නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස

Verehrung ihm, dem Erhabenen, dem Heiligen, dem vollkommen Erwachten.

සංයුත්තනිකායෙ

In der Gruppierten Sammlung (Saṃyuttanikāya)

මහාවග්ග-අට්ඨකථා

Die Erlauterung des Gro
en Buches (Mahāvagga-Aṡṡhakathā)

1. මග්ගසංයුත්තං

1. Die Gruppierte Sammlung uber den Pfad (Maggasaṃyutta)

1. අවිජ්ජාවග්ගො

1. Das Kapitel uber das Nichtwissen (Avijjāvagga)

1-2. අවිජ්ජාසුත්තාදිවණ්ණනා

1-2. Die Erklarung der Lehrrede uber das Nichtwissen und weiterer (Avijjāsuttādivaṇṇanā)

1-2. මහාවග්ගස්ස [Pg.153] පඨමෙ පුබ්බඞ්ගමාති සහජාතවසෙන ච උපනිස්සයවසෙන චාති ද්වීහාකාරෙහි පුබ්බඞ්ගමා. සමාපත්තියාති සමාපජ්ජනාය සභාවපටිලාභාය, උප්පත්තියාති අත්ථො. අන්වදෙව අහිරිකං අනොත්තප්පන්ති සා පනෙසා යදෙතං අලජ්ජනාකාරසණ්ඨිකං අහිරිකං, අභායනාකාරසණ්ඨිතඤ්ච අනොත්තප්පං, එතං අනුදෙව සහෙව එකතොව, න විනා තෙන උප්පජ්ජතීති අත්ථො. අවිජ්ජාගතස්සාති අවිජ්ජාය උපගතස්ස සමන්නාගතස්ස. මිච්ඡාදිට්ඨීති අයාථාවදිට්ඨි අනිය්‍යානිකදිට්ඨි. පහොතීති හොති උප්පජ්ජති. මිච්ඡාසඞ්කප්පාදීසුපි අයාථාවඅනිය්‍යානිකවසෙනෙව මිච්ඡාභාවො වෙදිතබ්බො. ඉති ඉමානි අට්ඨපි අකුසලධම්මසමාපත්තියා මිච්ඡත්තඅඞ්ගානි නාම හොන්ති. තානි පන න එකක්ඛණෙ සබ්බානි ලබ්භන්ති, නානක්ඛණෙ ලබ්භන්ති.

1-2. Im ersten Sutta des Gro
en Buches (Mahāvagga) bedeutet 'vorangehend' (pubbaṅgamā): vorangehend auf zweifache Weise, nahmlich durch die Bedingung des Mitentstehens (sahajātavasena) und durch die Bedingung der starken Abhangigkeit (upanissayavasena). 'Fur das Erreichen' (samāpattiyā) hat die Bedeutung: fur das Erlangen des eigenen Wesens (sabhāvapaṡilābhāya), fur das Entstehen (uppattiyā). Bezuglich 'ihm folgend Schamlosigkeit und Gewissenslosigkeit' (anvadeva ahirikaṃ anottappaṃ): Diese zuvor erwahnte Unwissenheit, die vorangehend fur unheilsame Zustande ist, tritt auf. Was diese Schamlosigkeit (ahirikaṃ) betrifft, die als Charakterzug der Nicht-Abscheu vor dem Busen gefestigt ist, und diese Gewissenslosigkeit (anottappaṃ), die als Charakterzug der Furchtlosigkeit vor dem Busen gefestigt ist: diese entstehen unmittelbar folgend, gemeinsam und als Einheit; sie entstehen nicht ohne jene; so ist die Bedeutung zu verstehen. 'Dem Nichtwissen Verfallenen' (avijjāgatassa) bedeutet: dem, der dem Nichtwissen nahegekommen und damit ausgestattet ist. 'Falsche Ansicht' (micchādiṡṡhī) bedeutet: unzutreffende Ansicht, eine Ansicht, die nicht zur Befreiung fuhrt. 'Es entspringt' (pahoti) bedeutet: es entsteht, es tritt auf. Auch bei falschem Entschluss usw. ist das Wesen der Falschheit (micchābhāvo) eben als unzutreffend und nicht zur Befreiung fuhrend zu verstehen. So sind diese acht in der Tat die Glieder der Falschheit (micchatta) fur das Erreichen unheilsamer Zustande. Diese jedoch werden nicht alle in einem einzigen Augenblick erlangt, sondern in verschiedenen Augenblicken.

කථං? යදා හි දිට්ඨිසම්පයුත්තචිත්තං කායවිඤ්ඤත්තිං සමුට්ඨාපෙන්තං උප්පජ්ජති, තදා මිච්ඡාදිට්ඨි මිච්ඡාසඞ්කප්පො මිච්ඡාවායාමො මිච්ඡාසති මිච්ඡාසමාධි [Pg.154] මිච්ඡාකම්මන්තොති ඡ අඞ්ගානි හොන්ති. යදා දිට්ඨිවිප්පයුත්තං, තදා මිච්ඡාදිට්ඨිවජ්ජානි පඤ්ච. යදා තානෙව ද්වෙ වචීවිඤ්ඤත්තිං සමුට්ඨාපෙන්ති, තදා මිච්ඡාකම්මන්තට්ඨානෙ මිච්ඡාවාචාය සද්ධිං තානෙව ඡ වා පඤ්ච වා. අයං ආජීවො නාම කුප්පමානො කායවචීද්වාරෙසුයෙව අඤ්ඤතරස්මිං කුප්පති, න මනොද්වාරෙ. තස්මා යදා ආජීවසීසෙන තානෙව චිත්තානි කායවචීවිඤ්ඤත්තියො සමුට්ඨාපෙන්ති, තදා කායකම්මං මිච්ඡාජීවො නාම හොති, තථා වචීකම්මන්ති මිච්ඡාජීවස්ස වසෙන තානෙව ඡ වා පඤ්ච වා. යදා පන විඤ්ඤත්තිං අසමුට්ඨාපෙත්වා තානි චිත්තානි උප්පජ්ජන්ති, තදා මිච්ඡාදිට්ඨිමිච්ඡාසඞ්කප්පමිච්ඡාවායාමමිච්ඡාසතිමිච්ඡාසමාධිවසෙන පඤ්ච වා, මිච්ඡාසඞ්කප්පාදිවසෙන චත්තාරි වා හොන්තීති එවං න එකක්ඛණෙ සබ්බානි ලබ්භන්ති, නානක්ඛණෙ ලබ්භන්තීති.

Wie? Denn wenn ein mit falscher Ansicht verbundenes Bewusstsein entsteht, welches eine korperliche Ankundigung (kāyavi

atti) hervorruft, dann gibt es sechs Glieder: falsche Ansicht, falscher Entschluss, falsche Anstrengung, falsche Achtsamkeit, falsche Konzentration und falsches Handeln. Wenn es von falscher Ansicht frei ist, dann gibt es funf Glieder, unter Ausschluss der falschen Ansicht. Wenn eben diese zwei Bewusstseinsarten eine sprachliche Ankundigung (vacīvi

atti) hervorrufen, dann gibt es anstelle des falschen Handelns, zusammen mit falscher Rede, eben jene sechs oder funf Glieder. Dieser sogenannte Lebensunterhalt (ājīvo) verdirbt, wenn er verdirbt, nur an einem der beiden Tore von Korper oder Sprache, nicht aber am Geistes-Tor. Darum, wenn eben diese Bewusstseinsarten unter der Fuhrung des Lebensunterhalts korperliche oder sprachliche Ankundigungen hervorrufen, dann wird die korperliche Handlung zu falschem Lebensunterhalt, ebenso die sprachliche Handlung; so gibt es durch den Einfluss des falschen Lebensunterhalts eben jene sechs oder funf Glieder. Wenn aber jene Bewusstseinsarten entstehen, ohne eine Ankundigung hervorzurufen, dann gibt es entweder funf Glieder durch den Einfluss von falscher Ansicht, falschem Entschluss, falscher Anstrengung, falscher Achtsamkeit und falscher Konzentration, oder vier Glieder durch den Einfluss von falschem Entschluss usw. So werden sie nicht alle in einem einzigen Augenblick erlangt, sondern in verschiedenen Augenblicken.

සුක්කපක්ඛෙ විජ්ජාති කම්මස්සකතඤාණං. ඉහාපි සහජාතවසෙන ච උපනිස්සයවසෙන චාති ද්වීහාකාරෙහි පුබ්බඞ්ගමතා වෙදිතබ්බා. හිරොත්තප්පන්ති හිරී ච ඔත්තප්පඤ්ච. තත්ථ ලජ්ජනාකාරසණ්ඨිතා හිරී, භායනාකාරසණ්ඨිතං ඔත්තප්පං. අයමෙත්ථ සඞ්ඛෙපො, විත්ථාරො පන විසුද්ධිමග්ගෙ වුත්තොව. විජ්ජාගතස්සාති විජ්ජාය උපගතස්ස සමන්නාගතස්ස. විද්දසුනොති විදුනො පණ්ඩිතස්ස. සම්මාදිට්ඨීති යාථාවදිට්ඨි නිය්‍යානිකදිට්ඨි. සම්මාකම්මන්තාදීසුපි එසෙව නයො. ඉති කුසලධම්මසමාපත්තියා ඉමානි අට්ඨඞ්ගානි හොන්ති, තානි ලොකියමග්ගක්ඛණෙ න එකතො සබ්බානි ලබ්භන්ති, ලොකුත්තරමග්ගක්ඛණෙ පන ලබ්භන්ති. තානි ච ඛො පඨමජ්ඣානිකමග්ගෙ, දුතියජ්ඣානිකාදීසු පන සම්මාසඞ්කප්පවජ්ජානි සත්තෙව හොන්ති.

Auf der hellen Seite (sukkapakkha) bedeutet 'Wissen' (vijjā) das Wissen um die Eigenverantwortung fur das eigene Wirken (kammassakatā-
āṇa). Auch hier ist das Vorangehen auf zweifache Weise zu verstehen: durch die Bedingung des Mitentstehens (sahajātavasena) und durch die Bedingung der starken Abhangigkeit (upanissayavasena). 'Scheu und Gewissensfurcht' (hirottappa) bedeutet Gewissensscheu (hirī) und Gewissensfurcht (ottappa). Dabei ist Gewissensscheu als ein Zustand des Zurückschauderns vor dem Busen gefestigt, Gewissensfurcht als ein Zustand der Furcht vor dem Busen gefestigt. Dies ist hier die kurze Zusammenfassung; die ausfuhrliche Erklarung ist bereits im Visuddhimagga dargelegt. 'Dem Wissen Verfallenen' (vijjāgatassa) bedeutet: dem, der zum Wissen gelangt ist, der damit ausgestattet ist. 'Fur den Weisen' (viddasuno) bedeutet fur den Kundigen, den Weisen. 'Rechte Ansicht' (sammādiṡṡhī) bedeutet: zutreffende Ansicht, eine zur Befreiung fuhrende Ansicht. Ebenso verhält es sich bei rechtem Handeln usw. So gibt es fur das Erreichen heilsamer Zustande diese acht Glieder. Diese werden im Augenblick des weltlichen Pfades (lokiyamagga) nicht alle zusammen erlangt, wohl aber im Augenblick des uberweltlichen Pfades (lokuttaramagga). Und zwar werden diese auf dem dem ersten Dhyana entsprechenden Pfad erlangt; auf dem dem zweiten Dhyana usw. entsprechenden Pfad hingegen gibt es nur sieben Glieder, unter Ausschluss des rechten Entschlusses.

තත්ථ යො එවං වදෙය්‍ය ‘‘යස්මා මජ්ඣිමනිකායම්හි මහාසළායතනිකසුත්තෙ (ම. නි. 3.431) ‘යා තථාභූතස්ස දිට්ඨි, සාස්ස හොති සම්මාදිට්ඨි. යො තථාභූතස්ස, සඞ්කප්පො, ස්වාස්ස හොති සම්මාසඞ්කප්පො. යො තථාභූතස්ස වායාමො, ස්වාස්ස හොති සම්මාවායාමො. යා තථාභූතස්ස සති, ස්වාස්ස හොති සම්මාසති. යො තථාභූතස්ස සමාධි, ස්වාස්ස හොති සම්මාසමාධි. පුබ්බෙව ඛො පනස්ස කායකම්මං වචීකම්මං ආජීවො ච සුපරිසුද්ධො’ති වුත්තං තස්මා පඤ්චඞ්ගිකොපි ලොකුත්තරමග්ගො හොතී’’ති සො වත්තබ්බො – තස්මිංයෙව සුත්තෙ ‘‘එවමස්සායං අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡතී’’ති ඉදං කස්මා න පස්සසි[Pg.155]? යං පනෙතං ‘‘පුබ්බෙව ඛො පනස්සා’’ති වුත්තං, තං පබ්බජිතදිවසතො පට්ඨාය පරිසුද්ධභාවදස්සනත්ථං. පබ්බජිතදිවසතො පට්ඨාය හි පරිසුද්ධානි කායකම්මාදීනි ලොකුත්තරමග්ගක්ඛණෙ අතිපරිසුද්ධානි හොන්තීති අයමත්ථො දීපිතො.

Wenn nun jemand diesbezuglich so sprechen sollte: „Weil in der Mahāsaḳāyatanika-Sutta des Majjhima Nikāya gesagt wird: ‚Die Ansicht dessen, der die Dinge sieht, wie sie wirklich sind, ist seine rechte Ansicht. Der Entschluss dessen, der die Dinge sieht, wie sie wirklich sind, ist sein rechter Entschluss. Die Anstrengung dessen, der die Dinge sieht, wie sie wirklich sind, ist seine rechte Anstrengung. Die Achtsamkeit dessen, der die Dinge sieht, wie sie wirklich sind, ist seine rechte Achtsamkeit. Die Konzentration dessen, der die Dinge sieht, wie sie wirklich sind, ist seine rechte Konzentration. Zuvor jedoch sind seine korperlichen Handlungen, seine sprachlichen Handlungen und sein Lebensunterhalt vollig rein.‘ – Deshalb gibt es auch einen funfgliedrigen uberweltlichen Pfad.“ – Dem sollte man antworten: „Warum siehst du nicht, was in eben derselben Lehrrede gesagt wird, nahmlich: ‚Auf diese Weise gelangt dieser edle achtgliedrige Pfad zur vollen Entfaltung durch Ubung‘?“. Was aber jenes betrifft, das mit „Zuvor jedoch...” gesagt wurde, so wurde dies gesagt, um den Zustand der Reinheit von dem Tag an zu zeigen, an dem man ordiniert wurde. Denn die korperlichen Handlungen usw., die seit dem Tag der Ordination rein sind, werden im Augenblick des uberweltlichen Pfades vollkommen rein; diese Bedeutung wird hier aufgezeigt.

යම්පි අභිධම්මෙ වුත්තං ‘‘තස්මිං ඛො පන සමයෙ පඤ්චඞ්ගිකො මග්ගො හොතී’’ති (විභ. 212), තං එකං කිච්චන්තරං දස්සෙතුං වුත්තං. යස්මිඤ්හි කාලෙ මිච්ඡාකම්මන්තං පහාය සම්මාකම්මන්තං පූරෙති, තස්මිං කාලෙ මිච්ඡාවාචා වා මිච්ඡාජීවො වා න හොති, දිට්ඨි සඞ්කප්පො වායාමො සති සමාධීති ඉමෙසුයෙව පඤ්චසු කාරකඞ්ගෙසු සම්මාකම්මන්තො පූරති. විරතිවසෙන හි සම්මාකම්මන්තො පූරති නාම. සම්මාවාචාසම්මාආජීවෙසුපි එසෙව නයො. ඉති ඉමං කිච්චන්තරං දස්සෙතුං එවං වුත්තං. ලොකියමග්ගක්ඛණෙ ච පඤ්චෙව හොන්ති, විරති පන අනියතා. තස්මා ‘‘ඡඅඞ්ගිකො’’ති අවත්වා ‘‘පඤ්චඞ්ගිකො’’ත්වෙව වුත්තං. ‘‘යා ච, භික්ඛවෙ, අරියචිත්තස්ස අනාසවචිත්තස්ස අරියමග්ගසමඞ්ගිනො අරියමග්ගං භාවයතො තීහි කායදුච්චරිතෙහි ආරති විරති පටිවිරති වෙරමණී අකිරියා අකරණං, අයං භික්ඛවෙ සම්මාකම්මන්තො අරියො අනාසවො ලොකුත්තරමග්ගො’’ති (ම. නි. 3.139). එවං පන මහාචත්තාලීසකසුත්තාදීසු අනෙකෙසු සුත්තෙසු සම්මාකම්මන්තාදීනඤ්ච ලොකුත්තරමග්ගස්ස අඞ්ගභාවසිද්ධිතො අට්ඨඞ්ගිකොව ලොකුත්තරමග්ගො හොතීති වෙදිතබ්බොති. ඉමස්මිං සුත්තෙ අයං අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො ලොකියලොකුත්තරමිස්සකොව කථිතො. දුතියං කොසලසංයුත්තෙ වුත්තමෙව.

Auch was im Abhidhamma gesagt wird: „Zu jener Zeit gibt es einen funfgliedrigen Pfad“, so wurde dies gesagt, um eine bestimmte andere Funktion (kiccantara) aufzuzeigen. Denn zu welcher Zeit man das falsche Handeln aufgibt und das rechte Handeln erfullt, zu jener Zeit gibt es weder falsche Rede noch falschen Lebensunterhalt. Durch genau diese funf bewirkenden Glieder – Ansicht, Entschluss, Anstrengung, Achtsamkeit und Konzentration – wird das rechte Handeln erfullt. Denn durch die Kraft der Enthaltsamkeit (virati) wird das sogenannte rechte Handeln erfullt. Ebenso verhalt es sich bei rechter Rede und rechtem Lebensunterhalt. So wurde dies gesagt, um diese andere Funktion aufzuzeigen. Und im Augenblick des weltlichen Pfades gibt es nur funf Glieder, die Enthaltsamkeit (virati) hingegen ist unbestimmt. Deshalb wurde, ohne zu sagen „sechsgliedrig“, eben nur „funfgliedrig“ gesagt. „Und welche Enthaltung, Meidung, Abkehr, Enthaltsamkeit, Nicht-Ausubung und Nicht-Begehung der drei korperlichen Fehlverhalten es gibt, ihr Monche, fur einen, der einen edlen Geist hat, einen triebfreien Geist, der mit dem edlen Pfad ausgestattet ist und den edlen Pfad entfaltet, das, ihr Monche, ist das rechte Handeln, das edle, triebfreie, uberweltliche Pfadglied.” Da auf diese Weise in vielen Lehrreden, wie der Mahācattālīsaka-Sutta, bewiesen ist, dass das rechte Handeln usw. Glieder des uberweltlichen Pfades sind, ist zu verstehen, dass der uberweltliche Pfad in der Tat nur achtgliedrig ist. In dieser Lehrrede wird dieser achtgliedrige Pfad als eine Mischung aus weltlich und uberweltlich dargelegt. Das zweite Sutta ist bereits im Kosalasaṃyutta erklart.

3. සාරිපුත්තසුත්තවණ්ණනා

3. Die Erklarung der Sutta uber Sāriputta (Sāriputtasuttavaṇṇanā)

3. තතියෙ සකලමිදං භන්තෙති ආනන්දත්ථෙරො සාවකපාරමීඤාණස්ස මත්ථකං අප්පත්තතාය සකලම්පි මග්ගබ්‍රහ්මචරියං කල්‍යාණමිත්තසන්නිස්සයෙන ලබ්භතීති න අඤ්ඤාසි, ධම්මසෙනාපති පන සාවකපාරමීඤාණස්ස මත්ථකෙ ඨිතත්තා අඤ්ඤාසි, තස්මා එවමාහ. තෙනෙවස්ස භගවා සාධු සාධූති සාධුකාරමදාසි.

3. Im dritten Sutta bezuglich 'Das ist das Ganze, Ehrwurdiger Herr' (sakalamidaṃ bhante): Weil der altere Ānanda den Gipfel des Wissens der Vollkommenheit eines Jungers (sāvakapāramī
āṇa) noch nicht erreicht hatte, wusste er nicht, dass das gesamte heilige Leben des Pfades (maggabrahmacariya) in Abhangigkeit von einem edlen Freund (kalyāṇamitta) erlangt wird. Der Feldherr der Lehre (Sāriputta) hingegen wusste dies, da er auf dem Gipfel des Wissens der Vollkommenheit eines Jungers stand, weshalb er dies so sagte. Genau darum spendete der Erhabene ihm Beifall mit den Worten: „Gut gesprochen, gut gesprochen!”

4. ජාණුස්සොණිබ්‍රාහ්මණසුත්තවණ්ණනා

4. Die Erklärung des Suttas über den Brahmanen Jāṇussoṇi

4. චතුත්ථෙ [Pg.156] සබ්බසෙතෙන වළවාභිරථෙනාති සකලසෙතෙන චතූහි වළවාහි යුත්තරථෙන. සො කිර සබ්බො සචක්කපඤ්ජරකුබ්බරො රජතපරික්ඛිත්තො හොති. රථො ච නාමෙස දුවිධො හොති – යොධරථො, අලඞ්කාරරථොති. තත්ථ යොධරථො චතුරස්සසණ්ඨානො හොති නාතිමහා ද්වින්නං තිණ්ණං වා ජනානං ගහණසමත්ථො. අලඞ්කාරරථො මහා හොති දීඝතො දීඝො පුථුලතො පුථුලො ච, තත්ථ ඡත්තග්ගාහකො වාලබීජනිග්ගාහකො තාලවණ්ටග්ගාහකොති එවං අට්ඨ වා දස වා සුඛෙනෙව ඨාතුං වා නිසීදිතුං වා නිපජ්ජිතුං වා සක්කොන්ති. අයම්පි අලඞ්කාරරථොයෙව.

4. Im vierten Sutta bedeutet 'mit einem ganz und gar weißen Wagen, der von Stuten gezogen wird' (sabbasetena vaḷavābhirathena): mit einem völlig weißen, mit vier Stuten bespannten Wagen. Jener Wagen soll nämlich ganz und gar, mitsamt Rädern, Wagenkorb und Deichsel, mit reinem Silber überzogen gewesen sein. Es gibt zwei Arten von Wagen: den Kriegswagen und den Prunkwagen. Darunter ist der Kriegswagen viereckig gestaltet, nicht allzu groß und bietet Platz für zwei oder drei Personen. Der Prunkwagen hingegen ist groß, lang gestreckt und breit; darauf können acht oder zehn Personen – wie etwa der Schirmträger, der Wedelträger und der Fächerträger – bequem stehen, sitzen oder liegen. Auch dieser Wagen des Jāṇussoṇi war eben ein solcher Prunkwagen.

සෙතා සුදං අස්සාති තා වළවා පකතියා සෙතවණ්ණාව. සෙතාලඞ්කාරාති පසාධනං තාසං රජතමයං අහොසි. සෙතො රථොති රථොපි වුත්තනයෙනෙව රජතපරික්ඛිත්තත්තා තත්ථ තත්ථ දන්තකම්මඛචිතත්තා ච සෙතොව. සෙතපරිවාරොති යථා අඤ්ඤෙ රථා සීහචම්මපරිවාරාපි හොන්ති, බ්‍යග්ඝචම්මපරිවාරාපි පණ්ඩුකම්බලපරිවාරාපි හොන්ති, න එවං එස. එස පන ඝනදුකූලෙන පරිවාරිතො අහොසි. සෙතා රස්මියොති රස්මියොපි රජතපනාළිසුපරික්ඛිත්තා. සෙතා පතොදලට්ඨීති පතොදලට්ඨිපි රජතපරික්ඛිත්තා.

'Die Stuten waren wahrlich weiß' (setā sudaṃ assā) bedeutet, dass jene Stuten von Natur aus eine weiße Farbe hatten. 'Weiß geschmückt' (setālaṅkārā) bedeutet, dass ihr Schmuck aus Silber gefertigt war. 'Ein weißer Wagen' (seto ratho) bedeutet, dass auch der Wagen, wie bereits beschrieben, ganz weiß war, da er mit Silber überzogen und hier und da mit Elfenbeinarbeit verziert war. 'Weiß umhüllt' (setaparivāro) bedeutet: Während andere Wagen mit Löwenfellen, Tigerfellen oder rötlich-gelben Wolldecken umhüllt sein können, war dies bei diesem Wagen nicht so. Dieser war vielmehr mit dichtem, weißem Feingewebe umhüllt. 'Weiße Zügel' (setā rasmiyo) bedeutet, dass auch die Zügel mit Silberfäden umwickelt waren. 'Die Peitsche war weiß' (setā patodalaṭṭhī) bedeutet, dass auch der Peitschenstiel mit Silber umwickelt war.

සෙතං ඡත්තන්ති රථමජ්ඣෙ උස්සාපිතඡත්තම්පි සෙතමෙව අහොසි. සෙතං උණ්හීසන්ති අට්ඨඞ්ගුලවිත්ථාරො රජතමයො උණ්හීසපට්ටො සෙතො. සෙතානි වත්ථානීති වත්ථානිපි සෙතානි ඵෙණපුඤ්ජවණ්ණානි. තෙසු නිවාසනං පඤ්චසතග්ඝනකං, උත්තරාසඞ්ගො සහස්සග්ඝනකො. සෙතා උපාහනාති උපාහනා නාම මග්ගාරුළ්හස්ස වා හොන්ති අටවිං වා පවිසන්තස්ස. අයං පන රථං අභිරුළ්හො, තෙනස්ස තදනුච්ඡවිකො රජතපටිසෙවිතො පාදාලඞ්කාරො නාම එස එවං වුත්තොති වෙදිතබ්බො. සෙතාය සුදං වාලබීජනියාති ඵලිකමයදණ්ඩාය සෙතචමරවාලබීජනියා. න කෙවලඤ්ච එත්තකමෙවස්ස සෙතං අහොසි, සො පන බ්‍රාහ්මණො සෙතවිලෙපනං විලිම්පි, සෙතමාලං පිළන්ධි, දසසු අඞ්ගුලීසු අඞ්ගුලිමුද්දිකා කණ්ණෙසු කුණ්ඩලානීති එවමාදි අලඞ්කාරොපිස්ස රජතමයොව අහොසි[Pg.157]. පරිවාරබ්‍රාහ්මණාපිස්ස දසසහස්සමත්තා තථෙව සෙතවත්ථවිලෙපනමාලාලඞ්කාරා අහෙසුං.

'Ein weißer Schirm' (setaṃ chattaṃ) bedeutet, dass auch der in der Mitte des Wagens aufgerichtete Schirm ganz weiß war. 'Ein weißes Stirnband' (setaṃ uṇhīsaṃ) bedeutet, dass das acht Finger breite, aus Silber gefertigte Stirnband weiß war. 'Weiße Kleider' (setāni vatthāni) bedeutet, dass auch seine Kleider weiß waren, von der Farbe von Schaumkronen. Unter diesen war das Untergewand fünfhundert [Münzen] wert, das Obergewand tausend wert. 'Weiße Sandalen' (setā upāhanā) bedeutet: Eigentlich trägt man Sandalen, wenn man auf Reisen geht oder den Wald betritt. Da dieser [Brahmane] jedoch auf einem Wagen fuhr, ist darunter ein für diesen Anlass angemessener, mit Silber verzierter Fußschmuck zu verstehen; so sollte dies verstanden werden. 'Mit einem weißen Wedel' (setāya sudaṃ vālabījaniyā) bedeutet: mit einem weißen Wedel aus den Schweifhaaren eines Yak-Ochsen mit einem Griff aus Bergkristall. Und nicht nur dieses Maß an Ausstattung war bei ihm weiß, sondern jener Brahmane salbte sich auch mit weißer Salbe, trug weiße Blumenkränze, und auch sein Schmuck – wie die Ringe an seinen zehn Fingern und die Ohrringe an seinen Ohren – war gänzlich aus Silber gefertigt. Auch seine begleitenden Brahmanenschüler, etwa zehntausend an der Zahl, waren ebenso mit weißen Kleidern, weißer Salbe, weißen Blumenkränzen und weißem Schmuck ausgestattet.

යං පනෙතං සාවත්ථියා නිය්‍යායන්තන්ති වුත්තං, තත්‍රායං නිය්‍යායනවිභාවනා – සො කිර ඡන්නං ඡන්නං මාසානං එකවාරං නගරං පදක්ඛිණං කරොති – ‘‘ඉතො එත්තකෙහි දිවසෙහි නගරං පදක්ඛිණං කරිස්සතී’’ති පුරෙතරමෙව ඝොසනා කයිරති. තං සුත්වා යෙ නගරතො න පක්කන්තා, තෙ න පක්කමන්ති. යෙපි පක්කන්තා, තෙපි ‘‘පුඤ්ඤවතො සිරිසම්පත්තිං පස්සිස්සාමා’’ති ආගච්ඡන්ති. යං දිවසං බ්‍රාහ්මණො නගරං අනුවිචරති, තදා පාතොව නගරවීථියො සම්මජ්ජිත්වා වාලිකං ඔකිරිත්වා ලාජපඤ්චමෙහි පුප්ඵෙහි විප්පකිරිත්වා පුණ්ණඝටෙ ඨපෙත්වා කදලියො ච ධජෙ ච උස්සාපෙත්වා සකලනගරං ධූපිතවාසිතං කරොන්ති.

Was jedoch mit den Worten 'wie er aus Sāvatthī hinausfuhr' (sāvatthiyā niyyāyantaṃ) gesagt wurde, dazu ist dies die Erklärung der Ausfahrt: Jener [Brahmane] soll nämlich alle sechs Monate einmal die Stadt im Uhrzeigersinn umrundet haben. Schon lange im Voraus wurde ausgerufen: 'Nach so und so vielen Tagen von heute an wird er die Stadt im Uhrzeigersinn umrunden.' Wenn die Menschen dies hörten, reisten diejenigen, die sich in der Stadt befanden, nicht ab. Und selbst jene, die bereits abgereist waren, kehrten zurück mit dem Gedanken: 'Wir wollen die glanzvolle Pracht dieses verdienstvollen Mannes sehen.' An dem Tag, an dem der Brahmane durch die Stadt zog, kehrte man schon früh am Morgen die Straßen der Stadt, streute Sand aus, verstreute Blumen zusammen mit Puffreis als fünfter Gabe, stellte mit Wasser gefüllte Krüge auf, errichtete Bananenstauden sowie Flaggen und erfüllte die ganze Stadt mit duftendem Räucherwerk.

බ්‍රාහ්මණො පාතොව සීසං න්හායිත්වා පුරෙභත්තං භුඤ්ජිත්වා වුත්තනයෙනෙව සෙතවත්ථාදීහි අත්තානං අලඞ්කරිත්වා පාසාදා ඔරුය්හ රථං අභිරුහති. අථ නං තෙ බ්‍රාහ්මණා සබ්බසෙතවත්ථවිලෙපනමාලාලඞ්කාරා සෙතච්ඡත්තානි ගහෙත්වා පරිවාරෙන්ති. තතො මහාජනස්ස සන්නිපාතත්ථං පඨමංයෙව තරුණදාරකානං ඵලාඵලානි විකිරන්ති, තදනන්තරං මාසකරූපාදීනි, තදනන්තරං කහාපණෙ විකිරන්ති. මහාජනො සන්නිපතති, උක්කුට්ඨියො චෙව චෙලුක්ඛෙපා ච වත්තන්ති. අථ බ්‍රාහ්මණො මඞ්ගලිකසොවත්ථිකාදීසු මඞ්ගලානි චෙව සුවත්ථියො ච කරොන්තෙසු මහාසම්පත්තියා නගරං අනුවිචරති. පුඤ්ඤවන්තා මනුස්සා එකභූමිකාදිපාසාදෙ ආරුය්හ සුකපත්තසදිසානි වාතපානකවාටානි විවරිත්වා ඔලොකෙන්ති. බ්‍රාහ්මණොපි අත්තනො යසසිරිසම්පත්තියා නගරං අජ්ඣොත්ථරන්තො විය දක්ඛිණද්වාරාභිමුඛො හොති. තං සන්ධායෙතං වුත්තං.

Der Brahmane wusch sich am frühen Morgen das Haupt, nahm seine morgendliche Mahlzeit ein, schmückte sich in der bereits beschriebenen Weise mit weißen Gewändern und anderem, stieg von seinem Palast herab und bestieg den Wagen. Daraufhin umringten ihn jene Brahmanenschüler, die allesamt in weiße Gewänder gehüllt, mit weißer Salbe gesalbt und mit weißen Blumenkränzen und weißem Schmuck verziert waren, während sie weiße Schirme trugen. Um die Volksmenge anzulocken, warf man sodann zuerst den jungen Kindern verschiedene Früchte hin; danach warf man Spielmünzen und dergleichen aus Blei und danach Kahāpaṇa-Silbermünzen. Die Volksmenge strömte zusammen, Jubelrufe erschallten und Tücher wurden geschwenkt. Während die Glücksprecher Segens- und Heilsrufe darbrachten, zog der Brahmane in großem Prunk durch die Stadt. Wohlhabende Menschen stiegen auf ihre einstöckigen oder höheren Paläste, öffneten die papageienfedergrünen Fensterläden und blickten hinab. Auch der Brahmane bewegte sich, als würde er die Stadt mit dem Glanz seiner Pracht und seines Ruhmes überfluten, auf das Südtor zu. Im Hinblick darauf wurde jener Satz gesprochen.

තමෙනං ජනො දිස්වාති මහාජනො තං රථං දිස්වා. බ්‍රහ්මන්ති සෙට්ඨාධිවචනමෙතං. බ්‍රහ්මං වත භො යානන්ති සෙට්ඨයානසදිසං වත භො යානන්ති අයමෙත්ථ අත්ථො. ඉමස්සෙව ඛො එතන්ති, ආනන්ද, මනුස්සා නාම වණ්ණභාණකානං ධනං දත්වා අත්තනො දාරිකානං වණ්ණගීතං ගායාපෙන්ති ‘‘අභිරූපො හොති දස්සනීයො මහද්ධනො මහාභොගො’’ති, න ච තෙන වණ්ණභණනමත්තෙන අභිරූපා වා හොන්ති මහද්ධනා වා, එවමෙව මහාජනො [Pg.158] බ්‍රාහ්මණස්ස රථං දිස්වා – ‘‘බ්‍රහ්මං වත භො යාන’’න්ති කිඤ්චාපි එවං වණ්ණං භණති, න පනෙතං යානං වණ්ණභණනමත්තෙනෙව බ්‍රහ්මයානං නාම හොති. ලාමකඤ්හි එතං ඡවං. පරමත්ථෙන පන ඉමස්සෙව ඛො එතං, ආනන්ද, අරියස්ස අට්ඨඞ්ගිකස්ස මග්ගස්ස අධිවචනං. අයඤ්හි සබ්බදොසවිගමෙන සෙට්ඨො, ඉමිනා ච අරියා නිබ්බානං යන්තීති බ්‍රහ්මයානං ඉතිපි, ධම්මභූතත්තා යානත්තා ච ධම්මයානං ඉතිපි, අනුත්තරත්තා කිලෙසසඞ්ගාමස්ස ච විජිතත්තා අනුත්තරො සඞ්ගාමවිජයො ඉතිපි වත්තුං වට්ටති.

'Als die Menschen ihn sahen' (tamenaṃ jano disvā) bedeutet: als die Volksmenge jenen Wagen sah. 'Brahma' ist eine Bezeichnung für das Vortrefflichste. 'Fürwahr, ihr Lieben, ein göttliches Gefährt!' (brahmaṃ vata bho yānaṃ) bedeutet: 'Fürwahr, ihr Lieben, ein Gefährt, das dem besten aller Gefährte gleicht!' – dies ist hier der Sinn. 'Dies ist fürwahr [eine Bezeichnung] für dieses [Fahrzeug]' (imasseva kho etaṃ): O Ānanda, Menschen pflegen Lobrednern Geld zu geben, um Loblieder auf ihre eigenen Kinder singen zu lassen, wie: 'Er ist von schöner Gestalt, lieblich anzusehen, von großem Vermögen und reichem Besitz.' Doch allein durch diese Lobpreisung werden sie weder schön noch reich. Ebenso verhält es sich, wenn die Volksmenge den Wagen des Brahmanen sieht und sagt: 'Fürwahr, ihr Lieben, ein göttliches Gefährt!' Auch wenn sie solch ein Lob aussprechen, wird dieses Gefährt nicht allein durch diese Lobpreisung zu einem 'göttlichen Gefährt' (brahmayāna). Denn dieses ist unbedeutend und wertlos wie ein Kadaver. Im höchsten Sinne (paramatthena) jedoch, o Ānanda, ist dies die Bezeichnung für eben diesen edlen achtfachen Pfad. Dieser ist nämlich durch das Freisein von allen Fehlern der vortrefflichste, und auf diesem gelangen die Edlen zum Nibbāna; darum ist es angemessen, ihn als 'göttliches Gefährt' (brahmayāna) zu bezeichnen. Weil er der Natur der Wahrheit entspricht und ein Fahrzeug ist, ist es angemessen, ihn als 'Wahrheitsgefährt' (dhammayāna) zu bezeichnen. Und weil er unübertrefflich ist und den Kampf gegen die Befleckungen gewonnen hat, ist es angemessen, ihn als 'unübertrefflichen Sieg im Kampf' (anuttaro saṅgāmavijayo) zu bezeichnen.

ඉදානිස්ස නිද්දොසභාවඤ්චෙව සඞ්ගාමවිජයභාවඤ්ච දස්සෙන්තො රාගවිනයපරියොසානාතිආදිමාහ. තත්ථ රාගං විනයමානා පරියොසාපෙති පරියොසානං ගච්ඡති නිප්ඵජ්ජතීති රාගවිනයපරියොසානා. එස නයො සබ්බත්ථ.

Um nun dessen Fehlerlosigkeit und dessen Charakter als Sieg im Kampf aufzuzeigen, sprach [der Erhabene] die Worte beginnend mit 'mit der Überwindung der Gier als Vollendung' (rāgavinayapariyosānā). Darin bedeutet 'mit der Überwindung der Gier als Vollendung' (rāgavinayapariyosānā): Indem man die Gier vertreibt (überwindet), vollendet man [seine Aufgabe], gelangt ans Ende und bringt es zum Abschluss. Diese Methode ist überall [bei den folgenden Gliedern] anzuwenden.

යස්ස සද්ධා ච පඤ්ඤා චාති යස්ස අරියමග්ගයානස්ස සද්ධානුසාරිවසෙන සද්ධා, ධම්මානුසාරිවසෙන පඤ්ඤාති ඉමෙ ද්වෙ ධම්මා සදා ධුරං යුත්තා, තත්‍රමජ්ඣත්තතායුගෙ යුත්තාති අත්ථො. හිරී ඊසාති අත්තනා සද්ධිං අධිවිට්ඨෙන බහිද්ධාසමුට්ඨානෙන ඔත්තප්පෙන සද්ධිං අජ්ඣත්තසමුට්ඨානා හිරී යස්ස මග්ගරථස්ස ඊසා. මනො යොත්තන්ති විපස්සනාචිත්තඤ්ච මග්ගචිත්තඤ්ච යොත්තං. යථා හි රථස්ස වාකාදිමයං යොත්තං ගොණෙ එකාබද්ධෙ කරොති එකසඞ්ගහිතෙ, එවං මග්ගරථස්ස ලොකියවිපස්සනාචිත්තං අතිරෙකපඤ්ඤාස, ලොකුත්තරවිපස්සනාචිත්තං අතිරෙකසට්ඨි කුසලධම්මෙ එකාබද්ධෙ එකසඞ්ගහෙ කරොති. තෙන වුත්තං ‘‘මනො යොත්ත’’න්ති. සති ආරක්ඛසාරථීති මග්ගසම්පයුත්තා සති ආරක්ඛසාරථි. යථා හි රථස්ස ආරක්ඛො සාරථි නාම යොග්ගියො. ධුරං වාහෙති යොජෙති අක්ඛං අබ්භඤ්ජති රථං පෙසෙති රථයුත්තකෙ නිබ්බිසෙවනෙ කරොති, එවං මග්ගරථස්ස සති. අයඤ්හි ආරක්ඛපච්චුපට්ඨානා චෙව කුසලාකුසලානඤ්ච ධම්මානං ගතියො සමන්වෙසතීති වුත්තා.

„Yassa saddhā ca paññā ca“ bedeutet: Bei welchem Fahrzeug des edlen Pfades (ariyamaggayāna) Vertrauen (saddhā) durch den Typus des Vertrauens-Nachfolgers (saddhānusārī) und Weisheit (paññā) durch den Typus des Dhamma-Nachfolgers (dhammānusārī) wirken – diese beiden Faktoren sind stets an die Deichsel gespannt, das heißt an das Joch der Gleichmut (tatramajjhattatā). „Hirī īsā“ bedeutet: Die im Inneren begründete Scheu (hirī) ist zusammen mit der im Äußeren begründeten und fest in sich verankerten Scham (ottappa) die Deichselstange (īsā) dieses Pfad-Wagens. „Mano yottam“ (der Geist ist der Zügel): Der Geist der Einsicht (vipassanācitta) und der Geist des Pfades (maggacitta) sind der Zügel. Wie nämlich ein aus Bast oder ähnlichem gefertigter Zügel eines weltlichen Wagens die Ochsen an einem einzigen Joch zusammengebunden und vereint hält, so fügt beim Pfad-Wagen der weltliche Einsichts-Geist mehr als fūnfzig heilsame Geistesfaktoren und der ūberweltliche Einsichts-Geist mehr als sechzig heilsame Geistesfaktoren in einer einzigen Bindung und Zusammenfassung zusammen. Darum heißt es: „Der Geist ist der Zügel“. „Sati ārakkhasārathī“ (Achtsamkeit ist der schūtzende Wagenlenker) bedeutet: Die mit dem Pfad verbundene Achtsamkeit (sati) ist der schūtzende Wagenlenker. Wie nämlich der schūtzende Wagenlenker eines weltlichen Wagens geschickt ist, die Last lenkt, anschirrt, die Achse schmiert, den Wagen antreibt und die angeschirrten Tiere reibungslos laufen lässt, so verhält es sich mit der Achtsamkeit des Pfad-Wagens. Denn von dieser Achtsamkeit wird gesagt, dass sie Schutz als Manifestation hat (ārakkhapaccupaṭṭhānā) und die Verläufe von heilsamen und unheilsamen Phänomenen erforscht.

රථොති අරියඅට්ඨඞ්ගිකමග්ගරථො. සීලපරික්ඛාරොති චතුපාරිසුද්ධිසීලාලඞ්කාරො. ඣානක්ඛොති විපස්සනාසම්පයුත්තානං පඤ්චන්නං ඣානඞ්ගානං වසෙන ඣානමයඅක්ඛො. චක්කවීරියොති වීරියචක්කො, කායිකචෙතසිකසඞ්ඛාතානි ද්වෙ වීරියානි අස්ස චක්කානීති අත්ථො. උපෙක්ඛා ධුරසමාධීති [Pg.159] ධුරස්ස සමාධි, උන්නතොනතාකාරස්ස අභාවෙන ද්වින්නම්පි යුගපදෙසානං සමතාති අත්ථො. අයඤ්හි තත්‍රමජ්ඣත්තුපෙක්ඛා චිත්තුප්පාදස්ස ලීනුද්ධච්චභාවං හරිත්වා පයොගමජ්ඣත්තෙ චිත්තං ඨපෙති, තස්මා ඉමස්ස මග්ගරථස්ස ‘‘ධුරසමාධී’’ති වුත්තා. අනිච්ඡා පරිවාරණන්ති බාහිරකරථස්ස සීහචම්මාදීනි විය ඉමස්සාපි අරියමග්ගරථස්ස අලොභසඞ්ඛාතා අනිච්ඡා පරිවාරණං නාම.

„Wagen“ (ratho) bezeichnet den Wagen des edlen achtgliedrigen Pfades. „Die Ausrūstung der Tugend“ (sīlaparikkhāro) bezeichnet den Schmuck der vierfachen vollkommenen Reinheit der Tugend. „Die Vertiefungs-Achse“ (jhānakkho) bezeichnet eine aus Vertiefung bestehende Achse aufgrund der fūnf mit der Einsicht verbundenen Vertiefungsglieder (jhānaṅga). „Das Rad der Tatkraft“ (cakkavīriyo) bezeichnet das Rad der Anstrengung; das bedeutet, dass die beiden als körperliche und geistige Tatkraft bekannten Anstrengungen seine Räder sind. „Gleichmut ist die Ausgewogenheit des Jochs“ (upekkhā dhurasamādhī) bezeichnet die Ausgewogenheit des Jochs; das bedeutet die Gleichmäßigkeit beider Jochenden aufgrund des Fehlens von Heben oder Senken. Denn diese spezifische Gleichmut (tatramajjhattupekkhā) beseitigt den Zustand von Trägheit und Unruhe des entstandenen Geistes und stellt den Geist in die Ausgewogenheit der Anstrengung. Deshalb wird sie für diesen Pfad-Wagen als „Ausgewogenheit des Jochs“ bezeichnet. „Begehrenslosigkeit ist die Verkleidung“ (anicchā parivāraṇaṃ) bedeutet: Wie Löwenfelle und ähnliches bei einem äußeren Wagen, so ist bei diesem edlen Pfad-Wagen die Begehrenslosigkeit (anicchā), welche als Gierlosigkeit (alobha) bezeichnet wird, die Verkleidung (parivāraṇa).

අබ්‍යාපාදොති මෙත්තා ච මෙත්තාපුබ්බභාගො ච. අවිහිංසාති කරුණා ච කරුණාපුබ්බභාගො ච. විවෙකොති කායවිවෙකාදි තිවිධවිවෙකො. යස්ස ආවුධන්ති යස්ස අරියමග්ගරථෙ ඨිතස්ස කුලපුත්තස්ස එතං පඤ්චවිධං ආවුධං. යථා හි රථෙ ඨිතො පඤ්චහි ආවුධෙහි සපත්තෙ විජ්ඣති, එවං යොගාවචරොපි ඉමස්මිං ලොකියලොකුත්තරමග්ගරථෙ ඨිතො මෙත්තාය දොසං විජ්ඣති, කරුණාය විහිංසං, කායවිවෙකෙන ගණසඞ්ගණිකං, චිත්තවිවෙකෙන කිලෙසසඞ්ගණිකං, උපධිවිවෙකෙන සබ්බාකුසලං විජ්ඣති. තෙනස්සෙතං පඤ්චවිධං ‘‘ආවුධ’’න්ති වුත්තං. තිතික්ඛාති දුරුත්තානං දුරාගතානං වචනපථානං අධිවාසනක්ඛන්ති. චම්මසන්නාහොති සන්නද්ධචම්මො. යථා හි රථෙ ඨිතො රථිකො පටිමුක්කචම්මො ආගතාගතෙ සරෙ ඛමති, න නං තෙ විජ්ඣන්ති, එවං අධිවාසනක්ඛන්තිසමන්නාගතො භික්ඛු ආගතාගතෙ වචනපථෙ ඛමති, න නං තෙ විජ්ඣන්ති. තස්මා ‘‘තිතික්ඛා චම්මසන්නාහො’’ති වුත්තො. යොගක්ඛෙමාය වත්තතීති චතූහි යොගෙහි ඛෙමාය නිබ්බානාය වත්තති, නිබ්බානාභිමුඛො ගච්ඡතියෙව, න තිට්ඨති න භිජ්ජතීති අත්ථො.

„Hasslosigkeit“ (abyāpādo) ist liebende Güte (mettā) und die Vorstufe der liebenden Güte. „Nicht-Schädigen“ (avihiṃsā) ist Mitgefühl (karuṇā) und die Vorstufe des Mitgefühls. „Abgeschiedenheit“ (viveko) ist die dreifache Abgeschiedenheit, beginnend mit der körperlichen Abgeschiedenheit (kāyaviveka). „Dessen Waffe“ (yassa āvudhaṃ) bedeutet: Für den edlen Sohn (kulaputta), der auf dem Wagen des edlen Pfades steht, ist diese fūnffache Lehre die Waffe. Wie nämlich ein auf einem Wagen stehender Krieger mit fūnf Waffen seine Feinde bezwingt, ebenso bezwingt auch der Übende (yogāvacaro), der auf diesem weltlichen und ūberweltlichen Pfad-Wagen steht, mit liebender Gūte den Hass (dosa), mit Mitgefühl die Grausamkeit (vihiṃsa), mit körperlicher Abgeschiedenheit das Aufgehen in der Gruppe (gaṇasaṅgaṇika), mit geistiger Abgeschiedenheit das Aufgehen in den Befleckungen (kilesasaṅgaṇika) und mit der Abgeschiedenheit von den Daseinsgrundlagen (upadhiviveka) alles Heillose. Darum wird dieses Fūnffache als seine „Waffe“ bezeichnet. „Geduld“ (titikkhā) ist das ertragende Erdulden (adhivāsanakkhanti) schlecht gesprochener und böswillig herangetragener Reden. „Lederpanzer“ (cammasannāho) bedeutet ein angelegter Lederpanzer. Wie nämlich ein auf dem Wagen stehender Wagenlenker, der einen Lederpanzer angelegt hat, ankommende Pfeile erträgt und diese ihn nicht verletzen, ebenso erträgt ein mit ertragender Geduld ausgestatteter Mönch herangetragene Reden, und diese verletzen ihn nicht. Darum heißt es: „Geduld ist der Lederpanzer“. „Fūhrt zur Sicherheit vor den Banden“ (yogakkhemāya vattatī) bedeutet: Er fūhrt zur Sicherheit vor den vier Banden (yoga), zum Nibbāna; er geht wahrlich direkt auf das Nibbāna zu, bleibt nicht stehen und weicht nicht ab.

එතදත්තනි සම්භූතන්ති එතං මග්ගයානං අත්තනො පුරිසකාරං නිස්සාය ලද්ධත්තා අත්තනි සම්භූතං නාම හොති. බ්‍රහ්මයානං අනුත්තරන්ති අසදිසං සෙට්ඨයානං. නිය්‍යන්ති ධීරා ලොකම්හාති යෙසං එතං යානං අත්ථි, තෙ ධීරා පණ්ඩිතපුරිසා ලොකම්හා නිය්‍යන්ති ගච්ඡන්ති. අඤ්ඤදත්ථූති එකංසෙන. ජයං ජයන්ති රාගාදයො සපත්තෙ ජිනන්තා ජිනන්තා.

„Dieses ist in sich selbst entstanden“ (etadattani sambhūtaṃ) bedeutet: Weil dieses Pfad-Fahrzeug (maggayāna) durch das Stūtzen auf die eigene menschliche Tatkraft (purisakāra) erlangt wurde, gilt es als in sich selbst entstanden. „Das unübertreffliche Brahma-Fahrzeug“ (brahmayānaṃ anuttaraṃ) bezeichnet das unvergleichliche, vortrefflichste Fahrzeug. „Die Weisen entfliehen aus der Welt“ (niyyanti dhīrā lokamhā) bedeutet: Jene weisen und gelehrten Menschen, die dieses Fahrzeug besitzen, entfliehen und gehen aus der Welt hinaus. „Gewiss“ (aññadatthu) bedeutet: Mit Sicherheit. „Sie siegen im Sieg“ (jayaṃ jayanti) bedeutet, dass sie die Feinde wie Gier und so weiter immerfort besiegen.

5-6. කිමත්ථියසුත්තාදිවණ්ණනා

5-6. Erklärung des Kimatthiya-Suttas und anderer Suttas.

5-6. පඤ්චමෙ අයමෙවාති එවසද්දො නියමත්ථො. තෙන අඤ්ඤං මග්ගං පටික්ඛිපති. ඉමස්මිං සුත්තෙ වට්ටදුක්ඛඤ්චෙව මිස්සකමග්ගො ච කථිතො. ඡට්ඨං උත්තානමෙව.

5-6. Im fūnften Sutta bedeutet „eben dieser“ (ayamevā): Das Wort „eva“ hat die Bedeutung einer Einschränkung (niyamattho). Durch diese Einschränkung schließt es jeden anderen Pfad aus. In diesem Sutta werden sowohl das Leiden im Kreislauf der Wiedergeburten (vaṭṭadukkha) als auch der gemischte Pfad (missakamagga) dargelegt. Das sechste Sutta ist leicht verständlich (uttānam eva).

7. දුතියඅඤ්ඤතරභික්ඛුසුත්තවණ්ණනා

7. Erklärung des zweiten Suttas über einen bestimmten Mönch (Dutiya-aññatarabhikkhu-sutta).

7. සත්තමෙ [Pg.160] නිබ්බානධාතුයා ඛො එතං භික්ඛු අධිවචනන්ති අසඞ්ඛතාය අමතාය නිබ්බානධාතුයා එතං අධිවචනං. ආසවානං ඛයො තෙන වුච්චතීති අපිච තෙන රාගාදිවිනයෙන ආසවානං ඛයොතිපි වුච්චති. ආසවක්ඛයො නාම අරහත්තං, අරහත්තස්සාපි එතං රාගවිනයොතිආදි නාමමෙවාති දීපෙති. එතදවොචාති ‘‘සත්ථාරා නිබ්බානධාතූති වදන්තෙන අමතං නිබ්බානං කථිතං, මග්ගො පනස්ස න කථිතො. තං කථාපෙස්සාමී’’ති අනුසන්ධිකුසලතාය පුච්ඡන්තො එතං අවොච.

7. Im siebten Sutta bedeutet „Dies, Mönch, ist eine Bezeichnung für das Nibbāna-Element“ (nibbānadhātuyā kho etaṃ bhikkhu adhivacanaṃ): Dies ist eine Bezeichnung für das unkonditionierte (asaṅkhata), todlose (amata) Nibbāna-Element. „Der Versiegung der Triebe wird dadurch gesprochen“ (āsavānaṃ khayo tena vuccati) bedeutet zudem, dass durch jene Überwindung von Gier und so weiter (rāgādivinaya) auch das Versiegen der Triebe (āsavakkhayo) gemeint ist. Das Versiegen der Triebe bezeichnet die Heiligkeit (arahatta); und „Überwindung der Gier“ und so weiter ist somit auch eine Bezeichnung für die Heiligkeit selbst; dies wird hier verdeutlicht. „Er sprach Folgendes“ (etadavoca) bedeutet: Der Erhabene hatte, indem er vom Nibbāna-Element sprach, das todlose Nibbāna dargelegt, doch der Pfad dorthin wurde noch nicht erklärt. Mit der Absicht „Ich werde ihn dazu bringen, diesen Pfad zu erklären“, stellte er als Kenner der folgerichtigen Verknüpfung (anusandhi) diese Frage und sprach so.

8. විභඞ්ගසුත්තවණ්ණනා

8. Erklärung des Vibhaṅga-Suttas.

8. අට්ඨමෙ කතමා ච භික්ඛවෙ සම්මාදිට්ඨීති එකෙන පරියායෙන අට්ඨඞ්ගිකමග්ගං විභජිත්වා පුන අපරෙන පරියායෙන විභජිතුකාමො ඉදං දෙසනං ආරභි. තත්ථ දුක්ඛෙ ඤාණන්ති සවනසම්මසනපටිවෙධපච්චවෙක්ඛණවසෙන චතූහාකාරෙහි උප්පන්නං ඤාණං. සමුදයෙපි එසෙව නයො. සෙසෙසු පන ද්වීසු සම්මසනස්ස අභාවා තිවිධමෙව වට්ටති. එවමෙතං ‘‘දුක්ඛෙ ඤාණ’’න්තිආදිනා චතුසච්චකම්මට්ඨානං දස්සිතං.

8. Im achten Sutta bedeutet „Und was, o Mönche, ist die rechte Ansicht?“ (katamā ca bhikkhave sammādiṭṭhi): Nachdem der Erhabene den achtgliedrigen Pfad nach einer bestimmten Lehrdarstellung (pariyāya) aufgeteilt hatte, begann er diese Unterweisung mit dem Wunsch, ihn nochmals nach einer anderen Lehrdarstellung aufzuteilen. Darin bezeichnet „das Wissen um das Leiden“ (dukkhe ñāṇaṃ) ein Wissen, das auf vierfache Weise entsteht, nämlich durch Hören (savana), Ergründen (sammasana), Durchdringung (paṭivedha) und nachträgliche Betrachtung (paccavekkhaṇa). Beim Ursprung des Leidens (samudaya) gilt dieselbe Methode. Bei den verbleibenden zwei Wahrheiten hingegen ist aufgrund des Fehlens einer Ergründung (sammasana) nur die dreifache Weise zutreffend. Auf diese Weise wird mit den Worten „das Wissen um das Leiden“ und so weiter das Meditationsobjekt der Vier Edlen Wahrheiten (catusaccakammaṭṭhāna) aufgezeigt.

තත්ථ පුරිමානි ද්වෙ සච්චානි වට්ටං, පච්ඡිමානි විවට්ටං. තෙසු භික්ඛුනො වට්ටෙ කම්මට්ඨානාභිනිවෙසො හොති, විවට්ටෙ නත්ථි අභිනිවෙසො. පුරිමානි හි ද්වෙ සච්චානි ‘‘පඤ්චක්ඛන්ධා දුක්ඛං, තණ්හා සමුදයො’’ති එවං සඞ්ඛෙපෙන ච, ‘‘කතමෙ පඤ්චක්ඛන්ධා රූපක්ඛන්ධො’’තිආදිනා නයෙන විත්ථාරෙන ච ආචරියසන්තිකෙ උග්ගණ්හිත්වා වාචාය පුනප්පුනං පරිවත්තෙන්තො යොගාවචරො කම්මං කරොති. ඉතරෙසු පන ද්වීසු සච්චෙසු – ‘‘නිරොධසච්චං ඉට්ඨං කන්තං මනාපං, මග්ගසච්චං ඉට්ඨං කන්තං මනාප’’න්ති එවං සවනෙනෙව කම්මං කරොති. සො එවං කරොන්තො චත්තාරි සච්චානි එකපටිවෙධෙන පටිවිජ්ඣති, එකාභිසමයෙන අභිසමෙති. දුක්ඛං පරිඤ්ඤාපටිවෙධෙන පටිවිජ්ඣති, සමුදයං පහානපටිවෙධෙන, නිරොධං සච්ඡිකිරියපටිවෙධෙන, මග්ගං භාවනාපටිවෙධෙන පටිවිජ්ඣති. දුක්ඛං පරිඤ්ඤාභිසමයෙන…පෙ… මග්ගං භාවනාභිසමයෙන අභිසමෙති.

Darunter sind die ersten beiden Wahrheiten der Kreislauf (vaṭṭa), die beiden letzten das Entrinnen aus dem Kreislauf (vivaṭṭa). Unter diesen richtet der Mönch bezüglich des Kreislaufs sein Meditationsobjekt (kammaṭṭhāna) aus; bezüglich des Entrinnens gibt es kein solches Ausrichten. Denn der Yoga-Praktizierende (yogāvacara) lernt die ersten beiden Wahrheiten – in der Kürze als 'Die fünf Daseinsgruppen sind das Leiden, das Begehren ist die Entstehung' und ausführlich nach der Methode 'Welches sind die fünf Daseinsgruppen? Die Formgruppe...' usw. – in der Gegenwart eines Lehrers, rezitiert sie wiederholt mit seiner Stimme und führt so die Meditationspraxis aus. Bezüglich des anderen Paars von Wahrheiten jedoch führt er die Praxis allein durch das Hören aus: 'Die Wahrheit des Erlöschens ist erstrebenswert, lieblich und angenehm; die Wahrheit des Weges ist erstrebenswert, lieblich und angenehm'. Indem er dies so ausführt, durchdringt er die vier Wahrheiten mit einer einzigen Durchdringung (ekapaṭivedha) und verwirklicht sie mit einer einzigen Verwirklichung (ekābhisamaya). Das Leiden durchdringt er durch die Durchdringung des vollen Verstehens (pariññā), die Entstehung durch die Durchdringung des Aufgebens (pahāna), das Erlöschen durch die Durchdringung des Verwirklichsens (sacchikiriyā) und den Weg durch die Durchdringung des Entfaltens (bhāvanā). Er verwirklicht das Leiden durch die Verwirklichung des vollen Verstehens... und ebenso das Übrige... und den Weg durch die Verwirklichung des Entfaltens.

එවමස්ස පුබ්බභාගෙ ද්වීසු සච්චෙසු උග්ගහපරිපුච්ඡාසවනධාරණසම්මසනපටිවෙධො හොති, ද්වීසු සවනපටිවෙධොයෙව. අපරභාගෙ තීසු [Pg.161] කිච්චතො පටිවෙධො හොති, නිරොධෙ ආරම්මණපටිවෙධො. පච්චවෙක්ඛණා පන පත්තසච්චස්ස හොති. ඉමස්ස භික්ඛුනො පුබ්බෙ පරිග්ගහතො – ‘‘දුක්ඛං පරිජානාමි, සමුදයං පජහාමි, නිරොධං සච්ඡිකරොමි, මග්ගං භාවෙමී’’ති ආභොගසමන්නාහාරමනසිකාරපච්චවෙක්ඛණා නත්ථි, පරිග්ගහතො පට්ඨාය හොති. අපරභාගෙ පන දුක්ඛං පරිඤ්ඤාතමෙව හොති…පෙ… මග්ගො භාවිතොව හොති.

Auf diese Weise findet in seiner Vorbereitungsphase (pubbabhāga) bezüglich der beiden Wahrheiten die Durchdringung durch Lernen, Befragen, Hören, Behalten und Untersuchen statt; bezüglich des anderen Paars von Wahrheiten gibt es nur eine Durchdringung durch das bloße Hören. In der darauffolgenden Phase (im Pfadmoment) findet bezüglich der drei Wahrheiten die Durchdringung gemäß ihrer jeweiligen Aufgabe statt, und bezüglich des Erlöschens die Durchdringung durch das Erfassen als Objekt. Die Rückschau (paccavekkhaṇā) jedoch findet nur bei dem statt, der die Wahrheit bereits erreicht hat. Für diesen Mönch gibt es vor der Erfassung des Meditationsobjekts keine reflektierende Betrachtung, Hinwendung, Aufmerksamkeit und Rückschau wie: 'Ich verstehe das Leiden vollkommen, ich gebe die Entstehung auf, ich verwirkliche das Erlöschen, ich entfalte den Weg'; ab der Erfassung jedoch findet sie statt. In der darauffolgenden Phase aber ist das Leiden bereits vollkommen verstanden... und ebenso das Übrige... und der Weg bereits entfaltet.

තත්ථ ද්වෙ සච්චානි දුද්දසත්තා ගම්භීරානි, ද්වෙ ගම්භීරත්තා දුද්දසානි. දුක්ඛසච්චඤ්හි උප්පත්තිතො පාකටං, ඛාණුකණ්ටකපහාරාදීසු ‘‘අහො දුක්ඛ’’න්ති වත්තබ්බතම්පි ආපජ්ජති. සමුදයම්පි ඛාදිතුකාමතාභුඤ්ජිතුකාමතාදිවසෙන උප්පත්තිතො පාකටං. ලක්ඛණපටිවෙධතො පන උභයම්පි ගම්භීරං. ඉති තානි දුද්දසත්තා ගම්භීරානි. ඉතරෙසං ද්වින්නං දස්සනත්ථාය පයොගො භවග්ගග්ගහණත්ථං හත්ථපසාරණං විය අවීචිඵුසනත්ථං පාදපසාරණං විය සතධා භින්නස්ස වාලස්ස කොටියා කොටිං පටිපාදනං විය ච හොති. ඉති තානි ගම්භීරත්තා දුද්දසානි. එවං දුද්දසත්තා ගම්භීරෙසු ගම්භීරත්තා ච දුද්දසෙසු චතූසු සච්චෙසු උග්ගහාදිවසෙන ඉදං ‘‘දුක්ඛෙ ඤාණ’’න්තිආදි වුත්තං. පටිවෙධක්ඛණෙ පන එකමෙව තං ඤාණං හොති.

Darunter sind zwei Wahrheiten tiefgründig, weil sie schwer zu sehen sind, und zwei schwer zu sehen, weil sie tiefgründig sind. Denn die Wahrheit des Leidens ist durch ihr Auftreten offensichtlich; wenn man sich an einem Baumstumpf stößt oder von einem Dorn gestochen wird, sagt man: 'Ach, was für ein Schmerz!' Auch die Wahrheit der Entstehung ist durch ihr Auftreten offensichtlich, nämlich durch das Verlangen zu kauen, das Verlangen zu essen usw. Durch die Durchdringung ihrer Merkmale jedoch sind beide tiefgründig. Daher sind jene tiefgründig, weil sie schwer zu sehen sind. Die Anstrengung zur Schau der anderen beiden Wahrheiten ist wie das Ausstrecken der Hand, um nach der Spitze des Daseins (bhavagga) zu greifen, wie das Ausstrecken des Fußes, um die Avīci-Hölle zu berühren, oder wie das punktgenaue Platzieren einer Spitze auf der Spitze eines in hundert Teile gespaltenen Haares. Daher sind jene schwer zu sehen, weil sie tiefgründig sind. In Bezug auf die vier Wahrheiten, die teils schwer zu sehen und daher tiefgründig, teils tiefgründig und daher schwer zu sehen sind, wurde so auf dem Weg des Lernens usw. dieses 'Wissen bezüglich des Leidens' usw. gelehrt. Im Moment der Durchdringung jedoch ist dieses Wissen wahrlich ein einziges.

නෙක්ඛම්මසඞ්කප්පාදීසු කාමපච්චනීකට්ඨෙන කාමතො නිස්සටභාවෙන වා, කාමං සම්මසන්තස්ස උප්පන්නොති වා, කාමපදඝාතං කාමවූපසමං කරොන්තො උප්පන්නොති වා, කාමවිවිත්තන්තෙ උප්පන්නොති වා නෙක්ඛම්මසඞ්කප්පො. සෙසපදද්වයෙපි එසෙව නයො. සබ්බෙපි ච තෙ නෙක්ඛම්මසඞ්කප්පාදයො කාමබ්‍යාපාදවිහිංසාවිරමණසඤ්ඤානං නානත්තා පුබ්බභාගෙ නානා, මග්ගක්ඛණෙ පන ඉමෙසු තීසු ඨානෙසු උප්පන්නස්ස අකුසලසඞ්කප්පස්ස පදච්ඡෙදතො අනුප්පත්තිසාධනවසෙන මග්ගඞ්ගං පූරයමානො එකොව කුසලසඞ්කප්පො උප්පජ්ජති. අයං සම්මාසඞ්කප්පො නාම.

Unter 'Entsagungs-Entschluss' (nekkhammasankappa) versteht man einen Entschluss, der im Sinne des Gegensatzes zu den Sinneslüsten (kāma) oder des Entronnen-Seins aus ihnen entsteht, oder der in einem entsteht, der die Sinneslüste untersucht, oder der entsteht, während man die Vernichtung und das Zur-Ruhe-Bringen der Sinneslüste bewirkt, oder der im Zustand der Abgeschiedenheit von den Sinneslüsten entsteht. Auch bei den verbleibenden zwei Begriffen ist diese Methode anzuwenden. Und all diese Entschlüsse wie Entsagung usw. sind in der Vorbereitungsphase wegen der Verschiedenheit der Wahrnehmungen des Abstandnehmens von Sinnlichkeit, Böswilligkeit und Grausamkeit verschieden. Im Pfadmoment jedoch entsteht an diesen drei Stellen, da die Entstehungsgrundlage des unheilsamen Entschlusses abgeschnitten und sein zukünftiges Nicht-Wiederauftreten bewirkt wird, ein einziger heilsamer Entschluss, der das Pfadglied erfüllt. Dieser wird 'rechter Entschluss' (sammā-saṅkappa) genannt.

මුසාවාදා වෙරමණීආදයොපි මුසාවාදාදීහි විරමණසඤ්ඤානං නානත්තා පුබ්බභාගෙ නානා, මග්ගක්ඛණෙ පන ඉමෙසු චතූසු ඨානෙසු උප්පන්නාය [Pg.162] අකුසලදුස්සීල්‍යචෙතනාය පදච්ඡෙදතො අනුප්පත්තිසාධනවසෙන මග්ගඞ්ගං පූරයමානා එකාව කුසලවෙරමණී උප්පජ්ජති. අයං සම්මාවාචා නාම.

Auch das Abstandnehmen von Falschrede (musāvādā veramaṇī) usw. sind in der Vorbereitungsphase wegen der Verschiedenheit der Wahrnehmungen des Abstandnehmens von Falschrede, Verleumdung, roher Rede und leerem Geschwätz verschieden. Im Pfadmoment jedoch entsteht an diesen vier Stellen, da die Entstehungsgrundlage des unheilsamen, sittenlosen Willens abgeschnitten und sein zukünftiges Nicht-Wiederauftreten bewirkt wird, ein einziges heilsamer Abstandnehmen, welches das Pfadglied erfüllt. Dieses wird 'rechte Rede' (sammā-vācā) genannt.

පාණාතිපාතා වෙරමණී ආදයොපි පාණාතිපාතාදීහි විරමණසඤ්ඤානං නානත්තා පුබ්බභාගෙ නානා, මග්ගක්ඛණෙ පන ඉමෙසු තීසු ඨානෙසු උප්පන්නාය අකුසලදුස්සීල්‍යචෙතනාය අකිරියතො පදච්ඡෙදතො අනුප්පත්තිසාධනවසෙන මග්ගඞ්ගං පූරයමානා එකාව කුසලවෙරමණී උප්පජ්ජති. අයං සම්මාකම්මන්තො නාම.

Auch das Abstandnehmen von Lebensbeschneidung (pāṇātipātā veramaṇī) usw. sind in der Vorbereitungsphase wegen der Verschiedenheit der Wahrnehmungen des Abstandnehmens von Töten, Stehlen und sexuellem Fehlverhalten verschieden. Im Pfadmoment jedoch entsteht an diesen drei Stellen, da durch das Nicht-Ausführen die Entstehungsgrundlage des unheilsamen, sittenlosen Willens abgeschnitten und sein zukünftiges Nicht-Wiederauftreten bewirkt wird, ein einziges heilsames Abstandnehmen, welches das Pfadglied erfüllt. Dieses wird 'rechtes Handeln' (sammā-kammanta) genannt.

මිච්ඡාආජීවන්ති ඛාදනීයභොජනීයාදීනං අත්ථාය පවත්තිතං කායවචීදුච්චරිතං. පහායාති වජ්ජෙත්වා. සම්මාආජීවෙනාති බුද්ධපසත්ථෙන ආජීවෙන. ජීවිකං කප්පෙතීති ජීවිතවුත්තිං පවත්තෙති. සම්මාජීවොපි කුහනාදීහි විරමණසඤ්ඤානං නානත්තා පුබ්බභාගෙ නානා. මග්ගක්ඛණෙ පන ඉමෙසුයෙව සත්තසු ඨානෙසු උප්පන්නාය මිච්ඡාජීවදුස්සීල්‍යචෙතනාය පදච්ඡෙදතො අනුප්පත්තිසාධනවසෙන මග්ගඞ්ගං පූරයමානා එකාව කුසලවෙරමණී උප්පජ්ජති. අයං සම්මාආජීවො නාම.

'Falscher Lebensunterhalt' (micchā-ājīva) bedeutet ein körperliches und sprachliches Fehlverhalten, das zum Zweck der Erlangung von Speisen, Nahrung usw. begangen wird. 'Aufgeben' (pahāya) bedeutet vermeiden. 'Durch rechten Lebensunterhalt' (sammā-ājīvena) bedeutet durch eine vom Buddha gepriesene Lebensweise. 'Seinen Lebensunterhalt bestreiten' bedeutet seine Lebensführung aufrechterhalten. Auch der rechte Lebensunterhalt ist in der Vorbereitungsphase wegen der Verschiedenheit der Wahrnehmungen des Abstandnehmens von Heuchelei usw. verschieden. Im Pfadmoment jedoch entsteht genau an diesen sieben Stellen, da die Entstehungsgrundlage des sittenlosen Willens zum falschen Lebensunterhalt abgeschnitten und sein zukünftiges Nicht-Wiederauftreten bewirkt wird, ein einziges heilsames Abstandnehmen, welches das Pfadglied erfüllt. Dieses wird 'rechter Lebensunterhalt' (sammā-ājīva) genannt.

අනුප්පන්නානන්ති එකස්මිං භවෙ තථාරූපෙ වා ආරම්මණෙ අත්තනො න උප්පන්නානං, පරස්ස පන උප්පජ්ජමානෙ දිස්වා – ‘‘අහො වත මෙ එවරූපා පාපකා ධම්මා න උප්පජ්ජෙය්‍යු’’න්ති එවං අනුප්පන්නානං පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං අනුප්පාදාය. ඡන්දන්ති තෙසං අකුසලානං අනුප්පාදකපටිපත්තිසාධකං වීරියච්ඡන්දං ජනෙති. වායමතීති වායාමං කරොති. වීරියං ආරභතීති වීරියං පවත්තෙති. චිත්තං පග්ගණ්හාතීති වීරියෙන චිත්තං පග්ගහිතං කරොති. පදහතීති ‘‘කාමං තචො ච න්හාරු ච අට්ඨි ච අවසිස්සතූ’’ති (ම. නි. 2.184) පධානං පවත්තෙති. උප්පන්නානන්ති සමුදාචාරවසෙන අත්තනො උප්පන්නපුබ්බානං. ඉදානි තාදිසෙ න උප්පාදෙස්සාමීති තෙසං පහානාය ඡන්දං ජනෙති.

'Der nicht entstandenen' (anuppannānaṃ) bedeutet: solche, die in einer bestimmten Existenz oder angesichts eines solchen Objekts in einem selbst noch nicht entstanden sind, aber wenn man sieht, dass sie in einem anderen entstehen, denkt man: 'Mögen mir solche bösen Dinge doch bloß nicht entstehen!' So steht es für das Nicht-Entstehen der ungeborenen bösen, unheilsamen Geisteszustände. 'Willen' (chanda) bedeutet: er erzeugt den Willen zur Tatkraft (vīriyachanda), der jene Praxis bewirkt, die das Nicht-Entstehen dieser unheilsamen Zustände herbeiführt. 'Er strengt sich an' bedeutet: er bemüht sich. 'Er entfaltet Tatkraft' bedeutet: er setzt Tatkraft in Gang. 'Er spornt den Geist an' bedeutet: er macht den Geist durch Tatkraft angespornt. 'Er ringt' (padahati) bedeutet: er setzt das Ringen (padhāna) in Gang, indem er denkt: 'Gerne mögen Haut, Sehnen und Knochen übrig bleiben [und Fleisch und Blut im Körper vertrocknen]'. 'Der entstandenen' (uppannānaṃ) bedeutet: derer, die in der Vergangenheit durch wiederholte Ausübung in einem selbst bereits entstanden sind. Mit dem Entschluss 'Jetzt werde ich solche nicht mehr entstehen lassen' erzeugt er den Willen zu deren Überwindung (pahāna).

අනුප්පන්නානං කුසලානන්ති අපටිලද්ධානං පඨමජ්ඣානාදීනං. උප්පන්නානන්ති තෙසංයෙව පටිලද්ධානං. ඨිතියාති පුනප්පුනං උප්පත්තිපබන්ධවසෙන ඨිතත්ථං. අසම්මොසායාති අවිනාසත්ථං. භිය්‍යොභාවායාති උපරිභාවාය. වෙපුල්ලායාති විපුලභාවාය. පාරිපූරියාති භාවනාය පරිපූරණත්ථං. අයම්පි සම්මාවායාමො [Pg.163] අනුප්පන්නානං අකුසලානං අනුප්පාදනාදිචිත්තනානත්තා පුබ්බභාගෙ නානා. මග්ගක්ඛණෙ පන ඉමෙසුයෙව චතූසු ඨානෙසු කිච්චසාධනවසෙන මග්ගඞ්ගං පූරයමානං එකමෙව කුසලවීරියං උප්පජ්ජති. අයං සම්මාවායාමො නාම.

„Für die nicht entstandenen heilsamen [Zustände]“ (anuppannānaṃ kusalānaṃ) bezieht sich auf die noch nicht erlangten [Zustände] wie die erste Vertiefung (Jhāna) und so weiter. „Für die entstandenen“ (uppannānaṃ) bezieht sich auf eben diese bereits erlangten [Zustände]. „Für das Fortbestehen“ (ṭhitiyā) bedeutet zum Zweck des Verbleibens durch die ununterbrochene Abfolge des wiederholten Entstehens. „Für das Nicht-Verlorengehen“ (asammosāya) bedeutet zum Zweck des Nicht-Verlustes. „Für das Anwachsen“ (bhiyyobhāvāya) bedeutet für die höhere Entwicklung. „Für die Fülle“ (vepullāya) bedeutet für den Zustand der Fülle. „Für die Erfüllung“ (pāripūriyā) bedeutet zum Zweck des Erfüllens der Entfaltung (bhāvanā). Auch diese rechte Anstrengung (sammāvāyāmo) ist in der vorbereitenden Phase (pubbabhāge) vielfältig, aufgrund der Verschiedenheit der Geistesmomente (cittanānattā), die Aufgaben wie das Verhindern des Entstehens nicht entstandener unheilsamer Zustände bewirken. Im Pfadmoment (maggakkhaṇe) jedoch entsteht, indem sie in genau diesen vier Bereichen durch das Vollbringen der Aufgabe das Pfadglied erfüllt, eine einzige heilsame Tatkraft (kusalavīriya). Dies wird rechte Anstrengung genannt.

සම්මාසතිපි කායාදිපරිග්ගාහකචිත්තානං නානත්තා පුබ්බභාගෙ නානා, මග්ගක්ඛණෙ පන ඉමෙසු චතූසු ඨානෙසු කිච්චසාධනවසෙන මග්ගඞ්ගං පූරයමානා එකා සති උප්පජ්ජති. අයං සම්මාසති නාම.

Auch die rechte Achtsamkeit (sammāsati) ist in der vorbereitenden Phase vielfältig, aufgrund der Verschiedenheit der Geistesmomente, die den Körper usw. [die vier Grundlagen der Achtsamkeit] erfassen; im Pfadmoment jedoch entsteht, indem sie in diesen vier Bereichen durch das Vollbringen der Aufgabe das Pfadglied erfüllt, eine einzige Achtsamkeit. Dies wird rechte Achtsamkeit genannt.

ඣානාදීනි පුබ්බභාගෙපි මග්ගක්ඛණෙපි නානා, පුබ්බභාගෙ සමාපත්තිවසෙන නානා, මග්ගක්ඛණෙ නානාමග්ගවසෙන. එකස්ස හි පඨමමග්ගො පඨමජ්ඣානිකො හොති, දුතියමග්ගාදයොපි පඨමජ්ඣානිකා වා දුතියාදීසු අඤ්ඤතරජ්ඣානිකා වා. එකස්ස පඨමමග්ගො දුතියාදීනං අඤ්ඤතරජ්ඣානිකො හොති, දුතියාදයොපි දුතියාදීනං අඤ්ඤතරජ්ඣානිකා වා පඨමජ්ඣානිකා වා. එවං චත්තාරොපි මග්ගා ඣානවසෙන සදිසා වා අසදිසා වා එකච්චසදිසා වා හොන්ති.

Die Vertiefungen (Jhānas) und so weiter sind sowohl in der vorbereitenden Phase als auch im Pfadmoment vielfältig; in der vorbereitenden Phase sind sie vielfältig nach der Weise der Erreichungen (samāpatti), im Pfadmoment nach der Weise der verschiedenen Pfade. Denn bei einer Person ist der erste Pfad mit der ersten Vertiefung verbunden, und auch der zweite Pfad und die folgenden sind entweder mit der ersten Vertiefung verbunden oder mit einer anderen Vertiefung, wie der zweiten usw. Bei einer anderen Person ist der erste Pfad mit einer anderen Vertiefung, wie der zweiten usw., verbunden, und auch der zweite Pfad und die folgenden sind mit einer anderen Vertiefung, wie der zweiten usw., oder mit der ersten Vertiefung verbunden. So sind alle vier Pfade nach der Weise der Vertiefung entweder völlig gleich, völlig ungleich oder teilweise gleich.

අයං පනස්ස විසෙසො පාදකජ්ඣානනියමෙන හොති. පාදකජ්ඣානනියමෙන හි පඨමජ්ඣානලාභිනො පඨමජ්ඣානා වුට්ඨාය විපස්සන්තස්ස උප්පන්නමග්ගො පඨමජ්ඣානිකො හොති, මග්ගඞ්ගබොජ්ඣඞ්ගානි පනෙත්ථ පරිපුණ්ණානෙව හොන්ති. දුතියජ්ඣානතො වුට්ඨාය විපස්සන්තස්ස උප්පන්නො දුතියජ්ඣානිකො හොති, මග්ගඞ්ගානි පනෙත්ථ සත්ත හොන්ති. තතියජ්ඣානතො වුට්ඨාය විපස්සන්තස්ස උප්පන්නො තතියජ්ඣානිකො, මග්ගඞ්ගානි පනෙත්ථ සත්ත, බොජ්ඣඞ්ගානි ඡ හොන්ති. එස නයො චතුත්ථජ්ඣානතො පට්ඨාය යාව නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනා.

Dieser Unterschied bei ihm geschieht aufgrund der Regel der Grundlage-Vertiefung (pādakajjhāna). Denn nach der Regel der Grundlage-Vertiefung ist bei jemandem, der die erste Vertiefung erlangt hat, nachdem er aus der ersten Vertiefung aufgetaucht ist und Einsicht geübt hat, der entstandene Pfad mit der ersten Vertiefung verbunden; die Pfadglieder und Erleuchtungsglieder sind hierbei vollständig erfüllt. Bei jemandem, der aus der zweiten Vertiefung aufgetaucht ist und Einsicht geübt hat, ist der entstandene Pfad mit der zweiten Vertiefung verbunden; die Pfadglieder sind hierbei sieben. Bei jemandem, der aus der dritten Vertiefung aufgetaucht ist und Einsicht geübt hat, ist der entstandene Pfad mit der dritten Vertiefung verbunden; die Pfadglieder sind hierbei sieben, die Erleuchtungsglieder sechs. Diese Methode ist anzuwenden ausgehend von der vierten Vertiefung bis hin zur Sphäre von Weder-Wahrnehmung-noch-Nicht-Wahrnehmung.

ආරුප්පෙ චතුක්කපඤ්චකජ්ඣානං උප්පජ්ජති, තඤ්ච ලොකුත්තරං, නො ලොකියන්ති වුත්තං. එත්ථ කථන්ති? එත්ථාපි පඨමජ්ඣානාදීසු යතො වුට්ඨාය සොතාපත්තිමග්ගං පටිලභිත්වා අරූපසමාපත්තිං භාවෙත්වා සො ආරුප්පෙ උප්පන්නො, තංඣානිකාවස්ස තත්ථ තයො මග්ගා උප්පජ්ජන්ති. එවං පාදකජ්ඣානමෙව නියමෙති. කෙචි පන ථෙරා – ‘‘විපස්සනාය ආරම්මණභූතා ඛන්ධා නියමෙන්තී’’ති වදන්ති[Pg.164]. කෙචි ‘‘පුග්ගලජ්ඣාසයො නියමෙතී’’ති වදන්ති. කෙචි ‘‘වුට්ඨානගාමිනීවිපස්සනා නියමෙතී’’ති වදන්ති. තෙසං වාදවිනිච්ඡයො විසුද්ධිමග්ගෙ වුට්ඨානගාමිනීවිපස්සනාධිකාරෙ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බො. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සම්මාසමාධීති අයං පුබ්බභාගෙ ලොකියො, අපරභාගෙ ලොකුත්තරො සම්මාසමාධීති වුච්චති.

„In der formlosen Sphäre entsteht die vierfache und fünffache Vertiefung, und diese ist überweltlich (lokuttara), nicht weltlich (lokiyā)“ – so ist es gesagt worden. Wie ist das hierbei zu verstehen? Auch hierbei gilt: Aus welcher der Vertiefungen auch immer, angefangen mit der ersten, er auftaucht, nachdem er den Pfad des Stromeintritts erlangt hat und die formlosen Erreichungen entfaltet hat, wird er in der formlosen Sphäre wiedergeboren; dort entstehen für ihn die drei [höheren] Pfade genau mit jener Vertiefung verbunden. Auf diese Weise bestimmt allein die Grundlage-Vertiefung (pādakajjhāna) [den Zustand]. Einige ältere Mönche (Theras) jedoch sagen: „Die Daseinsgruppen (Khandhas), die das Objekt der Einsicht bilden, bestimmen es.“ Einige sagen: „Die Neigung der Person (puggalajjhāsaya) bestimmt es.“ Einige sagen: „Die zur Befreiung führende Einsicht (vuṭṭhānagāminī-vipassanā) bestimmt es.“ Die Entscheidung über ihre Lehrmeinungen ist aus dem Visuddhimagga im Kapitel über die zur Befreiung führende Einsicht nach der dort dargelegten Weise zu verstehen. „Dies, ihr Mönche, wird rechte Sammlung genannt“ – dies bezieht sich auf die rechte Sammlung, die in der vorbereitenden Phase weltlich, in der darauffolgenden Phase überweltlich ist.

9. සූකසුත්තවණ්ණනා

9. Erklärung des Sūka-Sutta

9. නවමෙ මිච්ඡාපණිහිතන්ති සූකං නාම උද්ධග්ගං කත්වා ඨපිතං හත්ථං වා පාදං වා භින්දති, තථා අට්ඨපිතං පන මිච්ඡාපණිහිතං නාම. මිච්ඡාපණිහිතාය දිට්ඨියාති මිච්ඡාඨපිතාය කම්මස්සකතපඤ්ඤාය. අවිජ්ජං භින්දිස්සතීති චතුසච්චපටිච්ඡාදකං අවිජ්ජං භින්දිස්සති. විජ්ජං උප්පාදෙස්සතීති අරහත්තමග්ගවිජ්ජං උප්පාදෙස්සති. මිච්ඡාපණිහිතත්තා, භික්ඛවෙ, දිට්ඨියාති කම්මස්සකතපඤ්ඤාය චෙව මග්ගභාවනාය ච මිච්ඡා ඨපිතත්තා, අප්පවත්තිතත්තාති අත්ථො. ඉමස්මිං සුත්තෙ කම්මස්සකතඤාණං මග්ගනිස්සිතං කත්වා මිස්සකමග්ගො කථිතො.

9. Im neunten [Sutta]: „Falsch gerichtet“ (micchāpaṇihita) bedeutet: Eine sogenannte Granne (sūka) [einer Getreideähre], die so platziert ist, dass ihre Spitze nach oben zeigt, durchbohrt die Hand oder den Fuß. Wenn sie jedoch nicht so [nach oben gerichtet] platziert ist, nennt man sie „falsch gerichtet“. „Durch eine falsch gerichtete Ansicht“ (micchāpaṇihitāya diṭṭhiyā) bedeutet: durch das fälschlicherweise [nicht richtig] ausgerichtete Wissen um die Eigenverantwortung für das eigene Wirken (kammassakatā-paññā). „Wird das Nichtwissen durchbohren“ (avijjaṃ bhindissati) bedeutet: Er wird das Nichtwissen, welches die vier Wahrheiten verhüllt, zerstören. „Wird das Wissen entstehen lassen“ (vijjaṃ uppādessati) bedeutet: Er wird das Wissen des Pfades der Arhatschaft entstehen lassen. „Weil die Ansicht falsch gerichtet ist, ihr Mönche“ (micchāpaṇihitattā, bhikkhave, diṭṭhiyā) hat folgende Bedeutung: Weil sowohl das Wissen um die Eigenverantwortung für das eigene Wirken als auch die Entfaltung des Pfades falsch ausgerichtet und nicht in Gang gesetzt worden sind. In diesem Sutta wird der gemischte Pfad [weltlich und überweltlich] dargelegt, indem das Wissen um die Eigenverantwortung für das eigene Wirken als vom Pfad abhängig gemacht wird.

10. නන්දියසුත්තවණ්ණනා

10. Erklärung des Nandiya-Sutta

10. දසමෙ පරිබ්බාජකොති ඡන්නපරිබ්බාජකො. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙවාති.

10. Im zehnten [Sutta]: „Der Wanderer“ (paribbājako) bezieht sich auf einen bekleideten Wanderer. Das Übrige hierbei ist völlig klar.

අවිජ්ජාවග්ගො පඨමො.

Das erste Kapitel über das Nichtwissen (Avijjāvaggo).

2. විහාරවග්ගො

2. Kapitel über das Verweilen (Vihāravaggo).

1. පඨමවිහාරසුත්තවණ්ණනා

1. Erklärung des ersten Vihāra-Sutta

11. දුතියවග්ගස්ස පඨමෙ ඉච්ඡාමහං, භික්ඛවෙ, අඩ්ඪමාසං පටිසල්ලීයිතුන්ති අහං, භික්ඛවෙ, එකං අඩ්ඪමාසං පටිසල්ලීයිතුං නිලීයිතුං එකොව හුත්වා විහරිතුං ඉච්ඡාමීති අත්ථො. නම්හි කෙනචි උපසඞ්කමිතබ්බො අඤ්ඤත්‍ර එකෙන පිණ්ඩපාතනීහාරකෙනාති යො අත්තනා පයුත්තවාචං අකත්වා මමත්ථාය [Pg.165] සද්ධෙසු කුලෙසු පටියත්තං පිණ්ඩපාතං නීහරිත්වා මය්හං උපනාමෙය්‍ය, තං පිණ්ඩපාතනීහාරකං එකං භික්ඛුං ඨපෙත්වා නම්හි අඤ්ඤෙන කෙනචි භික්ඛුනා වා ගහට්ඨෙන වා උපසඞ්කමිතබ්බොති.

11. Im ersten [Sutta] des zweiten Kapitels: „Ich wünsche, ihr Mönche, mich für einen halben Monat zurückzuziehen“ (icchāmahaṃ, bhikkhave, aḍḍhamāsaṃ paṭisallīyituṃ) bedeutet: „Ihr Mönche, ich wünsche für diesen halben Monat mich zurückzuziehen, mich im Stillen aufzuhalten und ganz allein zu verweilen.“ „Niemand soll zu mir kommen außer dem einen, der das Almosenessen bringt“ (namhi kenaci upasaṅkamitabbo aññatra ekena piṇḍapātanīhārakenā) bedeutet: Ausgenommen jenen einen Mönch, der, ohne selbst eine direkte Bitte geäußert zu haben, für mich das von gläubigen Familien zubereitete Almosenessen herbeibringt und mir darreicht, soll ich von keinem anderen, sei es ein Mönch oder ein Hausvater, aufgesucht werden. So ist die Bedeutung zu verstehen.

කස්මා පන එවමාහාති? තස්මිං කිර අඩ්ඪමාසෙ විනෙතබ්බො සත්තො නාහොසි. අථ සත්ථා – ‘‘ඉමං අඩ්ඪමාසං ඵලසමාපත්තිසුඛෙනෙව වීතිනාමෙස්සාමි, ඉති මය්හඤ්චෙව සුඛවිහාරො භවිස්සති, අනාගතෙ ච පච්ඡිමා ජනතා ‘සත්ථාපි ගණං විහාය එකකො විහාසි, කිමඞ්ගං පන මය’න්ති දිට්ඨානුගතිං ආපජ්ජිස්සති, තදස්සා භවිස්සති දීඝරත්තං හිතාය සුඛායා’’ති ඉමිනා කාරණෙන එවමාහ. භික්ඛුසඞ්ඝොපි සත්ථු වචනං සම්පටිච්ඡිත්වා එකං භික්ඛුං අදාසි. සො පාතොව ගන්ධකුටිපරිවෙණසම්මජ්ජනමුඛොදකදන්තකට්ඨදානාදීනි සබ්බකිච්චානි තස්මිං ඛණෙ කත්වා අපගච්ඡති.

Warum aber sprach er so? In diesem halben Monat gab es, so heißt es, kein Wesen, das [vom Buddha] zu führen war. Da dachte der Meister: „Diesen halben Monat werde ich allein mit dem Glück der Frucht-Erreichung (phalasamāpattisukha) verbringen. So wird es für mich selbst ein angenehmes Verweilen sein. Und in der Zukunft wird die nachfolgende Generation dem Beispiel folgen und denken: ‚Sogar der Meister hat die Gemeinschaft verlassen und verweilte allein; warum also nicht auch wir?‘ Dieses Nachfolgen des Beispiels wird ihnen für lange Zeit zum Heil und zum Segen gereichen.“ Aus diesem Grund sprach er so. Auch die Mönchsgemeinschaft nahm das Wort des Meisters respektvoll an und teilte ihm einen einzelnen Mönch zu. Dieser stand frühmorgens auf, verrichtete in jenem Moment alle Pflichten wie das Kehren der Umgebung der Duftkammer (gandhakuṭi), das Bereitstellen von Wasser zum Waschen des Gesichts und von Zahnputzhölzern und ging dann weg.

යෙන ස්වාහන්ති යෙන සො අහං. පඨමාභිසම්බුද්ධොති අභිසම්බුද්ධො හුත්වා පඨමංයෙව එකූනපඤ්ඤාසදිවසබ්භන්තරෙ. විහරාමීති ඉදං අතීතත්ථෙ වත්තමානවචනං. තස්ස පදෙසෙන විහාසින්ති තස්ස පඨමාභිසම්බුද්ධවිහාරස්ස පදෙසෙන. තත්ථ පදෙසො නාම ඛන්ධපදෙසො ආයතනධාතුසච්චඉන්ද්‍රියපච්චයාකාරසතිපට්ඨානඣානනාමරූපපදෙසො ධම්මපදෙසොති නානාවිධො. තං සබ්බම්පි සන්ධාය – ‘‘තස්ස පදෙසෙන විහාසි’’න්ති ආහ. භගවා හි පඨමබොධියං එකූනපඤ්ඤාසදිවසබ්භන්තරෙ යථා නාම පත්තරජ්ජො රාජා අත්තනො විභවසාරදස්සනත්ථං තං තං ගබ්භං විවරාපෙත්වා සුවණ්ණරජතමුත්තාමණිආදීනි රතනානි පච්චවෙක්ඛන්තො විහරෙය්‍ය, එවමෙව පඤ්චක්ඛන්ධෙ නිප්පදෙසෙ කත්වා සම්මසන්තො පච්චවෙක්ඛන්තො විහාසි. ඉමස්මිං පන අඩ්ඪමාසෙ තෙසං ඛන්ධානං පදෙසං වෙදනාක්ඛන්ධමෙව පච්චවෙක්ඛන්තො විහාසි. තස්ස ‘‘ඉමෙ සත්තා එවරූපං නාම සුඛං පටිසංවෙදෙන්ති, එවරූපං දුක්ඛ’’න්ති ඔලොකයතො යාව භවග්ගා පවත්තා සුඛවෙදනා, යාව අවීචිතො පවත්තා දුක්ඛවෙදනා, සබ්බා සබ්බාකාරෙන උපට්ඨාසි. අථ නං ‘‘මිච්ඡාදිට්ඨිපච්චයාපි වෙදයිත’’න්තිආදිනා නයෙන පරිග්ගණ්හන්තො විහාසි.

„Yena svāhaṃ“ bedeutet „yena so ahaṃ“ („wodurch ich jener“). „Zuerst vollkommen erwacht“ (paṭhamābhisambuddho) meint: Nachdem er vollkommen erwacht war, verweilte er eben zuerst innerhalb der neunundvierzig Tage. Das Wort „ich verweile“ (viharāmi) ist ein Präsens im Sinne der Vergangenheit. „Ich verweilte in einem Teil davon“ (tassa padesena vihāsiṃ) bedeutet: in einem Teil jener Verweilweise des zuerst vollkommen Erwachten. Dabei ist unter „Teil“ (padesa) ein vielfältiger Teil der Phänomene (dhammapadesa) zu verstehen, wie der Teil der Daseinsgruppen (khandha), der Sinnesbereiche (āyatana), der Elemente (dhātu), der Wahrheiten (sacca), der Fähigkeiten (indriya), des Bedingungsgefüges (paccayākāra), der Grundlagen der Achtsamkeit (satipaṭṭhāna), der Vertiefungen (jhāna) sowie von Geist und Körper (nāmarūpa). Auf all dies bezugnehmend sagte er: „Ich verweilte in einem Teil davon.“ Denn so wie ein König, der die Herrschaft erlangt hat, um die Essenz seines Reichtums zu betrachten, diese und jene Schatzkammer öffnen lässt und Schätze wie Gold, Silber, Perlen, Edelsteine usw. prüft, ebenso verweilte der Erhabene in der ersten Periode nach der Erleuchtung innerhalb von neunundvierzig Tagen, indem er die fünf Daseinsgruppen vollständig (ohne Beschränkung auf einen Teil) untersuchte und betrachtete. In diesem halben Monat jedoch verweilte er, indem er nur einen Teil dieser Daseinsgruppen betrachtete, nämlich die Gefühlskategorie (vedanākkhandha). Als er so blickte: „Diese Wesen erfahren solches Glück, solches Leid“, erschien ihm das gesamte Gefühl in jeder Weise – das glückliche Gefühl, das sich bis zum höchsten Daseinsbereich (bhavagga) erstreckt, und das schmerzhafte Gefühl, das sich bis zur Avīci-Hölle erstreckt. Daraufhin verweilte er, indem er dieses Gefühl nach der Methode erfasste: „Auch bedingt durch falsche Ansicht ist das Empfundene“ usw.

තථා පඨමබොධියං ද්වාදසායතනානි නිප්පදෙසානෙව කත්වා විහාසි, ඉමස්මිං පන අඩ්ඪමාසෙ තෙසං ආයතනානං පදෙසං වෙදනාවසෙන ධම්මායතනෙකදෙසං, ධාතූනං පදෙසං වෙදනාවසෙන ධම්මධාතුඑකදෙසං, සච්චානං පදෙසං වෙදනාක්ඛන්ධවසෙනෙව දුක්ඛසච්චෙකදෙසං, පච්චයානං පදෙසං ඵස්සපච්චයා [Pg.166] වෙදනාවසෙන පච්චයෙකදෙසං ඣානානං පදෙසං වෙදනාවසෙනෙව ඣානඞ්ගෙකදෙසං, නාමරූපානං පදෙසං වෙදනාවසෙනෙව නාමෙකදෙසං පච්චවෙක්ඛන්තො විහාසි. පඨමබොධියඤ්හි එකූනපඤ්ඤාසදිවසබ්භන්තරෙ කුසලාදිධම්මෙ නිප්පදෙසෙ කත්වා අනන්තනයානි සත්ත පකරණානි පච්චවෙක්ඛන්තො විහාසි. ඉමස්මිං පන අඩ්ඪමාසෙ සබ්බධම්මානං පදෙසං වෙදනාත්තිකමෙව පච්චවෙක්ඛන්තො විහාසි. තස්මිං තස්මිං ඨානෙ සා සා ච විහාරසමාපත්ති වෙදනානුභාවෙන ජාතා.

Ebenso verweilte er in der ersten Periode nach der Erleuchtung, indem er die zwölf Sinnesbereiche vollständig (ohne Einschränkung) betrachtete; in diesem halben Monat jedoch verweilte er, indem er einen Teil jener Sinnesbereiche mittels des Gefühls als einen Teil des Geistobjekt-Bereichs (dhammāyatana) betrachtete; einen Teil der Elemente mittels des Gefühls als einen Teil des Geistobjekt-Elements (dhammadhātu); einen Teil der Wahrheiten allein mittels der Gefühlskategorie als einen Teil der Wahrheit vom Leiden (dukkhasacca); einen Teil der Bedingungen mittels des durch Kontakt bedingten Gefühls als einen Teil der Bedingungen; einen Teil der Vertiefungen mittels des Gefühls als einen Teil der Vertiefungsglieder; und einen Teil von Geist und Körper mittels des Gefühls als einen Teil des Geistes (nāma) betrachtete. Denn in der ersten Periode nach der Erleuchtung verweilte er innerhalb der neunundvierzig Tage, indem er die heilsamen und sonstigen Phänomene vollständig betrachtete und die sieben Abhidhamma-Werke mit ihren unendlichen Methoden durchmusterte. In diesem halben Monat jedoch verweilte er, indem er nur einen Teil aller Phänomene, nämlich die Dreiergruppe des Gefühls (vedanāttika), betrachtete. An diesem und jenem Ort entstand diese und jene Verweils-Erreichung (vihārasamāpatti) durch die Macht des Gefühls.

ඉදානි යෙනාකාරෙන විහාසි, තං දස්සෙන්තො මිච්ඡාදිට්ඨිපච්චයාපීතිආදිමාහ. තත්ථ මිච්ඡාදිට්ඨිපච්චයාපීති දිට්ඨිසම්පයුත්තා වෙදනාපි වට්ටති. දිට්ඨිං උපනිස්සයං කත්වා උප්පන්නා කුසලාකුසලවෙදනාපි වට්ටති විපාකවෙදනාපි. තත්ථ මිච්ඡාදිට්ඨිසම්පයුත්තා අකුසලාව හොති, දිට්ඨිං පන උපනිස්සාය කුසලාපි උප්පජ්ජන්ති අකුසලාපි. මිච්ඡාදිට්ඨිකා හි දිට්ඨිං උපනිස්සාය පක්ඛදිවසෙසු යාගුභත්තාදීනි දෙන්ති, අද්ධිකාදීනං වට්ටං පට්ඨපෙන්ති, චතුමහාපථෙ සාලං කරොන්ති, පොක්ඛරණිඤ්ච ඛණාපෙන්ති, දෙවකුලාදීසු මාලාගච්ඡං රොපෙන්ති, නදීවිදුග්ගාදීසු සෙතුං අත්ථරන්ති, විසමං සමං කරොන්ති, ඉති නෙසං කුසලවෙදනා උප්පජ්ජති. මිච්ඡාදිට්ඨිං පන නිස්සාය සම්මාදිට්ඨිකෙ අක්කොසන්ති පරිභාසන්ති, වධබන්ධනාදීනි කරොන්ති, පාණං වධිත්වා දෙවතානං උපහාරං උපහරන්ති, ඉති නෙසං අකුසලවෙදනා උප්පජ්ජති. විපාකවෙදනා පන භවන්තරගතානංයෙව හොති.

Um nun die Art und Weise zu zeigen, wie er verweilte, sprach er die Worte beginnend mit: „Auch bedingt durch falsche Ansicht“ (micchādiṭṭhipaccayāpi) usw. Darunter ist bei „auch bedingt durch falsche Ansicht“ das mit Ansicht verbundene Gefühl gemeint. Auch das heilsame und unheilsame Gefühl, das entsteht, indem man falsche Ansicht zu einer starken Bedingung (upanissaya) macht, ist passend, ebenso wie das Reifungsgefühl (vipākavedanā). Dabei ist das mit falscher Ansicht verbundene Gefühl ausschließlich unheilsam; gestützt auf falsche Ansicht entstehen jedoch sowohl heilsame als auch unheilsame Gefühle. Denn Menschen mit falscher Ansicht geben, gestützt auf ihre Ansicht, an den Fastentagen Reisschleim, Speisen usw., richten Dienste für Reisende usw. ein, errichten Hallen an Kreuzwegen, lassen Teiche graben, pflanzen Blumensträucher an Göttertempeln, bauen Brücken über reißende Flüsse und ebnen unebenes Gelände; so entsteht in ihnen heilsames Gefühl. Gestützt auf falsche Ansicht beschimpfen und bedrohen sie jedoch jene mit rechter Ansicht, fügen ihnen Tod, Fesselung usw. zu und bringen den Gottheiten Opfer dar, indem sie Lebewesen töten; so entsteht in ihnen unheilsames Gefühl. Das Reifungsgefühl jedoch entsteht nur bei jenen, die in eine andere Existenz übergegangen sind.

සම්මාදිට්ඨිපච්චයාති එත්ථාපි සම්මාදිට්ඨිසම්පයුත්තා වෙදනාපි වට්ටති, සම්මාදිට්ඨිං උපනිස්සයං කත්වා උප්පන්නා කුසලාකුසලවෙදනාපි විපාකවෙදනාපි. තත්ථ සම්මාදිට්ඨිසම්පයුත්තා කුසලාව හොති, සම්මාදිට්ඨිං පන උපනිස්සාය බුද්ධපූජං දීපමාලං මහාධම්මස්සවනං අප්පතිට්ඨිතෙ දිසාභාගෙ චෙතියපතිට්ඨාපනන්ති එවමාදීනි පුඤ්ඤානි කරොන්ති, ඉති නෙසං කුසලා වෙදනා උප්පජ්ජති. සම්මාදිට්ඨිංයෙව නිස්සාය මිච්ඡාදිට්ඨිකෙ අක්කොසන්ති පරිභාසන්ති, අත්තානං උක්කංසෙන්ති, පරං වම්භෙන්ති, ඉති නෙසං අකුසලවෙදනා උප්පජ්ජති. විපාකවෙදනා පන භවන්තරගතානංයෙව හොති. මිච්ඡාසඞ්කප්පපච්චයාතිආදීසුපි එසෙව නයො. ඡන්දපච්චයාතිආදීසු පන ඡන්දපච්චයා අට්ඨලොභසහගතචිත්තසම්පයුත්තා වෙදනා වෙදිතබ්බා, විතක්කපච්චයා [Pg.167] පඨමජ්ඣානවෙදනාව. සඤ්ඤා පච්චයා ඨපෙත්වා පඨමජ්ඣානං සෙසා ඡ සඤ්ඤාසමාපත්තිවෙදනා.

Auch bei „bedingt durch rechte Ansicht“ (sammādiṭṭhipaccayā) ist das mit rechter Ansicht verbundene Gefühl gemeint, und auch das heilsame und unheilsame Gefühl, das entsteht, indem man die rechte Ansicht zur starken Bedingung macht, sowie das Reifungsgefühl sind passend. Dabei ist das mit rechter Ansicht verbundene Gefühl ausschließlich heilsam; gestützt auf die rechte Ansicht vollbringen sie jedoch Verdienste wie Buddha-Verehrung, das Entzünden von Lampenreihen, das Anhören der erhabenen Lehre und das Errichten von Schreinen in noch unerschlossenen Gebieten; so entsteht in ihnen heilsames Gefühl. Gestützt auf eben diese rechte Ansicht beschimpfen und bedrohen sie jedoch jene mit falscher Ansicht, rühmen sich selbst und verachten die anderen; so entsteht in ihnen unheilsames Gefühl. Das Reifungsgefühl jedoch entsteht nur bei jenen, die in eine andere Existenz übergegangen sind. Auch bei „bedingt durch falsches Denken“ (micchāsaṅkappapaccayā) usw. gilt dieselbe Methode. Bei „bedingt durch Wunsch“ (chandapaccayā) usw. ist unter „bedingt durch Wunsch“ das mit den acht von Gier begleiteten Geisteszuständen verbundene Gefühl zu verstehen. Unter „bedingt durch Gedankenerfassung“ (vitakka) ist das Gefühl der ersten Vertiefung zu verstehen. Unter „bedingt durch Wahrnehmung“ (saññā) sind, unter Ausschluss der ersten Vertiefung, die übrigen sechs Gefühle der Wahrnehmungserreichungen zu verstehen.

ඡන්දො ච අවූපසන්තොතිආදීසු තිණ්ණං අවූපසමෙ අට්ඨලොභසහගතචිත්තසම්පයුත්තා වෙදනා හොති, ඡන්දමත්තස්ස වූපසමෙ පඨමජ්ඣානවෙදනාව. ඡන්දවිතක්කානං වූපසමෙ දුතියජ්ඣානාදිවෙදනා අධිප්පෙතා, තිණ්ණම්පි වූපසමෙ නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනවෙදනා. අප්පත්තස්ස පත්තියාති අරහත්තඵලස්ස පත්තත්ථාය. අත්ථි ආයාමන්ති අත්ථි වීරියං. තස්මිම්පි ඨානෙ අනුප්පත්තෙති තස්ස වීරියාරම්භස්ස වසෙන තස්ස අරහත්තඵලස්ස කාරණෙ අනුප්පත්තෙ. තප්පච්චයාපි වෙදයිතන්ති අරහත්තස්ස ඨානපච්චයා වෙදයිතං. එතෙන චතුමග්ගසහජාතා නිබ්බත්තිතලොකුත්තරවෙදනාව ගහිතා.

In den Passagen wie „und der Wunsch ist nicht zur Ruhe gekommen“ (chando ca avūpasanto) usw. entsteht bei Nicht-Zur-Ruhe-Kommen der drei (Wunsch, Gedankenerfassung, Wahrnehmung) das mit den acht von Gier begleiteten Geisteszuständen verbundene Gefühl. Bei Zur-Ruhe-Kommen des bloßen Wunsches entsteht das Gefühl der ersten Vertiefung. Bei Zur-Ruhe-Kommen von Wunsch und Gedankenerfassung sind die Gefühle ab der zweiten Vertiefung gemeint. Bei Zur-Ruhe-Kommen von allen dreien ist das Gefühl der Sphäre der Weder-Wahrnehmung-noch-Nicht-Wahrnehmung gemeint. „Um das Noch-Nicht-Erreichte zu erreichen“ (appattassa pattiyā) bedeutet: um die Frucht der Arhatschaft zu erreichen. „Es gibt Anstrengung“ (atthi āyāmaṃ) bedeutet: Es gibt Tatkraft (vīriya). „Und wenn jener Zustand erreicht ist“ (tasmimpi ṭhāne anuppatte) bedeutet: wenn durch jene Entfaltung von Tatkraft die Ursache für jene Frucht der Arhatschaft erreicht ist. „Auch das dadurch bedingte Empfundene“ (tappaccayāpi vedayitaṃ) bedeutet: das durch die Bedingung des Zustands der Arhatschaft erfahrene Gefühl. Hiermit ist ausschließlich das überweltliche Gefühl (lokuttaravedanā) erfasst, das zusammen mit den vier Pfaden entsteht und hervorgebracht wird.

2. දුතියවිහාරසුත්තවණ්ණනා

2. Die Erklärung des zweiten Lehrtextes über das Verweilen (Dutiyavihārasutta)

12. දුතියෙ පටිසල්ලානකාරණං වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බං. මිච්ඡාදිට්ඨිවූපසමපච්චයාති මිච්ඡාදිට්ඨිවූපසමො නාම සම්මාදිට්ඨි. තස්මා යං සම්මාදිට්ඨිපච්චයා වෙදයිතං වුත්තං, තදෙව මිච්ඡාදිට්ඨිවූපසමපච්චයා වෙදිතබ්බං. ඉමස්මිං පන සුත්තෙ විපාකවෙදනං අතිදූරෙති මඤ්ඤමානා න ගණ්හන්තීති වුත්තං. ඉමිනා නයෙන සබ්බත්ථ අත්ථො වෙදිතබ්බො. යස්ස යස්ස හි වූපසමපච්චයාති වුච්චති, තස්ස තස්ස පටිපක්ඛධම්මපච්චයාව තං තං වෙදයිතං අධිප්පෙතං. ඡන්දවූපසමපච්චයාතිආදීසු පන ඡන්දවූපසමපච්චයා තාව පඨමජ්ඣානවෙදනා වෙදිතබ්බා. විතක්කවූපසමපච්චයා දුතියජ්ඣානවෙදනා. සඤ්ඤාපච්චයා ඡසමාපත්තිවෙදනා. සඤ්ඤාවූපසමපච්චයා නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනවෙදනා. ඡන්දො ච වූපසන්තොතිආදීනි වුත්තත්ථානෙව.

12. In der zweiten Lehrrede ist der Grund für den Rückzug auf genau dieselbe Weise zu verstehen, wie es bereits dargelegt wurde. Bezüglich des Ausdrucks 'micchādiṭṭhivūpasamapaccayā' (durch die Bedingung der Beruhigung der falschen Ansicht): Die Beruhigung der falschen Ansicht ist die rechte Ansicht. Daher ist das Gefühl, von dem gesagt wird, dass es die rechte Ansicht zur Bedingung hat, genau als das zu verstehen, was die Beruhigung der falschen Ansicht zur Bedingung hat. In dieser Lehrrede jedoch wird gesagt, dass sie das Reifungsgefühl nicht erfassen, da sie es für allzu fern halten. Nach dieser Methode ist die Bedeutung überall zu verstehen. Denn wovon auch immer gesagt wird, es geschehe 'durch die Bedingung der Beruhigung', so ist damit das jeweilige Gefühl gemeint, das durch die Bedingung des jeweiligen feindlichen Faktors entsteht. Bei 'chandavūpasamapaccayā' (durch die Bedingung der Beruhigung des Verlangens) usw. ist jedoch durch die Bedingung der Beruhigung des Verlangens zunächst das Gefühl der ersten Vertiefung zu verstehen. Durch die Bedingung der Beruhigung des Denkens das Gefühl der zweiten Vertiefung. Durch die Bedingung der Wahrnehmung das Gefühl der sechs Erreichungen. Durch die Bedingung der Beruhigung der Wahrnehmung das Gefühl der Sphäre der Weder-Wahrnehmung-noch-Nicht-Wahrnehmung. Die Ausdrücke 'und das Verlangen ist beruhigt' usw. haben genau die bereits erklärte Bedeutung.

3-7. සෙක්ඛසුත්තාදිවණ්ණනා

3-7. Die Erklärung der Lehrrede über den in der Schulung Befindlichen und andere.

13-17. තතියෙ සෙක්ඛොති සික්ඛනසීලො. කිං සික්ඛතීති? තිස්සො සික්ඛා. සෙක්ඛායාති තීහි ඵලෙහි චතූහි ච මග්ගෙහි සද්ධිං උප්පන්නාය. සාපි හි අනිට්ඨිතකිච්චත්තා අත්තනො කිච්චං සික්ඛතෙවාති සෙක්ඛා. චතුත්ථපඤ්චමඡට්ඨසත්තමානි උත්තානත්ථානෙවාති.

13-17. In der dritten Lehrrede bedeutet 'sekkho' einer, dessen Natur es ist, sich zu schulen. Was schult er? Die drei Schulungen. Mit 'sekkhāya' ist die rechte Ansicht gemeint, die zusammen mit den drei Früchten und den vier Pfaden entstanden ist. Da sie nämlich, weil ihre Aufgabe noch nicht vollendet ist, ihre eigene Aufgabe weiter schult, wird sie 'sekkhā' genannt. Die vierte, fünfte, sechste und siebte Lehrrede haben eine ganz offensichtliche Bedeutung.

8-10. පඨමකුක්කුටාරාමසුත්තාදිවණ්ණනා

8-10. Die Erklärung der ersten Lehrrede über den Kukkuṭa-Park und andere.

18-20. අට්ඨමෙ [Pg.168] උම්මඞ්ගොති පඤ්ඤාඋම්මඞ්ගො, පඤ්ඤාවීමංසනං, පඤ්ඤාගවෙසනන්ති අත්ථො. එවඤ්හි ත්වං ආවුසොති ඉදං තස්ස පුච්ඡාපතිට්ඨාපනත්ථාය ආහ. නවමදසමානි උත්තානත්ථාමෙවාති.

18-20. In der achten Lehrrede bedeutet 'ummaṅgo' der Durchbruch der Weisheit, das Prüfen der Weisheit, das Erforschen der Weisheit. Der Satz 'So ist es in der Tat für dich, Freund' wurde gesprochen, um seine Frage zu begründen. Die neunte und zehnte Lehrrede haben eine ganz offensichtliche Bedeutung.

විහාරවග්ගො දුතියො.

Das zweite Kapitel über das Verweilen (Vihāravagga) ist abgeschlossen.

3. මිච්ඡත්තවග්ගවණ්ණනා

3. Die Erklärung des Kapitels über die Falschheit (Micchattavagga).

21-30. තතියවග්ගස්ස පඨමෙ මිච්ඡත්තන්ති මිච්ඡාසභාවං. සම්මත්තන්ති සම්මාසභාවං. මිච්ඡාපටිපත්තාධිකරණහෙතූති මිච්ඡාපටිපත්තිකරණහෙතු. යස්මා මිච්ඡාපටිපත්තිං කරොති, තස්මාති අත්ථො. නාරාධකොති න සම්පාදකො. ඤායං ධම්මන්ති අරියමග්ගධම්මං. මිච්ඡාඤාණීති මිච්ඡාවිඤ්ඤාණො මිච්ඡාපච්චවෙක්ඛණො. මිච්ඡාවිමුත්තීති අයාථාවවිමුත්ති, අනිය්‍යානිකවිමුත්ති. ඉමෙසු තතියාදීසු චතූසු සුත්තෙසු වට්ටවිවට්ටං කථිතං, පච්ඡිමෙසු පනෙත්ථ ද්වීසු පුග්ගලො පුච්ඡිතො ධම්මො විභත්තො, එවං ධම්මෙන පුග්ගලො දස්සිතොති. සුප්පවත්තියොති සුප්පවත්තනියො. යථා ඉච්ඡිතිච්ඡිතං දිසං පවත්තෙන්තො ධාවති, එවං පවත්තෙතුං සක්කා හොතීති අත්ථො. සඋපනිසං සපරික්ඛාරන්ති සප්පච්චයං සපරිවාරං. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානත්ථමෙවාති.

21-30. Im ersten Teil des dritten Kapitels bedeutet 'micchattaṃ' die Natur des Falschen. 'Sammattaṃ' bedeutet die Natur des Richtigen. 'Micchāpaṭipattādhikaraṇahetu' bedeutet wegen der Ausführung der falschen Praxis; die Bedeutung ist: 'weil er falsche Praxis ausübt, deshalb'. 'Nārādhako' bedeutet einer, der es nicht vollendet. 'Ñāyaṃ dhammaṃ' bedeutet die Lehre des edlen Pfades. 'Micchāñāṇī' bedeutet einer mit falschem Erkenntnisvermögen, mit falscher Reflexion. 'Micchāvimutti' bedeutet unrechtmäßige Befreiung, eine Befreiung, die nicht zur Erlösung führt. In diesen vier Lehrreden ab der dritten wird der Kreislauf des Daseins und das Entrinnen daraus dargelegt. In den letzten beiden von diesen wiederum wird nach der Person gefragt und die Lehre analysiert; auf diese Weise wird die Person durch die Lehre aufgezeigt. 'Suppavattiyo' bedeutet leicht in Gang zu halten; die Bedeutung ist: so wie einer läuft, indem er ein verlässliches Fahrzeug in die gewünschte Richtung lenkt, so kann man es leicht lenken. 'Saupanisaṃ saparikkhāraṃ' bedeutet mit seinen Bedingungen, mit seinem Gefolge. Der Rest hat überall eine offensichtliche Bedeutung.

මිච්ඡත්තවග්ගො තතියො.

Das dritte Kapitel über die Falschheit (Micchattavagga) ist abgeschlossen.

4. පටිපත්තිවග්ගවණ්ණනා

4. Die Erklärung des Kapitels über die Praxis (Paṭipattivagga).

31-40. චතුත්ථෙ මිච්ඡාපටිපත්තින්ති අයාථාවපටිපත්තිං. මිච්ඡාපටිපන්නන්ති අයාථාවපටිපන්නං. ඉති එකං සුත්තං ධම්මවසෙන කථිතං, එකං පුග්ගලවසෙන. අපාරා පාරන්ති වට්ටතො නිබ්බානං. පාරගාමිනොති එත්ථ යෙපි පාරඞ්ගතා, යෙපි ගච්ඡන්ති, යෙපි ගමිස්සන්ති, සබ්බෙ පාරගාමිනොත්වෙව වෙදිතබ්බා.

31-40. In der vierten Lehrrede bedeutet 'micchāpaṭipattiṃ' falsche Praxis. 'Micchāpaṭipannā' bedeutet einen, der falsch praktiziert. So wurde eine Lehrrede anhand der Lehre dargelegt und eine anhand der Person. 'Vom diesseitigen Ufer zum jenseitigen Ufer' bedeutet vom Kreislauf der Wiedergeburten zum Nibbāna. Unter 'pāragāmino' (die zum jenseitigen Ufer Gehenden) sind jene zu verstehen, die das jenseitige Ufer bereits erreicht haben, jene, die jetzt dorthin gehen, und jene, die in Zukunft dorthin gehen werden – sie alle sind als 'zum jenseitigen Ufer Gehende' zu verstehen.

තීරමෙවානුධාවතීති වට්ටමෙව අනුධාවති, වට්ටෙ විචරති. කණ්හන්ති අකුසලධම්මං. සුක්කන්ති කුසලධම්මං. ඔකා අනොකන්ති වට්ටතො නිබ්බානං. ආගම්මාති [Pg.169] ආරබ්භ සන්ධාය පටිච්ච. පරියොදපෙය්‍යාති පරිසුද්ධං කරෙය්‍ය. චිත්තක්ලෙසෙහීති චිත්තං කිලිස්සාපෙන්තෙහි නීවරණෙහි. සම්බොධියඞ්ගෙසූති සත්තසු බොජ්ඣඞ්ගෙසු.

'Rennt nur am Ufer entlang' bedeutet, dass man nur dem Kreislauf der Wiedergeburten nachläuft, sich im Kreislauf der Wiedergeburten bewegt. 'Das Dunkle' bedeutet die unheilsame Lehre. 'Das Lichte' bedeutet die heilsame Lehre. 'Vom Heimatlosen zum Heim' bedeutet vom Kreislauf der Wiedergeburten zum Nibbāna. 'Āgamma' bedeutet im Hinblick auf, bezogen auf, in Abhängigkeit von. 'Pariyodapeyya' bedeutet, man sollte es völlig rein machen. 'Durch die Befleckungen des Geistes' bedeutet durch die Hemmnisse, die den Geist quälen. 'In den Gliedern der Erleuchtung' bedeutet in den sieben Erleuchtungsgliedern.

සාමඤ්ඤත්ථන්ති නිබ්බානං. තඤ්හි සාමඤ්ඤෙන උපගන්තබ්බතො සාමඤ්ඤත්ථොති වුච්චති. බ්‍රහ්මඤ්ඤන්ති සෙට්ඨභාවං. බ්‍රහ්මඤ්ඤත්ථන්ති නිබ්බානං බ්‍රහ්මඤ්ඤෙන උපගන්තබ්බතො. යත්ථ යත්ථ පන හෙට්ඨා ච ඉමෙසු ච තීසු සුත්තෙසු ‘‘රාගක්ඛයො’’ති ආගතං, තත්ථ තත්ථ අරහත්තම්පි වට්ටතියෙවාති වදන්ති.

'Sāmaññattha' (das Ziel des Asketentums) bedeutet Nibbāna. Denn weil es durch das Asketentum zu erreichen ist, wird es 'Ziel des Asketentums' genannt. 'Brahmañña' (Heiligkeit) bedeutet den Zustand des Vorzüglichen. 'Brahmaññattha' (das Ziel der Heiligkeit) bedeutet Nibbāna, weil es durch die Heiligkeit zu erreichen ist. Wo auch immer jedoch, sei es weiter unten oder in diesen drei Lehrreden, der Ausdruck 'Versiegen der Gier' vorkommt, dort ist – so sagen die Lehrer – auch die Arahatschaft vollkommen passend.

පටිපත්තිවග්ගො චතුත්ථො.

Das vierte Kapitel über die Praxis (Paṭipattivagga) ist abgeschlossen.

5. අඤ්ඤතිත්ථියපෙය්‍යාලවග්ගවණ්ණනා

5. Die Erklärung des Kapitels über die Wiederholungsreihe mit den Andersgläubigen (Aññatitthiyapeyyālavagga).

41-48. අඤ්ඤතිත්ථියපෙය්‍යාලෙ අද්ධානපරිඤ්ඤත්ථන්ති සංසාරද්ධානං නිබ්බානං පත්වා පරිඤ්ඤාතං නාම හොති. තස්මා නිබ්බානං ‘‘අද්ධානපරිඤ්ඤා’’ති වුච්චති, තදත්ථන්ති අත්ථො. අනුපාදාපරිනිබ්බානත්ථන්ති අපච්චයපරිනිබ්බානත්ථං. ඉති ඉමස්මිං පෙය්‍යාලෙ විජ්ජාවිමුත්තිඵලෙන අරහත්තං කථිතං. ඤාණදස්සනෙන පච්චවෙක්ඛණා, සෙසෙහි නිබ්බානන්ති.

41-48. In der Wiederholungsreihe über die Andersgläubigen bedeutet 'addhānapariññattha' (zum Zweck des vollen Verstehens des Weges): Der Weg des Daseinskreislaufs wird nach dem Erreichen des Nibbāna vollkommen verstanden. Daher wird das Nibbāna als 'volles Verstehen des Weges' bezeichnet, und die Bedeutung ist 'für diesen Zweck'. 'Anupādāparinibbānattha' (zum Zweck des Erlöschens ohne Anhaften) bedeutet zum Zweck des Erlöschens ohne Bedingungen für eine Wiedergeburt. So wird in dieser Wiederholungsreihe mit der Frucht des Wissens und der Befreiung die Arahatschaft dargelegt. Mit 'Wissen und Schauen' ist das rückblickende Betrachten gemeint, und mit dem Rest das Nibbāna.

අඤ්ඤතිත්ථියපෙය්‍යාලවග්ගො.

Das Kapitel der Wiederholungsreihe über die Andersgläubigen (Aññatitthiyapeyyālavagga) ist abgeschlossen.

6. සූරියපෙය්‍යාලවග්ගවණ්ණනා

6. Die Erklärung des Kapitels über die Wiederholungsreihe der Sonne (Sūriyapeyyālavagga).

49-62. සූරියපෙය්‍යාලෙ අරුණුග්ගං විය කල්‍යාණමිත්තත්තා, කල්‍යාණමිත්තතාය ඨත්වා නිබ්බත්තිතො සවිපස්සනඅරියමග්ගො සූරියපාතුභාවො වියාති එවං සබ්බත්ථ අත්ථො වෙදිතබ්බො. සීලසම්පදාති චතුපාරිසුද්ධිසීලං. ඡන්දසම්පදාති කුසලකත්තුකම්‍යතාඡන්දො. අත්තසම්පදාති සම්පන්නචිත්තතා. දිට්ඨිසම්පදාති ඤාණසම්පත්ති. අප්පමාදසම්පදාති කාරාපකඅප්පමාදසම්පත්ති. යොනිසොමනසිකාරසම්පදාති උපායමනසිකාරසම්පත්ති. පුන කල්‍යාණමිත්තතාතිආදීනි සම්මාදිට්ඨිආදීනං අඤ්ඤෙනපි ආකාරෙන [Pg.170] භාවදස්සනත්ථං වුත්තානි. සබ්බානෙව චෙතානි සුත්තානි පාටියෙක්කං පුග්ගලජ්ඣාසයවසෙන වුත්තානීති.

49-62. In der Wiederholungsreihe der Sonne ist die gute Freundschaft wie der Aufgang der Morgenröte zu verstehen, und der edle Pfad mitsamt der Hellsicht, der entsteht, wenn man in dieser guten Freundschaft gefestigt ist, ist wie das Erscheinen der Sonne; so ist die Bedeutung überall zu verstehen. 'Sīlasampadā' bedeutet die vierfache reine Tugend. 'Chandasampadā' bedeutet das Wollen, Heilsames zu tun. 'Attasampadā' bedeutet die Beschaffenheit eines wohlgerüsteten Geistes. 'Diṭṭhisampadā' bedeutet die Vollkommenheit des Wissens. 'Appamādasampadā' bedeutet die Vollkommenheit der Emsigkeit, welche die Erkenntnis bewirkt. 'Yonisomanasikārasampadā' bedeutet die Vollkommenheit der weisen Aufmerksamkeit. Die Ausdrücke 'gute Freundschaft' usw. werden nochmals wiederholt, um das Entstehen von rechter Ansicht usw. auf eine andere Weise aufzuzeigen. Und all diese Lehrreden wurden jeweils entsprechend den Neigungen der einzelnen Personen dargelegt.

සූරියපෙය්‍යාලවග්ගො.

Das Kapitel der Wiederholungsreihe der Sonne (Sūriyapeyyālavagga) ist abgeschlossen.

7. එකධම්මපෙය්‍යාලවග්ගාදිවණ්ණනා

7. Die Erklärung des Kapitels über die Wiederholungsreihe des einzigen Dinges (Ekadhammapeyyālavagga) und andere.

63-138. එකධම්මපෙය්‍යාලොපි ගඞ්ගාපෙය්‍යාලොපි පාටියෙක්කං පුග්ගලජ්ඣාසයවසෙනෙව තථා තථා වුත්තෙ බුජ්ඣනකානං අජ්ඣාසයවසෙන කථිතො.

63-138. Sowohl die Wiederholungsreihe des einzigen Dinges als auch die Wiederholungsreihe des Ganges wurden jeweils genau so entsprechend den individuellen Neigungen der Personen dargelegt, nämlich entsprechend den Neigungen jener, die der Erkenntnis fähig sind.

8. අප්පමාදපෙය්‍යාලවග්ගො

8. Das Kapitel der Wiederholungsreihe über die Emsigkeit (Appamādapeyyālavagga) ist abgeschlossen.

1. තථාගතසුත්තවණ්ණනා

1. Die Erklärung der Lehrrede über den Tathāgata.

139. අප්පමාදපෙය්‍යාලෙ එවමෙව ඛොති එත්ථ යථා සබ්බසත්තානං සම්මාසම්බුද්ධො අග්ගො, එවං සබ්බෙසං කුසලධම්මානං කාරාපකඅප්පමාදො අග්ගොති දට්ඨබ්බො. නනු චෙස ලොකියොව, කුසලධම්මා පන ලොකුත්තරාපි. අයඤ්ච කාමාවචරොව, කුසලධම්මා පන චතුභූමකා. කථමෙස තෙසං අග්ගොති? පටිලාභකට්ඨෙන. අප්පමාදෙන හි තෙ පටිලබ්භන්ති, තස්මා සො තෙසං අග්ගො. තෙනෙතං වුත්තං සබ්බෙ තෙ අප්පමාදමූලකාතිආදි.

139. In der Wiederholungsreihe über die Emsigkeit ist bei der Stelle 'ebenso wahrlich' Folgendes zu verstehen: So wie unter allen Lebewesen der vollkommen Erleuchtete der Höchste ist, ebenso ist unter allen heilsamen Dingen die Emsigkeit, welche diese bewirkt, als das Höchste anzusehen. Nun könnte man einwenden: 'Ist diese Emsigkeit nicht rein weltlich, während heilsame Dinge auch überweltlich sind? Und sie gehört nur zur Sphäre der Sinnlichkeit, während heilsame Dinge zu allen vier Ebenen gehören. Wie kann sie also das Höchste von ihnen sein?' Dies ist im Sinne des Erlangens zu verstehen. Denn durch Emsigkeit werden diese erlangt, weshalb sie das Höchste von ihnen ist. Deshalb wurde gesagt: 'Sie alle haben ihre Wurzel in der Emsigkeit' usw.

2. පදසුත්තවණ්ණනා

2. Die Erklärung der Lehrrede über den Fußabdruck.

140. ජඞ්ගලානන්ති පථවීතලවාසීනං. පාණානන්ති සපාදකපාණානං. පදජාතානීති පදානි. සමොධානං ගච්ඡන්තීති ඔධානං උපක්ඛෙපං ගච්ඡන්ති. අග්ගමක්ඛායතීති සෙට්ඨං අක්ඛායති. යදිදං මහන්තත්තෙනාති මහන්තභාවෙන අග්ගමක්ඛායති, න ගුණවසෙනාති අත්ථො.

140. "Der Wildtiere" (jaṅgalānaṃ) bedeutet: der auf dem Erdboden Lebenden. "Der Lebewesen" (pāṇānaṃ) bedeutet: der Lebewesen mit Füßen. "Fußspuren" (padajātāni) bedeutet: Fußabdrücke. "Kommen zusammen" (samodhānaṃ gacchanti) bedeutet: sie gehen darin auf, sie finden darin Platz. "Wird als das Höchste bezeichnet" (aggamakkhāyati) bedeutet: wird als das Beste bezeichnet. "Was die Größe betrifft" (yadidaṃ mahantattena) bedeutet: Er wird aufgrund seiner Eigenschaft des Großseins als der Höchste bezeichnet, nicht aufgrund seiner Tugenden – das ist die Bedeutung.

3-10. කූටසුත්තාදිවණ්ණනා

3-10. Erklärung des Kūṭa-Suttas und anderer Suttas.

141-148. වස්සිකන්ති සුමනපුප්ඵං. ඉමං කිර සුත්තං සුත්වා භාතියමහාරාජා වීමංසිතුකාමතාය එකස්මිං ගබ්භෙ චතුජාතිගන්ධෙහි පරිභණ්ඩං කාරෙත්වා [Pg.171] සුගන්ධානි පුප්ඵානි ආහරාපෙත්වා එකස්ස සමුග්ගස්ස මජ්ඣෙ සුමනපුප්ඵමුට්ඨිං ඨපෙත්වා සෙසානි තස්ස සමන්තතො මුට්ඨිමුට්ඨිං කත්වා ඨපෙත්වා ද්වාරං පිධාය බහි නික්ඛන්තො. අථස්ස මුහුත්තං වීතිනාමෙත්වා ද්වාරං විවරිත්වා පවිසන්තස්ස සබ්බපඨමං සුමනපුප්ඵගන්ධො ඝානං පහරි. සො මහාතලස්මිංයෙව මහාචෙතියාභිමුඛො නිපජ්ජිත්වා – ‘‘වස්සිකං තෙසං අග්ගන්ති කථෙන්තෙන සුකථිතං සම්මාසම්බුද්ධෙනා’’ති චෙතියං වන්දි. කුට්ටරාජානොති ඛුද්දකරාජානො. ‘‘ඛුද්දරාජානො’’තිපි පාඨො. තන්තාවුතානන්ති තන්තෙ ආවුතානං, තන්තං ආරොපෙත්වා වායිතානන්ති අත්ථො. ඉදඤ්ච පච්චත්තෙ සාමිවචනං. යානි කානිචි තන්තාවුතානි වත්ථානීති අයඤ්හෙත්ථ අත්ථො. අථ වා තන්තාවුතානං වත්ථානං යානි කානිචි වත්ථානීති එවං සාවසෙසපාඨනයෙනපෙත්ථ අත්ථො දට්ඨබ්බො. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානමෙවාති.

141-148. "Jasmin" (vassika) bedeutet: die Sumanā-Blüte. Es wird erzählt, dass der große König Bhātiya, nachdem er diese Lehrrede gehört hatte, dies prüfen wollte. Er ließ in einer Kammer einen Verputz aus vier Arten von Duftstoffen anfertigen, ließ wohlriechende Blumen bringen, legte eine Handvoll Jasminblüten in die Mitte einer Schatulle, legte die übrigen Blumen handvollweise ringsherum um diese, schloss die Tür und ging hinaus. Als er nach einer Weile die Tür wieder öffnete und eintrat, traf als allererstes der Duft der Jasminblüten seine Nase. Er warf sich direkt auf der großen Terrasse mit dem Gesicht zur Großen Cetiya nieder und verehrte das Cetiya mit den Worten: "Trefflich gesprochen hat der vollkommen Erleuchtete, als er lehrte: 'Der Jasmin ist unter ihnen der beste!'" "Kranz-Könige" (kuṭṭarājāno) bedeutet: Kleinkönige. Es gibt auch die Lesart "khuddarājāno". "Auf dem Webstuhl gewebt" (tantāvutānaṃ) bedeutet: auf Fäden aufgespannt, auf den Webstuhl aufgezogen und gewebt – das ist die Bedeutung. Und dies ist ein Genitiv (sāmivacana) im Sinne des Nominativs (paccatta). "Welche auf dem Webstuhl gewebten Gewänder es auch immer geben mag" – dies ist hier die Bedeutung. Oder aber: "Unter den auf dem Webstuhl gewebten Gewändern, welche Gewänder auch immer [es gibt]" – so ist die Bedeutung hier auch nach der Auslegung des unvollständigen Wortlautes zu verstehen. Das Übrige ist überall ganz klar.

අප්පමාදවග්ගො අට්ඨමො.

Das achte Kapitel über die Emsigkeit (Appamādavagga).

9. බලකරණීයවග්ගො

9. Das Kapitel über die zu verrichtenden Kraftarbeiten (Balakaraṇīyavagga).

1. බලසුත්තවණ්ණනා

1. Erklärung des Bala-Suttas (Lehrrede über die Kräfte).

149. බලකරණීයවග්ගෙ බලකරණීයාති ඌරුබලබාහුබලෙන කත්තබ්බා ධාවනලඞ්ඝනතාපනවහනාදයො කම්මන්තා. සීලෙ පතිට්ඨායාති චතුපාරිසුද්ධිසීලෙ ඨත්වා. අට්ඨඞ්ගිකං මග්ගන්ති සහවිපස්සනං අරියමග්ගං.

149. Im Kapitel über die zu verrichtenden Kraftarbeiten bedeutet "mit Kraft zu verrichten" (balakaraṇīyā): Tätigkeiten, die durch Schenkelkraft und Armkraft ausgeführt werden müssen, wie Laufen, Springen, sich Erhitzen, Tragen und Ähnliches. "Gegründet auf die Sittlichkeit" (sīle patiṭṭhāya) bedeutet: verweilt in der vierfachen Sittlichkeit der vollkommenen Reinheit (catupārisuddhisīla). "Den achtfachen Pfad" (aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ) bedeutet: den edlen Pfad zusammen mit der Einsicht (vipassanā).

2. බීජසුත්තවණ්ණනා

2. Erklärung des Bīja-Suttas (Lehrrede über die Samen).

150. බීජගාමභූතගාමාති එත්ථ පඤ්චවිධම්පි බීජං බීජගාමො නාම, තදෙව පණ්ණසම්පන්නං නීලභාවතො පට්ඨාය භූතගාමොති වෙදිතබ්බං.

150. Bezüglich "Samenreich und Pflanzenreich" (bījagāma-bhūtagāma) ist hierbei zu wissen: Alle fūnf Arten von Samen werden als "Samenreich" bezeichnet; ebendiese, sobald sie mit Blättern versehen sind, werden von dem Zustand an, da sie grün werden, als "Pflanzenreich" bezeichnet.

3. නාගසුත්තවණ්ණනා

3. Erklärung des Nāga-Suttas (Lehrrede über die Schlangen).

151. බලං ගාහෙන්තීති බලං ගණ්හන්ති, ගහිතබලා ථිරසරීරා හොන්ති. කුසොබ්භෙ ඔතරන්තීතිආදීසු අයමනුපුබ්බිකථා – නාගිනියො කිර උතුසමයෙ [Pg.172] පතිට්ඨිතගබ්භා චින්තෙන්ති – ‘‘සචෙ මයං ඉධ විජායිස්සාම, එවං නො දාරකා ඌමිවෙගඤ්ච සුපණ්ණස්ස ච පක්ඛන්දිත්වා ආගතස්ස වෙගං සහිතුං න සක්ඛිස්සන්තී’’ති තා මහාසමුද්දෙ නිමුජ්ජිත්වා සම්භජ්ජමුඛද්වාරං පත්වා පඤ්ච මහානදියො පවිසිත්වා හිමවන්තං ගච්ඡන්ති. තත්ථ සුපණ්ණෙහි අපක්ඛන්දනීයාසු සුවණ්ණරජතමණිගුහාසු වසමානා විජායිත්වා නාගපොතකෙ ගොප්ඵකාදිපමාණෙසු උදකෙසු ඔතාරෙත්වා උදකතරණං සික්ඛාපෙන්ති.

151. "Sie gewinnen an Kraft" (balaṃ gāhenti) bedeutet: sie nehmen Kraft auf; nachdem sie Kraft erlangt haben, werden ihre Körper stark und fest. Zu den Worten "sie steigen in kleine Wasserläufe hinab" (kusobbhe otaranti) und so weiter ist dies die fortlaufende Erzählung: Die Naga-Weibchen, so heißt es, überlegen zur Zeit ihrer Trächtigkeit: "Wenn wir hier gebären, werden unsere Kinder weder die Gewalt der Wellen noch die Wucht des herabstürzenden Garuda ertragen können." Daher tauchen sie im großen Ozean unter, erreichen die Mündungen der Flüsse, treten in die fūnf großen Flüsse ein und begeben sich zum Himavanta-Gebirge. Dort bringen sie, in Höhlen aus Gold, Silber und Edelsteinen lebend, die für die Garudas unzugänglich sind, ihre Jungen zur Welt, lassen die jungen Nagas in knöcheltiefes Wasser hinab und lehren sie das Schwimmen.

අථ යදා අනුක්කමෙන තෙ නාගා ගඞ්ගාදීනං නදීනං ඔරිමතීරතො පරතීරං, පරතීරතො ඔරිමතීරන්ති තරණපටිතරණං කාතුං සක්කොන්ති, තදා ‘‘ඉදානි නො දාරකා ඌමිවෙගඤ්ච ගරුළවෙගඤ්ච සහිතුං සක්ඛිස්සන්තී’’ති ඤත්වා අත්තනො ආනුභාවෙන මහාමෙඝං සමුට්ඨාපෙත්වා සකලහිමවන්තං එකොදකං විය කුරුමානා දෙවං වස්සාපෙත්වා සුවණ්ණරජතාදිමයා නාවා මාපෙත්වා උපරි සුවණ්ණතාරකවිචිත්තං සමොසරිතගන්ධපුප්ඵදාමං චෙලවිතානං බන්ධිත්වා සුරභිචන්දනගන්ධපුප්ඵාදීනි ආදාය තාහි නාවාහි පඤ්ච මහානදියො ඔගාහිත්වා අනුක්කමෙන මහාසමුද්දං පාපුණන්ති. තත්ථ ච වසන්තා දසබ්‍යාම-සතබ්‍යාම-සහස්සබ්‍යාම-සතසහස්සබ්‍යාම-පමාණතං ආපජ්ජන්තා මහන්තත්තං වෙපුල්ලත්තං ආපජ්ජන්ති නාම.

Wenn dann diese Nagas im Laufe der Zeit in der Lage sind, das Hin- und Herüberqueren von diesem Ufer der Flüsse wie des Ganges zum jenseitigen Ufer und vom jenseitigen Ufer zum diesseitigen Ufer zu vollziehen, erkennen die Mütter: "Nun werden unsere Kinder die Gewalt der Wellen und die Wucht der Garudas ertragen können." Sie lassen durch ihre eigene übernatürliche Macht eine gewaltige Regenwolke aufsteigen, machen das gesamte Himavanta-Gebirge gleichsam zu einer einzigen Wasserfläche, lassen es regnen, erschaffen Boote aus Gold, Silber und anderem, spannen darüber einen Stoffbaldachin auf, der mit goldenen Sternen verziert ist und von dem herabhängende Girlanden aus Düften und Blumen angebracht sind, nehmen wohlriechendes Sandelholz, Düfte, Blumen und anderes mit, begeben sich mit diesen Booten auf die fūnf großen Flüsse hinab und erreichen allmählich den großen Ozean. Und dort lebend erlangen sie Ausmaße von zehn Klaftern, hundert Klaftern, tausend Klaftern, hunderttausend Klaftern; dies nennt man das Erlangen von Größe und Fülle.

එවමෙව ඛොති එත්ථ හිමවන්තපබ්බතො විය චතුපාරිසුද්ධිසීලං දට්ඨබ්බං, නාගපොතකා විය යොගාවචරා, කුසොබ්භාදයො විය අරියමග්ගො, මහාසමුද්දො විය නිබ්බානං. යථා නාගපොතකා හිමවන්තෙ පතිට්ඨාය කුසොබ්භාදීහි මහාසමුද්දං පත්වා කායමහන්තත්තං ආපජ්ජන්ති, එවං යොගිනො සීලං නිස්සාය සීලෙ පතිට්ඨාය අරියමග්ගෙන නිබ්බානං පත්වා අරහත්තමග්ගෙනෙව ආගතෙසු ඡසු අභිඤ්ඤාධම්මෙසු ගුණසරීරමහන්තත්තං පාපුණන්තීති.

Ebenso ist hierbei Folgendes anzusehen: Wie das Himavanta-Gebirge ist die vierfache vollkommene Reinheit der Sittlichkeit zu betrachten; wie die jungen Nagas sind die Meditierenden (yogāvacara) zu betrachten; wie die kleinen Bäche und Ströme ist der edle Pfad zu betrachten; wie der große Ozean ist das Nibbāna zu betrachten. Ebenso wie die jungen Nagas, im Himavanta-Gebirge verankert, über die kleinen Bäche den großen Ozean erreichen und zu körperlicher Größe heranwachsen, so gelangen die Yogis, gestützt auf die Sittlichkeit und fest in der Sittlichkeit verankert, durch den edlen Pfad zum Nibbāna und erreichen gerade durch den Pfad der Arahatschaft die Größe des Tugendleibes hinsichtlich der sechs übernatürlichen Wissenskräfte (abhiññā), die sich dabei einstellen.

5. කුම්භසුත්තවණ්ණනා

5. Erklärung des Kumbha-Suttas (Lehrrede über den Krug).

153. කුම්භොති උදකඝටො. නො පච්චාවමතීති න පතිආවමති, න අන්තො පවෙසෙතීති අත්ථො.

153. "Krug" (kumbha) bedeutet: ein Wasserkrug. "Lässt nicht wieder ein" (no paccāvamati) bedeutet: er nimmt nichts wieder auf, er lässt nichts wieder nach innen gelangen – das ist die Bedeutung.

7. ආකාසසුත්තවණ්ණනා

7. Erklärung des Ākāsa-Suttas (Lehrrede über den Luftraum).

155. පුරත්ථිමාති [Pg.173] පුරත්ථිමදිසතො ආගතවාතා. පච්ඡිමදිසාදීසුපි එසෙව නයො. චත්තාරොපි සතිපට්ඨානාති යථෙව හි එතෙසං පුරත්ථිමාදිභෙදානං වාතානං සන්නිපාතො ආකාසෙ ඉජ්ඣති, එවං ඉධාපි ‘‘චත්තාරො සතිපට්ඨානා’’තිආදිනා නයෙන වුත්තා බොධිපක්ඛියධම්මා සහවිපස්සනස්ස අරියමග්ගස්ස භාවනාය ඉජ්ඣන්ති, තෙනෙතං වුත්තං.

155. "Die östlichen" (puratthimā) bedeutet: die aus östlicher Richtung kommenden Winde. Auch für die westliche Richtung und die anderen gilt dieselbe Methode. "Auch die vier Grundlagen der Achtsamkeit" (cattāropi satipaṭṭhānā): Denn wie das Zusammentreffen dieser verschiedenen Winde, beginnend mit den östlichen, am Himmel stattfindet, so werden auch hier die zur Erleuchtung beitragenden Qualitäten (bodhipakkhiyadhamma), die in der Weise von "die vier Grundlagen der Achtsamkeit" und so weiter dargelegt sind, durch die Entfaltung des edlen Pfades zusammen mit der Einsicht (vipassanā) verwirklicht; deshalb wurde dies gesagt.

8-9. පඨමමෙඝසුත්තාදිවණ්ණනා

8-9. Erklärung des ersten Megha-Suttas (Lehrrede über die Regenwolke) und anderer Suttas.

156-157. ගිම්හානං පච්ඡිමෙ මාසෙති ආසාළ්හමාසෙ. ඌහතන්ති ද්විපදචතුප්පදානං පාදප්පහාරෙන පථවීතලෙ උට්ඨහිත්වා උද්ධං ගතං වට්ටිවට්ටි හුත්වා ආකාසෙ පක්ඛන්තං. රජොජල්ලන්ති පංසුරජොජල්ලං.

156-157. "Im letzten Monat des Sommers" (gimhānaṃ pacchime māse) bedeutet: im Monat Āsāḷha. "Aufgewirbelt" (ūhataṃ) bedeutet: was durch den Tritt von Zwei- und Vierbeinern auf der Erdoberfläche aufgewirbelt wurde, nach oben gestiegen ist, sich in Wirbeln formiert hat und am Himmel schwebt. "Staub und Schmutz" (rajojallaṃ) bedeutet: feiner Erdstaub und Schmutz.

10. නාවාසුත්තවණ්ණනා

10. Erklärung des Nāvā-Suttas (Lehrrede über das Schiff).

158. සාමුද්දිකාය නාවායාතිආදි හෙට්ඨා වාණිජකොපමෙ විත්ථාරිතමෙව.

158. Die Passage "Ein hochseetaugliches Schiff" (sāmuddikāya nāvāya) und so weiter wurde bereits unten im Vāṇijakopama-Sutta ausführlich erklärt.

11-12. ආගන්තුකසුත්තාදිවණ්ණනා

11-12. Erklärung des Āgantuka-Suttas (Lehrrede über die Gäste) und anderer Suttas.

159-160. ආගන්තුකාගාරන්ති පුඤ්ඤත්ථිකෙහි නගරමජ්ඣෙ කතං ආගන්තුකඝරං, යත්ථ රාජරාජමහාමත්තෙහිපි සක්කා හොති නිවාසං උපගන්තුං. අභිඤ්ඤා පරිඤ්ඤෙය්‍යාති යථෙව හි තෙසං පුරත්ථිමදිසාදීහි ආගතානං ඛත්තියාදීනං වාසො ආගන්තුකාගාරෙ ඉජ්ඣති, එවං ඉමෙසං අභිඤ්ඤාපරිඤ්ඤෙය්‍යාතිආදීනං ධම්මානං අභිඤ්ඤාපරිජානනාදීහි සහවිපස්සනස්ස අරියමග්ගස්ස භාවනාය ඉජ්ඣන්ති, තෙනෙතං වුත්තං. නදීසුත්තං හෙට්ඨා වුත්තනයමෙවාති.

159-160. "Ein Gästehaus" (āgantukāgāraṃ) bedeutet: eine von Verdienstsuchenden in der Stadtmitte errichtete Herberge, in der selbst Könige und königliche Minister Unterkunft finden können. "Durch höheres Wissen vollkommen zu erkennen" (abhiññā pariññeyyā): Denn ebenso wie die Beherbergung jener Kṣatriyas und anderer, die aus östlicher Richtung und so weiter kommen, in dem Gästehaus stattfindet, so werden auch für diese Dinge, die "durch höheres Wissen vollkommen zu erkennen" und so weiter sind, durch die Entfaltung des von Einsicht (vipassanā) begleiteten edlen Pfades das Erkennen durch höheres Wissen, das vollkommene Verstehen und so weiter verwirklicht; deshalb wurde dies so gesagt. Das Nadī-Sutta ist genau in der oben dargelegten Weise zu verstehen.

බලකරණීයවග්ගො නවමො.

Das neunte Kapitel über die zu verrichtenden Kraftarbeiten (Balakaraṇīyavagga).

10. එසනාවග්ගො

10. Das Kapitel über das Suchen (Esanāvagga).

1. එසනාසුත්තවණ්ණනා

1. Erklärung des Esanā-Suttas (Lehrrede über das Suchen).

161. එසනාවග්ගෙ [Pg.174] කාමෙසනාති කාමානං එසනා ගවෙසනා මග්ගනා පත්ථනා. භවෙසනාති භවානං එසනා. බ්‍රහ්මචරියෙසනාති මිච්ඡාදිට්ඨිසඞ්ඛාතස්ස බ්‍රහ්මචරියස්ස එසනා.

161. Im Kapitel über das Suchen bedeutet "das Suchen nach Sinnengenuss" (kāmesanā): das Suchen, Erforschen, Aufspüren und Herbeiwünschen von Sinnengenüssen. "Das Suchen nach Dasein" (bhavesanā) bedeutet: das Suchen nach Daseinsformen. "Das Suchen nach einem heiligen Leben" (brahmacariyesanā) bedeutet: das Suchen nach einer Lebensweise des heiligen Lebens, die als falsche Ansicht (micchādiṭṭhi) bezeichnet wird.

2-11. විධාසුත්තාදිවණ්ණනා

2-11. Die Erklärung des Suttas über die Arten des Dünkels (Vidhāsutta) und andere.

162-171. විධාති මානකොට්ඨාසා මානඨපනා වා. සෙය්‍යොහමස්මීති විධාති අහමස්මි සෙය්‍යොති එවං මානකොට්ඨාසො මානඨපනා වා. නීඝාති දුක්ඛා. වචනත්ථො පනෙත්ථ යස්ස උප්පජ්ජන්ති, තං පුරිසං නීහනන්තීති නීඝා. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙවාති.

162-171. „Vidhā“ (Arten des Dünkels) bezeichnet Kategorien des Dünkels oder das Festsetzen von Dünkel. „Vidhā [in der Form von]: Ich bin besser“ (seyyohamasmī) bedeutet eine Kategorie des Dünkels oder das Festsetzen des Dünkels auf diese Weise: „Ich bin besser“. „Nīghā“ bezeichnet Leiden. Die Worterklärung hierzu lautet: Bei wem sie (wie Leidenschaft usw.) entstehen, jenen Menschen schlagen sie nieder (nīhananti), daher heißen sie „nīghā“ (Plagen). Das Übrige ist hierin ganz offensichtlich.

එසනාවග්ගො දසමො.

Das zehnte Kapitel über das Suchen (Esanāvagga) ist abgeschlossen.

11. ඔඝවග්ගො

11. Das Kapitel über die Fluten (Oghavagga)

1-2. ඔඝසුත්තාදිවණ්ණනා

1-2. Die Erklärung des Suttas über die Fluten (Oghasutta) und andere.

172-173. ඔඝවග්ගෙ කාමොඝොති පඤ්චසු කාමගුණෙසු ඡන්දරාගො. භවොඝොති රූපාරූපභවෙසු ඡන්දරාගො. දිට්ඨොඝොති ද්වාසට්ඨි දිට්ඨියො. අවිජ්ජොඝොති චතූසු සච්චෙසු අඤ්ඤාණං. කාමයොගාදීසුපි එසෙව නයො.

172-173. Im Kapitel über die Fluten bezeichnet „kāmogha“ (Flut des Sinnesbegehrens) das Wollen und die Leidenschaft (chandarāga) bezüglich der fünf Arten von Sinnesobjekten. „Bhavogha“ (Flut des Werdens) bezeichnet das Wollen und die Leidenschaft bezüglich der feinstofflichen und immateriellen Existenzen. „Diṭṭhogha“ (Flut der Ansichten) bezeichnet die zweiundsechzig falschen Ansichten. „Avijjogha“ (Flut der Unwissenheit) bezeichnet das Nichtwissen hinsichtlich der vier edlen Wahrheiten. Auch bei den Jochen des Sinnesbegehrens usw. (kāmayoga) gilt dieselbe Methode.

3-4. උපාදානසුත්තාදිවණ්ණනා

3-4. Die Erklärung des Suttas über das Ergreifen (Upādānasutta) und andere.

174-175. කාමුපාදානන්ති කාමග්ගහණං. දිට්ඨුපාදානාදීසුපි එසෙව නයො. ගන්ථාති ගන්ථනා ඝටනා. කායගන්ථොති නාමකායස්ස ගන්ථො ගන්ථනඝටනකිලෙසො. ඉදංසච්චාභිනිවෙසොති අන්තග්ගාහිකදිට්ඨිවසෙන උප්පන්නො ‘‘ඉදමෙව සච්ච’’න්ති එවං අභිනිවෙසො.

174-175. „Kāmupādāna“ (Ergreifen der Sinnlichkeit) bezeichnet das Ergreifen des Sinnlichen. Auch beim Ergreifen von Ansichten usw. gilt dieselbe Methode. „Ganthā“ (Fesseln) bedeutet Verknüpfung, Zusammenfügung. „Kāyagantha“ (Körperfessel) bezeichnet die Fessel des Namenskörpers (nāmakāya), das heißt die Befleckung, die verknüpft und zusammenfügt. „Idaṃsaccābhinivesa“ (Beharren auf „Dies ist die Wahrheit“) bezeichnet das Beharren, das unter dem Einfluss einer Extremansicht (antaggāhikadiṭṭhi) in der Weise entsteht: „Nur dies ist die Wahrheit [alles andere ist töricht]“.

5-10. අනුසයසුත්තාදිවණ්ණනා

5-10. Die Erklärung des Suttas über die Neigungen (Anusayasutta) und andere.

176-181. කාමරාගානුසයොති [Pg.175] ථාමගතට්ඨෙන කාමරාගොව අනුසයො කාමරාගානුසයො. සෙසෙසුපි එසෙව නයො. ඔරම්භාගියානීති හෙට්ඨාකොට්ඨාසියානි. සංයොජනානීති බන්ධනානි. උද්ධම්භාගියානීති උපරිකොට්ඨාසියානි. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානත්ථමෙවාති.

176-181. „Kāmarāgānusaya“ (schlummernde Neigung zur Sinnengier) bedeutet: Da sie einen gefestigten Zustand erreicht hat (thāmagataṭṭhena), ist eben die Sinnengier selbst eine schlummernde Neigung, daher „Kāmarāgānusaya“. Auch bei den übrigen [schlummernden Neigungen] gilt dieselbe Methode. „Orambhāgiyāni“ (die niederen Fesseln) bedeutet: zu den niederen Bereichen gehörig. „Saṃyojanāni“ (Fesseln) bedeutet Bindungen. „Uddhambhāgiyāni“ (die höheren Fesseln) bedeutet: zu den höheren Bereichen gehörig. Das Übrige hat überall eine ganz offensichtliche Bedeutung.

ඔඝවග්ගො එකාදසමො.

Das elfte Kapitel über die Fluten (Oghavagga) ist abgeschlossen.

මග්ගසංයුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung der Sammlung über den Pfad (Maggasaṃyutta) ist abgeschlossen.

2. බොජ්ඣඞ්ගසංයුත්තං

2. Die Sammlung über die Erleuchtungsglieder (Bojjhaṅgasaṃyutta)

1. පබ්බතවග්ගො

1. Das Kapitel über den Berg (Pabbatavagga)

1. හිමවන්තසුත්තවණ්ණනා

1. Die Erklärung des Suttas über den Himalaya (Himavantasutta)

182. බොජ්ඣඞ්ගසංයුත්තස්ස [Pg.176] පඨමෙ නාගාති ඉමෙපි මහාසමුද්දපිට්ඨෙ ඌමිඅන්තරවාසිනොව, න විමානට්ඨකනාගා. තෙසං හිමවන්තං නිස්සාය කායවඩ්ඪනාදිසබ්බං හෙට්ඨා වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බං. බොජ්ඣඞ්ගෙති එත්ථ බොධියා, බොධිස්ස වා අඞ්ගාති බොජ්ඣඞ්ගා. කිං වුත්තං හොති? යා හි අයං ධම්මසාමග්ගී, යාය ලොකියලොකුත්තරමග්ගක්ඛණෙ උප්පජ්ජමානාය ලීනුද්ධච්චපතිට්ඨානායූහන කාමසුඛත්තකිලමථානුයොගඋච්ඡෙදසස්සතාභිනිවෙසාදීනං අනෙකෙසං උපද්දවානං පටිපක්ඛභූතාය සතිධම්මවිචයවීරියපීතිපස්සද්ධිසමාධිඋපෙක්ඛාසඞ්ඛාතාය ධම්මසාමග්ගියා අරියසාවකො බුජ්ඣතීති කත්වා බොධීති වුච්චති. බුජ්ඣතීති කිලෙසසන්තානනිද්දාය උට්ඨහති, චත්තාරි වා අරියසච්චානි පටිවිජ්ඣති, නිබ්බානමෙව වා සච්ඡිකරොතීති වුත්තං හොති. යථාහ ‘‘සත්ත බොජ්ඣඞ්ගෙ භාවෙත්වා අනුත්තරං සම්මාසම්බොධිං අභිසම්බුද්ධො’’ති (සං. නි. 5.378; දී. නි. 3.143). තස්සා ධම්මසාමග්ගිසඞ්ඛාතාය බොධියා අඞ්ගාති බොජ්ඣඞ්ගා ඣානඞ්ගමග්ගඞ්ගාදයො විය. යොපෙස යථාවුත්තප්පකාරාය එතාය ධම්මසාමග්ගියා බුජ්ඣතීති කත්වා අරියසාවකො බොධීති වුච්චති, තස්ස බොධිස්ස අඞ්ගාතිපි බොජ්ඣඞ්ගා සෙනඞ්ගරථඞ්ගාදයො විය. තෙනාහු අට්ඨකථාචරියා – ‘‘බුජ්ඣනකස්ස පුග්ගලස්ස අඞ්ගාති වා බොජ්ඣඞ්ගා’’ති.

182. Im ersten Sutta des Bojjhaṅgasaṃyutta bedeutet „nāgā“ (Elefanten/Drachen): Auch diese sind jene, die auf der Oberfläche des großen Ozeans inmitten der Wellen leben, und nicht jene Nāgas, die in Palästen wohnen. Alles bezüglich ihres Körperwachstums usw. in Abhängigkeit vom Himalaya-Gebirge ist genau nach der oben erklärten Weise zu verstehen. „Bojjhaṅgā“ bezeichnet hierbei die Glieder der Erleuchtung (bodhiyā aṅgā) oder die Glieder des Erkennenden (bodhissa aṅgā). Was ist damit gemeint? Es ist jene Harmonie der Faktoren (dhammasāmaggī), die im Moment des weltlichen oder überweltlichen Pfades entsteht und als Gegenmittel gegen zahlreiche Heimsuchungen wie Trägheit, Aufgeregtheit, Stillstand, Anhäufung, Hingabe an Sinnenlust und Selbstkasteiung, Beharren auf Vernichtungs- oder Ewigkeitsglauben usw. dient, bestehend aus Achtsamkeit, Wirklichkeitserforschung, Tatkraft, Entzücken, Gestilltheit, Sammlung und Gleichmut. Weil der edle Schüler durch diese Harmonie der Faktoren erwacht (bujjhati), wird sie „bodhi“ (Erleuchtung) genannt. „Er erwacht“ bedeutet: Er erhebt sich aus dem Schlaf des Stroms der Befleckungen, dringt in die vier Wahrheiten ein oder verwirklicht das Nibbāna selbst; dies ist damit gesagt. Wie es heißt: „Nachdem er die sieben Erleuchtungsglieder entfaltet hatte, erwachte er zur unübertrefflichen vollkommenen Erleuchtung.“ Sie sind die Glieder dieser Erleuchtung, die als Harmonie der Faktoren bezeichnet wird, daher „bojjhaṅgā“ (Erleuchtungsglieder), ähnlich wie die Vertiefungsglieder (jhānaṅga) oder Pfadglieder (maggaṅga). Und da auch der edle Schüler, der durch diese Harmonie der Faktoren auf die oben beschriebene Weise erwacht, selbst als „bodhi“ (der Erwachte) bezeichnet wird, heißen sie auch „Glieder des Erwachten“ (bodhissa aṅgā), ähnlich wie Heeresglieder (senaṅga) oder Wagenglieder (rathaṅga). Daher sagten die Lehrer der Kommentare: „Bojjhaṅgā bedeutet entweder die Glieder der erkennenden Person.“

අපිච ‘‘බොජ්ඣඞ්ගාති කෙනට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා? බොධාය සංවත්තන්තීති බොජ්ඣඞ්ගා, බුජ්ඣන්තීති බොජ්ඣඞ්ගා, අනුබුජ්ඣන්තීති බොජ්ඣඞ්ගා, පටිබුජ්ඣන්තීති බොජ්ඣඞ්ගා, සම්බුජ්ඣන්තීති බොජ්ඣඞ්ගා’’ඉච්චාදිනා (පටි. ම. 2.17) පටිසම්භිදානයෙනාපි බොජ්ඣඞ්ගත්ථො වෙදිතබ්බො.

Zudem ist die Bedeutung von „bojjhaṅga“ auch nach der Methode der Paṭisambhidāmagga zu verstehen: „Bojjhaṅgā – in welchem Sinne sind es Erleuchtungsglieder? Weil sie zur Erleuchtung führen (bodhāya saṃvattanti), sind sie Erleuchtungsglieder; weil sie erkennen (bujjhanti), sind sie Erleuchtungsglieder; weil sie nacheinander erkennen (anubujjhanti), sind sie Erleuchtungsglieder; weil sie erwachen (paṭibujjhanti), sind sie Erleuchtungsglieder; weil sie vollkommen erwachen (sambujjhanti), sind sie Erleuchtungsglieder“, und so weiter.

සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගන්තිආදීසු පන පසත්ථො සුන්දරො ච බොජ්ඣඞ්ගොති සම්බොජ්ඣඞ්ගො. සතියෙව සම්බොජ්ඣඞ්ගොති සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො, තං සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගන්ති එවං සබ්බත්ථ අත්ථො වෙදිතබ්බො. භාවෙතීති වඩ්ඪෙති, අත්තනො [Pg.177] චිත්තසන්තානෙ පුනප්පුනං ජනෙති, අභිනිබ්බත්තෙතීති අත්ථො. විවෙකනිස්සිතන්තිආදීනි කොසලසංයුත්තෙ ‘‘සම්මාදිට්ඨිං භාවෙති විවෙකනිස්සිත’’න්ති එත්ථ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බානි.

