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā
3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā
3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā
3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi
4102 Nidānavagga Pāḷi
4103 Khandhavagga Pāḷi
4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi
4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)
4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā
4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā
4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā
4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā
4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)
4301 Sagāthāvagga Ṭīkā
4302 Nidānavagga Ṭīkā
4303 Khandhavagga Ṭīkā
4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā
4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi
5102 Dukanipāta Pāḷi
5103 Tikanipāta Pāḷi
5104 Catukkanipāta Pāḷi
5105 Pañcakanipāta Pāḷi
5106 Chakkanipāta Pāḷi
5107 Sattakanipāta Pāḷi
5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi
5109 Navakanipāta Pāḷi
5110 Dasakanipāta Pāḷi
5111 Ekādasakanipāta Pāḷi
5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā
5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā
5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā
5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā
5301 Ekakanipāta Ṭīkā
5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā
5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā
5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi
6102 Dhammapada Pāḷi
6103 Udāna Pāḷi
6104 Itivuttaka Pāḷi
6105 Suttanipāta Pāḷi
6106 Vimānavatthu Pāḷi
6107 Petavatthu Pāḷi
6108 Theragāthā Pāḷi
6109 Therīgāthā Pāḷi
6110 Apadāna Pāḷi-1
6111 Apadāna Pāḷi-2
6112 Buddhavaṃsa Pāḷi
6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi
6114 Jātaka Pāḷi-1
6115 Jātaka Pāḷi-2
6116 Mahāniddesa Pāḷi
6117 Cūḷaniddesa Pāḷi
6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi
6119 Nettippakaraṇa Pāḷi
6120 Milindapañha Pāḷi
6121 Peṭakopadesa Pāḷi
6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā
6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1
6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2
6204 Udāna Aṭṭhakathā
6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā
6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1
6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2
6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā
6209 Petavatthu Aṭṭhakathā
6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1
6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2
6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā
6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1
6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2
6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā
6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā
6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1
6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2
6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3
6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4
6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5
6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6
6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7
6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā
6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā
6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1
6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2
6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā
6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā
6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi
7102 Vibhaṅga Pāḷi
7103 Dhātukathā Pāḷi
7104 Puggalapaññatti Pāḷi
7105 Kathāvatthu Pāḷi
7106 Yamaka Pāḷi-1
7107 Yamaka Pāḷi-2
7108 Yamaka Pāḷi-3
7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1
7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2
7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3
7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4
7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5
7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā
7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā
7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā
7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā
7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā
7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā
7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā
7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā
7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo
7307 Abhidhammatthasaṅgaho
7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā
7309 Abhidhammamātikāpāḷi

हिंदी
पाली कैननकमेंट्रीउप-टिप्पणियाँअन्य
1101 पाराजिक पाळि
1102 पाचित्तिय पाळि
1103 महावग्ग पाळि (विनय)
1104 चूळवग्ग पाळि
1105 परिवार पाळि
1201 पाराजिककण्ड अट्ठकथा-1
1202 पाराजिककण्ड अट्ठकथा-2
1203 पाचित्तिय अट्ठकथा
1204 महावग्ग अट्ठकथा (विनय)
1205 चूळवग्ग अट्ठकथा
1206 परिवार अट्ठकथा
1301 सारत्थदीपनी टीका-1
1302 सारत्थदीपनी टीका-2
1303 सारत्थदीपनी टीका-3
1401 द्वेमातिकापाळि
1402 विनयसंगह अट्ठकथा
1403 वजिरबुद्धि टीका
1404 विमतिविनोदनी टीका-1
1405 विमतिविनोदनी टीका-2
1406 विनयालंकार टीका-1
1407 विनयालंकार टीका-2
1408 कंखावितरणीपुराण टीका
1409 विनयविनिच्छय-उत्तरविनिच्छय
1410 विनयविनिच्छय टीका-1
1411 विनयविनिच्छय टीका-2
1412 पाचित्यादियोजनापाळि
1413 खुद्दसिक्खा-मूलसिक्खा

8401 विसुद्धिमग्ग-1
8402 विसुद्धिमग्ग-2
8403 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-1
8404 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-2
8405 विसुद्धिमग्ग निदानकथा

8406 दीघनिकाय (पु-वि)
8407 मज्झिमनिकाय (पु-वि)
8408 संयुत्तनिकाय (पु-वि)
8409 अङ्गुत्तरनिकाय (पु-वि)
8410 विनयपिटक (पु-वि)
8411 अभिधम्मपिटक (पु-वि)
8412 अट्ठकथा (पु-वि)
8413 निरुत्तिदीपनी
8414 परमत्थदीपनी सङ्गहमहाटीकापाठ
8415 अनुदीपनीपाठ
8416 पट्ठानुद्देस दीपनीपाठ
8417 नमक्कारटीका
8418 महापणामपाठ
8419 लक्खणातो बुद्धथोमनागाथा
8420 सुतवन्दना
8421 कमलाञ्जलि
8422 जिनालंकार
8423 पज्जमधु
8424 बुद्धगुणगाथावली
8425 चूळगन्थवंस
8427 सासनवंस
8426 महावंस
8429 मोग्गल्लानब्याकरणं
8428 कच्चायनब्याकरणं
8430 सद्दनीतिप्पकरणं (पदमाला)
8431 सद्दनीतिप्पकरणं (धातुमाला)
8432 पदरूपसिद्धि
8433 मोग्गल्लानपञ्चिका
8434 पयोगसिद्धिपाठ
8435 वुत्तोदयपाठ
8436 अभिधानप्पदीपिकापाठ
8437 अभिधानप्पदीपिकाटीका
8438 सुबोधालंकारपाठ
8439 सुबोधालंकारटीका
8440 बालावतार गण्ठिपदत्थविनिच्छयसार
8446 कविदप्पणनीति
8447 नीतिमञ्जरी
8445 धम्मनीति
8444 महारहनीति
8441 लोकनीति
8442 सुत्तन्तनीति
8443 सूरस्सतीनीति
8450 चाणक्यनीति
8448 नरदक्खदीपनी
8449 चतुरारक्खदीपनी
8451 रसवाहिनी
8452 सीमविसोधनीपाठ
8453 वेस्सन्तरगीति
8454 मोग्गल्लान वुत्तिविवरणपञ्चिका
8455 थूपवंस
8456 दाठावंस
8457 धातुपाठविलासिनिया
8458 धातुवंस
8459 हत्थवनगल्लविहारवंस
8460 जिनचरितय
8461 जिनवंसदीपं
8462 तेलकटाहगाथा
8463 मिलिदटीका
8464 पदमञ्जरी
8465 पदसाधनं
8466 सद्दबिन्दुपकरणं
8467 कच्चायनधातुमञ्जुसा
8468 सामन्तकूटवण्णना
2101 सीलक्खन्धवग्ग पाळि
2102 महावग्ग पाळि (दीघ)
2103 पाथिकवग्ग पाळि
2201 सीलक्खन्धवग्ग अट्ठकथा
2202 महावग्ग अट्ठकथा (दीघ)
2203 पाथिकवग्ग अट्ठकथा
2301 सीलक्खन्धवग्ग टीका
2302 महावग्ग टीका (दीघ)
2303 पाथिकवग्ग टीका
2304 सीलक्खन्धवग्ग-अभिनवटीका-1
2305 सीलक्खन्धवग्ग-अभिनवटीका-2
3101 मूलपण्णास पाळि
3102 मज्झिमपण्णास पाळि
3103 उपरिपण्णास पाळि
3201 मूलपण्णास अट्ठकथा-1
3202 मूलपण्णास अट्ठकथा-2
3203 मज्झिमपण्णास अट्ठकथा
3204 उपरिपण्णास अट्ठकथा
3301 मूलपण्णास टीका
3302 मज्झिमपण्णास टीका
3303 उपरिपण्णास टीका
4101 सगाथावग्ग पाळि
4102 निदानवग्ग पाळि
4103 खन्धवग्ग पाळि
4104 सळायतनवग्ग पाळि
4105 महावग्ग पाळि (संयुत्त)
4201 सगाथावग्ग अट्ठकथा
4202 निदानवग्ग अट्ठकथा
4203 खन्धवग्ग अट्ठकथा
4204 सळायतनवग्ग अट्ठकथा
4205 महावग्ग अट्ठकथा (संयुत्त)
4301 सगाथावग्ग टीका
4302 निदानवग्ग टीका
4303 खन्धवग्ग टीका
4304 सळायतनवग्ग टीका
4305 महावग्ग टीका (संयुत्त)
5101 एककनिपात पाळि
5102 दुकनिपात पाळि
5103 तिकनिपात पाळि
5104 चतुक्कनिपात पाळि
5105 पञ्चकनिपात पाळि
5106 छक्कनिपात पाळि
5107 सत्तकनिपात पाळि
5108 अट्ठकादिनिपात पाळि
5109 नवकनिपात पाळि
5110 दसकनिपात पाळि
5111 एकादसकनिपात पाळि
5201 एककनिपात अट्ठकथा
5202 दुक-तिक-चतुक्कनिपात अट्ठकथा
5203 पञ्चक-छक्क-सत्तकनिपात अट्ठकथा
5204 अट्ठकादिनिपात अट्ठकथा
5301 एककनिपात टीका
5302 दुक-तिक-चतुक्कनिपात टीका
5303 पञ्चक-छक्क-सत्तकनिपात टीका
5304 अट्ठकादिनिपात टीका
6101 खुद्दकपाठ पाळि
6102 धम्मपद पाळि
6103 उदान पाळि
6104 इतिवुत्तक पाळि
6105 सुत्तनिपात पाळि
6106 विमानवत्थु पाळि
6107 पेतवत्थु पाळि
6108 थेरगाथा पाळि
6109 थेरीगाथा पाळि
6110 अपदान पाळि-1
6111 अपदान पाळि-2
6112 बुद्धवंस पाळि
6113 चरियापिटक पाळि
6114 जातक पाळि-1
6115 जातक पाळि-2
6116 महानिद्देस पाळि
6117 चूळनिद्देस पाळि
6118 पटिसम्भिदामग्ग पाळि
6119 नेत्तिप्पकरण पाळि
6120 मिलिन्दपञ्ह पाळि
6121 पेटकोपदेस पाळि
6201 खुद्दकपाठ अट्ठकथा
6202 धम्मपद अट्ठकथा-1
6203 धम्मपद अट्ठकथा-2
6204 उदान अट्ठकथा
6205 इतिवुत्तक अट्ठकथा
6206 सुत्तनिपात अट्ठकथा-1
6207 सुत्तनिपात अट्ठकथा-2
6208 विमानवत्थु अट्ठकथा
6209 पेतवत्थु अट्ठकथा
6210 थेरगाथा अट्ठकथा-1
6211 थेरगाथा अट्ठकथा-2
6212 थेरीगाथा अट्ठकथा
6213 अपदान अट्ठकथा-1
6214 अपदान अट्ठकथा-2
6215 बुद्धवंस अट्ठकथा
6216 चरियापिटक अट्ठकथा
6217 जातक अट्ठकथा-1
6218 जातक अट्ठकथा-2
6219 जातक अट्ठकथा-3
6220 जातक अट्ठकथा-4
6221 जातक अट्ठकथा-5
6222 जातक अट्ठकथा-6
6223 जातक अट्ठकथा-7
6224 महानिद्देस अट्ठकथा
6225 चूळनिद्देस अट्ठकथा
6226 पटिसम्भिदामग्ग अट्ठकथा-1
6227 पटिसम्भिदामग्ग अट्ठकथा-2
6228 नेत्तिप्पकरण अट्ठकथा
6301 नेत्तिप्पकरण टीका
6302 नेत्तिविभाविनी
7101 धम्मसङ्गणी पाळि
7102 विभङ्ग पाळि
7103 धातुकथा पाळि
7104 पुग्गलपञ्ञत्ति पाळि
7105 कथावत्थु पाळि
7106 यमक पाळि-1
7107 यमक पाळि-2
7108 यमक पाळि-3
7109 पट्ठान पाळि-1
7110 पट्ठान पाळि-2
7111 पट्ठान पाळि-3
7112 पट्ठान पाळि-4
7113 पट्ठान पाळि-5
7201 धम्मसङ्गणि अट्ठकथा
7202 सम्मोहविनोदनी अट्ठकथा
7203 पञ्चपकरण अट्ठकथा
7301 धम्मसङ्गणी-मूलटीका
7302 विभङ्ग-मूलटीका
7303 पञ्चपकरण-मूलटीका
7304 धम्मसङ्गणी-अनुटीका
7305 पञ्चपकरण-अनुटीका
7306 अभिधम्मावतारो-नामरूपपरिच्छेदो
7307 अभिधम्मत्थसङ्गहो
7308 अभिधम्मावतार-पुराणटीका
7309 अभिधम्ममातिकापाळि

Indonesia
Kanon PaliKomentarSub-komentarLainnya
1101 Pārājika Pāḷi
1102 Pācittiya Pāḷi
1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya)
1104 Cūḷavagga Pāḷi
1105 Parivāra Pāḷi
1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1
1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2
1203 Pācittiya Aṭṭhakathā
1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya)
1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā
1206 Parivāra Aṭṭhakathā
1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1
1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2
1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3
1401 Dvemātikāpāḷi
1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā
1403 Vajirabuddhi Ṭīkā
1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1
1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2
1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1
1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2
1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā
1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya
1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1
1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2
1412 Pācityādiyojanāpāḷi
1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā

8401 Visuddhimagga-1
8402 Visuddhimagga-2
8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1
8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2
8405 Visuddhimagga nidānakathā

8406 Dīghanikāya (pu-vi)
8407 Majjhimanikāya (pu-vi)
8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi)
8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi)
8410 Vinayapiṭaka (pu-vi)
8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi)
8412 Aṭṭhakathā (pu-vi)
8413 Niruttidīpanī
8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha
8415 Anudīpanīpāṭha
8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha
8417 Namakkāraṭīkā
8418 Mahāpaṇāmapāṭha
8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā
8420 Sutavandanā
8421 Kamalāñjali
8422 Jinālaṅkāra
8423 Pajjamadhu
8424 Buddhaguṇagāthāvalī
8425 Cūḷaganthavaṃsa
8427 Sāsanavaṃsa
8426 Mahāvaṃsa
8429 Moggallānabyākaraṇaṃ
8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ
8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā)
8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā)
8432 Padarūpasiddhi
8433 Mogallānapañcikā
8434 Payogasiddhipāṭha
8435 Vuttodayapāṭha
8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha
8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā
8438 Subodhālaṅkārapāṭha
8439 Subodhālaṅkāraṭīkā
8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra
8446 Kavidappaṇanīti
8447 Nītimañjarī
8445 Dhammanīti
8444 Mahārahanīti
8441 Lokanīti
8442 Suttantanīti
8443 Sūrassatinīti
8450 Cāṇakyanīti
8448 Naradakkhadīpanī
8449 Caturārakkhadīpanī
8451 Rasavāhinī
8452 Sīmavisodhanīpāṭha
8453 Vessantaragīti
8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā
8455 Thūpavaṃsa
8456 Dāṭhāvaṃsa
8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā
8458 Dhātuvaṃsa
8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa
8460 Jinacaritaya
8461 Jinavaṃsadīpaṃ
8462 Telakaṭāhagāthā
8463 Milidaṭīkā
8464 Padamañjarī
8465 Padasādhanaṃ
8466 Saddabindupakaraṇaṃ
8467 Kaccāyanadhātumañjusā
8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi
2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha)
2103 Pāthikavagga Pāḷi
2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā
2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha)
2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā
2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā
2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha)
2303 Pāthikavagga Ṭīkā
2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1
2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi
3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi
3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi
3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1
3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2
3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā
3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā
3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā
3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā
3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi
4102 Nidānavagga Pāḷi
4103 Khandhavagga Pāḷi
4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi
4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)
4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā
4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā
4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā
4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā
4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)
4301 Sagāthāvagga Ṭīkā
4302 Nidānavagga Ṭīkā
4303 Khandhavagga Ṭīkā
4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā
4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi
5102 Dukanipāta Pāḷi
5103 Tikanipāta Pāḷi
5104 Catukkanipāta Pāḷi
5105 Pañcakanipāta Pāḷi
5106 Chakkanipāta Pāḷi
5107 Sattakanipāta Pāḷi
5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi
5109 Navakanipāta Pāḷi
5110 Dasakanipāta Pāḷi
5111 Ekādasakanipāta Pāḷi
5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā
5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā
5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā
5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā
5301 Ekakanipāta Ṭīkā
5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā
5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā
5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi
6102 Dhammapada Pāḷi
6103 Udāna Pāḷi
6104 Itivuttaka Pāḷi
6105 Suttanipāta Pāḷi
6106 Vimānavatthu Pāḷi
6107 Petavatthu Pāḷi
6108 Theragāthā Pāḷi
6109 Therīgāthā Pāḷi
6110 Apadāna Pāḷi-1
6111 Apadāna Pāḷi-2
6112 Buddhavaṃsa Pāḷi
6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi
6114 Jātaka Pāḷi-1
6115 Jātaka Pāḷi-2
6116 Mahāniddesa Pāḷi
6117 Cūḷaniddesa Pāḷi
6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi
6119 Nettippakaraṇa Pāḷi
6120 Milindapañha Pāḷi
6121 Peṭakopadesa Pāḷi
6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā
6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1
6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2
6204 Udāna Aṭṭhakathā
6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā
6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1
6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2
6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā
6209 Petavatthu Aṭṭhakathā
6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1
6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2
6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā
6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1
6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2
6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā
6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā
6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1
6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2
6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3
6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4
6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5
6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6
6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7
6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā
6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā
6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1
6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2
6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā
6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā
6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi
7102 Vibhaṅga Pāḷi
7103 Dhātukathā Pāḷi
7104 Puggalapaññatti Pāḷi
7105 Kathāvatthu Pāḷi
7106 Yamaka Pāḷi-1
7107 Yamaka Pāḷi-2
7108 Yamaka Pāḷi-3
7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1
7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2
7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3
7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4
7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5
7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā
7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā
7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā
7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā
7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā
7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā
7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā
7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā
7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo
7307 Abhidhammatthasaṅgaho
7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā
7309 Abhidhammamātikāpāḷi

日文
パーリ仏典註釈書副註釈書その他
1101 パーラージカ・パーリ
1102 パーチッティヤ・パーリ
1103 マハーヴァッガ・パーリ(ヴィナヤ)
1104 チューラヴァッガ・パーリ
1105 パリヴァーラ・パーリ
1201 パーラージカカンダ・アッタカター-1
1202 パーラージカカンダ・アッタカター-2
1203 パーチッティヤ・アッタカター
1204 マハーヴァッガ・アッタカター(ヴィナヤ)
1205 チューラヴァッガ・アッタカター
1206 パリヴァーラ・アッタカター
1301 サーラッタディーパニー・ティーカー-1
1302 サーラッタディーパニー・ティーカー-2
1303 サーラッタディーパニー・ティーカー-3
1401 ドヴェマーティカー・パーリ
1402 ヴィナヤサンガハ・アッタカター
1403 ヴァジラブッディ・ティーカー
1404 ヴィマティヴィノーダニー・ティーカー-1
1405 ヴィマティヴィノーダニー・ティーカー-2
1406 ヴィナヤーランカーラ・ティーカー-1
1407 ヴィナヤーランカーラ・ティーカー-2
1408 カンカーウィタラニープラーナ・ティーカー
1409 ヴィナヤヴィニッチャヤ-ウッタラヴィニッチャヤ
1410 ヴィナヤヴィニッチャヤ・ティーカー-1
1411 ヴィナヤヴィニッチャヤ・ティーカー-2
1412 パーチッティヤーディヨージャナー・パーリ
1413 クッダシッカー-ムーラシッカー

8401 ヴィスッディマッガ-1
8402 ヴィスッディマッガ-2
8403 ヴィスッディマッガ・マハーティーカー-1
8404 ヴィスッディマッガ・マハーティーカー-2
8405 ヴィスッディマッガ・ニダーナカター

8406 ディーガニカーヤ(プ・ヴィ)
8407 マッジマニカーヤ(プ・ヴィ)
8408 サンユッタニカーヤ(プ・ヴィ)
8409 アングッタラニカーヤ(プ・ヴィ)
8410 ヴィナヤピタカ(プ・ヴィ)
8411 アビダンマピタカ(プ・ヴィ)
8412 アッタカター(プ・ヴィ)
8413 ニルッティディーパニー
8414 パラマッタディーパニー・サンガハマハーティカーパータ
8415 アヌディーパニーパータ
8416 パッターヌッデーサ・ディーパニーパータ
8417 ナマッカラ・ティーカー
8418 マハーパナーマ・パータ
8419 ラッカナート・ブッダトーマナーガーター
8420 スタヴァンダナー
8421 カマラーニャジャリ
8422 ジナランカーラ
8423 パッジャマドゥ
8424 ブッダグナガーター・ヴァリー
8425 チューラガンタヴァンサ
8427 サーサナヴァンサ
8426 マハーヴァンサ
8429 モッガラーナ・ビャーカラナン
8428 カッチャーヤナ・ビャーカラナン
8430 サッダニーティッパカラナン(パダマーラー)
8431 サッダニーティッパカラナン(ダートゥマーラー)
8432 パダルーパシッディ
8433 モッガラーナ・パンチカー
8434 パヨーガシッディ・パータ
8435 ヴットーダヤ・パータ
8436 アビダーナッパディーピカー・パータ
8437 アビダーナッパディーピカー・ティーカー
8438 スボーダーランカーラ・パータ
8439 スボーダーランカーラ・ティーカー
8440 バーラーヴァターラ・ガンティパダッタヴィニッチャヤサーラ
8446 カヴィダッパナニーティ
8447 ニーティマンジャリー
8445 ダンマニーティ
8444 マハーラハニーティ
8441 ローカニーティ
8442 スタンタニーティ
8443 スーラッサティニーティ
8450 チャーナキャニーティ
8448 ナラダッカディーパニー
8449 チャトゥラーラッカディーパニー
8451 ラサヴァーヒニー
8452 シーマヴィソーダニー・パータ
8453 ヴェッサンタラ・ギーティ
8454 モッガラーナ・ヴッティヴィヴァラナパンチカー
8455 トゥーパヴァンサ
8456 ダーターヴァンサ
8457 ダートゥパータヴィラーヴィシニヤー
8458 ダートゥヴァンサ
8459 ハッタヴァナッガラヴィハーラヴァンサ
8460 ジナチャリタヤ
8461 ジナヴァンサディーパン
8462 テーラカターガーター
8463 ミリダ・ティーカー
8464 パダマンジャリー
8465 パダサーダナン
8466 サッダビンドゥパカラナン
8467 カッチャーヤナ・ダートゥマンジューサー
8468 サーマンタクータ・ヴァンナナー
2101 シーラッカンダワッガ・パーリ
2102 マハーワッガ・パーリ(ディーガ)
2103 パーティカワッガ・パーリ
2201 シーラッカンダワッガ・アッタカター
2202 マハーワッガ・アッタカター(ディーガ)
2203 パーティカワッガ・アッタカター
2301 シーラッカンダワッガ・ティーカー
2302 マハーワッガ・ティーカー(ディーガ)
2303 パーティカワッガ・ティーカー
2304 シーラッカンダワッガ・アビナワティーカー-1
2305 シーラッカンダワッガ・アビナワティーカー-2
3101 ムーラパンナーサ・パーリ
3102 マッジマパンナーサ・パーリ
3103 ウパリパンナーサ・パーリ
3201 ムーラパンナーサ・アッタカター-1
3202 ムーラパンナーサ・アッタカター-2
3203 マッジマパンナーサ・アッタカター
3204 ウパリパンナーサ・アッタカター
3301 ムーラパンナーサ・ティーカー
3302 マッジマパンナーサ・ティーカー
3303 ウパリパンナーサ・ティーカー
4101 サガーター・ワッガ・パーリ
4102 ニダーナ・ワッガ・パーリ
4103 カンダ・ワッガ・パーリ
4104 サラーヤタナ・ワッガ・パーリ
4105 マハーワッガ・パーリ(サンユッタ)
4201 サガーター・ワッガ・アッタカター
4202 ニダーナ・ワッガ・アッタカター
4203 カンダ・ワッガ・アッタカター
4204 サラーヤタナ・ワッガ・アッタカター
4205 マハーワッガ・アッタカター(サンユッタ)
4301 サガーター・ワッガ・ティーカー
4302 ニダーナ・ワッガ・ティーカー
4303 カンダ・ワッガ・ティーカー
4304 サラーヤタナ・ワッガ・ティーカー
4305 マハーワッガ・ティーカー(サンユッタ)
5101 エーカカニパータ・パーリ
5102 ドゥカニパータ・パーリ
5103 ティカニパータ・パーリ
5104 チャトゥッカニパータ・パーリ
5105 パンチャカニパータ・パーリ
5106 チャッカニパータ・パーリ
5107 サッタカニパータ・パーリ
5108 アッタカーディニパータ・パーリ
5109 ナヴァカニパータ・パーリ
5110 ダサカニパータ・パーリ
5111 エーカーダサカニパータ・パーリ
5201 エーカカニパータ・アッタカター
5202 ドゥカ・ティカ・チャトゥッカニパータ・アッタカター
5203 パンチャカ・チャッカ・サッタカニパータ・アッタカター
5204 アッタカーディニパータ・アッタカター
5301 エーカカニパータ・ティーカー
5302 ドゥカ・ティカ・チャトゥッカニパータ・ティーカー
5303 パンチャカ・チャッカ・サッタカニパータ・ティーカー
5304 アッタカーディニパータ・ティーカー
6101 クッダカパータ・パーリ
6102 ダンマパダ・パーリ
6103 ウダーナ・パーリ
6104 イティヴッタカ・パーリ
6105 スッタニパータ・パーリ
6106 ヴィマーナヴァットゥ・パーリ
6107 ペーヴァットゥ・パーリ
6108 テーラガーター・パーリ
6109 テーリーガーター・パーリ
6110 アパダーナ・パーリ-1
6111 アパダーナ・パーリ-2
6112 ブッダヴァンサ・パーリ
6113 チャリヤーピタカ・パーリ
6114 ジャータカ・パーリ-1
6115 ジャータカ・パーリ-2
6116 マハーニッデーサ・パーリ
6117 チューラニッデーサ・パーリ
6118 パティサンビダーマッガ・パーリ
6119 ネッティッパカラナ・パーリ
6120 ミリンダパンハ・パーリ
6121 ペータコーパデーサ・パーリ
6201 クッダカパータ・アッタカター
6202 ダンマパダ・アッタカター-1
6203 ダンマパダ・アッタカター-2
6204 ウダーナ・アッタカター
6205 イティヴッタカ・アッタカター
6206 スッタニパータ・アッタカター-1
6207 スッタニパータ・アッタカター-2
6208 ヴィマーナヴァットゥ・アッタカター
6209 ペータヴァットゥ・アッタカター
6210 テーラガーター・アッタカター-1
6211 テーラガーター・アッタカター-2
6212 テーリーガーター・アッタカター
6213 アパダーナ・アッタカター-1
6214 アパダーナ・アッタカター-2
6215 ブッダヴァンサ・アッタカター
6216 チャリヤーピタカ・アッタカター
6217 ジャータカ・アッタカター-1
6218 ジャータカ・アッタカター-2
6219 ジャータカ・アッタカター-3
6220 ジャータカ・アッタカター-4
6221 ジャータカ・アッタカター-5
6222 ジャータカ・アッタカター-6
6223 ジャータカ・アッタカター-7
6224 マハーニッデーサ・アッタカター
6225 チューラニッデーサ・アッタカター
6226 パティサンビダーマッガ・アッタカター-1
6227 パティサンビダーマッガ・アッタカター-2
6228 ネッティッパカラナ・アッタカター
6301 ネッティッパカラナ・ティーカー
6302 ネッティヴィバーヴィニー
7101 ダンマサンガニー・パーリ
7102 ヴィバンガ・パーリ
7103 ダートゥカター・パーリ
7104 プッガラパンニャッティ・パーリ
7105 カター・ヴァットゥ・パーリ
7106 ヤマカ・パーリ-1
7107 ヤマカ・パーリ-2
7108 ヤマカ・パーリ-3
7109 パッターナ・パーリ-1
7110 パッターナ・パーリ-2
7111 パッターナ・パーリ-3
7112 パッターナ・パーリ-4
7113 パッターナ・パーリ-5
7201 ダンマサンガニ・アッタカター
7202 サンモーハヴィノーダニー・アッタカター
7203 パンチャパカラナ・アッタカター
7301 ダンマサンガニー・ムーラティーカー
7302 ヴィバンガ・ムーラティーカー
7303 パンチャパカラナ・ムーラティーカー
7304 ダンマサンガニー・アヌティーカー
7305 パンチャパカラナ・アヌティーカー
7306 アビダンマーヴァターロ・ナーマルーパパリッチェード
7307 アビダンマッタ・サンガホ
7308 アビダンマーヴァターラ・プラーナティーカー
7309 アビダンマ・マーティカーパーリ

ខ្មែរ
ព្រះត្រៃបិដកបាលីអដ្ឋកថាដីកាផ្សេងទៀត
1101 បារាជិកបាឡិ
1102 បាចិត្តិយបាឡិ
1103 មហាវគ្គបាឡិ (វិន័យ)
1104 ចូឡវគ្គបាឡិ
1105 បរិវារបាឡិ
1201 បារាជិកកណ្ឌអដ្ឋកថា-១
1202 បារាជិកកណ្ឌអដ្ឋកថា-២
1203 បាចិត្តិយអដ្ឋកថា
1204 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (វិន័យ)
1205 ចូឡវគ្គអដ្ឋកថា
1206 បរិវារអដ្ឋកថា
1301 សារត្ថទីបនីដីកា-១
1302 សារត្ថទីបនីដីកា-២
1303 សារត្ថទីបនីដីកា-៣
1401 ទ្វេមាតិកាបាឡិ
1402 វិនយសង្គហអដ្ឋកថា
1403 វជិរពុទ្ធិដីកា
1404 វិមតិវិនោទនីដីកា-១
1405 វិមតិវិនោទនីដីកា-២
1406 វិនយាលង្ការដីកា-១
1407 វិនយាលង្ការដីកា-២
1408 កង្ខាវិតរណីបុរាណដីកា
1409 វិនយវិនិច្ឆយ-ឧត្តរវិនិច្ឆយ
1410 វិនយវិនិច្ឆយដីកា-១
1411 វិនយវិនិច្ឆយដីកា-២
1412 បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ
1413 ខុទ្ទសិក្ខា-មូលសិក្ខា

8401 វិសុទ្ធិមគ្គ-១
8402 វិសុទ្ធិមគ្គ-២
8403 វិសុទ្ធិមគ្គ-មហាដីកា-១
8404 វិសុទ្ធិមគ្គ-មហាដីកា-២
8405 វិសុទ្ធិមគ្គ និទានកថា

8406 ទីឃនិកាយ (បុ-វិ)
8407 មជ្ឈិមនិកាយ (បុ-វិ)
8408 សំយុត្តនិកាយ (បុ-វិ)
8409 អង្គុត្តរនិកាយ (បុ-វិ)
8410 វិនយបិដក (បុ-វិ)
8411 អភិធម្មបិដក (បុ-វិ)
8412 អដ្ឋកថា (បុ-វិ)
8413 និរុត្តិទីបនី
8414 បរមត្ថទីបនី សង្គហមហាដីកាបាឋ
8415 អនុទីបនីបាឋ
8416 បដ្ឋានុទ្ទេស ទីបនីបាឋ
8417 នមក្ការដីកា
8418 មហាបណាមបាឋ
8419 លក្ខណាតោ ពុទ្ធថោមនាគាថា
8420 សុតវន្ទនា
8421 កមលាញ្ជលិ
8422 ជិនាលង្ការ
8423 បជ្ជមធុ
8424 ពុទ្ធគុណគាថាវលី
8425 ចូឡគន្ថវង្ស
8427 សាសនវង្ស
8426 មហាវង្ស
8429 មោគ្គល្លានព្យាករណំ
8428 កច្ចាយនព្យាករណំ
8430 សទ្ទនីតិប្បករណំ (បទមាលា)
8431 សទ្ទនីតិប្បករណំ (ធាតុមាលា)
8432 បទរូបសិទ្ធិ
8433 មោគ្គល្លានបញ្ចិកា
8434 បយោគសិទ្ធិបាឋ
8435 វុត្តោទយបាឋ
8436 អភិធានប្បទីបិកាបាឋ
8437 អភិធានប្បទីបិកាដីកា
8438 សុពោធាលង្ការបាឋ
8439 សុពោធាលង្ការដីកា
8440 បាលាវតារ គណ្ឋិបទត្ថវិនិច្ឆយសារ
8446 កវិទប្បណនីតិ
8447 នីតិមញ្ជរី
8445 ធម្មនីតិ
8444 មហារហនីតិ
8441 លោកនីតិ
8442 សុត្តន្តនីតិ
8443 សូរស្សតិនីតិ
8450 ចាណក្យនីតិ
8448 នរទក្ខទីបនី
8449 ចតុរារក្ខទីបនី
8451 រសវាហិនី
8452 សីមវិសោធនីបាឋ
8453 វេស្សន្តរគីតិ
8454 មោគ្គល្លាន វុត្តិវិវរណបញ្ចិកា
8455 ថូបវង្ស
8456 ទាឋាវង្ស
8457 ធាតុបាឋវិលាសិនិយា
8458 ធាតុវង្ស
8459 ហត្ថវនគល្លវិហារវង្ស
8460 ជិនចរិតយ
8461 ជិនវង្សទីបំ
8462 តេលកដាហគាថា
8463 មិលិទដីកា
8464 បទមញ្ជរី
8465 បទសាធនំ
8466 សទ្ទពិន្ទុបករណំ
8467 កច្ចាយនធាតុមញ្ជុសា
8468 សាមន្តកូដវណ្ណនា
2101 សីលក្ខន្ធវគ្គបាឡិ
2102 មហាវគ្គបាឡិ (ទីឃ)
2103 បាថិកវគ្គបាឡិ
2201 សីលក្ខន្ធវគ្គអដ្ឋកថា
2202 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (ទីឃ)
2203 បាថិកវគ្គអដ្ឋកថា
2301 សីលក្ខន្ធវគ្គដីកា
2302 មហាវគ្គដីកា (ទីឃ)
2303 បាថិកវគ្គដីកា
2304 សីលក្ខន្ធវគ្គ-អភិនវដីកា-១
2305 សីលក្ខន្ធវគ្គ-អភិនវដីកា-២
3101 មូលបណ្ណាសបាឡិ
3102 មជ្ឈិមបណ្ណាសបាឡិ
3103 ឧបរិបណ្ណាសបាឡិ
3201 មូលបណ្ណាសអដ្ឋកថា-១
3202 មូលបណ្ណាសអដ្ឋកថា-២
3203 មជ្ឈិមបណ្ណាសអដ្ឋកថា
3204 ឧបរិបណ្ណាសអដ្ឋកថា
3301 មូលបណ្ណាសដីកា
3302 មជ្ឈិមបណ្ណាសដីកា
3303 ឧបរិបណ្ណាសដីកា
4101 សគាថាវគ្គបាឡិ
4102 និទានវគ្គបាឡិ
4103 ខន្ធវគ្គបាឡិ
4104 សឡាយតនវគ្គបាឡិ
4105 មហាវគ្គបាឡិ (សំយុត្ត)
4201 សគាថាវគ្គអដ្ឋកថា
4202 និទានវគ្គអដ្ឋកថា
4203 ខន្ធវគ្គអដ្ឋកថា
4204 សឡាយតនវគ្គអដ្ឋកថា
4205 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (សំយុត្ត)
4301 សគាថាវគ្គដីកា
4302 និទានវគ្គដីកា
4303 ខន្ធវគ្គដីកា
4304 សឡាយតនវគ្គដីកា
4305 មហាវគ្គដីកា (សំយុត្ត)
5101 ឯកកនិបាតបាឡិ
5102 ទុកនិបាតបាឡិ
5103 តិកនិបាតបាឡិ
5104 ចតុក្កនិបាតបាឡិ
5105 បញ្ចកនិបាតបាឡិ
5106 ឆក្កនិបាតបាឡិ
5107 សត្តកនិបាតបាឡិ
5108 អដ្ឋកាទិនិបាតបាឡិ
5109 នវកនិបាតបាឡិ
5110 ទសកនិបាតបាឡិ
5111 ឯកាទសកនិបាតបាឡិ
5201 ឯកកនិបាតអដ្ឋកថា
5202 ទុក-តិក-ចតុក្កនិបាតអដ្ឋកថា
5203 បញ្ចក-ឆក្ក-សត្តកនិបាតអដ្ឋកថា
5204 អដ្ឋកាទិនិបាតអដ្ឋកថា
5301 ឯកកនិបាតដីកា
5302 ទុក-តិក-ចតុក្កនិបាតដីកា
5303 បញ្ចក-ឆក្ក-សត្តកនិបាតដីកា
5304 អដ្ឋកាទិនិបាតដីកា
6101 ខុទ្ទកបាឋបាឡិ
6102 ធម្មបទបាឡិ
6103 ឧទានបាឡិ
6104 ឥតិវុត្តកបាឡិ
6105 សុត្តនិបាតបាឡិ
6106 វិមានវត្ថុបាឡិ
6107 បេតវត្ថុបាឡិ
6108 ថេរគាថាបាឡិ
6109 ថេរីគាថាបាឡិ
6110 អបទានបាឡិ-១
6111 អបទានបាឡិ-២
6112 ពុទ្ធវង្សបាឡិ
6113 ចរិយាបិដកបាឡិ
6114 ជាតកបាឡិ-១
6115 ជាតកបាឡិ-២
6116 មហានិទ្ទេសបាឡិ
6117 ចូឡនិទ្ទេសបាឡិ
6118 បដិសម្ភិទាមគ្គបាឡិ
6119 នេត្តិប្បករណបាឡិ
6120 មិលិន្ទបញ្ហាបាឡិ
6121 បេដកោបទេសបាឡិ
6201 ខុទ្ទកបាឋអដ្ឋកថា
6202 ធម្មបទអដ្ឋកថា-១
6203 ធម្មបទអដ្ឋកថា-២
6204 ឧទានអដ្ឋកថា
6205 ឥតិវុត្តកអដ្ឋកថា
6206 សុត្តនិបាតអដ្ឋកថា-១
6207 សុត្តនិបាតអដ្ឋកថា-២
6208 វិមានវត្ថុអដ្ឋកថា
6209 បេតវត្ថុអដ្ឋកថា
6210 ថេរគាថាអដ្ឋកថា-១
6211 ថេរគាថាអដ្ឋកថា-២
6212 ថេរីគាថាអដ្ឋកថា
6213 អបទានអដ្ឋកថា-១
6214 អបទានអដ្ឋកថា-២
6215 ពុទ្ធវង្សអដ្ឋកថា
6216 ចរិយាបិដកអដ្ឋកថា
6217 ជាតកអដ្ឋកថា-១
6218 ជាតកអដ្ឋកថា-២
6219 ជាតកអដ្ឋកថា-៣
6220 ជាតកអដ្ឋកថា-៤
6221 ជាតកអដ្ឋកថា-៥
6222 ជាតកអដ្ឋកថា-៦
6223 ជាតកអដ្ឋកថា-៧
6224 មហានិទ្ទេសអដ្ឋកថា
6225 ចូឡនិទ្ទេសអដ្ឋកថា
6226 បដិសម្ភិទាមគ្គអដ្ឋកថា-១
6227 បដិសម្ភិទាមគ្គអដ្ឋកថា-២
6228 នេត្តិប្បករណអដ្ឋកថា
6301 នេត្តិប្បករណដីកា
6302 នេត្តិវិភាវិនី
7101 ធម្មសង្គណីបាឡិ
7102 វិភង្គបាឡិ
7103 ធាតុកថាបាឡិ
7104 បុគ្គលបញ្ញត្តិបាឡិ
7105 កថាវត្ថុបាឡិ
7106 យមកបាឡិ-១
7107 យមកបាឡិ-២
7108 យមកបាឡិ-៣
7109 បដ្ឋានបាឡិ-១
7110 បដ្ឋានបាឡិ-២
7111 បដ្ឋានបាឡិ-៣
7112 បដ្ឋានបាឡិ-៤
7113 បដ្ឋានបាឡិ-៥
7201 ធម្មសង្គណិអដ្ឋកថា
7202 សម្មោហវិនោទនីអដ្ឋកថា
7203 បញ្ចបករណអដ្ឋកថា
7301 ធម្មសង្គណី-មូលដីកា
7302 វិភង្គ-មូលដីកា
7303 បញ្ចបករណ-មូលដីកា
7304 ធម្មសង្គណី-អនុដីកា
7305 បញ្ចបករណ-អនុដីកា
7306 អភិធម្មាវតារោ-នាមរូបបរិច្ឆេទោ
7307 អភិធម្មត្ថសង្គហោ
7308 អភិធម្មាវតារ-បុរាណដីកា
7309 អភិធម្មមាតិកាបាឡិ

한국인
팔리 대장경주석서부주석서기타
1101 빠라지카 빨리
1102 빠찟띠야 빨리
1103 마하왁가 빨리 (비나야)
1104 출라왁가 빨리
1105 빠리와라 빨리
1201 빠라지까깐다 앗타카타-1
1202 빠라지까깐다 앗타카타-2
1203 빠찟띠야 앗타카타
1204 마하왁가 앗타카타 (비나야)
1205 출라왁가 앗타카타
1206 빠리와라 앗타카타
1301 사랏타디빠니 띠까-1
1302 사랏타디빠니 띠까-2
1303 사랏타디빠니 띠까-3
1401 드베마띠까빨리
1402 위나야상가하 앗타카타
1403 와지라붓디 띠까
1404 위마띠위노다니 띠까-1
1405 위마띠위노다니 띠까-2
1406 위나야랑까라 띠까-1
1407 위나야랑까라 띠까-2
1408 깡카위따라니뿌라나 띠까
1409 위나야위닛차야-웃따라위닛차야
1410 위나야위닛차야 띠까-1
1411 위나야위닛차야 띠까-2
1412 빠찟땨디요자나빨리
1413 쿳닷시카-물라시카

8401 위숟디막가-1
8402 위숟디막가-2
8403 위숟디막가-마하띠까-1
8404 위숟디막가-마하띠까-2
8405 위숟디막가 니다나까타

8406 디가니까야 (뿌-위)
8407 맛지마니까야 (뿌-위)
8408 삼윳따니까야 (뿌-위)
8409 앙굳따라니까야 (뿌-위)
8410 위나야삐따까 (뿌-위)
8411 아비담마삐따까 (뿌-위)
8412 앗타카타 (뿌-위)
8413 니룻띠디빠니
8414 빠라맛타디빠니 상가하마하띠까빠타
8415 아누디빠니빠타
8416 빳타누ㄸ데사 디빠니빠타
8417 나막까라띠까
8418 마하빠나마빠타
8419 락카나또 붓다토마나가타
8420 수타완다나
8421 까말란자리
8422 지나랑까라
8423 빳자마두
8424 붓다구나가타왈리
8425 출라간타왕사
8427 사사나왕사
8426 마하왕사
8429 목갈라나뱌까라낭
8428 깟차야나뱌까라낭
8430 삿다니띠빠까라낭 (빠다말라)
8431 삿다니띠빠까라낭 (다두말라)
8432 빠다루빠싣디
8433 목갈라나빤찌까
8434 빠요가싣디빠타
8435 붇또다야빠타
8436 아비다나빠디피까빠타
8437 아비다나빠디피까띠까
8438 수보다랑까라빠타
8439 수보다랑까라띠까
8440 발라와따라 간티빠닷타위닛차야사라
8446 까위닷빠나니띠
8447 니띠만자리
8445 담마니띠
8444 마하라하니띠
8441 로까니띠
8442 숫딴따니띠
8443 수랏사띠니띠
8450 짜낙야니띠
8448 나라닥카디빠니
8449 짜뚜라락카디빠니
8451 라사와히니
8452 시마위소다니빠타
8453 웨산따라기띠
8454 목갈라나 붇띠위와라나빤찌까
8455 투빠왕사
8456 다타왕사
8457 다두빠타윌라시니야
8458 다두왕사
8459 핟타와나갈라위하라왕사
8460 지나짜리따야
8461 지나왕사디빵
8462 떼라까타하가타
8463 밀리다띠까
8464 빠다만자리
8465 빠다사다낭
8466 삿다빈두빠까라낭
8467 깟차야나다두만주사
8468 사만따꿋타완나나
2101 실락칸다왁가 빨리
2102 마하왁가 빨리 (디가)
2103 빠티까왁가 빨리
2201 실락칸다왁가 앗타카타
2202 마하왁가 앗타카타 (디가)
2203 빠티까왁가 앗타카타
2301 실락칸다왁가 띠까
2302 마하왁가 띠까 (디가)
2303 빠티까왁가 띠까
2304 실락칸다왁가-아비나와띠까-1
2305 실락칸다왁가-아비나와띠까-2
3101 물라빤나사 빨리
3102 맛지마빤나사 빨리
3103 우빠리빤나사 빨리
3201 물라빤나사 앗타카타-1
3202 물라빤나사 앗타카타-2
3203 맛지마빤나사 앗타카타
3204 우빠리빤나사 앗타카타
3301 물라빤나사 띠까
3302 맛지마빤나사 띠까
3303 우빠리빤나사 띠까
4101 사가타왁가 빨리
4102 니다나왁가 빨리
4103 칸다왁가 빨리
4104 살라야따나왁가 빨리
4105 마하왁가 빨리 (삼윳따)
4201 사가타왁가 앗타카타
4202 니다나왁가 앗타카타
4203 칸다왁가 앗타카타
4204 살라야따나왁가 앗타카타
4205 마하왁가 앗타카타 (삼윳따)
4301 사가타왁가 띠까
4302 니다나왁가 띠까
4303 칸다왁가 띠까
4304 살라야따나왁가 띠까
4305 마하왁가 띠까 (삼윳따)
5101 에까까니빠따 빨리
5102 두까니빠따 빨리
5103 띠까니빠따 빨리
5104 짜뚝까니빠따 빨리
5105 빤짜까니빠따 빨리
5106 착까니빠따 빨리
5107 삿따까니빠따 빨리
5108 앗타까디니빠따 빨리
5109 나와까니빠따 빨리
5110 다사까니빠따 빨리
5111 에까다사까니빠따 빨리
5201 에까까니빠따 앗타카타
5202 두까-띠까-짜뚝까니빠따 앗타카타
5203 빤짜까-착까-삿따까니빠따 앗타카타
5204 앗타까디니빠따 앗타카타
5301 에까까니빠따 띠까
5302 두까-띠까-짜뚝까니빠따 띠까
5303 빤짜까-착까-삿따까니빠따 띠까
5304 앗타까디니빠따 띠까
6101 쿳닥까빠타 빨리
6102 담마빠다 빨리
6103 우다나 빨리
6104 이띠웃따까 빨리
6105 숫따니빠따 빨리
6106 위마나왓투 빨리
6107 베따왓투 빨리
6108 테라가타 빨리
6109 테리가타 빨리
6110 아빠다나 빨리-1
6111 아빠다나 빨리-2
6112 붓다왕사 빨리
6113 짜리야삐따까 빨리
6114 자따까 빨리-1
6115 자따까 빨리-2
6116 마하닷데사 빨리
6117 출라닷데사 빨리
6118 빠티삼비다막가 빨리
6119 넷띠빠까라나 빨리
6120 밀린다빤하 빨리
6121 뻬따꼬빠데사 빨리
6201 쿳닥까빠타 앗타카타
6202 담마빠다 앗타카타-1
6203 담마빠다 앗타카타-2
6204 우다나 앗타카타
6205 이띠웃따까 앗타카타
6206 숫따니빠따 앗타카타-1
6207 숫따니빠따 앗타카타-2
6208 위마나왓투 앗타카타
6209 베따왓투 앗타카타
6210 테라가타 앗타카타-1
6211 테라가타 앗타카타-2
6212 테리가타 앗타카타
6213 아빠다나 앗타카타-1
6214 아빠다나 앗타카타-2
6215 붓다왕사 앗타카타
6216 짜리야삐따까 앗타카타
6217 자따까 앗타카타-1
6218 자따까 앗타카타-2
6219 자따까 앗타카타-3
6220 자따까 앗타카타-4
6221 자따까 앗타카타-5
6222 자따까 앗타카타-6
6223 자따까 앗타카타-7
6224 마하닷데사 앗타카타
6225 출라닷데사 앗타카타
6226 빠티삼비다막가 앗타카타-1
6227 빠티삼비다막가 앗타카타-2
6228 넷띠빠까라나 앗타카타
6301 넷띠빠까라나 띠까
6302 넷띠위바비니
7101 담마상가니 빨리
7102 위방가 빨리
7103 다뚜까타 빨리
7104 뿍갈라빤냣띠 빨리
7105 까타왓투 빨리
7106 야마까 빨리-1
7107 야마까 빨리-2
7108 야마까 빨리-3
7109 빳타나 빨리-1
7110 빳타나 빨리-2
7111 빳타나 빨리-3
7112 빳타나 빨리-4
7113 빳타나 빨리-5
7201 담마상가니 앗타카타
7202 삼모하위노다니 앗타카타
7203 빤짜빠까라나 앗타카타
7301 담마상가니-물라띠까
7302 위방가-물라띠까
7303 빤짜빠까라나-물라띠까
7304 담마상가니-아누띠까
7305 빤짜빠까라나-아누띠까
7306 아비담마와따로-나마루빠빠릳체도
7307 아비담맛타상가호
7308 아비담마와따라-뿌라나띠까
7309 아비담마마띠까빨리

ອັກສອນລາວ
ປາລີອັດຖະກະຖາຏີກາອັນຍາ
1101 ປາຣາຊິກະ ປາລີ
1102 ປາຈິດຕິຍະ ປາລີ
1103 ມະຫາວັກຄະ ປາລີ (ວິໄນ)
1104 ຈູລະວັກຄະ ປາລີ
1105 ປະລິວາລະ ປາລີ
1201 ປາຣາຊິກະກັນທະ ອັດຖະກະຖາ-1
1202 ປາຣາຊິກະກັນທະ ອັດຖະກະຖາ-2
1203 ປາຈິດຕິຍະ ອັດຖະກະຖາ
1204 ມະຫາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ (ວິໄນ)
1205 ຈູລະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ
1206 ປະລິວາລະ ອັດຖະກະຖາ
1301 ສາຣັດຖະທີປະນີ ຏີກາ-1
1302 ສາຣັດຖະທີປະນີ ຏີກາ-2
1303 ສາຣັດຖະທີປະນີ ຏີກາ-3
1401 ທເວມາຕິກາປາລີ
1402 ວິນະຍະສັງຄະຫະ ອັດຖະກະຖາ
1403 ວະຊິລະພຸດທິ ຏີກາ
1404 ວິມະຕິວິໂນທະນີ ຏີກາ-1
1405 ວິມະຕິວິໂນທະນີ ຏີກາ-2
1406 ວິນະຍາລັງກາລະ ຏີກາ-1
1407 ວິນະຍາລັງກາລະ ຏີກາ-2
1408 ກັງຂາວິຕະຣະນີປຸຣານະ ຏີກາ
1409 ວິນະຍະວິນິດສະຍະ-ອຸຕຕະຣະວິນິດສະຍະ
1410 ວິນະຍະວິນິດສະຍະ ຏີກາ-1
1411 ວິນະຍະວິນິດສະຍະ ຏີກາ-2
1412 ປາຈິຕະຍາທິໂຍຊະນາປາລີ
1413 ຂຸທະທະສິກຂາ-ມູລະສິກຂາ

8401 ວິສຸດທິມັກຄະ-1
8402 ວິສຸດທິມັກຄະ-2
8403 ວິສຸດທິມັກຄະ-ມະຫາຏີກາ-1
8404 ວິສຸດທິມັກຄະ-ມະຫາຏີກາ-2
8405 ວິສຸດທິມັກຄະ ນິທານະກະຖາ

8406 ທີຆະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ)
8407 ມັດຊິມະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ)
8408 ສັງຍຸຕຕະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ)
8409 ອັງຄຸຕຕະລະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ)
8410 ວິນະຍະປິຕະກະ (ປຸ-ວິ)
8411 ອະພິທັມມະປິຕະກະ (ປຸ-ວິ)
8412 ອັດຖະກະຖາ (ປຸ-ວິ)
8413 ນິລຸຕຕິທີປະນີ
8414 ປະຣະມັດຖະທີປະນີ ສັງຄະຫະມະຫາຏີກາປາຖະ
8415 ອະນຸທີປະນີປາຖະ
8416 ປັດຖານຸທເທສະ ທີປະນີປາຖະ
8417 ນະມັກກາລະຏີກາ
8418 ມະຫາປະຖາມະປາຖະ
8419 ລັກຂະນາໂຕ ພຸດທະຖະມະນາຄາຖາ
8420 ສຸຕະວັນທະນາ
8421 ກະມະລາຍຈະລິ
8422 ຊິນາລັງກາລະ
8423 ປັດຊະມະທຸ
8424 ພຸດທະຄຸນະຄາຖາວະລີ
8425 ຈູລະຄັນຖະວັງສະ
8426 ມະຫາວັງສະ
8427 ສາສະນະວັງສະ
8428 ກັດຈາຍະນະພະຍາກະລະນັງ
8429 ມົກຄັນທານະພະຍາກະລະນັງ
8430 ສັດທະນີຕິປະກະລະນັງ (ປະທະມາລາ)
8431 ສັດທະນີຕິປະກະລະນັງ (ຘາຕຸມາລາ)
8432 ປະທະຣູປະສິດທິ
8433 ໂມຄັນທານະປັນຈິກາ
8434 ປະໂຍຄະສິດທິປາຖະ
8435 ວຸຕະໂທຍະປາຖະ
8436 ອະພິທານະປະປະທີປິກາປາຖະ
8437 ອະພິທານະປະປະທີປິກາຏີກາ
8438 ສຸໂພທາລັງກາລະປາຖະ
8439 ສຸໂພທາລັງກາລະຏີກາ
8440 ພາລາວະຕາລະ ຄັນຖິປະທັດຖະວິນິດສະຍະສາລະ
8441 ໂລກະນີຕິ
8442 ສຸດຕັນຕະນີຕິ
8443 ສູລັດສະຕິນີຕິ
8444 ມະຫາລະຫະນີຕິ
8445 ທັມມະນີຕິ
8446 ກະວິທັບປະຖານີຕິ
8447 ນີຕິມັນຊະລີ
8448 ນະລະທັກຂະທີປະນີ
8449 ຈະຕຸຣາລັກຂະທີປະນີ
8450 ຈານັກຍະນີຕິ
8451 ລະສະວາຫິນີ
8452 ສີມາວິໂສທະນີປາຖະ
8453 ເວສສັນຕະລະຄີຕິ
8454 ໂມຄັນທານະ ວຸຕຕິວິວະລະນະປັນຈິກາ
8455 ຖູປະວັງສະ
8456 ທາຐາວັງສະ
8457 ຘາຕຸປາຖະວິລາສິນີຍາ
8458 ຘາຕຸວັງສະ
8459 ຫັດຖະວະນະຄັນລະວິຫາລະວັງສະ
8460 ຊິນະຈະລິຕະຍະ
8461 ຊິນະວັງສະທີປັງ
8462 ເຕລະກະຕາຫາຄາຖາ
8463 ມິລິທະຏີກາ
8464 ປະທະມັນຊະລີ
8465 ປະທະສາຘະນັງ
8466 ສັດທະພິນທຸປະກະລະນັງ
8467 ກັດຈາຍະນະຘາຕຸມັນຊຸສາ
8468 ສາມັນຕະກູຏະວັນນະນາ
2101 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ ປາລີ
2102 ມະຫາວັກຄະ ປາລີ (ທີຆະ)
2103 ປາຖິກະວັກຄະ ປາລີ
2201 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ
2202 ມະຫາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ (ທີຆະ)
2203 ປາຖິກະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ
2301 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ ຏີກາ
2302 ມະຫາວັກຄະ ຏີກາ (ທີຆະ)
2303 ປາຖິກະວັກຄະ ຏີກາ
2304 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ-ອະພິນະວະຏີກາ-1
2305 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ-ອະພິນະວະຏີກາ-2
3101 ມູລະປັນຍາສະ ປາລີ
3102 ມັດຊິມະປັນຍາສະ ປາລີ
3103 ອຸປະລິປັນຍາສະ ປາລີ
3201 ມູລະປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ-1
3202 ມູລະປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ-2
3203 ມັດຊິມະປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ
3204 ອຸປະລິປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ
3301 ມູລະປັນຍາສະ ຏີກາ
3302 ມັດຊິມະປັນຍາສະ ຏີກາ
3303 ອຸປະລິປັນຍາສະ ຏີກາ
4101 ສະຄາຖາວັກຄະ ປາລີ
4102 ນິທານະວັກຄະ ປາລີ
4103 ຂັນທະວັກຄະ ປາລີ
4104 ສະຫຼາຍາຕະນະວັກຄະ ປາລີ
4105 ມະຫາວັກຄະ ປາລີ (ສັງຍຸຕຕະ)
4201 ສະຄາຖາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ
4202 ນິທານະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ
4203 ຂັນທະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ
4204 ສະຫຼາຍາຕະນະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ
4205 ມະຫາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ (ສັງຍຸຕຕະ)
4301 ສະຄາຖາວັກຄະ ຏີກາ
4302 ນິທານະວັກຄະ ຏີກາ
4303 ຂັນທະວັກຄະ ຏີກາ
4304 ສະຫຼາຍາຕະນະວັກຄະ ຏີກາ
4305 ມະຫາວັກຄະ ຏີກາ (ສັງຍຸຕຕະ)
5101 ເອກະກະນິປາຕະ ປາລີ
5102 ທຸກະນິປາຕະ ປາລີ
5103 ຕິກະນິປາຕະ ປາລີ
5104 ຈະຕຸກກະນິປາຕະ ປາລີ
5105 ປັຈຈະກະນິປາຕະ ປາລີ
5106 ຉັກກະນິປາຕະ ປາລີ
5107 ສັດຕະກະນິປາຕະ ປາລີ
5108 ອັດຖະກາທິນິປາຕະ ປາລີ
5109 ນະວະກະນິປາຕະ ປາລີ
5110 ທະສະກະນິປາຕະ ປາລີ
5111 ເອກາທະສະກະນິປາຕະ ປາລີ
5201 ເອກະກະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ
5202 ທຸກະ-ຕິກະ-ຈະຕຸກກະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ
5203 ປັຈຈະກະ-ຉັກກະ-ສັດຕະກະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ
5204 ອັດຖະກາທິນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ
5301 ເອກະກະນິປາຕະ ຏີກາ
5302 ທຸກະ-ຕິກະ-ຈະຕຸກກະນິປາຕະ ຏີກາ
5303 ປັຈຈະກະ-ຉັກກະ-ສັດຕະກະນິປາຕະ ຏີກາ
5304 ອັດຖະກາທິນິປາຕະ ຏີກາ
6101 ຂຸທະທະກະປາຖະ ປາລີ
6102 ທຳມະປະທະ ປາລີ
6103 ອຸທານະ ປາລີ
6104 ອິຕິວຸຕຕະກະ ປາລີ
6105 ສຸດຕະນິປາຕະ ປາລີ
6106 ວິມານະວັດຖຸ ປາລີ
6107 ເປຕະວັດຖຸ ປາລີ
6108 ເຖລະຄາຖາ ປາລີ
6109 ເຖລີຄາຖາ ປາລີ
6110 ອະປະທານະ ປາລີ-1
6111 ອະປະທານະ ປາລີ-2
6112 ພຸດທະວັງສະ ປາລີ
6113 ຈະຣິຍາປິຕະກະ ປາລີ
6114 ຊາຕະກະ ປາລີ-1
6115 ຊາຕະກະ ປາລີ-2
6116 ມະຫານິທເທສະ ປາລີ
6117 ຈູລະນິທເທສະ ປາລີ
6118 ປະຕິສັມພິທາມັກຄະ ປາລີ
6119 ເນຕຕິປະກະລະນະ ປາລີ
6120 ມິລິນທະປັນຫາ ປາລີ
6121 ເປຏະກົປເທສະ ປາລີ
6201 ຂຸທະທະກະປາຖະ ອັດຖະກະຖາ
6202 ທຳມະປະທະ ອັດຖະກະຖາ-1
6203 ທຳມະປະທະ ອັດຖະກະຖາ-2
6204 ອຸທານະ ອັດຖະກະຖາ
6205 ອິຕິວຸຕຕະກະ ອັດຖະກະຖາ
6206 ສຸດຕະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ-1
6207 ສຸດຕະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ-2
6208 ວິມານະວັດຖຸ ອັດຖະກະຖາ
6209 ເປຕະວັດຖຸ ອັດຖະກະຖາ
6210 ເຖລະຄາຖາ ອັດຖະກະຖາ-1
6211 ເຖລະຄາຖາ ອັດຖະກະຖາ-2
6212 ເຖລີຄາຖາ ອັດຖະກະຖາ
6213 ອະປະທານະ ອັດຖະກະຖາ-1
6214 ອະປະທານະ ອັດຖະກະຖາ-2
6215 ພຸດທະວັງສະ ອັດຖະກະຖາ
6216 ຈະຣິຍາປິຕະກະ ອັດຖະກະຖາ
6217 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-1
6218 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-2
6219 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-3
6220 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-4
6221 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-5
6222 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-6
6223 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-7
6224 ມະຫານິທເທສະ ອັດຖະກະຖາ
6225 ຈູລະນິທເທສະ ອັດຖະກະຖາ
6226 ປະຕິສັມພິທາມັກຄະ ອັດຖະກະຖາ-1
6227 ປະຕິສັມພິທາມັກຄະ ອັດຖະກະຖາ-2
6228 ເນຕຕິປະກະລະນະ ອັດຖະກະຖາ
6301 ເນຕຕິປະກະລະນະ ຏີກາ
6302 ເນຕຕິວິພາວິນີ
7101 ທຳມະສັງຄະນີ ປາລີ
7102 ວິພັງຄະ ປາລີ
7103 ຘາຕຸກະຖາ ປາລີ
7104 ປຸກຄະລະປັນຍັດຕິ ປາລີ
7105 ກະຖາວັດຖຸ ປາລີ
7106 ຍະມະກະ ປາລີ-1
7107 ຍະມະກະ ປາລີ-2
7108 ຍະມະກະ ປາລີ-3
7109 ປັດຖານະ ປາລີ-1
7110 ປັດຖານະ ປາລີ-2
7111 ປັດຖານະ ປາລີ-3
7112 ປັດຖານະ ປາລີ-4
7113 ປັດຖານະ ປາລີ-5
7201 ທຳມະສັງຄະນິ ອັດຖະກະຖາ
7202 ສັມໂມຫະວິໂນທະນີ ອັດຖະກະຖາ
7203 ປັຈຈະປະກະລະນະ ອັດຖະກະຖາ
7301 ທຳມະສັງຄະນີ-ມູລະຏີກາ
7302 ວິພັງຄະ-ມູລະຏີກາ
7303 ປັຈຈະປະກະລະນະ-ມູລະຏີກາ
7304 ທຳມະສັງຄະນີ-ອະນຸຏີກາ
7305 ປັຈຈະປະກະລະນະ-ອະນຸຏີກາ
7306 ອະພິທັມມາວະຕາໂຣ-ນາມະຣູປະປະຣິຈເທໂທ
7307 ອະພິທັມມັດຖະສັງຄະໂຫ
7308 ອະພິທັມມາວະຕາລະ-ປຸຣານະຏີກາ
7309 ອະພິທັມມາມາຕິກາປາລີ

मराठी
पाळीअट्ठकथाटीकाअन्य
1101 पाराजिक पाळी
1102 पाचित्तिय पाळी
1103 महावग्ग पाळी (विनय)
1104 चूळवग्ग पाळी
1105 परिवार पाळी
1201 पाराजिककंड अट्ठकथा-१
1202 पाराजिककंड अट्ठकथा-२
1203 पाचित्तिय अट्ठकथा
1204 महावग्ग अट्ठकथा (विनय)
1205 चूळवग्ग अट्ठकथा
1206 परिवार अट्ठकथा
1301 सारत्थदीपनी टीका-१
1302 सारत्थदीपनी टीका-२
1303 सारत्थदीपनी टीका-३
1401 द्वेमातिकापाळी
1402 विनयसंगह अट्ठकथा
1403 वजिरबुद्धि टीका
1404 विमतिविनोदनी टीका-१
1405 विमतिविनोदनी टीका-२
1406 विनयालंकार टीका-१
1407 विनयालंकार टीका-२
1408 कंखावितरणीपुराण टीका
1409 विनयविनिच्छय-उत्तरविनिच्छय
1410 विनयविनिच्छय टीका-१
1411 विनयविनिच्छय टीका-२
1412 पाचित्यादियोजनापाळी
1413 खुद्दसिक्खा-मूलसिक्खा

8401 विसुद्धिमग्ग-१
8402 विसुद्धिमग्ग-२
8403 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-१
8404 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-२
8405 विसुद्धिमग्ग निदानकथा

8406 दीघनिकाय (पु-वि)
8407 मज्झिमनिकाय (पु-वि)
8408 संयुत्तनिकाय (पु-वि)
8409 अंगुत्तरनिकाय (पु-वि)
8410 विनयपिटक (पु-वि)
8411 अभिधम्मपिटक (पु-वि)
8412 अट्ठकथा (पु-वि)
8413 निरुत्तिदीपनी
8414 परमत्थदीपनी संगहमहाटीकापाठ
8415 अनुदीपनीपाठ
8416 पट्ठानुद्देस दीपनीपाठ
8417 नमक्कारटीका
8418 महापणामपाठ
8419 लक्खणातो बुद्धथोमनागाथा
8420 सुतवंदना
8421 कमलांजलि
8422 जिनालंकार
8423 पज्जमधु
8424 बुद्धगुणगाथावली
8425 चूळगंथवंस
8426 महावंस
8427 सासनवंस
8428 कच्चायनव्याकरणं
8429 मोग्गल्लानव्याकरणं
8430 सद्दनीतिप्पकरणं (पदमाला)
8431 सद्दनीतिप्पकरणं (धातुमाला)
8432 पदरूपसिद्धि
8433 मोग्गल्लानपंचिका
8434 पयोगसिद्धिपाठ
8435 वुत्तोदयपाठ
8436 अभिधानप्पदीपिकापाठ
8437 अभिधानप्पदीपिकाटीका
8438 सुबोधालंकारपाठ
8439 सुबोधालंकारटीका
8440 बालावतार गंठिपदत्थविनिच्छयसार
8441 लोकनीति
8442 सुत्तंतनीति
8443 सूरस्सतीनीति
8444 महारहनीति
8445 धम्मनीति
8446 कविदप्पणनीति
8447 नीतिमंजरी
8448 नरदक्खदीपनी
8449 चतुरारक्खदीपनी
8450 चाणक्यनीति
8451 रसवाहिनी
8452 सीमाविसोधनीपाठ
8453 वेस्संतरगीति
8454 मोग्गल्लान वुत्तिविवरणपंचिका
8455 थूपवंस
8456 दाठावंस
8457 धातुपाठविलासिनिया
8458 धातुवंस
8459 हत्थवनगल्लविहारवंस
8460 जिनचरितय
8461 जिनवंसदीपं
8462 तेलकटाहगाथा
8463 मिलिदटीका
8464 पदमंजरी
8465 पदसाधनं
8466 सद्दबिंदुपकरणं
8467 कच्चायनधातुमंजुसा
8468 सामंतकूटवण्णना
2101 सीलक्खंधवग्ग पाळी
2102 महावग्ग पाळी (दीघ)
2103 पाथिकवग्ग पाळी
2201 सीलक्खंधवग्ग अट्ठकथा
2202 महावग्ग अट्ठकथा (दीघ)
2203 पाथिकवग्ग अट्ठकथा
2301 सीलक्खंधवग्ग टीका
2302 महावग्ग टीका (दीघ)
2303 पाथिकवग्ग टीका
2304 सीलक्खंधवग्ग-अभिनवटीका-१
2305 सीलक्खंधवग्ग-अभिनवटीका-२
3101 मूलपण्णास पाळी
3102 मज्झिमपण्णास पाळी
3103 उपरिपण्णास पाळी
3201 मूलपण्णास अट्ठकथा-१
3202 मूलपण्णास अट्ठकथा-२
3203 मज्झिमपण्णास अट्ठकथा
3204 उपरिपण्णास अट्ठकथा
3301 मूलपण्णास टीका
3302 मज्झिमपण्णास टीका
3303 उपरिपण्णास टीका
4101 सगाथावग्ग पाळी
4102 निदानवग्ग पाळी
4103 खंधवग्ग पाळी
4104 सळायतनवग्ग पाळी
4105 महावग्ग पाळी (संयुत्त)
4201 सगाथावग्ग अट्ठकथा
4202 निदानवग्ग अट्ठकथा
4203 खंधवग्ग अट्ठकथा
4204 सळायतनवग्ग अट्ठकथा
4205 महावग्ग अट्ठकथा (संयुत्त)
4301 सगाथावग्ग टीका
4302 निदानवग्ग टीका
4303 खंधवग्ग टीका
4304 सळायतनवग्ग टीका
4305 महावग्ग टीका (संयुत्त)
5101 एककनिपात पाळी
5102 दुकनिपात पाळी
5103 तिकनिपात पाळी
5104 चतुक्कनिपात पाळी
5105 पंचकनिपात पाळी
5106 छक्कनिपात पाळी
5107 सत्तकनिपात पाळी
5108 अट्ठकादिनिपात पाळी
5109 नवकनिपात पाळी
5110 दसकनिपात पाळी
5111 एकादसकनिपात पाळी
5201 एककनिपात अट्ठकथा
5202 दुक-तिक-चतुक्कनिपात अट्ठकथा
5203 पंचक-छक्क-सत्तकनिपात अट्ठकथा
5204 अट्ठकादिनिपात अट्ठकथा
5301 एककनिपात टीका
5302 दुक-तिक-चतुक्कनिपात टीका
5303 पंचक-छक्क-सत्तकनिपात टीका
5304 अट्ठकादिनिपात टीका
6101 खुद्दकपाठ पाळी
6102 धम्मपद पाळी
6103 उदान पाळी
6104 इतिवुत्तक पाळी
6105 सुत्तनिपात पाळी
6106 विमानवत्थु पाळी
6107 पेतवत्थु पाळी
6108 थेरगाथा पाळी
6109 थेरीगाथा पाळी
6110 अपदान पाळी-१
6111 अपदान पाळी-२
6112 बुद्धवंस पाळी
6113 चरियापिटक पाळी
6114 जातक पाळी-१
6115 जातक पाळी-२
6116 महानिद्देस पाळी
6117 चूळनिद्देस पाळी
6118 पटिसंभिदामग्ग पाळी
6119 नेत्तिप्पकरण पाळी
6120 मिलिंदपंह पाळी
6121 पेटकोपदेस पाळी
6201 खुद्दकपाठ अट्ठकथा
6202 धम्मपद अट्ठकथा-१
6203 धम्मपद अट्ठकथा-२
6204 उदान अट्ठकथा
6205 इतिवुत्तक अट्ठकथा
6206 सुत्तनिपात अट्ठकथा-१
6207 सुत्तनिपात अट्ठकथा-२
6208 विमानवत्थु अट्ठकथा
6209 पेतवत्थु अट्ठकथा
6210 थेरगाथा अट्ठकथा-१
6211 थेरगाथा अट्ठकथा-२
6212 थेरीगाथा अट्ठकथा
6213 अपदान अट्ठकथा-१
6214 अपदान अट्ठकथा-२
6215 बुद्धवंस अट्ठकथा
6216 चरियापिटक अट्ठकथा
6217 जातक अट्ठकथा-१
6218 जातक अट्ठकथा-२
6219 जातक अट्ठकथा-३
6220 जातक अट्ठकथा-४
6221 जातक अट्ठकथा-५
6222 जातक अट्ठकथा-६
6223 जातक अट्ठकथा-७
6224 महानिद्देस अट्ठकथा
6225 चूळनिद्देस अट्ठकथा
6226 पटिसंभिदामग्ग अट्ठकथा-१
6227 पटिसंभिदामग्ग अट्ठकथा-२
6228 नेत्तिप्पकरण अट्ठकथा
6301 नेत्तिप्पकरण टीका
6302 नेत्तिविभाविनी
7101 धम्मसंगणी पाळी
7102 विभंग पाळी
7103 धातुकथा पाळी
7104 पुग्गलपंयत्ति पाळी
7105 कथावत्थु पाळी
7106 यमक पाळी-१
7107 यमक पाळी-२
7108 यमक पाळी-३
7109 पट्ठान पाळी-१
7110 पट्ठान पाळी-२
7111 पट्ठान पाळी-३
7112 पट्ठान पाळी-४
7113 पट्ठान पाळी-५
7201 धम्मसंगणि अट्ठकथा
7202 सम्मोहविनोदनी अट्ठकथा
7203 पंचपकरण अट्ठकथा
7301 धम्मसंगणी-मूलटीका
7302 विभंग-मूलटीका
7303 पंचपकरण-मूलटीका
7304 धम्मसंगणी-अनुटीका
7305 पंचपकरण-अनुटीका
7306 अभिधम्मावतारो-नामरूपपरिच्छेदो
7307 अभिधम्मत्थसंगहो
7308 अभिधम्मावतार-पुराणटीका
7309 अभिधम्ममातिकापाळी

မြန်မာ
ပါဠိတော်အဋ္ဌကထာဋီကာအခြား
1101 ပါရာဇိက ပါဠိ
1102 ပါစိတ္တိယ ပါဠိ
1103 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (ဝိနယ)
1104 စူဠဝဂ္ဂ ပါဠိ
1105 ပရိဝါရ ပါဠိ
1201 ပါရာဇိကကဏ္ဍ အဋ္ဌကထာ-၁
1202 ပါရာဇိကကဏ္ဍ အဋ္ဌကထာ-၂
1203 ပါစိတ္တိယ အဋ္ဌကထာ
1204 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (ဝိနယ)
1205 စူဠဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ
1206 ပရိဝါရ အဋ္ဌကထာ
1301 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၁
1302 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၂
1303 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၃
1401 ဒွေမာတိကာပါဠိ
1402 ဝိနယသင်္ဂဟ အဋ္ဌကထာ
1403 ဝဇိရဗုဒ္ဓိ ဋီကာ
1404 ဝိမတိဝိနောဒနီ ဋီကာ-၁
1405 ဝိမတိဝိနောဒနီ ဋီကာ-၂
1406 ဝိနယာလင်္ကာရ ဋီကာ-၁
1407 ဝိနယာလင်္ကာရ ဋီကာ-၂
1408 ကင်္ခာဝိတရဏီပုရာဏ ဋီကာ
1409 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ-ဥတ္တရဝိနိစ္ဆယ
1410 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ ဋီကာ-၁
1411 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ ဋီကာ-၂
1412 ပါစိတျာဒိယောဇနာပါဠိ
1413 ခုဒ္ဒသိက္ခာ-မူလသိက္ခာ

8401 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-၁
8402 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-၂
8403 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-မဟာဋီကာ-၁
8404 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-မဟာဋီကာ-၂
8405 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ နိဒါနကထာ

