1

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ

礼敬彼世尊、阿罗汉、正自觉者

---

သံယုတ္တနိကာယေ

相应部

---

မဟာဝဂ္ဂ-အဋ္ဌကထာ

大品义注

---

၁. မဂ္ဂသံယုတ္တံ

1. 道相应

---

၁. အဝိဇ္ဇာဝဂ္ဂေါ

1. 无明品

---

၁-၂. အဝိဇ္ဇာသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

1-2. 无明经等之释义

---

၁-၂. မဟာဝဂ္ဂဿ [Pg.153] ပဌမေ ပုဗ္ဗင်္ဂမာတိ သဟဇာတဝသေန စ ဥပနိဿယဝသေန စာတိ ဒွီဟာကာရေဟိ ပုဗ္ဗင်္ဂမာ. သမာပတ္တိယာတိ သမာပဇ္ဇနာယ သဘာဝပဋိလာဘာယ, ဥပ္ပတ္တိယာတိ အတ္ထော. အနွဒေဝ အဟိရိကံ အနောတ္တပ္ပန္တိ သာ ပနေသာ ယဒေတံ အလဇ္ဇနာကာရသဏ္ဌိကံ အဟိရိကံ, အဘာယနာကာရသဏ္ဌိတဉ္စ အနောတ္တပ္ပံ, ဧတံ အနုဒေဝ သဟေဝ ဧကတောဝ, န ဝိနာ တေန ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ အတ္ထော. အဝိဇ္ဇာဂတဿာတိ အဝိဇ္ဇာယ ဥပဂတဿ သမန္နာဂတဿ. မိစ္ဆာဒိဋ္ဌီတိ အယာထာဝဒိဋ္ဌိ အနိယျာနိကဒိဋ္ဌိ. ပဟောတီတိ ဟောတိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပာဒီသုပိ အယာထာဝအနိယျာနိကဝသေနေဝ မိစ္ဆာဘာဝေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဣတိ ဣမာနိ အဋ္ဌပိ အကုသလဓမ္မသမာပတ္တိယာ မိစ္ဆတ္တအင်္ဂါနိ နာမ ဟောန္တိ. တာနိ ပန န ဧကက္ခဏေ သဗ္ဗာနိ လဗ္ဘန္တိ, နာနက္ခဏေ လဗ္ဘန္တိ.

1-2. 于《大品》第一经中，所谓“前导”(pubbaṅgama)，即是以俱生(sahajāta)与依止(upanissaya)此二种方式为前导。所谓“成就”(samāpatti)，其义为圆满、获得自性、生起。所谓“无惭(ahirika)与无愧(anottappa)亦随之”，此中，无惭是以不厌恶恶行为相，无愧是以不畏惧恶行为相；此二者是相随、共时、合一而生起，非离彼而生起，此为其义。所谓“为无明所赴者”(avijjāgatassa)，即是已至、已具无明者。所谓“邪见”(micchādiṭṭhi)，即是不如实之见、非出离之见。所谓“有”(pahoti)，即是存在、生起。于邪思惟等，亦应依不如实与非出离之方式，了知其邪性。如是，此八者名为成就诸不善法之邪支。然彼等并非于同一刹那全部获得，而是于不同刹那获得。

---

ကထံ? ယဒါ ဟိ ဒိဋ္ဌိသမ္ပယုတ္တစိတ္တံ ကာယဝိညတ္တိံ သမုဋ္ဌာပေန္တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တဒါ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပော မိစ္ဆာဝါယာမော မိစ္ဆာသတိ မိစ္ဆာသမာဓိ [Pg.154] မိစ္ဆာကမ္မန္တောတိ ဆ အင်္ဂါနိ ဟောန္တိ. ယဒါ ဒိဋ္ဌိဝိပ္ပယုတ္တံ, တဒါ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိဝဇ္ဇာနိ ပဉ္စ. ယဒါ တာနေဝ ဒွေ ဝစီဝိညတ္တိံ သမုဋ္ဌာပေန္တိ, တဒါ မိစ္ဆာကမ္မန္တဋ္ဌာနေ မိစ္ဆာဝါစာယ သဒ္ဓိံ တာနေဝ ဆ ဝါ ပဉ္စ ဝါ. အယံ အာဇီဝေါ နာမ ကုပ္ပမာနော ကာယဝစီဒွါရေသုယေဝ အညတရသ္မိံ ကုပ္ပတိ, န မနောဒွါရေ. တသ္မာ ယဒါ အာဇီဝသီသေန တာနေဝ စိတ္တာနိ ကာယဝစီဝိညတ္တိယော သမုဋ္ဌာပေန္တိ, တဒါ ကာယကမ္မံ မိစ္ဆာဇီဝေါ နာမ ဟောတိ, တထာ ဝစီကမ္မန္တိ မိစ္ဆာဇီဝဿ ဝသေန တာနေဝ ဆ ဝါ ပဉ္စ ဝါ. ယဒါ ပန ဝိညတ္တိံ အသမုဋ္ဌာပေတွာ တာနိ စိတ္တာနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, တဒါ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိမိစ္ဆာသင်္ကပ္ပမိစ္ဆာဝါယာမမိစ္ဆာသတိမိစ္ဆာသမာဓိဝသေန ပဉ္စ ဝါ, မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပာဒိဝသေန စတ္တာရိ ဝါ ဟောန္တီတိ ဧဝံ န ဧကက္ခဏေ သဗ္ဗာနိ လဗ္ဘန္တိ, နာနက္ခဏေ လဗ္ဘန္တီတိ.

如何？当与邪见相应的心生起并引生身表（kāyaviññatti）时，则有邪见、邪思惟、邪精进、邪念、邪定、邪业此六支。当（心）不与邪见相应时，则有除去邪见的五支。当此二种心引生语表（vacīviññatti）时，则以邪语替换邪业，而有那六支或五支。此所谓邪命，当其被违犯时，仅于身门或语门二者之一被违犯，而不在意门。是故，当那些心以邪命为首而引生身表或语表时，则身业名为邪命，语业亦同样名为邪命；如是，以邪命之力，即有那六支或五支。再者，当那些心不引生表而生起时，则以邪见、邪思惟、邪精进、邪念、邪定之力而有五支，或以邪思惟等之力而有四支。如是，于一刹那中不得所有（八）支，于不同刹那中则可得。

---

သုက္ကပက္ခေ ဝိဇ္ဇာတိ ကမ္မဿကတဉာဏံ. ဣဟာပိ သဟဇာတဝသေန စ ဥပနိဿယဝသေန စာတိ ဒွီဟာကာရေဟိ ပုဗ္ဗင်္ဂမတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဟိရောတ္တပ္ပန္တိ ဟိရီ စ ဩတ္တပ္ပဉ္စ. တတ္ထ လဇ္ဇနာကာရသဏ္ဌိတာ ဟိရီ, ဘာယနာကာရသဏ္ဌိတံ ဩတ္တပ္ပံ. အယမေတ္ထ သင်္ခေပေါ, ဝိတ္ထာရော ပန ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ ဝုတ္တောဝ. ဝိဇ္ဇာဂတဿာတိ ဝိဇ္ဇာယ ဥပဂတဿ သမန္နာဂတဿ. ဝိဒ္ဒသုနောတိ ဝိဒုနော ပဏ္ဍိတဿ. သမ္မာဒိဋ္ဌီတိ ယာထာဝဒိဋ္ဌိ နိယျာနိကဒိဋ္ဌိ. သမ္မာကမ္မန္တာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. ဣတိ ကုသလဓမ္မသမာပတ္တိယာ ဣမာနိ အဋ္ဌင်္ဂါနိ ဟောန္တိ, တာနိ လောကိယမဂ္ဂက္ခဏေ န ဧကတော သဗ္ဗာနိ လဗ္ဘန္တိ, လောကုတ္တရမဂ္ဂက္ခဏေ ပန လဗ္ဘန္တိ. တာနိ စ ခေါ ပဌမဇ္ဈာနိကမဂ္ဂေ, ဒုတိယဇ္ဈာနိကာဒီသု ပန သမ္မာသင်္ကပ္ပဝဇ္ဇာနိ သတ္တေဝ ဟောန္တိ.

于白品（sukkapakkha）中，明即业所有智（kammassakatañāṇa）。于此，其前导性亦应以俱生与依止二相来理解。“惭愧”（hirottappa）即惭（hirī）与愧（ottappa）。其中，以羞耻为相是惭，以怖畏为相是愧。此处为简说，广说如《清净道论》（Visuddhimagga）中所述。“入于明者”（vijjāgatassa）谓已达、具足明者。“有识者”（viddasuno）谓有知、贤智者。“正见”是如实之见，出离之见。于正业等中，准此理可知。如是，此八支为成就善法之支。彼等于世间道（lokiyamagga）刹那不能全部同时获得，但在出世间道（lokuttaramagga）刹那则能获得。此八支在初禅道（paṭhamajjhānikamagga）中可得；但在第二禅等道中，则除去正思惟，只有七支。

---

တတ္ထ ယော ဧဝံ ဝဒေယျ ‘‘ယသ္မာ မဇ္ဈိမနိကာယမှိ မဟာသဠာယတနိကသုတ္တေ (မ. နိ. ၃.၄၃၁) ‘ယာ တထာဘူတဿ ဒိဋ္ဌိ, သာဿ ဟောတိ သမ္မာဒိဋ္ဌိ. ယော တထာဘူတဿ, သင်္ကပ္ပော, သွာဿ ဟောတိ သမ္မာသင်္ကပ္ပော. ယော တထာဘူတဿ ဝါယာမော, သွာဿ ဟောတိ သမ္မာဝါယာမော. ယာ တထာဘူတဿ သတိ, သွာဿ ဟောတိ သမ္မာသတိ. ယော တထာဘူတဿ သမာဓိ, သွာဿ ဟောတိ သမ္မာသမာဓိ. ပုဗ္ဗေဝ ခေါ ပနဿ ကာယကမ္မံ ဝစီကမ္မံ အာဇီဝေါ စ သုပရိသုဒ္ဓေါ’တိ ဝုတ္တံ တသ္မာ ပဉ္စင်္ဂိကောပိ လောကုတ္တရမဂ္ဂေါ ဟောတီ’’တိ သော ဝတ္တဗ္ဗော – တသ္မိံယေဝ သုတ္တေ ‘‘ဧဝမဿာယံ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆတီ’’တိ ဣဒံ ကသ္မာ န ပဿသိ[Pg.155]? ယံ ပနေတံ ‘‘ပုဗ္ဗေဝ ခေါ ပနဿာ’’တိ ဝုတ္တံ, တံ ပဗ္ဗဇိတဒိဝသတော ပဋ္ဌာယ ပရိသုဒ္ဓဘာဝဒဿနတ္ထံ. ပဗ္ဗဇိတဒိဝသတော ပဋ္ဌာယ ဟိ ပရိသုဒ္ဓါနိ ကာယကမ္မာဒီနိ လောကုတ္တရမဂ္ဂက္ခဏေ အတိပရိသုဒ္ဓါနိ ဟောန္တီတိ အယမတ္ထော ဒီပိတော.

若有人如是说：“因为在《中部尼柯耶·大六处经》（Majjhima Nikāya, Mahāsaḷāyatanikasutta）中说：‘彼如是者之见，即为其正见；彼如是者之思惟，即为其正思惟；彼如是者之精进，即为其正精进；彼如是者之念，即为其正念；彼如是者之定，即为其正定。而且，其身业、语业及活命早已极为清净。’因此，出世间道亦可为五支。”应对他说：“于同一部经中，‘如是，此圣八支道趣向修习圆满’此句，你为何不见？至于所说‘而且其早已’者，是为显示从出家之日起即已清净的状态。因为从出家之日起已清净的身业等，于出世间道刹那，变得极其清净。此义已阐明。”

---

ယမ္ပိ အဘိဓမ္မေ ဝုတ္တံ ‘‘တသ္မိံ ခေါ ပန သမယေ ပဉ္စင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ ဟောတီ’’တိ (ဝိဘ. ၂၁၂), တံ ဧကံ ကိစ္စန္တရံ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ. ယသ္မိဉှိ ကာလေ မိစ္ဆာကမ္မန္တံ ပဟာယ သမ္မာကမ္မန္တံ ပူရေတိ, တသ္မိံ ကာလေ မိစ္ဆာဝါစာ ဝါ မိစ္ဆာဇီဝေါ ဝါ န ဟောတိ, ဒိဋ္ဌိ သင်္ကပ္ပော ဝါယာမော သတိ သမာဓီတိ ဣမေသုယေဝ ပဉ္စသု ကာရကင်္ဂေသု သမ္မာကမ္မန္တော ပူရတိ. ဝိရတိဝသေန ဟိ သမ္မာကမ္မန္တော ပူရတိ နာမ. သမ္မာဝါစာသမ္မာအာဇီဝေသုပိ ဧသေဝ နယော. ဣတိ ဣမံ ကိစ္စန္တရံ ဒဿေတုံ ဧဝံ ဝုတ္တံ. လောကိယမဂ္ဂက္ခဏေ စ ပဉ္စေဝ ဟောန္တိ, ဝိရတိ ပန အနိယတာ. တသ္မာ ‘‘ဆအင်္ဂိကော’’တိ အဝတွာ ‘‘ပဉ္စင်္ဂိကော’’တွေဝ ဝုတ္တံ. ‘‘ယာ စ, ဘိက္ခဝေ, အရိယစိတ္တဿ အနာသဝစိတ္တဿ အရိယမဂ္ဂသမင်္ဂိနော အရိယမဂ္ဂံ ဘာဝယတော တီဟိ ကာယဒုစ္စရိတေဟိ အာရတိ ဝိရတိ ပဋိဝိရတိ ဝေရမဏီ အကိရိယာ အကရဏံ, အယံ ဘိက္ခဝေ သမ္မာကမ္မန္တော အရိယော အနာသဝေါ လောကုတ္တရမဂ္ဂေါ’’တိ (မ. နိ. ၃.၁၃၉). ဧဝံ ပန မဟာစတ္တာလီသကသုတ္တာဒီသု အနေကေသု သုတ္တေသု သမ္မာကမ္မန္တာဒီနဉ္စ လောကုတ္တရမဂ္ဂဿ အင်္ဂဘာဝသိဒ္ဓိတော အဋ္ဌင်္ဂိကောဝ လောကုတ္တရမဂ္ဂေါ ဟောတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗောတိ. ဣမသ္မိံ သုတ္တေ အယံ အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ လောကိယလောကုတ္တရမိဿကောဝ ကထိတော. ဒုတိယံ ကောသလသံယုတ္တေ ဝုတ္တမေဝ.

在《阿毗达摩》中也说：“然而，在那时，道是五支的。”（Vibh 212），这是为了显示某一特定的作用而说的。诚然，当舍弃邪业而圆满正业时，那时既无邪语亦无邪命，正业是在正见、正思惟、正精进、正念、正定这五种能动支中得以圆满的。实际上，正业是依于离而得以圆满的。在正语和正命方面，也是同样的方法。因此，为了显示此特定的作用，才如是说。并且，在世间道的刹那只有五支，离则是不定的(aniyatā)。因此，不说“六支”，而只说“五支”。“诸比丘，对于圣心、无漏心、具足圣道、修习圣道者而言，凡是对三种身恶行的远离、离、再离、禁制、不作、不行，诸比丘，此即是正业，是圣、无漏、出世间的道。”（MN 3.139）。然而，在《大四十经》(Mahācattālīsaka Sutta)等诸多经中，既然正业等已成立为出世间道的组成部分，故应知出世间道实为八支道。于此经中，此八支道是作为世间与出世间混合而说的。第二经已在《憍萨罗相应》(Kosalasaṃyutta)中说过。

---

၃. သာရိပုတ္တသုတ္တဝဏ္ဏနာ

3. 舍利弗经释义

---

၃. တတိယေ သကလမိဒံ ဘန္တေတိ အာနန္ဒတ္ထေရော သာဝကပါရမီဉာဏဿ မတ္ထကံ အပ္ပတ္တတာယ သကလမ္ပိ မဂ္ဂဗြဟ္မစရိယံ ကလျာဏမိတ္တသန္နိဿယေန လဗ္ဘတီတိ န အညာသိ, ဓမ္မသေနာပတိ ပန သာဝကပါရမီဉာဏဿ မတ္ထကေ ဌိတတ္တာ အညာသိ, တသ္မာ ဧဝမာဟ. တေနေဝဿ ဘဂဝါ သာဓု သာဓူတိ သာဓုကာရမဒါသိ.

3. 在第三经中，阿难长老因为尚未达到弟子波罗蜜智(sāvakapāramīñāṇa)的顶峰，故不了知完整的梵行是依于善友而获得的。然而，法将舍利弗则因已立于弟子波罗蜜智的顶峰而了知，因此他如是说。为此，世尊给予他赞许说：“善哉！善哉！”

---

၄. ဇာဏုဿောဏိဗြာဟ္မဏသုတ္တဝဏ္ဏနာ

4. 生闻婆罗门经释义

---

၄. စတုတ္ထေ [Pg.156] သဗ္ဗသေတေန ဝဠဝါဘိရထေနာတိ သကလသေတေန စတူဟိ ဝဠဝါဟိ ယုတ္တရထေန. သော ကိရ သဗ္ဗော သစက္ကပဉ္ဇရကုဗ္ဗရော ရဇတပရိက္ခိတ္တော ဟောတိ. ရထော စ နာမေသ ဒုဝိဓော ဟောတိ – ယောဓရထော, အလင်္ကာရရထောတိ. တတ္ထ ယောဓရထော စတုရဿသဏ္ဌာနော ဟောတိ နာတိမဟာ ဒွိန္နံ တိဏ္ဏံ ဝါ ဇနာနံ ဂဟဏသမတ္ထော. အလင်္ကာရရထော မဟာ ဟောတိ ဒီဃတော ဒီဃော ပုထုလတော ပုထုလော စ, တတ္ထ ဆတ္တဂ္ဂါဟကော ဝါလဗီဇနိဂ္ဂါဟကော တာလဝဏ္ဋဂ္ဂါဟကောတိ ဧဝံ အဋ္ဌ ဝါ ဒသ ဝါ သုခေနေဝ ဌာတုံ ဝါ နိသီဒိတုံ ဝါ နိပဇ္ဇိတုံ ဝါ သက္ကောန္တိ. အယမ္ပိ အလင်္ကာရရထောယေဝ.

4. 第四经中，“纯白母马之车”（sabbasetena vaḷavābhirathena）是指由四匹纯白母马所驾驭的车。据说此车，连同其轮、厢、辕，皆为银所包覆。所谓的车，有战车与饰车二种。其中，战车为四方形，不太大，能容纳二三人。饰车则巨大，纵长横阔，可让持伞者、执拂者、持扇者等八或十人，舒适地站、坐、卧。此车亦是饰车。

---

သေတာ သုဒံ အဿာတိ တာ ဝဠဝါ ပကတိယာ သေတဝဏ္ဏာဝ. သေတာလင်္ကာရာတိ ပသာဓနံ တာသံ ရဇတမယံ အဟောသိ. သေတော ရထောတိ ရထောပိ ဝုတ္တနယေနေဝ ရဇတပရိက္ခိတ္တတ္တာ တတ္ထ တတ္ထ ဒန္တကမ္မခစိတတ္တာ စ သေတောဝ. သေတပရိဝါရောတိ ယထာ အညေ ရထာ သီဟစမ္မပရိဝါရာပိ ဟောန္တိ, ဗျဂ္ဃစမ္မပရိဝါရာပိ ပဏ္ဍုကမ္ဗလပရိဝါရာပိ ဟောန္တိ, န ဧဝံ ဧသ. ဧသ ပန ဃနဒုကူလေန ပရိဝါရိတော အဟောသိ. သေတာ ရသ္မိယောတိ ရသ္မိယောပိ ရဇတပနာဠိသုပရိက္ခိတ္တာ. သေတာ ပတောဒလဋ္ဌီတိ ပတောဒလဋ္ဌိပိ ရဇတပရိက္ခိတ္တာ.

“彼等（母马）确为白色”（Setā sudaṃ assu），是指那些母马天生就是白色的。“白色饰物”（Setālaṅkārā），是指它们的饰物为银所制。“白车”（Seto ratho），是指车亦如前述，因覆以白银，且处处镶有象牙制品，故为白色。“白色围饰”（Setaparivāro），指此车不像其他车或以狮皮、虎皮，或以浅黄毛毯为围饰，而是以厚实的细绢覆盖。“白缰绳”（Setā rasmiyo），指缰绳亦以银管包裹。“白鞭杆”（Setā patodalaṭṭhi），指鞭杆亦以银包裹。

---

သေတံ ဆတ္တန္တိ ရထမဇ္ဈေ ဥဿာပိတဆတ္တမ္ပိ သေတမေဝ အဟောသိ. သေတံ ဥဏှီသန္တိ အဋ္ဌင်္ဂုလဝိတ္ထာရော ရဇတမယော ဥဏှီသပဋ္ဋော သေတော. သေတာနိ ဝတ္ထာနီတိ ဝတ္ထာနိပိ သေတာနိ ဖေဏပုဉ္ဇဝဏ္ဏာနိ. တေသု နိဝါသနံ ပဉ္စသတဂ္ဃနကံ, ဥတ္တရာသင်္ဂေါ သဟဿဂ္ဃနကော. သေတာ ဥပါဟနာတိ ဥပါဟနာ နာမ မဂ္ဂါရုဠှဿ ဝါ ဟောန္တိ အဋဝိံ ဝါ ပဝိသန္တဿ. အယံ ပန ရထံ အဘိရုဠှော, တေနဿ တဒနုစ္ဆဝိကော ရဇတပဋိသေဝိတော ပါဒါလင်္ကာရော နာမ ဧသ ဧဝံ ဝုတ္တောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. သေတာယ သုဒံ ဝါလဗီဇနိယာတိ ဖလိကမယဒဏ္ဍာယ သေတစမရဝါလဗီဇနိယာ. န ကေဝလဉ္စ ဧတ္တကမေဝဿ သေတံ အဟောသိ, သော ပန ဗြာဟ္မဏော သေတဝိလေပနံ ဝိလိမ္ပိ, သေတမာလံ ပိဠန္ဓိ, ဒသသု အင်္ဂုလီသု အင်္ဂုလိမုဒ္ဒိကာ ကဏ္ဏေသု ကုဏ္ဍလာနီတိ ဧဝမာဒိ အလင်္ကာရောပိဿ ရဇတမယောဝ အဟောသိ[Pg.157]. ပရိဝါရဗြာဟ္မဏာပိဿ ဒသသဟဿမတ္တာ တထေဝ သေတဝတ္ထဝိလေပနမာလာလင်္ကာရာ အဟေသုံ.

“白伞”：竖立在车子中央的伞也是白色的。“白头巾”：八指宽的银制头巾，是白色的。“白衣”：衣服也像泡沫堆般洁白。其中，下裙价值五百，上衣价值一千。“白鞋”：所谓的鞋，是为行路或入林之人所准备。但此人是乘车，因此应理解，此处所说的是适合他身份的、以银装饰的足饰。“白拂尘”：指带有水晶柄的白色牦牛尾拂尘。不仅这些是白色的，那位婆罗门还涂抹白色香膏，佩戴白色花环；十指上的戒指、双耳上的耳环等诸如此类的装饰品也都是银制的。他的一万名随从婆罗门也同样穿着白衣，涂抹白色香膏，佩戴白色花环和装饰。

---

ယံ ပနေတံ သာဝတ္ထိယာ နိယျာယန္တန္တိ ဝုတ္တံ, တတြာယံ နိယျာယနဝိဘာဝနာ – သော ကိရ ဆန္နံ ဆန္နံ မာသာနံ ဧကဝါရံ နဂရံ ပဒက္ခိဏံ ကရောတိ – ‘‘ဣတော ဧတ္တကေဟိ ဒိဝသေဟိ နဂရံ ပဒက္ခိဏံ ကရိဿတီ’’တိ ပုရေတရမေဝ ဃောသနာ ကယိရတိ. တံ သုတွာ ယေ နဂရတော န ပက္ကန္တာ, တေ န ပက္ကမန္တိ. ယေပိ ပက္ကန္တာ, တေပိ ‘‘ပုညဝတော သိရိသမ္ပတ္တိံ ပဿိဿာမာ’’တိ အာဂစ္ဆန္တိ. ယံ ဒိဝသံ ဗြာဟ္မဏော နဂရံ အနုဝိစရတိ, တဒါ ပါတောဝ နဂရဝီထိယော သမ္မဇ္ဇိတွာ ဝါလိကံ ဩကိရိတွာ လာဇပဉ္စမေဟိ ပုပ္ဖေဟိ ဝိပ္ပကိရိတွာ ပုဏ္ဏဃဋေ ဌပေတွာ ကဒလိယော စ ဓဇေ စ ဥဿာပေတွာ သကလနဂရံ ဓူပိတဝါသိတံ ကရောန္တိ.

至于所说的“从舍卫城(Sāvatthī)出发”，其出行详情如下：据说他每六个月绕城一周。届时会预先宣告道：“若干日后他将绕城。”听到消息后，那些没有离开城市的人便不会离开；即使是已经离开的人，也会因为想“我们将看到有福之人的吉祥盛况”而返回。在婆罗门巡城的日子，人们一大早便清扫城中街道，铺上沙子，遍撒以炒米为第五的诸花，放置满水瓶，竖起香蕉树和旗帜，使整个城市充满熏香。

---

ဗြာဟ္မဏော ပါတောဝ သီသံ နှာယိတွာ ပုရေဘတ္တံ ဘုဉ္ဇိတွာ ဝုတ္တနယေနေဝ သေတဝတ္ထာဒီဟိ အတ္တာနံ အလင်္ကရိတွာ ပါသာဒါ ဩရုယှ ရထံ အဘိရုဟတိ. အထ နံ တေ ဗြာဟ္မဏာ သဗ္ဗသေတဝတ္ထဝိလေပနမာလာလင်္ကာရာ သေတစ္ဆတ္တာနိ ဂဟေတွာ ပရိဝါရေန္တိ. တတော မဟာဇနဿ သန္နိပါတတ္ထံ ပဌမံယေဝ တရုဏဒါရကာနံ ဖလာဖလာနိ ဝိကိရန္တိ, တဒနန္တရံ မာသကရူပါဒီနိ, တဒနန္တရံ ကဟာပဏေ ဝိကိရန္တိ. မဟာဇနော သန္နိပတတိ, ဥက္ကုဋ္ဌိယော စေဝ စေလုက္ခေပါ စ ဝတ္တန္တိ. အထ ဗြာဟ္မဏော မင်္ဂလိကသောဝတ္ထိကာဒီသု မင်္ဂလာနိ စေဝ သုဝတ္ထိယော စ ကရောန္တေသု မဟာသမ္ပတ္တိယာ နဂရံ အနုဝိစရတိ. ပုညဝန္တာ မနုဿာ ဧကဘူမိကာဒိပါသာဒေ အာရုယှ သုကပတ္တသဒိသာနိ ဝါတပါနကဝါဋာနိ ဝိဝရိတွာ ဩလောကေန္တိ. ဗြာဟ္မဏောပိ အတ္တနော ယသသိရိသမ္ပတ္တိယာ နဂရံ အဇ္ဈောတ္ထရန္တော ဝိယ ဒက္ခိဏဒွါရာဘိမုခေါ ဟောတိ. တံ သန္ဓာယေတံ ဝုတ္တံ.

婆罗门于清晨沐浴头部，用过早食后，如前所述，以白衣等庄严其身，从殿宇降下，登上车乘。其后，彼诸婆罗门皆身着白衣，涂香、戴花，装饰华丽，手持白伞，围绕于彼。然后，为聚集大众，先向少年们抛洒种种果实，其后抛洒摩沙迦像等，再后抛洒咖哈巴纳(kahāpaṇa)。大众云集，欢呼声与抛衣声四起。于是，当众人言说吉祥语与祝福语时，婆罗门以大荣耀巡行城市。有福德者登上单层等殿宇，开启翠如鹦鹉翅羽之窗扇而观看。婆罗门亦以自身之声望、荣耀与财富，仿佛笼罩城市一般，面向南门而去。此是针对此事而说。

---

တမေနံ ဇနော ဒိသွာတိ မဟာဇနော တံ ရထံ ဒိသွာ. ဗြဟ္မန္တိ သေဋ္ဌာဓိဝစနမေတံ. ဗြဟ္မံ ဝတ ဘော ယာနန္တိ သေဋ္ဌယာနသဒိသံ ဝတ ဘော ယာနန္တိ အယမေတ္ထ အတ္ထော. ဣမဿေဝ ခေါ ဧတန္တိ, အာနန္ဒ, မနုဿာ နာမ ဝဏ္ဏဘာဏကာနံ ဓနံ ဒတွာ အတ္တနော ဒါရိကာနံ ဝဏ္ဏဂီတံ ဂါယာပေန္တိ ‘‘အဘိရူပေါ ဟောတိ ဒဿနီယော မဟဒ္ဓနော မဟာဘောဂေါ’’တိ, န စ တေန ဝဏ္ဏဘဏနမတ္တေန အဘိရူပါ ဝါ ဟောန္တိ မဟဒ္ဓနာ ဝါ, ဧဝမေဝ မဟာဇနော [Pg.158] ဗြာဟ္မဏဿ ရထံ ဒိသွာ – ‘‘ဗြဟ္မံ ဝတ ဘော ယာန’’န္တိ ကိဉ္စာပိ ဧဝံ ဝဏ္ဏံ ဘဏတိ, န ပနေတံ ယာနံ ဝဏ္ဏဘဏနမတ္တေနေဝ ဗြဟ္မယာနံ နာမ ဟောတိ. လာမကဉှိ ဧတံ ဆဝံ. ပရမတ္ထေန ပန ဣမဿေဝ ခေါ ဧတံ, အာနန္ဒ, အရိယဿ အဋ္ဌင်္ဂိကဿ မဂ္ဂဿ အဓိဝစနံ. အယဉှိ သဗ္ဗဒေါသဝိဂမေန သေဋ္ဌော, ဣမိနာ စ အရိယာ နိဗ္ဗာနံ ယန္တီတိ ဗြဟ္မယာနံ ဣတိပိ, ဓမ္မဘူတတ္တာ ယာနတ္တာ စ ဓမ္မယာနံ ဣတိပိ, အနုတ္တရတ္တာ ကိလေသသင်္ဂါမဿ စ ဝိဇိတတ္တာ အနုတ္တရော သင်္ဂါမဝိဇယော ဣတိပိ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတိ.

众人见彼车，叹曰：“此真梵乘！”此中“梵”是“殊胜”的同义词，故此句义为“此真为殊胜之乘”。阿难，譬如世人，付钱予赞歌者，令其为自家女儿歌颂曰：“容貌端严，悦意可看，财富巨大，受用丰饶。”然彼等并不因赞美之语，便真成端严或富有。如是，众人见婆罗门之车，虽赞曰：“此真梵乘！”然此车并不因赞美之语，便得名为梵乘。此实为低劣如尸之物。阿难，依胜义而言，此（梵乘）实为圣八支道之增上语。此道因远离一切过失而为最胜，圣者们依此而趣向涅槃，故可称为“梵乘”（brahmayāna）；因其是法且为乘，故可称为“法乘”（dhammayāna）；因其无上且已战胜烦恼之战，故可称为“无上战胜”（anuttaro saṅgāmavijayo）。

---

ဣဒါနိဿ နိဒ္ဒေါသဘာဝဉ္စေဝ သင်္ဂါမဝိဇယဘာဝဉ္စ ဒဿေန္တော ရာဂဝိနယပရိယောသာနာတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ရာဂံ ဝိနယမာနာ ပရိယောသာပေတိ ပရိယောသာနံ ဂစ္ဆတိ နိပ္ဖဇ္ဇတီတိ ရာဂဝိနယပရိယောသာနာ. ဧသ နယော သဗ္ဗတ္ထ.

今为显示其无过失性与战胜之性，故说“贪欲之究竟调伏”等句。其中，“贪欲之究竟调伏”，意指调伏贪欲，使其终结、完成、圆满。此理遍通一切处。

---

ယဿ သဒ္ဓါ စ ပညာ စာတိ ယဿ အရိယမဂ္ဂယာနဿ သဒ္ဓါနုသာရိဝသေန သဒ္ဓါ, ဓမ္မာနုသာရိဝသေန ပညာတိ ဣမေ ဒွေ ဓမ္မာ သဒါ ဓုရံ ယုတ္တာ, တတြမဇ္ဈတ္တတာယုဂေ ယုတ္တာတိ အတ္ထော. ဟိရီ ဤသာတိ အတ္တနာ သဒ္ဓိံ အဓိဝိဋ္ဌေန ဗဟိဒ္ဓါသမုဋ္ဌာနေန ဩတ္တပ္ပေန သဒ္ဓိံ အဇ္ဈတ္တသမုဋ္ဌာနာ ဟိရီ ယဿ မဂ္ဂရထဿ ဤသာ. မနော ယောတ္တန္တိ ဝိပဿနာစိတ္တဉ္စ မဂ္ဂစိတ္တဉ္စ ယောတ္တံ. ယထာ ဟိ ရထဿ ဝါကာဒိမယံ ယောတ္တံ ဂေါဏေ ဧကာဗဒ္ဓေ ကရောတိ ဧကသင်္ဂဟိတေ, ဧဝံ မဂ္ဂရထဿ လောကိယဝိပဿနာစိတ္တံ အတိရေကပညာသ, လောကုတ္တရဝိပဿနာစိတ္တံ အတိရေကသဋ္ဌိ ကုသလဓမ္မေ ဧကာဗဒ္ဓေ ဧကသင်္ဂဟေ ကရောတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘မနော ယောတ္တ’’န္တိ. သတိ အာရက္ခသာရထီတိ မဂ္ဂသမ္ပယုတ္တာ သတိ အာရက္ခသာရထိ. ယထာ ဟိ ရထဿ အာရက္ခော သာရထိ နာမ ယောဂ္ဂိယော. ဓုရံ ဝါဟေတိ ယောဇေတိ အက္ခံ အဗ္ဘဉ္ဇတိ ရထံ ပေသေတိ ရထယုတ္တကေ နိဗ္ဗိသေဝနေ ကရောတိ, ဧဝံ မဂ္ဂရထဿ သတိ. အယဉှိ အာရက္ခပစ္စုပဋ္ဌာနာ စေဝ ကုသလာကုသလာနဉ္စ ဓမ္မာနံ ဂတိယော သမနွေသတီတိ ဝုတ္တာ.

所谓“信与慧”，是指就此圣道之车而言，随信行者(saddhānusārī)的信，以及随法行者(dhammānusārī)的慧，此二法恒常负轭，与名为“于彼中舍”(tatramajjhattatā)之轭相连。所谓“惭为车辕”，是指由内缘生起的惭(hirī)，与由外缘生起的愧(ottappa)一起，为此道车之车辕。所谓“心为羁带”，是指观(vipassanā)心与道心为羁带。譬如车的由树皮等制成的羁带，将牛系缚于一处，聚合于一处；同样地，道车的世间观心能将五十余种善法、出世间观心能将六十余种善法，系缚于同一所缘，聚合于一处。因此说“心是羁带”。所谓“念为守护御者”，是指与道相应的念(sati)就是守护御者。譬如车的守护者，名为御者，他使（牛）负轭并将其套上，给车轴上油，驱车前行，使套上车的牛安稳无逆；念对于道之车亦复如是。此念实以守护为现起，且被说为能探查诸善、不善法的趣向。

---

ရထောတိ အရိယအဋ္ဌင်္ဂိကမဂ္ဂရထော. သီလပရိက္ခာရောတိ စတုပါရိသုဒ္ဓိသီလာလင်္ကာရော. ဈာနက္ခောတိ ဝိပဿနာသမ္ပယုတ္တာနံ ပဉ္စန္နံ ဈာနင်္ဂါနံ ဝသေန ဈာနမယအက္ခော. စက္ကဝီရိယောတိ ဝီရိယစက္ကော, ကာယိကစေတသိကသင်္ခါတာနိ ဒွေ ဝီရိယာနိ အဿ စက္ကာနီတိ အတ္ထော. ဥပေက္ခာ ဓုရသမာဓီတိ [Pg.159] ဓုရဿ သမာဓိ, ဥန္နတောနတာကာရဿ အဘာဝေန ဒွိန္နမ္ပိ ယုဂပဒေသာနံ သမတာတိ အတ္ထော. အယဉှိ တတြမဇ္ဈတ္တုပေက္ခာ စိတ္တုပ္ပာဒဿ လီနုဒ္ဓစ္စဘာဝံ ဟရိတွာ ပယောဂမဇ္ဈတ္တေ စိတ္တံ ဌပေတိ, တသ္မာ ဣမဿ မဂ္ဂရထဿ ‘‘ဓုရသမာဓီ’’တိ ဝုတ္တာ. အနိစ္ဆာ ပရိဝါရဏန္တိ ဗာဟိရကရထဿ သီဟစမ္မာဒီနိ ဝိယ ဣမဿာပိ အရိယမဂ္ဂရထဿ အလောဘသင်္ခါတာ အနိစ္ဆာ ပရိဝါရဏံ နာမ.

所谓车，即圣八支道车。所谓戒为装备，即四遍净戒之庄严。所谓禅为车轴，即与观（vipassanā）相应的五禅支所成之禅轴。所谓精进为车轮，即精进之轮；其义为：被称为身与心的二种精进是此车的双轮。所谓舍为轭定，其义为轭之平衡，因无高下之相，两边的轭头得以平等。确实，此行舍（tatramajjhattupekkhā）能去除心生起的沉滞与掉举，将心置于用行的中正，因此被称为此道车的“轭定”。所谓无欲为防护，犹如外在之车的狮皮等防护，此圣道车亦然，以名为无贪的无欲为防护。

---

အဗျာပါဒေါတိ မေတ္တာ စ မေတ္တာပုဗ္ဗဘာဂေါ စ. အဝိဟိံသာတိ ကရုဏာ စ ကရုဏာပုဗ္ဗဘာဂေါ စ. ဝိဝေကောတိ ကာယဝိဝေကာဒိ တိဝိဓဝိဝေကော. ယဿ အာဝုဓန္တိ ယဿ အရိယမဂ္ဂရထေ ဌိတဿ ကုလပုတ္တဿ ဧတံ ပဉ္စဝိဓံ အာဝုဓံ. ယထာ ဟိ ရထေ ဌိတော ပဉ္စဟိ အာဝုဓေဟိ သပတ္တေ ဝိဇ္ဈတိ, ဧဝံ ယောဂါဝစရောပိ ဣမသ္မိံ လောကိယလောကုတ္တရမဂ္ဂရထေ ဌိတော မေတ္တာယ ဒေါသံ ဝိဇ္ဈတိ, ကရုဏာယ ဝိဟိံသံ, ကာယဝိဝေကေန ဂဏသင်္ဂဏိကံ, စိတ္တဝိဝေကေန ကိလေသသင်္ဂဏိကံ, ဥပဓိဝိဝေကေန သဗ္ဗာကုသလံ ဝိဇ္ဈတိ. တေနဿေတံ ပဉ္စဝိဓံ ‘‘အာဝုဓ’’န္တိ ဝုတ္တံ. တိတိက္ခာတိ ဒုရုတ္တာနံ ဒုရာဂတာနံ ဝစနပထာနံ အဓိဝါသနက္ခန္တိ. စမ္မသန္နာဟောတိ သန္နဒ္ဓစမ္မော. ယထာ ဟိ ရထေ ဌိတော ရထိကော ပဋိမုက္ကစမ္မော အာဂတာဂတေ သရေ ခမတိ, န နံ တေ ဝိဇ္ဈန္တိ, ဧဝံ အဓိဝါသနက္ခန္တိသမန္နာဂတော ဘိက္ခု အာဂတာဂတေ ဝစနပထေ ခမတိ, န နံ တေ ဝိဇ္ဈန္တိ. တသ္မာ ‘‘တိတိက္ခာ စမ္မသန္နာဟော’’တိ ဝုတ္တော. ယောဂက္ခေမာယ ဝတ္တတီတိ စတူဟိ ယောဂေဟိ ခေမာယ နိဗ္ဗာနာယ ဝတ္တတိ, နိဗ္ဗာနာဘိမုခေါ ဂစ္ဆတိယေဝ, န တိဋ္ဌတိ န ဘိဇ္ဇတီတိ အတ္ထော.

所谓无瞋，即是慈与慈的前分。所谓无害，即是悲与悲的前分。所谓远离，即是身远离等三种远离。所谓“谁之武器”，是对安住于圣道之车的良家子而言，这五种法是他的武器。犹如立于车上者以五种武器攻击敌人，同样地，修行者安住于这世间与出世间道之车上，以慈对治瞋，以悲对治害，以身远离对治与众人交往，以心远离对治与烦恼为伍，以依远离对治一切不善。因此这五种法被称为“武器”。所谓忍耐，即是忍受他人恶言、辱骂等言语。所谓“皮甲”，即是身披皮甲。犹如立于车上的战士身披皮甲，能忍受射来的箭矢，那些箭矢无法刺穿他；同样地，具足忍耐的比丘能忍受袭来的言语，那些言语无法刺穿他。因此说“忍耐是皮甲”。所谓“为离轭安稳而行”，即是为从四轭中得安稳、为达涅槃而行，其义为：只朝向涅槃前进，不停止、不退转。

---

ဧတဒတ္တနိ သမ္ဘူတန္တိ ဧတံ မဂ္ဂယာနံ အတ္တနော ပုရိသကာရံ နိဿာယ လဒ္ဓတ္တာ အတ္တနိ သမ္ဘူတံ နာမ ဟောတိ. ဗြဟ္မယာနံ အနုတ္တရန္တိ အသဒိသံ သေဋ္ဌယာနံ. နိယျန္တိ ဓီရာ လောကမှာတိ ယေသံ ဧတံ ယာနံ အတ္ထိ, တေ ဓီရာ ပဏ္ဍိတပုရိသာ လောကမှာ နိယျန္တိ ဂစ္ဆန္တိ. အညဒတ္ထူတိ ဧကံသေန. ဇယံ ဇယန္တိ ရာဂါဒယော သပတ္တေ ဇိနန္တာ ဇိနန္တာ.

所谓“此乃自生”，此道乘是依靠自身的努力而得，因此名为自生。所谓“梵乘是无上的”，即是无与伦比、最殊胜之乘。所谓“智者从世间出离”，即拥有此乘的智者，从世间出离。所谓“确定无疑地”，即是肯定无疑地。所谓“战胜”，即是战胜贪等怨敌，不断地战胜。

---

၅-၆. ကိမတ္ထိယသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

5-6. 何义经等释义

---

၅-၆. ပဉ္စမေ အယမေဝါတိ ဧဝသဒ္ဒေါ နိယမတ္ထော. တေန အညံ မဂ္ဂံ ပဋိက္ခိပတိ. ဣမသ္မိံ သုတ္တေ ဝဋ္ဋဒုက္ခဉ္စေဝ မိဿကမဂ္ဂေါ စ ကထိတော. ဆဋ္ဌံ ဥတ္တာနမေဝ.

5-6. 第五，“即是此”中的‘即’字，是限定义。因此，它排除了其他的道路。此经中阐述了轮回苦与混合道。第六经则文义明显。

---

၇. ဒုတိယအညတရဘိက္ခုသုတ္တဝဏ္ဏနာ

7. 第二某比丘经释义

---

၇. သတ္တမေ [Pg.160] နိဗ္ဗာနဓာတုယာ ခေါ ဧတံ ဘိက္ခု အဓိဝစနန္တိ အသင်္ခတာယ အမတာယ နိဗ္ဗာနဓာတုယာ ဧတံ အဓိဝစနံ. အာသဝါနံ ခယော တေန ဝုစ္စတီတိ အပိစ တေန ရာဂါဒိဝိနယေန အာသဝါနံ ခယောတိပိ ဝုစ္စတိ. အာသဝက္ခယော နာမ အရဟတ္တံ, အရဟတ္တဿာပိ ဧတံ ရာဂဝိနယောတိအာဒိ နာမမေဝါတိ ဒီပေတိ. ဧတဒဝေါစာတိ ‘‘သတ္ထာရာ နိဗ္ဗာနဓာတူတိ ဝဒန္တေန အမတံ နိဗ္ဗာနံ ကထိတံ, မဂ္ဂေါ ပနဿ န ကထိတော. တံ ကထာပေဿာမီ’’တိ အနုသန္ဓိကုသလတာယ ပုစ္ဆန္တော ဧတံ အဝေါစ.

7. 第七经中，“比丘，此实为涅槃界(nibbānadhātu)之称谓”，此乃无为(asaṅkhata)、不死(amata)之涅槃界的称谓。“诸漏(āsava)之尽，因此而说”；又，通过此调伏贪等，亦称为“诸漏之尽”。漏尽(āsavakkhaya)即是阿罗汉果(arahatta)，此亦阐明“调伏贪”等实为阿罗汉果之首要名称。“彼作是说”者，谓：“导师说‘涅槃界’时，已宣说不死涅槃，然其道尚未宣说。我当请其宣说。”彼因善于前后连贯而发问，故作是说。

---

၈. ဝိဘင်္ဂသုတ္တဝဏ္ဏနာ

8. 分别经释义

---

၈. အဋ္ဌမေ ကတမာ စ ဘိက္ခဝေ သမ္မာဒိဋ္ဌီတိ ဧကေန ပရိယာယေန အဋ္ဌင်္ဂိကမဂ္ဂံ ဝိဘဇိတွာ ပုန အပရေန ပရိယာယေန ဝိဘဇိတုကာမော ဣဒံ ဒေသနံ အာရဘိ. တတ္ထ ဒုက္ခေ ဉာဏန္တိ သဝနသမ္မသနပဋိဝေဓပစ္စဝေက္ခဏဝသေန စတူဟာကာရေဟိ ဥပ္ပန္နံ ဉာဏံ. သမုဒယေပိ ဧသေဝ နယော. သေသေသု ပန ဒွီသု သမ္မသနဿ အဘာဝါ တိဝိဓမေဝ ဝဋ္ဋတိ. ဧဝမေတံ ‘‘ဒုက္ခေ ဉာဏ’’န္တိအာဒိနာ စတုသစ္စကမ္မဋ္ဌာနံ ဒဿိတံ.

8. 第八经中，（世尊）以一种法门(pariyāya)辨析八支圣道(aṭṭhaṅgikamagga)后，复欲以另一法门辨析，故开始“诸比丘，何为正见？”这一教导。于此，“于苦之智”，谓依听闻(savana)、思惟(sammasana)、通达(paṭivedha)、省察(paccavekkhaṇa)四种行相而生起之智(ñāṇa)。于集(samudaya)亦是此理。然于其余二谛，因无思惟，故仅适于三法。如是，以“于苦之智”等，开示了四圣谛业处(catusaccakammaṭṭhāna)。

---

တတ္ထ ပုရိမာနိ ဒွေ သစ္စာနိ ဝဋ္ဋံ, ပစ္ဆိမာနိ ဝိဝဋ္ဋံ. တေသု ဘိက္ခုနော ဝဋ္ဋေ ကမ္မဋ္ဌာနာဘိနိဝေသော ဟောတိ, ဝိဝဋ္ဋေ နတ္ထိ အဘိနိဝေသော. ပုရိမာနိ ဟိ ဒွေ သစ္စာနိ ‘‘ပဉ္စက္ခန္ဓာ ဒုက္ခံ, တဏှာ သမုဒယော’’တိ ဧဝံ သင်္ခေပေန စ, ‘‘ကတမေ ပဉ္စက္ခန္ဓာ ရူပက္ခန္ဓော’’တိအာဒိနာ နယေန ဝိတ္ထာရေန စ အာစရိယသန္တိကေ ဥဂ္ဂဏှိတွာ ဝါစာယ ပုနပ္ပုနံ ပရိဝတ္တေန္တော ယောဂါဝစရော ကမ္မံ ကရောတိ. ဣတရေသု ပန ဒွီသု သစ္စေသု – ‘‘နိရောဓသစ္စံ ဣဋ္ဌံ ကန္တံ မနာပံ, မဂ္ဂသစ္စံ ဣဋ္ဌံ ကန္တံ မနာပ’’န္တိ ဧဝံ သဝနေနေဝ ကမ္မံ ကရောတိ. သော ဧဝံ ကရောန္တော စတ္တာရိ သစ္စာနိ ဧကပဋိဝေဓေန ပဋိဝိဇ္ဈတိ, ဧကာဘိသမယေန အဘိသမေတိ. ဒုက္ခံ ပရိညာပဋိဝေဓေန ပဋိဝိဇ္ဈတိ, သမုဒယံ ပဟာနပဋိဝေဓေန, နိရောဓံ သစ္ဆိကိရိယပဋိဝေဓေန, မဂ္ဂံ ဘာဝနာပဋိဝေဓေန ပဋိဝိဇ္ဈတိ. ဒုက္ခံ ပရိညာဘိသမယေန…ပေ… မဂ္ဂံ ဘာဝနာဘိသမယေန အဘိသမေတိ.

于彼四谛中，前二谛为轮回，后二谛为离于轮回。于此二者中，比丘于轮回之谛有业处的专注，于离于轮回之谛则无专注。诚然，对于前二谛，瑜伽行者从阿阇梨处，以“五蕴是苦，爱是集”的简略方式，以及以“何为五蕴？色蕴……”等为首的方法详细学习后，以口反复诵习而修行。然而，对于其余二谛，则仅以听闻“灭谛是可喜、可爱、可意的，道谛是可喜、可爱、可意的”而修行。他如此修行，便以一通达而通达四谛，以一现观而现观之。他以遍知之通达而通达苦，以断除之通达而通达集，以作证之通达而通达灭，以修习之通达而通达道。他以遍知之现观而现观苦……乃至……以修习之现观而现观道。

---

ဧဝမဿ ပုဗ္ဗဘာဂေ ဒွီသု သစ္စေသု ဥဂ္ဂဟပရိပုစ္ဆာသဝနဓာရဏသမ္မသနပဋိဝေဓော ဟောတိ, ဒွီသု သဝနပဋိဝေဓောယေဝ. အပရဘာဂေ တီသု [Pg.161] ကိစ္စတော ပဋိဝေဓော ဟောတိ, နိရောဓေ အာရမ္မဏပဋိဝေဓော. ပစ္စဝေက္ခဏာ ပန ပတ္တသစ္စဿ ဟောတိ. ဣမဿ ဘိက္ခုနော ပုဗ္ဗေ ပရိဂ္ဂဟတော – ‘‘ဒုက္ခံ ပရိဇာနာမိ, သမုဒယံ ပဇဟာမိ, နိရောဓံ သစ္ဆိကရောမိ, မဂ္ဂံ ဘာဝေမီ’’တိ အာဘောဂသမန္နာဟာရမနသိကာရပစ္စဝေက္ခဏာ နတ္ထိ, ပရိဂ္ဂဟတော ပဋ္ဌာယ ဟောတိ. အပရဘာဂေ ပန ဒုက္ခံ ပရိညာတမေဝ ဟောတိ…ပေ… မဂ္ဂေါ ဘာဝိတောဝ ဟောတိ.

如是，他于前期，于二谛有学习、询问、听闻、忆持、思察之通达，于另二谛则唯有听闻之通达。于后期，于三谛有依于作用的通达，于灭谛则有依于所缘的通达。而省察，则是已证谛者之事。此比丘在把握业处之前，并无“我将遍知苦，我将断除集，我将作证灭，我将修习道”这样的倾心、忆念、作意、省察，从把握业处之时起方有。而在后期，苦则实已遍知……乃至……道则实已修习。

---

တတ္ထ ဒွေ သစ္စာနိ ဒုဒ္ဒသတ္တာ ဂမ္ဘီရာနိ, ဒွေ ဂမ္ဘီရတ္တာ ဒုဒ္ဒသာနိ. ဒုက္ခသစ္စဉှိ ဥပ္ပတ္တိတော ပါကဋံ, ခါဏုကဏ္ဋကပဟာရာဒီသု ‘‘အဟော ဒုက္ခ’’န္တိ ဝတ္တဗ္ဗတမ္ပိ အာပဇ္ဇတိ. သမုဒယမ္ပိ ခါဒိတုကာမတာဘုဉ္ဇိတုကာမတာဒိဝသေန ဥပ္ပတ္တိတော ပါကဋံ. လက္ခဏပဋိဝေဓတော ပန ဥဘယမ္ပိ ဂမ္ဘီရံ. ဣတိ တာနိ ဒုဒ္ဒသတ္တာ ဂမ္ဘီရာနိ. ဣတရေသံ ဒွိန္နံ ဒဿနတ္ထာယ ပယောဂေါ ဘဝဂ္ဂဂ္ဂဟဏတ္ထံ ဟတ္ထပသာရဏံ ဝိယ အဝီစိဖုသနတ္ထံ ပါဒပသာရဏံ ဝိယ သတဓာ ဘိန္နဿ ဝါလဿ ကောဋိယာ ကောဋိံ ပဋိပါဒနံ ဝိယ စ ဟောတိ. ဣတိ တာနိ ဂမ္ဘီရတ္တာ ဒုဒ္ဒသာနိ. ဧဝံ ဒုဒ္ဒသတ္တာ ဂမ္ဘီရေသု ဂမ္ဘီရတ္တာ စ ဒုဒ္ဒသေသု စတူသု သစ္စေသု ဥဂ္ဂဟာဒိဝသေန ဣဒံ ‘‘ဒုက္ခေ ဉာဏ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ပဋိဝေဓက္ခဏေ ပန ဧကမေဝ တံ ဉာဏံ ဟောတိ.

于此，二谛因难见而甚深，二谛因甚深而难见。苦谛从生起上是显而易见的，如在被树桩、荆棘撞击等时，还会说“啊！苦啊！”。集谛也因想吃、想享用等而从生起上是显而易见的。但从特相的通达上来说，两者都甚深。因此，此二谛因难见而甚深。为见另外二谛所作的努力，犹如伸手欲抓有顶，犹如伸足欲触无间地狱，又犹如将一根劈为百股的毛发之尖端与另一尖端对接。因此，此二谛因甚深而难见。如此，对于因难见而甚深、又因甚深而难见的四谛，通过学习等方式，而说“于苦之智”等。但在通达的刹那，那智慧只有一个。

---

နေက္ခမ္မသင်္ကပ္ပာဒီသု ကာမပစ္စနီကဋ္ဌေန ကာမတော နိဿဋဘာဝေန ဝါ, ကာမံ သမ္မသန္တဿ ဥပ္ပန္နောတိ ဝါ, ကာမပဒဃာတံ ကာမဝူပသမံ ကရောန္တော ဥပ္ပန္နောတိ ဝါ, ကာမဝိဝိတ္တန္တေ ဥပ္ပန္နောတိ ဝါ နေက္ခမ္မသင်္ကပ္ပော. သေသပဒဒွယေပိ ဧသေဝ နယော. သဗ္ဗေပိ စ တေ နေက္ခမ္မသင်္ကပ္ပာဒယော ကာမဗျာပါဒဝိဟိံသာဝိရမဏသညာနံ နာနတ္တာ ပုဗ္ဗဘာဂေ နာနာ, မဂ္ဂက္ခဏေ ပန ဣမေသု တီသု ဌာနေသု ဥပ္ပန္နဿ အကုသလသင်္ကပ္ပဿ ပဒစ္ဆေဒတော အနုပ္ပတ္တိသာဓနဝသေန မဂ္ဂင်္ဂံ ပူရယမာနော ဧကောဝ ကုသလသင်္ကပ္ပော ဥပ္ပဇ္ဇတိ. အယံ သမ္မာသင်္ကပ္ပော နာမ.

于出离思惟等中，或因其与欲对立，或因其已从欲中出离，或因其于思察欲时生起，或因其在摧毁欲的所依、平息欲时生起，或因其于远离欲的边际生起，故为出离思惟。其余二者亦同此理。所有这些出离思惟等，因止息欲、恚、害之想的各各不同，故在前分是各各不同的；但在道的刹那，对于在这三处生起的不善思惟，通过断绝其因、并以成就不再生起的方式圆满道支时，只有一个善思惟生起。此即名为正思惟。

---

မုသာဝါဒါ ဝေရမဏီအာဒယောပိ မုသာဝါဒါဒီဟိ ဝိရမဏသညာနံ နာနတ္တာ ပုဗ္ဗဘာဂေ နာနာ, မဂ္ဂက္ခဏေ ပန ဣမေသု စတူသု ဌာနေသု ဥပ္ပန္နာယ [Pg.162] အကုသလဒုဿီလျစေတနာယ ပဒစ္ဆေဒတော အနုပ္ပတ္တိသာဓနဝသေန မဂ္ဂင်္ဂံ ပူရယမာနာ ဧကာဝ ကုသလဝေရမဏီ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. အယံ သမ္မာဝါစာ နာမ.

离妄语等，也因止息妄语等之想的各各不同，故在前分是各各不同的；但在道的刹那，对于在这四处生起的不善恶戒之思，通过断绝其因、并以成就不再生起的方式圆满道支时，只有一个善的离（veramaṇī）生起。此即名为正语。

---

ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏီ အာဒယောပိ ပါဏာတိပါတာဒီဟိ ဝိရမဏသညာနံ နာနတ္တာ ပုဗ္ဗဘာဂေ နာနာ, မဂ္ဂက္ခဏေ ပန ဣမေသု တီသု ဌာနေသု ဥပ္ပန္နာယ အကုသလဒုဿီလျစေတနာယ အကိရိယတော ပဒစ္ဆေဒတော အနုပ္ပတ္တိသာဓနဝသေန မဂ္ဂင်္ဂံ ပူရယမာနာ ဧကာဝ ကုသလဝေရမဏီ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. အယံ သမ္မာကမ္မန္တော နာမ.

离杀生等，因与离杀生等相应的慧有种种差别，故在前分是各不相同的；但在道刹那，对于于此三处生起的不善恶戒思，以不复作为、斩断其因、成就不复生起的方式圆满道支时，只有一个善离生起。此即名为正业。

---

မိစ္ဆာအာဇီဝန္တိ ခါဒနီယဘောဇနီယာဒီနံ အတ္ထာယ ပဝတ္တိတံ ကာယဝစီဒုစ္စရိတံ. ပဟာယာတိ ဝဇ္ဇေတွာ. သမ္မာအာဇီဝေနာတိ ဗုဒ္ဓပသတ္ထေန အာဇီဝေန. ဇီဝိကံ ကပ္ပေတီတိ ဇီဝိတဝုတ္တိံ ပဝတ္တေတိ. သမ္မာဇီဝေါပိ ကုဟနာဒီဟိ ဝိရမဏသညာနံ နာနတ္တာ ပုဗ္ဗဘာဂေ နာနာ. မဂ္ဂက္ခဏေ ပန ဣမေသုယေဝ သတ္တသု ဌာနေသု ဥပ္ပန္နာယ မိစ္ဆာဇီဝဒုဿီလျစေတနာယ ပဒစ္ဆေဒတော အနုပ္ပတ္တိသာဓနဝသေန မဂ္ဂင်္ဂံ ပူရယမာနာ ဧကာဝ ကုသလဝေရမဏီ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. အယံ သမ္မာအာဇီဝေါ နာမ.

邪命，即是为了食物等而发起的身语恶行。“舍断”（pahāya）是指“避免”（vajjetvā）。“以正命”（sammā-ājīvena）是指以佛陀所称赞的、远离不当谋求的清净活命方式。“营活命”（jīvikaṃ kappeti）是指延续活命。正命也因与离欺诈（kuhanā）等相应的慧有差异，而在前分有所不同；但在道刹那，对于于此七处生起的邪命恶戒思，以斩断其因、成就不复生起的方式圆满道支时，只有一个善离生起。此即名为正命。

---

အနုပ္ပန္နာနန္တိ ဧကသ္မိံ ဘဝေ တထာရူပေ ဝါ အာရမ္မဏေ အတ္တနော န ဥပ္ပန္နာနံ, ပရဿ ပန ဥပ္ပဇ္ဇမာနေ ဒိသွာ – ‘‘အဟော ဝတ မေ ဧဝရူပါ ပါပကာ ဓမ္မာ န ဥပ္ပဇ္ဇေယျု’’န္တိ ဧဝံ အနုပ္ပန္နာနံ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အနုပ္ပာဒါယ. ဆန္ဒန္တိ တေသံ အကုသလာနံ အနုပ္ပာဒကပဋိပတ္တိသာဓကံ ဝီရိယစ္ဆန္ဒံ ဇနေတိ. ဝါယမတီတိ ဝါယာမံ ကရောတိ. ဝီရိယံ အာရဘတီတိ ဝီရိယံ ပဝတ္တေတိ. စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတီတိ ဝီရိယေန စိတ္တံ ပဂ္ဂဟိတံ ကရောတိ. ပဒဟတီတိ ‘‘ကာမံ တစော စ နှာရု စ အဋ္ဌိ စ အဝသိဿတူ’’တိ (မ. နိ. ၂.၁၈၄) ပဓာနံ ပဝတ္တေတိ. ဥပ္ပန္နာနန္တိ သမုဒါစာရဝသေန အတ္တနော ဥပ္ပန္နပုဗ္ဗာနံ. ဣဒါနိ တာဒိသေ န ဥပ္ပာဒေဿာမီတိ တေသံ ပဟာနာယ ဆန္ဒံ ဇနေတိ.

“未生者”：指在一生中，或于同类境上，于自己未曾生起的；或见他人生起时心想：“善哉！愿我莫生起此等恶法！”——如是，为令此等未生的恶不善法不生起。“生起欲”（chandaṃ janeti）：即为成就“令彼等不善法不生起”的修行而生起精进欲。“勤”（vāyamati）：即作努力。“奋起精进”（vīriyaṃ ārabhati）：即发起并持续精进。“策励心”（cittaṃ paggaṇhāti）：即以精进策励其心。“奋斗”（padahati）：即如经中所说“愿仅剩皮、筋与骨”（《中部》2.184）一般地策励正勤。“已生者”：指以现行的方式，于自己先前已生起的。心想：“如今我将不令此等法生起”，为断除彼等而生起欲。

---

အနုပ္ပန္နာနံ ကုသလာနန္တိ အပဋိလဒ္ဓါနံ ပဌမဇ္ဈာနာဒီနံ. ဥပ္ပန္နာနန္တိ တေသံယေဝ ပဋိလဒ္ဓါနံ. ဌိတိယာတိ ပုနပ္ပုနံ ဥပ္ပတ္တိပဗန္ဓဝသေန ဌိတတ္ထံ. အသမ္မောသာယာတိ အဝိနာသတ္ထံ. ဘိယျောဘာဝါယာတိ ဥပရိဘာဝါယ. ဝေပုလ္လာယာတိ ဝိပုလဘာဝါယ. ပါရိပူရိယာတိ ဘာဝနာယ ပရိပူရဏတ္ထံ. အယမ္ပိ သမ္မာဝါယာမော [Pg.163] အနုပ္ပန္နာနံ အကုသလာနံ အနုပ္ပာဒနာဒိစိတ္တနာနတ္တာ ပုဗ္ဗဘာဂေ နာနာ. မဂ္ဂက္ခဏေ ပန ဣမေသုယေဝ စတူသု ဌာနေသု ကိစ္စသာဓနဝသေန မဂ္ဂင်္ဂံ ပူရယမာနံ ဧကမေဝ ကုသလဝီရိယံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. အယံ သမ္မာဝါယာမော နာမ.

“未生之善”(anuppannānaṃ kusalānaṃ)，即尚未获得的初禅(paṭhamajjhāna)等善法。“已生”(uppannānaṃ)，即已经获得的那些善法。“为令其住立”(ṭhitiyā)，是为了通过持续不断地生起而安住。“为令其不忘失”(asammosāya)，是为了使其不消失。“为令其增长”(bhiyyobhāvāya)，是为了使其向上增进。“为令其广大”(vepullāya)，是为了使其广博。“为令其圆满”(pāripūriyā)，是为了通过修习(bhāvanā)而圆满。此正精进(sammāvāyāmo)也因“不令未生之恶生起”等诸心各异，故于前分(pubbabhāga)是多种多样的。但在道刹那(maggakkhaṇa)，于此四处以成就其作用的方式圆满道支时，只有一个善精进生起。此即名为正精进。

---

သမ္မာသတိပိ ကာယာဒိပရိဂ္ဂါဟကစိတ္တာနံ နာနတ္တာ ပုဗ္ဗဘာဂေ နာနာ, မဂ္ဂက္ခဏေ ပန ဣမေသု စတူသု ဌာနေသု ကိစ္စသာဓနဝသေန မဂ္ဂင်္ဂံ ပူရယမာနာ ဧကာ သတိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. အယံ သမ္မာသတိ နာမ.

正念(sammāsati)也因把握身(kāya)等之心各异，故于前分(pubbabhāga)是多种多样的。但在道刹那(maggakkhaṇa)，于此四处以成就其作用的方式圆满道支时，只有一个念(sati)生起。此即名为正念。

---

ဈာနာဒီနိ ပုဗ္ဗဘာဂေပိ မဂ္ဂက္ခဏေပိ နာနာ, ပုဗ္ဗဘာဂေ သမာပတ္တိဝသေန နာနာ, မဂ္ဂက္ခဏေ နာနာမဂ္ဂဝသေန. ဧကဿ ဟိ ပဌမမဂ္ဂေါ ပဌမဇ္ဈာနိကော ဟောတိ, ဒုတိယမဂ္ဂါဒယောပိ ပဌမဇ္ဈာနိကာ ဝါ ဒုတိယာဒီသု အညတရဇ္ဈာနိကာ ဝါ. ဧကဿ ပဌမမဂ္ဂေါ ဒုတိယာဒီနံ အညတရဇ္ဈာနိကော ဟောတိ, ဒုတိယာဒယောပိ ဒုတိယာဒီနံ အညတရဇ္ဈာနိကာ ဝါ ပဌမဇ္ဈာနိကာ ဝါ. ဧဝံ စတ္တာရောပိ မဂ္ဂါ ဈာနဝသေန သဒိသာ ဝါ အသဒိသာ ဝါ ဧကစ္စသဒိသာ ဝါ ဟောန္တိ.

禅那(jhāna)于前分(pubbabhāga)与道刹那(maggakkhaṇa)皆是多种多样。于前分，因等至(samāpatti)而各异；于道刹那，则因道(magga)不同而各异。诚然，于某人，其初道(paṭhamamagga)是初禅相应的，第二道等也可能是初禅相应的，或与第二禅等任一禅那相应。于另一人，其初道与第二禅等任一禅那相应，第二道等也可能是与第二禅等任一禅那相应，或与初禅相应。如是，四道依于禅那，或相同，或不同，或部分相同。

---

အယံ ပနဿ ဝိသေသော ပါဒကဇ္ဈာနနိယမေန ဟောတိ. ပါဒကဇ္ဈာနနိယမေန ဟိ ပဌမဇ္ဈာနလာဘိနော ပဌမဇ္ဈာနာ ဝုဋ္ဌာယ ဝိပဿန္တဿ ဥပ္ပန္နမဂ္ဂေါ ပဌမဇ္ဈာနိကော ဟောတိ, မဂ္ဂင်္ဂဗောဇ္ဈင်္ဂါနိ ပနေတ္ထ ပရိပုဏ္ဏာနေဝ ဟောန္တိ. ဒုတိယဇ္ဈာနတော ဝုဋ္ဌာယ ဝိပဿန္တဿ ဥပ္ပန္နော ဒုတိယဇ္ဈာနိကော ဟောတိ, မဂ္ဂင်္ဂါနိ ပနေတ္ထ သတ္တ ဟောန္တိ. တတိယဇ္ဈာနတော ဝုဋ္ဌာယ ဝိပဿန္တဿ ဥပ္ပန္နော တတိယဇ္ဈာနိကော, မဂ္ဂင်္ဂါနိ ပနေတ္ထ သတ္တ, ဗောဇ္ဈင်္ဂါနိ ဆ ဟောန္တိ. ဧသ နယော စတုတ္ထဇ္ဈာနတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ နေဝသညာနာသညာယတနာ.

此道的差别，乃依根本禅(pādakajjhāna)而定。因为从初禅出定而修观(vipassanā)的人，所生起的道是初禅之道，于此，道支(maggaṅga)和觉支(bojjhaṅga)完全具足。从第二禅出定而修观的人，所生起的道是第二禅之道，于此，道支有七。从第三禅出定而修观的人，所生起的道是第三禅之道，于此，道支有七，觉支有六。此理从第四禅开始，乃至非想非非想处(nevasaññānāsaññāyatana)皆然。

---

အာရုပ္ပေ စတုက္ကပဉ္စကဇ္ဈာနံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တဉ္စ လောကုတ္တရံ, နော လောကိယန္တိ ဝုတ္တံ. ဧတ္ထ ကထန္တိ? ဧတ္ထာပိ ပဌမဇ္ဈာနာဒီသု ယတော ဝုဋ္ဌာယ သောတာပတ္တိမဂ္ဂံ ပဋိလဘိတွာ အရူပသမာပတ္တိံ ဘာဝေတွာ သော အာရုပ္ပေ ဥပ္ပန္နော, တံဈာနိကာဝဿ တတ္ထ တယော မဂ္ဂါ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. ဧဝံ ပါဒကဇ္ဈာနမေဝ နိယမေတိ. ကေစိ ပန ထေရာ – ‘‘ဝိပဿနာယ အာရမ္မဏဘူတာ ခန္ဓာ နိယမေန္တီ’’တိ ဝဒန္တိ[Pg.164]. ကေစိ ‘‘ပုဂ္ဂလဇ္ဈာသယော နိယမေတီ’’တိ ဝဒန္တိ. ကေစိ ‘‘ဝုဋ္ဌာနဂါမိနီဝိပဿနာ နိယမေတီ’’တိ ဝဒန္တိ. တေသံ ဝါဒဝိနိစ္ဆယော ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ ဝုဋ္ဌာနဂါမိနီဝိပဿနာဓိကာရေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာသမာဓီတိ အယံ ပုဗ္ဗဘာဂေ လောကိယော, အပရဘာဂေ လောကုတ္တရော သမ္မာသမာဓီတိ ဝုစ္စတိ.

有言：“于无色界(āruppa)生起第四与第五禅，其为出世间(lokuttara)，非世间(lokiya)。”于此当如何理解？于此亦然，若有个人从初禅等出定，证得须陀洹道(sotāpattimagga)，并修习无色等至(arūpasamāpatti)而生于无色界，则于彼处，为彼生起与该基础禅相应的三个上道。如是，唯由基础禅(pādakajjhāna)决定。然，有长老言：“由作为观(vipassanā)所缘的诸蕴决定。”有者言：“由个人之意乐(puggalajjhāsaya)决定。”有者言：“由出起观(vuṭṭhānagāminīvipassanā)决定。”对彼等论点之抉择，当依《清净道论》(Visuddhimagga)中“出起观”一章所说之理而知。“诸比丘，此谓正定”者，此正定于前分（观的阶段）是世间的，于后分（道的阶段）是出世间的。

---

၉. သူကသုတ္တဝဏ္ဏနာ

9. 芒刺经释义

---

၉. နဝမေ မိစ္ဆာပဏိဟိတန္တိ သူကံ နာမ ဥဒ္ဓဂ္ဂံ ကတွာ ဌပိတံ ဟတ္ထံ ဝါ ပါဒံ ဝါ ဘိန္ဒတိ, တထာ အဋ္ဌပိတံ ပန မိစ္ဆာပဏိဟိတံ နာမ. မိစ္ဆာပဏိဟိတာယ ဒိဋ္ဌိယာတိ မိစ္ဆာဌပိတာယ ကမ္မဿကတပညာယ. အဝိဇ္ဇံ ဘိန္ဒိဿတီတိ စတုသစ္စပဋိစ္ဆာဒကံ အဝိဇ္ဇံ ဘိန္ဒိဿတိ. ဝိဇ္ဇံ ဥပ္ပာဒေဿတီတိ အရဟတ္တမဂ္ဂဝိဇ္ဇံ ဥပ္ပာဒေဿတိ. မိစ္ဆာပဏိဟိတတ္တာ, ဘိက္ခဝေ, ဒိဋ္ဌိယာတိ ကမ္မဿကတပညာယ စေဝ မဂ္ဂဘာဝနာယ စ မိစ္ဆာ ဌပိတတ္တာ, အပ္ပဝတ္တိတတ္တာတိ အတ္ထော. ဣမသ္မိံ သုတ္တေ ကမ္မဿကတဉာဏံ မဂ္ဂနိဿိတံ ကတွာ မိဿကမဂ္ဂေါ ကထိတော.

9. 第九经中，“邪安立”者：譬如芒刺，若将其尖端朝上放置，则会刺伤手或脚；像这样，就称为“邪安立”。“以邪安立之见”，即以错误安立的业所有慧。“将破除无明”，即是说将破除覆盖四谛的无明。“将生起明”，即是说将生起阿罗汉道之明。“诸比丘，因见之邪安立”，其义为：因业所有慧及道之修习二者被错误地安立、未曾开展。于此经中，将业所有智作为依于道者，宣说了混合道。

---

၁၀. နန္ဒိယသုတ္တဝဏ္ဏနာ

10. 南迪亚经释义

---

၁၀. ဒသမေ ပရိဗ္ဗာဇကောတိ ဆန္နပရိဗ္ဗာဇကော. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

10. 第十经中，“游行者”即是阐那游行者。其余于此已甚明显。

---

အဝိဇ္ဇာဝဂ္ဂေါ ပဌမော.

无明品第一。

---

၂. ဝိဟာရဝဂ္ဂေါ

2. 住品

---

၁. ပဌမဝိဟာရသုတ္တဝဏ္ဏနာ

1. 初住经释义

---

၁၁. ဒုတိယဝဂ္ဂဿ ပဌမေ ဣစ္ဆာမဟံ, ဘိက္ခဝေ, အဍ္ဎမာသံ ပဋိသလ္လီယိတုန္တိ အဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဧကံ အဍ္ဎမာသံ ပဋိသလ္လီယိတုံ နိလီယိတုံ ဧကောဝ ဟုတွာ ဝိဟရိတုံ ဣစ္ဆာမီတိ အတ္ထော. နမှိ ကေနစိ ဥပသင်္ကမိတဗ္ဗော အညတြ ဧကေန ပိဏ္ဍပါတနီဟာရကေနာတိ ယော အတ္တနာ ပယုတ္တဝါစံ အကတွာ မမတ္ထာယ [Pg.165] သဒ္ဓေသု ကုလေသု ပဋိယတ္တံ ပိဏ္ဍပါတံ နီဟရိတွာ မယှံ ဥပနာမေယျ, တံ ပိဏ္ဍပါတနီဟာရကံ ဧကံ ဘိက္ခုံ ဌပေတွာ နမှိ အညေန ကေနစိ ဘိက္ခုနာ ဝါ ဂဟဋ္ဌေန ဝါ ဥပသင်္ကမိတဗ္ဗောတိ.

11. 第二品第一经中，“诸比丘，我欲独住半月”，其义为：诸比丘，我欲于此半月内，独自静处，独自安住。“除一位送上托钵食物者外，任何人不得见我”，其义为：除了一位为我从具信之家中取来备妥的托钵食物并送上，且不作示意之语的比丘外，任何其他比丘或在家人皆不得见我。

---

ကသ္မာ ပန ဧဝမာဟာတိ? တသ္မိံ ကိရ အဍ္ဎမာသေ ဝိနေတဗ္ဗော သတ္တော နာဟောသိ. အထ သတ္ထာ – ‘‘ဣမံ အဍ္ဎမာသံ ဖလသမာပတ္တိသုခေနေဝ ဝီတိနာမေဿာမိ, ဣတိ မယှဉ္စေဝ သုခဝိဟာရော ဘဝိဿတိ, အနာဂတေ စ ပစ္ဆိမာ ဇနတာ ‘သတ္ထာပိ ဂဏံ ဝိဟာယ ဧကကော ဝိဟာသိ, ကိမင်္ဂံ ပန မယ’န္တိ ဒိဋ္ဌာနုဂတိံ အာပဇ္ဇိဿတိ, တဒဿာ ဘဝိဿတိ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယာ’’တိ ဣမိနာ ကာရဏေန ဧဝမာဟ. ဘိက္ခုသံဃောပိ သတ္ထု ဝစနံ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ ဧကံ ဘိက္ခုံ အဒါသိ. သော ပါတောဝ ဂန္ဓကုဋိပရိဝေဏသမ္မဇ္ဇနမုခေါဒကဒန္တကဋ္ဌဒါနာဒီနိ သဗ္ဗကိစ္စာနိ တသ္မိံ ခဏေ ကတွာ အပဂစ္ဆတိ.

为何这么说呢？据说在那半月里，没有应受调伏的有情。于是导师思忖：“我将以果定之乐度过这半月。如此，我既能安乐住，后世的人们见到‘导师也曾舍离僧团，独自安住，何况我们呢’，也将会效仿此先例，那将为他们带来长久的利益和安乐。”由于这个原因，他才这么说。比丘僧团领受了导师的话后，便指派了一位比丘。那位比丘清晨做完清扫香孤邸庭院、奉上洗脸水和齿木等一切事务后，随即离开。

---

ယေန သွာဟန္တိ ယေန သော အဟံ. ပဌမာဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါတိ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဟုတွာ ပဌမံယေဝ ဧကူနပညာသဒိဝသဗ္ဘန္တရေ. ဝိဟရာမီတိ ဣဒံ အတီတတ္ထေ ဝတ္တမာနဝစနံ. တဿ ပဒေသေန ဝိဟာသိန္တိ တဿ ပဌမာဘိသမ္ဗုဒ္ဓဝိဟာရဿ ပဒေသေန. တတ္ထ ပဒေသော နာမ ခန္ဓပဒေသော အာယတနဓာတုသစ္စဣန္ဒြိယပစ္စယာကာရသတိပဋ္ဌာနဈာနနာမရူပပဒေသော ဓမ္မပဒေသောတိ နာနာဝိဓော. တံ သဗ္ဗမ္ပိ သန္ဓာယ – ‘‘တဿ ပဒေသေန ဝိဟာသိ’’န္တိ အာဟ. ဘဂဝါ ဟိ ပဌမဗောဓိယံ ဧကူနပညာသဒိဝသဗ္ဘန္တရေ ယထာ နာမ ပတ္တရဇ္ဇော ရာဇာ အတ္တနော ဝိဘဝသာရဒဿနတ္ထံ တံ တံ ဂဗ္ဘံ ဝိဝရာပေတွာ သုဝဏ္ဏရဇတမုတ္တာမဏိအာဒီနိ ရတနာနိ ပစ္စဝေက္ခန္တော ဝိဟရေယျ, ဧဝမေဝ ပဉ္စက္ခန္ဓေ နိပ္ပဒေသေ ကတွာ သမ္မသန္တော ပစ္စဝေက္ခန္တော ဝိဟာသိ. ဣမသ္မိံ ပန အဍ္ဎမာသေ တေသံ ခန္ဓာနံ ပဒေသံ ဝေဒနာက္ခန္ဓမေဝ ပစ္စဝေက္ခန္တော ဝိဟာသိ. တဿ ‘‘ဣမေ သတ္တာ ဧဝရူပံ နာမ သုခံ ပဋိသံဝေဒေန္တိ, ဧဝရူပံ ဒုက္ခ’’န္တိ ဩလောကယတော ယာဝ ဘဝဂ္ဂါ ပဝတ္တာ သုခဝေဒနာ, ယာဝ အဝီစိတော ပဝတ္တာ ဒုက္ခဝေဒနာ, သဗ္ဗာ သဗ္ဗာကာရေန ဥပဋ္ဌာသိ. အထ နံ ‘‘မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိပစ္စယာပိ ဝေဒယိတ’’န္တိအာဒိနာ နယေန ပရိဂ္ဂဏှန္တော ဝိဟာသိ.

“Yena svāhaṃ”即“yena so ahaṃ”（那个我）。“初成正觉”，即于初成正觉后的四十九日内。“我住”，这是以现在时态表达过去。“依其一部分而住”，即依其初成正觉之住的一部分而住。此处的“部分”有多种，即蕴的部分、处的部分、界的部分、谛的部分、根的部分、缘起的部分、念处的部分、禅那的部分、名色的部分、法的部分。总括这一切，才说“依其一部分而住”。世尊在初成正觉后的四十九日内，犹如一位已获得王位的君王，为了审视自己的财富精华，命人打开各个宝库，审视金、银、珍珠、宝石等宝物而住；同样地，他无余地思择、审察五蕴而住。但在这半月里，他只审察那些蕴的一部分——即受蕴。当他观察到“这些有情感受如此的乐，如此的苦”时，上至有顶天所生的乐受，下至无间地狱所生的苦受，一切都以各种方式现前。于是他以“亦有以邪见为缘而有受”等方式来把握它而住。

---

တထာ ပဌမဗောဓိယံ ဒွါဒသာယတနာနိ နိပ္ပဒေသာနေဝ ကတွာ ဝိဟာသိ, ဣမသ္မိံ ပန အဍ္ဎမာသေ တေသံ အာယတနာနံ ပဒေသံ ဝေဒနာဝသေန ဓမ္မာယတနေကဒေသံ, ဓာတူနံ ပဒေသံ ဝေဒနာဝသေန ဓမ္မဓာတုဧကဒေသံ, သစ္စာနံ ပဒေသံ ဝေဒနာက္ခန္ဓဝသေနေဝ ဒုက္ခသစ္စေကဒေသံ, ပစ္စယာနံ ပဒေသံ ဖဿပစ္စယာ [Pg.166] ဝေဒနာဝသေန ပစ္စယေကဒေသံ ဈာနာနံ ပဒေသံ ဝေဒနာဝသေနေဝ ဈာနင်္ဂေကဒေသံ, နာမရူပါနံ ပဒေသံ ဝေဒနာဝသေနေဝ နာမေကဒေသံ ပစ္စဝေက္ခန္တော ဝိဟာသိ. ပဌမဗောဓိယဉှိ ဧကူနပညာသဒိဝသဗ္ဘန္တရေ ကုသလာဒိဓမ္မေ နိပ္ပဒေသေ ကတွာ အနန္တနယာနိ သတ္တ ပကရဏာနိ ပစ္စဝေက္ခန္တော ဝိဟာသိ. ဣမသ္မိံ ပန အဍ္ဎမာသေ သဗ္ဗဓမ္မာနံ ပဒေသံ ဝေဒနာတ္တိကမေဝ ပစ္စဝေက္ခန္တော ဝိဟာသိ. တသ္မိံ တသ္မိံ ဌာနေ သာ သာ စ ဝိဟာရသမာပတ္တိ ဝေဒနာနုဘာဝေန ဇာတာ.

再者，于初菩提时，曾完全无余地审察十二处而住；然而在这半月里，则审察着诸处的一部分，即依于受的法处的一部分；诸界的一部分，即依于受的法界的一部分；诸谛的一部分，即仅依于受蕴的苦谛的一部分；诸缘的一部分，即依于“由触为缘而有受”的缘起支的一部分；诸禅的一部分，即仅依于受的禅支的一部分；名色的一部分，即仅依于受的名的一部分而住。确实，于初菩提时，在四十九日内，曾无余地审察善等诸法，并以无量法门审察七部论而住。然而在这半月里，则仅审察着一切法的一部分，即受的三法组而住。于彼彼处，彼彼安住与等至，亦由受的威力而生起。

---

ဣဒါနိ ယေနာကာရေန ဝိဟာသိ, တံ ဒဿေန္တော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိပစ္စယာပီတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိပစ္စယာပီတိ ဒိဋ္ဌိသမ္ပယုတ္တာ ဝေဒနာပိ ဝဋ္ဋတိ. ဒိဋ္ဌိံ ဥပနိဿယံ ကတွာ ဥပ္ပန္နာ ကုသလာကုသလဝေဒနာပိ ဝဋ္ဋတိ ဝိပါကဝေဒနာပိ. တတ္ထ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိသမ္ပယုတ္တာ အကုသလာဝ ဟောတိ, ဒိဋ္ဌိံ ပန ဥပနိဿာယ ကုသလာပိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ အကုသလာပိ. မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကာ ဟိ ဒိဋ္ဌိံ ဥပနိဿာယ ပက္ခဒိဝသေသု ယာဂုဘတ္တာဒီနိ ဒေန္တိ, အဒ္ဓိကာဒီနံ ဝဋ္ဋံ ပဋ္ဌပေန္တိ, စတုမဟာပထေ သာလံ ကရောန္တိ, ပေါက္ခရဏိဉ္စ ခဏာပေန္တိ, ဒေဝကုလာဒီသု မာလာဂစ္ဆံ ရောပေန္တိ, နဒီဝိဒုဂ္ဂါဒီသု သေတုံ အတ္ထရန္တိ, ဝိသမံ သမံ ကရောန္တိ, ဣတိ နေသံ ကုသလဝေဒနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိံ ပန နိဿာယ သမ္မာဒိဋ္ဌိကေ အက္ကောသန္တိ ပရိဘာသန္တိ, ဝဓဗန္ဓနာဒီနိ ကရောန္တိ, ပါဏံ ဝဓိတွာ ဒေဝတာနံ ဥပဟာရံ ဥပဟရန္တိ, ဣတိ နေသံ အကုသလဝေဒနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ဝိပါကဝေဒနာ ပန ဘဝန္တရဂတာနံယေဝ ဟောတိ.

现在，为了说明他安住的方式，因此说了“乃至以邪见为缘”等等。在此，“乃至以邪见为缘”是指与邪见相应的受亦适用，以（邪）见为近依而生起的善与不善之受亦适用，异熟受亦适用。其中，与邪见相应的受唯是不善的；然而以（邪）见为近依，善与不善之受皆能生起。因为邪见者以（邪）见为近依，在布萨日布施粥饭等，为远行者等设立资具，在四衢道建造歇脚处，挖掘池塘，在神庙等地种植花木，在河流险处铺设桥梁，将崎岖之地夷为平坦，于是他们的善受便生起。然而，依靠邪见，他们辱骂、威胁正见者，进行杀戮、绑缚等，杀生以献祭天神，于是他们的不善受便生起。然而异熟受唯是属于已投生他有者。

---

သမ္မာဒိဋ္ဌိပစ္စယာတိ ဧတ္ထာပိ သမ္မာဒိဋ္ဌိသမ္ပယုတ္တာ ဝေဒနာပိ ဝဋ္ဋတိ, သမ္မာဒိဋ္ဌိံ ဥပနိဿယံ ကတွာ ဥပ္ပန္နာ ကုသလာကုသလဝေဒနာပိ ဝိပါကဝေဒနာပိ. တတ္ထ သမ္မာဒိဋ္ဌိသမ္ပယုတ္တာ ကုသလာဝ ဟောတိ, သမ္မာဒိဋ္ဌိံ ပန ဥပနိဿာယ ဗုဒ္ဓပူဇံ ဒီပမာလံ မဟာဓမ္မဿဝနံ အပ္ပတိဋ္ဌိတေ ဒိသာဘာဂေ စေတိယပတိဋ္ဌာပနန္တိ ဧဝမာဒီနိ ပုညာနိ ကရောန္တိ, ဣတိ နေသံ ကုသလာ ဝေဒနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. သမ္မာဒိဋ္ဌိံယေဝ နိဿာယ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကေ အက္ကောသန္တိ ပရိဘာသန္တိ, အတ္တာနံ ဥက္ကံသေန္တိ, ပရံ ဝမ္ဘေန္တိ, ဣတိ နေသံ အကုသလဝေဒနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ဝိပါကဝေဒနာ ပန ဘဝန္တရဂတာနံယေဝ ဟောတိ. မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပပစ္စယာတိအာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. ဆန္ဒပစ္စယာတိအာဒီသု ပန ဆန္ဒပစ္စယာ အဋ္ဌလောဘသဟဂတစိတ္တသမ္ပယုတ္တာ ဝေဒနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ, ဝိတက္ကပစ္စယာ [Pg.167] ပဌမဇ္ဈာနဝေဒနာဝ. သညာ ပစ္စယာ ဌပေတွာ ပဌမဇ္ဈာနံ သေသာ ဆ သညာသမာပတ္တိဝေဒနာ.

于“以正见为缘”此句中亦然，与正见相应的受亦适宜；以正见为强依而生起的善、不善受及异熟受亦适宜。其中，与正见相应的（受）唯是善；再者，以正见为强依，而行供养佛陀、燃灯、听闻大法、于未建塔之处建立塔等福德，如是彼等之善受生起。仅依于正见，而辱骂、恫吓邪见者，抬高自己，贬低他人，如是彼等之不善受生起。而异熟受，仅于已至他有者而有。于“以邪思惟为缘”等句中，亦应持此理。再者，于“以欲为缘”等句中，以欲为缘，当知是与八种贪俱行心相应的受；以寻为缘，唯（当知是）初禅受。以想为缘，除去初禅，（当知是）其余六种与想等至相应的受。

---

ဆန္ဒော စ အဝူပသန္တောတိအာဒီသု တိဏ္ဏံ အဝူပသမေ အဋ္ဌလောဘသဟဂတစိတ္တသမ္ပယုတ္တာ ဝေဒနာ ဟောတိ, ဆန္ဒမတ္တဿ ဝူပသမေ ပဌမဇ္ဈာနဝေဒနာဝ. ဆန္ဒဝိတက္ကာနံ ဝူပသမေ ဒုတိယဇ္ဈာနာဒိဝေဒနာ အဓိပ္ပေတာ, တိဏ္ဏမ္ပိ ဝူပသမေ နေဝသညာနာသညာယတနဝေဒနာ. အပ္ပတ္တဿ ပတ္တိယာတိ အရဟတ္တဖလဿ ပတ္တတ္ထာယ. အတ္ထိ အာယာမန္တိ အတ္ထိ ဝီရိယံ. တသ္မိမ္ပိ ဌာနေ အနုပ္ပတ္တေတိ တဿ ဝီရိယာရမ္ဘဿ ဝသေန တဿ အရဟတ္တဖလဿ ကာရဏေ အနုပ္ပတ္တေ. တပ္ပစ္စယာပိ ဝေဒယိတန္တိ အရဟတ္တဿ ဌာနပစ္စယာ ဝေဒယိတံ. ဧတေန စတုမဂ္ဂသဟဇာတာ နိဗ္ဗတ္တိတလောကုတ္တရဝေဒနာဝ ဂဟိတာ.

于“欲未止息”等句中，三者（欲、寻、想）未寂止时，有与八种贪俱行心相应的受；仅欲寂止时，唯有初禅受。欲与寻寂止时，意指从第二禅至无所有处之六种受；三者皆寂止时，意指非想非非想处受。“为得未得”者，是为得阿罗汉果。“有勤”者，是有精进。“于彼处已达”者，谓彼阿罗汉果之因——道，已次第生起时。“因彼缘而有受”者，以此唯取与四道俱生而生起的出世间受。

---

၂. ဒုတိယဝိဟာရသုတ္တဝဏ္ဏနာ

2. 第二住处经释义

---

၁၂. ဒုတိယေ ပဋိသလ္လာနကာရဏံ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ. မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိဝူပသမပစ္စယာတိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိဝူပသမော နာမ သမ္မာဒိဋ္ဌိ. တသ္မာ ယံ သမ္မာဒိဋ္ဌိပစ္စယာ ဝေဒယိတံ ဝုတ္တံ, တဒေဝ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိဝူပသမပစ္စယာ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဣမသ္မိံ ပန သုတ္တေ ဝိပါကဝေဒနံ အတိဒူရေတိ မညမာနာ န ဂဏှန္တီတိ ဝုတ္တံ. ဣမိနာ နယေန သဗ္ဗတ္ထ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. ယဿ ယဿ ဟိ ဝူပသမပစ္စယာတိ ဝုစ္စတိ, တဿ တဿ ပဋိပက္ခဓမ္မပစ္စယာဝ တံ တံ ဝေဒယိတံ အဓိပ္ပေတံ. ဆန္ဒဝူပသမပစ္စယာတိအာဒီသု ပန ဆန္ဒဝူပသမပစ္စယာ တာဝ ပဌမဇ္ဈာနဝေဒနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဝိတက္ကဝူပသမပစ္စယာ ဒုတိယဇ္ဈာနဝေဒနာ. သညာပစ္စယာ ဆသမာပတ္တိဝေဒနာ. သညာဝူပသမပစ္စယာ နေဝသညာနာသညာယတနဝေဒနာ. ဆန္ဒော စ ဝူပသန္တောတိအာဒီနိ ဝုတ္တတ္ထာနေဝ.

12. 在第二经中，独住的因缘应当依照前述之理来理解。“以邪见止息为缘”：所谓邪见止息，即是正见。因此，凡是说由正见为缘而生的感受，都应当理解为由邪见止息为缘而生。然而在此经中，（注释书）说，因认为异熟受过于遥远而不取。依照此理，所有地方的意义都应当被理解。凡是说“由某某止息为缘”，就是指由对治该法的因缘而产生的该种感受。在“以欲止息为缘”等句中，首先，以欲止息为缘应当理解为初禅的感受；以寻止息为缘，应当理解为第二禅的感受；以想为缘，是六种等至的感受；以想止息为缘，应当理解为是非想非非想处(nevasaññānāsaññāyatana)的感受。“欲已止息”等句子的意思如前所述。

---

၃-၇. သေက္ခသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

3-7. 有学经等释义

---

၁၃-၁၇. တတိယေ သေက္ခောတိ သိက္ခနသီလော. ကိံ သိက္ခတီတိ? တိဿော သိက္ခာ. သေက္ခာယာတိ တီဟိ ဖလေဟိ စတူဟိ စ မဂ္ဂေဟိ သဒ္ဓိံ ဥပ္ပန္နာယ. သာပိ ဟိ အနိဋ္ဌိတကိစ္စတ္တာ အတ္တနော ကိစ္စံ သိက္ခတေဝါတိ သေက္ခာ. စတုတ္ထပဉ္စမဆဋ္ဌသတ္တမာနိ ဥတ္တာနတ္ထာနေဝါတိ.

13-17. 在第三经中，“有学”(sekho)是有学习之性者。学什么呢？三学。所谓“学”(sekkhā)，是指具足与三果四道一同生起的（正见）。该（正见）也因其任务尚未完成，仍在学习自身的任务，因此称为“学”。第四、第五、第六、第七经的意义是显而易见的。

---

၈-၁၀. ပဌမကုက္ကုဋာရာမသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

8-10. 初鸡园经等释义

---

၁၈-၂၀. အဋ္ဌမေ [Pg.168] ဥမ္မင်္ဂေါတိ ပညာဥမ္မင်္ဂေါ, ပညာဝီမံသနံ, ပညာဂဝေသနန္တိ အတ္ထော. ဧဝဉှိ တွံ အာဝုသောတိ ဣဒံ တဿ ပုစ္ဆာပတိဋ္ဌာပနတ္ထာယ အာဟ. နဝမဒသမာနိ ဥတ္တာနတ္ထာမေဝါတိ.

18-20. 在第八经中，“通道”(ummaṅga)即智慧的通道，意思是智慧的审察、智慧的探求。“贤友(āvuso)，你确实是这样”这句话是为了确立他的提问而说的。第九和第十经的意义是显而易见的。

---

ဝိဟာရဝဂ္ဂေါ ဒုတိယော.

住处品第二终。

---

၃. မိစ္ဆတ္တဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ

3. 邪性品释义

---

၂၁-၃၀. တတိယဝဂ္ဂဿ ပဌမေ မိစ္ဆတ္တန္တိ မိစ္ဆာသဘာဝံ. သမ္မတ္တန္တိ သမ္မာသဘာဝံ. မိစ္ဆာပဋိပတ္တာဓိကရဏဟေတူတိ မိစ္ဆာပဋိပတ္တိကရဏဟေတု. ယသ္မာ မိစ္ဆာပဋိပတ္တိံ ကရောတိ, တသ္မာတိ အတ္ထော. နာရာဓကောတိ န သမ္ပာဒကော. ဉာယံ ဓမ္မန္တိ အရိယမဂ္ဂဓမ္မံ. မိစ္ဆာဉာဏီတိ မိစ္ဆာဝိညာဏော မိစ္ဆာပစ္စဝေက္ခဏော. မိစ္ဆာဝိမုတ္တီတိ အယာထာဝဝိမုတ္တိ, အနိယျာနိကဝိမုတ္တိ. ဣမေသု တတိယာဒီသု စတူသု သုတ္တေသု ဝဋ္ဋဝိဝဋ္ဋံ ကထိတံ, ပစ္ဆိမေသု ပနေတ္ထ ဒွီသု ပုဂ္ဂလော ပုစ္ဆိတော ဓမ္မော ဝိဘတ္တော, ဧဝံ ဓမ္မေန ပုဂ္ဂလော ဒဿိတောတိ. သုပ္ပဝတ္တိယောတိ သုပ္ပဝတ္တနိယော. ယထာ ဣစ္ဆိတိစ္ဆိတံ ဒိသံ ပဝတ္တေန္တော ဓာဝတိ, ဧဝံ ပဝတ္တေတုံ သက္ကာ ဟောတီတိ အတ္ထော. သဥပနိသံ သပရိက္ခာရန္တိ သပ္ပစ္စယံ သပရိဝါရံ. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

21-30. 于第三品第一经中，“邪性”(micchatta)指错误的状态。“正性”(sammatta)指正确的状态。“邪行之因”(micchāpaṭipattādhikaraṇahetu)即行于邪行之因，其义为：因其行于邪行。“不能成就者”(nārādhako)即不能圆满者。“正理之法”(ñāyaṃ dhammaṃ)指圣道法。“邪智者”(micchāñāṇī)即有邪识、邪省察者。“邪解脱”(micchāvimutti)是不如实的解脱、非出离之解脱。于此第三等四经中，宣说了流转与还灭；于此中，于后二经，先询问个人(puggala)，后分别法，如是以法显示个人。“善转”(suppavattiyo)指易于转起，其义为：犹如朝向任何意欲之处而转动、奔跑，能够如是转起。“有因有具”(saupanisaṃ saparikkhāraṃ)指有缘、有眷属。其余于一切处，其义自明。

---

မိစ္ဆတ္တဝဂ္ဂေါ တတိယော.

邪性品第三

---

၄. ပဋိပတ္တိဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ

4. 行道品释义

---

၃၁-၄၀. စတုတ္ထေ မိစ္ဆာပဋိပတ္တိန္တိ အယာထာဝပဋိပတ္တိံ. မိစ္ဆာပဋိပန္နန္တိ အယာထာဝပဋိပန္နံ. ဣတိ ဧကံ သုတ္တံ ဓမ္မဝသေန ကထိတံ, ဧကံ ပုဂ္ဂလဝသေန. အပါရာ ပါရန္တိ ဝဋ္ဋတော နိဗ္ဗာနံ. ပါရဂါမိနောတိ ဧတ္ထ ယေပိ ပါရင်္ဂတာ, ယေပိ ဂစ္ဆန္တိ, ယေပိ ဂမိဿန္တိ, သဗ္ဗေ ပါရဂါမိနောတွေဝ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

31-40. 于第四品中，“邪行”(micchāpaṭipatti)指不如实的行持。“邪行者”(micchāpaṭipanna)指不如实行持的人。如是，一经依于法而说，一经依于个人(puggala)而说。“从此岸到彼岸”(apārā pāraṃ)指从轮回至涅槃。于“到彼岸者”(pāragāmino)一句，此处，无论是已到彼岸者、正往彼岸者，或将往彼岸者，皆应知为“到彼岸者”。

---

တီရမေဝါနုဓာဝတီတိ ဝဋ္ဋမေဝ အနုဓာဝတိ, ဝဋ္ဋေ ဝိစရတိ. ကဏှန္တိ အကုသလဓမ္မံ. သုက္ကန္တိ ကုသလဓမ္မံ. ဩကာ အနောကန္တိ ဝဋ္ဋတော နိဗ္ဗာနံ. အာဂမ္မာတိ [Pg.169] အာရဗ္ဘ သန္ဓာယ ပဋိစ္စ. ပရိယောဒပေယျာတိ ပရိသုဒ္ဓံ ကရေယျ. စိတ္တက္လေသေဟီတိ စိတ္တံ ကိလိဿာပေန္တေဟိ နီဝရဏေဟိ. သမ္ဗောဓိယင်္ဂေသူတိ သတ္တသု ဗောဇ္ဈင်္ဂေသု.

“唯追逐此岸”(tīramevānudhāvati)即追逐轮回，于轮回中徘徊。“黑”(kaṇha)指不善法。“白”(sukka)指善法。“从家至无家”(okā anokaṃ)即从轮回至涅槃。“依于”(āgamma)即依止、关联、缘于。“应净化”(pariyodapeyya)即应使之完全清净。“以心的诸烦恼”(cittaklesehi)即以染污心的诸盖。“于觉支”(sambodhiyaṅgesu)即于七觉支。

---

သာမညတ္ထန္တိ နိဗ္ဗာနံ. တဉှိ သာမညေန ဥပဂန္တဗ္ဗတော သာမညတ္ထောတိ ဝုစ္စတိ. ဗြဟ္မညန္တိ သေဋ္ဌဘာဝံ. ဗြဟ္မညတ္ထန္တိ နိဗ္ဗာနံ ဗြဟ္မညေန ဥပဂန္တဗ္ဗတော. ယတ္ထ ယတ္ထ ပန ဟေဋ္ဌာ စ ဣမေသု စ တီသု သုတ္တေသု ‘‘ရာဂက္ခယော’’တိ အာဂတံ, တတ္ထ တတ္ထ အရဟတ္တမ္ပိ ဝဋ္ဋတိယေဝါတိ ဝဒန္တိ.

“沙门之义”(sāmaññattha)即涅槃。其确实是因应通过“沙门性”(sāmañña，即圣道)而证得，故被称为“沙门之义”。“梵行”(brahmañña)指最胜的状态。“梵行之义”(brahmaññattha)即涅槃，因其应通过“梵行”(brahmañña，即圣道)而证得。又，诸师说，无论在前面的经文中，还是在这三部经中出现“贪尽”之处，阿罗汉果也同样适用。

---

ပဋိပတ္တိဝဂ္ဂေါ စတုတ္ထော.

行道品第四

---

၅. အညတိတ္ထိယပေယျာလဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ

5. 外道广说品释义

---

၄၁-၄၈. အညတိတ္ထိယပေယျာလေ အဒ္ဓါနပရိညတ္ထန္တိ သံသာရဒ္ဓါနံ နိဗ္ဗာနံ ပတွာ ပရိညာတံ နာမ ဟောတိ. တသ္မာ နိဗ္ဗာနံ ‘‘အဒ္ဓါနပရိညာ’’တိ ဝုစ္စတိ, တဒတ္ထန္တိ အတ္ထော. အနုပါဒါပရိနိဗ္ဗာနတ္ထန္တိ အပစ္စယပရိနိဗ္ဗာနတ္ထံ. ဣတိ ဣမသ္မိံ ပေယျာလေ ဝိဇ္ဇာဝိမုတ္တိဖလေန အရဟတ္တံ ကထိတံ. ဉာဏဒဿနေန ပစ္စဝေက္ခဏာ, သေသေဟိ နိဗ္ဗာနန္တိ.

41-48. 在外道广说中，“为遍知长路”者，谓轮回之长路，是因到达涅槃而被遍知的。因此，涅槃被称为“遍知长路”，此即其义。“为无取般涅槃”者，即为无(再生之)缘的般涅槃。如是，在此广说中，以“明与解脱之果”说示阿罗汉果，以“智见”说示省察，以其余(诸词)说示涅槃。

---

အညတိတ္ထိယပေယျာလဝဂ္ဂေါ.

外道广说品

---

၆. သူရိယပေယျာလဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ

6. 日喻广说品释义

---

၄၉-၆၂. သူရိယပေယျာလေ အရုဏုဂ္ဂံ ဝိယ ကလျာဏမိတ္တတ္တာ, ကလျာဏမိတ္တတာယ ဌတွာ နိဗ္ဗတ္တိတော သဝိပဿနအရိယမဂ္ဂေါ သူရိယပါတုဘာဝေါ ဝိယာတိ ဧဝံ သဗ္ဗတ္ထ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. သီလသမ္ပဒါတိ စတုပါရိသုဒ္ဓိသီလံ. ဆန္ဒသမ္ပဒါတိ ကုသလကတ္တုကမျတာဆန္ဒော. အတ္တသမ္ပဒါတိ သမ္ပန္နစိတ္တတာ. ဒိဋ္ဌိသမ္ပဒါတိ ဉာဏသမ္ပတ္တိ. အပ္ပမာဒသမ္ပဒါတိ ကာရာပကအပ္ပမာဒသမ္ပတ္တိ. ယောနိသောမနသိကာရသမ္ပဒါတိ ဥပါယမနသိကာရသမ္ပတ္တိ. ပုန ကလျာဏမိတ္တတာတိအာဒီနိ သမ္မာဒိဋ္ဌိအာဒီနံ အညေနပိ အာကာရေန [Pg.170] ဘာဝဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တာနိ. သဗ္ဗာနေဝ စေတာနိ သုတ္တာနိ ပါဋိယေက္ကံ ပုဂ္ဂလဇ္ဈာသယဝသေန ဝုတ္တာနီတိ.

49-62. 在日喻广说中，于一切处，义理应如是了知：善友谊犹如黎明升起；立足于善友谊而生起的、具足观(vipassanā)的圣道，则犹如太阳的出现。“戒圆满”是指四遍清净戒。“欲圆满”是指欲行善法之意欲。“自圆满”是指心之圆满。“见圆满”是指智之圆满。“不放逸圆满”是指能作为因的不放逸圆满。“如理作意圆满”是指善巧作意圆满。又，说到“善友谊”等，是为了以另一种方式来说明正见等的存在。所有这些经文都是依于各别个人(puggala)之意乐而宣说的。

---

သူရိယပေယျာလဝဂ္ဂေါ.

日喻广说品

---

၇. ဧကဓမ္မပေယျာလဝဂ္ဂါဒိဝဏ္ဏနာ

7. 一法广说品等释义

---

၆၃-၁၃၈. ဧကဓမ္မပေယျာလောပိ ဂင်္ဂါပေယျာလောပိ ပါဋိယေက္ကံ ပုဂ္ဂလဇ္ဈာသယဝသေနေဝ တထာ တထာ ဝုတ္တေ ဗုဇ္ဈနကာနံ အဇ္ဈာသယဝသေန ကထိတော.

63-138. 一法广说与恒河广说，皆是依于各别个人(puggala)的意乐而说；并且当被如此宣说时，也是依于能觉悟者的意乐而说。

---

၈. အပ္ပမာဒပေယျာလဝဂ္ဂေါ

8. 不放逸广说品

---

၁. တထာဂတသုတ္တဝဏ္ဏနာ

1. 如来经释义

---

၁၃၉. အပ္ပမာဒပေယျာလေ ဧဝမေဝ ခေါတိ ဧတ္ထ ယထာ သဗ္ဗသတ္တာနံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ အဂ္ဂေါ, ဧဝံ သဗ္ဗေသံ ကုသလဓမ္မာနံ ကာရာပကအပ္ပမာဒေါ အဂ္ဂေါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. နနု စေသ လောကိယောဝ, ကုသလဓမ္မာ ပန လောကုတ္တရာပိ. အယဉ္စ ကာမာဝစရောဝ, ကုသလဓမ္မာ ပန စတုဘူမကာ. ကထမေသ တေသံ အဂ္ဂေါတိ? ပဋိလာဘကဋ္ဌေန. အပ္ပမာဒေန ဟိ တေ ပဋိလဗ္ဘန္တိ, တသ္မာ သော တေသံ အဂ္ဂေါ. တေနေတံ ဝုတ္တံ သဗ္ဗေ တေ အပ္ပမာဒမူလကာတိအာဒိ.

139. 于不放逸广说中，当如是见：譬如于一切有情中，正等觉者为第一；如是，于一切善法中，作为肇因之不放逸为第一。然，此不放逸仅是世间，而善法亦有出世间；此仅属欲界，而善法却通于四地。此云何为彼等之第一耶？以能获得故。实因此不放逸而得彼等，是故此为彼等之第一。是故说：“彼等一切皆以不放逸为根本”等。

---

၂. ပဒသုတ္တဝဏ္ဏနာ

2. 足迹经释义

---

၁၄၀. ဇင်္ဂလာနန္တိ ပထဝီတလဝါသီနံ. ပါဏာနန္တိ သပါဒကပါဏာနံ. ပဒဇာတာနီတိ ပဒါနိ. သမောဓာနံ ဂစ္ဆန္တီတိ ဩဓာနံ ဥပက္ခေပံ ဂစ္ဆန္တိ. အဂ္ဂမက္ခာယတီတိ သေဋ္ဌံ အက္ခာယတိ. ယဒိဒံ မဟန္တတ္တေနာတိ မဟန္တဘာဝေန အဂ္ဂမက္ခာယတိ, န ဂုဏဝသေနာတိ အတ္ထော.

140. “陆行生物”（jaṅgalānaṃ），谓地表行走者。“生物”（pāṇānaṃ），谓有足之生物。“足迹”（padajātāni），即是足。“会合其中”（samodhānaṃ gacchanti），谓进入、纳入其中。“被称为第一”（aggamakkhāyati），谓被称为最胜。“就其巨大而言”（yadidaṃ mahantattena），其义为：因其巨大而被称作第一，非因其品质。

---

၃-၁၀. ကူဋသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

3-10. 尖顶经等释义

---

၁၄၁-၁၄၈. ဝဿိကန္တိ သုမနပုပ္ဖံ. ဣမံ ကိရ သုတ္တံ သုတွာ ဘာတိယမဟာရာဇာ ဝီမံသိတုကာမတာယ ဧကသ္မိံ ဂဗ္ဘေ စတုဇာတိဂန္ဓေဟိ ပရိဘဏ္ဍံ ကာရေတွာ [Pg.171] သုဂန္ဓာနိ ပုပ္ဖာနိ အာဟရာပေတွာ ဧကဿ သမုဂ္ဂဿ မဇ္ဈေ သုမနပုပ္ဖမုဋ္ဌိံ ဌပေတွာ သေသာနိ တဿ သမန္တတော မုဋ္ဌိမုဋ္ဌိံ ကတွာ ဌပေတွာ ဒွါရံ ပိဓာယ ဗဟိ နိက္ခန္တော. အထဿ မုဟုတ္တံ ဝီတိနာမေတွာ ဒွါရံ ဝိဝရိတွာ ပဝိသန္တဿ သဗ္ဗပဌမံ သုမနပုပ္ဖဂန္ဓော ဃာနံ ပဟရိ. သော မဟာတလသ္မိံယေဝ မဟာစေတိယာဘိမုခေါ နိပဇ္ဇိတွာ – ‘‘ဝဿိကံ တေသံ အဂ္ဂန္တိ ကထေန္တေန သုကထိတံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေနာ’’တိ စေတိယံ ဝန္ဒိ. ကုဋ္ဋရာဇာနောတိ ခုဒ္ဒကရာဇာနော. ‘‘ခုဒ္ဒရာဇာနော’’တိပိ ပါဌော. တန္တာဝုတာနန္တိ တန္တေ အာဝုတာနံ, တန္တံ အာရောပေတွာ ဝါယိတာနန္တိ အတ္ထော. ဣဒဉ္စ ပစ္စတ္တေ သာမိဝစနံ. ယာနိ ကာနိစိ တန္တာဝုတာနိ ဝတ္ထာနီတိ အယဉှေတ္ထ အတ္ထော. အထ ဝါ တန္တာဝုတာနံ ဝတ္ထာနံ ယာနိ ကာနိစိ ဝတ္ထာနီတိ ဧဝံ သာဝသေသပါဌနယေနပေတ္ထ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

141-148. “雨季花”(vassika)即素馨花(sumanapuppha)。据说，婆提耶大王(Bhātiyamahārājā)听闻此经后，因欲查证，于一室中命人以四种香料涂敷，并取来香花，将一捧素馨花置于一箱中央，将其余花朵一捧一捧地环绕置放，之后关门而出。少顷，他开门进入，首先扑鼻而来的是素馨花之香。于是，大王就在宫殿上层平台上，面向大塔而卧，礼拜佛塔道：“正等觉者所言‘雨季花为彼等之最’，实乃善说！”“Kuṭṭarājāno”指小王。亦有作“Khuddakarājāno”的读法。“Tantāvutānaṃ”(织造的)义为：置于织机上所织造的。此为作主格义之属格。此处之义为：任何由织机织成的衣物。或者，此处之义亦应依省略句法理解为：在由织机织成的衣物中，任何衣物。其余之处皆已明了。

---

အပ္ပမာဒဝဂ္ဂေါ အဋ္ဌမော.

不放逸品第八

---

၉. ဗလကရဏီယဝဂ္ဂေါ

9. 力所作事品

---

၁. ဗလသုတ္တဝဏ္ဏနာ

1. 力经释义

---

၁၄၉. ဗလကရဏီယဝဂ္ဂေ ဗလကရဏီယာတိ ဦရုဗလဗာဟုဗလေန ကတ္တဗ္ဗာ ဓာဝနလင်္ဃနတာပနဝဟနာဒယော ကမ္မန္တာ. သီလေ ပတိဋ္ဌာယာတိ စတုပါရိသုဒ္ဓိသီလေ ဌတွာ. အဋ္ဌင်္ဂိကံ မဂ္ဂန္တိ သဟဝိပဿနံ အရိယမဂ္ဂံ.

149. 在力所作事品中，“力所作事”谓需以腿力、臂力完成之工作，如奔跑、跳跃、烧灼、搬运等劳作。“安住于戒”谓安住于四遍清净戒。“八支道”谓伴随观之圣道。

---

၂. ဗီဇသုတ္တဝဏ္ဏနာ

2. 种子经释义

---

၁၅၀. ဗီဇဂါမဘူတဂါမာတိ ဧတ္ထ ပဉ္စဝိဓမ္ပိ ဗီဇံ ဗီဇဂါမော နာမ, တဒေဝ ပဏ္ဏသမ္ပန္နံ နီလဘာဝတော ပဋ္ဌာယ ဘူတဂါမောတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

150. “种子聚”与“植物聚”中，所有五种种子皆名为“种子聚”；而当其具足叶子，从呈现青色开始，即应知其为“植物聚”。

---

၃. နာဂသုတ္တဝဏ္ဏနာ

3. 龙经释义

---

၁၅၁. ဗလံ ဂါဟေန္တီတိ ဗလံ ဂဏှန္တိ, ဂဟိတဗလာ ထိရသရီရာ ဟောန္တိ. ကုသောဗ္ဘေ ဩတရန္တီတိအာဒီသု အယမနုပုဗ္ဗိကထာ – နာဂိနိယော ကိရ ဥတုသမယေ [Pg.172] ပတိဋ္ဌိတဂဗ္ဘာ စိန္တေန္တိ – ‘‘သစေ မယံ ဣဓ ဝိဇာယိဿာမ, ဧဝံ နော ဒါရကာ ဦမိဝေဂဉ္စ သုပဏ္ဏဿ စ ပက္ခန္ဒိတွာ အာဂတဿ ဝေဂံ သဟိတုံ န သက္ခိဿန္တီ’’တိ တာ မဟာသမုဒ္ဒေ နိမုဇ္ဇိတွာ သမ္ဘဇ္ဇမုခဒွါရံ ပတွာ ပဉ္စ မဟာနဒိယော ပဝိသိတွာ ဟိမဝန္တံ ဂစ္ဆန္တိ. တတ္ထ သုပဏ္ဏေဟိ အပက္ခန္ဒနီယာသု သုဝဏ္ဏရဇတမဏိဂုဟာသု ဝသမာနာ ဝိဇာယိတွာ နာဂပေါတကေ ဂေါပ္ဖကာဒိပမာဏေသု ဥဒကေသု ဩတာရေတွာ ဥဒကတရဏံ သိက္ခာပေန္တိ.

151. “持力”（Balaṃ gāhenti）是指获得力量，获得力量者身体坚固。“入浅水处”（Kusobbhe otaranti）等句，此是次第记述之事：据说，龙女（nāginī）们在繁殖季节怀胎时会想：“如果我们在此地产子，我们的孩子将无法承受波浪的冲击，以及金翅鸟（supaṇṇa）俯冲而来的速度。”于是她们潜入大海，抵达（江河）汇流的入海口，进入五大河，前往雪山（Himavanta）。在那里，她们住在金翅鸟无法侵袭的金、银、宝珠洞穴中生产，然后将幼龙放入脚踝深的水中，教导它们游泳。

---

အထ ယဒါ အနုက္ကမေန တေ နာဂါ ဂင်္ဂါဒီနံ နဒီနံ ဩရိမတီရတော ပရတီရံ, ပရတီရတော ဩရိမတီရန္တိ တရဏပဋိတရဏံ ကာတုံ သက္ကောန္တိ, တဒါ ‘‘ဣဒါနိ နော ဒါရကာ ဦမိဝေဂဉ္စ ဂရုဠဝေဂဉ္စ သဟိတုံ သက္ခိဿန္တီ’’တိ ဉတွာ အတ္တနော အာနုဘာဝေန မဟာမေဃံ သမုဋ္ဌာပေတွာ သကလဟိမဝန္တံ ဧကောဒကံ ဝိယ ကုရုမာနာ ဒေဝံ ဝဿာပေတွာ သုဝဏ္ဏရဇတာဒိမယာ နာဝါ မာပေတွာ ဥပရိ သုဝဏ္ဏတာရကဝိစိတ္တံ သမောသရိတဂန္ဓပုပ္ဖဒါမံ စေလဝိတာနံ ဗန္ဓိတွာ သုရဘိစန္ဒနဂန္ဓပုပ္ဖာဒီနိ အာဒါယ တာဟိ နာဝါဟိ ပဉ္စ မဟာနဒိယော ဩဂါဟိတွာ အနုက္ကမေန မဟာသမုဒ္ဒံ ပါပုဏန္တိ. တတ္ထ စ ဝသန္တာ ဒသဗျာမ-သတဗျာမ-သဟဿဗျာမ-သတသဟဿဗျာမ-ပမာဏတံ အာပဇ္ဇန္တာ မဟန္တတ္တံ ဝေပုလ္လတ္တံ အာပဇ္ဇန္တိ နာမ.

其后，当这些幼龙逐渐能够从恒河（Gaṅgā）等河流的此岸游到彼岸，又从彼岸游到此岸，能来回渡河时，龙女们便知道：“现在我们的孩子已能承受波浪的冲击及金翅鸟（garuḷa）的速度了。”于是，她们以自身的神通威力兴起大云，降下大雨，使整个雪山犹如一片汪洋。然后，她们幻化出金、银等所成的船，船上悬挂着以金色星辰点缀、垂着芬芳花鬘的布幔，带着芬芳的旃檀、香、花等，乘着这些船顺五大河而下，次第抵达大海。住在那里，它们的身量增长至十寻、百寻、千寻、十万寻之大，此即名为获得巨大与广阔。

---

ဧဝမေဝ ခေါတိ ဧတ္ထ ဟိမဝန္တပဗ္ဗတော ဝိယ စတုပါရိသုဒ္ဓိသီလံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ, နာဂပေါတကာ ဝိယ ယောဂါဝစရာ, ကုသောဗ္ဘာဒယော ဝိယ အရိယမဂ္ဂေါ, မဟာသမုဒ္ဒေါ ဝိယ နိဗ္ဗာနံ. ယထာ နာဂပေါတကာ ဟိမဝန္တေ ပတိဋ္ဌာယ ကုသောဗ္ဘာဒီဟိ မဟာသမုဒ္ဒံ ပတွာ ကာယမဟန္တတ္တံ အာပဇ္ဇန္တိ, ဧဝံ ယောဂိနော သီလံ နိဿာယ သီလေ ပတိဋ္ဌာယ အရိယမဂ္ဂေန နိဗ္ဗာနံ ပတွာ အရဟတ္တမဂ္ဂေနေဝ အာဂတေသု ဆသု အဘိညာဓမ္မေသု ဂုဏသရီရမဟန္တတ္တံ ပါပုဏန္တီတိ.

同样地，于此，雪山应被视为四遍清净戒，幼龙应被视为瑜伽行者，小溪小渠等应被视为圣道，大海应被视为涅槃。正如幼龙依止雪山，凭借小溪小渠等抵达大海后，身体获得巨大；同样，瑜伽行者依止于戒，安住于戒，通过圣道证得涅槃后，唯有通过阿罗汉道，于所获得的六神通法中，获得功德身的广大。

---

၅. ကုမ္ဘသုတ္တဝဏ္ဏနာ

5. 瓶经释义

---

၁၅၃. ကုမ္ဘောတိ ဥဒကဃဋော. နော ပစ္စာဝမတီတိ န ပတိအာဝမတိ, န အန္တော ပဝေသေတီတိ အတ္ထော.

153. “瓶”（kumbho）是指水罐。“不吐出”（no paccāvamati）是指不倒流，不让（水）进入内部的意思。

---

၇. အာကာသသုတ္တဝဏ္ဏနာ

7. 虚空经释义

---

၁၅၅. ပုရတ္ထိမာတိ [Pg.173] ပုရတ္ထိမဒိသတော အာဂတဝါတာ. ပစ္ဆိမဒိသာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. စတ္တာရောပိ သတိပဋ္ဌာနာတိ ယထေဝ ဟိ ဧတေသံ ပုရတ္ထိမာဒိဘေဒါနံ ဝါတာနံ သန္နိပါတော အာကာသေ ဣဇ္ဈတိ, ဧဝံ ဣဓာပိ ‘‘စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ’’တိအာဒိနာ နယေန ဝုတ္တာ ဗောဓိပက္ခိယဓမ္မာ သဟဝိပဿနဿ အရိယမဂ္ဂဿ ဘာဝနာယ ဣဇ္ဈန္တိ, တေနေတံ ဝုတ္တံ.

155. “东方”（puratthimā）是指从东方来的风。西方等方向也是同样的道理。关于“四念处”（cattāro satipaṭṭhānā）：正如这些具有东方等差别的风在空中汇集，同样地，此处以“四念处”等方式所说的菩提分法，也因修习与观（vipassanā）相应的圣道而成就。因此这么说。

---

၈-၉. ပဌမမေဃသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

8-9.初云经等释义

---

၁၅၆-၁၅၇. ဂိမှာနံ ပစ္ဆိမေ မာသေတိ အာသာဠှမာသေ. ဦဟတန္တိ ဒွိပဒစတုပ္ပဒါနံ ပါဒပ္ပဟာရေန ပထဝီတလေ ဥဋ္ဌဟိတွာ ဥဒ္ဓံ ဂတံ ဝဋ္ဋိဝဋ္ဋိ ဟုတွာ အာကာသေ ပက္ခန္တံ. ရဇောဇလ္လန္တိ ပံသုရဇောဇလ္လံ.

156-157.“夏季的最后一个月”（gimhānaṃ pacchime māse）是指萨哈月（āsāḷhamāse）。“扬起”（ūhataṃ）是指两足与四足众生以足踏地，（尘土）从地面扬起后向上而去，在空中盘旋飞舞。“尘垢”（rajojallaṃ）是指尘土与污垢。

---

၁၀. နာဝါသုတ္တဝဏ္ဏနာ

10. 船经释义

---

၁၅၈. သာမုဒ္ဒိကာယ နာဝါယာတိအာဒိ ဟေဋ္ဌာ ဝါဏိဇကောပမေ ဝိတ္ထာရိတမေဝ.

158. “航海船只”（sāmuddikāya nāvāya）等，已在前面的《商人《本行》》中详细阐述。

---

၁၁-၁၂. အာဂန္တုကသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

11-12.客比丘经等释义

---

၁၅၉-၁၆၀. အာဂန္တုကာဂါရန္တိ ပုညတ္ထိကေဟိ နဂရမဇ္ဈေ ကတံ အာဂန္တုကဃရံ, ယတ္ထ ရာဇရာဇမဟာမတ္တေဟိပိ သက္ကာ ဟောတိ နိဝါသံ ဥပဂန္တုံ. အဘိညာ ပရိညေယျာတိ ယထေဝ ဟိ တေသံ ပုရတ္ထိမဒိသာဒီဟိ အာဂတာနံ ခတ္တိယာဒီနံ ဝါသော အာဂန္တုကာဂါရေ ဣဇ္ဈတိ, ဧဝံ ဣမေသံ အဘိညာပရိညေယျာတိအာဒီနံ ဓမ္မာနံ အဘိညာပရိဇာနနာဒီဟိ သဟဝိပဿနဿ အရိယမဂ္ဂဿ ဘာဝနာယ ဣဇ္ဈန္တိ, တေနေတံ ဝုတ္တံ. နဒီသုတ္တံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယမေဝါတိ.

159-160. “宾客馆(āgantukāgāra)”是为求福德者在城市中心所建的客舍，国王与大臣们也可以在那里居住。诚然，正如那些从东方等方向来的刹帝利(khattiya)等人在宾客馆里得以安住，同样地，这些“应以胜智了知、应以遍知了知”(abhiññā pariññeyya)等法，也通过修习与观(vipassanā)俱行的圣道，以胜智了知、遍知了知等方式而成就。因此这么说。《河经》与前面所说的方式相同。

---

ဗလကရဏီယဝဂ္ဂေါ နဝမော.

应力行品第九。

---

၁၀. ဧသနာဝဂ္ဂေါ

10. 希求品

---

၁. ဧသနာသုတ္တဝဏ္ဏနာ

1. 希求经释义

---

၁၆၁. ဧသနာဝဂ္ဂေ [Pg.174] ကာမေသနာတိ ကာမာနံ ဧသနာ ဂဝေသနာ မဂ္ဂနာ ပတ္ထနာ. ဘဝေသနာတိ ဘဝါနံ ဧသနာ. ဗြဟ္မစရိယေသနာတိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိသင်္ခါတဿ ဗြဟ္မစရိယဿ ဧသနာ.

161. 在希求品中，“欲求”(kāmesanā)是指对诸欲的追寻、寻求、觅求、渴望；“有求”(bhavesanā)是指对诸有的追寻；“梵行求”(brahmacariyesanā)是指对被称为邪见的梵行的追寻。

---

၂-၁၁. ဝိဓာသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

2-11. 慢类经等释义

---

၁၆၂-၁၇၁. ဝိဓာတိ မာနကောဋ္ဌာသာ မာနဌပနာ ဝါ. သေယျောဟမသ္မီတိ ဝိဓာတိ အဟမသ္မိ သေယျောတိ ဧဝံ မာနကောဋ္ဌာသော မာနဌပနာ ဝါ. နီဃာတိ ဒုက္ခာ. ဝစနတ္ထော ပနေတ္ထ ယဿ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, တံ ပုရိသံ နီဟနန္တီတိ နီဃာ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

162-171. “慢类”(vidhā)是我慢的区分，或是我慢的安立。“我较优”(seyyohamasmi)即是“我优越”，是这样一种慢的区分或慢的安立。“恼害”(nīghā)是苦。此处的词义是：因其会摧折生起它的那个人，故称“恼害”。其余的在此处都已明了。

---

ဧသနာဝဂ္ဂေါ ဒသမော.

希求品第十。

---

၁၁. ဩဃဝဂ္ဂေါ

11. 瀑流品

---

၁-၂. ဩဃသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

1-2. 瀑流经等释义

---

၁၇၂-၁၇၃. ဩဃဝဂ္ဂေ ကာမောဃောတိ ပဉ္စသု ကာမဂုဏေသု ဆန္ဒရာဂေါ. ဘဝေါဃောတိ ရူပါရူပဘဝေသု ဆန္ဒရာဂေါ. ဒိဋ္ဌောဃောတိ ဒွါသဋ္ဌိ ဒိဋ္ဌိယော. အဝိဇ္ဇောဃောတိ စတူသု သစ္စေသု အညာဏံ. ကာမယောဂါဒီသုပိ ဧသေဝ နယော.

172-173. 在瀑流品中，欲流(kāmogha)是于五种欲乐的欲贪。有流(bhavogha)是于色界与无色界诸有的欲贪。见流(diṭṭhogha)是六十二种见。无明流(avijjogha)是于四圣谛的无知。于欲轭(kāmayoga)等，也是同样的方法。

---

၃-၄. ဥပါဒါနသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

3-4. 执取经等释义

---

၁၇၄-၁၇၅. ကာမုပါဒါနန္တိ ကာမဂ္ဂဟဏံ. ဒိဋ္ဌုပါဒါနာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. ဂန္ထာတိ ဂန္ထနာ ဃဋနာ. ကာယဂန္ထောတိ နာမကာယဿ ဂန္ထော ဂန္ထနဃဋနကိလေသော. ဣဒံသစ္စာဘိနိဝေသောတိ အန္တဂ္ဂါဟိကဒိဋ္ဌိဝသေန ဥပ္ပန္နော ‘‘ဣဒမေဝ သစ္စ’’န္တိ ဧဝံ အဘိနိဝေသော.

174-175. 欲取(kāmupādāna)即是欲的执取。于见取(diṭṭhupādāna)等，也是同样的方法。结(gantha)即是连结、结合。身结(kāyagantha)是名身的结，即作为连结、结合的烦恼。“此是谛之执著”(idaṃsaccābhinivesa)是由于执取边见而生起的“唯此是谛”这样的执著。

---

၅-၁၀. အနုသယသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

5-10. 随眠经等释义

---

၁၇၆-၁၈၁. ကာမရာဂါနုသယောတိ [Pg.175] ထာမဂတဋ္ဌေန ကာမရာဂေါဝ အနုသယော ကာမရာဂါနုသယော. သေသေသုပိ ဧသေဝ နယော. ဩရမ္ဘာဂိယာနီတိ ဟေဋ္ဌာကောဋ္ဌာသိယာနိ. သံယောဇနာနီတိ ဗန္ဓနာနိ. ဥဒ္ဓမ္ဘာဂိယာနီတိ ဥပရိကောဋ္ဌာသိယာနိ. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

176-181. “欲贪随眠”(Kāmarāgānusayo)：就其已达稳固而言，欲贪即是随眠，故为欲贪随眠。于其余诸项，亦是同样的方法。“下分”(Orambhāgiyāni)即属于下部分者。“结”(Saṃyojanāni)即是束缚。“上分”(Uddhambhāgiyāni)即属于上部分者。其余一切，其义自明。

---

ဩဃဝဂ္ဂေါ ဧကာဒသမော.

瀑流品第十一。

---

မဂ္ဂသံယုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

道相应释义终。

---

၂. ဗောဇ္ဈင်္ဂသံယုတ္တံ

2. 觉支相应

---

၁. ပဗ္ဗတဝဂ္ဂေါ

1. 山品

---

၁. ဟိမဝန္တသုတ္တဝဏ္ဏနာ

1. 雪山经释义

---

၁၈၂. ဗောဇ္ဈင်္ဂသံယုတ္တဿ [Pg.176] ပဌမေ နာဂါတိ ဣမေပိ မဟာသမုဒ္ဒပိဋ္ဌေ ဦမိအန္တရဝါသိနောဝ, န ဝိမာနဋ္ဌကနာဂါ. တေသံ ဟိမဝန္တံ နိဿာယ ကာယဝဍ္ဎနာဒိသဗ္ဗံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဗောဇ္ဈင်္ဂေတိ ဧတ္ထ ဗောဓိယာ, ဗောဓိဿ ဝါ အင်္ဂါတိ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ. ကိံ ဝုတ္တံ ဟောတိ? ယာ ဟိ အယံ ဓမ္မသာမဂ္ဂီ, ယာယ လောကိယလောကုတ္တရမဂ္ဂက္ခဏေ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာယ လီနုဒ္ဓစ္စပတိဋ္ဌာနာယူဟန ကာမသုခတ္တကိလမထာနုယောဂဥစ္ဆေဒသဿတာဘိနိဝေသာဒီနံ အနေကေသံ ဥပဒ္ဒဝါနံ ပဋိပက္ခဘူတာယ သတိဓမ္မဝိစယဝီရိယပီတိပဿဒ္ဓိသမာဓိဥပေက္ခာသင်္ခါတာယ ဓမ္မသာမဂ္ဂိယာ အရိယသာဝကော ဗုဇ္ဈတီတိ ကတွာ ဗောဓီတိ ဝုစ္စတိ. ဗုဇ္ဈတီတိ ကိလေသသန္တာနနိဒ္ဒါယ ဥဋ္ဌဟတိ, စတ္တာရိ ဝါ အရိယသစ္စာနိ ပဋိဝိဇ္ဈတိ, နိဗ္ဗာနမေဝ ဝါ သစ္ဆိကရောတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ယထာဟ ‘‘သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂေ ဘာဝေတွာ အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ’’တိ (သံ. နိ. ၅.၃၇၈; ဒီ. နိ. ၃.၁၄၃). တဿာ ဓမ္မသာမဂ္ဂိသင်္ခါတာယ ဗောဓိယာ အင်္ဂါတိ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ ဈာနင်္ဂမဂ္ဂင်္ဂါဒယော ဝိယ. ယောပေသ ယထာဝုတ္တပ္ပကာရာယ ဧတာယ ဓမ္မသာမဂ္ဂိယာ ဗုဇ္ဈတီတိ ကတွာ အရိယသာဝကော ဗောဓီတိ ဝုစ္စတိ, တဿ ဗောဓိဿ အင်္ဂါတိပိ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ သေနင်္ဂရထင်္ဂါဒယော ဝိယ. တေနာဟု အဋ္ဌကထာစရိယာ – ‘‘ဗုဇ္ဈနကဿ ပုဂ္ဂလဿ အင်္ဂါတိ ဝါ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ’’တိ.

182. 于《觉支相应》第一经中，所谓的“龙”(nāga)，也是居住在大海表面浪涛之间的龙，而非居住在天宫的龙。关于它们依靠雪山(Himavanta)而身体增长等一切，都应通过先前所说的方法来理解。于“觉支”(bojjhaṅga)一词，乃“菩提”(bodhi)或“觉者”(bodhi)之“支”(aṅga)，故为“觉支”。此话何解？有一种法的聚合，圣弟子依之而觉醒，故其被称为“菩提”。此法的聚合，即念、择法、精进、喜、轻安、定、舍，当其在世间与出世间道之刹那生起时，能对治昏沉、掉举、停滞、努力、耽于欲乐、自我折磨、执取断见与常见等诸多祸患。所谓“觉醒”，即是从烦恼相续的睡眠中醒来，或洞见四圣谛，或亲证涅槃。如言：“修习七觉支，即证无上正等觉。”此法之聚合，即是菩提之支分，故为“觉支”，犹如禅支、道支等。又，由于圣弟子依此如前所述之法的聚合而觉醒，故被称为“觉者”(bodhi)；此觉者之“支”，亦为“觉支”，犹如军队之部分、车之部分等。是故，诸义注师言：“或为觉悟之人(puggala)的组成部分，故为觉支。”

---

အပိစ ‘‘ဗောဇ္ဈင်္ဂါတိ ကေနဋ္ဌေန ဗောဇ္ဈင်္ဂါ? ဗောဓာယ သံဝတ္တန္တီတိ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ, ဗုဇ္ဈန္တီတိ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ, အနုဗုဇ္ဈန္တီတိ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ, ပဋိဗုဇ္ဈန္တီတိ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ, သမ္ဗုဇ္ဈန္တီတိ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ’’ဣစ္စာဒိနာ (ပဋိ. မ. ၂.၁၇) ပဋိသမ္ဘိဒါနယေနာပိ ဗောဇ္ဈင်္ဂတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော.

再者，“觉支(bojjhaṅga)，以何义为觉支？导向觉悟，故为觉支；觉了，故为觉支；随觉，故为觉支；现觉，故为觉支；正等觉，故为觉支。”如是等，亦应通过《无碍解道》(Paṭisambhidāmagga)之法了知觉支之义。

---

သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂန္တိအာဒီသု ပန ပသတ္ထော သုန္ဒရော စ ဗောဇ္ဈင်္ဂေါတိ သမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ. သတိယေဝ သမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါတိ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ, တံ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂန္တိ ဧဝံ သဗ္ဗတ္ထ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. ဘာဝေတီတိ ဝဍ္ဎေတိ, အတ္တနော [Pg.177] စိတ္တသန္တာနေ ပုနပ္ပုနံ ဇနေတိ, အဘိနိဗ္ဗတ္တေတီတိ အတ္ထော. ဝိဝေကနိဿိတန္တိအာဒီနိ ကောသလသံယုတ္တေ ‘‘သမ္မာဒိဋ္ဌိံ ဘာဝေတိ ဝိဝေကနိဿိတ’’န္တိ ဧတ္ထ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ.

于“念正觉支”(satisambojjhaṅga)等词中，“正觉支”(sambojjhaṅga)即是值得称赞的、善妙的觉支。念即是正觉支，故为“念正觉支”。于一切处，其义皆应如是了知。“修习”(bhāveti)之义为：增长，于自心相续中令其再再生起、成就。“依远离”(vivekanissita)等词，应仅依《憍萨罗相应》(Kosalasaṃyutta)中“修习依远离之正见”一处所说之法而了知。

---

အယံ ပန ဝိသေသော – တတ္ထ တဒင်္ဂဝိဝေကနိဿိတံ, သမုစ္ဆေဒဝိဝေကနိဿိတံ, နိဿရဏဝိဝေကနိဿိတန္တိ, ဝိဝေကတ္တယမေဝ ဝုတ္တံ, ဗောဇ္ဈင်္ဂဘာဝနံ ပတွာ ပန ပဉ္စဝိဓဝိဝေကနိဿိတမ္ပိ ဧကေ ဝဏ္ဏယန္တိ. တေ ဟိ န ကေဝလံ ဗလဝဝိပဿနာမဂ္ဂဖလက္ခဏေသု ဧဝ ဗောဇ္ဈင်္ဂေ ဥဒ္ဓရန္တိ ဝိပဿနာပါဒက-ကသိဏဇ္ဈာန-အာနာပါနာသုဘ-ဗြဟ္မဝိဟာရဇ္ဈာနေသုပိ ဥဒ္ဓရန္တိ, န စ ပဋိသိဒ္ဓါ အဋ္ဌကထာစရိယေဟိ. တသ္မာ တေသံ မတေန ဧတေသံ ဈာနာနံ ပဝတ္တိက္ခဏေ ကိစ္စတော ဧဝ ဝိက္ခမ္ဘနဝိဝေကနိဿိတံ. ယထာ စ ဝိပဿနာက္ခဏေ ‘‘အဇ္ဈာသယတော နိဿရဏဝိဝေကနိဿိတ’’န္တိ ဝုတ္တံ, ဧဝံ ပဋိပဿဒ္ဓိဝိဝေကနိဿိတမ္ပိ ဘာဝေတီတိ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတိ. သေသမေတ္ထ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယမေဝ.