In Ausdrücken wie „satisambojjhaṅga“ (Erleuchtungsglied der Achtsamkeit) bezeichnet „sambojjhaṅga“ ein gelobtes (pasattha) und vorzügliches (sundara) Erleuchtungsglied. Die Achtsamkeit selbst ist das Erleuchtungsglied, daher „satisambojjhaṅga“ (Achtsamkeits-Erleuchtungsglied). Auf diese Weise ist die Bedeutung in allen Fällen zu verstehen. „Bhāveti“ (er entfaltet) bedeutet: er bringt zum Wachsen (vaḍḍheti), lässt es im eigenen Geistesstrom immer wieder entstehen, bringt es zur vollen Entfaltung. Ausdrücke wie „vivekanissita“ (gestützt auf Abgeschiedenheit) sind genau nach jener Methode zu verstehen, die im Kosala-Saṃyutta zu der Passage „er entfaltet die rechte Ansicht, gestützt auf Abgeschiedenheit“ erklärt wurde.

අයං පන විසෙසො – තත්ථ තදඞ්ගවිවෙකනිස්සිතං, සමුච්ඡෙදවිවෙකනිස්සිතං, නිස්සරණවිවෙකනිස්සිතන්ති, විවෙකත්තයමෙව වුත්තං, බොජ්ඣඞ්ගභාවනං පත්වා පන පඤ්චවිධවිවෙකනිස්සිතම්පි එකෙ වණ්ණයන්ති. තෙ හි න කෙවලං බලවවිපස්සනාමග්ගඵලක්ඛණෙසු එව බොජ්ඣඞ්ගෙ උද්ධරන්ති විපස්සනාපාදක-කසිණජ්ඣාන-ආනාපානාසුභ-බ්‍රහ්මවිහාරජ්ඣානෙසුපි උද්ධරන්ති, න ච පටිසිද්ධා අට්ඨකථාචරියෙහි. තස්මා තෙසං මතෙන එතෙසං ඣානානං පවත්තික්ඛණෙ කිච්චතො එව වික්ඛම්භනවිවෙකනිස්සිතං. යථා ච විපස්සනාක්ඛණෙ ‘‘අජ්ඣාසයතො නිස්සරණවිවෙකනිස්සිත’’න්ති වුත්තං, එවං පටිපස්සද්ධිවිවෙකනිස්සිතම්පි භාවෙතීති වත්තුං වට්ටති. සෙසමෙත්ථ හෙට්ඨා වුත්තනයමෙව.

Dies ist jedoch der Unterschied: Dort (im Kosala-Saṃyutta) wurden nur drei Arten von Abgeschiedenheit erwähnt, nämlich die zeitweilige Abgeschiedenheit (tadaṅgaviveka), die Abgeschiedenheit durch Vernichtung (samucchedaviveka) und die Abgeschiedenheit durch Entrinnen (nissaraṇaviveka). Gelangt man jedoch zur Entfaltung der Erleuchtungsglieder, erklären einige Lehrer auch die fünffache Abgeschiedenheit. Sie weisen die Erleuchtungsglieder nämlich nicht nur in den Momenten intensiver Einsicht (vipassanā), des Pfades und der Frucht auf, sondern auch in den Kasina-Jhānas, der Atembetrachtung (ānāpāna), der Unreinheitsbetrachtung (asubha) und den Jhānas der göttlichen Verweilungszustände (brahmavihāra), welche die Grundlage für die Einsicht bilden; und dies wurde von den Lehrern der Kommentare nicht zurückgewiesen. Daher entfaltet er nach ihrer Ansicht im Moment des Bestehens dieser Jhānas der Funktion nach die auf Unterdrückung gestützte Abgeschiedenheit (vikkhambhanavivekanissita). Und so wie im Moment der Einsicht gesagt wird: „aufgrund der Absicht gestützt auf die Abgeschiedenheit des Entrinnens (nissaraṇavivekanissita)“, so ist es auch angemessen zu sagen, dass er die auf die Abgeschiedenheit der Beruhigung gestützte Abgeschiedenheit (paṭipassaddhivivekanissita) entfaltet. Das Übrige ist hierbei genau nach der bereits erklärten Weise zu verstehen.

2. කායසුත්තවණ්ණනා

2. Die Erklärung des Suttas über den Körper (Kāyasutta)

183. දුතියෙ ආහාරට්ඨිතිකොති පච්චයට්ඨිතිකො. ආහාරං පටිච්චාති පච්චයං පටිච්ච. සුභනිමිත්තන්ති සුභම්පි සුභනිමිත්තං, සුභස්ස ආරම්මණම්පි සුභනිමිත්තං. අයොනිසොමනසිකාරොති අනුපායමනසිකාරො උප්පථමනසිකාරො අනිච්චෙ ‘‘නිච්ච’’න්ති වා, දුක්ඛෙ ‘‘සුඛ’’න්ති, අනත්තනි ‘‘අත්තා’’ති වා, අසුභෙ ‘‘සුභ’’න්ති වා, මනසිකාරො. තං තස්මිං සුභාරම්මණෙ බහුලං පවත්තයතො කාමච්ඡන්දො උප්පජ්ජති. තෙන වුත්තං ‘‘අත්ථි, භික්ඛවෙ, සුභනිමිත්ත’’න්තිආදි. එවං සබ්බනීවරණෙසු යොජනා වෙදිතබ්බා.

183. Im zweiten Sutta bedeutet „durch Nahrung bestehend“ (āhāraṭṭhitiko): durch Bedingungen bestehend (paccayaṭṭhitiko). „In Abhängigkeit von Nahrung“ (āhāraṃ paṭicca) bedeutet: in Abhängigkeit von Bedingungen. „Schönes Zeichen“ (subhanimitta) bedeutet: Sowohl das Schöne selbst ist ein schönes Zeichen als auch das Objekt des Schönen ist ein schönes Zeichen. „Unsachgemäße Aufmerksamkeit“ (ayonisomanasikāro) bedeutet eine ungeeignete Aufmerksamkeit, eine vom rechten Weg abweichende Aufmerksamkeit oder die Aufmerksamkeit, die im Unbeständigen das „Beständige“, im Leidvollen das „Glückliche“, im Nicht-Selbst das „Selbst“ oder im Unreinen das „Reine“ sieht. Bei demjenigen, der diese Aufmerksamkeit bezüglich jenes schönen Objekts vielfach anwendet, entsteht Sinnenlust (kāmacchanda). Deshalb wurde gesagt: „Es gibt, ihr Mönche, ein schönes Zeichen“ usw. Auf diese Weise ist die Anwendung auf alle Hemmnisse (nīvaraṇa) zu verstehen.

පටිඝනිමිත්තන්තිආදීසු පන පටිඝොපි පටිඝනිමිත්තං පටිඝාරම්මණම්පි. අරතීති උක්කණ්ඨිතා. යං සන්ධාය වුත්තං – ‘‘තත්ථ කතමා අරති? පන්තෙසු වා සෙනාසනෙසු අඤ්ඤතරඤ්ඤතරෙසු වා අධිකුසලෙසු ධම්මෙසු අරති අරතිතා අනභිරති අනභිරමනා උක්කණ්ඨිතා පරිතස්සිතා, අයං වුච්චති අරතී’’ති (විභ. 856).

In Ausdrücken wie „Zeichen des Widerwillens“ (paṭighanimitta) bezeichnet jedoch sowohl der Widerwille selbst das Zeichen des Widerwillens als auch das Objekt des Widerwillens. „Unlust“ (arati) bedeutet Unzufriedenheit (ukkaṇṭhitā). Darauf bezieht sich das Wort: „Was ist darin Unlust? Die Unlust, die Unzufriedenheit, das Nicht-Gefallen, das Sich-Nicht-Erfreuen, das Unbehagen, die Unruhe in abgelegenen Lagern und Wohnstätten oder bezüglich irgendwelcher höherer heilsamer Phänomene – dies wird Unlust genannt“.

තන්දීති අතිසීතාදිපච්චයා උප්පන්නං ආගන්තුකකායාලසියං. යස්මිං උප්පන්නෙ ‘‘අතිසීතං අතිඋණ්හං අතිච්ඡාතොස්මි අතිධාතොස්මි අතිදූරමග්ගං ගතොස්මී’’ති වදති, යං සන්ධාය වුත්තං ‘‘තත්ථ කතමා තන්දි[Pg.178], යා තන්දී තන්දියනා තන්දිමනකතා ආලස්‍යං ආලස්‍යායනා ආලස්‍යායිතත්තං, අයං වුච්චති තන්දී’’ති (විභ. 857).

„Trägheit“ (tandi) ist die aufgrund von Ursachen wie extremer Kälte usw. entstandene, vorübergehende Trägheit des Körpers. Wenn diese entsteht, sagt man: „Es ist zu kalt, es ist zu heiß, ich bin zu hungrig, ich bin zu satt, ich habe einen zu weiten Weg zurückgelegt“, worauf sich das folgende Wort bezieht: „Was ist darin Trägheit? Jene Trägheit, das Trägesein, der Zustand der Trägheit, die Lässigkeit, das Lässigsein, der Zustand der Lässigkeit – dies wird Trägheit genannt“.

විජම්භිතාති කිලෙසවසෙන කායවිනමනා. යං සන්ධාය වුත්තං – ‘‘තත්ථ කතමා විජම්භිතා? යා කායස්ස ජම්භනා විජම්භනා ආනමනා විනමනා සන්නමනා පණමනා බ්‍යාධියකං, අයං වුච්චති විජම්භිතා’’ති (විභ. 858).

„Gliederschwerfälligkeit“ (vijambhitā) ist das Beugen und Dehnen des Körpers unter dem Einfluss von Befleckungen. Worauf sich das folgende Wort bezieht: „Was ist darin Gliederschwerfälligkeit? Das Gähnen, das Dehnen des Körpers, das Vorbeugen, das Zurückbeugen, das Neigen zur Seite, das Aufrichten des Körpers, das Verhalten wie bei einem Kranken – dies wird Gliederschwerfälligkeit genannt“.

භත්තසම්මදොති භත්තපරිළාහො. යං සන්ධාය වුත්තං – ‘‘තත්ථ කතමො භත්තසම්මදො? යා භුත්තාවිස්ස භත්තමුච්ඡා භත්තකිලමථො භත්තපරිළාහො කායදුට්ඨුල්ලං, අයං වුච්චති භත්තසම්මදො’’ති (විභ. 859).

„Müdigkeit nach dem Essen“ (bhattasammado) ist die durch Nahrung hervorrufene Mattheit. Worauf sich das folgende Wort bezieht: „Was ist darin die Müdigkeit nach dem Essen? Jene Benommenheit durch Nahrung, jene Ermüdung durch Nahrung, jene durch Nahrung bedingte Trägheit, jene Schwerfälligkeit des Körpers bei einem, der gegessen hat – dies wird Müdigkeit nach dem Essen genannt“.

චෙතසො ච ලීනත්තන්ති චිත්තස්ස ලීයනාකාරො, යං සන්ධාය වුත්තං – ‘‘තත්ථ කතමං චෙතසො ලීනත්තං? යා චිත්තස්ස අකල්‍යතා අකම්මඤ්ඤතා ඔලීයනා සල්ලීයනා ලීනං ලීයනා ලීයිතත්තං ථිනං ථියනා ථියිතත්තං චිත්තස්ස, ඉදං වුච්චති චෙතසො ලීනත්ත’’න්ති (විභ. 860).

„Trägheit des Geistes“ (cetaso līnattam) ist die schrumpfende Weise des Geistes. Worauf sich das folgende Wort bezieht: „Was ist darin die Trägheit des Geistes? Jene Unpässlichkeit des Geistes, seine Untauglichkeit zur Arbeit, das Zurückweichen, das In-sich-Zusammenschrumpfen, die Trägheit, das Trägesein, der Zustand des Trägeseins des Geistes, die Erstarrung, das Erstarrtsein, der Zustand der Erstarrung des Geistes – dies wird Trägheit des Geistes genannt“.

චෙතසො අවූපසමොති යථා නාම වීතච්චිකොපි අඞ්ගාරො නෙව තාව සන්නිසීදති පතාපං කරොතියෙව, යථා ච පත්තපචනට්ඨානෙ නෙව තාව සන්නිසීදති පතාපං කරොතියෙව, එවං චිත්තස්ස අවූපසන්තාකාරො, අත්ථතො පනෙතං උද්ධච්චකුක්කුච්චමෙව හොති.

„Unruhe des Geistes“ (cetaso avūpasamo): Wie eine glühende Kohle, selbst wenn sie flammenlos ist, noch nicht abgeklungen ist, sondern weiterhin Hitze abgibt, und wie an dem Ort, wo ein Topf gekocht wurde, die Hitze noch nicht abgeklungen ist, sondern weiterhin brennt, ebenso ist der unruhige Zustand des Geistes. Dem Sinn nach aber ist dies nichts anderes als Unruhe und Gewissensbisse (uddhacca-kukkucca).

විචිකිච්ඡට්ඨානීයා ධම්මාති විචිකිච්ඡාය ආරම්මණධම්මා. අයොනිසොමනසිකාරො සබ්බත්ථ වුත්තනයොව. එවමෙත්ථ කාමච්ඡන්දො විචිකිච්ඡාති ඉමෙ ද්වෙ ධම්මා ආරම්මණෙන කථිතා, බ්‍යාපාදො ආරම්මණෙන ච උපනිස්සයෙන ච, සෙසා සහජාතෙන ච උපනිස්සයෙන චාති.

„Zweifelbegünstigende Dinge“ (vicikicchaṭṭhānīyā dhammā) sind die Objekte des Zweifels. Unweisliche Aufmerksamkeit (ayonisomanasikāra) ist überall in der bereits beschriebenen Weise zu verstehen. So werden hier die beiden Dinge, Sinnenlust (kāmacchanda) und Zweifel (vicikicchā), bezüglich ihres Objekts erklärt; Übelwollen (byāpāda) bezüglich des Objekts und der entscheidenden Stütze (upanissaya); die übrigen bezüglich des Mitentstehens (sahajāta) und der entscheidenden Stütze.

සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගට්ඨානීයා ධම්මාති සතියා ආරම්මණධම්මා සත්තතිංස බොධිපක්ඛියා ච නව ලොකුත්තරධම්මා ච. තත්ථ යොනිසොමනසිකාරබහුලීකාරොති තත්ථ උපායමනසිකාරස්ස පුනප්පුනං කරණං.

„Dinge, die die Grundlage für das Erleuchtungsglied der Achtsamkeit bilden“ (satisambojjhaṅgaṭṭhānīyā dhammā) sind die Objekte der Achtsamkeit, nämlich die siebenunddreißig dem Erwachen förderlichen Dinge und die neun überweltlichen Dinge. Darin bedeutet „häufige Ausübung von weislicher Aufmerksamkeit“ das wiederholte Ausüben der weislichen Aufmerksamkeit (upāyamanasikāra) in Bezug auf diese Dinge.

කුසලාකුසලා ධම්මාතිආදීසු කුසලාති කොසල්ලසම්භූතා අනවජ්ජසුඛවිපාකා. අකුසලාති අකොසල්ලසම්භූතා සාවජ්ජදුක්ඛවිපාකා. සාවජ්ජාති අකුසලා. අනවජ්ජාති කුසලා. හීනපණීතකණ්හසුක්කෙසුපි එසෙව නයො. සප්පටිභාගාති කණ්හසුක්කායෙව. කණ්හා හි කණ්හවිපාකදානතො[Pg.179], සුක්කා ච සුක්කවිපාකදානතො සප්පටිභාගා නාම, සදිසවිපාකකොට්ඨාසාති අත්ථො. පටිපක්ඛභූතස්ස වා භාගස්ස අත්ථිතාය සප්පටිභාගා. කණ්හානඤ්හි සුක්කා පටිපක්ඛභාගා, සුක්කානඤ්ච කණ්හා පටිපක්ඛභාගාති එවම්පි සප්පටිභාගා. සප්පටිබාහිතට්ඨෙන වා සප්පටිභාගා. අකුසලඤ්හි කුසලං පටිබාහිත්වා අත්තනො විපාකං දෙති, කුසලඤ්ච අකුසලං පටිබාහිත්වාති එවම්පි කණ්හසුක්කා සප්පටිභාගා.

In Passagen wie „heilsame und unheilsame Dinge“ bedeutet „heilsam“ (kusalā) jene Dinge, die aus Erkenntnis entstanden sind, tadel- und fehlerlos sind und angenehme Reifung bringen. „Unheilsam“ (akusalā) bedeutet jene Dinge, die aus Unwissenheit entstanden sind, tadelhaft sind und leidvolle Reifung bringen. „Tadelhaft“ (sāvajjā) meint die unheilsamen Dinge. „Tadellos“ (anavajjā) meint die heilsamen Dinge. Bei den Begriffen „niedrig, edel, dunkel und hell“ gilt dieselbe Methode. „Einen Gegenpart habend“ (sappaṭibhāgā) bezieht sich auf die dunklen und hellen Dinge. Denn die dunklen Dinge heißen „mit Gegenpart“, weil sie eine dunkle Reifung bewirken, und die hellen Dinge, weil sie eine helle Reifung bewirken; das bedeutet, sie haben gleichartige Reifungsanteile. Oder sie heißen „mit Gegenpart“ wegen des Vorhandenseins eines Teils, der ihr Gegenteil darstellt. Denn für die dunklen Dinge sind die hellen das Gegenteil, und für die hellen Dinge sind die dunklen das Gegenteil; auch in dieser Weise haben sie einen Gegenpart. Oder sie heißen „mit Gegenpart“ im Sinne des gegenseitigen Ausschließens. Denn das Unheilsame schließt das Heilsame aus und bringt seine eigene Reifung hervor, und das Heilsame schließt das Unheilsame aus; auch in dieser Weise sind die dunklen und hellen Dinge „mit Gegenpart“.

ආරම්භධාතූති පඨමාරම්භවීරියං. නික්කමධාතූති කොසජ්ජතො නික්ඛන්තත්තා තතො බලවතරං. පරක්කමධාතූති පරං පරං ඨානං අක්කමනතාය තතොපි බලවතරන්ති තීහිපි පදෙහි වීරියමෙව කථිතං.

„Element des Tatkraft-Anfangs“ (ārambhadhātu) meint die anfänglich aufgebrachte Energie. „Element des Fortschreitens“ (nikkamadhātu) meint eine noch stärkere Energie, da sie aus der Trägheit heraustritt. „Element des kühnen Vorringens“ (parakkamadhātu) meint eine noch stärkere Energie, da sie in der Lage ist, eine höhere und immer höhere Stufe zu erreichen. So wird mit diesen drei Begriffen nichts anderes als Energie (viriya) beschrieben.

පීතිසම්බොජ්ඣඞ්ගට්ඨානීයාති පීතියා ආරම්මණධම්මා. කායපස්සද්ධීති තිණ්ණං ඛන්ධානං දරථපස්සද්ධි. චිත්තපස්සද්ධීති විඤ්ඤාණක්ඛන්ධස්ස දරථපස්සද්ධි. සමථනිමිත්තන්ති සමථොපි සමථනිමිත්තං, ආරම්මණම්පි. අබ්‍යග්ගනිමිත්තන්ති තස්සෙව වෙවචනං.

„Dinge, die die Grundlage für das Erleuchtungsglied der Verzückung bilden“ (pītisambojjhaṅgaṭṭhānīyā) sind die Objekte der Verzückung. „Beruhigung des Körpers“ (kāyapassaddhi) meint die Beruhigung der Qual in den drei mentalen Daseinsgruppen. „Beruhigung des Geistes“ (cittapassaddhi) meint die Beruhigung der Qual in der Bewusstseinsgruppe. „Zeichen der Ruhe“ (samathanimitta) bedeutet: Die Ruhe selbst ist das Zeichen der Ruhe, und auch das Meditationsobjekt ist das Zeichen der Ruhe. „Zeichen der Nicht-Zerstreutheit“ (abyagganimitta) ist ein Synonym für ebendieses.

උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගට්ඨානීයාති උපෙක්ඛාය ආරම්මණධම්මා, අත්ථතො පන මජ්ඣත්තාකාරො උපෙක්ඛාට්ඨානීයා ධම්මොති වෙදිතබ්බො. එවමෙත්ථ සතිධම්මවිචයඋපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගා ආරම්මණෙන කථිතා, සෙසා ආරම්මණෙනපි උපනිස්සයෙනපි.

„Dinge, die die Grundlage für das Erleuchtungsglied des Gleichmuts bilden“ (upekkhāsambojjhaṅgaṭṭhānīyā) sind die Objekte des Gleichmuts. Dem Sinn nach sollte man verstehen, dass der Zustand der Neutralität die Grundlage für den Gleichmut darstellt. So werden hier die Erleuchtungsglieder der Achtsamkeit, der Wirklichkeitserforschung und des Gleichmuts bezüglich ihres Objekts erklärt; die übrigen sowohl bezüglich des Objekts als auch der entscheidenden Stütze.

3. සීලසුත්තවණ්ණනා

3. Erklärung des Sīla-Suttas

184. තතියෙ සීලසම්පන්නාති එත්ථ ඛීණාසවස්ස ලොකියලොකුත්තරසීලං කථිතං, තෙන සම්පන්නාති අත්ථො. සමාධිපඤ්ඤාසුපි එසෙව නයො. විමුත්ති පන ඵලවිමුත්තියෙව. විමුත්තිඤාණදස්සනං පච්චවෙක්ඛණඤාණං. එවමෙත්ථ සීලාදයො තයො ලොකියලොකුත්තරා, විමුත්ති ලොකුත්තරාව, විමුත්තිඤාණදස්සනං ලොකියමෙව.

184. Im dritten Sutta meint „reich an Tugend“ (sīlasampannā): Hier wird die weltliche und überweltliche Tugend eines Triebversiegten gelehrt; „mit dieser ausgestattet“ ist der Sinn. Bei Konzentration und Weisheit gilt dieselbe Methode. „Befreiung“ (vimutti) jedoch ist einzig die Befreiung der Frucht. „Das Erkennen und Schauen der Befreiung“ (vimuttiñāṇadassana) ist das rückblickende Wissen. So sind hier die drei Faktoren – Tugend usw. – sowohl weltlich als auch überweltlich, die Befreiung ist ausschließlich überweltlich, und das Erkennen und Schauen der Befreiung ist ausschließlich weltlich.

දස්සනම්පාහන්ති දස්සනම්පි අහං. තං පනෙතං දස්සනං – චක්ඛුදස්සනං, ඤාණදස්සනන්ති දුවිධං. තත්ථ පසන්නෙහි චක්ඛූහි අරියානං දස්සනං ඔලොකනං චක්ඛුදස්සනං නාම. අරියෙහි පන දිට්ඨස්ස ලක්ඛණස්ස දස්සනං, පටිවිද්ධස්ස ච පටිවිජ්ඣනං ඣානෙන වා විපස්සනාය වා මග්ගඵලෙහි වා ඤාණදස්සනං නාම. ඉමස්මිං පනෙත්ථ චක්ඛුදස්සනං අධිප්පෙතං. අරියානඤ්හි පසන්නෙහි චක්ඛූහි ඔලොකනම්පි [Pg.180] බහුකාරමෙව. සවනන්ති ‘‘අසුකො නාම ඛීණාසවො අසුකස්මිං නාම රට්ඨෙ වා ජනපදෙ වා ගාමෙ වා නිගමෙ වා විහාරෙ වා ලෙණෙ වා වසතී’’ති කථෙන්තානං සොතෙන සවනං, එතම්පි බහුකාරමෙව. උපසඞ්කමනන්ති ‘‘දානං වා දස්සාමි, පඤ්හං වා පුච්ඡිස්සාමි, ධම්මං වා සොස්සාමි, සක්කාරං වා කරිස්සාමී’’ති එවරූපෙන චිත්තෙන අරියානං උපසඞ්කමනං. පයිරුපාසනන්ති පඤ්හාපයිරුපාසනං. අරියානං ගුණෙ සුත්වා තෙ උපසඞ්කමිත්වා නිමන්තෙත්වා දානං දත්වා ‘‘කිං, භන්තෙ, කුසල’’න්තිආදිනා නයෙන පඤ්හපුච්ඡනන්ති අත්ථො.

„Auch das Sehen (dassanampāhaṃ)“: Auch das Sehen [von mit Tugend usw. Ausgestatteten] erkläre ich als von großem Nutzen. Dieses Sehen ist zweifach: das Sehen mit dem Auge und das Sehen mit Erkenntnis. Dabei wird das Sehen, das Betrachten der Edlen mit vertrauensvollen Augen „Sehen mit dem Auge“ genannt. Das Sehen des von den Edlen gesehenen Merkmals jedoch, und das Durchdringen des zu Durchdringenden durch Vertiefung, Hellsicht oder Pfade und Früchte wird „Sehen mit Erkenntnis“ genannt. Hierbei ist jedoch das Sehen mit dem Auge gemeint. Denn selbst das Betrachten der Edlen mit von Vertrauen klaren Augen ist von großem Nutzen. „Das Hören“ (savana) bedeutet das Vernehmen mit dem Ohr, wenn Leute sagen: „Der und der Triebversiegte lebt in jenem Land, jenem Distrikt, jenem Dorf, jener Stadt, jenem Kloster oder jener Höhle“; auch dies ist von großem Nutzen. „Das Aufsuchen“ (upasaṅkamana) bedeutet das Herantreten an die Edlen mit einem Geist dieser Art: „Ich werde eine Gabe darbringen oder eine Frage stellen oder die Lehre hören oder Ehrerbietung erweisen“. „Das Aufwarten“ (payirupāsana) meint das Aufwarten zur Fragenstellung. Der Sinn ist: Nachdem man von den Tugenden der Edlen gehört hat, sie aufsucht, einlädt, Gaben darreicht und in der Weise von „Was, Ehrwürdiger, ist heilsam?“ usw. Fragen stellt.

අනුස්සතින්ති රත්තිට්ඨානදිවාට්ඨානෙසු නිසින්නස්ස ‘‘ඉදානි අරියා ලෙණගුහමණ්ඩපාදීසු ඣානවිපස්සනාමග්ගඵලසුඛෙහි වීතිනාමෙන්තී’’ති අනුස්සරණං. යො වා තෙසං සන්තිකෙ ඔවාදො ලද්ධො හොති, තං ආවජ්ජිත්වා ‘‘ඉමස්මිං ඨානෙ සීලං කථිතං, ඉමස්මිං සමාධි, ඉමස්මිං විපස්සනා, ඉමස්මිං මග්ගො, ඉමස්මිං ඵල’’න්ති එවං අනුස්සරණං. අනුපබ්බජ්ජන්ති අරියෙසු චිත්තං පසාදෙත්වා ඝරා නික්ඛම්ම තෙසං සන්තිකෙ පබ්බජ්ජං. අරියානඤ්හි සන්තිකෙ චිත්තං පසාදෙත්වා තෙසංයෙව සන්තිකෙ පබ්බජිත්වා තෙසංයෙව ඔවාදානුසාසනිං පච්චාසීසමානස්ස චරතොපි පබ්බජ්ජා අනුපබ්බජ්ජා නාම. අරියෙසු පසාදෙන අඤ්ඤත්ථ පබ්බජිත්වා අරියානං සන්තිකෙ ඔවාදානුසාසනිං පච්චාසීසමානස්ස චරතො පබ්බජ්ජාපි අනුපබ්බජ්ජා නාම. අඤ්ඤෙසු පන පසාදෙන අඤ්ඤෙසංයෙව සන්තිකෙ පබ්බජිත්වා අඤ්ඤෙසංයෙව ඔවාදානුසාසනිං පච්චාසීසමානස්ස චරතො පබ්බජ්ජා අනුපබ්බජ්ජා නාම න හොති.

„Anussati“ (Vergegenwärtigung) ist das Gedenken dessen, der an den Aufenthaltsorten für die Nacht und den Tag sitzt: „Jetzt verbringen die Edlen in Höhlen, Berghöhlen, Pavillons usw. ihre Zeit mit dem Glück von Vertiefung (Jhāna), Einsicht (Vipassanā), Pfad und Frucht.“ Oder es ist das Gedenken an die Unterweisung, die man in ihrer Gegenwart erhalten hat, indem man erwägt: „An dieser Stelle wurde die Tugend (Sīla) dargelegt, an dieser die Konzentration (Samādhi), an dieser die Einsicht (Vipassanā), an dieser der Pfad (Maggo), an dieser die Frucht (Phala)“ – ein solches Gedenken. „Nachfolgende Ordination“ (Anupabbajjā) bedeutet, dass man Vertrauen zu den Edlen fasst, das Haus verlässt und in ihrer Gegenwart die Ordination (Pabbajjā) empfängt. Denn auch für denjenigen, der, nachdem er Vertrauen zu den Edlen gefasst hat, in deren Gegenwart ordiniert wird und unter Erwartung ihrer Ermahnung und Unterweisung lebt, wird diese Ordination als „nachfolgende Ordination“ bezeichnet. Wenn man aus Vertrauen zu den Edlen anderswo ordiniert wird, aber die Ermahnung und Unterweisung der Edlen erwartet und danach lebt, wird diese Ordination ebenfalls als „nachfolgende Ordination“ bezeichnet. Wenn man jedoch aus Vertrauen zu anderen in der Gegenwart von anderen ordiniert wird und deren Ermahnung und Unterweisung erwartet und danach lebt, wird diese Ordination nicht als „nachfolgende Ordination“ bezeichnet.

එවං පබ්බජිතෙසු පන මහාකස්සපත්ථෙරස්ස තාව අනුපබ්බජ්ජං පබ්බජිතා සතසහස්සමත්තා අහෙසුං, තථා ථෙරස්සෙව සද්ධිවිහාරිකස්ස ච චන්දගුත්තත්ථෙරස්ස, තස්සාපි සද්ධිවිහාරිකස්ස සූරියගුත්තත්ථෙරස්ස, තස්සාපි සද්ධිවිහාරිකස්ස අස්සගුත්තත්ථෙරස්ස, තස්සාපි සද්ධිවිහාරිකස්ස යොනකධම්මරක්ඛිතත්ථෙරස්ස, තස්ස පන සද්ධිවිහාරිකො අසොකරඤ්ඤො කනිට්ඨභාතා තිස්සත්ථෙරො නාම අහොසි, තස්ස අනුපබ්බජ්ජං පබ්බජිතා අඩ්ඪතෙය්‍යකොටිසඞ්ඛා අහෙසුං. මහින්දත්ථෙරස්ස අනුපබ්බජිතානං ගණනපරිච්ඡෙදො නත්ථි. යාවජ්ජදිවසා ලඞ්කාදීපෙ සත්ථරි පසාදෙන පබ්බජන්තා මහින්දත්ථෙරස්සෙව පබ්බජ්ජං අනුපබ්බජන්ති නාම.

Unter jenen, die so ordinierten, gab es zunächst etwa einhunderttausend, die nachfolgend der Ordination des ehrwürdigen Mahākassapa ordinierten; ebenso verhielt es sich bei dem Schüler des Thera, dem ehrwürdigen Candagutta, bei dessen Schüler, dem ehrwürdigen Sūriyagutta, bei dessen Schüler, dem ehrwürdigen Assagutta, und bei dessen Schüler, dem ehrwürdigen Yonakadhammarakkhita. Der Schüler des ehrwürdigen Yonakadhammarakkhita wiederum war der jüngere Bruder des Königs Asoka namens Tissa Thera; diejenigen, die seiner Ordination nachfolgend ordinierten, beliefen sich auf zweieinhalb Krore (25 Millionen). Für diejenigen, die dem ehrwürdigen Mahinda nachfolgend ordinierten, gibt es keine zahlenmäßige Begrenzung. Bis zum heutigen Tag gilt die Ordination derer, die auf der Insel Lanka aus Vertrauen zum Meister ordinieren, als Nachfolge der Ordination des ehrwürdigen Mahinda.

තං [Pg.181] ධම්මන්ති තං තෙසං ඔවාදානුසාසනීධම්මං. අනුස්සරතීති සරති. අනුවිතක්කෙතීති විතක්කාහතං කරොති. ආරද්ධො හොතීති පරිපුණ්ණො හොති. පවිචිනතීතිආදි සබ්බං තත්ථ ඤාණචාරවසෙනෙව වුත්තං. අථ වා පවිචිනතීති තෙසං තෙසං ධම්මානං ලක්ඛණං විචිනති. පවිචරතීති තත්ථ ඤාණං චරාපෙති. පරිවීමංසමාපජ්ජතීති වීමංසනං ඔලොකනං ගවෙසනං ආපජ්ජති.

„Jene Lehre“ (Taṃ dhammaṃ) bedeutet jene Lehre ihrer Ermahnung und Unterweisung. „Er erinnert sich“ (Anussarati) bedeutet, er gedenkt. „Er überlegt“ (Anuvitakketi) bedeutet, er setzt sich gedanklich damit auseinander (macht es zum Gegenstand des Nachdenkens). „Ist begonnen“ (Āraddho hoti) bedeutet, ist vollkommen erfüllt. Das Ganze mit „er untersucht“ (pavicinati) usw. ist dort allein im Sinne des Wirkens des Wissens (ñāṇacāra) dargelegt. Alternativ bedeutet „er untersucht“ (pavicinati), dass er das Merkmal der jeweiligen Gegebenheiten (dhamma) erforscht. „Er erwägt“ (pavicarati) bedeutet, er lässt das Wissen darin wirken. „Er unterzieht einer Prüfung“ (parivīmaṃsamāpajjati) bedeutet, er gelangt zu Prüfung, Betrachtung und Erforschung.

සත්ත ඵලා සත්තානිසංසාති උභයම්පෙතං අත්ථතො එකං. දිට්ඨෙව ධම්මෙ පටිකච්ච අඤ්ඤං ආරාධෙතීති අරහත්තං ආරාධෙන්තො ඉමස්මිංයෙව අත්තභාවෙ ආරාධෙති, තඤ්ච ඛො පටිකච්ච, අසම්පත්තෙයෙව මරණකාලෙති අත්ථො. අථ මරණකාලෙති අථ මරණස්ස ආසන්නකාලෙ.

„Sieben Früchte, sieben Vorteile“ (Satta phalā sattānisaṃsā) – diese beiden Ausdrücke sind der Bedeutung nach eins. „In eben diesem Leben erlangt er im Voraus das andere“ (Diṭṭheva dhamme paṭikacca aññaṃ ārādheti) bedeutet: Wenn er die Arahatschaft erlangt, erlangt er sie in genau diesem Dasein, und zwar im Voraus, noch bevor die Sterbezeit eingetreten ist. „Oder zur Sterbezeit“ (Atha maraṇakāle) bedeutet: Oder im Augenblick des nahenden Todes.

අන්තරාපරිනිබ්බායීති යො ආයුවෙමජ්ඣං අනතික්කමිත්වා පරිනිබ්බායති, සො තිවිධො හොති. කප්පසහස්සායුකෙසු තාව අවිහෙසු නිබ්බත්තිත්වා එකො නිබ්බත්තදිවසෙයෙව අරහත්තං පාපුණාති. නො චෙ නිබ්බත්තදිවසෙ පාපුණාති, පඨමස්ස පන කප්පසතස්ස මත්ථකෙ පාපුණාති. අයමෙකො අන්තරාපරිනිබ්බායී. අපරො එවං අසක්කොන්තො ද්වින්නං කප්පසතානං මත්ථකෙ පාපුණාති, අයං දුතියො. අපරො එවම්පි අසක්කොන්තො චතුන්නං කප්පසතානං මත්ථකෙ පාපුණාති, අයං තතියො අන්තරාපරිනිබ්බායී.

„Ein im Zwischenstadium Erlöschender“ (Antarāparinibbāyī) ist einer, der erlischt, ohne die Mitte der Lebensspanne zu überschreiten; er ist dreifacher Art. Zuerst, nachdem er in den Aviha-Welten mit einer Lebensspanne von tausend Äonen wiedergeboren wurde, erreicht der eine am Tag der Wiedergeburt selbst die Arahatschaft. Wenn er sie nicht am Tag der Wiedergeburt erreicht, so erreicht er sie am Ende des ersten Hunderte von Äonen. Dies ist der erste Antarāparinibbāyī. Ein anderer, dem dies so nicht gelingt, erreicht sie am Ende von zweihundert Äonen; dies ist der zweite. Ein anderer, dem es selbst so nicht gelingt, erreicht sie am Ende von vierhundert Äonen; dies ist der dritte Antarāparinibbāyī.

පඤ්චමං පන කප්පසතං අතික්කමිත්වා අරහත්තං පත්තො උපහච්චපරිනිබ්බායී නාම හොති. අතප්පාදීසුපි එසෙව නයො. යත්ථ කත්ථචි උප්පන්නො පන සසඞ්ඛාරෙන සප්පයොගෙන අරහත්තං පත්තො සසඞ්ඛාරපරිනිබ්බායී නාම, අසඞ්ඛාරෙන අප්පයොගෙන පත්තො අසඞ්ඛාරපරිනිබ්බායී නාම. අවිහාදීසුපි නිබ්බත්තො තත්ථ යාවතායුකං ඨත්වා උපරූපරි නිබ්බත්තිත්වා අකනිට්ඨං පත්තො උද්ධංසොතො අකනිට්ඨගාමී නාම.

Wer jedoch das fünfte Jahrhundert an Äonen überschreitet und die Arahatschaft erlangt, wird „ein nach Beeinträchtigung der Lebenszeit Erlöschender“ (Upahaccaparinibbāyī) genannt. Ebenso verhält es sich in den Atappa-Welten usw. Wer aber, wo auch immer wiedergeboren, die Arahatschaft mit Anstrengung (sasaṅkhāra) und unter Bemühung (sappayoga) erreicht, wird „ein mit Anstrengung Erlöschender“ (Sasaṅkhāraparinibbāyī) genannt. Wer sie ohne Anstrengung (asaṅkhāra) und ohne Bemühung (appayoga) erreicht, wird „ein ohne Anstrengung Erlöschender“ (Asaṅkhāraparinibbāyī) genannt. Wer wiederum in den Aviha-Welten usw. geboren wird, dort bis zum Ende seiner Lebensdauer verweilt, dann in immer höheren Welten wiedergeboren wird und schließlich die Akaniṭṭha-Welt erreicht, wird „ein Stromaufwärtsstrebender, der zur Akaniṭṭha-Welt Gehender“ (Uddhaṃsoto akaniṭṭhagāmī) genannt.

ඉමස්මිං පන ඨානෙ අට්ඨචත්තාරීස අනාගාමිනො කථෙතබ්බා. අවිහෙසු හි තයො අන්තරාපරිනිබ්බායී, එකො උපහච්චපරිනිබ්බායී, එකො උද්ධංසොතො අකනිට්ඨගාමීති පඤ්ච හොන්ති. තෙ අසඞ්ඛාරපරිනිබ්බායිනො පඤ්ච, සසඞ්ඛාරපරිනිබ්බායිනො පඤ්චාති දස හොන්ති, තථා අතප්පාදීසු. අකනිට්ඨෙසු පන උද්ධංසොතො නත්ථි, තස්මා තත්ථ චත්තාරො සසඞ්ඛාරපරිනිබ්බායී, චත්තාරො අසඞ්ඛාරපරිනිබ්බායීති අට්ඨාති එවං අට්ඨචත්තාලීස හොන්ති. තෙසං උද්ධංසොතො අකනිට්ඨගාමී සබ්බජෙට්ඨො චෙව හොති [Pg.182] සබ්බකනිට්ඨො ච. කථං? සො හි සොළසකප්පසහස්සායුකත්තා ආයුනා සබ්බෙසං ජෙට්ඨො, සබ්බපච්ඡා අරහත්තං පාපුණීති සබ්බෙසං කනිට්ඨො. ඉමස්මිං සුත්තෙ අපුබ්බං අචරිමං එකචිත්තක්ඛණිකා නානාලක්ඛණා අරහත්තමග්ගස්ස පුබ්බභාගවිපස්සනා බොජ්ඣඞ්ගා කථිතා.

An dieser Stelle sind achtundvierzig Nieerkehrende (Anāgāmin) zu besprechen. Denn in den Aviha-Welten gibt es fünf: drei im Zwischenstadium Erlöschende, ein nach Beeinträchtigung der Lebenszeit Erlöschender und ein Stromaufwärtsstrebender, der zur Akaniṭṭha-Welt Gehende. Diese sind unterteilt in fünf ohne Anstrengung Erlöschende und fünf mit Anstrengung Erlöschende, was zehn ergibt; ebenso verhält es sich in den Atappa-Welten usw. In den Akaniṭṭha-Welten jedoch gibt es keinen Stromaufwärtsstrebenden; daher gibt es dort vier mit Anstrengung Erlöschende und vier ohne Anstrengung Erlöschende, was acht ergibt. So ergeben sich achtundvierzig. Unter diesen ist der Stromaufwärtsstrebende, der zur Akaniṭṭha-Welt Gehende, sowohl der Älteste als auch der Jüngste von allen. Wie das? Da seine Lebensspanne sechzehntausend Äonen beträgt, ist er dem Alter nach der Älteste von allen. Da er jedoch als Allerletzter die Arahatschaft erreicht, ist er der Jüngste von allen. In dieser Lehrrede wurden die Erweckungsglieder (Bojjhaṅgā) dargelegt, welche die vorbereitende Einsicht (pubbabhāgavipassanā) des Pfades der Arahatschaft darstellen, die in einem einzigen Geistmoment ohne Vorher und Nachher auftreten und verschiedene Merkmale aufweisen.

4. වත්ථසුත්තවණ්ණනා

4. Die Explanation of the Vatthasutta

185. චතුත්ථෙ සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො ඉති චෙ මෙ හොතීති සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගොති එවං චෙ මය්හං හොති. අප්පමාණොති මෙ හොතීති අප්පමාණොති එවං මෙ හොති. සුසමාරද්ධොති සුපරිපුණ්ණො. තිට්ඨතීති එත්ථ අට්ඨහාකාරෙහි සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො තිට්ඨති – උප්පාදං අනාවජ්ජිතත්තා අනුප්පාදං ආවජ්ජිතත්තා සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො තිට්ඨති, පවත්තං, අප්පවත්තං, නිමිත්තං, අනිමිත්තං සඞ්ඛාරෙ අනාවජ්ජිතත්තා, විසඞ්ඛාරං ආවජ්ජිතත්තා සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො තිට්ඨතීති. ඉමෙහි අට්ඨහාකාරෙහි තිට්ඨතීති ථෙරො ජානාති, වුත්තාකාරවිපරීතෙහෙව අට්ඨහාකාරෙහි චවන්තං චවතීති පජානාති. සෙසබොජ්ඣඞ්ගෙසුපි එසෙව නයො.

185. In der vierten Lehrrede bedeutet „Wenn mir so ist: ‚das Erweckungsglied der Achtsamkeit‘“ (satisambojjhaṅgo iti ce me hoti): „Wenn es mir so vorkommt: ‚Dies ist das Erweckungsglied der Achtsamkeit‘“. „Es ist unermesslich, so ist mir“ (appamāṇoti me hoti) bedeutet: „Es ist unermesslich, so kommt es mir vor“. „Wohlbegonnen“ (susamāraddho) bedeutet wohlvollendet. Zu „Es besteht“ (tiṭṭhati): Hier besteht das Erweckungsglied der Achtsamkeit in achtfacher Weise – es besteht dadurch, dass das Entstehen nicht bedacht wird, und dadurch, dass das Nicht-Entstehen bedacht wird; dadurch, dass der Fortlauf nicht bedacht wird, und dadurch, dass der Nicht-Fortlauf bedacht wird; dadurch, dass das Zeichen nicht bedacht wird, und dadurch, dass das Zeichenlose bedacht wird; dadurch, dass die Gestaltungen nicht bedacht werden, und dadurch, dass das Ungestaltete bedacht wird. Der Thera weiß: „Durch diese acht Weisen besteht es“, und er erkennt bezüglich dessen, was schwindet, durch die den genannten Weisen entgegengesetzten acht Weisen: „Es schwindet“. Bei den übrigen Erweckungsgliedern gilt genau dieselbe Methode.

ඉති ඉමස්මිං සුත්තෙ ථෙරස්ස ඵලබොජ්ඣඞ්ගා කථිතා. යදා හි ථෙරො සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගං සීසං කත්වා ඵලසමාපත්තිං සමාපජ්ජති, තදා ඉතරෙ ඡ තදන්වයා හොන්ති. යදා ධම්මවිචයාදීසු අඤ්ඤතරං, තදාපි සෙසා තදන්වයා හොන්තීති එවං ඵලසමාපත්තියං අත්තනො චිණ්ණවසිතං දස්සෙන්තො ථෙරො ඉමං සුත්තං කථෙසීති.

So wurden in dieser Lehrrede die Erweckungsglieder der Frucht (phalabojjhaṅgā) des Thera dargelegt. Denn wenn der Thera in die Erreichung der Frucht (phalasamāpatti) eintritt, indem er das Erweckungsglied der Achtsamkeit zum Hauptglied macht, dann folgen die anderen sechs diesem nach. Wenn er eines der anderen wie die Erforschung der Gegebenheiten (dhammavicaya) usw. zum Hauptglied macht, dann folgen ebenfalls die übrigen diesem nach. Indem er so seine geübte Meisterschaft (ciṇṇavasita) in der Erreichung der Frucht aufzeigte, hielt der Thera diese Lehrrede.

5. භික්ඛුසුත්තවණ්ණනා

5. Die Erklärung der Bhikkhusutta

186. පඤ්චමෙ බොධාය සංවත්තන්තීති බුජ්ඣනත්ථාය සංවත්තන්ති. කිං බුජ්ඣනත්ථාය? මග්ගෙන අසඞ්ඛතං නිබ්බානං, පච්චවෙක්ඛණාය කතකිච්චතං, මග්ගෙන වා කිලෙසනිද්දාතො පබුජ්ඣනත්ථාය, ඵලෙන පබුජ්ඣනභාවත්ථායාතිපි වුත්තං හොති. තෙනෙවෙත්ථ නිබ්බානසච්ඡිකිරියා කිලෙසපහානපච්චවෙක්ඛණාති සබ්බං දස්සිතං.

186. Im fünften (Sutta) bedeutet 'sie führen zum Erwachen' (bodhāya saṃvattanti), dass sie zum Zweck des Erkennens führen. Zu welchem Erkennen? Es ist gesagt worden: Um das unkonditionierte Nibbāna durch den Pfad zu erkennen, um das Vollbrachtsein der Aufgabe durch die Rückschau zu erkennen, oder um durch den Pfad aus dem Schlaf der Befleckungen zu erwachen, oder um durch die Frucht im Zustand des Erwachtseins zu sein. Deshalb wird hierin alles gezeigt: die Verwirklichung des Nibbāna, das Überwinden der Befleckungen und die Rückschau.

6-7. කුණ්ඩලියසුත්තාදිවණ්ණනා

6-7. Die Erklärung des Kuṇḍaliya-Suttas und anderer.

187-188. ඡට්ඨෙ [Pg.183] ආරාමනිස්සයීති ආරාමං නිස්සාය වසනභාවෙන ආරාමනිස්සයී. පරිසාවචරොති පරිසාය අවචරො. පරිසං නාම බාලාපි, පණ්ඩිතාපි ඔසරන්ති, යො පන පරප්පවාදං මද්දිත්වා අත්තනො වාදං දීපෙතුං සක්කොති, අයං පරිසාවචරො නාම. ආරාමෙන ආරාමන්ති ආරාමෙනෙව ආරාමං අනුචඞ්කමාමි, න බාහිරෙනාති අත්ථො. උය්‍යානෙන උය්‍යානන්ති එත්ථාපි එසෙව නයො. අඤ්ඤෙන වා ආරාමෙන පවිසිත්වා අඤ්ඤං ආරාමං, අඤ්ඤෙන උය්‍යානෙන අඤ්ඤං උය්‍යානන්ති අයමෙත්ථ අත්ථො. ඉතිවාදප්පමොක්ඛානිසංසන්ති ‘‘එවං පුච්ඡා හොති, එවං විස්සජ්ජනං, එවං ගහණං, එවං නිබ්බෙඨන’’න්ති ඉමිනා නයෙන ඉතිවාදො හොති ඉතිවාදප්පමොක්ඛොති එතං ආනිසංසං. උපාරම්භානිසංසන්ති ‘‘අයං පුච්ඡාය දොසො, අයං විස්සජ්ජනෙ’’ති එවං වාදදොසානිසංසං.

187-188. Im sechsten (Sutta) bezeichnet 'einer, der sich an Parks hält' (ārāmanissayī) jemanden, der in Abhängigkeit von einem Park lebt. 'Einer, der sich in Versammlungen bewegt' (parisāvacaro) ist einer, der in einer Versammlung (parisā) verkehrt. In eine Versammlung strömen sowohl Toren als auch Weise; wer jedoch die gegnerische Lehre widerlegen und seine eigene Lehre darlegen kann, der wird 'einer, der sich in Versammlungen bewegt' genannt. 'Von Park zu Park' (ārāmena ārāmaṃ) bedeutet: Ich wandere nur von einem Park zum anderen, nicht außerhalb; dies ist die Bedeutung. Bei 'von Garten zu Garten' (uyyānena uyyānaṃ) gilt dieselbe Methode. Oder aber: Nachdem man einen Park betreten hat, wandert man zu einem anderen Park, und von einem Garten zu einem anderen Garten; dies ist hier die Bedeutung. 'Der Nutzen des Befreiens aus einer Debatte' (itivādappamokkhānisaṃsaṃ) bedeutet: 'So ist die Frage, so die Antwort, so das Ergreifen, so das Widerlegen' – nach dieser Methode findet eine Debatte statt, und das Entkommen aus der Debatte ist dieser Nutzen. 'Der Nutzen des Tadelns' (upārambhānisaṃsaṃ) bedeutet: 'Dies ist der Fehler in der Frage, dies in der Antwort' – dies ist der Nutzen, Fehler in der gegnerischen Rede aufzuzeigen.

කථං භාවිතො ච, කුණ්ඩලිය, ඉන්ද්‍රියසංවරොති සත්ථා ‘‘එත්තකං ඨානං පරිබ්බාජකෙන පුච්ඡිතං, ඉදානි පුච්ඡිතුං න සක්කොතී’’ති ඤත්වා ‘‘න තාව අයං දෙසනා යථානුසන්ධිං ගතා. ඉදානි නං යථානුසන්ධිං පාපෙස්සාමී’’ති සයමෙව පුච්ඡන්තො ඉමං දෙසනං ආරභි. තත්ථ මනාපං නාභිජ්ඣතීති ඉට්ඨාරම්මණං නාභිජ්ඣායති. නාභිහංසතීති න සාමිසාය තුට්ඨියා අභිහංසති. තස්ස ඨිතො ච කායො හොති, ඨිතං චිත්තං අජ්ඣත්තන්ති තස්ස නාමකායො ච චිත්තඤ්ච ගොචරජ්ඣත්තෙ ඨිතං හොති. සුසණ්ඨිතන්ති කම්මට්ඨානවසෙන සුට්ඨු සණ්ඨිතං. සුවිමුත්තන්ති කම්මට්ඨානවිමුත්තියා සුවිමුත්තං. අමනාපන්ති අනිට්ඨාරම්මණං. න මඞ්කු හොතීති තස්මිං න මඞ්කු හොති. අප්පතිට්ඨිතචිත්තොති කිලෙසවසෙන අට්ඨිතචිත්තො. අදීනමානසොති දොමනස්සවසෙන අදීනචිත්තො. අබ්‍යාපන්නචෙතසොති දොසවසෙන අපූතිචිත්තො.

Bezüglich der Worte 'Und wie, Kuṇḍaliya, wird die Zügelung der Sinnenkräfte entfaltet...' erkannte der Meister: 'Dieser Abschnitt wurde vom Wanderbettlehrer gefragt, doch nun ist er nicht mehr in der Lage zu fragen. Diese Lehrrede hat noch nicht ihren folgerichtigen Anschluss erreicht. Nun werde ich sie zu ihrem folgerichtigen Anschluss führen.' So begann er selbst fragend diese Lehrverkündigung. Darin bedeutet 'er begehrt das Angenehme nicht' (manāpaṃ nābhijjhayati), dass er nach einem erwünschten Objekt kein Verlangen hegt. 'Er frohlockt nicht' (nābhihaṃsati) bedeutet, dass er sich nicht mit einer von weltlichen Trieben begleiteten Freude freut. 'Sein Körper ist gefestigt und der Geist ist innerlich gefestigt' (tassa ṭhito ca kāyo hoti, ṭhitaṃ cittaṃ ajjhattaṃ) bedeutet, dass sein mentaler Körper (nāmakāya) und sein Geist fest im inneren Bereich des Meditationsobjekts verweilen. 'Gut gefestigt' (susaṇṭhitaṃ) bedeutet kraft des Meditationsobjekts hervorragend gefestigt. 'Gut befreit' (suvimuttaṃ) bedeutet durch die Befreiung des Meditationsobjekts gut befreit. 'Das Unangenehme' (amanāpaṃ) bedeutet das unerwünschte Objekt. 'Er wird nicht mutlos' (na maṅku hoti) bedeutet, dass er angesichts dessen nicht niedergeschlagen wird. 'Mit unbeeinträchtigtem Geist' (appatiṭṭhitacitto) bedeutet ein Geist, der nicht durch die Kraft der Befleckungen blockiert ist. 'Mit unbedrücktem Gemüt' (adīnamānaso) bedeutet ein Geist, der nicht durch Missmut bedrückt ist. 'Mit wohlwollendem Geist' (abyāpannacetaso) bedeutet ein Geist, der nicht durch Hass verdorben ist.

එවං භාවිතො ඛො, කුණ්ඩලිය, ඉන්ද්‍රියසංවරො එවං බහුලීකතො තීණි සුචරිතානි පරිපූරෙතීති එත්ථ එවං සුචරිතපූරණං වෙදිතබ්බං – ඉමෙසු තාව ඡසු ද්වාරෙසු අට්ඨාරස දුච්චරිතානි හොන්ති. කථං? චක්ඛුද්වාරෙ තාව [Pg.184] ඉට්ඨාරම්මණෙ ආපාථගතෙ කායඞ්ගවාචඞ්ගානි අචොපෙත්වා තස්මිං ආරම්මණෙ ලොභං උප්පාදෙන්තස්ස මනොදුච්චරිතං හොති. ලොභසහගතෙන චිත්තෙන ‘‘අහො වතිදං ඉට්ඨං කන්තං මනාප’’න්ති භණන්තස්ස වචීදුච්චරිතං, තදෙව හත්ථෙන පරාමසන්තස්ස කායදුච්චරිතං. සෙසද්වාරෙසුපි එසෙව නයො.

Bei den Worten 'Die so entfaltete, Kuṇḍaliya, und so häufig geübte Zügelung der Sinnenkräfte erfüllt die drei guten Lebensweisen' ist die Erfüllung der guten Lebensweisen wie folgt zu verstehen: Zunächst entstehen an den sechs Toren achtzehn Arten des Fehlverhaltens. Wie? Wenn am Sehtor ein erwünschtes Objekt in den Wahrnehmungsbereich tritt, entsteht im Geist dessen, der Gier nach diesem Objekt erzeugt, ohne dabei den Körper oder die Sprache zu bewegen, geistiges Fehlverhalten. Wenn er mit einem von Gier begleiteten Geist spricht: 'O wie erwünscht, lieblich und angenehm ist dies!', so ist das sprachliches Fehlverhalten. Wenn er eben dieses mit der Hand berührt, ist das körperliches Fehlverhalten. Bei den übrigen Sinnenstätten gilt dieselbe Methode.

අයං පන විසෙසො – සොතද්වාරස්මිඤ්හි සද්දාරම්මණස්ස වත්ථුභූතං සඞ්ඛපණවාදිතූරියභණ්ඩං අනාමාසං ආමසන්තස්ස, ඝානද්වාරෙ ගන්ධාරම්මණස්ස වත්ථුභූතං ගන්ධමාලාදිං, ජිව්හාද්වාරෙ රසාරම්මණස්ස වත්ථුභූතං මච්ඡමංසාදිං, කායද්වාරෙ ඵොට්ඨබ්බාරම්මණස්ස වත්ථුභූතං වත්ථතූලකපාවාරාදිං, මනොද්වාරෙ පඤ්ඤත්තිවසෙන ධම්මාරම්මණභූතං සප්පිතෙලමධුඵාණිතාදිං ආමසන්තස්ස කායදුච්චරිතං වෙදිතබ්බං. සඞ්ඛෙපතො පනෙත්ථ ඡසු ද්වාරෙසු කායවීතික්කමො කායදුච්චරිතං, වචීවීතික්කමො වචීදුච්චරිතං, මනොවීතික්කමො මනොදුච්චරිතන්ති තීණෙව දුච්චරිතානි හොන්ති.

Dies ist jedoch der Unterschied: Am Hörtor ist das körperliche Fehlverhalten bei demjenigen zu erkennen, der Musikinstrumente wie Muschelschnecken oder Trommeln berührt, die die materielle Grundlage des Tonobjekts bilden und unzulässig zu berühren sind; am Riechtor beim Berühren von Düften und Blumenkränzen, die die Grundlage des Geruchsobjekts bilden; am Geschmackstor beim Berühren von Fisch, Fleisch usw., die die Grundlage des Geschmacksobjekts bilden; am Körpertor beim Berühren von Kleidung, Baumwolle, Gewändern usw., die die Grundlage des Berührungsobjekts bilden; am Geisttor beim Berühren von geklärter Butter, Öl, Honig, Melasse usw., die vermöge von Konzepten das Geistobjekt bilden. Zusammenfassend gibt es an den sechs Toren jedoch nur drei Arten von Fehlverhalten: Der körperliche Verstoß ist körperliches Fehlverhalten, der sprachliche Verstoß ist sprachliches Fehlverhalten, und der gedankliche Verstoß ist geistiges Fehlverhalten.

අයං පන භික්ඛු අත්තනො භාවනාපටිසඞ්ඛානෙ ඨිතො ඉමානි දුච්චරිතානි සුචරිතං කත්වා විපරිණාමෙති. කථං? චක්ඛුද්වාරෙ තාව ඉට්ඨාරම්මණෙ ආපාථගතෙ කායඞ්ගවාචඞ්ගානි අචාලෙත්වා රූපාරම්මණං විපස්සනං පට්ඨාපයතො මනොසුචරිතං හොති, විපස්සනාසහගතෙන චිත්තෙන ඛයධම්මං වයධම්මන්ති භණන්තස්ස වචීසුචරිතං, ‘‘අනාමාසභණ්ඩං එත’’න්ති අනාමසන්තස්ස කායසුචරිතං. සෙසද්වාරෙසුපි එසෙව නයො. එවං ඉමානි විත්ථාරතො අට්ඨාරස සුචරිතානි හොන්ති. සඞ්ඛෙපතො පනෙත්ථාපි ඡසු ද්වාරෙසු කායසංවරො කායසුචරිතං, වචීසංවරො වචීසුචරිතං, මනොසංවරො මනොසුචරිතන්ති තීණෙව සුචරිතානි හොන්ති. එවං ඉන්ද්‍රියසංවරො තීණි සුචරිතානි පරිපූරෙතීති වෙදිතබ්බො. එත්තාවතා සීලානුරක්ඛිතං ඉන්ද්‍රියසංවරසීලං කථිතං.

Dieser Mönch jedoch, gefestigt in seiner reflektierenden Betrachtung der Entfaltung, wandelt diese Arten des Fehlverhaltens um, indem er sie zu gutem Verhalten macht. Wie? Wenn am Sehtor ein erwünschtes Objekt in den Wahrnehmungsbereich tritt, hat derjenige, der ohne Bewegung von Körper und Sprache die Einsicht (vipassanā) bezüglich dieses Sehobjekts begründet, gutes geistiges Verhalten. Wer mit einem von Einsicht begleiteten Geist spricht: 'Es ist von schwindender Natur, von vergehender Natur', hat gutes sprachliches Verhalten. Wer es nicht berührt, im Wissen: 'Dies ist ein nicht zu berührender Gegenstand', hat gutes körperliches Verhalten. Bei den übrigen Toren gilt dieselbe Methode. So gibt es im Detail achtzehn Arten guten Verhaltens. Zusammenfassend gibt es aber auch hier an den sechs Toren nur drei Arten guten Verhaltens: Die körperliche Zügelung ist gutes körperliches Verhalten, die sprachliche Zügelung ist gutes sprachliches Verhalten, und die gedankliche Zügelung ist gutes geistiges Verhalten. So ist zu verstehen, dass die Zügelung der Sinnenkräfte die drei guten Verhaltensweisen erfüllt. Bis hierher ist die durch Tugendregeln geschützte Sittlichkeit der Sinnenzügelung dargelegt worden.

කායදුච්චරිතං පහායාතිආදීසු තිවිධං කායදුච්චරිතං, චතුබ්බිධං වචීදුච්චරිතං, තිවිධං මනොදුච්චරිතං. තස්ස පටිපක්ඛවසෙන කායසුචරිතාදීනි වෙදිතබ්බානි. එත්තාවතා කායසංවරවචීසංවරෙහි පාතිමොක්ඛසීලං, මනොසංවරෙන තීණි සීලානීති චතුපාරිසුද්ධිසීලං කථිතං හොති. සකලෙ පන ඉමස්මිං සුත්තෙ සුචරිතමූලකා සතිපට්ඨානා ලොකුත්තරමිස්සකා, සත්තන්නං බොජ්ඣඞ්ගානං [Pg.185] මූලභූතා සතිපට්ඨානා පුබ්බභාගා, තෙපි සතිපට්ඨානමූලකා බොජ්ඣඞ්ගා පුබ්බභාගාව. විජ්ජාවිමුත්තිමූලකා පන ලොකුත්තරාව කථිතාති වෙදිතබ්බා. සත්තමං උත්තානමෙව.

In den Passagen wie 'Nachdem man das körperliche Fehlverhalten aufgegeben hat' gibt es dreifaches körperliches Fehlverhalten, vierfaches sprachliches Fehlverhalten und dreifaches geistiges Fehlverhalten. Als deren Gegenmittel sind das gute körperliche Verhalten usw. zu verstehen. Bis hierher ist durch körperliche und sprachliche Zügelung die Pātimokkha-Sittlichkeit dargelegt, und durch geistige Zügelung sind die drei weiteren Sittlichkeiten dargelegt – somit ist die vierfache völlig reine Sittlichkeit (catupārisuddhisīla) verkündet worden. In diesem gesamten Sutta jedoch sind die auf gutem Verhalten basierenden Grundlagen der Achtsamkeit mit dem Überweltlichen vermischt; jene Grundlagen der Achtsamkeit, die das Fundament der sieben Erleuchtungsglieder bilden, gehören der vorbereitenden Phase an, und auch die auf den Grundlagen der Achtsamkeit basierenden Erleuchtungsglieder gehören nur der vorbereitenden Phase an. Diejenigen jedoch, die das Fundament für klares Wissen und Befreiung bilden, sind als rein überweltlich dargelegt zu verstehen. Das siebte (Sutta) ist in seiner Bedeutung ganz offensichtlich.

8. උපවානසුත්තවණ්ණනා

8. Die Erklärung des Upavāna-Suttas.

189. අට්ඨමෙ පච්චත්තන්ති අත්තනාව. යොනිසොමනසිකාරාති යොනිසො මනසිකාරෙන. ආරබ්භමානොවාති කුරුමානොයෙව. සුවිමුත්තන්ති කම්මට්ඨානවිමුත්තියා සුට්ඨු විමුත්තං. අට්ඨිංකත්වාති අත්ථං කරිත්වා, අත්ථිකො හුත්වාති වුත්තං හොති.

189. Im achten (Sutta) bedeutet 'individuell' (paccattaṃ) durch sich selbst. 'Durch weise Erwägung' (yonisomanasikārā) bedeutet vermöge weiser Erwägung. 'Anfangend' (ārabbhamāno) bedeutet eben handelnd bzw. erzeugend. 'Gut befreit' (suvimuttaṃ) bedeutet durch die Befreiung des Meditationsobjekts wohlbefreit. 'Beachtend' (aṭṭhiṃ katvā) bedeutet, es zu einem hohen Nutzen zu machen, also bestrebt nach diesem Nutzen zu sein; so ist es gemeint.

9. පඨමඋප්පන්නසුත්තවණ්ණනා

9. Die Erklärung des ersten Uppanna-Suttas.

190. නවමෙ නාඤ්ඤත්‍ර තථාගතස්ස පාතුභාවාති තථාගතස්ස පාතුභාවං විනා න අඤ්ඤස්මිං කාලෙ උප්පජ්ජන්තීති අත්ථො.

190. Im neunten (Sutta) bedeutet 'nicht außer beim Erscheinen eines Tathāgata' (nāññatra tathāgatassa pātubhāvā), dass sie ohne das Erscheinen des Tathāgata zu keiner anderen Zeit entstehen.

10. දුතියඋප්පන්නසුත්තවණ්ණනා

10. Die Erklärung des zweiten Uppanna-Suttas.

191. දසමෙ නාඤ්ඤත්‍ර සුගතවිනයාති සුගතොවාදං විනා න උප්පජ්ජන්තීති.

191. Im zehnten (Sutta) bedeutet 'nicht außer in der Disziplin des Sugata' (nāññatra sugatavinayā), dass sie ohne die Unterweisung des Sugata nicht entstehen.

පබ්බතවග්ගො.

Das Kapitel über den Berg (Pabbata-Vagga).

2. ගිලානවග්ගො

2. Das Kapitel über den Kranken (Gilāna-Vagga).

1-3. පාණසුත්තාදිවණ්ණනා

1-3. Erklärung des Pāṇa-Suttas und anderer.

192-194. දුතියවග්ගස්ස පඨමෙ චත්තාරො ඉරියාපථෙ කප්පෙන්තීති යෙසං චත්තාරො ඉරියාපථා අත්ථි, තෙසංයෙව වසෙනෙතං වුත්තං. සීලං නිස්සායාති චතුපාරිසුද්ධිසීලං නිස්සයං කත්වා. සත්ත බොජ්ඣඞ්ගෙති සහවිපස්සනකෙ මග්ගබොජ්ඣඞ්ගෙ. දුතියතතියානි උත්තානත්ථානෙව.

192-194. Im ersten Sutta des zweiten Vaggas bezieht sich die Formulierung „sie nehmen die vier Körperhaltungen ein“ (cattāro iriyāpathe kappenti) auf jene Wesen, die tatsächlich diese vier Körperhaltungen besitzen. „Gestützt auf Tugend“ (sīlaṃ nissāya) bedeutet: gestützt auf die vierfache vollkommene Reinheit der Tugend (catupārisuddhisīla). „Die sieben Erleuchtungsglieder“ (satta bojjhaṅge) bezieht sich auf die Erleuchtungsglieder des Pfades (maggabojjhaṅga) zusammen mit der Einsicht (vipassanā). Das zweite und dritte Sutta sind leicht verständlich.

4-10. පඨමගිලානසුත්තාදිවණ්ණනා

4-10. Erklärung des ersten Gilāna-Suttas und anderer.

195-201. චතුත්ථෙ තථා පහීනො චායස්මතො මහාකස්සපස්ස සො ආබාධො අහොසීති ථෙරස්ස කිර ඉමං බොජ්ඣඞ්ගභාවනං සාධුකං [Pg.186] සුණන්තස්ස එතදහොසි ‘‘මය්හං පබ්බජිතදිවසතො සත්තමෙ දිවසෙ සච්චානි පටිවිජ්ඣන්තස්ස ඉමෙ බොජ්ඣඞ්ගා පාතුභූතා’’ති. අථස්ස ‘‘නිය්‍යානිකං වත සත්ථුසාසන’’න්ති චින්තයතො ලොහිතං පසීදි, උපාදාරූපං විසුද්ධං අහොසි, පොක්ඛරපත්තෙ පතිතඋදකබින්දු විය සරීරතො රොගො විනිවත්තිත්වා ගතො. තෙන වුත්තං ‘‘තථා පහීනො චායස්මතො මහාකස්සපස්ස සො ආබාධො අහොසී’’ති. පඤ්චමඡට්ඨෙසුපි එසෙව නයො. ඉමෙසං පන තිණ්ණම්පි ජනානං පබ්බතපාදෙ පුප්ඵිතවිසරුක්ඛවාතසම්ඵස්සෙන උප්පන්නො මන්දසීතජරො ආබාධොති වෙදිතබ්බො. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානමෙවාති.

195-201. Im vierten Sutta bedeutet die Passage „So wurde diese Krankheit des ehrwürdigen Mahākassapa überwunden“ (tathā pahīno cāyasmato mahākassapassa so ābādho ahosī): Als der Thera aufmerksam dieser Entfaltung der Erleuchtungsglieder lauschte, dachte er angeblich: „Am siebten Tag nach meiner Ordination, als ich die Wahrheiten durchdrang, traten diese Erleuchtungsglieder in mir hervor.“ Während er daraufhin dachte: „Befreiend wahrlich ist die Lehre des Meisters!“, klärte sich sein Blut und die abgeleitete Materie (upādārūpa) wurde rein; die Krankheit zog sich aus seinem Körper zurück wie ein Wassertropfen, der von einem Lotusblatt abperlt. Darum wurde gesagt: „So wurde diese Krankheit des ehrwürdigen Mahākassapa überwunden.“ Dieselbe Methode gilt auch für das fünfte und sechste Sutta. Man sollte jedoch wissen, dass die Erkrankung dieser drei Personen ein leichtes kaltes Fieber war, das am Fuße eines Berges durch den Windstoß von einem blühenden Giftbaum hervorgerufen wurde. Der Rest ist überall leicht verständlich.

ගිලානවග්ගො.

Das Kapitel über die Krankheit (Gilānavagga).

3. උදායිවග්ගො

3. Das Kapitel über Udāyi (Udāyivagga).

1-2. බොධායසුත්තාදිවණ්ණනා

1-2. Erklärung des Bodhāya-Suttas und anderer.

202-203. තතියවග්ගස්ස පඨමෙ කිත්තාවතා නු ඛො, භන්තෙ, බොජ්ඣඞ්ගාති වුච්චන්තීති භන්තෙ, කිත්තකෙන නු ඛො බුජ්ඣනකඅඞ්ගා නාම වුච්චන්තීති පුච්ඡති. බොධාය සංවත්තන්තීති බුජ්ඣනත්ථාය සංවත්තන්ති. ඉමස්මිං සුත්තෙ මිස්සකබොජ්ඣඞ්ගා කථිතා. දුතියෙ ධම්මපරිච්ඡෙදො කථිතො.

202-203. Im ersten Sutta des dritten Vaggas bedeutet die Frage „Inwiefern, o Herr, werden sie Erleuchtungsglieder genannt?“ (kittāvatā nu kho, bhante, bojjhaṅgā): Er fragt: „O Herr, durch welche Ursache werden sie Glieder des Erkennenden genannt?“ „Sie führen zur Erleuchtung“ (bodhāya saṃvattanti) bedeutet: sie dienen dem Erkennen. In diesem Sutta werden die gemischten Erleuchtungsglieder (missakabojjhaṅgā) dargelegt. Im zweiten Sutta wird die Abgrenzung der Phänomene (dhammapariccheda) erklärt.

3-5. ඨානියසුත්තාදිවණ්ණනා

3-5. Erklärung des Ṭhāniya-Suttas und anderer.

204-206. තතියෙ කාමරාගට්ඨානියානන්ති කාමරාගස්ස කාරණභූතානං ආරම්මණධම්මානං. බ්‍යාපාදට්ඨානියාදීසුපි එසෙව නයො. සකලඤ්හි ඉදං සුත්තං ආරම්මණෙනෙව කථිතං. පඨමවග්ගස්ස දුතියසුත්තෙ වුත්තපරිච්ඡෙදොපෙත්ථ ලබ්භතෙව. චතුත්ථෙ මිස්සකබොජ්ඣඞ්ගා කථිතා. පඤ්චමෙ අපරිහානියෙ ධම්මෙති අපරිහානිකරෙ සභාවධම්මෙ.

204-206. Im dritten Sutta bezieht sich „Dinge, die der Sinnengier förderlich sind“ (kāmarāgaṭṭhāniyānaṃ) auf die Objekt-Phänomene, die als Ursache für Sinnengier dienen. Dieselbe Methode gilt auch für „Dinge, die dem Übelwollen förderlich sind“ (byāpādaṭṭhāniya) usw. Denn dieses ganze Sutta wurde im Hinblick auf die Objekte gelehrt. Die im zweiten Sutta des ersten Vaggas dargelegte Bestimmung wird auch hier angewendet. Im vierten Sutta werden die gemischten Erleuchtungsglieder erklärt. Im fünften Sutta bedeutet „Dinge, die nicht zum Verfall führen“ (aparihāniye dhamme) jene Naturphänomene (sabhāvadhamme), die ein Nicht-Zurückweichen bewirken.

6-7. තණ්හක්ඛයසුත්තාදිවණ්ණනා

6-7. Erklärung des Taṇhakkhaya-Suttas und anderer.

207-208. ඡට්ඨෙ එතදවොචාති ‘‘ඉමිස්සං පරිසති නිසින්නො උදායිත්ථෙරො නාම අනුසන්ධිකුසලො භික්ඛු අත්ථි, සො මං පුච්ඡිස්සතීති භගවතා [Pg.187] ඔසාපිතදෙසනං ඤත්වා දෙසනානුසන්ධිං ඝටෙස්සාමී’’ති පුච්ඡන්තො එතං අවොච. විපුලන්තිආදි සබ්බං සුභාවිතත්තං සන්ධාය වුත්තං. සුභාවිතො හි සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො විපුලො ච මහග්ගතො ච අප්පමාණො ච අබ්‍යාපජ්ජො ච නාම හොති. සො හි පත්ථටත්තා විපුලො, මහන්තභාවං ගතත්තා මහග්ගතො, වඩ්ඪිපමාණත්තා අප්පමාණො, නීවරණානං දූරීභාවෙන බ්‍යාපාදරහිතත්තා අබ්‍යාපජ්ඣො නාම හොති. තණ්හාය පහානා කම්මං පහීයතීති යං තණ්හාමූලකං කම්මං උප්පජ්ජෙය්‍ය, තං තණ්හාපහානෙන පහීයති. කම්මස්ස පහානා දුක්ඛන්ති යම්පි කම්මමූලකං වට්ටදුක්ඛං උප්පජ්ජෙය්‍ය, තං කම්මපහානෙන පහීයති. තණ්හක්ඛයාදයො තණ්හාදීනංයෙව ඛයා, අත්ථතො පනෙතෙහි නිබ්බානං කථිතන්ති වෙදිතබ්බං. සත්තමං උත්තානමෙව.

207-208. Im sechsten Sutta bezieht sich „Er sprach Folgendes“ (etad avoca) darauf, dass der Thera Udāyi, ein im Verknüpfen von Lehrzusammenhängen geschickter Mönch, der in dieser Versammlung saß, dachte: „Er wird mich fragen.“ Da er die vom Erhabenen dargelegte Lehre verstanden hatte und den Anschluss an die Lehrrede herstellen wollte, fragte er und sprach diese Worte. Begriffe wie „weit“ (vipula) usw. sind im Hinblick auf den Zustand der guten Entfaltung (subhāvitatta) gesagt. Denn das wohlentfaltete Erleuchtungsglied der Achtsamkeit (satisambojjhaṅga) wird weit, erhaben, unermesslich und frei von Übelwollen. Es ist nämlich „weit“ (vipula) wegen seiner Ausbreitung durch die Vollendung der Entfaltung; „erhaben“ (mahaggata) wegen des Erreichens von Größe; „unermesslich“ (appamāṇa) aufgrund seines gewachsenen Maßes; und „frei von Übelwollen“ (abyāpajjha) durch die Entfernung der Hemmnisse (nīvaraṇa) und das Freisein von Bosheit. „Durch das Aufgeben von Begehren wird Kamma aufgegeben“ (taṇhāya pahānā kammaṃ pahīyati) bedeutet: Welches auf Begehren beruhende Kamma auch entstehen mag, es wird durch das Aufgeben des Begehrens beseitigt. „Durch das Aufgeben von Kamma wird Leiden aufgegeben“ (kammassa pahānā dukkhaṃ) bedeutet: Auch das auf Kamma beruhende Leiden im Daseinskreislauf (vaṭṭadukkha) wird durch das Aufgeben des Kammas beseitigt. Begriffe wie „das Versiegen des Begehrens“ (taṇhakkhaya) bezeichnen zwar das Versiegen des Begehrens usw., doch der Sache nach (atthato) soll man verstehen, dass damit das Nibbāna dargelegt wird. Das siebte Sutta ist leicht verständlich.

8. නිබ්බෙධභාගියසුත්තවණ්ණනා

8. Erklärung des Nibbedhabhāgiya-Suttas.

209. අට්ඨමෙ නිබ්බෙධභාගියන්ති නිබ්බිජ්ඣනකොට්ඨාසියං. සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගං භාවිතෙනාති සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගෙන භාවිතෙන, සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගං වා භාවෙත්වා ඨිතෙන, එවමෙත්ථ මග්ගබොජ්ඣඞ්ගා මිස්සකා. තෙහි භාවිතං, තෙ වා භාවෙත්වා ඨිතං චිත්තං නිබ්බත්තිතලොකුත්තරමෙව. තම්පි පන මග්ගනිස්සිතං කත්වා මිස්සකමෙව කථෙතුං වට්ටති.

209. Im achten Sutta bedeutet „zur Durchdringung beitragend“ (nibbedhabhāgiya): zum Bereich der Durchdringung gehörend. „Durch das entfaltete Erleuchtungsglied der Achtsamkeit“ (satisambojjhaṅgaṃ bhāvitena) bedeutet: durch das entfaltete Erleuchtungsglied der Achtsamkeit, oder durch den Geist, der nach der Entfaltung des Erleuchtungsglieds der Achtsamkeit gefestigt ist. Auf diese Weise sind hier die Erleuchtungsglieder des Pfades gemischt (missaka). Der durch sie durchdrungene oder nach ihrer Entfaltung gefestigte Geist ist wahrlich als rein überweltlich (lokuttara) entstanden anzusehen. Doch auch dieser sollte, da er vom Pfad abhängig ist, als gemischt dargelegt werden.

9. එකධම්මසුත්තවණ්ණනා

9. Erklärung des Ekadhammasuttas.

210. නවමෙ සංයොජනවිනිබන්ධාති සංයොජනසඞ්ඛාතා විනිබන්ධා. අජ්ඣොසානාති පරිනිට්ඨපෙත්වා ගහණා.

210. Im neunten Sutta bedeutet „Fesseln und Bindungen“ (saṃyojanavinibandhā): die als Fesseln (saṃyojana) bezeichneten Bindungen. „Anhaftungen“ (ajjhosānā) bedeutet: das Ergreifen im Sinne einer endgültigen Aneignung.

10. උදායිසුත්තවණ්ණනා

10. Erklärung des Udāyi-Suttas.

211. දසමෙ අබහුකතොති අකතබහුමානො. උක්කුජ්ජාවකුජ්ජන්ති එත්ථ උක්කුජ්ජං වුච්චති උදයො, අවකුජ්ජං වයොති උදයබ්බයවසෙන පරිවත්තෙන්තො සම්මසන්තොති දීපෙති. ධම්මො ච මෙ, භන්තෙ, අභිසමිතොති විපස්සනාධම්මො අභිසමාගතො. මග්ගොති විපස්සනාමග්ගොව. සචෙ හි ථෙරො තස්මිං සමයෙ සොතාපන්නො, උපරි තිණ්ණං මග්ගානං අත්ථාය, සචෙ [Pg.188] අනාගාමී, අරහත්තමග්ගස්ස අත්ථාය අයං විපස්සනා වෙදිතබ්බා. තථා තථා විහරන්තන්ති තෙන තෙනාකාරෙන විහරන්තං. තථත්තායාති තථාභාවාය. ඛීණා ජාතීතිආදීහි තථත්තායාති අධිප්පෙතං තථාභාවං දස්සෙති. පච්චවෙක්ඛණත්ථාය උපනීයතීති හි එත්ථ අධිප්පායො, තං දස්සෙන්තො එවමාහ. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානමෙවාති.

211. Im zehnten Sutta bedeutet „nicht geehrt“ (abahukato): ohne viel Ehrerbietung zu zeigen. Der Ausdruck „Aufrichten und Umwerfen“ (ukkujjāvakujjaṃ): Hierbei wird das Entstehen (udaya) als Aufrichten (ukkujja) bezeichnet, und das Vergehen (vaya) als Umwerfen (avakujja). Dies verdeutlicht, dass er meditierend die Natur von Entstehen und Vergehen betrachtet und untersucht. „Und das Dhamma, o Herr, wurde von mir durchdrungen“ (dhammo ca me, bhante, abhisamito) bedeutet: Das Dhamma der Einsicht (vipassanā) wurde direkt erkannt. „Der Pfad“ (maggo) ist der Pfad der Einsicht (vipassanāmagga). Wenn der Thera zu jener Zeit ein Stromeingetretener (sotāpanna) war, sollte diese Einsicht als dem Zweck der drei höheren Pfade dienend verstanden werden; wenn er ein Nie-Wiederkehrender (anāgāmī) war, diente sie dem Pfad der Arhatschaft (arahattamagga). „In dieser Weise verweilend“ (tathā tathā viharantaṃ) bedeutet: auf jene Weise in der Einsicht verweilend. „Für jenen Zustand“ (tathattāya) bedeutet: um dieses Zustands willen (d.h. für den Zustand des Triebversiegten). Durch Worte wie „Versiegt ist die Geburt“ (khīṇā jāti) zeigt er den damit gemeinten Zustand des Triebversiegten. Der Sinn hierbei ist nämlich, dass es zur rückblickenden Betrachtung (paccavekkhaṇa) führt; um dies zu zeigen, sprach er so. Der Rest ist überall leicht verständlich.

උදායිවග්ගො.

Das Kapitel über Udāyi (Udāyivagga).

4. නීවරණවග්ගො

4. Das Kapitel über die Hemmnisse (Nīvaraṇavagga).

3-4. උපක්කිලෙසසුත්තාදිවණ්ණනා

3-4. Erklärung des Upakkilesa-Suttas und anderer.

214-215. චතුත්ථවග්ගස්ස තතියෙ න ච පභස්සරන්ති න ච පභාවන්තං. පභඞ්ගු චාති පභිජ්ජනසභාවං. අයොති කාළලොහං. ඨපෙත්වා ඉධ වුත්තානි චත්තාරි අවසෙසං ලොහං නාම. සජ්ඣූති රජතං. චිත්තස්සාති චතුභූමකචිත්තස්ස. ලොකියස්ස තාව උපක්කිලෙසො හොතු, ලොකුත්තරස්ස කථං හොතීති? උප්පජ්ජිතුං අප්පදානෙන. යදග්ගෙන හි උප්පජ්ජිතුං න දෙන්ති, තදග්ගෙනෙව තෙ ලොකියස්සාපි ලොකුත්තරස්සාපි උපක්කිලෙසා නාම හොන්ති. පභඞ්ගු චාති ආරම්මණෙ චුණ්ණවිචුණ්ණභාවූපගමනෙන භිජ්ජනසභාවං. අනාවරණා අනීවරණාති කුසලධම්මෙ න ආවරන්තීති අනාවරණා, න නීවරන්ති න පටිච්ඡාදෙන්තීති අනීවරණා. චෙතසො අනුපක්කිලෙසාති චතුභූමකචිත්තස්ස අනුපක්කිලෙසා.

214-215. Im dritten Sutta des vierten Vaggas bedeutet „und nicht glänzend“ (na ca pabhassara): nicht leuchtend. „Und brüchig“ (pabhaṅgu ca) bedeutet: von zerbrechlicher Natur. „Eisen“ (ayo) ist schwarzes Metall. Mit Ausnahme der vier hier erwähnten Metalle wird der Rest als Bronze/Kupfer (loha) bezeichnet. „Silber“ (sajjhu) bedeutet Silber (rajata). „Des Geistes“ (cittassa) bezieht sich auf den Geist der vier Daseinsebenen (catubhūmakacitta). Es mag zwar ein Trübsal (upakkilesa) des weltlichen Geistes sein, aber wie kann es ein Trübsal des überweltlichen (lokuttara) Geistes sein? Durch das Nicht-Zulassen des Entstehens. Denn insofern sie das Entstehen verhindern, werden sie sowohl für den weltlichen als auch für den überweltlichen Geist as Trübsale bezeichnet. „Und brüchig“ (pabhaṅgu ca) bedeutet: von zerfallender Natur, indem er sich im Objekt zersplittert und zerstreut. „Nicht-Blockierungen, Nicht-Hemmnisse“ (anāvaraṇā anīvaraṇā) bedeutet: Da sie heilsame Zustände nicht am Entstehen hindern, sind sie „Nicht-Blockierungen“; da sie diese weder hemmen noch verdecken, sind sie „Nicht-Hemmnisse“. „Nicht-Trübsale des Geistes“ (cetaso anupakkilesā) bedeutet: Sie sind keine Trübsale für den Geist auf den vier Daseinsebenen.

8. ආවරණනීවරණසුත්තවණ්ණනා

8. Erklärung des Āvaraṇanīvaraṇa-Suttas.

219. අට්ඨමෙ පඤ්ඤාය දුබ්බලීකරණාති පඤ්ඤාය මන්දභාවකරා. නීවරණානඤ්හි අභිණ්හුප්පාදෙ සති අන්තරන්තරා උප්පජ්ජමානා පඤ්ඤා දුබ්බලා හොති මන්දා අවිසදා.

219. Im achten Sutta bedeutet „die Weisheit schwächend“ (paññāya dubbalīkaraṇā): die Weisheit stumpf machend. Denn wenn die Hemmnisse (nīvaraṇa) ständig auftreten, ist die Weisheit, die in den Zwischenzeiten entsteht, schwach, träge und unklar.

පඤ්ච නීවරණා තස්මිං සමයෙ න හොන්ති. සත්තබොජ්ඣඞ්ගා තස්මිං සමයෙ භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡන්තීති අරියසාවකස්ස හි සප්පායධම්මස්සවනං සුණන්තස්ස [Pg.189] පඤ්ච නීවරණා දූරෙ හොන්ති. සො සචෙ තස්මිංයෙව ඨානෙ විසෙසං නිබ්බත්තෙතුං සක්කොති, එවමස්ස සත්ත බොජ්ඣඞ්ගා භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡන්ති. නො චෙ සක්කොති, තතො වුට්ඨාය රත්තිට්ඨානදිවාට්ඨානං ගතො තමෙව පීතිං අවිජහන්තො පඤ්ච නීවරණෙ වික්ඛම්භෙත්වා විසෙසං නිබ්බත්තෙස්සති. තත්ථ අසක්කොන්තොපි යාව සත්තදිවසබ්භන්තරා තමෙව පීතිං අවිජහන්තො නීවරණෙ වික්ඛම්භෙත්වා විසෙසං නිබ්බත්තෙස්සතීති ඉදං සන්ධායෙතං වුත්තං. ධම්මස්සවනවසෙන සකිං පීතිපාමොජ්ජපක්ඛියා පටිලද්ධබොජ්ඣඞ්ගා හි කම්මාරාමතාදීනි ආගම්ම නස්සන්ති, තථාරූපං පන උතුසප්පායාදිං ලභිත්වා පුන උප්පජ්ජන්තාපි තස්මිං සමයෙ භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡන්ති ඉච්චෙව වුච්චති.

„Die fünf Hemmnisse sind zu jener Zeit nicht vorhanden. Die sieben Erleuchtungsglieder gelangen zu jener Zeit zur Vollendung ihrer Entfaltung“: Denn wenn der edle Schüler dem zuträglichen Hören der Lehre lauscht, sind die fünf Hemmnisse weit entfernt. Wenn er in der Lage ist, genau an diesem Ort den Sonderzustand (den edlen Pfad und dessen Frucht) hervorzubringen, dann gelangen seine sieben Erleuchtungsglieder zur Vollendung ihrer Entfaltung. Falls er es nicht vermag, begibt er sich nach dem Erheben von jener Stelle an seinen Nacht- oder Tagesaufenthaltsort, gibt eben diese Verzückung (pīti) nicht auf, unterdrückt die fünf Hemmnisse und wird den Sonderzustand hervorbringen. Selbst wenn er dort [sofort] erfolglos bleibt, wird er, solange er innerhalb von sieben Tagen eben diese Verzückung nicht aufgibt, die Hemmnisse unterdrücken und den Sonderzustand hervorbringen. Diesbezüglich wurde dies gesagt. Denn die Erleuchtungsglieder, die durch das Hören der Lehre einmal erlangt wurden und mit Verzückung und Freude verbunden sind, gehen durch das Verfallen in Geschäftigkeit usw. verloren; wenn man jedoch eine entsprechende zuträgliche Witterung usw. erlangt, entstehen sie wieder, und es heißt, dass sie eben zu jener Zeit zur Vollendung der Entfaltung gelangen.

9. රුක්ඛසුත්තවණ්ණනා

9. Erklärung des Rukkha-Suttas (Baum-Sutta)

220. නවමෙ අජ්ඣාරුහාති අභිරුහනකා. කච්ඡකොති අට්ඨිකච්ඡකො. කපිත්ථනොති මක්කටථනසදිසඵලො විජාතපිලක්ඛො.

220. Im neunten [Sutta] bedeutet „ajjhārūhā“ emporwachsende [Schlingpflanzen, die Bäume überwuchern]. „Kacchako“ bezeichnet den Aṭṭhikacchaka-Baum [einen klebrigen Feigenbaum]. „Kapitthano“ bezeichnet einen parasitären Feigenbaum (vijātapilakkha), dessen Frucht der Brust einer Meerkatze ähnelt.

10. නීවරණසුත්තවණ්ණනා

10. Erklärung des Nīvaraṇa-Suttas (Hemmnisse-Sutta)

221. දසමෙ අන්ධකරණාති අන්ධභාවකරණා. අචක්ඛුකරණාති පඤ්ඤාචක්ඛුස්ස අකරණා. පඤ්ඤානිරොධිකාති පඤ්ඤාය නිරොධනා. විඝාතපක්ඛියාති දුක්ඛපක්ඛිකා. අනිබ්බානසංවත්තනිකාති නිබ්බානත්ථාය අසංවත්තනිකා. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානත්ථමෙව. සකලෙපි ඉමස්මිං වග්ගෙ මිස්සකබොජ්ඣඞ්ගාව කථිතාති.

221. Im zehnten [Sutta] bedeutet „andhakaraṇā“ blind machend [die Blindheit bewirkend durch Zerstörung des Auges der Weisheit]. „Acakkhukaraṇā“ bedeutet das Auge der Weisheit nicht entstehen lassend. „Paññānirodhikā“ bedeutet das Aufhören der Weisheit bewirkend. „Vighātapakkhiyā“ bedeutet mit Leiden verbunden. „Anibbānasaṃvattanikā“ bedeutet nicht zum Nibbāna führend. Der Rest ist überall von offensichtlicher Bedeutung. In diesem gesamten Kapitel werden nur die gemischten [weltlichen und überweltlichen] Erleuchtungsglieder dargelegt.

නීවරණවග්ගො.

Das Kapitel über die Hemmnisse (Nīvaraṇavagga).

5. චක්කවත්තිවග්ගො

5. Das Kapitel über den Radbeseeler (Cakkavattivagga)

1. විධාසුත්තවණ්ණනා

1. Erklärung des Vidhā-Suttas (Dünkel-Sutta)

222. පඤ්චමවග්ගස්ස පඨමෙ තිස්සො විධාති තයො මානකොට්ඨාසා, මානොයෙව වා. තථා තථා විදහනතො හි මානොව විධාති වුච්චති.

222. Im ersten Sutta des fünften Kapitels bedeutet „tisso vidhā“ drei Arten des Dünkels, oder der Dünkel selbst. Weil er sich auf diese und jene Weise anordnet (darstellt), wird der Dünkel selbst als „vidhā“ bezeichnet.

2. චක්කවත්තිසුත්තවණ්ණනා

2. Erklärung des Cakkavatti-Suttas (Radbeseeler-Sutta)

223. දුතියෙ [Pg.190] රඤ්ඤො, භික්ඛවෙ, චක්කවත්තිස්සාති එත්ථ අත්තනො සිරිසම්පත්තියා රාජති, චතූහි වා සඞ්ගහවත්ථූහි ලොකං රඤ්ජෙතීති රාජා, තස්ස රඤ්ඤො. ‘‘පවත්තතු භවං චක්කරතන’’න්ති පුඤ්ඤානුභාවෙන අබ්භුග්ගතාය වාචාය චොදෙන්තො චක්කං වත්තෙතීති චක්කවත්තී, තස්ස චක්කවත්තිස්ස. පාතුභාවාති පාතුභාවෙන. සත්තන්නන්ති ගණනපරිච්ඡෙදො. රතනානන්ති පරිච්ඡින්නඅත්ථදස්සනං. වචනත්ථො පනෙත්ථ රතිජනනට්ඨෙන රතනං. අපිච –

223. Im zweiten [Sutta] bezieht sich „rañño, bhikkhave, cakkavattissa“ auf Folgendes: Ein „rājā“ (König) ist einer, der durch seine eigene glanzvolle Herrlichkeit strahlt, oder der die Welt durch die vier Grundlagen der Sympathie (saṅgahavatthu) erfreut; „tassa rañño“ bedeutet „dieses Königs“. Ein „cakkavattī“ (Radbeseeler) ist einer, der das Rad-Juwel in Bewegung setzt, indem er es mit einer Stimme antreibt, die aufgrund seiner Verdienstkraft erschallt: „Möge das edle Rad-Juwel rollen!“; „tassa cakkavattissa“ bedeutet „dieses Radbeseelers“. „Pātubhāvā“ bedeutet durch das Erscheinen. „Sattannaṃ“ ist eine Bestimmung der Anzahl. „Ratanānaṃ“ zeigt das so begrenzte Objekt an. Die Wortbedeutung hierbei ist: Ein Juwel (ratana) ist das, was Freude erzeugt (ratiṃ janeti). Und ferner:

‘‘චිත්තීකතං මහග්ඝඤ්ච, අතුලං දුල්ලභදස්සනං;

අනොමසත්තපරිභොගං, රතනං තෙන වුච්චතී’’ති.

„Geachtet, kostbar und unvergleichlich, schwer zu erblicken, von edlen Wesen genossen – darum wird es Juwel genannt.“

චක්කරතනස්ස ච නිබ්බත්තකාලතො පට්ඨාය අඤ්ඤං දෙවට්ඨානං නාම න හොති, සබ්බෙව ගන්ධපුප්ඵාදීහි තස්සෙව පූජඤ්ච අභිවාදනාදීනි ච කරොන්තීති චිත්තීකතට්ඨෙන රතනං. චක්කරතනස්ස ච ‘‘එත්තකං නාම ධනං අග්ඝතී’’ති අග්ඝො නත්ථි, ඉති මහග්ඝට්ඨෙනාපි රතනං. චක්කරතනඤ්ච අඤ්ඤෙහි ලොකෙ විජ්ජමානරතනෙහි අසදිසන්ති අතුලට්ඨෙන රතනං. යස්මා පන යස්මිං කප්පෙ බුද්ධා උප්පජ්ජන්ති, තස්මිංයෙව චක්කවත්තිනො, බුද්ධා ච කදාචි කරහචි උප්පජ්ජන්ති, තස්මා දුල්ලභදස්සනට්ඨෙන රතනං. තදෙතං ජාතිරූපකුලඉස්සරියාදීහි අනොමස්ස උළාරසත්තස්සෙව උප්පජ්ජති, න අඤ්ඤස්සාති අනොමසත්තපරිභොගට්ඨෙනාපි රතනං. යථා ච චක්කරතනං, එවං සෙසානිපීති. තෙන වුත්තං –

Und ab dem Zeitpunkt des Entstehens des Rad-Juwels gibt es keine andere Stätte der Götterverehrung mehr für die Menschen; alle erweisen eben diesem [Rad-Juwel] Verehrung mit Duftstoffen, Blumen usw. sowie Ehrerbietung usw.; daher ist es ein „Juwel“ im Sinne von „geachtet“ (cittīkata). Und für das Rad-Juwel gibt es keinen Preis wie „es ist so und so viel Vermögen wert“; so ist es ein „Juwel“ im Sinne von „kostbar“ (mahaggha). Und das Rad-Juwel ist unvergleichbar mit anderen in der Welt existierenden Juwel-Objekten; so ist es ein „Juwel“ im Sinne von „unvergleichlich“ (atula). Da aber die Radbeseeler meist nur in jener Weltzeit (Kappa) erscheinen, in der auch Buddhas erscheinen, und Buddhas nur sehr selten erscheinen, ist es ein „Juwel“ im Sinne von „schwer zu erblicken“ (dullabhadassana). Dieses [Rad-Juwel] entsteht nur für ein hervorragendes, edles Wesen, das sich durch Geburt, Gestalt, Familie, Herrschaft usw. auszeichnet, und nicht für ein gewöhnliches; so ist es ein „Juwel“ im Sinne von „von edlen Wesen genossen“ (anomasattaparibhoga). Und wie das Rad-Juwel, so verhält es sich auch mit den übrigen [sechs Juwel-Arten]. Deshalb wurde gesagt:

‘‘චිත්තීකතං මහග්ඝඤ්ච, අතුලං දුල්ලභදස්සනං;

අනොමසත්තපරිභොගං, රතනං තෙන වුච්චතී’’ති.

„Geachtet, kostbar und unvergleichlich, schwer zu erblicken, von edlen Wesen genossen – darum wird es Juwel genannt.“

පාතුභාවො හොතීති නිබ්බත්ති හොති. තත්‍රායං යොජනා – චක්කවත්තිස්ස පාතුභාවා සත්තන්නං රතනානං පාතුභාවොති අයුත්තං. උප්පන්නඤ්හි චක්කං වත්තෙත්වා සො චක්කවත්තී නාම හොතීති නායුත්තං. කස්මා? චක්කවත්තනනියමාපෙක්ඛතාය. යො හි නියමෙන චක්කං වත්තෙස්සති, සො පටිසන්ධිතො පභුති ‘‘චක්කවත්ති පාතුභූතො’’ති වත්තබ්බතං ආපජ්ජති. ලද්ධනාමස්ස ච පුරිසස්ස මූලුප්පත්තිවචනතොපි යුත්තමෙවෙතං. යො හි එස චක්කවත්තීති [Pg.191] ලද්ධනාමො සත්තවිසෙසො, තස්ස පටිසන්ධිසඞ්ඛාතො පාතුභාවොති අයමෙත්ථ අත්ථො. තස්ස හි පාතුභාවා රතනානි පාතුභවන්ති. පාතුභූතෙහි පන තෙහි සද්ධිං පරිපක්කෙ පුඤ්ඤසම්භාරෙ සො සංයුජ්ජති, තදා ලොකස්ස තෙසු පාතුභාවචිත්තං උප්පජ්ජති. බහුලවචනතො චාපි යුත්තමෙවෙතං. යදා හි ලොකස්ස තෙසු පාතුභාවසඤ්ඤා උප්පජ්ජති, තදා එකමෙව පඨමං, පච්ඡා ඉතරානි ඡ පාතුභවන්තීති බහුලවචනතො චාපි එතං යුත්තං. පාතුභාවස්ස ච අත්ථභෙදතොපි යුත්තමෙවෙතං. න කෙවලඤ්හි පාතුභූතමෙව පාතුභාවො, පාතුභාවයතීති පාතුභාවො. අයං පාතුභාවස්ස අත්ථභෙදො. යස්මා යො සො පුඤ්ඤසම්භාරො රාජානං චක්කවත්තිං පටිසන්ධිවසෙන පාතුභාවයති, තස්මා රඤ්ඤො චක්කවත්තිස්ස පාතුභාවා. න කෙවලඤ්හි චක්කවත්තියෙව, ඉමානි පන සත්ත රතනානිපි පාතුභවන්තීති අයමෙත්ථ අත්ථො. යථෙව හි සො පුඤ්ඤසම්භාරො රඤ්ඤො ජනකහෙතු, එවං රතනානම්පි පරියායෙන උපනිස්සයහෙතූති යුත්තමෙවෙතං ‘‘රඤ්ඤො, භික්ඛවෙ, චක්කවත්තිස්ස පාතුභාවා සත්තන්නං රතනානං පාතුභාවො හොතී’’ති.

„pātubhāvo hoti“ bedeutet, dass das Entstehen stattfindet. Dazu ist diese Auslegung: Zu sagen, „Durch das Erscheinen des Radbeseelers geschieht das Erscheinen der sieben Juwele“, sei unpassend. Denn erst nachdem er das erschienene Rad in Bewegung gesetzt hat, wird er „Radbeseeler“ genannt; deshalb ist es nicht unpassend [zu sagen, dass sein Erscheinen das der Juwele bewirkt]. Warum? Weil es sich auf die feste Notwendigkeit des Rad-Drehens bezieht. Denn wer mit Sicherheit das Rad drehen wird, der ist ab seiner Wiederempfängnis (paṭisandhi) würdig, als „erschienener Radbeseeler“ bezeichnet zu werden. Auch weil es sich auf das erste Entstehen dieses so benannten besonderen Mannes bezieht, ist dies völlig passend. Denn das Erscheinen dieses hervorragenden Wesens, das den Namen „Radbeseeler“ erhalten hat, ist als seine Wiederempfängnis zu verstehen; dies ist hier die Bedeutung. Denn durch sein Erscheinen erscheinen die Juwele. Wenn nun seine Anhäufung an Verdiensten (puññasambhāra) herangereift ist, verbindet er sich mit diesen erschienenen Juwel-Objekten; zu jener Zeit entsteht in den Menschen der Welt der Gedanke, dass diese erschienen sind. Auch wegen der Verwendung der Mehrzahl (Pluralform) ist dies angemessen. Denn wenn in der Welt die Wahrnehmung ihres Erscheinens entsteht, erscheint zuerst nur ein einziges [das Rad-Juwel], und danach erscheinen the anderen sechs; daher ist dies auch im Hinblick auf die Mehrzahl der Erscheinungen passend. Auch wegen des unterschiedlichen Sinns des Wortes „pātubhāva“ (Erscheinen) ist dies passend. Denn nicht nur das Erschienene selbst ist „pātubhāva“, sondern auch das, was das Erscheinen bewirkt, wird „pātubhāva“ genannt. Dies ist der Bedeutungsunterschied von „pātubhāva“. Da nämlich jene Anhäufung an Verdiensten den König-Radbeseeler durch die Wiederempfängnis in Erscheinung treten lässt, heißt es „durch das Erscheinen des Königs, des Radbeseelers“. Denn nicht nur der Radbeseeler allein erscheint, sondern auch diese sieben Juwele erscheinen; dies ist die Bedeutung hier. So wie diese Verdienst-Anhäufung die erzeugende Ursache (janakahetu) für den König ist, so ist sie indirekt auch die Ursache der starken Abhängigkeit (upanissayahetu) für die Juwele. Deshalb ist diese Aussage völlig passend: „Durch das Erscheinen des Königs, ihr Mönche, des Radbeseelers, geschieht das Erscheinen der sieben Juwele“.

ඉදානි තෙසං රතනානං සරූපවසෙන දස්සනත්ථං කතමෙසං සත්තන්නං චක්කරතනස්සාතිආදිමාහ. තත්ථ චක්කරතනස්සාතිආදීසු අයං සඞ්ඛෙපාධිප්පායො – ද්විසහස්සදීපපරිවාරානං චතුන්නං මහාදීපානං සිරිවිභවං ගහෙත්වා දාතුං සමත්ථස්ස චක්කරතනස්ස පාතුභාවො හොති, තථා පුරෙභත්තමෙව සාගරපරියන්තං පථවිං අනුපරියායනසමත්ථස්ස වෙහාසඞ්ගමස්ස හත්ථිරතනස්ස, තාදිසස්සෙව අස්සරතනස්ස, චතුරඞ්ගසමන්නාගතෙපි අන්ධකාරෙ යොජනප්පමාණං අන්ධකාරං විධමිත්වා ආලොකදස්සනසමත්ථස්ස මණිරතනස්ස, ඡබ්බිධං දොසං විවජ්ජෙත්වා මනාපචාරිනො ඉත්ථිරතනස්ස, යොජනප්පමාණෙ පදෙසෙ අන්තොපථවිගතානං නිධීනං දස්සනසමත්ථස්ස ගහපතිරතනස්ස, අග්ගමහෙසියා කුච්ඡිම්හි නිබ්බත්තිත්වා සකලරජ්ජානුසාසනසමත්ථස්ස ජෙට්ඨපුත්තසඞ්ඛාතස්ස පරිණායකරතනස්ස ච පාතුභාවො හොතීති. අයමෙත්ථ සඞ්ඛෙපො. විත්ථාරතො පන තෙසං චක්කරතනාදීනං පාතුභාවවිධානං මහාසුදස්සනාදීසු සුත්තෙසු ආගතමෙව. අත්ථොපිස්ස තෙසං වණ්ණනාය සංවණ්ණිතොයෙව.

Nun sagte er, um diese Juwele in ihrer eigenen Gestalt zu zeigen: 'Welcher sieben? Des Rad-Juwels...' usw. Darin ist bei 'des Rad-Juwels' usw. dies die verkürzte Absicht: Es geschieht das Erscheinen des Rad-Juwels, das fähig ist, die Pracht und Herrlichkeit der vier großen Kontinente samt ihren zweitausend sie umgebenden kleinen Inseln in Besitz zu nehmen und zu verleihen; ebenso des Elefanten-Juwels, das fähig ist, durch die Luft zu fliegen und noch vor der Morgenmahlzeit die ganze, vom Ozean begrenzte Erde zu umrunden; ebenso eines solchen Ross-Juwels; ebenso des Edelstein-Juwels, das fähig ist, selbst in einer vierfachen Finsternis die Dunkelheit im Umkreis einer Yojane zu vertreiben und Licht zu spenden; ebenso des Frauen-Juwels, das die sechs Arten von Fehlern meidet und dem Herzen des Gatten gefällig handelt; ebenso des Hausvater-Juwels, das fähig ist, die im Boden vergrabenen Schätze in einem Umkreis von einer Yojane zu sehen; und des Gefolgsmann-Juwels, bekannt als der älteste Sohn, der im Schoß der Hauptkönigin wiedergeboren wurde und fähig ist, das gesamte Reich zu regieren. Dies ist hier die kurze Erklärung. Im Detail jedoch ist die Weise des Erscheinens dieser Rad-Juwels usw. bereits in den Suttas wie dem Mahāsudassana-Sutta überliefert. Auch deren Bedeutung ist in deren Kommentar ausführlich dargelegt worden.

සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගරතනස්සාතිආදීසු [Pg.192] සරික්ඛකතා එවං වෙදිතබ්බා – යථෙව හි චක්කවත්තිනො චක්කරතනං සබ්බරතනානං පුරෙචරං, එවං සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගරතනං සබ්බෙසං චතුභූමකධම්මානං පුරෙචරන්ති, පුරෙචරණට්ඨෙන චක්කවත්තිරඤ්ඤො චක්කරතනසදිසං හොති. චක්කවත්තිනො ච රතනෙසු මහාකායූපපන්නං අච්චුග්ගතං විපුලං මහන්තං හත්ථිරතනං, ඉදම්පි ධම්මවිචයසම්බොජ්ඣඞ්ගරතනං මහන්තං ධම්මකායූපපන්නං අච්චුග්ගතං විපුලං මහන්තන්ති හත්ථිරතනසදිසං හොති. චක්කවත්තිනො අස්සරතනං සීඝං ලහු ජවං, ඉදම්පි වීරියසම්බොජ්ඣඞ්ගරතනං සීඝං ලහු ජවන්ති ඉමාය සීඝලහුජවතාය අස්සරතනසදිසං හොති. චක්කවත්තිනො මණිරතනං අන්ධකාරං විධමති, ආලොකං දස්සෙති, ඉදම්පි පීතිසම්බොජ්ඣඞ්ගරතනං තාය එකන්තකුසලත්තා කිලෙසන්ධකාරං විධමති, සහජාතපච්චයාදිවසෙන ඤාණාලොකං දස්සෙතීති ඉමිනා අන්ධකාරවිධමනආලොකදස්සනභාවෙන මණිරතනසදිසං හොති.

In den Passagen wie 'das Juwel des Erleuchtungsglieds der Achtsamkeit' ist die Ähnlichkeit wie folgt zu verstehen: Wie nämlich das Rad-Juwel des Weltherrschers allen Juwelen vorangeht, ebenso geht das Juwel des Erleuchtungsglieds der Achtsamkeit allen Phänomenen der vier Ebenen voran; wegen dieses Vorangehens gleicht es dem Rad-Juwel des Weltherrscher-Königs. Und unter den Juwelen des Weltherrschers ist das Elefanten-Juwel mit einem riesigen Körper ausgestattet, überragend hoch, gewaltig und groß; ebenso ist dieses Juwel des Erleuchtungsglieds der Rechtserforschung groß, mit einem gewaltigen Körper der Lehre ausgestattet, überragend hoch, gewaltig und groß – so gleicht es dem Elefanten-Juwel. Das Ross-Juwel des Weltherrschers ist schnell, leicht und flink; ebenso ist dieses Juwel des Erleuchtungsglieds der Tatkraft schnell, leicht und flink – aufgrund dieser Eigenschaft, schnell, leicht und flink zu sein, gleicht es dem Ross-Juwel. Das Edelstein-Juwel des Weltherrschers vertreibt die Dunkelheit und spendet Licht; ebenso vertreibt dieses Juwel des Erleuchtungsglieds der Verzückung aufgrund seiner ausschließlichen Heilsamkeit die Dunkelheit der Befleckungen und zeigt durch die Kraft von Bedingungen wie der des gleichzeitig Entstehenden das Licht des Wissens – durch dieses Vertreiben der Dunkelheit und Spenden von Licht gleicht es dem Edelstein-Juwel.

චක්කවත්තිනො ඉත්ථිරතනං කායචිත්තදරථං පටිපස්සම්භෙති, පරිළාහං වූපසමෙති. ඉදම්පි පස්සද්ධිසම්බොජ්ඣඞ්ගරතනං කායචිත්තදරථං පටිපස්සම්භෙති, පරිළාහං වූපසමෙතීති ඉත්ථිරතනසදිසං හොති. චක්කවත්තිනො ගහපතිරතනං ඉච්ඡිතිච්ඡිතක්ඛණෙ ධනදානෙන වික්ඛෙපං පච්ඡින්දිත්වා චිත්තං එකග්ගං කරොති, ඉදම්පි සමාධිසම්බොජ්ඣඞ්ගරතනං යථිච්ඡිතාදිවසෙන අප්පනං සම්පාදෙති, වික්ඛෙපං පච්ඡින්දිත්වා චිත්තං එකග්ගං කරොතීති ගහපතිරතනසදිසං හොති. චක්කවත්තිනො ච පරිණායකරතනං සබ්බත්ථකිච්චසම්පාදනෙන අප්පොස්සුක්කතං කරොති. ඉදම්පි උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගරතනං චිත්තුප්පාදං ලීනුද්ධච්චතො මොචෙත්වා පයොගමජ්ඣත්තෙ ඨපයමානං අප්පොස්සුක්කතං කරොතීති පරිණායකරතනසදිසං හොති. ඉති ඉමස්මිං සුත්තෙ චතුභූමකො සබ්බසඞ්ගාහිකධම්මපරිච්ඡෙදො කථිතොති වෙදිතබ්බො.

Das Frauen-Juwel des Weltherrschers beruhigt die Unruhe von Körper und Geist und stillt das Fieber. Ebenso beruhigt dieses Juwel des Erleuchtungsglieds der Gestilltheit die Unruhe von Körper und Geist und stillt das Fieber – so gleicht es dem Frauen-Juwel. Das Hausvater-Juwel des Weltherrschers beseitigt die Zerstreuung durch das Schenken von Reichtum in jedem gewünschten Augenblick und macht den Geist einspitzig; ebenso bewirkt dieses Juwel des Erleuchtungsglieds der Sammlung die Vollkonzentration gemäß dem Wunsch usw., beseitigt die Zerstreuung und macht den Geist einspitzig – so gleicht es dem Hausvater-Juwel. Und das Gefolgsmann-Juwel des Weltherrschers macht ihn frei von Sorgen, indem es alle Angelegenheiten erledigt. Ebenso befreit dieses Juwel des Erleuchtungsglieds der Gleichmut das Entstehen von Geisteszuständen von Trägheit und Unruhe, festigt es in der Mitte der Anstrengung und macht ihn frei von Sorgen – so gleicht es dem Gefolgsmann-Juwel. So ist zu verstehen, dass in diesem Sutta die Einteilung aller Phänomene der vier Ebenen dargelegt wird.

4-10. දුප්පඤ්ඤසුත්තාදිවණ්ණනා

4-10. Die Erklärung des Suttas über den Unweisen usw.

225-231. චතුත්ථෙ එළමූගොති මුඛෙන වාචං නිච්ඡාරෙතුං සක්කොන්තොපි දොසෙහි මූගො අසම්පන්නවචනො. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානත්ථමෙවාති.

225-231. Im vierten Sutta bedeutet 'eḷamūgo' (stumm wie ein Schaf): Obwohl er in der Lage ist, mit dem Mund Worte hervorzubringen, ist er aufgrund von Mängeln stumm und von unvollständiger Sprache. Der Rest ist überall von offensichtlicher Bedeutung.

චක්කවත්තිවග්ගො.

Das Kapitel über den Weltherrscher.

6. සාකච්ඡවග්ගො

6. Das Kapitel über das Gespräch.

1. ආහාරසුත්තවණ්ණනා

1. Die Erklärung des Nahrungs-Suttas.

232. ඡට්ඨවග්ගස්ස [Pg.193] පඨමෙ අයමාහාරො අනුප්පන්නස්ස වා සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගස්ස උප්පාදායාතිආදීසු අයං පුරිමනයතො විසෙසො. න කෙවලඤ්හි සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගාදීනං එතෙ වුත්තප්පකාරාව උප්පාදාය, උප්පන්නානං වා භාවනාය පාරිපූරියා පච්චයා හොන්ති, අඤ්ඤෙපි පන එවං වෙදිතබ්බා. අපරෙපි හි චත්තාරො ධම්මා සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගස්ස උප්පාදාය සංවත්තන්ති සතිසම්පජඤ්ඤං මුට්ඨස්සතිපුග්ගලපරිවජ්ජනතා උපට්ඨිතස්සතිපුග්ගලසෙවනතා තදධිමුත්තතාති. අභික්කන්තාදීසු හි සත්තසු ඨානෙසු සතිසම්පජඤ්ඤෙන, භත්තනික්ඛිත්තකාකසදිසෙ මුට්ඨස්සතිපුග්ගලෙ පරිවජ්ජනෙන, තිස්සදත්තත්ථෙරඅභයත්ථෙරාදිසදිසෙ උපට්ඨිතස්සතිපුග්ගලෙ සෙවනෙන, ඨානනිසජ්ජාදීසු සතිසමුට්ඨාපනත්ථං නින්නපොණපබ්භාරචිත්තතාය ච සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො උප්පජ්ජති. එවං චතූහි කාරණෙහි උප්පන්නස්ස පනස්ස අරහත්තමග්ගෙන භාවනාපාරිපූරී හොති.

232. Im ersten Sutta des sechsten Kapitels, in den Passagen wie 'Dies ist die Nahrung für das Entstehen des noch nicht entstandenen Erleuchtungsglieds der Achtsamkeit...' usw., liegt der folgende Unterschied zur vorherigen Methode: Nicht nur nämlich sind diese oben genannten Arten Bedingungen für das Entstehen des Erleuchtungsglieds der Achtsamkeit usw., oder für die Entfaltung und Erfüllung der bereits entstandenen; vielmehr sind auch noch andere wie folgt zu verstehen. Es führen nämlich noch vier weitere Faktoren zum Entstehen des Erleuchtungsglieds der Achtsamkeit: Achtsamkeit und Wissensklarheit, das Meiden von Personen mit verwirrter Achtsamkeit, das Aufsuchen von Personen mit gefestigter Achtsamkeit und die feste Entschlossenheit dazu. Denn an den sieben Orten wie beim Vorwärtsschreiten entsteht das Erleuchtungsglied der Achtsamkeit durch Achtsamkeit und Wissensklarheit, durch das Meiden von unachtsamen Personen, die wie eine auf das Essen gesetzte Krähe sind, durch das Aufsuchen von achtsamen Personen wie dem Thera Tissadatta oder dem Thera Abhaya, und durch einen Geist, der beim Stehen, Sitzen usw. darauf ausgerichtet, geneigt und hingewandt ist, Achtsamkeit zu erwecken. Für das durch diese vier Ursachen entstandene Erleuchtungsglied erfolgt die Vollendung seiner Entfaltung durch den Pfad der Arhatschaft.

සත්ත ධම්මා ධම්මවිචයසම්බොජ්ඣඞ්ගස්ස උප්පාදාය සංවත්තන්ති – පරිපුච්ඡකතා වත්ථුවිසදකිරියා ඉන්ද්‍රියසමත්තපටිපාදනා දුප්පඤ්ඤපුග්ගලපරිවජ්ජනා පඤ්ඤවන්තපුග්ගලසෙවනා ගම්භීරඤාණචරියපච්චවෙක්ඛණා තදධිමුත්තතාති. තත්ථ පරිපුච්ඡකතාති ඛන්ධධාතුආයතනඉන්ද්‍රියබලබොජ්ඣඞ්ගමග්ගඞ්ගඣානඞ්ගසමථවිපස්සනානං අත්ථසන්නිස්සිතපරිපුච්ඡාබහුලතා.

Sieben Faktoren führen zum Entstehen des Erleuchtungsglieds der Rechtserforschung: Das Befragen, das Reinigen der äußeren und inneren Dinge, das Ausgleichen der Fähigkeiten, das Meiden unweiser Personen, das Aufsuchen weiser Personen, das Ergründen des Verhaltens tiefen Wissens und die feste Entschlossenheit dazu. Dabei bedeutet 'das Befragen' die Häufigkeit des Befragens hinsichtlich der Bedeutung von Daseinsgruppen, Elementen, Sinnesgrundlagen, Fähigkeiten, Kräften, Erleuchtungsgliedern, Pfadgliedern, Vertiefungsgliedern, Ruhe und Einsicht.

වත්ථුවිසදකිරියාති අජ්ඣත්තිකබාහිරානං වත්ථූනං විසදභාවකරණං. යදා හිස්ස කෙසනඛලොමානි දීඝානි හොන්ති, සරීරං වා උස්සන්නදොසඤ්චෙව සෙදමලමක්ඛිතඤ්ච, තදා අජ්ඣත්තිකවත්ථු අවිසදං හොති අපරිසුද්ධං. යදා පන චීවරං ජිණ්ණං කිලිට්ඨං දුග්ගන්ධං හොති, සෙනාසනං වා උක්ලාපං, තදා බාහිරවත්ථු අවිසදං හොති අපරිසුද්ධං. තස්මා කෙසාදිඡෙදනෙන උද්ධංවිරෙචනඅධොවිරෙචනාදීහි සරීරසල්ලහුකභාවකරණෙන උච්ඡාදනනහාපනෙන ච අජ්ඣත්තිකවත්ථු විසදං කාතබ්බං. සූචිකම්මධොවනරජනපරිභණ්ඩකරණාදීහි බාහිරවත්ථු විසදං කාතබ්බං. එතස්මිඤ්හි අජ්ඣත්තිකබාහිරෙ වත්ථුම්හි අවිසදෙ උප්පන්නෙසු චිත්තචෙතසිකෙසු ඤාණම්පි අවිසදං අපරිසුද්ධං හොති අපරිසුද්ධානි දීපකපල්ලකවට්ටිතෙලානි නිස්සාය උප්පන්නදීපසිඛාය ඔභාසො [Pg.194] විය. විසදෙ පන අජ්ඣත්තිකබාහිරෙ වත්ථුම්හි උප්පන්නෙසු චිත්තචෙතසිකෙසු ඤාණම්පි විසදං හොති පරිසුද්ධානි දීපකපල්ලකවට්ටිතෙලානි නිස්සාය උප්පන්නදීපසිඛාය ඔභාසො විය. තෙන වුත්තං – ‘‘වත්ථුවිසදකිරියා ධම්මවිචයසම්බොජ්ඣඞ්ගස්ස උප්පාදාය සංවත්තතී’’ති.

Unter „Reinigung der Grundlagen“ versteht man das Säubern der inneren und äußeren Grundlagen. Wenn nämlich jemandes Kopfhaare, Nägel und Körperhaare lang sind oder der Körper durch ein Übermaß der Säfte unausgeglichen und mit Schmutz und Schweiß bedeckt ist, dann ist die innere Grundlage unsauber und unrein. Wenn aber die Robe abgetragen, schmutzig und übelriechend ist oder die Wohnstätte unordentlich, dann ist die äußere Grundlage unsauber und unrein. Daher sollte man durch das Schneiden der Haare usw., das Leichtmachen des Körpers mittels Brech- und Abführmitteln usw. sowie durch Einreiben und Baden die innere Grundlage reinigen. Durch Nähen, Waschen, Färben, Instandsetzen usw. sollte man die äußere Grundlage reinigen. Wenn nämlich diese innere und äußere Grundlage unsauber ist, ist auch das bei den entstehenden Geist- und Geistesfaktoren auftretende Wissen unsauber und unrein, so wie das Licht einer Öllampe, das in Abhängigkeit von einer unreinen Lampenschale, einem unreinen Docht und unreinem Öl entsteht. Wenn aber die innere und äußere Grundlage rein ist, ist auch das bei den entstehenden Geist- und Geistesfaktoren auftretende Wissen rein und geläutert, so wie das Licht einer Öllampe, das in Abhängigkeit von einer reinen Lampenschale, einem reinen Docht und reinem Öl entsteht. Daher wurde gesagt: „Das Reinigen der Grundlagen führt zur Entstehung des Erleuchtungsgliedes der Lehruntersuchung.“

ඉන්ද්‍රියසමත්තපටිපාදනා නාම සද්ධාදීනං ඉන්ද්‍රියානං සමභාවකරණං. සචෙ හිස්ස සද්ධින්ද්‍රියං බලවං හොති, ඉතරානි මන්දානි, තතො වීරියින්ද්‍රියං පග්ගහකිච්චං, සතින්ද්‍රියං උපට්ඨානකිච්චං, සමාධින්ද්‍රියං අවික්ඛෙපකිච්චං, පඤ්ඤින්ද්‍රියං දස්සනකිච්චං කාතුං න සක්කොති. තස්මා තං ධම්මසභාවපච්චවෙක්ඛණෙන වා, යථා වා මනසිකරොතො බලවං ජාතං, තථා අමනසිකරණෙන හාපෙතබ්බං. වක්කලිත්ථෙරවත්ථු චෙත්ථ නිදස්සනං. සචෙ පන වීරියින්ද්‍රියං බලවං හොති, අථ නෙව සද්ධින්ද්‍රියං අධිමොක්ඛකිච්චං කාතුං සක්කොති, න ඉතරානි ඉතරකිච්චභෙදං. තස්මා තං පස්සද්ධාදිභාවනාය හාපෙතබ්බං. තත්ථාපි සොණත්ථෙරස්ස වත්ථු දස්සෙතබ්බං. එවං සෙසෙසුපි එකස්ස බලවභාවෙ සති ඉතරෙසං අත්තනො කිච්චෙසු අසමත්ථතා වෙදිතබ්බා.

Das „Bringen der Fähigkeiten ins Gleichgewicht“ bedeutet das Herbeiführen der Ausgewogenheit der Fähigkeiten wie Vertrauen usw. Wenn nämlich die Fähigkeit des Vertrauens (saddhindriya) zu stark ist und die anderen schwach sind, dann kann die Fähigkeit der Tatkraft (vīriyindriya) ihre Funktion des Aufraffens nicht ausführen, die Fähigkeit der Achtsamkeit (satindriya) nicht ihre Funktion des Gegenwärtigseins, die Fähigkeit der Konzentration (samādhindriya) nicht ihre Funktion der Einpunktigkeit und die Fähigkeit der Weisheit (paññindriya) nicht ihre Funktion des Sehens. Daher sollte jene Fähigkeit des Vertrauens entweder durch das Reflektieren über die Natur der Phänomene geschwächt werden oder dadurch, dass man dem, worauf man aufmerksam war und wodurch sie so stark geworden ist, keine Aufmerksamkeit mehr schenkt. Die Geschichte des Thera Vakkali ist hierfür ein Beispiel. Wenn hingegen die Fähigkeit der Tatkraft (vīriyindriya) zu stark ist, kann weder die Fähigkeit des Vertrauens ihre Funktion der Entschlossenheit ausführen, noch können die übrigen Fähigkeiten ihre jeweiligen spezifischen Funktionen erfüllen. Daher sollte sie durch die Entfaltung von Stillung (passaddhi) usw. geschwächt werden. Hierbei sollte die Geschichte des Thera Soṇa angeführt werden. Ebenso ist es auch bei den übrigen Fähigkeiten zu verstehen: Wenn eine einzelne übermäßig stark ist, sind die anderen nicht in der Lage, ihre eigenen Funktionen zu erfüllen.

විසෙසතො පනෙත්ථ සද්ධාපඤ්ඤානං සමාධිවීරියානඤ්ච සමතං පසංසන්ති. බලවසද්ධො හි මන්දපඤ්ඤො මුධප්පසන්නො හොති, අවත්ථුස්මිං පසීදති. බලවපඤ්ඤො පන මන්දසද්ධො කෙරාටිකපක්ඛං භජති, භෙසජ්ජසමුට්ඨිතො විය රොගො අතෙකිච්ඡො හොති. චිත්තුප්පාදමත්තෙනෙව කුසලං හොතීති අතිධාවිත්වා දානාදීනි අකරොන්තො නිරයෙ උප්පජ්ජති. උභින්නං සමතාය වත්ථුස්මිංයෙව පසීදති. බලවසමාධිං පන මන්දවීරියං සමාධිස්ස කොසජ්ජපක්ඛත්තා කොසජ්ජං අභිභවති. බලවවීරියං මන්දසමාධිං වීරියස්ස උද්ධච්චපක්ඛත්තා උද්ධච්චං අභිභවති. සමාධි පන වීරියෙන සංයොජිතො කොසජ්ජෙ පතිතුං න ලභති, වීරියං සමාධිනා සංයොජිතං උද්ධච්චෙ පතිතුං න ලභති. තස්මා තදුභයං සමං කාතබ්බං. උභයසමතාය හි අප්පනා හොති.

Insbesondere loben die Lehrer hierbei die Ausgewogenheit von Vertrauen und Weisheit sowie von Konzentration und Tatkraft. Denn wer ein starkes Vertrauen, aber eine schwache Weisheit hat, ist leichtgläubig und fasst Vertrauen in das, was unangebracht ist. Wer hingegen eine starke Weisheit, aber ein schwaches Vertrauen hat, neigt zur Verschlagenheit und ist so schwer zu heilen wie eine durch Medizin verursachte Krankheit. Indem er zu weit geht und denkt: „Heilsames entsteht allein durch das bloße Aufkommen des Gedankens“, verrichtet er keine edlen Taten wie das Geben (dāna) usw. und wird in der Hölle wiedergeboren. Durch die Ausgewogenheit von beiden fasst man Vertrauen genau in das, was der richtige Gegenstand des Vertrauens ist. Bei einem Menschen mit starker Konzentration und schwacher Tatkraft überwältigt ihn die Trägheit (kosajja), da die Konzentration der Trägheit nahesteht. Bei einem Menschen mit starker Tatkraft und schwacher Konzentration überwältigt ihn die Unruhe (uddhacca), da die Tatkraft der Unruhe nahesteht. Wenn jedoch die Konzentration mit Tatkraft verbunden ist, kann sie nicht in Trägheit verfallen; und wenn die Tatkraft mit Konzentration verbunden ist, kann sie nicht in Unruhe verfallen. Daher müssen diese beiden im Gleichgewicht gehalten werden. Denn durch die Ausgewogenheit von beiden entsteht die Sammlungs-Absorption (appanā).

අපි ච සමාධිකම්මිකස්ස බලවතීපි සද්ධා වට්ටති. එවං සද්දහන්තො ඔකප්පෙන්තො අප්පනං පාපුණිස්සති. සමාධිපඤ්ඤාසු පන සමාධිකම්මිකස්ස එකග්ගතා බලවතී වට්ටති. එවඤ්හි සො අප්පනං පාපුණාති. විපස්සනාකම්මිකස්ස පඤ්ඤා බලවතී වට්ටති. එවඤ්හි සො ලක්ඛණපටිවෙධං පාපුණාති. උභින්නං [Pg.195] පන සමතායපි අප්පනා හොතියෙව. සති පන සබ්බත්ථ බලවතී වට්ටති. සති හි චිත්තං උද්ධච්චපක්ඛිකානං සද්ධාවීරියපඤ්ඤානං වසෙන උද්ධච්චපාතතො, කොසජ්ජපක්ඛිකෙන ච සමාධිනා කොසජ්ජපාතතො රක්ඛති. තස්මා සා ලොණධූපනං විය සබ්බබ්‍යඤ්ජනෙසු, සබ්බකම්මිකඅමච්චො විය ච සබ්බරාජකිච්චෙසු සබ්බත්ථ ඉච්ඡිතබ්බා. තෙනාහ ‘‘සති ච පන සබ්බත්ථිකා වුත්තා භගවතා. කිං කාරණා? චිත්තඤ්හි සතිපටිසරණං, ආරක්ඛපච්චුපට්ඨානා ච සති, න විනා සතියා චිත්තස්ස පග්ගහනිග්ගහො හොතී’’ති.

Darüber hinaus ist für jemanden, der Konzentration praktiziert, selbst ein starkes Vertrauen angemessen. Wenn er auf diese Weise vertraut und sich ganz hingibt, wird er die Absorption erreichen. Unter Konzentration und Weisheit ist für einen Praktizierenden der Konzentration eine starke Einpunktigkeit angemessen. Denn auf diese Weise erreicht er die Absorption. Für einen Praktizierenden der Einsicht (vipassanā) ist eine starke Weisheit angemessen. Denn auf diese Weise erreicht er das Durchdringen der Merkmale. Aber auch durch das Gleichgewicht beider entsteht gewiss die Absorption. Achtsamkeit (sati) jedoch ist überall als starke Kraft angemessen. Denn die Achtsamkeit schützt den Geist vor dem Abgleiten in Unruhe durch den Einfluss von Vertrauen, Tatkraft und Weisheit, die zur Unruhe neigen, sowie vor dem Abgleiten in Trägheit durch die Konzentration, die zur Trägheit neigt. Daher ist sie überall erwünscht, so wie Salz in allen Gerichten oder wie ein allmächtiger Minister in allen königlichen Angelegenheiten. Deswegen wurde gesagt: „Achtsamkeit jedoch ist für alle Gelegenheiten nützlich, so hat es der Erhabene gesagt. Aus welchem Grund? Der Geist hat nämlich die Achtsamkeit als Zuflucht, und die Achtsamkeit manifestiert sich als Schutz; ohne Achtsamkeit gibt es kein Aufrichten oder Zügeln des Geistes.“

දුප්පඤ්ඤපුග්ගලපරිවජ්ජනා නාම ඛන්ධාදිභෙදෙ අනොගාළ්හපඤ්ඤානං දුම්මෙධපුග්ගලානං ආරකා පරිවජ්ජනං. පඤ්ඤවන්තපුග්ගලසෙවනා නාම සමපඤ්ඤාසලක්ඛණපරිග්ගාහිකාය උදයබ්බයපඤ්ඤාය සමන්නාගතපුග්ගලසෙවනා. ගම්භීරඤාණචරියපච්චවෙක්ඛණා නාම ගම්භීරෙසු ඛන්ධාදීසු පවත්තාය ගම්භීරපඤ්ඤාය පභෙදපච්චවෙක්ඛණා. තදධිමුත්තතා නාම ඨානනිසජ්ජාදීසු ධම්මවිචයසම්බොජ්ඣඞ්ගසමුට්ඨාපනත්ථං නින්නපොණපබ්භාරචිත්තතා. එවං උප්පන්නස්ස පනස්ස අරහත්තමග්ගෙන භාවනාපාරිපූරී හොති.

Das „Meiden von unweisen Personen“ bedeutet das weite Meiden von thörichten Menschen, deren Weisheit nicht tief in die Unterscheidungen von Daseinsgruppen (khandha) usw. eingedrungen ist. Das „Aufsuchen von weisen Personen“ bedeutet das Aufsuchen von Personen, die mit jener Weisheit bezüglich des Entstehens und Vergehens ausgestattet sind, welche die fünfzig Merkmale erfasst. Die „Reflexion über das Wirken tiefen Wissens“ bedeutet das Reflektieren über die tiefe Weisheit, die sich mit den tiefgründigen Daseinsgruppen usw. befasst, und das Untersuchen ihrer verschiedenen Aspekte. Die „Ausrichtung des Geistes darauf“ bedeutet die Neigung, Hinwendung und Ausrichtung des Geistes beim Stehen, Sitzen usw. auf die Erweckung des Erleuchtungsgliedes der Lehruntersuchung. Für einen so Entstandenen erfolgt die Vollendung der Entfaltung durch den Pfad der Arhatschaft.

එකාදස ධම්මා වීරියසම්බොජ්ඣඞ්ගස්ස උප්පාදාය සංවත්තන්ති – අපායභයපච්චවෙක්ඛණතා, ආනිසංසදස්සාවිතා, ගමනවීථිපච්චවෙක්ඛණතා, පිණ්ඩපාතාපචායනතා, දායජ්ජමහත්තපච්චවෙක්ඛණතා, සත්ථුමහත්තපච්චවෙක්ඛණතා, ජාතිමහත්තපච්චවෙක්ඛණතා, සබ්‍රහ්මචාරිමහත්තපච්චවෙක්ඛණතා, කුසීතපුග්ගලපරිවජ්ජනතා, ආරද්ධවීරියපුග්ගලසෙවනතා, තදධිමුත්තතාති.

Elf Dinge führen zur Entstehung des Erleuchtungsgliedes der Tatkraft (vīriya-sambojjhaṅga): die Reflexion über die Schrecken der niederen Welten (Apāya), das Erkennen des Nutzens der Tatkraft, die Reflexion über den Weg, den man zu gehen hat, die Wertschätzung der Almosenspeise, die Reflexion über die Erhabenheit des Erbes, die Reflexion über die Erhabenheit des Meisters, die Reflexion über die Erhabenheit der eigenen Geburt, die Reflexion über die Erhabenheit der Gefährten im heiligen Leben, das Meiden von trägen Personen, das Aufsuchen von tatkräftigen Personen und die Ausrichtung des Geistes darauf.

තත්ථ ‘‘නිරයෙසු පඤ්චවිධබන්ධනකම්මකාරණතො පට්ඨාය මහාදුක්ඛං අනුභවනකාලෙපි, තිරච්ඡානයොනියං ජාලඛිපනකුමීනාදීහි ගහිතකාලෙපි, පාජනකණ්ටකාදිප්පහාරතුන්නස්ස පන සකටවහනාදිකාලෙපි, පෙත්තිවිසයෙ අනෙකානිපි වස්සසහස්සානි එකං බුද්ධන්තරම්පි ඛුප්පිපාසාහි ආතුරීභූතකාලෙපි, කාලකඤ්චිකඅසුරෙසු සට්ඨිහත්ථඅසීතිහත්ථප්පමාණෙන අට්ඨිචම්මමත්තෙනෙව අත්තභාවෙන වාතාතපාදිදුක්ඛානුභවනකාලෙපි න සක්කා වීරියසම්බොජ්ඣඞ්ගං උප්පාදෙතුං. අයමෙව තෙ භික්ඛු කාලො’’ති එවං අපායභයං පච්චවෙක්ඛන්තස්සාපි වීරියසම්බොජ්ඣඞ්ගො උප්පජ්ජති.

Unter diesen [Ursachen] gilt: 'Weder in den Höllen, angefangen bei den Qualen der fünffachen Fesselung, während man großes Leid erfährt; noch im Tierreich, wenn man durch Netze, Wurfgarn, Reusen und Ähnliches gefangen wird, oder wenn man, von Treibstöcken mit spitzen Stacheln und anderen Schlägen gepeinigt, Karren zieht und Ähnliches tut; noch im Geisterreich der Pretas, wenn man über viele Jahrtausende oder gar für die Dauer des Zwischenraums zweier Buddhas von Hunger und Durst gepeinigt ist; noch unter den Kālakañjika-Asuras, wenn man mit einer Körpergröße von sechzig oder achtzig Ellen, einem Dasein, das nur aus Haut und Knochen besteht, die Leiden von Wind, Hitze und anderem erfährt, ist es möglich, das Erleuchtungsglied der Tatkraft (vīriya-sambojjhaṅga) entstehen zu lassen. Genau dies, o Mönch, ist deine Zeit!' Bei einem, der so die Schrecken der leidvollen Daseinsbereiche reflektiert, entsteht das Erleuchtungsglied der Tatkraft.

‘‘න සක්කා කුසීතෙන නවලොකුත්තරධම්මං ලද්ධුං, ආරද්ධවීරියෙනෙව සක්කා අයමානිසංසො වීරියස්සා’’ති එවං ආනිසංසදස්සාවිනොපි උප්පජ්ජති. ‘‘සබ්බබුද්ධ-පච්චෙකබුද්ධ-මහාසාවකෙහෙව [Pg.196] ගතමග්ගො තෙ ගන්තබ්බො. සො ච න සක්කා කුසීතෙන ගන්තු’’න්ති එවං ගමනවීථිං පච්චවෙක්ඛන්තස්සාපි උප්පජ්ජති.

'Es ist einem Trägen unmöglich, die neun überweltlichen Wahrheiten (dhamma) zu erlangen; nur mit unermüdlicher Tatkraft ist dies möglich – dies ist der Segen der Tatkraft.' So entsteht es auch in einem, der diesen Segen erkennt. 'Der Weg, den alle Buddhas, Paccekabuddhas und großen Jünger gegangen sind, muss auch von dir gegangen werden. Und dieser Weg kann von einem Trägen nicht begangen werden.' So entsteht es auch in einem, der den zu gehenden Pfad reflektiert.

‘‘යෙ තං පිණ්ඩපාතාදීහි උපට්ඨහන්ති, ඉමෙ තෙ මනුස්සා නෙව ඤාතකා, න දාසකම්මකරා, නාපි ‘තං නිස්සාය ජීවිස්සාමා’ති තෙ පණීතානි පිණ්ඩපාතාදීනි දෙන්ති. අථ ඛො අත්තනො කාරානං මහප්ඵලතං පච්චාසීසමානා දෙන්ති. සත්ථාරාපි ‘‘අයං ඉමෙ පච්චයෙ පරිභුඤ්ජිත්වා කායදළ්හිබහුලො සුඛං විහරිස්සතී’’ති න එවං සම්පස්සතා තුය්හං පච්චයා අනුඤ්ඤාතා, අථ ඛො ‘‘අයං ඉමෙ පරිභුඤ්ජමානොව සමණධම්මං කත්වා වට්ටදුක්ඛතො මුච්චිස්සතී’ති තෙ පච්චයා අනුඤ්ඤාතා, සො දානි ත්වං කුසීතො විහරන්තො න තං පිණ්ඩං අපචායිස්සසි, ආරද්ධවීරියස්සෙව හි පිණ්ඩපාතාපචායනං නාම හොතී’’ති එවං පිණ්ඩපාතාපචායනං පච්චවෙක්ඛන්තස්සාපි උප්පජ්ජති මහාමිත්තත්ථෙරස්ස විය.

'Diese Menschen, die dich mit Almosenspeise und anderem unterstützen, sind weder deine Verwandten, noch deine Diener oder Arbeiter, noch geben sie dir diese vorzügliche Almosenspeise und andere Gaben mit dem Gedanken: «Wir wollen in Abhängigkeit von ihm leben». Vielmehr geben sie sie, weil sie sich eine große Frucht für ihre eigenen Taten erhoffen. Auch der Meister hat dir diese Requisiten nicht in der Ansicht erlaubt: «Indem er diese Requisiten genießt, wird er körperlich gestärkt ein angenehmes Leben führen». Vielmehr wurden sie dir mit der Absicht erlaubt: «Indem er diese genießt und die Pflichten eines Asketen erfüllt, wird er sich aus dem Leiden des Daseinskreislaufs befreien». Wenn du nun aber träge lebst, erweist du dieser Almosenspeise keine Wertschätzung; denn wahrlich, nur für einen, der unermüdliche Tatkraft besitzt, gibt es so etwas wie die echte Wertschätzung der Almosenspeise.' So entsteht es auch in einem, der die Wertschätzung der Almosenspeise reflektiert, wie im Fall des älteren Mönchs Mahāmitta.

ථෙරො කිර කස්සකලෙණෙ නාම පටිවසති. තස්සෙව ගොචරගාමෙ එකා මහාඋපාසිකා ථෙරං පුත්තං කත්වා පටිජග්ගති. සා එකදිවසං අරඤ්ඤං ගච්ඡන්තී ධීතරං ආහ – ‘‘අම්ම, අසුකස්මිං ඨානෙ පුරාණතණ්ඩුලා, අසුකස්මිං ඛීරං, අසුකස්මිං සප්පි, අසුකස්මිං ඵාණිතං, තව භාතිකස්ස අය්‍යමිත්තස්ස ආගතකාලෙ භත්තං පචිත්වා ඛීරසප්පිඵාණිතෙහි සද්ධිං දෙහි, ත්වඤ්ච භුඤ්ජෙය්‍යාසි, අහං පන හිය්‍යො පක්කං පාරිවාසිකභත්තං කඤ්ජියෙන භුත්තාම්හී’’ති. ‘‘දිවා කිං භුඤ්ජිස්සසි, අම්මා’’ති? ‘‘සාකපණ්ණං පක්ඛිපිත්වා කණතණ්ඩුලෙහි අම්බිලයාගුං පචිත්වා ඨපෙහි, අම්මා’’ති.

Der ältere Mönch (Thera) lebte angeblich in der sogenannten Kassaka-Höhle. In seinem Almosendorf umsorgte ihn eine gläubige Laienanhängerin (mahāupāsikā), indem sie ihn wie einen eigenen Sohn behandelte. Als sie eines Tages in den Wald ging, sagte sie zu ihrer Tochter: 'Mein Kind, an jenem Ort ist alter Reis, an jenem Ort Milch, an jenem Ort Ghee und an jenem Ort Melasse. Wenn dein Bruder, der ehrwürdige Mitta, kommt, koche ihm Reis und gib ihn ihm zusammen mit Milch, Ghee und Melasse; und iss auch selbst davon. Ich aber habe gestern gekochten, abgestandenen Reis mit Reisschleimwasser gegessen.' – 'Was wirst du am Tage essen, Mutter?' – 'Wirf Gemüseblätter hinein, koche eine saure Suppe aus Bruchreis und stelle sie bereit, mein Kind.'

ථෙරො චීවරං පාරුපිත්වා පත්තං නීහරන්තොව තං සද්දං සුත්වා අත්තානං ඔවදි ‘‘මහාඋපාසිකා කිර කඤ්ජියෙන පාරිවාසිකභත්තං භුඤ්ජිත්වා දිවාපි කණපණ්ණම්බිලයාගුං භුඤ්ජිස්සති, තුය්හං අත්ථාය පන පුරාණතණ්ඩුලාදීනි ආචික්ඛති, තං නිස්සාය ඛො පනෙසා නෙව ඛෙත්තං න වත්ථුං න භත්තං න වත්ථං පච්චාසීසති, තිස්සො පන සම්පත්තියො පත්ථයමානා දෙති, ත්වං එතිස්සා තා සම්පත්තියො දාතුං සක්ඛිස්සසි, න සක්ඛිස්සසීති, අයං ඛො පන පිණ්ඩපාතො තයා සරාගෙන සදොසෙන සමොහෙන න සක්කා ගණ්හිතු’’න්ති පත්තං ථවිකාය පක්ඛිපිත්වා ගණ්ඨිකං මුඤ්චිත්වා නිවත්තිත්වා කස්සකලෙණමෙව ගන්ත්වා පත්තං හෙට්ඨාමඤ්චෙ, චීවරං චීවරවංසෙ ඨපෙත්වා ‘‘අරහත්තං [Pg.197] අපාපුණිත්වා න නික්ඛමිස්සාමී’’ති වීරියං අධිට්ඨහිත්වා නිසීදි. දීඝරත්තං අප්පමත්තො හුත්වා නිවුත්ථභික්ඛු විපස්සනං වඩ්ඪෙත්වා පුරෙභත්තමෙව අරහත්තං පත්වා විකසමානමිව පදුමං මහාඛීණාසවො සිතං කරොන්තොව නික්ඛමි. ලෙණද්වාරෙ රුක්ඛම්හි අධිවත්ථා දෙවතා –

Als der Thera sich in seine Robe hüllte und gerade seine Almosenschale herausnahm, hörte er diese Stimme und ermahnte sich selbst: 'Die große Laienanhängerin isst also abgestandenen Reis mit Reisschleimwasser und wird am Tage saure Suppe aus Bruchreis und Gemüseblättern essen; für dich aber weist sie edlen alten Reis und anderes an. Wahrlich, nicht weil sie von dir ein Feld, ein Grundstück, Speise oder Kleidung erhofft, gibt sie dir dies, sondern weil sie sich nach den drei Formen von Wohlstand (sampatti) sehnt, gibt sie es. Wirst du imstande sein, ihr diesen Wohlstand zu verschaffen oder nicht? Diese Almosenspeise darfst du gewiss nicht mit Gier, Hass und Verblendung annehmen!' Er steckte die Schale zurück in die Tasche, löste den Knoten der Robe, kehrte um, ging direkt in die Kassaka-Höhle zurück, stellte die Schale unter das Bett, hängte die Robe auf die Robenstange und setzte sich nieder, indem er seine Tatkraft mit dem Entschluss festlegte: 'Ich werde nicht eher herauskommen, als bis ich die Arahatschaft erlangt habe.' Nachdem er lange Zeit achtsam geblieben war, entfaltete der dort weilende Mönch die Hellsicht (vipassanā), erlangte noch vor der Mahlzeit die Arahatschaft und trat als ein großer Triebversiegter (khīṇāsava), gleich einer erblühenden Lotusblüte, mit einem Lächeln heraus. Eine Gottheit, die auf einem Baum am Höhleneingang wohnte, sprach:

‘‘නමො තෙ පුරිසාජඤ්ඤ, නමො තෙ පුරිසුත්තම;

යස්ස තෙ ආසවා ඛීණා, දක්ඛිණෙය්‍යොසි මාරිසා’’ති. –

'Verehrung sei dir, du edles Ross unter den Menschen! Verehrung sei dir, du Höchster der Menschen! Du, dessen Triebe versiegt sind, du bist wahrlich ein der Opfergabe Würdiger, o Edler!'

උදානං උදානෙත්වා ‘‘භන්තෙ, පිණ්ඩාය පවිට්ඨානං තුම්හාදිසානං අරහන්තානං භික්ඛං දත්වා මහල්ලකිත්ථියො දුක්ඛා මුච්චිස්සන්තී’’ති ආහ. ථෙරො උට්ඨහිත්වා ද්වාරං විවරිත්වා කාලං ඔලොකෙන්තො ‘‘පාතොයෙවා’’ති ඤත්වා පත්තචීවරං ආදාය ගාමං පාවිසි.

Nachdem sie diesen feierlichen Ausruf getan hatte, sagte sie: 'Ehrwürdiger Herr, indem sie Almosenspeise an Arahats wie euch geben, die zur Almosensammlung aufgebrochen sind, werden sich die alten Frauen vom Leiden befreien.' Der Thera erhob sich, öffnete die Tür, blickte auf die Zeit, und als er erkannte: 'Es ist noch früh am Morgen', nahm er Almosenschale und Robe und betrat das Dorf.

දාරිකාපි භත්තං සම්පාදෙත්වා ‘‘ඉදානි මෙ භාතා ආගමිස්සති, ඉදානි ආගමිස්සතී’’ති ද්වාරං ඔලොකයමානා නිසීදි. සා ථෙරෙ ඝරද්වාරං සම්පත්තෙ පත්තං ගහෙත්වා සප්පිඵාණිතයොජිතස්ස ඛීරපිණ්ඩපාතස්ස පූරෙත්වා හත්ථෙ ඨපෙසි. ථෙරො ‘‘සුඛං හොතූ’’ති අනුමොදනං කත්වා පක්කාමි. සාපි තං ඔලොකයමානාව අට්ඨාසි. ථෙරස්ස හි තදා අතිවිය පරිසුද්ධො ඡවිවණ්ණො අහොසි, විප්පසන්නානි ඉන්ද්‍රියානි, මුඛං බන්ධනා මුත්තතාලපක්කං විය අතිවිය විරොචිත්ථ.

Auch das Mädchen hatte das Mahl zubereitet und saß da, während sie zur Tür blickte und dachte: 'Jetzt wird mein Bruder kommen, jetzt wird er kommen.' Als der Thera an der Haustür ankam, nahm sie seine Almosenschale, füllte sie mit einer mit Ghee und Melasse vermischten Milchspeise und legte sie ihm in die Hände. Der Thera sprach den Segenswunsch: 'Mögest du glücklich sein!' und ging davon. Auch sie blieb stehen und blickte ihm nach. Denn die Hautfarbe des Thera war zu jener Zeit überaus rein, seine Sinnesorgane waren vollkommen heiter und sein Gesicht leuchtete überaus hell, gleich einer reifen Palmbeere, die sich von ihrem Stiel gelöst hat.

මහාඋපාසිකා අරඤ්ඤතො ආගන්ත්වා ‘‘කිං, අම්ම, භාතිකො තෙ ආගතො’’ති පුච්ඡි. සා සබ්බං තං පවත්තිං ආරොචෙසි. උපාසිකා ‘‘අජ්ජ මෙ පුත්තස්ස පබ්බජිතකිච්චං මත්ථකං පත්ත’’න්ති ඤත්වා ‘‘අභිරමති තෙ, අම්ම, භාතා බුද්ධසාසනෙ, න උක්කණ්ඨතී’’ති ආහ.

Als die große Laienanhängerin aus dem Wald zurückkehrte, fragte sie: 'Nun, mein Kind, ist dein Bruder gekommen?' Sie berichtete ihr den gesamten Vorfall. Als die Laienanhängerin erkannte: 'Heute hat die Pflicht des Ordenslebens meines Sohnes ihre Vollendung erreicht', sagte sie: 'Dein Bruder erfreut sich an der Lehre des Buddha, mein Kind, er hegt keinen Überdruss.'

‘‘මහන්තං ඛො පනෙතං සත්ථුදායජ්ජං, යදිදං සත්ත අරියධනානි නාම, තං න සක්කා කුසීතෙන ගහෙතුං. යථා හි විප්පටිපන්නං පුත්තං මාතාපිතරො ‘අයං අම්හාකං අපුත්තො’ති පරිබාහිරං කරොන්ති, සො තෙසං අච්චයෙන දායජ්ජං න ලභති, එවං කුසීතොපි ඉදං අරියධනදායජ්ජං න ලභති, ආරද්ධවීරියොව ලභතී’’ති දායජ්ජමහත්තං පච්චවෙක්ඛතොපි උප්පජ්ජති.

'Groß ist wahrlich dieses Erbe des Meisters, nämlich die sogenannten sieben Reichtümer der Edlen (ariya-dhana), es ist einem Trägen unmöglich, dieses zu empfangen. Denn so wie Eltern einen missratenen Sohn mit den Worten: «Dieser ist nicht unser Sohn» verstoßen, sodass er nach ihrem Ableben kein Erbe erhält, ebenso erhält auch ein Träger dieses Erbe der edlen Schätze nicht; nur wer unermüdliche Tatkraft besitzt, erhält es.' So entsteht das Erleuchtungsglied der Tatkraft auch in einem, der die Größe des Erbes reflektiert.

‘‘මහා [Pg.198] ඛො පන තෙ සත්ථා, සත්ථුනො හි තෙ මාතුකුච්ඡිස්මිං පටිසන්ධිග්ගහණකාලෙපි අභිනික්ඛමනෙපි අභිසම්බොධියම්පි ධම්මචක්කප්පවත්තන-යමකපාටිහාරිය-දෙවොරොහන-ආයුසඞ්ඛාරවොස්සජ්ජනෙසුපි පරිනිබ්බානකාලෙපි දසසහස්සිලොකධාතු අකම්පිත්ථ. යුත්තං නු ඛො තෙ එවරූපස්ස සත්ථු සාසනෙ පබ්බජිත්වා කුසීතෙන භවිතු’’න්ති එවං සත්ථුමහත්තං පච්චවෙක්ඛතොපි උප්පජ්ජති.

„Groß ist wahrlich dein Lehrer! Denn als dein Lehrer im Schoß seiner Mutter die Empfängnis nahm, bei seinem Auszug in die Hauslosigkeit, bei seiner Erleuchtung, bei der Drehung des Rades der Lehre, beim Doppelwunder, beim Herabsteigen aus der Götterwelt, beim Aufgeben der Lebenskraft und zur Zeit seines Parinibbāna erbebte das zehntausendfache Weltsystem. Ist es da für dich angemessen, nachdem du in der Lehre eines solchen Lehrers die Hauslosigkeit angetreten hast, träge zu sein?“ – so entsteht das Erleuchtungsglied der Tatkraft auch bei demjenigen, der die Erhabenheit des Lehrers betrachtet.

‘‘ජාතියාපි ත්වං ඉදානි න ලාමකජාතිකො, අසම්භින්නාය මහාසම්මතපවෙණියා ආගතඋක්කාකරාජවංසෙ ජාතොසි, සුද්ධොදනමහාරාජස්ස ච මහාමායාදෙවියා ච නත්තා, රාහුලභද්දස්ස කනිට්ඨො, තයා නාම එවරූපෙන ජිනපුත්තෙන හුත්වා න යුත්තං කුසීතෙන විහරිතු’’න්ති එවං ජාතිමහත්තං පච්චවෙක්ඛතොපි උප්පජ්ජති.

„Auch von Geburt her bist du nun nicht von niederer Herkunft. Du bist im königlichen Geschlecht der Okkāka geboren, das aus der ununterbrochenen Linie des Mahāsammata stammt. Du bist der Enkel des großen Königs Suddhodana und der Königin Mahāmāyā, der jüngere Bruder des ehrwürdigen Rāhula. Für dich, der du ein solcher Sohn des Siegers geworden bist, geziemt es sich wahrlich nicht, in Trägheit zu verweilen.“ – so entsteht das Erleuchtungsglied der Tatkraft auch bei demjenigen, der die Erhabenheit der eigenen Geburt betrachtet.

‘‘සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානා චෙව අසීති මහාසාවකා ච වීරියෙනෙව ලොකුත්තරධම්මං පටිවිජ්ඣිංසු. ත්වං පන එතෙසං සබ්‍රහ්මචාරීනං මග්ගං පටිපජ්ජසි, න පටිපජ්ජසී’’ති එවං සබ්‍රහ්මචාරිමහත්තං පච්චවෙක්ඛතොපි උප්පජ්ජති.

„Sāriputta und Moggallāna sowie die achtzig großen Schüler haben die überweltliche Wahrheit allein durch Tatkraft durchdrungen. Wirst du nun dem Pfad dieser Gefährten im heiligen Leben folgen oder wirst du ihm nicht folgen?“ – so entsteht das Erleuchtungsglied der Tatkraft auch bei demjenigen, der die Erhabenheit der Gefährten im heiligen Leben betrachtet.

කුච්ඡිං පූරෙත්වා ඨිතඅජගරසදිසෙ විස්සට්ඨකායිකචෙතසිකවීරියෙ කුසීතපුග්ගලෙ පරිවජ්ජෙන්තස්සාපි, ආරද්ධවීරියෙ පහිතත්තෙ පුග්ගලෙ සෙවන්තස්සාපි ඨානනිසජ්ජාදීසු වීරියුප්පාදනත්ථං නින්නපොණපබ්භාරචිත්තස්සාපි උප්පජ්ජති. එවං උප්පන්නස්ස පනස්ස අරහත්තමග්ගෙන භාවනාපාරිපූරී හොති.

Es entsteht auch durch das Meiden von trägen Personen, die sich den Bauch gefüllt haben und einer Python gleich regungslos daliegen, da sie jede körperliche und geistige Tatkraft aufgegeben haben; durch den Umgang mit tatkräftigen, entschlossenen Personen, die ihr Streben ganz dem Nibbāna zugewandt haben; sowie bei demjenigen, dessen Geist darauf ausgerichtet, hingeneigt und zugewandt ist, beim Stehen, Sitzen und in anderen Körperhaltungen Tatkraft zu entfalten. Ist es aber auf diese Weise entstanden, so gelangt die Entfaltung dieses Erleuchtungsgliedes durch den Pfad der Arhatschaft zur Vollendung.

එකාදස ධම්මා පීතිසම්බොජ්ඣඞ්ගස්ස උප්පාදාය සංවත්තන්ති – බුද්ධානුස්සති ධම්මො, සඞ්ඝො, සීලං, චාගො, දෙවතානුස්සති, උපසමානුස්සති, ලූඛපුග්ගලපරිවජ්ජනතා, සිනිද්ධපුග්ගලසෙවනතා, පසාදනීයසුත්තන්තපච්චවෙක්ඛණතා, තදධිමුත්තතාති.

Elf Dinge führen zur Entstehung des Erleuchtungsgliedes der Verzückung: die Vergegenwärtigung des Buddha, die Vergegenwärtigung der Lehre, die Vergegenwärtigung der Gemeinschaft, die Vergegenwärtigung der Tugend, die Vergegenwärtigung der Freigebigkeit, die Vergegenwärtigung der Gottheiten, die Vergegenwärtigung des Friedens, das Meiden von lieblosen [glaubensleeren] Personen, der Umgang mit liebevollen [glaubensvollen] Personen, das Betrachten von vertrauenerweckenden Lehrreden sowie die Ausrichtung des Geistes darauf.

බුද්ධගුණෙ අනුස්සරන්තස්සාපි හි යාව උපචාරා සකලසරීරං ඵරමානො පීතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො උප්පජ්ජති, ධම්මසඞ්ඝගුණෙ අනුස්සරන්තස්සාපි, දීඝරත්තං අඛණ්ඩං කත්වා රක්ඛිතං චතුපාරිසුද්ධිසීලං පච්චවෙක්ඛන්තස්සාපි, ගිහිනො දසසීලපඤ්චසීලානි පච්චවෙක්ඛන්තස්සාපි, දුබ්භික්ඛභයාදීසු පණීතං භොජනං සබ්‍රහ්මචාරීනං දත්වා ‘‘එවං නාම අදම්හා’’ති චාගං පච්චවෙක්ඛන්තස්සාපි, ගිහිනොපි එවරූපෙ කාලෙ සීලවන්තානං දින්නදානං පච්චවෙක්ඛන්තස්සාපි, යෙහි ගුණෙහි සමන්නාගතා දෙවත්තං පත්තා, තථාරූපානං අත්තනි අත්ථිතං පච්චවෙක්ඛන්තස්සාපි, සමාපත්තියා වික්ඛම්භිතා කිලෙසා සට්ඨිපි සත්තතිපි වස්සානි [Pg.199] න සමුදාචරන්තීති පච්චවෙක්ඛන්තස්සාපි, චෙතියදස්සනබොධිදස්සනථෙරදස්සනෙසු අසක්කච්චකිරියාය සංසූචිතලූඛභාවෙ බුද්ධාදීසු පසාදසිනෙහාභාවෙන ගද්‍රභපිට්ඨරජසදිසෙ ලූඛපුග්ගලෙ පරිවජ්ජෙන්තස්සාපි, බුද්ධාදීසු පසාදබහුලෙ මුදුචිත්තෙ සිනිද්ධපුග්ගලෙ සෙවන්තස්සාපි, රතනත්තයගුණපරිදීපකෙ පසාදනීයෙ සුත්තන්තෙ පච්චවෙක්ඛන්තස්සාපි, ඨානනිසජ්ජාදීසු පීතිඋප්පාදනත්ථං නින්නපොණපබ්භාරචිත්තස්සාපි උප්පජ්ජති. එවං උප්පන්නස්ස පනස්ස අරහත්තමග්ගෙන භාවනාපාරිපූරී හොති.

Denn auch bei demjenigen, der sich der Eigenschaften des Buddha vergegenwärtigt, entsteht bis hin zur Nahkonzentration das Erleuchtungsglied der Verzückung, welches den gesamten Körper durchdringt; ebenso bei demjenigen, der sich der Eigenschaften der Lehre und der Gemeinschaft vergegenwärtigt; bei demjenigen, der seine über lange Zeit hinweg makellos gehütete Tugend der vierfachen Reinheit betrachtet; bei einem Laien, der die zehn oder fünf Tugendregeln betrachtet; bei demjenigen, der in Zeiten von Hungersnot und anderen Gefahren den Gefährten im heiligen Leben erlesene Speise gespendet hat und seine eigene Freigebigkeit mit dem Gedanken betrachtet: ‚Solch eine Gabe haben wir wahrlich gegeben!‘; ebenso bei einem Laien, der die Gabe betrachtet, die er in einer solchen Zeit an Tugendhafte gegeben hat; bei demjenigen, der das Vorhandensein jener Eigenschaften in sich selbst betrachtet, durch die andere das Dasein als Gottheit erlangt haben; bei demjenigen, der betrachtet, dass die durch meditative Errungenschaften unterdrückten Befleckungen sechzig oder siebzig Jahre lang nicht aufgetreten sind; bei demjenigen, der lieblose Personen meidet, die durch respektloses Verhalten beim Aufsuchen von Schreinen, Bodhi-Bäumen und Ältesten ihren Mangel an Glauben und Hingabe gegenüber dem Buddha und den anderen Drei Juwelen zeigen, sodass sie trockenem Staub auf dem Rücken eines Esels gleichen; bei demjenigen, der vertrauensvolle, sanftmütige und liebevolle Personen aufsucht, die reich an Hingabe gegenüber dem Buddha und den anderen Drei Juwelen sind; bei demjenigen, der vertrauenerweckende Lehrreden betrachtet, die die Eigenschaften der Drei Juwelen verdeutlichen; und bei demjenigen, dessen Geist darauf ausgerichtet, hingeneigt und zugewandt ist, beim Stehen, Sitzen und in anderen Körperhaltungen Verzückung zu erzeugen. Ist es aber auf diese Weise entstanden, so gelangt die Entfaltung dieses Erleuchtungsgliedes durch den Pfad der Arhatschaft zur Vollendung.

සත්ත ධම්මා පස්සද්ධිසම්බොජ්ඣඞ්ගස්ස උප්පාදාය සංවත්තන්ති – පණීතභොජනසෙවනතා, උතුසුඛසෙවනතා, ඉරියාපථසුඛසෙවනතා, මජ්ඣත්තපයොගතා, සාරද්ධකායපුග්ගලපරිවජ්ජනතා, පස්සද්ධකාය-පුග්ගලසෙවනතා, තදධිමුත්තතාති.

Sieben Dinge führen zur Entstehung des Erleuchtungsgliedes der Ruhe: der Gebrauch von erlesener, zuträglicher Nahrung, der Gebrauch von angenehmem Klima, der Gebrauch von angenehmen Körperhaltungen, die Haltung der Gleichmut, das Meiden von körperlich unruhigen Personen, der Umgang mit körperlich ruhigen Personen sowie die Ausrichtung des Geistes darauf.

පණීතඤ්හි සිනිද්ධං භොජනං භුඤ්ජන්තස්සාපි, සීතුණ්හෙසු උතූසු ඨානාදීසු ච ඉරියාපථෙසු සප්පායං උතුඤ්ච ඉරියාපථඤ්ච සෙවන්තස්සාපි පස්සද්ධි උප්පජ්ජති. යො පන මහාපුරිසජාතිකො සබ්බඋතුඉරියාපථක්ඛමොව හොති, න තං සන්ධායෙතං වුත්තං. යස්ස සභාගවිසභාගතා අත්ථි, තස්සෙව විසභාගෙ උතුඉරියාපථෙ වජ්ජෙත්වා සභාගෙ සෙවන්තස්ස උප්පජ්ජති. මජ්ඣත්තපයොගො වුච්චති අත්තනො ච පරස්ස ච කම්මස්සකතපච්චවෙක්ඛණා. ඉමිනා මජ්ඣත්තපයොගෙන උප්පජ්ජති. යො ලෙඩ්ඩුදණ්ඩාදීහි පරං විහෙඨයමානොව විචරති, එවරූපං සාරද්ධකායපුග්ගලං පරිවජ්ජෙන්තස්සාපි, සංයතපාදපාණිං පස්සද්ධකායං පුග්ගලං සෙවන්තස්සාපි, ඨානනිසජ්ජාදීසු පස්සද්ධිඋප්පාදනත්ථාය නින්නපොණපබ්භාරචිත්තස්සාපි උප්පජ්ජති. එවං උප්පන්නස්ස පනස්ස අරහත්තමග්ගෙන භාවනාපාරිපූරී හොති.