8406 ဒီဃနိကာယ (ပု-ဝိ)
8407 မဇ္ဈိမနိကာယ (ပု-ဝိ)
8408 သံယုတ္တနိကာယ (ပု-ဝိ)
8409 အင်္ဂုတ္တရနိကာယ (ပု-ဝိ)
8410 ဝိနယပိဋက (ပု-ဝိ)
8411 အဘိဓမ္မပိဋက (ပု-ဝိ)
8412 အဋ္ဌကထာ (ပု-ဝိ)
8413 နိရုတ္တိဒီပနီ
8414 ပရမတ္ထဒီပနီ သင်္ဂဟမဟာဋီကာပါဌ
8415 အနုဒီပနီပါဌ
8416 ပဋ္ဌာနုဒ္ဒေသ ဒီပနီပါဌ
8417 နမက္ကာရဋီကာ
8418 မဟာပဏာမပါဌ
8419 လက္ခဏာတော ဗုဒ္ဓထောမနာဂါထာ
8420 သုတဝန္ဒနာ
8421 ကမလာဉ္ဇလိ
8422 ဇိနာလင်္ကာရ
8423 ပဇ္ဇမဓု
8424 ဗုဒ္ဓဂုဏဂါထာဝလီ
8425 စူဠဂန္ထဝံသ
8427 သာသနဝံသ
8426 မဟာဝံသ
8429 မောဂ္ဂလ္လာနဗျာကရဏံ
8428 ကစ္စာယနဗျာကရဏံ
8430 သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏံ (ပဒမာလာ)
8431 သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏံ (ဓါတုမာလာ)
8432 ပဒရူပသိဒ္ဓိ
8433 မောဂလ္လာနပဉ္စိကာ
8434 ပယောဂသိဒ္ဓိပါဌ
8435 ဝုတ္တောဒယပါဌ
8436 အဘိဓါနပ္ပဒီပိကာပါဌ
8437 အဘိဓါနပ္ပဒီပိကာဋီကာ
8438 သုဗောဓါလင်္ကာရပါဌ
8439 သုဗောဓါလင်္ကာရဋီကာ
8440 ဗာလာဝတာရ ဂဏ္ဌိပဒတ္ထဝိနိစ္ဆယသာရ
8446 ကဝိဒပ္ပဏနီတိ
8447 နီတိမဉ္ဇရီ
8445 ဓမ္မနီတိ
8444 မဟာရဟနီတိ
8441 လောကနီတိ
8442 သုတ္တန္တနီတိ
8443 သူရဿတိနီတိ
8450 စာဏကျနီတိ
8448 နရဒက္ခဒီပနီ
8449 စတုရာရက္ခဒီပနီ
8451 ရသဝါဟိနီ
8452 သီမဝိသောဓနီပါဌ
8453 ဝေဿန္တရဂီတိ
8454 မောဂ္ဂလ္လာန ဝုတ္တိဝိဝရဏပဉ္စိကာ
8455 ထူပဝံသ
8456 ဒါဌာဝံသ
8457 ဓါတုပါဌဝိလာသိနိယာ
8458 ဓါတုဝံသ
8459 ဟတ္ထဝနဂလ္လဝိဟာရဝံသ
8460 ဇိနစရိတယ
8461 ဇိနဝံသဒီပံ
8462 တေလကဋာဟဂါထာ
8463 မိလိဒဋီကာ
8464 ပဒမဉ္ဇရီ
8465 ပဒသာဓနံ
8466 သဒ္ဒဗိန္ဒုပကရဏံ
8467 ကစ္စာယနဓါတုမဉ္ဇုသာ
8468 သာမန္တကူဋဝဏ္ဏနာ
2101 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ ပါဠိ
2102 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (ဒီဃ)
2103 ပါထိကဝဂ္ဂ ပါဠိ
2201 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ
2202 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (ဒီဃ)
2203 ပါထိကဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ
2301 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ ဋီကာ
2302 မဟာဝဂ္ဂ ဋီကာ (ဒီဃ)
2303 ပါထိကဝဂ္ဂ ဋီကာ
2304 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ-အဘိနဝဋီကာ-၁
2305 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ-အဘိနဝဋီကာ-၂
3101 မူလပဏ္ဏာသ ပါဠိ
3102 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ ပါဠိ
3103 ဥပရိပဏ္ဏာသ ပါဠိ
3201 မူလပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ-၁
3202 မူလပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ-၂
3203 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ
3204 ဥပရိပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ
3301 မူလပဏ္ဏာသ ဋီကာ
3302 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ ဋီကာ
3303 ဥပရိပဏ္ဏာသ ဋီကာ
4101 သဂါထာဝဂ္ဂ ပါဠိ
4102 နိဒါနဝဂ္ဂ ပါဠိ
4103 ခန္ဓဝဂ္ဂ ပါဠိ
4104 သဠာယတနဝဂ္ဂ ပါဠိ
4105 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (သံယုတ္တ)
4201 သဂါထာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ
4202 နိဒါနဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ
4203 ခန္ဓဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ
4204 သဠာယတနဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ
4205 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (သံယုတ္တ)
4301 သဂါထာဝဂ္ဂ ဋီကာ
4302 နိဒါနဝဂ္ဂ ဋီကာ
4303 ခန္ဓဝဂ္ဂ ဋီကာ
4304 သဠာယတနဝဂ္ဂ ဋီကာ
4305 မဟာဝဂ္ဂ ဋီကာ (သံယုတ္တ)
5101 ဧကကနိပါတ ပါဠိ
5102 ဒုကနိပါတ ပါဠိ
5103 တိကနိပါတ ပါဠိ
5104 စတုက္ကနိပါတ ပါဠိ
5105 ပဉ္စကနိပါတ ပါဠိ
5106 ဆက္ကနိပါတ ပါဠိ
5107 သတ္တကနိပါတ ပါဠိ
5108 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ ပါဠိ
5109 နဝကနိပါတ ပါဠိ
5110 ဒသကနိပါတ ပါဠိ
5111 ဧကာဒသကနိပါတ ပါဠိ
5201 ဧကကနိပါတ အဋ္ဌကထာ
5202 ဒုက-တိက-စတုက္ကနိပါတ အဋ္ဌကထာ
5203 ပဉ္စက-ဆက္က-သတ္တကနိပါတ အဋ္ဌကထာ
5204 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ အဋ္ဌကထာ
5301 ဧကကနိပါတ ဋီကာ
5302 ဒုက-တိက-စတုက္ကနိပါတ ဋီကာ
5303 ပဉ္စက-ဆက္က-သတ္တကနိပါတ ဋီကာ
5304 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ ဋီကာ
6101 ခုဒ္ဒကပါဌ ပါဠိ
6102 ဓမ္မပဒ ပါဠိ
6103 ဥဒါန ပါဠိ
6104 ဣတိဝုတ္တက ပါဠိ
6105 သုတ္တနိပါတ ပါဠိ
6106 ဝိမာနဝတ္ထု ပါဠိ
6107 ပေတဝတ္ထု ပါဠိ
6108 ထေရဂါထာ ပါဠိ
6109 ထေရီဂါထာ ပါဠိ
6110 အပဒါန ပါဠိ-၁
6111 အပဒါန ပါဠိ-၂
6112 ဗုဒ္ဓဝံသ ပါဠိ
6113 စရိယာပိဋက ပါဠိ
6114 ဇာတက ပါဠိ-၁
6115 ဇာတက ပါဠိ-၂
6116 မဟာနိဒ္ဒေသ ပါဠိ
6117 စူဠနိဒ္ဒေသ ပါဠိ
6118 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ ပါဠိ
6119 နေတ္တိပ္ပကရဏ ပါဠိ
6120 မိလိန္ဒပဉှ ပါဠိ
6121 ပေဋကောပဒေသ ပါဠိ
6201 ခုဒ္ဒကပါဌ အဋ္ဌကထာ
6202 ဓမ္မပဒ အဋ္ဌကထာ-၁
6203 ဓမ္မပဒ အဋ္ဌကထာ-၂
6204 ဥဒါန အဋ္ဌကထာ
6205 ဣတိဝုတ္တက အဋ္ဌကထာ
6206 သုတ္တနိပါတ အဋ္ဌကထာ-၁
6207 သုတ္တနိပါတ အဋ္ဌကထာ-၂
6208 ဝိမာနဝတ္ထု အဋ္ဌကထာ
6209 ပေတဝတ္ထု အဋ္ဌကထာ
6210 ထေရဂါထာ အဋ္ဌကထာ-၁
6211 ထေရဂါထာ အဋ္ဌကထာ-၂
6212 ထေရီဂါထာ အဋ္ဌကထာ
6213 အပဒါန အဋ္ဌကထာ-၁
6214 အပဒါန အဋ္ဌကထာ-၂
6215 ဗုဒ္ဓဝံသ အဋ္ဌကထာ
6216 စရိယာပိဋက အဋ္ဌကထာ
6217 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၁
6218 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၂
6219 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၃
6220 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၄
6221 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၅
6222 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၆
6223 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၇
6224 မဟာနိဒ္ဒေသ အဋ္ဌကထာ
6225 စူဠနိဒ္ဒေသ အဋ္ဌကထာ
6226 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ-၁
6227 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ-၂
6228 နေတ္တိပ္ပကရဏ အဋ္ဌကထာ
6301 နေတ္တိပ္ပကရဏ ဋီကာ
6302 နေတ္တိဝိဘာဝိနီ
7101 ဓမ္မသင်္ဂဏီ ပါဠိ
7102 ဝိဘင်္ဂ ပါဠိ
7103 ဓါတုကထာ ပါဠိ
7104 ပုဂ္ဂလပညတ္တိ ပါဠိ
7105 ကထာဝတ္ထု ပါဠိ
7106 ယမက ပါဠိ-၁
7107 ယမက ပါဠိ-၂
7108 ယမက ပါဠိ-၃
7109 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၁
7110 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၂
7111 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၃
7112 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၄
7113 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၅
7201 ဓမ္မသင်္ဂဏိ အဋ္ဌကထာ
7202 သမ္မောဟဝိနောဒနီ အဋ္ဌကထာ
7203 ပဉ္စပကရဏ အဋ္ဌကထာ
7301 ဓမ္မသင်္ဂဏီ-မူလဋီကာ
7302 ဝိဘင်္ဂ-မူလဋီကာ
7303 ပဉ္စပကရဏ-မူလဋီကာ
7304 ဓမ္မသင်္ဂဏီ-အနုဋီကာ
7305 ပဉ္စပကရဏ-အနုဋီကာ
7306 အဘိဓမ္မာဝတာရော-နာမရူပပရိစ္ဆေဒေါ
7307 အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟော
7308 အဘိဓမ္မာဝတာရ-ပုရာဏဋီကာ
7309 အဘိဓမ္မမာတိကာပါဠိ

português
PáliAṭṭhakathāṬīkāOutro
1101 Ofensas Graves (Pārājika)
1102 Ofensas Leves (Pācittiya)
1103 Grande Seção do Vīnaya (Mahāvagga)
1104 Pequena Seção do Vīnaya (Cūḷavagga)
1105 Apêndice do Vīnaya (Parivāra)
1201 Comentário das Ofensas Graves - Vol. 1
1202 Comentário das Ofensas Graves - Vol. 2
1203 Comentário das Ofensas Leves
1204 Comentário da Grande Seção do Vīnaya
1205 Comentário da Pequena Seção do Vīnaya
1206 Comentário do Apêndice do Vīnaya
1301 Subcomentário que Elucida o Sentido Essencial - Vol. 1
1302 Subcomentário que Elucida o Sentido Essencial - Vol. 2
1303 Subcomentário que Elucida o Sentido Essencial - Vol. 3
1401 Texto das Duas Matrizes
1402 Comentário do Compêndio do Vīnaya
1403 Subcomentário de Vajirabuddhi
1404 Subcomentário que Dissipa Dúvidas - Vol. 1
1405 Subcomentário que Dissipa Dúvidas - Vol. 2
1406 Subcomentário do Ornamento do Vīnaya - Vol. 1
1407 Subcomentário do Ornamento do Vīnaya - Vol. 2
1408 Antigo Subcomentário que Supera Dúvidas
1409 Decisão sobre o Vīnaya e Decisão Superior
1410 Subcomentário da Decisão sobre o Vīnaya - Vol. 1
1411 Subcomentário da Decisão sobre o Vīnaya - Vol. 2
1412 Texto da Aplicação das Regras
1413 Pequeno Treinamento e Treinamento Fundamental

8401 Caminho da Purificação - Vol. 1
8402 Caminho da Purificação - Vol. 2
8403 Grande Subcomentário do Caminho da Purificação - Vol. 1
8404 Grande Subcomentário do Caminho da Purificação - Vol. 2
8405 História da Origem do Caminho da Purificação

8406 Coleção dos Longos Discursos (índice Pāli-Vietnamita)
8407 Coleção dos Discursos Médios (índice Pāli-Vietnamita)
8408 Coleção dos Discursos Agrupados (índice Pāli-Vietnamita)
8409 Coleção dos Discursos Numerados (índice Pāli-Vietnamita)
8410 Cesto da Disciplina (índice Pāli-Vietnamita)
8411 Cesto do Abhidhamma (índice Pāli-Vietnamita)
8412 Comentários (índice Pāli-Vietnamita)
8413 Elucidação da Etimologia
8414 Grande Subcomentário do Compêndio que Elucida o Sentido Supremo
8415 Texto do Subcomentário Elucidativo
8416 Texto Elucidativo sobre a Exposição das Condições
8417 Subcomentário da Saudação
8418 Grande Texto de Saudação
8419 Versos de Louvor a Buda pelos Sinais
8420 Saudação com Recitação
8421 Oferenda de Lótus
8422 Ornamento dos Vencedores
8423 Mel dos Versos
8424 Coleção de Versos sobre as Qualidades de Buda
8425 Pequena Crônica dos Livros
8427 Crônica do Ensinamento
8426 Grande Crônica
8429 Gramática de Moggallāna
8428 Gramática de Kaccāyana
8430 Tratado sobre a Gramática - Série de Palavras
8431 Tratado sobre a Gramática - Série de Raízes
8432 Realização das Formas das Palavras
8433 Comentário de Moggallāna
8434 Texto sobre a Realização da Aplicação
8435 Texto sobre a Origem dos Versos
8436 Texto do Dicionário Iluminado
8437 Subcomentário do Dicionário Iluminado
8438 Texto sobre o Ornamento da Boa Compreensão
8439 Subcomentário do Ornamento da Boa Compreensão
8440 Essência da Decisão sobre os Termos do Glossário de Bālāvatāra
8446 Ética do Poeta
8447 Coleção de Ética
8445 Ética do Dhamma
8444 Grande Ética Secreta
8441 Ética do Mundo
8442 Ética dos Suttas
8443 Ética do Herói
8450 Ética de Cāṇakya
8448 Elucidação sobre os Perigos para os Homens
8449 Elucidação sobre as Quatro Proteções
8451 O Fluxo do Sabor - Histórias Edificantes
8452 Texto sobre a Purificação dos Limites
8453 Canto de Vessantara
8454 Explicação do Comentário de Moggallāna
8455 Crônica das Estupas
8456 Crônica da Relíquia do Dente
8457 O Esplendor da Leitura dos Elementos
8458 Crônica das Relíquias
8459 Crônica do Mosteiro de Hatthavanagalla
8460 História do Vencedor
8461 Ilha da Linhagem dos Vencedores
8462 Versos da Panela de Óleo
8463 Subcomentário de Milinda
8464 Cacho de Flores de Palavras
8465 Realização das Palavras
8466 Tratado sobre os Pontos da Gramática
8467 Coleção de Raízes de Kaccāyana
8468 Descrição do Pico de Sāmantakūṭa
2101 Seção da Moralidade - Dīgha
2102 Grande Seção - Dīgha
2103 Seção de Pāthika - Dīgha
2201 Comentário da Seção da Moralidade - Dīgha
2202 Comentário da Grande Seção - Dīgha
2203 Comentário da Seção de Pāthika - Dīgha
2301 Subcomentário da Seção da Moralidade - Dīgha
2302 Subcomentário da Grande Seção - Dīgha
2303 Subcomentário da Seção de Pāthika - Dīgha
2304 Novo Subcomentário da Seção da Moralidade - Vol. 1
2305 Novo Subcomentário da Seção da Moralidade - Vol. 2
3101 Cinquenta Discursos Fundamentais - Majjhima
3102 Cinquenta Discursos Médios - Majjhima
3103 Cinquenta Discursos Superiores - Majjhima
3201 Comentário dos Cinquenta Fundamentais - Vol. 1
3202 Comentário dos Cinquenta Fundamentais - Vol. 2
3203 Comentário dos Cinquenta Médios
3204 Comentário dos Cinquenta Superiores
3301 Subcomentário dos Cinquenta Fundamentais
3302 Subcomentário dos Cinquenta Médios
3303 Subcomentário dos Cinquenta Superiores
4101 Seção com Versos - Saṃyutta
4102 Seção das Causas - Saṃyutta
4103 Seção dos Agregados - Saṃyutta
4104 Seção das Seis Bases dos Sentidos - Saṃyutta
4105 Grande Seção - Saṃyutta
4201 Comentário da Seção com Versos - Saṃyutta
4202 Comentário da Seção das Causas - Saṃyutta
4203 Comentário da Seção dos Agregados - Saṃyutta
4204 Comentário da Seção das Seis Bases - Saṃyutta
4205 Comentário da Grande Seção - Saṃyutta
4301 Subcomentário da Seção com Versos - Saṃyutta
4302 Subcomentário da Seção das Causas - Saṃyutta
4303 Subcomentário da Seção dos Agregados - Saṃyutta
4304 Subcomentário da Seção das Seis Bases - Saṃyutta
4305 Subcomentário da Grande Seção - Saṃyutta
5101 Grupos de Um - Aṅguttara
5102 Grupos de Dois - Aṅguttara
5103 Grupos de Três - Aṅguttara
5104 Grupos de Quatro - Aṅguttara
5105 Grupos de Cinco - Aṅguttara
5106 Grupos de Seis - Aṅguttara
5107 Grupos de Sete - Aṅguttara
5108 Grupos de Oito, etc. - Aṅguttara
5109 Grupos de Nove - Aṅguttara
5110 Grupos de Dez - Aṅguttara
5111 Grupos de Onze - Aṅguttara
5201 Comentário dos Grupos de Um - Aṅguttara
5202 Comentário dos Grupos de Dois, Três e Quatro
5203 Comentário dos Grupos de Cinco, Seis e Sete
5204 Comentário dos Grupos de Oito, etc.
5301 Subcomentário dos Grupos de Um - Aṅguttara
5302 Subcomentário dos Grupos de Dois, Três e Quatro
5303 Subcomentário dos Grupos de Cinco, Seis e Sete
5304 Subcomentário dos Grupos de Oito, etc.
6101 Pequena Leitura (Khuddakapāṭha)
6102 Versos do Dhamma (Dhammapada)
6103 Exclamações Inspiradas (Udāna)
6104 Assim Foi Dito (Itivuttaka)
6105 Coleção de Discursos (Suttanipāta)
6106 Histórias das Mansões Celestiais
6107 Histórias dos Fantasmas
6108 Versos dos Monges Anciãos
6109 Versos das Monjas Anciãs
6110 Histórias Passadas - Vol. 1
6111 Histórias Passadas - Vol. 2
6112 História dos Budas (Buddhavaṃsa)
6113 Cesto das Condutas (Cariyāpiṭaka)
6114 Histórias de Nascimentos - Vol. 1
6115 Histórias de Nascimentos - Vol. 2
6116 Grande Exposição (Mahāniddesa)
6117 Pequena Exposição (Cūḷaniddesa)
6118 Caminho da Discriminação Analítica
6119 O Guia (Nettippakaraṇa)
6120 As Perguntas de Milinda
6121 Instrução do Cesto (Peṭakopadesa)
6201 Comentário da Pequena Leitura
6202 Comentário do Dhammapada - Vol. 1
6203 Comentário do Dhammapada - Vol. 2
6204 Comentário do Udāna
6205 Comentário do Itivuttaka
6206 Comentário do Suttanipāta - Vol. 1
6207 Comentário do Suttanipāta - Vol. 2
6208 Comentário das Histórias das Mansões
6209 Comentário das Histórias dos Fantasmas
6210 Comentário dos Versos dos Monges - Vol. 1
6211 Comentário dos Versos dos Monges - Vol. 2
6212 Comentário dos Versos das Monjas
6213 Comentário das Histórias Passadas - Vol. 1
6214 Comentário das Histórias Passadas - Vol. 2
6215 Comentário da História dos Budas
6216 Comentário do Cesto das Condutas
6217 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 1
6218 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 2
6219 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 3
6220 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 4
6221 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 5
6222 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 6
6223 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 7
6224 Comentário da Grande Exposição
6225 Comentário da Pequena Exposição
6226 Comentário do Caminho da Discriminação - Vol. 1
6227 Comentário do Caminho da Discriminação - Vol. 2
6228 Comentário do Guia
6301 Subcomentário do Guia
6302 Elucidação do Guia
7101 Enumeração dos Fenômenos (Dhammasaṅgaṇī)
7102 Análise (Vibhaṅga)
7103 Discurso sobre os Elementos (Dhātukathā)
7104 Designação das Pessoas (Puggalapaññatti)
7105 Pontos da Discussão (Kathāvatthu)
7106 O Livro dos Pares - Vol. 1
7107 O Livro dos Pares - Vol. 2
7108 O Livro dos Pares - Vol. 3
7109 Condições de Originação - Vol. 1
7110 Condições de Originação - Vol. 2
7111 Condições de Originação - Vol. 3
7112 Condições de Originação - Vol. 4
7113 Condições de Originação - Vol. 5
7201 Comentário da Enumeração dos Fenômenos
7202 Comentário que Dissipa a Confusão
7203 Comentário dos Cinco Tratados
7301 Subcomentário Principal da Enumeração dos Fenômenos
7302 Subcomentário Principal da Análise
7303 Subcomentário Principal dos Cinco Tratados
7304 Subcomentário Secundário da Enumeração dos Fenômenos
7305 Subcomentário Secundário dos Cinco Tratados
7306 Introdução ao Abhidhamma - Análise de Nome e Forma
7307 Compêndio do Abhidhamma
7308 Antigo Subcomentário da Introdução ao Abhidhamma
7309 Matriz do Abhidhamma

русский
Палийский канонКомментарииСубкомментарииДругое
1101 Параджика-пали
1102 Пачиттия-пали
1103 Махавагга-пали (Виная)
1104 Чулавагга-пали
1105 Паривара-пали
1201 Параджиканда-аттхакатха-1
1202 Параджиканда-аттхакатха-2
1203 Пачиттия-аттхакатха
1204 Махавагга-аттхакатха (Виная)
1205 Чулавагга-аттхакатха
1206 Паривара-аттхакатха
1301 Сараттхадипани-тика-1
1302 Сараттхадипани-тика-2
1303 Сараттхадипани-тика-3
1401 Двематика-пали
1402 Винаясангаха-аттхакатха
1403 Ваджирабуддхи-тика
1404 Вимативинодани-тика-1
1405 Вимативинодани-тика-2
1406 Винаяланкара-тика-1
1407 Винаяланкара-тика-2
1408 Канкхавитаранипурана-тика
1409 Винаявиниччая-уттаравиниччая
1410 Винаявиниччая-тика-1
1411 Винаявиниччая-тика-2
1412 Пачиттиядийоджана-пали
1413 Кхуддасиккха-муласиккха

8401 Висуддхимагга-1
8402 Висуддхимагга-2
8403 Висуддхимагга-махатика-1
8404 Висуддхимагга-махатика-2
8405 Висуддхимагга-ниданакатха

8406 Дигханикая (пу-ви)
8407 Мадджхиманикая (пу-ви)
8408 Самъюттаникая (пу-ви)
8409 Ангуттараникая (пу-ви)
8410 Винаяпитака (пу-ви)
8411 Абхидхаммапитака (пу-ви)
8412 Аттхакатха (пу-ви)
8413 Нируттидипани
8414 Параматтхадипани Сангахамахатикапатха
8415 Анудипанипатха
8416 Паттхануддеса дипанипатха
8417 Намаккаратика
8418 Махапанамапатха
8419 Лаккханато буддхатхоманагатха
8420 Сутавандана
8421 Камаланджали
8422 Джиналанкара
8423 Паджамадху
8424 Буддхагунагатхавали
8425 Чулагантхавамса
8427 Сасанавамса
8426 Махавамса
8429 Моггалланабьякарана
8428 Каччаянабьякарана
8430 Садданитиппакарана (падамала)
8431 Садданитиппакарана (дхатумала)
8432 Падарупасиддхи
8433 Могалланапанчика
8434 Пайогасиддхипатха
8435 Вуттодаяпатха
8436 Абхидханаппадипикапатха
8437 Абхидханаппадипикатика
8438 Субодхаланкарапатха
8439 Субодхаланкаратика
8440 Балаватара гантхипадаттхавиниччаясара
8446 Кавидаппананити
8447 Нитиманджари
8445 Дхамманити
8444 Махараханити
8441 Локанити
8442 Суттантанити
8443 Сурассатинити
8450 Чанакьянити
8448 Нарадаккхадипани
8449 Чатурараккхадипани
8451 Расавахини
8452 Симависодханипатха
8453 Вессантарагити
8454 Моггаллана вуттививаранапанчика
8455 Тхупавамса
8456 Датхавамса
8457 Дхатупатхавиласиния
8458 Дхатувамса
8459 Хаттхаванагаллавихаравамса
8460 Джиначаритая
8461 Джинавамсадипа
8462 Телакатахагатха
8463 Милидатика
8464 Падаманджари
8465 Падасадхана
8466 Саддабиндупакарана
8467 Каччаянадхатуманджуса
8468 Самантакутаваннана
2101 Силаккхандхавагга-пали
2102 Махавагга-пали (Дигха)
2103 Патхикавагга-пали
2201 Силаккхандхавагга-аттхакатха
2202 Махавагга-аттхакатха (Дигха)
2203 Патхикавагга-аттхакатха
2301 Силаккхандхавагга-тика
2302 Махавагга-тика (Дигха)
2303 Патхикавагга-тика
2304 Силаккхандхавагга-абхинаватика-1
2305 Силаккхандхавагга-абхинаватика-2
3101 Мулапаннаса-пали
3102 Мадджхимапаннаса-пали
3103 Упарипаннаса-пали
3201 Мулапаннаса-аттхакатха-1
3202 Мулапаннаса-аттхакатха-2
3203 Мадджхимапаннаса-аттхакатха
3204 Упарипаннаса-аттхакатха
3301 Мулапаннаса-тика
3302 Мадджхимапаннаса-тика
3303 Упарипаннаса-тика
4101 Сагатхавагга-пали
4102 Ниданавагга-пали
4103 Кхандхавагга-пали
4104 Салаятанавагга-пали
4105 Махавагга-пали (Самъютта)
4201 Сагатхавагга-аттхакатха
4202 Ниданавагга-аттхакатха
4203 Кхандхавагга-аттхакатха
4204 Салаятанавагга-аттхакатха
4205 Махавагга-аттхакатха (Самъютта)
4301 Сагатхавагга-тика
4302 Ниданавагга-тика
4303 Кхандхавагга-тика
4304 Салаятанавагга-тика
4305 Махавагга-тика (Самъютта)
5101 Экаканипата-пали
5102 Дуканипата-пали
5103 Тиканипата-пали
5104 Чатукканипата-пали
5105 Панчаканипата-пали
5106 Чхакканипата-пали
5107 Саттаканипата-пали
5108 Аттхакадинипата-пали
5109 Наваканипата-пали
5110 Дасаканипата-пали
5111 Экадасаканипата-пали
5201 Экаканипата-аттхакатха
5202 Дука-тика-чатукканипата-аттхакатха
5203 Панчака-чхакка-саттаканипата-аттхакатха
5204 Аттхакадинипата-аттхакатха
5301 Экаканипата-тика
5302 Дука-тика-чатукканипата-тика
5303 Панчака-чхакка-саттаканипата-тика
5304 Аттхакадинипата-тика
6101 Кхуддакапатха-пали
6102 Дхаммапада-пали
6103 Удана-пали
6104 Итивуттака-пали
6105 Суттанипата-пали
6106 Виманаваттху-пали
6107 Петаваттху-пали
6108 Тхерагатха-пали
6109 Тхеригатха-пали
6110 Ападана-пали-1
6111 Ападана-пали-2
6112 Буддхавамса-пали
6113 Чарияпитака-пали
6114 Джатака-пали-1
6115 Джатака-пали-2
6116 Маханиддеса-пали
6117 Чуланиддеса-пали
6118 Патисамбхидамагга-пали
6119 Неттиппакарана-пали
6120 Милиндапаньха-пали
6121 Петакопадеса-пали
6201 Кхуддакапатха-аттхакатха
6202 Дхаммапада-аттхакатха-1
6203 Дхаммапада-аттхакатха-2
6204 Удана-аттхакатха
6205 Итивуттака-аттхакатха
6206 Суттанипата-аттхакатха-1
6207 Суттанипата-аттхакатха-2
6208 Виманаваттху-аттхакатха
6209 Петаваттху-аттхакатха
6210 Тхерагатха-аттхакатха-1
6211 Тхерагатха-аттхакатха-2
6212 Тхеригатха-аттхакатха
6213 Ападана-аттхакатха-1
6214 Ападана-аттхакатха-2
6215 Буддхавамса-аттхакатха
6216 Чарияпитака-аттхакатха
6217 Джатака-аттхакатха-1
6218 Джатака-аттхакатха-2
6219 Джатака-аттхакатха-3
6220 Джатака-аттхакатха-4
6221 Джатака-аттхакатха-5
6222 Джатака-аттхакатха-6
6223 Джатака-аттхакатха-7
6224 Маханиддеса-аттхакатха
6225 Чуланиддеса-аттхакатха
6226 Патисамбхидамагга-аттхакатха-1
6227 Патисамбхидамагга-аттхакатха-2
6228 Неттиппакарана-аттхакатха
6301 Неттиппакарана-тика
6302 Неттивибхавини
7101 Дхаммасангани-пали
7102 Вибханга-пали
7103 Дхатукатха-пали
7104 Пуггалапаннятти-пали
7105 Катхаваттху-пали
7106 Ямака-пали-1
7107 Ямака-пали-2
7108 Ямака-пали-3
7109 Паттхана-пали-1
7110 Паттхана-пали-2
7111 Паттхана-пали-3
7112 Паттхана-пали-4
7113 Паттхана-пали-5
7201 Дхаммасангани-аттхакатха
7202 Саммохивинодани-аттхакатха
7203 Панчапакарана-аттхакатха
7301 Дхаммасангани-мулатика
7302 Вибханга-мулатика
7303 Панчапакарана-мулатика
7304 Дхаммасангани-анутика
7305 Панчапакарана-анутика
7306 Абхидхаммаватаро-намарупапариччхедо
7307 Абхидхамматтхасангахо
7308 Абхидхаммаватара-пуранатика
7309 Абхидхаммаматика-пали

සිංහල
පාලි කැනනයවිවරණඅටුවාවෙනත්
1101 පාරාජික පාළි
1102 පාචිත්තිය පාළි
1103 මහාවග්ග පාළි (විනය)
1104 චූළවග්ග පාළි
1105 පරිවාර පාළි
1201 පාරාජිකකණ්ඩ අට්ඨකථා-1
1202 පාරාජිකකණ්ඩ අට්ඨකථා-2
1203 පාචිත්තිය අට්ඨකථා
1204 මහාවග්ග අට්ඨකථා (විනය)
1205 චූළවග්ග අට්ඨකථා
1206 පරිවාර අට්ඨකථා
1301 සාරත්ථදීපනී ටීකා-1
1302 සාරත්ථදීපනී ටීකා-2
1303 සාරත්ථදීපනී ටීකා-3
1401 ද්වෙමාතිකාපාළි
1402 විනයසංගහ අට්ඨකථා
1403 වජිරබුද්ධි ටීකා
1404 විමතිවිනෝදනී ටීකා-1
1405 විමතිවිනෝදනී ටීකා-2
1406 විනයාලංකාර ටීකා-1
1407 විනයාලංකාර ටීකා-2
1408 කඞ්ඛාවිතරණීපුරාණ ටීකා
1409 විනයවිනිච්ඡය-උත්තරවිනිච්ඡය
1410 විනයවිනිච්ඡය ටීකා-1
1411 විනයවිනිච්ඡය ටීකා-2
1412 පාචිත්යාදියෝජනාපාළි
1413 ඛුද්දසික්ඛා-මූලසික්ඛා

8401 විසුද්ධිමග්ග-1
8402 විසුද්ධිමග්ග-2
8403 විසුද්ධිමග්ග-මහාටීකා-1
8404 විසුද්ධිමග්ග-මහාටීකා-2
8405 විසුද්ධිමග්ග නිදානකථා

8406 දීඝනිකාය (පු-වි)
8407 මජ්ඣිමනිකාය (පු-වි)
8408 සංයුත්තනිකාය (පු-වි)
8409 අඞ්ගුත්තරනිකාය (පු-වි)
8410 විනයපිටක (පු-වි)
8411 අභිධම්මපිටක (පු-වි)
8412 අට්ඨකථා (පු-වි)
8413 නිරුත්තිදීපනී
8414 පරමත්ථදීපනී සඞ්ගහමහාටීකාපාඨ
8415 අනුදීපනීපාඨ
8416 පට්ඨානුද්දේස දීපනීපාඨ
8417 නමක්කාරටීකා
8418 මහාපණාමපාඨ
8419 ලක්ඛණාතෝ බුද්ධථෝමනාගාථා
8420 සුතවන්දනා
8421 කමලාඤ්ජලි
8422 ජිනාලඞ්කාර
8423 පජ්ජමධු
8424 බුද්ධගුණගාථාවලී
8425 චූළගන්ථවංස
8427 සාසනවංස
8426 මහාවංස
8429 මොග්ගල්ලානබ්යාකරණං
8428 කච්චායනබ්යාකරණං
8430 සද්දනීතිප්පකරණං (පදමාලා)
8431 සද්දනීතිප්පකරණං (ධාතුමාලා)
8432 පදරූපසිද්ධි
8433 මොග්ගල්ලානපඤ්චිකා
8434 පයෝගසිද්ධිපාඨ
8435 වුත්තෝදයපාඨ
8436 අභිධානප්පදීපිකාපාඨ
8437 අභිධානප්පදීපිකාටීකා
8438 සුබෝධාලඞ්කාරපාඨ
8439 සුබෝධාලඞ්කාරටීකා
8440 බාලාවතාර ගණ්ඨිපදත්ථවිනිච්ඡයසාර
8446 කවිදප්පණනීති
8447 නීතිමඤ්ජරී
8445 ධම්මනීති
8444 මහාරහනීති
8441 ලෝකනීති
8442 සුත්තන්තනීති
8443 සූරස්සතිනීති
8450 චාණක්යනීති
8448 නරදක්ඛදීපනී
8449 චතුරාරක්ඛදීපනී
8451 රසවාහිනී
8452 සීමවිසෝධනීපාඨ
8453 වෙස්සන්තරගීති
8454 මොග්ගල්ලාන වුත්තිවිවරණපඤ්චිකා
8455 ථූපවංස
8456 දාඨාවංස
8457 ධාතුපාඨවිලාසිනියා
8458 ධාතුවංස
8459 හත්ථවනගල්ලවිහාරවංස
8460 ජිනචරිතය
8461 ජිනවංසදීපං
8462 තේලකටාහගාථා
8463 මිලිදටීකා
8464 පදමඤ්ජරී
8465 පදසාධනං
8466 සද්දබින්දුපකරණං
8467 කච්චායනධාතුමඤ්ජුසා
8468 සාමන්තකූටවණ්ණනා
2101 සීලක්ඛන්ධවග්ග පාළි
2102 මහාවග්ග පාළි (දීඝ)
2103 පාථිකවග්ග පාළි
2201 සීලක්ඛන්ධවග්ග අට්ඨකථා
2202 මහාවග්ග අට්ඨකථා (දීඝ)
2203 පාථිකවග්ග අට්ඨකථා
2301 සීලක්ඛන්ධවග්ග ටීකා
2302 මහාවග්ග ටීකා (දීඝ)
2303 පාථිකවග්ග ටීකා
2304 සීලක්ඛන්ධවග්ග-අභිනවටීකා-1
2305 සීලක්ඛන්ධවග්ග-අභිනවටීකා-2
3101 මූලපණ්ණාස පාළි
3102 මජ්ඣිමපණ්ණාස පාළි
3103 උපරිපණ්ණාස පාළි
3201 මූලපණ්ණාස අට්ඨකථා-1
3202 මූලපණ්ණාස අට්ඨකථා-2
3203 මජ්ඣිමපණ්ණාස අට්ඨකථා
3204 උපරිපණ්ණාස අට්ඨකථා
3301 මූලපණ්ණාස ටීකා
3302 මජ්ඣිමපණ්ණාස ටීකා
3303 උපරිපණ්ණාස ටීකා
4101 සගාථාවග්ග පාළි
4102 නිදානවග්ග පාළි
4103 ඛන්ධවග්ග පාළි
4104 සළායතනවග්ග පාළි
4105 මහාවග්ග පාළි (සංයුත්ත)
4201 සගාථාවග්ග අට්ඨකථා
4202 නිදානවග්ග අට්ඨකථා
4203 ඛන්ධවග්ග අට්ඨකථා
4204 සළායතනවග්ග අට්ඨකථා
4205 මහාවග්ග අට්ඨකථා (සංයුත්ත)
4301 සගාථාවග්ග ටීකා
4302 නිදානවග්ග ටීකා
4303 ඛන්ධවග්ග ටීකා
4304 සළායතනවග්ග ටීකා
4305 මහාවග්ග ටීකා (සංයුත්ත)
5101 එකකනිපාත පාළි
5102 දුකනිපාත පාළි
5103 තිකනිපාත පාළි
5104 චතුක්කනිපාත පාළි
5105 පඤ්චකනිපාත පාළි
5106 ඡක්කනිපාත පාළි
5107 සත්තකනිපාත පාළි
5108 අට්ඨකාදිනිපාත පාළි
5109 නවකනිපාත පාළි
5110 දසකනිපාත පාළි
5111 එකාදසකනිපාත පාළි
5201 එකකනිපාත අට්ඨකථා
5202 දුක-තික-චතුක්කනිපාත අට්ඨකථා
5203 පඤ්චක-ඡක්ක-සත්තකනිපාත අට්ඨකථා
5204 අට්ඨකාදිනිපාත අට්ඨකථා
5301 එකකනිපාත ටීකා
5302 දුක-තික-චතුක්කනිපාත ටීකා
5303 පඤ්චක-ඡක්ක-සත්තකනිපාත ටීකා
5304 අට්ඨකාදිනිපාත ටීකා
6101 ඛුද්දකපාඨ පාළි
6102 ධම්මපද පාළි
6103 උදාන පාළි
6104 ඉතිවුත්තක පාළි
6105 සුත්තනිපාත පාළි
6106 විමානවත්ථු පාළි
6107 පේතවත්ථු පාළි
6108 ථේරගාථා පාළි
6109 ථේරීගාථා පාළි
6110 අපදාන පාළි-1
6111 අපදාන පාළි-2
6112 බුද්ධවංස පාළි
6113 චරියාපිටක පාළි
6114 ජාතක පාළි-1
6115 ජාතක පාළි-2
6116 මහානිද්දේස පාළි
6117 චූළනිද්දේස පාළි
6118 පටිසම්භිදාමග්ග පාළි
6119 නෙත්තිප්පකරණ පාළි
6120 මිලින්දපඤ්හ පාළි
6121 පේටකෝපදේස පාළි
6201 ඛුද්දකපාඨ අට්ඨකථා
6202 ධම්මපද අට්ඨකථා-1
6203 ධම්මපද අට්ඨකථා-2
6204 උදාන අට්ඨකථා
6205 ඉතිවුත්තක අට්ඨකථා
6206 සුත්තනිපාත අට්ඨකථා-1
6207 සුත්තනිපාත අට්ඨකථා-2
6208 විමානවත්ථු අට්ඨකථා
6209 පේතවත්ථු අට්ඨකථා
6210 ථේරගාථා අට්ඨකථා-1
6211 ථේරගාථා අට්ඨකථා-2
6212 ථේරීගාථා අට්ඨකථා
6213 අපදාන අට්ඨකථා-1
6214 අපදාන අට්ඨකථා-2
6215 බුද්ධවංස අට්ඨකථා
6216 චරියාපිටක අට්ඨකථා
6217 ජාතක අට්ඨකථා-1
6218 ජාතක අට්ඨකථා-2
6219 ජාතක අට්ඨකථා-3
6220 ජාතක අට්ඨකථා-4
6221 ජාතක අට්ඨකථා-5
6222 ජාතක අට්ඨකථා-6
6223 ජාතක අට්ඨකථා-7
6224 මහානිද්දේස අට්ඨකථා
6225 චූළනිද්දේස අට්ඨකථා
6226 පටිසම්භිදාමග්ග අට්ඨකථා-1
6227 පටිසම්භිදාමග්ග අට්ඨකථා-2
6228 නෙත්තිප්පකරණ අට්ඨකථා
6301 නෙත්තිප්පකරණ ටීකා
6302 නෙත්තිවිභාවිනී
7101 ධම්මසංගණී පාළි
7102 විභඞ්ග පාළි
7103 ධාතුකථා පාළි
7104 පුග්ගලපඤ්ඤත්ති පාළි
7105 කථාවත්ථු පාළි
7106 යමක පාළි-1
7107 යමක පාළි-2
7108 යමක පාළි-3
7109 පට්ඨාන පාළි-1
7110 පට්ඨාන පාළි-2
7111 පට්ඨාන පාළි-3
7112 පට්ඨාන පාළි-4
7113 පට්ඨාන පාළි-5
7201 ධම්මසංගණි අට්ඨකථා
7202 සම්මෝහවිනෝදනී අට්ඨකථා
7203 පඤ්චපකරණ අට්ඨකථා
7301 ධම්මසංගණී-මූලටීකා
7302 විභඞ්ග-මූලටීකා
7303 පඤ්චපකරණ-මූලටීකා
7304 ධම්මසංගණී-අනුටීකා
7305 පඤ්චපකරණ-අනුටීකා
7306 අභිධම්මාවතාරෝ-නාමරූපපරිච්ඡේදෝ
7307 අභිධම්මත්ථසංගහෝ
7308 අභිධම්මාවතාර-පුරාණටීකා
7309 අභිධම්මමාතිකාපාළි

Español
El Canon PaliLos ComentariosLos SubcomentariosOtros
1101 Pārājika Pāḷi
1102 Pācittiya Pāḷi
1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya)
1104 Cūḷavagga Pāḷi
1105 Parivāra Pāḷi
1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1
1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2
1203 Pācittiya Aṭṭhakathā
1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya)
1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā
1206 Parivāra Aṭṭhakathā
1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1
1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2
1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3
1401 Dvemātikāpāḷi
1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā
1403 Vajirabuddhi Ṭīkā
1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1
1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2
1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1
1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2
1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā
1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya
1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1
1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2
1412 Pācityādiyojanāpāḷi
1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā

8401 Visuddhimagga-1
8402 Visuddhimagga-2
8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1
8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2
8405 Visuddhimagga nidānakathā

8406 Dīghanikāya (pu-vi)
8407 Majjhimanikāya (pu-vi)
8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi)
8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi)
8410 Vinayapiṭaka (pu-vi)
8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi)
8412 Aṭṭhakathā (pu-vi)
8413 Niruttidīpanī
8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha
8415 Anudīpanīpāṭha
8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha
8417 Namakkāraṭīkā
8418 Mahāpaṇāmapāṭha
8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā
8420 Sutavandanā
8421 Kamalāñjali
8422 Jinālaṅkāra
8423 Pajjamadhu
8424 Buddhaguṇagāthāvalī
8425 Cūḷaganthavaṃsa
8427 Sāsanavaṃsa
8426 Mahāvaṃsa
8429 Moggallānabyākaraṇaṃ
8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ
8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā)
8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā)
8432 Padarūpasiddhi
8433 Mogallānapañcikā
8434 Payogasiddhipāṭha
8435 Vuttodayapāṭha
8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha
8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā
8438 Subodhālaṅkārapāṭha
8439 Subodhālaṅkāraṭīkā
8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra
8446 Kavidappaṇanīti
8447 Nītimañjarī
8445 Dhammanīti
8444 Mahārahanīti
8441 Lokanīti
8442 Suttantanīti
8443 Sūrassatinīti
8450 Cāṇakyanīti
8448 Naradakkhadīpanī
8449 Caturārakkhadīpanī
8451 Rasavāhinī
8452 Sīmavisodhanīpāṭha
8453 Vessantaragīti
8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā
8455 Thūpavaṃsa
8456 Dāṭhāvaṃsa
8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā
8458 Dhātuvaṃsa
8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa
8460 Jinacaritaya
8461 Jinavaṃsadīpaṃ
8462 Telakaṭāhagāthā
8463 Milidaṭīkā
8464 Padamañjarī
8465 Padasādhanaṃ
8466 Saddabindupakaraṇaṃ
8467 Kaccāyanadhātumañjusā
8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi
2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha)
2103 Pāthikavagga Pāḷi
2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā
2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha)
2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā
2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā
2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha)
2303 Pāthikavagga Ṭīkā
2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1
2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi
3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi
3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi
3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1
3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2
3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā
3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā
3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā
3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā
3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi
4102 Nidānavagga Pāḷi
4103 Khandhavagga Pāḷi
4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi
4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)
4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā
4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā
4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā
4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā
4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)
4301 Sagāthāvagga Ṭīkā
4302 Nidānavagga Ṭīkā
4303 Khandhavagga Ṭīkā
4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā
4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi
5102 Dukanipāta Pāḷi
5103 Tikanipāta Pāḷi
5104 Catukkanipāta Pāḷi
5105 Pañcakanipāta Pāḷi
5106 Chakkanipāta Pāḷi
5107 Sattakanipāta Pāḷi
5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi
5109 Navakanipāta Pāḷi
5110 Dasakanipāta Pāḷi
5111 Ekādasakanipāta Pāḷi
5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā
5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā
5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā
5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā
5301 Ekakanipāta Ṭīkā
5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā
5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā
5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi
6102 Dhammapada Pāḷi
6103 Udāna Pāḷi
6104 Itivuttaka Pāḷi
6105 Suttanipāta Pāḷi
6106 Vimānavatthu Pāḷi
6107 Petavatthu Pāḷi
6108 Theragāthā Pāḷi
6109 Therīgāthā Pāḷi
6110 Apadāna Pāḷi-1
6111 Apadāna Pāḷi-2
6112 Buddhavaṃsa Pāḷi
6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi
6114 Jātaka Pāḷi-1
6115 Jātaka Pāḷi-2
6116 Mahāniddesa Pāḷi
6117 Cūḷaniddesa Pāḷi
6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi
6119 Nettippakaraṇa Pāḷi
6120 Milindapañha Pāḷi
6121 Peṭakopadesa Pāḷi
6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā
6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1
6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2
6204 Udāna Aṭṭhakathā
6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā
6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1
6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2
6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā
6209 Petavatthu Aṭṭhakathā
6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1
6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2
6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā
6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1
6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2
6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā
6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā
6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1
6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2
6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3
6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4
6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5
6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6
6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7
6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā
6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā
6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1
6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2
6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā
6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā
6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi
7102 Vibhaṅga Pāḷi
7103 Dhātukathā Pāḷi
7104 Puggalapaññatti Pāḷi
7105 Kathāvatthu Pāḷi
7106 Yamaka Pāḷi-1
7107 Yamaka Pāḷi-2
7108 Yamaka Pāḷi-3
7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1
7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2
7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3
7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4
7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5
7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā
7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā
7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā
7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā
7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā
7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā
7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā
7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā
7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo
7307 Abhidhammatthasaṅgaho
7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā
7309 Abhidhammamātikāpāḷi


නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස

Homenaje a él, el Bienaventurado, el Arahant, el Perfectamente Iluminado por sí mismo.

සංයුත්තනිකායෙ

En el Saṃyutta Nikāya.

ඛන්ධවග්ගටීකා

Subcomentario a la Sección de los Agregados (Khandhavagga).

1. ඛන්ධසංයුත්තං

1. Discursos Vinculados sobre los Agregados (Khandhasaṃyutta).

1. නකුලපිතුවග්ගො

1. Capítulo sobre el Padre de Nakula (Nakulapituvaggo).

1. නකුලපිතුසුත්තවණ්ණනා

1. Explicación del Nakulapitu Sutta.

1. භග්ගා [Pg.201] නාම ජානපදිනො රාජකුමාරා. තෙසං නිවාසො එකොපි ජනපදො රුළ්හීවසෙන ‘‘භග්ගා’’ත්වෙව වුච්චතීති කත්වා වුත්තං ‘‘එවංනාමකෙ ජනපදෙ’’ති, එවං බහුවචනවසෙන ලද්ධනාමෙ’’ති අත්ථො. තස්මිං වනසණ්ඩෙති යො පන වනසණ්ඩො පුබ්බෙ මිගානං අභයත්ථාය දින්නො, තස්මිං වනසණ්ඩෙ. යස්මා සො ගහපති තස්මිං නගරෙ ‘‘නකුලපිතා’’ති පුත්තස්ස වසෙන පඤ්ඤායිත්ථ, තස්මා වුත්තං ‘‘නකුලපිතා’’ති නකුලස්ස නාම දාරකස්ස පිතාති අත්ථො. භරියාපිස්ස ‘‘නකුලමාතා’’ති පඤ්ඤායිත්ථ.

1. Los Bhaggas son príncipes de un distrito. Su morada, incluso un solo distrito, es llamada «Bhaggā» por convención; por ello se dice «en el distrito de tal nombre», significando «recibido por el uso del plural». «En esa arboleda»: en aquella arboleda que previamente fue dada para la seguridad de los ciervos. Debido a que ese padre de familia era conocido en esa ciudad como «Nakulapitā» (Padre de Nakula) por causa de su hijo, por ello se dice «Nakulapitā», significando el padre del niño llamado Nakula. Su esposa también era conocida como «Nakulamātā» (Madre de Nakula).

ජරාජිණ්ණොති ජරාවසෙන ජිණ්ණො, න බ්‍යාධිආදීනං වසෙන ජිණ්ණො. වයොවුඩ්ඪොති ජිණ්ණත්තා එව වයොවුඩ්ඪිප්පත්තියා වුඩ්ඪො, න සීලාදිවුඩ්ඪියා. ජාතියා මහන්තතාය චිරරත්තතාය ජාතිමහල්ලකො. තියද්ධගතොති පඨමො මජ්ඣිමො පච්ඡිමොති තයො අද්ධෙ ගතො. තත්ථ පඨමං දුතියඤ්ච අතික්කන්තත්තා පච්ඡිමං උපගතත්තා වයොඅනුප්පත්තො. ආතුරකායොති දුක්ඛවෙදනාපවිසතාය අනස්සාදකායො. ගෙලඤ්ඤං පන දුක්ඛගතිකන්ති [Pg.202] ‘‘ගිලානකායො’’ති වුත්තං. තථා හි සච්චවිභඞ්ගෙ (විභ. 190 ආදයො) දුක්ඛසච්චනිද්දෙසෙ දුක්ඛග්ගහණෙනෙව ගහිතත්තා බ්‍යාධි න නිද්දිට්ඨො. නිච්චපග්ඝරණට්ඨෙනාති සබ්බදා අසුචිපග්ඝරණභාවෙන. සො පනස්ස ආතුරභාවෙනාති ආහ – ‘‘ආතුරංයෙව නාමා’’ති. විසෙසෙනාති අධිකභාවෙන. ආතුරතීති ආතුරො. සඞ්ගාමප්පත්තො සන්තත්තකායො. ජරාය ආතුරතා ජරාතුරතා. කුසලපක්ඛවඩ්ඪනෙන මනො භාවෙන්තීති මනොභාවනීයා. මනසා වා භාවනීයා සම්භාවනීයාති මනොභාවනීයා. අනුසාසතූති අනු අනු සාසතූති අයමෙත්ථ අත්ථොති ආහ – ‘‘පුනප්පුනං සාසතූ’’ති. අපරාපරං පවත්තිතං හිතවචනං. අනොතිණ්ණෙ වත්ථුස්මිං යො එවං කරොති, තස්ස අයං ගුණො දොසොති වචනං. තන්තිවසෙනාති තන්තිසන්නිස්සයෙන අයං අනුසාසනී නාම. පවෙණීති තන්තියා එව වෙවචනං.

«Jarājiṇṇo» (decrépito por la vejez) significa desgastado por la vejez, no por enfermedades o causas similares. «Vayovuḍḍho» (avanzado en años) significa crecido en edad precisamente por la decrepitud, no por el crecimiento en la virtud, etc. «Jātimahallako» significa anciano por nacimiento debido a la grandeza de su edad y larga duración. «Tiyaddhagato» significa que ha pasado por los tres períodos: primero, medio y último. Habiendo trascendido el primero y el segundo, y llegado al último, ha alcanzado la edad. «Āturakāyo» (cuerpo enfermo) es un cuerpo sin placer debido a estar penetrado por sensaciones dolorosas. Pero como la enfermedad es un estado de sufrimiento, se dice «cuerpo enfermo». Así, en el Saccavibhaṅga, en la exposición de la Verdad del Sufrimiento, la enfermedad no se menciona por separado porque ya está incluida por la mención misma del sufrimiento. «Niccapaggharaṇaṭṭhena» (por el hecho de supurar constantemente) debido a la condición de secretar impurezas en todo momento. Él dijo: «ciertamente enfermo» debido a ese estado de aflicción. «Visesenā» significa por un estado de exceso. «Āturo» es quien sufre; un cuerpo atormentado que ha llegado al combate. La aflicción por la vejez es «jarāturatā». Aquellos que desarrollan la mente mediante el incremento de los estados de provecho son «manobhāvanīyā» (venerables). O aquellos que deben ser honrados o estimados con la mente son «manobhāvanīyā». «Anusāsatū» significa que instruya repetidamente; este es el significado aquí, por ello dice «instruya una y otra vez». Son palabras de beneficio comunicadas repetidamente. Cuando alguien actúa así respecto a un tema no comprendido, este es el discurso sobre sus méritos y faltas. «Tantivasena» (según el texto sagrado): esta es la instrucción en dependencia de los textos. «Paveṇī» (tradición) es simplemente un sinónimo de «tanti» (texto).

අණ්ඩං විය භූතොති අධිකොපමා කායස්ස අණ්ඩකොසතො අබලදුබ්බලභාවතො. තෙනාහ ‘‘අණ්ඩං හී’’තිආදි. බාලොයෙව තාදිසත්තභාවසමඞ්ගී මුහුත්තම්පි ආරොග්‍යං පටිජානන්තො.

«Se ha vuelto como un huevo»: una metáfora exagerada para la condición extremadamente frágil y débil del cuerpo comparado con la cáscara de un huevo. Por eso dice: «un huevo ciertamente», etc. Solo un necio, poseyendo tal naturaleza individual, afirmaría tener salud ni siquiera por un momento.

විප්පසන්නානීති පකතිමාකාරං අතික්කමිත්වා විසෙසෙන පසන්නානි. තෙනාහ – ‘‘සුඋ පසන්නානී’’ති. පසන්නචිත්තසමුට්ඨිතරූපසම්පදාහි තාහි තස්ස මුඛවණ්ණස්ස පාරිසුද්ධීති ආහ – ‘‘පරිසුද්ධොති නිද්දොසො’’ති. තෙනෙවාහ ‘‘නිරුපක්කිලෙසතායා’’තිආදි. එතෙනෙවස්සින්ද්‍රියවිප්පසන්නතාකාරණම්පි සංවණ්ණිතන්ති දට්ඨබ්බං. එස මුඛවණ්ණො. නයග්ගාහපඤ්ඤා කිරෙසාති ඉදං අනාවජ්ජනවසෙනෙව වුත්තභාවං සන්ධායාහ.

«Vippasannānī» (muy serenos) significa que han superado su apariencia ordinaria y son especialmente claros. Por eso dice: «muy serenos». La pureza del color de su rostro se debe a la excelencia de las formas materiales originadas por una mente serena; por ello dice: «parisuddho» significa sin tacha. Por eso mismo dice: «debido a la ausencia de impurezas», etc. Por esto debe entenderse que también se ha descrito la causa de la serenidad de sus facultades. Este es el color del rostro. «Esta sabiduría para captar el método»: esto se dice refiriéndose a lo expresado sin reflexión previa.

යං නෙව පුත්තස්සාතිආදි ‘‘ඔවදතු නො, භන්තෙ, භගවා යථා මයං පරලොකෙපි අඤ්ඤමඤ්ඤං සමාගච්ඡෙය්‍යාමා’’ති වුත්තවචනං සන්ධාය වුත්තමෙව. මධුරධම්මදෙසනායෙව සත්ථු සම්මුඛා පටිලද්ධා, තස්ස අත්තනො පෙමගාරවගහිතත්තා ‘‘අමතාභිසෙකො’’ති වෙදිතබ්බො.

Lo que comienza con «ni siquiera para un hijo», etc., se dice en relación con las palabras: «Señor, que el Bienaventurado nos instruya para que podamos encontrarnos el uno con el otro también en el otro mundo». La dulce enseñanza del Dhamma recibida directamente de la presencia del Maestro, debido a que él fue cautivado por su propio afecto y respeto, debe entenderse como una «unción de inmortalidad» (amatābhiseka).

ඉදං පදද්වයං. ආරකත්තා කිලෙසෙහි මග්ගෙන සමුච්ඡින්නත්තා. අනයෙති අවඩ්ඪියං, අනත්ථෙති අත්ථො. අනයෙ වා අනුපායෙ. න ඉරියනතො අවත්තනතො. අයෙති වඩ්ඪියං අත්ථෙ උපායෙ ච. අරණීයතොති පයිරුපාසිතබ්බතො. නිරුත්තිනයෙන පදසිද්ධි වෙදිතබ්බා පුරිමෙසු අත්ථවිකප්පෙසු[Pg.203], පච්ඡිමෙ පන සද්දසත්ථවසෙනපි. යදිපි අරියසද්දො ‘‘යෙ හි වො අරියා පරිසුද්ධකායකම්මන්තා’’තිආදීසු (ම. නි. 1.35) විසුද්ධාසයපයොගෙසු පුථුජ්ජනෙසුපි වට්ටති, ඉධ පන අරියමග්ගාධිගමෙන සබ්බලොකුත්තරභාවෙන ච අරියභාවො අධිප්පෙතොති දස්සෙන්තො ආහ – ‘‘බුද්ධා චා’’තිආදි. තත්ථ පච්චෙකබුද්ධා තථාගතසාවකා ච සප්පුරිසාති ඉදං ‘‘අරියා සප්පුරිසා’’ති ඉධ වුත්තපදානං අත්ථං අසඞ්කරතො දස්සෙතුං වුත්තං. යස්මා පන නිප්පරියායතො අරියසප්පුරිසභාවා අභින්නසභාවා, තස්මා ‘‘සබ්බෙව වා’’තිආදි වුත්තං.

Este es el par de palabras. «Ariyā» (Nobles) por estar distantes de las impurezas debido a que han sido erradicadas por el Sendero. «Anaye» significa falta de crecimiento, o sea, lo que no es provechoso. O «anaya» es el medio incorrecto. No se mueven (na iriyanato). «Aye» significa crecimiento, provecho y el medio correcto. «Araṇīyato» significa por ser digno de ser servido. La formación de la palabra debe entenderse mediante el método lingüístico (nirutti) en las interpretaciones anteriores, pero en la última, también según la ciencia del lenguaje. Aunque el término «Ariya» en pasajes como «aquellos que son nobles para vosotros, cuyas acciones corporales son puras» se aplica incluso a la gente común (puthujjana) con intenciones y conductas puras, aquí se pretende el estado noble mediante el logro del Sendero Noble y por el carácter supramundano; mostrando esto, dice: «los Buddhas y…», etc. Allí, los Buddhas Pacceka y los discípulos del Tathāgata son los «Sappurisas» (Personas Íntegras); esto se dice para mostrar el significado de los términos aquí mencionados, «Ariyā» y «Sappurisā», sin confusión. Pero dado que, en un sentido último (nippariyāyato), la condición de Ariya y la de Sappurisa son de naturaleza idéntica, se dice «o todos ellos», etc.

එත්තාවතා හි බුද්ධසාවකො වුත්තො, තස්ස හි එකන්තෙන කල්‍යාණමිත්තො ඉච්ඡිතබ්බො පරතො ඝොසමන්තරෙන පඨමමග්ගස්ස අනුප්පජ්ජනතො. විසෙසතො චස්ස භගවාව ‘‘කල්‍යාණමිත්තො’’ති අධිප්පෙතො. වුත්තඤ්හෙතං ‘‘මමඤ්හි, ආනන්ද, කල්‍යාණමිත්තං ආගම්ම ජාතිධම්මා සත්තා ජාතියා පරිමුච්චන්තී’’තිආදි (සං. නි. 1.129; 5.2). සො එව ච අවෙච්චපසාදාධිගමෙන දළ්හභත්ති නාම. වුත්තම්පි චෙතං ‘‘යං මයා සාවකානං සික්ඛාපදං පඤ්ඤත්තං, තං මම සාවකා ජීවිතහෙතුපි නාතික්කමන්තී’’ති (උදා. 45; චූළව. 385). කතඤ්ඤුතාදීහි පච්චෙකබුද්ධබුද්ධාති එත්ථ කතං ජානාතීති කතඤ්ඤූ. කතං විදිතං පාකටං කරොතීති කතවෙදී. පච්චෙකබුද්ධා හි අනෙකෙසුපි කප්පසතසහස්සෙසු කතං උපකාරං ජානන්ති, කතඤ්ච පාකටං කරොන්ති සතිජනනආමිසපටිග්ගහණාදිනා. තථා සංසාරදුක්ඛදුක්ඛිතස්ස සක්කච්චං කරොන්ති කිච්චං, යං අත්තනා කාතුං සක්කා. සම්මාසම්බුද්ධො පන කප්පානං අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යසහස්සෙසුපි කතං උපකාරං මග්ගඵලානං උපනිස්සයඤ්ච ජානන්ති, පාකටඤ්ච කරොන්ති. සීහො විය ච එවං සබ්බත්ථ සක්කච්චමෙව ධම්මදෙසනං කරොන්තෙන බුද්ධකිච්චං කරොන්ති. යාය පටිපත්තියා අරියා දිට්ඨා නාම හොන්ති, තස්සා අප්පටිපජ්ජනං, තත්ථ ච ආදරාභාවො අරියානං අදස්සනසීලතා, න ච දස්සනෙ සාධුකාරිතාති වෙදිතබ්බා. චක්ඛුනා අදස්සාවීති එත්ථ චක්ඛු නාම න මංසචක්ඛු එව, අථ ඛො දිබ්බචක්ඛුපීති ආහ ‘‘දිබ්බචක්ඛුනා වා’’ති. අරියභාවොති යෙහි යොගතො ‘‘අරියා’’ති වුච්චන්ති, තෙ මග්ගඵලධම්මා දට්ඨබ්බා.

En este sentido se habla de un discípulo del Buddha; para él, un amigo admirable (kalyāṇamitta) es absolutamente deseable, pues sin el anuncio de otro (parato ghosa), el primer camino no surge. Específicamente, el propio Bienaventurado se entiende como el 'amigo admirable'. Pues se ha dicho: 'Gracias a mí como amigo admirable, Ānanda, los seres sujetos al nacimiento se liberan del nacimiento', etc. (Saṃ. Ni. 1.129; 5.2). Y él mismo, al obtener una confianza inquebrantable (aveccapasāda), es llamado uno de 'devoción firme'. También se ha dicho: 'Cualquier regla de entrenamiento que haya sido prescrita por mí para los discípulos, mis discípulos no la transgreden ni siquiera por causa de la vida' (Udā. 45; Cūḷava. 385). Con respecto a la gratitud, etc., de los Paccekabuddhas y Buddhas, se dice 'agradecido' (kataññū) porque conoce lo que se ha hecho. Es 'gratificante' (katavedī) porque hace conocido o manifiesta lo que se ha hecho. Pues los Paccekabuddhas conocen el beneficio recibido incluso a través de cientos de miles de eones, y manifiestan lo que se ha hecho mediante la atención plena y la recepción de ofrendas materiales, etc. Asimismo, realizan con esmero para aquel que sufre el dolor del saṃsāra aquello que se puede hacer por uno mismo. El Sammāsambuddha, por su parte, conoce el beneficio recibido y el apoyo para los senderos y frutos incluso a través de innumerables miles de eones, y lo manifiesta. Como un león, realizan los deberes de un Buddha impartiendo la enseñanza del Dhamma con esmero en todas partes. Se debe entender que no practicar el camino mediante el cual los Nobles son vistos, y la falta de respeto en ello, es la 'costumbre de no ver a los Nobles', y no actuar rectamente en su visión. 'No ve con el ojo': aquí 'ojo' no es solo el ojo físico, sino también el ojo divino, por lo que dice 'o con el ojo divino'. 'Naturaleza noble' (ariyabhāva): se refiere a los estados de los senderos y frutos, por cuya unión se les llama 'Nobles'.

තත්‍රාති ඤාණදස්සනස්සෙව දස්සනභාවෙ. වත්ථූති අධිප්පෙතත්ථඤාපනකාරණං. එවං වුත්තෙපීති එවං අඤ්ඤාපදෙසෙන අත්තුපනායිකං කත්වා [Pg.204] වුත්තෙපි. ධම්මන්ති ලොකුත්තරධම්මං, චතුසච්චධම්මං වා. අරියකරධම්මා අනිච්චානුපස්සනාදයො, විපස්සියමානා වා අනිච්චාදයො, චත්තාරි වා අරියසච්චානි.

'Allí' (tatra) se refiere al estado de ver de la visión del conocimiento. 'Objeto' (vatthu) es la causa para dar a conocer el significado pretendido. 'Incluso cuando se dijo así' significa que se dijo incluso de esta manera indirecta, aplicándolo a uno mismo. 'Dhamma' se refiere al Dhamma supramundano o al Dhamma de las Cuatro Verdades. Los 'Dhammas que hacen a uno Noble' son la contemplación de la impermanencia, etc., o las impermanencias, etc., que están siendo discernidas, o las Cuatro Nobles Verdades.

අවිනීතොති න විනීතො අධිසීලසික්ඛාදීනං වසෙන න සික්ඛිතො. යෙසං සංවරවිනයාදීනං අභාවෙන අයං ‘‘අවිනීතො’’ති වුච්චති, තෙ තාව දස්සෙතුං ‘‘දුවිධො විනයො නාමා’’තිආදිමාහ. තත්ථ සීලසංවරොති පාතිමොක්ඛසංවරො වෙදිතබ්බො, සො ච අත්ථතො කායිකවාචසිකො අවීතික්කමො. සතිසංවරොති ඉන්ද්‍රියාරක්ඛා, සා ච තථාපවත්තා සතියෙව. ඤාණසංවරොති ‘‘සොතානං සංවරං බ්‍රූමී’’ති (සු. නි. 1041) වත්වා ‘‘පඤ්ඤායෙතෙ පිධීයරෙ’’ති (සු. නි. 1041) වචනතො සොතසඞ්ඛාතානං තණ්හාදිට්ඨිදුච්චරිතඅවිජ්ජාඅවසිට්ඨකිලෙසානං සංවරො පිදහනං සමුච්ඡෙදඤාණන්ති වෙදිතබ්බං. ඛන්තිසංවරොති අධිවාසනා, සා ච තථාපවත්තා ඛන්ධා, අදොසො වා, ‘‘පඤ්ඤා’’ති කෙචි වදන්ති. වීරියසංවරො කාමවිතක්කාදීනං විනොදනවසෙන පවත්තං වීරියමෙව. තෙන තෙන අඞ්ගෙන තස්ස තස්ස අඞ්ගස්ස පහානං තදඞ්ගප්පහානං. වික්ඛම්භනවසෙන පහානං වික්ඛම්භනප්පහානං. සෙසපදත්තයෙපි එසෙව නයො.

'No disciplinado' (avinīto) significa que no ha sido guiado, que no ha sido entrenado mediante el entrenamiento en la virtud superior (adhisīla), etc. Para mostrar aquellos tipos de moderación y disciplina cuya ausencia hace que uno sea llamado 'no disciplinado', se dice: 'La disciplina es de dos tipos', etc. Allí, la 'moderación de la virtud' (sīlasaṃvara) debe entenderse como la moderación del Pātimokkha; en esencia, es la no transgresión corporal y verbal. La 'moderación de la atención' (satisaṃvara) es la protección de las facultades sensoriales, y es simplemente la atención aplicada de esa manera. La 'moderación del conocimiento' (ñāṇasaṃvara): habiendo dicho 'la moderación de las corrientes digo' (Su. Ni. 1041), debido a la declaración 'estas se cierran mediante la sabiduría' (Su. Ni. 1041), debe entenderse como la moderación, el cierre y el conocimiento de erradicación de los deseos, las visiones erróneas, la mala conducta, la ignorancia y los demás contaminantes restantes que se llaman 'corrientes'. La 'moderación de la paciencia' (khantisaṃvara) es la resistencia, y son los agregados (khandhā) que funcionan de esa manera, o la ausencia de odio; algunos dicen que es la 'sabiduría'. La 'moderación de la energía' (vīriyasaṃvara) es la energía que funciona mediante la eliminación de los pensamientos sensuales, etc. El abandono de tal o cual factor mediante tal o cual medio es el 'abandono por sustitución de factores' (tadaṅgappahāna). El abandono mediante la supresión es el 'abandono por supresión' (vikkhambhanappahāna). Lo mismo se aplica a los tres términos restantes.

ඉමිනා පාතිමොක්ඛසංවරෙනාතිආදි සීලසංවරාදීනං විවරණං. තත්ථ සමුපෙතොති ඉති-සද්දො ආදිඅත්ථො. තෙන ‘‘උපගතො’’තිආදිනා විභඞ්ගෙ (විභ. 511) ආගතං සංවරවිභඞ්ගං දස්සෙති. කායදුච්චරිතාදීනන්ති දුස්සීල්‍යසඞ්ඛාතානං කායවචීදුච්චරිතාදීනං මුට්ඨසච්චසඞ්ඛාතස්ස පමාදස්ස, අභිජ්ඣාදීනං වා අක්ඛන්තිඅඤ්ඤාණකොසජ්ජානඤ්ච. සංවරණතොති පිදහනතො, විනයනතොති කායවාචාචිත්තානං විරූපපවත්තියා විනයනතො, කායදුච්චරිතාදීනං වා අපනයනතො, කායාදීනං වා ජිම්හපවත්තිං විච්ඡින්දිත්වා උජුකනයනතොති අත්ථො. පච්චයසමවායෙ උප්පජ්ජනාරහානං කායදුච්චරිතාදීනං තථා තථා අනුප්පාදනමෙව සංවරණං විනයනඤ්ච වෙදිතබ්බං.

'Mediante esta moderación del Pātimokkha', etc., es la explicación de la moderación de la virtud, etc. Allí, 'dotado de' (samupeto), la palabra 'iti' tiene el sentido de 'etcétera'. Con ello muestra el análisis de la moderación (saṃvaravibhaṅga) que aparece en el Vibhaṅga (Vibha. 511) mediante palabras como 'poseído de' (upagato), etc. 'De la mala conducta corporal', etc., se refiere a la mala conducta corporal y verbal caracterizada por la falta de virtud, a la negligencia caracterizada por la pérdida de la atención, o a la codicia, etc., la impaciencia, la ignorancia y la pereza. 'Por medio de la restricción' (saṃvaraṇato) significa por el cierre; 'por medio de la disciplina' (vinayanato) significa por disciplinar la actividad deformada del cuerpo, el habla y la mente, o por remover la mala conducta corporal, etc., o por enderezar la actividad torcida del cuerpo, etc. Se debe entender que la restricción y la disciplina consisten en no permitir de ninguna manera que surjan la mala conducta corporal, etc., que son susceptibles de surgir cuando se encuentran las condiciones necesarias (paccayasamavāya).

යං පහානන්ති සම්බන්ධො. ‘‘නාමරූපපරිච්ඡෙදාදීසු විපස්සනාඤාණෙසූ’’ති කස්මා වුත්තං? නනු නාමරූපපරිච්ඡෙදපච්චයපරිග්ගහකඞ්ඛාවිතරණානි න විපස්සනාඤාණානි සම්මසනාකාරෙන අප්පවත්තනතො? සච්චමෙතං, විපස්සනාඤාණස්ස පන අධිට්ඨානභාවතො එවං වුත්තං. නාමරූපමත්තමිදං, ‘‘නත්ථි එත්ථ අත්තා වා අත්තනියං [Pg.205] වා’’ති එවං පවත්තඤාණං නාමරූපවවත්ථානං. සති විජ්ජමානෙ ඛන්ධපඤ්චකසඞ්ඛාතෙ කායෙ, සයං වා සතී තස්මිං කායෙ දිට්ඨි සක්කායදිට්ඨි, සා ච ‘‘රූපං අත්තතො සමනුපස්සතී’’ති එවං පවත්තා අත්තදිට්ඨි. තස්ස නාමරූපස්ස කම්මාවිජ්ජාදිපච්චයපරිග්ගණ්හනඤාණං පච්චයපරිග්ගහො. ‘‘නත්ථි හෙතු, නත්ථි පච්චයො සත්තානං සංකිලෙසායා’’තිආදිනයප්පවත්තා අහෙතුදිට්ඨි. ‘‘ඉස්සරපුරිසපජාපතිපකතිඅණුකාලාදීහි ලොකො පවත්තති නිවත්තති චා’’ති තථා තථා පවත්තා දිට්ඨි විසමහෙතුදිට්ඨි. තස්සෙවාති පච්චයපරිග්ගහස්සෙව. කඞ්ඛාවිතරණෙනාති යථා එතරහි නාමරූපස්ස කම්මාදිපච්චයතො උප්පත්ති, එවං අතීතෙ අනාගතෙපීති තීසු කාලෙසු විචිකිච්ඡාපනයනඤාණෙන. කථංකථීභාවස්සාති ‘‘අහොසිං නු ඛො අහං අතීතමද්ධාන’’න්තිආදිනයපවත්තාය (ම. නි. 1.18; සං. නි. 2.20) සංසයප්පවත්තියා. කලාපසම්මසනෙනාති ‘‘යං කිඤ්චි රූපං අතීතානාගතපච්චුප්පන්න’’න්තිආදිනා (සං. නි. 3.48-49) ඛන්ධපඤ්චකං එකාදසසු ඔකාසෙසු පක්ඛිපිත්වා සම්මසනවසෙන පවත්තෙන විපස්සනාඤාණෙන. අහං මමාති ගාහස්සාති ‘‘අත්තා අත්තනිය’’න්ති ගහණස්ස. මග්ගාමග්ගවවත්ථානෙනාති මග්ගාමග්ගඤාණවිසුද්ධියා. අමග්ගෙ මග්ගසඤ්ඤායාති අමග්ගෙ ඔභාසාදිකෙ ‘‘මග්ගො’’ති උප්පන්නසඤ්ඤාය. යස්මා සම්මදෙව සඞ්ඛාරානං උදයං පස්සන්තො ‘‘එවමෙතෙ සඞ්ඛාරා අනුරූපකාරණතො උප්පජ්ජන්ති, න පන උච්ඡිජ්ජන්තී’’ති ගණ්හාති, තස්මා වුත්තං ‘‘උදයදස්සනෙන උච්ඡෙදදිට්ඨියා’’ති. යස්මා පන සඞ්ඛාරානං වයං ‘‘යදිපිමෙ සඞ්ඛාරා අවිච්ඡින්නා වත්තන්ති, උප්පන්නුප්පන්නා පන අප්පටිසන්ධිකා නිරුජ්ඣන්තෙවා’’ති පස්සතො කුතො සස්සතග්ගාහො. තස්මා වුත්තං ‘‘වයදස්සනෙන සස්සතදිට්ඨියා’’ති. භයදස්සනෙනාති භයතූපට්ඨානඤාණෙන. සභයෙති සබ්බභයානං ආකරභාවතො සකලදුක්ඛවූපසමසඞ්ඛාතස්ස පරමස්සාසස්ස පටිපක්ඛභාවතො ච සභයෙ ඛන්ධපඤ්චකෙ. අභයසඤ්ඤායාති ‘‘අභයං ඛෙම’’න්ති උප්පන්නසඤ්ඤාය. අස්සාදසඤ්ඤා නාම පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධෙසු අස්සාදනවසෙන පවත්තසඤ්ඤා, යො ‘‘ආලයාභිනිවෙසො’’තිපි වුච්චති. අභිරතිසඤ්ඤා තත්ථෙව අභිරමණවසෙන පවත්තසඤ්ඤා, යා ‘‘නන්දී’’තිපි වුච්චති. අමුච්චිතුකාමතා ආදානං. අනුපෙක්ඛා සඞ්ඛාරෙහි අනිබ්බින්දනං, සාලයතාති අත්ථො. ධම්මට්ඨිතියං පටිච්චසමුප්පාදෙ. පටිලොමභාවො සස්සතුච්ඡෙදග්ගාහො, පච්චයාකාරපටිච්ඡාදකමොහො වා. නිබ්බානෙ [Pg.206] ච පටිලොමභාවො සඞ්ඛාරෙසු නති, නිබ්බානපටිච්ඡාදකමොහො වා. සඞ්ඛාරනිමිත්තග්ගාහොති යාදිසස්ස කිලෙසස්ස අප්පහීනතා විපස්සනා සඞ්ඛාරනිමිත්තං න මුඤ්චති, සො කිලෙසො, යො ‘‘සංයොගාභිනිවෙසො’’තිපි වුච්චති, සඞ්ඛාරනිමිත්තග්ගාහස්ස, අතික්කමනමෙව වා පහානං.