然而此处有此差别——在那里只说了三种远离：依部分远离(tadaṅgaviveka)、依断除远离(samucchedaviveka)、依出离远离(nissaraṇaviveka)。但当达到觉支修习时，有些人则解说为依止五种远离。因为他们不仅在强有力的观(vipassanā)、道与果的刹那中抉择出觉支，也在作为观之基础的遍处禅、安般念、不净与梵住禅中抉择出觉支，并且这未被诸义注师(aṭṭhakathācāriya)所否定。因此，根据他们的观点，在这些禅那生起的刹那，就其作用而言，即是依止镇伏远离(vikkhambhanaviveka)。并且，正如在观的刹那说“依于意乐而依止出离远离”，同样，也可以说“修习依止安息远离(paṭipassaddhiviveka)”。此中其余部分如前所说。

---

၂. ကာယသုတ္တဝဏ္ဏနာ

2. 身经释义

---

၁၈၃. ဒုတိယေ အာဟာရဋ္ဌိတိကောတိ ပစ္စယဋ္ဌိတိကော. အာဟာရံ ပဋိစ္စာတိ ပစ္စယံ ပဋိစ္စ. သုဘနိမိတ္တန္တိ သုဘမ္ပိ သုဘနိမိတ္တံ, သုဘဿ အာရမ္မဏမ္ပိ သုဘနိမိတ္တံ. အယောနိသောမနသိကာရောတိ အနုပါယမနသိကာရော ဥပ္ပထမနသိကာရော အနိစ္စေ ‘‘နိစ္စ’’န္တိ ဝါ, ဒုက္ခေ ‘‘သုခ’’န္တိ, အနတ္တနိ ‘‘အတ္တာ’’တိ ဝါ, အသုဘေ ‘‘သုဘ’’န္တိ ဝါ, မနသိကာရော. တံ တသ္မိံ သုဘာရမ္မဏေ ဗဟုလံ ပဝတ္တယတော ကာမစ္ဆန္ဒော ဥပ္ပဇ္ဇတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, သုဘနိမိတ္တ’’န္တိအာဒိ. ဧဝံ သဗ္ဗနီဝရဏေသု ယောဇနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

183. 第二，“食住”(āhāraṭṭhitika)即“缘住”(paccayaṭṭhika)。“依于食”即“依于缘”。“净相”(subhanimitta)即：净本身是净相，净的所缘亦是净相。“不如理作意”(ayonisomanasikāra)即非方便作意、非正道作意，也就是于无常作意为“常”，于苦作意为“乐”，于无我作意为“我”，或于不净作意为“净”。于彼净所缘数数生起此（不如理作意）者，其欲贪(kāmacchanda)便会生起。是故说：“诸比丘，有净相……”等。于一切盖(nīvaraṇa)，其用法当如是了知。

---

ပဋိဃနိမိတ္တန္တိအာဒီသု ပန ပဋိဃောပိ ပဋိဃနိမိတ္တံ ပဋိဃာရမ္မဏမ္ပိ. အရတီတိ ဥက္ကဏ္ဌိတာ. ယံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ – ‘‘တတ္ထ ကတမာ အရတိ? ပန္တေသု ဝါ သေနာသနေသု အညတရညတရေသု ဝါ အဓိကုသလေသု ဓမ္မေသု အရတိ အရတိတာ အနဘိရတိ အနဘိရမနာ ဥက္ကဏ္ဌိတာ ပရိတဿိတာ, အယံ ဝုစ္စတိ အရတီ’’တိ (ဝိဘ. ၈၅၆).

于“瞋恚相”(paṭighanimitta)等中，瞋恚本身是瞋恚相，瞋恚的所缘也是。“不乐”(arati)即是厌恶。针对此而说：“其中，什么是‘不乐’？即于边远的卧坐具，或于任何增上善法，不乐、不乐性、不喜、不喜悦、厌恶、焦躁，此称为‘不乐’。”(vibha. 856)

---

တန္ဒီတိ အတိသီတာဒိပစ္စယာ ဥပ္ပန္နံ အာဂန္တုကကာယာလသိယံ. ယသ္မိံ ဥပ္ပန္နေ ‘‘အတိသီတံ အတိဥဏှံ အတိစ္ဆာတောသ္မိ အတိဓာတောသ္မိ အတိဒူရမဂ္ဂံ ဂတောသ္မီ’’တိ ဝဒတိ, ယံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘တတ္ထ ကတမာ တန္ဒိ[Pg.178], ယာ တန္ဒီ တန္ဒိယနာ တန္ဒိမနကတာ အာလသျံ အာလသျာယနာ အာလသျာယိတတ္တံ, အယံ ဝုစ္စတိ တန္ဒီ’’တိ (ဝိဘ. ၈၅၇).

“倦怠”(tandī)指由过冷等缘所生的、偶发的身体懒惰。当它生起时，人会说：“太冷了”、“太热了”、“我太饿了”、“我太饱了”、“我走了太远的路”。针对此而说：“其中，什么是‘倦怠’？即倦怠、倦怠性、倦怠的心态、懒惰、懒惰性、懒惰的状态，此称为‘倦怠’。”(vibha. 857)

---

ဝိဇမ္ဘိတာတိ ကိလေသဝသေန ကာယဝိနမနာ. ယံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ – ‘‘တတ္ထ ကတမာ ဝိဇမ္ဘိတာ? ယာ ကာယဿ ဇမ္ဘနာ ဝိဇမ္ဘနာ အာနမနာ ဝိနမနာ သန္နမနာ ပဏမနာ ဗျာဓိယကံ, အယံ ဝုစ္စတိ ဝိဇမ္ဘိတာ’’တိ (ဝိဘ. ၈၅၈).

“呵欠”(vijambhitā)指因烦恼而身体扭动。针对此而说：“其中，什么是‘呵欠’？即身体的伸展、呵欠、前屈、后仰、佝偻、向上伸展、病态，此称为‘呵欠’。”(vibha. 858)

---

ဘတ္တသမ္မဒေါတိ ဘတ္တပရိဠာဟော. ယံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ – ‘‘တတ္ထ ကတမော ဘတ္တသမ္မဒေါ? ယာ ဘုတ္တာဝိဿ ဘတ္တမုစ္ဆာ ဘတ္တကိလမထော ဘတ္တပရိဠာဟော ကာယဒုဋ္ဌုလ္လံ, အယံ ဝုစ္စတိ ဘတ္တသမ္မဒေါ’’တိ (ဝိဘ. ၈၅၉).

“食后昏沉”(bhattasammada)即食后热恼。针对此而说：“其中，什么是‘食后昏沉’？即食者的食后昏昧、食后疲惫、食后热恼、身体沉重，此称为‘食后昏沉’。”(vibha. 859)

---

စေတသော စ လီနတ္တန္တိ စိတ္တဿ လီယနာကာရော, ယံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ – ‘‘တတ္ထ ကတမံ စေတသော လီနတ္တံ? ယာ စိတ္တဿ အကလျတာ အကမ္မညတာ ဩလီယနာ သလ္လီယနာ လီနံ လီယနာ လီယိတတ္တံ ထိနံ ထိယနာ ထိယိတတ္တံ စိတ္တဿ, ဣဒံ ဝုစ္စတိ စေတသော လီနတ္တ’’န္တိ (ဝိဘ. ၈၆၀).

“心的沉滞”(cetaso līnattanti)是心的沉滞状态。针对此而说：“此中，什么是心的沉滞？即心的不健全性、不适业性、沉陷、畏缩、沉滞、沉滞的状态、沉滞性，以及心的昏沉、昏沉的状态、昏沉性，这称为心的沉滞。”（《分别论》860）

---

စေတသော အဝူပသမောတိ ယထာ နာမ ဝီတစ္စိကောပိ အင်္ဂါရော နေဝ တာဝ သန္နိသီဒတိ ပတာပံ ကရောတိယေဝ, ယထာ စ ပတ္တပစနဋ္ဌာနေ နေဝ တာဝ သန္နိသီဒတိ ပတာပံ ကရောတိယေဝ, ဧဝံ စိတ္တဿ အဝူပသန္တာကာရော, အတ္ထတော ပနေတံ ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စမေဝ ဟောတိ.

“心的不寂静”(cetaso avūpasamo)是指：譬如，无焰的炭火尚未冷却，仍在发热；又如，炉灶也尚未冷却，仍在发热。心不寂静的状态也是如此。就其义理而言，这即是掉举(uddhacca)与后悔(kukkucca)。

---

ဝိစိကိစ္ဆဋ္ဌာနီယာ ဓမ္မာတိ ဝိစိကိစ္ဆာယ အာရမ္မဏဓမ္မာ. အယောနိသောမနသိကာရော သဗ္ဗတ္ထ ဝုတ္တနယောဝ. ဧဝမေတ္ထ ကာမစ္ဆန္ဒော ဝိစိကိစ္ဆာတိ ဣမေ ဒွေ ဓမ္မာ အာရမ္မဏေန ကထိတာ, ဗျာပါဒေါ အာရမ္မဏေန စ ဥပနိဿယေန စ, သေသာ သဟဇာတေန စ ဥပနိဿယေန စာတိ.

“作为疑惑基础的法”(vicikicchaṭṭhāniyā dhammā)是指作为疑惑所缘的法。不如理作意，如各处所说。如此，在此，欲贪与疑惑这二法是依所缘而说；嗔恚是依所缘与依止缘而说；其余诸法是依俱生缘与依止缘而说。

---

သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဋ္ဌာနီယာ ဓမ္မာတိ သတိယာ အာရမ္မဏဓမ္မာ သတ္တတိံသ ဗောဓိပက္ခိယာ စ နဝ လောကုတ္တရဓမ္မာ စ. တတ္ထ ယောနိသောမနသိကာရဗဟုလီကာရောတိ တတ္ထ ဥပါယမနသိကာရဿ ပုနပ္ပုနံ ကရဏံ.

“念觉支的助成法”(satisambojjhaṅgaṭṭhāniyā dhammā)是指念的所缘法，即三十七菩提分法和九出世间法。其中，“于彼处多修如理作意”(tattha yonisomanasikārabahulīkāro)是指在那里反复进行方便的作意。

---

ကုသလာကုသလာ ဓမ္မာတိအာဒီသု ကုသလာတိ ကောသလ္လသမ္ဘူတာ အနဝဇ္ဇသုခဝိပါကာ. အကုသလာတိ အကောသလ္လသမ္ဘူတာ သာဝဇ္ဇဒုက္ခဝိပါကာ. သာဝဇ္ဇာတိ အကုသလာ. အနဝဇ္ဇာတိ ကုသလာ. ဟီနပဏီတကဏှသုက္ကေသုပိ ဧသေဝ နယော. သပ္ပဋိဘာဂါတိ ကဏှသုက္ကာယေဝ. ကဏှာ ဟိ ကဏှဝိပါကဒါနတော[Pg.179], သုက္ကာ စ သုက္ကဝိပါကဒါနတော သပ္ပဋိဘာဂါ နာမ, သဒိသဝိပါကကောဋ္ဌာသာတိ အတ္ထော. ပဋိပက္ခဘူတဿ ဝါ ဘာဂဿ အတ္ထိတာယ သပ္ပဋိဘာဂါ. ကဏှာနဉှိ သုက္ကာ ပဋိပက္ခဘာဂါ, သုက္ကာနဉ္စ ကဏှာ ပဋိပက္ခဘာဂါတိ ဧဝမ္ပိ သပ္ပဋိဘာဂါ. သပ္ပဋိဗာဟိတဋ္ဌေန ဝါ သပ္ပဋိဘာဂါ. အကုသလဉှိ ကုသလံ ပဋိဗာဟိတွာ အတ္တနော ဝိပါကံ ဒေတိ, ကုသလဉ္စ အကုသလံ ပဋိဗာဟိတွာတိ ဧဝမ္ပိ ကဏှသုက္ကာ သပ္ပဋိဘာဂါ.

于“善不善法”(Kusalākusalā dhammā)等词中，“善”是由善巧所生，无过失且为乐果报之法；“不善”是由不善巧所生，有过失且为苦果报之法。“有过失”(sāvajja)即不善法，“无过失”(anavajja)即善法。于下劣、胜妙、黑、白法中，亦同此理。“有对分”(sappaṭibhāga)即黑法与白法。黑法因能给予黑果报，白法因能给予白果报，故名为“有对分”，义即有同类果报之分。或，因有对立之分的存在，故名“有对分”。诚然，于黑法，白法为其对立之分；于白法，黑法亦为其对立之分，如是亦名“有对分”。或，因有排斥对分之义，故名“有对分”。诚然，不善法排斥善法而给予自己的果报，善法亦排斥不善法而给予自己的果报，如是，黑法与白法亦名“有对分”。

---

အာရမ္ဘဓာတူတိ ပဌမာရမ္ဘဝီရိယံ. နိက္ကမဓာတူတိ ကောသဇ္ဇတော နိက္ခန္တတ္တာ တတော ဗလဝတရံ. ပရက္ကမဓာတူတိ ပရံ ပရံ ဌာနံ အက္ကမနတာယ တတောပိ ဗလဝတရန္တိ တီဟိပိ ပဒေဟိ ဝီရိယမေဝ ကထိတံ.

“发勤界”(Ārambhadhātu)是初发起之精进。“出离界”(Nikkamadhātu)，因从懈怠中出离，故比前者更有力。“勇猛界”(Parakkamadhātu)，因能不断趋向更高之境，故又比后者更有力。如是，此三词所说者即是精进。

---

ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဋ္ဌာနီယာတိ ပီတိယာ အာရမ္မဏဓမ္မာ. ကာယပဿဒ္ဓီတိ တိဏ္ဏံ ခန္ဓာနံ ဒရထပဿဒ္ဓိ. စိတ္တပဿဒ္ဓီတိ ဝိညာဏက္ခန္ဓဿ ဒရထပဿဒ္ဓိ. သမထနိမိတ္တန္တိ သမထောပိ သမထနိမိတ္တံ, အာရမ္မဏမ္ပိ. အဗျဂ္ဂနိမိတ္တန္တိ တဿေဝ ဝေဝစနံ.

“喜觉支处”(Pītisambojjhaṅgaṭṭhāniyā)是喜的所缘法。“身轻安”(Kāyapassaddhi)是三蕴（受、想、行）热恼的平息。“心轻安”(Cittapassaddhi)是识蕴热恼的平息。“止相”(Samathanimitta)，止是（后后之）止的因相，所缘亦是。“不散乱相”(Abyagganimitta)是前者的同义词。

---

ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဋ္ဌာနီယာတိ ဥပေက္ခာယ အာရမ္မဏဓမ္မာ, အတ္ထတော ပန မဇ္ဈတ္တာကာရော ဥပေက္ခာဋ္ဌာနီယာ ဓမ္မောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဧဝမေတ္ထ သတိဓမ္မဝိစယဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂါ အာရမ္မဏေန ကထိတာ, သေသာ အာရမ္မဏေနပိ ဥပနိဿယေနပိ.

“舍觉支处”(Upekkhāsambojjhaṅgaṭṭhāniyā)是舍的所缘法；然而就义理而言，应知显现中舍相之法即是舍处法。如是，于此，念、择法、舍觉支是依所缘而说，其余觉支则依所缘及亲依止而说。

---

၃. သီလသုတ္တဝဏ္ဏနာ

3. 戒经释义

---

၁၈၄. တတိယေ သီလသမ္ပန္နာတိ ဧတ္ထ ခီဏာသဝဿ လောကိယလောကုတ္တရသီလံ ကထိတံ, တေန သမ္ပန္နာတိ အတ္ထော. သမာဓိပညာသုပိ ဧသေဝ နယော. ဝိမုတ္တိ ပန ဖလဝိမုတ္တိယေဝ. ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနံ ပစ္စဝေက္ခဏဉာဏံ. ဧဝမေတ္ထ သီလာဒယော တယော လောကိယလောကုတ္တရာ, ဝိမုတ္တိ လောကုတ္တရာဝ, ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနံ လောကိယမေဝ.

184. 第三，于“戒具足”，此处宣说了漏尽者的世间与出世间戒，其具足于此，是为此义。于定与慧也是此理。而解脱，则唯是果解脱。解脱智见即是省察智。如是，于此，戒等三者通于世间与出世间，解脱唯是出世间，解脱智见则唯是世间。

---

ဒဿနမ္ပာဟန္တိ ဒဿနမ္ပိ အဟံ. တံ ပနေတံ ဒဿနံ – စက္ခုဒဿနံ, ဉာဏဒဿနန္တိ ဒုဝိဓံ. တတ္ထ ပသန္နေဟိ စက္ခူဟိ အရိယာနံ ဒဿနံ ဩလောကနံ စက္ခုဒဿနံ နာမ. အရိယေဟိ ပန ဒိဋ္ဌဿ လက္ခဏဿ ဒဿနံ, ပဋိဝိဒ္ဓဿ စ ပဋိဝိဇ္ဈနံ ဈာနေန ဝါ ဝိပဿနာယ ဝါ မဂ္ဂဖလေဟိ ဝါ ဉာဏဒဿနံ နာမ. ဣမသ္မိံ ပနေတ္ထ စက္ခုဒဿနံ အဓိပ္ပေတံ. အရိယာနဉှိ ပသန္နေဟိ စက္ခူဟိ ဩလောကနမ္ပိ [Pg.180] ဗဟုကာရမေဝ. သဝနန္တိ ‘‘အသုကော နာမ ခီဏာသဝေါ အသုကသ္မိံ နာမ ရဋ္ဌေ ဝါ ဇနပဒေ ဝါ ဂါမေ ဝါ နိဂမေ ဝါ ဝိဟာရေ ဝါ လေဏေ ဝါ ဝသတီ’’တိ ကထေန္တာနံ သောတေန သဝနံ, ဧတမ္ပိ ဗဟုကာရမေဝ. ဥပသင်္ကမနန္တိ ‘‘ဒါနံ ဝါ ဒဿာမိ, ပဉှံ ဝါ ပုစ္ဆိဿာမိ, ဓမ္မံ ဝါ သောဿာမိ, သက္ကာရံ ဝါ ကရိဿာမီ’’တိ ဧဝရူပေန စိတ္တေန အရိယာနံ ဥပသင်္ကမနံ. ပယိရုပါသနန္တိ ပဉှာပယိရုပါသနံ. အရိယာနံ ဂုဏေ သုတွာ တေ ဥပသင်္ကမိတွာ နိမန္တေတွာ ဒါနံ ဒတွာ ‘‘ကိံ, ဘန္တေ, ကုသလ’’န္တိအာဒိနာ နယေန ပဉှပုစ္ဆနန္တိ အတ္ထော.

“我亦说见”（Dassanampāhaṃ）是“见，我亦说”（dassanampi ahaṃ）之义。而此见有二种：眼见与智见。其中，以具信之眼瞻仰圣者，名为眼见。然而，由圣者们以观（vipassanā）见其所见之相，以道与果彻证其所彻证之法，或以禅那见地遍等，名为智见。于此，意指眼见。因为以具信之眼瞻仰圣者，亦有大助益。“听闻”，即是以耳听闻他人言：“名为某某的漏尽者，住于某某国、某某地区、某某村、某某镇、某某寺院或某某洞窟。”此亦有大助益。“亲近”，即是以“我将布施、我将请问、我将听法、我将致敬”这样的心来亲近圣者。“承事”，即是透过请问来承事，其义为：听闻圣者之德后，亲近、邀请、布施，并以“尊者，何为善？”等方式请教问题。

---

အနုဿတိန္တိ ရတ္တိဋ္ဌာနဒိဝါဋ္ဌာနေသု နိသိန္နဿ ‘‘ဣဒါနိ အရိယာ လေဏဂုဟမဏ္ဍပါဒီသု ဈာနဝိပဿနာမဂ္ဂဖလသုခေဟိ ဝီတိနာမေန္တီ’’တိ အနုဿရဏံ. ယော ဝါ တေသံ သန္တိကေ ဩဝါဒေါ လဒ္ဓေါ ဟောတိ, တံ အာဝဇ္ဇိတွာ ‘‘ဣမသ္မိံ ဌာနေ သီလံ ကထိတံ, ဣမသ္မိံ သမာဓိ, ဣမသ္မိံ ဝိပဿနာ, ဣမသ္မိံ မဂ္ဂေါ, ဣမသ္မိံ ဖလ’’န္တိ ဧဝံ အနုဿရဏံ. အနုပဗ္ဗဇ္ဇန္တိ အရိယေသု စိတ္တံ ပသာဒေတွာ ဃရာ နိက္ခမ္မ တေသံ သန္တိကေ ပဗ္ဗဇ္ဇံ. အရိယာနဉှိ သန္တိကေ စိတ္တံ ပသာဒေတွာ တေသံယေဝ သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိတွာ တေသံယေဝ ဩဝါဒါနုသာသနိံ ပစ္စာသီသမာနဿ စရတောပိ ပဗ္ဗဇ္ဇာ အနုပဗ္ဗဇ္ဇာ နာမ. အရိယေသု ပသာဒေန အညတ္ထ ပဗ္ဗဇိတွာ အရိယာနံ သန္တိကေ ဩဝါဒါနုသာသနိံ ပစ္စာသီသမာနဿ စရတော ပဗ္ဗဇ္ဇာပိ အနုပဗ္ဗဇ္ဇာ နာမ. အညေသု ပန ပသာဒေန အညေသံယေဝ သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိတွာ အညေသံယေဝ ဩဝါဒါနုသာသနိံ ပစ္စာသီသမာနဿ စရတော ပဗ္ဗဇ္ဇာ အနုပဗ္ဗဇ္ဇာ နာမ န ဟောတိ.

“随念(Anussati)”即是于日夜住处安坐时，随念：“如今圣者们正在洞窟、岩洞、殿堂等处，以禅那、观(vipassanā)、道、果之乐度时”。或者，忆念曾从他们那里获得的教诫，思惟：“此处宣说戒，此处宣说定，此处宣说观，此处宣说道，此处宣说果”，如此随念。“随出家(Anupabbajjā)”即是对圣者生起净信后，离家于其座下出家。诚然，对圣者生起净信，即于其座下出家，并期盼其教诫与教导而行，此出家名为随出家。对圣者有净信，而于他处出家，但期盼圣者的教诫与教导而行，此出家亦名为随出家。然而，若对他人有净信，即于他人座下出家，并期盼他人的教诫与教导而行，此出家则不名为随出家。

---

ဧဝံ ပဗ္ဗဇိတေသု ပန မဟာကဿပတ္ထေရဿ တာဝ အနုပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတာ သတသဟဿမတ္တာ အဟေသုံ, တထာ ထေရဿေဝ သဒ္ဓိဝိဟာရိကဿ စ စန္ဒဂုတ္တတ္ထေရဿ, တဿာပိ သဒ္ဓိဝိဟာရိကဿ သူရိယဂုတ္တတ္ထေရဿ, တဿာပိ သဒ္ဓိဝိဟာရိကဿ အဿဂုတ္တတ္ထေရဿ, တဿာပိ သဒ္ဓိဝိဟာရိကဿ ယောနကဓမ္မရက္ခိတတ္ထေရဿ, တဿ ပန သဒ္ဓိဝိဟာရိကော အသောကရညော ကနိဋ္ဌဘာတာ တိဿတ္ထေရော နာမ အဟောသိ, တဿ အနုပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတာ အဍ္ဎတေယျကောဋိသင်္ခါ အဟေသုံ. မဟိန္ဒတ္ထေရဿ အနုပဗ္ဗဇိတာနံ ဂဏနပရိစ္ဆေဒေါ နတ္ထိ. ယာဝဇ္ဇဒိဝသာ လင်္ကာဒီပေ သတ္ထရိ ပသာဒေန ပဗ္ဗဇန္တာ မဟိန္ဒတ္ထေရဿေဝ ပဗ္ဗဇ္ဇံ အနုပဗ္ဗဇန္တိ နာမ.

于如是出家者中，首先，随大迦叶(Mahākassapa)长老出家者，约有十万之数。同样，随其同住弟子旃陀笈多(Candagutta)长老出家者，亦有十万之数；随彼之同住弟子苏利耶护(Sūriyagutta)长老出家者，亦有十万之数；随彼之同住弟子马护(Assagutta)长老出家者，亦有十万之数；随彼之同住弟子优那法护(Yonakadhammarakkhita)长老出家者，亦有十万之数。而彼之同住弟子，乃阿育王(Asoka)之弟，名帝沙（Tissa）长老，随彼出家者，有二千五百万之数。随摩哂陀(Mahinda)长老出家者，则无数量之限。直至今日，于楞伽岛(Laṅkādīpa)因于导师有净信而出家者，皆名为随摩哂陀长老出家。

---

တံ [Pg.181] ဓမ္မန္တိ တံ တေသံ ဩဝါဒါနုသာသနီဓမ္မံ. အနုဿရတီတိ သရတိ. အနုဝိတက္ကေတီတိ ဝိတက္ကာဟတံ ကရောတိ. အာရဒ္ဓေါ ဟောတီတိ ပရိပုဏ္ဏော ဟောတိ. ပဝိစိနတီတိအာဒိ သဗ္ဗံ တတ္ထ ဉာဏစာရဝသေနေဝ ဝုတ္တံ. အထ ဝါ ပဝိစိနတီတိ တေသံ တေသံ ဓမ္မာနံ လက္ခဏံ ဝိစိနတိ. ပဝိစရတီတိ တတ္ထ ဉာဏံ စရာပေတိ. ပရိဝီမံသမာပဇ္ဇတီတိ ဝီမံသနံ ဩလောကနံ ဂဝေသနံ အာပဇ္ဇတိ.

“彼法”(taṃ dhammaṃ)即是他们那教诫与教导之法。“随念”(anussarati)即是忆念。“随寻”(anuvitakketi)即是使其被寻所触及。“已发勤”(āraddho hoti)即是已圆满。“遍察”(pavicinati)等一切，皆是依于智之行境而说。或者，“遍察”即是辨察彼彼诸法之相。“遍行”(pavicarati)即是让智在其上运行。“行遍察”(parivīmaṃsamāpajjati)即是达到审察、观察、见与探求。

---

သတ္တ ဖလာ သတ္တာနိသံသာတိ ဥဘယမ္ပေတံ အတ္ထတော ဧကံ. ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ပဋိကစ္စ အညံ အာရာဓေတီတိ အရဟတ္တံ အာရာဓေန္တော ဣမသ္မိံယေဝ အတ္တဘာဝေ အာရာဓေတိ, တဉ္စ ခေါ ပဋိကစ္စ, အသမ္ပတ္တေယေဝ မရဏကာလေတိ အတ္ထော. အထ မရဏကာလေတိ အထ မရဏဿ အာသန္နကာလေ.

“七种果与七种功德”，此二者在义理上实为同一。“于现法中预先证得更高者”，即是证得阿罗汉果；于此生中证得，且是预先，即在死亡之时到来前证得，此是其义。“若于临终时”者，即若未能（于此前成就），则于临近死亡之时。

---

အန္တရာပရိနိဗ္ဗာယီတိ ယော အာယုဝေမဇ္ဈံ အနတိက္ကမိတွာ ပရိနိဗ္ဗာယတိ, သော တိဝိဓော ဟောတိ. ကပ္ပသဟဿာယုကေသု တာဝ အဝိဟေသု နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဧကော နိဗ္ဗတ္တဒိဝသေယေဝ အရဟတ္တံ ပါပုဏာတိ. နော စေ နိဗ္ဗတ္တဒိဝသေ ပါပုဏာတိ, ပဌမဿ ပန ကပ္ပသတဿ မတ္ထကေ ပါပုဏာတိ. အယမေကော အန္တရာပရိနိဗ္ဗာယီ. အပရော ဧဝံ အသက္ကောန္တော ဒွိန္နံ ကပ္ပသတာနံ မတ္ထကေ ပါပုဏာတိ, အယံ ဒုတိယော. အပရော ဧဝမ္ပိ အသက္ကောန္တော စတုန္နံ ကပ္ပသတာနံ မတ္ထကေ ပါပုဏာတိ, အယံ တတိယော အန္တရာပရိနိဗ္ဗာယီ.

“中般涅槃者”(antarāparinibbāyī)即是未超越寿命中段而般涅槃者，他有三种。首先，于寿命为一千大劫的无烦天(Aviha)中投生，其中一者于投生当日即证得阿罗汉果。若未于投生当日证得，则于第一个百大劫之内证得。此为第一种中般涅槃者。另一者若未能如此，则于两百大劫之内证得，此为第二种。另一者若亦未能如此，则于四百大劫之内证得，此为第三种中般涅槃者。

---

ပဉ္စမံ ပန ကပ္ပသတံ အတိက္ကမိတွာ အရဟတ္တံ ပတ္တော ဥပဟစ္စပရိနိဗ္ဗာယီ နာမ ဟောတိ. အတပ္ပာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. ယတ္ထ ကတ္ထစိ ဥပ္ပန္နော ပန သသင်္ခါရေန သပ္ပယောဂေန အရဟတ္တံ ပတ္တော သသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီ နာမ, အသင်္ခါရေန အပ္ပယောဂေန ပတ္တော အသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီ နာမ. အဝိဟာဒီသုပိ နိဗ္ဗတ္တော တတ္ထ ယာဝတာယုကံ ဌတွာ ဥပရူပရိ နိဗ္ဗတ္တိတွာ အကနိဋ္ဌံ ပတ္တော ဥဒ္ဓံသောတော အကနိဋ္ဌဂါမီ နာမ.

然而，若在超越第五个百大劫后证得阿罗汉果，则名为“伤害般涅槃者”(upahaccaparinibbāyī)。在无热天(Atappa)等处亦复如是。然而，无论在哪里投生，若以有行、有加行而证得阿罗汉果，则名为“有行般涅槃者”(sasaṅkhāraparinibbāyī)；若以无行、无加行而证得阿罗汉果，则名为“无行般涅槃者”(asaṅkhāraparinibbāyī)。在无烦天(Aviha)等处投生者，在那里住满寿命，然后渐次往上投生，到达色究竟天，则名为“上流至色究竟天者”(uddhaṃsoto akaniṭṭhagāmī)。

---

ဣမသ္မိံ ပန ဌာနေ အဋ္ဌစတ္တာရီသ အနာဂါမိနော ကထေတဗ္ဗာ. အဝိဟေသု ဟိ တယော အန္တရာပရိနိဗ္ဗာယီ, ဧကော ဥပဟစ္စပရိနိဗ္ဗာယီ, ဧကော ဥဒ္ဓံသောတော အကနိဋ္ဌဂါမီတိ ပဉ္စ ဟောန္တိ. တေ အသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယိနော ပဉ္စ, သသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယိနော ပဉ္စာတိ ဒသ ဟောန္တိ, တထာ အတပ္ပာဒီသု. အကနိဋ္ဌေသု ပန ဥဒ္ဓံသောတော နတ္ထိ, တသ္မာ တတ္ထ စတ္တာရော သသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီ, စတ္တာရော အသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီတိ အဋ္ဌာတိ ဧဝံ အဋ္ဌစတ္တာလီသ ဟောန္တိ. တေသံ ဥဒ္ဓံသောတော အကနိဋ္ဌဂါမီ သဗ္ဗဇေဋ္ဌော စေဝ ဟောတိ [Pg.182] သဗ္ဗကနိဋ္ဌော စ. ကထံ? သော ဟိ သောဠသကပ္ပသဟဿာယုကတ္တာ အာယုနာ သဗ္ဗေသံ ဇေဋ္ဌော, သဗ္ဗပစ္ဆာ အရဟတ္တံ ပါပုဏီတိ သဗ္ဗေသံ ကနိဋ္ဌော. ဣမသ္မိံ သုတ္တေ အပုဗ္ဗံ အစရိမံ ဧကစိတ္တက္ခဏိကာ နာနာလက္ခဏာ အရဟတ္တမဂ္ဂဿ ပုဗ္ဗဘာဂဝိပဿနာ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ ကထိတာ.

再者，于此处当说四十八种不还者(anāgāmin)。于无烦天(Aviha)中有三位中般涅槃者、一位生般涅槃者、一位上流至色究竟天者，共五位。他们分为五位无行般涅槃者与五位有行般涅槃者，共十位。于无热天(Atappa)等亦如是。然于色究竟天(Akaniṭṭhā)中无上流者，故于彼处有四位有行般涅槃者与四位无行般涅槃者，共八位。如是，总共四十八位。于彼等中，上流至色究竟天者既是最长者，亦是最幼者。如何？实因其寿有一万六千劫，故以寿而言，为一切中最长者；又因其最后证得阿罗汉果，故为一切中最幼者。于此经中，宣说了作为阿罗汉道前分之观(vipassanā)的诸觉支(bojjhaṅga)，其非前非后、于一心刹那、具种种相。

---

၄. ဝတ္ထသုတ္တဝဏ္ဏနာ

4. 衣经释义

---

၁၈၅. စတုတ္ထေ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ ဣတိ စေ မေ ဟောတီတိ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါတိ ဧဝံ စေ မယှံ ဟောတိ. အပ္ပမာဏောတိ မေ ဟောတီတိ အပ္ပမာဏောတိ ဧဝံ မေ ဟောတိ. သုသမာရဒ္ဓေါတိ သုပရိပုဏ္ဏော. တိဋ္ဌတီတိ ဧတ္ထ အဋ္ဌဟာကာရေဟိ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ တိဋ္ဌတိ – ဥပ္ပာဒံ အနာဝဇ္ဇိတတ္တာ အနုပ္ပာဒံ အာဝဇ္ဇိတတ္တာ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ တိဋ္ဌတိ, ပဝတ္တံ, အပ္ပဝတ္တံ, နိမိတ္တံ, အနိမိတ္တံ သင်္ခါရေ အနာဝဇ္ဇိတတ္တာ, ဝိသင်္ခါရံ အာဝဇ္ဇိတတ္တာ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ တိဋ္ဌတီတိ. ဣမေဟိ အဋ္ဌဟာကာရေဟိ တိဋ္ဌတီတိ ထေရော ဇာနာတိ, ဝုတ္တာကာရဝိပရီတေဟေဝ အဋ္ဌဟာကာရေဟိ စဝန္တံ စဝတီတိ ပဇာနာတိ. သေသဗောဇ္ဈင်္ဂေသုပိ ဧသေဝ နယော.

185. 于第四经，经言“于我，若有念觉支”者，意谓：“于我，若有如是‘念觉支’之念”。经言“于我，有无量”者，意谓：“于我，有如是‘无量’之念”。“善成就”(susamāraddha)者，谓“善圆满”。于此，“住立”(tiṭṭhati)者，谓念觉支由八种行相而住立：因不思惟生起与思惟不生起而住立；因不思惟流转与思惟不流转而住立；因不思惟相与思惟无相而住立；因不思惟诸行与思惟无为而住立。长老知（念觉支）由这八种行相而住立，亦了知其由与上述相反的八种行相而动摇、退失。于其余觉支，理路亦然。

---

ဣတိ ဣမသ္မိံ သုတ္တေ ထေရဿ ဖလဗောဇ္ဈင်္ဂါ ကထိတာ. ယဒါ ဟိ ထေရော သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ သီသံ ကတွာ ဖလသမာပတ္တိံ သမာပဇ္ဇတိ, တဒါ ဣတရေ ဆ တဒနွယာ ဟောန္တိ. ယဒါ ဓမ္မဝိစယာဒီသု အညတရံ, တဒါပိ သေသာ တဒနွယာ ဟောန္တီတိ ဧဝံ ဖလသမာပတ္တိယံ အတ္တနော စိဏ္ဏဝသိတံ ဒဿေန္တော ထေရော ဣမံ သုတ္တံ ကထေသီတိ.

如是，于此经中，长老宣说了与果相应的觉支。诚然，当长老以念觉支为首而入果定时，其余六支亦随之而行。当以择法等任一支为首时，其余诸支亦随之而行。如是，长老为显示自身于果定中所修习的自在，而宣说了此经。

---

၅. ဘိက္ခုသုတ္တဝဏ္ဏနာ

5. 比丘经释义

---

၁၈၆. ပဉ္စမေ ဗောဓာယ သံဝတ္တန္တီတိ ဗုဇ္ဈနတ္ထာယ သံဝတ္တန္တိ. ကိံ ဗုဇ္ဈနတ္ထာယ? မဂ္ဂေန အသင်္ခတံ နိဗ္ဗာနံ, ပစ္စဝေက္ခဏာယ ကတကိစ္စတံ, မဂ္ဂေန ဝါ ကိလေသနိဒ္ဒါတော ပဗုဇ္ဈနတ္ထာယ, ဖလေန ပဗုဇ္ဈနဘာဝတ္ထာယာတိပိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. တေနေဝေတ္ထ နိဗ္ဗာနသစ္ဆိကိရိယာ ကိလေသပဟာနပစ္စဝေက္ခဏာတိ သဗ္ဗံ ဒဿိတံ.

186. 第五，“导向觉悟”，是为觉悟而发生。为觉悟何者？以道觉悟无为的涅槃，以省察觉悟所作已办；或以道从烦恼之眠中觉醒，以果达到圆满觉悟的状态，亦可如是说。是故，于此显示了证悟涅槃、断除烦恼及省察等一切。

---

၆-၇. ကုဏ္ဍလိယသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

6-7. 衮达利亚经等释义

---

၁၈၇-၁၈၈. ဆဋ္ဌေ [Pg.183] အာရာမနိဿယီတိ အာရာမံ နိဿာယ ဝသနဘာဝေန အာရာမနိဿယီ. ပရိသာဝစရောတိ ပရိသာယ အဝစရော. ပရိသံ နာမ ဗာလာပိ, ပဏ္ဍိတာပိ ဩသရန္တိ, ယော ပန ပရပ္ပဝါဒံ မဒ္ဒိတွာ အတ္တနော ဝါဒံ ဒီပေတုံ သက္ကောတိ, အယံ ပရိသာဝစရော နာမ. အာရာမေန အာရာမန္တိ အာရာမေနေဝ အာရာမံ အနုစင်္ကမာမိ, န ဗာဟိရေနာတိ အတ္ထော. ဥယျာနေန ဥယျာနန္တိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော. အညေန ဝါ အာရာမေန ပဝိသိတွာ အညံ အာရာမံ, အညေန ဥယျာနေန အညံ ဥယျာနန္တိ အယမေတ္ထ အတ္ထော. ဣတိဝါဒပ္ပမောက္ခာနိသံသန္တိ ‘‘ဧဝံ ပုစ္ဆာ ဟောတိ, ဧဝံ ဝိဿဇ္ဇနံ, ဧဝံ ဂဟဏံ, ဧဝံ နိဗ္ဗေဌန’’န္တိ ဣမိနာ နယေန ဣတိဝါဒေါ ဟောတိ ဣတိဝါဒပ္ပမောက္ခောတိ ဧတံ အာနိသံသံ. ဥပါရမ္ဘာနိသံသန္တိ ‘‘အယံ ပုစ္ဆာယ ဒေါသော, အယံ ဝိဿဇ္ဇနေ’’တိ ဧဝံ ဝါဒဒေါသာနိသံသံ.

187-188. 第六，“依园住”，即依止园林而住。“众中行”，即出入集会者。所谓集会，愚者和智者都会参加，但凡是能驳斥他人论点、阐明自己观点的人，才被称为“众中行”。“从园至园”，意为“我从一个园林走到另一个园林，不走到外面”；“从花园到花园”也是同样的道理。其另一义为：从一个园林进入另一个园林，从一个花园进入另一个花园。“论辩善巧的功德”是指：依“如是提问，如是回答，如是领会，如是阐释”之方式，有论议，有论议之解脱，此即其功德。“指正过失的功德”是指：“此为提问之过，此为回答之过”，如是指出他人论议中过失的功德。

---

ကထံ ဘာဝိတော စ, ကုဏ္ဍလိယ, ဣန္ဒြိယသံဝရောတိ သတ္ထာ ‘‘ဧတ္တကံ ဌာနံ ပရိဗ္ဗာဇကေန ပုစ္ဆိတံ, ဣဒါနိ ပုစ္ဆိတုံ န သက္ကောတီ’’တိ ဉတွာ ‘‘န တာဝ အယံ ဒေသနာ ယထာနုသန္ဓိံ ဂတာ. ဣဒါနိ နံ ယထာနုသန္ဓိံ ပါပေဿာမီ’’တိ သယမေဝ ပုစ္ဆန္တော ဣမံ ဒေသနံ အာရဘိ. တတ္ထ မနာပံ နာဘိဇ္ဈတီတိ ဣဋ္ဌာရမ္မဏံ နာဘိဇ္ဈာယတိ. နာဘိဟံသတီတိ န သာမိသာယ တုဋ္ဌိယာ အဘိဟံသတိ. တဿ ဌိတော စ ကာယော ဟောတိ, ဌိတံ စိတ္တံ အဇ္ဈတ္တန္တိ တဿ နာမကာယော စ စိတ္တဉ္စ ဂေါစရဇ္ဈတ္တေ ဌိတံ ဟောတိ. သုသဏ္ဌိတန္တိ ကမ္မဋ္ဌာနဝသေန သုဋ္ဌု သဏ္ဌိတံ. သုဝိမုတ္တန္တိ ကမ္မဋ္ဌာနဝိမုတ္တိယာ သုဝိမုတ္တံ. အမနာပန္တိ အနိဋ္ဌာရမ္မဏံ. န မင်္ကု ဟောတီတိ တသ္မိံ န မင်္ကု ဟောတိ. အပ္ပတိဋ္ဌိတစိတ္တောတိ ကိလေသဝသေန အဋ္ဌိတစိတ္တော. အဒီနမာနသောတိ ဒေါမနဿဝသေန အဒီနစိတ္တော. အဗျာပန္နစေတသောတိ ဒေါသဝသေန အပူတိစိတ္တော.

“衮达利亚，如何是已修习的根律仪呢？”世尊了知“此游方者已问至此，如今不能再问了”，并思惟“此教说尚未按次第连接，如今我将使其按次第连接”，于是亲自提问而开始此教说。其中，“不贪求可意境”，即不贪著于可喜所缘。“不欣喜”，即不以带俗情之喜而欣喜。“其身安住，心安住于内”，即其名身与心安住于业处所缘之内。“善安住”，即以业处而善安住。“善解脱”，即由业处而善解脱。“不可意境”，即不可喜所缘。“不沮丧”，即于彼（所缘）不沮丧。“心不僵住”，即心不因瞋恚之力而僵硬。“心不低沉”，即心不因忧愁之力而低沉。“心无瞋恚”，即心不因瞋恚之力而腐败。

---

ဧဝံ ဘာဝိတော ခေါ, ကုဏ္ဍလိယ, ဣန္ဒြိယသံဝရော ဧဝံ ဗဟုလီကတော တီဏိ သုစရိတာနိ ပရိပူရေတီတိ ဧတ္ထ ဧဝံ သုစရိတပူရဏံ ဝေဒိတဗ္ဗံ – ဣမေသု တာဝ ဆသု ဒွါရေသု အဋ္ဌာရသ ဒုစ္စရိတာနိ ဟောန္တိ. ကထံ? စက္ခုဒွါရေ တာဝ [Pg.184] ဣဋ္ဌာရမ္မဏေ အာပါထဂတေ ကာယင်္ဂဝါစင်္ဂါနိ အစောပေတွာ တသ္မိံ အာရမ္မဏေ လောဘံ ဥပ္ပာဒေန္တဿ မနောဒုစ္စရိတံ ဟောတိ. လောဘသဟဂတေန စိတ္တေန ‘‘အဟော ဝတိဒံ ဣဋ္ဌံ ကန္တံ မနာပ’’န္တိ ဘဏန္တဿ ဝစီဒုစ္စရိတံ, တဒေဝ ဟတ္ထေန ပရာမသန္တဿ ကာယဒုစ္စရိတံ. သေသဒွါရေသုပိ ဧသေဝ နယော.

衮达利亚，如是修习、如是多修习的根律仪，能圆满三妙行。于此，当知妙行之圆满如下：于此六门中，有十八种恶行。如何？先于眼门，当可喜所缘现前时，身肢、语肢不动，而于彼所缘生起贪者，即是意恶行。以贪俱行之心言：“啊，此乃可喜、可爱、可意！”者，即是语恶行。以手触彼所缘者，即是身恶行。于其余诸门，理路亦然。

---

အယံ ပန ဝိသေသော – သောတဒွါရသ္မိဉှိ သဒ္ဒါရမ္မဏဿ ဝတ္ထုဘူတံ သင်္ခပဏဝါဒိတူရိယဘဏ္ဍံ အနာမာသံ အာမသန္တဿ, ဃာနဒွါရေ ဂန္ဓာရမ္မဏဿ ဝတ္ထုဘူတံ ဂန္ဓမာလာဒိံ, ဇိဝှာဒွါရေ ရသာရမ္မဏဿ ဝတ္ထုဘူတံ မစ္ဆမံသာဒိံ, ကာယဒွါရေ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရမ္မဏဿ ဝတ္ထုဘူတံ ဝတ္ထတူလကပါဝါရာဒိံ, မနောဒွါရေ ပညတ္တိဝသေန ဓမ္မာရမ္မဏဘူတံ သပ္ပိတေလမဓုဖာဏိတာဒိံ အာမသန္တဿ ကာယဒုစ္စရိတံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. သင်္ခေပတော ပနေတ္ထ ဆသု ဒွါရေသု ကာယဝီတိက္ကမော ကာယဒုစ္စရိတံ, ဝစီဝီတိက္ကမော ဝစီဒုစ္စရိတံ, မနောဝီတိက္ကမော မနောဒုစ္စရိတန္တိ တီဏေဝ ဒုစ္စရိတာနိ ဟောန္တိ.

然而，此有差别：于耳门，触碰作为声所缘之事的、不应触的海螺、铜鼓等乐器；于鼻门，触碰作为香所缘之事的香、花环等；于舌门，食用作为味所缘之事的鱼、肉等；于身门，触碰作为触所缘之事的衣物、棉絮、斗篷等；于意门，触碰通过概念而成为法所缘的酥油、油、蜜、糖蜜等，当知此为身恶行。简而言之，于此六门，身的逾越是身恶行，语的逾越是语恶行，意的逾越是意恶行，如是只有三恶行。

---

အယံ ပန ဘိက္ခု အတ္တနော ဘာဝနာပဋိသင်္ခါနေ ဌိတော ဣမာနိ ဒုစ္စရိတာနိ သုစရိတံ ကတွာ ဝိပရိဏာမေတိ. ကထံ? စက္ခုဒွါရေ တာဝ ဣဋ္ဌာရမ္မဏေ အာပါထဂတေ ကာယင်္ဂဝါစင်္ဂါနိ အစာလေတွာ ရူပါရမ္မဏံ ဝိပဿနံ ပဋ္ဌာပယတော မနောသုစရိတံ ဟောတိ, ဝိပဿနာသဟဂတေန စိတ္တေန ခယဓမ္မံ ဝယဓမ္မန္တိ ဘဏန္တဿ ဝစီသုစရိတံ, ‘‘အနာမာသဘဏ္ဍံ ဧတ’’န္တိ အနာမသန္တဿ ကာယသုစရိတံ. သေသဒွါရေသုပိ ဧသေဝ နယော. ဧဝံ ဣမာနိ ဝိတ္ထာရတော အဋ္ဌာရသ သုစရိတာနိ ဟောန္တိ. သင်္ခေပတော ပနေတ္ထာပိ ဆသု ဒွါရေသု ကာယသံဝရော ကာယသုစရိတံ, ဝစီသံဝရော ဝစီသုစရိတံ, မနောသံဝရော မနောသုစရိတန္တိ တီဏေဝ သုစရိတာနိ ဟောန္တိ. ဧဝံ ဣန္ဒြိယသံဝရော တီဏိ သုစရိတာနိ ပရိပူရေတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဧတ္တာဝတာ သီလာနုရက္ခိတံ ဣန္ဒြိယသံဝရသီလံ ကထိတံ.

然而，这位比丘安住于对自己修行的省察中，将这些恶行转变为善行。如何？于眼门，当悦意的所缘呈现时，身语不动，对色所缘建立观(vipassanā)，此为意善行；以与观相应之心念诵“是坏灭法，是消亡法”，此为语善行；思惟“此物不应触”而不触，此为身善行。其余诸门也是同样的道理。如是，详而言之，有十八种善行。然而，简要地说，于此六门，身律仪是身善行，语律仪是语善行，意律仪是意善行，如是只有三善行。当知，根律仪如此圆满三善行。至此，由戒所守护的根律仪戒已被解说。

---

ကာယဒုစ္စရိတံ ပဟာယာတိအာဒီသု တိဝိဓံ ကာယဒုစ္စရိတံ, စတုဗ္ဗိဓံ ဝစီဒုစ္စရိတံ, တိဝိဓံ မနောဒုစ္စရိတံ. တဿ ပဋိပက္ခဝသေန ကာယသုစရိတာဒီနိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. ဧတ္တာဝတာ ကာယသံဝရဝစီသံဝရေဟိ ပါတိမောက္ခသီလံ, မနောသံဝရေန တီဏိ သီလာနီတိ စတုပါရိသုဒ္ဓိသီလံ ကထိတံ ဟောတိ. သကလေ ပန ဣမသ္မိံ သုတ္တေ သုစရိတမူလကာ သတိပဋ္ဌာနာ လောကုတ္တရမိဿကာ, သတ္တန္နံ ဗောဇ္ဈင်္ဂါနံ [Pg.185] မူလဘူတာ သတိပဋ္ဌာနာ ပုဗ္ဗဘာဂါ, တေပိ သတိပဋ္ဌာနမူလကာ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ ပုဗ္ဗဘာဂါဝ. ဝိဇ္ဇာဝိမုတ္တိမူလကာ ပန လောကုတ္တရာဝ ကထိတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. သတ္တမံ ဥတ္တာနမေဝ.

于“舍离身恶行”等句中，有三种身恶行、四种语恶行、三种意恶行。应知身善行等为其相反者。至此，以身律仪及语律仪宣说为波罗提木叉(pātimokkha)戒，以意律仪宣说为（根律仪戒、资具依止戒、活命遍净戒）三戒，如是宣说为四遍净戒。然于此经中，所有以善行为根之念住皆与出世间混合；作为七觉支之根的念住是前分，而彼等以念住为根的觉支亦仅是前分。又，应知以明与解脱为根的觉支，则唯说为出世间。第七经义自明。

---

၈. ဥပဝါနသုတ္တဝဏ္ဏနာ

8. 优波梵那经释义

---

၁၈၉. အဋ္ဌမေ ပစ္စတ္တန္တိ အတ္တနာဝ. ယောနိသောမနသိကာရာတိ ယောနိသော မနသိကာရေန. အာရဗ္ဘမာနောဝါတိ ကုရုမာနောယေဝ. သုဝိမုတ္တန္တိ ကမ္မဋ္ဌာနဝိမုတ္တိယာ သုဋ္ဌု ဝိမုတ္တံ. အဋ္ဌိံကတွာတိ အတ္ထံ ကရိတွာ, အတ္ထိကော ဟုတွာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

189. 第八经中，`paccattaṃ`（亲自）即是由自己。`yonisomanasikārā`（如理作意）即是以如理作意。`ārabbhamāno`（正在发起）即是正在做。`suvimuttaṃ`（善解脱）即以业处作意而善解脱。`aṭṭhiṃkatvā`（作核心）是说：作为义利，成为有义利者。

---

၉. ပဌမဥပ္ပန္နသုတ္တဝဏ္ဏနာ

9. 初生起经释义

---

၁၉၀. နဝမေ နာညတြ တထာဂတဿ ပါတုဘာဝါတိ တထာဂတဿ ပါတုဘာဝံ ဝိနာ န အညသ္မိံ ကာလေ ဥပ္ပဇ္ဇန္တီတိ အတ္ထော.

190. 第九经中，“非于如来出现之外”，其义为：除了如来的出现，不在其它时间生起。

---

၁၀. ဒုတိယဥပ္ပန္နသုတ္တဝဏ္ဏနာ

10. 第二生起经释义

---

၁၉၁. ဒသမေ နာညတြ သုဂတဝိနယာတိ သုဂတောဝါဒံ ဝိနာ န ဥပ္ပဇ္ဇန္တီတိ.

191. 第十经中，“非于善逝之律之外”，即是：除了善逝的教导，不生起。

---

ပဗ္ဗတဝဂ္ဂေါ.

山品

---

၂. ဂိလာနဝဂ္ဂေါ

2. 病者品

---

၁-၃. ပါဏသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

1-3. 有情经等释义

---

၁၉၂-၁၉၄. ဒုတိယဝဂ္ဂဿ ပဌမေ စတ္တာရော ဣရိယာပထေ ကပ္ပေန္တီတိ ယေသံ စတ္တာရော ဣရိယာပထာ အတ္ထိ, တေသံယေဝ ဝသေနေတံ ဝုတ္တံ. သီလံ နိဿာယာတိ စတုပါရိသုဒ္ဓိသီလံ နိဿယံ ကတွာ. သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂေတိ သဟဝိပဿနကေ မဂ္ဂဗောဇ္ဈင်္ဂေ. ဒုတိယတတိယာနိ ဥတ္တာနတ္ထာနေဝ.

192-194. 第二品第一经中，“具足四威仪”，此言乃依彼等具足四威仪之有情而说。“依止于戒”，即依止于四遍净戒。“七觉支”，即与观(vipassanā)俱行之道觉支。第二、第三经义自明。

---

၄-၁၀. ပဌမဂိလာနသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

4-10. 初病经等释义

---

၁၉၅-၂၀၁. စတုတ္ထေ တထာ ပဟီနော စာယသ္မတော မဟာကဿပဿ သော အာဗာဓော အဟောသီတိ ထေရဿ ကိရ ဣမံ ဗောဇ္ဈင်္ဂဘာဝနံ သာဓုကံ [Pg.186] သုဏန္တဿ ဧတဒဟောသိ ‘‘မယှံ ပဗ္ဗဇိတဒိဝသတော သတ္တမေ ဒိဝသေ သစ္စာနိ ပဋိဝိဇ္ဈန္တဿ ဣမေ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ ပါတုဘူတာ’’တိ. အထဿ ‘‘နိယျာနိကံ ဝတ သတ္ထုသာသန’’န္တိ စိန္တယတော လောဟိတံ ပသီဒိ, ဥပါဒါရူပံ ဝိသုဒ္ဓံ အဟောသိ, ပေါက္ခရပတ္တေ ပတိတဥဒကဗိန္ဒု ဝိယ သရီရတော ရောဂေါ ဝိနိဝတ္တိတွာ ဂတော. တေန ဝုတ္တံ ‘‘တထာ ပဟီနော စာယသ္မတော မဟာကဿပဿ သော အာဗာဓော အဟောသီ’’တိ. ပဉ္စမဆဋ္ဌေသုပိ ဧသေဝ နယော. ဣမေသံ ပန တိဏ္ဏမ္ပိ ဇနာနံ ပဗ္ဗတပါဒေ ပုပ္ဖိတဝိသရုက္ခဝါတသမ္ဖဿေန ဥပ္ပန္နော မန္ဒသီတဇရော အာဗာဓောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

195-201. 第四经中，“具寿大迦叶的疾病就这样痊愈了”。据说长老认真听闻此觉支修习时，心想：“我出家第七天证悟圣谛时，这些觉支就已显现。”接着他思惟：“世尊的教法真是能导向解脱”，于是血液澄净，所依色清净，如同水珠落在荷叶上一般，疾病从身体消退而去。因此说：“具寿大迦叶的疾病就这样痊愈了”。第五、第六经也是此理。当知，这三人的疾病，是在山脚下因接触盛开的毒树之风而生起的微热病。其余各处，其义自明。

---

ဂိလာနဝဂ္ဂေါ.

病者品

---

၃. ဥဒါယိဝဂ္ဂေါ

3. 优陀夷品

---

၁-၂. ဗောဓာယသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

1-2. 觉悟经等释义

---

၂၀၂-၂၀၃. တတိယဝဂ္ဂဿ ပဌမေ ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဗောဇ္ဈင်္ဂါတိ ဝုစ္စန္တီတိ ဘန္တေ, ကိတ္တကေန နု ခေါ ဗုဇ္ဈနကအင်္ဂါ နာမ ဝုစ္စန္တီတိ ပုစ္ဆတိ. ဗောဓာယ သံဝတ္တန္တီတိ ဗုဇ္ဈနတ္ထာယ သံဝတ္တန္တိ. ဣမသ္မိံ သုတ္တေ မိဿကဗောဇ္ဈင်္ဂါ ကထိတာ. ဒုတိယေ ဓမ္မပရိစ္ဆေဒေါ ကထိတော.

202-203. 第三品第一经中，关于“尊者，以何被称为觉支？”一句，是问：“尊者，以何被称为觉者之支分？”“导向觉悟”，是为觉悟之义而转起。于此经中，说示了混合的觉支。于第二经中，说示了法的分划。

---

၃-၅. ဌာနိယသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

3-5. 处经等释义

---

၂၀၄-၂၀၆. တတိယေ ကာမရာဂဋ္ဌာနိယာနန္တိ ကာမရာဂဿ ကာရဏဘူတာနံ အာရမ္မဏဓမ္မာနံ. ဗျာပါဒဋ္ဌာနိယာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. သကလဉှိ ဣဒံ သုတ္တံ အာရမ္မဏေနေဝ ကထိတံ. ပဌမဝဂ္ဂဿ ဒုတိယသုတ္တေ ဝုတ္တပရိစ္ဆေဒေါပေတ္ထ လဗ္ဘတေဝ. စတုတ္ထေ မိဿကဗောဇ္ဈင်္ဂါ ကထိတာ. ပဉ္စမေ အပရိဟာနိယေ ဓမ္မေတိ အပရိဟာနိကရေ သဘာဝဓမ္မေ.

204-206. 第三经中，“欲贪处”是指作为欲贪之因的所缘法。“嗔恚处”等也是此理。整部经都是以所缘而说。第一品第二经中所说的分划在此也同样适用。第四经中，说示了混合的觉支。第五经中，“不退法”是指能令（三学）不退失的自性法。

---

၆-၇. တဏှက္ခယသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

6-7. 爱尽经等释义

---

၂၀၇-၂၀၈. ဆဋ္ဌေ ဧတဒဝေါစာတိ ‘‘ဣမိဿံ ပရိသတိ နိသိန္နော ဥဒါယိတ္ထေရော နာမ အနုသန္ဓိကုသလော ဘိက္ခု အတ္ထိ, သော မံ ပုစ္ဆိဿတီတိ ဘဂဝတာ [Pg.187] ဩသာပိတဒေသနံ ဉတွာ ဒေသနာနုသန္ဓိံ ဃဋေဿာမီ’’တိ ပုစ္ဆန္တော ဧတံ အဝေါစ. ဝိပုလန္တိအာဒိ သဗ္ဗံ သုဘာဝိတတ္တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. သုဘာဝိတော ဟိ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ ဝိပုလော စ မဟဂ္ဂတော စ အပ္ပမာဏော စ အဗျာပဇ္ဇော စ နာမ ဟောတိ. သော ဟိ ပတ္ထဋတ္တာ ဝိပုလော, မဟန္တဘာဝံ ဂတတ္တာ မဟဂ္ဂတော, ဝဍ္ဎိပမာဏတ္တာ အပ္ပမာဏော, နီဝရဏာနံ ဒူရီဘာဝေန ဗျာပါဒရဟိတတ္တာ အဗျာပဇ္ဈော နာမ ဟောတိ. တဏှာယ ပဟာနာ ကမ္မံ ပဟီယတီတိ ယံ တဏှာမူလကံ ကမ္မံ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ, တံ တဏှာပဟာနေန ပဟီယတိ. ကမ္မဿ ပဟာနာ ဒုက္ခန္တိ ယမ္ပိ ကမ္မမူလကံ ဝဋ္ဋဒုက္ခံ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ, တံ ကမ္မပဟာနေန ပဟီယတိ. တဏှက္ခယာဒယော တဏှာဒီနံယေဝ ခယာ, အတ္ထတော ပနေတေဟိ နိဗ္ဗာနံ ကထိတန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. သတ္တမံ ဥတ္တာနမေဝ.

207-208. 第六经中，关于“他如此说”：优陀夷在提问时说了这句话。他了知世尊（怀着“在这会众中坐着一位名叫优陀夷长老、善于连接法义的比丘，他将会问我”的意趣）已结束说法，于是想道：“我应当连接其教示”，便进行了提问。“广大”等词，都是针对善修习的状态而说。因为善修习的念觉支，确实是广大、崇高、无量、无瞋的。它因遍满而广大，因达到伟大而崇高，因增长无量而无量，因远离诸盖、无有瞋恚而无瞋。“因断除渴爱，业被断除”，是指凡是以渴爱为根源而产生的业，都因断除渴爱而被断除。“因断除业，苦被断除”，是指凡是以业为根源而产生的轮回之苦，都因断除业而被断除。“渴爱灭尽”等，就是指渴爱等的灭尽，但就其义理而言，当知它们说的是涅槃。第七经则显而易见。

---

၈. နိဗ္ဗေဓဘာဂိယသုတ္တဝဏ္ဏနာ

8. 抉择分经释义

---

၂၀၉. အဋ္ဌမေ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယန္တိ နိဗ္ဗိဇ္ဈနကောဋ္ဌာသိယံ. သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝိတေနာတိ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေန ဘာဝိတေန, သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဝါ ဘာဝေတွာ ဌိတေန, ဧဝမေတ္ထ မဂ္ဂဗောဇ္ဈင်္ဂါ မိဿကာ. တေဟိ ဘာဝိတံ, တေ ဝါ ဘာဝေတွာ ဌိတံ စိတ္တံ နိဗ္ဗတ္တိတလောကုတ္တရမေဝ. တမ္ပိ ပန မဂ္ဂနိဿိတံ ကတွာ မိဿကမေဝ ကထေတုံ ဝဋ္ဋတိ.

209. 第八经中，“抉择分”（nibbedhabhāgiya）是指属于通达的部分。“以念觉支修习”是指以已修习的念觉支，或以修习念觉支后安住的心（而修习）；如此，在此经中，道之觉支被混合宣说。由它们所熏修，或修习它们后安住的心，正是已生起的出世间心。然而，那（心）也因紧随道之后、依于道，故也适合称其为混合的。

---

၉. ဧကဓမ္မသုတ္တဝဏ္ဏနာ

9. 一法经释义

---

၂၁၀. နဝမေ သံယောဇနဝိနိဗန္ဓာတိ သံယောဇနသင်္ခါတာ ဝိနိဗန္ဓာ. အဇ္ဈောသာနာတိ ပရိနိဋ္ဌပေတွာ ဂဟဏာ.

210. 第九经中，“结缚”（saṃyojanavinibandhā）即是名为“结”的系缚。“执著”（ajjhosāna）是彻底的执取。

---

၁၀. ဥဒါယိသုတ္တဝဏ္ဏနာ

10. 优陀夷经释义

---

၂၁၁. ဒသမေ အဗဟုကတောတိ အကတဗဟုမာနော. ဥက္ကုဇ္ဇာဝကုဇ္ဇန္တိ ဧတ္ထ ဥက္ကုဇ္ဇံ ဝုစ္စတိ ဥဒယော, အဝကုဇ္ဇံ ဝယောတိ ဥဒယဗ္ဗယဝသေန ပရိဝတ္တေန္တော သမ္မသန္တောတိ ဒီပေတိ. ဓမ္မော စ မေ, ဘန္တေ, အဘိသမိတောတိ ဝိပဿနာဓမ္မော အဘိသမာဂတော. မဂ္ဂေါတိ ဝိပဿနာမဂ္ဂေါဝ. သစေ ဟိ ထေရော တသ္မိံ သမယေ သောတာပန္နော, ဥပရိ တိဏ္ဏံ မဂ္ဂါနံ အတ္ထာယ, သစေ [Pg.188] အနာဂါမီ, အရဟတ္တမဂ္ဂဿ အတ္ထာယ အယံ ဝိပဿနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. တထာ တထာ ဝိဟရန္တန္တိ တေန တေနာကာရေန ဝိဟရန္တံ. တထတ္တာယာတိ တထာဘာဝါယ. ခီဏာ ဇာတီတိအာဒီဟိ တထတ္တာယာတိ အဓိပ္ပေတံ တထာဘာဝံ ဒဿေတိ. ပစ္စဝေက္ခဏတ္ထာယ ဥပနီယတီတိ ဟိ ဧတ္ထ အဓိပ္ပာယော, တံ ဒဿေန္တော ဧဝမာဟ. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

211. 第十：“不重视”(abahukato)，即未予以重视。“翻转”与“倒置”(ukkujjāvakujjaṃ)：此处，“翻转”(ukkujjaṃ)说的是生(udayo)，“倒置”(avakujjaṃ)说的是灭(vayo)。此句显示，[他]以生灭的方式辗转、审察。“尊者，我已现观法”(Dhammo ca me, bhante, abhisamito)：指已现观了观(vipassanā)法。“道”(maggo)：即观(vipassanā)道。如果长老当时是入流者(sotāpanno)，那么此观应知是为了上面的三种道；如果是不还者(anāgāmī)，则是为了阿罗汉道。“如是如是而住”(tathā tathā viharantaṃ)：即以那种种行相而住。“为了如是性”(tathattāya)：为了成为那样的状态。以“生已尽”(khīṇā jāti)等句，显示“为了如是性”(tathattāya)所意指的那个状态。此处的意趣是，这是为了省察(paccavekkhaṇa)而被引出的。为了显示此意，他如此说。其余的在各处都显而易见。

---

ဥဒါယိဝဂ္ဂေါ.

优陀夷品

---

၄. နီဝရဏဝဂ္ဂေါ

4. 盖品

---

၃-၄. ဥပက္ကိလေသသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

3-4. 随烦恼经等释义

---

၂၁၄-၂၁၅. စတုတ္ထဝဂ္ဂဿ တတိယေ န စ ပဘဿရန္တိ န စ ပဘာဝန္တံ. ပဘင်္ဂု စာတိ ပဘိဇ္ဇနသဘာဝံ. အယောတိ ကာဠလောဟံ. ဌပေတွာ ဣဓ ဝုတ္တာနိ စတ္တာရိ အဝသေသံ လောဟံ နာမ. သဇ္ဈူတိ ရဇတံ. စိတ္တဿာတိ စတုဘူမကစိတ္တဿ. လောကိယဿ တာဝ ဥပက္ကိလေသော ဟောတု, လောကုတ္တရဿ ကထံ ဟောတီတိ? ဥပ္ပဇ္ဇိတုံ အပ္ပဒါနေန. ယဒဂ္ဂေန ဟိ ဥပ္ပဇ္ဇိတုံ န ဒေန္တိ, တဒဂ္ဂေနေဝ တေ လောကိယဿာပိ လောကုတ္တရဿာပိ ဥပက္ကိလေသာ နာမ ဟောန္တိ. ပဘင်္ဂု စာတိ အာရမ္မဏေ စုဏ္ဏဝိစုဏ္ဏဘာဝူပဂမနေန ဘိဇ္ဇနသဘာဝံ. အနာဝရဏာ အနီဝရဏာတိ ကုသလဓမ္မေ န အာဝရန္တီတိ အနာဝရဏာ, န နီဝရန္တိ န ပဋိစ္ဆာဒေန္တီတိ အနီဝရဏာ. စေတသော အနုပက္ကိလေသာတိ စတုဘူမကစိတ္တဿ အနုပက္ကိလေသာ.

214-215. 第四品第三经中：“不光明”(na ca pabhassaraṃ)，即不辉耀。“且易碎”(pabhaṅgu ca)，即有易破碎的自性。“铁”(ayo)，即黑色的金属。除了此处所说的四种，其余的名为金属。“银”(sajjhu)，即白银。“心”(cittassa)：即四地之心。世间[心]尚有随烦恼，出世间[心]怎么会有呢？[答：]因为[它们]不给与[善法]生起的机会。就它们不给[善法]生起机会而言，它们被称为世间与出世间[心]的随烦恼。“且易碎”(pabhaṅgu ca)：即在所缘中，有变为粉末碎屑而破碎的自性。“无障”(anāvaraṇā)、“无盖”(anīvaraṇā)：不障碍善法，故为“无障”；不遮蔽、不覆盖，故为“无盖”。“心的无随烦恼”(cetaso anupakkilesā)：即四地之心的无随烦恼。

---

၈. အာဝရဏနီဝရဏသုတ္တဝဏ္ဏနာ

8. 障与盖经释义

---

၂၁၉. အဋ္ဌမေ ပညာယ ဒုဗ္ဗလီကရဏာတိ ပညာယ မန္ဒဘာဝကရာ. နီဝရဏာနဉှိ အဘိဏှုပ္ပာဒေ သတိ အန္တရန္တရာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ပညာ ဒုဗ္ဗလာ ဟောတိ မန္ဒာ အဝိသဒါ.

219. 第八：“令慧羸弱”(paññāya dubbalīkaraṇā)，即使智慧迟钝。因为当诸盖频繁生起时，间断生起的智慧就会变得羸弱、迟钝、不明晰。

---

ပဉ္စ နီဝရဏာ တသ္မိံ သမယေ န ဟောန္တိ. သတ္တဗောဇ္ဈင်္ဂါ တသ္မိံ သမယေ ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆန္တီတိ အရိယသာဝကဿ ဟိ သပ္ပာယဓမ္မဿဝနံ သုဏန္တဿ [Pg.189] ပဉ္စ နီဝရဏာ ဒူရေ ဟောန္တိ. သော သစေ တသ္မိံယေဝ ဌာနေ ဝိသေသံ နိဗ္ဗတ္တေတုံ သက္ကောတိ, ဧဝမဿ သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆန္တိ. နော စေ သက္ကောတိ, တတော ဝုဋ္ဌာယ ရတ္တိဋ္ဌာနဒိဝါဋ္ဌာနံ ဂတော တမေဝ ပီတိံ အဝိဇဟန္တော ပဉ္စ နီဝရဏေ ဝိက္ခမ္ဘေတွာ ဝိသေသံ နိဗ္ဗတ္တေဿတိ. တတ္ထ အသက္ကောန္တောပိ ယာဝ သတ္တဒိဝသဗ္ဘန္တရာ တမေဝ ပီတိံ အဝိဇဟန္တော နီဝရဏေ ဝိက္ခမ္ဘေတွာ ဝိသေသံ နိဗ္ဗတ္တေဿတီတိ ဣဒံ သန္ဓာယေတံ ဝုတ္တံ. ဓမ္မဿဝနဝသေန သကိံ ပီတိပါမောဇ္ဇပက္ခိယာ ပဋိလဒ္ဓဗောဇ္ဈင်္ဂါ ဟိ ကမ္မာရာမတာဒီနိ အာဂမ္မ နဿန္တိ, တထာရူပံ ပန ဥတုသပ္ပာယာဒိံ လဘိတွာ ပုန ဥပ္ပဇ္ဇန္တာပိ တသ္မိံ သမယေ ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆန္တိ ဣစ္စေဝ ဝုစ္စတိ.

彼时五盖不存在，彼时七觉支达到修习圆满。因为当圣弟子听闻适宜的法时，五盖便远离了。如果他能就在其处生起特别的成就，这样他的七觉支便达到修习圆满。如果不能，那么从那里起来后，去到夜住处或日住处，不舍弃那份喜，镇伏五盖，便将生起特别的成就。即使在那里不能，但在七日阿邦答勒(abbhantara)之内，不舍弃那份喜，镇伏诸盖，也将生起特别的成就。这是针对此而说。因为通过听法，一度获得的属于喜和悦的觉支，会因乐于事务等而消失，但当获得适宜的气候等（因缘）而再生起时，就被称为“彼时达到修习圆满”。

---

၉. ရုက္ခသုတ္တဝဏ္ဏနာ

9. 树经释义

---

၂၂၀. နဝမေ အဇ္ဈာရုဟာတိ အဘိရုဟနကာ. ကစ္ဆကောတိ အဋ္ဌိကစ္ဆကော. ကပိတ္ထနောတိ မက္ကဋထနသဒိသဖလော ဝိဇာတပိလက္ခော.

220. 第九，“攀缘”(ajjhāruhā)指攀附而生者。“迦奢草”(kacchaka)指骨迦奢草。“迦毗他那”(kapitthana)指果实形似猴乳、生长于异种树木上的毗罗叉树。

---

၁၀. နီဝရဏသုတ္တဝဏ္ဏနာ

10. 盖经释义

---

၂၂၁. ဒသမေ အန္ဓကရဏာတိ အန္ဓဘာဝကရဏာ. အစက္ခုကရဏာတိ ပညာစက္ခုဿ အကရဏာ. ပညာနိရောဓိကာတိ ပညာယ နိရောဓနာ. ဝိဃာတပက္ခိယာတိ ဒုက္ခပက္ခိကာ. အနိဗ္ဗာနသံဝတ္တနိကာတိ နိဗ္ဗာနတ္ထာယ အသံဝတ္တနိကာ. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ. သကလေပိ ဣမသ္မိံ ဝဂ္ဂေ မိဿကဗောဇ္ဈင်္ဂါဝ ကထိတာတိ.

221. 第十，“能致盲目”(andhakaraṇā)指能造成盲目。“能使无眼”(acakkhukaraṇā)指不生智慧眼。“能灭智慧”(paññānirodhikā)指能息灭智慧。“属恼害品”(vighātapakkhiyā)即属苦恼品。“不导向涅槃”(anibbānasaṃvattanikā)即不为涅槃而转起。其余各处其义自明。在整个这一品中，所说的都是混合的觉支。

---

နီဝရဏဝဂ္ဂေါ.

盖品

---

၅. စက္ကဝတ္တိဝဂ္ဂေါ

5. 转轮王品

---

၁. ဝိဓာသုတ္တဝဏ္ဏနာ

1. 慢分别经释义

---

၂၂၂. ပဉ္စမဝဂ္ဂဿ ပဌမေ တိဿော ဝိဓာတိ တယော မာနကောဋ္ဌာသာ, မာနောယေဝ ဝါ. တထာ တထာ ဝိဒဟနတော ဟိ မာနောဝ ဝိဓာတိ ဝုစ္စတိ.

222. 第五品第一则中，“三种慢分别”(tisso vidhā)是指三种慢的类别，或者就是慢本身。因为慢以各种方式安立，所以它被称为“慢分别”(vidhā)。

---

၂. စက္ကဝတ္တိသုတ္တဝဏ္ဏနာ

2. 转轮王经释义

---

၂၂၃. ဒုတိယေ [Pg.190] ရညော, ဘိက္ခဝေ, စက္ကဝတ္တိဿာတိ ဧတ္ထ အတ္တနော သိရိသမ္ပတ္တိယာ ရာဇတိ, စတူဟိ ဝါ သင်္ဂဟဝတ္ထူဟိ လောကံ ရဉ္ဇေတီတိ ရာဇာ, တဿ ရညော. ‘‘ပဝတ္တတု ဘဝံ စက္ကရတန’’န္တိ ပုညာနုဘာဝေန အဗ္ဘုဂ္ဂတာယ ဝါစာယ စောဒေန္တော စက္ကံ ဝတ္တေတီတိ စက္ကဝတ္တီ, တဿ စက္ကဝတ္တိဿ. ပါတုဘာဝါတိ ပါတုဘာဝေန. သတ္တန္နန္တိ ဂဏနပရိစ္ဆေဒေါ. ရတနာနန္တိ ပရိစ္ဆိန္နအတ္ထဒဿနံ. ဝစနတ္ထော ပနေတ္ထ ရတိဇနနဋ္ဌေန ရတနံ. အပိစ –

223. 第二，于“诸比丘，转轮王……”（rañño, bhikkhave, cakkavattissāti）句中：以自身祥瑞成就而闪耀（rājati），或以四摄事令世间喜悦（rañjeti），故为“王”（rājā）。他以福德威力所生起的话语策励道：“愿轮宝转动！”，从而使轮宝转动（vatteti），故为“转轮王”（cakkavattī）。“由于出现”（pātubhāvā）即“通过出现”（pātubhāvena）之义。“七”（sattannaṃ）是数量的限定。“诸宝”（ratanānaṃ）是为显示所限定之义。此处“宝”（ratana）的词义是因其能生起喜爱（rati）。再者——

---

‘‘စိတ္တီကတံ မဟဂ္ဃဉ္စ, အတုလံ ဒုလ္လဘဒဿနံ;

အနောမသတ္တပရိဘောဂံ, ရတနံ တေန ဝုစ္စတီ’’တိ.

“被珍视，价值高，无与伦比难得见，无瑕者之所受用，是故得名为宝。”

---

စက္ကရတနဿ စ နိဗ္ဗတ္တကာလတော ပဋ္ဌာယ အညံ ဒေဝဋ္ဌာနံ နာမ န ဟောတိ, သဗ္ဗေဝ ဂန္ဓပုပ္ဖာဒီဟိ တဿေဝ ပူဇဉ္စ အဘိဝါဒနာဒီနိ စ ကရောန္တီတိ စိတ္တီကတဋ္ဌေန ရတနံ. စက္ကရတနဿ စ ‘‘ဧတ္တကံ နာမ ဓနံ အဂ္ဃတီ’’တိ အဂ္ဃော နတ္ထိ, ဣတိ မဟဂ္ဃဋ္ဌေနာပိ ရတနံ. စက္ကရတနဉ္စ အညေဟိ လောကေ ဝိဇ္ဇမာနရတနေဟိ အသဒိသန္တိ အတုလဋ္ဌေန ရတနံ. ယသ္မာ ပန ယသ္မိံ ကပ္ပေ ဗုဒ္ဓါ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, တသ္မိံယေဝ စက္ကဝတ္တိနော, ဗုဒ္ဓါ စ ကဒါစိ ကရဟစိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, တသ္မာ ဒုလ္လဘဒဿနဋ္ဌေန ရတနံ. တဒေတံ ဇာတိရူပကုလဣဿရိယာဒီဟိ အနောမဿ ဥဠာရသတ္တဿေဝ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, န အညဿာတိ အနောမသတ္တပရိဘောဂဋ္ဌေနာပိ ရတနံ. ယထာ စ စက္ကရတနံ, ဧဝံ သေသာနိပီတိ. တေန ဝုတ္တံ –

轮宝自出现之时起，便再无其他神圣之处，所有人都只用香、花等对它作供养及礼敬等，因此由“被珍视”（cittīkata）义为宝。轮宝没有“价值若干财富”这样的估价，因此也由“价值高”（mahaggha）义为宝。轮宝与世间其他现有之宝不同，因此由“无与伦比”（atula）义为宝。又，因为只有在有佛陀出世的劫中才有转轮王，而佛陀只是偶尔才出世，因此由“难得见”（dullabhadassana）义为宝。此宝只为在种姓、相貌、家世、权势等方面无瑕（anoma）的伟大有情（uḷārasatta）而出现，不为他人，因此也由“无瑕者之所受用”（anomasattaparibhoga）义为宝。如轮宝，其余诸宝也是如此。是故说——

---

‘‘စိတ္တီကတံ မဟဂ္ဃဉ္စ, အတုလံ ဒုလ္လဘဒဿနံ;

အနောမသတ္တပရိဘောဂံ, ရတနံ တေန ဝုစ္စတီ’’တိ.

“被珍视，价值高，无与伦比难得见，无瑕者之所受用，是故得名为宝。”

---

ပါတုဘာဝေါ ဟောတီတိ နိဗ္ဗတ္တိ ဟောတိ. တတြာယံ ယောဇနာ – စက္ကဝတ္တိဿ ပါတုဘာဝါ သတ္တန္နံ ရတနာနံ ပါတုဘာဝေါတိ အယုတ္တံ. ဥပ္ပန္နဉှိ စက္ကံ ဝတ္တေတွာ သော စက္ကဝတ္တီ နာမ ဟောတီတိ နာယုတ္တံ. ကသ္မာ? စက္ကဝတ္တနနိယမာပေက္ခတာယ. ယော ဟိ နိယမေန စက္ကံ ဝတ္တေဿတိ, သော ပဋိသန္ဓိတော ပဘုတိ ‘‘စက္ကဝတ္တိ ပါတုဘူတော’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတံ အာပဇ္ဇတိ. လဒ္ဓနာမဿ စ ပုရိသဿ မူလုပ္ပတ္တိဝစနတောပိ ယုတ္တမေဝေတံ. ယော ဟိ ဧသ စက္ကဝတ္တီတိ [Pg.191] လဒ္ဓနာမော သတ္တဝိသေသော, တဿ ပဋိသန္ဓိသင်္ခါတော ပါတုဘာဝေါတိ အယမေတ္ထ အတ္ထော. တဿ ဟိ ပါတုဘာဝါ ရတနာနိ ပါတုဘဝန္တိ. ပါတုဘူတေဟိ ပန တေဟိ သဒ္ဓိံ ပရိပက္ကေ ပုညသမ္ဘာရေ သော သံယုဇ္ဇတိ, တဒါ လောကဿ တေသု ပါတုဘာဝစိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ဗဟုလဝစနတော စာပိ ယုတ္တမေဝေတံ. ယဒါ ဟိ လောကဿ တေသု ပါတုဘာဝသညာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တဒါ ဧကမေဝ ပဌမံ, ပစ္ဆာ ဣတရာနိ ဆ ပါတုဘဝန္တီတိ ဗဟုလဝစနတော စာပိ ဧတံ ယုတ္တံ. ပါတုဘာဝဿ စ အတ္ထဘေဒတောပိ ယုတ္တမေဝေတံ. န ကေဝလဉှိ ပါတုဘူတမေဝ ပါတုဘာဝေါ, ပါတုဘာဝယတီတိ ပါတုဘာဝေါ. အယံ ပါတုဘာဝဿ အတ္ထဘေဒေါ. ယသ္မာ ယော သော ပုညသမ္ဘာရော ရာဇာနံ စက္ကဝတ္တိံ ပဋိသန္ဓိဝသေန ပါတုဘာဝယတိ, တသ္မာ ရညော စက္ကဝတ္တိဿ ပါတုဘာဝါ. န ကေဝလဉှိ စက္ကဝတ္တိယေဝ, ဣမာနိ ပန သတ္တ ရတနာနိပိ ပါတုဘဝန္တီတိ အယမေတ္ထ အတ္ထော. ယထေဝ ဟိ သော ပုညသမ္ဘာရော ရညော ဇနကဟေတု, ဧဝံ ရတနာနမ္ပိ ပရိယာယေန ဥပနိဿယဟေတူတိ ယုတ္တမေဝေတံ ‘‘ရညော, ဘိက္ခဝေ, စက္ကဝတ္တိဿ ပါတုဘာဝါ သတ္တန္နံ ရတနာနံ ပါတုဘာဝေါ ဟောတီ’’တိ.

“出现”(pātubhāva)即是“生起”(nibbatti)。于此，解释如下：有人认为“因转轮王的出现而有七宝的出现”此说不当，理由是“他是转动了已出现的轮宝后才被称为转轮王”。然而，此说并非不当。为何？因为这取决于转轮的必然性。凡是注定要转动轮宝者，从结生(paṭisandhi)之时起，他便可被称为“转轮王已出现”。并且，对于已得此名号之人，从其根本生起来说，此说也是恰当的。凡是已得“转轮王”此名号的特殊有情，其被称为“结生”的出现，即是此处的含义。因为他的出现，七宝才会出现。而当他的福德资粮成熟时，他便与那些已出现的七宝相应，那时世人才对它们生起“已出现”之心念。再者，就其指代多数而言，此说也是恰当的。因为，当世人对它们生起“已出现”之想(saññā)时，首先只有一个出现，之后其余六个才出现。因此，就其指代多数而言，此说也是恰当的。再者，从“出现”一词有不同含义来说，此说也是恰当的。“出现”不仅指已经出现，也指“使之出现”，这就是“出现”一词的不同含义。因为是福德资粮通过结生的方式使国王转轮王出现，所以是由于国王转轮王的“出现”（使之出现者）。不仅转轮王自己，这七宝也会出现，这即是此处的含义。正如那福德资粮是国王的生成因，同样它也间接地是七宝的依止缘。因此，“诸比丘，因国王转轮王的出现，而有七宝的出现”此说是恰当的。

---

ဣဒါနိ တေသံ ရတနာနံ သရူပဝသေန ဒဿနတ္ထံ ကတမေသံ သတ္တန္နံ စက္ကရတနဿာတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ စက္ကရတနဿာတိအာဒီသု အယံ သင်္ခေပါဓိပ္ပာယော – ဒွိသဟဿဒီပပရိဝါရာနံ စတုန္နံ မဟာဒီပါနံ သိရိဝိဘဝံ ဂဟေတွာ ဒါတုံ သမတ္ထဿ စက္ကရတနဿ ပါတုဘာဝေါ ဟောတိ, တထာ ပုရေဘတ္တမေဝ သာဂရပရိယန္တံ ပထဝိံ အနုပရိယာယနသမတ္ထဿ ဝေဟာသင်္ဂမဿ ဟတ္ထိရတနဿ, တာဒိသဿေဝ အဿရတနဿ, စတုရင်္ဂသမန္နာဂတေပိ အန္ဓကာရေ ယောဇနပ္ပမာဏံ အန္ဓကာရံ ဝိဓမိတွာ အာလောကဒဿနသမတ္ထဿ မဏိရတနဿ, ဆဗ္ဗိဓံ ဒေါသံ ဝိဝဇ္ဇေတွာ မနာပစာရိနော ဣတ္ထိရတနဿ, ယောဇနပ္ပမာဏေ ပဒေသေ အန္တောပထဝိဂတာနံ နိဓီနံ ဒဿနသမတ္ထဿ ဂဟပတိရတနဿ, အဂ္ဂမဟေသိယာ ကုစ္ဆိမှိ နိဗ္ဗတ္တိတွာ သကလရဇ္ဇာနုသာသနသမတ္ထဿ ဇေဋ္ဌပုတ္တသင်္ခါတဿ ပရိဏာယကရတနဿ စ ပါတုဘာဝေါ ဟောတီတိ. အယမေတ္ထ သင်္ခေပေါ. ဝိတ္ထာရတော ပန တေသံ စက္ကရတနာဒီနံ ပါတုဘာဝဝိဓာနံ မဟာသုဒဿနာဒီသု သုတ္တေသု အာဂတမေဝ. အတ္ထောပိဿ တေသံ ဝဏ္ဏနာယ သံဝဏ္ဏိတောယေဝ.

现在，为了依其形态来显示那些宝物，经中说了以“是哪七种？轮宝……”等为开端的话。于此，关于“轮宝”等，其简要含义如下：有轮宝的出现，它能够获取并献上由两千小岛环绕的四大部洲的祥瑞与财富；同样，有象宝的出现，它能行于空中，能够在早餐前巡游遍及大海边缘的大地；有具同样能力的马宝的出现；有珠宝的出现，它即使在四重黑暗中，也能驱散一由旬范围的黑暗并显示光明；有女宝的出现，她远离六种过失，行为令夫君愉悦；有居士宝的出现，他能看见一由旬范围内地下的宝藏；以及有将帅宝(pariṇāyakaratana)的出现，他被称为长子，从首席王后(aggamahesī)的子宫中出生，能够教导治理整个王国。这是此处的简说。至于轮宝等出现的详细方式，在《大善见经》(Mahāsudassana Sutta)等经中已有讲述。其义理也已在对它们的释义(vaṇṇanā)中得到解释。

---

သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂရတနဿာတိအာဒီသု [Pg.192] သရိက္ခကတာ ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗာ – ယထေဝ ဟိ စက္ကဝတ္တိနော စက္ကရတနံ သဗ္ဗရတနာနံ ပုရေစရံ, ဧဝံ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂရတနံ သဗ္ဗေသံ စတုဘူမကဓမ္မာနံ ပုရေစရန္တိ, ပုရေစရဏဋ္ဌေန စက္ကဝတ္တိရညော စက္ကရတနသဒိသံ ဟောတိ. စက္ကဝတ္တိနော စ ရတနေသု မဟာကာယူပပန္နံ အစ္စုဂ္ဂတံ ဝိပုလံ မဟန္တံ ဟတ္ထိရတနံ, ဣဒမ္ပိ ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂရတနံ မဟန္တံ ဓမ္မကာယူပပန္နံ အစ္စုဂ္ဂတံ ဝိပုလံ မဟန္တန္တိ ဟတ္ထိရတနသဒိသံ ဟောတိ. စက္ကဝတ္တိနော အဿရတနံ သီဃံ လဟု ဇဝံ, ဣဒမ္ပိ ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂရတနံ သီဃံ လဟု ဇဝန္တိ ဣမာယ သီဃလဟုဇဝတာယ အဿရတနသဒိသံ ဟောတိ. စက္ကဝတ္တိနော မဏိရတနံ အန္ဓကာရံ ဝိဓမတိ, အာလောကံ ဒဿေတိ, ဣဒမ္ပိ ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂရတနံ တာယ ဧကန္တကုသလတ္တာ ကိလေသန္ဓကာရံ ဝိဓမတိ, သဟဇာတပစ္စယာဒိဝသေန ဉာဏာလောကံ ဒဿေတီတိ ဣမိနာ အန္ဓကာရဝိဓမနအာလောကဒဿနဘာဝေန မဏိရတနသဒိသံ ဟောတိ.

于“念觉支宝”等句，其相似性应如是了知：诚然，犹如转轮王之轮宝为一切宝中之先导，念觉支宝亦为一切四地法之先导，以其先导之义，故与转轮王之轮宝相似。转轮王的诸宝中，象宝身躯巨大、高耸、宽广、庞大；此择法觉支宝亦具足广大法身，高耸、宽广、宏大，故与象宝相似。转轮王之马宝迅疾、轻快、神速；此精进觉支宝亦迅疾、轻快、神速，以其迅疾轻快神速之故，与马宝相似。转轮王之摩尼宝能驱除黑暗，显示光明；此喜觉支宝亦因其纯善之性，能驱除烦恼之黑暗，并以俱生缘等之力显示智慧之光明，以此驱暗显明之性，故与摩尼宝相似。

---

စက္ကဝတ္တိနော ဣတ္ထိရတနံ ကာယစိတ္တဒရထံ ပဋိပဿမ္ဘေတိ, ပရိဠာဟံ ဝူပသမေတိ. ဣဒမ္ပိ ပဿဒ္ဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂရတနံ ကာယစိတ္တဒရထံ ပဋိပဿမ္ဘေတိ, ပရိဠာဟံ ဝူပသမေတီတိ ဣတ္ထိရတနသဒိသံ ဟောတိ. စက္ကဝတ္တိနော ဂဟပတိရတနံ ဣစ္ဆိတိစ္ဆိတက္ခဏေ ဓနဒါနေန ဝိက္ခေပံ ပစ္ဆိန္ဒိတွာ စိတ္တံ ဧကဂ္ဂံ ကရောတိ, ဣဒမ္ပိ သမာဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂရတနံ ယထိစ္ဆိတာဒိဝသေန အပ္ပနံ သမ္ပာဒေတိ, ဝိက္ခေပံ ပစ္ဆိန္ဒိတွာ စိတ္တံ ဧကဂ္ဂံ ကရောတီတိ ဂဟပတိရတနသဒိသံ ဟောတိ. စက္ကဝတ္တိနော စ ပရိဏာယကရတနံ သဗ္ဗတ္ထကိစ္စသမ္ပာဒနေန အပ္ပောဿုက္ကတံ ကရောတိ. ဣဒမ္ပိ ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂရတနံ စိတ္တုပ္ပာဒံ လီနုဒ္ဓစ္စတော မောစေတွာ ပယောဂမဇ္ဈတ္တေ ဌပယမာနံ အပ္ပောဿုက္ကတံ ကရောတီတိ ပရိဏာယကရတနသဒိသံ ဟောတိ. ဣတိ ဣမသ္မိံ သုတ္တေ စတုဘူမကော သဗ္ဗသင်္ဂါဟိကဓမ္မပရိစ္ဆေဒေါ ကထိတောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော.

转轮王的玉女宝能平息身心的忧恼，止息热恼。此轻安觉支宝亦能平息身心的忧恼，止息热恼，故与玉女宝相似。转轮王的居士宝能在意欲之时以财施断除散乱，使心专注。此定觉支宝亦能依所欲等成就安止，断除散乱，使心专注，故与居士宝相似。再者，转轮王的将军宝能成办一切事务，使之无有挂虑。此舍觉支宝亦能使心识从昏沉与掉举中解脱，安立于中等的精勤，使之无有挂虑，故与将军宝相似。如是，当知此经中所说，是总摄一切的四地法之章。

---

၄-၁၀. ဒုပ္ပညသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

4-10. 劣慧经等释义

---

၂၂၅-၂၃၁. စတုတ္ထေ ဧဠမူဂေါတိ မုခေန ဝါစံ နိစ္ဆာရေတုံ သက္ကောန္တောပိ ဒေါသေဟိ မူဂေါ အသမ္ပန္နဝစနော. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

225-231. 第四，“痴哑者”（eḷamūga）是指即使能用嘴发出声音，也因过失而喑哑，言语不全。其余各处文义皆浅显。

---

စက္ကဝတ္တိဝဂ္ဂေါ.

第五，转轮王品竟。

---

၆. သာကစ္ဆဝဂ္ဂေါ

6. 论议品

---

၁. အာဟာရသုတ္တဝဏ္ဏနာ

1. 食经释义

---

၂၃၂. ဆဋ္ဌဝဂ္ဂဿ [Pg.193] ပဌမေ အယမာဟာရော အနုပ္ပန္နဿ ဝါ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဿ ဥပ္ပာဒါယာတိအာဒီသု အယံ ပုရိမနယတော ဝိသေသော. န ကေဝလဉှိ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂါဒီနံ ဧတေ ဝုတ္တပ္ပကာရာဝ ဥပ္ပာဒါယ, ဥပ္ပန္နာနံ ဝါ ဘာဝနာယ ပါရိပူရိယာ ပစ္စယာ ဟောန္တိ, အညေပိ ပန ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗာ. အပရေပိ ဟိ စတ္တာရော ဓမ္မာ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဿ ဥပ္ပာဒါယ သံဝတ္တန္တိ သတိသမ္ပဇညံ မုဋ္ဌဿတိပုဂ္ဂလပရိဝဇ္ဇနတာ ဥပဋ္ဌိတဿတိပုဂ္ဂလသေဝနတာ တဒဓိမုတ္တတာတိ. အဘိက္ကန္တာဒီသု ဟိ သတ္တသု ဌာနေသု သတိသမ္ပဇညေန, ဘတ္တနိက္ခိတ္တကာကသဒိသေ မုဋ္ဌဿတိပုဂ္ဂလေ ပရိဝဇ္ဇနေန, တိဿဒတ္တတ္ထေရအဘယတ္ထေရာဒိသဒိသေ ဥပဋ္ဌိတဿတိပုဂ္ဂလေ သေဝနေန, ဌာနနိသဇ္ဇာဒီသု သတိသမုဋ္ဌာပနတ္ထံ နိန္နပေါဏပဗ္ဘာရစိတ္တတာယ စ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ဧဝံ စတူဟိ ကာရဏေဟိ ဥပ္ပန္နဿ ပနဿ အရဟတ္တမဂ္ဂေန ဘာဝနာပါရိပူရီ ဟောတိ.

232. 第六品初经中“此食为未生之念觉支生起”等句，此处与前述方法有别。因为，不仅只有这些所述的种类是念觉支等未生者生起、已生者修行圆满的助缘，还应了知尚有其他。另有四法，能令念觉支生起：正念正知、远离失念之人、亲近具念之人、心向于彼。于前行等七处具足正念正知；远离如眼盯饭食之乌鸦般的失念之人；亲近如帝萨达多(Tissadatta)长老、无畏(Abhaya)长老等具念之人；以及为令念在行住坐卧等中生起，而令心倾向、低垂、倾斜，念觉支便得以生起。如是，以四因缘生起的念觉支，再由阿罗汉道使其修行圆满。

---

သတ္တ ဓမ္မာ ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဿ ဥပ္ပာဒါယ သံဝတ္တန္တိ – ပရိပုစ္ဆကတာ ဝတ္ထုဝိသဒကိရိယာ ဣန္ဒြိယသမတ္တပဋိပါဒနာ ဒုပ္ပညပုဂ္ဂလပရိဝဇ္ဇနာ ပညဝန္တပုဂ္ဂလသေဝနာ ဂမ္ဘီရဉာဏစရိယပစ္စဝေက္ခဏာ တဒဓိမုတ္တတာတိ. တတ္ထ ပရိပုစ္ဆကတာတိ ခန္ဓဓာတုအာယတနဣန္ဒြိယဗလဗောဇ္ဈင်္ဂမဂ္ဂင်္ဂဈာနင်္ဂသမထဝိပဿနာနံ အတ္ထသန္နိဿိတပရိပုစ္ဆာဗဟုလတာ.

有七法，能令择法觉支生起：多请问、令内外事清净、令诸根平等、远离劣慧之人、亲近具慧之人、省察甚深智之行境、心向于彼。其中，“多请问”是指，对蕴、界、处、根、力、觉支、道支、禅支、止(samatha)、观(vipassanā)等，多次进行依义而问。

---

ဝတ္ထုဝိသဒကိရိယာတိ အဇ္ဈတ္တိကဗာဟိရာနံ ဝတ္ထူနံ ဝိသဒဘာဝကရဏံ. ယဒါ ဟိဿ ကေသနခလောမာနိ ဒီဃာနိ ဟောန္တိ, သရီရံ ဝါ ဥဿန္နဒေါသဉ္စေဝ သေဒမလမက္ခိတဉ္စ, တဒါ အဇ္ဈတ္တိကဝတ္ထု အဝိသဒံ ဟောတိ အပရိသုဒ္ဓံ. ယဒါ ပန စီဝရံ ဇိဏ္ဏံ ကိလိဋ္ဌံ ဒုဂ္ဂန္ဓံ ဟောတိ, သေနာသနံ ဝါ ဥက္လာပံ, တဒါ ဗာဟိရဝတ္ထု အဝိသဒံ ဟောတိ အပရိသုဒ္ဓံ. တသ္မာ ကေသာဒိဆေဒနေန ဥဒ္ဓံဝိရေစနအဓောဝိရေစနာဒီဟိ သရီရသလ္လဟုကဘာဝကရဏေန ဥစ္ဆာဒနနဟာပနေန စ အဇ္ဈတ္တိကဝတ္ထု ဝိသဒံ ကာတဗ္ဗံ. သူစိကမ္မဓောဝနရဇနပရိဘဏ္ဍကရဏာဒီဟိ ဗာဟိရဝတ္ထု ဝိသဒံ ကာတဗ္ဗံ. ဧတသ္မိဉှိ အဇ္ဈတ္တိကဗာဟိရေ ဝတ္ထုမှိ အဝိသဒေ ဥပ္ပန္နေသု စိတ္တစေတသိကေသု ဉာဏမ္ပိ အဝိသဒံ အပရိသုဒ္ဓံ ဟောတိ အပရိသုဒ္ဓါနိ ဒီပကပလ္လကဝဋ္ဋိတေလာနိ နိဿာယ ဥပ္ပန္နဒီပသိခါယ ဩဘာသော [Pg.194] ဝိယ. ဝိသဒေ ပန အဇ္ဈတ္တိကဗာဟိရေ ဝတ္ထုမှိ ဥပ္ပန္နေသု စိတ္တစေတသိကေသု ဉာဏမ္ပိ ဝိသဒံ ဟောတိ ပရိသုဒ္ဓါနိ ဒီပကပလ္လကဝဋ္ဋိတေလာနိ နိဿာယ ဥပ္ပန္နဒီပသိခါယ ဩဘာသော ဝိယ. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘ဝတ္ထုဝိသဒကိရိယာ ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဿ ဥပ္ပာဒါယ သံဝတ္တတီ’’တိ.

事清净，是使内外之事清净。当他的头发、指甲、体毛过长，或身体病素增盛且汗垢涂身时，那么内在之事便是不清净、不纯净的。又，当衣破旧、肮脏、发臭，或住所充满垃圾时，那么外在之事便是不清净、不纯净的。因此，应通过剪发等，通过催吐、导泻等使身体轻快，以及通过涂身与沐浴，来使内在之事清净。应通过缝补、洗涤、染色、整理等，来使外在之事清净。因为当此内外之事不清净时，于其中生起的心与心所，其智也不清净、不纯净，犹如依于不清净的灯器、灯芯与油而生起的灯焰之光。反之，当此内外之事清净时，于其中生起的心与心所，其智也清净，犹如依于清净的灯器、灯芯与油而生起的灯焰之光。是故说：“事清净导向择法觉支的生起。”

---

ဣန္ဒြိယသမတ္တပဋိပါဒနာ နာမ သဒ္ဓါဒီနံ ဣန္ဒြိယာနံ သမဘာဝကရဏံ. သစေ ဟိဿ သဒ္ဓိန္ဒြိယံ ဗလဝံ ဟောတိ, ဣတရာနိ မန္ဒာနိ, တတော ဝီရိယိန္ဒြိယံ ပဂ္ဂဟကိစ္စံ, သတိန္ဒြိယံ ဥပဋ္ဌာနကိစ္စံ, သမာဓိန္ဒြိယံ အဝိက္ခေပကိစ္စံ, ပညိန္ဒြိယံ ဒဿနကိစ္စံ ကာတုံ န သက္ကောတိ. တသ္မာ တံ ဓမ္မသဘာဝပစ္စဝေက္ခဏေန ဝါ, ယထာ ဝါ မနသိကရောတော ဗလဝံ ဇာတံ, တထာ အမနသိကရဏေန ဟာပေတဗ္ဗံ. ဝက္ကလိတ္ထေရဝတ္ထု စေတ္ထ နိဒဿနံ. သစေ ပန ဝီရိယိန္ဒြိယံ ဗလဝံ ဟောတိ, အထ နေဝ သဒ္ဓိန္ဒြိယံ အဓိမောက္ခကိစ္စံ ကာတုံ သက္ကောတိ, န ဣတရာနိ ဣတရကိစ္စဘေဒံ. တသ္မာ တံ ပဿဒ္ဓါဒိဘာဝနာယ ဟာပေတဗ္ဗံ. တတ္ထာပိ သောဏတ္ထေရဿ ဝတ္ထု ဒဿေတဗ္ဗံ. ဧဝံ သေသေသုပိ ဧကဿ ဗလဝဘာဝေ သတိ ဣတရေသံ အတ္တနော ကိစ္စေသု အသမတ္ထတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

所谓“令诸根平等”，即是使信等诸根达到平衡。如果他的信根过强，而其他诸根羸弱，那么精进根就无法执行策励的作用，念根无法执行建立的作用，定根无法执行不散乱的作用，慧根无法执行观见的作用。因此，应当通过省察法的自性，或通过不以其先前变强的方式去作意，来减弱它。于此，瓦咖利长老的故事即是例证。再者，如果精进根过强，那么信根就无法执行胜解的作用，其他的根也不能执行各自不同的作用。因此，应当通过修习轻安等来减弱它。于此，也应展示索纳长老的故事。同样，对于其余诸根，当一根过强时，应当知道其余的根也都不能胜任各自的作用。

---

ဝိသေသတော ပနေတ္ထ သဒ္ဓါပညာနံ သမာဓိဝီရိယာနဉ္စ သမတံ ပသံသန္တိ. ဗလဝသဒ္ဓေါ ဟိ မန္ဒပညော မုဓပ္ပသန္နော ဟောတိ, အဝတ္ထုသ္မိံ ပသီဒတိ. ဗလဝပညော ပန မန္ဒသဒ္ဓေါ ကေရာဋိကပက္ခံ ဘဇတိ, ဘေသဇ္ဇသမုဋ္ဌိတော ဝိယ ရောဂေါ အတေကိစ္ဆော ဟောတိ. စိတ္တုပ္ပာဒမတ္တေနေဝ ကုသလံ ဟောတီတိ အတိဓာဝိတွာ ဒါနာဒီနိ အကရောန္တော နိရယေ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ဥဘိန္နံ သမတာယ ဝတ္ထုသ္မိံယေဝ ပသီဒတိ. ဗလဝသမာဓိံ ပန မန္ဒဝီရိယံ သမာဓိဿ ကောသဇ္ဇပက္ခတ္တာ ကောသဇ္ဇံ အဘိဘဝတိ. ဗလဝဝီရိယံ မန္ဒသမာဓိံ ဝီရိယဿ ဥဒ္ဓစ္စပက္ခတ္တာ ဥဒ္ဓစ္စံ အဘိဘဝတိ. သမာဓိ ပန ဝီရိယေန သံယောဇိတော ကောသဇ္ဇေ ပတိတုံ န လဘတိ, ဝီရိယံ သမာဓိနာ သံယောဇိတံ ဥဒ္ဓစ္စေ ပတိတုံ န လဘတိ. တသ္မာ တဒုဘယံ သမံ ကာတဗ္ဗံ. ဥဘယသမတာယ ဟိ အပ္ပနာ ဟောတိ.

于此，诸师特别赞叹信与慧、定与精进的平衡。因为信心强而智慧弱的人容易盲信，会在不适当之处产生净信。而智慧强而信心弱的人则会倾向于狡诈，就像因药物引起的疾病一样难以医治；他认为仅凭心念生起即是善，从而走向极端，不作布施等行为，而投生于地狱。只有二者平衡，才能在适当之处产生净信。定力强而精进弱的人，由于定偏向于懈怠，会被懈怠（kosajja）所征服。精进强而定力弱的人，由于精进偏向于掉举，会被掉举（uddhacca）所征服。然而，定与精进结合，就不会落入懈怠；精进与定结合，就不会落入掉举。因此，那两对法都应当平衡。因为两对法的平衡，才能证得安止（appanā）。

---

အပိ စ သမာဓိကမ္မိကဿ ဗလဝတီပိ သဒ္ဓါ ဝဋ္ဋတိ. ဧဝံ သဒ္ဒဟန္တော ဩကပ္ပေန္တော အပ္ပနံ ပါပုဏိဿတိ. သမာဓိပညာသု ပန သမာဓိကမ္မိကဿ ဧကဂ္ဂတာ ဗလဝတီ ဝဋ္ဋတိ. ဧဝဉှိ သော အပ္ပနံ ပါပုဏာတိ. ဝိပဿနာကမ္မိကဿ ပညာ ဗလဝတီ ဝဋ္ဋတိ. ဧဝဉှိ သော လက္ခဏပဋိဝေဓံ ပါပုဏာတိ. ဥဘိန္နံ [Pg.195] ပန သမတာယပိ အပ္ပနာ ဟောတိယေဝ. သတိ ပန သဗ္ဗတ္ထ ဗလဝတီ ဝဋ္ဋတိ. သတိ ဟိ စိတ္တံ ဥဒ္ဓစ္စပက္ခိကာနံ သဒ္ဓါဝီရိယပညာနံ ဝသေန ဥဒ္ဓစ္စပါတတော, ကောသဇ္ဇပက္ခိကေန စ သမာဓိနာ ကောသဇ္ဇပါတတော ရက္ခတိ. တသ္မာ သာ လောဏဓူပနံ ဝိယ သဗ္ဗဗျဉ္ဇနေသု, သဗ္ဗကမ္မိကအမစ္စော ဝိယ စ သဗ္ဗရာဇကိစ္စေသု သဗ္ဗတ္ထ ဣစ္ဆိတဗ္ဗာ. တေနာဟ ‘‘သတိ စ ပန သဗ္ဗတ္ထိကာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ. ကိံ ကာရဏာ? စိတ္တဉှိ သတိပဋိသရဏံ, အာရက္ခပစ္စုပဋ္ဌာနာ စ သတိ, န ဝိနာ သတိယာ စိတ္တဿ ပဂ္ဂဟနိဂ္ဂဟော ဟောတီ’’တိ.

再者，对于修习定的人来说，强盛的信心是适宜的。如此信解、沉潜，他将证得安止。然而，在定与慧中，对于修习定的人，强盛的专注力是适宜的，如此他才能证得安止。对于修习观（vipassanā）的人，强盛的智慧是适宜的，如此他才能洞见诸相。但二者平衡，也同样能证得安止。然而，念在一切处都应是强盛的。因为念能守护心，使其不因偏向掉举的信、精进、慧而落入掉举，也不因偏向懈怠的定而落入懈怠。因此，它如盐于一切菜肴，如总管大臣于一切王事，在一切处都是必要的。是故世尊说：“念于一切处皆有用。是何缘故？因为心以念为皈依，念以守护为现起，无念则心无策励与抑制。”

---

ဒုပ္ပညပုဂ္ဂလပရိဝဇ္ဇနာ နာမ ခန္ဓာဒိဘေဒေ အနောဂါဠှပညာနံ ဒုမ္မေဓပုဂ္ဂလာနံ အာရကာ ပရိဝဇ္ဇနံ. ပညဝန္တပုဂ္ဂလသေဝနာ နာမ သမပညာသလက္ခဏပရိဂ္ဂါဟိကာယ ဥဒယဗ္ဗယပညာယ သမန္နာဂတပုဂ္ဂလသေဝနာ. ဂမ္ဘီရဉာဏစရိယပစ္စဝေက္ခဏာ နာမ ဂမ္ဘီရေသု ခန္ဓာဒီသု ပဝတ္တာယ ဂမ္ဘီရပညာယ ပဘေဒပစ္စဝေက္ခဏာ. တဒဓိမုတ္တတာ နာမ ဌာနနိသဇ္ဇာဒီသု ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂသမုဋ္ဌာပနတ္ထံ နိန္နပေါဏပဗ္ဘာရစိတ္တတာ. ဧဝံ ဥပ္ပန္နဿ ပနဿ အရဟတ္တမဂ္ဂေန ဘာဝနာပါရိပူရီ ဟောတိ.

所谓“远离劣慧之人”，是指远远避开那些对于蕴等法门智慧未能深入的愚钝之人（dummedhapuggala）。所谓“亲近有慧之人”，是指亲近那些具足能把握五十种行相之生灭智的人。所谓“审察深奥智行”，是指审察于深奥的蕴等法中生起的甚深智慧的种种差别。所谓“于彼有胜解”，是指在行、住、坐等姿势中，为令择法觉支（dhammavicayasambojjhaṅga）生起，而心向于彼、倾于彼、趣于彼。如此生起后，此觉支的修习由阿罗汉道而达圆满。

---

ဧကာဒသ ဓမ္မာ ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဿ ဥပ္ပာဒါယ သံဝတ္တန္တိ – အပါယဘယပစ္စဝေက္ခဏတာ, အာနိသံသဒဿာဝိတာ, ဂမနဝီထိပစ္စဝေက္ခဏတာ, ပိဏ္ဍပါတာပစာယနတာ, ဒါယဇ္ဇမဟတ္တပစ္စဝေက္ခဏတာ, သတ္ထုမဟတ္တပစ္စဝေက္ခဏတာ, ဇာတိမဟတ္တပစ္စဝေက္ခဏတာ, သဗြဟ္မစာရိမဟတ္တပစ္စဝေက္ခဏတာ, ကုသီတပုဂ္ဂလပရိဝဇ္ဇနတာ, အာရဒ္ဓဝီရိယပုဂ္ဂလသေဝနတာ, တဒဓိမုတ္တတာတိ.

有十一法导向精进觉支的生起：省察恶趣之怖畏、见精进之利益、省察行道、省察对托钵食物的恭敬、省察法嗣之伟大、省察导师之伟大、省察出身之尊贵、省察同梵行者之伟大、远离懈怠之人、亲近精进之人，以及于彼之胜解。

---

တတ္ထ ‘‘နိရယေသု ပဉ္စဝိဓဗန္ဓနကမ္မကာရဏတော ပဋ္ဌာယ မဟာဒုက္ခံ အနုဘဝနကာလေပိ, တိရစ္ဆာနယောနိယံ ဇာလခိပနကုမီနာဒီဟိ ဂဟိတကာလေပိ, ပါဇနကဏ္ဋကာဒိပ္ပဟာရတုန္နဿ ပန သကဋဝဟနာဒိကာလေပိ, ပေတ္တိဝိသယေ အနေကာနိပိ ဝဿသဟဿာနိ ဧကံ ဗုဒ္ဓန္တရမ္ပိ ခုပ္ပိပါသာဟိ အာတုရီဘူတကာလေပိ, ကာလကဉ္စိကအသုရေသု သဋ္ဌိဟတ္ထအသီတိဟတ္ထပ္ပမာဏေန အဋ္ဌိစမ္မမတ္တေနေဝ အတ္တဘာဝေန ဝါတာတပါဒိဒုက္ခာနုဘဝနကာလေပိ န သက္ကာ ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဥပ္ပာဒေတုံ. အယမေဝ တေ ဘိက္ခု ကာလော’’တိ ဧဝံ အပါယဘယံ ပစ္စဝေက္ခန္တဿာပိ ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ ဥပ္ပဇ္ဇတိ.

于此，（可作如是省察：）“在地狱中，因五种束缚之业而感受巨大痛苦时；在畜生道中，被网、陷阱、鱼笼等捕捉时，或被刺棒、尖刺等击打穿刺而拉车时；在饿鬼界，于无数千岁乃至一佛期间，为饥渴所折磨时；在黑甘肢咖（Kālakañcikā）阿修罗中，以六十或八十肘高、仅有皮骨之身感受风、热等痛苦时——在这些时候，都无法生起精进觉支。比丘，这才是你的时机！”如此省察恶趣之怖畏者，也能生起精进觉支。

---

‘‘န သက္ကာ ကုသီတေန နဝလောကုတ္တရဓမ္မံ လဒ္ဓုံ, အာရဒ္ဓဝီရိယေနေဝ သက္ကာ အယမာနိသံသော ဝီရိယဿာ’’တိ ဧဝံ အာနိသံသဒဿာဝိနောပိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ‘‘သဗ္ဗဗုဒ္ဓ-ပစ္စေကဗုဒ္ဓ-မဟာသာဝကေဟေဝ [Pg.196] ဂတမဂ္ဂေါ တေ ဂန္တဗ္ဗော. သော စ န သက္ကာ ကုသီတေန ဂန္တု’’န္တိ ဧဝံ ဂမနဝီထိံ ပစ္စဝေက္ခန္တဿာပိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ.

“懈怠者不可能获得九种出世间法，唯有发起精进者才能获得此精进的利益。”如此观见利益者，也会生起。“一切佛、辟支佛、大弟子所行之道，你应当行践。而懈怠者无法行此道。”如此省察修行之道者，也会生起。

---

‘‘ယေ တံ ပိဏ္ဍပါတာဒီဟိ ဥပဋ္ဌဟန္တိ, ဣမေ တေ မနုဿာ နေဝ ဉာတကာ, န ဒါသကမ္မကရာ, နာပိ ‘တံ နိဿာယ ဇီဝိဿာမာ’တိ တေ ပဏီတာနိ ပိဏ္ဍပါတာဒီနိ ဒေန္တိ. အထ ခေါ အတ္တနော ကာရာနံ မဟပ္ဖလတံ ပစ္စာသီသမာနာ ဒေန္တိ. သတ္ထာရာပိ ‘‘အယံ ဣမေ ပစ္စယေ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ ကာယဒဠှိဗဟုလော သုခံ ဝိဟရိဿတီ’’တိ န ဧဝံ သမ္ပဿတာ တုယှံ ပစ္စယာ အနုညာတာ, အထ ခေါ ‘‘အယံ ဣမေ ပရိဘုဉ္ဇမာနောဝ သမဏဓမ္မံ ကတွာ ဝဋ္ဋဒုက္ခတော မုစ္စိဿတီ’တိ တေ ပစ္စယာ အနုညာတာ, သော ဒါနိ တွံ ကုသီတော ဝိဟရန္တော န တံ ပိဏ္ဍံ အပစာယိဿသိ, အာရဒ္ဓဝီရိယဿေဝ ဟိ ပိဏ္ဍပါတာပစာယနံ နာမ ဟောတီ’’တိ ဧဝံ ပိဏ္ဍပါတာပစာယနံ ပစ္စဝေက္ခန္တဿာပိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ မဟာမိတ္တတ္ထေရဿ ဝိယ.

“那些用食物等供养你的人，这些人既不是你的亲戚，也不是你的奴仆或佣人，也不是因为‘我们要依靠他生活’才供养你上好的食物。他们其实是期望自己的行为获得大果报才供养的。导师之所以允许你接受资具，也不是因为看到‘此人享用这些资具后会身体强壮，快乐地生活’，而是因为‘此人享用这些资具后能修习沙门之法，从轮回之苦中解脱’才允许的。如今你若懈怠度日，就无法善用那份食物了，因为只有发起精进者，才称得上是善用信施。’如此省察善用信施，（精进）也会生起，如大友长老（Mahāmittatthera）一般。”

---

ထေရော ကိရ ကဿကလေဏေ နာမ ပဋိဝသတိ. တဿေဝ ဂေါစရဂါမေ ဧကာ မဟာဥပါသိကာ ထေရံ ပုတ္တံ ကတွာ ပဋိဇဂ္ဂတိ. သာ ဧကဒိဝသံ အရညံ ဂစ္ဆန္တီ ဓီတရံ အာဟ – ‘‘အမ္မ, အသုကသ္မိံ ဌာနေ ပုရာဏတဏ္ဍုလာ, အသုကသ္မိံ ခီရံ, အသုကသ္မိံ သပ္ပိ, အသုကသ္မိံ ဖာဏိတံ, တဝ ဘာတိကဿ အယျမိတ္တဿ အာဂတကာလေ ဘတ္တံ ပစိတွာ ခီရသပ္ပိဖာဏိတေဟိ သဒ္ဓိံ ဒေဟိ, တွဉ္စ ဘုဉ္ဇေယျာသိ, အဟံ ပန ဟိယျော ပက္ကံ ပါရိဝါသိကဘတ္တံ ကဉ္ဇိယေန ဘုတ္တာမှီ’’တိ. ‘‘ဒိဝါ ကိံ ဘုဉ္ဇိဿသိ, အမ္မာ’’တိ? ‘‘သာကပဏ္ဏံ ပက္ခိပိတွာ ကဏတဏ္ဍုလေဟိ အမ္ဗိလယာဂုံ ပစိတွာ ဌပေဟိ, အမ္မာ’’တိ.

相传，长老住在农夫岩窟（Kassakaleṇa）。在他托钵的村子里，有一位大优婆夷，把长老当作儿子一样照顾。有一天，她去林中时对女儿说：“女儿，某处有陈米，某处有牛奶，某处有酥油，某处有糖蜜。等你哥哥友长老来的时候，把饭煮好，连同牛奶、酥油、糖蜜一起给他，你也可以吃。至于我，昨天已经用米粥吃了隔夜饭了。”“妈妈，那您白天吃什么呢？”“你放些菜叶，用碎米煮一锅酸粥放着吧，女儿。”

---

ထေရော စီဝရံ ပါရုပိတွာ ပတ္တံ နီဟရန္တောဝ တံ သဒ္ဒံ သုတွာ အတ္တာနံ ဩဝဒိ ‘‘မဟာဥပါသိကာ ကိရ ကဉ္ဇိယေန ပါရိဝါသိကဘတ္တံ ဘုဉ္ဇိတွာ ဒိဝါပိ ကဏပဏ္ဏမ္ဗိလယာဂုံ ဘုဉ္ဇိဿတိ, တုယှံ အတ္ထာယ ပန ပုရာဏတဏ္ဍုလာဒီနိ အာစိက္ခတိ, တံ နိဿာယ ခေါ ပနေသာ နေဝ ခေတ္တံ န ဝတ္ထုံ န ဘတ္တံ န ဝတ္ထံ ပစ္စာသီသတိ, တိဿော ပန သမ္ပတ္တိယော ပတ္ထယမာနာ ဒေတိ, တွံ ဧတိဿာ တာ သမ္ပတ္တိယော ဒါတုံ သက္ခိဿသိ, န သက္ခိဿသီတိ, အယံ ခေါ ပန ပိဏ္ဍပါတော တယာ သရာဂေန သဒေါသေန သမောဟေန န သက္ကာ ဂဏှိတု’’န္တိ ပတ္တံ ထဝိကာယ ပက္ခိပိတွာ ဂဏ္ဌိကံ မုဉ္စိတွာ နိဝတ္တိတွာ ကဿကလေဏမေဝ ဂန္တွာ ပတ္တံ ဟေဋ္ဌာမဉ္စေ, စီဝရံ စီဝရဝံသေ ဌပေတွာ ‘‘အရဟတ္တံ [Pg.197] အပါပုဏိတွာ န နိက္ခမိဿာမီ’’တိ ဝီရိယံ အဓိဋ္ဌဟိတွာ နိသီဒိ. ဒီဃရတ္တံ အပ္ပမတ္တော ဟုတွာ နိဝုတ္ထဘိက္ခု ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ ပုရေဘတ္တမေဝ အရဟတ္တံ ပတွာ ဝိကသမာနမိဝ ပဒုမံ မဟာခီဏာသဝေါ သိတံ ကရောန္တောဝ နိက္ခမိ. လေဏဒွါရေ ရုက္ခမှိ အဓိဝတ္ထာ ဒေဝတာ –

长老披上衣，正从袋中取出钵时，听到了那番话，便自我告诫道：“这位大优婆夷(mahāupāsikā)自己食用酸米汤配隔夜饭，白天还吃菜叶碎米粥，却为我准备了陈米等物。她依止于我，并非希求田地、宅地、食物或衣服，而是为了希求三种成就而行布施。我能给予她这些成就吗？还是不能呢？而且，这份供养的食物，我带着贪、嗔、痴是不能领受的。”于是他将钵放回袋中，解开腰带，转身回到农夫岩窟，把钵放在床下，衣挂在衣杆上，下定决心：“不证得阿罗汉果(arahatta)决不出去。”便坐了下来。这位长久以来不放逸、勤修业处的比丘，增长观(vipassanā)，就在食前证得了阿罗汉果。犹如莲花绽放，这位漏尽的大阿罗汉微笑着走了出来。住在洞窟门口树上的天神说：

---

‘‘နမော တေ ပုရိသာဇည, နမော တေ ပုရိသုတ္တမ;

ယဿ တေ အာသဝါ ခီဏာ, ဒက္ခိဏေယျောသိ မာရိသာ’’တိ. –

“礼敬您，人中之雄！礼敬您，人中至尊！您的诸漏已尽，尊者，您是堪受供养者！”

---

ဥဒါနံ ဥဒါနေတွာ ‘‘ဘန္တေ, ပိဏ္ဍာယ ပဝိဋ္ဌာနံ တုမှာဒိသာနံ အရဟန္တာနံ ဘိက္ခံ ဒတွာ မဟလ္လကိတ္ထိယော ဒုက္ခာ မုစ္စိဿန္တီ’’တိ အာဟ. ထေရော ဥဋ္ဌဟိတွာ ဒွါရံ ဝိဝရိတွာ ကာလံ ဩလောကေန္တော ‘‘ပါတောယေဝါ’’တိ ဉတွာ ပတ္တစီဝရံ အာဒါယ ဂါမံ ပါဝိသိ.

（天神）发出感兴语后说道：“尊者，那位年长的妇人向像您这样为乞食而入村的阿罗汉布施食物，她必将从苦中解脱。”长老起身，打开门，观察时间，了知“正是清晨”，便拿着衣钵(pattacīvara)进入村庄。

---

ဒါရိကာပိ ဘတ္တံ သမ္ပာဒေတွာ ‘‘ဣဒါနိ မေ ဘာတာ အာဂမိဿတိ, ဣဒါနိ အာဂမိဿတီ’’တိ ဒွါရံ ဩလောကယမာနာ နိသီဒိ. သာ ထေရေ ဃရဒွါရံ သမ္ပတ္တေ ပတ္တံ ဂဟေတွာ သပ္ပိဖာဏိတယောဇိတဿ ခီရပိဏ္ဍပါတဿ ပူရေတွာ ဟတ္ထေ ဌပေသိ. ထေရော ‘‘သုခံ ဟောတူ’’တိ အနုမောဒနံ ကတွာ ပက္ကာမိ. သာပိ တံ ဩလောကယမာနာဝ အဋ္ဌာသိ. ထေရဿ ဟိ တဒါ အတိဝိယ ပရိသုဒ္ဓေါ ဆဝိဝဏ္ဏော အဟောသိ, ဝိပ္ပသန္နာနိ ဣန္ဒြိယာနိ, မုခံ ဗန္ဓနာ မုတ္တတာလပက္ကံ ဝိယ အတိဝိယ ဝိရောစိတ္ထ.

少女准备好了饭食，心想：“现在我的兄长要来了，现在就要来了。”她一边望着门口一边坐着。当长老走到她家门口时，她接过钵，盛满拌有酥油和糖蜜的乳饭，放在长老手中。长老说：“愿你安乐。”作了随喜后便离开了。少女也站着，凝望着他。那时长老的肤色极为清净，诸根明净，面容犹如从蒂上脱落的熟棕榈果一般，极为光辉。

---

မဟာဥပါသိကာ အရညတော အာဂန္တွာ ‘‘ကိံ, အမ္မ, ဘာတိကော တေ အာဂတော’’တိ ပုစ္ဆိ. သာ သဗ္ဗံ တံ ပဝတ္တိံ အာရောစေသိ. ဥပါသိကာ ‘‘အဇ္ဇ မေ ပုတ္တဿ ပဗ္ဗဇိတကိစ္စံ မတ္ထကံ ပတ္တ’’န္တိ ဉတွာ ‘‘အဘိရမတိ တေ, အမ္မ, ဘာတာ ဗုဒ္ဓသာသနေ, န ဥက္ကဏ္ဌတီ’’တိ အာဟ.

大优婆夷从林间回来，问道：“女儿，你的兄长来了吗？”她便将全部的事情经过告诉了她。优婆夷知道“今天我儿子的出家之事已经达到顶点”，便说道：“女儿，你的兄长在佛陀教法中感到喜乐，他没有感到厌倦。”

---

‘‘မဟန္တံ ခေါ ပနေတံ သတ္ထုဒါယဇ္ဇံ, ယဒိဒံ သတ္တ အရိယဓနာနိ နာမ, တံ န သက္ကာ ကုသီတေန ဂဟေတုံ. ယထာ ဟိ ဝိပ္ပဋိပန္နံ ပုတ္တံ မာတာပိတရော ‘အယံ အမှာကံ အပုတ္တော’တိ ပရိဗာဟိရံ ကရောန္တိ, သော တေသံ အစ္စယေန ဒါယဇ္ဇံ န လဘတိ, ဧဝံ ကုသီတောပိ ဣဒံ အရိယဓနဒါယဇ္ဇံ န လဘတိ, အာရဒ္ဓဝီရိယောဝ လဘတီ’’တိ ဒါယဇ္ဇမဟတ္တံ ပစ္စဝေက္ခတောပိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ.

“导师的这份遗产确实广大，即所谓的七圣财(satta ariyadhanāni)，懈怠者无法获得。正如行为乖戾的儿子，父母说‘这不是我们的儿子’而与他断绝关系，他在父母去世后便无法继承遗产；同样地，懈怠者也无法获得这份圣财的遗产，只有发起精进者才能获得。’如此省察遗产的重大，也能生起精进觉支。

---

‘‘မဟာ [Pg.198] ခေါ ပန တေ သတ္ထာ, သတ္ထုနော ဟိ တေ မာတုကုစ္ဆိသ္မိံ ပဋိသန္ဓိဂ္ဂဟဏကာလေပိ အဘိနိက္ခမနေပိ အဘိသမ္ဗောဓိယမ္ပိ ဓမ္မစက္ကပ္ပဝတ္တန-ယမကပါဋိဟာရိယ-ဒေဝေါရောဟန-အာယုသင်္ခါရဝေါဿဇ္ဇနေသုပိ ပရိနိဗ္ဗာနကာလေပိ ဒသသဟဿိလောကဓာတု အကမ္ပိတ္ထ. ယုတ္တံ နု ခေါ တေ ဧဝရူပဿ သတ္ထု သာသနေ ပဗ္ဗဇိတွာ ကုသီတေန ဘဝိတု’’န္တိ ဧဝံ သတ္ထုမဟတ္တံ ပစ္စဝေက္ခတောပိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ.

“你的导师确实伟大，当你的导师在母胎中受生时、出家时、证悟正觉时、转法轮时、示现双神变时、从天界降下时、舍弃寿行时、以及般涅槃时，十千世界都震动了。既然你已在如此伟大的导师的教法中出家，难道还应该懈怠吗？’像这样省察导师的伟大，也能生起精进觉支。

---

‘‘ဇာတိယာပိ တွံ ဣဒါနိ န လာမကဇာတိကော, အသမ္ဘိန္နာယ မဟာသမ္မတပဝေဏိယာ အာဂတဥက္ကာကရာဇဝံသေ ဇာတောသိ, သုဒ္ဓေါဒနမဟာရာဇဿ စ မဟာမာယာဒေဝိယာ စ နတ္တာ, ရာဟုလဘဒ္ဒဿ ကနိဋ္ဌော, တယာ နာမ ဧဝရူပေန ဇိနပုတ္တေန ဟုတွာ န ယုတ္တံ ကုသီတေန ဝိဟရိတု’’န္တိ ဧဝံ ဇာတိမဟတ္တံ ပစ္စဝေက္ခတောပိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ.

“‘就出身而言，你如今也非卑贱；你生于大共选王(Mahāsammata)一脉相承、未曾中断的甘蔗王(Okkāka)族中，是净饭大王与摩诃摩耶夫人的孙子，是贤者罗睺罗的弟弟。像你这样身为胜者之子，懈怠度日是不适宜的。’如此思惟出身之尊贵，亦能令精进觉支生起。”

---

‘‘သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနာ စေဝ အသီတိ မဟာသာဝကာ စ ဝီရိယေနေဝ လောကုတ္တရဓမ္မံ ပဋိဝိဇ္ဈိံသု. တွံ ပန ဧတေသံ သဗြဟ္မစာရီနံ မဂ္ဂံ ပဋိပဇ္ဇသိ, န ပဋိပဇ္ဇသီ’’တိ ဧဝံ သဗြဟ္မစာရိမဟတ္တံ ပစ္စဝေက္ခတောပိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ.

“‘舍利弗、目犍连及八十大声闻，皆唯以精进而彻证出世间法。而你，是遵循这些同梵行者之道呢，还是不遵循呢？’如此思惟同梵行者之伟大，亦能令精进觉支生起。”

---

ကုစ္ဆိံ ပူရေတွာ ဌိတအဇဂရသဒိသေ ဝိဿဋ္ဌကာယိကစေတသိကဝီရိယေ ကုသီတပုဂ္ဂလေ ပရိဝဇ္ဇေန္တဿာပိ, အာရဒ္ဓဝီရိယေ ပဟိတတ္တေ ပုဂ္ဂလေ သေဝန္တဿာပိ ဌာနနိသဇ္ဇာဒီသု ဝီရိယုပ္ပာဒနတ္ထံ နိန္နပေါဏပဗ္ဘာရစိတ္တဿာပိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ဧဝံ ဥပ္ပန္နဿ ပနဿ အရဟတ္တမဂ္ဂေန ဘာဝနာပါရိပူရီ ဟောတိ.

远离那些饱食后如蟒蛇般、身心精进皆已舍离的懈怠之人，亲近那些已发起精进、已遣其心的个人，以及在站、坐等姿势中，心意倾向、倾注、倾斜于生起精进的人，其精进觉支亦会生起。而如此生起的精进觉支，会以阿罗汉道达到其修习的圆满。

---

ဧကာဒသ ဓမ္မာ ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဿ ဥပ္ပာဒါယ သံဝတ္တန္တိ – ဗုဒ္ဓါနုဿတိ ဓမ္မော, သံဃော, သီလံ, စာဂေါ, ဒေဝတာနုဿတိ, ဥပသမာနုဿတိ, လူခပုဂ္ဂလပရိဝဇ္ဇနတာ, သိနိဒ္ဓပုဂ္ဂလသေဝနတာ, ပသာဒနီယသုတ္တန္တပစ္စဝေက္ခဏတာ, တဒဓိမုတ္တတာတိ.

有十一法导向喜觉支的生起：佛随念、法随念、僧随念、戒随念、舍随念、天随念、寂静随念、远离粗鄙之人、亲近柔和之人、思惟能引生净信的经文，以及心向于此。

---

ဗုဒ္ဓဂုဏေ အနုဿရန္တဿာပိ ဟိ ယာဝ ဥပစာရာ သကလသရီရံ ဖရမာနော ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ဓမ္မသံဃဂုဏေ အနုဿရန္တဿာပိ, ဒီဃရတ္တံ အခဏ္ဍံ ကတွာ ရက္ခိတံ စတုပါရိသုဒ္ဓိသီလံ ပစ္စဝေက္ခန္တဿာပိ, ဂိဟိနော ဒသသီလပဉ္စသီလာနိ ပစ္စဝေက္ခန္တဿာပိ, ဒုဗ္ဘိက္ခဘယာဒီသု ပဏီတံ ဘောဇနံ သဗြဟ္မစာရီနံ ဒတွာ ‘‘ဧဝံ နာမ အဒမှာ’’တိ စာဂံ ပစ္စဝေက္ခန္တဿာပိ, ဂိဟိနောပိ ဧဝရူပေ ကာလေ သီလဝန္တာနံ ဒိန္နဒါနံ ပစ္စဝေက္ခန္တဿာပိ, ယေဟိ ဂုဏေဟိ သမန္နာဂတာ ဒေဝတ္တံ ပတ္တာ, တထာရူပါနံ အတ္တနိ အတ္ထိတံ ပစ္စဝေက္ခန္တဿာပိ, သမာပတ္တိယာ ဝိက္ခမ္ဘိတာ ကိလေသာ သဋ္ဌိပိ သတ္တတိပိ ဝဿာနိ [Pg.199] န သမုဒါစရန္တီတိ ပစ္စဝေက္ခန္တဿာပိ, စေတိယဒဿနဗောဓိဒဿနထေရဒဿနေသု အသက္ကစ္စကိရိယာယ သံသူစိတလူခဘာဝေ ဗုဒ္ဓါဒီသု ပသာဒသိနေဟာဘာဝေန ဂဒြဘပိဋ္ဌရဇသဒိသေ လူခပုဂ္ဂလေ ပရိဝဇ္ဇေန္တဿာပိ, ဗုဒ္ဓါဒီသု ပသာဒဗဟုလေ မုဒုစိတ္တေ သိနိဒ္ဓပုဂ္ဂလေ သေဝန္တဿာပိ, ရတနတ္တယဂုဏပရိဒီပကေ ပသာဒနီယေ သုတ္တန္တေ ပစ္စဝေက္ခန္တဿာပိ, ဌာနနိသဇ္ဇာဒီသု ပီတိဥပ္ပာဒနတ္ထံ နိန္နပေါဏပဗ္ဘာရစိတ္တဿာပိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ဧဝံ ဥပ္ပန္နဿ ပနဿ အရဟတ္တမဂ္ဂေန ဘာဝနာပါရိပူရီ ဟောတိ.

诚然，忆念佛陀功德时，喜觉支生起，乃至遍满全身，达到近行定；忆念法德、僧德时亦然；比丘省察长期守护无缺的四遍清净戒时；在家人省察十戒、五戒时；比丘在饥荒等怖畏中，以殊胜饮食供养同梵行者后，省察“我已如是布施”之舍时；在家人省察于此等时节对具戒者所作的布施时；省察自身具备能投生天界的功德时；省察被等至镇伏的烦恼，纵使六十或七十年亦不现行时；远离在瞻礼塔庙、菩提树、长老时行为不恭、对佛陀等缺乏净信与爱乐、如驴背之尘般粗鄙的人时；亲近对佛陀等有极大净信、心地柔软、性情温和的人时；省察阐明三宝功德、能引生净信的经时；为生起喜悦，在行住坐卧中，心倾向于此时——喜觉支都能生起。复次，如此生起的喜觉支，能以阿罗汉道达到修习圆满。

---

သတ္တ ဓမ္မာ ပဿဒ္ဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဿ ဥပ္ပာဒါယ သံဝတ္တန္တိ – ပဏီတဘောဇနသေဝနတာ, ဥတုသုခသေဝနတာ, ဣရိယာပထသုခသေဝနတာ, မဇ္ဈတ္တပယောဂတာ, သာရဒ္ဓကာယပုဂ္ဂလပရိဝဇ္ဇနတာ, ပဿဒ္ဓကာယ-ပုဂ္ဂလသေဝနတာ, တဒဓိမုတ္တတာတိ.

七法导向轻安觉支的生起：受用殊胜适宜的食物，受用舒适的气候，受用舒适的威仪，保持中道的努力，远离身激动的人，亲近身轻安的人，以及心向于轻安。

---

ပဏီတဉှိ သိနိဒ္ဓံ ဘောဇနံ ဘုဉ္ဇန္တဿာပိ, သီတုဏှေသု ဥတူသု ဌာနာဒီသု စ ဣရိယာပထေသု သပ္ပာယံ ဥတုဉ္စ ဣရိယာပထဉ္စ သေဝန္တဿာပိ ပဿဒ္ဓိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ယော ပန မဟာပုရိသဇာတိကော သဗ္ဗဥတုဣရိယာပထက္ခမောဝ ဟောတိ, န တံ သန္ဓာယေတံ ဝုတ္တံ. ယဿ သဘာဂဝိသဘာဂတာ အတ္ထိ, တဿေဝ ဝိသဘာဂေ ဥတုဣရိယာပထေ ဝဇ္ဇေတွာ သဘာဂေ သေဝန္တဿ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. မဇ္ဈတ္တပယောဂေါ ဝုစ္စတိ အတ္တနော စ ပရဿ စ ကမ္မဿကတပစ္စဝေက္ခဏာ. ဣမိနာ မဇ္ဈတ္တပယောဂေန ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ယော လေဍ္ဍုဒဏ္ဍာဒီဟိ ပရံ ဝိဟေဌယမာနောဝ ဝိစရတိ, ဧဝရူပံ သာရဒ္ဓကာယပုဂ္ဂလံ ပရိဝဇ္ဇေန္တဿာပိ, သံယတပါဒပါဏိံ ပဿဒ္ဓကာယံ ပုဂ္ဂလံ သေဝန္တဿာပိ, ဌာနနိသဇ္ဇာဒီသု ပဿဒ္ဓိဥပ္ပာဒနတ္ထာယ နိန္နပေါဏပဗ္ဘာရစိတ္တဿာပိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ဧဝံ ဥပ္ပန္နဿ ပနဿ အရဟတ္တမဂ္ဂေန ဘာဝနာပါရိပူရီ ဟောတိ.

享用上等、滑润的食物时，或于寒热气候及行住坐卧等威仪中，受用适宜的气候与威仪时，轻安亦会生起。然而，此非指生为大士（mahāpurisajātiko），能忍受一切气候和威仪之人。此乃针对有适宜与不适宜之分者，当其避开不适宜的气候和威仪，受用适宜者时，轻安才会生起。“中庸之行”是指省察自己和他人皆为自身之业的所有者。通过此中庸之行，轻安得以生起。远离那些用土块、木棍等伤害他人、身躯躁动之人时；亲近那些手足已调伏、身躯轻安之人时；或为于行住坐卧等中生起轻安，心已倾向于此者，轻安亦会生起。如此生起之轻安，能以阿罗汉道而达修习圆满。

---

ဒသ ဓမ္မာ သမာဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဿ ဥပ္ပာဒါယ သံဝတ္တန္တိ – ဝတ္ထုဝိသဒကိရိယတာ, ဣန္ဒြိယသမတ္တပဋိပါဒနတာ, နိမိတ္တကုသလတာ, သမယေ စိတ္တဿ ပဂ္ဂဏှနတာ, သမယေ စိတ္တဿ နိဂ္ဂဏှနတာ, သမယေ သမ္ပဟံသနတာ, သမယေ အဇ္ဈုပေက္ခနတာ, အသမာဟိတပုဂ္ဂလပရိဝဇ္ဇနတာ, သမာဟိတပုဂ္ဂလသေဝနတာ, တဒဓိမုတ္တတာတိ. တတ္ထ ဝတ္ထုဝိသဒကိရိယတာ စ ဣန္ဒြိယသမတ္တပဋိပါဒနတာ စ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

有十法导向定觉支的生起：事的清净，诸根的平衡，善巧于相，适时提策心，适时抑制心，适时令心欢喜，适时对心保持舍，远离未得定之人，亲近已得定之人，以及心倾向于定。其中，事的清净与诸根的平衡，应如（择法觉支中）已述之理而知。

---

နိမိတ္တကုသလတာ [Pg.200] နာမ ကသိဏနိမိတ္တဿ ဥဂ္ဂဟဏကုသလတာ. သမယေ စိတ္တဿ ပဂ္ဂဏှနတာတိ ယသ္မိံ သမယေ အတိသိထိလဝီရိယတာဒီဟိ လီနံ စိတ္တံ ဟောတိ, တသ္မိံ သမယေ ဓမ္မဝိစယဝီရိယပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂသမုဋ္ဌာပနေန တဿ ပဂ္ဂဏှနံ. သမယေ စိတ္တဿ နိဂ္ဂဏှနတာတိ ယသ္မိံ သမယေ အစ္စာရဒ္ဓဝီရိယတာဒီဟိ ဥဒ္ဓတံ စိတ္တံ ဟောတိ, တသ္မိံ သမယေ ပဿဒ္ဓိသမာဓိဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂသမုဋ္ဌာပနေန တဿ နိဂ္ဂဏှနံ. သမယေ သမ္ပဟံသနတာတိ ယသ္မိံ သမယေ စိတ္တံ ပညာပယောဂမန္ဒတာယ ဝါ ဥပသမသုခါနံ ဝိဂမေန ဝါ နိရဿာဒံ ဟောတိ, တသ္မိံ သမယေ အဋ္ဌသံဝေဂဝတ္ထုပစ္စဝေက္ခဏေန သံဝေဇေတိ. အဋ္ဌ သံဝေဂဝတ္ထူနိ နာမ ဇာတိဇရာဗျာဓိမရဏာနိ စတ္တာရိ, အပါယဒုက္ခံ ပဉ္စမံ, အတီတေ ဝဋ္ဋမူလကံ ဒုက္ခံ, အနာဂတေ ဝဋ္ဋမူလကံ ဒုက္ခံ, ပစ္စုပ္ပန္နေ အာဟာရပရိယေဋ္ဌိမူလကံ ဒုက္ခန္တိ. ရတနတ္တယဂုဏာနုဿရဏေန စ ပသာဒံ ဇနေတိ, အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘သမယေ သမ္ပဟံသနတာ’’တိ.