Denn Ruhe entsteht sowohl bei demjenigen, der erlesene, zuträgliche Nahrung zu sich nimmt, als auch bei demjenigen, der zuträgliches Klima (unter kalten und heißen Jahreszeiten) und zuträgliche Körperhaltungen (wie Stehen usw.) nutzt. Was jedoch jemanden betrifft, der von edler Natur ist und jedes Klima sowie jede Körperhaltung ertragen kann – auf einen solchen bezieht sich dies nicht. Nur für denjenigen, für den es zuträgliche und unzuträgliche Bedingungen gibt, entsteht Ruhe, wenn er unzuträgliches Klima und unzuträgliche Körperhaltungen meidet und die zuträglichen nutzt. Unter „Haltung der Gleichmut“ versteht man die Betrachtung des Prinzips der Eigenverantwortlichkeit für die eigenen Taten (Kammassakatā) bezüglich seiner selbst und anderer. Durch diese Haltung der Gleichmut entsteht sie. Ruhe entsteht auch durch das Meiden von körperlich unruhigen Personen, die umherwandern und andere mit Erdschollen, Stöcken und Ähnlichem verletzen; durch den Umgang mit körperlich ruhigen Personen, deren Hände und Füße gezügelt sind; sowie bei demjenigen, dessen Geist darauf ausgerichtet, hingeneigt und zugewandt ist, beim Stehen, Sitzen und in anderen Körperhaltungen Ruhe zu erzeugen. Ist es aber auf diese Weise entstanden, so gelangt die Entfaltung dieses Erleuchtungsgliedes durch den Pfad der Arhatschaft zur Vollendung.

දස ධම්මා සමාධිසම්බොජ්ඣඞ්ගස්ස උප්පාදාය සංවත්තන්ති – වත්ථුවිසදකිරියතා, ඉන්ද්‍රියසමත්තපටිපාදනතා, නිමිත්තකුසලතා, සමයෙ චිත්තස්ස පග්ගණ්හනතා, සමයෙ චිත්තස්ස නිග්ගණ්හනතා, සමයෙ සම්පහංසනතා, සමයෙ අජ්ඣුපෙක්ඛනතා, අසමාහිතපුග්ගලපරිවජ්ජනතා, සමාහිතපුග්ගලසෙවනතා, තදධිමුත්තතාති. තත්ථ වත්ථුවිසදකිරියතා ච ඉන්ද්‍රියසමත්තපටිපාදනතා ච වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බා.

Zehn Dinge führen zur Entstehung des Erleuchtungsgliedes der Sammlung: das Sauberhalten der inneren und äußeren Gegebenheiten, das Herbeiführen der Ausgewogenheit der Fähigkeiten, die Geschicklichkeit bezüglich des Zeichens (des Meditationsobjekts), das Anspornen des Geistes zur rechten Zeit, das Zügeln des Geistes zur rechten Zeit, das Ermutigen des Geistes zur rechten Zeit, das gleichmütige Betrachten [des Geistes] zur rechten Zeit, das Meiden von unkonzentrierten Personen, der Umgang mit konzentrierten Personen sowie die Ausrichtung des Geistes darauf. Dabei sind das Sauberhalten der Gegebenheiten und das Herbeiführen der Ausgewogenheit der Fähigkeiten in genau derselben Weise zu verstehen, wie es bereits erklärt wurde.

නිමිත්තකුසලතා [Pg.200] නාම කසිණනිමිත්තස්ස උග්ගහණකුසලතා. සමයෙ චිත්තස්ස පග්ගණ්හනතාති යස්මිං සමයෙ අතිසිථිලවීරියතාදීහි ලීනං චිත්තං හොති, තස්මිං සමයෙ ධම්මවිචයවීරියපීතිසම්බොජ්ඣඞ්ගසමුට්ඨාපනෙන තස්ස පග්ගණ්හනං. සමයෙ චිත්තස්ස නිග්ගණ්හනතාති යස්මිං සමයෙ අච්චාරද්ධවීරියතාදීහි උද්ධතං චිත්තං හොති, තස්මිං සමයෙ පස්සද්ධිසමාධිඋපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගසමුට්ඨාපනෙන තස්ස නිග්ගණ්හනං. සමයෙ සම්පහංසනතාති යස්මිං සමයෙ චිත්තං පඤ්ඤාපයොගමන්දතාය වා උපසමසුඛානං විගමෙන වා නිරස්සාදං හොති, තස්මිං සමයෙ අට්ඨසංවෙගවත්ථුපච්චවෙක්ඛණෙන සංවෙජෙති. අට්ඨ සංවෙගවත්ථූනි නාම ජාතිජරාබ්‍යාධිමරණානි චත්තාරි, අපායදුක්ඛං පඤ්චමං, අතීතෙ වට්ටමූලකං දුක්ඛං, අනාගතෙ වට්ටමූලකං දුක්ඛං, පච්චුප්පන්නෙ ආහාරපරියෙට්ඨිමූලකං දුක්ඛන්ති. රතනත්තයගුණානුස්සරණෙන ච පසාදං ජනෙති, අයං වුච්චති ‘‘සමයෙ සම්පහංසනතා’’ති.

Geschicklichkeit im Erfassen des Zeichens (nimittakusalatā) bedeutet Geschicklichkeit im Erfassen des Kasiṇa-Zeichens. 'Das Aufrichten des Geistes zur rechten Zeit' bedeutet: Zu welcher Zeit der Geist aufgrund von zu schlaffer Tatkraft und Ähnlichem träge ist, zu dieser Zeit ist das Aufrichten desselben durch das Erwecken der Erleuchtungsglieder der Lehruntersuchung, der Tatkraft und der Verzückung. 'Das Zügeln des Geistes zur rechten Zeit' bedeutet: Zu welcher Zeit der Geist aufgrund von übermäßig angespannter Tatkraft und Ähnlichem unruhig ist, zu dieser Zeit ist das Zügeln desselben durch das Erwecken der Erleuchtungsglieder der Stillung, der Konzentration und des Gleichmuts. 'Das Erfreuen des Geistes zur rechten Zeit' bedeutet: Zu welcher Zeit der Geist wegen der Trägheit in der Anwendung der Weisheit oder wegen des Ausbleibens des Glücks der Stillung freudlos ist, zu dieser Zeit rüttelt man ihn durch das Reflektieren über die acht Objekte des Erschauerns auf. Die acht Objekte des Erschauerns sind: Geburt, Altern, Krankheit und Tod als diese vier, das Leiden in den Leidenswelten als fünftes, das im Daseinskreislauf begründete Leiden in der Vergangenheit, das im Daseinskreislauf begründete Leiden in der Zukunft und das in der Nahrungssuche begründete Leiden in der Gegenwart. Und durch das Erinnern an die Vorzüge des Dreifachen Juwels erzeugt man Vertrauen; dies wird genannt 'das Erfreuen zur rechten Zeit'.

සමයෙ අජ්ඣුපෙක්ඛනතා නාම යස්මිං සමයෙ සම්මාපටිපත්තිං ආගම්ම අලීනං අනුද්ධතං අනිරස්සාදං ආරම්මණෙ සමප්පවත්තං සමථවීථිපටිපන්නං චිත්තං හොති, තදාස්ස පග්ගහනිග්ගහසම්පහංසනෙසු න බ්‍යාපාරං ආපජ්ජති සාරථි විය සමප්පවත්තෙසු අස්සෙසු. අයං වුච්චති ‘‘සමයෙ අජ්ඣුපෙක්ඛනතා’’ති. අසමාහිතපුග්ගලපරිවජ්ජනතා නාම උපචාරං වා අප්පනං වා අප්පත්තානං වික්ඛිත්තචිත්තානං පුග්ගලානං ආරකා පරිවජ්ජනං. සමාහිතපුග්ගලසෙවනතා නාම උපචාරෙන වා අප්පනාය වා සමාහිතචිත්තානං සෙවනා භජනා පයිරුපාසනා. තදධිමුත්තතා නාම ඨානනිසජ්ජාදීසු සමාධිඋප්පාදනත්ථමෙව නින්නපොණපබ්භාරචිත්තතා. එවඤ්හි පටිපජ්ජතො එස උප්පජ්ජති. එවං උප්පන්නස්ස පනස්ස අරහත්තමග්ගෙන භාවනාපාරිපූරී හොති.

'Das Betrachten mit Gleichmut zur rechten Zeit' bedeutet: Wenn zu einer Zeit, gestützt auf die rechte Praxis, der Geist weder träge noch unruhig noch freudlos ist, sondern gleichmäßig auf das Objekt ausgerichtet ist und den Pfad der Geistesruhe betreten hat, dann bemüht man sich nicht mehr um sein Aufrichten, Zügeln oder Erfreuen, gleich einem Wagenlenker bei Pferden, die im Gleichschritt laufen. Dies wird genannt 'das Betrachten mit Gleichmut zur rechten Zeit'. 'Das Meiden unkonzentrierter Personen' bedeutet das weite Meiden von Personen mit zerstreutem Geist, die weder die Nachbarschafts- noch die Vollkonzentration erreicht haben. 'Das Pflegen des Umgangs mit konzentrierten Personen' bedeutet das Aufsuchen, Verkehren mit und Ehren von Personen, deren Geist durch Nachbarschafts- oder Vollkonzentration gesammelt ist. 'Die Entschlossenheit dazu' bedeutet eine Neigung, Hinwendung und Ausrichtung des Geistes einzig auf das Erzeugen von Konzentration beim Stehen, Sitzen usw. Denn bei einem, der so praktiziert, entsteht dieses Erleuchtungsglied. Bei einem, in dem es so entstanden ist, gelangt dessen Entfaltung durch den Pfad der Arhatschaft zur Vollendung.

පඤ්ච ධම්මා උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගස්ස උප්පාදාය සංවත්තන්ති – සත්තමජ්ඣත්තතා, සඞ්ඛාරමජ්ඣත්තතා, සත්තසඞ්ඛාරකෙලායනපුග්ගලපරිවජ්ජනතා, සත්තසඞ්ඛාරමජ්ඣත්තපුග්ගලසෙවනතා, තදධිමුත්තතාති. තත්ථ ද්වීහාකාරෙහි සත්තමජ්ඣත්තතං සමුට්ඨාපෙති – ‘‘ත්වං අත්තනොව කම්මෙන ආගන්ත්වා අත්තනොව කම්මෙන ගමිස්සසි, එසොපි අත්තනො කම්මෙන ආගන්ත්වා අත්තනොව කම්මෙන ගමිස්සති, ත්වං කං කෙලායසී’’ති එවං කම්මස්සකතපච්චවෙක්ඛණෙන ච – ‘‘පරමත්ථතො සත්තොයෙව නත්ථි, සො ත්වං කං කෙලායසී’’ති එවං නිස්සත්තපච්චවෙක්ඛණෙන ච. ද්වීහෙවාකාරෙහි සඞ්ඛාරමජ්ඣත්තතං සමුට්ඨාපෙති – ‘‘ඉදං [Pg.201] චීවරං අනුපුබ්බෙන වණ්ණවිකාරතඤ්චෙව ජිණ්ණභාවඤ්ච උපගන්ත්වා පාදපුඤ්ඡනචොළකං හුත්වා යට්ඨිකොටියා ඡඩ්ඩනීයං භවිස්සති, සචෙ පනස්ස සාමිකො භවෙය්‍ය, නායං එවං විනස්සිතුං දදෙය්‍යා’’ති එවං අස්සාමිකභාවපච්චවෙක්ඛණෙන ච, ‘‘අනද්ධනියං ඉදං තාවකාලික’’න්ති එවං තාවකාලිකභාවපච්චවෙක්ඛණෙන ච. යථා ච චීවරෙ, එවං පත්තාදීසුපි යොජනා කාතබ්බා.

Fünf Dinge führen zur Entstehung des Erleuchtungsglieds des Gleichmuts: Gleichmut gegenüber Lebewesen, Gleichmut gegenüber Gestaltungen, das Meiden von Personen, die an Lebewesen und Gestaltungen hängen, das Pflegen des Umgangs mit Personen, die Lebewesen und Gestaltungen gegenüber gleichmütig sind, und die Entschlossenheit dazu. Dabei erweckt man Gleichmut gegenüber Lebewesen auf zweifache Weise: 'Du bist durch dein eigenes Karma gekommen und wirst durch dein eigenes Karma gehen; auch dieser ist durch sein eigenes Karma gekommen und wird durch sein eigenes Karma gehen. An wen hängst du dich an?' – so durch das Reflektieren über das eigene Karma als Eigentum; und: 'In höchstem Sinne gibt es überhaupt kein Wesen. An wen also hängst du dich an?' – so durch das Reflektieren über das Nicht-Vorhandensein eines Wesens. Auf ebendiese zweifache Weise erweckt man Gleichmut gegenüber Gestaltungen: 'Diese Robe wird allmählich Farbveränderung und Verschleiß erleiden, zu einem Fußabstreifer werden und schließlich mit der Spitze eines Stocks weggeworfen werden. Wenn sie jedoch einen Eigentümer hätte, würde dieser sie nicht so verkommen lassen' – so durch das Reflektieren über die Herrenlosigkeit; und: 'Dies ist nicht von Dauer, es ist nur für kurze Zeit' – so durch das Reflektieren über den vorübergehenden Charakter. Und wie bei der Robe, so ist das auch auf den Almosentopf und Ähnliches anzuwenden.

සත්තසඞ්ඛාරකෙලායනපුග්ගලපරිවජ්ජනතාති එත්ථ යො පුග්ගලො ගිහි වා අත්තනො පුත්තධීතාදිකෙ, පබ්බජිතො වා අත්තනො අන්තෙවාසිකසමානුපජ්ඣායකාදිකෙ මමායති, සහත්ථාව නෙසං කෙසච්ඡෙදන-සූචිකම්ම-චීවරධොවන-රජන-පත්තපචනාදීනි කරොති, මුහුත්තම්පි අපස්සන්තො ‘‘අසුකො සාමණෙරො කුහිං, අසුකො දහරො කුහි’’න්ති භන්තමිගො විය ඉතො චිතො ච ආලොකෙති, අඤ්ඤෙන කෙසච්ඡෙදනාදීනං අත්ථාය ‘‘මුහුත්තං තාව අසුකං පෙසෙථා’’ති යාචියමානොපි ‘‘අම්හෙපි තං අත්තනො කම්මං න කාරෙම, තුම්හෙ නං ගහෙත්වා කිලමෙස්සථා’’ති න දෙති, අයං සත්තකෙලායනො නාම. යො පන චීවරපත්තථාලකකත්තරයට්ඨිආදීනි මමායති, අඤ්ඤස්ස හත්ථෙන පරාමසිතුම්පි න දෙති, තාවකාලිකං යාචිතොපි ‘‘මයම්පි ඉමං ධනායන්තා න පරිභුඤ්ජාම, තුම්හාකං කිං දස්සාමා’’ති වදති, අයං සඞ්ඛාරකෙලායනො නාම. යො පන තෙසු ද්වීසුපි වත්ථූසු මජ්ඣත්තො උදාසිනො, අයං සත්තසඞ්ඛාරමජ්ඣත්තො නාම. ඉති අයං උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගො එවරූපං සත්තසඞ්ඛාරකෙලායනපුග්ගලං ආරකා පරිවජ්ජෙන්තස්සාපි, සත්තසඞ්ඛාරමජ්ඣත්තපුග්ගලං සෙවන්තස්සාපි, ඨානනිසජ්ජාදීසු තදුප්පාදනත්ථං නින්නපොණපබ්භාරචිත්තස්සාපි උප්පජ්ජති. එවං උප්පන්නස්ස පනස්ස අරහත්තමග්ගෙන භාවනාපාරිපූරී හොති.

Bezüglich des 'Meidens von Personen, die an Lebewesen und Gestaltungen hängen': Hierbei ist eine Person, sei es ein Laie, der an seinen Söhnen und Töchtern hängt, oder ein Ordinierter, der an seinen Schülern, Mitschülern, Mitlehrern usw. hängt und sie als sein Eigen betrachtet, mit eigener Hand für sie das Haareschneiden, Nähen, Waschen der Robe, Färben, Brennen des Almosentopfs usw. verrichtet, und wenn er sie auch nur einen Moment lang nicht sieht, wie ein aufgescheuchtes Reh hierhin und dorthin blickt und fragt: 'Wo ist dieser Novize? Wo ist dieser junge Mönch?', und selbst wenn er von einem anderen gebeten wird, diesen für einen Augenblick zum Haareschneiden usw. zu schicken, ihn mit den Worten nicht freigibt: 'Selbst wir lassen ihn unsere eigene Arbeit nicht verrichten; ihr werdet ihn mitnehmen und ermüden lassen' – eine solche wird 'eine an Lebewesen hängende Person' genannt. Wer hingegen an Roben, Almosentöpfen, Schalen, Scheren, Stöcken usw. hängt, sie nicht einmal von der Hand eines anderen berühren lässt und selbst bei der Bitte um eine zeitweilige Ausleihe sagt: 'Selbst wir benutzen dies nicht, da wir es wie einen Schatz hüten; warum sollten wir es euch geben?' – eine solche wird 'eine an Gestaltungen hängende Person' genannt. Wer jedoch bezüglich dieser beiden Dinge gleichmütig und unbeteiligt ist, der wird 'gegenüber Lebewesen und Gestaltungen gleichmütig' genannt. So entsteht dieses Erleuchtungsglied des Gleichmuts bei einem, der eine solche an Lebewesen und Gestaltungen hängende Person weit meidet, wie auch bei einem, der den Umgang mit einer gegenüber Lebewesen und Gestaltungen gleichmütigen Person pflegt, und bei einem, dessen Geist beim Stehen, Sitzen usw. auf das Erzeugen desselben geneigt, hingewandt und ausgerichtet ist. Bei einem, in dem es so entstanden ist, gelangt dessen Entfaltung durch den Pfad der Arhatschaft zur Vollendung.

අසුභනිමිත්තන්ති උද්ධුමාතකාදිභෙදා දස අසුභාරම්මණා ධම්මා. යොනිසොමනසිකාරබහුලීකාරොති එත්ථ පන යොනිසොමනසිකාරො නාම උපායමනසිකාරො, පථමනසිකාරො, උප්පාදකමනසිකාරො. අපිච ඡ ධම්මා කාමච්ඡන්දස්ස පහානාය සංවත්තන්ති – අසුභනිමිත්තස්ස උග්ගහො, අසුභභාවනානුයොගො, ඉන්ද්‍රියෙසු ගුත්තද්වාරතා, භොජනෙ මත්තඤ්ඤුතා, කල්‍යාණමිත්තතා, සප්පායකථාති.

Unter 'Zeichen des Unschönen' (asubhanimitta) versteht man die zehn unschönen Objekte, die sich in das aufgeblähte Leichenstadium und so weiter unterteilen. Unter 'weiser Aufmerksamkeit' (yonisomanasikāro) in dem Ausdruck 'weise Aufmerksamkeit und häufiges Ausüben' versteht man die zielgerichtete Aufmerksamkeit, die auf dem rechten Pfad befindliche Aufmerksamkeit und die erzeugende Aufmerksamkeit. Zudem führen sechs Dinge zur Überwindung des Sinnenbegehrens: das Erfassen des Zeichens des Unschönen, die Hingabe an die Betrachtung des Unschönen, das Bewachen der Sinnentüren, Mäßigung beim Essen, edle Freundschaft und förderliches Gespräch.

දසවිධඤ්හි අසුභනිමිත්තං උග්ගණ්හන්තස්සාපි කාමච්ඡන්දො පහීයති, භාවෙන්තස්සාපි, ඉන්ද්‍රියෙසු ගුත්තද්වාරස්සාපි, චතුන්නං පඤ්චන්නං ආලොපානං ඔකාසෙ [Pg.202] සති උදකං පිවිත්වා යාපනසීලතාය භොජනෙ මත්තඤ්ඤුනොපි. තෙනෙතං වුත්තං –

Denn das Sinnenbegehren wird sowohl bei einem überwunden, der das zehnfache Zeichen des Unschönen erfasst, als auch bei einem, der es entfaltet, bei einem, der seine Sinnentüren bewacht, und bei einem, der Mäßigung beim Essen übt, indem er die Gewohnheit hat, das Essen einzustellen, wenn noch Platz für vier oder fünf Bissen wäre, und stattdessen Wasser zu trinken, um sich zu erhalten. Daher wurde Folgendes gesagt:

‘‘චත්තාරො පඤ්ච ආලොපෙ, අභුත්වා උදකං පිවෙ;

අලං ඵාසුවිහාරාය, පහිතත්තස්ස භික්ඛුනො’’ති. (ථෙරගා. 983);

'Vier oder fünf Bissen ungegessen lassend, trinke man Wasser; dies ist völlig ausreichend für ein angenehmes Verweilen eines entschlossenen Mönchs.'

අසුභකම්මිකතිස්සත්ථෙරසදිසෙ අසුභභාවනාරතෙ කල්‍යාණමිත්තෙ සෙවන්තස්සාපි කාමච්ඡන්දො පහීයති, ඨානනිසජ්ජාදීසු දසඅසුභනිමිත්තාය-සප්පායකථායපි පහීයති. තෙන වුත්තං ‘‘ඡ ධම්මා කාමච්ඡන්දස්ස පහානාය සංවත්තන්තී’’ති. ඉමෙහි පන ඡහි ධම්මෙහි පහීනස්ස කාමච්ඡන්දස්ස අරහත්තමග්ගෙන ආයතිං අනුප්පාදො හොති.

Auch für jemanden, der mit edlen Freunden Umgang pflegt, die der Unreinheitsmeditation (asubhabhāvanā) hingegeben sind – wie der ehrwürdige Tissa, der die Unreinheitsmeditation praktizierte –, schwindet das sinnliche Begehren (kāmacchanda); ebenso schwindet es beim Stehen, Sitzen usw. durch ein zuträgliches Gespräch über die zehn Zeichen der Unreinheit. Darum wurde gesagt: „Sechs Dinge führen zur Überwindung des sinnlichen Begehrens.“ Durch diese sechs Dinge wird das sinnliche Begehren vorübergehend überwunden, und durch den Pfad der Arhatschaft (arahattamagga) wird sein zukünftiges Nicht-Wiederaufkommen bewirkt.

මෙත්තා චෙතොවිමුත්තීති එත්ථ මෙත්තාති වුත්තෙ අප්පනාපි උපචාරොපි වට්ටති, චෙතොවිමුත්තීති අප්පනායෙව. යොනිසොමනසිකාරො වුත්තලක්ඛණොව. අපිච ඡ ධම්මා බ්‍යාපාදස්ස පහානාය සංවත්තන්ති – මෙත්තානිමිත්තස්ස උග්ගහො, මෙත්තාභාවනානුයොගො, කම්මස්සකතාපච්චවෙක්ඛණතා, පටිසඞ්ඛානබහුලතා, කල්‍යාණමිත්තතා, සප්පායකථාති.

In dem Ausdruck „Gemütsbefreiung durch liebende Güte“ (mettā-cetovimutti) ist mit dem Begriff „mettā“ (liebende Güte) sowohl die Vollsammlung (appanā) als auch die Annäherungskonzentration (upacāra) gemeint; mit „cetovimutti“ (Gemütsbefreiung) ist jedoch nur die Vollsammlung gemeint. Die weise Aufmerksamkeit (yoniso manasikāra) hat die bereits erwähnte Eigenschaft. Und ferner führen sechs Dinge zur Überwindung des Übelwollens (byāpāda): das Erlernen des Zeichens der liebenden Güte, die Hingabe an die Entfaltung der liebenden Güte, das Reflektieren über die Eigenverantwortung für das eigene Karma (kammassakatā), das häufige reife Überlegen (paṭisaṅkhāna), edle Freundschaft und zuträgliches Gespräch.

ඔදිස්සකඅනොදිස්සකදිසාඵරණානඤ්හි අඤ්ඤතරවසෙන මෙත්තං උග්ගණ්හන්තස්සාපි බ්‍යාපාදො පහීයති, තථා ඔධිසොඅනොධිසොදිසාඵරණවසෙන මෙත්තං භාවෙන්තස්සාපි. ‘‘ත්වං එතස්ස කුද්ධො කිං කරිස්සසි? කිමස්ස සීලාදීනි නාසෙතුං සක්ඛිස්සසි? නනු ත්වං අත්තනො කම්මෙන ආගන්ත්වා අත්තනො කම්මෙනෙව ගමිස්සසි? පරස්ස කුජ්ඣනං නාම වීතච්චිකඞ්ගාරතත්තඅයසලාකගූථාදීනි ගහෙත්වා පරං පහරිතුකාමතාසදිසං හොති. එසොපි තව කුද්ධො කිං කරිස්සති? කිං තෙ සීලාදීනි විනාසෙතුං සක්ඛිස්සති? එස අත්තනො කම්මෙන ආගන්ත්වා අත්තනො කම්මෙනෙව ගමිස්සති? අප්පටිච්ඡිතපහෙණකං විය පටිවාතං ඛිත්තරජොමුට්ඨි විය ච එතස්සෙවෙස කොධො මත්ථකෙ පතිස්සතී’’ති එවං අත්තනො ච පරස්ස ච කම්මස්සකතං පච්චවෙක්ඛතොපි, උභයකම්මස්සකතං පච්චවෙක්ඛිත්වා පටිසඞ්ඛානෙ ඨිතස්සාපි, අස්සගුත්තත්ථෙරසදිසෙ මෙත්තාභාවනාරතෙ කල්‍යාණමිත්තෙ සෙවන්තස්සාපි බ්‍යාපාදො පහීයති, ඨානනිසජ්ජාදීසු මෙත්තානිස්සිතසප්පායකථායපි පහීයති. තෙන වුත්තං ‘‘ඡ ධම්මා බ්‍යාපාදස්ස පහානාය සංවත්තන්තී’’ති[Pg.203]. ඉමෙහි පන ඡහි ධම්මෙහි පහීනස්ස බ්‍යාපාදස්ස අනාගාමිමග්ගෙන ආයතිං අනුප්පාදො හොති.

Denn auch für jemanden, der die liebende Güte mittels einer der Methoden der gerichteten (odhisa), ungerichteten (anodhisa) oder die Himmelsrichtungen durchdringenden Ausstrahlung erlernt, schwindet das Übelwollen; ebenso für jemanden, der die liebende Güte auf diese Weise entfaltet. Wenn man so reflektiert: „Du bist zornig auf ihn, was wirst du tun? Wirst du imstande sein, seine Tugend (sīla) usw. zu zerstören? Bist du nicht durch dein eigenes Karma gekommen und wirst nur durch dein eigenes Karma wieder gehen? Zorn auf einen anderen zu haben, ist wie das Ergreifen von glühenden Kohlen, einem glühend heißen Eisenstab oder von Kot mit der Absicht, einen anderen damit zu schlagen. Und was wird jener tun, der auf dich zornig ist? Wird er imstande sein, deine Tugend usw. zu zerstören? Er ist durch sein eigenes Karma gekommen und wird nur durch sein eigenes Karma wieder gehen. Wie ein nicht angenommenes Geschenk oder wie eine Handvoll Staub, die gegen den Wind geworfen wird, wird dieser Zorn genau auf sein eigenes Haupt zurückfallen“ – wer also so über die karmische Eigenverantwortung (kammassakatā) von sich selbst und dem anderen reflektiert, und wer, nachdem er die karmische Eigenverantwortung beider reflektiert hat, in dieser klaren Betrachtung gefestigt bleibt; und wer edle Freunde aufsucht, die – wie der ehrwürdige Assagutta – die Entfaltung der liebenden Güte lieben, für den schwindet das Übelwollen; ebenso schwindet es beim Stehen, Sitzen usw. durch ein zuträgliches Gespräch, das auf liebender Güte gründet. Darum wurde gesagt: „Sechs Dinge führen zur Überwindung des Übelwollens.“ Für das durch diese sechs Dinge überwundene Übelwollen aber gibt es durch den Pfad der Nie-Wiederkehr (anāgāmimagga) in der Zukunft kein Wiederaufkommen mehr.

අත්ථි භික්ඛවෙ අරතීතිආදි වුත්තත්ථමෙව. අපි ච ඡ ධම්මා ථිනමිද්ධස්ස පහානාය සංවත්තන්ති – අතිභොජනෙ නිමිත්තග්ගාහො, ඉරියාපථසම්පරිවත්තනතා, ආලොකසඤ්ඤාමනසිකාරො, අබ්භොකාසවාසො, කල්‍යාණමිත්තතා, සප්පායකථාති.

„Es gibt, ihr Mönche, Unlust (arati)...“ usw. hat genau die bereits erklärte Bedeutung. Und ferner führen sechs Dinge zur Überwindung von Starrheit und Trägheit (thīna-middha): das Erfassen des Zeichens beim übermäßigen Essen, der Wechsel der Körperhaltungen, die Aufmerksamkeit auf die Lichtvorstellung (ālokasaññā), das Weilen im Freien, edle Freundschaft und zuträgliches Gespräch.

ආහරහත්ථකං, භුත්තවමිතකං, තත්‍රවට්ටකං, අලංසාටකං, කාකමාසකභොජනං භුඤ්ජිත්වා රත්තිට්ඨානදිවාට්ඨානෙ නිසින්නස්ස හි සමණධම්මං කරොතො ථිනමිද්ධං මහාහත්ථී විය ඔත්ථරන්තං ආගච්ඡති, චතුපඤ්චආලොපඔකාසං පන ඨපෙත්වා පානීයං පිවිත්වා යාපනසීලස්ස භික්ඛුනො තං න හොතීති එවං අතිභොජනෙ නිමිත්තං ගණ්හන්තස්සපි ථිනමිද්ධං පහීයති. යස්මිං ඉරියාපථෙ ථිනමිද්ධං ඔක්කමති, තතො අඤ්ඤං පරිවත්තෙන්තස්සාපි, රත්තිං චන්දාලොකදීපාලොකඋක්කාලොකෙ දිවා සූරියාලොකං මනසිකරොන්තස්සාපි, අබ්භොකාසෙ වසන්තස්සාපි, මහාකස්සපත්ථෙරසදිසෙ පහීනථිනමිද්ධෙ කල්‍යාණමිත්තෙ සෙවන්තස්සාපි ථිනමිද්ධං පහීයති, ඨානනිසජ්ජාදීසු ධුතඞ්ගනිස්සිතසප්පායකථායපි පහීයති. තෙන වුත්තං ‘‘ඡ ධම්මා ථිනමිද්ධස්ස පහානාය සංවත්තන්තී’’ති. ඉමෙහි පන ඡහි ධම්මෙහි පහීනස්ස ථිනමිද්ධස්ස අරහත්තමග්ගෙන ආයතිං අනුප්පාදො හොති.

Wenn man sich nämlich so vollisst, dass man sich an der Hand hochziehen lassen muss (āharahatthaka), bis zum Erbrechen isst (bhuttavamitaka), isst, bis man sich wie eine Python auf dem Boden wälzt (tatravaṭṭaka), isst, bis einem das Untergewand herunterfällt (alaṃsāṭaka), oder so voll isst, dass eine Krähe das Essen aus dem Mund picken könnte (kākamāsaka), und sich dann an seinem nächtlichen oder täglichen Aufenthaltsort niedersetzt, um die Pflichten eines Asketen (samaṇadhamma) zu praktizieren, dann überkommt einen Starrheit und Trägheit (thīna-middha) wie ein riesiger Elefant. Bei einem Mönch jedoch, der die Gewohnheit hat, vier bis fünf Bissen vor der Sättigung aufzuhören, stattdessen Wasser zu trinken und so sein Leben zu fristen, geschieht dies nicht. Wer also auf diese Weise das Maß beim Essen beachtet (atibhojane nimittaṃ gaṇhantassa), bei dem schwindet Starrheit und Trägheit. Sie schwindet auch bei jemandem, der die Körperhaltung wechselt, sobald sich Starrheit und Trägheit einschleichen; bei jemandem, der nachts auf das Mondlicht, Lampenlicht oder Fackellicht und tagsüber auf das Sonnenlicht achtet; bei jemandem, der im Freien weilt; bei jemandem, der edle Freunde aufsucht, welche – wie der ehrwürdige Mahākassapa – Starrheit und Trägheit gänzlich überwunden haben; und ebenso schwindet sie beim Stehen, Sitzen usw. durch ein zuträgliches Gespräch über die asketischen Übungen (dhutaṅga). Darum wurde gesagt: „Sechs Dinge führen zur Überwindung von Starrheit und Trägheit.“ Für die durch diese sechs Dinge überwundene Starrheit und Trägheit aber gibt es durch den Pfad der Arhatschaft (arahattamagga) in der Zukunft kein Wiederaufkommen mehr.

අත්ථි භික්ඛවෙ චෙතසො වූපසමොතිආදීනි වුත්තත්ථානෙව. අපිච ඡ ධම්මා උද්ධච්චකුක්කුච්චස්ස පහානාය සංවත්තන්ති – බහුස්සුතතා, පරිපුච්ඡකතා, විනයෙ පකතඤ්ඤුතා, වුද්ධසෙවිතතා, කල්‍යාණමිත්තතා, සප්පායකථාති.

„Es gibt, ihr Mönche, die Ruhe des Geistes (cetaso vūpasama)...“ usw. hat genau die bereits erklärte Bedeutung. Und ferner führen sechs Dinge zur Überwindung von Unruhe und Gewissensbissen (uddhacca-kukkucca): große Gelehrsamkeit (bahussutatā), das wiederholte Befragen (paripucchakatā), gründliche Kenntnis der Disziplin (vinaya), das Aufsuchen von Älteren, edle Freundschaft und zuträgliches Gespräch.

බාහුසච්චෙනපි හි එකං වා ද්වෙ වා තයො වා චත්තාරො වා පඤ්ච වා නිකායෙ පාළිවසෙන ච අත්ථවසෙන ච උග්ගණ්හන්තස්සාපි උද්ධච්චකුක්කුච්චං පහීයති, කප්පියාකප්පියපරිපුච්ඡාබහුලස්සාපි, විනයපඤ්ඤත්තියං චිණ්ණවසීභාවතාය පකතඤ්ඤුනොපි, වුද්ධෙ මහල්ලකත්ථෙරෙ උපසඞ්කමන්තස්සාපි, උපාලිත්ථෙරසදිසෙ විනයධරෙ කල්‍යාණමිත්තෙ සෙවන්තස්සාපි, උද්ධච්චකුක්කුච්චං පහීයති, ඨානනිසජ්ජාදීසු කප්පියාකප්පියනිස්සිතසප්පායකථායපි පහීයති. තෙන වුත්තං ‘‘ඡ ධම්මා උද්ධච්චකුක්කුච්චස්ස පහානාය සංවත්තන්තී’’ති. ඉමෙහි [Pg.204] පන ඡහි ධම්මෙහි පහීනෙ උද්ධච්චකුක්කුච්චෙ උද්ධච්චස්ස අරහත්තමග්ගෙන, කුක්කුච්චස්ස අනාගාමිමග්ගෙන ආයතිං අනුප්පාදො හොතීති.

Denn durch Gelehrsamkeit – indem man eine, zwei, drei, vier oder fünf Sammlungen (Nikāyas) sowohl dem Wortlaut (Pāḷi) als auch der Erklärung (Atthakathā) nach erlernt – schwinden Unruhe und Gewissensbisse (uddhacca-kukkucca). Ebenso schwinden sie bei jemandem, der häufig über das Erlaubte und Unerlaubte (kappiyākappiya) Erkundigungen einzieht; bei jemandem, der die Disziplinregeln (vinaya) gründlich kennt und darin Meisterschaft erlangt hat; bei jemandem, der ältere, ehrwürdige Theras aufsucht; und bei jemandem, der edle Freunde aufsucht, die – wie der ehrwürdige Upāli – Kenner der Disziplin (vinayadhara) sind. Auch beim Stehen, Sitzen usw. schwinden sie durch ein zuträgliches Gespräch über das Erlaubte und Unerlaubte. Darum wurde gesagt: „Sechs Dinge führen zur Überwindung von Unruhe und Gewissensbissen.“ Wenn Unruhe und Gewissensbisse durch diese sechs Dinge überwunden sind, so gibt es für die Unruhe (uddhacca) durch den Pfad der Arhatschaft (arahattamagga) und für die Gewissensbisse (kukkucca) durch den Pfad der Nie-Wiederkehr (anāgāmimagga) in der Zukunft kein Wiederaufkommen mehr. So ist es zu verstehen.

කුසලාකුසලා ධම්මාතිආදීනිපි වුත්තත්ථානෙව. අපිච ඡ ධම්මා විචිකිච්ඡාය පහානාය සංවත්තන්ති – බහුස්සුතතා, පරිපුච්ඡකතා, විනයෙ පකතඤ්ඤුතා, අධිමොක්ඛබහුලතා, කල්‍යාණමිත්තතා, සප්පායකථාති.

Auch „heilsame und unheilsame Geisteszustände (kusalākusalā dhammā)“ usw. hat genau die bereits erklärte Bedeutung. Und ferner führen sechs Dinge zur Überwindung des Zweifels (vicikicchā): große Gelehrsamkeit, das wiederholte Befragen, gründliche Kenntnis der Disziplin, ausgeprägtes Vertrauen (adhimokkha), edle Freundschaft und zuträgliches Gespräch.

බාහුසච්චෙනපි හි එකං වා…පෙ… පඤ්ච වා නිකායෙ පාළිවසෙන ච අත්ථවසෙන ච උග්ගණ්හන්තස්සාපි විචිකිච්ඡා පහීයති, තීණි රතනානි ආරබ්භ පරිපුච්ඡාබහුලස්සාපි, විනයෙ චිණ්ණවසීභාවස්සාපි, තීසු රතනෙසු ඔකප්පනියසද්ධාසඞ්ඛාතඅධිමොක්ඛබහුලස්සාපි, සද්ධාධිමුත්තෙ වක්කලිත්ථෙරසදිසෙ කල්‍යාණමිත්තෙ සෙවන්තස්සාපි විචිකිච්ඡා පහීයති, ඨානනිසජ්ජාදීසු තිණ්ණං රතනානං ගුණනිස්සිතසප්පායකථායපි පහීයති. තෙන වුත්තං ‘‘ඡ ධම්මා විචිකිච්ඡාය පහානාය සංවත්තන්තී’’ති. ඉමෙහි පන ඡහි ධම්මෙහි පහීනාය විචිකිච්ඡාය සොතාපත්තිමග්ගෙන ආයතිං අනුප්පාදො හොති. ඉති භගවා ඉමස්මිං සුත්තෙ දෙසනං තීහි භවෙහි නිවත්තෙත්වා අරහත්තෙන කූටං ගණ්හි. දෙසනාපරියොසානෙ පඤ්චසතා භික්ඛූ අරහත්තං පාපුණිංසු.

Denn auch durch Gelehrsamkeit – indem man eine … [usw.] … oder fünf Sammlungen (Nikāyas) sowohl dem Wortlaut (Pāḷi) als auch der Bedeutung nach erlernt – schwindet der Zweifel (vicikicchā). Ebenso schwindet er bei jemandem, der viele Fragen in Bezug auf die Drei Juwelen stellt; bei jemandem, der die Disziplin (vinaya) gründlich geübt und darin Meisterschaft erlangt hat; bei jemandem, der ausgeprägtes Vertrauen (adhimokkha) besitzt, das sich als unerschütterlicher Glaube (okappaniya-saddhā) an die Drei Juwelen äußert; und bei jemandem, der edle Freunde aufsucht, die im Glauben gefestigt (saddhādhimutta) sind – wie der ehrwürdige Vakkali. Auch beim Stehen, Sitzen usw. schwindet er durch ein zuträgliches Gespräch, das auf den Vorzügen der Drei Juwelen gründet. Darum wurde gesagt: „Sechs Dinge führen zur Überwindung des Zweifels.“ Für den durch diese sechs Dinge überwundenen Zweifel aber gibt es durch den Pfad des Stromeintritts (sotāpattimagga) in der Zukunft kein Wiederaufkommen mehr. So hat der Erhabene in dieser Lehrrede die Verkündigung von den drei Daseinsbereichen (bhava) weggeführt und mit der Arhatschaft den Gipfel erklommen. Am Ende der Lehrverkündigung erreichten fünfhundert Mönche die Arhatschaft.

2. පරියායසුත්තවණ්ණනා

2. Die Erklärung der Pariyāya-Lehrrede (Pariyāyasuttavaṇṇanā)

233. දුතියෙ සම්බහුලාති විනයපරියායෙන තයො ජනා සම්බහුලාති වුච්චන්ති, තතො පරං සඞ්ඝො. සුත්තන්තපරියායෙන තයො තයො එව, තතො උද්ධං සම්බහුලා. ඉධ සුත්තන්තපරියායෙන සම්බහුලාති වෙදිතබ්බා. පිණ්ඩාය පවිසිංසූති පිණ්ඩාය පවිට්ඨා. තෙ පන න තාව පවිට්ඨා, ‘‘පවිසිස්සාමා’’ති නික්ඛන්තත්තා පන පවිසිංසූති වුත්තා. යථා කිං? යථා ‘‘ගාමං ගමිස්සාමී’’ති නික්ඛන්තපුරිසො තං ගාමං අපත්තොපි ‘‘කහං ඉත්ථන්නාමො’’ති වුත්තෙ ‘‘ගාමං ගතො’’ති වුච්චති, එවං. පරිබ්බාජකානං ආරාමොති ජෙතවනස්ස අවිදූරෙ අඤ්ඤතිත්ථියානං පරිබ්බාජකානං ආරාමො අත්ථි, තං සන්ධායෙතං වුත්තං. සමණො ආවුසොති ආවුසො තුම්හාකං සත්ථා සමණො ගොතමො.

233. Im zweiten [Sutta] bedeutet 'viele' (sambahulā): Nach der Auslegung des Vinaya werden drei Personen als 'viele' bezeichnet, darüber hinaus als 'Gemeinde' (saṅgha). Nach der Auslegung der Suttas sind drei eben nur drei, und darüber hinaus werden sie als 'viele' bezeichnet. Hier ist unter 'viele' die Sutta-Auslegung zu verstehen. 'Sie traten für die Almosenrunde ein' (piṇḍāya pavisiṃsu) bedeutet, sie gingen für die Almosenrunde hinein. Sie waren jedoch noch nicht wirklich eingetreten, sondern weil sie mit dem Vorsatz 'Wir werden eintreten' aufgebrochen waren, wurde gesagt: 'Sie traten ein'. Wie verhält sich das? Wie bei einem Mann, der mit dem Gedanken 'Ich werde ins Dorf gehen' aufgebrochen ist: Wenn er dieses Dorf noch nicht erreicht hat und gefragt wird 'Wo ist der und der?', sagt man 'Er ist ins Dorf gegangen' – ebenso ist es hier. 'Ein Park der Wanderbettler' (paribbājakānaṃ ārāmo) bezieht sich darauf, dass es unweit des Jetavana einen Park von Wanderbettlern anderer Schulen gab; im Hinblick darauf wurde dies gesagt. 'Der Asket, ihr Freunde' (samaṇo āvuso) bedeutet: 'Ihr Freunde, euer Lehrer, der Asket Gotama'.

මයම්පි ඛො ආවුසො සාවකානං එවං ධම්මං දෙසෙමාති තිත්ථියානං සමයෙ ‘‘පඤ්ච නීවරණා පහාතබ්බා, සත්ත බොජ්ඣඞ්ගා භාවෙතබ්බා’’ති එතං නත්ථි[Pg.205]. තෙ පන ආරාමං ගන්ත්වා පරිසපරියන්තෙ ඨත්වා අඤ්ඤං ඔලොකෙන්තො විය අඤ්ඤවිහිතකා විය හුත්වා භගවතො ධම්මදෙසනං සුණන්ති. තතො ‘‘සමණො ගොතමො ‘ඉදං පජහථ ඉදං භාවෙථා’ති වදතී’’ති සල්ලක්ඛෙත්වා අත්තනො ආරාමං ගන්ත්වා ආරාමමජ්ඣෙ ආසනං පඤ්ඤාපෙත්වා උපට්ඨායකඋපට්ඨායිකාහි පරිවුතා සීසං උක්ඛිපිත්වා කායං උන්නාමෙත්වා අත්තනො සයම්භූඤාණෙන පටිවිද්ධාකාරං දස්සෙන්තා – ‘‘පඤ්ච නීවරණා නාම පහාතබ්බා, සත්ත බොජ්ඣඞ්ගා නාම භාවෙතබ්බා’’ති කථෙන්ති.

Zu der Stelle 'Auch wir, ihr Freunde, lehren unseren Schülern die Lehre so' (mayampi kho āvuso...): In der Lehre (samaya) der Sektenmitglieder existiert dies, nämlich 'die fūnf Hemmnisse müssen aufgegeben werden, die sieben Erleuchtungsglieder müssen entfaltet werden', gar nicht. Sie gingen jedoch in den Park, stellten sich an den Rand der Versammlung und taten so, als blickten sie woandershin oder als wären sie anderweitig beschäftigt, während sie der Lehrverkündigung des Erhabenen lauschten. Nachdem sie daraufhin registriert hatten: 'Der Asket Gotama sagt: Gebt dieses auf, entfaltet jenes', kehrten sie in ihren eigenen Park zurück. Dort errichteten sie inmitten des Parks einen Sitz, erhoben, umringt von ihren männlichen und weiblichen Unterstützern, das Haupt, richteten den Körper auf und taten so, als würden sie darlegen, was sie durch ihr eigenes, selbst entstandenes Wissen (sayambhū-ñāṇa) durchdrungen hätten, indem sie verkündeten: 'Die sogenannten fūnf Hemmnisse müssen aufgegeben werden, die sogenannten sieben Erleuchtungsglieder müssen entfaltet werden'.

ඉධ නො ආවුසොති එත්ථ ඉධාති ඉමස්මිං පඤ්ඤාපනෙ. කො විසෙසොති කිං අධිකං? කො අධිප්පයාසොති කො අධිකප්පයොගො? කිං නානාකරණන්ති කිං නානත්තං? ධම්මදෙසනාය වා ධම්මදෙසනන්ති යදිදං සමණස්ස වා ගොතමස්ස ධම්මදෙසනාය සද්ධිං අම්හාකං ධම්මදෙසනං, අම්හාකං වා ධම්මදෙසනාය සද්ධිං සමණස්ස ගොතමස්ස ධම්මදෙසනං ආරබ්භ නානාකරණං වුච්චෙය්‍ය, තං කින්නාමාති වදන්ති. දුතියපදෙපි එසෙව නයො.

Bei der Passage 'Hier, ihr Freunde' (idha no āvuso) bedeutet 'hier' (idhā): in dieser Darlegung. 'Welcher Unterschied?' (ko viseso) bedeutet: Was ist das Übersteigende? 'Welche Absicht?' (ko adhippayāso) bedeutet: Was ist die überlegene Anstrengung? 'Welche Unterscheidung?' (kiṃ nānākaraṇaṃ) bedeutet: Was ist die Verschiedenheit? 'Oder Lehrverkündigung im Vergleich zu Lehrverkündigung' (dhammadesanāya vā dhammadesanaṃ) bedeutet: Sie fragen: 'Wenn man im Hinblick auf unsere Lehrverkündigung im Vergleich zu der Lehrverkündigung des Asketen Gotama, oder im Hinblick auf die Lehrverkündigung des Asketen Gotama im Vergleich zu unserer Lehrverkündigung, eine Unterscheidung treffen würde, wie würde diese lauten?' Auch beim zweiten Satz gilt genau dieselbe Methode.

නෙව අභිනන්දිංසූති ‘‘එවමෙව’’න්ති න සම්පටිච්ඡිංසු. නප්පටික්කොසිංසූති ‘‘නයිදං එව’’න්ති න පටිසෙධිංසු. කිං පන තෙ පහොන්තා එවං අකංසු, උදාහු අප්පහොන්තාති? පහොන්තා. න හි තෙ එත්තකං කථං කථෙතුං න සක්කොන්ති ‘‘ආවුසො තුම්හාකං සමයෙ පඤ්ච නීවරණා පහාතබ්බා නාම නත්ථි, සත්ත බොජ්ඣඞ්ගා භාවෙතබ්බා නාම නත්ථී’’ති. එවං පන තෙසං අහොසි – ‘‘අත්ථි නො එතං කථාපාභතං, මයං එතං සත්ථු ආරොචෙස්සාම, අථ නො සත්ථා මධුරධම්මදෙසනං දෙසෙස්සතී’’ති.

'Sie stimmten weder zu' (neva abhinandiṃsu) bedeutet: Sie willigten nicht ein mit den Worten 'Genauso ist es'. 'Noch wiesen sie es zurück' (nappaṭikkosiṃsu) bedeutet: Sie wiesen es nicht ab mit den Worten 'Dem ist nicht so'. Taten sie dies nun, weil sie dazu in der Lage waren, oder weil sie nicht in der Lage waren? Sie waren dazu in der Lage. Es ist nämlich nicht so, dass sie nicht fähig gewesen wären, so viel zu sagen: 'Ihr Freunde, in eurer Lehre gibt es die sogenannten fūnf Hemmnisse, die aufzugeben sind, gar nicht, und die sogenannten sieben Erleuchtungsglieder, die zu entfalten sind, gibt es gar nicht.' Vielmehr dachten sie Folgendes: 'Wir haben hier eine kostbare Gesprächsgabe erhalten; wir werden diese Gabe dem Lehrer vortragen, und dann wird uns der Lehrer eine liebliche Lehrverkündigung darlegen.'

පරියායොති කාරණං. න චෙව සම්පායිස්සන්තීති සම්පාදෙත්වා කථෙතුං න සක්ඛිස්සන්ති. උත්තරිඤ්ච විඝාතන්ති අසම්පායනතො උත්තරිම්පි දුක්ඛං ආපජ්ජිස්සන්ති. සම්පාදෙත්වා කථෙතුං අසක්කොන්තානඤ්හි දුක්ඛං උප්පජ්ජති. යථා තං, භික්ඛවෙ, අවිසයස්මින්ති එත්ථ තන්ති නිපාතමත්තං, යථාති කාරණවචනං, යස්මා අවිසයෙ පඤ්හො පුච්ඡිතොති අත්ථො. සදෙවකෙති සහ දෙවෙහි සදෙවකෙ. සමාරකාදීසුපි එසෙව නයො. එවං තීණි ඨානානි ලොකෙ පක්ඛිපිත්වා ද්වෙ පජායාති, පඤ්චහිපි සත්තලොකමෙව පරියාදියිත්වා එතස්මිං සදෙවකාදිභෙදෙ ලොකෙ [Pg.206] දෙවං වා මනුස්සං වා න සමනුපස්සාමීති දීපෙති. ඉතො වා පන සුත්වාති ඉතො වා පන මම සාසනතො සුත්වා. ඉතො සුත්වා හි තථාගතො තථාගතසාවකොපි ආරාධෙය්‍ය, පරිතොසෙය්‍ය, අඤ්ඤථා ආරාධනා නාම නත්ථීති දස්සෙති.

'Methode/Erklärung' (pariyāyo) bedeutet Grund (kāraṇa). 'Und sie werden es nicht erklären können' (na ceva sampāyissanti) bedeutet: Sie werden nicht in der Lage sein, es schlüssig auszuführen und zu beantworten. 'Und darüber hinaus Frustration erleiden' (uttariñca vighātaṃ) bedeutet: Weil sie es nicht schlüssig erklären können, werden sie darüber hinaus Mühsal (dukkha) erleiden. Denn für diejenigen, die nicht schlüssig antworten können, entsteht Mühsal. Bei dem Ausdruck 'Wie es sich verhält, ihr Mönche, wenn es sich außerhalb des Bereichs befindet' (yathā taṃ bhikkhave avisayasmiṃ) ist 'taṃ' bloß eine Partikel, während 'yathā' den Grund ausdrückt; der Sinn ist: 'weil eine Frage über etwas gestellt wurde, das nicht in ihren Bereich gehört'. 'Mit der Götterwelt' (sadevake) bedeutet: zusammen mit den Göttern. Bei 'mit den Māras' usw. gilt dieselbe Methode. Indem man so die drei Bereiche (Götter, Māras, Brahmās) in 'der Welt' verortet und die zwei Gruppen (Asketen und Brahmanen) in 'unter den Wesen' (pajāya) einbezieht, erfasst man mit diesen fūnf Begriffen die gesamte Welt der Lebewesen und verdeutlicht: 'In dieser in Götterwelten usw. unterteilten Welt sehe ich weder einen Gott noch einen Menschen [der diese Frage beantworten könnte]'. 'Oder aber von hier gehört habend' (ito vā pana sutvā) bedeutet: oder aber aus dieser meiner Lehre gehört habend. Denn nur wenn man aus dieser Lehre hört, kann ein Tathāgata oder ein Jūnger des Tathāgata die Frage zufriedenstellend beantworten und erfreuen; er zeigt damit: Andernfalls gibt es keine Möglichkeit der Zufriedenstellung (ārādhanā).

ඉදානි අත්තනො තෙසං පඤ්හානං වෙය්‍යාකරණෙන චිත්තාරාධනං දස්සෙන්තො කතමො ච භික්ඛවෙ පරියායොතිආදිමාහ. තත්ථ අජ්ඣත්තං කාමච්ඡන්දොති අත්තනො පඤ්චක්ඛන්ධෙ ආරබ්භ උප්පන්නඡන්දරාගො. බහිද්ධා කාමච්ඡන්දොති පරෙසං පඤ්චක්ඛන්ධෙ ආරබ්භ උප්පන්නඡන්දරාගො. උද්දෙසං ගච්ඡතීති ගණනං ගච්ඡති. අජ්ඣත්තං බ්‍යාපාදොති අත්තනො හත්ථපාදාදීසු උප්පන්නපටිඝො. බහිද්ධා බ්‍යාපාදොති පරෙසං තෙසු උප්පන්නපටිඝො. අජ්ඣත්තං ධම්මෙසු විචිකිච්ඡාති අත්තනො ඛන්ධෙසු විමති. බහිද්ධා ධම්මෙසු විචිකිච්ඡාති බහිද්ධා අට්ඨසු ඨානෙසු මහාවිචිකිච්ඡා. අජ්ඣත්තං ධම්මෙසු සතීති අජ්ඣත්තිකෙ සඞ්ඛාරෙ පටිග්ගණ්හන්තස්ස උප්පන්නා සති. බහිද්ධා ධම්මෙසු සතීති බහිද්ධා සඞ්ඛාරෙ පරිග්ගණ්හන්තස්ස උප්පන්නා සති. ධම්මවිචයසම්බොජ්ඣඞ්ගෙපි එසෙව නයො.

Um nun zu zeigen, wie Er durch Seine eigene Beantwortung dieser Fragen den Geist (der Zuhörer) erfreut, sprach Er die Worte: 'Und welches, ihr Mönche, ist die Methode (pariyāya)...' usw. Darin bedeutet 'sinnliches Verlangen in sich selbst' (ajjhattaṃ kāmacchando): das Begehren und Verlangen (chanda-rāga), das in Bezug auf die eigenen fūnf Daseinsgruppen (pañcakkhandha) entstanden ist. 'Sinnliches Verlangen nach außen hin' (bahiddhā kāmacchando) bedeutet: das Begehren und Verlangen, das in Bezug auf die fūnf Daseinsgruppen anderer entstanden ist. 'Geht in die Aufzählung ein' (uddesaṃ gacchati) bedeutet: wird gezählt. 'Übelwollen in sich selbst' (ajjhattaṃ byāpādo) bedeutet: der Widerwille (paṭigha), der in Bezug auf die eigenen Hände, Fūße usw. entstanden ist. 'Übelwollen nach außen hin' (bahiddhā byāpādo) bedeutet: der Widerwille, der in Bezug auf jene [Hände, Fūße usw.] anderer entstanden ist. 'Zweifel an den inneren Phänomenen' (ajjhattaṃ dhammesu vicikicchā) bedeutet: der Zweifel (vimati) in Bezug auf die eigenen Daseinsgruppen. 'Zweifel an den äußeren Phänomenen' (bahiddhā dhammesu vicikicchā) bedeutet: der starke Zweifel in Bezug auf die acht äußeren Bereiche [wie Buddha, Dhamma, Saṅgha usw.]. 'Achtsamkeit bezūglich der inneren Phänomene' (ajjhattaṃ dhammesu satī) bedeutet: die Achtsamkeit, die in einem entsteht, der die inneren Gestaltungen (saṅkhāra) erfasst. 'Achtsamkeit bezūglich der äußeren Phänomene' (bahiddhā dhammesu satī) bedeutet: die Achtsamkeit, die in einem entsteht, der die äußeren Gestaltungen erfasst. Auch beim Erleuchtungsglied der Lehruntersuchung (dhammavicayasambojjhaṅga) gilt genau dieselbe Methode.

කායිකන්ති චඞ්කමං අධිට්ඨහන්තස්ස උප්පන්නවීරියං. චෙතසිකන්ති – ‘‘න තාවාහං ඉමං පල්ලඞ්කං භින්දිස්සාමි, යාව මෙ අනුපාදාය ආසවෙහි චිත්තං විමුච්චිස්සතී’’ති එවං කායපයොගං විනා උප්පන්නවීරියං. කායප්පස්සද්ධීති තිණ්ණං ඛන්ධානං දරථපස්සද්ධි. චිත්තප්පස්සද්ධීති විඤ්ඤාණක්ඛන්ධස්ස දරථපස්සද්ධි. උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගෙ සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගසදිසොව විනිච්ඡයො.

'Körperlich' (kāyika) [in Bezug auf Energie] bedeutet: die Tatkraft (vīriya), die in einem entsteht, der die Gehmeditation (caṅkama) ausfūhrt. 'Geistig' (cetasika) bedeutet: die Tatkraft, die ohne körperliche Betätigung entsteht, mit dem Entschluss: 'Ich werde diesen gekreuzten Meditationssitz (pallaṅka) so lange nicht auflösen, bis mein Geist frei von Anhaften von den Trieben (āsava) erlöst ist.' 'Beruhigung des Körpers' (kāyappassaddhi) bedeutet: die Beruhigung der Mühsal (daratha) der drei mentalen Daseinsgruppen (Gefūhl, Wahrnehmung, Gestaltungen). 'Beruhigung des Geistes' (cittappassaddhi) bedeutet: die Beruhigung der Mühsal der Bewusstseinsgruppe (viññāṇakkhandha). Beim Erleuchtungsglied des Gleichmuts (upekkhāsambojjhaṅga) ist die Erklärung genau dieselbe wie beim Erleuchtungsglied der Achtsamkeit.

ඉමස්මිං සුත්තෙ මිස්සකසම්බොජ්ඣඞ්ගා කථිතා. එතෙසු හි අජ්ඣත්තධම්මෙසු සති, පවිචයො, උපෙක්ඛාති ඉමෙ අත්තනො ඛන්ධාරම්මණත්තා ලොකියාව හොන්ති, තථා මග්ගං අපත්තං කායිකවීරියං. අවිතක්කඅවිචාරා පන පීතිසමාධී කිඤ්චාපි රූපාවචරා හොන්ති, රූපාවචරෙ පන බොජ්ඣඞ්ගා න ලබ්භන්තීති ලොකුත්තරාව හොන්ති. යෙ ච ථෙරා බ්‍රහ්මවිහාරවිපස්සනාපාදකජ්ඣානාදීසු බොජ්ඣඞ්ගෙ උද්ධරන්ති, තෙසං මතෙන රූපාවචරාපි අරූපාවචරාපි හොන්ති. බොජ්ඣඞ්ගෙසු හි අරූපාවචරෙ පීතියෙව එකන්තෙන න ලබ්භති, සෙසා ඡ මිස්සකාව හොන්තීති. දෙසනාපරියොසානෙ කෙචි භික්ඛූ සොතාපන්නා ජාතා, කෙචි සකදාගාමී, කෙචි අනාගාමී, කෙචි අරහන්තොති.

In diesem Sutta werden die gemischten Erleuchtungsglieder (missaka-bojjhaṅga) dargelegt. Denn unter diesen sind Achtsamkeit, Lehruntersuchung und Gleichmut in Bezug auf die inneren Phänomene, da sie die eigenen Daseinsgruppen zum Objekt haben, ausschliesslich weltlich (lokiya); ebenso verhält es sich mit der körperlichen Energie, die den Pfad (magga) noch nicht erreicht hat. Verzückung (pīti) und Konzentration (samādhi), die frei von Gedankengängen und gedanklicher Untersuchung (avitakka-avicāra) sind, gehören zwar zur feinstofflichen Sphäre (rūpāvacara); da es aber in der feinstofflichen Sphäre keine eigentlichen Erleuchtungsglieder gibt, sind sie ausschliesslich überweltlich (lokuttara). Was jedoch jene älteren Lehrer (Theras) betrifft, die die Erleuchtungsglieder in den göttlichen Verweilungszuständen (brahmavihāra) oder den Vertiefungen, die als Grundlage fūr die Einsicht dienen (vipassanā-pādaka-jhāna), aufzeigen, so sind sie nach deren Meinung sowohl feinstofflich als auch immateriell (arūpāvacara). Denn unter den Erleuchtungsgliedern ist in der immateriellen Sphäre die Verzückung (pīti) absolut nicht zu erlangen, während die ūbrigen sechs gemischt sind. Am Ende der Lehrverkūndigung wurden einige Mönche zu Stromeingetretenen, einige zu Einmalkehrern, einige zu Nichtkehrern und einige zu Arahants.

3. අග්ගිසුත්තවණ්ණනා

3. Die Erklärung des Feuersuttas (Aggisutta-vaṇṇanā)

234. තතියෙ [Pg.207] සතිඤ්ච ඛ්වාහං, භික්ඛවෙ, සබ්බත්ථිකං වදාමීති ලොණධූපනං විය සබ්බකම්මිකාමච්චං විය ච සබ්බත්ථ ඉච්ඡිතබ්බං වදාමීති අත්ථො. යථා හි ලොණධූපනං සබ්බබ්‍යඤ්ජනෙසුපි නිවිසති, යථා ච සබ්බකම්මිකො අමච්චො යොධකම්මම්පි කරොති මන්තකම්මම්පි පටිහාරකම්මම්පීති සබ්බකිච්චානි සාධෙති, එවං උද්ධතස්ස චිත්තස්ස නිග්ගණ්හනං, ලීනස්ස පග්ගණ්හනන්ති සබ්බමෙතං සතියා ඉජ්ඣති, න සක්කා විනා සතියා එතං සම්පාදෙතුං, තස්මා එවමාහ. ඉමස්මිං සුත්තෙ පුබ්බභාගවිපස්සනා බොජ්ඣඞ්ගාව කථිතා.

234. Im dritten Sutta bedeutet die Passage ‚Achtsamkeit aber, ihr Mönche, erkläre ich als überall nützlich (sabbatthika)‘, dass Achtsamkeit in jeder Situation erforderlich ist, vergleichbar mit geröstetem Salz in allen Speisen oder mit einem Minister, der für alle Regierungsgeschäfte zuständig ist. Denn so wie geröstetes Salz in jede Speise eingeht und wie ein allseitig einsetzbarer Minister sowohl militärische Aufgaben als auch beratende Angelegenheiten und Botendienste ausführt und so alle Pflichten erfüllt, ebenso gelingt all dies nur durch die Achtsamkeit: das Bezähmen des unruhigen Geistes und das Aufrichten des trägen Geistes. Ohne Achtsamkeit kann dies nicht vollbracht werden; darum hat der Erhabene dies so gesagt. In diesem Sutta sind nur die Erleuchtungsglieder der vorbereitenden Phase der Einsichtsmeditation (pubbabhāgavipassanā-bojjhaṅga) dargelegt.

4. මෙත්තාසහගතසුත්තවණ්ණනා

4. Erklärung des Mettāsahagata-Sutta (Das von liebender Güte begleitete Sutta)

235. චතුත්ථෙ මෙත්තාසහගතෙන චෙතසාතිආදි සබ්බං සබ්බාකාරෙන විසුද්ධිමග්ගෙ (විසුද්ධි. 1.240-241) විත්ථාරිතමෙව. මයම්පි ඛො, ආවුසො, සාවකානං එවං ධම්මං දෙසෙමාති ඉදම්පි තෙ පුරිමනයෙනෙව සත්ථු ධම්මදෙසනං සුත්වා වදන්ති. තිත්ථියානඤ්හි සමයෙ පඤ්චනීවරණප්පහානං වා මෙත්තාදිබ්‍රහ්මවිහාරභාවනා වා නත්ථි. කිං ගතිකා හොතීති කිං නිප්ඵත්ති හොති. කිං පරමාති කිං උත්තමා. කිං ඵලාති කිං ආනිසංසා. කිං පරියොසානාති කිං නිට්ඨා. මෙත්තාසහගතන්ති මෙත්තාය සහගතං සංසට්ඨං සම්පයුත්තං. එසෙව නයො සබ්බත්ථ. විවෙකනිස්සිතාදීනි වුත්තත්ථානෙව.

235. Im vierten Sutta ist alles, was mit den Worten „mit von liebender Güte erfülltem Geiste“ beginnt, bereits im Visuddhimagga in jeder Weise ausführlich dargelegt worden. Auch die Aussage „Auch wir, ihr Ehrwürdigen, lehren unseren Jüngern so die Lehre“ sagen jene anderen Sektenlehrer nur, nachdem sie die Lehrverkündung des Meisters nach der zuvor erwähnten Weise gehört haben. Denn in der Lehre der Andersgläubigen gibt es weder das Überwinden der fünf Hemmnisse (nīvaraṇa) noch die Entfaltung der unermesslichen Verweilungszustände (brahmavihāra) wie liebende Güte (mettā) usw. „Welches Ziel hat es (kiṃgatikā)?“ bedeutet: Was ist seine Vollendung? „Was ist sein Höchstes (kiṃparamā)?“ bedeutet: Was ist sein Vorzüglichstes? „Was ist seine Frucht (kiṃphalā)?“ bedeutet: Was ist sein Nutzen? „Was ist sein Ende (kiṃpariyosānā)?“ bedeutet: Was ist sein Abschluss? „Von liebender Güte begleitet (mettāsahagata)“ bedeutet mit liebender Güte verbunden, vermischt und assoziiert. Dieselbe Methode ist überall anzuwenden. Die Begriffe wie „auf der Abgeschiedenheit beruhend“ (vivekanissita) etc. haben die bereits zuvor dargelegte Bedeutung.

අප්පටිකූලන්ති දුවිධං අප්පටිකූලං – සත්තඅප්පටිකූලඤ්ච, සඞ්ඛාරඅප්පටිකූලඤ්ච. තස්මිං අප්පටිකූලෙ ඉට්ඨෙ වත්ථුස්මින්ති අත්ථො. පටිකූලසඤ්ඤීති අනිට්ඨසඤ්ඤී. කථං පනෙත්ථ එවං විහරති? අසුභඵරණං වා අනිච්චන්ති මනසිකාරං වා කරොන්තො. වුත්තඤ්හෙතං පටිසම්භිදායං ‘‘කථං අප්පටිකූලෙ පටිකූලසඤ්ඤී විහරති. ඉට්ඨස්මිං වත්ථුස්මිං අසුභාය වා ඵරති, අනිච්චතො වා උපසංහරතී’’ති. පටිකූලෙ පන අනිට්ඨෙ වත්ථුස්මිං මෙත්තාඵරණං වා ධාතුමනසිකාරං වා කරොන්තො අප්පටිකූලසඤ්ඤී විහරති නාම. යථාහ ‘‘කථං පටිකූලෙ අප්පටිකූලසඤ්ඤී විහරති. අනිට්ඨස්මිං වත්ථුස්මිං මෙත්තාය වා ඵරති, ධාතුතො වා උපසංහරතී’’ති (පටි. ම. 2.17). උභයමිස්සකපදෙසුපි එසෙව නයො. අප්පටිකූලප්පටිකූලෙසු හි තදෙව අසුභඵරණං වා අනිච්චන්ති මනසිකාරං [Pg.208] වා කරොන්තො පටිකූලසඤ්ඤී විහරති නාම. පටිකූලාපටිකූලෙසු ච තදෙව මෙත්තාඵරණං වා ධාතුමනසිකාරං වා කරොන්තො අප්පටිකූලසඤ්ඤී විහරති නාම. ‘‘චක්ඛුනා රූපං දිස්වා නෙව සුමනො හොතී’’තිආදිනා (පටි. ම. 2.17) නයෙන වුත්තං පන ඡළඞ්ගුපෙක්ඛං පවත්තයමානො ‘‘අප්පටිකූලෙ ච පටිකූලෙ ච තදුභයං අභිනිවජ්ජෙත්වා උපෙක්ඛකො තත්ථ විහරති සතො සම්පජානො’’ති වෙදිතබ්බො.

„Unwiderwärtig“ (appaṭikūla) ist zweifach: das Unwiderwärtige in Bezug auf Lebewesen (satta) und das Unwiderwärtige in Bezug auf Gestaltungen (saṅkhāra). Die Bedeutung von „in jenem Unwiderwärtigen“ ist „in einem angenehmen (iṭṭha) Objekt“. „Wahrnehmung des Widerwärtigen habend“ (paṭikūlasaññī) bedeutet „die Wahrnehmung des Unangenehmen (aniṭṭha) besitzend“. Wie verweilt man nun auf diese Weise? Indem man die Vorstellung des Unschönen (asubha) ausbreitet oder die Aufmerksamkeit auf die Unbeständigkeit (anicca) ausrichtet. Dies wurde nämlich in der Paṭisambhidāmagga gesagt: „Wie verweilt jemand im Unwiderwärtigen mit der Wahrnehmung des Widerwärtigen? Er durchdringt ein angenehmes Objekt mit dem Unschönen oder reflektiert darauf unter dem Aspekt der Unbeständigkeit.“ Bei einem widerwärtigen, d. h. unangenehmen Objekt hingegen verweilt er mit der Wahrnehmung des Unwiderwärtigen, indem er die liebende Güte (mettā) ausbreitet oder die Aufmerksamkeit auf die Elemente (dhātu) lenkt. Wie es heißt: „Wie verweilt jemand im Widerwärtigen mit der Wahrnehmung des Unwiderwärtigen? Er durchdringt das unangenehme Objekt mit liebender Güte oder reflektiert darauf unter dem Aspekt der Elemente.“ Auch bei den Begriffen, die beide vermischen, gilt genau diese Methode. Denn bei unwiderwärtigen und widerwärtigen Objekten verweilt man mit der Wahrnehmung des Widerwärtigen, indem man eben jene Betrachtung des Unschönen ausbreitet oder die Aufmerksamkeit auf die Unbeständigkeit richtet. Und bei widerwärtigen und unwiderwärtigen Objekten verweilt man mit der Wahrnehmung des Unwiderwärtigen, indem man eben jene liebende Güte ausbreitet oder die Aufmerksamkeit auf die Elemente richtet. Was jedoch die sechsfache Gleichmut (chaḷaṅgupekkha) betrifft, die nach der Methode „Sieht er mit dem Auge eine Form, ist er weder erfreut...“ gelehrt wurde: Ein Arahant, der diese entfaltet, ist so zu verstehen, dass er „sowohl das Unwiderwärtige als auch das Widerwärtige meidet und dort gleichmütig, achtsam und klar bewusst verweilt“.

එත්තාවතා ච ඉමස්ස භික්ඛුනො මෙත්තාය තිකචතුක්කජ්ඣානං නිබ්බත්තෙත්වා තදෙව පාදකං කත්වා විපස්සනං වඩ්ඪෙත්වා අරහත්තං පත්තස්ස සහ විපස්සනාය මග්ගසම්බොජ්ඣඞ්ගානං අරියිද්ධියා ච දස්සිතත්තා දෙසනා විනිවට්ටෙතබ්බා සියා. ඉදං පන මෙත්තාඣානං පාදකං කත්වා සඞ්ඛාරෙ සම්මසන්තොපි යො අරහත්තං පාපුණිතුං න සක්කොති, යස්මා තස්ස අරහත්තපරමා මෙත්තා න හොති. යංපරමා පන හොති, තං දස්සෙතබ්බං. තස්මා තස්ස දස්සනත්ථං අයං දෙසනා ආරද්ධා. පරතො සබ්බසො වා පන රූපසඤ්ඤානං සමතික්කමාතිආදීසුපි ඉමිනා නයෙන පුන දෙසනාරම්භපයොජනං වෙදිතබ්බං.

Mit diesem Ausmaß der Darlegung hätte die Lehrverkündung für diesen Mönch beendet werden können, da gezeigt wurde, wie er durch die Entfaltung der liebenden Güte (mettā) die dreifache oder vierfache Vertiefung (jhāna) erlangte, diese zur Grundlage machte, die Einsicht (vipassanā) entfaltete, das Arahant-Schaft erreichte und zusammen mit der Einsicht die Pfad-Erleuchtungsglieder (maggasambojjhaṅga) sowie die edle geistige Macht (ariyiddhi) verwirklichte. Wenn jedoch ein Mönch, obwohl er diese Vertiefung der liebenden Güte als Grundlage nimmt und die Gestaltungen (saṅkhāra) untersucht, das Arahant-Schaft nicht erreichen kann, so deshalb, weil für ihn die liebende Güte nicht im Arahant-Schaft ihr Höchstes findet. Was aber ihr tatsächliches Höchstes ist, das muss gezeigt werden. Um dies zu verdeutlichen, wurde diese Lehrrede begonnen. Auch im Folgenden, bei den Passagen wie „durch das vollständige Überwinden der Form-Wahrnehmungen (rūpasaññā)“ usw., ist der Zweck der Fortführung der Lehrrede nach eben dieser Methode zu verstehen.

සුභපරමන්ති සුභනිට්ඨං, සුභකොටිකං, සුභනිප්ඵත්තිං. ඉධපඤ්ඤස්සාති ඉධෙව පඤ්ඤා අස්ස, නයිමං ලොකං අතික්කමතීති ඉධපඤ්ඤො, තස්ස ඉධපඤ්ඤස්ස, ලොකියපඤ්ඤස්සාති අත්ථො. උත්තරිවිමුත්තිං අප්පටිවිජ්ඣතොති ලොකුත්තරධම්මං අප්පටිවිජ්ඣන්තස්ස. යො පන පටිවිජ්ඣිතුං සක්කොති, තස්ස අරහත්තපරමාව මෙත්තා හොතීති අත්ථො. කරුණාදීසුපි එසෙව නයො.

„Das Schöne als Höchstes habend“ (subhaparama) bedeutet: die schöne Befreiung (subhavimokkha) als Ziel, als Höhepunkt und als Vollendung habend. „Dessen Weisheit hiesig ist“ (idhapaññassa) bedeutet: Seine Weisheit existiert nur in dieser Welt und überschreitet diese Welt nicht, weshalb er als „von weltlicher Weisheit“ bezeichnet wird; das ist die Bedeutung von weltlicher Weisheit (lokiyapaññā). „Ohne die höhere Befreiung zu durchdringen“ (uttarivimuttiṃ appaṭivijjhato) bezieht sich auf einen, der das überweltliche Dhamma (lokuttaradhamma) nicht durchdringt. Wer es jedoch zu durchdringen vermag, für den hat die liebende Güte das Arahant-Schaft als ihr Höchstes (arahattaparamā) – dies ist die Bedeutung. Auch bei Mitgefühl (karuṇā) usw. gilt dieselbe Methode.

කස්මා පනෙතාසං මෙත්තාදීනං සුභපරමාදිතා වුත්තා භගවතාති? සභාගවසෙන තස්ස තස්ස උපනිස්සයත්තා. මෙත්තාවිහාරිස්ස හි සත්තා අප්පටිකූලා හොන්ති, අථස්ස අප්පටිකූලපරිචයා අප්පටිකූලෙසු පරිසුද්ධවණ්ණෙසු නීලාදීසු චිත්තං උපසංහරතො අප්පකසිරෙනෙව තත්ථ චිත්තං පක්ඛන්දති. ඉති මෙත්තා සුභවිමොක්ඛස්ස උපනිස්සයො හොති, න තතො පරං, තස්මා සුභපරමාති වුත්තා.

Warum aber hat der Erhabene gelehrt, dass für diese Zustände wie liebende Güte (mettā) etc. das Schöne als Höchstes (subhaparama) usw. gilt? Wegen ihrer Wesensgleichheit (sabhāga) und weil sie jeweils als unterstützende Bedingung (upanissaya) dienen. Denn für einen, der in liebender Güte verweilt, sind die Wesen unwiderwärtig (appaṭikūla). Wenn er nun aufgrund dieser Vertrautheit mit dem Unwiderwärtigen seinen Geist den reinen Farben wie Blau, Gelb, Rot oder Weiß zuwendet, dringt sein Geist ganz mühelos darin ein. Auf diese Weise ist die liebende Güte eine unterstützende Bedingung für die schöne Befreiung (subhavimokkha) und für nichts darüber Hinausgehendes; darum wird sie als „das Schöne als Höchstes habend“ (subhaparama) bezeichnet.

කරුණාවිහාරිස්ස උණ්හාභිඝාතාදිරූපනිමිත්තං සත්තදුක්ඛං සමනුපස්සන්තස්ස කරුණාය පවත්තිසම්භවතො රූපෙ ආදීනවො පරිවිදිතො හොති[Pg.209], අථස්ස පරිවිදිතරූපාදීනවත්තා පථවීකසිණාදීසු අඤ්ඤතරං උග්ඝාටෙත්වා රූපනිස්සරණෙ ආකාසෙ චිත්තං උපසංහරතො අප්පකසිරෙනෙව තත්ථ චිත්තං පක්ඛන්දති. ඉති කරුණා ආකාසානඤ්චායතනස්ස උපනිස්සයො හොති, න තතො පරං, තස්මා ආකාසානඤ්චායතනපරමාති වුත්තා.

Für jemanden, der im Mitgefühl (karuṇā) verweilt und das Leiden der Wesen betrachtet, welches durch materielle Einflüsse wie extreme Hitze etc. entsteht, ist das Elend der materiellen Form (rūpa-ādīnava) wohlbekannt, da das Mitgefühl auf dieser Grundlage entsteht. Da ihm nun das Elend der Materie wohlbekannt ist, löst er sich von einem der Kasiṇas wie dem Erd-Kasiṇa und lenkt seinen Geist auf den Raum (ākāsa), der das Entkommen aus der Materie darstellt, woraufhin sein Geist ganz mühelos darin eindringt. Auf diese Weise ist das Mitgefühl eine unterstützende Bedingung für das Raumunendlichkeitsgebiet (ākāsānañcāyatana) und für nichts darüber Hinausgehendes; darum wird es als „das Raumunendlichkeitsgebiet als Höchstes habend“ (ākāsānañcāyatanaparama) bezeichnet.

මුදිතාවිහාරිස්ස පන තෙන තෙන පාමොජ්ජකාරණෙන උප්පන්නපාමොජ්ජසත්තානං විඤ්ඤාණං සමනුපස්සන්තස්ස මුදිතාය පවත්තිසම්භවතො විඤ්ඤාණග්ගහණපරිචිතං හොති, අථස්ස අනුක්කමාධිගතං ආකාසානඤ්චායතනං අතික්කම්ම ආකාසනිමිත්තගොචරෙ විඤ්ඤාණෙ චිත්තං උපසංහරතො අප්පකසිරෙනෙව තත්ථ චිත්තං පක්ඛන්දති. ඉති මුදිතා විඤ්ඤාණඤ්චායතනස්ස උපනිස්සයො හොති, න තතො පරං, තස්මා විඤ්ඤාණඤ්චායතනපරමාති වුත්තා.

Für jemanden hingegen, der in Mitfreude (muditā) verweilt und das Bewusstsein (viññāṇa) jener Wesen betrachtet, die aus diesem oder jenem Grund in Freude versetzt wurden, ist das Erfassen des Bewusstseins vertraut, da die Mitfreude auf dieser Grundlage entsteht. Da er nun das schrittweise erlangte Raumunendlichkeitsgebiet überschreitet und seinen Geist auf das Bewusstsein lenkt, welches das Raumzeichen zum Objekt hat, dringt sein Geist ganz mühelos darin ein. Auf diese Weise ist die Mitfreude eine unterstützende Bedingung für das Bewusstseinsunendlichkeitsgebiet (viññāṇañcāyatana) und für nichts darüber Hinausgehendes; darum wird sie als „das Bewusstseinsunendlichkeitsgebiet als Höchstes habend“ (viññāṇañcāyatanaparama) bezeichnet.

උපෙක්ඛාවිහාරිස්ස පන ‘‘සත්තා සුඛිතා වා හොන්තු, දුක්ඛතො වා විමුච්චන්තු, සම්පත්තසුඛතො වා මා විගච්ඡන්තූ’’ති ආභොගාභාවතො සුඛදුක්ඛාදිපරමත්ථගාහවිමුඛසම්භවතො අවිජ්ජමානග්ගහණදුක්ඛචිත්තං හොති. අථස්ස පරමත්ථගාහතො විමුඛභාවපරිචිතචිත්තස්ස පරමත්ථතො අවිජ්ජමානග්ගහණදුක්ඛචිත්තස්ස ච අනුක්කමාධිගතං විඤ්ඤාණාඤ්චායතනං සමතික්කම්මසම්භවතො අවිජ්ජමානෙ පරමත්ථභූතස්ස විඤ්ඤාණස්ස අභාවෙ චිත්තං උපසංහරතො අප්පකසිරෙනෙව තත්ථ චිත්තං පක්ඛන්දති. ඉති උපෙක්ඛා ආකිඤ්චඤ්ඤායතනස්ස උපනිස්සයො හොති, න තතො පරං, තස්මා ආකිඤ්චඤ්ඤායතනපරමාති වුත්තා. දෙසනාපරියොසානෙ පඤ්චසතා භික්ඛූ අරහත්තං පත්තාති.

Für einen im Gleichmut Verweilenden jedoch entsteht – weil eine Hinwendung des Geistes in Form von „Mögen die Wesen glücklich sein“, „Mögen sie vom Leiden befreit sein“ oder „Mögen sie nicht von ihrem erlangten Glück weichen“ ausbleibt, und weil er sich von der Erfassung absoluter Realitäten wie Glück und Leiden abgewandt hat – ein Geist, der darin geschult ist, das in absoluter Hinsicht Nicht-Existierende zu erfassen. Wenn er nun, dessen Geist an die Abwendung von der Erfassung absoluter Realitäten gewöhnt ist und dessen Geist das in absoluter Hinsicht Nicht-Existierende erfasst, seinen Geist auf das Nichtvorhandensein des als absolute Realität existierenden Bewusstseins des ersten formlosen Jhanas richtet – da ein Überschreiten der stufenweise erlangten Bewusstseinsunendlichkeitssphäre möglich ist –, dringt sein Geist mühelos eben dort in das Konzept des Nichtvorhandenseins ein. So dient der Gleichmut als starke Stütze für die Sphäre der Nichtsheit, nicht jedoch darüber hinaus; deshalb heißt es „mit der Sphäre der Nichtsheit als Höchstes“. Am Ende der Lehrrede erlangten fünfhundert Mönche die Arahatschaft.

5. සඞ්ගාරවසුත්තවණ්ණනා

5. Erklärung des Saṅgārava-Suttas

236. පඤ්චමෙ පගෙවාති පඨමඤ්ඤෙව. කාමරාගපරියුට්ඨිතෙනාති කාමරාගගහිතෙන. කාමරාගපරෙතෙනාති කාමරාගානුගතෙන. නිස්සරණන්ති තිවිධං කාමරාගස්ස නිස්සරණං වික්ඛම්භනනිස්සරණං තදඞ්ගනිස්සරණං සමුච්ඡෙදනිස්සරණන්ති[Pg.210]. තත්ථ අසුභෙ පඨමජ්ඣානං වික්ඛම්භනනිස්සරණං නාම, විපස්සනා තදඞ්ගනිස්සරණං නාම, අරහත්තමග්ගො සමුච්ඡෙදනිස්සරණං නාම. තං තිවිධම්පි නප්පජානාතීති අත්ථො. අත්තත්ථම්පීතිආදීසු අරහත්තසඞ්ඛාතො අත්තනො අත්ථො අත්තත්ථො නාම, පච්චයදායකානං අත්ථො පරත්ථො නාම, ස්වෙව දුවිධොපි උභයත්ථො නාම. ඉමිනා නයෙන සබ්බවාරෙසු අත්ථො වෙදිතබ්බො.

236. Im fünften Sutta: „pageva“ bedeutet „schon ganz zu Beginn“. „Kāmarāgapariyuṭṭhitena“ bedeutet „vom Sinnbegehren ergriffen“. „Kāmarāgaparetena“ bedeutet „vom Sinnbegehren beherrscht (ihm folgend)“. „Nissaraṇa“ (Befreiung): Die Befreiung vom Sinnbegehren ist dreifach: Befreiung durch Unterdrückung (vikkhambhana), zeitweilige Befreiung durch das jeweilige Glied (tadaṅga) und Befreiung durch Vernichtung (samuccheda). Darunter wird das erste Jhana beim Unschönen als Meditationsobjekt „Befreiung durch Unterdrückung“ genannt, Einsicht (vipassanā) wird „zeitweilige Befreiung“ genannt, und der Pfad der Arahatschaft wird „Befreiung durch Vernichtung“ genannt. Der Sinn ist: „Er versteht diese dreifache Befreiung überhaupt nicht“. In Sätzen wie „attatthampi“ ist der eigene Nutzen, der als Arahatschaft bezeichnet wird, der „eigene Nutzen“ (attattha); der Nutzen der Spender der Requisiten ist der „Nutzen anderer“ (parattha); und eben dieser zweifache Nutzen ist der „beiderseitige Nutzen“ (ubhayattha). In dieser Weise ist die Bedeutung in allen Abschnitten zu verstehen.

අයං පන විසෙසො – බ්‍යාපාදස්ස නිස්සරණන්තිආදීසු හි ද්වෙව නිස්සරණානි වික්ඛම්භනනිස්සරණඤ්ච සමුච්ඡෙදනිස්සරණඤ්ච. තත්ථ බ්‍යාපාදස්ස තාව මෙත්තාය පඨමජ්ඣානං වික්ඛම්භනනිස්සරණං, අනාගාමිමග්ගො සමුච්ඡෙදනිස්සරණං. ථිනමිද්ධස්ස ආලොකසඤ්ඤා වික්ඛම්භනනිස්සරණං, අරහත්තමග්ගො සමුච්ඡෙදනිස්සරණං. උද්ධච්චකුක්කුච්චස්ස යො කොචි සමථො වික්ඛම්භනනිස්සරණං, උද්ධච්චස්ස පනෙත්ථ අරහත්තමග්ගො, කුක්කුච්චස්ස අනාගාමිමග්ගො සමුච්ඡෙදනිස්සරණං. විචිකිච්ඡාය ධම්මවවත්ථානං වික්ඛම්භනනිස්සරණං, පඨමමග්ගො සමුච්ඡෙදනිස්සරණං.

Dies ist jedoch der Unterschied: In Sätzen wie „Befreiung von Übelwollen“ gibt es nämlich nur zwei Arten der Befreiung: Befreiung durch Unterdrückung und Befreiung durch Vernichtung. Darunter ist bezüglich des Übelwollens das erste Jhana der liebenden Güte die Befreiung durch Unterdrückung, und der Pfad der Nichtwiederkehr (anāgāmimagga) die Befreiung durch Vernichtung. Bezüglich Starrheit und Mattheit (thinamiddha) ist die Lichtvorstellung (ālokasaññā) die Befreiung durch Unterdrückung, und der Pfad der Arahatschaft die Befreiung durch Vernichtung. Bezüglich Ruhelosigkeit und Gewissensbissen (uddhaccakukkucca) ist jegliche Geistesruhe (samatha) die Befreiung durch Unterdrückung; in diesem Zusammenhang ist für Ruhelosigkeit jedoch der Pfad der Arahatschaft die Befreiung durch Vernichtung, und für Gewissensbisse der Pfad der Nichtwiederkehr die Befreiung durch Vernichtung. Bezüglich des Zweifels (vicikicchā) ist die Bestimmung der Phänomene (dhammavavatthāna) die Befreiung durch Unterdrückung, und der erste Pfad (der Stromeintrittspfad) die Befreiung durch Vernichtung.

යා පනෙත්ථ සෙය්‍යථාපි බ්‍රාහ්මණ උදපත්තො සංසට්ඨො ලාඛාය වාතිආදිකා උපමා වුත්තා, තාසු උදපත්තොති උදකභරිතා පාති. සංසට්ඨොති වණ්ණභෙදකරණවසෙන සංසට්ඨො. පක්කුථිතොති කුථිතො. උස්මුදකජාතොති උසුමජාතො. සෙවාලපණකපරියොනද්ධොති තිලබීජකාදිභෙදෙන සෙවාලෙන වා නීලමණ්ඩූකපිට්ඨිවණ්ණෙන වා උදකපිට්ඨිං ඡාදෙත්වා නිබ්බත්තපණකෙන පරියොනද්ධො. වාතෙරිතොති වාතෙන එරිතො කම්පිතො. ආවිලොති අප්පසන්නො. ලුළිතොති අසන්නිසින්නො. කලලීභූතොති කද්දමීභූතො. අන්ධකාරෙ නික්ඛිත්තොති කොට්ඨන්තරාදිභෙදෙ අනාලොකට්ඨානෙ ඨපිතො. ඉමස්මිං සුත්තෙ භගවා තීහි භවෙහි දෙසනං නිවත්තෙත්වා අරහත්තනිකූටෙන දෙසනං නිට්ඨාපෙසි, බ්‍රාහ්මණො පන සරණමත්තෙ පතිට්ඨිතො.

Was nun die dort genannten Vergleiche betrifft, wie „Gleichwie, o Brite, eine Wasserschale, die mit Lack vermischt ist...“ usw.: „udapatto“ bezeichnet eine mit Wasser gefüllte Schale. „saṃsaṭṭha“ bedeutet vermischt in der Weise, dass eine Farbveränderung bewirkt wird. „pakkuthito“ bedeutet kochend (sprudelnd). „usmudakajāto“ bedeutet von Wasserdampf erhitzt. „sevālapaṇakapariyonaddho“ bedeutet bedeckt mit Wasserpflanzen wie Algen oder grünlichem Schleim (der der Farbe des Rückens eines grünen Frosches gleicht), welcher die Wasseroberfläche überzieht. „vāterito“ bedeutet vom Wind bewegt und erschüttert. „āvilo“ bedeutet trüb (nicht klar). „luḷito“ bedeutet aufgewühlt (nicht abgesetzt). „kalalībhūto“ bedeutet schlammig geworden. „andhakāre nikkhitto“ bedeutet an einem lichtlosen Ort aufgestellt, wie etwa im Inneren einer Vorratskammer. In diesem Sutta hielt der Erhabene die Lehrrede unter Bezugnahme auf die drei Daseinsformen und schloss die Lehrrede mit der Arahatschaft als dem Höhepunkt ab; der Brite jedoch etablierte sich lediglich in den Zufluchten.

6. අභයසුත්තවණ්ණනා

6. Erklärung des Abhaya-Suttas

237. ඡට්ඨෙ අඤ්ඤාණාය අදස්සනායාති අඤ්ඤාණත්ථාය අදස්සනත්ථාය. තග්ඝ භගවා නීවරණාති එකංසෙන භගවා නීවරණා. කායකිලමථොති [Pg.211] කායදරථො. චිත්තකිලමථොති චිත්තදරථො. සොපි මෙ පටිප්පස්සද්ධොති තස්ස කිර සත්ථු සන්තිකෙ සීතලං උතුසප්පායට්ඨානං පවිසිත්වා නිසින්නස්ස කායදරථො පටිපස්සම්භි, තස්මිං පටිපස්සද්ධෙ තදන්වයෙනෙව චිත්තදරථොපි. අපිච මග්ගෙනෙවස්ස එතං උභයම්පි පස්සද්ධන්ති වෙදිතබ්බං.

237. Im sechsten Sutta: „aññāṇāya adassanāya“ bedeutet „zum Zwecke des Nichtwissens, zum Zwecke des Nichtsehens“. „Taggha bhagavā nīvaraṇā“ bedeutet „wahrlich, Herr, die Hemmnisse...“. „Kāyakilamatha“ ist die körperliche Erschöpfung (kāyadaratha). „Cittakilamatha“ ist die geistige Erschöpfung (cittadaratha). „Sopi me paṭippassaddho“ (Auch diese hat sich bei mir beruhigt): Es heißt, dass sich beim Sitzen in der Nähe des Meisters an einem kühlen, dem Klima nach zuträglichen Ort seine körperliche Erschöpfung beruhigte. Als diese sich beruhigt hatte, beruhigte sich infolgedessen auch die geistige Erschöpfung. Zudem ist zu verstehen, dass diese beiden durch den Pfad selbst beruhigt wurden.

7. ආනාපානවග්ගො

7. Das Kapitel über Ein- und Ausatmung (Ānāpānavagga)

1. අට්ඨිකමහප්ඵලසුත්තාදිවණ්ණනා

1. Erklärung des Aṭṭhikamahapphala-Suttas und anderer

238. සත්තමාදීසු අට්ඨිකසඤ්ඤාති අට්ඨිකං අට්ඨිකන්ති භාවෙන්තස්ස උප්පන්නසඤ්ඤා. තං පනෙතං භාවයතො යාව නිමිත්තං න උප්පජ්ජති, තාව ඡවිපි චම්මම්පි උපට්ඨාති. නිමිත්තෙ පන උප්පන්නෙ ඡවිචම්මානි නෙව උපට්ඨහන්ති, සඞ්ඛවණ්ණො සුද්ධඅට්ඨිකසඞ්ඝාටොව උපට්ඨාති හත්ථික්ඛන්ධගතං ධම්මිකතිස්සරාජානං ඔලොකෙන්තස්ස සාමණෙරස්ස විය, පටිමග්ගෙ හසමානං ඉත්ථිං ඔලොකෙන්තස්ස චෙතියපබ්බතවාසිනො තිස්සත්ථෙරස්ස විය චාති. වත්ථූනි විසුද්ධිමග්ගෙ (විසුද්ධි. 1.15) විත්ථාරිතානි. සති වා උපාදිසෙසෙති ගහණසෙසෙ උපාදානසෙසෙ විජ්ජමානම්හි.

238. Im siebten und den folgenden Suttas: „aṭṭhikasaññā“ (Die Vorstellung eines Skeletts) ist die Wahrnehmung, die in einem Mönch entsteht, der meditiert: „Ein Skelett, ein Skelett“. Solange jedoch bei diesem Meditierenden das mentale Zeichen (nimitta) noch nicht entstanden ist, erscheinen ihm sowohl die Oberhaut als auch die Lederhaut. Wenn das Zeichen jedoch entstanden ist, erscheinen Oberhaut und Lederhaut überhaupt nicht mehr; es erscheint nur noch das reine Skelett von der Farbe einer Perlmuschel, ähnlich wie bei dem Novizen, der den auf dem Nacken eines Elefanten reitenden gerechten König Tissa betrachtete, oder wie bei dem auf dem Cetiya-Berg lebenden Älteren Tissa, der eine auf dem Weg ihm entgegenkommende, lachende Frau anblickte. Die Geschichten sind im Visuddhimagga ausführlich dargelegt. „sati vā upādisese“ bedeutet: wenn noch ein Rest von Anhaftung, ein Rest von Ergreifen (upādāna) vorhanden ist.

2-10. පුළවකසුත්තාදිවණ්ණනා

2-10. Erklärung des Puḷavaka-Suttas und anderer

239-247. පුළවකසඤ්ඤාති පුළවං පුළවන්ති භාවෙන්තස්ස උප්පන්නසඤ්ඤා. විනීලකසඤ්ඤාදීසුපි එසෙව නයො. විනිච්ඡයකථා පනෙත්ථ සද්ධිං භාවනානයෙන විසුද්ධිමග්ගෙ (විසුද්ධි. 1.102) වුත්තා. මෙත්තාදයො තිකචතුක්කජ්ඣානවසෙන වෙදිතබ්බා, උපෙක්ඛා චතුත්ථජ්ඣානවසෙනෙව.

239-247. „Puḷavakasaññā“ (Die Vorstellung eines von Würmern zerfressenen Leichnams) ist die Wahrnehmung, die in einem Mönch entsteht, der meditiert: „Von Würmern zerfressen, von Würmern zerfressen“. Dieselbe Methode gilt auch für die Vorstellung eines bläulichen Leichnams (vinīlakasaññā) und andere. Die analytische Abhandlung hierüber nebst der Methode der Entfaltung ist im Visuddhimagga dargelegt. Liebende Güte (mettā) und die anderen göttlichen Verweilungszustände sind gemäß der dreifachen und vierfachen Einteilung der Jhanas zu verstehen, Gleichmut (upekkhā) hingegen ausschließlich gemäß dem vierten Jhana.

8. නිරොධවග්ගො

8. Das Kapitel über das Aufhören (Nirodhavagga)

1-10. අසුභසුත්තාදිවණ්ණනා

1-10. Erklärung des Asubha-Suttas und anderer

248-257. අසුභසඤ්ඤාති අසුභෙ පඨමජ්ඣානසඤ්ඤා. මරණසඤ්ඤාති ‘‘අවස්සං මරිතබ්බං, මරණපටිබද්ධං මෙ ජීවිත’’න්ති අභිණ්හං පච්චවෙක්ඛන්තස්ස උප්පන්නසඤ්ඤා[Pg.212]. ආහාරෙ පටිකූලසඤ්ඤාති ඔදනකුම්මාසාදිම්හි අජ්ඣොහරණීයෙ පටිකූලසඤ්ඤා. සබ්බලොකෙ අනභිරතිසඤ්ඤාති සකලලොකස්මිං අනභිරතිං උප්පාදෙන්තස්ස උප්පන්නසඤ්ඤා. පහානසඤ්ඤාවිරාගසඤ්ඤාති ද්වෙ පුබ්බභාගා. නිරොධසඤ්ඤා මිස්සකා. එවමෙතානි අට්ඨිකසඤ්ඤාදීනි වීසති කම්මට්ඨානානි නිද්දිට්ඨානි. තෙසං නවසු අප්පනා හොන්ති, එකාදස උපචාරජ්ඣානිකා. සෙසා පනෙත්ථ විනිච්ඡයකථා විසුද්ධිමග්ගෙ (විසුද්ධි. 1.294) ආගතාව. ගඞ්ගාපෙය්‍යාලාදයො මග්ගසංයුත්තෙ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බා.

248-257. „Asubhasaññā“ (Die Wahrnehmung des Unschönen) ist die Wahrnehmung des ersten Jhanas bezüglich des Unschönen. „Maraṇasaññā“ (Die Wahrnehmung des Todes) ist die Wahrnehmung, die in einem Mönch entsteht, der ständig reflektiert: „Ich muss gewiss sterben, mein Leben ist an den Tod gebunden“. „Āhāre paṭikūlasaññā“ (Die Vorstellung des Widerlichen in der Nahrung) ist die Vorstellung der Widerwärtigkeit bezüglich des aufzunehmenden Nahrungsmittels wie Reis, Brei usw. „Sabbaloke anabhiratisaññā“ (Die Vorstellung der Unlust an der ganzen Welt) ist die Wahrnehmung, die in einem Mönch entsteht, der Unlust an der gesamten Welt erzeugt. „Pahānasaññā“ und „virāgasaññā“ (die Wahrnehmung des Aufgebens und die Wahrnehmung der Begehrenslosigkeit) sind zwei vorbereitende Stufen (pubbabhāga). „Nirodhasaññā“ (die Wahrnehmung des Aufhörens) ist gemischt (weltlich und überweltlich). Auf diese Weise sind hier zwanzig Meditationsobjekte (kammaṭṭhāna), beginnend mit der Wahrnehmung eines Skeletts, dargelegt. Unter ihnen führen neun zur vollen Konzentration (appanā) und elf zur Nachbarschaftskonzentration (upacāra). Die übrigen analytischen Abhandlungen hierzu sind im Visuddhimagga bereits überliefert. Die Abschnitte wie Gaṅgā-Peyyāla sind in genau derselben Weise zu verstehen, wie sie im Magga-Saṃyutta dargelegt wurden.

බොජ්ඣඞ්ගසංයුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Bojjhaṅga-Saṃyuttas ist abgeschlossen.

3. සතිපට්ඨානසංයුත්තං

3. Satipaṭṭhāna-Saṃyutta

1. අම්බපාලිවග්ගො

1. Die Ambapāli-Gruppe (Ambapālivagga)

1. අම්බපාලිසුත්තවණ්ණනා

1. Erklärung des Ambapāli-Suttas

367. සතිපට්ඨානසංයුත්තස්ස [Pg.213] පඨමෙ අම්බපාලිවනෙති අම්බපාලියා නාම රූපූපජීවිනියා රොපිතෙ අම්බවනෙ. තං කිර තස්සා උය්‍යානං අහොසි. සා සත්ථු ධම්මදෙසනං සුත්වා පසන්නචිත්තා තත්ථ විහාරං කාරෙත්වා තථාගතස්ස නිය්‍යාතෙසි. තං සන්ධායෙතං වුත්තං. එකායන්වායන්ති එකායනො අයං. තත්ථ එකායනොති එකමග්ගො. මග්ගස්ස හි –

367. Im ersten Sutta des Satipaṭṭhāna-Saṃyutta bedeutet „im Ambapāli-Hain“ (ambapālivaneti): in dem von der Kurtisane namens Ambapāli angepflanzten Mango-Hain. Jener war, so heißt es, ihr Park. Nachdem sie die Lehrverkündigung des Meisters gehört hatte und vertrauensvollen Geistes geworden war, ließ sie dort ein Kloster errichten und übergab es dem Tathāgata. Darauf bezieht sich dieses Wort. „Ekāyanvāyaṃ“ ist aufzulösen als „ekāyano ayaṃ“ (dieser einzige Weg). Darin bedeutet „ekāyano“: ein einziger Weg. Denn für „Weg“ gibt es –

‘‘මග්ගො පන්ථො පථො පජ්ජො, අඤ්ජසං වටුමායනං;

නාවා උත්තරසෙතූ ච, කුල්ලො ච භිසි සඞ්කමො’’ති. (චූළනි. පාරායනත්ථුතිගාථානිද්දෙසො 101) –

„Weg (maggo), Pfad (pantho), Laufbahn (patho), Fußpfad (pajjo), Straße (añjasaṃ), Geleise (vaṭumaṃ), Gang (ayanaṃ); Boot (nāvā), Brücke (uttarasetu), Floß (kullo), Schilffloß (bhisi) und Übergang (saṅkamo)“.

බහූනි නාමානි. ස්වායං ඉධ අයනනාමෙන වුත්තො. තස්මා එකායන්වායං, භික්ඛවෙ, මග්ගොති එත්ථ එකමග්ගො. අයං, භික්ඛවෙ, මග්ගො, න ද්වෙධාපථභූතොති එවමත්ථො දට්ඨබ්බො. මග්ගොති කෙනට්ඨෙන මග්ගො? නිබ්බානගමනට්ඨෙන, නිබ්බානත්ථිකෙහි මග්ගනීයට්ඨෙන ච.

– viele Namen. Dieser Weg wird hier unter dem Namen „ayana“ bezeichnet. Deshalb ist in der Formulierung „ekāyanvāyaṃ, bhikkhave, maggo“ (Dies, ihr Mönche, ist ein einziger Weg) unter „ekamaggo“ zu verstehen: „Dieser Weg, ihr Mönche, ist ein einziger Weg, er ist keine Weggabelung (kein doppelter Pfad)“; so ist der Sinn aufzufassen. In welchem Sinne ist der Weg (maggo) ein Weg? Im Sinne des Führens zum Nibbāna und im Sinne des Gesucht-Werdens von jenen, die das Nibbāna ersehnen.

සත්තානං විසුද්ධියාති රාගාදීහි මලෙහි අභිජ්ඣාවිසමලොභාදීහි ච උපක්කිලෙසෙහි සංකිලිට්ඨචිත්තානං සත්තානං විසුද්ධත්ථාය. සොකපරිදෙවානං සමතික්කමායාති සොකස්ස ච පරිදෙවස්ස ච සමතික්කමාය, පහානායාති අත්ථො. දුක්ඛදොමනස්සානං අත්ථඞ්ගමායාති කායිකදුක්ඛස්ස ච චෙතසිකදොමනස්සස්ස චාති ඉමෙසං ද්වින්නං අත්ථඞ්ගමාය, නිරොධායාති අත්ථො. ඤායස්ස අධිගමායාති ඤායො වුච්චති අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො, තස්ස අධිගමාය පත්තියාති වුත්තං හොති. අයඤ්හි පුබ්බභාගෙ ලොකියො සතිපට්ඨානමග්ගො භාවිතො ලොකුත්තරමග්ගස්ස අධිගමාය සංවත්තති. තෙනාහ ‘‘ඤායස්ස අධිගමායා’’ති. නිබ්බානස්ස සච්ඡිකිරියායාති තණ්හාවානවිරහිතත්තා නිබ්බානන්ති ලද්ධනාමස්ස අමතස්ස සච්ඡිකිරියාය, අත්තපච්චක්ඛායාති වුත්තං හොති. අයඤ්හි මග්ගො භාවිතො අනුපුබ්බෙන නිබ්බානසච්ඡිකිරියං සාධෙති. තෙනාහ ‘‘නිබ්බානස්ස සච්ඡිකිරියායා’’ති.

„Zur Läuterung der Wesen“ (sattānaṃ visuddhiyā) bedeutet: zur vollkommenen Reinigung jener Wesen, deren Geist durch Makel wie Gier usw. und durch Trübungen wie Begehren und unrechte Habsucht usw. getrübt ist. „Zur Überwindung von Kummer und Jammer“ (sokaparidevānaṃ samatikkamāya) bedeutet: zur Überwindung und zum Aufgeben von Kummer und Jammer; dies ist der Sinn. „Zum Schwinden von Schmerz und Trübsinn“ (dukkhadomanassānaṃ atthaṅgamāya) bedeutet: zum Schwinden, zum Erlöschen dieser beiden, nämlich des körperlichen Schmerzes und des geistigen Trübsinns; dies ist der Sinn. „Zum Erlangen des rechten Pfades“ (ñāyassa adhigamāya): Unter „ñāya“ versteht man den edlen achtfache Pfad; es wird gesagt, um diesen zu erlangen, ihn zu erreichen. Denn dieser Satipaṭṭhāna-Weg, der in seiner Anfangsphase weltlich (lokiya) ist, führt bei seiner Entfaltung zum Erlangen des überweltlichen Pfades. Deshalb heißt es: „zum Erlangen des rechten Pfades“. „Zur Verwirklichung des Nibbāna“ (nibbānassa sacchikiriyāya) bedeutet: zur Verwirklichung des Todeslosen, das den Namen „Nibbāna“ trägt, weil es frei ist von der Fessel (vāna) des Begehrens (taṇhā). Damit ist gemeint: um es selbst unmittelbar zu erfahren. Denn dieser Weg führt, wenn er entfaltet wird, Schritt für Schritt zur Verwirklichung des Nibbāna. Deshalb heißt es: „zur Verwirklichung des Nibbāna“.

එවං [Pg.214] භගවතා සත්තහි පදෙහි එකායනමග්ගස්ස වණ්ණො භාසිතො, සො කස්මාති චෙ? භික්ඛූනං උස්සාහජනනත්ථං. වණ්ණභාසනඤ්හි සුත්වා තෙ භික්ඛූ – ‘‘අයං කිර මග්ගො හදයසන්තාපභූතං සොකං, වාචාවිප්පලාපභූතං පරිදෙවං, කායිකඅසාතභූතං දුක්ඛං, චෙතසිකඅසාතභූතං දොමනස්සන්ති චත්තාරො උපද්දවෙ හරති. විසුද්ධිං, ඤායං, නිබ්බානන්ති තයො විසෙසෙ ආවහතී’’ති උස්සාහජාතා ඉමං දෙසනං උග්ගහෙතබ්බං පරියාපුණිතබ්බං, ධාරෙතබ්බං, ඉමඤ්ච මග්ගං භාවෙතබ්බං මඤ්ඤිස්සන්ති. ඉති තෙසං භික්ඛූනං උස්සාහජනනත්ථං වණ්ණං අභාසි කම්බලවාණිජාදයො කම්බලාදීනං වණ්ණං විය.

So wurde vom Erhabenen mit sieben Phrasen das Lob des einzigen Weges verkündet. Wenn man fragt: Warum? Um den Eifer der Mönche zu wecken. Denn wenn jene Mönche diese Lobpreisung vernehmen, werden sie denken: „Dieser Weg beseitigt wahrlich die vier Plagen, nämlich den Kummer, der ein Brennen im Herzen ist, den Jammer, der sich in klagenden Worten äußert, den körperlichen Schmerz, der ein unangenehmes körperliches Gefühl ist, und den geistigen Trübsinn, der ein unangenehmes geistiges Gefühl ist. Und er bringt diese drei besonderen Vorzüge herbei: Läuterung, den rechten Pfad und das Nibbāna.“ Vom Eifer ergriffen, werden sie erkennen: „Diese Lehre muss gelernt, gemeistert und bewahrt werden, und dieser Weg muss entfaltet werden.“ So verkündete er das Lob, um den Eifer jener Mönche zu wecken, gleichwie Deckenhändler das Lob von Decken und dergleichen anpreisen.

යදිදන්ති නිපාතො, යෙ ඉමෙති අයමස්ස අත්ථො. චත්තාරොති ගණනපරිච්ඡෙදො. තෙන ‘‘න තතො හෙට්ඨා, න උද්ධ’’න්ති සතිපට්ඨානපරිච්ඡෙදං දීපෙති. සතිපට්ඨානාති තයො සතිපට්ඨානා සතිගොචරොපි, තිධා පටිපන්නෙසු සාවකෙසු සත්ථුනො පටිඝානුනයවීතිවත්තතාපි, සතිපි. ‘‘චතුන්නං, භික්ඛවෙ, සතිපට්ඨානානං සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච දෙසෙස්සාමි තං සුණාථ. කො ච, භික්ඛවෙ, කායස්ස සමුදයො? ආහරසමුදයා කායසමුදයො’’තිආදීසු (සං. නි. 5.408) හි සතිගොචරො සතිපට්ඨානන්ති වුත්තො. තථා ‘‘කායො උපට්ඨානං, නො සති, සති උපට්ඨානඤ්චෙව සති චා’’තිආදීසුපි (පටි. ම. 2.35). තස්ස අත්ථො – පතිට්ඨාති අස්මින්ති පට්ඨානං. කා පතිට්ඨාති? සති. සතියා පට්ඨානං සතිපට්ඨානං. පධානං ඨානන්ති වා පට්ඨානං. සතියා පට්ඨානං සතිපට්ඨානං හත්ථිට්ඨානඅස්සට්ඨානාදීනි විය.

„Yadidaṃ“ (nämlich) ist eine Partikel; „welche diese [sind]“, das ist ihre Bedeutung. „Vier“ (cattāro) ist eine zahlenmäßige Begrenzung. Dadurch zeigt er die Abgrenzung der Grundlagen der Achtsamkeit: „Nicht weniger als das, nicht mehr als das“. Unter „satipaṭṭhānā“ gibt es drei Arten von Grundlagen der Achtsamkeit: das Objekt der Achtsamkeit (satigocaro), die Freiheit des Meisters von Abneigung und Zuneigung gegenüber Jüngern, die sich auf dreifache Weise verhalten, sowie die Achtsamkeit selbst. Denn in Passagen wie: „Mönche, ich werde das Entstehen und das Vergehen der vier Grundlagen der Achtsamkeit verkünden, hört zu... Und was, Mönche, ist das Entstehen des Körpers? Durch das Entstehen der Nahrung entsteht der Körper...“ usw., wird das Objekt der Achtsamkeit als „satipaṭṭhāna“ bezeichnet. Ebenso verhält es sich in Passagen wie: „Der Körper ist das Nahesein (upaṭṭhāna), nicht die Achtsamkeit; die Achtsamkeit ist sowohl das Nahesein als auch die Achtsamkeit“ usw. Die Bedeutung davon ist: „Darin gründet (steht) sie“, daher heißt es Grundlage (paṭṭhāna). Was gründet darin? Die Achtsamkeit. Die Grundlage der Achtsamkeit ist Satipaṭṭhāna. Oder aber: „paṭṭhāna“ bedeutet hervorragende (hauptsächliche) Stätte. Die hervorragende Stätte der Achtsamkeit ist Satipaṭṭhāna, gleichwie Elefanten-Stätte, Pferde-Stätte und so weiter.

‘‘තයො සතිපට්ඨානා, යදරියො සෙවති, යදරියො සෙවමානො සත්ථා ගණමනුසාසිතුමරහතී’’ති (ම. නි. 3.311) එත්ථ තිධා පටිපන්නෙසු සාවකෙසු සත්ථුනො පටිඝානුනයවීතිවත්තතා සතිපට්ඨානන්ති වුත්තා. තස්සත්ථො – පට්ඨපෙතබ්බතො පට්ඨානං, පවත්තයිතබ්බතොති අත්ථො. කෙන පට්ඨපෙතබ්බොති? සතියා. සතියා පට්ඨානං සතිපට්ඨානන්ති.

In der Passage: „Es gibt drei Grundlagen der Achtsamkeit, die der Edle pflegt und durch deren Pflege der Meister es verdient, die Jüngerschar zu unterweisen“, wird die Freiheit des Meisters von Abneigung und Zuneigung gegenüber Jüngern, die sich auf dreifache Weise verhalten, als „satipaṭṭhāna“ bezeichnet. Seine Bedeutung ist: „paṭṭhāna“ rührt her von dem, was etabliert (aufgestellt) werden soll, von dem, was in Gang gesetzt werden soll; das ist der Sinn. Wodurch soll es etabliert werden? Durch Achtsamkeit. Das Etablieren mittels Achtsamkeit ist Satipaṭṭhāna.

‘‘චත්තාරො සතිපට්ඨානා භාවිතා බහුලීකතා සත්ත බොජ්ඣඞ්ගෙ පරිපූරෙන්තී’’තිආදීසු (ම. නි. 3.147; සං. නි. 5.989) පන සතියෙව සතිපට්ඨානන්ති වුත්තා. තස්සත්ථො – පතිට්ඨාතීති පට්ඨානං, උපට්ඨාති ඔක්කන්දිත්වා පක්ඛන්දිත්වා පවත්තතීති අත්ථො. සතියෙව [Pg.215] පට්ඨානං සතිපට්ඨානං. අථ වා සරණට්ඨෙන සති, උපට්ඨානට්ඨෙන පට්ඨානං, ඉති සති ච සා පට්ඨානඤ්චාතිපි සතිපට්ඨානං. ඉදමිධ අධිප්පෙතං.

In Stellen wie: „Die vier Grundlagen der Achtsamkeit, entfaltet und häufig geübt, bringen die sieben Erleuchtungsglieder zur Vollendung“, wird hingegen die Achtsamkeit selbst als „satipaṭṭhāna“ bezeichnet. Ihre Bedeutung ist: „paṭṭhāna“ bedeutet, dass sie feststeht (gründet); das heißt, sie tritt nahe heran, indem sie sich hineinbegibt, sich vorschiebt und wirksam wird. Die Achtsamkeit selbst als das Feststehende ist Satipaṭṭhāna. Oder aber: Aufgrund der Bedeutung des Sich-Besinnens (Erinnerns) ist es Achtsamkeit (sati), und aufgrund der Bedeutung des Naheseins ist es das Nahestehende (paṭṭhāna). Somit ist es sowohl Achtsamkeit als auch das Nahestehende; daher heißt es Satipaṭṭhāna. Eben dies ist im vorliegenden Kontext gemeint.

යදි එවං කස්මා ‘‘සතිපට්ඨානා’’ති බහුවචනං කතන්ති? සතීනං බහුත්තා. ආරම්මණභෙදෙන හි බහුකා සතියො. අථ ‘‘මග්ගො’’ති කස්මා එකවචනන්ති? මග්ගනට්ඨෙන එකත්තා. චතස්සොපි හි එතා සතියො මග්ගනට්ඨෙන එකත්තං ගච්ඡන්ති. වුතඤ්හෙතං ‘‘මග්ගොති කෙනට්ඨෙන මග්ගො? නිබ්බානමග්ගනට්ඨෙන, නිබ්බානත්ථිකෙහි මග්ගනීයට්ඨෙන චා’’ති. චතස්සොපි චෙතා අපරභාගෙ කායාදීසු ආරම්මණෙසු කිච්චං සාධයමානා නිබ්බානං ගච්ඡන්ති, ආදිතො පට්ඨාය ච නිබ්බානත්ථිකෙහි මග්ගියන්තීති තස්මා චතස්සොපි එකො මග්ගොති වුත්තා. එවඤ්ච සති වචනානුසන්ධිනා සානුසන්ධිකාව දෙසනා හොති.

Wenn dem so ist, warum wird dann der Plural „satipaṭṭhānā“ verwendet? Wegen der Vielheit der Achtsamkeiten. Denn aufgrund der Verschiedenheit der Objekte gibt es viele Achtsamkeiten. Warum aber wird „maggo“ im Singular verwendet? Wegen der Einheitlichkeit im Sinne des Weges. Denn alle diese vier Achtsamkeiten kommen im Sinne des Weges zur Einheit zusammen. Es wurde ja gesagt: „In welchem Sinne ist der Weg ein Weg? Im Sinne des Führens zum Nibbāna und im Sinne des Gesucht-Werdens von jenen, die nach dem Nibbāna streben.“ Zudem erfüllen alle diese vier in der darauffolgenden Phase ihre jeweilige Funktion bezüglich der Objekte wie des Körpers usw. und richten sich auf das Nibbāna aus, und von Anfang an werden sie von jenen, die nach dem Nibbāna streben, gesucht (begangen). Deshalb werden alle vier als „ein einziger Weg“ bezeichnet. Und wenn dem so ist, ist die Lehrverkündigung durch die folgerichtige Verknüpfung der Ausdrücke in sich stimmig.

කතමෙ චත්තාරොති කථෙතුකම්‍යතාපුච්ඡා. කායෙති රූපකායෙ. කායානුපස්සීති කායං අනුපස්සනසීලො, කායං වා අනුපස්සමානො. අයඤ්හි භික්ඛු ඉමං කායං අනිච්චානුපස්සනාදීනං සත්තන්නං අනුපස්සනානං වසෙන අනිච්චතො අනුපස්සති, නො නිච්චතො, දුක්ඛතො අනුපස්සති, නො සුඛතො, අනත්තතො අනුපස්සති, නො අත්තතො, නිබ්බින්දති, නො නන්දති, විරජ්ජති, නො රජ්ජති, නිරොධෙති, නො සමුදෙති, පටිනිස්සජ්ජති, නො ආදියති. සො තං අනිච්චතො අනුපස්සන්තො නිච්චසඤ්ඤං පජහති, දුක්ඛතො අනුපස්සන්තො සුඛසඤ්ඤං පජහති, අනත්තතො අනුපස්සන්තො අත්තසඤ්ඤං පජහති, නිබ්බින්දන්තො නන්දිං පජහති, විරජ්ජන්තො රාගං පජහති, නිරොධෙන්තො සමුදයං පජහති, පටිනිස්සජ්ජන්තො ආදානං පජහතීති වෙදිතබ්බො.

„Welche vier?“ ist eine Frage aus dem Wunsch heraus, zu erklären. „Im Körper“ bedeutet im physischen Körper (rūpakāya). „Den Körper betrachtend“ meint einen, dessen Gewohnheit es ist, den Körper beständig zu betrachten, oder der den Körper fortlaufend betrachtet. Denn dieser Mönch betrachtet diesen physischen Körper mittels der sieben Betrachtungen, beginnend mit der Betrachtung der Vergänglichkeit, als vergänglich (anicca) und nicht als dauerhaft (nicca); als leidvoll (dukkha) und nicht als glückbringend (sukha); als unpersönlich (anatta) und nicht als ein Selbst (atta); er empfindet Überdruss und freut sich nicht; er wird leidenschaftslos und begehrt nicht; er bringt zum Erlöschen und lässt das Entstehen nicht zu; er lässt los und ergreift nicht. Es ist zu verstehen: Indem er jenen Körper als vergänglich betrachtet, gibt er die Vorstellung von Beständigkeit auf; indem er ihn als leidvoll betrachtet, gibt er die Vorstellung von Glück auf; indem er ihn als unpersönlich betrachtet, gibt er die Vorstellung von einem Selbst auf; durch Überdruss gibt er das Entzücken auf; durch Leidenschaftslosigkeit gibt er die Gier auf; durch das Erlöschenlassen gibt er das Entstehen auf; durch das Loslassen gibt er das Ergreifen auf.

විහරතීති ඉරීයති. ආතාපීති තීසු භවෙසු කිලෙසෙ ආතපතීති ආතාපො, වීරියස්සෙතං නාමං. ආතාපො අස්ස අත්ථීති ආතාපී. සම්පජානොති සම්පජඤ්ඤසඞ්ඛාතෙන ඤාණෙන සමන්නාගතො. සතිමාති කායපරිග්ගාහිකාය සතියා සමන්නාගතො. අයං පන යස්මා සතියා ආරම්මණං පරිග්ගහෙත්වා පඤ්ඤාය අනුපස්සති. න හි සතිවිරහිතස්ස අනුපස්සනා නාම අත්ථි, තෙනෙවාහ ‘‘සතිඤ්ච ඛ්වාහං, භික්ඛවෙ, සබ්බත්ථිකං වදාමී’’ති (සං. නි. 5.234). තස්මා එත්ථ ‘‘කායෙ කායානුපස්සී විහරතී’’ති එත්තාවතා කායානුපස්සනාසතිපට්ඨානං වුත්තං හොති. අථ වා යස්මා අනාතාපිනො [Pg.216] අන්තොසඞ්ඛෙපො අන්තරායකරො හොති, අසම්පජානො උපායපරිග්ගහෙ අනුපායපරිවජ්ජනෙ ච සම්මුය්හති, මුට්ඨස්සති උපායාපරිච්චාගෙ අනුපායාපරිග්ගහෙ ච අසමත්ථො හොති, තෙනස්ස තං කම්මට්ඨානං න සම්පජ්ජති. තස්මා යෙසං ධම්මානං ආනුභාවෙන තං සම්පජ්ජති, තෙසං දස්සනත්ථං ‘‘ආතාපී සම්පජානො සතිමා’’ති ඉදං වුත්තන්ති වෙදිතබ්බං.

„Er verweilt“ (viharati) bedeutet, er bewegt sich in den Körperhaltungen (irīyati). „Eifrig“ (ātāpī) meint: Was die Befleckungen (kilesa) in den drei Daseinsbereichen ausbrennt (ātapeti), ist Eifer (ātāpa) – dies ist eine Bezeichnung für Tatkraft (vīriya). Wer diesen Eifer besitzt, ist eifrig (ātāpī). „Klar bewusst“ (sampajāno) bedeutet, mit der Erkenntnis ausgestattet zu sein, die als klare Wissensklarheit (sampajañña) bezeichnet wird. „Achtsam“ (satimā) bedeutet, mit der Achtsamkeit ausgestattet zu sein, die den Körper erfasst (kāyapariggāhikā sati). Da dieser Mönch jedoch das Objekt mit Achtsamkeit erfasst und mit Weisheit betrachtet – denn für einen von Achtsamkeit Entblößten gibt es keine Betrachtung –, sagte [der Erhabene] deshalb: „Achtsamkeit, ihr Mönche, erkläre ich als überall nützlich.“ Daher ist hier mit den Worten „er verweilt, den Körper im Körper betrachtend“ die Grundlagen der Achtsamkeit der Körperbetrachtung (kāyānupassanā-satipaṭṭhāna) dargelegt. Oder aber: Da für einen Unmotivierten (Trägen) die innere Trägheit ein Hindernis darstellt, ein Nicht-Klarbewusster bei der Erfassung der richtigen Mittel und der Vermeidung der falschen Mittel verwirrt ist und ein Unachtsamer unfähig ist, die richtigen Mittel nicht aufzugeben und die falschen Mittel nicht zu ergreifen, misslingt ihm dieses Meditationsobjekt (kammaṭṭhāna). Um daher jene Geisteszustände aufzuzeigen, durch deren Kraft dieses [Meditationsobjekt] gelingt, sollte man verstehen, dass diese Triade „eifrig, klar bewusst, achtsam“ gesprochen wurde.

ඉති කායානුපස්සනාසතිපට්ඨානං සම්පයොගඞ්ගඤ්ජස්ස දස්සෙත්වා ඉදානි පහානඞ්ගං දස්සෙතුං විනෙය්‍ය ලොකෙ අභිජ්ඣාදොමනස්සන්ති වුත්තං. තත්ථ විනෙය්‍යාති තදඞ්ගවිනයෙන වා වික්ඛම්භනවිනයෙන වා විනයිත්වා. ලොකෙති තස්මිංයෙව කායෙ. කායො හි ඉධ ලුජ්ජනපලුජ්ජනට්ඨෙන ලොකොති අධිප්පෙතො. යස්මා පනස්ස න කායමත්තෙයෙව අභිජ්ඣාදොමනස්සං පහීයති, වෙදනාදීසුපි පහීයති එව. තස්මා ‘‘පඤ්චපි උපාදානක්ඛන්ධා ලොකො’’ති විභඞ්ගෙ (විභ. 362) වුත්තං. ලොකසඞ්ඛාතත්තා වා තෙසං ධම්මානං අත්ථුද්ධාරනයෙනෙතං වුත්තං. යං පනාහ ‘‘තත්ථ කතමො ලොකො, ස්වෙව කායො ලොකො’’ති, අයමෙවෙත්ථ අත්ථො. තස්මිං ලොකෙ අභිජ්ඣාදොමනස්සං විනෙය්‍යාති එවං සම්බන්ධො දට්ඨබ්බො.

Nachdem so die Grundlagen der Achtsamkeit der Körperbetrachtung und deren verbundene Faktoren aufgezeigt wurden, wird nun, um den Faktor des Aufgebens darzustellen, gesagt: „nachdem er Begehren und Missmut in der Welt überwunden hat“ (vineyya loke abhijjhādomanassaṃ). Dabei bedeutet „überwunden“ (vineyya), entweder durch zeitweiliges Aufgeben (tadaṅgavinaya) oder durch Aufgeben durch Unterdrückung (vikkhambhanavinaya) beseitigt zu haben. „In der Welt“ (loke) bedeutet in eben diesem Körper. Denn der Körper wird hier im Sinne des Verfalls und Zerfalls (lujjanapalujjana) als „Welt“ (loka) verstanden. Da jedoch Begehren und Missmut nicht nur in Bezug auf den bloßen Körper allein aufgegeben werden, sondern ebenso in Bezug auf Gefühle usw., heißt es im Vibhaṅge: „Die Welt sind die fünf Aggregate des Ergreifens“. Oder weil jene Geistesphänomene als „Welt“ bezeichnet werden, ist dies nach der Methode der Bedeutungsbestimmung des Wortes „Welt“ gesagt worden. Was jedoch [im Vibhaṅge] gesagt wird: „Was ist darin die Welt? Eben dieser Körper ist die Welt“, das ist genau der hier beabsichtigte Sinn. Der Zusammenhang ist so zu verstehen: „indem er Begehren und Missmut in jener Welt (nämlich dem Körper) überwindet“.

වෙදනාසූති එත්ථ තිස්සො වෙදනා, තා ච ලොකියා එව, චිත්තම්පි ලොකියං, තථා ධම්මා. යථා පන වෙදනා අනුපස්සිතබ්බා, තථා අනුපස්සන්තො එස වෙදනානුපස්සීති වෙදිතබ්බො. එස නයො චිත්තධම්මෙසු. කථඤ්ච වෙදනා අනුපස්සිතබ්බාති? සුඛා තාව වෙදනා දුක්ඛතො, දුක්ඛා සල්ලතො, අදුක්ඛමසුඛා අනිච්චතො. යථාහ –

„In den Gefühlen“ (vedanāsu) bezieht sich hier auf die drei Arten von Gefühlen, und diese sind ausschließlich weltlich (lokiya); auch der Geist (citta) ist weltlich, ebenso die Geistesobjekte (dhammā). Wie aber Gefühle zu betrachten sind, so sollte man denjenigen, der sie in dieser Weise betrachtet, als „Gefühlsbetrachter“ (vedanānupassī) verstehen. Dies ist die Methode auch bezüglich des Geistes und der Geistesobjekte. Und wie sind Gefühle zu betrachten? Zunächst sind angenehme Gefühle als leidvoll (dukkhato) zu betrachten, unangenehme Gefühle als ein Pfeil (sallato) und weder-angenehme-noch-unangenehme Gefühle als vergänglich (aniccato). Wie es heißt:

‘‘යො සුඛං දුක්ඛතො අද්ද, දුක්ඛමද්දක්ඛි සල්ලතො;

අදුක්ඛමසුඛං සන්තං, අද්දක්ඛි නං අනිච්චතො;

ස වෙ සම්මද්දසො භික්ඛු, උපසන්තො චරිස්සතී’’ති.

„Wer Angenehmes als leidvoll sah, wer Unangenehmes als einen Pfeil erblickte, wer das friedvolle Weder-Leidvolle-noch-Angenehme als vergänglich erkannte: Dieser Mönch ist wahrlich einer von rechter Einsicht, er wird befriedet wandeln.“

සබ්බා එව චෙතා දුක්ඛාතිපි අනුපස්සිතබ්බා. වුත්තඤ්හෙතං ‘‘යංකිඤ්චි වෙදයිතං, සබ්බං තං දුක්ඛස්මින්ති වදාමී’’ති (සං. නි. 4.259). සුඛදුක්ඛතොපි ච අනුපස්සිතබ්බා, යථාහ [Pg.217] – ‘‘සුඛා ඛො, ආවුසො විසාඛ, වෙදනා ඨිතිසුඛා විපරිණාමදුක්ඛා’’ති (ම. නි. 1.465) සබ්බං විත්ථාරෙතබ්බං. අපිච අනිච්චාදිසත්තඅනුපස්සනාවසෙනපි අනුපස්සිතබ්බා.

Alle diese Gefühle sind auch als leidvoll zu betrachten. Denn dies wurde gesagt: „Was immer empfunden wird, das alles, sage ich, gehört zum Leiden.“ Sie sind auch im Hinblick auf Glück und Leid zu betrachten, wie es heißt: „Ein angenehmes Gefühl, Freund Visākha, ist angenehm im Bestehen und leidvoll in der Veränderung“ – dies alles ist ausführlich darzulegen. Zudem sind sie auch mittels der sieben Betrachtungen, beginnend mit der Vergänglichkeit, zu betrachten.

චිත්තධම්මෙසුපි චිත්තං තාව ආරම්මණාධිපතිසහජාතභූමිකම්මවිපාකකිරියාදිනානත්තභෙදානං අනිච්චාදිඅනුපස්සනානං සරාගාදීනඤ්ච භෙදානං වසෙන අනුපස්සිතබ්බං. ධම්මා සලක්ඛණසාමඤ්ඤලක්ඛණානං සුඤ්ඤතධම්මස්ස අනිච්චාදිසත්තඅනුපස්සනානං ‘‘සන්තං වා අජ්ඣත්තං කාමච්ඡන්ද’’න්තිආදීනඤ්ච පභෙදානං වසෙන අනුපස්සිතබ්බා. සෙසං වුත්තනයමෙව. අයමෙත්ථ සඞ්ඛෙපො, විත්ථාරො පන දීඝමජ්ඣිමට්ඨකථාසු (දී. නි. අට්ඨ. 2.373 ආදයො; ම. නි. අට්ඨ. 1.105 ආදයො) සතිපට්ඨානවණ්ණනායං වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බො.

Auch bei Geist und Geistesobjekten ist zunächst der Geist (citta) zu betrachten: mittels der Unterscheidungen nach Objekt (ārammaṇa), Vorherrschaft (adhipati), gemeinsam Entstandenem (sahajāta), Ebene (bhūmi), Kamma, Reifung (vipāka), funktionalem Wirken (kiriya) usw., mittels der Betrachtungen von Vergänglichkeit usw. und mittels der Unterscheidungen wie „mit Gier“ (sarāga) usw. Die Geistesobjekte (dhammā) sind zu betrachten mittels ihrer Eigenmerkmale (salakkhaṇa) und allgemeinen Merkmale (sāmaññalakkhaṇa), des Phänomens der Leerheit (suññatādhamma), der sieben Betrachtungen beginnend mit der Vergänglichkeit sowie mittels der Unterscheidungen wie „ein in mir vorhandenes Sinnbegehren“ usw. Das Übrige ist genau wie bereits dargelegt. Dies ist die hiesige Zusammenfassung; die ausführliche Darstellung hingegen ist aus den Kommentaren der Dīgha- und Majjhima-Nikāya in der Auslegung des Satipaṭṭhāna-Sutta nach der dort erklärten Methode zu entnehmen.

2. සතිසුත්තවණ්ණනා

2. Die Erklärung des Satisutta

368. දුතියෙ සතොති කායාදිඅනුපස්සනාසතියා සමන්නාගතො. සම්පජානොති චතුසම්පජඤ්ඤපඤ්ඤාය සමන්නාගතො. අභික්කන්තෙ පටික්කන්තෙති එත්ථ අභික්කන්තං වුච්චති ගමනං, පටික්කන්තං නිවත්තනං, තදුභයම්පි චතූසු ඉරියාපථෙසු ලබ්භති. ගමනෙ තාව පුරතො කායං අභිහරන්තො අභික්කමති නාම, පටිනිවත්තන්තො පටික්කමති නාම. ඨානෙපි ඨිතකොව කායං පුරතො ඔනමන්තො අභික්කමති නාම, පච්ඡතො අපනාමෙන්තො පටික්කමති නාම. නිසජ්ජායපි නිසින්නකොව ආසනස්ස පුරිමඅඞ්ගාභිමුඛො සංසරන්තො අභික්කමති නාම, පච්ඡිමඅඞ්ගප්පදෙසං පච්චාසංසරන්තො පටික්කමති නාම. නිපජ්ජනෙපි එසෙව නයො.

368. Im zweiten [Sutta] bedeutet „achtsam“ (sato): ausgestattet mit der Achtsamkeit der Betrachtung des Körpers usw. „Klar bewusst“ (sampajāno) bedeutet: ausgestattet mit der Weisheit der vierfachen klaren Wissensklarheit (sampajañña). Unter „beim Vorwärtsgehen und Rückwärtsgehen“ (abhikkante paṭikkante) versteht man das Vorwärtsschreiten als „Vorwärtsgehen“ (abhikkanta) und das Zurückkehren als „Rückwärtsgehen“ (paṭikkanta). Beides kommt in allen vier Körperhaltungen vor. Zunächst beim Gehen: Wer den Körper nach vorne bewegt, „geht vorwärts“; wer zurückkehrt, „geht rückwärts“. Auch beim Stehen: Wer im Stehen den Körper nach vorne neigt, „geht vorwärts“; wer sich nach hinten zurücklehnt, „geht rückwärts“. Auch beim Sitzen: Wer im Sitzen sich zum vorderen Teil des Sitzes hinbewegt, „geht vorwärts“; wer sich zum hinteren Teil des Sitzes zurückzieht, „geht rückwärts“. Auch beim Liegen gilt genau diese Methode.

සම්පජානකාරී හොතීති සම්පජඤ්ඤෙන සබ්බකිච්චකාරී, සම්පජඤ්ඤස්සෙව වා කාරී. සො හි අභික්කන්තාදීසු සම්පජඤ්ඤං කරොතෙව, න කත්ථචි සම්පජඤ්ඤවිරහිතො හොති.

„Er handelt mit klarer Wissensklarheit“ (sampajānakārī hoti) bedeutet, dass er alle seine Verrichtungen mit klarer Wissensklarheit ausführt, oder dass er stets klare Wissensklarheit übt. Denn er übt beim Vorwärtsgehen usw. immer klare Wissensklarheit und ist zu keiner Zeit frei von klarer Wissensklarheit.

තත්ථ සාත්ථකසම්පජඤ්ඤං, සප්පායසම්පජඤ්ඤං, ගොචරසම්පජඤ්ඤං, අසම්මොහසම්පජඤ්ඤන්ති චතුබ්බිධං සම්පජඤ්ඤං. තත්ථ අභික්කමනචිත්තෙ උප්පන්නෙ චිත්තවසෙනෙව අගන්ත්වා ‘‘කිං නු මෙ එත්ථ ගතෙන අත්ථො අත්ථි, නත්ථී’’ති අත්ථානත්ථං පරිග්ගණ්හිත්වා අත්ථපරිග්ගණ්හනං සාත්ථකසම්පජඤ්ඤං. තත්ථ ච අත්ථොති චෙතියදස්සනබොධිදස්සනසඞ්ඝදස්සනථෙරදස්සනඅසුභදස්සනාදිවසෙන ධම්මතො වඩ්ඪි[Pg.218]. චෙතියං දිස්වාපි හි බුද්ධාරම්මණං, සඞ්ඝදස්සනෙන සඞ්ඝාරම්මණං පීතිං උප්පාදෙත්වා තදෙව ඛයතො සම්මසන්තො අරහත්තං පාපුණාති. මහාවිහාරස්මිඤ්හි දක්ඛිණද්වාරෙ ඨත්වා මහාචෙතියං ඔලොකෙන්තා තිංසසහස්සභික්ඛූ අරහත්තං පාපුණිංසු, තථා පච්ඡිමද්වාරෙ උත්තරද්වාරෙ පාචීනද්වාරෙ ච, තථා පඤ්හමණ්ඩපට්ඨානෙ අභයවාපිපාළියං, ථූපාරාමද්වාරෙ නගරස්ස දක්ඛිණද්වාරෙ අනුරාධවාපිපාළියං.

Darin ist die klare Wissensklarheit (sampajañña) vierfach: die Wissensklarheit über den Nutzen (sātthaka-sampajañña), die Wissensklarheit über die Eignung (sappāya-sampajañña), die Wissensklarheit über den Bereich (gocara-sampajañña) und die Wissensklarheit über die Unverwirrtheit (asammoha-sampajañña). Wenn sich nun der Gedanke vorwärtszugehen erhebt, geht man nicht einfach dem bloßen Willen des Geistes folgend los, sondern untersucht Nutzen und Nicht-Nutzen: „Gibt es für mich einen Nutzen, wenn ich dorthin gehe, oder nicht?“ Dieses Erfassen des Nutzens ist das klare Wissen um den Nutzen. Unter „Nutzen“ versteht man hierbei das Wachstum in der Lehre (Dhamma) durch das Sehen einer Pagode, das Sehen des Bodhi-Baums, das Sehen des Ordens (Sangha), das Sehen älterer Mönche (Theras), das Betrachten des Unreinen (asubha) usw. Denn wer eine Pagode sieht, erzeugt Freude mit dem Buddha als Meditationsobjekt, oder erzeugt durch das Sehen des Ordens Freude mit dem Orden als Meditationsobjekt; indem er eben diese Freude als vergänglich betrachtet, erreicht er die Arhatschaft. Am Südtor des Mahāvihāra stehend und die Große Pagode betrachtend, erreichten nämlich dreißigtausend Mönche die Arhatschaft; ebenso am Westtor, am Nordtor und am Osttor, am Ort der Fragen-Halle, am Damm des Abhaya-Teichs, am Tor des Thūpārāma, am Südtor der Stadt und am Damm des Anurādha-Teichs.

මහාඅරියවංසභාණකත්ථෙරො පනාහ ‘‘කිං තුම්හෙ වදථ, මහාචෙතියස්ස සමන්තා කුච්ඡිවෙදිකාය හෙට්ඨිමභාගතො පට්ඨාය පඤ්ඤායනට්ඨානෙ යත්ථ යත්ථ ද්වෙ පාදා සක්කා හොන්ති සමං පතිට්ඨාපෙතුං, තත්ථ තත්ථ එකපදුද්ධාරෙ තිංසතිංස භික්ඛුසහස්සානි අරහත්තං පාපුණිංසූති සක්කා වතු’’න්ති. අපරො පන මහාථෙරො ආහ – ‘‘මහාචෙතියතලෙ ආකිණ්ණවාලිකාය බහුතරා භික්ඛූ අරහත්තං පත්තා’’ති. ථෙරෙ දිස්වා තෙසං ඔවාදෙ පතිට්ඨාය අසුභං දිස්වා තත්ථ පඨමං ඣානං උප්පාදෙත්වා තදෙව ඛයතො සම්මසන්තො අරහත්තං පාපුණාති. තස්මා එතෙසං දස්සනං සාත්ථං. කෙචි පන – ‘‘ආමිසතොපි වඩ්ඪි අත්ථොයෙව, තං නිස්සාය බ්‍රහ්මචරියානුග්ගහාය පටිපන්නත්තා’’ති වදන්ති.

Der Thera, der Rezitator des Großen Ariyavaṃsa, sagte jedoch: „Was sagt ihr dazu? Rund um das Mahācetiya, angefangen vom unteren Teil der mittleren Balustrade, an jedem sichtbaren Ort, wo man beide Füße fest aufsetzen kann, kann man sagen, dass bei jedem einzelnen Schritt jeweils dreißigtausend Mönche die Arhatschaft erlangten.“ Ein anderer großer Thera wiederum sagte: „Auf der Terrasse des Mahācetiya haben auf dem ausgestreuten Sand noch weitaus mehr Mönche die Arhatschaft erlangt.“ Wenn man die Theras sieht, sich in deren Unterweisung gründet, das Unreine sieht, darin die erste Vertiefung (Jhāna) erzeugt und eben diese als vergänglich betrachtet, erreicht er die Arhatschaft. Daher ist das Sehen dieser Objekte nützlich. Einige Lehrer jedoch sagen: „Auch in materieller Hinsicht gibt es einen Nutzen, da man sich darauf stützt, um das heilige Leben (brahmacariya) zu unterstützen.“

තස්මිං පන ගමනෙ සප්පායාසප්පායං පරිග්ගණ්හිත්වා සප්පායපරිග්ගණ්හනං සප්පායසම්පජඤ්ඤං. සෙය්‍යථිදං? චෙතියදස්සනං තාව සාත්ථං. සචෙ පන චෙතියස්ස මහාපූජාය දසද්වාදසයොජනන්තරෙ පරිසා සන්නිපතන්ති, අත්තනො විභවානුරූපා ඉත්ථියොපි පුරිසාපි අලඞ්කතපටියත්තා චිත්තකම්මරූපකානි විය සඤ්චරන්ති. තත්‍ර චස්ස ඉට්ඨෙ ආරම්මණෙ ලොභො, අනිට්ඨෙ පටිඝො, අසමපෙක්ඛනෙ මොහො උප්පජ්ජති, කායසංසග්ගෙ කායසංසග්ගාපත්තිං ආපජ්ජති, ජීවිතබ්‍රහ්මචරියානං වා අන්තරායො ච හොති. එවං තං ඨානං අසප්පායං හොති, වුත්තප්පකාරඅන්තරායාභාවෙ සප්පායං. සඞ්ඝදස්සනම්පි සාත්ථං. සචෙ පන අන්තොගාමෙ මහාමණ්ඩපං කාරෙත්වා සබ්බරත්තිං ධම්මස්සවනං කාරෙන්තෙසු මනුස්සෙසු වුත්තප්පකාරෙනෙව ජනසන්නිපාතො චෙව අන්තරායො ච හොති, එවං තං ඨානං අසප්පායං, අන්තරායාභාවෙ සප්පායං. මහාපරිවාරානං ථෙරානං දස්සනෙපි එසෙව නයො.

Bei diesem Gehen jedoch das Geeignete und Ungeeignete abzuwägen und das Geeignete zu wählen, ist die Wissensklarheit über die Eignung. Wie verhält sich das? Zunächst einmal ist das Sehen einer Pagode nützlich. Wenn sich jedoch bei einer großen Feierlichkeit für die Pagode im Umkreis von zehn bis zwölf Yojanas Menschenmengen versammeln, bewegen sich Frauen und Männer entsprechend ihrem Wohlstand festlich geschmückt wie gemalte Bilder umher. Wenn dabei in einem Mönch bei einem begehrenswerten Objekt Gier, bei einem unerwünschten Objekt Abneigung und bei unachtsamer Betrachtung Verblendung entsteht, oder er durch körperliche Berührung ein Vergehen der körperlichen Berührung begeht, oder wenn eine Gefahr für sein Leben oder sein heiliges Leben entsteht, dann ist dieser Ort ungeeignet. Liegen die erwähnten Gefahren nicht vor, ist er geeignet. Auch das Sehen des Ordens ist nützlich. Wenn jedoch im Dorf eine große Halle errichtet wird und die Menschen die ganze Nacht hindurch eine Lehrverkündigung veranstalten, und es auf die erwähnte Weise zu Menschenansammlungen und Gefahren kommt, dann ist dieser Ort ungeeignet; beim Ausbleiben von Gefahren ist er geeignet. Ebenso verhält es sich beim Aufsuchen von Theras mit großem Gefolge.

අසුභදස්සනම්පි [Pg.219] සාත්ථං. තදත්ථදීපනත්ථඤ්ච ඉදං වත්ථු – එකො කිර දහරභික්ඛු සාමණෙරං ගහෙත්වා දන්තකට්ඨත්ථාය ගතො. සාමණෙරො මග්ගා ඔක්කමිත්වා පුරතො ගච්ඡන්තො අසුභං දිස්වා පඨමජ්ඣානං නිබ්බත්තෙත්වා තදෙව පාදකං කත්වා සඞ්ඛාරෙ සම්මසන්තො තීණි ඵලානි සච්ඡිකත්වා උපරිමග්ගත්ථාය කම්මට්ඨානං පරිග්ගහෙත්වා අට්ඨාසි. දහරො තං අපස්සන්තො ‘‘සාමණෙරා’’ති පක්කොසි. සො – ‘‘මයා පබ්බජිතදිවසතො පට්ඨාය භික්ඛුනා සද්ධිං ද්වෙ කථා නාම න කථිතපුබ්බා, අඤ්ඤස්මිම්පි දිවසෙ උපරිවිසෙසං නිබ්බත්තෙස්සාමී’’ති චින්තෙත්වා ‘‘කිං, භන්තෙ,’’ති පටිවචනං අදාසි. ‘‘එහී’’ති වුත්තෙ එකවචනෙනෙව ආගන්ත්වා – ‘‘භන්තෙ, ඉමිනා තාව මග්ගෙන ගන්ත්වා මයා ඨිතොකාසෙ මුහුත්තං පුරත්ථාභිමුඛා හුත්වා ඔලොකෙථා’’ති ආහ. සො තථා කත්වා තෙන පත්තවිසෙසමෙව පාපුණි. එවං එකං අසුභං ද්වින්නං ජනානං අත්ථාය ජාතං. එවං සාත්ථම්පි පනෙතං පුරිසස්ස මාතුගාමාසුභං අසප්පායං, මාතුගාමස්ස ච පුරිසාසුභං, සභාගමෙව සප්පායන්ති එවං සප්පායපරිග්ගණ්හනං සප්පායසම්පජඤ්ඤං.

Auch das Betrachten des Unreinen (Kadavers) ist nützlich. Um diese Bedeutung zu verdeutlichen, dient folgende Geschichte: Ein junger Mönch ging einst in Begleitung eines Novizen aus, um Zahnhölzer zu holen. Der Novize wich vom Pfad ab, ging voraus, erblickte eine Leiche und erzeugte daraufhin die erste Vertiefung. Indem er diese zur Grundlage machte und die gestalteten Dinge (Sankharas) untersuchte, verwirklichte er die drei Früchte der Heiligkeit. Um den höchsten Pfad zu erlangen, hielt er an seinem Meditationsobjekt fest und blieb stehen. Da der junge Mönch ihn nicht sah, rief er: „Novize!“ Dieser dachte: „Seit dem Tag meiner Ordination habe ich noch nie zwei Sätze mit einem Mönch gesprochen [ohne Erleuchtung zu erlangen]. Ich werde an einem anderen Tag die höchste Errungenschaft verwirklichen.“ So antwortete er: „Was gibt es, Ehrwürdiger?“ Als er gerufen wurde: „Komm!“, kam er sogleich auf dieses eine Wort hin und sagte: „Ehrwürdiger, geht bitte diesen Weg entlang und blickt an der Stelle, an der ich stand, einen Augenblick lang nach Osten.“ Jener tat so und erlangte genau dieselbe Errungenschaft. So gereichte eine einzige Leiche zwei Personen zum Nutzen. Doch obwohl dies nützlich ist, ist für einen Mann die Leiche einer Frau ungeeignet, und für eine Frau die Leiche eines Mannes ungeeignet; nur die Leiche des gleichen Geschlechts ist geeignet. Diese Wahl des Geeigneten ist die Wissensklarheit über die Eignung.

එවං පරිග්ගහිතසාත්ථසප්පායස්ස පන අට්ඨතිංසකම්මට්ඨානෙසු අත්තනො චිත්තරුචිකං කම්මට්ඨානසඞ්ඛාතං ගොචරං උග්ගහෙත්වා භික්ඛාචාරගොචරෙ තං ගහෙත්වාව ගමනං ගොචරසම්පජඤ්ඤං නාම.

Wer nun auf diese Weise das Nützliche und Geeignete erfasst hat, wählt aus den achtunddreißig Meditationsobjekten dasjenige aus, das seinem Geist zusagt. Dieses als „Bereich“ (gocara) bekannte Meditationsobjekt einzuprägen und es festzuhalten, während man sich auf den Almosengang begibt, nennt man die Wissensklarheit über den Bereich.

තස්සාවිභාවත්ථං ඉදං චතුක්කං වෙදිතබ්බං – ඉධෙකච්චො භික්ඛු හරති න පච්චාහරති, එකච්චො පච්චාහරති න හරති, එකච්චො පන නෙව හරති න පච්චාහරති, එකච්චො හරති ච පච්චාහරති ච.

Um dies zu verdeutlichen, ist folgende Vierergruppe zu verstehen: Ein bestimmter Mönch hier trägt das Meditationsobjekt auf dem Hinweg mit sich fort, bringt es aber auf dem Rückweg nicht zurück; ein anderer bringt es zurück, trägt es aber nicht fort; ein anderer wiederum trägt es weder fort noch bringt er es zurück; ein anderer schließlich trägt es fort und bringt es auch zurück.

තත්ථ යො භික්ඛු දිවසං චඞ්කමෙන නිසජ්ජාය ච ආවරණීයෙහි ධම්මෙහි චිත්තං පරිසොධෙත්වා තථා රත්තියා පඨමං යාමං මජ්ඣිමයාමෙ සෙය්‍යං කප්පෙත්වා, පච්ඡිමයාමෙපි නිසජ්ජාචඞ්කමෙහි වීතිනාමෙත්වා, පගෙව චෙතියඞ්ගණබොධියඞ්ගණවත්තං කත්වා බොධිරුක්ඛෙ උදකං ආසිඤ්චිත්වා පානීයං පරිභොජනීයං පච්චුපට්ඨපෙත්වා ආචරියුපජ්ඣායවත්තාදීනි සමාදාය වත්තති. සො සරීරපරිකම්මං කත්වා සෙනාසනං පවිසිත්වා ද්වෙ තයො පල්ලඞ්කෙ උසුමං ගාහාපෙන්තො කම්මට්ඨානමනුයුඤ්ජිත්වා භික්ඛාචාරවෙලාය උට්ඨහිත්වා කම්මට්ඨානසීසෙනෙව පත්තචීවරමාදාය සෙනාසනතො නික්ඛමිත්වා කම්මට්ඨානං මනසිකරොන්තොව චෙතියඞ්ගණං ගන්ත්වා සචෙ බුද්ධානුස්සතිකම්මට්ඨානං හොති, තං අවිස්සජ්ජෙත්වාව චෙතියඞ්ගණං පවිසති. අඤ්ඤං චෙ කම්මට්ඨානං හොති, සොපානපාදමූලෙ ඨත්වා හත්ථෙන ගහිතභණ්ඩං විය තං ඨපෙත්වා බුද්ධාරම්මණං [Pg.220] පීතිං ගහෙත්වා චෙතියඞ්ගණං ආරුය්හ මහන්තං චෙතියං චෙ, තික්ඛත්තුං පදක්ඛිණං කත්වා චතූසු ඨානෙසු වන්දිතබ්බං, ඛුද්දකං චෙ, තථෙව පදක්ඛිණං කත්වා අට්ඨසු ඨානෙසු වන්දිතබ්බං. චෙතියං වන්දිත්වා බොධියඞ්ගණං පත්තෙනාපි බුද්ධස්ස භගවතො සම්මුඛා විය නිපච්චකාරං දස්සෙත්වා බොධි වන්දිතබ්බා. සො එවං චෙතියඤ්ච බොධිඤ්ච වන්දිත්වා පටිසාමිතට්ඨානං ගන්ත්වා පටිසාමිතභණ්ඩකං හත්ථෙන ගණ්හන්තො විය නික්ඛිත්තකම්මට්ඨානං ගහෙත්වා ගාමසමීපෙ කම්මට්ඨානසීසෙනෙව චීවරං පාරුපිත්වා ගාමං පිණ්ඩාය පවිසති.

Unter diesen vier Mönchen reinigt jener, der tagsüber durch Gehmeditation und Sitzen seinen Geist von den hemmenden Geisteszuständen säubert, ebenso die erste Nachtwache auf diese Weise verbringt, in der mittleren Nachtwache schläft und auch die letzte Nachtwache durch Sitzen und Gehmeditation verbringt, schon früh am Morgen die Pflichten auf dem Cetiya-Hof und dem Bodhi-Hof verrichtet, Wasser an den Bodhi-Baum gießt, Trink- und Nutzwasser bereitstellt und die Pflichten gegenüber dem Lehrer und dem Präzeptor gewissenhaft erfüllt. Nachdem er die Körperpflege vollzogen hat, betritt er seine Wohnstätte, verweilt für zwei oder drei Sitzperioden im Schneidersitz, um die Körperwärme aufrechtzuerhalten, und widmet sich eifrig dem Meditationsobjekt. Zur Zeit des Almosengangs steht er auf, nimmt, das Meditationsobjekt als das Wichtigste im Sinn behaltend, Almosenschale und Robe, verlässt die Wohnstätte und geht, während er das Meditationsobjekt aufmerksam reflektiert, zum Cetiya-Hof. Wenn sein Meditationsobjekt die Vergegenwärtigung des Buddha ist, betritt er den Cetiya-Hof, ohne dieses aufzugeben. Wenn es ein anderes Meditationsobjekt ist, bleibt er am Fuß der Treppe stehen, legt es gleichsam wie ein in der Hand gehaltenes Gut beiseite, nimmt die Freude auf, die auf den Buddha gerichtet ist, betritt den Cetiya-Hof und verehrt, wenn es ein großer Cetiya ist, diesen, nachdem er ihn dreimal im Uhrzeigersinn umwandelt hat, an vier Stellen; wenn es ein kleiner ist, soll er ihn ebenso dreimal umwandeln und an acht Stellen verehren. Nach der Verehrung des Cetiya soll er, sobald er den Bodhi-Hof erreicht, auch den Bodhi-Baum verehren, indem er tiefe Demut zeigt, so als stünde er vor dem erhabenen Buddha selbst. Nachdem er so den Cetiya und den Bodhi-Baum verehrt hat, geht er an den Ort zurück, wo er sein Meditationsobjekt abgelegt hat, nimmt das beiseitegelegte Meditationsobjekt wieder auf, gleichsam als nähme er ein verwahrtes Gut mit der Hand, legt nahe dem Dorf, das Meditationsobjekt stets als das Wichtigste im Geist tragend, seine Robe an und betritt das Dorf für den Almosengang.

අථ නං මනුස්සා දිස්වා ‘‘අය්‍යො නො ආගතො’’ති පච්චුග්ගන්ත්වා පත්තං ගහෙත්වා ආසනසාලාය වා ගෙහෙ වා නිසීදාපෙත්වා යාගුං දත්වා යාව භත්තං න නිට්ඨාති, තාව පාදෙ ධොවිත්වා මක්ඛෙත්වා පුරතො නිසීදිත්වා පඤ්හං වා පුච්ඡන්ති, ධම්මං වා සොතුකාමා හොන්ති. සචෙපි න කථාපෙන්ති, ජනසඞ්ගහණත්ථං ධම්මකථා නාම කාතබ්බායෙවාති අට්ඨකථාචරියා වදන්ති. ධම්මකථා හි කම්මට්ඨානවිනිමුත්තා නාම නත්ථි, තස්මා කම්මට්ඨානසීසෙනෙව ධම්මං කථෙත්වා කම්මට්ඨානසීසෙනෙව ආහාරං පරිභුඤ්ජිත්වා අනුමොදනං කත්වා නිවත්තියමානෙහිපි මනුස්සෙහි අනුගතොව ගාමතො නික්ඛමිත්වා තත්ථ තෙ නිවත්තෙත්වා මග්ගං පටිපජ්ජති.

Wenn die Menschen ihn dann sehen, gehen sie ihm entgegen, indem sie rufen: „Unser ehrwürdiger Herr ist gekommen!“, nehmen seine Almosenschale, lassen ihn in der Versammlungshalle oder im Haus Platz nehmen, reichen ihm Reisschleim und waschen, bis die Hauptmahlzeit fertig ist, seine Füße, salben sie mit Öl, setzen sich vor ihn und stellen Fragen oder zeigen den Wunsch, die Lehre zu hören. Selbst wenn sie ihn nicht direkt zum Sprechen auffordern, so soll er dennoch, um den Menschen Gutes zu tun, eine Lehrrede halten – so sagen die Kommentatoren. Denn es gibt keine Lehrrede, die frei von Meditationsobjekten wäre. Deshalb soll er, das Meditationsobjekt zur Grundlage machend, die Lehre darlegen, das Meditationsobjekt zur Grundlage machend die Nahrung zu sich nehmen, die Segensworte sprechen und das Dorf verlassen, wobei er von den Menschen, die ihn begleiten, hinausgeleitet wird. Dort lässt er sie umkehren und setzt seinen Weg fort.

අථ නං පුරෙතරං නික්ඛමිත්වා බහිගාමෙ කතභත්තකිච්චා සාමණෙරදහරභික්ඛූ දිස්වා පච්චුග්ගන්ත්වා පත්තචීවරමස්ස ගණ්හන්ති. පොරාණකභික්ඛූ කිර න ‘‘අම්හාකං උපජ්ඣායො ආචරියො’’ති මුඛං ඔලොකෙත්වා වත්තං කරොන්ති, සම්පත්තපරිච්ඡෙදෙනෙව කරොන්ති. තෙ තං පුච්ඡන්ති – ‘‘භන්තෙ, එතෙ මනුස්සා තුම්හාකං කිං හොන්ති, මාතිපක්ඛතො සම්බන්ධා පිතිපක්ඛතො’’ති? කිං දිස්වා පුච්ඡථාති? තුම්හෙසු එතෙසං පෙමං බහුමානන්ති. ‘‘ආවුසො, යං මාතාපිතූහිපි දුක්කරතරං, තං එතෙ අම්හාකං කරොන්ති, පත්තචීවරම්පි නො එතෙසං සන්තකමෙව, එතෙසං ආනුභාවෙන නෙව භයෙ භයං, න ඡාතකෙ ඡාතකං ජානාම, එදිසා නාම අම්හාකං උපකාරිනො නත්ථී’’ති තෙසං ගුණෙ කථයන්තො ගච්ඡති. අයං වුච්චති හරති න පච්චාහරතීති.

Wenn ihn dann die Novizen und jungen Mönche, die das Dorf früher verlassen haben und außerhalb des Dorfes ihr Mahl beendet haben, sehen, gehen sie ihm entgegen und nehmen ihm Almosenschale und Robe ab. Die Mönche der alten Zeit erfüllten ihre Pflichten, so heißt es, nicht erst, nachdem sie ins Gesicht blickten und dachten: „Das ist mein Präzeptor, das ist mein Lehrer“, sondern sie taten es sogleich beim Zusammentreffen. Diese fragen ihn: „Ehrwürdiger Herr, in welcher Beziehung stehen diese Menschen zu Euch? Sind sie mütterlicherseits oder väterlicherseits mit Euch verwandt?“ „Was habt ihr gesehen, dass ihr so fragt?“, entgegnet er. „Ihre Liebe und tiefe Ehrerbietung Euch gegenüber.“ „Ihr Lieben, das, was selbst für Eltern nur sehr schwer zu tun ist, das tun diese Menschen für uns. Sogar unsere Almosenschale und Robe gehören ihnen. Durch ihre Unterstützung erfahren wir bei Gefahr keine Angst und bei Hungersnot keinen Hunger. Solche Wohltäter wie diese haben wir sonst nicht.“ Während er so ihre guten Eigenschaften preist, geht er weiter. Von diesem Mönch sagt man: „Er trägt das Meditationsobjekt hinaus, aber bringt es nicht zurück.“

යස්ස පන පගෙව වුත්තප්පකාරං වත්තපටිපත්තිං කරොන්තස්ස කම්මජතෙජො පජ්ජලති, අනුපාදිණ්ණකං මුඤ්චිත්වා උපාදිණ්ණකං ගණ්හාති, සරීරතො සෙදා මුච්චන්ති, කම්මට්ඨානවීථිං නාරොහති, සො පගෙව පත්තචීවරමාදාය වෙගසාව චෙතියං [Pg.221] වන්දිත්වා ගොරූපානං නික්ඛමනවෙලායමෙව ගාමං යාගුභික්ඛාය පවිසිත්වා යාගුං ලභිත්වා ආසනසාලං ගන්ත්වා පිවති. අථස්ස ද්විත්තික්ඛත්තුං අජ්ඣොහරණමත්තෙනෙව කම්මජතෙජො උපාදිණ්ණකං මුඤ්චිත්වා අනුපාදිණ්ණකං ගණ්හාති, ඝටසතෙන න්හාතො විය තෙජොධාතුපරිළාහනිබ්බානං පත්වා කම්මට්ඨානසීසෙන යාගුං පරිභුඤ්ජිත්වා පත්තඤ්ච මුඛඤ්ච ධොවිත්වා අන්තරාභත්තෙ කම්මට්ඨානං මනසිකත්වා අවසෙසට්ඨානෙ පිණ්ඩාය චරිත්වා කම්මට්ඨානසීසෙන ආහාරං පරිභුඤ්ජිත්වා තතො පට්ඨාය පොඞ්ඛානුපොඞ්ඛං උපට්ඨහමානං කම්මට්ඨානං ගහෙත්වාව ආගච්ඡති. අයං වුච්චති පච්චාහරති න හරතීති. එදිසා ච භික්ඛූ යාගුං පිවිත්වා විපස්සනං ආරභිත්වා බුද්ධසාසනෙ අරහත්තං පත්තා නාම ගණනපථං වීතිවත්තා. සීහළදීපෙයෙව තෙසු තෙසු ගාමෙසු ආසනසාලායං න තං ආසනමත්ථි, යත්ථ යාගුං පිවිත්වා අරහත්තං පත්තා භික්ඛූ නත්ථීති.

Wenn jedoch bei einem, der am frühen Morgen die oben beschriebenen Pflichten erfüllt, das Verdauungsfeuer so stark brennt, dass es das Unbeseelte verlässt und das Beseelte angreift, sodass Schweiß aus dem Körper bricht und das Meditationsobjekt nicht auf den rechten Pfad gelangt, dann nimmt er schon früh Almosenschale und Robe, verehrt rasch den Cetiya und betritt genau zu der Zeit, wenn das Vieh ausgetrieben wird, das Dorf, um Reisschleim zu erbitten, erhält den Reisschleim, geht zur Versammlungshalle und trinkt ihn. Sobald er nur zwei- oder dreimal geschluckt hat, lässt das Verdauungsfeuer das Beseelte los und greift das Unbeseelte an. Wie einer, der sich mit hundert Töpfen Wasser gewaschen hat, erlangt er die Linderung der durch das Feuerelement erzeugten Hitze, verzehrt den Schleim mit dem Meditationsobjekt im Vordergrund, wäscht Schale und Mund, besinnt sich in der Zeit zwischen den Mahlzeiten auf sein Meditationsobjekt, geht im verbleibenden Teil des Dorfes auf Almosengang, nimmt die Nahrung mit dem Meditationsobjekt im Vordergrund zu sich und kehrt von da an zurück, indem er das Meditationsobjekt, das ununterbrochen in ihm emporsteigt, fest im Geist hält. Von diesem sagt man: „Er bringt das Meditationsobjekt zurück, obwohl er es zunächst nicht hinaustrug.“ Und solche Mönche, die nach dem Trinken von Reisschleim die Einsichtsmeditation entfalteten und in der Lehre des Buddha die Arahatschaft erlangten, übersteigen jede Zahl. Selbst auf der Insel Ceylon gibt es in den verschiedenen Dörfern keine Sitzgelegenheit in einer Versammlungshalle, auf der nicht ein Mönch gesessen hätte, der nach dem Trinken von Reisschleim die Arahatschaft erlangte.