La conexión es 'lo que es el abandono'. ¿Por qué se dijo: 'En los conocimientos de visión cabal que comienzan con la delimitación de nombre y forma'? ¿Acaso la delimitación de nombre y forma, la aprehensión de las condiciones y la superación de la duda no son conocimientos de visión cabal por no proceder mediante el modo de la investigación? Es verdad, pero se dijo así porque son el fundamento para el conocimiento de visión cabal. 'Esto es solo nombre y forma, aquí no hay un yo ni lo que pertenece a un yo'; tal conocimiento que procede así es la delimitación de nombre y forma. Estando el cuerpo compuesto por los cinco agregados presente, o estando uno mismo en ese cuerpo, la visión es la visión de identidad (sakkāyadiṭṭhi), y esa es la visión del yo que procede así: 've la forma como el yo'. El conocimiento de aprehender las condiciones de ese nombre y forma, como el kamma, la ignorancia, etc., es la aprehensión de las condiciones. La visión de no-causalidad (ahetudiṭṭhi) procede de la manera: 'no hay causa, no hay condición para la impureza de los seres', etc. La visión de causa irregular (visamahetudiṭṭhi) es la visión que procede de diversas maneras como: 'el mundo evoluciona y retrocede debido a un Señor, un Puruṣa, Prajāpati, la naturaleza, los átomos, el tiempo', etc. 'De ese mismo' se refiere a la aprehensión de las condiciones. 'Mediante la superación de la duda' se refiere al conocimiento de remover la duda en los tres tiempos: 'así como ahora el nombre y la forma surgen del kamma y otras condiciones, así fue en el pasado y será en el futuro'. 'De la naturaleza de la duda' se refiere al proceso de duda que ocurre de la manera: '¿acaso existí yo en el tiempo pasado?', etc. 'Mediante la investigación de los grupos' se refiere al conocimiento de visión cabal que procede por medio de investigar los cinco agregados agrupándolos en las once instancias, de la manera: 'cualquier forma, ya sea pasada, futura o presente', etc. 'El asimiento de yo y mío' se refiere al asimiento de 'yo y lo que es del yo'. 'Mediante la delimitación de lo que es camino y lo que no es camino' se refiere a la purificación por el conocimiento de lo que es camino y lo que no lo es. 'En la percepción del camino en lo que no es camino' se refiere a la percepción que surge como 'este es el camino' en lo que no es el camino, como la luz (obhāsa), etc. Dado que al ver correctamente el surgimiento de las formaciones uno capta: 'así surgen estas formaciones a partir de causas apropiadas, pero no se aniquilan', por eso se dijo: 'por la visión del surgimiento, [el abandono] de la visión de aniquilación'. Dado que para quien ve la desaparición de las formaciones pensando: 'si bien estas formaciones fluyen ininterrumpidamente, una vez que han surgido, se cesan sin renacimiento posterior', ¿de dónde vendría el asimiento de la eternidad? Por eso se dijo: 'por la visión de la desaparición, [el abandono] de la visión de eternidad'. 'Por la visión del temor' se refiere al conocimiento de la aparición como temor. 'En lo que es temible' se refiere a los cinco agregados que son temibles por ser la fuente de todos los temores y por ser opuestos al alivio supremo conocido como la pacificación de todo el sufrimiento. 'En la percepción de la ausencia de temor' se refiere a la percepción que surge como 'lo que no es temible es la seguridad'. La llamada 'percepción de gratificación' es la percepción que procede por medio del deleite en los cinco agregados de apego, la cual también se llama 'apego al refugio' (ālayābhiniveso). La 'percepción de deleite' es la percepción que procede por medio de deleitarse en ellos mismos, la cual también se llama 'regocijo' (nandī). 'El deseo de no liberarse' es el aferramiento. 'La falta de ecuanimidad' (anupekkhā) es no estar desencantado de las formaciones, es decir, el estado de tener apego. 'En la estabilidad de los fenómenos' significa en el surgimiento dependiente. 'El estado de contrariedad' es el asimiento de la eternidad o de la aniquilación, o el engaño que encubre el modo de las condiciones. Y 'el estado de contrariedad respecto al Nibbāna' es la inclinación hacia las formaciones, o el engaño que encubre el Nibbāna. 'El asimiento del signo de las formaciones' es la impureza que no se ha abandonado por la cual la visión cabal no suelta el signo de las formaciones; esa impureza, que también se llama 'apego a la unión', o simplemente el trascender es el abandono del asimiento del signo de las formaciones.

පවත්ති එව පවත්තිභාවො, පරියුට්ඨානන්ති අත්ථො. නීවරණාදිධම්මානන්ති ආදි-සද්දෙන නීවරණපක්ඛියා කිලෙසා විතක්කවිචාරාදයො ච ගය්හන්ති. චතුන්නං අරියමග්ගානං භාවිතත්තා අච්චන්තං අප්පවත්තිභාවෙන යං පහානන්ති සම්බන්ධො. කෙන පන පහානන්ති? ‘‘අරියමග්ගෙහෙවා’’ති විඤ්ඤායමානොයමත්ථො තෙසං භාවිතත්තා අප්පවත්තිවචනතො. ‘‘සමුදයපක්ඛිකස්සා’’ති එත්ථ චත්තාරොපි මග්ගා චතුසච්චාභිසමයාති කත්වා තෙහි පහාතබ්බෙන තෙන තෙන සමුදයසඞ්ඛාතෙන ලොභෙන සහ පහාතබ්බත්තා සමුදයසභාවත්තා ච. සච්චවිභඞ්ගෙ ච සබ්බකිලෙසානං සමුදයභාවස්ස වුත්තත්තා ‘‘සමුදයපක්ඛිකා’’ති දිට්ඨිආදයො වුච්චන්ති. පටිපස්සද්ධත්තං වූපසන්තතා.

La ocurrencia misma es el estado de ocurrencia, lo que significa obsesión (pariyuṭṭhāna). Con 'de los fenómenos como los obstáculos (nīvaraṇa), etc.', mediante la palabra 'etc.' se incluyen las impurezas que pertenecen al bando de los obstáculos, así como el pensamiento aplicado y el pensamiento sostenido (vitakka-vicāra). La conexión es: 'el abandono mediante el estado de absoluta no ocurrencia debido al cultivo de los cuatro caminos nobles'. ¿Pero mediante qué es el abandono? Este significado se entiende como 'mediante los caminos nobles mismos', debido a la declaración de no ocurrencia por haberlos cultivado. 'De lo que pertenece al bando del origen' (samudayapakkhikassa), aquí se refiere a que los cuatro caminos son la realización de las cuatro verdades y, por lo tanto, deben ser abandonados junto con la codicia (lobha), conocida como el origen (samudaya), que debe ser abandonada por ellos y por tener la naturaleza del origen. Y en el Saccavibhaṅga, debido a que se afirma que todas las impurezas son el estado del origen, se dice que la visión errónea y otros son 'pertenecientes al bando del origen'. 'Tranquilidad' significa estado de calma.

සඞ්ඛතනිස්සටතා සඞ්ඛාරසභාවාභාවො. පහීනසබ්බසඞ්ඛතන්ති විරහිතසබ්බසඞ්ඛතං, විසඞ්ඛාරන්ති අත්ථො. පහානඤ්ච තං විනයො චාති පහානවිනයො පුරිමෙන අත්ථෙන. දුතියෙන පන පහීයතීති පහානං, තස්ස විනයොති යොජෙතබ්බො.

La liberación de lo condicionado es la ausencia de la naturaleza de las formaciones. 'Abandonado todo lo condicionado' significa desprovisto de todo lo condicionado, es decir, lo incondicionado (visaṅkhāra). 'Abandono y disciplina' es la disciplina del abandono en el primer sentido mencionado. En el segundo sentido, 'lo que es abandonado' es el abandono, y debe conectarse como 'la disciplina de eso'.

භින්නසංවරත්තාති නට්ඨසංවරත්තා, සංවරාභාවතොති අත්ථො. තෙන අසමාදින්නසංවරොපි සඞ්ගහිතොව හොති. සමාදානෙන හි සම්පාදෙතබ්බො සංවරො, තදභාවෙ න හොතීති. අරියෙති අරියො. පච්චත්තවචනඤ්හෙතං. එසෙසෙති එසො එසො, අත්ථතො අනඤ්ඤොති අත්ථො. තජ්ජාතෙති අත්ථතො තංසභාවො, සප්පුරිසො අරියසභාවො, අරියො ච සප්පුරිසභාවොති අත්ථො.

Debido al estado de restricción rota' significa debido al estado de restricción perdida, es decir, la ausencia de restricción. Por esto, también se incluye a aquel que no ha emprendido la restricción. Pues la restricción debe lograrse mediante el emprendimiento, y en su ausencia, no existe. 'En el noble' se refiere al Noble. Esta es una designación individual. 'Ese mismo' significa que en esencia no es otro. 'Nacido de aquello' significa que en esencia tiene esa naturaleza: el hombre virtuoso tiene la naturaleza de un noble, y el noble tiene la naturaleza de un hombre virtuoso.

සො අහන්ති අත්තනා පරිකප්පිතං අත්තානං දිට්ඨිගතිකො වදති. ‘‘අහංබුද්ධිනිබන්ධනො අත්තා’’ති හි අත්තවාදිනො ලද්ධි. අද්වයන්ති ද්වයතාරහිතං. අභින්නං වණ්ණමෙව ‘‘අච්චී’’ති ගහෙත්වා ‘‘අච්චීති වණ්ණො එවා’’ති තෙසං එකත්තං පස්සන්තො විය යථාපරිකප්පිතං අත්තානං ‘‘රූප’’න්ති, යථාදිට්ඨං වා රූපං, ‘‘අත්තා’’ති ගහෙත්වා තෙසං එකත්තං පස්සන්තො දට්ඨබ්බො. එත්ථ ච ‘‘රූපං අත්තා’’ති [Pg.207] ඉමිස්සා පවත්තියා අභාවෙපි රූපෙ අත්තග්ගහණං පවත්තමානං අච්චියං වණ්ණග්ගහණං විය ‘‘අද්වයදස්සන’’න්ති වුත්තං. උපමායො ච අනඤ්ඤත්තාදිගහණනිදස්සනවසෙනෙව වුත්තා, න වණ්ණාදීනං විය අත්තනො විජ්ජමානදස්සනත්ථං. න හි අත්තනි සාමිභාවෙන රූපඤ්ච සකිඤ්චනභාවෙන සමනුපස්සති. අත්තනි වා රූපන්ති අත්තානං රූපස්ස සභාවතො ආධාරණභාවෙන. රූපස්මිං වා අත්තානන්ති රූපස්ස අත්තනො ආධාරණභාවෙන දිට්ඨිපස්සනාය පස්සති. පරියුට්ඨට්ඨායීති පරියුට්ඨානප්පත්තාහි දිට්ඨිතණ්හාහි ‘‘රූපං අත්තා, රූපවා අත්තා’’තිආදිනා ඛන්ධපඤ්චකං මිච්ඡා ගහෙත්වා තිට්ඨනතො. තෙනාහ ‘‘පරියුට්ඨානාකාරෙනා’’තිආදි. එසෙව නයොති යො ‘‘ඉධෙකච්චො රූපං අත්තතො සමනුපස්සතී’’තිආදිනා රූපක්ඛන්ධෙ වුත්තො සංවණ්ණනානයො, වෙදනාක්ඛන්ධාදීසුපි එසො එව නයො වෙදිතබ්බො.

«Yo soy eso» es lo que dice el seguidor de visiones erróneas sobre el yo tal como lo ha concebido. Pues la creencia de los defensores de la doctrina del yo es: «El yo está ligado a la noción del 'yo'». «Sin dualidad» significa carente de dualidad. Al tomar el color indistinto simplemente como «la llama», viendo su unidad, así como uno que ve «el color es ciertamente la llama», debe entenderse a aquel que ve la unidad al tomar el yo según lo concebido como «forma», o la forma según lo visto como «yo». Y aquí, aunque no exista la realidad de que «la forma es el yo», el acto de tomar la forma como el yo que ocurre se denomina «visión no dual», al igual que el acto de tomar el color en la llama. Las comparaciones se mencionan solo con el propósito de mostrar la captación de la no-otredad y demás, no para mostrar la existencia real del yo como ocurre con el color y otros atributos. Pues no contempla la forma como propiedad en el yo ni al yo poseyendo forma. O bien, «la forma en el yo», viendo al yo como el soporte por naturaleza de la forma; o «el yo en la forma», viendo a través de la visión errónea que la forma es el soporte del yo. «Persistiendo en la obsesión» significa permanecer habiendo captado erróneamente el quinteto de los agregados como «la forma es el yo, el yo posee forma», etc., mediante el deseo y la visión que han alcanzado la obsesión. Por eso dijo: «por medio del modo de obsesión», etc. Este mismo método, que se ha explicado en el agregado de la forma mediante «aquí, alguien contempla la forma como el yo», etc., debe entenderse también en el agregado de la sensación y los demás.

සුද්ධරූපමෙවාති අරූපෙන අමිස්සිතං කෙවලං රූපමෙව. අරූපන්ති සුද්ධඅරූපං රූපස්ස අග්ගහිතත්තා. චතූසු ඛන්ධෙසු තිණ්ණං තිණ්ණං වසෙනාති චතූසු ඛන්ධෙසු තිණ්ණං තිණ්ණං ගහණවසෙන රූපාරූපමිස්සකො අත්තා කථිතො තස්මිං තස්මිං ගහණෙ වෙදනාදිවිනිමුත්තඅරූපධම්මෙ කසිණරූපෙන සද්ධිං සබ්බරූපධම්මෙ ච එකජ්ඣං ගහණසිද්ධිතො. පඤ්චසු ඨානෙසු උච්ඡෙදදිට්ඨි කථිතා, තෙ තෙ එව ධම්මෙ ‘‘අත්තා’’ති ගහණතො තෙසඤ්ච උච්ඡෙදභාවතො. අවසෙසෙසු පන පන්නරසසු ඨානෙසු රූපං ‘‘අත්තා’’ති ගහෙත්වාපි දිට්ඨිගතිකො තත්ථ නිච්චසඤ්ඤං න විස්සජ්ජෙති කසිණරූපෙන තං මිස්සෙත්වා තස්ස ච උප්පාදාදීනං අදස්සනතො, තස්මාස්ස තත්ථපි හොතියෙව සස්සතදිට්ඨි එකච්චසස්සතගාහවසෙනපි. මග්ගාවරණා විපරීතදස්සනතො. න සග්ගාවරණා අකම්මපථප්පත්තතාය. අකිරියාහෙතුකනත්ථිකදිට්ඨියො එව හි කම්මපථදිට්ඨියො.

«Solo forma pura» significa solo la forma pura, sin mezcla con lo inmaterial. «Inmaterial» es lo puramente inmaterial debido a que no se ha tomado la forma. «Por medio de tres en tres en los cuatro agregados» significa que el yo mezclado de forma e inmaterialidad se describe mediante la toma de tres en tres de los cuatro agregados; en cada toma, los fenómenos inmateriales distintos de la sensación y demás se establecen junto con la forma del kasiṇa y todos los fenómenos materiales como una unidad. En cinco casos se describe la visión aniquilacionista, debido a que se toman esos mismos fenómenos como «yo» y debido a la naturaleza de su aniquilación. En los quince casos restantes, sin embargo, aunque el seguidor de visiones erróneas toma la forma como «yo», no abandona allí la percepción de permanencia porque la mezcla con la forma del kasiṇa y no ve el surgimiento y demás de esta; por lo tanto, incluso allí surge para él la visión eternalista, incluso por medio de la captación de un eternalismo parcial. «Obstrucciones para el camino» debido a la visión distorsionada. No son obstrucciones para el cielo por no haber alcanzado el sendero de las acciones (kamma). Pues las visiones de la ineficacia de la acción, de la no-causa y del nihilismo son precisamente las visiones que constituyen un sendero de acción (errónea).

කායොති රූපකායො. සො ආතුරොයෙව අසවසභාවතො. රාගදොසමොහානුගතන්ති අප්පහීනරාගදොසමොහසන්තානෙ පවත්තං. ඉධාති ඉමස්මිං සුත්තෙ. දස්සිතං ආතුරභාවෙන. නික්කිලෙසතායාති සයං පහීනකිලෙසසන්තානගතතාය. සෙඛා නෙව ආතුරචිත්තා පහීනකිලෙසෙ උපාදාය, අප්පහීනෙ පන උපාදාය ආතුරචිත්තා. අනාතුරචිත්තතංයෙව භජන්ති වට්ටානුසාරිමහාජනස්ස විය තෙසං චිත්තස්ස කිලෙසවසෙන ආතුරත්තාභාවතො.

«Cuerpo» es el cuerpo físico. Este es afligido precisamente por su naturaleza de flujo (asava). «Seguido por la codicia, el odio y el engaño» significa que ocurre en un continuo donde la codicia, el odio y el engaño no han sido abandonados. «Aquí» se refiere a este sutta. Se muestra por su estado de aflicción. «Por estar libre de impurezas» se refiere a estar en un continuo donde las impurezas han sido abandonadas por uno mismo. Los aprendices (sekhas) no tienen mentes afligidas respecto a las impurezas abandonadas, pero respecto a las no abandonadas, tienen mentes afligidas. Los que no tienen la mente afligida se asocian solo con la ausencia de aflicción, porque sus mentes no están afligidas por el poder de las impurezas, a diferencia de la gran masa de gente que sigue el ciclo de renacimientos (vaṭṭa).

නකුලපිතුසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Ha finalizado el comentario al Nakulapitu Sutta.

2. දෙවදහසුත්තවණ්ණනා

2. Comentario al Devadaha Sutta

2. දෙවා [Pg.208] වුච්චන්ති රාජානො ‘‘දිබ්බන්ති කාමගුණෙහි කීළන්ති ලළන්ති, අත්තනො වා පුඤ්ඤානුභාවෙන ජොතන්තී’’ති කත්වා. තෙසං දහොති දෙවදහො. සයංජාතො වා සො හොති, තස්මාපි ‘‘දෙවදහො’’ති වුත්තො. තස්ස අවිදූරෙ නිගමො ‘‘දෙවදහ’’න්ත්වෙව සඞ්ඛං ගතො යථා ‘‘වරණානගරං, ගොධාගාමො’’ති. පච්ඡාභූමියං අපරදිසායං නිවිට්ඨජනපදො පච්ඡාභූමං, තං ගන්තුකාමා පච්ඡාභූමගමිකා. තෙ සභාරෙති තෙ භික්ඛූ ථෙරස්ස වසෙන සභාරෙ කාතුකාමතාය. යදි ථෙරො තෙසං භාරො, ථෙරස්සපි තෙ භාරා එවාති ‘‘තෙ සභාරෙ කාතුකාමතායා’’ති වුත්තං. එවඤ්හි ථෙරො තෙ ඔවදිතබ්බෙ අනුසාසිතබ්බෙ මඤ්ඤතීති. ඉදානි තමත්ථං විවරන්තො ‘‘යො හී’’තිආදිමාහ. අයං නිබ්භාරො නාම කඤ්චි පුග්ගලං අත්තනො භාරං කත්වා අවත්තනතො.

2. Se llama «devā» a los reyes porque «dibbanti»: juegan y se deleitan con las cualidades de los placeres sensuales, o porque brillan por el poder de sus propios méritos. Su estanque (daho) es el Devadaha. O bien, este nació por sí mismo, por eso también se llama «Devadaha». No lejos de allí, una aldea recibió el nombre de «Devadaha», como «la ciudad de Varaṇā» o «la aldea de Godhā». El país situado en la región posterior, en la dirección occidental, es Pacchābhūma; los que desean ir allí son los viajeros de Pacchābhūma. «Ellos con su carga» significa que esos monjes desean actuar como una carga para el anciano (thera). Si el anciano es la carga de ellos, ellos también son la carga del anciano; por eso se dijo «deseando actuar como su carga». Pues así el anciano considera que ellos deben ser exhortados e instruidos. Ahora, explicando este significado, dijo «quien ciertamente», etc. Este se llama «sin carga» por no actuar convirtiendo a ninguna persona en su propia carga.

චතුබ්බිධෙනාති ධාතුකොසල්ලං ආයතනකොසල්ලං පටිච්චසමුප්පාදකොසල්ලං ඨානාට්ඨානකොසල්ලන්ති එවං චතුබ්බිධෙන.

«De cuatro maneras» significa: maestría en los elementos, maestría en las esferas de los sentidos, maestría en la originación dependiente y maestría en lo que es posible e imposible; así, de cuatro maneras.

තෙ මහල්ලකාබාධිකාතිදහරපුග්ගලෙ ගණ්හිත්වාව ගච්ඡති. තෙ හි දිවසද්වයෙන වූපසන්තපරිස්සමා එව. හත්ථිවානරතිත්තිරපටිබද්ධං වත්ථුං කථෙත්වා. ‘‘එළකාළගුම්බෙති කාළතිණගච්ඡමණ්ඩපෙ’’තිපි වදන්ති.

Él se marcha llevando consigo a los ancianos y a los enfermos, así como a los jóvenes. Pues ellos, en dos días, ya han calmado su fatiga. Habiendo contado la historia relacionada con el elefante, el mono y la perdiz. Otros dicen: «Eḷakāḷagumbe significa en un pabellón de arbustos de hierba negra».

විවිධං නානාභූතං රජ්ජං විරජ්ජං, විරජ්ජමෙව වෙරජ්ජං, තත්ථ ගතං, පරදෙසගතන්ති අත්ථො. තෙනාහ ‘‘එකස්සා’’තිආදි. චිත්තසුදත්තාදයොති චිත්තගහපතිඅනාථපිණ්ඩිකාදයො. වීමංසකාති ධම්මවිචාරකා. කින්ති කීදිසං. දස්සනන්ති සිද්ධන්තං. ආචික්ඛති කීදිසන්ති අධිප්පායො. ධම්මස්සාති භගවතා වුත්තධම්මස්ස. අනුධම්මන්ති අනුකූලං අවිරුජ්ඣනධම්මං. සො පන වෙනෙය්‍යජ්ඣාසයානුරූපදෙසනාවිත්ථාරොති ආහ – ‘‘වුත්තබ්‍යාකරණස්ස අනුබ්‍යාකරණ’’න්ති. ධාරෙති අත්තනො ඵලන්ති ධම්මො, කාරණන්ති ආහ – ‘‘සහධම්මිකොති සකාරණො’’ති. ඉමිනාපි පාඨන්තරෙන වාදො එව දීපිතො, න තෙන පකාසිතා කිරියා.

Un reino diverso y variado es «virajja», y «virajja» es lo mismo que «verajja»; significa ido allí, ido a otro país. Por eso dijo «de uno», etc. Citta Gahapati, Anāthapiṇḍika y otros. «Investigadores» son los que examinan el Dhamma. «¿Cómo?» significa de qué tipo. «Visión» es la conclusión doctrinal. «¿Qué tipo declara?» es la intención. «Del Dhamma» se refiere al Dhamma dicho por el Bienaventurado. «Anudhamma» es el Dhamma que es conforme y no contradictorio. Y esa es la extensión de la enseñanza de acuerdo con la disposición de los que deben ser guiados; por eso dijo: «la explicación subsiguiente de la explicación dada». El Dhamma es lo que sostiene su propio fruto; «con razón» significa con su causa, por eso dijo: «sahadhammiko es con causa». También por esta variante de lectura se aclara la doctrina misma, no la acción expresada por ella.

තණ්හාවසෙනෙව ඡන්නම්පි පදානං අත්ථො වෙදිතබ්බො. යස්මා රාගාදයො තණ්හාය එව අවත්ථාවිසෙසාති. තෙනාහ ‘‘තණ්හා හී’’තිආදි. විහනන්ති කායං චිත්තඤ්චාති විඝාතො, දුක්ඛන්ති ආහ – ‘‘අවිඝාතොති [Pg.209] නිදුක්ඛො’’ති. උපායාසෙති උපතාපෙතීති උපායාසො, උපතාපො. තප්පටිපක්ඛො පන අනුපායාසො නිරූපතාපො දට්ඨබ්බො. සබ්බත්ථාති සබ්බවාරෙසු.

El significado de los seis términos debe entenderse por el poder de la sed (taṇhā) misma. Porque la codicia y demás son estados específicos de la sed. Por eso dijo: «la sed ciertamente», etc. «Afligen al cuerpo y a la mente» es la aflicción; es sufrimiento, por eso dijo: «avighāto es sin sufrimiento». «Upāyāsa» es lo que atormenta, el tormento. Su opuesto, «anupāyāso», debe entenderse como sin tormento. «En todas partes» significa en todas las instancias.

දෙවදහසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Ha finalizado el comentario al Devadaha Sutta.

3. හාලිද්දිකානිසුත්තවණ්ණනා

3. Comentario al Hāliddikāni Sutta

3. ‘‘අවන්තිදක්ඛිණාපථෙ’’ති අඤ්ඤෙසු සුත්තපදෙසු ආගතත්තා ආහ ‘‘අවන්තිදක්ඛිණාපථසඞ්ඛාතෙ’’ති. මජ්ඣිමදෙසතො හි දක්ඛිණදිසාය අවන්තිරට්ඨං. පවත්තයිත්ථ එත්ථ ලද්ධීති පවත්තං, පවත්තිතබ්බට්ඨානන්ති ආහ ‘‘ලද්ධිපවත්තට්ඨානෙ’’ති. රුප්පනසභාවො ධම්මොති කත්වා රූපධාතූති රූපක්ඛන්ධො වුත්තො. රූපධාතුම්හි ආරම්මණපච්චයභූතෙන රාගෙන සහජාතෙනපි අසහජාතෙනපි උපනිස්සයභූතෙන අප්පහීනභාවෙනෙව විනිබද්ධං පටිබද්ධං කම්මවිඤ්ඤාණං. ඔකසාරීති වුච්චති – ‘‘තස්මිං රූපධාතුසඤ්ඤිතෙ ඔකෙ සරති පවත්තතී’’ති කත්වා. අවති එත්ථ ගච්ඡති පවත්තතීති ඔකං, පවත්තිට්ඨානං. තෙනාහ – ‘‘ගෙහසාරී ආලයසාරී’’ති.

3. «En el camino al sur de Avanti» (Avantidakkhiṇāpathe): se dice «conocido como el camino al sur de Avanti» por haber aparecido así en otros pasajes de los suttas. Pues el reino de Avanti está al sur del País Medio. «Donde la doctrina se estableció» (laddhipavattaṭṭhāne): se dice porque aquí la doctrina fue difundida (pavatta) y es el lugar donde debe ser difundida. Se menciona el «elemento de la forma» (rūpadhātu) refiriéndose al agregado de la forma (rūpakkhandho), considerando que la forma es aquello que tiene la naturaleza de ser perturbado (ruppanasabhāvo). La consciencia kármica (kammaviññāṇa) está atada y vinculada al elemento de la forma por el deseo (rāga), ya sea que este surja simultáneamente o no, actuando como una condición de apoyo (upanissaya) en un estado no abandonado. Se dice «que vaga por la morada» (okasārī) porque vaga o se mueve en esa morada llamada elemento de la forma. «Oka» es aquello donde uno va o se mueve, es decir, el lugar de ocurrencia. Por eso dice: «vaga por la casa, vaga por el refugio».

උගච්ඡති වා එත්ථ වෙදනාදීහි සද්ධිං සමවෙතීති ඔකො, චක්ඛුරූපාදි. පච්චයොති ආරම්මණාදිවසෙන පච්චයො. පච්චයො හොතීති අනන්තරසමනන්තරාදිනා චෙව කම්මූපනිස්සයආරම්මණාදිනා ච. ‘‘විඤ්ඤාණධාතු ඛො, ගහපතී’’ති එවං වුත්තෙ ‘‘කම්මවිඤ්ඤාණවිපාකවිඤ්ඤාණෙසු කතරං නු ඛො’’ති සම්මොහො භවෙය්‍ය. තස්ස සම්මොහස්ස විඝාතත්ථං අපගමනත්ථං. අසම්භින්නාවාති අසංකිණ්ණාව දෙසනා කතා. ආරම්මණවසෙන චතස්සො අභිසඞ්ඛාරවිඤ්ඤාණට්ඨිතියො වුත්තා – ‘‘රූපුපයං වා, භික්ඛවෙ, විඤ්ඤාණං තිට්ඨමානං තිට්ඨෙය්‍ය, රූපාරම්මණ’’න්තිආදිනා (සං. නි. 3.53). තා විඤ්ඤාණට්ඨිතියො දස්සෙතුම්පි.

También se llama «oka» (morada) a aquello donde surgen o convergen junto con la sensación y demás, como el ojo y la forma. «Condición» (paccayo) se refiere a la condición por vía del objeto, etc. «Es una condición» tanto por vía de la contigüidad inmediata (anantara-samanantara) como por el apoyo del kamma y el objeto. Al decirse «la consciencia, oh jefe de familia», podría surgir la confusión de «¿cuál es: la consciencia kármica o la consciencia resultante?». Para eliminar y disipar esa confusión, se realizó la enseñanza sin mezcla (asambhinnā). Por medio del objeto se mencionaron las cuatro estaciones de la consciencia constructora (abhisaṅkhāraviññāṇaṭṭhitiyo): «Monjes, la consciencia que se establece, podría establecerse acercándose a la forma, teniendo la forma como objeto», etc. (Saṃ. Ni. 3.53). Esto es también para mostrar esas estaciones de la consciencia.

දළ්හං අභිනිවෙසවසෙන ආරම්මණං උපෙන්තීති උපයා, තණ්හාදිට්ඨියො. අධිට්ඨානභූතාති පතිට්ඨානභූතා. අභිනිවෙසභූතාති තං තං ආරම්මණං අභිනිවිස්ස අජ්ඣොසාය පවත්තියා කාරණභූතා. අනුසයභූතාති රාගානුසයදිට්ඨානුසයභූතා. උපරිමකොටියාති පහානස්ස උපරිමකොටියා. බුද්ධානඤ්ඤෙව හි තෙ සවාසනා පහීනා. පුබ්බෙ අග්ගහිතං විඤ්ඤාණං අග්ගහිතමෙවාති කත්වා කස්මා ඉධ දෙසනා කතාති චොදෙති – ‘‘ඉධ [Pg.210] විඤ්ඤාණං කස්මා ගහිත’’න්ති. පුබ්බෙ ‘‘විඤ්ඤාණධාතුරාගවිනිබන්ධඤ්ච විඤ්ඤාණ’’න්ති වුච්චමානෙ යථා යථා සම්මොහො සියා පච්චයපච්චයුප්පන්නවිභාගස්ස දුක්කරත්තා, ඉධ පන සම්මොහස්ස ඔකාසොව නත්ථි අවිසෙසෙන පඤ්චසු ඛන්ධෙසු කිලෙසප්පහානවසෙනාති. තෙනාහ ‘‘කිලෙසප්පහානදස්සනත්ථ’’න්තිආදි. කම්මවිඤ්ඤාණෙන ඔකං අසරන්තෙනා’’ති ඉත්ථම්භූතලක්ඛණෙ කරණවචනං. අසරන්තෙනාති අනුපගච්ඡන්තෙන.

«Apegos» (upayā) son el deseo y las visiones (taṇhādiṭṭhiyo) que se acercan al objeto por vía de una firme adherencia. «Convertidos en fundamentos» significa convertidos en bases de apoyo. «Convertidos en adherencias» significa que son la causa de la ocurrencia al adherirse y deleitarse en tal o cual objeto. «Convertidos en tendencias latentes» significa convertidos en la tendencia latente del deseo y de las visiones. «En el límite superior» se refiere al límite superior del abandono. Pues solo en los Buddhas estas tendencias han sido abandonadas junto con sus impresiones residuales (savāsanā). Al considerar que la consciencia no fue mencionada antes, cuestiona: «¿Por qué se menciona aquí la consciencia?». Antes, al decir «la consciencia vinculada por el deseo al elemento de la consciencia», podría haber confusión debido a la dificultad de distinguir entre condición y lo condicionado; pero aquí no hay lugar para la confusión, pues se trata indistintamente del abandono de las impurezas en los cinco agregados. Por eso dice: «para mostrar el abandono de las impurezas», etc. En «por la consciencia kármica que no vaga por la morada», el caso instrumental tiene un sentido característico. «No vagando» significa no acercándose.

පච්චයට්ඨෙනාති ආරම්මණාදිපච්චයභාවෙන. නිමිත්තං උප්පත්තිකං. ආරම්මණ…පෙ… නිකෙතන්ති ආරම්මණකරණසඞ්ඛාතෙන නිවාසට්ඨානභූතෙන රූපමෙව නිකෙතන්ති රූපනිමිත්තනිකෙතං.

«En el sentido de condición» significa por la naturaleza de ser una condición como objeto, etc. El «signo» (nimittaṃ) es lo que surge. El objeto... hasta... «refugio» (niketa): la forma misma, en tanto lugar de residencia conocido como el acto de convertirlo en objeto, es el «refugio del signo de la forma».

ඡන්දරාගස්ස බලවදුබ්බලතායාති අජ්ඣත්තඛන්ධපඤ්චකෙ ඡන්දරාගස්ස බලවභාවෙන තං ‘‘ඔකො’’ති, බහිද්ධා ඡසු ආරම්මණෙසු තස්ස දුබ්බලතාය තානි ‘‘නිකෙත’’න්ති වුත්තානි. ඉදානි යථාවුත්තමත්ථං පාකටං කත්වා දස්සෙතුං ‘‘සමානෙපි හී’’තිආදි වුත්තං. ඔකොති වුච්චති ගෙහමෙව රත්තිට්ඨානභාවතො. නිකෙතන්ති වුච්චති උය්‍යානාදි දිවාට්ඨානභාවතො. තතො දුබ්බලතරො හොති ඡන්දරාගො.

«Debido a la fuerza o debilidad del deseo-apego» (chandarāgassa balavadubbalatāyā): por la fuerza del deseo-apego en el quíntuple grupo de los agregados internos, a estos se les llama «morada» (oka); por su debilidad en los seis objetos externos, a estos se les llama «refugio» (niketa). Ahora, para mostrar claramente el significado mencionado, se dice «aunque sean iguales», etc. Se llama «morada» (oka) a la casa misma por ser el lugar de estancia nocturna. Se llama «refugio» (niketa) al jardín, etc., por ser el lugar de estancia diurna. El deseo-apego hacia estos últimos es más débil.

ගෙහස්සිතසුඛෙනාති ගෙහනිස්සිතෙන චිත්තස්ස සුඛෙන සුඛිතො සුඛප්පත්තො හොති. කිච්චකරණීයෙසූති ඛුද්දකෙසු චෙව මහන්තෙසු ච කත්තබ්බත්ථෙසු. සයන්ති අත්තනා. අන්තොති චිත්තජ්ඣාසයෙ.

«Con la felicidad basada en el hogar» significa que es feliz o alcanza la felicidad mediante la felicidad mental dependiente del hogar. «En las tareas y deberes» se refiere a los asuntos que deben realizarse, tanto pequeños como grandes. «Por sí mismo» (sayaṃ) significa por uno mismo. «En el interior» (anto) se refiere a la disposición mental.

එවංරූපොති ඊදිසරූපො. වණ්ණසද්දො විය රූපසද්දො රූපායතනස්ස විය සණ්ඨානස්සපි වාචකොති අධිප්පායෙන ‘‘දීඝරස්ස කාළොදාතාදීසු රූපෙසූ’’ති වුත්තං. සුඛාදීසූති සොමනස්සාදීසු. තත්ථ හි ‘‘අභිණ්හං සොමනස්සිතො භවෙය්‍ය’’න්ති පත්ථනා සියා. එවංසඤ්ඤො නාමාති විසයවසෙන සඤ්ඤාවිසෙසපත්ථනමාහ. එවංවිඤ්ඤාණොති පන ඉධ විසයමුඛෙන විඤ්ඤාණවිසෙසපත්ථනං වදති – ‘‘එවංනිපුණරූපදස්සනසමත්ථං, එවංපඤ්චපසාදපටිමණ්ඩිතනිස්සයඤ්ච මෙ විඤ්ඤාණං භවෙය්‍යා’’ති.

«De tal forma» (evaṃrūpo) significa de una forma como esta. Así como la palabra «color» (vaṇṇa), la palabra «forma» (rūpa) es un término que designa tanto la base de la forma como la configuración; con esta intención se dice: «en formas largas, cortas, negras, blancas, etc.». «En la felicidad y demás» se refiere a la alegría mental, etc. Pues allí podría existir el anhelo: «que siempre sea poseedor de alegría mental». «De tal percepción» se refiere al anhelo por una percepción específica en términos de su objeto. «De tal consciencia», sin embargo, expresa aquí el anhelo por una consciencia específica a través del objeto: «que mi consciencia sea capaz de ver formas tan sutiles y que su base esté adornada por las cinco facultades claras».

වට්ටං පුරතො අකුරූමානොති ලොකෙ චිත්තං අපත්ථෙන්තො. අසිලිට්ඨං පුබ්බෙනාපරං අසම්බද්ධං. වදන්ති එතෙනාති වාදො, දොසොති ආහ – ‘‘තුය්හං දොසො’’තිආදි. ඉධෙව ඉමස්මිංයෙව සමාගමෙ. නිබ්බෙඨෙහි දොසතො අත්තානං මොචෙහි.

«No poniendo el ciclo por delante» significa no anhelando la mente en el mundo. «Desarticulado» (asiliṭṭhaṃ) significa sin conexión entre lo anterior y lo posterior. Aquello mediante lo cual se habla se llama «argumento» o «acusación» (vādo); por eso dice: «tu falta», etc. «Aquí mismo», en esta misma asamblea. «Desentraña» (nibbeṭhehi) significa libérate a ti mismo de la falta.

හාලිද්දිකානිසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Termina la explicación del Hāliddikāni Sutta.

4. දුතියහාලිද්දිකානිසුත්තවණ්ණනා

4. Explicación del segundo Hāliddikāni Sutta

4. චූළඡක්කපඤ්හෙති [Pg.211] මූලපණ්ණාසෙ චූළතණ්හාසඞ්ඛයසුත්තෙ (ම. නි. 1.390 ආදයො). මහාසක්කපඤ්හෙපීති මහාතණ්හාසඞ්ඛයසුත්තෙපි (ම. නි. 1.396 ආදයො). එතන්ති ‘‘යෙ තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා’’තිආදිසුත්තපදං. තණ්හා සම්මදෙව ඛීයති එත්ථාති තණ්හාසඞ්ඛයො, අසඞ්ඛතා ධාතූති ආහ ‘‘තණ්හාසඞ්ඛයෙ නිබ්බානෙ’’ති. අන්තං අතික්කන්තනිට්ඨාති අන්තරහිතනිට්ඨා. තෙනාහ ‘‘සතතනිට්ඨා’’ති. සෙසපදෙසූති ‘‘අච්චන්තයොගක්ඛෙමිනො’’තිආදීසු.

4. En el Cūḷachakkapañha, se refiere al Cūḷataṇhāsaṅkhaya Sutta del Mūlapaṇṇāsa (MN 37). En el Mahāsakkapañha, se refiere también al Mahātaṇhāsaṅkhaya Sutta (MN 38). «Esto» se refiere a las palabras del sutta como «aquellos ascetas y brahmanes», etc. Aquello en lo que el deseo se extingue por completo es la extinción del deseo (taṇhāsaṅkhayo), el elemento incondicionado; por eso dice «en el Nibbāna, la extinción del deseo». La «meta que trasciende el fin» es la meta infinita. Por eso dice «la meta eterna». En las demás palabras se refiere a «aquellos que poseen la seguridad suprema frente a los vínculos» (accantayogakkhemino), etc.

දුතියහාලිද්දිකානිසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Termina la explicación del segundo Hāliddikāni Sutta.

5. සමාධිසුත්තවණ්ණනා

5. Explicación del Samādhi Sutta

5. සමාධීති අප්පනාසමාධි, උපචාරසමාධි වා. කම්මට්ඨානන්ති සමාධිපාදකං විපස්සනාකම්මට්ඨානං. ‘‘ඵාතිං ගමිස්සතී’’ති පාඨො. පත්ථෙතීති ‘‘අහො වත මෙ ඊදිසං රූපං භවෙය්‍යා’’ති. අභිවදතීති තණ්හාදිට්ඨිවසෙන අභිනිවෙසං වදති. තෙනාහ ‘‘තාය අභිනන්දනායා’’තිආදි. ‘‘අහො පියං ඉට්ඨ’’න්ති වචීභෙදෙ අසතිපි තථා ලොභුප්පාදෙ සති අභිවදතියෙව නාම. තෙනාහ ‘‘වාචං අභින්දන්තො’’ති. ‘‘මම ඉද’’න්ති අත්තනො පරිණාමෙත්වා අනඤ්ඤගොචරං විය කත්වා ගණ්හන්තො අජ්ඣොසාය තිට්ඨති නාමාති දස්සෙන්තො ආහ ‘‘ගිලිත්වාති පරිනිට්ඨපෙත්වා ගණ්හාතී’’ති. ‘‘අභිනන්දතී’’තිආදයො පුබ්බභාගවසෙන වුත්තා, ‘‘උප්පජ්ජති නන්දී’’ති ද්වාරප්පත්තවසෙන. පඨමෙහි පදෙහි අනුසයො, පච්ඡිමෙන පරියුට්ඨානන්ති කෙචි ‘‘ගහණට්ඨෙන උපාදාන’’න්ති කත්වා. නාභිනන්දති නාභිවදතීති එත්ථ හෙට්ඨා වුත්තවිපරියායෙන අත්ථො වෙදිතබ්බො. න ‘‘ඉට්ඨං කන්ත’’න්ති වදතීති ‘‘ඉට්ඨ’’න්ති න වදති, ‘‘කන්ත’’න්ති න වදති. නාභිවදතියෙව තණ්හාය අනුපාදියත්තා.

5. ‘Concentración’ significa concentración de absorción (appanā) o concentración de acceso (upacāra). ‘Sujeto de meditación’ (kammaṭṭhāna) se refiere al sujeto de meditación de la visión cabal (vipassanā) que tiene a la concentración como base. ‘Aumentará’ es la lectura. ‘Anhela’ significa ‘¡Ah, ojalá tuviera tal forma!’. ‘Elogia’ significa que expresa apego por el poder de la avidez y los puntos de vista. Por eso se dice ‘con ese deleite’, etc. Aunque no haya una expresión verbal como ‘¡Ah, qué agradable y deseable!’, si surge la codicia, se denomina ‘elogiar’. Por eso se dice ‘sin emitir palabra’. ‘Esto es mío’: transformándolo en algo propio, tratándolo como si no fuera el dominio de otros, se dice que se mantiene aferrado; mostrando esto, se dice: ‘“Habiendo tragado” significa habiéndolo tomado por completo’. ‘Se deleita’, etc., se mencionan con respecto a la fase preliminar; ‘surge el deleite’ con respecto al momento en que llega a la puerta [de los sentidos]. Algunos dicen que con las primeras palabras se refiere a la tendencia latente (anusaya) y con la última a la manifestación obsesiva (pariyuṭṭhāna), interpretando ‘apego’ (upādāna) en el sentido de asir. ‘No se deleita, no elogia’: aquí el significado debe entenderse como lo opuesto a lo dicho anteriormente. ‘No dice “es deseable, es encantador”’ significa que no dice ‘es deseable’ ni dice ‘es encantador’. No elogia precisamente porque no se apega mediante la avidez.

සමාධිසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

El comentario al Samādhi Sutta ha terminado.

6. පටිසල්ලාණසුත්තවණ්ණනා

6. Comentario al Paṭisallāṇa Sutta.

6. ඤත්වා [Pg.212] ආහාති ‘‘සති කායවිවෙකෙ චිත්තවිවෙකො, තස්මිං සති උපධිවිවෙකො ච ඉමෙසං ලද්ධුං වට්ටතී’’ති ඤත්වා ආහ.

6. ‘Habiéndolo sabido, dijo’: lo dijo sabiendo que ‘cuando hay reclusión física, hay reclusión mental, y cuando esta existe, es posible obtener la reclusión de las adquisiciones (upadhiviveka)’.

පටිසල්ලාණසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

El comentario al Paṭisallāṇa Sutta ha terminado.

7. උපාදාපරිතස්සනාසුත්තවණ්ණනා

7. Comentario al Upādāparitassanā Sutta.

7. ගහණෙන උප්පන්නං පරිතස්සනන්ති ඛන්ධපඤ්චකෙ ‘‘අහං මමා’’ති ගහණෙන උප්පන්නං තණ්හාපරිතස්සනං දිට්ඨිපරිතස්සනඤ්ච. අපරිතස්සනන්ති පරිතස්සනාභාවං, පරිතස්සනපටිපක්ඛං වා. අහු වත මෙතං බලයොබ්බනාදි. කම්මවිඤ්ඤාණන්ති විපරිණාමාරම්මණං තණ්හාදිට්ඨිසහගතං විඤ්ඤාණං තදනුවත්ති ච. අනුපරිවත්ති නාම තං ආරම්මණං කත්වා පවත්ති. තෙනාහ ‘‘විපරිණාමාරම්මණචිත්තතො’’ති. අකුසලධම්මසමුප්පාදාති තණ්හාය අඤ්ඤාකුසලධම්මසමුප්පාදා. පරියාදියිත්වාති ඛෙපෙත්වා, තස්ස පවත්තිතුං ඔකාසං අදත්වා. සඋත්තාසොති තණ්හාදිට්ඨිවසෙන සඋත්තාසො. ගණ්හිත්වාති තණ්හාදිට්ඨිග්ගාහෙහි ගහෙත්වා තෙසඤ්චෙව වසෙන පරිතස්සකො. රූපභෙදානුපරිවත්ති චිත්තං න හොති. වට්ටතීති සබ්බාකාරෙන වත්තුං යුත්තන්ති අත්ථො.

7. ‘Agitación surgida por el asimiento’ es la agitación de la avidez y la agitación de los puntos de vista surgidas por asirse a los cinco agregados como ‘yo’ y ‘mío’. ‘No agitación’ significa la ausencia de agitación o lo opuesto a la agitación. ‘¡Ay, esto era fuerza, juventud, etc.!’. ‘Conciencia de la acción’ (kammaviññāṇa) es la conciencia que tiene como objeto el cambio, acompañada de avidez y puntos de vista, y lo que la sigue. ‘Seguimiento’ (anuparivatti) significa el proceso de tomar eso como objeto. Por eso dice ‘debido a la mente que tiene el cambio como objeto’. ‘Surgimiento de estados perjudiciales’ se refiere al surgimiento de otros estados perjudiciales a través de la avidez. ‘Habiendo consumido’ significa habiendo agotado, no dando oportunidad para que continúe. ‘Con temor’ significa con temor debido a la avidez y los puntos de vista. ‘Habiendo asido’ significa habiendo asido con los asimientos de la avidez y los puntos de vista, y siendo uno que se agita debido a ellos. La mente no sigue la alteración de la forma. ‘Es adecuado’ significa que es apropiado decirlo en todos sus aspectos.

උපාදාපරිතස්සනාසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

El comentario al Upādāparitassanā Sutta ha terminado.

8. දුතියඋපාදාපරිතස්සනාසුත්තවණ්ණනා

8. Comentario al segundo Upādāparitassanā Sutta.

8. තණ්හාමානදිට්ඨිවසෙන දෙසනා කතා ‘‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’ති දෙසනාය ආගතත්තා. චතූසු සුත්තෙසූති පඤ්චමාදීසු චතූසු සුත්තෙසු. චතුත්ථෙ පන විවට්ටමෙව කථිතං.

8. La enseñanza se dio a través de la avidez, el engreimiento y los puntos de vista, según lo expresado en ‘esto es mío, este soy yo, este es mi yo’. ‘En los cuatro suttas’ se refiere a los cuatro suttas comenzando por el quinto. En el cuarto, sin embargo, se habla solo del cese del ciclo (vivaṭṭa).

දුතියඋපාදාපරිතස්සනාසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

El comentario al segundo Upādāparitassanā Sutta ha terminado.

9. කාලත්තයඅනිච්චසුත්තවණ්ණනා

9. Comentario al Kālattayaanicca Sutta.

9. යදි [Pg.213] අතීතානාගතං එතරහි නත්ථිභාවතො අනිච්චං, පච්චුප්පන්නම්පි තදා නත්ථීති කො පන වාදො තස්ස අනිච්චතාය, පච්චුප්පන්නම්හි කථාව කා උදයබ්බයපරිච්ඡින්නත්තා තස්ස. වුත්තඤ්හෙතං ‘‘නිබ්බත්තා යෙ ච තිට්ඨන්ති, ආරග්ගෙ සාසපූපමා’’ති (මහානි. 10).

9. Si el pasado y el futuro son impermanentes por no existir ahora, ¿qué decir del presente? ¿Cómo puede no ser impermanente el presente, estando delimitado por el surgimiento y la desaparición? Pues se ha dicho: ‘Aquellos que han nacido y permanecen, son como semillas de mostaza en la punta de un punzón’ (Mahāni. 10).

කාලත්තයඅනිච්චසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

El comentario al Kālattayaanicca Sutta ha terminado.

10-11. කාලත්තයදුක්ඛසුත්තාදිවණ්ණනා

10-11. Comentario al Kālattayadukkha Sutta y otros.

10-11. තථාරූපෙනෙවාති යථාරූපෙනෙව පුග්ගලජ්ඣාසයෙන නවමං සුත්තං කථිතං, තථාරූපෙනෙවාති. තෙ කිර භික්ඛූ අතීතානාගතං ‘‘දුක්ඛ’’න්ති සල්ලක්ඛෙත්වා, තථා ‘‘අනත්තා’’ති සල්ලක්ඛෙත්වා පච්චුප්පන්නෙ කිලමිංසු. ‘‘අථ නෙස’’න්තිආදි සබ්බං හෙට්ඨා වුත්තනයෙන වත්තබ්බං.

10-11. ‘De la misma manera’: tal como se enseñó el noveno sutta según la disposición de la persona, así mismo es esto. Se dice que aquellos monjes, habiendo discernido el pasado y el futuro como ‘sufrimiento’ y como ‘no-yo’, se afligieron por el presente. ‘Entonces para ellos’, etc., todo debe explicarse según el método mencionado anteriormente.

කාලත්තයදුක්ඛසුත්තාදිවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

El comentario al Kālattayadukkha Sutta y otros ha terminado.

නකුලපිතුවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

El comentario al Nakulapitu Vagga ha terminado.

2. අනිච්චවග්ගො

2. Vagga sobre la Impermanencia (Anicca).

1-10. අනිච්චාදිසුත්තවණ්ණනා

1-10. Comentario a los suttas sobre la impermanencia y otros.

12-21. පුච්ඡාවසිකං ආනන්දත්ථෙරස්ස පුච්ඡාවසෙන දෙසිතත්තා.

12-21. ‘Basado en una pregunta’ porque fue enseñado a petición de la pregunta del venerable Ānanda.

අනිච්චාදිසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

El comentario a los suttas sobre la impermanencia y otros ha terminado.

අනිච්චවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

El comentario al Anicca Vagga ha terminado.

3. භාරවග්ගො

3. Vagga sobre la Carga (Bhāra).

1. භාරසුත්තවණ්ණනා

1. Comentario al Bhāra Sutta.

22. උපාදානානං ආරම්මණභූතා ඛන්ධා උපාදානක්ඛන්ධා. පරිහාරභාරියට්ඨෙනාති පරිහාරස්ස භාරියභාවෙන ගරුතරභාවෙන. වුත්තමෙව අත්ථං [Pg.214] පාකටං කාතුං ‘‘එතෙසඤ්හී’’තිආදිමාහ. තත්ථ යස්මා එතානි ඨානගමනාදීනි රූපාරූපධම්මානං පඞ්ගුලජච්චන්ධානං විය අඤ්ඤමඤ්ඤූපස්සයවසෙන ඉජ්ඣන්ති, න පච්චෙකං, තස්මා ‘‘එතෙස’’න්ති අවිසෙසවචනං කතං. පුග්ගලන්ති ඛන්ධසන්තානං වදති. ඛන්ධසන්තානො හි අවිච්ඡෙදෙන පවත්තමානො යාව පරිනිබ්බානා ඛන්ධභාරං වහන්තො විය ලොකෙ ඛායති තබ්බිනිමුත්තස්ස සත්තස්ස අභාවතො. තෙනාහ ‘‘පුග්ගලො’’තිආදි. භාරහාරොති ජාතොති භාරහාරො නාම ජාතො.

22. Los agregados que son objetos del apego son los ‘agregados del apego’ (upādānakkhandha). ‘En el sentido de ser una carga pesada’ significa por la pesadez o gravedad de sobrellevarlos. Para aclarar el significado ya mencionado, dice ‘pues de estos’, etc. Allí, dado que estas acciones como estar de pie o caminar se logran mediante el apoyo mutuo de los fenómenos materiales y mentales —como un cojo y un ciego— y no individualmente, por eso se usó el término general ‘de estos’. ‘Persona’ se refiere a la continuidad de los agregados. Pues la continuidad de los agregados, que procede sin interrupción hasta el parinibbāna, aparece en el mundo como si llevara la carga de los agregados, ya que no existe un ser aparte de ellos. Por eso dice ‘la persona’, etc. ‘Portador de la carga’ significa el que ha nacido como portador de la carga.

පුනබ්භවකරණං පුනබ්භවො, තං ඵලං අරහති, තත්ථ නියුත්තාති වා පොනොභවිකා. තබ්භාවසහගතං යථා ‘‘සනිදස්සනා ධම්මා’’ති, න සංසට්ඨසහගතං, නාපි ආරම්මණසහගතං. ‘‘තත්‍ර තත්‍රා’’ති යං යං උප්පත්තිට්ඨානං, රූපාදිආරම්මණං වා පත්වා තත්‍රතත්‍රාභිනන්දිනී. තෙනාහ ‘‘උපපත්තිට්ඨානෙ වා’’තිආදි. පඤ්චකාමගුණිකොති පඤ්චකාමගුණාරම්මණො. රූපාරූපූපපත්තිභවෙ රාගො රූපාරූපභවරාගො. ඣානනිකන්ති ඣානසඞ්ඛාතෙ කම්මභවෙ රාගො. සස්සතාදිට්ඨීති භවදිට්ඨි, තංසහගතො රාගො. අයන්ති රාගො භවතණ්හා නාම. උච්ඡෙදදිට්ඨි විභවදිට්ඨි නාම, තංසහගතො ඡන්දරාගො විභවතණ්හා නාම. එස පුග්ගලො ඛන්ධභාරං ආදියති තණ්හාවසෙන පටිසන්ධිග්ගහණතො. ‘‘අසෙසමෙත්ථ තණ්හා විරජ්ජති පලුජ්ජති නිරුජ්ඣති පහීයතී’’තිආදිනා සබ්බපදානි නිබ්බානවසෙනෙව වෙදිතබ්බානීති ආහ ‘‘සබ්බං නිබ්බානස්සෙව වෙවචන’’න්ති.

‘Lo que causa el renacimiento’ es el renacimiento (punabbhava); ‘ponobhavikā’ significa que merece ese fruto o que está ligada a él. Acompañada de ese estado, como en ‘fenómenos con visibilidad’; no acompañada por mezcla ni por el objeto. ‘Aquí y allá’ significa que, al alcanzar cualquier lugar de nacimiento o cualquier objeto como la forma, etc., se deleita allí. Por eso dice ‘ya sea en el lugar de renacimiento’, etc. ‘Relacionado con las cinco cuerdas del placer sensual’ significa que tiene como objeto las cinco cuerdas del placer sensual. El deseo por el renacimiento en las esferas de la forma y sin forma es el deseo por la existencia en la forma y sin forma. ‘Vinculado al jhana’ es el deseo por la existencia kármica conocida como jhana. La visión de eternidad es la visión de la existencia (bhavadiṭṭhi); el deseo que la acompaña es la ‘avidez por la existencia’ (bhavataṇhā). Este deseo se llama avidez por la existencia. La visión de aniquilación se llama visión de la no-existencia (vibhavadiṭṭhi); el deseo-codicia que la acompaña es la ‘avidez por la no-existencia’ (vibhavataṇhā). Esta persona asume la carga de los agregados al tomar el renacimiento por medio de la avidez. ‘Aquí la avidez se desvanece sin resto, cesa, se extingue, se abandona’, etc. Se debe entender que todos estos términos se refieren al Nibbāna, por eso dice: ‘Todo esto es sinónimo del Nibbāna’.

භාරසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

El comentario al Bhāra Sutta ha terminado.

2. පරිඤ්ඤසුත්තවණ්ණනා

2. Comentario al Pariñña Sutta.

23. පරිජානිතබ්බෙති පහානපරිඤ්ඤාය පරිජානිතබ්බෙ. තථා පරිජානනඤ්ච තත්ථ ඡන්දරාගප්පහානං, තෙසං අතික්කමොති ආහ ‘‘සමතික්කමිතබ්බෙති අත්ථො’’ති. අච්චන්තපරිඤ්ඤන්ති නිබ්බානං වදති. තෙනාහ ‘‘සමතික්කමන්ති අත්ථො’’ති.

23. 'Debe ser plenamente comprendido' significa que debe ser plenamente comprendido mediante la comprensión plena del abandono. Por lo tanto, dado que la plena comprensión allí es el abandono del deseo y el apego, y el trascenderlos, dijo: 'el significado es que debe ser trascendido'. Él llama al Nibbāna 'comprensión plena absoluta'. Por eso dijo: 'el significado es que trascienden'.

පරිඤ්ඤසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Aquí termina el comentario al Pariñña Sutta.

3. අභිජානසුත්තවණ්ණනා

3. Comentario al Abhijāna Sutta

24. ඤාතපරිඤ්ඤා [Pg.215] කථිතා ‘‘අභිවිසිට්ඨාය පඤ්ඤාය ජානන’’න්ති කත්වා. දුතියපදෙනාති ‘‘පරිජාන’’න්ති පදෙන. තතියචතුත්ථෙහීති ‘‘විරාජයං පජහ’’න්ති පදෙහි.

24. Se habla de la comprensión plena de lo conocido (ñātapariññā) al decir 'conocer con sabiduría superior'. Por la segunda palabra se refiere a 'comprendiendo plenamente' (parijānaṃ). Por la tercera y cuarta palabras se refiere a 'desapasionándose' (virājayaṃ) y 'abandonando' (pajahaṃ).

අභිජානසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Aquí termina el comentario al Abhijāna Sutta.

4-9. ඡන්දරාගසුත්තාදිවණ්ණනා

4-9. Comentario al Chandarāga Sutta y otros.

25-30. ධාතුසංයුත්තෙ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බානි, කෙවලඤ්හි එත්ථ ඛන්ධවසෙන දෙසනා ආගතා, තත්ථ ධාතුවසෙනාති අයමෙව විසෙසො. චත්තාරි සච්චානි කථිතානි අස්සාදාදීනවනිස්සරණවසෙන දෙසනාය පවත්තත්තා.

25-30. Debe entenderse de la misma manera que se explicó en el Dhātusaṃyutta; sin embargo, la diferencia aquí es que la enseñanza se presenta por medio de los agregados (khandha), mientras que allí es por medio de los elementos (dhātu). Se explican las cuatro verdades porque la enseñanza procede mediante la gratificación, el peligro y la liberación.

ඡන්දරාගසුත්තාදිවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Aquí termina el comentario al Chandarāga Sutta y otros.

10. අඝමූලසුත්තවණ්ණනා

10. Comentario al Aghamūla Sutta

31. අඝං වුච්චති පාපං, අඝනිමිත්තතාය අඝං දුක්ඛං. ඉදඤ්හි දුක්ඛං නාම විසෙසතො පාපහෙතුකං කම්මඵලසඤ්ඤිතං. තථා වට්ටදුක්ඛං අවිජ්ජාතණ්හාමූලකත්තා. අඝස්ස නිමිත්තතාය අඝං දුක්ඛං. වට්ටානුසාරී මහාජනො හි දුක්ඛාභිභූතො තස්ස පතිකාරං මඤ්ඤමානො තං තං කරොතීති.

31. 'Agha' significa maldad; por ser un signo de maldad, el sufrimiento es 'agha'. Pues este sufrimiento es específicamente el resultado del kamma causado por la maldad. Del mismo modo, el sufrimiento de la ronda de nacimientos (vaṭṭadukkha) tiene su raíz en la ignorancia y la sed. Por ser un signo de maldad, el sufrimiento es 'agha'. La gran multitud que sigue la ronda de nacimientos, abrumada por el sufrimiento, realiza diversas acciones pensando que son un remedio para ello.

අඝමූලසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Aquí termina el comentario al Aghamūla Sutta.

11. පභඞ්ගුසුත්තවණ්ණනා

11. Comentario al Pabhaṅgu Sutta

32. පභිජ්ජනසභාවන්ති ඛණෙ ඛණෙ පභඞ්ගුසභාවං.

32. 'La naturaleza de disolverse' significa la naturaleza de desintegrarse momento tras momento.

පභඞ්ගුසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Aquí termina el comentario al Pabhaṅgu Sutta.

භාරවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Aquí termina el comentario al Bhāravagga.

4. නතුම්හාකංවග්ගො

4. Capítulo 'No es de ustedes' (Natumhākaṃvagga)

1. නතුම්හාකංසුත්තවණ්ණනා

1. Comentario al Natumhākaṃ Sutta

33. ඡන්දරාගප්පහානෙනාති [Pg.216] තප්පටිබද්ධස්ස ඡන්දරාගස්ස පජහනෙන. දබ්බාදි පාකතිකතිණං පාකටමෙවාති අපාකටං දස්සෙතුං තාලනාළිකෙරාදි දස්සිතං, තිණකට්ඨානං වා භෙදදස්සනත්ථං. පියාලො ඵාරුසකං.

33. 'Mediante el abandono del deseo y el apego' significa mediante el abandono del deseo y el apego vinculados a eso. Se mencionan la hierba común, etc., porque son bien conocidas; para mostrar lo que no es tan obvio se mencionan el árbol de palmira, el cocotero, etc., o para ilustrar la distinción entre hierba y madera. El piyālo y el phārusaka [son tipos de árboles].

නතුම්හාකංසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Aquí termina el comentario al Natumhākaṃ Sutta.

3. අඤ්ඤතරභික්ඛුසුත්තවණ්ණනා

3. Comentario al Aññatarabhikkhu Sutta

35. යදි රූපං අනුසෙතීති රූපධම්මෙ ආරබ්භ යදි රාගාදයො අනුසයනවසෙන පවත්තන්ති. තෙන සඞ්ඛං ගච්ඡතීති තෙන රාගාදිනා තංසමඞ්ගීපුග්ගලො සඞ්ඛාතබ්බතං ‘‘රත්තො දුට්ඨො’’තිආදිනා වොහරිතබ්බතං උපගච්ඡතීති. තෙනාහ ‘‘කාමරාගාදීසූ’’තිආදි. අභූතෙනාති අජාතෙන අනුසයවසෙන අප්පවත්තෙන. අනුසයසීසෙන හෙත්ථ අභිභවං වදති. යතො ‘‘රත්තො දුට්ඨො මූළ්හොති සඞ්ඛං න ගච්ඡතී’’ති වුත්තං. නිප්පරියායතො හි මග්ගවජ්ඣකිලෙසා අනුසයො.

35. 'Si uno tiene una tendencia latente hacia la forma' significa si, con respecto a los fenómenos de la forma, las pasiones, etc., proceden por medio de tendencias latentes (anusaya). 'Por eso se define' significa que por medio de esa pasión, etc., la persona dotada de ello llega a ser designada como 'codicioso', 'odioso', etc. Por eso dijo: 'en el deseo sensual, etc.'. 'Por lo que no es' significa por lo que no ha nacido, por lo que no procede por medio de una tendencia latente. Aquí habla de la derrota bajo el título de tendencia latente. Por lo cual se dice: 'no se define como codicioso, odioso o confundido'. Pues, en sentido último (nippariyāyato), las tendencias latentes son las deflecciones que deben ser eliminadas por el camino.

අඤ්ඤතරභික්ඛුසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Aquí termina el comentario al Aññatarabhikkhu Sutta.

4. දුතියඅඤ්ඤතරභික්ඛුසුත්තවණ්ණනා

4. Comentario al segundo Aññatarabhikkhu Sutta

36. තං අනුසයිතං රූපන්ති තං රාගාදිනා අනුසයිතං රූපං මරන්තෙන අනුසයෙන අනුමරති. තෙන වුත්තං ‘‘න හී’’තිආදි. යෙන අනුසයෙන මරන්තෙන තං අනුමරති. තෙන සඞ්ඛං ගච්ඡතීති තථාභූතතො තෙන ‘‘රත්තො’’තිආදිවොහාරං ලභති. යෙන අනුසයෙන කාරණභූතෙන අනුමීයති, තෙන.

36. 'Esa forma que tiene una tendencia latente' significa que uno sigue a esa forma, que tiene una tendencia latente a la pasión, etc., con una tendencia latente que está muriendo. Por eso se dijo: 'no...', etc. Con la tendencia latente con la que uno muere, con esa lo sigue. 'Por eso se define' significa que de esa manera recibe la designación de 'codicioso', etc. Por la tendencia latente que actúa como causa, por eso es inferido.

දුතියඅඤ්ඤතරභික්ඛුසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Aquí termina el comentario al segundo Aññatarabhikkhu Sutta.

5-6. ආනන්දසුත්තාදිවණ්ණනා

5-6. Comentario al Ānanda Sutta y otros.

37-38. ඨිතියා [Pg.217] ඨිතික්ඛණෙන සහිතං ඨිතං. ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තන්ති උප්පාදක්ඛණතො අඤ්ඤථාභාවො. පඤ්ඤායතීති උපලබ්භති. පච්චයවසෙන ධරමානත්තා එව ජීවමානස්ස ජීවිතින්ද්‍රියවසෙන ජරා පඤ්ඤායති උප්පාදක්ඛණතො අඤ්ඤථත්තප්පත්තියා. වුත්තමෙව අත්ථං පාකටතරං කාතුං ‘‘ඨිතී’’තිආදි වුත්තං. ජීවි…පෙ… නාමං. තථා හි අභිධම්මෙ (ධ. ස. 19) ‘‘ආයු ඨිතී’’ති නිද්දිට්ඨං. අඤ්ඤථත්තන්ති ජරාය නාමන්ති සම්බන්ධො.

37-38. 'Estable' significa acompañado por el momento de estabilidad (ṭhitikkhaṇa). 'La alteración de lo estable' es el cambio desde el momento del surgimiento. 'Se percibe' significa que se observa. Debido a que se mantiene a través de las condiciones, en un ser vivo se percibe la vejez (jarā) por medio de la facultad de la vida (jīvitindriya), mediante la llegada de la alteración desde el momento del surgimiento. Se dijo 'estabilidad', etc., para hacer más evidente el significado ya mencionado. 'Vida... hasta... nombre'. Así pues, en el Abhidhamma se define como 'vitalidad, estabilidad'. 'Alteración' es el nombre para la vejez; esta es la conexión.

තීණි ලක්ඛණානි හොන්ති සඞ්ඛතසභාවලක්ඛණතො. යො කොචි රූපධම්මො වා අරූපධම්මො වා ලොකියො වා ලොකුත්තරො වා සඞ්ඛාරො. සඞ්ඛාරො, න ලක්ඛණං උප්පාදාදිසභාවත්තා. ලක්ඛණං, න සඞ්ඛාරො උප්පාදාදිරහිතත්තා. න ච…පෙ… සක්කා සඞ්ඛාරධම්මත්තා ලක්ඛණස්ස. නාපි ලක්ඛණං විනා සඞ්ඛාරො පඤ්ඤාපෙතුං සක්කා සඞ්ඛාරභාවෙන. තෙනාහ ‘‘ලක්ඛණෙනා’’තිආදි. ඉදානි යථාවුත්තමත්ථං උපමාය විභාවෙතුං ‘‘යථා’’තිආදිමාහ. තත්ථ ලක්ඛණන්ති කාළරත්තසබලාදිභාවලක්ඛණං පාකටං හොති ‘‘අයං අසුකස්ස ගාවී’’ති.

Hay tres características por la naturaleza de lo condicionado. Cualquier fenómeno material o inmaterial, mundano o supramundano, es una formación (saṅkhāra). Es una formación, no la característica, debido a tener la naturaleza de surgimiento, etc. Es la característica, no la formación, por estar libre de surgimiento, etc. Y no es posible separar la característica del fenómeno condicionado. Ni tampoco es posible designar una formación como tal sin la característica. Por eso dijo: 'por la característica', etc. Ahora, para ilustrar el significado mencionado mediante un símil, dijo: 'como...', etc. Allí, la característica, como ser negro, rojo o manchado, se hace evidente: 'esta es la vaca de tal persona'.

එවං සඞ්ඛාරොපි පඤ්ඤායති සභාවතො උපධාරෙන්තස්ස උප්පාදලක්ඛණම්පි උප්පාදාවත්ථාති කත්වා. කාලසඞ්ඛාතොති උප්පජ්ජමානකාලසඞ්ඛාතො. තස්ස සඞ්ඛාරස්ස. ඛණොපීති උප්පාදක්ඛණොපි පඤ්ඤායති. උප්පාදොපීති උප්පාදලක්ඛණොපි. ජරාලක්ඛණන්ති උප්පන්නජීරණලක්ඛණං, තං ‘‘ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්ත’’න්ති වුත්තං. ‘‘භඞ්ගක්ඛණෙ සඞ්ඛාරොපි තංලක්ඛණම්පි කාලසඞ්ඛාතො තස්ස ඛණොපි පඤ්ඤායතී’’ති පාඨො. කෙචි පන ‘‘ජරාපී’’ති පදම්පෙත්ථ පක්ඛිපන්ති. එවඤ්ච වදන්ති ‘‘න හි තස්මිං ඛණෙ තරුණො හුත්වා සඞ්ඛාරො භිජ්ජති, අථ ඛො ජිය්‍යමානො මහල්ලකො විය ජිණ්ණො එව හුත්වා භිජ්ජතී’’ති, භඞ්ගෙනෙව පන ජරා අභිභුය්‍යති ඛණස්ස අතිඉත්තරභාවතො න සක්කා පඤ්ඤාපෙතුං ඨිතියාති තෙසං අධිප්පායො. තානීති අරූපධම්මානං තීණි ලක්ඛණානි. අත්ථික්ඛණන්ති අරූපධම්මවිජ්ජමානක්ඛණං, උප්පාදක්ඛණන්ති අධිප්පායො. සබ්බධම්මානන්ති සබ්බෙසං රූපාරූපධම්මානං ඨිතියා න භවිතබ්බං. තස්සෙවාති තස්සා එව ඨිතියා. තමත්ථන්ති ජරාලක්ඛණස්ස පඤ්ඤාපෙතුං අසක්කුණෙය්‍යභාවං. අඤ්ඤෙ පන ‘‘සන්තතිවසෙන ඨානං ඨිතී’’ති වදන්ති, තයිදං [Pg.218] අකාරණං අට්ඨානං. යස්මා සුත්තෙ ‘‘ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායතී’’ති උප්පාදවයෙහි නිබ්බිසෙසෙන ඨිතියා ජොතිතත්තා. යං පනෙත්ථ වත්තබ්බං, තං හෙට්ඨා වුත්තමෙව. අපිච යථා ධම්මස්ස උප්පාදාවත්ථාය භින්නා භඞ්ගාවත්ථා ඉච්ඡිතා, අඤ්ඤථා උප්පජ්ජමානමෙව භිජ්ජතීති ආපජ්ජති, එවං භඞ්ගාවත්ථායපි භින්නා භඞ්ගාභිමුඛාවත්ථා ඉච්ඡිතබ්බා. න හි අභඞ්ගාභිමුඛො භිජ්ජති. න චෙත්ථ සක්කා උප්පාදාභිමුඛාවත්ථං පරිකප්පෙතුං තදා තස්ස අලද්ධත්තලාභත්තා. අයං විසෙසොති ඨිතික්ඛණො නාම රූපධම්මානංයෙව, න අරූපධම්මානන්ති අයං ඊදිසො විසෙසො. ආචරියමති නාම තස්සෙව ආචරියස්ස මති, සා සබ්බදුබ්බලාති ආහ ‘‘තස්මා’’තිආදි.

De esta manera, las formaciones también se perciben desde su propia naturaleza para quien reflexiona, considerando la característica del surgimiento como el estado de surgimiento. «Kālasaṅkhāto» significa contado por el tiempo en que surge. «Tassa saṅkhārassa» se refiere a esa formación. «Khaṇopīti»: incluso el momento del surgimiento se percibe. «Uppādopīti»: también la característica del surgimiento. «Jarālakkhaṇanti» es la característica de la decrepitud de lo que ha surgido; esto se expresa como «la alteración de lo que persiste». Existe la lectura: «Incluso en el momento de la disolución, la formación y su característica, contada por el tiempo, su momento también se percibe». Algunos, sin embargo, insertan aquí el término «jarāpī» (también el envejecimiento). Y dicen así: «Ciertamente, en ese momento una formación no se disuelve siendo nueva, sino que, envejeciendo como un anciano, se disuelve precisamente habiendo envejecido»; su intención es que la decadencia es superada por la disolución misma y, debido a la extrema brevedad del momento, no es posible señalar la persistencia. «Tānī» se refiere a las tres características de los fenómenos inmateriales. «Atthikkhaṇanti» es el momento de existencia de los fenómenos inmateriales, con el sentido de momento de surgimiento. «Sabbadhammānanti»: para todos los fenómenos materiales e inmateriales, no debería haber persistencia. «Tassevāti»: de esa misma persistencia. «Tamatthanti»: la imposibilidad de señalar la característica del envejecimiento. Otros, sin embargo, dicen que «la permanencia es la duración en virtud de la continuidad», pero esto carece de razón y fundamento. Porque en el sutta se dice «se percibe la alteración de lo que persiste», habiéndose iluminado la persistencia sin distinción por medio del surgimiento y la desaparición. Lo que debe decirse al respecto ya se mencionó anteriormente. Además, así como se postula un estado de disolución distinto del estado de surgimiento de un fenómeno (de lo contrario, resultaría que lo que está surgiendo se disuelve inmediatamente), así también debe postularse un estado orientado hacia la disolución distinto del estado de disolución. Pues lo que no está orientado hacia la disolución no se disuelve. Y aquí no es posible imaginar un estado orientado hacia el surgimiento, porque en ese momento no se habría obtenido lo que se va a obtener. Esta es la distinción: el llamado «momento de persistencia» pertenece únicamente a los fenómenos materiales, no a los inmateriales; tal es esta distinción. «Ācariyamati» es la opinión de ese mismo maestro; se dice «por eso», etc., porque dicha opinión es la más débil de todas.

ආනන්දසුත්තාදිවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

La explicación del Ānandasutta y otros ha terminado.