名为善于相，即是善于取遍相。于适时策励其心，是指当心因过于松弛的精进等而沉滞时，即以生起择法、精进、喜觉支而策励它。于适时抑制其心，是指当心因过于勇猛的精进等而掉举时，即以生起轻安、定、舍觉支而抑制它。于适时令其欢喜，是指当心因智慧运用迟钝或寂止之乐消失而变得无味时，即以省察八种悚动事而令其悚动。八种悚动事为：生、老、病、死四者，第五是恶趣苦，过去以轮回为根之苦，未来以轮回为根之苦，以及现在以求食为根之苦。并以随念三宝的功德而生起净信。此被称为“于适时令其欢喜”。

---

သမယေ အဇ္ဈုပေက္ခနတာ နာမ ယသ္မိံ သမယေ သမ္မာပဋိပတ္တိံ အာဂမ္မ အလီနံ အနုဒ္ဓတံ အနိရဿာဒံ အာရမ္မဏေ သမပ္ပဝတ္တံ သမထဝီထိပဋိပန္နံ စိတ္တံ ဟောတိ, တဒါဿ ပဂ္ဂဟနိဂ္ဂဟသမ္ပဟံသနေသု န ဗျာပါရံ အာပဇ္ဇတိ သာရထိ ဝိယ သမပ္ပဝတ္တေသု အဿေသု. အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘သမယေ အဇ္ဈုပေက္ခနတာ’’တိ. အသမာဟိတပုဂ္ဂလပရိဝဇ္ဇနတာ နာမ ဥပစာရံ ဝါ အပ္ပနံ ဝါ အပ္ပတ္တာနံ ဝိက္ခိတ္တစိတ္တာနံ ပုဂ္ဂလာနံ အာရကာ ပရိဝဇ္ဇနံ. သမာဟိတပုဂ္ဂလသေဝနတာ နာမ ဥပစာရေန ဝါ အပ္ပနာယ ဝါ သမာဟိတစိတ္တာနံ သေဝနာ ဘဇနာ ပယိရုပါသနာ. တဒဓိမုတ္တတာ နာမ ဌာနနိသဇ္ဇာဒီသု သမာဓိဥပ္ပာဒနတ္ထမေဝ နိန္နပေါဏပဗ္ဘာရစိတ္တတာ. ဧဝဉှိ ပဋိပဇ္ဇတော ဧသ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ဧဝံ ဥပ္ပန္နဿ ပနဿ အရဟတ္တမဂ္ဂေန ဘာဝနာပါရိပူရီ ဟောတိ.

所谓适时舍，是指当心依于正行，不沉滞、不掉举、非无滋味，于所缘上平稳行进，已入于止之道时，则不须在策励、抑制和激励上用功，犹如车夫之于平稳行进的马。此谓“适时舍”。所谓远离未得定之人，是指远离那些尚未获得近行定或安止定，内心散乱的人。所谓亲近已得定之人，是指亲近、交往、承事那些通过近行定或安止定而内心已得定的人。所谓倾心于彼，是指于站立、安坐等中，心仅为生起定而倾向、低倾、趋向于彼。如此修行，此定即会生起。而如此生起的此定，藉由阿罗汉道，其修习得以圆满。

---

ပဉ္စ ဓမ္မာ ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဿ ဥပ္ပာဒါယ သံဝတ္တန္တိ – သတ္တမဇ္ဈတ္တတာ, သင်္ခါရမဇ္ဈတ္တတာ, သတ္တသင်္ခါရကေလာယနပုဂ္ဂလပရိဝဇ္ဇနတာ, သတ္တသင်္ခါရမဇ္ဈတ္တပုဂ္ဂလသေဝနတာ, တဒဓိမုတ္တတာတိ. တတ္ထ ဒွီဟာကာရေဟိ သတ္တမဇ္ဈတ္တတံ သမုဋ္ဌာပေတိ – ‘‘တွံ အတ္တနောဝ ကမ္မေန အာဂန္တွာ အတ္တနောဝ ကမ္မေန ဂမိဿသိ, ဧသောပိ အတ္တနော ကမ္မေန အာဂန္တွာ အတ္တနောဝ ကမ္မေန ဂမိဿတိ, တွံ ကံ ကေလာယသီ’’တိ ဧဝံ ကမ္မဿကတပစ္စဝေက္ခဏေန စ – ‘‘ပရမတ္ထတော သတ္တောယေဝ နတ္ထိ, သော တွံ ကံ ကေလာယသီ’’တိ ဧဝံ နိဿတ္တပစ္စဝေက္ခဏေန စ. ဒွီဟေဝါကာရေဟိ သင်္ခါရမဇ္ဈတ္တတံ သမုဋ္ဌာပေတိ – ‘‘ဣဒံ [Pg.201] စီဝရံ အနုပုဗ္ဗေန ဝဏ္ဏဝိကာရတဉ္စေဝ ဇိဏ္ဏဘာဝဉ္စ ဥပဂန္တွာ ပါဒပုဉ္ဆနစောဠကံ ဟုတွာ ယဋ္ဌိကောဋိယာ ဆဍ္ဍနီယံ ဘဝိဿတိ, သစေ ပနဿ သာမိကော ဘဝေယျ, နာယံ ဧဝံ ဝိနဿိတုံ ဒဒေယျာ’’တိ ဧဝံ အဿာမိကဘာဝပစ္စဝေက္ခဏေန စ, ‘‘အနဒ္ဓနိယံ ဣဒံ တာဝကာလိက’’န္တိ ဧဝံ တာဝကာလိကဘာဝပစ္စဝေက္ခဏေန စ. ယထာ စ စီဝရေ, ဧဝံ ပတ္တာဒီသုပိ ယောဇနာ ကာတဗ္ဗာ.

有五法导向舍觉支(upekkhāsambojjhaṅga)的生起：于有情中舍，于诸行中舍，远离贪爱有情与诸行之人，亲近于有情与诸行中舍之人，以及心向于彼舍。于此，通过两种方式建立于有情中舍：其一，通过如此思惟业为己有(kammassakatā)：“你依自己的业而来，依自己的业而去；此人也依自己的业而来，依自己的业而去。你贪爱谁呢？”其二，通过如此思惟无有情(nissatta)：“从胜义(paramattha)上说，根本没有有情，那么你贪爱谁呢？”通过两种方式建立于诸行中舍：其一，通过如此思惟其无主(assāmikabhāva)：“这件衣袍会逐渐变色、变旧，成为拭脚布，成为要用杖端丢弃之物。如果它有主人，是不会任其如此毁坏的。”其二，通过如此思惟其暂时性(tāvakālikabhāva)：“这是不长久的，是暂时的。”如同于衣袍，也应同样应用于钵等事物。

---

သတ္တသင်္ခါရကေလာယနပုဂ္ဂလပရိဝဇ္ဇနတာတိ ဧတ္ထ ယော ပုဂ္ဂလော ဂိဟိ ဝါ အတ္တနော ပုတ္တဓီတာဒိကေ, ပဗ္ဗဇိတော ဝါ အတ္တနော အန္တေဝါသိကသမာနုပဇ္ဈာယကာဒိကေ မမာယတိ, သဟတ္ထာဝ နေသံ ကေသစ္ဆေဒန-သူစိကမ္မ-စီဝရဓောဝန-ရဇန-ပတ္တပစနာဒီနိ ကရောတိ, မုဟုတ္တမ္ပိ အပဿန္တော ‘‘အသုကော သာမဏေရော ကုဟိံ, အသုကော ဒဟရော ကုဟိ’’န္တိ ဘန္တမိဂေါ ဝိယ ဣတော စိတော စ အာလောကေတိ, အညေန ကေသစ္ဆေဒနာဒီနံ အတ္ထာယ ‘‘မုဟုတ္တံ တာဝ အသုကံ ပေသေထာ’’တိ ယာစိယမာနောပိ ‘‘အမှေပိ တံ အတ္တနော ကမ္မံ န ကာရေမ, တုမှေ နံ ဂဟေတွာ ကိလမေဿထာ’’တိ န ဒေတိ, အယံ သတ္တကေလာယနော နာမ. ယော ပန စီဝရပတ္တထာလကကတ္တရယဋ္ဌိအာဒီနိ မမာယတိ, အညဿ ဟတ္ထေန ပရာမသိတုမ္ပိ န ဒေတိ, တာဝကာလိကံ ယာစိတောပိ ‘‘မယမ္ပိ ဣမံ ဓနာယန္တာ န ပရိဘုဉ္ဇာမ, တုမှာကံ ကိံ ဒဿာမာ’’တိ ဝဒတိ, အယံ သင်္ခါရကေလာယနော နာမ. ယော ပန တေသု ဒွီသုပိ ဝတ္ထူသု မဇ္ဈတ္တော ဥဒါသိနော, အယံ သတ္တသင်္ခါရမဇ္ဈတ္တော နာမ. ဣတိ အယံ ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ ဧဝရူပံ သတ္တသင်္ခါရကေလာယနပုဂ္ဂလံ အာရကာ ပရိဝဇ္ဇေန္တဿာပိ, သတ္တသင်္ခါရမဇ္ဈတ္တပုဂ္ဂလံ သေဝန္တဿာပိ, ဌာနနိသဇ္ဇာဒီသု တဒုပ္ပာဒနတ္ထံ နိန္နပေါဏပဗ္ဘာရစိတ္တဿာပိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ဧဝံ ဥပ္ပန္နဿ ပနဿ အရဟတ္တမဂ္ဂေန ဘာဝနာပါရိပူရီ ဟောတိ.

关于“远离于有情与资具上嬉著之人”：于此，若有个人(puggala)，无论是在家时对自己的子女等，还是出家后对自己的弟子、同戒师(samānupajjhāyaka)等，怀有“我所有”之想，亲手为他们理发、做针线活、洗衣染衣、烧制钵等，片刻不见，便如迷路的鹿一般东张西望地寻找：“某沙弥(sāmaṇera)在哪里？某少年在哪里？”当他人为了理发等事请求说：“请暂时派某人来。”他也不给，说：“我们自己尚且不忍让他做事，你们带着他会让他劳累的。”这样的人称为“有情嬉著者”(sattakelāyana)。又，若有人对衣、钵、杯、刀杖等物怀有“我所有”之想，不许他人用手碰触，即使只是暂时借用，他也说：“我们自己都视之为珍宝而不使用，怎能给你们呢？”这样的人称为“资具嬉著者”(saṅkhārakelāyana)。又，若有人对有情与资具这两种事物都保持中立、漠然，这样的人称为“于有情与资具中立者”。如此，舍觉支(upekkhāsambojjhaṅga)对于远离那样的有情与资具嬉著之人，以及对于亲近于有情与资具中立之人，还有对于在行住坐卧等时处，心倾向于生起它的人，都会生起。如此生起后，此觉支通过阿罗汉道而达到修习圆满。

---

အသုဘနိမိတ္တန္တိ ဥဒ္ဓုမာတကာဒိဘေဒါ ဒသ အသုဘာရမ္မဏာ ဓမ္မာ. ယောနိသောမနသိကာရဗဟုလီကာရောတိ ဧတ္ထ ပန ယောနိသောမနသိကာရော နာမ ဥပါယမနသိကာရော, ပထမနသိကာရော, ဥပ္ပာဒကမနသိကာရော. အပိစ ဆ ဓမ္မာ ကာမစ္ဆန္ဒဿ ပဟာနာယ သံဝတ္တန္တိ – အသုဘနိမိတ္တဿ ဥဂ္ဂဟော, အသုဘဘာဝနာနုယောဂေါ, ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရတာ, ဘောဇနေ မတ္တညုတာ, ကလျာဏမိတ္တတာ, သပ္ပာယကထာတိ.

不净相(asubhanimitta)是指以肿胀相(uddhumātaka)等为区别的十种不净所缘法。于“多修如理作意”一句，此中，如理作意(yonisomanasikāra)即方便作意、路径作意、生起作意。此外，有六法导向欲贪(kāmacchanda)的断除，即：取不净相、勤修不净观、守护诸根门、饮食知量、善友谊、适宜言谈。

---

ဒသဝိဓဉှိ အသုဘနိမိတ္တံ ဥဂ္ဂဏှန္တဿာပိ ကာမစ္ဆန္ဒော ပဟီယတိ, ဘာဝေန္တဿာပိ, ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရဿာပိ, စတုန္နံ ပဉ္စန္နံ အာလောပါနံ ဩကာသေ [Pg.202] သတိ ဥဒကံ ပိဝိတွာ ယာပနသီလတာယ ဘောဇနေ မတ္တညုနောပိ. တေနေတံ ဝုတ္တံ –

因为，对于受持十种不净相者，其欲贪得以断除；对于修习者，亦然；对于守护诸根门者，亦然；对于饮食知量者，即尚有四五口食物的余地时，便饮水以维持生命者，亦然。因此说：

---

‘‘စတ္တာရော ပဉ္စ အာလောပေ, အဘုတွာ ဥဒကံ ပိဝေ;

အလံ ဖာသုဝိဟာရာယ, ပဟိတတ္တဿ ဘိက္ခုနော’’တိ. (ထေရဂါ. ၉၈၃);

“尚余四五口，不食而饮水；于勤策比丘，足为安乐住。”

---

အသုဘကမ္မိကတိဿတ္ထေရသဒိသေ အသုဘဘာဝနာရတေ ကလျာဏမိတ္တေ သေဝန္တဿာပိ ကာမစ္ဆန္ဒော ပဟီယတိ, ဌာနနိသဇ္ဇာဒီသု ဒသအသုဘနိမိတ္တာယ-သပ္ပာယကထာယပိ ပဟီယတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဆ ဓမ္မာ ကာမစ္ဆန္ဒဿ ပဟာနာယ သံဝတ္တန္တီ’’တိ. ဣမေဟိ ပန ဆဟိ ဓမ္မေဟိ ပဟီနဿ ကာမစ္ဆန္ဒဿ အရဟတ္တမဂ္ဂေန အာယတိံ အနုပ္ပာဒေါ ဟောတိ.

于亲近如不净业帝须长老(Asubhakammikatissatthera)一般，乐于修习不净的善友者，其欲贪亦得以断除；于行住坐卧等时，通过关于十种不净相的适宜言谈，其欲贪亦得以断除。因此说：“六法导向欲贪的断除。”再者，以此六法所断除的欲贪，藉由阿罗汉道，于未来得不复生。

---

မေတ္တာ စေတောဝိမုတ္တီတိ ဧတ္ထ မေတ္တာတိ ဝုတ္တေ အပ္ပနာပိ ဥပစာရောပိ ဝဋ္ဋတိ, စေတောဝိမုတ္တီတိ အပ္ပနာယေဝ. ယောနိသောမနသိကာရော ဝုတ္တလက္ခဏောဝ. အပိစ ဆ ဓမ္မာ ဗျာပါဒဿ ပဟာနာယ သံဝတ္တန္တိ – မေတ္တာနိမိတ္တဿ ဥဂ္ဂဟော, မေတ္တာဘာဝနာနုယောဂေါ, ကမ္မဿကတာပစ္စဝေက္ခဏတာ, ပဋိသင်္ခါနဗဟုလတာ, ကလျာဏမိတ္တတာ, သပ္ပာယကထာတိ.

于“慈心解脱”(mettā cetovimutti)一句，言“慈”(mettā)时，可通于安止定与近行定；言“心解脱”(cetovimutti)时，则唯是安止定。如理作意的特征如前所述。此外，有六法导向瞋恚(byāpāda)的断除：取慈相、致力于修习慈、省察业为己有、多加省察、善友谊、适宜言谈。

---

ဩဒိဿကအနောဒိဿကဒိသာဖရဏာနဉှိ အညတရဝသေန မေတ္တံ ဥဂ္ဂဏှန္တဿာပိ ဗျာပါဒေါ ပဟီယတိ, တထာ ဩဓိသောအနောဓိသောဒိသာဖရဏဝသေန မေတ္တံ ဘာဝေန္တဿာပိ. ‘‘တွံ ဧတဿ ကုဒ္ဓေါ ကိံ ကရိဿသိ? ကိမဿ သီလာဒီနိ နာသေတုံ သက္ခိဿသိ? နနု တွံ အတ္တနော ကမ္မေန အာဂန္တွာ အတ္တနော ကမ္မေနေဝ ဂမိဿသိ? ပရဿ ကုဇ္ဈနံ နာမ ဝီတစ္စိကင်္ဂါရတတ္တအယသလာကဂူထာဒီနိ ဂဟေတွာ ပရံ ပဟရိတုကာမတာသဒိသံ ဟောတိ. ဧသောပိ တဝ ကုဒ္ဓေါ ကိံ ကရိဿတိ? ကိံ တေ သီလာဒီနိ ဝိနာသေတုံ သက္ခိဿတိ? ဧသ အတ္တနော ကမ္မေန အာဂန္တွာ အတ္တနော ကမ္မေနေဝ ဂမိဿတိ? အပ္ပဋိစ္ဆိတပဟေဏကံ ဝိယ ပဋိဝါတံ ခိတ္တရဇောမုဋ္ဌိ ဝိယ စ ဧတဿေဝေသ ကောဓော မတ္ထကေ ပတိဿတီ’’တိ ဧဝံ အတ္တနော စ ပရဿ စ ကမ္မဿကတံ ပစ္စဝေက္ခတောပိ, ဥဘယကမ္မဿကတံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ပဋိသင်္ခါနေ ဌိတဿာပိ, အဿဂုတ္တတ္ထေရသဒိသေ မေတ္တာဘာဝနာရတေ ကလျာဏမိတ္တေ သေဝန္တဿာပိ ဗျာပါဒေါ ပဟီယတိ, ဌာနနိသဇ္ဇာဒီသု မေတ္တာနိဿိတသပ္ပာယကထာယပိ ပဟီယတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဆ ဓမ္မာ ဗျာပါဒဿ ပဟာနာယ သံဝတ္တန္တီ’’တိ[Pg.203]. ဣမေဟိ ပန ဆဟိ ဓမ္မေဟိ ပဟီနဿ ဗျာပါဒဿ အနာဂါမိမဂ္ဂေန အာယတိံ အနုပ္ပာဒေါ ဟောတိ.

无论是通过限定、无限定或方向遍满中的任一种方式学习慈心，瞋恚都能被断除；同样地，以这些方式培育慈心者亦然。如是思惟：“你对他发怒有什么用？你岂能毁坏他的戒等？你难道不是随自己的业而来，也将随自己的业而去吗？对他人发怒，犹如拿着无焰火炭、灼热铁条或粪便等想去攻击别人。他若对你发怒，又能怎样？他岂能毁坏你的戒等？他也是随自己的业而来，也将随自己的业而去。这愤怒就如一份不被接受的赠礼，又如逆风扬尘，终将落在他自己头上。”像这样省察自己与他人的业为己有，并安住于对双方业为己有的省思中，亦能断除瞋恚；亲近像马护(Assagutta)长老那样乐于培育慈心的善友，亦能断除瞋恚；或在站立、安坐等时，通过与慈心相应的适宜之谈论，亦能断除瞋恚。是故说：“有六法导向瞋恚的断除。”以此六法所断除的瞋恚，将由阿那含道而在未来永不复起。

---

အတ္ထိ ဘိက္ခဝေ အရတီတိအာဒိ ဝုတ္တတ္ထမေဝ. အပိ စ ဆ ဓမ္မာ ထိနမိဒ္ဓဿ ပဟာနာယ သံဝတ္တန္တိ – အတိဘောဇနေ နိမိတ္တဂ္ဂါဟော, ဣရိယာပထသမ္ပရိဝတ္တနတာ, အာလောကသညာမနသိကာရော, အဗ္ဘောကာသဝါသော, ကလျာဏမိတ္တတာ, သပ္ပာယကထာတိ.

比丘们，“有不乐”等，其义已如前述。此外，有六种法有助于断除昏沉睡眠：于过食中掌握征相、变换威仪、作光明想、住于露地、结交善友、适宜之言谈。

---

အာဟရဟတ္ထကံ, ဘုတ္တဝမိတကံ, တတြဝဋ္ဋကံ, အလံသာဋကံ, ကာကမာသကဘောဇနံ ဘုဉ္ဇိတွာ ရတ္တိဋ္ဌာနဒိဝါဋ္ဌာနေ နိသိန္နဿ ဟိ သမဏဓမ္မံ ကရောတော ထိနမိဒ္ဓံ မဟာဟတ္ထီ ဝိယ ဩတ္ထရန္တံ အာဂစ္ဆတိ, စတုပဉ္စအာလောပဩကာသံ ပန ဌပေတွာ ပါနီယံ ပိဝိတွာ ယာပနသီလဿ ဘိက္ခုနော တံ န ဟောတီတိ ဧဝံ အတိဘောဇနေ နိမိတ္တံ ဂဏှန္တဿပိ ထိနမိဒ္ဓံ ပဟီယတိ. ယသ္မိံ ဣရိယာပထေ ထိနမိဒ္ဓံ ဩက္ကမတိ, တတော အညံ ပရိဝတ္တေန္တဿာပိ, ရတ္တိံ စန္ဒာလောကဒီပါလောကဥက္ကာလောကေ ဒိဝါ သူရိယာလောကံ မနသိကရောန္တဿာပိ, အဗ္ဘောကာသေ ဝသန္တဿာပိ, မဟာကဿပတ္ထေရသဒိသေ ပဟီနထိနမိဒ္ဓေ ကလျာဏမိတ္တေ သေဝန္တဿာပိ ထိနမိဒ္ဓံ ပဟီယတိ, ဌာနနိသဇ္ဇာဒီသု ဓုတင်္ဂနိဿိတသပ္ပာယကထာယပိ ပဟီယတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဆ ဓမ္မာ ထိနမိဒ္ဓဿ ပဟာနာယ သံဝတ္တန္တီ’’တိ. ဣမေဟိ ပန ဆဟိ ဓမ္မေဟိ ပဟီနဿ ထိနမိဒ္ဓဿ အရဟတ္တမဂ္ဂေန အာယတိံ အနုပ္ပာဒေါ ဟောတိ.

若饮食过量，以致需人拉手方能起身、或至呕吐、或如巨蟒般在原地翻滚、或衣袍松脱而无力整理、或满口食物能让乌鸦啄食，食毕于夜间住所、日间住所坐而行沙门法，昏沉睡眠即如大象般覆压而来。然而，比丘若留食四、五口量，饮水资身，则不生彼。如是于过度饮食中善取其相者，亦能断除昏沉睡眠。于某威仪中昏沉睡眠来袭，则转换至另一威仪；夜间作意月光、灯光、火炬光，日间作意日光；居住于空旷处；亲近如大迦叶(Mahākassapa)长老般已断昏沉睡眠的善友，亦能断除昏沉睡眠。于站立、坐下等时，宣说与头陀支相应的适宜言语，亦能断除。是故说：“六法有助于断除昏沉睡眠。”以此六法已断之昏沉睡眠，藉由阿罗汉道，于未来永不复生。

---

အတ္ထိ ဘိက္ခဝေ စေတသော ဝူပသမောတိအာဒီနိ ဝုတ္တတ္ထာနေဝ. အပိစ ဆ ဓမ္မာ ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စဿ ပဟာနာယ သံဝတ္တန္တိ – ဗဟုဿုတတာ, ပရိပုစ္ဆကတာ, ဝိနယေ ပကတညုတာ, ဝုဒ္ဓသေဝိတတာ, ကလျာဏမိတ္တတာ, သပ္ပာယကထာတိ.

“诸比丘，有心之止息”等，其义已如前述。此外，有六法导向掉举、追悔的断除：多闻、善于诘问、熟知律、亲近长老、善友谊、适时言谈。

---

ဗာဟုသစ္စေနပိ ဟိ ဧကံ ဝါ ဒွေ ဝါ တယော ဝါ စတ္တာရော ဝါ ပဉ္စ ဝါ နိကာယေ ပါဠိဝသေန စ အတ္ထဝသေန စ ဥဂ္ဂဏှန္တဿာပိ ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စံ ပဟီယတိ, ကပ္ပိယာကပ္ပိယပရိပုစ္ဆာဗဟုလဿာပိ, ဝိနယပညတ္တိယံ စိဏ္ဏဝသီဘာဝတာယ ပကတညုနောပိ, ဝုဒ္ဓေ မဟလ္လကတ္ထေရေ ဥပသင်္ကမန္တဿာပိ, ဥပါလိတ္ထေရသဒိသေ ဝိနယဓရေ ကလျာဏမိတ္တေ သေဝန္တဿာပိ, ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စံ ပဟီယတိ, ဌာနနိသဇ္ဇာဒီသု ကပ္ပိယာကပ္ပိယနိဿိတသပ္ပာယကထာယပိ ပဟီယတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဆ ဓမ္မာ ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စဿ ပဟာနာယ သံဝတ္တန္တီ’’တိ. ဣမေဟိ [Pg.204] ပန ဆဟိ ဓမ္မေဟိ ပဟီနေ ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စေ ဥဒ္ဓစ္စဿ အရဟတ္တမဂ္ဂေန, ကုက္ကုစ္စဿ အနာဂါမိမဂ္ဂေန အာယတိံ အနုပ္ပာဒေါ ဟောတီတိ.

诚然，通过广学掌握一部乃至五部尼柯耶的文句与义理，亦能断除掉举与追悔；时常询问何为适宜、何为不宜，亦能断除；于律制熟练通达，亦能断除；亲近年长的大长老，亦能断除；承事如优波离(Upāli)长老般的持律善友，亦能断除掉举与追悔；于行住坐卧等时，谈论关于适宜与不适宜的相应言说，亦能断除。因此说：“六法导向掉举与追悔的断除。”再者，以此六法断除掉举与追悔后，掉举由阿罗汉道，追悔由阿那含道，于未来不再生起。

---

ကုသလာကုသလာ ဓမ္မာတိအာဒီနိပိ ဝုတ္တတ္ထာနေဝ. အပိစ ဆ ဓမ္မာ ဝိစိကိစ္ဆာယ ပဟာနာယ သံဝတ္တန္တိ – ဗဟုဿုတတာ, ပရိပုစ္ဆကတာ, ဝိနယေ ပကတညုတာ, အဓိမောက္ခဗဟုလတာ, ကလျာဏမိတ္တတာ, သပ္ပာယကထာတိ.

善与不善等法，其意义如前所述。此外，六法导向疑惑的断除：多闻、多加询问、于律藏中熟知、多加胜解、亲近善友、适宜言谈。

---

ဗာဟုသစ္စေနပိ ဟိ ဧကံ ဝါ…ပေ… ပဉ္စ ဝါ နိကာယေ ပါဠိဝသေန စ အတ္ထဝသေန စ ဥဂ္ဂဏှန္တဿာပိ ဝိစိကိစ္ဆာ ပဟီယတိ, တီဏိ ရတနာနိ အာရဗ္ဘ ပရိပုစ္ဆာဗဟုလဿာပိ, ဝိနယေ စိဏ္ဏဝသီဘာဝဿာပိ, တီသု ရတနေသု ဩကပ္ပနိယသဒ္ဓါသင်္ခါတအဓိမောက္ခဗဟုလဿာပိ, သဒ္ဓါဓိမုတ္တေ ဝက္ကလိတ္ထေရသဒိသေ ကလျာဏမိတ္တေ သေဝန္တဿာပိ ဝိစိကိစ္ဆာ ပဟီယတိ, ဌာနနိသဇ္ဇာဒီသု တိဏ္ဏံ ရတနာနံ ဂုဏနိဿိတသပ္ပာယကထာယပိ ပဟီယတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဆ ဓမ္မာ ဝိစိကိစ္ဆာယ ပဟာနာယ သံဝတ္တန္တီ’’တိ. ဣမေဟိ ပန ဆဟိ ဓမ္မေဟိ ပဟီနာယ ဝိစိကိစ္ဆာယ သောတာပတ္တိမဂ္ဂေန အာယတိံ အနုပ္ပာဒေါ ဟောတိ. ဣတိ ဘဂဝါ ဣမသ္မိံ သုတ္တေ ဒေသနံ တီဟိ ဘဝေဟိ နိဝတ္တေတွာ အရဟတ္တေန ကူဋံ ဂဏှိ. ဒေသနာပရိယောသာနေ ပဉ္စသတာ ဘိက္ခူ အရဟတ္တံ ပါပုဏိံသု.

诚然，博学之人，学习一部乃至五部尼柯耶的巴利及其义理，其疑惑亦得以断除；针对三宝多加询问者，其疑惑亦得以断除；于律藏熟练自在者，其疑惑亦得以断除；于三宝具足稳固信心与广大胜解者，其疑惑亦得以断除；亲近像瓦咖利长老那样信解脱的善友，其疑惑亦得以断除；在行住坐卧等场合，多说依于三宝功德的适宜之语，其疑惑亦得以断除。是故说：“六法导向疑惑的断除。”再者，通过入流道，由这六法所断除的疑惑，于未来不再生起。如是，世尊于此经中，宣说了令（众生）从三有中出离的教法，并以阿罗汉果为顶峰。说法结束时，五百位比丘证得了阿罗汉果。

---

၂. ပရိယာယသုတ္တဝဏ္ဏနာ

2. 方法经释义

---

၂၃၃. ဒုတိယေ သမ္ဗဟုလာတိ ဝိနယပရိယာယေန တယော ဇနာ သမ္ဗဟုလာတိ ဝုစ္စန္တိ, တတော ပရံ သံဃော. သုတ္တန္တပရိယာယေန တယော တယော ဧဝ, တတော ဥဒ္ဓံ သမ္ဗဟုလာ. ဣဓ သုတ္တန္တပရိယာယေန သမ္ဗဟုလာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ပိဏ္ဍာယ ပဝိသိံသူတိ ပိဏ္ဍာယ ပဝိဋ္ဌာ. တေ ပန န တာဝ ပဝိဋ္ဌာ, ‘‘ပဝိသိဿာမာ’’တိ နိက္ခန္တတ္တာ ပန ပဝိသိံသူတိ ဝုတ္တာ. ယထာ ကိံ? ယထာ ‘‘ဂါမံ ဂမိဿာမီ’’တိ နိက္ခန္တပုရိသော တံ ဂါမံ အပတ္တောပိ ‘‘ကဟံ ဣတ္ထန္နာမော’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ဂါမံ ဂတော’’တိ ဝုစ္စတိ, ဧဝံ. ပရိဗ္ဗာဇကာနံ အာရာမောတိ ဇေတဝနဿ အဝိဒူရေ အညတိတ္ထိယာနံ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ အာရာမော အတ္ထိ, တံ သန္ဓာယေတံ ဝုတ္တံ. သမဏော အာဝုသောတိ အာဝုသော တုမှာကံ သတ္ထာ သမဏော ဂေါတမော.

233. 第二，关于“众多”(sambahulā)：按律藏的说法，三人称为“众多”，超过三人则为僧团。按经藏的说法，三人就只是三人，超过三人才称为“众多”。此处当依经藏的说法来理解“众多”。关于“为乞食而入”(piṇḍāya pavisiṃsu)，意为“为乞食而进入”。但事实上他们尚未进入，只是因为抱着“我们即将进入”的想法出发了，所以才说“进入”。这好比什么呢？就好比一个说“我要去村里”的人，虽然尚未到达那个村子，但当有人问“某某在哪里”时，人们会回答“他去村里了”，就是这样。关于“游方僧的园林”(paribbājakānaṃ ārāmo)：在祇陀林不远处，有其他外道游方僧的园林，此话即指该处。关于“贤友，沙门”(samaṇo āvuso)，意为：“贤友们，你们的老师是沙门乔达摩。”

---

မယမ္ပိ ခေါ အာဝုသော သာဝကာနံ ဧဝံ ဓမ္မံ ဒေသေမာတိ တိတ္ထိယာနံ သမယေ ‘‘ပဉ္စ နီဝရဏာ ပဟာတဗ္ဗာ, သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ ဘာဝေတဗ္ဗာ’’တိ ဧတံ နတ္ထိ[Pg.205]. တေ ပန အာရာမံ ဂန္တွာ ပရိသပရိယန္တေ ဌတွာ အညံ ဩလောကေန္တော ဝိယ အညဝိဟိတကာ ဝိယ ဟုတွာ ဘဂဝတော ဓမ္မဒေသနံ သုဏန္တိ. တတော ‘‘သမဏော ဂေါတမော ‘ဣဒံ ပဇဟထ ဣဒံ ဘာဝေထာ’တိ ဝဒတီ’’တိ သလ္လက္ခေတွာ အတ္တနော အာရာမံ ဂန္တွာ အာရာမမဇ္ဈေ အာသနံ ပညာပေတွာ ဥပဋ္ဌာယကဥပဋ္ဌာယိကာဟိ ပရိဝုတာ သီသံ ဥက္ခိပိတွာ ကာယံ ဥန္နာမေတွာ အတ္တနော သယမ္ဘူဉာဏေန ပဋိဝိဒ္ဓါကာရံ ဒဿေန္တာ – ‘‘ပဉ္စ နီဝရဏာ နာမ ပဟာတဗ္ဗာ, သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ နာမ ဘာဝေတဗ္ဗာ’’တိ ကထေန္တိ.

“贤友，我们也为弟子们这样说法”——但在外道的教义中，并没有“应断五盖，应修七觉支”之说。他们进入（世尊的）园林后，站在人群的边缘，像在看别处，又像在忙别的事，却听闻世尊的说法。之后他们注意到“沙门乔达摩说‘应当舍弃这个，应当修习那个’”，便返回自己的园林，在园林中央铺设座位，被男女侍者围绕，抬头挺胸，装作已经用自己的无师智(sayambhūñāṇa)证悟的样子，宣称：“所谓的五盖应当断除，所谓的七觉支应当修习。”

---

ဣဓ နော အာဝုသောတိ ဧတ္ထ ဣဓာတိ ဣမသ္မိံ ပညာပနေ. ကော ဝိသေသောတိ ကိံ အဓိကံ? ကော အဓိပ္ပယာသောတိ ကော အဓိကပ္ပယောဂေါ? ကိံ နာနာကရဏန္တိ ကိံ နာနတ္တံ? ဓမ္မဒေသနာယ ဝါ ဓမ္မဒေသနန္တိ ယဒိဒံ သမဏဿ ဝါ ဂေါတမဿ ဓမ္မဒေသနာယ သဒ္ဓိံ အမှာကံ ဓမ္မဒေသနံ, အမှာကံ ဝါ ဓမ္မဒေသနာယ သဒ္ဓိံ သမဏဿ ဂေါတမဿ ဓမ္မဒေသနံ အာရဗ္ဘ နာနာကရဏံ ဝုစ္စေယျ, တံ ကိန္နာမာတိ ဝဒန္တိ. ဒုတိယပဒေပိ ဧသေဝ နယော.

“贤友，于此我等”：此中的“于此”(idha)是指在这个施设(paññāpana)中。有什么差别(visesa)？即有什么更优之处？有什么超常的努力(adhippayāsa)？即有什么更胜的运用？有什么不同(nānākaraṇa)？即有什么差异？关于“说法或说法”，他们是这样说的：“就沙门乔达摩的说法与我等的说法，或我等的说法与沙门乔达摩的说法，其中所说的不同之处是什么呢？”第二句也是同样的道理。

---

နေဝ အဘိနန္ဒိံသူတိ ‘‘ဧဝမေဝ’’န္တိ န သမ္ပဋိစ္ဆိံသု. နပ္ပဋိက္ကောသိံသူတိ ‘‘နယိဒံ ဧဝ’’န္တိ န ပဋိသေဓိံသု. ကိံ ပန တေ ပဟောန္တာ ဧဝံ အကံသု, ဥဒါဟု အပ္ပဟောန္တာတိ? ပဟောန္တာ. န ဟိ တေ ဧတ္တကံ ကထံ ကထေတုံ န သက္ကောန္တိ ‘‘အာဝုသော တုမှာကံ သမယေ ပဉ္စ နီဝရဏာ ပဟာတဗ္ဗာ နာမ နတ္ထိ, သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ ဘာဝေတဗ္ဗာ နာမ နတ္ထီ’’တိ. ဧဝံ ပန တေသံ အဟောသိ – ‘‘အတ္ထိ နော ဧတံ ကထာပါဘတံ, မယံ ဧတံ သတ္ထု အာရောစေဿာမ, အထ နော သတ္ထာ မဓုရဓမ္မဒေသနံ ဒေသေဿတီ’’တိ.

他们既不欣然接受，也没有说“正是如此”来赞同。他们也不反驳，没有说“并非如此”来拒绝。那么，他们是能够（反驳）才这样做，还是不能够呢？他们是能够的。因为他们并非不能说出这样的话：“贤友，在你们的教义中，根本没有所谓的应断五盖，也没有所谓的应修七觉支。”然而，他们当时是这样想的：“我们得到了这个作为礼物的谈资，我们要将此事禀告导师，之后导师将为我们开示甘美的法。”

---

ပရိယာယောတိ ကာရဏံ. န စေဝ သမ္ပာယိဿန္တီတိ သမ္ပာဒေတွာ ကထေတုံ န သက္ခိဿန္တိ. ဥတ္တရိဉ္စ ဝိဃာတန္တိ အသမ္ပာယနတော ဥတ္တရိမ္ပိ ဒုက္ခံ အာပဇ္ဇိဿန္တိ. သမ္ပာဒေတွာ ကထေတုံ အသက္ကောန္တာနဉှိ ဒုက္ခံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ယထာ တံ, ဘိက္ခဝေ, အဝိသယသ္မိန္တိ ဧတ္ထ တန္တိ နိပါတမတ္တံ, ယထာတိ ကာရဏဝစနံ, ယသ္မာ အဝိသယေ ပဉှော ပုစ္ဆိတောတိ အတ္ထော. သဒေဝကေတိ သဟ ဒေဝေဟိ သဒေဝကေ. သမာရကာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. ဧဝံ တီဏိ ဌာနာနိ လောကေ ပက္ခိပိတွာ ဒွေ ပဇာယာတိ, ပဉ္စဟိပိ သတ္တလောကမေဝ ပရိယာဒိယိတွာ ဧတသ္မိံ သဒေဝကာဒိဘေဒေ လောကေ [Pg.206] ဒေဝံ ဝါ မနုဿံ ဝါ န သမနုပဿာမီတိ ဒီပေတိ. ဣတော ဝါ ပန သုတွာတိ ဣတော ဝါ ပန မမ သာသနတော သုတွာ. ဣတော သုတွာ ဟိ တထာဂတော တထာဂတသာဝကောပိ အာရာဓေယျ, ပရိတောသေယျ, အညထာ အာရာဓနာ နာမ နတ္ထီတိ ဒဿေတိ.

“理趣”（pariyāya）即是原因。“他们将无法成功”（na ceva sampāyissanti）意为他们将无法成功地解说。“并且会遭受更大的困扰”（uttariñca vighātaṃ），即由于无法成功解说，他们将遭受更大的痛苦。因为对于那些无法成功解说的人，痛苦便会生起。比丘们，在“就如在其范围之外”一句中，“taṃ”只是一个助词，“yathā”是表示原因的词，意思是“因为问题是在其范围之外被提问的”。“与天界一起”（sadevake）即“与天神们一起”；“与魔界等一起”也是同样的道理。如此，将三处纳入世间，将两类纳入众生，即以此五者完全涵盖有情世间，他阐明了“在这个有天、有魔的世间……我没有看到任何天或人……”的意思。“或者从这里听闻之后”（ito vā pana sutvā）意为“或者从我的教法中听闻之后”。这表明，只有从这里听闻，如来或如来的弟子才能使人喜悦、令人满足，否则便无所谓喜悦可言。

---

ဣဒါနိ အတ္တနော တေသံ ပဉှာနံ ဝေယျာကရဏေန စိတ္တာရာဓနံ ဒဿေန္တော ကတမော စ ဘိက္ခဝေ ပရိယာယောတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ အဇ္ဈတ္တံ ကာမစ္ဆန္ဒောတိ အတ္တနော ပဉ္စက္ခန္ဓေ အာရဗ္ဘ ဥပ္ပန္နဆန္ဒရာဂေါ. ဗဟိဒ္ဓါ ကာမစ္ဆန္ဒောတိ ပရေသံ ပဉ္စက္ခန္ဓေ အာရဗ္ဘ ဥပ္ပန္နဆန္ဒရာဂေါ. ဥဒ္ဒေသံ ဂစ္ဆတီတိ ဂဏနံ ဂစ္ဆတိ. အဇ္ဈတ္တံ ဗျာပါဒေါတိ အတ္တနော ဟတ္ထပါဒါဒီသု ဥပ္ပန္နပဋိဃော. ဗဟိဒ္ဓါ ဗျာပါဒေါတိ ပရေသံ တေသု ဥပ္ပန္နပဋိဃော. အဇ္ဈတ္တံ ဓမ္မေသု ဝိစိကိစ္ဆာတိ အတ္တနော ခန္ဓေသု ဝိမတိ. ဗဟိဒ္ဓါ ဓမ္မေသု ဝိစိကိစ္ဆာတိ ဗဟိဒ္ဓါ အဋ္ဌသု ဌာနေသု မဟာဝိစိကိစ္ဆာ. အဇ္ဈတ္တံ ဓမ္မေသု သတီတိ အဇ္ဈတ္တိကေ သင်္ခါရေ ပဋိဂ္ဂဏှန္တဿ ဥပ္ပန္နာ သတိ. ဗဟိဒ္ဓါ ဓမ္မေသု သတီတိ ဗဟိဒ္ဓါ သင်္ခါရေ ပရိဂ္ဂဏှန္တဿ ဥပ္ပန္နာ သတိ. ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေပိ ဧသေဝ နယော.

现在，为了通过解答那些问题来使他们内心喜悦，他开始说道：“比丘们，什么是那个理趣呢？”在此，“内在的欲贪”（ajjhattaṃ kāmacchando）是指缘于自身五蕴生起的欲与贪。“外在的欲贪”（bahiddhā kāmacchando）是指缘于他人五蕴生起的欲与贪。“被纳入”（uddesaṃ gacchati）意为被计数。“内在的瞋恚”（ajjhattaṃ byāpādo）是指对自己手足等生起的厌恶。“外在的瞋恚”（bahiddhā byāpādo）是指对他人手足等生起的厌恶。“于内法怀疑”（ajjhattaṃ dhammesu vicikicchā）是指对自己诸蕴的疑惑。“于外法怀疑”（bahiddhā dhammesu vicikicchā）是指对外在八处的重大疑惑。“于内法有念”（ajjhattaṃ dhammesu sati）是指在把握内在诸行时生起的念。“于外法有念”（bahiddhā dhammesu sati）是指在把握外在诸行时生起的念。择法觉支（dhammavicayasambojjhaṅga）也是同样的道理。

---

ကာယိကန္တိ စင်္ကမံ အဓိဋ္ဌဟန္တဿ ဥပ္ပန္နဝီရိယံ. စေတသိကန္တိ – ‘‘န တာဝါဟံ ဣမံ ပလ္လင်္ကံ ဘိန္ဒိဿာမိ, ယာဝ မေ အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စိဿတီ’’တိ ဧဝံ ကာယပယောဂံ ဝိနာ ဥပ္ပန္နဝီရိယံ. ကာယပ္ပဿဒ္ဓီတိ တိဏ္ဏံ ခန္ဓာနံ ဒရထပဿဒ္ဓိ. စိတ္တပ္ပဿဒ္ဓီတိ ဝိညာဏက္ခန္ဓဿ ဒရထပဿဒ္ဓိ. ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂသဒိသောဝ ဝိနိစ္ဆယော.

所谓“身精进”(kāyikaṃ)，是指在经行时生起的精进。所谓“心精进”(cetasikaṃ)，是指“乃至我的心尚未无取著地从诸漏中解脱，我绝不破坏此结跏趺坐”，如此离身加行而生起的精进。所谓“身轻安”(kāyappassaddhi)，是指（受、想、行）三蕴热恼的止息。所谓“心轻安”(cittappassaddhi)，是指识蕴热恼的止息。关于舍觉支的决择，与念觉支相似。

---

ဣမသ္မိံ သုတ္တေ မိဿကသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂါ ကထိတာ. ဧတေသု ဟိ အဇ္ဈတ္တဓမ္မေသု သတိ, ပဝိစယော, ဥပေက္ခာတိ ဣမေ အတ္တနော ခန္ဓာရမ္မဏတ္တာ လောကိယာဝ ဟောန္တိ, တထာ မဂ္ဂံ အပတ္တံ ကာယိကဝီရိယံ. အဝိတက္ကအဝိစာရာ ပန ပီတိသမာဓီ ကိဉ္စာပိ ရူပါဝစရာ ဟောန္တိ, ရူပါဝစရေ ပန ဗောဇ္ဈင်္ဂါ န လဗ္ဘန္တီတိ လောကုတ္တရာဝ ဟောန္တိ. ယေ စ ထေရာ ဗြဟ္မဝိဟာရဝိပဿနာပါဒကဇ္ဈာနာဒီသု ဗောဇ္ဈင်္ဂေ ဥဒ္ဓရန္တိ, တေသံ မတေန ရူပါဝစရာပိ အရူပါဝစရာပိ ဟောန္တိ. ဗောဇ္ဈင်္ဂေသု ဟိ အရူပါဝစရေ ပီတိယေဝ ဧကန္တေန န လဗ္ဘတိ, သေသာ ဆ မိဿကာဝ ဟောန္တီတိ. ဒေသနာပရိယောသာနေ ကေစိ ဘိက္ခူ သောတာပန္နာ ဇာတာ, ကေစိ သကဒါဂါမီ, ကေစိ အနာဂါမီ, ကေစိ အရဟန္တောတိ.

在此经中，宣说的是混合的觉支。其中，作为内法的念、择法、舍，因为以自身诸蕴为所缘，所以是世间的；同样，未达至道的身体精进也是世间的。然而，无寻无伺的喜与定，虽然可以是色界的，但由于在色界中得不到觉支，因此它们是出世间的。有些长老从梵住、作为观(vipassanā)基础的禅那等当中提取觉支，根据他们的观点，觉支可以是色界的，也可以是无色界的。因为在诸觉支中，于无色界，只有喜是绝对得不到的，其余六种则是混合的。在开示结束时，一些比丘成为入流者，一些成为一来者，一些成为不还者，一些成为阿罗汉。

---

၃. အဂ္ဂိသုတ္တဝဏ္ဏနာ

3. 火喻经释义

---

၂၃၄. တတိယေ [Pg.207] သတိဉ္စ ခွာဟံ, ဘိက္ခဝေ, သဗ္ဗတ္ထိကံ ဝဒါမီတိ လောဏဓူပနံ ဝိယ သဗ္ဗကမ္မိကာမစ္စံ ဝိယ စ သဗ္ဗတ္ထ ဣစ္ဆိတဗ္ဗံ ဝဒါမီတိ အတ္ထော. ယထာ ဟိ လောဏဓူပနံ သဗ္ဗဗျဉ္ဇနေသုပိ နိဝိသတိ, ယထာ စ သဗ္ဗကမ္မိကော အမစ္စော ယောဓကမ္မမ္ပိ ကရောတိ မန္တကမ္မမ္ပိ ပဋိဟာရကမ္မမ္ပီတိ သဗ္ဗကိစ္စာနိ သာဓေတိ, ဧဝံ ဥဒ္ဓတဿ စိတ္တဿ နိဂ္ဂဏှနံ, လီနဿ ပဂ္ဂဏှနန္တိ သဗ္ဗမေတံ သတိယာ ဣဇ္ဈတိ, န သက္ကာ ဝိနာ သတိယာ ဧတံ သမ္ပာဒေတုံ, တသ္မာ ဧဝမာဟ. ဣမသ္မိံ သုတ္တေ ပုဗ္ဗဘာဂဝိပဿနာ ဗောဇ္ဈင်္ဂါဝ ကထိတာ.

234. 第三，诸比丘，我说念是普遍有用的。如同盐，又如全能的大臣，我说它在一切处都应被希求，这是此处的含义。正如盐能用于所有菜肴中，又如全能的大臣既做战士的工作，也做顾问的工作，从而完成一切事务；同样地，抑制掉举之心，策励迟缓之心，这一切都靠念才能成就，没有念就无法完成，因此世尊这样说。在此经中，只宣说了前分观(pubbabhāgavipassanā)的觉支。

---

၄. မေတ္တာသဟဂတသုတ္တဝဏ္ဏနာ

4. 慈俱行经释义

---

၂၃၅. စတုတ္ထေ မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာတိအာဒိ သဗ္ဗံ သဗ္ဗာကာရေန ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၂၄၀-၂၄၁) ဝိတ္ထာရိတမေဝ. မယမ္ပိ ခေါ, အာဝုသော, သာဝကာနံ ဧဝံ ဓမ္မံ ဒေသေမာတိ ဣဒမ္ပိ တေ ပုရိမနယေနေဝ သတ္ထု ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ဝဒန္တိ. တိတ္ထိယာနဉှိ သမယေ ပဉ္စနီဝရဏပ္ပဟာနံ ဝါ မေတ္တာဒိဗြဟ္မဝိဟာရဘာဝနာ ဝါ နတ္ထိ. ကိံ ဂတိကာ ဟောတီတိ ကိံ နိပ္ဖတ္တိ ဟောတိ. ကိံ ပရမာတိ ကိံ ဥတ္တမာ. ကိံ ဖလာတိ ကိံ အာနိသံသာ. ကိံ ပရိယောသာနာတိ ကိံ နိဋ္ဌာ. မေတ္တာသဟဂတန္တိ မေတ္တာယ သဟဂတံ သံသဋ္ဌံ သမ္ပယုတ္တံ. ဧသေဝ နယော သဗ္ဗတ္ထ. ဝိဝေကနိဿိတာဒီနိ ဝုတ္တတ္ထာနေဝ.

235. 第四，“与慈俱行之心”等一切，已在《清净道论》(Visuddhimagga; Vism.1.240-241)中以各种方式详细阐述。“贤友(āvuso)，我们也是这样为弟子们说法”，这句话他们也是依前述之法，听了导师的说法后而说。因为在外道的教法中，既没有断除五盖(pañcanīvaraṇa)，也没有修习慈等梵住(brahmavihāra)。“什么是归趣？”意思是“什么是成就？”“什么是至上？”意思是“什么是最高？”“什么是果？”意思是“什么是利益？”“什么是终结？”意思是“什么是终点？”“与慈俱行”(mettāsahagata)即是与慈同行、混合、相应。此理通于一切。“依远离”等词义已如前述。

---

အပ္ပဋိကူလန္တိ ဒုဝိဓံ အပ္ပဋိကူလံ – သတ္တအပ္ပဋိကူလဉ္စ, သင်္ခါရအပ္ပဋိကူလဉ္စ. တသ္မိံ အပ္ပဋိကူလေ ဣဋ္ဌေ ဝတ္ထုသ္မိန္တိ အတ္ထော. ပဋိကူလသညီတိ အနိဋ္ဌသညီ. ကထံ ပနေတ္ထ ဧဝံ ဝိဟရတိ? အသုဘဖရဏံ ဝါ အနိစ္စန္တိ မနသိကာရံ ဝါ ကရောန္တော. ဝုတ္တဉှေတံ ပဋိသမ္ဘိဒါယံ ‘‘ကထံ အပ္ပဋိကူလေ ပဋိကူလသညီ ဝိဟရတိ. ဣဋ္ဌသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ အသုဘာယ ဝါ ဖရတိ, အနိစ္စတော ဝါ ဥပသံဟရတီ’’တိ. ပဋိကူလေ ပန အနိဋ္ဌေ ဝတ္ထုသ္မိံ မေတ္တာဖရဏံ ဝါ ဓာတုမနသိကာရံ ဝါ ကရောန္တော အပ္ပဋိကူလသညီ ဝိဟရတိ နာမ. ယထာဟ ‘‘ကထံ ပဋိကူလေ အပ္ပဋိကူလသညီ ဝိဟရတိ. အနိဋ္ဌသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ မေတ္တာယ ဝါ ဖရတိ, ဓာတုတော ဝါ ဥပသံဟရတီ’’တိ (ပဋိ. မ. ၂.၁၇). ဥဘယမိဿကပဒေသုပိ ဧသေဝ နယော. အပ္ပဋိကူလပ္ပဋိကူလေသု ဟိ တဒေဝ အသုဘဖရဏံ ဝါ အနိစ္စန္တိ မနသိကာရံ [Pg.208] ဝါ ကရောန္တော ပဋိကူလသညီ ဝိဟရတိ နာမ. ပဋိကူလာပဋိကူလေသု စ တဒေဝ မေတ္တာဖရဏံ ဝါ ဓာတုမနသိကာရံ ဝါ ကရောန္တော အပ္ပဋိကူလသညီ ဝိဟရတိ နာမ. ‘‘စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ နေဝ သုမနော ဟောတီ’’တိအာဒိနာ (ပဋိ. မ. ၂.၁၇) နယေန ဝုတ္တံ ပန ဆဠင်္ဂုပေက္ခံ ပဝတ္တယမာနော ‘‘အပ္ပဋိကူလေ စ ပဋိကူလေ စ တဒုဘယံ အဘိနိဝဇ္ဇေတွာ ဥပေက္ခကော တတ္ထ ဝိဟရတိ သတော သမ္ပဇာနော’’တိ ဝေဒိတဗ္ဗော.

“不可厌恶”(appaṭikūla)有两种：有情不可厌恶(satta-appaṭikūla)与行不可厌恶(saṅkhāra-appaṭikūla)。此中“于不可厌恶”意即“于可喜事”。“厌恶想者”(paṭikūlasaññī)即“不可喜想者”。于此，如何安住？即通过遍满不净或作意“无常”而住。如《无碍解道》(Paṭisambhidāmagga)中所说：“如何于不可厌恶事住于厌恶想？于可喜事遍满不净，或思惟为无常。”而于厌恶的、不可喜的事，通过遍满慈或作意于界，则名为住于不厌恶想。如言：“如何于厌恶事住于不厌恶想？于不可喜事遍满慈，或思惟为界。”(paṭi. ma. 2.17)。于两者混合的文中，此理亦然。于不可厌恶与厌恶事中，通过遍满彼不净或作意“无常”，名为住于厌恶想。于厌恶与不可厌恶事中，通过遍满彼慈或作意于界，名为住于不厌恶想。至于通过“以眼见色，既不喜悦……”(paṭi. ma. 2.17)等方法所说的六支舍(chaḷaṅgupekkhā)，应了知：修习此舍者，乃是“于不可厌恶与厌恶，舍弃此二者，于彼处有念、有正知而住于舍”。

---

ဧတ္တာဝတာ စ ဣမဿ ဘိက္ခုနော မေတ္တာယ တိကစတုက္ကဇ္ဈာနံ နိဗ္ဗတ္တေတွာ တဒေဝ ပါဒကံ ကတွာ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ အရဟတ္တံ ပတ္တဿ သဟ ဝိပဿနာယ မဂ္ဂသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂါနံ အရိယိဒ္ဓိယာ စ ဒဿိတတ္တာ ဒေသနာ ဝိနိဝဋ္ဋေတဗ္ဗာ သိယာ. ဣဒံ ပန မေတ္တာဈာနံ ပါဒကံ ကတွာ သင်္ခါရေ သမ္မသန္တောပိ ယော အရဟတ္တံ ပါပုဏိတုံ န သက္ကောတိ, ယသ္မာ တဿ အရဟတ္တပရမာ မေတ္တာ န ဟောတိ. ယံပရမာ ပန ဟောတိ, တံ ဒဿေတဗ္ဗံ. တသ္မာ တဿ ဒဿနတ္ထံ အယံ ဒေသနာ အာရဒ္ဓါ. ပရတော သဗ္ဗသော ဝါ ပန ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာတိအာဒီသုပိ ဣမိနာ နယေန ပုန ဒေသနာရမ္ဘပယောဇနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

至此，对于这位比丘——他通过慈心生起三法与四法禅，以此为基础增长观而证得阿罗汉果——既然已经开示了观、道觉支与圣神力，说法理应结束。然而，若有比丘以此慈心禅为基础思惟诸行，却不能证得阿罗汉果，乃是因为其慈心不以阿罗汉果为究竟。其慈心以何为究竟，则应当开示。因此，为了开示此点，而开始了这段说法。其后，关于“完全超越色想”等句，也应以此理了知再次开始说法的用意。

---

သုဘပရမန္တိ သုဘနိဋ္ဌံ, သုဘကောဋိကံ, သုဘနိပ္ဖတ္တိံ. ဣဓပညဿာတိ ဣဓေဝ ပညာ အဿ, နယိမံ လောကံ အတိက္ကမတီတိ ဣဓပညော, တဿ ဣဓပညဿ, လောကိယပညဿာတိ အတ္ထော. ဥတ္တရိဝိမုတ္တိံ အပ္ပဋိဝိဇ္ဈတောတိ လောကုတ္တရဓမ္မံ အပ္ပဋိဝိဇ္ဈန္တဿ. ယော ပန ပဋိဝိဇ္ဈိတုံ သက္ကောတိ, တဿ အရဟတ္တပရမာဝ မေတ္တာ ဟောတီတိ အတ္ထော. ကရုဏာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော.

“以净为究竟”（subhaparamā），即以净为终极、以净为顶、以净为成就。“此中慧者”（idhapaññassa）是说，他的智慧只在此世间，不超越此世间，故名此中慧者，其意即为世间慧者。“不能证得上解脱”（uttarivimuttiṃ appaṭivijjhato），是说不能通达出世间法。然而，若有人能够通达，其慈心便只以阿罗汉果为究竟。悲心等也是同样的道理。

---

ကသ္မာ ပနေတာသံ မေတ္တာဒီနံ သုဘပရမာဒိတာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာတိ? သဘာဂဝသေန တဿ တဿ ဥပနိဿယတ္တာ. မေတ္တာဝိဟာရိဿ ဟိ သတ္တာ အပ္ပဋိကူလာ ဟောန္တိ, အထဿ အပ္ပဋိကူလပရိစယာ အပ္ပဋိကူလေသု ပရိသုဒ္ဓဝဏ္ဏေသု နီလာဒီသု စိတ္တံ ဥပသံဟရတော အပ္ပကသိရေနေဝ တတ္ထ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒတိ. ဣတိ မေတ္တာ သုဘဝိမောက္ခဿ ဥပနိဿယော ဟောတိ, န တတော ပရံ, တသ္မာ သုဘပရမာတိ ဝုတ္တာ.

那么，世尊为何说慈等以净等为究竟呢？因为它们是各自相应法类的近依。诚然，对于住于慈者，众生是不令人厌恶的；由于他熟悉于不令人厌恶之相，当他将心专注于不令人厌恶的清净色，如青色等时，其心便能毫不费力地进入其中。如是，慈是净解脱（subhavimokkha）的近依，而不是更上解脱的近依，因此说它“以净为究竟”。

---

ကရုဏာဝိဟာရိဿ ဥဏှာဘိဃာတာဒိရူပနိမိတ္တံ သတ္တဒုက္ခံ သမနုပဿန္တဿ ကရုဏာယ ပဝတ္တိသမ္ဘဝတော ရူပေ အာဒီနဝေါ ပရိဝိဒိတော ဟောတိ[Pg.209], အထဿ ပရိဝိဒိတရူပါဒီနဝတ္တာ ပထဝီကသိဏာဒီသု အညတရံ ဥဂ္ဃာဋေတွာ ရူပနိဿရဏေ အာကာသေ စိတ္တံ ဥပသံဟရတော အပ္ပကသိရေနေဝ တတ္ထ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒတိ. ဣတိ ကရုဏာ အာကာသာနဉ္စာယတနဿ ဥပနိဿယော ဟောတိ, န တတော ပရံ, တသ္မာ အာကာသာနဉ္စာယတနပရမာတိ ဝုတ္တာ.

对于住于悲者，因观见以热恼逼迫等色法为因的众生之苦而生起悲心，由此便彻底了知色的过患。其后，由于已彻底了知色的过患，在去除地遍(pathavīkasiṇa)等任何一种后，当他将心专注于作为色之出离的空时，其心便能毫不费力地进入其中。如是，悲是空无边处(ākāsānañcāyatana)的近依，但不超越于此，因此说它“以空无边处为究竟”。

---

မုဒိတာဝိဟာရိဿ ပန တေန တေန ပါမောဇ္ဇကာရဏေန ဥပ္ပန္နပါမောဇ္ဇသတ္တာနံ ဝိညာဏံ သမနုပဿန္တဿ မုဒိတာယ ပဝတ္တိသမ္ဘဝတော ဝိညာဏဂ္ဂဟဏပရိစိတံ ဟောတိ, အထဿ အနုက္ကမာဓိဂတံ အာကာသာနဉ္စာယတနံ အတိက္ကမ္မ အာကာသနိမိတ္တဂေါစရေ ဝိညာဏေ စိတ္တံ ဥပသံဟရတော အပ္ပကသိရေနေဝ တတ္ထ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒတိ. ဣတိ မုဒိတာ ဝိညာဏဉ္စာယတနဿ ဥပနိဿယော ဟောတိ, န တတော ပရံ, တသ္မာ ဝိညာဏဉ္စာယတနပရမာတိ ဝုတ္တာ.

再者，对于住于喜者，因随观由种种喜悦之缘而生起喜悦的众生之识，喜心得以生起，由此便熟悉于执取识。其后，当他次第达成并超越空无边处，而将心专注于以空之相为所缘的识时，其心便能毫不费力地进入其中。如是，喜是识无边处(viññāṇañcāyatana)的近依，但不超越于此，因此说它“以识无边处为究竟”。

---

ဥပေက္ခာဝိဟာရိဿ ပန ‘‘သတ္တာ သုခိတာ ဝါ ဟောန္တု, ဒုက္ခတော ဝါ ဝိမုစ္စန္တု, သမ္ပတ္တသုခတော ဝါ မာ ဝိဂစ္ဆန္တူ’’တိ အာဘောဂါဘာဝတော သုခဒုက္ခာဒိပရမတ္ထဂါဟဝိမုခသမ္ဘဝတော အဝိဇ္ဇမာနဂ္ဂဟဏဒုက္ခစိတ္တံ ဟောတိ. အထဿ ပရမတ္ထဂါဟတော ဝိမုခဘာဝပရိစိတစိတ္တဿ ပရမတ္ထတော အဝိဇ္ဇမာနဂ္ဂဟဏဒုက္ခစိတ္တဿ စ အနုက္ကမာဓိဂတံ ဝိညာဏာဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မသမ္ဘဝတော အဝိဇ္ဇမာနေ ပရမတ္ထဘူတဿ ဝိညာဏဿ အဘာဝေ စိတ္တံ ဥပသံဟရတော အပ္ပကသိရေနေဝ တတ္ထ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒတိ. ဣတိ ဥပေက္ခာ အာကိဉ္စညာယတနဿ ဥပနိဿယော ဟောတိ, န တတော ပရံ, တသ္မာ အာကိဉ္စညာယတနပရမာတိ ဝုတ္တာ. ဒေသနာပရိယောသာနေ ပဉ္စသတာ ဘိက္ခူ အရဟတ္တံ ပတ္တာတိ.

再者，对于住于舍者，因无“愿众生安乐，或离于苦，或不失已得之乐”这类思虑，且能远离对乐、苦等的胜义执取，其心变得善于执取（在胜义上）不存在者。其后，当这位心已熟悉于远离胜义执取、且善于执取胜义上不存在者的禅修者，在能够超越次第达成的识无边处后，将心专注于那胜义之识的“无”时，其心便能毫不费力地进入其中。如是，舍是无所有处(ākiñcaññāyatana)的近依，但不超越于此，因此说它“以无所有处为究竟”。开示结束时，五百位比丘证得了阿罗汉果。

---

၅. သင်္ဂါရဝသုတ္တဝဏ္ဏနာ

5. 桑伽罗瓦经释义

---

၂၃၆. ပဉ္စမေ ပဂေဝါတိ ပဌမညေဝ. ကာမရာဂပရိယုဋ္ဌိတေနာတိ ကာမရာဂဂဟိတေန. ကာမရာဂပရေတေနာတိ ကာမရာဂါနုဂတေန. နိဿရဏန္တိ တိဝိဓံ ကာမရာဂဿ နိဿရဏံ ဝိက္ခမ္ဘနနိဿရဏံ တဒင်္ဂနိဿရဏံ သမုစ္ဆေဒနိဿရဏန္တိ[Pg.210]. တတ္ထ အသုဘေ ပဌမဇ္ဈာနံ ဝိက္ခမ္ဘနနိဿရဏံ နာမ, ဝိပဿနာ တဒင်္ဂနိဿရဏံ နာမ, အရဟတ္တမဂ္ဂေါ သမုစ္ဆေဒနိဿရဏံ နာမ. တံ တိဝိဓမ္ပိ နပ္ပဇာနာတီတိ အတ္ထော. အတ္တတ္ထမ္ပီတိအာဒီသု အရဟတ္တသင်္ခါတော အတ္တနော အတ္ထော အတ္တတ္ထော နာမ, ပစ္စယဒါယကာနံ အတ္ထော ပရတ္ထော နာမ, သွေဝ ဒုဝိဓောပိ ဥဘယတ္ထော နာမ. ဣမိနာ နယေန သဗ္ဗဝါရေသု အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော.

236. 在第五经中，“很早”(pageva)即是“最初”(paṭhamaññeva)之义。“为欲贪所困扰者”，即为欲贪所执取者。“为欲贪所困者”，即为欲贪所随逐者。“出离”，即欲贪的三种出离：镇伏出离、彼分出离、断除出离。于此，于不净(所缘)的初禅名为镇伏出离；观(vipassanā)名为彼分出离；阿罗汉道名为断除出离。其义为，他不了知这三者。“自利”等句中，被称为阿罗汉果的自身之利名为自利；资具施者之利名为他利；此二者合在一起名为俱利。应以此理了知一切句中的含义。

---

အယံ ပန ဝိသေသော – ဗျာပါဒဿ နိဿရဏန္တိအာဒီသု ဟိ ဒွေဝ နိဿရဏာနိ ဝိက္ခမ္ဘနနိဿရဏဉ္စ သမုစ္ဆေဒနိဿရဏဉ္စ. တတ္ထ ဗျာပါဒဿ တာဝ မေတ္တာယ ပဌမဇ္ဈာနံ ဝိက္ခမ္ဘနနိဿရဏံ, အနာဂါမိမဂ္ဂေါ သမုစ္ဆေဒနိဿရဏံ. ထိနမိဒ္ဓဿ အာလောကသညာ ဝိက္ခမ္ဘနနိဿရဏံ, အရဟတ္တမဂ္ဂေါ သမုစ္ဆေဒနိဿရဏံ. ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စဿ ယော ကောစိ သမထော ဝိက္ခမ္ဘနနိဿရဏံ, ဥဒ္ဓစ္စဿ ပနေတ္ထ အရဟတ္တမဂ္ဂေါ, ကုက္ကုစ္စဿ အနာဂါမိမဂ္ဂေါ သမုစ္ဆေဒနိဿရဏံ. ဝိစိကိစ္ဆာယ ဓမ္မဝဝတ္ထာနံ ဝိက္ခမ္ဘနနိဿရဏံ, ပဌမမဂ္ဂေါ သမုစ္ဆေဒနိဿရဏံ.

然而，此为差别：在“瞋恚的出离”等句中，只有两种出离，即镇伏出离与断除出离。于此，首先，对瞋恚而言，慈心初禅是镇伏出离，不还道(anāgāmimagga)是断除出离。对昏沉与睡眠而言，光明想是镇伏出离，阿罗汉道是断除出离。对掉举与追悔而言，任何止(samatha)是镇伏出离；于此，对掉举而言，阿罗汉道是断除出离；对追悔而言，不还道是断除出离。对疑而言，法辨别是镇伏出离，初道(sotāpattimagga)是断除出离。

---

ယာ ပနေတ္ထ သေယျထာပိ ဗြာဟ္မဏ ဥဒပတ္တော သံသဋ္ဌော လာခါယ ဝါတိအာဒိကာ ဥပမာ ဝုတ္တာ, တာသု ဥဒပတ္တောတိ ဥဒကဘရိတာ ပါတိ. သံသဋ္ဌောတိ ဝဏ္ဏဘေဒကရဏဝသေန သံသဋ္ဌော. ပက္ကုထိတောတိ ကုထိတော. ဥသ္မုဒကဇာတောတိ ဥသုမဇာတော. သေဝါလပဏကပရိယောနဒ္ဓေါတိ တိလဗီဇကာဒိဘေဒေန သေဝါလေန ဝါ နီလမဏ္ဍူကပိဋ္ဌိဝဏ္ဏေန ဝါ ဥဒကပိဋ္ဌိံ ဆာဒေတွာ နိဗ္ဗတ္တပဏကေန ပရိယောနဒ္ဓေါ. ဝါတေရိတောတိ ဝါတေန ဧရိတော ကမ္ပိတော. အာဝိလောတိ အပ္ပသန္နော. လုဠိတောတိ အသန္နိသိန္နော. ကလလီဘူတောတိ ကဒ္ဒမီဘူတော. အန္ဓကာရေ နိက္ခိတ္တောတိ ကောဋ္ဌန္တရာဒိဘေဒေ အနာလောကဋ္ဌာနေ ဌပိတော. ဣမသ္မိံ သုတ္တေ ဘဂဝါ တီဟိ ဘဝေဟိ ဒေသနံ နိဝတ္တေတွာ အရဟတ္တနိကူဋေန ဒေသနံ နိဋ္ဌာပေသိ, ဗြာဟ္မဏော ပန သရဏမတ္တေ ပတိဋ္ဌိတော.

于此经中所说的“婆罗门！譬如水钵混杂了紫胶……”等譬喻，其解释如下：“水钵”即盛满水的钵。“混杂”即因造成颜色改变而混杂。“沸腾”即被煮沸。“水已沸热”即由热而生。“被苔藓与水草覆盖”即被芝麻籽等种类的苔藓，或被长成覆盖水面、颜色如蓝色青蛙背脊的水草所覆盖。“被风吹动”即被风吹动、摇晃。“浑浊”即不清澈。“搅动”即未沉淀。“变成泥泞”即成为泥沼。“置于黑暗中”即被放置在储藏室等没有光明的地方。于此经中，世尊以三谛成就教说，并以阿罗汉果为顶峰作结；然而，该婆罗门仅住立于皈依之中。

---

၆. အဘယသုတ္တဝဏ္ဏနာ

6. 无畏经释义

---

၂၃၇. ဆဋ္ဌေ အညာဏာယ အဒဿနာယာတိ အညာဏတ္ထာယ အဒဿနတ္ထာယ. တဂ္ဃ ဘဂဝါ နီဝရဏာတိ ဧကံသေန ဘဂဝါ နီဝရဏာ. ကာယကိလမထောတိ [Pg.211] ကာယဒရထော. စိတ္တကိလမထောတိ စိတ္တဒရထော. သောပိ မေ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါတိ တဿ ကိရ သတ္ထု သန္တိကေ သီတလံ ဥတုသပ္ပာယဋ္ဌာနံ ပဝိသိတွာ နိသိန္နဿ ကာယဒရထော ပဋိပဿမ္ဘိ, တသ္မိံ ပဋိပဿဒ္ဓေ တဒနွယေနေဝ စိတ္တဒရထောပိ. အပိစ မဂ္ဂေနေဝဿ ဧတံ ဥဘယမ္ပိ ပဿဒ္ဓန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

237. 第六，“为不了知、为不见”，意为为了不了知、为了不见。“确实，世尊是盖障”，意为世尊确实是盖障。“身疲劳”意为身的苦恼。“心疲劳”意为心的苦恼。“我的那个也平息了”：据说，他在导师跟前，进入一清凉、时节适宜的地方坐下后，身的苦恼得以平息；当那平息时，心的苦恼也随之平息了。再者，当知他的这两种苦恼正是通过道而得以平息。

---

၇. အာနာပါနဝဂ္ဂေါ

7. 入出息品

---

၁. အဋ္ဌိကမဟပ္ဖလသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

1. 骨想大果经等释义

---

၂၃၈. သတ္တမာဒီသု အဋ္ဌိကသညာတိ အဋ္ဌိကံ အဋ္ဌိကန္တိ ဘာဝေန္တဿ ဥပ္ပန္နသညာ. တံ ပနေတံ ဘာဝယတော ယာဝ နိမိတ္တံ န ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တာဝ ဆဝိပိ စမ္မမ္ပိ ဥပဋ္ဌာတိ. နိမိတ္တေ ပန ဥပ္ပန္နေ ဆဝိစမ္မာနိ နေဝ ဥပဋ္ဌဟန္တိ, သင်္ခဝဏ္ဏော သုဒ္ဓအဋ္ဌိကသံဃာဋောဝ ဥပဋ္ဌာတိ ဟတ္ထိက္ခန္ဓဂတံ ဓမ္မိကတိဿရာဇာနံ ဩလောကေန္တဿ သာမဏေရဿ ဝိယ, ပဋိမဂ္ဂေ ဟသမာနံ ဣတ္ထိံ ဩလောကေန္တဿ စေတိယပဗ္ဗတဝါသိနော တိဿတ္ထေရဿ ဝိယ စာတိ. ဝတ္ထူနိ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၁၅) ဝိတ္ထာရိတာနိ. သတိ ဝါ ဥပါဒိသေသေတိ ဂဟဏသေသေ ဥပါဒါနသေသေ ဝိဇ္ဇမာနမှိ.

238. 于第七经等中，所谓“骨想”(aṭṭhikasaññā)，是指于修习“骨、骨”者所生起的想。再者，于修习此想者，乃至相(nimitta)未生起时，表皮与真皮亦显现。然相一旦生起，表皮与真皮则不显现，唯有如螺贝色、纯净的骨聚显现，如同观看骑在象颈上的法帝须王(Dhammikatissarāja)的沙弥所显现的一般，也如同居住在支提山(Cetiyapabbata)的帝须长老观看对面路上笑着的女人时所显现的一般。诸事迹已在《清净道论》(Visuddhimagga)中详述。所谓“或有余依”(sati vā upādisese)，是指当有执持之残余、执取之残余存在时。

---

၂-၁၀. ပုဠဝကသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

2-10. 虫聚经等释义

---

၂၃၉-၂၄၇. ပုဠဝကသညာတိ ပုဠဝံ ပုဠဝန္တိ ဘာဝေန္တဿ ဥပ္ပန္နသညာ. ဝိနီလကသညာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. ဝိနိစ္ဆယကထာ ပနေတ္ထ သဒ္ဓိံ ဘာဝနာနယေန ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၁၀၂) ဝုတ္တာ. မေတ္တာဒယော တိကစတုက္ကဇ္ဈာနဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗာ, ဥပေက္ခာ စတုတ္ထဇ္ဈာနဝသေနေဝ.

239-247. 所谓“虫聚想”(puḷavakasaññā)，是指于修习“虫聚、虫聚”者所生起的想。于“青瘀想”(vinīlakasaññā)等中，亦是此理。于此，其决择说与修习方法，已在《清净道论》(Visuddhimagga)中说。慈(mettā)等应通过三法禅与四法禅来了知，舍(upekkhā)则唯应通过第四禅来了知。

---

၈. နိရောဓဝဂ္ဂေါ

8. 灭品

---

၁-၁၀. အသုဘသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

1-10. 不净经等释义

---

၂၄၈-၂၅၇. အသုဘသညာတိ အသုဘေ ပဌမဇ္ဈာနသညာ. မရဏသညာတိ ‘‘အဝဿံ မရိတဗ္ဗံ, မရဏပဋိဗဒ္ဓံ မေ ဇီဝိတ’’န္တိ အဘိဏှံ ပစ္စဝေက္ခန္တဿ ဥပ္ပန္နသညာ[Pg.212]. အာဟာရေ ပဋိကူလသညာတိ ဩဒနကုမ္မာသာဒိမှိ အဇ္ဈောဟရဏီယေ ပဋိကူလသညာ. သဗ္ဗလောကေ အနဘိရတိသညာတိ သကလလောကသ္မိံ အနဘိရတိံ ဥပ္ပာဒေန္တဿ ဥပ္ပန္နသညာ. ပဟာနသညာဝိရာဂသညာတိ ဒွေ ပုဗ္ဗဘာဂါ. နိရောဓသညာ မိဿကာ. ဧဝမေတာနိ အဋ္ဌိကသညာဒီနိ ဝီသတိ ကမ္မဋ္ဌာနာနိ နိဒ္ဒိဋ္ဌာနိ. တေသံ နဝသု အပ္ပနာ ဟောန္တိ, ဧကာဒသ ဥပစာရဇ္ဈာနိကာ. သေသာ ပနေတ္ထ ဝိနိစ္ဆယကထာ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၂၉၄) အာဂတာဝ. ဂင်္ဂါပေယျာလာဒယော မဂ္ဂသံယုတ္တေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

248-257. 所谓“不净想”(asubhasaññā)，是于不净所缘中的初禅想。所谓“死想”(maraṇasaññā)，是于恒常省察“我必定会死，我的生命与死相连”者所生起的想。所谓“食厌想”(āhāre paṭikūlasaññā)，是于饭、麦粥等所吞咽食物中的厌恶想。所谓“一切世间不喜乐想”(sabbaloke anabhiratisaññā)，是于令对一切世间的不喜乐生起者所生起的想。“断想”(pahānasaññā)与“离贪想”(virāgasaññā)此二是前分。“灭想”(nirodhasaññā)是混合的。如是，骨想等这二十种业处(kammaṭṭhāna)已被指示。于此二十业处中，十一业处得安止(appanā)，九种为近行禅(upacārajjhānika)。其余的决择说已见于《清净道论》(Visuddhimagga)。恒河广说(gaṅgāpeyyāla)等，应通过《道相应》(Maggasaṃyutta)中所说之理了知。

---

ဗောဇ္ဈင်္ဂသံယုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

觉支相应释义终。

---

၃. သတိပဋ္ဌာနသံယုတ္တံ

3. 念处相应

---

၁. အမ္ဗပါလိဝဂ္ဂေါ

1. 庵婆波利品

---

၁. အမ္ဗပါလိသုတ္တဝဏ္ဏနာ

1. 庵婆波利经释义

---

၃၆၇. သတိပဋ္ဌာနသံယုတ္တဿ [Pg.213] ပဌမေ အမ္ဗပါလိဝနေတိ အမ္ဗပါလိယာ နာမ ရူပူပဇီဝိနိယာ ရောပိတေ အမ္ဗဝနေ. တံ ကိရ တဿာ ဥယျာနံ အဟောသိ. သာ သတ္ထု ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ပသန္နစိတ္တာ တတ္ထ ဝိဟာရံ ကာရေတွာ တထာဂတဿ နိယျာတေသိ. တံ သန္ဓာယေတံ ဝုတ္တံ. ဧကာယနွာယန္တိ ဧကာယနော အယံ. တတ္ထ ဧကာယနောတိ ဧကမဂ္ဂေါ. မဂ္ဂဿ ဟိ –

367. 于《念处相应》第一经中，所谓“庵婆波利林”(Ambapālivana)，即是名为庵婆波利(Ambapālī)、以美色为生的妓女所种植的芒果园。据说那是她的园林。她听闻世尊说法后心生净信，便在那里建造精舍，奉献给如来。此即是就此事而说。“Ekāyanavāyaṃ ti”应分作“ekāyano ayaṃ”。于此，所谓“ekāyano”，即是“一道”。因为道路——

---

‘‘မဂ္ဂေါ ပန္ထော ပထော ပဇ္ဇော, အဉ္ဇသံ ဝဋုမာယနံ;

နာဝါ ဥတ္တရသေတူ စ, ကုလ္လော စ ဘိသိ သင်္ကမော’’တိ. (စူဠနိ. ပါရာယနတ္ထုတိဂါထာနိဒ္ဒေသော ၁၀၁) –

“道、路、径、途、直道、大道、行道；舟、渡桥、筏、浮囊与渡道。”

---

ဗဟူနိ နာမာနိ. သွာယံ ဣဓ အယနနာမေန ဝုတ္တော. တသ္မာ ဧကာယနွာယံ, ဘိက္ခဝေ, မဂ္ဂေါတိ ဧတ္ထ ဧကမဂ္ဂေါ. အယံ, ဘိက္ခဝေ, မဂ္ဂေါ, န ဒွေဓာပထဘူတောတိ ဧဝမတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. မဂ္ဂေါတိ ကေနဋ္ဌေန မဂ္ဂေါ? နိဗ္ဗာနဂမနဋ္ဌေန, နိဗ္ဗာနတ္ထိကေဟိ မဂ္ဂနီယဋ္ဌေန စ.

有诸多名称。于此，此道以“ayana”之名而说。因此，于“诸比丘，此为一道”一句中，意为唯一的道路。应如是理解其义：诸比丘，此是道，而非分岔之道。所谓“道”(maggo)，以何义而为“道”？以能通往涅槃的意义，以及为渴望涅槃者所应寻求的意义。

---

သတ္တာနံ ဝိသုဒ္ဓိယာတိ ရာဂါဒီဟိ မလေဟိ အဘိဇ္ဈာဝိသမလောဘာဒီဟိ စ ဥပက္ကိလေသေဟိ သံကိလိဋ္ဌစိတ္တာနံ သတ္တာနံ ဝိသုဒ္ဓတ္ထာယ. သောကပရိဒေဝါနံ သမတိက္ကမာယာတိ သောကဿ စ ပရိဒေဝဿ စ သမတိက္ကမာယ, ပဟာနာယာတိ အတ္ထော. ဒုက္ခဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာယာတိ ကာယိကဒုက္ခဿ စ စေတသိကဒေါမနဿဿ စာတိ ဣမေသံ ဒွိန္နံ အတ္ထင်္ဂမာယ, နိရောဓာယာတိ အတ္ထော. ဉာယဿ အဓိဂမာယာတိ ဉာယော ဝုစ္စတိ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ, တဿ အဓိဂမာယ ပတ္တိယာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. အယဉှိ ပုဗ္ဗဘာဂေ လောကိယော သတိပဋ္ဌာနမဂ္ဂေါ ဘာဝိတော လောကုတ္တရမဂ္ဂဿ အဓိဂမာယ သံဝတ္တတိ. တေနာဟ ‘‘ဉာယဿ အဓိဂမာယာ’’တိ. နိဗ္ဗာနဿ သစ္ဆိကိရိယာယာတိ တဏှာဝါနဝိရဟိတတ္တာ နိဗ္ဗာနန္တိ လဒ္ဓနာမဿ အမတဿ သစ္ဆိကိရိယာယ, အတ္တပစ္စက္ခာယာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. အယဉှိ မဂ္ဂေါ ဘာဝိတော အနုပုဗ္ဗေန နိဗ္ဗာနသစ္ဆိကိရိယံ သာဓေတိ. တေနာဟ ‘‘နိဗ္ဗာနဿ သစ္ဆိကိရိယာယာ’’တိ.

“为诸有情清净”，是为以贪等诸垢，以及以觊觎、邪贪等诸随烦恼而心被染污的诸有情，为达清净故。“为超越愁悲”，是为超越愁与悲，义即为断除。“为灭尽苦忧”，是为身体的苦与心的忧此二者灭尽，义即为寂灭。“为证得正理”，所谓正理（ñāya），是指圣八支道；是为了证得、到达它。此处于前分的世间念处之道，经修习后，能导向证得出世间道。是故说“为证得正理”。“为作证涅槃”，是为作证、亲见那因脱离渴爱（taṇhā）之“编织”（vāna）而得名为“涅槃”（nibbāna）的不死境。此道经修习后，能次第成就涅槃之作证。是故说“为作证涅槃”。

---

ဧဝံ [Pg.214] ဘဂဝတာ သတ္တဟိ ပဒေဟိ ဧကာယနမဂ္ဂဿ ဝဏ္ဏော ဘာသိတော, သော ကသ္မာတိ စေ? ဘိက္ခူနံ ဥဿာဟဇနနတ္ထံ. ဝဏ္ဏဘာသနဉှိ သုတွာ တေ ဘိက္ခူ – ‘‘အယံ ကိရ မဂ္ဂေါ ဟဒယသန္တာပဘူတံ သောကံ, ဝါစာဝိပ္ပလာပဘူတံ ပရိဒေဝံ, ကာယိကအသာတဘူတံ ဒုက္ခံ, စေတသိကအသာတဘူတံ ဒေါမနဿန္တိ စတ္တာရော ဥပဒ္ဒဝေ ဟရတိ. ဝိသုဒ္ဓိံ, ဉာယံ, နိဗ္ဗာနန္တိ တယော ဝိသေသေ အာဝဟတီ’’တိ ဥဿာဟဇာတာ ဣမံ ဒေသနံ ဥဂ္ဂဟေတဗ္ဗံ ပရိယာပုဏိတဗ္ဗံ, ဓာရေတဗ္ဗံ, ဣမဉ္စ မဂ္ဂံ ဘာဝေတဗ္ဗံ မညိဿန္တိ. ဣတိ တေသံ ဘိက္ခူနံ ဥဿာဟဇနနတ္ထံ ဝဏ္ဏံ အဘာသိ ကမ္ဗလဝါဏိဇာဒယော ကမ္ဗလာဒီနံ ဝဏ္ဏံ ဝိယ.

如是，世尊以此七句称扬了一乘道。此是为何？为令诸比丘生起精进故。因为听闻此称扬语后，彼等比丘将会思惟：“此道能除去四种灾患，即：由心热恼所生的愁，由言语迷乱所生的悲，由身不适所生的苦，由心不适所生的忧；又能带来三种殊胜法，即：清净、正理与涅槃。”如是生起精进后，他们将会认为应当受持、遍学、忆持此教法，并修习此道。是故，为令彼等比丘生起精进，世尊宣说了此称扬语，犹如贩卖毛毯的商人等称扬其毛毯等货物一般。

---

ယဒိဒန္တိ နိပါတော, ယေ ဣမေတိ အယမဿ အတ္ထော. စတ္တာရောတိ ဂဏနပရိစ္ဆေဒေါ. တေန ‘‘န တတော ဟေဋ္ဌာ, န ဥဒ္ဓ’’န္တိ သတိပဋ္ဌာနပရိစ္ဆေဒံ ဒီပေတိ. သတိပဋ္ဌာနာတိ တယော သတိပဋ္ဌာနာ သတိဂေါစရောပိ, တိဓာ ပဋိပန္နေသု သာဝကေသု သတ္ထုနော ပဋိဃာနုနယဝီတိဝတ္တတာပိ, သတိပိ. ‘‘စတုန္နံ, ဘိက္ခဝေ, သတိပဋ္ဌာနာနံ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ ဒေသေဿာမိ တံ သုဏာထ. ကော စ, ဘိက္ခဝေ, ကာယဿ သမုဒယော? အာဟရသမုဒယာ ကာယသမုဒယော’’တိအာဒီသု (သံ. နိ. ၅.၄၀၈) ဟိ သတိဂေါစရော သတိပဋ္ဌာနန္တိ ဝုတ္တော. တထာ ‘‘ကာယော ဥပဋ္ဌာနံ, နော သတိ, သတိ ဥပဋ္ဌာနဉ္စေဝ သတိ စာ’’တိအာဒီသုပိ (ပဋိ. မ. ၂.၃၅). တဿ အတ္ထော – ပတိဋ္ဌာတိ အသ္မိန္တိ ပဋ္ဌာနံ. ကာ ပတိဋ္ဌာတိ? သတိ. သတိယာ ပဋ္ဌာနံ သတိပဋ္ဌာနံ. ပဓာနံ ဌာနန္တိ ဝါ ပဋ္ဌာနံ. သတိယာ ပဋ္ဌာနံ သတိပဋ္ဌာနံ ဟတ္ထိဋ္ဌာနအဿဋ္ဌာနာဒီနိ ဝိယ.

所谓“此等”(yadidaṃ)是虚词，其义为“这些”(ye ime)。所谓“四”(cattāro)是数量的限定，由此阐明念处的限定：“不少于此，不多于此”。所谓“念处”(satipaṭṭhāna)，有三种念处：念的所缘(satigocara)；于三类行道的声闻中，导师超越嗔与喜的状态；以及念(sati)本身。诚然，在“诸比丘，我将为你们宣说四念处的集起与灭去，谛听。诸比丘，什么是身的集起？由食集起，故有身集起”等经文中，念的所缘被称为“念处”。同样，在“身是处，不是念；念既是处，也是念”等经文中也是如此。其义为：于此安住，故为“处”(paṭṭhāna)。什么安住？念。念的安住之处，即是“念处”(satipaṭṭhāna)。或者，“处”(paṭṭhāna)是主要之所，念的主要之所，即是“念处”(satipaṭṭhāna)，如同象之所、马之所等。

---

‘‘တယော သတိပဋ္ဌာနာ, ယဒရိယော သေဝတိ, ယဒရိယော သေဝမာနော သတ္ထာ ဂဏမနုသာသိတုမရဟတီ’’တိ (မ. နိ. ၃.၃၁၁) ဧတ္ထ တိဓာ ပဋိပန္နေသု သာဝကေသု သတ္ထုနော ပဋိဃာနုနယဝီတိဝတ္တတာ သတိပဋ္ဌာနန္တိ ဝုတ္တာ. တဿတ္ထော – ပဋ္ဌပေတဗ္ဗတော ပဋ္ဌာနံ, ပဝတ္တယိတဗ္ဗတောတိ အတ္ထော. ကေန ပဋ္ဌပေတဗ္ဗောတိ? သတိယာ. သတိယာ ပဋ္ဌာနံ သတိပဋ္ဌာနန္တိ.

“有三念处，圣者修习之，圣者修习时，导师堪能教导团体。”在此经中，于三类行道的声闻中，导师超越嗔与喜的状态被称为“念处”。其义为：因其应被建立，故为“处”(paṭṭhāna)，意即应被发起。由何而建立？由念。由念所建立，即是“念处”(satipaṭṭhāna)。

---

‘‘စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂေ ပရိပူရေန္တီ’’တိအာဒီသု (မ. နိ. ၃.၁၄၇; သံ. နိ. ၅.၉၈၉) ပန သတိယေဝ သတိပဋ္ဌာနန္တိ ဝုတ္တာ. တဿတ္ထော – ပတိဋ္ဌာတီတိ ပဋ္ဌာနံ, ဥပဋ္ဌာတိ ဩက္ကန္ဒိတွာ ပက္ခန္ဒိတွာ ပဝတ္တတီတိ အတ္ထော. သတိယေဝ [Pg.215] ပဋ္ဌာနံ သတိပဋ္ဌာနံ. အထ ဝါ သရဏဋ္ဌေန သတိ, ဥပဋ္ဌာနဋ္ဌေန ပဋ္ဌာနံ, ဣတိ သတိ စ သာ ပဋ္ဌာနဉ္စာတိပိ သတိပဋ္ဌာနံ. ဣဒမိဓ အဓိပ္ပေတံ.

再者，于“四念处若经修习、多修习，即圆满七觉支”等经文中，唯念(sati)本身被称为“念处”(satipaṭṭhāna)。其义为：因其安住，故为“处”(paṭṭhāna)，意即现起、跃入、投入而转起。念本身即是处，故为“念处”。或者，“念”义为忆念，“处”义为现起；如是，既是念，又是处，故亦为“念处”。此即此处所意指者。

---

ယဒိ ဧဝံ ကသ္မာ ‘‘သတိပဋ္ဌာနာ’’တိ ဗဟုဝစနံ ကတန္တိ? သတီနံ ဗဟုတ္တာ. အာရမ္မဏဘေဒေန ဟိ ဗဟုကာ သတိယော. အထ ‘‘မဂ္ဂေါ’’တိ ကသ္မာ ဧကဝစနန္တိ? မဂ္ဂနဋ္ဌေန ဧကတ္တာ. စတဿောပိ ဟိ ဧတာ သတိယော မဂ္ဂနဋ္ဌေန ဧကတ္တံ ဂစ္ဆန္တိ. ဝုတဉှေတံ ‘‘မဂ္ဂေါတိ ကေနဋ္ဌေန မဂ္ဂေါ? နိဗ္ဗာနမဂ္ဂနဋ္ဌေန, နိဗ္ဗာနတ္ထိကေဟိ မဂ္ဂနီယဋ္ဌေန စာ’’တိ. စတဿောပိ စေတာ အပရဘာဂေ ကာယာဒီသု အာရမ္မဏေသု ကိစ္စံ သာဓယမာနာ နိဗ္ဗာနံ ဂစ္ဆန္တိ, အာဒိတော ပဋ္ဌာယ စ နိဗ္ဗာနတ္ထိကေဟိ မဂ္ဂိယန္တီတိ တသ္မာ စတဿောပိ ဧကော မဂ္ဂေါတိ ဝုတ္တာ. ဧဝဉ္စ သတိ ဝစနာနုသန္ဓိနာ သာနုသန္ဓိကာဝ ဒေသနာ ဟောတိ.

既然如此，为何“念处”(satipaṭṭhānā)作复数说？因为念是众多的。实因所缘不同，念亦众多。那么，为何“道”(maggo)作单数说？因为趣向之义是一。此四种念在趣向之义上归于一。正如所说：“‘道’，以何义为道？以趣向涅槃之义，及以被求涅槃者所寻觅之义。”此四念在后阶段于身等所缘中成办其事时，趣向涅槃；且从初即被求涅槃者所寻觅，是故此四念亦被称为一道。如是，依文句之连接，教说乃成连贯。

---

ကတမေ စတ္တာရောတိ ကထေတုကမျတာပုစ္ဆာ. ကာယေတိ ရူပကာယေ. ကာယာနုပဿီတိ ကာယံ အနုပဿနသီလော, ကာယံ ဝါ အနုပဿမာနော. အယဉှိ ဘိက္ခု ဣမံ ကာယံ အနိစ္စာနုပဿနာဒီနံ သတ္တန္နံ အနုပဿနာနံ ဝသေန အနိစ္စတော အနုပဿတိ, နော နိစ္စတော, ဒုက္ခတော အနုပဿတိ, နော သုခတော, အနတ္တတော အနုပဿတိ, နော အတ္တတော, နိဗ္ဗိန္ဒတိ, နော နန္ဒတိ, ဝိရဇ္ဇတိ, နော ရဇ္ဇတိ, နိရောဓေတိ, နော သမုဒေတိ, ပဋိနိဿဇ္ဇတိ, နော အာဒိယတိ. သော တံ အနိစ္စတော အနုပဿန္တော နိစ္စသညံ ပဇဟတိ, ဒုက္ခတော အနုပဿန္တော သုခသညံ ပဇဟတိ, အနတ္တတော အနုပဿန္တော အတ္တသညံ ပဇဟတိ, နိဗ္ဗိန္ဒန္တော နန္ဒိံ ပဇဟတိ, ဝိရဇ္ဇန္တော ရာဂံ ပဇဟတိ, နိရောဓေန္တော သမုဒယံ ပဇဟတိ, ပဋိနိဿဇ္ဇန္တော အာဒါနံ ပဇဟတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗော.

“是哪四种？”此为欲说之问。“于身”(Kāye)即于色身。“身随观者”(kāyānupassī)是随观身为性者，或正在随观身者。此比丘对此身，以无常随观等七种随观的方式，随观为无常，非为常；随观为苦，非为乐；随观为无我，非为我；厌离，不欢喜；离染，不染著；使其灭，不使其集；舍遣，不执取。他随观为无常，即舍断常想；随观为苦，即舍断乐想；随观为无我，即舍断我想；因厌离而舍断欢喜；因离染而舍断贪；因使其灭而舍断集；因舍遣而舍断执取。应如是了知。

---

ဝိဟရတီတိ ဣရီယတိ. အာတာပီတိ တီသု ဘဝေသု ကိလေသေ အာတပတီတိ အာတာပေါ, ဝီရိယဿေတံ နာမံ. အာတာပေါ အဿ အတ္ထီတိ အာတာပီ. သမ္ပဇာနောတိ သမ္ပဇညသင်္ခါတေန ဉာဏေန သမန္နာဂတော. သတိမာတိ ကာယပရိဂ္ဂါဟိကာယ သတိယာ သမန္နာဂတော. အယံ ပန ယသ္မာ သတိယာ အာရမ္မဏံ ပရိဂ္ဂဟေတွာ ပညာယ အနုပဿတိ. န ဟိ သတိဝိရဟိတဿ အနုပဿနာ နာမ အတ္ထိ, တေနေဝါဟ ‘‘သတိဉ္စ ခွာဟံ, ဘိက္ခဝေ, သဗ္ဗတ္ထိကံ ဝဒါမီ’’တိ (သံ. နိ. ၅.၂၃၄). တသ္မာ ဧတ္ထ ‘‘ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတီ’’တိ ဧတ္တာဝတာ ကာယာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာနံ ဝုတ္တံ ဟောတိ. အထ ဝါ ယသ္မာ အနာတာပိနော [Pg.216] အန္တောသင်္ခေပေါ အန္တရာယကရော ဟောတိ, အသမ္ပဇာနော ဥပါယပရိဂ္ဂဟေ အနုပါယပရိဝဇ္ဇနေ စ သမ္မုယှတိ, မုဋ္ဌဿတိ ဥပါယာပရိစ္စာဂေ အနုပါယာပရိဂ္ဂဟေ စ အသမတ္ထော ဟောတိ, တေနဿ တံ ကမ္မဋ္ဌာနံ န သမ္ပဇ္ဇတိ. တသ္မာ ယေသံ ဓမ္မာနံ အာနုဘာဝေန တံ သမ္ပဇ္ဇတိ, တေသံ ဒဿနတ္ထံ ‘‘အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ’’တိ ဣဒံ ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

“住”(Viharati)是维持威仪。“热忱”(ātāpa)是指于三有中烧灼诸烦恼，故名热忱，这是精进的异名。有此热忱者，即为“热忱者”(ātāpī)。“正知者”(sampajāno)是具足名为“正知”(sampajañña)之智慧的人。“具念者”(satimā)是具足摄持身之念的人。因为他以念把握所缘后，再以慧随观。确实，无离念而可名为随观者，因此世尊说：“诸比丘，我实说念于一切处皆有用。”所以，此处仅以“于身随观身而住”一句，即已说明身随观念处。又或者，因为无热忱者内心退缩而造成障碍；无正知者，在掌握方法与避免非方法上会迷惑；失念者，在不舍离方法与不执取非方法上无能为力，因此他的业处无法成就。所以，为开示依彼等法之威力业处方得成就，故说“热忱、正知、具念”，应如是了知。

---

ဣတိ ကာယာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာနံ သမ္ပယောဂင်္ဂဉ္ဇဿ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ပဟာနင်္ဂံ ဒဿေတုံ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿန္တိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဝိနေယျာတိ တဒင်္ဂဝိနယေန ဝါ ဝိက္ခမ္ဘနဝိနယေန ဝါ ဝိနယိတွာ. လောကေတိ တသ္မိံယေဝ ကာယေ. ကာယော ဟိ ဣဓ လုဇ္ဇနပလုဇ္ဇနဋ္ဌေန လောကောတိ အဓိပ္ပေတော. ယသ္မာ ပနဿ န ကာယမတ္တေယေဝ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ ပဟီယတိ, ဝေဒနာဒီသုပိ ပဟီယတိ ဧဝ. တသ္မာ ‘‘ပဉ္စပိ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ လောကော’’တိ ဝိဘင်္ဂေ (ဝိဘ. ၃၆၂) ဝုတ္တံ. လောကသင်္ခါတတ္တာ ဝါ တေသံ ဓမ္မာနံ အတ္ထုဒ္ဓါရနယေနေတံ ဝုတ္တံ. ယံ ပနာဟ ‘‘တတ္ထ ကတမော လောကော, သွေဝ ကာယော လောကော’’တိ, အယမေဝေတ္ထ အတ္ထော. တသ္မိံ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ ဝိနေယျာတိ ဧဝံ သမ္ဗန္ဓော ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

如是已开示身随观念处及其相应分，今为开示断除分，故说“于世间调伏贪忧”。其中，“调伏”(vineyya)是指以彼分调伏或以镇伏调伏后。“于世间”(loke)即于此身。此身因有毁坏、败坏之义，于此被意指为“世间”。又，彼修行者之贪忧不仅于身中被断除，于受等中亦被断除，是故《分别论》中说：“五取蕴即是世间”。又或者，因彼等法被称为“世间”，故依阐发词义之法而作此说。至于所说：“其中，什么是世间？就是这个身体是世间”，这才是此处所取的意义。应知其关联为：“于那个世间（即身）调伏贪忧”。

---

ဝေဒနာသူတိ ဧတ္ထ တိဿော ဝေဒနာ, တာ စ လောကိယာ ဧဝ, စိတ္တမ္ပိ လောကိယံ, တထာ ဓမ္မာ. ယထာ ပန ဝေဒနာ အနုပဿိတဗ္ဗာ, တထာ အနုပဿန္တော ဧသ ဝေဒနာနုပဿီတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဧသ နယော စိတ္တဓမ္မေသု. ကထဉ္စ ဝေဒနာ အနုပဿိတဗ္ဗာတိ? သုခါ တာဝ ဝေဒနာ ဒုက္ခတော, ဒုက္ခာ သလ္လတော, အဒုက္ခမသုခါ အနိစ္စတော. ယထာဟ –

于“诸受”(Vedanāsu)一句中，此处意指三种受，且彼等皆是世间（法）；心是世间（法），诸法亦然。又，应如何随观诸受，如是随观者，当知其为“受随观者”。此理亦通于心与法。应如何随观诸受？首先，乐受应作为苦而随观，苦受应作为箭而随观，不苦不乐受应作为无常而随观。如所说言：

---

‘‘ယော သုခံ ဒုက္ခတော အဒ္ဒ, ဒုက္ခမဒ္ဒက္ခိ သလ္လတော;

အဒုက္ခမသုခံ သန္တံ, အဒ္ဒက္ခိ နံ အနိစ္စတော;

သ ဝေ သမ္မဒ္ဒသော ဘိက္ခု, ဥပသန္တော စရိဿတီ’’တိ.

若见乐为苦，见苦如利箭；不苦不乐寂，见之为无常；彼实正见比丘，能遍知诸受。

---

သဗ္ဗာ ဧဝ စေတာ ဒုက္ခာတိပိ အနုပဿိတဗ္ဗာ. ဝုတ္တဉှေတံ ‘‘ယံကိဉ္စိ ဝေဒယိတံ, သဗ္ဗံ တံ ဒုက္ခသ္မိန္တိ ဝဒါမီ’’တိ (သံ. နိ. ၄.၂၅၉). သုခဒုက္ခတောပိ စ အနုပဿိတဗ္ဗာ, ယထာဟ [Pg.217] – ‘‘သုခါ ခေါ, အာဝုသော ဝိသာခ, ဝေဒနာ ဌိတိသုခါ ဝိပရိဏာမဒုက္ခာ’’တိ (မ. နိ. ၁.၄၆၅) သဗ္ဗံ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ. အပိစ အနိစ္စာဒိသတ္တအနုပဿနာဝသေနပိ အနုပဿိတဗ္ဗာ.

再者，所有这些受亦应作为苦而随观。诚如所言：“凡所有受，我皆说其在苦之中。”(《相应部》4.259) 乐受亦应作为苦而随观，如所说言：“贤友毘舍佉，乐受住时为乐，变坏时为苦。”(《中部》1.465) 此中一切皆应广说。再者，亦应藉由无常等七种随观之力而随观（此三受）。

---

စိတ္တဓမ္မေသုပိ စိတ္တံ တာဝ အာရမ္မဏာဓိပတိသဟဇာတဘူမိကမ္မဝိပါကကိရိယာဒိနာနတ္တဘေဒါနံ အနိစ္စာဒိအနုပဿနာနံ သရာဂါဒီနဉ္စ ဘေဒါနံ ဝသေန အနုပဿိတဗ္ဗံ. ဓမ္မာ သလက္ခဏသာမညလက္ခဏာနံ သုညတဓမ္မဿ အနိစ္စာဒိသတ္တအနုပဿနာနံ ‘‘သန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ကာမစ္ဆန္ဒ’’န္တိအာဒီနဉ္စ ပဘေဒါနံ ဝသေန အနုပဿိတဗ္ဗာ. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ. အယမေတ္ထ သင်္ခေပေါ, ဝိတ္ထာရော ပန ဒီဃမဇ္ဈိမဋ္ဌကထာသု (ဒီ. နိ. အဋ္ဌ. ၂.၃၇၃ အာဒယော; မ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၁၀၅ အာဒယော) သတိပဋ္ဌာနဝဏ္ဏနာယံ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော.

于心与法中，首先，心应藉由所缘、增上、俱生、地、业、异熟、作用等种种差别，无常等随观，以及有贪、离贪等差别之力而随观。诸法应藉由自相与共相、空性法、无常等七种随观，以及“于内，或有欲贪”等分类之力而随观。其余如已说之理。此为此处之纲要，至于广说，则应依《长部义注》与《中部义注》中《念住经》释义已说之理而知。

---

၂. သတိသုတ္တဝဏ္ဏနာ

2. 念处经释义

---

၃၆၈. ဒုတိယေ သတောတိ ကာယာဒိအနုပဿနာသတိယာ သမန္နာဂတော. သမ္ပဇာနောတိ စတုသမ္ပဇညပညာယ သမန္နာဂတော. အဘိက္ကန္တေ ပဋိက္ကန္တေတိ ဧတ္ထ အဘိက္ကန္တံ ဝုစ္စတိ ဂမနံ, ပဋိက္ကန္တံ နိဝတ္တနံ, တဒုဘယမ္ပိ စတူသု ဣရိယာပထေသု လဗ္ဘတိ. ဂမနေ တာဝ ပုရတော ကာယံ အဘိဟရန္တော အဘိက္ကမတိ နာမ, ပဋိနိဝတ္တန္တော ပဋိက္ကမတိ နာမ. ဌာနေပိ ဌိတကောဝ ကာယံ ပုရတော ဩနမန္တော အဘိက္ကမတိ နာမ, ပစ္ဆတော အပနာမေန္တော ပဋိက္ကမတိ နာမ. နိသဇ္ဇာယပိ နိသိန္နကောဝ အာသနဿ ပုရိမအင်္ဂါဘိမုခေါ သံသရန္တော အဘိက္ကမတိ နာမ, ပစ္ဆိမအင်္ဂပ္ပဒေသံ ပစ္စာသံသရန္တော ပဋိက္ကမတိ နာမ. နိပဇ္ဇနေပိ ဧသေဝ နယော.

368. 第二，“念”是指具足随观身等之念。“正知”是指具足四种正知之慧。于“前进、后退”一句中，“前进”被称为前行，“后退”被称为返回，此二者于四种威仪中皆可获得。于行进时，身体向前移动名为“前进”，转身返回名为“后退”。于站立时，站立者身体向前弯曲名为“前进”，向后仰名为“后退”。于坐时，就座者朝座位前部移动名为“前进”，退向后部名为“后退”。于卧时，亦是同理。

---

သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတီတိ သမ္ပဇညေန သဗ္ဗကိစ္စကာရီ, သမ္ပဇညဿေဝ ဝါ ကာရီ. သော ဟိ အဘိက္ကန္တာဒီသု သမ္ပဇညံ ကရောတေဝ, န ကတ္ထစိ သမ္ပဇညဝိရဟိတော ဟောတိ.

“正知而行者”是指以正知做一切事者，或专行正知者。因为他在前进等行为中确实实行正知，在任何威仪中都不会缺少正知。

---

တတ္ထ သာတ္ထကသမ္ပဇညံ, သပ္ပာယသမ္ပဇညံ, ဂေါစရသမ္ပဇညံ, အသမ္မောဟသမ္ပဇညန္တိ စတုဗ္ဗိဓံ သမ္ပဇညံ. တတ္ထ အဘိက္ကမနစိတ္တေ ဥပ္ပန္နေ စိတ္တဝသေနေဝ အဂန္တွာ ‘‘ကိံ နု မေ ဧတ္ထ ဂတေန အတ္ထော အတ္ထိ, နတ္ထီ’’တိ အတ္ထာနတ္ထံ ပရိဂ္ဂဏှိတွာ အတ္ထပရိဂ္ဂဏှနံ သာတ္ထကသမ္ပဇညံ. တတ္ထ စ အတ္ထောတိ စေတိယဒဿနဗောဓိဒဿနသံဃဒဿနထေရဒဿနအသုဘဒဿနာဒိဝသေန ဓမ္မတော ဝဍ္ဎိ[Pg.218]. စေတိယံ ဒိသွာပိ ဟိ ဗုဒ္ဓါရမ္မဏံ, သံဃဒဿနေန သံဃာရမ္မဏံ ပီတိံ ဥပ္ပာဒေတွာ တဒေဝ ခယတော သမ္မသန္တော အရဟတ္တံ ပါပုဏာတိ. မဟာဝိဟာရသ္မိဉှိ ဒက္ခိဏဒွါရေ ဌတွာ မဟာစေတိယံ ဩလောကေန္တာ တိံသသဟဿဘိက္ခူ အရဟတ္တံ ပါပုဏိံသု, တထာ ပစ္ဆိမဒွါရေ ဥတ္တရဒွါရေ ပါစီနဒွါရေ စ, တထာ ပဉှမဏ္ဍပဋ္ဌာနေ အဘယဝါပိပါဠိယံ, ထူပါရာမဒွါရေ နဂရဿ ဒက္ခိဏဒွါရေ အနုရာဓဝါပိပါဠိယံ.

于此，正知有四种，即：有益正知、适宜正知、行处正知、无痴正知。其中，当生起前行之心时，不随心念而行，而是思量：“我到那里去有义利，还是没有？”如此辨别有无义利后，择取有义利者，即是有益正知。此处的“有益”是指通过见塔庙(cetiya)、见菩提树、见僧团、见长老、见不净相(asubha)等方式，于法上获得增长。因为即使只是见到塔庙，也能生起以佛陀为所缘的喜悦；见到僧团，也能生起以僧团为所缘的喜悦，然后通过思惟其坏灭，即能证得阿罗汉果。诚然，在大寺(Mahāvihāra)，有三万比丘站立于南门瞻望大塔(Mahācetiya)而证得阿罗汉果，于西门、北门、东门也是如此；又如在问事堂处、阿巴雅池(Abhayavāpi)岸、塔园寺(Thūpārāma)门、阿努拉达(Anurādha)城之南门、阿努拉达(Anurādha)池岸，也是如此。

---

မဟာအရိယဝံသဘာဏကတ္ထေရော ပနာဟ ‘‘ကိံ တုမှေ ဝဒထ, မဟာစေတိယဿ သမန္တာ ကုစ္ဆိဝေဒိကာယ ဟေဋ္ဌိမဘာဂတော ပဋ္ဌာယ ပညာယနဋ္ဌာနေ ယတ္ထ ယတ္ထ ဒွေ ပါဒါ သက္ကာ ဟောန္တိ သမံ ပတိဋ္ဌာပေတုံ, တတ္ထ တတ္ထ ဧကပဒုဒ္ဓါရေ တိံသတိံသ ဘိက္ခုသဟဿာနိ အရဟတ္တံ ပါပုဏိံသူတိ သက္ကာ ဝတု’’န္တိ. အပရော ပန မဟာထေရော အာဟ – ‘‘မဟာစေတိယတလေ အာကိဏ္ဏဝါလိကာယ ဗဟုတရာ ဘိက္ခူ အရဟတ္တံ ပတ္တာ’’တိ. ထေရေ ဒိသွာ တေသံ ဩဝါဒေ ပတိဋ္ဌာယ အသုဘံ ဒိသွာ တတ္ထ ပဌမံ ဈာနံ ဥပ္ပာဒေတွာ တဒေဝ ခယတော သမ္မသန္တော အရဟတ္တံ ပါပုဏာတိ. တသ္မာ ဧတေသံ ဒဿနံ သာတ္ထံ. ကေစိ ပန – ‘‘အာမိသတောပိ ဝဍ္ဎိ အတ္ထောယေဝ, တံ နိဿာယ ဗြဟ္မစရိယာနုဂ္ဂဟာယ ပဋိပန္နတ္တာ’’တိ ဝဒန္တိ.

然而，诵《圣种经》的大长老说：“你们说什么呢？可以说：于大塔周围，从腹栏下部起，在任何可见且能平稳放下双足之处，每举足一步，即有三万比丘证得阿罗汉果。”另一位大长老则说：“于大塔庭院遍撒的沙地上，有更多的比丘证得了阿罗汉果。”见诸长老，安住于其教诫，观不净相，于彼处生起初禅，即思惟其坏灭，便证得阿罗汉果。是故，见此等是有义利的。然有些人说：“由利养亦有增长，因依此而行，以资助梵行故。”

---

တသ္မိံ ပန ဂမနေ သပ္ပာယာသပ္ပာယံ ပရိဂ္ဂဏှိတွာ သပ္ပာယပရိဂ္ဂဏှနံ သပ္ပာယသမ္ပဇညံ. သေယျထိဒံ? စေတိယဒဿနံ တာဝ သာတ္ထံ. သစေ ပန စေတိယဿ မဟာပူဇာယ ဒသဒွါဒသယောဇနန္တရေ ပရိသာ သန္နိပတန္တိ, အတ္တနော ဝိဘဝါနုရူပါ ဣတ္ထိယောပိ ပုရိသာပိ အလင်္ကတပဋိယတ္တာ စိတ္တကမ္မရူပကာနိ ဝိယ သဉ္စရန္တိ. တတြ စဿ ဣဋ္ဌေ အာရမ္မဏေ လောဘော, အနိဋ္ဌေ ပဋိဃော, အသမပေက္ခနေ မောဟော ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ကာယသံသဂ္ဂေ ကာယသံသဂ္ဂါပတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ, ဇီဝိတဗြဟ္မစရိယာနံ ဝါ အန္တရာယော စ ဟောတိ. ဧဝံ တံ ဌာနံ အသပ္ပာယံ ဟောတိ, ဝုတ္တပ္ပကာရအန္တရာယာဘာဝေ သပ္ပာယံ. သံဃဒဿနမ္ပိ သာတ္ထံ. သစေ ပန အန္တောဂါမေ မဟာမဏ္ဍပံ ကာရေတွာ သဗ္ဗရတ္တိံ ဓမ္မဿဝနံ ကာရေန္တေသု မနုဿေသု ဝုတ္တပ္ပကာရေနေဝ ဇနသန္နိပါတော စေဝ အန္တရာယော စ ဟောတိ, ဧဝံ တံ ဌာနံ အသပ္ပာယံ, အန္တရာယာဘာဝေ သပ္ပာယံ. မဟာပရိဝါရာနံ ထေရာနံ ဒဿနေပိ ဧသေဝ နယော.

于此行中，辨别适宜与不适宜后，择取适宜者，即是适宜正知。譬如，见塔固然有义利。然若塔有大供养，十至十二由旬内众人聚集，男女依各自财富而盛装打扮，往来犹如彩画之像。于此，比丘对可意所缘生贪，对不可意所缘生瞋，于不正观察时生痴；若有身体接触，则犯身触罪，或有生命与梵行之危险。如是，彼处即为不适宜；若无前述之危险，则为适宜。见僧团亦有义利。然若村内之人建大棚，通宵听法，亦如前述而有众人聚集与危险，如是，彼处即为不适宜；若无危险，则为适宜。见有大眷属的长老，其理亦然。

---

အသုဘဒဿနမ္ပိ [Pg.219] သာတ္ထံ. တဒတ္ထဒီပနတ္ထဉ္စ ဣဒံ ဝတ္ထု – ဧကော ကိရ ဒဟရဘိက္ခု သာမဏေရံ ဂဟေတွာ ဒန္တကဋ္ဌတ္ထာယ ဂတော. သာမဏေရော မဂ္ဂါ ဩက္ကမိတွာ ပုရတော ဂစ္ဆန္တော အသုဘံ ဒိသွာ ပဌမဇ္ဈာနံ နိဗ္ဗတ္တေတွာ တဒေဝ ပါဒကံ ကတွာ သင်္ခါရေ သမ္မသန္တော တီဏိ ဖလာနိ သစ္ဆိကတွာ ဥပရိမဂ္ဂတ္ထာယ ကမ္မဋ္ဌာနံ ပရိဂ္ဂဟေတွာ အဋ္ဌာသိ. ဒဟရော တံ အပဿန္တော ‘‘သာမဏေရာ’’တိ ပက္ကောသိ. သော – ‘‘မယာ ပဗ္ဗဇိတဒိဝသတော ပဋ္ဌာယ ဘိက္ခုနာ သဒ္ဓိံ ဒွေ ကထာ နာမ န ကထိတပုဗ္ဗာ, အညသ္မိမ္ပိ ဒိဝသေ ဥပရိဝိသေသံ နိဗ္ဗတ္တေဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ ‘‘ကိံ, ဘန္တေ,’’တိ ပဋိဝစနံ အဒါသိ. ‘‘ဧဟီ’’တိ ဝုတ္တေ ဧကဝစနေနေဝ အာဂန္တွာ – ‘‘ဘန္တေ, ဣမိနာ တာဝ မဂ္ဂေန ဂန္တွာ မယာ ဌိတောကာသေ မုဟုတ္တံ ပုရတ္ထာဘိမုခါ ဟုတွာ ဩလောကေထာ’’တိ အာဟ. သော တထာ ကတွာ တေန ပတ္တဝိသေသမေဝ ပါပုဏိ. ဧဝံ ဧကံ အသုဘံ ဒွိန္နံ ဇနာနံ အတ္ထာယ ဇာတံ. ဧဝံ သာတ္ထမ္ပိ ပနေတံ ပုရိသဿ မာတုဂါမာသုဘံ အသပ္ပာယံ, မာတုဂါမဿ စ ပုရိသာသုဘံ, သဘာဂမေဝ သပ္ပာယန္တိ ဧဝံ သပ္ပာယပရိဂ္ဂဏှနံ သပ္ပာယသမ္ပဇညံ.

观不净亦有利益。为说明此义，有此一事：据说，一位年轻比丘带着沙弥为取齿木而去。沙弥从路上离开，走在前面，看见一不净物后，令初禅生起，即以此为基础思惟诸行，证得三果，为证最上道而受持业处站立着。年轻比丘不见他，便喊道：“沙弥！”他心想：“我自出家之日起，未曾与比丘说过两句话。我将于他日证得更高的殊胜成就。”于是回答道：“尊者，何事？”（比丘）说“来”后，他听到这一句话便前来，说道：“尊者，请先沿此路走，在我所站之处，面向东方看片刻。”那比丘照做后，也证得了（沙弥所）证得的同样殊胜成就。如此，一不净物为二人带来了利益。然而，这不净观虽有利益，但对男性而言，女性之不净为不适宜；对女性而言，男性之不净亦为不适宜；唯有同性之不净方为适宜。如是把握适宜，即是适宜正知(sappāyasampajañña)。

---

ဧဝံ ပရိဂ္ဂဟိတသာတ္ထသပ္ပာယဿ ပန အဋ္ဌတိံသကမ္မဋ္ဌာနေသု အတ္တနော စိတ္တရုစိကံ ကမ္မဋ္ဌာနသင်္ခါတံ ဂေါစရံ ဥဂ္ဂဟေတွာ ဘိက္ခာစာရဂေါစရေ တံ ဂဟေတွာဝ ဂမနံ ဂေါစရသမ္ပဇညံ နာမ.

此外，比丘如是把握有益与适宜后，于三十八种业处中，受持符合自己心意的、名为业处的所缘，并在乞食行处亦带着它而行，此即名为行处正知(gocarasampajañña)。

---

တဿာဝိဘာဝတ္ထံ ဣဒံ စတုက္ကံ ဝေဒိတဗ္ဗံ – ဣဓေကစ္စော ဘိက္ခု ဟရတိ န ပစ္စာဟရတိ, ဧကစ္စော ပစ္စာဟရတိ န ဟရတိ, ဧကစ္စော ပန နေဝ ဟရတိ န ပစ္စာဟရတိ, ဧကစ္စော ဟရတိ စ ပစ္စာဟရတိ စ.

为令其义显明，当知此四法：于此，有比丘带去而不带回，有比丘带回而不带去，有比丘既不带去亦不带回，有比丘既带去亦带回。

---

တတ္ထ ယော ဘိက္ခု ဒိဝသံ စင်္ကမေန နိသဇ္ဇာယ စ အာဝရဏီယေဟိ ဓမ္မေဟိ စိတ္တံ ပရိသောဓေတွာ တထာ ရတ္တိယာ ပဌမံ ယာမံ မဇ္ဈိမယာမေ သေယျံ ကပ္ပေတွာ, ပစ္ဆိမယာမေပိ နိသဇ္ဇာစင်္ကမေဟိ ဝီတိနာမေတွာ, ပဂေဝ စေတိယင်္ဂဏဗောဓိယင်္ဂဏဝတ္တံ ကတွာ ဗောဓိရုက္ခေ ဥဒကံ အာသိဉ္စိတွာ ပါနီယံ ပရိဘောဇနီယံ ပစ္စုပဋ္ဌပေတွာ အာစရိယုပဇ္ဈာယဝတ္တာဒီနိ သမာဒါယ ဝတ္တတိ. သော သရီရပရိကမ္မံ ကတွာ သေနာသနံ ပဝိသိတွာ ဒွေ တယော ပလ္လင်္ကေ ဥသုမံ ဂါဟာပေန္တော ကမ္မဋ္ဌာနမနုယုဉ္ဇိတွာ ဘိက္ခာစာရဝေလာယ ဥဋ္ဌဟိတွာ ကမ္မဋ္ဌာနသီသေနေဝ ပတ္တစီဝရမာဒါယ သေနာသနတော နိက္ခမိတွာ ကမ္မဋ္ဌာနံ မနသိကရောန္တောဝ စေတိယင်္ဂဏံ ဂန္တွာ သစေ ဗုဒ္ဓါနုဿတိကမ္မဋ္ဌာနံ ဟောတိ, တံ အဝိဿဇ္ဇေတွာဝ စေတိယင်္ဂဏံ ပဝိသတိ. အညံ စေ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဟောတိ, သောပါနပါဒမူလေ ဌတွာ ဟတ္ထေန ဂဟိတဘဏ္ဍံ ဝိယ တံ ဌပေတွာ ဗုဒ္ဓါရမ္မဏံ [Pg.220] ပီတိံ ဂဟေတွာ စေတိယင်္ဂဏံ အာရုယှ မဟန္တံ စေတိယံ စေ, တိက္ခတ္တုံ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ စတူသု ဌာနေသု ဝန္ဒိတဗ္ဗံ, ခုဒ္ဒကံ စေ, တထေဝ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ အဋ္ဌသု ဌာနေသု ဝန္ဒိတဗ္ဗံ. စေတိယံ ဝန္ဒိတွာ ဗောဓိယင်္ဂဏံ ပတ္တေနာပိ ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော သမ္မုခါ ဝိယ နိပစ္စကာရံ ဒဿေတွာ ဗောဓိ ဝန္ဒိတဗ္ဗာ. သော ဧဝံ စေတိယဉ္စ ဗောဓိဉ္စ ဝန္ဒိတွာ ပဋိသာမိတဋ္ဌာနံ ဂန္တွာ ပဋိသာမိတဘဏ္ဍကံ ဟတ္ထေန ဂဏှန္တော ဝိယ နိက္ခိတ္တကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာ ဂါမသမီပေ ကမ္မဋ္ဌာနသီသေနေဝ စီဝရံ ပါရုပိတွာ ဂါမံ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသတိ.

其中，有比丘白天通过经行与坐禅，从诸障碍法中净化其心，夜晚的初夜时分亦复如是；中夜则卧息，后夜亦以坐禅与经行度过。清晨即起，履行佛塔院与菩提树院的义务，为菩提树浇水，备妥饮用水与日用水，并受持对阿阇梨、戒师（upajjhāya）等的义务而住。他整理身体后进入住处，以两三回结跏趺坐令身生暖，勤修业处。到了乞食的时间，他便起身，以业处为首，持衣钵（pattacīvara）走出住处，意念着业处前往佛塔院。若其业处是佛随念，则不舍弃它而进入佛塔院。若是其他业处，则立于阶梯下，如放下手中之物般暂置一旁，生起以佛为所缘的喜悦后，登上佛塔院。若是大塔，则右绕三匝，于四处礼拜；若是小塔，则同样右绕三匝，于八处礼拜。礼拜佛塔后，来到菩提树院者，亦应如在佛陀世尊面前一般，显示恭敬之行，礼拜菩提树。如是礼拜佛塔与菩提树后，他回到放置物品之处，如用手拿起存放的物品一般，重新取回先前放下的业处。临近村庄时，他仍以业处为首，披上衣，为乞食而进入村庄。

---

အထ နံ မနုဿာ ဒိသွာ ‘‘အယျော နော အာဂတော’’တိ ပစ္စုဂ္ဂန္တွာ ပတ္တံ ဂဟေတွာ အာသနသာလာယ ဝါ ဂေဟေ ဝါ နိသီဒါပေတွာ ယာဂုံ ဒတွာ ယာဝ ဘတ္တံ န နိဋ္ဌာတိ, တာဝ ပါဒေ ဓောဝိတွာ မက္ခေတွာ ပုရတော နိသီဒိတွာ ပဉှံ ဝါ ပုစ္ဆန္တိ, ဓမ္မံ ဝါ သောတုကာမာ ဟောန္တိ. သစေပိ န ကထာပေန္တိ, ဇနသင်္ဂဟဏတ္ထံ ဓမ္မကထာ နာမ ကာတဗ္ဗာယေဝါတိ အဋ္ဌကထာစရိယာ ဝဒန္တိ. ဓမ္မကထာ ဟိ ကမ္မဋ္ဌာနဝိနိမုတ္တာ နာမ နတ္ထိ, တသ္မာ ကမ္မဋ္ဌာနသီသေနေဝ ဓမ္မံ ကထေတွာ ကမ္မဋ္ဌာနသီသေနေဝ အာဟာရံ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ အနုမောဒနံ ကတွာ နိဝတ္တိယမာနေဟိပိ မနုဿေဟိ အနုဂတောဝ ဂါမတော နိက္ခမိတွာ တတ္ထ တေ နိဝတ္တေတွာ မဂ္ဂံ ပဋိပဇ္ဇတိ.

于是，人们见到他后，便上前迎接说：“我们的尊者来了！”他们接过他的钵，请他在饭堂或屋里坐下，并供养粥。在饭食准备好之前，他们为他洗脚、涂油，坐在他面前，或请教问题，或渴望听闻法。即使他们不请求说法，义注师们也说：“为了摄受众人，法谈是必须要作的。”确实，没有离于业处的法谈。因此，他应以业处为首而说法，以业处为首而受用食物，作随喜后，返回时，在人们的陪同下离开村子，然后在村外让他们返回，自己再踏上路途。

---

အထ နံ ပုရေတရံ နိက္ခမိတွာ ဗဟိဂါမေ ကတဘတ္တကိစ္စာ သာမဏေရဒဟရဘိက္ခူ ဒိသွာ ပစ္စုဂ္ဂန္တွာ ပတ္တစီဝရမဿ ဂဏှန္တိ. ပေါရာဏကဘိက္ခူ ကိရ န ‘‘အမှာကံ ဥပဇ္ဈာယော အာစရိယော’’တိ မုခံ ဩလောကေတွာ ဝတ္တံ ကရောန္တိ, သမ္ပတ္တပရိစ္ဆေဒေနေဝ ကရောန္တိ. တေ တံ ပုစ္ဆန္တိ – ‘‘ဘန္တေ, ဧတေ မနုဿာ တုမှာကံ ကိံ ဟောန္တိ, မာတိပက္ခတော သမ္ဗန္ဓာ ပိတိပက္ခတော’’တိ? ကိံ ဒိသွာ ပုစ္ဆထာတိ? တုမှေသု ဧတေသံ ပေမံ ဗဟုမာနန္တိ. ‘‘အာဝုသော, ယံ မာတာပိတူဟိပိ ဒုက္ကရတရံ, တံ ဧတေ အမှာကံ ကရောန္တိ, ပတ္တစီဝရမ္ပိ နော ဧတေသံ သန္တကမေဝ, ဧတေသံ အာနုဘာဝေန နေဝ ဘယေ ဘယံ, န ဆာတကေ ဆာတကံ ဇာနာမ, ဧဒိသာ နာမ အမှာကံ ဥပကာရိနော နတ္ထီ’’တိ တေသံ ဂုဏေ ကထယန္တော ဂစ္ဆတိ. အယံ ဝုစ္စတိ ဟရတိ န ပစ္စာဟရတီတိ.

于是，那些更早出门、已在村外用过餐的沙弥与年轻比丘们见到他后，便上前迎接，接过他的衣钵。据说，古代的比丘们并非看着脸色心想“这是我们的戒师、阿阇梨”而履行义务，他们仅是相遇时便会承事。他们问他：“尊者，这些人是您的什么人？是母系的亲属还是父系的亲属？”（他问：）“你们是看到了什么才这么问？”（他们答：）“看到他们对您如此敬爱。”“贤友，他们为我们所做的，比父母做的更难得。我们的衣钵也属于他们。依靠他们的威力，我们在恐惧中不觉恐惧，在饥饿中不知饥饿。没有像他们这样的恩人。”他一边称颂着他们的功德，一边走着。这被称为“取而不还”。

---

ယဿ ပန ပဂေဝ ဝုတ္တပ္ပကာရံ ဝတ္တပဋိပတ္တိံ ကရောန္တဿ ကမ္မဇတေဇော ပဇ္ဇလတိ, အနုပါဒိဏ္ဏကံ မုဉ္စိတွာ ဥပါဒိဏ္ဏကံ ဂဏှာတိ, သရီရတော သေဒါ မုစ္စန္တိ, ကမ္မဋ္ဌာနဝီထိံ နာရောဟတိ, သော ပဂေဝ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ဝေဂသာဝ စေတိယံ [Pg.221] ဝန္ဒိတွာ ဂေါရူပါနံ နိက္ခမနဝေလာယမေဝ ဂါမံ ယာဂုဘိက္ခာယ ပဝိသိတွာ ယာဂုံ လဘိတွာ အာသနသာလံ ဂန္တွာ ပိဝတိ. အထဿ ဒွိတ္တိက္ခတ္တုံ အဇ္ဈောဟရဏမတ္တေနေဝ ကမ္မဇတေဇော ဥပါဒိဏ္ဏကံ မုဉ္စိတွာ အနုပါဒိဏ္ဏကံ ဂဏှာတိ, ဃဋသတေန နှာတော ဝိယ တေဇောဓာတုပရိဠာဟနိဗ္ဗာနံ ပတွာ ကမ္မဋ္ဌာနသီသေန ယာဂုံ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ ပတ္တဉ္စ မုခဉ္စ ဓောဝိတွာ အန္တရာဘတ္တေ ကမ္မဋ္ဌာနံ မနသိကတွာ အဝသေသဋ္ဌာနေ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ကမ္မဋ္ဌာနသီသေန အာဟာရံ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ တတော ပဋ္ဌာယ ပေါင်္ခါနုပေါင်္ခံ ဥပဋ္ဌဟမာနံ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာဝ အာဂစ္ဆတိ. အယံ ဝုစ္စတိ ပစ္စာဟရတိ န ဟရတီတိ. ဧဒိသာ စ ဘိက္ခူ ယာဂုံ ပိဝိတွာ ဝိပဿနံ အာရဘိတွာ ဗုဒ္ဓသာသနေ အရဟတ္တံ ပတ္တာ နာမ ဂဏနပထံ ဝီတိဝတ္တာ. သီဟဠဒီပေယေဝ တေသု တေသု ဂါမေသု အာသနသာလာယံ န တံ အာသနမတ္ထိ, ယတ္ထ ယာဂုံ ပိဝိတွာ အရဟတ္တံ ပတ္တာ ဘိက္ခူ နတ္ထီတိ.

再者，若有比丘如前所述行道时，业生火炽盛，舍无执受而取有执受，汗从身出，业处不得入道，彼应于清晨即取衣钵，速礼制多，于牛群出栏时入村乞粥。得粥后，往食堂饮之。其后，仅吞咽两三口，业生火便舍有执受而取无执受，如以百瓶水沐浴，火界热恼遂得寂灭。彼以业处为首而饮粥，洗钵漱口后，于饭食之间作意业处，于余处乞食，复以业处为首而受用食物。从是时起，彼即把握次第现起之业处而归。此谓“有还而无往”。复有如是比丘，饮粥后修习毘婆舍那，于佛陀教法中证得阿罗汉果者，其数已超逾算道。仅在狮子国（Sīhaḷadīpa），于彼彼诸村的食堂中，无有任何座位，未曾有比丘于其上饮粥而证得阿罗汉果。

---

ယော ပန ပမာဒဝိဟာရီ ဟောတိ နိက္ခိတ္တဓုရော, သဗ္ဗဝတ္တာနိ ဘိန္ဒိတွာ ပဉ္စဝိဓစေတောဝိနိဗန္ဓဗဒ္ဓစိတ္တော ဝိဟရန္တော ‘‘ကမ္မဋ္ဌာနံ နာမ အတ္ထီ’’တိပိ သညံ အကတွာ ဂါမံ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသိတွာ အနနုလောမိကေန ဂိဟိသံသဂ္ဂေန သံသဋ္ဌော စရိတွာ စ ဘုဉ္ဇိတွာ စ တုစ္ဆော နိက္ခမတိ. အယံ ဝုစ္စတိ နေဝ ဟရတိ န ပစ္စာဟရတီတိ.

再者，若有比丘住于放逸，舍弃重担，毁坏一切行持，心为五种心缚所缚而住，乃至不作“有业处”之想，为乞食而入村，与不适宜之在家人交往，杂住而行、而食，然后空手而出。此谓“既无往亦无还”。

---

ယော ပနာယံ ဟရတိ စ ပစ္စာဟရတိ စာတိ ဝုတ္တော, သော ဂတပစ္စာဂတိကဝတ္တဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗော. အတ္တကာမာ ဟိ ကုလပုတ္တာ သာသနေ ပဗ္ဗဇိတွာ ဒသပိ ဝီသမ္ပိ တိံသမ္ပိ စတ္တာလီသမ္ပိ ပညာသမ္ပိ သတမ္ပိ ဧကတော ဝသန္တာ ကတိကဝတ္တံ ကတွာ ဝိဟရန္တိ ‘‘အာဝုသော, တုမှေ န ဣဏဋ္ဋာ, န ဘယဋ္ဋာ, န ဇီဝိကာပကတာ ပဗ္ဗဇိတာ, ဒုက္ခာ မုစ္စိတုကာမာ ပနေတ္ထ ပဗ္ဗဇိတာ, တသ္မာ ဂမနေ ဥပ္ပန္နကိလေသံ ဂမနေယေဝ နိဂ္ဂဏှထ, ဌာနေ, နိသဇ္ဇာယ, သယနေ ဥပ္ပန္နကိလေသံ သယနေယေဝ နိဂ္ဂဏှထာ’’တိ. တေ ဧဝံ ကတိကဝတ္တံ ကတွာ ဘိက္ခာစာရံ ဂစ္ဆန္တာ အဍ္ဎဥသဘဥသဘအဍ္ဎဂါဝုတဂါဝုတန္တရေသု ပါသာဏာ ဟောန္တိ, တာယ သညာယ ကမ္မဋ္ဌာနံ မနသိကရောန္တာဝ ဂစ္ဆန္တိ. သစေ ကဿစိ ဂမနေ ကိလေသော ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တတ္ထေဝ နံ နိဂ္ဂဏှာတိ. တထာ အသက္ကောန္တော တိဋ္ဌတိ. အထဿ ပစ္ဆတော အာဂစ္ဆန္တောပိ တိဋ္ဌတိ, သော ‘‘အယံ ဘိက္ခု တုယှံ ဥပ္ပန္နဝိတက္ကံ ဇာနာတိ, အနနုစ္ဆဝိကံ တေ ဧတ’’န္တိ အတ္တာနံ ပဋိစောဒေတွာ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ တတ္ထေဝ အရိယဘူမိံ ဩက္ကမတိ, တထာ [Pg.222] အသက္ကောန္တော နိသီဒတီတိ သော ဧဝ နယော. အရိယဘူမိံ ဩက္ကမိတုံ အသက္ကောန္တောပိ, တံ ကိလေသံ ဝိက္ခမ္ဘေတွာ ကမ္မဋ္ဌာနံ မနသိကရောန္တောဝ ဂစ္ဆတိ, န ကမ္မဋ္ဌာနဝိပ္ပယုတ္တေန စိတ္တေန ပါဒံ ဥဒ္ဓရတိ. ဥဒ္ဓရတိ စေ, ပဋိနိဝတ္တိတွာ ပုရိမပဒေသံယေဝ ဧတိ အာလိန္ဒကဝါသီ မဟာဖုဿဒေဝတ္ထေရော ဝိယ.

此外，被称为“运去与运回”的比丘，当知是依于往返行仪。诚然，希求自身利益的良家子们于此教法中出家，或十人、二十人、三十人、四十人、五十人乃至百人，共同居住，制定行仪而住：“贤友们，你们出家不是因负债所迫，不是因恐惧所迫，不是为生计所迫，而是为从苦中解脱，才在此出家。因此，行走时生起的烦恼，当在行走时就将之调伏；站立、安坐、躺卧时生起的烦恼，亦当在各自的姿势中将之调伏。”他们如此制定行仪后，前往托钵时，在半乌萨巴、一乌萨巴、半伽浮他、一伽浮他等距离之间有石头，他们便以那些石头为标记，专注着业处而行。倘若有比丘在行走时生起烦恼，他就在原地将之调伏。若不能如此，便停步站立。于是，从他身后走来的比丘也停步站立。他便自我警策：“这位比丘知道你生起的寻，此事于你不相称。”他增长观，就在那里踏入圣地。若不能如此，便坐下，其方法亦同。即使不能踏入圣地，也要镇伏那烦恼，专注着业处而行，不以远离业处之心抬脚。倘若抬起了脚，则需退回原来的地方，就像住在阿林达卡(Ālindaka)的大普萨迭瓦长老一样。

---

သော ကိရ ဧကူနဝီသတိ ဝဿာနိ ဂတပစ္စာဂတိကဝတ္တံ ပူရေန္တော ဧဝ ဝိဟာသိ. မနုဿာပိ သုဒံ အန္တရာမဂ္ဂေ ကသန္တာ စ ဝပန္တာ စ မဒ္ဒန္တာ စ ကမ္မာနိ စ ကရောန္တာ ထေရံ တထာ ဂစ္ဆန္တံ ဒိသွာ – ‘‘အယံ ထေရော ပုနပ္ပုနံ နိဝတ္တိတွာ ဂစ္ဆတိ, ကိံ နု ခေါ မဂ္ဂမူဠှော, ဥဒါဟု ကိဉ္စိ ပမုဋ္ဌော’’တိ သမုလ္လပန္တိ. သော တံ အနာဒိယိတွာ ကမ္မဋ္ဌာနယုတ္တစိတ္တေနေဝ သမဏဓမ္မံ ကရောန္တော ဝီသတိဝဿဗ္ဘန္တရေ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. အရဟတ္တပ္ပတ္တဒိဝသေ စဿ စင်္ကမနကောဋိယံ အဓိဝတ္ထာ ဒေဝတာ အင်္ဂုလီဟိ ဒီပံ ဥဇ္ဇာလေတွာ အဋ္ဌာသိ. စတ္တာရောပိ မဟာရာဇာနော သက္ကော စ ဒေဝါနမိန္ဒော ဗြဟ္မာ စ သဟမ္ပတိ ဥပဋ္ဌာနံ အာဂမံသု. တဉ္စ ဩဘာသံ ဒိသွာ ဝနဝါသီမဟာတိဿတ္ထေရော တံ ဒုတိယဒိဝသေ ပုစ္ဆိ – ‘‘ရတ္တိဘာဂေ အာယသ္မတော သန္တိကေ ဩဘာသော အဟောသိ, ကိံ သော ဩဘာသော’’တိ? ထေရော ဝိက္ခေပံ ကရောန္တော ‘‘ဩဘာသော နာမ ဒီပေါဘာသောပိ ဟောတိ, မဏိဩဘာသောပီ’’တိ ဧဝမာဒိမာဟ. တတော ‘‘ပဋိစ္ဆာဒေထ တုမှေ’’တိ နိဗဒ္ဓေါ အာမာတိ ပဋိဇာနိတွာ အာရောစေသိ.