යො පන පමාදවිහාරී හොති නික්ඛිත්තධුරො, සබ්බවත්තානි භින්දිත්වා පඤ්චවිධචෙතොවිනිබන්ධබද්ධචිත්තො විහරන්තො ‘‘කම්මට්ඨානං නාම අත්ථී’’තිපි සඤ්ඤං අකත්වා ගාමං පිණ්ඩාය පවිසිත්වා අනනුලොමිකෙන ගිහිසංසග්ගෙන සංසට්ඨො චරිත්වා ච භුඤ්ජිත්වා ච තුච්ඡො නික්ඛමති. අයං වුච්චති නෙව හරති න පච්චාහරතීති.

Wer jedoch in Nachlässigkeit lebt, seine Pflichten aufgegeben hat, alle klösterlichen Pflichten vernachlässigt und mit einem Geist verweilt, der durch die fünffachen Fesseln des Geistes gebunden ist, ohne sich überhaupt bewusst zu machen: „Es gibt so etwas wie ein Meditationsobjekt“, das Dorf zum Almosengang betritt, durch ungebührlichen Umgang mit Laien verstrickt umherwandert und speist und leer wieder herauskommt – von diesem sagt man: „Er trägt das Meditationsobjekt weder hinaus, noch bringt er es zurück.“

යො පනායං හරති ච පච්චාහරති චාති වුත්තො, සො ගතපච්චාගතිකවත්තවසෙන වෙදිතබ්බො. අත්තකාමා හි කුලපුත්තා සාසනෙ පබ්බජිත්වා දසපි වීසම්පි තිංසම්පි චත්තාලීසම්පි පඤ්ඤාසම්පි සතම්පි එකතො වසන්තා කතිකවත්තං කත්වා විහරන්ති ‘‘ආවුසො, තුම්හෙ න ඉණට්ටා, න භයට්ටා, න ජීවිකාපකතා පබ්බජිතා, දුක්ඛා මුච්චිතුකාමා පනෙත්ථ පබ්බජිතා, තස්මා ගමනෙ උප්පන්නකිලෙසං ගමනෙයෙව නිග්ගණ්හථ, ඨානෙ, නිසජ්ජාය, සයනෙ උප්පන්නකිලෙසං සයනෙයෙව නිග්ගණ්හථා’’ති. තෙ එවං කතිකවත්තං කත්වා භික්ඛාචාරං ගච්ඡන්තා අඩ්ඪඋසභඋසභඅඩ්ඪගාවුතගාවුතන්තරෙසු පාසාණා හොන්ති, තාය සඤ්ඤාය කම්මට්ඨානං මනසිකරොන්තාව ගච්ඡන්ති. සචෙ කස්සචි ගමනෙ කිලෙසො උප්පජ්ජති, තත්ථෙව නං නිග්ගණ්හාති. තථා අසක්කොන්තො තිට්ඨති. අථස්ස පච්ඡතො ආගච්ඡන්තොපි තිට්ඨති, සො ‘‘අයං භික්ඛු තුය්හං උප්පන්නවිතක්කං ජානාති, අනනුච්ඡවිකං තෙ එත’’න්ති අත්තානං පටිචොදෙත්වා විපස්සනං වඩ්ඪෙත්වා තත්ථෙව අරියභූමිං ඔක්කමති, තථා [Pg.222] අසක්කොන්තො නිසීදතීති සො එව නයො. අරියභූමිං ඔක්කමිතුං අසක්කොන්තොපි, තං කිලෙසං වික්ඛම්භෙත්වා කම්මට්ඨානං මනසිකරොන්තොව ගච්ඡති, න කම්මට්ඨානවිප්පයුත්තෙන චිත්තෙන පාදං උද්ධරති. උද්ධරති චෙ, පටිනිවත්තිත්වා පුරිමපදෙසංයෙව එති ආලින්දකවාසී මහාඵුස්සදෙවත්ථෙරො විය.

Wer aber als derjenige bezeichnet wird, der „hinbringt und zurückbringt“, von dem ist zu wissen, dass er dies kraft der Pflicht des Gehens und Zurückkehrens (gatapaccāgatikavatta) tut. Denn edle Söhne, die ihr eigenes Wohl ersehnen, weihen sich der Lehre (sāsana), leben zu zehnt, zwanzig, dreißig, vierzig, fofzig oder hundert zusammen und treffen folgende Vereinbarung: „Ihr Lieben, ihr seid nicht ordiniert worden, weil ihr von Schulden bedrückt, von Furcht geplagt oder ohne Lebensunterhalt wart. Vielmehr seid ihr in dieser Lehre ordiniert worden, weil ihr vom Leiden befreit werden wollt. Darum bezwingt eine beim Gehen entstandene Befleckung eben beim Gehen selbst; bezwingt eine beim Stehen, Sitzen oder Liegen entstandene Befleckung eben beim Liegen selbst.“ Nachdem sie eine solche Vereinbarung getroffen haben und zum Almosengang gehen, gibt es in Abständen von einer halben Usabha, einer Usabha, einer halben Gāvuta und einer Gāvuta Steine; mit dieser Wegmarkierung im Sinn gehen sie, während sie ausschließlich ihr Meditationsobjekt im Geist bewahren. Wenn bei jemandem während des Gehens eine Befleckung aufkommt, bezwingt er sie genau an Ort und Stelle. Wenn er dazu nicht in der Lage ist, bleibt er stehen. Daraufhin bleibt auch derjenige stehen, der hinter ihm hergeht. Jener taddelt sich selbst, indem er denkt: „Dieser Mönch weiß um die in dir aufgestiegenen Gedanken; dies geziemt sich nicht für dich.“ Er entfaltet die Einsicht (vipassana) und tritt genau dort in die Ebene der Edlen ein. Wenn er dazu nicht in der Lage ist, setzt er sich nieder – dies ist dieselbe Methode. Auch wenn er nicht in die Ebene der Edlen eintreten kann, unterdrückt er jene Befleckung und geht weiter, indem er nur sein Meditationsobjekt im Sinn behält; er hebt seinen Fuß nicht mit einem Geist, der vom Meditationsobjekt abgelenkt ist. Sollte er ihn dennoch heben, kehrt er um und tritt genau auf die vorherige Stelle zurück, so wie der ehrwürdige ältere Mahāphussa, der in Ālindaka wohnte.

සො කිර එකූනවීසති වස්සානි ගතපච්චාගතිකවත්තං පූරෙන්තො එව විහාසි. මනුස්සාපි සුදං අන්තරාමග්ගෙ කසන්තා ච වපන්තා ච මද්දන්තා ච කම්මානි ච කරොන්තා ථෙරං තථා ගච්ඡන්තං දිස්වා – ‘‘අයං ථෙරො පුනප්පුනං නිවත්තිත්වා ගච්ඡති, කිං නු ඛො මග්ගමූළ්හො, උදාහු කිඤ්චි පමුට්ඨො’’ති සමුල්ලපන්ති. සො තං අනාදියිත්වා කම්මට්ඨානයුත්තචිත්තෙනෙව සමණධම්මං කරොන්තො වීසතිවස්සබ්භන්තරෙ අරහත්තං පාපුණි. අරහත්තප්පත්තදිවසෙ චස්ස චඞ්කමනකොටියං අධිවත්ථා දෙවතා අඞ්ගුලීහි දීපං උජ්ජාලෙත්වා අට්ඨාසි. චත්තාරොපි මහාරාජානො සක්කො ච දෙවානමින්දො බ්‍රහ්මා ච සහම්පති උපට්ඨානං ආගමංසු. තඤ්ච ඔභාසං දිස්වා වනවාසීමහාතිස්සත්ථෙරො තං දුතියදිවසෙ පුච්ඡි – ‘‘රත්තිභාගෙ ආයස්මතො සන්තිකෙ ඔභාසො අහොසි, කිං සො ඔභාසො’’ති? ථෙරො වික්ඛෙපං කරොන්තො ‘‘ඔභාසො නාම දීපොභාසොපි හොති, මණිඔභාසොපී’’ති එවමාදිමාහ. තතො ‘‘පටිච්ඡාදෙථ තුම්හෙ’’ති නිබද්ධො ආමාති පටිජානිත්වා ආරොචෙසි.

Er verbrachte, wie man hört, ganze neunzehn Jahre damit, diese Pflicht des Gehens und Zurückkehrens zu erfüllen. Selbst die Menschen, die am Wegesrand pflügten, säten, droschen und ihre Arbeiten verrichteten, sahen den Thera so gehen und sprachen untereinander: „Dieser Thera kehrt immer wieder um und geht zurück. Hat er sich etwa verlaufen oder hat er irgendetwas vergessen?“ Er schenkte ihren Worten keine Beachtung, praktizierte die Pflichten eines Asketen mit einem Geist, der stets mit dem Meditationsobjekt verbunden war, und erlangte im Verlauf des zwanzigsten Jahres die Heiligkeit (arahatta). Am Tag, als er die Heiligkeit erlangte, entzündete eine am Ende des Wandelpfades wohnende Gottheit mit ihren Fingern ein Licht und blieb dort stehen. Auch die vier Großkönige, Sakka, der Herrscher der Götter, und Brahma Sahampati kamen, um ihm aufzuwarten. Als der im Wald lebende Thera Mahātissa diesen Glanz sah, fragte er ihn am folgenden Tag: „In der Nacht war in der Nähe des Ehrwürdigen ein Glanz zu sehen; was war das für ein Glanz?“ Der Thera wich aus und sagte: „Was man Glanz nennt, das kann der Glanz einer Lampe sein oder der Glanz eines Edelsteins“, und dergleichen mehr. Als er danach bedrängt wurde mit den Worten: „Ihr wollt es verbergen!“, gab er es schließlich zu und berichtete davon.

කාළවල්ලිමණ්ඩපවාසීමහානාගත්ථෙරො විය ච. සොපි කිර ගතපච්චාගතිකවත්තං පූරෙන්තො පඨමං තාව ‘‘භගවතො මහාපධානං පූජෙස්සාමී’’ති සත්ත වස්සානි ඨානචඞ්කමමෙව අධිට්ඨාසි. පුන සොළස වස්සානි ගතපච්චාගතිකවත්තං පූරෙත්වා අරහත්තං පාපුණි. සො කම්මට්ඨානයුත්තෙනෙව චිත්තෙන පාදං උද්ධරන්තො විප්පයුත්තෙන උද්ධටෙ පටිනිවත්තන්තො ගාමසමීපං ගන්ත්වා ‘‘ගාවී නු පබ්බජිතො නූ’’ති ආසඞ්කනීයපදෙසෙ ඨත්වා චීවරං පාරුපිත්වා කච්ඡකරකතො උදකෙන පත්තං ධොවිත්වා උදකගණ්ඩූසං කරොති. කිං කාරණා? ‘‘මා මෙ භික්ඛං දාතුං වා වන්දිතුං වා ආගතෙ මනුස්සෙ ‘දීඝායුකා හොථා’ති වචනමත්තෙනාපි කම්මට්ඨානවික්ඛෙපො අහොසී’’ති ‘‘අජ්ජ, භන්තෙ, කතිමී’’ති දිවසං වා භික්ඛුගණනං වා පඤ්හං වා පුච්ඡිතො [Pg.223] පන උදකං ගිලිත්වා ආරොචෙති. සචෙ දිවසාදිපුච්ඡකා න හොන්ති, නික්ඛමනවෙලායං ගාමද්වාරෙ නිට්ඨුභිත්වා යාති.

Und ebenso verhielt es sich mit dem ehrwürdigen älteren Mahānāga, der in Kāḷavallimaṇḍapa wohnte. Auch er erfüllte, wie man hört, die Pflicht des Gehens und Zurückkehrens. Zuerst nahm er sich vor: „Ich will die große Anstrengung des Erhabenen ehren“, und entschloss sich für sieben Jahre ausschließlich zum Stehen und Gehen auf dem Wandelpfad. Danach erfüllte er sechzehn Jahre lang die Pflicht des Gehens und Zurückkehrens und erlangte die Heiligkeit. Er hob seinen Fuß stets mit einem Geist, der mit dem Meditationsobjekt verbunden war; wenn er ihn mit einem abgelenkten Geist gehoben hatte, kehrte er um. Nahe dem Dorf angekommen, blieb er an einer Stelle stehen, wo man sich fragen könnte: „Ist das eine Kuh oder ein Ordinierter?“, legte seine Robe ordentlich an, wusch seine Almosenschale mit Wasser aus seinem Wassergefäß und nahm einen Schluck Wasser in den Mund. Aus welchem Grund? „Damit nicht durch ein bloßes Wort wie ‚Möget ihr lange leben!‘ zu den Menschen, die gekommen sind, um mir Almosenspeise zu geben oder mich zu verehren, eine Ablenkung meines Meditationsobjektes entstehe.“ Wenn er jedoch mit den Worten gefragt wurde: „Ehrwürdiger Herr, der wievielte Tag ist heute?“, oder nach der Anzahl der Mönche oder einer anderen Frage, schluckte er das Wasser hinunter und gab Auskunft. Wenn es niemanden gab, der nach dem Tag oder Ähnlichem fragte, spie er das Wasser beim Verlassen am Dorfeingang aus und ging weiter.

කලම්බතිත්ථවිහාරෙ වස්සූපගතා පඤ්ඤාස භික්ඛූ විය ච. තෙ කිර ආසාළ්හිපුණ්ණමියං කතිකවත්තං අකංසු – ‘‘අරහත්තං අපත්වා අඤ්ඤමඤ්ඤං නාලපිස්සාමා’’ති. ගාමඤ්ච පිණ්ඩාය පවිසන්තා උදකගණ්ඩූසං කත්වා පවිසිංසු. දිවසාදීසු පුච්ඡිතෙසු වුත්තනයෙනෙව පටිපජ්ජිංසු. තත්ථ මනුස්සා නිට්ඨුභනං දිස්වා ජානිංසු – ‘‘අජ්ජෙකො ආගතො, අජ්ජ ද්වෙ’’ති. එවඤ්ච චින්තෙසුං – ‘‘කිං නු ඛො එතෙ අම්හෙහෙව සද්ධිං න සල්ලපන්ති, උදාහු අඤ්ඤමඤ්ඤම්පි. යදි අඤ්ඤමඤ්ඤං න සල්ලපන්ති, අද්ධා විවාදජාතා භවිස්සන්ති. එථ නෙ අඤ්ඤමඤ්ඤං ඛමාපෙස්සාමා’’ති සබ්බෙ විහාරං ගන්ත්වා පඤ්ඤාසාය භික්ඛූසු ද්වෙපි භික්ඛූ එකොකාසෙ නාද්දසංසු. තතො යො තෙසු චක්ඛුමා පුරිසො, සො ආහ – ‘‘න භො කලහකාරකානං ඔකාසො ඊදිසො හොති, සුසම්මට්ඨං චෙතියඞ්ගණං බොධියඞ්ගණං, සුනික්ඛිත්තා සම්මජ්ජනියො, සුපට්ඨිතං පානීයං පරිභොජනීය’’න්ති. තෙ තතොව නිවත්තා. තෙපි භික්ඛූ අන්තොතෙමාසෙයෙව අරහත්තං පත්වා මහාපවාරණායං විසුද්ධිපවාරණං පවාරෙසුං.

Und ebenso verhielt es sich mit den fünfzig Mönchen, die im Kalambatittha-Kloster die Regenzeit verbrachten. Diese trafen, wie man hört, am Vollmondtag des Monats Āsāḷha eine Vereinbarung: „Weir werden nicht miteinander sprechen, solange wir die Heiligkeit nicht erlangt haben.“ Und wenn sie das Dorf zum Almosengang betraten, nahmen sie einen Schluck Wasser in den Mund und gingen hinein. Wenn sie nach dem Tag oder Ähnlichem gefragt wurden, verfuhren sie genau in der zuvor beschriebenen Weise. Dort erkannten die Menschen, als sie das Ausspucken des Wassers sahen: „Heute ist einer gekommen, heute sind zwei gekommen.“ Und sie dachten so: „Sprechen sie etwa nur mit uns nicht, oder auch nicht untereinander? Wenn sie nicht untereinander sprechen, dann ist gewiss ein Streit unter ihnen ausgebrochen. Kommt, wir wollen sie miteinander versöhnen!“ Sie alle gingen zum Kloster, sahen aber von den fünfzig Mönchen nicht einmal zwei an einem Ort zusammen. Da sprach ein weiser Mann unter ihnen: „Ihr Lieben, dies ist nicht der Aufenthaltsort von streitenden Menschen! Der Hof des Cetiya und der Hof des Bodhi-Baumes sind sauber gefegt, die Besen sind ordentlich weggeräumt, das Trink- und Nutzwasser stehen bereit.“ Daraufhin kehrten sie wieder um. Und auch jene Mönche erlangten noch innerhalb der drei Monate der Regenzeit die Heiligkeit und hielten am Tag der Großen Pavāraṇa die reine Pavāraṇa ab.

එවං කාළවල්ලිමණ්ඩපවාසී මහානාගත්ථෙරො විය, කලම්බතිත්ථවිහාරෙ වස්සූපගතා භික්ඛූ විය ච කම්මට්ඨානයුත්තෙනෙව චිත්තෙන පාදං උද්ධරන්තො ගාමසමීපං ගන්ත්වා උදකගණ්ඩූසං කත්වා වීථියො සල්ලක්ඛෙත්වා යත්ථ සුරාසොණ්ඩධුත්තාදයො කලහකාරකා චණ්ඩහත්ථිඅස්සාදයො වා නත්ථි, තං වීථිං පටිපජ්ජති. තත්ථ ච පිණ්ඩාය චරමානො න තුරිතතුරිතො විය ජවෙන ගච්ඡති. න හි ජවෙන පිණ්ඩපාතිකධුතඞ්ගං නාම කිඤ්චි අත්ථි. විසමභූමිභාගපත්තං පන උදකසකටං විය නිච්චලො හුත්වා ගච්ඡති. අනුඝරං පවිට්ඨො ච දාතුකාමං වා අදාතුකාමං වා සල්ලක්ඛෙතුං තදනුරූපං කාලං ආගමෙන්තො භික්ඛං ගහෙත්වා අන්තොගාමෙ වා බහිගාමෙ වා විහාරමෙව වා ආගන්ත්වා යථාඵාසුකෙ පතිරූපෙ ඔකාසෙ නිසීදිත්වා කම්මට්ඨානං මනසිකරොන්තො ආහාරෙ පටිකූලසඤ්ඤං උපට්ඨපෙත්වා අක්ඛබ්භඤ්ජනවණලෙපනපුත්තමංසූපමාවසෙන පච්චවෙක්ඛන්තො අට්ඨඞ්ගසමන්නාගතං ආහාරං ආහාරෙති, නෙව දවාය න මදාය න මණ්ඩනාය න විභූසනාය…පෙ… භුත්තාවී ච උදකකිච්චං කත්වා මුහුත්තං භත්තකිලමථං පටිපස්සම්භෙත්වා යථා පුරෙභත්තං[Pg.224], එවං පච්ඡාභත්තං පුරිමයාමං පච්ඡිමයාමඤ්ච කම්මට්ඨානමෙව මනසිකරොති. අයං වුච්චති හරති ච පච්චාහරති චාති.

Ebenso geht er, wie der im Kālavallimaṇḍapa lebende ältere Mahānāga oder wie die im Kalambatittha-Vihāra zur Regenzeit verweilenden Mönche, mit einem ganz dem Meditationsobjekt (Kammaṭṭhāna) zugewandten Geist, den Fuß hebend, in die Nähe des Dorfes, nimmt einen Schluck Wasser in den Mund, beobachtet die Straßen und betritt eine solche Straße, in der es keine Trunkenbolde, Taugenichtse, Streitsucher oder wilden Elefanten und Pferde gibt. Und dort, beim Umhergehen um Almosen, geht er nicht hastig oder in Eile. Denn es gibt kein asketisches Glied des Almosengängers (Piṇḍapātika-Dhutaṅga), das 'in Eile' genannt wird. Vielmehr geht er ruhig und unerschütterlich wie ein mit Wasser gefüllter Wagen, der auf unebenem Gelände fährt. Wenn er von Haus zu Haus geht, wartet er eine angemessene Zeit ab, um zu erkennen, ob man spenden möchte oder nicht, nimmt die Almosen entgegen, kehrt ins Dorf, vor das Dorf oder in das Kloster selbst zurück, setzt sich an einen bequemen, geeigneten Ort, richtet seinen Geist auf das Meditationsobjekt, erzeugt die Vorstellung vom Widerwärtigen der Nahrung, reflektiert darüber mittels der Vergleiche mit dem Schmieren einer Wagenachse, dem Salben einer Wunde oder dem Essen des Fleisches des eigenen Kindes, und nimmt die mit den acht Faktoren versehene Nahrung zu sich – weder zum Vergnügen noch zur Berauschung, noch zur Verschönerung, noch zum Schmuck... und nach dem Essen verrichtet er die Reinigung mit Wasser, lässt für einen Augenblick die Müdigkeit nach dem Essen abklingen und richtet, genau wie vor dem Essen, so auch nach dem Essen, in der ersten Nachtwache und in der letzten Nachtwache, seinen Geist einzig auf das Meditationsobjekt. Von einem solchen Mönch sagt man: 'Er trägt das Meditationsobjekt hinaus und trägt es wieder zurück'.

ඉමං පන හරණපච්චාහරණසඞ්ඛාතං ගතපච්චාගතිකවත්තං පූරෙන්තො යදි උපනිස්සයසම්පන්නො හොති, පඨමවයෙ එව අරහත්තං පාපුණාති. නො චෙ පඨමවයෙ පාපුණාති, අථ මජ්ඣිමවයෙ පාපුණාති. නො චෙ මජ්ඣිමවයෙ පාපුණාති, අථ පච්ඡිමවයෙ පාපුණාති, නො චෙ පච්ඡිමවයෙ පාපුණාති, අථ මරණසමයෙ. නො චෙ මරණසමයෙ පාපුණාති, අථ දෙවපුත්තො හුත්වා. නො චෙ දෙවපුත්තො හුත්වා පාපුණාති, අනුප්පන්නෙ බුද්ධෙ නිබ්බත්තො පච්චෙකබොධිං සච්ඡිකරොති. නො චෙ පච්චෙකබොධිං සච්ඡිකරොති, අථ බුද්ධානං සම්මුඛීභාවෙ ඛිප්පාභිඤ්ඤො වා හොති, සෙය්‍යථාපි ථෙරො බාහියො දාරුචීරියො මහාපඤ්ඤො වා, සෙය්‍යථාපි ථෙරො සාරිපුත්තො, මහිද්ධිකො වා, සෙය්‍යථාපි ථෙරො මහාමොග්ගල්ලානො, ධුතවාදො වා, සෙය්‍යථාපි ථෙරො මහාකස්සපො, දිබ්බචක්ඛුකො වා, සෙය්‍යථාපි ථෙරො අනුරුද්ධො, විනයධරො වා, සෙය්‍යථාපි ථෙරො උපාලි, ධම්මකථිකො වා, සෙය්‍යථාපි ථෙරො පුණ්ණො මන්තාණිපුත්තො, ආරඤ්ඤිකො වා, සෙය්‍යථාපි ථෙරො රෙවතො, බහුස්සුතො වා, සෙය්‍යථාපි ථෙරො ආනන්දො, සික්ඛාකාමො වා, සෙය්‍යථාපි ථෙරො රාහුලො බුද්ධපුත්තොති. ඉති ඉමස්මිං චතුක්කෙ ය්වායං හරති පච්චාහරති ච, තස්ස ගොචරසම්පජඤ්ඤං සිඛාපත්තං හොති.

Wenn nun jemand, der diese Pflicht des Gehens und Zurückkehrens erfüllt, welche als 'Hinaustragen und Zurücktragen' bekannt ist, über die entsprechenden unterstützenden Bedingungen (Upanissaya) verfügt, erlangt er die Arahatschaft bereits in der ersten Lebensphase. Wenn er sie nicht in der ersten Lebensphase erlangt, dann in der mittleren Lebensphase. Wenn er sie nicht in der mittleren Lebensphase erlangt, dann in der letzten Lebensphase. Wenn er sie nicht in der letzten Lebensphase erlangt, dann im Moment des Todes. Wenn er sie nicht im Moment des Todes erlangt, dann nachdem er als Göttersohn (Devaputta) wiedergeboren wurde. Wenn er sie nicht als Göttersohn erlangt, verwirklicht er, wiedergeboren in einer Zeit, in der kein Buddha erschienen ist, die Einzel-Buddhaschaft (Paccekabodhi). Wenn er die Einzel-Buddhaschaft nicht verwirklicht, dann wird er in der Gegenwart eines Buddhas entweder ein Mensch mit schneller höherer Geisteskraft (khippābhiñña), so wie der ehrwürdige Bāhiya Dārucīriya; oder einer von großer Weisheit (mahāpañña), so wie der ehrwürdige Sāriputta; oder einer von großer Geistesmacht (mahiddhika), so wie der ehrwürdige Mahāmoggallāna; oder ein Verfechter der asketischen Übungen (dhutavāda), so wie der ehrwürdige Mahākassapa; oder einer mit dem himmlischen Auge (dibbacakkhuka), so wie der ehrwürdige Anuruddha; oder ein Kenner der Ordensdisziplin (vinayadhara), so wie der ehrwürdige Upāli; oder ein Lehrredner (dhammakathika), so wie der ehrwürdige Puṇṇa Mantāniputta; oder ein Waldbewohner (āraññika), so wie der ehrwürdige Revata; oder einer von großer Gelehrsamkeit (bahussuta), so wie der ehrwürdige Ānanda; oder ein Schulungsbegeisterter (sikkhākāma), so wie der ehrwürdige Rāhula, der leibliche Sohn des Buddha. So hat bei diesem Vierersatz für jenen Mönch, der 'hinausträgt und zurückträgt', die Wissensklarheit bezüglich des Bereichs (gocarasampajañña) den Gipfel erreicht.

අභික්කමාදීසු පන අසම්මුය්හනං අසම්මොහසම්පජඤ්ඤං. තං එවං වෙදිතබ්බං – ඉධ භික්ඛු අභික්කමන්තො වා පටික්කමන්තො වා යථා අන්ධපුථුජ්ජනා අභික්කමාදීසු – ‘‘අත්තා අභික්කමති, අත්තනා අභික්කමො නිබ්බත්තිතො’’ති වා ‘‘අහං අභික්කමාමි, මයා අභික්කමො නිබ්බත්තිතො’’ති වා සම්මුය්හන්ති, තථා අසම්මුය්හන්තො අභික්කමාමීති චිත්තෙ උප්පජ්ජමානෙ තෙනෙව චිත්තෙන සද්ධිං චිත්තසමුට්ඨානා වායොධාතු විඤ්ඤත්තිං ජනයමානා උප්පජ්ජති, ඉති චිත්තකිරියවායොධාතුවිප්ඵාරවසෙන අයං කායසම්මතො අට්ඨිසඞ්ඝාටො අභික්කමති. තස්සෙවං අභික්කමතො එකෙකපාදුද්ධරණෙ පථවීධාතු ආපොධාතූති ද්වෙ ධාතුයො ඔමත්තා හොන්ති මන්දා, ඉතරා ද්වෙ අධිමත්තා හොන්ති බලවතියො, තථා අතිහරණවීතිහරණෙසු, වොස්සජ්ජනෙ තෙජොධාතු වායොධාතූති ද්වෙ ධාතුයො ඔමත්තා හොන්ති [Pg.225] මන්දා, ඉතරා ද්වෙ අධිමත්තා හොන්ති බලවතියො, තථා සන්නික්ඛෙපනසන්නිරුම්භනෙසු.

Die Unverwirrtheit (asammuyhana) beim Vorwärtsgehen und so weiter ist die Wissensklarheit der Unverwirrtheit (asammohasampajañña). Diese ist wie folgt zu verstehen: Wenn hier ein Mönch vorwärtsgeht oder zurückgeht, ist er nicht so verwirrt wie die blinden Weltlinge (andhaputhujjana), die beim Vorwärtsgehen usw. der Verwirrung anheimfallen: 'Das Selbst geht vorwärts, durch das Selbst wird das Vorwärtsgehen bewirkt' oder 'Ich gehe vorwärts, durch mich wird das Vorwärtsgehen bewirkt'. Wenn vielmehr ohne solche Verwirrung der Geisteszustand mit dem Gedanken 'Ich will vorwärtsgehen' entsteht, entspringt zusammen mit eben diesem Geist das geistgeborene Wind-Element (vāyodhātu), welches die körperliche Ankündigung (viññatti) erzeugt. So bewegt sich durch das Auswirken des Wind-Elements, das durch die Aktivität des Geistes bewirkt wird, dieses als 'Körper' bezeichnete Knochengerüst vorwärts. Während es sich so vorwärtsbewegt, sind bei jedem einzelnen Anheben des Fußes zwei Elemente, nämlich das Erde-Element (pathavīdhātu) und das Wasser-Element (āpodhātu), geringfügig und schwach, während die anderen beiden [Feuer und Wind] vorherrschend und stark sind; ebenso verhält es sich beim Vorschieben (atiharaṇa) und beim Seitwärtsbewegen (vītiharaṇa). Beim Absenken (vossajjana) sind das Feuer-Element (tejodhātu) und das Wind-Element (vāyodhātu) geringfügig und schwach, während die anderen beiden [Erde und Wasser] vorherrschend und stark sind; ebenso verhält es sich beim Aufsetzen (sannikkhepana) und Festtreten (sannirumbhana).

තත්ථ උද්ධරණෙ පවත්තා රූපාරූපධම්මා අතිහරණං න පාපුණන්ති, තථා අතිහරණෙ පවත්තා වීතිහරණං, වීතිහරණෙ පවත්තා වොස්සජ්ජනං, වොස්සජ්ජනෙ පවත්තා සන්නික්ඛෙපනං, සන්නික්ඛෙපනෙ පවත්තා සන්නිරුම්භනං න පාපුණන්ති, තත්ථ තත්ථෙව පබ්බපබ්බං සන්ධිසන්ධි ඔධිඔධි හුත්වා තත්තකපාලෙ පක්ඛිත්තතිලානි විය තටතටායන්තා භිජ්ජන්ති. තත්ථ කො එකො අභික්කමති, කස්ස වා එකස්ස අභික්කමනං? පරමත්ථතො හි ධාතූනංයෙව ගමනං, ධාතූනං ඨානං, ධාතූනං නිසජ්ජා, ධාතූනං සයනං. තස්මිං තස්මිඤ්හි කොට්ඨාසෙ සද්ධිං රූපෙන –

Dabei erreichen die beim Anheben [des Fußes] auftretenden körperlichen und unkörperlichen Phänomene (rūpārūpadhammā) nicht das Vorschieben. Ebenso erreichen die beim Vorschieben auftretenden Phänomene nicht das Seitwärtsbewegen; die beim Seitwärtsbewegen auftretenden nicht das Absenken; die beim Absenken auftretenden nicht das Aufsetzen; und die beim Aufsetzen auftretenden Phänomene erreichen nicht das Festtreten. Vielmehr zerfallen sie genau dort, Abschnitt für Abschnitt, Gelenk für Gelenk, Teil für Teil, indem sie vergehen wie Sesamkörner, die in eine glühend heiße Pfanne geworfen werden und knisternd zerplatzen. Wer ist dort der Eine, der vorwärtsgeht? Oder wem gehört dieses Vorwärtsgehen? Im ultimativen Sinne (paramatthato) gibt es nur ein Gehen von Elementen, ein Stehen von Elementen, ein Sitzen von Elementen und ein Liegen von Elementen. Denn in jedem dieser Abschnitte entsteht zusammen mit der Materie (rūpa) –

‘‘අඤ්ඤං උප්පජ්ජතෙ චිත්තං, අඤ්ඤං චිත්තං නිරුජ්ඣති;

අවීචිමනුසම්බන්ධො, නදීසොතොව වත්තතී’’ති. –

„Ein anderes Bewusstsein entsteht, ein anderes Bewusstsein vergeht; ohne Unterbrechung miteinander verbunden, fließt es dahin wie ein Flussstrom.“

එවං අභික්කමාදීසු අසම්මුය්හනං අසම්මොහසම්පජඤ්ඤං නාමාති.

Diese Unverwirrtheit beim Vorwärtsgehen und so weiter wird als die Wissensklarheit der Unverwirrtheit (asammohasampajañña) bezeichnet.

නිට්ඨිතො ‘‘අභික්කන්තෙ පටික්කන්තෙ සම්පජානකාරී හොතී’’තිපදස්ස අත්ථො.

Damit ist die Erklärung des Satzes „beim Vorwärtsgehen und Rückwärtsgehen handelt er mit Wissensklarheit“ abgeschlossen.

ආලොකිතෙ විලොකිතෙති එත්ථ පන ආලොකිතං නාම පුරතො පෙක්ඛනං, විලොකිතං නාම අනුදිසාපෙක්ඛනං. අඤ්ඤානිපි හෙට්ඨා උපරි පච්ඡතො අනුපෙක්ඛනවසෙන ඔලොකිතඋල්ලොකිතාපලොකිතානි නාම හොන්ති. තානි ඉධ න ගහිතානි, සාරුප්පවසෙන පන ඉමානෙව ද්වෙ ගහිතානි. ඉමිනා වා මුඛෙන සබ්බානිපි තානි ගහිතානෙවාති.

In der Formulierung „beim Vorwärtsblicken und Beiseiteblicken“ (ālokite vilokite) bedeutet „Vorwärtsblicken“ (ālokita) das Blicken geradeaus nach vorn, und „Beiseiteblicken“ (vilokita) das Blicken nach links und rechts in die Richtungen. Es gibt auch andere Arten des Blickens, wie das Abwärtsblicken (olokita), Aufwärtsblicken (ullokita) und Zurückblicken (apalokita), je nachdem, ob man nach unten, oben oder hinten blickt. Diese sind hier nicht explizit aufgeführt, sondern aus Gründen der Angemessenheit (sāruppavasena) wurden nur diese beiden genannt. Durch diese beiden Hauptbegriffe sind jedoch auch all jene anderen Blicke mit eingeschlossen.

තත්ථ ‘‘ආලොකෙස්සාමී’’ති චිත්තෙ උප්පන්නෙ චිත්තවසෙනෙව අනොලොකෙත්වා අත්ථපරිග්ගණ්හනං සාත්ථකසම්පජඤ්ඤං. තං ආයස්මන්තං නන්දං කායසක්ඛිං කත්වා වෙදිතබ්බං. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා –

Wenn sich nun der Gedanke regt: „Ich will vorwärtsblicken“, so ist das Erfassen des Nutzens (atthapariggaṇhana), ohne einfach dem bloßen Impuls dieses Gedankens folgend unbedacht hinzusehen, die Wissensklarheit des Nutzens (sātthakasampajañña). Dies ist am Beispiel des ehrwürdigen Nanda als lebendigem Zeugen zu verstehen. Denn dies wurde vom Erhabenen wie folgt gesagt:

‘‘සචෙ, භික්ඛවෙ, නන්දස්ස පුරත්ථිමා දිසා ආලොකෙතබ්බා හොති, සබ්බං චෙතසා සමන්නාහරිත්වා නන්දො පුරත්ථිමං දිසං ආලොකෙති ‘එවං මෙ පුරත්ථිමං දිසං ආලොකයතො නාභිජ්ඣාදොමනස්සා [Pg.226] පාපකා අකුසලා ධම්මා අන්වාසවිස්සන්තී’ති. ඉතිහ තත්ථ සම්පජානො හොති. සචෙ, භික්ඛවෙ, නන්දස්ස පච්ඡිමා දිසා, උත්තරා දිසා, දක්ඛිණා දිසා, උද්ධං, අධො, අනුදිසා ආලොකෙතබ්බා හොති, සබ්බං චෙතසා සමන්නාහරිත්වා නන්දො අනුදිසං ආලොකෙති ‘එවං මෙ අනුදිසං ආලොකයතො’…පෙ… සම්පජානො හොතී’’ති (අ. නි. 8.9).

„Wenn, ihr Mönche, Nanda in die östliche Himmelsrichtung blicken muss, so blickt Nanda nach reiflicher Erwägung im Geiste in die östliche Himmelsrichtung, indem er denkt: ‚Wenn ich so in die östliche Himmelsrichtung blicke, werden keine üblen, unheilsamen Geisteszustände von Begehren und Missmut in mich einströmen.‘ So besitzt er dabei klare Wissensklarheit. Wenn, ihr Mönche, Nanda in die westliche Himmelsrichtung, die nördliche Himmelsrichtung, die südliche Himmelsrichtung, nach oben, nach unten oder in die Zwischenrichtungen blicken muss, so blickt Nanda nach reiflicher Erwägung im Geiste in jene Zwischenrichtung, indem er denkt: ‚Wenn ich so in diese Richtung blicke ...‘ [und so weiter] ... so besitzt er klare Wissensklarheit.“

අපිච ඉධාපි පුබ්බෙ වුත්තචෙතියදස්සනාදිවසෙනෙව සාත්ථකතා ච සප්පායතා ච වෙදිතබ්බා. කම්මට්ඨානස්ස පන අවිජහනමෙව ගොචරසම්පජඤ්ඤං, තස්මා ඛන්ධධාතුආයතනකම්මට්ඨානිකෙහි අත්තනො කමට්ඨානවසෙනෙව කසිණාදිකම්මට්ඨානිකෙහි වා පන කම්මට්ඨානසීසෙනෙව ආලොකනවිලොකනං කාතබ්බං.

„Zudem ist auch hier die Zweckmäßigkeit (sātthakatā) und die Eignung (sappāyatā) in eben derselben Weise zu verstehen, wie es zuvor bezüglich des Erblickens eines Schreins (Cetiya) und so weiter dargelegt wurde. Das Nichtaufgeben des Meditationsobjekts (kammaṭṭhāna) jedoch ist die Wissensklarheit bezüglich des Weideplatzes (gocarasampajañña). Daher sollten jene, die die Daseinsgruppen, Elemente oder Sinnesgrundlagen als Meditationsobjekt haben, das Vorwärtsblicken und Umherblicken nur kraft ihres eigenen Meditationsobjekts ausführen; jene hingegen, die ein Kasiṇa oder ein anderes Meditationsobjekt haben, sollten das Vorwärtsblicken und Umherblicken tun, indem sie ihr Meditationsobjekt in den Vordergrund stellen.“

‘‘අබ්භන්තරෙ අත්තා නාම ආලොකෙතා වා විලොකෙතා වා නත්ථි, ‘ආලොකෙස්සාමී’ති පන චිත්තෙ උප්පජ්ජමානෙ තෙනෙව චිත්තෙන සද්ධිං චිත්තසමුට්ඨානා වායොධාතු විඤ්ඤත්තිං ජනයමානා උප්පජ්ජති. ඉති චිත්තකිරියවායොධාතුවිප්ඵාරවසෙන හෙට්ඨිමං අක්ඛිදලං අධො සීදති, උපරිමං උද්ධං ලඞ්ඝෙති, කොචි යන්තකෙන විවරන්තො නාම නත්ථි, තතො චක්ඛුවිඤ්ඤාණං දස්සනකිච්චං සාධෙන්තං උප්පජ්ජතී’’ති එවං පජානනං පනෙත්ථ අසම්මොහසම්පජඤ්ඤං නාම.

„‚Im Inneren gibt es kein sogenanntes „Selbst“ (Attā), das vorwärtsblickt oder umherblickt. Wenn jedoch der Gedanke „Ich will vorwärtsblicken“ im Geiste entsteht, entspringt zusammen mit diesem Geist das vom Geist erzeugte Wind-Element (vāyodhātu) und bringt die körperliche Willensäußerung (viññatti) hervor. So senkt sich durch das Wirken des vom Geist erzeugten Wind-Elements das untere Augenlid nach unten, und das obere hebt sich nach oben. Es gibt niemanden, der sie gleichsam mit einer Maschine öffnet. Daraufhin entsteht das Sehbewusstsein (cakkhuviññāṇa) und vollzieht die Funktion des Sehens.‘ Ein solches Verstehen an dieser Stelle wird als die Wissensklarheit der Unverwirrtheit (asammohasampajañña) bezeichnet.“

අපිච මූලපරිඤ්ඤාආගන්තුකතාවකාලිකභාවවසෙනපෙත්ථ අසම්මොහසම්පජඤ්ඤං වෙදිතබ්බං. මූලපරිඤ්ඤාවසෙන තාව –

„Zudem ist an dieser Stelle die Wissensklarheit der Unverwirrtheit auch kraft des gründlichen Wissens um die Wurzel (mūlapariññā), des Gastcharakters (āgantukatā) und des vorübergehenden Charakters (tāvakālikabhāva) zu verstehen. Zunächst kraft des gründlichen Wissens um die Wurzel:“

‘‘භවඞ්ගාවජ්ජනඤ්චෙව, දස්සනං සම්පටිච්ඡනං;

සන්තීරණං වොට්ඨබ්බනං, ජවනං භවති සත්තමං’’.

„Das Lebenskontinuum (bhavaṅga), das Hinlenken (āvajjana), das Sehen (dassana), das Empfangen (sampaṭicchana), das Prüfen (santīraṇa), das Feststellen (voṭṭhabbana) und das Impulsbewusstsein (javana) tritt als siebtes auf.“

තත්ථ භවඞ්ගං උපපත්තිභවස්ස අඞ්ගකිච්චං සාධයමානං පවත්තති, තං ආවට්ටෙත්වා කිරියමනොධාතු ආවජ්ජනකිච්චං සාධයමානා, තන්නිරොධා චක්ඛුවිඤ්ඤාණං දස්සනකිච්චං සාධයමානං, තන්නිරොධා විපාකමනොධාතු සම්පටිච්ඡනකිච්චං සාධයමානා, තන්නිරොධා විපාකමනොවිඤ්ඤාණධාතු සන්තීරණකිච්චං සාධයමානා, තන්නිරොධා කිරියමනොවිඤ්ඤාණධාතු වොට්ඨබ්බනකිච්චං සාධයමානා, තන්නිරොධා සත්තක්ඛත්තුං ජවනං ජවති. තත්ථ පඨමජවනෙපි ‘‘අයං [Pg.227] ඉත්ථී, අයං පුරිසො’’ති රජ්ජනදුස්සනමුය්හනවසෙන ආලොකිතවිලොකිතං න හොති, දුතියජවනෙපි…පෙ… සත්තමජවනෙපි. එතෙසු පන යුද්ධමණ්ඩලෙ යොධෙසු විය හෙට්ඨුපරියවසෙන භිජ්ජිත්වා පතිතෙසු ‘‘අයං ඉත්ථී, අයං පුරිසො’’ති රජ්ජනාදිවසෙන ආලොකිතවිලොකිතං හොති. එවං තාවෙත්ථ මූලපරිඤ්ඤාවසෙන අසම්මොහසම්පජඤ්ඤං වෙදිතබ්බං.

„Darin verläuft das Lebenskontinuum (bhavaṅga), indem es die Funktion eines Gliedes des Wiedergeburtsdaseins erfüllt. Nachdem dieses abgelenkt wurde, verläuft das funktionelle Geist-Element (kiriyamanodhātu), indem es die Funktion des Hinlenkens (āvajjana) erfüllt. Mit dessen Erlöschen verläuft das Sehbewusstsein (cakkhuviññāṇa), indem es die Funktion des Sehens erfüllt. Mit dessen Erlöschen verläuft das resultative Geist-Element (vipākamanodhātu), indem es die Funktion des Empfangens (sampaṭicchana) erfüllt. Mit dessen Erlöschen verläuft das resultative Geistbewusstseins-Element (vipākamanoviññāṇadhātu), indem es die Funktion des Prüfens (santīraṇa) erfüllt. Mit dessen Erlöschen verläuft das funktionelle Geistbewusstseins-Element (kiriyamanoviññāṇadhātu), indem es die Funktion des Feststellens (voṭṭhabbana) erfüllt. Mit dessen Erlöschen läuft das Impulsbewusstsein (javana) siebenmal ab. Darin gibt es selbst beim ersten Impulsmoment kein Vorwärtsblicken oder Umherblicken kraft von Begehren, Hass oder Verwirrung, indem man denkt: ‚Dies ist eine Frau, dies ist ein Mann‘; ebenso wenig beim zweiten ... [und so weiter] ... bis zum siebten Impulsmoment. Wenn diese jedoch – wie Krieger auf dem Schlachtfeld – nacheinander zerfallen und vergangen sind, dann entsteht das Vorwärts- und Umherblicken kraft von Begehren und so weiter, indem man denkt: ‚Dies ist eine Frau, dies ist un Mann.‘ Auf diese Weise ist hier zunächst die Wissensklarheit der Unverwirrtheit kraft des gründlichen Wissens um die Wurzel zu verstehen.“

චක්ඛුද්වාරෙ පන රූපෙ ආපාථමාගතෙ භවඞ්ගචලනතො උද්ධං සකකිච්චනිප්ඵාදනවසෙන ආවජ්ජනාදීසු උප්පජ්ජිත්වා නිරුද්ධෙසු අවසානෙ ජවනං උප්පජ්ජති, තං පුබ්බෙ උප්පන්නානං ආවජ්ජනාදීනං ගෙහභූතෙ චක්ඛුද්වාරෙ ආගන්තුකපුරිසො විය හොති. තස්ස යථා පරගෙහෙ කිඤ්චි යාචිතුං පවිට්ඨස්ස ආගන්තුකපුරිසස්ස ගෙහසාමිකෙසු තුණ්හීමාසිනෙසු ආණාකරණං න යුත්තං, එවං ආවජ්ජනාදීනං ගෙහභූතෙ චක්ඛුද්වාරෙ ආවජ්ජනාදීසුපි අරජ්ජන්තෙසු අදුස්සන්තෙසු අමුය්හන්තෙසු ච රජ්ජනදුස්සනමුය්හනං අයුත්තන්ති එවං ආගන්තුකභාවවසෙන අසම්මොහසම්පජඤ්ඤං වෙදිතබ්බං.

„Wenn nun eine sichtbare Form an das Augentor herantritt, entstehen nach dem Vibrieren des Lebenskontinuums das Hinlenken und die folgenden Bewusstseinszustände, erfüllen ihre jeweilige Funktion und erlöschen, woraufhin am Ende das Impulsbewusstsein (javana) entsteht. Dieses verhält sich am Augentor, welches das ‚Haus‘ der zuvor entstandenen Zustände wie dem Hinlenken usw. darstellt, wie ein fremder Gast. Wie es nun für einen fremden Gast, der das Haus eines anderen betreten hat, um etwas zu erbitten, unpassend wäre, Befehle zu erteilen, während die Hausbesitzer schweigend dasitzen, ebenso ist es für das Impulsbewusstsein unpassend, Begehren, Hass oder Verwirrung zu empfinden, während am Augentor, das das Haus des Hinlenkens und der anderen Zustände ist, eben diese Zustände frei von Begehren, Hass und Verwirrung sind. In dieser Weise ist die Wissensklarheit der Unverwirrtheit kraft des Gastcharakters zu verstehen.“

යානි පනෙතානි චක්ඛුද්වාරෙ වොට්ඨබ්බනපරියොසානානි චිත්තානි උප්පජ්ජන්ති, තානි සද්ධිං සම්පයුත්තධම්මෙහි තත්ථ තත්ථෙව භිජ්ජන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤං න පස්සන්ති, ඉත්තරානි තාවකාලිකානි හොන්ති. තත්ථ යථා එකස්මිං ඝරෙ සබ්බෙසු මානුසකෙසු මතෙසු අවසෙසස්ස එකස්ස තඞ්ඛණංයෙව මරණධම්මස්ස න යුත්තා නච්චගීතාදීසු අභිරති නාම, එවමෙව එකද්වාරෙ සසම්පයුත්තෙසු ආවජ්ජනාදීසු තත්ථ තත්ථෙව මතෙසු අවසෙසස්ස තඞ්ඛණංයෙව මරණධම්මස්ස ජවනස්සාපි රජ්ජනදුස්සනමුය්හනවසෙන අභිරති නාම න යුත්තාති එවං තාවකාලිකභාවවසෙන අසම්මොහසම්පජඤ්ඤං වෙදිතබ්බං.

„Diejenigen Geisteszustände nun, die am Augentor entstehen und mit dem Feststellen (voṭṭhabbana) enden, zerfallen ebendort zusammen mit ihren assoziierten Geistesfaktoren; sie sehen einander nicht, sie sind flüchtig und nur vorübergehend. Wie es darin in einem Haus, in dem alle Menschen gestorben sind, für den einzigen Überlebenden, der im nächsten Augenblick selbst dem Tode geweiht ist, unpassend wäre, Vergnügen an Tanz und Gesang zu finden, ebenso ist es für das verbleibende Impulsbewusstsein (javana), das im selben Augenblick selbst dem Verfall geweiht ist, unpassend, Vergnügen durch Begehren, Hass oder Verwirrung zu finden, wenn an dem einen Tor das Hinlenken und die anderen Zustände samt ihren assoziierten Faktoren ebendort vergangen sind. In dieser Weise ist die Wissensklarheit der Unverwirrtheit kraft des vorübergehenden Charakters zu verstehen.“

අපිච ඛන්ධායතනධාතුපච්චයපච්චවෙක්ඛණවසෙනපෙතං වෙදිතබ්බං. එත්ථ හි චක්ඛු චෙව රූපා ච රූපක්ඛන්ධො, දස්සනං විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො, තංසම්පයුත්තා වෙදනා වෙදනාක්ඛන්ධො, සඤ්ඤා සඤ්ඤාක්ඛන්ධො, ඵස්සාදිකා සඞ්ඛාරා සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො, එවමෙතෙසං පඤ්චන්නං ඛන්ධානං සමවායෙ ආලොකනවිලොකනං පඤ්ඤායති. තත්ථ කො එකො ආලොකෙති, කො විලොකෙති? තථා චක්ඛු චක්ඛායතනං, රූපං රූපායතනං, දස්සනං මනායතනං, වෙදනාදයො සම්පයුත්තධම්මා ධම්මායතනං, එවමෙතෙසං චතුන්නං ආයතනානං සමවායෙ ආලොකනවිලොකනං පඤ්ඤායති. තත්ථ කො එකො ආලොකෙති, කො [Pg.228] විලොකෙති? තථා චක්ඛු චක්ඛුධාතු, රූපං රූපධාතු, දස්සනං චක්ඛුවිඤ්ඤාණධාතු, තංසම්පයුත්තා වෙදනාදයො ධම්මා ධම්මධාතු, එවමෙතෙසං චතුන්නං ධාතූනං සමවායෙ ආලොකනවිලොකනං පඤ්ඤායති. තත්ථ කො එකො ආලොකෙති, කො විලොකෙති? තථා චක්ඛු නිස්සයපච්චයො, රූපං ආරම්මණපච්චයො, ආවජ්ජනං අනන්තරසමනන්තරූපනිස්සයනත්ථිවිගතපච්චයො, ආලොකො උපනිස්සයපච්චයො, වෙදනාදයො සහජාතපච්චයො. එවමෙතෙසං පච්චයානං සමවායෙ ආලොකනවිලොකනං පඤ්ඤායති. තත්ථ කො එකො ආලොකෙති, කො විලොකෙතීති එවමෙත්ථ ඛන්ධායතනධාතුපච්චයපච්චවෙක්ඛණවසෙනපි අසම්මොහසම්පජඤ්ඤං වෙදිතබ්බං.

„Zudem ist dies auch kraft der Betrachtung der Daseinsgruppen (khandha), Sinnesgrundlagen (āyatana), Elemente (dhātu) und Bedingungen (paccaya) zu verstehen. Hierbei sind nämlich das Auge und die sichtbaren Formen die Formgruppe (rūpakkhandha); das Sehen ist die Bewusstseinsgruppe (viññāṇakkhandha); die damit verbundene Empfindung ist die Empfindungsgruppe (vedanākkhandha); die Wahrnehmung ist die Wahrnehmungsgruppe (saññākkhandha); die Geistesformationen, beginnend mit der Berührung, sind die Formationsgruppe (saṅkhārakkhandha). Wenn diese fünf Daseinsgruppen zusammentreffen, erscheint das Vorwärtsblicken und Umherblicken. Wer ist darin der Eine, der vorwärtsblickt, wer blickt umher? Ebenso ist das Auge die Augengrundlage (cakkhāyatana), die sichtbare Form die Formgrundlage (rūpāyatana), das Sehen die Geistgrundlage (manāyatana) und die assoziierten Faktoren wie Empfindung usw. sind die Geistobjektgrundlage (dhammāyatana). Wenn diese vier Sinnesgrundlagen zusammentreffen, erscheint das Vorwärtsblicken und Umherblicken. Wer ist darin der Eine, der vorwärtsblickt, wer blickt umher? Ebenso ist das Auge das Auge-Element (cakkhudhātu), die sichtbare Form das Form-Element (rūpadhātu), das Sehen das Sehbewusstseins-Element (cakkhuviññāṇadhātu) und die assoziierten Faktoren wie Empfindung usw. sind das Geistobjekt-Element (dhammadhātu). Wenn diese vier Elemente zusammentreffen, erscheint das Vorwärtsblicken und Umherblicken. Wer ist darin der Eine, der vorwärtsblickt, wer blickt umher? Ebenso ist das Auge die Stützbedingung (nissayapaccayo), die sichtbare Form die Objektbedingung (ārammaṇapaccayo), das Hinlenken die Bedingung der Unmittelbarkeit, der direkten Unmittelbarkeit, der starken Stütze, des Nichtvorhandenseins und des Verschwindens (anantara-samanantarūpanissaya-natthi-vigatapaccayo), das Licht (āloko) die Bedingung der starken Stütze (upanissayapaccayo), und Empfindung usw. sind die Bedingung des Mitentstehens (sahajātapaccayo). Wenn diese Bedingungen zusammentreffen, erscheint das Vorwärtsblicken und Umherblicken. Wer ist darin der Eine, der vorwärtsblickt, wer blickt umher? In dieser Weise ist auch hier die Wissensklarheit der Unverwirrtheit kraft der Betrachtung der Daseinsgruppen, Sinnesgrundlagen, Elemente und Bedingungen zu verstehen.“

සමිඤ්ජිතෙ පසාරිතෙති පබ්බානං සමිඤ්ජනපසාරණෙ. තත්ථ චිත්තවසෙනෙව සමිඤ්ජනපසාරණං අකත්වා හත්ථපාදානං සමිඤ්ජනපසාරණපච්චයා අත්ථානත්ථං පරිග්ගණ්හිත්වා අත්ථපරිග්ගණ්හනං සාත්ථකසම්පජඤ්ඤං. තත්ථ හත්ථපාදෙ අතිචිරං සමිඤ්ජිත්වා වා පසාරෙත්වා වා ඨිතස්ස ඛණෙ ඛණෙ වෙදනා උප්පජ්ජන්ති, චිත්තං එකග්ගං න ලභති, කම්මට්ඨානං පරිපතති, විසෙසං නාධිගච්ඡති. කාලෙ සමිඤ්ජන්තස්ස කාලෙ පසාරෙන්තස්ස පන තා වෙදනා නුප්පජ්ජන්ති, චිත්තං එකග්ගං හොති, කම්මට්ඨානං ඵාතිං ගච්ඡති, විසෙසමධිගච්ඡතීති එවං අත්ථානත්ථපරිග්ගණ්හනං වෙදිතබ්බං.

„Beim Beugen und Strecken“ bezieht sich auf das Beugen und Strecken der Glieder. Darunter versteht man Folgendes: Wenn man Arme und Beine nicht einfach nur unbewusst durch die Kraft des Geistes beugt und streckt, sondern den Nutzen und Nicht-Nutzen untersucht, der sich aus dem Beugen und Strecken ergibt, so ist dieses Erfassen des Nutzens die klare Wissensklarheit über den Nutzen (sātthaka-sampajañña). Denn wenn jemand seine Arme und Beine zu lange gebeugt oder gestreckt hält, entstehen Augenblick für Augenblick Schmerzen, der Geist erlangt keine Einspitzigkeit, das Meditationsobjekt geht verloren und er erlangt keinen höheren Zustand. Wenn man jedoch zur rechten Zeit beugt und zur rechten Zeit streckt, entstehen jene Schmerzen nicht, der Geist wird einspitzig, das Meditationsobjekt entfaltet sich und man erlangt einen höheren Zustand. Auf diese Weise ist das Erfassen von Nutzen und Nicht-Nutzen zu verstehen.

අත්ථෙ පන සතිපි සප්පායාසප්පායං පරිග්ගණ්හිත්වා සප්පායපරිග්ගණ්හනං සප්පායසම්පජඤ්ඤං. තත්‍රායං නයො – මහාචෙතියඞ්ගණෙ කිර දහරභික්ඛූ සජ්ඣායං ගණ්හන්ති. තෙසං පිට්ඨිපස්සෙ දහරභික්ඛුනියො ධම්මං සුණන්ති. තත්ථෙකො දහරො හත්ථං පසාරෙන්තො කායසංසග්ගං පත්වා තෙනෙව කාරණෙන ගිහී ජාතො. අපරො භික්ඛු පාදං පසාරෙන්තො අග්ගිම්හි පසාරෙසි, අට්ඨිං ආහච්ච පාදො ඣායි. අපරො වම්මිකෙ පසාරෙසි, සො ආසීවිසෙන දට්ඨො. අපරො චීවරකුටිදණ්ඩකෙ පසාරෙසි, තං මණිසප්පො ඩංසි. තස්මා එවරූපෙ අසප්පායෙ අපසාරෙත්වා සප්පායෙ පසාරෙතබ්බං. ඉදමෙත්ථ සප්පායසම්පජඤ්ඤං.

Selbst wenn ein Nutzen vorhanden ist, ist das Erfassen des Geeigneten, nachdem man das Geeignete und Ungeeignete untersucht hat, die klare Wissensklarheit über die Eignung (sappāya-sampajañña). Hierzu gibt es folgende Erklärung: Es heißt, dass auf dem Hof der Großen Pagode (Mahācetiya) junge Mönche ihre Rezitationen lernten. Hinter ihnen hörten junge Nonnen der Lehre zu. Dabei streckte ein junger Mönch seine Hand aus, berührte dabei eine Nonne am Körper und wurde aus diesem Grund unzufrieden und wurde wieder zum Laien. Ein anderer Mönch streckte seinen Fuß aus und streckte ihn in ein Feuer; der Brand drang bis auf die Knochen vor und sein Fuß verbrannte. Ein anderer streckte ihn in einen Ameisenhügel und wurde von einer Giftschlange gebissen. Ein anderer streckte ihn gegen eine Stange in der Gewandhütte, und eine grüne Giftschlange biss ihn. Daher soll man in solch ungeeigneten Situationen die Glieder nicht ausstrecken, sondern nur in geeigneten. Dies ist hier die klare Wissensklarheit über die Eignung.

ගොචරසම්පජඤ්ඤං පන මහාථෙරවත්ථුනා දීපෙතබ්බං – මහාථෙරො කිර දිවාට්ඨානෙ නිසින්නො අන්තෙවාසිකෙහි සද්ධිං කථයමානො සහසා හත්ථං [Pg.229] සමිඤ්ජිත්වා පුන යථාඨානෙ ඨපෙත්වා සණිකං සමිඤ්ජෙසි. තං අන්තෙවාසිකා පුච්ඡිංසු – ‘‘කස්මා, භන්තෙ, සහසා හත්ථං සමිඤ්ජිත්වා පුන යථාඨානෙ ඨපෙත්වා සණිකං සමිඤ්ජිත්ථා’’ති. යතො පට්ඨායාහං, ආවුසො, කම්මට්ඨානං මනසිකාතුං ආරද්ධො, න මෙ කම්මට්ඨානං මුඤ්චිත්වා හත්ථො සමිඤ්ජිතපුබ්බො, ඉදානි පන තුම්හෙහි සද්ධිං කථයමානෙන කම්මට්ඨානං මුඤ්චිත්වා සමිඤ්ජිතො, තස්මා පුන යථාඨානෙ ඨපෙත්වා සමිඤ්ජෙසින්ති. සාධු, භන්තෙ, භික්ඛුනා නාම එවරූපෙන භවිතබ්බන්ති. එවමෙත්ථාපි කම්මට්ඨානාවිජහනමෙව ගොචරසම්පජඤ්ඤන්ති වෙදිතබ්බං.

Die klare Wissensklarheit über den Meditationsbereich (gocara-sampajañña) soll anhand der Geschichte des älteren Mönchs verdeutlicht werden: Es heißt, dass der ältere Mönch an seinem Tagesaufenthaltsort saß und sich mit seinen Schülern unterhielt. Dabei beugte er plötzlich seinen Arm, legte ihn dann wieder in die ursprüngliche Position zurück und beugte ihn langsam noch einmal. Da fragten ihn seine Schüler: „Ehrwürdiger Herr, warum haben Sie Ihren Arm plötzlich gebeugt, ihn dann wieder in die ursprüngliche Position zurückgelegt und ihn dann langsam noch einmal gebeugt?“ Er antwortete: „Ihr Brüder, seit ich begonnen habe, mein Meditationsobjekt zu verinnerlichen, habe ich noch nie meinen Arm gebeugt, ohne mein Meditationsobjekt im Sinn zu haben. Gerade eben aber, als ich mit euch sprach, habe ich das Meditationsobjekt losgelassen und den Arm gebeugt. Deshalb habe ich ihn wieder in die ursprüngliche Position zurückgebracht und ihn erneut gebeugt.“ Die Schüler sagten: „Heilsam ist es, ehrwürdiger Herr! Ein Mönch sollte wahrlich so beschaffen sein.“ Auf diese Weise ist auch hierbei das Nicht-Aufgeben des Meditationsobjekts als klare Wissensklarheit über den Meditationsbereich zu verstehen.

අබ්භන්තරෙ අත්තා නාම කොචි සමිඤ්ජන්තො වා පසාරෙන්තො වා නත්ථි, වුත්තප්පකාරචිත්තකිරියවායොධාතුවිප්ඵාරෙන පන සුත්තාකඩ්ඪනවසෙන දාරුයන්තස්ස හත්ථපාදලළනං විය සමිඤ්ජනපසාරණං හොතීති පරිජානනං පනෙත්ථ අසම්මොහසම්පජඤ්ඤන්ති වෙදිතබ්බං.

In unserem Inneren gibt es kein sogenanntes Selbst (attā), das beugt oder streckt. Vielmehr erfolgt das Beugen und Strecken durch das Wirken des Windelements, das durch die geistige Aktivität in der beschriebenen Weise erzeugt wird – ganz ähnlich wie die Bewegung der Glieder einer Holzpuppe durch das Ziehen von Fäden geschieht. Dieses genaue Erkennen ist hierbei als klare Wissensklarheit über die Täuschungsfreiheit (asammoha-sampajañña) zu verstehen.

සඞ්ඝාටිපත්තචීවරධාරණෙති එත්ථ සඞ්ඝාටිචීවරානං නිවාසනපාරුපනවසෙන, පත්තස්ස භික්ඛාපටිග්ගහණාදිවසෙන පරිභොගො ධාරණං නාම. තත්ථ සඞ්ඝාටිචීවරධාරණෙ තාව නිවාසෙත්වා පාරුපිත්වා ච පිණ්ඩාය චරතො ආමිසලාභො, ‘‘සීතස්ස පටිඝාතායා’’තිආදිනා නයෙන භගවතා වුත්තප්පකාරොයෙව ච අත්ථො අත්ථො නාම. තස්ස වසෙන සාත්ථකසම්පජඤ්ඤං වෙදිතබ්බං.

Bezüglich des Ausdrucks „beim Tragen von Doppelmantel (saṅghāṭi), Almosenschale und Gewand“: Hierbei bezeichnet „Tragen“ (dhāraṇa) den Gebrauch des Doppelmantels und der Gewänder durch das Anlegen und Umwerfen sowie den Gebrauch der Almosenschale zum Empfangen von Almosenspeise und Ähnlichem. Was nun das Tragen des Doppelmantels und der Gewänder betrifft: Für jemanden, der sich bekleidet und eingehüllt hat und auf Almosengang geht, besteht der Nutzen (attha) einerseits im Erlangen von materiellen Gaben und andererseits in dem Nutzen, den der Erhabene in der Weise wie „zur Abwehr von Kälte“ usw. dargelegt hat. In diesem Sinne ist die klare Wissensklarheit über den Nutzen zu verstehen.

උණ්හපකතිකස්ස පන දුබ්බලස්ස ච චීවරං සුඛුමං සප්පායං, සීතාලුකස්ස ඝනං දුපට්ටං. විපරීතං අසප්පායං. යස්ස කස්සචි ජිණ්ණං අසප්පායමෙව. අග්ගළාදිදානෙන හිස්ස තං පලිබොධකරං හොති. තථා පට්ටුණ්ණදුකූලාදිභෙදං ලොභනීයචීවරං. තාදිසඤ්හි අරඤ්ඤෙ එකකස්ස නිවාසන්තරායකරං, ජීවිතන්තරායකරඤ්චාපි හොති. නිප්පරියායෙන පන යං නිමිත්තකම්මාදිමිච්ඡාජීවවසෙන උප්පන්නං, යඤ්චස්ස සෙවමානස්ස අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති, කුසලා ධම්මා පරිහායන්ති, තං අසප්පායං. විපරීතං සප්පායං, තස්ස වසෙනෙත්ථ සප්පායසම්පජඤ්ඤං, කම්මට්ඨානාවිජහනවසෙනෙව ච ගොචරසම්පජඤ්ඤං වෙදිතබ්බං.

Für jemanden, dem von Natur aus heiß ist, sowie für einen Schwachen ist ein dünnes Gewand geeignet; für jemanden, der leicht friert, ein dickes, doppellagiges Gewand. Das Gegenteil ist ungeeignet. Für jeden ist ein abgetragenes Gewand ungeeignet; denn durch das Flicken und Ausbessern wird es für ihn zu einem Hindernis. Ebenso ist ein begehrenswertes Gewand, wie eines aus Seide oder feinem Leinen, ungeeignet. Denn ein solches Gewand kann für jemanden, der allein im Wald lebt, zu einem Hindernis für sein mönchisches Leben und sogar zu einer Lebensgefahr werden. Im eigentlichen Sinne (nippariyāyena) jedoch ist ein Gewand ungeeignet, das durch falsche Lebensweise wie Andeutungen usw. erlangt wurde, oder dessen Gebrauch dazu führt, dass unheilsame Geisteszustände zunehmen und heilsame abnehmen. Das Gegenteil ist geeignet. Im Sinne dieser Eignung ist hier die klare Wissensklarheit über die Eignung zu verstehen, und durch das Nicht-Aufgeben des Meditationsobjekts die klare Wissensklarheit über den Meditationsbereich.

අබ්භන්තරෙ අත්තා නාම කොචි චීවරං පාරුපන්තො නත්ථි, වුත්තප්පකාරචිත්තකිරියවායොධාතුවිප්ඵාරෙනෙව පන චීවරපාරුපනං හොති. තත්ථ චීවරම්පි [Pg.230] අචෙතනං, කායොපි අචෙතනො. චීවරං න ජානාති ‘‘මයා කායො පාරුපිතො’’ති. කායොපි න ජානාති ‘‘අහං චීවරෙන පාරුපිතො’’ති. ධාතුයොව ධාතුසමූහං පටිච්ඡාදෙන්ති පටපිලොතිකාය පොත්ථකරූපපටිච්ඡාදනෙ විය. තස්මා නෙව සුන්දරං චීවරං ලභිත්වා සොමනස්සං කාතබ්බං, න අසුන්දරං ලභිත්වා දොමනස්සං. නාගවම්මිකචෙතියරුක්ඛාදීසු හි කෙචි මාලාගන්ධධූමවත්ථාදීහි සක්කාරං කරොන්ති, කෙචි ගූථමුත්තකද්දමදණ්ඩසත්ථපහාරාදීහි අසක්කාරං. න තෙහි නාගවම්මිකරුක්ඛාදයො සොමනස්සං වා කරොන්ති දොමනස්සං වා. එවමෙවං නෙව සුන්දරං චීවරං ලභිත්වා සොමනස්සං කාතබ්බං, න අසුන්දරං ලභිත්වා දොමනස්සන්ති එවං පවත්තපටිසඞ්ඛානවසෙනෙත්ථ අසම්මොහසම්පජඤ්ඤං වෙදිතබ්බං.

In unserem Inneren gibt es kein Selbst (attā), das das Gewand anlegt. Vielmehr erfolgt das Anlegen des Gewandes allein durch das Wirken des Windelements, das durch die geistige Aktivität in der beschriebenen Weise erzeugt wird. Dabei ist das Gewand empfindungslos (acetana) und auch der Körper ist empfindungslos. Das Gewand weiß nicht: „Der Körper wurde von mir bedeckt.“ Und auch der Körper weiß nicht: „Ich wurde vom Gewand bedeckt.“ Es bedecken lediglich Elemente eine Ansammlung von Elementen, so wie man eine Holzpuppe mit einem alten Tuch umhüllt. Daher soll man weder Freude empfinden, wenn man ein schönes Gewand erhält, noch Unwillen, wenn man ein unschönes erhält. Manche Menschen bringen nämlich Ameisenhaufen, die von Schlangen bewohnt werden, Schreinen, Bäumen usw. Verehrung mit Blumenkränzen, Düften, Räucherwerk und Gewändern dar; andere wiederum zeigen Respektlosigkeit durch Kot, Urin, Schlamm, Schläge mit Stöcken und Waffen usw. Doch jene Ameisenhaufen, Schreine und Bäume empfinden dadurch weder Freude noch Unwillen. Ebenso soll man weder Freude empfinden, wenn man ein schönes Gewand erhält, noch Unwillen, wenn man ein unschönes erhält. Durch ein solches reflektiertes Betrachten ist hierbei die klare Wissensklarheit über die Täuschungsfreiheit (asammoha-sampajañña) zu verstehen.

පත්තධාරණෙපි පත්තං සහසාව අග්ගහෙත්වා – ‘‘ඉමං ගහෙත්වා පිණ්ඩාය චරමානො භික්ඛං ලභිස්සාමී’’ති එවං පත්තග්ගහණපච්චයා පටිලභිතබ්බඅත්ථවසෙන සාත්ථකසම්පජඤ්ඤං වෙදිතබ්බං. කිසදුබ්බලසරීරස්ස පන ගරුපත්තො අසප්පායො. යස්ස කස්සචි චතුපඤ්චගණ්ඨිකාහතො දුබ්බිසොධනීයො අසප්පායොව. දුද්ධොතපත්තො හි න වට්ටති, තං ධොවන්තස්සෙව චස්ස පලිබොධො හොති. මණිවණ්ණපත්තො පන ලොභනීයො චීවරෙ වුත්තනයෙනෙව අසප්පායො. නිමිත්තකම්මාදිවසෙන ලද්ධො, පන යඤ්චස්ස සෙවමානස්ස අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති, කුසලා ධම්මා පරිහායන්ති, අයං එකන්තඅසප්පායොව. විපරීතො සප්පායො. තස්ස වසෙනෙත්ථ සප්පායසම්පජඤ්ඤං, කම්මට්ඨානාවිජහනවසෙනෙව ච ගොචරසම්පජඤ්ඤං වෙදිතබ්බං.

Auch beim Tragen der Almosenschale ist die klare Wissensklarheit über den Nutzen (sātthaka-sampajañña) wie folgt zu verstehen: Man ergreift die Schale nicht voreilig, sondern bedenkt den zu erlangenden Nutzen durch das Ergreifen der Schale: „Wenn ich diese Schale nehme und auf Almosengang gehe, werde ich Nahrung erhalten.“ Für jemanden mit einem mageren und schwachen Körper ist eine schwere Schale ungeeignet. Für jeden ist eine Schale ungeeignet, die an vier oder fünk Stellen geflickt und schwer zu reinigen ist. Eine schwer zu reinigende Schale ist ungeeignet; denn das bloße Reinigen wird für ihn zu einer Last. Eine Schale von juwelenartiger Farbe ist begehrenswert und aus demselben Grund ungeeignet, wie es bereits bei den Gewänden dargelegt wurde. Eine Schale hingegen, die durch falsche Lebensweise wie Andeutungen usw. erlangt wurde, oder bei deren Gebrauch unheilsame Zustände zunehmen und heilsame abnehmen, ist gänzlich ungeeignet. Das Gegenteil ist geeignet. Im Sinne dieser Eignung ist hier die klare Wissensklarheit über die Eignung zu verstehen, und durch das Nicht-Aufgeben des Meditationsobjekts die klare Wissensklarheit über den Meditationsbereich.

අබ්භන්තරෙ අත්තා නාම කොචි පත්තං ගණ්හන්තො නත්ථි, වුත්තප්පකාරචිත්තකිරියවායොධාතුවිප්ඵාරෙනෙව පත්තග්ගහණං නාම හොති. තත්ථ පත්තොපි අචෙතනො, හත්ථාපි අචෙතනා. පත්තො න ජානාති ‘‘අහං හත්ථෙහි ගහිතො’’ති. හත්ථාපි න ජානන්ති ‘‘පත්තො අම්හෙහි ගහිතො’’ති. ධාතුයොව ධාතුසමූහං ගණ්හන්ති, සණ්ඩාසෙන අග්ගිවණ්ණපත්තග්ගහණෙ වියාති එවං පවත්තපටිසඞ්ඛානවසෙනෙත්ථ අසම්මොහසම්පජඤ්ඤං වෙදිතබ්බං.

Im Inneren gibt es kein sogenanntes Selbst, das die Almosenschale ergreift; vielmehr geschieht das sogenannte Ergreifen der Schale allein durch das Wirken des Windelements, das aus der geistigen Aktivität der beschriebenen Art entsteht. Dabei ist sowohl die Schale unbewusst als auch die Hände unbewusst. Die Schale weiß nicht: ‚Ich werde von den Händen gehalten‘, und auch die Hände wissen nicht: ‚Die Schale wird von uns gehalten‘. Es sind vielmehr bloße Elemente, die eine Ansammlung von Elementen ergreifen, wie beim Ergreifen einer glühenden Schale mit einer Zange. Auf diese Weise ist hierbei die klare Wissensklarheit der Täuschungslosigkeit (asammohasampajañña) durch die Betrachtung des tatsächlichen Vorgangs zu verstehen.

අපිච යථා ඡින්නහත්ථපාදෙ වණමුඛෙහි පග්ඝරිතපුබ්බලොහිතකිමිකුලෙ නීලමක්ඛිකසම්පරිකිණ්ණෙ අනාථසාලාය අනාථමනුස්සෙ දිස්වා දයාලුකා පුරිසා තෙසං වණපට්ටචොළකානි චෙව කපාලාදීහි භෙසජ්ජානි ච උපනාමෙන්ති. තත්ථ චොළකානිපි කෙසඤ්චි සණ්හානි, කෙසඤ්චි ථූලානි පාපුණන්ති, භෙසජ්ජකපාලානිපි කෙසඤ්චි සුසණ්ඨානානි, කෙසඤ්චි [Pg.231] දුස්සණ්ඨානානි පාපුණන්ති, න තෙ තත්ථ සුමනා වා දුම්මනා වා හොන්ති. වණපටිච්ඡාදනමත්තෙනෙව හි චොළකෙන භෙසජ්ජපටිග්ගහමත්තෙනෙව ච කපාලකෙන තෙසං අත්ථො. එවමෙව යො භික්ඛු වණචොළකං විය චීවරං, භෙසජ්ජකපාලකං විය ච පත්තං, කපාලෙ භෙසජ්ජමිව ච පත්තෙ ලද්ධභික්ඛං සල්ලක්ඛෙති. අයං සඞ්ඝාටිපත්තචීවරධාරණෙ අසම්මොහසම්පජඤ්ඤෙන උත්තමසම්පජානකාරීති වෙදිතබ්බො.

Und ferner: Wie wenn mitfühlende Menschen schutzlose Menschen in einem Armenhaus sehen, deren Hände und Füße amputiert sind, aus deren Wundöffnungen Eiter, Blut und Würmer quellen und die von Schmeißfliegen umschwärmt sind, und ihnen Stofffetzen zum Verbinden der Wunden sowie Medizin in Tonscherben darreichen; dabei erhalten einige feine Stofffetzen, andere grobe, und an Medizinscherben erhalten einige wohlgeformte, andere missgestaltete, doch sie werden dadurch weder erfreut noch betrübt sein. Denn ihr einziger Nutzen liegt im Stofffetzen bloß zur Bedeckung der Wunde und in der Scherbe bloß zur Aufnahme der Medizin. Ebenso verhält es sich mit einem Mönch, der die Robe wie einen Wundlappen betrachtet, die Schale wie eine Scherbe für Medizin und die in der Schale erhaltene Almosenspeise wie die Medizin in der Scherbe. Ein solcher Mönch ist als jemand zu verstehen, der beim Tragen von Doppeltuchrobe, Schale und Roben durch die Wissensklarheit der Täuschungslosigkeit im höchsten Maße wissensklar handelt.

අසිතාදීසු අසිතෙති පිණ්ඩපාතභොජනෙ. පීතෙති යාගුආදිපානෙ. ඛායිතෙති පිට්ඨඛජ්ජකාදිඛාදනෙ. සායිතෙති මධුඵාණිතාදිසායනෙ. තත්ථ ‘‘නෙව දවායා’’තිආදිනා නයෙන වුත්තො අට්ඨවිධොපි අත්ථො අත්ථො නාම, තස්ස වසෙන සාත්ථකසම්පජඤ්ඤං වෙදිතබ්බං.

Unter den Begriffen ‚beim Essen‘ usw. bezieht sich ‚beim Gegessenen‘ (asita) auf das Verzehren von Almosenspeise. ‚Beim Getrunkenen‘ (pīta) bezieht sich auf das Trinken von Reisschleim und dergleichen. ‚Beim Gekauten‘ (khāyita) bezieht sich auf das Kauen von Mehlgebäck und anderen Knabbereien. ‚Beim Geschmeckten‘ (sāyita) bezieht sich auf das Verkosten von Honig, Melasse und dergleichen. Der in dieser Hinsicht in der Weise von ‚nicht zum Vergnügen‘ usw. dargelegte achtfache Nutzen wird als der ‚Zweck‘ bezeichnet; durch diesen ist die Wissensklarheit der Zweckmäßigkeit (sātthakasampajañña) zu verstehen.

ලූඛපණීතතිත්තමධුරාදීසු පන යෙන භොජනෙන යස්ස අඵාසු හොති, තං තස්ස අසප්පායං. යං පන නිමිත්තකම්මාදිවසෙන පටිලද්ධං, යඤ්චස්ස භුඤ්ජතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති, කුසලා ධම්මා පරිහායන්ති, තං එකන්තඅසප්පායමෙව. විපරීතං සප්පායං. තස්ස වසෙනෙත්ථ සප්පායසම්පජඤ්ඤං, කම්මට්ඨානාවිජහනවසෙනෙව ච ගොචරසම්පජඤ්ඤං වෙදිතබ්බං.

Was nun grobe, feine, bittere, süße Nahrung und so weiter betrifft: Diejenige Nahrung, durch die für jemanden Unwohlsein entsteht, ist für ihn unzuträglich. Was aber durch Andeutungen (nimittakamma) und Ähnliches erlangt wurde, und bei dessen Verzehr für diesen Mönch unheilsame Geisteszustände zunehmen und heilsame Geisteszustände abnehmen, das ist absolut unzuträglich. Das Gegenteil davon ist zuträglich. Durch dieses ist hierbei die Wissensklarheit der Zuträglichkeit (sappāyasampajañña) zu verstehen, und durch das Nicht-Aufgeben des Meditationsobjekts die Wissensklarheit des Weideguts (gocarasampajañña).

අබ්භන්තරෙ අත්තා නාම කොචි භුඤ්ජකො නත්ථි, වුත්තප්පකාරචිත්තකිරියවායොධාතුවිප්ඵාරෙනෙව පත්තපටිග්ගහණං නාම හොති, චිත්තකිරියවායොධාතුවිප්ඵාරෙනෙව හත්ථස්ස පත්තෙ ඔතාරණං නාම හොති, චිත්තකිරියවායොධාතුවිප්ඵාරෙනෙව ආලොපකරණං ආලොපුද්ධරණං මුඛවිවරණඤ්ච හොති. න කොචි කුඤ්චිකාය න යන්තකෙන හනුකට්ඨීනි විවරති, චිත්තකිරියවායොධාතුවිප්ඵාරෙනෙව ආලොපස්ස මුඛෙ ඨපනං උපරිදන්තානං මුසලකිච්චසාධනං හෙට්ඨාදන්තානං උදුක්ඛලකිච්චසාධනං ජිව්හාය හත්ථකිච්චසාධනඤ්ච හොති. ඉති නං තත්ථ අග්ගජිව්හාය තනුකඛෙළො, මූලජිව්හාය බහලඛෙළො මක්ඛෙති. තං හෙට්ඨාදන්තඋදුක්ඛලෙ ජිව්හාහත්ථපරිවත්තිතං ඛෙළඋදකතෙමිතං උපරිදන්තමුසලසඤ්චුණ්ණිතං කොචි කටච්ඡුනා වා දබ්බියා වා අන්තො පවෙසෙන්තො නාම නත්ථි, වායොධාතුයාව පවිසති. පවිට්ඨං පවිට්ඨං කොචි පලාලසන්ථරං කත්වා ධාරෙන්තො නාම නත්ථි, වායොධාතුවසෙනෙව තිට්ඨති. ඨිතං ඨිතං කොචි උද්ධනං කත්වා අග්ගිං ජාලෙත්වා පචන්තො නාම නත්ථි, තෙජොධාතුයාව පච්චති. පක්කං පක්කං කොචි දණ්ඩකෙන වා යට්ඨියා වා බහි නීහරකො නාම නත්ථි, වායොධාතුයෙව නීහරති. ඉති වායොධාතු අතිහරති ච වීතිහරති ච [Pg.232] ධාරෙති ච පරිවත්තෙති ච සඤ්චුණ්ණෙති ච විසොසෙති ච නීහරති ච; පථවීධාතු ධාරෙති ච පරිවත්තෙති ච සඤ්චුණ්ණෙති ච විසොසෙති ච; ආපොධාතු සිනෙහෙති ච අල්ලත්තඤ්ච අනුපාලෙති; තෙජොධාතු අන්තොපවිට්ඨං පරිපාචෙති; ආකාසධාතු අඤ්ජසො හොති; විඤ්ඤාණධාතු තත්ථ තත්ථ සම්මාපයොගමන්වාය ආභුජතීති එවං පවත්තපටිසඞ්ඛානවසෙනෙත්ථ අසම්මොහසම්පජඤ්ඤං වෙදිතබ්බං.

Im Inneren gibt es kein sogenanntes Selbst, das der Essende ist. Das sogenannte Empfangen der Almosenschale geschieht allein durch das Wirken des Windelements, das aus der geistigen Aktivität der beschriebenen Art entsteht. Allein durch das Wirken des Windelements, das aus der geistigen Aktivität entsteht, erfolgt das Senken der Hand in die Schale. Allein durch das Wirken des Windelements, das aus der geistigen Aktivität entsteht, erfolgt das Formen des Bissens, das Heben des Bissens und das Öffnen des Mundes. Niemand öffnet die Kieferknochen mit einem Schlüssel oder einer mechanischen Vorrichtung. Allein durch das Wirken des Windelements, das aus der geistigen Aktivität entsteht, wird der Bissen in den Mund gelegt, verrichten die oberen Zähne die Arbeit eines Stößels, die unteren Zähne die Arbeit eines Mörsers und die Zunge verrichtet die Arbeit einer Hand. So benetzt dort dünner Speichel von der Zungenspitze und zäher Speichel von der Zungenwurzel den Bissen. Jene Nahrung, die im Mörser der unteren Zähne durch die Hand der Zunge hin und her gewendet, durch das Speichelwasser befeuchtet und durch den Stößel der oberen Zähne zermalmt wurde – da gibt es niemanden, der sie mit einer Kelle oder einem Löffel in den Magen einführt; sie tritt allein durch das Windelement ein. Bei dem jeweils Eingetretenen gibt es niemanden, der ein Strohlager bereitet, um es zu stützen; es verbleibt allein durch das Windelement. Bei dem jeweils Verbliebenen gibt es niemanden, der eine Feuerstelle errichtet, ein Feuer anzündet und es kocht; es wird allein durch das Feuerelement verdaut. Bei dem jeweils Verdauten gibt es niemanden, der es mit einem Holzstück oder einem Stab nach draußen befördert; allein das Windelement scheidet es aus. So bringt das Windelement die Nahrung hinein, bewegt sie weiter, hält sie, wendet sie, zermalmt sie, trocknet sie und scheidet sie aus; das Erdelement hält sie, wendet sie, zermalmt sie und verfestigt sie; das Wasserelement befeuchtet sie und erhält die Feuchtigkeit aufrecht; das Feuerelement verdaut das im Inneren Aufgenommene; das Raumelement dient als Durchgangsweg; und das Bewusstseinselement nimmt dies unter rechtem Einsatz hier und da wahr. Auf diese Weise ist hierbei die Wissensklarheit der Täuschungslosigkeit (asammohasampajañña) durch die Betrachtung des tatsächlichen Vorgangs zu verstehen.

අපිච ගමනතො, පරියෙසනතො, පරිභොගතො, ආසයතො, නිධානතො, අපරිපක්කතො, පරිපක්කතො, ඵලතො, නිස්සන්දතො, සම්මක්ඛනතොති එවං දසවිධං පටිකූලභාවං පච්චවෙක්ඛණතොපෙත්ථ අසම්මොහසම්පජඤ්ඤං වෙදිතබ්බං. විත්ථාරකථා පනෙත්ථ විසුද්ධිමග්ගෙ (විසුද්ධි. 1.294 ආදයො) ආහාරපටිකූලසඤ්ඤානිද්දෙසතො ගහෙතබ්බා.

Und ferner ist die Wissensklarheit der Täuschungslosigkeit hierbei auch durch die Betrachtung der Widerlichkeit in zehnfacher Hinsicht zu verstehen, nämlich: hinsichtlich des Gehens, des Suchens, des Verzehrens, des Aufenthaltsortes, der Aufbewahrung, des unverdauten Zustands, des verdauten Zustands, des Ergebnisses, des Abfließens und der Verschmutzung. Die ausführliche Erklärung hierzu ist dem Visuddhimagga (Vism. I, 294 ff.) im Kapitel über die Wahrnehmung der Widerlichkeit der Nahrung (āhāre paṭikūlasaññā-niddesa) zu entnehmen.

උච්චාරපස්සාවකම්මෙති උච්චාරස්ස ච පස්සාවස්ස ච කරණෙ. තත්ථ පත්තකාලෙ උච්චාරපස්සාවං අකරොන්තස්ස සකලසරීරතො සෙදා මුච්චන්ති, අක්ඛීනි භමන්ති, චිත්තං න එකග්ගං හොති, අඤ්ඤෙ ච රොගා උප්පජ්ජන්ති. කරොන්තස්ස පන සබ්බං තං න හොතීති අයමෙත්ථ අත්ථො. තස්ස වසෙන සාත්ථකසම්පජඤ්ඤං වෙදිතබ්බං. අට්ඨානෙ උච්චාරපස්සාවං කරොන්තස්ස පන ආපත්ති හොති, අයසො වඩ්ඪති, ජීවිතන්තරායොපි හොති. පතිරූපෙ ඨානෙ කරොන්තස්ස සබ්බං තං න හොතීති ඉදමෙත්ථ සප්පායං. තස්ස වසෙන සප්පායසම්පජඤ්ඤං, කම්මට්ඨානාවිජහනවසෙන ච ගොචරසම්පජඤ්ඤං වෙදිතබ්බං.

Der Ausdruck ‚bei der Verrichtung von Stuhlgang und Urinieren‘ bezieht sich auf das Ausscheiden von Kot und Urin. Wenn dabei die Zeit dafür gekommen ist und man Kot und Urin nicht ausscheidet, tritt am ganzen Körper Schweiß aus, die Augen schwindeln, der Geist wird nicht ungeteilt konzentriert und andere Krankheiten entstehen. Verrichtet man dies jedoch, tritt all dies nicht auf; das ist hierbei der Nutzen. Durch diesen Nutzen ist die Wissensklarheit der Zweckmäßigkeit (sātthakasampajañña) zu verstehen. Wenn man jedoch an einem ungeeigneten Ort Kot und Urin ausscheidet, begeht man ein Vergehen, schlechter Ruf nimmt zu und es kann sogar Lebensgefahr drohen. Verrichtet man es hingegen an einem geeigneten Ort, tritt all dies nicht auf; dies ist hierbei die Zuträglichkeit. Durch diese ist die Wissensklarheit der Zuträglichkeit (sappāyasampajañña) zu verstehen, und durch das Nicht-Aufgeben des Meditationsobjekts ist die Wissensklarheit des Weideguts (gocarasampajañña) zu verstehen.

අබ්භන්තරෙ අත්තා නාම කොචි උච්චාරපස්සාවකම්මං කරොන්තො නත්ථි, චිත්තකිරියවායොධාතුවිප්ඵාරෙනෙව පන උච්චාරපස්සාවකම්මං හොති. යථා පන පක්කෙ ගණ්ඩෙ ගණ්ඩභෙදෙන පුබ්බලොහිතං අකාමතාය නික්ඛමති, යථා ච අතිභරිතා උදකභාජනා උදකං අකාමතාය නික්ඛමති, එවං පක්කාසයමුත්තවත්ථීසු සන්නිචිතා උච්චාරපස්සාවා වායුවෙගසමුප්පීළිතා අකාමතායපි නික්ඛමන්ති. සො පනායං එවං නික්ඛමන්තො උච්චාරපස්සාවො නෙව තස්ස භික්ඛුනො අත්තනො හොති න පරස්ස, කෙවලං සරීරනිස්සන්දොව හොති. යථා කිං? යථා උදකතුම්බතො පුරාණඋදකං ඡඩ්ඩෙන්තස්ස නෙව තං අත්තනො හොති න පරෙසං, කෙවලං පටිජග්ගනමත්තමෙව හොති. එවං පවත්තපටිසඞ්ඛානවසෙනෙත්ථ අසම්මොහසම්පජඤ්ඤං වෙදිතබ්බං.

Im Inneren gibt es kein sogenanntes Selbst, das die Verrichtung von Kot und Urin vollzieht, sondern allein durch die Ausbreitung des vom Geist erzeugten Windelements geschieht die Ausscheidung von Kot und Urin. Wie nämlich bei einer reifen Beule durch das Aufbrechen der Beule Eiter und Blut ohne Absicht herausfließen, und wie aus einem übervollen Wassergefäß das Wasser unwillkürlich herausfließt, ebenso fließen Kot und Urin, die sich im Mastdarm und in der Harnblase angesammelt haben, durch den Druck der Windkraft getrieben, auch unwillkürlich heraus. Dieser so austretende Kot und Urin gehört weder diesem Mönch selbst noch einem anderen; es ist lediglich eine körperliche Ausscheidung. Wie was? Gleichwie für jemanden, der altes Wasser aus einem Wasserkrug weggießt, dieses weder ihm selbst noch anderen gehört, sondern es sich lediglich um ein Säubern handelt; ebenso ist hierbei die klare Wissensklarheit der Unverwirrtheit durch die Betrachtung des stattfindenden Prozesses zu verstehen.

ගතාදීසු [Pg.233] ගතෙති ගමනෙ. ඨිතෙති ඨානෙ. නිසින්නෙති නිසජ්ජාය. සුත්තෙති සයනෙ. ජාගරිතෙ ති ජාගරණෙ. භාසිතෙති කථනෙ. තුණ්හීභාවෙති අකථනෙ. එත්ථ ච යො චිරං ගන්ත්වා වා චඞ්කමිත්වා වා අපරභාගෙ ඨිතො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති ‘‘චඞ්කමනකාලෙ පවත්තා රූපාරූපධම්මා එත්ථෙව නිරුද්ධා’’ති, අයං ගතෙ සම්පජානකාරී නාම.

In den Passagen wie 'beim Gehen' usw. bedeutet 'beim Gehen' (gate): im Zustand des Gehens. 'Beim Stehen' (ṭhite): im Zustand des Stehens. 'Beim Sitzen' (nisinne): im Zustand des Sitzens. 'Beim Schlafen' (sutte): im Zustand des Liegens. 'Beim Wachen' (jāgarite): im Zustand des Wachseins. 'Beim Sprechen' (bhāsite): im Zustand des Redens. 'Beim Schweigen' (tuṇhībhāve): im Zustand des Nicht-Redens. Und hierbei reflektiert ein Mönch, der lange gegangen oder auf und ab gegangen ist und danach stillsteht, wie folgt: 'Die materiellen und immateriellen Phänomene, die während des Gehens bestanden, sind genau hier erloschen.' Dieser wird 'beim Gehen mit klarer Wissensklarheit handelnd' genannt.

යො සජ්ඣායං වා කරොන්තො පඤ්හං වා විස්සජ්ජෙන්තො කම්මට්ඨානං වා මනසිකරොන්තො චිරං ඨත්වා අපරභාගෙ නිසින්නො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති ‘‘ඨිතකාලෙ පවත්තා රූපාරූපධම්මා එත්ථෙව නිරුද්ධා’’ති, අයං ඨිතෙ සම්පජානකාරී නාම.

Wer, während er rezitiert, eine Frage beantwortet oder ein Meditationsobjekt erwägt, nach langem Stehen sich niedersetzt und so reflektiert: 'Die materiellen und immateriellen Phänomene, die während des Stehens bestanden, sind genau hier erloschen', dieser wird 'beim Stehen mit klarer Wissensklarheit handelnd' genannt.

යො සජ්ඣායාදිකරණවසෙනෙව චිරං නිසීදිත්වා අපරභාගෙ නිපන්නො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘‘නිසින්නකාලෙ පවත්තා රූපාරූපධම්මා එත්ථෙව නිරුද්ධා’’ති, අයං නිසින්නෙ සම්පජානකාරී නාම.

Wer, eben durch das Ausführen der Rezitation und dergleichen, lange gesessen hat, sich danach hinlegt und so reflektiert: 'Die materiellen und immateriellen Phänomene, die während des Sitzens bestanden, sind genau hier erloschen', dieser wird 'beim Sitzen mit klarer Wissensklarheit handelnd' genannt.

යො පන නිපන්නකොව සජ්ඣායං කරොන්තො කම්මට්ඨානං වා මනසිකරොන්තො නිද්දං ඔක්කමිත්වා අපරභාගෙ උට්ඨාය ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘‘සයනකාලෙ පවත්තා රූපාරූපධම්මා එත්ථෙව නිරුද්ධා’’ති, අයං සුත්තෙ ච ජාගරිතෙ ච සම්පජානකාරී නාම. කිරියමයචිත්තානඤ්හි අප්පවත්තං සුත්තං නාම, පවත්තං ජාගරිතං නාමාති.

Wer aber im Liegen rezitiert oder sein Meditationsobjekt erwägt, einschläft, danach aufsteht und so reflektiert: 'Die materiellen und immateriellen Phänomene, die während des Liegens bestanden, sind genau hier erloschen', dieser wird 'beim Schlafen und beim Wachen mit klarer Wissensklarheit handelnd' genannt. Denn das Nicht-Auftreten von funktionalen Geistesprozessen wird 'Schlaf' genannt, ihr Auftreten hingegen 'Wachen'.

යො පන භාසමානො – ‘‘අයං සද්දො නාම ඔට්ඨෙ ච පටිච්ච දන්තෙ ච ජිව්හඤ්ච තාලුඤ්ච පටිච්ච චිත්තස්ස ච තදනුරූපං පයොගං පටිච්ච ජායතී’’ති සතො සම්පජානො භාසති, චිරං වා පන කාලං සජ්ඣායං කත්වා ධම්මං වා කථෙත්වා කම්මට්ඨානං වා පරිවත්තෙත්වා පඤ්හං වා විස්සජ්ජෙත්වා අපරභාගෙ තුණ්හීභූතො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති ‘‘භාසිතකාලෙ උප්පන්නා රූපාරූපධම්මා එත්ථෙව නිරුද්ධා’’ති අයං භාසිතෙ සම්පජානකාරී නාම.

Wer aber beim Sprechen achtsam und klar wissend so spricht: 'Dieser Ton entsteht in Abhängigkeit von den Lippen, den Zähnen, der Zunge und dem Gaumen sowie in Abhängigkeit von der entsprechenden Bemühung des Geistes'; oder wer nach einer langen Zeit des Rezitierens, des Lehrens des Dhamma, des Wiederholens des Meditationsobjekts oder des Beantwortens einer Frage danach schweigt und so reflektiert: 'Die materiellen und immateriellen Phänomene, die während der Zeit des Sprechens entstanden sind, sind genau hier erloschen', dieser wird 'beim Sprechen mit klarer Wissensklarheit handelnd' genannt.

යො තුණ්හීභූතො චිරං ධම්මං වා කම්මට්ඨානං වා මනසිකත්වා අපරභාගෙ ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘‘තුණ්හීභූතකාලෙ පවත්තා රූපාරූපධම්මා එත්ථෙව නිරුද්ධා’’ති. උපාදාරූපපවත්තියා සති භාසති නාම, අසති තුණ්හී භවති නාමාති, අයං තුණ්හීභාවෙ සම්පජානකාරී නාමාති. එවමෙත්ථ අසම්මොහසම්පජඤ්ඤං තස්ස වසෙන සම්පජානකාරිතා වෙදිතබ්බා. ඉමස්මිං සුත්තෙ සතිපට්ඨානමිස්සකසම්පජඤ්ඤං පුබ්බභාගං කථිතං.

Wer schweigend lange Zeit über den Dhamma oder das Meditationsobjekt nachgedacht hat und danach so reflektiert: 'Die materiellen und immateriellen Phänomene, die während der Zeit des Schweigens bestanden, sind genau hier erloschen. Bei Vorhandensein der Entstehung abgeleiteter Materie (der Stimme) spricht man von 'Sprechen', bei deren Nichtvorhandensein von 'Schweigen''; dieser wird 'beim Schweigen mit klarer Wissensklarheit handelnd' genannt. So ist hierbei die klare Wissensklarheit der Unverwirrtheit (asammohasampajañña) und das darauf basierende Handeln mit klarer Wissensklarheit zu verstehen. In dieser Lehrrede wird die vorbereitende Stufe der klaren Wissensklarheit, vermischt mit den Grundlagen der Achtsamkeit (satipaṭṭhāna), dargelegt.

3. භික්ඛුසුත්තවණ්ණනා

3. Erklärung der Bhikkhu-Lehrrede

369. තතියෙ [Pg.234] එවමෙව පනිධෙකච්චෙති සො කිර භික්ඛු කම්මට්ඨානං කථාපෙත්වා ඉතො චිතො ච ආහිණ්ඩති, කායවිවෙකං නානුයුඤ්ජති. තෙන නං භගවා නිග්ගණ්හන්තො එවමාහ. තස්මාති යස්මා සංඛිත්තෙන දෙසනං යාචසි, තස්මා. දිට්ඨීති කම්මස්සකතාදිට්ඨි.

369. Im dritten Sutta bezieht sich die Stelle 'Ebenso gibt es hier einen...' darauf, dass jener Mönch, nachdem er sich ein Meditationsobjekt erklären ließ, hierhin und dorthin umherstreifte, ohne sich um die körperliche Abgeschiedenheit zu bemühen. Um diesen Mönch zurechtzuweisen, sprach der Erhabene so. 'Darum' bedeutet: Weil du eine Lehrrede in Kürze erbittest, darum. 'Ansicht' (diṭṭhi) bedeutet die Ansicht über das eigene Karma als Eigentum (kammassakatā-diṭṭhi).

4. සාලසුත්තවණ්ණනා

4. Erklärung der Sāla-Lehrrede

370. චතුත්ථෙ ධම්මවිනයොති ධම්මොති වා විනයොති වා උභයමෙතං සත්ථුසාසනස්සෙව නාමං. සමාදපෙතබ්බාති ගණ්හාපෙතබ්බා. එකොදිභූතාති ඛණිකසමාධිනා එකග්ගභූතා. සමාහිතා එකග්ගචිත්තාති උපචාරප්පනාවසෙන සම්මා ඨපිතචිත්තා ච එකග්ගචිත්තා ච. ඉමස්මිං සුත්තෙ නවකභික්ඛූහි චෙව ඛීණාසවෙහි ච භාවිතසතිපට්ඨානා පුබ්බභාගා, සත්තහි සෙඛෙහි භාවිතා මිස්සකා.

370. Im vierten Sutta meint 'Dhamma-Vinaya': Ob 'Dhamma' oder 'Vinaya', beides zusammen ist eine Bezeichnung für die Lehre des Meisters. 'Anhalten zu' (samādapetabbā) bedeutet 'dazu bringen, anzunehmen'. 'Eingeistig geworden' (ekodibhūtā) bedeutet durch momentane Konzentration (khaṇika-samādhi) einspitzig geworden. 'Konzentriert und einspitzigen Geistes' (samāhitā ekaggacittā) bedeutet mittels Annäherungs- (upacāra) und Vollkonzentration (appanā) mit einem wohlgefestigten Geist und einspitzigem Geist versehen. In dieser Lehrrede sind die von neuordinierten Mönchen sowie von den Triebversiegten (Arahants) entfalteten Grundlagen der Achtsamkeit vorbereitende [weltliche Stufen], während die von den sieben Übenden (sekhas) entfalteten gemischt [weltlich und überweltlich] sind.

6. සකුණග්ඝිසුත්තවණ්ණනා

6. Erklärung der Sakuṇagghi-Lehrrede

372. ඡට්ඨෙ සකුණග්ඝීති සකුණං හනතීති සකුණග්ඝි, සෙනස්සෙතං අධිවචනං. සහසා අජ්ඣපත්තාති ලොභසාහසෙන පත්තා. අලක්ඛිකාති නිස්සිරිකා. අප්පපුඤ්ඤාති පරිත්තපුඤ්ඤා. සචෙජ්ජ මයන්ති සචෙ අජ්ජ මයං. නඞ්ගලකට්ඨකරණන්ති නඞ්ගලෙන කසිකරණං, අධුනා කට්ඨං ඛෙත්තට්ඨානන්ති අත්ථො. ලෙඩ්ඩුට්ඨානන්ති ලෙඩ්ඩූනං ඨානං. සංවදමානාති සම්මා වදමානා, අත්තනො බලස්ස සුට්ඨු වණ්ණං වදමානාති අත්ථො. මහන්තං ලෙඩ්ඩුං අභිරුහිත්වාති උද්ධනසණ්ඨානෙන ඨිතෙසු තීසු ලෙඩ්ඩූසු ‘‘ඉතො සෙනෙ ආගච්ඡන්තෙ ඉතො නික්ඛමිස්සාමි, ඉතො ආගච්ඡන්තෙ ඉතො’’ති සල්ලක්ඛෙත්වා තෙසු එකං ලෙඩ්ඩුං අභිරුහිත්වා අට්ඨාසි අවදමානො. සන්නය්හාති ඛුරප්පං සන්නය්හමානො විය සන්නය්හිත්වා සුට්ඨු ඨපෙත්වා. බහුආගතො ඛො ම්‍යායන්ති ‘‘මය්හං අත්ථාය අයං බහුතං ඨානං ආගතො, අප්පං අවසිට්ඨං, ඉදානි මං ගණ්හිස්සතී’’ති ඤත්වා දාරුගුළො විය විනිවත්තිත්වා තස්සෙව ලෙඩ්ඩුස්ස අන්තරෙ පච්චුපාදි, පටිපන්නො පවිට්ඨොති අත්ථො. උරං පච්චතාළෙසීති ‘‘එකප්පහාරෙනෙව ලාපස්ස සීසං ඡින්දිත්වා ගහෙස්සාමී’’ති [Pg.235] පක්ඛන්දත්තා වෙගං සන්ධාරෙතුං අසක්කොන්තො තස්මිං ලෙඩ්ඩුස්මිං උරං පතාළෙසි. තාවදෙවස්ස හදයමංසං ඵාලියිත්ථ. අථ ලාපො ‘‘දිට්ඨා වත සත්තුනො පිට්ඨී’’ති හට්ඨතුට්ඨො තස්ස හදයෙ අපරාපරං චඞ්කමි.

372. Im sechsten Sutta meint 'Vogel-Töter' (sakuṇagghi): Weil er Vögel tötet, heißt er Vogel-Töter; dies ist eine Bezeichnung für einen Falken (sena). 'Gewaltsam überfallen' (sahasā ajjhapattā) bedeutet aus gieriger Gewalt erbeutet. 'Unglückliche' (alakkhikā) bedeutet glücklose. 'Verdienstarm' (appapuññā) bedeutet von geringem Verdienst. 'Wenn wir heute...' (sacejja mayaṃ) bedeutet 'Wenn wir heute'. 'Das Bearbeiten mit dem Pflug' (naṅgalakaṭṭhakaraṇaṃ) meint das Pflügen mit einem Pflug; 'frisch gepflügtes Feldland' ist die Bedeutung. 'Erdschollen-Stelle' (leḍḍuṭṭhānaṃ) meint den Ort, an dem Erdschollen liegen. 'Miteinander redend' (saṃvadamānā) bedeutet sich rühmend, d. h. die Vorzüge der eigenen Kraft rühmend. 'Auf eine große Erdscholle steigend' (mahantaṃ leḍḍuṃ abhiruhitvā) bedeutet: Unter drei Erdschollen, die wie ein Dreifuß angeordnet waren, plante sie [die Wachtel]: 'Wenn der Falke von dieser Seite kommt, werde ich in jene Richtung entwischen; wenn er von jener Seite kommt, in diese', stieg auf eine dieser Erdschollen und stand da, herausfordernde Worte rufend. 'Sich anschickend' (sannayha) bedeutet wie einer, der einen Pfeil (khurappa) anlegt; d. h. nachdem er sich bereitgemacht und [die Flügel] gut angelegt hatte. 'Weit hergekommen ist er wahrlich für mich' (bahuāgato kho myāyaṃ) bedeutet: Als sie [die Wachtel] erkannte: 'Um meinetwillen ist dieser eine so weite Strecke geflogen, nur noch ein kurzes Stück ist übrig, jetzt wird er mich packen', drehte sie sich wie eine Holzkugel um und schlüpfte genau in den Zwischenraum jener Erdschollen; 'hineingegangen, hineingeschlüpft' ist die Bedeutung. 'Zerschmetterte seine Brust' (uraṃ paccatāḷesi) bedeutet: Weil er mit dem Gedanken herabstürzte: 'Mit einem einzigen Schlag werde ich der Wachtel den Kopf abschlagen und sie packen', und er seinen Schwung nicht mehr abfangen konnte, prallte er mit seiner Brust heftig gegen jene Erdscholle. In diesem Moment zersprang sein Herzfleisch. Daraufhin ging die Wachtel, hocherfreut und rufend: 'Gesehen habe ich wahrlich den Untergang meines Feindes!', auf seiner Brust hin und her.

7. මක්කටසුත්තවණ්ණනා

7. Erklärung der Makkaṭa-Lehrrede

373. සත්තමෙ දුග්ගාති දුග්ගමා. චාරීති සඤ්චාරො. ලෙපං ඔඩ්ඩෙන්තීති වටරුක්ඛඛීරාදීහි යොජෙත්වා ලෙපං කරොන්ති, තං මක්කටානං ධුවගමනට්ඨානන්ති සල්ලක්ඛෙත්වා රුක්ඛසාඛාදීසු ඨපෙන්ති. පඤ්චොඩ්ඩිතොති පඤ්චසු ඨානෙසු කාජදණ්ඩකං පවෙසෙත්වා ගහෙතබ්බා කාජසික්කා විය ඔඩ්ඩිතො. ථුනං සෙතීති ථුනන්තො සයති.

373. Im siebten Sutta bedeutet ‚duggā‘ schwer zu begehen. ‚Cārī‘ bedeutet Umherwandern. ‚Lepaṃ oḍḍenti‘ bedeutet: Sie stellen einen klebrigen Leim her, indem sie den Milchsaft von Banyanbäumen und ähnlichem mischen, und platzieren ihn auf Baumzweigen und dergleichen, nachdem sie erkannt haben: ‚Dies ist ein Ort, an den die Affen ständig kommen.‘ ‚Pañcoḍḍito‘ bedeutet: an fünf Stellen gefangen wie ein Tragenetz an einer Tragstange, das gefangen ist, nachdem man eine Tragstange an fünf Stellen hindurchgeführt hat. ‚Thunaṃ seti‘ bedeutet: Er liegt da und wimmert.

8. සූදසුත්තවණ්ණනා

8. Erklärung des Sūda-Suttas

374. අට්ඨමෙ සූදොති භත්තකාරකො. නානච්චයෙහීති නානාචයෙහි, නානාවිධෙහීති අත්ථො. අයමෙව වා පාඨො. අම්බිලග්ගෙහීති අම්බිලකොට්ඨාසෙහි. එසෙව නයො සබ්බත්ථ. අභිහරතීති ගහණත්ථාය හත්ථං පසාරෙති. බහුං ගණ්හාතීති එකග්ගහණෙන බහුං ගණ්හන්තොපි පුනප්පුනං ගණ්හන්තොපි බහුං ගණ්හතෙව. අභිහාරානන්ති සතං වා සහස්සං වා උක්ඛිපිත්වා අභිහටානං දායානං. උපක්කිලෙසාති පඤ්ච නීවරණා. නිමිත්තං න උග්ගණ්හාතීති ‘‘ඉමං මෙ කම්මට්ඨානං අනුලොමං වා ගොත්‍රභුං වා ආහච්ච ඨිත’’න්ති න ජානාති, අත්තනො චිත්තස්ස නිමිත්තං ගණ්හිතුං න සක්කොති. ඉමස්මිං සුත්තෙ පුබ්බභාගවිපස්සනා සතිපට්ඨානාව කථිතා.

374. Im achten Sutta bedeutet ‚sūdo‘ Koch. ‚Nānaccayehīti‘ bedeutet ‚mit verschiedenen Geschmacksrichtungen‘; das ist der Sinn. Oder dies selbst ist die Lesart. ‚Ambilaggehīti‘ bedeutet ‚mit sauren Anteilen‘. Ebenso verhält es sich überall. ‚Abhiharatī‘ bedeutet: Er streckt die Hand aus, um zu nehmen. ‚Bahuṃ gaṇhāti‘ bedeutet: Ob er nun beim ersten Ergreifen viel nimmt oder es immer wieder nimmt, er nimmt tatsächlich viel. ‚Abhihārānaṃ‘ bedeutet: von königlichen Gaben, die dargebracht werden, indem man hundert oder tausend Münzen anbietet. ‚Upakkilesā‘ bedeutet: die fünf Hemmnisse. ‚Nimittaṃ na uggaṇhāti‘ bedeutet: Er weiß nicht: ‚Dieses mein Meditationsobjekt ist bis zum Anpassungswissen oder zur Stammwechsel-Erkenntnis gelangt und gefestigt‘; er kann das Zeichen seines eigenen Geistes nicht erfassen. In diesem Sutta werden die vorbereitenden Stufen der Einsichtsmeditation und die Grundlagen der Achtsamkeit dargelegt.

9. ගිලානසුත්තවණ්ණනා

9. Erklärung des Gilāna-Suttas

375. නවමෙ බෙළුවගාමකෙති වෙසාලියා සමීපෙ එවංනාමකො පාදගාමො අත්ථි, තස්මිං. යථාමිත්තන්තිආදීසු මිත්තාති මිත්තාව. සන්දිට්ඨාති තත්ථ තත්ථ සඞ්ගම්ම දිට්ඨමත්තා නාතිදළ්හමිත්තා. සම්භත්තාති සුට්ඨු භත්තා සිනෙහවන්තො දළ්හමිත්තා. යෙසං යත්ථ යත්ථ එවරූපා භික්ඛූ අත්ථි, තෙ තත්ථ තත්ථ වස්සං උපෙථාති අත්ථො. කස්මා එවමාහ? තෙසං ඵාසුවිහාරත්ථාය. තෙසං කිර බෙළුවගාමකෙ සෙනාසනං නප්පහොති, භික්ඛාපි [Pg.236] මන්දා. සමන්තා වෙසාලියා පන බහූනි සෙනාසනානි, භික්ඛාපි සුලභා. තස්මා එවමාහ.

375. Im neunten Sutta bedeutet ‚beḷuvagāmake‘: in einem so benannten Vorort in der Nähe von Vesālī. In Passagen wie ‚yathāmittaṃ‘ bedeuten ‚mittā‘ treue Freunde. ‚Sandiṭṭhā‘ bedeutet: bloße Bekannte, die man hier und da getroffen und nur gesehen hat, keine engen Freunde. ‚Sambhattā‘ bedeutet: vertraute Freunde, liebevolle, feste Freunde. Die Bedeutung ist: Jene Mönche, die an welchen Orten auch immer solche befreundeten Mönche haben, sollen genau dort die Regenzeit verbringen. Warum sagte er das? Für ihr angenehmes Verweilen. Es heißt nämlich, dass im Dorf Beḷuva die Unterkünfte nicht ausreichten und auch die Almosen spärlich waren. Rings um Vesālī hingegen gab es viele Unterkünfte und Almosen waren leicht zu bekommen. Deswegen sagte er das.

අථ කස්මා ‘‘යථාසුඛං ගච්ඡථා’’ති න විස්සජ්ජෙසි? තෙසං අනුකම්පාය. එවං කිරස්ස අහොසි – ‘‘අහං දසමාසමත්තං ඨත්වා පරිනිබ්බායිස්සාමි. සචෙ ඉමෙ දූරං ගච්ඡිස්සන්ති, මං පරිනිබ්බානකාලෙ දට්ඨුං න සක්ඛිස්සන්ති. අථ නෙසං ‘සත්ථා පරිනිබ්බායන්තො අම්හාකං සතිමත්තම්පි න අදාසි. සචෙ ජානෙය්‍යාම, න එවං දූරෙ වසෙය්‍යාමා’ති විප්පටිසාරො භවෙය්‍ය. වෙසාලියා සමන්තා පන වස්සං වසන්තා මාසස්ස අට්ඨ වාරෙ ආගන්ත්වා ධම්මං සුණිස්සන්ති, සුගතොවාදං ලභිස්සන්තී’’ති න විස්සජ්ජෙසි.

Warum aber entließ er sie nicht mit den Worten: ‚Geht, wie es euch beliebt‘? Aus Mitgefühl mit ihnen. So dachte er nämlich: ‚Ich werde noch etwa zehn Monate bleiben und dann das vollkommene Nirwana erlangen. Wenn diese Mönche weit weggehen, werden sie mich zur Zeit meines Parinibbāna nicht sehen können. Dann könnte bei ihnen Reue aufkommen: „Als der Meister ins Parinibbāna einging, schenkte er uns nicht einmal einen Gedanken der Erinnerung. Wenn wir das gewusst hätten, wären wir nicht so weit weggezogen.“ Wenn sie jedoch rings um Vesālī die Regenzeit verbringen, werden sie achtmal im Monat kommen, die Lehre hören und die Unterweisung des Erhabenen empfangen.‘ Deshalb entließ er sie nicht.

ඛරොති ඵරුසො. ආබාධොති විසභාගරොගො. බාළ්හාති බලවතියො. මාරණන්තිකාති මරණන්තං මරණසන්තිකං පාපනසමත්ථා. සතො සම්පජානො අධිවාසෙසීති සතිං සූපට්ඨිතං කත්වා ඤාණෙන පරිච්ඡින්දිත්වා අධිවාසෙසි. අවිහඤ්ඤමානොති වෙදනානුවත්තනවසෙන අපරාපරං පරිවත්තනං අකරොන්තො අපීළියමානො අදුක්ඛියමානො ච අධිවාසෙසි. අනාමන්තෙත්වාති අජානාපෙත්වා. අනපලොකෙත්වාති අජානාපෙත්වාව ඔවාදානුසාසනිං අදත්වාති වුත්තං හොති. වීරියෙනාති පුබ්බභාගවීරියෙන චෙව ඵලසමාපත්තිවීරියෙන ච. පටිපණාමෙත්වාති වික්ඛම්භෙත්වා. ජීවිතසඞ්ඛාරන්ති එත්ථ ජීවිතම්පි ජීවිතසඞ්ඛාරො. යෙන ජීවිතං සඞ්ඛරීයති ඡිජ්ජමානං ඝටෙත්වා ඨපීයති, සො ඵලසමාපත්තිධම්මොපි ජීවිතසඞ්ඛාරො. සො ඉධ අධිප්පෙතො. අධිට්ඨායාති අධිට්ඨහිත්වා පවත්තෙත්වා ජීවිතඨපනසමත්ථං ඵලසමාපත්තිං සමාපජ්ජෙය්‍යන්ති අයමෙත්ථ සඞ්ඛෙපත්ථො.

‚Kharo‘ bedeutet heftig. ‚Ābādho‘ bedeutet eine unharmonische Krankheit. ‚Bāḷhā‘ bedeutet starke. ‚Māraṇantikā‘ bedeutet todbringend, fähig, den Tod oder die Nähe des Todes herbeizuführen. ‚Sato sampajāno adhivāsesi‘ bedeutet: Er ertrug sie, nachdem er die Achtsamkeit gut gefestigt und die Schmerzen mit Erkenntnis abgegrenzt hatte. ‚Avihaññamāno‘ bedeutet: Er ertrug sie, ohne sich aufgrund des Folgens der Empfindung hin und her zu wälzen, ohne bedrängt und ohne gequält zu werden. ‚Anāmantetvā‘ bedeutet: ohne Bescheid zu sagen. ‚Anapaloketvā‘ bedeutet: ohne Abschied zu nehmen, das heißt, ohne die letzte Unterweisung zu geben. ‚Vīriyena‘ bedeutet: sowohl durch die Tatkraft der vorbereitenden Stufe als auch durch die Tatkraft der Erfruchtungs-Sammlung. ‚Paṭipaṇāmetvā‘ bedeutet: unterdrückt habend. In dem Begriff ‚jīvitasaṅkhāra‘ ist auch das Leben selbst eine Lebensformation. Dasjenige, wodurch das Leben formiert wird, indem das Abbrechende wieder verbunden und aufrechterhalten wird – nämlich die Erfruchtungs-Sammlung –, ist ebenfalls eine Lebensformation. Diese ist hier gemeint. ‚Adhiṭṭhāya‘ bedeutet: nachdem er sich entschlossen und sie hervorgerufen hatte, dachte er: ‚Ich will in die Erfruchtungs-Sammlung eintreten, die in der Lage ist, das Leben aufrechterzuerhalten.‘ Dies ist hier der zusammenfassende Sinn.

කිං පන භගවා ඉතො පුබ්බෙ ඵලසමාපත්තිං න සමාපජ්ජතීති? සමාපජ්ජති. සා පන ඛණිකසමාපත්ති. ඛණිකසමාපත්ති ච අන්තොසමාපත්තියංයෙව වෙදනං වික්ඛම්භෙති, සමාපත්තිතො වුට්ඨිතමත්තස්ස කට්ඨපාතෙන වා කඨලපාතෙන වා ඡින්නසෙවාලො විය උදකං, පුන සරීරං වෙදනා අජ්ඣොත්ථරති. යා පන රූපසත්තකං අරූපසත්තකඤ්ච නිග්ගුම්බං නිජ්ජටං කත්වා මහාවිපස්සනාවසෙන සමාපන්නා සමාපත්ති, සා සුට්ඨු වික්ඛම්භෙති. යථා නාම පුරිසෙන පොක්ඛරණිං ඔගාහෙත්වා හත්ථෙහි ච පාදෙහි ච සුට්ඨු අපබ්‍යුළ්හසෙවාලො [Pg.237] චිරෙන උදකං ඔත්ථරති, එවමෙව තතො වුට්ඨිතස්ස චිරෙන වෙදනා උප්පජ්ජති. ඉති භගවා තංදිවසං මහාබොධිපල්ලඞ්කෙ අභිනවං විපස්සනං පට්ඨපෙන්තො විය රූපසත්තකං අරූපසත්තකඤ්ච නිග්ගුම්බං නිජ්ජටං කත්වා චුද්දසහාකාරෙහි සන්නෙත්වා මහාවිපස්සනාය වෙදනං වික්ඛම්භෙත්වා ‘‘දසමාසෙ මා උප්පජ්ජිත්ථා’’ති සමාපත්තිං සමාපජ්ජි, සමාපත්තිවික්ඛම්භිතා වෙදනා දස මාසෙ න උප්පජ්ජියෙව.

Ist es aber so, dass der Erhabene vor dieser Zeit nicht in die Erfruchtungs-Sammlung eingetreten ist? Doch, er trat ein. Aber das war eine momentane Sammlung. Und eine momentane Sammlung unterdrückt den Schmerz nur während der Sammlung selbst. Sobald er jedoch aus der Sammlung heraustritt, überwältigt der Schmerz den Körper wieder, so wie Wasser von Algen wieder bedeckt wird, nachdem ein Holzstück oder eine Scherbe hineingeworfen wurde. Jene Sammlung jedoch, in die man mittels der großen Einsicht eintritt, nachdem man die siebenfache körperliche und unkörperliche Betrachtung frei von Gestrüpp und Verflechtung gemacht hat, unterdrückt den Schmerz vollkommen. So wie Algen, die von einem Mann, der in einen Teich hinabgestiegen ist, mit Händen und Füßen gründlich weggestoßen wurden, erst nach langer Zeit das Wasser wieder bedecken, ebenso entsteht der Schmerz bei demjenigen, der aus dieser Sammlung aufsteht, erst nach langer Zeit. So trat der Erhabene an jenem Tag – gleichsam als begründe er eine neue Einsicht auf dem Thron der Erleuchtung –, nachdem er die siebenfache körperliche und unkörperliche Betrachtung frei von Gestrüpp und Verflechtung gemacht und sie in vierzehnfacher Weise durchdrungen hatte, mittels der großen Einsicht in die Sammlung ein, indem er den Schmerz unterdrückte und festlegte: ‚Er soll zehn Monate lang nicht entstehen!‘ Und der durch die Erfruchtungs-Sammlung unterdrückte Schmerz entstand tatsächlich zehn Monate lang nicht.

ගිලානා වුට්ඨිතොති ගිලානො හුත්වා පුන වුට්ඨිතො. මධුරකජාතො වියාති සඤ්ජාතගරුභාවො සඤ්ජාතථද්ධභාවො සූලෙ උත්තාසිතපුරිසො විය. න පක්ඛායන්තීති න පකාසන්ති, නානාකාරතො න උපට්ඨහන්ති. ධම්මාපි මං නප්පටිභන්තීති සතිපට්ඨානධම්මා මය්හං පාකටා න හොන්තීති දීපෙති. තන්තිධම්මා පන ථෙරස්ස සුප්පගුණා. න උදාහරතීති පච්ඡිමඔවාදං න දෙති, තං සන්ධාය වදති.

‚Gilānā vuṭṭhito‘ bedeutet: krank gewesen und wieder aufgestanden. ‚Madhurakajātoviyā‘ bedeutet: wie von Schwere und Starrheit befallen, oder wie ein auf einen Pfahl gespießter Mann. ‚Na pakkhāyanti‘ bedeutet: sie zeigen sich nicht, sie erscheinen nicht in ihren verschiedenen Aspekten. ‚Dhammāpi maṃ nappaṭibhanti‘ bedeutet: Er zeigt damit an: ‚Die Grundlagen der Achtsamkeit sind mir nicht klar ersichtlich.‘ Die überlieferten Lehren hingegen waren dem Ehrwürdigen wohlvertraut. ‚Na udāharati‘ bedeutet: Er gibt die letzte Unterweisung noch nicht; darauf bezieht sich seine Aussage.

අනන්තරං අබාහිරන්ති ධම්මවසෙන වා පුග්ගලවසෙන වා උභයං අකත්වා. ‘‘එත්තකං ධම්මං පරස්ස න දෙසෙස්සාමී’’ති හි චින්තෙන්තො ධම්මං අබ්භන්තරං කරොති නාම, ‘‘එත්තකං පරස්ස දෙසෙස්සාමී’’ති චින්තෙන්තො බාහිරං කරොති නාම. ‘‘ඉමස්ස පුග්ගලස්ස දෙසෙස්සාමී’’ති චින්තෙන්තො පන පුග්ගලං අබ්භන්තරං කරොති නාම, ‘‘ඉමස්ස න දෙසෙස්සාමී’’ති චින්තෙන්තො පුග්ගලං බාහිරං කරොති නාම. එවං අකත්වා දෙසිතොති අත්ථො. ආචරියමුට්ඨීති යථා බාහිරකානං ආචරියමුට්ඨි නාම හොති, දහරකාලෙ කස්සචි අකථෙත්වා පච්ඡිමකාලෙ මරණමඤ්චෙ නිපන්නා පියමනාපස්ස අන්තෙවාසිකස්ස කථෙන්ති, එවං තථාගතස්ස ‘‘ඉදං මහල්ලකකාලෙ පච්ඡිමඨානෙ කථෙස්සාමී’’ති මුට්ඨිං කත්වා පරිහරිත්වා ඨපිතං කිඤ්චි නත්ථීති දස්සෙති.

„Ohne Inneres und Äußeres“ (anantaraṃ abāhiraṃ) bedeutet, dass man weder in Bezug auf die Lehre (dhamma) noch in Bezug auf die Personen (puggala) einen solchen Unterschied macht. Denn wer denkt: „So viel der Lehre werde ich einem anderen nicht verkünden“, macht die Lehre zu etwas Innerem (abbhantara); wer denkt: „So viel werde ich einem anderen verkünden“, macht sie zu etwas Äußerem (bāhira). Wer wiederum denkt: „Dieser Person werde ich verkünden“, macht die Person zu einer inneren (abbhantara); wer denkt: „Dieser werde ich nicht verkünden“, macht die Person zu einer äußeren (bāhira). Das bedeutet: Sie wurde verkündet, ohne einen solchen Unterschied zu machen. „Die Lehrerfaust“ (ācariyamuṭṭhi): Wie es bei den Außenstehenden (bāhiraka) eine sogenannte Lehrerfaust gibt – wo sie in ihrer Jugendzeit niemandem davon erzählen, sondern in ihrer letzten Lebensphase, auf dem Sterbebett liegend, es einem geliebten und geschätzten Schüler anvertrauen –, so gibt es beim Tathāgata nichts, was er mit geschlossener Faust zurückbehalten, verborgen gehalten und beiseitegelegt hätte, um zu denken: „Dies werde ich im Alter, in der letzten Phase, verkünden“. Dies wird damit aufgezeigt.

අහං භික්ඛුසඞ්ඝන්ති අහමෙව භික්ඛුසඞ්ඝං පරිහරිස්සාමීති වා, මමුද්දෙසිකොති අහං උද්දිසිතබ්බට්ඨෙන උද්දෙසො අස්සාති මමුද්දෙසිකො, මමෙව උද්දිස්සිත්වා මං පච්චාසීසමානො භික්ඛුසඞ්ඝො හොතු මම අච්චයෙන මා වා අහොසි, යං වා තං වා හොතූති ඉති වා පන යස්ස අස්සාති අත්ථො. න එවං හොතීති බොධිපල්ලඞ්කෙයෙව ඉස්සාමච්ඡෙරානං විගතත්තා [Pg.238] එවං න හොති. ස කින්ති සො කිං. ආසීතිකොති අසීතිසංවච්ඡරිකො, ඉදං පච්ඡිමවයං අනුප්පත්තභාවදීපනත්ථං වුත්තං. වෙඨමිස්සකෙනාති බාහබන්ධචක්කබන්ධාදිනා පටිසඞ්ඛරණෙන වෙඨමිස්සකෙන. මඤ්ඤෙති ජරසකටං විය වෙඨමිස්සකෙන මඤ්ඤෙ යාපෙති, අරහත්තඵලවෙඨනෙන චතුඉරියාපථකප්පනං තථාගතස්ස හොතීති දස්සෙති.

„Ich [werde] die Bhikkhu-Gemeinde [führen]“ (ahaṃ bhikkhusaṅghaṃ) bedeutet: „Ich allein werde die Bhikkhu-Gemeinde leiten.“ „Auf mich bezogen“ (mamuddesiko) bedeutet: Jemand, für den gilt: „Ich bin derjenige, auf den als Lehrer hingewiesen werden soll“ (uddeso). Die Bedeutung ist: Wer auch immer den Gedanken hegen mag: „Die Bhikkhu-Gemeinde soll sich allein auf mich beziehen, mich als ihren Lehrer erwarten; nach meinem Verscheiden soll sie nicht [bestehen] oder soll geschehen, was auch immer geschehen mag.“ „Dies ist nicht so“ (na evaṃ hoti) bedeutet: Schon auf dem Bodhi-Thron [unter dem Bodhi-Baum] wurde dies aufgrund des Schwindens von Missgunst und Geiz gänzlich überwunden, und so ist es beim Tathāgata nicht der Fall. „Er, was?“ (sa kiṃ) bedeutet: „Er, warum?“. „Achtzigjährig“ (āsītiko) bedeutet achtzig Jahre alt; dies wurde gesagt, um das Erreichen des letzten Lebensalters (pacchimavaya) aufzuzeigen. „Mit Schnüren zusammengehalten“ (veṭhamissakena) bedeutet durch Reparaturen wie das Festbinden der Deichsel oder das Einbandagieren der Räder. „Es scheint“ (maññe) bedeutet: Wie ein alter Karren, so scheint es, erhält er sich nur aufrecht, indem er durch Zusammenhalten (veṭhamissakena) geflickt wird; dies zeigt, dass das Aufrechterhalten der vier Körperhaltungen beim Tathāgata durch das Einhüllen [die Festigung] der Frucht der Arhatschaft (arahattaphala) geschieht.

ඉදානි තමත්ථං පකාසෙන්තො යස්මිං ආනන්ද සමයෙතිආදිමාහ. තත්ථ සබ්බනිමිත්තානන්ති රූපනිමිත්තාදීනං. එකච්චානං වෙදනානන්ති ලොකියානං වෙදනානං. තස්මාතිහානන්දාති යස්මා ඉමිනා ඵලසමාපත්තිවිහාරෙන ඵාසු හොති, තස්මා තුම්හෙපි තදත්ථාය එවං විහරථාති දස්සෙති. අත්තදීපාති මහාසමුද්දගතා දීපං විය අත්තානං දීපං පතිට්ඨං කත්වා විහරථ. අත්තසරණාති අත්තගතිකාව හොථ, මා අඤ්ඤගතිකා. ධම්මදීපධම්මසරණපදෙසුපි එසෙව නයො. එත්ථ ච ධම්මොති නවවිධො ලොකුත්තරධම්මො වෙදිතබ්බො. තමතග්ගෙති තමඅග්ගෙ, මජ්ඣෙ ත-කාරො පදසන්ධිවසෙන වුත්තො. ඉදං වුත්තං හොති – ඉමෙ අග්ගතමාති තමතග්ගාති. එවං සබ්බං තමසොතං ඡින්දිත්වා අතිවිය අග්ගෙ උත්තමභාවෙ එතෙ, ආනන්ද, මම භික්ඛූ භවිස්සන්ති, තෙසං අග්ගෙ භවිස්සන්ති. යෙ කෙචි සික්ඛාකාමා, සබ්බෙසං තෙසං චතුසතිපට්ඨානගොචරාව භික්ඛූ අග්ගෙ භවිස්සන්තීති අරහත්තනිකූටෙන දෙසනං ගණ්හීති.

Um nun diese Bedeutung zu erklären, sprach er die Worte beginnend mit: „Zu welcher Zeit, Ānanda“ (yasmiṃ ānanda samaye). Darin bedeutet „aller Merkmale“ (sabbanimittānaṃ): der Formenmerkmale usw. (rūpanimittādīnaṃ). „Mancher Gefühle“ (ekaccānaṃ vedanānaṃ): der weltlichen Gefühle (lokiyānaṃ vedanānaṃ). „Darum nun, Ānanda“ (tasmātiha ānanda): Weil es durch das Verweilen in dieser Fruchterreichung (phalasamāpattivihāra) friedvoll ist, darum zeigt er: „Verweilt auch ihr für dieses Ziel auf diese Weise.“ „Sich selbst als Insel habend“ (attadīpā) bedeutet: Wie eine Insel im großen Ozean, so verweilt, indem ihr euch selbst zur Insel, zur Zuflucht macht. „Sich selbst als Zuflucht habend“ (attasaraṇā) bedeutet: Habt eure Zuflucht in euch selbst und nicht in einem anderen. Auch bei den Worten „die Lehre als Insel“ (dhammadīpa) und „die Lehre als Zuflucht“ (dhammasaraṇa) gilt dieselbe Methode. Und hierbei ist unter „Lehre“ (dhamma) die neunfache überweltliche Lehre (navavidho lokuttaradhammo) zu verstehen. „Tamatagge“ bedeutet „tama agge“ (die Allerhöchsten); der Buchstabe „ta“ in der Mitte ist aufgrund der Wortverbindung (padasandhi) eingefügt. Dies bedeutet: „Diese sind die Allerhöchsten (aggatamā)“, daher „tamataggā“. „So werden, Ānanda, diese meine Bhikkhus, nachdem sie die Flut der Unwissenheit (tamasota) gänzlich durchschnitten haben, im allerhöchsten, edelsten Zustand verweilen; sie werden die Höchsten unter ihnen sein.“ Wer auch immer lernbegierig (sikkhākāmā) ist – unter all diesen lernbegierigen Bhikkhus werden jene, die die vier Grundlagen der Achtsamkeit zu ihrem Weidegebiet (catusatipaṭṭhānagocara) machen, die Höchsten sein. So schließt er die Lehrrede mit dem Gipfel der Arhatschaft (arahattanikūṭa) ab.

10. භික්ඛුනුපස්සයසුත්තවණ්ණනා

10. Erklärung des Bhikkhunupassaya-Suttas

376. දසමෙ තෙනුපසඞ්කමීති තස්මිං උපස්සයෙ කම්මට්ඨානකම්මිකා භික්ඛුනියො අත්ථි, තාසං උස්සුක්කාපෙත්වා කම්මට්ඨානං කථෙස්සාමීති උපසඞ්කමි. උළාරං පුබ්බෙනාපරං විසෙසන්ති පුබ්බවිසෙසතො අපරං උළාරවිසෙසං. තත්ථ මහාභූතපරිග්ගහො පුබ්බවිසෙසො, උපාදාරූපපරිග්ගහො අපරවිසෙසො නාම. තථා සකලරූපපරිග්ගහො පුබ්බවිසෙසො, අරූපපරිග්ගහො අපරවිසෙසො නාම. රූපාරූපපරිග්ගහො පුබ්බවිසෙසො, පච්චයපරිග්ගහො [Pg.239] අපරවිසෙසො නාම සප්පච්චයනාමරූපදස්සනං පුබ්බවිසෙසො, තිලක්ඛණාරොපනං අපරවිසෙසො නාම. එවං පුබ්බෙනාපරං උළාරවිසෙසං ජානාතීති අත්ථො.

376. Im zehnten [Sutta] bedeutet „begab sich dorthin“ (tenupasaṅkami): In jenem Nonnenkloster (upassaya) gab es Nonnen, die sich in den Meditationsübungen (kammaṭṭhāna) übten; er begab sich dorthin, um sie anzuspornen und ihnen das Meditationsobjekt (kammaṭṭhāna) zu erklären. „Eine erhabene, aufeinanderfolgende Unterscheidung“ (uḷāraṃ pubbenāparaṃ visesaṃ) bedeutet eine erhabene Unterscheidung, die auf eine vorherige Unterscheidung folgt. Dabei ist das Erfassen der Primärelemente (mahābhūtapariggaho) die vorherige Unterscheidung (pubbaviseso), während das Erfassen der abgeleiteten Materie (upādārūpapariggaho) die nachfolgende Unterscheidung (aparaviseso) genannt wird. Ebenso ist das Erfassen der gesamten Materie (sakalarūpapariggaho) die vorherige Unterscheidung, das Erfassen des Geistigen (arūpapariggaho) die nachfolgende Unterscheidung. Das Erfassen von Materie und Geist (rūpārūpapariggaho) ist die vorherige Unterscheidung, das Erfassen der Bedingungen (paccayapariggaho) die nachfolgende Unterscheidung. Die Einsicht in Materie und Geist mitsamt ihren Bedingungen (sappaccayanāmarūpadassanaṃ) ist die vorherige Unterscheidung, das Anwenden der drei Daseinsmerkmale (tilakkhaṇāropanaṃ) ist die nachfolgende Unterscheidung. Dies ist die Bedeutung von: „er erkennt so den erhabenen, aufeinanderfolgenden Unterschied“.

කායාරම්මණොති යං කායං අනුපස්සති, තමෙව ආරම්මණං කත්වා උප්පජ්ජති කිලෙසපරිළාහො. බහිද්ධා වා චිත්තං වික්ඛිපතීති බහිද්ධා වා පුථුත්තාරම්මණෙ චිත්තුප්පාදො වික්ඛිපති. කිස්මිඤ්චිදෙව පසාදනීයෙ නිමිත්තෙ චිත්තං පණිදහිතබ්බන්ති එවං කිලෙසපරිළාහෙ ච ලීනත්තෙ ච බහිද්ධාවික්ඛෙපෙ ච උප්පන්නෙ කිලෙසානුරඤ්ජිතෙන න වත්තිතබ්බං, කිස්මිඤ්චිදෙව පසාදනීයෙ පසාදාවහෙ බුද්ධාදීසු අඤ්ඤතරස්මිං ඨානෙ කම්මට්ඨානචිත්තං ඨපෙතබ්බං. චිත්තං සමාධියතීති ආරම්මණෙ සම්මා ආධියති සුට්ඨු ඨපිතං ඨපියති. පටිසංහරාමීති පසාදනීයට්ඨානතො පටිසංහරාමි, මූලකම්මට්ඨානාභිමුඛංයෙව නං කරොමීති අත්ථො. සො පටිසංහරති චෙවාති මූලකම්මට්ඨානාභිමුඛඤ්ච පෙසෙති. න ච විතක්කෙති න ච විචාරෙතීති කිලෙසවිතක්කං න විතක්කෙති, කිලෙසවිචාරං න විචාරෙති. අවිතක්කොම්හි අවිචාරොති කිලෙසවිතක්කවිචාරෙහි අවිතක්කාවිචාරො. අජ්ඣත්තං සතිමා සුඛමස්මීති ගොචරජ්ඣත්තෙ පවත්තාය සතියා ‘‘සතිමාහමස්මි සුඛිතො චා’’ති පජානාති.

„Den Körper als Meditationsobjekt habend“ (kāyārammaṇo) bedeutet: Welchen Körper auch immer man betrachtet, eben diesen macht man zum Meditationsobjekt, und es entsteht das Brennen der Befleckungen (kilesapariḷāha) im Körper. „Oder er zerstreut seinen Geist nach außen“ (bahiddhā vā cittaṃ vikkhipati) bedeutet: Das Entstehen von Gedanken (cittuppāda) schweift nach außen ab zu verschiedenen äußeren Objekten (puthuttārammaṇe). „Der Geist sollte auf ein erfreuliches Zeichen gerichtet werden“ (kismiñcideva pasādanīye nimitte cittaṃ paṇidahitabbaṃ) bedeutet: Wenn das Brennen der Befleckungen, Trägheit (līnatta) und die Zerstreuung nach außen aufgetreten sind, sollte man nicht mit einem von Befleckungen befleckten Geist weiterpraktizieren. Vielmehr sollte man den Geist des Meditationsobjekts (kammaṭṭhānacitta) auf ein erfreuliches, vertrauenerweckendes Meditationsobjekt richten, wie etwa auf den Buddha usw. „Der Geist wird gesammelt“ (cittaṃ samādhiyati) bedeutet: Er wird gut auf das Meditationsobjekt ausgerichtet und gefestigt gehalten. „Ich ziehe ihn zurück“ (paṭisaṃharāmi) bedeutet: Ich ziehe den Geist des Meditationsobjekts von dem erfreulichen Objekt ab und richte ihn wieder direkt auf das ursprüngliche Meditationsobjekt (mūlakammaṭṭhāna) aus. Dies ist die Bedeutung. „Und er zieht ihn zurück“ (so paṭisaṃharati ceva) bedeutet: Er lenkt den Geist der Entfaltung (bhāvanācitta) wieder auf das ursprüngliche Meditationsobjekt hin. „Und er denkt nicht nach, er erwägt nicht“ (na ca vitakketi na ca vicāreti) bedeutet: Er denkt nicht an Befleckungen (kilesavitakka), und er erwägt keine Befleckungen (kilesavicāra). „Ich bin ohne Gedankengang, ohne Erwägung“ (avitakkomhi avicāro) bedeutet: Er ist frei von Gedanken und Erwägungen, die mit Befleckungen verbunden sind. „In mir selbst bin ich achtsam und glücklich“ (ajjhattaṃ satimā sukhamasmi) bedeutet: Durch die Achtsamkeit, die auf das eigentliche Meditationsgebiet (gocarajjhatte) gerichtet ist, erkennt er: „Ich bin achtsam und glücklich [durch das Glück der Vertiefung]“.

එවං ඛො, ආනන්ද, පණිධාය භාවනා හොතීති එවං, ආනන්ද, ඨපෙත්වා භාවනා හොති. ඉමස්ස හි භික්ඛුනො යථා නාම පුරිසස්ස මහන්තං උච්ඡුභාරං උක්ඛිපිත්වා යන්තසාලං නෙන්තස්ස කිලන්තකිලන්තකාලෙ භූමියං ඨපෙත්වා උච්ඡුඛණ්ඩං ඛාදිත්වා පුන උක්ඛිපිත්වා ගමනං හොති; එවමෙව අරහත්තං පාපුණිතුං උග්ගහිතකම්මට්ඨානස්ස කායපරිළාහාදීසු උප්පන්නෙසු තං කම්මට්ඨානං ඨපෙත්වා බුද්ධගුණාදිඅනුස්සරණෙන චිත්තං පසාදෙත්වා කම්මනියං කත්වා භාවනා පවත්තා, තස්මා ‘‘පණිධාය භාවනා හොතී’’ති වුත්තං. තස්ස පන පුරිසස්ස උච්ඡුභාරං යන්තසාලං නෙත්වා පීළෙත්වා රසපානං විය ඉමස්ස භික්ඛුනො කම්මට්ඨානං මත්ථකං පාපෙත්වා අරහත්තං පත්තස්ස ඵලසමාපත්තිසුඛානුභවනං වෙදිතබ්බං.

„Auf diese Weise, Ānanda, gibt es eine zielgerichtete Entfaltung“ (evaṃ kho, ānanda, paṇidhāya bhāvanā hoti) bedeutet: Auf diese Weise, Ānanda, gibt es eine Entfaltung, nachdem man [das ursprüngliche Meditationsobjekt kurzzeitig] beiseitegelegt hat. Denn wie es bei einem Mann ist, der eine große Last an Zuckerrohr trägt und sie zur Presse bringt: Wenn er ermüdet, legt er sie auf den Boden, kaut ein Stück Zuckerrohr, nimmt die Last wieder auf und geht weiter; ebenso verhält es sich mit diesem Bhikkhu, der das gelernte Meditationsobjekt übt, um die Arhatschaft zu erlangen: Wenn das Brennen des Körpers usw. auftritt, legt er dieses Meditationsobjekt beiseite, erfreut seinen Geist durch das Vergegenwärtigen der Eigenschaften des Buddha usw., macht ihn dadurch geschmeidig und führt dann die Entfaltung fort. Daher wurde gesagt: „Gibt es eine zielgerichtete Entfaltung.“ Wie jedoch das Trinken des gepressten Zuckerrohrsaftes durch jenen Mann ist, nachdem er die Last an Zuckerrohr zur Presse gebracht und ausgepresst hat, so ist das Erfahren des Glücks der Fruchterreichung (phalasamāpatti) durch diesen Bhikkhu zu verstehen, der sein Meditationsobjekt zur Vollendung gebracht und die Arhatschaft erlangt hat.

බහිද්ධාති මූලකම්මට්ඨානං පහාය බහි අඤ්ඤස්මිං ආරම්මණෙ. අප්පණිධායාති අට්ඨපෙත්වා. අථ පච්ඡා පුරෙ අසංඛිත්තං විමුත්තං අප්පණිහිතන්ති පජානාතීති එත්ථ කම්මට්ඨානවසෙන වා සරීරවසෙන වා දෙසනාවසෙන වා අත්ථො වෙදිතබ්බො.

„Nach außen“ (bahiddhā) bedeutet: das ursprüngliche Meditationsobjekt hinter sich lassend, außen auf einem anderen Objekt. „Ohne auszurichten“ (appaṇidhāya) bedeutet: ohne den Geist darauf einzustellen. In der Textstelle „Er erkennt: Danach und davor war er nicht zusammengezogen, befreit, ungerichtet“ (atha pacchā pure asaṃkhittaṃ vimuttaṃ appaṇihitanti pajānāti) ist die Bedeutung entweder im Sinne des Meditationsobjekts (kammaṭṭhāna), im Sinne des Körpers (sarīra) oder im Sinne der Lehrverkündigung (desanā) zu verstehen.

තත්ථ [Pg.240] කම්මට්ඨානෙ තාව කම්මට්ඨානස්ස අභිනිවෙසො පුරෙ නාම, අරහත්තං පච්ඡා නාම. තත්ථ යො භික්ඛු මූලකම්මට්ඨානං ගහෙත්වා කිලෙසපරිළාහස්ස වා ලීනත්තස්ස වා බහිද්ධාවික්ඛෙපස්ස වා උප්පජ්ජිතුං ඔකාසං අදෙන්තො සුදන්තගොණෙ යොජෙත්වා සාරෙන්තො විය චතුරස්සච්ඡිද්දෙ සුතච්ඡිතං චතුරස්සඝටිකං පක්ඛිපන්තො විය විපස්සනං පට්ඨපෙත්වා අතිට්ඨන්තො අලග්ගන්තො අරහත්තං පාපුණාති, සො පුරෙසඞ්ඛාතස්ස කම්මට්ඨානාභිනිවෙසස්ස පච්ඡාසඞ්ඛාතස්ස අරහත්තස්ස ච වසෙන පච්ඡා පුරෙ අසංඛිත්තං විමුත්තං අප්පණිහිතන්ති පජානාති නාම.

Was das Meditationsobjekt betrifft, so wird das Ausrichten auf das Meditationsobjekt als 'zuvor' bezeichnet, und die Arhatschaft als 'danach'. Wenn dort ein Mönch das grundlegende Meditationsobjekt erfasst und dem Entstehen von der Hitze der Befleckungen, von Trägheit oder von Ablenkung nach außen keinen Raum gibt, und – wie ein Wagenlenker, der gut gezähmte Ochsen anspannt und antreibt, oder wie jemand, der einen wohlgeformten viereckigen Holzkeil in eine viereckige Öffnung einpasst – die Einsichtspraxis (Vipassanā) begründet, ohne innezuhalten und ohne anzuhaften, die Arhatschaft erreicht, dann erkennt dieser Mönch kraft des als 'zuvor' bezeichneten Ausrichtens auf das Meditationsobjekt und der als 'danach' bezeichneten Arhatschaft: 'Danach und zuvor ist mein Geist unzerstreut, befreit und ungerichtet'.

සරීරෙ පන පාදඞ්ගුලීනං අග්ගපබ්බානි පුරෙ නාම, සීසකටාහං පච්ඡා නාම. තත්ථ යො භික්ඛු පාදඞ්ගුලීනං අග්ගපබ්බඅට්ඨිකෙසු අභිනිවිසිත්වා බ්‍යාභඞ්ගියා යවකලාපං මොචෙන්තො විය වණ්ණසණ්ඨානදිසොකාසපරිච්ඡෙදවසෙන අට්ඨීනි පරිග්ගණ්හන්තො අන්තරා කිලෙසපරිළාහාදීනං උප්පත්තිං වාරෙත්වා යාව සීසකටාහා භාවනං පාපෙති, සො පුරෙසඞ්ඛාතානං අග්ගපාදඞ්ගුලිපබ්බානං පච්ඡාසඞ්ඛාතස්ස සීසකටාහස්ස ච වසෙන පච්ඡා පුරෙ අසංඛිත්තං විමුත්තං අප්පණිහිතන්ති පජානාති නාම.

Bezüglich des Körpers wiederum werden die äußersten Zehenglieder als 'zuvor' bezeichnet und die Schädeldecke als 'danach'. Wenn dort ein Mönch sich auf die Knochen der äußersten Zehenglieder ausrichtet, die Knochen nach Farbe, Form, Richtung, Ort und Begrenzung erfasst – ähnlich wie jemand, der mit einer Tragstange ein Gerstenbündel auflockert –, dabei das Entstehen der Hitze der Befleckungen und anderes zwischendurch abwehrt und die Entfaltung bis zur Schädeldecke hinaufführt, dann erkennt dieser Mönch kraft der als 'zuvor' bezeichneten äußersten Zehenglieder und der als 'danach' bezeichneten Schädeldecke: 'Danach und zuvor ist mein Geist unzerstreut, befreit und ungerichtet'.

දෙසනායපි ද්වත්තිංසාකාරදෙසනාය කෙසා පුරෙ නාම, මත්ථලුඞ්ගං පච්ඡා නාම. තත්ථ යො භික්ඛු කෙසෙසු අභිනිවිසිත්වා වණ්ණසණ්ඨානදිසොකාසවසෙන කෙසාදයො පරිග්ගණ්හන්තො අන්තරා කිලෙසපරිළාහාදීනං උප්පත්තිං වාරෙත්වා යාව මත්ථලුඞ්ගා භාවනං පාපෙති. සො පුරෙසඞ්ඛාතානං කෙසානං පච්ඡාසඞ්ඛාතස්ස මත්ථලුඞ්ගස්ස ච වසෙන පච්ඡා පුරෙ අසංඛිත්තං විමුත්තං අප්පණිහිතන්ති පජානාති නාම.

Auch in der Lehrdarlegung, nämlich der Darlegung der zweiunddreißig Körperteile, werden die Kopfhaare als 'zuvor' bezeichnet und das Gehirn als 'danach'. Wenn dort ein Mönch sich auf die Kopfhaare ausrichtet, die Haare und so weiter nach Farbe, Form, Richtung und Ort erfasst, das Entstehen der Hitze der Befleckungen und anderes zwischendurch abwehrt und die Entfaltung bis zum Gehirn führt, dann erkennt dieser Mönch kraft der als 'zuvor' bezeichneten Kopfhaare und des als 'danach' bezeichneten Gehirns: 'Danach und zuvor ist mein Geist unzerstreut, befreit und ungerichtet'.

එවං ඛො, ආනන්ද, අප්පණිධාය භාවනා හොතීති එවං, ආනන්ද, අට්ඨපෙත්වා භාවනා හොති. ඉමස්ස හි භික්ඛුනො යථා නාම පුරිසස්ස ගුළභාරං ලභිත්වා අත්තනො ගාමං අතිහරන්තස්ස අන්තරා අට්ඨපෙත්වාව උච්චඞ්ගෙ පක්ඛිත්තානි ගුළඛණ්ඩාදීනි ඛාදනීයානි ඛාදන්තස්ස අත්තනො ගාමෙයෙව ඔතරණං හොති, එවමෙව අරහත්තං පාපුණිතුං ආරද්ධභාවනස්ස කායපරිළාහාදීනං උප්පත්තිං වාරෙත්වා කම්මට්ඨානභාවනා පවත්තා, තස්මා ‘‘අප්පණිධාය භාවනා’’ති වුත්තා. තස්ස පන පුරිසස්ස තං ගුළභාරං අත්තනො ගාමං නෙත්වා ඤාතීහි සද්ධිං පරිභොගො විය ඉමස්ස භික්ඛුනො [Pg.241] කම්මට්ඨානං මත්ථකං පාපෙත්වා අරහත්තං පත්තස්ස ඵලසමාපත්තිසුඛානුභවනං වෙදිතබ්බං. ඉමස්මිං සුත්තෙ පුබ්බභාගවිපස්සනා කථිතා. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානමෙවාති.

„So wahrlich, Ānanda, gibt es eine ungerichtete Entfaltung“ bedeutet: Auf diese Weise, Ānanda, gibt es eine Entfaltung ohne Unterbrechung. Denn so wie ein Mann, der eine Last Rohrzucker erhalten hat, diese zu seinem Dorf bringt, ohne unterwegs anzuhalten, während er Stücke von Rohrzucker und andere Süßigkeiten verzehrt, die er in seinen Schoß gesteckt hat, und schließlich direkt in seinem Dorf ankommt; ebenso verhält es sich bei diesem Mönch, der die Entfaltung begonnen hat, um die Arhatschaft zu erlangen: Da er das Entstehen von körperlicher Hitze und anderem abwehrte, wurde die Entfaltung des Meditationsobjekts stetig fortgeführt. Daher wird sie „ungerichtete Entfaltung“ genannt. Und wie jener Mann, der diese Last Rohrzucker in sein Dorf gebracht hat und sie gemeinsam mit seinen Verwandten genießt, so ist die Erfahrung des Glücks des Verweilens in der Frucht (phalasamāpatti) bei diesem Mönch zu verstehen, der sein Meditationsobjekt zur Vollendung geführt und die Arhatschaft erlangt hat. In dieser Lehrrede wird die vorbereitende Phase der Einsicht (pubbabhāgavipassanā) dargelegt. Der Rest ist überall ganz offensichtlich.

අම්බපාලිවග්ගො පඨමො.

Das erste Kapitel, das Ambapāli-Kapitel, ist abgeschlossen.

2. නාලන්දවග්ගො

2. Das Nālandā-Kapitel

2. නාලන්දසුත්තවණ්ණනා

2. Die Erklärung der Nālandā-Lehrrede

378. දුතියවග්ගස්ස දුතියෙ නාලන්දායන්ති නාලන්දාති එවංනාමකෙ නගරෙ, තං නගරං ගොචරගාමං කත්වා. පාවාරිකම්බවනෙති දුස්සපාවාරිකසෙට්ඨිනො අම්බවනෙ. තං කිර තස්ස උය්‍යානං අහොසි. සො භගවතො ධම්මදෙසනං සුත්වා භගවති පසන්නො තස්මිං උය්‍යානෙ කුටිලෙණමණ්ඩපාදිපටිමණ්ඩිතං භගවතො විහාරං කත්වා නිය්‍යාතෙසි. සො විහාරො ජීවකම්බවනං විය පාවාරිකම්බවනන්ත්වෙව සඞ්ඛං ගතො. තස්මිං පාවාරිකම්බවනෙ විහරතීති අත්ථො.

378. In der zweiten Lehrrede des zweiten Kapitels bezieht sich „in Nālandā“ (nālandāyaṃ) auf die Stadt namens Nālandā, die er zu seinem Almosengang-Ort machte. „Im Pāvārika-Mangohain“ (pāvārikambavane) bedeutet im Mangohain des reichen Tuchhändlers Pāvārika. Dieser war, wie es heißt, dessen Park. Nachdem jener die Lehrdarlegung des Erhabenen gehört hatte, gewann er Vertrauen zum Erhabenen, ließ in diesem Park ein Kloster errichten, das mit Wohnzellen, Höhlengängen, Hallen und anderem geschmückt war, und übergab es dem Erhabenen. Dieses Kloster wurde, ähnlich wie Jīvakas Mangohain, schlicht unter dem Namen „Pāvārikas Mangohain“ bekannt. „Er hielt sich dort auf“ bedeutet, dass er in diesem Pāvārika-Mangohain verweilte.

එවංපසන්නොති එවං උප්පන්නසද්ධො, එවං සද්දහාමීති අත්ථො. භිය්‍යොභිඤ්ඤතරොති භිය්‍යතරො අභිඤ්ඤාතො භිය්‍යතරාභිය්‍යො වා, උත්තරිතරඤාණොති අත්ථො. සම්බොධියන්ති සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණෙ අරහත්තමග්ගඤාණෙ වා අරහත්තමග්ගෙනෙව හි බුද්ධගුණා නිප්පදෙසා ගහිතා හොන්ති, ද්වෙපි අග්ගසාවකා අරහත්තමග්ගෙනෙව සාවකපාරමීඤාණං පටිලභන්ති, පච්චෙකබුද්ධා පච්චෙකබොධිඤාණං, බුද්ධා සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණඤ්චෙව සකලෙ ච බුද්ධගුණෙ. සබ්බම්පි නෙසං අරහත්තමග්ගෙනෙව ඉජ්ඣති. තස්මා අරහත්තමග්ගඤාණං සම්බොධි නාම හොති. තෙන උත්තරිතරො ච භගවතා නත්ථි. තෙනාහ ‘‘භගවතා භිය්‍යොභිඤ්ඤතරො, යදිදං සම්බොධිය’’න්ති.

„So voll Vertrauen“ (evaṃpasanno) bedeutet: jemand, bei dem auf diese Weise Vertrauen entstanden ist; „ich glaube auf diese Weise“, das ist der Sinn. „Weit weiser“ (bhiyyobhiññataro) bedeutet: noch weit bekannter oder von noch weit höherer Erkenntnis; das bedeutet, im Besitz eines überlegenen Wissens zu sein. „Bezüglich der Erleuchtung“ (sambodhiyanti) bezieht sich entweder auf das Wissen der Allwissenheit oder auf das Pfadwissen der Arhatschaft. Denn erst durch den Pfad der Arhatschaft werden die Eigenschaften eines Buddhas ausnahmslos erfasst; auch die beiden Hauptschüler erlangen das Wissen der Schülervollkommenheit erst durch den Pfad der Arhatschaft, die Paccekabuddhas das Wissen der Einzelbuddhaschaft, und die Buddhas sowohl das Wissen der Allwissenheit als auch sämtliche Buddha-Qualitäten. All dies wird für sie erst durch den Pfad der Arhatschaft vollendet. Daher wird das Pfadwissen der Arhatschaft „Erleuchtung“ genannt. Und darüber hinaus gibt es für den Erhabenen nichts Höheres. Deshalb sagte der Ältere (Sāriputta): „Es gibt keinen, der dem Erhabenen an Wissen überlegen wäre, was die Erleuchtung betrifft.“

උළාරාති සෙට්ඨා. අයඤ්හි උළාරසද්දො ‘‘උළාරානි ඛාදනීයානි ඛාදන්තී’’තිආදීසු (ම. නි. 1.366) මධුරෙ ආගච්ඡති. ‘‘උළාරාය ඛලු භවං වච්ඡායනො සමණං ගොතමං පසංසාය පසංසතී’’තිආදීසු (ම. නි. 1.288) සෙට්ඨෙ. ‘‘අප්පමාණො උළාරො [Pg.242] ඔභාසො’’තිආදීසු (දී. නි. 2.32; ම. නි. 3.201) විපුලෙ. ස්වායමිධ සෙට්ඨෙ ආගතො. තෙන වුත්තං ‘‘උළාරාති සෙට්ඨා’’ති. ආසභීති උසභස්ස වාචාසදිසී අචලා අසම්පවෙධී. එකංසො ගහිතොති අනුස්සවෙන වා ආචරියපරම්පරාය වා ඉතිකිරාය වා පිටකසම්පදානෙන වා ආකාරපරිවිතක්කෙන වා දිට්ඨිනිජ්ඣානක්ඛන්තියා වා තක්කහෙතු වා නයහෙතු වා අකථෙත්වා පච්චක්ඛතො ඤාණෙන පටිවිජ්ඣිත්වා විය එකංසො ගහිතො, සන්නිට්ඨානකථාව කථිතාති අත්ථො. සීහනාදොති සෙට්ඨනාදො, වනෙ උන්නාදයන්තෙන සීහෙන විය උත්තමනාදො නදිතොති අත්ථො.

„Großartig“ (uḷārā) bedeutet vortrefflich. Denn dieses Wort „uḷāra“ kommt in Passagen wie „sie essen köstliche (uḷārāni) Speisen“ im Sinne von „süß/schmackhaft“ vor. In Passagen wie „Wahrlich, der Herr Vacchāyana lobt den Asketen Gotama mit erhabenem (uḷārāya) Lob“ steht es im Sinne von „vortrefflich“. In Passagen wie „ein unermessliches, weites (uḷāro) Licht“ steht es im Sinne von „ausgedehnt/gewaltig“. Hier wird es im Sinne von „vortrefflich“ verwendet; daher wurde gesagt: „uḷārā bedeutet vortrefflich“. „Kühn“ (āsabhī, wörtlich: stierhaft) bedeutet: ähnlich der Stimme eines Leitstiers, unerschütterlich und unbewegt. „Als Gewissheit erfasst“ (ekaṃso gahito) bedeutet: ohne bloß nach Hörensagen, Lehrerüberlieferung, Gerüchten, schriftlicher Autorität, logischem Nachdenken, dem Gefallen an einer Ansicht nach reiflicher Überlegung, spekulativen Gründen oder methodischen Gründen zu sprechen, wurde es wie durch eine unmittelbare Erkenntnis mit Wissen durchdrungen und somit als unumstößliche Tatsache erfasst; es bedeutet, dass eine definitive Aussage getroffen wurde. „Löwenruf“ (sīhanāda) bedeutet ein vortrefflicher Ruf; der Sinn ist, dass ein erhabener Ruf ausgestoßen wurde, gleich einem Löwen, der den Wald erschallen lässt.

කිං නු තෙ සාරිපුත්තාති ඉමං දෙසනං කස්මා ආරභි? අනුයොගදාපනත්ථං. එකච්චො හි සීහනාදං නදිත්වා අත්තනො සීහනාදෙ අනුයොගං දාතුං න සක්කොති, නිඝංසනං න ඛමති, සිලෙසෙ පතිතමක්කටො විය හොති. යථා ධමමානං අපරිසුද්ධං ලොහං ඣායිත්වා අඞ්ගාරො හොති, එවං ඣාමඞ්ගාරො විය හොති. එකො සීහනාදෙ අනුයොගං දාපියමානො දාතුං සක්කොති, නිඝංසනං ඛමති, ධමමානං නිද්දොසජාතරූපං විය අධිකතරං සොභති, තාදිසො ථෙරො. තෙන නං භගවා ‘‘අනුයොගක්ඛමො අය’’න්ති ඤත්වා සීහනාදෙ අනුයොගදාපනත්ථං ඉමං දෙසනං ආරභි.

Aus welchem Grund begann der Erhabene diese Lehrdarlegung: „Wie nun, Sāriputta...?“ Um eine eingehende Prüfung zu veranlassen. Denn so mancher stößt zwar einen Löwenruf aus, ist jedoch nicht fähig, bei seinem Löwenruf einer Prüfung standzuhalten; er verträgt kein Kritisieren und gleicht einem Affen, der in klebrigen Leim geraten ist. So wie unreines Metall beim Schmelzen verbrennt und zu Asche wird, so gleicht er verbrannter Schlacke. Ein anderer hingegen ist, wenn er bezüglich seines Löwenrufs geprüft wird, in der Lage, der Prüfung standzuhalten, erträgt das Kritisieren und glänzt beim Schmelzen umso mehr, wie makelloses Gold; von solcher Art war der Ältere. Da der Erhabene erkannte: „Dieser ist fähig, einer Prüfung standzuhalten“, begann er diese Lehrdarlegung, um ihn in Bezug auf seinen Löwenruf prüfen zu lassen.

තත්ථ සබ්බෙ තෙති සබ්බෙ තෙ තයා. එවංසීලාති මග්ගසීලෙන ඵලසීලෙන ලොකියලොකුත්තරසීලෙන එවංසීලා. එවංධම්මාති එත්ථ සමාධිපක්ඛා ධම්මා අධිප්පෙතා, මග්ගසමාධිනා ඵලසමාධිනා ලොකියලොකුත්තරෙන සමාධිනා එවංසමාධීති අත්ථො. එවංපඤ්ඤාති මග්ගපඤ්ඤාදිවසෙනෙව එවංපඤ්ඤා. එවංවිහාරිනොති එත්ථ පන හෙට්ඨා සමාධිපක්ඛානං ධම්මානං ගහිතත්තා විහාරො ගහිතොපි පුන කස්මා ගහිතමෙව ගණ්හතීති චෙ. ථෙරෙන ඉදං ගහිතමෙව. ඉදඤ්හි නිරොධසමාපත්තිදීපනත්ථං වුත්තං. තස්මා එවං නිරොධසමාපත්තිවිහාරිනො තෙ භගවන්තො අහෙසුන්ති එවමෙත්ථ අත්ථො දට්ඨබ්බො.