7-10. අනුධම්මසුත්තාදිවණ්ණනා

7-10. Explicación del Anudhammasutta y otros

39-42. අපායදුක්ඛෙ සකලසංසාරදුක්ඛෙ ච පතිතුං අදත්වා ධාරණට්ඨෙන ධම්මො, මග්ගඵලනිබ්බානානි. තදනුලොමිකා චස්ස පුබ්බභාගපටිපදාති ආහ ‘‘ධම්මානුධම්මපටිපන්නස්සා’’තිආදි. ‘‘නිබ්බිදාබහුලො’’ති අට්ඨකථායං පදුද්ධාරො කතො, පාළියං පන ‘‘නිබ්බිදාබහුලං විහරෙය්‍යා’’ති ආගතං. උක්කණ්ඨනබහුලොති සබ්බභවෙසු උක්කණ්ඨනබහුලො. තීහි පරිඤ්ඤාහීති ඤාතතීරණප්පහානපරිඤ්ඤාහි. පරිජානාතීති තෙභූමකධම්මෙ පරිච්ඡිජ්ජ ජානාති, විපස්සනං උස්සුක්කාපෙති. පරිමුච්චති සබ්බසංකිලෙසතො ‘‘මග්ගො පවත්තිතො පරිමුච්චතී’’ති වුත්තත්තා. තථාති ඉමිනා ඉතො පරෙසු තීසු මග්ගො හොතීති දස්සෙති. ඉධාති ඉමස්මිං සුත්තෙ. අනියමිතාති අග්ගහිතා. තෙසු නියමිතා ‘‘අනිච්චානුපස්සී’’තිආදිවචනතො. සාති අනුපස්සනා. තත්ථ නියමිතවසෙනෙවාති ඉදං ලක්ඛණවචනං යථා ‘‘යදි මෙ බ්‍යාධයො භවෙය්‍යුං, දාතබ්බමිදමොසධ’’න්ති. න හි සක්කා එතිස්සා එව අනුපස්සනාය වසෙන සම්මසනාචාරං මත්ථකං පාපෙතුන්ති.

39-42. «Dhamma» se refiere a los senderos, los frutos y el nibbāna, en el sentido de sostener y no permitir la caída en el sufrimiento de los estados de privación y en todo el sufrimiento del saṃsāra. La práctica de la etapa preliminar que es conforme a ello se denomina «quien practica en conformidad con el Dhamma» (dhammānudhammapaṭipanna), etc. En el comentario se extrae el término «nibbidābahulo» (abundante en desencanto), pero en el canon aparece como «debería vivir abundante en desencanto». «Ukkaṇṭhanabahulo» significa lleno de insatisfacción hacia todas las existencias. «Tīhi pariññāhīti» se refiere a los tres conocimientos plenos: el conocimiento pleno de lo conocido, del juicio y del abandono. «Parijānāti» significa que conoce delimitando los fenómenos de los tres planos y aplica esfuerzo en la visión cabal. «Parimuccati» significa que se libera de todas las corrupciones, como se dice: «el sendero se ha puesto en marcha, uno se libera». «Tathā»: con esto muestra que el sendero ocurre en los otros tres casos posteriores. «Idha»: en este sutta. «Aniyamitā» significa no especificadas. En aquellos, están especificadas por las palabras «contemplando la impermanencia», etc. «Sā» se refiere a la contemplación. «Tattha niyamitavasenevāti»: esta es una declaración de característica, como «si tuviera enfermedades, esta medicina debe ser administrada». Pues no es posible llevar a la culminación el curso de la investigación por medio de esa única contemplación.

අනුධම්මසුත්තාදිවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

La explicación del Anudhammasutta y otros ha terminado.

නතුම්හාකංවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

La explicación del Natumhākaṃ Vagga ha terminado.

5. අත්තදීපවග්ගො

5. Vagga sobre la Isla de Uno Mismo (Attadīpavaggo)

1. අත්තදීපසුත්තවණ්ණනා

1. Explicación del Attadīpa Sutta

43. ද්වීහි [Pg.219] භාගෙහි ආපො එත්ථ ගතාති දීපො, දීපො වියාති දීපො ඔඝෙහි අනජ්ඣොත්ථරනීයතාය. යො පරො න හොති, සො අත්තා, ඉධ පන ධම්මො අධිප්පෙතො. අත්තා දීපො එතෙසන්ති අත්තදීපා. පටිසරණත්ථො දීපට්ඨොති ආහ – ‘‘අත්තසරණාති ඉදං තස්සෙව වෙවචන’’න්ති. ලොකියලොකුත්තරො ධම්මො අත්තා නාම එකන්තනාථභාවතො. පඨමෙන පදෙන වුත්තො එව අත්ථො දුතියපදෙන වුච්චතීති වුත්තං ‘‘තෙනෙවාහා’’තිආදි. යවති එතස්මා ඵලං පසවතීති යොනි, කාරණං. කිං පභුති උප්පත්තිට්ඨානං එතෙසන්ති කිං පභුතිකා. පහානදස්සනත්ථං ආරද්ධං. තෙනෙවාහ ‘‘පුබ්බෙ චෙව…පෙ… තෙ පහීයන්තී’’ති. න පරිතස්සති තණ්හාපරිත්තාසස්ස අභාවතො. විපස්සනඞ්ගෙනාති විපස්සනාසඞ්ඛාතෙන කාරණෙන.

43. Un lugar donde el agua se ha dividido en dos partes es una isla (dīpa); es como una isla por la imposibilidad de ser sumergida por las inundaciones (ogha). Aquello que no es otro es el sí mismo (attā), pero aquí se refiere al Dhamma. Aquellos para quienes el sí mismo es una isla son «attadīpā». Dado que el significado de «isla» es el de refugio, dice: «'attasaraṇā' (refugiados en sí mismos) es un sinónimo de eso mismo». El Dhamma mundano y supramundano se llama «yo» (attā) porque es un refugio absoluto. Lo que se expresa en la primera frase es lo mismo que se dice en la segunda, por eso dice «tenevāhā», etc. Aquello de lo cual se genera un fruto es la causa (yoni). «¿A partir de qué...?» se refiere a cuál es el lugar de origen de estos. Se comienza para mostrar el abandono. Por eso dice: «tanto antes... como ahora... esos son abandonados». «Na paritassati» significa que no tiembla por la ausencia del temblor del deseo. «Vipassanaṅgenāti» significa por la causa conocida como visión cabal.

අත්තදීපසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

La explicación del Attadīpa Sutta ha terminado.

2. පටිපදාසුත්තවණ්ණනා

2. Explicación del Paṭipadā Sutta

44. සභාවතොසන්තො විජ්ජමානො කායො රූපාදිධම්මසමූහොති සක්කායොති ආහ – ‘‘සක්කායො දුක්ඛ’’න්ති. දිට්ඨි එව සමනුපස්සනා, දිට්ඨිසහිතා වා සමනුපස්සනා දිට්ඨිසමනුපස්සනා, දිට්ඨිමඤ්ඤනාය සද්ධිං ඉතරමඤ්ඤනා. සහ විපස්සනාය චතුමග්ගඤාණං සමනුපස්සනා ‘‘චතුන්නං අරියසච්චානං සම්මදෙව අනුරූපතො පස්සනා’’ති කත්වා.

44. El cuerpo que existe y está presente según su propia naturaleza, el conjunto de fenómenos como la forma (rūpa), etc., es la «identidad» (sakkāya); por eso dice: «la identidad es sufrimiento». La visión misma es la contemplación, o bien la contemplación acompañada de visión es «diṭṭhisamanupassanā», que es la presunción de una visión junto con otras presunciones. El conocimiento de los cuatro senderos junto con la visión cabal es la «contemplación» (samanupassanā), considerando que es «la visión correcta y conforme a las cuatro nobles verdades».

පටිපදාසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

La explicación del Paṭipadā Sutta ha terminado.

3. අනිච්චසුත්තවණ්ණනා

3. Explicación del Anicca Sutta

45. විරාගො නාම මග්ගො, විමුත්තිඵලන්ති ආහ – ‘‘මග්ගක්ඛණෙ විරජ්ජති, ඵලක්ඛණෙ විමුච්චතී’’ති. අග්ගහෙත්වාති එවං නිරුජ්ඣමානෙහි ආසවෙහි ‘‘අහං මමා’’ති කඤ්චි ධම්මං අනාදියිත්වා. ‘‘චිත්තං විරත්තං, විමුත්තං හොතී’’ති වුත්තත්තා [Pg.220] ඵලං ගය්හති, ‘‘ඛීණා ජාතී’’තිආදිනා පච්චවෙක්ඛණාති ආහ ‘‘සහ ඵලෙන පච්චවෙක්ඛණදස්සනත්ථ’’න්ති. උපරි කත්තබ්බකිච්චාභාවෙන ඨිතං. තෙනාහ ‘‘විමුත්තත්තා ඨිත’’න්ති. යං පත්තබ්බං, තං අග්ගඵලස්ස පත්තභාවෙන අධිගතත්තා සන්තුට්ඨං පරිතුට්ඨං.

45. «Virāga» (desapasionamiento) es el sendero, «vimutti» (liberación) es el fruto, por eso dice: «en el momento del sendero se desapasiona, en el momento del fruto se libera». «Aggahetvāti» significa sin asirse a ningún fenómeno como «yo» o «mío» a través de las impurezas que así se extinguen. Dado que se dice «la mente se vuelve desapasionada, liberada», se toma el fruto; la reflexión se expresa mediante «el nacimiento se ha agotado», etc., por eso dice: «para mostrar la reflexión junto con el fruto». Permanece debido a la ausencia de más tareas por realizar. Por eso dice: «permanece por estar liberado». Aquello que debe ser alcanzado, está satisfecho y plenamente complacido por haber sido alcanzado mediante el logro del fruto supremo (arahantado).

අනිච්චසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

La explicación del Anicca Sutta ha terminado.

4. දුතියඅනිච්චසුත්තවණ්ණනා

4. Explicación del segundo Anicca Sutta

46. පුබ්බන්තං අතීතඛන්ධකොට්ඨාසං. අනුගතාති සස්සතාදීනි කප්පෙත්වා ගහණවසෙන අනුගතා. අට්ඨාරස දිට්ඨියොති චතස්සො සස්සතදිට්ඨියො, චතස්සො එකච්චසස්සතදිට්ඨියො, චතස්සො අන්තානන්තිකදිට්ඨියො, චතස්සො අමරාවික්ඛෙපදිට්ඨියො, ද්වෙ අධිච්චසමුප්පන්නදිට්ඨියොති එවං අට්ඨාරස දිට්ඨියො න හොන්ති පච්චයඝාතෙන. අපරන්තන්ති අනාගතං ඛන්ධකොට්ඨාසං සස්සතාදිභාවං කප්පෙත්වා ගහණවසෙන අනුගතා. සොළස සඤ්ඤීවාදා, අට්ඨ අසඤ්ඤීවාදා, අට්ඨ නෙවසඤ්ඤීනාසඤ්ඤීවාදා, සත්ත උච්ඡෙදවාදා, පඤ්ච පරමදිට්ඨධම්මනිබ්බානවාදාති එවං චතුචත්තාලීස දිට්ඨියො න හොන්ති පච්චයඝාතෙන. සස්සතදිට්ඨිථාමසො චෙව සීලබ්බතදිට්ඨිපරාමාසො ච න හොති පච්චයඝාතෙන. තෙනාහ ‘‘එත්තාවතා පඨමමග්ගො දස්සිතො’’ති අනවසෙසදිට්ඨිපහානකිත්තනතො. පහීනා වික්ඛම්භිතා. ඉදං පනාති ‘‘රූපස්මි’’න්තිආදි.

46. El pasado se refiere a la sección de los agregados pasados. 'Han seguido' significa seguidos mediante la asunción de conceptos como el eternismo y otros. Las dieciocho visiones son: cuatro visiones del eternismo, cuatro del eternismo parcial, cuatro visiones de lo finito y lo infinito, cuatro de evasivas equívocas y dos visiones del origen fortuito; así, estas dieciocho visiones no existen debido a la destrucción de las condiciones. 'El futuro' se refiere a la sección de los agregados futuros, seguidos mediante la asunción de conceptos como el eternismo y otros. Las dieciséis visiones de la existencia consciente, las ocho de la existencia inconsciente, las ocho de la existencia ni consciente ni inconsciente, las siete visiones del aniquilamiento y las cinco visiones del Nibbāna aquí y ahora; así, estas cuarenta y cuatro visiones no existen debido a la destrucción de las condiciones. Ni el poder de la visión del eternismo ni el aferramiento a reglas y rituales existen debido a la destrucción de las condiciones. Por eso se dice: 'Con esto se muestra el primer camino', debido al anuncio del abandono de todas las visiones restantes. 'Abandonadas' significa suprimidas. 'Pero esto' se refiere a 'en la forma', etc.

දුතියඅනිච්චසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Concluye el comentario al segundo discurso sobre la impermanencia.

5. සමනුපස්සනාසුත්තවණ්ණනා

5. Comentario al discurso sobre los modos de considerar (Samanupassanā Sutta)

47. පරිපුණ්ණගාහවසෙනාති පඤ්චක්ඛන්ධෙ අසෙසෙත්වා එකජ්ඣං ‘‘අත්තා’’ති ගහණවසෙන. එතෙසං පඤ්චන්නං උපාදානක්ඛන්ධානං අඤ්ඤතරං ‘‘අත්තා’’ති සමනුපස්සන්ති. ඉතීති එවං. යස්ස පුග්ගලස්ස අයං අත්තදිට්ඨිසඞ්ඛාතා සමනුපස්සනා අත්ථි පටිපක්ඛෙන අවිහතත්තා සංවිජ්ජති. පඤ්චන්නං ඉන්ද්‍රියානන්ති චක්ඛාදීනං ඉන්ද්‍රියානං.

47. 'Por medio de un aferramiento completo' significa por el modo de considerar los cinco agregados colectivamente, sin excepción, como 'el yo'. Consideran a uno u otro de estos cinco agregados del apego como 'el yo'. 'Así' se refiere a esto. Para aquella persona que posee este modo de considerar, conocido como visión del yo, este está presente por no haber sido destruido por su opuesto. 'De las cinco facultades' se refiere a las facultades del ojo, etc.

ආරම්මණන්ති කම්මවිඤ්ඤාණස්ස ආරම්මණං. මානවසෙන ච දිට්ඨිවසෙන ච ‘‘අස්මී’’ති ගාහෙ සිජ්ඣන්තෙ තංසහගතා තණ්හාපි තග්ගහිතාව හොතීති [Pg.221] වුත්තං ‘‘තණ්හාමානදිට්ඨිවසෙන අස්මීති එවම්පිස්ස හොතී’’ති. ගහෙත්වාති අහංකාරවත්ථුවසෙන ගහෙත්වා. අයං අහමස්මීති අයං චක්ඛාදිකො, සුඛාදිකො වා අහමස්මි. ‘‘රූපී අත්තා අරොගො පරං මරණා’’ති එවමාදිගහණවසෙන පවත්තනතො වුත්තං ‘‘රූපී භවිස්සන්තිආදීනි සබ්බානි සස්සතමෙව භජන්තී’’ති. විපස්සනාභිනිවෙසතො පුබ්බෙ යථෙවාකාරානි පඤ්චින්ද්‍රියානි, අථ විපස්සනාභිනිවෙසතො පරං තෙනෙවාකාරෙන ඨිතෙසු චක්ඛාදීසු ඉන්ද්‍රියෙසු අවිජ්ජා පහීයති විපස්සනං වඩ්ඪඑත්වා මග්ගස්ස උප්පාදනෙන, අථ මග්ගපරම්පරාය අරහත්තමග්ගවිජ්ජා උප්පජ්ජති. තණ්හාමානදිට්ඨියො කම්මසම්භාරභාවතො. කම්මස්ස…පෙ… එකො සන්ධීති හෙතුඵලසන්ධි. පුන එකො සන්ධීති ඵලහෙතුසන්ධිමාහ. තයො පපඤ්චා අතීතො අද්ධා අතීතභවඅද්ධානං තෙසං අධිප්පෙතත්තා. අනාගතස්ස පච්චයො දස්සිතො අස්සුතවතො පුථුජ්ජනස්ස වසෙන. සුතවතො පන අරියසාවකස්ස වසෙන වට්ටස්ස වූපසමො දස්සිතොති.

'Objeto' es el objeto de la conciencia de kamma. Puesto que el aferramiento de 'yo soy' se produce por medio del engreimiento y la visión, se dice que el deseo que lo acompaña también queda incluido allí; por eso se dice: 'Así también ocurre por medio del deseo, el engreimiento y la visión: "yo soy"'. 'Habiendo aferrado' significa habiéndolo tomado como base para el sentido del 'yo'. 'Este yo soy' significa 'este [ojo, etc., o sensación, etc.] soy yo'. Debido a que procede por medio de un aferramiento tal como 'el yo posee forma y está sano tras la muerte', etc., se dice: 'Todas las expresiones como "poseerán forma", etc., se asocian solo con el eternismo'. Del mismo modo que las cinco facultades existían antes de la aplicación de la visión clara, así permanecen las facultades del ojo, etc., después de dicha aplicación; entonces, la ignorancia se abandona mediante el desarrollo de la visión clara y el surgimiento del camino, y luego, por la sucesión de los caminos, surge el conocimiento del camino del arahantship. El deseo, el engreimiento y la visión surgen de la acumulación de kamma. De kamma... [pe]... una conexión es la conexión entre causa y fruto. 'Otra conexión' se refiere a la conexión entre fruto y causa. Las tres proliferaciones pertenecen al tiempo pasado, ya que se refieren a las existencias pasadas. Se muestra la condición para el futuro en relación con el hombre común que no ha escuchado las enseñanzas. Pero en relación con el noble discípulo que sí las ha escuchado, se muestra la pacificación de la ronda de renacimientos.

සමනුපස්සනාසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Concluye el comentario al discurso sobre los modos de considerar.

6. ඛන්ධසුත්තවණ්ණනා

6. Comentario al discurso sobre los agregados (Khandha Sutta)

48. තථෙවාති ආරම්මණභාවෙනෙව. ආරම්මණකරණවසෙන උපාදානෙහි උපාදාතබ්බන්ති උපාදානියං. ඉධාපීති උපාදානක්ඛන්ධෙසුපි. විභාගත්ථෙ ගය්හමානෙ අනිට්ඨප්පසඞ්ගොපි සියා, අභිධම්මෙ ච රාසට්ඨො එව ආගතො, ‘‘තදෙකජ්ඣං අභිසංයුහිත්වා’’ති වචනතො ‘‘රාසට්ඨෙන’’ඉච්චෙව වුත්තං.

48. 'Del mismo modo' significa precisamente por ser un objeto. 'Sujeto al apego' significa que debe ser asido por los apegos mediante el acto de tomarlos como objeto. 'Aquí también' se refiere a los agregados del apego. Si se tomara en un sentido de división, podría haber una consecuencia no deseada; en el Abhidhamma, se menciona solo en el sentido de montón o masa, pues se dice 'habiendo unido esto en uno', por lo tanto se dice 'precisamente en el sentido de montón'.

ඛන්ධසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Concluye el comentario al discurso sobre los agregados.

7-8. සොණසුත්තාදිවණ්ණනා

7-8. Comentario a los discursos que comienzan con Soṇa.

49-50. විසිට්ඨොති පධානො. උත්තමොති උක්කට්ඨො. අඤ්ඤං කිං භවෙය්‍යාති අඤ්ඤං කිං කාරණං භවෙය්‍ය තථා සමනුපස්සනාය අඤ්ඤෙසං අවිජ්ජමානතාය වචනපරිට්ඨිතිපභින්නතො. වජිරභෙදදෙසනං නාම අත්ථතො තෙපරිවට්ටදෙසනා.

49-50. 'Distinguido' significa principal. 'Supremo' significa excelente. '¿Qué otra cosa podría ser?' significa ¿qué otra razón podría haber?, ya que tales modos de considerar no existen en otros, debido a la distinción en la formulación de las palabras. La enseñanza llamada 'ruptura de diamante' es, en significado, una enseñanza sobre el triple ciclo.

සොණසුත්තාදිවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Concluye el comentario a los discursos que comienzan con Soṇa.

9-10. නන්දික්ඛයසුත්තාදිවණ්ණනා

9-10. Comentario a los discursos que comienzan con la destrucción del deleite.

51-52. නවමදසමෙසූති [Pg.222] සුත්තද්වයං සහෙව උද්ධටං, ද්වීසුපි අත්ථවණ්ණනාය සරික්ඛභාවතො. නන්දනට්ඨෙන නන්දී, රඤ්ජනට්ඨෙන රාගො. සතිපි සද්දත්ථතො භෙදෙ ‘‘ඉමෙසං අත්ථතො නින්නානාකරණතායා’’ති වත්වාපි පහායකධම්මභෙදෙන පන ලබ්භතෙව භෙදමත්තාති දස්සෙතුං ‘‘නිබ්බිදානුපස්සනාය වා’’තිආදි වුත්තං. විරජ්ජන්තො රාගං පජහතීති සම්බන්ධො. එත්තාවතාති ‘‘නන්දික්ඛයා රාගක්ඛයො’’ති එත්තාවතා. විපස්සනං නිට්ඨපෙත්වා විපස්සනාකිච්චස්ස පරියොසානෙන. රාගක්ඛයාති වුට්ඨානගාමිනිපරියොසානාය විපස්සනාය රාගස්ස ඛෙපිතත්තා. අනන්තරං උප්පන්නෙන අරියමග්ගෙන සමුච්ඡෙදවසෙන නන්දික්ඛයොති. තෙනාහ ‘‘ඉධ මග්ගං දස්සෙත්වා’’ති. අනන්තරං පන උප්පන්නෙන අරියඵලෙන පටිපස්සද්ධිවසෙන නන්දිරාගක්ඛයා සබ්බං සංකිලෙසතො චිත්තං විමුච්චතීති. තෙනාහ ‘‘ඵලං දස්සිත’’න්ති.

51-52. 'En el noveno y el décimo' significa que los dos discursos se presentan juntos, debido a la similitud en la explicación del significado en ambos. 'Deleite' en el sentido de regocijo; 'pasión' en el sentido de colorear. Aunque existe una diferencia en el sonido de las palabras, se dice: 'puesto que sus significados no son distintos', e incluso habiéndose dicho esto, se muestra una mera distinción por la diferencia en los estados que se abandonan, diciendo 'o por la contemplación del desencanto', etc. 'Al desapegarse, abandona la pasión' es la conexión. 'Hasta aquí' significa 'por la destrucción del deleite, la destrucción de la pasión'. 'Habiendo completado la visión clara' significa por la terminación de la tarea de la visión clara. 'Por la destrucción de la pasión' significa que la pasión ha sido agotada por la visión clara que culmina en el surgimiento del camino. 'Por la destrucción del deleite' significa mediante la erradicación por el camino noble surgido inmediatamente después. Por eso se dice: 'mostrando aquí el camino'. Inmediatamente después, por la tranquilidad obtenida por el fruto noble, 'por la destrucción del deleite y la pasión, la mente se libera totalmente de todas las impurezas'. Por eso se dice: 'se muestra el fruto'.

නන්දික්ඛයසුත්තාදිවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Concluye el comentario a los discursos que comienzan con la destrucción del deleite.

අත්තදීපවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Concluye el comentario al capítulo 'El yo como isla' (Attadīpa Vagga).

මූලපණ්ණාසකො සමත්තො.

Se completa el primer grupo de cincuenta (Mūlapaṇṇāsaka).

6. උපයවග්ගො

6. Capítulo sobre el apego (Upaya Vagga)

1. උපයසුත්තවණ්ණනා

1. Comentario al discurso sobre el apego (Upaya Sutta)

53. උපෙතීති උපයො. කථමුපෙති? තණ්හාමානාදිවසෙනාති ආහ ‘‘තණ්හාමානදිට්ඨිවසෙනා’’ති. කථමිදං ලබ්භතීති? ‘‘අවිමුත්තො’’ති වචනතො. තණ්හාදිට්ඨිවසෙන හි බද්ධො, කිං උපෙතීති ආහ ‘‘පඤ්චක්ඛන්ධෙ’’ති තබ්බිනිමුත්තස්ස තථා උපෙතස්ස අභාවතො. කො පනුපෙතීති? තංසමඞ්ගීපුග්ගලො. තණ්හාදිට්ඨිවසෙන උපගමස්ස වුත්තත්තා විඤ්ඤාණන්ති අකුසලකම්මවිඤ්ඤාණමෙවාති වදන්ති. ජවාපෙත්වාති ගහිතජවං කත්වා. යථා පටිසන්ධිං ආකඩ්ඪිතුං සමත්ථං, එවං කත්වා. තෙනාහ ‘‘පටිසන්ධී’’තිආදි. අග්ගහණෙ කාරණං වුත්තමෙව ‘‘ඔකං පහාය අනිකෙතසාරී’’ති ගාථාය විස්සජ්ජනෙ. කම්මනිමිත්තාදිවසෙන පටිසන්ධියා පච්චයභූතං [Pg.223] ආරම්මණං පටිසන්ධිජනකස්ස කම්මස්ස වසෙන වොච්ඡිජ්ජති. පතිට්ඨා න හොති සරාගකාලෙ විය අනුපට්ඨානතො. අප්පතිට්ඨිතං විඤ්ඤාණං වුත්තප්පකාරෙන. අනභිසඞ්ඛරිත්වාති අනුප්පාදෙත්වා පච්චයඝාතෙන.

53. 'Participa' o 'se apega' es el modo (upaya). ¿Cómo participa? Por medio del deseo, el engreimiento, etc., por eso se dice: 'por medio del deseo, el engreimiento y la visión'. ¿Cómo se obtiene esto? De la expresión 'no liberado'. Pues está atado por medio del deseo y la visión. ¿A qué se apega? Se dice: 'a los cinco agregados', porque no existe tal participación fuera de ellos. ¿Quién es el que participa? La persona que posee tales estados. Puesto que se ha mencionado el apego por medio del deseo y la visión, se dice que 'conciencia' se refiere únicamente a la conciencia de kamma inmeritorio. 'Habiendo hecho que corra' significa habiendo hecho que el impulso sea captado. Habiéndolo hecho capaz de atraer el renacimiento, así es. Por eso se dice: 'renacimiento', etc. La razón para no asirse ya se ha mencionado en la respuesta al verso 'abandonando el hogar, errando sin morada'. El objeto que sirve de condición para el renacimiento a través de los signos del kamma, etc., se interrumpe debido al kamma que genera el renacimiento. No hay una base establecida, ya que no se presenta como en el momento en que hay pasión. 'La conciencia no establecida' es la que tiene la característica mencionada. 'Sin generar construcciones' significa sin producir nada debido a la destrucción de las condiciones.

උපයසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Concluye el comentario al discurso sobre el apego.

2. බීජසුත්තවණ්ණනා

2. Comentario al discurso sobre la semilla (Bīja Sutta)

54. බීජජාතානීති ජාත-සද්දො පදපූරණමත්තන්ති ආහ ‘‘බීජානී’’ති. වචන්ති සෙතවචං. අජ්ජුකන්ති තච්ඡකං. ඵණිජ්ජකං තුලසි. අභින්නානීති එකදෙසෙනපි අඛණ්ඩිතානි. බීජත්ථායාති බීජකිච්චාය. න උපකප්පතීති පච්චයො න හොතීති දස්සෙති. න පාපිතානීති පූතිතං න උපගතානි. තණ්ඩුලසාරස්ස ආදානතො සාරාදානි. ආරම්මණග්ගහණවසෙන විඤ්ඤාණං තිට්ඨති එත්ථාති විඤ්ඤාණට්ඨිතියො. ආරම්මණවසෙනාති ආරම්මණභාවවසෙන. සිනෙහනට්ඨෙනාති තණ්හායනවසෙන සිනිද්ධතාපාදනෙන, යතො ‘‘නන්දූපසෙචන’’න්ති වුත්තං. තථා හි විරොපිතං තං කම්මවිඤ්ඤාණං පටිසන්ධිඅඞ්කුරුප්පාදනසමත්ථං හොති. සප්පච්චයන්ති අවිජ්ජාඅයොනිසොනමනසිකාරාදිපච්චයෙහි සප්පච්චයං. විරුහති විපාකසන්තානුප්පාදනසමත්ථො හුත්වා.

54. Sobre 'bījajātāni': se dice 'bījāni' (semillas) queriendo decir que el término 'jāta' es meramente una partícula de relleno. 'Vaca' se refiere a la vaca blanca. 'Ajjuka' es tacchaka (ocimum gratissimum). 'Phaṇijjaka' es tulsi (albahaca). 'Abhinnāni' significa que no han sido dañadas ni siquiera en una parte. 'Bījatthāya' significa para la función de la semilla. 'Na upakappati' muestra que no sirve como condición (paccayo). 'Na pāpitāni' significa que no han llegado a la putrefacción. 'Sārādāni' se refiere a la extracción de la esencia del grano de arroz. 'Viññāṇaṭṭhitiyo' son las estaciones de la conciencia; se dice que la conciencia se establece aquí por medio de la captación de un objeto. 'Ārammaṇavasenā' significa por el poder de su condición como objeto. 'Sinehanaṭṭhenā' significa por medio de la avidez, en el sentido de producir lubricación, por lo cual se dice 'rociado con deleite' (nandūpasecana). Pues así, esa conciencia del kamma sembrada es capaz de producir el brote del renacimiento. 'Sappaccaya' significa que posee condiciones, tales como la ignorancia y la atención no sabia. 'Viruhati' significa que crece, volviéndose capaz de producir la continuidad del resultado (vipāka).

බීජසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Aquí concluye el comentario al Bījasutta.

3. උදානසුත්තවණ්ණනා

3. Comentario al Udānasutta

55. උදානං උදාහරීති අත්තමනවාචං නිච්ඡාරෙසි. එස වුත්තප්පකාරො උදාහාරො. භුසො නිස්සයො උපනිස්සයො, දානමෙව උපනිස්සයො දානූපනිස්සයො. එස නයො සෙසෙසුපි. තත්ථ දානූපනිස්සයො අන්නාදිවත්ථූසු බලවාති බලවභාවෙන හොති, තස්මා උපනිස්සයබහුලො කාමරාගප්පහානෙනෙව කතපරිචයත්තා විපස්සනමනුයුඤ්ජන්තො න චිරස්සෙව අනාගාමිඵලං පාපුණාති, තථා සුවිසුද්ධසීලූපනිස්සයො කාමදොසජිගුච්ඡනෙන. යදි එවං කස්මා ඉමෙ ද්වෙ උපනිස්සයා දුබ්බලාති වුත්තා[Pg.224]? විජ්ජූපමඤ්ඤාණස්සෙව පච්චයභාවතො. සොපි භාවනූපනිස්සයසහායලාභෙනෙව, න කෙවලං. භාවනා පන පටිවෙධස්ස විසෙසහෙතුභාවතො බලවා උපනිස්සයො. තථා හි සා වජිරූපමඤාණස්ස විසෙසපච්චයො. තෙනාහ ‘‘භාවනූපනිස්සයො අරහත්තං පාපෙතී’’ති.

55. 'Udānaṃ udāharīti': emitió una declaración inspirada y gozosa. Este es el tipo de declaración mencionada. 'Bhuso' significa apoyo o soporte fuerte (upanissaya); la generosidad misma es un soporte fuerte, de ahí 'dānūpanissayo'. Este principio se aplica a los demás términos. Allí, el soporte de la generosidad es poderoso respecto a los alimentos y otros objetos; debido a esa fortaleza, aquel que abunda en este soporte, habiéndose familiarizado con el abandono del deseo sensual, alcanza el fruto de no retorno (anāgāmiphala) en poco tiempo mientras se dedica a la visión cabal (vipassanā). Del mismo modo ocurre con el soporte de la moralidad purísima mediante el asco hacia los defectos de los placeres sensuales. Si esto es así, ¿por qué se dice que estos dos soportes son débiles? Porque sirven como condición solo para el conocimiento semejante al relámpago. Y eso ocurre solo con la ayuda del soporte del desarrollo mental (bhāvanā), no por sí solo. Sin embargo, el desarrollo mental es un soporte fuerte por ser la causa especial de la penetración. Pues este es la condición especial para el conocimiento semejante al diamante. Por eso se dice: 'el soporte del desarrollo mental conduce al estado de Arahant'.

සොති මිලකත්ථෙරො. විහාරන්ති වසනට්ඨානං. විහාරපච්චන්තෙ හි පණ්ණසාලාය ථෙරො විහරති. උපට්ඨාති එකලක්ඛණෙන. කූටගොණො විය ගමනවීථිං. තත්ථාති අල්ලකට්ඨරාසිම්හි. උදකමණිකානන්ති උදකථෙවානං.

'So' es el monje Milaka. 'Vihāra' es el lugar de residencia. Pues el anciano residía en una choza de hojas en las afueras del monasterio. 'Upaṭṭhāti' significa que aparece con una característica única. Como un buey en el camino. 'Tatthā' se refiere a la pila de madera húmeda. 'Udakamaṇikānaṃ' se refiere a las gotas de agua.

අත්තනියෙව උපනෙසි උදානකථාය වුත්තධම්මානං පරිපුණ්ණානං අත්තනි සංවිජ්ජමානත්තා. තෙනාහ ‘‘උට්ඨානවතා’’තිආදි. අයඤ්හි මිලකත්ථෙරො සික්ඛාය ගාරවො සප්පතිස්සො වත්තපටිවත්තං පූරෙන්තො විසුද්ධසීලො හුත්වා ඨිතො, තස්මා ‘‘දුබ්බලූපනිස්සයෙ’’ති වුත්තං. තෙනාහ භගවා උදානෙන්තො ‘‘නො චස්සං…පෙ… සඤ්ඤොජනානී’’ති.

Lo aplicó a sí mismo ('attaniyeva upanesi') porque las cualidades del Dhamma mencionadas en la plática inspirada estaban presentes en él de forma completa. Por eso se dijo 'dotado de esfuerzo' (uṭṭhānavatā), etc. Pues este monje Milaka se mantenía firme con una moralidad purísima, cumpliendo con sus deberes y obligaciones con respeto y reverencia hacia el entrenamiento; por eso se dijo 'con soportes débiles' (dubbalūpanissaye). Por eso el Bienaventurado, emitiendo la declaración inspirada, dijo: 'Si no fuera... hasta... grilletes'.

සචෙ අහං න භවෙය්‍යන්ති යදි අහං නාම කොචි න භවෙය්‍යං තාදිසස්ස අහංසද්දවචනීයස්ස කස්සචි අත්ථස්ස අභාවතො. තතො එව මම පරික්ඛාරොපි න භවෙය්‍යතස්ස ච පභඞ්ගුභාවෙන අනවට්ඨිතභාවතො. එවං අත්තුද්දෙසිකභාවෙන පදද්වයස්ස අත්ථං වත්වා ඉදානි කම්මඵලවසෙන වත්තුං ‘‘සචෙ වා පනා’’තිආදි වුත්තං. අතීතපච්චුප්පන්නවසෙන සුඤ්ඤතං දස්සෙත්වා ඉදානි පච්චුප්පන්නානාගතවසෙන තං දස්සෙන්තො ‘‘ඉදානි පනා’’තිආදි වුත්තං. එවං අධිමුච්චන්තොති එදිසං අධිමුත්තිං පවත්තෙන්තො. විභවිස්සතීති විනස්සිස්සති. විභවො හි විනාසො. තෙනාහ ‘‘භිජ්ජිස්සතී’’ති. විභවදස්සනං විභවොති උත්තරපදලොපෙන වුත්තන්ති ආහ ‘‘විභවදස්සනෙනා’’ති. විභවදස්සනං නාම අච්චන්තාය විනාසස්ස දස්සනං. තන්ති අරියමග්ගං. සාමඤ්ඤජොතනා හෙසා විසෙසනිට්ඨා හොතීති තතියමග්ගවසෙන අත්ථො වෙදිතබ්බො.

'Sace ahaṃ na bhaveyyaṃ' (si yo no fuera): si no hubiera tal cosa llamada 'yo', debido a la inexistencia de cualquier entidad a la que pudiera referirse la palabra 'yo'. Por eso mismo, tampoco habría mis pertenencias, debido a su naturaleza destructible e inestable. Habiendo explicado así el significado de las dos frases en relación con el yo, ahora para hablar en términos de kamma y su fruto, se dice 'sace vā panā', etc. Habiendo mostrado la vacuidad en términos de pasado y presente, ahora para mostrarla en términos de presente y futuro, se dice 'idāni panā', etc. 'Evaṃ adhimuccanto' significa manteniendo tal resolución. 'Vibhavissati' significa que perecerá. Pues 'vibhava' es destrucción. Por eso dijo 'se romperá' (bhijjissatī). La visión de la destrucción es 'vibhava', término usado omitiendo la palabra posterior; por eso dice 'mediante la visión de la destrucción' (vibhavadassanenā). 'Vibhavadassana' es ver la destrucción absoluta. 'Taṃ' se refiere al noble sendero. Esta es una explicación general que tiene una conclusión específica; el significado debe entenderse en relación con el tercer sendero (anāgāmimagga).

උපරි මග්ගඵලන්ති අග්ගමග්ගඵලං. නත්ථි එතිස්සා ජාතියා අන්තරන්ති අනන්තරා, අනන්තරා විපස්සනා මග්ගස්ස. ගොත්‍රභූ පන අනුලොමවීථිපරියාපන්නත්තා විපස්සනාගතිකං වා සියා, නිබ්බානාරම්මණත්තා මග්ගගතිකං වාති න තෙන මග්ගො අන්තරිකො නාම හොති. තෙනාහ ‘‘විපස්සනා මග්ගස්ස ආසන්නානන්තරං නාමා’’ති[Pg.225]. ඵලං පන නිබ්බානාරම්මණත්තා කිලෙසානං පජහනවසෙන පවත්තනතො ලොකුත්තරභාවතො ච කම්මමග්ගගතිකමෙව, කුසලවිපාකභාවෙන පන නෙසං අත්ථො පභෙදොති විපස්සනාය ඵලස්ස සියා අනන්තරතාති වුත්තං ‘‘ඵලස්ස දූරානන්තරං නාමා’’ති. ‘‘ආසවානං ඛයො’’ති පන අග්ගමග්ගෙ වුච්චමානෙ විපස්සනානං ආසන්නතාය වත්තබ්බමෙව නත්ථි. අතසිතායෙති න තසිතබ්බෙ තාසං අනාපජ්ජිතබ්බෙ. තාසොති තාසහෙතු ‘‘තසති එතස්මා’’ති කත්වා. සොති අස්සුතවා පුථුජ්ජනො. තිලක්ඛණාහතන්ති අනිච්චතාදිලක්ඛණත්තයලක්ඛිතං. මනම්හි නට්ඨොති ඊසකං නට්ඨොම්හි, තතො පරම්පි තත්ථෙව ඨත්වා කිඤ්චි අපූරිතත්තා එව මුත්තොති අධිප්පායො. ‘‘න තාසො නාම හොතී’’ති වත්වා තස්ස අතාසභාවං දස්සෙතුං ‘‘න හී’’තිආදි වුත්තං. කල්‍යාණපුථුජ්ජනො හි භයතුපට්ඨානඤාණෙන ‘‘සභයා සඞ්ඛාරා’’ති විපස්සන්තො න උත්තසති.

'Upari maggaphalanti' es el fruto del sendero supremo (arahatta). 'Natthi etissā jātiyā antaraṃ' significa inmediata (anantarā); la visión cabal es inmediata al sendero. En cuanto a 'gotrabhū', por pertenecer al proceso de conformidad (anuloma-vīthi), podría considerarse como perteneciente a la visión cabal, o por tener al Nibbāna como objeto, podría considerarse perteneciente al sendero; por lo tanto, no se considera un intermedio entre el sendero y la visión. Por eso se dice: 'la visión cabal es llamada inmediata cercana al sendero'. El fruto (phala), sin embargo, por tener al Nibbāna como objeto, por ocurrir mediante el abandono de las impurezas y por su naturaleza supramundana, pertenece a la misma categoría que el sendero del kamma; pero como es un resultado de lo saludable (kusalavipāka), su significado es distinto; de ahí que se diga que hay inmediatez entre la visión y el fruto: 'se llama inmediata distante del fruto'. Cuando se habla del sendero supremo como 'destrucción de las impurezas' (āsavānaṃ khayo), no hace falta decir que la visión cabal es cercana. 'Atasitāye' significa en aquello que no debe ser temido, donde no se debe caer en el temor. 'Tāso' es la causa del temor, en el sentido de 'se teme por esto'. 'So' es el mundano que no ha oído. 'Tilakkhaṇāhataṃ' significa marcado por las tres características como la impermanencia, etc. 'Manamhi naṭṭho' significa 'estoy un poco perdido', y el sentido es que incluso después de eso, permaneciendo allí mismo sin haber completado nada, se está liberado. Habiendo dicho 'no hay tal cosa como el temor', para mostrar su estado de no temor se dice 'na hī', etc. Pues el mundano noble (kalyāṇaputhujjano), al contemplar con el conocimiento de la apariencia de temor (bhayatupaṭṭhānañāṇa) que 'las formaciones son temibles', no se aterroriza.

උදානසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Aquí concluye el comentario al Udānasutta.

4. උපාදානපරිපවත්තසුත්තවණ්ණනා

4. Comentario al Upādānaparipavatta-sutta

56. චතුන්නං පරිවට්ටනවසෙනාති පච්චෙකක්ඛන්ධෙසු චතුන්නං අරියසච්චානං පරිවට්ටනවසෙන. රූපං අබ්භඤ්ඤාසින්ති සකලභූතුපාදාරූපං කුච්ඡිතභාවතො තත්ථ ච තුච්ඡවිපල්ලාසතාය ‘‘දුක්ඛසච්ච’’න්ති අභිවිසිට්ඨෙන ඤාණෙන අඤ්ඤාසිං පටිවිජ්ඣිං. ආහාරවසෙන රූපකායස්ස හානිවුද්ධාදීනං පාකටභාවතො විසෙසපච්චයතො ච තස්ස ‘‘ආහාරසමුදයා’’ති වුත්තං. දුක්ඛසමුදයකථා නාම වට්ටකථාති ‘‘සච්ඡන්දරාගො’’ති විසෙසෙත්වා වුත්තං. ඡන්දරාගග්ගහණෙන ච උපාදානකම්මාවිජ්ජාපි ගහිතා එව. පටිපන්නා හොන්තීති අත්ථො. වත්තමානකාලප්පයොගො හෙස යථා ‘‘කුසලං චිත්තං උප්පන්නං හොතී’’ති. පතිට්ඨහන්තීති පතිට්ඨං ලභන්ති. කෙවලිනොති ඉධ විමුත්තිගුණෙන පාරිපූරීති ආහ ‘‘සකලිනො කතසබ්බකිච්චා’’ති. යෙන තෙති යෙන අවසිට්ඨෙන තෙ අසෙක්ඛෙ පඤ්ඤාපෙන්තා පඤ්ඤාපෙය්‍යුං, තං නෙසං වට්ටං සෙක්ඛානං විය නත්ථි පඤ්ඤාපනාය. වට්ටන්ති කාරණං වට්ටනට්ඨෙන ඵලස්ස පවත්තනට්ඨෙන. අසෙක්ඛභූමිවාරොති අසෙක්ඛභූමිප්පවත්ති.

56. «Mediante las cuatro rotaciones» (catunnaṃ parivaṭṭanavasenā) se refiere a las cuatro nobles verdades con respecto a cada uno de los agregados. «Comprendí con conocimiento superior la forma» (rūpaṃ abbhaññāsiṃ) significa que comprendí y penetré con un conocimiento excelente toda la forma, tanto los elementos primarios como la forma derivada, como la «verdad del sufrimiento», debido a su naturaleza despreciable y por ser vacía y distorsionada en ese aspecto. Se dice «surgimiento a través del nutrimento» (āhārasamudayā) debido a que la disminución y el aumento del cuerpo material son evidentes en función del nutrimento, y porque este es su condición específica. Dado que la exposición sobre el origen del sufrimiento es una exposición sobre el ciclo (vaṭṭakathā), se especifica diciendo «deseo y apego» (sacchandarāgo). Al mencionar «deseo y apego» (chandarāga), también se incluyen el apego, el kamma y la ignorancia. «Están practicando» (paṭipannā hontī) es el significado; se utiliza el tiempo presente como en la frase «una mente saludable ha surgido». «Se establecen» (patiṭṭhahantī) significa que obtienen un fundamento. «Consumados» (kevalino) se refiere aquí a la plenitud en la virtud de la liberación, por eso dice: «íntegros, habiendo cumplido todos los deberes». «Aquello por lo cual» (yena te) se refiere a aquello por lo cual se designarían a esos que están más allá del aprendizaje (asekkhas); ya no existe para ellos como existe para los que aún están aprendiendo (sekkhas). «Ciclo» (vaṭṭaṃ) es la causa, en el sentido de girar y poner en movimiento el fruto. «El apartado sobre el plano de los que están más allá del aprendizaje» (asekkhabhūmivāro) es el desarrollo del plano de los asekkhas.

උපාදානපරිපවත්තසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Concluye el comentario al Upādānaparipavatta Sutta.

5. සත්තට්ඨානසුත්තවණ්ණනා

5. Comentario al Sattaṭṭhāna Sutta

57. සත්තසු [Pg.226] ඔකාසෙසූති රූපපජානනාදීසු සත්තසු ඔකාසෙසු. වුසිතවාසොති වුසිතඅරියවාසො. එත්ථාති ඉමස්මිං උද්දෙසෙ. සෙසං නාම ඉධ වුත්තාවසෙසං. වුත්තනයෙනාති හෙට්ඨා වුත්තනයෙන වෙදිතබ්බං. උස්සදනන්දියන්ති උස්සන්නගුණවතො තොසනං සම්මොදාපනං. ගුණකිත්තනෙන පලොභනීයං සෙක්ඛකල්‍යාණපුථුජ්ජනානං පසාදුප්පාදනෙන. ඉදානි වුත්තමෙව අත්ථං පාකටං කාතුං ‘‘යථා හී’’තිආදි වුත්තං.

57. «En las siete instancias» (sattasu okāsesu) significa en los siete puntos, tales como el conocimiento pleno de la forma, etc. «Aquel que ha vivido la vida» (vusitavāso) es quien ha vivido la vida noble de un ariya. «Aquí» (etthā) se refiere a esta exposición. «El resto» (sesaṃ) es lo que queda por decir aquí. «Según el método explicado» (vuttanayenā) debe entenderse conforme a lo dicho anteriormente. «Regocijándose en la abundancia» (ussadanandiyanti) significa el deleite y la satisfacción de aquel que posee abundantes virtudes. Debe ser algo atractivo mediante el elogio de las virtudes para generar fe en los aprendices y en los laicos virtuosos. Ahora, para aclarar el significado de lo dicho, se dice «así como», etc.

එත්තාවතාති පඤ්චන්නං ඛන්ධානං වසෙන සත්තසු ඨානෙසු කොසල්ලදීපනෙන එත්තකෙන දෙසනාක්කමෙන. තන්ති ආරම්මණං. ධාතුආදිමත්තමෙවාති ධාතායතනපටිච්චසමුප්පාදමත්තමෙව. ඉමෙසු ධම්මෙසූති ඉමෙසු ජාතාදීසු. කම්මං කත්වාති සම්මසනකම්මං නිට්ඨපෙත්වාති අත්ථො. එවමෙත්ථ පඤ්චන්නං ඛන්ධානං වසෙන සත්තට්ඨානකොසල්ලපවත්තියා පභෙදෙන විභජිත්වා ‘‘තිවිධූපපරික්ඛී’’ති දස්සෙති ධම්මරාජා.

«Hasta aquí» (ettāvatā) se refiere a este orden de la enseñanza mediante la explicación de la pericia en los siete puntos con respecto a los cinco agregados. «Ese» (tanti) es el objeto. «Solo los elementos, etc.» (dhātuādimattamevāti) significa solo los elementos, las bases y el origen dependiente. «En estos fenómenos» (imesu dhammesū) se refiere a estos como el nacimiento, etc. «Habiendo realizado la tarea» (kammaṃ katvāti) significa haber completado la labor del discernimiento. Así, en este punto, habiendo analizado detalladamente la pericia en los siete puntos mediante los cinco agregados, el Rey del Dhamma muestra al «investigador de las tres maneras».

සත්තට්ඨානසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Concluye el comentario al Sattaṭṭhāna Sutta.

6. සම්මාසම්බුද්ධසුත්තවණ්ණනා

6. Comentario al Sammāsambuddha Sutta

58. අධිකං සවිසෙසං පයසති පයුඤ්ජති එතෙනාති අධිප්පයාසො, විසිට්ඨපයොගො. තෙනාහ ‘‘අධිකපයොගො’’ති. ඉමඤ්හි මග්ගන්ති අට්ඨඞ්ගිකං අරියමග්ගමාහ. ඉධාති ඉමස්මිං සුත්තෙ. අවත්තමානට්ඨෙනාති බුද්ධුප්පාදතො පුබ්බෙ න වත්තමානභාවෙන. මග්ගං ජානාතීති සමුදාගමතො පට්ඨාය සපුබ්බභාගං සසම්භාරවිසයං සඵලං සඋද්‍රයං අරියං මග්ගං ජානාති අවබුජ්ඣතීති මග්ගඤ්ඤූ. විදිතන්ති අඤ්ඤෙසම්පි ඤාතං පටිලද්ධං හත්ථතලෙ ආමලකං විය පාකටං අකාසි, තථා කත්වා දෙසෙසි. අමග්ගෙ පරිවජ්ජනෙන මග්ගෙ පටිපත්තීති තස්ස මග්ගකුසලතා විය අමග්ගකුසලතාපි ඉච්ඡිතබ්බාති ආහ ‘‘මග්ගෙ ච අමග්ගෙ ච කොවිදො’’ති. අහං පඨමං ගතොති අහං පඨමමග්ගෙන සමන්නාගතො.

58. «Adhippayāso» es un esfuerzo extraordinario y específico con el cual uno se aplica intensamente; por eso dice «esfuerzo superior». «Este camino» (imañhi maggaṃ) se refiere al Noble Camino Octuple. «Aquí» (idhā) se refiere a este sutta. «Por no haber estado presente» (avattamānaṭṭhenā) significa que no existía antes del surgimiento del Buddha. «Conocedor del camino» (maggaññū) significa que conoce y comprende el noble camino desde su origen, incluyendo su etapa preliminar, sus requisitos, sus frutos y su entorno. «Conocido» (viditaṃ) significa que lo hizo conocido para otros, manifiesto como una fruta āmalaka en la palma de la mano, y habiéndolo hecho así, lo enseñó. Se dice «experto en el camino y en lo que no es el camino» porque se requiere tanto la pericia en el camino como la pericia en evitar lo que no es el camino. «Yo fui el primero en ir» (ahaṃ paṭhamaṃ gato) significa que yo soy el primero en haber alcanzado el camino.

සම්මාසම්බුද්ධසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Concluye el comentario al Sammāsambuddha Sutta.

7. අනත්තලක්ඛණසුත්තවණ්ණනා

7. Comentario al Anattalakkhaṇa Sutta

59. පුරාණුපට්ඨාකෙති [Pg.227] පුබ්බෙ පධානපදහනකාලෙ උපට්ඨාකභූතෙ. ‘‘අවසවත්තනට්ඨෙන අස්සාමිකට්ඨෙන සුඤ්ඤතට්ඨෙන අත්තපටික්ඛෙපට්ඨෙනා’’ති එවං පුබ්බෙ වුත්තෙහි. එත්තකෙන ඨානෙනාති ‘‘රූපං, භික්ඛවෙ, අනත්තා’’ති ආරභිත්වා යාව ‘‘එවං මෙ විඤ්ඤාණං මා අහොසී’’ති එත්තකෙන සුත්තපදෙසෙන. අකථිතස්සෙව කථනං උත්තරං, න කථිතස්සාති වුත්තං ‘‘තානි දස්සෙත්වා’’ති. සමොධානෙත්වාති සම්පිණ්ඩිත්වා. විත්ථාරකථාති විත්ථාරතො අට්ඨකථා. අනත්තලක්ඛණමෙවාති තබ්බහුලතාය තප්පධානතාය ච වුත්තං. අනිච්චතාදීනම්පි හි තත්ථ තංදීපනත්ථමෙව වුත්තත්තා තදෙව ජෙට්ඨං පධානං තථා වෙනෙය්‍යජ්ඣාසයතො.

59. «A los antiguos servidores» (purāṇupaṭṭhāketi) se refiere a aquellos que fueron sus servidores en el tiempo del esfuerzo ascético previo. Según lo dicho anteriormente: «en el sentido de no estar bajo control, en el sentido de no tener dueño, en el sentido de vacío y en el sentido de rechazo de un yo». «Con este pasaje» (ettakena ṭhānenāti) se refiere desde «Monjes, la forma es no-yo» hasta «que mi conciencia no fuera así». Se dice «habiendo mostrado esos puntos» indicando que la explicación de lo que no se ha dicho es posterior, no de lo ya dicho. «Habiéndolos reunido» (samodhānetvāti) significa habiéndolos agrupado. «Explicación detallada» (vitthārakathā) es la explicación extensa según el comentario. Se dice «precisamente la característica de no-yo» (anattalakkhaṇamevāti) debido a su predominancia y énfasis en ese discurso. Pues incluso las características de impermanencia y otras se mencionan allí para ilustrar precisamente el no-yo, que es el tema principal según la disposición de los que iban a ser guiados.

අනත්තලක්ඛණසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Concluye el comentario al Anattalakkhaṇa Sutta.

8. මහාලිසුත්තවණ්ණනා

8. Comentario al Mahāli Sutta

60. එකන්තදුක්ඛන්තිආදීනි පදානි වුත්තනයානෙව, තස්මා තත්ථ වුත්තනයෙනෙව අත්ථො වෙදිතබ්බො. එත්ථ ච යථා සරාගො හෙතු පච්චයො සංකිලෙසාය, එවං සවිපස්සනො මග්ගො හෙතු පච්චයො ච විසුද්ධියාති දට්ඨබ්බං.

60. Los términos «sufrimiento absoluto» (ekantadukkhaṃ) y otros son según el método ya explicado; por tanto, su significado debe entenderse según ese método. Y aquí debe verse que, así como el deseo es la causa y condición para la impureza, así también el camino con introspección es la causa y condición para la purificación.

මහාලිසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Concluye el comentario al Mahāli Sutta.

9. ආදිත්තසුත්තවණ්ණනා

9. Comentario al Āditta Sutta

61. එකාදසහීති රාගාදීහි උපායාසපරියොසානෙහි එකාදසහි සන්තාපනට්ඨෙන අග්ගීහි. ද්වීසූති අට්ඨමනවමෙසු. දුක්ඛලක්ඛණමෙවාති තබ්බහුලතාය තප්පධානතාය ච වුත්තං.

61. «Por los once» (ekādasahīti) se refiere a los once fuegos, desde la pasión hasta la desesperación, en el sentido de que queman. «En los dos» (dvīsūti) se refiere a los suttas octavo y noveno. Se dice «precisamente la característica de sufrimiento» (dukkhalakkhaṇamevāti) por ser lo predominante y el tema principal.

ආදිත්තසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Concluye el comentario al Āditta Sutta.

10. නිරුත්තිපථසුත්තවණ්ණනා

10. Comentario al Niruttipatha Sutta

62. නිරුත්තියොව නිරුත්තිපථාති පථ-සද්දෙන පදවඩ්ඪනමාහ යථා ‘‘බීජානියෙව බීජජාතානී’’ති. නිරුත්තිවසෙනාති නිබ්බචනවසෙන. පථා ච අත්ථානුරූපභාවතො[Pg.228]. තීණිපීති නිරුත්තිඅධිවචනපඤ්ඤත්තිපථපදානි. තථා හි ‘‘ඵුසතීති ඵස්සො’’තිආදිනා නීහරිත්වා වචනං නිරුත්ති, ‘‘සිරීවඩ්ඪකො ධනවඩ්ඪකො’’තිආදිනා වචනමත්තමෙව අධිකාරං කත්වා පවත්තං අධිවචනං, ‘‘තක්කො විතක්කො’’තිආදිනා තංතංපකාරෙන ඤාපනතො පඤ්ඤත්ති. අථ වා තංතංඅත්ථප්පකාසනෙන නිච්ඡිතං, නියතං වා වචනං නිරුත්ති. අධි-සද්දො උපරිභාගෙ, උපරි වචනං අධිවචනං. කස්ස උපරි? පකාසෙතබ්බස්ස අත්ථස්සාති පාකටොයමත්ථො. අධීනං වචනං අධිවචනං. කෙන අධීනං? අත්ථෙන. අත්ථස්ස පඤ්ඤාපනත්ථෙන පඤ්ඤත්තීති එවං නිරුත්තිආදිපදානං සබ්බවචනෙසු පවත්ති වෙදිතබ්බා. අඤ්ඤථා ‘‘ඵුසතීති ඵස්සො’’තිආදිප්පකාරෙන නිද්ධාරණවචනානංයෙව නිරුත්තිතා, සිරිවඩ්ඪකධනවඩ්ඪකපකාරානමෙව අභිලාපනං අධිවචනතා. ‘‘තක්කො විතක්කො’’ති එවංපකාරානමෙව එකමෙව අත්ථං තෙන තෙන පකාරෙන ඤාපෙන්තානං වචනානං පඤ්ඤත්තිතා ච ආපජ්ජෙය්‍ය. අසංකිණ්ණාති න සංකිණ්ණා. තෙනාහ ‘‘අවිජහිතා…පෙ… අඡඩ්ඩිතා’’ති. න සංකීයන්තීති න සංකිරීයන්ති, න සංකීයිස්සන්ති න සංකිරීයිස්සන්තීති අත්ථො. අප්පටිකුට්ඨාති න පටික්ඛිත්තා. යස්මා භඞ්ගං අතික්කන්තං උප්පාදාදි අතික්කන්තමෙව හොති, තස්මා වුත්තං ‘‘භඞ්ගමෙවා’’ති. යස්මා දෙසන්තරං සඞ්කන්තොපි අතික්කන්තන්ති වුච්චති, තස්මා තදාභාවං දස්සෙතුං ‘‘දෙසන්තරං අසඞ්කමිත්වා’’ති වුත්තං. යත්ථ යත්ථ හි සඞ්ඛාරා උප්පජ්ජන්ති, තත්ථ තත්ථෙව භිජ්ජන්ති නිරුජ්ඣන්ති විපරිණමන්ති විනාසං ආපජ්ජන්ති. තෙනාහ ‘‘විපරිණතන්ති…පෙ… නට්ඨ’’න්ති. අපාකටීභූතං අජාතත්තා එව.

62. 'Vías de expresión' (niruttipathā) son simplemente las expresiones (niruttiyo); dice 'una extensión de palabras' mediante el término 'vía' (patha), tal como en 'las semillas mismas son tipos de semillas'. 'Por medio de la expresión' (niruttivasenāti) significa por medio de la definición lingüística. Y 'vías' (pathā) se refiere a su estado conforme al significado. Estos tres términos —vías de expresión, de designación y de descripción (nirutti-adhivacana-paññattipatha)— [se explican así]: En efecto, la expresión extraída por la vía de 'es contacto porque contacta' (phusatīti phasso) y así sucesivamente es 'expresión' (nirutti); la designación que procede haciendo de un mero nombre el objeto principal, como en 'Sirīvaḍḍhako' (el que aumenta la prosperidad) o 'Dhanavaḍḍhako' (el que aumenta la riqueza), es 'designación' (adhivacana); y la 'descripción' (paññatti) es aquello que hace saber de diversas maneras, como en 'razonamiento, pensamiento' (takko vitakko). O bien, una palabra determinada o fija mediante la explicación de diversos significados es 'expresión'. El prefijo 'adhi-' tiene el sentido de superioridad; una palabra sobre [el objeto] es una 'designación' (adhivacana). ¿Sobre qué? Sobre el significado que debe ser expresado; este es el sentido evidente. Una palabra dependiente es una designación. ¿Dependiente de qué? Del significado. La 'descripción' (paññatti) es tal por el sentido de hacer conocer el significado. Así debe entenderse la aplicación de los términos 'expresión' y demás en todas las palabras. De lo contrario, solo serían 'expresión' las palabras de definición del tipo 'es contacto porque contacta'; solo serían 'designación' las menciones del tipo 'aumentador de prosperidad' o 'aumentador de riqueza'; y solo serían 'descripción' las palabras que dan a conocer un único significado de diversas maneras, como 'razonamiento, pensamiento'. 'No confundidas' (asaṃkiṇṇāti) significa no mezcladas. Por eso dice: 'no abandonadas... no desechadas'. 'No se confunden' (na saṃkīyantīti) significa que no se mezclan en el presente; 'no se confundirán' significa que no se mezclarán en el futuro. 'No rechazadas' (appaṭikuṭṭhāti) significa no repudiadas. Dado que lo que ha trascendido la disolución (bhaṅga) ha trascendido necesariamente el surgimiento, etc., por eso se dice: 'simplemente la disolución'. Dado que incluso lo que se traslada a otro lugar se dice que ha 'trascendido', para mostrar la ausencia de eso se dice: 'sin trasladarse a otro lugar'. Pues dondequiera que surjan las formaciones (saṅkhārā), allí mismo se disuelven, cesan, se transforman y llegan a la destrucción. Por eso dice: 'transformado... destruido'. 'Lo que no se ha manifestado' es tal debido a que no ha nacido aún.

වසභණගොත්තතාය වස්සභඤ්ඤා. මූලදිට්ඨිගතිකාති මූලභූතා දිට්ඨිගතිකා, ඉමස්මිං කප්පෙ සබ්බපඨමං තාදිසදිට්ඨිසමුප්පාදකා. පුනප්පුනං ආවජ්ජෙන්තස්සාති අහෙතුවාදපටිසංයුත්තගන්ථං උග්ගහෙත්වා පරියාපුණිත්වා තදත්ථං වීමංසන්තස්ස ‘‘නත්ථි හෙතු, නත්ථි පච්චයො සත්තානං සංකිලෙසායා’’තිආදිනයප්පවත්තාය ලද්ධියා ආරම්මණෙ මිච්ඡාසති සන්තිට්ඨති, ‘‘නත්ථි හෙතූ’’තිආදිවසෙන අනුස්සවූපලද්ධෙ අත්ථෙ තදාකාරපරිවිතක්කනෙහි සවිග්ගහෙ විය සරූපතො චිත්තස්ස පච්චුපට්ඨිතෙ චිරකාලපරිචයෙන ‘‘එවමෙත’’න්ති නිජ්ඣානක්ඛමභාවූපගමනෙන නිජ්ඣානක්ඛන්තියා තථාගහිතෙ පුනප්පුනං තථෙව ආසෙවන්තස්ස බහුලීකරොන්තස්ස මිච්ඡාවිතක්කෙන සමාදියමානා මිච්ඡාවායාමූපත්ථම්භිතා අතංසභාවං ‘‘තංසභාව’’න්ති [Pg.229] ගණ්හන්තී මිච්ඡාසතීති ලද්ධනාමා තංලද්ධිසහගතා තණ්හා සන්තිට්ඨති. යථාසකං විතක්කාදිපච්චයලාභෙන තස්මිං ආරම්මණෙ අධිට්ඨිතතාය අනෙකග්ගතං පහාය චිත්තං එකග්ගතං අප්පිතං විය හොති මිච්ඡාසමාධිනා. සොපි හි පච්චයවිසෙසෙහි ලද්ධභාවනාබලො ඊදිසෙ ඨානෙ සමාධානපතිරූපකිච්චකරො හොතියෙව වාලවිජ්ඣනාදීසු වියාති දට්ඨබ්බං. තථා හි අනෙකක්ඛත්තුං තෙනාකාරෙන පුබ්බභාගියෙසු ජවනවාරෙසු පවත්තෙසු සබ්බපච්ඡිමෙ ජවනවාරෙ සත්ත ජවනානි ජවන්ති. තත්ථ පඨමෙ සතෙකිච්ඡො හොති, තථා දුතියාදීසු. සත්තමෙ පන ජවනෙ සම්පත්තෙ අතෙකිච්ඡො හොති. තෙනාහ ‘‘අස්සාදෙන්තස්සා’’තිආදි. ඉමෙසුපීති ද්වීසුපි ඨානෙසු.

'Vassabhaññā' porque pertenecen al clan Vasabha. 'De la secta de la visión original' (mūladiṭṭhigatikā) significa los partidarios de la visión que es la raíz, los primeros en este eón en originar tal visión. 'Para quien reflexiona una y otra vez' (punappunaṃ āvajjentassāti): para aquel que, habiendo aprendido y dominado el texto relacionado con la doctrina de la no-causalidad, y examinando su significado, su atención plena incorrecta (micchāsati) se establece en el objeto de la creencia que procede de la manera 'no hay causa, no hay condición para la corrupción de los seres', etc.; por medio de lo escuchado de esa manera 'no hay causa', etc., mediante reflexiones sobre ese aspecto, cuando el objeto se presenta a la mente en su propia forma como algo evidente, por la familiaridad de largo tiempo y por haber llegado al estado de aceptación reflexiva considerando 'así es esto', para aquel que lo cultiva y lo frecuenta repetidamente de esa misma manera con la aceptación reflexiva así adoptada, la atención plena incorrecta —que es asumida por el pensamiento incorrecto, apoyada por el esfuerzo incorrecto y que toma lo que no es la naturaleza de la cosa como si fuera su naturaleza— recibe su nombre y en ella se establece el deseo que acompaña a esa creencia. Al alcanzar los factores de pensamiento, etc., según corresponda, por estar fijada en ese objeto y habiendo abandonado la distracción, la mente se vuelve concentrada como si estuviera absorta mediante la concentración incorrecta (micchāsamādhinā). Pues incluso esto, por el poder de la práctica obtenida por causas especiales, en tal estado realiza una función similar a la concentración, como en el caso de los que disparan a un pelo, etc.; así debe verse. Pues, habiendo ocurrido de esa manera los impulsos (javana) de la fase preliminar muchas veces, en el último proceso de impulsión surgen siete impulsos. Allí, en el primero es curable, y así en el segundo y demás. Pero al llegar al séptimo impulso, se vuelve incurable. Por eso dice: 'para quien se deleita', etc. 'En estos dos' (imesupīti): en ambos lugares.

පච්චුප්පන්නං වාති එත්ථ ඉති-සද්දො ආදිඅත්ථො. තෙන ‘‘යදෙතං අනාගතං නාම, නයිදං අනාගත’’න්තිආදිකං සඞ්ගණ්හාති. තෙපීති තෙ වස්සභඤ්ඤාපි න මඤ්ඤිංසු ලොකසමඤ්ඤාය අනතික්කමනීයතො. තෙනාහ ‘‘අතීතං පනා’’තිආදි. ඛන්ධානං උපරි නිරුළ්හා පණ්ණත්ති.

'O el presente' (paccuppannaṃ vā): aquí la palabra 'iti' tiene el sentido de 'etcétera'. Con ello incluye lo que se dice como 'esto que se llama el futuro no es el futuro', etc. 'Incluso ellos' (tepīti): incluso aquellos Vassabhaññā no lo cuestionaron, por no poder transgredir la convención del mundo. Por eso dice: 'Pero el pasado...', etc. La descripción está establecida sobre los agregados.

නිරුත්තිපථසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Ha finalizado la explicación del Niruttipathasutta.

උපයවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Ha finalizado la explicación del Upayavagga.

7. අරහන්තවග්ගො

7. Capítulo de los Arahants (Arahantavaggo).

1. උපාදියමානසුත්තවණ්ණනා

1. Explicación del Upādiyamānasutta.

63. ගණ්හමානොති ‘‘එතං මමා’’තිආදිනා ගණ්හමානො. පාසෙනාති රාගපාසෙන. තඤ්හි මාරො මාරපාසොති මඤ්ඤති. තෙනාහ ‘‘අන්තලික්ඛචරො පාසො, ය්වායං චරති මානසො’’ති (සං. නි. 1.151; මහාව. 33). මුත්තො නාම හොති අනුපාදියතො සබ්බසො ඛන්ධස්ස අභාවතො.

63. 'Aquel que toma' (gaṇhamānoti): aquel que toma diciendo 'esto es mío', etc. 'Con un lazo' (pāsenāti): con el lazo de la pasión (rāgapāsena). Pues Mara considera eso como el 'lazo de Mara'. Por eso dice: 'El lazo que vaga en el aire, ese que es el pensamiento que vaga'. Se dice 'liberado' para aquel que no se apega, debido a la ausencia total del agregado.

උපාදියමානසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Ha finalizado la explicación del Upādiyamānasutta.

2-6. මඤ්ඤමානසුත්තාදිවණ්ණනා

2-6. Explicación del Maññamānasutta y otros.

64-68. ‘‘එතං [Pg.230] මමා’’තිආදිනා. මඤ්ඤනා අභිනන්දනා ච. තණ්හාඡන්දොති තණ්හා එව ඡන්දො. සා හි තණ්හායනට්ඨෙන තණ්හා, ඡන්දිකතට්ඨෙන ඡන්දො. චතුත්ථං අනිච්චලක්ඛණමුඛෙන වුත්තං, පඤ්චමං දුක්ඛලක්ඛණමුඛෙන, ඡට්ඨං අනත්තලක්ඛණමුඛෙන. සෙසං තීසුපි සදිසමෙවාති වුත්තං ‘‘එසෙව නයො’’ති.

64-68. 'Esto es mío', etc. 'Concebir' (maññanā) y 'deleitarse' (abhinandanā). 'Deseo de ávidez' (taṇhāchando): el deseo mismo es la ávidez. Pues es 'ávidez' (taṇhā) en el sentido de ansiar y 'deseo' (chando) en el sentido de tener voluntad. El cuarto sutta se dice mediante la característica de impermanencia, el quinto mediante la característica de sufrimiento, el sexto mediante la característica de no-yo. Lo demás es igual en los tres, por eso se dice: 'este es el método'.

මඤ්ඤමානසුත්තාදිවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Ha finalizado la explicación del Maññamānasutta y otros.

7. අනත්තනියසුත්තවණ්ණනා

7. Explicación del Anattaniyasutta.

69. අනත්තනියන්ති න අත්තනියං. තෙනාහ ‘‘න අත්තනො සන්තක’’න්ති.

69. 'Lo que no es del yo' (anattaniyanti): lo que no pertenece al yo. Por eso dice: 'lo que no es propiedad de uno mismo'.

අනත්තනියසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Ha finalizado la explicación del Anattaniyasutta.

8-10. රජනීයසණ්ඨිතසුත්තාදිවණ්ණනා

8-10. Explicación del Rajanīyasaṇṭhitasutta y otros.

70-72. රජනීයෙනාති රජනීයෙන රාගුප්පාදකෙන. තෙනාහ ‘‘රාගස්ස පච්චයභාවෙනා’’ති. රාහුලසංයුත්තෙ රාහුලත්ථෙරස්ස පුච්ඡාවසෙන ආගතා. ඉධ රාධත්ථෙරස්ස සුරාධත්ථෙරස්ස ච පුච්ඡාවසෙන, පාළි පන සබ්බත්ථ සදිසා. තෙනාහ ‘‘වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බානී’’ති.

70-72. 'Por lo que es provocador de lujuria' (rajanīyenāti): por lo que causa el surgimiento de la pasión. Por eso dice: 'por ser una condición para la pasión'. En el Rāhulasaṃyutta las enseñanzas llegaron por medio de las preguntas del anciano Rāhula. Aquí llegan por medio de las preguntas del anciano Rādha y el anciano Surādha, pero el texto de la pali es igual en todas partes. Por eso dice: 'debe entenderse según el método ya mencionado'.

රජනීයසණ්ඨිතසුත්තාදිවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Ha finalizado la explicación del Rajanīyasaṇṭhitasutta y otros.

අරහන්තවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Ha finalizado la explicación del Arahantavagga.

8. ඛජ්ජනීයවග්ගො

8. Capítulo sobre lo que devora (Khajjanīyavaggo).

1-3. අස්සාදසුත්තාදිවණ්ණනා

1-3. Explicación del Assādasutta y otros.

73-75. චතුසච්චමෙව කථිතං අස්සාදාදීනඤ්චෙව සමුදයාදීනඤ්ච වසෙන දෙසනාය පවත්තත්තා. යස්මා අස්සාදො සමුදයසච්චං, ආදීනවො දුක්ඛසච්චං, නිස්සරණං මග්ගසච්චං නිරොධසච්චඤ්චාති වුත්තොවායමත්ථො; දුතියෙ සමුදයස්සාදො [Pg.231] සමුදයසච්චං, ආදීනවො දුක්ඛසච්චං, අත්ථඞ්ගමො නිරොධසච්චං, නිස්සරණං මග්ගසච්චන්ති වුත්තොවායමත්ථො; තතියං අරියසාවකස්සෙව වසෙන වුත්තං.

73-75. Solo se han expuesto las cuatro verdades en virtud de la enseñanza por medio de la gratificación y demás, y del origen y demás. Puesto que la gratificación es la verdad del origen, el peligro es la verdad del sufrimiento y la salida es la verdad del camino y la verdad del cese; este es el significado declarado. En el segundo, la gratificación del origen es la verdad del origen, el peligro es la verdad del sufrimiento, la desaparición es la verdad del cese y la salida es la verdad del camino; este es el significado declarado. El tercero se dice solo en relación con el noble discípulo.

අස්සාදසුත්තාදිවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Ha finalizado el comentario del Assādasutta y otros.

4. අරහන්තසුත්තවණ්ණනා

4. Comentario del Arahantasutta

76. යත්තකා සත්තාවාසාති තස්මිං තස්මිං සත්තනිකායෙ ආවසනට්ඨෙන සත්තා එව සත්තාවාසා. තෙන යත්තකා සත්තාවාසා, තෙහි සබ්බෙහිපි එතෙ අග්ගා එතෙ සෙට්ඨා, යෙ ඉමෙ අරහන්තාති දස්සෙති. පුරිමනයෙනෙවාති පුරිමස්මිං සත්තට්ඨානකොසල්ලසුත්තෙ වුත්තනයෙන.

76. «Tantos como sean las moradas de los seres»: en cada grupo de seres, los seres mismos son «moradas de seres» en el sentido de habitar allí. Por ello, muestra que de todos los que son moradas de seres, estos son los supremos, estos son los mejores, es decir, estos arahants. «Por el método anterior» significa por el método dicho anteriormente en el Sattaṭṭhānakosallasutta.

තදත්ථපරිදීපනාහීති ‘‘පඤ්චක්ඛන්ධෙ පරිඤ්ඤාය. තණ්හා තෙසං න විජ්ජති. අස්මිමානො සමුච්ඡින්නො’’තිආදිනා තස්ස යථානිද්දිට්ඨස්ස සුත්තස්ස අත්ථදීපනාහි චෙව ‘‘අනෙජං තෙ අනුප්පත්තා, චිත්තං තෙසං අනාවිල’’න්තිආදිනා විසෙසත්ථපරිදීපනාහි ච. ඣානමග්ගඵලපරියාපන්නං අතිසයිතසුඛං එතෙසමත්ථීති සුඛිනොති ආහ ‘‘ඣාන…පෙ… සුඛිතා’’ති. තණ්හා තෙසං න විජ්ජතීති එත්ථ තෙසං අපායදුක්ඛජනිකා තණ්හා න විජ්ජතීති වුත්තං. වට්ටමූලිකාය තණ්හාය අභාවා ‘‘නන්දී තෙසං න විජ්ජතී’’ති එත්ථ වුච්චතීති. ඉමස්සපීති පි-සද්දෙන දුක්ඛස්සාභාවෙනපීති දුක්ඛාභාවො විය වට්ටමූලිකතණ්හාභාවො සම්පිණ්ඩීයතීති දට්ඨබ්බං. තෙන හි තෙ අනුපාදිසෙසනිබ්බානප්පත්තියා අච්චන්තසුඛිතා එවාති වුච්චන්තීති. ‘‘සෙය්‍යොහමස්මී’’තිආදිනයප්පවත්තියා නවවිධො. ඤාණෙනාති අග්ගමග්ගඤ්ඤාණෙන.

«Por las explicaciones de ese significado»: por las explicaciones del significado de ese sutta tal como se ha indicado, mediante «habiendo comprendido plenamente los cinco agregados, no existe avidez en ellos, el orgullo del 'yo soy' ha sido erradicado», etc., y por las explicaciones del significado especial mediante «han alcanzado la imperturbabilidad, su mente no está turbia», etc. Dice «felices» (sukhinoti) porque poseen la felicidad excelente contenida en el jhana, el camino y el fruto, diciendo «jhana... pe... felices». En «no existe avidez en ellos», se dice que no existe la avidez que genera el sufrimiento de los estados de privación. En «no existe deleite en ellos», se dice debido a la ausencia de avidez que es la raíz del ciclo (saṃsāra). «También de este» (imassapīti): con la palabra «también» (pi) debe entenderse que se incluye la ausencia de la avidez que es la raíz del ciclo, al igual que la ausencia del sufrimiento. Por lo tanto, se dice que ellos son sumamente felices por el logro del nibbāna sin remanente. Es de nueve tipos mediante el modo que comienza con «soy mejor». «Con el conocimiento» significa con el conocimiento del camino supremo.