据说，那位长老十九年间，唯圆满着往返行仪而住。人们在路上耕作、播种、脱谷及做着工作时，看见长老那样行走，便互相议论说：“这位长老来回往返地行走，是迷路了呢，还是遗忘了什么东西？”他不理会那些话，唯以与业处相应之心行沙门法，在第二十瓦萨之内证得了阿罗汉果。在他证得阿罗汉果之日，守护其经行处一端的天神，用手指点燃灯火而立。四大天王、天帝释以及娑婆主梵天也都前来侍奉。林住者大帝萨长老看见那光明，第二天便问他：“具寿，夜间您身边有光明，那是什么光明？”长老想岔开话题，便说了诸如“所谓光明，可以是灯光，也可以是宝珠之光”之类的话。之后，在对方的坚持追问下，他才承认说“是的”，并告知了实情。

---

ကာဠဝလ္လိမဏ္ဍပဝါသီမဟာနာဂတ္ထေရော ဝိယ စ. သောပိ ကိရ ဂတပစ္စာဂတိကဝတ္တံ ပူရေန္တော ပဌမံ တာဝ ‘‘ဘဂဝတော မဟာပဓာနံ ပူဇေဿာမီ’’တိ သတ္တ ဝဿာနိ ဌာနစင်္ကမမေဝ အဓိဋ္ဌာသိ. ပုန သောဠသ ဝဿာနိ ဂတပစ္စာဂတိကဝတ္တံ ပူရေတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. သော ကမ္မဋ္ဌာနယုတ္တေနေဝ စိတ္တေန ပါဒံ ဥဒ္ဓရန္တော ဝိပ္ပယုတ္တေန ဥဒ္ဓဋေ ပဋိနိဝတ္တန္တော ဂါမသမီပံ ဂန္တွာ ‘‘ဂါဝီ နု ပဗ္ဗဇိတော နူ’’တိ အာသင်္ကနီယပဒေသေ ဌတွာ စီဝရံ ပါရုပိတွာ ကစ္ဆကရကတော ဥဒကေန ပတ္တံ ဓောဝိတွာ ဥဒကဂဏ္ဍူသံ ကရောတိ. ကိံ ကာရဏာ? ‘‘မာ မေ ဘိက္ခံ ဒါတုံ ဝါ ဝန္ဒိတုံ ဝါ အာဂတေ မနုဿေ ‘ဒီဃာယုကာ ဟောထာ’တိ ဝစနမတ္တေနာပိ ကမ္မဋ္ဌာနဝိက္ခေပေါ အဟောသီ’’တိ ‘‘အဇ္ဇ, ဘန္တေ, ကတိမီ’’တိ ဒိဝသံ ဝါ ဘိက္ခုဂဏနံ ဝါ ပဉှံ ဝါ ပုစ္ဆိတော [Pg.223] ပန ဥဒကံ ဂိလိတွာ အာရောစေတိ. သစေ ဒိဝသာဒိပုစ္ဆကာ န ဟောန္တိ, နိက္ခမနဝေလာယံ ဂါမဒွါရေ နိဋ္ဌုဘိတွာ ယာတိ.

又如住在黑藤蔓亭(Kāḷavallimaṇḍapa)的大那伽(Mahānāga)长老。据说他也圆满往返之行，首先立誓：“我将以此礼敬世尊的苦行！”并坚行站立与经行七年之久。之后又圆满十六年往返之行，证得阿罗汉果。他只以与业处相应的心抬步，若以不相应的心抬起，则会退回原处。他来到村庄附近时，会站在一个可能被误认为“是牛还是出家人？”的地方，披好袈裟，从胁下所持的水瓶中取水洗钵，然后口含一口水。为何如此？（他思惟：）“愿我不会仅因对前来布施或礼拜的人们说一句‘愿你们长寿’的祝福语，而令业处散乱。”但如果被问及“尊者，今日是何日？”或比丘人数等问题，他便咽下水后回答。如果没有人询问日期等事，他就在离开时于村口吐出水后离去。

---

ကလမ္ဗတိတ္ထဝိဟာရေ ဝဿူပဂတာ ပညာသ ဘိက္ခူ ဝိယ စ. တေ ကိရ အာသာဠှိပုဏ္ဏမိယံ ကတိကဝတ္တံ အကံသု – ‘‘အရဟတ္တံ အပတွာ အညမညံ နာလပိဿာမာ’’တိ. ဂါမဉ္စ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသန္တာ ဥဒကဂဏ္ဍူသံ ကတွာ ပဝိသိံသု. ဒိဝသာဒီသု ပုစ္ဆိတေသု ဝုတ္တနယေနေဝ ပဋိပဇ္ဇိံသု. တတ္ထ မနုဿာ နိဋ္ဌုဘနံ ဒိသွာ ဇာနိံသု – ‘‘အဇ္ဇေကော အာဂတော, အဇ္ဇ ဒွေ’’တိ. ဧဝဉ္စ စိန္တေသုံ – ‘‘ကိံ နု ခေါ ဧတေ အမှေဟေဝ သဒ္ဓိံ န သလ္လပန္တိ, ဥဒါဟု အညမညမ္ပိ. ယဒိ အညမညံ န သလ္လပန္တိ, အဒ္ဓါ ဝိဝါဒဇာတာ ဘဝိဿန္တိ. ဧထ နေ အညမညံ ခမာပေဿာမာ’’တိ သဗ္ဗေ ဝိဟာရံ ဂန္တွာ ပညာသာယ ဘိက္ခူသု ဒွေပိ ဘိက္ခူ ဧကောကာသေ နာဒ္ဒသံသု. တတော ယော တေသု စက္ခုမာ ပုရိသော, သော အာဟ – ‘‘န ဘော ကလဟကာရကာနံ ဩကာသော ဤဒိသော ဟောတိ, သုသမ္မဋ္ဌံ စေတိယင်္ဂဏံ ဗောဓိယင်္ဂဏံ, သုနိက္ခိတ္တာ သမ္မဇ္ဇနိယော, သုပဋ္ဌိတံ ပါနီယံ ပရိဘောဇနီယ’’န္တိ. တေ တတောဝ နိဝတ္တာ. တေပိ ဘိက္ခူ အန္တောတေမာသေယေဝ အရဟတ္တံ ပတွာ မဟာပဝါရဏာယံ ဝိသုဒ္ဓိပဝါရဏံ ပဝါရေသုံ.

又如在伽蓝跋提陀精舍(Kalambatitthavihāra)安居的五十位比丘。据说他们在阿沙荼月圆日(āsāḷhipuṇṇamī)立下约定：“未证得阿罗汉果前，彼此互不交谈。”他们入村乞食时，先含一口水再进入。若有人问及日期等事，便依前述之法应对。村人见到吐水之处，便知：“今日来了一位，今日来了两位。”他们又如此思惟：“这些比丘为何不与我等交谈？抑或他们彼此之间也不交谈？倘若他们彼此不交谈，那必定是起了争执。来，我们去让他们和解吧。”于是众人前往精舍，但在五十位比丘中，未曾见到有两位同处一所。于是，他们当中一位有眼力的人说道：“诸位，争吵之人的处所不会是这样的。看这塔院和菩提院打扫得多么洁净，扫帚放置得井然有序，饮用水和日用水也准备得十分周到。”众人便从那里回去了。那些比丘也在三个月内证得了阿罗汉果，于大自恣日行清净自恣。

---

ဧဝံ ကာဠဝလ္လိမဏ္ဍပဝါသီ မဟာနာဂတ္ထေရော ဝိယ, ကလမ္ဗတိတ္ထဝိဟာရေ ဝဿူပဂတာ ဘိက္ခူ ဝိယ စ ကမ္မဋ္ဌာနယုတ္တေနေဝ စိတ္တေန ပါဒံ ဥဒ္ဓရန္တော ဂါမသမီပံ ဂန္တွာ ဥဒကဂဏ္ဍူသံ ကတွာ ဝီထိယော သလ္လက္ခေတွာ ယတ္ထ သုရာသောဏ္ဍဓုတ္တာဒယော ကလဟကာရကာ စဏ္ဍဟတ္ထိအဿာဒယော ဝါ နတ္ထိ, တံ ဝီထိံ ပဋိပဇ္ဇတိ. တတ္ထ စ ပိဏ္ဍာယ စရမာနော န တုရိတတုရိတော ဝိယ ဇဝေန ဂစ္ဆတိ. န ဟိ ဇဝေန ပိဏ္ဍပါတိကဓုတင်္ဂံ နာမ ကိဉ္စိ အတ္ထိ. ဝိသမဘူမိဘာဂပတ္တံ ပန ဥဒကသကဋံ ဝိယ နိစ္စလော ဟုတွာ ဂစ္ဆတိ. အနုဃရံ ပဝိဋ္ဌော စ ဒါတုကာမံ ဝါ အဒါတုကာမံ ဝါ သလ္လက္ခေတုံ တဒနုရူပံ ကာလံ အာဂမေန္တော ဘိက္ခံ ဂဟေတွာ အန္တောဂါမေ ဝါ ဗဟိဂါမေ ဝါ ဝိဟာရမေဝ ဝါ အာဂန္တွာ ယထာဖာသုကေ ပတိရူပေ ဩကာသေ နိသီဒိတွာ ကမ္မဋ္ဌာနံ မနသိကရောန္တော အာဟာရေ ပဋိကူလသညံ ဥပဋ္ဌပေတွာ အက္ခဗ္ဘဉ္ဇနဝဏလေပနပုတ္တမံသူပမာဝသေန ပစ္စဝေက္ခန္တော အဋ္ဌင်္ဂသမန္နာဂတံ အာဟာရံ အာဟာရေတိ, နေဝ ဒဝါယ န မဒါယ န မဏ္ဍနာယ န ဝိဘူသနာယ…ပေ… ဘုတ္တာဝီ စ ဥဒကကိစ္စံ ကတွာ မုဟုတ္တံ ဘတ္တကိလမထံ ပဋိပဿမ္ဘေတွာ ယထာ ပုရေဘတ္တံ[Pg.224], ဧဝံ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပုရိမယာမံ ပစ္ဆိမယာမဉ္စ ကမ္မဋ္ဌာနမေဝ မနသိကရောတိ. အယံ ဝုစ္စတိ ဟရတိ စ ပစ္စာဟရတိ စာတိ.

如居住在黑藤蔓棚(Kāḷavallimaṇḍapa)的大那伽(Mahānāga)长老，以及在迦蓝跋渡口(Kalambatittha)寺安居的五十位比丘一样，他以专注于业处的心迈步。来到村庄附近时，含一口水，观察街道：如果没有醉汉、赌徒、争吵打架的人，也没有凶恶的象马等，就走这条路。乞食时，他不像急匆匆的人那样快步走。确实，托钵头陀行中并没有名为“快速行”的一项。遇到高低不平的地方，他就像载水的车子一样平稳地行走。挨家挨户进入时，观察施主是想要布施还是不想要布施，等待合适的时机接受食物。得到食物后，或在村内，或在村外，或回到寺院，在舒适合宜的地方坐下，作意业处，对食物生起不净想，以涂车轴油、涂抹伤口、食子肉为喻来省察，具足八支而食用食物：“非为嬉戏，非为骄慢，非为庄严，非为美饰……”食毕，用水之后，稍作休息以平息饭后的疲劳，然后如食前时分一样，在食后时分以及初夜、后夜，都只作意业处。这被称为“行与还”。

---

ဣမံ ပန ဟရဏပစ္စာဟရဏသင်္ခါတံ ဂတပစ္စာဂတိကဝတ္တံ ပူရေန္တော ယဒိ ဥပနိဿယသမ္ပန္နော ဟောတိ, ပဌမဝယေ ဧဝ အရဟတ္တံ ပါပုဏာတိ. နော စေ ပဌမဝယေ ပါပုဏာတိ, အထ မဇ္ဈိမဝယေ ပါပုဏာတိ. နော စေ မဇ္ဈိမဝယေ ပါပုဏာတိ, အထ ပစ္ဆိမဝယေ ပါပုဏာတိ, နော စေ ပစ္ဆိမဝယေ ပါပုဏာတိ, အထ မရဏသမယေ. နော စေ မရဏသမယေ ပါပုဏာတိ, အထ ဒေဝပုတ္တော ဟုတွာ. နော စေ ဒေဝပုတ္တော ဟုတွာ ပါပုဏာတိ, အနုပ္ပန္နေ ဗုဒ္ဓေ နိဗ္ဗတ္တော ပစ္စေကဗောဓိံ သစ္ဆိကရောတိ. နော စေ ပစ္စေကဗောဓိံ သစ္ဆိကရောတိ, အထ ဗုဒ္ဓါနံ သမ္မုခီဘာဝေ ခိပ္ပာဘိညော ဝါ ဟောတိ, သေယျထာပိ ထေရော ဗာဟိယော ဒါရုစီရိယော မဟာပညော ဝါ, သေယျထာပိ ထေရော သာရိပုတ္တော, မဟိဒ္ဓိကော ဝါ, သေယျထာပိ ထေရော မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော, ဓုတဝါဒေါ ဝါ, သေယျထာပိ ထေရော မဟာကဿပေါ, ဒိဗ္ဗစက္ခုကော ဝါ, သေယျထာပိ ထေရော အနုရုဒ္ဓေါ, ဝိနယဓရော ဝါ, သေယျထာပိ ထေရော ဥပါလိ, ဓမ္မကထိကော ဝါ, သေယျထာပိ ထေရော ပုဏ္ဏော မန္တာဏိပုတ္တော, အာရညိကော ဝါ, သေယျထာပိ ထေရော ရေဝတော, ဗဟုဿုတော ဝါ, သေယျထာပိ ထေရော အာနန္ဒော, သိက္ခာကာမော ဝါ, သေယျထာပိ ထေရော ရာဟုလော ဗုဒ္ဓပုတ္တောတိ. ဣတိ ဣမသ္မိံ စတုက္ကေ ယွာယံ ဟရတိ ပစ္စာဟရတိ စ, တဿ ဂေါစရသမ္ပဇညံ သိခါပတ္တံ ဟောတိ.

再者，若圆满此名为“带去与带回”的往返行仪，且具足依止缘者，则于初龄时即证得阿罗汉果。若初龄时未能证得，则于中年时证得。若中年时未能证得，则于晚年时证得。若晚年时未能证得，则于临终时证得。若临终时未能证得，则成为天子后证得。若成为天子后仍未能证得，则于无佛出世时，生而证悟独觉菩提。若未能证悟独觉菩提，则于诸佛面前成为速通达者，如跋希亚·达鲁奇里(Bāhiya Dārucīriya)长老一般；或成为大智慧者，如舍利弗长老一般；或成为大神通者，如大目犍连长老一般；或成为头陀行者，如大迦叶长老一般；或成为天眼者，如阿那律长老一般；或成为持律者，如优波离长老一般；或成为说法者，如富楼那·弥多罗尼子(Puṇṇa Mantāṇiputta)长老一般；或成为林住者，如瑞瓦达长老一般；或成为多闻者，如阿难长老一般；或成为乐于学戒者，如罗睺罗佛子长老一般。如此，于此四法中，凡行于“带去”与“带回”者，其行处正知即达到顶峰。

---

အဘိက္ကမာဒီသု ပန အသမ္မုယှနံ အသမ္မောဟသမ္ပဇညံ. တံ ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗံ – ဣဓ ဘိက္ခု အဘိက္ကမန္တော ဝါ ပဋိက္ကမန္တော ဝါ ယထာ အန္ဓပုထုဇ္ဇနာ အဘိက္ကမာဒီသု – ‘‘အတ္တာ အဘိက္ကမတိ, အတ္တနာ အဘိက္ကမော နိဗ္ဗတ္တိတော’’တိ ဝါ ‘‘အဟံ အဘိက္ကမာမိ, မယာ အဘိက္ကမော နိဗ္ဗတ္တိတော’’တိ ဝါ သမ္မုယှန္တိ, တထာ အသမ္မုယှန္တော အဘိက္ကမာမီတိ စိတ္တေ ဥပ္ပဇ္ဇမာနေ တေနေဝ စိတ္တေန သဒ္ဓိံ စိတ္တသမုဋ္ဌာနာ ဝါယောဓာတု ဝိညတ္တိံ ဇနယမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ဣတိ စိတ္တကိရိယဝါယောဓာတုဝိပ္ဖာရဝသေန အယံ ကာယသမ္မတော အဋ္ဌိသံဃာဋော အဘိက္ကမတိ. တဿေဝံ အဘိက္ကမတော ဧကေကပါဒုဒ္ဓရဏေ ပထဝီဓာတု အာပေါဓာတူတိ ဒွေ ဓာတုယော ဩမတ္တာ ဟောန္တိ မန္ဒာ, ဣတရာ ဒွေ အဓိမတ္တာ ဟောန္တိ ဗလဝတိယော, တထာ အတိဟရဏဝီတိဟရဏေသု, ဝေါဿဇ္ဇနေ တေဇောဓာတု ဝါယောဓာတူတိ ဒွေ ဓာတုယော ဩမတ္တာ ဟောန္တိ [Pg.225] မန္ဒာ, ဣတရာ ဒွေ အဓိမတ္တာ ဟောန္တိ ဗလဝတိယော, တထာ သန္နိက္ခေပနသန္နိရုမ္ဘနေသု.

再者，于前行等中不迷惑，即为无痴正知。对此应当这样理解：在此，比丘在前行或后退时，不像盲昧的凡夫们在前行等中迷惑，认为“自我在前行，前行是由自我产生的”，或者“我在前行，前行是由我产生的”。他不这样迷惑，当“我前行”的心生起时，与该心一起，由心生起的风界生起，产生身表。如此，依心行与风界之震动，这个被俗称为身体的骨聚就在前行。当他这样前行时，每当抬起一只脚，地界和水界这二界变得微弱，另外二界（火界与风界）变得强盛；在向前运足与向旁运足时也是如此。在放下脚时，火界和风界这二界变得微弱，另外二界（地界与水界）变得强盛；在置下与踏实时也是如此。

---

တတ္ထ ဥဒ္ဓရဏေ ပဝတ္တာ ရူပါရူပဓမ္မာ အတိဟရဏံ န ပါပုဏန္တိ, တထာ အတိဟရဏေ ပဝတ္တာ ဝီတိဟရဏံ, ဝီတိဟရဏေ ပဝတ္တာ ဝေါဿဇ္ဇနံ, ဝေါဿဇ္ဇနေ ပဝတ္တာ သန္နိက္ခေပနံ, သန္နိက္ခေပနေ ပဝတ္တာ သန္နိရုမ္ဘနံ န ပါပုဏန္တိ, တတ္ထ တတ္ထေဝ ပဗ္ဗပဗ္ဗံ သန္ဓိသန္ဓိ ဩဓိဩဓိ ဟုတွာ တတ္တကပါလေ ပက္ခိတ္တတိလာနိ ဝိယ တဋတဋာယန္တာ ဘိဇ္ဇန္တိ. တတ္ထ ကော ဧကော အဘိက္ကမတိ, ကဿ ဝါ ဧကဿ အဘိက္ကမနံ? ပရမတ္ထတော ဟိ ဓာတူနံယေဝ ဂမနံ, ဓာတူနံ ဌာနံ, ဓာတူနံ နိသဇ္ဇာ, ဓာတူနံ သယနံ. တသ္မိံ တသ္မိဉှိ ကောဋ္ဌာသေ သဒ္ဓိံ ရူပေန –

其中，在抬起时生起的色法与名法，不会达到向前运足；同样，在向前运足时生起的，不会达到向旁运足；在向旁运足时生起的，不会达到放下；在放下时生起的，不会达到置下；在置下时生起的，不会达到踏实。它们就在各自之处，一节一节、一处一处、一段一段地，如同被扔进热锅里的芝麻一样，噼啪作响地坏灭。在此，是谁在前行？或这是谁的前行？从胜义上说，实仅是诸界之行、诸界之住、诸界之坐、诸界之卧。在每一部分中，与色法一起——

---

‘‘အညံ ဥပ္ပဇ္ဇတေ စိတ္တံ, အညံ စိတ္တံ နိရုဇ္ဈတိ;

အဝီစိမနုသမ္ဗန္ဓော, နဒီသောတောဝ ဝတ္တတီ’’တိ. –

“一心生起，另一心息灭；此无间相续，犹如河流转起。”

---

ဧဝံ အဘိက္ကမာဒီသု အသမ္မုယှနံ အသမ္မောဟသမ္ပဇညံ နာမာတိ.

如是，于前行等中不迷惑，即名无痴正知。

---

နိဋ္ဌိတော ‘‘အဘိက္ကန္တေ ပဋိက္ကန္တေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတီ’’တိပဒဿ အတ္ထော.

“于前行、后退时具正知”一句之义，终。

---

အာလောကိတေ ဝိလောကိတေတိ ဧတ္ထ ပန အာလောကိတံ နာမ ပုရတော ပေက္ခနံ, ဝိလောကိတံ နာမ အနုဒိသာပေက္ခနံ. အညာနိပိ ဟေဋ္ဌာ ဥပရိ ပစ္ဆတော အနုပေက္ခနဝသေန ဩလောကိတဥလ္လောကိတာပလောကိတာနိ နာမ ဟောန္တိ. တာနိ ဣဓ န ဂဟိတာနိ, သာရုပ္ပဝသေန ပန ဣမာနေဝ ဒွေ ဂဟိတာနိ. ဣမိနာ ဝါ မုခေန သဗ္ဗာနိပိ တာနိ ဂဟိတာနေဝါတိ.

再者，于“瞻视、旁顾”中：“瞻视”(ālokita)是向前看，“旁顾”(vilokita)是向侧方看。此外，通过向下、上、后看，亦有名为“俯视”(olokita)、“仰视”(ullokita)、“回顾”(palokita)者。彼等于此不取，然因适宜，故唯取此二者。或以此法门，彼等亦皆已含摄。

---

တတ္ထ ‘‘အာလောကေဿာမီ’’တိ စိတ္တေ ဥပ္ပန္နေ စိတ္တဝသေနေဝ အနောလောကေတွာ အတ္ထပရိဂ္ဂဏှနံ သာတ္ထကသမ္ပဇညံ. တံ အာယသ္မန္တံ နန္ဒံ ကာယသက္ခိံ ကတွာ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ –

于此，当“我将瞻视”之心生起时，不随心念而看，能把握其义，即是有益正知。此事当以具寿难陀为亲身见证而知。此乃世尊所说：

---

‘‘သစေ, ဘိက္ခဝေ, နန္ဒဿ ပုရတ္ထိမာ ဒိသာ အာလောကေတဗ္ဗာ ဟောတိ, သဗ္ဗံ စေတသာ သမန္နာဟရိတွာ နန္ဒော ပုရတ္ထိမံ ဒိသံ အာလောကေတိ ‘ဧဝံ မေ ပုရတ္ထိမံ ဒိသံ အာလောကယတော နာဘိဇ္ဈာဒေါမနဿာ [Pg.226] ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အနွာသဝိဿန္တီ’တိ. ဣတိဟ တတ္ထ သမ္ပဇာနော ဟောတိ. သစေ, ဘိက္ခဝေ, နန္ဒဿ ပစ္ဆိမာ ဒိသာ, ဥတ္တရာ ဒိသာ, ဒက္ခိဏာ ဒိသာ, ဥဒ္ဓံ, အဓော, အနုဒိသာ အာလောကေတဗ္ဗာ ဟောတိ, သဗ္ဗံ စေတသာ သမန္နာဟရိတွာ နန္ဒော အနုဒိသံ အာလောကေတိ ‘ဧဝံ မေ အနုဒိသံ အာလောကယတော’…ပေ… သမ္ပဇာနော ဟောတီ’’တိ (အ. နိ. ၈.၉).

“诸比丘，若难陀需瞻视东方，他用心周遍思惟后，方瞻视东方，思惟：‘我如此瞻视东方，贪欲、忧恼等恶不善法将不侵漏。’如是，他于此具足正知。诸比丘，若难陀需瞻视西方、北方、南方、上方、下方、维方，他用心周遍思惟后，方瞻视维方，思惟：‘我如此瞻视维方……’……他具足正知。”

---

အပိစ ဣဓာပိ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တစေတိယဒဿနာဒိဝသေနေဝ သာတ္ထကတာ စ သပ္ပာယတာ စ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ကမ္မဋ္ဌာနဿ ပန အဝိဇဟနမေဝ ဂေါစရသမ္ပဇညံ, တသ္မာ ခန္ဓဓာတုအာယတနကမ္မဋ္ဌာနိကေဟိ အတ္တနော ကမဋ္ဌာနဝသေနေဝ ကသိဏာဒိကမ္မဋ္ဌာနိကေဟိ ဝါ ပန ကမ္မဋ္ဌာနသီသေနေဝ အာလောကနဝိလောကနံ ကာတဗ္ဗံ.

再者，于此亦当依前述瞻礼塔寺等方式，了知其有益与适宜。又，于业处(kammaṭṭhāna)不舍离，即是行境正知(gocarasampajañña)。是故，修蕴(khandha)、界(dhātu)、处(āyatana)业处者，当依自己的业处；而修习遍处(kasiṇa)等业处者，则当以业处为首，行瞻视、旁顾。

---

‘‘အဗ္ဘန္တရေ အတ္တာ နာမ အာလောကေတာ ဝါ ဝိလောကေတာ ဝါ နတ္ထိ, ‘အာလောကေဿာမီ’တိ ပန စိတ္တေ ဥပ္ပဇ္ဇမာနေ တေနေဝ စိတ္တေန သဒ္ဓိံ စိတ္တသမုဋ္ဌာနာ ဝါယောဓာတု ဝိညတ္တိံ ဇနယမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ဣတိ စိတ္တကိရိယဝါယောဓာတုဝိပ္ဖာရဝသေန ဟေဋ္ဌိမံ အက္ခိဒလံ အဓော သီဒတိ, ဥပရိမံ ဥဒ္ဓံ လင်္ဃေတိ, ကောစိ ယန္တကေန ဝိဝရန္တော နာမ နတ္ထိ, တတော စက္ခုဝိညာဏံ ဒဿနကိစ္စံ သာဓေန္တံ ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ ဧဝံ ပဇာနနံ ပနေတ္ထ အသမ္မောဟသမ္ပဇညံ နာမ.

于阿邦答勒（abbhantara）并无名为“瞻视者”或“环顾者”的自我，但是当“我将瞻视”的心生起时，与该心一起，心生风界产生身表（viññatti）而生起。如此，通过心行与风界的活动，下眼睑下沉，上眼睑上抬，并无任何人以机械打开，其后眼识生起，完成见的作用。如是了知，于此即名为无痴正知（asammohasampajañña）。

---

အပိစ မူလပရိညာအာဂန္တုကတာဝကာလိကဘာဝဝသေနပေတ္ထ အသမ္မောဟသမ္ပဇညံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. မူလပရိညာဝသေန တာဝ –

此外，于此亦当通过了知其根本（mūlapariññā）、客性（āgantukatā）与暂时性（tāvakālikabhāva）而知无痴正知（asammohasampajañña）。首先，依了知其根本而言——

---

‘‘ဘဝင်္ဂါဝဇ္ဇနဉ္စေဝ, ဒဿနံ သမ္ပဋိစ္ဆနံ;

သန္တီရဏံ ဝေါဋ္ဌဗ္ဗနံ, ဇဝနံ ဘဝတိ သတ္တမံ’’.

有分（bhavaṅga）与转向（āvajjana），以及见（dassana）、领受（sampaṭicchana）、推度（santīraṇa）、确定（voṭṭhabbana），速行（javana）为第七。

---

တတ္ထ ဘဝင်္ဂံ ဥပပတ္တိဘဝဿ အင်္ဂကိစ္စံ သာဓယမာနံ ပဝတ္တတိ, တံ အာဝဋ္ဋေတွာ ကိရိယမနောဓာတု အာဝဇ္ဇနကိစ္စံ သာဓယမာနာ, တန္နိရောဓာ စက္ခုဝိညာဏံ ဒဿနကိစ္စံ သာဓယမာနံ, တန္နိရောဓာ ဝိပါကမနောဓာတု သမ္ပဋိစ္ဆနကိစ္စံ သာဓယမာနာ, တန္နိရောဓာ ဝိပါကမနောဝိညာဏဓာတု သန္တီရဏကိစ္စံ သာဓယမာနာ, တန္နိရောဓာ ကိရိယမနောဝိညာဏဓာတု ဝေါဋ္ဌဗ္ဗနကိစ္စံ သာဓယမာနာ, တန္နိရောဓာ သတ္တက္ခတ္တုံ ဇဝနံ ဇဝတိ. တတ္ထ ပဌမဇဝနေပိ ‘‘အယံ [Pg.227] ဣတ္ထီ, အယံ ပုရိသော’’တိ ရဇ္ဇနဒုဿနမုယှနဝသေန အာလောကိတဝိလောကိတံ န ဟောတိ, ဒုတိယဇဝနေပိ…ပေ… သတ္တမဇဝနေပိ. ဧတေသု ပန ယုဒ္ဓမဏ္ဍလေ ယောဓေသု ဝိယ ဟေဋ္ဌုပရိယဝသေန ဘိဇ္ဇိတွာ ပတိတေသု ‘‘အယံ ဣတ္ထီ, အယံ ပုရိသော’’တိ ရဇ္ဇနာဒိဝသေန အာလောကိတဝိလောကိတံ ဟောတိ. ဧဝံ တာဝေတ္ထ မူလပရိညာဝသေန အသမ္မောဟသမ္ပဇညံ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

其中，有分（bhavaṅga）执行着生有（upapattibhava）的支分作用而流转。令其转向后，唯作意界（kiriyāmanodhātu）执行转向的作用；其灭后，眼识执行见的作用；其灭后，果报意界（vipākamanodhātu）执行领受的作用；其灭后，果报意识界（vipākamanoviññāṇadhātu）执行推度的作用；其灭后，唯作意识界（kiriyāmanoviññāṇadhātu）执行确定的作用；其灭后，速行（javana）奔行七次。于此，即使在第一速行时，亦不因染、嗔、痴（rajjana, dussana, muyhana）而有“此是女人，此是男人”的瞻视与环顾，第二速行……乃至第七速行时亦然。然而，当此等（速行）如战场上的士兵般上下溃散而堕时，方由贪染等而有“此是女人，此是男人”的瞻视与环顾生起。如是，首先当依了知其根本来了知此处的无痴正知。

---

စက္ခုဒွါရေ ပန ရူပေ အာပါထမာဂတေ ဘဝင်္ဂစလနတော ဥဒ္ဓံ သကကိစ္စနိပ္ဖာဒနဝသေန အာဝဇ္ဇနာဒီသု ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ နိရုဒ္ဓေသု အဝသာနေ ဇဝနံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တံ ပုဗ္ဗေ ဥပ္ပန္နာနံ အာဝဇ္ဇနာဒီနံ ဂေဟဘူတေ စက္ခုဒွါရေ အာဂန္တုကပုရိသော ဝိယ ဟောတိ. တဿ ယထာ ပရဂေဟေ ကိဉ္စိ ယာစိတုံ ပဝိဋ္ဌဿ အာဂန္တုကပုရိသဿ ဂေဟသာမိကေသု တုဏှီမာသိနေသု အာဏာကရဏံ န ယုတ္တံ, ဧဝံ အာဝဇ္ဇနာဒီနံ ဂေဟဘူတေ စက္ခုဒွါရေ အာဝဇ္ဇနာဒီသုပိ အရဇ္ဇန္တေသု အဒုဿန္တေသု အမုယှန္တေသု စ ရဇ္ဇနဒုဿနမုယှနံ အယုတ္တန္တိ ဧဝံ အာဂန္တုကဘာဝဝသေန အသမ္မောဟသမ္ပဇညံ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

再者，于眼门，色所缘现前时，于有分波动之后，转向等诸心为成办各自作用而生灭，至最终速行生起。此速行，于作为先前已生之转向等（心）之家的眼门中，犹如一位陌生人。譬如进入他人家中乞求某物的陌生人，在家主们默然安坐时，其发号施令是不适宜的；同样地，于作为转向等（心）之家的眼门中，当转向等（心）亦不贪、不瞋、不痴时，此速行之贪、瞋、痴亦是不适宜的。如是，应依其为客之状态（āgantukabhāva）了知无痴正知。

---

ယာနိ ပနေတာနိ စက္ခုဒွါရေ ဝေါဋ္ဌဗ္ဗနပရိယောသာနာနိ စိတ္တာနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, တာနိ သဒ္ဓိံ သမ္ပယုတ္တဓမ္မေဟိ တတ္ထ တတ္ထေဝ ဘိဇ္ဇန္တိ, အညမညံ န ပဿန္တိ, ဣတ္တရာနိ တာဝကာလိကာနိ ဟောန္တိ. တတ္ထ ယထာ ဧကသ္မိံ ဃရေ သဗ္ဗေသု မာနုသကေသု မတေသု အဝသေသဿ ဧကဿ တင်္ခဏံယေဝ မရဏဓမ္မဿ န ယုတ္တာ နစ္စဂီတာဒီသု အဘိရတိ နာမ, ဧဝမေဝ ဧကဒွါရေ သသမ္ပယုတ္တေသု အာဝဇ္ဇနာဒီသု တတ္ထ တတ္ထေဝ မတေသု အဝသေသဿ တင်္ခဏံယေဝ မရဏဓမ္မဿ ဇဝနဿာပိ ရဇ္ဇနဒုဿနမုယှနဝသေန အဘိရတိ နာမ န ယုတ္တာတိ ဧဝံ တာဝကာလိကဘာဝဝသေန အသမ္မောဟသမ္ပဇညံ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

再者，于眼门生起的、以确定（voṭṭhabbana）为终的诸心，与其相应法一起，即在各自之处坏灭，彼此不相见，是短暂、暂时的。譬如于一屋之内，所有人都已死去，对于仅存的、于彼刹那即具死法的那一人而言，耽乐于歌舞等是不适宜的；同样地，于一门中，当转向（āvajjana）等及其相应法即在各自之处已灭时，对于同样仅存的、于彼刹那即具灭法之速行而言，以贪、瞋、痴的方式耽乐亦是不适宜的。如是，应依其暂时之状态（tāvakālikabhāva）了知无痴正知。

---

အပိစ ခန္ဓာယတနဓာတုပစ္စယပစ္စဝေက္ခဏဝသေနပေတံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဧတ္ထ ဟိ စက္ခု စေဝ ရူပါ စ ရူပက္ခန္ဓော, ဒဿနံ ဝိညာဏက္ခန္ဓော, တံသမ္ပယုတ္တာ ဝေဒနာ ဝေဒနာက္ခန္ဓော, သညာ သညာက္ခန္ဓော, ဖဿာဒိကာ သင်္ခါရာ သင်္ခါရက္ခန္ဓော, ဧဝမေတေသံ ပဉ္စန္နံ ခန္ဓာနံ သမဝါယေ အာလောကနဝိလောကနံ ပညာယတိ. တတ္ထ ကော ဧကော အာလောကေတိ, ကော ဝိလောကေတိ? တထာ စက္ခု စက္ခာယတနံ, ရူပံ ရူပါယတနံ, ဒဿနံ မနာယတနံ, ဝေဒနာဒယော သမ္ပယုတ္တဓမ္မာ ဓမ္မာယတနံ, ဧဝမေတေသံ စတုန္နံ အာယတနာနံ သမဝါယေ အာလောကနဝိလောကနံ ပညာယတိ. တတ္ထ ကော ဧကော အာလောကေတိ, ကော [Pg.228] ဝိလောကေတိ? တထာ စက္ခု စက္ခုဓာတု, ရူပံ ရူပဓာတု, ဒဿနံ စက္ခုဝိညာဏဓာတု, တံသမ္ပယုတ္တာ ဝေဒနာဒယော ဓမ္မာ ဓမ္မဓာတု, ဧဝမေတေသံ စတုန္နံ ဓာတူနံ သမဝါယေ အာလောကနဝိလောကနံ ပညာယတိ. တတ္ထ ကော ဧကော အာလောကေတိ, ကော ဝိလောကေတိ? တထာ စက္ခု နိဿယပစ္စယော, ရူပံ အာရမ္မဏပစ္စယော, အာဝဇ္ဇနံ အနန္တရသမနန္တရူပနိဿယနတ္ထိဝိဂတပစ္စယော, အာလောကော ဥပနိဿယပစ္စယော, ဝေဒနာဒယော သဟဇာတပစ္စယော. ဧဝမေတေသံ ပစ္စယာနံ သမဝါယေ အာလောကနဝိလောကနံ ပညာယတိ. တတ္ထ ကော ဧကော အာလောကေတိ, ကော ဝိလောကေတီတိ ဧဝမေတ္ထ ခန္ဓာယတနဓာတုပစ္စယပစ္စဝေက္ခဏဝသေနပိ အသမ္မောဟသမ္ပဇညံ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

此外，此无痴正知(asammohasampajañña)亦应通过审察蕴(khandha)、处(āyatana)、界(dhātu)、缘(paccaya)之力而得知。于此，眼与色为色蕴，眼识(dassanaṃ)为识蕴，与彼相应的受为受蕴，想为想蕴，触等诸行为行蕴。如是，于此五蕴和合时，前视与侧视得以显现。于此，是哪一法在前视，哪一法在侧视？同样，眼为眼处，色为色处，眼识为意处，受等相应法为法处。如是，于此四处和合时，前视与侧视得以显现。于此，是哪一法在前视，哪一法在侧视？同样，眼为眼界，色为色界，眼识为眼识界，与彼相应的受等诸法为法界。如是，于此四界和合时，前视与侧视得以显现。于此，是哪一法在前视，哪一法在侧视？同样，眼为依止缘(nissayapaccayo)，色为所缘缘(ārammaṇapaccayo)，转向(āvajjanaṃ)为无间缘(anantarapaccayo)、等无间缘(samanantarapaccayo)、亲依止缘(upanissayapaccayo)、无有缘(natthipaccayo)、离去缘(vigatapaccayo)，前视(āloko)为亲依止缘(upanissayapaccayo)，受等为俱生缘(sahajātapaccayo)。如是，于此诸缘和合时，前视与侧视得以显现。于此，是哪一法在前视，哪一法在侧视？如是，于此亦应通过审察蕴、处、界、缘之力了知无痴正知。

---

သမိဉ္ဇိတေ ပသာရိတေတိ ပဗ္ဗာနံ သမိဉ္ဇနပသာရဏေ. တတ္ထ စိတ္တဝသေနေဝ သမိဉ္ဇနပသာရဏံ အကတွာ ဟတ္ထပါဒါနံ သမိဉ္ဇနပသာရဏပစ္စယာ အတ္ထာနတ္ထံ ပရိဂ္ဂဏှိတွာ အတ္ထပရိဂ္ဂဏှနံ သာတ္ထကသမ္ပဇညံ. တတ္ထ ဟတ္ထပါဒေ အတိစိရံ သမိဉ္ဇိတွာ ဝါ ပသာရေတွာ ဝါ ဌိတဿ ခဏေ ခဏေ ဝေဒနာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, စိတ္တံ ဧကဂ္ဂံ န လဘတိ, ကမ္မဋ္ဌာနံ ပရိပတတိ, ဝိသေသံ နာဓိဂစ္ဆတိ. ကာလေ သမိဉ္ဇန္တဿ ကာလေ ပသာရေန္တဿ ပန တာ ဝေဒနာ နုပ္ပဇ္ဇန္တိ, စိတ္တံ ဧကဂ္ဂံ ဟောတိ, ကမ္မဋ္ဌာနံ ဖာတိံ ဂစ္ဆတိ, ဝိသေသမဓိဂစ္ဆတီတိ ဧဝံ အတ္ထာနတ္ထပရိဂ္ဂဏှနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

“在屈、伸时”是指关节的屈曲和伸展。于此，不是仅凭心意去屈伸，而是根据手脚屈伸的因缘，辨别其利益与无益，并把握其利益，这即是有益正知(sātthakasampajañña)。若手脚长时间地屈曲或伸展，则会刹那刹那地生起感受，心不得一境性，业处会退失，不能证得殊胜法。但若适时屈曲、适时伸展，那些感受就不会生起，心能得一境性，业处会增长，能证得殊胜法。应当如此理解对利益与无益的辨别。

---

အတ္ထေ ပန သတိပိ သပ္ပာယာသပ္ပာယံ ပရိဂ္ဂဏှိတွာ သပ္ပာယပရိဂ္ဂဏှနံ သပ္ပာယသမ္ပဇညံ. တတြာယံ နယော – မဟာစေတိယင်္ဂဏေ ကိရ ဒဟရဘိက္ခူ သဇ္ဈာယံ ဂဏှန္တိ. တေသံ ပိဋ္ဌိပဿေ ဒဟရဘိက္ခုနိယော ဓမ္မံ သုဏန္တိ. တတ္ထေကော ဒဟရော ဟတ္ထံ ပသာရေန္တော ကာယသံသဂ္ဂံ ပတွာ တေနေဝ ကာရဏေန ဂိဟီ ဇာတော. အပရော ဘိက္ခု ပါဒံ ပသာရေန္တော အဂ္ဂိမှိ ပသာရေသိ, အဋ္ဌိံ အာဟစ္စ ပါဒေါ ဈာယိ. အပရော ဝမ္မိကေ ပသာရေသိ, သော အာသီဝိသေန ဒဋ္ဌော. အပရော စီဝရကုဋိဒဏ္ဍကေ ပသာရေသိ, တံ မဏိသပ္ပော ဍံသိ. တသ္မာ ဧဝရူပေ အသပ္ပာယေ အပသာရေတွာ သပ္ပာယေ ပသာရေတဗ္ဗံ. ဣဒမေတ္ထ သပ္ပာယသမ္ပဇညံ.

此外，即使有其目的，也应辨别适宜与不适宜，并把握适宜的，这即是适宜正知(sappāyasampajañña)。于此有一例：据说在大塔院里，一些年轻比丘在诵经。他们身后有一些年轻比丘尼在听法。其中一位年轻比丘伸手时，发生了身体接触，他因此还俗了。另一位比丘伸脚时，伸入了火中，脚被烧伤，伤及骨头。另一位向蚁穴伸脚，被毒蛇咬了。还有一位向衣孤邸(kuṭi)的衣杆伸去，被一条宝石蛇咬了。因此，不应向如此不适宜之处伸（手脚），而应向适宜之处伸。于此，这即是适宜正知。

---

ဂေါစရသမ္ပဇညံ ပန မဟာထေရဝတ္ထုနာ ဒီပေတဗ္ဗံ – မဟာထေရော ကိရ ဒိဝါဋ္ဌာနေ နိသိန္နော အန္တေဝါသိကေဟိ သဒ္ဓိံ ကထယမာနော သဟသာ ဟတ္ထံ [Pg.229] သမိဉ္ဇိတွာ ပုန ယထာဌာနေ ဌပေတွာ သဏိကံ သမိဉ္ဇေသိ. တံ အန္တေဝါသိကာ ပုစ္ဆိံသု – ‘‘ကသ္မာ, ဘန္တေ, သဟသာ ဟတ္ထံ သမိဉ္ဇိတွာ ပုန ယထာဌာနေ ဌပေတွာ သဏိကံ သမိဉ္ဇိတ္ထာ’’တိ. ယတော ပဋ္ဌာယာဟံ, အာဝုသော, ကမ္မဋ္ဌာနံ မနသိကာတုံ အာရဒ္ဓေါ, န မေ ကမ္မဋ္ဌာနံ မုဉ္စိတွာ ဟတ္ထော သမိဉ္ဇိတပုဗ္ဗော, ဣဒါနိ ပန တုမှေဟိ သဒ္ဓိံ ကထယမာနေန ကမ္မဋ္ဌာနံ မုဉ္စိတွာ သမိဉ္ဇိတော, တသ္မာ ပုန ယထာဌာနေ ဌပေတွာ သမိဉ္ဇေသိန္တိ. သာဓု, ဘန္တေ, ဘိက္ခုနာ နာမ ဧဝရူပေန ဘဝိတဗ္ဗန္တိ. ဧဝမေတ္ထာပိ ကမ္မဋ္ဌာနာဝိဇဟနမေဝ ဂေါစရသမ္ပဇညန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

再者，行处正知当以大长老的故事来说明。据说，大长老白日坐于住处，与弟子们交谈时，突然弯曲其手，复置于原处，然后缓缓弯曲。弟子们问他：“尊者，为何突然弯曲其手，复置于原处，然后缓缓弯曲？”“贤友们，自我开始作意业处以来，我的手从未在舍离业处的情况下弯曲过。然今与你们交谈时，舍离业处而弯曲了，是故我复置于原处后，再重新弯曲。”“善哉，尊者！所谓比丘，实应如是。”如是，于此亦当知：不舍离业处，即是行处正知。

---

အဗ္ဘန္တရေ အတ္တာ နာမ ကောစိ သမိဉ္ဇန္တော ဝါ ပသာရေန္တော ဝါ နတ္ထိ, ဝုတ္တပ္ပကာရစိတ္တကိရိယဝါယောဓာတုဝိပ္ဖာရေန ပန သုတ္တာကဍ္ဎနဝသေန ဒါရုယန္တဿ ဟတ္ထပါဒလဠနံ ဝိယ သမိဉ္ဇနပသာရဏံ ဟောတီတိ ပရိဇာနနံ ပနေတ္ထ အသမ္မောဟသမ္ပဇညန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

在阿邦答勒（abbhantara）并无任何名为“我”者在弯曲或伸展；实则，乃是通过前述种类的心行所生风界的扩散，犹如牵线使木偶手足摆动一般，而有弯曲与伸展。如此了知，于此即是无痴正知。

---

သံဃာဋိပတ္တစီဝရဓာရဏေတိ ဧတ္ထ သံဃာဋိစီဝရာနံ နိဝါသနပါရုပနဝသေန, ပတ္တဿ ဘိက္ခာပဋိဂ္ဂဟဏာဒိဝသေန ပရိဘောဂေါ ဓာရဏံ နာမ. တတ္ထ သံဃာဋိစီဝရဓာရဏေ တာဝ နိဝါသေတွာ ပါရုပိတွာ စ ပိဏ္ဍာယ စရတော အာမိသလာဘော, ‘‘သီတဿ ပဋိဃာတာယာ’’တိအာဒိနာ နယေန ဘဂဝတာ ဝုတ္တပ္ပကာရောယေဝ စ အတ္ထော အတ္ထော နာမ. တဿ ဝသေန သာတ္ထကသမ္ပဇညံ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

于“持用僧伽梨、衣、钵”中，所谓“持用”，是指通过穿着、披搭的方式使用僧伽梨与衣，以及为接受乞食等而使用钵。其中，就持用僧伽梨与衣而言，其利益（attho）有两种：一是穿着、披搭后为乞食而行时获得的物质利益；二是如世尊所说，以“为防护寒冷”等方式阐明的利益。依此二种利益，当知有益正知。

---

ဥဏှပကတိကဿ ပန ဒုဗ္ဗလဿ စ စီဝရံ သုခုမံ သပ္ပာယံ, သီတာလုကဿ ဃနံ ဒုပဋ္ဋံ. ဝိပရီတံ အသပ္ပာယံ. ယဿ ကဿစိ ဇိဏ္ဏံ အသပ္ပာယမေဝ. အဂ္ဂဠာဒိဒါနေန ဟိဿ တံ ပလိဗောဓကရံ ဟောတိ. တထာ ပဋ္ဋုဏ္ဏဒုကူလာဒိဘေဒံ လောဘနီယစီဝရံ. တာဒိသဉှိ အရညေ ဧကကဿ နိဝါသန္တရာယကရံ, ဇီဝိတန္တရာယကရဉ္စာပိ ဟောတိ. နိပ္ပရိယာယေန ပန ယံ နိမိတ္တကမ္မာဒိမိစ္ဆာဇီဝဝသေန ဥပ္ပန္နံ, ယဉ္စဿ သေဝမာနဿ အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, တံ အသပ္ပာယံ. ဝိပရီတံ သပ္ပာယံ, တဿ ဝသေနေတ္ထ သပ္ပာယသမ္ပဇညံ, ကမ္မဋ္ဌာနာဝိဇဟနဝသေနေဝ စ ဂေါစရသမ္ပဇညံ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

再者，对体热且体弱者，细软之衣为适宜；对畏寒者，厚实之双层衣为适宜。与此相反则不适宜。对任何人而言，破旧之衣皆不适宜，因对其缝补等会成为障碍。同样，由丝绸、细布等制成的引人贪求之衣亦不适宜。因为对独住于林中者，此类衣物会妨碍其安住，乃至危及生命。再者，凡以暗示等邪命方式得来之衣，以及凡穿着时会令不善法增长、善法减损之衣，此等皆绝对不适宜。与此相反者则为适宜。依于此适宜者，于此当知适宜正知(sappāyasampajañña)；并依于不舍离业处(kammaṭṭhāna)，当知行处正知(gocarasampajañña)。

---

အဗ္ဘန္တရေ အတ္တာ နာမ ကောစိ စီဝရံ ပါရုပန္တော နတ္ထိ, ဝုတ္တပ္ပကာရစိတ္တကိရိယဝါယောဓာတုဝိပ္ဖာရေနေဝ ပန စီဝရပါရုပနံ ဟောတိ. တတ္ထ စီဝရမ္ပိ [Pg.230] အစေတနံ, ကာယောပိ အစေတနော. စီဝရံ န ဇာနာတိ ‘‘မယာ ကာယော ပါရုပိတော’’တိ. ကာယောပိ န ဇာနာတိ ‘‘အဟံ စီဝရေန ပါရုပိတော’’တိ. ဓာတုယောဝ ဓာတုသမူဟံ ပဋိစ္ဆာဒေန္တိ ပဋပိလောတိကာယ ပေါတ္ထကရူပပဋိစ္ဆာဒနေ ဝိယ. တသ္မာ နေဝ သုန္ဒရံ စီဝရံ လဘိတွာ သောမနဿံ ကာတဗ္ဗံ, န အသုန္ဒရံ လဘိတွာ ဒေါမနဿံ. နာဂဝမ္မိကစေတိယရုက္ခာဒီသု ဟိ ကေစိ မာလာဂန္ဓဓူမဝတ္ထာဒီဟိ သက္ကာရံ ကရောန္တိ, ကေစိ ဂူထမုတ္တကဒ္ဒမဒဏ္ဍသတ္ထပဟာရာဒီဟိ အသက္ကာရံ. န တေဟိ နာဂဝမ္မိကရုက္ခာဒယော သောမနဿံ ဝါ ကရောန္တိ ဒေါမနဿံ ဝါ. ဧဝမေဝံ နေဝ သုန္ဒရံ စီဝရံ လဘိတွာ သောမနဿံ ကာတဗ္ဗံ, န အသုန္ဒရံ လဘိတွာ ဒေါမနဿန္တိ ဧဝံ ပဝတ္တပဋိသင်္ခါနဝသေနေတ္ထ အသမ္မောဟသမ္ပဇညံ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

于阿邦答勒(abbhantara)（内部），实无有名为“我”者在穿衣，穿衣之事仅由前述之心行与风界之散动而有。于此，衣为无心，身亦无心。衣不知：“我覆盖身”；身亦不知：“我为衣所覆”。仅是诸界覆盖诸界之聚，犹如以布或旧布覆盖木偶。是故，得好衣不应生喜，得坏衣不应生忧。譬如，于龙之蚁冢、塔庙、树木等，或有人以花、香、熏香、布等作供养，或有人以粪、尿、泥、杖、兵器、击打等作不敬。彼龙之蚁冢、树木等，不因此而生喜或生忧。如是，得好衣不应生喜，得坏衣不应生忧。如是，依于此等持续的省察，于此当知无痴正知(asammohasampajañña)。

---

ပတ္တဓာရဏေပိ ပတ္တံ သဟသာဝ အဂ္ဂဟေတွာ – ‘‘ဣမံ ဂဟေတွာ ပိဏ္ဍာယ စရမာနော ဘိက္ခံ လဘိဿာမီ’’တိ ဧဝံ ပတ္တဂ္ဂဟဏပစ္စယာ ပဋိလဘိတဗ္ဗအတ္ထဝသေန သာတ္ထကသမ္ပဇညံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ကိသဒုဗ္ဗလသရီရဿ ပန ဂရုပတ္တော အသပ္ပာယော. ယဿ ကဿစိ စတုပဉ္စဂဏ္ဌိကာဟတော ဒုဗ္ဗိသောဓနီယော အသပ္ပာယောဝ. ဒုဒ္ဓေါတပတ္တော ဟိ န ဝဋ္ဋတိ, တံ ဓောဝန္တဿေဝ စဿ ပလိဗောဓော ဟောတိ. မဏိဝဏ္ဏပတ္တော ပန လောဘနီယော စီဝရေ ဝုတ္တနယေနေဝ အသပ္ပာယော. နိမိတ္တကမ္မာဒိဝသေန လဒ္ဓေါ, ပန ယဉ္စဿ သေဝမာနဿ အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, အယံ ဧကန္တအသပ္ပာယောဝ. ဝိပရီတော သပ္ပာယော. တဿ ဝသေနေတ္ထ သပ္ပာယသမ္ပဇညံ, ကမ္မဋ္ဌာနာဝိဇဟနဝသေနေဝ စ ဂေါစရသမ္ပဇညံ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

持用钵时，不应仓促拿起，而应思惟：“我拿起此钵游行乞食，将能获得食物。”如此，依于拿取钵的因缘，就其可获得的利益而言，当知此为有益正知(sātthakasampajañña)。再者，对身体瘦弱者而言，沉重的钵是不适宜的。任何有四五处补丁、难以清洗的钵，也是不适宜的。确实，难洗的钵是不当的，清洗它本身就是一种障碍。而宝石色的钵，易引贪欲，如前述衣那样，也是不适宜的。若钵是通过暗示等（邪命）方式获得的，并且使用它时，不善法增长，善法减损，此则完全是不适宜的。与此相反的，即是适宜的。依此适宜之钵，当知此处的适宜正知(sappāyasampajañña)；又依不舍离业处，当知行处正知(gocarasampajañña)。

---

အဗ္ဘန္တရေ အတ္တာ နာမ ကောစိ ပတ္တံ ဂဏှန္တော နတ္ထိ, ဝုတ္တပ္ပကာရစိတ္တကိရိယဝါယောဓာတုဝိပ္ဖာရေနေဝ ပတ္တဂ္ဂဟဏံ နာမ ဟောတိ. တတ္ထ ပတ္တောပိ အစေတနော, ဟတ္ထာပိ အစေတနာ. ပတ္တော န ဇာနာတိ ‘‘အဟံ ဟတ္ထေဟိ ဂဟိတော’’တိ. ဟတ္ထာပိ န ဇာနန္တိ ‘‘ပတ္တော အမှေဟိ ဂဟိတော’’တိ. ဓာတုယောဝ ဓာတုသမူဟံ ဂဏှန္တိ, သဏ္ဍာသေန အဂ္ဂိဝဏ္ဏပတ္တဂ္ဂဟဏေ ဝိယာတိ ဧဝံ ပဝတ္တပဋိသင်္ခါနဝသေနေတ္ထ အသမ္မောဟသမ္ပဇညံ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

于自身中并无名为“我”者在拿取钵，所谓的拿取钵，仅是经由前述类别的心行所生风界的活动而发生。于此，钵是无心的，手也是无心的。钵并不知道：“我被手拿取”；手也不知道：“我们拿取了钵”。仅仅是诸界拿取诸界的集合，犹如用钳子夹取烧红的铁片。如此，依于对此过程的省察，当知此为无痴正知(asammohasampajañña)。

---

အပိစ ယထာ ဆိန္နဟတ္ထပါဒေ ဝဏမုခေဟိ ပဂ္ဃရိတပုဗ္ဗလောဟိတကိမိကုလေ နီလမက္ခိကသမ္ပရိကိဏ္ဏေ အနာထသာလာယ အနာထမနုဿေ ဒိသွာ ဒယာလုကာ ပုရိသာ တေသံ ဝဏပဋ္ဋစောဠကာနိ စေဝ ကပါလာဒီဟိ ဘေသဇ္ဇာနိ စ ဥပနာမေန္တိ. တတ္ထ စောဠကာနိပိ ကေသဉ္စိ သဏှာနိ, ကေသဉ္စိ ထူလာနိ ပါပုဏန္တိ, ဘေသဇ္ဇကပါလာနိပိ ကေသဉ္စိ သုသဏ္ဌာနာနိ, ကေသဉ္စိ [Pg.231] ဒုဿဏ္ဌာနာနိ ပါပုဏန္တိ, န တေ တတ္ထ သုမနာ ဝါ ဒုမ္မနာ ဝါ ဟောန္တိ. ဝဏပဋိစ္ဆာဒနမတ္တေနေဝ ဟိ စောဠကေန ဘေသဇ္ဇပဋိဂ္ဂဟမတ္တေနေဝ စ ကပါလကေန တေသံ အတ္ထော. ဧဝမေဝ ယော ဘိက္ခု ဝဏစောဠကံ ဝိယ စီဝရံ, ဘေသဇ္ဇကပါလကံ ဝိယ စ ပတ္တံ, ကပါလေ ဘေသဇ္ဇမိဝ စ ပတ္တေ လဒ္ဓဘိက္ခံ သလ္လက္ခေတိ. အယံ သံဃာဋိပတ္တစီဝရဓာရဏေ အသမ္မောဟသမ္ပဇညေန ဥတ္တမသမ္ပဇာနကာရီတိ ဝေဒိတဗ္ဗော.

再者，譬如有慈悲之人，在无依者之堂看见那些手足断折、伤口流着脓血、遍布蛆虫、为青蝇围绕的无依之人，便拿来包裹伤口的布片，并用瓦器等为他们送上药物。在那里，有些人得到细软的布片，有些人得到粗糙的；有些人得到形状好的盛药瓦器，有些人得到形状不好的，但他们对此既不欣喜也不忧恼。因为他们所需要的，仅仅是用布片来覆盖伤口，用瓦器来接受药物。同样地，若有比丘能如此省察：僧衣如裹伤布，钵如盛药瓦器，钵中所获之食如瓦器中之药。此人于受持僧伽梨、衣钵时，具足无痴正知(asammohasampajañña)，当知他即是行使最上正知者。

---

အသိတာဒီသု အသိတေတိ ပိဏ္ဍပါတဘောဇနေ. ပီတေတိ ယာဂုအာဒိပါနေ. ခါယိတေတိ ပိဋ္ဌခဇ္ဇကာဒိခါဒနေ. သာယိတေတိ မဓုဖာဏိတာဒိသာယနေ. တတ္ထ ‘‘နေဝ ဒဝါယာ’’တိအာဒိနာ နယေန ဝုတ္တော အဋ္ဌဝိဓောပိ အတ္ထော အတ္ထော နာမ, တဿ ဝသေန သာတ္ထကသမ္ပဇညံ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

于食(asita)等中，“食”者，谓食用施食；“饮”(pīta)者，谓饮用粥等；“嚼”(khāyita)者，谓嚼食糕饼等硬食；“尝”(sāyita)者，谓尝食蜂蜜、糖蜜等。于此，依“非为嬉戏……”等文所说的八种目的，即是此处的“益”(attha)。依此当知为有益正知(sātthakasampajañña)。

---

လူခပဏီတတိတ္တမဓုရာဒီသု ပန ယေန ဘောဇနေန ယဿ အဖာသု ဟောတိ, တံ တဿ အသပ္ပာယံ. ယံ ပန နိမိတ္တကမ္မာဒိဝသေန ပဋိလဒ္ဓံ, ယဉ္စဿ ဘုဉ္ဇတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, တံ ဧကန္တအသပ္ပာယမေဝ. ဝိပရီတံ သပ္ပာယံ. တဿ ဝသေနေတ္ထ သပ္ပာယသမ္ပဇညံ, ကမ္မဋ္ဌာနာဝိဇဟနဝသေနေဝ စ ဂေါစရသမ္ပဇညံ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

再者，于粗、细、苦、甜等食物中，若某种食物对某人造成不适，此即为不适宜(asappāya)。若食物是通过作相(nimittakamma)等（邪命）方式获得的，或食用它时，不善法增长，善法减损，此则完全是不适宜的。与此相反的，即是适宜的(sappāya)。依此应知此处的适宜正知(sappāyasampajañña)，并依不舍离业处(kammaṭṭhāna)而知行处正知(gocarasampajañña)。

---

အဗ္ဘန္တရေ အတ္တာ နာမ ကောစိ ဘုဉ္ဇကော နတ္ထိ, ဝုတ္တပ္ပကာရစိတ္တကိရိယဝါယောဓာတုဝိပ္ဖာရေနေဝ ပတ္တပဋိဂ္ဂဟဏံ နာမ ဟောတိ, စိတ္တကိရိယဝါယောဓာတုဝိပ္ဖာရေနေဝ ဟတ္ထဿ ပတ္တေ ဩတာရဏံ နာမ ဟောတိ, စိတ္တကိရိယဝါယောဓာတုဝိပ္ဖာရေနေဝ အာလောပကရဏံ အာလောပုဒ္ဓရဏံ မုခဝိဝရဏဉ္စ ဟောတိ. န ကောစိ ကုဉ္စိကာယ န ယန္တကေန ဟနုကဋ္ဌီနိ ဝိဝရတိ, စိတ္တကိရိယဝါယောဓာတုဝိပ္ဖာရေနေဝ အာလောပဿ မုခေ ဌပနံ ဥပရိဒန္တာနံ မုသလကိစ္စသာဓနံ ဟေဋ္ဌာဒန္တာနံ ဥဒုက္ခလကိစ္စသာဓနံ ဇိဝှာယ ဟတ္ထကိစ္စသာဓနဉ္စ ဟောတိ. ဣတိ နံ တတ္ထ အဂ္ဂဇိဝှာယ တနုကခေဠော, မူလဇိဝှာယ ဗဟလခေဠော မက္ခေတိ. တံ ဟေဋ္ဌာဒန္တဥဒုက္ခလေ ဇိဝှာဟတ္ထပရိဝတ္တိတံ ခေဠဥဒကတေမိတံ ဥပရိဒန္တမုသလသဉ္စုဏ္ဏိတံ ကောစိ ကဋစ္ဆုနာ ဝါ ဒဗ္ဗိယာ ဝါ အန္တော ပဝေသေန္တော နာမ နတ္ထိ, ဝါယောဓာတုယာဝ ပဝိသတိ. ပဝိဋ္ဌံ ပဝိဋ္ဌံ ကောစိ ပလာလသန္ထရံ ကတွာ ဓာရေန္တော နာမ နတ္ထိ, ဝါယောဓာတုဝသေနေဝ တိဋ္ဌတိ. ဌိတံ ဌိတံ ကောစိ ဥဒ္ဓနံ ကတွာ အဂ္ဂိံ ဇာလေတွာ ပစန္တော နာမ နတ္ထိ, တေဇောဓာတုယာဝ ပစ္စတိ. ပက္ကံ ပက္ကံ ကောစိ ဒဏ္ဍကေန ဝါ ယဋ္ဌိယာ ဝါ ဗဟိ နီဟရကော နာမ နတ္ထိ, ဝါယောဓာတုယေဝ နီဟရတိ. ဣတိ ဝါယောဓာတု အတိဟရတိ စ ဝီတိဟရတိ စ [Pg.232] ဓာရေတိ စ ပရိဝတ္တေတိ စ သဉ္စုဏ္ဏေတိ စ ဝိသောသေတိ စ နီဟရတိ စ; ပထဝီဓာတု ဓာရေတိ စ ပရိဝတ္တေတိ စ သဉ္စုဏ္ဏေတိ စ ဝိသောသေတိ စ; အာပေါဓာတု သိနေဟေတိ စ အလ္လတ္တဉ္စ အနုပါလေတိ; တေဇောဓာတု အန္တောပဝိဋ္ဌံ ပရိပါစေတိ; အာကာသဓာတု အဉ္ဇသော ဟောတိ; ဝိညာဏဓာတု တတ္ထ တတ္ထ သမ္မာပယောဂမနွာယ အာဘုဇတီတိ ဧဝံ ပဝတ္တပဋိသင်္ခါနဝသေနေတ္ထ အသမ္မောဟသမ္ပဇညံ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

于内，无有名为“我”的食者。仅由心行风界的作用，才有领受钵之事；仅由心行风界的作用，才有手伸入钵中之事；仅由心行风界的作用，才有抟食、取食与张口之事。无有任何人以钥匙或机关打开颚骨，仅由心行风界的作用，才有将食团置于口中，上排牙齿完成杵的作用，下排牙齿完成臼的作用，舌头完成手的作用。如是，于彼处，舌尖的稀唾液与舌根的浓唾液涂抹它。那在下牙臼中，被舌手翻转，被唾液水浸湿，被上牙杵捣碎的食团，无有任何人以饭勺或汤匙送入腹内，仅由风界而进入。已进入的食物，无有任何人铺设草垫来执持它，仅凭风界之力而停留。已停留的食物，无有任何人设置炉灶、点燃火焰来烹煮它，仅由火界而消化。已消化的食物，无有任何人以棍或杖将它排出于外，唯有风界将它排出。如是，风界运送、推送、执持、翻转、粉碎、干燥及排出；地界执持、翻转、粉碎及干燥；水界滋润及保持湿润；火界消化进入腹内的食物；空界提供通道；识界则于彼彼处，随其正当作用而了知。如是，依于对此过程的省察，于此当知为无痴正知。

---

အပိစ ဂမနတော, ပရိယေသနတော, ပရိဘောဂတော, အာသယတော, နိဓာနတော, အပရိပက္ကတော, ပရိပက္ကတော, ဖလတော, နိဿန္ဒတော, သမ္မက္ခနတောတိ ဧဝံ ဒသဝိဓံ ပဋိကူလဘာဝံ ပစ္စဝေက္ခဏတောပေတ္ထ အသမ္မောဟသမ္ပဇညံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဝိတ္ထာရကထာ ပနေတ္ထ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၂၉၄ အာဒယော) အာဟာရပဋိကူလသညာနိဒ္ဒေသတော ဂဟေတဗ္ဗာ.

再者，从前往、寻求、受用、处所、储存、未消化、已消化、结果、流出、涂染这十种方式省察其可厌性，于此应了知为无痴正知。于此，详细的解说应从《清净道论》（Visuddhimagga 1.294ff.）的食厌想之解释中获取。

---

ဥစ္စာရပဿာဝကမ္မေတိ ဥစ္စာရဿ စ ပဿာဝဿ စ ကရဏေ. တတ္ထ ပတ္တကာလေ ဥစ္စာရပဿာဝံ အကရောန္တဿ သကလသရီရတော သေဒါ မုစ္စန္တိ, အက္ခီနိ ဘမန္တိ, စိတ္တံ န ဧကဂ္ဂံ ဟောတိ, အညေ စ ရောဂါ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. ကရောန္တဿ ပန သဗ္ဗံ တံ န ဟောတီတိ အယမေတ္ထ အတ္ထော. တဿ ဝသေန သာတ္ထကသမ္ပဇညံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. အဋ္ဌာနေ ဥစ္စာရပဿာဝံ ကရောန္တဿ ပန အာပတ္တိ ဟောတိ, အယသော ဝဍ္ဎတိ, ဇီဝိတန္တရာယောပိ ဟောတိ. ပတိရူပေ ဌာနေ ကရောန္တဿ သဗ္ဗံ တံ န ဟောတီတိ ဣဒမေတ္ထ သပ္ပာယံ. တဿ ဝသေန သပ္ပာယသမ္ပဇညံ, ကမ္မဋ္ဌာနာဝိဇဟနဝသေန စ ဂေါစရသမ္ပဇညံ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

“于大小便的行为中”，是指在大小便的行为中。于此，若到了该排泄的时候不排泄，则全身出汗，眼睛昏花，心不专注，还会引发其他疾病。若及时排泄则这一切都不会发生，此即此处的利益。依此利益，应了知为有益正知。若在不适当的地方排泄，则会违犯，恶名增长，甚至有生命危险。若在合适的地方排泄，这一切都不会发生，此即此处的适宜。依此适宜，应了知为适宜正知；并依不舍弃业处，应了知为行境正知。

---

အဗ္ဘန္တရေ အတ္တာ နာမ ကောစိ ဥစ္စာရပဿာဝကမ္မံ ကရောန္တော နတ္ထိ, စိတ္တကိရိယဝါယောဓာတုဝိပ္ဖာရေနေဝ ပန ဥစ္စာရပဿာဝကမ္မံ ဟောတိ. ယထာ ပန ပက္ကေ ဂဏ္ဍေ ဂဏ္ဍဘေဒေန ပုဗ္ဗလောဟိတံ အကာမတာယ နိက္ခမတိ, ယထာ စ အတိဘရိတာ ဥဒကဘာဇနာ ဥဒကံ အကာမတာယ နိက္ခမတိ, ဧဝံ ပက္ကာသယမုတ္တဝတ္ထီသု သန္နိစိတာ ဥစ္စာရပဿာဝါ ဝါယုဝေဂသမုပ္ပီဠိတာ အကာမတာယပိ နိက္ခမန္တိ. သော ပနာယံ ဧဝံ နိက္ခမန္တော ဥစ္စာရပဿာဝေါ နေဝ တဿ ဘိက္ခုနော အတ္တနော ဟောတိ န ပရဿ, ကေဝလံ သရီရနိဿန္ဒောဝ ဟောတိ. ယထာ ကိံ? ယထာ ဥဒကတုမ္ဗတော ပုရာဏဥဒကံ ဆဍ္ဍေန္တဿ နေဝ တံ အတ္တနော ဟောတိ န ပရေသံ, ကေဝလံ ပဋိဇဂ္ဂနမတ္တမေဝ ဟောတိ. ဧဝံ ပဝတ္တပဋိသင်္ခါနဝသေနေတ္ထ အသမ္မောဟသမ္ပဇညံ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

在阿邦答勒（内部），并无所谓的“我”在行大小便之事；而大小便之事，实唯由功能心所生风界的扩散而发生。犹如脓疮熟透，脓血非自愿地流出；又如水器过满，水非自愿地溢出。同样地，积聚于熟脏与膀胱中的粪尿，因被风的冲力所逼迫，亦会非自愿地排出。如此排出的粪尿，既非属于该比丘自己，亦非属于他人，而纯粹是身体的流出物而已。譬如什么呢？譬如有人从水瓶中倒掉旧水，那水既非属于自己，亦非属于他人，纯粹只是清理而已。如是，通过对此发生过程的省察，于此当知为无痴正知。

---

ဂတာဒီသု [Pg.233] ဂတေတိ ဂမနေ. ဌိတေတိ ဌာနေ. နိသိန္နေတိ နိသဇ္ဇာယ. သုတ္တေတိ သယနေ. ဇာဂရိတေ တိ ဇာဂရဏေ. ဘာသိတေတိ ကထနေ. တုဏှီဘာဝေတိ အကထနေ. ဧတ္ထ စ ယော စိရံ ဂန္တွာ ဝါ စင်္ကမိတွာ ဝါ အပရဘာဂေ ဌိတော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ ‘‘စင်္ကမနကာလေ ပဝတ္တာ ရူပါရူပဓမ္မာ ဧတ္ထေဝ နိရုဒ္ဓါ’’တိ, အယံ ဂတေ သမ္ပဇာနကာရီ နာမ.

于“行”等词中，“行”(gate)是在行走中。“住”(ṭhite)是在站立中。“坐”(nisinne)是在坐着中。“卧”(sutte)是在睡眠中。“醒”(jāgarite)是在清醒中。“说”(bhāsite)是在说话中。“默”(tuṇhībhāve)是在不说话中。于此，若有比丘长时间行走或经行后站立，如此省察：“经行时生起的色法与无色法，即于此处灭尽了”，此人名为于行时具正知者。

---

ယော သဇ္ဈာယံ ဝါ ကရောန္တော ပဉှံ ဝါ ဝိဿဇ္ဇေန္တော ကမ္မဋ္ဌာနံ ဝါ မနသိကရောန္တော စိရံ ဌတွာ အပရဘာဂေ နိသိန္နော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ ‘‘ဌိတကာလေ ပဝတ္တာ ရူပါရူပဓမ္မာ ဧတ္ထေဝ နိရုဒ္ဓါ’’တိ, အယံ ဌိတေ သမ္ပဇာနကာရီ နာမ.

若有比丘或在诵读，或在解答问题，或在作意业处，久站之后坐下，如此省察：“站立时生起的色法与无色法，即于此处灭尽了”，此人名为于住时具正知者。

---

ယော သဇ္ဈာယာဒိကရဏဝသေနေဝ စိရံ နိသီဒိတွာ အပရဘာဂေ နိပန္နော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘‘နိသိန္နကာလေ ပဝတ္တာ ရူပါရူပဓမ္မာ ဧတ္ထေဝ နိရုဒ္ဓါ’’တိ, အယံ နိသိန္နေ သမ္ပဇာနကာရီ နာမ.

若有比丘因诵读等事而久坐，之后躺下，如此省察：“坐着时生起的色法与无色法，即于此处灭尽了”，此人名为于坐时具正知者。

---

ယော ပန နိပန္နကောဝ သဇ္ဈာယံ ကရောန္တော ကမ္မဋ္ဌာနံ ဝါ မနသိကရောန္တော နိဒ္ဒံ ဩက္ကမိတွာ အပရဘာဂေ ဥဋ္ဌာယ ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘‘သယနကာလေ ပဝတ္တာ ရူပါရူပဓမ္မာ ဧတ္ထေဝ နိရုဒ္ဓါ’’တိ, အယံ သုတ္တေ စ ဇာဂရိတေ စ သမ္ပဇာနကာရီ နာမ. ကိရိယမယစိတ္တာနဉှိ အပ္ပဝတ္တံ သုတ္တံ နာမ, ပဝတ္တံ ဇာဂရိတံ နာမာတိ.

再者，若有比丘躺卧着诵读，或作意业处，入睡之后，醒来时如此省察：“睡眠时生起的色、名法，即于此处灭尽。”此比丘于睡眠及觉醒时，名为正知而行者。诚然，能成办诸事的心之不行起，名为“睡眠”；其行起，名为“觉醒”。

---

ယော ပန ဘာသမာနော – ‘‘အယံ သဒ္ဒေါ နာမ ဩဋ္ဌေ စ ပဋိစ္စ ဒန္တေ စ ဇိဝှဉ္စ တာလုဉ္စ ပဋိစ္စ စိတ္တဿ စ တဒနုရူပံ ပယောဂံ ပဋိစ္စ ဇာယတီ’’တိ သတော သမ္ပဇာနော ဘာသတိ, စိရံ ဝါ ပန ကာလံ သဇ္ဈာယံ ကတွာ ဓမ္မံ ဝါ ကထေတွာ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဝါ ပရိဝတ္တေတွာ ပဉှံ ဝါ ဝိဿဇ္ဇေတွာ အပရဘာဂေ တုဏှီဘူတော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ ‘‘ဘာသိတကာလေ ဥပ္ပန္နာ ရူပါရူပဓမ္မာ ဧတ္ထေဝ နိရုဒ္ဓါ’’တိ အယံ ဘာသိတေ သမ္ပဇာနကာရီ နာမ.

再者，若有比丘说话时，具念、正知而说：“此声是依于唇、齿、舌、腭，并依于心及与其相应的努力而生起。”又或者，长时间诵读、说法、复习业处、或解答问题之后，变得沉默，如此省察：“说话时生起的色、名法，即于此处灭尽。”此比丘于言说时，名为正知而行者。

---

ယော တုဏှီဘူတော စိရံ ဓမ္မံ ဝါ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဝါ မနသိကတွာ အပရဘာဂေ ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘‘တုဏှီဘူတကာလေ ပဝတ္တာ ရူပါရူပဓမ္မာ ဧတ္ထေဝ နိရုဒ္ဓါ’’တိ. ဥပါဒါရူပပဝတ္တိယာ သတိ ဘာသတိ နာမ, အသတိ တုဏှီ ဘဝတိ နာမာတိ, အယံ တုဏှီဘာဝေ သမ္ပဇာနကာရီ နာမာတိ. ဧဝမေတ္ထ အသမ္မောဟသမ္ပဇညံ တဿ ဝသေန သမ္ပဇာနကာရိတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဣမသ္မိံ သုတ္တေ သတိပဋ္ဌာနမိဿကသမ္ပဇညံ ပုဗ္ဗဘာဂံ ကထိတံ.

若有比丘长时间沉默，作意于法或业处之后，如此省察：“沉默时生起的色、名法，即于此处灭尽。”当有作为所造色(upādārūpa)的声音生起时，名为“言说”；不生起时，名为“沉默”。此比丘于沉默时，名为正知而行者。如是，于此，当知正知而行是依于无痴正知之力。于此经中，宣说了与念处相应的、作为前分(pubbabhāga)的正知。

---

၃. ဘိက္ခုသုတ္တဝဏ္ဏနာ

3. 比丘经释义

---

၃၆၉. တတိယေ [Pg.234] ဧဝမေဝ ပနိဓေကစ္စေတိ သော ကိရ ဘိက္ခု ကမ္မဋ္ဌာနံ ကထာပေတွာ ဣတော စိတော စ အာဟိဏ္ဍတိ, ကာယဝိဝေကံ နာနုယုဉ္ဇတိ. တေန နံ ဘဂဝါ နိဂ္ဂဏှန္တော ဧဝမာဟ. တသ္မာတိ ယသ္မာ သံခိတ္တေန ဒေသနံ ယာစသိ, တသ္မာ. ဒိဋ္ဌီတိ ကမ္မဿကတာဒိဋ္ဌိ.

369. 于第三经中，“evameva panidhekacce”者：据说，彼比丘请教了业处之后，于此、于彼处游荡，不勤修身远离(kāyaviveka)。因此，世尊为了训诫他而如是说。“tasmā”者，谓：“因为你请求简略的教法，所以……”。“diṭṭhi”者，谓业为己有见等。

---

၄. သာလသုတ္တဝဏ္ဏနာ

4. 娑罗经释义

---

၃၇၀. စတုတ္ထေ ဓမ္မဝိနယောတိ ဓမ္မောတိ ဝါ ဝိနယောတိ ဝါ ဥဘယမေတံ သတ္ထုသာသနဿေဝ နာမံ. သမာဒပေတဗ္ဗာတိ ဂဏှာပေတဗ္ဗာ. ဧကောဒိဘူတာတိ ခဏိကသမာဓိနာ ဧကဂ္ဂဘူတာ. သမာဟိတာ ဧကဂ္ဂစိတ္တာတိ ဥပစာရပ္ပနာဝသေန သမ္မာ ဌပိတစိတ္တာ စ ဧကဂ္ဂစိတ္တာ စ. ဣမသ္မိံ သုတ္တေ နဝကဘိက္ခူဟိ စေဝ ခီဏာသဝေဟိ စ ဘာဝိတသတိပဋ္ဌာနာ ပုဗ္ဗဘာဂါ, သတ္တဟိ သေခေဟိ ဘာဝိတာ မိဿကာ.

370. 于第四经中，“法与律”，无论是法还是律，二者都是导师教法的名称。“应令受持”是指应令领纳。“一心专注”是指以刹那定(khaṇikasamādhi)达到心一境性。“心得止住且心一境性”是指以近行定(upacārasamādhi)和安止定(appanāsamādhi)的方式，心被妥善地安立且心一境性。在这部经中，由新学比丘(navaka bhikkhu)和漏尽者(khīṇāsava)所修习的念住是前分，由七有学(sekha)所修习的则是混合的。

---

၆. သကုဏဂ္ဃိသုတ္တဝဏ္ဏနာ

6. 鹰经释义

---

၃၇၂. ဆဋ္ဌေ သကုဏဂ္ဃီတိ သကုဏံ ဟနတီတိ သကုဏဂ္ဃိ, သေနဿေတံ အဓိဝစနံ. သဟသာ အဇ္ဈပတ္တာတိ လောဘသာဟသေန ပတ္တာ. အလက္ခိကာတိ နိဿိရိကာ. အပ္ပပုညာတိ ပရိတ္တပုညာ. သစေဇ္ဇ မယန္တိ သစေ အဇ္ဇ မယံ. နင်္ဂလကဋ္ဌကရဏန္တိ နင်္ဂလေန ကသိကရဏံ, အဓုနာ ကဋ္ဌံ ခေတ္တဋ္ဌာနန္တိ အတ္ထော. လေဍ္ဍုဋ္ဌာနန္တိ လေဍ္ဍူနံ ဌာနံ. သံဝဒမာနာတိ သမ္မာ ဝဒမာနာ, အတ္တနော ဗလဿ သုဋ္ဌု ဝဏ္ဏံ ဝဒမာနာတိ အတ္ထော. မဟန္တံ လေဍ္ဍုံ အဘိရုဟိတွာတိ ဥဒ္ဓနသဏ္ဌာနေန ဌိတေသု တီသု လေဍ္ဍူသု ‘‘ဣတော သေနေ အာဂစ္ဆန္တေ ဣတော နိက္ခမိဿာမိ, ဣတော အာဂစ္ဆန္တေ ဣတော’’တိ သလ္လက္ခေတွာ တေသု ဧကံ လေဍ္ဍုံ အဘိရုဟိတွာ အဋ္ဌာသိ အဝဒမာနော. သန္နယှာတိ ခုရပ္ပံ သန္နယှမာနော ဝိယ သန္နယှိတွာ သုဋ္ဌု ဌပေတွာ. ဗဟုအာဂတော ခေါ မျာယန္တိ ‘‘မယှံ အတ္ထာယ အယံ ဗဟုတံ ဌာနံ အာဂတော, အပ္ပံ အဝသိဋ္ဌံ, ဣဒါနိ မံ ဂဏှိဿတီ’’တိ ဉတွာ ဒါရုဂုဠော ဝိယ ဝိနိဝတ္တိတွာ တဿေဝ လေဍ္ဍုဿ အန္တရေ ပစ္စုပါဒိ, ပဋိပန္နော ပဝိဋ္ဌောတိ အတ္ထော. ဥရံ ပစ္စတာဠေသီတိ ‘‘ဧကပ္ပဟာရေနေဝ လာပဿ သီသံ ဆိန္ဒိတွာ ဂဟေဿာမီ’’တိ [Pg.235] ပက္ခန္ဒတ္တာ ဝေဂံ သန္ဓာရေတုံ အသက္ကောန္တော တသ္မိံ လေဍ္ဍုသ္မိံ ဥရံ ပတာဠေသိ. တာဝဒေဝဿ ဟဒယမံသံ ဖာလိယိတ္ထ. အထ လာပေါ ‘‘ဒိဋ္ဌာ ဝတ သတ္တုနော ပိဋ္ဌီ’’တိ ဟဋ္ဌတုဋ္ဌော တဿ ဟဒယေ အပရာပရံ စင်္ကမိ.

372. 第六经中，“捕鸟者”(sakuṇagghi)即“伤害鸟者”(sakuṇaṃ hanati)，是隼(sena)的别称。“因鲁莽而遭遇”(Sahasā ajjhapattā)是指因贪婪鲁莽而遭遇。“不幸的”(Alakkhikā)即无福德的。“少福的”(Appapuññā)即福德微少的。“若今日我”(Sacejja mayaṃ)即“假如今日我们”。“犁耕之处”(Naṅgalakaṭṭhakaraṇaṃ)指用犁耕作之处；现在，“耕”(kaṭṭha)的意思是田地。“土块地”(Leḍḍuṭṭhāna)指土块所在之处。“互相叫嚣”(Saṃvadamānā)指正确地说话，意即极力夸耀自己的力量。“登上大土块后”(Mahantaṃ leḍḍuṃ abhiruhitvā)指：在三块如炉灶般立着的土块中，鹌鹑盘算着：“若隼从这边来，我便从那边出去；若从那边来，我便从这边出去。”如此盘算后，它登上其中一块土块，叫嚣着站立。“准备好”(Sannayha)指：如同搭上利箭一般，隼准备妥当，调整好姿态。“他为我远道而来”(Bahuāgato kho myāyaṃ)指：鹌鹑了知“他为我远道而来，所剩路程无几，现在就要抓住我了”，便从那如木刺般尖锐的土块顶端转身，进入那土块的中间；意即进入内部。“他撞击自己的胸膛”(Uraṃ paccatāḷesi)指：隼猛扑而下，想“我要一击斩下这鹌鹑(lāpa)的头并抓住它”，因无法控制速度，便将胸膛撞击在那土块上。就在那时，他的心肉裂开了。于是，那鹌鹑欢欣喜悦地想：“啊，我已见到敌人的败亡了！”，便在那隼的胸膛上来回踱步。

---

၇. မက္ကဋသုတ္တဝဏ္ဏနာ

7. 猕猴经释义

---

၃၇၃. သတ္တမေ ဒုဂ္ဂါတိ ဒုဂ္ဂမာ. စာရီတိ သဉ္စာရော. လေပံ ဩဍ္ဍေန္တီတိ ဝဋရုက္ခခီရာဒီဟိ ယောဇေတွာ လေပံ ကရောန္တိ, တံ မက္ကဋာနံ ဓုဝဂမနဋ္ဌာနန္တိ သလ္လက္ခေတွာ ရုက္ခသာခါဒီသု ဌပေန္တိ. ပဉ္စောဍ္ဍိတောတိ ပဉ္စသု ဌာနေသု ကာဇဒဏ္ဍကံ ပဝေသေတွာ ဂဟေတဗ္ဗာ ကာဇသိက္ကာ ဝိယ ဩဍ္ဍိတော. ထုနံ သေတီတိ ထုနန္တော သယတိ.

373. 第七经中，“难行”(duggā)即难以通行。“行”(cārī)即行走(sañcāro)。“涂抹粘胶”(Lepaṃ oḍḍenti)指：用榕树乳胶等混合调制成粘胶，他们观察到这是猴子们固定会来的地方后，便将粘胶放置在树枝等处。“被五处粘住”(Pañcoḍḍito)指：如同将扁担(kājadaṇḍaka)穿入五个地方来固定的扁担网兜(kājasikkā)一般，被粘住。“呻吟而卧”(Thunaṃ seti)指呻吟着躺卧。

---

၈. သူဒသုတ္တဝဏ္ဏနာ

8. 厨师经释义

---

၃၇၄. အဋ္ဌမေ သူဒေါတိ ဘတ္တကာရကော. နာနစ္စယေဟီတိ နာနာစယေဟိ, နာနာဝိဓေဟီတိ အတ္ထော. အယမေဝ ဝါ ပါဌော. အမ္ဗိလဂ္ဂေဟီတိ အမ္ဗိလကောဋ္ဌာသေဟိ. ဧသေဝ နယော သဗ္ဗတ္ထ. အဘိဟရတီတိ ဂဟဏတ္ထာယ ဟတ္ထံ ပသာရေတိ. ဗဟုံ ဂဏှာတီတိ ဧကဂ္ဂဟဏေန ဗဟုံ ဂဏှန္တောပိ ပုနပ္ပုနံ ဂဏှန္တောပိ ဗဟုံ ဂဏှတေဝ. အဘိဟာရာနန္တိ သတံ ဝါ သဟဿံ ဝါ ဥက္ခိပိတွာ အဘိဟဋာနံ ဒါယာနံ. ဥပက္ကိလေသာတိ ပဉ္စ နီဝရဏာ. နိမိတ္တံ န ဥဂ္ဂဏှာတီတိ ‘‘ဣမံ မေ ကမ္မဋ္ဌာနံ အနုလောမံ ဝါ ဂေါတြဘုံ ဝါ အာဟစ္စ ဌိတ’’န္တိ န ဇာနာတိ, အတ္တနော စိတ္တဿ နိမိတ္တံ ဂဏှိတုံ န သက္ကောတိ. ဣမသ္မိံ သုတ္တေ ပုဗ္ဗဘာဂဝိပဿနာ သတိပဋ္ဌာနာဝ ကထိတာ.

374. 第八，厨师(sūdo)，是指做饭的人(bhattakārako)。“以种种”(Nānaccayehi)，是指以多种类(nānāvidhehi)之义；或者这本身就是经文(pāṭho)。“以酸味品”(Ambilaggehi)，是指以酸味的部分(ambilakoṭṭhāsehi)。此方法遍通一切处。“他伸出手取”(Abhiharati)，是指为了拿取而伸出手。“他拿很多”(Bahuṃ gaṇhāti)，是指一次拿取很多，或者重复拿取，都算是拿取很多。“对于所带来之物”(Abhihārānaṃ)，是指对于（国王）赏赐的一百或一千（钱币）等所带来之物。杂染(upakkilesā)，是指五盖。“他不取相”(Nimittaṃ na uggaṇhāti)，是指他不知道：“我的这个业处已达到随顺或转种姓”，也不能把握自己心的相。在这部经中，只说到作为前分观(pubbabhāgavipassanā)的念住。

---

၉. ဂိလာနသုတ္တဝဏ္ဏနာ

9. 病者经释义

---

၃၇၅. နဝမေ ဗေဠုဝဂါမကေတိ ဝေသာလိယာ သမီပေ ဧဝံနာမကော ပါဒဂါမော အတ္ထိ, တသ္မိံ. ယထာမိတ္တန္တိအာဒီသု မိတ္တာတိ မိတ္တာဝ. သန္ဒိဋ္ဌာတိ တတ္ထ တတ္ထ သင်္ဂမ္မ ဒိဋ္ဌမတ္တာ နာတိဒဠှမိတ္တာ. သမ္ဘတ္တာတိ သုဋ္ဌု ဘတ္တာ သိနေဟဝန္တော ဒဠှမိတ္တာ. ယေသံ ယတ္ထ ယတ္ထ ဧဝရူပါ ဘိက္ခူ အတ္ထိ, တေ တတ္ထ တတ္ထ ဝဿံ ဥပေထာတိ အတ္ထော. ကသ္မာ ဧဝမာဟ? တေသံ ဖာသုဝိဟာရတ္ထာယ. တေသံ ကိရ ဗေဠုဝဂါမကေ သေနာသနံ နပ္ပဟောတိ, ဘိက္ခာပိ [Pg.236] မန္ဒာ. သမန္တာ ဝေသာလိယာ ပန ဗဟူနိ သေနာသနာနိ, ဘိက္ခာပိ သုလဘာ. တသ္မာ ဧဝမာဟ.

375. 第九，在贝卢瓦村(Beḷuvagāmaka)，这是毗舍离(Vesālī)附近一个以此为名的村庄，在此村庄中。在“如其友”等词语中，“友”(mittā)就是朋友。“相识”(sandiṭṭhā)，是指在各处相遇见过但交往不深的朋友。“挚友”(sambhattā)，是指善于侍奉、充满感情、关系稳固的朋友。若比丘在某处有这样的朋友，他们就应于彼处进入雨安居。此是其义。为何这么说？为了他们的安乐住。据说，他们在贝卢瓦村的住处不足，乞食也很匮乏。但在毗舍离的周边，则有许多住处，乞食也容易获得。因此而这么说。

---

အထ ကသ္မာ ‘‘ယထာသုခံ ဂစ္ဆထာ’’တိ န ဝိဿဇ္ဇေသိ? တေသံ အနုကမ္ပာယ. ဧဝံ ကိရဿ အဟောသိ – ‘‘အဟံ ဒသမာသမတ္တံ ဌတွာ ပရိနိဗ္ဗာယိဿာမိ. သစေ ဣမေ ဒူရံ ဂစ္ဆိဿန္တိ, မံ ပရိနိဗ္ဗာနကာလေ ဒဋ္ဌုံ န သက္ခိဿန္တိ. အထ နေသံ ‘သတ္ထာ ပရိနိဗ္ဗာယန္တော အမှာကံ သတိမတ္တမ္ပိ န အဒါသိ. သစေ ဇာနေယျာမ, န ဧဝံ ဒူရေ ဝသေယျာမာ’တိ ဝိပ္ပဋိသာရော ဘဝေယျ. ဝေသာလိယာ သမန္တာ ပန ဝဿံ ဝသန္တာ မာသဿ အဋ္ဌ ဝါရေ အာဂန္တွာ ဓမ္မံ သုဏိဿန္တိ, သုဂတောဝါဒံ လဘိဿန္တီ’’တိ န ဝိဿဇ္ဇေသိ.

然则，为何世尊不让他们“随安乐去”呢？是出于对他们的怜悯。原来世尊曾作是念：“我只再住十个月就将般涅槃了。倘若他们去往远处，于我般涅槃时，将不能得见。届时他们会懊悔：‘导师般涅槃时，竟未给我们任何提醒。倘若我们早知，便不会住得如此之远。’然而，若他们在毗舍离(Vesālī)附近安居，则一月之中可来八次听闻法要，领受善逝的教导。”因此，世尊没有让他们远去。

---

ခရောတိ ဖရုသော. အာဗာဓောတိ ဝိသဘာဂရောဂေါ. ဗာဠှာတိ ဗလဝတိယော. မာရဏန္တိကာတိ မရဏန္တံ မရဏသန္တိကံ ပါပနသမတ္ထာ. သတော သမ္ပဇာနော အဓိဝါသေသီတိ သတိံ သူပဋ္ဌိတံ ကတွာ ဉာဏေန ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ အဓိဝါသေသိ. အဝိဟညမာနောတိ ဝေဒနာနုဝတ္တနဝသေန အပရာပရံ ပရိဝတ္တနံ အကရောန္တော အပီဠိယမာနော အဒုက္ခိယမာနော စ အဓိဝါသေသိ. အနာမန္တေတွာတိ အဇာနာပေတွာ. အနပလောကေတွာတိ အဇာနာပေတွာဝ ဩဝါဒါနုသာသနိံ အဒတွာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဝီရိယေနာတိ ပုဗ္ဗဘာဂဝီရိယေန စေဝ ဖလသမာပတ္တိဝီရိယေန စ. ပဋိပဏာမေတွာတိ ဝိက္ခမ္ဘေတွာ. ဇီဝိတသင်္ခါရန္တိ ဧတ္ထ ဇီဝိတမ္ပိ ဇီဝိတသင်္ခါရော. ယေန ဇီဝိတံ သင်္ခရီယတိ ဆိဇ္ဇမာနံ ဃဋေတွာ ဌပီယတိ, သော ဖလသမာပတ္တိဓမ္မောပိ ဇီဝိတသင်္ခါရော. သော ဣဓ အဓိပ္ပေတော. အဓိဋ္ဌာယာတိ အဓိဋ္ဌဟိတွာ ပဝတ္တေတွာ ဇီဝိတဌပနသမတ္ထံ ဖလသမာပတ္တိံ သမာပဇ္ဇေယျန္တိ အယမေတ္ထ သင်္ခေပတ္ထော.

剧烈(kharo)是指粗暴强劲。病痛(ābādho)是指不调和的疾病。强烈(bāḷhā)是指有力。濒死(māraṇantikā)是指能引至死亡、临近死亡。“具念正知而忍受”(sato sampajāno adhivāsesi)是指善安立念，以智慧辨别后而忍受。“不为所扰”(avihaññamāno)是指不随感受而辗转反侧，不为所迫，不为所苦而忍受。“不告知”(anāmantetvā)是指不使其知晓。“不辞别”(anapaloketvā)是说不作告知，亦未给予教诲与训示。“以精进”(vīriyena)是指以前分精进与果定精进。`Paṭippaṇāmetvā`是指镇伏。关于“命行”(jīvitasaṅkhāra)，于此，生命本身亦是命行。那维系生命、连结断裂而使之存续者，即果定之法，也是命行。此处即意指此。“决意”(adhiṭṭhāya)的简略义为：决意并使之生起，愿我能入于足以维持生命的果定。

---

ကိံ ပန ဘဂဝါ ဣတော ပုဗ္ဗေ ဖလသမာပတ္တိံ န သမာပဇ္ဇတီတိ? သမာပဇ္ဇတိ. သာ ပန ခဏိကသမာပတ္တိ. ခဏိကသမာပတ္တိ စ အန္တောသမာပတ္တိယံယေဝ ဝေဒနံ ဝိက္ခမ္ဘေတိ, သမာပတ္တိတော ဝုဋ္ဌိတမတ္တဿ ကဋ္ဌပါတေန ဝါ ကဌလပါတေန ဝါ ဆိန္နသေဝါလော ဝိယ ဥဒကံ, ပုန သရီရံ ဝေဒနာ အဇ္ဈောတ္ထရတိ. ယာ ပန ရူပသတ္တကံ အရူပသတ္တကဉ္စ နိဂ္ဂုမ္ဗံ နိဇ္ဇဋံ ကတွာ မဟာဝိပဿနာဝသေန သမာပန္နာ သမာပတ္တိ, သာ သုဋ္ဌု ဝိက္ခမ္ဘေတိ. ယထာ နာမ ပုရိသေန ပေါက္ခရဏိံ ဩဂါဟေတွာ ဟတ္ထေဟိ စ ပါဒေဟိ စ သုဋ္ဌု အပဗျုဠှသေဝါလော [Pg.237] စိရေန ဥဒကံ ဩတ္ထရတိ, ဧဝမေဝ တတော ဝုဋ္ဌိတဿ စိရေန ဝေဒနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ဣတိ ဘဂဝါ တံဒိဝသံ မဟာဗောဓိပလ္လင်္ကေ အဘိနဝံ ဝိပဿနံ ပဋ္ဌပေန္တော ဝိယ ရူပသတ္တကံ အရူပသတ္တကဉ္စ နိဂ္ဂုမ္ဗံ နိဇ္ဇဋံ ကတွာ စုဒ္ဒသဟာကာရေဟိ သန္နေတွာ မဟာဝိပဿနာယ ဝေဒနံ ဝိက္ခမ္ဘေတွာ ‘‘ဒသမာသေ မာ ဥပ္ပဇ္ဇိတ္ထာ’’တိ သမာပတ္တိံ သမာပဇ္ဇိ, သမာပတ္တိဝိက္ခမ္ဘိတာ ဝေဒနာ ဒသ မာသေ န ဥပ္ပဇ္ဇိယေဝ.

然则，世尊于此之前未曾入果定耶？曾入。然彼为刹那定。刹那定仅于定中镇伏感受，一旦出定，感受便再度遍覆其身，犹如被木片或瓦片分开之浮萍复又覆盖水面。然而，将色七法与无色七法修至无丛、无结，依大观(mahāvipassanā)而入之定，则能善为镇伏。譬如有人入于莲池，以手足善巧清除浮萍，良久浮萍方复覆盖水面；同理，从彼定而出者，感受亦久方生起。是故，世尊于彼日于大菩提座上，犹如新修观(vipassanā)一般，将色七法与无色七法修至无丛、无结，以十四行相调和后，以大观镇伏感受，并发愿“令其十月不生”而入于定。为定所镇伏之感受，于十月中实未生起。

---

ဂိလာနာ ဝုဋ္ဌိတောတိ ဂိလာနော ဟုတွာ ပုန ဝုဋ္ဌိတော. မဓုရကဇာတော ဝိယာတိ သဉ္ဇာတဂရုဘာဝေါ သဉ္ဇာတထဒ္ဓဘာဝေါ သူလေ ဥတ္တာသိတပုရိသော ဝိယ. န ပက္ခာယန္တီတိ န ပကာသန္တိ, နာနာကာရတော န ဥပဋ္ဌဟန္တိ. ဓမ္မာပိ မံ နပ္ပဋိဘန္တီတိ သတိပဋ္ဌာနဓမ္မာ မယှံ ပါကဋာ န ဟောန္တီတိ ဒီပေတိ. တန္တိဓမ္မာ ပန ထေရဿ သုပ္ပဂုဏာ. န ဥဒါဟရတီတိ ပစ္ဆိမဩဝါဒံ န ဒေတိ, တံ သန္ဓာယ ဝဒတိ.

“病后起身”(Gilānā vuṭṭhito)是指病重后复又起身。“身体僵硬如蜜糖凝结”(Madhurakajāto viya)是指生起沉重感、僵硬感，犹如被尖桩刺穿之人。“不显现”(Na pakkhāyanti)是指不显明，不以种种行相现起。“诸法亦不呈现于我”(Dhammāpi maṃ nappaṭibhanti)，此句阐明：“念处之法于我不复显了。”然而，长老于经教之法(tantidhammā)则通达无碍。“不言说”(Na udāharati)是指未给予最后教诫，此乃针对此事而说。

---

အနန္တရံ အဗာဟိရန္တိ ဓမ္မဝသေန ဝါ ပုဂ္ဂလဝသေန ဝါ ဥဘယံ အကတွာ. ‘‘ဧတ္တကံ ဓမ္မံ ပရဿ န ဒေသေဿာမီ’’တိ ဟိ စိန္တေန္တော ဓမ္မံ အဗ္ဘန္တရံ ကရောတိ နာမ, ‘‘ဧတ္တကံ ပရဿ ဒေသေဿာမီ’’တိ စိန္တေန္တော ဗာဟိရံ ကရောတိ နာမ. ‘‘ဣမဿ ပုဂ္ဂလဿ ဒေသေဿာမီ’’တိ စိန္တေန္တော ပန ပုဂ္ဂလံ အဗ္ဘန္တရံ ကရောတိ နာမ, ‘‘ဣမဿ န ဒေသေဿာမီ’’တိ စိန္တေန္တော ပုဂ္ဂလံ ဗာဟိရံ ကရောတိ နာမ. ဧဝံ အကတွာ ဒေသိတောတိ အတ္ထော. အာစရိယမုဋ္ဌီတိ ယထာ ဗာဟိရကာနံ အာစရိယမုဋ္ဌိ နာမ ဟောတိ, ဒဟရကာလေ ကဿစိ အကထေတွာ ပစ္ဆိမကာလေ မရဏမဉ္စေ နိပန္နာ ပိယမနာပဿ အန္တေဝါသိကဿ ကထေန္တိ, ဧဝံ တထာဂတဿ ‘‘ဣဒံ မဟလ္လကကာလေ ပစ္ဆိမဌာနေ ကထေဿာမီ’’တိ မုဋ္ဌိံ ကတွာ ပရိဟရိတွာ ဌပိတံ ကိဉ္စိ နတ္ထီတိ ဒဿေတိ.

“无内无外”，即不依于法或依于人而作此二者（内外之别）。思惟“我不对他人说这么多的法”，即是名为作法为内；思惟“我要对他人说这么多的法”，即是名为作法为外。又，思惟“我要对此人说法”，即是名为作人为内；思惟“我不要对此人说法”，即是名为作人为外。不作如是分别而说法，此即其义。所谓“师拳”（ācariyamuṭṭhi），犹如外道有名为“师拳”者，于年轻时不对任何人说，至晚年临终卧于病榻时，方对亲爱悦意的弟子说。此乃显示：如来并无任何“此法我将于年老、最后之时宣说”而作拳、守护、存置之法。

---

အဟံ ဘိက္ခုသံဃန္တိ အဟမေဝ ဘိက္ခုသံဃံ ပရိဟရိဿာမီတိ ဝါ, မမုဒ္ဒေသိကောတိ အဟံ ဥဒ္ဒိသိတဗ္ဗဋ္ဌေန ဥဒ္ဒေသော အဿာတိ မမုဒ္ဒေသိကော, မမေဝ ဥဒ္ဒိဿိတွာ မံ ပစ္စာသီသမာနော ဘိက္ခုသံဃော ဟောတု မမ အစ္စယေန မာ ဝါ အဟောသိ, ယံ ဝါ တံ ဝါ ဟောတူတိ ဣတိ ဝါ ပန ယဿ အဿာတိ အတ္ထော. န ဧဝံ ဟောတီတိ ဗောဓိပလ္လင်္ကေယေဝ ဣဿာမစ္ဆေရာနံ ဝိဂတတ္တာ [Pg.238] ဧဝံ န ဟောတိ. သ ကိန္တိ သော ကိံ. အာသီတိကောတိ အသီတိသံဝစ္ဆရိကော, ဣဒံ ပစ္ဆိမဝယံ အနုပ္ပတ္တဘာဝဒီပနတ္ထံ ဝုတ္တံ. ဝေဌမိဿကေနာတိ ဗာဟဗန္ဓစက္ကဗန္ဓာဒိနာ ပဋိသင်္ခရဏေန ဝေဌမိဿကေန. မညေတိ ဇရသကဋံ ဝိယ ဝေဌမိဿကေန မညေ ယာပေတိ, အရဟတ္တဖလဝေဌနေန စတုဣရိယာပထကပ္ပနံ တထာဂတဿ ဟောတီတိ ဒဿေတိ.

“我于比丘僧团”，或谓“唯我将统理比丘僧团”。所谓“僧团以我为依”（mamuddesiko），即僧团有“我”为其应被指向之“所依”（uddeso），故名“以我为依”。其义为：若有此念：“愿比丘僧团只指向于我，期待于我；于我去世后，僧团可以不存在，或变成任何样子都行。”然非如是，因于菩提座下，嫉妒与悭吝即已断尽，故非如是。Sa kiṃ，即 so kiṃ（彼为何）。所谓“八十岁”（āsītiko），即年八十，此为显示已达晚年而说。所谓“以绑带修补”（veṭhamissakena），即以车轴绑带、车轮轮箍等进行修复。关于“我作是念”（maññe）：（此身）犹如破旧之车，我想，是靠着绑带修补来维持的。此乃显示：如来是以阿罗汉果之维系，来调整四种威仪。

---

ဣဒါနိ တမတ္ထံ ပကာသေန္တော ယသ္မိံ အာနန္ဒ သမယေတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ သဗ္ဗနိမိတ္တာနန္တိ ရူပနိမိတ္တာဒီနံ. ဧကစ္စာနံ ဝေဒနာနန္တိ လောကိယာနံ ဝေဒနာနံ. တသ္မာတိဟာနန္ဒာတိ ယသ္မာ ဣမိနာ ဖလသမာပတ္တိဝိဟာရေန ဖာသု ဟောတိ, တသ္မာ တုမှေပိ တဒတ္ထာယ ဧဝံ ဝိဟရထာတိ ဒဿေတိ. အတ္တဒီပါတိ မဟာသမုဒ္ဒဂတာ ဒီပံ ဝိယ အတ္တာနံ ဒီပံ ပတိဋ္ဌံ ကတွာ ဝိဟရထ. အတ္တသရဏာတိ အတ္တဂတိကာဝ ဟောထ, မာ အညဂတိကာ. ဓမ္မဒီပဓမ္မသရဏပဒေသုပိ ဧသေဝ နယော. ဧတ္ထ စ ဓမ္မောတိ နဝဝိဓော လောကုတ္တရဓမ္မော ဝေဒိတဗ္ဗော. တမတဂ္ဂေတိ တမအဂ္ဂေ, မဇ္ဈေ တ-ကာရော ပဒသန္ဓိဝသေန ဝုတ္တော. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ဣမေ အဂ္ဂတမာတိ တမတဂ္ဂါတိ. ဧဝံ သဗ္ဗံ တမသောတံ ဆိန္ဒိတွာ အတိဝိယ အဂ္ဂေ ဥတ္တမဘာဝေ ဧတေ, အာနန္ဒ, မမ ဘိက္ခူ ဘဝိဿန္တိ, တေသံ အဂ္ဂေ ဘဝိဿန္တိ. ယေ ကေစိ သိက္ခာကာမာ, သဗ္ဗေသံ တေသံ စတုသတိပဋ္ဌာနဂေါစရာဝ ဘိက္ခူ အဂ္ဂေ ဘဝိဿန္တီတိ အရဟတ္တနိကူဋေန ဒေသနံ ဂဏှီတိ.

现在，为阐明其义，佛陀说了“阿难，于何时”等语。于此，“一切相”(sabbanimittānaṃ)指色相等。“某些感受”(ekaccānaṃ vedanānaṃ)指世间的感受。“是故，阿难”是说：因为以此果定之住而安乐，故你们也应为得此果定而如是安住。“以自己为岛”(attadīpā)是说：犹如大海中的岛屿，应将自己（即出世间法）作为岛屿、作为依处而住。“以自己为归依”(attasaraṇā)是说：应以自己（即出世间法）为归宿，不应另有归宿。“以法为岛”(dhammadīpa)、“以法为归依”(dhammasaraṇa)等句，其理亦然。于此，“法”(dhamma)当知为九种出世间法。关于“最上首者”(tamatagge)，应切分为“tama-agge”，中间的“ta”音是依语基连接(padasandhi)而说。此即是说：“此等为最上、最胜者”，故名“最上首者”。如是断尽一切无明之流，阿难，我此等比丘将处于至为超胜、无上之境。他们将成为最上首者。于所有欲求三学者(sikkhākāmā)中，此等以四念处为行境的比丘将成为最上首者。这是以阿罗汉果为顶峰而作的教示。

---

၁၀. ဘိက္ခုနုပဿယသုတ္တဝဏ္ဏနာ

10. 比丘尼住处经释义

---

၃၇၆. ဒသမေ တေနုပသင်္ကမီတိ တသ္မိံ ဥပဿယေ ကမ္မဋ္ဌာနကမ္မိကာ ဘိက္ခုနိယော အတ္ထိ, တာသံ ဥဿုက္ကာပေတွာ ကမ္မဋ္ဌာနံ ကထေဿာမီတိ ဥပသင်္ကမိ. ဥဠာရံ ပုဗ္ဗေနာပရံ ဝိသေသန္တိ ပုဗ္ဗဝိသေသတော အပရံ ဥဠာရဝိသေသံ. တတ္ထ မဟာဘူတပရိဂ္ဂဟော ပုဗ္ဗဝိသေသော, ဥပါဒါရူပပရိဂ္ဂဟော အပရဝိသေသော နာမ. တထာ သကလရူပပရိဂ္ဂဟော ပုဗ္ဗဝိသေသော, အရူပပရိဂ္ဂဟော အပရဝိသေသော နာမ. ရူပါရူပပရိဂ္ဂဟော ပုဗ္ဗဝိသေသော, ပစ္စယပရိဂ္ဂဟော [Pg.239] အပရဝိသေသော နာမ သပ္ပစ္စယနာမရူပဒဿနံ ပုဗ္ဗဝိသေသော, တိလက္ခဏာရောပနံ အပရဝိသေသော နာမ. ဧဝံ ပုဗ္ဗေနာပရံ ဥဠာရဝိသေသံ ဇာနာတီတိ အတ္ထော.

376. 第十经中，“他前往那里”(tenupasaṅkami)是指：当时在那比丘尼住处有修习业处(kammaṭṭhāna)的比丘尼，他心想“我要激励她们，为她们讲说业处”，于是前往那里。“由前至后，殊胜的差别”(uḷāraṃ pubbenāparaṃ visesaṃ)即从前之差别到后之殊胜差别。其中，遍知大种是前差别，遍知所造色是后差别；同样，遍知一切色是前差别，遍知无色是后差别；遍知色与无色是前差别，遍知缘是后差别；见有缘之名色是前差别，置入三相是后差别。如是，了知由前至后的殊胜差别，此是其义。

---

ကာယာရမ္မဏောတိ ယံ ကာယံ အနုပဿတိ, တမေဝ အာရမ္မဏံ ကတွာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ကိလေသပရိဠာဟော. ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ စိတ္တံ ဝိက္ခိပတီတိ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ပုထုတ္တာရမ္မဏေ စိတ္တုပ္ပာဒေါ ဝိက္ခိပတိ. ကိသ္မိဉ္စိဒေဝ ပသာဒနီယေ နိမိတ္တေ စိတ္တံ ပဏိဒဟိတဗ္ဗန္တိ ဧဝံ ကိလေသပရိဠာဟေ စ လီနတ္တေ စ ဗဟိဒ္ဓါဝိက္ခေပေ စ ဥပ္ပန္နေ ကိလေသာနုရဉ္ဇိတေန န ဝတ္တိတဗ္ဗံ, ကိသ္မိဉ္စိဒေဝ ပသာဒနီယေ ပသာဒါဝဟေ ဗုဒ္ဓါဒီသု အညတရသ္မိံ ဌာနေ ကမ္မဋ္ဌာနစိတ္တံ ဌပေတဗ္ဗံ. စိတ္တံ သမာဓိယတီတိ အာရမ္မဏေ သမ္မာ အာဓိယတိ သုဋ္ဌု ဌပိတံ ဌပိယတိ. ပဋိသံဟရာမီတိ ပသာဒနီယဋ္ဌာနတော ပဋိသံဟရာမိ, မူလကမ္မဋ္ဌာနာဘိမုခံယေဝ နံ ကရောမီတိ အတ္ထော. သော ပဋိသံဟရတိ စေဝါတိ မူလကမ္မဋ္ဌာနာဘိမုခဉ္စ ပေသေတိ. န စ ဝိတက္ကေတိ န စ ဝိစာရေတီတိ ကိလေသဝိတက္ကံ န ဝိတက္ကေတိ, ကိလေသဝိစာရံ န ဝိစာရေတိ. အဝိတက္ကောမှိ အဝိစာရောတိ ကိလေသဝိတက္ကဝိစာရေဟိ အဝိတက္ကာဝိစာရော. အဇ္ဈတ္တံ သတိမာ သုခမသ္မီတိ ဂေါစရဇ္ဈတ္တေ ပဝတ္တာယ သတိယာ ‘‘သတိမာဟမသ္မိ သုခိတော စာ’’တိ ပဇာနာတိ.

“身所缘”（kāyārammaṇa）是说，随观于何身，即以彼为所缘而生起烦恼热恼。“或心于外散乱”（bahiddhā vā cittaṃ vikkhipati）是说，心识生起于种种外在所缘而散乱。“应将心专注于某个令人净信之相”（kismiñcideva pasādanīye nimitte cittaṃ paṇidahitabbaṃ）是说，当烦恼热恼、心的低沉、以及向外散乱生起时，不应随烦恼所染而行，应当在佛陀等任何能引生净信的悦意处所，安住业处心。“心被安定”（cittaṃ samādhiyati）是说，于所缘上被正确地置放，被妥善地安立。“我收摄”（paṭisaṃharāmi）是说，我从能引生净信的处所收摄回来，使其朝向根本业处的意思。“他既收摄”（so paṭisaṃharati ceva）是说，他引导修行心朝向根本业处。“不寻亦不伺”（na ca vitakketi na ca vicāreti）是说，不作烦恼寻，不作烦恼伺。“我无寻无伺”（avitakkomhi avicāro）是说，因远离烦恼寻、伺而无寻、无伺。“我于内有念、安乐”（ajjhattaṃ satimā sukhamasmi）是说，以于内在行境生起的念，他了知：“我有念，并且安乐。”

---

ဧဝံ ခေါ, အာနန္ဒ, ပဏိဓာယ ဘာဝနာ ဟောတီတိ ဧဝံ, အာနန္ဒ, ဌပေတွာ ဘာဝနာ ဟောတိ. ဣမဿ ဟိ ဘိက္ခုနော ယထာ နာမ ပုရိသဿ မဟန္တံ ဥစ္ဆုဘာရံ ဥက္ခိပိတွာ ယန္တသာလံ နေန္တဿ ကိလန္တကိလန္တကာလေ ဘူမိယံ ဌပေတွာ ဥစ္ဆုခဏ္ဍံ ခါဒိတွာ ပုန ဥက္ခိပိတွာ ဂမနံ ဟောတိ; ဧဝမေဝ အရဟတ္တံ ပါပုဏိတုံ ဥဂ္ဂဟိတကမ္မဋ္ဌာနဿ ကာယပရိဠာဟာဒီသု ဥပ္ပန္နေသု တံ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဌပေတွာ ဗုဒ္ဓဂုဏာဒိအနုဿရဏေန စိတ္တံ ပသာဒေတွာ ကမ္မနိယံ ကတွာ ဘာဝနာ ပဝတ္တာ, တသ္မာ ‘‘ပဏိဓာယ ဘာဝနာ ဟောတီ’’တိ ဝုတ္တံ. တဿ ပန ပုရိသဿ ဥစ္ဆုဘာရံ ယန္တသာလံ နေတွာ ပီဠေတွာ ရသပါနံ ဝိယ ဣမဿ ဘိက္ခုနော ကမ္မဋ္ဌာနံ မတ္ထကံ ပါပေတွာ အရဟတ္တံ ပတ္တဿ ဖလသမာပတ္တိသုခါနုဘဝနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

阿难，这即是“暂置而修”；阿难，这即是“暂歇再修”。譬如有人扛着一大捆甘蔗去榨糖厂，疲惫之时，便将甘蔗置于地上，吃一节甘蔗，然后再次扛起前行；同样地，为证阿罗汉果而受持业处的比丘，当身热等生起时，便暂置该业处，通过随念佛陀的功德等令心澄净，令心适业后，修行得以进行，是故说为“暂置而修”。又如那人将甘蔗运至榨糖厂压榨而饮其汁，当知此比丘亦然，将业处修至究竟，证得阿罗汉果时，即体验果定之乐。

---

ဗဟိဒ္ဓါတိ မူလကမ္မဋ္ဌာနံ ပဟာယ ဗဟိ အညသ္မိံ အာရမ္မဏေ. အပ္ပဏိဓာယာတိ အဋ္ဌပေတွာ. အထ ပစ္ဆာ ပုရေ အသံခိတ္တံ ဝိမုတ္တံ အပ္ပဏိဟိတန္တိ ပဇာနာတီတိ ဧတ္ထ ကမ္မဋ္ဌာနဝသေန ဝါ သရီရဝသေန ဝါ ဒေသနာဝသေန ဝါ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော.

“于外”者，谓舍离根本业处，于外部其他所缘。“不置念”者，谓不放置（心）。于“他了知：‘于后、于前，心未收摄、已解脱、无所愿求’”此句，其义当依业处、或依身体、或依教示而知。

---

တတ္ထ [Pg.240] ကမ္မဋ္ဌာနေ တာဝ ကမ္မဋ္ဌာနဿ အဘိနိဝေသော ပုရေ နာမ, အရဟတ္တံ ပစ္ဆာ နာမ. တတ္ထ ယော ဘိက္ခု မူလကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာ ကိလေသပရိဠာဟဿ ဝါ လီနတ္တဿ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါဝိက္ခေပဿ ဝါ ဥပ္ပဇ္ဇိတုံ ဩကာသံ အဒေန္တော သုဒန္တဂေါဏေ ယောဇေတွာ သာရေန္တော ဝိယ စတုရဿစ္ဆိဒ္ဒေ သုတစ္ဆိတံ စတုရဿဃဋိကံ ပက္ခိပန္တော ဝိယ ဝိပဿနံ ပဋ္ဌပေတွာ အတိဋ္ဌန္တော အလဂ္ဂန္တော အရဟတ္တံ ပါပုဏာတိ, သော ပုရေသင်္ခါတဿ ကမ္မဋ္ဌာနာဘိနိဝေသဿ ပစ္ဆာသင်္ခါတဿ အရဟတ္တဿ စ ဝသေန ပစ္ဆာ ပုရေ အသံခိတ္တံ ဝိမုတ္တံ အပ္ပဏိဟိတန္တိ ပဇာနာတိ နာမ.

于此三者中，首在于业处：于业处之专注名为“前”，阿罗汉果名为“后”。于此，若有比丘受持根本业处，不令烦恼之烧灼、心之沉滞或于外之散乱有生起之机，犹如车夫驾驭善驯之牛，又如将善削之四方榫置入四方孔中，如是建立观(vipassanā)，无住无著，证得阿罗汉果，彼比丘即依于所谓“前”之于业处的专注，与所谓“后”之阿罗汉果，而了知：“于后、于前，心未收摄、已解脱、无所愿求”。

---

သရီရေ ပန ပါဒင်္ဂုလီနံ အဂ္ဂပဗ္ဗာနိ ပုရေ နာမ, သီသကဋာဟံ ပစ္ဆာ နာမ. တတ္ထ ယော ဘိက္ခု ပါဒင်္ဂုလီနံ အဂ္ဂပဗ္ဗအဋ္ဌိကေသု အဘိနိဝိသိတွာ ဗျာဘင်္ဂိယာ ယဝကလာပံ မောစေန္တော ဝိယ ဝဏ္ဏသဏ္ဌာနဒိသောကာသပရိစ္ဆေဒဝသေန အဋ္ဌီနိ ပရိဂ္ဂဏှန္တော အန္တရာ ကိလေသပရိဠာဟာဒီနံ ဥပ္ပတ္တိံ ဝါရေတွာ ယာဝ သီသကဋာဟာ ဘာဝနံ ပါပေတိ, သော ပုရေသင်္ခါတာနံ အဂ္ဂပါဒင်္ဂုလိပဗ္ဗာနံ ပစ္ဆာသင်္ခါတဿ သီသကဋာဟဿ စ ဝသေန ပစ္ဆာ ပုရေ အသံခိတ္တံ ဝိမုတ္တံ အပ္ပဏိဟိတန္တိ ပဇာနာတိ နာမ.

再者，就身体而言，脚趾的末节称为“前”，头盖骨称为“后”。于此，若有比丘专注于脚趾末节的骨头，犹如用扁担解开一捆大麦，依颜色、形状、方向、位置和界限来辨知骨头，于其中间防止烦恼烧灼、昏沉、散乱等生起，使修习心一直达到头盖骨，他依于那被称为“前”的脚趾末节和被称为“后”的头盖骨，而了知：“在后、在前，我的心不散乱、已解脱、无所愿”。

---

ဒေသနာယပိ ဒွတ္တိံသာကာရဒေသနာယ ကေသာ ပုရေ နာမ, မတ္ထလုင်္ဂံ ပစ္ဆာ နာမ. တတ္ထ ယော ဘိက္ခု ကေသေသု အဘိနိဝိသိတွာ ဝဏ္ဏသဏ္ဌာနဒိသောကာသဝသေန ကေသာဒယော ပရိဂ္ဂဏှန္တော အန္တရာ ကိလေသပရိဠာဟာဒီနံ ဥပ္ပတ္တိံ ဝါရေတွာ ယာဝ မတ္ထလုင်္ဂါ ဘာဝနံ ပါပေတိ. သော ပုရေသင်္ခါတာနံ ကေသာနံ ပစ္ဆာသင်္ခါတဿ မတ္ထလုင်္ဂဿ စ ဝသေန ပစ္ဆာ ပုရေ အသံခိတ္တံ ဝိမုတ္တံ အပ္ပဏိဟိတန္တိ ပဇာနာတိ နာမ.

同样，在三十二身分的教示中，头发称为“前”，脑髓称为“后”。于此，若有比丘专注于头发，依颜色、形状、方向和位置来辨知头发等，于其中间防止烦恼烧灼、昏沉、散乱等生起，使修习一直达到脑髓，他依于那被称为“前”的头发和被称为“后”的脑髓，而了知：“在后、在前，我的心不散乱、已解脱、无所愿”。

---

ဧဝံ ခေါ, အာနန္ဒ, အပ္ပဏိဓာယ ဘာဝနာ ဟောတီတိ ဧဝံ, အာနန္ဒ, အဋ္ဌပေတွာ ဘာဝနာ ဟောတိ. ဣမဿ ဟိ ဘိက္ခုနော ယထာ နာမ ပုရိသဿ ဂုဠဘာရံ လဘိတွာ အတ္တနော ဂါမံ အတိဟရန္တဿ အန္တရာ အဋ္ဌပေတွာဝ ဥစ္စင်္ဂေ ပက္ခိတ္တာနိ ဂုဠခဏ္ဍာဒီနိ ခါဒနီယာနိ ခါဒန္တဿ အတ္တနော ဂါမေယေဝ ဩတရဏံ ဟောတိ, ဧဝမေဝ အရဟတ္တံ ပါပုဏိတုံ အာရဒ္ဓဘာဝနဿ ကာယပရိဠာဟာဒီနံ ဥပ္ပတ္တိံ ဝါရေတွာ ကမ္မဋ္ဌာနဘာဝနာ ပဝတ္တာ, တသ္မာ ‘‘အပ္ပဏိဓာယ ဘာဝနာ’’တိ ဝုတ္တာ. တဿ ပန ပုရိသဿ တံ ဂုဠဘာရံ အတ္တနော ဂါမံ နေတွာ ဉာတီဟိ သဒ္ဓိံ ပရိဘောဂေါ ဝိယ ဣမဿ ဘိက္ခုနော [Pg.241] ကမ္မဋ္ဌာနံ မတ္ထကံ ပါပေတွာ အရဟတ္တံ ပတ္တဿ ဖလသမာပတ္တိသုခါနုဘဝနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဣမသ္မိံ သုတ္တေ ပုဗ္ဗဘာဂဝိပဿနာ ကထိတာ. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

阿难，确实如此，此即无愿修习；阿难，此即不间断的修习。诚然，譬如有人得到一担糖，在带回自己村子的路上，中途不曾放下，只管吃着放在腰间的糖块等嚼食，就这样回到了自己的村子。同样地，对于为证得阿罗汉果而精勤修习的这位比丘，他防止身体的烧灼等生起，使业处的修习得以进行，因此这被称为“无愿修习”。又应了知，正如那人将糖担带回村子与亲族共享，这位比丘将业处修到顶点、证得阿罗汉果后，也能体验到果等至之乐。在此经中，宣说的是前分毘婆舍那。其余的在各处都是明显的。

---

အမ္ဗပါလိဝဂ္ဂေါ ပဌမော.

第一庵婆波利品。

---

၂. နာလန္ဒဝဂ္ဂေါ

2. 那烂陀品

---

၂. နာလန္ဒသုတ္တဝဏ္ဏနာ

2. 那烂陀经释义

---

၃၇၈. ဒုတိယဝဂ္ဂဿ ဒုတိယေ နာလန္ဒာယန္တိ နာလန္ဒာတိ ဧဝံနာမကေ နဂရေ, တံ နဂရံ ဂေါစရဂါမံ ကတွာ. ပါဝါရိကမ္ဗဝနေတိ ဒုဿပါဝါရိကသေဋ္ဌိနော အမ္ဗဝနေ. တံ ကိရ တဿ ဥယျာနံ အဟောသိ. သော ဘဂဝတော ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ဘဂဝတိ ပသန္နော တသ္မိံ ဥယျာနေ ကုဋိလေဏမဏ္ဍပါဒိပဋိမဏ္ဍိတံ ဘဂဝတော ဝိဟာရံ ကတွာ နိယျာတေသိ. သော ဝိဟာရော ဇီဝကမ္ဗဝနံ ဝိယ ပါဝါရိကမ္ဗဝနန္တွေဝ သင်္ခံ ဂတော. တသ္မိံ ပါဝါရိကမ္ဗဝနေ ဝိဟရတီတိ အတ္ထော.

378. 第二品第二经，在那烂陀（Nālandā），即名为那烂陀的城市，（世尊）以该城为行食村。在跋瓦瑞咖芒果园，是指布商长者跋瓦瑞咖的芒果园。据说那是他的园林。他听闻世尊的法说后，对世尊生起净信，便在那园林中建造了以孤邸（kuṭi）、洞穴（leṇa）、凉亭（maṇḍapa）等装饰的精舍，奉献给世尊。那座精舍如同耆婆芒果园一般，被称为跋瓦瑞咖芒果园。意思是（世尊）住在该跋瓦瑞咖芒果园中。

---

ဧဝံပသန္နောတိ ဧဝံ ဥပ္ပန္နသဒ္ဓေါ, ဧဝံ သဒ္ဒဟာမီတိ အတ္ထော. ဘိယျောဘိညတရောတိ ဘိယျတရော အဘိညာတော ဘိယျတရာဘိယျော ဝါ, ဥတ္တရိတရဉာဏောတိ အတ္ထော. သမ္ဗောဓိယန္တိ သဗ္ဗညုတညာဏေ အရဟတ္တမဂ္ဂဉာဏေ ဝါ အရဟတ္တမဂ္ဂေနေဝ ဟိ ဗုဒ္ဓဂုဏာ နိပ္ပဒေသာ ဂဟိတာ ဟောန္တိ, ဒွေပိ အဂ္ဂသာဝကာ အရဟတ္တမဂ္ဂေနေဝ သာဝကပါရမီဉာဏံ ပဋိလဘန္တိ, ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ ပစ္စေကဗောဓိဉာဏံ, ဗုဒ္ဓါ သဗ္ဗညုတညာဏဉ္စေဝ သကလေ စ ဗုဒ္ဓဂုဏေ. သဗ္ဗမ္ပိ နေသံ အရဟတ္တမဂ္ဂေနေဝ ဣဇ္ဈတိ. တသ္မာ အရဟတ္တမဂ္ဂဉာဏံ သမ္ဗောဓိ နာမ ဟောတိ. တေန ဥတ္တရိတရော စ ဘဂဝတာ နတ္ထိ. တေနာဟ ‘‘ဘဂဝတာ ဘိယျောဘိညတရော, ယဒိဒံ သမ္ဗောဓိယ’’န္တိ.

如此信解是说：生起了这样的信心，意思是“我如此相信”。更胜的遍知是说：更为了知，或更胜更超，意思是更超胜的智。于正等觉是说：于一切知智或于阿罗汉道智。因为诸佛功德确实是依阿罗汉道才被无余地获得。两位上首弟子也是依阿罗汉道获得声闻波罗蜜智，独觉佛获得独觉菩提智，诸佛则获得一切知智及所有佛德。他们所有的一切都是依阿罗汉道而成就。因此，阿罗汉道智名为正等觉。于此，没有比世尊更超胜者。因此他说：“比世尊更有遍知者，此即于正等觉。”

---

ဥဠာရာတိ သေဋ္ဌာ. အယဉှိ ဥဠာရသဒ္ဒေါ ‘‘ဥဠာရာနိ ခါဒနီယာနိ ခါဒန္တီ’’တိအာဒီသု (မ. နိ. ၁.၃၆၆) မဓုရေ အာဂစ္ဆတိ. ‘‘ဥဠာရာယ ခလု ဘဝံ ဝစ္ဆာယနော သမဏံ ဂေါတမံ ပသံသာယ ပသံသတီ’’တိအာဒီသု (မ. နိ. ၁.၂၈၈) သေဋ္ဌေ. ‘‘အပ္ပမာဏော ဥဠာရော [Pg.242] ဩဘာသော’’တိအာဒီသု (ဒီ. နိ. ၂.၃၂; မ. နိ. ၃.၂၀၁) ဝိပုလေ. သွာယမိဓ သေဋ္ဌေ အာဂတော. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဥဠာရာတိ သေဋ္ဌာ’’တိ. အာသဘီတိ ဥသဘဿ ဝါစာသဒိသီ အစလာ အသမ္ပဝေဓီ. ဧကံသော ဂဟိတောတိ အနုဿဝေန ဝါ အာစရိယပရမ္ပရာယ ဝါ ဣတိကိရာယ ဝါ ပိဋကသမ္ပဒါနေန ဝါ အာကာရပရိဝိတက္ကေန ဝါ ဒိဋ္ဌိနိဇ္ဈာနက္ခန္တိယာ ဝါ တက္ကဟေတု ဝါ နယဟေတု ဝါ အကထေတွာ ပစ္စက္ခတော ဉာဏေန ပဋိဝိဇ္ဈိတွာ ဝိယ ဧကံသော ဂဟိတော, သန္နိဋ္ဌာနကထာဝ ကထိတာတိ အတ္ထော. သီဟနာဒေါတိ သေဋ္ဌနာဒေါ, ဝနေ ဥန္နာဒယန္တေန သီဟေန ဝိယ ဥတ္တမနာဒေါ နဒိတောတိ အတ္ထော.

广大（Uḷāra）是说：最胜。此uḷāra一词，在“食用甘美之嚼食”等句中，用于甘美之义；在“瓦差衍那（Vacchāyana）尊者确实以殊胜之赞颂赞叹沙门乔达摩”等句中，用于最胜之义；在“无量广大之光明”等句中，用于广阔之义。此处则用于最胜之义。因此说：“广大，是最胜”。牛王之语（āsabhī）是说：如牛王之声，不动不摇。断然把握（ekaṃso gahito）是说：不依传闻、师承、传说、藏经传承、表相寻思、见解审虑、逻辑或推论，而是犹如以亲证之智洞察后而断然把握，意思是说出了决定之说。狮子吼（sīhanādo）是说：最胜之吼。意思是：犹如狮子在林中咆哮，发出至上之吼。

---

ကိံ နု တေ သာရိပုတ္တာတိ ဣမံ ဒေသနံ ကသ္မာ အာရဘိ? အနုယောဂဒါပနတ္ထံ. ဧကစ္စော ဟိ သီဟနာဒံ နဒိတွာ အတ္တနော သီဟနာဒေ အနုယောဂံ ဒါတုံ န သက္ကောတိ, နိဃံသနံ န ခမတိ, သိလေသေ ပတိတမက္ကဋော ဝိယ ဟောတိ. ယထာ ဓမမာနံ အပရိသုဒ္ဓံ လောဟံ ဈာယိတွာ အင်္ဂါရော ဟောတိ, ဧဝံ ဈာမင်္ဂါရော ဝိယ ဟောတိ. ဧကော သီဟနာဒေ အနုယောဂံ ဒါပိယမာနော ဒါတုံ သက္ကောတိ, နိဃံသနံ ခမတိ, ဓမမာနံ နိဒ္ဒေါသဇာတရူပံ ဝိယ အဓိကတရံ သောဘတိ, တာဒိသော ထေရော. တေန နံ ဘဂဝါ ‘‘အနုယောဂက္ခမော အယ’’န္တိ ဉတွာ သီဟနာဒေ အနုယောဂဒါပနတ္ထံ ဣမံ ဒေသနံ အာရဘိ.

世尊为何以“舍利弗，你这是何故……”开始此一教示？是为了令其澄清质询。诚然，有些人作狮子吼后，却不能澄清对其狮子吼的质询，不能忍受诘难，如同陷入捕猴胶的猴子。犹如被吹炼的不纯金属，燃烧后变成焦炭，他就像烧焦的炭一样。而有些人，当其狮子吼被要求澄清质询时，能够澄清，能忍受诘难，犹如被吹炼的无瑕黄金，更加光亮，长老即是如此。因此，世尊了知他“此人堪受质询”，为了令其澄清对狮子吼的质询而开始此教示。

---

တတ္ထ သဗ္ဗေ တေတိ သဗ္ဗေ တေ တယာ. ဧဝံသီလာတိ မဂ္ဂသီလေန ဖလသီလေန လောကိယလောကုတ္တရသီလေန ဧဝံသီလာ. ဧဝံဓမ္မာတိ ဧတ္ထ သမာဓိပက္ခာ ဓမ္မာ အဓိပ္ပေတာ, မဂ္ဂသမာဓိနာ ဖလသမာဓိနာ လောကိယလောကုတ္တရေန သမာဓိနာ ဧဝံသမာဓီတိ အတ္ထော. ဧဝံပညာတိ မဂ္ဂပညာဒိဝသေနေဝ ဧဝံပညာ. ဧဝံဝိဟာရိနောတိ ဧတ္ထ ပန ဟေဋ္ဌာ သမာဓိပက္ခာနံ ဓမ္မာနံ ဂဟိတတ္တာ ဝိဟာရော ဂဟိတောပိ ပုန ကသ္မာ ဂဟိတမေဝ ဂဏှတီတိ စေ. ထေရေန ဣဒံ ဂဟိတမေဝ. ဣဒဉှိ နိရောဓသမာပတ္တိဒီပနတ္ထံ ဝုတ္တံ. တသ္မာ ဧဝံ နိရောဓသမာပတ္တိဝိဟာရိနော တေ ဘဂဝန္တော အဟေသုန္တိ ဧဝမေတ္ထ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

在此，“所有那些”(sabbe te)即“所有那些由你（所了知者）”。“如是戒”(evaṃsīlā)是指：具足道戒、果戒、世间与出世间戒。“如是法”(evaṃdhammā)于此意指与定有关之法，其义为：具足道定、果定、世间与出世间定。“如是慧”(evaṃpaññā)是：依道慧等之力，而为“如是慧”。至于“如是住”(evaṃvihārino)：若问，既然前面已包含了与定有关之法，从而也包含了“住”，为何还要再次取已取者？此乃长老所取。此诚然是为开示灭尽定(nirodhasamāpatti)而说。因此，此处的义理应如是见：那些世尊是“如是灭尽定住者”。

---

ဧဝံဝိမုတ္တာတိ ဧတ္ထ ဝိက္ခမ္ဘနဝိမုတ္တိ, တဒင်္ဂဝိမုတ္တိ, သမုစ္ဆေဒဝိမုတ္တိ, ပဋိပဿဒ္ဓိဝိမုတ္တိ, နိဿရဏဝိမုတ္တီတိ ပဉ္စဝိဓာ ဝိမုတ္တိ. တတ္ထ အဋ္ဌ သမာပတ္တိယော သယံ ဝိက္ခမ္ဘိတေဟိ နီဝရဏာဒီဟိ ဝိမုတ္တတ္တာ ဝိက္ခမ္ဘနဝိမုတ္တီတိ သင်္ခံ ဂစ္ဆန္တိ. အနိစ္စာနုပဿနာဒိကာ [Pg.243] သတ္တ အနုပဿနာ သယံ တဿ တဿ ပစ္စနီကဝသေန ပရိစ္စတ္တာဟိ နိစ္စသညာဒီဟိ ဝိမုတ္တတ္တာ တဒင်္ဂဝိမုတ္တီတိ သင်္ခံ ဂစ္ဆန္တိ. စတ္တာရော အရိယမဂ္ဂါ သယံ သမုစ္ဆိန္နေဟိ ကိလေသေဟိ ဝိမုတ္တတ္တာ သမုစ္ဆေဒဝိမုတ္တီတိ သင်္ခံ ဂစ္ဆန္တိ. စတ္တာရိ သာမညဖလာနိ မဂ္ဂါနုဘာဝေန ကိလေသာနံ ပဋိပဿဒ္ဓန္တေ ဥပ္ပန္နတ္တာ ပဋိပဿဒ္ဓိဝိမုတ္တီတိ သင်္ခံ ဂစ္ဆန္တိ. နိဗ္ဗာနံ သဗ္ဗကိလေသေဟိ နိဿဋတ္တာ အပဂတတ္တာ ဒူရေ ဌိတတ္တာ နိဿရဏဝိမုတ္တီတိ သင်္ခံ ဂတံ. ဣတိ ဣမာသံ ပဉ္စန္နံ ဝိမုတ္တီနံ ဝသေန ဧဝံ ဝိမုတ္တာတိ ဧတ္ထ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

于此，“如是解脱”是指五种解脱：镇伏解脱、彼分解脱、正断解脱、安息解脱、出离解脱。其中，八种等至因其镇伏了诸盖等而解脱，故得名为镇伏解脱。无常随观等七种随观，因其以对治的方式舍弃了常想等而解脱，故得名为彼分解脱。四圣道因其正断了诸烦恼而解脱，故得名为正断解脱。四沙门果因道的威力于诸烦恼安息时生起，故得名为安息解脱。涅槃因其已出离、已远离、已远住一切烦恼，故得名为出离解脱。如是，当知此处“如是解脱”的含义是依此五种解脱而言。

---

ကိံ ပန တေ သာရိပုတ္တ ယေ တေ ဘဝိဿန္တီတိ အတီတာ တာဝ နိရုဒ္ဓါ အပဏ္ဏတ္တိကဘာဝံ ဂတာ ဒီပသိခါ ဝိယ နိဗ္ဗုတာ, ဧဝံ နိရုဒ္ဓေ အပဏ္ဏတ္တိကဘာဝံ ဂတေ တွံ ကထံ ဇာနိဿသိ, အနာဂတဗုဒ္ဓါနံ ပန ဂုဏာ ကိံ တယာ အတ္တနော စိတ္တေန ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ ဝိဒိတာတိ ပုစ္ဆန္တော ဧဝမာဟ.