Darin bedeutet „all jene“ (sabbe te): all jene [Buddhas] durch dich. „Von solcher Tugend“ (evaṃsīlā) bedeutet: von solcher Tugend durch die Pfad-Tugend, die Frucht-Tugend sowie die weltliche und überweltliche Tugend. Bei „von solcher Natur“ (evaṃdhammā) sind die der Konzentration zugehörigen Faktoren (samādhipakkhā dhammā) gemeint; die Bedeutung ist: von solcher Konzentration durch Pfad-Konzentration, Frucht-Konzentration sowie weltliche und überweltliche Konzentration. „Von solcher Weisheit“ (evaṃpaññā) bedeutet: von solcher Weisheit im Sinne von Pfad-Weisheit usw. Wenn man nun bezüglich „von solcher Verweilungsweise“ (evaṃvihārino) einwendet: „Da zuvor bereits die zur Konzentration gehörigen Faktoren erfasst wurden und somit auch das Verweilen erfasst ist, warum wird das bereits Erfasste nochmals aufgegriffen?“, so ist dies vom Thera ganz bewusst so gewählt worden. Dies wurde nämlich gesagt, um das Erreichen des Erlöschens (nirodhasamāpatti) aufzuzeigen. Daher ist die Bedeutung hierbei wie folgt zu verstehen: „Jene Erhabenen waren von solcher Verweilungsweise im Erreichen des Erlöschens.“

එවංවිමුත්තාති එත්ථ වික්ඛම්භනවිමුත්ති, තදඞ්ගවිමුත්ති, සමුච්ඡෙදවිමුත්ති, පටිපස්සද්ධිවිමුත්ති, නිස්සරණවිමුත්තීති පඤ්චවිධා විමුත්ති. තත්ථ අට්ඨ සමාපත්තියො සයං වික්ඛම්භිතෙහි නීවරණාදීහි විමුත්තත්තා වික්ඛම්භනවිමුත්තීති සඞ්ඛං ගච්ඡන්ති. අනිච්චානුපස්සනාදිකා [Pg.243] සත්ත අනුපස්සනා සයං තස්ස තස්ස පච්චනීකවසෙන පරිච්චත්තාහි නිච්චසඤ්ඤාදීහි විමුත්තත්තා තදඞ්ගවිමුත්තීති සඞ්ඛං ගච්ඡන්ති. චත්තාරො අරියමග්ගා සයං සමුච්ඡින්නෙහි කිලෙසෙහි විමුත්තත්තා සමුච්ඡෙදවිමුත්තීති සඞ්ඛං ගච්ඡන්ති. චත්තාරි සාමඤ්ඤඵලානි මග්ගානුභාවෙන කිලෙසානං පටිපස්සද්ධන්තෙ උප්පන්නත්තා පටිපස්සද්ධිවිමුත්තීති සඞ්ඛං ගච්ඡන්ති. නිබ්බානං සබ්බකිලෙසෙහි නිස්සටත්තා අපගතත්තා දූරෙ ඨිතත්තා නිස්සරණවිමුත්තීති සඞ්ඛං ගතං. ඉති ඉමාසං පඤ්චන්නං විමුත්තීනං වසෙන එවං විමුත්තාති එත්ථ අත්ථො දට්ඨබ්බො.

„Von solcher Befreiung“ (evaṃvimuttā): Hier gibt es fünf Arten der Befreiung, nämlich die Befreiung durch Unterdrückung (vikkhambhana-vimutti), die zeitweilige Befreiung (tadaṅga-vimutti), die Befreiung durch Abschneiden (samuccheda-vimutti), die Befreiung durch Beruhigung (paṭipassaddhi-vimutti) und die Befreiung durch Entkommen (nissaraṇa-vimutti). Darunter erlangen die acht Errungenschaften (samāpatti) die Bezeichnung „Befreiung durch Unterdrückung“, da sie von den durch sie selbst unterdrückten Hemmnissen (nīvaraṇa) usw. befreit sind. Die sieben Betrachtungen, beginnend mit der Betrachtung der Vergänglichkeit (aniccānupassanā), erlangen die Bezeichnung „zeitweilige Befreiung“, da sie von den jeweils entgegengesetzten, aufgegebenen Vorstellungen wie der Beständigkeitsvorstellung (niccasaññā) usw. befreit sind. Die vier edlen Pfade erlangen die Bezeichnung „Befreiung durch Abschneiden“, da sie von den durch sie selbst gänzlich abgeschnittenen Befleckungen (kilesa) befreit sind. Die vier Früchte des Asketentums (sāmaññaphala) erlangen die Bezeichnung „Befreiung durch Beruhigung“, da sie im Moment der durch die Kraft des Pfades eingetretenen Beruhigung der Befleckungen entstanden sind. Das Nibbāna hat die Bezeichnung „Befreiung durch Entkommen“ erlangt, weil es allen Befleckungen entronnen, von ihnen frei und weit von ihnen entfernt ist. So ist die Bedeutung von „von solcher Befreiung“ im Sinne dieser fünf Arten der Befreiung hier zu verstehen.

කිං පන තෙ සාරිපුත්ත යෙ තෙ භවිස්සන්තීති අතීතා තාව නිරුද්ධා අපණ්ණත්තිකභාවං ගතා දීපසිඛා විය නිබ්බුතා, එවං නිරුද්ධෙ අපණ්ණත්තිකභාවං ගතෙ ත්වං කථං ජානිස්සසි, අනාගතබුද්ධානං පන ගුණා කිං තයා අත්තනො චිත්තෙන පරිච්ඡින්දිත්වා විදිතාති පුච්ඡන්තො එවමාහ.

„Aber was ist mit jenen, Sāriputta, die in der Zukunft sein werden?“: Die vergangenen [Buddhas] sind ja bereits erloschen, in den Zustand der Unbeschreiblichkeit übergegangen und wie eine Lampenflamme verloschen. Wie willst du jene so erloschenen, in den Zustand der Unbeschreiblichkeit übergegangenen [Buddhas] erkennen? Und hast du etwa die Qualitäten der zukünftigen Buddhas mit deinem eigenen Geist abgemessen und erkannt? Indem er dies fragte, sprach er so.

කිං පන ත්‍යාහං සාරිපුත්ත එතරහීති අනාගතාපි බුද්ධා අජාතා අනිබ්බත්තා අනුප්පන්නා, තෙ කථං ජානිස්සසි. තෙසඤ්හි ජානනං අපදෙ ආකාසෙ පදදස්සනං විය හොති. ඉදානි මයා සද්ධිං එකවිහාරෙ වසසි, එකතො භික්ඛාය චරසි, ධම්මදෙසනාකාලෙ දක්ඛිණපස්සෙ නිසීදසි, කිං පන මය්හං ගුණා අත්තනො චෙතසා පරිච්ඡින්දිත්වා විදිතා තයාති අනුයුඤ්ජන්තො එවමාහ. ථෙරො පන පුච්ඡිතපුච්ඡිතෙ ‘‘නො හෙතං භන්තෙ’’ති පටික්ඛිපති.

„Aber wie steht es mit mir, Sāriputta, der ich jetzt da bin?“: Auch die zukünftigen Buddhas sind noch ungeboren, noch nicht entstanden und nicht erschienen; wie willst du sie erkennen? Denn sie zu erkennen ist wie das Erblicken von Fußspuren am spurlosen Himmel. Nun wohnst du mit mir im selben Kloster, gehst mit mir gemeinsam auf Almosenrunde und sitzt während der Lehrverkündung zu meiner Rechten; hast du denn meine Qualitäten mit deinem eigenen Geist abgemessen und erkannt? Indem er ihn so prüfte, sprach er dies. Der Thera aber wies jede dieser Fragen mit den Worten „Gewiss nicht, Herr“ zurück.

ථෙරස්ස ච විදිතම්පි අත්ථි, අවිදිතම්පි. කිං සො අත්තනො විදිතට්ඨානෙ පටික්ඛෙපං කරොති, අවිදිතට්ඨානෙති? විදිතට්ඨානෙ න කරොති, අවිදිතට්ඨානෙයෙව කරොති. ථෙරො කිර අනුයොගෙ ආරද්ධෙ එවං අඤ්ඤාසි ‘‘නායං අනුයොගො සාවකපාරමීඤාණෙ, සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණෙ පන අයං අනුයොගො’’ති අත්තනො සාවකපාරමීඤාණෙ පටික්ඛෙපං අකත්වාව අවිදිතට්ඨානෙ සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණෙ පටික්ඛෙපං කරොති. තෙන ඉදම්පි දීපෙති – භගවා මය්හං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නානං බුද්ධානං සීලසමාධිපඤ්ඤාවිමුත්තිකාරණජානනසමත්ථං සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණං නත්ථීති.

Für den Thera gibt es sowohl Bekanntes als auch Unbekanntes. Weist er nun das in dem ihm bekannten Bereich zurück oder das im unbekannten Bereich? Im bekannten Bereich weist er es nicht zurück, sondern nur im unbekannten Bereich. Als die Befragung begann, erkannte der Thera wohl: „Diese Befragung bezieht sich nicht auf das Wissen der Jünger-Vollkommenheit (sāvakapāramī-ñāṇa), sondern auf das Allwissenheitswissen (sabbaññutā-ñāṇa).“ Ohne eine Zurückweisung bezüglich seines eigenen Wissens der Jünger-Vollkommenheit vorzunehmen, wies er es bezüglich des Allwissenheitswissens als dem ihm unbekannten Bereich zurück. Dadurch verdeutlicht er auch Folgendes: „O Herr, mir fehlt das Allwissenheitswissen, das fähig ist, die Beschaffenheit von Tugend, Konzentration, Weisheit und Befreiung der vergangenen, zukünftigen und gegenwärtigen Buddhas zu erkennen.“

එත්ථාති එතෙසු අතීතාදිභෙදෙසු බුද්ධෙසු. අථ කිඤ්චරහීති අථ කස්මා එවං ඤාණෙ අසති තයා එවං කථිතන්ති වදති. ධම්මන්වයොති ධම්මස්ස පච්චක්ඛතො ඤාණස්ස අනුයොගං අනුගන්ත්වා උප්පන්නං අනුමානඤාණං නයග්ගාහො [Pg.244] විදිතො, සාවකපාරමීඤාණෙ ඨත්වාව ඉමිනා ආකාරෙන ජානාමි භගවාති වදති. ථෙරස්ස හි නයග්ගාහො අප්පමාණො අපරියන්තො. යථා ච සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණස්ස පමාණං වා පරියන්තො වා නත්ථි, එවං ධම්මසෙනාපතිනො නයග්ගාහස්ස. තෙන සො – ‘‘ඉමිනා එවංවිධො ඉමිනා එවංවිධො, ඉමිනා අනුත්තරො ඉමිනා අනුත්තරො සත්ථා’’ති ජානාති. ථෙරස්ස හි නයග්ගාහො සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණගතිකො එව.

„Hier“ (ettha) bezieht sich auf diese nach Vergangenheit usw. unterschiedenen Buddhas. „Warum aber dann“ (atha kiñcarahi) bedeutet: „Warum hast du, wenn dir ein solches Wissen fehlt, so gesprochen?“, fragt er. „Die Übereinstimmung mit der Lehre“ (dhammanvaya) bezeichnet das Schlussfolgerungswissen (anumāna-ñāṇa), das im Gefolge der direkten Erkenntnis der Lehre entsteht, das Erfassen des Leitfadens (nayaggāha). Der Thera sagt: „Indem ich im Wissen der Jünger-Vollkommenheit verweile, erkenne ich auf diese Weise, o Herr.“ Denn das Erfassen des Leitfadens durch den Thera ist unermesslich und grenzenlos. Wie es für das Allwissenheitswissen kein Maß und keine Grenze gibt, so gibt es auch für das Erfassen des Leitfadens durch den Feldherrn der Lehre (dhammasenāpati) kein Maß und keine Grenze. Dadurch erkennt er: „Aus diesem Grund ist der Meister von solcher Art, aus jenem Grund von jener Art; aus diesem Grund ist er unvergleichlich, aus jenem Grund unvergleichlich.“ Denn das Erfassen des Leitfadens durch den Thera bewegt sich in der Tat im Bereich des Allwissenheitswissens.

ඉදානි තං නයග්ගාහං පාකටං කාතුං උපමං දස්සෙන්තො සෙය්‍යථාපි භන්තෙතිආදිමාහ. තත්ථ යස්මා මජ්ඣිමදෙසෙ නගරස්ස උද්ධාපපාකාරාදීනි ථිරානි වා හොන්තු දුබ්බලානි වා, සබ්බසො වා පන මා හොන්තු, චොරානං ආසඞ්කා න හොති. තස්මා තං අග්ගහෙත්වා පච්චන්තිමං නගරන්ති ආහ. දළ්හුද්ධාපන්ති ථිරමූලපාකාරං. දළ්හපාකාරතොරණන්ති ථිරපාකාරඤ්චෙව ථිරපිට්ඨසඞ්ඝාටඤ්ච. එකද්වාරන්ති කස්මා ආහ? බහුද්වාරෙ හි නගරෙ බහූහි පණ්ඩිතදොවාරිකෙහි භවිතබ්බං, එකද්වාරෙව එකො වට්ටති. ථෙරස්ස ච පඤ්ඤාය සදිසො අඤ්ඤො නත්ථි, තස්මා අත්තනො පණ්ඩිතභාවස්ස ඔපම්මත්ථං එකංයෙව දොවාරිකං දස්සෙතුං ‘‘එකද්වාර’’න්ති ආහ.

Um nun dieses Erfassen des Leitfadens zu verdeutlichen, führt er ein Gleichnis an und sagt: „Wie wenn, o Herr“ (seyyathāpi bhante) usw. Da im Mittelland (majjhimadesa) die Fundamente, Stadtmauern usw. einer Stadt stark oder schwach sein mögen, oder vielleicht auch gar nicht vorhanden sind, besteht dort keine Furcht vor Räubern. Deshalb ließ er dies beiseite und sprach von einer „Grenzstadt“ (paccantimaṃ nagaraṃ). „Mit festem Fundament“ (daḷhuddhāpa) bedeutet: mit einer festen Grundmauer. „Mit festen Mauern und Toren“ (daḷhapākāratoraṇa) bedeutet: sowohl mit einer festen Stadtmauer als auch mit festen Torpfosten und Türflügeln. Warum sagt er „mit einem einzigen Tor“ (ekadvāra)? Denn in einer Stadt mit vielen Toren müsste es viele kluge Torwächter geben, während bei einem einzigen Tor ein einziger ausreicht. Und da es niemanden gibt, der der Weisheit des Thera gleicht, sagte er „mit einem einzigen Tor“, um als Gleichnis für seine eigene Klugheit einen einzigen Torwächter darzustellen.

පණ්ඩිතොති පණ්ඩිච්චෙන සමන්නාගතො. බ්‍යත්තොති වෙය්‍යත්තියෙන සමන්නාගතො විසදඤාණො. මෙධාවීති ඨානුප්පත්තිකපඤ්ඤාසඞ්ඛාතාය මෙධාය සමන්නාගතො. අනුපරියායපථන්ති අනුපරියායනාමකං පාකාරමග්ගං. පාකාරසන්ධින්ති ද්වින්නං ඉට්ඨකානං අපගතට්ඨානං. පාකාරවිවරන්ති පාකාරස්ස ඡින්නට්ඨානං. චෙතසො උපක්කිලෙසෙති පඤ්චනීවරණා චිත්තං උපක්කිලිස්සන්ති කිලිට්ඨං කරොන්ති උපතාපෙන්ති විහෙඨෙන්ති, තස්මා ‘‘චෙතසො උපක්කිලෙසා’’ති වුච්චන්ති. පඤ්ඤාය දුබ්බලීකරණෙති නීවරණා උප්පජ්ජමානා අනුප්පන්නාය පඤ්ඤාය උප්පජ්ජිතුං න දෙන්ති, තස්මා ‘‘පඤ්ඤාය දුබ්බලීකරණා’’ති වුච්චන්ති. සුපතිට්ඨිතචිත්තාති චතූසු සතිපට්ඨානෙසු සුට්ඨු ඨපිතචිත්තා හුත්වා. සත්ත බොජ්ඣඞ්ගෙ යථාභූතන්ති සත්ත බොජ්ඣඞ්ගෙ යථාසභාවෙන භාවෙත්වා. අනුත්තරං සම්මාසම්බොධින්ති අරහත්තං සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණං පටිවිජ්ඣිංසූති දස්සෙති.

„Klug“ (paṇḍito) bedeutet: mit Klugheit ausgestattet. „Erfahren“ (byatto) bedeutet: mit Gewandtheit in den verschiedenen Verrichtungen ausgestattet, von klarem Wissen. „Weise“ (medhāvī) bedeutet: mit jener Weisheit ausgestattet, die als die situationsbezogene, schlagfertige Weisheit (ṭhānuppattika-paññā) bezeichnet wird. „Umlaufweg“ (anupariyāyapatha) bezeichnet den Weg entlang der Stadtmauer, der auch Umlaufweg genannt wird. „Mauerfuge“ (pākārasandhi) bezeichnet die Stelle, an der zwei Ziegel auseinandergewichen sind. „Maueröffnung“ (pākāravivara) bezeichnet eine durchbrochene Stelle in der Stadtmauer. „Trübungen des Geistes“ (cetaso upakkilese) bedeutet: Die HTML-Zeichen fünf Hemmnisse trüben den Geist, beflecken ihn, quälen ihn und bedrängen ihn; deshalb werden sie „Trübungen des Geistes“ genannt. „Die Weisheit schwächend“ (paññāya dubbalīkaraṇe) bedeutet: Wenn die Hemmnisse entstehen, lassen sie die noch unentstandene Weisheit nicht entstehen; deshalb werden sie „die Weisheit schwächend“ genannt. „Mit fest verankertem Geist“ (supatiṭṭhitacittā) bedeutet: mit einem in den vier Grundlagen der Achtsamkeit (satipaṭṭhāna) wohlgegründeten Geist. „Die sieben Erleuchtungsglieder der Wirklichkeit entsprechend“ (satta bojjhaṅge yathābhūtaṃ) bedeutet: indem sie die sieben Erleuchtungsglieder ihrer wahren Natur gemäß entfalteten. „Die unübertreffliche vollkommene Erleuchtung“ (anuttaraṃ sammāsambodhinti) zeigt auf, dass sie die Arahatschaft und das Allwissenheitswissen durchdrungen haben.

අපිචෙත්ථ සතිපට්ඨානාති විපස්සනා, බොජ්ඣඞ්ගා මග්ගො, අනුත්තරසම්මාසම්බොධි අරහත්තං. සතිපට්ඨානාති වා විපස්සනා, බොජ්ඣඞ්ගාමිස්සකා, සම්මාසම්බොධි [Pg.245] අරහත්තමෙව. දීඝභාණකමහාසීවත්ථෙරො පනාහ ‘‘සතිපට්ඨානෙ විපස්සනං ගහෙත්වා බොජ්ඣඞ්ගෙ මග්ගො ච සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණඤ්චාති ගහිතෙ සුන්දරො පඤ්හො භවෙය්‍ය, න පනෙවං ගහිත’’න්ති. ඉති ථෙරො සබ්බබුද්ධානං නීවරණප්පහානෙ සතිපට්ඨානභාවනාය සම්බොධියඤ්ච මජ්ඣෙ භින්නසුවණ්ණරජතානං විය නානත්තාභාවං දස්සෙති.

Übrigens wird hierbei erklärt: Unter dem Begriff 'Satipaṭṭhāna' (Grundlagen der Achtsamkeit) ist Einsicht (Vipassanā) zu verstehen, die 'Bojjhaṅgas' (Erleuchtungsglieder) sind der Pfad (Magga), und die unübertreffliche vollkommene Erleuchtung (Sammāsambodhi) ist die Arahatschaft (Arahatta). Oder aber: Unter 'Satipaṭṭhāna' wird Einsicht verstanden, die 'Bojjhaṅgas' sind eine Mischung [aus Ruhe und Einsicht], und 'Sammāsambodhi' ist die Arahatschaft selbst. Der Dīgha-Rezitator Elder Mahāsīva jedoch sagte: 'Wenn man unter 'Satipaṭṭhāna' die Einsicht versteht, und unter den 'Bojjhaṅgas' sowohl den Pfad als auch das Allwissenheitswissen erfasst, dann wäre die Erklärung vortrefflich; doch so wurde es von den alten Lehrern nicht aufgefasst.' Auf diese Weise zeigt der Thera, dass bezüglich der Überwindung der Hemmnisse bei allen Buddhas, der Entfaltung der Grundlagen der Achtsamkeit und der Erleuchtung kein Unterschied besteht, so wie es keinen Unterschied gibt zwischen in der Mitte geteiltem Gold und Silber.

ඉධ ඨත්වා උපමා සංසන්දෙතබ්බා – ආයස්මා හි සාරිපුත්තො පච්චන්තනගරං දස්සෙසි, පාකාරං දස්සෙසි, අනුපරියායපථං දස්සෙසි, ද්වාරං දස්සෙසි, පණ්ඩිතදොවාරිකං දස්සෙසි, නගරං පවිසනකනික්ඛමනකෙ ඔළාරිකෙ පාණෙ දස්සෙසි, දොවාරිකස්ස තෙසං පාණානං පාකටභාවං දස්සෙසි. තත්ථ කිං කෙන සදිසන්ති චෙ? නගරං විය හි නිබ්බානං, පාකාරො විය සීලං, අනුපරියායපථො විය හිරී, ද්වාරං විය අරියමග්ගො, පණ්ඩිතදොවාරිකො විය ධම්මසෙනාපති, නගරං පවිසනකනික්ඛමනකා ඔළාරිකපාණා විය අතීතානාගතපච්චුප්පන්නා බුද්ධා, දොවාරිකස්ස තෙසං පාණානං පාකටභාවො විය ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස අතීතානාගතපච්චුප්පන්නානං බුද්ධානං සීලසමථාදීහි පාකටභාවො. එත්තාවතා ථෙරෙන භගවතො – ‘‘එවමහං සාවකපාරමීඤාණෙ ඨත්වා ධම්මන්වයෙන නයග්ගාහෙන ජානාමී’’ති අත්තනො සීහනාදස්ස අනුයොගො දින්නො හොති.

An dieser Stelle sollte ein Vergleich angestellt werden: Der ehrwürdige Sāriputta zeigte nämlich eine Grenzstadt, er zeigte die Festungsmauer, er zeigte die Ringstraße, er zeigte das Tor, er zeigte den klugen Torwächter, er zeigte die großen Lebewesen, die in die Stadt hineingehen und herauskommen, und er zeigte, dass diese Lebewesen dem Torwächter deutlich erkennbar sind. Wenn man nun fragt: 'Was ist darin womit vergleichbar?' [lautet die Antwort]: Das Nibbāna ist wie die Stadt, die Tugend (Sīla) ist wie die Festungsmauer, die Scham vor dem Unheilsamen (Hirī) ist wie die Ringstraße, der edle Pfad ist wie das Tor, der Feldherr der Lehre (Dhammasenāpati) ist wie der kluge Torwächter, die Buddhas der Vergangenheit, Zukunft und Gegenwart sind wie die großen Lebewesen, die in die Stadt hineingehen und herauskommen, und die Deutlichkeit jener Lebewesen für den Torwächter ist wie das dem ehrwürdigen Sāriputta deutliche Bewusstsein bezüglich der Buddhas der Vergangenheit, Zukunft und Gegenwart durch deren Tugend, Sammlung und so weiter. Dadurch hat der Thera dem Erhabenen dargelegt: 'Auf diese Weise erkenne ich, gefestigt im Wissen der Vollkommenheit eines Jüngers (Sāvakapāramīñāṇa), durch das Erfassen der Methode mittels des logischen Schlusses der Lehre (Dhammanvaya).' Damit wurde die Untersuchung seines Löwenrufs [durch den Buddha] geklärt.

තස්මාති යස්මා ‘‘න ඛො මෙතං, භන්තෙ, අතීතානාගතපච්චුප්පන්නෙසු අරහන්තෙසු සම්මාසම්බුද්ධෙසු චෙතොපරියඤාණං අත්ථි, අපිච ධම්මන්වයො විදිතො’’ති වදති, තස්මා. අභික්ඛණං භාසෙය්‍යාසීති පුනප්පුනං භාසෙය්‍යාසි, ‘‘පුබ්බණ්හෙ මෙ කථිත’’න්ති මා මජ්ඣන්හිකාදීසු න කථයිත්ථ, ‘‘අජ්ජ වා මෙ කථිත’’න්ති මා පරදිවසාදීසු න කථයිත්ථාති අත්ථො. සා පහීයිස්සතීති ‘‘සාරිපුත්තසදිසොපි නාම ඤාණජවනසම්පන්නො සාවකො බුද්ධානං චිත්තාචාරං ජානිතුං න සක්කොති, එවං අප්පමෙය්‍යා තථාගතා’’ති චින්තෙන්තානං යා තථාගතෙ කඞ්ඛා වා විමති වා, සා පහීයිස්සතීති.

Mit dem Wort 'Darum' (Tasmā) ist gemeint: Weil er sagt: 'Gewiss besitze ich, o Herr, kein Wissen, das die Gedanken der vollkommen Erleuchteten, der Arahats der Vergangenheit, Zukunft und Gegenwart durchdringt, aber mir ist der logische Schluss der Lehre (Dhammanvaya) bekannt' – darum [sollst du dies verkünden]. 'Du solltest es fortlaufend verkünden' (Abhikkhaṇaṃ bhāseyyāsi) bedeutet: Du solltest es immer wieder verkünden. Der Sinn ist: Denke nicht: 'Ich habe es bereits am Vormittag verkündet', und unterlasse die Verkündung am Mittag und zu anderen Zeiten; oder denke nicht: 'Ich habe es heute verkündet', und unterlasse die Verkündung am nächsten Tag und so fort. 'Er wird schwinden' (Sā pahīyissati) bedeutet: Für jene, die bedenken: 'Selbst ein Jünger wie Sāriputta, der mit einer so schnellen Auffassungsgabe gesegnet ist, vermag die Gedankenwelt der Buddhas nicht vollständig zu ergründen; so unermesslich sind die Tathāgatas', wird jeglicher Zweifel oder jegliche Unschlüssigkeit bezüglich des Tathāgata schwinden.

3. චුන්දසුත්තවණ්ණනා

3. Kommentar zur Cunda-Sutta

379. තතියෙ මගධෙසූති එවංනාමකෙ ජනපදෙ. නාලකගාමකෙති රාජගහස්ස අවිදූරෙ අත්තනො කුලසන්තකෙ එවංනාමකෙ ගාමෙ. චුන්දො සමණුද්දෙසොති [Pg.246] අයං ථෙරො ධම්මසෙනාපතිස්ස කනිට්ඨභාතිකො, තං භික්ඛූ අනුපසම්පන්නකාලෙ ‘‘චුන්දො සමණුද්දෙසො’’ති සමුදාචරිත්වා ථෙරකාලෙපි තථෙව සමුදාචරිංසු. තෙන වුත්තං ‘‘චුන්දො සමණුද්දෙසො’’ති. උපට්ඨාකො හොතීති මුඛොදකදන්තකට්ඨදානෙන චෙව පරිවෙණසම්මජ්ජන-පිට්ඨිපරිකම්මකරණ-පත්තචීවරග්ගහණෙන ච උපට්ඨානකරො හොති. පරිනිබ්බායීති අනුපාදිසෙසාය නිබ්බානධාතුයා පරිනිබ්බුතො. කතරස්මිං කාලෙති? භගවතො පරිනිබ්බානසංවච්ඡරෙ.

379. In der dritten [Sutta] bedeutet 'In Magadha' (Magadhesu): in der Region dieses Namens. 'Im Dorf Nālaka' (Nālakagāmake) bedeutet: in dem gleichnamigen Dorf in der Nähe von Rājagaha, das zu seinem Familienbesitz gehörte. 'Der Novize Cunda' (Cundo samaṇuddeso) meint: Dieser Thera war der jüngere Bruder des Feldherrn der Lehre. Weil die Mönche ihn vor seiner vollen Ordination als 'Novize Cunda' anzusprechen pflegten, nannten sie ihn auch in seiner Zeit als Thera aus Gewohnheit ebenso. Darum heißt es 'der Novize Cunda'. 'Er war sein Diener' (Upaṭṭhāko hoti) bedeutet: Er leistete ihm Dienste, indem er ihm Waschwasser und Zahnputzhölzer reichte, den Hof fegte, Pflegearbeiten verrichtete sowie Almosenschale und Gewänder trug. 'Er ging ins Parinibbāna ein' (Parinibbāyi) bedeutet: Er erlosch völlig im rückstandslosen Erlöschenselement (Anupādisesa-Nibbānadhātu). Zu welcher Zeit? Im selben Jahr, in dem der Erhabene ins Parinibbāna einging.

තත්‍රායං අනුපුබ්බිකථා – භගවා කිර වුත්ථවස්සො වෙළුවගාමකා නික්ඛමිත්වා ‘‘සාවත්ථිං ගමිස්සාමී’’ති ආගතමග්ගෙනෙව පටිනිවත්තන්තො අනුපුබ්බෙන සාවත්ථිං පත්වා ජෙතවනං පාවිසි. ධම්මසෙනාපති භගවතො වත්තං දස්සෙත්වා දිවාට්ඨානං ගතො, සො තත්ථ අන්තෙවාසිකෙසු වත්තං දස්සෙත්වා පටික්කන්තෙසු දිවාට්ඨානං සම්මජ්ජිත්වා චම්මඛණ්ඩං පඤ්ඤාපෙත්වා පාදෙ පක්ඛාලෙත්වා පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා ඵලසමාපත්තිං පාවිසි. අථස්ස යථා පරිච්ඡෙදෙන තතො වුට්ඨිතස්ස අයං පරිවිතක්කො උදපාදි ‘‘බුද්ධා නු ඛො පඨමං පරිනිබ්බායන්ති, උදාහු අග්ගසාවකාති, තතො ‘‘අග්ගසාවකා පඨම’’න්ති ඤත්වා අත්තනො ආයුසඞ්ඛාරං ඔලොකෙසි. සො ‘‘සත්තාහමෙව මෙ ආයුසඞ්ඛාරා පවත්තිස්සන්තී’’ති ඤත්වා ‘‘කත්ථ පරිනිබ්බායිස්සාමී’’ති චින්තෙසි.

Hierzu ist dies die fortlaufende Erzählung: Nach Beendigung der Regenzeitklausur verließ der Erhabene das Dorf Veḷuva und kehrte auf demselben Weg, den er gekommen war, mit dem Entschluss 'Ich werde nach Sāvatthi reisen' zurück. Nach und nach erreichte er Sāvatthi und begab sich ins Jetavana. Der Feldherr der Lehre [Sāriputta] erwies dem Erhabenen seine Ehrerbietung und begab sich an seinen Tagesaufenthaltsort. Nachdem dort seine Schüler ihm gedient hatten und wieder weggegangen waren, fegte er den Tagesaufenthaltsort, breitete ein Lederfell aus, wusch seine Füße, setzte sich in den Kreuzsitz und trat in die Fruchterreichung (Phalasamāpatti) ein. Als er nach Ablauf einer bestimmten Frist wieder daraus heraustrat, erhob sich in ihm folgender Gedanke: 'Gehen wohl die Buddhas zuerst ins Parinibbāna ein oder die Hauptjünger?' Als er daraufhin erkannte: 'Die Hauptjünger gehen zuerst', untersuchte er seine eigene Lebenskraft (Āyusaṅkhāra). Er erkannte: 'Meine Lebenskräfte werden nur noch sieben Tage fortbestehen', und überlegte: 'Wo soll ich ins Parinibbāna eingehen?'

තතො ‘‘රාහුලො තාවතිංසෙසු පරිනිබ්බුතො, අඤ්ඤාසිකොණ්ඩඤ්ඤත්ථෙරො ඡද්දන්තදහෙ, අහං කත්ථ පරිනිබ්බායිස්සාමී’’ති පුනප්පුනං චින්තෙන්තො මාතරං ආරබ්භ සතිං උප්පාදෙසි – ‘‘මය්හං මාතා සත්තන්නං අරහන්තානං මාතා හුත්වාපි බුද්ධධම්මසඞ්ඝෙසු අප්පසන්නා, අත්ථි නු ඛො තස්සා උපනිස්සයො, නත්ථි නු ඛො’’ති. සොතාපත්තිමග්ගස්ස උපනිස්සයං දිස්වා ‘‘කස්ස දෙසනාය අභිසමයො භවිස්සතී’’ති ඔලොකෙන්තො ‘‘මමෙව ධම්මදෙසනාය භවිස්සති, න අඤ්ඤස්ස. සචෙ ඛො පනාහං අප්පොස්සුක්කො භවෙය්‍යං, භවිස්සන්ති මෙ වත්තාරො – ‘‘සාරිපුත්තත්ථෙරො අවසෙසජනානම්පි අවස්සයො හොති. තථා හිස්ස සමචිත්තසුත්තන්තදෙසනාදිවසෙ (අ. නි. 2.33-37) කොටිසතසහස්සදෙවතා අරහත්තං පත්තා, තයො මග්ගෙ පටිවිද්ධදෙවතානං ගණනා නත්ථි, අඤ්ඤෙසු ච ඨානෙසු අනෙකා අභිසමයා [Pg.247] දිස්සන්ති, ථෙරෙ ච චිත්තං පසාදෙත්වා සග්ගෙ නිබ්බත්තානෙව අසීති කුලසහස්සානි, සො දානි සකමාතුමිච්ඡාදස්සනමත්තම්පි හරිතුං නාසක්ඛී’’ති. තස්මා මාතරං මිච්ඡාදස්සනා මොචෙත්වා ජාතොවරකෙයෙව පරිනිබ්බායිස්සාමී’’ති සන්නිට්ඨානං කත්වා ‘‘අජ්ජෙව භගවන්තං අනුජානාපෙත්වා නික්ඛමිස්සාමී’’ති චුන්දත්ථෙරං ආමන්තෙසි – ‘‘ආවුසො, චුන්ද, අම්හාකං පඤ්චසතාය භික්ඛුපරිසාය සඤ්ඤං දෙහි. ‘ගණ්හථාවුසො පත්තචීවරානි, ධම්මසෙනාපති නාලකගාමං ගන්තුකාමො’’’ති. ථෙරො තථා අකාසි.

Daraufhin überlegte er wieder und wieder: 'Rāhula ist in der Tāvatiṃsa-Götterwelt ins Parinibbāna eingegangen, der Thera Aññāsi Koṇḍañña am Chaddanta-See. Wo soll ich ins Parinibbāna eingehen?' Indem er an seine Mutter dachte, lenkte er seine Aufmerksamkeit auf sie: 'Obwohl meine Mutter die Mutter von sieben Arahats ist, hat sie kein Vertrauen zum Buddha, zur Lehre und zur Gemeinschaft. Besitzt sie wohl eine entsprechende Veranlagung [für den Pfad] oder nicht?' Als er ihre Veranlagung für den Pfad des Stromeintritts (Sotāpattimagga) sah, untersuchte er: 'Durch wessen Lehrverkündung wird ihr die Einsicht in die Wahrheiten (Abhisamaya) gelingen?' Er erkannte: 'Es wird allein durch meine Lehrverkündung geschehen, durch keine eines anderen. Wenn ich mich jedoch gleichgültig verhielte, würden mich die Kritiker tadeln und sagen: „Der Thera Sāriputta ist selbst für alle anderen Menschen eine Zuflucht. Denn am Tag, als er das Samacitta-Suttanta verkündete, erlangten hunderttausend Koṭis von Devas die Arahatschaft; die Anzahl der Devas, die die drei [unteren] Pfade durchdrangen, ist unzählbar. Auch an anderen Orten sieht man unzählige Einsichten in die Wahrheiten. Zudem wurden achtzigtausend Familien im Himmel wiedergeboren, nachdem sie ihr Herz voll Vertrauen dem Thera zugewandt hatten. Doch nun war er nicht einmal imstande, die bloße falsche Ansicht seiner eigenen Mutter zu beseitigen!“ Darum werde ich meine Mutter von der falschen Ansicht befreien und genau in dem Zimmer, in dem ich geboren wurde, ins Parinibbāna eingehen.' Nachdem er diesen Entschluss gefasst hatte, dachte er: 'Noch heute werde ich mich vom Erhabenen verabschieden und aufbrechen', und rief den Thera Cunda: 'Freund Cunda, gib unserer Versammlung von fünfhundert Mönchen Bescheid: „Nehmt eure Almosenschalen und Gewänder, Freunde! Der Feldherr der Lehre möchte in das Dorf Nālaka reisen.“' Der Thera tat wie geheißen.

භික්ඛූ සෙනාසනං සංසාමෙත්වා පත්තචීවරමාදාය ථෙරස්ස සන්තිකං අගමංසු. ථෙරො සෙනාසනං සංසාමෙත්වා දිවාට්ඨානං සම්මජ්ජිත්වා දිවාට්ඨානද්වාරෙ ඨත්වා දිවාට්ඨානං ඔලොකෙත්වා ‘‘ඉදං දානි පච්ඡිමදස්සනං, පුන ආගමනං නත්ථී’’ති පඤ්චසතභික්ඛූහි පරිවුතො භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා වන්දිත්වා භගවන්තං එතදවොච ‘‘අනුජානාතු මෙ භන්තෙ භගවා, අනුජානාතු සුගතො. පරිනිබ්බානකාලො මෙ, ඔස්සට්ඨො මෙ ආයුසඞ්ඛාරො’’ති. බුද්ධා පන යස්මා ‘‘පරිනිබ්බාහී’’ති වුත්තෙ මරණවණ්ණං සංවණ්ණෙන්තීති, ‘‘මා පරිනිබ්බාහී’’ති වුත්තෙ වට්ටස්ස ගුණං කථෙන්තීති මිච්ඡාදිට්ඨිකා දොසං ආරොපෙස්සන්ති, තස්මා තදුභයම්පි න වදන්ති. තෙන නං භගවා – ‘‘කත්ථ පරිනිබ්බායිස්සසි සාරිපුත්තා’’ති වත්වා – ‘‘අත්ථි, භන්තෙ, මගධෙසු නාලකගාමෙ ජාතොවරකො, තත්ථාහං පරිනිබ්බායිස්සාමී’’ති වුත්තෙ – ‘‘යස්ස දානි ත්වං, සාරිපුත්ත, කාලං මඤ්ඤසි, ඉදානි පන තෙ ජෙට්ඨකනිට්ඨභාතිකානං තාදිසස්ස භික්ඛුනො දස්සනං දුල්ලභං භවිස්සති, දෙසෙහි නෙසං ධම්ම’’න්ති ආහ.

Die Mönche räumten ihre Lagerstätten auf, nahmen Almosenschale und Gewand und begaben sich zum Thera. Auch der Thera räumte seine Lagerstätte auf, fegte den Tagesaufenthaltsort, stellte sich an die Tür des Tagesaufenthaltsortes, blickte auf diesen und dachte: „Dies ist nun der letzte Anblick, eine Rückkehr gibt es nicht mehr.“ Umgeben von fünfhundert Mönchen trat er vor den Erhabenen, verneigte sich vor ihm und sprach: „Herr, möge der Erhabene mir die Erlaubnis geben, möge der Vollendete mir die Erlaubnis geben. Es ist Zeit für mein Parinibbāna; die Lebenskraft habe ich losgelassen.“ Da jedoch die Buddhas – wenn sie sagten: „Gehe ein ins Parinibbāna“, die Irrgläubigen tadeln würden, sie priesen den Tod, und wenn sie sagten: „Gehe nicht ins Parinibbāna“, sie tadeln würden, sie priesen die Vorzüge des Daseinskreislaufs – keines von beidem sagen, fragte ihn der Erhabene: „Sāriputta, wo wirst du das Parinibbāna erlangen?“ Als jener antwortete: „Herr, im Land Magadha gibt es im Dorf Nālaka meine Geburtskammer; dort werde ich das Parinibbāna erlangen“, sprach der Erhabene: „Sāriputta, tue nun, was du für zeitgemäß hältst. Doch nun wird es für deine jüngeren Brüder schwer sein, wieder den Anblick eines solchen Mönches wie dir zu erlangen; predige ihnen die Lehre.“

ථෙරො – ‘‘සත්ථා මය්හං ඉද්ධිවිකුබ්බනපුබ්බඞ්ගමං ධම්මදෙසනං පච්චාසීසතී’’ති ඤත්වා භගවන්තං වන්දිත්වා තාලප්පමාණං ආකාසං අබ්භුග්ගන්ත්වා ඔරුය්හ දසබලස්ස පාදෙ වන්දි, පුන ද්විතාලප්පමාණං අබ්භුග්ගන්ත්වා ඔරුය්හ දසබලස්ස පාදෙ වන්දි, එතෙනුපායෙන සත්තතාලප්පමාණං අබ්භුග්ගන්ත්වා අනෙකානි පාටිහාරියසතානි දස්සෙන්තො ධම්මකථං ආරභි. දිස්සමානෙනපි කායෙන කථෙති, අදිස්සමානෙනපි. උපරිමෙන වා හෙට්ඨිමෙන වා උපඩ්ඪකායෙන කථෙති අදිස්සමානෙනපි දිස්සමානෙනපි, කාලෙන චන්දවණ්ණං දස්සෙති, කාලෙන සූරියවණ්ණං, කාලෙන පබ්බතවණ්ණං, කාලෙන සමුද්දවණ්ණං, කාලෙන චක්කවත්තිරාජා හොති, කාලෙන වෙස්සවණමහාරාජා, කාලෙන සක්කො [Pg.248] දෙවරාජා, කාලෙන මහාබ්‍රහ්මාති එවං අනෙකානි පාටිහාරියසතානි දස්සෙන්තො ධම්මකථං කථෙසි. සකලනගරං සන්නිපති. ථෙරො ඔරුය්හ දසබලස්ස පාදෙ වන්දිත්වා අට්ඨාසි. අථ නං සත්ථා ආහ – ‘‘කො නාමො අයං සාරිපුත්ත ධම්මපරියායො’’ති. සීහවිකීළිතො නාම, භන්තෙති. තග්ඝ, සාරිපුත්ත, සීහවිකීළිතො තග්ඝ, සාරිපුත්ත, සීහවිකීළිතොති.

Der Thera erkannte: „Der Meister wünscht von mir eine Lehrverkündigung, die von der Entfaltung übernatürlicher Kräfte begleitet wird.“ Er verneigte sich vor dem Erhabenen, stieg in die Luft bis zur Höhe einer Palme auf, schwebte wieder herab und ehrte die Füße des Zehnkräfte-Besitzers. Erneut stieg er bis zur Höhe von zwei Palmen auf, schwebte herab und ehrte die Füße des Zehnkräfte-Besitzers. Auf diese Weise stieg er schließlich bis zur Höhe von sieben Palmen empor, zeigte hunderte verschiedener Wunder und begann seine Lehrrede. Er predigte mit sichtbarem Körper und auch mit unsichtbarem Körper. Er predigte mit der oberen Körperhälfte oder der unteren Körperhälfte, teils sichtbar, teils unsichtbar. Manchmal zeigte er die Gestalt des Mondes, manchmal die Gestalt der Sonne, manchmal die Gestalt eines Berges, manchmal die Gestalt des Ozeans. Manchmal erschien er als Weltherrscher, manchmal als der Großkönig Vessavaṇa, manchmal als Götterkönig Sakka, manchmal als der Große Brahma. Während er so hunderte von Wundern vorführte, hielt er die Lehrverkündigung. Die gesamte Stadt versammelte sich. Der Thera schwebte herab, verneigte sich vor den Füßen des Zehnkräfte-Besitzers und stellte sich beiseite. Da fragte ihn der Meister: „Sāriputta, wie heißt diese Lehrdarlegung?“ – „Herr, sie heißt ‚Das Spiel des Löwen‘ (Sīhavikkīḷita).“ – „Fürwahr, Sāriputta, es ist ‚Das Spiel des Löwen‘; fürwahr, Sāriputta, ‚Das Spiel des Löwen‘!“

ථෙරො අලත්තකවණ්ණෙ හත්ථෙ පසාරෙත්වා සත්ථු සුවණ්ණකච්ඡපසදිසෙ පාදෙ ගොප්ඵකෙසු ගහෙත්වා – ‘‘භන්තෙ, ඉමෙසං පාදානං වන්දනත්ථාය කප්පසතසහස්සාධිකං අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යං පාරමියො පූරිතා, සො මෙ මනොරථො මත්ථකං පත්තො, ඉතො දානි පට්ඨාය පටිසන්ධිවසෙන න පුන එකට්ඨානෙ සන්නිපාතො සමාගමො අත්ථි, ඡින්නො එස විස්සාසො, අනෙකෙහි බුද්ධසතසහස්සෙහි පවිට්ඨං අජරං අමරං ඛෙමං සුඛං සීතලං අභයං නිබ්බානපුරං පවිසිස්සාමි, සචෙ මෙ කිඤ්චි කායිකං වා වාචසිකං වා න රොචෙථ, ඛමථ තං භගවා, ගමනකාලො මය්හ’’න්ති. ඛමාමි තෙ, සාරිපුත්ත, න ඛො පන තෙ කිඤ්චි කායිකං වා වාචසිකං වා මය්හං අරුච්චනකං අත්ථි, යස්ස දානි ත්වං, සාරිපුත්ත, කාලං මඤ්ඤසීති.

Der Thera streckte seine Hände aus, die die rötliche Farbe von flüssigem Siegellack hatten, ergriff die Fußrücken des Meisters, die dem Panzer einer goldenen Schildkröte glichen, sowie seine Knöchel und sprach: „Herr, um diese Füße verehren zu dürfen, habe ich über ein unzähliges Zeitalter und mehr als hunderttausend Äonen hinweg die Vollkommenheiten erfüllt. Mein Herzenswunsch hat nun seine Vollendung erreicht. Von nun an wird es im Zuge einer Wiedergeburt kein Zusammentreffen, keine Begegnung mehr an einem Ort geben. Diese Vertrautheit ist endgültig abgeschnitten. Ich werde eingehen in die Stadt des Nibbāna, die von vielen hunderttausenden Buddhas betreten wurde, die frei von Altern und Tod, sicher, glückselig, friedvoll und furchtlos ist. Wenn meine körperlichen oder sprachlichen Handlungen Euch in irgendeiner Weise missfallen haben, so verzeiht mir dies, o Erhabener! Es ist Zeit für mich zu gehen.“ – „Ich verzeihe dir, Sāriputta. Doch wahrlich, es gibt an deinen körperlichen oder sprachlichen Taten nicht das Geringste, was mir missfallen hätte. Sāriputta, tue nun, was du für zeitgemäß hältst.“

ඉති භගවතා අනුඤ්ඤාතසමනන්තරං සත්ථු පාදෙ වන්දිත්වා උට්ඨිතමත්තෙ ආයස්මන්තෙ සාරිපුත්තෙ සිනෙරුචක්කවාළහිමවන්තපරිභණ්ඩපබ්බතෙ ධාරයමානාපි – ‘‘අජ්ජ ඉමං ගුණරාසිං ධාරෙතුං න සක්කොමී’’ති වදන්තී විය එකප්පහාරෙනෙව විරවමානා මහාපථවී යාව උදකපරියන්තා අකම්පි, ආකාසෙ දෙවදුන්දුභියො ඵලිංසු, මහාමෙඝො උට්ඨහිත්වා පොක්ඛරවස්සං වස්සි.

Als der ehrwürdige Sāriputta sich unmittelbar nach der Erlaubnis des Erhabenen vor den Füßen des Meisters verneigte und sich erhob, erbebte auf einen Schlag die große Erde bis hinab zu den Grenzen des Wassers mit lautem Dröhnen. Obwohl sie den Sineru, die Weltringberge, den Himavanta und die umschließenden Gebirgsketten zu tragen vermochte, schien sie gleichsam zu sagen: „Heute vermag ich diese Fülle an Tugenden nicht zu tragen!“ Am Himmel erdröhnten die Trommeln der Götter, und eine gewaltige Regenwolke zog auf und ließ einen Lotus-Regen herabregnen.

සත්ථා – ‘‘ධම්මසෙනාපතිං පටිපාදෙස්සාමී’’ති ධම්මාසනා වුට්ඨාය ගන්ධකුටිඅභිමුඛො ගන්ත්වා මණිඵලකෙ අට්ඨාසි. ථෙරො තික්ඛත්තුං පදක්ඛිණං කත්වා චතූසු ඨානෙසු වන්දිත්වා – ‘‘භගවා ඉතො කප්පසතසහස්සාධිකස්ස අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යස්ස උපරි අනොමදස්සීසම්මාසම්බුද්ධස්ස පාදමූලෙ නිපජ්ජිත්වා තුම්හාකං දස්සනං පත්ථෙසිං, සා මෙ පත්ථනා සමිද්ධා, දිට්ඨා තුම්හෙ, තං පඨමදස්සනං, ඉදං පච්ඡිමදස්සනං. පුන තුම්හාකං දස්සනං නත්ථී’’ති වත්වා දසනඛසමොධානසමුජ්ජලං අඤ්ජලිං පග්ගය්හ යාව දස්සනවිසයා අභිමුඛොව පටික්කමිත්වා [Pg.249] වන්දිත්වා පක්කාමි. පුන මහාපථවී ධාරෙතුං අසක්කොන්තී උදකපරියන්තං කත්වා අකම්පි.

Der Meister dachte: „Ich will dem Feldherrn der Lehre das letzte Geleit geben.“ Er erhob sich vom Lehrthron, ging in Richtung der Duftkammer und blieb auf einer Steinplatte stehen. Der Thera umschritt ihn dreimal ehrerbietig im Uhrzeigersinn, verneigte sich an vier Stellen und sprach: „Erhabener, vor mehr als hunderttausend Äonen und einem unzählbaren Zeitalter warf ich mich zu den Füßen des vollkommen erwachten Buddha Anomadassī nieder und erflehte den Anblick von Euch. Dieser mein Wunsch ist nun in Erfüllung gegangen: Ich habe Euch geschaut. Jenes war der erste Anblick, dies hier ist der allerletzte Anblick. Eine weitere Begegnung mit Euch wird es nicht mehr geben.“ Nach diesen Worten erhob er seine ehrerbietig gefalteten Hände, die im Glanz seiner zehn Fingernägel strahlten, und ging rückwärts gehend, dem Erhabenen stets zugewandt, so lange hinweg, wie er noch zu sehen war. Sobald er dem Blick entschwand, verneigte er sich noch einmal und ging fort. Wiederum erbebte die große Erde bis hinab zu den Grenzen des Wassers, als vermöge sie diese schwere Last der Tugend nicht zu tragen.

භගවා පරිවාරෙත්වා ඨිතෙ භික්ඛූ ආහ – ‘‘අනුගච්ඡථ, භික්ඛවෙ, තුම්හාකං ජෙට්ඨභාතික’’න්ති. තස්මිං ඛණෙ චතස්සොපි පරිසා සම්මාසම්බුද්ධං එකකංයෙව ජෙතවනෙ ඔහාය නිරවසෙසා නික්ඛමිංසු. සාවත්ථිනගරවාසිනොපි – ‘‘සාරිපුත්තත්ථෙරො කිර සම්මාසම්බුද්ධං ආපුච්ඡිත්වා පරිනිබ්බායිතුකාමො නික්ඛන්තො, පස්සිස්සාම න’’න්ති නගරද්වාරානි නිරොකාසානි කරොන්තා නික්ඛමිත්වා ගන්ධමාලාදිහත්ථා කෙසෙ විකිරිත්වා – ‘‘ඉදානි මයං කහං මහාපඤ්ඤො නිසින්නො, කහං ධම්මසෙනාපති නිසින්නො’’ති පුච්ඡන්තා – ‘‘කස්ස සන්තිකං ගමිස්සාම, කස්ස හත්ථෙ සත්ථාරං ඨපෙත්වා ථෙරො පක්කන්තො’’තිආදිනා නයෙන පරිදෙවන්තා රොදන්තා ථෙරං අනුබන්ධිංසු.

Der Erhabene sprach zu den Mönchen, die ihn umringten: „Ihr Mönche, gebt eurem älteren Bruder das Geleit!“ In jenem Augenblick verließen die vierfachen Versammlungen ohne Ausnahme das Jetavana-Kloster, wobei sie den vollkommen Erwachten ganz allein zurückließen. Auch die Bewohner der Stadt Sāvatthi erfuhren davon: „Es heißt, der Thera Sāriputta habe sich vom vollkommen Erwachten verabschiedet und sei aufgebrochen, um das Parinibbāna zu erlangen; wir wollen ihn noch einmal sehen!“ Sie strömten hinaus und verstopften die Stadttore so dicht, dass kein Durchkommen mehr war. Mit Duftstoffen und Blumen in den Händen und mit zerrauftem Haar klagten und weinten sie: „Wo verweilt nun der weise Sāriputta? Wo sitzt der Feldherr der Lehre? Zu wem sollen wir nun gehen? In wessen Hände hat der Thera den Meister übergeben, ehe er fortging?“ Auf diese Weise klagten und weinten sie und folgten dem Thera nach.

ථෙරො මහාපඤ්ඤාය ඨිතත්තා – ‘‘සබ්බෙසං අනතික්කමනීයො එස මග්ගො’’ති මහාජනං ඔවදිත්වා – ‘‘තුම්හෙපි, ආවුසො, තිට්ඨථ, මා දසබලෙ පමාදං ආපජ්ජිත්ථා’’ති භික්ඛුසඞ්ඝම්පි නිවත්තෙත්වා අත්තනො පරිසායෙව සද්ධිං පක්කාමි. යෙපි මනුස්සා – ‘‘පුබ්බෙ අය්‍යො පච්චාගමනචාරිකං චරති, ඉදං ඉදානි ගමනං න පුන පච්චාගමනායා’’ති පරිදෙවන්තා අනුබන්ධිංසුයෙව. තෙපි – ‘‘අප්පමත්තා, ආවුසො, හොථ, එවංභාවිනො නාම සඞ්ඛාරා’’ති නිවත්තෙසි.

Der Ältere, der in großer Weisheit gefestigt war, ermahnte die Volksmenge mit den Worten: „Dieser Weg ist von niemandem zu umgehen“, hielt auch die Mönchsgemeinschaft zurück, indem er sagte: „Bleibt auch ihr zurück, ihr Lieben, und verfallt nicht der Nachlässigkeit gegenüber dem Zehnkräftebesitzenden!“, und zog nur mit seinem eigenen Gefolge weiter. Auch jene Menschen, die ihm wehklagend folgten und riefen: „Früher unternahm der Ehrwürdige Wanderungen, von denen er zurückkehrte, doch diese jetzige Abreise dient nicht einer erneuten Rückkehr!“, schickte er zurück, indem er sprach: „Seid achtsam, ihr Lieben! Die Gestaltungen sind wahrlich von solcher Natur.“

අථ ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො සබ්බත්ථ එකරත්තිවාසෙන අන්තරාමග්ගෙ සත්තාහං මනුස්සානං සඞ්ගහං කරොන්තො සායං නාලකගාමං පත්වා ගාමද්වාරෙ නිග්‍රොධරුක්ඛමූලෙ අට්ඨාසි. අථ උපරෙවතො නාම ථෙරස්ස භාගිනෙය්‍යො බහිගාමං ගච්ඡන්තො ථෙරං දිස්වා උපසඞ්කමිත්වා වන්දිත්වා අට්ඨාසි. ථෙරො තං ආහ – ‘‘අත්ථි ගෙහෙ තෙ අය්‍යිකා’’ති. ආම භන්තෙති. ගච්ඡ අම්හාකං ඉධාගතභාවං ආරොචෙහි. ‘‘කස්මා ආගතො’’ති ච වුත්තෙ – ‘‘අජ්ජ කිර එකදිවසං අන්තොගාමෙ වසිස්සති, ජාතොවරකං පටිජග්ගථ, පඤ්චන්නඤ්ච කිර භික්ඛුසතානං වසනට්ඨානං ජානාථා’’ති. සො ගන්ත්වා – ‘‘අය්‍යිකෙ මය්හං මාතුලො ආගතො’’ති ආහ. ඉදානි කුහින්ති? ගාමද්වාරෙති. එකකොව, අඤ්ඤොපි කොචි අත්ථීති? අත්ථි පඤ්චසතා භික්ඛූති. කිංකාරණා ආගතොති? සො තං පවත්තිං ආරොචෙසි. බ්‍රාහ්මණී – ‘‘කිං නු ඛො එත්තකානං වසනට්ඨානං පටිජග්ගාපෙති[Pg.250], දහරකාලෙ පබ්බජිත්වා මහල්ලකකාලෙ ගිහී හොතුකාමො’’ති චින්තෙන්තී ජාතොවරකං පටිජග්ගාපෙත්වා පඤ්චසතානං වසනට්ඨානං කාරෙත්වා දණ්ඩදීපිකා ජාලෙත්වා ථෙරස්ස පාහෙසි.

Daraufhin reiste der ehrwürdige Sāriputta, indem er überall nur jeweils eine einzige Nacht verweilte, sieben Tage lang auf dem Weg und tat den Menschen Gutes. Am Abend erreichte er das Dorf Nālaka und verweilte am Dorfeingang am Fuße eines Banyanbaums. Da erblickte Uparevata, der Neffe des Älteren, der gerade aus dem Dorf hinausging, den Älteren, trat an ihn heran, verneigte sich vor ihm und blieb stehen. Der Ältere fragte ihn: „Ist deine Großmutter im Hause?“ – „Ja, Ehrwürdiger.“ – „Geh und berichte ihr von unserer Ankunft hier. Und wenn sie fragt: ‚Warum ist er gekommen?‘, so sprich: ‚Heute wird er wohl für einen Tag im Dorf verweilen; bereitet die Geburtskammer vor und sorgt für die Unterkunft von fünfhundert Mönchen!‘“ Er ging hin und sagte: „Großmutter, mein Onkel ist gekommen.“ – „Wo ist er jetzt?“ – „Am Dorfeingang.“ – „Ist er ganz allein oder ist noch jemand anderes bei ihm?“ – „Fünfhundert Mönche sind bei ihm.“ – „Aus welchem Grund ist er gekommen?“ Er berichtete ihr von den Umständen. Die Brahmanin dachte: „Warum wohl lässt er eine Unterkunft für so viele herrichten? Will er etwa, nachdem er in jungen Jahren in die Hauslosigkeit gezogen ist, nun im Alter wieder ein Hausvater werden?“, ließ jedoch die Geburtskammer säubern, Unterkünfte für die fünfhundert Mönche herrichten, Fackeln anzünden und sandte Boten zum Älteren.

ථෙරො භික්ඛූහි සද්ධිං පාසාදං ආරුය්හ ජාතොවරකං පවිසිත්වා නිසීදි, නිසීදිත්වා ‘‘තුම්හාකං වසනට්ඨානං ගච්ඡථා’’ති භික්ඛූ උය්‍යොජෙසි. තෙසු ගතමත්තෙසුයෙව ථෙරස්ස ඛරො ආබාධො උප්පජ්ජි, ලොහිතපක්ඛන්දිකා මාරණන්තිකා වෙදනා වත්තන්ති. එකං භාජනං පවිසති, එකං නික්ඛමති. බ්‍රාහ්මණී – ‘‘මම පුත්තස්ස පවත්ති මය්හං න රුච්චතී’’ති අත්තනො වසනගබ්භද්වාරං නිස්සාය අට්ඨාසි.

Der Ältere stieg zusammen mit den Mönchen in das Haus hinauf, betrat die Geburtskammer und setzte sich nieder. Nachdem er Platz genommen hatte, entließ er die Mönche mit den Worten: „Geht zu euren Unterkünften!“ Kaum waren sie gegangen, überkam den Älteren eine schwere Erkrankung, und es setzten tödliche Schmerzen durch die Blutruhr ein. Ein Gefäß wurde hineingetragen, ein anderes herausgebracht. Die Brahmanin dachte: „Der Zustand meines Sohnes gefällt mir gar nicht“, und blieb an der Tür ihres eigenen Gemachs lehnen.

චත්තාරො මහාරාජානො ‘‘ධම්මසෙනාපති කුහිං විහරතී’’ති ඔලොකෙන්තා නාලකගාමෙ ජාතොවරකෙ පරිනිබ්බානමඤ්චෙ නිපන්නො, පච්ඡිමදස්සනං ගමිස්සාමා’’ති ආගම්ම වන්දිත්වා අට්ඨංසු. කෙ තුම්හෙති? මහාරාජානො භන්තෙති. කස්මා ආගතත්ථාති? ගිලානුපට්ඨාකා භවිස්සාමාති. ‘‘හොතු, අත්ථි ගිලානුපට්ඨාකො, ගච්ඡථ තුම්හෙ’’ති උය්‍යොජෙසි. තෙසං ගතාවසානෙ තෙනෙව නයෙන සක්කො දෙවානමින්දො. තස්මිං ගතෙ මහාබ්‍රහ්මා ච ආගමිංසු. තෙපි තථෙව ථෙරො උය්‍යොජෙසි.

Die vier Großkönige hielten Ausschau und fragten sich: „Wo verweilt der Feldherr der Lehre?“ Als sie sahen, dass er im Dorf Nālaka in der Geburtskammer auf dem Sterbebett lag, dachten sie: „Wir wollen gehen, um ihn ein letztes Mal zu sehen.“ Sie kamen herbei, verneigten sich vor ihm und blieben stehen. „Wer seid ihr?“ – „Die Großkönige, Ehrwürdiger.“ – „Warum seid ihr gekommen?“ – „Wir wollen dir als Krankenpfleger dienen.“ – „Es ist gut, ich habe bereits Krankenpfleger. Geht nur!“, entließ er sie. Nach ihrem Weggang kam auf dieselbe Weise Sakka, der Herrscher der Götter. Als dieser gegangen war, kamen auch die Großen Brahmas. Auch diese entließ der Ältere auf dieselbe Weise.

බ්‍රාහ්මණී දෙවතානං ආගමනඤ්ච ගමනඤ්ච දිස්වා ‘‘කෙ නු ඛො එතෙ මම පුත්තං වන්දිත්වා ගච්ඡන්තී’’ති ථෙරස්ස ගබ්භද්වාරං ගන්ත්වා ‘‘තාත, චුන්ද, කා පවත්තී’’ති පුච්ඡි. සො තං පවත්තිං ආචික්ඛිත්වා ‘‘මහාඋපාසිකා, භන්තෙ, ආගතා’’ති ආහ. ථෙරො ‘‘කස්මා අවෙලාය ආගතා’’ති පුච්ඡි. සා ‘‘තුය්හං, තාත, දස්සනත්ථායා’’ති වත්වා ‘‘තාත, පඨමං කෙ ආගතා’’ති පුච්ඡි. චත්තාරො මහාරාජානො උපාසිකෙති. තාත, ත්වං චතූහි මහාරාජෙහි මහන්තතරොති? ආරාමිකසදිසා එතෙ උපාසිකෙ, අම්හාකං සත්ථු පටිසන්ධිග්ගහණතො පට්ඨාය ඛග්ගහත්ථා හුත්වා ආරක්ඛං අකංසූති. තෙසං තාත ගතාවසානෙ කො ආගතොති? සක්කො දෙවානමින්දොති. දෙවරාජතොපි ත්වං තාත මහන්තතරොති? භණ්ඩග්ගාහකසාමණෙරසදිසො එස උපාසිකෙ, අම්හාකං සත්ථු තාවතිංසතො ඔතරණකාලෙ පත්තචීවරං ගහෙත්වා ඔතිණ්ණොති. තස්ස තාත ගතාවසානෙ ජොතයමානො විය කො ආගතොති? උපාසිකෙ, තුය්හං භගවා ච සත්ථා ච මහාබ්‍රහ්මා නාම එසොති. මය්හං භගවතො [Pg.251] මහාබ්‍රහ්මතොපි ත්වං, තාත, මහන්තතරොති? ආම උපාසිකෙ, එතෙ නාම කිර අම්හාකං සත්ථු ජාතදිවසෙ චත්තාරො මහාබ්‍රහ්මානො මහාපුරිසං සුවණ්ණජාලෙන පටිග්ගණ්හිංසූති.

Als die Brahmanin das Kommen und Gehen der Gottheiten sah, fragte sie sich: „Wer sind wohl diese, die meinen Sohn verehren und wieder gehen?“ Sie begab sich zur Kammertür des Älteren und fragte: „Mein lieber Cunda, was ist geschehen?“ Er erklärte ihr den Zustand und sprach dann zum Älteren: „Ehrwürdiger, die große Laienanhängerin ist gekommen.“ Der Ältere fragte: „Warum ist sie zu so ungewöhnlicher Zeit gekommen?“ Sie antwortete: „Mein Sohn, um dich zu sehen“, und fragte weiter: „Mein Sohn, wer kam zuerst?“ – „Die vier Großkönige, o Laienanhängerin.“ – „Mein Sohn, bist du denn noch größer als die vier Großkönige?“ – „Sie gleichen Klosterdienern, o Laienanhängerin. Seit der Empfängnis unseres Meisters hielten sie mit Schwertern in den Händen Wache.“ – „Und wer kam nach deren Fortgehen, mein Sohn?“ – „Sakka, der Herrscher der Götter.“ – „Bist du, mein Sohn, noch größer als der Götterkönig selbst?“ – „Er gleicht einem Novizen, der Schale und Gewand trägt, o Laienanhängerin. Als unser Meister aus dem Tāvatiṃsa-Himmel herabstieg, stieg jener herab, während er dessen Schale und Gewand trug.“ – „Und wer kam nach dessen Fortgehen, mein Sohn, leuchtend wie eine lodernde Flamme?“ – „O Laienanhängerin, das war der, den du für deinen Erhabenen und Lehrer hältst, der Große Brahma.“ – „Bist du, mein Sohn, noch größer als mein erhabener Großer Brahma?“ – „Ja, Laienanhängerin. Am Tag der Geburt unseres Meisters fingen eben jene vier Großen Brahmas den Großen Menschen mit einem goldenen Netz auf.“

අථ බ්‍රාහ්මණියා – ‘‘පුත්තස්ස තාව මෙ අයං ආනුභාවො, කීදිසො වත මය්හං පුත්තස්ස භගවතො සත්ථු ආනුභාවො භවිස්සතී’’ති චින්තයන්තියා සහසා පඤ්චවණ්ණා පීති උප්පජ්ජිත්වා සකලසරීරං ඵරි. ථෙරො – ‘‘උප්පන්නං මෙ මාතු පීතිසොමනස්සං, අයං දානි කාලො ධම්මදෙසනායා’’ති චින්තෙත්වා ‘‘කිං චින්තෙසි මහාඋපාසිකෙ’’ති ආහ. සා ‘‘පුත්තස්ස තාව මෙ අයං ගුණො, සත්ථු පනස්ස කීදිසො භවිස්සතීති ඉදං, තාත, චින්තෙමී’’ති ආහ. මහාඋපාසිකෙ, මය්හං සත්ථුජාතක්ඛණෙ මහාභිනික්ඛමනෙ සම්බොධියං ධම්මචක්කප්පවත්තනෙ ච දසසහස්සිලොකධාතු කම්පිත්ථ. සීලෙන සමාධිනා පඤ්ඤාය විමුත්තියා විමුත්තිඤාණදස්සනෙන සමො නාම නත්ථි, ඉතිපි සො භගවාති විත්ථාරෙත්වා බුද්ධගුණපටිසංයුත්තං ධම්මදෙසනං කථෙසි.

Als die Brahmanin dachte: „Wenn dies schon die Macht meines Sohnes ist, wie unermesslich muss dann erst die Macht des Erhabenen, des Meisters meines Sohnes, sein!“, entstand in ihr plötzlich die fünffache Verzückung und durchdrang ihren ganzen Körper. Der Ältere dachte: „In meiner Mutter ist nun Freude und Heiterkeit entstanden. Jetzt ist der richtige Zeitpunkt für eine Lehrrede.“ Er fragte sie: „Worüber denkst du nach, o große Laienanhängerin?“ Sie antwortete: „Mein Sohn, ich dachte gerade: Wenn dies schon die vortreffliche Eigenschaft meines Sohnes ist, wie muss dann erst die Tugend seines Meisters sein!“ – „O große Laienanhängerin, im Augenblick der Geburt meines Meisters, bei seiner Großen Entsagung, bei seiner Erleuchtung und bei der Verkündigung des Rades der Lehre erbebte das zehntausendfache Weltsystem. In Tugend, Sammlung, Weisheit, Befreiung und in der Erkenntnis und dem Schauen der Befreiung gibt es niemanden, der ihm gleichkommt.“ Und er legte die Eigenschaften des Buddhas ausführlich dar, beginnend mit: „So ist er, der Erhabene...“, und hielt eine mit den Tugenden des Erhabenen verbundene Lehrrede.

බ්‍රාහ්මණී පියපුත්තස්ස ධම්මදෙසනාපරියොසානෙ සොතාපත්තිඵලෙ පතිට්ඨාය පුත්තං ආහ – ‘‘තාත උපතිස්ස, කස්මා එවමකාසි, එවරූපං නාම අමතං මය්හං එත්තකං කාලං න අදාසී’’ති. ථෙරො – ‘‘දින්නං දානි මෙ මාතු රූපසාරියා බ්‍රාහ්මණියා පොසාවනිකමූලං, එත්තකෙන වට්ටිස්සතී’’ති චින්තෙත්වා – ‘‘ගච්ඡ මහාඋපසිකෙ’’ති බ්‍රාහ්මණිං උය්‍යොජෙත්වා – ‘‘චුන්ද කා වෙලා’’ති ආහ. බලවපච්චූසකාලො, භන්තෙති. භික්ඛුසඞ්ඝං සන්නිපාතෙහීති. සන්නිපතිතො භන්තෙ භික්ඛුසඞ්ඝොති. ‘‘මං උක්ඛිපිත්වා නිසීදාපෙහි චුන්දා’’ති උක්ඛිපිත්වා නිසීදාපෙසි.

Am Ende der Lehrrede ihres geliebten Sohnes festigte sich die Brahmanin in der Frucht des Stromeintritts und sprach zu ihrem Sohn: „Mein Sohn Upatissa, warum hast du so gehandelt? Warum hast du mir ein solches Todloses so lange Zeit vorenthalten?“ Der Ältere dachte: „Nun habe ich meiner Mutter, der Brahmanin Rūpasārī, den Lohn für meine Erziehung zurückgezahlt. Dies wird für sie genügen.“ Dann verabschiedete er die Brahmanin mit den Worten: „Geh nun, o große Laienanhängerin!“, und fragte: „Cunda, wie spät ist es?“ – „Es ist die Zeit der frühen Morgendämmerung, Ehrwürdiger.“ – „Versammle die Mönchsgemeinschaft!“ – „Die Mönchsgemeinschaft hat sich bereits versammelt, Ehrwürdiger.“ – „Cunda, richte mich auf und hilf mir beim Aufsetzen!“ Da hob er ihn empor und setzte ihn auf.

ථෙරො භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘ආවුසො චතුචත්තාලීසං වො වස්සානි මයා සද්ධිං විචරන්තානං යං මෙ කායිකං වා වාචසිකං වා න රොචෙථ, තං ඛමථ ආවුසො’’ති. එත්තකං, භන්තෙ, අම්හාකං ඡායා විය තුම්හෙ අමුඤ්චිත්වා විචරන්තානං අරුච්චනකං නාම නත්ථි, තුම්හෙ පන අම්හාකං ඛමථාති. අථ ථෙරො මහාචීවරං සඞ්කඩ්ඪිත්වා මුඛං පිධාය දක්ඛිණෙන පස්සෙන නිපන්නො සත්ථා විය නව අනුපුබ්බසමාපත්තියො අනුලොමපටිලොමතො සමාපජ්ජිත්වා පුන පඨමජ්ඣානං ආදිං කත්වා යාව චතුත්ථජ්ඣානා සමාපජ්ජි[Pg.252]. තතො වුට්ඨාය අනන්තරංයෙව මහාපථවිං උන්නාදෙන්තො අනුපාදිසෙසාය නිබ්බානධාතුයා පරිනිබ්බායි.

Der Älteste sprach zu den Mönchen: „Ihr Ehrwürdigen, wenn euch während der vierundvierzig Jahre, die ihr gemeinsam mit mir gewandert seid, irgendeine meiner körperlichen oder sprachlichen Handlungen missfallen hat, so vergebt mir das, ihr Ehrwürdigen!“ Sie antworteten: „Ehrwürdiger Herr, für uns, die wir während all dieser Zeit wie dein Schatten unverlassen mit dir gewandert sind, gibt es nichts Unangenehmes. Ihr aber, o Herr, vergebt uns!“ Daraufhin zog der Älteste sein großes Obergewand empor, bedeckte sein Gesicht, legte sich auf seine rechte Seite nieder und trat – wie der Meister – in direkter und umgekehrter Reihenfolge nacheinander in die neun stufenweisen Vertiefungen ein. Danach trat er, beginnend mit der ersten Vertiefung, wieder bis zur vierten Vertiefung ein. Nachdem er aus dieser vierten Vertiefung aufgestanden war, trat er unmittelbar danach, während er die große Erde erbeben ließ, im rückstandslosen Erlöschenselement in das Parinibbāna ein.

උපාසිකා – ‘‘කිං නු ඛො මෙ පුත්තො, න කිඤ්චි කථෙතී’’ති උට්ඨාය පිට්ඨිපාදෙ පරිමජ්ජන්තී පරිනිබ්බුතභාවං ඤත්වා මහාසද්දං කුරුමානා පාදෙසු නිපතිත්වා – ‘‘තාත මයං ඉතො පුබ්බෙ තව ගුණං න ජානිම්හා, ඉදානි පන තං ආදිං කත්වා අනෙකසතෙ අනෙකසහස්සෙ අනෙකසතසහස්සෙ භික්ඛූ ඉමස්මිං නිවෙසනෙ නිසීදාපෙත්වා භොජෙතුං න ලභිම්හා, චීවරෙහි අච්ඡාදෙතුං න ලභිම්හා, විහාරසතං විහාරසහස්සං කාරෙතුං න ලභිම්හා’’ති යාව අරුණුග්ගමනා පරිදෙවි. අරුණෙ උග්ගතමත්තෙයෙව සුවණ්ණකාරෙ පක්කොසාපෙත්වා සුවණ්ණගබ්භං විවරාපෙත්වා සුවණ්ණඝටියො මහාතුලාය තුලාපෙත්වා – ‘‘පඤ්ච කූටාගාරසතානි පඤ්ච අග්ඝිකසතානි කරොථා’’ති දාපෙති.

Die Laienanhängerin dachte: „Sollte mein Sohn gar nichts mehr zu mir sagen?“, stand auf, strich über seine Fußrücken, und als sie erkannte, dass er vollkommen erloschen war, stieß sie ein lautes Wehklagen aus, warf sich vor seinen Füßen nieder und klagte: „Lieber Sohn, vor diesem Tag haben wir deine Tugenden nicht erkannt. Nun aber haben wir keine Gelegenheit mehr, beginnend mit dir, viele Hunderte, viele Tausende, viele Hunderttausende Mönche in diesem Hause sitzen zu lassen und zu bewirten, sie mit Gewändern zu kleiden, und einhundert oder eintausend Klöster erbauen zu lassen!“ So weinte und klagte sie bis zum Aufgang der Morgendämmerung. Sobald die Morgendämmerung heraufzog, ließ sie die Goldschmiede rufen, die Goldkammer öffnen, ließ die Goldgefäße auf einer großen Waage wiegen und wies sie an: „Stellt fünfhundert Prunkbauten mit Spitztürmen und fünfhundert Prachtgerüste her!“

සක්කොපි දෙවරාජා විස්සකම්මදෙවපුත්තං ආමන්තෙත්වා – ‘‘තාත ධම්මසෙනාපති පරිනිබ්බුතො, පඤ්ච කූටාගාරසතානි පඤ්ච අග්ඝිකසතානි ච මාපෙහී’’ති ආහ. ඉති උපාසිකාය කාරිතානි ච විස්සකම්මෙන නිම්මිතානි ච සබ්බානිපි ද්වෙසහස්සානි අහෙසුං. තතො නගරමජ්ඣෙ සාරමයං මහාමණ්ඩපං කාරෙත්වා මණ්ඩපමජ්ඣෙ මහාකූටාගාරං ඨපෙත්වා සෙසානි පරිවාරසඞ්ඛෙපෙන ඨපෙත්වා සාධුකීළිකං ආරභිංසු. දෙවානං අන්තරෙ මනුස්සා, මනුස්සානං අන්තරෙ දෙවා අහෙසුං.

Auch Sakka, der König der Götter, rief den Göttersohn Vissakamma zu sich und sprach: „Mein Lieber, der Feldherr der Lehre ist vollkommen erloschen. Erschaffe fünfhundert Prunkbauten mit Spitztürmen und fünfhundert Prachtgerüste!“ So betrug die Gesamtzahl aller Bauten zweitausend – sowohl jene, die von der Laienanhängerin in Auftrag gegeben, als auch jene, die von Vissakamma erschaffen worden waren. Danach ließ man in der Mitte der Stadt eine große Festhalle aus edlem Holz errichten, stellte in die Mitte dieser Festhalle ein großes Prunkgebäude mit Spitzturm und ordnete die übrigen Bauten ringsherum als Gefolge an; dann begannen sie mit den religiösen Festlichkeiten. Mitten unter den Göttern waren Menschen, und mitten unter den Menschen waren Götter.

රෙවතී නාම එකා ථෙරස්ස උපට්ඨායිකා – ‘‘අහං ථෙරස්ස පූජං කරිස්සාමී’’ති සුවණ්ණපුප්ඵානං තයො කුම්භෙ කාරෙසි. ‘‘ථෙරස්ස පූජං කරිස්සාමී’’ති සක්කො දෙවරාජා අඩ්ඪතෙය්‍යකොටිනාටකෙහි පරිවාරිතො ඔතරි. ‘‘සක්කො ඔතරතී’’ති මහාජනො පච්ඡාමුඛො පටික්කමි. තත්ථ සාපි උපාසිකා පටික්කමමානා ගරුභාරත්තා එකමන්තං අපසක්කිතුං අසක්කොන්තී මනුස්සානං අන්තරෙ පති. මනුස්සා අපස්සන්තා තං මද්දිත්වා අගමිංසු. සා තත්ථෙව කාලං කත්වා තාවතිංසභවනෙ කනකවිමානෙ නිබ්බත්ති. නිබ්බත්තක්ඛණෙයෙවස්සා රතනක්ඛන්ධො විය තිගාවුතප්පමාණො අත්තභාවො අහොසි සට්ඨිසකටපූරප්පමාණඅලඞ්කාරපටිමණ්ඩිතා අච්ඡරාසහස්සපරිවාරිතා. අථස්සා දිබ්බං සබ්බකායිකාදාසං පුරතො ඨපයිංසු[Pg.253]. සා අත්තනො සිරිසම්පත්තිං දිස්වා – ‘‘උළාරා අයං සම්පත්ති, කිං නු ඛො මෙ කම්මං කත’’න්ති චින්තයමානා අද්දස – ‘‘මයා සාරිපුත්තත්ථෙරස්ස පරිනිබ්බුතට්ඨානෙ තීහි සුවණ්ණපුප්ඵකුම්භෙහි පූජා කතා, මහාජනො මං මද්දිත්වා ගතො, සාහං තත්ථ කාලං කත්වා ඉධූපපන්නා, ථෙරං නිස්සාය ලද්ධං ඉදානි පුඤ්ඤවිපාකං මනුස්සානං කථෙස්සාමී’’ති සහ විමානෙනෙව ඔතරි.

Eine treue Dienerin des Ältesten namens Revatī dachte: „Ich will dem Ältesten Ehrerbietung erweisen“, und ließ drei Gefäße voller goldener Blumen anfertigen. Mit dem Gedanken „Ich will dem Ältesten Ehrerbietung erweisen“ stieg auch Sakka, der König der Götter, umgeben von fünfundzwanzig Millionen himmlischer Tänzer, herab. Als die Menschenmenge sah, dass Sakka herabstieg, wich sie nach hinten zurück. Da jene Laienanhängerin beim Zurückweichen wegen ihrer schweren Last nicht in der Lage war, beiseite zu treten, geriet sie mitten unter die Menschen. Die Menschen sahen sie in der Menge nicht, zertrampelten sie und gingen weiter. Sie starb genau an jenem Ort und wurde im Tāvatiṃsa-Himmel in einem goldenen Himmelspalast wiedergeboren. Im Moment ihrer Wiedergeburt wurde ihre Gestalt wie ein Klumpen aus Juwelen drei Gāvutas groß, geschmückt mit himmlischem Schmuck im Ausmaß von sechzig Karrenladungen und umgeben von tausend Nymphen. Da stellte man einen himmlischen Ganzkörperspiegel vor sie hin. Als sie ihre eigene Pracht und Herrlichkeit erblickte, überlegte sie: „Wie großartig ist diese Herrlichkeit! Was für eine heilsame Tat habe ich wohl getan?“ Sie sah ein: „Ich habe am Sterbeort des Ältesten Sāriputta mit drei Gefäßen goldener Blumen Ehrerbietung erwiesen. Die Menschenmenge hat mich zertrampelt, ich starb dort und wurde hier wiedergeboren. Nun will ich den Menschen von der Frucht des Verdienstes berichten, die ich dank des Ältesten erlangt habe.“ Und so stieg sie mit ihrem Palast herab.

මහාජනො දූරතොව දිස්වා – ‘‘කිං නු ඛො ද්වෙ සූරියා උට්ඨිතා’’ති? ඔලොකෙන්තො – ‘‘විමානෙ ආගච්ඡන්තෙ කූටාගාරසණ්ඨානං පඤ්ඤායති, නායං සූරියො, විමානමෙතං එක’’න්ති ආහ. තම්පි විමානං තාවදෙව ආගන්ත්වා ථෙරස්ස දාරුචිතකමත්ථකෙ වෙහාසං අට්ඨාසි. දෙවධීතා විමානං ආකාසෙයෙව ඨපෙත්වා පථවිං ඔතරි. මහාජනො – ‘‘කා ත්වං, අය්‍යෙ’’ති? පුච්ඡි. ‘‘න මං තුම්හෙ ජානාථ, රෙවතී නාමාහං, තීහි සුවණ්ණපුප්ඵකුම්භෙහි ථෙරං පූජං කත්වා මනුස්සෙහි මද්දිතා කාලං කත්වා තාවතිංසභවනෙ නිබ්බත්තා, පස්සථ මෙ සිරිසම්පත්තිං, තුම්හෙපි දානි දානානි දෙථ, පුඤ්ඤානි කරොථා’’ති කුසලකිරියාය වණ්ණං කථෙත්වා ථෙරස්ස චිතකං පදක්ඛිණං කත්වා වන්දිත්වා අත්තනො දෙවට්ඨානංයෙව ගතා.

Als die Menschenmenge dies von weitem sah, fragten sie sich: „Sind etwa zwei Sonnen aufgegangen?“ Beim genaueren Hinsehen, während der Palast näher kam, wurde die Gestalt eines Prunkgebäudes mit Spitzturm sichtbar, und sie sagten: „Das ist keine Sonne, das ist gewiss ein Himmelspalast!“ Dieser Palast kam sogleich herbei und verweilte in der Luft über dem hölzernen Scheiterhaufen des Ältesten. Die Göttertochter ließ den Palast am Himmel zurück und stieg zur Erde hinab. Die Menschenmenge fragte sie: „Wer bist du, edle Dame?“ Sie antwortete: „Erkennt ihr mich nicht? Ich bin Revatī. Nachdem ich dem Ältesten mit drei Gefäßen goldener Blumen Ehrerbietung erwiesen hatte, wurde ich von den Menschen zertrampelt, starb und wurde im Tāvatiṃsa-Himmel wiedergeboren. Seht meine Pracht und Herrlichkeit! Spendet auch ihr nun Gaben und vollbringt verdienstvolle Taten!“ Nachdem sie so das Lobpreis heilsamen Tuns verkündet hatte, umrundete sie den Scheiterhaufen des Ältesten ehrfurchtsvoll von links nach rechts, verneigte sich und kehrte an ihre eigene Wohnstätte im Himmel zurück.

මහාජනොපි සත්තාහං සාධුකීළිකං කීළිත්වා සබ්බගන්ධෙහි චිතකං අකාසි, චිතකා එකූනරතනසතිකා අහොසි. ථෙරස්ස සරීරං චිතකං ආරොපෙත්වා උසීරකලාපකෙහි ආලිම්පෙසුං. ආළාහනෙ සබ්බරත්තිං ධම්මස්සවනං පවත්ති. අනුරුද්ධත්ථෙරො සබ්බගන්ධොදකෙන ථෙරස්ස චිතකං නිබ්බාපෙසි. චුන්දත්ථෙරො ධාතුයො පරිස්සාවනෙ පක්ඛිපිත්වා – ‘‘න දානි මයා ඉධෙව සක්කා ඨාතුං, මය්හං ජෙට්ඨභාතිකස්ස ධම්මසෙනාපතිසාරිපුත්තත්ථෙරස්ස පරිනිබ්බුතභාවං සම්මාසම්බුද්ධස්ස ආරොචෙස්සාමී’’ති ධාතුපරිස්සාවනං ථෙරස්ස ච පත්තචීවරං ගහෙත්වා සාවත්ථිං අගමාසි. එකට්ඨානෙපි ච ද්වෙ රත්තියො අවසිත්වා සබ්බත්ථ එකරත්තිවාසෙනෙව සාවත්ථිං පාපුණි. තමත්ථං දස්සෙතුං අථ ඛො චුන්දො සමණුද්දෙසොතිආදි වුත්තං.

Auch die Menschenmenge feierte sieben Tage lang das feierliche Totenfest und errichtete sodann aus allerlei wohlriechenden Stoffen einen Scheiterhaufen, der neunundneunzig Ellen hoch war. Sie hoben den Leichnam des Ältesten auf den Scheiterhaufen und entzündeten ihn mit Bündeln von Vetivergras. Auf dem Bestattungsplatz fand die ganze Nacht hindurch das Anhören der Lehre statt. Der Älteste Anuruddha löschte den Scheiterhaufen des Ältesten mit duftendem Wasser. Der Älteste Cunda legte die Reliquien in ein Seihtuch und dachte: „Es ist mir nun nicht möglich, hierzubleiben. Ich werde dem vollkommen Erwachten das vollkommene Erlöschen meines älteren Bruders, des Feldherrn der Lehre, des Ältesten Sāriputta, verkünden.“ Er nahm das Seihtuch mit den Reliquien sowie die Almosenschale und die Gewänder des Ältesten an sich und reiste nach Sāvatthī. Ohne an irgendeinem Ort zwei Nächte zu verweilen und überall nur eine einzige Nacht übernachtend, erreichte er schließlich Sāvatthī. Um diese Angelegenheit aufzuzeigen, wurde das Wort gesprochen: „Da ging der Novize Cunda ...“ und so weiter.

තත්ථ යෙනායස්මා ආනන්දොති යෙන අත්තනො උපජ්ඣායො ධම්මභණ්ඩාගාරිකො ආයස්මා ආනන්දො, තෙනුපසඞ්කමි. කස්මා පනෙස උජුකං [Pg.254] සත්ථු සන්තිකං අගන්ත්වා ථෙරස්ස සන්තිකං අගමාසීති? සත්ථරි ච ථෙරෙ ච ගාරවෙන. ජෙතවනමහාවිහාරෙ පොක්ඛරණියං කිරස්ස න්හත්වා පච්චුත්තරිත්වා සුනිවත්ථසුපාරුතස්ස එතදහොසි – ‘‘බුද්ධා නාම මහාපාසාණච්ඡත්තං විය ගරුනො, ඵණකතසප්ප සීහබ්‍යග්ඝමත්තවරවාරණාදයො විය ච දුරාසදා, න සක්කා මයා උජුකමෙව සත්ථු සන්තිකං ගන්ත්වා කථෙතුං, කස්ස නු ඛො සන්තිකං ගන්තබ්බ’’න්ති. තතො චින්තෙසි – ‘‘උපජ්ඣායො මෙ ධම්මභණ්ඩාගාරිකො ජෙට්ඨභාතිකත්ථෙරස්ස උත්තමසහායො, තස්ස සන්තිකං ගන්ත්වා තං ආදාය සත්ථාරා සද්ධිං කථෙස්සාමී’’ති සත්ථරි චෙව ථෙරෙ ච ගාරවෙන උපසඞ්කමි.

Darin bezieht sich „wohin der ehrwürdige Ānanda [war]“ darauf, dass er sich dorthin begab, wo sein eigener Upajjhāya (Lehrer), der Bewahrer des Dhamma-Schatzes, der ehrwürdige Ānanda, weilte. Warum aber ging dieser [Cunda] nicht direkt in die Gegenwart des Meisters, sondern begab sich in die Gegenwart des Thera? Aus Respekt sowohl gegenüber dem Meister als auch gegenüber dem Thera. Es heißt, nachdem er im Teich des großen Jetavana-Klosters gebadet hatte, herausgestiegen war und sich ordentlich gekleidet und umhüllt hatte, dachte er bei sich: „Die Buddhas sind wahrlich majestätisch und ehrfurchtgebietend wie ein riesiger steinerner Schirm, und sie sind schwer zugänglich wie eine Schlange mit aufgerichteter Haube, ein Löwe, ein Tiger oder ein wilder, brünstiger Elefant. Es ist mir unmöglich, direkt vor den Meister zu treten und zu sprechen. Zu wem sollte ich mich wohl wenden?“ Daraufhin überlegte er: „Mein Upajjhāya ist der Bewahrer des Dhamma-Schatzes und der beste Freund meines älteren Bruders, des Thera [Sāriputta]. Wenn ich mich zu ihm begebe und ihn mitnehme, werde ich in Begleitung des Meisters sprechen.“ Aus Respekt sowohl vor dem Meister als auch vor dem Thera suchte er ihn auf.

ඉදමස්ස පත්තචීවරන්ති ‘‘අයමස්ස පරිභොගපත්තො, ඉදං ධාතුපරිස්සාවන’’න්ති එවං එකෙකං ආචික්ඛි. පාළියං පන ‘‘ඉදමස්ස පත්තචීවර’’න්ති එත්තකමෙව වුත්තං. කථාපාභතන්ති කථාමූලං. මූලඤ්හි පාභතන්ති වුච්චති. යථාහ –

„Dies ist seine Schale und Robe“: Er erklärte jedes Einzelne so: „Dies ist seine Almosenschale, die er benutzte; dies ist der Wasserfilter mit den Reliquien.“ Im Pali-Text jedoch wird nur so viel gesagt: „Dies ist seine Schale und Robe“. „Gesprächs-Mitbringsel“ (kathāpābhata) bedeutet die Grundlage des Gesprächs (kathāmūla). Denn das Startkapital (mūla) wird als „pābhata“ bezeichnet. Wie es heißt:

‘‘අප්පකෙනපි මෙධාවී, පාභතෙන විචක්ඛණො;

සමුට්ඨාපෙති අත්තානං, අණුං අග්ගිංව සන්ධම’’න්ති. (ජා. 1.1.4);

„Schon mit geringem Startkapital baut ein Weiser, der klug ist, sich selbst auf, so wie man ein winziges Feuer durch Blasen entfacht.“

භගවන්තං දස්සනායාති භගවන්තං දස්සනත්ථාය. කිං පනිමිනා භගවා න දිට්ඨපුබ්බොති? නො න දිට්ඨපුබ්බො. අයඤ්හි ආයස්මා දිවා නව වාරෙ, රත්තිං නව වාරෙති එකාහං අට්ඨාරස වාරෙ උපට්ඨානමෙව ගච්ඡති. දිවසස්ස පන සතවාරං වා සහස්සවාරං වා ගන්තුකාමො සමානොපි න අකාරණා ගච්ඡති, එකං පඤ්හද්වාරං ගහෙත්වාව ගච්ඡති. සො තංදිවසං තෙන කථාපාභතෙන ගන්තුකාමො එවමාහ. ඉදමස්ස පත්තචීවරන්ති ථෙරොපි – ‘‘ඉදං තස්ස පත්තචීවරං, ඉදඤ්ච ධාතුපරිස්සාවන’’න්ති පාටියෙක්කංයෙව දස්සෙත්වා ආචික්ඛි.

„Um den Erhabenen zu sehen“ bedeutet, um den Erhabenen zu erblicken. Hat denn dieser [ehrwürdige Ānanda] den Erhabenen zuvor noch nie gesehen? Nein, das ist nicht der Fall. Denn dieser Ehrwürdige sucht ihn an einem einzigen Tag achtzehnmal auf, um ihm aufzuwarten: neunmal am Tag und neunmal in der Nacht. Selbst wenn er den Wunsch gehabt hätte, hundert- oder tausendmal am Tag hinzugehen, ging er niemals ohne triftigen Grund; er ging stets nur, wenn er eine Frage als Anlass mitbrachte. Da er an jenem Tag mit diesem „Gesprächs-Mitbringsel“ zu ihm gehen wollte, sprach er so. Zu „Dies ist seine Schale und Robe“: Auch der Thera wies auf jedes Einzelne hin und erklärte: „Dies ist seine Schale und Robe, und dies ist der Wasserfilter mit den Reliquien.“

සත්ථා හත්ථං පසාරෙත්වා ධාතුපරිස්සාවනං ගහෙත්වා හත්ථතලෙ ඨපෙත්වා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘යො සො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු පුරිමදිවසෙ අනෙකානි පාටිහාරියසතානි කත්වා පරිනිබ්බානං අනුජානාපෙසි, තස්ස ඉදානි ඉමා සඞ්ඛවණ්ණසන්නිභා ධාතුයොව පඤ්ඤායන්ති, කප්පසතසහස්සාධිකං අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යං පූරිතපාරමී එස, භික්ඛවෙ, භික්ඛු, මයා පවත්තිතං ධම්මචක්කං [Pg.255] අනුපවත්තකො එස භික්ඛු, පටිලද්ධදුතියආසනො එස භික්ඛු, පූරිතසාවකසන්නිපාතො එස භික්ඛු, ඨපෙත්වා මං දසසු චක්කවාළසහස්සෙසු පඤ්ඤාය අසදිසො එස භික්ඛු, මහාපඤ්ඤො එස භික්ඛු, පුථුපඤ්ඤො හාසපඤ්ඤො ජවනපඤ්ඤො තික්ඛපඤ්ඤො නිබ්බෙධිකපඤ්ඤො එස භික්ඛු, අප්පිච්ඡො එස භික්ඛු, සන්තුට්ඨො පවිවිත්තො අසංසට්ඨො ආරද්ධවීරියො චොදකො පාපගරහී එස භික්ඛු, පඤ්ච ජාතිසතානි පටිලද්ධමහාසම්පත්තියො පහාය පබ්බජිතො එස භික්ඛු, මම සාසනෙ පථවීසමඛන්තිකො එස භික්ඛු, ඡින්නවිසාණඋසභසදිසො එස භික්ඛු, චණ්ඩාලපුත්තසදිසනීචචිත්තො එස භික්ඛු. පස්සථ, භික්ඛවෙ, මහාපඤ්ඤස්ස ධාතුයො, පස්සථ, භික්ඛවෙ, පුථුපඤ්ඤස්ස හාසපඤ්ඤස්ස ජවනපඤ්ඤස්ස තික්ඛපඤ්ඤස්ස නිබ්බෙධිකපඤ්ඤස්ස අප්පිච්ඡස්ස සන්තුට්ඨස්ස පවිවිත්තස්ස අසංසට්ඨස්ස ආරද්ධවීරියස්ස, චොදකස්ස, පස්සථ, භික්ඛවෙ, පාපගරහිස්ස ධාතුයොති.

Der Meister streckte seine Hand aus, nahm den Wasserfilter mit den Reliquien entgegen, legte ihn auf seine Handfläche und sprach zu den Mönchen: „Mönche, von jenem Mönch, der am gestrigen Tag hunderte von Wundern vollbrachte und mich um Erlaubnis bat, ins Parinibbāna einzugehen, sind jetzt nur noch diese Reliquien übrig, die der Farbe einer weißen Muschel gleichen. Dieser Mönch, o Mönche, hat seine Vollkommenheiten (Pāramīs) über ein unzähliges Weltzeitalter (Asaṅkheyya) und einhunderttausend Äonen hinweg erfüllt. Dieser Mönch ist es, der das von mir in Gang gesetzte Rad des Dhamma (Dhammacakka) weitergedreht hat. Dieser Mönch hat den zweithöchsten Sitz erlangt. Dieser Mönch hat die Versammlung der Jünger vervollständigt. Abgesehen von mir selbst ist dieser Mönch in zehntausend Weltsystemen an Weisheit ohnegleichen. Dieser Mönch besaß große Weisheit; dieser Mönch besaß weite Weisheit, heitere Weisheit, schnelle Weisheit, scharfe Weisheit und durchdringende Weisheit. Dieser Mönch war wunschlos, genügsam, zurückgezogen, ungesellig, von unermüdlicher Tatkraft, ein Ermahner und ein Verabscheuer des Bösen. Dieser Mönch hat die Hauslosigkeit erwählt, nachdem er den unermesslichen Reichtum aufgegeben hatte, den er in fünfhundert Existenzen besessen hatte. Dieser Mönch besaß in meiner Lehre eine Geduld gleich der Erde. Dieser Mönch glich einem Stier mit abgebrochenen Hörnern. Dieser Mönch besaß einen Geist, der so demütig war wie der eines Caṇḍāla-Sohnes. Seht, o Mönche, die Reliquien dieses an Weisheit Großen! Seht, o Mönche, die Reliquien dieses an Weisheit Weiten, Heiteren, Schnellen, Scharfen und Durchdringenden, dieses Wunschlosen, Genügsamen, Zurückgezogenen, Ungeselligen, Tatkräftigen und Ermahnenden! Seht, o Mönche, die Reliquien dieses Verabscheuers des Bösen!“

‘‘යො පබ්බජී ජාතිසතානි පඤ්ච,පහාය කාමානි මනොරමානි;

තං වීතරාගං සුසමාහිතින්ද්‍රියං,පරිනිබ්බුතං වන්දථ සාරිපුත්තං.

„Der in die Hauslosigkeit zog und fünfhundert Existenzen lang die lieblichen Sinnesfreuden hinter sich ließ – erweist jenem leidenschaftslosen Sāriputta, dessen Sinne wohlbeherrscht sind und der ins Parinibbāna eingegangen ist, eure Ehrung!“

‘‘ඛන්තිබලො පථවිසමො න කුප්පති,න චාපි චිත්තස්ස වසෙන වත්තති;

අනුකම්පකො කාරුණිකො ච නිබ්බුතො,පරිනිබ්බුතං වන්දථ සාරිපුත්තං.

„Er, dessen Stärke die Geduld ist, der gleich der Erde ist und nicht zürnt, der sich nicht vom Willen des Geistes beherrschen lässt, der voller Mitgefühl, voller Erbarmen und erloschen ist – erweist jenem Sāriputta, der ins Parinibbāna eingegangen ist, eure Ehrung!“

‘‘චණ්ඩාලපුත්තො යථා නගරං පවිට්ඨො,නීචමනො චරති කළොපිහත්ථො;

තථා අයං විහරති සාරිපුත්තො,පරිනිබ්බුතං වන්දථ සාරිපුත්තං.

„Wie der Sohn eines Caṇḍāla, der eine Stadt betritt, mit demütigem Geist und der Bettelschale in der Hand umherwandert, genau so weilt dieser Sāriputta – erweist jenem Sāriputta, der ins Parinibbāna eingegangen ist, eure Ehrung!“

‘‘උසභො යථා ඡින්නවිසාණකො,අහෙඨයන්තො චරති පුරන්තරෙ වනෙ;

තථා අයං විහරති සාරිපුත්තො,පරිනිබ්බුතං වන්දථ සාරිපුත්ත’’න්ති.

„Wie ein Stier mit abgebrochenen Hörnern, der niemanden verletzt und allein durch Stadt und Wald streift, genau so weilt dieser Sāriputta – erweist jenem Sāriputta, der ins Parinibbāna eingegangen ist, eure Ehrung!“

ඉති [Pg.256] භගවා පඤ්චහි ගාථාසතෙහි ථෙරස්ස වණ්ණං කථෙසි. යථා යථා භගවා ථෙරස්ස වණ්ණං කථෙසි, තථා තථා ආනන්දත්ථෙරො සන්ධාරෙතුං න සක්කොති, බිළාරමුඛෙ පක්ඛන්තකුක්කුටො විය පවෙධති. තෙනාහ අපිච මෙ, භන්තෙ, මධුරකජාතො විය කායොති සබ්බං විත්ථාරෙතබ්බං. තත්ථ මධුරකජාතොතිආදීනං අත්ථො වුත්තොයෙව. ඉධ පන ධම්මාති උද්දෙසපරිපුච්ඡාධම්මා අධිප්පෙතා. තස්ස හි උද්දෙසපරිපුච්ඡාධම්මෙ අගහිතෙ වා ගහෙතුං, ගහිතෙ වා සජ්ඣායං කාතුං චිත්තං න පවත්තති. අථ සත්ථා පඤ්චපසාදවිචිත්‍රානි අක්ඛීනි උම්මීලෙත්වා ථෙරං ඔලොකෙන්තො ‘‘අස්සාසෙස්සාමි න’’න්ති අස්සාසෙන්තො කිං නු ඛො තෙ, ආනන්ද, සාරිපුත්තොතිආදිමාහ.

So pries der Erhabene die Vorzüge des Thera mit fünfhundert Versen. In dem Maße, wie der Erhabene die Vorzüge des Thera rühmte, in dem Maße konnte der Thera Ānanda sich nicht mehr beherrschen und zitterte wie ein junges Huhn, das in das Maul einer Katze geraten ist. Deshalb sagte er: „Und überdies, o Herr, fühlt sich mein Körper wie betäubt an ...“ Dies alles ist im Detail auszuführen. Die Bedeutung von „madhurakajāto“ und den anderen Begriffen wurde bereits oben erklärt. Hier jedoch sind mit „dhamma“ die Lehren des Lernens und Befragens (uddesa-paripucchā-dhamma) gemeint. Denn sein Geist war weder bereit, noch nicht gelerntes Dhamma aufzunehmen, noch das bereits gelernte zu rezitieren. Schließlich öffnete der Meister seine Augen, die in fünf wunderbaren Farben erstrahlten, blickte den Thera an, und mit dem Gedanken: „Ich werde ihn trösten“, sprach er tröstend zu ihm: „Wie nun, Ānanda, hat Sāriputta [etwa dein Sīla mitgenommen] ...?“ und so weiter.

තත්ථ සීලක්ඛන්ධන්ති ලොකියලොකුත්තරසීලං. සමාධිපඤ්ඤාසුපි එසෙව නයො. විමුත්ති පන ලොකුත්තරාව. විමුත්තිඤාණදස්සනං පච්චවෙක්ඛණඤාණං, තං ලොකියමෙව. ඔවාදකොති ඔවාදදායකො. ඔතිණ්ණොති ඔතිණ්ණෙසු වත්ථූසු නානප්පකාරෙන ඔතරණසීලො. විඤ්ඤාපකොති ධම්මකථාකාලෙ අත්ථඤ්ච කාරණඤ්ච විඤ්ඤාපෙතා. සන්දස්සකොති ඛන්ධධාතුආයතනවසෙන තෙසං තෙසං ධම්මානං දස්සෙතා. සමාදපකොති ‘‘ඉදඤ්චිදඤ්ච ගණ්හථා’’ති එවං ගණ්හාපකො. සමුත්තෙජකොති අබ්භුස්සාහකො. සම්පහංසකොති පටිලද්ධගුණෙහි මොදාපකො ජොතාපකො.

Darin bezieht sich „Tugend-Gruppe“ (sīlakkhandha) auf die weltliche und überweltliche Tugend. Ebenso verhält es sich bei Konzentration (samādhi) und Weisheit (paññā). Befreiung (vimutti) jedoch ist rein überweltlich. Das Wissen und die Schauung der Befreiung (vimuttiñāṇadassana) ist das rückblickende Wissen (paccavekkhaṇañāṇa), und dieses ist rein weltlich. „Ein Unterweiser“ (ovādako) bedeutet ein Ratgeber. „Eingedrungen“ (otiṇṇa) bedeutet einer, der die Gewohnheit hat, auf vielfältige Weise in die dargelegten Gegenstände einzudringen. „Ein Erklärer“ (viññāpako) bedeutet einer, der zur Zeit der Lehrrede sowohl den Sinn als auch den Grund verständlich macht. „Ein Aufweiser“ (sandassako) bedeutet einer, der die jeweiligen Phänomene (dhamma) im Hinblick auf Daseinsgruppen (khandha), Elemente (dhātu) und Sinnesbereiche (āyatana) darlegt. „Ein Ansporner“ (samādapako) bedeutet einer, der andere zur Annahme bewegt, indem er sagt: „Nehmt dies und das an!“ „Ein Ermutiger“ (samuttejako) bedeutet einer, der großen Eifer weckt. „Ein Erfreuer“ (sampahaṃsako) bedeutet einer, der durch die erlangten Tugenden Freude auslöst und diese zum Erstrahlen bringt.

අකිලාසු ධම්මදෙසනායාති ධම්මදෙසනං ආරභිත්වා ‘‘සීසං වා මෙ රුජ්ජති, හදයං වා කුච්ඡි වා පිට්ඨි වා’’ති එවං ඔසක්කනාකාරවිරහිතො නික්කිලාසු විසාරදො එකස්සාපි ද්වින්නම්පි සීහවෙගෙනෙව පක්ඛන්දති. අනුග්ගාහකො සබ්‍රහ්මචාරීනන්ති පදස්ස අත්ථො ඛන්ධකවග්ගෙ විත්ථාරිතොව. ධම්මොජං ධම්මභොගන්ති උභයෙනපි ධම්මපරිභොගොව කථිතො. ධම්මානුග්ගහන්ති ධම්මෙන අනුග්ගහණං.

„Unermüdlich in der Lehrverkündigung“ (akilāsudhammadesanāya) bedeutet: Nachdem er mit der Lehrverkündigung begonnen hat, ist er frei von jeglichem Anzeichen des Zurückweichens wie: „Mein Kopf schmerzt, oder mein Herz, oder mein Bauch, oder mein Rücken“; unermüdlich und zuversichtlich geht er selbst auf eine oder zwei Personen mit der Tatkraft eines Löwen zu. Die Bedeutung des Ausdrucks „unterstützend für die Mitbrüder im heiligen Leben“ (anuggāhako sabrahmacārīnaṃ) wurde bereits im Khandhaka-Abschnitt ausführlich erklärt. Mit den beiden Begriffen „die Essenz des Dharma“ (dhammojaṃ) und „den Genuss des Dharma“ (dhammabhogaṃ) ist in beiden Fällen eben der Genuss des Dharma gemeint. „Unterstützung durch den Dharma“ (dhammānuggahaṃ) bedeutet die Unterstützung mittels des Dharma.

සත්ථා ‘‘අතිවිය අයං භික්ඛු කිලමතී’’ති පුන තං අස්සාසෙන්තො නනු තං, ආනන්ද, මයාතිආදිමාහ. තත්ථ පියෙහි මනාපෙහීති මාතාපිතාභාතාභගිනීආදිකෙහි ජාතියා නානාභාවො, මරණෙන විනාභාවො, භවෙන අඤ්ඤථාභාවො. තං කුතෙත්ථ, ආනන්ද, ලබ්භාති තන්ති [Pg.257] තස්මා. යස්මා සබ්බෙහි පියෙහි මනාපෙහි නානාභාවො, තස්මා දස පාරමියො පූරෙත්වාපි සම්බොධිං පත්වාපි ධම්මචක්කං පවත්තෙත්වාපි යමකපාටිහාරියං දස්සෙත්වාපි දෙවොරොහනං කත්වාපි යං තං ජාතං භූතං සඞ්ඛතං පලොකධම්මං, තං තථාගතස්සාපි සරීරං මා පලුජ්ජීති නෙතං ඨානං විජ්ජති, රොදන්තෙනපි කන්දන්තෙනපි න සක්කා තං කාරණං ලද්ධුන්ති. සො පලුජ්ජෙය්‍යාති සො භිජ්ජෙය්‍ය.

Der Meister sprach, um jenen [Ānanda] wiederum zu trösten, da er dachte: „Dieser Mönch ist überaus erschöpft“, die Worte: „Habe ich nicht das, Ānanda, zuvor schon verkündet...“ und so weiter. Darin bedeutet „von den Lieben und Angenehmen“: das Getrenntsein von Mutter, Vater, Bruder, Schwester und so weiter durch die Geburt (jātiyā), das Getrenntsein durch den Tod (maraṇena) und das Anderswerden durch das Werden (bhavena). „Wie könnte man das hier erlangen, Ānanda?“ – „das“ (taṃ) bedeutet „daher“. Da es von allen Lieben und Angenehmen ein Getrenntsein gibt, darum gibt es keine Möglichkeit, dass jener entstandene, gewordene, gestaltete, dem Verfall unterworfene Körper – selbst der des Tathāgata – nicht zerfalle, selbst wenn man die zehn Vollkommenheiten erfüllt, die vollkommene Erleuchtung erlangt, das Rad der Lehre in Bewegung gesetzt, das Zwillingswunder gezeigt und den Herabstieg aus der Götterwelt vollzogen hat. Weder durch Weinen noch durch Wehklagen kann man dieses Ziel erreichen. „Jener möge zerfallen“ (so palujjeyya) bedeutet: jener [große Ast] möge brechen.

එවමෙව ඛොති එත්ථ යොජනසතුබ්බෙධො මහාජම්බුරුක්ඛො විය භික්ඛුසඞ්ඝො තස්ස දක්ඛිණදිසං ගතො පඤ්ඤාසයොජනිකො මහාඛන්ධො විය ධම්මසෙනාපති. තස්මිං මහාඛන්ධෙ භින්නෙ තතො පට්ඨාය අනුපුබ්බෙන වඩ්ඪිත්වා පුප්ඵඵලාදීහි තං ඨානං පූරෙතුං සමත්ථස්ස අඤ්ඤස්ස ඛන්ධස්ස අභාවො විය ථෙරෙ පරිනිබ්බුතෙ සොළසන්නං පඤ්ඤානං මත්ථකං පත්තස්ස අඤ්ඤස්ස දක්ඛිණාසනෙ නිසීදනසමත්ථස්ස සාරිපුත්තසදිසස්ස භික්ඛුනො අභාවො. තාය පරිභින්නාය සො රුක්ඛො විය භික්ඛුසඞ්ඝො ඛන්ධොත්වෙව ජාතොති වෙදිතබ්බො. තස්මාති යස්මා සබ්බං සඞ්ඛතං පලොකධම්මං, තං මා පලුජ්ජීති න සක්කා ලද්ධුං, තස්මා.

Bei den Worten „Ebenso gewiss“ (evameva kho) ist die Mönchsgemeinde wie ein großer, hundert Yojanas hoher Jambu-Baum anzusehen, und der Feldherr der Lehre [Sāriputta] wie dessen großer, sich fünfzig Yojanas nach Süden erstreckender Hauptast. Wie beim Abbrechen dieses großen Hauptastes kein anderer Ast existiert, der von jener Stelle an allmählich heranwachsen und diesen Platz mit Blüten, Früchten usw. ausfüllen könnte, ebenso gibt es nach dem Erlöschen (Parinibbāna) des Thera keinen anderen Mönch wie Sāriputta, der den Gipfel der sechzehn Erkenntnisse erreicht hat und fähig wäre, auf dem rechten Ehrenplatz zu sitzen. Wie jener Baum nach dem Abbrechen dieses großen Astes als verstümmelt gilt, so ist auch die Mönchsgemeinde [nach dem Erlöschen Sāriputtas] als verstümmelt zu verstehen. „Darum“ (tasmā) bedeutet: Weil alles Bedingte dem Verfall unterworfen ist und es unmöglich ist zu erreichen, dass es nicht zerfällt, darum.

4-5. උක්කචෙලසුත්තාදිවණ්ණනා

4-5. Erklärung des Ukkacela-Sutta und anderer

380-381. චතුත්ථෙ අචිරපරිනිබ්බුතෙසු සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානෙසූති නචිරපරිනිබ්බුතෙසු ද්වීසු අග්ගසාවකෙසු. තෙසඤ්හි ධම්මසෙනාපති කත්තිකමාසපුණ්ණමාය පරිනිබ්බුතො, මහාමොග්ගල්ලානො තතො අඩ්ඪමාසං අතික්කම්ම අමාවසුපොසථෙ. සත්ථා ද්වීසු අග්ගසාවකෙසු පරිනිබ්බුතෙසු මහාභික්ඛුසඞ්ඝපරිවාරො මහාමණ්ඩලෙ චාරිකං චරමානො අනුපුබ්බෙන උක්කචෙලනගරං පත්වා තත්ථ පිණ්ඩාය චරිත්වා ගඞ්ගාපිට්ඨෙ රජතපට්ටවණ්ණවාලිකාපුලිනෙ විහාසි. තෙන වුත්තං ‘‘අචිරපරිනිබ්බුතෙසු සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානෙසූ’’ති. යෙ මහන්තතරා ඛන්ධා තෙ පලුජ්ජෙය්‍යුන්ති ඉධාපි යොජනසතුබ්බෙධො මහාජම්බුරුක්ඛො විය භික්ඛුසඞ්ඝො, තස්ස දක්ඛිණතො ච උත්තරතො ච ගතා පණ්ණාසයොජනිකා ද්වෙ මහාඛන්ධා විය ද්වෙ අග්ගසාවකාති. සෙසං පුරිමනයෙනෙව යොජෙතබ්බං. පඤ්චමෙ දිට්ඨීති කම්මස්සකදිට්ඨි.

380-381. Im vierten [Sutta] bedeutet „als Sāriputta und Moggallāna noch nicht lange erloschen waren“ (aciraparinibbutesu sāriputtamoggallānesu): als die beiden Hauptschüler vor nicht langer Zeit ins Parinibbāna eingegangen waren. Denn unter ihnen erlosch der Feldherr der Lehre am Vollmondtag des Monats Kattika, und Mahāmoggallāna erlosch einen halben Monat später am Neumond-Uposatha-Tag. Nachdem die beiden Hauptschüler erloschen waren, zog der Meister, von einer großen Mönchsgemeinde begleitet, auf einer Wanderung durch das weite Land, erreichte allmählich die Stadt Ukkacela, ging dort auf Almosengang und verweilte am Ufer des Ganges auf einer Sandbank, die wie eine Silberplatte glänzte. Darum wurde gesagt: „als Sāriputta und Moggallāna noch nicht lange erloschen waren“. Bei den Worten „die größeren Äste mögen abbrechen“ sind auch hier die Mönchsgemeinde wie der hundert Yojanas hohe große Jambu-Baum und die beiden Hauptschüler wie die zwei großen, sich nach Süden und Norden erstreckenden, fünfzig Yojanas langen Äste anzusehen. Der Rest ist in genau derselben Weise wie zuvor zu erklären. Im fünften [Sutta] bedeutet „Ansicht“ (diṭṭhi) die rechte Ansicht über das Kamma als eigenes Eigentum (kammassakatādiṭṭhi).

6. උත්තියසුත්තවණ්ණනා

6. Erklärung des Uttiya-Sutta

382. ඡට්ඨෙ [Pg.258] මච්චුධෙය්‍යස්ස පාරන්ති තෙභූමකවට්ටස්ස පාරභූතං, නිබ්බානං.

382. Im sechsten [Sutta] bedeutet „das jenseitige Ufer des Reiches des Todes“ (maccudheyyassa pāraṃ): das Nibbāna, welches das jenseitige Ufer des Kreislaufs der drei Daseinsebenen darstellt.

8. බ්‍රහ්මසුත්තවණ්ණනා

8. Erklärung des Brahma-Sutta

384. අට්ඨමෙ කායෙ වා භික්ඛූති තස්මිං කාලෙ භික්ඛුයෙව නත්ථි, එවං සන්තෙපි යො සතිපට්ඨානෙ භාවෙති, සො කිලෙසභින්දනෙන භික්ඛුයෙවාති දස්සෙන්තො එවමාහ. එකායනන්ති එකමග්ගං. ජාතික්ඛයන්තදස්සීති ජාතියා ඛයොති ච අන්තොති ච නිබ්බානං, තං පස්සතීති අත්ථො. මග්ගං පජානාතීති එකායනසඞ්ඛාතං එකමග්ගභූතං මග්ගං පජානාති. එකායනමග්ගො වුච්චති පුබ්බභාගසතිපට්ඨානමග්ගො, තං පජානාතීති අත්ථො.

384. Im achten [Sutta] bedeutet „oder im Körper, o Mönch“ (kāye vā, bhikkhu): Zu jener Zeit [der ersten Erleuchtung] gab es eigentlich noch keine Mönche; obwohl dem so war, sprach der Erhabene diese Worte, um zu zeigen: Wer auch immer die Grundlagen der Achtsamkeit (satipaṭṭhāna) entfaltet, ist aufgrund des Überwindens der Befleckungen eben ein Mönch. „Ein einziger Weg“ (ekāyanaṃ) bedeutet ein einziger Pfad. „Der das Ende des Vergehens der Geburt sieht“ (jātikkhayantadassī) bedeutet: Mit dem „Vergehen der Geburt“ und dem „Ende“ [des Leidens im Kreislauf] wird das Nibbāna bezeichnet; die Bedeutung ist, dass er dieses sieht. „Er kennt den Weg“ (maggaṃ pajānāti) bedeutet, er kennt den Pfad, der als der einzige Weg bezeichnet wird und der einzige Pfad ist. Als „einziger Weg“ wird der vorbereitende Pfad der Grundlagen der Achtsamkeit bezeichnet; die Bedeutung ist, dass er diesen kennt.

9. සෙදකසුත්තවණ්ණනා

9. Erklärung des Sedaka-Sutta

385. නවමෙ සුම්භෙසූති එවංනාමකෙ ජනපදෙ. මෙදකථාලිකාති එවං ඉත්ථිලිඞ්ගවසෙන ලද්ධනාමං. මමං රක්ඛ, අහං තං රක්ඛිස්සාමීති එත්ථ අයං තස්ස ලද්ධි – ආචරියො උක්ඛිත්තවංසං සුග්ගහිතං අගණ්හන්තො, අන්තෙවාසිකෙන පක්ඛන්තපක්ඛන්තදිසං අගච්ඡන්තො, සබ්බකාලඤ්ච වංසග්ගං අනුල්ලොකෙන්තො අන්තෙවාසිකං න රක්ඛති නාම, එවං අරක්ඛිතො අන්තෙවාසිකො පතිත්වා චුණ්ණවිචුණ්ණං හොති. වංසං පන සුග්ගහිතං ගණ්හන්තො, තෙන පක්ඛන්තපක්ඛන්තදිසං ගච්ඡන්තො, සබ්බකාලඤ්ච වංසග්ගං උල්ලොකෙන්තො තං රක්ඛති නාම. අන්තෙවාසිකොපි ඉතො චිතො ච පක්ඛන්දිත්වා මිගො විය කීළන්තො ආචරියං න රක්ඛති නාම. එවඤ්හි සති තිඛිණවංසකොටි ආචරියස්ස ගලවාටකෙ වා නලාටෙ වා ඨපිතා ඨිතට්ඨානං භින්දිත්වා ගච්ඡෙය්‍ය. ආචාරසම්පන්නතාය පන යතො වංසො නමති, තතො අනාමෙන්තො තං ආකඩ්ඪෙන්තො විය එකතොභාගියං කත්වා වාතූපථම්භං ගාහාපෙත්වා සතිං සූපට්ඨිතං කත්වා නිච්චලොව නිසීදන්තො ආචරියං රක්ඛති නාමාති.

385. Im neunten [Sutta] bedeutet „bei den Sumbhas“ (sumbhesu): in dem Land dieses Namens. „Medakathālikā“ ist ein auf diese Weise in weiblicher Form erhaltener Name [für die Gehilfin]. Bei den Worten „Schütze mich, ich werde dich schützen“ ist dies die Ansicht jenes Lehrers: Wenn der Lehrer den emporgehaltenen Bambusstab nicht fest im Griff hat, dem Schüler nicht dorthin folgt, wohin dieser hin und her springt, und nicht die ganze Zeit auf die Spitze des Bambusstabs blickt, dann schützt er den Schüler nicht; ein so ungeschützter Schüler stürzt ab und wird völlig zerschmettert. Wenn er jedoch den Bambusstab fest im Griff hat, dorthin geht, wohin jener hin und her springt, und die ganze Zeit auf die Spitze des Bambusstabs blickt, dann schützt er ihn. Auch der Schüler schützt den Lehrer nicht, wenn er hierhin und dorthin springt und wie ein Wild herumtollt. Wenn dies nämlich geschieht, könnte die scharfe Spitze des Bambusstabs, die auf der Kehle oder der Stirn des Lehrers ruht, die Auflagestelle durchdringen und verletzen. Wenn er jedoch aufgrund seiner guten Schulung den Bambusstab nicht dorthin neigt, wohin er sich neigt, sondern ihn gleichsam zurückzieht, seinen Körper zur einen Seite hin ausrichtet, den Windwiderstand als Stütze nutzt, die Achtsamkeit wohlbegründet hält und völlig unbeweglich sitzt, dann schützt er den Lehrer.

ත්වං ආචරිය අත්තානං රක්ඛ, අහං අත්තානං රක්ඛිස්සාමීති එත්ථ අයමධිප්පායො – ආචරියො වංසං සුග්ගහිතං ගණ්හන්තො, අන්තෙවාසිකෙන පක්ඛන්තපක්ඛන්තදිසංගච්ඡන්තො[Pg.259], සබ්බකාලඤ්ච වංසග්ගං උල්ලොකෙන්තො, අත්තානමෙව රක්ඛති, න අන්තෙවාසිකං. අන්තෙවාසිකොපි කායම්පි එකතොභාගියං කත්වා වාතූපථම්භං ගාහාපෙත්වා සතිං සූපට්ඨිතං කත්වා නිච්චලොව නිසීදමානො අත්තානංයෙව රක්ඛති නාම, න ආචරියං.

Bei den Worten „Schütze du dich selbst, Lehrer, ich werde mich selbst schützen“ ist dies die Absicht [des Schülers]: Wenn der Lehrer den Bambusstab fest im Griff hält, dem Schüler dorthin folgt, wohin dieser hin und her springt, und die ganze Zeit auf die Spitze des Bambusstabs blickt, schützt er nur sich selbst, nicht den Schüler. Auch der Schüler schützt nur sich selbst und nicht den Lehrer, wenn er seinen Körper zur einen Seite hin ausrichtet, den Windwiderstand als Stütze nutzt, die Achtsamkeit wohlbegründet hält und völlig unbeweglich sitzt.

සො තත්ථ ඤායොති යං මෙදකථාලිකා ආහ. සො තත්ථ ඤායො, සො උපායො, තං කාරණන්ති අත්ථො. සතිපට්ඨානං සෙවිතබ්බන්ති චතුබ්බිධං සතිපට්ඨානං සෙවිතබ්බං. ආසෙවනායාති කම්මට්ඨානාසෙවනාය. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, අත්තානං රක්ඛන්තො පරං රක්ඛතීති යො භික්ඛු කම්මාරාමතාදීනි පහාය රත්තිට්ඨානදිවාට්ඨානෙසු මූලකම්මට්ඨානං ආසෙවන්තො භාවෙන්තො අරහත්තං පාපුණාති, අථ නං පරො දිස්වා – ‘‘භද්දකො වතායං, භික්ඛු, සම්මාපටිපන්නො’’ති තස්මිං චිත්තං පසාදෙත්වා සග්ගපරායණො හොති. අයං අත්තානං රක්ඛන්තො පරං රක්ඛති නාම.

„‚Er [ist] dort die richtige Methode‘ (so tattha ñāyo) bezieht sich auf das, was Medakathālikā sagte. Dies ist dort der richtige Weg, dies ist das Mittel, dies ist der logische Grund; das ist die Bedeutung. ‚Die Vergegenwärtigung der Achtsamkeit soll geübt werden‘ bedeutet, dass die vierfache Vergegenwärtigung der Achtsamkeit gepflegt werden soll. ‚Durch wiederholte Praxis‘ (āsevanāya) bedeutet durch die Praxis des Meditationsobjekts (kammaṭṭhānāsevanā). ‚Wenn er sich selbst schützt, ihr Mönche, schützt er den anderen‘: Ein Mönch, der die Freude an weltlichen Aktivitäten und Ähnliches aufgibt, das grundlegende Meditationsobjekt (mūlakammaṭṭhāna) an seinen Nacht- und Tagesplätzen übt und entfaltet und die Arhatschaft erlangt, woraufhin ein anderer ihn sieht, Vertrauen in ihn fasst mit den Worten: ‚Vortrefflich ist wahrlich dieser Mönch, er wandelt rechtmäßig!‘, und dadurch nach dem Tod im Himmel wiedergeboren wird. Auf diese Weise schützt man, indem man sich selbst schützt, den anderen.“

ඛන්තියාති අධිවාසනඛන්තියා. අවිහිංසායාති සපුබ්බභාගාය කරුණාය. මෙත්තචිත්තතායාති සපුබ්බභාගාය මෙත්තාය. අනුදයතායාති අනුවඩ්ඪියා, සපුබ්බභාගාය මුදිතායාති අත්ථො. පරං රක්ඛන්තො අත්තානං රක්ඛතීති එත්ථ යො භික්ඛු රත්තිට්ඨානදිවාට්ඨානං ගතො තීසු බ්‍රහ්මවිහාරෙසු තිකචතුක්කජ්ඣානානි නිබ්බත්තෙත්වා ඣානං පාදකං කත්වා සඞ්ඛාරෙ සම්මසන්තො විපස්සනං වඩ්ඪෙත්වා අරහත්තං පාපුණාති. අයං පරං රක්ඛන්තො අත්තානං රක්ඛති නාමාති වෙදිතබ්බො.

„‚Durch Geduld‘ (khantiyā) bedeutet durch geduldiges Ertragen (adhivāsanakhanti). ‚Durch Gewaltlosigkeit‘ (avihiṃsāyā) bedeutet durch Mitgefühl zusammen mit seiner vorbereitenden Phase (sapubbabhāgā karuṇā). ‚Durch einen Geist der Liebenswürdigkeit‘ (mettacittatāyā) bedeutet durch liebende Güte zusammen mit ihrer vorbereitenden Phase (sapubbabhāgā mettā). ‚Durch Mitgefühl‘ (anudayatāyā) bedeutet durch Mitfreude zusammen mit ihrer vorbereitenden Phase; das ist die Bedeutung. ‚Indem er den anderen schützt, schützt er sich selbst‘: Hierbei ist ein Mönch zu verstehen, der sich an seine Nacht- und Tagesplätze begibt, in den drei göttlichen Verweilungszuständen (brahmavihāra) die dreifachen und vierfachen Vertiefungen (jhāna) hervorbringt, diese Vertiefung als Grundlage nimmt, die Gestaltungen (saṅkhāra) untersucht, die Einsicht (vipassanā) entfaltet und die Arhatschaft erlangt. Von diesem ist zu wissen: ‚Indem er den anderen schützt, schützt er sich selbst‘.“

10. ජනපදකල්‍යාණීසුත්තවණ්ණනා

10. „Erklärung des Janapadakalyāṇī-Suttas“

386. දසමෙ ජනපදකල්‍යාණීති ජනපදම්හි කල්‍යාණී උත්තමා ඡසරීරදොසරහිතා පඤ්චකල්‍යාණසමන්නාගතා. සා හි යස්මා නාතිදීඝා නාතිරස්සා, නාතිකිසා නාතිථූලා, නාතිකාළා නාච්චොදාතා, අතික්කන්තා, මානුසවණ්ණං අප්පත්තා දිබ්බවණ්ණං, තස්මා ඡසරීරදොසරහිතා. ඡවිකල්‍යාණං, මංසකල්‍යාණං, න්හාරුකල්‍යාණං, අට්ඨිකල්‍යාණං, වයකල්‍යාණන්ති ඉමෙහි පන කල්‍යාණෙහි සමන්නාගතත්තා පඤ්චකල්‍යාණෙහි සමන්නාගතා නාම. තස්සා හි ආගන්තුකොභාසකිච්චං නත්ථි, අත්තනො සරීරොභාසෙනෙව ද්වාදසහත්ථට්ඨානෙ ආලොකං කරොති, පියඞ්ගුසාමා වා හොති, සුවණ්ණසාමා වා, අයමස්සා ඡවිකල්‍යාණතා. චත්තාරො පනස්සා හත්ථපාදා [Pg.260] මුඛපරියොසානඤ්ච ලාඛාරසපරිකම්මකතං විය රත්තපවාළරත්තකම්බලසදිසං හොති, අයමස්සා මංසකල්‍යාණතා. වීසති පන නඛපත්තානි මංසතො අමුත්තට්ඨානෙ ලාඛාරසපූරිතානි විය, මුත්තට්ඨානෙ ඛීරධාරාසදිසානි, හොන්ති අයමස්සා න්හාරුකල්‍යාණකතා. ද්වත්තිංස දන්තා සුඵුසිතා සුධොතවජිරපන්ති විය ඛායන්ති, අයමස්සා අට්ඨිකල්‍යාණතා. වීසතිවස්සසතිකාපි පන සමානා සොළසවස්සුද්දෙසිකා විය හොති නිප්පලිතා, අයමස්සා වයකල්‍යාණතා.

386. „Im zehnten [Sutta] bedeutet ‚die Schönste des Landes‘ (janapadakalyāṇī): die Schönste im ganzen Lande, die Vortrefflichste, frei von den sechs körperlichen Makeln und ausgestattet mit den fünf Schönheiten. Da sie nämlich weder zu groß noch zu klein ist, weder zu mager noch zu korpulent, weder zu dunkel noch zu blass, übertrifft sie das menschliche Aussehen, ohne jedoch das göttliche Aussehen zu erreichen; daher ist sie frei von den sechs körperlichen Makeln. Weil sie mit den folgenden Schönheiten ausgestattet ist: Schönheit der Haut (chavikalyāṇa), Schönheit des Fleisches (maṃsakalyāṇa), Schönheit der Sehnen (nhārukalyāṇa), Schönheit der Knochen (aṭṭhikalyāṇa) und Schönheit des Alters (vayakalyāṇa), wird sie als ‚mit den fünf Schönheiten ausgestattet‘ bezeichnet. Sie benötigt nämlich keine künstliche Beleuchtung; allein durch die Ausstrahlung ihres eigenen Körpers erhellt sie einen Bereich von zwölf Ellen. Sie hat entweder die Farbe einer reifen Senfblüte (piyaṅgusāmā) oder ist goldfarben (suvaṇṇasāmā); dies ist die Schönheit ihrer Haut. Ihre vier Gliedmaßen sowie ihre Lippen sind wie mit flüssigem Lack bestrichen, rot wie rote Korallen oder roter Wollstoff; dies ist die Schönheit ihres Fleisches. Ihre zwanzig Nägel sind an den Stellen, an denen sie mit dem Fleisch verwachsen sind, wie mit Lacksaft gefüllt und glänzen rot, während sie an den freien Stellen wie ein Milchstrom weiß sind; dies ist die Schönheit ihrer Sehnen. Ihre zweiunddreißig Zähne schließen perfekt aneinander und erscheinen wie eine Reihe gut geschliffener Diamanten; dies ist die Schönheit ihrer Knochen. Selbst wenn sie ein Alter von einhundertzwanzig Jahren erreicht hat, wirkt sie wie eine Sechzehnjährige, ohne graues Haar; dies ist die Schönheit ihres Alters.“

පරමපාසාවිනීති එත්ථ පසවනං පසාවො, පවත්තීති අත්ථො. පසාවො එව පාසාවො. පරමො පාසාවො පරමපාසාවො, සො අස්සා අත්ථීති පරමපාසාවිනී. නච්චෙ ච ගීතෙ ච උත්තමපවත්ති සෙට්ඨකිරියා, උත්තමමෙව නච්චං නච්චති, ගීතං වා ගායතීති වුත්තං හොති. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානත්ථමෙව. ඉමෙසු පන ද්වීසු සුත්තෙසු පුබ්බභාගවිපස්සනාව කථිතාති.

„‚Die von höchster Anmut‘ (paramapāsāvinī): Hierbei bedeutet ‚pasavana‘ beziehungsweise ‚pasāvo‘ die Art und Weise der körperlichen Bewegung (pavattī); dies ist die Bedeutung. ‚Pasāvo‘ selbst ist ‚pāsāvo‘. Die höchste Anmut ist ‚paramapāsāvo‘; sie, die diese besitzt, ist ‚paramapāsāvinī‘. Dies bedeutet, dass sie beim Tanzen und Singen eine hervorragende Haltung und eine edle Darbietung zeigt, also den vortrefflichsten Tanz tanzt oder das vortrefflichste Lied singt. Der Rest ist überall von leicht verständlicher Bedeutung. In diesen beiden Suttas wird jedoch nur die vorbereitende Phase der Einsicht (pubbabhāgavipassanā) dargelegt.“

නාලන්දවග්ගො දුතියො.

„Das zweite Kapitel über Nālandā (Nālandavagga) ist abgeschlossen.“

3. සීලට්ඨිතිවග්ගො

3. „Das Kapitel über das Bestehen der Tugend (Sīlaṭṭhitivagga)“

1-2. සීලසුත්තාදිවණ්ණනා

1-2. „Erklärung des Sīla-Suttas und anderer Suttas“

387-388. තතියවග්ගස්ස පඨමෙ සීලානීති චතුපාරිසුද්ධිසීලානි. දුතියෙ උම්මඞ්ගොති පඤ්හමග්ගො පඤ්හගවෙසනං.

387-388. „Im ersten [Sutta] des dritten Kapitels beziehen sich ‚die Tugendregeln‘ (sīlāni) auf die vierfache reine Tugend (catupārisuddhisīla). Im zweiten bedeutet ‚der Ausweg‘ (ummaṅgo) der Pfad der Fragen beziehungsweise das Erforschen von Fragen.“

3-5. පරිහානසුත්තාදිවණ්ණනා

3-5. „Erklärung des Parihāna-Suttas und anderer Suttas“

389-391. තතියෙ පරිහානං හොතීති පුග්ගලවසෙන පරිහානං හොති. යො හි බුද්ධෙසු ධරන්තෙසුපි චත්තාරො සතිපට්ඨානෙ න භාවෙති, තස්ස සද්ධම්මො අන්තරහිතො නාම හොති දෙවදත්තාදීනං විය. ඉති ඉමස්මිං සුත්තෙ තස්ස පුග්ගලස්සෙව ධම්මන්තරධානං කථිතං. චතුත්ථපඤ්චමෙසු සබ්බං උත්තානමෙව.

389-391. „Im dritten bedeutet ‚es gibt einen Verfall‘ (parihānaṃ hoti), dass der Verfall in Bezug auf die Person stattfindet. Denn wer, selbst wenn Buddhas in der Welt weilen, die vier Vergegenwärtigungen der Achtsamkeit nicht entfaltet, für den ist die wahre Lehre (saddhamma) verschwunden, so wie im Fall von Devadatta und anderen. So wird in diesem Sutta das Verschwinden der Lehre nur in Bezug auf diese Person dargelegt. Im vierten und fünften [Sutta] ist alles von leicht verständlicher Bedeutung.“

6. පදෙසසුත්තවණ්ණනා

6. „Erklärung des Padesa-Suttas“

392. ඡට්ඨෙ [Pg.261] පදෙසං භාවිතත්තාති පදෙසතො භාවිතත්තා. චත්තාරො හි මග්ගෙ තීණි ච ඵලානි නිබ්බත්තෙන්තෙන සතිපට්ඨානා පදෙසං භාවිතා නාම හොන්ති.

392. „Im sechsten bedeutet ‚teilweise entfaltet‘ (padesaṃ bhāvitattā) aufgrund einer teilweisen Entfaltung. Wer nämlich die vier Pfade und die drei [niederen] Früchte hervorbringt, hat die Vergegenwärtigungen der Achtsamkeit teilweise entfaltet.“

7. සමත්තසුත්තවණ්ණනා

7. „Erklärung des Samatta-Suttas“

393. සත්තමෙ සමත්තං භාවිතත්තාති සමත්තා භාවිතත්තා. අරහත්තඵලං උප්පාදෙන්තෙන හි සතිපට්ඨානා සමත්තං භාවිතා නාම හොන්ති.

393. „Im siebten bedeutet ‚vollständig entfaltet‘ (samattaṃ bhāvitattā) aufgrund einer vollständigen Entfaltung. Wer nämlich die Frucht der Arhatschaft hervorbringt, hat die Vergegenwärtigungen der Achtsamkeit vollständig entfaltet.“

8-10. ලොකසුත්තාදිවණ්ණනා

8-10. „Erklärung des Loka-Suttas und anderer Suttas“

394-396. අට්ඨමෙ මහාභිඤ්ඤතන්ති ඡන්නං අභිඤ්ඤානං වසෙන වුත්තං. සහස්සං ලොකං අභිජානාමීති සතතවිහාරවසෙනෙව වුත්තං. ථෙරො කිර පාතොව උට්ඨාය මුඛං ධොවිත්වා සෙනාසනෙ නිසින්නො අතීතෙ කප්පසහස්සං, අනාගතෙ කප්පසහස්සං අනුස්සරති, පච්චුප්පන්නෙපි සහස්සං චක්කවාළානං තස්සාවජ්ජනස්ස ගතිං අනුබන්ධති. ඉති සො දිබ්බෙන චක්ඛුනා සහස්සං ලොකං අභිජානාති, අයමස්ස සතතවිහාරො. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානත්ථමෙවාති.

394-396. „Im achten bezieht sich ‚große höhere Geisteskräfte besitzend‘ (mahābhiññataṃ) auf das Besitzen der sechs höheren Geisteskräfte (abhiññā). ‚Ich erkenne das tausendfache Weltsystem‘ (sahassaṃ lokaṃ abhijānāmi) wird in Bezug auf das beständige Verweilen (satatavihāra) gesagt. Es heißt nämlich, dass der ehrwürdige Anuruddha schon früh am Morgen aufstand, sein Gesicht wusch, sich an seinem Meditationsort niedersetzte und sich an tausend Weltzeitalter (kappa) in der Vergangenheit sowie an tausend Weltzeitalter in der Zukunft erinnerte, und auch in der Gegenwart folgte der Bereich seiner Aufmerksamkeit tausend Weltsystemen (cakkavāḷa). So erkannte er mit dem himmlischen Auge (dibbacakkhu) das tausendfache Weltsystem; dies war sein beständiges Verweilen. Der Rest ist überall von leicht verständlicher Bedeutung.“

සීලට්ඨිතිවග්ගො තතියො.

„Das dritte Kapitel über das Bestehen der Tugend (Sīlaṭṭhitivagga) ist abgeschlossen.“

4. අනනුස්සුතවග්ගවණ්ණනා

4. „Erklärung des Ananussuta-Kapitels“

401-406. චතුත්ථවග්ගස්ස පඤ්චමෙ විදිතා වෙදනාති යා වෙදනා සම්මසිත්වා අරහත්තං පත්තො තාවස්ස විදිතා උප්පජ්ජන්ති, විදිතා උපට්ඨහන්ති, විදිතා අබ්භත්ථං ගච්ඡන්ති නාම. යා ච පන පරිග්ගහිතෙසු වත්ථාරම්මණෙසු පවත්තා වෙදනා, තාපි විදිතා උප්පජ්ජන්ති, විදිතා උපට්ඨහන්ති, විදිතා අබ්භත්ථං ගච්ඡන්ති නාම. විතක්කාදීසුපි එසෙව නයො. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානමෙවාති.

401-406. „Im fünften [Sutta] des vierten Kapitels bedeutet ‚bewusst erfahrene Gefühle‘ (viditā vedanā): Diejenigen Gefühle, durch deren Untersuchung man die Arhatschaft erlangt hat, entstehen ihm bewusst, sind ihm beim Verweilen bewusst und vergehen ihm bewusst. Und auch diejenigen Gefühle, die in Bezug auf erfasste physische Objekte und Sinnestore auftreten, entstehen ihm bewusst, sind ihm beim Verweilen bewusst und vergehen ihm bewusst. Die gleiche Methode gilt auch für Gedanken (vitakka) und so weiter. Der Rest ist überall von leicht verständlicher Bedeutung.“

අනනුස්සුතවග්ගො චතුත්ථො.

„Das vierte Kapitel über das Ungehörte (Ananussutavagga) ist abgeschlossen.“

5. අමතවග්ගො

5. „Das Kapitel über das Todeslose (Amatavagga)“

2. සමුදයසුත්තවණ්ණනා

2. „Erklärung des Samudaya-Suttas“

408. පඤ්චමවග්ගස්ස [Pg.262] දුතියෙ ආහාරසමුදයා කායස්ස සමුදයොති ආහාරසමුදයෙන කායසමුදයො. එසෙව නයො සෙසෙසු. මනසිකාරසමුදයාති එත්ථ පන යොනිසොමනසිකාරසමුදයා බොජ්ඣඞ්ගධම්මානං සමුදයො, අයොනිසොමනසිකාරසමුදයා නීවරණධම්මානං. ඉති ඉමස්මිං සුත්තෙ සාරම්මණසතිපට්ඨානා කථිතා.

408. „Im zweiten [Sutta] des fünften Kapitels bedeutet ‚durch das Entstehen von Nahrung entsteht der Körper‘ (āhārasamudayā kāyassa samudayo): Durch das Entstehen von Nahrung kommt es zum Entstehen des Körpers. Dieselbe Methode gilt für die übrigen Glieder. Bei ‚durch das Entstehen von Aufmerksamkeit‘ (manasikārasamudayā) bedeutet es jedoch: Durch das Entstehen weiser Aufmerksamkeit (yonisomanasikāra) kommt es zum Entstehen der Erleuchtungsglieder (bojjhaṅga), und durch das Entstehen unweiser Aufmerksamkeit (ayonisomanasikāra) zum Entstehen der Hemmnisse (nīvaraṇa). So werden in diesem Sutta die Vergegenwärtigungen der Achtsamkeit zusammen mit ihren Objekten (sārammaṇasatipaṭṭhāna) dargelegt.“

4. සතිසුත්තවණ්ණනා

4. „Erklärung des Sati-Suttas“

410. චතුත්ථං සුද්ධිකං කත්වා සමුදයෙ කථිතෙ බුජ්ඣනකානං අජ්ඣාසයෙන වුත්තං.

410. „Das vierte Sutta wurde in einer reinen Form [ohne Verknüpfung mit Wissensklarheit] dargelegt; als das Entstehen verkündet wurde, geschah dies gemäß den Neigungen der zu Belehrenden.“

6. පාතිමොක්ඛසංවරසුත්තවණ්ණනා

6. „Erklärung des Pātimokkhasaṃvara-Suttas“

412. ඡට්ඨෙ පාතිමොක්ඛසංවරසංවුතොති චතුන්නං සීලානං ජෙට්ඨකසීලං දස්සෙන්තො එවමාහ. තිපිටකචූළනාගත්ථෙරො පනාහ – ‘‘පාතිමොක්ඛසංවරොව සීලං, ඉතරානි තීණි සීලන්ති වුත්තට්ඨානං නාම නත්ථී’’ති. වත්වා තං අනුජානන්තො ආහ – ‘‘ඉන්ද්‍රියසංවරො නාම ඡද්වාරරක්ඛණමත්තමෙව, ආජීවපාරිසුද්ධි ධම්මෙනෙව සමෙන පච්චයුප්පත්තිමත්තකං, පච්චයසන්නිස්සිතං පටිලද්ධපච්චයෙ ඉදමත්ථන්ති පච්චවෙක්ඛිත්වා පරිභුඤ්ජනමත්තකං. නිප්පරියායෙන පාතිමොක්ඛසංවරොව සීලං. යස්ස සො භින්නො, අයං ඡින්නසීසො විය පුරිසො හත්ථපාදෙ, සෙසානි රක්ඛිස්සතීති න වත්තබ්බො. යස්ස පන සො අරොගො, අයං අච්ඡින්නසීසො විය පුරිසො ජීවිතං, සෙසානි පුන පාකතිකානි කත්වා රක්ඛිතුම්පි සක්කොතී’’ති. තස්මා පාතිමොක්ඛසංවරොව සීලං, තෙන පාතිමොක්ඛසංවරෙන සංවුතොති පාතිමොක්ඛසංවරසංවුතො, උපෙතො සමන්නාගතොති අත්ථො.

412. Im sechsten [Sutta] sprach der Erhabene Folgendes, um das vorzüglichste der vier Gelübde der Sittlichkeit (sīla) aufzuzeigen: „durch die Zügelung des Pātimokkha gezügelt“ (pātimokkhasaṃvarasaṃvuto). Der Thera Tipiṭaka-Cūḷanāga jedoch sagte: „Nur die Pātimokkha-Zügelung ist wirkliche Sittlichkeit; eine Textstelle, an der die anderen drei als ‚Sittlichkeit‘ bezeichnet werden, existiert nicht.“ Nachdem er dies gesagt hatte, stimmte er dieser Auffassung zu und erklärte: „Die sogenannte Zügelung der Sinnenkräfte (indriyasaṃvara) ist bloß das Bewachen der sechs Sinnentore. Die Reinheit des Lebensunterhalts (ājīvapārisuddhi) ist bloß das rechtmäßige und gerechte Entstehen der Requisiten. Das von den Requisiten abhängige [Sīla] (paccayasannissita) ist bloß das Gebrauchen der erhaltenen Requisiten, nachdem man reflektiert hat: ‚Dies dient diesem Zweck‘. Im eigentlichen Sinne (nippariyāyena) ist allein die Pātimokkha-Zügelung Sittlichkeit. Wenn diese bei jemandem gebrochen ist, kann man von ihm nicht sagen, dass er die übrigen [Sīlas] bewahren werde, ebenso wie ein Mann mit abgeschlagenem Kopf seine Hände und Füße nicht bewahren kann. Bei wem sie jedoch unversehrt ist, der kann – wie ein Mann mit unversehrtem Kopf sein Leben bewahrt – auch die übrigen [Sīlas] wieder in ihren normalen Zustand versetzen und bewahren.“ Darum ist allein die Pātimokkha-Zügelung Sittlichkeit. „Gezügelt durch diese Pātimokkha-Zügelung“ bedeutet „durch die Pātimokkha-Zügelung gezügelt“ (pātimokkhasaṃvarasaṃvuto); der Sinn ist: damit versehen, damit ausgestattet.

ආචාරගොචරසම්පන්නොති ආචාරෙන ච ගොචරෙන ච සම්පන්නො. අණුමත්තෙසූති අප්පමත්තකෙසු. වජ්ජෙසූති අකුසලධම්මෙසු. භයදස්සාවීති භයදස්සී. සමාදායාති සම්මා ආදියිත්වා. සික්ඛස්සු සික්ඛාපදෙසූති සික්ඛාපදෙසු තං තං සික්ඛාපදං සමාදියිත්වා සික්ඛ, යං [Pg.263] යං පන කිඤ්චි සික්ඛාපදෙසු සික්ඛාකොට්ඨාසෙසු සික්ඛිතබ්බං කායිකං වා වාචසිකං වා, තං තං සබ්බං සම්මා ආදාය සික්ඛස්සූති අයමෙත්ථ සඞ්ඛෙපත්ථො. විත්ථාරො පන විසුද්ධිමග්ගෙ (විසුද්ධි. 1.14) වුත්තො. ඉති ඉමස්මිං සුත්තෙ පාතිමොක්ඛසංවරසීලමෙව කථිතං.

„Vollkommen in rechtem Wandel und rechtem Umgang“ (ācāragocarasampanno) bedeutet ausgestattet mit rechtem Wandel (ācāra) und rechtem Umgang (gocera). „In den geringfügigsten“ (aṇumattesu) bedeutet in den ganz unbedeutenden. „In den Fehlern“ (vajjesu) bedeutet in den unheilsamen Dingen. „Gefahr sehend“ (bhayadassāvī) bedeutet die Gefahr erblickend. „Auf sich nehmend“ (samādāya) bedeutet richtig annehmend. „Übe dich in den Übungsregeln“ (sikkhassu sikkhāpadesu) bedeutet: Nimm unter den Übungsregeln die jeweilige Übungsregel auf dich und übe dich darin. Oder aber: Was auch immer in den Übungsregeln bzw. Übungsabschnitten an körperlicher oder sprachlicher Schulung zu üben ist, nimm all das vollständig und richtig an und übe dich darin – dies ist hier die kurze Bedeutung. Die ausführliche Darstellung ist jedoch im Visuddhimagga (Vism. 1.14) dargelegt. Somit wurde in dieser Lehrrede allein die Sittlichkeit der Pātimokkha-Zügelung (pātimokkhasaṃvarasīla) dargelegt.

7. දුච්චරිතසුත්තවණ්ණනා

7. Erklärung der Duccarita-Sutta (Lehrrede über das Fehlverhalten)

413. සත්තමෙ කායසුචරිතවචීසුචරිතානි පාතිමොක්ඛසංවරසීලං, මනොසුචරිතං ඉතරානි තීණි සීලානීති චතුපාරිසුද්ධිසීලං කථිතං හොති. ඉමිනා නයෙන පඤ්චසත්තනවදසසු කුසලකම්මපථෙසු පච්ඡිමාපි තයො සීලං හොතීති වෙදිතබ්බා. සෙසං උත්තානමෙවාති. ඡට්ඨසත්තමෙසු හෙට්ඨා වුත්තනයෙනෙව අත්ථො වෙදිතබ්බො.

413. Im siebten [Sutta] stellt das körperliche Wohlverhalten und das sprachliche Wohlverhalten die Sittlichkeit der Pātimokkha-Zügelung dar, während das geistige Wohlverhalten die übrigen drei Sittlichkeiten darstellt; somit ist die vierfache völlig reine Sittlichkeit (catupārisuddhisīla) dargelegt. Nach dieser Methode ist zu verstehen, dass auch bei den fünf, sieben, neun und zehn heilsamen Handlungsbahnen (kusalakammapatha) die letzten drei ebenfalls als Sittlichkeit (sīla) gelten. Das Übrige ist ganz offenkundig. Im sechsten und siebten [Sutta] ist der Sinn genau nach der oben dargelegten Methode zu verstehen.

අමතවග්ගො පඤ්චමො.

Der fünfte Abschnitt über das Todeslose (Amata-Vagga) [ist beendet].

සතිපට්ඨානසංයුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Satipaṭṭhāna-Saṃyutta ist abgeschlossen.

4. ඉන්ද්‍රියසංයුත්තං

4. Indriya-Saṃyutta (Die Sammlung über die Fähigkeiten)

1. සුද්ධිකවග්ගො

1. Suddhika-Vagga (Der reine Abschnitt)

1. සුද්ධිකසුත්තවණ්ණනා

1. Erklärung der Suddhika-Sutta

471. ඉන්ද්‍රියසංයුත්තස්ස [Pg.264] පඨමෙ සද්ධින්ද්‍රියං සතින්ද්‍රියං පඤ්ඤින්ද්‍රියන්ති ඉමානි තීණි චතුභූමකකුසලවිපාකෙසු චෙව කිරියාසු ච ලබ්භන්ති. වීරියින්ද්‍රියසමාධින්ද්‍රියානි චතුභූමකකුසලෙ අකුසලෙ විපාකෙ කිරියායාති සබ්බත්ථ ලබ්භන්ති. ඉති ඉදං සුත්තං චතුභූමකසබ්බසඞ්ගාහකධම්මපරිච්ඡෙදවසෙන වුත්තන්ති වෙදිතබ්බං.

471. Im ersten [Sutta] des Indriya-Saṃyutta finden sich diese drei – die Fähigkeit des Vertrauens (saddhindriya), die Fähigkeit der Achtsamkeit (satindriya) und die Fähigkeit der Weisheit (paññindriya) – sowohl im Heilsamen und in den Reifungsergebnissen aller vier Ebenen als auch in den funktionellen [Geisteszuständen]. Die Fähigkeit der Tatkraft (vīriyindriya) und die Fähigkeit der Konzentration (samādhindriya) finden sich überall: im Heilsamen, Unheilsamen, in den Reifungsergebnissen und in den funktionellen [Geisteszuständen] aller vier Ebenen. Somit ist zu verstehen, dass diese Lehrrede im Hinblick auf die Bestimmung aller Phänomene dargelegt wurde, die alle vier Ebenen umfassen.

7. දුතියසමණබ්‍රාහ්මණසුත්තවණ්ණනා

7. Erklärung der zweiten Samaṇabrāhmaṇa-Sutta (Lehrrede über die Asketen und Brahmanen)

477. සත්තමෙ සද්ධින්ද්‍රියං නප්පජානන්තීති දුක්ඛසච්චවසෙන න පජානන්ති. සද්ධින්ද්‍රියසමුදයං නප්පජානන්තීති සමුදයසච්චවසෙන න පජානන්ති. එවං නිරොධං නිරොධසච්චවසෙන, පටිපදං මග්ගසච්චවසෙනාති. සෙසෙසුපි එසෙව නයො.

477. Im siebten [Sutta] bedeutet „sie verstehen die Fähigkeit des Vertrauens nicht“ (saddhindriyaṃ nappajānanti), dass sie diese nicht im Hinblick auf die Wahrheit vom Leiden (dukkhasaccavasena) verstehen. „Sie verstehen die Entstehung der Fähigkeit des Vertrauens nicht“ bedeutet, dass sie diese nicht im Hinblick auf die Wahrheit von der Entstehung des Leidens (samudayasaccavasena) verstehen. Ebenso verhält es sich mit dem Erlöschen im Hinblick auf die Wahrheit vom Erlöschen (nirodhasaccavasena) und mit dem Weg im Hinblick auf die Wahrheit vom Pfad (maggasaccavasena). Bei den übrigen [Fähigkeiten] ist es genau dieselbe Methode.

සුක්කපක්ඛෙ පන අධිමොක්ඛවසෙන ආවජ්ජනසමුදයා සද්ධින්ද්‍රියසමුදයො හොති, පග්ගහවසෙන ආවජ්ජනසමුදයා වීරියින්ද්‍රියසමුදයො, උපට්ඨානවසෙන ආවජ්ජනසමුදයා සතින්ද්‍රියසමුදයො, අවික්ඛෙපවසෙන ආවජ්ජනසමුදයා සමාධින්ද්‍රියසමුදයො, දස්සනවසෙන ආවජ්ජනසමුදයා පඤ්ඤින්ද්‍රියසමුදයො හොති. තථා ඡන්දවසෙන ආවජ්ජනසමුදයා සද්ධින්ද්‍රියසමුදයො හොති, ඡන්දවසෙන ආවජ්ජනසමුදයා වීරියසතිසමාධිපඤ්ඤින්ද්‍රියසමුදයො හොති. මනසිකාරවසෙන ආවජ්ජනසමුදයා සද්ධින්ද්‍රියසමුදයො හොති. මනසිකාරවසෙන ආවජ්ජනසමුදයා වීරියසතිසමාධිපඤ්ඤින්ද්‍රියසමුදයො හොතීති එවම්පි අත්ථො වෙදිතබ්බො. ඉමෙසු පටිපාටියා ඡසු සුත්තෙසු චතුසච්චමෙව කථිතං.

Auf der lichten Seite (sukkapakkha) jedoch gilt: Durch das Entstehen des Zuwendens (āvajjana) kraft der Entschlossenheit (adhimokkha) erfolgt das Entstehen der Fähigkeit des Vertrauens (saddhindriya); durch das Entstehen des Zuwendens kraft des Ansporns (paggaha) erfolgt das Entstehen der Fähigkeit der Tatkraft (vīriyindriya); durch das Entstehen des Zuwendens kraft des Gegenwärtigseins (upaṭṭhāna) erfolgt das Entstehen der Fähigkeit der Achtsamkeit (satindriya); durch das Entstehen des Zuwendens kraft der Unabgelenktheit (avikkhepa) erfolgt das Entstehen der Fähigkeit der Konzentration (samādhindriya); durch das Entstehen des Zuwendens kraft des Erkennens (dassana) erfolgt das Entstehen der Fähigkeit der Weisheit (paññindriya). Ebenso erfolgt durch das Entstehen des Zuwendens kraft des Eifers (chanda) das Entstehen der Fähigkeit des Vertrauens, und durch das Entstehen des Zuwendens kraft des Eifers erfolgt das Entstehen der Fähigkeiten der Tatkraft, Achtsamkeit, Konzentration und Weisheit. Durch das Entstehen des Zuwendens kraft der Aufmerksamkeit (manasikāra) erfolgt das Entstehen der Fähigkeit des Vertrauens, und durch das Entstehen des Zuwendens kraft der Aufmerksamkeit erfolgt das Entstehen der Fähigkeiten der Tatkraft, Achtsamkeit, Konzentration und Weisheit – so ist der Sinn auch zu verstehen. In diesen sechs Lehrreden der Reihe nach wurden ausschließlich die vier Wahrheiten dargelegt.

8. දට්ඨබ්බසුත්තවණ්ණනා

8. Erklärung der Daṭṭhabba-Sutta (Lehrrede über das, was zu sehen ist)

478. අට්ඨමෙ කත්ථ ච, භික්ඛවෙ, සද්ධින්ද්‍රියං දට්ඨබ්බං, චතූසු සොතාපත්තියඞ්ගෙසූතිආදි ඉමෙසං ඉන්ද්‍රියානං සවිසයෙ ජෙට්ඨකභාවදස්සනත්ථං වුත්තං. යථා හි චත්තාරො සෙට්ඨිපුත්තා රාජාති රාජපඤ්චමෙසු සහායෙසු ‘‘නක්ඛත්තං [Pg.265] කීළිස්සාමා’’ති වීථිං ඔතිණ්ණෙසු එකස්ස සෙට්ඨිපුත්තස්ස ගෙහං ගතකාලෙ ඉතරෙ චත්තාරො තුණ්හී නිසීදන්ති, ගෙහසාමිකොව – ‘‘ඉමෙසං ඛාදනීයං භොජනීයං දෙථ, ගන්ධමාලාලඞ්කාරාදීනි දෙථා’’ති ගෙහෙ විචාරෙති. දුතියස්ස, තතියස්ස, චතුත්ථස්ස ගෙහං ගතකාලෙ ඉතරෙ චත්තාරො තුණ්හී නිසීදන්ති, ගෙහසාමිකොව – ‘‘ඉමෙසං ඛාදනීයං භොජනීයං දෙථ, ගන්ධමාලාලඞ්කාරාදීනි දෙථා’’ති ගෙහෙ විචාරෙති. අථ සබ්බපච්ඡා රඤ්ඤො ගෙහං ගතකාලෙ කිඤ්චාපි රාජා සබ්බත්ථ ඉස්සරො, ඉමස්මිං පන කාලෙ අත්තනො ගෙහෙයෙව – ‘‘ඉමෙසං ඛාදනීයං භොජනීයං දෙථ, ගන්ධමාලාලඞ්කාරාදීනි දෙථා’’ති ගෙහෙ විචාරෙති. එවමෙව සද්ධාපඤ්චමකෙසු ඉන්ද්‍රියෙසු තෙසු සහායෙසු එකතො වීථිං ඔතරන්තෙසු විය එකාරම්මණෙ උප්පජ්ජමානෙසුපි යථා පඨමස්ස ගෙහෙ ඉතරෙ චත්තාරො තුණ්හී නිසීදන්ති, ගෙහසාමිකොව විචාරෙති, එවං සොතාපත්තියඞ්ගානි පත්වා අධිමොක්ඛලක්ඛණං සද්ධින්ද්‍රියමෙව ජෙට්ඨකං හොති පුබ්බඞ්ගමං, සෙසානි තදන්වයානි හොන්ති. යථා දුතියස්ස ගෙහෙ ඉතරෙ චත්තාරො තුණ්හී නිසීදන්ති, ගෙහසාමිකොව විචාරෙති, එවං සම්මප්පධානානි පත්වා පග්ගහලක්ඛණං වීරියින්ද්‍රියමෙව ජෙට්ඨකං හොති පුබ්බඞ්ගමං, සෙසානි තදන්වයානි හොන්ති. යථා තතියස්ස ගෙහෙ ඉතරෙ චත්තාරො තුණ්හී නිසීදන්ති, ගෙහසාමිකොව විචාරෙති, එවං සතිපට්ඨානානි පත්වා උපට්ඨානලක්ඛණං සතින්ද්‍රියමෙව ජෙට්ඨකං හොති පුබ්බඞ්ගමං, සෙසානි තදන්වයානි හොන්ති. යථා චතුත්ථස්ස ගෙහෙ ඉතරෙ චත්තාරො තුණ්හී නිසීදන්ති, ගෙහසාමිකොව විචාරෙති, එවං ඣානවිමොක්ඛෙ පත්වා අවික්ඛෙපලක්ඛණං සමාධින්ද්‍රියමෙව ජෙට්ඨකං හොති පුබ්බඞ්ගමං, සෙසානි තදන්වයානි හොන්ති. සබ්බපච්ඡා රඤ්ඤො ගෙහං ගතකාලෙ පන යථා ඉතරෙ චත්තාරො තුණ්හී නිසීදන්ති, රාජාව ගෙහෙ විචාරෙති, එවමෙව අරියසච්චානි පත්වා පජානනලක්ඛණං පඤ්ඤින්ද්‍රියමෙව ජෙට්ඨකං හොති පුබ්බඞ්ගමං, සෙසානි තදන්වයානි හොන්තීති.

478. Im achten Sutta wird der Text „Wo, ihr Mönche, ist die Fähigkeit des Vertrauens zu sehen? In den vier Faktoren des Stromeintritts“ usw. dargelegt, um zu zeigen, dass diese Fähigkeiten in ihrem jeweiligen Bereich die Führung bzw. Vorherrschaft innehaben. Denn wie wenn fünf Freunde – vier Söhne von Kaufleuten und als fünfter der König – auf die Straße hinabsteigen, um zu sagen: „Wir wollen das Fest der Gestirne feiern“, und wenn sie das Haus des ersten Kaufmannssohnes betreten, die anderen vier schweigend dasitzen und nur der Hausherr im Haus Anweisungen gibt: „Gebt diesen Speise und Trank, gebt ihnen Riechstoffe, Blumen, Schmuck usw.!“ Wenn sie das Haus des zweiten, dritten und vierten [Kaufmannssohnes] betreten, sitzen die anderen vier schweigend da, und nur der jeweilige Hausherr gibt im Haus Anweisungen: „Gebt diesen Speise und Trank, gebt ihnen Riechstoffe, Blumen, Schmuck usw.!“ Wenn sie schließlich ganz zuletzt den Palast des Königs betreten, so gibt der König, obwohl er ohnehin überall der Herrscher ist, in diesem Moment in seinem eigenen Palast Anweisungen: „Gebt diesen Speise und Trank, gebt ihnen Riechstoffe, Blumen, Schmuck usw.!“ Ebenso verhält es sich mit den fünf Fähigkeiten, bei denen das Vertrauen die erste ist: Selbst wenn sie, wie jene Freunde, die gemeinsam auf die Straße hinabsteigen, in Bezug auf ein einziges Objekt entstehen, so ist es – wie im Haus des ersten [Kaufmannssohnes], wo die anderen vier schweigend dasitzen und nur der Hausherr Anweisungen gibt – so, dass nach dem Erreichen der Faktoren des Stromeintritts allein die Fähigkeit des Vertrauens (saddhindriya), welche die Eigenschaft der festen Entschlossenheit (adhimokkhalakkhaṇa) besitzt, die führende und vorangehende ist, während die übrigen ihr folgen. Wie im Haus des zweiten, wo die anderen vier schweigend dasitzen und nur der Hausherr Anweisungen gibt, so ist es nach dem Erreichen der rechten Anstrengungen (sammappadhāna) allein die Fähigkeit der Tatkraft (vīriyindriya), welche die Eigenschaft des Tatdrangs (paggahalakkhaṇa) besitzt, die führende und vorangehende, während die übrigen ihr folgen. Wie im Haus des dritten, wo die anderen vier schweigend dasitzen und nur der Hausherr Anweisungen gibt, so ist es nach dem Erreichen der Grundlagen der Achtsamkeit (satipaṭṭhāna) allein die Fähigkeit der Achtsamkeit (satindriya), welche die Eigenschaft des Vergegenwärtigens (upaṭṭhānalakkhaṇa) besitzt, die führende und vorangehende, während die übrigen ihr folgen. Wie im Haus des vierten, wo die anderen vier schweigend dasitzen und nur der Hausherr Anweisungen gibt, so ist es nach dem Erreichen der Vertiefungen und Befreiungen (jhānavimokkha) allein die Fähigkeit der Konzentration (samādhindriya), welche die Eigenschaft der Unabgelenktheit (avikkhepalakkhaṇa) besitzt, die führende und vorangehende, während die übrigen ihr folgen. Wie aber schließlich beim Betreten des Königspalastes die anderen vier schweigend dasitzen und nur der König im Haus Anweisungen gibt, ebenso ist es nach dem Erreichen der edlen Wahrheiten (ariyasaccāni) allein die Fähigkeit der Weisheit (paññindriya), welche die Eigenschaft des Verstehens (pajānanalakkhaṇa) besitzt, die führende und vorangehende, während die übrigen ihr folgen.

9-10. පඨමවිභඞ්ගසුත්තාදිවණ්ණනා

9-10. Die Erklärung des ersten Vibhaṅga-Suttas und anderer.