අරහත්තං අනුප්පත්තා. අලිත්තාති අමක්ඛිතා. බ්‍රහ්මභූතාති බ්‍රහ්මභාවං පත්තා, බ්‍රහ්මතො වා අරියමග්ගඤාණතො භූතා අරියාය ජාතියා ජාතා. සත්ත සද්ධම්මා ගොචරො පවත්තිට්ඨානං එතෙසන්ති සත්තසද්ධම්මගොචරා.

«Han alcanzado el estado de arahant». «No ungidos» significa no manchados. «Convertidos en Brahma» significa que han alcanzado el estado de Brahma, o que han surgido de Brahma, es decir, del conocimiento del noble camino, nacidos por el nacimiento noble. «Cuyo dominio son los siete saddhammas» significa que los siete saddhammas son su dominio, su lugar de actividad.

නිරාසඞ්කචාරො නාම ගහිතො කුතොචිපි තෙසං ආසඞ්කාය අභාවතො. සම්මාදිට්ඨිආදීහි දසහි අඞ්ගෙහි සම්මාවිමුත්ති-සම්මාඤාණපරියොසානෙහි. ‘‘ආගුං න කරොතී’’තිආදීහි චතූහි කාරණෙහි. තණ්හා තෙසං න විජ්ජතීති ඉදම්පි තණ්හාපහානස්ස බහූපකාරතාදස්සනං. තෙනාහ ‘‘දාසකාරිකා තණ්හාපි තෙසං නත්ථී’’ති.

«Movimiento sin sospecha» se llama porque no tienen sospecha de nada por parte de ellos. Mediante los diez factores que comienzan con la visión correcta y terminan con la liberación correcta y el conocimiento correcto. Por las cuatro razones que comienzan con «no comete mal (āguṃ)». «No existe avidez en ellos»: esto también es para mostrar la gran utilidad del abandono de la avidez. Por eso dijo: «ni siquiera la avidez que los hace esclavos existe en ellos».

න [Pg.232] විකම්පන්ති ‘‘සෙය්‍යොහමස්මී’’තිආදිනා.

No vacilan mediante el modo que comienza con «soy mejor».

උද්ධං තිරියං අපාචීනන්ති එත්ථ ‘‘උද්ධං වුච්චතී’’තිආදිනා රූපමුඛෙන අත්තභාවං ගහෙත්වා පවත්තො පඨමනයො. කාලත්තයවසෙන ධම්මප්පවත්තිං ගහෙත්වා පවත්තො දුතියනයො. ඨානවසෙන සකලලොකධාතුං ගහෙත්වා පවත්තො තතියනයො. බුද්ධාති චත්තාරි සච්චානි බුද්ධවන්තො.

«Arriba, a los lados, abajo»: aquí, el primer método procede tomando la propia existencia a través de la forma (rūpa), diciendo «se dice arriba», etc. El segundo método procede tomando la continuidad de los dhammas mediante los tres tiempos. El tercer método procede tomando la totalidad de los mundos mediante el lugar. «Budas» significa que poseen el conocimiento de las cuatro verdades.

සීහනාදසමොධානන්ති සීහනාදානං සංකලනං. ලොකෙ අත්තනො උත්තරිතරස්සාභාවා අනුත්තරා. උත්තරො තාව තිට්ඨතු පුරිසො, සදිසොපි තාව නත්ථීති අසදිසා. සකලම්පි භවං උත්තරිත්වා භවපිට්ඨෙ ඨත්වා විමුත්තිසුඛෙන සුඛිතත්තාදිවසෙන එකවීසතියාකාරෙහි සීහනාදං නදන්ති.

«Colección de rugidos de león» significa la recopilación de los rugidos de león. Son «insuperables» porque no hay nadie superior a ellos en el mundo. Dejando a un lado a un hombre superior, ni siquiera hay uno igual, por eso son «incomparables». Habiendo trascendido toda la existencia, permaneciendo en la cima de la existencia, lanzan el rugido de león de veintiuna maneras mediante el hecho de ser felices por la felicidad de la liberación, etc.

අරහන්තසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Ha finalizado el comentario del Arahantasutta.

5. දුතියඅරහන්තසුත්තවණ්ණනා

5. Comentario del segundo Arahantasutta

77. සුද්ධිකමෙවාති සුද්ධසංඛිත්තබන්ධමෙව කත්වා.

77. «Solo la secuencia pura» significa habiendo hecho solo una composición pura y resumida.

දුතියඅරහන්තසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Ha finalizado el comentario del segundo Arahantasutta.

6. සීහසුත්තවණ්ණනා

6. Comentario del Sīhasutta

78. සීහොති පරිස්සයසහනතො පටිපක්ඛහනනතො ච ‘‘සීහො’ති ලද්ධනාමො මිගාධිපති. චත්තාරොති ච සමානෙපි සීහජාතිකභාවෙ වණ්ණවිසෙසාදිසිද්ධෙන විසෙසෙන චත්තාරො සීහා. තෙ ඉදානි නාමතො වණ්ණතො ආහාරතො දස්සෙත්වා ඉධාධිප්පෙතසීහං නානප්පකාරතො විභාවෙතුං ‘‘තිණසීහො’’තිආදි ආරද්ධං. තිණභක්ඛො සීහො තිණසීහො පුරිමපදෙ උත්තරපදලොපෙන යථා ‘‘සාකපත්ථිවො’’ති. කාළවණ්ණතාය කාළසීහො. තථා පණ්ඩුසීහො. තෙනාහ ‘‘කාළසීහො කාළගාවිසදිසො, පණ්ඩුසීහො පණ්ඩුපලාසවණ්ණගාවිසදිසො’’ති. රත්තකම්බලස්ස විය කෙසරො කෙසරකලාපො එතස්ස අත්ථීති කෙසරී. ලාඛාරසපරිකම්මකතෙහි විය පාදපරියන්තෙහීති යොජනා.

78. «León» es el nombre obtenido por el rey de las bestias por soportar los peligros y por destruir a los adversarios. Aunque la naturaleza de ser un león es la misma, hay cuatro leones con distinciones establecidas por la diferencia de color y otros rasgos. Ahora, habiendo mostrado estos por nombre, color y alimento, para explicar de diversas maneras al león que se pretende aquí, comenzó con «león de hierba», etc. El león que come hierba es el «león de hierba», con la elisión del término posterior en el término anterior, como en «sākapatthivo». Por ser de color negro, es el «león negro». Del mismo modo, el «león pálido». Por eso dijo: «el león negro es similar a una vaca negra, el león pálido es similar a una vaca del color de una hoja pálida». «Kesarī» es aquel que tiene una melena (kesaro), un conjunto de pelos, como si fuera de manta roja. La construcción es: «con los extremos de las patas como si estuvieran tratados con tinte de laca».

කම්මානුභාවසිද්ධආධිපච්චමහෙසක්ඛතාහි [Pg.233] සබ්බමිගගණස්ස රාජා සුවණ්ණගුහතො වාතිආදි ‘‘සීහස්ස විහාරො කිරියා එවං හොතී’’ති කත්වා වුත්තං.

Es el rey de toda la manada de bestias por su soberanía y gran poder logrados por la eficacia del kamma; esto se dice considerando que «el comportamiento y la acción del león es así», partiendo de una cueva de oro y demás.

සමං පතිට්ඨාපෙත්වාති සබ්බභාගෙහි සමමෙව භූමියං පතිට්ඨාපෙත්වා. ආකඩ්ඪිත්වාති පුරතො ආකඩ්ඪිත්වා. අභිහරිත්වාති අභිමුඛං හරිත්වා. සඞ්ඝාතන්ති විනාසං. වීසතියට්ඨිකං ඨානං උසභං.

«Habiéndolas asentado uniformemente» significa habiéndolas asentado en el suelo de manera igual en todas sus partes. «Habiendo tirado» significa habiendo tirado hacia adelante. «Habiendo llevado» significa habiendo llevado hacia el frente. «Destrucción» (saṅghātaṃ) significa ruina. Un «usabha» es un lugar de veinte aṭṭhikas.

සමසීහොති සමජාතිකො සමභාගො ච සීහො. සමානොස්මීති දෙසනාමත්තං, සමප්පභාවතායපි න භායති. සක්කායදිට්ඨිබලවතායාති ‘‘කෙ අඤ්ඤෙ අම්හෙහි උත්තරිතරා, අථ ඛො මයමෙව මහාබලා’’ති එවං බලාතිමානනිමිත්තාය අහඞ්කාරහෙතුභූතාය සක්කායදිට්ඨියා බලභාවෙන. සක්කායදිට්ඨිපහීනත්තාති සක්කායදිට්ඨියා පහීනත්තා නිරහඞ්කාරත්තා අත්තසිනෙහස්ස සුට්ඨු සමුග්ඝාටිතත්තා න භායති.

«León igual» es un león de la misma clase y la misma condición. «Soy igual» es solo una enseñanza; no teme incluso por tener el mismo esplendor. «Por la fuerza de la visión de la identidad» (sakkāyadiṭṭhi): por la fuerza de la visión de la identidad, que es la causa del egocentrismo y el motivo del orgullo de la fuerza, pensando: «¿quiénes otros son superiores a nosotros? Más bien, nosotros mismos somos de gran fuerza». No teme porque la visión de la identidad ha sido abandonada, por la ausencia de egocentrismo y porque el amor a sí mismo ha sido completamente extirpado.

තථා තථාති සීහසදිසතාදිනා තෙන තෙන පකාරෙන අත්තානං කථෙසීති වත්වා තමත්ථං විවරිත්වා දස්සෙතුං ‘‘සීහොති ඛො’’තිආදි වුත්තං.

«De tal y tal manera»: habiendo dicho que se describió a sí mismo de tal y tal modo, como la semejanza con el león, etc., se dijo «un león, ciertamente», etc., para aclarar y mostrar ese significado.

කතාභිනීහාරස්ස ලොකනාථස්ස බොධියා නියතභාවප්පත්තියා එකන්තභාවීබුද්ධභාවොති කත්වා ‘‘තීසු පාසාදෙසු නිවාසකාලො, මගධරඤ්ඤො පටිඤ්ඤාදානකාලො, පායාසස්ස පරිභුත්තකාලො’’තිආදිනා අභිසම්බොධිතො පුරිමාවත්ථාපි සීහසදිසං කත්වා දස්සිතා. භාවිනි, භූතොපචාරොපි හි ලොකවොහාරො. විජ්ජාභාවසාමඤ්ඤතො භූතවිජ්ජා ඉතරවිජ්ජාපි එකජ්ඣං ගහෙත්වා පටිච්චසමුප්පාදසම්මසනතො තං පුරෙතරං සිද්ධං විපාකං විය කත්වා ආහ ‘‘තිස්සො විජ්ජා විසොධෙත්වා’’ති. අනුලොමපටිලොමතො පවත්තඤාණවසෙන ‘‘යමකඤාණමන්ථනෙනා’’ති වුත්තං.

Habiendo considerado que, para el Protector del Mundo que ha realizado la resolución inicial, el logro del estado de certeza de la iluminación es el estado ineludible de la Budeidad, se muestran también los estados previos al pleno despertar —tales como el tiempo de residencia en los tres palacios, el momento de dar la promesa al rey de Magadha, el momento de consumir el arroz con leche, etc.— comparándolos con un león. Pues en el lenguaje convencional del mundo existe la designación de lo futuro por lo ya ocurrido. Debido a la generalidad de la naturaleza del conocimiento, tomando el conocimiento del pasado junto con otros conocimientos y contemplando el origen dependiente, se dice: 'habiendo purificado los tres conocimientos', tratándolo como un resultado ya realizado anteriormente. Se dice 'mediante la agitación del conocimiento de los pares' en el sentido del conocimiento que procede en orden directo e inverso.

තත්ථ විහරන්තස්සාති අජපාලනිග්‍රොධමූලෙ විහරන්තස්ස. එකාදසමෙ දිවසෙති සත්තසත්තාහතො පරං එකාදසමෙ දිවසෙ. අචලපල්ලඞ්කෙති ඉසිපතනෙ ධම්මචක්කපවත්තනත්ථං නිසින්නපල්ලඞ්කෙ. තම්පි හි කෙනචි අප්පටිවත්තියධම්මචක්කපවත්තනත්ථං [Pg.234] නිසජ්ජාති කත්වා වජිරාසනං විය අචලපල්ලඞ්කං වුච්චති. ඉමස්මිඤ්ච පන පදෙති ‘‘ද්වෙමෙ, භික්ඛවෙ, අන්තා’’තිආදිනයප්පවත්තෙ ඉමස්මිං සද්ධම්මකොට්ඨාසෙ. ධම්මඝොසො…පෙ… දසසහස්සිලොකධාතුං පටිච්ඡාදෙසි ‘‘සබ්බත්ථ ඨිතා සුණන්තූ’’ති අධිට්ඨානෙන. සොළසහාකාරෙහීති ‘‘දුක්ඛපරිඤ්ඤා, සමුදයප්පහානං, නිරොධසච්ඡිකිරියා, මග්ගභාවනා’’ති එවං එකෙකස්මිං මග්ගෙ චත්තාරි චත්තාරි කත්වා සොළසහි ආකාරෙහි.

'De aquel que reside allí' significa de aquel que reside al pie del árbol Ajapāla Nigrodha. 'En el undécimo día' se refiere al undécimo día después del período de las siete semanas. 'En el asiento inamovible' se refiere al asiento en el que se sentó en Isipatana para poner en movimiento la Rueda del Dhamma. Pues ese lugar también se llama asiento inamovible, como el trono de diamante (vajirāsana), por ser la posición sentada para el movimiento de la Rueda del Dhamma que nadie puede revertir. 'En esta sección' se refiere a esta porción del Saddhamma que procede de la manera: 'Estos dos extremos, monjes'. 'El sonido del Dhamma... etc.' cubrió los diez mil sistemas de mundos mediante la resolución: 'Que todos los que están situados en todas partes escuchen'. 'Mediante dieciséis modos' significa cuatro para cada una de las sendas, a saber: 'el pleno conocimiento del sufrimiento, el abandono del origen, la realización del cese y el desarrollo del camino', haciendo un total de dieciséis modos.

වුත්තොයෙව, න ඉධ වත්තබ්බො, තස්මා තත්ථ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බොති අධිප්පායො. යස්මා ච අපරෙහිපි අට්ඨහි කාරණෙහි භගවා තථාගතොති ආරභිත්වා උදානට්ඨකථාදීසුපි (උදා. අට්ඨ. 18; ඉතිවු. 38) තථාගතපදස්ස අත්ථො වුත්තො එව, තස්මා තත්ථ වුත්තනයෙන අත්ථො වෙදිතබ්බො. යදිපි භගවා න බොධිපල්ලඞ්කෙ නිසින්නමත්තොව අභිසම්බුද්ධො ජාතො, තථාපි තාය නිසජ්ජාය නිසින්නොව පනුජ්ජ සබ්බපරිස්සයං අභිසම්බුද්ධො ජාතො. තථා හි තං ‘‘අපරාජිතපල්ලඞ්ක’’න්ති වුච්චති. තස්මා ‘‘යාව බොධිපල්ලඞ්කා වා’’ති වත්වා තෙන අපරිතුස්සන්තො ‘‘යාව අරහත්තමග්ගඤාණා වා’’ති ආහ.

Ya se ha dicho, no debe decirse aquí, por lo tanto, el significado debe entenderse según el método ya mencionado. Y dado que el significado del término Tathāgata ha sido explicado por otras ocho razones comenzando con 'el Bendito es el Tathāgata' en el comentario del Udāna y otros (Ud. Aṭṭha. 18; Itivu. 38), por lo tanto, el significado debe entenderse según el método allí expuesto. Aunque el Bendito no llegó a ser plenamente despertado simplemente por sentarse en el trono de la iluminación, sin embargo, permaneciendo sentado en esa misma posición, disipó todos los peligros y alcanzó el pleno despertar. Por ello, ese lugar se llama 'el trono invicto'. Por lo tanto, tras decir 'hasta el trono de la iluminación' y no quedando satisfecho con ello, dijo 'o hasta el conocimiento del camino del Arahant'.

ඉති රූපන්ති එත්ථ ඉති-සද්දො නිදස්සනත්ථො. තෙන රූපං සරූපතො පරිමාණතො පරිච්ඡෙදතො දස්සිතන්ති ආහ ‘‘ඉදං රුප’’න්තිආදි. ‘‘ඉදං රූප’’න්ති හි ඉමිනා භූතුපාදායභෙදරූපං සරූපතො දස්සිතං. එත්තකං රූපන්ති ඉමිනා තං පරිමාණතො දස්සිතං. තස්ස ච පරිමාණස්ස එකන්තභාවදස්සනෙන ‘‘න ඉතො භිය්‍යො රූපං අත්ථී’’ති වුත්තං. සභාවතොති සලක්ඛණතො. සරසතොති සකිච්චතො. පරියන්තතොති පරිමාණපරියන්තතො. පරිච්ඡෙදතොති යත්තකෙ ඨානෙ තස්ස පවත්ති, තස්ස පරිච්ඡෙදනතො. පරිච්ඡින්දනතොති පරියොසානප්පත්තිතො. තං සබ්බං දස්සිතං හොති යථාවුත්තෙන විභාගෙන. අයං රූපස්ස සමුදයො නාමාති අයං ආහාරාදි රූපස්ස සමුදයො නාම. තෙනාහ ‘‘එත්තාවතා’’තිආදි. අත්ථඞ්ගමොති නිරොධො. ‘‘ආහාරසමුදයා ආහාරනිරොධා’’ති ච අසාධාරණමෙව ගහෙත්වා සෙසෙ ආදි-සද්දෙන සඞ්ගණ්හාති.

En la frase 'así es la forma' (iti rūpaṃ), el término 'iti' indica una ilustración. Con ello se muestra la forma por su propia naturaleza, su medida y su delimitación, diciendo: 'esta es la forma', etc. Pues con 'esta es la forma' se muestra la forma compuesta por los elementos primarios y la forma derivada por su propia naturaleza. Con 'tanta es la forma' se muestra por su medida. Y al mostrar la exclusividad de esa medida, se dice: 'no hay más forma que esta'. 'Por su naturaleza propia' significa por su característica individual. 'Por su esencia propia' significa por su función propia. 'Por su límite' significa por el límite de su medida. 'Por su delimitación' significa por la delimitación del lugar donde ocurre. 'Por su terminación' significa por haber alcanzado su conclusión. Todo eso se muestra mediante la distinción mencionada. 'Este es el origen de la forma' significa que este origen, como el alimento, etc., es la causa de la forma. Por eso dijo: 'hasta este punto', etc. 'Desaparición' significa cese. Tomando específicamente 'por el origen del alimento, el cese del alimento', incluye lo restante mediante el término 'etcétera'.

පණ්ණාසලක්ඛණපටිමණ්ඩිතන්ති [Pg.235] පණ්ණාසඋදයබ්බයලක්ඛණවිභූසිතං සමුදයත්ථඞ්ගමගහණතො. ඛීණාසවත්තාති අනවසෙසං සාවසෙසඤ්ච ආසවානං පරික්ඛීණත්තා. අනාගාමීනම්පි හි භයං චිත්තුත්‍රාසො ච න හොතීති. ඤාණසංවෙගො භයතූපට්ඨානඤාණං. ඉතරෙසං පන දෙවානන්ති අඛීණාසවෙ දෙවෙ සන්ධාය වදති. භොති ධම්මාලපනමත්තන්ති වාචසිකං තථාලපනමත්තං.

'Adornado con cincuenta características' significa embellecido con las cincuenta características del surgimiento y la desaparición al captar el origen y el cese. 'Por haber destruido los taints (āsavas)' se refiere tanto a la destrucción completa como a la parcial de los influjos, pues incluso para los Anāgāmīs (los que no retornan) no existe el miedo ni el terror mental. El 'estremecimiento del conocimiento' (ñāṇasaṃvega) es el conocimiento de la aparición del miedo. Con respecto a 'las otras deidades', se refiere a las deidades que no han destruido sus influjos. 'Bho' es meramente una forma de dirigirse según la costumbre, un simple modo de hablar.

චක්කන්ති සත්ථු ආණාචක්කං, තං පන ධම්මතො ආගතන්ති ධම්මචක්කං. තත්ථ අරියසාවකානං පටිවෙධධම්මතො ආගතන්ති ධම්මචක්කං. ඉතරෙසං දෙසනාධම්මතො ආගතන්ති ධම්මචක්කං. දුවිධෙපි ඤාණං පධානන්ති ඤාණසීසෙන වුත්තං ‘‘පටිවෙධඤාණම්පි දෙසනාඤාණම්පී’’ති. ඉදානි තං ඤාණද්වයං සරූපතො දස්සෙතුං ‘‘පටිවෙධඤාණං නාමා’’තිආදි වුත්තං. යස්මා චස්ස ඤාණස්ස සුප්පටිවිද්ධත්තා භගවා තානි සට්ඨි නයසහස්සානි වෙනෙය්‍යානං දස්සෙතුං සමත්ථො අහොසි, තස්මා තානි සට්ඨි නයසහස්සානි තෙන ඤාණෙන සද්ධිංයෙව සිද්ධානීති කත්වා දස්සෙන්තො ‘‘සට්ඨියා ච නයසහස්සෙහි පටිවිජ්ඣී’’ති ආහ. තිපරිවට්ටන්ති ඉදං දුක්ඛන්ති ච, පරිඤ්ඤෙය්‍යන්ති ච, පරිඤ්ඤාතන්ති ච එවං තිපරිවට්ටං, තංයෙව ද්වාදසාකාරං. තන්ති දෙසනාඤාණං පවත්තෙති එස භගවා. අප්පටිපුග්ගලොති පතිනිධිභූතපුග්ගලරහිතො. එකසදිසස්සාති නිබ්බිකාරස්ස.

'Rueda' se refiere a la rueda de autoridad del Maestro, y debido a que proviene del Dhamma, es la Rueda del Dhamma. En ese contexto, para los nobles discípulos, es la Rueda del Dhamma porque proviene del Dhamma de la penetración. Para los demás, es la Rueda del Dhamma porque proviene del Dhamma de la enseñanza. Dado que el conocimiento en ambos aspectos es lo principal, se describe bajo el encabezado del conocimiento como 'el conocimiento de la penetración y el conocimiento de la enseñanza'. Ahora, para mostrar esos dos tipos de conocimiento en su propia forma, se dice: 'el conocimiento de la penetración es...', etc. Y debido a que el Bendito, por haber penetrado bien ese conocimiento, fue capaz de mostrar esos sesenta mil métodos a los seres que debían ser guiados, demostrando que esos sesenta mil métodos se establecieron junto con ese conocimiento, dijo: 'penetró mediante sesenta mil métodos'. 'De tres rondas' significa: 'esto es el sufrimiento', 'debe ser comprendido' y 'ha sido comprendido'; de esta manera tiene tres rondas, y eso mismo tiene doce modos. 'Esa' se refiere al conocimiento de la enseñanza que el Bendito pone en movimiento. 'Sin parangón' significa carente de una persona que sea su igual. 'De aquel que es único' significa de aquel que es inalterable.

සීහසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Aquí termina el comentario del Sīhasutta.

7. ඛජ්ජනීයසුත්තවණ්ණනා

7. Comentario del Khajjanīyasutta

79. විපස්සනාවසෙනාති එතරහි රූපවෙදනාදයො අනුස්සරිත්වා ‘‘පුබ්බෙපාහං එවංවෙදනො අහොසි’’න්ති අතීතානං රූපවෙදනාදීනං පච්චුප්පන්නෙහි විසෙසාභාවදස්සනා විපස්සනා, තස්සා විපස්සනාය වසෙන. ය්වායං ‘‘න ඉදං අභිඤ්ඤාවසෙනා’’ති පටික්ඛෙපො කතො, තස්ස කාරණං දස්සෙන්තො ‘‘අභිඤ්ඤාවසෙන හී’’තිආදිමාහ. ඛන්ධපටිබද්ධා නාම ගොත්තවණ්ණහාරාදයො. එවං අනුස්සරන්තොති යථාවුත්තවිපස්සනාවසෙන අනුස්සරන්තො. සභාවධම්මානං එව අනුස්සරණස්ස වුත්තත්තා ‘‘සුඤ්ඤතාපබ්බ’’න්ති වුත්තං.

79. 'Mediante la visión clara' (vipassanāvasena) significa que al recordar ahora la forma, la sensación, etc., diciendo 'en el pasado yo tuve tal sensación', se trata de la visión clara que ve la falta de diferencia entre la forma, sensación, etc., del pasado y las del presente; mediante esa visión clara. Al mostrar la razón de la negación expresada como 'esto no es mediante el conocimiento superior (abhiññā)', dijo 'pues mediante el conocimiento superior', etc. 'Ligados a los agregados' se refiere al linaje, la apariencia, el sustento, etc. 'Recordando de esta manera' significa recordando mediante la visión clara ya mencionada. Debido a que se menciona el recuerdo de los fenómenos según su propia naturaleza, se le llama 'la sección de la vacuidad' (suññatāpabba).

යස්මා [Pg.236] තෙ එව රූපාදයො නෙව අත්තා, න අත්තනියා අසාරා අනිස්සරා, තස්මා තතො සුඤ්ඤා, තෙසං භාවො සුඤ්ඤතා, තස්සා ලක්ඛණං රුප්පනාදිකං දස්සෙතුං.

Puesto que esos mismos elementos como la forma, etc., no son el yo, ni pertenecen al yo, carecen de esencia y de dominio; por lo tanto, están vacíos de eso, y ese estado es la vacuidad. Para mostrar su característica, como la de ser alterado (ruppana), etc.

කිඤ්චාති හෙතුඅත්ථජොතකෙ කාරණෙ පච්චත්තවචනන්ති ආහ ‘‘කිඤ්චාති කාරණපුච්ඡා, කෙන කාරණෙන රූපං වදෙථා’’ති. එතන්ති එතං භූතුපාදායභෙදං ධම්මජාතං. කෙන කාරණෙන රූපං නාමාති කිං කාරණං නිස්සාය රූපන්ති වුච්චතීති අත්ථො. කාරණුද්දෙසොති කාරණස්ස උද්දිසනං. රුප්පතීති එත්ථ රූපං නාම සීතාදිවිරොධිපච්චයසන්නිපාතෙන විසදිසුප්පත්ති. තෙනාහ ‘‘සීතෙනපී’’තිආදි. පබ්බතපාදෙති චක්කවාළපබ්බතපාදෙ, සො පන තත්ථ අච්චුග්ගතො පාකාරො විය ඨිතො. තථා හි තත්ථ සත්තා ඔලම්බන්තා තිට්ඨන්ති. හත්ථපාසාගතාති හත්ථපාසං ආගතා උපාගතා. තත්ථාති තස්මිං හත්ථපාසාගතෙ සත්තෙ. ඡිජ්ජිත්වාති මුච්ඡාපත්තියා මුච්චිත්වා, අඞ්ගපච්චඞ්ගඋච්ඡෙදවසෙන වා පරිච්ඡිජ්ජිත්වා. අච්චන්තඛාරෙ උදකෙති ආතපසන්තාපාභාවෙන අතිසීතභාවමෙව සන්ධාය අච්චන්තඛාරතා වුත්තා සියා. න හි තං කප්පසණ්ඨානඋදකං සම්පත්තිකරමහාමෙඝවුට්ඨං පථවීසන්ධාරකං කප්පවිනාසඋදකං විය ඛාරං භවිතුං අරහති, තථා සති පථවීපි විලීයෙය්‍යාති. මහිංසකරට්ඨං නාම හිමවන්තපදෙසෙ එකං රට්ඨං.

‘Kiñcāti’ se refiere a una pregunta sobre la causa expresada en el caso nominativo como un indicador del significado de causa; de ahí que se diga: ‘¿por qué razón (kiñcāti) llamáis a esto forma?’. ‘A esto’ se refiere a este fenómeno nacido de los elementos primarios y sus derivados. ‘¿Por qué razón se llama forma (rūpaṃ)?’ tiene el significado de: ‘¿en dependencia de qué causa se llama forma?’. ‘Designación de la causa’ es la indicación de la causa. ‘Es oprimido (ruppatīti)’: aquí, lo que se llama forma es la producción de la desemejanza debido a la concurrencia de condiciones opuestas como el frío y demás. Por eso dice: ‘por el frío’, etc. ‘En el pie de la montaña’ se refiere al pie de la montaña Cakkavāḷa; esta se encuentra allí como una muralla muy elevada. Pues allí los seres permanecen colgados. ‘Que han llegado al alcance de la mano’ significa que han venido o se han acercado al alcance de la mano. ‘Allí’ se refiere a esos seres al alcance de la mano. ‘Habiéndose cortado’ significa habiéndose liberado por el logro del desmayo, o habiéndose seccionado por medio del corte de los miembros y extremidades. En cuanto a ‘agua extremadamente alcalina’, la extrema alcalinidad se diría con referencia al estado de frío extremo debido a la ausencia del calor del sol. Pues esa agua que sostiene la tierra al final de un eon, proveniente de la gran lluvia de nubes que produce prosperidad, no debe ser alcalina como el agua que destruye el eon; si fuera así, incluso la tierra se disolvería. El reino de Mahiṃsaka es un reino en la región del Himavanta.

අවීචිමහානිරයෙති සඋස්සදං අවීචිනිරයං වුත්තං. ගඞ්ගාපිට්ඨෙති ගඞ්ගාතීරෙ.

‘En el gran infierno Avīci’ se refiere al infierno Avīci junto con sus infiernos anexos (sa-ussada). ‘En el lomo del Ganges’ significa en la orilla del Ganges.

සරන්තා ගච්ඡන්තීති සරීසපපදස්ස අත්ථං වදති. එතන්ති රුප්පනං. යථා කඨිනතා පථවියා පච්චත්තලක්ඛණං, එවං රුප්පනං රූපක්ඛන්ධස්ස පච්චත්තලක්ඛණං, සභාවභූතලක්ඛණන්ති අත්ථො.

‘Avanzando con un movimiento serpenteante (sarantā gacchantī)’ explica el significado de la palabra ‘reptil’ (sarīsapa). ‘Esto’ se refiere al acto de ser oprimido o deformado (ruppana). Así como la dureza es la característica individual de la tierra, así el ser oprimido es la característica individual del agregado de la forma; el significado es que es su característica de naturaleza intrínseca.

පුරිමසදිසන්ති පුරිමෙ රූපක්ඛන්ධෙ වුත්තෙන සදිසං. තං ‘‘කින්ති කාරණපුච්ඡා’’තිආදිනා වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බං. සුඛං ඉට්ඨාරම්මණං. සුඛාදීනං වෙදනානං. පච්චයතොති ආරම්මණපච්චයතො. අයමත්ථොති ‘‘සුඛාරම්මණං සුඛන්ති වුච්චතී’’ති අයමත්ථො. උත්තරපදලොපෙන හෙස නිද්දෙසො. වෙදයතීති අනුභවති. වෙදයිතලක්ඛණාති අනුභවනලක්ඛණා.

‘Semejante al anterior’ significa semejante a lo dicho anteriormente sobre el agregado de la forma. Esto debe entenderse por el mismo método expresado con ‘¿qué (kinti)? es una pregunta sobre la causa’, etc. ‘Felicidad’ es un objeto deseable. ‘De las sensaciones de felicidad y demás’. ‘Desde la perspectiva de la condición’ significa desde la perspectiva de la condición de objeto. Este es el significado: ‘lo que tiene un objeto agradable se llama felicidad’. Esta es una designación mediante la elisión del término posterior. ‘Siente (vedayatī)’ significa experimenta. ‘Característica de ser sentida’ significa característica de experimentar.

නීලපුප්ඵෙති නීලවණ්ණපුප්ඵෙ. වත්ථෙ වාති නීලවත්ථෙ. වා-සද්දෙන වණ්ණධාතුආදිං සඞ්ගණ්හාති. අප්පනං වා ඣානං වාපෙන්තො. උප්පජ්ජනසඤ්ඤාපීති යං [Pg.237] කිඤ්චි නීලං රූපායතනං ආරබ්භ උප්පජ්ජනසඤ්ඤාපි, යා පකිණ්ණකසඤ්ඤාති වුච්චති.

‘En una flor azul’ se refiere a una flor de color azul. ‘O en un vestido’ significa en un vestido azul. Con la palabra ‘o’ incluye el elemento color y demás. ‘Alcanzando la absorción (appanā) o el jhana’. ‘Incluso la percepción que surge’ se refiere a cualquier percepción que surge con respecto a la base de la forma azul, la cual se llama percepción miscelánea.

රූපත්තායාති රූපභාවාය. යාගුමෙවාති යාගුභාවිනමෙව වත්ථුං. යාගුත්තාය යාගුභාවාය. පචති නාම පුග්ගලො. එවන්ති යථා යාගුආදිවත්ථුං පුරිසො යාගුආදිඅත්ථාය පචති නිප්ඵාදෙති, අයං එවං රුප්පනාදිසභාවෙ ධම්මසමූහෙ යථාසකං පච්චයෙහි අභිසඞ්ඛරියමානෙ චෙතනාපධානො ධම්මසමූහො පවත්තනත්ථං විසෙසපච්චයො හුත්වා තෙ අභිසඞ්ඛරොති නිරොපෙති නිබ්බත්තෙති. තෙනාහ ‘‘පච්චයෙහී’’තිආදි. රූපමෙවාති රූපසභාවමෙව, න අඤ්ඤං සභාවං. අභිසඞ්ඛරොතීති ඉතරෙහි පච්චයධම්මෙහි අධිකං සුට්ඨු පච්චයතං කරොති. ‘‘උපගච්ඡති යාපෙති ආයූහතී’’ති තස්සෙව වෙවචනානි. අභිසඞ්ඛරණමෙව හි ආයූහනාදීනි. නිබ්බත්තෙතීති තෙසං ධම්මානං රුප්පනාදිභාවෙන නිබ්බත්තියා පච්චයො හොතීති අත්ථො. චෙතයිතලක්ඛණස්ස සඞ්ඛාරස්සාති ඉදං සඞ්ඛාරක්ඛන්ධධම්මානං චෙතනාපධානත්තා වුත්තං. තථා හි භගවා සුත්තන්තභාජනීයෙ සඞ්ඛාරක්ඛන්ධං විභජන්තෙන චෙතනාව විභත්තා.

‘Para el estado de forma (rūpattāya)’ significa para la condición de forma. ‘Solo la papilla (yāgumeva)’ se refiere a la materia que se convertirá en papilla. ‘Para el estado de papilla’ significa para la condición de papilla. La persona es quien ‘cocina’. ‘Así’ significa que, de la misma manera que un hombre cocina o produce materia como la papilla para el propósito de la papilla, este grupo de fenómenos, siendo la voluntad (cetanā) lo principal, se convierte en la condición especial para que ocurra mientras es procesado por sus respectivas condiciones, y así los procesa, los implanta y los produce. Por eso dice: ‘por las condiciones’, etc. ‘Solo la forma (rūpamevāti)’ significa solo la naturaleza de la forma, no otra naturaleza. ‘Procesa (abhisaṅkharotī)’ significa que ejerce una condicionalidad superior y excelente junto con los otros fenómenos condicionantes. ‘Se aproxima, se mantiene, se esfuerza’ son sinónimos de esto mismo. Pues el procesamiento mismo es el esfuerzo y demás. ‘Produce (nibbattetī)’ significa que se convierte en la condición para la producción de esos fenómenos en su estado de ser oprimidos, etc. ‘De las formaciones con la característica de la voluntad’: esto se dice porque la voluntad es predominante en los fenómenos del agregado de las formaciones (saṅkhārakkhandha). Pues el Bienaventurado, al analizar el agregado de las formaciones en el Suttantabhājanīya, analizó precisamente la voluntad.

වාතිඞ්ගණං බ්‍රහතිඵලං. චතුරස්සවල්ලීති තිවුතාලතා. අඛාරිකන්ති ඛාරරසරහිතං, තං පන පණ්ණඵලාදි. යත්ථ ලොණරසො අධිකො, තං ලොණිකන්ති ආහ ‘‘ලොණයාගූ’’තිආදි. අම්බිලාදිභෙදං රසං.

‘Berenjena’ (vātiṅgaṇa) es el fruto de la brahatī. ‘Enredadera de cuatro ángulos’ es la trepadora tivutā. ‘No alcalino’ significa carente del sabor alcalino, que se refiere a hojas, frutos, etc. Donde el sabor salado es predominante, se llama salado; por eso dice: ‘papilla salada’, etc. El sabor que se divide en ácido y demás.

ආකාරසණ්ඨානගහණවසෙනාති නීලපීතාදිආකාරගහණවසෙන චෙව වට්ටචතුරස්සාදිසණ්ඨානගහණවසෙන ච. විනාපි ආකාරසණ්ඨානාති ආකාරසණ්ඨානෙහි විනා, තෙ ඨපෙත්වාපි. පච්චත්තභෙදගහණවසෙනාති තස්ස තස්ස ආරම්මණස්ස පභෙදගහණවසෙන. අසම්මොහතොති යාථාවතො. විසෙසො විසෙසත්ථදීපනතො, අවිසෙසො අයං ධම්මො අවිසෙසදීපනතො. තෙනාහ ‘‘විසෙසො වෙදිතබ්බො’’ති. ජානනඤ්හි අවිසිට්ඨං, තං සමාසපදතො උපසග්ගා විසෙසෙන්ති. තථා හි සඤ්ජානනපදං පච්චභිඤ්ඤාණනිමිත්තං ආකාරගහණමත්තං බොධෙති, විජානනපදං තතො විසිට්ඨවිසයගහණං. පජානනපදං පන තතොපි විසිට්ඨතරං පකාරතො අවබොධං බොධෙති. තෙනාහ ‘‘තස්සාපී’’තිආදි. ආරම්මණසඤ්ජානනමත්තමෙවාති නීලාදිභෙදස්ස ආරම්මණස්ස [Pg.238] සල්ලක්ඛණමත්තමෙව. අවධාරණෙන ලක්ඛණපටිවෙධත්තං නිවත්තෙති. තෙනාහ ‘‘අනිච්ච’’න්තිආදි. ඤාණසම්පයුත්තචිත්තෙහි විපස්සන්තස්ස විපස්සනාය පගුණභාවෙ සති ඤාණවිප්පයුත්තෙන චිත්තෙනපි විපස්සනා හොතියෙවාති ආහ ‘‘අනිච්චාදිවසෙන ලක්ඛණපටිවෙධඤ්ච පාපෙතී’’ති. පටිවෙධන්ති ච උපලද්ධිමෙව වදති, න පටිවිජ්ඣනං. තෙනාහ ‘‘උස්සක්කිත්වා පනා’’තිආදි. උස්සක්කිත්වාති උස්සක්කාපෙත්වා මග්ගපාතුභාවම්පි පාපෙති අසම්මොහසභාවත්තා. යථා ලක්ඛණපටිවෙධකාලෙ සඤ්ජානනලක්ඛණවසෙන සඤ්ඤාණඅනුරූපවසෙනෙව පවත්තං, එවං විඤ්ඤාණවිජානනවසෙන වායං අනුරූපවසෙනෙව පවත්තතීති දට්ඨබ්බං.

‘Por medio de la captación del aspecto y la configuración’ significa por medio de la captación del aspecto como azul, amarillo, etc., y por medio de la captación de la configuración como redonda, cuadrada, etc. ‘Incluso sin el aspecto y la configuración’ significa sin los aspectos y las configuraciones, incluso dejando estos de lado. ‘Por medio de la captación de la distinción individual’ significa por medio de la captación de la distinción de cada objeto respectivo. ‘Sin confusión’ significa de acuerdo a la realidad. ‘Distinción’ se refiere a la iluminación del significado específico; ‘no distinción’ se refiere a este fenómeno por la iluminación de lo que no es específico. Por eso dice: ‘la distinción debe ser conocida’. Pues el conocer no es distinto; los prefijos lo distinguen de la palabra compuesta. Así, el término ‘percibir’ (sañjānana) comunica la mera captación del aspecto que es la base para el reconocimiento; el término ‘conocer’ (vijānana) comunica una captación del objeto más distinguida que aquella. Pero el término ‘comprender’ (pajānana) comunica un entendimiento por medio del modo que es aún más distinguido que eso. Por eso dice: ‘incluso de eso’, etc. ‘Solo la mera percepción del objeto’ significa solo la mera observación del objeto en su distinción de azul y demás. Mediante la determinación, excluye la penetración de las características. Por eso dice: ‘impermanente’, etc. Cuando hay destreza en la visión cabal (vipassanā) para quien contempla con estados mentales asociados al conocimiento, la visión cabal ocurre incluso con un estado mental disociado del conocimiento; por eso dice: ‘lleva a la penetración de las características por medio de la impermanencia y demás’. Y por ‘penetración’ se refiere solo a la obtención (upaladdhi), no al acto de penetrar. Por eso dice: ‘pero habiendo progresado’, etc. ‘Habiendo progresado’ significa que, habiendo avanzado, lleva incluso a la manifestación del sendero debido a su naturaleza de no confusión. Debe entenderse que, así como en el momento de la penetración de las características la percepción ocurre de acuerdo con la característica de percibir, de la misma manera esta conciencia (viññāṇa) ocurre de acuerdo con el acto de conocer.

ඉදානි තමත්ථං හෙරඤ්ඤිකාදිඋපමාය විභාවෙතුං ‘‘යථා හී’’තිආදිමාහ. හිරඤ්ඤං වුච්චති කහාපණං, හිරඤ්ඤජානනෙ නියුත්තො හෙරඤ්ඤිකො. ලොකවොහාරෙ අජාතා අසඤ්ජාතා බුද්ධි එතස්සාති අජාතබුද්ධි, බාලදාරකො. වොහාරකුසලො ගාමවාසී පුරිසො ගාමිකපුරිසො. උපභොගපරිභොගාරහත්තා උපභොගපරිභොගං. තම්බකංසමයත්තා කූටො. මහාසාරත්තා ඡෙකො. අඩ්ඪසාරත්තා කරටො. නිහීනසාරත්තා සණ්හො. එත්ථ ච යථා හෙරඤ්ඤිකො කහාපණං චිත්තාදිභාවතො උද්ධං කූටාදිභාවං රූපදස්සනාදිවසෙන උප්පත්තිට්ඨානතොපි ජානන්තො අනෙකාකාරතො ජානාති, එවං පඤ්ඤා ආරම්මණං නානප්පකාරතො ජානාති පටිවිජ්ඣති, තාය සද්ධිං පවත්තමානවිඤ්ඤාණම්පි යථාවිසයං ආරම්මණං ජානාති.

Ahora, para explicar este asunto mediante el símil del cambista de monedas y otros, se dice «así como», etc. Se llama 'hirañña' a la moneda (kahāpaṇa); 'heraññiko' es aquel dedicado al conocimiento de las monedas. 'Ajātabuddhi' es aquel cuyo intelecto no ha nacido ni surgido, un niño pequeño. 'Gāmikapuriso' es un hombre habitante de una aldea, experto en transacciones. 'Upabhogaparibhogaṃ' se refiere a lo adecuado para el uso y el disfrute. 'Kūṭo' es la moneda falsa hecha de cobre y bronce. 'Cheko' es la moneda genuina de gran valor. 'Karaṭo' es la de valor medio. 'Saṇho' es la de valor inferior. En este contexto, así como el cambista conoce la moneda en sus múltiples formas, desde su estado mental hasta su carácter falso o genuino mediante la observación de su forma y el lugar de origen, de igual manera, la sabiduría (paññā) conoce y penetra el objeto de diversas maneras; y la conciencia (viññāṇa) que surge junto a ella también conoce el objeto de acuerdo con su esfera de acción.

එවං ස්වායං නෙසං ජානනෙ විසෙසො අඤ්ඤෙසං අවිසයො, බුද්ධානං එව විසයොති ඉදං විසෙසං මිලින්දපඤ්හෙන විභාවෙතුං ‘‘තෙනාහා’’තිආදිමාහ, තං සුවිඤ්ඤෙය්‍යමෙව.

De esta manera, esta distinción en su conocimiento no es el dominio de otros, sino que es exclusivamente el dominio de los Buddhas; para explicar esta distinción mediante las preguntas de Milinda, se dice «por eso dijo», etc., lo cual es fácil de comprender.

අත්තසුඤ්ඤානං සභාවධම්මානං ධම්මමත්තතාය කථිතත්තා ‘‘අනත්තලක්ඛණං කථෙත්වා’’ති වුත්තං. හෙට්ඨිමමග්ගා ච යදි අධිගතා, අරහත්තස්ස අනධිගතත්තා ‘‘එකදෙසමත්තෙනා’’ති වුත්තං, තං අනිච්චලක්ඛණං දස්සෙතුං ඉදං පබ්බමාරද්ධං, ඉතරානි ද්වෙ ලක්ඛණානි තස්ස පරිහාරභාවෙනාති අධිප්පායො.

Debido a que los fenómenos de naturaleza propia están vacíos de un yo, habiéndose expuesto simplemente como fenómenos, se dice «habiendo expuesto la característica de no-yo». Y si los senderos inferiores han sido alcanzados, por no haber alcanzado aún el estado de Arahant, se dice «solo en una medida parcial». Con la intención de mostrar la característica de impermanencia, se comenzó esta sección, siendo las otras dos características su consecuencia o complemento.

යස්මා [Pg.239] පනෙත්ථ ‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ’’තිආදිදෙසනාය තීසු ලක්ඛණෙසු ඉදමෙව පධානභාවෙන දස්සිතං, ඉදං අප්පධානභාවෙනාති න සක්කා වත්තුං, තස්මා ‘‘තීණි ලක්ඛණානි සමොධානෙත්වා දස්සෙතුම්පී’’ති වුත්තං. අපචිනාතීති අපචයගාමිධම්මෙ නිවත්තෙති එකංසතො අපචයගාමිපටිපදාය පරිපූරණතො. තෙනාහ ‘‘නො ආචිනාතී’’තිආදි. වට්ටං විනාසෙතීති විධමති අදස්සනං ගමෙති. නෙව චිනාතීති න වඩ්ඪෙති. තදෙවාති තං වට්ටං එව. විස්සජ්ජෙතීති ඡඩ්ඩෙති. විකිරතීති විද්ධංසෙති. විධූපෙතීති වට්ටත්තයසඞ්ඛාතං අග්ගික්ඛන්ධං විගතධූමං විගතසන්තාපං කරොතීති අත්ථොති ආහ ‘‘නිබ්බාපෙතී’’ති.

Dado que en esta enseñanza que comienza con «¿Qué pensáis, monjes?», entre las tres características, se ha mostrado esta misma como principal, no se puede decir que sea secundaria; por lo tanto, se dice «también para mostrar las tres características en conjunto». 'Apacināti' significa que hace cesar los fenómenos que conducen a la acumulación (del ciclo), debido a que cumple de manera definitiva la práctica que conduce a la disminución. Por eso dice «no acumula», etc. 'Vaṭṭaṃ vināsetīti' significa que lo destruye, que lo hace desaparecer de la vista. 'Neva cinātīti' significa que no lo aumenta. 'Tadevāti' se refiere a ese mismo ciclo. 'Vissajjetīti' significa que lo abandona. 'Vikiratīti' significa que lo dispersa. 'Vidhūpetīti' significa que apaga la hoguera compuesta por el triple ciclo, haciéndola libre de humo y libre de calor; por eso dice «lo extingue».

එවං පස්සන්තිආදි අනාගාමිඵලෙ ඨිතස්ස අරියසාවකස්ස අග්ගමග්ගඵලාධිගමාය දෙසනාති අධිප්පායෙනාහ ‘‘වට්ටං විනාසෙත්වා ඨිතං මහාඛීණාසවං දස්සෙස්සාමී’’ති. ඛීණාසවස්ස අනාගතභාවදස්සනංයෙව, සබ්බා චායං හෙට්ඨිමා දෙසනා සුද්ධවිපස්සනාකථා, සහපඨමමග්ගා වා සහවිජ්ජූපමධම්මා වා විපස්සනාකථාති දස්සෙන්තො ‘‘එත්තකෙන ඨානෙනා’’තිආදිමාහ.

Así, expresiones como «lo ve», etc., son enseñanzas destinadas al noble discípulo que se encuentra en el fruto del que no regresa (anāgāmi) para la obtención del fruto del sendero supremo; con esta intención dice: «mostraré al gran khīṇāsava (aquel cuyas impurezas se han agotado) que permanece habiendo destruido el ciclo». El mostrar la ausencia de una existencia futura para el khīṇāsava, y toda esta enseñanza previa, es una disertación sobre la introspección pura (suddhavipassanā), o una disertación sobre la introspección junto con el primer sendero o junto con los fenómenos semejantes al relámpago; para mostrar esto, dice «por esta razón», etc.

නමස්සන්තියෙව මහතා ගාරවබහුමානෙන. තෙනාහ ‘‘නමො තෙ පුරිසාජඤ්ඤා’’තිආදි. තත්ථ නිදස්සනං දස්සෙන්තො ‘‘ආයස්මන්තං නීතත්ථෙරං වියා’’ති වත්වා තමත්ථං විභාවෙතුං ‘‘ථෙරො’’තිආදිමාහ. තත්ථ ඛුරග්ගෙයෙවාති කෙසොරොපනත්ථං ඛුරධාරාය අග්ගෙ සීසෙ ඨපිතෙ තචපඤ්චකකම්මට්ඨානමුඛෙන භාවනං අනුයුඤ්ජන්තො අරහත්තං පත්වා. බ්‍රහ්මවිමානාති බ්‍රහ්මානං නිවාසභූතා විමානා.

«Le rinden homenaje» con gran respeto y veneración. Por eso dice «homenaje a ti, oh noble entre los hombres», etc. Mostrando un ejemplo allí, al decir «como al venerable Thera Nīta», y para explicar ese asunto, dice «el Thera», etc. Allí, «en la punta misma de la navaja» significa que mientras se aplicaba la navaja a la cabeza para rasurar el cabello, se entregó a la meditación a través del objeto de meditación de las cinco partes que terminan en la piel (tacapañcakakammaṭṭhāna) y alcanzó el estado de Arahant. 'Brahmavimānā' son las mansiones que son las moradas de los Brahmas.

ඛජ්ජනීයසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Finaliza el comentario al Khajjanīya Sutta.

8. පිණ්ඩොල්‍යසුත්තවණ්ණනා

8. Comentario al Piṇḍolya Sutta

80. අපකරීයති එතෙනාති අපකරණං, පදං. අපකරණං පකරණං කාරණන්ති අත්ථතො එකං. තෙනාහ ‘‘කිස්මිඤ්චිදෙව කාරණෙ’’ති. නීහරිත්වාති අත්තනො සමීපචාරභාවතො අපනෙත්වා. තථාකරණඤ්ච එවමෙතෙ [Pg.240] එත්තකම්පි අප්පටිරූපං අකත්වා ආයතිං සම්මා පටිපජ්ජිස්සන්තීති. ලද්ධබලාති ලද්ධඤාණබලා.

80. Aquello por lo cual algo es removido se llama 'apakaraṇa', una palabra. 'Apakaraṇa', 'pakaraṇa' y 'kāraṇa' son un mismo término en cuanto a su significado. Por eso dice «por alguna razón». 'Nīharitvā' significa habiéndolo alejado de su propia presencia. El hacer tal cosa es con la idea de que «ellos, habiendo hecho ni siquiera esto que es inapropiado, en el futuro practicarán correctamente». 'Laddhabalā' significa aquellos que han obtenido el poder del conocimiento.

එකද්වීහිකායාති එකෙකස්ස චෙව ද්වින්නං ද්වින්නඤ්ච ඊහිකා ගති උපසඞ්කමනා එකද්වීහිකා. තෙනාහ ‘‘එකෙකො චෙව ද්වෙ ද්වෙ ච හුත්වා’’ති. පුථුජ්ජනානං සමුදිතානං නාම කිරියා තාදිසීපි සියාති වුත්තං ‘‘කෙළිම්පි කරෙය්‍යු’’න්ති. පරිකප්පනවසෙන සම්මාසම්බුද්ධං උද්දිස්ස පෙසලා භික්ඛූපි එවං කරොන්තීති.

'Ekadvīhikāyā' se refiere al movimiento o acercamiento de uno en uno o de dos en dos. Por eso dice «siendo uno solo o de dos en dos». Se dice que tal tipo de acción de los mundanos reunidos puede ocurrir: «incluso podrían jugar». Se refiere a que incluso monjes virtuosos podrían actuar así por imaginación con respecto al Buddha perfectamente iluminado.

යුගන්ධරපබ්බතාදීනං අන්තරෙ සීදන්තරං සමුද්දං නාම. තත්ථ කිර වාතො න වායති, පතිතං යං කිඤ්චිපි සීදන්තරනදියං විලීයන්තා සීදන්තෙව, තස්මා තං පරිවාරෙත්වා ඨිතා යුගන්ධරාදයොපි සීදපබ්බතා නාම. තං සන්ධාය වුත්තං ‘‘සීදන්තරෙ සන්නිසින්නං මහාසමුද්දං වියා’’ති. ආහාරහෙතූති ආමිසහෙතු සප්පිතෙලාදිනිමිත්තං, තෙසං පණාමනා.

Entre las montañas Yugandhara y otras, se encuentra el llamado océano Sīdantara. Se dice que allí no sopla el viento, y cualquier cosa que caiga en el río Sīdantara se disuelve y se hunde; por lo tanto, las montañas como Yugandhara que lo rodean también se llaman montañas Sīda. Refiriéndose a esto se dijo: «como el gran océano situado en el Sīdantara». 'Āhārahetū' significa por causa de ganancias materiales, como el propósito de obtener mantequilla clarificada, aceite, etc., y el ofrecimiento de estos.

පච්ඡිමන්ති නිහීනං. තෙනාහ ‘‘ලාමක’’න්ති, ලාමකන්තො ඉධාධිප්පෙතො –

'Pacchima' significa inferior. Por eso dice «bajo o vil». Lo que se pretende aquí con 'bajo' es:

‘‘මිගානං කොට්ඨුකො අන්තො, පක්ඛීනං පන වායසො;

එරණ්ඩො අන්තො රුක්ඛානං, තයො අන්තා සමාගතා’’ති. –

«El chacal es el último entre las bestias, el cuervo entre las aves; el ricino es el último entre los árboles; estos tres últimos se han reunido».

ආදීසු (ජා. 1.3.135) විය. උලතීති අභිචරති. අභිසපන්ති එතෙනාති අභිසාපො. අභිසාපවත්ථු පිණ්ඩොල්‍යං. අත්ථො ඵලං වසො එතස්සාති අත්ථවසං, කාරණං, තම්පි තෙසු අත්ථි, තත්ථ නියුත්තාති අත්ථවසිකා.

Como en ejemplos similares (Jā. 1.3.135). 'Ulatīti' significa que sobrepasa o falta al respeto. Aquello mediante lo cual se maldice es 'abhisāpo' (maldición/reproche). El objeto del reproche es el estado de mendicidad (piṇḍolya). 'Atthavasa' significa la razón o causa que tiene un propósito o resultado; eso también existe en ellos, y aquellos que están dedicados a ello son 'atthavasikā'.

අන්තො හදයස්ස අබ්භන්තරෙ අනුපවිට්ඨා සොකවත්ථූහි.

Dentro, en el interior del corazón, han entrado debido a los motivos de aflicción.

අභිජ්ඣායිතාති අභිජ්ඣායනසීලො. අභිණ්හප්පවත්තියා චෙව බහුලභාවෙන ච බහුලරාගො. පූතිභාවෙනාති කුථිතභාවෙන. බ්‍යාපාදො හි උප්පජ්ජමානො චිත්තං අපගන්ධං කරොති, න සුචිමනුඤ්ඤභාවං. භත්තනික්ඛිත්තකාකො වියාති ඉදං භත්තට්ඨානස්ස අසරණෙන කාකස්ස නට්ඨසතිතා පඤ්ඤායතීති කත්වා වුත්තං, න භත්තනික්ඛිත්තතාය. අසණ්ඨිතොති අසණ්ඨිතචිත්තො. කට්ඨත්ථන්ති කට්ඨෙන කත්තබ්බකිච්චං.

'Abhijjhāyitā' es aquel que tiene la naturaleza de la codicia. 'Bahularāgo' es alguien con gran pasión debido a su constante actividad y abundancia. 'Pūtibhāvenāti' significa por el estado de putrefacción. Ciertamente, la malevolencia (byāpāda), al surgir, hace que la mente huela mal, no que sea pura y agradable. 'Como un cuervo que ha dejado caer su comida' se dice porque se percibe la pérdida de memoria o atención del cuervo al no tener refugio en el lugar de la comida, no por el hecho de dejar caer la comida en sí. 'Asaṇṭhitoti' es aquel que tiene la mente inestable. 'Kaṭṭhatthanti' es el deber que debe realizarse con madera.

පාපවිතක්කෙහි කතො, තස්මා තෙ අනවසෙසතො පහාතබ්බාති දස්සනත්ථං. ද්වින්නං වුත්තත්තා එකො පුබ්බභාගො, ඉතරො මිස්සකොති වත්තුං යුත්තන්ති [Pg.241] අධිප්පායෙන ‘‘එත්ථ චා’’තිආදි වුත්තං. එවං තං භාවෙන්තස්ස නිරුජ්ඣන්ති එවාති එකෙකමිස්සකතාවසෙන ගහෙතබ්බන්ති පොරාණා. උපරි තිපරිවට්ටදෙසනාය අනිමිත්තසමාධියෙව දීපිතො. තෙනාහ ‘‘යාවඤ්චිද’’න්ති. නිද්දොසොති වීතරාගාදිනා නිද්දොසො.

Fue hecho por pensamientos malvados, por lo tanto, esto se dice para mostrar que deben ser abandonados sin residuo. Dado que se mencionaron dos, uno es la parte preliminar y el otro es mixto; con la intención de decir que es apropiado llamarlos así, se dice «y aquí», etc. Los antiguos dicen que para quien lo desarrolla de esta manera, los pensamientos cesan y deben ser tomados según la mezcla de cada uno. En la enseñanza posterior de la triple rotación, se aclara solo la concentración sin signos (animittasamādhi). Por eso dice «hasta que». 'Niddoso' significa libre de faltas por estar libre de pasión, etc.

පිණ්ඩොල්‍යසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Finaliza el comentario al Piṇḍolya Sutta.

9. පාලිලෙය්‍යසුත්තවණ්ණනා

9. Comentario al Pālileyya Sutta.

81. පරියාදිණ්ණරූපචිත්තාති රාගාදීහි පරියාදියිත්වා ඛෙපෙත්වා ගහිතචිත්තා.

81. "Mentes cautivadas por las formas" significa mentes que han sido asediadas, agotadas y atrapadas por la lujuria y otros estados similares.

භගවතො චාරො විදිතො පරිචයවසෙන. සත්ථා පරිභොගං කරොති අනුග්ගණ්හන්තො ‘‘එවං හිස්ස දුග්ගතිමොක්ඛො භවිස්සතී’’ති. අඤ්ඤත්‍රාති විනා.

El movimiento del Bienaventurado era conocido debido a la familiaridad. El Maestro hace uso de ello por compasión, pensando: "Así él se liberará de los estados de miseria". "Aññatra" significa "excepto" o "sin".

නාගෙනාති බුද්ධනාගෙන අඞ්කුසරහිතෙන. තතො එව උජුභූතෙන චිත්තෙන. ඊසාදන්තස්ස නඞ්ගලසදිසදන්තස්ස හත්ථිනො එවං චිත්තං සමෙති. තත්ථ කාරණමාහ ‘‘යදෙකො රමතී වනෙ’’ති. එතෙන කායවිවෙකෙන රතිසාමඤ්ඤං වදති.

Por "nāga" se refiere al Buda-nāga, libre de aguijón. Por consiguiente, con una mente que se ha vuelto recta. La mente del elefante con colmillos como rejas de arado se calma de esta manera. Sobre esto dice la razón: "Ya que se deleita solo en el bosque". Con esto, expresa la similitud del deleite a través del aislamiento físico.

අත්තනො ධම්මතායාති පකතියා සයමෙව.

"Por su propia naturaleza" significa de forma natural, por sí mismo.

ආසවානං ඛයොති ඉධ අරහත්තං අධිප්පෙතං, තං පන අග්ගමග්ගානන්තරමෙවාති ආහ ‘‘මග්ගානන්තරං අරහත්තඵල’’න්ති. විචයො දෙසනාපඤ්ඤා අධිප්පෙතා, සා ච අනෙකධා පවත්තා එවාති වුත්තං ‘‘විචයසො’’ති, අනෙකක්ඛත්තුං පවත්තමානාපි විචයො එවාති කත්වා ‘‘විචයෙනා’’ති අත්ථො වුත්තො. සාසනධම්මොති සීලක්ඛන්ධාදිපරිදීපනො පරියත්තිධම්මො. පරිවිතක්කො උදපාදි ‘‘චත්තාරො සතිපට්ඨානා’’තිආදිනා, එවං කොට්ඨාසතො පරිච්ඡිජ්ජ දෙසිතෙ මයා ධම්මෙ කතමස්ස ජානනස්ස අන්තරා ආසවානං ඛයො හොතීති එකච්චස්ස කඞ්ඛා හොතියෙවාති අධිප්පායො. දිට්ඨි එව සමනුපස්සනා දිට්ඨිසමනුපස්සනා. දිට්ඨිසඞ්ඛාරොති දිට්ඨිපච්චයො සඞ්ඛාරො. තතො එව තණ්හාපච්චයො හොතීති වුත්තං ‘‘තතොජො සො සඞ්ඛාරො’’ති. තතො තණ්හාතො සො සඞ්ඛාරො ජාතොති චතූසු එස දිට්ඨිසඞ්ඛාරො දිට්ඨූපනිස්සයො සඞ්ඛාරො ජායති. අවිජ්ජාසම්ඵස්සොති [Pg.242] අවිජ්ජාසම්පයුත්තසම්ඵස්සො. එවමෙත්ථ භගවා සළායතනනාමරූපවිඤ්ඤාණානි සඞ්ඛාරපක්ඛිකානෙව කත්වා දස්සෙති.

Por "la destrucción de las impurezas" (āsavānaṃ khayo) aquí se entiende el estado de Arahant; no obstante, puesto que ocurre inmediatamente después del sendero supremo, se dice: "el fruto del estado de Arahant que sigue inmediatamente al sendero". Por "investigación" (vicayo) se entiende la sabiduría de la enseñanza, la cual se manifiesta de múltiples maneras, por eso se dice "con investigación" (vicayaso); aunque ocurra muchas veces, es simplemente investigación, por lo que se explica como "mediante la investigación" (vicayena). La "doctrina de la enseñanza" (sāsanadhammo) es el Dhamma de lo que debe ser aprendido, que explica los grupos de la virtud, etc. Surgió la reflexión: "los cuatro fundamentos de la atención", etc., y así, con el Dhamma enseñado por mí mediante tales divisiones, la intención es que a alguien le surja ciertamente la duda sobre qué tipo de conocimiento conduce a la destrucción de las impurezas. La contemplación que es en sí misma un punto de vista es "contemplación de puntos de vista" (diṭṭhisamanupassanā). "Formación de puntos de vista" (diṭṭhisaṅkhāro) es una formación condicionada por un punto de vista. De eso mismo surge el condicionamiento por la avidez, por eso se dice: "esa formación nacida de aquello". Esa formación surge de esa avidez; en estos cuatro casos, esta formación de puntos de vista nace teniendo el punto de vista como apoyo. "Contacto de la ignorancia" (avijjāsamphasso) es el contacto asociado con la ignorancia. De este modo, aquí el Bienaventurado muestra las seis bases de los sentidos, el nombre y la forma, y la conciencia, clasificándolos meramente como del lado de las formaciones.

එත්තකෙ ඨානෙති ‘‘ඉධ භික්ඛවෙ අස්සුතවා පුථුජ්ජනො’’තිආදිං කත්වා යාව ‘‘න මෙ භවිස්සතී’’ති එත්තකෙ ඨානෙ. ගහිතගහිතදිට්ඨින්ති සක්කායදිට්ඨියා ‘‘සො අත්තා, සො ලොකො’’තිආදිනා පවත්තං සස්සතදිට්ඨිං, නො චස්සං, නො ච මෙ සියා’’තිආදිනා පවත්තං උච්ඡෙදදිට්ඨින්ති තථා තථා ගහිතදිට්ඨිං. ‘‘ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, සොපි සඞ්ඛාරො අනිච්චො’’තිආදිදෙසනාය විස්සජ්ජාපෙන්තො ආගතො. තත්ථ තත්ථෙවාස්ස උප්පන්නදිට්ඨිවිවෙචනතො ඉමිස්සා දෙසනාය පුග්ගලජ්ඣාසයෙන පවත්තිතතා වෙදිතබ්බා, තෙවීසතියා ඨානෙසු අරහත්තපාපනෙන දෙසනාවිලාසො. තතොජො සො සඞ්ඛාරොති තතො විචිකිච්ඡාය පච්චයභූතතණ්හාතො ජාතො විචිකිච්ඡාය සම්පයුත්තො සඞ්ඛාරො. යදි සහජාතාදිපච්චයවසෙන තතො තණ්හාතො ජාතොති තතොජො සඞ්ඛාරොති වුච්චෙය්‍ය, ඉදමයුත්තන්ති දස්සෙන්තො ‘‘තණ්හාසම්පයුත්ත…පෙ… ජායතී’’ති චොදෙති. ඉතරො උපනිස්සයකොටි ඉධාධිප්පෙතාති දස්සෙන්තො ‘‘අප්පහීනත්තා’’ති වත්වා ‘‘යස්ස හී’’තිආදිනා තමත්ථං විවරති. න හි තණ්හාය විචිකිච්ඡා සම්භවති. යදි අසති සහජාතකොටියා උපනිස්සයකොටියා තණ්හාපච්චයා විචිකිච්ඡාය සම්භවො එව. දිට්ඨියාපීති ද්වාසට්ඨිදිට්ඨියාපි. තෙනාහ ‘‘චතූසු හී’’තිආදි. වීසති සක්කායදිට්ඨියො සස්සතදිට්ඨිං උච්ඡෙදදිට්ඨිං විචිකිච්ඡඤ්ච පක්ඛිපිත්වා පච්චෙකං අනිච්චතාමුඛෙන විපස්සනං දස්සෙත්වා අරහත්තං පාපෙත්වා දෙසනා නිට්ඨාපිතාති ආහ ‘‘තෙවීසතියා ඨානෙසූ’’තිආදි.

"En este pasaje" se refiere al espacio que comienza con "Aquí, monjes, un mundano no instruido" hasta "no será para mí". Respecto a "los puntos de vista adoptados", se refiere a los puntos de vista captados de una u otra forma, como el punto de vista eternalista que se manifiesta como "ese es el yo, ese es el mundo", etc., y el punto de vista del aniquilamiento que se manifiesta como "yo no sería, ni sería para mí", etc. Mediante la enseñanza que comienza con "Así, monjes, esa formación también es impermanente", se llega a la liberación. Debe entenderse que esta enseñanza se impartió según la inclinación de la persona, debido a la distinción de los puntos de vista que surgieron en cada caso; la elegancia de la enseñanza reside en conducir al estado de Arahant en veintitrés puntos. "Esa formación nacida de aquello" se refiere a la formación asociada con la duda, nacida de la avidez que actúa como condición para la duda. Si se dijera que "formación nacida de aquello" significa nacida de esa avidez por medio de condiciones como la de origen simultáneo, se cuestionaría diciendo que es incorrecto porque "está asociada con la avidez... nace". Mostrando que aquí se pretende el nivel de apoyo (upanissaya), tras decir "debido a que no ha sido abandonada", aclara el significado con "para aquel que", etc. Ciertamente, la duda no ocurre simultáneamente con la avidez. Si no existiera el nivel de origen simultáneo, por el nivel de apoyo, la duda surge precisamente con la avidez como condición. "También de un punto de vista" se refiere también a los sesenta y dos puntos de vista. Por eso dijo: "en los cuatro", etc. Habiendo incluido los veinte tipos de visión de la identidad, el punto de vista eternalista, el punto de vista del aniquilamiento y la duda, y habiendo mostrado la visión cabal (vipassanā) mediante la puerta de la impermanencia en cada uno, la enseñanza concluye habiendo conducido al estado de Arahant; por eso se dice "en veintitrés puntos", etc.

පාලිලෙය්‍යසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Aquí termina el comentario al Pālileyya Sutta.

10. පුණ්ණමසුත්තවණ්ණනා

10. Comentario al Puṇṇama Sutta.

82. දිස්සති අපදිස්සතීති දෙසො, කාරණං, තඤ්ච ඛො ඤාපකං දට්ඨබ්බං. යඤ්හි සො ජානිතුකාමො රුප්පනාදිසභාවං, පඨමං පන සරූපං [Pg.243] පුච්ඡිත්වා පුන තස්ස විසෙසො පුච්ඡිතබ්බොති පඨමං ‘‘ඉමෙ නු ඛො’’තිආදිනා පුච්ඡං කරොති, ඉධාපි ච සො විසෙසො එව තස්ස භික්ඛුනො අන්තන්ති දස්සෙති. අජානන්තො විය පුච්ඡති තෙසං හෙතුන්ති අධිප්පායො.

82. "Lugar" (deso) es lo que se muestra o señala, es decir, una razón, y esta debe considerarse como un indicador. Puesto que él desea conocer la naturaleza de la afectación (ruppana), etc., primero pregunta sobre la forma en sí y luego debe preguntar sobre su distinción; por eso primero pregunta con "son estos acaso", etc. Aquí también se muestra que esa distinción es el objetivo final de ese monje. La intención es que pregunta sobre su causa como si no la conociera.

තණ්හාඡන්දමූලකා පභවත්තා. පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධාති එත්ථ විසෙසතො තණ්හුපාදානස්ස ගහණං ඉතරස්ස තග්ගහණෙනෙව ගහිතං තදවිනාභාවතොති ඡන්දරාගො එව උද්ධටො. ඉදන්ති තප්පඤ්හපටික්ඛිපනං. යදිපි ඛන්ධා උපාදානෙහි අසහජාතාපි හොන්ති උපාදානස්ස අනාරම්මණභූතාපි, උපාදානං පන තෙහි සහජාතමෙව, තදාරම්මණඤ්ච හොතියෙවාති දස්සෙති. න හි අසහජාතං අනාරම්මණඤ්ච උපාදානං අත්ථීති. ඉදානි තමත්ථං විවරිත්වා දස්සෙතුං ‘‘තණ්හාසම්පයුත්තස්මි’’න්තිආදි වුත්තං, තං සුවිඤ්ඤෙය්‍යමෙව. ආරම්මණතොති ආරම්මණකරණතො. ‘‘එවංරූපො සිය’’න්ති එවංපවත්තස්ස ඡන්දරාගස්ස ‘‘එවංවෙදනො සිය’’න්ති එවංපවත්තියා අභාවතො තත්ථ තත්ථෙව නතසඞ්ඛාරා භිජ්ජන්ති, තස්මා රූපවෙදනාරම්මණානං ඡන්දරාගාදීනං අභාවතො අත්ථෙව ඡන්දරාගවෙමත්තතා. ඡන්දරාගස්ස පහානාදිවසෙන ඡන්දරාගපටිසංයුත්තස්ස අපුච්ඡිතත්තා, ‘‘අනුසන්ධි න ඝටියතී’’ති වුත්තං. කිඤ්චාපි න ඝටියතීති අඤ්ඤස්සෙව පුච්ඡිතත්තා, තථාපි සානුසන්ධිකාව පුච්ඡා, තතො එව සානුසන්ධිකං විස්සජ්ජනං. තත්ථ කාරණමාහ ‘‘තෙසං තෙස’’න්තිආදිනා. තෙන අජ්ඣාසයානුසන්ධිවසෙන සානුසන්ධිකානෙව පුච්ඡාවිස්සජ්ජනානීති දස්සෙති.

Tienen su origen en la raíz del deseo y la avidez. En "los cinco agregados del apego", se incluye específicamente el apego a la avidez, y los otros se incluyen por asociación con este, ya que no son inseparables; por lo tanto, solo se menciona el deseo-lujuria (chandarāga). "Esto" se refiere al rechazo de esa pregunta. Aunque los agregados pueden no ser simultáneos con los apegos y pueden no ser objetos del apego, se muestra que el apego es ciertamente simultáneo con ellos y que estos son su objeto. Pues no existe un apego que no sea simultáneo o carezca de objeto. Ahora, para aclarar este punto, se dice "en lo que está asociado con la avidez", etc., lo cual es fácil de comprender. "Por el objeto" significa por el acto de convertir algo en objeto. Debido a la ausencia de deseo-lujuria manifestado como "que mi sensación sea así" cuando el deseo-lujuria se manifiesta como "que mi forma sea así", las formaciones de inclinación se rompen en cada caso; por lo tanto, debido a la ausencia de deseo-lujuria, etc., hacia los objetos de forma y sensación, existe ciertamente una diversidad en el deseo-lujuria. Debido a que no se ha preguntado sobre lo relacionado con el deseo-lujuria mediante su abandono, etc., se dice que "la conexión no es coherente". Aunque se diga que no es coherente porque se preguntó algo diferente, aun así la pregunta tiene su conexión y, por lo tanto, la respuesta también la tiene. Sobre esto explica la razón con "de cada uno de ellos", etc. Con esto muestra que, mediante la conexión de la intención, las preguntas y respuestas son ciertamente coherentes.

පුණ්ණමසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Aquí termina el comentario al Puṇṇama Sutta.

ඛජ්ජනීයවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Aquí termina el comentario al Khajjanīya Vagga.

9. ථෙරවග්ගො

9. Capítulo de los Ancianos (Theravagga).

1. ආනන්දසුත්තවණ්ණනා

1. Comentario al Ānanda Sutta.

83. පටිච්චාති නිස්සයං කත්වා. ‘‘එසොහමස්මී’’ති දිට්ඨිග්ගාහො, ‘‘සෙය්‍යොහමස්මී’’ති මානග්ගාහො ච තණ්හාවසෙනෙව හොන්තීති තණ්හාපි තථාපවත්තියා පච්චයභූතා තථාපවත්ති එවාති වුත්තං ‘‘අස්මීති එවං පවත්තං [Pg.244] තණ්හාමානදිට්ඨිපපඤ්චත්තයං හොතී’’ති. දහරසද්දො බාලදාරකෙපි පවත්තතීති තතො විසෙසනත්ථං ‘‘යුවා’’ති වුත්තං. යුවාපි එකො අමණ්ඩනසීලොති තතො විසෙසනත්ථං ‘‘මණ්ඩනකජාතිකො’’ති වුත්තං. තෙන මුඛනිමිත්තපච්චවෙක්ඛණස්ස සබ්භාවං දස්සෙති. තන්ති ආදාසමණ්ඩලං ඔලොකයතො. පරම්මුඛං හුත්වා පඤ්ඤායෙය්‍යාති යදි පුරත්ථිමදිසාභිමුඛං හුත්වා ඨිතං, මුඛනිමිත්තම්පි පුරත්ථිමදිසාභිමුඛමෙව හුත්වා පඤ්ඤායෙය්‍යාති අත්ථො. යදිපි පරස්ස සදිසස්ස මුඛං භවෙය්‍ය, තථාපි කාචි අසදිසතා භවෙය්‍යාති වුත්තං ‘‘වණ්ණාදීහි අසදිසං හුත්වා පඤ්ඤායෙය්‍යා’’ති. නිභාසරූපන්ති පටිභාසරූපං. නිභාසරූපං තාව කංසාදිමයෙ පභස්සරෙ මණ්ඩලෙ පඤ්ඤායතු, උදකෙ පන කථන්ති ‘‘කෙන කාරණෙනා’’ති පුච්ඡති. ඉතරො ‘‘මහාභූතානං විසුද්ධතායා’’ති වදන්තො තත්ථාපි යථාලද්ධපභස්සරභාවෙනෙවාති දස්සෙති. එත්ථ ච මණ්ඩනජාතිකො පුරිසො විය පුථුජ්ජනො, ආදාසතලාදයො විය පඤ්චක්ඛන්ධා, මුඛනිමිත්තං විය ‘‘අස්මී’’ති ගහණං, මුඛනිමිත්තං උපාදාය දිස්සමානරූපාදි විය ‘‘අස්මී’’ති සති ‘‘අහමස්මී’’ති ‘‘පරොස්මී’’තිආදයො ගාහවිසෙසා. අභිසමෙතොති අභිසමිතො, අයමෙව වා පාඨො.