“舍利弗，那些未来者又如何呢？”——（世尊的意趣是：）首先，过去的诸佛已寂灭，已入无施设的状态，如灯焰般已熄灭。对于这样已寂灭、已入无施设状态者，你如何能知晓呢？再者，未来诸佛的功德，难道是你以自己的心衡量后而了知的吗？世尊欲作此问，故如是说。

---

ကိံ ပန တျာဟံ သာရိပုတ္တ ဧတရဟီတိ အနာဂတာပိ ဗုဒ္ဓါ အဇာတာ အနိဗ္ဗတ္တာ အနုပ္ပန္နာ, တေ ကထံ ဇာနိဿသိ. တေသဉှိ ဇာနနံ အပဒေ အာကာသေ ပဒဒဿနံ ဝိယ ဟောတိ. ဣဒါနိ မယာ သဒ္ဓိံ ဧကဝိဟာရေ ဝသသိ, ဧကတော ဘိက္ခာယ စရသိ, ဓမ္မဒေသနာကာလေ ဒက္ခိဏပဿေ နိသီဒသိ, ကိံ ပန မယှံ ဂုဏာ အတ္တနော စေတသာ ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ ဝိဒိတာ တယာတိ အနုယုဉ္ဇန္တော ဧဝမာဟ. ထေရော ပန ပုစ္ဆိတပုစ္ဆိတေ ‘‘နော ဟေတံ ဘန္တေ’’တိ ပဋိက္ခိပတိ.

“舍利弗，那么对于现在的我，又如何呢？”——（世尊的意趣是：）未来的诸佛尚未诞生、尚未形成、尚未出现，你如何能知晓他们呢？诚然，了知他们就像在无迹的空中看见足迹一样。现在，你与我同住一寺，一同为食而行，说法时坐在右侧。我的功德，难道是你以自己的心衡量后而了知的吗？世尊欲作此质问，故如是说。而长老对于每一个提问，都以“世尊，非如此”来否定。

---

ထေရဿ စ ဝိဒိတမ္ပိ အတ္ထိ, အဝိဒိတမ္ပိ. ကိံ သော အတ္တနော ဝိဒိတဋ္ဌာနေ ပဋိက္ခေပံ ကရောတိ, အဝိဒိတဋ္ဌာနေတိ? ဝိဒိတဋ္ဌာနေ န ကရောတိ, အဝိဒိတဋ္ဌာနေယေဝ ကရောတိ. ထေရော ကိရ အနုယောဂေ အာရဒ္ဓေ ဧဝံ အညာသိ ‘‘နာယံ အနုယောဂေါ သာဝကပါရမီဉာဏေ, သဗ္ဗညုတညာဏေ ပန အယံ အနုယောဂေါ’’တိ အတ္တနော သာဝကပါရမီဉာဏေ ပဋိက္ခေပံ အကတွာဝ အဝိဒိတဋ္ဌာနေ သဗ္ဗညုတညာဏေ ပဋိက္ခေပံ ကရောတိ. တေန ဣဒမ္ပိ ဒီပေတိ – ဘဂဝါ မယှံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နာနံ ဗုဒ္ဓါနံ သီလသမာဓိပညာဝိမုတ္တိကာရဏဇာနနသမတ္ထံ သဗ္ဗညုတညာဏံ နတ္ထီတိ.

于长老，既有已知，亦有未知。他是在自己已知之处作否定，还是在未知之处呢？他不在已知之处作否定，仅在未知之处作否定。据说，当质询被发起时，长老这样了知：“此质询非关声闻波罗蜜智，实乃关于一切知智。”故而，他不在自己的声闻波罗蜜智上作否定，而是在自己未知的、一切知智的范畴内作否定。借此，他也表明：“世尊，我并没有能了知过去、未来、现在诸佛之戒、定、慧、解脱之因的一切知智。”

---

ဧတ္ထာတိ ဧတေသု အတီတာဒိဘေဒေသု ဗုဒ္ဓေသု. အထ ကိဉ္စရဟီတိ အထ ကသ္မာ ဧဝံ ဉာဏေ အသတိ တယာ ဧဝံ ကထိတန္တိ ဝဒတိ. ဓမ္မနွယောတိ ဓမ္မဿ ပစ္စက္ခတော ဉာဏဿ အနုယောဂံ အနုဂန္တွာ ဥပ္ပန္နံ အနုမာနဉာဏံ နယဂ္ဂါဟော [Pg.244] ဝိဒိတော, သာဝကပါရမီဉာဏေ ဌတွာဝ ဣမိနာ အာကာရေန ဇာနာမိ ဘဂဝါတိ ဝဒတိ. ထေရဿ ဟိ နယဂ္ဂါဟော အပ္ပမာဏော အပရိယန္တော. ယထာ စ သဗ္ဗညုတညာဏဿ ပမာဏံ ဝါ ပရိယန္တော ဝါ နတ္ထိ, ဧဝံ ဓမ္မသေနာပတိနော နယဂ္ဂါဟဿ. တေန သော – ‘‘ဣမိနာ ဧဝံဝိဓော ဣမိနာ ဧဝံဝိဓော, ဣမိနာ အနုတ္တရော ဣမိနာ အနုတ္တရော သတ္ထာ’’တိ ဇာနာတိ. ထေရဿ ဟိ နယဂ္ဂါဟော သဗ္ဗညုတညာဏဂတိကော ဧဝ.

“于此”，是指于过去等不同时期的诸佛。“然则为何”是说：“既然没有这样的智慧，你为何作此言说呢？”“法随顺”是指，那随顺于亲证法之智而生起的推论智，即方法的把握，已被了知。他说道：“世尊，我正是立足于声闻波罗蜜智，以此方式了知。”长老对方法的把握确实无量、无边。犹如一切知智没有限量，法将（dhammasenāpati）对方法的把握也是如此。因此，他了知：“以此因缘，导师是如此；以此因缘，导师是如此。以此因缘，导师是无上；以此因缘，导师是无上。”长老对方法的把握，确实与一切知智同其轨辙。

---

ဣဒါနိ တံ နယဂ္ဂါဟံ ပါကဋံ ကာတုံ ဥပမံ ဒဿေန္တော သေယျထာပိ ဘန္တေတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ယသ္မာ မဇ္ဈိမဒေသေ နဂရဿ ဥဒ္ဓါပပါကာရာဒီနိ ထိရာနိ ဝါ ဟောန္တု ဒုဗ္ဗလာနိ ဝါ, သဗ္ဗသော ဝါ ပန မာ ဟောန္တု, စောရာနံ အာသင်္ကာ န ဟောတိ. တသ္မာ တံ အဂ္ဂဟေတွာ ပစ္စန္တိမံ နဂရန္တိ အာဟ. ဒဠှုဒ္ဓါပန္တိ ထိရမူလပါကာရံ. ဒဠှပါကာရတောရဏန္တိ ထိရပါကာရဉ္စေဝ ထိရပိဋ္ဌသံဃာဋဉ္စ. ဧကဒွါရန္တိ ကသ္မာ အာဟ? ဗဟုဒွါရေ ဟိ နဂရေ ဗဟူဟိ ပဏ္ဍိတဒေါဝါရိကေဟိ ဘဝိတဗ္ဗံ, ဧကဒွါရေဝ ဧကော ဝဋ္ဋတိ. ထေရဿ စ ပညာယ သဒိသော အညော နတ္ထိ, တသ္မာ အတ္တနော ပဏ္ဍိတဘာဝဿ ဩပမ္မတ္ထံ ဧကံယေဝ ဒေါဝါရိကံ ဒဿေတုံ ‘‘ဧကဒွါရ’’န္တိ အာဟ.

现今，为显明此理之把握，欲示一譬喻，故说“譬如，尊者”等语。于此，因于中土(majjhimadesa)，城之堡垒、城墙等，或坚固，或薄弱，乃至全无，亦无盗贼之忧。因此，不以此为例，而说“边城”。“坚固堡垒”(Daḷhuddhāpa)即根基坚固的城墙。“坚固的墙垣与城门”(Daḷhapākāratoraṇa)即坚固的城墙与坚固的门扇。为何说“一门”(Ekadvāra)？于多门之城，应有许多贤智的守门人，而于一门之城，一人即可。且无有他人与长老的智慧相等，是故为以唯一的守门人来譬喻自身的贤智，而说“一门”。

---

ပဏ္ဍိတောတိ ပဏ္ဍိစ္စေန သမန္နာဂတော. ဗျတ္တောတိ ဝေယျတ္တိယေန သမန္နာဂတော ဝိသဒဉာဏော. မေဓာဝီတိ ဌာနုပ္ပတ္တိကပညာသင်္ခါတာယ မေဓာယ သမန္နာဂတော. အနုပရိယာယပထန္တိ အနုပရိယာယနာမကံ ပါကာရမဂ္ဂံ. ပါကာရသန္ဓိန္တိ ဒွိန္နံ ဣဋ္ဌကာနံ အပဂတဋ္ဌာနံ. ပါကာရဝိဝရန္တိ ပါကာရဿ ဆိန္နဋ္ဌာနံ. စေတသော ဥပက္ကိလေသေတိ ပဉ္စနီဝရဏာ စိတ္တံ ဥပက္ကိလိဿန္တိ ကိလိဋ္ဌံ ကရောန္တိ ဥပတာပေန္တိ ဝိဟေဌေန္တိ, တသ္မာ ‘‘စေတသော ဥပက္ကိလေသာ’’တိ ဝုစ္စန္တိ. ပညာယ ဒုဗ္ဗလီကရဏေတိ နီဝရဏာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ အနုပ္ပန္နာယ ပညာယ ဥပ္ပဇ္ဇိတုံ န ဒေန္တိ, တသ္မာ ‘‘ပညာယ ဒုဗ္ဗလီကရဏာ’’တိ ဝုစ္စန္တိ. သုပတိဋ္ဌိတစိတ္တာတိ စတူသု သတိပဋ္ဌာနေသု သုဋ္ဌု ဌပိတစိတ္တာ ဟုတွာ. သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂေ ယထာဘူတန္တိ သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂေ ယထာသဘာဝေန ဘာဝေတွာ. အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိန္တိ အရဟတ္တံ သဗ္ဗညုတညာဏံ ပဋိဝိဇ္ဈိံသူတိ ဒဿေတိ.

“智者”(Paṇḍita)是具足智慧者。“明达者”(Byatta)是具足聪巧，有明晰之智者。“慧者”(Medhāvī)是具足所谓随机应变之慧者。“巡行道”(Anupariyāyapatha)是名为巡行的城墙之道。“城墙接缝”(Pākārasandhi)是两砖分离之处。“城墙孔隙”(Pākāravivara)是城墙的断裂之处。“心之随烦恼”(Cetaso upakkilesā)：五盖(pañcanīvaraṇa)污染心，令其染污、热恼、恼害，是故被称为“心之随烦恼”。“令慧软弱”(Paññāya dubbalīkaraṇā)：诸盖生起时，不令未生之慧得以生起，是故被称为“令慧软弱”。“心善安住”(Supatiṭṭhitacittā)是于四念处(catūsu satipaṭṭhānesu)中，心被善安立后。“如实修七觉支”(Satta bojjhaṅge yathābhūtaṃ)是如其自性地修习七觉支(satta bojjhaṅge)。“无上正等觉”(Anuttaraṃ sammāsambodhiṃ)是开示：彼等已证悟阿罗汉果(arahatta)与一切知智(sabbaññutaññāṇa)。

---

အပိစေတ္ထ သတိပဋ္ဌာနာတိ ဝိပဿနာ, ဗောဇ္ဈင်္ဂါ မဂ္ဂေါ, အနုတ္တရသမ္မာသမ္ဗောဓိ အရဟတ္တံ. သတိပဋ္ဌာနာတိ ဝါ ဝိပဿနာ, ဗောဇ္ဈင်္ဂါမိဿကာ, သမ္မာသမ္ဗောဓိ [Pg.245] အရဟတ္တမေဝ. ဒီဃဘာဏကမဟာသီဝတ္ထေရော ပနာဟ ‘‘သတိပဋ္ဌာနေ ဝိပဿနံ ဂဟေတွာ ဗောဇ္ဈင်္ဂေ မဂ္ဂေါ စ သဗ္ဗညုတညာဏဉ္စာတိ ဂဟိတေ သုန္ဒရော ပဉှော ဘဝေယျ, န ပနေဝံ ဂဟိတ’’န္တိ. ဣတိ ထေရော သဗ္ဗဗုဒ္ဓါနံ နီဝရဏပ္ပဟာနေ သတိပဋ္ဌာနဘာဝနာယ သမ္ဗောဓိယဉ္စ မဇ္ဈေ ဘိန္နသုဝဏ္ဏရဇတာနံ ဝိယ နာနတ္တာဘာဝံ ဒဿေတိ.

再者，于此，“念处”(satipaṭṭhāna)即是观(vipassanā)，“觉支”(bojjhaṅgā)即是道，“无上正等觉”(anuttarasammāsambodhi)即是阿罗汉果。或者，“念处”即是观，“觉支”为杂修，“正等觉”(sammāsambodhi)即是阿罗汉果。然而，长部诵者大希瓦长老(Dīghabhāṇaka Mahāsīvatthero)说：“于念处中取观，于觉支中取道与一切知智，若如此取，则此问甚善，然未曾如是取。”如是，长老显示诸佛于断盖、修习念处及于正觉，犹如从中间剖开的金银，并无差异。

---

ဣဓ ဌတွာ ဥပမာ သံသန္ဒေတဗ္ဗာ – အာယသ္မာ ဟိ သာရိပုတ္တော ပစ္စန္တနဂရံ ဒဿေသိ, ပါကာရံ ဒဿေသိ, အနုပရိယာယပထံ ဒဿေသိ, ဒွါရံ ဒဿေသိ, ပဏ္ဍိတဒေါဝါရိကံ ဒဿေသိ, နဂရံ ပဝိသနကနိက္ခမနကေ ဩဠာရိကေ ပါဏေ ဒဿေသိ, ဒေါဝါရိကဿ တေသံ ပါဏာနံ ပါကဋဘာဝံ ဒဿေသိ. တတ္ထ ကိံ ကေန သဒိသန္တိ စေ? နဂရံ ဝိယ ဟိ နိဗ္ဗာနံ, ပါကာရော ဝိယ သီလံ, အနုပရိယာယပထော ဝိယ ဟိရီ, ဒွါရံ ဝိယ အရိယမဂ္ဂေါ, ပဏ္ဍိတဒေါဝါရိကော ဝိယ ဓမ္မသေနာပတိ, နဂရံ ပဝိသနကနိက္ခမနကာ ဩဠာရိကပါဏာ ဝိယ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နာ ဗုဒ္ဓါ, ဒေါဝါရိကဿ တေသံ ပါဏာနံ ပါကဋဘာဝေါ ဝိယ အာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နာနံ ဗုဒ္ဓါနံ သီလသမထာဒီဟိ ပါကဋဘာဝေါ. ဧတ္တာဝတာ ထေရေန ဘဂဝတော – ‘‘ဧဝမဟံ သာဝကပါရမီဉာဏေ ဌတွာ ဓမ္မနွယေန နယဂ္ဂါဟေန ဇာနာမီ’’တိ အတ္တနော သီဟနာဒဿ အနုယောဂေါ ဒိန္နော ဟောတိ.

于此，当连结譬喻：具寿舍利弗显示了边境之城，显示了城墙，显示了环道，显示了城门，显示了贤智的守门人，显示了出入城市的粗显有情，显示了守门人对彼等有情的明了。于此，何者与何者相似？涅槃如城，戒如城墙，惭如环道，圣道如城门，法将如贤智的守门人，过去、未来、现在诸佛如出入城市的粗显有情。具寿舍利弗以戒、止等明了过去、未来、现在诸佛，犹如守门人明了彼等有情。至此，长老已就其狮子吼，对世尊的诘问作出阐明，说道：“如是，我安住于声闻波罗蜜智，以法随知及理则之把握而了知。”

---

တသ္မာတိ ယသ္မာ ‘‘န ခေါ မေတံ, ဘန္တေ, အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နေသု အရဟန္တေသု သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေသု စေတောပရိယဉာဏံ အတ္ထိ, အပိစ ဓမ္မနွယော ဝိဒိတော’’တိ ဝဒတိ, တသ္မာ. အဘိက္ခဏံ ဘာသေယျာသီတိ ပုနပ္ပုနံ ဘာသေယျာသိ, ‘‘ပုဗ္ဗဏှေ မေ ကထိတ’’န္တိ မာ မဇ္ဈနှိကာဒီသု န ကထယိတ္ထ, ‘‘အဇ္ဇ ဝါ မေ ကထိတ’’န္တိ မာ ပရဒိဝသာဒီသု န ကထယိတ္ထာတိ အတ္ထော. သာ ပဟီယိဿတီတိ ‘‘သာရိပုတ္တသဒိသောပိ နာမ ဉာဏဇဝနသမ္ပန္နော သာဝကော ဗုဒ္ဓါနံ စိတ္တာစာရံ ဇာနိတုံ န သက္ကောတိ, ဧဝံ အပ္ပမေယျာ တထာဂတာ’’တိ စိန္တေန္တာနံ ယာ တထာဂတေ ကင်္ခါ ဝါ ဝိမတိ ဝါ, သာ ပဟီယိဿတီတိ.

“所以”(Tasmā)：因为说：“世尊，我确实没有对过去、未来、现在的阿罗汉、正等觉者有他心智，但我已知晓法之理路”，所以如此说。“应常常说”(Abhikkhaṇaṃ bhāseyyāsi)即是反复地说，其义为：不要因为“我上午已说过”就在中午等时段不说，或不要因为“我今天已说过”就在第二天等日子不说。“那将会被断除”(Sā pahīyissatīti)：对于那些如此思惟的人：“即使是像舍利弗这样具足智慧敏捷的声闻，尚且不能了知诸佛的心行，如来是如此的不可测度”，他们对如来的任何疑惑或犹豫，都将会被断除。

---

၃. စုန္ဒသုတ္တဝဏ္ဏနာ

3. 纯陀经释义

---

၃၇၉. တတိယေ မဂဓေသူတိ ဧဝံနာမကေ ဇနပဒေ. နာလကဂါမကေတိ ရာဇဂဟဿ အဝိဒူရေ အတ္တနော ကုလသန္တကေ ဧဝံနာမကေ ဂါမေ. စုန္ဒော သမဏုဒ္ဒေသောတိ [Pg.246] အယံ ထေရော ဓမ္မသေနာပတိဿ ကနိဋ္ဌဘာတိကော, တံ ဘိက္ခူ အနုပသမ္ပန္နကာလေ ‘‘စုန္ဒော သမဏုဒ္ဒေသော’’တိ သမုဒါစရိတွာ ထေရကာလေပိ တထေဝ သမုဒါစရိံသု. တေန ဝုတ္တံ ‘‘စုန္ဒော သမဏုဒ္ဒေသော’’တိ. ဥပဋ္ဌာကော ဟောတီတိ မုခေါဒကဒန္တကဋ္ဌဒါနေန စေဝ ပရိဝေဏသမ္မဇ္ဇန-ပိဋ္ဌိပရိကမ္မကရဏ-ပတ္တစီဝရဂ္ဂဟဏေန စ ဥပဋ္ဌာနကရော ဟောတိ. ပရိနိဗ္ဗာယီတိ အနုပါဒိသေသာယ နိဗ္ဗာနဓာတုယာ ပရိနိဗ္ဗုတော. ကတရသ္မိံ ကာလေတိ? ဘဂဝတော ပရိနိဗ္ဗာနသံဝစ္ဆရေ.

379. 第三经中，“在摩揭陀”(magadhesu)：在此名的国土中。“在纳拉咖村”(Nālakagāmake)：在王舍城(Rājagaha)不远处，属其家族所有，名为纳拉咖的村庄里。“纯陀沙弥”(Cundo samaṇuddeso)：这位长老是法将（舍利弗）的弟弟。比丘们在他未受具足戒时称呼他为“纯陀沙弥”，在他成为长老后也依然如此称呼。因此说为“纯陀沙弥”。“是侍者”(Upaṭṭhāko hoti)：即通过提供洗脸水与齿木，打扫住所、按摩后背、拿取衣钵来作侍奉。“般涅槃”(Parinibbāyi)：以无余依涅槃界而般涅槃。于何时？于世尊般涅槃之年。

---

တတြာယံ အနုပုဗ္ဗိကထာ – ဘဂဝါ ကိရ ဝုတ္ထဝဿော ဝေဠုဝဂါမကာ နိက္ခမိတွာ ‘‘သာဝတ္ထိံ ဂမိဿာမီ’’တိ အာဂတမဂ္ဂေနေဝ ပဋိနိဝတ္တန္တော အနုပုဗ္ဗေန သာဝတ္ထိံ ပတွာ ဇေတဝနံ ပါဝိသိ. ဓမ္မသေနာပတိ ဘဂဝတော ဝတ္တံ ဒဿေတွာ ဒိဝါဋ္ဌာနံ ဂတော, သော တတ္ထ အန္တေဝါသိကေသု ဝတ္တံ ဒဿေတွာ ပဋိက္ကန္တေသု ဒိဝါဋ္ဌာနံ သမ္မဇ္ဇိတွာ စမ္မခဏ္ဍံ ပညာပေတွာ ပါဒေ ပက္ခာလေတွာ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ ဖလသမာပတ္တိံ ပါဝိသိ. အထဿ ယထာ ပရိစ္ဆေဒေန တတော ဝုဋ္ဌိတဿ အယံ ပရိဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ ‘‘ဗုဒ္ဓါ နု ခေါ ပဌမံ ပရိနိဗ္ဗာယန္တိ, ဥဒါဟု အဂ္ဂသာဝကာတိ, တတော ‘‘အဂ္ဂသာဝကာ ပဌမ’’န္တိ ဉတွာ အတ္တနော အာယုသင်္ခါရံ ဩလောကေသိ. သော ‘‘သတ္တာဟမေဝ မေ အာယုသင်္ခါရာ ပဝတ္တိဿန္တီ’’တိ ဉတွာ ‘‘ကတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယိဿာမီ’’တိ စိန္တေသိ.

于此，此为次第之说：据说，世尊结束雨安居，从竹村(Veḷuvagāma)出来，心想：“我将前往舍卫城(Sāvatthī)”，便循着来时的路返回，次第到达舍卫城，进入祇陀林。法将侍奉完世尊后，前往日间住处。他在那里，待弟子们侍奉完毕离去后，便打扫日间住处，铺上皮革，洗足后结跏趺坐，进入果定。其后，当他于预定时间从该定境中出定，生起此思惟：“究竟是诸佛先般涅槃，还是上首弟子先？”继而了知“是上首弟子先”后，他审视自己的寿行。他知道“我的寿行只剩七日”，便思惟：“我将于何处般涅槃？”

---

တတော ‘‘ရာဟုလော တာဝတိံသေသု ပရိနိဗ္ဗုတော, အညာသိကောဏ္ဍညတ္ထေရော ဆဒ္ဒန္တဒဟေ, အဟံ ကတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယိဿာမီ’’တိ ပုနပ္ပုနံ စိန္တေန္တော မာတရံ အာရဗ္ဘ သတိံ ဥပ္ပာဒေသိ – ‘‘မယှံ မာတာ သတ္တန္နံ အရဟန္တာနံ မာတာ ဟုတွာပိ ဗုဒ္ဓဓမ္မသံဃေသု အပ္ပသန္နာ, အတ္ထိ နု ခေါ တဿာ ဥပနိဿယော, နတ္ထိ နု ခေါ’’တိ. သောတာပတ္တိမဂ္ဂဿ ဥပနိဿယံ ဒိသွာ ‘‘ကဿ ဒေသနာယ အဘိသမယော ဘဝိဿတီ’’တိ ဩလောကေန္တော ‘‘မမေဝ ဓမ္မဒေသနာယ ဘဝိဿတိ, န အညဿ. သစေ ခေါ ပနာဟံ အပ္ပောဿုက္ကော ဘဝေယျံ, ဘဝိဿန္တိ မေ ဝတ္တာရော – ‘‘သာရိပုတ္တတ္ထေရော အဝသေသဇနာနမ္ပိ အဝဿယော ဟောတိ. တထာ ဟိဿ သမစိတ္တသုတ္တန္တဒေသနာဒိဝသေ (အ. နိ. ၂.၃၃-၃၇) ကောဋိသတသဟဿဒေဝတာ အရဟတ္တံ ပတ္တာ, တယော မဂ္ဂေ ပဋိဝိဒ္ဓဒေဝတာနံ ဂဏနာ နတ္ထိ, အညေသု စ ဌာနေသု အနေကာ အဘိသမယာ [Pg.247] ဒိဿန္တိ, ထေရေ စ စိတ္တံ ပသာဒေတွာ သဂ္ဂေ နိဗ္ဗတ္တာနေဝ အသီတိ ကုလသဟဿာနိ, သော ဒါနိ သကမာတုမိစ္ဆာဒဿနမတ္တမ္ပိ ဟရိတုံ နာသက္ခီ’’တိ. တသ္မာ မာတရံ မိစ္ဆာဒဿနာ မောစေတွာ ဇာတောဝရကေယေဝ ပရိနိဗ္ဗာယိဿာမီ’’တိ သန္နိဋ္ဌာနံ ကတွာ ‘‘အဇ္ဇေဝ ဘဂဝန္တံ အနုဇာနာပေတွာ နိက္ခမိဿာမီ’’တိ စုန္ဒတ္ထေရံ အာမန္တေသိ – ‘‘အာဝုသော, စုန္ဒ, အမှာကံ ပဉ္စသတာယ ဘိက္ခုပရိသာယ သညံ ဒေဟိ. ‘ဂဏှထာဝုသော ပတ္တစီဝရာနိ, ဓမ္မသေနာပတိ နာလကဂါမံ ဂန္တုကာမော’’’တိ. ထေရော တထာ အကာသိ.

其后，他思惟道：“罗睺罗已在忉利天（Tāvatiṃsa）般涅槃，阿若憍陈如（Aññāsikoṇḍañña）长老已在六牙象湖（Chaddantadaha）般涅槃，我当于何处般涅槃？”他再三思惟，继而缘念其母，生起正念：“我母虽为七位阿罗汉之母，然于佛、法、僧三宝未生净信。她究竟有无（得道之）助缘？”见其母有证得须陀洹道之助缘后，他观察道：“由谁说法，她能证悟？”观察后，他明了：“唯由我说法，她方能证悟，非由他人。然我若不积极，则将有言我者：‘舍利弗长老亦为其余众人之所依。诚然，当他宣说《等心经》（Samacittasuttanta）之日，即有百千俱胝天神证得阿罗汉果，证得（下）三道之天神则不计其数；于其他处，亦见无数众生证悟；复有八万家族因对他生起净信而投生天界。而今，他竟不能去除其母之邪见。’是故，我当度脱母亲出离邪见，而后即于出生之房内般涅槃。”他作此决断后，心想：“今日即当禀告世尊，请求允许后出发。”于是，他对其弟子纯陀长老说：“贤友纯陀，请向我们五百位比丘僧团传达信号：‘诸位贤友，请收拾衣钵，法将欲前往纳拉咖（Nālaka）村。’”长老即如其言而行。

---

ဘိက္ခူ သေနာသနံ သံသာမေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ထေရဿ သန္တိကံ အဂမံသု. ထေရော သေနာသနံ သံသာမေတွာ ဒိဝါဋ္ဌာနံ သမ္မဇ္ဇိတွာ ဒိဝါဋ္ဌာနဒွါရေ ဌတွာ ဒိဝါဋ္ဌာနံ ဩလောကေတွာ ‘‘ဣဒံ ဒါနိ ပစ္ဆိမဒဿနံ, ပုန အာဂမနံ နတ္ထီ’’တိ ပဉ္စသတဘိက္ခူဟိ ပရိဝုတော ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဝန္ဒိတွာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ ‘‘အနုဇာနာတု မေ ဘန္တေ ဘဂဝါ, အနုဇာနာတု သုဂတော. ပရိနိဗ္ဗာနကာလော မေ, ဩဿဋ္ဌော မေ အာယုသင်္ခါရော’’တိ. ဗုဒ္ဓါ ပန ယသ္မာ ‘‘ပရိနိဗ္ဗာဟီ’’တိ ဝုတ္တေ မရဏဝဏ္ဏံ သံဝဏ္ဏေန္တီတိ, ‘‘မာ ပရိနိဗ္ဗာဟီ’’တိ ဝုတ္တေ ဝဋ္ဋဿ ဂုဏံ ကထေန္တီတိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကာ ဒေါသံ အာရောပေဿန္တိ, တသ္မာ တဒုဘယမ္ပိ န ဝဒန္တိ. တေန နံ ဘဂဝါ – ‘‘ကတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယိဿသိ သာရိပုတ္တာ’’တိ ဝတွာ – ‘‘အတ္ထိ, ဘန္တေ, မဂဓေသု နာလကဂါမေ ဇာတောဝရကော, တတ္ထာဟံ ပရိနိဗ္ဗာယိဿာမီ’’တိ ဝုတ္တေ – ‘‘ယဿ ဒါနိ တွံ, သာရိပုတ္တ, ကာလံ မညသိ, ဣဒါနိ ပန တေ ဇေဋ္ဌကနိဋ္ဌဘာတိကာနံ တာဒိသဿ ဘိက္ခုနော ဒဿနံ ဒုလ္လဘံ ဘဝိဿတိ, ဒေသေဟိ နေသံ ဓမ္မ’’န္တိ အာဟ.

比丘们收拾好住处，拿着衣钵，来到长老面前。长老收拾好住处，打扫日间住所，站在日间住所门口，看着日间住所后说：“现在这是最后一次看见了，不会再来了。”他在五百比丘的围绕下，来到世尊面前，礼拜后对世尊说：“世尊，请允许我，善逝，请允许。我般涅槃的时候到了，我已舍弃寿行。”然而，诸佛因为若说“请般涅槃”，持邪见者会指责其赞叹死亡；若说“请不要般涅槃”，则会指责其称赞轮回，所以两者都不说。因此，世尊问他：“舍利弗，你将在何处般涅槃？”他回答说：“世尊，在摩揭陀(Magadha)国纳拉咖(Nālaka)村，有我出生之室，我将在那里般涅槃。”世尊说：“舍利弗，你自知其时。但是，你的师兄弟们将难得再见到像你这样的比丘了，请为他们说法。”

---

ထေရော – ‘‘သတ္ထာ မယှံ ဣဒ္ဓိဝိကုဗ္ဗနပုဗ္ဗင်္ဂမံ ဓမ္မဒေသနံ ပစ္စာသီသတီ’’တိ ဉတွာ ဘဂဝန္တံ ဝန္ဒိတွာ တာလပ္ပမာဏံ အာကာသံ အဗ္ဘုဂ္ဂန္တွာ ဩရုယှ ဒသဗလဿ ပါဒေ ဝန္ဒိ, ပုန ဒွိတာလပ္ပမာဏံ အဗ္ဘုဂ္ဂန္တွာ ဩရုယှ ဒသဗလဿ ပါဒေ ဝန္ဒိ, ဧတေနုပါယေန သတ္တတာလပ္ပမာဏံ အဗ္ဘုဂ္ဂန္တွာ အနေကာနိ ပါဋိဟာရိယသတာနိ ဒဿေန္တော ဓမ္မကထံ အာရဘိ. ဒိဿမာနေနပိ ကာယေန ကထေတိ, အဒိဿမာနေနပိ. ဥပရိမေန ဝါ ဟေဋ္ဌိမေန ဝါ ဥပဍ္ဎကာယေန ကထေတိ အဒိဿမာနေနပိ ဒိဿမာနေနပိ, ကာလေန စန္ဒဝဏ္ဏံ ဒဿေတိ, ကာလေန သူရိယဝဏ္ဏံ, ကာလေန ပဗ္ဗတဝဏ္ဏံ, ကာလေန သမုဒ္ဒဝဏ္ဏံ, ကာလေန စက္ကဝတ္တိရာဇာ ဟောတိ, ကာလေန ဝေဿဝဏမဟာရာဇာ, ကာလေန သက္ကော [Pg.248] ဒေဝရာဇာ, ကာလေန မဟာဗြဟ္မာတိ ဧဝံ အနေကာနိ ပါဋိဟာရိယသတာနိ ဒဿေန္တော ဓမ္မကထံ ကထေသိ. သကလနဂရံ သန္နိပတိ. ထေရော ဩရုယှ ဒသဗလဿ ပါဒေ ဝန္ဒိတွာ အဋ္ဌာသိ. အထ နံ သတ္ထာ အာဟ – ‘‘ကော နာမော အယံ သာရိပုတ္တ ဓမ္မပရိယာယော’’တိ. သီဟဝိကီဠိတော နာမ, ဘန္တေတိ. တဂ္ဃ, သာရိပုတ္တ, သီဟဝိကီဠိတော တဂ္ဃ, သာရိပုတ္တ, သီဟဝိကီဠိတောတိ.

长老了知“世尊期待我以神通变化为先导而说法”后，顶礼世尊，腾至一棕榈树高，降下顶礼十力者双足；复腾至二棕榈树高，降下顶礼十力者双足；以此方法，腾至七棕榈树高，示现数百种神变，开始说法。或以可见身说法，或以不可见身说法；或以上半身或下半身说法，时而可见，时而不可见；时而示现月亮之相，时而示现太阳之相，时而示现山峦之相，时而示现海洋之相；时而化为转轮王，时而化为毗沙门大王，时而化为帝释天王，时而化为大梵天。如是示现数百种神变而说法。全城之人皆来集会。长老降下，顶礼十力者双足后站立一旁。其时，世尊问他：“舍利弗，此法门名为何？”答言：“尊者，名为‘师子游戏’。”世尊言：“诚然，舍利弗，是为‘师子游戏’；诚然，舍利弗，是为‘师子游戏’。”

---

ထေရော အလတ္တကဝဏ္ဏေ ဟတ္ထေ ပသာရေတွာ သတ္ထု သုဝဏ္ဏကစ္ဆပသဒိသေ ပါဒေ ဂေါပ္ဖကေသု ဂဟေတွာ – ‘‘ဘန္တေ, ဣမေသံ ပါဒါနံ ဝန္ဒနတ္ထာယ ကပ္ပသတသဟဿာဓိကံ အသင်္ချေယျံ ပါရမိယော ပူရိတာ, သော မေ မနောရထော မတ္ထကံ ပတ္တော, ဣတော ဒါနိ ပဋ္ဌာယ ပဋိသန္ဓိဝသေန န ပုန ဧကဋ္ဌာနေ သန္နိပါတော သမာဂမော အတ္ထိ, ဆိန္နော ဧသ ဝိဿာသော, အနေကေဟိ ဗုဒ္ဓသတသဟဿေဟိ ပဝိဋ္ဌံ အဇရံ အမရံ ခေမံ သုခံ သီတလံ အဘယံ နိဗ္ဗာနပုရံ ပဝိသိဿာမိ, သစေ မေ ကိဉ္စိ ကာယိကံ ဝါ ဝါစသိကံ ဝါ န ရောစေထ, ခမထ တံ ဘဂဝါ, ဂမနကာလော မယှ’’န္တိ. ခမာမိ တေ, သာရိပုတ္တ, န ခေါ ပန တေ ကိဉ္စိ ကာယိကံ ဝါ ဝါစသိကံ ဝါ မယှံ အရုစ္စနကံ အတ္ထိ, ယဿ ဒါနိ တွံ, သာရိပုတ္တ, ကာလံ မညသီတိ.

长老伸出赤红色的双手，捧起导师如金龟甲般的双足，抚其脚踝，说道：“世尊，为顶礼此双足，我已圆满一阿僧祇又十万大劫之波罗蜜。我之心愿已达究竟。自今而后，再无因结生而于一处相会聚集。此亲近已断。我将进入无数百千诸佛所入之不老、不死、安稳、快乐、清凉、无畏的涅槃城。倘我身业、语业有任何令您不悦之处，恳请世尊宽恕。此乃我离去之时。”“舍利弗，我宽恕你。然汝之身业、语业，实无任何令我不悦之处。舍利弗，你认为何时是时候，便可离去。”

---

ဣတိ ဘဂဝတာ အနုညာတသမနန္တရံ သတ္ထု ပါဒေ ဝန္ဒိတွာ ဥဋ္ဌိတမတ္တေ အာယသ္မန္တေ သာရိပုတ္တေ သိနေရုစက္ကဝါဠဟိမဝန္တပရိဘဏ္ဍပဗ္ဗတေ ဓာရယမာနာပိ – ‘‘အဇ္ဇ ဣမံ ဂုဏရာသိံ ဓာရေတုံ န သက္ကောမီ’’တိ ဝဒန္တီ ဝိယ ဧကပ္ပဟာရေနေဝ ဝိရဝမာနာ မဟာပထဝီ ယာဝ ဥဒကပရိယန္တာ အကမ္ပိ, အာကာသေ ဒေဝဒုန္ဒုဘိယော ဖလိံသု, မဟာမေဃော ဥဋ္ဌဟိတွာ ပေါက္ခရဝဿံ ဝဿိ.

世尊应允后，具寿舍利弗随即顶礼世尊双足。就在他起身的刹那，那即使能承载须弥山、铁围山(Cakkavāḷa)、雪山(Himavanta)等群山的大地，也仿佛在说：“今日我无法承载此功德之聚！”，而一声巨响，震动直至水界。天空中天鼓迸响，大云涌起，降下莲花之雨。

---

သတ္ထာ – ‘‘ဓမ္မသေနာပတိံ ပဋိပါဒေဿာမီ’’တိ ဓမ္မာသနာ ဝုဋ္ဌာယ ဂန္ဓကုဋိအဘိမုခေါ ဂန္တွာ မဏိဖလကေ အဋ္ဌာသိ. ထေရော တိက္ခတ္တုံ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ စတူသု ဌာနေသု ဝန္ဒိတွာ – ‘‘ဘဂဝါ ဣတော ကပ္ပသတသဟဿာဓိကဿ အသင်္ချေယျဿ ဥပရိ အနောမဒဿီသမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ပါဒမူလေ နိပဇ္ဇိတွာ တုမှာကံ ဒဿနံ ပတ္ထေသိံ, သာ မေ ပတ္ထနာ သမိဒ္ဓါ, ဒိဋ္ဌာ တုမှေ, တံ ပဌမဒဿနံ, ဣဒံ ပစ္ဆိမဒဿနံ. ပုန တုမှာကံ ဒဿနံ နတ္ထီ’’တိ ဝတွာ ဒသနခသမောဓာနသမုဇ္ဇလံ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂယှ ယာဝ ဒဿနဝိသယာ အဘိမုခေါဝ ပဋိက္ကမိတွာ [Pg.249] ဝန္ဒိတွာ ပက္ကာမိ. ပုန မဟာပထဝီ ဓာရေတုံ အသက္ကောန္တီ ဥဒကပရိယန္တံ ကတွာ အကမ္ပိ.

世尊心想：“我将向法将还礼。”便从法座起身，面向香孤邸走去，立于宝石板上。长老右绕三匝，于四处顶礼后说：“世尊，于此劫起，一阿僧祇劫又十万劫之上，我曾于阿诺马达西(Anomadassī)正等觉者足下，俯身发愿得见于您。我此愿已成，已得见您。彼为初见，此为后见，此后再无得见您之时。”说完，高举十指甲光明汇聚之合掌，面向世尊，倒退而行，直至视线尽头，再次顶礼后离去。其时，大地震动，直达水界，仿佛不堪承受其功德之重。

---

ဘဂဝါ ပရိဝါရေတွာ ဌိတေ ဘိက္ခူ အာဟ – ‘‘အနုဂစ္ဆထ, ဘိက္ခဝေ, တုမှာကံ ဇေဋ္ဌဘာတိက’’န္တိ. တသ္မိံ ခဏေ စတဿောပိ ပရိသာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဧကကံယေဝ ဇေတဝနေ ဩဟာယ နိရဝသေသာ နိက္ခမိံသု. သာဝတ္ထိနဂရဝါသိနောပိ – ‘‘သာရိပုတ္တတ္ထေရော ကိရ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ အာပုစ္ဆိတွာ ပရိနိဗ္ဗာယိတုကာမော နိက္ခန္တော, ပဿိဿာမ န’’န္တိ နဂရဒွါရာနိ နိရောကာသာနိ ကရောန္တာ နိက္ခမိတွာ ဂန္ဓမာလာဒိဟတ္ထာ ကေသေ ဝိကိရိတွာ – ‘‘ဣဒါနိ မယံ ကဟံ မဟာပညော နိသိန္နော, ကဟံ ဓမ္မသေနာပတိ နိသိန္နော’’တိ ပုစ္ဆန္တာ – ‘‘ကဿ သန္တိကံ ဂမိဿာမ, ကဿ ဟတ္ထေ သတ္ထာရံ ဌပေတွာ ထေရော ပက္ကန္တော’’တိအာဒိနာ နယေန ပရိဒေဝန္တာ ရောဒန္တာ ထေရံ အနုဗန္ဓိံသု.

世尊对围绕而立的比丘们说：“比丘们，去随行你们的兄长吧。”彼时，四众弟子将正等觉者独自留在祇陀林，毫无遗余地离去。舍卫城(Sāvatthī)的居民们亦念：“听闻舍利弗长老已向正等觉者告假，欲取般涅槃而离去，我等当去见他。”于是他们手持香、花等物，披散着头发，涌出城门，致使城门拥挤不堪。他们一面哭泣，一面问道：“如今大慧者安坐何处？法将安坐何处？”又悲叹道：“我等当去谁的身边？长老将导师托付于谁之手而离去？”他们以如是等方式悲叹哭泣，紧随长老而去。

---

ထေရော မဟာပညာယ ဌိတတ္တာ – ‘‘သဗ္ဗေသံ အနတိက္ကမနီယော ဧသ မဂ္ဂေါ’’တိ မဟာဇနံ ဩဝဒိတွာ – ‘‘တုမှေပိ, အာဝုသော, တိဋ္ဌထ, မာ ဒသဗလေ ပမာဒံ အာပဇ္ဇိတ္ထာ’’တိ ဘိက္ခုသံဃမ္ပိ နိဝတ္တေတွာ အတ္တနော ပရိသာယေဝ သဒ္ဓိံ ပက္ကာမိ. ယေပိ မနုဿာ – ‘‘ပုဗ္ဗေ အယျော ပစ္စာဂမနစာရိကံ စရတိ, ဣဒံ ဣဒါနိ ဂမနံ န ပုန ပစ္စာဂမနာယာ’’တိ ပရိဒေဝန္တာ အနုဗန္ဓိံသုယေဝ. တေပိ – ‘‘အပ္ပမတ္တာ, အာဝုသော, ဟောထ, ဧဝံဘာဝိနော နာမ သင်္ခါရာ’’တိ နိဝတ္တေသိ.

长老因立于大智慧中，告诫众人：“此途，一切众生皆无法超越。”又令比丘僧团返回，说道：“贤友们，请留步，莫于十力者前放逸。”遂仅与自己的随从离去。亦有众人悲叹：“往昔，尊者游化后尚会归来，然今朝此行，再无归期。”而一路追随。长老亦令彼等返回，说道：“贤友们，当不放逸，诸行法本性如此。”

---

အထ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော သဗ္ဗတ္ထ ဧကရတ္တိဝါသေန အန္တရာမဂ္ဂေ သတ္တာဟံ မနုဿာနံ သင်္ဂဟံ ကရောန္တော သာယံ နာလကဂါမံ ပတွာ ဂါမဒွါရေ နိဂြောဓရုက္ခမူလေ အဋ္ဌာသိ. အထ ဥပရေဝတော နာမ ထေရဿ ဘာဂိနေယျော ဗဟိဂါမံ ဂစ္ဆန္တော ထေရံ ဒိသွာ ဥပသင်္ကမိတွာ ဝန္ဒိတွာ အဋ္ဌာသိ. ထေရော တံ အာဟ – ‘‘အတ္ထိ ဂေဟေ တေ အယျိကာ’’တိ. အာမ ဘန္တေတိ. ဂစ္ဆ အမှာကံ ဣဓာဂတဘာဝံ အာရောစေဟိ. ‘‘ကသ္မာ အာဂတော’’တိ စ ဝုတ္တေ – ‘‘အဇ္ဇ ကိရ ဧကဒိဝသံ အန္တောဂါမေ ဝသိဿတိ, ဇာတောဝရကံ ပဋိဇဂ္ဂထ, ပဉ္စန္နဉ္စ ကိရ ဘိက္ခုသတာနံ ဝသနဋ္ဌာနံ ဇာနာထာ’’တိ. သော ဂန္တွာ – ‘‘အယျိကေ မယှံ မာတုလော အာဂတော’’တိ အာဟ. ဣဒါနိ ကုဟိန္တိ? ဂါမဒွါရေတိ. ဧကကောဝ, အညောပိ ကောစိ အတ္ထီတိ? အတ္ထိ ပဉ္စသတာ ဘိက္ခူတိ. ကိံကာရဏာ အာဂတောတိ? သော တံ ပဝတ္တိံ အာရောစေသိ. ဗြာဟ္မဏီ – ‘‘ကိံ နု ခေါ ဧတ္တကာနံ ဝသနဋ္ဌာနံ ပဋိဇဂ္ဂါပေတိ[Pg.250], ဒဟရကာလေ ပဗ္ဗဇိတွာ မဟလ္လကကာလေ ဂိဟီ ဟောတုကာမော’’တိ စိန္တေန္တီ ဇာတောဝရကံ ပဋိဇဂ္ဂါပေတွာ ပဉ္စသတာနံ ဝသနဋ္ဌာနံ ကာရေတွာ ဒဏ္ဍဒီပိကာ ဇာလေတွာ ထေရဿ ပါဟေသိ.

尔时，具寿舍利弗于途中七日，处处皆仅住一夜，饶益众人。至傍晚，抵达纳拉咖(Nālaka)村，立于村口榕树下。时，长老之外甥，名优波瑞瓦达(Uparevata)，正欲出村，见长老，遂上前顶礼，立于一旁。长老问彼：“汝祖母在家否？”答曰：“在，尊者。”“汝且前往，告知我等已至。若问何故而来，则言：“他今日将于村中住一夜，请备好其出生之房室，并为五百位比丘安排住处。””彼外甥前往，告其祖母曰：“祖母，我舅父已至。”“现于何处？”“在村口。”“独自一人，或有他人？”“有五百比丘。”“何故而来？”彼遂告之其事。婆罗门女思忖：“何故为如此众人备办住处？莫非少时出家，老来欲作俗人？”虽作此念，然仍命人洒扫其出生之房室，为五百比丘备妥住处，并点燃火把，遣人送予长老。

---

ထေရော ဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ ပါသာဒံ အာရုယှ ဇာတောဝရကံ ပဝိသိတွာ နိသီဒိ, နိသီဒိတွာ ‘‘တုမှာကံ ဝသနဋ္ဌာနံ ဂစ္ဆထာ’’တိ ဘိက္ခူ ဥယျောဇေသိ. တေသု ဂတမတ္တေသုယေဝ ထေရဿ ခရော အာဗာဓော ဥပ္ပဇ္ဇိ, လောဟိတပက္ခန္ဒိကာ မာရဏန္တိကာ ဝေဒနာ ဝတ္တန္တိ. ဧကံ ဘာဇနံ ပဝိသတိ, ဧကံ နိက္ခမတိ. ဗြာဟ္မဏီ – ‘‘မမ ပုတ္တဿ ပဝတ္တိ မယှံ န ရုစ္စတီ’’တိ အတ္တနော ဝသနဂဗ္ဘဒွါရံ နိဿာယ အဋ္ဌာသိ.

长老与众比丘一同登上殿堂，进入诞生室后坐下。坐定后，对众比丘说：“你们回各自的住处去吧。”便遣散了他们。他们刚一离开，长老就得了重病，生起致命的血痢，剧痛不止。一个便盆送进去，一个便盆拿出来。婆罗门女心想：“我儿子的这番情状，我不喜欢。”便倚在自己房间的门口站着。

---

စတ္တာရော မဟာရာဇာနော ‘‘ဓမ္မသေနာပတိ ကုဟိံ ဝိဟရတီ’’တိ ဩလောကေန္တာ နာလကဂါမေ ဇာတောဝရကေ ပရိနိဗ္ဗာနမဉ္စေ နိပန္နော, ပစ္ဆိမဒဿနံ ဂမိဿာမာ’’တိ အာဂမ္မ ဝန္ဒိတွာ အဋ္ဌံသု. ကေ တုမှေတိ? မဟာရာဇာနော ဘန္တေတိ. ကသ္မာ အာဂတတ္ထာတိ? ဂိလာနုပဋ္ဌာကာ ဘဝိဿာမာတိ. ‘‘ဟောတု, အတ္ထိ ဂိလာနုပဋ္ဌာကော, ဂစ္ဆထ တုမှေ’’တိ ဥယျောဇေသိ. တေသံ ဂတာဝသာနေ တေနေဝ နယေန သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော. တသ္မိံ ဂတေ မဟာဗြဟ္မာ စ အာဂမိံသု. တေပိ တထေဝ ထေရော ဥယျောဇေသိ.

四位大王在察看“法将住在何处？”时，见到他躺在纳拉咖(Nāḷaka)村诞生室的般涅槃床上，心想：“我们去做最后的瞻仰吧。”于是前来礼敬后，站立一旁。长老问：“你们是谁？”答：“尊者，我们是诸大王。”问：“为何而来？”答：“我们想来担当侍病者。”长老说：“罢了，已有侍病者，你们去吧。”便遣散了他们。他们离去后，天帝释也以同样的方式前来。他离去后，大梵天也来了。长老也同样地将他们遣回。

---

ဗြာဟ္မဏီ ဒေဝတာနံ အာဂမနဉ္စ ဂမနဉ္စ ဒိသွာ ‘‘ကေ နု ခေါ ဧတေ မမ ပုတ္တံ ဝန္ဒိတွာ ဂစ္ဆန္တီ’’တိ ထေရဿ ဂဗ္ဘဒွါရံ ဂန္တွာ ‘‘တာတ, စုန္ဒ, ကာ ပဝတ္တီ’’တိ ပုစ္ဆိ. သော တံ ပဝတ္တိံ အာစိက္ခိတွာ ‘‘မဟာဥပါသိကာ, ဘန္တေ, အာဂတာ’’တိ အာဟ. ထေရော ‘‘ကသ္မာ အဝေလာယ အာဂတာ’’တိ ပုစ္ဆိ. သာ ‘‘တုယှံ, တာတ, ဒဿနတ္ထာယာ’’တိ ဝတွာ ‘‘တာတ, ပဌမံ ကေ အာဂတာ’’တိ ပုစ္ဆိ. စတ္တာရော မဟာရာဇာနော ဥပါသိကေတိ. တာတ, တွံ စတူဟိ မဟာရာဇေဟိ မဟန္တတရောတိ? အာရာမိကသဒိသာ ဧတေ ဥပါသိကေ, အမှာကံ သတ္ထု ပဋိသန္ဓိဂ္ဂဟဏတော ပဋ္ဌာယ ခဂ္ဂဟတ္ထာ ဟုတွာ အာရက္ခံ အကံသူတိ. တေသံ တာတ ဂတာဝသာနေ ကော အာဂတောတိ? သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒောတိ. ဒေဝရာဇတောပိ တွံ တာတ မဟန္တတရောတိ? ဘဏ္ဍဂ္ဂါဟကသာမဏေရသဒိသော ဧသ ဥပါသိကေ, အမှာကံ သတ္ထု တာဝတိံသတော ဩတရဏကာလေ ပတ္တစီဝရံ ဂဟေတွာ ဩတိဏ္ဏောတိ. တဿ တာတ ဂတာဝသာနေ ဇောတယမာနော ဝိယ ကော အာဂတောတိ? ဥပါသိကေ, တုယှံ ဘဂဝါ စ သတ္ထာ စ မဟာဗြဟ္မာ နာမ ဧသောတိ. မယှံ ဘဂဝတော [Pg.251] မဟာဗြဟ္မတောပိ တွံ, တာတ, မဟန္တတရောတိ? အာမ ဥပါသိကေ, ဧတေ နာမ ကိရ အမှာကံ သတ္ထု ဇာတဒိဝသေ စတ္တာရော မဟာဗြဟ္မာနော မဟာပုရိသံ သုဝဏ္ဏဇာလေန ပဋိဂ္ဂဏှိံသူတိ.

婆罗门女见到诸天来来往往，心想：“这些人是谁？竟然礼拜我的儿子后离去。”于是她走到长老的房门前，向纯陀问道：“孩子，发生什么事了？”纯陀向她说明了情况，然后向长老禀报：“尊者，大优婆夷来了。”长老问道：“为何在这不合时宜的时刻前来？”她说：“孩子，我是为了来看你。”又问：“孩子，最先来的是谁？”答：“是四大天王，优婆夷。”“孩子，你比四大天王还伟大吗？”“优婆夷，他们就像园林的守护者，自从我们导师入胎以来，就一直手持宝剑守护着。”“孩子，他们走了之后，是谁来的呢？”“是天帝释。”“孩子，你比天帝还伟大吗？”“优婆夷，他就像个拿着衣钵的沙弥。我们导师从三十三天下来时，他拿着衣钵跟随而下。”“孩子，在他走后，那位光芒万丈的是谁呢？”“优婆夷，那是你的世尊与导师，名为大梵天。”“孩子，你比我的世尊，也就是大梵天，还伟大吗？”“是的，优婆夷。据说我们导师诞生之日，那四位大梵天曾用金网接住了这位大士。”

---

အထ ဗြာဟ္မဏိယာ – ‘‘ပုတ္တဿ တာဝ မေ အယံ အာနုဘာဝေါ, ကီဒိသော ဝတ မယှံ ပုတ္တဿ ဘဂဝတော သတ္ထု အာနုဘာဝေါ ဘဝိဿတီ’’တိ စိန္တယန္တိယာ သဟသာ ပဉ္စဝဏ္ဏာ ပီတိ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ သကလသရီရံ ဖရိ. ထေရော – ‘‘ဥပ္ပန္နံ မေ မာတု ပီတိသောမနဿံ, အယံ ဒါနိ ကာလော ဓမ္မဒေသနာယာ’’တိ စိန္တေတွာ ‘‘ကိံ စိန္တေသိ မဟာဥပါသိကေ’’တိ အာဟ. သာ ‘‘ပုတ္တဿ တာဝ မေ အယံ ဂုဏော, သတ္ထု ပနဿ ကီဒိသော ဘဝိဿတီတိ ဣဒံ, တာတ, စိန္တေမီ’’တိ အာဟ. မဟာဥပါသိကေ, မယှံ သတ္ထုဇာတက္ခဏေ မဟာဘိနိက္ခမနေ သမ္ဗောဓိယံ ဓမ္မစက္ကပ္ပဝတ္တနေ စ ဒသသဟဿိလောကဓာတု ကမ္ပိတ္ထ. သီလေန သမာဓိနာ ပညာယ ဝိမုတ္တိယာ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနေန သမော နာမ နတ္ထိ, ဣတိပိ သော ဘဂဝါတိ ဝိတ္ထာရေတွာ ဗုဒ္ဓဂုဏပဋိသံယုတ္တံ ဓမ္မဒေသနံ ကထေသိ.

那时，婆罗门女心想：“我儿尚有如此威力，我儿之师——世尊，其威力又将如何？”正思惟时，五种喜悦忽然生起，遍满全身。长老心想：“我母已生起欢喜之心，此正是说法之时。”于是问道：“大优婆夷，您在想什么？”她答道：“儿啊，我正在想：我儿尚有如此功德，其师之功德又将如何？”长老说：“大优婆夷，我师于诞生时、大出离时、证正觉时、转法轮时，一万世界悉皆震动。于戒、定、慧、解脱、解脱知见，无有能与等者，以是故为世尊……”长老于是为她详尽开示了与佛陀功德相应的法。

---

ဗြာဟ္မဏီ ပိယပုတ္တဿ ဓမ္မဒေသနာပရိယောသာနေ သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌာယ ပုတ္တံ အာဟ – ‘‘တာတ ဥပတိဿ, ကသ္မာ ဧဝမကာသိ, ဧဝရူပံ နာမ အမတံ မယှံ ဧတ္တကံ ကာလံ န အဒါသီ’’တိ. ထေရော – ‘‘ဒိန္နံ ဒါနိ မေ မာတု ရူပသာရိယာ ဗြာဟ္မဏိယာ ပေါသာဝနိကမူလံ, ဧတ္တကေန ဝဋ္ဋိဿတီ’’တိ စိန္တေတွာ – ‘‘ဂစ္ဆ မဟာဥပသိကေ’’တိ ဗြာဟ္မဏိံ ဥယျောဇေတွာ – ‘‘စုန္ဒ ကာ ဝေလာ’’တိ အာဟ. ဗလဝပစ္စူသကာလော, ဘန္တေတိ. ဘိက္ခုသံဃံ သန္နိပါတေဟီတိ. သန္နိပတိတော ဘန္တေ ဘိက္ခုသံဃောတိ. ‘‘မံ ဥက္ခိပိတွာ နိသီဒါပေဟိ စုန္ဒာ’’တိ ဥက္ခိပိတွာ နိသီဒါပေသိ.

婆罗门女于其爱子说法完毕时，安住于须陀洹果，遂对其子言：“儿啊，伍巴谛萨，汝为何如此行事？此等甘露，何以长久以来不授予我？”长老心想：“如今，我已偿还母亲茹帕萨莉(Rūpasārī)婆罗门女的养育之恩，有此已足矣。”思惟已，便遣婆罗门女离去：“去吧，大优婆夷。”随后问道：“纯陀，现在是何时？”“尊者，天色大亮，正是黎明时分。”“去召集比丘僧团。”“尊者，比丘僧团已集合。”“纯陀，扶我起来坐下。”纯陀便扶他坐起。

---

ထေရော ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘အာဝုသော စတုစတ္တာလီသံ ဝေါ ဝဿာနိ မယာ သဒ္ဓိံ ဝိစရန္တာနံ ယံ မေ ကာယိကံ ဝါ ဝါစသိကံ ဝါ န ရောစေထ, တံ ခမထ အာဝုသော’’တိ. ဧတ္တကံ, ဘန္တေ, အမှာကံ ဆာယာ ဝိယ တုမှေ အမုဉ္စိတွာ ဝိစရန္တာနံ အရုစ္စနကံ နာမ နတ္ထိ, တုမှေ ပန အမှာကံ ခမထာတိ. အထ ထေရော မဟာစီဝရံ သင်္ကဍ္ဎိတွာ မုခံ ပိဓာယ ဒက္ခိဏေန ပဿေန နိပန္နော သတ္ထာ ဝိယ နဝ အနုပုဗ္ဗသမာပတ္တိယော အနုလောမပဋိလောမတော သမာပဇ္ဇိတွာ ပုန ပဌမဇ္ဈာနံ အာဒိံ ကတွာ ယာဝ စတုတ္ထဇ္ဈာနာ သမာပဇ္ဇိ[Pg.252]. တတော ဝုဋ္ဌာယ အနန္တရံယေဝ မဟာပထဝိံ ဥန္နာဒေန္တော အနုပါဒိသေသာယ နိဗ္ဗာနဓာတုယာ ပရိနိဗ္ဗာယိ.

长老对诸比丘说：“贤友们，在与我共游行的四十四年间，我若有任何身行或语行令你们不悦，请贤友们宽恕。”“尊者，我们如影随形，不曾离开您而游行，于此漫长时日中，未曾有任何令我们不悦之事。反倒是请尊者宽恕我们。”其后，长老拉过大衣，遮住脸，如导师一般右胁而卧，顺逆地进入九次第等至。再从初禅开始，次第进入，直至第四禅。从彼出定后，随即令大地轰鸣，以无余涅槃界而般涅槃。

---

ဥပါသိကာ – ‘‘ကိံ နု ခေါ မေ ပုတ္တော, န ကိဉ္စိ ကထေတီ’’တိ ဥဋ္ဌာယ ပိဋ္ဌိပါဒေ ပရိမဇ္ဇန္တီ ပရိနိဗ္ဗုတဘာဝံ ဉတွာ မဟာသဒ္ဒံ ကုရုမာနာ ပါဒေသု နိပတိတွာ – ‘‘တာတ မယံ ဣတော ပုဗ္ဗေ တဝ ဂုဏံ န ဇာနိမှာ, ဣဒါနိ ပန တံ အာဒိံ ကတွာ အနေကသတေ အနေကသဟဿေ အနေကသတသဟဿေ ဘိက္ခူ ဣမသ္မိံ နိဝေသနေ နိသီဒါပေတွာ ဘောဇေတုံ န လဘိမှာ, စီဝရေဟိ အစ္ဆာဒေတုံ န လဘိမှာ, ဝိဟာရသတံ ဝိဟာရသဟဿံ ကာရေတုံ န လဘိမှာ’’တိ ယာဝ အရုဏုဂ္ဂမနာ ပရိဒေဝိ. အရုဏေ ဥဂ္ဂတမတ္တေယေဝ သုဝဏ္ဏကာရေ ပက္ကောသာပေတွာ သုဝဏ္ဏဂဗ္ဘံ ဝိဝရာပေတွာ သုဝဏ္ဏဃဋိယော မဟာတုလာယ တုလာပေတွာ – ‘‘ပဉ္စ ကူဋာဂါရသတာနိ ပဉ္စ အဂ္ဃိကသတာနိ ကရောထာ’’တိ ဒါပေတိ.

优婆夷心想：“为何我的儿子一言不发？”便起身抚摸他的脚背，得知他已般涅槃，于是放声大哭，俯伏于其足下，哭诉道：“孩子啊！我们从前不知晓你的功德。如今，以你为首，欲于此宅中，令数百、数千、数十万比丘就座并供养饮食，已不可得；欲以僧衣供养，已不可得；欲令建造百座、千座寺院，已不可得！”她如此悲叹，直至黎明。黎明刚升起，她便命人召来金匠，打开金库，用大秤称量金罐，下令道：“你们去做五百座尖顶楼阁与五百座宝塔。”

---

သက္ကောပိ ဒေဝရာဇာ ဝိဿကမ္မဒေဝပုတ္တံ အာမန္တေတွာ – ‘‘တာတ ဓမ္မသေနာပတိ ပရိနိဗ္ဗုတော, ပဉ္စ ကူဋာဂါရသတာနိ ပဉ္စ အဂ္ဃိကသတာနိ စ မာပေဟီ’’တိ အာဟ. ဣတိ ဥပါသိကာယ ကာရိတာနိ စ ဝိဿကမ္မေန နိမ္မိတာနိ စ သဗ္ဗာနိပိ ဒွေသဟဿာနိ အဟေသုံ. တတော နဂရမဇ္ဈေ သာရမယံ မဟာမဏ္ဍပံ ကာရေတွာ မဏ္ဍပမဇ္ဈေ မဟာကူဋာဂါရံ ဌပေတွာ သေသာနိ ပရိဝါရသင်္ခေပေန ဌပေတွာ သာဓုကီဠိကံ အာရဘိံသု. ဒေဝါနံ အန္တရေ မနုဿာ, မနုဿာနံ အန္တရေ ဒေဝါ အဟေသုံ.

帝释天王亦召来毗首羯磨天子(Vissakammadevaputta)，说道：“孩子，法将舍利弗已般涅槃，请建造五百座重阁与五百座宝塔。”如此，优婆夷所造的，以及毗首羯磨所化现的，总共达到了两千座。其后，他们在城市中央建造一座坚固的大殿，于大殿中央安放一座大重阁，其余的则如侍从般环绕布置，并开始了贤善法会。天人在人众之中，人众在天人之中。

---

ရေဝတီ နာမ ဧကာ ထေရဿ ဥပဋ္ဌာယိကာ – ‘‘အဟံ ထေရဿ ပူဇံ ကရိဿာမီ’’တိ သုဝဏ္ဏပုပ္ဖာနံ တယော ကုမ္ဘေ ကာရေသိ. ‘‘ထေရဿ ပူဇံ ကရိဿာမီ’’တိ သက္ကော ဒေဝရာဇာ အဍ္ဎတေယျကောဋိနာဋကေဟိ ပရိဝါရိတော ဩတရိ. ‘‘သက္ကော ဩတရတီ’’တိ မဟာဇနော ပစ္ဆာမုခေါ ပဋိက္ကမိ. တတ္ထ သာပိ ဥပါသိကာ ပဋိက္ကမမာနာ ဂရုဘာရတ္တာ ဧကမန္တံ အပသက္ကိတုံ အသက္ကောန္တီ မနုဿာနံ အန္တရေ ပတိ. မနုဿာ အပဿန္တာ တံ မဒ္ဒိတွာ အဂမိံသု. သာ တတ္ထေဝ ကာလံ ကတွာ တာဝတိံသဘဝနေ ကနကဝိမာနေ နိဗ္ဗတ္တိ. နိဗ္ဗတ္တက္ခဏေယေဝဿာ ရတနက္ခန္ဓော ဝိယ တိဂါဝုတပ္ပမာဏော အတ္တဘာဝေါ အဟောသိ သဋ္ဌိသကဋပူရပ္ပမာဏအလင်္ကာရပဋိမဏ္ဍိတာ အစ္ဆရာသဟဿပရိဝါရိတာ. အထဿာ ဒိဗ္ဗံ သဗ္ဗကာယိကာဒါသံ ပုရတော ဌပယိံသု[Pg.253]. သာ အတ္တနော သိရိသမ္ပတ္တိံ ဒိသွာ – ‘‘ဥဠာရာ အယံ သမ္ပတ္တိ, ကိံ နု ခေါ မေ ကမ္မံ ကတ’’န္တိ စိန္တယမာနာ အဒ္ဒသ – ‘‘မယာ သာရိပုတ္တတ္ထေရဿ ပရိနိဗ္ဗုတဋ္ဌာနေ တီဟိ သုဝဏ္ဏပုပ္ဖကုမ္ဘေဟိ ပူဇာ ကတာ, မဟာဇနော မံ မဒ္ဒိတွာ ဂတော, သာဟံ တတ္ထ ကာလံ ကတွာ ဣဓူပပန္နာ, ထေရံ နိဿာယ လဒ္ဓံ ဣဒါနိ ပုညဝိပါကံ မနုဿာနံ ကထေဿာမီ’’တိ သဟ ဝိမာနေနေဝ ဩတရိ.

有一位名叫瑞瓦蒂(Revatī)的长老女护持，她想：“我要供养长老”，便让人做了三罐金花。帝释天王也想：“我要供养长老”，便带着两千五百万位天界舞者降临。众人心想：“帝释天王降临了！”，便向后退去。当时那位优婆夷也正在后退，但因负重，无法退到一旁，在人群中跌倒。人们没有看见，从她身上踩踏而过。她当场命终，转生到三十三天的一座黄金天宫里。刚一出生，她的身体就有三伽浮陀量，如宝蕴一般，身上佩戴着能装满六十辆大车的饰品，并有一千位天女为侍从。天人在她面前放了一面能照见全身的天镜。她看到自己殊胜的福报，心想：“此福报甚为殊胜，我究竟造了什么业？”她随即忆起：“我曾在舍利弗长老般涅槃之处用三罐金花作供养，被众人踩踏而死，才转生到这里。现在，我要将这依靠长老而得的善业果报说与人们听。”于是她连同天宫一起降临。

---

မဟာဇနော ဒူရတောဝ ဒိသွာ – ‘‘ကိံ နု ခေါ ဒွေ သူရိယာ ဥဋ္ဌိတာ’’တိ? ဩလောကေန္တော – ‘‘ဝိမာနေ အာဂစ္ဆန္တေ ကူဋာဂါရသဏ္ဌာနံ ပညာယတိ, နာယံ သူရိယော, ဝိမာနမေတံ ဧက’’န္တိ အာဟ. တမ္ပိ ဝိမာနံ တာဝဒေဝ အာဂန္တွာ ထေရဿ ဒါရုစိတကမတ္ထကေ ဝေဟာသံ အဋ္ဌာသိ. ဒေဝဓီတာ ဝိမာနံ အာကာသေယေဝ ဌပေတွာ ပထဝိံ ဩတရိ. မဟာဇနော – ‘‘ကာ တွံ, အယျေ’’တိ? ပုစ္ဆိ. ‘‘န မံ တုမှေ ဇာနာထ, ရေဝတီ နာမာဟံ, တီဟိ သုဝဏ္ဏပုပ္ဖကုမ္ဘေဟိ ထေရံ ပူဇံ ကတွာ မနုဿေဟိ မဒ္ဒိတာ ကာလံ ကတွာ တာဝတိံသဘဝနေ နိဗ္ဗတ္တာ, ပဿထ မေ သိရိသမ္ပတ္တိံ, တုမှေပိ ဒါနိ ဒါနာနိ ဒေထ, ပုညာနိ ကရောထာ’’တိ ကုသလကိရိယာယ ဝဏ္ဏံ ကထေတွာ ထေရဿ စိတကံ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ဝန္ဒိတွာ အတ္တနော ဒေဝဋ္ဌာနံယေဝ ဂတာ.

众人从远处看见，心想：“难道是两个太阳升起来了吗？”仔细一看，说道：“有天宫前来，形如尖顶楼阁。这不是太阳，这是一座天宫。”那座天宫随即飞来，停留在长老的火葬柴堆上方的空中。天女将天宫停在空中，自己降到地面。众人问道：“尊者（ayye），您是谁？”她回答：“你们不认识我吗？我名叫瑞瓦蒂（Revatī），曾以三金花瓶供养长老，后被人踩踏而死，投生于三十三天。看我这荣耀与财富！如今你们也应行布施，做功德！”她称扬了善行的功德后，右绕长老的火葬堆，顶礼之后，便返回自己的天界住所了。

---

မဟာဇနောပိ သတ္တာဟံ သာဓုကီဠိကံ ကီဠိတွာ သဗ္ဗဂန္ဓေဟိ စိတကံ အကာသိ, စိတကာ ဧကူနရတနသတိကာ အဟောသိ. ထေရဿ သရီရံ စိတကံ အာရောပေတွာ ဥသီရကလာပကေဟိ အာလိမ္ပေသုံ. အာဠာဟနေ သဗ္ဗရတ္တိံ ဓမ္မဿဝနံ ပဝတ္တိ. အနုရုဒ္ဓတ္ထေရော သဗ္ဗဂန္ဓောဒကေန ထေရဿ စိတကံ နိဗ္ဗာပေသိ. စုန္ဒတ္ထေရော ဓာတုယော ပရိဿာဝနေ ပက္ခိပိတွာ – ‘‘န ဒါနိ မယာ ဣဓေဝ သက္ကာ ဌာတုံ, မယှံ ဇေဋ္ဌဘာတိကဿ ဓမ္မသေနာပတိသာရိပုတ္တတ္ထေရဿ ပရိနိဗ္ဗုတဘာဝံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ အာရောစေဿာမီ’’တိ ဓာတုပရိဿာဝနံ ထေရဿ စ ပတ္တစီဝရံ ဂဟေတွာ သာဝတ္ထိံ အဂမာသိ. ဧကဋ္ဌာနေပိ စ ဒွေ ရတ္တိယော အဝသိတွာ သဗ္ဗတ္ထ ဧကရတ္တိဝါသေနေဝ သာဝတ္ထိံ ပါပုဏိ. တမတ္ထံ ဒဿေတုံ အထ ခေါ စုန္ဒော သမဏုဒ္ဒေသောတိအာဒိ ဝုတ္တံ.

大众也举行了七天的追思法会，用各种香料建造了火葬堆，火葬堆为九十九肘。他们将长老的遗体安放在火葬堆上，用香根草束点燃。整夜都在火葬处听闻佛法。阿那律长老用各种香水熄灭了长老的火葬堆。纯陀长老将舍利放入滤器中，心想：“现在我不能再待在这里了，我应去向正自觉者禀告我兄长法将舍利弗长老般涅槃之事。”于是，他拿着装有舍利的滤器以及长老的衣钵，前往舍卫城（Sāvatthī）。他在任何一处地方都没有停留两夜，都是只住一夜，如此抵达了舍卫城。为了说明这个意义，才说了“尔时，纯陀沙弥……”等语。

---

တတ္ထ ယေနာယသ္မာ အာနန္ဒောတိ ယေန အတ္တနော ဥပဇ္ဈာယော ဓမ္မဘဏ္ဍာဂါရိကော အာယသ္မာ အာနန္ဒော, တေနုပသင်္ကမိ. ကသ္မာ ပနေသ ဥဇုကံ [Pg.254] သတ္ထု သန္တိကံ အဂန္တွာ ထေရဿ သန္တိကံ အဂမာသီတိ? သတ္ထရိ စ ထေရေ စ ဂါရဝေန. ဇေတဝနမဟာဝိဟာရေ ပေါက္ခရဏိယံ ကိရဿ နှတွာ ပစ္စုတ္တရိတွာ သုနိဝတ္ထသုပါရုတဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ဗုဒ္ဓါ နာမ မဟာပါသာဏစ္ဆတ္တံ ဝိယ ဂရုနော, ဖဏကတသပ္ပ သီဟဗျဂ္ဃမတ္တဝရဝါရဏာဒယော ဝိယ စ ဒုရာသဒါ, န သက္ကာ မယာ ဥဇုကမေဝ သတ္ထု သန္တိကံ ဂန္တွာ ကထေတုံ, ကဿ နု ခေါ သန္တိကံ ဂန္တဗ္ဗ’’န္တိ. တတော စိန္တေသိ – ‘‘ဥပဇ္ဈာယော မေ ဓမ္မဘဏ္ဍာဂါရိကော ဇေဋ္ဌဘာတိကတ္ထေရဿ ဥတ္တမသဟာယော, တဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ တံ အာဒါယ သတ္ထာရာ သဒ္ဓိံ ကထေဿာမီ’’တိ သတ္ထရိ စေဝ ထေရေ စ ဂါရဝေန ဥပသင်္ကမိ.

此处所谓“去到具寿阿难那里”，是指去到自己的戒师、法藏主具寿阿难那里。为何他不直接去到世尊跟前，而去了长老跟前呢？是出于对世尊和长老的恭敬。据说，他在祇陀林(Jetavana)大精舍的池中沐浴后上来，穿好衣时，生起此念：“诸佛如巨大的石伞般威重，又如张开兜帽的蛇、狮子、老虎、发情的优良大象等一样难以接近。我不能直接去到世尊跟前禀告，该去谁跟前呢？”然后他想：“我的戒师是法藏主，是我兄长长老的上等同伴。我应去到他跟前，带上他，再与世尊一同禀白。”因此，由于对世尊和长老的恭敬，他前去了。

---

ဣဒမဿ ပတ္တစီဝရန္တိ ‘‘အယမဿ ပရိဘောဂပတ္တော, ဣဒံ ဓာတုပရိဿာဝန’’န္တိ ဧဝံ ဧကေကံ အာစိက္ခိ. ပါဠိယံ ပန ‘‘ဣဒမဿ ပတ္တစီဝရ’’န္တိ ဧတ္တကမေဝ ဝုတ္တံ. ကထာပါဘတန္တိ ကထာမူလံ. မူလဉှိ ပါဘတန္တိ ဝုစ္စတိ. ယထာဟ –

所谓“此是其衣钵”，是指“这是他所受用的钵，这是舍利滤水器”，像这样一一禀告。但在巴利圣典中，只说了“此是其衣钵”这么多。所谓“话由”(kathāpābhata)，即是话语的开端。确实，本钱即被称为“由”(pābhata)。如佛所说：

---

‘‘အပ္ပကေနပိ မေဓာဝီ, ပါဘတေန ဝိစက္ခဏော;

သမုဋ္ဌာပေတိ အတ္တာနံ, အဏုံ အဂ္ဂိံဝ သန္ဓမ’’န္တိ. (ဇာ. ၁.၁.၄);

“有智慧的明辨者，仅凭少许本钱，便能令自身奋起，犹如吹燃微火。” (jā. 1.1.4);

---

ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယာတိ ဘဂဝန္တံ ဒဿနတ္ထာယ. ကိံ ပနိမိနာ ဘဂဝါ န ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗောတိ? နော န ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗော. အယဉှိ အာယသ္မာ ဒိဝါ နဝ ဝါရေ, ရတ္တိံ နဝ ဝါရေတိ ဧကာဟံ အဋ္ဌာရသ ဝါရေ ဥပဋ္ဌာနမေဝ ဂစ္ဆတိ. ဒိဝသဿ ပန သတဝါရံ ဝါ သဟဿဝါရံ ဝါ ဂန္တုကာမော သမာနောပိ န အကာရဏာ ဂစ္ဆတိ, ဧကံ ပဉှဒွါရံ ဂဟေတွာဝ ဂစ္ဆတိ. သော တံဒိဝသံ တေန ကထာပါဘတေန ဂန္တုကာမော ဧဝမာဟ. ဣဒမဿ ပတ္တစီဝရန္တိ ထေရောပိ – ‘‘ဣဒံ တဿ ပတ္တစီဝရံ, ဣဒဉ္စ ဓာတုပရိဿာဝန’’န္တိ ပါဋိယေက္ကံယေဝ ဒဿေတွာ အာစိက္ခိ.

“为见世尊”，即是为了见世尊。难道这位以前未曾见过世尊吗？不，并非未曾见过。这位具寿白天九次、夜晚九次，一日十八次前往侍奉。即使他想一日前往百次或千次，也不会无故前往，总是带着一个提问的因缘才去。他在那天想以那个话由为由前去，便如此说。至于“此是其衣钵”一句，长老也一一指明并说道：“这是他的衣钵，以及这是舍利滤器。”

---

သတ္ထာ ဟတ္ထံ ပသာရေတွာ ဓာတုပရိဿာဝနံ ဂဟေတွာ ဟတ္ထတလေ ဌပေတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ယော သော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ပုရိမဒိဝသေ အနေကာနိ ပါဋိဟာရိယသတာနိ ကတွာ ပရိနိဗ္ဗာနံ အနုဇာနာပေသိ, တဿ ဣဒါနိ ဣမာ သင်္ခဝဏ္ဏသန္နိဘာ ဓာတုယောဝ ပညာယန္တိ, ကပ္ပသတသဟဿာဓိကံ အသင်္ချေယျံ ပူရိတပါရမီ ဧသ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု, မယာ ပဝတ္တိတံ ဓမ္မစက္ကံ [Pg.255] အနုပဝတ္တကော ဧသ ဘိက္ခု, ပဋိလဒ္ဓဒုတိယအာသနော ဧသ ဘိက္ခု, ပူရိတသာဝကသန္နိပါတော ဧသ ဘိက္ခု, ဌပေတွာ မံ ဒသသု စက္ကဝါဠသဟဿေသု ပညာယ အသဒိသော ဧသ ဘိက္ခု, မဟာပညော ဧသ ဘိက္ခု, ပုထုပညော ဟာသပညော ဇဝနပညော တိက္ခပညော နိဗ္ဗေဓိကပညော ဧသ ဘိက္ခု, အပ္ပိစ္ဆော ဧသ ဘိက္ခု, သန္တုဋ္ဌော ပဝိဝိတ္တော အသံသဋ္ဌော အာရဒ္ဓဝီရိယော စောဒကော ပါပဂရဟီ ဧသ ဘိက္ခု, ပဉ္စ ဇာတိသတာနိ ပဋိလဒ္ဓမဟာသမ္ပတ္တိယော ပဟာယ ပဗ္ဗဇိတော ဧသ ဘိက္ခု, မမ သာသနေ ပထဝီသမခန္တိကော ဧသ ဘိက္ခု, ဆိန္နဝိသာဏဥသဘသဒိသော ဧသ ဘိက္ခု, စဏ္ဍာလပုတ္တသဒိသနီစစိတ္တော ဧသ ဘိက္ခု. ပဿထ, ဘိက္ခဝေ, မဟာပညဿ ဓာတုယော, ပဿထ, ဘိက္ခဝေ, ပုထုပညဿ ဟာသပညဿ ဇဝနပညဿ တိက္ခပညဿ နိဗ္ဗေဓိကပညဿ အပ္ပိစ္ဆဿ သန္တုဋ္ဌဿ ပဝိဝိတ္တဿ အသံသဋ္ဌဿ အာရဒ္ဓဝီရိယဿ, စောဒကဿ, ပဿထ, ဘိက္ခဝေ, ပါပဂရဟိဿ ဓာတုယောတိ.

世尊伸出手，拿起舍利布，置于掌中，对比丘们说：“诸比丘，那位比丘于前日示现数百种神通，我允许其般涅槃，如今只见此等螺贝色舍利。诸比丘，此比丘于一阿僧祇又十万劫中圆满波罗蜜。此比丘乃随我转法轮者。此比丘乃得第二座者。此比丘乃圆满声闻集会者。此比丘除我之外，于一万世界中，智慧无与伦比。此比丘是大慧者。此比丘是广慧者、喜慧者、速慧者、利慧者、通达慧者。此比丘是少欲者。此比丘是知足者、远离者、不杂处者、发起精进者、劝谏者、呵责罪恶者。此比丘于五百生中，舍弃所得之大财富而出家。此比丘于我教法中，忍辱犹如大地。此比丘犹如断角之公牛。此比丘之心谦卑犹如旃陀罗子。诸比丘，请看大慧者的舍利！诸比丘，请看广慧者、喜慧者、速慧者、利慧者、通达慧者、少欲者、知足者、远离者、不杂处者、发起精进者、劝谏者的舍利！诸比丘，请看呵责罪恶者的舍利！”

---

‘‘ယော ပဗ္ဗဇီ ဇာတိသတာနိ ပဉ္စ,ပဟာယ ကာမာနိ မနောရမာနိ;

တံ ဝီတရာဂံ သုသမာဟိတိန္ဒြိယံ,ပရိနိဗ္ဗုတံ ဝန္ဒထ သာရိပုတ္တံ.

彼于五百生中，舍离悦意诸欲而出家，已离贪欲，诸根善定，已般涅槃。汝等当礼敬此舍利弗。

---

‘‘ခန္တိဗလော ပထဝိသမော န ကုပ္ပတိ,န စာပိ စိတ္တဿ ဝသေန ဝတ္တတိ;

အနုကမ္ပကော ကာရုဏိကော စ နိဗ္ဗုတော,ပရိနိဗ္ဗုတံ ဝန္ဒထ သာရိပုတ္တံ.

彼具忍力犹如大地，不生嗔怒，亦不随心而转；彼慈悲怜悯，已然寂灭。汝等当礼敬已般涅槃之舍利弗。

---

‘‘စဏ္ဍာလပုတ္တော ယထာ နဂရံ ပဝိဋ္ဌော,နီစမနော စရတိ ကဠောပိဟတ္ထော;

တထာ အယံ ဝိဟရတိ သာရိပုတ္တော,ပရိနိဗ္ဗုတံ ဝန္ဒထ သာရိပုတ္တံ.

犹如旃陀罗子已入城，心怀谦卑，手持编篮而行；此舍利弗亦如是安住，汝等当礼敬已般涅槃之舍利弗。

---

‘‘ဥသဘော ယထာ ဆိန္နဝိသာဏကော,အဟေဌယန္တော စရတိ ပုရန္တရေ ဝနေ;

တထာ အယံ ဝိဟရတိ သာရိပုတ္တော,ပရိနိဗ္ဗုတံ ဝန္ဒထ သာရိပုတ္တ’’န္တိ.

犹如断角之公牛，于城内、于林中，不伤害而行；此舍利弗亦如是安住，汝等当礼敬已般涅槃之舍利弗。

---

ဣတိ [Pg.256] ဘဂဝါ ပဉ္စဟိ ဂါထာသတေဟိ ထေရဿ ဝဏ္ဏံ ကထေသိ. ယထာ ယထာ ဘဂဝါ ထေရဿ ဝဏ္ဏံ ကထေသိ, တထာ တထာ အာနန္ဒတ္ထေရော သန္ဓာရေတုံ န သက္ကောတိ, ဗိဠာရမုခေ ပက္ခန္တကုက္ကုဋော ဝိယ ပဝေဓတိ. တေနာဟ အပိစ မေ, ဘန္တေ, မဓုရကဇာတော ဝိယ ကာယောတိ သဗ္ဗံ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ. တတ္ထ မဓုရကဇာတောတိအာဒီနံ အတ္ထော ဝုတ္တောယေဝ. ဣဓ ပန ဓမ္မာတိ ဥဒ္ဒေသပရိပုစ္ဆာဓမ္မာ အဓိပ္ပေတာ. တဿ ဟိ ဥဒ္ဒေသပရိပုစ္ဆာဓမ္မေ အဂဟိတေ ဝါ ဂဟေတုံ, ဂဟိတေ ဝါ သဇ္ဈာယံ ကာတုံ စိတ္တံ န ပဝတ္တတိ. အထ သတ္ထာ ပဉ္စပသာဒဝိစိတြာနိ အက္ခီနိ ဥမ္မီလေတွာ ထေရံ ဩလောကေန္တော ‘‘အဿာသေဿာမိ န’’န္တိ အဿာသေန္တော ကိံ နု ခေါ တေ, အာနန္ဒ, သာရိပုတ္တောတိအာဒိမာဟ.

如是，世尊以五百偈颂宣说长老之功德。世尊越是宣说长老之功德，阿难长老越是无法自持，犹如落入猫口之雏鸡般颤抖。是故，彼言：“尊者，我身变得麻木无力。”等，此皆应广说。于此，“变得麻木无力”等之义，前已述及。此处，所谓“法”，意指总说与问答之法。因为彼于总说与问答之法，未学者欲学，已学者欲诵，然心无法随转。于是，导师睁开饰以五净色之眼，注视长老，为令彼宽慰，说道：“阿难，舍利弗于汝……”等。

---

တတ္ထ သီလက္ခန္ဓန္တိ လောကိယလောကုတ္တရသီလံ. သမာဓိပညာသုပိ ဧသေဝ နယော. ဝိမုတ္တိ ပန လောကုတ္တရာဝ. ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနံ ပစ္စဝေက္ခဏဉာဏံ, တံ လောကိယမေဝ. ဩဝါဒကောတိ ဩဝါဒဒါယကော. ဩတိဏ္ဏောတိ ဩတိဏ္ဏေသု ဝတ္ထူသု နာနပ္ပကာရေန ဩတရဏသီလော. ဝိညာပကောတိ ဓမ္မကထာကာလေ အတ္ထဉ္စ ကာရဏဉ္စ ဝိညာပေတာ. သန္ဒဿကောတိ ခန္ဓဓာတုအာယတနဝသေန တေသံ တေသံ ဓမ္မာနံ ဒဿေတာ. သမာဒပကောတိ ‘‘ဣဒဉ္စိဒဉ္စ ဂဏှထာ’’တိ ဧဝံ ဂဏှာပကော. သမုတ္တေဇကောတိ အဗ္ဘုဿာဟကော. သမ္ပဟံသကောတိ ပဋိလဒ္ဓဂုဏေဟိ မောဒါပကော ဇောတာပကော.

于此，“戒蕴”指世间与出世间戒。于定、慧亦复如是。然“解脱”仅为出世间。“解脱智见”是省察智，其仅为世间。“教诫者”是给予教诫者。“善入者”是于已入之事，有习性以种种方式深入者。“令解者”是于说法时，能令了知义理与原因者。“善示者”是能依蕴、界、处而开示彼彼诸法者。“令持者”是如此“应受持此，应受持此”而令人受持者。“激励者”是策励者。“令振奋者”是能以所获功德而令喜悦、令其显耀者。

---

အကိလာသု ဓမ္မဒေသနာယာတိ ဓမ္မဒေသနံ အာရဘိတွာ ‘‘သီသံ ဝါ မေ ရုဇ္ဇတိ, ဟဒယံ ဝါ ကုစ္ဆိ ဝါ ပိဋ္ဌိ ဝါ’’တိ ဧဝံ ဩသက္ကနာကာရဝိရဟိတော နိက္ကိလာသု ဝိသာရဒေါ ဧကဿာပိ ဒွိန္နမ္ပိ သီဟဝေဂေနေဝ ပက္ခန္ဒတိ. အနုဂ္ဂါဟကော သဗြဟ္မစာရီနန္တိ ပဒဿ အတ္ထော ခန္ဓကဝဂ္ဂေ ဝိတ္ထာရိတောဝ. ဓမ္မောဇံ ဓမ္မဘောဂန္တိ ဥဘယေနပိ ဓမ္မပရိဘောဂေါဝ ကထိတော. ဓမ္မာနုဂ္ဂဟန္တိ ဓမ္မေန အနုဂ္ဂဟဏံ.

“说法无倦”是指开始说法后，没有“我头痛、心痛、腹痛或背痛”等退缩之相，毫无疲惫，充满自信，无论是对一人或两人，都如狮子般勇猛地投入。“摄受同梵行者”一词的含义已在犍度(khandhaka)篇中详细阐述。“法味(dhammoja)与法的受用”二者皆指法的受用。“以法摄受”即是以法摄受。

---

သတ္ထာ ‘‘အတိဝိယ အယံ ဘိက္ခု ကိလမတီ’’တိ ပုန တံ အဿာသေန္တော နနု တံ, အာနန္ဒ, မယာတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ပိယေဟိ မနာပေဟီတိ မာတာပိတာဘာတာဘဂိနီအာဒိကေဟိ ဇာတိယာ နာနာဘာဝေါ, မရဏေန ဝိနာဘာဝေါ, ဘဝေန အညထာဘာဝေါ. တံ ကုတေတ္ထ, အာနန္ဒ, လဗ္ဘာတိ တန္တိ [Pg.257] တသ္မာ. ယသ္မာ သဗ္ဗေဟိ ပိယေဟိ မနာပေဟိ နာနာဘာဝေါ, တသ္မာ ဒသ ပါရမိယော ပူရေတွာပိ သမ္ဗောဓိံ ပတွာပိ ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တေတွာပိ ယမကပါဋိဟာရိယံ ဒဿေတွာပိ ဒေဝေါရောဟနံ ကတွာပိ ယံ တံ ဇာတံ ဘူတံ သင်္ခတံ ပလောကဓမ္မံ, တံ တထာဂတဿာပိ သရီရံ မာ ပလုဇ္ဇီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ, ရောဒန္တေနပိ ကန္ဒန္တေနပိ န သက္ကာ တံ ကာရဏံ လဒ္ဓုန္တိ. သော ပလုဇ္ဇေယျာတိ သော ဘိဇ္ဇေယျ.

世尊想：“这位比丘实在太过疲惫了。”于是再次安慰他说：“阿难，我不是早就说过了吗？”此处，所谓‘与所爱所喜者’，是指与父母、兄弟、姐妹等，因出生而各异，因死亡而分离，因生命而变异。阿难，那样的愿望在此处怎能实现呢？因为会与一切所爱所喜者分离，所以，即使圆满了十波罗蜜、证得正觉、转动法轮、示现双神变、从天而降，对于那已生、已成、有为、败坏之法的如来身体，想要‘愿它不要毁坏’——这是不可能的。即使哭泣、悲号，也不可能达成那个愿望。它必将毁坏。

---

ဧဝမေဝ ခေါတိ ဧတ္ထ ယောဇနသတုဗ္ဗေဓော မဟာဇမ္ဗုရုက္ခော ဝိယ ဘိက္ခုသံဃော တဿ ဒက္ခိဏဒိသံ ဂတော ပညာသယောဇနိကော မဟာခန္ဓော ဝိယ ဓမ္မသေနာပတိ. တသ္မိံ မဟာခန္ဓေ ဘိန္နေ တတော ပဋ္ဌာယ အနုပုဗ္ဗေန ဝဍ္ဎိတွာ ပုပ္ဖဖလာဒီဟိ တံ ဌာနံ ပူရေတုံ သမတ္ထဿ အညဿ ခန္ဓဿ အဘာဝေါ ဝိယ ထေရေ ပရိနိဗ္ဗုတေ သောဠသန္နံ ပညာနံ မတ္ထကံ ပတ္တဿ အညဿ ဒက္ခိဏာသနေ နိသီဒနသမတ္ထဿ သာရိပုတ္တသဒိသဿ ဘိက္ခုနော အဘာဝေါ. တာယ ပရိဘိန္နာယ သော ရုက္ခော ဝိယ ဘိက္ခုသံဃော ခန္ဓောတွေဝ ဇာတောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. တသ္မာတိ ယသ္မာ သဗ္ဗံ သင်္ခတံ ပလောကဓမ္မံ, တံ မာ ပလုဇ္ဇီတိ န သက္ကာ လဒ္ဓုံ, တသ္မာ.

同样地，在此处，应知比丘僧团犹如一棵高一百由旬的大阎浮树，法将舍利弗犹如其向南延伸五十由旬的大枝干。犹如那大枝干断裂后，再无另一枝干能从其断裂处次第生长，以花果等填满其位；同样地，当长老（舍利弗）般涅槃后，再无另一位能坐于（佛陀）右座、已达十六种智慧顶点、堪比舍利弗的比丘。应知，当那（大枝干）断裂时，那棵树便已断裂，比丘僧团也是如此。是故者，因为一切有为法皆有毁坏之性，“愿其不毁坏”的愿望不可能实现，是故（如此说）。

---

၄-၅. ဥက္ကစေလသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

4-5. 优迦遮罗经等释义

---

၃၈၀-၃၈၁. စတုတ္ထေ အစိရပရိနိဗ္ဗုတေသု သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနေသူတိ နစိရပရိနိဗ္ဗုတေသု ဒွီသု အဂ္ဂသာဝကေသု. တေသဉှိ ဓမ္မသေနာပတိ ကတ္တိကမာသပုဏ္ဏမာယ ပရိနိဗ္ဗုတော, မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော တတော အဍ္ဎမာသံ အတိက္ကမ္မ အမာဝသုပေါသထေ. သတ္ထာ ဒွီသု အဂ္ဂသာဝကေသု ပရိနိဗ္ဗုတေသု မဟာဘိက္ခုသံဃပရိဝါရော မဟာမဏ္ဍလေ စာရိကံ စရမာနော အနုပုဗ္ဗေန ဥက္ကစေလနဂရံ ပတွာ တတ္ထ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ဂင်္ဂါပိဋ္ဌေ ရဇတပဋ္ဋဝဏ္ဏဝါလိကာပုလိနေ ဝိဟာသိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘အစိရပရိနိဗ္ဗုတေသု သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနေသူ’’တိ. ယေ မဟန္တတရာ ခန္ဓာ တေ ပလုဇ္ဇေယျုန္တိ ဣဓာပိ ယောဇနသတုဗ္ဗေဓော မဟာဇမ္ဗုရုက္ခော ဝိယ ဘိက္ခုသံဃော, တဿ ဒက္ခိဏတော စ ဥတ္တရတော စ ဂတာ ပဏ္ဏာသယောဇနိကာ ဒွေ မဟာခန္ဓာ ဝိယ ဒွေ အဂ္ဂသာဝကာတိ. သေသံ ပုရိမနယေနေဝ ယောဇေတဗ္ဗံ. ပဉ္စမေ ဒိဋ္ဌီတိ ကမ္မဿကဒိဋ္ဌိ.

380-381. 第四（经）中，“舍利弗与目犍连般涅槃未久”是指两位上首弟子于不久前般涅槃。法将舍利弗于迦底迦月满月日般涅槃，大目犍连则于其后半月，即新月布萨日般涅槃。导师于两位上首弟子般涅槃后，为大比丘僧团所围绕，于大区域游行，次第抵达优迦遮罗城，于彼处乞食后，安住于恒河岸上色如银板的沙洲。是故说“舍利弗与目犍连般涅槃未久”。至于“那些更大的枝干也会断裂”一句，在此亦是如此：比丘僧团如高一百由旬的大阎浮树，两位上首弟子如其向南与向北延伸的五十由旬的两大枝干。其余部分应以前述方法结合理解。第五（经）中，“见”是指业属己见。

---

၆. ဥတ္တိယသုတ္တဝဏ္ဏနာ

6. 优提耶经释义

---

၃၈၂. ဆဋ္ဌေ [Pg.258] မစ္စုဓေယျဿ ပါရန္တိ တေဘူမကဝဋ္ဋဿ ပါရဘူတံ, နိဗ္ဗာနံ.

382. 第六（经）中，“死神领域的彼岸”是指作为三界轮回之彼岸的涅槃。

---

၈. ဗြဟ္မသုတ္တဝဏ္ဏနာ

8. 梵天经释义

---

၃၈၄. အဋ္ဌမေ ကာယေ ဝါ ဘိက္ခူတိ တသ္မိံ ကာလေ ဘိက္ခုယေဝ နတ္ထိ, ဧဝံ သန္တေပိ ယော သတိပဋ္ဌာနေ ဘာဝေတိ, သော ကိလေသဘိန္ဒနေန ဘိက္ခုယေဝါတိ ဒဿေန္တော ဧဝမာဟ. ဧကာယနန္တိ ဧကမဂ္ဂံ. ဇာတိက္ခယန္တဒဿီတိ ဇာတိယာ ခယောတိ စ အန္တောတိ စ နိဗ္ဗာနံ, တံ ပဿတီတိ အတ္ထော. မဂ္ဂံ ပဇာနာတီတိ ဧကာယနသင်္ခါတံ ဧကမဂ္ဂဘူတံ မဂ္ဂံ ပဇာနာတိ. ဧကာယနမဂ္ဂေါ ဝုစ္စတိ ပုဗ္ဗဘာဂသတိပဋ္ဌာနမဂ္ဂေါ, တံ ပဇာနာတီတိ အတ္ထော.

384. 第八经中，对于“于身……比丘”：在那个时候，比丘尚不存在。即便如此，若有人修习念处，他因摧毁烦恼而为比丘。为开示此义而如是说。‘一乘道’即是一条道路。‘见生之灭尽者’，是说生的灭尽与终点即是涅槃，他见到此涅槃，此为义。‘了知道路’，是了知被称为一乘道、成为一条道路的道。前分念处之道被称为一乘道，了知此道，此为义。

---

၉. သေဒကသုတ္တဝဏ္ဏနာ

9. 塞达迦经释义

---

၃၈၅. နဝမေ သုမ္ဘေသူတိ ဧဝံနာမကေ ဇနပဒေ. မေဒကထာလိကာတိ ဧဝံ ဣတ္ထိလိင်္ဂဝသေန လဒ္ဓနာမံ. မမံ ရက္ခ, အဟံ တံ ရက္ခိဿာမီတိ ဧတ္ထ အယံ တဿ လဒ္ဓိ – အာစရိယော ဥက္ခိတ္တဝံသံ သုဂ္ဂဟိတံ အဂဏှန္တော, အန္တေဝါသိကေန ပက္ခန္တပက္ခန္တဒိသံ အဂစ္ဆန္တော, သဗ္ဗကာလဉ္စ ဝံသဂ္ဂံ အနုလ္လောကေန္တော အန္တေဝါသိကံ န ရက္ခတိ နာမ, ဧဝံ အရက္ခိတော အန္တေဝါသိကော ပတိတွာ စုဏ္ဏဝိစုဏ္ဏံ ဟောတိ. ဝံသံ ပန သုဂ္ဂဟိတံ ဂဏှန္တော, တေန ပက္ခန္တပက္ခန္တဒိသံ ဂစ္ဆန္တော, သဗ္ဗကာလဉ္စ ဝံသဂ္ဂံ ဥလ္လောကေန္တော တံ ရက္ခတိ နာမ. အန္တေဝါသိကောပိ ဣတော စိတော စ ပက္ခန္ဒိတွာ မိဂေါ ဝိယ ကီဠန္တော အာစရိယံ န ရက္ခတိ နာမ. ဧဝဉှိ သတိ တိခိဏဝံသကောဋိ အာစရိယဿ ဂလဝါဋကေ ဝါ နလာဋေ ဝါ ဌပိတာ ဌိတဋ္ဌာနံ ဘိန္ဒိတွာ ဂစ္ဆေယျ. အာစာရသမ္ပန္နတာယ ပန ယတော ဝံသော နမတိ, တတော အနာမေန္တော တံ အာကဍ္ဎေန္တော ဝိယ ဧကတောဘာဂိယံ ကတွာ ဝါတူပထမ္ဘံ ဂါဟာပေတွာ သတိံ သူပဋ္ဌိတံ ကတွာ နိစ္စလောဝ နိသီဒန္တော အာစရိယံ ရက္ခတိ နာမာတိ.

385. 第九经中，关于“于松跋国(Sumbhesu)”，即在如此名称的国土。关于“美达卡塔利卡(Medakathālikā)”，是如此以女性语式而得名。“你保护我，我保护你”，于此，这是他的观点：老师若未善握举起的竹竿，不随弟子的去向而行，且不时时仰望竿顶，即非保护弟子。如此未受保护的弟子，会堕落而粉身碎骨。反之，若善握竹竿，随其去向而行，且时时仰望竿顶，即是保护他。弟子若如鹿般四处跳跃嬉戏，亦非保护老师。因为如此，置于老师喉咙或额头上的锋利竿尖，可能会刺穿其支撑之处。反之，弟子若具足威仪，竹竿倾向何方，自己不倾向何方，犹如拉着它一般，使之偏向一方以抵御风力，令念善住，不动而坐，即是保护老师。

---

တွံ အာစရိယ အတ္တာနံ ရက္ခ, အဟံ အတ္တာနံ ရက္ခိဿာမီတိ ဧတ္ထ အယမဓိပ္ပာယော – အာစရိယော ဝံသံ သုဂ္ဂဟိတံ ဂဏှန္တော, အန္တေဝါသိကေန ပက္ခန္တပက္ခန္တဒိသံဂစ္ဆန္တော[Pg.259], သဗ္ဗကာလဉ္စ ဝံသဂ္ဂံ ဥလ္လောကေန္တော, အတ္တာနမေဝ ရက္ခတိ, န အန္တေဝါသိကံ. အန္တေဝါသိကောပိ ကာယမ္ပိ ဧကတောဘာဂိယံ ကတွာ ဝါတူပထမ္ဘံ ဂါဟာပေတွာ သတိံ သူပဋ္ဌိတံ ကတွာ နိစ္စလောဝ နိသီဒမာနော အတ္တာနံယေဝ ရက္ခတိ နာမ, န အာစရိယံ.

“老师，你保护自己，我将保护自己”，于此句中，此为弟子之意趣：老师善握竹竿，随弟子奔走之处而去，且恒时仰望竿顶，仅是守护自己，而非守护弟子。弟子亦须平衡身体，抵御风力，善住其念，安坐不动，此可名为仅守护自己，而非守护老师。

---

သော တတ္ထ ဉာယောတိ ယံ မေဒကထာလိကာ အာဟ. သော တတ္ထ ဉာယော, သော ဥပါယော, တံ ကာရဏန္တိ အတ္ထော. သတိပဋ္ဌာနံ သေဝိတဗ္ဗန္တိ စတုဗ္ဗိဓံ သတိပဋ္ဌာနံ သေဝိတဗ္ဗံ. အာသေဝနာယာတိ ကမ္မဋ္ဌာနာသေဝနာယ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အတ္တာနံ ရက္ခန္တော ပရံ ရက္ခတီတိ ယော ဘိက္ခု ကမ္မာရာမတာဒီနိ ပဟာယ ရတ္တိဋ္ဌာနဒိဝါဋ္ဌာနေသု မူလကမ္မဋ္ဌာနံ အာသေဝန္တော ဘာဝေန္တော အရဟတ္တံ ပါပုဏာတိ, အထ နံ ပရော ဒိသွာ – ‘‘ဘဒ္ဒကော ဝတာယံ, ဘိက္ခု, သမ္မာပဋိပန္နော’’တိ တသ္မိံ စိတ္တံ ပသာဒေတွာ သဂ္ဂပရာယဏော ဟောတိ. အယံ အတ္တာနံ ရက္ခန္တော ပရံ ရက္ခတိ နာမ.

“彼于此为正理”，乃美达卡塔利卡(Medakathālikā)所言。彼为正理，彼为方法，彼为原因，此为其义。“当修习念住”，即当修习四种念住。“以修习故”，即以修习业处故。“诸比丘，如是护己即护他”者，谓若有比丘，舍离事务之乐等，于日夜住处，修习、培育根本业处而证得阿罗汉果。其后，他人见之，思：“此比丘实为贤善，正行道者”，遂于彼生净信，得生天界。此名“护己即护他”。

---

ခန္တိယာတိ အဓိဝါသနခန္တိယာ. အဝိဟိံသာယာတိ သပုဗ္ဗဘာဂါယ ကရုဏာယ. မေတ္တစိတ္တတာယာတိ သပုဗ္ဗဘာဂါယ မေတ္တာယ. အနုဒယတာယာတိ အနုဝဍ္ဎိယာ, သပုဗ္ဗဘာဂါယ မုဒိတာယာတိ အတ္ထော. ပရံ ရက္ခန္တော အတ္တာနံ ရက္ခတီတိ ဧတ္ထ ယော ဘိက္ခု ရတ္တိဋ္ဌာနဒိဝါဋ္ဌာနံ ဂတော တီသု ဗြဟ္မဝိဟာရေသု တိကစတုက္ကဇ္ဈာနာနိ နိဗ္ဗတ္တေတွာ ဈာနံ ပါဒကံ ကတွာ သင်္ခါရေ သမ္မသန္တော ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏာတိ. အယံ ပရံ ရက္ခန္တော အတ္တာနံ ရက္ခတိ နာမာတိ ဝေဒိတဗ္ဗော.

“以忍耐故”，即以安忍故。“以无害故”，即以有前分之悲故。“以慈心故”，即以有前分之慈故。“以悲悯故”，即以增长，亦即以有前分之喜故，此为其义。于“护他即护己”此句中，谓若有比丘，往赴日夜住处，于三梵住中，生起三法与四法之禅那，以禅那为基础，思择诸行，培育观(vipassanā)而证得阿罗汉果。此应知为“护他即护己”。

---

၁၀. ဇနပဒကလျာဏီသုတ္တဝဏ္ဏနာ

10. 国中美貌女经释义

---

၃၈၆. ဒသမေ ဇနပဒကလျာဏီတိ ဇနပဒမှိ ကလျာဏီ ဥတ္တမာ ဆသရီရဒေါသရဟိတာ ပဉ္စကလျာဏသမန္နာဂတာ. သာ ဟိ ယသ္မာ နာတိဒီဃာ နာတိရဿာ, နာတိကိသာ နာတိထူလာ, နာတိကာဠာ နာစ္စောဒါတာ, အတိက္ကန္တာ, မာနုသဝဏ္ဏံ အပ္ပတ္တာ ဒိဗ္ဗဝဏ္ဏံ, တသ္မာ ဆသရီရဒေါသရဟိတာ. ဆဝိကလျာဏံ, မံသကလျာဏံ, နှာရုကလျာဏံ, အဋ္ဌိကလျာဏံ, ဝယကလျာဏန္တိ ဣမေဟိ ပန ကလျာဏေဟိ သမန္နာဂတတ္တာ ပဉ္စကလျာဏေဟိ သမန္နာဂတာ နာမ. တဿာ ဟိ အာဂန္တုကောဘာသကိစ္စံ နတ္ထိ, အတ္တနော သရီရောဘာသေနေဝ ဒွါဒသဟတ္ထဋ္ဌာနေ အာလောကံ ကရောတိ, ပိယင်္ဂုသာမာ ဝါ ဟောတိ, သုဝဏ္ဏသာမာ ဝါ, အယမဿာ ဆဝိကလျာဏတာ. စတ္တာရော ပနဿာ ဟတ္ထပါဒါ [Pg.260] မုခပရိယောသာနဉ္စ လာခါရသပရိကမ္မကတံ ဝိယ ရတ္တပဝါဠရတ္တကမ္ဗလသဒိသံ ဟောတိ, အယမဿာ မံသကလျာဏတာ. ဝီသတိ ပန နခပတ္တာနိ မံသတော အမုတ္တဋ္ဌာနေ လာခါရသပူရိတာနိ ဝိယ, မုတ္တဋ္ဌာနေ ခီရဓာရာသဒိသာနိ, ဟောန္တိ အယမဿာ နှာရုကလျာဏကတာ. ဒွတ္တိံသ ဒန္တာ သုဖုသိတာ သုဓောတဝဇိရပန္တိ ဝိယ ခါယန္တိ, အယမဿာ အဋ္ဌိကလျာဏတာ. ဝီသတိဝဿသတိကာပိ ပန သမာနာ သောဠသဝဿုဒ္ဒေသိကာ ဝိယ ဟောတိ နိပ္ပလိတာ, အယမဿာ ဝယကလျာဏတာ.

386. 第十经中，“国中美貌女”(janapadakalyāṇī)指的是国土中最优秀的舞女，她没有六种身体缺陷，具足五种美。她既不太高也不太矮，既不太瘦也不太胖，既不太黑也不太白，超越了人类的肤色，但未达到天人的肤色，因此她没有六种身体缺陷。她具足皮肤美、肌肉美、筋腱美、骨骼美、青春美，所以被称为具足五种美。她不需要外来的光芒，自身的光芒就能照亮十二肘的范围，她的肤色或如成熟的青黍花般金黄，或如黄金般灿烂，这是她的皮肤美。她的手掌、脚掌和嘴唇，犹如涂抹了漆汁般，呈红色，如红珊瑚、红毛毯般，这是她的肌肉美。她的二十片指甲，在与肉相连处，犹如被漆汁填满；在与肉分离处，犹如乳汁流般洁白，这是她的筋腱美。她的三十二颗牙齿排列整齐，犹如善加洗涤的金刚石行列般显现，这是她的骨骼美。即使已一百二十岁，看起来也像十六岁的少女般，没有白发，这是她的青春美。

---

ပရမပါသာဝိနီတိ ဧတ္ထ ပသဝနံ ပသာဝေါ, ပဝတ္တီတိ အတ္ထော. ပသာဝေါ ဧဝ ပါသာဝေါ. ပရမော ပါသာဝေါ ပရမပါသာဝေါ, သော အဿာ အတ္ထီတိ ပရမပါသာဝိနီ. နစ္စေ စ ဂီတေ စ ဥတ္တမပဝတ္တိ သေဋ္ဌကိရိယာ, ဥတ္တမမေဝ နစ္စံ နစ္စတိ, ဂီတံ ဝါ ဂါယတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ. ဣမေသု ပန ဒွီသု သုတ္တေသု ပုဗ္ဗဘာဂဝိပဿနာဝ ကထိတာတိ.

于“最胜风姿者”(Paramapāsāvinī)一词中，“生起”(pasavanaṃ)即是“姿态”(pasāvo)，意为“举止”(pavatti)。“姿态”(pasāvo)即是“风姿”(pāsāvo)。“最胜的风姿”即是“至上风姿”(paramapāsāvo)，她拥有此，故为“最胜风姿者”。此指于舞蹈与歌唱中有最胜的举止、最卓越的表演，即是说，她跳最上等的舞，或唱最上等的歌。其余各处都意义显明。然而，在这两部经中，只讲述了前分观(pubbabhāgavipassanā)。

---

နာလန္ဒဝဂ္ဂေါ ဒုတိယော.

那烂陀品第二。

---

၃. သီလဋ္ဌိတိဝဂ္ဂေါ

3. 戒住品

---

၁-၂. သီလသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

1-2. 戒经等释义

---

၃၈၇-၃၈၈. တတိယဝဂ္ဂဿ ပဌမေ သီလာနီတိ စတုပါရိသုဒ္ဓိသီလာနိ. ဒုတိယေ ဥမ္မင်္ဂေါတိ ပဉှမဂ္ဂေါ ပဉှဂဝေသနံ.

387-388. 第三品第一经中，“诸戒”(sīlāni)者，指四遍清净戒。第二经中，“优曼伽”(ummaṅgo)者，指疑问之道，即探寻疑问。

---

၃-၅. ပရိဟာနသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

3-5. 退失经等释义

---

၃၈၉-၃၉၁. တတိယေ ပရိဟာနံ ဟောတီတိ ပုဂ္ဂလဝသေန ပရိဟာနံ ဟောတိ. ယော ဟိ ဗုဒ္ဓေသု ဓရန္တေသုပိ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနေ န ဘာဝေတိ, တဿ သဒ္ဓမ္မော အန္တရဟိတော နာမ ဟောတိ ဒေဝဒတ္တာဒီနံ ဝိယ. ဣတိ ဣမသ္မိံ သုတ္တေ တဿ ပုဂ္ဂလဿေဝ ဓမ္မန္တရဓာနံ ကထိတံ. စတုတ္ထပဉ္စမေသု သဗ္ဗံ ဥတ္တာနမေဝ.

389-391. 第三经中，“有退失”是指就个人而言有退失。如果有人即使在诸佛住世时也不修习四念住，那么他的正法就会隐没，犹如提婆达多等人一般。因此，这部经中只讲述了那个人自己的正法隐没。第四和第五经中，一切都意义显明。

---

၆. ပဒေသသုတ္တဝဏ္ဏနာ

6. 部分经释义

---

၃၉၂. ဆဋ္ဌေ [Pg.261] ပဒေသံ ဘာဝိတတ္တာတိ ပဒေသတော ဘာဝိတတ္တာ. စတ္တာရော ဟိ မဂ္ဂေ တီဏိ စ ဖလာနိ နိဗ္ဗတ္တေန္တေန သတိပဋ္ဌာနာ ပဒေသံ ဘာဝိတာ နာမ ဟောန္တိ.

392. 第六经中，“部分修习”（padesaṃ bhāvitattā）是指“就部分而言已修习”（padesato bhāvitattā）。因为生起四道与三果者，其念住才被称为“部分修习”。

---

၇. သမတ္တသုတ္တဝဏ္ဏနာ

7. 圆满经释义

---

၃၉၃. သတ္တမေ သမတ္တံ ဘာဝိတတ္တာတိ သမတ္တာ ဘာဝိတတ္တာ. အရဟတ္တဖလံ ဥပ္ပာဒေန္တေန ဟိ သတိပဋ္ဌာနာ သမတ္တံ ဘာဝိတာ နာမ ဟောန္တိ.

393. 第七经中，“圆满修习”（samattaṃ bhāvitattā）是指“已圆满修习”（samattā bhāvitattā）。因为生起阿罗汉果者，其念住才被称为“圆满修习”。

---

၈-၁၀. လောကသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

8-10. 世间经等释义

---

၃၉၄-၃၉၆. အဋ္ဌမေ မဟာဘိညတန္တိ ဆန္နံ အဘိညာနံ ဝသေန ဝုတ္တံ. သဟဿံ လောကံ အဘိဇာနာမီတိ သတတဝိဟာရဝသေနေဝ ဝုတ္တံ. ထေရော ကိရ ပါတောဝ ဥဋ္ဌာယ မုခံ ဓောဝိတွာ သေနာသနေ နိသိန္နော အတီတေ ကပ္ပသဟဿံ, အနာဂတေ ကပ္ပသဟဿံ အနုဿရတိ, ပစ္စုပ္ပန္နေပိ သဟဿံ စက္ကဝါဠာနံ တဿာဝဇ္ဇနဿ ဂတိံ အနုဗန္ဓတိ. ဣတိ သော ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ သဟဿံ လောကံ အဘိဇာနာတိ, အယမဿ သတတဝိဟာရော. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

394-396. 第八经中，“大神通”是指依六神通而说的。“我知千世界”是就恒常住而说的。据说长老清晨起身洗脸后，坐在住处就能忆念过去千劫、未来千劫，在现在也能随观一千个轮围世界的动向。因此他以天眼通遍知一千世界，这就是他恒常住的境界。其余各处都意义显明。

---

သီလဋ္ဌိတိဝဂ္ဂေါ တတိယော.

戒住品 第三

---

၄. အနနုဿုတဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ

4. 未曾闻品释义

---

၄၀၁-၄၀၆. စတုတ္ထဝဂ္ဂဿ ပဉ္စမေ ဝိဒိတာ ဝေဒနာတိ ယာ ဝေဒနာ သမ္မသိတွာ အရဟတ္တံ ပတ္တော တာဝဿ ဝိဒိတာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, ဝိဒိတာ ဥပဋ္ဌဟန္တိ, ဝိဒိတာ အဗ္ဘတ္ထံ ဂစ္ဆန္တိ နာမ. ယာ စ ပန ပရိဂ္ဂဟိတေသု ဝတ္ထာရမ္မဏေသု ပဝတ္တာ ဝေဒနာ, တာပိ ဝိဒိတာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, ဝိဒိတာ ဥပဋ္ဌဟန္တိ, ဝိဒိတာ အဗ္ဘတ္ထံ ဂစ္ဆန္တိ နာမ. ဝိတက္ကာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

401-406. 第四品第五经中，“已知受”（viditā vedanā）是指，通过省察感受而证得阿罗汉果者，其感受生起时被知，住立时被知，灭去时被知。再者，于所执取的衣物等所缘而生起的感受，也是生起时被知，住立时被知，灭去时被知。寻等法也是同样的道理。其余各处都意义显明。

---

အနနုဿုတဝဂ္ဂေါ စတုတ္ထော.

未曾闻品 第四

---

၅. အမတဝဂ္ဂေါ

5. 甘露品

---

၂. သမုဒယသုတ္တဝဏ္ဏနာ

2. 集经释义

---

၄၀၈. ပဉ္စမဝဂ္ဂဿ [Pg.262] ဒုတိယေ အာဟာရသမုဒယာ ကာယဿ သမုဒယောတိ အာဟာရသမုဒယေန ကာယသမုဒယော. ဧသေဝ နယော သေသေသု. မနသိကာရသမုဒယာတိ ဧတ္ထ ပန ယောနိသောမနသိကာရသမုဒယာ ဗောဇ္ဈင်္ဂဓမ္မာနံ သမုဒယော, အယောနိသောမနသိကာရသမုဒယာ နီဝရဏဓမ္မာနံ. ဣတိ ဣမသ္မိံ သုတ္တေ သာရမ္မဏသတိပဋ္ဌာနာ ကထိတာ.

408. 第五品第二经中，“以食集故，身集”者，谓以食之集起故，色身集起。其余亦复如是。又，于“以作意集故”此句中，以如理作意之集起故，诸觉支法集起；以不如理作意之集起故，诸盖法集起。如是，于此经中，已说有境念住。

---

၄. သတိသုတ္တဝဏ္ဏနာ

4. 念经释义

---

၄၁၀. စတုတ္ထံ သုဒ္ဓိကံ ကတွာ သမုဒယေ ကထိတေ ဗုဇ္ဈနကာနံ အဇ္ဈာသယေန ဝုတ္တံ.

410. 第四经，作为纯粹法，于说集起时，是随能觉悟者之意乐而说。

---

၆. ပါတိမောက္ခသံဝရသုတ္တဝဏ္ဏနာ

6. 波罗提木叉律仪经释义

---

၄၁၂. ဆဋ္ဌေ ပါတိမောက္ခသံဝရသံဝုတောတိ စတုန္နံ သီလာနံ ဇေဋ္ဌကသီလံ ဒဿေန္တော ဧဝမာဟ. တိပိဋကစူဠနာဂတ္ထေရော ပနာဟ – ‘‘ပါတိမောက္ခသံဝရောဝ သီလံ, ဣတရာနိ တီဏိ သီလန္တိ ဝုတ္တဋ္ဌာနံ နာမ နတ္ထီ’’တိ. ဝတွာ တံ အနုဇာနန္တော အာဟ – ‘‘ဣန္ဒြိယသံဝရော နာမ ဆဒွါရရက္ခဏမတ္တမေဝ, အာဇီဝပါရိသုဒ္ဓိ ဓမ္မေနေဝ သမေန ပစ္စယုပ္ပတ္တိမတ္တကံ, ပစ္စယသန္နိဿိတံ ပဋိလဒ္ဓပစ္စယေ ဣဒမတ္ထန္တိ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ပရိဘုဉ္ဇနမတ္တကံ. နိပ္ပရိယာယေန ပါတိမောက္ခသံဝရောဝ သီလံ. ယဿ သော ဘိန္နော, အယံ ဆိန္နသီသော ဝိယ ပုရိသော ဟတ္ထပါဒေ, သေသာနိ ရက္ခိဿတီတိ န ဝတ္တဗ္ဗော. ယဿ ပန သော အရောဂေါ, အယံ အစ္ဆိန္နသီသော ဝိယ ပုရိသော ဇီဝိတံ, သေသာနိ ပုန ပါကတိကာနိ ကတွာ ရက္ခိတုမ္ပိ သက္ကောတီ’’တိ. တသ္မာ ပါတိမောက္ခသံဝရောဝ သီလံ, တေန ပါတိမောက္ခသံဝရေန သံဝုတောတိ ပါတိမောက္ခသံဝရသံဝုတော, ဥပေတော သမန္နာဂတောတိ အတ္ထော.

412. 第六经中，“以波罗提木叉律仪而防护”者，是为显示四种戒中最上首之戒而如是说。然三藏小龙(Tipiṭakacūḷanāga)长老说：“唯波罗提木叉律仪是戒，至于其他三者，没有被称为‘戒’之处。”说后，（注释者）认可其说而道：“根律仪者，仅是守护六门而已；活命遍净者，仅是如法、平等地获得资具而已；资具依止者，仅是于获得资具后，思惟此是为了特定目的而受用而已。无别义地，唯波罗提木叉律仪是戒。若人之此戒已破，则如断头之人，不能说其能守护手足，亦不能说其能守护其余诸戒。然若人之此戒无恙，则如头未断之人能守护其生命，亦能守护其余诸戒，使其恢复常态。”是故，唯波罗提木叉律仪是戒。以彼波罗提木叉律仪而防护，故称“以波罗提木叉律仪而防护”，其义为具足、圆满具足。

---

အာစာရဂေါစရသမ္ပန္နောတိ အာစာရေန စ ဂေါစရေန စ သမ္ပန္နော. အဏုမတ္တေသူတိ အပ္ပမတ္တကေသု. ဝဇ္ဇေသူတိ အကုသလဓမ္မေသု. ဘယဒဿာဝီတိ ဘယဒဿီ. သမာဒါယာတိ သမ္မာ အာဒိယိတွာ. သိက္ခဿု သိက္ခာပဒေသူတိ သိက္ခာပဒေသု တံ တံ သိက္ခာပဒံ သမာဒိယိတွာ သိက္ခ, ယံ [Pg.263] ယံ ပန ကိဉ္စိ သိက္ခာပဒေသု သိက္ခာကောဋ္ဌာသေသု သိက္ခိတဗ္ဗံ ကာယိကံ ဝါ ဝါစသိကံ ဝါ, တံ တံ သဗ္ဗံ သမ္မာ အာဒါယ သိက္ခဿူတိ အယမေတ္ထ သင်္ခေပတ္ထော. ဝိတ္ထာရော ပန ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၁၄) ဝုတ္တော. ဣတိ ဣမသ္မိံ သုတ္တေ ပါတိမောက္ခသံဝရသီလမေဝ ကထိတံ.

“具足行仪与行处”，此谓具足行仪与行处。“于微小罪”，此谓于微小者。“诸过”，此谓于诸不善法。“见怖畏”，此谓见怖畏者。“受持”，此谓善受持。“于学处中学习”，此谓于诸学处中，受持彼彼学处而学习；又，凡于学处、学处部分中，所有应学之身或语，彼一切皆善受持而学习，此为此处之简略义。其广说则已于《清净道论》中说。如是，于此经中，唯已说波罗提木叉律仪戒。

---

၇. ဒုစ္စရိတသုတ္တဝဏ္ဏနာ

7. 恶行经释义

---

၄၁၃. သတ္တမေ ကာယသုစရိတဝစီသုစရိတာနိ ပါတိမောက္ခသံဝရသီလံ, မနောသုစရိတံ ဣတရာနိ တီဏိ သီလာနီတိ စတုပါရိသုဒ္ဓိသီလံ ကထိတံ ဟောတိ. ဣမိနာ နယေန ပဉ္စသတ္တနဝဒသသု ကုသလကမ္မပထေသု ပစ္ဆိမာပိ တယော သီလံ ဟောတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. သေသံ ဥတ္တာနမေဝါတိ. ဆဋ္ဌသတ္တမေသု ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေနေဝ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော.

413. 在第七经中，身善行与语善行是波罗提木叉律仪戒，意善行是其余三戒，如是已说四遍净戒。依此理趣，应知于十善业道中，最后三者亦是戒。其余则已明了。第六与第七经之义，应如前述之理趣而知。

---

အမတဝဂ္ဂေါ ပဉ္စမော.

甘露品第五

---

သတိပဋ္ဌာနသံယုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

念处相应释义终。

---

၄. ဣန္ဒြိယသံယုတ္တံ

4. 根相应

---

၁. သုဒ္ဓိကဝဂ္ဂေါ

1. 纯粹品

---

၁. သုဒ္ဓိကသုတ္တဝဏ္ဏနာ

1. 纯粹经释义

---

၄၇၁. ဣန္ဒြိယသံယုတ္တဿ [Pg.264] ပဌမေ သဒ္ဓိန္ဒြိယံ သတိန္ဒြိယံ ပညိန္ဒြိယန္တိ ဣမာနိ တီဏိ စတုဘူမကကုသလဝိပါကေသု စေဝ ကိရိယာသု စ လဗ္ဘန္တိ. ဝီရိယိန္ဒြိယသမာဓိန္ဒြိယာနိ စတုဘူမကကုသလေ အကုသလေ ဝိပါကေ ကိရိယာယာတိ သဗ္ဗတ္ထ လဗ္ဘန္တိ. ဣတိ ဣဒံ သုတ္တံ စတုဘူမကသဗ္ဗသင်္ဂါဟကဓမ္မပရိစ္ဆေဒဝသေန ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

471. 在根相应第一经中，信根、念根、慧根此三者，于四地之善、异熟及唯作中可得。精进根与定根则于四地之善、不善、异熟及唯作中皆可得。应知此经是依涵盖四地一切法之区分而说。

---

၇. ဒုတိယသမဏဗြာဟ္မဏသုတ္တဝဏ္ဏနာ

7. 第二沙门婆罗门经释义

---

၄၇၇. သတ္တမေ သဒ္ဓိန္ဒြိယံ နပ္ပဇာနန္တီတိ ဒုက္ခသစ္စဝသေန န ပဇာနန္တိ. သဒ္ဓိန္ဒြိယသမုဒယံ နပ္ပဇာနန္တီတိ သမုဒယသစ္စဝသေန န ပဇာနန္တိ. ဧဝံ နိရောဓံ နိရောဓသစ္စဝသေန, ပဋိပဒံ မဂ္ဂသစ္စဝသေနာတိ. သေသေသုပိ ဧသေဝ နယော.

477. 在第七经中，“不知信根”，此谓依苦谛而不知。“不知信根之集”，此谓依集谛而不知。如是，“不知灭”，此谓依灭谛而不知；“不知道”，此谓依道谛而不知。其余诸根亦复如是。

---

သုက္ကပက္ခေ ပန အဓိမောက္ခဝသေန အာဝဇ္ဇနသမုဒယာ သဒ္ဓိန္ဒြိယသမုဒယော ဟောတိ, ပဂ္ဂဟဝသေန အာဝဇ္ဇနသမုဒယာ ဝီရိယိန္ဒြိယသမုဒယော, ဥပဋ္ဌာနဝသေန အာဝဇ္ဇနသမုဒယာ သတိန္ဒြိယသမုဒယော, အဝိက္ခေပဝသေန အာဝဇ္ဇနသမုဒယာ သမာဓိန္ဒြိယသမုဒယော, ဒဿနဝသေန အာဝဇ္ဇနသမုဒယာ ပညိန္ဒြိယသမုဒယော ဟောတိ. တထာ ဆန္ဒဝသေန အာဝဇ္ဇနသမုဒယာ သဒ္ဓိန္ဒြိယသမုဒယော ဟောတိ, ဆန္ဒဝသေန အာဝဇ္ဇနသမုဒယာ ဝီရိယသတိသမာဓိပညိန္ဒြိယသမုဒယော ဟောတိ. မနသိကာရဝသေန အာဝဇ္ဇနသမုဒယာ သဒ္ဓိန္ဒြိယသမုဒယော ဟောတိ. မနသိကာရဝသေန အာဝဇ္ဇနသမုဒယာ ဝီရိယသတိသမာဓိပညိန္ဒြိယသမုဒယော ဟောတီတိ ဧဝမ္ပိ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. ဣမေသု ပဋိပါဋိယာ ဆသု သုတ္တေသု စတုသစ္စမေဝ ကထိတံ.

此外，于白品中，以胜解故，因转向生起，信根生起；以策励故，因转向生起，精进根生起；以现起故，因转向生起，念根生起；以不散乱故，因转向生起，定根生起；以见故，因转向生起，慧根生起。同样，以欲故，因转向生起，信根生起；以欲故，因转向生起，精进、念、定、慧根生起。以作意故，因转向生起，信根生起；以作意故，因转向生起，精进、念、定、慧根生起。亦应如是了知其义。于此依次之六经中，唯已说四圣谛。

---

၈. ဒဋ္ဌဗ္ဗသုတ္တဝဏ္ဏနာ

8. 应见经释义

---

၄၇၈. အဋ္ဌမေ ကတ္ထ စ, ဘိက္ခဝေ, သဒ္ဓိန္ဒြိယံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ, စတူသု သောတာပတ္တိယင်္ဂေသူတိအာဒိ ဣမေသံ ဣန္ဒြိယာနံ သဝိသယေ ဇေဋ္ဌကဘာဝဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ. ယထာ ဟိ စတ္တာရော သေဋ္ဌိပုတ္တာ ရာဇာတိ ရာဇပဉ္စမေသု သဟာယေသု ‘‘နက္ခတ္တံ [Pg.265] ကီဠိဿာမာ’’တိ ဝီထိံ ဩတိဏ္ဏေသု ဧကဿ သေဋ္ဌိပုတ္တဿ ဂေဟံ ဂတကာလေ ဣတရေ စတ္တာရော တုဏှီ နိသီဒန္တိ, ဂေဟသာမိကောဝ – ‘‘ဣမေသံ ခါဒနီယံ ဘောဇနီယံ ဒေထ, ဂန္ဓမာလာလင်္ကာရာဒီနိ ဒေထာ’’တိ ဂေဟေ ဝိစာရေတိ. ဒုတိယဿ, တတိယဿ, စတုတ္ထဿ ဂေဟံ ဂတကာလေ ဣတရေ စတ္တာရော တုဏှီ နိသီဒန္တိ, ဂေဟသာမိကောဝ – ‘‘ဣမေသံ ခါဒနီယံ ဘောဇနီယံ ဒေထ, ဂန္ဓမာလာလင်္ကာရာဒီနိ ဒေထာ’’တိ ဂေဟေ ဝိစာရေတိ. အထ သဗ္ဗပစ္ဆာ ရညော ဂေဟံ ဂတကာလေ ကိဉ္စာပိ ရာဇာ သဗ္ဗတ္ထ ဣဿရော, ဣမသ္မိံ ပန ကာလေ အတ္တနော ဂေဟေယေဝ – ‘‘ဣမေသံ ခါဒနီယံ ဘောဇနီယံ ဒေထ, ဂန္ဓမာလာလင်္ကာရာဒီနိ ဒေထာ’’တိ ဂေဟေ ဝိစာရေတိ. ဧဝမေဝ သဒ္ဓါပဉ္စမကေသု ဣန္ဒြိယေသု တေသု သဟာယေသု ဧကတော ဝီထိံ ဩတရန္တေသု ဝိယ ဧကာရမ္မဏေ ဥပ္ပဇ္ဇမာနေသုပိ ယထာ ပဌမဿ ဂေဟေ ဣတရေ စတ္တာရော တုဏှီ နိသီဒန္တိ, ဂေဟသာမိကောဝ ဝိစာရေတိ, ဧဝံ သောတာပတ္တိယင်္ဂါနိ ပတွာ အဓိမောက္ခလက္ခဏံ သဒ္ဓိန္ဒြိယမေဝ ဇေဋ္ဌကံ ဟောတိ ပုဗ္ဗင်္ဂမံ, သေသာနိ တဒနွယာနိ ဟောန္တိ. ယထာ ဒုတိယဿ ဂေဟေ ဣတရေ စတ္တာရော တုဏှီ နိသီဒန္တိ, ဂေဟသာမိကောဝ ဝိစာရေတိ, ဧဝံ သမ္မပ္ပဓာနာနိ ပတွာ ပဂ္ဂဟလက္ခဏံ ဝီရိယိန္ဒြိယမေဝ ဇေဋ္ဌကံ ဟောတိ ပုဗ္ဗင်္ဂမံ, သေသာနိ တဒနွယာနိ ဟောန္တိ. ယထာ တတိယဿ ဂေဟေ ဣတရေ စတ္တာရော တုဏှီ နိသီဒန္တိ, ဂေဟသာမိကောဝ ဝိစာရေတိ, ဧဝံ သတိပဋ္ဌာနာနိ ပတွာ ဥပဋ္ဌာနလက္ခဏံ သတိန္ဒြိယမေဝ ဇေဋ္ဌကံ ဟောတိ ပုဗ္ဗင်္ဂမံ, သေသာနိ တဒနွယာနိ ဟောန္တိ. ယထာ စတုတ္ထဿ ဂေဟေ ဣတရေ စတ္တာရော တုဏှီ နိသီဒန္တိ, ဂေဟသာမိကောဝ ဝိစာရေတိ, ဧဝံ ဈာနဝိမောက္ခေ ပတွာ အဝိက္ခေပလက္ခဏံ သမာဓိန္ဒြိယမေဝ ဇေဋ္ဌကံ ဟောတိ ပုဗ္ဗင်္ဂမံ, သေသာနိ တဒနွယာနိ ဟောန္တိ. သဗ္ဗပစ္ဆာ ရညော ဂေဟံ ဂတကာလေ ပန ယထာ ဣတရေ စတ္တာရော တုဏှီ နိသီဒန္တိ, ရာဇာဝ ဂေဟေ ဝိစာရေတိ, ဧဝမေဝ အရိယသစ္စာနိ ပတွာ ပဇာနနလက္ခဏံ ပညိန္ဒြိယမေဝ ဇေဋ္ဌကံ ဟောတိ ပုဗ္ဗင်္ဂမံ, သေသာနိ တဒနွယာနိ ဟောန္တီတိ.

478. 在第八经中：“诸比丘，于何处当见信根？于四预流支中。”等语，是为了开示此等诸根于各自领域中的首要地位而说。譬如四个富家子弟与国王这五个朋友，说：“我们去欢庆节日吧！”而走上街道。当他们到了其中一位富家子弟家时，其余四人默然静坐，唯有家主安排道：“给他们嚼食、啖食，给他们香、花、饰品等！”当他们到了第二位、第三位、第四位富家子弟家时，其余四人也默然静坐，唯有家主安排道：“给他们嚼食、啖食，给他们香、花、饰品等！”其后，最后到了国王家时，虽然国王于一切处皆是主宰，但此时亦唯于自家中安排道：“给他们嚼食、啖食，给他们香、花、饰品等！”正是如此，于信等五根中，犹如那些朋友一同走上街道，即便它们生起于同一所缘，亦如到了第一位富家子弟家时，其余四人默然静坐，唯有家主安排一般；同样地，当到达四预流支时，以胜解为相的信根，即成为首要者与前导者，其余诸根则随之而行。犹如到了第二位富家子弟家时，其余四人默然静坐，唯有家主安排一般；同样地，当到达四正勤时，以策励为相的精进根，即成为首要者与前导者，其余诸根则随之而行。犹如到了第三位富家子弟家时，其余四人默然静坐，唯有家主安排一般；同样地，当到达四念住时，以现起为相的念根，即成为首要者与前导者，其余诸根则随之而行。犹如到了第四位富家子弟家时，其余四人默然静坐，唯有家主安排一般；同样地，当到达诸禅那与诸解脱时，以不散乱为相的定根，即成为首要者与前导者，其余诸根则随之而行。最后，当到了国王家时，犹如其余四人默然静坐，唯有国王于家中安排一般；正是如此，当到达四圣谛时，以了知为相的慧根，即成为首要者与前导者，其余诸根则随之而行。

---

၉-၁၀. ပဌမဝိဘင်္ဂသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

9-10. 初分别经等释义

---

၄၇၉-၄၈၀. နဝမေ သတိနေပက္ကေနာတိ ဧတ္ထ နိပကဿ ဘာဝေါ နေပက္ကံ, ပညာယေတံ နာမံ. ကသ္မာ ပန သတိဘာဇနေ ပညာ ဝုတ္တာတိ? သတိယာ ဗလဝဘာဝဒဿနတ္ထံ. ဗလဝသတိ ဟိ ဣဓ အဓိပ္ပေတာ. သာ စ ပညာသမ္ပယုတ္တာဝ ဗလဝတီ ဟောတိ, န ဝိပ္ပယုတ္တာတိ ပညာသမ္ပယုတ္တသတိံ ဒဿေန္တော [Pg.266] ဧဝမာဟ. စိရကတန္တိ စိရကာလံ ကတံ ဒါနံ ဝါ သီလံ ဝါ ဥပေါသထကမ္မံ ဝါ. စိရဘာသိတန္တိ ‘‘အသုကသ္မိံ ဌာနေ အသုကံ နာမ ဘာသိတ’’န္တိ ဧဝံ စိရကာလေ ဘာသိတံ. ဝေါဿဂ္ဂါရမ္မဏံ ကတွာတိ နိဗ္ဗာနာရမ္မဏံ ကတွာ. ဥဒယတ္ထဂါမိနိယာတိ ဥဒယဉ္စ အတ္ထဉ္စ ဂစ္ဆန္တိယာ, ဥဒယဗ္ဗယပရိဂ္ဂဟိကာယာတိ အတ္ထော. ဣမသ္မိံ သုတ္တေ သဒ္ဓါသတိပညိန္ဒြိယာနိ ပုဗ္ဗဘာဂါနိ, ဝီရိယိန္ဒြိယံ မိဿကံ, သမာဓိန္ဒြိယံ နိဗ္ဗတ္တိတလောကုတ္တရမေဝ ကထိတံ. ဒသမေပိ အယမေဝ ဓမ္မပရိစ္ဆေဒေါတိ.

479-480. 于第九经中，“具慧(nipaka)”的状态是为“智慧(nepakkaṃ)”，此是慧(paññā)之名。然则，为何于念的分节中说慧？是为了显示念的力量。此处的意趣确实是强而有力的念。而此念唯有与慧相应时才强大，不相应则不强大，故为显示与慧相应的念而如是说。“久作”是长时所作之布施、戒或布萨业。“久说”是如“于某处说了某法”这般，于长时所说。“作舍为所缘”是作涅槃为所缘。“趣向生灭”是趣向、了知生与灭，义为把握生灭者。于此经中，信根、念根、慧根是前分，精进根是杂合，定根则只说为已生起的出世间法。第十经的法之分节亦同此。

---

သုဒ္ဓိကဝဂ္ဂေါ ပဌမော.

清净品 第一

---

၂. မုဒုတရဝဂ္ဂေါ

2. 更柔和品

---

၁. ပဋိလာဘသုတ္တဝဏ္ဏနာ

1. 获得经释义

---

၄၈၁. ဒုတိယဝဂ္ဂဿ ပဌမေ သမ္မပ္ပဓာနေ အာရဗ္ဘာတိ သမ္မပ္ပဓာနေ ပဋိစ္စ, သမ္မပ္ပဓာနေ ဘာဝေန္တောတိ အတ္ထော. သတိန္ဒြိယေပိ ဧသေဝ နယော.

481. 第二品第一经中，“关于正精进”是依止正精进、修习正精进之义。于念根亦同此理。

---

၂. ပဌမသံခိတ္တသုတ္တဝဏ္ဏနာ

2. 初略说经释义

---

၄၈၂. ဒုတိယေ တတောတိ ဝိပဿနာမဂ္ဂဖလဝသေန နိဿက္ကံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. သမတ္တာနိ ဟိ ပရိပုဏ္ဏာနိ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ အရဟတ္တမဂ္ဂဿ ဝိပဿနိန္ဒြိယာနိ နာမ ဟောန္တိ. တတော မုဒုတရေဟီတိ တေဟိ အရဟတ္တမဂ္ဂဿ ဝိပဿနိန္ဒြိယေဟိ မုဒုတရာနိ အနာဂါမိမဂ္ဂဿ ဝိပဿနိန္ဒြိယာနိ နာမ ဟောန္တိ, တတော မုဒုတရာနိ သကဒါဂါမိမဂ္ဂဿ, တတော မုဒုတရာနိ သောတာပတ္တိမဂ္ဂဿ ဝိပဿနိန္ဒြိယာနိ နာမ ဟောန္တိ, တတော မုဒုတရာနိ ဓမ္မာနုသာရိမဂ္ဂဿ, တတော မုဒုတရာနိ သဒ္ဓါနုသာရိမဂ္ဂဿ ဝိပဿနိန္ဒြိယာနိ နာမ ဟောန္တိ.