479-480. නවමෙ සතිනෙපක්කෙනාති එත්ථ නිපකස්ස භාවො නෙපක්කං, පඤ්ඤායෙතං නාමං. කස්මා පන සතිභාජනෙ පඤ්ඤා වුත්තාති? සතියා බලවභාවදස්සනත්ථං. බලවසති හි ඉධ අධිප්පෙතා. සා ච පඤ්ඤාසම්පයුත්තාව බලවතී හොති, න විප්පයුත්තාති පඤ්ඤාසම්පයුත්තසතිං දස්සෙන්තො [Pg.266] එවමාහ. චිරකතන්ති චිරකාලං කතං දානං වා සීලං වා උපොසථකම්මං වා. චිරභාසිතන්ති ‘‘අසුකස්මිං ඨානෙ අසුකං නාම භාසිත’’න්ති එවං චිරකාලෙ භාසිතං. වොස්සග්ගාරම්මණං කත්වාති නිබ්බානාරම්මණං කත්වා. උදයත්ථගාමිනියාති උදයඤ්ච අත්ථඤ්ච ගච්ඡන්තියා, උදයබ්බයපරිග්ගහිකායාති අත්ථො. ඉමස්මිං සුත්තෙ සද්ධාසතිපඤ්ඤින්ද්‍රියානි පුබ්බභාගානි, වීරියින්ද්‍රියං මිස්සකං, සමාධින්ද්‍රියං නිබ්බත්තිතලොකුත්තරමෙව කථිතං. දසමෙපි අයමෙව ධම්මපරිච්ඡෙදොති.

479-480. Im neunten Sutta bezeichnet im Ausdruck „mit Achtsamkeit und Klugheit“ (satinepakkena) das Wort „Klugheit“ (nepakka) den Zustand eines Klugen; dies ist eine Bezeichnung für Weisheit (paññā). Warum aber wird bei der Einteilung der Achtsamkeit die Weisheit erwähnt? Um die Stärke der Achtsamkeit zu zeigen. Denn hier ist eine starke Achtsamkeit gemeint. Und diese ist nur dann stark, wenn sie mit Weisheit verbunden ist, nicht aber, wenn sie von ihr getrennt ist. Um also die mit Weisheit verbundene Achtsamkeit aufzuzeigen, hat er dies so gesagt. „Lang her Getanes“ (cirakata) bedeutet eine vor langer Zeit vollzogene Gabe (dāna), Tugendübung (sīla) oder Uposatha-Praxis. „Lang her Gesprochenes“ (cirabhāsita) bedeutet das vor langer Zeit Gesprochene, wie: „An jenem Ort wurde jenes gesprochen“. „Indem man das Loslassen zum Objekt macht“ (vossaggārammaṇaṃ katvā) bedeutet, indem man das Nibbāna zum Objekt macht. „Zum Entstehen und Vergehen führend“ (udayatthagāminiyā) bedeutet, zum Entstehen und Vergehen gelangend; der Sinn ist: das Entstehen und Vergehen erfassend. In diesem Sutta sind die Fähigkeiten des Vertrauens, der Achtsamkeit und der Weisheit vorbereitende Faktoren; die Fähigkeit der Tatkraft ist gemischt, und die Fähigkeit der Konzentration wird als rein überweltlich erzeugt dargestellt. Auch im zehnten Sutta gilt genau diese Einteilung der Lehrthemen.

සුද්ධිකවග්ගො පඨමො.

Das erste Kapitel, das reine Kapitel (Suddhikavagga), ist abgeschlossen.

2. මුදුතරවග්ගො

2. Das Kapitel über die schwächeren Fähigkeiten (Mudutaravagga)

1. පටිලාභසුත්තවණ්ණනා

1. Die Erklärung des Suttas über das Erlangen (Paṭilābhasutta)

481. දුතියවග්ගස්ස පඨමෙ සම්මප්පධානෙ ආරබ්භාති සම්මප්පධානෙ පටිච්ච, සම්මප්පධානෙ භාවෙන්තොති අත්ථො. සතින්ද්‍රියෙපි එසෙව නයො.

481. Im ersten Sutta des zweiten Kapitels bedeutet der Ausdruck „in Bezug auf die rechten Anstrengungen“ (sammappadhāne ārabbha): in Abhängigkeit von den rechten Anstrengungen, die rechten Anstrengungen entfaltend. Bei der Fähigkeit der Achtsamkeit gilt genau dieselbe Methode.

2. පඨමසංඛිත්තසුත්තවණ්ණනා

2. Die Erklärung des ersten kurzen Suttas (Paṭhamasaṃkhittasutta)

482. දුතියෙ තතොති විපස්සනාමග්ගඵලවසෙන නිස්සක්කං වෙදිතබ්බං. සමත්තානි හි පරිපුණ්ණානි පඤ්චින්ද්‍රියානි අරහත්තමග්ගස්ස විපස්සනින්ද්‍රියානි නාම හොන්ති. තතො මුදුතරෙහීති තෙහි අරහත්තමග්ගස්ස විපස්සනින්ද්‍රියෙහි මුදුතරානි අනාගාමිමග්ගස්ස විපස්සනින්ද්‍රියානි නාම හොන්ති, තතො මුදුතරානි සකදාගාමිමග්ගස්ස, තතො මුදුතරානි සොතාපත්තිමග්ගස්ස විපස්සනින්ද්‍රියානි නාම හොන්ති, තතො මුදුතරානි ධම්මානුසාරිමග්ගස්ස, තතො මුදුතරානි සද්ධානුසාරිමග්ගස්ස විපස්සනින්ද්‍රියානි නාම හොන්ති.

482. Im zweiten Sutta ist das Wort „darüber hinaus“ (tato) im Sinne des Ablativs bezüglich des Pfades und der Frucht der Einsicht zu verstehen. Denn die vollkommenen, vollständig entfalteten fünf Fähigkeiten sind die Einsichtsfähigkeiten des Pfades der Arhatschaft. „Durch schwächere als diese“ (tato mudutarehi) bedeutet: Schwächer als jene Einsichtsfähigkeiten des Pfades der Arhatschaft sind jene, die als Einsichtsfähigkeiten des Pfades der Nichtwiederkehr bezeichnet werden; schwächer als diese sind jene des Pfades der Einmalwiederkehr; schwächer als diese sind jene des Pfades des Stromeintritts; schwächer als diese sind jene des Pfades des Dhamma-Nachfolgers; und schwächer als diese sind jene des Pfades des Vertrauens-Nachfolgers.

තථා සමත්තානි පරිපුණ්ණානි පඤ්චින්ද්‍රියානි අරහත්තමග්ගින්ද්‍රියානි නාම හොන්ති, තතො මුදුතරානි අනාගාමිමග්ගින්ද්‍රියානි නාම හොන්ති, තතො මුදුතරානි සකදාගාමිමග්ගින්ද්‍රියානි නාම හොන්ති, තතො මුදුතරානි සොතාපත්තිමග්ගින්ද්‍රියානි නාම හොන්ති, තතො මුදුතරානි ධම්මානුසාරිමග්ගින්ද්‍රියානි, තතො මුදුතරානි සද්ධානුසාරිමග්ගින්ද්‍රියානි නාම හොන්ති.

Ebenso sind die vollkommenen, vollständig entfalteten fûnf Fähigkeiten die Fähigkeiten des Pfades der Arhatschaft; schwächer als diese sind die Fähigkeiten des Pfades der Nichtwiederkehr; schwächer als diese sind die Fähigkeiten des Pfades der Einmalwiederkehr; schwächer als diese sind die Fähigkeiten des Pfades des Stromeintritts; schwächer als diese sind die Fähigkeiten des Pfades des Dhamma-Nachfolgers; und schwächer als diese sind die Fähigkeiten des Pfades des Vertrauens-Nachfolgers.

සමත්තානි [Pg.267] පරිපුණ්ණානි පඤ්චින්ද්‍රියානි අරහත්තඵලින්ද්‍රියානි නාම හොන්ති, තතො මුදුතරානි අනාගාමිඵලින්ද්‍රියානි, තතො මුදුතරානි සකදාගාමිඵලින්ද්‍රියානි, තතො මුදුතරානි සොතාපත්තිඵලින්ද්‍රියානි නාම හොන්ති. ධම්මානුසාරිසද්ධානුසාරිනො පන ද්වෙපි සොතාපත්තිමග්ගට්ඨපුග්ගලා, මග්ගට්ඨපුග්ගලවසෙන නෙසං නානත්තං ජාතන්ති ආගමනෙනපි මග්ගෙනපි. සද්ධානුසාරී පුග්ගලො හි උද්දිසාපෙන්තො පරිපුච්ඡන්තො අනුපුබ්බෙන මග්ගං පාපුණාති, ධම්මානුසාරී එකෙන වා ද්වීහි වා සවනෙහි. එවං තාව නෙසං ආගමනෙන නානත්තං වෙදිතබ්බං.

Die vollkommenen, vollständig entfalteten fünf Fähigkeiten sind die Fähigkeiten der Frucht der Arhatschaft; schwächer als diese sind die Fähigkeiten der Frucht der Nichtwiederkehr; schwächer als diese sind die Fähigkeiten der Frucht der Einmalwiederkehr; schwächer als diese sind die Fähigkeiten der Frucht des Stromeintritts. Der Dhamma-Nachfolger und der Vertrauens-Nachfolger sind jedoch beide Personen, die auf dem Pfad des Stromeintritts weilen. Ihr Unterschied ergibt sich aus ihrer Herangehensweise (āgamana) und ihrem Pfad (magga). Denn der Vertrauens-Nachfolger erreicht den Pfad allmählich, indem er rezitieren lässt und nachfragt; der Dhamma-Nachfolger hingegen erreicht den Pfad durch ein- oder zweimaliges Hören der Lehre. So ist zunächst ihr Unterschied in Bezug auf die Herangehensweise zu verstehen.

ධම්මානුසාරිස්ස පන මග්ගො තික්ඛො හොති, සූරං ඤාණං වහති, අසඞ්ඛාරෙන අප්පයොගෙන කිලෙසෙ ඡින්දති කදලික්ඛන්ධං විය තිඛිණා අසිධාරා. සද්ධානුසාරිස්ස න තස්ස විය මග්ගො තික්ඛො හොති, න සූරං ඤාණං වහති, සසඞ්ඛාරෙන සප්පයොගෙන කිලෙසෙ ඡින්දති කදලික්ඛන්ධං විය අතිඛිණා අසිධාරා. කිලෙසක්ඛයෙ පන තෙසං නානත්තං නත්ථි. අවසෙසා ච කිලෙසා ඛීයන්ති.

Beim Dhamma-Nachfolger hingegen ist der Pfad scharf, er trägt ein kühnes Wissen und schneidet die Befleckungen ohne bewusste Anstrengung und ohne Mühe ab, wie eine scharfe Schwertklinge einen Bananenstaudenstamm durchschneidet. Beim Vertrauens-Nachfolger ist der Pfad nicht so scharf wie bei jenem, er trägt kein so kühnes Wissen und schneidet die Befleckungen mit bewusster Anstrengung und Mühe ab, wie eine stumpfe Schwertklinge einen Bananenstaudenstamm durchschneidet. Was jedoch die Vernichtung der Befleckungen betrifft, gibt es zwischen ihnen keinen Unterschied. Auch die übrigen Befleckungen werden vollständig vernichtet.

3. දුතියසංඛිත්තසුත්තවණ්ණනා

3. Die Erklärung des zweiten kurzen Suttas (Dutiyasaṃkhittasutta)

483. තතියෙ තතොති ඵලවසෙන නිස්සක්කං වෙදිතබ්බං. සමත්තානි හි පරිපුණ්ණානි පඤ්චින්ද්‍රියානි අරහත්තඵලින්ද්‍රියානි නාම හොන්ති, අරහත්තඵලෙන සමන්නාගතො පුග්ගලො අරහා නාම හොති. අරහත්තඵලතො මුදුතරානි අනාගාමිඵලින්ද්‍රියානි නාම හොන්ති, තතො මුදුතරානි සකදාගාමිඵලින්ද්‍රියානි, තතො මුදුතරානි සොතාපත්තිඵලින්ද්‍රියානි, සොතාපත්තිඵලෙන සමන්නාගතො පුග්ගලො සොතාපන්නො නාම හොති. ඉන්ද්‍රියවෙමත්තතා ඵලවෙමත්තතා හොතීති ඉන්ද්‍රියනානත්තෙන ඵලනානත්තං, ඵලනානත්තෙන පුග්ගලනානත්තන්ති.

483. Im dritten [Sutta] ist [der Ausdruck] „tato“ (von diesem) im Sinne eines Ablativs (nissakka) bezüglich der Frucht zu verstehen. Denn die vollkommenen, vollständig erfüllten fünf Fähigkeiten werden „die Fähigkeiten der Frucht der Arhatschaft“ genannt; eine Person, die mit der Frucht der Arhatschaft ausgestattet ist, wird „Arhat“ genannt. Die im Vergleich zur Frucht der Arhatschaft schwächeren [Fähigkeiten] werden „Fähigkeiten der Frucht der Nichtwiederkehr“ genannt; die im Vergleich dazu schwächeren sind die Fähigkeiten der Frucht der Einmalkehr; die im Vergleich dazu schwächeren sind die Fähigkeiten der Frucht des Stromeintritts; eine Person, die mit der Frucht des Stromeintritts ausgestattet ist, wird „Stromeingetretener“ genannt. „Aus der Verschiedenartigkeit der Fähigkeiten ergibt sich die Verschiedenartigkeit der Früchte“ bedeutet: Durch die Verschiedenartigkeit der Fähigkeiten entsteht die Verschiedenartigkeit der Früchte, und durch die Verschiedenartigkeit der Früchte entsteht die Verschiedenartigkeit der Personen.

4. තතියසංඛිත්තසුත්තවණ්ණනා

4. Erklärung des dritten Sutta der gekürzten Darstellung (Tatiyasaṃkhittasutta).

484. චතුත්ථෙ පරිපූරං පරිපූරකාරී ආරාධෙතීති පරිපූරං අරහත්තමග්ගං කරොන්තො අරහත්තඵලං ආරාධෙති. පදෙසං පදෙසකාරීති අවසෙසෙ තයො පදෙසමග්ගෙ කරොන්තො පදෙසං ඵලත්තයමත්තමෙව ආරාධෙති. ඉති ඉමෙසු චතූසුපි සුත්තෙසු මිස්සකානෙව ඉන්ද්‍රියානි කථිතානි.

484. Im vierten [Sutta] bedeutet [die Passage] „wer das Vollkommene vollkommen übt, erlangt die Erfüllung“: Wer den vollkommenen Pfad der Arhatschaft entfaltet, erlangt die Frucht der Arhatschaft. „Wer das Teilweise teilweise übt“ bedeutet: Wer die verbleibenden drei teilweisen Pfade entfaltet, erlangt nur das entsprechende Teilweise, nämlich die drei niederen Früchte. So wurden in diesen vier Suttas gemischte Fähigkeiten dargelegt.

5-7. පඨමවිත්ථාරසුත්තාදිවණ්ණනා

5-7. Erklärung des ersten Sutta der ausführlichen Darstellung (Paṭhamavitthārasutta) und anderer.

485-487. පඤ්චමෙ [Pg.268] තතො මුදුතරෙහීති විපස්සනාවසෙන නිස්සක්කං වෙදිතබ්බං. පරිපුණ්ණානි හි පඤ්චින්ද්‍රියානි අරහත්තමග්ගස්ස විපස්සනින්ද්‍රියානි හොන්ති, තතො මුදුතරානි අන්තරාපරිනිබ්බායිස්ස විපස්සනින්ද්‍රියානි, තතො මුදුතරානි උපහච්චපරිනිබ්බායිස්ස, තතො මුදුතරානි අසඞ්ඛාරපරිනිබ්බායිස්ස, තතො මුදුතරානි සසඞ්ඛාරපරිනිබ්බායිස්ස, තතො මුදුතරානි උද්ධංසොතඅකනිට්ඨගාමිස්ස විපස්සනින්ද්‍රියානි නාම හොන්ති.

485-487. Im fünften [Sutta] ist [der Ausdruck] „tato mudutarehi“ (durch noch schwächere als diese) im Sinne eines Ablativs bezüglich der Einsicht (vipassanā) zu verstehen. Denn die vollkommenen fünf Fähigkeiten sind die Fähigkeiten der Einsicht für den Pfad der Arhatschaft; die im Vergleich dazu schwächeren sind die Fähigkeiten der Einsicht desjenigen, der in der Zwischenzeit das Parinibbāna erlangt (Antarāparinibbāyī); die im Vergleich dazu schwächeren sind jene desjenigen, der nach der Landung das Parinibbāna erlangt (Upahaccaparinibbāyī); die im Vergleich dazu schwächeren sind jene desjenigen, der ohne Anstrengung das Parinibbāna erlangt (Asaṅkhāraparinibbāyī); die im Vergleich dazu schwächeren sind jene desjenigen, der mit Anstrengung das Parinibbāna erlangt (Sasaṅkhāraparinibbāyī); die im Vergleich dazu schwächeren werden als die Fähigkeiten der Einsicht desjenigen bezeichnet, der stromaufwärts zu den Akaniṭṭha-Göttern geht (Uddhaṃsota-akaniṭṭhagāmī).

ඉමස්මිං පන ඨානෙ අරහත්තමග්ගෙයෙව ඨත්වා පඤ්ච නිස්සක්කානි නීහරිතබ්බානි. අරහත්තමග්ගස්ස හි විපස්සනින්ද්‍රියෙහි මුදුතරානි පඨමඅන්තරාපරිනිබ්බායිස්ස විපස්සනින්ද්‍රියානි, තතො මුදුතරානි දුතියඅන්තරාපරිනිබ්බායිස්ස, තතො මුදුතරානි තතියඅන්තරාපරිනිබ්බායිස්ස, තතො මුදුතරානි උපහච්චපරිනිබ්බායිස්ස, තතො මුදුතරානි උද්ධංසොතඅකනිට්ඨගාමිස්ස විපස්සනින්ද්‍රියානි. අසඞ්ඛාරපරිනිබ්බායිස්ස සසඞ්ඛාරපරිනිබ්බායිනොපි එතෙව පඤ්ච ජනා.

An dieser Stelle jedoch, indem man beim Pfad der Arhatschaft verweilt, sind fünf Ablative herauszuarbeiten. Denn die im Vergleich zu den Fähigkeiten der Einsicht des Pfades der Arhatschaft schwächeren Fähigkeiten sind die Fähigkeiten der Einsicht des ersten Typs des in der Zwischenzeit Erlöschenden (paṭhama-antarāparinibbāyī); die im Vergleich dazu schwächeren sind jene des zweiten Typs; die im Vergleich dazu schwächeren sind jene des dritten Typs; die im Vergleich dazu schwächeren sind jene des Upahaccaparinibbāyī; die im Vergleich dazu schwächeren sind die Fähigkeiten der Einsicht des Uddhaṃsota-akaniṭṭhagāmī. Auch für den Asaṅkhāraparinibbāyī und den Sasaṅkhāraparinibbāyī gelten genau diese fünf Personen.

ඉදානි තීණි නිස්සක්කානි. සකදාගාමිමග්ගස්ස හි ඉන්ද්‍රියෙහි මුදුතරානි සොතාපත්තිමග්ගින්ද්‍රියානි, සොතාපත්තිමග්ගෙයෙව ඉන්ද්‍රියෙහි මුදුතරානි ධම්මානුසාරිමග්ගින්ද්‍රියානි. තෙහිපි මුදුතරානි සද්ධානුසාරිමග්ගින්ද්‍රියානි. ඡට්ඨසත්තමානි වුත්තනයානෙව. ඉමෙසු පන තීසුපි සුත්තෙසු පුබ්බභාගවිපස්සනින්ද්‍රියානෙව කථිතානි.

Nun gibt es drei Ablative. Denn die im Vergleich zu den Fähigkeiten des Pfades der Einmalkehr schwächeren Fähigkeiten sind die Fähigkeiten des Pfades des Stromeintritts; die im Vergleich zu den Fähigkeiten auf eben dem Pfad des Stromeintritts schwächeren Fähigkeiten sind die Fähigkeiten des Pfades des Dhamma-Nachfolgers (dhammānusārī). Die im Vergleich zu diesen noch schwächeren Fähigkeiten sind die Fähigkeiten des Pfades des Glaubens-Nachfolgers (saddhānusārī). Das sechste und das siebte [Sutta] sind in der bereits erklärten Weise zu verstehen. In diesen drei Suttas jedoch wurden nur die Fähigkeiten der vorbereitenden Phase der Einsicht (pubbabhāgavipassanindriya) dargelegt.

8. පටිපන්නසුත්තවණ්ණනා

8. Erklärung des Paṭipanna-Sutta.

488. අට්ඨමෙ තතො මුදුතරෙහීති මග්ගඵලවසෙන නිස්සක්කං වෙදිතබ්බං. තං පාළියං වුත්තමෙව. බාහිරොති ඉමෙහි අට්ඨහි පුග්ගලෙහි බහිභූතො. පුථුජ්ජනපක්ඛෙ ඨිතොති පුථුජ්ජනකොට්ඨාසෙ ඨිතො. ඉමස්මිං සුත්තෙ ලොකුත්තරානෙව ඉන්ද්‍රියානි කථිතානි.

488. Im achten [Sutta] ist [der Ausdruck] „tato mudutarehi“ im Sinne eines Ablativs bezüglich von Pfad und Frucht zu verstehen. Dies ist im Pali-Text bereits so dargelegt. „Ein Außenstehender“ (bāhiro) bedeutet: einer, der außerhalb dieser acht Personen steht. „Auf der Seite der Weltlinge stehend“ bedeutet: in der Gruppe der Weltlinge (puthujjana) verbleibend. In diesem Sutta wurden ausschließlich überweltliche Fähigkeiten dargelegt.

9-10. සම්පන්නසුත්තාදිවණ්ණනා

9-10. Erklärung des Sampanna-Sutta und anderer Suttas.

489-490. නවමෙ [Pg.269] ඉන්ද්‍රියසම්පන්නොති පරිපුණ්ණින්ද්‍රියො. දසමං උත්තානමෙව. ඉමස්මිං සුත්තද්වයෙ මිස්සකානි ඉන්ද්‍රියානි කථිතානීති.

489-490. Im neunten [Sutta] bedeutet „indriyasampanno“ einer mit vollkommenen Fähigkeiten. Das zehnte Sutta ist ganz offensichtlich. In diesen beiden Suttas wurden gemischte Fähigkeiten dargelegt.

මුදුතරවග්ගො දුතියො.

Das zweite Kapitel: Über die schwächeren [Fähigkeiten] (Mudutaravagga) ist beendet.

3. ඡළින්ද්‍රියවග්ගො

3. Das Kapitel über die sechs Fähigkeiten (Chaḷindriyavagga).

2. ජීවිතින්ද්‍රියසුත්තවණ්ණනා

2. Erklärung des Jīvitindriya-Sutta.

492. තතියවග්ගස්ස දුතියෙ ඉත්ථින්ද්‍රියන්තිආදීසු ඉත්ථිභාවෙ ඉන්දට්ඨං කරොතීති ඉත්ථින්ද්‍රියං. පුරිසභාවෙ ඉන්දට්ඨං කරොතීති පුරිසින්ද්‍රියං. ජීවිතෙ ඉන්දට්ඨං කරොතීති ජීවිතින්ද්‍රියං. අත්ථුප්පත්තිකං කිරෙතං සුත්තං. සඞ්ඝමජ්ඣස්මිඤ්හි ‘‘කති නු ඛො වට්ටින්ද්‍රියානී’’ති කථා උදපාදි, අථ භගවා වට්ටින්ද්‍රියානි දස්සෙන්තො තීණිමානි භික්ඛවෙතිආදිමාහ.

492. Im zweiten Sutta des dritten Kapitels, in den Passagen wie „Weiblichkeits-Fähigkeit“ (itthindriya) usw.: Weil sie die dominierende Funktion (indaṭṭha) über den Zustand des Frauseins ausübt, wird sie „Weiblichkeits-Fähigkeit“ genannt. Weil sie die dominierende Funktion über den Zustand des Mannseins ausübt, wird sie „Männlichkeits-Fähigkeit“ genannt. Weil sie die dominierende Funktion über das Leben ausübt, wird sie „Lebens-Fähigkeit“ genannt. Dieses Sutta wurde, wie man sagt, aufgrund eines bestimmten Anlasses gesprochen. Denn inmitten des Ordens (Saṅgha) entstand das Gespräch: „Wie viele Fähigkeiten gibt es wohl, die den Kreislauf des Daseins bedingen?“ Daraufhin sprach der Erhabene, um die den Kreislauf bedingenden Fähigkeiten aufzuzeigen: „Es gibt diese drei [Fähigkeiten], o Mönche...“ und so weiter.

3. අඤ්ඤින්ද්‍රියසුත්තවණ්ණනා

3. Erklärung des Aññindriya-Sutta.

493. තතියෙ අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්ද්‍රියන්ති ‘‘අනමතග්ගෙ සංසාරෙ අජානිතපුබ්බං ධම්මං ජානිස්සාමී’’ති පටිපන්නස්ස සොතාපත්තිමග්ගක්ඛණෙ උප්පන්නං ඉන්ද්‍රියං. අඤ්ඤින්ද්‍රියන්ති තෙසංයෙව ඤාතධම්මානං ආජානනාකාරෙන සොතාපත්තිඵලාදීසු ඡසු ඨානෙසු උප්පන්නං ඉන්ද්‍රියං. අඤ්ඤාතාවින්ද්‍රියන්ති අඤ්ඤාතාවීසු අරහත්තඵලධම්මෙසු උප්පන්නං ඉන්ද්‍රියං. තත්ථ තත්ථ තෙන තෙනාකාරෙන උප්පන්නස්ස ඤාණස්සෙවෙතං අධිවචනං. ඉදම්පි සුත්තං අත්ථුප්පත්තිකමෙව. සඞ්ඝමජ්ඣස්මිඤ්හි ‘‘කති නු ඛො ලොකුත්තරින්ද්‍රියානී’’ති කථා උදපාදි, අථ භගවා තානි දස්සෙන්තො තීණිමානි, භික්ඛවෙ, ඉන්ද්‍රියානීතිආදිමාහ.

493. Im dritten [Sutta] ist „die Fähigkeit: Ich werde das Unbekannte erkennen“ (anaññātaññassāmītindriya) jene Fähigkeit, die im Moment des Pfades des Stromeintritts bei jemandem entsteht, der praktiziert mit dem Gedanken: „Ich werde die Wahrheit erkennen, die im anfangslosen Saṃsāra zuvor noch nie erkannt wurde.“ „Die Fähigkeit der Erkenntnis“ (aññindriya) ist jene Fähigkeit, die eben bezüglich dieser bereits erkannten Wahrheiten in der Art des Erkennens an den sechs Stellen (Frucht des Stromeintritts bis zum Pfad der Arhatschaft) entsteht. „Die Fähigkeit desjenigen, der vollkommen erkannt hat“ (aññātāvindriya) ist jene Fähigkeit, die bei denjenigen entsteht, die das vollkommene Wissen besitzen, nämlich in den geistigen Zuständen der Frucht der Arhatschaft. Dies ist jeweils eine Bezeichnung für das in den verschiedenen Stufen in der jeweiligen Weise entstandene Wissen. Auch dieses Sutta wurde aufgrund eines bestimmten Anlasses gesprochen. Denn inmitten des Ordens entstand das Gespräch: „Wie viele überweltliche Fähigkeiten gibt es wohl?“ Daraufhin sprach der Erhabene, um diese aufzuzeigen: „Es gibt diese drei Fähigkeiten, o Mönche...“ und so weiter.

4. එකබීජීසුත්තවණ්ණනා

4. Erklärung des Ekabījī-Sutta.

494. චතුත්ථෙ තතො මුදුතරෙහීති විපස්සනතො නිස්සක්කං වෙදිතබ්බං. සමත්තානි හි පඤ්චින්ද්‍රියානි අරහත්තමග්ගස්ස විපස්සනින්ද්‍රියානි නාම හොන්ති, තතො මුදුතරානි [Pg.270] අන්තරාපරිනිබ්බායිස්ස විපස්සනින්ද්‍රියානි, තතො මුදුතරානි උපහච්චපරිනිබ්බායිස්ස, තතො මුදුතරානි අසඞ්ඛාරපරිනිබ්බායිස්ස, තතො මුදුතරානි සසඞ්ඛාරපරිනිබ්බායිස්ස, තතො මුදුතරානි උද්ධංසොතඅකනිට්ඨගාමිස්ස විපස්සනින්ද්‍රියානි නාම. ඉධාපි පුරිමනයෙනෙව අරහත්තමග්ගෙ ඨත්වා පඤ්ච නිස්සක්කානි නීහරිතබ්බානි.

494. Im vierten [Sutta] ist [der Ausdruck] „tato mudutarehi“ im Sinne eines Ablativs hinsichtlich der Einsicht (vipassanā) zu verstehen. Denn die vollkommenen fünf Fähigkeiten werden als die Fähigkeiten der Einsicht für den Pfad der Arhatschaft bezeichnet; die im Vergleich dazu schwächeren sind die Fähigkeiten der Einsicht des Antarāparinibbāyī; die im Vergleich dazu schwächeren sind jene des Upahaccaparinibbāyī; die im Vergleich dazu schwächeren sind jene des Asaṅkhāraparinibbāyī; die im Vergleich dazu schwächeren sind jene des Sasaṅkhāraparinibbāyī; die im Vergleich dazu schwächeren werden als die Fähigkeiten der Einsicht des Uddhaṃsota-akaniṭṭhagāmī bezeichnet. Auch hier sind, genau wie in der zuvor erklärten Weise, auf der Stufe des Pfades der Arhatschaft verweilend, fünf Ablative herauszuarbeiten.

යථා පන පුරිමනයෙ සකදාගාමිමග්ගෙ ඨත්වා තීණි නිස්සක්කානි, එවමිධ පඤ්ච නීහරිතබ්බානි. සකදාගාමිමග්ගස්ස හි විපස්සනින්ද්‍රියෙහි මුදුතරානි සොතාපත්තිමග්ගස්ස විපස්සනින්ද්‍රියානි, සොතාපත්තිමග්ගස්ස ච තෙහි විපස්සනින්ද්‍රියෙහි මුදුතරානි එකබීජිආදීනං මග්ගස්ස විපස්සනින්ද්‍රියානි.

Wie jedoch in der vorherigen Methode auf der Stufe des Pfades der Einmalkehr verweilend drei Ablative [herauszuarbeiten waren], so sind hier fünf herauszuarbeiten. Denn die im Vergleich zu den Fähigkeiten der Einsicht des Pfades der Einmalkehr schwächeren Fähigkeiten sind die Fähigkeiten der Einsicht des Pfades des Stromeintritts; und die im Vergleich zu diesen Fähigkeiten der Einsicht des Pfades des Stromeintritts schwächeren Fähigkeiten sind die Fähigkeiten der Einsicht für den Pfad des Ekabījī und anderer.

එත්ථ ච එකබීජීතිආදීසු යො සොතාපන්නො හුත්වා එකමෙව අත්තභාවං ජනෙත්වා අරහත්තං පාපුණාති, අයං එකබීජී නාම. යථාහ ‘‘කතමො ච පුග්ගලො එකබීජී, ඉධෙකච්චො පුග්ගලො තිණ්ණං සංයොජනානං පරික්ඛයා සොතාපන්නො හොති අවිනිපාතධම්මො නියතො සම්බොධිපරායණො, සො එකඤ්ඤෙව මානුසකං භවං සන්ධාවිත්වා සංසරිත්වා දුක්ඛස්සන්තං කරොති. අයං වුච්චති පුග්ගලො එකබීජී’’ති (පු. ප. 33).

Und hierbei, unter den Begriffen wie „Ekabījī“ usw.: Wer ein Stromeingetretener geworden ist, nur noch eine einzige Existenz erzeugt und dann die Arhatschaft erlangt, dieser wird „Ekabījī“ genannt. Wie es heißt: „Welche Person ist ein Ekabījī? Hier ist eine bestimmte Person, die durch das vollständige Versiegen der drei Fesseln ein Stromeingetretener ist, der nicht mehr dem Verfall in niedere Welten unterworfen ist, fest begründet, mit der Erleuchtung als endgültigem Ziel. Sie durchläuft nur noch ein einziges menschliches Dasein, wandert darin und macht dem Leiden ein Ende. Diese Person wird 'Ekabījī' genannt“ (Puggalapaññatti 33).

යො පන ද්වෙ තයො භවෙ සංසරිත්වා දුක්ඛස්සන්තං කරොති, අයං කොලංකොලො නාම. යථාහ ‘‘කතමො ච පුග්ගලො කොලංකොලො. ඉධෙකච්චො පුග්ගලො තිණ්ණං සංයොජනානං පරික්ඛයා සොතාපන්නො හොති අවිනිපාතධම්මො නියතො සම්බොධිපරායණො, සො ද්වෙ වා තීණි වා කුලානි සන්ධාවිත්වා සංසරිත්වා දුක්ඛස්සන්තං කරොති. අයං වුච්චති පුග්ගලො කොලංකොලො’’ති (පු. ප. 32). තත්ථ කුලානීති භවා වෙදිතබ්බා. ‘‘ද්වෙ වා තීණි වා’’ති ඉදං දෙසනාමත්තමෙව, යාව ඡට්ඨභවා සංසරන්තො පන කොලංකොලොව හොති.

Wer aber, nachdem er zwei oder drei Existenzen durchwandert hat, dem Leiden ein Ende macht, der wird 'Kolaṃkola' (von Familie zu Familie Gehender) genannt. Wie gesagt wurde: 'Und welcher Mensch ist ein Kolaṃkola? Da ist ein bestimmter Mensch durch das Versiegen der drei Fesseln ein Stromeingetretener (Sotāpanna), nicht mehr dem Verfall anheimfallend, sicher, der endgültigen Erleuchtung entgegengehend; er eilt und wandert durch zwei oder drei Familien und macht dem Leiden ein Ende. Dieser Mensch wird Kolaṃkola genannt.' Hierbei sind unter 'Familien' (kulāni) Existenzen (bhavā) zu verstehen. Das 'zwei oder drei' ist bloß eine Art der Lehrdarstellung; wer jedoch bis zur sechsten Existenz wandert, ist ebenfalls ein Kolaṃkola.

යස්ස සත්තක්ඛත්තුං පරමා උපපත්ති, අට්ඨමං භවං නාදියති, අයං සත්තක්ඛත්තුපරමො නාම. යථාහ ‘‘කතමො ච පුග්ගලො සත්තක්ඛත්තුපරමො. ඉධෙකච්චො පුග්ගලො තිණ්ණං සංයොජනානං පරික්ඛයා සොතාපන්නො හොති අවිනිපාතධම්මො නියතො සම්බොධිපරායණො, සො සත්තක්ඛත්තුං දෙවෙ ච මනුස්සෙ ච සන්ධාවිත්වා සංසරිත්වා දුක්ඛස්සන්තං කරොති, අයං වුච්චති පුග්ගලො සත්තක්ඛත්තුපරමො’’ති (පු. ප. 31).

Für wen höchstens sieben Wiedergeburten ausstehen und wer keine achte Existenz mehr annimmt, der wird 'Sattakkhattuparamo' (höchstens siebenmal Wiederkehrender) genannt. Wie gesagt wurde: 'Und welcher Mensch ist ein Sattakkhattuparamo? Da ist ein bestimmter Mensch durch das Versiegen der drei Fesseln ein Stromeingetretener, nicht mehr dem Verfall anheimfallend, sicher, der endgültigen Erleuchtung entgegengehend; er eilt und wandert siebenmal unter Göttern und Menschen und macht dem Leiden ein Ende. Dieser Mensch wird Sattakkhattuparamo genannt.'

භගවතා [Pg.271] ගහිතනාමවසෙනෙව චෙතානි තෙසං නාමානි. ‘‘එත්තකඤ්හි ඨානං ගතො එකබීජී නාම හොති, එත්තකං කොලංකොලො, එත්තකං සත්තක්ඛත්තුපරමො’’ති භගවතා එතෙසං නාමං ගහිතං. නියමතො පන ‘‘අයං එකබීජී, අයං කොලංකොලො, අයං සත්තක්ඛත්තුපරමො’’ති නත්ථි.

Diese ihre Bezeichnungen existieren allein aufgrund der vom Erhabenen vorgenommenen Benennung. 'Wer bis zu diesem Zustand gelangt ist, heißt Ekabījī (Einmal-Keimender), wer bis zu jenem gelangt ist, Kolaṃkolo, und wer bis zu diesem gelangt ist, Sattakkhattuparamo' – so hat der Erhabene deren Namen festgelegt. Es gibt jedoch keine feste, unabänderliche Bestimmung der Art: 'Dieser ist ein Ekabījī, dieser ein Kolaṃkolo, dieser ein Sattakkhattuparamo'.

කො පන නෙසං එතං පභෙදං නියමෙතීති? කෙචි පන ථෙරා ‘‘පුබ්බහෙතු නියමෙතී’’ති වදන්ති, කෙචි ‘‘පඨමමග්ගො’’, කෙචි ‘‘උපරිම තයො මග්ගා’’, කෙචි ‘‘තිණ්ණං මග්ගානං විපස්සනා’’ති. තත්ථ ‘‘පුබ්බහෙතු නියමෙතී’’ති වාදෙ පඨමමග්ගස්ස උපනිස්සයො කතො නාම හොති, උපරි තයො මග්ගා අනුපනිස්සයා උප්පන්නාති වචනං ආපජ්ජති. ‘‘පඨමමග්ගො නියමෙතී’’ති වාදෙ උපරි තිණ්ණං මග්ගානං නිරත්ථකතා ආපජ්ජති. ‘‘උපරි තයො මග්ගා නියමෙන්තී’’ති වාදෙ පඨමමග්ගෙ අනුප්පන්නෙව උපරි තයො මග්ගා උප්පන්නාති ආපජ්ජති. ‘‘තිණ්ණං මග්ගානං විපස්සනා නියමෙතී’’ති වාදො පන යුජ්ජති. සචෙ හි උපරි තිණ්ණං මග්ගානං විපස්සනා බලවතී හොති, එකබීජී නාම හොති, තතො මන්දතරාය කොලංකොලො, තතො මන්දතරාය සත්තක්ඛත්තුපරමොති.

Wer aber bestimmt diese ihre Unterscheidung? Einige Theras sagen: 'Die frühere Ursache bestimmt sie.' Einige sagen: 'Der erste Pfad.' Einige sagen: 'Die oberen drei Pfade.' Einige sagen: 'Die Einsichtsmeditation der drei Pfade.' Dabei gilt: Bei der Ansicht 'die frühere Ursache bestimmt sie' würde sich ergeben, dass für den ersten Pfad eine starke Stütze (upanissaya) geschaffen wurde, während die oberen drei Pfade ohne starke Stütze entstanden wären – eine solche Aussage wäre die Folge. Bei der Ansicht 'der erste Pfad bestimmt sie' würde sich die Sinnlosigkeit der oberen drei Pfade ergeben. Bei der Ansicht 'die oberen drei Pfade bestimmen sie' würde sich ergeben, dass die oberen drei Pfade entstanden wären, noch bevor der erste Pfad überhaupt entstanden ist. Die Ansicht jedoch: 'Die Einsichtsmeditation der drei Pfade bestimmt sie' ist schlüssig. Denn wenn die Einsichtsmeditation für die oberen drei Pfade stark ist, wird man ein Ekabījī; bei einer schwächeren Einsichtsmeditation als dieser wird man ein Kolaṃkolo; und bei einer noch schwächeren Einsichtsmeditation als jener wird man ein Sattakkhattuparamo.

එකච්චො හි සොතාපන්නො වට්ටජ්ඣාසයො හොති වට්ටාභිරතො පුනප්පුනං වට්ටස්මිංයෙව විචරති සන්දිස්සති. අනාථපිණ්ඩිකො සෙට්ඨි, විසාඛා උපාසිකා, චූළරථමහාරථා දෙවපුත්තා, අනෙකවණ්ණො දෙවපුත්තො, සක්කො දෙවරාජා, නාගදත්තො දෙවපුත්තොති ඉමෙ හි එත්තකා ජනා වට්ටජ්ඣාසයා වට්ටාභිරතා ආදිතො පට්ඨාය ඡ දෙවලොකෙ සොධෙත්වා අකනිට්ඨෙ ඨත්වා පරිනිබ්බායිස්සන්ති, ඉමෙ ඉධ න ගහිතා. න කෙවලඤ්චිමෙ, යොපි මනුස්සෙසුයෙව සත්තක්ඛත්තුං සංසරිත්වා අරහත්තං පාපුණාති, යොපි දෙවලොකෙ නිබ්බත්තො දෙවෙසුයෙව සත්තක්ඛත්තුං අපරාපරං සංසරිත්වා අරහත්තං පාපුණාති, ඉමෙපි ඉධ න ගහිතා. කාලෙන දෙවෙ, කාලෙන මනුස්සෙ සංසරිත්වා පන අරහත්තං පාපුණන්තොව ඉධ ගහිතො. තස්මා සත්තක්ඛත්තුපරමොති ඉදං ඉධට්ඨකවොකිණ්ණසුක්ඛවිපස්සකස්ස නාමං කථිතන්ති වෙදිතබ්බං.

Ein bestimmter Stromeingetretener hat nämlich die Neigung zum Daseinskreislauf, findet Gefallen am Daseinskreislauf und wandert und erscheint immer wieder in ebendiesem Daseinskreislauf. Der Großbürger Anāthapiṇḍika, die gläubige Anhängerin Visākhā, die Göttersöhne Cūḷaratha und Mahāratha, der Göttersohn Anekavaṇṇa, Sakka, der König der Götter, und der Göttersohn Nāgadatta – all diese Personen, die die Neigung zum Daseinskreislauf haben und Gefallen daran finden, werden, nachdem sie nacheinander die sechs Götterwelten gereinigt haben und schließlich im Akaniṭṭha-Bereich verweilen, dort das Parinibbāna erlangen; sie sind hier nicht gemeint. Und nicht nur diese; auch wer nur unter den Menschen siebenmal wandert und die Arahatschaft erlangt, oder wer in der Götterwelt wiedergeboren wird und nur unter den Göttern siebenmal nacheinander wandert und die Arahatschaft erlangt, auch diese sind hier nicht gemeint. Wer jedoch teils unter Göttern, teils unter Menschen wandert und so die Arahatschaft erlangt, der allein ist hier gemeint. Daher ist zu wissen, dass diese Bezeichnung 'Sattakkhattuparamo' hier in Bezug auf einen rein trocken-einsichtigen (sukkhavipassaka) Stromeingetretenen dargelegt wurde, der in dieser feinsinnigen Daseinsform verweilt.

ධම්මානුසාරී සද්ධානුසාරීති එත්ථ පන ඉමස්මිං සාසනෙ ලොකුත්තරධම්මං නිබ්බත්තෙන්තස්ස ද්වෙ ධුරානි, ද්වෙ සීසානි, ද්වෙ අභිනිවෙසා – සද්ධාධුරං, පඤ්ඤාධුරං[Pg.272], සද්ධාසීසං, පඤ්ඤාසීසං, සද්ධාභිනිවෙසො, පඤ්ඤාභිනිවෙසොති. තත්ථ යො භික්ඛු ‘‘සචෙ සද්ධාය සක්කා නිබ්බත්තෙතුං, නිබ්බත්තෙස්සාමි ලොකුත්තරමග්ග’’න්ති සද්ධං ධුරං කත්වා සොතාපත්තිමග්ගං නිබ්බත්තෙති, සො මග්ගක්ඛණෙ සද්ධානුසාරී නාම හොති. ඵලක්ඛණෙ පන සද්ධාවිමුත්තො නාම හුත්වා එකබීජී කොලංකොලො සත්තක්ඛත්තුපරමොති තිවිධො හොති. තත්ථ එකෙකො දුක්ඛාපටිපදාදිවසෙන චතුබ්බිධභාවං ආපජ්ජතීති සද්ධාධුරෙන ද්වාදස ජනා හොන්ති.

Zu 'Dhammānusārī' (Wahrheits-Nachfolger) und 'Saddhānusārī' (Glaubens-Nachfolger): Hierbei gibt es in dieser Lehre für jemanden, der den überweltlichen Zustand hervorbringt, zwei Pflichten (dhurāni), zwei Hauptmerkmale (sīsāni), zwei Ausrichtungen (abhinivesā) – nämlich die Führung des Glaubens und die Führung der Weisheit, den Glauben als Hauptmerkmal und die Weisheit als Hauptmerkmal, sowie die Ausrichtung auf den Glauben und die Ausrichtung auf die Weisheit. Wer nun als Mönch denkt: 'Wenn es durch Glauben möglich ist, ihn hervorzubringen, werde ich den überweltlichen Pfad hervorbringen', und den Glauben als Führung wählt und so den Pfad des Stromeintritts hervorbringt, der wird im Pfadmoment 'Saddhānusārī' genannt. Im Fruchtmoment hingegen wird er als 'Saddhāvimutta' (durch Glauben Befreiter) bezeichnet und ist dreifach: Ekabījī, Kolaṃkolo und Sattakkhattuparamo. Da sich jeder von ihnen aufgrund des mühsamen Weges usw. (dukkhāpaṭipadā) vierfach unterteilt, ergeben sich durch die Führung des Glaubens zwölf Personen.

යො පන ‘‘සචෙ පඤ්ඤාය සක්කා නිබ්බත්තෙතුං, නිබ්බත්තෙස්සාමි ලොකුත්තරමග්ග’’න්ති පඤ්ඤං ධුරං කත්වා සොතාපත්තිමග්ගං නිබ්බත්තෙති, සො මග්ගක්ඛණෙ ධම්මානුසාරී නාම හොති. ඵලක්ඛණෙ පන පඤ්ඤාවිමුත්තො නාම හුත්වා එකබීජිආදිභෙදෙන ද්වාදසභෙදොව හොති. එවං ද්වෙ මග්ගට්ඨා ඵලක්ඛණෙ චතුවීසති සොතාපන්නා හොන්තීති.

Wer hingegen denkt: 'Wenn es durch Weisheit möglich ist, ihn hervorzubringen, werde ich den überweltlichen Pfad hervorbringen', und die Weisheit als Führung wählt und so den Pfad des Stromeintritts hervorbringt, der wird im Pfadmoment 'Dhammānusārī' genannt. Im Fruchtmoment hingegen wird er als 'Paññāvimutta' (durch Weisheit Befreiter) bezeichnet und hat, aufgeteilt nach Ekabījī usw., genau zwölf Unterteilungen. Auf diese Weise gibt es zwei, die auf dem Pfad stehen, und im Fruchtmoment vierundzwanzig Stromeingetretene.

තිපිටකතිස්සත්ථෙරො කිර ‘‘තීණි පිටකානි සොධෙස්සාමී’’ති පරතීරං ගතො. තං එකො කුටුම්බිකො චතූහි පච්චයෙහි උපට්ඨාසි, ථෙරො ආගමනකාලෙ ‘‘ගච්ඡාමි උපාසකා’’ති ආහ. ‘‘කහං භන්තෙ’’ති? ‘‘අම්හාකං ආචරියුපජ්ඣායානං සන්තික’’න්ති. ‘‘න සක්කා, භන්තෙ, මයා ගන්තුං, භද්දන්තං පන නිස්සාය මයා සාසනස්ස ගුණො ඤාතො, තුම්හාකං පරම්මුඛා කීදිසං භික්ඛුං උපසඞ්කමාමී’’ති? අථ නං ථෙරො ආහ – ‘‘යො භික්ඛු චතුවීසති සොතාපන්නෙ ද්වාදස සකදාගාමී අට්ඨචත්තාලීස අනාගාමී ද්වාදස අරහන්තෙ දස්සෙත්වා ධම්මකථං කථෙතුං සක්කොති, එවරූපං භික්ඛුං උපට්ඨාතුං වට්ටතී’’ති. ඉමස්මිං සුත්තෙ විපස්සනා කථිතාති.

Es heißt, der Elder Tipiṭaka Tissa ging an das jenseitige Ufer mit dem Vorsatz: 'Ich will die drei Piṭakas bereinigen.' Ein Hausvater versorgte ihn mit den vier Requisiten. Als die Zeit für die Abreise des Elders kam, sagte er: 'Ich gehe nun, o Laienanhänger.' – 'Wohin, Ehrwürdiger?' – 'In die Nähe unserer Lehrer und Präzeptoren.' – 'Mir ist es nicht möglich mitzugehen, Ehrwürdiger. Aber dank des Ehrwürdigen habe ich den Wert der Lehre kennengelernt. Welcher Art von Mönch soll ich mich in Ihrer Abwesenheit anschließen?' Daraufhin sagte der Elder zu ihm: 'Ein Mönch, der in der Lage ist, eine Lehrrede zu halten, indem er die vierundzwanzig Stromeingetretenen, die zwölf Einmalwiederkehrenden, die achtundvierzig Nie-Wiederkehrenden und die zwölf Arahats aufzeigt – einen solchen Mönch zu unterstützen ist angemessen.' In dieser Lehrrede wurde die Einsichtsmeditation dargelegt.

5-10. සුද්ධකසුත්තාදිවණ්ණනා

5-10. Erklärung des Suddhika-Sutta und der folgenden Suttas

495-500. පඤ්චමෙ චක්ඛු ච තං චක්ඛුද්වාරෙ නිබ්බත්තානං ධම්මානං ආධිපතෙය්‍යසඞ්ඛාතෙන ඉන්දට්ඨෙන ඉන්ද්‍රියඤ්චාති චක්ඛුන්ද්‍රියං. සොතින්ද්‍රියාදීසුපි එසෙව නයො. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානමෙව. ඉමස්මිං වග්ගෙ පඨමසුත්තඤ්චෙව ඡට්ඨාදීනි ච පඤ්චාති ඡ සුත්තානි චතුසච්චවසෙන කථිතානීති.

495-500. Im fünften Sutta ist es das Sehorgan, und weil es die Vorherrschaft (ādhipateyya) über die im Sehtor entstandenen Phänomene ausübt, besitzt es die Natur eines herrschenden Organs (indriya); daher heißt es Seh-Organ (cakkhundriya). Bei dem Hör-Organ usw. gilt dieselbe Methode. Der Rest ist überall ganz offensichtlich. In diesem Kapitel sind das erste Sutta sowie die pfadbestimmenden fünf Suttas ab dem sechsten – also insgesamt sechs Suttas – anhand der Vier Wahrheiten dargelegt worden.

ඡළින්ද්‍රියවග්ගො තතියො.

Das dritte Kapitel über die sechs Fähigkeiten (Chaḷindriyavagga) ist abgeschlossen.

4. සුඛින්ද්‍රියවග්ගො

4. Kapitel über die Fähigkeit des Glücks (Sukhindriyavagga)

1-5. සුද්ධිකසුත්තාදිවණ්ණනා

1-5. Erklärung des Suddhika-Sutta und der folgenden Suttas

501-505. චතුත්ථවග්ගස්ස [Pg.273] පඨමෙ සුඛඤ්ච තං සහජාතානං ආධිපතෙය්‍යසඞ්ඛාතෙන ඉන්දට්ඨෙන ඉන්ද්‍රියඤ්චාති සුඛින්ද්‍රියං. දුක්ඛින්ද්‍රියාදීසුපි එසෙව නයො. එත්ථ ච සුඛින්ද්‍රියදුක්ඛින්ද්‍රියදොමනස්සින්ද්‍රියානි කාමාවචරානෙව, සොමනස්සින්ද්‍රියං ඨපෙත්වා අරූපාවචරං සෙසං තෙභූමකං, උපෙක්ඛින්ද්‍රියං චතුභූමකං. දුතියාදීනි චත්තාරි චතුසච්චවසෙනෙව කථිතානි.

501-505. Im ersten Sutta des vierten Kapitels wird Folgendes erklärt: Weil es angenehm ist und zugleich im Sinne einer herrschenden Funktion – verstanden als Vorherrschaft über die mitgeborenen Zustände – ein Organ (indriya) darstellt, wird es als 'Fähigkeit des Angenehmen' (sukhindriya) bezeichnet. Diese Erklärungsmethode gilt auch für die Fähigkeit des Schmerzes (dukkhindriya) und die anderen. Hierbei gehören die Fähigkeit des Angenehmen, die Fähigkeit des Schmerzes und die Fähigkeit des Unmuts ausschließlich zum Sinnbereich. Die Fähigkeit der Freude, mit Ausnahme des formlosen Bereichs, gehört den verbleibenden drei Ebenen an. Die Fähigkeit des Gleichmuts gehört zu allen vier Ebenen. Die vier Suttas, beginnend mit dem zweiten, wurden ausschließlich gemäß den vier edlen Wahrheiten dargelegt.

6. පඨමවිභඞ්ගසුත්තවණ්ණනා

6. Erklärung des ersten Vibhaṅga-Sutta.

506. ඡට්ඨෙ කායිකන්ති කායපසාදවත්ථුකං. සුඛන්ති අයමස්ස සරූපනිද්දෙසො. සාතන්ති තස්සෙව වෙවචනං, මධුරන්ති වුත්තං හොති. කායසම්ඵස්සජන්ති කායසම්ඵස්සතො ජාතං. සුඛං සාතන්ති වුත්තනයමෙව. වෙදයිතන්ති අයමස්ස සබ්බවෙදනාසාධාරණො අඤ්ඤධම්මවිසිට්ඨො සභාවනිද්දෙසො. ඉමිනා නයෙන සෙසෙසුපි අත්ථො වෙදිතබ්බො. කායිකං වා චෙතසිකං වාති එත්ථ පන චක්ඛාදයො චත්තාරො පසාදකායෙ වත්ථුං කත්වා උප්පත්තිවසෙන කායිකන්ති වුත්තං. කායපසාදවත්ථුකං පන අදුක්ඛමසුඛං නාම නත්ථි.

506. Im sechsten Sutta bedeutet 'körperlich' (kāyika): mit der körperlichen Empfindsamkeit als physische Grundlage. 'Glück' (sukha) ist die Beschreibung seiner eigenen Gestalt. 'Lieblich' (sāta) ist ein Synonym für ebendies; gemeint ist damit 'wohltuend'. 'Aus Körperkontakt entstanden' (kāyasamphassaja) bedeutet: aus körperlichem Kontakt entstanden. Für die Ausdrücke 'Glück' und 'Lieblich' gilt die bereits dargelegte Weise. 'Gefühlte Erfahrung' (vedayita) ist die Beschreibung seiner wahren Natur, die allen Gefühlen gemeinsam ist, sich jedoch von anderen Faktoren (wie Kontakt) unterscheidet. Nach dieser Methode ist auch die Bedeutung der übrigen Begriffe zu verstehen. Bei dem Ausdruck 'körperlich oder geistig' wiederum wird es aufgrund des Entstehens auf der Basis der vier empfindsamen Körper, wie des Auges usw., als 'körperlich' bezeichnet. Ein weder-schmerzhaftes-noch-angenehmes Gefühl hingegen, welches die körperliche Empfindsamkeit zur Grundlage hat, existiert nicht.

9. කට්ඨොපමසුත්තවණ්ණනා

9. Erklärung des Suttas über das Gleichnis von den Reibhölzern (Kaṭṭhopama-Sutta).

509. නවමෙ ද්වින්නං කට්ඨානන්ති ද්වින්නං අරණීනං. සඞ්ඝට්ටනසමොධානාති සඞ්ඝට්ටනෙන චෙව සමොධානෙන ච. උස්මාති උසුමාකාරො. තෙජොති අග්ගිධූමො. එත්ථ ච අධරාරණී විය වත්ථාරම්මණං, උත්තරාරණී විය ඵස්සො, සඞ්ඝට්ටො විය ඵස්සසඞ්ඝට්ටනං, අග්ගි විය වෙදනා දට්ඨබ්බා. වත්ථාරම්මණං වා උත්තරාරණී විය, ඵස්සො අධරාරණී විය දට්ඨබ්බො.

509. Im neunten Sutta bedeutet 'zweier Hölzer' (dvinnaṃ kaṭṭhānaṃ): zweier Reibhölzer. 'Durch Reibung und Zusammenkommen' bedeutet: sowohl durch das Aneinanderreiben als auch durch das Aufeinandertreffen. 'Wärme' (usmā) ist die Beschaffenheit der Hitze. 'Feuer' (tejo) ist das Aufflammen des Feuers. Und hierbei ist die Grundlage samt dem Objekt wie das untere Reibholz zu betrachten, der Kontakt wie das obere Reibholz, das Aufeinandertreffen des Kontakts wie das Zusammenreiben, und das Gefühl wie das Feuer. Oder andernfalls: Das Objekt samt Grundlage ist wie das obere Reibholz zu betrachten, und der Kontakt wie das untere Reibholz.

10. උප්පටිපාටිකසුත්තවණ්ණනා

10. Erklärung des Sutta außerhalb der regulären Reihenfolge (Uppaṭipāṭika-Sutta).

510. දසමං යථාධම්මරසෙන පටිපාටියා වුත්තම්පි ඉමස්මිං ඉන්ද්‍රියවිභඞ්ගෙ සෙසසුත්තානි විය අදෙසිතත්තා උප්පටිපාටිකසුත්තං නාමාති වෙදිතබ්බං. තත්ථ නිමිත්තන්තිආදීනි සබ්බානි පච්චයවෙවචනානෙව. දුක්ඛින්ද්‍රියඤ්ච පජානාතීති දුක්ඛසච්චවසෙනෙව පජානාති. දුක්ඛින්ද්‍රියසමුදයන්ති කණ්ටකෙන වා විද්ධස්ස මඞ්කුලෙන [Pg.274] වා දට්ඨස්ස පච්චත්ථරණෙ වා වලියා ඵුට්ඨස්ස දුක්ඛසහගතං කායවිඤ්ඤාණං උප්පජ්ජති, තං එතස්ස සමුදයොති පජානාති.

510. Obwohl das zehnte Sutta der natürlichen Reihenfolge der Phänomene entsprechend dargelegt wurde, wird es, da es in dieser Analyse der Fähigkeiten nicht wie die übrigen Suttas gelehrt wurde, als 'Sutta außerhalb der regulären Reihenfolge' bezeichnet. Darin sind alle Ausdrücke wie 'Ursache' (nimitta) usw. lediglich Synonyme für Bedingung (paccaya). 'Und er versteht die Fähigkeit des Schmerzes' bedeutet: Er versteht sie eben im Sinne der Wahrheit vom Leiden. 'Die Entstehung der Fähigkeit des Schmerzes' bedeutet: Wenn jemand von einem Dorn gestochen, von einer Wanze gebissen oder durch Falten im Bettzeug gedrückt wird, entsteht ein von Schmerz begleitetes Körperbewusstsein; dies versteht er als deren Entstehung.

පරතො දොමනස්සින්ද්‍රියසමුදයන්තිආදීසුපි තෙසං තෙසං කාරණවසෙනෙව සමුදයො වෙදිතබ්බො. පත්තචීවරාදීනං වා හි සඞ්ඛාරානං සද්ධිවිහාරිකාදීනං වා සත්තානං විනාසෙන දොමනස්සින්ද්‍රියං උප්පජ්ජතීති තෙසං විනාසං තස්ස සමුදයොති පජානාති. සුභොජනං භුඤ්ජිත්වා වරසයනෙ නිපන්නස්ස හත්ථපාදසම්බාහනතාලවණ්ටවාතාදිසම්ඵස්සෙන සුඛින්ද්‍රියං උප්පජ්ජති, තං ඵස්සං තස්ස සමුදයොති පජානාති. වුත්තප්පකාරානං පන සත්තසඞ්ඛාරානං මනාපානං පටිලාභවසෙන සොමනස්සින්ද්‍රියං උප්පජ්ජති, තං පටිලාභං තස්ස සමුදයොති පජානාති. මජ්ඣත්තාකාරෙන පන උපෙක්ඛින්ද්‍රියං උප්පජ්ජති, තං සත්තසඞ්ඛාරෙසු මජ්ඣත්තාකාරං තස්ස සමුදයොති පජානාති.

Im Folgenden ist auch bei 'die Entstehung der Fähigkeit des Unmuts' usw. die Entstehung eben gemäß der jeweiligen Ursache zu verstehen. Denn durch die Zerstörung von Besitztümern wie Almosenschale und Gewand oder durch den Verlust von Lebewesen wie Schülern usw. entsteht die Fähigkeit des Unmuts; er versteht deren Zerstörung bzw. Verlust als deren Entstehung. Wenn jemand nach einer guten Mahlzeit auf einem edlen Bett ruht, entsteht durch Berührungen wie das Massieren von Händen und Füßen, eine milde Brise von einem Fächer usw. die Fähigkeit des Angenehmen; er versteht diese Berührung als deren Entstehung. Durch das Erlangen von angenehmen Lebewesen und Besitztümern der zuvor genannten Art entsteht die Fähigkeit der Freude; er versteht dieses Erlangen als deren Entstehung. Durch eine neutrale Haltung entsteht hingegen die Fähigkeit des Gleichmuts; er versteht diese neutrale Haltung gegenüber Lebewesen und Besitztümern als deren Entstehung.

කත්ථ චුප්පන්නං දුක්ඛින්ද්‍රියං අපරිසෙසං නිරුජ්ඣති, ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු විවිච්චෙව කාමෙහීතිආදීසු පන අයං එකතොව විනිච්ඡයකථා – දුක්ඛින්ද්‍රියඤ්හි පඨමජ්ඣානස්ස උපචාරක්ඛණෙයෙව නිරුජ්ඣති පහීනං හොති, දොමනස්සාදීනි දුතියජ්ඣානාදීනං. එවං සන්තෙපි තෙසං අතිසයනිරොධත්තා අයං ඣානෙසුයෙව නිරොධො වුත්තො. අතිසයනිරොධො හි තෙසං පඨමජ්ඣානාදීසු, න නිරොධොයෙව, නිරොධොයෙව පන උපචාරක්ඛණෙ, නාතිසයනිරොධො. තථා හි නානාවජ්ජනෙ පඨමජ්ඣානුපචාරෙ නිරුද්ධස්සාපි දුක්ඛින්ද්‍රියස්ස ඩංසමකසාදිසම්ඵස්සෙන වා විසමාසනුපතාපෙන වා සියා උප්පත්ති, න ත්වෙව අන්තොඅප්පනායං. උපචාරෙ වා නිරුද්ධම්පෙතං න සුට්ඨු නිරුද්ධං හොති පටිපක්ඛෙන අවිහතත්තා. අන්තොඅප්පනායං පන පීතිඵරණෙන සබ්බො කායො සුඛොක්කන්තො හොති, සුඛොක්කන්තකායස්ස ච සුට්ඨු නිරුද්ධං හොති දුක්ඛින්ද්‍රියං පටිපක්ඛෙන විහතත්තා. නානාවජ්ජනෙයෙව ච දුතියජ්ඣානුපචාරෙ පහීනස්ස දොමනස්සින්ද්‍රියස්ස යස්මා එතං විතක්කවිචාරපච්චයෙපි කායකිලමථෙ චිත්තුපඝාතෙ ච සති උප්පජ්ජති, විතක්කවිචාරාභාවෙ නෙව උප්පජ්ජති. යත්ථ පන උප්පජ්ජති, තත්ථ විතක්කවිචාරභාවෙ, අප්පහීනා එව ච දුතියජ්ඣානුපචාරෙ විතක්කවිචාරාති තත්ථස්ස සියා උප්පත්ති. න ත්වෙව දුතියජ්ඣානෙ පහීනපච්චයත්තා. තථා තතියජ්ඣානුපචාරෙ පහීනස්සාපි සුඛින්ද්‍රියස්ස පීතිසමුට්ඨානපණීතරූපඵුට්ඨකායස්ස සියා උප්පත්ති, න ත්වෙව තතියජ්ඣානෙ. තතියජ්ඣානෙ හි සුඛස්ස පච්චයභූතා [Pg.275] පීති සබ්බසො නිරුද්ධා. තථා චතුත්ථජ්ඣානුපචාරෙ පහීනස්සාපි සොමනස්සින්ද්‍රියස්ස ආසන්නත්තා අප්පනාප්පත්තාය උපෙක්ඛාය අභාවෙන සම්මා අනතික්කන්තත්තා ච සියා උප්පත්ති, න ත්වෙව චතුත්ථජ්ඣානෙ. තස්මා ‘‘එත්ථ චුප්පන්නං දුක්ඛින්ද්‍රියං අපරිසෙසං නිරුජ්ඣතී’’ති තත්ථ තත්ථ අපරිසෙසග්ගහණං කතං.

Hinsichtlich der Textpassagen wie: 'Wo erlischt die entstandene Fähigkeit des Schmerzes restlos? Hier, ihr Mönche, tritt ein Mönch, abgeschieden von den Sinnengenüssen ...' usw., folgt hier eine zusammenfassende Darlegung der Entscheidung: Die Fähigkeit des Schmerzes erlischt und ist überwunden nämlich bereits im Moment des Zugangs (upacārakkhaṇa) zum ersten Jhāna, und die Fähigkeit des Unmuts usw. im Moment des Zugangs zum zweiten Jhāna usw. Obwohl dies so ist, wird das Erlöschen in den Jhānas selbst dargelegt, weil es dort ein überragendes Erlöschen (atisayanirodha) ist. Denn in dem ersten Jhāna usw. findet ihr überragendes Erlöschen statt und nicht bloß ein einfaches Erlöschen; im Moment des Zugangs hingegen gibt es nur ein einfaches Erlöschen, kein überragendes Erlöschen. Denn obwohl die Fähigkeit des Schmerzes beim Zugang zum ersten Jhāna mit seinen verschiedenen geistigen Ausrichtungen erloschen ist, könnte sie durch Bisse von Bremsen und Mücken oder durch das Unbehagen eines unebenen Sitzplatzes wieder entstehen; keinesfalls jedoch innerhalb der Vertiefung (appanā). Oder aber: Das beim Zugang Erloschene ist nicht vollkommen erloschen, da die Gegenkraft noch nicht vernichtet ist. Innerhalb der Vertiefung jedoch ist der gesamte Körper durch das Durchdringen von Verzückung von Glück erfüllt; und bei einem von Glück erfüllten Körper ist die Fähigkeit des Schmerzes vollkommen erloschen, da die Gegenkraft vernichtet ist. Was die Fähigkeit des Unmuts betrifft, die bereits beim Zugang zum zweiten Jhāna mit seinen verschiedenen geistigen Ausrichtungen überwunden ist: Da sie entsteht, wenn körperliche Ermüdung und geistige Erschöpfung vorhanden sind – was wiederum auf Gedankenschöpfung und Geistestätigkeit (vitakka-vicāra) beruht –, entsteht sie bei Abwesenheit von Gedankenschöpfung und Geistestätigkeit überhaupt nicht. Wo sie aber entsteht, geschieht dies beim Vorhandensein von Gedankenschöpfung und Geistestätigkeit; und da Gedankenschöpfung und Geistestätigkeit beim Zugang zum zweiten Jhāna noch nicht überwunden sind, könnte sie dort entstehen. Im zweiten Jhāna selbst jedoch entsteht sie keinesfalls, da ihre Bedingung überwunden ist. Ebenso könnte die Fähigkeit des Angenehmen, obwohl sie beim Zugang zum dritten Jhāna bereits überwunden ist, bei einem Körper, der von feiner, durch Verzückung hervorgerufener Materie berührt ist, wieder entstehen; keinesfalls jedoch im dritten Jhāna selbst. Denn im dritten Jhāna ist die Verzückung, welche die Bedingung für das Glück darstellt, gänzlich erloschen. Ebenso könnte die Fähigkeit der Freude, obwohl sie beim Zugang zum vierten Jhāna bereits überwunden ist, aufgrund der zeitlichen Nähe, des Fehlens des die Vertiefung erreichenden Gleichmutes und weil sie noch nicht vollkommen überschritten ist, wieder entstehen; keinesfalls jedoch im vierten Jhāna selbst. Darum wurde in den jeweiligen Abschnitten die Bestimmung 'restlos' hinzugefügt, wie in: 'Hier erlischt die entstandene Fähigkeit des Schmerzes restlos.'

යං පනෙත්ථ තදත්ථාය චිත්තං උපසංහරතීති වුත්තං, තත්ථ අලාභී සමානො උප්පාදනත්ථාය චිත්තං උපසංහරති, ලාභී සමානො සමාපජ්ජනත්ථායාති එවමත්ථො වෙදිතබ්බො. ඉමෙසු ද්වීසුපි සුත්තෙසු සම්මසනවාරොව කථිතොති.

Was hierbei mit den Worten 'er lenkt den Geist auf dieses Ziel hin' gesagt wurde, ist wie folgt zu verstehen: Wer das Jhāna noch nicht erlangt hat, lenkt den Geist darauf hin, um es hervorzubringen; wer es bereits erlangt hat, lenkt den Geist darauf hin, um darin zu verweilen. In diesen beiden Suttas wurde ausschließlich der Abschnitt über die kontemplative Untersuchung dargelegt.

සුඛින්ද්‍රියවග්ගො චතුත්ථො.

Das vierte Kapitel über die Fähigkeit des Angenehmen (Sukhindriya-Vagga) ist abgeschlossen.

5. ජරාවග්ගො

5. Das Kapitel über das Alter (Jarā-Vagga).

1. ජරාධම්මසුත්තවණ්ණනා

1. Erklärung des Jarādhamma-Sutta.

511. පඤ්චමවග්ගස්ස පඨමෙ පච්ඡාතපෙති පාසාදච්ඡායාය පුරත්ථිමදිසං පටිච්ඡන්නත්තා පාසාදස්ස පච්ඡිමදිසාභාගෙ ආතපො හොති, තස්මිං ඨානෙ පඤ්ඤත්තවරබුද්ධාසනෙ නිසින්නොති අත්ථො. පිට්ඨිං ඔතාපයමානොති යස්මා සම්මාසම්බුද්ධස්සපි උපාදින්නකසරීරෙ උණ්හකාලෙ උණ්හං හොති, සීතකාලෙ සීතං, අයඤ්ච හිමපාතසීතසමයො. තස්මා මහාචීවරං ඔතාරෙත්වා සූරියරස්මීහි පිට්ඨිං ඔතාපයමානො නිසීදි.

511. Im ersten Sutta des fünften Kapitels (Vagga) bedeutet „pacchātapeti“ (die Abendsonne scheinen lassend): Weil die östliche Richtung durch den Schatten des Palastes (Pubbārāma-Palast) verdeckt war, schien die Sonne (ātapo) auf die Westseite des Palastes; an diesem Ort saß Er auf dem hergerichteten edlen Buddha-Sitz, so lautet die Bedeutung. „Piṭṭhiṃ otāpayamāno“ (den Rücken wärmend) bedeutet: Da selbst für den Vollkommen Erleuchteten in seinem materiellen Körper (upādinnakasarīra) in der heißen Zeit Hitze und in der kalten Zeit Kälte empfunden wird, und dies die kalte Jahreszeit des Schneefalls war. Daher legte Er das große Gewand (von den Schultern) ab und saß da, um seinen Rücken durch die Sonnenstrahlen wärmen zu lassen.

කිං පන බුද්ධරස්මියො මද්දිත්වා සූරියරස්මි අන්තො පවිසිතුං සක්කොතීති? න සක්කොති. එවං සන්තෙ කිං තාපෙතීති? රස්මිතෙජං. යථෙව හි ඨිතමජ්ඣන්හිකෙ පරිමණ්ඩලාය ඡායාය රුක්ඛමූලෙ නිසින්නස්ස කිඤ්චාපි සූරියරස්මියො සරීරං න ඵුසන්ති, සබ්බදිසාසු පන තෙජො ඵරති, අග්ගිජාලාහි පරික්ඛිත්තො විය හොති, එවං සූරියරස්මීසු බුද්ධරස්මියො මද්දිත්වා අන්තො පවිසිතුං අසක්කුණන්තීසුපි සත්ථා තෙජං තාපෙන්තො නිසින්නොති වෙදිතබ්බො.

Kann denn der Sonnenstrahl, nachdem er die Buddha-Strahlen überlagert hat, nach innen eindringen? Nein, das kann er nicht. Wenn dem so ist, was wärmt Er dann? Die Glut der Strahlen (rasmiteja). Denn wie am hellen Mittag bei kreisrundem Schatten für jemanden, der am Fuße eines Baumes sitzt, die Sonnenstrahlen den Körper zwar nicht direkt berühren, die Hitze jedoch aus allen Richtungen ausstrahlt, gleichsam als wäre er von Flammen umgeben, ebenso ist zu verstehen, dass der Meister das Strahlenfeuer wärmend genoss, obwohl die Sonnenstrahlen die Buddha-Strahlen nicht überlagern und nach innen dringen konnten.

අනොමජ්ජන්තොති පිට්ඨිපරිකම්මකරණවසෙන අනුමජ්ජන්තො. අච්ඡරියං භන්තෙති ථෙරො භගවතො පිට්ඨිතො මහාචීවරං ඔතාරෙත්වා නිසින්නස්ස ද්වින්නං [Pg.276] අංසකූටානං අන්තරෙ සුවණ්ණාවට්ටං විය කෙසග්ගප්පමාණං වලියාවට්ටං දිස්වා – ‘‘එවරූපෙපි නාම සරීරෙ ජරා පඤ්ඤායතී’’ති සඤ්ජාතසංවෙගො ජරං ගරහන්තො එවමාහ. ගරහනච්ඡරියං නාම කිරෙතං.

„Anomajjanto“ bedeutet: den Rücken massierend (durch Ausführung einer Massage auf Seinem Rücken). „Erstaunlich, o Herr“ (acchariyaṃ bhante): Als der Ältere (Ānanda) das große Gewand vom Rücken des erhabenen Meisters abstreifte, während dieser dasaß, erblickte er zwischen den beiden Schulterknochen eine feine, kreisförmige Falte von der Breite einer Haarspitze, glänzend wie ein goldenes Band. Tief erschüttert dachte er: „Selbst an einem solchen Körper zeigt sich das Alter!“ und sprach diese Worte, um das Alter zu tadeln. Dies wird in der Tat als ein „erstaunter Tadel“ bezeichnet.

න චෙවං දානි, භන්තෙ, භගවතො තාව පරිසුද්ධොති යථා පකතියා ඡවිවණ්ණො පරිසුද්ධො, න එවමෙතරහීති දීපෙන්තො එවමාහ. තථාගතස්ස හි දහරකාලෙ සඞ්කුසතසමබ්භාහතං උසභචම්මං විය විහතවලිකො කායො හොති, තස්මිං ඨපිතො හත්ථො භස්සතෙව, න සන්තිට්ඨති, තෙලපුඤ්ඡනාකාරප්පත්තො විය හොති. මහල්ලකකාලෙ පන සිරාජාලා මිලායන්ති, සන්ධිපබ්බානි සිථිලානි හොන්ති, මංසං අට්ඨිතො මුච්චිත්වා සිථිලභාවං ආපජ්ජිත්වා තත්ථ තත්ථ ඔලම්බති. බුද්ධානං පන එවරූපං න හොති. අඤ්ඤෙසං අපාකටං, සන්තිකාවචරත්තා ආනන්දත්ථෙරස්සෙව පාකටං හොති, තස්මා එවමාහ.

„Nicht mehr so rein, o Herr, ist jetzt die Hautfarbe des Erhabenen“: Er drückt damit aus, dass „so rein, wie die Hautfarbe von Natur aus war, sie jetzt nicht mehr ist“. Denn in der Jugendzeit des Tathāgata war der Körper frei von Hautfalten, wie die Haut eines Leitbullen, die mit hundert Pflöcken straff gespannt ist. Eine darauf gelegte Hand glitt einfach ab und fand keinen Halt, gleichsam wie auf einer geölten und glatten Oberfläche. Im Alter jedoch welkt das Adernetz, die Gelenke lockern sich, das Fleisch löst sich von den Knochen, wird schlaff und hängt hier und da herab. Bei den Buddhas geschieht dies jedoch nicht in dieser Weise. Für andere bleibt es unsichtbar, aber aufgrund seiner ständigen Nähe war es dem Älteren Ānanda allein ersichtlich; darum sprach er diese Worte.

සිථිලානි ච ගත්තානීති අඤ්ඤෙසං මුඛෙ අංසකූටන්තරෙහි තෙසු තෙසු ඨානෙසු වලියො සන්තිට්ඨන්ති, සත්ථු පනෙතං නත්ථි, ථෙරො ච ද්වින්නං අංසකූටානං අන්තරෙ වලියාවට්ටකං දිස්වා එවමාහ. සබ්බානි වලියජාතානීති ඉදම්පි අත්තනො පාකටවසෙන එවමාහ – සත්ථු පන අඤ්ඤෙසං විය වලියො නාම නත්ථි. පුරතො පබ්භාරො ච කායොති සත්ථා බ්‍රහ්මුජුගත්තො, දෙවනගරෙ සමුස්සිතසුවණ්ණතොරණං වියස්ස කායො උජුකමෙව උග්ගතො. මහල්ලකකාලෙ පන කායො පුරතො වඞ්කො හොති, ස්වායං අඤ්ඤෙසං අපාකටො, සන්තිකාවචරත්තා පන ථෙරස්සෙව පාකටො, තස්මා එවමාහ. දිස්සති ච ඉන්ද්‍රියානං අඤ්ඤථත්තන්ති ඉන්ද්‍රියානි නාම න චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යානි. යතො පන පකතියා පරිසුද්ධො ඡවිවණ්ණො, ඉදානි න තථා පරිසුද්ධො, අංසකූටන්තරෙ වලි පඤ්ඤායති, බ්‍රහ්මුජුකායො පුරතො වඞ්කො, ඉමිනාව කාරණෙන චක්ඛාදීනඤ්ච ඉන්ද්‍රියානං අඤ්ඤථත්තෙන භවිතබ්බන්ති නයග්ගාහතො එවමාහ. ධී තං ජම්මි ජරෙ අත්ථූති ලාමකෙ ජරෙ ධී තං තුය්හං හොතු, ධික්කාරො තං ඵුසතු. බිම්බන්ති අත්තභාවො.

„Und schlaff sind die Glieder“ (sithilāni ca gattāni): Bei anderen Wesen zeigen sich Falten im Gesicht, zwischen den Schultern und an verschiedenen Stellen; beim Meister hingegen gibt es dies so nicht, doch der Ältere sprach diese Worte, nachdem er eine kleine kreisförmige Falte zwischen den beiden Schulterknochen sah. „Allerlei Falten“ (sabbāni valiyajātāni): Auch dies sagte er, weil es ihm ins Auge fiel – beim Meister jedoch gibt es keine Falten wie bei anderen Menschen. „Und nach vorne geneigt ist der Körper“ (purato pabbhāro ca kāyo): Der Meister besaß einen aufrechten Körper wie ein Brahma-Gott; wie ein goldenes Triumphbogenportal, das in der Stadt der Götter errichtet wurde, erhob sich sein Körper schnurgerade. Im Alter jedoch neigt sich der Körper leicht nach vorn. Dies bleibt für andere unsichtbar, war aber aufgrund der ständigen Nähe für den Älteren allein erkennbar, weshalb er dies sprach. „Und es zeigt sich eine Veränderung der Sinnesorgane“ (dissati ca indriyānaṃ aññathattaṃ): Die Sinneskräfte (indriya) selbst können nicht mit dem Auge wahrgenommen werden. Da jedoch die von Natur aus reine Hautfarbe nun nicht mehr so rein ist, eine Falte zwischen den Schultern sichtbar wird und der aufrechte Brahma-Körper nach vorne geneigt ist, sagte er dies folgernd: „Aus eben diesem Grunde muss auch eine Veränderung der Sinnesorgane wie des Sehsinns vorliegen“. „Wehe dir, du erbärmliches Alter!“ (dhī taṃ jammi jare atthu): Schande über dich, du elendes Alter, möge Verachtung dich treffen. „Bimba“ bedeutet die körperliche Form (attabhāva).

2. උණ්ණාභබ්‍රාහ්මණසුත්තවණ්ණනා

2. Die Erklärung des Uṇṇābha-Brāhmaṇa-Suttas.

512. දුතියෙ [Pg.277] ගොචරවිසයන්ති ගොචරභූතං විසයං. අඤ්ඤමඤ්ඤස්සාති චක්ඛු සොතස්ස, සොතං වා චක්ඛුස්සාති එවං එකං එකස්ස ගොචරවිසයං න පච්චනුභොති. සචෙ හි නීලාදිභෙදං රූපාරම්මණං සමොධානෙත්වා සොතින්ද්‍රියස්ස උපනෙය්‍ය – ‘‘ඉඞ්ඝ ත්වං තාව නං වවත්ථපෙහි විභාවෙහි ‘කින්නාමෙතං ආරම්මණ’’’න්ති. චක්ඛුවිඤ්ඤාණං විනාපි මුඛෙන අත්තනො ධම්මතාය එවං වදෙය්‍ය – ‘‘අරෙ, අන්ධබාල, වස්සසතම්පි වස්සසහස්සම්පි වස්සසතසහස්සම්පි පරිධාවමානො අඤ්ඤත්‍ර මයා කුහිං එතස්ස ජානනකං ලභිස්සසි, තං ආහර, චක්ඛුපසාදෙ උපනෙහි, අහමෙතං ආරම්මණං ජානිස්සාමි – යදි වා නීලං, යදි වා පීතකං. න හි එසො අඤ්ඤස්ස විසයො, මය්හමෙවෙසො විසයො’’ති. සෙසද්වාරෙසුපි එසෙව නයො. එවමෙතානි අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස ගොචරවිසයං න පච්චනුභොන්ති නාම.

512. Im zweiten Sutta bedeutet „gocaravisaya“ (Bereich und Wirkungskreis) das Objekt, das den Wirkungskreis bildet (gocarabhūta). „Gegenseitig“ (aññamaññassa) bedeutet: Das Auge erfährt nicht den Wirkungsbereich des Gehörs, und das Gehör nicht den des Auges; so erfährt das eine Sinnesorgan nicht den Wirkungsbereich des anderen. Wenn man nämlich ein Sehobjekt, etwa ein blaues oder ein anderes, nähme und es vor das Gehör- bzw. Hörorgan (sotindriya) hielte und sagte: „Nun, bestimme und unterscheide dies zuerst: Was für ein Objekt ist das?“, dann würde das Sehbewusstsein (cakkhuviññāṇa), selbst ohne einen Mund zu haben, aufgrund seiner eigenen Natur so sprechen: „He, du verblendeter Narr! Selbst wenn du hundert Jahre, tausend Jahre oder hunderttausend Jahre lang umherläufst und suchst, wo außer bei mir willst du jemanden finden, der dieses Objekt erkennen kann? Bring es her, halte es an das empfindsame Sehorgan (cakkhupasāda); ich werde dieses Objekt erkennen – sei es blau oder sei es gelb. Denn dies ist nicht der Bereich eines anderen, dies ist einzig und allein mein Bereich!“ Bei den übrigen Toren gilt genau dieselbe Methode. Auf diese Weise erfahren diese Sinnesorgane wahrlich nicht den jeweiligen Wirkungskreis des anderen.

කිං පටිසරණන්ති එතෙසං කිං පටිසරණං, කිං එතානි පටිසරන්තීති පුච්ඡති. මනො පටිසරණන්ති ජවනමනො පටිසරණං. මනොව නෙසන්ති මනොද්වාරිකජවනමනොව එතෙසං ගොචරවිසයං රජ්ජනාදිවසෙන අනුභොති. චක්ඛුවිඤ්ඤාණඤ්හි රූපදස්සනමත්තමෙව, එත්ථ රජ්ජනං වා දුස්සනං වා මුය්හනං වා නත්ථි. එකස්මිං පන ද්වාරෙ ජවනං රජ්ජති වා දුස්සති වා මුය්හති වා. සොතවිඤ්ඤාණාදීසුපි එසෙව නයො.

„Was ist ihre Zuflucht?“ (kiṃ paṭisaraṇaṃ): Er fragt, was die Zuflucht dieser Sinnesorgane ist, worauf sie sich stützen. „Der Geist ist die Zuflucht“ (mano paṭisaraṇaṃ) bedeutet: Der Impuls-Geist (javanamano) ist die Zuflucht. „Der Geist ist es, der für sie“ (manova nesaṃ) bedeutet: Nur das im Geisttor auftretende Impuls-Bewusstsein (manodvārika-javanamano) erfährt deren Wirkungsbereiche durch Anziehung (rajjana), Ablehnung (dussana) und so weiter. Denn das Sehbewusstsein ist lediglich das bloße Sehen von Formen; darin gibt es weder Anziehung noch Ablehnung noch Verblendung. An einem Tor jedoch begehrt, grollt oder verirrt sich das Impuls-Bewusstsein (javana). Bei dem Hörbewusstsein und den anderen ist genau dasselbe Prinzip zu verstehen.

තත්‍රායං උපමා – පඤ්ච කිර දුබ්බලභොජකා රාජානං සෙවිත්වා කිච්ඡෙන කසිරෙන එකස්මිං පඤ්චකුලිකෙ ගාමෙ පරිත්තකං ආයං ලභිංසු. තෙසං තත්ථ මච්ඡභාගො මංසභාගො, අද්දුකහාපණො වා යොත්තකහාපණො වා මාසකහාපණො වා අට්ඨකහාපණො වා සොළසකහාපණො වා චතුසට්ඨිකහාපණො වා දණ්ඩොති එත්තකමත්තමෙව පාපුණාති, සතවත්ථුකං පඤ්චසතවත්ථුකං සහස්සවත්ථුකං මහාබලිං රාජාව ගණ්හාති.

Hierzu folgendes Gleichnis: Es heißt, fümf schwache Dorfvorsteher (bzw. Pächter, dubbalabhojaka), die dem König dienten, erhielten mit Mühsal und Not in einem kleinen Dorf von nur fümf Familien einen geringen Ertrag. Ihnen fiel dort nur ein Fisch-Anteil, ein Fleisch-Anteil, eine halbe Münze (addukahāpaṇa), eine Viertel-Münze (yottakahāpaṇa), eine Māsaka-Münze, eine Münze im Wert von acht, sechzehn oder vierundsechzig Kahāpaṇas oder eine Strafzahlung in genau dieser geringen Höhe zu. Die große Steuer (mahābali) im Wert von einhundert, fünfhundert oder eintausend Münzen jedoch zieht allein der König ein.

තත්ථ පඤ්චකුලිකගාමා විය පඤ්චපසාදා දට්ඨබ්බා, පඤ්ච දුබ්බලභොජකා විය පඤ්චවිඤ්ඤාණානි; රාජා විය ජවනං, දුබ්බලභොජකානං පරිත්තකආයපාපුණනං විය චක්ඛුවිඤ්ඤාණාදීනං රූපදස්සනාදිමත්තං, රජ්ජනාදි පන එතෙසු නත්ථි[Pg.278]. රඤ්ඤො මහාබලිග්ගහණං විය තෙසු ද්වාරෙසු ජවනස්ස රජ්ජනාදීනි වෙදිතබ්බානි. එවමෙත්ථ මනොති කුසලාකුසලජවනං වුත්තං.

In diesem Gleichnis sind die fünf empfindsamen Sinnesorgane (pañcapasāda) wie das Dorf von fünf Familien zu betrachten; die fünf Sinnesbewusstseine (pañcaviññāṇa) sind wie die fünf schwachen Dorfvorsteher zu betrachten; das Impuls-Bewusstsein (javana) ist wie der König zu betrachten. Das bloße Sehen von Formen usw. durch das Sehbewusstsein usw. ist wie das Einziehen des geringen Ertrags durch die schwachen Dorfvorsteher zu betrachten; denn in diesen (Sinnesbewusstseinen) gibt es keine Anziehung usw. Die Anziehung usw. des Impuls-Bewusstseins (javana) an jenen Toren ist wie das Einziehen der großen Steuer durch den König zu verstehen. Auf diese Weise wird hier unter „Geist“ (mano) das heilsame und unheilsame Impuls-Bewusstsein (kusalākusalajavana) verstanden.

සති පටිසරණන්ති මග්ගසති පටිසරණං. ජවනමනො හි මග්ගසතිං පටිසරති. විමුත්තීති ඵලවිමුත්ති. පටිසරණන්ති ඵලවිමුත්තියා නිබ්බානං පටිසරණං. තඤ්හි සා පටිසරති. නාසක්ඛි පඤ්හස්ස පරියන්තං ගහෙතුන්ති පඤ්හස්ස පරිච්ඡෙදං පමාණං ගහෙතුං නාසක්ඛි, අප්පටිසරණං ධම්මං ‘‘සප්පටිසරණ’’න්ති පුච්ඡි. නිබ්බානං නාමෙතං අප්පටිසරණං, න කිඤ්චි පටිසරති. නිබ්බානොගධන්ති නිබ්බානබ්භන්තරං නිබ්බානං අනුපවිට්ඨං. බ්‍රහ්මචරියන්ති මග්ගබ්‍රහ්මචරියං. නිබ්බානපරායණන්ති නිබ්බානං පරං අයනමස්ස පරා ගති, න තතො පරං ගච්ඡතීති අත්ථො. නිබ්බානං පරියොසානං අවසානං අස්සාති නිබ්බානපරියොසානං.

„‚Mit Achtsamkeit als Zuflucht‘ (sati-paṭisaraṇa) bedeutet, dass die Achtsamkeit des Pfades (magga-sati) die Zuflucht ist. Denn der die meditative Geistesentfaltung erfahrende Geist (javanamano) nimmt Zuflucht zur Achtsamkeit des Pfades. ‚Befreiung‘ (vimutti) ist die Befreiung der Frucht (phala-vimutti). ‚Als Zuflucht‘ (paṭisaraṇa) bedeutet, dass für die Befreiung der Frucht das Nibbāna die Zuflucht ist. Denn jene nimmt Zuflucht zu jenem. ‚Er konnte das Ende der Frage nicht erfassen‘ (nāsakkhi pañhassa pariyantaṃ gahetuṃ) bedeutet, dass er nicht in der Lage war, die Abgrenzung und das Ausmaß der Frage zu erfassen; er fragte nach dem stützlosen Ding (dem Nibbāna) so, als ob es eine Stütze hätte. Dieses sogenannte Nibbāna hat keine Zuflucht; es nimmt zu nichts Zuflucht. ‚In das Nibbāna mündend‘ (nibbānogadha) bedeutet, in das Innere des Nibbāna eingetreten, in das Nibbāna eingedrungen. ‚Das heilige Leben‘ (brahmacariya) ist das heilige Leben des Pfades. ‚Mit Nibbāna als jenseitigem Ziel‘ (nibbānaparāyaṇa) bedeutet, dass für dieses das Nibbāna das jenseitige Ziel, der höchste Bestimmungsort ist, und dass es nicht darüber hinausgeht; dies ist die Bedeutung. ‚Dessen Vollendung und Ende das Nibbāna ist‘, das ist ‚mit Nibbāna als Vollendung‘ (nibbānapariyosāna).“

මූලජාතා පතිට්ඨිතාති මග්ගෙන ආගතසද්ධා වුච්චති. ඉමම්හි චෙ, භික්ඛවෙ, සමයෙති කිං සන්ධායාහ? ඣානඅනාගාමිතං. තස්මිඤ්හි සමයෙ බ්‍රාහ්මණස්ස පඨමමග්ගෙන පඤ්ච අකුසලචිත්තානි පහීනානි, පඨමජ්ඣානෙන පඤ්ච නීවරණානීති ඣානඅනාගාමිට්ඨානෙ ඨිතො. සො අපරිහීනජ්ඣානො කාලං කත්වා තත්ථෙව පරිනිබ්බායෙය්‍ය. සචෙ පනස්ස පුත්තදාරං අනුසාසන්තස්ස කම්මන්තෙ විචාරෙන්තස්ස ඣානං නස්සති, නට්ඨෙ ඣානෙ ගති අනිබද්ධා හොති, අනට්ඨෙ පන නිබද්ධාති ඉමං ඣානඅනාගාමිතං සන්ධාය එවමාහ.

„‚Im Ursprung verwurzelt und gefestigt‘ (mūlajātā patiṭṭhitā) bezeichnet das Vertrauen, das durch den Pfad entstanden ist. Worauf bezog sich [der Erhabene], als er sagte: ‚Wenn zu dieser Zeit, o Mönche‘? Auf den Zustand eines Jhāna-Anāgāmin. Denn zu jener Zeit waren beim Brahmanen durch den ersten Pfad fünf unheilsame Geisteszustände überwunden und durch das erste Jhāna die fünf Hemmnisse; somit stand er auf der Stufe eines Jhāna-Anāgāmin. Wenn er, ohne das Jhāna verloren zu haben, sterben würde, würde er genau dort [in jener Brahma-Welt] das Parinibbāna erlangen. Wenn sich jedoch, während er Frau und Kinder ermahnt oder Geschäfte regelt, sein Jhāna auflöst, so ist bei verlorenem Jhāna seine Wiedergeburt ungewiss; wenn es jedoch nicht verloren geht, ist sie gewiss. Im Hinblick auf diesen Zustand des Jhāna-Anāgāmin hat er dies so gesagt.“

3. සාකෙතසුත්තවණ්ණනා

3. „Erklärung des Sāketa-Sutta“

513. තතියෙ අඤ්ජනවනෙති අඤ්ජනවණ්ණපුප්ඵානං රුක්ඛානං රොපිතවනෙ. යං, භික්ඛවෙ, සද්ධින්ද්‍රියං, තං සද්ධාබලන්ති තඤ්හි අධිමොක්ඛලක්ඛණෙ ඉන්දට්ඨෙන සද්ධින්ද්‍රියං, අස්සද්ධියෙ අකම්පනෙන සද්ධාබලං. ඉතරෙසං පග්ගහඋපට්ඨානඅවික්ඛෙපපජානනලක්ඛණෙසු ඉන්දට්ඨෙන ඉන්ද්‍රියභාවො, කොසජ්ජමුට්ඨසච්චවික්ඛෙපාවිජ්ජාසු අකම්පනෙන බලභාවො වෙදිතබ්බො. එවමෙව ඛොති තස්සා නදියා එකසොතං විය සද්ධාවීරියසතිසමාධිපඤ්ඤාවසෙන එතෙසං නින්නානාකරණං වෙදිතබ්බං, ද්වෙ සොතානි විය ඉන්දට්ඨඅකම්පනට්ඨෙහි ඉන්ද්‍රියබලවසෙන නානාකරණං වෙදිතබ්බං.

513. „Im Dritten [Sutta]: ‚Im Añjana-Wald‘ (añjanavane) bedeutet in einem angepflanzten Wald von Bäumen, die Blüten in der Farbe von Augensalbe haben. ‚Was, o Mönche, die Fähigkeit des Vertrauens ist, das ist die Kraft des Vertrauens‘ (yaṃ, bhikkhave, saddhindriyaṃ, taṃ saddhābalaṃ): Denn dieses ist wegen seiner dominierenden Funktion im Merkmal des Entschlossenseins (adhimokkha) die Fähigkeit des Vertrauens und wegen seiner Unerschütterlichkeit gegenüber dem Unglauben die Kraft des Vertrauens. Bei den anderen [Fähigkeiten] ist ihre Eigenschaft als Fähigkeit durch ihre dominierende Funktion in den Merkmalen der Tatkraft (paggaha), der Vergegenwärtigung (upaṭṭhāna), der Unzerstreutheit (avikkhepa) und des Erkennens (pajānana) zu verstehen; und ihre Eigenschaft als Kraft ist durch ihre Unerschütterlichkeit gegenüber Trägheit, Vergesslichkeit, Zerstreutheit und Unwissenheit zu verstehen. ‚Ebenso‘ (evam eva kho): Wie der einzige Strom jenes Flusses ist das Fehlen eines Unterschieds zwischen diesen durch die Macht von Vertrauen, Tatkraft, Achtsamkeit, Konzentration und Weisheit zu verstehen; und wie zwei Ströme ist ihr Unterschied aufgrund der Eigenschaften von Dominanz und Unerschütterlichkeit durch das Wirken von Fähigkeit und Kraft zu verstehen.“

4. පුබ්බකොට්ඨකසුත්තවණ්ණනා

4. „Erklärung des Pubbakoṭṭhaka-Sutta“

514. චතුත්ථෙ [Pg.279] අමතොගධන්ති අමතබ්භන්තරං. අමතපරායණන්ති අමතනිබ්බත්තිකං. අමතපරියොසානන්ති අමතනිට්ඨං. සාධු සාධූති ථෙරස්ස බ්‍යාකරණං පසංසන්තො සාධුකාරං දෙති.

514. „Im Vierten [Sutta]: ‚In das Todeslose mündend‘ (amatogadha) bedeutet, in das Innere des Todeslosen eingetreten. ‚Das Todeslose als jenseitiges Ziel habend‘ (amataparāyaṇa) bedeutet, das Todeslose hervorbringend. ‚Mit dem Todeslosen als Vollendung‘ (amatapariyosāna) bedeutet, das Todeslose als Ende habend. ‚Gut, gut!‘ (sādhu sādhu): Indem er die Antwort des Thera lobt, spendet er Beifall.“

5. පඨමපුබ්බාරාමසුත්තවණ්ණනා

5. „Erklärung des ersten Pubbārāma-Sutta“

515. පඤ්චමෙ තදන්වයාති තං අනුගච්ඡමානා, අනුවත්තමානාති අත්ථො. පුබ්බකොට්ඨකං ආදිං කත්වා පටිපාටියා ඡසු සුත්තෙසු ඵලින්ද්‍රියානෙව කථිතානි.

515. „Im Fünften [Sutta]: ‚Diesem folgend‘ (tadanvayā) bedeutet: diesem nachfolgend, sich danach richtend; dies ist die Bedeutung. Beginnend mit dem Pubbakoṭṭhaka-Sutta wurden der Reihe nach in sechs Suttas nur die Fähigkeiten der Frucht dargelegt.“

10. ආපණසුත්තවණ්ණනා

10. „Erklärung des Āpaṇa-Sutta“

520. දසමෙ ඉමෙ ඛො තෙ ධම්මාති උපරි සහ විපස්සනාය තයො මග්ගා. යෙ මෙ පුබ්බෙ සුතාව අහෙසුන්ති යෙ ධම්මා මයා පුබ්බෙ ‘‘අරහත්තඵලින්ද්‍රියං නාම අත්ථී’’ති කථෙන්තානංයෙව සුතා අහෙසුං. කායෙන ච ඵුසිත්වාති නාමකායෙන ච ඵුසිත්වා පටිලභිත්වා. පඤ්ඤාය ච අතිවිජ්ඣ පස්සාමීති පච්චවෙක්ඛණපඤ්ඤාය ච අතිවිජ්ඣිත්වා පස්සාමි. යා හිස්ස, භන්තෙ, සද්ධාති අයං කතරසද්ධා? චතූහි ඉන්ද්‍රියෙහි සම්පයුත්තා සද්ධා හෙට්ඨා කථිතාව, අයං පන පච්චවෙක්ඛණසද්ධා. සම්පයුත්තසද්ධා හි මිස්සකා, පච්චවෙක්ඛණසද්ධා ලොකියාව. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානමෙවාති.

520. „Im Zehnten [Sutta]: ‚Diese Dinge wahrlich‘ (ime kho te dhammā) bezeichnet die drei höheren Pfade zusammen mit der Einsichtsmeditation (vipassanā). ‚Die ich zuvor nur gehört hatte‘ (ye me pubbe sutāva ahesuṃ) bezeichnet jene Dinge, die ich zuvor nur von jenen gehört hatte, die sagten: ‚Es gibt so etwas wie die Fähigkeit der Frucht der Arhatschaft‘. ‚Und mit dem Körper berührend‘ (kāyena ca phusitvā) bedeutet, mit dem Namenskörper (nāmakāya) berührend und erlangend. ‚Und mit Weisheit durchdringend sehe ich‘ (paññāya ca ativijjha passāmi) bedeutet, und mit der Reflexions-Weisheit durchdringend sehe ich deutlich. ‚Das Vertrauen, das er hat, o Herr‘ (yā hissa, bhante, saddhā): Welches Vertrauen ist das? Das mit den vier Fähigkeiten verbundene Vertrauen wurde bereits weiter unten erklärt; dieses hier ist jedoch das Reflexions-Vertrauen (paccavekkhaṇa-saddhā). Denn das verbundene Vertrauen ist gemischt, das Reflexions-Vertrauen hingegen ist rein weltlich. Der Rest ist überall völlig klar.“

ජරාවග්ගො පඤ්චමො.

„Das fünfte Kapitel über das Altern (Jarāvagga) ist abgeschlossen.“

6. සූකරඛතවග්ගො

6. „Kapitel über die Sūkarakhata-Höhle (Sūkarakhatavagga)“

1. සාලසුත්තවණ්ණනා

1. „Erklärung des Sāla-Sutta“

521. ඡට්ඨවග්ගස්ස පඨමෙ සූරෙනාති සූරභාවෙන. බොධායාති බුජ්ඣනත්ථාය.

521. „Im ersten Sutta des sechsten Kapitels: ‚Durch den Helden‘ (sūrena) bedeutet durch Heldenmut. ‚Zur Erleuchtung‘ (bodhāya) bedeutet zum Zwecke des Erkennens.“

2. මල්ලිකසුත්තවණ්ණනා

2. „Erklärung des Mallika-Sutta“

522. දුතියෙ [Pg.280] මල්ලෙසූති එවංනාමකෙ ජනපදෙ. ඉමස්මිං සුත්තෙ චත්තාරි ඉන්ද්‍රියානි මිස්සකානි, අරියඤාණං ලොකුත්තරං. තම්පි පන චතුක්කින්ද්‍රියනිස්සිතං කත්වා මිස්සකන්ති භාජෙතුං වට්ටති.

522. „Im Zweiten [Sutta]: ‚Bei den Mallern‘ (mallesu) bedeutet im Land dieses Namens. In diesem Sutta sind vier Fähigkeiten gemischt, das edle Wissen ist überweltlich. Doch auch dieses kann, da es sich auf die vier Fähigkeiten stützt, als gemischt klassifiziert werden.“

3. සෙඛසුත්තවණ්ණනා

3. „Erklärung des Sekha-Sutta“

523. තතියෙ න හෙව ඛො කායෙන ඵුසිත්වා විහරතීති න නාමකායෙන ඵුසිත්වා පටිලභිත්වා විහරති, ඵුසිතුං පටිලභිතුං න සක්කොති. පඤ්ඤාය ච අතිවිජ්ඣ පස්සතීති පච්චවෙක්ඛණපඤ්ඤාය පන ‘‘උපරි අරහත්තඵලින්ද්‍රියං නාම අත්ථී’’ති පජානාති. අසෙඛභූමියං ඵුසිත්වා විහරතීති පටිලභිත්වා විහරති. පඤ්ඤායාති පච්චවෙක්ඛණපඤ්ඤාය ‘‘අරහත්තඵලින්ද්‍රියං නාම අත්ථී’’ති පජානාති. න කුහිඤ්චි කිස්මිඤ්චීති ද්වෙපි අඤ්ඤමඤ්ඤවෙවචනානෙව, කිස්මිඤ්චි භවෙ න උප්පජ්ජිස්සන්තීති අත්ථො. ඉමස්මිං සුත්තෙ පඤ්චින්ද්‍රියානි ලොකුත්තරානි, ඡ ලොකිකානි වට්ටනිස්සිතානෙව කථිතානි.

523. „Im Dritten [Sutta]: ‚Er verweilt wahrlich nicht, indem er es mit dem Körper berührt‘ (na heva kho kāyena phusitvā viharati) bedeutet, dass er nicht verweilt, indem er es mit dem Namenskörper berührt und erlangt; er ist nicht in der Lage, es zu berühren und zu erlangen. ‚Und mit Weisheit durchdringend sieht er‘ (paññāya ca ativijjha passati) bedeutet, dass er mit der Reflexions-Weisheit erkennt: ‚Darüber hinaus gibt es die Fähigkeit der Frucht der Arhatschaft‘. ‚Er verweilt, indem er es auf der Stufe des Unschülers berührt‘ (asekhabhūmiyaṃ phusitvā viharati) bedeutet, dass er nach dem Erlangen verweilt. ‚Mit Weisheit‘ (paññāyā) bedeutet, dass er mit der Reflexions-Weisheit erkennt: ‚Es gibt die Fähigkeit der Frucht der Arhatschaft‘. ‚Nirgendwo, in keinerlei Hinsicht‘ (na kuhiñci kismiñci) – beide Begriffe sind Synonyme füreinander; die Bedeutung ist: sie werden in keinerlei Daseinsform wiedergeboren werden. In diesem Sutta werden die fünf Fähigkeiten als überweltlich dargelegt und die sechs [anderen] als weltlich, an den Kreislauf der Wiedergeburten gebunden.“

4-5. පදසුත්තාදිවණ්ණනා

4-5. „Erklärung des Pada-Sutta und anderer Suttas“

524-525. චතුත්ථෙ යානි කානිචි පදානි බොධාය සංවත්තන්තීති යානි කානිචි ධම්මපදානි, යෙ කෙචි ධම්මකොට්ඨාසා, බුජ්ඣනත්ථාය සංවත්තන්ති. පඤ්චමං උත්තානමෙව.

524-525. „Im Vierten [Sutta]: ‚Welche Schritte auch immer zur Erleuchtung führen‘ (yāni kānici padāni bodhāya saṃvattanti) bedeutet: Welche Lehrschritte oder Lehrabschnitte auch immer zum Erkennen führen. Das fünfte [Sutta] ist völlig klar.“

6-7. පතිට්ඨිතසුත්තාදිවණ්ණනා

6-7. „Erklärung des Patiṭṭhita-Sutta und anderer Suttas“

526-527. ඡට්ඨෙ චිත්තං රක්ඛති ආසවෙසු ච සාසවෙසු ච ධම්මෙසූති තෙභූමකධම්මෙ ආරබ්භ ආසවුප්පත්තිං වාරෙන්තො ආසවෙසු ච සාසවෙසු ච ධම්මෙසු චිත්තං රක්ඛති නාම. සත්තමං උත්තානමෙව.

526-527. „Im Sechsten [Sutta]: ‚Er schützt den Geist in Bezug auf die Triebe und die triebbehafteten Dinge‘ (cittaṃ rakkhati āsavesu ca sāsavesu ca dhammesu) bedeutet: Indem er im Hinblick auf die Dinge der drei Daseinsebenen das Entstehen der Triebe verhindert, schützt er den Geist vor den Trieben und den triebbehafteten Dingen. Das siebte [Sutta] ist völlig klar.“

8. සූකරඛතසුත්තවණ්ණනා

8. „Erklärung des Sūkarakhata-Sutta“

528. අට්ඨමෙ සූකරඛතායන්ති සූකරඛතලෙණෙ. කස්සපබුද්ධකාලෙ කිර තං ලෙණං එකස්මිං බුද්ධන්තරෙ පථවියා වඩ්ඪමානාය අන්තොභූමිගතං ජාතං. අථෙකදිවසං එකො සූකරො තස්ස ඡදනපරියන්තසමීපෙ පංසුං ඛණි. දෙවෙ වුට්ඨෙ පංසු ධොතා, ඡදනපරියන්තො පාකටො [Pg.281] අහොසි. එකො වනචරකො දිස්වා ‘‘පුබ්බෙ සීලවන්තෙහි පරිභුත්තට්ඨානෙන භවිතබ්බං, පටිජග්ගිස්සාමි න’’න්ති සමන්තතො පංසුං අපනෙත්වා ලෙණං සොධෙත්වා කුටිපරික්ඛෙපං කත්වා ද්වාරවාතපානං යොජෙත්වා සුපරිනිට්ඨිතසුධාකම්මචිත්තකම්මං රජතපට්ටසදිසාය වාලිකාය සන්ථරිතං පරිවෙණං කත්වා මඤ්චපීඨං පඤ්ඤාපෙත්වා භගවතො වසනත්ථාය අදාසි, ලෙණං ගම්භීරං අහොසි ඔතරිත්වා ආරුහිතබ්බං. තං සන්ධායෙතං වුත්තං. පරමනිපච්චකාරන්ති භාවනපුංසකං, පරමනිපච්චකාරී හුත්වා පවත්තමානො පවත්තතීති වුත්තං හොති. අනුත්තරං යොගක්ඛෙමන්ති අරහත්තං. සප්පතිස්සොති සජෙට්ඨකො. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානත්ථමෙවාති.

528. Im achten Sutta bezieht sich „beim vom Schwein Aufgewühlten“ (sūkarakhatāya) auf die vom Schwein aufgewühlte Höhle. Zur Zeit des Buddha Kassapa, so heißt es, ging diese Höhle während der Zwischenzeit zwischen zwei Buddhas unter die Erde, als sich der Erdboden erhöhte. Eines Tages wühlte ein Schwein in der Nähe des Dachrandes dieser Höhle die Erde auf. Als es regnete, wurde die Erde weggespült und der Dachrand wurde sichtbar. Ein im Wald umherstreifender Mann sah dies und dachte: „Dies muss in der Vergangenheit ein von Tugendhaften genutzter Ort gewesen sein, ich will ihn herrichten.“ Er entfernte ringsherum die Erde, säuberte die Höhle, errichtete eine Umzäunung für eine Hütte, baute Türen und Fenster ein, und nachdem er die Verputz- und Malerarbeiten vorzüglich ausgeführt hatte, gestaltete er den Vorhof so, dass er mit Sand bedeckt war, der wie eine Silberplatte glänzte, stellte ein Bett und einen Stuhl auf und spendete sie dem Erhabenen als Wohnstätte. Die Höhle war tief; man musste hinabsteigen und hinaufsteigen. Darauf bezieht sich dieses Wort. „Äußerste Demut erweisend“ (paramanipaccakāraṃ) ist ein adverbiales Neutrum; es bedeutet, dass man sich mit äußerster Demut verhält. „Die unübertreffliche Sicherheit vor den Jochen“ (anuttaraṃ yogakkhemaṃ) bezeichnet die Arahatschaft. „Ehrfürchtig“ (sappatisso) bedeutet: mit Respekt vor den Älteren. Der Rest ist überall von offensichtlicher Bedeutung.

සූකරඛතවග්ගො ඡට්ඨො.

Das sechste Kapitel, das Sūkarakhata-Kapitel (vom Schwein Aufgewühlten), ist abgeschlossen.

7. බොධිපක්ඛියවග්ගො

7. Das Bodhipakkhiya-Kapitel (die Flügel zum Erwachen).

531-650. සත්තමවග්ගෙ සත්ත ඵලානි පුබ්බභාගානි, තෙසං හෙට්ඨා ද්වෙ ඵලානි ආදිං කත්වා මිස්සකානි. සෙසමෙත්ථ ඉතො පරඤ්ච සබ්බං උත්තානමෙවාති.

531-650. Im siebten Kapitel sind sieben Früchte vorbereitend; darunter sind zwei Früchte, beginnend mit den ersten, gemischt. Alles andere hier und danach ist von offensichtlicher Bedeutung.

ඉන්ද්‍රියසංයුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung der Indriya-Saṃyutta (Sammlung der Fähigkeiten) ist abgeschlossen.

5. සම්මප්පධානසංයුත්තවණ්ණනා

5. Die Erklärung der Sammappadhāna-Saṃyutta (Sammlung der Rechten Anstrengungen).

651-704. සම්මප්පධානසංයුත්තෙ සකලෙපි පුබ්බභාගවිපස්සනාව කථිතාති.

651-704. In der gesamten Sammappadhāna-Saṃyutta wird nur die vorbereitende Vipassanā (Einsicht) dargelegt.

සම්මප්පධානසංයුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung der Sammappadhāna-Saṃyutta ist abgeschlossen.

6. බලසංයුත්තවණ්ණනා

6. Die Erklärung der Bala-Saṃyutta (Sammlung der Kräfte).

705-812. බලසංයුත්තෙ බලානි මිස්සකානෙව කථිතානි. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානමෙවාති.

705-812. In der Bala-Saṃyutta sind die Kräfte als gemischt dargelegt. Der Rest ist überall von offensichtlicher Bedeutung.

බලසංයුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung der Bala-Saṃyutta ist abgeschlossen.

7. ඉද්ධිපාදසංයුත්තං

7. Die Iddhipāda-Saṃyutta (Sammlung der Grundlagen der magischen Kräfte).

1. චාපාලවග්ගො

1. Das Cāpāla-Kapitel.

1. අපාරසුත්තවණ්ණනා

1. Die Erklärung der Apāra-Sutta.

813. ඉද්ධිපාදසංයුත්තස්ස [Pg.282] පඨමෙ ඡන්දං නිස්සාය පවත්තො සමාධි ඡන්දසමාධි. පධානභූතා සඞ්ඛාරා පධානසඞ්ඛාරා. සමන්නාගතන්ති තෙහි ධම්මෙහි උපෙතං. ඉද්ධියා පාදං, ඉද්ධිභූතං වා පාදන්ති ඉද්ධිපාදං. සෙසෙසුපි එසෙව නයො. අයමෙත්ථ සඞ්ඛෙපො, විත්ථාරො පන ඉද්ධිපාදවිභඞ්ගෙ (විභ. 431 ආදයො) ආගතොව. විසුද්ධිමග්ගෙ (විසුද්ධි. 2.3.69 ආදයො) පනස්ස අත්ථො දීපිතො. තථා මග්ගබොජ්ඣඞ්ගසතිපට්ඨානසංයුත්තෙසු චෙව ඉධ ච එකපරිච්ඡෙදොව.

813. Im ersten Sutta der Iddhipāda-Saṃyutta ist die Konzentration, die in Abhängigkeit vom Wollen entsteht, die Konzentration des Wollens (chandasamādhi). Die Gestaltungen, die das Streben ausmachen, sind die Gestaltungen des Strebens (padhānasaṅkhārā). „Ausgestattet mit“ (samannāgataṃ) bedeutet mit diesen Eigenschaften versehen. Die Grundlage für den Erfolg, oder die Grundlage, die selbst ein Erfolg ist, ist die Erfolgsgrundlage (iddhipāda). Auch bei den übrigen ist diese Methode anzuwenden. Dies ist die Zusammenfassung hierzu; die ausführliche Darstellung ist im Iddhipādavibhaṅga überliefert. Im Visuddhimagga wird deren Bedeutung erklärt. Ebenso ist zu verstehen, dass die Auslegung der Bedeutung in den Saṃyuttas über den Pfad, die Erleuchtungsglieder, die Grundlagen der Achtsamkeit und hier dieselbe Einteilung hat.

5. ඉද්ධිපදෙසසුත්තවණ්ණනා

5. Die Erklärung der Iddhipadesa-Sutta.

817. පඤ්චමෙ ඉද්ධිපදෙසන්ති තයො ච මග්ගෙ තීණි ච ඵලානි.

817. Im fünften Sutta bedeutet „iddhipadesa“ (Teilbereich des Erfolges): drei Pfade und drei Früchte.

6. සමත්තසුත්තවණ්ණනා

6. Die Erklärung der Samatta-Sutta.

818. ඡට්ඨෙ සමත්තං ඉද්ධින්ති අරහත්තඵලමෙව. ආදිතො පට්ඨාය පන නවසුපි සුත්තෙසු විවට්ටපාදකා එව ඉද්ධිපාදා කථිතා.

818. Im sechsten Sutta bedeutet „die vollkommene magische Kraft“ (samattaṃ iddhiṃ) nur die Frucht der Arahatschaft. Von Anfang an jedoch werden in allen neun Suttas die Erfolgsgrundlagen als Grundlagen des Überweltlichen dargelegt.

10. චෙතියසුත්තවණ්ණනා

10. Die Erklärung der Cetiya-Sutta.

822. දසමෙ නිසීදනන්ති චම්මඛණ්ඩං අධිප්පෙතං. උදෙනං චෙතියන්ති උදෙනයක්ඛස්ස චෙතියට්ඨානෙ කතවිහාරො වුච්චති. ගොතමකාදීසුපි එසෙව නයො. භාවිතාති වඩ්ඪිතා. බහුලීකතාති පුනප්පුනං කතා. යානීකතාති යුත්තයානං විය කතා. වත්ථුකතාති පතිට්ඨානට්ඨෙන වත්ථු විය කතා. අනුට්ඨිතාති අධිට්ඨිතා. පරිචිතාති සමන්තතො චිතා සුවඩ්ඪිතා. සුසමාරද්ධාති සුට්ඨු සමාරද්ධා.

822. Im zehnten Sutta ist mit „Sitzmatte“ (nisīdanam) ein Stück Leder gemeint. „Udena-Schrein“ nennt man ein Kloster, das an der Stätte des Schreins des Yakṣa Udena errichtet wurde. Dies gilt auch für Gotamaka und andere Schreine. „Entfaltet“ (bhāvitā) bedeutet vermehrt. „Häufig geübt“ (bahulīkatā) bedeutet immer wieder getan. „Als Fahrzeug genutzt“ (yānīkatā) bedeutet so gemacht wie ein gut angeschirrtes Fahrzeug. „Als Grundlage gemacht“ (vatthukatā) bedeutet wie ein Fundament gemacht, im Sinne eines Stützpunktes. „Fest begründet“ (anuṭṭhitā) bedeutet fest etabliert. „Vertraut gemacht“ (paricitā) bedeutet von allen Seiten gepflegt, gut entwickelt. „Gut begonnen“ (susamāraddhā) bedeutet hervorragend in Angriff genommen.

ඉති අනියමෙන කථෙත්වා පුන නියමෙත්වා දස්සෙන්තො තථාගතස්ස ඛොතිආදිමාහ. එත්ථ ච කප්පන්ති ආයුකප්පං, තස්මිං තස්මිං කාලෙ යං මනුස්සානං [Pg.283] ආයුප්පමාණං, තං පරිපුණ්ණං කරොන්තො තිට්ඨෙය්‍ය. කප්පාවසෙසං වාති ‘‘අප්පං වා භිය්‍යො’’ති වුත්තවස්සසතතො අතිරෙකං වා. මහාසීවත්ථෙරො පනාහ ‘‘බුද්ධානං අට්ඨානෙ ගජ්ජිතං නාම නත්ථි. යථෙව හි වෙළුවගාමකෙ උප්පන්නං මාරණන්තිකවෙදනං දස මාසෙ වික්ඛම්භෙසි, එවං පුනප්පුනං තං සමාපත්තිං සමාපජ්ජිත්වා දස දස මාසෙපි වික්ඛම්භෙන්තො ඉමං භද්දකප්පමෙව තිට්ඨෙය්‍යා’’ති.

Nachdem er dies so unbestimmt dargelegt hatte, sprach er, um es genauer zu bestimmen, die Worte beginnend mit: „Der Tathāgata wahrlich...“. Und hierbei bedeutet „einen Kappa“ (kappaṃ) die Lebensspanne; er könnte so lange verweilen, indem er die Lebensspanne, die die Menschen zu jener Zeit haben, vollendet. „Oder den verbleibenden Teil des Kappas“ (kappāvasesaṃ vā) bedeutet ein wenig mehr als die besagten hundert Jahre, ausgedrückt durch „ein wenig mehr“. Der Thera Mahāsīva jedoch sagte: „Für die Buddhas gibt es kein vergebliches Tönen. Ebenso wie er die im Dorf Veḷuva entstandene todbringende Empfindung für zehn Monate zurückdrängte, so hätte er, indem er wiederholt in diese Errungenschaft eintrat und sie für jeweils zehn Monate zurückdrängte, diesen ganzen Bhadda-Kappa hindurch verweilen können.“

කස්මා පන න ඨිතොති? උපාදිණ්ණකසරීරං නාම ඛණ්ඩිච්චාදීහි අභිභුය්‍යති, බුද්ධා නාම ඛණ්ඩිච්චාදිභාවං අපත්වාව පඤ්චමෙ ආයුකොට්ඨාසෙ බහුජනස්ස පියමනාපකාලෙයෙව පරිනිබ්බායන්ති. බුද්ධානුබුද්ධෙසු ච මහාසාවකෙසු පරිනිබ්බුතෙසු එකකෙන ඛාණුකෙන විය ඨාතබ්බං හොති, දහරසාමණෙරපරිවාරිතෙන වා, තතො – ‘‘අහො බුද්ධානං පරිසා’’ති හීළෙතබ්බතං ආපජ්ජෙය්‍ය, තස්මා න ඨිතොති. එවං වුත්තෙපි සො පන න රුච්චති, ‘‘ආයුකප්පො’’ති ඉදමෙව අට්ඨකථායං නියමිතං.

Warum aber blieb er nicht? Der ergriffene Körper wird durch Zahnverlust, Ergrauen usw. überwältigt. Die Buddhas jedoch treten, ohne einen solchen Zustand wie Zahnverlust zu erreichen, im fünften Lebensabschnitt ins Parinibbāna ein, genau zu der Zeit, in der sie für die vielen Menschen lieb und angenehm sind. Wenn zudem die nach den Buddhas erwachten großen Jünger erloschen sind, müsste er allein wie ein Baumstumpf dastehen oder nur von jungen Novizen umgeben sein; daraufhin könnte die Kritik aufkommen: „Ach, was für eine Gemeinschaft der Buddhas!“, und er würde Verachtung erfahren. Aus diesem Grund blieb er nicht. Obwohl dies so gesagt wurde, wird jene Ansicht nicht gutgeheißen. Im Kommentar ist genau dies als „Lebensspanne“ (āyukappa) festgelegt.

යථා තං මාරෙන පරියුට්ඨිතචිත්තොති එත්ථ තන්ති නිපාතමත්තං. යථා මාරෙන පරියුට්ඨිතචිත්තො අජ්ඣොත්ථටචිත්තො අඤ්ඤොපි කොචි පුථුජ්ජනො පටිවිජ්ඣිතුං න සක්කුණෙය්‍ය, එවමෙව නාසක්ඛි පටිවිජ්ඣිතුන්ති අත්ථො. මාරො හි යස්ස සබ්බෙන සබ්බං ද්වාදස විපල්ලාසා අප්පහීනා, තස්ස චිත්තං පරියුට්ඨාති. ථෙරස්ස ච චත්තාරො විපල්ලාසා අප්පහීනා, තෙනස්ස මාරො චිත්තං පරියුට්ඨාසි. සො පන චිත්තපරියුට්ඨානං කරොන්තො කිං කරොතීති? භෙරවං රූපාරම්මණං වා දස්සෙති, සද්දාරම්මණං වා සාවෙති, තතො සත්තා තං දිස්වා වා සුත්වා වා සතිං විස්සජ්ජෙත්වා විවටමුඛා හොන්ති, තෙසං මුඛෙන හත්ථං පවෙසෙත්වා හදයං මද්දති, තෙ විසඤ්ඤී හුත්වා තිට්ඨන්ති. ථෙරස්ස පනෙස මුඛෙ හත්ථං පවෙසෙතුං කිං සක්ඛිස්සති? භෙරවාරම්මණං පන දස්සෙති, තං දිස්වා ථෙරො නිමිත්තොභාසං න පටිවිජ්ඣි. ජානන්තොයෙව භගවා කිමත්ථං යාවතතියකං ආමන්තෙසීති. පරතො ‘‘තිට්ඨතු, භන්තෙ, භගවා’’ති යාචිතෙ ‘‘තුය්හෙවෙතං දුක්කටං, තුය්හෙවෙතං අපරද්ධ’’න්ති දොසාරොපනෙන සොකතනුකරණත්ථං.

In der Passage „yathā taṃ mārena pariyuṭṭhitacitto“ ist das Wort „taṃ“ eine bloße Partikel. Der Sinn ist: Genauso wie irgendein anderer Weltling, dessen Geist von Māra besessen und überwältigt ist, unfähig wäre, dies zu durchdringen, so konnte auch der Thera es nicht durchdringen. Denn Māra besetzt den Geist dessen, bei dem die zwölf Verkehrtheiten gänzlich unaufgegeben sind. Und beim Thera waren vier Verkehrtheiten unaufgegeben; aus diesem Grund besetzte Māra den Geist dieses Theras. Wenn er aber den Geist besetzt, was tut er dann? Er zeigt entweder ein schreckliches sichtbares Objekt oder lässt ein schreckliches hörbares Objekt vernehmen. Daraufhin verlieren die Wesen, wenn sie dieses sehen oder hören, ihre Achtsamkeit, stehen mit offenem Mund da, und er führt seine Hand in ihren Mund ein und zerquetscht ihr Herz, woraufhin sie bewusstlos werden. Wie aber sollte dieser in der Lage sein, seine Hand in den Mund des Theras einzuführen? Das konnte er nicht. Doch er zeigte ein schreckliches Objekt, und als der Thera dieses sah, erfasste er den Wink nicht. Warum sprach der Erhabene, obwohl er es genau wusste, ihn bis zu dreimal an? Um später, wenn er bitten würde: „Möge der Erhabene, o Herr, verweilen!“, mit den Worten „Das ist dein Vergehen, das ist dein Fehler“ Schuld zuzuweisen und so seine Trauer zu lindern.

මාරො පාපිමාති එත්ථ සත්තෙ අනත්ථෙ නියොජෙන්තො මාරෙතීති මාරො. පාපිමාති තස්සෙව වෙවචනං. සො හි පාපධම්මසමන්නාගතත්තා ‘‘පාපිමා’’ති [Pg.284] වුච්චති. කණ්හො, අන්තකො, නමුචි, පමත්තබන්ධූතිපි තස්සෙව නාමානි. භාසිතා ඛො පනෙසාති අයඤ්හි භගවතො සම්බොධිපත්තියා අට්ඨමෙ සත්තාහෙ බොධිමණ්ඩංයෙව ආගන්ත්වා – ‘‘භගවා යදත්ථං තුම්හෙහි පාරමියො පූරිතා, සො වො අත්ථො අනුප්පත්තො, පටිවිද්ධං සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණං, කිං වො ලොකවිචරණෙනා’’ති වත්වා යථා අජ්ජ, එවමෙව – ‘‘පරිනිබ්බාතු දානි, භන්තෙ, භගවා, පරිනිබ්බාතු, සුගතො,’’ති යාචි. භගවා චස්ස ‘‘න තාවාහ’’න්තිආදීනි වත්වා පටික්ඛිපි. තං සන්ධාය ‘‘භාසිතා ඛො පනෙසා, භන්තෙ,’’තිආදිමාහ.

In dem Ausdruck ‘Māro pāpimā’ (Māra, der Böse) bedeutet ‘Māra’, dass er die Wesen tötet, indem er sie zu dem anstiftet, was schädlich ist. ‘Pāpimā’ (der Böse) ist ein Synonym für ebendiesen. Er wird nämlich ‘pāpimā’ genannt, weil er mit bösen Geisteszuständen (pāpadhamma) ausgestattet ist. ‘Kaᅅha’ (der Dunkle), ‘Antaka’ (der Beender), ‘Namuci’ (der Nicht-Freilasser) und ‘Pamattabandhu’ (der Freund der Nachlässigen) sind ebenfalls seine Namen. Zu ‘bhāsitā kho panesā’ (Wahrlich, dieses wurde gesprochen): In der achten Woche nach der Erlangung der Erleuchtung des Erhabenen kam dieser (Māra) zum Bodhi-Baum selbst und bat: ‘Erhabener, das Ziel, für das ihr die Vollkommenheiten (pāramĦ) erfüllt habt, dieses Ziel habt ihr erreicht, die Allwissenheit ist durchdrungen. Was nützt euch das Wandern in der Welt?’, und genau wie heute bat er damals: ‘Möge der Erhabene nun das Parinibbāna erlangen, o Herr, möge der Sugata das Parinibbāna erlangen.’ Und der Erhabene wies ihn ab, indem er sprach: ‘Nicht eher, [bis ich]...’ und so weiter. Darauf bezog sich [Ānanda], als er sprach: ‘Wahrlich, dieses wurde gesprochen, o Herr...’ und so weiter.

තත්ථ වියත්තාති මග්ගවසෙන බ්‍යත්තා. තථෙව විනීතා. තථා විසාරදා. බහුස්සුතාති තෙපිටකවසෙන බහු සුතමෙතෙසන්ති බහුස්සුතා. තදෙව ධම්මං ධාරෙන්තීති ධම්මධරා. අථ වා පරියත්තිබහුස්සුතා චෙව පටිවෙධබහුස්සුතා ච, පරියත්තිපටිවෙධධම්මානංයෙව ධාරණතො ධම්මධරාති එවමෙත්ථ අත්ථො දට්ඨබ්බො. ධම්මානුධම්මප්පටිපන්නාති අරියධම්මස්ස අනුධම්මභූතං විපස්සනාධම්මං පටිපන්නා. සාමීචිප්පටිපන්නාති අනුච්ඡවිකපටිපදං පටිපන්නා. අනුධම්මචාරිනොති අනුධම්මචරණසීලා. සකං ආචරියකන්ති අත්තනො ආචරියවාදං. ආචික්ඛිස්සන්තීතිආදීනි සබ්බානි අඤ්ඤමඤ්ඤස්සෙව වෙවචනානි. සහධම්මෙනාති සහෙතුකෙන සකාරණෙන වචනෙන. සප්පාටිහාරියන්ති යාව නිය්‍යානිකං කත්වා ධම්මං දෙසෙස්සන්ති.

Darunter bedeutet ‘viyattā’ (erfahren): durch die Kraft des Pfades (maggavasena) geschickt. Ebenso ‘vinĦtā’: [durch die Kraft des Pfades] diszipliniert. Ebenso ‘visāradā’ (zuversichtlich). ‘Bahussutā’ (vielgelernt) bedeutet: diejenigen, die im Hinblick auf die drei Piᅩakas viel gehört (gelernt) haben, sind vielgelernt. ‘Dhammadharā’ (die Bewahrer des Dhamma) bedeutet: sie bewahren eben diese Lehre. Oder aber, sie sind vielgelernt sowohl im Hinblick auf das Studium (pariyatti) als auch auf die Durchdringung (paᅩivedha), und weil sie eben diese Lehren des Studiums und der Durchdringung bewahren, sind sie Bewahrer des Dhamma; so ist die Bedeutung hierbei zu sehen. ‘Dhammānudhammappaᅩipannā’ (die dem Dhamma gemäß Übenden) bedeutet: sie üben die Praxis der Einsicht (vipassanādhamma), welche der dem edlen Dhamma (den neun lokuttara-dhammas) angemessene Pfad ist. ‘SāmĦcippaᅩipannā’ (die den rechten Weg Übenden) bedeutet: sie üben den angemessenen Pfad. ‘Anudhammacārino’ (die dem Dhamma gemäß Wandelnden) bedeutet: sie haben die Gewohnheit, dem Dhamma gemäß zu wandeln. ‘Sakaᅅ ācariyakaᅅ’ bedeutet: die Lehre ihres eigenen Lehrers (attano ācariyavādaᅅ). ‘ĀcikkhissantĦ’ (sie werden erklären) und so weiter sind allesamt Synonyme füreinander. ‘Sahadhammena’ (in Übereinstimmung mit dem Dhamma) bedeutet: mit einer begründeten, ursächlichen Rede. ‘Sappāᅩihāriyaᅅ’ (mit Wundern/befreiend) bedeutet: sie werden die Lehre so darlegen, dass sie bis zur Befreiung (niyyānika) führt.

බ්‍රහ්මචරියන්ති සික්ඛත්තයසඞ්ගහිතං සකලං සාසනබ්‍රහ්මචරියං. ඉද්ධන්ති සමිද්ධං ඣානස්සාදවසෙන. ඵීතන්ති වුඩ්ඪිපත්තං සබ්බපාලිඵුල්ලං විය අභිඤ්ඤාසම්පත්තිවසෙන. විත්ථාරිකන්ති විත්ථතං තස්මිං තස්මිං දිසාභාගෙ පතිට්ඨිතවසෙන. බාහුජඤ්ඤන්ති බහූහි ඤාතං පටිවිද්ධං මහාජනාභිසමයවසෙන. පුථුභූතන්ති සබ්බාකාරෙන පුථුලභාවපත්තං. කථං? යාව දෙවමනුස්සෙහි සුප්පකාසිතං, යත්තකා විඤ්ඤුජාතිකා දෙවා චෙව මනුස්සා ච අත්ථි, සබ්බෙහි සුට්ඨු පකාසිතන්ති අත්ථො.

‘Brahmacariyaᅅ’ (das heilige Leben) bezeichnet das gesamte heilige Leben der Lehre (sāsanabrahmacariyaᅅ), welches die drei Schulungen (sikkhattaya) umfasst. ‘Iddhaᅅ’ (erfolgreich) bedeutet: durch die Freude an den Vertiefungen (jhāna) erfolgreich. ‘PhĦtaᅅ’ (blühend) bedeutet: zur Fülle gelangt, wie ein Baum in voller Blüte, durch die Erlangung der höheren Geisteskräfte (abhiññā). ‘Vitthārikaᅅ’ (weit verbreitet) bedeutet: ausgebreitet durch die Festigung in den verschiedenen Himmelsrichtungen. ‘Bāhujaññaᅅ’ (von vielen gekannt) bedeutet: von vielen erkannt und durchdrungen durch die Verwirklichung der großen Volksmenge (mahājanābhisamaya). ‘Puthubhūtaᅅ’ (ausgedehnt) bedeutet: in jeder Weise zur Ausdehnung gelangt. Wie? Soweit es Göttern und Menschen gut verkündet ist; das heißt, es ist von allen weisen Göttern und Menschen, wie viele es auch geben mag, hervorragend verkündet worden.

අප්පොස්සුක්කොති නිරාලයො. ත්වඤ්හි පාපිම අට්ඨමසත්තාහතො පට්ඨාය ‘‘පරිනිබ්බාතු දානි, භන්තෙ, භගවා, පරිනිබ්බාතු සුගතො’’ති විරවන්තො ආහිණ්ඩිත්ථ, අජ්ජ දානි පට්ඨාය විගතුස්සාහො හොහි, මා මය්හං පරිනිබ්බානත්ථං වායාමං කරොහීති වදති.

‘Appossukko’ (unbesorgt) bedeutet: frei von Verlangen (nirālayo). ‘Du nämlich, o Böser, bist seit der achten Woche herumgewandert und hast geschrien: – Möge der Erhabene nun das Parinibbāna erlangen, o Herr, möge der Sugata das Parinibbāna erlangen! – Sei von heute an ohne diese Bemühung (vigatussāho); bemühe dich nicht weiter um mein Parinibbāna’, so sagt er.

සතො [Pg.285] සම්පජානො ආයුසඞ්ඛාරං ඔස්සජීති සතිං සූපට්ඨිතං කත්වා ඤාණෙන පරිච්ඡින්දිත්වා ආයුසඞ්ඛාරං විස්සජි පජහි. තත්ථ න භගවා හත්ථෙන ලෙඩ්ඩුං විය ආයුසඞ්ඛාරං ඔස්සජි, තෙමාසමත්තමෙව පන ඵලසමාපත්තිං සමාපජ්ජිත්වා තතො පරං න සමාපජ්ජිස්සාමීති චිත්තං උප්පාදෙසි. තං සන්ධාය වුත්තං ‘‘ඔස්සජී’’ති. උස්සජීතිපි පාඨො. මහාභූමිචාලොති මහන්තො පථවිකම්පො. තදා කිර දසසහස්සිලොකධාතු අකම්පිත්ථ. භිංසනකොති භයජනකො. දෙවදුන්දුභියො ච ඵලිංසූති දෙවභෙරියො ඵලිංසු, දෙවො සුක්ඛගජ්ජිතං ගජ්ජි, අකාලවිජ්ජුලතා නිච්ඡරිංසු, ඛණිකවස්සං වස්සීති වුත්තං හොති.

‘Achtsam und klar bewusst gab er die Lebenskraft auf’ (sato sampajāno āyusaᅅkhāraᅅ ossaji) bedeutet: Er stellte die Achtsamkeit fest aufgestellt auf, bestimmte mit Wissen [seinen Todeszeitpunkt] und ließ die Lebenskraft (āyusaᅅkhāra) los, gab sie auf. Hierbei ließ der Erhabene die Lebenskraft nicht so los, als würde er eine Erdscholle mit der Hand wegwerfen. Vielmehr erzeugte er den Gedanken: ‘Nachdem ich nur noch genau drei Monate lang die Fruchterreichung (phalasamāpatti) betreten habe, werde ich sie danach nicht mehr betreten.’ Darauf bezog sich die Aussage ‘er gab auf’ (ossaji). Die Lesart ‘ussaji’ existiert ebenfalls. ‘Mahābhūmicālo’ (großes Erdbeben) bedeutet: ein gewaltiges Beben der Erde. Damals, so heißt, bebte das zehntausendfache Weltsystem. ‘Bhiᅅsanako’ bedeutet: Schrecken erregend. ‘Und die Trommeln der Götter ertönten’ (devadundubhiyo ca phaliᅅsū) bedeutet: Die göttlichen Trommeln ertönten, der Himmel grollte in trockenem Donner (ohne Wolken), unzeitige Blitze zuckten auf und ein kurzer Regenschauer fiel; dies ist damit gemeint.

උදානං උදානෙසීති කස්මා උදානෙසි? කොචි නාම වදෙය්‍ය ‘‘භගවා පච්ඡතො පච්ඡතො අනුබන්ධිත්වා – ‘පරිනිබ්බායථ, භන්තෙ, පරිනිබ්බායථ, භන්තෙ’ති උපද්දුතො භයෙන ආයුසඞ්ඛාරං විස්සජ්ජෙසී’’ති. තස්සොකාසො මා හොතූති. භීතස්ස හි උදානං නාම නත්ථීති පීතිවෙගවිස්සට්ඨං උදානෙසි.

‘Er stieß einen feierlichen Ausruf aus’ (udānaᅅ udānesi) – warum stieß er ihn aus? Jemand könnte sagen: ‘Der Erhabene, der fortwährend bedrängt wurde von jemandem (Māra), der ihm folgte und rief: – Erlangt das Parinibbāna, o Herr, erlangt das Parinibbāna, o Herr! – gab aus Furcht die Lebenskraft auf.’ Damit ein solcher Mensch dazu keine Gelegenheit erhält, [stieß er ihn aus]. Denn ein Furchtsamer hat keinen feierlichen Ausruf. So stieß er den feierlichen Ausruf aus, der durch die Kraft der Freude (pĦtivega) hervorgebracht wurde.

තත්ථ සබ්බෙසං සොණසිඞ්ගාලාදීනම්පි පච්චක්ඛභාවතො තුලිතං පරිච්ඡින්නන්ති තුලං. කිං තං? කාමාවචරකම්මං. න තුලං, න වා තුලං සදිසමස්ස අඤ්ඤං ලොකියකම්මං අත්ථීති අතුලං. කිං තං? මහග්ගතකම්මං. අථ වා කාමාවචරං රූපාවචරඤ්ච තුලං, අරූපාවචරං අතුලං. අප්පවිපාකං තුලං, බහුවිපාකං අතුලං. සම්භවන්ති සම්භවහෙතුභූතං, පිණ්ඩකාරකං රාසිකාරකන්ති අත්ථො. භවසඞ්ඛාරන්ති පුනබ්භවස්ස සඞ්ඛාරං. අවස්සජීති විස්සජ්ජෙසි. මුනීති බුද්ධමුනි. අජ්ඣත්තරතොති නියකජ්ඣත්තරතො. සමාහිතොති උපචාරප්පනාසමාධිවසෙන සමාහිතො. අභින්දි කවචමිවාති කවචං විය අභින්දි. අත්තසම්භවන්ති අත්තනි ජාතකිලෙසං. ඉදං වුත්තං හොති – සවිපාකට්ඨෙන සම්භවං භවාභිසඞ්ඛණට්ඨෙන භවසඞ්ඛාරන්ති ච ලද්ධනාමං තුලාතුලසඞ්ඛාතං ලොකියකම්මඤ්ච ඔස්සජි, සඞ්ගාමසීසෙ මහායොධො කවචං විය අත්තසම්භවං කිලෙසඤ්ච අජ්ඣත්තරතො සමාහිතො හුත්වා අභින්දීති.

Darunter ist ‘tulaᅅ’ (das Wägbare/Messbare) dasjenige, was selbst für alle Hunde und Schakale offensichtlich und somit begrenzt (paricchinnanti) ist. Was ist das? Das heilsame und unheilsame Wirken im Sinnensubstrat (kāmāvacarakammaᅅ). ‘Atulaᅅ’ (das Unermessliche) bedeutet, dass es kein anderes weltliches Wirken gibt, das ihm gleicht. Was ist das? Das Wirken in den feinstofflichen/immateriellen Sphären (mahaggatakammaᅅ). Oder aber, das Wirken im Sinnensubstrat und in der feinstofflichen Sphäre ist ‘tulaᅅ’, während das Wirken in der immateriellen Sphäre ‘atulaᅅ’ ist. Oder das, was geringe Reifung (appavipāka) bringt, ist ‘tulaᅅ’, und das, was große Reifung (bahuvipāka) bringt, ist ‘atulaᅅ’. ‘Sambhavaᅅ’ (die Entstehung) bedeutet das, was die Ursache für das Entstehen ist, das, was einen Haufen oder eine Masse bildet (piᅅᄑakārakaᅅ rāsikārakanti). ‘Bhavasaᅅkhāraᅅ’ (die Daseinsgestaltungen) bedeutet die Gestaltung des erneuten Daseins (punabbhavassa saᅅkhāraᅅ). ‘Avassaji’ bedeutet: er ließ los (vissajjesi). ‘Muni’ ist der Buddha-Weise (buddhamuni). ‘Ajjhattarato’ (im Inneren erfreut) bedeutet: in seinem eigenen Inneren erfreut (niyakajjhattarato). ‘Samāhito’ (gesammelt) bedeutet: gesammelt durch den Zugang- und den Sammlungszustand (upacāra-appanā-samādhi). ‘Abhindi kavacamiva’ bedeutet: er zerbrach [es] wie eine Rüstung. ‘Attasambhavaᅅ’ bedeutet: die in sich selbst entstandenen Befleckungen (kilesa). Dies ist damit gesagt: Er ließ das weltliche Wirken los, das als das Messbare und das Unermessliche bezeichnet wird und die Namen ‘sambhava’ (aufgrund der Eigenschaft, Reifung zu besitzen) und ‘bhavasaᅅkhāra’ (aufgrund der Eigenschaft, das Dasein zu gestalten) erhalten hat; und im Inneren erfreut und gesammelt zerbrach er die in ihm selbst entstandenen Defizite (Befleckungen), wie ein großer Krieger an vorderster Front einer Schlacht eine Rüstung zerbricht.

අථ වා තුලන්ති තුලෙන්තො තීරෙන්තො. අතුලඤ්ච සම්භවන්ති නිබ්බානඤ්චෙව භවඤ්ච. භවසඞ්ඛාරන්ති භවගාමිකම්මං. අවස්සජි මුනීති ‘‘පඤ්චක්ඛන්ධා අනිච්චා, පඤ්චන්නං [Pg.286] ඛන්ධානං නිරොධො නිබ්බානං නිච්ච’’න්තිආදිනා නයෙන තුලයන්තො බුද්ධමුනි භවෙ ආදීනවං නිබ්බානෙ චානිසංසං දිස්වා තං ඛන්ධානං මූලභූතං භවසඞ්ඛාරං ‘‘කම්මක්ඛයාය සංවත්තතී’’ති එවං වුත්තෙන කම්මක්ඛයකරෙන අරියමග්ගෙන අවස්සජි. කථං? අජ්ඣත්තරතො සමාහිතො අභින්දි කවචමිවත්තසම්භවං. සො හි විපස්සනාවසෙන අජ්ඣත්තරතො, සමථවසෙන සමාහිතොති එවං පුබ්බභාගතො පට්ඨාය සමථවිපස්සනාබලෙන කවචමිව අත්තභාවං පරියොනන්ධිත්වා ඨිතං, අත්තනි සම්භවත්තා අත්තසම්භවන්ති ලද්ධනාමං සබ්බං කිලෙසජාතං අභින්දි. කිලෙසාභාවෙන ච කම්මං අප්පටිසන්ධිකත්තා අවස්සට්ඨං නාම හොතීති එවං කිලෙසප්පහානෙන කම්මං ජහි. පහීනකිලෙසස්ස භයං නාම නත්ථි. තස්මා අභීතොව ආයුසඞ්ඛාරං ඔස්සජි. අභීතභාවඤාපනත්ථඤ්ච උදානං උදානෙසීති වෙදිතබ්බො.

Oder aber: 'wägend' (tulaṃ) bedeutet abwägend, beurteilend. Und 'das Unwägbare und das Dasein' (atulañca sambhavaṃ) bedeutet das Nibbāna und das Dasein. 'Die Daseinsgestaltungsphase' (bhavasaṅkhāra) bedeutet das zum Dasein führende Kamma. 'Der Weise gab auf' (avassaji munī): Indem der Buddha-Weise nach der Methode wie 'die fünf Aggregate sind unbeständig, das Erlöschen der fünf Aggregate ist das beständige Nibbāna' usw. abwägte, sah er das Elend im Dasein und den Segen im Nibbāna und gab jene Daseinsgestaltung, welche die Grundlage jener Aggregate ist, durch den edlen Pfad auf, der das Kamma vernichtet, von dem gesagt wird: 'Es führt zur Vernichtung des Kammas'. Wie [tat er dies]? 'In sich selbst erfreut, konzentriert, zerbrach er die aus sich selbst entstandene Rüstung.' Denn er war durch Einsicht (vipassanā) in sich selbst erfreut und durch Ruhe (samatha) konzentriert; so zerbrach er, von der Vorstufe an beginnend, durch die Kraft von Ruhe und Einsicht alle Arten von Befleckungen (kilesa), die den eigenen Körper (attabhāva) wie eine Rüstung umhüllen und den Namen 'aus sich selbst entstanden' (attasambhava) tragen, weil sie in einem selbst entstehen. Und da das Kamma mangels Befleckungen keine Wiederverbindung mehr bewirkt, wird es als 'aufgegeben' bezeichnet; auf diese Weise gab er durch die Überwindung der Befleckungen das Kamma auf. Für jemanden, der die Befleckungen überwunden hat, gibt es keine Furcht mehr. Daher gab er furchtlos die Lebensgestaltungsphase (āyusaṅkhāra) auf. Und es ist zu verstehen, dass er, um seine Furchtlosigkeit kundzutun, diesen feierlichen Ausspruch (udāna) tat.

චාපාලවග්ගො පඨමො.

Das erste Kapitel: Das Cāpāla-Kapitel.

2. පාසාදකම්පනවග්ගො

2. Das Kapitel über das Beben des Palastes (Pāsādakampanavagga)

1-2. පුබ්බසුත්තාදිවණ්ණනා

1-2. Die Erklärung des vorherigen Suttas und der folgenden

823-824. දුතියවග්ගස්ස පඨමෙ න ච අතිලීනොතිආදීනි පරතො ආවි භවිස්සන්ති. ඉමස්මිං සුත්තෙ ඡඅභිඤ්ඤාපාදකා ඉද්ධිපාදා කථිතා, තථා දුතියෙ ච.

823-824. Im ersten Sutta des zweiten Kapitels werden die Ausdrücke wie 'und nicht übermäßig schlaff' (na ca atilīno) im Folgenden deutlich werden. In diesem Sutta werden die Grundlagen der übersinnlichen Macht dargelegt, die als Grundlagen für die sechs höheren Geisteskräfte dienen, ebenso im zweiten Sutta.

3. ඡන්දසමාධිසුත්තවණ්ණනා

3. Die Erklärung des Chandasamādhi-Suttas

825. තතියෙ ඡන්දන්ති කත්තුකම්‍යතාඡන්දං. නිස්සායාති නිස්සයං කත්වා, අධිපතිං කත්වාති අත්ථො. පධානසඞ්ඛාරාති පධානභූතා සඞ්ඛාරා, චතුකිච්චසාධකසම්මප්පධානවීරියස්සෙතං අධිවචනං. ඉති අයඤ්ච ඡන්දොතිආදීසු ඡන්දො ඡන්දසමාධිනා චෙව පධානසඞ්ඛාරෙහි ච, ඡන්දසමාධි ඡන්දෙන චෙව පධානසඞ්ඛාරෙහි ච, පධානසඞ්ඛාරාපි ඡන්දෙන චෙව ඡන්දසමාධිනා ච සමන්නාගතා. තස්මා සබ්බෙ තෙ ධම්මෙ එකතො කත්වා අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, ඡන්දසමාධිප්පධානසඞ්ඛාරසමන්නාගතො ඉද්ධිපාදොති වුත්තං. ඉද්ධිපාදවිභඞ්ගෙ (විභ. 437) පන ‘‘යො තථාභූතස්ස වෙදනාක්ඛන්ධො තිආදිනා නයෙන [Pg.287] ඉමෙහි ධම්මෙහි සමන්නාගතා සෙසඅරූපිනො ධම්මා ඉද්ධිපාදාති වුත්තා.

825. Im dritten Sutta bedeutet 'Eifer' (chanda) den Wunsch zu handeln (kattukamyatāchanda). 'Sich stützend auf' (nissāya) bedeutet, dass man es zu einer Stütze macht, es zur Vorherrschaft macht. 'Willensanstrengungen' (padhānasaṅkhārā) bedeutet die als Anstrengung dienenden Gestaltungen; dies ist eine Bezeichnung für die Tatkraft der vierfachen rechten Anstrengung (sammappadhāna-vīriya). In Sätzen wie 'Dieser Eifer...' (iti ayañca chando) ist der Eifer sowohl mit der Eifer-Konzentration als auch mit den Willensanstrengungen verbunden; die Eifer-Konzentration ist sowohl mit dem Eifer als auch mit den Willensanstrengungen verbunden; und auch die Willensanstrengungen sind sowohl mit dem Eifer als auch mit der Eifer-Konzentration verbunden. Daher heißt es, wenn all diese Geisteszustände zusammengefasst werden: 'Dies, ihr Mönche, wird die mit Eifer-Konzentration und Willensanstrengungen ausgestattete Grundlage der übersinnlichen Macht genannt.' Im Iddhipādavibhaṅga wiederum wird nach der Methode 'was die Vedanā-Gruppe eines solchen Wesens ist' usw. gesagt, dass die übrigen unkörperlichen Geisteszustände, die mit diesen Zuständen verbunden sind, die Grundlagen der übersinnlichen Macht sind.

අපිච ඉමෙපි තයො ධම්මා ඉද්ධීපි හොන්ති ඉද්ධිපාදාපි. කථං? ඡන්දඤ්හි භාවයතො ඡන්දො ඉද්ධි නාම හොති, සමාධිප්පධානසඞ්ඛාරා ඡන්දිද්ධිපාදො නාම. සමාධිං භාවෙන්තස්ස සමාධි ඉද්ධි නාම හොති, ඡන්දප්පධානසඞ්ඛාරා සමාධිද්ධියා පාදො නාම. පධානසඞ්ඛාරෙ භාවෙන්තස්ස පධානසඞ්ඛාරා ඉද්ධි නාම හොති, ඡන්දසමාධි පධානසඞ්ඛාරිද්ධියා පාදො නාම, සම්පයුත්තධම්මෙසු හි එකස්මිං ඉජ්ඣමානෙ සෙසාපි ඉජ්ඣන්තියෙව.

Zudem sind auch diese drei Faktoren sowohl 'Macht' (iddhi) als auch 'Grundlagen der Macht' (iddhipāda). Wie? Für jemanden, der den Eifer entfaltet, ist der Eifer selbst die Macht (iddhi), während Konzentration und Willensanstrengung die Grundlage der Eifer-Macht genannt werden. Für jemanden, der die Konzentration entfaltet, ist die Konzentration selbst die Macht, während Eifer und Willensanstrengung die Grundlage der Konzentrations-Macht genannt werden. Für jemanden, der die Willensanstrengungen entfaltet, sind die Willensanstrengungen selbst die Macht, während Eifer und Konzentration die Grundlage der Willensanstrengungs-Macht genannt werden; denn wenn von den verbundenen Geisteszuständen einer gelingt, gelingen gewiss auch die übrigen.

අපිච තෙසං තෙසං ධම්මානං පුබ්බභාගවසෙනාපි එතෙසං ඉද්ධිපාදතා වෙදිතබ්බා. පඨමජ්ඣානඤ්හි ඉද්ධි නාම, පඨමජ්ඣානස්ස පුබ්බභාගපරිකම්මසම්පයුත්තා ඡන්දාදයො ඉද්ධිපාදො නාම. එතෙනුපායෙන යාව නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනා, ඉද්ධිවිධං ආදිං කත්වා යාව දිබ්බචක්ඛුඅභිඤ්ඤා, සොතාපත්තිමග්ගං ආදිං කත්වා යාව අරහත්තමග්ගා නයො නෙතබ්බො. සෙසිද්ධිපාදෙසුපි එසෙව නයො.

Zudem ist die Eigenschaft dieser Faktoren als Grundlagen der Macht auch im Hinblick auf ihre jeweilige Vorbereitungsphase (pubbabhāga) zu verstehen. Denn die erste Vertiefung (paṭhamajjhāna) wird 'Macht' (iddhi) genannt, und die mit der vorbereitenden Übung der ersten Vertiefung verbundenen Faktoren wie Eifer usw. werden 'Grundlage der Macht' (iddhipāda) genannt. Nach dieser Methode ist das Prinzip anzuwenden bis hin zum Gebiet der Weder-Wahrnehmung-noch-Nichtwahrnehmung, beginnend mit den Arten der übersinnlichen Kräfte bis hin zur höheren Geisteskraft des himmlischen Auges, und beginnend mit dem Pfad des Stromeintritts bis hin zum Pfad der Arhatschaft. Auch bei den übrigen Grundlagen der Macht gilt genau dieselbe Methode.

කෙචි පන ‘‘අනිබ්බත්තො ඡන්දො ඉද්ධිපාදො’’ති වදන්ති. ඉධ තෙසං වාදමද්දනත්ථාය අභිධම්මෙ උත්තරචූළවාරො නාම ආගතො –

Einige jedoch sagen: 'Ein ungeborener Eifer ist eine Grundlage der Macht.' Um deren Ansicht zu widerlegen, wird hier im Abhidhamma der sogenannte 'obere Unterabschnitt' (Uttaracūḷavāra) angeführt:

‘‘චත්තාරො ඉද්ධිපාදා – ඡන්දිද්ධිපාදො, වීරියිද්ධිපාදො, චිත්තිද්ධිපාදො, වීමංසිද්ධිපාදො. තත්ථ කතමො ඡන්දිද්ධිපාදො? ඉධ, භික්ඛු, යස්මිං සමයෙ ලොකුත්තරං ඣානං භාවෙති නිය්‍යානිකං අපචයගාමිං දිට්ඨිගතානං පහානාය පඨමාය භූමියා පත්තියා විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛාපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං, යො තස්මිං සමයෙ ඡන්දො ඡන්දිකතා කත්තුකම්‍යතා කුසලො ධම්මච්ඡන්දො, අයං වුච්චති ඡන්දිද්ධිපාදො. අවසෙසා ධම්මා ඡන්දිද්ධිපාදසම්පයුත්තා’’ති (විභ. 457-458).

„Es gibt vier Grundlagen der Macht: die Grundlage der Macht des Eifers, die Grundlage der Macht der Tatkraft, die Grundlage der Macht des Geistes und die Grundlage der Macht der Untersuchung. Was ist dabei die Grundlage der Macht des Eifers? Wenn hier ein Mönch zu einer Zeit eine überweltliche Vertiefung (lokuttara-jhāna) entfaltet, die hinausführend ist, die zur Verminderung [der Wiedergeburten] dient, zur Überwindung falscher Ansichten, zur Erlangung der ersten Stufe, und er abgeschieden von den Sinnengütern ... [und so weiter] ... die erste Vertiefung erreicht und darin verweilt, die mit mühsamem Fortschritt und langsamer Erkenntnis verbunden ist – welcher Eifer, welche Eifer-Beschaffenheit, welcher Wunsch zu handeln, welcher heilsame Eifer nach dem Dhamma zu jener Zeit besteht, dies wird als die Grundlage der Macht des Eifers bezeichnet. Die übrigen Geisteszustände sind mit der Grundlage der Macht des Eifers verbunden“ (Vibh. 457–458).

ඉමෙ පන ලොකුත්තරවසෙනෙව ආගතා.

Diese sind jedoch ausschließlich im Hinblick auf das Überweltliche überliefert.

තත්ථ රට්ඨපාලත්ථෙරො ඡන්දං ධුරං කත්වා ලොකුත්තරධම්මං නිබ්බත්තෙසි. සොණත්ථෙරො වීරියං ධුරං කත්වා; සම්භුතත්ථෙරො චිත්තං ධුරං කත්වා, ආයස්මා මොඝරාජා වීමංසං ධුරං කත්වාති. තත්ථ යථා චතූසු අමච්චපුත්තෙසු [Pg.288] ඨානන්තරං පත්ථෙත්වා රාජානං උපනිස්සාය විහරන්තෙසු එකො උපට්ඨානෙ ඡන්දජාතො රඤ්ඤො අජ්ඣාසයඤ්ච රුචිඤ්ච ඤත්වා දිවා ච රත්තො ච උපට්ඨහන්තො රාජානං ආරාධෙත්වා ඨානන්තරං පාපුණි. එවං ඡන්දධුරෙන ලොකුත්තරධම්මනිබ්බත්තකො වෙදිතබ්බො.

Dabei brachte der Ehrwürdige Raṭṭhapāla den überweltlichen Zustand hervor, indem er den Eifer zur Hauptstütze machte. Der Ehrwürdige Soṇa brachte ihn hervor, indem er die Tatkraft zur Hauptstütze machte; der Ehrwürdige Sambhūta, indem er den Geist zur Hauptstütze machte; der Ehrwürdige Mogharāja, indem er die Untersuchung zur Hauptstütze machte. Darunter ist es so: Wie von Siliconen und Söhnen von Ministern, die nach einem Amt strebten und im Dienste des Königs lebten, einer, von Eifer für den Dienst erfüllt, die Absichten und Vorlieben des Königs erkannte, ihm Tag und Nacht diente, den König erfreute und so das Amt erlangte – ebenso ist derjenige zu verstehen, der den überweltlichen Zustand hervorbringt, indem er den Eifer zur Hauptstütze macht.

එකො පන – ‘‘දිවසෙ දිවසෙ උපට්ඨාතුං න සක්කොමි, උප්පන්නෙ කිච්චෙ පරක්කමෙන ආරාධෙස්සාමී’’ති කුපිතෙ පච්චන්තෙ රඤ්ඤා පහිතො පරක්කමෙන සත්තුමද්දනං කත්වා පාපුණි. යථා සො, එවං වීරියධුරෙන ලොකුත්තරධම්මනිබ්බත්තකො වෙදිතබ්බො. එකො ‘‘දිවසෙ දිවසෙ උපට්ඨානම්පි උරෙන සත්තිසරසම්පටිච්ඡනම්පි භාරොයෙව, මන්තබලෙන ආරාධෙස්සාමී’’ති ඛත්තවිජ්ජාය කතපරිචයත්තා මන්තසංවිධානෙන රාජානං ආරාධෙත්වා පාපුණි. යථා සො, එවං චිත්තධුරෙන ලොකුත්තරධම්මනිබ්බත්තකො වෙදිතබ්බො.

Ein adversity oder anderer wiederum dachte: 'Ich kann nicht jeden Tag aufwarten; wenn ein wichtiges Geschäft ansteht, werde ich den König durch tatkräftige Anstrengung erfreuen.' Als das Grenzgebiet in Aufruhr geriet, wurde er vom König ausgesandt, schlug die Feinde mit Tatkraft nieder und erlangte so das Amt. Wie dieser, so ist derjenige zu verstehen, der den überweltlichen Zustand hervorbringt, indem er die Tatkraft zur Hauptstütze macht. Ein anderer dachte: 'Sowohl das tägliche Aufwarten als auch das Auffangen von Speeren und Pfeilen mit der Brust ist eine schwere Last; ich werde den König durch die Kraft des klugen Rats erfreuen.' Da er in der Staatskunst erfahren war, erfreute er den König durch kluge Beratung und erlangte so das Amt. Wie dieser, so ist derjenige zu verstehen, der den überweltlichen Zustand hervorbringt, indem er den Geist zur Hauptstütze macht.

අපරො – ‘‘කිං ඉමෙහි උපට්ඨානාදීහි, රාජානො නාම ජාතිසම්පන්නස්ස ඨානන්තරං දෙන්ති, තාදිසස්ස දෙන්තො මය්හං දස්සතී’’ති ජාතිසම්පත්තිමෙව නිස්සාය ඨානන්තරං පාපුණි. යථා සො, එවං සුපරිසුද්ධං වීමංසං නිස්සාය වීමංසධුරෙන ලොකුත්තරධම්මනිබ්බත්තකො වෙදිතබ්බොති. ඉමස්මිං සුත්තෙ විවට්ටපාදකඉද්ධි කථිතා.

Wieder ein anderer dachte: 'Was nützen diese Dienste und dergleichen? Könige geben gewiss demjenigen ein Amt, der von edler Geburt ist. Wenn er einem solchen das Amt gibt, wird er es auch mir geben.' So verließ er sich allein auf seine edle Geburt und erlangte das Amt. Wie dieser, so ist derjenige zu verstehen, der sich auf die vollkommen reine Untersuchung stützt und, mit der Untersuchung als Hauptstütze, den überweltlichen Zustand hervorbringt. In diesem Sutta wird die übersinnliche Macht dargelegt, die als Grundlage für das Aufhören des Kreislaufs dient.

4. මොග්ගල්ලානසුත්තවණ්ණනා

4. Die Erklärung des Moggallāna-Suttas

826. චතුත්ථෙ උද්ධතාති උද්ධච්චපකතිකා විප්ඵන්දමානචිත්තා. උද්ධච්චෙන හි එකාරම්මණෙ චිත්තං විප්ඵන්දති ධජයට්ඨියං වාතෙන පහතධජො විය. උන්නළාති උග්ගතනළා, උට්ඨිතතුච්ඡමානාති වුත්තං හොති. චපලාති පත්තචීවරමණ්ඩනාදිචාපල්ලෙන යුත්තා. මුඛරාති මුඛඛරා, ඛරවචනාති වුත්තං හොති. විකිණ්ණවාචාති අසංයතවචනා දිවසම්පි නිරත්ථකවචනප්පලාපිනො. මුට්ඨස්සතීති නට්ඨස්සතිනො. අසම්පජානාති පඤ්ඤාරහිතා. අසමාහිතාති උපචාරප්පනාසමාධිවිරහිතා. භන්තචිත්තාති උබ්භන්තචිත්තා සමාධිවිරහෙන ලද්ධොකාසෙන උද්ධච්චෙන. පාකතින්ද්‍රියාති අසංවුතින්ද්‍රියා. ඉද්ධාභිසඞ්ඛාරන්ති ආපොකසිණං සමාපජ්ජිත්වා වුට්ඨාය පාසාදපතිට්ඨිතං පථවිභාගං ‘‘උදක’’න්ති අධිට්ඨාය, උදකපිට්ඨෙ ඨිතපාසාදං වෙහාසං අබ්භුග්ගන්ත්වා අඞ්ගුට්ඨකෙන පහරි. ගම්භීරනෙමොති ගම්භීරආවාටො, ගම්භීරභූමිභාගං අනුපවිට්ඨොති අත්ථො[Pg.289]. සුනිඛාතොති සුට්ඨු නිඛාතො, කොට්ටෙත්වා සුට්ඨු ඨපිතො. ඉධ අභිඤ්ඤාපාදකිද්ධි කථිතා.

826. Im vierten [Sutta] bedeutet 'aufgeregt' (uddhatā): von unruhiger Natur, mit zappelndem Geist. Denn durch Unruhe (uddhacca) zappelt der Geist auf einem einzigen Meditationsobjekt wie eine Fahne an einer Fahnenstange, die vom Wind getroffen wird. 'Stolz' (unnaḷā) bedeutet: mit erhobenem Schilfrohr, das heißt mit aufgestiegenem eitlen Dünkel. 'Wankelmütig' (capalā) bedeutet: behaftet mit Wankelmütigkeit wie dem Schmücken von Almosenschale und Robe und Ähnlichem. 'Geschwätzig' (mukharā) bedeutet: grobmäulig, das heißt mit rauen Worten. 'Schwatzhaft' (vikiṇṇavācā) bedeutet: von ungezügelter Rede, die selbst den ganzen Tag nutzloses Geplapper reden. 'Vergesslich' (muṭṭhassatī) bedeutet: von verlorener Achtsamkeit. 'Unwissend' (asampajānā) bedeutet: frei von Weisheit. 'Unkonzentriert' (asamāhitā) bedeutet: frei von Annäherungs- und Sammlungskonzentration (upacāra- und appanā-samādhi). 'Mit verwirrtem Geist' (bhantacittā) bedeutet: mit umhergetriebenem Geist aufgrund von Unruhe, die durch das Fehlen von Konzentration Raum gewonnen hat. 'Mit zügellosen Sinnen' (pākatindriyā) bedeutet: mit ungezügelten Sinnen. 'Ausübung übernatürlicher Macht' (iddhābhisaṅkhāraṃ) bedeutet: nachdem er das Wasserkasina erreicht hatte und daraus aufgestanden war, bestimmte er den Boden, auf dem der Palast stand, mit den Worten: 'Es sei Wasser', stieg mit dem auf der Wasseroberfläche stehenden Palast in die Luft empor und stieß ihn mit dem großen Zeh an. 'Tief gegründet' (gambhīranemo) bedeutet: eine tiefe Grube, das heißt in einen tiefen Bodenteil eingedrungen. 'Fest eingerammt' (sunikhāto) bedeutet: gut eingeschlagen, durch Festklopfen gut aufgestellt. Hier wird die übernatürliche Kraft erklärt, die als Grundlage für das höhere Wissen dient.