83. «Paṭiccā» (dependiendo) significa habiendo hecho una base. Se dice que el aferramiento de la visión: «Este soy yo», y el aferramiento del orgullo: «Soy superior», ocurren por el poder del deseo; así, incluso el deseo es la condición para tal manifestación, por lo tanto, tal manifestación es precisamente lo que se describe como: «la triple proliferación del deseo, el orgullo y la visión se manifiesta como 'yo soy'». La palabra «dahara» (joven) se usa también para un niño pequeño; por lo tanto, para especificarlo, se dice «yuvā» (un joven). Incluso un joven puede no tener el hábito de adornarse; por lo tanto, para especificarlo, se dice «maṇḍanakajātiko» (aficionado a adornarse). Con esto se muestra la presencia del examen del reflejo del rostro. «Taṃ» se refiere a alguien que mira en la superficie de un espejo. «Parammukhaṃ hutvā paññāyeyyā» significa que si uno se sitúa mirando hacia la dirección este, el reflejo del rostro también aparecería mirando hacia la dirección este. Aunque pudiera ser el rostro de otro que se le parece, aun así habría alguna desemejanza; por lo tanto se dice: «aparecería siendo diferente en color y otros rasgos». «Nibhāsarūpaṃ» significa una imagen reflejada. Si bien la imagen reflejada puede aparecer en un disco brillante hecho de bronce u otros materiales, pregunta: «¿por qué razón?» aparece en el agua. El otro responde: «por la pureza de los grandes elementos», indicando que allí también es por la naturaleza brillante obtenida. Y aquí, una persona mundana es como el hombre aficionado a los adornos, los cinco agregados son como la superficie del espejo, la captación de «yo soy» es como el reflejo del rostro, y cuando existe el «yo soy», los tipos especiales de aferramiento como «yo soy este» o «yo soy otro» son como la forma visible que se percibe en dependencia del reflejo del rostro. «Abhisameto» significa comprendido; o esta misma es la lectura.

ආනන්දසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Aquí termina el comentario al Ānanda Sutta.

2. තිස්සසුත්තවණ්ණනා

2. Comentario al Tissa Sutta

84. මධුරකං වුච්චති කායෙ විභාරන්ති ආහ – ‘‘මධුරකජාතො වියාති සඤ්ජාතගරුභාවො වියා’’ති. ගරුභාවෙ සති ලහුතා අනොකාසාව, තථා මුදුතා කම්මඤ්ඤතා චාති වුත්තං ‘‘අකම්මඤ්ඤො’’ති. ‘‘කායෙ’’ති ආනෙත්වා වත්තබ්බං. න පක්ඛායන්තීති පකාසා හුත්වා න ඛායන්ති. තෙනාහ ‘‘න පාකටා හොන්තී’’ති. උපට්ඨහන්තීති උපතිට්ඨන්ති. න දිස්සතීති ගහණං න ගච්ඡති. මහාවිචිකිච්ඡාති අට්ඨවත්ථුකා සොළසවත්ථුකා ච විමති. න හි උප්පජ්ජති පරිපක්කකුසලමූලත්තා.

84. «Madhurakaṃ» se dice respecto a la pesadez en el cuerpo; por eso dice: «'como si se hubiera vuelto dulce' significa como si hubiera surgido una sensación de pesadez». Cuando hay pesadez, no hay lugar para la ligereza, ni para la suavidad o la maleabilidad; por eso se dice «akammañño» (no apto para el trabajo). Debe entenderse que se refiere «al cuerpo» (kāye). «Na pakkhāyantī» significa que no son claros ni evidentes. Por eso dice: «no son manifiestos». «Upaṭṭhahantī» significa que se presentan. «Na dissatī» significa que no llega a ser captado. «Mahāvicikicchā» (gran duda) es la duda respecto a las ocho bases y las dieciséis bases. Ciertamente no surge debido a que las raíces sanas están completamente maduras.

කාමානමෙතං අධිවචනන්ති පදං උද්ධරිත්වා යෙන අධිප්පායෙන භගවතා නින්නං පල්ලලං කාමානං නිදස්සනභාවෙන ආභතං, තං අධිප්පායං විභාවෙතුං ‘‘යථා හී’’තිආදි වුත්තං.

Habiendo extraído la frase «este es un nombre para los placeres sensuales», se dice: «así como...» para explicar la intención con la cual el Bendito presentó el estanque bajo como una ilustración de los placeres sensuales.

තිස්සසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Aquí termina el comentario al Tissa Sutta.

3. යමකසුත්තවණ්ණනා

3. Comentario al Yamaka Sutta

85. දිට්ඨි [Pg.245] එව දිට්ඨිගතං ‘‘ගූථගතං මුත්තගත’’න්ති (ම. නි. 2.119; අ. නි. 9.11) යථා. දිට්ඨිගතං නාම ජාතං ඛන්ධවිනිමුත්තස්ස සත්තස්ස ගහිතත්තා.

85. «Diṭṭhigataṃ» es simplemente una visión, como en «gūthagataṃ» o «muttagataṃ» (excremento u orina). Se llama «diṭṭhigataṃ» porque ha surgido del aferramiento a un ser que es distinto de los agregados.

කුපිතෙති දිට්ඨිසඞ්ඛාතරොගෙන කුපිතෙ. පග්ගය්හාති තෙසං භික්ඛූනං සන්තිකෙ විය ථෙරස්ස සාරිපුත්තස්ස සම්මුඛා අත්තනො ලද්ධිං පග්ගය්හ ‘‘එවං ඛ්වාහ’’න්ති එවං නිච්ඡයෙන වත්තුං අසක්කොන්තො.

«Kupite» significa irritado por la enfermedad conocida como visión errónea. «Paggayha» indica que, incapaz de sostener su propia doctrina con certeza frente al Venerable Sāriputta, como lo hacía ante esos monjes, dice: «así es como yo [entiendo]».

අනුයොගවත්තං නාම යෙන යුත්තො, තස්ස අත්තනො ගාහං නිජ්ඣානක්ඛන්තියාව යාථාවතො පවෙදනං. ථෙරස්ස අනුයොගෙ භුම්මන්ති ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ආවුසො යමකා’’තිආදිනා ථෙරෙන කථිතපුච්ඡාය භුම්මනිද්දෙසො. සචෙ තං ආවුසොති ඉදන්ති ‘‘සචෙ තං, ආවුසො’’ති එවමාදිකං ඉදං වචනං. එතන්ති යමකත්ථෙරං. අඤ්ඤන්ති අරහත්තං. වත්තබ්බාකාරෙන වදන්තො අත්ථතො අරහත්තං බ්‍යාකරොන්තො නාම හොතීති අධිප්පායෙන වදති.

«Anuyogavattaṃ» se refiere al deber de aquel que ha sido interrogado, que consiste en declarar su propio aferramiento tal como es, de acuerdo con su reflexión y aceptación. «Therassa anuyoge bhummaṃ» se refiere a la indicación locativa en la pregunta formulada por el anciano: «¿Qué piensas de esto, amigo Yamaka?», etc. «Sace taṃ āvuso» se refiere a esta declaración: «Si a ti, amigo», etc. «Etaṃ» se refiere al Venerable Yamaka. «Aññaṃ» se refiere al estado de Arahant. Dice esto con la intención de que, al hablar en la forma en que se debe hablar, esté explicando en esencia el estado de Arahant.

එතස්ස පඨමමග්ගස්සාති එතස්ස ඉදානියෙව තිපරිවට්ටදෙසනාවසානෙ තයා අධිගතස්ස පඨමමග්ගස්ස. චතූහි යොගෙහීති අත්තතො පියතො උදාසිනතො වෙරිතොති චතූහිපි උප්පජ්ජනඅනත්ථයොගෙහි.

«Etassa paṭhamamaggassa» significa de este primer camino que acabas de alcanzar al final de la enseñanza sobre los tres giros. «Catūhi yogehī» significa a través de las cuatro vinculaciones que producen desastre: como el yo, como lo querido, como lo indiferente y como el enemigo.

උපෙතීති තණ්හුපයදිට්ඨුපයෙහි උපාදියති තණ්හාදිට්ඨිවත්ථුං පප්පොති. උපාදියතීති දළ්හග්ගාහං ගණ්හාති. අධිතිට්ඨතීති අභිනිවිස්ස තිට්ඨති. කින්ති? ‘‘අත්තා මෙ’’ති. පච්චත්ථිකා මෙ එතෙති එතෙ රූපවෙදනාදයො පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා මය්හං පච්චත්ථිකා අනත්ථාවහත්තාති විපස්සනාඤාණෙන ඤත්වා. විපස්සනාය යොජෙත්වාති විපස්සනාය ඛන්ධෙ යොජෙත්වා.

«Upetī» significa que se aferra mediante los acercamientos del deseo y de la visión; alcanza el objeto del deseo y de la visión. «Upādiyatī» significa que lo toma con un agarre firme. «Adhitiṭṭhatī» significa que se establece mediante la insistencia. ¿De qué manera? «Es mi yo». «Paccatthikā me ete» significa habiendo comprendido mediante el conocimiento de la visión cabal (vipassanā) que estos cinco agregados del aferramiento son mis enemigos porque traen desgracia. «Vipassanāya yojetvā» significa habiendo aplicado la visión cabal a los agregados.

යමකසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Aquí termina el comentario al Yamaka Sutta.

4. අනුරාධසුත්තවණ්ණනා

4. Comentario al Anurādha Sutta

86. තස්සෙව විහාරස්සාති මහාවනෙ යස්මිං විහාරෙ භගවා විහරති, තස්සෙව විහාරස්ස. ඉමෙති අඤ්ඤතිත්ථියා. යස්මා අයං ථෙරො [Pg.246] ඨපනීයං පඤ්හං ඨපනීයභාවෙන න ඨපෙසි, තස්මා. අඤ්ඤතිත්ථියා…පෙ… එතදවොචුං. තෙනාහ ‘‘එකදෙසෙන සාසනසමයං ජානන්තා’’ති.

86. «Tasseva vihārassā» significa de ese mismo monasterio en el Gran Bosque donde residía el Bendito. «Ime aññatitthiyā» se refiere a estos de otras sectas. Se dice así porque este anciano no dejó sin responder la pregunta que debía ser dejada sin respuesta. «Los de otras sectas... le dijeron esto». Por eso dice: «conociendo solo una parte de la tradición de la enseñanza».

ගහිතමෙව හොති තතො පගෙව සිද්ධත්තා. තෙනාහ ‘‘තස්ස මූලත්තා’’ති. එවන්ති ‘‘දුක්ඛඤ්චෙව පඤ්ඤපෙමි, දුක්ඛස්ස ච නිරොධ’’න්ති එවං. වට්ටවිවට්ටමෙවාති පඤ්චන්නං පන ඛන්ධානං සමනුපස්සනාය වසෙන වට්ටං, ‘‘එවං පස්ස’’න්තිආදිනා විවට්ටං කථිතමෙව.

Ya está comprendido puesto que se ha establecido previamente desde su raíz. Por eso dice: «debido a que esa es la raíz». «Evaṃ» se refiere a «enseño solo el sufrimiento y el cese del sufrimiento». «Vaṭṭavivaṭṭamevā» significa que el ciclo (vaṭṭa) se explica mediante la observación de los cinco agregados, y el fin del ciclo (vivaṭṭa) se explica con frases como «observa de esta manera».

අනුරාධසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Aquí termina el comentario al Anurādha Sutta.

5. වක්කලිසුත්තවණ්ණනා

5. Comentario al Vakkali Sutta

87. නගරමජ්ඣෙ මහාආබාධො උප්පජ්ජීති නගරමජ්ඣෙන ආගච්ඡන්තො කම්මසමුට්ඨානො මහන්තො ආබාධො උප්පජ්ජති. සමන්තතො අධොසීති සබ්බභාගෙන පරිප්ඵන්දි. ඉරියාපථං යාපෙතුන්ති සයනනිසජ්ජාදිභෙදං ඉරියාපථං පවත්තෙතුං. නිවත්තන්තීති ඔසක්කන්ති, පරිහායන්තීති අත්ථො. අධිගච්ඡන්තීති වඩ්ඪන්ති. සත්ථු ගුණසරීරං නාම නවවිධලොකුත්තරධම්මාධිගමමූලන්ති කත්වා වුත්තං ‘‘නවවිධො හි…පෙ… කායො නාමා’’ති, යථා සත්තානං කායො පටිසන්ධිමූලකො.

87. «Nagaramajjhe mahāābādho uppajjī» significa que mientras caminaba por el medio de la ciudad, surgió una gran enfermedad producida por el kamma. «Samantato adhosī» significa que se agitó por todas partes. «Iriyāpathaṃ yāpetuṃ» significa para mantener las posturas, como acostarse, sentarse, etc. «Nivattantī» significa que retroceden, es decir, que declinan. «Adhigacchantī» significa que aumentan. Se dice que «el cuerpo de virtudes del Maestro» es la base para el logro de los nueve tipos de Dhamma supramundanos, por eso se dice: «pues el cuerpo de nueve tipos... es el cuerpo», así como el cuerpo de los seres tiene su raíz en el renacimiento.

කාළසිලායං කතවිහාරො කාළසිලාවිහාරො. මග්ගවිමොක්ඛත්ථායාති අග්ගමග්ගවිමොක්ඛාධිගමාය. දෙවතාති සුද්ධාවාසදෙවතා. අලාමකං නාම පුථුජ්ජනකාලකිරියාය අභාවතො. තෙනාහ ‘‘ථෙරො කිරා’’තිආදි. එකං ද්වෙ ඤාණානීති එකං ද්වෙ පච්චවෙක්ඛණඤාණානි සභාවතො අවස්සං උප්පජ්ජන්ති, අයං ධම්මතා. මග්ගඵලනිබ්බානපච්චවෙක්ඛණානි තංතංමග්ගවුට්ඨානෙ උප්පජ්ජන්ති එව. එකං ද්වෙති වචනං උප්පන්නභාවදස්සනත්ථං වුත්තං.

Kāḷasilāvihāro es una vivienda construida en Kāḷasilā. Maggavimokkhatthāyā significa para el logro de la liberación del camino supremo. Devatā se refiere a las deidades de Suddhāvāsa. Alāmakaṃ se dice por la ausencia de la muerte de una persona mundana (puthujjana). Por eso dice: Se dice que el anciano..., etc. Ekaṃ dve ñāṇānī significa que uno o dos conocimientos de reflexión (paccavekkhaṇañāṇāni) surgen necesariamente por su propia naturaleza; esta es la ley natural. Los conocimientos de reflexión sobre el camino, el fruto y el nibbāna surgen precisamente al emerger de cada camino respectivo. La expresión uno o dos se dice para mostrar el estado de lo que ha surgido.

ධූමායනභාවො ධූමාකාරතා, තථා තිමිරායනභාවො.

Dhūmāyanabhāvo es el estado de tener forma de humo, así como timirāyanabhāvo es el estado de oscuridad.

වක්කලිසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Aquí termina la explicación del Vakkalisutta.

6. අස්සජිසුත්තවණ්ණනා

6. Explicación del Assajisutta.

88. පස්සම්භිත්වාති [Pg.247] නිරොධෙත්වා. නො ච ස්වාහන්ති නො ච සු අහං. පරිහායි කුප්පධම්මත්තා. එතන්ති සමාධිමත්තසාරං, සීලමත්තෙ පන වත්තබ්බමෙව නත්ථි. කථං හොතීති කථං අභිනන්දනා හොති. දුක්ඛං පත්වාති දුක්ඛුප්පත්තිහෙතු සුඛං පත්ථෙති ‘‘එවං මෙ දුක්ඛපරිළාහො න භවිස්සතී’’ති. යදග්ගෙනාති යෙන භාගෙන. ‘‘දුක්ඛං පත්ථෙතියෙවා’’ති වත්වා තත්ථ කාරණමාහ ‘‘සුඛවිපරිණාමෙන හී’’තිආදි. සුඛවිපරිවත්තෙ සුඛවිපරිණාමදුක්ඛං, තස්මා සුඛං අභිනන්දන්තො අත්ථතො දුක්ඛං අභිනන්දති නාම.

88. Passambhitvā significa habiendo cesado. No ca svāhaṃ es no ca su ahaṃ (y ciertamente yo no). Parihāyi debido a su naturaleza de ser sujeto a la caída (kuppadhammattā). Etaṃ se refiere a la esencia de la mera concentración, pues sobre la mera virtud no hay nada que decir. ¿Cómo es? significa ¿cómo es el deleite?. Habiendo alcanzado el sufrimiento significa que desea la felicidad como causa del surgimiento del sufrimiento, pensando: así no habrá para mí la angustia del sufrimiento. Yadaggena significa por cuya parte. Habiendo dicho ciertamente desea el sufrimiento, explica la razón con por el cambio de la felicidad, etc. En el cambio de la felicidad está el sufrimiento por el cambio (sukhavipariṇāmadukkhaṃ); por lo tanto, quien se deleita en la felicidad, en realidad se deleita en el sufrimiento.

අස්සජිසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Aquí termina la explicación del Assajisutta.

7. ඛෙමකසුත්තවණ්ණනා

7. Explicación del Khemakasutta.

89. අත්තනියන්ති දිට්ඨිගතිකපරිකප්පිතස්ස අත්තනො සන්තකං. තෙනාහ ‘‘අත්තනො පරික්ඛාරජාත’’න්ති. තණ්හාමානො අධිගතො අරහත්තස්ස අනධිගතත්තා, නො දිට්ඨිමානො අධිගතො, තථා කාමරාගබ්‍යාපාදාපි. අනාගාමී කිර ඛෙමකත්ථෙරො, ‘‘සකදාගාමී’’ති කෙචි වදන්ති. සන්ධාවනිකායාති සඤ්චරණෙන. තෙනාහ ‘‘පුනප්පුනං ගමනාගමනෙනා’’ති. චතුක්ඛත්තුං ගමනාගමනෙනාති චතුක්ඛත්තුං ගමනෙන ච ආගමනෙන ච. තෙනාහ – ‘‘තං දිවසං ද්වියොජනං අද්ධානං ආහිණ්ඩී’’ති. ඤත්වාති අජ්ඣාසයං ඤත්වා. ථෙරොති ඛෙමකත්ථෙරො.

89. Attaniyaṃ significa lo que pertenece al yo, imaginado por los seguidores de puntos de vista (diṭṭhigatika). Por eso dice las pertenencias de uno mismo. El orgullo del deseo (taṇhāmāna) fue comprendido porque no se había alcanzado el estado de Arhat, pero no el orgullo de los puntos de vista (diṭṭhimāna), así como tampoco el deseo sensual y la mala voluntad. Se dice que el anciano Khemaka era un No-Retornante (anāgāmī), aunque algunos dicen que era un Una-Vez-Retornante (sakadāgāmī). Sandhāvanikāyā significa mediante el movimiento. Por eso dice por ir y venir una y otra vez. Por ir y venir cuatro veces significa por cuatro idas y cuatro vueltas. Por eso dice: Aquel día recorrió una distancia de dos leguas. Ñatvā significa habiendo conocido la inclinación. Thero es el anciano Khemaka.

රූපමෙව අස්මීති වදතීති රූපක්ඛන්ධමෙව ‘‘අස්මී’’ති ගාහස්ස වත්ථුං කත්වා වදති. අධිගතො තණ්හාමානො.

Dice que solo la forma soy yo significa que habla haciendo de los agregados de la forma el objeto de la creencia yo soy. Se refiere al orgullo del deseo (taṇhāmāna) que se ha concebido.

අණුසහගතොති අණුභාවං ගතො. තෙනාහ ‘‘සුඛුමො’’ති. තයො ඛාරා විය තිස්සො අනුපස්සනා චිත්තසංකිලෙසස්ස විසොධනතො. සීලගන්ධාදීහි ගුණගන්ධෙහි.

Aṇusahagato significa que ha llegado a un estado sutil. Por eso dice sutil. Las tres contemplaciones son como tres tipos de sales alcalinas (khārā), debido a la purificación de las impurezas de la mente. Por los aromas de las cualidades, como el aroma de la virtud (sīlagandha), etc.

කථෙතුන්ති උද්දෙසවසෙන කථෙතුං. පකාසෙතුන්ති නිද්දෙසවසෙන තමත්ථං පකාසෙතුං. ජානාපෙතුන්ති කාරණවසෙන ජානාපෙතුං. පතිට්ඨාපෙතුන්ති කථාපෙතුං. විවටං කාතුන්ති උදාහරණං වණ්ණෙත්වා පාකටං කාතුං[Pg.248]. සුවිභත්තං කාතුන්ති අන්වයතො බ්‍යතිරෙකතො සුට්ඨු, විභත්තං කාතුං. උත්තානකං කාතුන්ති උපනයනිගමෙහි තමත්ථං විභූතං කාතුං. අඤ්ඤෙන නීහාරෙනාති විපස්සනාවිමුත්තෙන චිත්තාභිනීහාරෙන.

Kathetuṃ significa hablar por vía de exposición (uddesa). Pakāsetuṃ significa manifestar ese significado por vía de explicación detallada (niddesa). Jānāpetuṃ significa hacer saber por vía de la razón. Patiṭṭhāpetuṃ significa hacer que se hable. Vivaṭaṃ kātuṃ significa hacerlo evidente describiendo un ejemplo. Suvibhattaṃ kātuṃ significa dividirlo bien mediante la conformidad y la diferencia. Uttānakaṃ kātuṃ significa hacer que el significado sea claro mediante la aplicación y la conclusión. Aññena nīhārenā significa mediante la aplicación del pensamiento liberado por la visión profunda (vipassanā).

ඛෙමකසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Aquí termina la explicación del Khemakasutta.

8. ඡන්නසුත්තවණ්ණනා

8. Explicación del Channasutta.

90. මක්ඛීති ගුණමක්ඛනලක්ඛණෙන මක්ඛෙන සමන්නාගතො. පළාසීති යුගග්ගාහලක්ඛණෙන පළාසෙන සමන්නාගතො. එතං අවොචාති ‘‘ඔවදන්තු මං…පෙ… පස්සෙය්‍ය’’න්ති එතං අවොච.

90. Makkhī es aquel dotado de hipocresía (makkha), caracterizada por el ocultamiento de las cualidades ajenas. Paḷāsī es aquel dotado de arrogancia (paḷāsa), caracterizada por la rivalidad. Dijo esto se refiere a que me den consejo... que yo pueda ver.

ථෙරන්ති ඡන්නත්ථෙරං. අත්තනො දුග්ගහණෙන කඤ්චි උපාරම්භම්පි කරෙය්‍ය. තෙන වුත්තං ‘‘එවං කිර නෙසං අහොසී’’තිආදි. නිද්දොසමෙවස්ස කත්වාති ආදිතො අනුරූපත්තමෙව කත්වා සද්ධම්මං කථෙස්සාමාති.

Theraṃ se refiere al anciano Channa. Debido a su propia mala comprensión, podría reprochar a alguien. Por eso se dijo así, al parecer, les ocurrió a ellos, etc. Niddosamevassa katvā significa habiendo hecho que sea adecuado desde el principio para enseñar el verdadero Dhamma.

පරිතස්සනා උපාදානන්ති භයපරිතස්සනා දිට්ඨුපාදානං. අනත්තනි සති අනත්තකතානි කම්මානි කමත්තානං ඵුසිස්සන්තීති භයපරිතස්සනා චෙව දිට්ඨුපාදානඤ්ච උප්පජ්ජති. පටිනිවත්තතීති යථාරද්ධවිපස්සනාතො පටිනිවත්තති, නාසක්ඛීති අත්ථො. කස්මා පනෙතස්ස විපස්සනමනුයුඤ්ජන්තස්ස එවං අහොසීති තත්ථ කාරණං වදති ‘‘අයං කිරා’’තිආදිනා. එවන්ති ‘‘කො නු ඛො මෙ අත්තා’’ති එවං න හොති. තාවතිකා විස්සත්ථීති ‘‘මය්හං ධම්මං දෙසෙතූ’’ති වුත්තවිස්සාසො අත්ථීති අත්ථො. ඉදං කච්චානසත්ථං අද්දසාති යොජනා. ‘‘ද්වයනිස්සිතො, කච්චාන, ලොකො’’තිආදි දිට්ඨිවිනිවෙඨනා. ‘‘එතෙ තෙ, කච්චාන, උභො අන්තෙ අනුපගම්මා’’තිආදි බුද්ධබලදීපනා.

Paritassanā upādānaṃ significa la agitación por el miedo y el aferramiento a los puntos de vista. Al no haber un yo, las acciones realizadas por el no-yo afectarán a este falso yo; así surge tanto la agitación por el miedo como el aferramiento a los puntos de vista. Paṭinivattati significa que retrocede de la visión profunda tal como la había iniciado; el sentido es que no pudo continuar. ¿Pero por qué le sucedió esto mientras practicaba la visión profunda? Explica la razón con esto, al parecer, etc. Evanti significa que no ocurre así: ¿quién es mi yo?. Tāvatikā vissatthī significa que existe la confianza expresada en que me enseñe el Dhamma. Idaṃ kaccānasatthaṃ addasā es la conexión. El mundo, Kaccāna, depende de la dualidad, etc., es el desenredo de los puntos de vista. Sin acercarse, Kaccāna, a estos dos extremos, etc., es la demostración del poder de un Buda.

ඡන්නසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Aquí termina la explicación del Channasutta.

9-10. රාහුලසුත්තාදිවණ්ණනා

9-10. Explicación del Rāhulasutta y otros.

91-92. එතානි සුත්තානි. ඉධාගතානීති ඉමස්මිං වග්ගෙ ආනීතානි සඞ්ගීතිකාරෙහීති.

91-92. Estos suttas. Idhāgatānī significa que fueron traídos a este vagga por los compiladores (saṅgītikārehi).

රාහුලසුත්තාදිවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Aquí termina la explicación del Rāhulasutta y otros.

ථෙරවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Aquí termina la explicación del Theravagga.

10. පුප්ඵවග්ගො

10. El Capítulo de las Flores (Pupphavagga).

1. නදීසුත්තවණ්ණනා

1. Explicación del Nadīsutta.

93. පබ්බතෙය්‍යාති [Pg.249] පබ්බතතො ආගතා. තතො එව ඔහාරිනී. තෙනස්සා චණ්ඩසොතතං දස්සෙති. දූරං ගච්ඡතීති දූරඞ්ගමා. තෙනස්සා මහොඝතං දස්සෙති.

93. Pabbateyyā significa que viene de la montaña. De ahí mismo desciende (ohārinī). Con esto muestra que tiene una corriente impetuosa. Dūraṃ gacchati significa que va lejos; con esto muestra que es una gran inundación (mahogha).

සොතෙති වට්ටසොතෙ. චතූහි ගාහෙහීති ‘‘රූපං අත්තතො සමනුපස්සතී’’තිආදිනයප්පවත්තෙහි චතූහි ගාහෙහි. පලුජ්ජනත්තාති ඡින්නත්තා. සොකාදිබ්‍යසනප්පත්තීති සොකාදිඅනත්ථුප්පත්ති.

Sote significa en la corriente del ciclo de renacimientos (vaṭṭasota). Catūhi gāhehī se refiere a los cuatro tipos de asunciones que operan en el modo ve la forma como el yo, etc. Palujjanattā significa por estar roto. Sokādibyasanappattī es el surgimiento de infortunios como el dolor, etc.

නදීසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Aquí termina la explicación del Nadīsutta.

2. පුප්ඵසුත්තවණ්ණනා

2. Explicación del Pupphasutta.

94. විවදතීති විවාදං කරොති. වදන්තොති අයථාසභාවෙන වදන්තො. විවදති ධම්මතාය විරුද්ධං කත්වා වදති. ලොකධම්මොති ලුජ්ජනසභාවධම්මො. කො පන සොති ආහ ‘‘ඛන්ධපඤ්චක’’න්ති. තෙනාහ ‘‘තං හී’’තිආදි. කථං කරොමීති කෙන පකාරෙනාහං බාලං අජානන්තං කරොමි. තෙනාහ ‘‘මය්හං හී’’තිආදි. තථා චාහ ‘‘අක්ඛාතො වො මයා මග්ගො’’තිආදි (ධ. ප. 275). ‘‘තයො ලොකා කථිතා’’ති වත්වා තං විවරිතුං ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ’’තිආදිමාහ.

94. Vivadatī significa que crea una disputa. Vadanto significa que habla sin ser de acuerdo a la realidad. Disputa hablando de manera contraria a la ley natural. Lokadhammo es la naturaleza de las cosas en el mundo que están sujetas a la destrucción. ¿Qué es eso? Responde: el quíntuple agregado. Por eso dice: Eso, en efecto, etc. ¿Cómo lo hago? significa ¿de qué manera hago que el ignorante sepa? Por eso dice: Para mí, en efecto, etc. Así también dijo: El camino os ha sido declarado por mí, etc. (Dhammapada 275). Habiendo dicho los tres mundos son declarados, para revelar eso dijo Yo no, monjes, etc.

පුප්ඵසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Aquí termina la explicación del Pupphasutta.

3. ඵෙණපිණ්ඩූපමසුත්තවණ්ණනා

3. Explicación del Pheṇapiṇḍūpamasutta (Sutta del Símil del Copo de Espuma).

95. කෙනචි කාරණෙන යුජ්ඣිත්වා ගහෙතුං න සක්කාති අයුජ්ඣා නාම. නිවත්තනට්ඨානෙති උදකප්පවාහස්ස නිවත්තිතට්ඨානෙ.

95. Se llama 'ayujjhā' porque no puede ser capturado ni combatido por ningún medio. 'Nivattanaṭṭhāne' significa en el lugar donde la corriente de agua ha retrocedido o se ha detenido.

අනුසොතාගමනෙති අනුසොතං ආගමනහෙතු, ‘‘අනුසොතාගමනෙනා’’ති වා පාඨො. අනුපුබ්බෙන පවඩ්ඪිත්වාති තත්ථ තත්ථ උට්ඨිතානං ඛුද්දකමහන්තානං [Pg.250] ඵෙණපිණ්ඩානං සංසග්ගෙන පකාරතො වුද්ධිං පත්වා. ආවහෙය්‍යාති ආනෙත්වා වහෙය්‍ය. කාරණෙන උපපරික්ඛෙය්‍යාති ඤාණෙන වීමංසෙය්‍ය. ‘‘සාරො නාම කිං භවෙය්‍යා’’ති වත්වා සබ්බසො තදභාවං දස්සෙන්තො ‘‘විලීයිත්වා විද්ධංසෙය්‍යෙවා’’ති ආහ. තෙන රූපම්පි නිස්සාරතාය භිජ්ජතෙවාති දස්සෙති. යථා හි අනිච්චතාය අසාරතාසිද්ධි, එවං අසාරතායපි අනිච්චතාසිද්ධීති අනිච්චතාය එව නිච්චසාරං ථිරභාවසාරං ධුවසාරං සාමීනිවාසීකාරකභූතස්ස අත්තනො වසෙ පවත්තනම්පෙත්ථ නත්ථීති ආහ ‘‘රූපම්පි…පෙ… නිස්සාරමෙවා’’ති. සොති ඵෙණපිණ්ඩො. ගහිතොපි උපායෙන තමත්ථං න සාධෙති අනරහත්තා. අනෙකසන්ධිඝටිතො තථා තථා ඝටිතො හුත්වා.

'Anusotāgamanena' significa por la causa de venir siguiendo la corriente; o bien la lectura es 'anusotāgamanenā'ti. 'Anupubbena pavaḍḍhitvā' significa habiendo alcanzado el crecimiento de diversas maneras mediante la agregación de pequeñas y grandes masas de espuma que han surgido aquí y allá. 'Āvaheyyā' significa que traería y llevaría. 'Kāraṇena upaparikkheyyā' significa que debería investigar con el conocimiento. Tras decir: '¿qué podría ser la esencia?', muestra la ausencia total de ella diciendo: 'se disolvería y se destruiría por completo'. Con esto muestra que la forma física también se rompe debido a su falta de esencia. Pues así como la falta de esencia se establece por la impermanencia, del mismo modo la impermanencia se establece por la falta de esencia. Debido a la impermanencia, aquí no existe una esencia permanente, ni una esencia de estabilidad, ni una esencia de duración, ni el ejercicio del control por parte de un sí mismo que sea dueño, residente o hacedor; por eso dice: 'la forma también... es carente de esencia'. 'So' se refiere a la masa de espuma. Incluso si se tomara con algún medio, no cumpliría ese propósito debido a su falta de valor. 'Anekasandhighaṭito' significa formado al unirse de diversas maneras.

බ්‍යාමමත්තම්පි එතරහි මනුස්සානං වසෙන. අවස්සමෙව භිජ්ජති තරඞ්ගබ්භාහතං හුත්වා.

Incluso de la medida de una braza, de acuerdo con los seres humanos de hoy en día. Inevitablemente se rompe tras ser golpeado por las olas.

තස්මිං තස්මිං උදකබින්දුම්හි පතිතෙ. උදකතලන්ති උදකපිට්ඨිං. අඤ්ඤතො පතන්තං උදකබින්දුං. උදකජල්ලන්ති සන්තානකං හුත්වා ඨිතං උදකමලං. තඤ්හි සංකඩ්ඪිත්වා තතො උදකං පුටං කරොති, තස්මිං පුටෙ පුබ්බුළසමඤ්ඤා. වත්ථුන්ති චක්ඛාදිවත්ථුං. ආරම්මණන්ති රූපාදිආරම්මණං. කිලෙසජල්ලන්ති පුරිමසිද්ධං, පටිලබ්භමානං වා කිලෙසමලං. ඵස්සසඞ්ඝට්ටනන්ති ඵස්සසමොධානං. පුබ්බුළසදිසා මුහුත්තරමණීයතාය. යස්මා ඝම්මකාලෙ සූරියාතපසන්තාපාභිනිබ්බත්තරස්මිජාලනිපාතෙ තාදිසෙ භූමිපදෙසෙ ඉතො චිතො සමුග්ගතවාතවෙගසමුද්ධටවිරුළ්හසඞ්ඛාතෙසු පරිබ්භමන්තෙසු අණුපරමාණුතජ්ජාරිප්පකාරෙසු භූතසඞ්ඝාතෙසු මරීචිසමඤ්ඤා, තස්මා සබ්බසො සාරවිරහිතාති වුත්තං ‘‘සඤ්ඤාපි අසාරකට්ඨෙන මරීචිසදිසා’’ති. යස්මා ච පස්සන්තානං යෙභුය්‍යෙන උදකාකාරෙන ඛායති, තස්මා ‘‘ගහෙත්වා පිවිතුං වා’’තිආදි වුත්තං. නීලාදිඅනුභවනත්ථායාති නීලාදිආරම්මණස්ස අනුභවනත්ථාය. ඵන්දතීති ඵන්දනාකාරප්පත්තා විය හොති අප්පහීනතණ්හස්ස පුග්ගලස්ස. විප්පලම්භෙති අප්පහීනවිපල්ලාසං පුග්ගලං. තෙනාහ ‘‘ඉදං නීලක’’න්තිආදි. සඤ්ඤාවිපල්ලාසතො හි චිත්තවිපල්ලාසො, තතො දිට්ඨිවිපල්ලාසොති. විප්පලම්භනෙනාති විප්පකාරවසෙනෙව ආරම්මණස්ස ලම්භනෙන. විප්පකාරවසෙන හි එතං ලම්භනං, යදිදං අනුදකමෙව උදකං කත්වා දස්සනං අනගරමෙව නගරං කත්වා ගන්ධබ්බනාටකාදිදස්සනං.

Al caer esta o aquella gota de agua. 'Udakatalanti' se refiere a la superficie del agua. Una gota de agua que cae desde otra parte. 'Udakajallanti' es la suciedad del agua que se queda como una película. Pues al recoger eso, de ahí el agua forma una burbuja; en esa burbuja se da la designación de burbuja (pubbuḷa). 'Vatthu' se refiere a la base, como el ojo, etc. 'Ārammaṇa' se refiere al objeto, como la forma, etc. 'Kilesajallanti' es la suciedad de las defilecciones, ya sea establecida previamente o que se está adquiriendo. 'Phassasaṅghaṭṭana' es la conjunción del contacto. Es similar a una burbuja por ser placentera solo por un momento. Dado que en el tiempo de calor, cuando caen los rayos de luz producidos por el ardor del calor del sol, en tales lugares de la tierra se mueven en círculos masas de elementos denominadas 'virippakāra' (vibraciones) levantadas por la fuerza del viento que surgen aquí y allá, similares a átomos, se les da el nombre de espejismo; por lo tanto, se dice que carecen totalmente de esencia: 'la percepción también es similar a un espejismo en el sentido de falta de esencia'. Y puesto que a quienes observan les parece mayormente que tiene la forma de agua, se dice: 'para tomarla o beberla', etc. 'Nīlādianubhavanatthāyā' significa con el propósito de experimentar el objeto, como lo azul, etc. 'Phandatī' significa que es como si hubiera llegado a un estado de vibración para una persona cuyos deseos no han sido abandonados. 'Vippalambheti' significa que engaña a la persona cuyas distorsiones (vipallāsa) no han sido abandonadas. Por eso dijo: 'esto es azul', etc. Pues de la distorsión de la percepción surge la distorsión del pensamiento, y de ahí la distorsión de la visión. 'Vippalambhanenā' significa mediante la captación del objeto precisamente a través de una manera engañosa. Pues esta captación ocurre por medio de una distorsión, como ver agua donde no hay agua, o ver una ciudad de los Gandharvas donde no hay ciudad.

කුක්කුකං [Pg.251] වුච්චති කදලික්ඛන්ධස්ස සබ්බපත්තවට්ටීනං අබ්භන්තරෙ දණ්ඩකන්ති ආහ ‘‘අකුක්කුකජාතන්ති අන්තො අසඤ්ජාතඝනදණ්ඩක’’න්ති. න තථා හොතීති යදත්ථාය උපනීතං, තදත්ථාය න හොති. නානාලක්ඛණොති නානාසභාවො. සඞ්ඛාරක්ඛන්ධොවාති එකො සඞ්ඛාරක්ඛන්ධොත්වෙව වුච්චති.

'Kukkuka' se refiere al pequeño tallo dentro de todas las vainas de las hojas de un tronco de banano; por eso dice: 'akukkukajātanti', que no tiene un núcleo sólido generado en su interior. 'Na tathā hoti' significa que no sirve para el propósito para el cual fue traído. 'Nānālakkhaṇo' significa de diversas naturalezas. 'Saṅkhārakkhandhovā' se refiere a que se denomina simplemente como el agregado de las formaciones.

අස්සාති පුරිසස්ස. අපගතපටලපිළකන්ති අපගතපටලදොසඤ්චෙව අපගතපිළකදොසඤ්ච. අසාරභාවදස්සනසමත්ථන්ති අසාරස්ස අසාරභාවදස්සනසමත්ථං. ඉත්තරාති පරිත්තකාලා, න චිරට්ඨිතිකා. තෙනාහ ‘‘ලහුපච්චුපට්ඨානා’’ති. අඤ්ඤදෙව ච ආගමනකාලෙ චිත්තන්ති ඉදඤ්ච ඔළාරිකවසෙනෙව වුත්තං. තථා හි එකච්ඡරක්ඛණෙ අනෙකකොටිසතසහස්සසඞ්ඛානි චිත්තානි උප්පජ්ජිත්වා නිරුජ්ඣන්ති. මායාය දස්සිතං රූපං මායාති වුත්තං. යංකිඤ්චිදෙව කපාලිට්ඨකපාසාණවාලිකාදිං. වඤ්චෙතීති අසුවණ්ණමෙව සුවණ්ණන්ති, අමුත්තමෙව මුත්තාතිආදිනා වඤ්චෙති. නනු ච සඤ්ඤාපි මරීචි විය විප්පලම්භෙති වඤ්චෙති, ඉදම්පි විඤ්ඤාණං මායා විය වඤ්චෙතීති කො ඉමෙසං විසෙසොති? වචනත්ථො නෙසං සාධාරණො. තථාපි සඤ්ඤා අනුදකංයෙව උදකං කත්වා ගාහාපෙන්තී, අපුරිසඤ්ඤෙව පුරිසං කත්වා ගාහාපෙන්තී විප්පලම්භනවසෙන අප්පවිසයා, විඤ්ඤාණං පන යං කිඤ්චි අතංසභාවං තං කත්වා දස්සෙන්තී මායා විය මහාවිසයා. තෙනාහ ‘‘යංකිඤ්චිදෙවා’’තිආදි. එවම්පීති අතිවිය ලහුපරිවත්තිභාවෙනපි මායාසදිසන්ති.

'Assā' se refiere al hombre. 'Apagatapaṭalapiḷakanti' significa libre del defecto de las cataratas y libre del defecto de las manchas. 'Asārabhāvadassanasamatthanti' significa capaz de ver la naturaleza de la falta de esencia en lo que no tiene esencia. 'Ittarā' significa de corto tiempo, que no dura mucho. Por eso dijo: 'de rápida manifestación'. 'Aññadeva ca āgamanakāle cittanti' (el pensamiento es otro en el momento de venir); esto se dice solo en términos de lo grosero. Pues en un solo instante de un chasquido de dedos, surgen y cesan muchos cientos de miles de millones de pensamientos. La forma mostrada por la magia se llama 'māyā' (ilusión). Cualquier cosa como un fragmento de vasija, un ladrillo, una piedra o arena. 'Vañcetī' significa que engaña diciendo que lo que no es oro es oro, lo que no es perla es perla, etc. ¿Acaso no es cierto que la percepción también engaña como un espejismo? Entonces, ¿cuál es la diferencia entre ellos con esta conciencia que engaña como una ilusión? El significado de las palabras es común para ambos. Aun así, la percepción, al hacer que se tome por agua lo que no es agua, o por un hombre lo que no es un hombre, tiene un objeto limitado por medio del engaño; pero la conciencia, al mostrar cualquier cosa como algo que no es su naturaleza, tiene un gran objeto, como una ilusión. Por eso dice 'yaṃkiñcidevā', etc. 'Evampī' significa que también es similar a una ilusión por su naturaleza de cambiar extremadamente rápido.

දෙසිතාති එවං දෙසිතා ඵෙණපිණ්ඩාදිඋපමාහි.

'Desitā' significa así enseñada mediante los símiles de la masa de espuma y otros.

භූරි වුච්චති පථවී, සණ්හට්ඨෙන විපුලට්ඨෙන ච භූරිසදිසපඤ්ඤතාය භූරිපඤ්ඤො. තෙනාහ ‘‘සණ්හපඤ්ඤෙන චෙවා’’තිආදි. කිමිගණාදීනන්ති ආදි-සද්දෙන අනෙකගිජ්ඣාදිකෙ සඞ්ගණ්හාති. පවෙණීති ධම්මපබන්ධො. බාලලාපිනී ‘‘අහං මමා’’තිආදිනා. සෙසධාතුයො ගහෙත්වාව භිජ්ජති එකුප්පාදෙකනිරොධත්තා, වත්ථුරූපනිස්සයපච්චයත්තා ‘‘අය’’න්ති න විසුං ගහිතං. වධභාවතොති වධස්ස මරණස්ස අත්ථිභාවතො. සරණන්ති පටිසරණං.

'Bhūri' se denomina a la tierra; debido a una sabiduría similar a la tierra por su sutileza y su amplitud, es 'bhūripañño' (de gran sabiduría). Por eso dijo: 'por la sabiduría sutil', etc. Con la palabra 'ādi' en 'kimigaṇādīnaṃ', incluye a los diversos buitres y otros. 'Paveṇī' es la continuidad del Dhamma. 'Bālalāpinī' es la que habla necedades como 'yo', 'mío', etc. Se rompe habiendo tomado a los elementos restantes, debido a que el surgimiento y el cese ocurren en un solo instante, y debido a que tiene como condición el apoyo en la base física; 'ayaṃ' (este) no se toma por separado. 'Vadhabhāvato' significa por la existencia de la matanza o la muerte. 'Saraṇaṃ' significa refugio.

ඵෙණපිණ්ඩූපමසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Aquí termina el comentario al Pheṇapiṇḍūpama Sutta.

4-6. ගොමයපිණ්ඩසුත්තාදිවණ්ණනා

4-6. Comentario al Gomayapiṇḍa Sutta y otros.

96-98. සස්සතං [Pg.252] සබ්බකාලං යාව කප්පවුට්ඨානා හොන්තීති සස්සතියො, සිනෙරුආදයො. තාහි සමං සමකාලං. අනෙනාති භගවතා. නයිදන්ති එත්ථ ය-කාරො පදසන්ධිකරො, ඉදන්ති නිපාතපදං. තං පන යෙන යෙන සම්බන්ධීයති, තං තිලිඞ්ගොව හොතීති ‘‘අයං මග්ගබ්‍රහ්මචරියවාසො’’ති වුත්තං. ‘‘න පඤ්ඤායෙය්‍යා’’ති වත්වා තමත්ථං විවරිතුං ‘‘මග්ගො හී’’තිආදි වුත්තං. විවට්ටෙන්තොති විනිවට්ටෙන්තො අප්පවත්තිං කරොන්තො.

96-98. 'Sassataṃ' significa en todo momento, mientras duren los eones; 'sassatiyo' se refiere a Sineru y otros. Al mismo tiempo que ellos. 'Anena' se refiere al Bienaventurado. 'Nayidaṃ': aquí la letra 'y' es una conjunción eufónica, e 'idaṃ' es una partícula. Pero aquello con lo que se conecte, adquiere su género; por eso se dice: 'esta vida santa del camino'. Tras decir 'no sería conocida', para explicar ese significado, se dijo: 'el camino, ciertamente', etc. 'Vivaṭṭento' significa volviendo atrás, causando la cesación (de la rueda de la existencia).

රාජධානීති රඤ්ඤො නිවාසනගරං. සුත්තමයන්ති චිත්තවණ්ණවට්ටිකාමයං.

'Rājadhānī' es la ciudad de residencia del rey. 'Suttamayaṃ' significa hecho de hilos de diversos colores.

ගොමයපිණ්ඩසුත්තාදිවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Aquí termina el comentario al Gomayapiṇḍa Sutta y otros.

7. ගද්දුලබද්ධසුත්තවණ්ණනා

7. Comentario al Gaddulabaddha Sutta.

99. යං මහාසමුද්දොති එත්ථ යන්ති සමයස්ස පච්චාමසනං. භුම්මත්ථෙ චෙතං පච්චත්තවචනන්ති ආහ ‘‘යස්මිං සමයෙ’’ති. සො ච සමයො අයන්ති දස්සෙන්තො ‘‘පඤ්චමෙ සූරියෙ උට්ඨිතෙ’’ති ආහ. පරිච්ඡෙදං න වදාමි පරිච්ඡෙදකාරිකාය අග්ගමග්ගවිජ්ජාය අනධිගතත්තා. සුනඛො විය වට්ටනිස්සිතො බාලො අසවසභාවතො. ගද්දුලො විය දිට්ඨිබන්ධො. සක්කායො තස්ස අසවසභාවතො. පුථුජ්ජනස්ස සක්කායානුපරිවත්තනන්ති ‘‘සන්තානෙ සත්තවොහාරො’’ති තං තතො අඤ්ඤං කත්වා භෙදෙන නිද්දෙසො.

99. En el pasaje que comienza con 'Yaṃ mahāsamuddo', la palabra 'yaṃ' es una referencia al tiempo. Dice 'en qué momento' (yasmiṃ samaye) indicando que este caso nominativo tiene el sentido del caso locativo. Y mostrando que 'este es el momento', dice 'cuando el quinto sol ha surgido'. No menciono el límite debido a que no se ha alcanzado el conocimiento del sendero supremo, que es el que establece el límite. El necio, dependiente del ciclo de renacimientos (vaṭṭa), es como un perro por su naturaleza de flujo de impurezas (āsava). El vínculo de la visión errónea es como una correa. La identidad personal (sakkāya) es para él como su propia naturaleza de flujo. 'El girar del individuo común alrededor de la identidad personal' significa 'el concepto de un ser en la continuidad mental'; esto se describe mediante una distinción, tratándolo como algo diferente de aquello.

ගද්දුලබද්ධසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

La explicación del Gaddulabaddhasutta ha terminado.

8. දුතියගද්දුලබද්ධසුත්තවණ්ණනා

8. Explicación del segundo Gaddulabaddhasutta

100. දිට්ඨිගද්දුලනිස්සිතායාති සහජාතාදිපච්චයවසෙන දිට්ඨිගද්දුලනිස්සිතාය නිස්සායෙව පවත්තති තතො අත්තානං විවෙචෙතුං අසක්කුණෙය්‍යත්තා. චිත්තසංකිලෙසෙනෙවාති දසවිධකිලෙසවත්ථුවසෙන චිත්තස්ස සංකිලිට්ඨභාවෙන. අරියමග්ගාධිගමනෙන චිත්තස්ස වොදානත්තා වොදායන්ති විසුජ්ඣන්ති.

100. 'Dependiente de la correa de la visión errónea' significa que, por el poder de condiciones tales como el surgimiento simultáneo (sahajāta), procede precisamente dependiendo de la correa de la visión errónea, debido a la incapacidad de separarse de ella. 'Debido a la impureza de la mente' significa por el estado de estar manchada la mente en virtud de las diez bases de las impurezas. 'Se purifican' significa que se vuelven limpios debido a la purificación de la mente mediante el logro del sendero noble.

විචරණචිත්තන්ති [Pg.253] ගහෙත්වා විචරණවසෙන විචරණචිත්තං. සඞ්ඛානාමාති එවංනාමකා. බ්‍රාහ්මණපාසණ්ඩිකාති ජාතියා බ්‍රාහ්මණා, ඡන්නවුතියා පාසණ්ඩෙසු තං සඞ්ඛාසඤ්ඤිතං පාසණ්ඩං පග්ගය්හ විචරණකා. පටකොට්ඨකන්ති දුස්සාපණකං. දස්සෙන්තාති යථාගතිකම්මවිපාකචිත්තතං දස්සෙන්තා. තං චිත්තන්ති තං පටකොට්ඨකචිත්තං ගහෙත්වා විචරන්ති. චින්තෙත්වා කතත්තාති ‘‘ඉමස්ස රූපස්ස එවං හත්ථපාදා, එවං මුඛං ලිඛිතබ්බං, එවං ආකාරවත්ථග්ගහණානි, එවං කිරියාවිසෙසා, එවං කිරියාවිභාගං, සත්තවිසෙසානං විභාගං කාතබ්බ’’න්ති තස්ස උබ්බත්තනඛිපනපවත්තනාදිපයොජනඤ්චාති සබ්බමෙතං තථා චින්තෙත්වා කතත්තා චිත්තෙන මනසා චින්තිතං නාම. උපායපරියෙසනචිත්තන්ති ‘‘හත්ථපාදා එවං ලිඛිතබ්බා’’තිආදිනා යථාවුත්තඋපායස්ස චෙව පුබ්බෙ පවත්තස්ස භූමිපරිකම්මවණ්ණධාතුසම්මායොජනුපායස්ස ච වසෙන පවත්තං චිත්තං. තතොපි චිත්තතරන්ති තතො චිත්තකම්මතොපි චිත්තතරං චිත්තකාරෙන චින්තිතප්පකාරානං සබ්බෙසංයෙව චිත්තකම්මෙ අනිප්ඵජ්ජනතො. කම්මචිත්තෙනාති කම්මවිඤ්ඤාණෙන. කම්මචිත්තෙනාති වා කම්මස්ස චිත්තභාවෙන. සො කම්මස්ස විචිත්තභාවො තණ්හාවසෙන ජායතීති වෙදිතබ්බො. ස්වායමත්ථො අට්ඨසාලිනීටීකායං විභාවිතො. එවං චිත්තාති එවං චිත්තරූපවිසෙසා. යොනිං උපනෙතීති තං තං අණ්ඩජාදිභෙදං යොනිවිසෙසං පාපෙති වණ්ණවිසෙසො විය ඵලිකමණිකං. න හි විසෙසා හිතවිචිත්තසාමත්ථියකම්මං යොනිං උපනෙති, තස්ස තස්ස විපාකුප්පත්තියා පච්චයො හොති. යොනිමූලකො තෙසං චිත්තභාවොති යං යං යොනිං කම්මං සත්තෙ උපනෙති, තංතංයොනිමූලකො තෙසං සත්තානං චිත්තවිචිත්තභාවො. තෙනාහ ‘‘යොනිඋපගතා’’තිආදි. සදිසචිත්තාව සදිසචිත්තභාවා එව. ඉතීතිආදි වුත්තස්සෙව අත්ථස්ස උප්පටිපාටියා නිගමනං.

'Mente errante' se refiere a la mente que vaga por el hecho de estar dedicada a vagar. 'Llamados Saṅkha' significa que tienen tales nombres. 'Brahmanes sectarios' son brahmanes por nacimiento, quienes, entre las noventa y seis sectas, vagan sosteniendo esa secta conocida como Saṅkha. 'Un cuadro' (paṭakoṭṭhaka) se refiere a una tela pintada. 'Mostrando' significa que muestran que la mente es el resultado de la maduración del kamma según su curso. 'Esa mente' significa que vagan llevando consigo esa mente del cuadro. 'Hecho tras haberlo pensado' significa que todo esto ha sido pensado por la mente, pues se ha hecho tras pensar así: 'los pies y las manos de esta figura deben pintarse así, la cara así, así debe ser la captación de las formas y los objetos, tales deben ser las acciones particulares y la distinción de las acciones, y debe hacerse la distinción entre los seres particulares', además del propósito de levantar, lanzar y mover el cuadro. 'La mente que busca los medios' es la mente que procede por medio de los métodos ya mencionados, tales como 'los pies y las manos deben pintarse así', y por el medio de la preparación previa del terreno, los colores y las mezclas de pigmentos. 'Aún más artística que eso' significa que la mente es aún más diversa que esa obra de arte, porque no todos los tipos de pensamientos imaginados por el artista llegan a producirse en la obra de arte. 'Por la mente del kamma' significa por la conciencia del kamma. O 'por la mente del kamma' significa por el estado mental del kamma. Se debe entender que esa diversidad del kamma surge por el poder del deseo (taṇhā). Este significado se explica en el comentario de la Aṭṭhasālinī. 'Tienen tal mente' significa que tienen tales distinciones de formas mentales. 'Conduce hacia una matriz' significa que hace que se alcance esa distinción particular de matriz, como los nacidos de huevo, etc., tal como un color especial afecta a una gema de cristal. Pues no es que la distinción del kamma, con su capacidad de diversidad beneficiosa, conduzca a la matriz, sino que es la condición para el surgimiento del resultado correspondiente. 'Su estado mental tiene su raíz en la matriz' significa que, cualquiera que sea la matriz a la que el kamma conduce a los seres, la diversidad mental de esos seres tiene su raíz en esa matriz. Por eso dice 'entrados en una matriz', etc. 'Tienen mentes similares' significa precisamente que tienen un estado mental similar. 'Así', etc., es la conclusión del significado ya expresado en orden inverso.

තිරච්ඡානගතචිත්තභාවතො චිත්තස්සෙව සවිසෙසං චිත්තභාවකරණං දස්සෙතුං ‘‘අපිචා’’තිආදි වුත්තං. තත්ථ චිත්තං නාමෙතං චිත්තතරමෙව වෙදිතබ්බන්ති සම්බන්ධො. සහජාතධම්මචිත්තතායාති රාගාදිසද්ධාදිධම්මවිචිත්තභාවෙන. භූමිචිත්තතායාති අධිට්ඨානචිත්තතාය. කම්මනානත්තං මූලං කාරණං එතෙසන්ති කම්මනානත්තමූලකා, තෙසං. ලිඞ්ගනානත්තං ඉත්ථිලිඞ්ගාදිනානත්තවසෙන චෙව තංතංසණ්ඨානනානත්තවසෙන ච වෙදිතබ්බං. සඤ්ඤානානත්තං ඉත්ථිපුරිසදෙවමනුස්සාදිසඤ්ඤානානත්තවසෙන[Pg.254]. වොහාරනානත්තං තිස්සොතිආදිවොහාරනානත්තවසෙන. චිත්තානං විචිත්තානං. තංතංවොහාරනානත්තම්පි චිත්තෙනෙව පඤ්ඤපීයති. රඞ්ගජාතරූපසමුට්ඨාපනාදිනා වත්ථං රඤ්ජයතීති රජකො, වණ්ණකාරො. පුථුජ්ජනස්ස අත්තභාවසඤ්ඤිතරූපසමුට්ඨාපනතා නියතා එකන්තිකාති පුථුජ්ජනග්ගහණං. ‘‘අභිරූපං රූපං සමුට්ඨාපෙතී’’ති ආනෙත්වා සම්බන්ධො.

Para mostrar que la creación del estado mental es especialmente diversa en la mente misma en comparación con el estado mental de los animales, se dice 'además', etc. En ese contexto, la conexión es: 'esa mente debe entenderse como aún más diversa'. 'Por el estado mental de los fenómenos surgidos simultáneamente' significa por la diversidad mental de la codicia, etc., y de la fe, etc. 'Por el estado mental del plano' significa por la mente de determinación (adhiṭṭhāna). 'Tienen su raíz en la diversidad del kamma' significa que la diversidad del kamma es el origen y la causa de estos. La 'diversidad de rasgos' debe entenderse tanto por la diversidad de género femenino y demás, como por la diversidad de las diversas formas. 'Diversidad de percepciones' se refiere a la diversidad de percepciones como mujer, hombre, deidad, humano, etc. 'Diversidad de designaciones' se refiere a la diversidad de términos como 'Tissa', etc. De las mentes diversas. Incluso esa diversidad de designaciones es manifestada por la mente misma. Un 'tintorero' es un pintor que tiñe la tela mediante la producción de formas a partir de pigmentos. Se menciona al 'individuo común' porque la producción de formas designadas como el propio cuerpo es algo fijo y absoluto para el individuo común. Se conecta trayendo la frase: 'produce una forma de gran belleza'.

දුතියගද්දුලබද්ධසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

La explicación del segundo Gaddulabaddhasutta ha terminado.

9. වාසිජටසුත්තවණ්ණනා

9. Explicación del Vāsijaṭasutta

101. අත්ථස්සාති හිතස්ස. අසාධිකා ‘‘භාවනානුයොගං අනනුයුත්තස්සා’’ති අනනුයුත්තස්ස වුත්තත්තා. ඉතරාති සුක්කපක්ඛඋපමා. සාධිකා භාවනායොගස්ස අනුයුත්තත්තා. තඤ්හි තස්ස සාධිකා වෙදිතබ්බා. සම්භාවනත්ථෙති පරමත්ථසම්භාවනෙ. එවඤ්හි කණ්හපක්ඛෙපි අපිසද්දග්ගහණං සමත්ථිතං හොති. සම්භාවනත්ථෙති වා පරිකප්පනත්ථෙති අත්ථො. සඞ්ඛාතබ්බෙ අත්ථෙ අනියමතො වුච්චමානෙ සඞ්ඛාතො අනියමත්ථො වාසද්දො වත්තබ්බොති ‘‘අට්ඨ වා’’තිආදි වුත්තං. ඌනාධිකානීති ඌනානිපි අධිකානිපි කිඤ්චාපි හොන්ති, එකංසො පන ගහෙතබ්බොති ‘‘අට්ඨ වා දස වා ද්වාදස වා’’ති වුත්තං. එවං වචනං සන්ධාය ‘‘වචනසිලිට්ඨතායා’’තිආදි වුත්තං. පාදනඛසිඛාහි අකොපනවසෙන සම්මා අධිසයිතානි. උතුන්ති උණ්හඋතුං කායුස්මාවසෙන. තෙනාහ ‘‘උස්මීකතානී’’ති. භාවිතානීති කුක්කුටවාසනාය වාසිතානි. සම්මාඅධිසයනාදිතිවිධකිරියාකරණෙන ඉමං අප්පමාදං කත්වා. සොත්ථිනා අභිනිබ්භිජ්ජිතුන්ති අනන්තරායෙන තතො නික්ඛමිතුං. ඉදානි තමත්ථං විවරන්තො ‘‘තෙ හී’’තිආදිමාහ. සයම්පීති අණ්ඩානි. පරිණාමන්ති පරිපක්කං බහිනික්ඛමනයොග්ගතං.

101. 'Del beneficio' (atthassa) significa del bienestar. La frase 'de aquel que no está dedicado a la práctica de la meditación' es imperfecta porque se refiere a alguien que no se aplica. La otra es la comparación con el lado de la luz (lo positivo). Es perfecta porque se refiere a alguien que sí está dedicado a la práctica de la meditación. Pues para él, esa práctica debe entenderse como su perfeccionamiento. 'En el sentido de posibilidad' significa en la posibilidad del sentido supremo. Así, el uso de la palabra 'api' se justifica también en el lado oscuro (lo negativo). O 'en el sentido de posibilidad' significa en el sentido de suposición. Cuando se habla de un asunto que debe ser calculado sin una regla fija, se debe usar la palabra 'vā' (o) para expresar ese sentido de incertidumbre, por eso se dice 'ocho o...', etc. 'Menos o más' indica que, aunque pueden ser menos o más, se debe tomar una medida definida, por eso se dice 'uacho, diez o doce'. Refiriéndose a tal expresión, se dice 'por la fluidez de las palabras', etc. 'Bien incubados' significa que la gallina se ha posado sobre ellos correctamente sin irritación, desde las puntas de las garras hasta las plumas. 'Temporada' se refiere a la temperatura cálida producida por el calor del cuerpo. Por eso dice 'calentados'. 'Desarrollados' significa impregnados con el hábito de la gallina. Habiendo mostrado esta diligencia a través de la triple acción de posarse correctamente, etc. 'Para romper el cascarón con seguridad' significa para salir de allí sin peligros. Ahora, explicando ese significado, dice 'ellos', etc. 'Por sí mismos' se refiere a los huevos. 'Maduración' significa el estado de estar listos y aptos para salir al exterior.

තන්ති ඔපම්මසම්පටිපාදනං. එවන්ති ඉදානි වුච්චමානාකාරෙන. අත්ථෙනාති උපමෙය්‍යත්ථෙන. සංසන්දිත්වා සම්මා යොජෙත්වා. සම්පයුත්තධම්මවසෙන ඤාණස්ස තික්ඛාදිභාවො වෙදිතබ්බො. ඤාණස්ස හි සභාවතො සතිනෙපක්කතො ච තික්ඛභාවො, සමාධිවසෙන සූරභාවො, සද්ධාවසෙන විප්පසන්නභාවො[Pg.255], වීරියවසෙන පරිණාමභාවො. පරිණාමකාලොති බලවවිපස්සනාකාලො. වඩ්ඪිතකාලොති වුට්ඨානගාමිනිවිපස්සනාකාලො. අනුලොමට්ඨානස්ස හි විපස්සනා ගහිතගබ්භා නාම තදා මග්ගගබ්භස්ස ගහිතත්තා. තජ්ජාතිකන්ති තස්ස විපස්සනානුයොගස්ස අනුරූපං. සත්ථාපි ගාථාය අවිජ්ජණ්ඩකොසං පහරති භින්දාපෙති.

Explicación del símil de la cuerda. 'De la manera que se describe ahora'. 'Por el significado del objeto de la comparación': habiéndolo comparado y conectado correctamente. Se debe conocer la agudeza, etc., del conocimiento por medio de los estados asociados. Pues el conocimiento, por su propia naturaleza y por la atención plena y la prudencia, es agudo; por la concentración, es valiente; por la fe, es claro; por el esfuerzo, es transformador. El 'tiempo de transformación' es el tiempo de la introspección poderosa. El 'tiempo de crecimiento' es el tiempo de la introspección que conduce al surgimiento. La introspección en la etapa de conformidad se llama 'haber concebido el embrión' porque entonces se ha concebido el embrión del Sendero. 'Tajjātikaṃ' significa acorde con esa aplicación a la introspección. El Maestro también golpea y rompe el cascarón del huevo de la ignorancia con el verso.

ඔලම්බකසඞ්ඛාතන්ති ඔලම්බකසුත්තසඞ්ඛාතං. පලන්ති තස්ස සුත්තස්ස නාමං. ධාරෙත්වාති දාරූනං හෙය්‍යාදිජානනත්ථං උපනෙත්වා. දාරූනං ගණ්ඩං හරතීති පලගණ්ඩොති එතෙන පලෙන ගණ්ඩහාරො ‘‘පලගණ්ඩො’’ති පච්ඡිමපදෙ උත්තරපදලොපෙන නිද්දෙසොති දස්සෙති. ගහණට්ඨානෙති හත්ථෙන ගහෙතබ්බට්ඨානෙ. සම්මදෙව ඛෙපීයන්ති එතෙන කායදුච්චරිතාදීනීති සඞ්ඛෙපො, තෙන. විපස්සනං අනුයුඤ්ජන්තස්ස පුග්ගලස්සෙව දිවසෙ දිවසෙ ආසවානං පරික්ඛයො ඉධ ‘‘විපස්සනායානිසංසො’’ති අධිප්පෙතො. හෙමන්තිකෙන කරණභූතෙන. භුම්මත්ථෙ වා එතං කරණවචනං, හෙමන්තිකෙති අත්ථො. පටිප්පස්සම්භන්තීති පටිප්පස්සද්ධඵලානි හොන්ති. තෙනාහ ‘‘පූතිකානි භවන්තී’’ති.

'Conocido como el hilo de la plomada' se refiere a lo que se conoce como el hilo de la plomada. 'Pala' es el nombre de ese hilo. 'Habiéndolo sostenido' para conocer la rectitud, etc., de las maderas. 'Aquel que remueve el nudo de las maderas es un carpintero (palagaṇḍo)'; con esto muestra que el término 'palagaṇḍo' se designa con la elisión del término posterior en el compuesto final. 'En el lugar de agarre' significa en el lugar que debe ser asido con la mano. 'Se desgastan correctamente': con esto se refiere, en resumen, a las malas acciones corporales, etc. Para la persona que se dedica a la introspección día tras día, la destrucción de las impurezas (āsavas) se entiende aquí como el 'beneficio de la introspección'. 'Con lo invernal' como causa. O este caso instrumental está en sentido locativo, significando 'en el invierno'. 'Se apaciguan' significa que se convierten en frutos apaciguados. Por eso dijo: 'se vuelven podridos'.

මහාසමුද්දො විය සාසනං සභාවගම්භීරභාවතො. නාවා විය යොගාවචරො මහොඝුත්තරණතො. පරියාදානං වියාති පරිතො අපරිපූරණං විය. ඛජ්ජමානානන්ති සඞ්ඛාදන්තෙන විය උදකෙන ඛෙපියමානානං බන්ධනානං. තනුභාවොති පරියුට්ඨානුප්පත්තියා අසමත්ථතාය දුබ්බලභාවො. විපස්සනාඤාණපීතිපාමොජ්ජෙහීති විපස්සනාඤාණසමුට්ඨිතෙහි පීතිපාමොජ්ජෙහි. ඔක්ඛායමානෙ පක්ඛායමානෙති විවිධපටිපත්තියා උක්ඛායමානෙ පටිසඞ්ඛානුපස්සනාය පක්ඛායමානෙ. දුබ්බලතා දීපිතා ‘‘අප්පකසිරෙනෙව සංයොජනානි පටිප්පස්සම්භන්ති, පූතිකානි භවන්තී’’ති වුත්තත්තා.

La Enseñanza es como el gran océano debido a su profundidad natural. El practicante es como una nave por cruzar el gran torrente. 'Como el agotamiento' significa como una falta de plenitud por todas partes. De las ataduras que son desgastadas por el agua, por así decirlo, que las corroe. El 'estado de debilidad' es la incapacidad para que surja la manifestación de las impurezas. 'Con el gozo y el júbilo surgidos del conocimiento de la introspección'. 'Siendo desgastados, siendo carcomidos' significa siendo desgastados por la práctica diversa y siendo carcomidos por la introspección de la reflexión. La debilidad se indica porque se dice: 'sin mucho esfuerzo las cadenas se apaciguan, se vuelven podridas'.

වාසිජටසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Aquí termina el comentario al Vāsijaṭa Sutta.

10. අනිච්චසඤ්ඤාසුත්තවණ්ණනා

10. Comentario al Aniccasaññā Sutta.

102. භාවෙන්තස්සාති විපස්සනාය මග්ගං භාවෙන්තස්ස උප්පන්නසඤ්ඤා. තෙනාහ – ‘‘සබ්බං කාමරාගං පරියාදියතී’’තිආදි. සන්තානෙත්වාති කසනට්ඨානං [Pg.256] සබ්බසො විතනෙත්වා පත්ථරිත්වා. කිලෙසාති උපක්කිලෙසප්පභෙදා කිලෙසා. අනිච්චසඤ්ඤාඤාණෙනාති අනිච්චසඤ්ඤාසහගතෙන ඤාණෙන.

102. 'De quien desarrolla': la percepción surgida en quien desarrolla el sendero mediante la introspección. Por eso dijo: 'agota todo deseo sensual', etc. 'Habiendo extendido' significa habiendo desplegado y esparcido completamente el lugar de la labranza. Las impurezas son las variedades de las corrupciones. 'Con el conocimiento de la percepción de la impermanencia' significa con el conocimiento acompañado de la percepción de la impermanencia.

ලායනන්ති ලායනං විය නයනං විය නිච්ඡොටනං විය ච අනිච්චසඤ්ඤාඤාණං. ඉමිනා අත්ථෙනාති ඉමිනා යථාවුත්තෙන පාළියා අත්ථෙන, උපමා සංසන්දෙතබ්බාති එත්ථ පබ්බජලායකො විය යොගාවචරො. ලායනාදිනා තස්ස තත්ථ කතකිච්චතාය පරිතුට්ඨි විය ඉමස්ස කිලෙසෙ සබ්බසො ඡින්දිත්වා ඵලසමාපත්තිසුඛෙන කාලස්ස වීතිනාමනා.

La siega es como el acto de segar, como guiar y como sacudir el conocimiento de la percepción de la impermanencia. 'Con este significado': con el significado del texto antes mencionado, la comparación debe ser contrastada; aquí el practicante es como el segador de hierba pabbaja. Así como hay satisfacción por haber cumplido su tarea en ese lugar mediante la siega, etc., así es el paso del tiempo de este practicante en la felicidad del logro del fruto tras haber cortado completamente las impurezas.

කූටං ගච්ඡන්තීති පාරිමන්තෙන කූටං ගච්ඡන්ති. කූටං පවිසනභාවෙනාති කූටච්ඡිද්දං අග්ගෙන පවිසනවසෙන. සමොසරිත්වාති ඡිද්දෙ අනුපවිසනවසෙන ච ආහච්ච අවට්ඨානෙන ච සමොසරිත්වා ඨිතා. කූටං විය අනිච්චසඤ්ඤා අනිච්චානුපස්සනාවසෙන අවට්ඨානස්ස මූලභාවතො. ගොපානසියො විය චතුභූමකකුසලා ධම්මා අනිච්චසඤ්ඤාමූලකත්තා. කූටං අග්ගං සබ්බගොපානසීනං තථාඅධිට්ඨානස්ස පධානකාරණත්තා. අනිච්චසඤ්ඤා අග්ගාති එත්ථාපි එසෙව නයො. අනිච්චසඤ්ඤා ලොකියාති ඉදං අනිච්චසඤ්ඤානුපස්සනං සන්ධාය වුත්තං. අනිච්චානුපස්සනාමුඛෙන අධිගතඅරියමග්ගෙ උප්පන්නසඤ්ඤා අනිච්චසඤ්ඤාති වත්තබ්බතං ලභතීති ‘‘අනිච්චසඤ්ඤා, භික්ඛවෙ, භාවිතා බහුලීකතා සබ්බං කාමරාගං පරියාදියතී’’තිආදි වුත්තං. තථා හි ධම්මසඞ්ගහෙ (ධ. ස. 357, 360) ‘‘යස්මිං සමයෙ ලොකුත්තරං සඤ්ඤං භාවෙතී’’තිආදිනා සඤ්ඤාපි උද්ධටා. සබ්බාසු උපමාසූති මූලසන්තානඋපමාදීසු පඤ්චසු උපමාසු. පුරිමාහීති කස්සකපබ්බජලායනඅම්බපිණ්ඩිඋපමාහි අනිච්චසඤ්ඤාය කිච්චං වුත්තං මූලසන්තානකපදාලනපබ්බජලායනවණ්ටච්ඡෙදනපදෙසෙන අනිච්චසඤ්ඤාය පටිපක්ඛපච්ඡෙදනස්ස දස්සිතත්තා. පච්ඡිමාහි බලං දස්සිතං පටිපක්ඛාතිභාවස්ස ජොතිතත්තා.

'Van hacia la cumbre' significa que van hacia la cumbre mediante el borde superior. 'Por el estado de entrar en la cumbre' significa por medio de entrar en el hueco de la cumbre con la punta. 'Habiendo convergido' significa habiendo convergido tanto por entrar en el hueco como por estar firmemente fijados. La percepción de la impermanencia es como la cumbre, por ser la base de la estabilidad mediante la contemplación de la impermanencia. Los estados saludables de los cuatro planos son como los cabrios, por tener su raíz en la percepción de la impermanencia. La cumbre es la cima de todos los cabrios, por ser la causa principal de tal disposición. 'La percepción de la impermanencia es la cima': aquí también se aplica el mismo método. 'La percepción de la impermanencia es mundana': esto se dice en referencia a la contemplación de la impermanencia. La percepción surgida en el sendero noble alcanzado a través de la contemplación de la impermanencia recibe el nombre de 'percepción de la impermanencia', por eso se dice: 'Monjes, la percepción de la impermanencia, cuando se desarrolla y se cultiva, agota todo deseo sensual', etc. Pues en el Dhammasaṅgaṇī, se menciona la percepción con palabras como 'en el momento en que desarrolla la percepción supramundana'. 'En todas las similes': en las cinco similes, como la de la raíz y el tallo. Con las primeras —las similes del agricultor, el segador de hierba y el racimo de mangos— se describe la función de la percepción de la impermanencia, al mostrar la eliminación de lo opuesto mediante el desgarro de las raíces y los tallos, la siega de la hierba y el corte de los tallos de los mangos. Con las últimas se muestra la fuerza, al iluminar el estado de superación de lo opuesto.

අනිච්චසඤ්ඤාසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Aquí termina el comentario al Aniccasaññā Sutta.

පුප්ඵවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Aquí termina el comentario al Puppha Vagga.

මජ්ඣිමපණ්ණාසකො සමත්තො.

El Majjhima Paṇṇāsaka ha concluido.

11. අන්තවග්ගො

11. El Capítulo sobre los Extremos (Anta Vagga).

1. අන්තසුත්තවණ්ණනා

1. Comentario al Anta Sutta.

103. අඤ්ඤමඤ්ඤං [Pg.257] අසංසට්ඨභාවෙන එති ගච්ඡතීති අන්තො, භාගොති ආහ ‘‘අන්තාති කොට්ඨාසා’’ති. ‘‘සක්කායනිරොධන්තො’’ති නිරොධපච්චයස්ස ගහිතත්තා වුත්තං ‘‘චතුසච්චවසෙන පඤ්චක්ඛන්ධෙ යොජෙත්වා’’ති. අන්තොති…පෙ… අජ්ඣාසයවසෙන වුත්තං යථානුලොමදෙසනත්තා සුත්තන්තදෙසනාය.

103. Lo que va en un estado de no mezcla mutua es un 'extremo' (anta), una parte; por eso dijo: '"extremos" son porciones'. 'El extremo del cese de la identidad': debido a que se ha tomado la condición del cese, se dice: 'habiendo conectado los cinco agregados mediante las cuatro verdades'. 'Extremo'... etc., se dice según la inclinación, por ser la enseñanza de los Suttas una enseñanza conforme a la disposición de los oyentes.

අන්තසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Aquí termina el comentario al Anta Sutta.

2-3. දුක්ඛසුත්තාදිවණ්ණනා

2-3. Comentario al Dukkha Sutta y otros.

104-105. දුතියම්පීති අපි-සද්දො සම්පිණ්ඩනත්ථො. තෙන න කෙවලං පඨමසුත්තමෙව, අථ ඛො දුතියම්පීති.

104-105. 'También el segundo': la palabra api (también) tiene el sentido de conjunción. Por tanto, no solo el primer sutta, sino también el segundo.

තතියම්පි තථෙවාති ඉමිනා ‘‘පඤ්චක්ඛන්ධෙ චතුසච්චවසෙන යොජෙත්වා’’ති ඉදං උපසංහරති.