482. 于第二经中，“从彼”（tato）当知是依观、道、果而说的离格。诚然，已达圆满、完备的五根，名为阿罗汉道的观根。比阿罗汉道的彼等观根更柔和者，名为阿那含道的观根；比彼更柔和者，为斯陀含道（的观根）；比彼更柔和者，名为须陀洹道的观根；比彼更柔和者，为随法行道（的观根）；比彼更柔和者，名为随信行道的观根。

---

တထာ သမတ္တာနိ ပရိပုဏ္ဏာနိ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ အရဟတ္တမဂ္ဂိန္ဒြိယာနိ နာမ ဟောန္တိ, တတော မုဒုတရာနိ အနာဂါမိမဂ္ဂိန္ဒြိယာနိ နာမ ဟောန္တိ, တတော မုဒုတရာနိ သကဒါဂါမိမဂ္ဂိန္ဒြိယာနိ နာမ ဟောန္တိ, တတော မုဒုတရာနိ သောတာပတ္တိမဂ္ဂိန္ဒြိယာနိ နာမ ဟောန္တိ, တတော မုဒုတရာနိ ဓမ္မာနုသာရိမဂ္ဂိန္ဒြိယာနိ, တတော မုဒုတရာနိ သဒ္ဓါနုသာရိမဂ္ဂိန္ဒြိယာနိ နာမ ဟောန္တိ.

此外，有能力且圆满的五根，名为阿罗汉道根；比此更柔和的，名为阿那含道根；比此更柔和的，名为斯陀含道根；比此更柔和的，名为须陀洹道根；比此更柔和的，名为随法行道根；比此更柔和的，名为随信行道根。

---

သမတ္တာနိ [Pg.267] ပရိပုဏ္ဏာနိ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ အရဟတ္တဖလိန္ဒြိယာနိ နာမ ဟောန္တိ, တတော မုဒုတရာနိ အနာဂါမိဖလိန္ဒြိယာနိ, တတော မုဒုတရာနိ သကဒါဂါမိဖလိန္ဒြိယာနိ, တတော မုဒုတရာနိ သောတာပတ္တိဖလိန္ဒြိယာနိ နာမ ဟောန္တိ. ဓမ္မာနုသာရိသဒ္ဓါနုသာရိနော ပန ဒွေပိ သောတာပတ္တိမဂ္ဂဋ္ဌပုဂ္ဂလာ, မဂ္ဂဋ္ဌပုဂ္ဂလဝသေန နေသံ နာနတ္တံ ဇာတန္တိ အာဂမနေနပိ မဂ္ဂေနပိ. သဒ္ဓါနုသာရီ ပုဂ္ဂလော ဟိ ဥဒ္ဒိသာပေန္တော ပရိပုစ္ဆန္တော အနုပုဗ္ဗေန မဂ္ဂံ ပါပုဏာတိ, ဓမ္မာနုသာရီ ဧကေန ဝါ ဒွီဟိ ဝါ သဝနေဟိ. ဧဝံ တာဝ နေသံ အာဂမနေန နာနတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

有能力且圆满的五根，名为阿罗汉果根；比此更柔和的，名为阿那含果根；比此更柔和的，名为斯陀含果根；比此更柔和的，名为须陀洹果根。再者，随法行(dhammānusārī)与随信行(saddhānusārī)此二个人皆为须陀洹道住者，其差异由教理与道而生。诚然，随信行的个人通过学习教导、请教问难，次第到达道；而随法行者仅通过一两次听闻即到达。如是，首先当知他们因教理而有的差异。

---

ဓမ္မာနုသာရိဿ ပန မဂ္ဂေါ တိက္ခော ဟောတိ, သူရံ ဉာဏံ ဝဟတိ, အသင်္ခါရေန အပ္ပယောဂေန ကိလေသေ ဆိန္ဒတိ ကဒလိက္ခန္ဓံ ဝိယ တိခိဏာ အသိဓာရာ. သဒ္ဓါနုသာရိဿ န တဿ ဝိယ မဂ္ဂေါ တိက္ခော ဟောတိ, န သူရံ ဉာဏံ ဝဟတိ, သသင်္ခါရေန သပ္ပယောဂေန ကိလေသေ ဆိန္ဒတိ ကဒလိက္ခန္ဓံ ဝိယ အတိခိဏာ အသိဓာရာ. ကိလေသက္ခယေ ပန တေသံ နာနတ္တံ နတ္ထိ. အဝသေသာ စ ကိလေသာ ခီယန္တိ.

再者，随法行者之道锐利，能荷负勇猛之智，以无行、无功用斩断诸烦恼，犹如利剑之刃斩断芭蕉树干。随信行者之道不如其锐利，不能荷负勇猛之智，以有行、有功用斩断诸烦恼，犹如钝剑之刃斩断芭蕉树干。然于烦恼灭尽上，二者则无差异，其余诸烦恼亦皆灭尽。

---

၃. ဒုတိယသံခိတ္တသုတ္တဝဏ္ဏနာ

3. 第二略说经释义

---

၄၈၃. တတိယေ တတောတိ ဖလဝသေန နိဿက္ကံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. သမတ္တာနိ ဟိ ပရိပုဏ္ဏာနိ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ အရဟတ္တဖလိန္ဒြိယာနိ နာမ ဟောန္တိ, အရဟတ္တဖလေန သမန္နာဂတော ပုဂ္ဂလော အရဟာ နာမ ဟောတိ. အရဟတ္တဖလတော မုဒုတရာနိ အနာဂါမိဖလိန္ဒြိယာနိ နာမ ဟောန္တိ, တတော မုဒုတရာနိ သကဒါဂါမိဖလိန္ဒြိယာနိ, တတော မုဒုတရာနိ သောတာပတ္တိဖလိန္ဒြိယာနိ, သောတာပတ္တိဖလေန သမန္နာဂတော ပုဂ္ဂလော သောတာပန္နော နာမ ဟောတိ. ဣန္ဒြိယဝေမတ္တတာ ဖလဝေမတ္တတာ ဟောတီတိ ဣန္ဒြိယနာနတ္တေန ဖလနာနတ္တံ, ဖလနာနတ္တေန ပုဂ္ဂလနာနတ္တန္တိ.

483. 在第三经中，“从彼”，当知此处的离格义是依于果的效力。因为具足、圆满的五根被称为阿罗汉果根，具足阿罗汉果的个人(puggala)被称为阿罗汉。比阿罗汉果根较软的被称为不还果根，比那更软的为一来果根，比那更软的为入流果根，具足入流果的个人被称为入流者。所谓“诸根的差异即是诸果的差异”，即是说：因诸根的差异而有诸果的差异，因诸果的差异而有诸人的差异。

---

၄. တတိယသံခိတ္တသုတ္တဝဏ္ဏနာ

4. 第三略说经释义

---

၄၈၄. စတုတ္ထေ ပရိပူရံ ပရိပူရကာရီ အာရာဓေတီတိ ပရိပူရံ အရဟတ္တမဂ္ဂံ ကရောန္တော အရဟတ္တဖလံ အာရာဓေတိ. ပဒေသံ ပဒေသကာရီတိ အဝသေသေ တယော ပဒေသမဂ္ဂေ ကရောန္တော ပဒေသံ ဖလတ္တယမတ္တမေဝ အာရာဓေတိ. ဣတိ ဣမေသု စတူသုပိ သုတ္တေသု မိဿကာနေဝ ဣန္ဒြိယာနိ ကထိတာနိ.

484. 在第四经中，“圆满行者，成就圆满”，即行圆满的阿罗汉道者，成就阿罗汉果。“部分行者，成就部分”，即行其余三种部分道者，仅成就部分的三种果。如是，在这所有四部经中，所说的是混合的诸根。

---

၅-၇. ပဌမဝိတ္ထာရသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

5-7. 初广说经等释义

---

၄၈၅-၄၈၇. ပဉ္စမေ [Pg.268] တတော မုဒုတရေဟီတိ ဝိပဿနာဝသေန နိဿက္ကံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ပရိပုဏ္ဏာနိ ဟိ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ အရဟတ္တမဂ္ဂဿ ဝိပဿနိန္ဒြိယာနိ ဟောန္တိ, တတော မုဒုတရာနိ အန္တရာပရိနိဗ္ဗာယိဿ ဝိပဿနိန္ဒြိယာနိ, တတော မုဒုတရာနိ ဥပဟစ္စပရိနိဗ္ဗာယိဿ, တတော မုဒုတရာနိ အသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယိဿ, တတော မုဒုတရာနိ သသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယိဿ, တတော မုဒုတရာနိ ဥဒ္ဓံသောတအကနိဋ္ဌဂါမိဿ ဝိပဿနိန္ဒြိယာနိ နာမ ဟောန္တိ.

485-487. 在第五经中，“比彼更软”，当知此处的离格义是依于观(vipassanā)的效力。因为圆满的五根是阿罗汉道的观根，比那更软的是中般涅槃者的观根，比那更软的是生般涅槃者的观根，比那更软的是无行般涅槃者的观根，比那更软的是有行般涅槃者的观根，比那更软的则被称为上流至色究竟天(akaniṭṭhā)者的观根。

---

ဣမသ္မိံ ပန ဌာနေ အရဟတ္တမဂ္ဂေယေဝ ဌတွာ ပဉ္စ နိဿက္ကာနိ နီဟရိတဗ္ဗာနိ. အရဟတ္တမဂ္ဂဿ ဟိ ဝိပဿနိန္ဒြိယေဟိ မုဒုတရာနိ ပဌမအန္တရာပရိနိဗ္ဗာယိဿ ဝိပဿနိန္ဒြိယာနိ, တတော မုဒုတရာနိ ဒုတိယအန္တရာပရိနိဗ္ဗာယိဿ, တတော မုဒုတရာနိ တတိယအန္တရာပရိနိဗ္ဗာယိဿ, တတော မုဒုတရာနိ ဥပဟစ္စပရိနိဗ္ဗာယိဿ, တတော မုဒုတရာနိ ဥဒ္ဓံသောတအကနိဋ္ဌဂါမိဿ ဝိပဿနိန္ဒြိယာနိ. အသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယိဿ သသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယိနောပိ ဧတေဝ ပဉ္စ ဇနာ.

然而，于此场合，必须立于阿罗汉道，才能引出五种出离。因为初中般涅槃者的观根比阿罗汉道的观根柔软；第二中般涅槃者的，又比前者柔软；第三中般涅槃者的，又比前者柔软；生般涅槃者的，又比前者柔软；上流至色究竟天者的观根，又比前者柔软。无行般涅槃者与有行般涅槃者也即是此五种人。

---

ဣဒါနိ တီဏိ နိဿက္ကာနိ. သကဒါဂါမိမဂ္ဂဿ ဟိ ဣန္ဒြိယေဟိ မုဒုတရာနိ သောတာပတ္တိမဂ္ဂိန္ဒြိယာနိ, သောတာပတ္တိမဂ္ဂေယေဝ ဣန္ဒြိယေဟိ မုဒုတရာနိ ဓမ္မာနုသာရိမဂ္ဂိန္ဒြိယာနိ. တေဟိပိ မုဒုတရာနိ သဒ္ဓါနုသာရိမဂ္ဂိန္ဒြိယာနိ. ဆဋ္ဌသတ္တမာနိ ဝုတ္တနယာနေဝ. ဣမေသု ပန တီသုပိ သုတ္တေသု ပုဗ္ဗဘာဂဝိပဿနိန္ဒြိယာနေဝ ကထိတာနိ.

现在是三种出离。因为入流道的诸根比一来道的诸根柔软，随法行道者的诸根又比入流道的诸根柔软，随信行道者的诸根又比随法行道者的诸根柔软。第六和第七经如前所说。然而，在这三部经中，所说的仅是前分观的诸根。

---

၈. ပဋိပန္နသုတ္တဝဏ္ဏနာ

8. 行道经释义

---

၄၈၈. အဋ္ဌမေ တတော မုဒုတရေဟီတိ မဂ္ဂဖလဝသေန နိဿက္ကံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. တံ ပါဠိယံ ဝုတ္တမေဝ. ဗာဟိရောတိ ဣမေဟိ အဋ္ဌဟိ ပုဂ္ဂလေဟိ ဗဟိဘူတော. ပုထုဇ္ဇနပက္ခေ ဌိတောတိ ပုထုဇ္ဇနကောဋ္ဌာသေ ဌိတော. ဣမသ္မိံ သုတ္တေ လောကုတ္တရာနေဝ ဣန္ဒြိယာနိ ကထိတာနိ.

488. 第八，于“比彼等更柔软”，当知其所超越的对象是依道与果而定。此已于圣典中述及。“外”(bāhiro)是指外于此八种个人。“住于凡夫位”即立于凡夫之部。于此经中，仅说出世间诸根。

---

၉-၁၀. သမ္ပန္နသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

9-10. 圆满经等释义

---

၄၈၉-၄၉၀. နဝမေ [Pg.269] ဣန္ဒြိယသမ္ပန္နောတိ ပရိပုဏ္ဏိန္ဒြိယော. ဒသမံ ဥတ္တာနမေဝ. ဣမသ္မိံ သုတ္တဒွယေ မိဿကာနိ ဣန္ဒြိယာနိ ကထိတာနီတိ.

489-490. 第九，“根具足”（indriyasampanno）意为诸根圆满。第十经浅显易明。于此二经中，说及混合之诸根。

---

မုဒုတရဝဂ္ဂေါ ဒုတိယော.

第二 柔软品

---

၃. ဆဠိန္ဒြိယဝဂ္ဂေါ

3. 六根品

---

၂. ဇီဝိတိန္ဒြိယသုတ္တဝဏ္ဏနာ

2. 命根经释义

---

၄၉၂. တတိယဝဂ္ဂဿ ဒုတိယေ ဣတ္ထိန္ဒြိယန္တိအာဒီသု ဣတ္ထိဘာဝေ ဣန္ဒဋ္ဌံ ကရောတီတိ ဣတ္ထိန္ဒြိယံ. ပုရိသဘာဝေ ဣန္ဒဋ္ဌံ ကရောတီတိ ပုရိသိန္ဒြိယံ. ဇီဝိတေ ဣန္ဒဋ္ဌံ ကရောတီတိ ဇီဝိတိန္ဒြိယံ. အတ္ထုပ္ပတ္တိကံ ကိရေတံ သုတ္တံ. သံဃမဇ္ဈသ္မိဉှိ ‘‘ကတိ နု ခေါ ဝဋ္ဋိန္ဒြိယာနီ’’တိ ကထာ ဥဒပါဒိ, အထ ဘဂဝါ ဝဋ္ဋိန္ဒြိယာနိ ဒဿေန္တော တီဏိမာနိ ဘိက္ခဝေတိအာဒိမာဟ.

492. 第三品第二经中，于“女根”等句：在女性状态中行使主导作用，故为女根；在男性状态中行使主导作用，故为男根；在生命中行使主导作用，故为命根。据说此经乃因事而说。当时于僧团中生起“轮回之根究竟有几种？”的讨论，于是世尊为开示轮回之根，便说了“诸比丘，此等为三……”等语。

---

၃. အညိန္ဒြိယသုတ္တဝဏ္ဏနာ

3. 已知根经释义

---

၄၉၃. တတိယေ အနညာတညဿာမီတိန္ဒြိယန္တိ ‘‘အနမတဂ္ဂေ သံသာရေ အဇာနိတပုဗ္ဗံ ဓမ္မံ ဇာနိဿာမီ’’တိ ပဋိပန္နဿ သောတာပတ္တိမဂ္ဂက္ခဏေ ဥပ္ပန္နံ ဣန္ဒြိယံ. အညိန္ဒြိယန္တိ တေသံယေဝ ဉာတဓမ္မာနံ အာဇာနနာကာရေန သောတာပတ္တိဖလာဒီသု ဆသု ဌာနေသု ဥပ္ပန္နံ ဣန္ဒြိယံ. အညာတာဝိန္ဒြိယန္တိ အညာတာဝီသု အရဟတ္တဖလဓမ္မေသု ဥပ္ပန္နံ ဣန္ဒြိယံ. တတ္ထ တတ္ထ တေန တေနာကာရေန ဥပ္ပန္နဿ ဉာဏဿေဝေတံ အဓိဝစနံ. ဣဒမ္ပိ သုတ္တံ အတ္ထုပ္ပတ္တိကမေဝ. သံဃမဇ္ဈသ္မိဉှိ ‘‘ကတိ နု ခေါ လောကုတ္တရိန္ဒြိယာနီ’’တိ ကထာ ဥဒပါဒိ, အထ ဘဂဝါ တာနိ ဒဿေန္တော တီဏိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ဣန္ဒြိယာနီတိအာဒိမာဟ.

493. 第三经中，“未知当知根”(anaññātaññassāmītindriya)者，乃“我将于无始轮回中，了知前所未知之法”的行者，于须陀洹道之刹那生起的根。“已知根”(aññindriya)者，乃于须陀洹果等六处，以知晓彼等已识之法的方式而生起的根。“具知根”(aññātāvindriya)者，乃于已完全了知之阿罗汉果法中生起的根。此等实为于彼彼之处，以彼彼方式生起之智慧的同义词。此经亦乃因事而说。当时于僧团中生起“出世间根究竟有几种？”的讨论，于是世尊为开示彼等，便说了“诸比丘，此等为三根……”等语。

---

၄. ဧကဗီဇီသုတ္တဝဏ္ဏနာ

4. 一种子经释义

---

၄၉၄. စတုတ္ထေ တတော မုဒုတရေဟီတိ ဝိပဿနတော နိဿက္ကံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. သမတ္တာနိ ဟိ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ အရဟတ္တမဂ္ဂဿ ဝိပဿနိန္ဒြိယာနိ နာမ ဟောန္တိ, တတော မုဒုတရာနိ [Pg.270] အန္တရာပရိနိဗ္ဗာယိဿ ဝိပဿနိန္ဒြိယာနိ, တတော မုဒုတရာနိ ဥပဟစ္စပရိနိဗ္ဗာယိဿ, တတော မုဒုတရာနိ အသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယိဿ, တတော မုဒုတရာနိ သသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယိဿ, တတော မုဒုတရာနိ ဥဒ္ဓံသောတအကနိဋ္ဌဂါမိဿ ဝိပဿနိန္ဒြိယာနိ နာမ. ဣဓာပိ ပုရိမနယေနေဝ အရဟတ္တမဂ္ဂေ ဌတွာ ပဉ္စ နိဿက္ကာနိ နီဟရိတဗ္ဗာနိ.

494. 第四经中，“较彼更柔和”一句，当知是从“观”(vipassanā)而来的离格。诚然，圆满的五根被称为阿罗汉道的观根；较彼更柔和者，为中般涅槃者(antarāparinibbāyī)的观根；较彼更柔和者，为损生般涅槃者(upahaccaparinibbāyī)的观根；较彼更柔和者，为无行般涅槃者(asaṅkhāraparinibbāyī)的观根；较彼更柔和者，则为上流至色究竟天者(uddhaṃsota-akaniṭṭhagāmī)的观根。于此，亦应依前述方法，立于阿罗汉道而引出五重次第。

---

ယထာ ပန ပုရိမနယေ သကဒါဂါမိမဂ္ဂေ ဌတွာ တီဏိ နိဿက္ကာနိ, ဧဝမိဓ ပဉ္စ နီဟရိတဗ္ဗာနိ. သကဒါဂါမိမဂ္ဂဿ ဟိ ဝိပဿနိန္ဒြိယေဟိ မုဒုတရာနိ သောတာပတ္တိမဂ္ဂဿ ဝိပဿနိန္ဒြိယာနိ, သောတာပတ္တိမဂ္ဂဿ စ တေဟိ ဝိပဿနိန္ဒြိယေဟိ မုဒုတရာနိ ဧကဗီဇိအာဒီနံ မဂ္ဂဿ ဝိပဿနိန္ဒြိယာနိ.

又，如前法，于一来道中当引出三者，于此当引出五者。因为，相较于一来道之观根，入流道之观根更为柔和；相较于入流道之彼等观根，一种子等道之观根更为柔和。

---

ဧတ္ထ စ ဧကဗီဇီတိအာဒီသု ယော သောတာပန္နော ဟုတွာ ဧကမေဝ အတ္တဘာဝံ ဇနေတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏာတိ, အယံ ဧကဗီဇီ နာမ. ယထာဟ ‘‘ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ဧကဗီဇီ, ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ သောတာပန္နော ဟောတိ အဝိနိပါတဓမ္မော နိယတော သမ္ဗောဓိပရာယဏော, သော ဧကညေဝ မာနုသကံ ဘဝံ သန္ဓာဝိတွာ သံသရိတွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရောတိ. အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ဧကဗီဇီ’’တိ (ပု. ပ. ၃၃).

于此“一种子”等中，若有个人成为须陀洹后，仅生一有即证得阿罗汉果，此名“一种子”。如言：“何等个人为一种子？于此，有一类个人，因三结已尽，成为须陀洹，为不堕法，决定趣向正觉。彼仅于一生人有中驰骋、轮回，而作苦之终。此个人称为一种子。”（《人施设论》33）

---

ယော ပန ဒွေ တယော ဘဝေ သံသရိတွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရောတိ, အယံ ကောလံကောလော နာမ. ယထာဟ ‘‘ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ကောလံကောလော. ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ သောတာပန္နော ဟောတိ အဝိနိပါတဓမ္မော နိယတော သမ္ဗောဓိပရာယဏော, သော ဒွေ ဝါ တီဏိ ဝါ ကုလာနိ သန္ဓာဝိတွာ သံသရိတွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရောတိ. အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ကောလံကောလော’’တိ (ပု. ပ. ၃၂). တတ္ထ ကုလာနီတိ ဘဝါ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ‘‘ဒွေ ဝါ တီဏိ ဝါ’’တိ ဣဒံ ဒေသနာမတ္တမေဝ, ယာဝ ဆဋ္ဌဘဝါ သံသရန္တော ပန ကောလံကောလောဝ ဟောတိ.

又，若有个人轮回二、三有而作苦之终，此名家家(kolaṃkolo)。如言：“何等个人为家家？于此，有一类个人，因三结已尽，成为须陀洹，为不堕法，决定趣向正觉。彼驰骋、轮回于二或三家，而作苦之终。此个人称为家家。”（《人施设论》32）此处，“家”(kulāni)当知为“有”(bhavā)。“二或三”仅为开示而已，实则乃至轮回至第六有者，仍为家家。

---

ယဿ သတ္တက္ခတ္တုံ ပရမာ ဥပပတ္တိ, အဋ္ဌမံ ဘဝံ နာဒိယတိ, အယံ သတ္တက္ခတ္တုပရမော နာမ. ယထာဟ ‘‘ကတမော စ ပုဂ္ဂလော သတ္တက္ခတ္တုပရမော. ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ သောတာပန္နော ဟောတိ အဝိနိပါတဓမ္မော နိယတော သမ္ဗောဓိပရာယဏော, သော သတ္တက္ခတ္တုံ ဒေဝေ စ မနုဿေ စ သန္ဓာဝိတွာ သံသရိတွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရောတိ, အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော သတ္တက္ခတ္တုပရမော’’တိ (ပု. ပ. ၃၁).

若有个人最多七次受生，不取第八有，此名极七返有(sattakkhattuparamo)。如言：“何等个人为极七返有？于此，有一类个人，因三结已尽，成为须陀洹，为不堕法，决定趣向正觉。彼于天界及人间驰骋、轮回七次，而作苦之终。此个人称为极七返有。”（《人施设论》31）

---

ဘဂဝတာ [Pg.271] ဂဟိတနာမဝသေနေဝ စေတာနိ တေသံ နာမာနိ. ‘‘ဧတ္တကဉှိ ဌာနံ ဂတော ဧကဗီဇီ နာမ ဟောတိ, ဧတ္တကံ ကောလံကောလော, ဧတ္တကံ သတ္တက္ခတ္တုပရမော’’တိ ဘဂဝတာ ဧတေသံ နာမံ ဂဟိတံ. နိယမတော ပန ‘‘အယံ ဧကဗီဇီ, အယံ ကောလံကောလော, အယံ သတ္တက္ခတ္တုပရမော’’တိ နတ္ထိ.

此等名称，仅是依世尊所取之名而有。即：“至此境地者，名为一种子(ekabījī)；至此境地者，名为家家(kolaṃkolo)；至此境地者，名为极七返有(sattakkhattuparamo)”，世尊如此为彼等取名。然而，并没有确定（的规则）说：“此为一种子，此为家家，此为极七返有。”

---

ကော ပန နေသံ ဧတံ ပဘေဒံ နိယမေတီတိ? ကေစိ ပန ထေရာ ‘‘ပုဗ္ဗဟေတု နိယမေတီ’’တိ ဝဒန္တိ, ကေစိ ‘‘ပဌမမဂ္ဂေါ’’, ကေစိ ‘‘ဥပရိမ တယော မဂ္ဂါ’’, ကေစိ ‘‘တိဏ္ဏံ မဂ္ဂါနံ ဝိပဿနာ’’တိ. တတ္ထ ‘‘ပုဗ္ဗဟေတု နိယမေတီ’’တိ ဝါဒေ ပဌမမဂ္ဂဿ ဥပနိဿယော ကတော နာမ ဟောတိ, ဥပရိ တယော မဂ္ဂါ အနုပနိဿယာ ဥပ္ပန္နာတိ ဝစနံ အာပဇ္ဇတိ. ‘‘ပဌမမဂ္ဂေါ နိယမေတီ’’တိ ဝါဒေ ဥပရိ တိဏ္ဏံ မဂ္ဂါနံ နိရတ္ထကတာ အာပဇ္ဇတိ. ‘‘ဥပရိ တယော မဂ္ဂါ နိယမေန္တီ’’တိ ဝါဒေ ပဌမမဂ္ဂေ အနုပ္ပန္နေဝ ဥပရိ တယော မဂ္ဂါ ဥပ္ပန္နာတိ အာပဇ္ဇတိ. ‘‘တိဏ္ဏံ မဂ္ဂါနံ ဝိပဿနာ နိယမေတီ’’တိ ဝါဒေါ ပန ယုဇ္ဇတိ. သစေ ဟိ ဥပရိ တိဏ္ဏံ မဂ္ဂါနံ ဝိပဿနာ ဗလဝတီ ဟောတိ, ဧကဗီဇီ နာမ ဟောတိ, တတော မန္ဒတရာယ ကောလံကောလော, တတော မန္ဒတရာယ သတ္တက္ခတ္တုပရမောတိ.

然则，由何者决定彼等此等差别？有长老说：“由前因决定”；有说：“由初道”；有说：“由上三道”；有说：“由上三道之观(vipassanā)决定”。于此，在“由前因决定”之说中，初道便有了依止，便会得出“上三道无依止而生起”的说法。在“由初道决定”之说中，则会导致上三道变得毫无意义。在“由上三道决定”之说中，便会得出“初道尚未生起，上三道即已生起”的说法。然而，“由上三道之观决定”之说则为合理。因为，若上三道之观强而有力，则名为一种子；较彼为弱者，名为家家；较彼更弱者，名为极七返有。

---

ဧကစ္စော ဟိ သောတာပန္နော ဝဋ္ဋဇ္ဈာသယော ဟောတိ ဝဋ္ဋာဘိရတော ပုနပ္ပုနံ ဝဋ္ဋသ္မိံယေဝ ဝိစရတိ သန္ဒိဿတိ. အနာထပိဏ္ဍိကော သေဋ္ဌိ, ဝိသာခါ ဥပါသိကာ, စူဠရထမဟာရထာ ဒေဝပုတ္တာ, အနေကဝဏ္ဏော ဒေဝပုတ္တော, သက္ကော ဒေဝရာဇာ, နာဂဒတ္တော ဒေဝပုတ္တောတိ ဣမေ ဟိ ဧတ္တကာ ဇနာ ဝဋ္ဋဇ္ဈာသယာ ဝဋ္ဋာဘိရတာ အာဒိတော ပဋ္ဌာယ ဆ ဒေဝလောကေ သောဓေတွာ အကနိဋ္ဌေ ဌတွာ ပရိနိဗ္ဗာယိဿန္တိ, ဣမေ ဣဓ န ဂဟိတာ. န ကေဝလဉ္စိမေ, ယောပိ မနုဿေသုယေဝ သတ္တက္ခတ္တုံ သံသရိတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏာတိ, ယောပိ ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တော ဒေဝေသုယေဝ သတ္တက္ခတ္တုံ အပရာပရံ သံသရိတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏာတိ, ဣမေပိ ဣဓ န ဂဟိတာ. ကာလေန ဒေဝေ, ကာလေန မနုဿေ သံသရိတွာ ပန အရဟတ္တံ ပါပုဏန္တောဝ ဣဓ ဂဟိတော. တသ္မာ သတ္တက္ခတ္တုပရမောတိ ဣဒံ ဣဓဋ္ဌကဝေါကိဏ္ဏသုက္ခဝိပဿကဿ နာမံ ကထိတန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

诚然，某些须陀洹(sotāpanna)有轮回倾向，乐于轮回，不断地在轮回中流转。譬如给孤独(Anāthapiṇḍika)长者、毘舍佉(Visākhā)优婆夷(upāsikā)、小车(Cūḷaratha)与大车(Mahāratha)天子、种种色(Anekavaṇṇa)天子、天帝释(Sakko devarājā)、龙授(Nāgadatta)天子，这些人皆有轮回倾向、乐于轮回，他们从最初开始遍历六欲天，安住于色究竟天(akaniṭṭha)而般涅槃，这些人不被包含在此处。不仅是他们，若有仅在人间轮回七次而证得阿罗汉果者，或有投生天界后仅在天界辗转轮回七次而证得阿罗汉果者，这些人也不被包含在此处。唯有那些时而于天界、时而于人间轮回，最终证得阿罗汉果者，才被包含在此处。是故当知，“至多七次者(sattakkhattuparama)”此名，是为此处往来于人天、修干观的圣者而说。

---

ဓမ္မာနုသာရီ သဒ္ဓါနုသာရီတိ ဧတ္ထ ပန ဣမသ္မိံ သာသနေ လောကုတ္တရဓမ္မံ နိဗ္ဗတ္တေန္တဿ ဒွေ ဓုရာနိ, ဒွေ သီသာနိ, ဒွေ အဘိနိဝေသာ – သဒ္ဓါဓုရံ, ပညာဓုရံ[Pg.272], သဒ္ဓါသီသံ, ပညာသီသံ, သဒ္ဓါဘိနိဝေသော, ပညာဘိနိဝေသောတိ. တတ္ထ ယော ဘိက္ခု ‘‘သစေ သဒ္ဓါယ သက္ကာ နိဗ္ဗတ္တေတုံ, နိဗ္ဗတ္တေဿာမိ လောကုတ္တရမဂ္ဂ’’န္တိ သဒ္ဓံ ဓုရံ ကတွာ သောတာပတ္တိမဂ္ဂံ နိဗ္ဗတ္တေတိ, သော မဂ္ဂက္ခဏေ သဒ္ဓါနုသာရီ နာမ ဟောတိ. ဖလက္ခဏေ ပန သဒ္ဓါဝိမုတ္တော နာမ ဟုတွာ ဧကဗီဇီ ကောလံကောလော သတ္တက္ခတ္တုပရမောတိ တိဝိဓော ဟောတိ. တတ္ထ ဧကေကော ဒုက္ခာပဋိပဒါဒိဝသေန စတုဗ္ဗိဓဘာဝံ အာပဇ္ဇတီတိ သဒ္ဓါဓုရေန ဒွါဒသ ဇနာ ဟောန္တိ.

于“随法行(dhammānusārī)”与“随信行(saddhānusārī)”中，在此教法中，成就出世间法者有二先导(dhura)、二首要(sīsa)、二胜解(abhinivesa)，即：信先导与慧先导，信首要与慧首要，信胜解与慧胜解。其中，若有比丘思惟：“若能以信成就，我当成就出世间道。”并以信为先导，成就须陀洹道(sotāpattimagga)，此人在道之刹那名为随信行。而在果之刹那，则成为信解脱(saddhāvimutta)，复有三种：一种子(ekabījī)、家家(kolaṃkola)、至多七次者(sattakkhattuparama)。此中，每一种又因苦行道等而有四种差别，是故由信先导，则有十二种人。

---

ယော ပန ‘‘သစေ ပညာယ သက္ကာ နိဗ္ဗတ္တေတုံ, နိဗ္ဗတ္တေဿာမိ လောကုတ္တရမဂ္ဂ’’န္တိ ပညံ ဓုရံ ကတွာ သောတာပတ္တိမဂ္ဂံ နိဗ္ဗတ္တေတိ, သော မဂ္ဂက္ခဏေ ဓမ္မာနုသာရီ နာမ ဟောတိ. ဖလက္ခဏေ ပန ပညာဝိမုတ္တော နာမ ဟုတွာ ဧကဗီဇိအာဒိဘေဒေန ဒွါဒသဘေဒေါဝ ဟောတိ. ဧဝံ ဒွေ မဂ္ဂဋ္ဌာ ဖလက္ခဏေ စတုဝီသတိ သောတာပန္နာ ဟောန္တီတိ.

再者，若有比丘心想：“若能以慧成就，我将成就出世间道(lokuttaramagga)”，并以慧为先导，成就入流道(sotāpattimagga)，则此比丘于道之刹那，名为随法行者(dhammānusārī)。于果之刹那，则成为慧解脱者(paññāvimutto)，并依一种子(ekabīji)等差别而有十二种之分。如是，二种道住者于果之刹那，则有二十四种入流者(sotāpanna)。

---

တိပိဋကတိဿတ္ထေရော ကိရ ‘‘တီဏိ ပိဋကာနိ သောဓေဿာမီ’’တိ ပရတီရံ ဂတော. တံ ဧကော ကုဋုမ္ဗိကော စတူဟိ ပစ္စယေဟိ ဥပဋ္ဌာသိ, ထေရော အာဂမနကာလေ ‘‘ဂစ္ဆာမိ ဥပါသကာ’’တိ အာဟ. ‘‘ကဟံ ဘန္တေ’’တိ? ‘‘အမှာကံ အာစရိယုပဇ္ဈာယာနံ သန္တိက’’န္တိ. ‘‘န သက္ကာ, ဘန္တေ, မယာ ဂန္တုံ, ဘဒ္ဒန္တံ ပန နိဿာယ မယာ သာသနဿ ဂုဏော ဉာတော, တုမှာကံ ပရမ္မုခါ ကီဒိသံ ဘိက္ခုံ ဥပသင်္ကမာမီ’’တိ? အထ နံ ထေရော အာဟ – ‘‘ယော ဘိက္ခု စတုဝီသတိ သောတာပန္နေ ဒွါဒသ သကဒါဂါမီ အဋ္ဌစတ္တာလီသ အနာဂါမီ ဒွါဒသ အရဟန္တေ ဒဿေတွာ ဓမ္မကထံ ကထေတုံ သက္ကောတိ, ဧဝရူပံ ဘိက္ခုံ ဥပဋ္ဌာတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ. ဣမသ္မိံ သုတ္တေ ဝိပဿနာ ကထိတာတိ.

据说三藏帝须长老(Tipiṭakatissatthera)心想：“我当抉择三藏”，于是前往彼岸。有一位居士(kuṭumbika)以四事资具护持他。长老临行时说：“优婆塞，我将离去。”优婆塞问：“尊者，您要去何处？”长老答：“去我等阿阇梨(ācariya)与戒师之处。”优婆塞说：“尊者，我无法前去。然我因依止尊者，方知佛法之功德。在您不在时，我当亲近怎样的比丘呢？”于是长老对他说道：“若有比丘能开示二十四种入流者(sotāpanna)、十二种一来者(sakadāgāmī)、四十八种不还者(anāgāmī)、十二种阿罗汉，并能宣说正法，则应亲近如是比丘。”此经中宣说了观。

---

၅-၁၀. သုဒ္ဓကသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

5-10. 纯净经等释义

---

၄၉၅-၅၀၀. ပဉ္စမေ စက္ခု စ တံ စက္ခုဒွါရေ နိဗ္ဗတ္တာနံ ဓမ္မာနံ အာဓိပတေယျသင်္ခါတေန ဣန္ဒဋ္ဌေန ဣန္ဒြိယဉ္စာတိ စက္ခုန္ဒြိယံ. သောတိန္ဒြိယာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ. ဣမသ္မိံ ဝဂ္ဂေ ပဌမသုတ္တဉ္စေဝ ဆဋ္ဌာဒီနိ စ ပဉ္စာတိ ဆ သုတ္တာနိ စတုသစ္စဝသေန ကထိတာနီတိ.

495-500. 第五，是眼，亦是根(indriya)，因其于眼门所生诸法中，有称作“主宰”之根义，故名眼根(cakkhundriya)。耳根(sotindriya)等亦复如是。余者于一切处皆已显明。此品中，第一经及自第六经起之五经，如是六经，皆依四圣谛(catusacca)而说。

---

ဆဠိန္ဒြိယဝဂ္ဂေါ တတိယော.

六根品第三。

---

၄. သုခိန္ဒြိယဝဂ္ဂေါ

4. 乐根品

---

၁-၅. သုဒ္ဓိကသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

1-5. 纯净经等释义

---

၅၀၁-၅၀၅. စတုတ္ထဝဂ္ဂဿ [Pg.273] ပဌမေ သုခဉ္စ တံ သဟဇာတာနံ အာဓိပတေယျသင်္ခါတေန ဣန္ဒဋ္ဌေန ဣန္ဒြိယဉ္စာတိ သုခိန္ဒြိယံ. ဒုက္ခိန္ဒြိယာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. ဧတ္ထ စ သုခိန္ဒြိယဒုက္ခိန္ဒြိယဒေါမနဿိန္ဒြိယာနိ ကာမာဝစရာနေဝ, သောမနဿိန္ဒြိယံ ဌပေတွာ အရူပါဝစရံ သေသံ တေဘူမကံ, ဥပေက္ခိန္ဒြိယံ စတုဘူမကံ. ဒုတိယာဒီနိ စတ္တာရိ စတုသစ္စဝသေနေဝ ကထိတာနိ.

501-505. 第四品第一经中，乐，且其对俱生诸法以主宰之义而为根，故名乐根。苦根等亦同此理。于此，乐根、苦根、忧根仅为欲界；喜根，除去无色界，则为其余三地所有；舍根则为四地所有。第二经等四部经，仅依四圣谛而说。

---

၆. ပဌမဝိဘင်္ဂသုတ္တဝဏ္ဏနာ

6. 第一分别经释义

---

၅၀၆. ဆဋ္ဌေ ကာယိကန္တိ ကာယပသာဒဝတ္ထုကံ. သုခန္တိ အယမဿ သရူပနိဒ္ဒေသော. သာတန္တိ တဿေဝ ဝေဝစနံ, မဓုရန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ကာယသမ္ဖဿဇန္တိ ကာယသမ္ဖဿတော ဇာတံ. သုခံ သာတန္တိ ဝုတ္တနယမေဝ. ဝေဒယိတန္တိ အယမဿ သဗ္ဗဝေဒနာသာဓာရဏော အညဓမ္မဝိသိဋ္ဌော သဘာဝနိဒ္ဒေသော. ဣမိနာ နယေန သေသေသုပိ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. ကာယိကံ ဝါ စေတသိကံ ဝါတိ ဧတ္ထ ပန စက္ခာဒယော စတ္တာရော ပသာဒကာယေ ဝတ္ထုံ ကတွာ ဥပ္ပတ္တိဝသေန ကာယိကန္တိ ဝုတ္တံ. ကာယပသာဒဝတ္ထုကံ ပန အဒုက္ခမသုခံ နာမ နတ္ထိ.

506. 第六经中，“身的”（kāyika）是指以身净色为所依。“乐”（sukha）是其自相的解释。“适意”（sāta）是彼的同义词，意即“甘美”。“身触所生”（kāyasamphassaja）是指由身触而生。“乐、适意”如前已说之理。“所感受”（vedayita）是其自性的解释，此通于一切受，且有别于其他法。其余诸句亦应以此理了知其义。至于“身的或心的”（kāyikaṃ vā cetasikaṃ vā）一句，眼等四种净色，以净色身为所依而生起，故说为“身的”。然而，以身净色为所依的所谓不苦不乐受，则不存在。

---

၉. ကဋ္ဌောပမသုတ္တဝဏ္ဏနာ

9. 钻木喻经释义

---

၅၀၉. နဝမေ ဒွိန္နံ ကဋ္ဌာနန္တိ ဒွိန္နံ အရဏီနံ. သံဃဋ္ဋနသမောဓာနာတိ သံဃဋ္ဋနေန စေဝ သမောဓာနေန စ. ဥသ္မာတိ ဥသုမာကာရော. တေဇောတိ အဂ္ဂိဓူမော. ဧတ္ထ စ အဓရာရဏီ ဝိယ ဝတ္ထာရမ္မဏံ, ဥတ္တရာရဏီ ဝိယ ဖဿော, သံဃဋ္ဋော ဝိယ ဖဿသံဃဋ္ဋနံ, အဂ္ဂိ ဝိယ ဝေဒနာ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. ဝတ္ထာရမ္မဏံ ဝါ ဥတ္တရာရဏီ ဝိယ, ဖဿော အဓရာရဏီ ဝိယ ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

509. 第九经中，“两块木”（dvinnaṃ kaṭṭhānaṃ）是指两块钻木（araṇī）。“摩擦结合”（saṅghaṭṭanasamodhāna）是指通过摩擦与结合。“热”（usmā）是指热的状态。“火”（tejo）是指火烟。于此，应视所依与所缘如下钻木，视触如上钻木，视摩擦如触的撞击，视火如受。或者，应视所依与所缘如上钻木，视触如下钻木。

---

၁၀. ဥပ္ပဋိပါဋိကသုတ္တဝဏ္ဏနာ

10. 逆序经释义

---

၅၁၀. ဒသမံ ယထာဓမ္မရသေန ပဋိပါဋိယာ ဝုတ္တမ္ပိ ဣမသ္မိံ ဣန္ဒြိယဝိဘင်္ဂေ သေသသုတ္တာနိ ဝိယ အဒေသိတတ္တာ ဥပ္ပဋိပါဋိကသုတ္တံ နာမာတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. တတ္ထ နိမိတ္တန္တိအာဒီနိ သဗ္ဗာနိ ပစ္စယဝေဝစနာနေဝ. ဒုက္ခိန္ဒြိယဉ္စ ပဇာနာတီတိ ဒုက္ခသစ္စဝသေနေဝ ပဇာနာတိ. ဒုက္ခိန္ဒြိယသမုဒယန္တိ ကဏ္ဋကေန ဝါ ဝိဒ္ဓဿ မင်္ကုလေန [Pg.274] ဝါ ဒဋ္ဌဿ ပစ္စတ္ထရဏေ ဝါ ဝလိယာ ဖုဋ္ဌဿ ဒုက္ခသဟဂတံ ကာယဝိညာဏံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တံ ဧတဿ သမုဒယောတိ ပဇာနာတိ.

510. 第十经虽已依次第宣说，但在此《根分别》中，因未如其余诸经那般教说，故当知其名为“逆次第经”。于此，“相”等一切词，皆是“缘”的同义词。“了知苦根”，即是依苦谛而了知。“苦根之集”，即是了知：譬如有人被荆棘刺伤，或被臭虫叮咬，或因床单褶皱触身，生起与苦相应的身识，此即是其集。

---

ပရတော ဒေါမနဿိန္ဒြိယသမုဒယန္တိအာဒီသုပိ တေသံ တေသံ ကာရဏဝသေနေဝ သမုဒယော ဝေဒိတဗ္ဗော. ပတ္တစီဝရာဒီနံ ဝါ ဟိ သင်္ခါရာနံ သဒ္ဓိဝိဟာရိကာဒီနံ ဝါ သတ္တာနံ ဝိနာသေန ဒေါမနဿိန္ဒြိယံ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ တေသံ ဝိနာသံ တဿ သမုဒယောတိ ပဇာနာတိ. သုဘောဇနံ ဘုဉ္ဇိတွာ ဝရသယနေ နိပန္နဿ ဟတ္ထပါဒသမ္ဗာဟနတာလဝဏ္ဋဝါတာဒိသမ္ဖဿေန သုခိန္ဒြိယံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တံ ဖဿံ တဿ သမုဒယောတိ ပဇာနာတိ. ဝုတ္တပ္ပကာရာနံ ပန သတ္တသင်္ခါရာနံ မနာပါနံ ပဋိလာဘဝသေန သောမနဿိန္ဒြိယံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တံ ပဋိလာဘံ တဿ သမုဒယောတိ ပဇာနာတိ. မဇ္ဈတ္တာကာရေန ပန ဥပေက္ခိန္ဒြိယံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တံ သတ္တသင်္ခါရေသု မဇ္ဈတ္တာကာရံ တဿ သမုဒယောတိ ပဇာနာတိ.

其后，于“忧根之集”等句中，亦当依其各自之因而了知其集。譬如，因衣钵等诸行毁坏，或因共住弟子等有情亡故而生起忧根，他了知此等毁坏、亡故即是其集。享用美食后卧于好床，因手足按摩、扇风等触而生起乐根，他了知此触即是其集。又因获得前述种种可意的有情与诸行而生起喜根，他了知此获得即是其集。再者，由中舍之行相而生起舍根，他了知此对有情与诸行的中舍行相，即是其集。

---

ကတ္ထ စုပ္ပန္နံ ဒုက္ခိန္ဒြိယံ အပရိသေသံ နိရုဇ္ဈတိ, ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟီတိအာဒီသု ပန အယံ ဧကတောဝ ဝိနိစ္ဆယကထာ – ဒုက္ခိန္ဒြိယဉှိ ပဌမဇ္ဈာနဿ ဥပစာရက္ခဏေယေဝ နိရုဇ္ဈတိ ပဟီနံ ဟောတိ, ဒေါမနဿာဒီနိ ဒုတိယဇ္ဈာနာဒီနံ. ဧဝံ သန္တေပိ တေသံ အတိသယနိရောဓတ္တာ အယံ ဈာနေသုယေဝ နိရောဓော ဝုတ္တော. အတိသယနိရောဓော ဟိ တေသံ ပဌမဇ္ဈာနာဒီသု, န နိရောဓောယေဝ, နိရောဓောယေဝ ပန ဥပစာရက္ခဏေ, နာတိသယနိရောဓော. တထာ ဟိ နာနာဝဇ္ဇနေ ပဌမဇ္ဈာနုပစာရေ နိရုဒ္ဓဿာပိ ဒုက္ခိန္ဒြိယဿ ဍံသမကသာဒိသမ္ဖဿေန ဝါ ဝိသမာသနုပတာပေန ဝါ သိယာ ဥပ္ပတ္တိ, န တွေဝ အန္တောအပ္ပနာယံ. ဥပစာရေ ဝါ နိရုဒ္ဓမ္ပေတံ န သုဋ္ဌု နိရုဒ္ဓံ ဟောတိ ပဋိပက္ခေန အဝိဟတတ္တာ. အန္တောအပ္ပနာယံ ပန ပီတိဖရဏေန သဗ္ဗော ကာယော သုခေါက္ကန္တော ဟောတိ, သုခေါက္ကန္တကာယဿ စ သုဋ္ဌု နိရုဒ္ဓံ ဟောတိ ဒုက္ခိန္ဒြိယံ ပဋိပက္ခေန ဝိဟတတ္တာ. နာနာဝဇ္ဇနေယေဝ စ ဒုတိယဇ္ဈာနုပစာရေ ပဟီနဿ ဒေါမနဿိန္ဒြိယဿ ယသ္မာ ဧတံ ဝိတက္ကဝိစာရပစ္စယေပိ ကာယကိလမထေ စိတ္တုပဃာတေ စ သတိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ဝိတက္ကဝိစာရာဘာဝေ နေဝ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ယတ္ထ ပန ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တတ္ထ ဝိတက္ကဝိစာရဘာဝေ, အပ္ပဟီနာ ဧဝ စ ဒုတိယဇ္ဈာနုပစာရေ ဝိတက္ကဝိစာရာတိ တတ္ထဿ သိယာ ဥပ္ပတ္တိ. န တွေဝ ဒုတိယဇ္ဈာနေ ပဟီနပစ္စယတ္တာ. တထာ တတိယဇ္ဈာနုပစာရေ ပဟီနဿာပိ သုခိန္ဒြိယဿ ပီတိသမုဋ္ဌာနပဏီတရူပဖုဋ္ဌကာယဿ သိယာ ဥပ္ပတ္တိ, န တွေဝ တတိယဇ္ဈာနေ. တတိယဇ္ဈာနေ ဟိ သုခဿ ပစ္စယဘူတာ [Pg.275] ပီတိ သဗ္ဗသော နိရုဒ္ဓါ. တထာ စတုတ္ထဇ္ဈာနုပစာရေ ပဟီနဿာပိ သောမနဿိန္ဒြိယဿ အာသန္နတ္တာ အပ္ပနာပ္ပတ္တာယ ဥပေက္ခာယ အဘာဝေန သမ္မာ အနတိက္ကန္တတ္တာ စ သိယာ ဥပ္ပတ္တိ, န တွေဝ စတုတ္ထဇ္ဈာနေ. တသ္မာ ‘‘ဧတ္ထ စုပ္ပန္နံ ဒုက္ခိန္ဒြိယံ အပရိသေသံ နိရုဇ္ဈတီ’’တိ တတ္ထ တတ္ထ အပရိသေသဂ္ဂဟဏံ ကတံ.

“于何处已生起的苦根无余灭尽？”于“在此，诸比丘，比丘远离诸欲……”等经文中，对此有如下一次性的决择说：苦根于初禅的近行刹那(upacārakkhaṇa)即灭尽、被断除，忧根等则于第二禅等的近行刹那灭尽。虽然如此，但因其于诸禅那中是殊胜灭尽，故说此为于诸禅那中灭尽。因为它们于初禅等中的灭尽是殊胜灭尽(atisayanirodha)，而非仅仅是灭尽；于近行刹那的灭尽，则只是灭尽，而非殊胜灭尽。诚然，于有种种转向的初禅近行中，即使已灭尽的苦根，仍可能因蚊虻等触，或因不适的姿势所苦而生起，但绝不会于安止(appanā)中生起。或于近行(upacāra)中，此（苦根）虽已灭尽，但因未被其对治法(paṭipakkha)所摧破，故非善灭尽。而于安止中，因喜遍满，全身为乐所浸透，对身体为乐所浸透者而言，苦根因已被其对治法所摧破，故为善灭尽。同样，于有种种转向的第二禅近行中，虽已断除忧根，但由于此（忧根）会在以寻(vitakka)与伺(vicāra)为缘的身疲劳与心恼害存在时生起，而在无寻、伺时则不生起。其生起之处，乃因寻、伺存在之故，且于第二禅近行中寻、伺尚未被断除，故其仍可能于彼处生起，但绝不会于第二禅中生起，因其缘已被断除。同样，于第三禅近行中，虽已断除乐根，但对身体为喜所生起的殊胜色所遍触者而言，（乐根）仍可能生起，但绝不会于第三禅中生起，因为在第三禅中，作为乐根之缘的喜已完全灭尽。同样，于第四禅近行中，虽已断除悦根(somanassindriya)，但由于（此近行）接近（前一禅），且尚未有已达安止的舍(upekkhā)，又未能善加超越，故（悦根）仍可能生起，但绝不会于第四禅中生起。是故，于“在此已生起的苦根无余灭尽”等句中，处处皆作“无余”(aparisesa)之说。

---

ယံ ပနေတ္ထ တဒတ္ထာယ စိတ္တံ ဥပသံဟရတီတိ ဝုတ္တံ, တတ္ထ အလာဘီ သမာနော ဥပ္ပာဒနတ္ထာယ စိတ္တံ ဥပသံဟရတိ, လာဘီ သမာနော သမာပဇ္ဇနတ္ထာယာတိ ဧဝမတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. ဣမေသု ဒွီသုပိ သုတ္တေသု သမ္မသနဝါရောဝ ကထိတောတိ.

此处，关于所说的“为此目的而专注其心”，其义当如是了知：未得者为令生起而专注其心，已得者为进入故而专注。于此二经中，仅宣说了审察之章。

---

သုခိန္ဒြိယဝဂ္ဂေါ စတုတ္ထော.

乐根品第四。

---

၅. ဇရာဝဂ္ဂေါ

5. 老品

---

၁. ဇရာဓမ္မသုတ္တဝဏ္ဏနာ

1. 衰老法经释义

---

၅၁၁. ပဉ္စမဝဂ္ဂဿ ပဌမေ ပစ္ဆာတပေတိ ပါသာဒစ္ဆာယာယ ပုရတ္ထိမဒိသံ ပဋိစ္ဆန္နတ္တာ ပါသာဒဿ ပစ္ဆိမဒိသာဘာဂေ အာတပေါ ဟောတိ, တသ္မိံ ဌာနေ ပညတ္တဝရဗုဒ္ဓါသနေ နိသိန္နောတိ အတ္ထော. ပိဋ္ဌိံ ဩတာပယမာနောတိ ယသ္မာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿပိ ဥပါဒိန္နကသရီရေ ဥဏှကာလေ ဥဏှံ ဟောတိ, သီတကာလေ သီတံ, အယဉ္စ ဟိမပါတသီတသမယော. တသ္မာ မဟာစီဝရံ ဩတာရေတွာ သူရိယရသ္မီဟိ ပိဋ္ဌိံ ဩတာပယမာနော နိသီဒိ.

511. 第五品第一经中，“于西晒处”(pacchātape)之义为：因宫殿之影遮蔽东方，故其西侧有阳光；(世尊)坐于彼处所设之殊胜佛座上。“曝晒其背”(piṭṭhiṃ otāpayamāno)者，因即便是正等觉者，于其执取之身，热时亦热，冷时亦冷，而此际为霜降寒冷之时。是故，(世尊)褪下大衣，以日光曝晒其背而坐。

---

ကိံ ပန ဗုဒ္ဓရသ္မိယော မဒ္ဒိတွာ သူရိယရသ္မိ အန္တော ပဝိသိတုံ သက္ကောတီတိ? န သက္ကောတိ. ဧဝံ သန္တေ ကိံ တာပေတီတိ? ရသ္မိတေဇံ. ယထေဝ ဟိ ဌိတမဇ္ဈနှိကေ ပရိမဏ္ဍလာယ ဆာယာယ ရုက္ခမူလေ နိသိန္နဿ ကိဉ္စာပိ သူရိယရသ္မိယော သရီရံ န ဖုသန္တိ, သဗ္ဗဒိသာသု ပန တေဇော ဖရတိ, အဂ္ဂိဇာလာဟိ ပရိက္ခိတ္တော ဝိယ ဟောတိ, ဧဝံ သူရိယရသ္မီသု ဗုဒ္ဓရသ္မိယော မဒ္ဒိတွာ အန္တော ပဝိသိတုံ အသက္ကုဏန္တီသုပိ သတ္ထာ တေဇံ တာပေန္တော နိသိန္နောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော.

然则，日光能否压倒佛光而入内耶？不能。若然，是何者在曝晒？是光之热力。犹如正午，坐于树下圆形树荫中，日光纵然不触及身体，然热力遍布四方，人如为火焰所围绕。如是，日光虽不能压倒佛光而入内，当知导师亦是为感受其热力而坐。

---

အနောမဇ္ဇန္တောတိ ပိဋ္ဌိပရိကမ္မကရဏဝသေန အနုမဇ္ဇန္တော. အစ္ဆရိယံ ဘန္တေတိ ထေရော ဘဂဝတော ပိဋ္ဌိတော မဟာစီဝရံ ဩတာရေတွာ နိသိန္နဿ ဒွိန္နံ [Pg.276] အံသကူဋာနံ အန္တရေ သုဝဏ္ဏာဝဋ္ဋံ ဝိယ ကေသဂ္ဂပ္ပမာဏံ ဝလိယာဝဋ္ဋံ ဒိသွာ – ‘‘ဧဝရူပေပိ နာမ သရီရေ ဇရာ ပညာယတီ’’တိ သဉ္ဇာတသံဝေဂေါ ဇရံ ဂရဟန္တော ဧဝမာဟ. ဂရဟနစ္ဆရိယံ နာမ ကိရေတံ.

“按摩”(anomajjanto)者，谓按摩其背以为侍奉。“尊者，实为奇特！”(Acchariyaṃ bhante)者，谓长老见世尊褪下大衣而坐，于其双肩之间，有发尖大小、如金色圆环之环状皱纹，心生悚惧：“于如是之身，竟亦显现老态！”由是呵责老之过患而作是言。此实名为“呵责之奇特”。

---

န စေဝံ ဒါနိ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော တာဝ ပရိသုဒ္ဓေါတိ ယထာ ပကတိယာ ဆဝိဝဏ္ဏော ပရိသုဒ္ဓေါ, န ဧဝမေတရဟီတိ ဒီပေန္တော ဧဝမာဟ. တထာဂတဿ ဟိ ဒဟရကာလေ သင်္ကုသတသမဗ္ဘာဟတံ ဥသဘစမ္မံ ဝိယ ဝိဟတဝလိကော ကာယော ဟောတိ, တသ္မိံ ဌပိတော ဟတ္ထော ဘဿတေဝ, န သန္တိဋ္ဌတိ, တေလပုဉ္ဆနာကာရပ္ပတ္တော ဝိယ ဟောတိ. မဟလ္လကကာလေ ပန သိရာဇာလာ မိလာယန္တိ, သန္ဓိပဗ္ဗာနိ သိထိလာနိ ဟောန္တိ, မံသံ အဋ္ဌိတော မုစ္စိတွာ သိထိလဘာဝံ အာပဇ္ဇိတွာ တတ္ထ တတ္ထ ဩလမ္ဗတိ. ဗုဒ္ဓါနံ ပန ဧဝရူပံ န ဟောတိ. အညေသံ အပါကဋံ, သန္တိကာဝစရတ္တာ အာနန္ဒတ္ထေရဿေဝ ပါကဋံ ဟောတိ, တသ္မာ ဧဝမာဟ.

“尊者，如今世尊的肤色不像从前那样清净了”，说此言是为了阐明，世尊的肤色如今不像往常那样清净了。诚然，如来年轻时，身体没有皱纹，犹如用百钉撑平的公牛皮，手放上去就会滑落，无法停留，仿佛涂了油一般。然而，常人在年老时，脉络会枯萎，关节会松弛，肌肉会脱离骨骼而变得松弛，处处下垂。但诸佛的情况并非如此。这种变化对他人不明显，只因阿难长老是近身侍者才对他显现，因此他才这么说。

---

သိထိလာနိ စ ဂတ္တာနီတိ အညေသံ မုခေ အံသကူဋန္တရေဟိ တေသု တေသု ဌာနေသု ဝလိယော သန္တိဋ္ဌန္တိ, သတ္ထု ပနေတံ နတ္ထိ, ထေရော စ ဒွိန္နံ အံသကူဋာနံ အန္တရေ ဝလိယာဝဋ္ဋကံ ဒိသွာ ဧဝမာဟ. သဗ္ဗာနိ ဝလိယဇာတာနီတိ ဣဒမ္ပိ အတ္တနော ပါကဋဝသေန ဧဝမာဟ – သတ္ထု ပန အညေသံ ဝိယ ဝလိယော နာမ နတ္ထိ. ပုရတော ပဗ္ဘာရော စ ကာယောတိ သတ္ထာ ဗြဟ္မုဇုဂတ္တော, ဒေဝနဂရေ သမုဿိတသုဝဏ္ဏတောရဏံ ဝိယဿ ကာယော ဥဇုကမေဝ ဥဂ္ဂတော. မဟလ္လကကာလေ ပန ကာယော ပုရတော ဝင်္ကော ဟောတိ, သွာယံ အညေသံ အပါကဋော, သန္တိကာဝစရတ္တာ ပန ထေရဿေဝ ပါကဋော, တသ္မာ ဧဝမာဟ. ဒိဿတိ စ ဣန္ဒြိယာနံ အညထတ္တန္တိ ဣန္ဒြိယာနိ နာမ န စက္ခုဝိညေယျာနိ. ယတော ပန ပကတိယာ ပရိသုဒ္ဓေါ ဆဝိဝဏ္ဏော, ဣဒါနိ န တထာ ပရိသုဒ္ဓေါ, အံသကူဋန္တရေ ဝလိ ပညာယတိ, ဗြဟ္မုဇုကာယော ပုရတော ဝင်္ကော, ဣမိနာဝ ကာရဏေန စက္ခာဒီနဉ္စ ဣန္ဒြိယာနံ အညထတ္တေန ဘဝိတဗ္ဗန္တိ နယဂ္ဂါဟတော ဧဝမာဟ. ဓီ တံ ဇမ္မိ ဇရေ အတ္ထူတိ လာမကေ ဇရေ ဓီ တံ တုယှံ ဟောတု, ဓိက္ကာရော တံ ဖုသတု. ဗိမ္ဗန္တိ အတ္တဘာဝေါ.

“且肢体松弛”：他人的脸部、双肩之间等处会有皱纹，但导师并没有。长老是因见到导师双肩之间有一丝皱纹才这么说的。“一切皱纹都已生起”：此话也是因这变化只对他自己显现才说的——然而导师并没有像他人那样的皱纹。“且身体前倾”：导师的身躯如梵天般笔直，其身体挺直，犹如天城中高耸的金色牌楼。但在年老时，身体会向前弯曲。这对他⼈不明显，但因长老是近身侍者而对他显现，因此他才这么说。“且见诸根有变”：诸根本身并非眼所能识。但由于原本清净的肤色如今已不那么清净，双肩之间也出现了皱纹，如梵天般笔直的身体也向前弯曲，由这些原因，他通过推论得出眼等诸根也必然有变，故如此说。“唾弃这可鄙的衰老！”：意思是，卑劣的衰老啊，唾弃你！愿斥责降临于你！“形体”（bimbaṃ）即是自体。

---

၂. ဥဏ္ဏာဘဗြာဟ္မဏသုတ္တဝဏ္ဏနာ

2. 优那婆婆罗门经释义

---

၅၁၂. ဒုတိယေ [Pg.277] ဂေါစရဝိသယန္တိ ဂေါစရဘူတံ ဝိသယံ. အညမညဿာတိ စက္ခု သောတဿ, သောတံ ဝါ စက္ခုဿာတိ ဧဝံ ဧကံ ဧကဿ ဂေါစရဝိသယံ န ပစ္စနုဘောတိ. သစေ ဟိ နီလာဒိဘေဒံ ရူပါရမ္မဏံ သမောဓာနေတွာ သောတိန္ဒြိယဿ ဥပနေယျ – ‘‘ဣင်္ဃ တွံ တာဝ နံ ဝဝတ္ထပေဟိ ဝိဘာဝေဟိ ‘ကိန္နာမေတံ အာရမ္မဏ’’’န္တိ. စက္ခုဝိညာဏံ ဝိနာပိ မုခေန အတ္တနော ဓမ္မတာယ ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘‘အရေ, အန္ဓဗာလ, ဝဿသတမ္ပိ ဝဿသဟဿမ္ပိ ဝဿသတသဟဿမ္ပိ ပရိဓာဝမာနော အညတြ မယာ ကုဟိံ ဧတဿ ဇာနနကံ လဘိဿသိ, တံ အာဟရ, စက္ခုပသာဒေ ဥပနေဟိ, အဟမေတံ အာရမ္မဏံ ဇာနိဿာမိ – ယဒိ ဝါ နီလံ, ယဒိ ဝါ ပီတကံ. န ဟိ ဧသော အညဿ ဝိသယော, မယှမေဝေသော ဝိသယော’’တိ. သေသဒွါရေသုပိ ဧသေဝ နယော. ဧဝမေတာနိ အညမညဿ ဂေါစရဝိသယံ န ပစ္စနုဘောန္တိ နာမ.

512. 第二，“行境”（gocaravisayaṃ）即行处境界（gocarabhūtaṃ visayaṃ）。“彼此的”（aññamaññassa）是说，眼不体验耳的行境，耳也不体验眼的行境。如果将青色等色所缘聚合起来，呈现给耳根，并说：“来，你先确定它，辨明它，‘这所缘是什么？’”，那么，眼识（cakkhuviññāṇa）即使没有口，也会以其自身的法性这样说：“喂，你这盲眼的愚人！即使你奔走一百年、一千年、十万年，除了我，你能在哪里找到能识知它的？把它拿来，呈给眼净色（cakkhupasāda），我将会识知这所缘——无论是青色还是黄色。这确实不是其他（根）的境界，这正是我的境界。”其余诸门也是同样的道理。如此，它们确实不体验彼此的行境。

---

ကိံ ပဋိသရဏန္တိ ဧတေသံ ကိံ ပဋိသရဏံ, ကိံ ဧတာနိ ပဋိသရန္တီတိ ပုစ္ဆတိ. မနော ပဋိသရဏန္တိ ဇဝနမနော ပဋိသရဏံ. မနောဝ နေသန္တိ မနောဒွါရိကဇဝနမနောဝ ဧတေသံ ဂေါစရဝိသယံ ရဇ္ဇနာဒိဝသေန အနုဘောတိ. စက္ခုဝိညာဏဉှိ ရူပဒဿနမတ္တမေဝ, ဧတ္ထ ရဇ္ဇနံ ဝါ ဒုဿနံ ဝါ မုယှနံ ဝါ နတ္ထိ. ဧကသ္မိံ ပန ဒွါရေ ဇဝနံ ရဇ္ဇတိ ဝါ ဒုဿတိ ဝါ မုယှတိ ဝါ. သောတဝိညာဏာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော.

“什么是它们的所依？”（Kiṃ paṭisaraṇaṃ?）是问：这些（识）的所依是什么？它们依止于什么？“心是它们的所依”（Mano paṭisaraṇaṃ），即速行心（javanamano）是所依。并且，正是心体验它们的行境，即意门与五门中的速行心以贪染等方式体验。因为眼识只是见到色而已，于此并无贪染、瞋恚或痴迷。然而，在（相应的）门中，速行心会生起贪染、瞋恚或痴迷。耳识等也是同样的道理。

---

တတြာယံ ဥပမာ – ပဉ္စ ကိရ ဒုဗ္ဗလဘောဇကာ ရာဇာနံ သေဝိတွာ ကိစ္ဆေန ကသိရေန ဧကသ္မိံ ပဉ္စကုလိကေ ဂါမေ ပရိတ္တကံ အာယံ လဘိံသု. တေသံ တတ္ထ မစ္ဆဘာဂေါ မံသဘာဂေါ, အဒ္ဒုကဟာပဏော ဝါ ယောတ္တကဟာပဏော ဝါ မာသကဟာပဏော ဝါ အဋ္ဌကဟာပဏော ဝါ သောဠသကဟာပဏော ဝါ စတုသဋ္ဌိကဟာပဏော ဝါ ဒဏ္ဍောတိ ဧတ္တကမတ္တမေဝ ပါပုဏာတိ, သတဝတ္ထုကံ ပဉ္စသတဝတ္ထုကံ သဟဿဝတ္ထုကံ မဟာဗလိံ ရာဇာဝ ဂဏှာတိ.

于此有一譬喻：据说有五位俸禄微薄者，在侍奉国王后，历经艰辛，于一五户村中获得少许收入。他们在那里所得，仅是鱼份、肉份，以及作为罚金的半个咖哈巴那、或一个优塔卡（yottaka）咖哈巴那、或一个摩沙迦（māsaka）咖哈巴那、或八个咖哈巴那、或十六个咖哈巴那、或六十四个咖哈巴那，仅此而已。而价值百物、五百物、千物的重税，则由国王亲自收取。

---

တတ္ထ ပဉ္စကုလိကဂါမာ ဝိယ ပဉ္စပသာဒါ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ, ပဉ္စ ဒုဗ္ဗလဘောဇကာ ဝိယ ပဉ္စဝိညာဏာနိ; ရာဇာ ဝိယ ဇဝနံ, ဒုဗ္ဗလဘောဇကာနံ ပရိတ္တကအာယပါပုဏနံ ဝိယ စက္ခုဝိညာဏာဒီနံ ရူပဒဿနာဒိမတ္တံ, ရဇ္ဇနာဒိ ပန ဧတေသု နတ္ထိ[Pg.278]. ရညော မဟာဗလိဂ္ဂဟဏံ ဝိယ တေသု ဒွါရေသု ဇဝနဿ ရဇ္ဇနာဒီနိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. ဧဝမေတ္ထ မနောတိ ကုသလာကုသလဇဝနံ ဝုတ္တံ.

于此，应知五净色如五户村，五识如五位俸禄微薄者；速行如国王。眼识等仅见色等，犹如俸禄微薄者获得少许收入，于此等中并无贪染等。于那些门中，速行的贪染等当知犹如国王征收重税。如是，于此，“意”(mano)乃指善与不善的速行。

---

သတိ ပဋိသရဏန္တိ မဂ္ဂသတိ ပဋိသရဏံ. ဇဝနမနော ဟိ မဂ္ဂသတိံ ပဋိသရတိ. ဝိမုတ္တီတိ ဖလဝိမုတ္တိ. ပဋိသရဏန္တိ ဖလဝိမုတ္တိယာ နိဗ္ဗာနံ ပဋိသရဏံ. တဉှိ သာ ပဋိသရတိ. နာသက္ခိ ပဉှဿ ပရိယန္တံ ဂဟေတုန္တိ ပဉှဿ ပရိစ္ဆေဒံ ပမာဏံ ဂဟေတုံ နာသက္ခိ, အပ္ပဋိသရဏံ ဓမ္မံ ‘‘သပ္ပဋိသရဏ’’န္တိ ပုစ္ဆိ. နိဗ္ဗာနံ နာမေတံ အပ္ပဋိသရဏံ, န ကိဉ္စိ ပဋိသရတိ. နိဗ္ဗာနောဂဓန္တိ နိဗ္ဗာနဗ္ဘန္တရံ နိဗ္ဗာနံ အနုပဝိဋ္ဌံ. ဗြဟ္မစရိယန္တိ မဂ္ဂဗြဟ္မစရိယံ. နိဗ္ဗာနပရာယဏန္တိ နိဗ္ဗာနံ ပရံ အယနမဿ ပရာ ဂတိ, န တတော ပရံ ဂစ္ဆတီတိ အတ္ထော. နိဗ္ဗာနံ ပရိယောသာနံ အဝသာနံ အဿာတိ နိဗ္ဗာနပရိယောသာနံ.

“念是所依”(Sati paṭisaraṇaṃ)即道念是所依。因为速行意确实依止于道念。“解脱”(vimutti)即果解脱。“所依”(paṭisaraṇaṃ)即涅槃是果解脱的所依，因为它确实依止于彼。“未能把握问题的边际”(Nāsakkhi pañhassa pariyantaṃ gahetuṃ)是指未能把握问题的章(pariccheda)、范围，将无所依的法问作“有其所依”。此涅槃名为无所依，不依止于任何事物。“浸入涅槃”(Nibbānogadhaṃ)是指进入涅槃的内部(阿邦答勒, nibbānabbhantaraṃ)，已深入涅槃。“梵行”(brahmacariyaṃ)即道梵行。“以涅槃为归趣”(Nibbānaparāyaṇaṃ)是说，涅槃是其殊胜归处、最高去处，无有超越于此者。“以涅槃为终结”(Nibbānapariyosānaṃ)是说，涅槃是其终点、终结。

---

မူလဇာတာ ပတိဋ္ဌိတာတိ မဂ္ဂေန အာဂတသဒ္ဓါ ဝုစ္စတိ. ဣမမှိ စေ, ဘိက္ခဝေ, သမယေတိ ကိံ သန္ဓာယာဟ? ဈာနအနာဂါမိတံ. တသ္မိဉှိ သမယေ ဗြာဟ္မဏဿ ပဌမမဂ္ဂေန ပဉ္စ အကုသလစိတ္တာနိ ပဟီနာနိ, ပဌမဇ္ဈာနေန ပဉ္စ နီဝရဏာနီတိ ဈာနအနာဂါမိဋ္ဌာနေ ဌိတော. သော အပရိဟီနဇ္ဈာနော ကာလံ ကတွာ တတ္ထေဝ ပရိနိဗ္ဗာယေယျ. သစေ ပနဿ ပုတ္တဒါရံ အနုသာသန္တဿ ကမ္မန္တေ ဝိစာရေန္တဿ ဈာနံ နဿတိ, နဋ္ဌေ ဈာနေ ဂတိ အနိဗဒ္ဓါ ဟောတိ, အနဋ္ဌေ ပန နိဗဒ္ဓါတိ ဣမံ ဈာနအနာဂါမိတံ သန္ဓာယ ဧဝမာဟ.

“根已生，已确立”(Mūlajātā patiṭṭhitā)说的是由道而来的信。“诸比丘(bhikkhave)，于此时”，这是针对什么而说？针对禅那不还。因为在那个时候，该婆罗门以初道断除了五种不善心，以初禅断除了五盖，因此住于禅那不还位。他若不退失禅那，命终时即于彼梵界般涅槃。但如果他在教导妻儿、处理事务时禅那退失，当禅那退失时，其去处就不确定；未退失时，则是确定的。他是针对此禅那不还的状态而这么说的。

---

၃. သာကေတသုတ္တဝဏ္ဏနာ

3. 娑枳多经释义

---

၅၁၃. တတိယေ အဉ္ဇနဝနေတိ အဉ္ဇနဝဏ္ဏပုပ္ဖာနံ ရုက္ခာနံ ရောပိတဝနေ. ယံ, ဘိက္ခဝေ, သဒ္ဓိန္ဒြိယံ, တံ သဒ္ဓါဗလန္တိ တဉှိ အဓိမောက္ခလက္ခဏေ ဣန္ဒဋ္ဌေန သဒ္ဓိန္ဒြိယံ, အဿဒ္ဓိယေ အကမ္ပနေန သဒ္ဓါဗလံ. ဣတရေသံ ပဂ္ဂဟဥပဋ္ဌာနအဝိက္ခေပပဇာနနလက္ခဏေသု ဣန္ဒဋ္ဌေန ဣန္ဒြိယဘာဝေါ, ကောသဇ္ဇမုဋ္ဌသစ္စဝိက္ခေပါဝိဇ္ဇာသု အကမ္ပနေန ဗလဘာဝေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဧဝမေဝ ခေါတိ တဿာ နဒိယာ ဧကသောတံ ဝိယ သဒ္ဓါဝီရိယသတိသမာဓိပညာဝသေန ဧတေသံ နိန္နာနာကရဏံ ဝေဒိတဗ္ဗံ, ဒွေ သောတာနိ ဝိယ ဣန္ဒဋ္ဌအကမ္ပနဋ္ဌေဟိ ဣန္ဒြိယဗလဝသေန နာနာကရဏံ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

513. 第三，所谓“安阇那林”(Añjanavana)，是指种植有安阇那色花朵之树木的园林。比丘们，信根即是信力：其以胜解为相，以主导义故为信根；不为不信所动摇故为信力。其余诸法，以策励、现起、不散乱、了知为相，以主导义故为根；不为懈怠、失念、散乱、无明所动摇故，当知为力。诚然，犹如那条河流，当知凭借信、精进、念、定、慧，如同一水流般，此等（五法）没有区别；又如两条水流般，当知凭借根的主导义与力的不动摇义，（此二者）有所区别。

---

၄. ပုဗ္ဗကောဋ္ဌကသုတ္တဝဏ္ဏနာ

4. 东门楼经释义

---

၅၁၄. စတုတ္ထေ [Pg.279] အမတောဂဓန္တိ အမတဗ္ဘန္တရံ. အမတပရာယဏန္တိ အမတနိဗ္ဗတ္တိကံ. အမတပရိယောသာနန္တိ အမတနိဋ္ဌံ. သာဓု သာဓူတိ ထေရဿ ဗျာကရဏံ ပသံသန္တော သာဓုကာရံ ဒေတိ.

514. 第四，“深入甘露”(amatogadha)即是进入涅槃之内。“以甘露为归宿”(amataparāyana)即是以涅槃为归趣。“以甘露为终结”(amatapariyosāna)即是以涅槃为究竟。“善哉，善哉”是称赞长老的解答，而予以善哉之声。

---

၅. ပဌမပုဗ္ဗာရာမသုတ္တဝဏ္ဏနာ

5. 初东园经释义

---

၅၁၅. ပဉ္စမေ တဒနွယာတိ တံ အနုဂစ္ဆမာနာ, အနုဝတ္တမာနာတိ အတ္ထော. ပုဗ္ဗကောဋ္ဌကံ အာဒိံ ကတွာ ပဋိပါဋိယာ ဆသု သုတ္တေသု ဖလိန္ဒြိယာနေဝ ကထိတာနိ.

515. 第五，“随行”(tadanvayā)的意思是随行、随顺。从《东门楼经》(Pubbakoṭṭhaka)开始，依次在六部经中，世尊只宣说了作为力的诸根。

---

၁၀. အာပဏသုတ္တဝဏ္ဏနာ

10. 市集经释义

---

၅၂၀. ဒသမေ ဣမေ ခေါ တေ ဓမ္မာတိ ဥပရိ သဟ ဝိပဿနာယ တယော မဂ္ဂါ. ယေ မေ ပုဗ္ဗေ သုတာဝ အဟေသုန္တိ ယေ ဓမ္မာ မယာ ပုဗ္ဗေ ‘‘အရဟတ္တဖလိန္ဒြိယံ နာမ အတ္ထီ’’တိ ကထေန္တာနံယေဝ သုတာ အဟေသုံ. ကာယေန စ ဖုသိတွာတိ နာမကာယေန စ ဖုသိတွာ ပဋိလဘိတွာ. ပညာယ စ အတိဝိဇ္ဈ ပဿာမီတိ ပစ္စဝေက္ခဏပညာယ စ အတိဝိဇ္ဈိတွာ ပဿာမိ. ယာ ဟိဿ, ဘန္တေ, သဒ္ဓါတိ အယံ ကတရသဒ္ဓါ? စတူဟိ ဣန္ဒြိယေဟိ သမ္ပယုတ္တာ သဒ္ဓါ ဟေဋ္ဌာ ကထိတာဝ, အယံ ပန ပစ္စဝေက္ခဏသဒ္ဓါ. သမ္ပယုတ္တသဒ္ဓါ ဟိ မိဿကာ, ပစ္စဝေက္ခဏသဒ္ဓါ လောကိယာဝ. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

520. 第十，“此等法”是指在（须陀洹道）之上，与观俱行的三道。所谓“我先前已听闻之法”，是指我先前从宣说“有阿罗汉果根”的宣说者处所听闻之法。所谓“以身触证”，即是以名身触证而获得。所谓“以慧透彻而见”，即是以省察慧透彻而如实得见。至于“尊者，此信”，是问此为何种信？与（其余）四根相应的信，已于前述；而此则为省察信。须知相应信是（世间、出世间）混杂的，而省察信则仅是世间的。其余部分在各处皆是显而易见的。

---

ဇရာဝဂ္ဂေါ ပဉ္စမော.

老品第五究竟。

---

၆. သူကရခတဝဂ္ဂေါ

6. 猪掘窟品

---

၁. သာလသုတ္တဝဏ္ဏနာ

1. 娑罗经释义

---

၅၂၁. ဆဋ္ဌဝဂ္ဂဿ ပဌမေ သူရေနာတိ သူရဘာဝေန. ဗောဓာယာတိ ဗုဇ္ဈနတ္ထာယ.

521. 第六品第一经中：“以勇猛”（sūrena）是说以勇猛的状态。“为觉悟”（bodhāya）是说为了觉悟。

---

၂. မလ္လိကသုတ္တဝဏ္ဏနာ

2. 茉莉夫人经释义

---

၅၂၂. ဒုတိယေ [Pg.280] မလ္လေသူတိ ဧဝံနာမကေ ဇနပဒေ. ဣမသ္မိံ သုတ္တေ စတ္တာရိ ဣန္ဒြိယာနိ မိဿကာနိ, အရိယဉာဏံ လောကုတ္တရံ. တမ္ပိ ပန စတုက္ကိန္ဒြိယနိဿိတံ ကတွာ မိဿကန္တိ ဘာဇေတုံ ဝဋ္ဋတိ.

522. 第二经：“在末罗”（mallesu）是说在名为末罗的国土中。在此经中，四根是混合的，圣智是出世间的。然而，那（圣智）也是依于四根而有，故亦适合将其归为混合的。

---

၃. သေခသုတ္တဝဏ္ဏနာ

3. 有学经释义

---

၅၂၃. တတိယေ န ဟေဝ ခေါ ကာယေန ဖုသိတွာ ဝိဟရတီတိ န နာမကာယေန ဖုသိတွာ ပဋိလဘိတွာ ဝိဟရတိ, ဖုသိတုံ ပဋိလဘိတုံ န သက္ကောတိ. ပညာယ စ အတိဝိဇ္ဈ ပဿတီတိ ပစ္စဝေက္ခဏပညာယ ပန ‘‘ဥပရိ အရဟတ္တဖလိန္ဒြိယံ နာမ အတ္ထီ’’တိ ပဇာနာတိ. အသေခဘူမိယံ ဖုသိတွာ ဝိဟရတီတိ ပဋိလဘိတွာ ဝိဟရတိ. ပညာယာတိ ပစ္စဝေက္ခဏပညာယ ‘‘အရဟတ္တဖလိန္ဒြိယံ နာမ အတ္ထီ’’တိ ပဇာနာတိ. န ကုဟိဉ္စိ ကိသ္မိဉ္စီတိ ဒွေပိ အညမညဝေဝစနာနေဝ, ကိသ္မိဉ္စိ ဘဝေ န ဥပ္ပဇ္ဇိဿန္တီတိ အတ္ထော. ဣမသ္မိံ သုတ္တေ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ လောကုတ္တရာနိ, ဆ လောကိကာနိ ဝဋ္ဋနိဿိတာနေဝ ကထိတာနိ.

523. 第三经：“不以身触证而安住”是说，不以名身触证、获得而安住，即不能触证、获得。“以智慧透彻观察”是说，以省察慧了知：“上方有名为阿罗汉果根者。”“在无学地触证而安住”是说，获得而安住。“以智慧”是说，以省察慧了知：“有名为阿罗汉果根者。”“于任何处，于任何事物中”：这两者是同义词，意思是不会在任何有中生起。在此经中，五根是出世间的，六根是世间的，并且是依于轮回而说。

---

၄-၅. ပဒသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

4-5. 句经等释义

---

၅၂၄-၅၂၅. စတုတ္ထေ ယာနိ ကာနိစိ ပဒါနိ ဗောဓာယ သံဝတ္တန္တီတိ ယာနိ ကာနိစိ ဓမ္မပဒါနိ, ယေ ကေစိ ဓမ္မကောဋ္ဌာသာ, ဗုဇ္ဈနတ္ထာယ သံဝတ္တန္တိ. ပဉ္စမံ ဥတ္တာနမေဝ.

524-525. 第四经：“任何导向觉悟的句”是说，任何法句、法的任何部分，都导向觉悟。第五经，其义自明。

---

၆-၇. ပတိဋ္ဌိတသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

6-7. 安住经等释义

---

၅၂၆-၅၂၇. ဆဋ္ဌေ စိတ္တံ ရက္ခတိ အာသဝေသု စ သာသဝေသု စ ဓမ္မေသူတိ တေဘူမကဓမ္မေ အာရဗ္ဘ အာသဝုပ္ပတ္တိံ ဝါရေန္တော အာသဝေသု စ သာသဝေသု စ ဓမ္မေသု စိတ္တံ ရက္ခတိ နာမ. သတ္တမံ ဥတ္တာနမေဝ.

526-527. 第六经：“于诸漏及有漏法中防护其心”是说，缘于三界法，防止诸漏生起，这被称为于诸漏及有漏法中防护其心。第七经，其义自明。

---

၈. သူကရခတသုတ္တဝဏ္ဏနာ

8. 猪掘窟经释义

---

၅၂၈. အဋ္ဌမေ သူကရခတာယန္တိ သူကရခတလေဏေ. ကဿပဗုဒ္ဓကာလေ ကိရ တံ လေဏံ ဧကသ္မိံ ဗုဒ္ဓန္တရေ ပထဝိယာ ဝဍ္ဎမာနာယ အန္တောဘူမိဂတံ ဇာတံ. အထေကဒိဝသံ ဧကော သူကရော တဿ ဆဒနပရိယန္တသမီပေ ပံသုံ ခဏိ. ဒေဝေ ဝုဋ္ဌေ ပံသု ဓောတာ, ဆဒနပရိယန္တော ပါကဋော [Pg.281] အဟောသိ. ဧကော ဝနစရကော ဒိသွာ ‘‘ပုဗ္ဗေ သီလဝန္တေဟိ ပရိဘုတ္တဋ္ဌာနေန ဘဝိတဗ္ဗံ, ပဋိဇဂ္ဂိဿာမိ န’’န္တိ သမန္တတော ပံသုံ အပနေတွာ လေဏံ သောဓေတွာ ကုဋိပရိက္ခေပံ ကတွာ ဒွါရဝါတပါနံ ယောဇေတွာ သုပရိနိဋ္ဌိတသုဓာကမ္မစိတ္တကမ္မံ ရဇတပဋ္ဋသဒိသာယ ဝါလိကာယ သန္ထရိတံ ပရိဝေဏံ ကတွာ မဉ္စပီဌံ ပညာပေတွာ ဘဂဝတော ဝသနတ္ထာယ အဒါသိ, လေဏံ ဂမ္ဘီရံ အဟောသိ ဩတရိတွာ အာရုဟိတဗ္ဗံ. တံ သန္ဓာယေတံ ဝုတ္တံ. ပရမနိပစ္စကာရန္တိ ဘာဝနပုံသကံ, ပရမနိပစ္စကာရီ ဟုတွာ ပဝတ္တမာနော ပဝတ္တတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. အနုတ္တရံ ယောဂက္ခေမန္တိ အရဟတ္တံ. သပ္ပတိဿောတိ သဇေဋ္ဌကော. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

528. 第八，“于猪掘窟”是说，在猪掘窟（Sūkarakhata）洞穴中。据说，在迦叶（Kassapa）佛陀时期，于一个佛陀的中间期，此洞穴因大地增高而埋入地下。后来有一天，一只猪在它顶部的边缘挖掘泥土。下雨时，泥土被冲走，顶部的边缘就显露出来。一位林居者看见后想：“这必定是过去具戒者使用过的地方，我应修缮它。”于是他清除了四周的泥土，打扫了洞穴，建了孤邸围栏，安了门窗，完成了精美的灰泥和绘画工作，铺上了如银板般的沙，备妥了床座，将此净舍（pariveṇa）奉献给世尊居住。此洞穴很深，须下上出入。此话即针对此而言。“极恭敬”是中性构词，是说作为极恭敬者而行。“无上安稳”是说阿罗汉果。“有敬奉”是说有上座者。其余各处其义自明。

---

သူကရခတဝဂ္ဂေါ ဆဋ္ဌော.

猪掘窟品第六

---

၇. ဗောဓိပက္ခိယဝဂ္ဂေါ

7. 菩提分品

---

၅၃၁-၆၅၀. သတ္တမဝဂ္ဂေ သတ္တ ဖလာနိ ပုဗ္ဗဘာဂါနိ, တေသံ ဟေဋ္ဌာ ဒွေ ဖလာနိ အာဒိံ ကတွာ မိဿကာနိ. သေသမေတ္ထ ဣတော ပရဉ္စ သဗ္ဗံ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

531-650. 在第七品中，七种果是前分，在其下，以二果为首是混合的。于此，此后其余的一切其义自明。

---

ဣန္ဒြိယသံယုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

根相应释义终。

---

၅. သမ္မပ္ပဓာနသံယုတ္တဝဏ္ဏနာ

5. 正勤相应释义

---

၆၅၁-၇၀၄. သမ္မပ္ပဓာနသံယုတ္တေ သကလေပိ ပုဗ္ဗဘာဂဝိပဿနာဝ ကထိတာတိ.

651-704. 在整个《正勤相应》中，只讲述了前分观。

---

သမ္မပ္ပဓာနသံယုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

正勤相应释义终。

---

၆. ဗလသံယုတ္တဝဏ္ဏနာ

6. 力相应释义

---

၇၀၅-၈၁၂. ဗလသံယုတ္တေ ဗလာနိ မိဿကာနေဝ ကထိတာနိ. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

705-812. 在《力相应》中，诸力仅被说为是混合的。其余各处其义自明。

---

ဗလသံယုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

力相应释义终。

---

၇. ဣဒ္ဓိပါဒသံယုတ္တံ

7. 神足相应

---

၁. စာပါလဝဂ္ဂေါ

1. 遮波罗品

---

၁. အပါရသုတ္တဝဏ္ဏနာ

1. 此岸经释义

---

၈၁၃. ဣဒ္ဓိပါဒသံယုတ္တဿ [Pg.282] ပဌမေ ဆန္ဒံ နိဿာယ ပဝတ္တော သမာဓိ ဆန္ဒသမာဓိ. ပဓာနဘူတာ သင်္ခါရာ ပဓာနသင်္ခါရာ. သမန္နာဂတန္တိ တေဟိ ဓမ္မေဟိ ဥပေတံ. ဣဒ္ဓိယာ ပါဒံ, ဣဒ္ဓိဘူတံ ဝါ ပါဒန္တိ ဣဒ္ဓိပါဒံ. သေသေသုပိ ဧသေဝ နယော. အယမေတ္ထ သင်္ခေပေါ, ဝိတ္ထာရော ပန ဣဒ္ဓိပါဒဝိဘင်္ဂေ (ဝိဘ. ၄၃၁ အာဒယော) အာဂတောဝ. ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၂.၃.၆၉ အာဒယော) ပနဿ အတ္ထော ဒီပိတော. တထာ မဂ္ဂဗောဇ္ဈင်္ဂသတိပဋ္ဌာနသံယုတ္တေသု စေဝ ဣဓ စ ဧကပရိစ္ဆေဒေါဝ.

813. 于《神足相应》(Iddhipādasaṃyutta)第一经：依于欲而生起之定，是为欲定。作为精勤的行，是为精勤行。“具足”(Samannāgataṃ)，即是具备了那些法。神变之足，或已成神变之足，故名神足。其余诸足也是此理。此处为简说，详说则已见于《神足分别》(Iddhipādavibhaṅga)。其义在《清净道论》(Visuddhimagga)中也已阐明。同样，在《道相应》(Maggasaṃyutta)、《觉支相应》(Bojjhaṅgasaṃyutta)、《念处相应》(Satipaṭṭhānasaṃyutta)以及此处，应知其义释为同一章。

---

၅. ဣဒ္ဓိပဒေသသုတ္တဝဏ္ဏနာ

5. 神足处经释义

---

၈၁၇. ပဉ္စမေ ဣဒ္ဓိပဒေသန္တိ တယော စ မဂ္ဂေ တီဏိ စ ဖလာနိ.

817. 第五经：“神足处”(iddhipadesa)即是三道与三果。

---

၆. သမတ္တသုတ္တဝဏ္ဏနာ

6. 圆满经释义

---

၈၁၈. ဆဋ္ဌေ သမတ္တံ ဣဒ္ဓိန္တိ အရဟတ္တဖလမေဝ. အာဒိတော ပဋ္ဌာယ ပန နဝသုပိ သုတ္တေသု ဝိဝဋ္ဋပါဒကာ ဧဝ ဣဒ္ဓိပါဒါ ကထိတာ.

818. 第六经：“圆满神通”(samattaṃ iddhi)即是阿罗汉果。但从一开始，在这九部经中，诸神足只被解说为趣向解脱之基。

---

၁၀. စေတိယသုတ္တဝဏ္ဏနာ

10. 支提经释义

---

၈၂၂. ဒသမေ နိသီဒနန္တိ စမ္မခဏ္ဍံ အဓိပ္ပေတံ. ဥဒေနံ စေတိယန္တိ ဥဒေနယက္ခဿ စေတိယဋ္ဌာနေ ကတဝိဟာရော ဝုစ္စတိ. ဂေါတမကာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. ဘာဝိတာတိ ဝဍ္ဎိတာ. ဗဟုလီကတာတိ ပုနပ္ပုနံ ကတာ. ယာနီကတာတိ ယုတ္တယာနံ ဝိယ ကတာ. ဝတ္ထုကတာတိ ပတိဋ္ဌာနဋ္ဌေန ဝတ္ထု ဝိယ ကတာ. အနုဋ္ဌိတာတိ အဓိဋ္ဌိတာ. ပရိစိတာတိ သမန္တတော စိတာ သုဝဍ္ဎိတာ. သုသမာရဒ္ဓါတိ သုဋ္ဌု သမာရဒ္ဓါ.

822. 第十经：“坐具”(nisīdana)意指一片皮革。“乌德那支提”(Udenaṃ cetiyaṃ)是指在乌德那(Udena)夜叉的支提处所建的精舍。乔达摩咖(Gotamaka)等也是此理。“已修习”(bhāvitā)意为已增长。“多作”(bahulīkatā)意为一再地做。“如车乘”(yānīkatā)意为做得像已套好的车乘。“如地基”(vatthukatā)意为因其作为立足处之义而做得像地基。“已确立”(anuṭṭhitā)意为已坚定确立。“已遍习”(paricitā)意为已周遍累积、善增长。“善发起”(susamāraddhā)意为已善加策励。

---

ဣတိ အနိယမေန ကထေတွာ ပုန နိယမေတွာ ဒဿေန္တော တထာဂတဿ ခေါတိအာဒိမာဟ. ဧတ္ထ စ ကပ္ပန္တိ အာယုကပ္ပံ, တသ္မိံ တသ္မိံ ကာလေ ယံ မနုဿာနံ [Pg.283] အာယုပ္ပမာဏံ, တံ ပရိပုဏ္ဏံ ကရောန္တော တိဋ္ဌေယျ. ကပ္ပာဝသေသံ ဝါတိ ‘‘အပ္ပံ ဝါ ဘိယျော’’တိ ဝုတ္တဝဿသတတော အတိရေကံ ဝါ. မဟာသီဝတ္ထေရော ပနာဟ ‘‘ဗုဒ္ဓါနံ အဋ္ဌာနေ ဂဇ္ဇိတံ နာမ နတ္ထိ. ယထေဝ ဟိ ဝေဠုဝဂါမကေ ဥပ္ပန္နံ မာရဏန္တိကဝေဒနံ ဒသ မာသေ ဝိက္ခမ္ဘေသိ, ဧဝံ ပုနပ္ပုနံ တံ သမာပတ္တိံ သမာပဇ္ဇိတွာ ဒသ ဒသ မာသေပိ ဝိက္ခမ္ဘေန္တော ဣမံ ဘဒ္ဒကပ္ပမေဝ တိဋ္ဌေယျာ’’တိ.

如此不加限定地宣说后，为了再作限定地开示，而说了“如来实……”等句。于此，“劫”（kappa）是指寿劫（āyukappa），即彼可住世，圆满当时人们的全部寿量。“或一劫之余”（kappāvasesaṃ vā），是指超过所说的一百岁。然而，大希瓦（Mahāsīva）长老说：“诸佛绝无空言。正如佛陀在竹林村（Veḷuvagāmaka）压制了生起的致命之受长达十个月，同样地，他也能一再进入彼等至（samāpatti），每次压制十个月，从而住世于这整个贤劫（bhaddakappa）。”

---

ကသ္မာ ပန န ဌိတောတိ? ဥပါဒိဏ္ဏကသရီရံ နာမ ခဏ္ဍိစ္စာဒီဟိ အဘိဘုယျတိ, ဗုဒ္ဓါ နာမ ခဏ္ဍိစ္စာဒိဘာဝံ အပတွာဝ ပဉ္စမေ အာယုကောဋ္ဌာသေ ဗဟုဇနဿ ပိယမနာပကာလေယေဝ ပရိနိဗ္ဗာယန္တိ. ဗုဒ္ဓါနုဗုဒ္ဓေသု စ မဟာသာဝကေသု ပရိနိဗ္ဗုတေသု ဧကကေန ခါဏုကေန ဝိယ ဌာတဗ္ဗံ ဟောတိ, ဒဟရသာမဏေရပရိဝါရိတေန ဝါ, တတော – ‘‘အဟော ဗုဒ္ဓါနံ ပရိသာ’’တိ ဟီဠေတဗ္ဗတံ အာပဇ္ဇေယျ, တသ္မာ န ဌိတောတိ. ဧဝံ ဝုတ္တေပိ သော ပန န ရုစ္စတိ, ‘‘အာယုကပ္ပော’’တိ ဣဒမေဝ အဋ္ဌကထာယံ နိယမိတံ.

然则，为何不住世？答曰：有取之身（upādiṇṇakasarīraṃ）为牙齿残缺等相所胜，而诸佛于牙齿残缺等状态未至之前，即于其寿量第五分、众人喜爱悦意之时般涅槃。再者，随佛觉悟的诸大弟子般涅槃后，佛陀将不得不孤身住留，犹如树桩，或为年少沙弥（sāmaṇera）所围绕，由此或将招致“噫！此即诸佛之会众耶？”之讥，是故不住世。虽有此说，然不被采纳，于义注（aṭṭhakathā）中，唯确定“寿劫”（āyukappa）之义。

---

ယထာ တံ မာရေန ပရိယုဋ္ဌိတစိတ္တောတိ ဧတ္ထ တန္တိ နိပါတမတ္တံ. ယထာ မာရေန ပရိယုဋ္ဌိတစိတ္တော အဇ္ဈောတ္ထဋစိတ္တော အညောပိ ကောစိ ပုထုဇ္ဇနော ပဋိဝိဇ္ဈိတုံ န သက္ကုဏေယျ, ဧဝမေဝ နာသက္ခိ ပဋိဝိဇ္ဈိတုန္တိ အတ္ထော. မာရော ဟိ ယဿ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ ဒွါဒသ ဝိပလ္လာသာ အပ္ပဟီနာ, တဿ စိတ္တံ ပရိယုဋ္ဌာတိ. ထေရဿ စ စတ္တာရော ဝိပလ္လာသာ အပ္ပဟီနာ, တေနဿ မာရော စိတ္တံ ပရိယုဋ္ဌာသိ. သော ပန စိတ္တပရိယုဋ္ဌာနံ ကရောန္တော ကိံ ကရောတီတိ? ဘေရဝံ ရူပါရမ္မဏံ ဝါ ဒဿေတိ, သဒ္ဒါရမ္မဏံ ဝါ သာဝေတိ, တတော သတ္တာ တံ ဒိသွာ ဝါ သုတွာ ဝါ သတိံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ ဝိဝဋမုခါ ဟောန္တိ, တေသံ မုခေန ဟတ္ထံ ပဝေသေတွာ ဟဒယံ မဒ္ဒတိ, တေ ဝိသညီ ဟုတွာ တိဋ္ဌန္တိ. ထေရဿ ပနေသ မုခေ ဟတ္ထံ ပဝေသေတုံ ကိံ သက္ခိဿတိ? ဘေရဝါရမ္မဏံ ပန ဒဿေတိ, တံ ဒိသွာ ထေရော နိမိတ္တောဘာသံ န ပဋိဝိဇ္ဈိ. ဇာနန္တောယေဝ ဘဂဝါ ကိမတ္ထံ ယာဝတတိယကံ အာမန္တေသီတိ. ပရတော ‘‘တိဋ္ဌတု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ’’တိ ယာစိတေ ‘‘တုယှေဝေတံ ဒုက္ကဋံ, တုယှေဝေတံ အပရဒ္ဓ’’န္တိ ဒေါသာရောပနေန သောကတနုကရဏတ္ထံ.

于“Yathā taṃ mārena pariyuṭṭhitacitto”一句中，“taṃ”仅为虚词。其义为：正如某个心被魔罗扰乱、征服的凡夫不能了悟，长老也同样未能了悟。诚然，对于任何未完全断除十二种颠倒的人，魔罗会扰乱其心。而长老有四种颠倒未断，因此魔罗扰乱了他的心。那么，当魔罗扰乱心时，他做什么呢？他示现可怕的色所缘，或令其听闻可怕的声所缘。于是，有情见或闻之后，便失去正念，张开嘴巴。（魔罗）从其口中伸入手，挤压其心脏，他们便站立着失去知觉。然而，这魔罗怎能从长老的口中伸入手呢？但他示现了可怕的所缘，长老见到后，未能了悟其明相与暗示。世尊明知此事，为何要呼唤他三次呢？是为了在后来当长老请求“世尊，请世尊住世！”时，能以“此是你的恶作，此是你的过错”来归咎于他，从而减轻他的忧伤。

---

မာရော ပါပိမာတိ ဧတ္ထ သတ္တေ အနတ္ထေ နိယောဇေန္တော မာရေတီတိ မာရော. ပါပိမာတိ တဿေဝ ဝေဝစနံ. သော ဟိ ပါပဓမ္မသမန္နာဂတတ္တာ ‘‘ပါပိမာ’’တိ [Pg.284] ဝုစ္စတိ. ကဏှော, အန္တကော, နမုစိ, ပမတ္တဗန္ဓူတိပိ တဿေဝ နာမာနိ. ဘာသိတာ ခေါ ပနေသာတိ အယဉှိ ဘဂဝတော သမ္ဗောဓိပတ္တိယာ အဋ္ဌမေ သတ္တာဟေ ဗောဓိမဏ္ဍံယေဝ အာဂန္တွာ – ‘‘ဘဂဝါ ယဒတ္ထံ တုမှေဟိ ပါရမိယော ပူရိတာ, သော ဝေါ အတ္ထော အနုပ္ပတ္တော, ပဋိဝိဒ္ဓံ သဗ္ဗညုတညာဏံ, ကိံ ဝေါ လောကဝိစရဏေနာ’’တိ ဝတွာ ယထာ အဇ္ဇ, ဧဝမေဝ – ‘‘ပရိနိဗ္ဗာတု ဒါနိ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ, ပရိနိဗ္ဗာတု, သုဂတော,’’တိ ယာစိ. ဘဂဝါ စဿ ‘‘န တာဝါဟ’’န္တိအာဒီနိ ဝတွာ ပဋိက္ခိပိ. တံ သန္ဓာယ ‘‘ဘာသိတာ ခေါ ပနေသာ, ဘန္တေ,’’တိအာဒိမာဟ.

于“魔罗，恶者”（Māro pāpimā）一句，因其令众生趋向无益而杀害之，故名“魔罗”（māro）。“恶者”（pāpimā）是他的同义词。因其具足恶法，故被称为“恶者”。黑者（Kaṇha）、终结者（Antaka）、那牟支（Namuci）、放逸之友（Pamattabandhu）亦是其名。至于“此言实乃……”，此事缘于世尊证得正自觉后的第八周，魔来到菩提座下说：“世尊，您为之圆满诸波罗蜜的目的，今已达成，一切知智已被彻知，何需再于世间游行？”然后一如今日，他请求道：“尊者，请世尊现在就般涅槃吧！请善逝般涅槃吧！”世尊则以“我还不……”等语拒绝了他。正是针对此事，（阿难）才说了“尊者，此言实乃……”等语。

---

တတ္ထ ဝိယတ္တာတိ မဂ္ဂဝသေန ဗျတ္တာ. တထေဝ ဝိနီတာ. တထာ ဝိသာရဒါ. ဗဟုဿုတာတိ တေပိဋကဝသေန ဗဟု သုတမေတေသန္တိ ဗဟုဿုတာ. တဒေဝ ဓမ္မံ ဓာရေန္တီတိ ဓမ္မဓရာ. အထ ဝါ ပရိယတ္တိဗဟုဿုတာ စေဝ ပဋိဝေဓဗဟုဿုတာ စ, ပရိယတ္တိပဋိဝေဓဓမ္မာနံယေဝ ဓာရဏတော ဓမ္မဓရာတိ ဧဝမေတ္ထ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နာတိ အရိယဓမ္မဿ အနုဓမ္မဘူတံ ဝိပဿနာဓမ္မံ ပဋိပန္နာ. သာမီစိပ္ပဋိပန္နာတိ အနုစ္ဆဝိကပဋိပဒံ ပဋိပန္နာ. အနုဓမ္မစာရိနောတိ အနုဓမ္မစရဏသီလာ. သကံ အာစရိယကန္တိ အတ္တနော အာစရိယဝါဒံ. အာစိက္ခိဿန္တီတိအာဒီနိ သဗ္ဗာနိ အညမညဿေဝ ဝေဝစနာနိ. သဟဓမ္မေနာတိ သဟေတုကေန သကာရဏေန ဝစနေန. သပ္ပာဋိဟာရိယန္တိ ယာဝ နိယျာနိကံ ကတွာ ဓမ္မံ ဒေသေဿန္တိ.

在此，“明达”（viyattā）是指依道而练达。同样地，“善调”（vinītā）是依道而调伏。同样地，“无畏”（visāradā）是依道而无畏。“多闻”（bahussutā）是指依三藏而听闻良多，故为多闻。“持法者”（dhammadharā）是指受持那法者。或者，应如是理解其义：既是教理上的多闻者，也是证悟上的多闻者，因受持教理之法与证悟之法，故为持法者。“法随法行者”（dhammānudhammappaṭipannā）是指修行作为圣法之随法的观(vipassanā)法。“正行者”（sāmīcippaṭipannā）是指行于相应的行道。“随法行者”（anudhammacārino）是指他们有随法而行的品性。“自己的师说”（sakaṃ ācariyakanti）是指自己导师之说。“将宣说”（ācikkhissanti）等词皆为同义词。“如理”（sahadhammena）是指有因有缘的言说。“有神效”（sappāṭihāriyaṃ）是指他们将说法，使其导向出离。

---

ဗြဟ္မစရိယန္တိ သိက္ခတ္တယသင်္ဂဟိတံ သကလံ သာသနဗြဟ္မစရိယံ. ဣဒ္ဓန္တိ သမိဒ္ဓံ ဈာနဿာဒဝသေန. ဖီတန္တိ ဝုဍ္ဎိပတ္တံ သဗ္ဗပါလိဖုလ္လံ ဝိယ အဘိညာသမ္ပတ္တိဝသေန. ဝိတ္ထာရိကန္တိ ဝိတ္ထတံ တသ္မိံ တသ္မိံ ဒိသာဘာဂေ ပတိဋ္ဌိတဝသေန. ဗာဟုဇညန္တိ ဗဟူဟိ ဉာတံ ပဋိဝိဒ္ဓံ မဟာဇနာဘိသမယဝသေန. ပုထုဘူတန္တိ သဗ္ဗာကာရေန ပုထုလဘာဝပတ္တံ. ကထံ? ယာဝ ဒေဝမနုဿေဟိ သုပ္ပကာသိတံ, ယတ္တကာ ဝိညုဇာတိကာ ဒေဝါ စေဝ မနုဿာ စ အတ္ထိ, သဗ္ဗေဟိ သုဋ္ဌု ပကာသိတန္တိ အတ္ထော.

“梵行”（brahmacariyaṃ）是指三学所摄的全部教法梵行。“兴盛”（iddhaṃ）是指因乐味于禅那而圆满。“繁荣”（phītaṃ）是指因成就诸神通而达到增长，犹如完全盛开的花朵。“广布”（vitthārikaṃ）是指因在各个区域建立而广大。“众所周知”（bāhujaññaṃ）是指因大众的现观而被许多人所知、所证。“普遍”（puthubhūtaṃ）是指在各方面都达到广大的状态。如何达到呢？只要它为天人所善说，其义即为所有具智的天人所善说。

---

အပ္ပောဿုက္ကောတိ နိရာလယော. တွဉှိ ပါပိမ အဋ္ဌမသတ္တာဟတော ပဋ္ဌာယ ‘‘ပရိနိဗ္ဗာတု ဒါနိ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ, ပရိနိဗ္ဗာတု သုဂတော’’တိ ဝိရဝန္တော အာဟိဏ္ဍိတ္ထ, အဇ္ဇ ဒါနိ ပဋ္ဌာယ ဝိဂတုဿာဟော ဟောဟိ, မာ မယှံ ပရိနိဗ္ဗာနတ္ထံ ဝါယာမံ ကရောဟီတိ ဝဒတိ.

“不热心”（appossukko）即无所恋着。（世尊的意思是：）“你这恶魔，从第八周起，就到处嚷着：‘世尊现在就般涅槃吧，善逝现在就般涅槃吧！’从今天起，你当不复热心，不要再为我的般涅槃而努力了。”

---

သတော [Pg.285] သမ္ပဇာနော အာယုသင်္ခါရံ ဩဿဇီတိ သတိံ သူပဋ္ဌိတံ ကတွာ ဉာဏေန ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ အာယုသင်္ခါရံ ဝိဿဇိ ပဇဟိ. တတ္ထ န ဘဂဝါ ဟတ္ထေန လေဍ္ဍုံ ဝိယ အာယုသင်္ခါရံ ဩဿဇိ, တေမာသမတ္တမေဝ ပန ဖလသမာပတ္တိံ သမာပဇ္ဇိတွာ တတော ပရံ န သမာပဇ္ဇိဿာမီတိ စိတ္တံ ဥပ္ပာဒေသိ. တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘ဩဿဇီ’’တိ. ဥဿဇီတိပိ ပါဌော. မဟာဘူမိစာလောတိ မဟန္တော ပထဝိကမ္ပော. တဒါ ကိရ ဒသသဟဿိလောကဓာတု အကမ္ပိတ္ထ. ဘိံသနကောတိ ဘယဇနကော. ဒေဝဒုန္ဒုဘိယော စ ဖလိံသူတိ ဒေဝဘေရိယော ဖလိံသု, ဒေဝေါ သုက္ခဂဇ္ဇိတံ ဂဇ္ဇိ, အကာလဝိဇ္ဇုလတာ နိစ္ဆရိံသု, ခဏိကဝဿံ ဝဿီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

“正念正知舍寿行”是指树立稳固的正念，以智慧辨知后，舍弃、断除了寿行。于此，世尊并非像用手扔土块一样舍弃寿行，而是入了三个月的果定之后，生起“此后不再入定”的心。就此而说“舍弃”。也有作“ussaji”的异读。“大地震动”是指大地剧烈震动。据说当时一万个世界都震动了。“令人恐惧”是指引生怖畏。“天鼓自鸣”是指天鼓齐鸣，天空发出干雷之响，不合时宜的闪电出现，并且下起了短暂的雨。此即经文之意。

---

ဥဒါနံ ဥဒါနေသီတိ ကသ္မာ ဥဒါနေသိ? ကောစိ နာမ ဝဒေယျ ‘‘ဘဂဝါ ပစ္ဆတော ပစ္ဆတော အနုဗန္ဓိတွာ – ‘ပရိနိဗ္ဗာယထ, ဘန္တေ, ပရိနိဗ္ဗာယထ, ဘန္တေ’တိ ဥပဒ္ဒုတော ဘယေန အာယုသင်္ခါရံ ဝိဿဇ္ဇေသီ’’တိ. တဿောကာသော မာ ဟောတူတိ. ဘီတဿ ဟိ ဥဒါနံ နာမ နတ္ထီတိ ပီတိဝေဂဝိဿဋ္ဌံ ဥဒါနေသိ.

为何诵出优陀那？是为了不给他人留下机会，以免有人说：“世尊被魔罗从后紧随，一再催促：‘尊者，请般涅槃吧！尊者，请般涅槃吧！’，因受此恼乱与恐惧，才舍弃了寿行。”因为恐惧的人是不会诵出优陀那的，世尊是因喜悦之情的策动而诵出它。

---

တတ္ထ သဗ္ဗေသံ သောဏသိင်္ဂါလာဒီနမ္ပိ ပစ္စက္ခဘာဝတော တုလိတံ ပရိစ္ဆိန္နန္တိ တုလံ. ကိံ တံ? ကာမာဝစရကမ္မံ. န တုလံ, န ဝါ တုလံ သဒိသမဿ အညံ လောကိယကမ္မံ အတ္ထီတိ အတုလံ. ကိံ တံ? မဟဂ္ဂတကမ္မံ. အထ ဝါ ကာမာဝစရံ ရူပါဝစရဉ္စ တုလံ, အရူပါဝစရံ အတုလံ. အပ္ပဝိပါကံ တုလံ, ဗဟုဝိပါကံ အတုလံ. သမ္ဘဝန္တိ သမ္ဘဝဟေတုဘူတံ, ပိဏ္ဍကာရကံ ရာသိကာရကန္တိ အတ္ထော. ဘဝသင်္ခါရန္တိ ပုနဗ္ဘဝဿ သင်္ခါရံ. အဝဿဇီတိ ဝိဿဇ္ဇေသိ. မုနီတိ ဗုဒ္ဓမုနိ. အဇ္ဈတ္တရတောတိ နိယကဇ္ဈတ္တရတော. သမာဟိတောတိ ဥပစာရပ္ပနာသမာဓိဝသေန သမာဟိတော. အဘိန္ဒိ ကဝစမိဝါတိ ကဝစံ ဝိယ အဘိန္ဒိ. အတ္တသမ္ဘဝန္တိ အတ္တနိ ဇာတကိလေသံ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – သဝိပါကဋ္ဌေန သမ္ဘဝံ ဘဝါဘိသင်္ခဏဋ္ဌေန ဘဝသင်္ခါရန္တိ စ လဒ္ဓနာမံ တုလာတုလသင်္ခါတံ လောကိယကမ္မဉ္စ ဩဿဇိ, သင်္ဂါမသီသေ မဟာယောဓော ကဝစံ ဝိယ အတ္တသမ္ဘဝံ ကိလေသဉ္စ အဇ္ဈတ္တရတော သမာဟိတော ဟုတွာ အဘိန္ဒီတိ.

于此，所谓“可量”（tula），是指其果报对狗、豺狼等一切众生都是显而易见的，故可称量、可限定。什么是“可量”？即欲界业。没有可与之相比量的其他世间业，是为“不可量”（atula）。什么是“不可量”？即广大业。又或者，欲界业与色界业为“可量”，无色界业为“不可量”；果报少的为“可量”，果报多的为“不可量”。‘生起’（sambhava）即生起之因，意为积聚、集成。‘有行’（bhavasaṅkhāra）即再生之行。‘舍弃’（avassaji）即弃绝。‘牟尼’（muni）即佛陀牟尼。‘内自乐者’（ajjhattarata）即乐于自身内在。‘等持’（samāhita）即通过近行定与安止定而心意专注。‘如破铠甲’即像击破铠甲一般。‘自生’（attasambhava）即自身所生的烦恼。此即是说：以其有果报故名“生起”，以其构成有故名“有行”，如此名为“可量”与“不可量”的世间业，他已舍弃；又如战场上的大勇士击破铠甲一般，他乐于内在并住于等持，击破了自身所生的烦恼。

---

အထ ဝါ တုလန္တိ တုလေန္တော တီရေန္တော. အတုလဉ္စ သမ္ဘဝန္တိ နိဗ္ဗာနဉ္စေဝ ဘဝဉ္စ. ဘဝသင်္ခါရန္တိ ဘဝဂါမိကမ္မံ. အဝဿဇိ မုနီတိ ‘‘ပဉ္စက္ခန္ဓာ အနိစ္စာ, ပဉ္စန္နံ [Pg.286] ခန္ဓာနံ နိရောဓော နိဗ္ဗာနံ နိစ္စ’’န္တိအာဒိနာ နယေန တုလယန္တော ဗုဒ္ဓမုနိ ဘဝေ အာဒီနဝံ နိဗ္ဗာနေ စာနိသံသံ ဒိသွာ တံ ခန္ဓာနံ မူလဘူတံ ဘဝသင်္ခါရံ ‘‘ကမ္မက္ခယာယ သံဝတ္တတီ’’တိ ဧဝံ ဝုတ္တေန ကမ္မက္ခယကရေန အရိယမဂ္ဂေန အဝဿဇိ. ကထံ? အဇ္ဈတ္တရတော သမာဟိတော အဘိန္ဒိ ကဝစမိဝတ္တသမ္ဘဝံ. သော ဟိ ဝိပဿနာဝသေန အဇ္ဈတ္တရတော, သမထဝသေန သမာဟိတောတိ ဧဝံ ပုဗ္ဗဘာဂတော ပဋ္ဌာယ သမထဝိပဿနာဗလေန ကဝစမိဝ အတ္တဘာဝံ ပရိယောနန္ဓိတွာ ဌိတံ, အတ္တနိ သမ္ဘဝတ္တာ အတ္တသမ္ဘဝန္တိ လဒ္ဓနာမံ သဗ္ဗံ ကိလေသဇာတံ အဘိန္ဒိ. ကိလေသာဘာဝေန စ ကမ္မံ အပ္ပဋိသန္ဓိကတ္တာ အဝဿဋ္ဌံ နာမ ဟောတီတိ ဧဝံ ကိလေသပ္ပဟာနေန ကမ္မံ ဇဟိ. ပဟီနကိလေသဿ ဘယံ နာမ နတ္ထိ. တသ္မာ အဘီတောဝ အာယုသင်္ခါရံ ဩဿဇိ. အဘီတဘာဝဉာပနတ္ထဉ္စ ဥဒါနံ ဥဒါနေသီတိ ဝေဒိတဗ္ဗော.

又或者，“可量”（tula）意指衡量、审察。“不可量”（atula）与“有”（bhava）即是涅槃与有。“有行”（bhavasaṅkhāra）即导向有的业。“牟尼舍弃”是指：佛陀牟尼以“五蕴无常，五蕴的灭尽——涅槃为常”等方法进行衡量，见到“有”的过患与涅槃的利益后，便以能灭尽业的圣道，舍弃了那作为诸蕴之根的有行。如何舍弃？“于内喜乐，住于等持，如破铠甲，破自生有”。他实是依于观（vipassanā）而乐于内在，依于止（samatha）而住于等持。如此，他从前分起，以止观之力，击破了那如铠甲般包覆个体的、因在自身中生起而得名“自生有”的一切烦恼。又因烦恼的去除，业不再引生结生，故名“已舍弃”。如是，通过断除烦恼而舍弃了业。已断烦恼者，实无怖畏。因此，他无畏地舍弃了寿行。应当理解为，他诵出优陀那也是为了彰显其无畏的状态。

---

စာပါလဝဂ္ဂေါ ပဌမော.

遮波罗品第一。

---

၂. ပါသာဒကမ္ပနဝဂ္ဂေါ

2. 殿堂震动品

---

၁-၂. ပုဗ္ဗသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

1-2. 前经等释义

---

၈၂၃-၈၂၄. ဒုတိယဝဂ္ဂဿ ပဌမေ န စ အတိလီနောတိအာဒီနိ ပရတော အာဝိ ဘဝိဿန္တိ. ဣမသ္မိံ သုတ္တေ ဆအဘိညာပါဒကာ ဣဒ္ဓိပါဒါ ကထိတာ, တထာ ဒုတိယေ စ.

823-824. 第二品的第一个（经）中，“不过于退缩”（na ca atilīno）等（的意义）将在后面变得明显。此经中讲述了作为六神通（cha-abhiññā）基础的神足（iddhipādā），第二经也是如此。

---

၃. ဆန္ဒသမာဓိသုတ္တဝဏ္ဏနာ

3. 欲定经释义

---

၈၂၅. တတိယေ ဆန္ဒန္တိ ကတ္တုကမျတာဆန္ဒံ. နိဿာယာတိ နိဿယံ ကတွာ, အဓိပတိံ ကတွာတိ အတ္ထော. ပဓာနသင်္ခါရာတိ ပဓာနဘူတာ သင်္ခါရာ, စတုကိစ္စသာဓကသမ္မပ္ပဓာနဝီရိယဿေတံ အဓိဝစနံ. ဣတိ အယဉ္စ ဆန္ဒောတိအာဒီသု ဆန္ဒော ဆန္ဒသမာဓိနာ စေဝ ပဓာနသင်္ခါရေဟိ စ, ဆန္ဒသမာဓိ ဆန္ဒေန စေဝ ပဓာနသင်္ခါရေဟိ စ, ပဓာနသင်္ခါရာပိ ဆန္ဒေန စေဝ ဆန္ဒသမာဓိနာ စ သမန္နာဂတာ. တသ္မာ သဗ္ဗေ တေ ဓမ္မေ ဧကတော ကတွာ အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဆန္ဒသမာဓိပ္ပဓာနသင်္ခါရသမန္နာဂတော ဣဒ္ဓိပါဒေါတိ ဝုတ္တံ. ဣဒ္ဓိပါဒဝိဘင်္ဂေ (ဝိဘ. ၄၃၇) ပန ‘‘ယော တထာဘူတဿ ဝေဒနာက္ခန္ဓော တိအာဒိနာ နယေန [Pg.287] ဣမေဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတာ သေသအရူပိနော ဓမ္မာ ဣဒ္ဓိပါဒါတိ ဝုတ္တာ.

825. 于第三者，“欲”即行作欲。“依止”即作为依靠与主导之义。“精勤行”即主要的行，是能成办四事之正勤精进的同义词。如是，于“此欲”等句中，欲与欲定及精勤行相应，欲定与欲及精勤行相应，精勤行亦与欲及欲定相应。是故，合此等诸法为一而说：“诸比丘，此谓具足欲定与精勤行之神足。”然于《神足分别》(Vibh. 437)中则说：“对于如是成就者，其受蕴等，与此等法相应之其余无色法即是神足。”

---

အပိစ ဣမေပိ တယော ဓမ္မာ ဣဒ္ဓီပိ ဟောန္တိ ဣဒ္ဓိပါဒါပိ. ကထံ? ဆန္ဒဉှိ ဘာဝယတော ဆန္ဒော ဣဒ္ဓိ နာမ ဟောတိ, သမာဓိပ္ပဓာနသင်္ခါရာ ဆန္ဒိဒ္ဓိပါဒေါ နာမ. သမာဓိံ ဘာဝေန္တဿ သမာဓိ ဣဒ္ဓိ နာမ ဟောတိ, ဆန္ဒပ္ပဓာနသင်္ခါရာ သမာဓိဒ္ဓိယာ ပါဒေါ နာမ. ပဓာနသင်္ခါရေ ဘာဝေန္တဿ ပဓာနသင်္ခါရာ ဣဒ္ဓိ နာမ ဟောတိ, ဆန္ဒသမာဓိ ပဓာနသင်္ခါရိဒ္ဓိယာ ပါဒေါ နာမ, သမ္ပယုတ္တဓမ္မေသု ဟိ ဧကသ္မိံ ဣဇ္ဈမာနေ သေသာပိ ဣဇ္ဈန္တိယေဝ.

再者，此三法亦是成就，亦是神足。如何？修习欲时，欲名为成就，定与精勤行名为欲神足。修习定时，定名为成就，欲与精勤行名为定神足。修习精勤行时，精勤行名为成就，欲与定名为精勤行神足。于相应法中，一法成就时，余法亦成就故。

---

အပိစ တေသံ တေသံ ဓမ္မာနံ ပုဗ္ဗဘာဂဝသေနာပိ ဧတေသံ ဣဒ္ဓိပါဒတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ပဌမဇ္ဈာနဉှိ ဣဒ္ဓိ နာမ, ပဌမဇ္ဈာနဿ ပုဗ္ဗဘာဂပရိကမ္မသမ္ပယုတ္တာ ဆန္ဒာဒယော ဣဒ္ဓိပါဒေါ နာမ. ဧတေနုပါယေန ယာဝ နေဝသညာနာသညာယတနာ, ဣဒ္ဓိဝိဓံ အာဒိံ ကတွာ ယာဝ ဒိဗ္ဗစက္ခုအဘိညာ, သောတာပတ္တိမဂ္ဂံ အာဒိံ ကတွာ ယာဝ အရဟတ္တမဂ္ဂါ နယော နေတဗ္ဗော. သေသိဒ္ဓိပါဒေသုပိ ဧသေဝ နယော.

再者，应知此等之所以为神足，亦由其作为诸法之前分(pubbabhāga)故。初禅(paṭhamajjhāna)名为成就(iddhi)，与初禅之前行准备(pubbabhāgaparikamma)相应之欲等，名为神足。当以此理趣，推演至非想非非想处(nevasaññānāsaññāyatana)；从神变通(iddhividha)开始，推演至天眼通(dibbacakkhu-abhiññā)；从须陀洹道(sotāpattimagga)开始，推演至阿罗汉道(arahattamagga)。于其余神足，理趣亦然。

---

ကေစိ ပန ‘‘အနိဗ္ဗတ္တော ဆန္ဒော ဣဒ္ဓိပါဒေါ’’တိ ဝဒန္တိ. ဣဓ တေသံ ဝါဒမဒ္ဒနတ္ထာယ အဘိဓမ္မေ ဥတ္တရစူဠဝါရော နာမ အာဂတော –

然而有些人说：“未生起的欲是神足。”于此，为驳斥彼等之论，在阿毗达摩(Abhidhamma)中出现了名为《后小品》(Uttaracūḷavāra)之章——

---

‘‘စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါ – ဆန္ဒိဒ္ဓိပါဒေါ, ဝီရိယိဒ္ဓိပါဒေါ, စိတ္တိဒ္ဓိပါဒေါ, ဝီမံသိဒ္ဓိပါဒေါ. တတ္ထ ကတမော ဆန္ဒိဒ္ဓိပါဒေါ? ဣဓ, ဘိက္ခု, ယသ္မိံ သမယေ လောကုတ္တရံ ဈာနံ ဘာဝေတိ နိယျာနိကံ အပစယဂါမိံ ဒိဋ္ဌိဂတာနံ ပဟာနာယ ပဌမာယ ဘူမိယာ ပတ္တိယာ ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ…ပေ… ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ ဒုက္ခာပဋိပဒံ ဒန္ဓာဘိညံ, ယော တသ္မိံ သမယေ ဆန္ဒော ဆန္ဒိကတာ ကတ္တုကမျတာ ကုသလော ဓမ္မစ္ဆန္ဒော, အယံ ဝုစ္စတိ ဆန္ဒိဒ္ဓိပါဒေါ. အဝသေသာ ဓမ္မာ ဆန္ဒိဒ္ဓိပါဒသမ္ပယုတ္တာ’’တိ (ဝိဘ. ၄၅၇-၄၅၈).

“四神足是：欲神足、精进神足、心神足、观神足。其中，什么是欲神足？在此，比丘于某时修习能引向出离、导向损减、为断除诸见、为证得初地之出世间禅，他远离诸欲……进入并安住于苦行道与迟通达之初禅。于彼时，凡是欲、意欲、行作欲、善法欲，此即称为欲神足。其余诸法与欲神足相应。”（《分别论》457-458页）

---

ဣမေ ပန လောကုတ္တရဝသေနေဝ အာဂတာ.

而此等仅是依出世间法而说。

---

တတ္ထ ရဋ္ဌပါလတ္ထေရော ဆန္ဒံ ဓုရံ ကတွာ လောကုတ္တရဓမ္မံ နိဗ္ဗတ္တေသိ. သောဏတ္ထေရော ဝီရိယံ ဓုရံ ကတွာ; သမ္ဘုတတ္ထေရော စိတ္တံ ဓုရံ ကတွာ, အာယသ္မာ မောဃရာဇာ ဝီမံသံ ဓုရံ ကတွာတိ. တတ္ထ ယထာ စတူသု အမစ္စပုတ္တေသု [Pg.288] ဌာနန္တရံ ပတ္ထေတွာ ရာဇာနံ ဥပနိဿာယ ဝိဟရန္တေသု ဧကော ဥပဋ္ဌာနေ ဆန္ဒဇာတော ရညော အဇ္ဈာသယဉ္စ ရုစိဉ္စ ဉတွာ ဒိဝါ စ ရတ္တော စ ဥပဋ္ဌဟန္တော ရာဇာနံ အာရာဓေတွာ ဌာနန္တရံ ပါပုဏိ. ဧဝံ ဆန္ဒဓုရေန လောကုတ္တရဓမ္မနိဗ္ဗတ္တကော ဝေဒိတဗ္ဗော.

其中，护国(Raṭṭhapāla)长老以欲为首要，成就了出世间法；索那(Soṇa)长老以精进为首要；桑布达(Sambhuta)长老以心为首要；具寿目伽罗阇(Mogharāja)以观为首要。譬如四位大臣之子，希望获得更高的职位而亲近国王，他们之中，一人对侍奉之事生起欲求，了解国王的心意和喜好后，日夜侍奉，使国王欢喜，从而获得更高的职位。同样，应当知道，以欲为首要者能够成就出世间法。

---

ဧကော ပန – ‘‘ဒိဝသေ ဒိဝသေ ဥပဋ္ဌာတုံ န သက္ကောမိ, ဥပ္ပန္နေ ကိစ္စေ ပရက္ကမေန အာရာဓေဿာမီ’’တိ ကုပိတေ ပစ္စန္တေ ရညာ ပဟိတော ပရက္ကမေန သတ္တုမဒ္ဒနံ ကတွာ ပါပုဏိ. ယထာ သော, ဧဝံ ဝီရိယဓုရေန လောကုတ္တရဓမ္မနိဗ္ဗတ္တကော ဝေဒိတဗ္ဗော. ဧကော ‘‘ဒိဝသေ ဒိဝသေ ဥပဋ္ဌာနမ္ပိ ဥရေန သတ္တိသရသမ္ပဋိစ္ဆနမ္ပိ ဘာရောယေဝ, မန္တဗလေန အာရာဓေဿာမီ’’တိ ခတ္တဝိဇ္ဇာယ ကတပရိစယတ္တာ မန္တသံဝိဓာနေန ရာဇာနံ အာရာဓေတွာ ပါပုဏိ. ယထာ သော, ဧဝံ စိတ္တဓုရေန လောကုတ္တရဓမ္မနိဗ္ဗတ္တကော ဝေဒိတဗ္ဗော.

有一人想：“我无法日日侍奉，但当有要事时，我将以努力来取悦他。”当边境地区发生动乱，他被国王派遣，奋勇摧伏敌人而获得成就。正如那人，应当知道以精进为重担者能生起出世间法。另一人想：“日日侍奉，以及用胸膛承受矛箭，都是重负，我将以咒语之力来取悦他。”因为熟悉刹帝利明(khattavijjā)，他通过咒语的安排取悦了国王，并获得成就。正如那人，应当知道以心为重担者能生起出世间法。

---

အပရော – ‘‘ကိံ ဣမေဟိ ဥပဋ္ဌာနာဒီဟိ, ရာဇာနော နာမ ဇာတိသမ္ပန္နဿ ဌာနန္တရံ ဒေန္တိ, တာဒိသဿ ဒေန္တော မယှံ ဒဿတီ’’တိ ဇာတိသမ္ပတ္တိမေဝ နိဿာယ ဌာနန္တရံ ပါပုဏိ. ယထာ သော, ဧဝံ သုပရိသုဒ္ဓံ ဝီမံသံ နိဿာယ ဝီမံသဓုရေန လောကုတ္တရဓမ္မနိဗ္ဗတ္တကော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ. ဣမသ္မိံ သုတ္တေ ဝိဝဋ္ဋပါဒကဣဒ္ဓိ ကထိတာ.

另一人想：“这些侍奉等有什么用呢？国王们会给出身圆满的人职位，既然给了那样的人，也将会给我。”他只依靠出身圆满就获得了职位。正如那人，应当知道，依靠极其清净的审察(vīmaṃsā)，以审察为重担者，能生起出世间法。在这部经中，讲述了以解脱为基础的神通(vivaṭṭapādakaiddhi)。

---

၄. မောဂ္ဂလ္လာနသုတ္တဝဏ္ဏနာ

4. 目犍连经释义

---

၈၂၆. စတုတ္ထေ ဥဒ္ဓတာတိ ဥဒ္ဓစ္စပကတိကာ ဝိပ္ဖန္ဒမာနစိတ္တာ. ဥဒ္ဓစ္စေန ဟိ ဧကာရမ္မဏေ စိတ္တံ ဝိပ္ဖန္ဒတိ ဓဇယဋ္ဌိယံ ဝါတေန ပဟတဓဇော ဝိယ. ဥန္နဠာတိ ဥဂ္ဂတနဠာ, ဥဋ္ဌိတတုစ္ဆမာနာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. စပလာတိ ပတ္တစီဝရမဏ္ဍနာဒိစာပလ္လေန ယုတ္တာ. မုခရာတိ မုခခရာ, ခရဝစနာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဝိကိဏ္ဏဝါစာတိ အသံယတဝစနာ ဒိဝသမ္ပိ နိရတ္ထကဝစနပ္ပလာပိနော. မုဋ္ဌဿတီတိ နဋ္ဌဿတိနော. အသမ္ပဇာနာတိ ပညာရဟိတာ. အသမာဟိတာတိ ဥပစာရပ္ပနာသမာဓိဝိရဟိတာ. ဘန္တစိတ္တာတိ ဥဗ္ဘန္တစိတ္တာ သမာဓိဝိရဟေန လဒ္ဓေါကာသေန ဥဒ္ဓစ္စေန. ပါကတိန္ဒြိယာတိ အသံဝုတိန္ဒြိယာ. ဣဒ္ဓါဘိသင်္ခါရန္တိ အာပေါကသိဏံ သမာပဇ္ဇိတွာ ဝုဋ္ဌာယ ပါသာဒပတိဋ္ဌိတံ ပထဝိဘာဂံ ‘‘ဥဒက’’န္တိ အဓိဋ္ဌာယ, ဥဒကပိဋ္ဌေ ဌိတပါသာဒံ ဝေဟာသံ အဗ္ဘုဂ္ဂန္တွာ အင်္ဂုဋ္ဌကေန ပဟရိ. ဂမ္ဘီရနေမောတိ ဂမ္ဘီရအာဝါဋော, ဂမ္ဘီရဘူမိဘာဂံ အနုပဝိဋ္ဌောတိ အတ္ထော[Pg.289]. သုနိခါတောတိ သုဋ္ဌု နိခါတော, ကောဋ္ဋေတွာ သုဋ္ဌု ဌပိတော. ဣဓ အဘိညာပါဒကိဒ္ဓိ ကထိတာ.

826. 第四，“掉举者”（uddhatā）是指本性掉举、心摇摆不定者。确实，由于掉举，心于一所缘上摇摆，犹如旗杆上的旗帜被风吹动一般。“傲慢者”（unnaḷā）是指有高举之慢，也就是说，生起了高举、空虚之慢。“轻浮者”（capalā）是指具足装饰衣钵等轻浮行为者。“饶舌者”（mukharā）是指嘴巴粗恶，也就是说，言语粗恶。“言语散乱者”（vikiṇṇavācā）是指言语不自制，整日言说无义之绮语。“失念者”（muṭṭhassatī）是指失去正念者。“不正知者”（asampajānā）是指无慧者。“不专注者”（asamāhitā）是指无近行定与安止定者。“心迷乱者”（bhantacittā）是指心向上飘摇动荡者，这是由于无定而让掉举获得了机会。“诸根放逸者”（pākatindriyā）是指诸根不防护者。“神通的行”（iddhābhisaṅkhāra）是指：入水遍（āpokasiṇa）后出定，对宫殿所在的地面部分决意为“水”，使立于水面上的宫殿升入空中，然后用大脚趾敲击它。“深轮缘”（gambhīranemo）是指深坑，意思是进入了地面的深处。“善埋者”（sunikhāto）是指善于埋藏，即经反复捶打而妥善安置。此处说的是以神通智（abhiññā）为基础的神通。

---

၅. ဥဏ္ဏာဘဗြာဟ္မဏသုတ္တဝဏ္ဏနာ

5. 优那婆婆罗门经释义

---

၈၂၇. ပဉ္စမေ ဆန္ဒပ္ပဟာနတ္ထန္တိ တဏှာဆန္ဒဿ ပဟာနတ္ထံ. ဣဓာပိ ဝိဝဋ္ဋပါဒကိဒ္ဓိ ကထိတာ.

827. 第五，“为了断除欲”（chandappahānatthaṃ）是指为了断除贪欲。此处也说的是以出世间为基础的神通。

---

၉. ဣဒ္ဓါဒိဒေသနာသုတ္တဝဏ္ဏနာ

9. 神通等开示经释义

---

၈၃၁. နဝမေ ယော သော ဘိက္ခဝေ မဂ္ဂေါတိ အဘိညာပါဒကံ စတုတ္ထဇ္ဈာနံ အဓိပ္ပေတံ.

831. 第九，于“诸比丘，彼道”，意指作为神通智基础的第四禅。

---

၁၀. ဝိဘင်္ဂသုတ္တဝဏ္ဏနာ

10. 分别经释义

---

၈၃၂. ဒသမေ ကောသဇ္ဇသဟဂတောတိ ဣဓ ဘိက္ခု ဆန္ဒံ ဥပ္ပာဒေတွာ ကမ္မဋ္ဌာနံ မနသိကရောန္တော နိသီဒတိ. အထဿ စိတ္တေ လီနာကာရော ဩက္ကမတိ, သော ‘‘လီနာကာရော မေ ဩက္ကန္တော’’တိ ဉတွာ အပါယဘယေန စိတ္တံ တဇ္ဇေတွာ ပုန ဆန္ဒံ ဥပ္ပာဒေတွာ ကမ္မဋ္ဌာနံ မနသိ ကရောတိ. အထဿ ပုန လီနာကာရော ဩက္ကမတိ. သော ပုန အပါယဘယေန စိတ္တံ တဇ္ဇေတွာ ဆန္ဒံ ဥပ္ပာဒေတွာ ကမ္မဋ္ဌာနံ မနသိ ကရောတီတိ ဧဝမဿ ကောသဇ္ဇေန ဝေါကိဏ္ဏတ္တာ ဆန္ဒော ကောသဇ္ဇသဟဂတော နာမ ဟောတိ. ကောသဇ္ဇသမ္ပယုတ္တောတိ တဿေဝ ဝေဝစနံ.

832. 在第十（经）中，“与懈怠俱行”者：于此，比丘生起欲，作意业处而坐。尔时，退缩相侵入其心，彼知“退缩相已侵入我”，遂以堕恶趣之恐惧威吓其心，复生起欲，作意业处。尔时，退缩相复侵入其心。彼复以堕恶趣之恐惧威吓其心，生起欲，作意业处。如是，其欲因与懈怠混杂，故名为“与懈怠俱行”。“与懈怠相应”，即是其同义词。

---

ဥဒ္ဓစ္စသဟဂတောတိ ဣဓ ဘိက္ခု ဆန္ဒံ ဥပ္ပာဒေတွာ ကမ္မဋ္ဌာနံ မနသိကရောန္တော နိသီဒတိ. အထဿ စိတ္တံ ဥဒ္ဓစ္စေ ပတတိ. သော ဗုဒ္ဓဓမ္မသံဃဂုဏေ အာဝဇ္ဇေတွာ စိတ္တံ ဟာသေတွာ တောသေတွာ ကမ္မနိယံ ကတွာ ပုန ဆန္ဒံ ဥပ္ပာဒေတွာ ကမ္မဋ္ဌာနံ မနသိ ကရောတိ. အထဿ ပုန စိတ္တံ ဥဒ္ဓစ္စေ ပတတိ. သော ပုန ဗုဒ္ဓဓမ္မသံဃဂုဏေ အာဝဇ္ဇေတွာ စိတ္တံ ဟာသေတွာ တောသေတွာ ကမ္မနိယံ ကတွာ ဆန္ဒံ ဥပ္ပာဒေတွာ ကမ္မဋ္ဌာနံ မနသိ ကရောတီတိ ဧဝမဿ ဥဒ္ဓစ္စေန ဝေါကိဏ္ဏတ္တာ ဆန္ဒော ဥဒ္ဓစ္စသဟဂတော နာမ ဟောတိ.