5. උණ්ණාභබ්‍රාහ්මණසුත්තවණ්ණනා

5. Erklärung des Uṇṇābhabrāhmaṇa-Suttas

827. පඤ්චමෙ ඡන්දප්පහානත්ථන්ති තණ්හාඡන්දස්ස පහානත්ථං. ඉධාපි විවට්ටපාදකිද්ධි කථිතා.

827. Im fünften [Sutta] bedeutet 'zum Zwecke des Aufgebens des Wollens' (chandappahānatthaṃ): zum Zwecke des Aufgebens des Begehrens-Wollens. Auch hier wird die übernatürliche Kraft erklärt, die als Grundlage für die Befreiung dient.

9. ඉද්ධාදිදෙසනාසුත්තවණ්ණනා

9. Erklärung des Iddhādidesanā-Suttas

831. නවමෙ යො සො භික්ඛවෙ මග්ගොති අභිඤ්ඤාපාදකං චතුත්ථජ්ඣානං අධිප්පෙතං.

831. Im neunten [Sutta] ist mit 'jener Pfad, ihr Mönche' die vierte meditative Vertiefung gemeint, die als Grundlage für das höhere Wissen dient.

10. විභඞ්ගසුත්තවණ්ණනා

10. Erklärung des Vibhaṅga-Suttas

832. දසමෙ කොසජ්ජසහගතොති ඉධ භික්ඛු ඡන්දං උප්පාදෙත්වා කම්මට්ඨානං මනසිකරොන්තො නිසීදති. අථස්ස චිත්තෙ ලීනාකාරො ඔක්කමති, සො ‘‘ලීනාකාරො මෙ ඔක්කන්තො’’ති ඤත්වා අපායභයෙන චිත්තං තජ්ජෙත්වා පුන ඡන්දං උප්පාදෙත්වා කම්මට්ඨානං මනසි කරොති. අථස්ස පුන ලීනාකාරො ඔක්කමති. සො පුන අපායභයෙන චිත්තං තජ්ජෙත්වා ඡන්දං උප්පාදෙත්වා කම්මට්ඨානං මනසි කරොතීති එවමස්ස කොසජ්ජෙන වොකිණ්ණත්තා ඡන්දො කොසජ්ජසහගතො නාම හොති. කොසජ්ජසම්පයුත්තොති තස්සෙව වෙවචනං.

832. Im zehnten [Sutta] bedeutet 'von Trägheit begleitet' (kosajjasahagato): Hier setzt sich ein Mönch hin, nachdem er den Wunsch erzeugt hat, und lenkt seinen Geist auf das Meditationsobjekt. Da überkommt seinen Geist ein Zustand der Schlaffheit. Er erkennt: 'Ein Zustand der Schlaffheit ist in mich herabgestiegen', schreckt seinen Geist mit der Furcht vor den Leidenswelten auf, erzeugt wieder den Wunsch und lenkt den Geist auf das Meditationsobjekt. Da überkommt ihn wieder der Zustand der Schlaffheit. Er schreckt seinen Geist wieder mit der Furcht vor den Leidenswelten auf, erzeugt den Wunsch und lenkt den Geist auf das Meditationsobjekt. Weil sein Wunsch so mit Trägheit vermischt ist, wird er 'von Trägheit begleitet' genannt. 'Mit Trägheit verbunden' (kosajjasampayutto) ist ein Synonym dafür.

උද්ධච්චසහගතොති ඉධ භික්ඛු ඡන්දං උප්පාදෙත්වා කම්මට්ඨානං මනසිකරොන්තො නිසීදති. අථස්ස චිත්තං උද්ධච්චෙ පතති. සො බුද්ධධම්මසඞ්ඝගුණෙ ආවජ්ජෙත්වා චිත්තං හාසෙත්වා තොසෙත්වා කම්මනියං කත්වා පුන ඡන්දං උප්පාදෙත්වා කම්මට්ඨානං මනසි කරොති. අථස්ස පුන චිත්තං උද්ධච්චෙ පතති. සො පුන බුද්ධධම්මසඞ්ඝගුණෙ ආවජ්ජෙත්වා චිත්තං හාසෙත්වා තොසෙත්වා කම්මනියං කත්වා ඡන්දං උප්පාදෙත්වා කම්මට්ඨානං මනසි කරොතීති එවමස්ස උද්ධච්චෙන වොකිණ්ණත්තා ඡන්දො උද්ධච්චසහගතො නාම හොති.

'Von Unruhe begleitet' (uddhaccasahagato) bedeutet: Hier setzt sich ein Mönch hin, nachdem er den Wunsch erzeugt hat, und lenkt seinen Geist auf das Meditationsobjekt. Da fällt sein Geist in Unruhe. Er besinnt sich auf die Tugenden von Buddha, Dhamma und Sangha, erheitert und erfreut seinen Geist, macht ihn arbeitsfähig, erzeugt wieder den Wunsch und lenkt den Geist auf das Meditationsobjekt. Da fällt sein Geist wieder in Unruhe. Er besinnt sich wieder auf die Tugenden von Buddha, Dhamma und Sangha, erheitert und erfreut seinen Geist, macht ihn arbeitsfähig, erzeugt den Wunsch und lenkt den Geist auf das Meditationsobjekt. Weil sein Wunsch so mit Unruhe vermischt ist, wird er 'von Unruhe begleitet' genannt.

ථිනමිද්ධසහගතොති ඉධ භික්ඛු ඡන්දං උප්පාදෙත්වා කම්මට්ඨානං මනසිකරොන්තො නිසීදති. අථස්ස ථිනමිද්ධං උප්පජ්ජති. සො ‘‘උප්පන්නං මෙ ථිනමිද්ධ’’න්ති ඤත්වා උදකෙන මුඛං පුඤ්ඡිත්වා, කණ්ණෙ ආකඩ්ඪිත්වා පගුණං ධම්මං සජ්ඣායිත්වා දිවා ගහිතං වා ආලොකසඤ්ඤං මනසිකරිත්වා ථිනමිද්ධං විනොදෙත්වා [Pg.290] පුන ඡන්දං උප්පාදෙත්වා කම්මට්ඨානං මනසි කරොති. අථස්ස පුන ථිනමිද්ධං උප්පජ්ජති. සො වුත්තනයෙනෙව පුන ථිනමිද්ධං විනොදෙත්වා ඡන්දං උප්පාදෙත්වා කම්මට්ඨානං මනසි කරොතීති එවමස්ස ථිනමිද්ධෙන වොකිණ්ණත්තා ඡන්දො ථිනමිද්ධසහගතො නාම හොති.

'Von Starrheit und Trägheit begleitet' (thinamiddhasahagato) bedeutet: Hier setzt sich ein Mönch hin, nachdem er den Wunsch erzeugt hat, und lenkt seinen Geist auf das Meditationsobjekt. Da steigt in ihm Starrheit und Trägheit auf. Er erkennt: 'Starrheit und Trägheit sind in mir aufgestiegen', wäscht sein Gesicht mit Wasser ab, zieht an seinen Ohren, rezitiert das ihm vertraute Dhamma, lenkt die Aufmerksamkeit auf die am Tage aufgenommene Lichtwahrnehmung, vertreibt so Starrheit und Trägheit, erzeugt wieder den Wunsch und lenkt den Geist auf das Meditationsobjekt. Da steigt in ihm wieder Starrheit und Trägheit auf. Er vertreibt Starrheit und Trägheit wieder in genau derselben Weise, erzeugt den Wunsch und lenkt den Geist auf das Meditationsobjekt. Weil sein Wunsch so mit Starrheit und Trägheit vermischt ist, wird er 'von Starrheit und Trägheit begleitet' genannt.

අනුවික්ඛිත්තොති ඉධ භික්ඛු ඡන්දං උප්පාදෙත්වා කම්මට්ඨානං මනසිකරොන්තො නිසීදති. අථස්ස කාමගුණාරම්මණෙ චිත්තං වික්ඛිපති. සො ‘‘බහිද්ධා වික්ඛිත්තං මෙ චිත්ත’’න්ති ඤත්වා අනමතග්ග (සං. නි. 2.124-125) දෙවදූත- (ම. නි. 3.261) චෙලොපම (සං. නි. 5.1104) අනාගතභයසුත්තාදීනි (අ. නි. 5.77) ආවජ්ජෙන්තො සුත්තදණ්ඩෙන චිත්තං තජ්ජෙත්වා කම්මනියං කත්වා පුන ඡන්දං උප්පාදෙත්වා කම්මට්ඨානං මනසි කරොති. අථස්ස පුන චිත්තං වික්ඛිපති. සො පුන සුත්තදණ්ඩෙන චිත්තං කම්මනියං කත්වා ඡන්දං උප්පාදෙත්වා කම්මට්ඨානං මනසි කරොතීති එවමස්ස කාමවිතක්කවොකිණ්ණත්තා ඡන්දො බහිද්ධා පඤ්ච කාමගුණෙ ආරබ්භ අනුවික්ඛිත්තො අනුවිසටො හොති.

'Zerstreut' (anuvikkhitto) bedeutet: Hier setzt sich ein Mönch hin, nachdem er den Wunsch erzeugt hat, und lenkt seinen Geist auf das Meditationsobjekt. Da schweift sein Geist zu den Objekten der Sinnengenüsse ab. Er erkennt: 'Mein Geist ist nach außen abgeschweift', besinnt sich auf Suttas wie das Anamatagga-, Devadūta-, Celopama-, Anāgatabhaya-Sutta und andere, zügelt seinen Geist mit dem 'Sutta-Stock', macht ihn arbeitsfähig, erzeugt wieder den Wunsch und lenkt den Geist auf das Meditationsobjekt. Da schweift sein Geist wieder ab. Er macht den Geist wieder mit dem Sutta-Stock arbeitsfähig, erzeugt den Wunsch und lenkt den Geist auf das Meditationsobjekt. Weil sein Wunsch so mit Sinnengedanken vermischt ist, wird er, in Bezug auf die fünf äußeren Sinnengenüsse, als 'wiederholt abgeschweift' und 'umhergeschweift' bezeichnet.

යථා පුරෙ තථා පච්ඡාති කම්මට්ඨානවසෙනපි දෙසනාවසෙනපි පුරිමපච්ඡිමතා වෙදිතබ්බා. කථං? කම්මට්ඨානෙ තාව කම්මට්ඨානස්ස අභිනිවෙසො පුරෙ නාම, අරහත්තං පච්ඡා නාම. තත්ථ යො භික්ඛු මූලකම්මට්ඨානෙ අභිනිවිසිත්වා අතිලීනාදීසු චතූසු ඨානෙසු චිත්තස්ස ඔක්කමනං පටිසෙධෙත්වා, දුට්ඨගොණෙ යොජෙත්වා සාරෙන්තො විය චතුරස්සඝටිකං ඔතාරෙන්තො විය චතුන්නං ඨානානං එකට්ඨානෙපි අසජ්ජන්තො සඞ්ඛාරෙ සම්මසිත්වා අරහත්තං පාපුණාති. අයම්පි යථා පුරෙ තථා පච්ඡා විහරති නාම. අයං කම්මට්ඨානවසෙන පුරිමපච්ඡිමතා. දෙසනාවසෙන පන කෙසා පුරෙ නාම, මත්ථලුඞ්ගං පච්ඡා නාම. තත්ථ යො භික්ඛු කෙසෙසු අභිනිවිසිත්වා වණ්ණසණ්ඨානාදිවසෙන කෙසාදයො පරිග්ගණ්හන්තො චතූසු ඨානෙසු අසජ්ජන්තො යාව මත්ථලුඞ්ගා භාවනං පාපෙති, අයම්පි යථා පුරෙ තථා පච්ඡා විහරති නාම. එවං දෙසනාවසෙන පුරිමපච්ඡිමතා වෙදිතබ්බා. යථා පච්ඡා තථා පුරෙති ඉදං පුරිමස්සෙව වෙවචනං.

'Wie vorher, so nachher' (yathā pure tathā pacchā): Dieses Vorher-und-Nachher-Verhältnis ist sowohl in Bezug auf das Meditationsobjekt als auch in Bezug auf die Lehrdarlegung zu verstehen. Wie? Zunächst beim Meditationsobjekt: Das Einlassen auf das Meditationsobjekt wird 'vorher' genannt, die Arahatschaft 'nachher'. Wenn sich dort ein Mönch auf sein grundlegendes Meditationsobjekt einlässt, das Absinken des Geistes in den vier Zuständen wie zu großer Schlaffheit usw. verhindert und – wie ein Wagenlenker, der widerspenstige Ochsen anspannt und antreibt, oder wie jemand, der einen viereckigen Holzklotz hinablässt – an keinem einzigen der vier Orte hängenbleibt, die Gestaltungen untersucht und die Arahatschaft erlangt, dann verweilt auch er 'wie vorher, so nachher'. Dies ist das Vorher-und-Nachher-Verhältnis in Bezug auf das Meditationsobjekt. In Bezug auf die Lehrdarlegung hingegen werden die Haare 'vorher' genannt, das Gehirn 'nachher'. Wenn sich dort ein Mönch auf die Haare einlässt, Haare usw. gemäß Farbe, Form usw. erfasst, an den vier Orten nicht hängenbleibt und die Entfaltung bis hin zum Gehirn führt, dann verweilt auch er 'wie vorher, so nachher'. So ist das Vorher-und-Nachher-Verhältnis in Bezug auf die Lehrdarlegung zu verstehen. 'Wie nachher, so vorher' (yathā pacchā tathā pure) ist einfach ein Synonym für das Vorhergehende.

යථා අධො තථා උද්ධන්ති ඉදං සරීරවසෙන වෙදිතබ්බං. තෙනෙවාහ ‘‘උද්ධං පාදතලා අධො කෙසමත්ථකා’’ති. තත්ථ යො භික්ඛු පාදතලතො පට්ඨාය යාව කෙසමත්ථකා ද්වත්තිංසාකාරවසෙන වා පාදඞ්ගුලිඅග්ගපබ්බට්ඨිතො යාව සීසකටාහං, සීසකටාහතො යාව පාදඞ්ගුලීනං අග්ගපබ්බට්ඨීනි[Pg.291], තාව අට්ඨිවසෙන වා භාවනං පාපෙති චතූසු ඨානෙසු එකට්ඨානෙපි අසජ්ජන්තො. අයං යථා උද්ධං තථා අධො, යථා අධො තථා උද්ධං විහරති නාම.

„Wie unten, so oben“: Dies ist in Bezug auf den Körper zu verstehen. Deshalb sagte Er: „Nach oben von den Fußsohlen, nach unten von den Haarspitzen“. Darin entfaltet jener Mönch die Meditation – ausgehend von den Fußsohlen bis hin zu den Haarspitzen, sei es mittels der zweiunddreißig Aspekte, oder von den äußersten Gliedern der Zehen bis hin zur Schädeldecke, und von der Schädeldecke bis hin zu den äußersten Gliedern der Zehen, sei es mittels der Knochen –, ohne an auch nur einer der vier Stellen anzuhaften. Dieser verweilt wahrlich so, dass wie oben, so unten, und wie unten, so oben ist.

යෙහි ආකාරෙහීති යෙහි කොට්ඨාසෙහි. යෙහි ලිඞ්ගෙහීති යෙහි සණ්ඨානෙහි. යෙහි නිමිත්තෙහීති යෙහි උපට්ඨානෙහි. ආලොකසඤ්ඤා සුග්ගහිතා හොතීති යො භික්ඛු අඞ්ගණෙ නිසීදිත්වා ආලොකසඤ්ඤං මනසි කරොති, කාලෙන නිමීලෙති, කාලෙන උම්මීලෙති. අථස්ස යදා නිමීලෙන්තස්සාපි උම්මීලෙත්වා ඔලොකෙන්තස්ස විය එකසදිසමෙව උපට්ඨාති, තදා ආලොකසඤ්ඤා ජාතා නාම හොති. ‘‘දිවාසඤ්ඤා’’තිපි තස්සෙව නාමං. සා ච පන රත්තිං උප්පජ්ජමානා සුග්ගහිතා නාම හොති. ස්වාධිට්ඨිතාතිපි තස්සෙව වෙවචනං. සුට්ඨු අධිට්ඨිතා සුට්ඨු ඨපිතා ස්වාධිට්ඨිතා නාම වුච්චති. සා අත්ථතො සුග්ගහිතායෙව. යො වා ආලොකෙන ථිනමිද්ධං විනොදෙත්වා ඡන්දං උප්පාදෙත්වා කම්මට්ඨානං මනසි කරොති, තස්ස දිවාපි ආලොකසඤ්ඤා සුග්ගහිතා ස්වාධිට්ඨිතා නාම. රත්ති වා හොතු දිවා වා යෙන ආලොකෙන ථිනමිද්ධං විනොදෙත්වා කම්මට්ඨානං මනසි කරොති, තස්මිං ථිනමිද්ධවිනොදනෙ ආලොකෙ උප්පන්නා සඤ්ඤා සුග්ගහිතායෙව නාම. වීරියාදීසුපි එසෙව නයො. ඉමස්මිං සුත්තෙ ඡන්නං අභිඤ්ඤානං පාදකිද්ධි කථිතා.

„Mit welchen Merkmalen“ (yehi ākārehi) bedeutet: mit welchen Bestandteilen (koṭṭhāsa). „Mit welchen Kennzeichen“ (yehi liṅgehi) bedeutet: mit welchen Formen (saṇṭhāna). „Mit welchen Zeichen“ (yehi nimittehi) bedeutet: mit welchen Erscheinungen (upaṭṭhāna). „Die Licht-Wahrnehmung ist wohl erfasst“ bedeutet: Welcher Mönch auch immer im Freien sitzt und die Licht-Wahrnehmung im Geist wachruft, schließt zeitweise die Augen und öffnet sie zeitweise. Wenn es ihm dann, selbst wenn er die Augen geschlossen hat, genau so erscheint, als ob er sie geöffnet hätte und blickte, dann gilt die Licht-Wahrnehmung als entstanden. „Tages-Wahrnehmung“ (divāsaññā) ist ebenfalls eine Bezeichnung dafür. Wenn diese sich wiederum in der Nacht erhebt, wird sie als „wohl erfasst“ bezeichnet. „Gut gefestigt“ (svādhiṭṭhitā) ist ebenfalls ein Synonym dafür. Was fest entschlossen und fest etabliert ist, wird „gut gefestigt“ genannt; dies ist der Bedeutung nach dasselbe wie „wohl erfasst“. Oder wer auch immer durch Licht Trägheit und Starrheit (thina-middha) vertreibt, Eifer (chanda) erzeugt und das Meditationsobjekt (kammaṭṭhāna) im Geist wachruft, für den ist die Licht-Wahrnehmung auch am Tage wohl erfasst und gut gefestigt. Ob es Nacht oder Tag sei: Das durch jenes Licht, mit dem man Trägheit und Starrheit vertreibt und das Meditationsobjekt im Geist wachruft, in eben diesem Vertreiben von Trägheit und Starrheit durch Licht entstandene Wahrnehmen wird wahrlich als wohl erfasst bezeichnet. Ebenso verhält es sich bei Tatkraft (vīriya) und den anderen Kräften. In dieser Lehrrede wird die übernatürliche Macht (iddhi) als Grundlage für die sechs höheren Geisteskräfte (abhiññā) dargelegt.

පාසාදකම්පනවග්ගො දුතියො.

Der zweite Vagga über das Erbeben des Palastes ist beendet.

3. අයොගුළවග්ගො

3. Die Eisenkugel-Vagga

2. අයොගුළසුත්තවණ්ණනා

2. Die Erklärung der Ayoguḷa-Lehrrede (Über die Eisenkugel)

834. තතියවග්ගස්ස දුතියෙ ඉමිනා චාතුමහාභූතිකෙනාති ඉමිනා චතුමහාභූතමයෙන එවං භාරිකෙන ගරුකෙන සමානෙනාපි. ඔමාතීති පහොති සක්කොති, ඉදං තෙපිටකෙ බුද්ධවචනෙ අසම්භින්නපදං. කායම්පි චිත්තෙ සමොදහතීති කායං ගහෙත්වා චිත්තෙ ආරොපෙති, චිත්තසන්නිස්සිතං කරොති, චිත්තගතියා පෙසෙති. චිත්තං නාම මහග්ගතචිත්තං, චිත්තගතිගමනං ලහුකං හොති. චිත්තම්පි කායෙ සමොදහතීති චිත්තං ගහෙත්වා [Pg.292] කායෙ ආරොපෙති, කායසන්නිස්සිතං කරොති, කායගතියා පෙසෙති, කායො නාම කරජකායො, කායගතිගමනං දන්ධං හොති. සුඛසඤ්ඤඤ්ච ලහුසඤ්ඤඤ්චාති අභිඤ්ඤාචිත්තසහජාතසඤ්ඤා. සා හි සන්තසුඛසමන්නාගතත්තා සුඛසඤ්ඤා නාම හොති, කිලෙසදන්ධායිතත්තස්ස ච අභාවා ලහුසඤ්ඤා නාම.

834. Im zweiten Sutta des dritten Vaggas bedeutet „mit diesem aus den vier Hauptelementen [bestehenden Körper]“: obwohl er aus den vier Hauptelementen besteht und so schwer und wuchtig ist. „Omāti“ bedeutet: er vermag es, er kann es; dies ist ein unvermischtes (einzigartiges) Wort im Tipitaka, dem Wort des Buddha. „Er bettet auch den Körper in den Geist ein“ bedeutet: Er nimmt den Körper und erhebt ihn in den Geist, macht ihn vom Geist abhängig und sendet ihn mit der Bewegung des Geistes aus. Unter „Geist“ ist hier der erhabene Geist (mahaggatacitta) zu verstehen, dessen Bewegung leicht und schnell ist. „Er bettet auch den Geist in den Körper ein“ bedeutet: Er nimmt den Geist und setzt ihn auf den Körper, macht ihn vom physischen Körper abhängig und sendet ihn mit der Bewegung des Körpers aus. Der „Körper“ bezeichnet den aus Nahrung entstandenen physischen Körper (karajakāya), dessen Bewegung langsam ist. „Wahrnehmung von Glück und Wahrnehmung von Leichtigkeit“ bezieht sich auf die Wahrnehmung, die zusammen mit dem Geist der höheren Geisteskraft (abhiññācitta) entsteht. Da sie nämlich mit friedvollem Glück verbunden ist, wird sie „Wahrnehmung von Glück“ genannt; und wegen des Fehlens der durch Trübung verursachten Trägheit wird sie „Wahrnehmung von Leichtigkeit“ genannt.

අයොගුළො දිවසං සන්තත්තො ලහුතරො චෙව හොතීති සො හි ද්වීහි තීහි ජනෙහි උක්ඛිපිත්වා කම්මාරුද්ධනෙ පක්ඛිත්තොපි දිවසං පච්චමානො විවරානුපවිට්ඨෙන තෙජෙන චෙව වායෙන ච වායොසහගතො ච උස්මාසහගතො ච තෙජොසහගතො ච හුත්වා එවං ලහුකො හොති, යථා නං කම්මාරො මහාසණ්ඩාසෙන ගහෙත්වා එකතො පරිවත්තෙති උක්ඛිපති බහි නීහරති. එවං පන මුදු ච හොති කම්මනියො ච. යථා නං සො ඛණ්ඩං ඛණ්ඩං විච්ඡින්දති, කූටෙන හනන්තො දීඝචතුරස්සාදිභෙදං කරොති. ඉමස්මිං සුත්තෙ විකුබ්බනිද්ධි කථිතා.

„Eine den ganzen Tag erhitzte Eisenkugel wird viel leichter“: Denn obwohl sie von zwei oder drei Männern angehoben und in den Ofen des Schmieds gelegt wird, wird sie durch das den ganzen Tag über andauernde Erhitzen durch das durch die Poren eindringende Feuerelement und Windelement – verbunden mit Wind, Hitze und Feuer – so leicht um das Zehnfache, dass der Schmied sie mit einer großen Zange greifen, umdrehen, anheben und herausziehen kann. Zudem wird sie so weich und formbar, dass er sie in Stücke schneiden und durch Schläge mit dem Hammer in längliche, viereckige oder andere Formen bringen kann. In dieser Lehrrede wird die übernatürliche Macht der Verwandlung (vikubbanā-iddhi) dargelegt.

3-10. භික්ඛුසුත්තාදිවණ්ණනා

3-10. Die Erklärung der Lehrreden beginnend mit der Bhikkhu-Lehrrede

835-842. තතියෙ විවට්ටපාදකිද්ධි කථිතා, තථා චතුත්ථෙ. අපිච ද්වෙ ඵලානි ආදිං කත්වා හෙට්ඨා මිස්සකිද්ධිපාදා කථිතා, සත්තසු ඵලෙසු පුබ්බභාගා. සත්තමාදීනි චත්තාරි හෙට්ඨා කථිතනයානෙව.

835-842. Im dritten Sutta wird die übernatürliche Macht der Grundlage der Befreiung (vivaṭṭa-pādakiddhi) dargelegt, ebenso im vierten. Darüber hinaus werden ab den beiden Lehrreden über die Früchte („Dve phalāni“) darunter die gemischten Grundlagen der übernatürlichen Macht (missaka-iddhipāda) dargelegt, welche die Vorstufe zu den sieben Früchten bilden. Die vier Lehrreden ab der siebten sind genau wie unten bereits dargelegt zu verstehen.

11-12. මොග්ගල්ලානසුත්තාදිවණ්ණනා

11-12. Die Erklärung der Lehrreden beginnend mit der Moggallāna-Lehrrede

843-844. එකාදසමද්වාදසමෙසු ඡ අභිඤ්ඤා කථිතා. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානත්ථමෙවාති.

843-844. In der elften und zwölften Lehrrede werden die sechs höheren Geisteskräfte (abhiññā) dargelegt. Der verbleibende Text ist überall von offensichtlicher Bedeutung.

ඉද්ධිපාදසංයුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Iddhipāda-Saṃyutta (Die Gruppierte Sammlung über die Grundlagen der übernatürlichen Macht) ist beendet.

8. අනුරුද්ධසංයුත්තං

8. Anuruddha-Saṃyutta (Die Gruppierte Sammlung mit Anuruddha)

1. රහොගතවග්ගො

1. Die Rahogata-Vagga (Die Vagga über das Zurückgezogenhaben)

1-2. පඨමරහොගතසුත්තාදිවණ්ණනා

1-2. Die Erklärung der Lehrreden beginnend mit der ersten Rahogata-Lehrrede

899-900. අනුරුද්ධසංයුත්තස්ස [Pg.293] පඨමෙ ආරද්ධාති පරිපුණ්ණා. සඞ්ඛෙපතො පනෙත්ථ ඡත්තිංසාය ඨානෙසු අරහත්තං පාපෙත්වා විපස්සනා කථිතා, දුතියෙ ද්වාදසසු ඨානෙසු අරහත්තං පාපෙත්වා විපස්සනා කථිතා.

899-900. Im ersten Sutta des Anuruddha-Saṃyutta bedeutet „begonnen“ (āraddhā): vollkommen vollendet. Kurz gesagt wird hier an sechsunddreißig Stellen die Einsichtspraxis (vipassanā), die zur Arhatschaft führt, dargelegt; im zweiten Sutta wird an zwölf Stellen die Einsichtspraxis dargelegt, die zur Arhatschaft führt.

3. සුතනුසුත්තවණ්ණනා

3. Die Erklärung der Sutanu-Lehrrede

901. තතියෙ මහාභිඤ්ඤතන්ති ඡඅභිඤ්ඤාභාවං. හීනං ධම්මන්තිආදීසු ඉමාය පාළියා අත්ථො වෙදිතබ්බො –

901. Im dritten Sutta bedeutet „große höhere Geisteskraft erlangt zu haben“ (mahābhiññataṃ) den Zustand des Besitzes der sechs höheren Geisteskräfte. Bei den Worten „niedere Phänomene“ (hīnaṃ dhammaṃ) usw. ist die Bedeutung anhand des folgenden kanonischen Textes (Pāḷi) zu verstehen:

‘‘කතමෙ ධම්මා හීනා? ද්වාදස අකුසලචිත්තුප්පාදා, ඉමෙ ධම්මා හීනා. කතමෙ ධම්මා මජ්ඣිමා? තීසු භූමීසු කුසලං, තීසු භූමීසු විපාකො, තීසු භූමීසු කිරියාබ්‍යාකතං සබ්බඤ්ච රූපං, ඉමෙ ධම්මා මජ්ඣිමා. කතමෙ ධම්මා පණීතා? චත්තාරො මග්ගා අපරියාපන්නා, චත්තාරි ච සාමඤ්ඤඵලානි නිබ්බානඤ්ච, ඉමෙ ධම්මා පණීතා’’ති (ධ. ස. 1423-1425).

„Welche Phänomene sind nieder? Die zwölf unheilsamen Geisteszustände; diese Phänomene sind nieder. Welche Phänomene sind mittig? Das Heilsame in den drei Daseinsebenen, das Reifungsergebnis in den drei Daseinsebenen, das wirkungsvolle Unbestimmte in den drei Daseinsebenen sowie jegliche Materie; diese Phänomene sind mittig. Welche Phänomene sind erhaben? Die vier Pfade, die nicht im Kreislauf der Wiedergeburten enthalten sind, die vier Früchte des Asketentums und das Nibbāna; diese Phänomene sind erhaben.“ (Dhs. 1423-1425)

4-7. පඨමකණ්ඩකීසුත්තාදිවණ්ණනා

4-7. Die Erklärung der Lehrreden beginnend mit der ersten Kaṇḍakī-Lehrrede

902-905. චතුත්ථෙ කණ්ඩකීවනෙති මහාකරමන්දවනෙ. ඡට්ඨෙ සහස්සං ලොකන්ති ඉමිනා ථෙරස්ස සතත විහාරො දස්සිතො. ථෙරො හි පාතොව මුඛං ධොවිත්වා අතීතානාගතෙ කප්පසහස්සං අනුස්සරති. පච්චුප්පන්නෙ පන දසචක්කවාළසහස්සං එකාවජ්ජනස්ස ආපාථමාගච්ඡති. සත්තමං උත්තානමෙව.

902-905. In der vierten Lehrrede bedeutet „im Kaṇḍakī-Wald“: im großen Karamanda-Hain. In der sechsten Lehrrede zeigt „tausend Welten“ das beständige Verweilen des Ehrwürdigen. Denn der Ehrwürdige wäscht am frühen Morgen sein Gesicht und erinnert sich an tausend Weltzeitalter (Kappas) in der Vergangenheit und in der Zukunft. Was die Gegenwart betrifft, so treten zehntausend Weltsysteme in den Bereich einer einzigen Ausrichtung seines Geistes. Das siebte Sutta ist von ganz offensichtlicher Bedeutung.

8. සලළාගාරසුත්තවණ්ණනා

8. Die Erklärung der Salaḷāgāra-Lehrrede (Über die Kiefernhütte)

906. අට්ඨමෙ සලළාගාරෙති සලළරුක්ඛමයාය පණ්ණසාලාය, සලළරුක්ඛස්ස වා ද්වාරෙ ඨිතත්තා එවංනාමකෙ අගාරෙ. ඉමස්මිං සුත්තෙ විපස්සනාය සද්ධිං විපස්සකපුග්ගලො කථිතො.

906. In der achten Lehrrede bedeutet „in der Kiefernhütte“ (salaḷāgāre): in einer Blätterhütte aus Kiefernholz, oder weil sie nahe dem Eingang einer Kiefer stand, in einem Gebäude dieses Namens. In diesem Sutta wird die Einsicht übende Person (vipassaka) zusammen mit der Einsicht (vipassanā) dargelegt.

9. අම්බපාලිවනසුත්තවණ්ණනා

9. Die Erklärung der Ambapālivana-Lehrrede (Über den Ambapāli-Hain)

907. නවමෙ [Pg.294] ආසභිං වාචන්ති අත්තනො අරහත්තභාවදීපකං උත්තමවාචං. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානත්ථමෙවාති.

907. In der neunten Lehrrede bedeutet „eine kühne Rede“ (āsabhiṃ vācaṃ): die edle Rede, die das eigene Erreichen der Arhatschaft offenbart. Der verbleibende Text ist überall von offensichtlicher Bedeutung.

රහොගතවග්ගො පඨමො.

Der erste Vagga über das Zurückgezogenhaben ist beendet.

2. දුතියවග්ගවණ්ණනා

2. Die Erklärung des zweiten Vaggas

909-922. දුතියවග්ගෙ ඨානඤ්ච ඨානතොතිආදීහි ථෙරො දසබලඤාණං පටිජානාති. කිම්පනෙතං සාවකානං හොතීති? එකදෙසෙන හොති, සබ්බඤ්ඤුබුද්ධානං පනෙතං නිප්පදෙසං සබ්බාකාරපරිපූරන්ති.

909-922. Im zweiten Vagga gesteht der Ehrwürdige durch die Worte „das Mögliche als das Mögliche“ usw. das Wissen um die zehn Kräfte (dasabala-ñāṇa) zu. Gehört dieses Wissen um die zehn Kräfte etwa den Jüngern? Zum Teil gehört es auch den Jüngern, entsprechend ihrer jeweiligen Gelübde; für die allwissenden Buddhas jedoch ist es unbegrenzt und in jeder Hinsicht vollkommen.

අනුරුද්ධසංයුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Anuruddha-Saṃyutta ist beendet.

9. ඣානසංයුත්තවණ්ණනා

9. Die Erklärung des Jhāna-Saṃyutta (Die Gruppierte Sammlung über die Vertiefungen)

923. ඣානසංයුත්තං උත්තානත්ථමෙව.

923. Das Jhāna-Saṃyutta ist von ganz offensichtlicher Bedeutung.

ඣානසංයුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Jhāna-Saṃyutta ist beendet.

10. ආනාපානසංයුත්තං

10. Ānāpāna-Saṃyutta (Die Gruppierte Sammlung über die Ein- und Ausatmung)

1. එකධම්මවග්ගො

1. Die Ekadhamma-Vagga (Die Vagga über das eine Ding)

1. එකධම්මසුත්තවණ්ණනා

1. Die Erklärung des Ekadhamma-Suttas (Ekadhammasuttavaṇṇanā)

977. ආනාපානසංයුත්තස්ස [Pg.295] පඨමෙ එකධම්මොති එකො ධම්මො. සෙසමෙත්ථ යං වත්තබ්බං සියා, තං සබ්බං සබ්බාකාරෙන විසුද්ධිමග්ගෙ (විසුද්ධි. 1.215) ආනාපානස්සතිකම්මට්ඨානනිද්දෙසෙ වුත්තමෙව.

977. Im ersten [Sutta] des Ānāpāna-Saṃyutta bedeutet 'ekadhammo' (ein einziges Ding) 'ein einziges Phänomen' (eko dhammo). Was hierüber hinaus noch zu sagen wäre, das ist alles in jeder Hinsicht bereits im Visuddhimagga in der Darlegung des Meditationsobjektes der Achtsamkeit auf den Ein- und Ausatmen (Ānāpānassatikammaṭṭhānaniddese) dargelegt worden.

6. අරිට්ඨසුත්තවණ්ණනා

6. Die Erklärung des Ariṭṭha-Suttas (Ariṭṭhasuttavaṇṇanā)

982. ඡට්ඨෙ භාවෙථ නොති භාවෙථ නු. කාමච්ඡන්දොති පඤ්චකාමගුණිකරාගො. අජ්ඣත්තං බහිද්ධා ච ධම්මෙසූති අජ්ඣත්තිකබාහිරෙසු ද්වාදසසු ආයතනධම්මෙසු. පටිඝසඤ්ඤා සුප්පටිවිනීතාති පටිඝසම්පයුත්තසඤ්ඤා සුට්ඨු පටිවිනීතා, සමුච්ඡින්නාති අත්ථො. ඉමිනා අත්තනො අනාගාමිමග්ගං කථෙති. ඉදානි අරහත්තමග්ගස්ස විපස්සනං දස්සෙන්තො සො සතොව අස්සසිස්සාමීතිආදිමාහ.

982. Im sechsten [Sutta] bedeutet 'bhāvetha no' 'entwickelt ihr wohl?'. 'Kāmacchando' (Sinnliches Verlangen) bezeichnet die Begierde nach den fünf Fesseln der Sinnlichkeit. 'Ajjhattaṃ bahiddhā ca dhammesu' (in den inneren und äußeren Phänomenen) bezieht sich auf die zwölf inneren und äußeren Grundlagen der Sinnesaktivität (āyatana-dhamma). 'Paṭighasaññā suppaṭivinītā' (die Wahrnehmung des Widerwillens ist wohl vertrieben) bedeutet, dass die mit Widerwillen verbundene Wahrnehmung gut beseitigt, [nämlich] gänzlich abgeschnitten ist; dies ist der Sinn. Hiermit verkündet er seinen eigenen Pfad der Nichtwiederkehr (anāgāmimagga). Um nun die Einsicht (vipassanā) für den Pfad der Arhatschaft (arahattamagga) aufzuzeigen, sprach er [die Worte]: 'Nur achtsam atmet er ein...' und so weiter.

7. මහාකප්පිනසුත්තවණ්ණනා

7. Die Erklärung des Mahākappina-Suttas (Mahākappinasuttavaṇṇanā)

983. සත්තමෙ ඉඤ්ජිතත්තං වා ඵන්දිතත්තං වාති උභයෙනපි චලනමෙව කථිතං.

983. Im siebten [Sutta] wird mit beiden Begriffen, 'iñjitattaṃ vā phanditattaṃ vā' (Regung oder Erschütterung), einzig Bewegung (calana) bezeichnet.

8. පදීපොපමසුත්තවණ්ණනා

8. Die Erklärung des Padīpopama-Suttas (Padīpopamasuttavaṇṇanā)

984. අට්ඨමෙ නෙව කායොපි කිලමති න චක්ඛූනීති අඤ්ඤෙසු හි කම්මට්ඨානෙසු කම්මං කරොන්තස්ස කායොපි කිලමති, චක්ඛූනිපි විහඤ්ඤන්ති. ධාතුකම්මට්ඨානස්මිඤ්හි කම්මං කරොන්තස්ස කායො කිලමති, යන්තෙ පක්ඛිපිත්වා පීළනාකාරප්පත්තො විය හොති. කසිණකම්මට්ඨානෙ කම්මං කරොන්තස්ස චක්ඛූනි ඵන්දන්ති කිලමන්ති, නික්ඛමිත්වා පතනාකාරප්පත්තානි විය හොන්ති. ඉමස්මිං පන කම්මට්ඨානෙ කම්මං කරොන්තස්ස නෙව කායො කිලමති, න අක්ඛීනි විහඤ්ඤන්ති. තස්මා එවමාහ.

984. Im achten [Sutta] heißt es: 'Weder ermüdet der Körper, noch die Augen' (neva kāyopi kilamati na cakkhūni). Denn bei anderen Meditationsobjekten (kammaṭṭhāna) ermüdet dem Praktizierenden sowohl der Körper als auch die Augen werden strapaziert. Denn wer das Meditationsobjekt der Elemente (dhātukammaṭṭhāna) ausübt, dessen Körper ermüdet und befindet sich gleichsam in einem Zustand des Zusammengepresstseins, als wäre er in eine Presse gesteckt worden. Wer das Kasiṇa-Meditationsobjekt ausübt, dessen Augen zucken und ermüden, als ob sie herausspringen und herausfallen würden. Bei diesem Meditationsobjekt (ānāpānassati) jedoch ermüdet dem Ausübenden weder der Körper, noch werden die Augen strapaziert. Darum sprach er so.

සබ්බසො [Pg.296] රූපසඤ්ඤානන්තිආදි කස්මා වුත්තං, කිං ආනාපානෙ කසිණුග්ඝාටනං ලබ්භතීති? තිපිටකචූළාභයත්ථෙරො පනාහ – ‘‘යස්මා ආනාපානනිමිත්තං තාරකරූපමුත්තාවලිකාදිසදිසං හුත්වා පඤ්ඤායති, තස්මා තත්ථ කසිණුග්ඝාටනං ලබ්භතී’’ති. තිපිටකචූළනාගත්ථෙරො ‘‘න ලබ්භතෙවා’’ති ආහ. අලබ්භන්තෙ අයං අරියිද්ධිආදිකො පභෙදො කස්මා ගහිතොති? ආනිසංසදස්සනත්ථං. අරියං වා හි ඉද්ධිං චත්තාරි වා රූපාවචරජ්ඣානානි චතස්සො වා අරූපසමාපත්තියො නිරොධසමාපත්තිං වා පත්ථයමානෙන භික්ඛුනා අයං ආනාපානස්සතිසමාධි සාධුකං මනසිකාතබ්බො. යථා හි නගරෙ ලද්ධෙ යං චතූසු දිසාසු උට්ඨානකභණ්ඩං, තං චතූහි ද්වාරෙහි නගරමෙව පවිසතීති, ජනපදො ලද්ධො ච හොති. නගරස්සෙව හෙසො ආනිසංසො. එවං ආනාපානස්සතිසමාධිභාවනාය ආනිසංසො එස අරියිද්ධිආදිකො පභෙදො, සබ්බාකාරෙන භාවිතෙ ආනාපානස්සතිසමාධිස්මිං සබ්බමෙතං යොගිනො නිප්ඵජ්ජතීති ආනිසංසදස්සනත්ථං වුත්තං. සුඛඤ්චෙති එත්ථ සොති කස්මා න වුත්තං? යස්මා භික්ඛූති ඉමස්මිං වාරෙ නාගතං.

Warum wurde [die Passage] beginnend mit 'völlig [überwindet er] die Formwahrnehmungen' (sabbaso rūpasaññānaṃ) gesprochen? Kann bei der Atembetrachtung das Entfernen des Kasiṇa-Zeichens (kasiṇugghāṭana) erlangt werden? Dies ist die Frage. Der Thera Tipiṭaka-Cūḷābhaya jedoch sagte: 'Da das Zeichen der Atembetrachtung (ānāpānanimitta) so erscheint, als sei es einer Ansammlung von Sternen, einer Perlenkette oder Ähnlichem ähnlich, kann man dort das Entfernen des Kasiṇa-Zeichens erlangen.' Der Thera Tipiṭaka-Cūḷanāga sagte: 'Man erlangt es keineswegs.' Wenn man es nicht erlangt, warum wird dann diese Aufteilung, beginnend mit der edlen Geistesmacht (ariyiddhi) etc., angeführt? Um den Nutzen (ānisaṃsa) aufzuzeigen. Denn ein Mönch, der entweder die edle Geistesmacht wünscht, oder die vier feinstofflichen Vertiefungen (rūpāvacarajjhānāni), oder die vier immateriellen Errungenschaften, oder die Errungenschaft des Erlöschens (nirodhasamāpatti), der muss diese Konzentration der Achtsamkeit auf den Ein- und Ausatmen (ānāpānassatisamādhi) gründlich im Geiste erwägen. Denn gleichwie, wenn eine Stadt eingenommen ist, die in den vier Himmelsrichtungen erzeugten Abgaben durch die vier Tore eben in die Stadt gelangen und somit das Umland ebenfalls gewonnen ist – was der Nutzen der Stadt selbst ist –, ebenso ist dieser besondere Nutzen, beginnend mit der edlen Geistesmacht, der Nutzen der Entfaltung der Konzentration der Achtsamkeit auf den Ein- und Ausatmen. Wenn die Konzentration der Achtsamkeit auf den Ein- und Ausatmen in jeder Hinsicht entfaltet wird, verwirklicht sich all dies für den Meditierenden (yogin). Dies wurde gesagt, um den Nutzen aufzuzeigen. Warum wird hier bei 'sukhañca' das Wort 'so' (er) nicht genannt? Weil das Wort 'bhikkhu' (Mönch) in diesem Textabschnitt nicht vorkommt.

9. වෙසාලීසුත්තවණ්ණනා

9. Die Erklärung des Vesālī-Suttas (Vesālīsuttavaṇṇanā)

985. නවමෙ වෙසාලියන්ති එවංනාමකෙ ඉත්ථිලිඞ්ගවසෙන පවත්තවොහාරෙ නගරෙ. තඤ්හි නගරං තික්ඛත්තුං පාකාරපරික්ඛෙපවඩ්ඪනෙන විසාලීභූතත්තා වෙසාලීති වුච්චති. ඉදම්පි ච නගරං සබ්බඤ්ඤුතං පත්තෙයෙව සම්මාසම්බුද්ධෙ සබ්බාකාරවෙපුල්ලතං පත්තන්ති වෙදිතබ්බං. එවං ගොචරගාමං දස්සෙත්වා නිවාසට්ඨානමාහ මහාවනෙ කූටාගාරසාලායන්ති. තත්ථ මහාවනං නාම සයංජාතං අරොපිමං සපරිච්ඡෙදං මහන්තං වනං. කපිලවත්ථුසාමන්තා පන මහාවනං හිමවන්තෙන සහ එකාබද්ධං අපරිච්ඡෙදං හුත්වා මහාසමුද්දං ආහච්ච ඨිතං. ඉදං තාදිසං න හොති, සපරිච්ඡෙදං මහන්තං වනන්ති මහාවනං. කූටාගාරසාලා පන මහාවනං නිස්සාය කතෙ ආරාමෙ කූටාගාරං අන්තොකත්වා හංසවට්ටකච්ඡන්නෙන කතා සබ්බාකාරසම්පන්නා බුද්ධස්ස භගවතො ගන්ධකුටීති වෙදිතබ්බා.

985. Im neunten [Sutta] bedeutet 'vesāliyaṃ' in der Stadt dieses Namens, welcher ein weibliches grammatikalisches Geschlecht aufweist. Diese Stadt wird nämlich 'Vesālī' genannt, weil sie durch die dreimalige Erweiterung ihrer Umwallung weitläufig geworden ist (visālībhūtattā). Und es ist zu wissen, dass auch diese Stadt erst bei der Erlangung der Allwissenheit durch den vollkommen Erleuchteten (sammāsambuddha) in jeder Hinsicht ihre volle Blüte erreichte. Nachdem er so den Ort für den Almosengang (gocaragāma) aufgezeigt hat, nennt er den Aufenthaltsort mit den Worten: 'im Großen Wald in der Halle mit dem Spitzdach' (mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ). Darunter versteht man unter 'Mahāvana' (Großer Wald) einen von selbst gewachsenen, nicht angepflanzten, begrenzten großen Wald. Der Große Wald in der Nähe von Kapilavatthu hingegen ist mit dem Himalaya-Gebirge lückenlos verbunden, unbegrenzt und reicht bis an das große Meer. Dieser [Wald bei Vesālī] ist nicht von jener Art, sondern er ist ein begrenzter großer Wald, weshalb er 'Großer Wald' genannt wird. Die Spitzdachhalle (kūṭāgārasālā) wiederum ist als die in jeder Hinsicht vollkommene Duftkammer (gandhakuṭī) des erhabenen Buddha zu verstehen, die in dem in Abhängigkeit vom Großen Wald angelegten Kloster errichtet wurde, indem man ein Gebäude mit spitzem Dach ins Innere integrierte und es mit einer Überdachung in Form eines kreisenden Schwans versah.

අනෙකපරියායෙන අසුභකථං කථෙතීති අනෙකෙහි කාරණෙහි අසුභාකාරසන්දස්සනප්පවත්තං කායවිච්ඡන්දනීයකථං කථෙති. සෙය්‍යථිදං – අත්ථි [Pg.297] ඉමස්මිං කායෙ කෙසා ලොමා නඛා දන්තා…පෙ… මුත්තන්ති. කිං වුත්තං හොති? භික්ඛවෙ, ඉමස්මිං බ්‍යාමමත්තෙ කළෙවරෙ සබ්බාකාරෙනපි විචිනන්තො න කොචි කිඤ්චි මුත්තං වා මණිං වා වෙළුරියං වා අගරුං වා චන්දනං වා කුඞ්කුමං වා කප්පුරං වා වාසචුණ්ණාදිං වා අණුමත්තම්පි සුචිභාවං පස්සති, අථ ඛො පරමදුග්ගන්ධං ජෙගුච්ඡඅස්සිරිකදස්සනං කෙසලොමාදිනානප්පකාරං අසුචිමෙව පස්සති, තස්මා න එත්ථ ඡන්දො වා රාගො වා කරණීයො. යෙපි උත්තමඞ්ගෙ සිරසි ජාතා කෙසා නාම, තෙපි අසුභා චෙව අසුචිනො ච පටිකූලා ච. සො ච නෙසං අසුභාසුචිපටිකූලභාවො වණ්ණතොපි සණ්ඨානතොපි ගන්ධතොපි ආසයතොපි ඔකාසතොපීති පඤ්චහාකාරෙහි වෙදිතබ්බො. එවං ලොමාදීනම්පීති අයමෙත්ථ සඞ්ඛෙපො, විත්ථාරො පන විසුද්ධිමග්ගෙ (විසුද්ධි. 1.307) වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බො. ඉති භගවා එකමෙකස්මිං කොට්ඨාසෙ පඤ්චපඤ්චප්පභෙදෙන අනෙකපරියායෙන අසුභකථං කථෙති.

'Er spricht in vielfacher Weise über das Unreine' (anekapariyāyena asubhakathaṃ katheti) bedeutet, dass er aus vielfältigen Gründen eine Rede zur Abwendung vom Körper (kāyavicchandanīyakathā) hält, welche die unschönen Aspekte aufzeigt. Und zwar: 'Es gibt in diesem Körper Kopfhaare, Körperhaare, Nägel, Zähne ... [und so weiter] ... Urin'. Was ist damit gemeint? Ihr Mönche, wenn man diesen eine Klafter großen Körper (Kadaver) in jeder Hinsicht durchsucht, findet kein Weiser auch nur das geringste reine Ding, wie etwa eine Perle, einen Edelstein, einen Beryll, Aloeholz, Sandelholz, Safran, Kampfer oder wohlriechendes Pulver. Vielmehr sieht er nur das äußerst übelriechende, abscheuliche, glanzlose Erscheinungsbild verschiedenartiger unreiner Dinge wie Kopfhaare, Körperhaare und so weiter. Daher sollte man hierfür weder Verlangen (chanda) noch Begierde (rāga) hegen. Selbst die Kopfhaare, die auf dem edelsten Körperteil, dem Haupt, wachsen, sind unschön, unrein und widerlich. Und diese unschöne, unreine und widerliche Beschaffenheit ist in fünffacher Weise zu verstehen: nach Farbe (vaṇṇa), Form (saṇṭhāna), Geruch (gandha), Ursprung (āsaya) und Ort (okāsa). Ebenso verhält es sich bei den Körperhaaren und so weiter. Dies ist hier die Zusammenfassung; die ausführliche Darstellung ist genau in der im Visuddhimagga dargelegten Weise zu verstehen. So spricht der Erhabene über jeden einzelnen Körperteil in fünffacher Weise in vielfacher Form über das Unreine.

අසුභාය වණ්ණං භාසතීති උද්ධුමාතකාදිවසෙන අසුභමාතිකං නික්ඛිපිත්වා පදභාජනීයෙන තං විභජන්තො වණ්ණෙන්තො අසුභාය වණ්ණං භාසති. අසුභභාවනාය වණ්ණං භාසතීති යා අයං කෙසාදීසු වා උද්ධුමාතකාදීසු වා අජ්ඣත්තබහිද්ධාවත්ථූසු අසුභාකාරං ගහෙත්වා පවත්තස්ස චිත්තස්ස භාවනා වඩ්ඪනා ඵාතිකම්මං, තස්සා අසුභභාවනාය ආනිසංසං දස්සෙන්තො වණ්ණං භාසති, ගුණං පරිකිත්තෙති. සෙය්‍යථිදං – ‘‘අසුභභාවනාභියුත්තො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කෙසාදීසු වා වත්ථූසු උද්ධුමාතකාදීසු වා පඤ්චඞ්ගවිප්පහීනං පඤ්චඞ්ගසමන්නාගතං තිවිධකල්‍යාණං දසලක්ඛණසම්පන්නං පඨමජ්ඣානං පටිලභති. සො තං පඨමජ්ඣානසඞ්ඛාතං චිත්තමඤ්ජූසං නිස්සාය විපස්සනං වඩ්ඪෙත්වා උත්තමත්ථං අරහත්තං පාපුණාතී’’ති.

'Er spricht Lob über das Unreine' (asubhāya vaṇṇaṃ bhāseti) bedeutet, dass er – ausgehend von der Systematik des Unreinen (asubhamātika) wie dem Aufgequollenen (uddhumātaka) usw. – diese mittels der Wortanalyse (padabhājanīya) einteilt und erklärt und somit das Lob des Unreinen spricht. 'Er spricht Lob über die Meditation des Unreinen' (asubhabhāvanāya vaṇṇaṃ bhāseti) bedeutet: Was diese Entfaltung, Mehrung und kontinuierliche Übung des Meditationsgeistes betrifft, der den Aspekt des Unreinen erfasst hat – sei es bezüglich der Kopfhaare usw., der aufgequollenen Leichen usw. oder bezüglich innerer und äußerer Objekte –, so spricht er das Lob dieser Meditation des Unreinen, indem er deren Nutzen aufzeigt und ihre Vorzüge preist. Und zwar so: 'Ein der Meditation des Unreinen hingebungsvoll gewidmeter Mönch, ihr Mönche, erlangt entweder bezüglich Objekten wie den Kopfhaaren usw. oder den aufgequollenen Leichen usw. die erste Vertiefung (paṭhamajjhāna), bei der pfünf Faktoren überwunden und fünf Faktoren vorhanden sind, die in dreifacher Weise heilsam ist und über zehn Merkmale verfügt. Indem er sich auf diese als Geistes-Schatulle (cittamañjūsā) bezeichnete erste Vertiefung stützt und die Einsicht (vipassanā) entfaltet, erreicht er das höchste Ziel, die Arhatschaft (arahatta).'

ඉච්ඡාමහං, භික්ඛවෙ, අඩ්ඪමාසං පටිසල්ලීයිතුන්ති අහං, භික්ඛවෙ, එකං අඩ්ඪමාසං පටිසල්ලීයිතුං නිලීයිතුං එකකොව හුත්වා විහරිතුං ඉච්ඡාමීති අත්ථො. නාම්හි කෙනචි උපසඞ්කමිතබ්බො අඤ්ඤත්‍ර එකෙන පිණ්ඩපාතනීහාරකෙනාති යො අත්තනා පයුත්තවාචං අකත්වා මමත්ථාය සද්ධෙසු කුලෙසු පටියත්තපිණ්ඩපාතං නීහරිත්වා මය්හං උපනාමෙති, තං පිණ්ඩපාතනීහාරකං එකං භික්ඛුං ඨපෙත්වා නාම්හි අඤ්ඤෙන කෙනචි භික්ඛුනා වා ගහට්ඨෙන වා උපසඞ්කමිතබ්බොති.

„Ich wünsche, o Mönche, mich für einen halben Monat zurückzuziehen“ bedeutet: „O Mönche, ich wünsche für die Dauer eines halben Monats in Klausur zu gehen, mich zurückzuziehen und ganz allein zu verweilen“ – dies ist die Bedeutung. „Niemand soll sich mir nähern, außer dem einen, der das Almosenessen bringt“ bedeutet: Ausgenommen jenen einen Mönch, der das Almosenessen bringt – das heißt, der ohne eigene Aufforderung das von gläubigen Familien zubereitete Almosenessen herbeiholt und mir darbringt –, soll sich mir kein anderer, sei es ein Mönch oder ein Hausvater, nähern.

කස්මා [Pg.298] පන එවමාහාති? අතීතෙ කිර පඤ්චසතා මිගලුද්දකා මහතීහි දණ්ඩවාගුරාදීහි අරඤ්ඤං පරික්ඛිපිත්වා හට්ඨතුට්ඨා එකතොයෙව යාවජීවං මිගපක්ඛිඝාතකම්මෙන ජීවිකං කප්පෙත්වා නිරයෙ උප්පන්නා. තෙ තත්ථ පච්චිත්වා පුබ්බෙ කතෙන කෙනචිදෙව කුසලකම්මෙන මනුස්සෙසු උප්පන්නා කල්‍යාණූපනිස්සයවසෙන සබ්බෙපි භගවතො සන්තිකෙ පබ්බජ්ජඤ්ච උපසම්පදඤ්ච ලභිංසු. තෙසං තතො මූලාකුසලකම්මතො අවිපක්කවිපාකා අපරාපරචෙතනා තස්මිං අඩ්ඪමාසබ්භන්තරෙ අත්තූපක්කමෙන ච පරූපක්කමෙන ච ජීවිතූපච්ඡෙදාය ඔකාසමකාසි. තං භගවා අද්දස. කම්මවිපාකො ච නාම න සක්කා කෙනචි පටිබාහිතුං. තෙසු ච භික්ඛූසු පුථුජ්ජනාපි අත්ථි, සොතාපන්නසකදාගාමිඅනාගාමිඛීණාසවාපි. තත්ථ ඛීණාසවා අප්පටිසන්ධිකා, ඉතරෙ අරියසාවකා නියතගතිකා සුගතිපරායණා, පුථුජ්ජනානං ගති අනියතා.

Warum aber sprach er so? In der Vergangenheit, so heißt es, umstellten fünfhundert Jäger mit Stöcken, Netzen und Ähnlichem den Wald, fröhlich und vergnügt, und fristeten ihr ganzes Leben lang ihr Dasein mit dem Töten von Wild und Vögeln; danach wurden sie in der Hölle wiedergeboren. Nachdem sie dort geschmort hatten, wurden sie aufgrund einer in ferner Vergangenheit gewirkten heilsamen Tat wieder unter den Menschen geboren. Kraft ihrer guten unterstützenden Bedingungen (kalyāṇūpanissaya) erhielten sie alle in der Gegenwart des Erhabenen sowohl die niedere als auch die höhere Weihung (pabbajjā und upasampadā). Doch das noch unverzögerte, unaufgelöste Karma aus jenen späteren Absichten, die aus jenem ursprünglichen unheilsamen Karma stammten, fand in diesem besagten halben Monat die Gelegenheit, ihr Leben entweder durch eigenes Zutun oder durch das Zutun anderer zu beenden. Dies sah der Erhabene. Und das Reifwerden des Karmas (kammavipāka) kann wahrlich von niemandem abgewehrt werden. Unter jenen Mönchen gab es sowohl Weltlinge (puthujjana) als auch Stromeingetretene, Einmalwiederkehrende, Nichtwiederkehrende und Triebversiegte (khīṇāsava). Davon waren die Triebversiegten frei von weiterer Wiedergeburt; die übrigen edlen Jünger (ariya-sāvaka) hatten eine sichere Bestimmung mit einer glücklichen Wiedergeburt als Ziel, doch die Bestimmung der Weltlinge war noch ungewiss.

අථ භගවා චින්තෙසි – ‘‘ඉමෙ අත්තභාවෙ ඡන්දරාගෙන මරණභයභීතා න සක්ඛිස්සන්ති ගතිං විසොධෙතුං, හන්ද නෙසං ඡන්දරාගප්පහානාය අසුභකථං කථෙමි. තං සුත්වා අත්තභාවෙ විගතච්ඡන්දරාගතාය ගතිවිසොධනං කත්වා සග්ගෙ පටිසන්ධිං ගණ්හිස්සන්ති, එවං තෙසං මම සන්තිකෙ පබ්බජ්ජා සාත්ථිකා භවිස්සතී’’ති. තතො තෙසං අනුග්ගහාය අසුභකථං කථෙසි කම්මට්ඨානසීසෙන, නො මරණවණ්ණසංවණ්ණනාධිප්පායෙන. කථෙත්වා ච පනස්ස එතදහොසි – ‘‘සචෙ ඉමං අඩ්ඪමාසං මං භික්ඛූ පස්සිස්සන්ති, ‘අජ්ජ එකො භික්ඛු මතො, අජ්ජ ද්වෙ…පෙ… අජ්ජ දසා’ති ආගන්ත්වා ආරොචෙස්සන්ති, අයඤ්ච කම්මවිපාකො න සක්කා මයා වා අඤ්ඤෙන වා පටිබාහිතුං, ස්වාහං තං සුත්වාපි කිං කරිස්සාමි, කිං මෙ අනත්ථකෙන අනයබ්‍යසනෙන සුතෙන, හන්දාහං භික්ඛූනං අදස්සනං උපගච්ඡාමී’’ති. තස්මා එවමාහ – ‘‘ඉච්ඡාමහං, භික්ඛවෙ, අඩ්ඪමාසං පටිසල්ලීයිතුං, නාම්හි කෙනචි උපසඞ්කමිතබ්බො අඤ්ඤත්‍ර එකෙන පිණ්ඩපාතනීහාරකෙනා’’ති.

Da dachte der Erhabene: „Diese [weltlichen Mönche] werden, aus Angst vor dem Tod aufgrund von Verlangen und Begehren (chandarāga) bezüglich ihres eigenen Körpers, nicht imstande sein, ihren jenseitigen Weg zu reinigen. Wohlan, ich will ihnen zur Überwindung von Verlangen und Begehren die Lehrrede über das Unreine (asubhakathā) verkünden. Wenn sie diese hören, werden sie, frei von Verlangen und Begehren gegenüber ihrem Körper, ihren Weg reinigen und eine Wiedergeburt im Himmel erlangen; so wird ihre Ordination in meiner Gegenwart für sie fruchtbringend sein.“ Daraufhin verkündete er ihnen aus Mitgefühl die Lehrrede über das Unreine unter der Führung eines Meditationsobjekts (kammaṭṭhāna), und nicht in der Absicht, das Sterben zu rühmen. Nachdem er dies dargelegt hatte, dachte er bei sich: „Wenn mich die Mönche in diesem halben Monat sehen, werden sie kommen und berichten: ‚Heute ist ein Mönch gestorben, heute zwei... heute zehn.‘ Und diese Karmawirkung kann weder von mir noch von jemand anderem abgewehrt werden. Was soll ich tun, selbst wenn ich davon höre? Was nützt es mir, von diesem nutzlosen Verderben und Untergang zu hören? Wohlan, ich werde mich für die Mönche unsichtbar machen.“ Aus diesem Grund sprach er: „Ich wünsche, o Mönche, mich für einen halben Monat zurückzuziehen; niemand soll sich mir nähern, außer dem einen, der das Almosenessen bringt.“

අපරෙ පනාහු – ‘‘පරූපවාදවිවජ්ජනත්ථං එවං වත්වා පටිසල්ලීනො’’ති. පරෙ කිර භගවන්තං උපවදිස්සන්ති – ‘‘අයං ‘සබ්බඤ්ඤූ අහං සද්ධම්මවරචක්කවත්තී’ති පටිජානමානො අත්තනොපි සාවකෙ අඤ්ඤමඤ්ඤං ඝාතෙන්තෙ නිවාරෙතුං න සක්කොති, කිං අඤ්ඤං සක්ඛිස්සතී’’ති? තත්‍ර පණ්ඩිතා වක්ඛන්ති – ‘‘භගවා පටිසල්ලානමනුයුත්තො න ඉමං පවත්තිං ජානාති, කොචිස්ස ආරොචයිතාපි නත්ථි[Pg.299], සචෙ ජානෙය්‍ය අද්ධා නිවාරෙය්‍යා’’ති. ඉදං පන ඉච්ඡාමත්තං, පඨමමෙවෙත්ථ කාරණං. නාස්සුධාති එත්ථ අස්සුධාති පදපූරණමත්තෙ අවධාරණත්ථෙ වා නිපාතො, නෙව කොචි භගවන්තං උපසඞ්කමීති අත්ථො.

Andere [Lehrer] hingegen sagen: „Um den Tadel anderer zu vermeiden, sprach er so und zog sich zurück.“ Denn andere könnten den Erhabenen tadeln: „Obwohl er von sich behauptet: ‚Ich bin allwissend, ich bin der unübertroffene König des Rades des wahren Dhamma‘, vermag er es nicht einmal zu verhindern, dass seine eigenen Jünger einander töten; wie soll er da andere anleiten können?“ Darauf würden die Weisen erwidern: „Der Erhabene widmet sich dem stillen Rückzug und weiß nichts von diesem Vorfall; es gibt auch niemanden, der es ihm berichtet hätte. Wenn er es wüsste, würde er es gewiss verhindern.“ Dies ist jedoch bloße Vermutung; nur der zuerst genannte Grund ist hier der wahre Grund. Das Wort „nāssudhā“: Darin ist „assudhā“ eine Partikel, die entweder bloß zur Satzvervollständigung (padapūraṇa) oder zur Hervorhebung (avadhāraṇa) dient; die Bedeutung ist: „Niemand nahte sich dem Erhabenen.“

අනෙකෙහි වණ්ණසණ්ඨානාදීහි කාරණෙහි වොකාරො අස්සාති අනෙකාකාරවොකාරො. අනෙකාකාරවොකිණ්ණො අනෙකාකාරෙන සම්මිස්සොති වුත්තං හොති. කො සො? අසුභභාවනානුයොගො, තං අනෙකාකාරවොකාරං. අසුභභාවනානුයොගමනුයුත්තා විහරන්තීති යුත්තප්පයුත්තා විහරන්ති. අට්ටීයමානාති තෙන කායෙන අට්ටා දුක්ඛිතා හොන්ති. හරායමානාති ලජ්ජමානා. ජිගුච්ඡමානාති ජිගුච්ඡං උප්පාදයමානා. සත්ථහාරකං පරියෙසන්තීති ජීවිතහරණකසත්ථං පරියෙසන්ති. න කෙවලඤ්ච තෙ සත්ථං පරියෙසිත්වා අත්තනා වා අත්තානං ජීවිතා වොරොපෙන්ති, මිගලණ්ඩිකම්පි පන සමණකුත්තකං උපසඞ්කමිත්වා, ‘‘සාධු නො, ආවුසො, ජීවිතා වොරොපෙහී’’ති වදන්ති. එත්ථ ච අරියා නෙව පාණාතිපාතං කරිංසු, න සමාදපෙසුං, න සමනුඤ්ඤා අහෙසුං. පුථුජ්ජනා පන සබ්බමකංසු.

„Mit vielfältigen Aspekten vermischt“ (anekākāravokāro) bedeutet: Es weist aufgrund zahlreicher Ursachen wie Farbe, Form usw. eine Vielfalt auf; gemeint ist „in vielfältiger Weise durchdrungen“ oder „mit vielfältigen Faktoren vermischt“. Was ist das? Es ist die Ausübung der Meditation über das Unreine (asubhabhāvanānuyoga) – dies ist die Bedeutung von „mit vielfältigen Aspekten vermischt“. „Sie verweilten der Ausübung der Meditation über das Unreine hingegeben“ bedeutet, dass sie sich dieser intensiv widmeten. „Geplagt“ (aṭṭīyamānā) bedeutet, dass sie durch jenen Körper bedrängt und leidvoll gestimmt waren. „Sich schämend“ (harāyamānā) bedeutet beschämt. „Sich ekelnd“ (jigucchamānā) bedeutet Abscheu empfindend. „Sie suchten nach einem Messerbringer“ (satthahārakaṃ pariyesanti) bedeutet, dass sie nach einer Waffe suchten, die das Leben beendet. Und nicht nur, dass sie eine Waffe suchten und sich selbst das Leben nahmen, sondern sie gingen auch zu Migalaṇḍika, einem falschen Asketen (samaṇakuttaka), und sagten: „Bitte, Freund, nimm uns das Leben!“ Hierbei begingen die Edlen (ariya) weder selbst eine Tötung, noch stifteten sie andere dazu an, noch stimmten sie dem zu. Die Weltlinge (puthujjana) jedoch taten all dies.

පටිසල්ලානා වුට්ඨිතොති තෙසං පඤ්චන්නං භික්ඛුසතානං ජීවිතක්ඛයප්පත්තභාවං ඤත්වා තතො එකීභාවතො වුට්ඨිතො ජානන්තොපි අජානන්තො විය කථාසමුට්ඨාපනත්ථං ආයස්මන්තං ආනන්දං ආමන්තෙසි. කිං නු ඛො, ආනන්ද, තනුභූතො විය භික්ඛුසඞ්ඝොති ඉතො, ආනන්ද, පුබ්බෙ බහූ භික්ඛූ එකතො උපට්ඨානං ආගච්ඡන්ති, උද්දෙසං පරිපුච්ඡං ගණ්හන්ති, සජ්ඣායන්ති, එකපජ්ජොතො විය ආරාමො දිස්සති. ඉදානි පන අඩ්ඪමාසමත්තස්ස අච්චයෙන තනුභූතො විය තනුකො මන්දො අප්පකො විරළො විය ජාතො භික්ඛුසඞ්ඝො. කිං නු ඛො කාරණං? කිං දිසාසු පක්කන්තා භික්ඛූති?

„Aus der Klausur emporgetaucht“ (paṭisallānā vuṭṭhito) bedeutet: Da er wusste, dass jenes halbe Tausend Mönche den Tod gefunden hatte, erhob er sich aus jener Einsamkeit und sprach, obwohl er es wusste, als wüsste er es nicht, den ehrwürdigen Ānanda an, um ein Gespräch einzuleiten. „Warum nur, Ānanda, scheint die Mönchsgemeinde so geschrumpft zu sein?“ bedeutet: „Zuvor, Ānanda, kamen viele Mönche gemeinsam zur Versammlung, empfingen Unterweisung, stellten Fragen und rezitierten die Texte gemeinsam; das Kloster erschien wie ein einziges strahlendes Licht [durch das Leuchten ihrer Roben]. Nun aber, nach Ablauf von nur einem halben Monat, ist die Mönchsgemeinde wie ausgedünnt, klein, spärlich, gering und rar geworden. Was ist wohl der Grund? Sind die Mönche in alle Himmelsrichtungen fortgegangen?“

අථායස්මා ආනන්දො කම්මවිපාකෙන තෙසං ජීවිතක්ඛයප්පත්තිං අසල්ලක්ඛෙන්තො අසුභකම්මට්ඨානානුයොගපච්චයා පන සල්ලක්ඛෙන්තො තථා හි පන, භන්තෙ භගවාතිආදිං වත්වා භික්ඛූනං අරහත්තප්පත්තියා අඤ්ඤං කම්මට්ඨානං යාචන්තො, සාධු, භන්තෙ, භගවාතිආදිමාහ. තස්සත්ථො – සාධු, භන්තෙ, භගවා අඤ්ඤං කාරණං ආචික්ඛතු, යෙන භික්ඛුසඞ්ඝො අරහත්තෙ පතිට්ඨහෙය්‍ය[Pg.300]. මහාසමුද්දං ඔරොහණතිත්ථානි විය අඤ්ඤානිපි දසානුස්සති, දසකසිණ, චතුධාතුවවත්ථාන, බ්‍රහ්මවිහාර, ආනාපානස්සතිපභෙදානි බහූනි නිබ්බානොරොහණකම්මට්ඨානානි සන්ති, තෙසු භගවා භික්ඛූ සමස්සාසෙත්වා අඤ්ඤතරං කම්මට්ඨානං ආචික්ඛතූති අධිප්පායො.

Daraufhin bemerkte der ehrwürdige Ānanda nicht, dass ihr Tod die Folge einer Karmawirkung (kammavipāka) war, sondern schrieb ihn der Ausübung des Meditationsobjekts über das Unreine zu. Er sprach: „So verhält es sich in der Tat, o Herr, Erhabener...“ und bat um ein anderes Meditationsobjekt (kammaṭṭhāna) für das Erlangen der Arhatschaft (arahatta) durch die Mönche, indem er sagte: „Es wäre gut, o Herr, wenn der Erhabene...“. Die Bedeutung davon ist: „Es wäre gut, o Herr, wenn der Erhabene einen anderen Weg weisen würde, durch den sich die Mönchsgemeinde in der Arhatschaft festigen könnte. Wie es am großen Ozean verschiedene Anlegestellen zum Hinabsteigen gibt, so gibt es auch viele andere in das Nibbāna hinabführende Meditationsobjekte – wie die zehn Vergegenwärtigungen (anussati), die zehn Kasinas, die Analyse der vier Elemente (catudhātuvavatthāna), die vier göttlichen Verweilungszustände (brahmavihāra) und die verschiedenen Arten der Achtsamkeit auf den Atem (ānāpānassati). Möge der Erhabene, nachdem er die Mönche getröstet hat, ihnen eines dieser Meditationsobjekte aufzeigen“ – so lautet der beabsichtigte Sinn.

අථ භගවා තථා කාතුකාමො ථෙරං උය්‍යොජෙන්තො තෙනහානන්දාතිආදිමාහ. තත්ථ වෙසාලිං උපනිස්සායාති වෙසාලියං උපනිස්සාය සමන්තා ගාවුතෙපි අඩ්ඪයොජනෙපි යාවතිකා විහරන්ති, තෙ සබ්බෙ සන්නිපාතෙහීති අත්ථො. සබ්බෙ උපට්ඨානසාලායං සන්නිපාතෙත්වාති අත්තනා ගන්තුං යුත්තට්ඨානං සයං ගන්ත්වා අඤ්ඤත්ථ දහරභික්ඛූ පහිණිත්වා මුහුත්තෙනෙව අනවසෙසෙ භික්ඛූ උපට්ඨානසාලායං සමූහං කත්වා. යස්සදානි, භන්තෙ, භගවා කාලං මඤ්ඤතීති එත්ථ අයමධිප්පායො – භගවා භික්ඛුසඞ්ඝො සන්නිපතිතො, එස කාලො භික්ඛූනං ධම්මකථං කාතුං, අනුසාසනිං දාතුං, ඉදානි යස්ස තුම්හෙ කාලං ජානාථ, තං කාතබ්බන්ති.

Da sprach der Erhabene, der so zu handeln wünschte und den Ehrwürdigen ermutigen wollte, die Worte beginnend mit: "Deshalb, Ānanda...". Darin bedeutet "in Abhängigkeit von Vesālī" (vesāliṃ upanissāya): Alle Mönche, die in der Umgebung von Vesālī wohnen, sei es im Umkreis von einer Viertel-Yojana oder einer halben Yojana, versammle sie alle. "Nachdem du alle in der Versammlungshalle versammelt hast" (sabbe upaṭṭhānasālāyaṃ sannipātetvā) bedeutet: Er ging selbst dorthin, wo es für ihn angemessen war hinzugehen, sandte an andere Orte junge Mönche aus und brachte so in nur einem kurzen Moment alle Mönche ohne Ausnahme in der Versammlungshalle zusammen. Bei "Wann immer nun, o Herr, der Erhabene die Zeit dafür reif hält" (yassadāni, bhante, bhagavā kālaṃ maññati) ist dies die Absicht: "O Erhabener, die Mönchsgemeinschaft ist versammelt. Dies ist die Zeit, um den Mönchen eine Lehrrede zu halten und ihnen Unterweisung zu geben. Nun solltet Ihr das tun, wovon Ihr wisst, dass die Zeit dafür gekommen ist."

අථ ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි, අයම්පි ඛො, භික්ඛවෙති. ආමන්තෙත්වා ච පන භික්ඛූනං අරහත්තප්පත්තියා පුබ්බෙ ආචික්ඛිතඅසුභකම්මට්ඨානතො අඤ්ඤං පරියායං ආචික්ඛන්තො ආනාපානස්සතිසමාධීතිආදිමාහ. තත්ථ ආනාපානස්සතිසමාධීති ආනාපානපරිග්ගාහිකාය සතියා සද්ධිං සම්පයුත්තො සමාධි, ආනාපානස්සතියං වා සමාධි, ආනාපානස්සතිසමාධි. භාවිතොති උප්පාදිතො වඩ්ඪිතො වා. බහුලීකතොති පුනප්පුනං කතො. සන්තො චෙව පණීතො චාති සන්තො චෙව පණීතො චෙව. උභයත්ථ එවසද්දෙන නියමො වෙදිතබ්බො. කිං වුත්තං හොති? අයඤ්හි යථා අසුභකම්මට්ඨානං කෙවලං පටිවෙධවසෙන සන්තඤ්ච පණීතඤ්ච, ඔළාරිකාරම්මණත්තා පන පටිකූලාරම්මණත්තා ච ආරම්මණවසෙන නෙව සන්තං න පණීතං, න එවං කෙනචි පරියායෙන අසන්තො වා අප්පණීතො වා, අපිච ඛො ආරම්මණසන්තතායපි සන්තො වූපසන්තො නිබ්බුතො, පටිවෙධසඞ්ඛාතාය අඞ්ගසන්තතායපි, ආරම්මණපණීතතාය පණීතො අතිත්තිකරො, අඞ්ගපණීතතායපීති. තෙන වුත්තං ‘‘සන්තො චෙව පණීතො චා’’ති.

Daraufhin wandte sich der Erhabene an die Mönche mit den Worten: "Auch diese [Konzentration], ihr Mönche...". Nachdem er sich an sie gewandt hatte, sprach er die Worte beginnend mit "die Konzentration durch Achtsamkeit auf Ein- und Ausatmung" (ānāpānassatisamādhi), um den Mönchen zum Erreichen der Arahatschaft einen anderen Weg aufzuzeigen als das zuvor dargelegte Meditationsobjekt des Unreinen (asubhakammaṭṭhāna). Darin ist "ānāpānassatisamādhi" die Konzentration, die mit der Achtsamkeit verbunden ist, welche die Ein- und Ausatmung erfasst, oder die auf der Achtsamkeit auf Ein- und Ausatmung gründende Konzentration. "Entfaltet" (bhāvito) bedeutet hervorgebracht oder gemehrt. "Viel geübt" (bahulīkato) bedeutet immer wieder getan. "Friedvoll und erhaben" (santo ceva paṇīto ca) bedeutet sowohl friedvoll als auch erhaben. An beiden Stellen ist durch das Wort "eva" eine Bestimmung zu verstehen. Was wird damit gesagt? Während nämlich das Meditationsobjekt des Unreinen (asubhakammaṭṭhāna) allein durch das Eindringen [in die Absorption] friedvoll und erhaben ist, jedoch aufgrund seines groben und widerwärtigen Objekts hinsichtlich des Objekts selbst weder friedvoll noch erhaben ist, so verhält es sich mit dieser Konzentration auf Ein- und Ausatmung nicht: Sie ist in keiner Weise unruhig oder unedel. Vielmehr ist sie sowohl durch die Friedlichkeit des Objekts friedvoll, beruhigt und erloschen als auch durch die Friedlichkeit der Glieder, die als Durchdringung bezeichnet werden; sie ist erhaben und unersättlich durch die Erhabenheit des Objekts und auch durch die Erhabenheit der Glieder. Darum heißt es "friedvoll und erhaben".

අසෙචනකො [Pg.301] ච සුඛො ච විහාරොති එත්ථ පන නාස්ස සෙචනන්ති අසෙචනකො, අනාසිත්තකො අබ්බොකිණ්ණො පාටියෙක්කො ආවෙණිකො, නත්ථි එත්ථ පරිකම්මෙන වා උපචාරෙන වා සන්තතා, ආදිසමන්නාහාරතො පභුති අත්තනො සභාවෙනෙව සන්තො ච පණීතො චාති අත්ථො. කෙචි ‘‘අසෙචනකො’’ති අනාසිත්තකො ඔජවන්තො, සභාවෙනෙව මධුරො’’ති වදන්ති. එවමයං අසෙචනකො ච අප්පිතප්පිතක්ඛණෙ කායිකචෙතසිකසුඛප්පටිලාභාය සංවත්තනතො සුඛො ච විහාරොති වෙදිතබ්බො.

Bei "ein unverfälschtes und glückliches Verweilen" (asecanako ca sukho ca vihāro) bedeutet "asecanako" (unverfälscht): Es gibt dafür kein Übergießen (keinen Zusatz, um es friedvoll und erhaben zu machen); es ist unparfümiert, unvermischt, für sich stehend und exklusiv. Hier entsteht die Friedlichkeit nicht erst durch vorbereitende Übung (parikamma) oder durch die Annäherungskonzentration (upacāra), sondern sie ist von der ersten Ausrichtung des Geistes an durch ihre eigene Natur friedvoll und erhaben. Dies ist die Bedeutung. Einige sagen: "asecanako" bedeutet ungegossen, nahrhaft, von Natur aus süß. So ist diese Konzentration als ein unverfälschtes und glückliches Verweilen zu verstehen, weil sie in jedem Moment des Eintritts zur Erlangung von körperlichem und geistigem Glück führt.

උප්පන්නුප්පන්නෙති අවික්ඛම්භිතෙ. පාපකෙති ලාමකෙ. අකුසලෙ ධම්මෙති අකොසල්ලසම්භූතෙ ධම්මෙ. ඨානසො අන්තරධාපෙතීති ඛණෙනෙව අන්තරධාපෙති වික්ඛම්භෙති. වූපසමෙතීති සුට්ඨු උපසමෙති, නිබ්බෙධභාගියත්තා අනුපුබ්බෙන අරියමග්ගවුද්ධිප්පත්තො සමුච්ඡින්දති, පටිප්පස්සම්භෙතීති වුත්තං හොති. ගිම්හානං පච්ඡිමෙ මාසෙති ආසාළ්හමාසෙ. ඌහතං රජොජල්ලන්ති අට්ඨ මාසෙ වාතාතපසුක්ඛාය ගොමහිංසාදිපාදප්පහාරසම්භින්නාය පථවියා උද්ධං හතං ඌහතං ආකාසෙ සමුට්ඨිතං රජඤ්ච රෙණුඤ්ච. මහා අකාලමෙඝොති සබ්බං නභං අජ්ඣොත්ථරිත්වා උට්ඨිතො ආසාළ්හජුණ්හපක්ඛෙ සකලං අඩ්ඪමාසං වස්සනකමෙඝො. සො හි අසම්පත්තෙ වස්සකාලෙ උප්පන්නත්තා අකාලමෙඝොති ඉධ අධිප්පෙතො. ඨානසො අන්තරාධාපෙති වූපසමෙතීති ඛණෙනෙව අදස්සනං නෙති පථවියං සන්නිසීදාපෙති. එවමෙව ඛොති ඔපම්මනිදස්සනමෙතං. තතො පරං වුත්තනයමෙව.

"Die immer wieder aufkommenden" (uppannuppanne) bedeutet die noch nicht unterdrückten. "Bösen" (pāpake) bedeutet die minderwertigen. "Unheilsamen Zustände" (akusale dhamme) bedeutet jene Zustände, die aus Unwissenheit entstehen. "Auf der Stelle verschwinden lassen" (ṭhānaso antaradhāpeti) bedeutet im selben Moment verschwinden lassen und unterdrücken. "Zur Ruhe bringen" (vūpasameti) bedeutet völlig beruhigen; es bedeutet, dass man, weil es zur Durchdringung (nibbedhabhāgiya) beiträgt, stufenweise die Entfaltung des edlen Pfades erreicht, sie gänzlich ausrottet (samucchindati) und sie durch die Erlangung der Frucht endgültig zur Ruhe bringt (paṭippassambheti). "Im letzten Sommermonat" (gimhānaṃ pacchime māse) bedeutet im Monat Āsāḷha. "Den aufgewirbelten Staub und Schmutz" (ūhataṃ rajojallaṃ) bezeichnet den feinen und groben Staub, der durch Wind und Hitze während acht Monaten ausgetrocknet wurde, der durch die Tritte von Rindern und Büffeln auf der Erde zermalmt wurde, nach oben in die Luft aufgewirbelt ist und am Himmel steht. "Eine große Regenwolke zur Unzeit" (mahā akālamegho) ist eine Regenwolke, die den gesamten Himmel bedeckt, in der hellen Hälfte des Monats Āsāḷha aufsteigt und eine ganze halbe Woche oder einen halben Monat lang regnet. Da dieser Regen fällt, bevor die eigentliche Regenzeit eingesetzt hat, wird er hier als "Regen zur Unzeit" verstanden. "Auf der Stelle verschwinden lässt und zur Ruhe bringt" bedeutet, dass er ihn im selben Augenblick unsichtbar macht und sich auf der Erde absetzen lässt. "Ebenso" (evameva kho) dient zur Veranschaulichung des Vergleichs. Alles Weitere ist in der bereits erklärten Weise zu verstehen.

10. කිමිලසුත්තවණ්ණනා

10. Die Erklärung der Kimila-Lehrrede (Kimilasutta-Vaṇṇanā)

986. දසමෙ කිමිලායන්ති එවංනාමකෙ නගරෙ. එතදවොචාති ථෙරො කිර චින්තෙසි – ‘‘අයං දෙසනා න යථානුසන්ධිකා කතා, යථානුසන්ධිං ගමෙස්සාමී’’ති දෙසනානුසන්ධිං ඝටෙන්තො එතං අවොච. කායඤ්ඤතරන්ති පථවීආදීසු කායෙසු අඤ්ඤතරං වදාමි වායොකායං වදාමීති අත්ථො. අථ වා චක්ඛායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරොති පඤ්චවීසති රූපකොට්ඨාසා රූපකායො නාම, තෙසු ආනාපානං ඵොට්ඨබ්බායතනෙ [Pg.302] සඞ්ගහිතත්තා කායඤ්ඤතරං හොති, තස්මාපි එවමාහ. තස්මාතිහාති යස්මා චතූසු කායෙසු අඤ්ඤතරං වායොකායං, පඤ්චවීසති කොට්ඨාසෙ වා රූපකායෙ අඤ්ඤතරං ආනාපානං අනුපස්සති, තස්මා කායෙ කායානුපස්සීති අත්ථො. එවං සබ්බත්ථ අත්ථො වෙදිතබ්බො. වෙදනාඤ්ඤතරන්ති තීසු වෙදනාසු අඤ්ඤතරං, සුඛවෙදනං සන්ධායෙතං වුත්තං.

986. Im zehnten [Sutta] bedeutet "in Kimilā" (kimilāyaṃ): in der Stadt dieses Namens. "Er sprach dies" (etadavoca) bedeutet: Der Ältere dachte wohl: "Diese Darlegung wurde nicht in fortlaufendem Zusammenhang gegeben. Ich werde den logischen Zusammenhang herstellen." Um den Faden der Darlegung zu verknüpfen, sprach er diese Worte. "Ein bestimmter Körper" (kāyaññataraṃ) bedeutet: "Ich spreche von einem bestimmten Körper unter den Körpern wie der Erde usw., ich spreche vom Windkörper (vāyokāya)". Oder aber: Das Seh-Organ (cakkhāyatana) ... bis hin zur materiellen Nahrung (kabaḷīkāra āhāra) – diese fünfundzwanzig materiellen Bestandteile werden als der materielle Körper (rūpakāya) bezeichnet. Da das Ein- und Ausatmen unter diesen im Bereich der Tastobjekte (phoṭṭhabbāyatana) erfasst ist, stellt es einen bestimmten Körperteil dar. Auch aus diesem Grund sprach er so. "Darum nun" (tasmātiha) bedeutet: Da er den Windkörper, der ein bestimmter Körper unter den vier Körpern ist, oder die Ein- und Ausatmung, die ein bestimmter Bestandteil unter den fünfundzwanzig Teilen des materiellen Körpers ist, fortlaufend betrachtet, darum verweilt er "beim Körper den Körper betrachtend" (kāye kāyānupassī). So ist die Bedeutung an allen Stellen zu verstehen. "Ein bestimmtes Gefühl" (vedanāññataraṃ) bedeutet eines der drei Gefühle; dies wurde im Hinblick auf das angenehme Gefühl (sukhavedanā) gesagt.

සාධුකං මනසිකාරන්ති පීතිපටිසංවෙදිතාදිවසෙන උප්පන්නං සුන්දරං මනසිකාරං. කිං පන මනසිකාරො සුඛා වෙදනා හොතීති? න හොති, දෙසනාසීසං පනෙතං. යථෙව හි ‘‘අනිච්චසඤ්ඤාභාවනානුයොගමනුයුත්තා’’ති (ම. නි. 3.147) එත්ථ සඤ්ඤානාමෙන පඤ්ඤා වුත්තා, එවමිධාපි මනසිකාරනාමෙන ඣානවෙදනා වුත්තාති වෙදිතබ්බා. එතස්මිඤ්හි චතුක්කෙ පඨමපදෙ පීතිසීසෙන වෙදනා වුත්තා, දුතියපදෙ සුඛන්ති සරූපෙනෙව වුත්තා. චිත්තසඞ්ඛාරපදද්වයෙ ‘‘සඤ්ඤා ච වෙදනා ච චෙතසිකා එතෙ ධම්මා චිත්තප්පටිබද්ධා චිත්තසඞ්ඛාරා’’ති (පටි. ම. 1.174) වචනතො ‘‘විතක්කවිචාරෙ ඨපෙත්වා සබ්බෙපි චිත්තසම්පයුත්තකා ධම්මා චිත්තසඞ්ඛාරෙ සඞ්ගහිතා’’ති වචනතො චිත්තසඞ්ඛාරනාමෙන වෙදනා වුත්තා. තං සබ්බං මනසිකාරනාමෙන සඞ්ගහෙත්වා ඉධ ‘‘සාධුකං මනසිකාර’’න්ති ආහ.

"Gründliche Zuwendung" (sādhukaṃ manasikāraṃ) bezeichnet die heilsame Zuwendung (manasikāra), die durch das Erleben von Verzückung (pīti) usw. entsteht. Ist die Zuwendung denn etwa selbst ein angenehmes Gefühl? Nein, das ist sie nicht, sie dient jedoch als Leitwort der Darlegung (desanāsīsa). Denn wie in der Passage "der Ausübung der Betrachtung der Unbeständigkeit gewidmet" unter dem Namen "Wahrnehmung" (saññā) eigentlich die "Weisheit" (paññā) gemeint ist, so ist auch hier zu verstehen, dass unter dem Namen "Zuwendung" (manasikāra) das Gefühl der Vertiefung (jhānavedanā) gelehrt wird. In dieser Vierergruppe (catukka) wird nämlich im ersten Glied das Gefühl unter der Führung der Verzückung (pīti) genannt, im zweiten Glied wird es direkt als "Glück" (sukha) bezeichnet. In den zwei Gliedern über die Geist-Formationen (cittasaṅkhāra) wird das Gefühl unter der Bezeichnung "Geist-Formation" gelehrt, gemäß dem Ausspruch: "Wahrnehmung und Gefühl sind geistige Faktoren; diese mit dem Geist verbundenen Zustände sind Geist-Formationen", und gemäß dem Ausspruch: "Abgesehen von Gedankenfassen (vitakka) und Diskursivem Denken (vicāra) sind alle mit dem Geist verbundenen Zustände in den Geist-Formationen erfasst". All dies unter dem Begriff "Zuwendung" zusammenfassend, sagt er hier "gründliche Zuwendung" (sādhukaṃ manasikāraṃ).

එවං සන්තෙපි යස්මා එසා වෙදනා ආරම්මණං න හොති, තස්මා වෙදනානුපස්සනා න යුජ්ජතීති. නො න යුජ්ජති, මහාසතිපට්ඨානාදීසුපි හි තං තං සුඛාදීනං වත්ථුං ආරම්මණං කත්වා වෙදනා වෙදයති, තං පන වෙදනාපවත්තිං උපාදාය ‘‘අහං වෙදයාමී’’ති වොහාරමත්තං හොති, තං සන්ධාය ‘‘සුඛං වෙදනං වෙදයමානො සුඛං වෙදනං වෙදයාමී’’තිආදි වුත්තං. අපිච ‘‘පීතිප්පටිසංවෙදී’’තිආදීනං අත්ථවණ්ණනායමෙතස්ස පරිහාරො වුත්තොයෙව. වුත්තඤ්හෙතං විසුද්ධිමග්ගෙ –

Selbst wenn dem so ist: Da dieses Gefühl nicht das Objekt ist, ist die Betrachtung des Gefühls (vedanānupassanā) nicht angemessen. [Einwand:] Nein, das ist nicht unpassend. Denn auch im Mahāsatipaṭṭhāna-Sutta usw. empfindet man das Gefühl, indem man das jeweilige Objekt von Glück usw. zum Objekt macht; gestützt auf dieses Auftreten des Gefühls entsteht jedoch der bloße sprachliche Ausdruck ‚Ich empfinde‘. In Bezug auf diesen bloßen sprachlichen Ausdruck wurde gesagt: ‚Wenn er ein angenehmes Gefühl empfindet, weiß er: Ich empfinde ein angenehmes Gefühl‘ usw. Zudem wurde diese Erklärung bereits in der Erläuterung der Bedeutung von ‚das Entzücken empfindend‘ (pītippaṭisaṃvedī) usw. dargelegt. Dies wurde im Visuddhimagga wie folgt gesagt:

‘‘ද්වීහාකාරෙහි පීති පටිසංවිදිතා හොති – ආරම්මණතො ච අසම්මොහතො ච. කථං ආරම්මණතො පීති පටිසංවිදිතා හොති? සප්පීතිකෙ ද්වෙ ඣානෙ සමාපජ්ජති, තස්ස සමාපත්තික්ඛණෙ ඣානපටිලාභෙන ආරම්මණතො පීති පටිසංවිදිතා හොති ආරම්මණස්ස පටිසංවිදිතත්තා. කථං අසම්මොහතො පීති පටිසංවිදිතා හොති? සප්පීතිකෙ ද්වෙ ඣානෙ සමාපජ්ජිත්වා වුට්ඨාය ඣානසම්පයුත්තපීතිං ඛයතො වයතො සම්මසති, තස්ස විපස්සනාක්ඛණෙ ලක්ඛණප්පටිවෙධෙන අසම්මොහතො [Pg.303] පීති පටිසංවිදිතා හොති. වුත්තඤ්හෙතං පටිසම්භිදායං (පටි. ම. 1.172) ‘‘‘දීඝං අස්සාසවසෙන චිත්තස්ස එකග්ගතං අවික්ඛෙපං පජානතො සති උපට්ඨිතා හොති, තාය සතියා තෙන ඤාණෙන සා පීති පටිසංවිදිතා හොතී’ති. එතෙනෙව නයෙන අවසෙසපදානිපි අත්ථතො වෙදිතබ්බානී’’ති.

„Auf zweifache Weise wird das Entzücken erfahren: hinsichtlich des Objekts und hinsichtlich der Unverwirrtheit. Wie wird das Entzücken hinsichtlich des Objekts erfahren? Er tritt in die beiden von Entzücken begleiteten Vertiefungen (Jhānas) ein. Im Moment des Erreichens wird für ihn durch das Erlangen der Vertiefung das Entzücken hinsichtlich des Objekts erfahren, da das Objekt erfahren wird. Wie wird das Entzücken hinsichtlich der Unverwirrtheit erfahren? Nachdem er in die beiden von Entzücken begleiteten Vertiefungen eingetreten und daraus aufgetaucht ist, untersucht er das mit der Vertiefung verbundene Entzücken als vergänglich und dem Untergang geweiht. Im Moment der Einsicht (Vipassanā) wird für ihn durch das Durchdringen der Merkmale das Entzücken hinsichtlich der Unverwirrtheit erfahren. Dies wurde auch im Paṭisambhidāmagga gesagt: ‚Demjenigen, der durch das lange Einatmen die Einspitzigkeit des Geistes, d. h. die Unabgelenktheit, versteht, ist die Achtsamkeit gegenwärtig. Durch diese Achtsamkeit und durch dieses Wissen wird jenes Entzücken erfahren.‘ Auf genau dieselbe Weise sind auch die übrigen Begriffe ihrer Bedeutung nach zu verstehen.“

ඉති යථෙව ඣානපටිලාභෙන ආරම්මණතො පීතිසුඛචිත්තසඞ්ඛාරා පටිසංවිදිතා හොන්ති, එවං ඉමිනාපි ඣානසම්පයුත්තෙන වෙදනාසඞ්ඛාතමනසිකාරපටිලාභෙන ආරම්මණතො වෙදනා පටිසංවිදිතා හොති. තස්මා සුවුත්තමෙතං ‘‘වෙදනාසු වෙදනානුපස්සී භික්ඛු තස්මිං සමයෙ විහරතී’’ති.

Ebenso wie also durch das Erlangen der Vertiefung das Entzücken, das Glück und die Geistesformationen (cittasaṅkhārā) hinsichtlich des Objekts erfahren werden, ebenso wird auch von diesem Mönch, der mit der Vertiefung verbunden ist, durch das Erlangen der als Gefühl bezeichneten Aufmerksamkeit das Gefühl hinsichtlich des Objekts erfahren. Darum ist dies wohlgesagt: ‚Zu jener Zeit verweilt ein Mönch, indem er das Gefühl in den Gefühlen betrachtet (vedanāsu vedanānupassī).‘

නාහං, ආනන්ද, මුට්ඨස්සතිස්ස අසම්පජානස්සාති එත්ථ අයමධිප්පායො – යස්මා ‘‘චිත්තපටිසංවෙදී අස්සාසිස්සාමී’’තිආදිනා නයෙන පවත්තො භික්ඛු කිඤ්චාපි අස්සාසපස්සාසනිමිත්තමාරම්මණං කරොති, තස්ස පන චිත්තස්ස ආරම්මණෙ සතිඤ්ච සම්පජඤ්ඤඤ්ච උපට්ඨාපෙත්වා පවත්තනතො චිත්තෙ චිත්තානුපස්සීයෙව නාමෙස හොති. න හි මුට්ඨස්සතිස්ස අසම්පජානස්ස ආනාපානස්සතිසමාධිභාවනා අත්ථි, තස්මා ආරම්මණතො චිත්තපටිසංවිදිතවසෙන ‘‘චිත්තෙ චිත්තානුපස්සී භික්ඛු තස්මිං සමයෙ විහරතී’’ති.

Zu den Worten ‚Ich sage nicht, Ānanda, dass dies für einen Achtlosen ohne klares Wissen gilt‘ ist dies die Bedeutung: Da ein Mönch, der in der Weise von ‚das Bewusstsein empfindend werde ich einatmen‘ usw. praktiziert, zwar das Zeichen des Ein- und Ausatmens zum Objekt macht, er aber, indem er Achtsamkeit und klares Wissen bezüglich des Objekts dieses Geistes etabliert hat, praktiziert, wird er fürwahr als einer bezeichnet, der den Geist im Geist betrachtet. Denn für einen Achtlosen ohne klares Wissen gibt es keine Entfaltung der Konzentration durch Achtsamkeit auf den Atem (ānāpānassatisamādhi). Darum wurde im Sinne der Erfahrung des Geistes hinsichtlich des Objekts gesagt: ‚Zu jener Zeit verweilt ein Mönch, indem er den Geist im Geist betrachtet.‘

සො යං තං හොති අභිජ්ඣාදොමනස්සානං පහානං, තං පඤ්ඤාය දිස්වා සාධුකං අජ්ඣුපෙක්ඛිතා හොතීති එත්ථ අභිජ්ඣා කාමච්ඡන්දනීවරණමෙව, දොමනස්සවසෙන බ්‍යාපාදනීවරණං දස්සිතං. ඉදඤ්හි චතුක්කං විපස්සනාවසෙනෙව වුත්තං, ධම්මානුපස්සනා ච නීවරණපබ්බාදිවසෙන පඤ්චවිධා හොති, තස්සා නීවරණපබ්බං ආදි, තස්සාපි ඉදං නීවරණද්වයං ආදි. ඉති ධම්මානුපස්සනාය ආදිං දස්සෙතුං අභිජ්ඣාදොමනස්සානන්ති ආහ. පහානන්ති අනිච්චානුපස්සනාය නිච්චසඤ්ඤං පජහතීති එවං පහානකරඤාණං අධිප්පෙතං. තං පඤ්ඤාය දිස්වාති තං අනිච්චවිරාගනිරොධපටිනිස්සග්ගඤාණසඞ්ඛාතං පහානඤාණං අපරාය විපස්සනාපඤ්ඤාය, තම්පි අපරායාති එවං විපස්සනාපරම්පරං දස්සෙති[Pg.304]. අජ්ඣුපෙක්ඛිතා හොතීති යඤ්චස්ස පථපටිපන්නං අජ්ඣුපෙක්ඛති, යඤ්ච එකතො උපට්ඨානං අජ්ඣුපෙක්ඛතීති ද්විධා අජ්ඣුපෙක්ඛති නාම. තත්ථ සහජාතානම්පිඅජ්ඣුපෙක්ඛනා හොති ආරම්මණස්සාපි අජ්ඣුපෙක්ඛනා. ඉධ ආරම්මණ අජ්ඣුපෙක්ඛනා අධිප්පෙතා. තස්මාතිහානන්දාති යස්මා ‘‘අනිච්චානුපස්සී අස්සාසිස්සාමී’’තිආදිනා නයෙන පවත්තො න කෙවලං නීවරණාදිධම්මෙ, අභිජ්ඣාදොමනස්සසීසෙන පන වුත්තානං ධම්මානං පහානකරඤාණම්පි පඤ්ඤාය දිස්වා අජ්ඣුපෙක්ඛිතා හොති, තස්මා ධම්මෙසු ධම්මානුපස්සී භික්ඛු තස්මිං සමයෙ විහරතීති වෙදිතබ්බො.

Zu den Worten ‚Was jene Überwindung von Begehren und Missmut ist – nachdem er diese mit Weisheit gesehen hat, blickt er sorgfältig mit Gleichmut darauf‘: Hier ist mit Begehren (abhijjhā) eben das Hemmnis des Sinnverlangens (kāmacchanda-nīvaraṇa) gemeint, und durch Missmut (domanassa) wird das Hemmnis des Übelwollens (byāpāda-nīvaraṇa) aufgezeigt. Denn diese vierte Tetrade wurde allein im Sinne der Einsicht (vipassanā) verkündet. Die Betrachtung der Geistesobjekte (dhammānupassanā) ist durch den Abschnitt über die Hemmnisse usw. fünffach unterteilt; ihr Anfang ist der Abschnitt über die Hemmnisse, und auch in diesem ist das genannte Paar von Hemmnissen der Anfang. Um also den Anfang der Betrachtung der Geistesobjekte aufzuzeigen, sagte er ‚Begehren und Missmut‘. Mit ‚Überwindung‘ (pahāna) ist das überwindende Wissen gemeint, insofern man durch die Betrachtung der Vergänglichkeit die Vorstellung von Beständigkeit aufgibt. Zu den Worten ‚nachdem er dies mit Weisheit gesehen hat‘: Er sieht jenes Überwindungswissen – welches das Wissen um Vergänglichkeit, Entfärbung, Erlöschen und Loslassen (aniccā-, virāga-, nirodha-, paṭinissagga-ñāṇa) ist – durch eine weitere Einsichtsweisheit, und diese wiederum durch eine andere; auf diese Weise zeigt er eine Kette aufeinanderfolgender Einsichten auf. Zu den Worten ‚blickt er mit Gleichmut darauf‘ (ajjhupekkhitā hoti): Es gibt eine zweifache Weise des Gleichmuts: Er blickt mit Gleichmut auf den Meditationsgeist, der den rechten Weg beschritten hat, ohne einzugreifen (weder anzuspornen noch zu zügeln), und er blickt mit Gleichmut auf das, was sich einseitig manifestiert. Dabei gibt es sowohl das Gleichmütig-Blicken auf die mitentstandenen Geistesfaktoren (sahajāta) als auch auf das Objekt. Hier ist das Gleichmütig-Blicken auf das Objekt gemeint. Zu den Worten ‚Darum nun, Ānanda‘: Da einer, der in der Weise von ‚die Vergänglichkeit betrachtend werde ich einatmen‘ usw. praktiziert, nicht bloß auf die Geistesobjekte wie die Hemmnisse blickt, sondern vielmehr auch das überwindende Wissen bezüglich der unter der Führung von Begehren und Missmut genannten Geistesobjekte mit Weisheit sieht und mit Gleichmut darauf blickt, ist zu verstehen: ‚Zu jener Zeit verweilt ein Mönch, indem er die Geistesobjekte in den Geistesobjekten betrachtet.‘

එවමෙව ඛොති එත්ථ චතුමහාපථො විය ඡ ආයතනානි දට්ඨබ්බානි. තස්මිං පංසුපුඤ්ජො විය ඡසු ආයතනෙසු කිලෙසා. චතූහි දිසාහි ආගච්ඡන්තා සකටරථා විය චතූසු ආරම්මණෙසු පවත්තා චත්තාරො සතිපට්ඨානා. එකෙන සකටෙන වා රථෙන වා පංසුපුඤ්ජස්ස උපහනනං විය කායානුපස්සනාදීහි පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං උපඝාතො වෙදිතබ්බොති.

Zu den Worten ‚Ebenso nun‘: Wie eine Kreuzung von vier Hauptstraßen, so sind die sechs Sinnesgrundlagen (āyatanas) zu betrachten. Wie ein Staubhaufen auf jener Kreuzung, so sind die Verunreinigungen (kilesas) in den sechs Sinnesgrundlagen zu betrachten. Wie Karren und Wagen, die aus den vier Himmelsrichtungen herankommen, so sind die vier Grundlagen der Achtsamkeit (satipaṭṭhānas) zu betrachten, die sich auf die vier Objekte richten. Wie das Zermalmen des Staubhaufens durch einen einzelnen Karren oder Wagen, so ist die Vernichtung der bösen, unheilsamen Geisteszustände durch die Betrachtung des Körpers usw. zu verstehen.

එකධම්මවග්ගො පඨමො.

Das erste Kapitel über das eine Phänomen (Ekadhammavagga).

2. දුතියවග්ගො

2. Das zweite Kapitel (Dutiyavagga).

1-2. ඉච්ඡානඞ්ගලසුත්තාදිවණ්ණනා

1-2. Die Erklärung des Icchānaṅgala-Suttas und anderer Suttas.

987-988. දුතියවග්ගස්ස පඨමෙ එවං බ්‍යාකරෙය්‍යාථාති කස්මා අත්තනො විහාරසමාපත්තිං ආචික්ඛති? උපාරම්භමොචනත්ථං. සචෙ හි තෙ ‘‘න ජානාමා’’ති වදෙය්‍යුං, අථ නෙසං තිත්ථියා ‘‘තුම්හෙ ‘අසුකසමාපත්තියා නාම නො සත්ථා තෙමාසං විහාසී’තිපි න ජානාථ, අථ කස්මා නං උපට්ඨහන්තා විහරථා’’ති උපාරම්භං ආරොපෙය්‍යුං, තතො මොචනත්ථං එවමාහ.

987-988. Im ersten Sutta des zweiten Kapitels, zu den Worten ‚so solltet ihr antworten‘: Warum verkündet der Erhabene sein eigenes Verweilen in der Errungenschaft (vihārasamāpatti)? Um die Mönche vor dem Tadel der Andersgläubigen zu bewahren. Denn wenn jene Mönche sagen würden: ‚Wir wissen es nicht‘, dann würden die Andersgläubigen ihnen diesen Vorwurf machen: ‚Ihr wisst nicht einmal: „Mit dieser und jener Errungenschaft hat unser Lehrer die drei Monate verbracht“, warum also verweilt ihr hier und dient ihm?‘ Um sie von diesem Vorwurf zu befreien, sprach er so.

අථ කස්මා යථා අඤ්ඤත්ථ ‘‘සතොව අස්සසති, දීඝං වා අස්සසන්තො’’ති (දී. නි. 2.374; ම. නි. 1.107; සං. නි. 5.977) එව-වාකාරො වුත්තො. එවං ඉධ න වුත්තොති? එකන්තසන්තත්තා. අඤ්ඤෙසඤ්හි [Pg.305] අස්සාසො වා පාකටො හොති පස්සාසො වා, භගවතො උභයම්පෙතං පාකටමෙව නිච්චං උපට්ඨිතස්සතිතායාති එකන්තසන්තත්තා න වුත්තො. අථ ‘‘සික්ඛාමී’’ති අවත්වා කස්මා ‘‘අස්සසාමී’’ති එත්තකමෙව වුත්තන්ති? සික්ඛිතබ්බාභාවා. සත්ත හි සෙඛා සික්ඛිතබ්බභාවා සෙඛා නාම, ඛීණාසවා සික්ඛිතබ්බාභාවා අසෙඛා නාම, තථාගතා අසික්ඛිතබ්බා අසෙක්ඛා නාම නත්ථි තෙසං සික්ඛිතබ්බකිච්චන්ති සික්ඛිතබ්බාභාවා න වුත්තං. දුතියං උත්තානමෙව.

Und warum wurde, während andernorts die Formulierung ‚nur achtsam atmet er ein (satova)‘ oder ‚lang einatmend (dīghaṃ vā)‘ verwendet wurde, dies hier nicht so ausgedrückt? Wegen der vollkommenen Friedlichkeit der Aufmerksamkeit. Denn bei anderen ist entweder das Einatmen oder das Ausatmen deutlich, aber für den Erhabenen ist beides gleichermaßen stets deutlich, weil seine Achtsamkeit ständig gegenwärtig ist; deshalb wurde es wegen der vollkommenen Friedlichkeit nicht so gesagt. Und warum wurde, ohne zu sagen ‚ich übe mich (sikkhāmi)‘, nur ‚ich werde einatmen‘ gesagt? Weil es für ihn nichts mehr zu üben gibt. Die sieben in der höheren Schulung Stehenden heißen nämlich ‚Schüler‘ (sekhas), weil sie noch zu Übendes haben. Diejenigen, deren Triebe versiegt sind (khīṇāsavas), heißen ‚Nicht-Schüler‘ (asekkhas), weil sie nichts mehr zu üben haben. Die Tathāgatas sind jene, die über die Schulung hinaus sind, für sie gibt es keine zu übende Pflicht mehr. Da es also nichts mehr zu üben gibt, wurde es nicht so gesagt. Das zweite Sutta ist leicht verständlich.

3-10. පඨමආනන්දසුත්තාදිවණ්ණනා

3-10. Die Erklärung des ersten Ānanda-Suttas und anderer Suttas.

989-996. තතියෙ පවිචිනතීති අනිච්චාදිවසෙන පවිචිනති. ඉතරං පදද්වයං එතස්සෙව වෙවචනං. නිරාමිසාති නික්කිලෙසා කායිකචෙතසිකදරථපටිපස්සද්ධියා කායොපි චිත්තම්පි පස්සම්භති. සමාධියතීති සම්මා ඨපියති, අප්පනාචිත්තං විය හොති. අජ්ඣුපෙක්ඛිතා හොතීති සහජාතඅජ්ඣුපෙක්ඛනාය අජ්ඣුපෙක්ඛිතා හොති.

989-996. Im dritten Sutta: „Er untersucht“ (pavicinatīti) bedeutet, er untersucht mittels Unbeständigkeit usw. Die anderen beiden Wörter sind Synonyme eben dieses Ausdrucks. „Rein“ (nirāmisā) bedeutet frei von Befleckungen; wegen der Stillung körperlicher und geistiger Qualen beruhigen sich sowohl der Körper als auch der Geist. „Er konzentriert sich“ (samādhiyatīti) bedeutet, er wird gut verankert, er wird wie der Geist in der Vollversenkung. „Sie wird gleichmütig betrachtet“ (ajjhupekkhitā hotīti) bedeutet, sie wird durch den gleichzeitig entstandenen Gleichmut gleichmütig betrachtet.

එවං චුද්දසවිධෙන කායපරිග්ගාහකස්ස භික්ඛුනො තස්මිං කායෙ සති සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො, තාය සතියා සම්පයුත්තඤාණං ධම්මවිචයසම්බොජ්ඣඞ්ගො, තංසම්පයුත්තමෙව කායිකචෙතසිකවීරියං වීරියසම්බොජ්ඣඞ්ගො, පීතිපස්සද්ධිචිත්තෙකග්ගතා පීතිපස්සද්ධිසමාධිසම්බොජ්ඣඞ්ගා, ඉමෙසං ඡන්නං බොජ්ඣඞ්ගානං අනොසක්කනඅනතිවත්තනසඞ්ඛාතො මජ්ඣත්තාකාරො උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගො. යථෙව හි සමප්පවත්තෙසු අස්සෙසු සාරථිනො ‘‘අයං ඔලීයතී’’ති තුදනං වා, ‘‘අයං අතිධාවතී’’ති ආකඩ්ඪනං වා නත්ථි, කෙවලං එවං පස්සමානස්ස ඨිතාකාරොව හොති, එවමෙව ඉමෙසං ඡන්නං බොජ්ඣඞ්ගානං අනොසක්කනඅනතිවත්තනසඞ්ඛාතො මජ්ඣත්තාකාරො උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගො නාම හොති. එත්තාවතා කිං කථිතං? එකචිත්තක්ඛණිකා නානාසරසලක්ඛණා විපස්සනාබොජ්ඣඞ්ගා නාම කථිතා.

Auf diese Weise ist für den Mönch, der den Körper in vierzehnfacher Weise erfasst, in jener Zeit die Achtsamkeit das Achtsamkeits-Erleuchtungsglied. Das mit dieser Achtsamkeit verbundene Wissen ist das Ergründungs-Erleuchtungsglied. Die eben damit verbundene körperliche und geistige Tatkraft ist das Tatkraft-Erleuchtungsglied. Entzücken, Stillung und Einspitzigkeit des Geistes sind die Erleuchtungsglieder des Entzückens, der Stillung und der Konzentration. Die ausgeglichene Weise, bezeichnet als das Nicht-Zurückweichen und Nicht-Überschreiten dieser sechs Erleuchtungsglieder, ist das Gleichmuts-Erleuchtungsglied. Wie nämlich bei gleichmäßig laufenden Pferden für den Wagenlenker weder ein Antreiben mit den Worten „Dieses hier sackt ab“ noch ein Zurückziehen mit den Worten „Dieses hier rennt zu schnell“ existiert, sondern es für den bloß so Zuschauenden nur ein Zustand des Beharrens ist, ebenso ist die ausgeglichene Weise, bezeichnet als das Nicht-Zurückweichen und Nicht-Überschreiten dieser sechs Erleuchtungsglieder, das sogenannte Gleichmuts-Erleuchtungsglied. Was ist damit gesagt? Es sind die in einem einzigen Geistmoment auftretenden Vipassanā-Erleuchtungsglieder mit verschiedenen inhärenten Merkmalen erklärt.

විවෙකනිස්සිතන්තිආදීනි වුත්තත්ථානෙව. එත්ථ පන සොළසක්ඛත්තුකා ආනාපානස්සති මිස්සකා කථිතා, ආනාපානමූලකා සතිපට්ඨානා පුබ්බභාගා[Pg.306], තෙසං මූලභූතා ආනාපානස්සති පුබ්බභාගා. බොජ්ඣඞ්ගමූලකා සතිපට්ඨානා පුබ්බභාගා, තෙපි බොජ්ඣඞ්ගා පුබ්බභාගාව. විජ්ජාවිමුත්තිපූරකා පන බොජ්ඣඞ්ගා නිබ්බත්තිතලොකුත්තරා, විජ්ජාවිමුත්තියො අරියඵලසම්පයුත්තා. විජ්ජා වා චතුත්ථමග්ගසම්පයුත්තා, විමුත්ති ඵලසම්පයුත්තාති. චතුත්ථපඤ්චමඡට්ඨානිපි ඉමිනාව සමානපරිච්ඡෙදානි. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානමෙවාති.

„Auf Abgeschiedenheit gestützt“ usw. haben dieselbe bereits erklärte Bedeutung. Hier aber wird die sechzehnfache Achtsamkeit beim Ein- und Ausatmen in gemischter Weise dargelegt. Die auf der Ein- und Ausatmung basierenden Grundlagen der Achtsamkeit gehören zur vorbereitenden Phase; die Ein- und Ausatmung, die deren Grundlage ist, gehört ebenfalls zur vorbereitenden Phase. Die auf den Erleuchtungsgliedern basierenden Grundlagen der Achtsamkeit gehören zur vorbereitenden Phase; auch diese Erleuchtungsglieder gehören zur vorbereitenden Phase. Die Erleuchtungsglieder jedoch, die klares Wissen und Befreiung erfüllen, sind überweltlich hervorgebracht; klares Wissen und Befreiung sind mit der edlen Frucht verbunden. Oder: das klare Wissen ist mit dem vierten Pfad verbunden, die Befreiung mit der Frucht. Auch das vierte, fünfte und sechste Sutta weisen genau dieselbe Abgrenzung auf. Der Rest ist überall offensichtlich.

ආනාපානසංයුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Ānāpānasaṃyutta ist abgeschlossen.

11. සොතාපත්තිසංයුත්තං

11. Sotāpattisaṃyutta

1. වෙළුද්වාරවග්ගො

1. Veḷudvāravagga

1. චක්කවත්තිරාජසුත්තවණ්ණනා

1. Die Erklärung des Cakkavattirāja-Sutta

997. සොතාපත්තිසංයුත්තස්ස [Pg.307] පඨමෙ කිඤ්චාපීති අනුග්ගහගරහණෙසු නිපාතො. චතුන්නඤ්හි මහාදීපානං ඉස්සරියාධිපච්චං රජ්ජං අනුග්ගණ්හන්තො චතුන්නඤ්ච අපායානං අප්පහීනභාවං ගරහන්තො සත්ථා ‘‘කිඤ්චාපි, භික්ඛවෙ, රාජා චක්කවත්තී’’තිආදිමාහ. තත්ථ චතුන්නං දීපානන්ති ද්විසහස්සදීපපරිවාරානං චතුන්නං මහාදීපානං. ඉස්සරියාධිපච්චන්ති ඉස්සරභාවො ඉස්සරියං, අධිපතිභාවො ආධිපච්චං, ඉස්සරියං ආධිපච්චං එතස්මිං රජ්ජෙ, න ඡෙදනභෙදනන්ති ඉස්සරියාධිපච්චං. කාරෙත්වාති එවරූපං රජ්ජං පවත්තාපෙත්වා. කිඤ්චාපි, භික්ඛවෙ, අරියසාවකොති එත්ථ අනුග්ගහපසංසාසු නිපාතො. පිණ්ඩියාලොපෙන හි යාපනං අනුග්ගහන්තො චතුන්නඤ්ච අපායානං පහීනභාවං පසංසන්තො සත්ථා ‘‘කිඤ්චාපි, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො’’තිආදිමාහ. තත්ථ නන්තකානීති අනන්තකානි. තෙරසහත්ථොපි හි වත්ථසාටකො දසච්ඡෙදනතො පට්ඨාය නන්තකන්තෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති.

997. Im ersten Sutta des Sotāpattisaṃyutta ist „kiñcāpi“ eine Partikel im Sinne von Begünstigung und Tadel. Denn indem der Erhabene die Herrschaft und Vorherrschaft über die vier großen Kontinente hervorhebt und das Nicht-Aufgegeben-Haben der vier niederen Welten tadelt, sprach er: „Obgleich, ihr Mönche, ein Raddrehender König...“ usw. Darin bedeutet „der vier Kontinente“ (catunnaṃ dīpānaṃ): der vier großen Kontinente samt ihren zweitausend umgebenden kleinen Inseln. „Herrschaft und Vorherrschaft“ (issariyādhipaccaṃ): Herrschersein ist Herrschaft, Oberhauptsein ist Vorherrschaft; Herrschaft und Vorherrschaft existieren in diesem Königtum, nicht aber das Abschneiden und Zerschlagen – daher heißt es „Herrschaft und Vorherrschaft“. „Ausgeübt habend“ (kāretvā) bedeutet: ein solches Königtum geführt habend. „Obgleich, ihr Mönche, der edle Jünger...“ – hier ist die Partikel eine Partikel im Sinne von Begünstigung und Lob. Denn das Fristen des Lebens durch Almosenspeise begünstigend und das Aufgegeben-Haben der vier niederen Welten lobend, sprach der Erhabene: „Obgleich, ihr Mönche, der edle Jünger...“ usw. Darin bedeutet „nantakāni“ fetzenartige Kleider ohne Ränder. Denn selbst ein Gewand von dreizehn Ellen Länge geht, sobald seine Fransen abgeschnitten sind, als bloßer Lumpen in die Benennung ein.

අවෙච්චප්පසාදෙනාති අචලප්පසාදෙන. සො පනායං පසාදො කිං එකො, අනෙකොති? එකොව, සො මග්ගෙන ආගතප්පසාදො. යෙසු පන වත්ථූසු අපුබ්බං අචරිමං රුහති, තෙසං වසෙන ‘‘බුද්ධෙ අවෙච්චප්පසාදෙනා’’තිආදිනා නයෙන තිධා වුත්තො. යස්මා ච එකො, තස්මාව නින්නානාකරණො හොති. අරියසාවකස්ස හි බුද්ධෙයෙව පසාදො ච පෙමඤ්ච ගාරවඤ්ච මහන්තං, න ධම්මෙ වා සඞ්ඝෙ වා, ධම්මෙයෙව වා මහන්තං, න බුද්ධෙ වා සඞ්ඝෙ වා, සඞ්ඝෙයෙව වා මහන්තං, න බුද්ධෙ වා ධම්මෙ වාති එතං නත්ථි. ඉතිපි සො භගවාතිආදීනි විසුද්ධිමග්ගෙ විත්ථාරිතානෙව.

„Mit unerschütterlichem Vertrauen“ (aveccappasādenā) bedeutet: mit unbeweglichem Vertrauen. Ist dieses Vertrauen nun ein einziges oder vielfältig? Es ist nur eines; es ist das durch den Pfad erlangte Vertrauen. In Bezug auf jene Objekte jedoch, in denen es ohne Früheres und Späteres gleichzeitig entsteht, wird es aufgrund dieser dreifach ausgedrückt, wie in: „mit unerschütterlichem Vertrauen in den Buddha“ usw. Und da es ein einziges ist, ist es frei von Unterschiedlichkeit. Denn es verhält sich nicht so, dass für einen edlen Jünger das Vertrauen, die Liebe und die Ehrfurcht nur gegenüber dem Buddha groß wären, nicht aber gegenüber dem Dhamma oder dem Sangha; oder nur gegenüber dem Dhamma groß, nicht aber gegenüber dem Buddha oder dem Sangha; oder nur gegenüber dem Sangha groß, nicht aber gegenüber dem Buddha oder dem Dhamma. „Ebenso ist jener Erhabene...“ usw. sind bereits im Visuddhimagga ausführlich erklärt.

අරියකන්තෙහීති අරියානං කන්තෙහි පියෙහි මනාපෙහි. පඤ්ච හි සීලානි භවන්තරගතාපි අරියා න කොපෙන්ති, එවං තෙසං පියානි. තානි සන්ධායෙතං වුත්තං. අඛණ්ඩෙහීතිආදි සදිසවසෙන වුත්තං. මුඛවට්ටියඤ්හි ඡින්නෙකදෙසා පාති ඛණ්ඩාති වුච්චති, මජ්ඣෙ භින්නා ඡිද්දාති, එකස්මිං පදෙසෙ විසභාගවණ්ණා ගාවී සබලාති, නානාබින්දුචිත්තා කම්මාසාති, එවමෙව පටිපාටියා [Pg.308] ආදිම්හි වා අන්තෙ වා භින්නං සීලං ඛණ්ඩං නාම, මජ්ඣෙ භින්නං ඡිද්දං, යත්ථ කත්ථචි ද්වින්නං වා තිණ්ණං වා පටිපාටියා භින්නත්තා සබලං, එකන්තරං භින්නං කම්මාසං. තෙසං දොසානං අභාවෙන අඛණ්ඩාදිතා වෙදිතබ්බා. භුජිස්සෙහීති භුජිස්සභාවකරෙහි. විඤ්ඤුප්පසත්ථෙහීති බුද්ධාදීහි විඤ්ඤූහි පසංසිතෙහි. අපරාමට්ඨෙහීති ‘‘ඉදං නාම තයා කතං, ඉදං වීතික්කන්ත’’න්ති එවං පරාමසිතුං අසක්කුණෙය්‍යෙහි. සමාධිසංවත්තනිකෙහීති අප්පනාසමාධිං උපචාරසමාධිං වා සංවත්තෙතුං සමත්ථෙහි.

„Den Edlen lieb“ (ariyakantehīti) bedeutet: von den Edlen begehrt, geliebt und geschätzt. Denn selbst wenn sie in eine andere Existenz übergehen, verletzen die Edlen die fünf Tugendregeln nicht; so sehr sind sie ihnen lieb. Darauf bezieht sich diese Aussage. „Ungebrochen“ (akhaṇḍehīti) usw. wird mittels Vergleichen erklärt. Denn eine Tonschale, die am Rand an einer Stelle abgeschlagen ist, nennt man „zerbrochen“ (khaṇḍa); ist sie in der Mitte durchlöchert, nennt man sie „durchlöchert“ (chidda); eine Kuh, die an einer Stelle eine ungleiche Farbe hat, nennt man „gesprenkelt“ (sabala); eine mit verschiedenen Punkten gemusterte Kuh nennt man „scheckig“ (kammāsa). Ebenso ist eine Tugend, die der Reihe nach am Anfang oder am Ende verletzt ist, als „gebrochen“ (khaṇḍa) bekannt; in der Mitte verletzt ist sie „durchlöchert“ (chidda); wenn irgendwo zwei oder drei Regeln hintereinander verletzt sind, ist sie „gesprenkelt“ (sabala); wenn sie abwechselnd verletzt ist, ist sie „scheckig“ (kammāsa). Durch das Fehlen dieser Mängel ist der Zustand des Ungebrochenseins usw. zu verstehen. „Zur Freiheit führend“ (bhūjissehīti) bedeutet: die den Zustand der Freiheit bewirken. „Von den Weisen gepriesen“ (viññuppasatthehīti) bedeutet: von den Weisen wie dem Buddha und anderen gelobt. „Unbefleckt“ (aparāmaṭṭhehīti) bedeutet: dergestalt, dass niemand fähig ist, Vorwürfe zu machen wie: „Dies hast du getan, jenes hast du übertreten“. „Zur Konzentration führend“ (samādhisaṃvattanikehīti) bedeutet: fähig, die Vollversenkung oder die Grenznähe-Versenkung herbeizuführen.

2. බ්‍රහ්මචරියොගධසුත්තවණ්ණනා

2. Die Erklärung des Brahmacariyogadha-Sutta

998. දුතියෙ යෙසං සද්ධාති පදෙන බුද්ධෙ පසාදො ගහිතො. සීලන්ති පදෙන අරියකන්තානි සීලානි ගහිතානි. පසාදොති පදෙන සඞ්ඝෙ පසාදො ගහිතො. ධම්මදස්සනන්ති පදෙන ධම්මෙ පසාදො ගහිතොති එවං චත්තාරි සොතාපත්තියඞ්ගානි වුත්තානි. කාලෙන පච්චෙන්තීති කාලෙන පාපුණන්ති. බ්‍රහ්මචරියොගධං සුඛන්ති බ්‍රහ්මචරියං ඔගාහිත්වා ඨිතං උපරිමග්ගත්තයසම්පයුත්තං සුඛං. යො පනෙස ගාථාය ආගතො පසාදො, සො කතරපසාදො හොතීති. තිපිටකචූළාභයත්ථෙරො තාව ‘‘මග්ගපසාදො’’ති ආහ, තිපිටකචූළනාගත්ථෙරො ‘‘ආගතමග්ගස්ස පච්චවෙක්ඛණප්පසාදො’’ති. උභොපි ථෙරා පණ්ඩිතා බහුස්සුතා, උභින්නං සුභාසිතං. මිස්සකප්පසාදො එසොති.

998. Im zweiten Sutta wird mit den Worten „deren Vertrauen“ (yesaṃ saddhā) das Vertrauen in den Buddha erfasst. Mit dem Wort „Tugend“ (sīla) werden die den Edlen lieben Tugenden erfasst. Mit dem Wort „Vertrauen“ (pasāda) wird das Vertrauen in den Sangha erfasst. Mit den Worten „Schauen der Lehre“ (dhammadassana) wird das Vertrauen in den Dhamma erfasst; auf diese Weise werden die vier Glieder des Stromeintritts dargelegt. „Sie reifen zur rechten Zeit“ (kālena paccentīti) bedeutet: sie erlangen es zur rechten Zeit. „Das im heiligen Leben gründende Glück“ (brahmacariyogadhaṃ sukhanti) bedeutet: das Glück, das mit den drei höheren Pfaden verbunden ist und durch das Eintauchen in das heilige Leben besteht. Was für ein Vertrauen ist nun dieses Vertrauen, das in der Strophe vorkommt? Der Ehrwürdige Tipiṭaka-Cūḷābhaya sagte zunächst, es sei das „Pfad-Vertrauen“ (maggapasāda); der Ehrwürdige Tipiṭaka-Cūḷanāga sagte, es sei das „Reflexions-Vertrauen desjenigen, der den Pfad erlangt hat“ (paccavekkhaṇappasāda). Beide Theras sind weise und gelehrt; die Aussage beider ist gut gesprochen. Es ist als ein gemischtes Vertrauen anzusehen.

3. දීඝාවුඋපාසකසුත්තවණ්ණනා

3. Die Erklärung des Dīghāvuupāsaka-Sutta

999. තතියෙ තස්මාති යස්මා චතූසු සොතාපත්තියඞ්ගෙසු සන්දිස්සසි, තස්මා. විජ්ජාභාගියෙති විජ්ජාකොට්ඨාසිකෙ. සබ්බසඞ්ඛාරෙසූති සබ්බෙසු තෙභූමකසඞ්ඛාරෙසු. එවමස්ස උපරි තිණ්ණං මග්ගානං විපස්සනා කථිතා. විඝාතන්ති දුක්ඛං.

999. Im dritten Sutta bedeutet 'tasmā' (darum): weil es in den vier Gliedern des Stromeintritts zu sehen ist, darum. 'Vijjābhāgiye' (zu der klaren Erkenntnis gehörend) bedeutet zu dem Bereich der klaren Erkenntnis gehörend. 'Sabbasaṅkhāresūti' (in allen Gestaltungen) bedeutet in allen Gestaltungen der drei Daseinsebenen. Auf diese Weise wurde für diesen [Dīghāvu] die Einsicht (Vipassanā) für die oberen drei Pfade dargelegt. 'Vighāta' (Bedrängnis) bedeutet Leiden (Dukkha).

4-5. පඨමසාරිපුත්තසුත්තාදිවණ්ණනා

4-5. Die Erklärung des ersten Sāriputta-Suttas und anderer.

1000-1001. චතුත්ථ උත්තානමෙව. පඤ්චමෙ සොතාපත්තියඞ්ගන්ති සොතාපත්තියා පුබ්බභාගපටිලාභඞ්ගං. බුද්ධෙ අවෙච්චප්පසාදාදයො පන පටිලද්ධගුණා [Pg.309] සොතාපන්නස්ස අඞ්ගා නාම, තෙපි පන සොතාපත්තියඞ්ගන්ති ආගතා. තත්‍රායං ද්වින්නම්පි වචනත්ථො – සප්පුරිසෙ සෙවන්තො භජන්තො පයිරුපාසන්තො ධම්මං සුණන්තො යොනිසො මනසිකරොන්තො ධම්මානුධම්මං පුබ්බභාගපටිපදං පටිපජ්ජන්තො සොතාපත්තිං පටිලභතීති සප්පුරිසසංසෙවාදයො සොතාපත්තිඅත්ථාය අඞ්ගන්ති සොතාපත්තියඞ්ගං නාම, ඉතරෙ පඨමමග්ගසඞ්ඛාතාය සොතාපත්තියා අඞ්ගන්තිපි සොතාපත්තියඞ්ගං, පටිවිද්ධසොතාපත්තිමග්ගස්ස සොතාපත්තිමග්ගො අඞ්ගන්තිපි සොතාපත්තියඞ්ගං.

1000-1001. Das vierte Sutta ist ganz offensichtlich. Im fünften Sutta bedeutet 'sotāpattiyaṅga' (Glied des Stromeintritts) das Glied des Erlangens der Vorstufe zum Pfad des Stromeintritts. Die vier Faktoren wie unerschütterliches Vertrauen in den Buddha usw. sind wiederum die Glieder eines Stromeingetretenen, der diese Tugenden erlangt hat; doch auch sie werden in den Texten als 'Glieder des Stromeintritts' überliefert. Hierbei ist dies die sprachliche Bedeutung für beide Arten: Indem man edle Menschen aufsucht, sich ihnen gesellt und ihnen dient, die Lehre hört, sie weise erwägt und die dem Dhamma entsprechende Praxis der Vorstufe ausübt, erlangt man den Stromeintritt. Daher sind der Umgang mit edlen Menschen usw. Glieder zum Zweck des Stromeintritts, weshalb sie 'Glieder des Stromeintritts' genannt werden. Die anderen [Faktoren wie Vertrauen usw.] sind die Glieder (Merkmale) des als erster Pfad bezeichneten Stromeintritts, weshalb auch sie 'Glieder des Stromeintritts' genannt werden. Und weil der Pfad des Stromeintritts das Glied (die Ursache) für den durchdrungenen Pfad des Stromeintritts ist, wird er ebenso 'Glied des Stromeintritts' genannt.

6. ථපතිසුත්තවණ්ණනා

6. Die Erklärung des Thapati-Suttas.

1002. ඡට්ඨෙ සාධුකෙ පටිවසන්තීති සාධුකනාමකෙ අත්තනො භොගගාමකෙ වසන්ති. තෙසු ඉසිදත්තො සකදාගාමී, පුරාණො සොතාපන්නො සදාරසන්තුට්ඨො. මග්ගෙ පුරිසං ඨපෙසුන්ති තෙසං කිර ගාමද්වාරෙන භගවතො ගමනමග්ගො. තස්මා ‘‘භගවා කාලෙ වා අකාලෙ වා අම්හාකං සුත්තානං වා පමත්තානං වා ගච්ඡෙය්‍ය, අථ පස්සිතුං න ලභෙය්‍යාමා’’ති මග්ගමජ්ඣෙ පුරිසං ඨපෙසුං.

1002. Im sechsten Sutta bedeutet 'sādhuke paṭivasantī' (sie wohnten in Sādhuka), dass sie in ihrem eigenen steuerpflichtigen Dorf namens Sādhuka wohnten. Unter ihnen war Isidatta ein Einmalwiederkehrer (Sakadāgāmin) und Purāṇa ein Stromeingetretener (Sotāpanna); beide gaben sich mit ihren eigenen Ehefrauen zufrieden. 'Magge purisaṃ ṭhapesuṃ' (sie stellten einen Mann auf den Weg) bedeutet: Der Weg des Erhabenen führte angeblich am Tor ihres Dorfes vorbei. Daher dachten sie: 'Der Erhabene könnte zu einer passenden oder unpassenden Zeit vorbeigehen, während wir schlafen oder unachtsam sind, und dann bekämen wir ihn nicht zu sehen.' Deshalb stellten sie einen Mann mitten auf den Weg.

අනුබන්ධිංසූති න දූරතොව පිට්ඨිතො පිට්ඨිතො අනුබන්ධිංසු, භගවා පන සකටමග්ගස්ස මජ්ඣෙ ජඞ්ඝමග්ගෙන අගමාසි, ඉතරෙ උභොසු පස්සෙසු අනුගච්ඡන්තා අගමංසු. මග්ගා ඔක්කම්මාති බුද්ධානඤ්හි කෙනචි සද්ධිං ගච්ඡන්තානංයෙව පටිසන්ථාරං කාතුං වට්ටති කෙනචි සද්ධිං ඨිතකානං, කෙනචි සද්ධිං දිවසභාගං නිසින්නානං. තස්මා භගවා චින්තෙසි – ‘‘ඉමෙහි මෙ සද්ධිං ගච්ඡන්තස්ස පටිසන්ථාරං කාතුං අයුත්තං, ඨිතකෙනපි කාතුං න යුත්තං, ඉමෙ හි මය්හං සාසනෙ සාමිනො ආගතඵලා. ඉමෙහි සද්ධිං නිසීදිත්වාව දිවසභාගං පටිසන්ථාරං කරිස්සාමී’’ති මග්ගා ඔක්කම්ම යෙන අඤ්ඤතරං රුක්ඛමූලං තෙනුපසඞ්කමි.

'Anubandhiṃsu' (sie folgten ihm) bedeutet, dass sie ihm nicht aus der Ferne, sondern dicht hintereinander von hinten folgten. Der Erhabene aber ging zu Fuß in der Mitte des Karrenweges, während die anderen an den beiden Seiten mitgingen. 'Maggā okkamma' (vom Weg abweichend) bedeutet: Für die Buddhas ist es angemessen, mit jemandem eine freundliche Unterhaltung zu führen, sei es im Gehen, im Stehen oder wenn sie einen Teil des Tages mit jemandem zusammensitzen. Daher dachte der Erhabene: 'Es ist unpassend für mich, im Gehen mit ihnen eine freundliche Unterhaltung zu führen, und auch im Stehen ist es unpassend. Diese Laienanhänger haben Anteil an meiner Lehre und haben die edle Frucht erlangt. Ich werde mich mit ihnen zusammensetzen und einen Teil des Tages eine freundliche Unterhaltung führen.' Nach diesem Gedanken wich er vom Weg ab und begab sich zum Fuß eines bestimmten Baumes.

පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදීති තෙ කිර ඡත්තුපාහනං කත්තරදණ්ඩං පාදබ්භඤ්ජනතෙලාදීනි චෙව අට්ඨවිධඤ්ච පානකං සරභපාදපල්ලඞ්කඤ්ච ගාහාපෙත්වා අගමංසු, ආභතං පල්ලඞ්කම්පි පඤ්ඤාපෙත්වා අදංසු, සත්ථා තස්මිං නිසීදි. එකමන්තං නිසීදිංසූති සෙසානි ඡත්තුපාහනාදීනි භික්ඛුසඞ්ඝස්ස දෙථාති වත්වා සයම්පි භගවන්තං වන්දිත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු.

'Paññatte āsane nisīdi' (er setzte sich auf den hergerichteten Sitz) bedeutet: Sie ließen angeblich Schirm und Sandalen, einen Wanderstab, Fußsalböl usw., die acht Arten von Getränken und einen Sessel mit Beinen wie von einem Sarabha-Hirsch tragen und kamen herbei. Sie bereiteten den mitgebrachten Sessel vor und boten ihn dar, und der Meister setzte sich darauf. 'Ekamantaṃ nisīdiṃsu' (sie setzten sich seitlich nieder) bedeutet: Nachdem sie gesagt hatten: 'Gebt die übrigen Dinge wie Schirm, Sandalen usw. der Mönchsgemeinde', verneigten sie sich selbst vor dem Erhabenen und setzten sich seitlich nieder.

සාවත්ථියා [Pg.310] කොසලෙසු චාරිකං පක්කමිස්සතීතිආදි සබ්බං මජ්ඣිමපදෙසවසෙනව වුත්තං. කස්මා? නියතත්තා. භගවතො හි චාරිකාචරණම්පි අරුණුට්ඨාපනම්පි නියතං, මජ්ඣිමපදෙසෙයෙව චාරිකං චරති, මජ්ඣිමදෙසෙ අරුණං උට්ඨපෙතීති නියතත්තා මජ්ඣිමදෙසවසෙන වුත්තං. ආසන්නෙ නො භගවා භවිස්සතීති එත්ථ න කෙවලං ආසන්නත්තායෙව තෙසං සොමනස්සං හොති, අථ ඛො ‘‘ඉදානි දානං දාතුං ගන්ධමාලාදීහි පූජං කාතුං ධම්මං සොතුං පඤ්හං පුච්ඡිතුං ලභිස්සාමා’’ති තෙසං සොමනස්සං හොති.

Der Satz 'Er wird von Sāvatthi aus auf Wanderschaft im Kosala-Land gehen' usw. wurde ganz in Bezug auf das mittlere Land (Majjhimadesa) gesagt. Warum? Weil es so festgelegt ist. Denn für den Erhabenen ist sowohl die Wanderschaft als auch das Aufstehen bei Morgendämmerung festgelegt: Er wandert nur im mittleren Land und lässt die Morgendämmerung nur im mittleren Land heraufziehen; weil dies so festgelegt ist, wurde es in Bezug auf das mittlere Land gesagt. Bei den Worten 'Der Erhabene wird uns nahe sein' entsteht ihre Freude nicht allein wegen der räumlichen Nähe, sondern vielmehr aus dem Gedanken: 'Jetzt werden wir Gelegenheit erhalten, Gaben zu spenden, mit Düften und Blumen Verehrung darzubringen, die Lehre zu hören und Fragen zu stellen.'

තස්මාතිහ ථපතයො සම්බාධො ඝරාවාසොති ථපතයො යස්මා තුම්හාකං මයි දූරීභූතෙ අනප්පකං දොමනස්සං, ආසන්නෙ අනප්පකං සොමනස්සං හොති, තස්මාපි වෙදිතබ්බමෙතං ‘‘සම්බාධො ඝරාවාසො’’ති. ඝරාවාසස්ස හි දොසෙන තුම්හාකං එවං හොති. සචෙ පන ඝරාවාසං පහාය පබ්බජිතා, අථ එවං වො මයා සද්ධිංයෙව ගච්ඡන්තානඤ්ච ආගච්ඡන්තානඤ්ච තං න භවෙය්‍යාති ඉමමත්ථං දීපෙන්තො එවමාහ. තත්ථ සකිඤ්චනසපලිබොධට්ඨෙන සම්බාධතා වෙදිතබ්බා. මහාවාසෙ වසන්තස්සපි හි සකිඤ්චනසපලිබොධට්ඨෙන ඝරාවාසො සම්බාධොව. රජාපථොති රාගදොසමොහරජානං ආපථො, ආගමනට්ඨානන්ති අත්ථො. අබ්භොකාසො පබ්බජ්ජාති පබ්බජ්ජා පන අකිඤ්චනඅපලිබොධට්ඨෙන අබ්භොකාසො. චතුරතනිකෙපි හි ගබ්භෙ ද්වින්නං භික්ඛූනං පල්ලඞ්කෙන පල්ලඞ්කං ඝටෙත්වා නිසින්නානම්පි අකිඤ්චනඅපලිබොධට්ඨෙන පබ්බජ්ජා අබ්භොකාසො නාම හොති. අලඤ්ච පන වො ථපතයො අප්පමාදායාති එවං සම්බාධෙ ඝරාවාසෙ වසන්තානං තුම්හාකං අප්පමාදමෙව කාතුං යුත්තන්ති අත්ථො.

Bei den Worten 'Darum, Baumeister, ist das Hausleben eine Enge, ein Pfad des Staubes, das Hauslose Leben aber ist wie die freie Luft' gilt: 'O Baumeister, weil für euch, wenn ich weit weg bin, großer Kummer entsteht, und wenn ich nahe bin, große Freude entsteht, darum ist auch dies zu erkennen: „Das Hausleben ist eine Enge.“ Denn aufgrund der Mängel des Hauslebens ergeht es euch so. Wenn ihr jedoch das Hausleben aufgeben und das Hauslose Leben antreten würdet, dann würde euch dies, wenn ihr mit mir geht oder kommt, nicht widerfahren.' Um diese Bedeutung zu verdeutlichen, sprach er so. Darin ist die Beengtheit (sambādhatā) im Sinne von 'mit Befleckungen (Kiñcana) und Hindernissen (Palibodha)' zu verstehen. Denn selbst für jemanden, der in einem großen Haus wohnt, ist das Hausleben aufgrund der Befleckungen und Hindernisse stets eine Enge. 'Rajāpatho' (Pfad des Staubes) bedeutet der Weg für den Staub von Gier, Hass und Verblendung, das heißt der Ort ihres Aufkommens. 'Abbhokāso pabbajjā' (Das Hauslose Leben ist wie die freie Luft) bedeutet: Das Hauslose Leben ist wegen der Freiheit von Befleckungen und Hindernissen wie das freie Feld. Denn selbst in einer Kammer von nur vier Ellen Breite, wenn zwei Mönche mit gekreuzten Beinen so dasitzen, dass sich ihre Knie berühren, ist das Hauslose Leben wegen der Freiheit von Befleckungen und Hindernissen wahrlich wie das freie Feld. 'Alañca pana vo thapatayo appamādāya' (Doch dies reicht für euch, o Baumeister, zur Wachsamkeit) bedeutet: Für euch, die ihr in einem so beengten Hausleben wohnt, ist es angemessen, unermüdlich Wachsamkeit zu üben.

එකං පුරතො එකං පච්ඡතො නිසීදාපෙමාති තෙ කිර ද්වෙපි ජනා සබ්බාලඞ්කාරපටිමණ්ඩිතෙසු ද්වීසු නාගෙසු තා ඉත්ථියො එවං නිසීදාපෙත්වා රඤ්ඤො නාගං මජ්ඣෙ කත්වා උභොසු පස්සෙසු ගච්ඡන්ති, තස්මා එවමාහංසු. නාගොපි රක්ඛිතබ්බොති යථා කිඤ්චි විසෙවිතං න කරොති, එවං රක්ඛිතබ්බො හොති. තාපි භගිනියොති යථා පමාදං නාපජ්ජන්ති, එවං රක්ඛිතබ්බා හොන්ති. අත්තාපීති සිතහසිතකථිතවිපෙක්ඛිතාදීනි අකරොන්තෙහි [Pg.311] අත්තාපි රක්ඛිතබ්බො හොති. (තෙහි තථා කරොන්තෙහි න අත්තාපි රක්ඛිතබ්බො හොති). තථා කරොන්තො හි ‘‘සාමිදුබ්භො එසො’’ති නිග්ගහෙතබ්බො හොති. තස්මාතිහ ථපතයොති යස්මා තුම්හෙ රාජා නිච්චං රාජභණ්ඩං පටිච්ඡාපෙති, තස්මාපි සම්බාධො ඝරාවාසො රජාපථො. යස්මා පන පංසුකූලිකභික්ඛුං එවං පටිච්ඡාපෙන්තො නත්ථි, තස්මා අබ්භොකාසො පබ්බජ්ජා. එවං සබ්බත්ථාපි අලඤ්ච පන වො ථපතයො අප්පමාදාය අප්පමාදමෙව කරොථාති දස්සෙති.

'Ekaṃ purato ekaṃ pacchato nisīdāpema' (Wir lassen eine vorne und eine hinten aufsitzen) bedeutet: Diese beiden Personen ließen jene Frauen auf zwei Elefanten, die mit allem Schmuck geziert waren, in dieser Weise aufsitzen, nahmen den Elefanten des Königs in die Mitte und ritten an beiden Seiten her. Deshalb sprachen sie so. 'Nāgopi rakkhitabbo' (Auch der Elefant muss gehütet werden) bedeutet: Damit er keinen Fehltritt begeht, so muss er gehütet werden. 'Tāpi bhaginiyo' (Auch jene Schwestern) bedeutet: Damit sie nicht in Nachlässigkeit verfallen, so müssen sie behütet werden. 'Attāpi' (Auch man selbst) bedeutet: Indem man Lächeln, lautes Lachen, Schwätzen, lüsterne Blicke usw. unterlässt, muss auch man selbst behütet werden. (Wenn man solche Dinge tut, behütet man sich selbst nicht.) Denn wer so handelt, wird als 'Verräter an seinem Herrn' gemaßregelt. 'Tasmātiha thapatayo' (Darum, o Baumeister) bedeutet: Weil der König euch beständig königliches Gut anvertraut, darum ist das Hausleben eine Enge und ein Pfad des Staubes. Weil es aber niemanden gibt, der einem Lumpensammler-Mönch (Paṃsukūlika) solche Güter anvertraut, darum ist das Hauslose Leben wie das freie Feld. Auf diese Weise zeigt er bei allen Gelegenheiten: 'Doch dies reicht für euch, o Baumeister, zur Wachsamkeit; übt nur unermüdlich Wachsamkeit!'

මුත්තචාගොති විස්සට්ඨචාගො. පයතපාණීති ආගතාගතානං දානත්ථාය ධොතහත්ථො. වොස්සග්ගරතොති වොස්සග්ගසඞ්ඛාතෙ චාගෙ රතො. යාචයොගොති යාචිතබ්බකයුත්තො. දානසංවිභාගරතොති දානෙන චෙව අප්පමත්තකම්පි කිඤ්චි ලද්ධා තතොපි සංවිභාගෙ රතො. අප්පටිවිභත්තන්ති ‘‘ඉදං අම්හාකං භවිස්සති, ඉදං භික්ඛූන’’න්ති එවං අකතවිභාගං, සබ්බං දාතබ්බමෙව හුත්වා ඨිතන්ති අත්ථො.

„‚Muttacāgo‘ (von freigebiger Natur) bedeutet einer, der ein großzügiges Aufgeben (oder Schenken) übt. ‚Payatapāṇī‘ (mit reinen Händen) bedeutet, dass er gewaschene Hände hat, um den ständig kommenden [Empfängern] Gaben zu spenden. ‚Vossaggarato‘ (Freude am Loslassen) bedeutet, dass er Freude am Geben findet, welches als Loslassen (vossagga) bezeichnet wird. ‚Yācayogo‘ (empfänglich für Bitten) bedeutet, dass er geeignet ist, um Gaben gebeten zu werden. ‚Dānasaṃvibhāgarato‘ (Freude am Geben und Teilen) bedeutet, dass er Freude am Geben findet, und selbst wenn er nur ein wenig erhalten hat, Freude daran hat, auch davon abzugeben und zu teilen. ‚Appaṭivibhattan‘ (ungeteilt) bedeutet ohne eine solche Aufteilung wie: ‚Dies soll für uns sein, dies für die Mönche‘, sodass alles einfach als zu spenden bereitsteht; dies ist die Bedeutung.“

7. වෙළුද්වාරෙය්‍යසුත්තවණ්ණනා

7. „Erklärung des Veḷudvāreyya-Suttas“

1003. සත්තමෙ වෙළුද්වාරන්ති ගාමද්වාරෙ පවෙණිආගතස්ස වෙළුගච්ඡස්ස අත්ථිතාය එවංලද්ධනාමො ගාමො. අත්තුපනායිකන්ති අත්තනි උපනෙතබ්බං. සම්ඵභාසෙනාති අමන්තභාසෙන. සම්ඵප්පලාපභාසෙනාති සම්ඵප්පලාපසම්භාසෙන නිරත්ථකෙන අඤ්ඤාණවචනෙනාති අත්ථො.

1003. „Im siebten [Sutta] bezeichnet ‚Veḷudvāra‘ ein Dorf, das diesen Namen aufgrund des Vorhandenseins eines von alters her hergebrachten Bambusdickichts am Dorfeingang erhielt. ‚Attupanāyikaṃ‘ bedeutet, dass man es auf sich selbst anwenden (beziehen) soll. ‚Samphabhāsenāti‘ bedeutet mit leerem Gerede. ‚Samphappalāpabhāsenā‘ bedeutet durch Unterhaltung in Form von leerem Gerede, das heißt mit nutzlosen, unweisen Worten; dies ist die Bedeutung.“

8-9. පඨමගිඤ්ජකාවසථසුත්තාදිවණ්ණනා

8-9. „Erklärung des ersten Giñjakāvasatha-Suttas und anderer Suttas“

1004-5. අට්ඨමෙ ඤාතිකෙති එකං තළාකං නිස්සාය ද්වින්නං චූළපිතිමහාපිතිපුත්තානං ද්වෙ ගාමා, තෙසු එකස්මිං ගාමකෙ. ගිඤ්ජකාවසථෙති ඉට්ඨකාමයෙ ආවසථෙ. ඔරම්භාගියානන්ති හෙට්ඨාභාගියානං, කාමභවෙයෙව පටිසන්ධිග්ගාහාපකානන්ති අත්ථො. ඔරන්ති ලද්ධනාමෙහි වා තීහි මග්ගෙහි පහාතබ්බානීතිපි ඔරම්භාගියානි. තත්ථ කාමච්ඡන්දො බ්‍යාපාදොති ඉමානි ද්වෙ සමාපත්තියා වා අවික්ඛම්භිතානි මග්ගෙන වා අසමුච්ඡින්නානි නිබ්බත්තිවසෙන උද්ධං භාගං රූපභවං අරූපභවං වා ගන්තුං න දෙන්ති. සක්කායදිට්ඨිආදීනි [Pg.312] තීණි තත්ථ නිබ්බත්තම්පි ආනෙත්වා පුන ඉධෙව නිබ්බත්තාපෙන්තීති සබ්බානිපි ඔරම්භාගියානෙව. අනාවත්තිධම්මොති පටිසන්ධිවසෙන අනාගමනසභාවො.

1004-5. „Im achten [Sutta] bezieht sich ‚in Ñātika‘ auf eines der zwei Dörfer zweier Cousins (Söhne des älteren und jüngeren Onkels väterlicherseits), die nahe an einem Teich liegen. Da es die Dörfer zweier Verwandtengruppen sind, erhielten sie den Namen Ñātika; in einem dieser Dörfer. ‚Giñjakāvasathe‘ bedeutet in einer aus Ziegeln erbauten Herberge. ‚Orambhāgiyānaṃ‘ bedeutet der niederen Bereiche, das heißt jener [Fesseln], die zur Wiedergeburt in der Sinneswelt (kāmabhava) führen. Oder sie werden ‚orambhāgiya‘ genannt, weil sie durch die drei [unteren] Pfade, die den Namen ‚nieder‘ (ora) tragen, aufgegeben werden müssen. Darunter lassen das Verlangen nach Sinnesfreuden (kāmacchanda) und Übelwollen (byāpāda) – sofern sie weder durch eine meditative Errungenschaft (samāpatti) unterdrückt noch durch den Pfad vernichtet wurden – durch die Kraft der Wiedergeburt ein Aufsteigen in eine höhere Daseinsform, sei es die feinkörperliche Welt (rūpabhava) oder die formlose Welt (arūpabhava), nicht zu. Die drei Fesseln wie Persönlichkeitsansicht (sakkāyadiṭṭhi) usw. ziehen selbst jemanden, der dort [in den höheren Welten] geboren ist, wieder zurück und lassen ihn wieder genau hier [in der Sinneswelt] wiedergeboren werden. Daher sind alle fünf in der Tat ‚orambhāgiya‘ (niedere Fesseln). ‚Anāvattidhammo‘ bedeutet einer, dessen Natur es ist, nicht mehr durch Wiedergeburt [in diese Sinneswelt] zurückzukehren.“

රාගදොසමොහානං තනුත්තාති එත්ථ කදාචි උප්පත්තියා ච පරියුට්ඨානමන්දතාය චාති ද්වෙධාපි තනුභාවො වෙදිතබ්බො. සකදාගාමිස්ස හි පුථුජ්ජනානං විය අභිණ්හං රාගාදයො න උප්පජ්ජන්ති, කදාචි කරහචි උප්පජ්ජන්ති. උප්පජ්ජමානා ච න පුථුජ්ජනානං විය බහලබහලා උප්පජ්ජන්ති, මක්ඛිපත්තං විය තනුකා උප්පජ්ජන්ති. දීඝභාණකතිපිටකමහාසීවත්ථෙරො පනාහ – ‘‘යස්මා සකදාගාමිස්ස පුත්තධීතරො හොන්ති, ඔරොධා ච හොන්ති, තස්මා බහලා කිලෙසා. ඉදං පන භවතනුකවසෙන කථිත’’න්ති. තං අට්ඨකථායං ‘‘සොතාපන්නස්ස සත්ත භවෙ ඨපෙත්වා අට්ඨමෙ භවෙ භවතනුකං නත්ථි, සකදාගාමිස්ස ද්වෙ භවෙ ඨපෙත්වා පඤ්චසු භවෙසු භවතනුකං නත්ථි, අනාගාමිස්ස රූපාරූපභවං ඨපෙත්වා කාමභවෙ භවතනුකං නත්ථි, ඛීණාසවස්ස කිස්මිඤ්චි භවෙ භවතනුකං නත්ථී’’ති වුත්තත්තා පටික්ඛිත්තං හොති.

„Bei der Stelle ‚durch die Abschwächung von Gier, Hass und Verblendung‘ soll die Abschwächung (tanubhāvo) auf zweifache Weise verstanden werden: durch das nur gelegentliche Entstehen und durch die Schwäche des aktiven Hervorbrechens (pariyuṭṭhāna). Denn beim Einmalwiederkehrenden (sakadāgāmī) entstehen Gier usw. nicht ständig wie bei den Weltlingen (puthujjana), sondern nur ab und zu. Und wenn sie entstehen, treten sie nicht so massiv und stark auf wie bei den Weltlingen, sondern entstehen ganz dünn wie ein Fliegenflügel. Der Dīgha-Rezitator, der Tipitaka-Meister Mahāsīva-Thera jedoch sagte: ‚Weil der Einmalwiederkehrende noch Söhne und Töchter sowie Frauen (Gefährtinnen) hat, sind seine Befleckungen (kilesā) stark. Dies [die Abschwächung] wurde jedoch im Sinne der Verringerung der Daseinsformen (bhavatanuka) gesagt.‘ Diese Aussage wurde im Großen Kommentar zurückgewiesen, da dort gesagt wird: ‚Für einen Stromeingetretenen (sotāpanna) gibt es, wenn man die sieben Daseinsformen ausnimmt, im achten Dasein keine Verringerung der Daseinsformen; für den Einmalwiederkehrenden gibt es, wenn man zwei Daseinsformen ausnimmt, in fünf Daseinsformen keine Verringerung der Daseinsformen; für den Nichtwiederkehrenden (anāgāmī) gibt es, wenn man die feinkörperliche und formlose Welt ausnimmt, in der Sinneswelt keine Verringerung der Daseinsformen; und für den Triebversiegten (khīṇāsava) gibt es in keinerlei Daseinsform eine Verringerung der Daseinsformen.‘“

ඉමං ලොකන්ති ඉමං කාමාවචරලොකං සන්ධාය වුත්තං. අයඤ්හෙත්ථ අධිප්පායො – සචෙ හි මනුස්සෙසු සකදාගාමිඵලං පත්තො දෙවෙසු නිබ්බත්තිත්වා අරහත්තං සච්ඡිකරොති, ඉච්චෙතං කුසලං. අසක්කොන්තො පන අවස්සං මනුස්සලොකං ආගන්ත්වා සච්ඡිකරොති. දෙවෙසු සකදාගාමිඵලං පත්තොපි සචෙ මනුස්සෙසු නිබ්බත්තිත්වා අරහත්තං සච්ඡිකරොති, ඉච්චෙතං කුසලං. අසක්කොන්තො පන අවස්සං දෙවලොකං ගන්ත්වා සච්ඡිකරොතීති.

„‚In diese Welt‘ (imaṃ lokaṃ) wurde im Hinblick auf diese Sinneswelt (kāmāvacaraloka) gesagt. Dies ist hier die beabsichtigte Bedeutung: Wenn nämlich jemand, der unter den Menschen die Frucht der Einmalwiederkehr (sakadāgāmiphala) erlangt hat, in den Götterwelten wiedergeboren wird und dort die Arhatschaft (arahatta) verwirklicht, so ist das gut. Wenn er dies jedoch nicht vermag, kehrt er unweigerlich in die Menschenwelt zurück und verwirklicht sie [hier]. Und auch wenn jemand, der in den Götterwelten die Frucht der Einmalwiederkehr erlangt hat, unter den Menschen wiedergeboren wird und die Arhatschaft verwirklicht, so ist das gut. Wenn er dies jedoch nicht vermag, geht er unweigerlich in die Götterwelt und verwirklicht sie dort.“

විනිපතනං විනිපාතො, නාස්ස විනිපාතො ධම්මොති අවිනිපාතධම්මො, චතූසු අපායෙසු අවිනිපාතනසභාවොති අත්ථො. නියතොති ධම්මනියාමෙන නියතො. සම්බොධිපරායණොති උපරිමග්ගත්තයසඞ්ඛාතා සම්බොධි පරං අයනං අස්ස ගති පටිසරණං අවස්සං පත්තබ්බාති සම්බොධිපරායණො. විහෙසාවෙසාති තෙසං තෙසං ඤාණගතිං ඤාණූපපත්තිං ඤාණාභිසම්පරායං ඔලොකෙන්තස්ස කායකිලමථොව එස, ආනන්ද, තථාගතස්සාති දීපෙති. චිත්තවිහෙසා පන බුද්ධානං නත්ථි.

„‚Vinipāta‘ bedeutet das Herabstürzen [in die Leidenswelten]. ‚Er hat nicht die Natur des Herabstürzens‘, daher ist er ‚avinipātadhammo‘ (nicht dem Verfall preisgegeben); das bedeutet, dass er die Natur hat, nicht in die vier Leidenswelten (apāya) hinabzustürzen. ‚Niyato‘ bedeutet durch die Gesetzmäßigkeit des Dhamma (dhammaniyāma) fest entschlossen (gesichert). ‚Sambodhiparāyaṇo‘ bedeutet, dass die höchste Erleuchtung (sambodhi) – bestehend aus den drei höheren Pfaden – seine höchste Zuflucht (paraṃ ayanaṃ), sein Ziel (gati) und seine Stütze (paṭisaraṇaṃ) ist, die er unweigerlich erreichen wird; daher heißt er ‚sambodhiparāyaṇo‘. ‚Vihesā esā‘ (dies ist eine Plackerei) verdeutlicht: ‚Für den Tathāgata, o Ānanda, ist es lediglich eine körperliche Ermüdung (kāyakilamathova), das Schicksal der Erkenntnis, das Entstehen der Erkenntnis und die zukünftige Bestimmung der Erkenntnis dieser und jener Individuen zu betrachten.‘ Eine geistige Ermüdung (cittavihesā) gibt es jedoch für die Buddhas nicht.“

ධම්මාදාසන්ති [Pg.313] ධම්මමයං ආදාසං. යෙනාති යෙන ධම්මාදාසෙන සමන්නාගතො. ඛීණාපායදුග්ගතිවිනිපාතොති ඉදං නිරයාදීනංයෙව වෙවචනවසෙනෙව වුත්තං. නිරයාදයො හි වඩ්ඪිසඞ්ඛාතතො අයතො අපෙතත්තා අපායො, දුක්ඛස්ස ගති පටිසරණන්ති. දුග්ගති, දුක්කටකාරිනො එත්ථ විවසා නිපතන්තීති විනිපාතො. නවමං උත්තානමෙව.

„‚Dhammādāsa‘ bedeutet den aus Dhamma bestehenden Spiegel. ‚Yena‘ bedeutet mit welchem Dhamma-Spiegel er ausgestattet ist. ‚Khīṇāpāyaduggativinipāto‘ (vernichtet sind die Leidenswelten, das Elend und das Verderben) wurde lediglich als Synonyme für die Hölle (niraya) usw. gesagt. Denn die Hölle und andere Welten werden ‚apāya‘ genannt, weil sie frei sind von Wohlstand, der als Wachstum bezeichnet wird. Sie sind ‚duggati‘, weil sie das Ziel und die Zuflucht des Leidens sind. Sie sind ‚vinipāto‘, weil Übeltäter dort gegen ihren Willen (vivasā) hineinstürzen. Das neunte [Sutta] ist ganz klar.“

10. තතියගිඤ්ජකාවසථසුත්තවණ්ණනා

10. „Erklärung des dritten Giñjakāvasatha-Suttas“

1006. දසමෙ පරොපඤ්ඤාසාති අතිරෙකපඤ්ඤාස. සාධිකනවුතීති අතිරෙකනවුති. ඡාතිරෙකානීති ඡහි අධිකානි. සො කිර ගාමො කිඤ්චාපි නාතිමහා අහොසි, අරියසාවකා පනෙත්ථ බහූ. තත්ථ තත්ථ අහිවාතරොගෙන එකප්පහාරෙනෙව චතුවීසති පාණසතසහස්සානි කාලමකංසු, තෙසු අරියසාවකා එත්තකා නාම අහෙසුං. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානමෙවාති.

1006. „Im zehnten [Sutta] bedeutet ‚paropaññāsā‘ mehr als fünfzig. ‚Sādhikanavutī‘ bedeutet mehr als neunzig. ‚Chātirekāni‘ bedeutet um sechs überschreitend (mehr). Obwohl dieses Dorf nicht sehr groß war, gab es dort viele edle Jünger (iyyasāvaka). An verschiedenen Orten starben dort durch die Pest (ahivātaroga, wörtl. Schlangengift-Wind-Krankheit) auf einen Schlag vierundzwanzigmal hunderttausend (2,4 Millionen) Lebewesen; unter ihnen gab es so viele edle Jünger [wie oben angegeben]. Der Rest ist überall ganz klar.“

වෙළුද්වාරවග්ගො පඨමො.