'También el tercero es igual': con esto se concluye 'habiendo conectado los cinco agregados mediante las cuatro verdades'.

දුක්ඛසුත්තාදිවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Aquí termina el comentario al Dukkha Sutta y otros.

4. පරිඤ්ඤෙය්‍යසුත්තවණ්ණනා

4. Comentario al Pariññeyya Sutta.

106. පරිඤ්ඤෙය්‍යෙති එත්ථ තිස්සො පරිඤ්ඤා ඤාතපරිඤ්ඤා, තීරණපරිඤ්ඤා, පහානපරිඤ්ඤාති. තාසු ඤාතපරිඤ්ඤා යාවදෙව තීරණපරිඤ්ඤත්ථා. තීරණපරිඤ්ඤා ච යාවදෙව පහානපරිඤ්ඤත්ථාති. තත්ථ උක්කට්ඨාය පරිඤ්ඤාය කිච්චදස්සනවසෙන අත්ථං දස්සෙන්තො ‘‘පරිඤ්ඤෙය්‍යෙති පරිජානිතබ්බෙ සමතික්කමිතබ්බෙ’’ති, පහාතබ්බෙති අත්ථො. තෙනාහ භගවා – ‘‘කතමා ච, භික්ඛවෙ, පරිඤ්ඤා? රාගක්ඛයො, දොසක්ඛයො, මොහක්ඛයො’’ති, තස්මා සමතික්කමන්ති, සමතික්කන්තං පහානස්ස උපායං. සමතික්කමිත්වා ඨිතන්ති පජහිත්වා ඨිතන්ති අයමෙත්ථ අත්ථො.

106. Pariññeyya: aquí hay tres tipos de comprensión plena: comprensión como lo conocido (ñātapariññā), comprensión por investigación (tīraṇapariññā) y comprensión por abandono (pahānapariññā). Entre estas, la comprensión como lo conocido tiene como propósito únicamente la comprensión por investigación. Y la comprensión por investigación tiene como propósito únicamente la comprensión por abandono. Allí, mostrando el significado mediante la visión de la función de la comprensión plena superior, se dice: 'Pariññeyya: lo que debe ser comprendido plenamente es lo que debe ser superado', en el sentido de lo que debe ser abandonado. Por eso dijo el Sublime: '¿Y qué es, monjes, la comprensión plena? La destrucción de la pasión, la destrucción del odio y la destrucción de la delusión'. Por lo tanto, 'superan' significa el medio para el abandono de lo que ha sido superado. 'Permanecer habiendo superado' significa permanecer habiendo abandonado; este es el significado aquí.

පරිඤ්ඤෙය්‍යසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Ha terminado el comentario al Pariññeyyasutta.

5-10. සමණසුත්තාදිවණ්ණනා

5-10. Comentario a los Samaṇasutta y otros.

107-112. චත්තාරි [Pg.258] සච්චානි කථිතානි අස්සාදාදීනං සමුදයාදීනඤ්ච දෙසිතත්තා.

107-112. Se han expuesto las cuatro verdades debido a que se han enseñado la satisfacción (assāda) y demás, y el origen (samudaya) y demás.

කිලෙසප්පහානං කථිතං රාගප්පහානස්ස ජොතිතත්තා.

Se ha expuesto el abandono de las impurezas (kilesappahāna) debido a que se ha resaltado el abandono de la pasión (rāgappahāna).

සමණසුත්තාදිවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Ha terminado el comentario a los Samaṇasutta y otros.

අන්තවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Ha terminado el comentario al Antavagga.

12. ධම්මකථිකවග්ගො

12. Vagga del Orador del Dhamma.

1-2. අවිජ්ජාසුත්තාදිවණ්ණනා

1-2. Comentario a los Avijjāsutta y otros.

113-114. යාවතාති යස්මා. ඉමාය…පෙ… සමන්නාගතොති ‘‘ඉදං දුක්ඛන්ති යථාභූතං නප්පජානාතී’’තිආදිනා නයෙන වුත්තාය චතූසු අරියසච්චෙසු අඤ්ඤාණසභාවාය අවිජ්ජාය සම්මොහෙන සමන්නාගතො. එත්තාවතාති එත්තකෙන කාරණෙන අවිජ්ජාගතො සමඞ්ගීභූතෙන උපගතො, අවිජ්ජාය වා උපෙතො නාම හොති.

113-114. 'Yāvatā' significa por lo cual. 'Provisto de esta... pe...': está provisto de la confusión de la ignorancia, que es la naturaleza de la falta de conocimiento respecto a las cuatro nobles verdades, expresada en el modo: 'no comprende como realmente es: «esto es el sufrimiento»', etc. 'Ettāvatā': por esta razón, se dice que está inmerso en la ignorancia, habiéndose unido a ella o estando provisto de ella.

දුතියෙපීති විජ්ජාසුත්තෙ. ‘‘විජ්ජාවසෙන දෙසනා’’ති අයමෙව විසෙසොති ආහ ‘‘එසෙව නයො’’ති.

En el segundo, el Vijjāsutta. 'La enseñanza es por medio del conocimiento (vijjā)'; dijo 'este es el mismo método' porque esta es la única diferencia.

අවිජ්ජාසුත්තාදිවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Ha terminado el comentario a los Avijjāsutta y otros.

3. ධම්මකථිකසුත්තවණ්ණනා

3. Comentario al Dhammakathikasutta.

115. පඨමෙන ධම්මකථිකො කථිතො ‘‘ධම්මං දෙසෙතී’’ති වුත්තත්තා. දුතියෙන සෙඛභූමි කථිතා ‘‘පටිපන්නො හොතී’’ති වුත්තත්තා, තතියෙන අසෙඛභූමි කථිතා ‘‘අනුපාදාවිමුත්තො හොතී’’ති වුත්තත්තා. ධම්මකථිකං පුච්ඡිතෙන භගවතා. විසෙසෙත්වාති ධම්මකථිකභාවතො විසෙසෙත්වා උක්කංසෙත්වා. ද්වෙ භූමියොති සෙක්ඛාසෙක්ඛභූමියො.

115. En el primero, se habla del orador del Dhamma (dhammakathiko) porque se dice 'enseña el Dhamma'. En el segundo, se habla de la etapa del que entrena (sekhabhūmi) porque se dice 'está practicando'. En el tercero, se habla de la etapa del que ya no entrena (asekhabhūmi) porque se dice 'está liberado por el no-apego'. Por el Sublime, a quien se le preguntó sobre el orador del Dhamma. 'Distinguiendo' (visesetvā) significa distinguiendo o exaltando más allá de la condición de orador del Dhamma. 'Las dos etapas' son las etapas del que entrena y del que ya no entrena.

ධම්මකථිකසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Ha terminado el comentario al Dhammakathikasutta.

4. දුතියධම්මකථිකසුත්තවණ්ණනා

4. Comentario al segundo Dhammakathikasutta.

116. තීණි [Pg.259] විස්සජ්ජනානීති යථාපුච්ඡං තීණි විස්සජ්ජනානි.

116. 'Tres respuestas' son tres respuestas de acuerdo a lo preguntado.

දුතියධම්මකථිකසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Ha terminado el comentario al segundo Dhammakathikasutta.

5-9. බන්ධනසුත්තාදිවණ්ණනා

5-9. Comentario a los Bandhanasutta y otros.

117-121. තීරං වුච්චති වට්ටං ඔරිමතීරන්ති කත්වා. තෙනාහ ‘‘අථායං ඉතරා පජා, තීරමෙවානුධාවතී’’ති (ධ. ප. 85). පාරං වුච්චති නිබ්බානං සංසාරස්ස පාරිමන්ති කත්වා. බද්ධොති අනුසයප්පහානස්ස අකතත්තා කිලෙසබන්ධනෙන බද්ධො, සුක්කපක්ඛෙපි දිට්ඨිසමනුපස්සනාය රූපාදිබන්ධනස්ස පටික්ඛෙපමත්තමෙව වුත්තං, න විමොක්ඛන්ති අධිප්පායො. ඉමස්මිං සුත්තෙ වට්ටදුක්ඛං කථිතන්ති ‘‘තීරදස්සී පාරදස්සී, පරිමුත්තො සො දුක්ඛස්මාති වදාමී’’ති ආගතත්තා වට්ටවිවට්ටං කථිකන්ති වත්තුං සක්කා.

117-121. Se llama 'orilla' al ciclo de renacimientos (vaṭṭa), considerándolo como la orilla cercana. Por eso dijo: 'entonces este otro pueblo corre a lo largo de la orilla' (Dhp. 85). Se llama 'otra orilla' al Nibbāna, considerándolo como el otro lado del Saṃsāra. 'Atado' (baddho) significa atado por el vínculo de las impurezas debido a no haber realizado el abandono de las tendencias latentes; incluso en el lado de la luz (lo bueno), se menciona solo el rechazo del vínculo con la forma y demás mediante la contemplación de la visión, pero la intención es que no es la liberación final. En este sutta se ha expuesto el sufrimiento del ciclo, pues se puede decir que se ha expuesto el ciclo y el cese del ciclo al haber llegado a: 'vidente de la orilla, vidente de la otra orilla, digo que él está liberado del sufrimiento'.

ඡට්ඨාදීනි උත්තානත්ථානෙව හෙට්ඨා වුත්තනයත්තා.

El sexto y los siguientes tienen significados claros por el método ya mencionado anteriormente.

බන්ධනසුත්තාදිවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Ha terminado el comentario a los Bandhanasutta y otros.

10. සීලවන්තසුත්තවණ්ණනා

10. Comentario al Sīlavantasutta.

122. ආබාධට්ඨෙනාති ආදිතො උප්පත්තිතො පට්ඨාය බාධනට්ඨෙන රුජනට්ඨෙන. අන්තොදොසට්ඨෙනාති අබ්භන්තරෙ එව දුස්සනට්ඨෙන කුප්පනට්ඨෙන. ඛණනට්ඨෙනාති සසනට්ඨෙන. දුක්ඛට්ඨෙනාති දුක්ඛමත්තා දුක්ඛභාවෙන. දුක්ඛඤ්හි ලොකෙ ‘‘අඝ’’න්ති වුච්චති අතිවිය හනනතො. විසභාගං …පෙ… පච්චයට්ඨෙනාති යථාපවත්තමානානං ධාතාදීනං විසභාගභූතමහාභූතසමුට්ඨානස්ස ආබාධස්ස පච්චයභාවෙන. අසකට්ඨෙනාති අනත්තනියතො. පලුජ්ජනට්ඨෙනාති පකාරතො භිජ්ජනට්ඨෙන. සත්තසුඤ්ඤතට්ඨෙනාති සත්තසඞ්ඛාතඅත්තසුඤ්ඤතට්ඨෙන. අත්තාභාවෙනාති දිට්ඨිගතිකපරිකප්පිතස්ස අත්තනො අභාවෙන. සුඤ්ඤතො අනත්තතොති එත්ථ ‘‘පරතො’’ති පදස්ස සඞ්ගහො කාතබ්බො, තස්මා ‘‘ද්වීහි අනත්තමනසිකාරො’’ති වත්තබ්බං.

122. 'En el sentido de aflicción' (ābādhaṭṭhena) significa en el sentido de oprimir o doler desde el surgimiento inicial. 'En el sentido de defecto interno' (antodosaṭṭhena) significa en el sentido de corromperse o alterarse solo en el interior. 'En el sentido de socavar' (khaṇanaṭṭhena) significa en el sentido de destruir. 'En el sentido de sufrimiento' (dukkhaṭṭhena) por el mero estado de sufrimiento. Pues el sufrimiento en el mundo se llama 'penuria' (agha) por lo mucho que golpea. 'Discordante... pe... en el sentido de condición': por ser la condición para la aflicción que surge de los grandes elementos que son discordantes con los elementos y demás que proceden tal como son. 'En el sentido de no-propio' (asakaṭṭhenāti) por no pertenecer a un yo. 'En el sentido de desmoronamiento' (palujjanaṭṭhenāti) por el sentido de romperse de diversas maneras. 'En el sentido de vacío de un ser' (sattasuññataṭṭhenāti) por el sentido de estar vacío de un yo caracterizado como un ser. 'Por la ausencia de un yo' (attābhāvenāti) por la inexistencia del yo imaginado por quienes sostienen puntos de vista. En 'vacío, no-yo', se debe incluir la palabra 'como ajeno' (parato); por lo tanto, debe decirse 'atención al no-yo por dos vías'.

සීලවන්තසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Ha terminado el comentario al Sīlavantasutta.

11. සුතවන්තසුත්තවණ්ණනා

11. Comentario al Sutavantasutta.

123. තථා [Pg.260] එකාදසමෙති එත්ථ තථා-සද්දෙන ‘‘උත්තානමෙවා’’ති ඉදං ආකඩ්ඪති. ඉධාති එකාදසමෙ. කම්මට්ඨානස්ස උග්ගහධාරණපරිචයමනසිකාරවසෙන පවත්තඤාණං කම්මට්ඨානසුතවසෙන නිප්ඵජ්ජනතො ‘‘සුත’’න්ති වුත්තං.

123. 'Del mismo modo en el undécimo': aquí la palabra 'tathā' (del mismo modo) atrae a 'es claro en su significado'. 'Aquí' se refiere al undécimo. El conocimiento que procede por medio del aprendizaje, la memorización, la familiaridad y la atención plena al objeto de meditación se denomina 'aprendizaje' (suta) porque se produce mediante el sutta del objeto de meditación.

සුතවන්තසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Ha terminado el comentario al Sutavantasutta.

12-13. කප්පසුත්තාදිවණ්ණනා

12-13. Comentario a los Kappasutta y otros.

124-125. රාහුලොවාදසදිසානීති රාහුලොවාදසුත්තෙ (ම. නි. 2.113 ආදයො) ආගතසුත්තසදිසානි.

124-125. 'Similares al Rāhulovāda' significa similares a los suttas que aparecen en el Rāhulovādasutta (M. N. 2.113 y ss.).

කප්පසුත්තාදිවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

La explicación que comienza con el Kappa Sutta ha terminado.

ධම්මකථිකවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

La explicación del Capítulo de los Predicadores del Dhamma ha terminado.

13. අවිජ්ජාවග්ගො

13. Capítulo de la Ignorancia

1-10. සමුදයධම්මසුත්තාදිවණ්ණනා

1-10. Explicación que comienza con el Samudayadhamma Sutta

126-135. ඉමස්මින්ති අවිජ්ජාවග්ගෙ. චතුසච්චමෙව කථිතං, තස්මා හෙට්ඨා වුත්තනයත්තා උත්තානමෙවාති අධිප්පායො.

126-135. En este Capítulo de la Ignorancia se han expuesto únicamente las Cuatro Verdades; por lo tanto, la intención es que el significado sea claro siguiendo el método explicado anteriormente.

සමුදයධම්මසුත්තාදිවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

La explicación que comienza con el Samudayadhamma Sutta ha terminado.

අවිජ්ජාවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

La explicación del Capítulo de la Ignorancia ha terminado.

14. කුක්කුළවග්ගො

14. Capítulo de las Brasas Ardientes

1-14. කුක්කුළසුත්තාදිවණ්ණනා

1-14. Explicación que comienza con el Kukkuḷa Sutta

136-149. අන්තො අග්ගි මහන්තො ඡාරිකරාසි, තත්ථ උක්කුළවිකුලතො අක්කමන්තං යාව කෙසග්ගං අනුදහතාය කුච්ඡිතං කුළන්ති කුක්කුළං[Pg.261], රූපවෙදනාදි පන තතොපි කඤ්චි කාලං අනුදහනතො මහාපරිළාහනට්ඨෙන ච කුක්කුළං වියාති කුක්කුළං. අනිච්චලක්ඛණාදීනීති අනිච්චදුක්ඛානත්තලක්ඛණානි.

136-149. Dentro hay fuego, afuera es un gran montón de cenizas; allí, debido a que quema a quien lo pisa desde abajo hasta la punta del cabello, se llama 'kukkuḷa' (brasas despreciables). Sin embargo, la forma, la sensación, etc., son como brasas ardientes porque queman durante mucho tiempo y por el sentido de causar una gran angustia. 'Las características de impermanencia, etc.' se refiere a las características de impermanencia, sufrimiento y no-yo.

කුක්කුළසුත්තාදිවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

La explicación que comienza con el Kukkuḷa Sutta ha terminado.

කුක්කුළවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

La explicación del Capítulo de las Brasas Ardientes ha terminado.

15. දිට්ඨිවග්ගො

15. Capítulo de los Puntos de Vista

1-9. අජ්ඣත්තසුත්තාදිවණ්ණනා

1-9. Explicación que comienza con el Ajjhatta Sutta

150-158. පච්චයං කත්වාති අභිනිවෙසපච්චයං කත්වා. ආදිසද්දෙන මිච්ඡාදිට්ඨිසක්කායදිට්ඨිඅත්තානුදිට්ඨි සඤ්ඤොජනාභිනිවෙස-විනිබන්ධඅජ්ඣොසානානි සඞ්ගණ්හාති. තත්ථ අභිනිවෙසා තණ්හාමානදිට්ඨියො. විනිබන්ධා ‘‘කායෙ අවීතරාගො හොතී’’තිආදිනා (දී. නි. 3.320; ම. නි. 1.186) ආගතචෙතසොවිනිබන්ධා. අජ්ඣොසානාති තණ්හාදිට්ඨිජ්ඣොසානානි. සෙසානි සුවිඤ්ඤෙය්‍යානෙව.

150-158. 'Habiendo hecho una condición' significa habiendo hecho de la adherencia una condición. Con la palabra 'etcétera', se incluyen la visión falsa, la visión de la identidad personal, la visión del yo, los grilletes, las adherencias, las ataduras y las obsesiones. Allí, las 'adherencias' son el deseo, el orgullo y las visiones. Las 'ataduras' son las ataduras mentales que aparecen en pasajes como 'no está libre de pasión por el cuerpo', etc. Las 'obsesiones' son las obsesiones del deseo y de las visiones. El resto es fácil de entender.

අජ්ඣත්තසුත්තාදිවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

La explicación que comienza con el Ajjhatta Sutta ha terminado.

10.ආනන්දසුත්තවණ්ණනා

10. Explicación del Ānanda Sutta

159. ධරමානකාලෙති ජීවමානකාලෙ. පහානං අපස්සන්තොති ථෙරස්ස කිර භගවති පෙමං අධිමත්තං. චිත්තං ගණ්හිස්සාමීති චිත්තං ආරාධෙස්සාමි. ගන්තබ්බං හොති, තස්මා සපලිබොධො. චිත්තං සම්පහංසමානොති චිත්තස්ස විබොධනො. විමුත්ති…පෙ… ජාතො ආයතිං පටිවෙධපච්චයත්තා, න පන තදා විසෙසාවහභාවා නිබ්බෙධභාගියො.

159. 'En el tiempo que permanecía' significa durante el tiempo de vida. 'Sin ver el abandono' se refiere a que el afecto del Anciano por el Bienaventurado era excesivo. 'Ganaré el corazón' significa complaceré la mente. Se tiene que ir, por lo tanto hay un obstáculo. 'Regocijando la mente' significa el despertar de la mente. 'Liberación'... etc... surgida por ser la condición para la penetración futura, pero no por producir en ese momento una distinción particular que conduzca a la penetración.

ආනන්දසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

La explicación del Ānanda Sutta ha terminado.

දිට්ඨිවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

La explicación del Capítulo de los Puntos de Vista ha terminado.

උපරිපණ්ණාසකො සමත්තො.

Los cincuenta [discursos] finales han concluido.

සාරත්ථප්පකාසිනියා සංයුත්තනිකාය-අට්ඨකථාය

De la Sāratthappakāsinī, el comentario del Saṃyutta Nikāya.

ඛන්ධසංයුත්තවණ්ණනාය ලීනත්ථප්පකාසනා සමත්තා.

Ha concluido la aclaración del significado implícito de la explicación del Khandha Saṃyutta.

2. රාධසංයුත්තං

2. Saṃyutta de Rādha

1. පඨමවග්ගො

1. Primer capítulo

1. මාරසුත්තවණ්ණනා

1. Explicación del Māra Sutta

160. මාරසද්දොයං [Pg.262] භාවසාධනොති දස්සෙන්තො ‘‘මාරො වා අස්සාති මරණං වා භවෙය්‍යා’’ති ආහ. මාරෙතාති මරිතබ්බො මාරං මරණං එතබ්බොති ආහ ‘‘මාරෙතබ්බො’’ති. අනුපාදානිබ්බානත්ථාති ඵලවිමුත්තිසඞ්ඛාතා අරහතො අරහන්තතා නාම යාවදෙව අනුපාදානිබ්බානත්ථා. නිබ්බානබ්භන්තරෙති අනුපාදානිබ්බානාධිගමස්ස අබ්භන්තරෙ තතො ඔරමෙව ඉදං මග්ගං බ්‍රහ්මචරියං වුස්සති, න තතො පරං. අස්සාති බ්‍රහ්මචරියස්ස.

160. Mostrando que la palabra 'Māra' es un sustantivo abstracto, dice: 'O podría ser Māra, o podría ser la muerte'. 'Para matar' significa lo que debe ser matado; por eso dice 'debe ser matado'. 'Con el propósito del Nibbāna sin apego' se refiere a que el estado de Arahant, conocido como la liberación del fruto, tiene como único propósito el Nibbāna sin apego. 'Dentro del Nibbāna' significa que esta vida santa del camino se vive dentro del alcance de la obtención del Nibbāna sin apego, antes de este, no después. 'De esta' se refiere a la vida santa.

මාරසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

La explicación del Māra Sutta ha terminado.

2-10. සත්තසුත්තාදිවණ්ණනා

2-10. Explicación que comienza con el Satta Sutta

161-169. ලග්ගපුච්ඡාති ලග්ගනස්ස බජ්ඣනස්ස පුච්ඡා. යදි රූපාදීසු සත්තත්තා සත්තො, ඛීණාසවා කථං සත්තාති? සත්තභූතපුබ්බාති කත්වා. කීළාවිගමන්ති කීළාය අපනයනං ඔරමණං. යන්තරජ්ජු විය භවපබන්ධස්ස නයනතො භවරජ්ජූති තණ්හා වුත්තා.

161-169. 'Pregunta sobre el apego' es una pregunta sobre el adherirse o el estar atado. Si un 'ser' (satta) es alguien apegado a la forma, etc., ¿cómo es un ser el que ha destruido las impurezas (khīṇāsava)? Porque anteriormente fue un ser. 'El fin del juego' significa el alejamiento o el cese del juego. El deseo es llamado 'la cuerda de la existencia' porque conduce a la continuidad de la existencia, al igual que una cuerda mecánica.

සත්තසුත්තාදිවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Ha concluido la explicación de los Suttas sobre Satta y otros.

පඨමවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Ha concluido la explicación del primer capítulo.

2. දුතියවග්ගො

2. Segundo Capítulo

1-12. මාරසුත්තාදිවණ්ණනා

1-12. Explicación de los Suttas sobre Māra y otros

170-181. රූපාදිවිනිමුත්තං මරණං නාම නත්ථි රූපාදීනංයෙව විභවෙ මරණසමඤ්ඤාති. මරණධම්මො විනාසභාවො.

170-181. No existe lo llamado muerte aparte de la forma y los otros agregados; solo en la disolución de la forma y los demás se da la designación de "muerte". La naturaleza de la muerte es el estado de destrucción.

මාරසුත්තාදිවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Ha concluido la explicación de los Suttas sobre Māra y otros.

දුතියවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Ha concluido la explicación del segundo capítulo.

3-4. ආයාචනවග්ගාදි

3-4. El capítulo sobre la Petición y otros

1-11. මාරාදිසුත්තඑකාදසකවණ්ණනා

1-11. Explicación del grupo de once suttas sobre Māra y otros

182-205. සුඛුමං [Pg.263] කාරණං උපට්ඨාති, තෙනෙස ථෙරො පටිභානෙය්‍යකානං එතදග්ගෙ ඨපිතො. විමුත්තිපරිපාචනීයධම්මවසෙනෙව, න පටිවෙධාවහභාවෙන.

182-205. Surge una causa sutil, por lo cual este anciano fue designado como el más destacado entre los elocuentes. Es solo en virtud de las cualidades que hacen madurar la liberación, no por la capacidad de conducir a la penetración de la verdad.

මාරාදිසුත්තඑකාදසකවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Ha concluido la explicación del grupo de once suttas sobre Māra y otros.

ආයාචනවග්ගාදිවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Ha concluido la explicación del capítulo sobre la Petición y otros.

සාරත්ථප්පකාසිනියා සංයුත්තනිකාය-අට්ඨකථාය

De la Sāratthappakāsinī, el comentario del Saṃyutta Nikāya

රාධසංයුත්තවණ්ණනාය ලීනත්ථප්පකාසනා සමත්තා.

Ha terminado la Iluminación del Significado Oculto de la explicación del Rādha Saṃyutta.

3. දිට්ඨිසංයුත්තං

3. Saṃyutta de los Puntos de Vista

1. සොතාපත්තිවග්ගො

1. Capítulo de la Entrada en la Corriente

1. වාතසුත්තවණ්ණනා

1. Explicación del Vāta Sutta

206. න [Pg.264] එතෙ වාතාති යෙ ඉමෙ රුක්ඛසාඛාදිභඤ්ජනකරා, එතෙ සත්තකායත්තා වාතා නාම න හොන්ති. තෙ හි නිච්චා ධුවා සස්සතා. තෙනාහ ‘‘වාතො පනා’’තිආදි. තෙන සත්තසු කායෙසු චතුත්ථං කායමාහ. රුක්ඛසාඛාදිභඤ්ජනකො එසො වාතලෙසො නාම, වාතසදිසොති අත්ථො. එසිකත්ථම්භො වියාති ඉමිනා නිච්චලභාවමෙව දස්සෙති, පබ්බතකූටං වියාති ඉමිනා පන සස්සතිසමංවාපි. අයඤ්හි වායු කායස්ස නිච්චතං අභිනිවිස්ස ඨිතො ‘‘මා ච අනිච්චතා පරො හොතූ’’ති න වාතා වායන්තීති බාධති. එස නයො නදියො සන්දන්තීතිආදීසු. උදකං පනාති දුතියං කායං සන්ධායාහ. ගබ්භො පන න නික්ඛමති කූටට්ඨාදිභාවෙනෙව තස්ස ලබ්භනතො. නෙව තෙ උදෙන්ති යථා වාතා, එවං තිට්ඨනතො ලොකස්ස පන තථා මතිමත්තන්ති අධිප්පායො.

206. "No son vientos": se refiere a aquellos que rompen las ramas de los árboles y demás; estos no son los llamados "vientos" que forman parte de los siete cuerpos (sustancias). Pues estos últimos son permanentes, estables y eternos. Por eso dice: "Pero el viento...", etc. Con ello se refiere al cuarto cuerpo de entre los siete cuerpos. Aquello que rompe las ramas de los árboles se denomina solo un "rastro de viento", queriendo decir que es similar al viento. Con la expresión "como un pilar de entrada" muestra su estado de inmovilidad; con "como la cima de una montaña" muestra su condición de eternidad. Pues este cuerpo de aire permanece firme en su permanencia; argumentando "que no haya impermanencia posterior", niega que los vientos soplen en el sentido convencional. Este mismo método se aplica a "los ríos fluyen", etc. "Pero el agua" se dice en referencia al segundo cuerpo. El feto no sale debido a que se encuentra en un estado inmutable. "No surgen": así como los vientos no soplan realmente, el sentido es que debido a la estabilidad del mundo, es meramente una noción subjetiva.

වාතසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Ha concluido la explicación del Vāta Sutta.

2-4. එතංමමසුත්තාදිවණ්ණනා

2-4. Explicación de los Suttas sobre "Esto es mío" y otros

207-209. දිට්ඨං රූපායතනං චක්ඛුනා දට්ඨබ්බතො. සුතං සද්දායතනං සොතෙන සොතබ්බතො. මුතං ගන්ධායතනාදි තිවිධං සම්පත්තගාහීහි ඝානාදීහි පත්වා ගහෙතබ්බතො. අවසෙසානි චක්ඛාදීනි සත්තායතනානි විඤ්ඤාතං නාම කෙවලං මනොවිඤ්ඤාණෙන විජානිතබ්බතො. පත්තන්ති අනුප්පත්තං, යං කිඤ්චි පාපුණිතබ්බං පරියෙසිත්වා ගවෙසිත්වා සම්පත්තන්ති අනුප්පත්තං. පරියෙසිතන්ති පරියිට්ඨං. චිත්තෙන අනුසඤ්චරිතන්ති මනසා චින්තිතං. ‘‘පත්තං පරියෙසිත’’න්ති එතස්මිං පදද්වයෙ චතුක්කං සම්භවතීති තං දස්සෙත්වා තස්ස වසෙන පත්තපරියෙසිතපදානි, තතො මනසා අනුවිචරිතඤ්ච නීහරිත්වා දස්සෙතුං [Pg.265] ‘‘ලොකස්මිං හී’’තිආදි වුත්තං. තත්ථ පරියෙසිත්වා පත්තං නාම පරියෙසනාය පරිග්ගාහභාවතො. පරියෙසිතං නාම කෙවලං පරියෙසිතමෙවාති කත්වා පරියෙසිත්වා පත්තස්ස මනුස්සානුවිචරිතස්ස වුත්තත්තා. පඨමවිකප්පෙ සඞ්කරො අත්ථීති අසඞ්කරතො ච දස්සෙතුං ‘‘අථ වා’’තිආදි වුත්තං. සබ්බන්ති විඤ්ඤාතාදි. තඤ්හි මනොවිඤ්ඤාණෙන ගහිතත්තා මනසා අනුවිචරිතං නාම න දිට්ඨං සුතං මුතං.

207-209. "Lo visto" es la esfera de la forma, por ser visible para el ojo. "Lo oído" es la esfera del sonido, por ser audible para el oído. "Lo percibido" son de tres tipos: las esferas del olfato y demás, que deben captarse por contacto con la nariz y el resto. Las siete esferas restantes, comenzando por el ojo, se denominan "conocidas" porque han de ser conocidas exclusivamente por la conciencia mental. "Alcanzado" significa lo obtenido; cualquier cosa que se obtenga después de haber sido buscada e investigada es lo "alcanzado". "Buscado" significa lo que ha sido objeto de búsqueda. "Recorrido por el pensamiento" significa lo que ha sido reflexionado por la mente. Al mostrar que en estas dos palabras, "alcanzado" y "buscado", es posible un cuádruple análisis, se dice "en el mundo...", etc., para exponer las palabras "alcanzado" y "buscado", y luego aquello que es recorrido por la mente a través de dicho análisis. Allí, "lo alcanzado habiendo buscado" se refiere al estado de posesión a través de la búsqueda. "Lo buscado" es solo lo que ha sido buscado; se dice así porque se ha mencionado lo alcanzado tras buscar como algo recorrido por el pensamiento humano. Para mostrarlo sin confusión, dado que hay ambigüedad en la primera alternativa, se dice "o bien...", etc. "Todo" se refiere a lo conocido y demás. Pues eso, al ser captado por la conciencia mental, se denomina "recorrido por la mente", no visto, oído o percibido.

එතංමමසුත්තාදිවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Ha concluido la explicación de los Suttas sobre "Esto es mío" y otros.

5. නත්ථිදින්නසුත්තවණ්ණනා

5. Explicación del Natthidinna Sutta

210. දින්නන්ති දෙය්‍යධම්මසීසෙන දානං වුත්තන්ති ආහ ‘‘දින්නස්ස ඵලාභාවං සන්ධායා’’ති, දින්නං පන අන්නාදිවත්ථුං කථං පටික්ඛිපන්ති. එස නයො ‘‘යිට්ඨං හුත’’න්ති එත්ථාපි. මහායාගොති සබ්බසාධාරණං මහාදානං. පහෙණකසක්කාරොති පාහුනකානං කාතබ්බසක්කාරො. ඵලන්ති ආනිසංසඵලං නිස්සන්දඵලඤ්ච. විපාකොති සදිසඵලං. පරලොකෙ ඨිතස්ස අයං ලොකො නත්ථීති පරලොකෙ ඨිතස්ස කම්මුනා ලද්ධබ්බො අයං ලොකො න හොති. ඉධලොකෙ ඨිතස්සපි පරලොකො නත්ථීති ඉධලොකෙ ඨිතස්ස කම්මුනා ලද්ධබ්බො පරලොකො න හොති. තත්ථ කාරණමාහ – ‘‘සබ්බෙ තත්ථ තත්ථෙව උච්ඡිජ්ජන්තී’’ති. ඉමෙ සත්තා යත්ථ යත්ථ භවෙ යොනිආදීසු ච ඨිතා, තත්ථ තත්ථෙව උච්ඡිජ්ජන්ති නිරුදයවිනාසවසෙන නස්සන්ති. ඵලාභාවවසෙනාති මාතාපිතූසු සම්මාපටිපත්තිමිච්ඡාපටිපත්තීනං ඵලස්ස අභාවවසෙන ‘‘නත්ථි මාතා, නත්ථි පිතා’’ති වදන්ති, න මාතාපිතූනං, නාපි තෙසු ඉදානි කරියමානසක්කාරාසක්කාරානං අභාවවසෙන තෙසං ලොකපච්චක්ඛත්තා. පුබ්බුළකස්ස විය ඉමෙසං සත්තානං උප්පාදො නාම කෙවලො, න භවතො චවිත්වා ආගමනපුබ්බකොති දස්සනත්ථං ‘‘නත්ථි සත්තා ඔපපාතිකා’’ති වුත්තන්ති ආහ – ‘‘චවිත්වා උප්පජ්ජනකසත්තා නාම නත්ථී’’ති. සමණෙන නාම යාථාවතො ජානන්තෙන කස්සචි අකථෙත්වා සඤ්ඤතෙන භවිතබ්බං, අඤ්ඤථා ආහොපුරිසිකා නාම සියා. කිඤ්හි පරො පරස්ස කරිස්සති, තථා ච අත්තනො සම්පාදනස්ස කස්සචි අවස්සයො එව න සියා තත්ථ තත්ථෙව උච්ඡිජ්ජනතොති ආහ ‘‘යෙ ඉමඤ්ච…පෙ… පවෙදෙන්තී’’ති.

210. Se dice "lo dado" refiriéndose a la generosidad a través del objeto a ser dado; por ello se dice "en referencia a la ausencia de fruto de lo dado". ¿Cómo podrían negar lo dado, es decir, objetos como la comida y demás? Este mismo método se aplica también a "lo ofrendado" y "lo sacrificado". "Gran sacrificio" es una gran limosna general para todos. "Homenaje a los invitados" es el honor que se debe rendir a quienes llegan de visita. "Fruto" se refiere al fruto de los beneficios y al fruto del resultado. "Maduración" es un fruto acorde a la acción. "Para el que está en el otro mundo este mundo no existe" significa que para quien se encuentra en el otro mundo, este mundo no es algo que se obtenga mediante el kamma. "Para el que está en este mundo el otro mundo no existe" significa que para quien se encuentra en este mundo, el otro mundo no es algo que se obtenga mediante el kamma. Allí explica la razón: "todos son aniquilados allí mismo". Estos seres, en cualquier existencia o matriz en que se encuentren, allí mismo son aniquilados, perecen mediante el cese y la destrucción. Dicen "no hay madre, no hay padre" en virtud de la ausencia de fruto de la conducta correcta o incorrecta hacia ellos; no porque no existan los padres, ni porque no existan los honores o deshonores que se les rinden ahora, pues ellos son evidentes en el mundo. "No hay seres de nacimiento espontáneo" se dice para mostrar que el surgimiento de estos seres es meramente como el de una burbuja de agua, no precedido por el venir tras morir de otra existencia; por eso dice: "no existen seres que renazcan tras haber muerto". Un asceta, por el hecho de conocer las cosas como son, debería ser reservado y no hablar con nadie; de lo contrario, habría jactancia. ¿Pues qué podrá hacer un otro por otro? De igual modo, no habría apoyo alguno en nadie para el propio logro, debido a la aniquilación en cada lugar; por eso dice "quienes este... [pe]... declaran".

චතූසු [Pg.266] මහාභූතෙසු නියුත්තොති චාතුමහාභූතිකො. යථා පන මත්තිකාය නිබ්බත්තං භාජනං මත්තිකාමයං, එවමයං චතූහි මහාභූතෙහි නිබ්බත්තොති ආහ ‘‘චතුමහාභූතමයො’’ති. අජ්ඣත්තිකා පථවීධාතූති සත්තසන්තානගතා පථවීධාතු. බාහිරං පථවීධාතුන්ති බහිද්ධා මහාපථවිං. අනුයාතීති තස්ස අනුරූපභාවෙන යාති උපෙති. උපගච්ඡතීති පුබ්බෙ බාහිරපථවීකායතො තදෙකදෙසභූතා පථවී ආගන්ත්වා අජ්ඣත්තිකභාවප්පත්තියා සත්තභාවෙන සණ්ඨිතා ඉදානි ඝටාදිපථවී විය තමෙව බාහිරපථවීකායං උපෙති උපගච්ඡති, සබ්බසො තෙන නිබ්බිසෙසතං එකීභාවමෙව ගච්ඡතීති අත්ථො. ආපාදීසුපි එසෙව නයොති එත්ථ පජ්ජුන්නෙන මහාසමුද්දතො ගහිතආපො විය වස්සොදකභාවෙන පුනපි මහාසමුද්දං, සූරියරංසිතො ගහිතඉන්දග්ගිසඞ්ඛාතතෙජො විය පුනපි සූරියරංසිං, මහාවායුඛන්ධතො නිග්ගතමහාවායො විය තමෙව වායුඛන්ධං උපෙති උපගච්ඡතීති දිට්ඨිගතිකො සයමෙව අත්තනො වාදං භින්දති. උම්මත්තකපච්ඡිසදිසඤ්හි දිට්ඨිගතිකදස්සනං. මනච්ඡට්ඨානි ඉන්ද්‍රියානි ආකාසං පක්ඛන්දන්ති තෙසං විසයභාවා විසයාපීති වදති. විසයිග්ගහණෙන හි විසයා ගහිතා එව හොන්තීති. ගුණාගුණපදානීති ගුණදොසකොට්ඨාසා. සරීරමෙව පදානීති අධිප්පෙතං සරීරෙන තංතංකිරියාය පජ්ජිතබ්බතො. දබ්බන්ති මුය්හන්තීති දත්තූ, මූළ්හපුග්ගලා. තෙහි දත්තූහි බාලමනුස්සෙහි පඤ්ඤත්තං.

Se dice 'cātumahābhūtiko' porque está compuesto por los cuatro grandes elementos. Así como un recipiente hecho de arcilla es 'mattikāmaya' (hecho de arcilla), así se dice 'catumahābhūtamayo' (compuesto por los cuatro grandes elementos) por haber sido originado por ellos. 'Ajjhattikā pathavīdhātū' se refiere al elemento tierra que pertenece a la continuidad de un ser. 'Bāhiraṃ pathavīdhātun' se refiere a la gran tierra externa. 'Anuyātīti' significa que va o se acerca debido a su conformidad con ella. 'Upagacchatīti': la tierra que antes formaba parte del cuerpo de tierra exterior y que ahora, habiendo alcanzado el estado interno y establecido como un ser, al igual que una vasija, etc., ahora se acerca y se dirige a ese mismo cuerpo de tierra exterior; el significado es que va a un estado de completa unidad y no-distinción con él. Este mismo método se aplica al agua, etc.; aquí, así como el agua tomada del gran océano por las nubes vuelve de nuevo al gran océano como lluvia, y como el calor llamado fuego de Indra tomado de los rayos del sol vuelve de nuevo a los rayos del sol, y como el gran viento que salió de la masa del gran viento vuelve a esa misma masa de viento, así el seguidor de una visión errónea rompe su propio argumento por sí mismo. Pues la visión del seguidor de una visión errónea es similar a una cesta de loco. Se dice que 'las facultades, con la mente como sexta, saltan al espacio' y que sus objetos también son objetos. Pues al mencionar las facultades, los objetos ya están incluidos. 'Guṇāguṇapadānīti' son las partes de las virtudes y los defectos. 'Sarīrameva padānīti': se refiere al cuerpo, porque debe ser alcanzado mediante tal o cual acción con el cuerpo. 'Dabbanti muyhantīti dattū': los necios, personas engañadas. Fue declarado por esos 'dattū', los hombres ignorantes.

නත්ථිදින්නසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Concluye el comentario al Natthidinna Sutta.

6. කරොතොසුත්තවණ්ණනා

6. Comentario al Karoto Sutta

211. සහත්ථා කරොන්තස්සාති සහත්ථෙන කරොන්තස්ස. නිස්සග්ගියථාවරාදයොපි ඉධ සහත්ථකරණෙනෙව සඞ්ගහිතා. හත්ථාදීනීති හත්ථපාදකණ්ණනාසාදීනි. පචනං දහනං විබාධනන්ති ආහ ‘‘දණ්ඩෙන පීළෙන්තස්සා’’ති. පපඤ්චසූදනියං ‘‘තජ්ජෙන්තස්ස චා’’ති අත්ථො වුත්තො, ඉධ පන සුමඞ්ගලවිලාසිනියං විය තජ්ජනං පරිභාසනං දණ්ඩෙනෙව සඞ්ගහෙත්වා ‘‘දණ්ඩෙන පීළෙන්තස්ස’’ඉච්චෙව වුත්තං. සොකං සයං කරොන්තස්සාති පරස්ස සොකකාරණං සයං කරොන්තස්ස, සොකං වා උප්පාදෙන්තස්ස. පරෙහි අත්තනො වචනකරෙහි. සයම්පි ඵන්දතොති පරස්ස විබාධනප්පයොගෙන [Pg.267] සයම්පි ඵන්දතො. අතිපාතයතොති පදං සුද්ධකත්තුඅත්ථෙ හෙතුකත්තුඅත්ථෙ ච වත්තතීති ආහ – ‘‘හනන්තස්සපි හනාපෙන්තස්සපී’’ති. කාරණවසෙනාති කාරාපනවසෙන.

211. 'Sahatthā karontassāti': de aquel que lo hace con su propia mano. Las ofensas que implican entrega (nissaggiya), lo que es inamovible, etc., se incluyen aquí bajo la acción realizada con la propia mano. 'Hatthādīnīti': manos, pies, orejas, nariz, etc. Cocinar, quemar, oprimir; por eso dice: 'de aquel que oprime con un palo'. En el Papañcasūdanī se dice que el significado es 'de aquel que amenaza'; pero aquí, como en la Sumaṅgalavilāsinī, la amenaza y el abuso se incluyen bajo el palo mismo, y se dice simplemente: 'de aquel que oprime con un palo'. 'Sokaṃ sayaṃ karontassāti': de aquel que causa personalmente el motivo de aflicción a otro, o que genera aflicción. Por medio de otros que cumplen sus palabras. 'Sayampi phandato': por el esfuerzo de oprimir a otro, él mismo también se estremece. El término 'atipātayato' se usa tanto en el sentido de matar como en el de hacer matar; por eso dice: 'tanto del que mata como del que hace matar'. 'Kāraṇavasenāti': por medio de instigar la acción.

ඝරස්ස භිත්ති අන්තො ච බහි ච සන්ධිතා හුත්වා ඨිතාව ඝරසන්ධි. කිඤ්චිපි අසෙසෙත්වා නිරවසෙසො ලොපො නිල්ලොපො. එකාගාරෙ නියුත්තො විලොපො එකාගාරිකො. පරිතො සබ්බසො පන්ථෙ හනනං පරිපන්ථො. පාපං න කරීයති පුබ්බෙ අසතො උප්පාදෙතුං අසක්කුණෙය්‍යත්තා, තස්මා නත්ථි පාපං. යදි එවං කථං සත්තා පාපෙ පවත්තන්තීති ආහ ‘‘සත්තා පන කරොමාති එවංසඤ්ඤිනො හොන්තී’’ති එවං කිරස්ස හොති ඉමෙසඤ්හි සත්තානං හිංසාදිකිරියා න අත්තානං ඵුසති තස්ස නිච්චතාය නිබ්බිකාරත්තා, සරීරං පන අචෙතනං කට්ඨකලිඞ්ගරූපමං, තස්මිං විකොපිතෙපි න කිඤ්චි පාපන්ති. ඛුරනෙමිනාති නිසිතඛුරමයනෙමිනා, ඛුරසදිසනෙමිනාති අත්ථො.

'Gharasandhi' es cuando el muro de la casa permanece unido tanto por dentro como por fuera. El saqueo que no deja nada es 'nillopo'. El saqueo que se realiza en una sola casa es 'ekāgāriko'. Matar en el camino, por todos lados, es una emboscada (paripantho). No se comete maldad porque anteriormente no era posible producir lo que no existe; por lo tanto, no hay maldad. Si es así, ¿cómo es que los seres se involucran en el mal? Dice: 'los seres, sin embargo, tienen la percepción de "estamos actuando"'. Pues se dice que para estos seres la acción de herir, etc., no toca al yo, debido a su permanencia e inmutabilidad; pero el cuerpo es inconsciente, parecido a un tronco o a un pedazo de madera, y aunque sea dañado, no hay maldad alguna. 'Khuraneminā' significa con una llanta hecha de navajas afiladas, es decir, con una llanta similar a una navaja.

ගඞ්ගාය දක්ඛිණා දිසා අප්පතිරූපදෙසො, උත්තරදිසා පතිරූපදෙසොති අධිප්පායෙන ‘‘දක්ඛිණඤ්චෙපී’’තිආදි වුත්තන්ති ආහ ‘‘දක්ඛිණතීරෙ මනුස්සා කක්ඛළා’’තිආදි. මහායාගන්ති මහාවිජිතයඤ්ඤසදිසං මහායාගං. උපොසථකම්මෙනාති උපොසථකම්මෙන ච. ච-සද්දො හෙත්ථ ලුත්තනිද්දිට්ඨො. දමසද්දො හි ඉන්ද්‍රියසංවරස්ස උපොසථසීලස්ස ච වාචකො ඉධාධිප්පෙතො. කෙචි පන ‘‘උපොසථකම්මෙනා’’ති ඉදං ඉන්ද්‍රියදමනස්ස විසෙසනං, තස්මා ‘‘උපොසථකම්මභූතෙන ඉන්ද්‍රියදමෙනා’’ති අත්ථං වදන්ති. සීලසංයමෙනාති සීලසංවරෙන. සච්චවචනෙනාති සච්චවාචාය. තස්සා විසුං වචනං ලොකෙ ගරුතරපුඤ්ඤසම්මතභාවතො. යථා හි පාපධම්මෙසු මුසාවාදො ගරු, එවං පුඤ්ඤධම්මෙසු සච්චවාචා. තෙනාහ භගවා – ‘‘එකං ධම්මං අතීතස්සා’’තිආදි (ඉතිවු. 25). පවත්තීති යො කරොතීති වුච්චති, තස්ස සන්තානෙ ඵලස්ස නිබ්බත්තියා පච්චයභාවෙන පවත්ති. සබ්බථාති ‘‘කරොතො’’තිආදිනා වුත්තෙන සබ්බප්පකාරෙන කිරියමෙව පටික්ඛිපන්ති.

Con la intención de que la región al sur del Ganges es un lugar inapropiado y la región al norte es un lugar apropiado, se dice: 'si fuera a la orilla sur', etc.; por eso dice: 'los hombres en la orilla sur son rudos', etc. 'Mahāyāganti': un gran sacrificio similar al sacrificio Mahāvijita. 'Uposathakammenā': y mediante el acto del Uposatha. La palabra 'ca' (y) está implícita aquí. Pues el término 'dama' se refiere al control de las facultades y a la moralidad del Uposatha, y eso es lo que se pretende aquí. Algunos, sin embargo, dicen que 'uposathakammena' es un calificativo del control de los sentidos, por lo tanto, el significado es 'mediante el control de los sentidos que constituye el acto del Uposatha'. 'Sīlasaṃyamenāti': mediante la restricción de la virtud. 'Saccavacanenāti': mediante el habla veraz. Se menciona por separado debido a que en el mundo se considera un mérito de gran peso. Pues así como entre los estados de maldad la falsa palabra es grave, así entre los estados de mérito lo es el habla veraz. Por eso dijo el Bienaventurado: 'de aquel que ha transgredido una sola cualidad', etc. (Itivuttaka 25). 'Pavattīti': lo que se llama 'el que actúa', es la continuidad del proceso como condición para la producción del fruto en su continuidad mental. 'Sabbathā': mediante lo dicho como 'del que actúa', etc., rechazan la acción en todos sus aspectos.

කරොතොසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Concluye el comentario al Karoto Sutta.

7. හෙතුසුත්තවණ්ණනා

7. Comentario al Hetu Sutta

212. උභයෙනාති [Pg.268] හෙතුපච්චයපටිසෙධවචනෙන. සංකිලෙසපච්චයන්ති සංකිලිසනස්ස මලීනභාවස්ස කාරණං. විසුද්ධිපච්චයන්ති සංකිලෙසතො විසුද්ධියා වොදානස්ස කාරණං. නත්ථි බලන්ති සත්තානං දිට්ඨධම්මිකසම්පරායිකනිබ්බානසම්පත්තිආවහං බලං නාම කිඤ්චි නත්ථි. තෙනාහ ‘‘යම්හී’’තිආදි. නිදස්සනමත්තඤ්චෙතං, සංකිලෙසිකම්පි චායං පටික්ඛිපතෙව. අඤ්ඤමඤ්ඤවෙවචනානීති තස්සා තස්සා කිරියාය උස්සන්නට්ඨෙන බලං, සූරවීරභාවාවහට්ඨෙන වීරියං, තමෙව දළ්හග්ගාහභාවතො පොරිසං ධුරං වහන්තෙන පවත්තෙතබ්බතො පුරිසථාමො, පරං පරං ඨානං අක්කමනප්පවත්තියා පුරිසපරක්කමොති වුත්තොති වෙදිතබ්බං.

212. 'Ubhayenāti': mediante la declaración que niega tanto la causa como la condición. 'Saṃkilesapaccayanti': la causa de la impureza, del estado manchado. 'Visuddhipaccayanti': la causa de la purificación de la impureza, de la limpieza. 'Natthi balanti': no existe tal cosa como poder en los seres que traiga el logro de la felicidad en este mundo, en el futuro o en el Nibbāna. Por eso dice: 'en el cual', etc. Y esto es solo un ejemplo, pues también rechaza aquello que es corrupto. 'Aññamaññavevacanānīti': debe entenderse que se llama 'bala' (poder) por el sentido de abundancia en tal o cual acción; 'vīriya' (energía) por el sentido de producir un estado de valentía y heroísmo; 'purisathāmo' (fuerza humana) por ser algo que debe ser llevado a cabo por quien asume la carga de la hombría debido a su firmeza; y 'purisaparakkamo' (esfuerzo humano) por la actividad de avanzar de un lugar a otro.

සත්වයොගතො, රූපාදීසු වා සත්තතාය සත්තා, පාණනතො අස්සාසනපස්සාසනවසෙන පවත්තියා පාණා, තෙ පන සො එකින්ද්‍රියාදිවසෙන විභජිත්වා වදතීති ආහ ‘‘එකින්ද්‍රියො’’තිආදි. අණ්ඩකොසාදීසු භවනතො භූතාති වුච්චන්තීති ආහ ‘‘අණ්ඩ…පෙ… වදන්තී’’ති. ජීවනතො පාණං ධාරෙන්තා විය වඩ්ඪනතො ජීවාති සාලියවාදිකෙ වදන්ති. නත්ථි එතෙසං සංකිලෙසවිසුද්ධීසු වසොති අවසා. නත්ථි තෙසං බලං වීරියන්ති අබලා අවීරියා. නියතතාති අච්ඡෙජ්ජසුත්තාවුතාභෙජ්ජමණිනො විය නියතප්පවත්තිතාය ගතිජාතිබන්ධාපවග්ගවසෙන නියමො. තත්ථ තත්ථ ගමනන්ති ඡන්නං අභිජාතීනං වසෙන තාසු තාසු ගතීසු උපගමනං. සමවායෙන සමාගමො සඞ්ගති. සභාවොයෙවාති යථා කණ්ටකස්ස තික්ඛතා, කපිත්ථඵලානං පරිමණ්ඩලතා, මිගපක්ඛීනං විචිත්තාකාරතා, එවං සබ්බස්සපි ලොකස්ස හෙතුපච්චයෙහි විනා තථා තථා පරිණාමො, අයං සභාවො එව අකිත්තිමො එව. තෙනාහ ‘‘යෙන හී’’තිආදි. ඡළභිජාතියො පරතො විත්ථාරීයන්ති. සුඛඤ්ච දුක්ඛඤ්ච පටිසංවෙදෙන්තීති වදන්තා අදුක්ඛමසුඛභූභිං සබ්බෙන සබ්බං න ජානන්තීති උල්ලිඞ්ගෙන්තො ‘‘අඤ්ඤා සුඛදුක්ඛභූමි නත්ථීති දස්සෙන්තී’’ති ආහ.

Debido a la unión con el ser, o por estar apegados a la forma y otros fenómenos, se les llama 'seres' (sattā). Se denominan 'seres vivos' (pāṇā) debido a que su existencia procede mediante el aliento, a través de la inhalación y la exhalación; pero el autor se refiere a ellos dividiéndolos según posean una sola facultad sensorial, etc., cuando dice 'de una sola facultad' (ekindriya), etc. Se dice que son 'criaturas' (bhūtā) porque se originan a partir de cáscaras de huevo y otros medios, por eso dice 'huevo... etc., dicen'. Los seguidores de Sāliyavāda dicen que son 'almas' (jīvā) porque crecen como si sostuvieran la vida. 'Sin control' (avasā) significa que no tienen dominio sobre su propia impureza o pureza. 'Sin fuerza' (abalā) y 'sin energía' (avīriyā) significa que carecen de poder y esfuerzo. 'Predeterminación' (niyatatā) es la restricción en términos de destino, clase de nacimiento, vínculos y liberación final, debido a una progresión fija, similar a las joyas ensartadas en un hilo inquebrantable. El 'tránsito' (saṅgati) es el desplazamiento aquí y allá, es decir, el acceso a los diversos destinos a través de las seis clases de nacimientos (abhijāti). La 'asociación' es el encuentro por conjunción. La 'naturaleza propia' (sabhāvoyeva) se refiere a que, así como la agudeza de la espina, la redondez de los frutos del kapittha o la diversidad de formas de las aves y venados, así también todo el mundo se transforma de tal o cual manera sin causas ni condiciones; esta naturaleza propia es artificialmente inalterable. Por eso dice: 'por lo cual', etc. Las seis clases de nacimientos se explicarán detalladamente más adelante. Al decir que 'experimentan placer y dolor', indica que no conocen en absoluto el estado que no es ni placentero ni doloroso, señalando: 'muestran que no hay otra base para el placer y el dolor'.

හෙතුසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Aquí termina el comentario del Hetu Sutta.

8-10. මහාදිට්ඨිසුත්තාදිවණ්ණනා

8-10. Comentario del Mahādiṭṭhi Sutta y otros.

213-215. අකතාති [Pg.269] සමෙන වා විසමෙන වා කෙනචි හෙතුනා න කතා එව. කෙනචි කතං කරණං විධානං නත්ථි එතෙසන්ති අකතවිධානා. පදද්වයෙනපි ලොකෙ කෙනචි හෙතුපච්චයෙන නෙසං අභිනිබ්බත්තිතාභාවං දස්සෙති. ඉද්ධියාපි න නිම්මිතාති කස්සචි ඉද්ධිමතො දෙවස්ස බ්‍රහ්මුනො වා ඉද්ධියාපි න නිම්මිතා. අනිම්මිතාති වා කස්සචි අනිම්මාපකා. අජනකාති එතෙන පථවීකායාදීනං රූපාදිජනකභාවං පටික්ඛිපති. රූපසද්දාදයො හි පථවීකායාදීහි අප්පටිබද්ධවුත්තිකාති තස්ස ලද්ධි. යථා පබ්බතකූටං කෙනචි අනිබ්බත්තිතං කස්සචි ච අනිබ්බත්තකං, එවමෙතෙපීති ආහ ‘‘කූටට්ඨා’’ති. යමිදං ‘‘බීජාදිතො අඞ්කුරාදි ජායතී’’ති වුච්චති, තඤ්ච විජ්ජමානමෙව තතො නික්ඛමති, නාවිජ්ජමානං, අඤ්ඤථා යතො කුතොචි යස්ස කස්සචි උප්පත්ති සියාති අධිප්පායො. ඨිතාති නිබ්බිකාරභාවෙන ඨිතා. න චලන්තීති න විකාරං ආපජ්ජන්ති. විකාරාභාවෙන හි තෙසං සත්තන්නං කායානං එසිකට්ඨායිට්ඨිතතා. අනිඤ්ජනඤ්ච අත්තනො පකතියා අවට්ඨානමෙව. තෙනාහ ‘‘න විපරිණමන්තී’’ති. අවිපරිණාමධම්මත්තා එව ච නෙ අඤ්ඤමඤ්ඤං න බ්‍යාබාධෙන්ති. සති හි විකාරං ආපාදෙතබ්බතාය බ්‍යාබාධකතාපි සියා, තථා අනුග්ගහෙතබ්බතාය අනුග්ගාහකතාති තදභාවං දස්සෙතුං පාළියං ‘‘නාල’’න්තිආදි වුත්තං. පථවී එව කායෙකදෙසත්තා පථවිකායො. ජීවසත්තමානං කායානං නිච්චතාය නිබ්බිකාරාභාවතො න හන්තබ්බතා, න ඝාටෙතබ්බතා චාති නෙව කොචි හන්තා ඝාතෙතා වා. තෙනාහ ‘‘සත්තන්නන්ත්වෙවා’’තිආදි. යදි කොචි හන්තා නත්ථි, කථං සත්ථප්පහාරොති ආහ ‘‘යථා මුග්ගරාසිආදීසූ’’තිආදි. කෙවලං සඤ්ඤාමත්තමෙව හොති, න ඝාතනාදි, පරමත්ථතො සත්තන්නන්ත්වෙව කායානං අවිකොපනීයභාවතොති අධිප්පායො.

213-215. 'No creados' (akatā) significa que no han sido hechos por ninguna causa, ya sea uniforme o multiforme. 'Sin disposición de creación' (akatavidhānā) significa que no existe para ellos ninguna acción o disposición realizada por alguien. Con ambos términos, muestra que en el mundo no existe el surgimiento de estos elementos por ninguna causa o condición. 'No producidos por poderes' significa que no han sido emanados por el poder sobrenatural de algún dios o Brahma. O bien, 'no producidos' significa que no tienen a nadie que los produzca. 'No generadores' (ajanakā) rechaza con esto la capacidad de los elementos como la tierra para generar formas (rūpa), etc. Pues su doctrina sostiene que la forma, el sonido, etc., son procesos independientes de los elementos tierra, etc. Dice 'estables como la cima de una montaña' (kūṭaṭṭhā) porque, así como la cima de un monte no es producida por nadie ni produce a nadie, así son estos elementos. Lo que se dice respecto a que 'del brote nace la semilla', se refiere a que lo existente surge de allí, no lo inexistente; de lo contrario, cualquier cosa podría surgir de cualquier parte; tal es el sentido. 'Estables' (ṭhitā) significa que permanecen sin cambios. 'Inamovibles' (na calantī) significa que no sufren alteración. Debido a la ausencia de alteración, estos siete cuerpos son estables como un pilar (esikaṭṭhāyi). 'Inmutabilidad' (aniñjana) es la permanencia en su propia naturaleza. Por eso dice: 'no se transforman'. Y debido a su naturaleza inmutable, no se dañan entre sí. Si hubiera posibilidad de sufrir alteración, también habría posibilidad de dañarse o de beneficiarse; para mostrar la ausencia de esto, se dice en el canon: 'no es capaz', etc. El 'cuerpo de tierra' es la tierra misma considerada como una porción de un cuerpo. Debido a que estos siete cuerpos son permanentes y carecen de cambio, no pueden ser matados ni mandados a matar; por tanto, no hay nadie que mate o instigue a matar. Por eso dice: 'solo de los siete', etc. Si no hay matador, ¿cómo es que ocurre el golpe de una espada? A esto responde: 'así como en una pila de frijol mungo', etc. Es simplemente una percepción (saññā), no un acto de matar, pues en sentido último los siete cuerpos poseen una naturaleza inviolable; tal es el sentido.

පමුඛයොනීනන්ති මනුස්සතිරච්ඡානාදීසු ඛත්තියබ්‍රාහ්මණාදිසීහබ්‍යග්ඝාදිවසෙන පධානයොනීනං. සට්ඨිසතානි ඡසහස්සානි. ‘‘පඤ්ච ච කම්මුනො සතානී’’ති පදස්ස අත්ථදස්සනං ‘‘පඤ්ච කම්මසතානි චා’’ති. එසෙව නයොති ඉමිනා ‘‘කෙවලං තක්කමත්තෙන නිරත්ථකදිට්ඨිං දීපෙතී’’ති ඉමමෙව අත්ථං අතිදිසති. එත්ථ ච තක්කමත්තකෙනාති ඉමිනා යස්මා තක්කිකා නිරඞ්කුසතාය පරිකප්පනස්ස යං කිඤ්චි අත්තනො පරිකප්පිතං සාරතො [Pg.270] මඤ්ඤමානා තථෙව අභිනිවිස්ස තක්කදිට්ඨිගාහං ගණ්හන්ති, තස්මා න තෙසං දිට්ඨිවත්ථූසු විඤ්ඤූහි විචාරණා කාතබ්බාති දස්සෙති. කෙචීති උත්තරවිහාරවාසිනො. තෙ හි ‘‘පඤ්ච කම්මානීති චක්ඛුසොතඝානජිව්හාකායා, ඉමානි පඤ්චින්ද්‍රියානි ‘පඤ්ච කම්මානීති පඤ්ඤාපෙන්තී’’ති වදන්ති. කම්මන්ති ලද්ධීති ඔළාරිකභාවතො පරිපුණ්ණකම්මන්ති ලද්ධි. මනොකම්මං අනොළාරිකත්තා උපඩ්ඪකම්මන්ති ලද්ධීති යොජනා. ‘‘ද්වාසට්ඨිපටිපදා’’ති වත්තබ්බෙ සභාවනිරුත්තිං අජානන්තා ‘‘ද්වට්ඨිපටිපදා’’ති වදන්ති. එකස්මිං කප්පෙති එකස්මිං මහාකප්පෙ. තත්ථාපි ච විවට්ටට්ඨායිසඤ්ඤිතෙ එකස්මිං අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යකප්පෙ.

Respecto a las 'matrices principales' (pamukhayonīnaṃ), se refiere a las matrices predominantes entre humanos, animales, etc., clasificadas por guerreros, brahmanes, leones, tigres, etc. 'Seis mil seiscientos'. La explicación del término 'quinientas acciones' (pañca ca kammuno satāni) es 'quinientas acciones y más'. 'Este mismo método' indica que 'expone una visión inútil basada meramente en la lógica'. Aquí, 'basada meramente en la lógica' muestra que, dado que los lógicos carecen de freno en sus suposiciones y consideran esencial cualquier cosa que imaginan, aferrándose así a sus visiones lógicas, los sabios no deben investigar sus fundamentos doctrinales. 'Algunos' (kecī) se refiere a los residentes del Uttaravihāra. Ellos dicen que 'las cinco acciones son el ojo, el oído, la nariz, la lengua y el cuerpo; enseñan que estas cinco facultades son las cinco acciones'. La 'acción' se considera una doctrina establecida; por ser de naturaleza densa, se considera una acción completa. La acción mental, por no ser densa, se considera media acción; tal es la conexión. Cuando debería decirse 'sesenta y dos senderos' (dvāsaṭṭhipaṭipadā), quienes desconocen la etimología natural dicen 'dvaṭṭhipaṭipadā'. 'En un eón' se refiere a un gran eón (mahākappa). Y en ese contexto, se refiere a un solo eón incalculable (asaṅkhyeyyakappa) conocido como el periodo de estabilidad tras la evolución.

උරබ්භෙ හනන්තීති ඔරබ්භිකා. එවං සූකරිකාදයො වෙදිතබ්බා. ලුද්දාති අඤ්ඤෙපි යෙ කෙචි මාගවිකනෙසාදාදයො, තෙ පාපකම්මපසුතතාය කණ්හාභිජාතීති වදන්ති. භික්ඛූති බුද්ධසාසනෙ භික්ඛූ. තෙ කිර ‘‘සච්ඡන්දරාගා පරිභුඤ්ජන්තී’’ති අධිප්පායෙන චතූසු පච්චයෙසු කණ්ටකෙ පක්ඛිපිත්වා ඛාදන්තීති වදන්ති. කස්මාති චෙ? යස්මා තෙ පණීතපණීතෙ පච්චයෙ පටිසෙවන්තීති තස්ස මිච්ඡාගාහො. ඤායලද්ධෙපි පච්චයෙ පරිභුඤ්ජමානා ආජීවකසමයස්ස විලොමගාහිතාය පච්චයෙසු කණ්ටකෙ පක්ඛිපිත්වා ඛාදන්ති නාමාති වදන්තීති අපරෙ. එකෙ පබ්බජිතා, යෙ විසෙසතො අත්තකිලමථානුයොගමනුයුත්තා. තථා හි තෙ කණ්ටකෙ වත්තන්තා විය හොන්තීති කණ්ටකවුත්තිකාති වුත්තා. ඨත්වා භුඤ්ජනනහානපටික්ඛෙපාදිවතසමායොගෙන පණ්ඩරතරා. අචෙලකසාවකාති ආජීවකසාවකෙ වදති. තෙ කිර ආජීවකසමයෙ ආජීවකලද්ධියා දළ්හගාහිතාය නිගණ්ඨෙහිපි පණ්ඩරතරා. නන්දාදයො කිර තථාරූපං ආජීවකපටිපත්තිං උක්කංසං පාපෙත්වා ඨිතා, තස්මා නිගණ්ඨෙහි ආජීවකසාවකෙහි ච පණ්ඩරතරා වුත්තා. පරමසුක්කාභිජාතීති අයං තෙසං ලද්ධි.

Quienes matan ovejas son orabbhikā. Del mismo modo deben entenderse los matadores de cerdos, etc. Los 'cazadores' (luddā) y cualesquiera otros que se dediquen a la caza o pesca, debido a su dedicación a actos malvados, son llamados 'de nacimiento negro' (kaṇhābhijāti). 'Monjes' se refiere a los monjes en la dispensación del Buda. Se dice que ellos, con la intención de que 'disfrutan según su propio deseo y apego', comen introduciendo espinas en los cuatro requisitos. ¿Por qué? Porque consumen requisitos de excelente calidad; esa es su falsa percepción. Otros dicen que, aunque consumen requisitos obtenidos legítimamente, debido a que su doctrina es contraria a la de los Ājīvakas, estos dicen que 'comen introduciendo espinas en sus requisitos'. 'Ciertos ascetas' son aquellos que se dedican especialmente a la práctica de la tortura de sí mismos. En efecto, se les llama 'seguidores de la práctica de las espinas' (kaṇṭakavuttikā) porque es como si vivieran sobre espinas. Los 'más blancos' (paṇḍaratarā) son aquellos que practican votos como comer de pie o rechazar el baño. 'Discípulos de los ascetas desnudos' se refiere a los discípulos de los Ājīvakas. Se dice que ellos, por su firme adhesión a la doctrina Ājīvaka dentro de su tradición, son más blancos que incluso los Nigaṇṭhas. Se dice que Nanda y otros llevaron tal práctica Ājīvaka a su excelencia máxima, por lo que se les llama 'más blancos' que los Nigaṇṭhas y que otros discípulos Ājīvakas. 'De nacimiento supremamente blanco' (paramasukkābhijāti) es la doctrina de ellos.

පුරිසභූමියොති පධානපුග්ගලෙන නිද්දෙසො. ඉත්ථීනම්පෙතා භූමියො ඉච්ඡන්තෙව. භික්ඛු ච පන්නකොතිආදි තෙසං පාළි එව. තත්ථ පන්නකොති භික්ඛාය විචරණකො, තෙසං වා පටිපත්තියා පටිපන්නකො. ජිනොති ජිණ්ණො ජරාවසෙන හීනධාතුකො, අත්තනො වා පටිපත්තියා පටිපක්ඛෙ ජිනිත්වා ඨිතො. සො කිර තථාභූතො ධම්මම්පි කස්සචි න කථෙති. තෙනාහ ‘‘න කිඤ්චි ආහා’’ති. නිට්ඨුහනාදිවිප්පකාරෙ කෙනචි කතෙපි ඛමනවසෙන [Pg.271] න කිඤ්චි වදතීති වදන්ති. අලාභින්ති ‘‘සො න කුම්භිමුඛා පටිග්ගණ්හාතී’’තිආදිනා (දී. නි. 1.394) නයෙන වුත්තඅලාභහෙතුසමායොගෙන අලාභිං. තතො එව ජිඝච්ඡාදුබ්බල්‍යපරෙතතාය සයනපරායණං සමණං පන්නභූමීති වදන්ති.

"Purisabhūmiyo" es una designación a través de personas principales. Incluso las mujeres desean estas etapas. La referencia a "bhikkhu" y "pannaka", etc., es su texto Pāḷi. Allí, "pannaka" es quien vaga por limosnas (bhikkhā), o quien se ha embarcado en la práctica (paṭipatti). "Jino" es quien está envejecido, con facultades disminuidas por la vejez, o quien permanece tras haber vencido a los oponentes de su propia práctica. Se dice que tal persona no enseña el Dhamma a nadie. Por eso dice: "no dijo nada". Se dice que incluso si alguien comete ofensas como escupirle, debido a su paciencia, no dice nada. "Alābhi" se refiere a quien no obtiene nada debido a la combinación de causas de falta de ganancia, según el método: "no recibe de la boca de la olla" (Dī. Ni. 1.394). Debido a eso mismo, al estar abrumado por el hambre y la debilidad, llaman "pannabhūmi" al asceta que está postrado en su lecho.

ආජීවවුත්තිසතානීති සත්තානං ආජීවභූතානි ජීවිකාවුත්තිසතානි. පසුග්ගහණෙන එළකජාති ගහිතා, මිගග්ගහණෙන රුරුගවයාදිසබ්බමිගජාති. බහූ දෙවාති චාතුමහාරාජිකාදිබ්‍රහ්මකායිකාදිවසෙන තෙසං අන්තරභෙදවසෙන බහූ දෙවා. තත්ථ චාතුමහාරාජිකානං එකච්චෙ අන්තරභෙදා මහාසමයසුත්තවසෙන (දී. නි. 2.331 ආදයො) දීපෙතබ්බා. මනුස්සාපි අනන්තාති දීපදෙසකුලවංසාජීවාදිවිභාගෙන මනුස්සාපි අනන්තභෙදා. පිසාචා එව පෙසාචා, තෙ මහන්තමහන්තා අජගරපෙතාදයො. ඡද්දන්තදහමන්දාකිනියො කුළීරමුචලින්දනාමෙන වදන්ති.

"Ājīvavuttisatāni" son los cientos de medios de subsistencia que constituyen la vida de los seres. Con el término "pasu" se incluye a la especie de las ovejas; con "migaggahaṇena", todas las especies de ciervos como el ruru, el gavaya, etc. "Bahū devā" se refiere a los muchos dioses según las divisiones internas de los Cātumahārājikā, Brahmakāyikā, etc. Allí, algunas divisiones internas de los Cātumahārājikā deben explicarse según el Mahāsamayasutta (Dī. Ni. 2.331 y ss.). "Manussāpi anantā" indica que los seres humanos también tienen infinitas divisiones según isla, región, linaje, medios de vida, etc. Los "pesācā" son simplemente los "pisācas", que son petas-ajagara (fantasmas-pitón) muy grandes. Los lagos Chaddanta y Mandākini son llamados por el nombre de Kuḷīramucalinda.

පවුටාති සබ්බගණ්ඨිකා. පණ්ඩිතොපි…පෙ… උද්ධං න ගච්ඡති. කස්මා? සත්තානං සංසරණකාලස්ස නියතභාවතො.

"Pavuṭā" significa todos los nudos. "Incluso el sabio... (pe)... no asciende". ¿Por qué? Debido a la naturaleza determinada del tiempo de transmigración (saṃsaraṇakāla) de los seres.

අපරිපක්කං සංසරණනිමිත්තං සීලාදිනා පරිපාචෙති නාම සීඝංයෙව විසුද්ධිප්පත්තියා. පරිපක්කං කම්මං ඵුස්ස ඵුස්ස පත්වා පත්වා කාලෙ පරිපක්කභාවාපාදනෙන බ්‍යන්තී කරොති නාම. සුත්තගුළෙති සුත්තවට්ටියං. නිබ්බෙඨියමානමෙව පලෙතීති උපමාය සත්තානං සංසාරො අනුක්කමෙන ඛීයතෙව, න තස්ස වඩ්ඪීති දස්සෙති පරිච්ඡින්නරූපත්තා. නිබ්බෙඨියමානමෙව සුත්තගුළං ගච්ඡතීති වුච්චති. තඤ්ච ඛො සුත්තපමාණෙන, සුත්තෙ පන අසති කුතො ගච්ඡති සුත්තගුළං. තෙනාහ – ‘‘සුත්තෙ ඛීණෙ න ගච්ඡතී’’ති. තත්ථෙව තිට්ඨති සුත්තපරියන්තන්ති අධිප්පායො. කාලවසෙනාති අත්තනි වෙඨෙත්වා ඨිතං සුඛදුක්ඛං යථාවුත්තස්ස කාලස්ස වසෙන නිබ්බෙඨියමානො බාලො ච පණ්ඩිතො ච පලෙති ගච්ඡති, නාතික්කමති සංසාරං.

Se dice que uno "madura" lo que no está maduro, como la causa de la transmigración, mediante la virtud (sīla), etc., para alcanzar rápidamente la purificación. Se dice que uno "agota" el kamma maduro cuando, habiéndolo experimentado una y otra vez, lo elimina al llegar a su madurez en el tiempo correspondiente. "Suttaguḷe" se refiere a un ovillo de hilo. Con la metáfora "se desenrolla y corre", muestra que el saṃsāra de los seres disminuye gradualmente; no aumenta, debido a su forma limitada. Se dice que el ovillo de hilo simplemente corre mientras se desenrolla. Y eso ocurre según la medida del hilo; si no hay hilo, ¿cómo podría correr el ovillo? Por eso dijo: "cuando el hilo se acaba, no corre". El sentido es que se detiene allí mismo, al final del hilo. "Kālavasena" significa que, debido al tiempo mencionado, el ignorante y el sabio corren, experimentando el placer y el dolor que están envueltos en ellos mismos mientras se desenrollan; no trascienden el saṃsāra.

මහාදිට්ඨිසුත්තාදිවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Finaliza el comentario del Mahādiṭṭhisutta y otros.

11-18. අන්තවාසුත්තාදිවණ්ණනා

11-18. Comentario del Antavāsutta y otros.

216-223. එකතො [Pg.272] වඩ්ඪිතනිමිත්තන්ති එකපස්සෙන වඩ්ඪිතං කසිණනිමිත්තං. ගාහෙනාති ලාභී ඣානචක්ඛුනා පස්සිත්වා ගහණෙන. තක්කෙනාති න ලාභී තක්කමත්තෙන. උප්පන්නදිට්ඨීති ‘‘ලොකො’’ති උප්පන්නදිට්ඨි. සබ්බතො වඩ්ඪිතන්ති සමන්තතො අප්පමාණකසිණනිමිත්තං. එකමෙවාති ‘‘එකමෙව වත්ථූ’’ති උප්පන්නදිට්ඨි. අට්ඨාරස වෙය්‍යාකරණානීති වෙය්‍යාකරණලක්ඛණප්පත්තානි අට්ඨාරස සුත්තානි. එකං ගමනන්ති එකං වෙය්‍යාකරණගමනං.

216-223. "Ekato vaḍḍhitanimittaṃ" es el signo del kasiṇa expandido hacia un lado. "Gāhena" significa mediante la aprehensión por parte de quien ha obtenido (jhāna), viéndolo con el ojo del jhāna. "Takkena" significa por mera lógica por parte de quien no lo ha obtenido. "Uppannadiṭṭhī" es la visión surgida como "el mundo". "Sabbato vaḍḍhitaṃ" es el signo del kasiṇa ilimitado en todas partes. "Ekamevā" es la visión surgida como "una sola cosa". "Aṭṭhārasa veyyākaraṇāni" son dieciocho discursos que poseen la característica de una exposición detallada. "Ekaṃ gamanaṃ" es un curso de exposición detallada.