“与掉举俱行”者：于此，比丘生起欲，作意业处而坐。尔时，其心落入掉举。彼遂忆念佛、法、僧之功德，令心欢喜、愉悦，使其堪任，复生起欲，作意业处。尔时，其心复落入掉举。彼复忆念佛、法、僧之功德，令心欢喜、愉悦，使其堪任，生起欲，作意业处。如是，其欲因与掉举混杂，故名为“与掉举俱行”。

---

ထိနမိဒ္ဓသဟဂတောတိ ဣဓ ဘိက္ခု ဆန္ဒံ ဥပ္ပာဒေတွာ ကမ္မဋ္ဌာနံ မနသိကရောန္တော နိသီဒတိ. အထဿ ထိနမိဒ္ဓံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. သော ‘‘ဥပ္ပန္နံ မေ ထိနမိဒ္ဓ’’န္တိ ဉတွာ ဥဒကေန မုခံ ပုဉ္ဆိတွာ, ကဏ္ဏေ အာကဍ္ဎိတွာ ပဂုဏံ ဓမ္မံ သဇ္ဈာယိတွာ ဒိဝါ ဂဟိတံ ဝါ အာလောကသညံ မနသိကရိတွာ ထိနမိဒ္ဓံ ဝိနောဒေတွာ [Pg.290] ပုန ဆန္ဒံ ဥပ္ပာဒေတွာ ကမ္မဋ္ဌာနံ မနသိ ကရောတိ. အထဿ ပုန ထိနမိဒ္ဓံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. သော ဝုတ္တနယေနေဝ ပုန ထိနမိဒ္ဓံ ဝိနောဒေတွာ ဆန္ဒံ ဥပ္ပာဒေတွာ ကမ္မဋ္ဌာနံ မနသိ ကရောတီတိ ဧဝမဿ ထိနမိဒ္ဓေန ဝေါကိဏ္ဏတ္တာ ဆန္ဒော ထိနမိဒ္ဓသဟဂတော နာမ ဟောတိ.

“与昏沉睡眠俱行”者：于此，比丘生起欲，作意业处而坐。尔时，昏沉睡眠于彼生起。彼知“我已生起昏沉睡眠”，遂以水拭面、牵拉双耳、诵习熟练之法，或作意于白日所取之光明想，以此遣除昏沉睡眠后，复生起欲，作意业处。尔时，昏沉睡眠复于彼生起。彼即以所述之法，复遣除昏沉睡眠，生起欲，作意业处。如是，其欲因与昏沉睡眠混杂，故名为“与昏沉睡眠俱行”。

---

အနုဝိက္ခိတ္တောတိ ဣဓ ဘိက္ခု ဆန္ဒံ ဥပ္ပာဒေတွာ ကမ္မဋ္ဌာနံ မနသိကရောန္တော နိသီဒတိ. အထဿ ကာမဂုဏာရမ္မဏေ စိတ္တံ ဝိက္ခိပတိ. သော ‘‘ဗဟိဒ္ဓါ ဝိက္ခိတ္တံ မေ စိတ္တ’’န္တိ ဉတွာ အနမတဂ္ဂ (သံ. နိ. ၂.၁၂၄-၁၂၅) ဒေဝဒူတ- (မ. နိ. ၃.၂၆၁) စေလောပမ (သံ. နိ. ၅.၁၁၀၄) အနာဂတဘယသုတ္တာဒီနိ (အ. နိ. ၅.၇၇) အာဝဇ္ဇေန္တော သုတ္တဒဏ္ဍေန စိတ္တံ တဇ္ဇေတွာ ကမ္မနိယံ ကတွာ ပုန ဆန္ဒံ ဥပ္ပာဒေတွာ ကမ္မဋ္ဌာနံ မနသိ ကရောတိ. အထဿ ပုန စိတ္တံ ဝိက္ခိပတိ. သော ပုန သုတ္တဒဏ္ဍေန စိတ္တံ ကမ္မနိယံ ကတွာ ဆန္ဒံ ဥပ္ပာဒေတွာ ကမ္မဋ္ဌာနံ မနသိ ကရောတီတိ ဧဝမဿ ကာမဝိတက္ကဝေါကိဏ္ဏတ္တာ ဆန္ဒော ဗဟိဒ္ဓါ ပဉ္စ ကာမဂုဏေ အာရဗ္ဘ အနုဝိက္ခိတ္တော အနုဝိသဋော ဟောတိ.

“一再散乱”是指：在此，比丘生起意欲，作意业处而坐。尔时，其心于欲乐所缘而散乱。彼知“我心已向外散乱”，即省思《无始经》、《天使经》、《岩石喻经》、《未来怖畏经》等，以经教之杖训诫其心，令其堪任，复生意欲，作意业处。尔时，其心复散乱。彼复以经教之杖令心堪任，生起意欲，作意业处。如是，彼之意欲因与欲寻交杂，缘于外在五种欲乐而一再散乱、弥漫。

---

ယထာ ပုရေ တထာ ပစ္ဆာတိ ကမ္မဋ္ဌာနဝသေနပိ ဒေသနာဝသေနပိ ပုရိမပစ္ဆိမတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ကထံ? ကမ္မဋ္ဌာနေ တာဝ ကမ္မဋ္ဌာနဿ အဘိနိဝေသော ပုရေ နာမ, အရဟတ္တံ ပစ္ဆာ နာမ. တတ္ထ ယော ဘိက္ခု မူလကမ္မဋ္ဌာနေ အဘိနိဝိသိတွာ အတိလီနာဒီသု စတူသု ဌာနေသု စိတ္တဿ ဩက္ကမနံ ပဋိသေဓေတွာ, ဒုဋ္ဌဂေါဏေ ယောဇေတွာ သာရေန္တော ဝိယ စတုရဿဃဋိကံ ဩတာရေန္တော ဝိယ စတုန္နံ ဌာနာနံ ဧကဋ္ဌာနေပိ အသဇ္ဇန္တော သင်္ခါရေ သမ္မသိတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏာတိ. အယမ္ပိ ယထာ ပုရေ တထာ ပစ္ဆာ ဝိဟရတိ နာမ. အယံ ကမ္မဋ္ဌာနဝသေန ပုရိမပစ္ဆိမတာ. ဒေသနာဝသေန ပန ကေသာ ပုရေ နာမ, မတ္ထလုင်္ဂံ ပစ္ဆာ နာမ. တတ္ထ ယော ဘိက္ခု ကေသေသု အဘိနိဝိသိတွာ ဝဏ္ဏသဏ္ဌာနာဒိဝသေန ကေသာဒယော ပရိဂ္ဂဏှန္တော စတူသု ဌာနေသု အသဇ္ဇန္တော ယာဝ မတ္ထလုင်္ဂါ ဘာဝနံ ပါပေတိ, အယမ္ပိ ယထာ ပုရေ တထာ ပစ္ဆာ ဝိဟရတိ နာမ. ဧဝံ ဒေသနာဝသေန ပုရိမပစ္ဆိမတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ယထာ ပစ္ဆာ တထာ ပုရေတိ ဣဒံ ပုရိမဿေဝ ဝေဝစနံ.

“如前，如后”：此先后性，当依业处与教导二方面了知。云何？依业处而言，于业处专注名为“前”，阿罗汉果名为“后”。于此，有比丘专注于根本业处，防止心陷入沉没等四处，犹如驾驭恶牛，犹如卸下四角重物，于四处中无所滞着，审察诸行，得证阿罗汉果。此亦名为“如前，如后”而住。此为依业处之先后性。复次，依教导而言，发为“前”，脑为“后”。于此，有比丘专注于发，依颜色、形状等辨知发等诸分，于四处中无所滞着，令修行遍及脑。此亦名为“如前，如后”而住。如是，当知依教导之先后性。“如后，如前”是前者的同义词。

---

ယထာ အဓော တထာ ဥဒ္ဓန္တိ ဣဒံ သရီရဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗံ. တေနေဝါဟ ‘‘ဥဒ္ဓံ ပါဒတလာ အဓော ကေသမတ္ထကာ’’တိ. တတ္ထ ယော ဘိက္ခု ပါဒတလတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ ကေသမတ္ထကာ ဒွတ္တိံသာကာရဝသေန ဝါ ပါဒင်္ဂုလိအဂ္ဂပဗ္ဗဋ္ဌိတော ယာဝ သီသကဋာဟံ, သီသကဋာဟတော ယာဝ ပါဒင်္ဂုလီနံ အဂ္ဂပဗ္ဗဋ္ဌီနိ[Pg.291], တာဝ အဋ္ဌိဝသေန ဝါ ဘာဝနံ ပါပေတိ စတူသု ဌာနေသု ဧကဋ္ဌာနေပိ အသဇ္ဇန္တော. အယံ ယထာ ဥဒ္ဓံ တထာ အဓော, ယထာ အဓော တထာ ဥဒ္ဓံ ဝိဟရတိ နာမ.

“‘如下如上’，此应以身体的方式了知。因此说：‘上自足底，下至发顶’。于此，比丘从足底开始直到发顶，或以三十二身分的方式；或从脚趾尖的关节骨到头盖骨，再从头盖骨回到脚趾尖的关节骨，以骨骼的方式，于四处中的任何一处皆不滞著而成就观修。此即名为安住于‘如上如下，如下如上’。

---

ယေဟိ အာကာရေဟီတိ ယေဟိ ကောဋ္ဌာသေဟိ. ယေဟိ လိင်္ဂေဟီတိ ယေဟိ သဏ္ဌာနေဟိ. ယေဟိ နိမိတ္တေဟီတိ ယေဟိ ဥပဋ္ဌာနေဟိ. အာလောကသညာ သုဂ္ဂဟိတာ ဟောတီတိ ယော ဘိက္ခု အင်္ဂဏေ နိသီဒိတွာ အာလောကသညံ မနသိ ကရောတိ, ကာလေန နိမီလေတိ, ကာလေန ဥမ္မီလေတိ. အထဿ ယဒါ နိမီလေန္တဿာပိ ဥမ္မီလေတွာ ဩလောကေန္တဿ ဝိယ ဧကသဒိသမေဝ ဥပဋ္ဌာတိ, တဒါ အာလောကသညာ ဇာတာ နာမ ဟောတိ. ‘‘ဒိဝါသညာ’’တိပိ တဿေဝ နာမံ. သာ စ ပန ရတ္တိံ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ သုဂ္ဂဟိတာ နာမ ဟောတိ. သွာဓိဋ္ဌိတာတိပိ တဿေဝ ဝေဝစနံ. သုဋ္ဌု အဓိဋ္ဌိတာ သုဋ္ဌု ဌပိတာ သွာဓိဋ္ဌိတာ နာမ ဝုစ္စတိ. သာ အတ္ထတော သုဂ္ဂဟိတာယေဝ. ယော ဝါ အာလောကေန ထိနမိဒ္ဓံ ဝိနောဒေတွာ ဆန္ဒံ ဥပ္ပာဒေတွာ ကမ္မဋ္ဌာနံ မနသိ ကရောတိ, တဿ ဒိဝါပိ အာလောကသညာ သုဂ္ဂဟိတာ သွာဓိဋ္ဌိတာ နာမ. ရတ္တိ ဝါ ဟောတု ဒိဝါ ဝါ ယေန အာလောကေန ထိနမိဒ္ဓံ ဝိနောဒေတွာ ကမ္မဋ္ဌာနံ မနသိ ကရောတိ, တသ္မိံ ထိနမိဒ္ဓဝိနောဒနေ အာလောကေ ဥပ္ပန္နာ သညာ သုဂ္ဂဟိတာယေဝ နာမ. ဝီရိယာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. ဣမသ္မိံ သုတ္တေ ဆန္နံ အဘိညာနံ ပါဒကိဒ္ဓိ ကထိတာ.

“‘以何等方式’，即以何等部分。‘以何等相貌’，即以何等形态。‘以何等征相’，即以何等显现。‘光明想善把握’者，是指比丘坐在庭院，作意光明想，时而闭眼，时而睁眼。当他闭眼时也如睁眼观看一般，始终如一地显现，那时光明想即名为已生起。‘昼想’（divāsaññā）也是它的名称。而此想在夜晚生起时，名为‘善把握’。‘善确立’（svādhiṭṭhitā）也是它的同义词。善于确立、善于安立，称为‘善确立’。这在意义上就是‘善把握’。或者，若比丘以光明驱除昏沉睡眠，生起欲求，作意于业处，那么即使在白天，他的光明想也名为‘善把握’、‘善确立’。无论是夜晚还是白天，以光明驱除昏沉睡眠而作意于业处，于彼驱除昏沉睡眠的光明中所生起的想，即名为‘善把握’。对于精进等，此理亦然。在这部经中，讲述了作为六神通基础的神变。

---

ပါသာဒကမ္ပနဝဂ္ဂေါ ဒုတိယော.

宫殿震动品第二。

---

၃. အယောဂုဠဝဂ္ဂေါ

3. 铁丸品

---

၂. အယောဂုဠသုတ္တဝဏ္ဏနာ

2. 铁丸经释义

---

၈၃၄. တတိယဝဂ္ဂဿ ဒုတိယေ ဣမိနာ စာတုမဟာဘူတိကေနာတိ ဣမိနာ စတုမဟာဘူတမယေန ဧဝံ ဘာရိကေန ဂရုကေန သမာနေနာပိ. ဩမာတီတိ ပဟောတိ သက္ကောတိ, ဣဒံ တေပိဋကေ ဗုဒ္ဓဝစနေ အသမ္ဘိန္နပဒံ. ကာယမ္ပိ စိတ္တေ သမောဒဟတီတိ ကာယံ ဂဟေတွာ စိတ္တေ အာရောပေတိ, စိတ္တသန္နိဿိတံ ကရောတိ, စိတ္တဂတိယာ ပေသေတိ. စိတ္တံ နာမ မဟဂ္ဂတစိတ္တံ, စိတ္တဂတိဂမနံ လဟုကံ ဟောတိ. စိတ္တမ္ပိ ကာယေ သမောဒဟတီတိ စိတ္တံ ဂဟေတွာ [Pg.292] ကာယေ အာရောပေတိ, ကာယသန္နိဿိတံ ကရောတိ, ကာယဂတိယာ ပေသေတိ, ကာယော နာမ ကရဇကာယော, ကာယဂတိဂမနံ ဒန္ဓံ ဟောတိ. သုခသညဉ္စ လဟုသညဉ္စာတိ အဘိညာစိတ္တသဟဇာတသညာ. သာ ဟိ သန္တသုခသမန္နာဂတတ္တာ သုခသညာ နာမ ဟောတိ, ကိလေသဒန္ဓာယိတတ္တဿ စ အဘာဝါ လဟုသညာ နာမ.

834. 于第三品第二经，“以此四大所成”是指：即使是像这样由四大组成、如此沉重、粗重之身。“Omāti”是指“有能力、能够”，这是三藏佛语中一个不混淆之词。“以心运身”（kāyampi citte samodahati）是指：取身置于心中，使其依附于心，随心速而行。此中，心是指广大心（mahaggatacitta），心的运行是轻快的。“以身运心”（cittampi kāye samodahati）是指：取心置于身中，使其依附于身，随身速而行。此中，身是指业生身（karajakāya），身体的运行是缓慢的。“乐想”（sukhasaññā）与“轻想”（lahusaññā）是指与神通心俱生的想。彼想因具足寂静之乐，故名乐想；又因无有烦恼的迟钝，故名轻想。

---

အယောဂုဠော ဒိဝသံ သန္တတ္တော လဟုတရော စေဝ ဟောတီတိ သော ဟိ ဒွီဟိ တီဟိ ဇနေဟိ ဥက္ခိပိတွာ ကမ္မာရုဒ္ဓနေ ပက္ခိတ္တောပိ ဒိဝသံ ပစ္စမာနော ဝိဝရာနုပဝိဋ္ဌေန တေဇေန စေဝ ဝါယေန စ ဝါယောသဟဂတော စ ဥသ္မာသဟဂတော စ တေဇောသဟဂတော စ ဟုတွာ ဧဝံ လဟုကော ဟောတိ, ယထာ နံ ကမ္မာရော မဟာသဏ္ဍာသေန ဂဟေတွာ ဧကတော ပရိဝတ္တေတိ ဥက္ခိပတိ ဗဟိ နီဟရတိ. ဧဝံ ပန မုဒု စ ဟောတိ ကမ္မနိယော စ. ယထာ နံ သော ခဏ္ဍံ ခဏ္ဍံ ဝိစ္ဆိန္ဒတိ, ကူဋေန ဟနန္တော ဒီဃစတုရဿာဒိဘေဒံ ကရောတိ. ဣမသ္မိံ သုတ္တေ ဝိကုဗ္ဗနိဒ္ဓိ ကထိတာ.

“铁丸被加热一整天后，会变得更轻”者：即便是由两三个人抬起放入铁匠熔炉中的铁丸，在被烧炼一整天后，因火界与风界从缝隙中进入，与风俱行、与热俱行、与火俱行，而变得如此轻巧，以至于铁匠能用大钳子夹住它，将之翻转、举起、取出。并且，它也变得柔软而堪任，以至于铁匠能将它切成碎块，用锤子敲打，制作成长方形等各种形状。此经中宣说了变化神通（vikubbaniddhi）。

---

၃-၁၀. ဘိက္ခုသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

3-10. 比丘经等释义

---

၈၃၅-၈၄၂. တတိယေ ဝိဝဋ္ဋပါဒကိဒ္ဓိ ကထိတာ, တထာ စတုတ္ထေ. အပိစ ဒွေ ဖလာနိ အာဒိံ ကတွာ ဟေဋ္ဌာ မိဿကိဒ္ဓိပါဒါ ကထိတာ, သတ္တသု ဖလေသု ပုဗ္ဗဘာဂါ. သတ္တမာဒီနိ စတ္တာရိ ဟေဋ္ဌာ ကထိတနယာနေဝ.

835-842. 于第三经中宣说了以显现为基础的神通（vivaṭṭapādakiddhi），第四经亦然。此外，从《二果经》开始，于前已宣说混合神足（missakiddhipāda），即七果中的前分。从第七经开始的四经，如前已说。

---

၁၁-၁၂. မောဂ္ဂလ္လာနသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

11-12. 目犍连经等释义

---

၈၄၃-၈၄၄. ဧကာဒသမဒွါဒသမေသု ဆ အဘိညာ ကထိတာ. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

843-844. 于第十一经与第十二经中，宣说了六神通。其余一切，其义浅显。

---

ဣဒ္ဓိပါဒသံယုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

神足相应释义终。

---

၈. အနုရုဒ္ဓသံယုတ္တံ

8. 阿那律相应

---

၁. ရဟောဂတဝဂ္ဂေါ

1. 独处品

---

၁-၂. ပဌမရဟောဂတသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

1-2. 初独处经等释义

---

၈၉၉-၉၀၀. အနုရုဒ္ဓသံယုတ္တဿ [Pg.293] ပဌမေ အာရဒ္ဓါတိ ပရိပုဏ္ဏာ. သင်္ခေပတော ပနေတ္ထ ဆတ္တိံသာယ ဌာနေသု အရဟတ္တံ ပါပေတွာ ဝိပဿနာ ကထိတာ, ဒုတိယေ ဒွါဒသသု ဌာနေသု အရဟတ္တံ ပါပေတွာ ဝိပဿနာ ကထိတာ.

899-900. 在《阿那律相应》的第一经中，`āraddhā`是`paripuṇṇā`（圆满）的意思。此处简略地宣说了在三十六处导向阿罗汉果的观(vipassanā)；在第二经中，宣说了在十二处导向阿罗汉果的观。

---

၃. သုတနုသုတ္တဝဏ္ဏနာ

3. 苏妲娜经释义

---

၉၀၁. တတိယေ မဟာဘိညတန္တိ ဆအဘိညာဘာဝံ. ဟီနံ ဓမ္မန္တိအာဒီသု ဣမာယ ပါဠိယာ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော –

901. 第三经中，`mahābhiññataṃ`是指六神通的状态。对于`hīnaṃ dhammaṃ`（低劣之法）等，其义理应通过此巴利文了知：

---

‘‘ကတမေ ဓမ္မာ ဟီနာ? ဒွါဒသ အကုသလစိတ္တုပ္ပာဒါ, ဣမေ ဓမ္မာ ဟီနာ. ကတမေ ဓမ္မာ မဇ္ဈိမာ? တီသု ဘူမီသု ကုသလံ, တီသု ဘူမီသု ဝိပါကော, တီသု ဘူမီသု ကိရိယာဗျာကတံ သဗ္ဗဉ္စ ရူပံ, ဣမေ ဓမ္မာ မဇ္ဈိမာ. ကတမေ ဓမ္မာ ပဏီတာ? စတ္တာရော မဂ္ဂါ အပရိယာပန္နာ, စတ္တာရိ စ သာမညဖလာနိ နိဗ္ဗာနဉ္စ, ဣမေ ဓမ္မာ ပဏီတာ’’တိ (ဓ. သ. ၁၄၂၃-၁၄၂၅).

“哪些法是下劣的？十二不善心生起，这些法是下劣的。哪些法是中等的？三界中的善、三界中的异熟、三界中的唯作无记，以及一切色，这些法是中等的。哪些法是殊胜的？四种出世间道、四沙门果以及涅槃，这些法是殊胜的。”(dha. sa. 1423-1425)

---

၄-၇. ပဌမကဏ္ဍကီသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

4-7. 初荆棘经等释义

---

၉၀၂-၉၀၅. စတုတ္ထေ ကဏ္ဍကီဝနေတိ မဟာကရမန္ဒဝနေ. ဆဋ္ဌေ သဟဿံ လောကန္တိ ဣမိနာ ထေရဿ သတတ ဝိဟာရော ဒဿိတော. ထေရော ဟိ ပါတောဝ မုခံ ဓောဝိတွာ အတီတာနာဂတေ ကပ္ပသဟဿံ အနုဿရတိ. ပစ္စုပ္ပန္နေ ပန ဒသစက္ကဝါဠသဟဿံ ဧကာဝဇ္ဇနဿ အာပါထမာဂစ္ဆတိ. သတ္တမံ ဥတ္တာနမေဝ.

902-905. 第四经中，`kaṇḍakīvane`（荆棘林）是在大迦罗曼陀林(mahākaramandavana)。第六经中，以`sahassaṃ lokaṃ`（千世界）显示了长老的恒常安住。长老确实在清晨洗漱后，忆念过去与未来的一千劫。至于现在，一万个轮围世界(cakkavāḷa)会进入他一念的范围。第七经的意义浅显。

---

၈. သလဠာဂါရသုတ္တဝဏ္ဏနာ

8. 娑罗逻堂经释义

---

၉၀၆. အဋ္ဌမေ သလဠာဂါရေတိ သလဠရုက္ခမယာယ ပဏ္ဏသာလာယ, သလဠရုက္ခဿ ဝါ ဒွါရေ ဌိတတ္တာ ဧဝံနာမကေ အဂါရေ. ဣမသ္မိံ သုတ္တေ ဝိပဿနာယ သဒ္ဓိံ ဝိပဿကပုဂ္ဂလော ကထိတော.

906. 第八经中，`salaḷāgāre`（娑罗逻堂）是指用娑罗逻树木所造的叶屋，或是因位于娑罗逻树门前而得名的房舍。此经中，连同观(vipassanā)一起，也宣说了修观之人(vipassakapuggala)。

---

၉. အမ္ဗပါလိဝနသုတ္တဝဏ္ဏနာ

9. 庵婆波利林经释义

---

၉၀၇. နဝမေ [Pg.294] အာသဘိံ ဝါစန္တိ အတ္တနော အရဟတ္တဘာဝဒီပကံ ဥတ္တမဝါစံ. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

907. 第九经中，`āsabhiṃ vācaṃ`（牛王之语）是指彰显自身阿罗汉状态的无上之言。其余各处意义皆浅显易解。

---

ရဟောဂတဝဂ္ဂေါ ပဌမော.

独处品第一

---

၂. ဒုတိယဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ

2. 第二品释义

---

၉၀၉-၉၂၂. ဒုတိယဝဂ္ဂေ ဌာနဉ္စ ဌာနတောတိအာဒီဟိ ထေရော ဒသဗလဉာဏံ ပဋိဇာနာတိ. ကိမ္ပနေတံ သာဝကာနံ ဟောတီတိ? ဧကဒေသေန ဟောတိ, သဗ္ဗညုဗုဒ္ဓါနံ ပနေတံ နိပ္ပဒေသံ သဗ္ဗာကာရပရိပူရန္တိ.

909-922. 在第二品中，阿那律长老通过“处与非处”（ṭhānañca ṭhānatoti）等，宣称了十力智。那么，这对声闻弟子而言如何呢？是部分的；但对一切知佛陀而言，此智则是完全、无余、在一切方面都圆满的。

---

အနုရုဒ္ဓသံယုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

阿那律相应释义终。

---

၉. ဈာနသံယုတ္တဝဏ္ဏနာ

9. 禅相应释义

---

၉၂၃. ဈာနသံယုတ္တံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ.

923. 禅相应意义显明。

---

ဈာနသံယုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

禅相应释义终。

---

၁၀. အာနာပါနသံယုတ္တံ

10. 入出息念相应

---

၁. ဧကဓမ္မဝဂ္ဂေါ

1. 一法品

---

၁. ဧကဓမ္မသုတ္တဝဏ္ဏနာ

1. 一法经释义

---

၉၇၇. အာနာပါနသံယုတ္တဿ [Pg.295] ပဌမေ ဧကဓမ္မောတိ ဧကော ဓမ္မော. သေသမေတ္ထ ယံ ဝတ္တဗ္ဗံ သိယာ, တံ သဗ္ဗံ သဗ္ဗာကာရေန ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၂၁၅) အာနာပါနဿတိကမ္မဋ္ဌာနနိဒ္ဒေသေ ဝုတ္တမေဝ.

977. 在入出息念相应的第一经中，“一法”是指一个法。其余在此应说的一切，都已在《清净道论》（Visuddhimagga）的入出息念业处解释中全面说明了。

---

၆. အရိဋ္ဌသုတ္တဝဏ္ဏနာ

6. 阿里吒经释义

---

၉၈၂. ဆဋ္ဌေ ဘာဝေထ နောတိ ဘာဝေထ နု. ကာမစ္ဆန္ဒောတိ ပဉ္စကာမဂုဏိကရာဂေါ. အဇ္ဈတ္တံ ဗဟိဒ္ဓါ စ ဓမ္မေသူတိ အဇ္ဈတ္တိကဗာဟိရေသု ဒွါဒသသု အာယတနဓမ္မေသု. ပဋိဃသညာ သုပ္ပဋိဝိနီတာတိ ပဋိဃသမ္ပယုတ္တသညာ သုဋ္ဌု ပဋိဝိနီတာ, သမုစ္ဆိန္နာတိ အတ္ထော. ဣမိနာ အတ္တနော အနာဂါမိမဂ္ဂံ ကထေတိ. ဣဒါနိ အရဟတ္တမဂ္ဂဿ ဝိပဿနံ ဒဿေန္တော သော သတောဝ အဿသိဿာမီတိအာဒိမာဟ.

982. 第六经中，“bhāvetha no”是“bhāvetha nu”。“欲贪”（kāmacchanda）即是对五种感官欲乐的贪爱。“于内外法中”是指于内在与外在的十二处法。“嗔恚想善调伏”是指与嗔恚相应的想被善加调伏，意思是已被断除。以此说明他自己的不还道。现在，为了开示阿罗汉道的观（vipassanā），他说了“我将正念地入息”等。

---

၇. မဟာကပ္ပိနသုတ္တဝဏ္ဏနာ

7. 摩诃劫宾那经释义

---

၉၈၃. သတ္တမေ ဣဉ္ဇိတတ္တံ ဝါ ဖန္ဒိတတ္တံ ဝါတိ ဥဘယေနပိ စလနမေဝ ကထိတံ.

983. 第七经中，“摇动”（iñjitattaṃ）或“颤动”（phanditattaṃ），这两者都是指移动。

---

၈. ပဒီပေါပမသုတ္တဝဏ္ဏနာ

8. 灯本行释义

---

၉၈၄. အဋ္ဌမေ နေဝ ကာယောပိ ကိလမတိ န စက္ခူနီတိ အညေသု ဟိ ကမ္မဋ္ဌာနေသု ကမ္မံ ကရောန္တဿ ကာယောပိ ကိလမတိ, စက္ခူနိပိ ဝိဟညန္တိ. ဓာတုကမ္မဋ္ဌာနသ္မိဉှိ ကမ္မံ ကရောန္တဿ ကာယော ကိလမတိ, ယန္တေ ပက္ခိပိတွာ ပီဠနာကာရပ္ပတ္တော ဝိယ ဟောတိ. ကသိဏကမ္မဋ္ဌာနေ ကမ္မံ ကရောန္တဿ စက္ခူနိ ဖန္ဒန္တိ ကိလမန္တိ, နိက္ခမိတွာ ပတနာကာရပ္ပတ္တာနိ ဝိယ ဟောန္တိ. ဣမသ္မိံ ပန ကမ္မဋ္ဌာနေ ကမ္မံ ကရောန္တဿ နေဝ ကာယော ကိလမတိ, န အက္ခီနိ ဝိဟညန္တိ. တသ္မာ ဧဝမာဟ.

984. 第八经中，“身体既不疲劳，眼睛也不受损”，因为在其他业处中修行时，身体会疲劳，眼睛也会受到损害。在修习界业处时，身体会疲劳，就像被放入压榨机中挤压一样。在修习遍处业处时，眼睛会跳动、疲劳，就像要凸出来掉落一样。但在此业处中修行时，身体既不疲劳，眼睛也不受损害。因此这么说。

---

သဗ္ဗသော [Pg.296] ရူပသညာနန္တိအာဒိ ကသ္မာ ဝုတ္တံ, ကိံ အာနာပါနေ ကသိဏုဂ္ဃာဋနံ လဗ္ဘတီတိ? တိပိဋကစူဠာဘယတ္ထေရော ပနာဟ – ‘‘ယသ္မာ အာနာပါနနိမိတ္တံ တာရကရူပမုတ္တာဝလိကာဒိသဒိသံ ဟုတွာ ပညာယတိ, တသ္မာ တတ္ထ ကသိဏုဂ္ဃာဋနံ လဗ္ဘတီ’’တိ. တိပိဋကစူဠနာဂတ္ထေရော ‘‘န လဗ္ဘတေဝါ’’တိ အာဟ. အလဗ္ဘန္တေ အယံ အရိယိဒ္ဓိအာဒိကော ပဘေဒေါ ကသ္မာ ဂဟိတောတိ? အာနိသံသဒဿနတ္ထံ. အရိယံ ဝါ ဟိ ဣဒ္ဓိံ စတ္တာရိ ဝါ ရူပါဝစရဇ္ဈာနာနိ စတဿော ဝါ အရူပသမာပတ္တိယော နိရောဓသမာပတ္တိံ ဝါ ပတ္ထယမာနေန ဘိက္ခုနာ အယံ အာနာပါနဿတိသမာဓိ သာဓုကံ မနသိကာတဗ္ဗော. ယထာ ဟိ နဂရေ လဒ္ဓေ ယံ စတူသု ဒိသာသု ဥဋ္ဌာနကဘဏ္ဍံ, တံ စတူဟိ ဒွါရေဟိ နဂရမေဝ ပဝိသတီတိ, ဇနပဒေါ လဒ္ဓေါ စ ဟောတိ. နဂရဿေဝ ဟေသော အာနိသံသော. ဧဝံ အာနာပါနဿတိသမာဓိဘာဝနာယ အာနိသံသော ဧသ အရိယိဒ္ဓိအာဒိကော ပဘေဒေါ, သဗ္ဗာကာရေန ဘာဝိတေ အာနာပါနဿတိသမာဓိသ္မိံ သဗ္ဗမေတံ ယောဂိနော နိပ္ဖဇ္ဇတီတိ အာနိသံသဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ. သုခဉ္စေတိ ဧတ္ထ သောတိ ကသ္မာ န ဝုတ္တံ? ယသ္မာ ဘိက္ခူတိ ဣမသ္မိံ ဝါရေ နာဂတံ.

为何说“超越一切色想”等？是否能在入出息念中开启遍处？’三藏小无畏(Tipiṭakacūḷābhaya)长老说：‘因为入出息念的相显现为星辰、珠串等之状，所以能在此开启遍处。’三藏小龙(Tipiṭakacūḷanāga)长老则说：‘实际上不能。’既然不能，为何还要举出圣神通等种类？是为了显示其功德。如果比丘希望获得圣神通、四种色界禅、四种无色定或者灭尽定，就应当善加作意此入出息念定。犹如攻下一座城池，四方的货物便由四门进入城中，从而也获得了整个国土，这正是那城池的利益。同样，圣神通等此类差别是修习入出息念定的功德。为了显示此功德而说：当入出息念定被全面修习时，这一切都会为修行者成就。在‘以及乐’(sukhañca)一句中，为何没有说‘他’(so)？因为在这一节中，‘比丘’(bhikkhu)一词没有出现。

---

၉. ဝေသာလီသုတ္တဝဏ္ဏနာ

9. 毗舍离经释义

---

၉၈၅. နဝမေ ဝေသာလိယန္တိ ဧဝံနာမကေ ဣတ္ထိလိင်္ဂဝသေန ပဝတ္တဝေါဟာရေ နဂရေ. တဉှိ နဂရံ တိက္ခတ္တုံ ပါကာရပရိက္ခေပဝဍ္ဎနေန ဝိသာလီဘူတတ္တာ ဝေသာလီတိ ဝုစ္စတိ. ဣဒမ္ပိ စ နဂရံ သဗ္ဗညုတံ ပတ္တေယေဝ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေ သဗ္ဗာကာရဝေပုလ္လတံ ပတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဧဝံ ဂေါစရဂါမံ ဒဿေတွာ နိဝါသဋ္ဌာနမာဟ မဟာဝနေ ကူဋာဂါရသာလာယန္တိ. တတ္ထ မဟာဝနံ နာမ သယံဇာတံ အရောပိမံ သပရိစ္ဆေဒံ မဟန္တံ ဝနံ. ကပိလဝတ္ထုသာမန္တာ ပန မဟာဝနံ ဟိမဝန္တေန သဟ ဧကာဗဒ္ဓံ အပရိစ္ဆေဒံ ဟုတွာ မဟာသမုဒ္ဒံ အာဟစ္စ ဌိတံ. ဣဒံ တာဒိသံ န ဟောတိ, သပရိစ္ဆေဒံ မဟန္တံ ဝနန္တိ မဟာဝနံ. ကူဋာဂါရသာလာ ပန မဟာဝနံ နိဿာယ ကတေ အာရာမေ ကူဋာဂါရံ အန္တောကတွာ ဟံသဝဋ္ဋကစ္ဆန္နေန ကတာ သဗ္ဗာကာရသမ္ပန္နာ ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော ဂန္ဓကုဋီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

985. 第九经中。毗舍离（Vesālī）：此乃一依阴性词而通行之城名。此城因城郭三度扩张而广大，故称“毗舍离”。当知此城亦于世尊证得一切知智时，才在各方面达到圆满。如是开示乞食村后，复示其住处，曰：“于大林（Mahāvana）中之重阁讲堂（Kūṭāgārasālā）。” 此处所谓大林，乃自然生长、非人所植、有边界之大森林。而迦毗罗卫（Kapilavatthu）附近之大林，则与雪山（Himavanta）相连，无有边界，延至大海。此林非彼，乃有边界之大森林，故称“大林”。而重阁讲堂，是在依大林而建的园林中，内含一座尖顶殿堂，以雁翼形铺设屋顶，一切圆满，当知其为世尊的香室（gandhakuṭī）。

---

အနေကပရိယာယေန အသုဘကထံ ကထေတီတိ အနေကေဟိ ကာရဏေဟိ အသုဘာကာရသန္ဒဿနပ္ပဝတ္တံ ကာယဝိစ္ဆန္ဒနီယကထံ ကထေတိ. သေယျထိဒံ – အတ္ထိ [Pg.297] ဣမသ္မိံ ကာယေ ကေသာ လောမာ နခါ ဒန္တာ…ပေ… မုတ္တန္တိ. ကိံ ဝုတ္တံ ဟောတိ? ဘိက္ခဝေ, ဣမသ္မိံ ဗျာမမတ္တေ ကဠေဝရေ သဗ္ဗာကာရေနပိ ဝိစိနန္တော န ကောစိ ကိဉ္စိ မုတ္တံ ဝါ မဏိံ ဝါ ဝေဠုရိယံ ဝါ အဂရုံ ဝါ စန္ဒနံ ဝါ ကုင်္ကုမံ ဝါ ကပ္ပုရံ ဝါ ဝါသစုဏ္ဏာဒိံ ဝါ အဏုမတ္တမ္ပိ သုစိဘာဝံ ပဿတိ, အထ ခေါ ပရမဒုဂ္ဂန္ဓံ ဇေဂုစ္ဆအဿိရိကဒဿနံ ကေသလောမာဒိနာနပ္ပကာရံ အသုစိမေဝ ပဿတိ, တသ္မာ န ဧတ္ထ ဆန္ဒော ဝါ ရာဂေါ ဝါ ကရဏီယော. ယေပိ ဥတ္တမင်္ဂေ သိရသိ ဇာတာ ကေသာ နာမ, တေပိ အသုဘာ စေဝ အသုစိနော စ ပဋိကူလာ စ. သော စ နေသံ အသုဘာသုစိပဋိကူလဘာဝေါ ဝဏ္ဏတောပိ သဏ္ဌာနတောပိ ဂန္ဓတောပိ အာသယတောပိ ဩကာသတောပီတိ ပဉ္စဟာကာရေဟိ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဧဝံ လောမာဒီနမ္ပီတိ အယမေတ္ထ သင်္ခေပေါ, ဝိတ္ထာရော ပန ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၃၀၇) ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဣတိ ဘဂဝါ ဧကမေကသ္မိံ ကောဋ္ဌာသေ ပဉ္စပဉ္စပ္ပဘေဒေန အနေကပရိယာယေန အသုဘကထံ ကထေတိ.

以种种方式说不净说，即以多种因缘，宣说开示不净相、能决断分别色身的法谈。例如：“于此身中有发、毛、爪、齿……乃至尿。”此是何义？诸比丘，于此一寻之身中，即使以一切方式遍寻，亦不见任何珍珠、宝石、琉璃、沉香、檀香、番红花、樟脑或香粉等丝毫清净之相；反之，只见极为恶臭、可厌、景象丑陋的种种不净物，如发、毛等。是故，于此不应生起欲或贪。即使是生于最上肢分——头上的所谓头发，它们也是不美、不净、可厌的。而彼等的不美、不净、可厌之相，应由色、形、香、所依与处所此五相而知。毛等亦复如是。此为简说，广说则应依《清净道论》(Visuddhimagga)中所说之理而知。如是，世尊于身体的每一部分，以每分五种之别，以种种方式说不净说。

---

အသုဘာယ ဝဏ္ဏံ ဘာသတီတိ ဥဒ္ဓုမာတကာဒိဝသေန အသုဘမာတိကံ နိက္ခိပိတွာ ပဒဘာဇနီယေန တံ ဝိဘဇန္တော ဝဏ္ဏေန္တော အသုဘာယ ဝဏ္ဏံ ဘာသတိ. အသုဘဘာဝနာယ ဝဏ္ဏံ ဘာသတီတိ ယာ အယံ ကေသာဒီသု ဝါ ဥဒ္ဓုမာတကာဒီသု ဝါ အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါဝတ္ထူသု အသုဘာကာရံ ဂဟေတွာ ပဝတ္တဿ စိတ္တဿ ဘာဝနာ ဝဍ္ဎနာ ဖာတိကမ္မံ, တဿာ အသုဘဘာဝနာယ အာနိသံသံ ဒဿေန္တော ဝဏ္ဏံ ဘာသတိ, ဂုဏံ ပရိကိတ္တေတိ. သေယျထိဒံ – ‘‘အသုဘဘာဝနာဘိယုတ္တော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ကေသာဒီသု ဝါ ဝတ္ထူသု ဥဒ္ဓုမာတကာဒီသု ဝါ ပဉ္စင်္ဂဝိပ္ပဟီနံ ပဉ္စင်္ဂသမန္နာဂတံ တိဝိဓကလျာဏံ ဒသလက္ခဏသမ္ပန္နံ ပဌမဇ္ဈာနံ ပဋိလဘတိ. သော တံ ပဌမဇ္ဈာနသင်္ခါတံ စိတ္တမဉ္ဇူသံ နိဿာယ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ ဥတ္တမတ္ထံ အရဟတ္တံ ပါပုဏာတီ’’တိ.

赞叹不净，是指提出肿胀等不净纲目后，以词句分析来分别、阐释，如此赞叹不净。赞叹修不净，是指对于在发等，或肿胀等内外事物中，执取不净之相而生起的心，进行培育、增长与多次实行；为了显示此修不净的利益而赞叹，称颂其功德。这即是说：“诸比丘，勤修不净的比丘，于发等事物或肿胀等不净中，舍断五支、具足五支，具三善、足十相，而证得初禅。他依靠此被称为初禅的心之宝箱，增长观(vipassanā)，达到至上义利，即阿罗汉果。”

---

ဣစ္ဆာမဟံ, ဘိက္ခဝေ, အဍ္ဎမာသံ ပဋိသလ္လီယိတုန္တိ အဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဧကံ အဍ္ဎမာသံ ပဋိသလ္လီယိတုံ နိလီယိတုံ ဧကကောဝ ဟုတွာ ဝိဟရိတုံ ဣစ္ဆာမီတိ အတ္ထော. နာမှိ ကေနစိ ဥပသင်္ကမိတဗ္ဗော အညတြ ဧကေန ပိဏ္ဍပါတနီဟာရကေနာတိ ယော အတ္တနာ ပယုတ္တဝါစံ အကတွာ မမတ္ထာယ သဒ္ဓေသု ကုလေသု ပဋိယတ္တပိဏ္ဍပါတံ နီဟရိတွာ မယှံ ဥပနာမေတိ, တံ ပိဏ္ဍပါတနီဟာရကံ ဧကံ ဘိက္ခုံ ဌပေတွာ နာမှိ အညေန ကေနစိ ဘိက္ခုနာ ဝါ ဂဟဋ္ဌေန ဝါ ဥပသင်္ကမိတဗ္ဗောတိ.

“诸比丘，我欲独住半月”，其义为：诸比丘，我欲于半月期间，独住、隐居，独自一人而住。“除送食者一人外，我不应被任何人前来拜见”，其义为：有一位比丘，他自己不作乞求之语，从有信心的家族中，将已准备好的食物取出拿来给我；除此送食的比丘一人外，我不应被任何其他比丘或在家人前来拜见。

---

ကသ္မာ [Pg.298] ပန ဧဝမာဟာတိ? အတီတေ ကိရ ပဉ္စသတာ မိဂလုဒ္ဒကာ မဟတီဟိ ဒဏ္ဍဝါဂုရာဒီဟိ အရညံ ပရိက္ခိပိတွာ ဟဋ္ဌတုဋ္ဌာ ဧကတောယေဝ ယာဝဇီဝံ မိဂပက္ခိဃာတကမ္မေန ဇီဝိကံ ကပ္ပေတွာ နိရယေ ဥပ္ပန္နာ. တေ တတ္ထ ပစ္စိတွာ ပုဗ္ဗေ ကတေန ကေနစိဒေဝ ကုသလကမ္မေန မနုဿေသု ဥပ္ပန္နာ ကလျာဏူပနိဿယဝသေန သဗ္ဗေပိ ဘဂဝတော သန္တိကေ ပဗ္ဗဇ္ဇဉ္စ ဥပသမ္ပဒဉ္စ လဘိံသု. တေသံ တတော မူလာကုသလကမ္မတော အဝိပက္ကဝိပါကာ အပရာပရစေတနာ တသ္မိံ အဍ္ဎမာသဗ္ဘန္တရေ အတ္တူပက္ကမေန စ ပရူပက္ကမေန စ ဇီဝိတူပစ္ဆေဒါယ ဩကာသမကာသိ. တံ ဘဂဝါ အဒ္ဒသ. ကမ္မဝိပါကော စ နာမ န သက္ကာ ကေနစိ ပဋိဗာဟိတုံ. တေသု စ ဘိက္ခူသု ပုထုဇ္ဇနာပိ အတ္ထိ, သောတာပန္နသကဒါဂါမိအနာဂါမိခီဏာသဝါပိ. တတ္ထ ခီဏာသဝါ အပ္ပဋိသန္ဓိကာ, ဣတရေ အရိယသာဝကာ နိယတဂတိကာ သုဂတိပရာယဏာ, ပုထုဇ္ဇနာနံ ဂတိ အနိယတာ.

然则，为何如此说？据说，在过去，有五百名猎人以大棍棒、罗网等物围住森林，兴高采烈地终生以猎杀鸟兽为业，命终后堕于地狱。他们在那里受报之后，因往昔所造的某种善业而得生人间，又因善近因缘，皆在世尊座下出家并受具足戒。然而，他们那源于根本不善业、果报未熟的后续诸思，于此半月之内，或由自杀，或由他杀，为生命的断绝创造了机会。世尊见到了那业。业果，确实非任何人所能阻止。在这些比丘中，既有凡夫，也有须陀洹、斯陀含、阿那含与漏尽者。其中，漏尽者不再结生，其余圣弟子则趣向已定，归于善趣，而凡夫的趣向则是不定的。

---

အထ ဘဂဝါ စိန္တေသိ – ‘‘ဣမေ အတ္တဘာဝေ ဆန္ဒရာဂေန မရဏဘယဘီတာ န သက္ခိဿန္တိ ဂတိံ ဝိသောဓေတုံ, ဟန္ဒ နေသံ ဆန္ဒရာဂပ္ပဟာနာယ အသုဘကထံ ကထေမိ. တံ သုတွာ အတ္တဘာဝေ ဝိဂတစ္ဆန္ဒရာဂတာယ ဂတိဝိသောဓနံ ကတွာ သဂ္ဂေ ပဋိသန္ဓိံ ဂဏှိဿန္တိ, ဧဝံ တေသံ မမ သန္တိကေ ပဗ္ဗဇ္ဇာ သာတ္ထိကာ ဘဝိဿတီ’’တိ. တတော တေသံ အနုဂ္ဂဟာယ အသုဘကထံ ကထေသိ ကမ္မဋ္ဌာနသီသေန, နော မရဏဝဏ္ဏသံဝဏ္ဏနာဓိပ္ပာယေန. ကထေတွာ စ ပနဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘သစေ ဣမံ အဍ္ဎမာသံ မံ ဘိက္ခူ ပဿိဿန္တိ, ‘အဇ္ဇ ဧကော ဘိက္ခု မတော, အဇ္ဇ ဒွေ…ပေ… အဇ္ဇ ဒသာ’တိ အာဂန္တွာ အာရောစေဿန္တိ, အယဉ္စ ကမ္မဝိပါကော န သက္ကာ မယာ ဝါ အညေန ဝါ ပဋိဗာဟိတုံ, သွာဟံ တံ သုတွာပိ ကိံ ကရိဿာမိ, ကိံ မေ အနတ္ထကေန အနယဗျသနေန သုတေန, ဟန္ဒာဟံ ဘိက္ခူနံ အဒဿနံ ဥပဂစ္ဆာမီ’’တိ. တသ္မာ ဧဝမာဟ – ‘‘ဣစ္ဆာမဟံ, ဘိက္ခဝေ, အဍ္ဎမာသံ ပဋိသလ္လီယိတုံ, နာမှိ ကေနစိ ဥပသင်္ကမိတဗ္ဗော အညတြ ဧကေန ပိဏ္ဍပါတနီဟာရကေနာ’’တိ.

尔时，世尊思惟：“此等凡夫比丘因对自体(attabhāva)的欲贪而畏惧死亡，将无法清净其趣。那么，为使他们断除欲贪，我来为他们说不净之法。听后，他们将因对自体无有欲贪而清净其趣，投生于天界。如此，他们在我座下的出家才会有义利。”于是，为饶益他们，世尊以业处(kammaṭṭhāna)为首说了不净之法，并非意在称扬死亡。说完之后，他心想：“如果在这半月里，比丘们来见我，前来报告说：‘今日一名比丘死了，今日两名……乃至今日十名。’而此业报，非我或他人所能阻止。我听了又能做什么呢？听闻此等无益、不幸与灾祸之事，于我何益？那么，我还是不见比丘们吧。”因此，他这样说：“诸比丘，我欲独住半月，除送食来之一人外，任何人不得前来见我。”

---

အပရေ ပနာဟု – ‘‘ပရူပဝါဒဝိဝဇ္ဇနတ္ထံ ဧဝံ ဝတွာ ပဋိသလ္လီနော’’တိ. ပရေ ကိရ ဘဂဝန္တံ ဥပဝဒိဿန္တိ – ‘‘အယံ ‘သဗ္ဗညူ အဟံ သဒ္ဓမ္မဝရစက္ကဝတ္တီ’တိ ပဋိဇာနမာနော အတ္တနောပိ သာဝကေ အညမညံ ဃာတေန္တေ နိဝါရေတုံ န သက္ကောတိ, ကိံ အညံ သက္ခိဿတီ’’တိ? တတြ ပဏ္ဍိတာ ဝက္ခန္တိ – ‘‘ဘဂဝါ ပဋိသလ္လာနမနုယုတ္တော န ဣမံ ပဝတ္တိံ ဇာနာတိ, ကောစိဿ အာရောစယိတာပိ နတ္ထိ[Pg.299], သစေ ဇာနေယျ အဒ္ဓါ နိဝါရေယျာ’’တိ. ဣဒံ ပန ဣစ္ဆာမတ္တံ, ပဌမမေဝေတ္ထ ကာရဏံ. နာဿုဓာတိ ဧတ္ထ အဿုဓာတိ ပဒပူရဏမတ္တေ အဝဓာရဏတ္ထေ ဝါ နိပါတော, နေဝ ကောစိ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမီတိ အတ္ထော.

然而，另有师言：“（世尊）为避免他人非议而如是说，后入独住。”据说，他人将非议世尊：“此人自称‘我乃一切知者、无上正法之轮王’，然于己之声闻众互相残杀，尚不能阻止，况能为他事乎？”于此，智者将言：“世尊正专于独住，不知此事，亦无有任何人向其禀告。若知，则必然阻止。”然而，此仅为臆测，初说方是正因。至于“nāssudha”，其中“assu”为语助词，或为满足音节，或为强调之义，其义为“实无任何人走近世尊”。

---

အနေကေဟိ ဝဏ္ဏသဏ္ဌာနာဒီဟိ ကာရဏေဟိ ဝေါကာရော အဿာတိ အနေကာကာရဝေါကာရော. အနေကာကာရဝေါကိဏ္ဏော အနေကာကာရေန သမ္မိဿောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ကော သော? အသုဘဘာဝနာနုယောဂေါ, တံ အနေကာကာရဝေါကာရံ. အသုဘဘာဝနာနုယောဂမနုယုတ္တာ ဝိဟရန္တီတိ ယုတ္တပ္ပယုတ္တာ ဝိဟရန္တိ. အဋ္ဋီယမာနာတိ တေန ကာယေန အဋ္ဋာ ဒုက္ခိတာ ဟောန္တိ. ဟရာယမာနာတိ လဇ္ဇမာနာ. ဇိဂုစ္ဆမာနာတိ ဇိဂုစ္ဆံ ဥပ္ပာဒယမာနာ. သတ္ထဟာရကံ ပရိယေသန္တီတိ ဇီဝိတဟရဏကသတ္ထံ ပရိယေသန္တိ. န ကေဝလဉ္စ တေ သတ္ထံ ပရိယေသိတွာ အတ္တနာ ဝါ အတ္တာနံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေန္တိ, မိဂလဏ္ဍိကမ္ပိ ပန သမဏကုတ္တကံ ဥပသင်္ကမိတွာ, ‘‘သာဓု နော, အာဝုသော, ဇီဝိတာ ဝေါရောပေဟီ’’တိ ဝဒန္တိ. ဧတ္ထ စ အရိယာ နေဝ ပါဏာတိပါတံ ကရိံသု, န သမာဒပေသုံ, န သမနုညာ အဟေသုံ. ပုထုဇ္ဇနာ ပန သဗ္ဗမကံသု.

因颜色、形状等多种原因而有交杂，故为“多种原因的交杂”（anekākāravokāro）。“与多种原因混杂”（anekākāravokiṇṇo）即是说“与多种原因相混合”。那是什么呢？是勤修不净观。那勤修不净观即是“多种原因的交杂”。“他们安住于勤修不净观”，即他们精勤地安住。“苦恼”（aṭṭīyamānā）是指他们因那身体而受压迫、痛苦。“羞愧”（harāyamānā）是指感到羞耻。“厌恶”（jigucchamānā）是指生起厌恶。“他们寻找夺命之具（satthahārakaṃ）”是指他们寻找能夺取生命的刀具。他们并非在寻找刀具后，亲自断除自己的生命，而是去到一位名叫鹿地（Migalaṇḍika）的假沙门（samaṇakuttaka）那里说：“贤友，请您帮我们断除生命吧！”于此，圣者们既不杀生，不教唆杀生，也未曾随喜。而凡夫们则做了所有这些恶行。

---

ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတောတိ တေသံ ပဉ္စန္နံ ဘိက္ခုသတာနံ ဇီဝိတက္ခယပ္ပတ္တဘာဝံ ဉတွာ တတော ဧကီဘာဝတော ဝုဋ္ဌိတော ဇာနန္တောပိ အဇာနန္တော ဝိယ ကထာသမုဋ္ဌာပနတ္ထံ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာမန္တေသိ. ကိံ နု ခေါ, အာနန္ဒ, တနုဘူတော ဝိယ ဘိက္ခုသံဃောတိ ဣတော, အာနန္ဒ, ပုဗ္ဗေ ဗဟူ ဘိက္ခူ ဧကတော ဥပဋ္ဌာနံ အာဂစ္ဆန္တိ, ဥဒ္ဒေသံ ပရိပုစ္ဆံ ဂဏှန္တိ, သဇ္ဈာယန္တိ, ဧကပဇ္ဇောတော ဝိယ အာရာမော ဒိဿတိ. ဣဒါနိ ပန အဍ္ဎမာသမတ္တဿ အစ္စယေန တနုဘူတော ဝိယ တနုကော မန္ဒော အပ္ပကော ဝိရဠော ဝိယ ဇာတော ဘိက္ခုသံဃော. ကိံ နု ခေါ ကာရဏံ? ကိံ ဒိသာသု ပက္ကန္တာ ဘိက္ခူတိ?

从独住中起来后，世尊得知那五百位比丘已经命终，从独住处出来，虽然知道，却像不知道一样，为了开启话题而对具寿阿难说：“阿难，比丘僧团怎么显得如此稀少呢？阿难，以前有许多比丘一起来到集会处，学习圣典与义注，一同诵读，寺院犹如一灯齐明。但现在才过了半个月，比丘僧团就变得稀少、微弱、稀疏了。这到底是什么原因呢？难道比丘们都到各方去了吗？”

---

အထာယသ္မာ အာနန္ဒော ကမ္မဝိပါကေန တေသံ ဇီဝိတက္ခယပ္ပတ္တိံ အသလ္လက္ခေန္တော အသုဘကမ္မဋ္ဌာနာနုယောဂပစ္စယာ ပန သလ္လက္ခေန္တော တထာ ဟိ ပန, ဘန္တေ ဘဂဝါတိအာဒိံ ဝတွာ ဘိက္ခူနံ အရဟတ္တပ္ပတ္တိယာ အညံ ကမ္မဋ္ဌာနံ ယာစန္တော, သာဓု, ဘန္တေ, ဘဂဝါတိအာဒိမာဟ. တဿတ္ထော – သာဓု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ အညံ ကာရဏံ အာစိက္ခတု, ယေန ဘိက္ခုသံဃော အရဟတ္တေ ပတိဋ္ဌဟေယျ[Pg.300]. မဟာသမုဒ္ဒံ ဩရောဟဏတိတ္ထာနိ ဝိယ အညာနိပိ ဒသာနုဿတိ, ဒသကသိဏ, စတုဓာတုဝဝတ္ထာန, ဗြဟ္မဝိဟာရ, အာနာပါနဿတိပဘေဒါနိ ဗဟူနိ နိဗ္ဗာနောရောဟဏကမ္မဋ္ဌာနာနိ သန္တိ, တေသု ဘဂဝါ ဘိက္ခူ သမဿာသေတွာ အညတရံ ကမ္မဋ္ဌာနံ အာစိက္ခတူတိ အဓိပ္ပာယော.

于是，具寿阿难未察觉他们命终是由于业报，反而认为是致力于修习不净业处所致，便说了“大德世尊，确实如此……”等语，并为诸比丘能证得阿罗汉果而请求另一业处，说道：“善哉，大德世尊……”。其义为：“善哉，大德！愿世尊开示另一法门，使比丘僧团得以安住于阿罗汉果。犹如入于大海有诸多渡口，得趣涅槃的业处亦有多种，如十随念、十遍、四界分别、四梵住，以及种种入出息念。愿世尊安慰诸比丘后，为他们开示其中任一业处。”此即是其意趣。

---

အထ ဘဂဝါ တထာ ကာတုကာမော ထေရံ ဥယျောဇေန္တော တေနဟာနန္ဒာတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဝေသာလိံ ဥပနိဿာယာတိ ဝေသာလိယံ ဥပနိဿာယ သမန္တာ ဂါဝုတေပိ အဍ္ဎယောဇနေပိ ယာဝတိကာ ဝိဟရန္တိ, တေ သဗ္ဗေ သန္နိပါတေဟီတိ အတ္ထော. သဗ္ဗေ ဥပဋ္ဌာနသာလာယံ သန္နိပါတေတွာတိ အတ္တနာ ဂန္တုံ ယုတ္တဋ္ဌာနံ သယံ ဂန္တွာ အညတ္ထ ဒဟရဘိက္ခူ ပဟိဏိတွာ မုဟုတ္တေနေဝ အနဝသေသေ ဘိက္ခူ ဥပဋ္ဌာနသာလာယံ သမူဟံ ကတွာ. ယဿဒါနိ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ကာလံ မညတီတိ ဧတ္ထ အယမဓိပ္ပာယော – ဘဂဝါ ဘိက္ခုသံဃော သန္နိပတိတော, ဧသ ကာလော ဘိက္ခူနံ ဓမ္မကထံ ကာတုံ, အနုသာသနိံ ဒါတုံ, ဣဒါနိ ယဿ တုမှေ ကာလံ ဇာနာထ, တံ ကာတဗ္ဗန္တိ.

于是，世尊欲如此行，在派遣长老之际，说了“那么，阿难……”等语。其中，“依止毗舍离(vesāliṃ upanissāya)”之义为：凡住于毗舍离周边一伽浮他(gāvuta)或半由旬(aḍḍhayojana)范围内的比丘，将他们全部集合起来。“将全部比丘集合于侍候堂(Sabbe upaṭṭhānasālāyaṃ sannipātetvā)”是指：（阿难）亲自前往自己适宜去的地方，并派遣年少比丘到其他地方，于片刻间便将所有比丘毫无遗漏地聚集于侍候堂(upaṭṭhānasālā)。于“大德！世尊，现在请知其时(Yassadāni, bhante, bhagavā kālaṃ maññati)”此句，其意趣是：“世尊！比丘僧团已集合。此是为诸比丘说法、予以教诫之时。现在，您认为何时适宜，即请行之。”

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ, အယမ္ပိ ခေါ, ဘိက္ခဝေတိ. အာမန္တေတွာ စ ပန ဘိက္ခူနံ အရဟတ္တပ္ပတ္တိယာ ပုဗ္ဗေ အာစိက္ခိတအသုဘကမ္မဋ္ဌာနတော အညံ ပရိယာယံ အာစိက္ခန္တော အာနာပါနဿတိသမာဓီတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ အာနာပါနဿတိသမာဓီတိ အာနာပါနပရိဂ္ဂါဟိကာယ သတိယာ သဒ္ဓိံ သမ္ပယုတ္တော သမာဓိ, အာနာပါနဿတိယံ ဝါ သမာဓိ, အာနာပါနဿတိသမာဓိ. ဘာဝိတောတိ ဥပ္ပာဒိတော ဝဍ္ဎိတော ဝါ. ဗဟုလီကတောတိ ပုနပ္ပုနံ ကတော. သန္တော စေဝ ပဏီတော စာတိ သန္တော စေဝ ပဏီတော စေဝ. ဥဘယတ္ထ ဧဝသဒ္ဒေန နိယမော ဝေဒိတဗ္ဗော. ကိံ ဝုတ္တံ ဟောတိ? အယဉှိ ယထာ အသုဘကမ္မဋ္ဌာနံ ကေဝလံ ပဋိဝေဓဝသေန သန္တဉ္စ ပဏီတဉ္စ, ဩဠာရိကာရမ္မဏတ္တာ ပန ပဋိကူလာရမ္မဏတ္တာ စ အာရမ္မဏဝသေန နေဝ သန္တံ န ပဏီတံ, န ဧဝံ ကေနစိ ပရိယာယေန အသန္တော ဝါ အပ္ပဏီတော ဝါ, အပိစ ခေါ အာရမ္မဏသန္တတာယပိ သန္တော ဝူပသန္တော နိဗ္ဗုတော, ပဋိဝေဓသင်္ခါတာယ အင်္ဂသန္တတာယပိ, အာရမ္မဏပဏီတတာယ ပဏီတော အတိတ္တိကရော, အင်္ဂပဏီတတာယပီတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘သန္တော စေဝ ပဏီတော စာ’’တိ.

尔时，世尊称呼诸比丘：“诸比丘！”称呼后，为诸比丘宣说一个不同于先前所说、为证阿罗汉果的不净业处的法门，说了以“入出息念定”等为开头的文句。其中，“入出息念定”是指与把握入出息之念相应的定，或依止于入出息念的定。“已修习”指已令生起或增长。“多修习”指一再修作。“既寂静又殊胜”即是寂静且是殊胜。于两处，当知“eva”（即）字是为限定。此话何意？诚然，不净业处仅以通达力而言是寂静与殊胜的，但因其所缘粗大且可厌，就所缘而言则既不寂静也不殊胜。此（入出息念定）则不然，它在任何方面都不是不寂静或不殊胜的。再者，它因所缘寂静而是寂静、寂止、寂灭；也因名为“通达”之（禅）支寂静而是寂静、寂止、寂灭；因所缘殊胜而是殊胜、不令厌足；也因（禅）支殊胜而是殊胜、不令厌足。是故说“既寂静又殊胜”。

---

အသေစနကော [Pg.301] စ သုခေါ စ ဝိဟာရောတိ ဧတ္ထ ပန နာဿ သေစနန္တိ အသေစနကော, အနာသိတ္တကော အဗ္ဗောကိဏ္ဏော ပါဋိယေက္ကော အာဝေဏိကော, နတ္ထိ ဧတ္ထ ပရိကမ္မေန ဝါ ဥပစာရေန ဝါ သန္တတာ, အာဒိသမန္နာဟာရတော ပဘုတိ အတ္တနော သဘာဝေနေဝ သန္တော စ ပဏီတော စာတိ အတ္ထော. ကေစိ ‘‘အသေစနကော’’တိ အနာသိတ္တကော ဩဇဝန္တော, သဘာဝေနေဝ မဓုရော’’တိ ဝဒန္တိ. ဧဝမယံ အသေစနကော စ အပ္ပိတပ္ပိတက္ခဏေ ကာယိကစေတသိကသုခပ္ပဋိလာဘာယ သံဝတ္တနတော သုခေါ စ ဝိဟာရောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော.

于“无须浇灌而乐住”此句中，对此（入出息念定）无有任何能带来寂静与殊胜状态的浇灌之因，故称“无须浇灌”（asecanako），即无倾注、不杂、独特、不共。此处，其寂静性并非通过预备（parikamma）或近行（upacāra）而得；其义为：从最初作意起，即以其自性而寂静且殊胜。有些人说：“‘无须浇灌’即无倾注而有滋味，自性甘美。”如是，当知此（定）是“无须浇灌”的；并且，因其在每一个安止的刹那都能引生身心之乐，故是“乐住”。

---

ဥပ္ပန္နုပ္ပန္နေတိ အဝိက္ခမ္ဘိတေ. ပါပကေတိ လာမကေ. အကုသလေ ဓမ္မေတိ အကောသလ္လသမ္ဘူတေ ဓမ္မေ. ဌာနသော အန္တရဓာပေတီတိ ခဏေနေဝ အန္တရဓာပေတိ ဝိက္ခမ္ဘေတိ. ဝူပသမေတီတိ သုဋ္ဌု ဥပသမေတိ, နိဗ္ဗေဓဘာဂိယတ္တာ အနုပုဗ္ဗေန အရိယမဂ္ဂဝုဒ္ဓိပ္ပတ္တော သမုစ္ဆိန္ဒတိ, ပဋိပ္ပဿမ္ဘေတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဂိမှာနံ ပစ္ဆိမေ မာသေတိ အာသာဠှမာသေ. ဦဟတံ ရဇောဇလ္လန္တိ အဋ္ဌ မာသေ ဝါတာတပသုက္ခာယ ဂေါမဟိံသာဒိပါဒပ္ပဟာရသမ္ဘိန္နာယ ပထဝိယာ ဥဒ္ဓံ ဟတံ ဦဟတံ အာကာသေ သမုဋ္ဌိတံ ရဇဉ္စ ရေဏုဉ္စ. မဟာ အကာလမေဃောတိ သဗ္ဗံ နဘံ အဇ္ဈောတ္ထရိတွာ ဥဋ္ဌိတော အာသာဠှဇုဏှပက္ခေ သကလံ အဍ္ဎမာသံ ဝဿနကမေဃော. သော ဟိ အသမ္ပတ္တေ ဝဿကာလေ ဥပ္ပန္နတ္တာ အကာလမေဃောတိ ဣဓ အဓိပ္ပေတော. ဌာနသော အန္တရာဓာပေတိ ဝူပသမေတီတိ ခဏေနေဝ အဒဿနံ နေတိ ပထဝိယံ သန္နိသီဒါပေတိ. ဧဝမေဝ ခေါတိ ဩပမ္မနိဒဿနမေတံ. တတော ပရံ ဝုတ္တနယမေဝ.

“已生已生的”(Uppannuppanne)指未被镇伏的。“恶的”(Pāpake)指低劣的。“不善法”(Akusale dhamme)指源于不善巧而生的法。“即刻使其消失”(Ṭhānaso antaradhāpeti)指即刻使其消失、镇伏。“使其平息”(Vūpasameti)指彻底平息；因其导向决择，逐步达到圣道的增长，从而根除，并使其安息，故如是说。“夏季最后一个月”指阿沙荼月(āsāḷhamāsa)。“扬起的尘垢”(Ūhataṃ rajojallaṃ)指八个月中，被风、阳光晒干，以及被牛、水牛等踩踏而破碎的地面上，向上扬起、弥漫于空中的细尘与粗尘。“大的非时之云”(Mahā akālamegho)指覆盖整个天空，在阿沙荼月白分(juṇhapakkha)升起、持续下雨半个月的云。因为它在未到雨季时生起，所以这里意指“非时之云”。“即刻使其消失、使其平息”指瞬间使其不见，使其沉降于地面。“正是这样”(Evameva kho)是此譬喻的展示。其后所说，道理如前。

---

၁၀. ကိမိလသုတ္တဝဏ္ဏနာ

10. 金毗罗经释义

---

၉၈၆. ဒသမေ ကိမိလာယန္တိ ဧဝံနာမကေ နဂရေ. ဧတဒဝေါစာတိ ထေရော ကိရ စိန္တေသိ – ‘‘အယံ ဒေသနာ န ယထာနုသန္ဓိကာ ကတာ, ယထာနုသန္ဓိံ ဂမေဿာမီ’’တိ ဒေသနာနုသန္ဓိံ ဃဋေန္တော ဧတံ အဝေါစ. ကာယညတရန္တိ ပထဝီအာဒီသု ကာယေသု အညတရံ ဝဒါမိ ဝါယောကာယံ ဝဒါမီတိ အတ္ထော. အထ ဝါ စက္ခာယတနံ…ပေ… ကဗဠီကာရော အာဟာရောတိ ပဉ္စဝီသတိ ရူပကောဋ္ဌာသာ ရူပကာယော နာမ, တေသု အာနာပါနံ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနေ [Pg.302] သင်္ဂဟိတတ္တာ ကာယညတရံ ဟောတိ, တသ္မာပိ ဧဝမာဟ. တသ္မာတိဟာတိ ယသ္မာ စတူသု ကာယေသု အညတရံ ဝါယောကာယံ, ပဉ္စဝီသတိ ကောဋ္ဌာသေ ဝါ ရူပကာယေ အညတရံ အာနာပါနံ အနုပဿတိ, တသ္မာ ကာယေ ကာယာနုပဿီတိ အတ္ထော. ဧဝံ သဗ္ဗတ္ထ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. ဝေဒနာညတရန္တိ တီသု ဝေဒနာသု အညတရံ, သုခဝေဒနံ သန္ဓာယေတံ ဝုတ္တံ.

986. 第十，“在金毗罗”(kimilāyaṃ)指在此名的城市。“他说了这话”(Etadavoca)：据说长老思惟道：“此教法未依次第而说，我当使其符合次第。”于是为了连接教法的次第而说了这话。“某一种身”(Kāyaññataraṃ)的意思是：我说地等诸身中的某一种，即是说风身。或者，眼处……乃至段食，此二十五种色部分名为色身，其中，入出息因被摄于所触处中，故为“某一种身”，因此他也这么说。所以，由于在四种身中的某一种——风身，或者在二十五种色部分的色身中随观某一种——入出息，因此说是“于身随观身”。在所有地方，意义都应如是了知。“某一种受”(Vedanāññataranti)是指三种受中的某一种，此处是指乐受。

---

သာဓုကံ မနသိကာရန္တိ ပီတိပဋိသံဝေဒိတာဒိဝသေန ဥပ္ပန္နံ သုန္ဒရံ မနသိကာရံ. ကိံ ပန မနသိကာရော သုခါ ဝေဒနာ ဟောတီတိ? န ဟောတိ, ဒေသနာသီသံ ပနေတံ. ယထေဝ ဟိ ‘‘အနိစ္စသညာဘာဝနာနုယောဂမနုယုတ္တာ’’တိ (မ. နိ. ၃.၁၄၇) ဧတ္ထ သညာနာမေန ပညာ ဝုတ္တာ, ဧဝမိဓာပိ မနသိကာရနာမေန ဈာနဝေဒနာ ဝုတ္တာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဧတသ္မိဉှိ စတုက္ကေ ပဌမပဒေ ပီတိသီသေန ဝေဒနာ ဝုတ္တာ, ဒုတိယပဒေ သုခန္တိ သရူပေနေဝ ဝုတ္တာ. စိတ္တသင်္ခါရပဒဒွယေ ‘‘သညာ စ ဝေဒနာ စ စေတသိကာ ဧတေ ဓမ္မာ စိတ္တပ္ပဋိဗဒ္ဓါ စိတ္တသင်္ခါရာ’’တိ (ပဋိ. မ. ၁.၁၇၄) ဝစနတော ‘‘ဝိတက္ကဝိစာရေ ဌပေတွာ သဗ္ဗေပိ စိတ္တသမ္ပယုတ္တကာ ဓမ္မာ စိတ္တသင်္ခါရေ သင်္ဂဟိတာ’’တိ ဝစနတော စိတ္တသင်္ခါရနာမေန ဝေဒနာ ဝုတ္တာ. တံ သဗ္ဗံ မနသိကာရနာမေန သင်္ဂဟေတွာ ဣဓ ‘‘သာဓုကံ မနသိကာရ’’န္တိ အာဟ.

“善作意”（Sādhukaṃ manasikāraṃ）指以感受喜等的方式所生起的善妙作意。那么，作意是乐受吗？不是，但这（作意）是教说的首要。譬如，在“致力于修习无常想”（《中部》3.147）中，以“想”之名说“慧”；同样，此处也应理解为以“作意”之名说禅那之受。因为在此四句中，第一句以“喜”为首说受，第二句则直接以“乐”的自性说受。在“心行”二句中，根据“想与受是心所，此等法与心相联，是为心行”（《无碍解道》1.174）之说，以及“除去寻、伺，一切心相应法皆摄于心行中”之说，以“心行”之名说受。将所有这些以“作意”之名含摄后，此处说“善作意”。

---

ဧဝံ သန္တေပိ ယသ္မာ ဧသာ ဝေဒနာ အာရမ္မဏံ န ဟောတိ, တသ္မာ ဝေဒနာနုပဿနာ န ယုဇ္ဇတီတိ. နော န ယုဇ္ဇတိ, မဟာသတိပဋ္ဌာနာဒီသုပိ ဟိ တံ တံ သုခါဒီနံ ဝတ္ထုံ အာရမ္မဏံ ကတွာ ဝေဒနာ ဝေဒယတိ, တံ ပန ဝေဒနာပဝတ္တိံ ဥပါဒါယ ‘‘အဟံ ဝေဒယာမီ’’တိ ဝေါဟာရမတ္တံ ဟောတိ, တံ သန္ဓာယ ‘‘သုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယမာနော သုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယာမီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. အပိစ ‘‘ပီတိပ္ပဋိသံဝေဒီ’’တိအာဒီနံ အတ္ထဝဏ္ဏနာယမေတဿ ပရိဟာရော ဝုတ္တောယေဝ. ဝုတ္တဉှေတံ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ –

即使如此，由于此受非所缘，故受随观不适合吗？不，并非不适合。因为在《大念住经》(Mahāsatipaṭṭhāna)等中，也是以种种乐等之事为所缘而感受，然而，依于受的生起，而有“我感受”这样的世俗语，针对此，才说了“感受乐受时，了知‘我感受乐受’”等。再者，在“感受喜”等的释义中，对此的解答也早已说明。《清净道论》(Visuddhimagga)中如是说：

---

‘‘ဒွီဟာကာရေဟိ ပီတိ ပဋိသံဝိဒိတာ ဟောတိ – အာရမ္မဏတော စ အသမ္မောဟတော စ. ကထံ အာရမ္မဏတော ပီတိ ပဋိသံဝိဒိတာ ဟောတိ? သပ္ပီတိကေ ဒွေ ဈာနေ သမာပဇ္ဇတိ, တဿ သမာပတ္တိက္ခဏေ ဈာနပဋိလာဘေန အာရမ္မဏတော ပီတိ ပဋိသံဝိဒိတာ ဟောတိ အာရမ္မဏဿ ပဋိသံဝိဒိတတ္တာ. ကထံ အသမ္မောဟတော ပီတိ ပဋိသံဝိဒိတာ ဟောတိ? သပ္ပီတိကေ ဒွေ ဈာနေ သမာပဇ္ဇိတွာ ဝုဋ္ဌာယ ဈာနသမ္ပယုတ္တပီတိံ ခယတော ဝယတော သမ္မသတိ, တဿ ဝိပဿနာက္ခဏေ လက္ခဏပ္ပဋိဝေဓေန အသမ္မောဟတော [Pg.303] ပီတိ ပဋိသံဝိဒိတာ ဟောတိ. ဝုတ္တဉှေတံ ပဋိသမ္ဘိဒါယံ (ပဋိ. မ. ၁.၁၇၂) ‘‘‘ဒီဃံ အဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတော သတိ ဥပဋ္ဌိတာ ဟောတိ, တာယ သတိယာ တေန ဉာဏေန သာ ပီတိ ပဋိသံဝိဒိတာ ဟောတီ’တိ. ဧတေနေဝ နယေန အဝသေသပဒါနိပိ အတ္ထတော ဝေဒိတဗ္ဗာနီ’’တိ.

“喜由二种行相被了知：由所缘与由无痴。如何由所缘了知喜？行者进入有喜的两种禅那，于彼入定之刹那，因证得禅那，故由所缘了知喜，此是由于所缘已被了知。如何由无痴了知喜？进入有喜的两种禅那后出定，思惟与禅那相应的喜为灭尽、变坏，于彼观之刹那，因彻证其自相与共相，故由无痴了知喜。《无碍解道》(Paṭisambhidāmagga)中亦说：‘以长出息之力，于了知心一境性、不散乱者，念便现前；以彼念与彼智，彼喜被了知。’其余诸句亦应以此理趣知其义。”

---

ဣတိ ယထေဝ ဈာနပဋိလာဘေန အာရမ္မဏတော ပီတိသုခစိတ္တသင်္ခါရာ ပဋိသံဝိဒိတာ ဟောန္တိ, ဧဝံ ဣမိနာပိ ဈာနသမ္ပယုတ္တေန ဝေဒနာသင်္ခါတမနသိကာရပဋိလာဘေန အာရမ္မဏတော ဝေဒနာ ပဋိသံဝိဒိတာ ဟောတိ. တသ္မာ သုဝုတ္တမေတံ ‘‘ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿီ ဘိက္ခု တသ္မိံ သမယေ ဝိဟရတီ’’တိ.

如是，犹如因证得禅那，而由所缘了知喜、乐诸心行；同样地，此行者亦因证得与禅那相应、名为受的作意，而由所缘了知受。是故，“比丘于彼时于诸受随观受而住”，此为善说。

---

နာဟံ, အာနန္ဒ, မုဋ္ဌဿတိဿ အသမ္ပဇာနဿာတိ ဧတ္ထ အယမဓိပ္ပာယော – ယသ္မာ ‘‘စိတ္တပဋိသံဝေဒီ အဿာသိဿာမီ’’တိအာဒိနာ နယေန ပဝတ္တော ဘိက္ခု ကိဉ္စာပိ အဿာသပဿာသနိမိတ္တမာရမ္မဏံ ကရောတိ, တဿ ပန စိတ္တဿ အာရမ္မဏေ သတိဉ္စ သမ္ပဇညဉ္စ ဥပဋ္ဌာပေတွာ ပဝတ္တနတော စိတ္တေ စိတ္တာနုပဿီယေဝ နာမေသ ဟောတိ. န ဟိ မုဋ္ဌဿတိဿ အသမ္ပဇာနဿ အာနာပါနဿတိသမာဓိဘာဝနာ အတ္ထိ, တသ္မာ အာရမ္မဏတော စိတ္တပဋိသံဝိဒိတဝသေန ‘‘စိတ္တေ စိတ္တာနုပဿီ ဘိက္ခု တသ္မိံ သမယေ ဝိဟရတီ’’တိ.

“‘阿难，我不为失念、无正知者说（有入出息念）’，于此，意趣是：因为以‘我将体验心而入息’等方式行持的比丘，虽以入出息相为所缘，但他是于其心的所缘上建立念与正知而行，故他实名为于心随观心者。确实，失念、无正知者，是无有入出息念定之修习的。是故，以由所缘了知心之力，而说：‘比丘于彼时于心随观心而住’。”

---

သော ယံ တံ ဟောတိ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿာနံ ပဟာနံ, တံ ပညာယ ဒိသွာ သာဓုကံ အဇ္ဈုပေက္ခိတာ ဟောတီတိ ဧတ္ထ အဘိဇ္ဈာ ကာမစ္ဆန္ဒနီဝရဏမေဝ, ဒေါမနဿဝသေန ဗျာပါဒနီဝရဏံ ဒဿိတံ. ဣဒဉှိ စတုက္ကံ ဝိပဿနာဝသေနေဝ ဝုတ္တံ, ဓမ္မာနုပဿနာ စ နီဝရဏပဗ္ဗာဒိဝသေန ပဉ္စဝိဓာ ဟောတိ, တဿာ နီဝရဏပဗ္ဗံ အာဒိ, တဿာပိ ဣဒံ နီဝရဏဒွယံ အာဒိ. ဣတိ ဓမ္မာနုပဿနာယ အာဒိံ ဒဿေတုံ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿာနန္တိ အာဟ. ပဟာနန္တိ အနိစ္စာနုပဿနာယ နိစ္စသညံ ပဇဟတီတိ ဧဝံ ပဟာနကရဉာဏံ အဓိပ္ပေတံ. တံ ပညာယ ဒိသွာတိ တံ အနိစ္စဝိရာဂနိရောဓပဋိနိဿဂ္ဂဉာဏသင်္ခါတံ ပဟာနဉာဏံ အပရာယ ဝိပဿနာပညာယ, တမ္ပိ အပရာယာတိ ဧဝံ ဝိပဿနာပရမ္ပရံ ဒဿေတိ[Pg.304]. အဇ္ဈုပေက္ခိတာ ဟောတီတိ ယဉ္စဿ ပထပဋိပန္နံ အဇ္ဈုပေက္ခတိ, ယဉ္စ ဧကတော ဥပဋ္ဌာနံ အဇ္ဈုပေက္ခတီတိ ဒွိဓာ အဇ္ဈုပေက္ခတိ နာမ. တတ္ထ သဟဇာတာနမ္ပိအဇ္ဈုပေက္ခနာ ဟောတိ အာရမ္မဏဿာပိ အဇ္ဈုပေက္ခနာ. ဣဓ အာရမ္မဏ အဇ္ဈုပေက္ခနာ အဓိပ္ပေတာ. တသ္မာတိဟာနန္ဒာတိ ယသ္မာ ‘‘အနိစ္စာနုပဿီ အဿာသိဿာမီ’’တိအာဒိနာ နယေန ပဝတ္တော န ကေဝလံ နီဝရဏာဒိဓမ္မေ, အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿသီသေန ပန ဝုတ္တာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနကရဉာဏမ္ပိ ပညာယ ဒိသွာ အဇ္ဈုပေက္ခိတာ ဟောတိ, တသ္မာ ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဘိက္ခု တသ္မိံ သမယေ ဝိဟရတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗော.

于此，“他以慧看见那贪欲与忧恼的舍离，而善加平舍”者：贪欲即是欲贪盖，以忧恼则显示了嗔恚盖。此四法是专就观（vipassanā）而言。法随观依五盖品等有五种，其中以盖品为首，而此二盖又居其首。为显示法随观之始，故说“贪欲与忧恼”。“舍离”者，意指行舍离之智，如以无常随观舍离常想。所谓“以慧看见”，是指以另一观慧，看见那被称为无常、离贪、灭、舍遣之智的行舍离之智，又以另一观慧看见它，如此显示了观的次第相续。所谓“善加平舍”，是指两种平舍：即平舍已入正道的心，以及平舍统一的专注。于此，又有对俱生法与对所缘的平舍，此处意指对所缘的平舍。是故，阿难，因为以“我将随观无常而入息”等方式行道时，不仅是平舍五盖等法，而且是以慧看见以贪欲与忧恼为首所说诸法的行舍离之智而平舍，是故应知，于彼时，比丘于诸法随观法而住。

---

ဧဝမေဝ ခေါတိ ဧတ္ထ စတုမဟာပထော ဝိယ ဆ အာယတနာနိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာနိ. တသ္မိံ ပံသုပုဉ္ဇော ဝိယ ဆသု အာယတနေသု ကိလေသာ. စတူဟိ ဒိသာဟိ အာဂစ္ဆန္တာ သကဋရထာ ဝိယ စတူသု အာရမ္မဏေသု ပဝတ္တာ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ. ဧကေန သကဋေန ဝါ ရထေန ဝါ ပံသုပုဉ္ဇဿ ဥပဟနနံ ဝိယ ကာယာနုပဿနာဒီဟိ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပဃာတော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ.

同样地，于此，六处应被视为如同四衢道。六处中的烦恼，就像道上的尘堆。于四所缘上运作的四念住，就像从四方驶来的货车与马车。应知，通过身随观等摧毁诸恶不善法，就像一辆货车或马车碾过尘堆。

---

ဧကဓမ္မဝဂ္ဂေါ ပဌမော.

一法品第一。

---

၂. ဒုတိယဝဂ္ဂေါ

2. 第二品

---

၁-၂. ဣစ္ဆာနင်္ဂလသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

1-2. 伊车能伽罗经等释义

---

၉၈၇-၉၈၈. ဒုတိယဝဂ္ဂဿ ပဌမေ ဧဝံ ဗျာကရေယျာထာတိ ကသ္မာ အတ္တနော ဝိဟာရသမာပတ္တိံ အာစိက္ခတိ? ဥပါရမ္ဘမောစနတ္ထံ. သစေ ဟိ တေ ‘‘န ဇာနာမာ’’တိ ဝဒေယျုံ, အထ နေသံ တိတ္ထိယာ ‘‘တုမှေ ‘အသုကသမာပတ္တိယာ နာမ နော သတ္ထာ တေမာသံ ဝိဟာသီ’တိပိ န ဇာနာထ, အထ ကသ္မာ နံ ဥပဋ္ဌဟန္တာ ဝိဟရထာ’’တိ ဥပါရမ္ဘံ အာရောပေယျုံ, တတော မောစနတ္ထံ ဧဝမာဟ.

987-988. 九八七～九八八、于第二品第一经中，（问：）为何（世尊）要说明自己所住的等至？（答：）是为了免于责难。因为，如果他们说“我们不知道”，外道们就会如此责难他们：“你们连‘我们的导师在某某等至中安住了三个月’都不知道，那为何还侍奉他而住呢？”为了让他们免于此难，（世尊）才这样说。

---

အထ ကသ္မာ ယထာ အညတ္ထ ‘‘သတောဝ အဿသတိ, ဒီဃံ ဝါ အဿသန္တော’’တိ (ဒီ. နိ. ၂.၃၇၄; မ. နိ. ၁.၁၀၇; သံ. နိ. ၅.၉၇၇) ဧဝ-ဝါကာရော ဝုတ္တော. ဧဝံ ဣဓ န ဝုတ္တောတိ? ဧကန္တသန္တတ္တာ. အညေသဉှိ [Pg.305] အဿာသော ဝါ ပါကဋော ဟောတိ ပဿာသော ဝါ, ဘဂဝတော ဥဘယမ္ပေတံ ပါကဋမေဝ နိစ္စံ ဥပဋ္ဌိတဿတိတာယာတိ ဧကန္တသန္တတ္တာ န ဝုတ္တော. အထ ‘‘သိက္ခာမီ’’တိ အဝတွာ ကသ္မာ ‘‘အဿသာမီ’’တိ ဧတ္တကမေဝ ဝုတ္တန္တိ? သိက္ခိတဗ္ဗာဘာဝါ. သတ္တ ဟိ သေခါ သိက္ခိတဗ္ဗဘာဝါ သေခါ နာမ, ခီဏာသဝါ သိက္ခိတဗ္ဗာဘာဝါ အသေခါ နာမ, တထာဂတာ အသိက္ခိတဗ္ဗာ အသေက္ခာ နာမ နတ္ထိ တေသံ သိက္ခိတဗ္ဗကိစ္စန္တိ သိက္ခိတဗ္ဗာဘာဝါ န ဝုတ္တံ. ဒုတိယံ ဥတ္တာနမေဝ.

再者，为何不像在其他地方那样，于此经中没有以同样的方式说“有念地入息，或于长入息时……”呢？因为（其作意）已达究竟寂静。于他人，或入息明显，或出息明显；然于世尊，因其念恒常现前，此二者皆同样明显。是故，因（其作意）已达究竟寂静，而未如是说。再者，为何不说“我学”，而只说“我将入息”呢？因为已无所当学。诚然，七种有学，因有尚待修学之处，故名“有学”；漏尽者，因无尚待修学之处，故名“无学”。如来已圆满一切修学，故无所当学之事。是故，因无所当学，而未说“我学”。第二经（之义）浅显易明。

---

၃-၁၀. ပဌမအာနန္ဒသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

3-10. 初阿难经等释义

---

၉၈၉-၉၉၆. တတိယေ ပဝိစိနတီတိ အနိစ္စာဒိဝသေန ပဝိစိနတိ. ဣတရံ ပဒဒွယံ ဧတဿေဝ ဝေဝစနံ. နိရာမိသာတိ နိက္ကိလေသာ ကာယိကစေတသိကဒရထပဋိပဿဒ္ဓိယာ ကာယောပိ စိတ္တမ္ပိ ပဿမ္ဘတိ. သမာဓိယတီတိ သမ္မာ ဌပိယတိ, အပ္ပနာစိတ္တံ ဝိယ ဟောတိ. အဇ္ဈုပေက္ခိတာ ဟောတီတိ သဟဇာတအဇ္ဈုပေက္ခနာယ အဇ္ဈုပေက္ခိတာ ဟောတိ.

989-996. 九八九～九九六、于第三经，“思择”（pavicinati），即以无常等方式而思择。其余二词是此（词）的同义词。“无染”（nirāmisa），即无烦恼；因身、心之热恼的平息，身与心皆得轻安。“得定”（samādhiyati），即被正确地安立，犹如安止心。“舍置”（ajjhupekkhitā hoti），即以俱生之舍而舍置。

---

ဧဝံ စုဒ္ဒသဝိဓေန ကာယပရိဂ္ဂါဟကဿ ဘိက္ခုနော တသ္မိံ ကာယေ သတိ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ, တာယ သတိယာ သမ္ပယုတ္တဉာဏံ ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ, တံသမ္ပယုတ္တမေဝ ကာယိကစေတသိကဝီရိယံ ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ, ပီတိပဿဒ္ဓိစိတ္တေကဂ္ဂတာ ပီတိပဿဒ္ဓိသမာဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂါ, ဣမေသံ ဆန္နံ ဗောဇ္ဈင်္ဂါနံ အနောသက္ကနအနတိဝတ္တနသင်္ခါတော မဇ္ဈတ္တာကာရော ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ. ယထေဝ ဟိ သမပ္ပဝတ္တေသု အဿေသု သာရထိနော ‘‘အယံ ဩလီယတီ’’တိ တုဒနံ ဝါ, ‘‘အယံ အတိဓာဝတီ’’တိ အာကဍ္ဎနံ ဝါ နတ္ထိ, ကေဝလံ ဧဝံ ပဿမာနဿ ဌိတာကာရောဝ ဟောတိ, ဧဝမေဝ ဣမေသံ ဆန္နံ ဗောဇ္ဈင်္ဂါနံ အနောသက္ကနအနတိဝတ္တနသင်္ခါတော မဇ္ဈတ္တာကာရော ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ နာမ ဟောတိ. ဧတ္တာဝတာ ကိံ ကထိတံ? ဧကစိတ္တက္ခဏိကာ နာနာသရသလက္ခဏာ ဝိပဿနာဗောဇ္ဈင်္ဂါ နာမ ကထိတာ.

如是，于以十四种方式把握身的比丘，于彼身之念为念觉支；与彼念相应之智为择法觉支；与彼相应之身心精进为精进觉支；喜、轻安、心一境性，即喜觉支、轻安觉支、定觉支。于此六觉支，不退转亦不超越之中立相，即是舍觉支。譬如于平稳行进之诸马，御者既不因“此马滞后”而策励，亦不因“此马超前”而回拉，仅是旁观其安住之相；同理，于此六觉支，不退转亦不超越之中立相，即名为舍觉支。至此所说为何？所说者，名为于一心刹那生起、具种种作用与特相的观觉支。

---

ဝိဝေကနိဿိတန္တိအာဒီနိ ဝုတ္တတ္ထာနေဝ. ဧတ္ထ ပန သောဠသက္ခတ္တုကာ အာနာပါနဿတိ မိဿကာ ကထိတာ, အာနာပါနမူလကာ သတိပဋ္ဌာနာ ပုဗ္ဗဘာဂါ[Pg.306], တေသံ မူလဘူတာ အာနာပါနဿတိ ပုဗ္ဗဘာဂါ. ဗောဇ္ဈင်္ဂမူလကာ သတိပဋ္ဌာနာ ပုဗ္ဗဘာဂါ, တေပိ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ ပုဗ္ဗဘာဂါဝ. ဝိဇ္ဇာဝိမုတ္တိပူရကာ ပန ဗောဇ္ဈင်္ဂါ နိဗ္ဗတ္တိတလောကုတ္တရာ, ဝိဇ္ဇာဝိမုတ္တိယော အရိယဖလသမ္ပယုတ္တာ. ဝိဇ္ဇာ ဝါ စတုတ္ထမဂ္ဂသမ္ပယုတ္တာ, ဝိမုတ္တိ ဖလသမ္ပယုတ္တာတိ. စတုတ္ထပဉ္စမဆဋ္ဌာနိပိ ဣမိနာဝ သမာနပရိစ္ဆေဒါနိ. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

“依远离”等句，义已如前说。于此，所说者为混合之十六行相入出息念。以入出息念为根本之念住为前分，作为其根本之入出息念亦为前分。以觉支为根本之念住为前分，彼等觉支亦仅为前分。然，圆满明与解脱之觉支，是已生起之出世间法，明与解脱与圣果相应。或，明与第四道相应，解脱与果相应。第四、第五、第六经，亦与此有相同之分章。其余于一切处，皆已明了。

---

အာနာပါနသံယုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

入出息念相应释义终。

---

၁၁. သောတာပတ္တိသံယုတ္တံ

11. 入流相应

---

၁. ဝေဠုဒွါရဝဂ္ဂေါ

1. 竹门品

---

၁. စက္ကဝတ္တိရာဇသုတ္တဝဏ္ဏနာ

1. 转轮王经释义

---

၉၉၇. သောတာပတ္တိသံယုတ္တဿ [Pg.307] ပဌမေ ကိဉ္စာပီတိ အနုဂ္ဂဟဂရဟဏေသု နိပါတော. စတုန္နဉှိ မဟာဒီပါနံ ဣဿရိယာဓိပစ္စံ ရဇ္ဇံ အနုဂ္ဂဏှန္တော စတုန္နဉ္စ အပါယာနံ အပ္ပဟီနဘာဝံ ဂရဟန္တော သတ္ထာ ‘‘ကိဉ္စာပိ, ဘိက္ခဝေ, ရာဇာ စက္ကဝတ္တီ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ စတုန္နံ ဒီပါနန္တိ ဒွိသဟဿဒီပပရိဝါရာနံ စတုန္နံ မဟာဒီပါနံ. ဣဿရိယာဓိပစ္စန္တိ ဣဿရဘာဝေါ ဣဿရိယံ, အဓိပတိဘာဝေါ အာဓိပစ္စံ, ဣဿရိယံ အာဓိပစ္စံ ဧတသ္မိံ ရဇ္ဇေ, န ဆေဒနဘေဒနန္တိ ဣဿရိယာဓိပစ္စံ. ကာရေတွာတိ ဧဝရူပံ ရဇ္ဇံ ပဝတ္တာပေတွာ. ကိဉ္စာပိ, ဘိက္ခဝေ, အရိယသာဝကောတိ ဧတ္ထ အနုဂ္ဂဟပသံသာသု နိပါတော. ပိဏ္ဍိယာလောပေန ဟိ ယာပနံ အနုဂ္ဂဟန္တော စတုန္နဉ္စ အပါယာနံ ပဟီနဘာဝံ ပသံသန္တော သတ္ထာ ‘‘ကိဉ္စာပိ, ဘိက္ခဝေ, အရိယသာဝကော’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ နန္တကာနီတိ အနန္တကာနိ. တေရသဟတ္ထောပိ ဟိ ဝတ္ထသာဋကော ဒသစ္ဆေဒနတော ပဋ္ဌာယ နန္တကန္တေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ.

997. 于《入流相应》第一经中，“kiñcāpi”（即使）一词是用于赞许和责备义的不变词。因为世尊一方面赞许转轮王对四大洲行使主权与统治权的王权，另一方面责备其尚未断除四恶趣的状态，故说：“诸比丘，即使是转轮王……”等。其中，“四大洲”是指有两千小岛环绕的四大部洲。“主权与统治权”（issariyādhipaccaṃ）即：自在的状态为“主权”（issariya），主导的状态为“统治权”（ādhipaccaṃ）；于此王权中，有主权与统治权，而无切割与破坏，是故名为“主权与统治权”。“行使”（kāretvā）是说，使这样的王权得以运行。在“诸比丘，即使是圣弟子……”中，“kiñcāpi”一词则是用于赞许和称赞义的不变词。因为世尊一方面赞许以团食维生，另一方面称赞其已断除四恶趣的状态，故说：“诸比丘，即使是圣弟子……”等。其中，“nantakāni”意为“anantakāni”，即没有边缘的。诚然，即使是一块十三肘长的衣布，从其边缘被裁剪时起，就被算作“无边缘的”（nantaka）了。

---

အဝေစ္စပ္ပသာဒေနာတိ အစလပ္ပသာဒေန. သော ပနာယံ ပသာဒေါ ကိံ ဧကော, အနေကောတိ? ဧကောဝ, သော မဂ္ဂေန အာဂတပ္ပသာဒေါ. ယေသု ပန ဝတ္ထူသု အပုဗ္ဗံ အစရိမံ ရုဟတိ, တေသံ ဝသေန ‘‘ဗုဒ္ဓေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေနာ’’တိအာဒိနာ နယေန တိဓာ ဝုတ္တော. ယသ္မာ စ ဧကော, တသ္မာဝ နိန္နာနာကရဏော ဟောတိ. အရိယသာဝကဿ ဟိ ဗုဒ္ဓေယေဝ ပသာဒေါ စ ပေမဉ္စ ဂါရဝဉ္စ မဟန္တံ, န ဓမ္မေ ဝါ သံဃေ ဝါ, ဓမ္မေယေဝ ဝါ မဟန္တံ, န ဗုဒ္ဓေ ဝါ သံဃေ ဝါ, သံဃေယေဝ ဝါ မဟန္တံ, န ဗုဒ္ဓေ ဝါ ဓမ္မေ ဝါတိ ဧတံ နတ္ထိ. ဣတိပိ သော ဘဂဝါတိအာဒီနိ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ ဝိတ္ထာရိတာနေဝ.

“以不坏净”（aveccappasādena）即以不动摇的净信（acalappasādena）。那么，这净信是一还是多呢？它只有一个，是伴随道而来的净信。然而，就其生起的所缘（vatthūsu）而言，它是同时生起的，因此根据这些所缘，通过“于佛有不坏净”等方式，它被说成三种。正因为它唯一，所以不会有程度的差别。因为对于圣弟子来说，不存在这样的情况：即只对佛有巨大的净信、爱与敬，而对法或僧则不然；或只对法巨大，而对佛或僧则不然；或只对僧巨大，而对佛或法则不然。至于“彼世尊亦是如此……”等素质，已在《清净道论》（Visuddhimagga）中详细阐述。

---

အရိယကန္တေဟီတိ အရိယာနံ ကန္တေဟိ ပိယေဟိ မနာပေဟိ. ပဉ္စ ဟိ သီလာနိ ဘဝန္တရဂတာပိ အရိယာ န ကောပေန္တိ, ဧဝံ တေသံ ပိယာနိ. တာနိ သန္ဓာယေတံ ဝုတ္တံ. အခဏ္ဍေဟီတိအာဒိ သဒိသဝသေန ဝုတ္တံ. မုခဝဋ္ဋိယဉှိ ဆိန္နေကဒေသာ ပါတိ ခဏ္ဍာတိ ဝုစ္စတိ, မဇ္ဈေ ဘိန္နာ ဆိဒ္ဒါတိ, ဧကသ္မိံ ပဒေသေ ဝိသဘာဂဝဏ္ဏာ ဂါဝီ သဗလာတိ, နာနာဗိန္ဒုစိတ္တာ ကမ္မာသာတိ, ဧဝမေဝ ပဋိပါဋိယာ [Pg.308] အာဒိမှိ ဝါ အန္တေ ဝါ ဘိန္နံ သီလံ ခဏ္ဍံ နာမ, မဇ္ဈေ ဘိန္နံ ဆိဒ္ဒံ, ယတ္ထ ကတ္ထစိ ဒွိန္နံ ဝါ တိဏ္ဏံ ဝါ ပဋိပါဋိယာ ဘိန္နတ္တာ သဗလံ, ဧကန္တရံ ဘိန္နံ ကမ္မာသံ. တေသံ ဒေါသာနံ အဘာဝေန အခဏ္ဍာဒိတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဘုဇိဿေဟီတိ ဘုဇိဿဘာဝကရေဟိ. ဝိညုပ္ပသတ္ထေဟီတိ ဗုဒ္ဓါဒီဟိ ဝိညူဟိ ပသံသိတေဟိ. အပရာမဋ္ဌေဟီတိ ‘‘ဣဒံ နာမ တယာ ကတံ, ဣဒံ ဝီတိက္ကန္တ’’န္တိ ဧဝံ ပရာမသိတုံ အသက္ကုဏေယျေဟိ. သမာဓိသံဝတ္တနိကေဟီတိ အပ္ပနာသမာဓိံ ဥပစာရသမာဓိံ ဝါ သံဝတ္တေတုံ သမတ္ထေဟိ.

“圣者所爱的”(ariyakantehi)，即圣者所喜爱、珍爱、悦意的。因为即使转生到其他境界，圣者们也不会违犯五戒，所以这些戒律是他们所喜爱的。这是就此而说。“无缺”(akhaṇḍehi)等词，是以譬喻来说明的。譬如，碗的边缘有缺口称为“缺”(khaṇḍa)，中间破裂称为“孔”(chidda)；牛的身上有一块颜色不同称为“杂色”(sabala)，有各种斑点称为“斑驳”(kammāsa)。同样地，戒律在次第的开头或结尾被违犯，称为“缺”；在中间被违犯，称为“孔”；在次第中的两三处被违犯，称为“杂色”；间隔地被违犯，称为“斑驳”。由于没有这些过失，故应知晓其为“无缺”等。“使自在的”(bhujissehi)，指能使人成为自主者。“为智者所赞叹的”(viññuppasatthehi)，指为佛陀等智者所赞叹的。“无可指摘的”(aparāmaṭṭhehi)，指无法被如此指摘：“这事是你做的，这戒是你犯的。”“能导向定的”(samādhisaṃvattanikehi)，指能够引生安止定(appanāsamādhi)或近行定(upacārasamādhi)。

---

၂. ဗြဟ္မစရိယောဂဓသုတ္တဝဏ္ဏနာ

2. 梵行根本经释义

---

၉၉၈. ဒုတိယေ ယေသံ သဒ္ဓါတိ ပဒေန ဗုဒ္ဓေ ပသာဒေါ ဂဟိတော. သီလန္တိ ပဒေန အရိယကန္တာနိ သီလာနိ ဂဟိတာနိ. ပသာဒေါတိ ပဒေန သံဃေ ပသာဒေါ ဂဟိတော. ဓမ္မဒဿနန္တိ ပဒေန ဓမ္မေ ပသာဒေါ ဂဟိတောတိ ဧဝံ စတ္တာရိ သောတာပတ္တိယင်္ဂါနိ ဝုတ္တာနိ. ကာလေန ပစ္စေန္တီတိ ကာလေန ပါပုဏန္တိ. ဗြဟ္မစရိယောဂဓံ သုခန္တိ ဗြဟ္မစရိယံ ဩဂါဟိတွာ ဌိတံ ဥပရိမဂ္ဂတ္တယသမ္ပယုတ္တံ သုခံ. ယော ပနေသ ဂါထာယ အာဂတော ပသာဒေါ, သော ကတရပသာဒေါ ဟောတီတိ. တိပိဋကစူဠာဘယတ္ထေရော တာဝ ‘‘မဂ္ဂပသာဒေါ’’တိ အာဟ, တိပိဋကစူဠနာဂတ္ထေရော ‘‘အာဂတမဂ္ဂဿ ပစ္စဝေက္ခဏပ္ပသာဒေါ’’တိ. ဥဘောပိ ထေရာ ပဏ္ဍိတာ ဗဟုဿုတာ, ဥဘိန္နံ သုဘာသိတံ. မိဿကပ္ပသာဒေါ ဧသောတိ.

998. 第二经中，“彼等信”一词指对佛陀的净信；“戒”一词指圣者所爱的戒；“净信”一词指对僧伽的净信；“见法”一词指对法的净信。如此说明了四预流支。“依时成熟”，即依时获得。“梵行根本乐”，即深入梵行而住，与上三道相应的快乐。然而，此偈中所说的净信是何种净信？三藏小无畏(Tipiṭakacūḷābhaya)尊者说是“道之净信”，三藏小龙(Tipiṭakacūḷanāga)尊者说是“已证道者的省察净信”。两位尊者都是有智慧的博闻者，两者的说法都是善说。此为混合的净信。

---

၃. ဒီဃာဝုဥပါသကသုတ္တဝဏ္ဏနာ

3. 长寿优婆塞经释义

---

၉၉၉. တတိယေ တသ္မာတိ ယသ္မာ စတူသု သောတာပတ္တိယင်္ဂေသု သန္ဒိဿသိ, တသ္မာ. ဝိဇ္ဇာဘာဂိယေတိ ဝိဇ္ဇာကောဋ္ဌာသိကေ. သဗ္ဗသင်္ခါရေသူတိ သဗ္ဗေသု တေဘူမကသင်္ခါရေသု. ဧဝမဿ ဥပရိ တိဏ္ဏံ မဂ္ဂါနံ ဝိပဿနာ ကထိတာ. ဝိဃာတန္တိ ဒုက္ခံ.

999. 第三经中，“因此”（tasmā），是“因为”（yasmā）你在四预流支中得以显现，“所以”（tasmā）。“明分”（vijjābhāgiya）是指属于明的一部分（vijjākoṭṭhāsika）。“于诸行中”（sabbasaṅkhāresu）是指于一切三界诸行中。如此，为他宣说了以上三道的观（vipassanā）。“恼害”（vighāta）是指苦。

---

၄-၅. ပဌမသာရိပုတ္တသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

4-5.初舍利弗经等释义

---

၁၀၀၀-၁၀၀၁. စတုတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ. ပဉ္စမေ သောတာပတ္တိယင်္ဂန္တိ သောတာပတ္တိယာ ပုဗ္ဗဘာဂပဋိလာဘင်္ဂံ. ဗုဒ္ဓေ အဝေစ္စပ္ပသာဒါဒယော ပန ပဋိလဒ္ဓဂုဏာ [Pg.309] သောတာပန္နဿ အင်္ဂါ နာမ, တေပိ ပန သောတာပတ္တိယင်္ဂန္တိ အာဂတာ. တတြာယံ ဒွိန္နမ္ပိ ဝစနတ္ထော – သပ္ပုရိသေ သေဝန္တော ဘဇန္တော ပယိရုပါသန္တော ဓမ္မံ သုဏန္တော ယောနိသော မနသိကရောန္တော ဓမ္မာနုဓမ္မံ ပုဗ္ဗဘာဂပဋိပဒံ ပဋိပဇ္ဇန္တော သောတာပတ္တိံ ပဋိလဘတီတိ သပ္ပုရိသသံသေဝါဒယော သောတာပတ္တိအတ္ထာယ အင်္ဂန္တိ သောတာပတ္တိယင်္ဂံ နာမ, ဣတရေ ပဌမမဂ္ဂသင်္ခါတာယ သောတာပတ္တိယာ အင်္ဂန္တိပိ သောတာပတ္တိယင်္ဂံ, ပဋိဝိဒ္ဓသောတာပတ္တိမဂ္ဂဿ သောတာပတ္တိမဂ္ဂေါ အင်္ဂန္တိပိ သောတာပတ္တိယင်္ဂံ.

1000-1001. 第四经是显而易见的。第五经中，“预流支”（sotāpattiyaṅga）是指获得预流道之前的预备部分的获得之支。然而，于佛具足不坏净等已获得的功德，名为预流者的支分，这些也被称为“预流支”。于此，对这两种（预流支）的词义解释如下：由于通过亲近、依止、侍奉善人，听闻正法，如理作意，行于法随法（dhammānudhamma）的预备道，而证得预流，因此亲近善人等是为了预流的支分，故名“预流支”。其他（不坏净等）是名为“初道”的预流道之支分，故名“预流支”；已证悟预流道的预流道亦是其支分，故亦名“预流支”。

---

၆. ထပတိသုတ္တဝဏ္ဏနာ

6. 工匠经释义

---

၁၀၀၂. ဆဋ္ဌေ သာဓုကေ ပဋိဝသန္တီတိ သာဓုကနာမကေ အတ္တနော ဘောဂဂါမကေ ဝသန္တိ. တေသု ဣသိဒတ္တော သကဒါဂါမီ, ပုရာဏော သောတာပန္နော သဒါရသန္တုဋ္ဌော. မဂ္ဂေ ပုရိသံ ဌပေသုန္တိ တေသံ ကိရ ဂါမဒွါရေန ဘဂဝတော ဂမနမဂ္ဂေါ. တသ္မာ ‘‘ဘဂဝါ ကာလေ ဝါ အကာလေ ဝါ အမှာကံ သုတ္တာနံ ဝါ ပမတ္တာနံ ဝါ ဂစ္ဆေယျ, အထ ပဿိတုံ န လဘေယျာမာ’’တိ မဂ္ဂမဇ္ဈေ ပုရိသံ ဌပေသုံ.

1002. 第六经中，“住在萨陀迦”（sādhuke paṭivasanti）是指他们住在自己名为萨陀迦（Sādhuka）的庄园村里。他们之中，伊西达多（Isidatta）是斯陀含，普拉纳（Purāṇa）是预流，他们都安于自己的妻子。“在路上安排人”（magge purisaṃ ṭhapesuṃ）是说，据说世尊的行走路线会经过他们的村门口，因此他们想：“世尊可能会在合适或不合适的时间，在我们睡着或放逸的时候经过，那样我们就见不到他了。”于是他们在路中间安排了一个人。

---

အနုဗန္ဓိံသူတိ န ဒူရတောဝ ပိဋ္ဌိတော ပိဋ္ဌိတော အနုဗန္ဓိံသု, ဘဂဝါ ပန သကဋမဂ္ဂဿ မဇ္ဈေ ဇင်္ဃမဂ္ဂေန အဂမာသိ, ဣတရေ ဥဘောသု ပဿေသု အနုဂစ္ဆန္တာ အဂမံသု. မဂ္ဂါ ဩက္ကမ္မာတိ ဗုဒ္ဓါနဉှိ ကေနစိ သဒ္ဓိံ ဂစ္ဆန္တာနံယေဝ ပဋိသန္ထာရံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ ကေနစိ သဒ္ဓိံ ဌိတကာနံ, ကေနစိ သဒ္ဓိံ ဒိဝသဘာဂံ နိသိန္နာနံ. တသ္မာ ဘဂဝါ စိန္တေသိ – ‘‘ဣမေဟိ မေ သဒ္ဓိံ ဂစ္ဆန္တဿ ပဋိသန္ထာရံ ကာတုံ အယုတ္တံ, ဌိတကေနပိ ကာတုံ န ယုတ္တံ, ဣမေ ဟိ မယှံ သာသနေ သာမိနော အာဂတဖလာ. ဣမေဟိ သဒ္ဓိံ နိသီဒိတွာဝ ဒိဝသဘာဂံ ပဋိသန္ထာရံ ကရိဿာမီ’’တိ မဂ္ဂါ ဩက္ကမ္မ ယေန အညတရံ ရုက္ခမူလံ တေနုပသင်္ကမိ.

“跟随”是指并非远远地，而是紧随其后。世尊走在车道中间，其他人则跟在两侧。“离开道路”：因为对诸佛而言，与人交谈，适宜在同行时、站立时，或是在日间一同坐下时进行。因此，世尊想：“我与这些同行的人交谈不合适，站着交谈也不合适。他们在我教法中是已证得圣果者。我应当与他们坐下来，在日间与他们交谈。”于是他离开道路，走向一棵树下。

---

ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒီတိ တေ ကိရ ဆတ္တုပါဟနံ ကတ္တရဒဏ္ဍံ ပါဒဗ္ဘဉ္ဇနတေလာဒီနိ စေဝ အဋ္ဌဝိဓဉ္စ ပါနကံ သရဘပါဒပလ္လင်္ကဉ္စ ဂါဟာပေတွာ အဂမံသု, အာဘတံ ပလ္လင်္ကမ္ပိ ပညာပေတွာ အဒံသု, သတ္ထာ တသ္မိံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသီဒိံသူတိ သေသာနိ ဆတ္တုပါဟနာဒီနိ ဘိက္ခုသံဃဿ ဒေထာတိ ဝတွာ သယမ္ပိ ဘဂဝန္တံ ဝန္ဒိတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု.

“在已铺设好的座位上坐下”是说：据说他们让人带着伞、鞋、手杖、涂足油等物，以及八种饮料和一张有萨拉布（sarabha）兽足的床榻前来。他们铺设好带来的床榻并献上，导师便在上面坐下。“坐在一旁”是说：他们说：“把剩下的伞、鞋等物交给比丘僧团吧。”然后自己也顶礼世尊，坐在一旁。

---

သာဝတ္ထိယာ [Pg.310] ကောသလေသု စာရိကံ ပက္ကမိဿတီတိအာဒိ သဗ္ဗံ မဇ္ဈိမပဒေသဝသေနဝ ဝုတ္တံ. ကသ္မာ? နိယတတ္တာ. ဘဂဝတော ဟိ စာရိကာစရဏမ္ပိ အရုဏုဋ္ဌာပနမ္ပိ နိယတံ, မဇ္ဈိမပဒေသေယေဝ စာရိကံ စရတိ, မဇ္ဈိမဒေသေ အရုဏံ ဥဋ္ဌပေတီတိ နိယတတ္တာ မဇ္ဈိမဒေသဝသေန ဝုတ္တံ. အာသန္နေ နော ဘဂဝါ ဘဝိဿတီတိ ဧတ္ထ န ကေဝလံ အာသန္နတ္တာယေဝ တေသံ သောမနဿံ ဟောတိ, အထ ခေါ ‘‘ဣဒါနိ ဒါနံ ဒါတုံ ဂန္ဓမာလာဒီဟိ ပူဇံ ကာတုံ ဓမ္မံ သောတုံ ပဉှံ ပုစ္ဆိတုံ လဘိဿာမာ’’တိ တေသံ သောမနဿံ ဟောတိ.

“他将从憍萨罗（Kosala）国的舍卫城出发游行”等语，都是就中土区域（Majjhimadesa）而言的。为什么？因为这是固定的。世尊的游行和黎明即起都是固定的：他只在中土区域游行，只在中土区域黎明即起。因为这是固定的，所以是就中土区域而言的。至于“世尊将靠近我们了”，他们之所以高兴，不仅是因为他的临近，更是因为：“现在我们有机会布施，用香、花环等作供养，听闻正法，请教问题了。”

---

တသ္မာတိဟ ထပတယော သမ္ဗာဓော ဃရာဝါသောတိ ထပတယော ယသ္မာ တုမှာကံ မယိ ဒူရီဘူတေ အနပ္ပကံ ဒေါမနဿံ, အာသန္နေ အနပ္ပကံ သောမနဿံ ဟောတိ, တသ္မာပိ ဝေဒိတဗ္ဗမေတံ ‘‘သမ္ဗာဓော ဃရာဝါသော’’တိ. ဃရာဝါသဿ ဟိ ဒေါသေန တုမှာကံ ဧဝံ ဟောတိ. သစေ ပန ဃရာဝါသံ ပဟာယ ပဗ္ဗဇိတာ, အထ ဧဝံ ဝေါ မယာ သဒ္ဓိံယေဝ ဂစ္ဆန္တာနဉ္စ အာဂစ္ဆန္တာနဉ္စ တံ န ဘဝေယျာတိ ဣမမတ္ထံ ဒီပေန္တော ဧဝမာဟ. တတ္ထ သကိဉ္စနသပလိဗောဓဋ္ဌေန သမ္ဗာဓတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. မဟာဝါသေ ဝသန္တဿပိ ဟိ သကိဉ္စနသပလိဗောဓဋ္ဌေန ဃရာဝါသော သမ္ဗာဓောဝ. ရဇာပထောတိ ရာဂဒေါသမောဟရဇာနံ အာပထော, အာဂမနဋ္ဌာနန္တိ အတ္ထော. အဗ္ဘောကာသော ပဗ္ဗဇ္ဇာတိ ပဗ္ဗဇ္ဇာ ပန အကိဉ္စနအပလိဗောဓဋ္ဌေန အဗ္ဘောကာသော. စတုရတနိကေပိ ဟိ ဂဗ္ဘေ ဒွိန္နံ ဘိက္ခူနံ ပလ္လင်္ကေန ပလ္လင်္ကံ ဃဋေတွာ နိသိန္နာနမ္ပိ အကိဉ္စနအပလိဗောဓဋ္ဌေန ပဗ္ဗဇ္ဇာ အဗ္ဘောကာသော နာမ ဟောတိ. အလဉ္စ ပန ဝေါ ထပတယော အပ္ပမာဒါယာတိ ဧဝံ သမ္ဗာဓေ ဃရာဝါသေ ဝသန္တာနံ တုမှာကံ အပ္ပမာဒမေဝ ကာတုံ ယုတ္တန္တိ အတ္ထော.

“因此，家主们，居家生活是拥挤的”是说：家主们，因为当我远离时你们有不少忧苦，当我亲近时你们有不少喜乐，因此也应当明白这一点：“居家生活是拥挤的”。这正是因为居家生活的过患，你们才会如此。但如果舍弃居家而出家，那么你们与我同行、同来时，就不会有那种事了——为了阐明此义，他这样说。于此，应从有烦恼、有障碍的意义上理解“拥挤”。即使住在宏伟大宅中，从有烦恼、有障碍的意义上说，居家生活也还是拥挤的。“尘垢之道”是说，它是贪、嗔、痴之尘垢的来路，意思是其生起之处。“出家是开阔的”是说，出家则因无烦恼、无障碍而为“开阔的”。即使两位比丘在仅四肘大的房间里床座相接地坐着，出家也因无烦恼、无障碍而名为“开阔的”。“家主们，你们当行不放逸了”的意思是：你们住在这样拥挤的居家生活中，正应当修习不放逸。

---

ဧကံ ပုရတော ဧကံ ပစ္ဆတော နိသီဒါပေမာတိ တေ ကိရ ဒွေပိ ဇနာ သဗ္ဗာလင်္ကာရပဋိမဏ္ဍိတေသု ဒွီသု နာဂေသု တာ ဣတ္ထိယော ဧဝံ နိသီဒါပေတွာ ရညော နာဂံ မဇ္ဈေ ကတွာ ဥဘောသု ပဿေသု ဂစ္ဆန္တိ, တသ္မာ ဧဝမာဟံသု. နာဂေါပိ ရက္ခိတဗ္ဗောတိ ယထာ ကိဉ္စိ ဝိသေဝိတံ န ကရောတိ, ဧဝံ ရက္ခိတဗ္ဗော ဟောတိ. တာပိ ဘဂိနိယောတိ ယထာ ပမာဒံ နာပဇ္ဇန္တိ, ဧဝံ ရက္ခိတဗ္ဗာ ဟောန္တိ. အတ္တာပီတိ သိတဟသိတကထိတဝိပေက္ခိတာဒီနိ အကရောန္တေဟိ [Pg.311] အတ္တာပိ ရက္ခိတဗ္ဗော ဟောတိ. (တေဟိ တထာ ကရောန္တေဟိ န အတ္တာပိ ရက္ခိတဗ္ဗော ဟောတိ). တထာ ကရောန္တော ဟိ ‘‘သာမိဒုဗ္ဘော ဧသော’’တိ နိဂ္ဂဟေတဗ္ဗော ဟောတိ. တသ္မာတိဟ ထပတယောတိ ယသ္မာ တုမှေ ရာဇာ နိစ္စံ ရာဇဘဏ္ဍံ ပဋိစ္ဆာပေတိ, တသ္မာပိ သမ္ဗာဓော ဃရာဝါသော ရဇာပထော. ယသ္မာ ပန ပံသုကူလိကဘိက္ခုံ ဧဝံ ပဋိစ္ဆာပေန္တော နတ္ထိ, တသ္မာ အဗ္ဘောကာသော ပဗ္ဗဇ္ဇာ. ဧဝံ သဗ္ဗတ္ထာပိ အလဉ္စ ပန ဝေါ ထပတယော အပ္ပမာဒါယ အပ္ပမာဒမေဝ ကရောထာတိ ဒဿေတိ.

据说，那两位主管让那些宫女各坐在一头装饰华丽的大象上，一前一后，将国王的大象置于中间，而他们自己在两侧随行，因此他们如此说。大象也应被守护，以防它做出任何不当行为，应当如此守护。那些宫女也应被守护，以防她们放逸，应当如此守护。自己也应被守护，即不作微笑、大笑、交谈、左顾右盼等事，应当如此守护。（他们若做那样的事，自己也就未被守护。）因为做那样事的人，会因“此人是主上之叛徒”而被惩罚。因此，主管们，由于国王时常将王室财物托付给你们，所以在家的生活是狭隘的，是尘垢之道。然而，并没有人会如此托付一位粪扫衣比丘，因此出家是开阔的。他如此开示，意谓：“主管们，在一切情况下，你们只要不放逸就足够了，务必行于不放逸。”

---

မုတ္တစာဂေါတိ ဝိဿဋ္ဌစာဂေါ. ပယတပါဏီတိ အာဂတာဂတာနံ ဒါနတ္ထာယ ဓောတဟတ္ထော. ဝေါဿဂ္ဂရတောတိ ဝေါဿဂ္ဂသင်္ခါတေ စာဂေ ရတော. ယာစယောဂေါတိ ယာစိတဗ္ဗကယုတ္တော. ဒါနသံဝိဘာဂရတောတိ ဒါနေန စေဝ အပ္ပမတ္တကမ္ပိ ကိဉ္စိ လဒ္ဓါ တတောပိ သံဝိဘာဂေ ရတော. အပ္ပဋိဝိဘတ္တန္တိ ‘‘ဣဒံ အမှာကံ ဘဝိဿတိ, ဣဒံ ဘိက္ခူန’’န္တိ ဧဝံ အကတဝိဘာဂံ, သဗ္ဗံ ဒါတဗ္ဗမေဝ ဟုတွာ ဌိတန္တိ အတ္ထော.

“慷慨施舍者”(muttacāga)是彻底舍弃的布施者。“净手者”(payatapāṇī)是为了布施给来者而洗净了手的人。“喜舍者”(vossaggarato)是乐于舍弃之施的人。“应请者”(yācayogo)是适合被请求的人。“乐于分享布施者”(dānasaṃvibhāgarato)是乐于布施，并且即使所得微少，也乐于从中分享的人。“不分别”(appaṭivibhattaṃ)的意思是，不做“这是我们的，这是比丘们的”这样的区分，一切都已成为应施之物而存立。

---

၇. ဝေဠုဒွါရေယျသုတ္တဝဏ္ဏနာ

7. 竹门经释义

---

၁၀၀၃. သတ္တမေ ဝေဠုဒွါရန္တိ ဂါမဒွါရေ ပဝေဏိအာဂတဿ ဝေဠုဂစ္ဆဿ အတ္ထိတာယ ဧဝံလဒ္ဓနာမော ဂါမော. အတ္တုပနာယိကန္တိ အတ္တနိ ဥပနေတဗ္ဗံ. သမ္ဖဘာသေနာတိ အမန္တဘာသေန. သမ္ဖပ္ပလာပဘာသေနာတိ သမ္ဖပ္ပလာပသမ္ဘာသေန နိရတ္ထကေန အညာဏဝစနေနာတိ အတ္ထော.

1003. 第七，“竹门”(Veḷudvāra)是一个村庄的名称，此名得于村门口有一丛世代相传的竹子。“引为己鉴”(attupanāyikaṃ)即应引向自身。“无益语”(samphabhāsa)是愚痴语。“绮语”(samphappalāpa)的意思是无益的交谈，即无意义、无知的言语。

---

၈-၉. ပဌမဂိဉ္ဇကာဝသထသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

8-9. 第一砖屋经等释义

---

၁၀၀၄-၅. အဋ္ဌမေ ဉာတိကေတိ ဧကံ တဠာကံ နိဿာယ ဒွိန္နံ စူဠပိတိမဟာပိတိပုတ္တာနံ ဒွေ ဂါမာ, တေသု ဧကသ္မိံ ဂါမကေ. ဂိဉ္ဇကာဝသထေတိ ဣဋ္ဌကာမယေ အာဝသထေ. ဩရမ္ဘာဂိယာနန္တိ ဟေဋ္ဌာဘာဂိယာနံ, ကာမဘဝေယေဝ ပဋိသန္ဓိဂ္ဂါဟာပကာနန္တိ အတ္ထော. ဩရန္တိ လဒ္ဓနာမေဟိ ဝါ တီဟိ မဂ္ဂေဟိ ပဟာတဗ္ဗာနီတိပိ ဩရမ္ဘာဂိယာနိ. တတ္ထ ကာမစ္ဆန္ဒော ဗျာပါဒေါတိ ဣမာနိ ဒွေ သမာပတ္တိယာ ဝါ အဝိက္ခမ္ဘိတာနိ မဂ္ဂေန ဝါ အသမုစ္ဆိန္နာနိ နိဗ္ဗတ္တိဝသေန ဥဒ္ဓံ ဘာဂံ ရူပဘဝံ အရူပဘဝံ ဝါ ဂန္တုံ န ဒေန္တိ. သက္ကာယဒိဋ္ဌိအာဒီနိ [Pg.312] တီဏိ တတ္ထ နိဗ္ဗတ္တမ္ပိ အာနေတွာ ပုန ဣဓေဝ နိဗ္ဗတ္တာပေန္တီတိ သဗ္ဗာနိပိ ဩရမ္ဘာဂိယာနေဝ. အနာဝတ္တိဓမ္မောတိ ပဋိသန္ဓိဝသေန အနာဂမနသဘာဝေါ.

1004-5. 第八，“在亲族村”(Ñātike)是指：靠近一个池塘，有叔父与伯父之子的两个村庄；于此二村之一。“在砖屋”(Giñjakāvasathe)即在砖造的住所里。“下分结”(orambhāgiyāni)的意思是属于下界的，即能导致在欲界(kāmabhava)结生的诸结。或者，因其当为名为“下”(ora)的三道所断，故名下分结。其中，欲贪(kāmacchanda)和瞋恚(byāpāda)这二者，若未被定(samāpatti)所镇伏，或未被道所断除，则不令[众生]得以往生上分，即色界(rūpabhava)或无色界(arūpabhava)。有身见(sakkāyadiṭṭhi)等三结，即使[众生]已生于彼处，亦将其带回，再令其生于此处，是故全部皆为下分结。“不还法”(anāvattidhammo)即依结生而言，具有不再返回的自性。

---

ရာဂဒေါသမောဟာနံ တနုတ္တာတိ ဧတ္ထ ကဒါစိ ဥပ္ပတ္တိယာ စ ပရိယုဋ္ဌာနမန္ဒတာယ စာတိ ဒွေဓာပိ တနုဘာဝေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. သကဒါဂါမိဿ ဟိ ပုထုဇ္ဇနာနံ ဝိယ အဘိဏှံ ရာဂါဒယော န ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, ကဒါစိ ကရဟစိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ စ န ပုထုဇ္ဇနာနံ ဝိယ ဗဟလဗဟလာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, မက္ခိပတ္တံ ဝိယ တနုကာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. ဒီဃဘာဏကတိပိဋကမဟာသီဝတ္ထေရော ပနာဟ – ‘‘ယသ္မာ သကဒါဂါမိဿ ပုတ္တဓီတရော ဟောန္တိ, ဩရောဓာ စ ဟောန္တိ, တသ္မာ ဗဟလာ ကိလေသာ. ဣဒံ ပန ဘဝတနုကဝသေန ကထိတ’’န္တိ. တံ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘သောတာပန္နဿ သတ္တ ဘဝေ ဌပေတွာ အဋ္ဌမေ ဘဝေ ဘဝတနုကံ နတ္ထိ, သကဒါဂါမိဿ ဒွေ ဘဝေ ဌပေတွာ ပဉ္စသု ဘဝေသု ဘဝတနုကံ နတ္ထိ, အနာဂါမိဿ ရူပါရူပဘဝံ ဌပေတွာ ကာမဘဝေ ဘဝတနုကံ နတ္ထိ, ခီဏာသဝဿ ကိသ္မိဉ္စိ ဘဝေ ဘဝတနုကံ နတ္ထီ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ ပဋိက္ခိတ္တံ ဟောတိ.

“贪、瞋、痴的薄弱”于此应从两方面来理解：由偶尔生起，以及由现行微弱。确实，斯陀含(sakadāgāmi)不像凡夫那样频繁生起贪等，只是偶尔生起。即使生起，也不像凡夫那样粗重，而是如蝇翼般微薄。然而，长部诵者三藏大希瓦(Dīghabhāṇakatipiṭaka-Mahāsīva)长老说：“因为斯陀含还有儿女和妻妾，所以其烦恼是粗重的。此[经文]乃就‘有的薄弱’而说。”此说被义注(aṭṭhakathā)所驳斥，因为义注中说：“对于须陀洹(sotāpanna)来说，除了七有之外，在第八有中，不存在‘有的薄弱’；对于斯陀含来说，除了二有之外，在五有中，不存在‘有的薄弱’；对于阿那含(anāgāmi)来说，除了色有和无色有之外，在欲有中，不存在‘有的薄弱’；对于漏尽者(khīṇāsava)来说，在任何有中，都不存在‘有的薄弱’。”

---

ဣမံ လောကန္တိ ဣမံ ကာမာဝစရလောကံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. အယဉှေတ္ထ အဓိပ္ပာယော – သစေ ဟိ မနုဿေသု သကဒါဂါမိဖလံ ပတ္တော ဒေဝေသု နိဗ္ဗတ္တိတွာ အရဟတ္တံ သစ္ဆိကရောတိ, ဣစ္စေတံ ကုသလံ. အသက္ကောန္တော ပန အဝဿံ မနုဿလောကံ အာဂန္တွာ သစ္ဆိကရောတိ. ဒေဝေသု သကဒါဂါမိဖလံ ပတ္တောပိ သစေ မနုဿေသု နိဗ္ဗတ္တိတွာ အရဟတ္တံ သစ္ဆိကရောတိ, ဣစ္စေတံ ကုသလံ. အသက္ကောန္တော ပန အဝဿံ ဒေဝလောကံ ဂန္တွာ သစ္ဆိကရောတီတိ.

“此世(imaṃ lokaṃ)”是指欲界世间(kāmāvacaraloka)。此处的意趣是：若在人中证得斯陀含果(sakadāgāmiphala)者，投生到天界后证得阿罗汉果(arahatta)，这是善的。若不能，则必定从天界来到此人间证得。同样，在天界证得斯陀含果者，若投生到人中后证得阿罗汉果，这是善的；若不能，则必定去到天界证得。

---

ဝိနိပတနံ ဝိနိပါတော, နာဿ ဝိနိပါတော ဓမ္မောတိ အဝိနိပါတဓမ္မော, စတူသု အပါယေသု အဝိနိပါတနသဘာဝေါတိ အတ္ထော. နိယတောတိ ဓမ္မနိယာမေန နိယတော. သမ္ဗောဓိပရာယဏောတိ ဥပရိမဂ္ဂတ္တယသင်္ခါတာ သမ္ဗောဓိ ပရံ အယနံ အဿ ဂတိ ပဋိသရဏံ အဝဿံ ပတ္တဗ္ဗာတိ သမ္ဗောဓိပရာယဏော. ဝိဟေသာဝေသာတိ တေသံ တေသံ ဉာဏဂတိံ ဉာဏူပပတ္တိံ ဉာဏာဘိသမ္ပရာယံ ဩလောကေန္တဿ ကာယကိလမထောဝ ဧသ, အာနန္ဒ, တထာဂတဿာတိ ဒီပေတိ. စိတ္တဝိဟေသာ ပန ဗုဒ္ဓါနံ နတ္ထိ.

堕落(vinipatana)为堕处(vinipāta)。其法不堕，是为不堕法(avinipātadhamma)，意即具有在四恶趣(apāya)中不堕落的自性。决定(niyata)是指依法则(dhammaniyāma)而决定。正觉彼岸(sambodhiparāyaṇa)是指以上三道所成的正觉(sambodhi)为其究竟归宿、去处与依止，是必定应达到的，故称正觉彼岸。“这是困扰”是说：阿难(Ānanda)，当如来观察他们各别的趣向、投生与来世时，这只是如来的身体疲劳。但诸佛并无心的困扰。

---

ဓမ္မာဒါသန္တိ [Pg.313] ဓမ္မမယံ အာဒါသံ. ယေနာတိ ယေန ဓမ္မာဒါသေန သမန္နာဂတော. ခီဏာပါယဒုဂ္ဂတိဝိနိပါတောတိ ဣဒံ နိရယာဒီနံယေဝ ဝေဝစနဝသေနေဝ ဝုတ္တံ. နိရယာဒယော ဟိ ဝဍ္ဎိသင်္ခါတတော အယတော အပေတတ္တာ အပါယော, ဒုက္ခဿ ဂတိ ပဋိသရဏန္တိ. ဒုဂ္ဂတိ, ဒုက္ကဋကာရိနော ဧတ္ထ ဝိဝသာ နိပတန္တီတိ ဝိနိပါတော. နဝမံ ဥတ္တာနမေဝ.

“法镜(dhammādāsa)”是指以法所成的镜子。“以此”是指具足此法镜。关于“已尽恶趣、苦趣、堕处”，这（其中的恶趣、苦趣、堕处）只是地狱等的同义词。因为地狱等远离了称为增长的收益，故为恶趣(apāya)；是苦的去处与归宿，故为苦趣(duggati)；作恶者于此中身不由己而堕落，故为堕处(vinipāta)。第九经义自明。

---

၁၀. တတိယဂိဉ္ဇကာဝသထသုတ္တဝဏ္ဏနာ

10. 第三砖屋经释义

---

၁၀၀၆. ဒသမေ ပရောပညာသာတိ အတိရေကပညာသ. သာဓိကနဝုတီတိ အတိရေကနဝုတိ. ဆာတိရေကာနီတိ ဆဟိ အဓိကာနိ. သော ကိရ ဂါမော ကိဉ္စာပိ နာတိမဟာ အဟောသိ, အရိယသာဝကာ ပနေတ္ထ ဗဟူ. တတ္ထ တတ္ထ အဟိဝါတရောဂေန ဧကပ္ပဟာရေနေဝ စတုဝီသတိ ပါဏသတသဟဿာနိ ကာလမကံသု, တေသု အရိယသာဝကာ ဧတ္တကာ နာမ အဟေသုံ. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

1006. 第十经中，“五十以上(paropaññāsā)”是指超过五十。“九十有余(sādhikanavuti)”是指超过九十。“六个以上(chātirekāni)”是指（比五百）多出六个。据说那个村庄虽然不大，但那里有很多圣弟子。在那里，因一场瘟疫(ahivātaroga)，就有二百四十万生灵同时命终，其中，圣弟子的数目就是这么多。其余各处义自明。

---

ဝေဠုဒွါရဝဂ္ဂေါ ပဌမော.

竹门品第一

---

၂. ရာဇကာရာမဝဂ္ဂေါ

2. 王家园林品

---

၁. သဟဿဘိက္ခုနိသံဃသုတ္တဝဏ္ဏနာ

1. 千比丘尼僧团经释义

---

၁၀၀၇. ဒုတိယဿ ပဌမေ ရာဇကာရာမေတိ ရညာ ကာရိတတ္တာ ဧဝံ လဒ္ဓနာမေ အာရာမေ, တံ ရညာ ပသေနဒိကောသလေန ကတံ. ပဌမဗောဓိယံ ကိရ လာဘဂ္ဂယသဂ္ဂပတ္တံ သတ္ထာရံ ဒိသွာ တိတ္ထိယာ စိန္တယိံသု – ‘‘သမဏော ဂေါတမော လာဘဂ္ဂယသဂ္ဂပတ္တော, န ခေါ ပနေသ အညံ ကိဉ္စိ သီလံ ဝါ သမာဓိံ ဝါ နိဿာယ ဧဝံ လာဘဂ္ဂယသဂ္ဂပတ္တော. ဘူမိသီသံ ပန တေန ဂဟိတံ, သစေ မယမ္ပိ ဇေတဝနသမီပေ အာရာမံ ကာရာပေတုံ သက္ကုဏေယျာမ, လာဘဂ္ဂယသဂ္ဂပတ္တာ ဘဝေယျာမာ’’တိ. တေ အတ္တနော အတ္တနော ဥပဋ္ဌာကေ သမာဒပေတွာ သတသဟဿမတ္တေ ကဟာပဏေ လဘိတွာ တေ အာဒါယ ရညော သန္တိကံ အဂမံသု. ရာဇာ ‘‘ကိံ ဧတ’’န္တိ? ပုစ္ဆိ. မယံ ဇေတဝနသမီပေ တိတ္ထိယာရာမံ ကရောမ, သစေ သမဏော ဂေါတမော ဝါ သမဏဿ ဂေါတမဿ သာဝကာ ဝါ အာဂန္တွာ ဝါရေဿန္တိ, ဝါရေတုံ မာ အဒတ္ထာတိ လဉ္ဇံ အဒံသု. ရာဇာ လဉ္ဇံ ဂဟေတွာ ‘‘ဂစ္ဆထ ကာရေထာ’’တိ အာဟ.

1007. 第二品第一经中：“王家园林”(Rājakārāma)，乃因国王所建而得名之园林，此园林由憍萨罗(Kosala)国波斯匿王(Pasenadi)所造。据说，导师于初成道时，获得最高的利得与名誉，外道们见了心想：“沙门乔达摩(Gotama)获得了最高的利得与名誉，但他并非依靠其他任何戒或定而获得。实因此人占据了绝佳之地。如果我们也能在祇陀林(Jetavana)附近建造园林，我们也能获得最高的利得与名誉。”于是他们各自劝说自己的支持者，筹集到大约十万钱币，带着钱去见国王。国王问：“这是何事？”他们说：“我们想在祇陀林附近建造外道园林。如果沙门乔达摩或其弟子前来阻止，请勿准许。”他们为此献上了贿赂。国王收下贿赂后说：“去吧，照你们想的做吧。”

---

တေ [Pg.314] ဂန္တွာ, အတ္တနော ဥပဋ္ဌာကေဟိ ဒဗ္ဗသမ္ဘာရေ အာဟရာပေတွာ, ထမ္ဘုဿာပနာဒီနိ ကရောန္တာ, ဥစ္စာသဒ္ဒါ မဟာသဒ္ဒါ ဧကကောလာဟလံ အကံသု. သတ္ထာ ဂန္ဓကုဋိတော နိက္ခမ္မ ပမုခေ ဌတွာ ‘‘ကေ ပန တေ, အာနန္ဒ, ဥစ္စာသဒ္ဒါ မဟာသဒ္ဒါ ကေဝဋ္ဋာ မညေ မစ္ဆဝိလောပေ’’တိ?, ပုစ္ဆိ. တိတ္ထိယာ, ဘန္တေ, ဇေတဝနသမီပေ တိတ္ထိယာရာမံ ကရောန္တီတိ. အာနန္ဒ, ဣမေ သာသနေန ပဋိဝိရုဒ္ဓါ ဘိက္ခုသံဃဿ အဖာသုဝိဟာရံ ကရိဿန္တိ, ရညော အာရောစေတွာ ဝါရာပေဟီတိ.

他们去了之后，让自己的支持者们运来材料，进行竖立柱子等工作，发出高声巨响，一片嘈杂。导师从香孤邸(gandhakuṭi)出来，站在门廊上问道：“阿难(Ānanda)，这是什么声音，如此喧闹？我以为是渔夫们在争抢捕鱼呢？”阿难回答：“世尊，是外道们在祇陀林附近建造外道园林。”导师说：“阿难，这些人与教法相悖，将会使比丘僧团不得安住，去禀告国王，让他们停止。”

---

ထေရော ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ဂန္တွာ ရာဇဒွါရေ အဋ္ဌာသိ. ရညော ‘‘ထေရာ, ဒေဝ, အာဂတာ’’တိ နိဝေဒယိံသု. ရာဇာ လဉ္ဇဿ ဂဟိတတ္တာ န နိက္ခမိ. ထေရာ ဂန္တွာ သတ္ထု အာရောစယိံသု. သတ္ထာ သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနေ ပေသေသိ. ရာဇာ တေသမ္ပိ ဒဿနံ န အဒါသိ. တေ အာဂန္တွာ သတ္ထု အာရောစယိံသု ‘‘န, ဘန္တေ, ရာဇာ နိက္ခန္တော’’တိ. သတ္ထာ တင်္ခဏံယေဝ ဗျာကာသိ – ‘‘အတ္တနော ရဇ္ဇေ ဌတွာ ကာလံ ကာတုံ န လဘိဿတီ’’တိ.