„Das Veḷudvāra-Kapitel, das erste.“

2. රාජකාරාමවග්ගො

2. „Das Rājakārāma-Kapitel“

1. සහස්සභික්ඛුනිසඞ්ඝසුත්තවණ්ණනා

1. „Erklärung des Sahassabhikkhunisaṅgha-Suttas“

1007. දුතියස්ස පඨමෙ රාජකාරාමෙති රඤ්ඤා කාරිතත්තා එවං ලද්ධනාමෙ ආරාමෙ, තං රඤ්ඤා පසෙනදිකොසලෙන කතං. පඨමබොධියං කිර ලාභග්ගයසග්ගපත්තං සත්ථාරං දිස්වා තිත්ථියා චින්තයිංසු – ‘‘සමණො ගොතමො ලාභග්ගයසග්ගපත්තො, න ඛො පනෙස අඤ්ඤං කිඤ්චි සීලං වා සමාධිං වා නිස්සාය එවං ලාභග්ගයසග්ගපත්තො. භූමිසීසං පන තෙන ගහිතං, සචෙ මයම්පි ජෙතවනසමීපෙ ආරාමං කාරාපෙතුං සක්කුණෙය්‍යාම, ලාභග්ගයසග්ගපත්තා භවෙය්‍යාමා’’ති. තෙ අත්තනො අත්තනො උපට්ඨාකෙ සමාදපෙත්වා සතසහස්සමත්තෙ කහාපණෙ ලභිත්වා තෙ ආදාය රඤ්ඤො සන්තිකං අගමංසු. රාජා ‘‘කිං එත’’න්ති? පුච්ඡි. මයං ජෙතවනසමීපෙ තිත්ථියාරාමං කරොම, සචෙ සමණො ගොතමො වා සමණස්ස ගොතමස්ස සාවකා වා ආගන්ත්වා වාරෙස්සන්ති, වාරෙතුං මා අදත්ථාති ලඤ්ජං අදංසු. රාජා ලඤ්ජං ගහෙත්වා ‘‘ගච්ඡථ කාරෙථා’’ති ආහ.

1007. „Im ersten [Sutta] des zweiten [Kapitels] bezieht sich ‚im Rājakārāma‘ auf den Park, der diesen Namen erhielt, weil er vom König erbaut wurde; dieser wurde von König Pasenadi von Kosala errichtet. Zur Zeit nach der ersten Erleuchtung sahen die Sektierer (titthiyā) den Meister, der den Gipfel an Gewinn und Ruhm erlangt hatte, und dachten sich: ‚Der Asket Gotama hat den Gipfel an Gewinn und Ruhm erlangt. Er hat diesen Gipfel an Gewinn und Ruhm aber gewiss nicht aufgrund irgendeiner anderen Tugend (sīla) oder Konzentration (samādhi) erlangt. Vielmehr hat er das beste Stück Land (bhūmisīsa, wörtl. das Haupt des Bodens) in Besitz genommen. Wenn wir nun auch in der Nähe des Jetavana ein Kloster erbauen lassen könnten, würden auch wir den Gipfel an Gewinn und Ruhm erlangen.‘ Sie spornten ihre jeweiligen Unterstützer an, erhielten etwa einhunderttausend Kahāpaṇas, nahmen diese und begaben sich zum König. Der König fragte: ‚Was soll das?‘ Sie gaben ihm ein Bestechungsgeld (lañja) und sagten: ‚Wir wollen in der Nähe des Jetavana ein Sektierer-Kloster errichten. Sollten der Asket Gotama oder die Jünger des Asketen Gotama kommen und uns daran hindern wollen, so erlaubt ihnen nicht, uns zu hindern.‘ Der König nahm das Bestechungsgeld an und sagte: ‚Geht und baut es!‘“

තෙ [Pg.314] ගන්ත්වා, අත්තනො උපට්ඨාකෙහි දබ්බසම්භාරෙ ආහරාපෙත්වා, ථම්භුස්සාපනාදීනි කරොන්තා, උච්චාසද්දා මහාසද්දා එකකොලාහලං අකංසු. සත්ථා ගන්ධකුටිතො නික්ඛම්ම පමුඛෙ ඨත්වා ‘‘කෙ පන තෙ, ආනන්ද, උච්චාසද්දා මහාසද්දා කෙවට්ටා මඤ්ඤෙ මච්ඡවිලොපෙ’’ති?, පුච්ඡි. තිත්ථියා, භන්තෙ, ජෙතවනසමීපෙ තිත්ථියාරාමං කරොන්තීති. ආනන්ද, ඉමෙ සාසනෙන පටිවිරුද්ධා භික්ඛුසඞ්ඝස්ස අඵාසුවිහාරං කරිස්සන්ති, රඤ්ඤො ආරොචෙත්වා වාරාපෙහීති.

Sie gingen hin, ließen durch ihre Unterstützer Baumaterialien herbeischaffen und verursachten, während sie Säulen errichteten und andere Arbeiten ausführten, mit lautem Geschrei und großem Lärm einen einzigen Tumult. Der Meister trat aus der Duftkammer (Gandhakuṭi) heraus, stellte sich auf den Vorplatz und fragte: „Wer macht denn da, Ānanda, solch ein lautes Geschrei und einen so großen Lärm, fast wie Fischer beim Plündern von Fischen?“ – „Herr, die Ketzer errichten ein Ketzerkloster in der Nähe des Jetavana“, wurde geantwortet. „Ānanda, diese stehen im Widerspruch zur Lehre (Sāsana) und werden der Mönchsgemeinde (Bhikkhu-Saṅgha) ein unbehagliches Leben bereiten; informiere den König und lass sie aufhalten!“

ථෙරො භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං ගන්ත්වා රාජද්වාරෙ අට්ඨාසි. රඤ්ඤො ‘‘ථෙරා, දෙව, ආගතා’’ති නිවෙදයිංසු. රාජා ලඤ්ජස්ස ගහිතත්තා න නික්ඛමි. ථෙරා ගන්ත්වා සත්ථු ආරොචයිංසු. සත්ථා සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානෙ පෙසෙසි. රාජා තෙසම්පි දස්සනං න අදාසි. තෙ ආගන්ත්වා සත්ථු ආරොචයිංසු ‘‘න, භන්තෙ, රාජා නික්ඛන්තො’’ති. සත්ථා තඞ්ඛණංයෙව බ්‍යාකාසි – ‘‘අත්තනො රජ්ජෙ ඨත්වා කාලං කාතුං න ලභිස්සතී’’ති.

Der Ältere ging zusammen mit der Mönchsgemeinde hin und stellte sich an das Tor des Königspalastes. Man meldete dem König: „O König, die Älteren sind gekommen.“ Doch da der König Bestechungsgelder angenommen hatte, kam er nicht heraus. Die Älteren gingen zurück und berichteten es dem Meister. Der Meister sandte Sāriputta und Moggallāna. Der König gewährte auch ihnen keine Audienz. Sie kehrten zurück und berichteten dem Meister: „Herr, der König ist nicht herausgekommen.“ Da prophezeite der Meister in genau jenem Augenblick: „Dieser König wird nicht in seinem eigenen Reich verbleiben, um zu sterben [dh. er wird sterben, ohne in seinem Reich geblieben zu sein].“

දුතියදිවසෙ ච සාමංයෙව භික්ඛුසඞ්ඝපරිවාරො ගන්ත්වා රාජද්වාරෙ අට්ඨාසි. රාජා ‘‘සත්ථා ආගතො’’ති සුත්වා නික්ඛමිත්වා, නිවෙසනං පවෙසෙත්වා, සාරපල්ලඞ්කෙ නිසීදාපෙත්වා, යාගුඛජ්ජකං අදාසි. සත්ථා පරිභුත්තයාගුඛාදනීයො ‘‘යාව භත්තං නිට්ඨාති, තාව සත්ථු සන්තිකෙ නිසීදිස්සාමී’’ති ආගන්ත්වා නිසින්නං රාජානං ‘‘තයා, මහාරාජ, ඉදං නාම කත’’න්ති අවත්වා, ‘‘කාරණෙනෙව නං සඤ්ඤාපෙස්සාමී’’ති ඉදං අතීතකාරණං ආහරි – මහාරාජ, පබ්බජිතෙ නාම අඤ්ඤමඤ්ඤං යුජ්ඣාපෙතුං න වට්ටති. අතීතෙපි ඉසයො අඤ්ඤමඤ්ඤං යුජ්ඣාපෙත්වා සහ රට්ඨෙන රාජා සමුද්දං පවිට්ඨොති. කදා භගවාති?

Am zweiten Tag ging der Meister selbst, von der Mönchsgemeinde begleitet, hin und stellte sich an das Tor des Königspalastes. Als der König hörte: „Der Meister ist gekommen“, kam er heraus, ließ ihn in den Palast eintreten, bat ihn, auf einem edlen Thron Platz zu nehmen, und bot ihm Reisschleim und Speisen an. Nachdem der Meister den Reisschleim und die Speisen verzehrt hatte, sagte er dem König – der herbeigekommen war und sich in der Absicht, „solange das Mahl nicht beendet ist, werde ich in der Nähe des Meisters sitzen“, niedergelassen hatte – nicht direkt: „Großer König, du hast diese bestimmte Tat begangen“, sondern dachte: „Ich werde es ihn durch eine Begebenheit verstehen lassen“, und brachte diese Geschichte aus der Vergangenheit vor: „Großer König, es schickt sich für jene, die in die Hauslosigkeit gezogen sind, wahrlich nicht, einander gegeneinander aufzuhetzen. Auch in der Vergangenheit ging ein König, nachdem er Weise (Einsiedler) gegeneinander aufgehetzt hatte, mitsamt seinem Reich im Ozean unter.“ – „Wann war das, o Erhabener?“, fragte er.

අතීතෙ, මහාරාජ, භරුරට්ඨෙ භරුරාජා නාම රජ්ජං කාරෙති. පඤ්චසතා පඤ්චසතා ද්වෙ ඉසිගණා පබ්බතපාදතො ලොණම්බිලසෙවනත්ථාය භරුනගරං ගන්ත්වා නගරස්ස අවිදූරෙ ද්වෙ රුක්ඛා අත්ථි, පඨමං ආගතො ඉසිගණො එකස්ස රුක්ඛස්ස මූලෙ නිසීදි, පච්ඡාගතොපි එකස්සාති. තෙ යථාභිරන්තං විහරිත්වා පබ්බතපාදං එව අගමංසු. තෙ පුන ආගච්ඡන්තාපි අත්තනො රුක්ඛමූලෙයෙව නිසීදන්ති. අද්ධානෙ ගච්ඡන්තෙ එකො රුක්ඛො සුක්ඛි, තස්මිං සුක්ඛෙ ආගතා තාපසා ‘‘අයං රුක්ඛො මහා, අම්හාකම්පි තෙසම්පි [Pg.315] පහොස්සතී’’ති ඉතරෙසං රුක්ඛමූලස්ස එකපදෙසෙ නිසීදිංසු. තෙ පච්ඡා ආගච්ඡන්තා රුක්ඛමූලං අපවිසිත්වා බහි ඨිතාව ‘‘කස්මා තුම්හෙ එත්ථ නිසීදථා’’ති ආහංසු. ආචරියා අම්හාකං රුක්ඛො සුක්ඛො, අයං රුක්ඛො මහා, තුම්හෙපි පවිසථ, තුම්හාකම්පි අම්හාකම්පි පහොස්සතීති. තෙ ‘‘න මයං පවිසාම, නික්ඛමථ තුම්හෙ’’ති කථං වඩ්ඪෙත්වා ‘‘න තුම්හෙ අත්තනොව මනෙන නික්ඛමිස්සථා’’ති හත්ථාදීසු ගහෙත්වා නික්කඩ්ඪිංසු. තෙ ‘‘හොතු සික්ඛාපෙස්සාම නෙ’’ති ඉද්ධියා සොවණ්ණමයානි ද්වෙ චක්කානි රජතමයඤ්ච අක්ඛං මාපෙත්වා පවට්ටෙන්තා රාජද්වාරං අගමිංසු. රඤ්ඤො ‘‘එවරූපං, දෙව, තාපසා පණ්ණාකාරං ගහෙත්වා ඨිතා’’ති නිවෙදයිංසු. රාජා තුට්ඨො ‘‘පක්කොසථා’’ති තෙ පක්කොසාපෙත්වා ‘‘මහාකම්මං තුම්හෙහි කතං, අත්ථි වො කිඤ්චි මයා කත්තබ්බ’’න්ති ආහ. ආම, මහාරාජ, අම්හාකං නිසින්නට්ඨානං එකරුක්ඛමූලං අත්ථි, තං අඤ්ඤෙහි ඉසීහි ගහිතං, තං නො දාපෙහීති. රාජා පුරිසෙ පෙසෙත්වා තාපසෙ නික්කඩ්ඪාපෙසි.

In der Vergangenheit, o großer König, regierte im Lande Bharu ein König namens Bharu. Zwei Gruppen von Weisen (Einsiedlern), jeweils fünfhundert an der Zahl, kamen vom Fuße der Berge auf der Suche nach Salz und sauren Gewürzen in die Stadt Bharu. In der Nähe der Stadt standen zwei Bäume. Die zuerst angekommene Gruppe von Weisen ließ sich unter dem einen Baum nieder, und die später angekommene ebenfalls unter dem anderen. Nachdem sie dort nach Belieben verweilt hatten, kehrten sie zum Fuße der Berge zurück. Auch als sie im nächsten Jahr wiederkehrten, setzten sie sich jeweils unter ihren eigenen Baum. Mit der Zeit vertrocknete einer der Bäume. Als dieser vertrocknet war, kamen die dorthin gehörenden Asketen und dachten: „Dieser Baum ist groß, er wird für uns und auch für jene ausreichen“, und ließen sich an einer Stelle im Bereich des Baumfusses der anderen nieder. Als die anderen später eintrafen, gingen sie nicht unter den Baum, sondern blieben draußen stehen und sagten: „Warum sitzt ihr hier?“ Die anderen erwiderten: „O Meister, unser Baum ist vertrocknet. Dieser Baum ist groß; tretet auch ihr ein, er wird für euch und für uns ausreichen.“ Jene sagten: „Wir treten nicht ein; geht ihr heraus!“ Nachdem sie so den Streit mit Worten gesteigert hatten, sagten sie: „Wollt ihr nicht aus freiem Willen herausgehen?“, packten sie an den Händen und zogen sie heraus. Jene dachten: „Wohlan, wir werden es sie lehren!“, erschufen durch übernatürliche Macht zwei goldene Räder und eine silberne Achse und rollten diese zum Palasttor. Dem König wurde gemeldet: „O Herr, Asketen stehen draußen und haben ein solches Geschenk mitgebracht.“ Der König war erfreut, befahl: „Ruft sie herbei!“, und nachdem er sie hatte herbeirufen lassen, sagte er: „Ihr habt ein großes Werk vollbracht; gibt es irgendetwas, das ich für euch tun kann?“ Sie sprachen: „Ja, großer König, es gibt da eine bestimmte Baumwurzel, die unser Sitzplatz ist. Dieser Platz wurde von anderen Weisen besetzt. Lass uns diesen Platz wiedergeben!“ Der König sandte daraufhin Männer aus und ließ die anderen Asketen vertreiben.

තෙ බහි ඨිතා ‘‘කිං නු ඛො දත්වා ලභිංසූ’’ති ඔලොකයමානා ‘‘ඉදං නාමා’’ති දිස්වා ‘‘මයම්පි ලඤ්ජං දත්වා පුන ගණ්හිස්සාමා’’ති ඉද්ධියා සොවණ්ණමයං රථපඤ්ජරං මාපෙත්වා ආදාය අගමංසු. රාජා දිස්වා තුට්ඨො – ‘‘කිං, භන්තෙ, කාතබ්බ’’න්ති?, ආහ. මහාරාජ අම්හාකං රුක්ඛමූලෙ අඤ්ඤො ඉසිගණො නිසින්නො, තං නො රුක්ඛමූලං දාපෙහීති. රාජා පුරිසෙ පෙසෙත්වා තෙ නික්කඩ්ඪාපෙසි. තාපසා අඤ්ඤමඤ්ඤං කලහං කත්වා, ‘‘අනනුච්ඡවිකං අම්හෙහි කත’’න්ති විප්පටිසාරිනො හුත්වා පබ්බතපාදමෙව අගමංසු. තතො දෙවතා ‘‘අයං රාජා ද්වින්නං ඉසිගණානං හත්ථතො ලඤ්ජං ගහෙත්වා අඤ්ඤමඤ්ඤං කලහං කාරාපෙසී’’ති කුජ්ඣිත්වා මහාසමුද්දං උබ්බට්ටෙත්වා තස්ස රඤ්ඤො විජිතං යොජනසහස්සමත්තට්ඨානං සමුද්දමෙව අකංසූති.

Jene, die nun draußen standen, beobachteten alles und fragten sich: „Was haben sie wohl gegeben, um es zu erhalten?“ Als sie sahen: „Dies und jenes haben sie gegeben“, dachten sie: „Auch wir wollen ein Bestechungsgeschenk geben und es uns zurückholen.“ Sie erschufen durch übernatürliche Macht einen goldenen Wagenaufbau, nahmen ihn mit und gingen hin. Als der König dies sah, war er erfreut und fragte: „Ehrwürdige Herren, was soll getan werden?“ Sie sprachen: „Großer König, unter unserem Baum sitzt eine andere Gruppe von Weisen; lass uns diesen Baumfuß wiedergeben!“ Der König sandte Männer aus und ließ jene vertreiben. Die Asketen, nachdem sie so miteinander gestritten hatten, bekamen Gewissensbisse und dachten: „Wir haben etwas Ungehöriges getan“, und kehrten zum Fuße der Berge zurück. Daraufhin wurden die Gottheiten zornig, da sie dachten: „Dieser König hat von beiden Gruppen von Weisen Bestechungsgeschenke angenommen und sie miteinander in Streit gebracht.“ Sie ließen den großen Ozean aufwallen und machten das Herrschaftsgebiet dieses Königs, ein Gebiet von etwa tausend Yojanas, zu nichts als Meer.

‘‘ඉසීනමන්තරං කත්වා, භරුරාජාති මෙ සුතං;

උච්ඡින්නො සහ රට්ඨෙහි, ස රාජා විභවඞ්ගතො’’ති. (ජා. 1.2.125) –

„Weil er Zwietracht unter den Weisen säte, so habe ich gehört, wurde der König von Bharu mitsamt seinen Reichen vernichtet und ging dem Verderben entgegen.“

එවං භගවතා ඉමස්මිං අතීතෙ දස්සිතෙ යස්මා බුද්ධානං නාම කථා ඔකප්පනියා හොති, ‘‘තස්මා රාජා අත්තනො කිරියං සල්ලක්ඛෙත්වා අනුපධාරෙත්වා [Pg.316] මයා අකත්තබ්බං කම්මං කත’’න්ති ‘‘ගච්ඡථ, භණෙ, තිත්ථියෙ නික්කඩ්ඪථා’’ති නික්කඩ්ඪාපෙත්වා චින්තෙසි – ‘‘මයා කාරිතො විහාරො නාම නත්ථි, තස්මිංයෙව ඨානෙ විහාරං කාරෙස්සාමී’’ති තෙසං දබ්බසම්භාරෙපි අදත්වා විහාරං කාරෙසි. තං සන්ධායෙතං වුත්තං.

Als der Erhabene diese Begebenheit aus der Vergangenheit so dargelegt hatte, und da das Wort der Buddhas vertrauenswürdig ist, erkannte der König sein eigenes Handeln und dachte: „Unüberlegt habe ich eine unrechte Tat begangen.“ Er befahl: „Geht, ihr Männer, vertreibt die Ketzer!“, und nachdem er sie hatte vertreiben lassen, dachte er: „Es gibt noch kein Kloster, das von mir errichtet wurde. Ich werde genau an diesem Ort ein Kloster bauen lassen.“ Er gab ihnen nicht einmal ihre Baumaterialien zurück und ließ dort ein Kloster errichten. Im Hinblick darauf wurde dies gesagt.

2-3. බ්‍රාහ්මණසුත්තාදිවණ්ණනා

2-3. Die Erklärung des Brāhmaṇa-Suttas und anderer

1008-9. දුතියෙ උදයගාමිනින්ති අත්තනො සමයෙ වඩ්ඪිගාමිනිං. මරණං ආගමෙය්‍යාසීති මරණං ඉච්ඡෙය්‍යාසි, පත්ථෙය්‍යාසි වා. තතියං උත්තානමෙව.

1008-9. Im zweiten [Sutta] bedeutet ‚udayagāminiṃ‘: das, was in der eigenen Lehre zum Wachstum führt. ‚Maraṇaṃ āgameyyāsi‘ bedeutet: du würdest den Tod wünschen oder ihn herbeisehnen. Das dritte [Sutta] ist ganz offensichtlich (leicht verständlich).

4. දුග්ගතිභයසුත්තවණ්ණනා

4. Die Erklärung des Duggatibhaya-Suttas (Lehrrede über die Furcht vor dem Elend)

1010. චතුත්ථෙ සබ්බදුග්ගතිභයං සමතික්කන්තොති මනුස්සදොභග්ගං පටික්ඛිත්තං.

1010. Im vierten [Sutta] schließt der Ausdruck ‚sabbaduggatibhayaṃ samatikkanto‘ (der allen Ängsten vor den Daseinsformen des Leidens entronnen ist) menschliches Unglück (bzw. Armut) aus.

5. දුග්ගතිවිනිපාතභයසුත්තවණ්ණනා

5. Die Erklärung des Duggativinipātabhaya-Suttas (Lehrrede über die Furcht vor Elend und Untergang)

1011. පඤ්චමෙ සබ්බදුග්ගතිවිනිපාතභයං සමතික්කන්තොති මනුස්සදොභග්ගෙන සද්ධිං චත්තාරො අපායා පටික්ඛිත්තා.

1011. Im fünften [Sutta] werden mit dem Ausdruck ‚sabbaduggativinipātabhayaṃ samatikkanto‘ zusammen mit dem menschlichen Unglück auch die vier niederen Welten (Apāyas) ausgeschlossen.

6. පඨමමිත්තාමච්චසුත්තවණ්ණනා

6. Die Erklärung des ersten Mittāmacca-Suttas (Erste Lehrrede über Freunde und Gefährten)

1012. ඡට්ඨෙ මිත්තාති අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස ගෙහෙ ආමිසපරිභොගවසෙන වොහාරමිත්තා. අමච්චාති ආමන්තනපටිමන්තනඉරියාපථාදීසු එකතො පවත්තකිච්චා. ඤාතීති සස්සුසසුරපක්ඛිකා. සාලොහිතාති සමානලොහිතා භාතිභගිනිමාතුලාදයො.

1012. Im sechsten [Sutta] bedeutet ‚mittā‘ (Freunde): Freunde im gesellschaftlichen Umgang, basierend auf dem gegenseitigen Verzehr von Speisen in den Häusern des anderen. ‚Amaccā‘ (Gefährten) bedeutet: solche, deren Handlungen beim Ansprechen, Antworten, in den Körperhaltungen und so weiter gemeinsam verlaufen. ‚Ñātī‘ (Verwandte) bezieht sich auf die Verwandten vonseiten der Schwiegermutter und des Schwiegervaters. ‚Sālohitā‘ (Blutsverwandte) bedeutet: jene von gleichem Blute, wie Brüder, Schwestern, Onkel mütterlicherseits und so weiter.

7. දුතියමිත්තාමච්චසුත්තවණ්ණනා

7. Die Erklärung des zweiten Mittāmacca-Suttas (Zweite Lehrrede über Freunde und Gefährten)

1013. සත්තමෙ අඤ්ඤථත්තං නාම පසාදඤ්ඤථත්තං භාවඤ්ඤථත්තං ගතිඅඤ්ඤථත්තං ලක්ඛණඤ්ඤථත්තං විපරිණාමඤ්ඤථත්තන්ති අනෙකවිධං. තත්ථ මහාභූතෙසු භාවඤ්ඤථත්තං අධිප්පෙතං. සුවණ්ණාදිභාවෙන හි ඝනසණ්ඨිතාය පථවිධාතුයා විලීයිත්වා උදකභාවං ආපජ්ජමානාය පුරිමභාවො විගච්ඡති, භාවඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායති. ලක්ඛණං පන න විගච්ඡති, කක්ඛළලක්ඛණාව හොති. උච්ඡුරසාදිභාවෙන ච යූසාකාරසණ්ඨිතාය ආපොධාතුයා [Pg.317] සුස්සිත්වා ඝනපථවිභාවං ආපජ්ජමානාය පුරිමභාවො විගච්ඡති, භාවඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායති. ලක්ඛණං පන න විගච්ඡති, ආබන්ධනලක්ඛණාව හොති. තත්‍රිදං අඤ්ඤථත්තන්ති එත්ථ පන ගතිඅඤ්ඤථත්තං අධිප්පෙතං, තඤ්හි අරියසාවකස්ස නත්ථි. පසාදඤ්ඤථත්තම්පි නත්ථියෙව, ඉධ පන පසාදඵලං පකාසෙතුං ගතිඅඤ්ඤථත්තමෙව දස්සිතං. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානමෙවාති.

1013. Im siebten [Sutta]: Was 'Andersartigkeit' (aññathatta) genannt wird, ist vielfältig, nämlich die Andersartigkeit des Vertrauens (pasāda-), die Andersartigkeit des Zustands (bhāva-), die Andersartigkeit der Wiedergeburt (gati-), die Andersartigkeit des Merkmals (lakkhaṇa-) und die Andersartigkeit der Veränderung (vipariṇāma-). Darunter ist bei den Hauptelementen (mahābhūta) die Andersartigkeit des Zustands gemeint. Denn wenn das Erdelement, das im Zustand von Gold usw. in fester Form vorliegt, schmilzt und in den flüssigen Zustand übergeht, vergeht sein früherer Zustand, und die Andersartigkeit des Zustands wird erkennbar. Das Merkmal hingegen vergeht nicht; es bleibt das Merkmal der Härte (kakkhaḷa). Und wenn das Wasserelement, das im Zustand von Zuckerrohrsaft usw. in flüssiger Form vorliegt, eintrocknet und in den festen Zustand des Erdelements übergeht, vergeht sein früherer Zustand, und die Andersartigkeit des Zustands wird erkennbar. Das Merkmal hingegen vergeht nicht; es bleibt das Merkmal des Zusammenhalts (ābandhana). In der Passage 'Dies ist hier die Andersartigkeit' (tatridaṃ aññathattaṃ) ist jedoch die Andersartigkeit der Wiedergeburt gemeint, denn diese gibt es für den edlen Jünger (ariyasāvaka) nicht. Auch eine Andersartigkeit des Vertrauens gibt es [für ihn] überhaupt nicht; hier jedoch wird, um die Frucht des Vertrauens aufzuzeigen, nur die Andersartigkeit der Wiedergeburt dargelegt. Der Rest ist überall ganz offensichtlich.

රාජකාරාමවග්ගො දුතියො.

Das zweite Kapitel, die Rājakārāma-Gruppe.

3. සරණානිවග්ගො

3. Die Saraṇāni-Gruppe

1-2. පඨමමහානාමසුත්තාදිවණ්ණනා

1-2. Die Erläuterung des ersten Suttas über Mahānāma und anderer [Suttas].

1017-18. තතියස්ස පඨමෙ ඉද්ධන්ති තෙලමධුඵාණිතාදීහි සමිද්ධං. ඵීතන්ති හත්ථූපගසීසූපගගීවූපගාදිඅලඞ්කාරවසෙන සුපුප්ඵිතං. ආකිණ්ණමනුස්සන්ති නිරන්තරමනුස්සං. සම්බාධබ්‍යූහන්ති බ්‍යූහා වුච්චන්ති අවිනිබ්බිද්ධරච්ඡායො, යා පවිට්ඨමග්ගෙනෙව නිග්ගච්ඡන්ති, තා සම්බාධා බ්‍යූහා බහුකා එත්ථාති සම්බාධබ්‍යූහං. ඉමිනාපි නගරස්ස ඝනවාසමෙව දීපෙති. භන්තෙනාති ඉතො චිතො ච පරිබ්භමන්තෙන උද්ධතචාරිනා. දුතියං උත්තානමෙව.

1017-18. Im ersten Sutta des dritten [Kapitels]: 'reich' (iddha) bedeutet reichlich versehen mit Öl, Honig, Melasse usw. 'Prächtig' (phīta) bedeutet wie in voller Blüte stehend durch Schmuck für Hände, Kopf, Hals usw. 'Voller Menschen' (ākiṇṇamanussa) bedeutet lückenlos mit Menschen gefüllt. Zu 'gedrängt mit Sackgassen' (sambādhabyūha): Als Sackgassen (byūha) bezeichnet man Straßen ohne Durchgang, aus denen man nur auf dem Weg wieder herauskommt, auf dem man hineingegangen ist; da es hier viele enge derartige Sackgassen gibt, heißt es 'gedrängt mit Sackgassen'. Auch hiermit wird die dichte Besiedlung der Stadt aufgezeigt. 'Taumelnd' (bhantena) bedeutet hin und her schweifend, mit unruhigem Gang. Das zweite [Sutta] ist ganz offensichtlich.

3. ගොධසක්කසුත්තවණ්ණනා

3. Die Erläuterung des Suttas über den Sakyer Godha.

1019. තතියෙ භගවාව එතං ජානෙය්‍ය එතෙහි ධම්මෙහි සමන්නාගතං වා අසමන්නාගතං වාති ඉදං සො සක්කො තීහි ධම්මෙහි සමන්නාගතස්ස පුග්ගලස්ස සොතාපන්නභාවං, චතූහි වා ධම්මෙහි සමන්නාගතස්ස සොතාපන්නභාවං භගවාව ජානාතීති අධිප්පායෙන ආහ.

1019. Im dritten [Sutta]: Die Worte 'Der Erhabene allein mag dies wissen, ob er mit diesen Eigenschaften ausgestattet ist oder nicht' sprach jener Sakyer mit der Absicht: 'Nur der Erhabene weiß, ob eine Person, die mit drei Eigenschaften ausgestattet ist, ein Stromeingetretener ist, oder ob eine Person, die mit vier Eigenschaften ausgestattet ist, ein Stromeingetretener ist.'

කොචිදෙව ධම්මසමුප්පාදො උප්පජ්ජෙය්‍යාති කිඤ්චිදෙව කාරණං උප්පජ්ජෙය්‍ය. එකතො අස්ස භගවා, එකතො භික්ඛුසඞ්ඝොති යස්මිං කාරණෙ උප්පන්නෙ භගවා භික්ඛුසඞ්ඝෙන නානාලද්ධිකො හුත්වා එකං වාදං වදන්තො එකතො අස්ස, භික්ඛුසඞ්ඝොපි එකං වදන්තො එකතොති [Pg.318] අත්ථො. තෙනෙවාහන්ති යං වාදං තුම්හෙ වදෙථ, තමෙවාහං ගණ්හෙය්‍යන්ති. නනු ච අරියසාවකස්ස රතනත්තයෙ පසාදනානත්තං නත්ථි, අථ කස්මා එස එවමාහාති? භගවතො සබ්බඤ්ඤුතාය. එවඤ්හිස්ස හොති ‘‘භික්ඛුසඞ්ඝො අත්තනො අසබ්බඤ්ඤුතාය අජානිත්වාපි කථෙය්‍ය, සත්ථු පන අඤ්ඤාණං නාම නත්ථී’’ති. තස්මා එවමාහ. අඤ්ඤත්‍ර කල්‍යාණා අඤ්ඤත්‍ර කුසලාති කල්‍යාණමෙව කුසලමෙව වදාමි, න කල්‍යාණකුසලවිමුත්තන්ති. අපිචස්ස අනවජ්ජනදොසො එසොති.

'Sollte irgendein Anlass zur Diskussion entstehen' (kocideva dhammasamuppādo uppajjeyya) bedeutet: falls irgendein Grund [für eine Debatte] auftritt. 'Auf der einen Seite stünde der Erhabene, auf der anderen Seite der Bhikkhu-Saṅgha' bedeutet: Wenn ein solcher Anlass auftritt, stünde der Erhabene auf der einen Seite, indem er eine andere Lehrmeinung als der Bhikkhu-Saṅgha vertritt, und auch der Bhikkhu-Saṅgha stünde auf der anderen Seite, indem er eine [andere] Lehrmeinung vertritt. Dies ist die Bedeutung. 'Eben darum [würde] ich' (tenevāhaṃ) bedeutet: 'Welche Lehrmeinung auch immer Ihr vertreten würdet, genau diese würde ich annehmen'; so ist die Absicht zu verstehen. Aber gibt es denn für einen edlen Jünger im Hinblick auf die Drei Juwelen einen Unterschied in der Klarheit des Vertrauens? Wenn nicht, warum sagt er dies so? Wegen der Allwissenheit des Erhabenen. Seine Überlegung ist nämlich so: 'Der Bhikkhu-Saṅgha könnte aufgrund seiner Nicht-Allwissenheit auch ohne tiefes Wissen sprechen, für den Meister jedoch gibt es keinerlei Nicht-Wissen.' Deshalb sagt er dies. 'Außer dem Schönen, außer dem Heilsamen' (aññatra kalyāṇā aññatra kusalā) bedeutet: 'Ich spreche nur das Schöne, nur das Heilsame, ich spreche nicht das, was frei von Schönem und Heilsamem ist.' Dies ist die Bedeutung. Zudem ist dies bei ihm als ein tadelloser Fehler anzusehen.

4. පඨමසරණානිසක්කසුත්තවණ්ණනා

4. Die Erläuterung des ersten Suttas über den Sakyer Saraṇāni.

1020. චතුත්ථෙ ඉධ මහානාම එකච්චො පුග්ගලොති ඉදං න කෙවලං සරණානි එව අපායතො මුත්තො, ඉමෙපි පුග්ගලා මුත්තාති දස්සෙතුං ආරද්ධං. මත්තසො නිජ්ඣානං ඛමන්තීති පමාණෙන ච ඔලොකනං ඛමන්ති. ඉමිනා ධම්මානුසාරිමග්ගට්ඨපුග්ගලං දස්සෙති. අගන්තා නිරයන්ති මග්ගට්ඨපුග්ගලො හි අපායතො පරිමුත්තොති වා පරිමුච්චිස්සතීති වා වත්තුං න වට්ටති, පරිමුච්චතීති පන වත්තුං වට්ටති. යස්මා ච පරිමුච්චති, තස්මා ගන්තා නාම න හොතීති, ‘‘අගන්තා’’ති වුත්තො, න ගච්ඡතීති අත්ථො. සද්ධාමත්තං පෙමමත්තන්ති ඉමිනා සද්ධානුසාරිමග්ගට්ඨපුග්ගලං දස්සෙති. මහාසාලාති සමීපෙ ඨිතෙව චත්තාරො මහාසාරරුක්ඛෙ දස්සෙන්තො ආහ. මරණකාලෙ සික්ඛං සමාදියීති මරණසමයෙ තීසු සික්ඛාසු පරිපූරකාරී අහොසීති දස්සෙති.

1020. Im vierten [Sutta]: Die Worte 'Hier, Mahānāma, ist eine bestimmte Person' wurden dargelegt, um zu zeigen: 'Nicht nur Saraṇāni allein ist vor den niederen Welten gerettet, sondern auch diese Personen sind gerettet.' 'Sie stimmen der Untersuchung [der Wahrheiten] in gewissem Maße zu' (mattaso nijjhānaṃ khamanti) bedeutet: Sie stimmen dem Betrachten [der Wahrheiten] im Maße des Stromeintrittspfads zu. Hiermit wird die Person auf dem Pfad des Dhamma-Nachfolgers (dhammānusārī) aufgezeigt. Zu 'Er geht nicht in die Hölle' (agantā nirayaṃ): Von einer Person auf dem Pfad (maggaṭṭha) ist es nämlich nicht angemessen zu sagen: 'Sie ist völlig von den niederen Welten befreit' oder 'Sie wird befreit werden'; vielmehr ist es angemessen zu sagen: 'Sie befreit sich gerade'. Und weil sie sich gerade befreit, ist sie kein 'Gehender' [in die Hölle]; daher wird sie als 'Nicht-Gehender' (agantā) bezeichnet, was bedeutet: 'sie geht nicht'. Mit 'bloßes Vertrauen, bloße Liebe' (saddhāmattaṃ pemamattaṃ) wird die Person auf dem Pfad des Glaubens-Nachfolgers (saddhānusārī) aufgezeigt. 'Große Sāla-Bäume' (mahāsālā) sagte er, um auf vier große Sāla-Kernholzbäume hinzuweisen, die in der Nähe standen. 'Er nahm zur Zeit des Todes die Schulungsregeln auf' (maraṇakāle sikkhaṃ samādiyi) zeigt auf: Zur Zeit des Todes erfüllte er die drei Schulungen vollständig.

5. දුතියසරණානිසක්කසුත්තවණ්ණනා

5. Die Erläuterung des zweiten Suttas über den Sakyer Saraṇāni.

1021. පඤ්චමෙ දුක්ඛෙත්තන්ති විසමඛෙත්තං. දුබ්භූමන්ති ඌසරභූමිං ලොණූපහතං. ඛණ්ඩානීති පරිභින්නානි. පූතීනීති උදකෙන තෙමෙත්වා පූතිභාවං ආපන්නානි. වාතාතපහතානීති වාතාතපෙන හතත්තා නිරොජභාවං ගතානි. අසාරාදානීති අනාදින්නසාරානි අගහිතසාරානි. අසුඛසයිතානීති න කොට්ඨාදීසු පක්ඛිපිත්වා සුට්ඨු ඨපිතානි. සුඛසයිතානීති ඨපිතට්ඨානතො චත්තාරො මාසෙ අචලිතානි.

1021. Im fünften [Sutta]: 'Schlechtes Feld' (dukkhetta) bedeutet ein unebenes Feld. 'Schlechter Boden' (dubbhūma) bedeutet salzhaltigen, unfruchtbaren Boden, der durch Salz beeinträchtigt ist. 'Bruchstücke' (khaṇḍāni) bedeutet zerbrochene [Körner]. 'Verdorben' (pūtīni) bedeutet durch Wasser feucht geworden und in Fäulnis übergegangen. 'Von Wind und Sonne geschädigt' (vātātapahatāni) bedeutet durch Wind und Hitze beeinträchtigt und dadurch saftlos geworden. 'Kernlos' (asārāni/asārādāni) bedeutet ohne festen Kern, wertlos. 'Schlecht gelagert' (asukhasayitāni) bedeutet nicht ordentlich in Kornspeichern usw. eingebracht und aufbewahrt. 'Gut gelagert' (sukhasayitāni) bedeutet vier Monate lang vom Ort ihrer Aufbewahrung an unbewegt gelassen.

6. පඨමඅනාථපිණ්ඩිකසුත්තවණ්ණනා

6. Die Erläuterung des ersten Suttas über Anāthapiṇḍika.

1022. ඡට්ඨෙ [Pg.319] ඨානසො වෙදනා පටිප්පස්සම්භෙය්‍යාති ඛණෙන වෙදනා පටිප්පස්සම්භෙය්‍ය. මිච්ඡාඤාණෙනාති මිච්ඡාපච්චවෙක්ඛණෙන මිච්ඡාවිමුත්තියාති අනිය්‍යානිකවිමුත්තියා. තස්මා සද්ධඤ්ච සීලඤ්චාති ගාථා වුත්තත්ථා එව. යත්‍ර හි නාමාති යො නාම.

1022. Im sechsten [Sutta]: 'auf der Stelle würden die Schmerzen nachlassen' (ṭhānaso vedanā paṭippassambheyyuṃ) bedeutet: im Nu würden die Schmerzgefühle vergehen. 'Durch falsches Wissen' (micchāñāṇena) bedeutet durch falsche Reflexion. 'Durch falsche Befreiung' (micchāvimuttiyā) bedeutet durch eine Befreiung, die nicht zur Erlösung [aus dem Kreislauf] führt. Die Verse 'Darum [sollte ein Weiser] Vertrauen und Tugend...' (tasmā saddhañca sīlañca) haben die bereits erklärte Bedeutung. 'Dass nämlich' (yatra hi nāma) bedeutet: welch ein solcher.

7. දුතියඅනාථපිණ්ඩිකසුත්තවණ්ණනා

7. Die Erläuterung des zweiten Suttas über Anāthapiṇḍika.

1023. සත්තමෙ සම්පරායිකං මරණභයන්ති සම්පරායහෙතුකං මරණභයං ගිහිසාමීචිකානීති ගිහීනං අනුච්ඡවිකානි. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානමෙවාති.

1023. Im siebten [Sutta]: 'Todesfurcht bezüglich des Jenseits' (samparāyikaṃ maraṇabhayaṃ) bedeutet die auf dem jenseitigen Leben beruhende Todesfurcht. 'Für Hausleute angemessen' (gihisāmīcikāni) bedeutet für Hausleute geziemend. Der Rest ist überall ganz offensichtlich.

සරණානිවග්ගො තතියො.

Die Saraṇāni-Gruppe ist das dritte [Kapitel].

4. පුඤ්ඤාභිසන්දවග්ගො

4. Die Puññābhisanda-Gruppe (Ströme des Verdienstes)

1. පඨමපුඤ්ඤාභිසන්දසුත්තවණ්ණනා

1. Die Erläuterung des ersten Suttas über die Ströme des Verdienstes.

1027. චතුත්ථස්ස පඨමෙ පුඤ්ඤාභිසන්දා කුසලාභිසන්දාති පුඤ්ඤනදියො කුසලනදියො. සුඛස්සාහාරාති සුඛස්ස පච්චයා.

1027. Im ersten Sutta des vierten [Kapitels]: 'Ströme des Verdienstes, Ströme des Heilsamen' (puññābhisandā kusalābhisandā) bedeutet Flüsse des Verdienstes, Flüsse des Heilsamen. 'Nährstoffe des Glücks' (sukhassāhārā) bedeutet Ursachen des Glücks.

4. පඨමදෙවපදසුත්තවණ්ණනා

4. Die Erläuterung des ersten Suttas über die Pfade der Götter.

1030. චතුත්ථෙ දෙවපදානීති දෙවානං ඤාණෙන, දෙවස්ස වා ඤාණෙන අක්කන්තපදානි. විසුද්ධියාති විසුජ්ඣනත්ථාය. පරියොදපනායාති පුරියොදපනත්ථාය ජොතනත්ථාය. ඉමස්මිං සුත්තෙ චත්තාරොපි ඵලට්ඨපුග්ගලා විසුද්ධට්ඨෙන දෙවා නාම ජාතා.

1030. Im vierten [Sutta]: 'Pfade der Götter' (devapadāni) bedeutet die Wege, die durch das Erkenntniswissen der Götter [d.h. der Buddhas] oder das Erkenntniswissen des [allwissenden] Gottes beschritten wurden. 'Zur Reinigung' (visuddhiyā) bedeutet zum Zwecke des Reinwerdens. 'Zur Läuterung' (pariyodapanāya) bedeutet zum Zwecke des Durchläuterns, um zum Strahlen zu bringen. In diesem Sutta werden alle vier Personen, die auf der Fruchtstufe stehen (phalaṭṭha), im Sinne der Reinheit als 'Götter' (deva) bezeichnet.

8. වස්සසුත්තවණ්ණනා

8. Die Erläuterung des Suttas über den Regen.

1034. අට්ඨමෙ පාරංගන්ත්වාති පාරං වුච්චති නිබ්බානං, තං පත්වාති අත්ථො. ආසවානං ඛයාය සංවත්තන්තීති න පඨමං නිබ්බානං ගන්ත්වා පච්ඡා සංවත්තන්ති, ගච්ඡමානා එව සංවත්තන්ති. දෙසනා පන එවං කතා.

1034. Im achten [Sutta]: 'Nachdem sie das andere Ufer erreicht haben' (pāraṃ gantvā) – als das andere Ufer (pāra) wird das Nibbāna bezeichnet; die Bedeutung ist: nachdem sie dieses erreicht haben. Zu 'sie führen zur Versiegung der Triebe' (āsavānaṃ khayāya saṃvattanti): Sie führen nicht so dazu, dass sie zuerst das Nibbāna erreichen und danach erst die Triebe versiegen, sondern sie führen dazu, während sie sich [zum anderen Ufer] bewegen. Die Darlegung der Lehre wurde jedoch auf diese Weise formuliert.

10. නන්දියසක්කසුත්තවණ්ණනා

10. Die Erläuterung des Suttas über den Sakyer Nandiya.

1036. දසමෙ [Pg.320] දිවා පවිවෙකාය රත්තිං පටිසල්ලානායාති දිවා පවිවෙකත්ථාය රත්තිං පටිසල්ලානත්ථාය. ධම්මා න පාතුභවන්තීති සමථවිපස්සනා ධම්මා න උප්පජ්ජන්ති. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානමෙවාති.

1036. Im zehnten Sutta: "Am Tag zur Abgeschiedenheit, in der Nacht zum Zurückgezogensein" bedeutet am Tage zum Zwecke der Abgeschiedenheit, in der Nacht zum Zwecke des Zurückgezogenseins. "Die Phänomene treten nicht in Erscheinung" bedeutet, dass die Zustände von Geistesruhe (Samatha) und Klarsicht (Vipassanā) nicht entstehen. Der Rest ist überall ganz offensichtlich.

පුඤ්ඤාභිසන්දවග්ගො චතුත්ථො.

Das vierte Kapitel über das Strömen des Verdienstes (Puññābhisandavagga) ist abgeschlossen.

5. සගාථකපුඤ්ඤාභිසන්දවග්ගො

5. Das Kapitel über das Strömen des Verdienstes mit Versen.

1. පඨමඅභිඅසන්දසුත්තවණ්ණනා

1. Die Erklärung des ersten Sutta über das Strömen des Verdienstes.

1037. පඤ්චමස්ස පඨමෙ අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යොති ආළ්හකගණනාය අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යො, යොජනවසෙන පනස්ස සඞ්ඛ්‍යා අත්ථි. බහුභෙරවන්ති සවිඤ්ඤාණකඅවිඤ්ඤාණකානං භෙරවාරම්මණානං වසෙන බහුභෙරවං. පුථූති බහු. සවන්තීති සන්දමානා. උපයන්තීති උපගච්ඡන්ති.

1037. Im ersten Sutta des fünften Kapitels: "Unermesslich" (asaṅkhyeyya) bedeutet unzählbar nach dem Āḷhaka-Maß; nach Yojana-Maßen jedoch gibt es für ihn (den Ozean) eine Anzahl. "Sehr furchterregend" (bahubherava) bedeutet sehr furchterregend aufgrund von furchterregenden Objekten, die sowohl mit Bewusstsein als auch ohne Bewusstsein ausgestattet sind. "Puthū" bedeutet viele. "Savantī" bedeutet fließend. "Upayanti" bedeutet herankommend (sich nähernd).

2. දුතියඅභිසන්දසුත්තවණ්ණනා

2. Die Erklärung des zweiten Sutta über das Strömen des Verdienstes.

1038. දුතියෙ යත්ථිමා මහානදියො සංසන්දන්ති සමෙන්තීති යස්මිං සංභජ්ජෙ එතා මහානදියො එකීභවන්ති, නිරන්තරා භවන්තීති අත්ථො.

1038. Im zweiten Sutta: "Wo diese großen Flüsse zusammenfließen und zusammenkommen" bedeutet, dass an jener Flussmündung diese großen Flüsse eins werden, sich lückenlos miteinander verbinden – das ist die Bedeutung.

3. තතියඅභිසන්දසුත්තවණ්ණනා

3. Die Erklärung des dritten Sutta über das Strömen des Verdienstes.

1039. තතියෙ පුඤ්ඤකාමොති පුඤ්ඤත්ථිකො. කුසලෙ පතිට්ඨිතොති මග්ගකුසලෙ පතිට්ඨිතො. භාවෙති මග්ගං අමතස්ස පත්තියාති නිබ්බානස්ස පාපුණනත්ථං අරහත්තමග්ගං භාවෙති. ධම්මසාරාධිගමොති ධම්මසාරො වුච්චති අරියඵලං ධම්මසාරො, අධිගමො අස්සාති ධම්මසාරාධිගමො, අධිගතඵලොති අත්ථො. ඛයෙ රතොති කිලෙසක්ඛයෙ රතො.

1039. Im dritten Sutta: "Wer nach Verdienst strebt" (puññakāmo) bedeutet wer das Verdienstbegehrende ist. "Im Heilsamen gefestigt" (kusale patiṭṭhito) bedeutet im heilsamen Pfad-Zustand (maggakusala) gefestigt. "Er entfaltet den Pfad zur Erlangung des Todeslosen" bedeutet, dass er den Pfad der Arahatschaft entfaltet, um das Nibbāna zu erreichen. "Der die Essenz der Lehre erlangt hat" (dhammasārādhigamo): Als "Essenz der Lehre" (dhammasāra) wird die edle Frucht (ariyaphala) bezeichnet; derjenige, der deren Erlangung (adhigama) besitzt, ist ein "Erlanger der Essenz der Lehre" – was bedeutet, dass er die Frucht erlangt hat. "An der Vernichtung Gefallen findend" (khaye rato) bedeutet an der Vernichtung der Befleckungen (kilesakhaya) Gefallen findend.

4. පඨමමහද්ධනසුත්තවණ්ණනා

4. Die Erklärung des ersten Sutta über großen Reichtum.

1040. චතුත්ථෙ [Pg.321] අඩ්ඪො මහද්ධනොති සත්තවිධෙන අරියධනෙන අඩ්ඪො චෙව මහද්ධනො ච. තෙනෙව භොගෙන මහාභොගො. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානමෙවාති.

1040. Im vierten Sutta: "Wohlhabend und von großem Vermögen" bedeutet reich und von großem Vermögen durch den siebenfachen edlen Schatz (ariya-dhana). Allein durch diesen Besitz ist er von großem Genuss. Der Rest ist überall ganz offensichtlich.

සගාථකපුඤ්ඤාභිසන්දවග්ගො පඤ්චමො.

Das fünfte Kapitel über das Strömen des Verdienstes mit Versen ist abgeschlossen.

6. සප්පඤ්ඤවග්ගො

6. Das Kapitel über den Weisen (Sappaññavagga).

2. වස්සංවුත්තසුත්තවණ්ණනා

2. Die Erklärung des Sutta über das Verbringen der Regenzeit.

1048. ඡට්ඨස්ස දුතියෙ අයමධිප්පායො – සොතාපන්නො භික්ඛු එත්තකෙන වොසානං අනාපජ්ජිත්වා තානෙව ඉන්ද්‍රියබලබොජ්ඣඞ්ගානි සමොධානෙත්වා විපස්සනං වඩ්ඪෙත්වා සකදාගාමිමග්ගං පාපුණිස්සති, සකදාගාමී අනාගාමිමග්ගං, අනාගාමී අරහත්තමග්ගන්ති ඉමමත්ථං සන්ධාය භගවතා ඉමස්මිං සුත්තෙ සාසනෙ තන්ති පවෙණී කථිතාති.

1048. Im zweiten Sutta des sechsten Kapitels ist dies die Absicht: Ein in den Strom Eingetretener (Sotāpanna), der als Mönch sich nicht mit diesem bloßen Maß zufriedengibt und nicht in Nachlässigkeit verfällt, sondern eben diese Fähigkeiten (Indriya), Kräfte (Bala) und Erleuchtungsglieder (Bojjhaṅga) zusammenführt, die Klarsicht (Vipassanā) entfaltet und den Pfad des Einmalwiederkehrers (Sakadāgāmimagga) erlangen wird; der Einmalwiederkehrer wird den Pfad des Nie-Wiederkehrers (Anāgāmimagga) erlangen und der Nie-Wiederkehrer den Pfad der Arahatschaft (Arahattamagga). In Hinblick auf diese Bedeutung hat der Erhabene in diesem Sutta die textliche Überlieferungslinie (tanti-paveṇī) in der Lehre dargelegt.

3. ධම්මදින්නසුත්තවණ්ණනා

3. Die Erklärung des Dhammadinna-Sutta.

1049. තතියෙ ධම්මදින්නොති සත්තසු ජනෙසු එකො. බුද්ධකාලස්මිඤ්හි ධම්මදින්නො උපාසකො, විසාඛො උපාසකො, උග්ගො ගහපති, චිත්තො ගහපති, හත්ථකො ආළවකො, චූළඅනාථපිණ්ඩිකො, මහාඅනාථපිණ්ඩිකොති ඉමෙ සත්ත ජනා පඤ්චසතඋපාසකපරිවාරා අහෙසුං. එතෙසු එස අඤ්ඤතරො.

1049. Im dritten Sutta: "Dhammadinna" ist einer von sieben Personen. Zur Zeit des Buddha gab es nämlich den Laienanhänger Dhammadinna, den Laienanhänger Visākha, den Hausvater Ugga, den Hausvater Citta, Hatthaka aus Āḷavī, den kleinen Anāthapiṇḍika und den großen Anāthapiṇḍika. Diese sieben Personen hatten jeweils ein Gefolge von fünfhundert Laienanhängern. Unter diesen war er einer.

ගම්භීරාති ධම්මගම්භීරා සල්ලසුත්තාදයො. ගම්භීරත්ථාති අත්ථගම්භීරා චෙතනාසුත්තන්තාදයො. ලොකුත්තරාති ලොකුත්තරත්ථදීපකා අසඞ්ඛතසංයුත්තාදයො. සුඤ්ඤතප්පටිසංයුත්තාති සත්තසුඤ්ඤතාදීපකා ඛජ්ජනිකසුත්තන්තාදයො. උපසම්පජ්ජ විහරිස්සාමාති පටිලභිත්වා විහරිස්සාම. එවඤ්හි වො, ධම්මදින්න, සික්ඛිතබ්බන්ති එවං තුම්හෙහි චන්දොපමපටිපදං රථවිනීතපටිපදං මොනෙය්‍යපටිපදං මහාඅරියවංසපටිපදං පූරෙන්තෙහි සික්ඛිතබ්බං. ඉති සත්ථා ඉමෙසං උපාසකානං අසය්හභාරං ආරොපෙසි. කස්මා[Pg.322]? එතෙ කිර න අත්තනො භූමියං ඨත්වා ඔවාදං යාචිංසු, අවිසෙසෙන පන සබ්බභාරං උක්ඛිපිතුං සමත්ථා විය ‘‘ඔවදතු නො, භන්තෙ, භගවා’’ති යාචිංසු. තෙන තෙසං සත්ථා අසය්හභාරං ආරොපෙන්තො එවමාහ. න ඛො නෙතන්ති න ඛො එතං. නකාරො පනෙත්ථ බ්‍යඤ්ජනසන්ධිමත්තමෙවාති වෙදිතබ්බො. තස්මාති යස්මා ඉදානි අත්තනො භූමියං ඨත්වා ඔවාදං යාචථ, තස්මා.

"Tiefgründig" (gambhīra) bedeutet tiefgründig in der Lehre, wie das Salla-Sutta und andere. "Von tiefgründiger Bedeutung" (gambhīrattha) bedeutet tiefgründig im Sinngehalt, wie das Cetana-Suttanta und andere. "Überweltlich" (lokuttara) bedeutet die überweltliche Bedeutung aufzeigend, wie das Asaṅkhata-Saṃyutta und andere. "Mit der Leere verbunden" (suññata-paṭisaṃyutta) bedeutet die Leere von einem Selbst aufzeigend, wie das Khajjanika-Suttanta und andere. "Wir wollen sie uns aneignen und darin verweilen" (upasampajja viharissāma) bedeutet, dass wir sie erlangen und darin verweilen werden. "So sollt ihr euch üben, Dhammadinna" bedeutet: So sollt ihr euch üben, während ihr die Praxis des Mond-Gleichnisses (candopama-paṭipadā), die Praxis des Wagen-Gleichnisses (rathavinīta-paṭipadā), die Praxis der Schweigsamkeit (moneyya-paṭipadā) und die Praxis der großen edlen Abstammung (mahāariyavaṃsa-paṭipadā) erfüllt. So bürdete der Meister diesen Laienanhängern eine unerträgliche Last auf. Warum? Diese baten nämlich angeblich nicht um eine Unterweisung, die ihrer eigenen Stufe entsprach, sondern baten unterschiedslos, als ob sie fähig wären, die gesamte Last zu tragen: "Möge der Erhabene uns unterweisen, o Herr!" Deshalb bürdete der Meister ihnen diese unerträgliche Last auf und sprach so. "Na kho n'etaṃ" setzt sich zusammen aus "na kho etaṃ". Das "n" ist hierbei lediglich als ein Sandhi-Konsonant zu verstehen. "Darum" (tasmā) bedeutet: Da ihr nun um eine Unterweisung bittet, die eurer eigenen Stufe entspricht, darum.

4. ගිලානසුත්තවණ්ණනා

4. Die Erklärung des Gilāna-Sutta (Sutta über den Kranken).

1050. චතුත්ථෙ න ඛො පනෙතන්ති න ඛො අම්හෙහි එතං. සප්පඤ්ඤො උපාසකොති සොතාපන්නො අධිප්පෙතො. අස්සාසනීයෙහි ධම්මෙහීති අස්සාසකරෙහි ධම්මෙහි. අස්සාසතායස්මාති අස්සාසතු ආයස්මා. මාරිසොති මරණපටිබද්ධො. මරණධම්මොති මරණසභාවො. අධිමොචෙහීති ඨපෙහි. අධිමොචිතන්ති ඨපිතං. එවං විමුත්තචිත්තස්සාති එවං අරහත්තඵලවිමුත්තියා විමුත්තචිත්තස්ස. යදිදං විමුත්තියා විමුත්තන්ති යං ඉදං විමුත්තිං ආරබ්භ විමුත්තියා නානාකරණං වත්තබ්බං සියා, න තං වදාමි. භික්ඛුසඞ්ඝස්ස හි චෙතියඞ්ගණබොධියඞ්ගණවත්තෙසු චෙව අසීතික්ඛන්ධකවත්තෙසු චාති ආගමනීයගුණෙසු පමාණං නාම නත්ථි, පටිවිද්ධෙ පන මග්ගෙ වා ඵලෙ වා උපාසකානඤ්ච භික්ඛූනඤ්ච නානාකරණං නත්ථි.

1050. Im vierten Sutta: "Das ist wahrlich nicht so" (na kho pan'etaṃ) bedeutet, dass dies von uns so nicht gehört wurde. "Ein weiser Laienanhänger" (sappañño upāsako) meint einen in den Strom Eingetretenen (Sotāpanna). "Mit trostreichen Lehren" (assāsanīyehi dhammehi) bedeutet mit Lehren, die Trost spenden. "Möge der Ehrwürdige getröstet sein" (assāsatu āyasmā) bedeutet, möge der Ehrwürdige Trost finden. "Mārisa" bedeutet dem Tode verfallen. "Dem Tode unterworfen" (maraṇadhammo) bedeutet von der Natur des Sterbens zu sein. "Richte aus" (adhimocehi) bedeutet richte den Geist darauf aus. "Ausgerichtet" (adhimocita) bedeutet darauf ausgerichtet. "Dessen Geist so befreit ist" (evaṃ vimuttacittassa) bedeutet dessen Geist durch die Befreiung der Frucht der Arahatschaft so befreit ist. "Was diese Befreiung durch Befreiung betrifft" (yadidaṃ vimuttiyā vimuttiṃ): Was bezüglich dieser Befreiung als ein Unterschied in der Befreiung gesagt werden müsste, das sage ich nicht. Denn für die Mönchsgemeinschaft gibt es in Bezug auf die vorbereitenden Qualitäten für den Pfad – wie den Dienst am Hof des Tempels, den Dienst am Bodhi-Baum und die achtzig Pflichten der Khandhakas – wahrlich kein Maß. Wenn jedoch der Pfad oder die Frucht durchdrungen ist, gibt es keinen Unterschied mehr zwischen den Laienanhängern und den Mönchen.

9. පඤ්ඤාපටිලාභසුත්තවණ්ණනා

9. Die Erklärung des Sutta über die Erlangung der Weisheit.

1055. නවමෙ පඤ්ඤාපටිලාභාය සංවත්තන්තීති එත්ථ සත්ත සෙක්ඛා පඤ්ඤං පටිලභන්ති නාම, ඛීණාසවො පටිලද්ධපඤ්ඤො නාමාති වෙදිතබ්බො. පරතො පඤ්ඤාබුද්ධියාතිආදීසුපි එසෙව නයො. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානමෙවාති.

1055. Im neunten Sutta bezüglich "sie führen zur Erlangung der Weisheit": Hierbei ist zu verstehen, dass die sieben Edlen Schüler (Sekha) die Weisheit des Pfades und der Frucht erlangen, während der Triebversiegte (Khīṇāsava) als einer gilt, der die Weisheit bereits erlangt hat. Auch im Folgenden, bei "Wachstum der Weisheit" (paññābuddhi) und so weiter, gilt genau dieselbe Methode. Der Rest ist überall ganz offensichtlich.

සප්පඤ්ඤවග්ගො ඡට්ඨො.

Das sechste Kapitel über den Weisen (Sappaññavagga) ist abgeschlossen.

7. මහාපඤ්ඤවග්ගො

7. Das Kapitel über die große Weisheit (Mahāpaññavagga).

1. මහාපඤ්ඤාසුත්තවණ්ණනා

1. Die Erklärung des Sutta über die große Weisheit.

1058. සත්තමෙ [Pg.323] මහාපඤ්ඤතාය සංවත්තන්තීතිආදීසු ‘‘මහන්තෙ අත්ථෙ පරිග්ගණ්හාතීති මහාපඤ්ඤා’’තිආදිනා පටිසම්භිදායං (පටි. ම. 2.4) වුත්තනයෙනෙව සබ්බත්ථ සබ්බපදෙසු අත්ථො වෙදිතබ්බො. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානමෙවාති.

1058. Im siebten Sutta bezüglich "sie führen zu großer Weisheit" und so weiter: Die Bedeutung aller Ausdrücke ist überall genau nach der im Paṭisambhidāmagga dargelegten Methode zu verstehen, wie: "Sie erfasst große Bedeutungen (wie die Wahrheiten und das bedingte Entstehen), daher wird sie große Weisheit genannt." Der Rest ist überall ganz offensichtlich.

සොතාපත්තිසංයුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Sotāpattisaṃyutta ist abgeschlossen.

12. සච්චසංයුත්තං

12. Die Sammlung über die Wahrheiten (Saccasaṃyutta).

1. සමාධිවග්ගො

1. Das Kapitel über die Konzentration (Samādhivagga).

1. සමාධිසුත්තවණ්ණනා

1. Die Erklärung des Samādhi-Sutta.

1071. සච්චසංයුත්තස්ස [Pg.324] පඨමෙ සමාධිං, භික්ඛවෙති තෙ කිර භික්ඛූ චිත්තෙකග්ගතාය පරිහායන්ති, අථ නෙසං සත්ථා – ‘‘එවමෙතෙ චිත්තෙකග්ගතං ලභිත්වා, කම්මට්ඨානං වඩ්ඪෙත්වා, විසෙසං පාපුණිස්සන්තී’’ති ඉමං දෙසනං ආරභි. තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, ‘‘ඉදං දුක්ඛ’’න්ති යොගො කරණීයොති එත්ථ යථාභූතාදිවසෙන කාරණච්ඡෙදො වෙදිතබ්බො. ඉදඤ්හි වුත්තං හොති – භික්ඛවෙ, යස්මා සමාහිතො භික්ඛු චත්තාරි සච්චානි යථාභූතං පජානාති, තස්මා තුම්හෙහි ච සමාහිතෙහි චතුන්නං සච්චානං යථාභූතං පජානනත්ථාය ‘‘ඉදං දුක්ඛ’’න්ති යොගො කරණීයො. තථා යස්මා චත්තාරි සච්චානි තථාගතස්සෙව පාතුභාවා පාකටානි හොන්ති, යස්මා ච තථාගතෙන සුවිභත්තානි, යස්මා ච තෙසු අපරිමාණා වණ්ණා අපරිමාණානි පදබ්‍යඤ්ජනානි, යස්මා ච තෙසං අප්පටිවිද්ධත්තා වට්ටං වඩ්ඪති, තෙසං පටිවිද්ධකාලතො පට්ඨාය න වඩ්ඪති, තස්මා ‘‘එවං නො වට්ටං න වඩ්ඪිස්සතී’’ති තුම්හෙහි ‘‘ඉදං දුක්ඛ’’න්ති යොගො කරණීයො.

1071. Im ersten Sutta des Saccasaṃyutta bedeutet [die Stelle] 'samādhiṃ, bhikkhave' (Konzentration, o Mönche): Jene Mönche fielen angeblich von der Einspitzigkeit des Geistes ab. Daraufhin leitete der Meister diese Lehrrede ein, indem er dachte: 'Auf diese Weise werden sie die Einspitzigkeit des Geistes wiedererlangen, ihr Meditationsobjekt entfalten und das Besondere (die edlen Pfade und Früchte) erreichen.' Hierbei ist bei den Worten 'Darum, o Mönche, ist eine Anstrengung zu unternehmen: Dies ist das Leiden' die Bestimmung des Grundes gemäß der Wirklichkeit usw. zu verstehen. Dies ist nämlich damit gemeint: Da, o Mönche, ein konzentrierter Mönch die vier edlen Wahrheiten der Wirklichkeit entsprechend erkennt, darum solltet ihr euch, konzentriert geworden, anstrengen, um die vier edlen Wahrheiten der Wirklichkeit entsprechend zu erkennen: 'Dies ist das Leiden.' Ebenso: Da die vier edlen Wahrheiten erst durch das Erscheinen des Tathāgata offenbar werden, und da sie vom Tathāgata wohlgegliedert wurden, und da in ihnen unermessliche Buchstaben (Silben) und unermessliche Wörter und Phrasen enthalten sind, und da durch das Nicht-Durchdringen dieser [Wahrheiten] der Daseinskreislauf zunimmt, während er von der Zeit ihrer Durchdringung an nicht mehr zunimmt – darum sollte von euch mit dem Gedanken: 'So wird unser Daseinskreislauf nicht mehr zunehmen', die Anstrengung unternommen werden: 'Dies ist das Leiden.'

2. පටිසල්ලානසුත්තවණ්ණනා

2. Die Erklärung des Paṭisallāna-Sutta

1072. දුතියං කායවිවෙකවිකලානං කායවිවෙකපටිලාභත්ථාය වුත්තං.

1072. Das zweite Sutta wurde für jene, denen es an körperlicher Abgeschiedenheit (kāyaviveka) mangelt, zum Erlangen der körperlichen Abgeschiedenheit gesprochen.

3. පඨමකුලපුත්තසුත්තාදිවණ්ණනා

3. Die Erklärung des ersten Kulaputta-Sutta und der folgenden Suttas

1073-75. තතියෙ අභිසමයායාති අභිසමයත්ථාය. සමණබ්‍රාහ්මණාති චෙත්ථ සාසනාවචරා අධිප්පෙතා. තථා චතුත්ථපඤ්චමෙසු, තෙන තෙන අභිලාපෙන බුජ්ඣනකානං පන අජ්ඣාසයෙනෙතානි වුත්තානි.

1073-75. Im dritten [Sutta] bedeutet 'abhisamayāya' (zur Durchdringung): zum Zweck der Durchdringung. Und unter 'samaṇabrāhmaṇā' (Asketen und Brahmanen) sind hier jene gemeint, die in der Lehre verankert sind. Ebenso ist die Bedeutung im vierten und fünften [Sutta] zu verstehen. Diese jedoch wurden entsprechend den Neigungen derer verkündet, die durch die jeweiligen unterschiedlichen Formulierungen zum Verständnis gelangen.

6. දුතියසමණබ්‍රාහ්මණසුත්තවණ්ණනා

6. Die Erklärung des zweiten Samaṇabrāhmaṇa-Sutta

1076. ඡට්ඨෙ [Pg.325] අභිසම්බුද්ධං පකාසෙසුන්ති අභිසම්බුද්ධො අහන්ති එවං අත්තානං අභිසම්බුද්ධං පකාසයිංසු. ඉමස්මිඤ්හි සුත්තෙ සබ්බඤ්ඤුබුද්ධා ච සමණගහණෙන ගහිතා.

1076. Im sechsten [Sutta] bedeutet 'abhisambuddhaṃ pakāsesuṃ' (sie verkündeten, vollkommen erwacht zu sein): Sie gaben sich selbst als vollkommen Erwachte zu erkennen, indem sie sagten: 'Ich bin vollkommen erwacht.' In diesem Sutta sind nämlich auch die Allwissenden Buddhas unter dem Begriff 'samaṇa' (Asket) mitgemeint.

10. තිරච්ඡානකථාසුත්තවණ්ණනා

10. Die Erklärung des Tiracchānakathā-Sutta

1080. දසමෙ අනෙකවිහිතන්ති අනෙකවිධං. තිරච්ඡානකථන්ති අනිය්‍යානිකත්තා සග්ගමොක්ඛමග්ගානං තිරච්ඡානභූතං කථං. රාජකථන්තිආදීසු රාජානං ආරබ්භ ‘‘මහාසම්මතො මන්ධාතා ධම්මාසොකො එවං මහානුභාවො’’තිආදිනා නයෙන පවත්තකථා රාජකථා. එස නයො චොරකථාදීසු. තෙසු ‘‘අසුකො රාජා අභිරූපො දස්සනීයො’’තිආදිනා නයෙන ගෙහසිතකථාව තිරච්ඡානකථා හොති. ‘‘සොපි නාම එවං මහානුභාවො ඛයං ගතො’’ති එවං පවත්තා පන කම්මට්ඨානභාවෙ තිට්ඨති. චොරෙසුපි ‘‘මූලදෙවො එවං මහානුභාවො මෙඝමාලො එවං මහානුභාවො’’ති තෙසං කම්මං පටිච්ච ‘‘අහො සූරා’’ති ගෙහසිතකථාව තිරච්ඡානකථා. යුද්ධෙපි භාරතයුද්ධාදීසු ‘‘අසුකෙන අසුකො එවං මාරිතො එවං විද්ධො’’ති කාමස්සාදවසෙනෙව කථා තිරච්ඡානකථා, ‘‘තෙපි නාම ඛයං ගතා’’ති එවං පවත්තා පන සබ්බත්ථ කම්මට්ඨානමෙව හොති. අපිච අන්නාදීසු ‘‘එවං වණ්ණවන්තං ගන්ධවන්තං රසවන්තං ඵස්සසම්පන්නං ඛාදිම්හ භුඤ්ජිම්හ පිවිම්හ පරිභුඤ්ජිම්හා’’ති කාමස්සාදවසෙන කථෙතුං න වට්ටති. සාත්ථකං පන කත්වා ‘‘පුබ්බෙ එවං වණ්ණාදිසම්පන්නං අන්නං පානං වත්ථං සයනං මාලං ගන්ධං විලෙපනං සීලවන්තානං අදම්හ, චෙතියෙ පූජං අකරිම්හා’’ති කථෙතුං වට්ටති.

1080. Im zehnten [Sutta] bedeutet 'anekavihitaṃ': mannigfaltig. 'Tiracchānakathā' (unvorteilhafte Rede) bezeichnet eine Rede, die den Wegen zum Himmel und zur Befreiung entgegensteht (querliegt), da sie nicht zur Befreiung führt. Bei Begriffen wie 'Königsgespräche' (rājakathā) versteht man darunter eine Rede, die sich auf Könige bezieht, wie: 'Mahāsammata, Mandhātā und Dhammāsoka besaßen solch große Macht' usw. Diese Methode gilt auch für 'Diebesgespräche' (corakathā) usw. Unter diesen ist eine Rede, die auf das Hausleben bezogen ist und sich in der Weise äußert wie: 'Jener König war schön und ansehnlich', unvorteilhafte Rede. Wenn sie jedoch so geführt wird: 'Selbst dieser, der so mächtig war, ging zur Vergänglichkeit', so dient sie als Meditationsobjekt (kammaṭṭhāna). Auch bei Dieben ist eine Rede, die auf das Hausleben bezogen ist, basierend auf ihren Taten wie: 'Mūladeva war so mächtig, Meghamāla war so mächtig; oh, wie mutig sie waren!', unvorteilhafte Rede. Selbst beim Thema Krieg, wie dem Krieg der Bhāratas usw., ist eine Rede, die aus bloßem Genuss an Sinnlichkeit geführt wird wie: 'Der und der wurde von dem und dem so getötet, so durchbohrt', unvorteilhafte Rede. Wenn sie jedoch so geführt wird: 'Auch sie sind zur Vergänglichkeit gegangen', so ist sie in jeder Hinsicht ein reines Meditationsobjekt. Zudem gehört es sich nicht, bezüglich Speisen usw. aus Genuss an Sinnlichkeit zu sprechen: 'Wir haben eine solche an Farbe, Duft, Geschmack und Berührung vollkommene Speise gegessen, genossen, getrunken und verzehrt.' Wenn man es jedoch heilsam (nutzbringend) gestaltet, gehört es sich zu sagen: 'Früher spendeten wir den Tugendhaften Speisen, Getränke, Kleidung, Lagerstätten, Blumen, Düfte und Salben von solcher Farbenpracht usw. und brachten am Cetiya Verehrung dar.'

ඤාතිකථාදීසුපි ‘‘අම්හාකං ඤාතකා සූරා සමත්ථා’’ති වා, ‘‘පුබ්බෙ මයං එවං විචිත්‍රෙහි යානෙහි විචරිම්හා’’ති වා අස්සාදවසෙන වත්තුං න වට්ටති. සාත්ථකං පන කත්වා ‘‘තෙපි නො ඤාතකා ඛයං ගතා’’ති වා, ‘‘පුබ්බෙ මයං එවරූපා උපාහනා සඞ්ඝස්ස අදම්හා’’ති වා කථෙතබ්බා. ගාමකථාදීසුපි සුනිවිට්ඨදුන්නිවිට්ඨසුභික්ඛදුබ්භික්ඛාදිවසෙන වා ‘‘අසුකගාමවාසිනො සූරා සමත්ථා’’ති වා එවං අස්සාදවසෙන වත්තුං න වට්ටති, සාත්ථකං පන කත්වා ‘‘සද්ධා පසන්නා’’ති වා, ‘‘ඛයං ගතා’’ති වා වත්තුං වට්ටති. නිගමනගරජනපදකථාසුපි එසෙව නයො.

Auch bei Gesprächen über Verwandte (ñātikathā) usw. schickt es sich nicht, aus Genuss (assādavasena) zu sprechen wie: 'Unsere Verwandten sind mutig und tüchtig', oder: 'Früher reisten wir in solch prächtigen Wagen umher.' Wenn man es jedoch nutzbringend (sātthakaṃ) gestaltet, sollte man sprechen: 'Auch jene Verwandten von uns sind zur Vergänglichkeit gegangen', oder: 'Früher spendeten wir dem Saṅgha solche Sandalen.' Auch bei Dorfgesprächen (gāmakathā) usw. schickt es sich nicht, aus Genuss über eine gute oder schlechte Anlage des Dorfes, über Überfluss oder Hungersnot zu sprechen, oder zu sagen: 'Die Bewohner dieses Dorfes sind mutig und tüchtig.' Wenn man es jedoch nutzbringend gestaltet, gehört es sich zu sagen: 'Sie sind gläubig und vertrauensvoll', oder: 'Sie sind zur Vergänglichkeit gegangen.' Ebenso verhält es sich bei Gesprächen über Marktflecken, Städte und Provinzen (nigama-nagara-janapada).

ඉත්ථිකථාපි [Pg.326] වණ්ණසණ්ඨානාදීනි පටිච්ච අස්සාදවසෙන වත්තුං න වට්ටති, ‘‘සද්ධා පසන්නා ඛයං ගතා’’ති එවමෙව වට්ටති. සූරකථාපි ‘‘නන්දිමිත්තො නාම යොධො සූරො අහොසී’’ති අස්සාදවසෙන වත්තුං න වට්ටති, ‘‘සද්ධො පසන්නො අහොසි, ඛයං ගතො’’ති එවමෙව වට්ටති. සුරාකථාතිපි පාඨො. සාපි චෙසා සුරාකථා ‘‘එවරූපා නාම සුරා පීතා රතිජනනී හොතී’’ති අස්සාදවසෙනෙව න වට්ටති, ආදීනවවසෙන පන ‘‘උම්මත්තකසංවත්තනිකා’’තිආදිනා නයෙන වට්ටති. විසිඛාකථාපි ‘‘අසුකවිසිඛා සුනිවිට්ඨා දුන්නිවිට්ඨා’’ති වා, ‘‘අසුකවිසිඛාය වාසිනො සූරා සමත්ථා’’ති වා අස්සාදවසෙනෙව වත්තුං න වට්ටති, ‘‘සද්ධා පසන්නා ඛයං ගතා’’ති එච්චෙවං වට්ටති. කුම්භට්ඨානකථාති උදකතිත්ථකථා වුච්චති, කුම්භදාසිකථා වා. සාපි ‘‘පාසාදිකා නච්චිතුං ගායිතුං ඡෙකා’’ති අස්සාදවසෙන න වට්ටති, ‘‘සද්ධා පසන්නා’’තිආදිනා නයෙනෙව වට්ටති.

Auch Gespräche über Frauen (itthikathā) schicken sich nicht aus Genuss bezüglich ihrer Schönheit, Körperform usw.; nur in der Weise wie: 'Sie sind gläubig, vertrauensvoll, zur Vergänglichkeit gegangen' schickt es sich. Auch Gespräche über Helden (sūrakathā) schicken sich nicht aus Genuss wie: 'Der Krieger namens Nandimitta war mutig'; nur in der Weise wie: 'Er war gläubig, vertrauensvoll, zur Vergänglichkeit gegangen' schickt es sich. Es gibt auch die Lesart 'surākathā' (Gespräche über Rauschtrank). Auch ein solches Gespräch über Rauschtrank schickt sich nicht aus Genuss wie: 'Wenn man einen solchen Rauschtrank trinkt, bereitet er Vergnügen'; im Sinne der Aufzeigung von Nachteilen (ādīnavavasena) jedoch, wie: 'Er führt zu Wahnsinn' usw., schickt es sich. Auch Straßengespräche (visikhākathā) schicken sich nicht aus Genuss wie: 'Die und die Straße ist gut angelegt, schlecht angelegt', oder: 'Die Bewohner dieser Straße sind mutig und tüchtig'; nur in der Weise wie: 'Sie sind gläubig, vertrauensvoll, zur Vergänglichkeit gegangen' schickt es sich. Mit 'kumbhaṭṭhānakathā' ist ein Gespräch an der Wasserstelle oder über Wasserträgerinnen gemeint. Auch dieses schickt sich nicht aus Genuss wie: 'Sie ist anmutig, geschickt im Tanzen und Singen'; nur auf die Weise wie: 'Sie sind gläubig und vertrauensvoll' usw. schickt es sich.

පුබ්බපෙතකථාති අතීතඤාතිකථා. තත්ථ වත්තමානඤාතිකථාසදිසොව විනිච්ඡයො. නානත්තකථාති පුරිමපච්ඡිමකථාහි විමුත්තා අවසෙසා නානාසභාවා නිරත්ථකකථා. ලොකක්ඛායිකාති ‘‘අයං ලොකො කෙන නිම්මිතො, අසුකෙන නාම නිම්මිතො, කාකො සෙතො අට්ඨීනං සෙතත්තා, බලාකා රත්තා ලොහිතස්ස රත්තත්තා’’ති එවමාදිකා ලොකායතවිතණ්ඩසල්ලාපකථා. සමුද්දක්ඛායිකා නාම ‘‘කස්මා සමුද්දො සාගරො, සාගරදෙවෙන ඛනිතත්තා සාගරො, ඛතො මෙති හත්ථමුද්දාය නිවෙදිතත්තා සමුද්දො’’ති එවමාදිකා නිරත්ථකසමුද්දක්ඛායිකකථා. ඉති භවො ඉති අභවොති යං වා තං වා නිරත්ථකකාරණං වත්වා පවත්තිතකථා ඉතිභවාභවකථා. එත්ථ ච භවොති සස්සතං, අභවොති උච්ඡෙදං. භවොති වුද්ධි, අභවොති හානි. භවොති කාමසුඛං, අභවොති අත්තකිලමථො. ඉති ඉමාය ඡබ්බිධාය ඉතිභවාභවකථාය සද්ධිං බාත්තිංස තිරච්ඡානකථා නාම හොන්ති. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානත්ථමෙවාති.

„Rede über die verstorbenen Ahnen“ (pubbapetakathā) bedeutet Rede über vergangene Verwandte. Darin ist die Beurteilung genau dieselbe wie bei der Rede über gegenwärtige Verwandte. „Rede über mannigfache Dinge“ (nānattakathā) ist die übrige, von der vorhergehenden und nachfolgenden Rede freie, verschiedene Wesensarten aufweisende, nutzlose Rede. „Rede über die Entstehung der Welt“ (lokakkhāyikā) ist eine solche wie: „Von wem wurde diese Welt erschaffen? Von dem und dem wurde sie erschaffen; die Krähe ist weiß, weil ihre Knochen weiß sind; der Reiher ist rot, weil sein Blut rot ist“ und dergleichen Gespräche, die zur materialistischen Streitkunst (lokāyata-vitaṇḍa) gehören. „Rede über die Entstehung des Meeres“ (samuddakkhāyikā) ist eine solche wie: „Warum heißt das Meer sāgara? Weil es vom König Sāgara gegraben wurde; es heißt samudda, weil er mit einer Handgebärde anzeigte: ‚Es ist von mir gegraben worden‘“ und dergleichen nutzlose Rede über die Entstehung des Meeres. „So ist das Dasein, so das Nicht-Dasein“ (iti bhavo iti abhavo) ist eine Rede, die im Gange gehalten wird, indem man diesen oder jenen nutzlosen Grund anführt; dies ist die Rede über Dasein und Nicht-Dasein (itibhavābhavakathā). Und hierbei bedeutet „Dasein“ (bhava) Ewigkeit (sassata) und „Nicht-Dasein“ (abhava) Vernichtung (uccheda). „Dasein“ bedeutet Zunahme (vuddhi) und „Nicht-Dasein“ Abnahme (hāni). „Dasein“ bedeutet Sinnenlust (kāmasukha) und „Nicht-Dasein“ Selbstkasteiung (attakilamatha). Zusammen mit dieser sechsfachen Rede über Dasein und Nicht-Dasein ergeben sich die zweiunddreißig unheilsamen Reden (tiracchānakathā). Der Rest ist überall von ganz offensichtlicher Bedeutung.

පඨමො වග්ගො.

Das erste Kapitel.

2. ධම්මචක්කප්පවත්තනවග්ගො

2. Das Kapitel über das Ingangsetzen des Rades der Lehre (Dhammacakkappavattana-vagga)

1. ධම්මචක්කප්පවත්තනසුත්තවණ්ණනා

1. Die Erklärung des Dhammacakkappavattana-Sutta (Lehrrede vom Ingangsetzen des Rades der Lehre)

1081. දුතියස්ස [Pg.327] පඨමෙ බාරාණසියන්ති එවංනාමකෙ නගරෙ. ඉසිපතනෙ මිගදායෙති ඉසීනං පතනුප්පතනවසෙන එවංලද්ධනාමෙ මිගානං අභයදානවසෙන දින්නත්තා මිගදායසඞ්ඛාතෙ ආරාමෙ. එත්ථ හි උප්පන්නුප්පන්නා සබ්බඤ්ඤුඉසයො පතන්ති, ධම්මචක්කප්පවත්තනත්ථං නිසීදන්තීති අත්ථො. නන්දමූලකපබ්භාරතො සත්තාහච්චයෙන නිරොධසමාපත්තිතො වුට්ඨිතා අනොතත්තදහෙ කතමුඛධොවනාදිකිච්චා ආකාසෙන ආගන්ත්වා පච්චෙකබුද්ධඉසයොපෙත්ථ ඔතරණවසෙන පතන්ති, උපොසථත්ථඤ්ච අනුපොසථත්ථඤ්ච සන්නිපතන්ති, ගන්ධමාදනං පටිගච්ඡන්තාපි තතොව උප්පතන්තීති ඉමිනා ඉසීනං පතනුප්පතනවසෙන තං ‘‘ඉසිපතන’’න්ති වුච්චති.

1081. Im ersten Sutta des zweiten [Kapitels] bedeutet ‚in Bārāṇasī‘: in der Stadt dieses Namens. ‚In Isipatana, im Hirschpark‘: in dem Hain, der als Hirschpark bekannt ist, weil er den Wildtieren zur Gewährung von Schutz (Furchtlosigkeit) überlassen wurde, und der seinen Namen wegen des Herabsteigens und Aufsteigens der Seher (isīnaṃ patanuppatana) erhalten hat. Denn hier steigen die jeweils erschienenen allwissenden Seher herab und lassen sich nieder, um das Rad der Lehre in Gang zu setzen – dies ist die Bedeutung. Zudem steigen auch die Paccekabuddhas, die ebenfalls Seher (isayo) sind, aus der Nandamūlaka-Felsspalte kommend, nach dem Vergehen von sieben Tagen und erhoben aus der Errungenschaft des Erlöschens (nirodhasamāpatti), nachdem sie im Anotatta-See ihr Gesicht gewaschen und andere Verrichtungen vollzogen haben, durch die Luft kommend hierher herab. Sie versammeln sich dort sowohl zur Uposatha-Feier als auch zu anderen Zeiten, und wenn sie zum Gandhamādana-Berg zurückkehren, steigen sie von dort wieder empor. Wegen dieses Herabsteigens und Aufsteigens der Seher wird jener Ort ‚Isipatana‘ genannt.

ආමන්තෙසීති දීපඞ්කරපාදමූලෙ කතාභිනීහාරතො පට්ඨාය පාරමියො පූරෙන්තො අනුපුබ්බෙන පච්ඡිමභවෙ කතාභිනික්ඛමනො අනුපුබ්බෙන බොධිමණ්ඩං පත්වා තත්ථ අපරාජිතපල්ලඞ්කෙ නිසින්නො මාරබලං භින්දිත්වා පඨමයාමෙ පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරිත්වා මජ්ඣිමයාමෙ දිබ්බචක්ඛුං විසොධෙත්වා පච්ඡිමයාමාවසානෙ දසසහස්සිලොකධාතුං උන්නාදෙන්තො සබ්බඤ්ඤුතං පත්වා සත්ත සත්තාහානි බොධිමණ්ඩෙ වීතිනාමෙත්වා මහාබ්‍රහ්මුනා ආයාචිතධම්මදෙසනො බුද්ධචක්ඛුනා ලොකං වොලොකෙත්වා ලොකානුග්ගහෙන බාරාණසිං ගන්ත්වා පඤ්චවග්ගියෙ සඤ්ඤාපෙත්වා ධම්මචක්කං පවත්තෙතුකාමො ආමන්තෙසි.

‚Er wandte sich an [sie]‘ (āmantesi) bedeutet: Ausgehend von dem Entschluss, den er zu Füßen des [Buddhas] Dīpaṅkara gefasst hatte, erfüllte er die Vollkommenheiten (pāramī), vollzog in seiner letzten Existenz nach und nach den großen Auszug, erreichte schrittweise die Stätte der Erleuchtung (bodhimaṇḍa), saß dort auf dem unüberwindlichen Thron (aparājitapallaṅke), zerschlug die Heerschar Māras, erinnerte sich in der ersten Nachtwache an seine früheren Existenzen, reinigte in der mittleren Nachtwache das himmlische Auge und erlangte am Ende der letzten Nachtwache – während das zehntausendfache Weltsystem erbebte – die Allwissenheit; nachdem er sieben mal sieben Tage an der Erleuchtungsstätte verbracht hatte, vom Großen Brahmā um die Verkündung der Lehre gebeten worden war, mit dem Buddha-Auge auf die Welt geblickt hatte und aus Mitgefühl für die Welt nach Bārāṇasī gegangen war, machte er die Gruppe der fünf [Mönche] aufmerksam und wandte sich an sie, da er das Rad der Lehre in Gang zu setzen wünschte.

ද්වෙමෙ, භික්ඛවෙ, අන්තාති ද්වෙ ඉමෙ, භික්ඛවෙ, කොට්ඨාසා. ඉමස්ස පන පදස්ස සහ සමුදාහාරෙන සමුදාහාරනිග්ඝොසො හෙට්ඨා අවීචිං උපරි භවග්ගං පත්වා දසසහස්සිලොකධාතුං පත්ථරිත්වා අට්ඨාසි. තස්මිංයෙව සමයෙ අට්ඨාරසකොටිසඞ්ඛා බ්‍රහ්මානො සමාගච්ඡිංසු, පච්ඡිමදිසාය සූරියො අත්ථමෙති, පාචීනදිසාය ආසාළ්හනක්ඛත්තෙන යුත්තො පුණ්ණචන්දො උග්ගච්ඡති. තස්මිං සමයෙ භගවා ඉමං ධම්මචක්කප්පවත්තනසුත්තං ආරභන්තො ‘‘ද්වෙමෙ, භික්ඛවෙ, අන්තා’’තිආදිමාහ.

‚Diese zwei Extreme, o Mönche‘ (dveme, bhikkhave, antā) bedeutet: Diese zwei Teile, o Mönche. Zugleich mit der Verkündung dieses Wortes drang der Schall der Verkündung nach unten bis zur Avīci-Hölle und nach oben bis zum höchsten Daseinsbereich (bhavagga), breitete sich im gesamten zehntausendfachen Weltsystem aus und verwelte dort. Zu eben dieser Zeit versammelten sich hundertachtzig Millionen (achtzehn Koṭis) Brahmās; im Westen ging die Sonne unter, und im Osten ging der mit dem Āsāḷha-Sternbild verbundene Vollmond auf. Zu jener Zeit sprach der Erhabene, als er diese Lehrrede vom Ingangsetzen des Rades der Lehre einleitete: ‚Diese zwei Extreme, o Mönche‘ und so weiter.

තත්ථ [Pg.328] පබ්බජිතෙනාති ගිහිසංයොජනං ඡින්දිත්වා පබ්බජ්ජුපගතෙන. න සෙවිතබ්බාති න වළඤ්ජෙතබ්බා. යො චායං කාමෙසු කාමසුඛල්ලිකානුයොගොති යො ච අයං වත්ථුකාමෙසු කිලෙසකාමසුඛස්ස අනුයොගො. හීනොති ලාමකො. ගම්මොති ගාමවාසීනං සන්තකො. පොථුජ්ජනිකොති අන්ධබාලජනෙන ආචිණ්ණො. අනරියොති න අරියො න විසුද්ධො න උත්තමො න වා අරියානං සන්තකො. අනත්ථසංහිතොති න අත්ථසංහිතො, හිතසුඛාවහකාරණං අනිස්සිතොති අත්ථො. අත්තකිලමථානුයොගොති අත්තනො කිලමථස්ස අනුයොගො, අත්තනො දුක්ඛකරණන්ති අත්ථො. දුක්ඛොති කණ්ටකාපස්සයසෙය්‍යාදීහි අත්තමාරණෙහි දුක්ඛාවහො.

Darin bedeutet ‚von einem in die Hauslosigkeit Gezogenen‘ (pabbajitena): von jemandem, der die Fesseln des Hauslebens durchtrennt hat und in die Hauslosigkeit eingetreten ist. ‚Sollten nicht gepflegt werden‘ (na sevitabbā) bedeutet: sollten nicht praktiziert werden. ‚Und was diese Hingabe an das Sinnenclück bei den Sinnendingen ist‘ (yo cāyaṃ kāmesu kāmasukhallikānuyogo) bedeutet: die Hingabe an das mit den Trübungen verbundene Glück der Sinnenlust bezüglich der Objekte der Sinnenlust. ‚Niedrig‘ (hīno) bedeutet: gemein. ‚Vulgär‘ (gammo) bedeutet: den Dorfbewohnern eigen. ‚Weltlich‘ (pothujjaniko) bedeutet: von blinden und törichten Weltlingen praktiziert. ‚Unedel‘ (anariyo) bedeutet: nicht edel, nicht rein, nicht erhaben und nicht den Edlen eigen. ‚Unheilsam‘ (anatthasaṃhito) bedeutet: nicht mit wahrem Nutzen verbunden; die Bedeutung ist, dass es nicht auf der Ursache gründet, die Wohl und Glück herbeiführt. ‚Hingabe an Selbstpeinigung‘ (attakilamathānuyogo) bedeutet: Hingabe an die eigene Mühsal, das heißt, sich selbst Leid zuzufügen. ‚Schmerzvoll‘ (dukkho) bedeutet: Schmerz bringend durch Praktiken der Selbsttötung wie das Schlafen auf einem Dornenbett und Ähnliches.

පඤ්ඤාචක්ඛුං කරොතීති චක්ඛුකරණී. දුතියපදං තස්සෙව වෙවචනං. උපසමායාති කිලෙසූපසමත්ථාය. අභිඤ්ඤායාති චතුන්නං සච්චානං අභිජානනත්ථාය. සම්බොධායාති තෙසංයෙව සම්බුජ්ඣනත්ථාය. නිබ්බානායාති නිබ්බානසච්ඡිකිරියාය. සෙසමෙත්ථ යං වත්තබ්බං සියා, තං හෙට්ඨා තත්ථ තත්ථ වුත්තමෙව. සච්චකථාපි සබ්බාකාරෙනෙව විසුද්ධිමග්ගෙ (විසුද්ධි. 2.529) විත්ථාරිතා.

‚Sie macht sehend‘ (cakkhukaraṇī) bedeutet: sie bringt das Auge der Weisheit hervor. Das zweite Wort [‚erkenntnisbereitend‘ / ñaṇakaraṇī] ist ein Synonym für eben dieses erste Wort. ‚Zur Beruhigung‘ (upasamāya) bedeutet: zum Zweck der Befriedung der Trübungen. ‚Zur höheren Erkenntnis‘ (abhiññāya) bedeutet: zum Zweck des Erkennens der vier Wahrheiten durch höheres Wissen. ‚Zur Erleuchtung‘ (sambodhāya) bedeutet: zum Zweck des vollständigen Durchdringens eben dieser [vier Wahrheiten]. ‚Zum Nibbāna‘ (nibbānāya) bedeutet: zum Zweck der Verwirklichung des Nibbāna. Was hierzu ansonsten noch zu sagen wäre, wurde bereits weiter oben an den jeweiligen Stellen dargelegt. Auch die Darlegung der Wahrheiten (saccakathā) wurde in jeder Hinsicht ausführlich im Visuddhimagga dargelegt.

තිපරිවට්ටන්ති සච්චඤාණකිච්චඤාණකතඤාණසඞ්ඛාතානං තිණ්ණං පරිවට්ටානං වසෙන තිපරිවට්ටං. එත්ථ හි ‘‘ඉදං දුක්ඛං අරියසච්චං, ඉදං දුක්ඛසමුදය’’න්ති එවං චතූසු සච්චෙසු යථාභූතං ඤාණං සච්චඤාණං නාම. තෙසුයෙව ‘‘පරිඤ්ඤෙය්‍යං පහාතබ්බ’’න්ති එවං කත්තබ්බකිච්චජානනඤාණං කිච්චඤාණං නාම. ‘‘පරිඤ්ඤාතං පහීන’’න්ති එවං තස්ස තස්ස කිච්චස්ස කතභාවජානනඤාණං කතඤාණං නාම. ද්වාදසාකාරන්ති තෙසංයෙව එකෙකස්මිං සච්චෙ තිණ්ණං තිණ්ණං ආකාරානං වසෙන ද්වාදසාකාරං. ඤාණදස්සනන්ති එතෙසං තිපරිවට්ටානං ද්වාදසන්නං ආකාරානං වසෙන උප්පන්නඤාණසඞ්ඛාතං දස්සනං. ධම්මචක්ඛුන්ති අඤ්ඤත්ථ තයො මග්ගා තීණි ච ඵලානි ධම්මචක්ඛු නාම හොන්ති, ඉධ පඨමමග්ගොව.

‚In dreifacher Umrollung‘ (tiparivaṭṭaṃ) bedeutet: dreifach gerollt aufgrund der drei Phasen, die als Wahrheitswissen (saccañāṇa), Aufgabenwissen (kiccañāṇa) und Vollbringungswissen (katañāṇa) bezeichnet werden. Denn hierbei ist die den Tatsachen entsprechende Erkenntnis bezüglich der vier Wahrheiten, wie: ‚Dies ist die edle Wahrheit vom Leiden, dies ist [die edle Wahrheit] vom Leidensursprung‘, das sogenannte Wahrheitswissen. Das Erkennen der zu erfüllenden Aufgabe bezüglich eben dieser Wahrheiten, wie: ‚Es ist vollkommen zu verstehen, es ist aufzugeben‘, ist das sogenannte Aufgabenwissen. Das Erkennen der Tatsache, dass die jeweilige Aufgabe vollbracht wurde, wie: ‚Es ist vollkommen verstanden, es ist aufgegeben‘, ist das sogenannte Vollbringungswissen. ‚In zwölffacher Weise‘ (dvādasākāraṃ) bedeutet: in zwölffacher Weise aufgrund der jeweils drei Aspekte bei jeder einzelnen der Wahrheiten. ‚Erkenntnisblick‘ (ñāṇadassana) ist die als Erkenntnis bezeichnete Schau, die aufgrund dieser dreifachen Umrollung in den zwölf Aspekten entstanden ist. ‚Auge der Lehre‘ (dhammacakkhu) bedeutet: Andernorts werden die drei [niederen] Pfade und die drei [niederen] Früchte als Auge der Lehre bezeichnet, hier aber ist es ausschließlich der erste Pfad [der Pfad des Stromeintritts].

ධම්මචක්කෙති පටිවෙධඤාණෙ චෙව දෙසනාඤාණෙ ච. බොධිපල්ලඞ්කෙ නිසින්නස්ස හි චතූසු සච්චෙසු උප්පන්නං ද්වාදසාකාරං පටිවෙධඤාණම්පි, ඉසිපතනෙ නිසින්නස්ස ද්වාදසාකාරාය සච්චදෙසනාය පවත්තිතං දෙසනාඤාණම්පි ධම්මචක්කං නාම. උභයම්පි හෙතං දසබලස්ස උරෙ පවත්තඤාණමෙව. ඉමාය [Pg.329] දෙසනාය පකාසෙන්තෙන භගවතා ධම්මචක්කං පවත්තිතං නාම. තං පනෙතං ධම්මචක්කං යාව අඤ්ඤාසිකොණ්ඩඤ්ඤත්ථෙරො අට්ඨාරසහි බ්‍රහ්මකොටීහි සද්ධිං සොතාපත්තිඵලෙ පතිට්ඨාති, තාව නං භගවා පවත්තෙති නාම, පතිට්ඨිතෙ ච පවත්තිතං නාම. තං සන්ධාය පවත්තිතෙ ච පන භගවතා ධම්මචක්කෙ භුම්මා දෙවා සද්දමනුස්සාවෙසුන්තිආදි වුත්තං.

„Dhammacakke“ bezeichnet sowohl das Durchdringungswissen (paṭivedhañāṇa) als auch das Verkündigungswissen (desanāñāṇa). Denn sowohl das auf dem Thron der Erleuchtung (bodhipallaṅka) sitzende, in Bezug auf die vier Wahrheiten entstandene zwölffache Durchdringungswissen des Erhabenen als auch das im Isipatana-Hain verweilende, durch die zwölffache Verkündigung der Wahrheit in Gang gesetzte Verkündigungswissen des Erhabenen wird „Rad der Lehre“ genannt. Beides ist wahrlich das Wissen, das im Herzen des Zehnkräftigen (dasabala) entstanden ist. Indem der Erhabene es durch diese Predigt darlegte, hat er das Rad der Lehre in Gang gesetzt. Solange jedoch der ehrwürdige Aññāsikoṇḍañña nicht zusammen mit achtzehn Koti (hundertachtzig Millionen) Brahmas in der Frucht des Stromeintritts gefestigt war, so lange setzte es der Erhabene gleichsam noch in Gang; und als er gefestigt war, war es in Gang gesetzt. Darauf bezieht sich die Aussage: „Als nun vom Erhabenen das Rad der Lehre in Gang gesetzt worden war, erhoben die Erdgötter einen Ruf“ und so weiter.

තත්ථ භුම්මාති භූමට්ඨකදෙවතා. සද්දමනුස්සාවෙසුන්ති එකප්පහාරෙනෙව සාධුකාරං දත්වා – ‘‘එතං භගවතා’’තිආදීනි වදන්තා අනුසාවයිංසු. ඔභාසොති සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණොභාසො. සො හි තදා දෙවානං දෙවානුභාවං අතික්කමිත්වා විරොචිත්ථ. අඤ්ඤාසි වත, භො, කොණ්ඩඤ්ඤොති ඉමස්සපි උදානස්ස උදාහාරනිග්ඝොසො දසසහස්සිලොකධාතුං ඵරිත්වා අට්ඨාසි.

Darin bedeutet „bhummā“: die auf der Erde verweilenden Gottheiten. „Sie erhoben einen Ruf“ (saddamanussāvesuṃ) bedeutet, dass sie alle auf einmal Beifall spendeten und dies verkündeten, indem sie sagten: „Dies [wurde] vom Erhabenen...“ und so weiter. „Glanz“ (obhāsa) meint den Glanz des Allwissenheitswissens. Denn dieser leuchtete damals über die göttliche Pracht der Götter hinaus. Auch der hallende Ruf dieses freudigen Ausrufs: „Wahrlich, Koṇḍañña hat verstanden!“ durchdrang die zehntausendfache Weltwelt und verweilte dort.

9. සඞ්කාසනසුත්තවණ්ණනා

9. Die Erklärung des Saṅkāsana-Sutta.

1089. නවමෙ අපරිමාණා වණ්ණාති අප්පමාණානි අක්ඛරානි. බ්‍යඤ්ජනාති තෙසංයෙව වෙවචනං, වණ්ණානං වා එකදෙසා යදිදං බ්‍යඤ්ජනා නාම. සඞ්කාසනාති විභත්තියො. එකමෙකස්මිඤ්හි සච්චෙ සබ්බාකාරෙන විත්ථාරියමානෙ වණ්ණාදීනං අන්තො නාම නත්ථි. තස්මා එවමාහ.

1089. Im neunten [Sutta] bedeutet „unermessliche vaṇṇā“: unermessliche Schriftzeichen. „Byañjanā“ ist ein Synonym für ebendiese, oder es bezeichnet einen Teil der vaṇṇā, nämlich das, was man Konsonanten nennt. „Saṅkāsanā“ meint die Einteilungen. Denn wenn jede einzelne Wahrheit in all ihren Aspekten ausführlich dargelegt wird, gibt es wahrlich kein Ende der Silben und so weiter. Deshalb sprach der Erhabene so.

10. තථසුත්තවණ්ණනා

10. Die Erklärung des Tatha-Sutta.

1090. දසමෙ සභාවාවිජහනට්ඨෙන තථං. දුක්ඛඤ්හි දුක්ඛමෙව වුත්තං. සභාවස්ස අමොඝතාය අවිතථං. න හි දුක්ඛං අදුක්ඛං නාම හොති. අඤ්ඤභාවානුපගමෙන අනඤ්ඤථං. න හි දුක්ඛං සමුදයාදිභාවං උපගච්ඡති. සමුදයාදීසුපි එසෙව නයොති.

1090. Im zehnten [Sutta] bedeutet „wahrhaftig“ (tatha) im Sinne des Nicht-Verlassens der eigenen Natur. Denn das Leiden ist wahrlich als reines Leiden verkündet worden. „Unfehlbar“ (avitatha) wegen der Unfehlbarkeit seiner eigenen Natur. Denn Leiden wird niemals zu Nicht-Leiden. „Nicht-andersartig“ (anaññatha), weil es nicht in die Natur eines anderen übergeht. Denn das Leiden geht nicht in den Zustand des Ursprungs oder dergleichen über. Diese Methode ist auch auf den Ursprung und so weiter anzuwenden.

ධම්මචක්කප්පවත්තනවග්ගො දුතියො.

Das Kapitel über das Ingangsetzen des Rads der Lehre ist das zweite.

3. කොටිගාමවග්ගො

3. Das Koṭigāma-Kapitel.

1. කොටිගාමසුත්තවණ්ණනා

1. Die Erklärung des Koṭigāma-Sutta.

1091. තතියස්ස පඨමෙ අනනුබොධාති අනනුබුජ්ඣනෙන. අප්පටිවෙධාති අප්පටිවිජ්ඣනෙන.

1091. Im ersten [Sutta] des dritten [Kapitels] bedeutet „ananubodhā“: durch das Nicht-Begreifen. „Appaṭivedhā“ bedeutet durch das Nicht-Durchdringen.

2. දුතියකොටිගාමසුත්තවණ්ණනා

2. Die Erklärung des zweiten Koṭigāma-Sutta.

1092. දුතියෙ [Pg.330] චෙතොවිමුත්ති පඤ්ඤාවිමුත්තීති ඵලසමාපත්තිඵලපඤ්ඤානං නාමං.

1092. Im zweiten [Sutta] ist „Befreiung des Geistes (cetovimutti) und Befreiung durch Weisheit (paññāvimutti)“ die Bezeichnung für die Frucht-Sammlung und die Frucht-Weisheit.

7. තථසුත්තවණ්ණනා

7. Die Erklärung des Tatha-Sutta.

1097. සත්තමෙ තස්මා අරියසච්චානීති යස්මා තථානි අවිතථානි අනඤ්ඤථානි, තස්මා අරියානං සච්චානීති වුච්චන්ති. න හි විතථානි අරියා අරියසච්චතො පටිවිජ්ඣන්ති.

1097. Im siebten [Sutta]: „Deshalb ‚Edle Wahrheiten‘“: Weil sie wahrhaftig, unfehlbar und nicht-andersartig sind, deshalb werden sie „Wahrheiten der Edlen“ genannt. Denn die Edlen durchdringen keine irrtümlichen Dinge als Edle Wahrheiten.

8. ලොකසුත්තවණ්ණනා

8. Die Erklärung des Loka-Sutta.

1098. අට්ඨමෙ තථාගතො අරියො, තස්මා ‘‘අරියසච්චානී’’ති යස්මා අරියෙන තථාගතෙන පටිවිද්ධත්තා දෙසිතත්තා ච තානි අරියසන්තකානි හොන්ති, තස්මා අරියස්ස සච්චත්තා අරියසච්චානීති අත්ථො.

1098. Im achten [Sutta]: „Der Tathāgata ist edel, deshalb ‚Edle Wahrheiten‘“: Weil sie von dem edlen Tathāgata durchdrungen und verkündet wurden, sind sie das Eigentum des Edlen; da sie somit die Wahrheiten des Edlen sind, bedeuten sie „Edle Wahrheiten“. Dies ist die Bedeutung.

10. ගවම්පතිසුත්තවණ්ණනා

10. Die Erklärung des Gavampati-Sutta.

1100. දසමෙ සහඤ්චනිකෙති සහඤ්චනියනගරෙ. යො, භික්ඛවෙ, දුක්ඛං පස්සති, දුක්ඛසමුදයම්පි සො පස්සතීතිආදි එකපටිවෙධවසෙන වුත්තං, ඉමස්මිඤ්හි සුත්තෙ එකපටිවෙධොව කථිතො.

1100. Im zehnten [Sutta] bedeutet „in Sahañcanika“: in der Stadt Sahañcanika. „Wer, o Mönche, das Leiden sieht, der sieht auch den Ursprung des Leidens“ usw. wurde im Hinblick auf die einzige, gleichzeitige Durchdringung verkündet. Denn in diesem Sutta wird nur die einzige, gleichzeitige Durchdringung gelehrt.

කොටිගාමවග්ගො තතියො.

Das Koṭigāma-Kapitel ist das dritte.

4. සීසපාවනවග්ගො

4. Das Sīsapāvana-Kapitel.

1. සීසපාවනසුත්තවණ්ණනා

1. Die Erklärung des Sīsapāvana-Sutta.

1101. චතුත්ථස්ස පඨමෙ යදිදං උපරීති යානි ඉමානි උපරි. සීසපාවනෙති සීසපාරුක්ඛෙ.

1101. Im ersten [Sutta] des vierten [Kapitels] bedeutet „was sich oben befindet“: jene Blätter, die sich oben am Baum befinden. „Im Sīsapā-Wald“ (sīsapāvane) bedeutet im Sīsapā-Baum.

2. ඛදිරපත්තසුත්තවණ්ණනා

2. Die Erklärung des Khadirapatta-Sutta.

1102. දුතියෙ අනභිසමෙච්චාති ඤාණෙන අනභිසමාගන්ත්වා, අප්පටිවිජ්ඣිත්වාති අත්ථො.

1102. Im zweiten [Sutta] bedeutet „ohne zu begreifen“ (anabhisamecca): ohne durch Wissen dorthin gelangt zu sein, d.h. ohne durchdrungen zu haben. Dies ist die Bedeutung.

3. දණ්ඩසුත්තවණ්ණනා

3. Die Erklärung des Daṇḍa-Sutta.

1103. තතියෙ [Pg.331] අස්මා ලොකා පරං ලොකන්ති ඉමම්හා මනුස්සලොකා පරං නිරයම්පි, තිරච්ඡානයොනිම්පි, පෙත්තිවිසයම්පි, මනුස්සලොකම්පි, දෙවලොකම්පි, ගච්ඡන්ති, පුනප්පුනං වට්ටස්මිංයෙව නිබ්බත්තන්තීති අත්ථො.

1103. Im dritten [Sutta] bedeutet „von dieser Welt in die jenseitige Welt“: von dieser Menschenwelt gehen sie in eine andere Welt, sei es in die Hölle, in den Schoß der Tiere, in das Reich der hungrigen Geister, in die Menschenwelt oder in die Götterwelt, und werden immer wieder im Kreislauf des Daseins wiedergeboren. Dies ist die Bedeutung.

5. සත්තිසතසුත්තවණ්ණනා

5. Die Erklärung des Sattisata-Sutta.

1105. පඤ්චමෙ එවඤ්චෙතං, භික්ඛවෙ, අස්සාති, භික්ඛවෙ, එවං චෙ එතං භවෙය්‍ය, නිරන්තරං සත්තිසතෙහි හඤ්ඤමානස්ස දුක්ඛදොමනස්සෙහි සහෙවෙස සච්චාභිසමයො භවෙය්‍ය චෙති අත්ථො.

1105. Im fünften [Sutta] bedeutet „wenn es so wäre, o Mönche“: „O Mönche, wenn es so wäre, dass diese Durchdringung der Wahrheiten trotz des Schmerzes und des Kummers eines Menschen stattfände, der ununterbrochen von hundert Lanzen durchbohrt wird, [so sollte man dies ertragen].“ Dies ist die Bedeutung.

9. ඉන්දඛීලසුත්තවණ්ණනා

9. Die Erklärung des Indakhīla-Sutta.

1109. නවමෙ මුඛං ඔලොකෙන්තීති අජ්ඣාසයං ඔලොකෙන්ති. අජ්ඣාසයො ඉධ මුඛන්ති අධිප්පෙතො.

1109. Im neunten [Sutta] bedeutet „sie blicken auf das Gesicht“: sie blicken auf die Neigung. Hier ist mit „Gesicht“ die Neigung gemeint.

10. වාදත්ථිකසුත්තවණ්ණනා

10. Die Erklärung des Vādatthika-Sutta.

1110. දසමෙ සිලායූපොති සිලාථම්භො. සොළසකුක්කුකොති සොළසහත්ථො. සොළසකුක්කූතිපි පාඨො. හෙට්ඨා නෙමඞ්ගමාති හෙට්ඨා ආවාටං පවිට්ඨා. අට්ඨ කුක්කු උපරිනෙමස්සාති අට්ඨ හත්ථා ආවාටස්ස උපරි උග්ගන්ත්වා ඨිතා භවෙය්‍යුං. භුසාති බලවතී. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානමෙවාති.

1110. Im zehnten [Sutta] meint „steinere Säule“ (silāyūpa) einen Steinpfeiler. „Sechzehn Ellen lang“ (soḷasakukkuka) meint sechzehn Ellen. Es gibt auch die Lesart „soḷasakukkū“. „Unten tief eingegraben“ (heṭṭhā nemaṅgamā) bedeutet, dass sie unten in die Grube eingelassen ist. „Acht Ellen über dem Boden ragend“ (aṭṭha kukku upari nemassa) bedeutet, dass acht Ellen über der Grube emporragen und aufrecht stehen. „Fest“ (bhusā) bedeutet stark. Das Übrige ist überall von selbst klar.

සීසපාවනවග්ගො චතුත්ථො.

Das Sīsapāvana-Kapitel ist das vierte.

5. පපාතවග්ගො

5. Das Papāta-Kapitel.

1. ලොකචින්තාසුත්තවණ්ණනා

1. Die Erklärung des Lokacintā-Sutta.

1111. පඤ්චමස්ස පඨමෙ සුමාගධාය පොක්ඛරණියාති එවංනාමිකාය පොක්ඛරණියා. ලොකචින්තං චින්තෙන්තොති, ‘‘කෙන නු ඛො චන්දිමසූරියා කතා, කෙන මහාපථවී, කෙන මහාසමුද්දො, කෙන සත්තා උප්පාදිතා, කෙන පබ්බතා, කෙන අම්බතාලනාළිකෙරාදයො’’ති එවරූපං ලොකචින්තං චින්තෙන්තො නිසීදි.

1111. Im ersten [Sutta] des fifth [Kapitels] bedeutet „am Sumāgadhā-Teich“: an einem Teich dieses Namens. „Über die Welt nachsinnend“ bedeutet, dass er dasaß und über weltliche Dinge dieser Art nachgrübelte: „Von wem wohl wurden Sonne und Mond geschaffen, von wem die große Erde, von wem die große Ozean, von wem die Lebewesen hervorgebracht, von wem die Berge, von wem die Mangobäume, Palmyrapalmen, Kokospalmen und so weiter?“

විචෙතොති [Pg.332] විගතචිත්තො වික්ඛිත්තචිත්තො වා. භූතංයෙව අද්දසාති තෙ කිර අසුරා සම්බරිමායං සම්පරිවත්තෙත්වා යථා නෙ සො පුරිසො හත්ථිඅස්සාදීසු ආරුහන්තෙ උක්ඛිපිත්වා, භිසමුළාලච්ඡිද්දෙහි පවිසන්තෙ පස්සති, එවං අධිට්ඨහිංසු. තං සන්ධාය සත්ථා ‘‘භූතංයෙව අද්දසා’’ති ආහ. දෙවානංයෙව මොහයමානාති දෙවානං චිත්තං මොහයන්තා. තස්මාති යස්මා ලොකචින්තං චින්තෙන්තො උම්මත්තකොපි හොති, තස්මා.

„Geistesabwesend“ (viceto) meint ohne klaren Verstand oder mit verwirrtem Geist. „Er sah nur die Wirklichkeit“: Jene Asuras wendeten nämlich die Zauberkraft des Sambarī an und bewirkten durch Willenskraft, dass jener Mann sah, wie sie auf Elefanten, Pferden usw. ritten, diese hochhoben und durch die Löcher von Lotuswurzeln und -stängeln schlüpften. Darauf bezog sich der Meister, als er sagte: „Er sah nur die Wirklichkeit.“ „Die Götter täuschend“ bedeutet, dass sie den Geist der Götter verwirrten. „Deshalb“: Weil jemand, der über weltliche Spekulationen nachsinnt, sogar verrückt werden kann, deshalb [sagte er dies].

2-3. පපාතසුත්තාදිවණ්ණනා

2-3. Die Erklärung des Papāta-Sutta und anderer Suttas.

1112-13. දුතියෙ පටිභානකූටොති එකො මහන්තො පබ්බතසදිසො මරියාදපාසාණො. තතියෙ අනිට්ඨරූපන්ති අනිට්ඨසභාවං.

1112-13. Im zweiten [Sutta] meint „überhängender Fels“ (paṭibhānakūṭa) eine einzelne, große, einem Berg ähnelnde Felswand am Rande. Im dritten [Sutta] bedeutet „unerwünschte Gestalt“ (aniṭṭharūpa) eine von Natur aus unerwünschte [Erscheinung].

4. කූටාගාරසුත්තවණ්ණනා

4. Die Erklärung des Kūṭāgāra-Sutta.

1114. චතුත්ථෙ හෙට්ඨිමං ඝරං අකරිත්වාති ථම්භභිත්තිපාදුස්සාපනාදිනා ඝරස්ස හෙට්ඨිමභාගං අකත්වා.

1114. Im vierten [Sutta]: 'ohne das untere Haus zu errichten' bedeutet, ohne den unteren Teil des Hauses zu bauen, wie etwa durch das Aufstellen von Pfeilern und das Errichten des Fundaments für die Wände.

5. වාලසුත්තවණ්ණනා

5. Erklärung des Vāla-Sutta (Über das Haar)

1115. පඤ්චමෙ සන්ථාගාරෙති සිප්පුග්ගණ්හනසාලායං. උපාසනං කරොන්තෙති කණ්ඩඛිපනසිප්පං කරොන්තෙ. අසනං අතිපාතෙන්තෙති කණ්ඩං අතික්කමෙන්තෙ. පොඞ්ඛානුපොඞ්ඛන්ති එකං කණ්ඩං ඛිපිත්වා යථා අස්ස සරස්ස පොඞ්ඛං විජ්ඣති, අපරං අනුපොඞ්ඛං නාම දුතියස්ස පොඞ්ඛං, පුන අපරං තස්ස පොඞ්ඛන්ති එවං අතිපාතෙන්තෙ අද්දස. යත්‍ර හි නාමාති යෙ නාම. දුරභිසම්භවතරන්ති දුක්කරතරං. සත්තධා භින්නස්ස වාලස්ස කොටියා කොටිං පටිවිජ්ඣෙය්‍යාති එකං වාලං සත්තධා භින්දිත්වා, තස්ස එකං භෙදං ගහෙත්වා, වාතිඞ්ගණමජ්ඣෙ බන්ධිත්වා, අපරං භෙදං කණ්ඩස්ස අග්ගකොටියං බන්ධිත්වා, උසභමත්තෙ ඨිතො කණ්ඩබද්ධාය කොටියා තං වාතිඞ්ගණබද්ධකොටිං පටිවිජ්ඣෙය්‍යාති අත්ථො. තස්මාති යස්මා එවං දුප්පටිවිජ්ඣානි චත්තාරි සච්චානි, තස්මා.

1115. Im fünften [Sutta]: 'in der Versammlungshalle' (santhāgāre) bedeutet in der Halle zum Erlernen einer Kunst. 'Die Übungen machen' (upāsanaṃ karonte) bedeutet, die Kunst des Pfeilschießens auszuüben. 'Die Geschosse fliegen lassen' (asanaṃ atipātente) bedeutet, Pfeile abzufeuern. 'Kerbe an Kerbe' (poṅkhānupoṅkhaṃ) bedeutet: Er sah sie so schießen, dass, wenn ein Pfeil abgeschossen wurde, der nächste (genannt 'anupoṅkha') die Kerbe dieses Pfeils traf, und wieder ein anderer die Kerbe des zweiten Pfeils, und so fort. 'Dass nämlich' (yatra hi nāma) bedeutet: diejenigen, welche. 'Noch viel schwerer zu vollbringen' (durabhisambhavataraṃ) bedeutet weitaus schwieriger. 'Mit der Spitze [eines Pfeils] die Spitze eines siebenfach gespaltenen Haares treffen' (sattadhā bhinnassa vālassa koṭiyā koṭiṃ paṭivijjheyya) bedeutet: Wenn man ein einzelnes Haar in sieben Teile spaltet, einen Teil davon nimmt und in die Mitte einer Aubergine bindet, einen anderen Teil an die äußerste Spitze eines Pfeils bindet und in einer Entfernung von einer Usabha steht, trifft man mit der am Pfeil gebundenen Spitze genau jene an der Aubergine gebundene Spitze; dies ist die Bedeutung. 'Darum' (tasmā) bedeutet: Weil die vier Wahrheiten auf diese Weise schwer zu durchdringen sind, darum.

7. පඨමඡිග්ගළයුගසුත්තවණ්ණනා

7. Erklärung des ersten Sutta über das Joch mit dem Loch

1117. සත්තමෙ [Pg.333] අඤ්ඤමඤ්ඤඛාදිකාති අඤ්ඤමඤ්ඤං ඛාදනං. දුබ්බලඛාදිකාති බලවන්තෙහි මච්ඡාදීහි දුබ්බලානං මච්ඡාදීනං ඛාදනං.

1117. Im siebten [Sutta]: 'gegenseitiges Fressen' (aññamaññakhādikā) bedeutet das gegenseitige Verzehren. 'Das Fressen der Schwachen' (dubbalakhādikā) bedeutet das Verzehren der schwachen Fische usw. durch die starken Fische usw.

8. දුතියඡිග්ගළයුගසුත්තවණ්ණනා

8. Erklärung des zweiten Sutta über das Joch mit dem Loch

1118. අට්ඨමෙ මහාපථවීති චක්කවාළගබ්භන්තරා මහාපථවී. අධිච්චමිදං, භන්තෙති ඉදං අධිච්චුප්පත්තිකං සචෙ තං යුගං න පූති භවෙය්‍ය, සමුද්දෙ උදකං න සුස්සෙය්‍ය, සො ච කච්ඡපො න මරෙය්‍ය, අපි නාම යදිච්ඡාවසෙන සියාති අත්ථො.

1118. Im achten [Sutta]: 'die große Erde' (mahāpathavī) bezieht sich auf die große Erde im Inneren des Weltall-Systems (Cakkavāḷa). 'Dies wäre ein reiner Zufall, Ehrwürdiger Herr' (adhiccamidaṃ, bhante) bedeutet: Dies ist ein zufälliges Ereignis. Wenn jenes Joch nicht verrotten würde, das Wasser im Ozean nicht austrocknen würde und jene Schildkröte nicht sterben würde, könnte es wohl durch reines Zusammentreffen von Umständen geschehen; dies ist die Bedeutung.

එවං අධිච්චමිදං, භික්ඛවෙති එත්ථ මහාසීවත්ථෙරො චත්තාරි යුගානි දස්සෙති – පුරත්ථිමචක්කවාළමුඛවට්ටියං ඨිතෙන පුරිසෙන පක්ඛිත්තයුගස්ස හි ඡිග්ගළෙන තස්ස අන්ධකච්ඡපස්ස ගීවාය පවෙසනං විය මනුස්සපටිලාභො අධිච්චපටිලාභී. දක්ඛිණචක්කවාළමුඛවට්ටියං ඨිතෙන පක්ඛිත්තස්ස පන පරිබ්භමන්තස්ස පුරිමයුගං පත්වා ඡිග්ගළෙන ඡිග්ගළුපරි ආරුළ්හස්ස ඡිග්ගළෙන ගීවප්පවෙසනං විය තථාගතුප්පාදො අධිච්චතරසම්භවො. පච්ඡිමචක්කවාළමුඛවට්ටියං ඨිතෙන පක්ඛිත්තස්ස පන පරිබ්භමන්තස්ස පුරිමයුගද්වයං පත්වා ඡිග්ගළෙන ඡිග්ගළුපරි ආරුළ්හස්ස ඡිග්ගළෙන ගීවප්පවෙසනං විය තථාගතප්පවෙදිතස්ස ධම්මවිනයස්ස දීපනං අධිච්චතරසම්භවං. උත්තරචක්කවාළමුඛවට්ටියං ඨිතෙන පක්ඛිත්තස්ස පන පරිබ්භමන්තස්ස පුරිමයුගත්තයං පත්වා ඡිග්ගළෙන ඡිග්ගළුපරි ආරුළ්හස්ස ඡිග්ගළෙන ගීවප්පවෙසනං විය චතුසච්චපටිවෙධො අතිවිය අධිච්චතරසම්භවො වෙදිතබ්බො. නවමාදීනි අභිසමයසංයුත්තෙ වුත්තනයානෙවාති.

Zu der Stelle 'Ebenso ist dies ein reiner Zufall, ihr Mönche' zeigt der Ältere Mahāsīva vier Joche auf: Das Erlangen des Menschenseins ist ein zufälliges Erlangen, gleichwie das Einführen des Halses jener blinden Schildkröte durch das Loch eines Jochs, das von einem Mann am östlichen Rand des Weltalls ins Wasser geworfen wurde. Das Erscheinen eines Tathāgata ist ein noch seltenerer Zufall, gleichwie das Einführen des Halses durch das Loch [eines Jochs], das von einem am südlichen Rand des Weltalls Stehenden eingeworfen wurde, herumtrieb, das erste Joch erreichte und sich mit seinem Loch über das Loch des ersten Jochs legte. Das Aufleuchten der vom Tathāgata verkündeten Lehre und Disziplin ist ein noch viel seltenerer Zufall, gleichwie das Einführen des Halses durch das Loch [eines Jochs], das von einem am westlichen Rand des Weltalls Stehenden eingeworfen wurde, herumtrieb, die ersten beiden Joche erreichte und sich mit seinem Loch über deren Löcher legte. Das Durchdringen der vier Wahrheiten ist als ein ganz außergewöhnlich seltener Zufall zu verstehen, gleichwie das Einführen des Halses durch das Loch [eines Jochs], das von einem am nördlichen Rand des Weltalls Stehenden eingeworfen wurde, herumtrieb, die ersten drei Joche erreichte und sich mit seinem Loch über deren Löcher legte. Das neunte [Sutta] und die folgenden sind in gleicher Weise zu verstehen, wie es bereits im Abhisamaya-Saṃyutta dargelegt wurde.

පපාතවග්ගො පඤ්චමො.

Das fünfte Kapitel über den Abgrund (Papāta-Vagga) ist abgeschlossen.

6. අභිසමයවග්ගවණ්ණනා

6. Erklärung des Abhisamaya-Vagga (Kapitel über die Verwirklichung)

1121. අභිසමයවග්ගො නිදානවග්ගෙ අභිසමයසංයුත්තෙ විත්ථාරිතොව.

1121. Das Abhisamaya-Vagga ist bereits im Abhisamaya-Saṃyutta des Nidāna-Vagga ausführlich dargelegt worden.

7. පඨමආමකධඤ්ඤපෙය්‍යාලවග්ගො

7. Das erste Kapitel der Wiederholungsreihe über ungekochtes Getreide (Paṭhama-Āmakadhañña-Peyyāla-Vagga)

3. පඤ්ඤාසුත්තවණ්ණනා

3. Erklärung des Paññā-Sutta (Über die Weisheit)

1133. ආමකධඤ්ඤපෙය්‍යාලෙ [Pg.334] අරියෙන පඤ්ඤාචක්ඛුනාති විපස්සනං ආදිං කත්වා ලොකියලොකුත්තරෙන ඤාණචක්ඛුනා.

1133. In der Wiederholungsreihe über ungekochtes Getreide: 'mit dem edlen Auge der Weisheit' (ariyena paññācakkhunā) bedeutet mit dem weltlichen und überweltlichen Auge des Wissens, beginnend mit der Einsichtsmeditation (Vipassanā).

4. සුරාමෙරයසුත්තවණ්ණනා

4. Erklärung des Surāmeraya-Sutta (Über berauschende Getränke)

1134. සුරාමෙරයමජ්ජප්පමාදට්ඨානා පටිවිරතාති එත්ථ සුරා නාම පිට්ඨසුරා, ඔදනසුරා, පූවසුරා, කිණ්ණපක්ඛිත්තා, සම්භාරසංයුත්තාති පඤ්චවිධා. මෙරයං නාම පුප්ඵාසවො, ඵලාසවොති, එවං වුත්තො යො කොචි ආසවො. මජ්ජන්ති තදෙව උභයං, යං වා පනඤ්ඤම්පි සුරාසවවිනිමුත්තං මදනීයං. යාය චෙතනාය තං පිවන්ති, සා පමාදස්ස කාරණත්තා පමාදට්ඨානං නාම, තතො පටිවිරතාති අත්ථො.

1134. In der Passage 'enthält sich der berauschenden Getränke wie Surā und Meraya, die zu Nachlässigkeit führen' (surāmerayamajjappamādaṭṭhānā paṭiviratā) gilt: 'Surā' ist fünffach: Mehl-Surā, Reis-Surā, Kuchen-Surā, mit Hefe zubereitete Surā und mit Mischzutaten zubereitete Surā. 'Meraya' ist jeder fermentierte Saft (Āsava), der so genannt wird, wie Blüten-Āsava oder Frucht-Āsava. 'Majja' (Rauschmittel) bezeichnet jene beiden, oder auch jede andere berauschende Substanz außer Surā und Meraya. Jener Wille (Cetanā), mit dem man sie trinkt, wird 'Grundlage der Nachlässigkeit' genannt, weil er die Ursache für Nachlässigkeit (Pamāda) ist. 'Sich davon enthalten' ist die Bedeutung.

6-7. මත්තෙය්‍යසුත්තාදිවණ්ණනා

6-7. Erklärung des Matteyya-Sutta (Über die Ehrerbietung gegenüber der Mutter) und anderer Suttas

1136-37. මත්තෙය්‍යාති මාතුහිතා, මාතරි සම්මාපටිපන්නාති අත්ථො. පෙත්තෙය්‍යාදීසු පිතුහිතා පෙත්තෙය්‍යා.

1136-37. 'Ehrerbietig gegenüber der Mutter' (matteyyā) bedeutet, das Wohl der Mutter suchend, sich gegenüber der Mutter recht zu verhalten; dies ist die Bedeutung. In 'Ehrerbietig gegenüber dem Vater' (petteyyā) usw. bedeutet es, das Wohl des Vaters suchend.

8-9. සාමඤ්ඤසුත්තාදිවණ්ණනා

8-9. Erklärung des Sāmañña-Sutta (Über die Ehrerbietung gegenüber Asketen) und anderer Suttas

1138-39. සමණානං හිතා සාමඤ්ඤා. බ්‍රාහ්මණානං හිතා බ්‍රහ්මඤ්ඤා. තෙසු තෙසු සම්මා පටිපන්නානංයෙවෙතං අධිවචනං.

1138-39. 'Ehrerbietig gegenüber Asketen' (sāmaññā) bedeutet, das Wohl von Asketen (Samaṇas) suchend. 'Ehrerbietig gegenüber Brahmanen' (brahmaññā) bedeutet, das Wohl von Brahmanen zu suchen. Dies ist eine Bezeichnung für diejenigen, die sich diesen gegenüber recht verhalten.

10. පචායිකසුත්තවණ්ණනා

10. Erklärung des Pacāyika-Sutta (Über respektvolles Verhalten)

1140. කුලෙ ජෙට්ඨාපචායිනොති කුලෙ ජෙට්ඨානං අපචායිනො, නීචවුත්තිනොති අත්ථො.

1140. 'Die Älteren in der Familie ehrend' (kule jeṭṭhāpacāyino) bedeutet, den Älteren in der Familie Respekt zu erweisen, das heißt, sich demütig zu verhalten.

8. දුතියආමකධඤ්ඤපෙය්‍යාලවග්ගො

8. Das zweite Kapitel der Wiederholungsreihe über ungekochtes Getreide (Dutiya-Āmakadhañña-Peyyāla-Vagga)

8. බීජගාමසුත්තවණ්ණනා

8. Erklärung des Bījagāma-Sutta (Über Pflanzensamen)

1148. බීජගාමභූතගාමසමාරම්භාති [Pg.335] මූලබීජං, ඛන්ධබීජං, ඵළුබීජං, අග්ගබීජං, බීජබීජන්ති පඤ්චවිධස්ස බීජගාමස්ස චෙව යස්ස කස්සචි නීලතිණරුක්ඛාදිකස්ස භූතගාමස්ස ච සමාරම්භා, ඡෙදනපචනාදිභාවෙන විකොපනා පටිවිරතාති අත්ථො.

1148. 'Vom Beschädigen von Samen- und Pflanzengruppen' (bījagāmabhūtagāmasamārambhā) bedeutet: Sich des Beschädigens, wie etwa durch Abschneiden, Kochen oder Verbrennen, der fünf Arten von Samengruppen – nämlich Wurzel-Samen, Stamm-Samen, Glieder-Samen, Trieb-Samen und eigentliche Samenkörner – sowie jeglicher Pflanzengruppe wie grünem Gras, Bäumen usw. zu enthalten; dies ist die Bedeutung.

9. විකාලභොජනසුත්තවණ්ණනා

9. Erklärung des Vikālabhojana-Sutta (Über das Essen zur Unzeit)

1149. විකාලභොජනාති කාලාතික්කන්තභොජනා, මජ්ඣන්හිකාතික්කමතො පට්ඨාය යාවකාලිකපරිභොගාති අත්ථො.

1149. 'Essen zur Unzeit' (vikālabhojanā) bedeutet Essen nach dem Überschreiten der rechten Zeit, das heißt, der Verzehr von zeitlich begrenzter Nahrung (Yāvakālika) ab dem Überschreiten des Mittags; dies ist die Bedeutung.

10. ගන්ධවිලෙපනසුත්තවණ්ණනා

10. Erklärung des Gandhavilepana-Sutta (Über Parfüm und Salben)

1150. මාලාදීසු මාලාති යං කිඤ්චි පුප්ඵං. ගන්ධන්ති යං කිඤ්චි ගන්ධජාතං. විලෙපනන්ති ඡවිරාගකරණං. තත්ථ පිළන්ධන්තා ධාරෙන්ති නාම, ඌනට්ඨානං පූරෙන්තා මණ්ඩෙන්ති නාම, ගන්ධවසෙන ඡවිරාගවසෙන ච සාදියන්තා විභූසෙන්ති නාම. ඨානං වුච්චති කාරණං. තස්මා යාය දුස්සීල්‍යචෙතනාය තානි මාලාධාරණාදීනි මහාජනො කරොති, තතො පටිවිරතාති අත්ථො.

1150. Unter den Begriffen wie Blumenschmuck (mālā) usw. bezeichnet 'mālā' jede beliebige Blume. 'gandha' (Duftstoff) bezeichnet jede Art von Duftstoff. 'vilepanan' (Salbe) bezeichnet das, was der Haut Farbe oder Glanz verleiht. Dabei bedeutet 'sie tragen' (dhārenti), sie anzulegen; 'schmücken' (maṇḍenti) bedeutet, Unebenheiten auszugleichen; 'verschönern' (vibhūsenti) bedeutet, sich am Duft oder am Hautkolorit zu erfreuen. 'Anlass' (ṭhāna) bedeutet Ursache. 'Sich davon enthalten' bedeutet daher, sich von jenem unsittlichen Willen zu enthalten, mit dem die Allgemeinheit dieses Tragen von Kränzen usw. vollzieht; dies ist die Bedeutung.

9. තතියආමකධඤ්ඤපෙය්‍යාලවග්ගො

9. Das dritte Kapitel der Wiederholungsreihe über ungekochtes Getreide (Tatiya-Āmakadhañña-Peyyāla-Vagga)

1. නච්චගීතසුත්තවණ්ණනා

1. Erklärung des Naccagīta-Sutta (Über Tanz und Gesang)

1151. සාසනස්ස අනනුලොමත්තා විසූකං පටාණීභූතං දස්සනන්ති විසූකදස්සනං. අත්තනා නච්චනනච්චාපනාදිවසෙන නච්චා ච ගීතා ච වාදිතා ච අන්තමසො මයූරනච්චාදිවසෙනාපි පවත්තානං නච්චාදීනං විසූකභූතා දස්සනා චාති නච්චගීතවාදිතවිසූකදස්සනා. නච්චාදීනි හි අත්තනා පයොජෙතුං වා පරෙහි පයොජාපෙතුං වා පයුත්තානි පස්සිතුං වා නෙව භික්ඛූනං, න භික්ඛුනීනං වට්ටන්ති.

1151. Ein Schauen, das unvereinbar mit der Lehre des Erhabenen und wie ein Dorn oder Hindernis ist, wird als 'Aufsehen erregendes Schauen' (visūkadassana) bezeichnet. 'Tanz, Gesang, Musik und Aufsehen erregende Schauen' (naccagītavāditavisūkadassanā) umfasst das eigene Tanzen oder das Veranlassen anderer dazu, Gesang und Musikspiel, und selbst das Anschauen von Tänzen, wie etwa dem Pfauentanz, was wie ein Dorn für die Lehre ist. Denn weder für Mönche noch für Nonnen ist es schicklich, Tanz usw. selbst auszuführen, andere dazu zu veranlassen oder dargebotene Aufführungen anzuschauen.

2. උච්චාසයනසුත්තවණ්ණනා

2. Erklärung des Uccāsayana-Sutta (Über hohe Lagerstätten)

1152. උච්චාසයනං [Pg.336] වුච්චති පමාණාතික්කන්තං. මහාසයනං අකප්පියත්ථරණං, තතො පටිවිරතාති අත්ථො.

1152. Als 'hohes Lager' (uccāsayana) wird ein Lager bezeichnet, das das zulässige Maß überschreitet. 'Großes Lager' (mahāsayana) bezeichnet eine unzulässige Decke oder Unterlage. 'Sich davon enthalten' ist die Bedeutung.

3. ජාතරූපසුත්තවණ්ණනා

3. Erklärung des Jātarūpa-Sutta (Über Gold [und Silber])

1153. ජාතරූපන්ති සුවණ්ණං. රජතන්ති කහාපණො – ලොහමාසකො, ජතුමාසකො, දාරුමාසකොති යෙ වොහාරං ගච්ඡන්ති, තස්ස උභයස්සාපි පටිග්ගහණා පටිවිරතා. නෙව නං උග්ගණ්හන්ති න උග්ගණ්හාපෙන්ති, න උපනික්ඛිත්තං සාදියන්තීති අත්ථො.

1153. Mit „Jātarūpa“ (Gold) ist Gold gemeint. Mit „Rajata“ (Silber) sind Kahāpaṇas gemeint – Kupfer-Māsakas, Lack-Māsakas und Holz-Māsakas, also all jene, die im Handel umlaufen; von der Annahme dieser beiden Arten enthalten sie sich. Das bedeutet: Sie nehmen es weder selbst an, noch lassen sie es durch andere annehmen, noch stimmen sie zu, wenn es für sie hinterlegt wird.

4. ආමකධඤ්ඤසුත්තවණ්ණනා

4. Die Erklärung des Lehrtextes über rohes Getreide.

1154. ආමකධඤ්ඤපටිග්ගහණාති සාලි-වීහි-යව-ගොධුම-කඞ්ගු-වරක-කුද්‍රූසකසඞ්ඛාතස්ස සත්තවිධස්සාපි ආමකධඤ්ඤස්ස පටිග්ගහණා. න කෙවලඤ්ච එතෙසං පටිග්ගහණමෙව, ආමසනම්පි භික්ඛූනං න වට්ටතියෙව.

1154. „Die Annahme von rohem Getreide“ bedeutet die Annahme der siebenfachen Art von rohem Getreide, namentlich: Sāli-Reis, Vīhi-Reis, Gerste, Weizen, Hirse, Varaka-Wildhirse und Kudrūsaka-Hirse. Und nicht nur die bloße Annahme dieser ist unzulässig, sondern auch das Berühren derselben ist Mönchen keineswegs gestattet.

5. ආමකමංසසුත්තවණ්ණනා

5. Die Erklärung des Lehrtextes über rohes Fleisch.

1155. ආමකමංසපටිග්ගහණාති එත්ථ අඤ්ඤත්‍ර උද්දිස්ස අනුඤ්ඤාතා ආමකමංසමච්ඡානං පටිග්ගහණමෙව භික්ඛූනං න වට්ටති, නො ආමසනං.

1155. Bei „Annahme von rohem Fleisch“ ist hier gemeint: Ausgenommen von dem, was eigens für bestimmte Zwecke erlaubt wurde, ist für Mönche nur die eigentliche Annahme von rohem Fleisch und rohem Fisch unzulässig, nicht jedoch das bloße Berühren.

6. කුමාරිකසුත්තවණ්ණනා

6. Die Erklärung des Lehrtextes über Mädchen.

1156. ඉත්ථිකුමාරිකපටිග්ගහණාති එත්ථ ඉත්ථීති පුරිසන්තරගතා, ඉතරා කුමාරිකා නාම. තාසං පටිග්ගහණම්පි ආමසනම්පි අකප්පියමෙව.

1156. Unter „Annahme von Frauen und Mädchen“ versteht man hier: „Frau“ (itthī) bezeichnet eine verheiratete Frau (die zu einem Mann gegangen ist); die andere wird „Mädchen“ (kumārikā) genannt. Sowohl die Annahme als auch die Berührung von ihnen ist für Mönche gänzlich unzulässig.

7. දාසිදාසසුත්තවණ්ණනා

7. Die Erklärung des Lehrtextes über Sklavinnen und Sklaven.

1157. දාසිදාසපටිග්ගහණාති එත්ථ දාසිදාසවසෙනෙව තෙසං පටිග්ගහණං න වට්ටති, ‘‘කප්පියකාරකං දම්මි, ආරාමිකං දම්මී’’ති එවං වුත්තෙ පන වට්ටති.

1157. Bezüglich der „Annahme von Sklavinnen und Sklaven“ ist hier gemeint: Ihre Annahme in der Eigenschaft als Sklavinnen oder Sklaven ist unzulässig. Wenn jedoch vom Spender gesagt wird: „Ich gebe einen Klostergehilfen (kappiyakāraka), ich gebe einen Tempelgärtner (ārāmika)“, dann ist es zulässig.

10. චතුත්ථආමකධඤ්ඤපෙය්‍යාලවග්ගො

10. Das vierte repetitive Kapitel über rohes Getreide.

1. ඛෙත්තවත්ථුසුත්තවණ්ණනා

1. Die Erklärung des Lehrtextes über Felder und Grundstücke.

1161. අජෙළකාදීසු [Pg.337] ඛෙත්තවත්ථුපරියොසානෙසු කප්පියාකප්පියනයො විනයවසෙන උපපරික්ඛිතබ්බො. තත්ථ ඛෙත්තං නාම යස්මිං පුබ්බණ්ණං රුහති. වත්ථු නාම යස්මිං අපරණ්ණං රුහති. යත්ථ වා උභයං රුහති, තං ඛෙත්තං. තදත්ථාය අකතභූමිභාගො වත්ථු. ඛෙත්තවත්ථුසීසෙන චෙත්ථ වාපිතළාකාදීනිපි සඞ්ගහිතානෙව.

1161. Auch bei den Schenkungen von Ziegen und Schafen bis hin zu Feldern und Grundstücken muss die Regelung bezüglich des Erlaubten und Unerlaubten gemäß dem Vinaya untersucht werden. Darunter versteht man unter „Feld“ (khetta) ein Land, auf dem Getreide (pubbaṇṇa) wächst. Ein „Grundstück“ (vatthu) ist ein Land, auf dem Hülsenfrüchte (aparaṇṇa) wachsen. Oder das Land, auf dem beides wächst, ist ein „Feld“, und das noch unbestellte Land, das für diesen Zweck bestimmt ist, ist ein „Grundstück“. Unter der Bezeichnung „Felder und Grundstücke“ sind hierbei auch Stauseen, Teiche und ähnliches mit eingeschlossen.

2-3. කයවික්කයසුත්තාදිවණ්ණනා

2-3. Die Erklärung des Lehrtextes über Kaufen und Verkaufen und anderes.

1162-63. කයවික්කයාති කයා ච වික්කයා ච. දූතෙය්‍යං වුච්චති දූතකම්මං, ගිහීනං පණ්ණං වා සාසනං වා ගහෙත්වා තත්ථ තත්ථ ගමනං. පහිණගමනං වුච්චති ඝරා ඝරං පෙසිතස්ස ඛුද්දකගමනං. අනුයොගො නාම තදුභයකරණං. තස්මා දූතෙය්‍යපහිණගමනානුයොගාති එවමෙත්ථ අත්ථො වෙදිතබ්බො.

1162-63. „Kaufen und Verkaufen“ bezieht sich auf den Erwerb und die Veräußerung. Als „Botendienst“ (dūteyya) wird die Tätigkeit eines Boten bezeichnet, der Briefe oder Nachrichten von Laien nimmt und damit hierhin und dorthin reist. Als „Botengänge“ (pahiṇagamana) bezeichnet man kurze Gänge von Haus zu Haus, zu denen man gesendet wird. „Hingabe“ (anuyoga) bedeutet die Ausführung dieser beiden Tätigkeiten. Daher ist die Bedeutung von „Hingabe an Botendienste und Botengänge“ hier auf diese Weise zu verstehen.

4. තුලාකූටසුත්තවණ්ණනා

4. Die Erklärung des Lehrtextes über Betrug mit Waagen.

1164. තුලාකූටාදීසු කූටන්ති වඤ්චනං. තත්ථ තුලාකූටං තාව රූපකූටං, අඞ්ගකූටං, ගහණකූටං, පටිච්ඡන්නකූටන්ති චතුබ්බිධං හොති. තත්ථ රූපකූටං නාම ද්වෙ තුලා සමරූපා කත්වා ගණ්හන්තො මහතියා ගණ්හාති, දදන්තො ඛුද්දිකාය දෙති. අඞ්ගකූටං නාම ගණ්හන්තො පච්ඡාභාගෙ හත්ථෙන තුලං අක්කමති, දදන්තො පුබ්බභාගෙ. ගහණකූටං නාම ගණ්හන්තො මූලෙ රජ්ජුං ගණ්හාති, දදන්තො අග්ගෙ. පටිච්ඡන්නකූටං නාම තුලං සුසිරං කත්වා අන්තො අයචුණ්ණං පක්ඛිපිත්වා ගණ්හන්තො තං පච්ඡාභාගෙ කරොති, දදන්තො අග්ගභාගෙ.

1164. Bei „Betrug mit Waagen“ und ähnlichem bedeutet „Betrug“ (kūṭa) Täuschung. Darunter ist der Betrug mit Waagen (tulākūṭa) vierfach: Betrug durch die Gestalt (rūpakūṭa), Betrug durch das Glied (aṅgakūṭa), Betrug durch den Griff (gahaṇakūṭa) und verdeckter Betrug (paṭicchannakūṭa). Dabei bedeutet „Betrug durch die Gestalt“, dass man zwei gleichaussehende Waagen herstellt; beim Empfangen wiegt man mit der größeren Waage, beim Hergeben mit der kleineren. „Betrug durch das Glied“ bedeutet, dass man beim Empfangen mit der Hand auf den hinteren Teil der Waage drückt, beim Hergeben auf den vorderen Teil. „Betrug durch den Griff“ bedeutet, dass man beim Empfangen die Schnur nahe dem Ursprung (unten) anfasst, beim Hergeben am Ende (oben). „Verdeckter Betrug“ bedeutet, dass man die Waage hohl macht, Eisenpulver hineinfüllt, und dieses beim Empfangen nach hinten gleiten lässt, beim Hergeben jedoch nach vorne.

කංසො වුච්චති සුවණ්ණපාති, තාය වඤ්චනං කංසකූටං. කථං? එකං සුවණ්ණපාතිං කත්වා අඤ්ඤා ද්වෙ තිස්සො ලොහපාතියො සුවණ්ණවණ්ණා කරොන්ති. තතො ජනපදං ගන්ත්වා, කිඤ්චිදෙව අඩ්ඪකුලං පවිසිත්වා, ‘‘සුවණ්ණභාජනානි කිණථා’’ති වත්වා, අග්ඝෙ පුච්ඡිතෙ සමග්ඝතරං දාතුකාමා හොන්ති, තතො තෙහි ‘‘කථං ඉමෙසං සුවණ්ණභාවො ජානිතබ්බො’’ති [Pg.338] වුත්තෙ ‘‘වීමංසිත්වා ගණ්හථා’’ති සුවණ්ණපාතිං පාසාණෙ ඝංසිත්වා සබ්බපාතියො දත්වා ගච්ඡන්ති.

Als „Kaṃsa“ bezeichnet man eine goldene Schale; der Betrug mit einer solchen wird „Schalenbetrug“ (kaṃsakūṭa) genannt. Wie funktioniert das? Sie nehmen eine echte goldene Schale und machen zwei oder drei andere Kupferschalen goldfarben. Dann gehen sie ins Landgebiet, betreten das Haus einer wohlhabenden Familie, sagen: „Kauft diese Goldgefäße!“, und wenn sie nach dem Preis gefragt werden, geben sie vor, diese sehr billig abzugeben. Wenn die Käufer fragen: „Wie können wir wissen, ob diese wirklich aus Gold sind?“, sagen sie: „Prüft sie selbst, bevor ihr sie kauft!“ Sie reiben die echte goldene Schale an einem Prüfstein, übergeben dann alle Schalen und ziehen davon.

මානකූටං හදයභෙද-සිඛාභෙද-රජ්ජුභෙදවසෙන තිවිධං හොති. තත්ථ හදයභෙදො සප්පිතෙලාදිමිනනකාලෙ ලබ්භති. තානි හි ගණ්හන්තො හෙට්ඨාඡිද්දෙන මානෙන ‘‘සණිකං ආසිඤ්චා’’ති වත්වා අන්තොභාජනෙ බහුං පග්ඝරාපෙත්වා ගණ්හාති, දදන්තො ඡිද්දං පිධාය සීඝං පූරෙත්වා දෙති. සිඛාභෙදො තිලතණ්ඩුලාදිමිනනකාලෙ ලබ්භති. තානි හි ගණ්හන්තො සණිකං සිඛං උස්සාපෙත්වා ගණ්හාති, දදන්තො වෙගෙන සිඛං භින්දන්තො දෙති. රජ්ජුභෙදො ඛෙත්තවත්ථුමිනනකාලෙ ලබ්භති. ලඤ්ජං අලභන්තා හි ඛෙත්තං අමහන්තං මහන්තං කත්වා මිනන්ති.

Der Betrug mit Maßen (mānakūṭa) ist dreifach: durch Durchbrechen des Bodens (hadayabheda), durch Brechen des Häufchens (sikhābheda) und durch Manipulation des Messseils (rajjubheda). Dabei kommt das „Durchbrechen des Bodens“ beim Abmessen von Ghee, Öl und ähnlichem vor. Denn wer solches empfängt, benutzt ein Messgefäß mit einem Loch im Boden, sagt „gieße langsam ein!“, lässt so eine große Menge in sein eigenes Gefäß darunter abfließen und nimmt es an. Beim Hergeben verstopft er das Loch, füllt es rasch und gibt es ab. Das „Brechen des Häufchens“ kommt beim Abmessen von Sesam, Reis und ähnlichem vor. Denn wer solches empfängt, lässt das Häufchen oben langsam ansteigen und nimmt es an. Beim Hergeben füllt er es hastig auf, streicht das Häufchen glatt und gibt es ab. Die „Manipulation des Messseils“ kommt beim Ausmessen von Feldern und Grundstücken vor. Wenn die Feldmesser nämlich kein Schmiergeld erhalten, messen sie ein kleines Feld so aus, dass sie es als groß deklarieren.

5. උක්කොටනසුත්තවණ්ණනා

5. Die Erklärung des Lehrtextes über Bestechung.

1165. උක්කොටනාදීසු උක්කොටනන්ති සාමිකෙ අස්සාමිකෙ කාතුං ලඤ්ජග්ගහණං. වඤ්චනන්ති තෙහි තෙහි උපායෙහි පරෙසං වඤ්චනං. තත්‍රිදමෙකංවත්ථු – එකො කිර ලුද්දකො මිගඤ්ච මිගපොතකඤ්ච ගහෙත්වා ආගච්ඡති. තමෙකො ධුත්තො ‘‘කිං, භො, මිගො අග්ඝති, කිං මිගපොතකො’’ති?, ආහ. ‘‘මිගො ද්වෙ කහාපණෙ, මිගපොතකො එක’’න්ති ච වුත්තෙ කහාපණං දත්වා, මිගපොතකං ගහෙත්වා ථොකං ගන්ත්වා නිවත්තො ‘‘න මෙ, භො, මිගපොතකෙන අත්ථො, මිගං මෙ දෙහී’’ති ආහ. තෙන හි ද්වෙ කහාපණෙ දෙහීති. නනු, භො, මයා පඨමං එකො කහාපණො දින්නොති. ආම දින්නොති. ඉමම්පි මිගපොතකං ගණ්හ, එවං සො ච කහාපණො, අයඤ්ච කහාපණග්ඝනකො මිගපොතකොති ද්වෙ කහාපණා භවිස්සන්තීති. සො ‘‘කාරණං වදතී’’ති සල්ලක්ඛෙත්වා මිගපොතකං ගහෙත්වා මිගං අදාසීති.

1165. Unter „Bestechung“ und anderem versteht man unter „Bestechung“ (ukkoṭana) die Annahme von Schmiergeld, um den rechtmäßigen Eigentümer um sein Eigentum zu bringen. „Täuschung“ (vañcana) ist das Betrügen anderer durch verschiedene Kniffe. Dazu gibt es folgende Geschichte: Ein Jäger kam angeblich mit einem großen Hirsch und einem Rehkitz auf den Schultern des Weges. Ein Schelm fragte ihn: „He, mein Bester, was kostet der Hirsch und was das Rehkitz?“ Als der Jäger antwortete: „Der Hirsch kostet zwei Kahāpaṇas, das Kitz eine“, gab der Schelm ihm eine Kahāpaṇa, nahm das Kitz, ging ein Stück weg, kehrte um und sagte: „He, mein Bester, ich brauche das Kitz doch nicht. Gib mir lieber den Hirsch!“ Der Jäger erwiderte: „Nun, dann gib mir zwei Kahāpaṇas.“ Der Schelm meinte: „Aber habe ich dir nicht anfangs schon eine Kahāpaṇa gegeben?“ Der Jäger sagte: „Ja, das hast du.“ Darauf der Schelm: „Nimm auch dieses Kitz zurück. So ergeben die erste Kahāpaṇa und dieses Kitz im Wert von einer Kahāpaṇa zusammen zwei Kahāpaṇas.“ Der Jäger dachte sich: „Er spricht vernünftig“, nahm das Kitz zurück und gab ihm den Hirsch.

නිකතීති යොගවසෙන වා මායාවසෙන වා අපාමඞ්ගං පාමඞ්ගන්ති අමණිං මණින්ති, අසුවණ්ණං සුවණ්ණන්ති කත්වා පතිරූපකෙන වඤ්චනං. සාචියොගොති කුටිලයොගො. එතෙසංයෙව උක්කොටනාදීනමෙතං නාමං. තස්මා උක්කොටනසාචියොගා වඤ්චනසාචියොගා නිකතිසාචියොගාති එවමෙත්ථ අත්ථො දට්ඨබ්බො. කෙචි අඤ්ඤං දස්සෙත්වා අඤ්ඤස්ස පරිවත්තනං සාචියොගොති වදන්ති. තං පන වඤ්චනෙනෙව සඞ්ගහිතං.

„Betrug“ (nikati) ist die Täuschung mittels Fälschungen, indem man durch magische Mittel oder Täuschungskunst Nicht-Schmuck als Schmuck, Nicht-Edelsteine als Edelsteine und Nicht-Gold als Gold ausgibt. „Krumme Praktik“ (sāciyoga) bedeutet unehrliches Handeln. Dies ist bloß eine andere Bezeichnung für die genannten Handlungen wie Bestechung und so weiter. Daher ist die Bedeutung hier als „die krumme Praktik der Bestechung“, „die krumme Praktik der Täuschung“ und „die krumme Praktik des Betrugs“ zu verstehen. Einige sagen, das Zeigen einer Sache und das heimliche Austauschen gegen eine andere sei „sāciyoga“. Doch das ist bereits unter „Täuschung“ (vañcana) erfasst.

6-11. ඡෙදනසුත්තාදිවණ්ණනා

6-11. Die Erklärung des Lehrtextes über Verstümmelung und anderes.

1166-71. ඡෙදනාදීසු [Pg.339] ඡෙදනන්ති හත්ථච්ඡෙදනාදි. වධොති මරණං. බන්ධොති රජ්ජුබන්ධනාදීහි බන්ධනං. විපරාමොසොති හිමවිපරාමොසො, ගුම්බවිපරාමොසොති දුවිධො. යං හිමපාතසමයෙ හිමෙන පටිච්ඡන්නා හුත්වා මග්ගපටිපන්නං ජනං මුසන්ති, අයං හිමවිපරාමොසො. යං ගුම්බාදිපටිච්ඡන්නා මුසන්ති, අයං ගුම්බවිපරාමොසො.

1166-71. Unter „Verstümmelung“ und anderem versteht man unter „Verstümmelung“ (chedana) das Abhacken von Händen und Ähnlichem. „Töten“ (vadha) bedeutet das Herbeiführen des Todes. „Fesseln“ (bandha) bedeutet das Binden mit Seilen und Ähnlichem. „Raub“ (viparāmosa) ist zweifach: Raub im Nebel (himaviparāmosa) und Raub im Dickicht (gumbaviparāmosa). Wenn Räuber sich bei Schneefall oder dichtem Nebel verbergen und Reisende auf dem Weg ausrauben, nennt man dies „Raub im Nebel“. Wenn sie sich im Gebüsch oder Dickicht verbergen und rauben, nennt man dies „Raub im Dickicht“.

ආලොපො වුච්චති ගාමනිගමාදීනං විලොපකරණං. සහසාකාරොති සාහසකිරියා, ගෙහං පවිසිත්වා, මනුස්සානං උරෙ සත්ථං ඨපෙත්වා, ඉච්ඡිතභණ්ඩග්ගහණං. එවමෙතස්මා ඡෙදනවධබන්ධනවිපරාමොසආලොපසහසාකාරා පටිවිරතා. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානත්ථමෙවාති.

Als Plünderung (ālopo) bezeichnet man das Ausrauben von Dörfern, Kleinstädten usw. Gewalttat (sahasākāro) bedeutet gewaltsames Handeln: das Betreten eines Hauses, das Setzen einer Waffe an die Brust von Menschen und das Entwenden der begehrten Güter. Auf diese Weise enthalten sie sich dieses Verstümmelns, Tötens, Fesselns, Straßenraubs, Plünderns und der Gewalttat. Der Rest ist überall von leicht verständlicher Bedeutung.

ආමකධඤ්ඤපෙය්‍යාලවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung der Wiederholungspassage über rohes Getreide ist beendet.

ඉති සාරත්ථප්පකාසිනියා සංයුත්තනිකාය-අට්ඨකථාය

Somit ist in der Sāratthappakāsinī, dem Kommentar zur Saṃyutta-Nikāya,

මහාවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

die Erklärung des Mahāvagga beendet.

නිගමනකථා

Schlusswort

එත්තාවතා [Pg.340] හි –

Denn so weit –

‘‘බහුකාරස්ස යතීනං විපස්සනාචාරනිපුණබුද්ධීනං,සංයුත්තවරනිකායස්ස අත්ථසංවණ්ණනං කාතුං.

Um die Erklärung der Bedeutung der vortrefflichen Saṃyutta-Sammlung zu verfassen, die von großem Nutzen für die Asketen ist, deren Geist geschickt in der Praxis der Einsicht (Vipassanā) ist,

‘‘සද්ධම්මස්ස චිරට්ඨිතිමාසිසමානෙන යා මයා;

නිපුණා අට්ඨකථා ආරද්ධා සාරත්ථපකාසිනී නාම.

wurde von mir, der ich das lange Bestehen der wahren Lehre herbeiwünsche, dieser feinsinnige Kommentar namens Sāratthappakāsinī begonnen.

‘‘සා හි මහාඅට්ඨකථාය සාරමාදාය නිට්ඨිතා එසා;

අට්ඨසත්තතිමත්තාය පාළියා භාණවාරෙහි.

Er ist nun vollendet, indem er das Wesentliche aus dem Großen Kommentar (Mahā-Aṭṭhakathā) aufnimmt, und umfasst im Pali-Text etwa achtundsiebzig Rezitationsabschnitte.

‘‘එකූනසට්ඨිමත්තො විසුද්ධිමග්ගොපි භාණවාරෙහි;

අත්ථප්පකාසනත්ථාය ආගමානං කතො යස්මා.

Da auch der Visuddhimagga, der etwa neunundfünfzig Rezitationsabschnitte umfasst, von mir verfasst wurde, um die Bedeutung der Überlieferungen zu erklären,

‘‘තස්මා තෙන සහායං අට්ඨකථා භාණවාරගණනාය;

ථොකෙන අපරිපූරං සත්තතිංසසතං හොති.

daher beträgt dieser Kommentar zusammen mit jenem Werk in der Zählung der Rezitationsabschnitte einhundertsiebenunddreißig, um ein Weniges unvollständig.

‘‘සත්තතිංසාධිකසත-පරිමාණං භාණවාරතො එවං;

සමයං පකාසයන්තිං මහාවිහාරාධිවාසීනං.

Der so nach Rezitationsabschnitten ein Ausmaß von über einhundertsiebenunddreißig hat und die Lehrmeinung der Bewohner des Mahāvihāra darlegt.

‘‘මූලට්ඨකථාය සාරමාදාය මයා ඉමං කරොන්තෙන;

යං පුඤ්ඤමුපචිතං තෙන හොතු සබ්බො සුඛී ලොකො.

Möge durch das Verdienst, das von mir angehäuft wurde, während ich diesen Kommentar verfasste, indem ich das Wesentliche aus dem Ur-Kommentar (Mūla-Aṭṭhakathā) entnahm, die ganze Welt glücklich sein.

‘‘එතිස්සා කරණත්ථං ථෙරෙන භදන්තජොතිපාලෙන;

සුචිසීලෙන සුභාසිතස්ස පකාසයන්තඤාණෙන.

Um dieses Werk zu verfassen, [wurde ich gebeten] vom ehrwürdigen Thera Jotipāla, der von reinem Sittengrund ist und dessen Wissen das Wohlgesprochene erhellt,

‘‘සාසනවිභූතිකාමෙන යාචමානෙන මං සුභගුණෙන;

යං සමධිගතං පුඤ්ඤං තෙනාපි ජනො සුඛී භවතූ’’ති.

der, geleitet vom Wunsch nach dem Glanz der Lehre, mich bat. Möge auch durch das Verdienst, das hierbei erlangt wurde, alle Menschen glücklich sein!

පරමවිසුද්ධසද්ධාබුද්ධිවීරියප්පටිමණ්ඩිතෙන සීලාචාරජ්ජවමද්දවාදිගුණසමුදයසමුදිතෙන සකසමයසමයන්තරගහනජ්ඣොගාහණසමත්ථෙන පඤ්ඤාවෙය්‍යත්තියසමන්නාගතෙන තිපිටකපරියත්තිප්පභෙදෙ සාට්ඨකථෙ සත්ථුසාසනෙ අප්පටිහතඤාණප්පභාවෙන මහාවෙය්‍යාකරණෙන කරණසම්පත්තිජනිතසුඛවිනිග්ගතමධුරොදාරවචනලාවණ්ණයුත්තෙන යුත්තමුත්තවාදිනා වාදීවරෙන මහාකවිනා පභින්නපටිසම්භිදාපරිවාරෙ ඡළභිඤ්ඤාදිප්පභෙදගුණප්පටිමණ්ඩිතෙ උත්තරිමනුස්සධම්මෙ [Pg.341] සුප්පතිට්ඨිතබුද්ධීනං ථෙරවංසප්පදීපානං ථෙරානං මහාවිහාරවාසීනං වංසාලඞ්කාරභූතෙන විපුලවිසුද්ධබුද්ධිනා බුද්ධඝොසොති ගරූහි ගහිතනාමධෙය්‍යෙන ථෙරෙන කතා අයං සාරත්ථප්පකාසිනී නාම සංයුත්තනිකායට්ඨකථා.

Diese Sāratthappakāsinī genannte Erklärung zur Saṃyutta-Nikāya wurde verfasst von dem Thera, dem von seinen ehrwürdigen Lehrern der Name Buddhaghosa gegeben wurde; der geschmückt ist mit höchst reiner Zuversicht, Weisheit und Tatkraft; erfüllt von einer Fülle von Tugenden wie Sittlichkeit, gutem Betragen, Aufrichtigkeit und Sanftmut; fähig, in das Dickicht der eigenen und fremden Lehrmeinungen einzudringen; ausgestattet mit Scharfsinn und Klarheit der Weisheit; dessen Licht des Wissens ungehindert strahlt in der Lehre des Meisters, die in das dreifache Schriftwort samt den Kommentaren gegliedert ist; einem großen Grammatiker; begabt mit der Anmut lieblicher und erhabener Rede, die mühelos aus der Vollkommenheit der Artikulationswerkzeuge hervorgeht; der stets das Angemessene und Wahre spricht; dem hervorragendsten der Redner; einem großen Dichter; der ein Schmuck in der Linie der im Mahāvihāra wohnenden Theras ist – jener Theras, die Leuchten in der Nachfolge der Theras sind, deren Geist fest gegründet ist in den übermenschlichen Zuständen, geschmückt mit Vorzügen wie den sechs höheren Geisteskräften und umgeben von den entfalteten analytischen Wissensarten; und der selbst von weiter und reiner Weisheit ist.

‘‘තාව තිට්ඨතු ලොකස්මිං, ලොකනිත්ථරණෙසිනං;

දස්සෙන්තී කුලපුත්තානං, නයං සීලවිසුද්ධියා.

Möge dieser Kommentar so lange in der Welt bestehen und den Söhnen guter Familie, die nach der Erlösung aus der Welt streben, den Pfad zur Reinheit der Sittlichkeit zeigen,

‘‘යාව බුද්ධොති නාමම්පි, සුද්ධචිත්තස්ස තාදිනො;

ලොකම්හි ලොකජෙට්ඨස්ස, පවත්තති මහෙසිනො’’ති.

solange wie selbst der Name „Buddha“ des reinherzigen, unerschütterlichen, weltältesten, großen Sehers in der Welt fortbesteht!

සාරත්ථප්පකාසිනී නාම

Der Sāratthappakāsinī genannte

සංයුත්තනිකාය-අට්ඨකථා සබ්බාකාරෙන නිට්ඨිතා.

Kommentar zur Saṃyutta-Nikāya ist in jeder Hinsicht vollendet.