අන්තවාසුත්තාදිවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Finaliza el comentario del Antavāsutta y otros.

2. දුතියගමනාදිවග්ගවණ්ණනා

2. Comentario del grupo que comienza con el segundo curso (Dutiyagamanādivagga).

224-301. දුක්ඛවසෙන වුත්තන්ති ‘‘ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, දුක්ඛෙ සති දුක්ඛං උපාදායා’’තිආදිදුක්ඛවසෙන වුත්තං. තාදිසමෙව දුතියං වෙය්‍යාකරණගමනං. තෙනාහ ‘‘තත්‍රාපි අට්ඨාරසෙව වෙය්‍යාකරණානී’’ති. තෙහීති ‘‘රූපී අත්තා හොතී’’තිආදිනයපවත්තෙහි වෙය්‍යාකරණෙහි සද්ධිං. තන්ති දුතියං ගමනං.

224-301. "Dukkhavasena vuttaṃ" significa dicho en términos de sufrimiento, según el modo: "Así, monjes, existiendo el sufrimiento, en dependencia del sufrimiento...", etc. El segundo curso de exposición detallada es de la misma manera. Por eso dijo: "allí también hay exactamente dieciocho exposiciones". "Tehi" significa junto con las exposiciones que proceden según el modo: "el alma posee forma", etc. "Taṃ" se refiere a ese segundo curso.

ආරම්මණමෙවාති කසිණසඞ්ඛාතං ආරම්මණමෙව. තක්කිසද්දෙන සුද්ධතක්කිකානං ගහණං දට්ඨබ්බං.

"Ārammaṇameva" significa solo el objeto conocido como kasiṇa. Con la palabra "takki" (lógico), debe entenderse la inclusión de los puros lógicos.

අනිච්චදුක්ඛවසෙනාති ‘‘යදනිච්චං, තං දුක්ඛං, තස්මිං සති තදුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජතී’’ති වුත්තඅනිච්චදුක්ඛවසෙනාති. තෙහියෙවාති දුතියෙ පෙය්‍යාලෙ වුත්තප්පකාරෙහියෙව. තිපරිවට්ටවසෙනාති තෙහියෙව ඡබ්බීසතියා සුත්තෙහි චතුත්ථපෙය්‍යාලෙ තිපරිවට්ටවසෙන වුත්තොති යොජනා.

"Aniccadukkhavasena" significa dicho en términos de impermanencia y sufrimiento, así: "lo que es impermanente es sufrimiento; existiendo eso, en dependencia de ello, surge tal visión". "Tehiyeva" significa exactamente con aquellos tipos mencionados en el segundo peyyāla. "Tiparivaṭṭavasena" se vincula con que fue dicho mediante la triple rotación en los veintiséis suttas del cuarto peyyāla.

දුතියගමනාදිවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Finaliza el comentario del grupo que comienza con el segundo curso.

සාරත්ථප්පකාසිනියා සංයුත්තනිකාය-අට්ඨකථාය

De la Sāratthappakāsinī, el comentario del Saṃyutta Nikāya.

දිට්ඨිසංයුත්තවණ්ණනාය ලීනත්ථප්පකාසනා සමත්තා.

Finaliza la clarificación del significado oculto (līnattha) del comentario del Diṭṭhisaṃyutta.

4. ඔක්කන්තසංයුත්තං

4. Okkantasaṃyutta (Colección sobre la Entrada).

1-10. චක්ඛුසුත්තාදිවණ්ණනා

1-10. Comentario del Cakkhusutta y otros.

302-311. සද්ධාධිමොක්ඛන්ති [Pg.273] සද්දහනවසෙන පවත්තං අධිමොක්ඛං, න සන්නිට්ඨානමත්තවසෙන පවත්තං අධිමොක්ඛං. දස්සනම්පි සම්මත්තං, තංසිජ්ඣානවසෙන පවත්තනියාමො සම්මත්තනියාමො, අරියමග්ගො. අනන්තරායතං දීපෙති කප්පවිනාසපටිභාගෙන පවත්තත්තා. තථා චාහ ‘‘තෙනෙවාහා’’තිආදි. කප්පසීසෙන භාජනලොකං වදති. සො හි උඩ්ඩය්හති, න කප්පො, උඩ්ඩය්හනවෙලාති ඣායනවෙලා. ඨිතො කප්පො ඨිතකප්පො, සො අස්ස අත්ථීති ඨිතකප්පී, කප්පං ඨපෙතුං සමත්ථොති අත්ථො. ඔලොකනන්ති සච්චාභිසමයසඞ්ඛාතං දස්සනං. ඛමන්ති සහන්ති, ඤායන්තීති අත්ථො.

302-311. "Saddhādhimokkhaṃ" es la resolución (adhimokkha) que procede por medio de la fe, no la resolución que procede meramente por convicción. "Dassanampi sammattaṃ" significa que la visión también es rectitud; el orden que procede mediante su cumplimiento es el orden de la rectitud (sammattaniyāmo), el Noble Sendero. Muestra la ausencia de obstáculos (anantarāyataṃ) debido a su curso similar a la destrucción de un eón. Y así dijo: "por eso mismo dijo", etc. Con el término "kappa" se refiere al mundo-receptáculo (bhājanaloka). Pues este es el que se quema, no el eón; el "tiempo de quemarse" es el tiempo del incendio. "Ṭhitakappī" es aquel que tiene un eón restante, lo que significa que es capaz de hacer que el eón perdure. "Olokanaṃ" es la visión conocida como la realización de las verdades (saccābhisamaya). "Khamanti" significa que soportan; el sentido es que son comprendidos.

චක්ඛුසුත්තාදිවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Finaliza el comentario del Cakkhusutta y otros.

ඔක්කන්තසංයුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Finaliza el comentario del Okkantasaṃyutta.

5. උප්පාදසංයුත්තවණ්ණනා

5. Comentario del Uppādasaṃyutta.

312-321. සබ්බං පාකටමෙව අපුබ්බස්ස අභාවතො.

312-321. Todo es evidente ya que no hay nada nuevo.

උප්පාදසංයුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Finaliza el comentario del Uppādasaṃyutta.

6. කිලෙසසංයුත්තවණ්ණනා

6. Comentario del Kilesasaṃyutta.

322-331. එසොති චක්ඛුස්මිං ඡන්දරාගො. උපෙච්ච කිලෙසෙතීති උපක්කිලෙසො. චිත්තස්සාති සාමඤ්ඤවචනං අනිච්ඡන්තො චොදකො ‘‘කතරචිත්තස්සා’’ති ආහ. ඉතරො කාමං උපතාපනමලීනභාවකරණවසෙන උපක්කිලෙසො ලොකුත්තරස්ස නත්ථි, විබාධනට්ඨො පන අත්ථෙව උප්පත්තිනිවාරණතොති අධිප්පායෙනාහ ‘‘චතුභූමකචිත්තස්සා’’ති. චොදකො ‘‘තෙභූමකා’’තිආදිනා අත්තනො අධිප්පායං විවරති, ඉතරො ‘‘උප්පත්තිනිවාරණතො’’තිආදිනා. අරියඵලපටිප්පස්සද්ධිපහානවසෙන පවත්තියා [Pg.274] සබ්බසංකිලෙසතො නික්ඛන්තත්තා නෙක්ඛම්මං, මග්ගනිබ්බානානං පන නෙක්ඛම්මභාවො උක්කංසතො ගහිතො එවාති ආහ ‘‘නෙක්ඛම්මනින්නන්ති නවලොකුත්තරධම්මනින්න’’න්ති. අභිජානිත්වාති අභිමුඛභාවෙන ජානිත්වා. සච්ඡිකාතබ්බෙසූති පච්චක්ඛකාතබ්බෙසු. ඡළභිඤ්ඤාධම්මෙසූති අරියමග්ගසම්පයුත්තධම්මෙසු.

322-331. ‘Esta es’ se refiere a la codicia y el deseo en el ojo. Se llama ‘impureza’ (upakkileso) porque, al acercarse, mancilla. El objetor, no deseando un término general para ‘de la mente’, pregunta: ‘¿De qué mente?’. El otro responde: ‘De la mente de los cuatro planos’ (catubhūmakacittassa), con la intención de que, aunque ciertamente no hay impureza en el sentido de causar aflicción o mancha para lo supramundano, existe en el sentido de obstrucción, pues impide su surgimiento. El objetor revela su intención diciendo ‘de los tres planos’, etc., mientras que el otro aclara la suya con ‘por impedir su surgimiento’, etc. La ‘renunciación’ (nekkhamma) se refiere a aquello que ha salido de toda aflicción mediante la cesación y el abandono característico de los frutos de la vida ascética; sin embargo, dado que el noble camino y el Nibbāna son estados de renunciación por excelencia, se dice: ‘inclinado hacia la renunciación significa inclinado hacia los nueve estados supramundanos’. ‘Habiendo conocido plenamente’ significa habiendo conocido mediante la presencia directa. ‘Entre las cosas que deben ser realizadas’ significa entre las cosas que deben ser experimentadas directamente. ‘En las cosas relacionadas con los seis conocimientos superiores’ se refiere a los estados asociados con el noble camino.

කිලෙසසංයුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Finaliza el comentario sobre el Kilesasaṃyutta.

7. සාරිපුත්තසංයුත්තං

7. Sāriputtasaṃyutta

1-9. විවෙකජසුත්තාදිවණ්ණනා

1-9. Comentario al Vivekajasutta y otros.

332-340. න එවං හොතීති එත්ථ ‘‘අහං සමාපජ්ජාමී’’ති වා, ‘‘අහං සමාපන්නො’’ති වා මා හොතු තදා තාදිසාභොගාභාවතො. ‘‘අහං වුට්ඨිතො’’ති පන කස්මා න හොතීති? සබ්බථාපි න හොත්වෙව අහඞ්කාරස්ස සබ්බසො පහීනත්තා.

332-340. ‘No sucede así’: en este contexto, no surge el pensamiento ‘yo entro [en el logro]’ o ‘yo he entrado’, porque en ese momento tales reflexiones están ausentes. ¿Por qué no surge el pensamiento ‘yo he emergido’? Porque de ninguna manera sucede, dado que el sentido del yo (ahaṅkāra) ha sido completamente abandonado.

විවෙකජසුත්තාදිවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Finaliza el comentario al Vivekajasutta y otros.

10. සූචිමුඛීසුත්තවණ්ණනා

10. Comentario al Sūcimukhīsutta

341. තස්මිං වචනෙ පටික්ඛිත්තෙති – ‘‘අධොමුඛො භුඤ්ජසී’’ති පරිබ්බාජිකාය වුත්තවචනෙ – ‘‘න ඛ්වාහං භගිනී’’ති පටික්ඛිත්තෙ. වාදන්ති දොසං. උබ්භමුඛොති උපරිමුඛො. පුරත්ථිමාදිකා චතස්සො දිසා. දක්ඛිණපුරත්ථිමාදිකා චතස්සො විදිසා.

341. ‘Cuando esas palabras fueron rechazadas’: cuando las palabras dichas por la asceta errante —‘comes con la cara hacia abajo’— fueron rechazadas con un ‘no es así, hermana’. ‘Vāda’ se refiere a una falta. ‘Con la cara hacia arriba’ significa con el rostro dirigido hacia arriba. Las cuatro direcciones se refieren al este y las demás. Las cuatro direcciones intermedias se refieren al sureste y las demás.

ආරාමආරාමවත්ථුආදීසු භූමිපරිකම්මබීජාභිසඞ්ඛරණාදිපටිසංයුත්තා විජ්ජා වත්ථුවිජ්ජා, තස්සා පන මිච්ඡාජීවභාවං දස්සෙතුං ‘‘තෙස’’න්තිආදි වුත්තං. තෙසං තෙසං අත්තනො පච්චයදායකානං. තත්ථ තත්ථ ගමනන්ති තෙසං සාසනහරණවසෙන තං තං ගාමන්තරදෙසන්තරං. එවමාරොචෙසීති අත්තුක්කංසනපරවම්භනරහිතං කණ්ණසුඛං පෙමනීයං හදයඞ්ගමං ථෙරස්ස ධම්මකථං [Pg.275] සුත්වා පසන්නමානසා එවං ‘‘ධම්මිකං සමණා සක්‍යපුත්තියා’’තිආදිනා සාසනස්ස ගුණසංකිත්තනවාචං කුලානං ආරොචෙසි.

En relación con ‘jardines, terrenos’, etc., la ‘ciencia de los terrenos’ (vatthuvijjā) es el conocimiento relacionado con la preparación del suelo, las semillas y las construcciones; para mostrar su naturaleza como medio de vida incorrecto, se dice ‘de ellos’, etc. ‘De ellos’ significa de aquellos que les proporcionan los requisitos. ‘Ir de aquí para allá’ significa ir de una aldea a otra o de una región a otra llevando sus mensajes. ‘Así informó’: tras escuchar el discurso sobre el Dhamma del Venerable, el cual estaba libre de autoexaltación y de menosprecio a otros, y era agradable al oído, afectuoso y conmovedor, ella, con la mente llena de fe, informó a las familias con palabras de alabanza a las cualidades de la Enseñanza, diciendo: ‘los ascetas hijos de los Sakyas son rectos’, etc.

සූචිමුඛීසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Finaliza el comentario al Sūcimukhīsutta.

සාරිපුත්තසංයුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Finaliza el comentario al Sāriputtasaṃyutta.

8. නාගසංයුත්තං

8. Nāgasaṃyutta

1. සුද්ධිකසුත්තවණ්ණනා

1. Comentario al Suddhikasutta

342. අණ්ඩජාති අණ්ඩෙ ජාතා. වත්ථිකොසෙති වත්ථිකොසසඤ්ඤිතෙ ජරායුපුටෙ ජාතා. සංසෙදෙති සංසින්නෙ කිලින්නට්ඨානෙ උප්පන්නා. උපපතිත්වා වියාති කුතොචිපි අවපතිත්වා විය නිබ්බත්තා. පුග්ගලානන්ති තථා විනෙතබ්බපුග්ගලානං.

342. ‘Nacidos de huevo’ significa nacidos en un huevo. ‘Nacidos de matriz’ (vatthikoseti) significa nacidos en el saco placentario conocido como la cavidad del útero. ‘Nacidos de la humedad’ significa surgidos en un lugar húmedo y mojado. ‘Por aparición espontánea’ significa nacidos como si hubieran descendido de algún lugar [sin padres]. ‘De las personas’ se refiere a aquellas personas que deben ser guiadas de esa manera.

සුද්ධිකසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Finaliza el comentario al Suddhikasutta.

2-50. පණීතතරසුත්තාදිවණ්ණනා

2-50. Comentario al Paṇītatara-sutta y otros.

343-391. විස්සට්ඨකායාති ‘‘යෙ චම්මෙන වා රුධිරෙන වා අට්ඨිනා වා අත්ථිකා, තෙ සබ්බං ගණ්හන්තූ’’ති තත්ථ නිරපෙක්ඛචිත්තතාය අධිට්ඨිතසීලතාය පරිච්චත්තසරීරා. දුවිධකාරිනොති ‘‘කාලෙන කුසලං, කාලෙන අකුසල’’න්ති එවං කුසලාකුසලකාරිනො. සහ බ්‍යයති පවත්තතීති සහබ්‍යො, සහචාරො. තස්ස භාවො සහබ්‍යතා, තං සහබ්‍යතං. අදනීයතො අන්නං. ඛාදනීයතො ඛජ්ජං. පාතබ්බතො පානං. නිවසනීයතො වත්ථං. නිවසිතබ්බං නිවාසනං. පරිවරිතබ්බං පාවුරණං. යාන්ති තෙනාති යානං, උපාහනාදියානානි. ආදිසද්දෙන වය්හසිවිකාදීනං සඞ්ගහො. ඡත්තම්පි පරිස්සයාතපදුක්ඛපරිරක්ඛණෙන මග්ගගමනසාධනන්ති කත්වා ‘‘ඡත්තුපාහන’’න්තිආදි වුත්තං. තෙන වුත්තං ‘‘යං කිඤ්චි ගමනපච්චය’’න්ති. පත්ථනං කත්වා…පෙ… තත්ථ නිබ්බත්තන්ති චම්පෙය්‍යනාගරාජා වියාති දට්ඨබ්බං.

343-391. ‘Con el cuerpo entregado’ significa aquellos que han renunciado a sus cuerpos con una mente desapegada y una moralidad establecida, pensando: ‘que aquellos que necesitan la piel, la sangre o los huesos, lo tomen todo’. ‘Los que actúan de dos maneras’ son los que actúan tanto con mérito como con demérito, pensando: ‘en un momento haré lo saludable, en otro lo no saludable’. ‘Compañerismo’ (sahabyatā) significa el estado de ser un compañero, alguien que vive o se asocia con otro. ‘Alimento’ (anna) por ser comestible. ‘Aperitivo’ (khajja) por ser masticable. ‘Bebida’ (pāna) por ser bebible. ‘Vestido’ (vattha) por ser algo que se viste. ‘Ropa interior’ (nivāsana) es lo que debe vestirse por debajo. ‘Manto’ (pāvuraṇa) es lo que debe usarse para cubrirse. ‘Vehículo’ (yāna) es aquello mediante lo cual se va, incluyendo sandalias y otros medios. Con la palabra ‘etc.’ se incluyen palanquines, literas, etc. Incluso un parasol (chattampi) se menciona con ‘parasoles, sandalias’, etc., porque sirve para viajar por el camino protegiendo del sufrimiento del sol y de los peligros. Por eso se dice ‘cualquier cosa que sea un medio para viajar’. ‘Habiendo hecho una aspiración... nazca allí’: esto debe entenderse como en el caso del rey naga Campeyya.

පණීතතරසුත්තාදිවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Finaliza el comentario al Paṇītatara-sutta y otros.

නාගසංයුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Finaliza el comentario al Nāgasaṃyutta.

9. සුපණ්ණසංයුත්තවණ්ණනා

9. Comentario al Supaṇṇasaṃyutta

392-437. පත්තානන්ති [Pg.276] උභොසු පක්ඛෙසු පත්තානං. වණ්ණවන්තතායාති අතිසයෙන විචිත්තවණ්ණතාය. අතිසයත්ථො හි අයං වන්ත-සද්දො. පුරිමනයෙනාති නාගසංයුත්තෙ පඨමසුත්තෙ වුත්තනයෙන. උද්ධරන්තීති සමුද්දතො උද්ධරන්ති, පථවන්තරපබ්බතන්තරතො පන තෙසං උද්ධරණං දුක්කරමෙව. පණීතතරෙති බලෙන පණීතතරෙ, බලවන්තෙති අත්ථො. අනුද්ධරණීයනාගාති ආනුභාවමහන්තතාය ච වසනට්ඨානවිදුග්ගතාය ච උද්ධරිතුං අසක්කුණෙය්‍යා නාගා. තෙ ‘‘සත්තවිධා’’ති වත්වා සරූපතො වසනට්ඨානතො ච දස්සෙන්තො ‘‘කම්බලස්සතරා’’තිආදිමාහ. තත්ථ කම්බලස්සතරා ධතරට්ඨාති ඉමෙ ජාතිවසෙන වුත්තා. සත්තසීදන්තරවාසිනොති සත්තවිධසීදසමුද්දවාසිනො. පථවිට්ඨකාති පථවන්තරවාසිනො, තථා පබ්බතට්ඨකා. තෙ ච විමානවාසිනො. තෙ නාගෙ කොචි සුපණ්ණො උද්ධරිතුං න සක්කොතීති සම්බන්ධො. සෙසන්ති ‘‘කායෙන ද්වයකාරිනො’’තිආදීසු යං වත්තබ්බං, තං සබ්බං නාගසංයුත්තෙ වුත්තනයමෙව, තත්ථ ච වුත්තනයෙනෙව අත්ථො වෙදිතබ්බොති අධිප්පායො.

392-437. ‘De las alas’ se refiere a las plumas de ambos lados. ‘Por su colorido’ significa por tener colores excesivamente variados; pues aquí el término ‘vanta’ tiene el sentido de exceso. ‘Por el método anterior’ se refiere al método explicado en el primer sutta del Nāgasaṃyutta. ‘Los extraen’ significa que los sacan del océano, pues sacarlos de entre la tierra o de entre las montañas es verdaderamente difícil. ‘Más excelentes’ significa más excelentes en fuerza, es decir, poderosos. ‘Nagas que no pueden ser extraídos’ son los nagas que no pueden ser sacados debido a la magnitud de su poder sobrenatural y a lo inaccesible de sus lugares de residencia. Al decir ‘son de siete tipos’, los muestra por su naturaleza y lugar de residencia diciendo ‘kambalassatarā’, etc. Allí, ‘kambalassatarā’ y ‘dhataraṭṭhā’ se mencionan según su nacimiento. ‘Habitantes de los siete mares intermedios’ significa que viven en los siete tipos de mares Sīda. ‘Habitantes de la tierra’ significa que viven dentro de la tierra, e igualmente los ‘habitantes de las montañas’. Y estos viven en palacios celestiales. La conexión es que ningún Garuda puede extraer a estos nagas. El resto, como lo que debe decirse en ‘los que actúan de dos maneras con el cuerpo’, etc., sigue el mismo método explicado en el Nāgasaṃyutta; la intención es que el significado debe entenderse según lo dicho allí.

සුපණ්ණසංයුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Finaliza el comentario al Supaṇṇasaṃyutta.

10. ගන්ධබ්බකායසංයුත්තවණ්ණනා

10. Comentario al Gandhabbakāyasaṃyutta

438-549. මූලගන්ධාදිභෙදං ගන්ධං අවන්ති අපයුඤ්ජන්තීති ගන්ධබ්බා, තෙසං කායො සමූහො ගන්ධබ්බකායො, ගන්ධබ්බදෙවනිකායො. චාතුමහාරාජිකෙසු එකියාව තෙ දට්ඨබ්බා, තප්පරියාපන්නතාය තත්ථ වා නියුත්තාති ගන්ධබ්බකායිකා. තෙසං තෙසං රුක්ඛගච්ඡලතානං මූලං පටිච්ච පවත්තො ගන්ධො මූලගන්ධො, තස්මිං මූලගන්ධෙ. අධිවත්ථාති මූලගන්ධං අධිට්ඨාය, අභිභුය්‍ය වා වසන්තා. එස නයො සෙසෙසුපි. තං නිස්සායාති තං මූලගන්ධං රුක්ඛං පච්චයං කත්වා නිබ්බත්තා. න කෙවලං තත්ථ ගන්ධො එව, මූලමෙව වා තෙසං පච්චයොති දස්සෙන්තො ‘‘සො හී’’තිආදිමාහ. උපකප්පතීති නිවාසට්ඨානභාවෙන විනියුඤ්ජති. ගන්ධගන්ධෙති ගන්ධානං ගන්ධසමුදායෙ. මූලාදිගන්ධානං ගන්ධෙති මූලාදිගතඅවයවගන්ධානං ගන්ධෙ, තිමූලාදිගතසමුදායභූතෙති අත්ථො. පුබ්බෙ හි ‘‘මූලගන්ධෙ’’තිආදිනා රුක්ඛානං අවයවගන්ධො [Pg.277] ගහිතො, ඉධ පන සබ්බසො ගහිතත්තා සමුදායගන්ධො වෙදිතබ්බො. තෙනාහ ‘‘යස්ස හි රුක්ඛස්සා’’තිආදි. සොති සො සබ්බො මූලාදිගතො ගන්ධො ගන්ධසමුදායො ඉධ ගන්ධගන්ධො නාම. තස්ස ගන්ධස්ස ගන්ධෙති තස්ස සමුදායගන්ධස්ස තථාභූතෙ ගන්ධෙ. සරික්ඛං සදිසං පටිදානං එතිස්සාති සරික්ඛදානං, පත්ථනා. යථාධිප්පෙතඵලානි සරික්ඛදානත්තාව අධිප්පෙතඵලං දෙන්තු, අසරික්ඛදානං කථන්ති? තම්පි දෙතියෙව පුඤ්ඤස්ස සබ්බකාමදදත්තාති ආහ ‘‘අසරික්ඛදානම්පී’’තිආදි.

438-549. Se les llama gandhabbā porque buscan y consumen (avanti apayuñjantīti) aromas (gandha) tales como el de las raíces. El cuerpo de los gandhabbas es su conjunto o grupo, es decir, la asamblea de los devas gandhabbas. Deben ser vistos como pertenecientes a los Cātumahārājikas (devas de los Cuatro Reyes Reales), ya sea por estar incluidos en ellos o asignados allí; por eso son llamados gandhabbakāyikā. El aroma de las raíces es el aroma que se produce dependiendo de las raíces de diversos árboles, arbustos y enredaderas; en ese aroma de las raíces. 'Adhivatthā' significa que residen habiendo tomado posesión del aroma de las raíces o dominándolo. Este mismo método se aplica a los demás casos. 'Taṃ nissāya' significa que renacen habiendo tomado como condición ese árbol con aroma de raíz. Para mostrar que no solo el aroma está allí, sino que la raíz misma es su condición, se dice 'so hī' (pues este), etc. 'Upakappatīti' significa que se asigna como lugar de residencia. 'Gandhagandhe' se refiere a la colectividad de aromas. 'Mūlādigandhānaṃ gandhe' significa en el aroma de los aromas de las partes situadas en las raíces, etc., es decir, en los aromas que se han convertido en una colectividad radicada en las raíces y demás. Anteriormente, con el término 'aroma de raíz', etc., se tomaba el aroma de las partes de los árboles, pero aquí, al ser tomados en su totalidad, debe entenderse el aroma del conjunto. Por eso dice: 'yassa hi rukkhassā' (pues de aquel árbol), etc. 'So' es todo ese conjunto de aromas que reside en las raíces y demás, que aquí se denomina gandhagandho. 'Tassa gandhassa gandhe' significa en el aroma de ese aroma colectivo de tal naturaleza. 'Sarikkhaṃ' significa similar, 'sarikkhadānaṃ' es una ofrenda similar, una petición. Si se dice: 'Que den el fruto deseado por ser una ofrenda similar, ¿pero cómo es con una ofrenda no similar?', se responde 'asarikkhadānampī' (incluso una ofrenda no similar), etc., porque el mérito concede todos los deseos.

ගන්ධබ්බකායසංයුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Aquí termina la explicación del Gandhabbakāyasaṃyutta.

11. වලාහකසංයුත්තවණ්ණනා

11. Explicación del Valāhakasaṃyutta

550-606. ලොකං වාලෙන්තා සංවරන්තා ඡාදෙන්තා අහන්ති පරියෙසන්තීති වලාහා, දෙවපුත්තා. තෙසං සමූහො වලාහකදෙවකායොති ආහ ‘‘වලාහකකායිකා’’තිආදි. සීතකරණවලාහකාති සීතහරණවලාහකා. සෙසපදෙසූති උණ්හවලාහකාදිපදෙසු. එසෙව නයොති ‘‘උණ්හකරණවලාහකා’’තිආදිනා අත්ථො වෙදිතබ්බො. චිත්තට්ඨපනන්ති ‘‘සීතං හොතූ’’ති එවං චිත්තස්ස උප්පාදනං. වස්සානෙති වස්සකාලෙ. උතුසමුට්ඨානමෙවාති පාකතිකසීතමෙවාති අත්ථො. උණ්හෙපීති උණ්හකාලෙ. අබ්භමණ්ඩපොති මණ්ඩපසදිසඅබ්භපටලවිතානමාහ. අබ්භං උප්පජ්ජතීති තහං තහං පටලං උට්ඨහති. අබ්භෙයෙවාති අබ්භකාලෙ එව, වස්සානෙති අත්ථො. අතිඅබ්භන්ති සතපටලසහස්සපටලං හුත්වා අබ්භුට්ඨානං. චිත්තවෙසාඛමාසෙසූති වසන්තකාලං සන්ධායාහ. තදා හි විද්ධො විගතවලාහකො දෙවො භවිතුං යුත්තො. උත්තරදක්ඛිණාදීති ආදි-සද්දෙන පච්ඡිමවාතාදිං සඞ්ගණ්හාති. පකතිවාතොති පකතියා සභාවෙන වායනකවාතො. තං උතුසමුට්ඨානමෙවාති ආහාරූපජීවීනං සත්තානං සාධාරණකම්මූපනිස්සයඋතුසමුට්ඨානමෙව. එස නයො උතුසමුට්ඨානසීතුණ්හවාතෙසුපි. තම්පි හි ආහාරූපජීවීනං සත්තානං සාධාරණකම්මූපනිස්සයමෙවාති.

550-606. Se llaman valāhā (nubes) porque envuelven, encierran y cubren el mundo, o porque se buscan diciendo '¿dónde están?'; son hijos de los devas. Su grupo es el cuerpo de los devas de las nubes; por eso dice 'valāhakakāyikā', etc. 'Sītakaraṇavalāhakā' son las nubes que producen frío. En los términos restantes: se refiere a las nubes que producen calor, etc. El método es el mismo: el significado debe entenderse como 'nubes que producen calor', etc. 'Cittaṭṭhapana' es la generación del pensamiento de la forma 'que haga frío'. 'Vassāne' significa en la temporada de lluvias. 'Utusamuṭṭhānameva' significa que es simplemente el frío natural de la estación. 'Uṇhepī' significa en la época de calor. 'Abbhamaṇḍapo' se refiere a un dosel de capas de nubes semejante a un pabellón. 'Abbhaṃ uppajjatīti' significa que se eleva una capa de nubes aquí y allá. 'Abbheyevā' significa solamente en la época de nubes, es decir, en la temporada de lluvias. 'Atiabbhaṃ' se refiere a la formación de nubes que llegan a tener cientos o miles de capas. 'Cittavesākhamāsesū' se refiere a la temporada de primavera. En ese momento, es apropiado que el cielo esté despejado, libre de nubes. 'Uttaradakkhiṇādī' incluye los vientos del oeste, etc., mediante el término 'ādi'. 'Pakativāto' es el viento que sopla por su naturaleza normal. 'Taṃ utusamuṭṭhānamevāti' significa que se origina puramente de la estación, condicionado por el kamma común de los seres que dependen del sustento. El mismo método se aplica a los vientos fríos y cálidos originados por la estación. Pues eso también está condicionado por el kamma común de los seres que dependen del sustento.

ගීතන්ති මෙඝගීතං. සච්චකිරියායාති තාදිසානං පුරිසවිසෙසානං සච්චාධිට්ඨානෙන. ඉද්ධිබලෙනාති ඉද්ධිමන්තානං ඉද්ධිආනුභාවෙන. විනාසමෙඝෙනාති [Pg.278] කප්පවිනාසකමෙඝෙන. අඤ්ඤෙනපි කණ්හපාපිකසත්තානං පාපකම්මපච්චයා උප්පන්නවිනාසමෙඝෙන වුට්ඨෙන සො සො දෙසො විනස්සතෙව.

'Gīta' se refiere al canto (sonido) del trueno. 'Saccakiriyāyā' es mediante la determinación de la verdad de tales personas especiales. 'Iddhibalenā' es mediante el poder sobrenatural de quienes poseen tales facultades. 'Vināsameghenā' se refiere a la nube de destrucción del eón. También por la influencia del kamma de seres de una naturaleza oscura y malvada, cuando cae una nube de destrucción, esa región en particular es ciertamente destruida.

වලාහකසංයුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Aquí termina la explicación del Valāhakasaṃyutta.

12. වච්ඡගොත්තසංයුත්තවණ්ණනා

12. Explicación del Vacchagottasaṃyutta

607-661. අඤ්ඤාණාති අඤ්ඤාණහෙතු, සච්චපටිච්ඡාදකසම්මොහහෙතූති අත්ථො. අට්ඨකථායං පන ඉමමෙව අත්ථං හෙතුඅත්ථෙන කරණවචනෙන දස්සෙතුං ‘‘අඤ්ඤාණෙනා’’ති වුත්තං. සබ්බානීති ‘‘අඤ්ඤාණා අදස්සනා අනභිසමයා’’තිආදීනි පදානි එකාදසසු සුත්තෙසු ආගතානි, පඤ්චපඤ්ඤාස වෙය්‍යාකරණානි වුත්තානි සුත්තෙසු පඤ්චන්නං ඛන්ධානං වසෙන වෙය්‍යාකරණස්ස ආගතත්තා.

607-661. 'Aññāṇā' significa debido a la ignorancia, es decir, debido a la confusión que oculta las verdades. Sin embargo, en el Comentario, para mostrar este mismo significado en sentido causal, se usó el caso instrumental 'aññāṇena' (por la ignorancia). 'Sabbānī' se refiere a términos como 'aññāṇā, adassanā, anabhisamayā' (por ignorancia, por no ver, por no comprender), etc., que aparecen en once discursos; se mencionan cincuenta y cinco explicaciones detalladas (veyyākaraṇāni) en los discursos, debido a que la explicación se da en función de los cinco agregados.

වච්ඡගොත්තසංයුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Aquí termina la explicación del Vacchagottasaṃyutta.

13. ඣානසංයුත්තං

13. Jhānasaṃyutta

1. සමාධිමූලකසමාපත්තිසුත්තවණ්ණනා

1. Explicación del Samādhimūlakasamāpattisutta

662. සමාධිකුසලොති සමාධිස්මිං කුසලො. තයිදං සමාධිකොසල්ලත්තං සහ ඣානඞ්ගයොගෙන චතුබ්බිධො ඣානසමාධි, තස්මා තං තං විභාගං ජානන්තස්ස සිද්ධං හොතීති ආහ – ‘‘පඨමං ඣාන’’න්තිආදි. තත්ථ විතක්කවිචාරපීතිසුඛෙකග්ගතාවසෙන පඨමං පඤ්චඞ්ගිකං, පීතිසුඛෙකග්ගතාවසෙන දුතියං තිවඞ්ගිකං, සුඛෙකග්ගතාවසෙන තතියං දුවඞ්ගිකං, උපෙක්ඛෙකග්ගතාවසෙන චතුත්ථං දුවඞ්ගිකමෙවාති එවං තස්මිං තස්මිං ඣානෙ තංතංඅඞ්ගානං වවත්ථානෙ කුසලො. සමාපත්තිකුසලොති සමාපජ්ජනෙ කුසලො. හාසෙත්වාති තොසෙත්වා. කල්ලං කත්වාති සමාධානස්ස පටිපක්ඛධම්මානං දූරීකරණෙන සහකාරීකාරණඤ්ච සමාධානෙන සමාපජ්ජනෙ චිත්තං සමත්ථං කත්වා. සෙසපදානීති සෙසා තයො කොට්ඨාසා. තතියාදීසු නයෙසු අකුසලොපි ඣානත්ථාය පටිපන්නත්තා ‘‘ඣායීතෙවා’’ති වුත්තො.

662. 'Samādhikusalo' significa experto en la concentración. Esta pericia en la concentración, junto con la aplicación de los factores del jhāna, constituye la concentración del jhāna de cuatro tipos; por lo tanto, se establece para aquel que conoce cada una de esas divisiones, por lo que dice: 'el primer jhāna', etc. Allí, el primero tiene cinco factores: vitakka, vicāra, pīti, sukha y ekaggatā; el segundo tiene tres factores: pīti, sukha y ekaggatā; el tercero tiene dos factores: sukha y ekaggatā; el cuarto tiene también dos factores: upekkhā y ekaggatā. Así, es experto en la definición de cada uno de esos factores en cada jhāna respectivo. 'Samāpattikusalo' significa experto en el logro o entrada meditativa. 'Hāsetvā' significa habiendo alegrado. 'Kallaṃ katvā' significa habiendo hecho la mente capaz para el logro meditativo mediante la concentración y el alejamiento de los estados opuestos a la concentración. 'Sesapadānī' se refiere a las tres secciones restantes. En los métodos tercero y siguientes, incluso aquel que aún no es experto es llamado 'jhāyī' (meditador) porque está practicando para alcanzar el jhāna.

සමාධිමූලකසමාපත්තිසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Aquí termina la explicación del Samādhimūlakasamāpattisutta.

2-55. සමාධිමූලකඨිතිසුත්තාදිවණ්ණනා

2-55. Explicación del Samādhimūlakaṭhitisutta y otros

663-716. දුතියාදිසුත්තෙසු [Pg.279] ඨිතිකුසලොති එත්ථ අන්තොගධහෙතුඅත්ථො ඨිති-සද්දො, තස්මිඤ්ච පන කුසලොති අත්ථොති ආහ – ‘‘ඣානං ඨපෙතුං අකුසලො’’ති. සත්තට්ඨඅච්ඡරාමත්තන්ති සත්තට්ඨඅච්ඡරාමත්තං ඛණං ඣානං ඨපෙතුං න සක්කොති අධිට්ඨානවසීභාවස්ස අනිප්ඵාදිතත්තා. යථාපරිච්ඡෙදෙන කාලෙන වුට්ඨාතුං න සක්කොති වුට්ඨානවසීභාවස්ස අනිප්ඵාදිතත්තා. කල්ලං ජාතං අස්සාති කල්ලිතං, තස්මිං කල්ලිතෙ කල්ලිතභාවෙන කසිණාරම්මණෙසු ‘‘ඉදං නාම අසුකස්සා’’ති විසයවසෙන සමාපජ්ජිතුං අසක්කොන්තො න සමාධිස්මිං ආරම්මණකුසලො. න සමාධිස්මිං ගොචරකුසලොති සමාධිස්මිං නිප්ඵාදිතබ්බෙ තස්ස ගොචරෙ කම්මට්ඨානසඤ්ඤිතෙ පවත්තිට්ඨානෙ භික්ඛාචාරගොචරෙ ච සතිසම්පජඤ්ඤවිරහිතො අකුසලො. කෙචි පන ‘‘කම්මට්ඨානගොචරො පඨමජ්ඣානාදිකං, ‘එවං සමාපජ්ජිතබ්බං, එවං බහුලීකාතබ්බ’න්ති අජානන්තො තත්ථ අකුසලො නාමා’’ති වදන්ති. කම්මට්ඨානං අභිනීහරිතුන්ති කම්මට්ඨානං විසෙසභාගියතාය අභිනීහරිතුං අකුසලො. සක්කච්චකාරීති චිත්තීකාරී. සාතච්චකාරීති නියතකාරී. සමාධිස්ස උපකාරකධම්මාති අප්පනාකොසල්ලා. සමාපත්තිආදීහීති ආදි-සද්දෙන සක්කච්චකාරිපදාදීනංයෙව සඞ්ගහො දට්ඨබ්බො චතුක්කානං වුත්තත්තා. තෙනාහ ‘‘යොජෙත්වා චතුක්කා වුත්තා’’ති. ලොකියජ්ඣානවසෙනෙව කථිතං ‘‘සමාධිකුසලො’’තිආදිනා නයෙන දෙසනාය පවත්තත්තා. න හි ලොකුත්තරධම්මෙසු අකොසල්ලං නාම ලබ්භති. යදි අකොසල්ලං, න කුසලසද්දෙන විසෙසිතබ්බතා සියාති.

663-716. En los sutras que comienzan con el segundo, con respecto a 'hábil en la persistencia' (ṭhitikusalo), la palabra 'persistencia' (ṭhiti) tiene aquí el sentido de causa implícita, y el significado es que él es hábil en ello; por eso dice: 'es inhábil en mantener el jhana'. 'Solo por la duración de siete u ocho chasquidos de dedos' significa que no es capaz de mantener el jhana ni siquiera por el breve lapso de siete u ocho chasquidos de dedos, debido a que no ha perfeccionado el dominio de la determinación (adhiṭṭhānavasībhāva). No es capaz de emerger en el tiempo determinado debido a que no ha perfeccionado el dominio de la emergencia (vuṭṭhānavasībhāva). 'Kallita' significa lo que se ha vuelto apto; al no ser capaz de entrar en el logro meditativo mediante el objeto de los kasiṇas en ese estado de aptitud, según el ámbito de 'esto pertenece a tal cosa', no es hábil en el objeto del samādhi. 'No es hábil en el campo de acción (gocara) del samādhi' significa que es inhábil al estar desprovisto de atención plena y clara comprensión en el campo de acción que debe realizarse en el samādhi, conocido como el tema de meditación (kammaṭṭhāna), tanto en el lugar de práctica como en el campo de acción de la ronda de limosnas. Algunos, sin embargo, dicen: 'El campo de acción del tema de meditación es el primer jhana, etc.; aquel que ignora que "así debe alcanzarse, así debe cultivarse" es llamado inhábil en ello'. 'Para dirigir el tema de meditación' significa que es inhábil para dirigir el tema de meditación hacia el estado de distinción (visesabhāgiya). 'Uno que actúa con cuidado' (sakkaccakārī) significa uno que actúa con respeto. 'Uno que actúa con persistencia' (sātaccakārī) significa uno que actúa de manera constante. 'Los estados que ayudan al samādhi' son la habilidad en la absorción (appanākosalla). En 'por medio de los logros (samāpatti), etc.', mediante la palabra 'etc.' debe entenderse la inclusión de los términos 'uno que actúa con cuidado', etc., puesto que se han expuesto grupos de cuatro. Por eso dice: 'habiéndolos vinculado, se exponen los grupos de cuatro'. Esto se dice únicamente con respecto a los jhanas mundanos, dado que la enseñanza procede mediante el método de 'hábil en el samādhi', etc. Pues en los estados supramundanos no existe la llamada falta de habilidad. Si hubiera falta de habilidad, no sería apropiado calificarlos con el término 'hábil' (kusala).

සමාධිමූලකඨිතිසුත්තාදිවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Ha concluido el comentario de los sutras sobre la persistencia basados en el samādhi y otros.

ඣානසංයුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Ha concluido el comentario del Jhāna Saṃyutta.

නිට්ඨිතා ච සාරත්ථප්පකාසිනියා

Y ha concluido, en el Sāratthappakāsinī,

සංයුත්තනිකාය-අට්ඨකථාය ඛන්ධවග්ගවණ්ණනා.

el comentario del Khandha Vagga del Saṃyutta Nikāya.


แบบไทย
บาลีแคนข้อคิดเห็นคำอธิบายย่อยอื่น
1101 ปาราชิกปาฬิ
1102 ปาจิตติยปาฬิ
1103 มหาวคฺคปาฬิ (วินัย)
1104 จูฬวคฺคปาฬิ
1105 ปริวารปาฬิ
1201 ปาราชิกกณฺฑอฏฺฐกถา-๑
1202 ปาราชิกกณฺฑอฏฺฐกถา-๒
1203 ปาจิตฺติยอฏฺฐกถา
1204 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (วินัย)
1205 จูฬวคฺคอฏฺฐกถา
1206 ปริวารอฏฺฐกถา
1301 สารตฺถทีปนีฏีกา-๑
1302 สารตฺถทีปนีฏีกา-๒
1303 สารตฺถทีปนีฏีกา-๓
1401 ทเวมาติกาปาฬิ
1402 วินยสํคหอฏฺฐกถา
1403 วชิรพุทฺธิฏีกา
1404 วิมติวิโนทนีฏีกา-๑
1405 วิมติวิโนทนีฏีกา-๒
1406 วินยาลงฺการฏีกา-๑
1407 วินยาลงฺการฏีกา-๒
1408 กงฺขาวิตรณีปุราณฏีกา
1409 วินยวินิจฉย-อุตฺตรวินิจฉย
1410 วินยวินิจฉยฏีกา-๑
1411 วินยวินิจฉยฏีกา-๒
1412 ปาจิตฺยาทิโยชนาปาฬิ
1413 ขุทฺทสิกฺขา-มูลสิกฺขา

8401 วิสุทฺธิมคฺค-๑
8402 วิสุทฺธิมคฺค-๒
8403 วิสุทฺธิมคฺค-มหาฏีกา-๑
8404 วิสุทฺธิมคฺค-มหาฏีกา-๒
8405 วิสุทฺธิมคฺค-นิทานกถา

8406 ทีฆนิกาย (ปุ-วิ)
8407 มชฺฌิมนิกาย (ปุ-วิ)
8408 สํยุตฺตนิกาย (ปุ-วิ)
8409 องฺคุตฺตรนิกาย (ปุ-วิ)
8410 วินยปิฎก (ปุ-วิ)
8411 อภิธมฺมปิฎก (ปุ-วิ)
8412 อฏฺฐกถา (ปุ-วิ)
8413 นิรุตฺติทีปนี
8414 ปรมตฺถทีปนี สงฺคหมหาฏีกาปาฐ
8415 อนุทีปนีปาฐ
8416 ปฎฺฐานุทฺเทสทีปนีปาฐ
8417 นมกฺการฏีกา
8418 มหาปณามปาฐ
8419 ลกฺขณาโต พุทฺธโถมนาคาถา
8420 สุตวทน
8421 กมลาญฺชลิ
8422 ชินาลงฺการ
8423 ปชฺชมธุ
8424 พุทฺธคุณคาถาวลี
8425 จูฬคนฺถวํส
8427 สาสนวํส
8426 มหาวํส
8429 โมคฺคลฺลานพฺยากรณํ
8428 กจฺจายนพฺยากรณํ
8430 สทฺทานีติปฺปกรณํ (ปทมาลา)
8431 สทฺทานีติปฺปกรณํ (ธาตุมาลา)
8432 ปทรูปสิทฺธิ
8433 โมคคฺลานปญฺจิกา
8434 ปโยคสิทฺธิปาฐ
8435 วุตฺโตทยปาฐ
8436 อภิธานปฺปทีปิกาปาฐ
8437 อภิธานปฺปทีปิกาฏีกา
8438 สุโพธาลงฺการปาฐ
8439 สุโพธาลงฺการฏีกา
8440 พาลาวตาร คณฺฐิปทตฺถวินิจฺฉยสาร
8446 กวิทปฺปณนีติ
8447 นีติมญฺชรี
8445 ธมฺมนีติ
8444 มหารหนีติ
8441 โลกนีติ
8442 สุตฺตนฺตนีติ
8443 สูรสฺสตินีติ
8450 จาณกฺยนีติ
8448 นรทกฺขทีปนี
8449 จตุราวรกฺขทีปนี
8451 รสวาหินี
8452 สีมวิโสธนีปาฐ
8453 เวสฺสนฺตรคีติ
8454 โมคฺคลฺลาน วุตฺติวิวรณปญฺจิกา
8455 ถูปวํส
8456 ทาฐาวํส
8457 ธาตุปาฐวิลาสินิยา
8458 ธาตุวํส
8459 หตฺถวนคัลลวิหารวํส
8460 ชนจริตย
8461 ชนวํสทีปํ
8462 เตลกฏาหคาถา
8463 มิลิทฏีกา
8464 ปทมญฺชรี
8465 ปทสาธนํ
8466 สทฺทพินฺทุปกรณํ
8467 กจฺจายนธาตุมญฺชุสา
8468 สามนฺตกูฏวณฺณนา
2101 สีลกฺขนฺธวคฺคปาฬิ
2102 มหาวคฺคปาฬิ (ทีฆ)
2103 ปาถิกวคฺคปาฬิ
2201 สีลกฺขนฺธวคฺคอฏฺฐกถา
2202 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (ทีฆ)
2203 ปาถิกวคฺคอฏฺฐกถา
2301 สีลกฺขนฺธวคฺคฏีกา
2302 มหาวคฺคฏีกา (ทีฆ)
2303 ปาถิกวคฺคฏีกา
2304 สีลกฺขนฺธวคฺค-อภินวฏีกา-๑
2305 สีลกฺขนฺธวคฺค-อภินวฏีกา-๒
3101 มูลปณฺณาสปาฬิ
3102 มชฺฌิมปณฺณาสปาฬิ
3103 อุปริปณฺณาสปาฬิ
3201 มูลปณฺณาสอฏฺฐกถา-๑
3202 มูลปณฺณาสอฏฺฐกถา-๒
3203 มชฺฌิมปณฺณาสอฏฺฐกถา
3204 อุปริปณฺณาสอฏฺฐกถา
3301 มูลปณฺณาสฏีกา
3302 มชฺฌิมปณฺณาสฏีกา
3303 อุปริปณฺณาสฏีกา
4101 สคาถาวคฺคปาฬิ
4102 นิทานวคฺคปาฬิ
4103 ขนฺธวคฺคปาฬิ
4104 สฬายตนวคฺคปาฬิ
4105 มหาวคฺคปาฬิ (สํยุตฺต)
4201 สคาถาวคฺคอฏฺฐกถา
4202 นิทานวคฺคอฏฺฐกถา
4203 ขนฺธวคฺคอฏฺฐกถา
4204 สฬายตนวคฺคอฏฺฐกถา
4205 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (สํยุตฺต)
4301 สคาถาวคฺคฏีกา
4302 นิทานวคฺคฏีกา
4303 ขนฺธวคฺคฏีกา
4304 สฬายตนวคฺคฏีกา
4305 มหาวคฺคฏีกา (สํยุตฺต)
5101 เอกกนิปาตปาฬิ
5102 ทุกนิปาตปาฬิ
5103 ติกนิปาตปาฬิ
5104 จตุกฺกนิปาตปาฬิ
5105 ปญฺจกนิปาตปาฬิ
5106 ฉกฺกนิปาตปาฬิ
5107 สตฺตกนิปาตปาฬิ
5108 อฏฺฐกาทินิปาตปาฬิ
5109 นวกนิปาตปาฬิ
5110 ทสกนิปาตปาฬิ
5111 เอกาทสกนิปาตปาฬิ
5201 เอกกนิปาตอฏฺฐกถา
5202 ทุก-ติก-จตุกฺกนิปาตอฏฺฐกถา
5203 ปญฺจก-ฉกฺก-สตฺตกนิปาตอฏฺฐกถา
5204 อฏฺฐกาทินิปาตอฏฺฐกถา
5301 เอกกนิปาตฏีกา
5302 ทุก-ติก-จตุกฺกนิปาตฏีกา
5303 ปญฺจก-ฉกฺก-สตฺตกนิปาตฏีกา
5304 อฏฺฐกาทินิปาตฏีกา
6101 ขุทฺทกปาฐปาฬิ
6102 ธมฺมปทปาฬิ
6103 อุทานปาฬิ
6104 อิติวุตฺตกปาฬิ
6105 สุตฺตนิบาตปาฬิ
6106 วิมานวตฺถุปาฬิ
6107 เปตวตฺถุปาฬิ
6108 เถรคาถาปาฬิ
6109 เถรีคาถาปาฬิ
6110 อปทานปาฬิ-๑
6111 อปทานปาฬิ-๒
6112 พุทธวงฺสปาฬิ
6113 จริยาปิฏกปาฬิ
6114 ชาตกปาฬิ-๑
6115 ชาตกปาฬิ-๒
6116 มหานิทฺเทสปาฬิ
6117 จูฬนิทฺเทสปาฬิ
6118 ปฏิสมฺภิทามคฺคปาฬิ
6119 เนตฺติปฺปกฺรณปาฬิ
6120 มิลินฺทปญฺหาปาฬิ
6121 เปฏโกปเทสปาฬิ
6201 ขุทฺทกปาฐอฏฺฐกถา
6202 ธมฺมปทอฏฺฐกถา-๑
6203 ธมฺมปทอฏฺฐกถา-๒
6204 อุทานอฏฺฐกถา
6205 อิติวุตฺตกอฏฺฐกถา
6206 สุตฺตนิบาตอฏฺฐกถา-๑
6207 สุตฺตนิบาตอฏฺฐกถา-๒
6208 วิมานวตฺถุอฏฺฐกถา
6209 เปตวตฺถุอฏฺฐกถา
6210 เถรคาถาอฏฺฐกถา-๑
6211 เถรคาถาอฏฺฐกถา-๒
6212 เถรีคาถาอฏฺฐกถา
6213 อปทานอฏฺฐกถา-๑
6214 อปทานอฏฺฐกถา-๒
6215 พุทธวงฺสอฏฺฐกถา
6216 จริยาปิฏกอฏฺฐกถา
6217 ชาตกอฏฺฐกถา-๑
6218 ชาตกอฏฺฐกถา-๒
6219 ชาตกอฏฺฐกถา-๓
6220 ชาตกอฏฺฐกถา-๔
6221 ชาตกอฏฺฐกถา-๕
6222 ชาตกอฏฺฐกถา-๖
6223 ชาตกอฏฺฐกถา-๗
6224 มหานิทฺเทสอฏฺฐกถา
6225 จูฬนิทฺเทสอฏฺฐกถา
6226 ปฏิสมฺภิทามคฺคอฏฺฐกถา-๑
6227 ปฏิสมฺภิทามคฺคอฏฺฐกถา-๒
6228 เนตฺติปฺปกฺรณอฏฺฐกถา
6301 เนตฺติปฺปกฺรณฏีกา
6302 เนตฺติวิภาวินี
7101 ธมฺมสงฺคณีปาฬิ
7102 วิภงฺคปาฬิ
7103 ธาตุกถาปาฬิ
7104 ปุคฺคลปญฺญตฺติปาฬิ
7105 กถาวตฺถุปาฬิ
7106 ยมกปาฬิ-๑
7107 ยมกปาฬิ-๒
7108 ยมกปาฬิ-๓
7109 ปฎฺฐานปาฬิ-๑
7110 ปฎฺฐานปาฬิ-๒
7111 ปฎฺฐานปาฬิ-๓
7112 ปฎฺฐานปาฬิ-๔
7113 ปฎฺฐานปาฬิ-๕
7201 ธมฺมสงฺคณิอฏฺฐกถา
7202 สมฺโมหวินิทนีอฏฺฐกถา
7203 ปญฺจปกรณอฏฺฐกถา
7301 ธมฺมสงฺคณีมูลฏีกา
7302 วิภงฺคมูลฏีกา
7303 ปญฺจปกรณมูลฏีกา
7304 ธมฺมสงฺคณีอนุฏีกา
7305 ปญฺจปกรณอนุฏีกา
7306 อภิธมฺมาวตาโร-นามรูปปริจฺเฉโท
7307 อภิธมฺมตฺถสงฺคโห
7308 อภิธมฺมาวตาร-ปุราณฏีกา
7309 อภิธมฺมมาติกาปาฬิ

བོད་མི
པཱ་ལི་གསུང་རབ།འགྲེལ་བཤད།འགྲེལ་བཤད་ཕྲན།གཞན།
1101 ཕ་ར་ཇི་ཀ་པཱ་ལི།
1102 པཱ་ཙི་ཏི་ཡ་པཱ་ལི།
1103 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (ཝི་ན་ཡ)
1104 ཙཱུ་ལ་ཝག་ག་པཱ་ལི།
1105 པ་རི་ཝཱ་ར་པཱ་ལི།
1201 ཕ་ར་ཇི་ཀ་ཀཎྜ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡
1202 ཕ་ར་ཇི་ཀ་ཀཎྜ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢
1203 པཱ་ཙི་ཏི་ཡ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
1204 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (ཝི་ན་ཡ)
1205 ཙཱུ་ལ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
1206 པ་རི་ཝཱ་ར་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
1301 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༡
1302 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༢
1303 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༣
1401 དྭེ་མཱ་ཏི་ཀཱ་པཱ་ལི།
1402 ཝི་ན་ཡ་སངྒ་ཧ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
1403 ཝ་ཇི་ར་བུད་དྷི་ཊཱི་ཀཱ།
1404 ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༡
1405 ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༢
1406 ཝི་ན་ཡཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ-༡
1407 ཝི་ན་ཡཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ-༢
1408 ཀངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎཱི་པུ་རཱ་ཎ་ཊཱི་ཀཱ།
1409 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཨུ་ཏྟ་ར་ཝི་ནི་ཙ་ཡ།
1410 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཊཱི་ཀཱ-༡
1411 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཊཱི་ཀཱ-༢
1412 པཱ་ཙི་ཏྱཱ་དི་ཡོ་ཇ་ནཱ་པཱ་ལི།
1413 ཁུད་ད་སིཀྑཱ་མཱུ་ལ་སིཀྑཱ།

8401 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ-༡
8402 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ-༢
8403 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ-༡
8404 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ-༢
8405 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ།

8406 དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི)
8407 མཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི)
8408 སཾ་ཡུཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི)
8409 ཨངྒུ་ཏྟ་ར་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི)
8410 ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀ། (པུ་ཝི)
8411 ཨ་བྷི་དྷམྨ་པི་ཊ་ཀ། (པུ་ཝི)
8412 ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (པུ་ཝི)
8413 ནི་རུཏྟི་དཱི་པ་ནཱི།
8414 པ་ར་མཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་སངྒ་ཧ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ་པཱ་ཋ།
8415 ཨ་ནུ་དཱི་པ་ནཱི་པཱ་ཋ།
8416 པཊྛཱ་ནུདྡེ་ས་དཱི་པ་ནཱི་པཱ་ཋ།
8417 ན་མཀྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ།
8418 མ་ཧཱ་པ་ཎཱ་མ་པཱ་ཋ།
8419 ལཀྑ་ཎཱ་ཏོ་བུདྡྷ་ཐོ་མ་ནཱ་གཱ་ཐཱ།
8420 སུ་ཏ་ཝནྡ་ནཱ།
8421 ཀ་མ་ལཱཉྫ་ལི།
8422 ཇི་ནཱ་ལངྐཱ་ར།
8423 པཛྫ་མ་དྷུ།
8424 བུདྡྷ་གུ་ཎ་གཱ་ཐཱ་ཝ་ལཱི།
8425 ཙཱུ་ལ་གནྠ་ཝཾ་ས།
8427 སཱ་ས་ན་ཝཾ་ས།
8426 མ་ཧཱ་ཝཾ་ས།
8429 མོགྒ་ལླཱ་ན་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ།
8428 ཀཙྩཱ་ཡ་ན་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ།
8430 སདྡ་ནཱི་ཏི་པྤ་ཀ་ར་ཎཾ། (པ་ད་མཱ་ལཱ)
8431 སདྡ་ནཱི་ཏི་པྤ་ཀ་ར་ཎཾ། (དྷཱ་ཏུ་མཱ་ལཱ)
8432 པ་ད་རཱུ་པ་སིད་དྷི།
8433 མོ་ག་ལླཱ་ན་པཉྩ་ཀཱ།
8434 པ་ཡོ་ག་སིད་དྷི་པཱ་ཋ།
8435 བུཏྟོ་ད་ཡ་པཱ་ཋ།
8436 ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་པྤ་དཱི་པི་ཀཱ་པཱ་ཋ།
8437 ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་པྤ་དཱི་པི་ཀཱ་ཊཱི་ཀཱ།
8438 སུ་བོ་དྷཱ་ལངྐཱ་ར་པཱ་ཋ།
8439 སུ་བོ་དྷཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ།
8440 བཱ་ལཱ་ཝ་ཏཱ་ར་གཎྛི་པ་དཏྠ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་སཱ་ར།
8446 ཀ་ཝི་དཔྤ་ཎ་ནཱི་ཏི།
8447 ནཱི་ཏི་མཉྫ་རཱི།
8445 དྷམྨ་ནཱི་ཏི།
8444 མ་ཧཱ་ར་ཧ་ནཱི་ཏི།
8441 ལོ་ཀ་ནཱི་ཏི།
8442 སུཏྟནྟ་ནཱ་ཏི།
8443 སཱུ་རསྶ་ཏི་ནཱི་ཏི།
8450 ཙཱ་ཎཀྱ་ནཱི་ཏི།
8448 ན་ར་དཀྑ་དཱི་པ་ནཱི།
8449 ཙ་ཏུ་རཱ་རཀྑ་དཱི་པ་ནཱི།
8451 ར་ས་ཝཱ་ཧི་ནཱི།
8452 སཱི་མ་ཝི་སོ་ད་ནཱི་པཱ་ཋ།
8453 ཝེསྶནྟ་ར་གཱི་ཏི།
8454 མོགྒ་ལླཱ་ན་བུཏྟི་ཝི་ཝ་ར་ཎ་པཉྩ་ཀཱ།
8455 ཐཱུ་པ་ཝཾ་ས།
8456 དཱ་ཊྷཱ་ཝཾ་ས།
8457 དྷཱ་ཏུ་པཱ་ཋ་ཝི་ལཱ་སི་ནི་ཡཱ།
8458 དྷཱ་ཏུ་ཝཾ་ས།
8459 ཧཏྠ་ཝ་ན་གལླ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝཾ་ས།
8460 ཇི་ན་ཙ་རི་ཏ་ཡ།
8461 ཇི་ན་ཝཾ་ས་དཱི་པཾ།
8462 ཏེ་ལ་ཀ་ཊཱ་ཧ་གཱ་ཐཱ།
8463 མི་ལི་ད་ཊཱི་ཀཱ།
8464 པ་ད་མཉྫ་རཱི།
8465 པ་ད་སཱ་ད་ནཾ།
8466 སདྡ་བིནྡུ་པ་ཀ་ར་ཎཾ།
8467 ཀཙྩཱ་ཡ་ན་དྷཱ་ཏུ་མཉྫུ་སཱ།
8468 སཱ་མནྟ་ཀཱུ་ཊ་ཝཎྞ་ནཱ།
2101 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་པཱ་ལི།
2102 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (དཱི་གྷ)
2103 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་པཱ་ལི།
2201 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
2202 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (དཱི་གྷ)
2203 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
2301 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ།
2302 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། (དཱི་གྷ)
2303 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ།
2304 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨ་བྷི་ན་ཝ་ཊཱི་ཀཱ-༡
2305 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨ་བྷི་ན་ཝ་ཊཱི་ཀཱ-༢
3101 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི།
3102 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི།
3103 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི།
3201 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡
3202 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢
3203 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
3204 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
3301 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ།
3302 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ།
3303 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ།
4101 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི།
4102 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་པཱ་ལི།
4103 ཁནྡྷ་ཝག་ག་པཱ་ལི།
4104 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་པཱ་ལི།
4105 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (སཾ་ཡུཏྟ)
4201 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
4202 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
4203 ཁནྡྷ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
4204 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
4205 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (སཾ་ཡུཏྟ)
4301 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ།
4302 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ།
4303 ཁནྡྷ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ།
4304 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ།
4305 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། (སཾ་ཡུཏྟ)
5101 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི།
5102 དུ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི།
5103 ཏི་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི།
5104 ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི།
5105 པཉྩ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི།
5106 ཆཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི།
5107 སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི།
5108 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི།
5109 ན་ཝ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི།
5110 ད་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི།
5111 ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི།
5201 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
5202 དུ་ཀ་ཏི་ཀ་ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
5203 པཉྩ་ཀ་ཆཀྐ་སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
5204 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
5301 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ།
5302 དུ་ཀ་ཏི་ཀ་ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ།
5303 པཉྩ་ཀ་ཆཀྐ་སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ།
5304 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ།
6101 ཁུད་ད་ཀ་པཱ་ཋ་པཱ་ལི།
6102 དྷམྨ་པ་ད་པཱ་ལི།
6103 ཨུ་དཱ་ན་པཱ་ལི།
6104 ཨི་ཏི་ཝུཏྟ་ཀ་པཱ་ལི།
6105 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི།
6106 ཝི་མཱ་ན་ཝཏྠུ་པཱ་ལི།
6107 པེ་ཏ་ཝཏྠུ་པཱ་ལི།
6108 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་པཱ་ལི།
6109 ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་པཱ་ལི།
6110 ཨ་པ་དཱ་ན་པཱ་ལི-༡
6111 ཨ་པ་དཱ་ན་པཱ་ལི-༢
6112 བུདྡྷ་ཝཾ་ས་པཱ་ལི།
6113 ཙ་རི་ཡཱ་པི་ཊ་ཀ་པཱ་ལི།
6114 ཛཱ་ཏ་ཀ་པཱ་ལི-༡
6115 ཛཱ་ཏ་ཀ་པཱ་ལི-༢
6116 མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་ས་པཱ་ལི།
6117 ཙཱུ་ལ་ནི་དྡེ་ས་པཱ་ལི།
6118 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་པཱ་ལི།
6119 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་པཱ་ལི།
6120 མི་ལིནྡ་པཉྷ་པཱ་ལི།
6121 པེ་ཊ་ཀོ་པ་དེ་ས་པཱ་ལི།
6201 ཁུད་ད་ཀ་པཱ་ཋ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
6202 དྷམྨ་པ་ད་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡
6203 དྷམྨ་པ་ད་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢
6204 ཨུ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
6205 ཨི་ཏི་ཝུཏྟ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
6206 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡
6207 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢
6208 ཝི་མཱ་ན་ཝཏྠུ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
6209 པེ་ཏ་ཝཏྠུ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
6210 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡
6211 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢
6212 ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
6213 ཨ་པ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡
6214 ཨ་པ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢
6215 བུདྡྷ་ཝཾ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
6216 ཙ་རི་ཡཱ་པི་ཊ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
6217 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡
6218 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢
6219 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༣
6220 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༤
6221 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༥
6222 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༦
6223 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༧
6224 མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
6225 ཙཱུ་ལ་ནི་དྡེ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
6226 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡
6227 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢
6228 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
6301 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་ཊཱི་ཀཱ།
6302 ནེཏྟི་ཝི་བྷཱི་ནཱི།
7101 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་པཱ་ལི།
7102 ཝི་བྷངྒ་པཱ་ལི།
7103 དྷཱ་ཏུ་ཀ་ཐཱ་པཱ་ལི།
7104 པུགྒ་ལ་པཉྙཏྟི་པཱ་ལི།
7105 ཀ་ཐཱ་ཝཏྠུ་པཱ་ལི།
7106 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༡
7107 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༢
7108 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༣
7109 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༡
7110 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༢
7111 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༣
7112 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༤
7113 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༥
7201 དྷམྨ་སངྒ་ཎི་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
7202 སམྨོ་ཧ་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
7203 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
7301 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ།
7302 ཝི་བྷངྒ་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ།
7303 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ།
7304 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་ཨ་ནུ་ཊཱི་ཀཱ།
7305 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཨ་ནུ་ཊཱི་ཀཱ།
7306 ཨ་བྷི་དྷམྨཱ་ཝ་ཏཱ་རོ་ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་ཙྪེ་དོ།
7307 ཨ་བྷི་དྷམྨཏྠ་སངྒ་ཧོ།
7308 ཨ་བྷི་དྷམྨཱ་ཝ་ཏཱ་ར་པུ་རཱ་ཎ་ཊཱི་ཀཱ།
7309 ཨ་བྷི་དྷམྨ་མཱ་ཏི་ཀཱ་པཱ་ལི།

Tiếng Việt
Kinh điển PaliChú giảiPhụ chú giảiKhác
1101 Pārājika Pāḷi
1102 Pācittiya Pāḷi
1103 Mahāvagga Pāḷi (Tạng Luật)
1104 Cūḷavagga Pāḷi
1105 Parivāra Pāḷi
1201 Chú Giải Pārājikakaṇḍa - 1
1202 Chú Giải Pārājikakaṇḍa - 2
1203 Chú Giải Pācittiya
1204 Chú Giải Mahāvagga (Tạng Luật)
1205 Chú Giải Cūḷavagga
1206 Chú Giải Parivāra
1301 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 1
1302 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 2
1303 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 3
1401 Dvemātikāpāḷi
1402 Chú Giải Vinayasaṅgaha
1403 Phụ Chú Giải Vajirabuddhi
1404 Phụ Chú Giải Vimativinodanī - 1
1405 Phụ Chú Giải Vimativinodanī - 2
1406 Phụ Chú Giải Vinayālaṅkāra - 1
1407 Phụ Chú Giải Vinayālaṅkāra - 2
1408 Phụ Chú Giải Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa
1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya
1410 Phụ Chú Giải Vinayavinicchaya - 1
1411 Phụ Chú Giải Vinayavinicchaya - 2
1412 Pācityādiyojanāpāḷi
1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā

8401 Thanh Tịnh Đạo - 1
8402 Thanh Tịnh Đạo - 2
8403 Đại Phụ Chú Giải Thanh Tịnh Đạo - 1
8404 Đại Phụ Chú Giải Thanh Tịnh Đạo - 2
8405 Lời Tựa Thanh Tịnh Đạo

8406 Trường Bộ Kinh (Vấn Đáp)
8407 Trung Bộ Kinh (Vấn Đáp)
8408 Tương Ưng Bộ Kinh (Vấn Đáp)
8409 Tăng Chi Bộ Kinh (Vấn Đáp)
8410 Tạng Luật (Vấn Đáp)
8411 Tạng Vi Diệu Pháp (Vấn Đáp)
8412 Chú Giải (Vấn Đáp)
8413 Niruttidīpanī
8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha
8415 Anudīpanīpāṭha
8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha
8417 Phụ Chú Giải Namakkāra
8418 Mahāpaṇāmapāṭha
8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā
8420 Sutavandanā
8421 Kamalāñjali
8422 Jinālaṅkāra
8423 Pajjamadhu
8424 Buddhaguṇagāthāvalī
8425 Cūḷaganthavaṃsa
8426 Mahāvaṃsa
8427 Sāsanavaṃsa
8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ
8429 Moggallānabyākaraṇaṃ
8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā)
8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā)
8432 Padarūpasiddhi
8433 Mogallānapañcikā
8434 Payogasiddhipāṭha
8435 Vuttodayapāṭha
8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha
8437 Phụ Chú Giải Abhidhānappadīpikā
8438 Subodhālaṅkārapāṭha
8439 Phụ Chú Giải Subodhālaṅkāra
8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra
8441 Lokanīti
8442 Suttantanīti
8443 Sūrassatinīti
8444 Mahārahanīti
8445 Dhammanīti
8446 Kavidappaṇanīti
8447 Nītimañjarī
8448 Naradakkhadīpanī
8449 Caturārakkhadīpanī
8450 Cāṇakyanīti
8451 Rasavāhinī
8452 Sīmavisodhanīpāṭha
8453 Vessantaragīti
8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā
8455 Thūpavaṃsa
8456 Dāṭhāvaṃsa
8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā
8458 Dhātuvaṃsa
8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa
8460 Jinacaritaya
8461 Jinavaṃsadīpaṃ
8462 Telakaṭāhagāthā
8463 Phụ Chú Giải Milinda
8464 Padamañjarī
8465 Padasādhanaṃ
8466 Saddabindupakaraṇaṃ
8467 Kaccāyanadhātumañjusā
8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi
2102 Mahāvagga Pāḷi (Trường Bộ)
2103 Pāthikavagga Pāḷi
2201 Chú Giải Sīlakkhandhavagga
2202 Chú Giải Mahāvagga (Trường Bộ)
2203 Chú Giải Pāthikavagga
2301 Phụ Chú Giải Sīlakkhandhavagga
2302 Phụ Chú Giải Mahāvagga (Trường Bộ)
2303 Phụ Chú Giải Pāthikavagga
2304 Phụ Chú Giải Mới Sīlakkhandhavagga - 1
2305 Phụ Chú Giải Mới Sīlakkhandhavagga - 2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi
3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi
3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi
3201 Chú Giải Mūlapaṇṇāsa - 1
3202 Chú Giải Mūlapaṇṇāsa - 2
3203 Chú Giải Majjhimapaṇṇāsa
3204 Chú Giải Uparipaṇṇāsa
3301 Phụ Chú Giải Mūlapaṇṇāsa
3302 Phụ Chú Giải Majjhimapaṇṇāsa
3303 Phụ Chú Giải Uparipaṇṇāsa
4101 Sagāthāvagga Pāḷi
4102 Nidānavagga Pāḷi
4103 Khandhavagga Pāḷi
4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi
4105 Mahāvagga Pāḷi (Tương Ưng Bộ)
4201 Chú Giải Sagāthāvagga
4202 Chú Giải Nidānavagga
4203 Chú Giải Khandhavagga
4204 Chú Giải Saḷāyatanavagga
4205 Chú Giải Mahāvagga (Tương Ưng Bộ)
4301 Phụ Chú Giải Sagāthāvagga
4302 Phụ Chú Giải Nidānavagga
4303 Phụ Chú Giải Khandhavagga
4304 Phụ Chú Giải Saḷāyatanavagga
4305 Phụ Chú Giải Mahāvagga (Tương Ưng Bộ)
5101 Ekakanipāta Pāḷi
5102 Dukanipāta Pāḷi
5103 Tikanipāta Pāḷi
5104 Catukkanipāta Pāḷi
5105 Pañcakanipāta Pāḷi
5106 Chakkanipāta Pāḷi
5107 Sattakanipāta Pāḷi
5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi
5109 Navakanipāta Pāḷi
5110 Dasakanipāta Pāḷi
5111 Ekādasakanipāta Pāḷi
5201 Chú Giải Ekakanipāta
5202 Chú Giải Duka-tika-catukkanipāta
5203 Chú Giải Pañcaka-chakka-sattakanipāta
5204 Chú Giải Aṭṭhakādinipāta
5301 Phụ Chú Giải Ekakanipāta
5302 Phụ Chú Giải Duka-tika-catukkanipāta
5303 Phụ Chú Giải Pañcaka-chakka-sattakanipāta
5304 Phụ Chú Giải Aṭṭhakādinipāta
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi
6102 Dhammapada Pāḷi
6103 Udāna Pāḷi
6104 Itivuttaka Pāḷi
6105 Suttanipāta Pāḷi
6106 Vimānavatthu Pāḷi
6107 Petavatthu Pāḷi
6108 Theragāthā Pāḷi
6109 Therīgāthā Pāḷi
6110 Apadāna Pāḷi - 1
6111 Apadāna Pāḷi - 2
6112 Buddhavaṃsa Pāḷi
6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi
6114 Jātaka Pāḷi - 1
6115 Jātaka Pāḷi - 2
6116 Mahāniddesa Pāḷi
6117 Cūḷaniddesa Pāḷi
6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi
6119 Nettippakaraṇa Pāḷi
6120 Milindapañha Pāḷi
6121 Peṭakopadesa Pāḷi
6201 Chú Giải Khuddakapāṭha
6202 Chú Giải Dhammapada - 1
6203 Chú Giải Dhammapada - 2
6204 Chú Giải Udāna
6205 Chú Giải Itivuttaka
6206 Chú Giải Suttanipāta - 1
6207 Chú Giải Suttanipāta - 2
6208 Chú Giải Vimānavatthu
6209 Chú Giải Petavatthu
6210 Chú Giải Theragāthā - 1
6211 Chú Giải Theragāthā - 2
6212 Chú Giải Therīgāthā
6213 Chú Giải Apadāna - 1
6214 Chú Giải Apadāna - 2
6215 Chú Giải Buddhavaṃsa
6216 Chú Giải Cariyāpiṭaka
6217 Chú Giải Jātaka - 1
6218 Chú Giải Jātaka - 2
6219 Chú Giải Jātaka - 3
6220 Chú Giải Jātaka - 4
6221 Chú Giải Jātaka - 5
6222 Chú Giải Jātaka - 6
6223 Chú Giải Jātaka - 7
6224 Chú Giải Mahāniddesa
6225 Chú Giải Cūḷaniddesa
6226 Chú Giải Paṭisambhidāmagga - 1
6227 Chú Giải Paṭisambhidāmagga - 2
6228 Chú Giải Nettippakaraṇa
6301 Phụ Chú Giải Nettippakaraṇa
6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi
7102 Vibhaṅga Pāḷi
7103 Dhātukathā Pāḷi
7104 Puggalapaññatti Pāḷi
7105 Kathāvatthu Pāḷi
7106 Yamaka Pāḷi - 1
7107 Yamaka Pāḷi - 2
7108 Yamaka Pāḷi - 3
7109 Paṭṭhāna Pāḷi - 1
7110 Paṭṭhāna Pāḷi - 2
7111 Paṭṭhāna Pāḷi - 3
7112 Paṭṭhāna Pāḷi - 4
7113 Paṭṭhāna Pāḷi - 5
7201 Chú Giải Dhammasaṅgaṇi
7202 Chú Giải Sammohavinodanī
7203 Chú Giải Pañcapakaraṇa
7301 Phụ Chú Giải Gốc Dhammasaṅgaṇī
7302 Phụ Chú Giải Gốc Vibhaṅga
7303 Phụ Chú Giải Gốc Pañcapakaraṇa
7304 Phụ Chú Giải Tiếp Theo Dhammasaṅgaṇī
7305 Phụ Chú Giải Tiếp Theo Pañcapakaraṇa
7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo
7307 Abhidhammatthasaṅgaho
7308 Phụ Chú Giải Cổ Điển Abhidhammāvatāra
7309 Abhidhammamātikāpāḷi