长老与比丘僧团一同前往，立于王宫门前。有人向国王禀告：“陛下，长老们来了。”国王因收受了贿赂，没有出来。长老们回去向世尊禀报。世尊派遣舍利弗和目犍连前去。国王也没有接见他们。他们回来向世尊禀报：“尊者，国王没有出来。”世尊当即预言：“他将无法在自己的王国中去世。”

---

ဒုတိယဒိဝသေ စ သာမံယေဝ ဘိက္ခုသံဃပရိဝါရော ဂန္တွာ ရာဇဒွါရေ အဋ္ဌာသိ. ရာဇာ ‘‘သတ္ထာ အာဂတော’’တိ သုတွာ နိက္ခမိတွာ, နိဝေသနံ ပဝေသေတွာ, သာရပလ္လင်္ကေ နိသီဒါပေတွာ, ယာဂုခဇ္ဇကံ အဒါသိ. သတ္ထာ ပရိဘုတ္တယာဂုခါဒနီယော ‘‘ယာဝ ဘတ္တံ နိဋ္ဌာတိ, တာဝ သတ္ထု သန္တိကေ နိသီဒိဿာမီ’’တိ အာဂန္တွာ နိသိန္နံ ရာဇာနံ ‘‘တယာ, မဟာရာဇ, ဣဒံ နာမ ကတ’’န္တိ အဝတွာ, ‘‘ကာရဏေနေဝ နံ သညာပေဿာမီ’’တိ ဣဒံ အတီတကာရဏံ အာဟရိ – မဟာရာဇ, ပဗ္ဗဇိတေ နာမ အညမညံ ယုဇ္ဈာပေတုံ န ဝဋ္ဋတိ. အတီတေပိ ဣသယော အညမညံ ယုဇ္ဈာပေတွာ သဟ ရဋ္ဌေန ရာဇာ သမုဒ္ဒံ ပဝိဋ္ဌောတိ. ကဒါ ဘဂဝါတိ?

次日，世尊亲自率领比丘僧团，前往立于王宫门前。国王听闻“世尊来了”，便出来迎接，请入宫中，让于上座，并供养了粥与嚼食。世尊用毕粥与嚼食，国王心想“我要坐在世尊身边，直到饭食结束”，便前来就座。世尊并未对他说“大王，此事为你所为”，而是心想“我当以一事由令其了知”，便引述此过去之事：“大王，令出家人互相争斗，实为不当。过去，也曾有国王因令仙人互相争斗，而与其国一同沉入大海。”国王问：“世尊，那是何时之事？”

---

အတီတေ, မဟာရာဇ, ဘရုရဋ္ဌေ ဘရုရာဇာ နာမ ရဇ္ဇံ ကာရေတိ. ပဉ္စသတာ ပဉ္စသတာ ဒွေ ဣသိဂဏာ ပဗ္ဗတပါဒတော လောဏမ္ဗိလသေဝနတ္ထာယ ဘရုနဂရံ ဂန္တွာ နဂရဿ အဝိဒူရေ ဒွေ ရုက္ခာ အတ္ထိ, ပဌမံ အာဂတော ဣသိဂဏော ဧကဿ ရုက္ခဿ မူလေ နိသီဒိ, ပစ္ဆာဂတောပိ ဧကဿာတိ. တေ ယထာဘိရန္တံ ဝိဟရိတွာ ပဗ္ဗတပါဒံ ဧဝ အဂမံသု. တေ ပုန အာဂစ္ဆန္တာပိ အတ္တနော ရုက္ခမူလေယေဝ နိသီဒန္တိ. အဒ္ဓါနေ ဂစ္ဆန္တေ ဧကော ရုက္ခော သုက္ခိ, တသ္မိံ သုက္ခေ အာဂတာ တာပသာ ‘‘အယံ ရုက္ခော မဟာ, အမှာကမ္ပိ တေသမ္ပိ [Pg.315] ပဟောဿတီ’’တိ ဣတရေသံ ရုက္ခမူလဿ ဧကပဒေသေ နိသီဒိံသု. တေ ပစ္ဆာ အာဂစ္ဆန္တာ ရုက္ခမူလံ အပဝိသိတွာ ဗဟိ ဌိတာဝ ‘‘ကသ္မာ တုမှေ ဧတ္ထ နိသီဒထာ’’တိ အာဟံသု. အာစရိယာ အမှာကံ ရုက္ခော သုက္ခော, အယံ ရုက္ခော မဟာ, တုမှေပိ ပဝိသထ, တုမှာကမ္ပိ အမှာကမ္ပိ ပဟောဿတီတိ. တေ ‘‘န မယံ ပဝိသာမ, နိက္ခမထ တုမှေ’’တိ ကထံ ဝဍ္ဎေတွာ ‘‘န တုမှေ အတ္တနောဝ မနေန နိက္ခမိဿထာ’’တိ ဟတ္ထာဒီသု ဂဟေတွာ နိက္ကဍ္ဎိံသု. တေ ‘‘ဟောတု သိက္ခာပေဿာမ နေ’’တိ ဣဒ္ဓိယာ သောဝဏ္ဏမယာနိ ဒွေ စက္ကာနိ ရဇတမယဉ္စ အက္ခံ မာပေတွာ ပဝဋ္ဋေန္တာ ရာဇဒွါရံ အဂမိံသု. ရညော ‘‘ဧဝရူပံ, ဒေဝ, တာပသာ ပဏ္ဏာကာရံ ဂဟေတွာ ဌိတာ’’တိ နိဝေဒယိံသု. ရာဇာ တုဋ္ဌော ‘‘ပက္ကောသထာ’’တိ တေ ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘မဟာကမ္မံ တုမှေဟိ ကတံ, အတ္ထိ ဝေါ ကိဉ္စိ မယာ ကတ္တဗ္ဗ’’န္တိ အာဟ. အာမ, မဟာရာဇ, အမှာကံ နိသိန္နဋ္ဌာနံ ဧကရုက္ခမူလံ အတ္ထိ, တံ အညေဟိ ဣသီဟိ ဂဟိတံ, တံ နော ဒါပေဟီတိ. ရာဇာ ပုရိသေ ပေသေတွာ တာပသေ နိက္ကဍ္ဎာပေသိ.

大王，过去在跋如国(Bharuraṭṭha)，有位跋如王在统治。有两队仙人，每队各五百人，为了食用盐醋从山脚前往跋如城。离城不远处有两棵树。先到的仙人队伍在一棵树下坐下，后到的队伍也在另一棵树下坐下。他们在那里随己所欲地安住后，便返回山脚。当他们再次前来时，也仍然坐在各自的树下。时日一久，其中一棵树枯死了。那些树已枯死的苦行者们想：“这棵树很大，足够我们和他们一起用了。”于是就在另一群仙人树下的一处地方坐了下来。后来，树主仙人们前来，没有进入树下，而是站在外面说：“你们为什么坐在这里？”对方回答说：“尊师们，我们的树枯死了。这棵树很大，你们也进来吧，足够你们和我们一起用了。”他们说：“我们不进去，你们出来！”争论升级后，便说：“你们既然不肯自行离开！”，于是抓住对方的手等部位，将他们强行拖了出去。被拖出去的苦行者们想：“好吧，我们要教训他们。”于是以神通力造出两个金轮和一个银轴，滚动着来到王宫门口。有人向国王禀报：“陛下，有苦行者拿着这样的礼物站在宫门外。”国王很高兴，说：“把他们召进来。”召见他们后，国王说：“你们成就了大事，有什么需要我为你们做的吗？”他们说：“是的，大王。我们所坐的地方是一棵树下，现在被其他仙人占了，请您把它赐予我们。”国王便派人将那些仙人强行逐出。

---

တေ ဗဟိ ဌိတာ ‘‘ကိံ နု ခေါ ဒတွာ လဘိံသူ’’တိ ဩလောကယမာနာ ‘‘ဣဒံ နာမာ’’တိ ဒိသွာ ‘‘မယမ္ပိ လဉ္ဇံ ဒတွာ ပုန ဂဏှိဿာမာ’’တိ ဣဒ္ဓိယာ သောဝဏ္ဏမယံ ရထပဉ္ဇရံ မာပေတွာ အာဒါယ အဂမံသု. ရာဇာ ဒိသွာ တုဋ္ဌော – ‘‘ကိံ, ဘန္တေ, ကာတဗ္ဗ’’န္တိ?, အာဟ. မဟာရာဇ အမှာကံ ရုက္ခမူလေ အညော ဣသိဂဏော နိသိန္နော, တံ နော ရုက္ခမူလံ ဒါပေဟီတိ. ရာဇာ ပုရိသေ ပေသေတွာ တေ နိက္ကဍ္ဎာပေသိ. တာပသာ အညမညံ ကလဟံ ကတွာ, ‘‘အနနုစ္ဆဝိကံ အမှေဟိ ကတ’’န္တိ ဝိပ္ပဋိသာရိနော ဟုတွာ ပဗ္ဗတပါဒမေဝ အဂမံသု. တတော ဒေဝတာ ‘‘အယံ ရာဇာ ဒွိန္နံ ဣသိဂဏာနံ ဟတ္ထတော လဉ္ဇံ ဂဟေတွာ အညမညံ ကလဟံ ကာရာပေသီ’’တိ ကုဇ္ဈိတွာ မဟာသမုဒ္ဒံ ဥဗ္ဗဋ္ဋေတွာ တဿ ရညော ဝိဇိတံ ယောဇနသဟဿမတ္တဋ္ဌာနံ သမုဒ္ဒမေဝ အကံသူတိ.

那些被驱逐的仙人站在外面，一边察看一边想：“他们究竟是给了什么才得到的呢？”看到后，心想：“原来是这个。”便说：“我们也去行贿，再把它拿回来。”于是他们以神通力变现出一个金色的车厢，带着去了。国王见了很高兴，问道：“尊者，需要做什么呢？”他们说：“大王，另一群仙人坐在我们的树下，请您把那树下的地方赐予我们。”国王便派人把那些仙人驱逐了。仙人们互相争吵后，感到懊悔，说：“我们做了不合宜的事。”于是便回到了山脚。那时，众天神发怒道：“这位国王从两群仙人手中收受贿赂，让他们互相争斗。”于是掀起大海，将那位国王方圆千由旬的国土化为了海洋。

---

‘‘ဣသီနမန္တရံ ကတွာ, ဘရုရာဇာတိ မေ သုတံ;

ဥစ္ဆိန္နော သဟ ရဋ္ဌေဟိ, သ ရာဇာ ဝိဘဝင်္ဂတော’’တိ. (ဇာ. ၁.၂.၁၂၅) –

我曾听闻：“跋如王因离间众仙人，与国土一同被灭绝，彼王已然败亡。”

---

ဧဝံ ဘဂဝတာ ဣမသ္မိံ အတီတေ ဒဿိတေ ယသ္မာ ဗုဒ္ဓါနံ နာမ ကထာ ဩကပ္ပနိယာ ဟောတိ, ‘‘တသ္မာ ရာဇာ အတ္တနော ကိရိယံ သလ္လက္ခေတွာ အနုပဓာရေတွာ [Pg.316] မယာ အကတ္တဗ္ဗံ ကမ္မံ ကတ’’န္တိ ‘‘ဂစ္ဆထ, ဘဏေ, တိတ္ထိယေ နိက္ကဍ္ဎထာ’’တိ နိက္ကဍ္ဎာပေတွာ စိန္တေသိ – ‘‘မယာ ကာရိတော ဝိဟာရော နာမ နတ္ထိ, တသ္မိံယေဝ ဌာနေ ဝိဟာရံ ကာရေဿာမီ’’တိ တေသံ ဒဗ္ဗသမ္ဘာရေပိ အဒတွာ ဝိဟာရံ ကာရေသိ. တံ သန္ဓာယေတံ ဝုတ္တံ.

世尊如此开示这件过去之事后，由于诸佛之言是可信的，因此国王省察到自己未经审察便做了不应做之业，心想：“去，诸位，把外道驱逐出去！”他命人驱逐外道后，思惟道：“由我所造的寺院实不存在，我当于彼处再造一座寺院。”于是，他未将那些物资设备给予他们，便建造了寺院。此是就此事而说。

---

၂-၃. ဗြာဟ္မဏသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

2-3. 婆罗门经等释义

---

၁၀၀၈-၉. ဒုတိယေ ဥဒယဂါမိနိန္တိ အတ္တနော သမယေ ဝဍ္ဎိဂါမိနိံ. မရဏံ အာဂမေယျာသီတိ မရဏံ ဣစ္ဆေယျာသိ, ပတ္ထေယျာသိ ဝါ. တတိယံ ဥတ္တာနမေဝ.

1008-9. 于第二经中，“导向兴盛”（udayagāminiṃ）是指在自己的教义中导向增长。“愿你趣向死亡”（maraṇaṃ āgameyyāsi）是说，你当希求死亡，或当期盼死亡。第三经之义是浅显的。

---

၄. ဒုဂ္ဂတိဘယသုတ္တဝဏ္ဏနာ

4. 恶趣怖畏经释义

---

၁၀၁၀. စတုတ္ထေ သဗ္ဗဒုဂ္ဂတိဘယံ သမတိက္ကန္တောတိ မနုဿဒေါဘဂ္ဂံ ပဋိက္ခိတ္တံ.

1010. 于第四经中，“已超越一切恶趣之怖畏”（sabbaduggatibhayaṃ samatikkanto）是说，此指已断除于人间的贫困不幸。

---

၅. ဒုဂ္ဂတိဝိနိပါတဘယသုတ္တဝဏ္ဏနာ

5. 恶趣险难怖畏经释义

---

၁၀၁၁. ပဉ္စမေ သဗ္ဗဒုဂ္ဂတိဝိနိပါတဘယံ သမတိက္ကန္တောတိ မနုဿဒေါဘဂ္ဂေန သဒ္ဓိံ စတ္တာရော အပါယာ ပဋိက္ခိတ္တာ.

1011. 第五经中的“超越一切恶趣、堕处与怖畏”，是指连同人间的贫困不幸，四恶趣也被断除了。

---

၆. ပဌမမိတ္တာမစ္စသုတ္တဝဏ္ဏနာ

6. 第一亲友与同伴经释义

---

၁၀၁၂. ဆဋ္ဌေ မိတ္တာတိ အညမညဿ ဂေဟေ အာမိသပရိဘောဂဝသေန ဝေါဟာရမိတ္တာ. အမစ္စာတိ အာမန္တနပဋိမန္တနဣရိယာပထာဒီသု ဧကတော ပဝတ္တကိစ္စာ. ဉာတီတိ သဿုသသုရပက္ခိကာ. သာလောဟိတာတိ သမာနလောဟိတာ ဘာတိဘဂိနိမာတုလာဒယော.

1012. 第六经中，“朋友”(mittā)是指因在彼此家中享用物质所有物而交往的世俗朋友。“同伴”(amaccā)是指在称呼、回应、威仪等方面共同行事的人。“姻亲”(ñātī)是指岳父母一方的人。“血亲”(sālohitā)是指有相同血缘的兄弟、姐妹、舅父等人。

---

၇. ဒုတိယမိတ္တာမစ္စသုတ္တဝဏ္ဏနာ

7. 第二亲友与同伴经释义

---

၁၀၁၃. သတ္တမေ အညထတ္တံ နာမ ပသာဒညထတ္တံ ဘာဝညထတ္တံ ဂတိအညထတ္တံ လက္ခဏညထတ္တံ ဝိပရိဏာမညထတ္တန္တိ အနေကဝိဓံ. တတ္ထ မဟာဘူတေသု ဘာဝညထတ္တံ အဓိပ္ပေတံ. သုဝဏ္ဏာဒိဘာဝေန ဟိ ဃနသဏ္ဌိတာယ ပထဝိဓာတုယာ ဝိလီယိတွာ ဥဒကဘာဝံ အာပဇ္ဇမာနာယ ပုရိမဘာဝေါ ဝိဂစ္ဆတိ, ဘာဝညထတ္တံ ပညာယတိ. လက္ခဏံ ပန န ဝိဂစ္ဆတိ, ကက္ခဠလက္ခဏာဝ ဟောတိ. ဥစ္ဆုရသာဒိဘာဝေန စ ယူသာကာရသဏ္ဌိတာယ အာပေါဓာတုယာ [Pg.317] သုဿိတွာ ဃနပထဝိဘာဝံ အာပဇ္ဇမာနာယ ပုရိမဘာဝေါ ဝိဂစ္ဆတိ, ဘာဝညထတ္တံ ပညာယတိ. လက္ခဏံ ပန န ဝိဂစ္ဆတိ, အာဗန္ဓနလက္ခဏာဝ ဟောတိ. တတြိဒံ အညထတ္တန္တိ ဧတ္ထ ပန ဂတိအညထတ္တံ အဓိပ္ပေတံ, တဉှိ အရိယသာဝကဿ နတ္ထိ. ပသာဒညထတ္တမ္ပိ နတ္ထိယေဝ, ဣဓ ပန ပသာဒဖလံ ပကာသေတုံ ဂတိအညထတ္တမေဝ ဒဿိတံ. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

1013. 第七经中，所谓“变异”(aññathattaṃ)有多种，即净信变异、状态变异、趣向变异、相变异、转变变异。于此，就大种而言，意指的是状态变异。例如，当作为黄金等坚固形态的地界融化而达到水的状态时，其先前的状态便消失了，状态的变异即被了知；但其相并不消失，它仍是坚硬之相。又如，当作为甘蔗汁等流体形态的水界干涸而达到坚固地的状态时，其先前的状态便消失了，状态的变异即被了知；但其相并不消失，它仍是黏结之相。然而，在此处经文中，“此变异”意指的是趣向变异，因为那对于圣弟子而言是没有的。净信变异也确实没有，但此处为了阐明净信的果报，只开示了趣向变异。其余各处的意思是显而易见的。

---

ရာဇကာရာမဝဂ္ဂေါ ဒုတိယော.

王家园林品第二

---

၃. သရဏာနိဝဂ္ဂေါ

3. 皈依品

---

၁-၂. ပဌမမဟာနာမသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

1-2. 第一摩诃男经等释义

---

၁၀၁၇-၁၈. တတိယဿ ပဌမေ ဣဒ္ဓန္တိ တေလမဓုဖာဏိတာဒီဟိ သမိဒ္ဓံ. ဖီတန္တိ ဟတ္ထူပဂသီသူပဂဂီဝူပဂါဒိအလင်္ကာရဝသေန သုပုပ္ဖိတံ. အာကိဏ္ဏမနုဿန္တိ နိရန္တရမနုဿံ. သမ္ဗာဓဗျူဟန္တိ ဗျူဟာ ဝုစ္စန္တိ အဝိနိဗ္ဗိဒ္ဓရစ္ဆာယော, ယာ ပဝိဋ္ဌမဂ္ဂေနေဝ နိဂ္ဂစ္ဆန္တိ, တာ သမ္ဗာဓာ ဗျူဟာ ဗဟုကာ ဧတ္ထာတိ သမ္ဗာဓဗျူဟံ. ဣမိနာပိ နဂရဿ ဃနဝါသမေဝ ဒီပေတိ. ဘန္တေနာတိ ဣတော စိတော စ ပရိဗ္ဘမန္တေန ဥဒ္ဓတစာရိနာ. ဒုတိယံ ဥတ္တာနမေဝ.

1017-18. 第三品第一经中：`iddhaṃ`（兴盛），指充满油、蜜、糖蜜等。`phītaṃ`（繁荣），指通过手饰、头饰、颈饰等庄严具，（装饰得）如盛开的花朵。`ākiṇṇamanussaṃ`（人群密集），指人群无间。`sambādhabyūhaṃ`（街道拥挤），`byūhā`被称为不通透的街道，即只能由进入的道路出去；此处有许多这样狭窄的街道，故称`sambādhabyūhaṃ`。此词亦显示了城市房舍的密集。`bhantena`，指由此处、彼处徘徊，行为轻躁者。第二经是显而易见的。

---

၃. ဂေါဓသက္ကသုတ္တဝဏ္ဏနာ

3. 乔达释迦经释义

---

၁၀၁၉. တတိယေ ဘဂဝါဝ ဧတံ ဇာနေယျ ဧတေဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတံ ဝါ အသမန္နာဂတံ ဝါတိ ဣဒံ သော သက္ကော တီဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတဿ ပုဂ္ဂလဿ သောတာပန္နဘာဝံ, စတူဟိ ဝါ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတဿ သောတာပန္နဘာဝံ ဘဂဝါဝ ဇာနာတီတိ အဓိပ္ပာယေန အာဟ.

1019. 第三经中：“唯有世尊能了知此人是否具足此等法。”——那位释迦族人（乔达）说此话，其意趣是：“具足三法之人的须陀洹状态，或具足四法之人的须陀洹状态，唯有世尊能了知。”

---

ကောစိဒေဝ ဓမ္မသမုပ္ပာဒေါ ဥပ္ပဇ္ဇေယျာတိ ကိဉ္စိဒေဝ ကာရဏံ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ. ဧကတော အဿ ဘဂဝါ, ဧကတော ဘိက္ခုသံဃောတိ ယသ္မိံ ကာရဏေ ဥပ္ပန္နေ ဘဂဝါ ဘိက္ခုသံဃေန နာနာလဒ္ဓိကော ဟုတွာ ဧကံ ဝါဒံ ဝဒန္တော ဧကတော အဿ, ဘိက္ခုသံဃောပိ ဧကံ ဝဒန္တော ဧကတောတိ [Pg.318] အတ္ထော. တေနေဝါဟန္တိ ယံ ဝါဒံ တုမှေ ဝဒေထ, တမေဝါဟံ ဂဏှေယျန္တိ. နနု စ အရိယသာဝကဿ ရတနတ္တယေ ပသာဒနာနတ္တံ နတ္ထိ, အထ ကသ္မာ ဧသ ဧဝမာဟာတိ? ဘဂဝတော သဗ္ဗညုတာယ. ဧဝဉှိဿ ဟောတိ ‘‘ဘိက္ခုသံဃော အတ္တနော အသဗ္ဗညုတာယ အဇာနိတွာပိ ကထေယျ, သတ္ထု ပန အညာဏံ နာမ နတ္ထီ’’တိ. တသ္မာ ဧဝမာဟ. အညတြ ကလျာဏာ အညတြ ကုသလာတိ ကလျာဏမေဝ ကုသလမေဝ ဝဒါမိ, န ကလျာဏကုသလဝိမုတ္တန္တိ. အပိစဿ အနဝဇ္ဇနဒေါသော ဧသောတိ.

“若有任何法的生起”，意即“若有任何缘由生起”。“世尊是一方，比丘僧团是一方”，其义是：当某个缘由生起时，世尊与比丘僧团的见解不同，世尊持一种学说而为一方，比丘僧团亦持一种学说而为一方。`Tenevāhaṃ`（因此我……），意即：“您（世尊）所说的任何学说，我都会采纳。”（问：）圣弟子于三宝之净信难道有差别吗？然则彼为何如是说？（答：）因世尊之全知。彼有此念：“比丘僧团因非全知，或有不知而说之时，然导师则无所谓不知之事。”是故彼如是说。“除善之外，除善法之外”，意即：“我唯说善，唯说善法，不说离于善与善法者。”再者，此乃彼之不作意之过。

---

၄. ပဌမသရဏာနိသက္ကသုတ္တဝဏ္ဏနာ

4. 第一萨罗那尼释迦经释义

---

၁၀၂၀. စတုတ္ထေ ဣဓ မဟာနာမ ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလောတိ ဣဒံ န ကေဝလံ သရဏာနိ ဧဝ အပါယတော မုတ္တော, ဣမေပိ ပုဂ္ဂလာ မုတ္တာတိ ဒဿေတုံ အာရဒ္ဓံ. မတ္တသော နိဇ္ဈာနံ ခမန္တီတိ ပမာဏေန စ ဩလောကနံ ခမန္တိ. ဣမိနာ ဓမ္မာနုသာရိမဂ္ဂဋ္ဌပုဂ္ဂလံ ဒဿေတိ. အဂန္တာ နိရယန္တိ မဂ္ဂဋ္ဌပုဂ္ဂလော ဟိ အပါယတော ပရိမုတ္တောတိ ဝါ ပရိမုစ္စိဿတီတိ ဝါ ဝတ္တုံ န ဝဋ္ဋတိ, ပရိမုစ္စတီတိ ပန ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတိ. ယသ္မာ စ ပရိမုစ္စတိ, တသ္မာ ဂန္တာ နာမ န ဟောတီတိ, ‘‘အဂန္တာ’’တိ ဝုတ္တော, န ဂစ္ဆတီတိ အတ္ထော. သဒ္ဓါမတ္တံ ပေမမတ္တန္တိ ဣမိနာ သဒ္ဓါနုသာရိမဂ္ဂဋ္ဌပုဂ္ဂလံ ဒဿေတိ. မဟာသာလာတိ သမီပေ ဌိတေဝ စတ္တာရော မဟာသာရရုက္ခေ ဒဿေန္တော အာဟ. မရဏကာလေ သိက္ခံ သမာဒိယီတိ မရဏသမယေ တီသု သိက္ခာသု ပရိပူရကာရီ အဟောသီတိ ဒဿေတိ.

1020. 第四，“于此，摩诃男，某一类个人”这句经文，是为了开示不仅萨罗那尼(Saraṇāni)从恶趣解脱，这些个人也能解脱而开始宣说。‘能忍耐适度的审察’是指能忍耐以适度的量来观察。以此开示随法行(dhammānusārī)道住个人。‘不去地狱’(Agantā nirayanti)是说，对于道住个人，不应说他‘已从恶趣解脱’或‘将从恶趣解脱’，而应说他‘正在解脱’。因为他正在解脱，所以不名为‘去者’，故说为‘不去者’(agantā)，意思是‘不去’。以‘仅有信，仅有爱’开示随信行(saddhānusārī)道住个人。‘大娑罗树’是指示附近矗立的四棵具足心材的大娑罗树而说。‘临终时受持学处’是开示他在临终时成为三学的圆满者。

---

၅. ဒုတိယသရဏာနိသက္ကသုတ္တဝဏ္ဏနာ

5. 第二萨罗那尼释迦经释义

---

၁၀၂၁. ပဉ္စမေ ဒုက္ခေတ္တန္တိ ဝိသမခေတ္တံ. ဒုဗ္ဘူမန္တိ ဦသရဘူမိံ လောဏူပဟတံ. ခဏ္ဍာနီတိ ပရိဘိန္နာနိ. ပူတီနီတိ ဥဒကေန တေမေတွာ ပူတိဘာဝံ အာပန္နာနိ. ဝါတာတပဟတာနီတိ ဝါတာတပေန ဟတတ္တာ နိရောဇဘာဝံ ဂတာနိ. အသာရာဒါနီတိ အနာဒိန္နသာရာနိ အဂဟိတသာရာနိ. အသုခသယိတာနီတိ န ကောဋ္ဌာဒီသု ပက္ခိပိတွာ သုဋ္ဌု ဌပိတာနိ. သုခသယိတာနီတိ ဌပိတဋ္ဌာနတော စတ္တာရော မာသေ အစလိတာနိ.

1021. 第五，“劣田”是指不平坦的田地。“劣地”是指被盐碱所坏的盐碱地。“破碎”是指破裂的。“腐烂”是指因被水浸湿而达到腐烂的状态。“被风日所击”是指因被风日所毁坏而达到无精华的状态。“无精华”是指未摄取精华。“未善安放”是指未放入谷仓等处妥善放置。“善安放”是指在所放之处四个月未曾移动。

---

၆. ပဌမအနာထပိဏ္ဍိကသုတ္တဝဏ္ဏနာ

6. 第一给孤独经释义

---

၁၀၂၂. ဆဋ္ဌေ [Pg.319] ဌာနသော ဝေဒနာ ပဋိပ္ပဿမ္ဘေယျာတိ ခဏေန ဝေဒနာ ပဋိပ္ပဿမ္ဘေယျ. မိစ္ဆာဉာဏေနာတိ မိစ္ဆာပစ္စဝေက္ခဏေန မိစ္ဆာဝိမုတ္တိယာတိ အနိယျာနိကဝိမုတ္တိယာ. တသ္မာ သဒ္ဓဉ္စ သီလဉ္စာတိ ဂါထာ ဝုတ္တတ္ထာ ဧဝ. ယတြ ဟိ နာမာတိ ယော နာမ.

1022. 第六，“诸受即刻平息”是指诸受于刹那间平息。“以邪智”是指以错误的省察；“以邪解脱”是指以非出离的解脱。是故，“信与戒”这首偈颂的意义如前所述。“所谓的”即是“任何”。

---

၇. ဒုတိယအနာထပိဏ္ဍိကသုတ္တဝဏ္ဏနာ

7. 第二给孤独经释义

---

၁၀၂၃. သတ္တမေ သမ္ပရာယိကံ မရဏဘယန္တိ သမ္ပရာယဟေတုကံ မရဏဘယံ ဂိဟိသာမီစိကာနီတိ ဂိဟီနံ အနုစ္ဆဝိကာနိ. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

1023. 第七，“来世死怖”是指由来世为因而产生的死亡恐惧。“在家者的正行”是指适合在家者的行为。其余在各处都显而易见。

---

သရဏာနိဝဂ္ဂေါ တတိယော.

萨罗那尼品第三。

---

၄. ပုညာဘိသန္ဒဝဂ္ဂေါ

4. 福流品

---

၁. ပဌမပုညာဘိသန္ဒသုတ္တဝဏ္ဏနာ

1. 第一福流经释义

---

၁၀၂၇. စတုတ္ထဿ ပဌမေ ပုညာဘိသန္ဒာ ကုသလာဘိသန္ဒာတိ ပုညနဒိယော ကုသလနဒိယော. သုခဿာဟာရာတိ သုခဿ ပစ္စယာ.

1027. 第四品第一经中，“福流、善流”(puññābhisandā kusalābhisandā)是指福德之河、善法之河。“乐食”(sukhassāhārā)是指快乐的因缘。

---

၄. ပဌမဒေဝပဒသုတ္တဝဏ္ဏနာ

4. 第一天迹经释义

---

၁၀၃၀. စတုတ္ထေ ဒေဝပဒါနီတိ ဒေဝါနံ ဉာဏေန, ဒေဝဿ ဝါ ဉာဏေန အက္ကန္တပဒါနိ. ဝိသုဒ္ဓိယာတိ ဝိသုဇ္ဈနတ္ထာယ. ပရိယောဒပနာယာတိ ပုရိယောဒပနတ္ထာယ ဇောတနတ္ထာယ. ဣမသ္မိံ သုတ္တေ စတ္တာရောပိ ဖလဋ္ဌပုဂ္ဂလာ ဝိသုဒ္ဓဋ္ဌေန ဒေဝါ နာမ ဇာတာ.

1030. 第四经中，“天迹”(devapadāni)是指诸天（即佛陀等圣者）以其智慧所行之处。“为了清净”(visuddhiyā)是指为了清净的目的。“为了遍净”(pariyodapanāya)是指为了周遍清净与照耀的目的。于此经中，四果住者，因其清净之义，故名为天。

---

၈. ဝဿသုတ္တဝဏ္ဏနာ

8. 雨安居经释义

---

၁၀၃၄. အဋ္ဌမေ ပါရံဂန္တွာတိ ပါရံ ဝုစ္စတိ နိဗ္ဗာနံ, တံ ပတွာတိ အတ္ထော. အာသဝါနံ ခယာယ သံဝတ္တန္တီတိ န ပဌမံ နိဗ္ဗာနံ ဂန္တွာ ပစ္ဆာ သံဝတ္တန္တိ, ဂစ္ဆမာနာ ဧဝ သံဝတ္တန္တိ. ဒေသနာ ပန ဧဝံ ကတာ.

1034. 第八经中，“到达彼岸”(pāraṃgantvā)，彼岸即是涅槃，意思是已经到达。“为了诸漏的灭尽而转起”(āsavānaṃ khayāya saṃvattanti)，并非先到达涅槃然后才转起，而是在行进的过程中就转起。但说法是这样宣说的。

---

၁၀. နန္ဒိယသက္ကသုတ္တဝဏ္ဏနာ

10. 南迪亚释迦经释义

---

၁၀၃၆. ဒသမေ [Pg.320] ဒိဝါ ပဝိဝေကာယ ရတ္တိံ ပဋိသလ္လာနာယာတိ ဒိဝါ ပဝိဝေကတ္ထာယ ရတ္တိံ ပဋိသလ္လာနတ္ထာယ. ဓမ္မာ န ပါတုဘဝန္တီတိ သမထဝိပဿနာ ဓမ္မာ န ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

1036. 第十经中，“白天为了独处，夜晚为了宴坐”，意即为了白天的独处和夜晚的宴坐。“诸法不显现”(dhammā na pātubhavanti)是指止(samatha)与观(vipassanā)之法不生起。其余在一切经中都显而易见。

---

ပုညာဘိသန္ဒဝဂ္ဂေါ စတုတ္ထော.

福流品第四。

---

၅. သဂါထကပုညာဘိသန္ဒဝဂ္ဂေါ

5. 有偈福流品

---

၁. ပဌမအဘိအသန္ဒသုတ္တဝဏ္ဏနာ

1. 第一福流经释义

---

၁၀၃၇. ပဉ္စမဿ ပဌမေ အသင်္ချေယျောတိ အာဠှကဂဏနာယ အသင်္ချေယျော, ယောဇနဝသေန ပနဿ သင်္ချာ အတ္ထိ. ဗဟုဘေရဝန္တိ သဝိညာဏကအဝိညာဏကာနံ ဘေရဝါရမ္မဏာနံ ဝသေန ဗဟုဘေရဝံ. ပုထူတိ ဗဟု. သဝန္တီတိ သန္ဒမာနာ. ဥပယန္တီတိ ဥပဂစ္ဆန္တိ.

1037. 第五品第一经中，“不可数”(asaṅkhyeyyo)是指以“阿罗伽”(āḷhaka)的量具无法计算，但以由旬(yojana)计算则有其数。“多怖畏”(bahubheravaṃ)是指因有情与无情的怖畏所缘，故为“多怖畏”。“众多”(puthū)即是多。“流动”(savanti)即流淌。“趋近”(upayanti)即走近。

---

၂. ဒုတိယအဘိသန္ဒသုတ္တဝဏ္ဏနာ

2. 第二福流经释义

---

၁၀၃၈. ဒုတိယေ ယတ္ထိမာ မဟာနဒိယော သံသန္ဒန္တိ သမေန္တီတိ ယသ္မိံ သံဘဇ္ဇေ ဧတာ မဟာနဒိယော ဧကီဘဝန္တိ, နိရန္တရာ ဘဝန္တီတိ အတ္ထော.

1038. 第二经中，“于此，诸大河交汇聚合”(yatthimā mahānadiyo saṃsandanti samenti)，意思是在那汇合处，这些大河成为一体，没有间断。

---

၃. တတိယအဘိသန္ဒသုတ္တဝဏ္ဏနာ

3. 第三福流经释义

---

၁၀၃၉. တတိယေ ပုညကာမောတိ ပုညတ္ထိကော. ကုသလေ ပတိဋ္ဌိတောတိ မဂ္ဂကုသလေ ပတိဋ္ဌိတော. ဘာဝေတိ မဂ္ဂံ အမတဿ ပတ္တိယာတိ နိဗ္ဗာနဿ ပါပုဏနတ္ထံ အရဟတ္တမဂ္ဂံ ဘာဝေတိ. ဓမ္မသာရာဓိဂမောတိ ဓမ္မသာရော ဝုစ္စတိ အရိယဖလံ ဓမ္မသာရော, အဓိဂမော အဿာတိ ဓမ္မသာရာဓိဂမော, အဓိဂတဖလောတိ အတ္ထော. ခယေ ရတောတိ ကိလေသက္ခယေ ရတော.

1039. 第三经中，“欲福者”（puññakāmo）即是希求福德者。“安住于善”（kusale patiṭṭhito）即是安住于道善。“为证不死而修道”（bhāveti maggaṃ amatassa pattiyā）即是为到达涅槃而修习阿罗汉道。“得法之精髓”（dhammasārādhigamo）：法之精髓（dhammasāro）被称为圣果（ariyaphalaṃ），他已获得（adhigamo）此法之精髓，故为“得法之精髓”者，义为已证得果。“乐于灭尽”（khaye rato）即是乐于烦恼的灭尽。

---

၄. ပဌမမဟဒ္ဓနသုတ္တဝဏ္ဏနာ

4. 第一大财富经释义

---

၁၀၄၀. စတုတ္ထေ [Pg.321] အဍ္ဎော မဟဒ္ဓနောတိ သတ္တဝိဓေန အရိယဓနေန အဍ္ဎော စေဝ မဟဒ္ဓနော စ. တေနေဝ ဘောဂေန မဟာဘောဂေါ. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

1040. 第四经中，“富饶大财富”（aḍḍho mahaddhano），即是以七种圣财而富饶且财富巨大。以彼财富而为大受用者。其余于一切处皆浅显易解。

---

သဂါထကပုညာဘိသန္ဒဝဂ္ဂေါ ပဉ္စမော.

有偈福流品第五

---

၆. သပ္ပညဝဂ္ဂေါ

6. 具慧品

---

၂. ဝဿံဝုတ္တသုတ္တဝဏ္ဏနာ

2. 雨安居经释义

---

၁၀၄၈. ဆဋ္ဌဿ ဒုတိယေ အယမဓိပ္ပာယော – သောတာပန္နော ဘိက္ခု ဧတ္တကေန ဝေါသာနံ အနာပဇ္ဇိတွာ တာနေဝ ဣန္ဒြိယဗလဗောဇ္ဈင်္ဂါနိ သမောဓာနေတွာ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ သကဒါဂါမိမဂ္ဂံ ပါပုဏိဿတိ, သကဒါဂါမီ အနာဂါမိမဂ္ဂံ, အနာဂါမီ အရဟတ္တမဂ္ဂန္တိ ဣမမတ္ထံ သန္ဓာယ ဘဂဝတာ ဣမသ္မိံ သုတ္တေ သာသနေ တန္တိ ပဝေဏီ ကထိတာတိ.

1048. 第六品第二经的意趣是：须陀洹比丘不以此为足，而应统合那些根、力、觉支，增长观（vipassanā），证得斯陀含道；斯陀含者证得阿那含道；阿那含者证得阿罗汉道。世尊于此经中，正是针对此义，于教法中宣说了圣典的传承。

---

၃. ဓမ္မဒိန္နသုတ္တဝဏ္ဏနာ

3. 法施经释义

---

၁၀၄၉. တတိယေ ဓမ္မဒိန္နောတိ သတ္တသု ဇနေသု ဧကော. ဗုဒ္ဓကာလသ္မိဉှိ ဓမ္မဒိန္နော ဥပါသကော, ဝိသာခေါ ဥပါသကော, ဥဂ္ဂေါ ဂဟပတိ, စိတ္တော ဂဟပတိ, ဟတ္ထကော အာဠဝကော, စူဠအနာထပိဏ္ဍိကော, မဟာအနာထပိဏ္ဍိကောတိ ဣမေ သတ္တ ဇနာ ပဉ္စသတဥပါသကပရိဝါရာ အဟေသုံ. ဧတေသု ဧသ အညတရော.

1049. 第三经中，法施（Dhammadinna）是七人中的一位。于佛陀时代，有法施优婆塞、毘舍佉（Visākha）优婆塞、郁伽（Ugga）长者、质多（Citta）长者、阿拉威的诃多迦（Hatthaka Āḷavako）、小给孤独（Cūḷaanāthapiṇḍika）、大给孤独（Mahāanāthapiṇḍika），此七人皆有五百优婆塞为眷属。此（法施）即是他们中的一位。

---

ဂမ္ဘီရာတိ ဓမ္မဂမ္ဘီရာ သလ္လသုတ္တာဒယော. ဂမ္ဘီရတ္ထာတိ အတ္ထဂမ္ဘီရာ စေတနာသုတ္တန္တာဒယော. လောကုတ္တရာတိ လောကုတ္တရတ္ထဒီပကာ အသင်္ခတသံယုတ္တာဒယော. သုညတပ္ပဋိသံယုတ္တာတိ သတ္တသုညတာဒီပကာ ခဇ္ဇနိကသုတ္တန္တာဒယော. ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိဿာမာတိ ပဋိလဘိတွာ ဝိဟရိဿာမ. ဧဝဉှိ ဝေါ, ဓမ္မဒိန္န, သိက္ခိတဗ္ဗန္တိ ဧဝံ တုမှေဟိ စန္ဒောပမပဋိပဒံ ရထဝိနီတပဋိပဒံ မောနေယျပဋိပဒံ မဟာအရိယဝံသပဋိပဒံ ပူရေန္တေဟိ သိက္ခိတဗ္ဗံ. ဣတိ သတ္ထာ ဣမေသံ ဥပါသကာနံ အသယှဘာရံ အာရောပေသိ. ကသ္မာ[Pg.322]? ဧတေ ကိရ န အတ္တနော ဘူမိယံ ဌတွာ ဩဝါဒံ ယာစိံသု, အဝိသေသေန ပန သဗ္ဗဘာရံ ဥက္ခိပိတုံ သမတ္ထာ ဝိယ ‘‘ဩဝဒတု နော, ဘန္တေ, ဘဂဝါ’’တိ ယာစိံသု. တေန တေသံ သတ္ထာ အသယှဘာရံ အာရောပေန္တော ဧဝမာဟ. န ခေါ နေတန္တိ န ခေါ ဧတံ. နကာရော ပနေတ္ထ ဗျဉ္ဇနသန္ဓိမတ္တမေဝါတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. တသ္မာတိ ယသ္မာ ဣဒါနိ အတ္တနော ဘူမိယံ ဌတွာ ဩဝါဒံ ယာစထ, တသ္မာ.

“深奥”（gambhīrā）是指法义深奥，如《箭经》（Sallasutta）等。“义理深奥”（gambhīratthā）是指意义深奥，如《思经》（Cetanāsuttanta）等。“出世间”（lokuttarā）是指阐明出世间义理的，如《无为相应》（Asaṅkhatasaṃyutta）等。“与空相应”（suññatappaṭisaṃyuttā）是指阐明众生空的，如《嚼食经》（Khajjanikasuttanta）等。“我们将具足而住”（upasampajja viharissāma）意思是“获得后，我们将安住”。“法施，你们应当这样学习”（Evañhi vo, dhammadinna, sikkhitabbaṃ），即你们应当圆满月喻行道、驿车行道、牟尼行道、大圣种行道来学习。就这样，导师给这些优婆塞们加上了难以承受的重担。为什么呢？据说是因为他们并非安住于自己的境界请求教导，而是仿佛能够承担所有重担般，无差别地请求道：“尊者，愿世尊教导我们！”因此，导师在把难以承受的重担加给他们时，这样说道。“这并非如此”（na kho netaṃ）即“这并非如此”（na kho etaṃ）。此处的“n”音，应理解为只是辅音连声。“因此”（tasmā）是说，因为现在你们安住于自己的境界请求教导，因此……

---

၄. ဂိလာနသုတ္တဝဏ္ဏနာ

4. 病者经释义

---

၁၀၅၀. စတုတ္ထေ န ခေါ ပနေတန္တိ န ခေါ အမှေဟိ ဧတံ. သပ္ပညော ဥပါသကောတိ သောတာပန္နော အဓိပ္ပေတော. အဿာသနီယေဟိ ဓမ္မေဟီတိ အဿာသကရေဟိ ဓမ္မေဟိ. အဿာသတာယသ္မာတိ အဿာသတု အာယသ္မာ. မာရိသောတိ မရဏပဋိဗဒ္ဓေါ. မရဏဓမ္မောတိ မရဏသဘာဝေါ. အဓိမောစေဟီတိ ဌပေဟိ. အဓိမောစိတန္တိ ဌပိတံ. ဧဝံ ဝိမုတ္တစိတ္တဿာတိ ဧဝံ အရဟတ္တဖလဝိမုတ္တိယာ ဝိမုတ္တစိတ္တဿ. ယဒိဒံ ဝိမုတ္တိယာ ဝိမုတ္တန္တိ ယံ ဣဒံ ဝိမုတ္တိံ အာရဗ္ဘ ဝိမုတ္တိယာ နာနာကရဏံ ဝတ္တဗ္ဗံ သိယာ, န တံ ဝဒါမိ. ဘိက္ခုသံဃဿ ဟိ စေတိယင်္ဂဏဗောဓိယင်္ဂဏဝတ္တေသု စေဝ အသီတိက္ခန္ဓကဝတ္တေသု စာတိ အာဂမနီယဂုဏေသု ပမာဏံ နာမ နတ္ထိ, ပဋိဝိဒ္ဓေ ပန မဂ္ဂေ ဝါ ဖလေ ဝါ ဥပါသကာနဉ္စ ဘိက္ခူနဉ္စ နာနာကရဏံ နတ္ထိ.

1050. 在第四经中，“na kho panetaṃ”是“na kho amhehi etaṃ [sutaṃ]”（我们确实未曾听闻此法）的意思。“有智慧的优婆塞”意指入流者（sotāpanna）。“以慰藉法”是指能带来安慰的法。“愿具寿慰藉”是“请具寿安慰”的意思。“贤友”（mārisa）是指与死亡相关者。“必死法”是指死亡的自性。“请决意”是“请确立”的意思。“已决意”是“已确立”的意思。“如是心解脱者”是指心藉由阿罗汉果的解脱而解脱者。“所谓由解脱而解脱”，是说关于此解脱，虽或有种种能造成差别的因由可说，但我并不言说。因为比丘僧团在塔院、菩提树院的义务，以及在八十犍度的义务等作为道之基础的诸功德方面，确实是无可限量的；然而，在证悟道或果上，优婆塞与比丘之间则没有差别。

---

၉. ပညာပဋိလာဘသုတ္တဝဏ္ဏနာ

9. 得慧经释义

---

၁၀၅၅. နဝမေ ပညာပဋိလာဘာယ သံဝတ္တန္တီတိ ဧတ္ထ သတ္တ သေက္ခာ ပညံ ပဋိလဘန္တိ နာမ, ခီဏာသဝေါ ပဋိလဒ္ဓပညော နာမာတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. ပရတော ပညာဗုဒ္ဓိယာတိအာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

1055. 第九经中，于“为得慧而转起”句，七有学名为“得慧”，漏尽者当知名为“已得慧”。其后“慧、觉”等处，理路亦然。其余于一切处皆甚明显。

---

သပ္ပညဝဂ္ဂေါ ဆဋ္ဌော.

具慧品第六终

---

၇. မဟာပညဝဂ္ဂေါ

7. 大慧品

---

၁. မဟာပညာသုတ္တဝဏ္ဏနာ

1. 大慧经释义

---

၁၀၅၈. သတ္တမေ [Pg.323] မဟာပညတာယ သံဝတ္တန္တီတိအာဒီသု ‘‘မဟန္တေ အတ္ထေ ပရိဂ္ဂဏှာတီတိ မဟာပညာ’’တိအာဒိနာ ပဋိသမ္ဘိဒါယံ (ပဋိ. မ. ၂.၄) ဝုတ္တနယေနေဝ သဗ္ဗတ္ထ သဗ္ဗပဒေသု အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

1058. 第七经中，于“为得大慧而转起”等句，当依《无碍解道》(Paṭisambhidāmagga)中所说“能把握广大之义，故为大慧”等理路，于一切处一切句中得知其义。其余于一切处皆甚明显。

---

သောတာပတ္တိသံယုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

入流相应释义终

---

၁၂. သစ္စသံယုတ္တံ

12. 谛相应

---

၁. သမာဓိဝဂ္ဂေါ

1. 定品

---

၁. သမာဓိသုတ္တဝဏ္ဏနာ

1. 定经释义

---

၁၀၇၁. သစ္စသံယုတ္တဿ [Pg.324] ပဌမေ သမာဓိံ, ဘိက္ခဝေတိ တေ ကိရ ဘိက္ခူ စိတ္တေကဂ္ဂတာယ ပရိဟာယန္တိ, အထ နေသံ သတ္ထာ – ‘‘ဧဝမေတေ စိတ္တေကဂ္ဂတံ လဘိတွာ, ကမ္မဋ္ဌာနံ ဝဍ္ဎေတွာ, ဝိသေသံ ပါပုဏိဿန္တီ’’တိ ဣမံ ဒေသနံ အာရဘိ. တသ္မာတိဟ, ဘိက္ခဝေ, ‘‘ဣဒံ ဒုက္ခ’’န္တိ ယောဂေါ ကရဏီယောတိ ဧတ္ထ ယထာဘူတာဒိဝသေန ကာရဏစ္ဆေဒေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဣဒဉှိ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ဘိက္ခဝေ, ယသ္မာ သမာဟိတော ဘိက္ခု စတ္တာရိ သစ္စာနိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, တသ္မာ တုမှေဟိ စ သမာဟိတေဟိ စတုန္နံ သစ္စာနံ ယထာဘူတံ ပဇာနနတ္ထာယ ‘‘ဣဒံ ဒုက္ခ’’န္တိ ယောဂေါ ကရဏီယော. တထာ ယသ္မာ စတ္တာရိ သစ္စာနိ တထာဂတဿေဝ ပါတုဘာဝါ ပါကဋာနိ ဟောန္တိ, ယသ္မာ စ တထာဂတေန သုဝိဘတ္တာနိ, ယသ္မာ စ တေသု အပရိမာဏာ ဝဏ္ဏာ အပရိမာဏာနိ ပဒဗျဉ္ဇနာနိ, ယသ္မာ စ တေသံ အပ္ပဋိဝိဒ္ဓတ္တာ ဝဋ္ဋံ ဝဍ္ဎတိ, တေသံ ပဋိဝိဒ္ဓကာလတော ပဋ္ဌာယ န ဝဍ္ဎတိ, တသ္မာ ‘‘ဧဝံ နော ဝဋ္ဋံ န ဝဍ္ဎိဿတီ’’တိ တုမှေဟိ ‘‘ဣဒံ ဒုက္ခ’’န္တိ ယောဂေါ ကရဏီယော.

1071. 于《谛相应》之第一经，“比丘们，定……”者：据说，彼等比丘于心一境性有所退失，于是导师心想：“如是，彼等得心一境性，增长业处，当证殊胜。”而作此开示。是故，于“比丘们，于‘此是苦’，当勤修行”句，当依如实等方式，得知其因由之分别。此即所说义：诸比丘，以得定之比丘能如实了知四圣谛，是故汝等亦当得定，为如实了知四圣谛，于“此是苦”勤修行。又，以四圣谛唯因如来之出现而显了，以其为如来所善分别，以其中有无量之文、无量之句与字，又以未通达彼等故轮回增长，从通达之时起轮回则不复增长，是故汝等当思：“如是我等之轮回将不复增长”，而于“此是苦”勤修行。

---

၂. ပဋိသလ္လာနသုတ္တဝဏ္ဏနာ

2. 宴坐经释义

---

၁၀၇၂. ဒုတိယံ ကာယဝိဝေကဝိကလာနံ ကာယဝိဝေကပဋိလာဘတ္ထာယ ဝုတ္တံ.

1072. 第二经是为令于身远离有所欠缺者获得身远离而说。

---

၃. ပဌမကုလပုတ္တသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

3. 第一良家子经等释义

---

၁၀၇၃-၇၅. တတိယေ အဘိသမယာယာတိ အဘိသမယတ္ထာယ. သမဏဗြာဟ္မဏာတိ စေတ္ထ သာသနာဝစရာ အဓိပ္ပေတာ. တထာ စတုတ္ထပဉ္စမေသု, တေန တေန အဘိလာပေန ဗုဇ္ဈနကာနံ ပန အဇ္ဈာသယေနေတာနိ ဝုတ္တာနိ.

1073-75. 在第三经中，“为现证故”(abhisamayāya)即是为了现证。在此，“沙门、婆罗门”意指教法中的行者。第四和第五经也是如此。然而，说这些经，是随顺那些能通过种种言说而觉悟者的意乐。

---

၆. ဒုတိယသမဏဗြာဟ္မဏသုတ္တဝဏ္ဏနာ

6. 第二沙门婆罗门经释义

---

၁၀၇၆. ဆဋ္ဌေ [Pg.325] အဘိသမ္ဗုဒ္ဓံ ပကာသေသုန္တိ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ အဟန္တိ ဧဝံ အတ္တာနံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓံ ပကာသယိံသု. ဣမသ္မိဉှိ သုတ္တေ သဗ္ဗညုဗုဒ္ဓါ စ သမဏဂဟဏေန ဂဟိတာ.

1076. 在第六经中，“他们宣称自己已达等正觉”，即他们如此宣称自己：“我是等正觉者。”实际上，在这部经中，一切知佛陀(sabbaññubuddha)也被“沙门”一词所含摄。

---

၁၀. တိရစ္ဆာနကထာသုတ္တဝဏ္ဏနာ

10. 畜生论经释义

---

၁၀၈၀. ဒသမေ အနေကဝိဟိတန္တိ အနေကဝိဓံ. တိရစ္ဆာနကထန္တိ အနိယျာနိကတ္တာ သဂ္ဂမောက္ခမဂ္ဂါနံ တိရစ္ဆာနဘူတံ ကထံ. ရာဇကထန္တိအာဒီသု ရာဇာနံ အာရဗ္ဘ ‘‘မဟာသမ္မတော မန္ဓာတာ ဓမ္မာသောကော ဧဝံ မဟာနုဘာဝေါ’’တိအာဒိနာ နယေန ပဝတ္တကထာ ရာဇကထာ. ဧသ နယော စောရကထာဒီသု. တေသု ‘‘အသုကော ရာဇာ အဘိရူပေါ ဒဿနီယော’’တိအာဒိနာ နယေန ဂေဟသိတကထာဝ တိရစ္ဆာနကထာ ဟောတိ. ‘‘သောပိ နာမ ဧဝံ မဟာနုဘာဝေါ ခယံ ဂတော’’တိ ဧဝံ ပဝတ္တာ ပန ကမ္မဋ္ဌာနဘာဝေ တိဋ္ဌတိ. စောရေသုပိ ‘‘မူလဒေဝေါ ဧဝံ မဟာနုဘာဝေါ မေဃမာလော ဧဝံ မဟာနုဘာဝေါ’’တိ တေသံ ကမ္မံ ပဋိစ္စ ‘‘အဟော သူရာ’’တိ ဂေဟသိတကထာဝ တိရစ္ဆာနကထာ. ယုဒ္ဓေပိ ဘာရတယုဒ္ဓါဒီသု ‘‘အသုကေန အသုကော ဧဝံ မာရိတော ဧဝံ ဝိဒ္ဓေါ’’တိ ကာမဿာဒဝသေနေဝ ကထာ တိရစ္ဆာနကထာ, ‘‘တေပိ နာမ ခယံ ဂတာ’’တိ ဧဝံ ပဝတ္တာ ပန သဗ္ဗတ္ထ ကမ္မဋ္ဌာနမေဝ ဟောတိ. အပိစ အန္နာဒီသု ‘‘ဧဝံ ဝဏ္ဏဝန္တံ ဂန္ဓဝန္တံ ရသဝန္တံ ဖဿသမ္ပန္နံ ခါဒိမှ ဘုဉ္ဇိမှ ပိဝိမှ ပရိဘုဉ္ဇိမှာ’’တိ ကာမဿာဒဝသေန ကထေတုံ န ဝဋ္ဋတိ. သာတ္ထကံ ပန ကတွာ ‘‘ပုဗ္ဗေ ဧဝံ ဝဏ္ဏာဒိသမ္ပန္နံ အန္နံ ပါနံ ဝတ္ထံ သယနံ မာလံ ဂန္ဓံ ဝိလေပနံ သီလဝန္တာနံ အဒမှ, စေတိယေ ပူဇံ အကရိမှာ’’တိ ကထေတုံ ဝဋ္ဋတိ.

1080. 在第十经中，“多种多样”即是各种各样。“畜生论”(tiracchānakathā)因为它非导向出离，是横阻天界与解脱之道的言论。在国王论等中，缘于国王而说：“大共选王(Mahāsammata)、真言王(Mandhātu)、法阿育(Dhammāsoka)有如此大威力”等，以此方式展开的言论，即是国王论。此理亦适用于盗贼论等。在这些言论中，若以“某王容貌端正、令人赏心悦目”等方式进行世俗闲谈，即是畜生论。但若说：“即便是那样有大威力之人，也已归于灭亡”，如此展开的言论，则立于业处。在盗贼论中也是如此，若就其行为而说：“根本天(Mūladeva)有如此大威力，云鬘(Meghamāla)有如此大威力”，或赞叹“啊，真勇猛！”，这样的世俗闲谈即是畜生论。在战争论中也是，如在婆罗多(Bhārata)大战等，若仅因感官享乐而说：“某人被某人如此杀死，如此射中”，此言论即是畜生论；但若说：“他们也已归于灭亡”，如此展开的言论，则在一切处都成为业处。再者，关于食物等，如果出于感官享乐而说“我们曾经吃过、喝过、享用过如此色香味触俱全的食物”等等，是不适宜的。但是，如果以有意义的方式说“我们过去曾将如此色香味俱全的饮食、衣服、卧具、花鬘、香料、涂香布施给具戒者，曾在塔庙(cetiya)作供养”，就是适宜的。

---

ဉာတိကထာဒီသုပိ ‘‘အမှာကံ ဉာတကာ သူရာ သမတ္ထာ’’တိ ဝါ, ‘‘ပုဗ္ဗေ မယံ ဧဝံ ဝိစိတြေဟိ ယာနေဟိ ဝိစရိမှာ’’တိ ဝါ အဿာဒဝသေန ဝတ္တုံ န ဝဋ္ဋတိ. သာတ္ထကံ ပန ကတွာ ‘‘တေပိ နော ဉာတကာ ခယံ ဂတာ’’တိ ဝါ, ‘‘ပုဗ္ဗေ မယံ ဧဝရူပါ ဥပါဟနာ သံဃဿ အဒမှာ’’တိ ဝါ ကထေတဗ္ဗာ. ဂါမကထာဒီသုပိ သုနိဝိဋ္ဌဒုန္နိဝိဋ္ဌသုဘိက္ခဒုဗ္ဘိက္ခာဒိဝသေန ဝါ ‘‘အသုကဂါမဝါသိနော သူရာ သမတ္ထာ’’တိ ဝါ ဧဝံ အဿာဒဝသေန ဝတ္တုံ န ဝဋ္ဋတိ, သာတ္ထကံ ပန ကတွာ ‘‘သဒ္ဓါ ပသန္နာ’’တိ ဝါ, ‘‘ခယံ ဂတာ’’တိ ဝါ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတိ. နိဂမနဂရဇနပဒကထာသုပိ ဧသေဝ နယော.

关于亲属的话题等也是如此，不应出于享乐而说：“我们的亲属勇猛能干”，或说：“过去我们乘坐各种各样的车辆出行”。反之，应作有益之说：“我们的那些亲属也已逝去”，或说：“过去我们曾将这样的鞋子供养给僧伽”。关于村落的话题等也是如此，不应出于享乐而谈论其建置的优劣、丰饶或饥馑等，或说：“某个村庄的居民勇猛能干”；反之，应作有益之说：“他们有信心和净信”，或说：“他们已经逝去”。关于市镇（nigama）、城市（nagara）、国土（janapada）的话题，其理亦然。

---

ဣတ္ထိကထာပိ [Pg.326] ဝဏ္ဏသဏ္ဌာနာဒီနိ ပဋိစ္စ အဿာဒဝသေန ဝတ္တုံ န ဝဋ္ဋတိ, ‘‘သဒ္ဓါ ပသန္နာ ခယံ ဂတာ’’တိ ဧဝမေဝ ဝဋ္ဋတိ. သူရကထာပိ ‘‘နန္ဒိမိတ္တော နာမ ယောဓော သူရော အဟောသီ’’တိ အဿာဒဝသေန ဝတ္တုံ န ဝဋ္ဋတိ, ‘‘သဒ္ဓေါ ပသန္နော အဟောသိ, ခယံ ဂတော’’တိ ဧဝမေဝ ဝဋ္ဋတိ. သုရာကထာတိပိ ပါဌော. သာပိ စေသာ သုရာကထာ ‘‘ဧဝရူပါ နာမ သုရာ ပီတာ ရတိဇနနီ ဟောတီ’’တိ အဿာဒဝသေနေဝ န ဝဋ္ဋတိ, အာဒီနဝဝသေန ပန ‘‘ဥမ္မတ္တကသံဝတ္တနိကာ’’တိအာဒိနာ နယေန ဝဋ္ဋတိ. ဝိသိခါကထာပိ ‘‘အသုကဝိသိခါ သုနိဝိဋ္ဌာ ဒုန္နိဝိဋ္ဌာ’’တိ ဝါ, ‘‘အသုကဝိသိခါယ ဝါသိနော သူရာ သမတ္ထာ’’တိ ဝါ အဿာဒဝသေနေဝ ဝတ္တုံ န ဝဋ္ဋတိ, ‘‘သဒ္ဓါ ပသန္နာ ခယံ ဂတာ’’တိ ဧစ္စေဝံ ဝဋ္ဋတိ. ကုမ္ဘဋ္ဌာနကထာတိ ဥဒကတိတ္ထကထာ ဝုစ္စတိ, ကုမ္ဘဒါသိကထာ ဝါ. သာပိ ‘‘ပါသာဒိကာ နစ္စိတုံ ဂါယိတုံ ဆေကာ’’တိ အဿာဒဝသေန န ဝဋ္ဋတိ, ‘‘သဒ္ဓါ ပသန္နာ’’တိအာဒိနာ နယေနေဝ ဝဋ္ဋတိ.

关于女人的话题亦然，不应缘其容貌身姿等，而出于享乐而谈论，只应说：“她有信心，有净信，已逝亡”。关于英雄的话题亦然，不应出于享乐而说：“名为难提蜜多（Nandimitto）的战士是位英雄”，只应说：“他有信心，有净信，已逝亡”。亦有读作“关于酒的话题”（surākathā）。关于酒的话题，也不应出于享乐而说：“喝某某酒能生起愉悦”，反之，应从过患的角度，以“此酒能令人癫狂”等方式来说。关于街道（visikhā）的话题亦然，不应出于享乐而说：“某条街道建置优良或低劣”，或说：“住在某条街的人勇猛能干”，只应说：“他们有信心，有净信，已逝亡”。“关于水罐处的话题”（kumbhaṭṭhānakathā）是指关于取水处的话题，或关于持水瓶婢女的话题。此话题亦不应出于享乐而说：“她们容貌悦意，擅长歌舞”，只应以“有信心，有净信”等方式来说。

---

ပုဗ္ဗပေတကထာတိ အတီတဉာတိကထာ. တတ္ထ ဝတ္တမာနဉာတိကထာသဒိသောဝ ဝိနိစ္ဆယော. နာနတ္တကထာတိ ပုရိမပစ္ဆိမကထာဟိ ဝိမုတ္တာ အဝသေသာ နာနာသဘာဝါ နိရတ္ထကကထာ. လောကက္ခာယိကာတိ ‘‘အယံ လောကော ကေန နိမ္မိတော, အသုကေန နာမ နိမ္မိတော, ကာကော သေတော အဋ္ဌီနံ သေတတ္တာ, ဗလာကာ ရတ္တာ လောဟိတဿ ရတ္တတ္တာ’’တိ ဧဝမာဒိကာ လောကာယတဝိတဏ္ဍသလ္လာပကထာ. သမုဒ္ဒက္ခာယိကာ နာမ ‘‘ကသ္မာ သမုဒ္ဒေါ သာဂရော, သာဂရဒေဝေန ခနိတတ္တာ သာဂရော, ခတော မေတိ ဟတ္ထမုဒ္ဒါယ နိဝေဒိတတ္တာ သမုဒ္ဒေါ’’တိ ဧဝမာဒိကာ နိရတ္ထကသမုဒ္ဒက္ခာယိကကထာ. ဣတိ ဘဝေါ ဣတိ အဘဝေါတိ ယံ ဝါ တံ ဝါ နိရတ္ထကကာရဏံ ဝတွာ ပဝတ္တိတကထာ ဣတိဘဝါဘဝကထာ. ဧတ္ထ စ ဘဝေါတိ သဿတံ, အဘဝေါတိ ဥစ္ဆေဒံ. ဘဝေါတိ ဝုဒ္ဓိ, အဘဝေါတိ ဟာနိ. ဘဝေါတိ ကာမသုခံ, အဘဝေါတိ အတ္တကိလမထော. ဣတိ ဣမာယ ဆဗ္ဗိဓာယ ဣတိဘဝါဘဝကထာယ သဒ္ဓိံ ဗာတ္တိံသ တိရစ္ဆာနကထာ နာမ ဟောန္တိ. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

先亡论（Pubbapetakathā）是关于已故亲属的谈论，其判定与谈论现在亲属相似。杂论（Nānattakathā）是指脱离前后文、性质各异且无意义的言论。世间论（Lokakkhāyikā）是指诸如“此世间由谁所造？由某某所造。乌鸦是白的，因其骨白；白鹭是红的，因其血红”之类的顺世派诡辩论。海洋论（Samuddakkhāyikā）是指诸如“为何海洋名为‘萨伽罗’（sāgara）？因其为萨伽罗天所挖掘，故名‘萨伽罗’。因其用手势宣称‘我所挖掘’，故名为‘海’（samudda）”之类的无意义海洋论。如是‘有’、如是‘无’论（Itibhavābhavakathā）是指说些无意义的理由而引发的谈论。于此，‘有’（bhava）指常见，‘无’（abhava）指断见；‘有’指增长，‘无’指衰损；‘有’指欲乐，‘无’指苦行。这六种如是‘有’、如是‘无’论，与其余论合为三十二种畜生论。其余各处的含义皆是浅显的。

---

ပဌမော ဝဂ္ဂေါ.

第一品

---

၂. ဓမ္မစက္ကပ္ပဝတ္တနဝဂ္ဂေါ

2. 转法轮品

---

၁. ဓမ္မစက္ကပ္ပဝတ္တနသုတ္တဝဏ္ဏနာ

1. 转法轮经释义

---

၁၀၈၁. ဒုတိယဿ [Pg.327] ပဌမေ ဗာရာဏသိယန္တိ ဧဝံနာမကေ နဂရေ. ဣသိပတနေ မိဂဒါယေတိ ဣသီနံ ပတနုပ္ပတနဝသေန ဧဝံလဒ္ဓနာမေ မိဂါနံ အဘယဒါနဝသေန ဒိန္နတ္တာ မိဂဒါယသင်္ခါတေ အာရာမေ. ဧတ္ထ ဟိ ဥပ္ပန္နုပ္ပန္နာ သဗ္ဗညုဣသယော ပတန္တိ, ဓမ္မစက္ကပ္ပဝတ္တနတ္ထံ နိသီဒန္တီတိ အတ္ထော. နန္ဒမူလကပဗ္ဘာရတော သတ္တာဟစ္စယေန နိရောဓသမာပတ္တိတော ဝုဋ္ဌိတာ အနောတတ္တဒဟေ ကတမုခဓောဝနာဒိကိစ္စာ အာကာသေန အာဂန္တွာ ပစ္စေကဗုဒ္ဓဣသယောပေတ္ထ ဩတရဏဝသေန ပတန္တိ, ဥပေါသထတ္ထဉ္စ အနုပေါသထတ္ထဉ္စ သန္နိပတန္တိ, ဂန္ဓမာဒနံ ပဋိဂစ္ဆန္တာပိ တတောဝ ဥပ္ပတန္တီတိ ဣမိနာ ဣသီနံ ပတနုပ္ပတနဝသေန တံ ‘‘ဣသိပတန’’န္တိ ဝုစ္စတိ.

1081. 第二品第一经中，“于婆罗奈”（Bārāṇasiyaṃ）指此名的城市。“于仙人堕处鹿野苑”（Isipatane migadāye）中：“仙人堕处”（Isipatana）是因诸仙人于此降落与升起而得名，“鹿野苑”（Migadāya）是因施予鹿群无畏而得名的园林。于此，历来出现的诸一切知仙人会降临，意即他们为转法轮而坐。从难陀根本山窟（Nandamūlakapabbhāra），经七日从灭尽定出定后，在阿耨达池（Anotatta）行洗脸等事毕，诸辟支佛仙人也经由空中来此降落，并为举行布萨与随布萨而集会；当返回香醉山（Gandhamādana）时，亦从此地飞升。如是，因诸仙人于此降落与升起，故该地被称为“仙人堕处”。

---

အာမန္တေသီတိ ဒီပင်္ကရပါဒမူလေ ကတာဘိနီဟာရတော ပဋ္ဌာယ ပါရမိယော ပူရေန္တော အနုပုဗ္ဗေန ပစ္ဆိမဘဝေ ကတာဘိနိက္ခမနော အနုပုဗ္ဗေန ဗောဓိမဏ္ဍံ ပတွာ တတ္ထ အပရာဇိတပလ္လင်္ကေ နိသိန္နော မာရဗလံ ဘိန္ဒိတွာ ပဌမယာမေ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရိတွာ မဇ္ဈိမယာမေ ဒိဗ္ဗစက္ခုံ ဝိသောဓေတွာ ပစ္ဆိမယာမာဝသာနေ ဒသသဟဿိလောကဓာတုံ ဥန္နာဒေန္တော သဗ္ဗညုတံ ပတွာ သတ္တ သတ္တာဟာနိ ဗောဓိမဏ္ဍေ ဝီတိနာမေတွာ မဟာဗြဟ္မုနာ အာယာစိတဓမ္မဒေသနော ဗုဒ္ဓစက္ခုနာ လောကံ ဝေါလောကေတွာ လောကာနုဂ္ဂဟေန ဗာရာဏသိံ ဂန္တွာ ပဉ္စဝဂ္ဂိယေ သညာပေတွာ ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တေတုကာမော အာမန္တေသိ.

“称呼”（āmantesi）是指：自从在燃灯佛（Dīpaṅkara）足下立下誓愿开始，次第圆满诸波罗蜜，于最后一生出家，次第到达菩提座，坐在不败座上，击败魔军，于初夜随念宿住，于中夜清净天眼，于后夜结束时令一万世界震响，证得一切知智。在菩提座度过七个七日后，应大梵天之请而说法，以佛眼观察世间，为利益世间前往波罗奈（Bārāṇasī），令五比丘了知（已成佛道），欲转法轮，于是称呼。

---

ဒွေမေ, ဘိက္ခဝေ, အန္တာတိ ဒွေ ဣမေ, ဘိက္ခဝေ, ကောဋ္ဌာသာ. ဣမဿ ပန ပဒဿ သဟ သမုဒါဟာရေန သမုဒါဟာရနိဂ္ဃောသော ဟေဋ္ဌာ အဝီစိံ ဥပရိ ဘဝဂ္ဂံ ပတွာ ဒသသဟဿိလောကဓာတုံ ပတ္ထရိတွာ အဋ္ဌာသိ. တသ္မိံယေဝ သမယေ အဋ္ဌာရသကောဋိသင်္ခါ ဗြဟ္မာနော သမာဂစ္ဆိံသု, ပစ္ဆိမဒိသာယ သူရိယော အတ္ထမေတိ, ပါစီနဒိသာယ အာသာဠှနက္ခတ္တေန ယုတ္တော ပုဏ္ဏစန္ဒော ဥဂ္ဂစ္ဆတိ. တသ္မိံ သမယေ ဘဂဝါ ဣမံ ဓမ္မစက္ကပ္ပဝတ္တနသုတ္တံ အာရဘန္တော ‘‘ဒွေမေ, ဘိက္ခဝေ, အန္တာ’’တိအာဒိမာဟ.

“诸比丘，有两种极端”（Dveme, bhikkhave, antā）——诸比丘，此为二边。而当此句被诵出时，其声响下至无间地狱，上至有顶天，遍满一万世界而住。就在那时，一亿八千万梵天前来集会，西方太阳正在落下，东方与萨哈（āsāḷha）宿相应的满月正在升起。就在那时，世尊开始宣说此《转法轮经》，以“诸比丘，有两种极端”等语为开端。

---

တတ္ထ [Pg.328] ပဗ္ဗဇိတေနာတိ ဂိဟိသံယောဇနံ ဆိန္ဒိတွာ ပဗ္ဗဇ္ဇုပဂတေန. န သေဝိတဗ္ဗာတိ န ဝဠဉ္ဇေတဗ္ဗာ. ယော စာယံ ကာမေသု ကာမသုခလ္လိကာနုယောဂေါတိ ယော စ အယံ ဝတ္ထုကာမေသု ကိလေသကာမသုခဿ အနုယောဂေါ. ဟီနောတိ လာမကော. ဂမ္မောတိ ဂါမဝါသီနံ သန္တကော. ပေါထုဇ္ဇနိကောတိ အန္ဓဗာလဇနေန အာစိဏ္ဏော. အနရိယောတိ န အရိယော န ဝိသုဒ္ဓေါ န ဥတ္တမော န ဝါ အရိယာနံ သန္တကော. အနတ္ထသံဟိတောတိ န အတ္ထသံဟိတော, ဟိတသုခါဝဟကာရဏံ အနိဿိတောတိ အတ္ထော. အတ္တကိလမထာနုယောဂေါတိ အတ္တနော ကိလမထဿ အနုယောဂေါ, အတ္တနော ဒုက္ခကရဏန္တိ အတ္ထော. ဒုက္ခောတိ ကဏ္ဋကာပဿယသေယျာဒီဟိ အတ္တမာရဏေဟိ ဒုက္ခာဝဟော.

于此，“出家者”(pabbajitena)是指断除在家束缚(gihisaṃyojana)而出家的人。“不应亲近”(na sevitabbā)是不应实行。“此于诸欲中耽溺欲乐”(yo cāyaṃ kāmesu kāmasukhallikānuyogo)是指于事物欲(vatthukāma)中，耽溺于烦恼欲(kilesakāma)之乐。“卑下”(hīno)是低劣。“村俗”(gammo)是村民所有。“凡夫的”(pothujjaniko)是为盲昧无知的凡夫所行。“非圣”(anariyo)是非圣、非清净、非殊胜，亦非圣者所有。“无义相应”(anatthasaṃhito)是不与义利相应，其义为：不依于能带来利益安乐之因。“自我折磨的实行”(attakilamathānuyogo)即对自己造作痛苦。“苦”(dukkho)是指通过卧于荆棘之上等折磨自身的行为带来痛苦。

---

ပညာစက္ခုံ ကရောတီတိ စက္ခုကရဏီ. ဒုတိယပဒံ တဿေဝ ဝေဝစနံ. ဥပသမာယာတိ ကိလေသူပသမတ္ထာယ. အဘိညာယာတိ စတုန္နံ သစ္စာနံ အဘိဇာနနတ္ထာယ. သမ္ဗောဓာယာတိ တေသံယေဝ သမ္ဗုဇ္ဈနတ္ထာယ. နိဗ္ဗာနာယာတိ နိဗ္ဗာနသစ္ဆိကိရိယာယ. သေသမေတ္ထ ယံ ဝတ္တဗ္ဗံ သိယာ, တံ ဟေဋ္ဌာ တတ္ထ တတ္ထ ဝုတ္တမေဝ. သစ္စကထာပိ သဗ္ဗာကာရေနေဝ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၂.၅၂၉) ဝိတ္ထာရိတာ.

“能生眼”(cakkhukaraṇī)，即能生起智慧之眼(paññācakkhu)。第二个词是它的同义词。“为寂止”(upasamāya)是为了平息烦恼。“为通智”(abhiññāya)是为了彻知四谛。“为正觉”(sambodhāya)是为了觉悟彼等。“为涅槃”(nibbānāya)是为了亲证涅槃。其余在此应说之事，已于下文各处说过。关于谛的论述，也已在《清净道论》(Visuddhimagga)中以一切行相广为阐释。

---

တိပရိဝဋ္ဋန္တိ သစ္စဉာဏကိစ္စဉာဏကတဉာဏသင်္ခါတာနံ တိဏ္ဏံ ပရိဝဋ္ဋာနံ ဝသေန တိပရိဝဋ္ဋံ. ဧတ္ထ ဟိ ‘‘ဣဒံ ဒုက္ခံ အရိယသစ္စံ, ဣဒံ ဒုက္ခသမုဒယ’’န္တိ ဧဝံ စတူသု သစ္စေသု ယထာဘူတံ ဉာဏံ သစ္စဉာဏံ နာမ. တေသုယေဝ ‘‘ပရိညေယျံ ပဟာတဗ္ဗ’’န္တိ ဧဝံ ကတ္တဗ္ဗကိစ္စဇာနနဉာဏံ ကိစ္စဉာဏံ နာမ. ‘‘ပရိညာတံ ပဟီန’’န္တိ ဧဝံ တဿ တဿ ကိစ္စဿ ကတဘာဝဇာနနဉာဏံ ကတဉာဏံ နာမ. ဒွါဒသာကာရန္တိ တေသံယေဝ ဧကေကသ္မိံ သစ္စေ တိဏ္ဏံ တိဏ္ဏံ အာကာရာနံ ဝသေန ဒွါဒသာကာရံ. ဉာဏဒဿနန္တိ ဧတေသံ တိပရိဝဋ္ဋာနံ ဒွါဒသန္နံ အာကာရာနံ ဝသေန ဥပ္ပန္နဉာဏသင်္ခါတံ ဒဿနံ. ဓမ္မစက္ခုန္တိ အညတ္ထ တယော မဂ္ဂါ တီဏိ စ ဖလာနိ ဓမ္မစက္ခု နာမ ဟောန္တိ, ဣဓ ပဌမမဂ္ဂေါဝ.

“三转”是指依于称为谛智、作智、已作智的三转。于此，对四谛如是了知：“此是苦圣谛，此是苦集[圣谛]”等，此如实之智，名为谛智。于彼等[四谛]，如是了知当行之事：“[此]当遍知，[此]当断”等，此智名为作智。如是了知彼彼之事已作者：“[此]已遍知，[此]已断”等，此智名为已作智。“十二行相”是指于彼等每一谛中，依于各有三种行相，故有十二行相。“智见”是指依于此等三转十二行相而生起，名为智之见。“法眼”者，于他处，三道及三果名为法眼，于此则唯初道。

---

ဓမ္မစက္ကေတိ ပဋိဝေဓဉာဏေ စေဝ ဒေသနာဉာဏေ စ. ဗောဓိပလ္လင်္ကေ နိသိန္နဿ ဟိ စတူသု သစ္စေသု ဥပ္ပန္နံ ဒွါဒသာကာရံ ပဋိဝေဓဉာဏမ္ပိ, ဣသိပတနေ နိသိန္နဿ ဒွါဒသာကာရာယ သစ္စဒေသနာယ ပဝတ္တိတံ ဒေသနာဉာဏမ္ပိ ဓမ္မစက္ကံ နာမ. ဥဘယမ္ပိ ဟေတံ ဒသဗလဿ ဥရေ ပဝတ္တဉာဏမေဝ. ဣမာယ [Pg.329] ဒေသနာယ ပကာသေန္တေန ဘဂဝတာ ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တိတံ နာမ. တံ ပနေတံ ဓမ္မစက္ကံ ယာဝ အညာသိကောဏ္ဍညတ္ထေရော အဋ္ဌာရသဟိ ဗြဟ္မကောဋီဟိ သဒ္ဓိံ သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌာတိ, တာဝ နံ ဘဂဝါ ပဝတ္တေတိ နာမ, ပတိဋ္ဌိတေ စ ပဝတ္တိတံ နာမ. တံ သန္ဓာယ ပဝတ္တိတေ စ ပန ဘဂဝတာ ဓမ္မစက္ကေ ဘုမ္မာ ဒေဝါ သဒ္ဒမနုဿာဝေသုန္တိအာဒိ ဝုတ္တံ.

“法轮”是指证悟智与说法智。即于菩提座上安坐时，于四谛生起的十二行相之证悟智；及于仙人堕处安坐时，依十二行相之圣谛教说而转起的说法智，皆名为法轮。此二者皆是于十力者心中生起之智。世尊以此教说开示，故名为转法轮。然而，此法轮，乃至阿若憍陈如长老与十八俱胝梵众尚未安立于须陀洹果，世尊尚不名为已转；及至安立已，则名为已转。缘于此，故说：“世尊转法轮时，地居天神皆发声传扬”等。

---

တတ္ထ ဘုမ္မာတိ ဘူမဋ္ဌကဒေဝတာ. သဒ္ဒမနုဿာဝေသုန္တိ ဧကပ္ပဟာရေနေဝ သာဓုကာရံ ဒတွာ – ‘‘ဧတံ ဘဂဝတာ’’တိအာဒီနိ ဝဒန္တာ အနုသာဝယိံသု. ဩဘာသောတိ သဗ္ဗညုတညာဏောဘာသော. သော ဟိ တဒါ ဒေဝါနံ ဒေဝါနုဘာဝံ အတိက္ကမိတွာ ဝိရောစိတ္ထ. အညာသိ ဝတ, ဘော, ကောဏ္ဍညောတိ ဣမဿပိ ဥဒါနဿ ဥဒါဟာရနိဂ္ဃောသော ဒသသဟဿိလောကဓာတုံ ဖရိတွာ အဋ္ဌာသိ.

于此，“地居”(bhummā)即地居天神。“令声传闻”(saddamanussāvesuṃ)是说，他们仅以一声便发出善哉之声，说着“此乃世尊……”等语，辗转宣告。“光明”(obhāso)即一切知智之光明。当时，此光明超越诸天的光辉而照耀。“啊，诸位，憍陈如确实已经了知了！”此自说语(udāna)的回响，也遍满一万个世界而住立。

---

၉. သင်္ကာသနသုတ္တဝဏ္ဏနာ

9. 阐明经释义

---

၁၀၈၉. နဝမေ အပရိမာဏာ ဝဏ္ဏာတိ အပ္ပမာဏာနိ အက္ခရာနိ. ဗျဉ္ဇနာတိ တေသံယေဝ ဝေဝစနံ, ဝဏ္ဏာနံ ဝါ ဧကဒေသာ ယဒိဒံ ဗျဉ္ဇနာ နာမ. သင်္ကာသနာတိ ဝိဘတ္တိယော. ဧကမေကသ္မိဉှိ သစ္စေ သဗ္ဗာကာရေန ဝိတ္ထာရိယမာနေ ဝဏ္ဏာဒီနံ အန္တော နာမ နတ္ထိ. တသ္မာ ဧဝမာဟ.

1089. 第九，“无量音素”(aparimāṇā vaṇṇā)即无量字母(akkharāni)。“辅音”(byañjana)是它的同义词，或为“音素”的一部分，此即所谓“辅音”。“阐明”(saṅkāsana)即是格(vibhattiyo)。因为，若于每一谛，以一切行相详尽阐释，则音素等无有穷尽。是故世尊如是说。

---

၁၀. တထသုတ္တဝဏ္ဏနာ

10. 如是经释义

---

၁၀၉၀. ဒသမေ သဘာဝါဝိဇဟနဋ္ဌေန တထံ. ဒုက္ခဉှိ ဒုက္ခမေဝ ဝုတ္တံ. သဘာဝဿ အမောဃတာယ အဝိတထံ. န ဟိ ဒုက္ခံ အဒုက္ခံ နာမ ဟောတိ. အညဘာဝါနုပဂမေန အနညထံ. န ဟိ ဒုက္ခံ သမုဒယာဒိဘာဝံ ဥပဂစ္ဆတိ. သမုဒယာဒီသုပိ ဧသေဝ နယောတိ.

1090. 第十，以不舍弃自性之义，故为“如实”(tathaṃ)。苦确实只被称为苦。以其自性不空之故，为“不虚假”(avitathaṃ)。苦确实不会成为非苦。以不趋入其他状态之故，为“非他”(anaññathaṃ)。苦确实不趋入集等的状态。于集等，此理亦然。

---

ဓမ္မစက္ကပ္ပဝတ္တနဝဂ္ဂေါ ဒုတိယော.

转法轮品第二

---

၃. ကောဋိဂါမဝဂ္ဂေါ

3. 边际村品

---

၁. ကောဋိဂါမသုတ္တဝဏ္ဏနာ

1. 边际村经释义

---

၁၀၉၁. တတိယဿ ပဌမေ အနနုဗောဓာတိ အနနုဗုဇ္ဈနေန. အပ္ပဋိဝေဓာတိ အပ္ပဋိဝိဇ္ဈနေန.

1091. 第三品第一经：“未随觉”(ananubodhā)，即因未随顺觉悟(ananubujjhanena)。“未通达”(appaṭivedhā)，即因未洞察通达(appaṭivijjhanena)。

---

၂. ဒုတိယကောဋိဂါမသုတ္တဝဏ္ဏနာ

2. 第二边际村经释义

---

၁၀၉၂. ဒုတိယေ [Pg.330] စေတောဝိမုတ္တိ ပညာဝိမုတ္တီတိ ဖလသမာပတ္တိဖလပညာနံ နာမံ.

1092. 第二经：“心解脱”(cetovimutti)与“慧解脱”(paññāvimutti)，是果等至(phalasamāpatti)与果慧(phalapaññā)之名。

---

၇. တထသုတ္တဝဏ္ဏနာ

7. 如是经释义

---

၁၀၉၇. သတ္တမေ တသ္မာ အရိယသစ္စာနီတိ ယသ္မာ တထာနိ အဝိတထာနိ အနညထာနိ, တသ္မာ အရိယာနံ သစ္စာနီတိ ဝုစ္စန္တိ. န ဟိ ဝိတထာနိ အရိယာ အရိယသစ္စတော ပဋိဝိဇ္ဈန္တိ.

1097. 第七经：“是故为圣谛”者，谓因其为如实(tathāni)、不虚假(avitathāni)、非他(anaññathāni)，故被称为圣者之谛。圣者确实不会将虚假法通达为圣谛。

---

၈. လောကသုတ္တဝဏ္ဏနာ

8. 世间经释义

---

၁၀၉၈. အဋ္ဌမေ တထာဂတော အရိယော, တသ္မာ ‘‘အရိယသစ္စာနီ’’တိ ယသ္မာ အရိယေန တထာဂတေန ပဋိဝိဒ္ဓတ္တာ ဒေသိတတ္တာ စ တာနိ အရိယသန္တကာနိ ဟောန္တိ, တသ္မာ အရိယဿ သစ္စတ္တာ အရိယသစ္စာနီတိ အတ္ထော.

1098. 第八经：“如来是圣者，是故为圣谛”者，其义为：因其由圣者如来所通达(paṭividdhattā)与教示(desitattā)，故彼等为圣者所有(ariyasantakāni)。是故，因其为圣者之谛，而为“圣谛”。

---

၁၀. ဂဝမ္ပတိသုတ္တဝဏ္ဏနာ

10. 伽梵波帝经释义

---

၁၁၀၀. ဒသမေ သဟဉ္စနိကေတိ သဟဉ္စနိယနဂရေ. ယော, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခံ ပဿတိ, ဒုက္ခသမုဒယမ္ပိ သော ပဿတီတိအာဒိ ဧကပဋိဝေဓဝသေန ဝုတ္တံ, ဣမသ္မိဉှိ သုတ္တေ ဧကပဋိဝေဓောဝ ကထိတော.

1100. 第十经：“在萨亨贾尼(sahañcanike)”，即在萨亨贾尼(Sahañcaniya)城。“诸比丘，若见苦，则亦见苦之集”等语，是依一次通达而说，因为在此经中，仅宣说了此一次通达。

---

ကောဋိဂါမဝဂ္ဂေါ တတိယော.

边际村品第三。

---

၄. သီသပါဝနဝဂ္ဂေါ

4. 尸舍婆林品

---

၁. သီသပါဝနသုတ္တဝဏ္ဏနာ

1. 尸舍婆林经释义

---

၁၁၀၁. စတုတ္ထဿ ပဌမေ ယဒိဒံ ဥပရီတိ ယာနိ ဣမာနိ ဥပရိ. သီသပါဝနေတိ သီသပါရုက္ခေ.

1101. 第四品第一经：“此即，在上(yadidaṃ upari)”，即这些在上方的（叶子）。“在尸舍婆林中(sīsapāvane)”，即在尸舍婆树上。

---

၂. ခဒိရပတ္တသုတ္တဝဏ္ဏနာ

2. 佉提罗叶经释义

---

၁၁၀၂. ဒုတိယေ အနဘိသမေစ္စာတိ ဉာဏေန အနဘိသမာဂန္တွာ, အပ္ပဋိဝိဇ္ဈိတွာတိ အတ္ထော.

1102. 第二经：“未现观(anabhisamecca)”，义即未以智正至，未通达。

---

၃. ဒဏ္ဍသုတ္တဝဏ္ဏနာ

3. 杖经释义

---

၁၁၀၃. တတိယေ [Pg.331] အသ္မာ လောကာ ပရံ လောကန္တိ ဣမမှာ မနုဿလောကာ ပရံ နိရယမ္ပိ, တိရစ္ဆာနယောနိမ္ပိ, ပေတ္တိဝိသယမ္ပိ, မနုဿလောကမ္ပိ, ဒေဝလောကမ္ပိ, ဂစ္ဆန္တိ, ပုနပ္ပုနံ ဝဋ္ဋသ္မိံယေဝ နိဗ္ဗတ္တန္တီတိ အတ္ထော.

1103. 第三经：“从此世到他世(asmā lokā paraṃ lokaṃ)”，义即从此人世去往他世——地狱、畜生道、饿鬼界、人世或天界；因未见四圣谛，故而一再地于轮回中出生。

---

၅. သတ္တိသတသုတ္တဝဏ္ဏနာ

5. 百矛经释义

---

၁၁၀၅. ပဉ္စမေ ဧဝဉ္စေတံ, ဘိက္ခဝေ, အဿာတိ, ဘိက္ခဝေ, ဧဝံ စေ ဧတံ ဘဝေယျ, နိရန္တရံ သတ္တိသတေဟိ ဟညမာနဿ ဒုက္ခဒေါမနဿေဟိ သဟေဝေသ သစ္စာဘိသမယော ဘဝေယျ စေတိ အတ္ထော.

1105. 第五经：“诸比丘，若此成就(evañcetaṃ, bhikkhave, assa)”，义即：诸比丘，若此（谛之现观）得以成就，此谛之现观是与恒为百矛所击者的苦、忧一同发生的。

---

၉. ဣန္ဒခီလသုတ္တဝဏ္ဏနာ

9. 帝释柱经释义

---

၁၁၀၉. နဝမေ မုခံ ဩလောကေန္တီတိ အဇ္ဈာသယံ ဩလောကေန္တိ. အဇ္ဈာသယော ဣဓ မုခန္တိ အဓိပ္ပေတော.

1109. 第九经：“观其面(mukhaṃ olokenti)”，即观察其意乐。于此，“面(mukha)”意指意乐。

---

၁၀. ဝါဒတ္ထိကသုတ္တဝဏ္ဏနာ

10. 论诤经释义

---

၁၁၁၀. ဒသမေ သိလာယူပေါတိ သိလာထမ္ဘော. သောဠသကုက္ကုကောတိ သောဠသဟတ္ထော. သောဠသကုက္ကူတိပိ ပါဌော. ဟေဋ္ဌာ နေမင်္ဂမာတိ ဟေဋ္ဌာ အာဝါဋံ ပဝိဋ္ဌာ. အဋ္ဌ ကုက္ကု ဥပရိနေမဿာတိ အဋ္ဌ ဟတ္ထာ အာဝါဋဿ ဥပရိ ဥဂ္ဂန္တွာ ဌိတာ ဘဝေယျုံ. ဘုသာတိ ဗလဝတီ. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

1110. 第十经：“石桩(silāyūpa)”，即石柱。“十六肘(soḷasakukku)”，即十六肘(soḷasahattho)，亦有读作soḷasakukkū。“八肘入地(aṭṭha kukku heṭṭhā nemaṅgamaṃ)”，即八肘进入坑的下半部分。“八肘出地(aṭṭha kukku upari nemassa)”，即八肘立于坑的上半部分。“猛(bhusa)”，即强有力。其余于各处皆为浅显义。

---

သီသပါဝနဝဂ္ဂေါ စတုတ္ထော.

尸舍婆林品第四。

---

၅. ပပါတဝဂ္ဂေါ

5. 悬崖品

---

၁. လောကစိန္တာသုတ္တဝဏ္ဏနာ

1. 世间思惟经释义

---

၁၁၁၁. ပဉ္စမဿ ပဌမေ သုမာဂဓာယ ပေါက္ခရဏိယာတိ ဧဝံနာမိကာယ ပေါက္ခရဏိယာ. လောကစိန္တံ စိန္တေန္တောတိ, ‘‘ကေန နု ခေါ စန္ဒိမသူရိယာ ကတာ, ကေန မဟာပထဝီ, ကေန မဟာသမုဒ္ဒေါ, ကေန သတ္တာ ဥပ္ပာဒိတာ, ကေန ပဗ္ဗတာ, ကေန အမ္ဗတာလနာဠိကေရာဒယော’’တိ ဧဝရူပံ လောကစိန္တံ စိန္တေန္တော နိသီဒိ.

1111. 第五品第一经：“苏麻咖达池”(sumāgadhāya pokkharaṇiyā)是指名为苏麻咖达的莲花池。“思惟世间”(lokacintaṃ cintento)是指，他思惟着“日月由谁所造？大地由谁所造？大海洋由谁所造？众生由谁所生？山岳由谁所造？芒果、棕榈、椰子等由谁所生？”——像这样思惟着世间之事而坐。

---

ဝိစေတောတိ [Pg.332] ဝိဂတစိတ္တော ဝိက္ခိတ္တစိတ္တော ဝါ. ဘူတံယေဝ အဒ္ဒသာတိ တေ ကိရ အသုရာ သမ္ဗရိမာယံ သမ္ပရိဝတ္တေတွာ ယထာ နေ သော ပုရိသော ဟတ္ထိအဿာဒီသု အာရုဟန္တေ ဥက္ခိပိတွာ, ဘိသမုဠာလစ္ဆိဒ္ဒေဟိ ပဝိသန္တေ ပဿတိ, ဧဝံ အဓိဋ္ဌဟိံသု. တံ သန္ဓာယ သတ္ထာ ‘‘ဘူတံယေဝ အဒ္ဒသာ’’တိ အာဟ. ဒေဝါနံယေဝ မောဟယမာနာတိ ဒေဝါနံ စိတ္တံ မောဟယန္တာ. တသ္မာတိ ယသ္မာ လောကစိန္တံ စိန္တေန္တော ဥမ္မတ္တကောပိ ဟောတိ, တသ္မာ.

“心不在焉”(viceto)即心已离去或心意散乱。“他看见了已发生之事”(bhūtaṃyeva addasā)是指，据说那些阿修罗以三婆梨(Sambari)的幻术进行变化，就像那人看见他们骑在大象、马等之上，举起莲花蓓蕾，并进入莲藕与莲茎的孔洞一般，他们就这样作意。为此导师说：“他看见了已发生之事”。“迷惑诸天”(devānaṃyeva mohayamānā)即迷惑诸天的心。“因此”(tasmā)是指，因为思虑世间事的人，甚至会变得疯狂，因此（不应如此）。

---

၂-၃. ပပါတသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

2-3. 悬崖经等释义

---

၁၁၁၂-၁၃. ဒုတိယေ ပဋိဘာနကူဋောတိ ဧကော မဟန္တော ပဗ္ဗတသဒိသော မရိယာဒပါသာဏော. တတိယေ အနိဋ္ဌရူပန္တိ အနိဋ္ဌသဘာဝံ.

1112-13. 第二经：“辩才峰”(paṭibhānakūṭo)即一座如山般巨大的界石。第三经：“不悦意的形色”(aniṭṭharūpaṃ)即不悦意的自性。

---

၄. ကူဋာဂါရသုတ္တဝဏ္ဏနာ

4. 楼阁经释义

---

၁၁၁၄. စတုတ္ထေ ဟေဋ္ဌိမံ ဃရံ အကရိတွာတိ ထမ္ဘဘိတ္တိပါဒုဿာပနာဒိနာ ဃရဿ ဟေဋ္ဌိမဘာဂံ အကတွာ.

1114. 第四经：“未造下层屋”(heṭṭhimaṃ gharaṃ akaritvā)是指未用柱子、墙壁、地基等方式建造房屋的下层部分。

---

၅. ဝါလသုတ္တဝဏ္ဏနာ

5. 毛发经释义

---

၁၁၁၅. ပဉ္စမေ သန္ထာဂါရေတိ သိပ္ပုဂ္ဂဏှနသာလာယံ. ဥပါသနံ ကရောန္တေတိ ကဏ္ဍခိပနသိပ္ပံ ကရောန္တေ. အသနံ အတိပါတေန္တေတိ ကဏ္ဍံ အတိက္ကမေန္တေ. ပေါင်္ခါနုပေါင်္ခန္တိ ဧကံ ကဏ္ဍံ ခိပိတွာ ယထာ အဿ သရဿ ပေါင်္ခံ ဝိဇ္ဈတိ, အပရံ အနုပေါင်္ခံ နာမ ဒုတိယဿ ပေါင်္ခံ, ပုန အပရံ တဿ ပေါင်္ခန္တိ ဧဝံ အတိပါတေန္တေ အဒ္ဒသ. ယတြ ဟိ နာမာတိ ယေ နာမ. ဒုရဘိသမ္ဘဝတရန္တိ ဒုက္ကရတရံ. သတ္တဓာ ဘိန္နဿ ဝါလဿ ကောဋိယာ ကောဋိံ ပဋိဝိဇ္ဈေယျာတိ ဧကံ ဝါလံ သတ္တဓာ ဘိန္ဒိတွာ, တဿ ဧကံ ဘေဒံ ဂဟေတွာ, ဝါတိင်္ဂဏမဇ္ဈေ ဗန္ဓိတွာ, အပရံ ဘေဒံ ကဏ္ဍဿ အဂ္ဂကောဋိယံ ဗန္ဓိတွာ, ဥသဘမတ္တေ ဌိတော ကဏ္ဍဗဒ္ဓါယ ကောဋိယာ တံ ဝါတိင်္ဂဏဗဒ္ဓကောဋိံ ပဋိဝိဇ္ဈေယျာတိ အတ္ထော. တသ္မာတိ ယသ္မာ ဧဝံ ဒုပ္ပဋိဝိဇ္ဈာနိ စတ္တာရိ သစ္စာနိ, တသ္မာ.

1115. 第五，“于集会所”（santhāgāre）指学习工艺的厅堂。“练习”（upāsanaṃ karonte）指练习射箭的技艺。“射出箭”（asanaṃ atipātente）指射出箭矢。“箭箭相继”（poṅkhānupoṅkhaṃ）指射出一箭，后箭能射中前箭的箭羽（poṅkha）；另一箭射中第二箭的箭羽，名为“随羽”（anupoṅkhaṃ）；又一箭再射中前一箭的箭羽，像这样箭箭相继地射中。“诚然”（yatra hi nāma）即“那些所谓的”（ye nāma）。“更难做到”（durabhisambhavataraṃ）指更难做到。“能以一根分裂为七的毛发之尖端，射中另一尖端”的意思是：将一根毛发分裂为七，取其一分，系于茄子（vātiṅgaṇa）中央；将另一分系于箭的顶端；站于一优萨婆（usabha）的距离外，以系于箭上的尖端，射中那系于茄子上的尖端。“因此”（tasmā）：因为四圣谛如此难以洞穿，所以。

---

၇. ပဌမဆိဂ္ဂဠယုဂသုတ္တဝဏ္ဏနာ

7. 第一孔轭经释义

---

၁၁၁၇. သတ္တမေ [Pg.333] အညမညခါဒိကာတိ အညမညံ ခါဒနံ. ဒုဗ္ဗလခါဒိကာတိ ဗလဝန္တေဟိ မစ္ဆာဒီဟိ ဒုဗ္ဗလာနံ မစ္ဆာဒီနံ ခါဒနံ.

1117. 第七，“互相吞食”（aññamaññakhādikā）指互相吞吃。“弱者被食”（dubbalakhādikā）指强大的鱼类等吞食弱小的鱼类等。

---

၈. ဒုတိယဆိဂ္ဂဠယုဂသုတ္တဝဏ္ဏနာ

8. 第二孔轭经释义

---

၁၁၁၈. အဋ္ဌမေ မဟာပထဝီတိ စက္ကဝါဠဂဗ္ဘန္တရာ မဟာပထဝီ. အဓိစ္စမိဒံ, ဘန္တေတိ ဣဒံ အဓိစ္စုပ္ပတ္တိကံ သစေ တံ ယုဂံ န ပူတိ ဘဝေယျ, သမုဒ္ဒေ ဥဒကံ န သုဿေယျ, သော စ ကစ္ဆပေါ န မရေယျ, အပိ နာမ ယဒိစ္ဆာဝသေန သိယာတိ အတ္ထော.

1118. 第八，“大地”（mahāpathavī）指轮围山（cakkavāḷa）内的广阔大地。“尊者，这是偶然的”（adhiccamidaṃ, bhante）意思是：这是偶然发生之事，如果那个轭木没有腐烂，海水没有干涸，那只乌龟没有死去，也许还能凭机缘而遇。

---

ဧဝံ အဓိစ္စမိဒံ, ဘိက္ခဝေတိ ဧတ္ထ မဟာသီဝတ္ထေရော စတ္တာရိ ယုဂါနိ ဒဿေတိ – ပုရတ္ထိမစက္ကဝါဠမုခဝဋ္ဋိယံ ဌိတေန ပုရိသေန ပက္ခိတ္တယုဂဿ ဟိ ဆိဂ္ဂဠေန တဿ အန္ဓကစ္ဆပဿ ဂီဝါယ ပဝေသနံ ဝိယ မနုဿပဋိလာဘော အဓိစ္စပဋိလာဘီ. ဒက္ခိဏစက္ကဝါဠမုခဝဋ္ဋိယံ ဌိတေန ပက္ခိတ္တဿ ပန ပရိဗ္ဘမန္တဿ ပုရိမယုဂံ ပတွာ ဆိဂ္ဂဠေန ဆိဂ္ဂဠုပရိ အာရုဠှဿ ဆိဂ္ဂဠေန ဂီဝပ္ပဝေသနံ ဝိယ တထာဂတုပ္ပာဒေါ အဓိစ္စတရသမ္ဘဝေါ. ပစ္ဆိမစက္ကဝါဠမုခဝဋ္ဋိယံ ဌိတေန ပက္ခိတ္တဿ ပန ပရိဗ္ဘမန္တဿ ပုရိမယုဂဒွယံ ပတွာ ဆိဂ္ဂဠေန ဆိဂ္ဂဠုပရိ အာရုဠှဿ ဆိဂ္ဂဠေန ဂီဝပ္ပဝေသနံ ဝိယ တထာဂတပ္ပဝေဒိတဿ ဓမ္မဝိနယဿ ဒီပနံ အဓိစ္စတရသမ္ဘဝံ. ဥတ္တရစက္ကဝါဠမုခဝဋ္ဋိယံ ဌိတေန ပက္ခိတ္တဿ ပန ပရိဗ္ဘမန္တဿ ပုရိမယုဂတ္တယံ ပတွာ ဆိဂ္ဂဠေန ဆိဂ္ဂဠုပရိ အာရုဠှဿ ဆိဂ္ဂဠေန ဂီဝပ္ပဝေသနံ ဝိယ စတုသစ္စပဋိဝေဓော အတိဝိယ အဓိစ္စတရသမ္ဘဝေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. နဝမာဒီနိ အဘိသမယသံယုတ္တေ ဝုတ္တနယာနေဝါတိ.

“诸比丘，这是极其难得的。”于此，大希瓦(Mahāsīva)长老开示了四个轭：如同站在东方轮围山边缘的人投下一个轭，其孔洞套入那只盲龟的脖子一般，获得人身是极其难得的。又如站在南方轮围山边缘的人投下一个旋转的轭，它到达前一个轭之上，（两个）孔洞相叠，（盲龟的脖子）穿入其中一般，如来的出现是更为难得的。又如站在西方轮围山边缘的人投下一个旋转的轭，它到达前两个轭之上，（三个）孔洞相叠，（盲龟的脖子）穿入其中一般，如来所宣说的法与律的显明是更为难得的。又如站在北方轮围山边缘的人投下一个旋转的轭，它到达前三个轭之上，（四个）孔洞相叠，（盲龟的脖子）穿入其中一般，洞见四圣谛是尤其更为难得的，应当了知。第九经等，皆如《现观相应》中所说。

---

ပပါတဝဂ္ဂေါ ပဉ္စမော.

悬崖品第五。

---

၆. အဘိသမယဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ

6. 现观品释义

---

၁၁၂၁. အဘိသမယဝဂ္ဂေါ နိဒါနဝဂ္ဂေ အဘိသမယသံယုတ္တေ ဝိတ္ထာရိတောဝ.

1121. 现观品已在《因缘品》的《现观相应》中广说。

---

၇. ပဌမအာမကဓညပေယျာလဝဂ္ဂေါ

7. 生谷略说品第一

---

၃. ပညာသုတ္တဝဏ္ဏနာ

3. 智慧经释义

---

၁၁၃၃. အာမကဓညပေယျာလေ [Pg.334] အရိယေန ပညာစက္ခုနာတိ ဝိပဿနံ အာဒိံ ကတွာ လောကိယလောကုတ္တရေန ဉာဏစက္ခုနာ.

1133. 在《生谷略说》中，“以圣者的智慧之眼”是指以观(vipassanā)为首，以世间与出世间的智慧之眼。

---

၄. သုရာမေရယသုတ္တဝဏ္ဏနာ

4. 谷酒与果酒经释义

---

၁၁၃၄. သုရာမေရယမဇ္ဇပ္ပမာဒဋ္ဌာနာ ပဋိဝိရတာတိ ဧတ္ထ သုရာ နာမ ပိဋ္ဌသုရာ, ဩဒနသုရာ, ပူဝသုရာ, ကိဏ္ဏပက္ခိတ္တာ, သမ္ဘာရသံယုတ္တာတိ ပဉ္စဝိဓာ. မေရယံ နာမ ပုပ္ဖာသဝေါ, ဖလာသဝေါတိ, ဧဝံ ဝုတ္တော ယော ကောစိ အာသဝေါ. မဇ္ဇန္တိ တဒေဝ ဥဘယံ, ယံ ဝါ ပနညမ္ပိ သုရာသဝဝိနိမုတ္တံ မဒနီယံ. ယာယ စေတနာယ တံ ပိဝန္တိ, သာ ပမာဒဿ ကာရဏတ္တာ ပမာဒဋ္ဌာနံ နာမ, တတော ပဋိဝိရတာတိ အတ္ထော.

1134. “远离作为放逸之基的谷酒、果酒与致醉物”：于此，谷酒（surā）有五种：米粉酒、饭酒、饼酒、酵母酒、配料酒。果酒（meraya）是指花酿酒、果酿酒等，即如此所说的任何酿酒（āsavo）。致醉物（majja）即指上述两者，或任何其他非谷酒、非果酒但能致醉之物。由于饮用彼等的思（cetanā）是放逸之因，故被称为放逸之基（pamādaṭṭhāna），远离于此，此即其义。

---

၆-၇. မတ္တေယျသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

6-7. 敬母经等释义

---

၁၁၃၆-၃၇. မတ္တေယျာတိ မာတုဟိတာ, မာတရိ သမ္မာပဋိပန္နာတိ အတ္ထော. ပေတ္တေယျာဒီသု ပိတုဟိတာ ပေတ္တေယျာ.

1136-37. “敬母”（metteyyā）是于母有益，即对母亲善行（sammāpaṭipannā）之义。于“敬父”（petteyyā）等中，“敬父”是于父有益。

---

၈-၉. သာမညသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

8-9. 沙门性经等释义

---

၁၁၃၈-၃၉. သမဏာနံ ဟိတာ သာမညာ. ဗြာဟ္မဏာနံ ဟိတာ ဗြဟ္မညာ. တေသု တေသု သမ္မာ ပဋိပန္နာနံယေဝေတံ အဓိဝစနံ.

1138-39. 于沙门有益，是为沙门性（sāmaññā）；于婆罗门有益，是为婆罗门性（brahmaññā）。此仅是对那些于各自对象善行者的称谓。

---

၁၀. ပစာယိကသုတ္တဝဏ္ဏနာ

10. 恭敬经释义

---

၁၁၄၀. ကုလေ ဇေဋ္ဌာပစာယိနောတိ ကုလေ ဇေဋ္ဌာနံ အပစာယိနော, နီစဝုတ္တိနောတိ အတ္ထော.

1140. “于族中恭敬年长者”（kule jeṭṭhāpacāyino）是指在族中恭敬长辈，即行为谦逊之义。

---

၈. ဒုတိယအာမကဓညပေယျာလဝဂ္ဂေါ

8. 第二生谷略说品

---

၈. ဗီဇဂါမသုတ္တဝဏ္ဏနာ

8. 种子类经释义

---

၁၁၄၈. ဗီဇဂါမဘူတဂါမသမာရမ္ဘာတိ [Pg.335] မူလဗီဇံ, ခန္ဓဗီဇံ, ဖဠုဗီဇံ, အဂ္ဂဗီဇံ, ဗီဇဗီဇန္တိ ပဉ္စဝိဓဿ ဗီဇဂါမဿ စေဝ ယဿ ကဿစိ နီလတိဏရုက္ခာဒိကဿ ဘူတဂါမဿ စ သမာရမ္ဘာ, ဆေဒနပစနာဒိဘာဝေန ဝိကောပနာ ပဋိဝိရတာတိ အတ္ထော.

1148. “远离对种子类与植物类的伤害”：是指远离以砍伐、烹煮等方式伤害五种种子类——即根种、茎种、节种、芽种、种子种——以及任何青草、树木等植物类，此即其义。

---

၉. ဝိကာလဘောဇနသုတ္တဝဏ္ဏနာ

9. 非时食经释义

---

၁၁၄၉. ဝိကာလဘောဇနာတိ ကာလာတိက္ကန္တဘောဇနာ, မဇ္ဈနှိကာတိက္ကမတော ပဋ္ဌာယ ယာဝကာလိကပရိဘောဂါတိ အတ္ထော.

1149. “非时食”（vikālabhojana）是指过时而食，即从中午过后食用时限药（yāvakālika），此即其义。

---

၁၀. ဂန္ဓဝိလေပနသုတ္တဝဏ္ဏနာ

10. 香与涂油经释义

---

၁၁၅၀. မာလာဒီသု မာလာတိ ယံ ကိဉ္စိ ပုပ္ဖံ. ဂန္ဓန္တိ ယံ ကိဉ္စိ ဂန္ဓဇာတံ. ဝိလေပနန္တိ ဆဝိရာဂကရဏံ. တတ္ထ ပိဠန္ဓန္တာ ဓာရေန္တိ နာမ, ဦနဋ္ဌာနံ ပူရေန္တာ မဏ္ဍေန္တိ နာမ, ဂန္ဓဝသေန ဆဝိရာဂဝသေန စ သာဒိယန္တာ ဝိဘူသေန္တိ နာမ. ဌာနံ ဝုစ္စတိ ကာရဏံ. တသ္မာ ယာယ ဒုဿီလျစေတနာယ တာနိ မာလာဓာရဏာဒီနိ မဟာဇနော ကရောတိ, တတော ပဋိဝိရတာတိ အတ္ထော.

1150. 于“花鬘等”（mālādi）中，“花鬘”（mālā）指任何花；“香”（gandha）指任何种类的香；“涂香”（vilepana）指能使皮肤染色的东西。于此，佩戴者称为“持”（dhāraṇa）；填补缺陷者称为“饰”（maṇḍana）；因香气与肤色而享受者称为“庄严”（vibhūsana）。“处”（ṭhāna）被称为“因”（kāraṇa）。因此，其义为：远离众人因恶戒之思而行持花鬘等事。

---

၉. တတိယအာမကဓညပေယျာလဝဂ္ဂေါ

9. 第三生谷等品

---

၁. နစ္စဂီတသုတ္တဝဏ္ဏနာ

1. 歌舞经释义

---

၁၁၅၁. သာသနဿ အနနုလောမတ္တာ ဝိသူကံ ပဋာဏီဘူတံ ဒဿနန္တိ ဝိသူကဒဿနံ. အတ္တနာ နစ္စနနစ္စာပနာဒိဝသေန နစ္စာ စ ဂီတာ စ ဝါဒိတာ စ အန္တမသော မယူရနစ္စာဒိဝသေနာပိ ပဝတ္တာနံ နစ္စာဒီနံ ဝိသူကဘူတာ ဒဿနာ စာတိ နစ္စဂီတဝါဒိတဝိသူကဒဿနာ. နစ္စာဒီနိ ဟိ အတ္တနာ ပယောဇေတုံ ဝါ ပရေဟိ ပယောဇာပေတုံ ဝါ ပယုတ္တာနိ ပဿိတုံ ဝါ နေဝ ဘိက္ခူနံ, န ဘိက္ခုနီနံ ဝဋ္ဋန္တိ.

1151. 因不随顺教法，此种观赏有如荆棘，故称“荆棘观赏”(visūkadassana)。自己跳舞或令人跳舞、唱歌或奏乐，乃至观看孔雀舞等表演，皆为对教法有如荆棘的观赏，故称“观赏歌舞音乐等荆棘表演”(naccagītavāditavisūkadassanā)。比丘与比丘尼皆不应自己安排、或令他人安排、或观看已安排的歌舞等表演。

---

၂. ဥစ္စာသယနသုတ္တဝဏ္ဏနာ

2. 高床经释义

---

၁၁၅၂. ဥစ္စာသယနံ [Pg.336] ဝုစ္စတိ ပမာဏာတိက္ကန္တံ. မဟာသယနံ အကပ္ပိယတ္ထရဏံ, တတော ပဋိဝိရတာတိ အတ္ထော.

1152. “高床”(uccāsayana)指的是超过规定尺寸的。“大床”(mahāsayana)指的是不适宜的铺盖物，其义即是远离这些。

---

၃. ဇာတရူပသုတ္တဝဏ္ဏနာ

3. 黄金经释义

---

၁၁၅၃. ဇာတရူပန္တိ သုဝဏ္ဏံ. ရဇတန္တိ ကဟာပဏော – လောဟမာသကော, ဇတုမာသကော, ဒါရုမာသကောတိ ယေ ဝေါဟာရံ ဂစ္ဆန္တိ, တဿ ဥဘယဿာပိ ပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတာ. နေဝ နံ ဥဂ္ဂဏှန္တိ န ဥဂ္ဂဏှာပေန္တိ, န ဥပနိက္ခိတ္တံ သာဒိယန္တီတိ အတ္ထော.

1153. “金”(jātarūpa)指黄金。“银”(rajata)指钱币——即通用的金属摩沙迦(lohamāsaka)、漆胶摩沙迦(jatumāsaka)、木制摩沙迦(dārumāsaka)。对于这两者，他们都戒除接受。其义即是：他们既不亲自拿取，也不让别人拿取，也不乐意为己存放之物。

---

၄. အာမကဓညသုတ္တဝဏ္ဏနာ

4. 生谷经释义

---

၁၁၅၄. အာမကဓညပဋိဂ္ဂဟဏာတိ သာလိ-ဝီဟိ-ယဝ-ဂေါဓုမ-ကင်္ဂု-ဝရက-ကုဒြူသကသင်္ခါတဿ သတ္တဝိဓဿာပိ အာမကဓညဿ ပဋိဂ္ဂဟဏာ. န ကေဝလဉ္စ ဧတေသံ ပဋိဂ္ဂဟဏမေဝ, အာမသနမ္ပိ ဘိက္ခူနံ န ဝဋ္ဋတိယေဝ.

1154. “接受生谷”(āmakadhaññapaṭiggahaṇa)是指戒除接受稻米、旱稻、大麦、小麦、小米、黍米、稗子这七种生谷。不仅接受这些，比丘甚至触碰也是不被允许的。

---

၅. အာမကမံသသုတ္တဝဏ္ဏနာ

5. 生肉经释义

---

၁၁၅၅. အာမကမံသပဋိဂ္ဂဟဏာတိ ဧတ္ထ အညတြ ဥဒ္ဒိဿ အနုညာတာ အာမကမံသမစ္ဆာနံ ပဋိဂ္ဂဟဏမေဝ ဘိက္ခူနံ န ဝဋ္ဋတိ, နော အာမသနံ.

1155. 关于“接受生肉”(āmakamaṃsapaṭiggahaṇa)：除了指定允许的情况外，比丘不应接受生肉和生鱼，但触碰是允许的。

---

၆. ကုမာရိကသုတ္တဝဏ္ဏနာ

6. 少女经释义

---

၁၁၅၆. ဣတ္ထိကုမာရိကပဋိဂ္ဂဟဏာတိ ဧတ္ထ ဣတ္ထီတိ ပုရိသန္တရဂတာ, ဣတရာ ကုမာရိကာ နာမ. တာသံ ပဋိဂ္ဂဟဏမ္ပိ အာမသနမ္ပိ အကပ္ပိယမေဝ.

1156. 关于“接受妇女和少女”(itthikumārikapaṭiggahaṇa)：此处，“妇女”(itthi)是指已委身于男子的女子，其余的则称为“少女”(kumārikā)。接受她们或触碰她们都是不适宜的。

---

၇. ဒါသိဒါသသုတ္တဝဏ္ဏနာ

7. 奴婢经释义

---

၁၁၅၇. ဒါသိဒါသပဋိဂ္ဂဟဏာတိ ဧတ္ထ ဒါသိဒါသဝသေနေဝ တေသံ ပဋိဂ္ဂဟဏံ န ဝဋ္ဋတိ, ‘‘ကပ္ပိယကာရကံ ဒမ္မိ, အာရာမိကံ ဒမ္မီ’’တိ ဧဝံ ဝုတ္တေ ပန ဝဋ္ဋတိ.

1157. 关于“接受奴婢”(dāsidāsapaṭiggahaṇa)：不应以奴婢的身份接受他们，但如果对方说“我供养净人(kappiyakāraka)”或“我供养园丁(ārāmika)”，那么是可以接受的。

---

၁၀. စတုတ္ထအာမကဓညပေယျာလဝဂ္ဂေါ

10. 第四生谷等品

---

၁. ခေတ္တဝတ္ထုသုတ္တဝဏ္ဏနာ

1. 田地与宅地经释义

---

၁၁၆၁. အဇေဠကာဒီသု [Pg.337] ခေတ္တဝတ္ထုပရိယောသာနေသု ကပ္ပိယာကပ္ပိယနယော ဝိနယဝသေန ဥပပရိက္ခိတဗ္ဗော. တတ္ထ ခေတ္တံ နာမ ယသ္မိံ ပုဗ္ဗဏ္ဏံ ရုဟတိ. ဝတ္ထု နာမ ယသ္မိံ အပရဏ္ဏံ ရုဟတိ. ယတ္ထ ဝါ ဥဘယံ ရုဟတိ, တံ ခေတ္တံ. တဒတ္ထာယ အကတဘူမိဘာဂေါ ဝတ္ထု. ခေတ္တဝတ္ထုသီသေန စေတ္ထ ဝါပိတဠာကာဒီနိပိ သင်္ဂဟိတာနေဝ.

1161. 在以山羊、绵羊(ajeḷaka)等为始，以田地与旱地(khettavatthu)为终的诸事中，其适宜与不适宜的准则，应依律(vinaya)审查。于此，“田地”(khetta)是指谷物生长之处。“旱地”(vatthu)是指豆类生长之处。或者，两者皆可生长之处，是为“田地”。为此，未耕作的土地部分，是为“旱地”。于此，以田地与旱地为首，亦含摄了池、塘等。

---

၂-၃. ကယဝိက္ကယသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

2-3. 买卖经等释义

---

၁၁၆၂-၆၃. ကယဝိက္ကယာတိ ကယာ စ ဝိက္ကယာ စ. ဒူတေယျံ ဝုစ္စတိ ဒူတကမ္မံ, ဂိဟီနံ ပဏ္ဏံ ဝါ သာသနံ ဝါ ဂဟေတွာ တတ္ထ တတ္ထ ဂမနံ. ပဟိဏဂမနံ ဝုစ္စတိ ဃရာ ဃရံ ပေသိတဿ ခုဒ္ဒကဂမနံ. အနုယောဂေါ နာမ တဒုဘယကရဏံ. တသ္မာ ဒူတေယျပဟိဏဂမနာနုယောဂါတိ ဧဝမေတ္ထ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော.

1162-63. 买卖(kayavikkaya)指买和卖。使命(dūteyya)被称为使者的工作，即为在家人拿着信函或讯息到各处去。差遣(pahiṇagamana)是指被派去挨家挨户地小范围走动。从事(anuyoga)是指从事上述两种行为。因此，于此应知晓其义为：从事使命与差遣。

---

၄. တုလာကူဋသုတ္တဝဏ္ဏနာ

4. 秤欺诈经释义

---

၁၁၆၄. တုလာကူဋာဒီသု ကူဋန္တိ ဝဉ္စနံ. တတ္ထ တုလာကူဋံ တာဝ ရူပကူဋံ, အင်္ဂကူဋံ, ဂဟဏကူဋံ, ပဋိစ္ဆန္နကူဋန္တိ စတုဗ္ဗိဓံ ဟောတိ. တတ္ထ ရူပကူဋံ နာမ ဒွေ တုလာ သမရူပါ ကတွာ ဂဏှန္တော မဟတိယာ ဂဏှာတိ, ဒဒန္တော ခုဒ္ဒိကာယ ဒေတိ. အင်္ဂကူဋံ နာမ ဂဏှန္တော ပစ္ဆာဘာဂေ ဟတ္ထေန တုလံ အက္ကမတိ, ဒဒန္တော ပုဗ္ဗဘာဂေ. ဂဟဏကူဋံ နာမ ဂဏှန္တော မူလေ ရဇ္ဇုံ ဂဏှာတိ, ဒဒန္တော အဂ္ဂေ. ပဋိစ္ဆန္နကူဋံ နာမ တုလံ သုသိရံ ကတွာ အန္တော အယစုဏ္ဏံ ပက္ခိပိတွာ ဂဏှန္တော တံ ပစ္ဆာဘာဂေ ကရောတိ, ဒဒန္တော အဂ္ဂဘာဂေ.

1164. 在秤欺诈(tulākūṭa)等中，“欺诈”(kūṭa)即是欺骗(vañcana)。其中，秤欺诈有四种：形貌欺诈(rūpakūṭa)、手法欺诈(aṅgakūṭa)、持握欺诈(gahaṇakūṭa)、隐藏欺诈(paṭicchannakūṭa)。其中，形貌欺诈是指制作两个外形相似的秤，收取时用大的，给予时用小的。手法欺诈是指收取时用手按压秤的后部，给予时按压秤的前部。持握欺诈是指收取时抓住秤绳的根部，给予时抓住秤绳的顶端。隐藏欺诈是指把秤做成空心的，里面放入铁粉，收取时让铁粉集中在后部，给予时让铁粉集中在前端。

---

ကံသော ဝုစ္စတိ သုဝဏ္ဏပါတိ, တာယ ဝဉ္စနံ ကံသကူဋံ. ကထံ? ဧကံ သုဝဏ္ဏပါတိံ ကတွာ အညာ ဒွေ တိဿော လောဟပါတိယော သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏာ ကရောန္တိ. တတော ဇနပဒံ ဂန္တွာ, ကိဉ္စိဒေဝ အဍ္ဎကုလံ ပဝိသိတွာ, ‘‘သုဝဏ္ဏဘာဇနာနိ ကိဏထာ’’တိ ဝတွာ, အဂ္ဃေ ပုစ္ဆိတေ သမဂ္ဃတရံ ဒါတုကာမာ ဟောန္တိ, တတော တေဟိ ‘‘ကထံ ဣမေသံ သုဝဏ္ဏဘာဝေါ ဇာနိတဗ္ဗော’’တိ [Pg.338] ဝုတ္တေ ‘‘ဝီမံသိတွာ ဂဏှထာ’’တိ သုဝဏ္ဏပါတိံ ပါသာဏေ ဃံသိတွာ သဗ္ဗပါတိယော ဒတွာ ဂစ္ဆန္တိ.

金碗，称为“堪萨”(kaṃsa)，用它进行的欺诈则称为“堪萨欺诈”(kaṃsakūṭa)。如何行骗？他们制作一个金碗，又制作其他两三个颜色像黄金的铜碗。然后去到乡下地方，进入某个富裕的家庭，说：“要买金器吗？”当被问及价格时，他们会表示愿意以非常便宜的价格卖出。于是，当对方说：“如何能知道这些是真金呢？”他们就说：“你们可以检验后拿走。”然后把金碗在试金石上摩擦，再将那些铜碗交给对方后离开。

---

မာနကူဋံ ဟဒယဘေဒ-သိခါဘေဒ-ရဇ္ဇုဘေဒဝသေန တိဝိဓံ ဟောတိ. တတ္ထ ဟဒယဘေဒေါ သပ္ပိတေလာဒိမိနနကာလေ လဗ္ဘတိ. တာနိ ဟိ ဂဏှန္တော ဟေဋ္ဌာဆိဒ္ဒေန မာနေန ‘‘သဏိကံ အာသိဉ္စာ’’တိ ဝတွာ အန္တောဘာဇနေ ဗဟုံ ပဂ္ဃရာပေတွာ ဂဏှာတိ, ဒဒန္တော ဆိဒ္ဒံ ပိဓာယ သီဃံ ပူရေတွာ ဒေတိ. သိခါဘေဒေါ တိလတဏ္ဍုလာဒိမိနနကာလေ လဗ္ဘတိ. တာနိ ဟိ ဂဏှန္တော သဏိကံ သိခံ ဥဿာပေတွာ ဂဏှာတိ, ဒဒန္တော ဝေဂေန သိခံ ဘိန္ဒန္တော ဒေတိ. ရဇ္ဇုဘေဒေါ ခေတ္တဝတ္ထုမိနနကာလေ လဗ္ဘတိ. လဉ္ဇံ အလဘန္တာ ဟိ ခေတ္တံ အမဟန္တံ မဟန္တံ ကတွာ မိနန္တိ.

量具欺诈(Mānakūṭa)有三种，即：漏底欺诈(hadayabheda)、堆尖欺诈(sikhābheda)和绳尺欺诈(rajjubheda)。其中，漏底欺诈用于量度酥油等物品。在收取时，欺诈者用底部有孔洞的量具，一边说“慢慢倒”，一边让大量（油等）流入内层容器中而多取；在给予时，则堵住孔洞快速装满给出。堆尖欺诈用于量度芝麻、米等物品。在收取时，欺诈者慢慢地堆高尖顶来多取；在给予时，则迅速地弄平尖顶而少给。绳尺欺诈用于丈量田地。在得不到贿赂(lañja)时，他们就把小块田地量成大块的。

---

၅. ဥက္ကောဋနသုတ္တဝဏ္ဏနာ

5. Ukkoṭanasutta释义

---

၁၁၆၅. ဥက္ကောဋနာဒီသု ဥက္ကောဋနန္တိ သာမိကေ အဿာမိကေ ကာတုံ လဉ္ဇဂ္ဂဟဏံ. ဝဉ္စနန္တိ တေဟိ တေဟိ ဥပါယေဟိ ပရေသံ ဝဉ္စနံ. တတြိဒမေကံဝတ္ထု – ဧကော ကိရ လုဒ္ဒကော မိဂဉ္စ မိဂပေါတကဉ္စ ဂဟေတွာ အာဂစ္ဆတိ. တမေကော ဓုတ္တော ‘‘ကိံ, ဘော, မိဂေါ အဂ္ဃတိ, ကိံ မိဂပေါတကော’’တိ?, အာဟ. ‘‘မိဂေါ ဒွေ ကဟာပဏေ, မိဂပေါတကော ဧက’’န္တိ စ ဝုတ္တေ ကဟာပဏံ ဒတွာ, မိဂပေါတကံ ဂဟေတွာ ထောကံ ဂန္တွာ နိဝတ္တော ‘‘န မေ, ဘော, မိဂပေါတကေန အတ္ထော, မိဂံ မေ ဒေဟီ’’တိ အာဟ. တေန ဟိ ဒွေ ကဟာပဏေ ဒေဟီတိ. နနု, ဘော, မယာ ပဌမံ ဧကော ကဟာပဏော ဒိန္နောတိ. အာမ ဒိန္နောတိ. ဣမမ္ပိ မိဂပေါတကံ ဂဏှ, ဧဝံ သော စ ကဟာပဏော, အယဉ္စ ကဟာပဏဂ္ဃနကော မိဂပေါတကောတိ ဒွေ ကဟာပဏာ ဘဝိဿန္တီတိ. သော ‘‘ကာရဏံ ဝဒတီ’’တိ သလ္လက္ခေတွာ မိဂပေါတကံ ဂဟေတွာ မိဂံ အဒါသီတိ.

1165. 于倾覆(ukkoṭana)等中，所谓倾覆，是为使有主物成无主物而收受贿赂。所谓欺骗(vañcana)，是以种种方便欺骗他人。于此有一事(vatthu)：据说，有一猎人捕得一鹿与一幼鹿而来。有一狡猾者问：“喂，鹿值几何？幼鹿值几何？”猎人答：“鹿值二钱(kahāpaṇa)，幼鹿值一钱。”狡猾者付了一钱，取走幼鹿，行之少许而还，曰：“喂，我不要幼鹿，请以鹿予我。”猎人曰：“然则，请付二钱。”狡猾者曰：“喂，我不是先付了一钱吗？”猎人曰：“然，已付。”狡猾者曰：“此幼鹿亦请收下。如是，彼一钱，与此值一钱之幼鹿，即成二钱。”猎人思惟“其言有理”，遂取回幼鹿，以鹿与之。

---

နိကတီတိ ယောဂဝသေန ဝါ မာယာဝသေန ဝါ အပါမင်္ဂံ ပါမင်္ဂန္တိ အမဏိံ မဏိန္တိ, အသုဝဏ္ဏံ သုဝဏ္ဏန္တိ ကတွာ ပတိရူပကေန ဝဉ္စနံ. သာစိယောဂေါတိ ကုဋိလယောဂေါ. ဧတေသံယေဝ ဥက္ကောဋနာဒီနမေတံ နာမံ. တသ္မာ ဥက္ကောဋနသာစိယောဂါ ဝဉ္စနသာစိယောဂါ နိကတိသာစိယောဂါတိ ဧဝမေတ္ထ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ကေစိ အညံ ဒဿေတွာ အညဿ ပရိဝတ္တနံ သာစိယောဂေါတိ ဝဒန္တိ. တံ ပန ဝဉ္စနေနေဝ သင်္ဂဟိတံ.

所谓诈术(nikati)，是以方便力(yogavasena)或幻术力(māyāvasena)，将非饰物说成饰物，将非宝珠说成宝珠，将非黄金说成黄金，以仿造品行骗。所谓狡诈行(sāciyoga)，是歪曲之行。此亦是倾覆(ukkoṭana)等之名。是故，于此应见的义理是：倾覆之狡诈行、欺骗(vañcana)之狡诈行、诈术之狡诈行。有人说：“展示一物而换以他物，是为狡诈行。”然此已为“欺骗”所摄。

---

၆-၁၁. ဆေဒနသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

6-11. 截断经等释义

---

၁၁၆၆-၇၁. ဆေဒနာဒီသု [Pg.339] ဆေဒနန္တိ ဟတ္ထစ္ဆေဒနာဒိ. ဝဓောတိ မရဏံ. ဗန္ဓောတိ ရဇ္ဇုဗန္ဓနာဒီဟိ ဗန္ဓနံ. ဝိပရာမောသောတိ ဟိမဝိပရာမောသော, ဂုမ္ဗဝိပရာမောသောတိ ဒုဝိဓော. ယံ ဟိမပါတသမယေ ဟိမေန ပဋိစ္ဆန္နာ ဟုတွာ မဂ္ဂပဋိပန္နံ ဇနံ မုသန္တိ, အယံ ဟိမဝိပရာမောသော. ယံ ဂုမ္ဗာဒိပဋိစ္ဆန္နာ မုသန္တိ, အယံ ဂုမ္ဗဝိပရာမောသော.

1166-71. 于截断(chedana)等中，所谓截断，谓截手等。所谓杀害(vadha)，谓杀戮。所谓捆绑(bandha)，谓以绳索等捆绑。所谓抢劫(viparāmosa)，有雪地抢劫(himaviparāmosa)与丛林抢劫(gumbaviparāmosa)二种。于降雪时，（盗贼）为雪所覆而抢劫行路之人，此为雪地抢劫；为丛林等所覆而抢劫，此为丛林抢劫。

---

အာလောပေါ ဝုစ္စတိ ဂါမနိဂမာဒီနံ ဝိလောပကရဏံ. သဟသာကာရောတိ သာဟသကိရိယာ, ဂေဟံ ပဝိသိတွာ, မနုဿာနံ ဥရေ သတ္ထံ ဌပေတွာ, ဣစ္ဆိတဘဏ္ဍဂ္ဂဟဏံ. ဧဝမေတသ္မာ ဆေဒနဝဓဗန္ဓနဝိပရာမောသအာလောပသဟသာကာရာ ပဋိဝိရတာ. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

所谓“掠夺”(ālopa)，是指对村庄、市镇等的劫掠。所谓“强暴行为”(sahasākāra)，是暴力的行为，即强行进入房屋，把武器放在人的胸前，强行拿走想要的物品。像这样，他们戒除了截断、杀害、捆绑、抢劫、掠夺、强暴行为。其余各处，其义自明。

---

အာမကဓညပေယျာလဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

生谷省略品之释义终。

---

ဣတိ သာရတ္ထပ္ပကာသိနိယာ သံယုတ္တနိကာယ-အဋ္ဌကထာယ

于《显扬精义》，即《相应部义注》中

---

မဟာဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

大品释义终。

---

နိဂမနကထာ

结语

---

ဧတ္တာဝတာ [Pg.340] ဟိ –

至此——

---

‘‘ဗဟုကာရဿ ယတီနံ ဝိပဿနာစာရနိပုဏဗုဒ္ဓီနံ,သံယုတ္တဝရနိကာယဿ အတ္ထသံဝဏ္ဏနံ ကာတုံ.

“为利益于观(vipassanā)行具敏锐智慧的众多行者，而作此殊胜《相应部》之义释，

---

‘‘သဒ္ဓမ္မဿ စိရဋ္ဌိတိမာသိသမာနေန ယာ မယာ;

နိပုဏာ အဋ္ဌကထာ အာရဒ္ဓါ သာရတ္ထပကာသိနီ နာမ.

“我为祈愿正法久住，而开始造此名为《显扬精义》（Sāratthappakāsinī）的精妙义注。

---

‘‘သာ ဟိ မဟာအဋ္ဌကထာယ သာရမာဒါယ နိဋ္ဌိတာ ဧသာ;

အဋ္ဌသတ္တတိမတ္တာယ ပါဠိယာ ဘာဏဝါရေဟိ.

“此义注撷取《大义注》（Mahāaṭṭhakathā）之精华而完成，其巴利原文有七十八诵品。

---

‘‘ဧကူနသဋ္ဌိမတ္တော ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေါပိ ဘာဏဝါရေဟိ;

အတ္ထပ္ပကာသနတ္ထာယ အာဂမာနံ ကတော ယသ္မာ.

“又因我为阐明诸部圣典之义，所造之《清净道论》亦有五十九诵品。

---

‘‘တသ္မာ တေန သဟာယံ အဋ္ဌကထာ ဘာဏဝါရဂဏနာယ;

ထောကေန အပရိပူရံ သတ္တတိံသသတံ ဟောတိ.

“是故，此义注与彼（《清净道论》）合计，其诵品总数略少于一百三十七。

---

‘‘သတ္တတိံသာဓိကသတ-ပရိမာဏံ ဘာဏဝါရတော ဧဝံ;

သမယံ ပကာသယန္တိံ မဟာဝိဟာရာဓိဝါသီနံ.

“如是，此义注以一百三十七余诵品之量，阐明大寺(Mahāvihāra)住众之宗义。

---

‘‘မူလဋ္ဌကထာယ သာရမာဒါယ မယာ ဣမံ ကရောန္တေန;

ယံ ပုညမုပစိတံ တေန ဟောတု သဗ္ဗော သုခီ လောကော.

“我依根本义注(Mūlaṭṭhakathā)之精华而造此论，愿由此所积聚之功德，令一切世间皆得安乐。

---

‘‘ဧတိဿာ ကရဏတ္ထံ ထေရေန ဘဒန္တဇောတိပါလေန;

သုစိသီလေန သုဘာသိတဿ ပကာသယန္တဉာဏေန.

“为造此论，具清净戒、以智慧阐明善说之尊者光护(Jotipāla)长老，

---

‘‘သာသနဝိဘူတိကာမေန ယာစမာနေန မံ သုဘဂုဏေန;

ယံ သမဓိဂတံ ပုညံ တေနာပိ ဇနော သုခီ ဘဝတူ’’တိ.

“彼具善德，为令圣教昌隆而请求于我；愿由此所获功德，亦令一切众生安乐。”

---

ပရမဝိသုဒ္ဓသဒ္ဓါဗုဒ္ဓိဝီရိယပ္ပဋိမဏ္ဍိတေန သီလာစာရဇ္ဇဝမဒ္ဒဝါဒိဂုဏသမုဒယသမုဒိတေန သကသမယသမယန္တရဂဟနဇ္ဈောဂါဟဏသမတ္ထေန ပညာဝေယျတ္တိယသမန္နာဂတေန တိပိဋကပရိယတ္တိပ္ပဘေဒေ သာဋ္ဌကထေ သတ္ထုသာသနေ အပ္ပဋိဟတဉာဏပ္ပဘာဝေန မဟာဝေယျာကရဏေန ကရဏသမ္ပတ္တိဇနိတသုခဝိနိဂ္ဂတမဓုရောဒါရဝစနလာဝဏ္ဏယုတ္တေန ယုတ္တမုတ္တဝါဒိနာ ဝါဒီဝရေန မဟာကဝိနာ ပဘိန္နပဋိသမ္ဘိဒါပရိဝါရေ ဆဠဘိညာဒိပ္ပဘေဒဂုဏပ္ပဋိမဏ္ဍိတေ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မေ [Pg.341] သုပ္ပတိဋ္ဌိတဗုဒ္ဓီနံ ထေရဝံသပ္ပဒီပါနံ ထေရာနံ မဟာဝိဟာရဝါသီနံ ဝံသာလင်္ကာရဘူတေန ဝိပုလဝိသုဒ္ဓဗုဒ္ဓိနာ ဗုဒ္ဓဃောသောတိ ဂရူဟိ ဂဟိတနာမဓေယျေန ထေရေန ကတာ အယံ သာရတ္ထပ္ပကာသိနီ နာမ သံယုတ္တနိကာယဋ္ဌကထာ.

此《相应部义注》，名为《显扬心义》(Sāratthappakāsinī)，乃由觉音(Buddhaghosa)长老所造。此长老由其师长们授予此名，以极为清净之信、慧、精进所庄严，具足戒行、正直、柔和等诸功德；能深入自宗与他宗之奥义，具敏锐智慧；于含摄三藏及其义注的导师教法中具无碍智力；为大论师，为最胜论者，为大诗人；其言辞美妙庄严，由诸根圆满所生之乐而发，言说恰当；为大寺住众长老之传承庄严——彼等长老乃长老传承之明灯，于伴随四无碍解、具足六神通等殊胜功德的上人法中智慧坚固；且具广博清净之智慧。

---

‘‘တာဝ တိဋ္ဌတု လောကသ္မိံ, လောကနိတ္ထရဏေသိနံ;

ဒဿေန္တီ ကုလပုတ္တာနံ, နယံ သီလဝိသုဒ္ဓိယာ.

愿此论长住于世，为求出离世间之良家子，开示戒清净之道。

---

‘‘ယာဝ ဗုဒ္ဓေါတိ နာမမ္ပိ, သုဒ္ဓစိတ္တဿ တာဒိနော;

လောကမှိ လောကဇေဋ္ဌဿ, ပဝတ္တတိ မဟေသိနော’’တိ.

乃至心清净、不动、世间最上、大仙之“佛陀”圣名，尚流传于世间。

---

သာရတ္ထပ္ပကာသိနီ နာမ

名为《显扬心义》，

---

သံယုတ္တနိကာယ-အဋ္ဌကထာ သဗ္ဗာကာရေန နိဋ္ဌိတာ.

《相应部义注》全面终。