Tipiṭaka Translation

නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස

Verehrung dem Erhabenen, dem Heiligen, dem vollkommen Erwachten.

සංයුත්තනිකායෙ

In der Gruppierten Sammlung (Saṃyutta-Nikāya)

සගාථාවග්ග-අට්ඨකථා

Der Kommentar zum Buch mit den Versen (Sagāthā-Vagga)

ගන්ථාරම්භකථා

Einleitungsworte (Vorrede)

කරුණාසීතලහදයං[Pg.1], පඤ්ඤාපජ්ජොතවිහතමොහතමං;

සනරාමරලොකගරුං, වන්දෙ සුගතං ගතිවිමුත්තං.

Ich verehre den Wohlgegangenen (Sugata), dessen Herz von großem Mitgefühl gekühlt ist, der die Dunkelheit der Verblendung mit dem Licht der Weisheitslampe gänzlich vertrieben hat, der der Lehrer der Welt der Menschen und Götter ist und der aus den Daseinsbereichen (gati) befreit ist.

බුද්ධොපි බුද්ධභාවං, භාවෙත්වා චෙව සච්ඡිකත්වා ච;

යං උපගතො ගතමලං, වන්දෙ තමනුත්තරං ධම්මං.

Ich verehre diese unvergleichliche, makellose Lehre (Dhamma), durch deren Entfaltung und Verwirklichung selbst der Buddha den Zustand der Buddhaschaft erlangte.

සුගතස්ස ඔරසානං, පුත්තානං මාරසෙනමථනානං;

අට්ඨන්නම්පි සමූහං, සිරසා වන්දෙ අරියසඞ්ඝං.

Mit dem Haupt verehre ich auch die edle Gemeinschaft (Ariya-Saṅgha), die Schar der acht edlen Söhne, die dem Herzen des Wohlgegangenen entsprungen sind und das Heer des Māra bezwungen haben.

ඉති මෙ පසන්නමතිනො, රතනත්තයවන්දනාමයං පුඤ්ඤං;

යං සුවිහතන්තරායො, හුත්වා තස්සානුභාවෙන.

Möge durch die Kraft des Verdienstes, das ich mit vertrauensvollem Geist durch diese Verehrung der Drei Juwelen erworben habe, jegliche Gefahr und jedes Hindernis für mich gänzlich beseitigt sein.

සංයුත්තවග්ගපටිමණ්ඩිතස්ස, සංයුත්තආගමවරස්ස;

බුද්ධානුබුද්ධසංවණ්ණිතස්ස, ඤාණප්පභෙදජනනස්ස.

Um die Bedeutung des vortrefflichen Saṃyutta-Nikāya (der Gruppierten Sammlung) darzulegen, der mit Abschnitten und Kapiteln geschmückt ist, der vom Buddha und den ihm nachfolgenden Erleuchteten gepriesen und erklärt wurde und der vielfältiges tiefes Wissen hervorbringt,

අත්ථප්පකාසනත්ථං, අට්ඨකථා ආදිතො වසිසතෙහි;

පඤ්චහි යා සඞ්ගීතා, අනුසඞ්ගීතා ච පච්ඡාපි.

– jenes Kommentars, der zu Beginn von fünfhundert Arahants rezitiert wurde und später (beim zweiten und dritten Konzil) erneut rezitiert wurde –

සීහළදීපං පන ආභතාථ, වසිනා මහාමහින්දෙන;

ඨපිතා සීහළභාසාය, දීපවාසීනමත්ථාය.

und der danach von dem ehrwürdigen Mahinda auf die Insel Lanka (Sri Lanka) gebracht und von den dortigen großen Theras in singhalesischer Sprache niedergeschrieben wurde, um den Bewohnern der Insel zu dienen und eine Vermischung mit den Ansichten anderer Schulen zu vermeiden,

අපනෙත්වාන [Pg.2] තතොහං, සීහළභාසං මනොරමං භාසං;

තන්තිනයානුච්ඡවිකං, ආරොපෙන්තො විගතදොසං.

werde ich nun die singhalesische Sprache entfernen und den Kommentar in die fehlerfreie, herzerfreuliche Sprache (Māgadhī/Pali) übertragen, die dem Stil und der Methode der heiligen Texte entspricht,

සමයං අවිලොමෙන්තො, ථෙරානං ථෙරවංසදීපානං;

සුනිපුණවිනිච්ඡයානං, මහාවිහාරෙ නිවාසීනං.

ohne dabei der Tradition der Theras des Mahāvihāra zu widersprechen, welche die Linie der Ältesten erleuchten und über eine feine, geschickte Urteilskraft verfügen.

හිත්වා පුනප්පුනාගත-මත්ථං, අත්ථං පකාසයිස්සාමි;

සුජනස්ස ච තුට්ඨත්ථං, චිරට්ඨිතත්ථඤ්ච ධම්මස්ස.

Indem ich sich wiederholende Erklärungen weglasse, werde ich die Bedeutung dieser hervorragenden Sammlung darlegen – zur Freude der rechtschaffenen Menschen und für den langen Bestand der Lehre.

සාවත්ථිපභූතීනං, නගරානං වණ්ණනා කතා හෙට්ඨා;

සඞ්ගීතීනං ද්වින්නං, යා මෙ අත්ථං වදන්තෙන.

Die Beschreibungen von Städten wie Sāvatthi und anderen wurden bereits zuvor von mir dargelegt, als ich die Bedeutung der beiden Sammlungen (Dīgha- und Majjhima-Nikāya) erklärte.

විත්ථාරවසෙන සුදං, වත්ථූනි ච යානි තත්ථ වුත්තානි;

තෙසම්පි න ඉධ භිය්‍යො, විත්ථාරකථං කරිස්සාමි.

Auch jene Hintergrundgeschichten, die dort bereits ausführlich erzählt wurden, werde ich hier nicht noch einmal in aller Ausführlichkeit wiederholen.

සුත්තානං පන අත්ථා, න විනා වත්ථූහි යෙ පකාසන්ති;

තෙසං පකාසනත්ථං, වත්ථූනිපි දස්සයිස්සාමි.

Wo jedoch die Bedeutung von Lehrreden ohne den geschichtlichen Anlass nicht klar verständlich ist, werde ich auch die entsprechenden Hintergrundgeschichten aufzeigen, um deren Sinn zu verdeutlichen.

සීලකථා ධුතධම්මා, කම්මට්ඨානානි චෙව සබ්බානි;

චරියාවිධානසහිතො, ඣානසමාපත්තිවිත්ථාරො.

Die Abhandlung über die Tugend (sīla), die asketischen Übungen (dhutaṅga), alle Meditationsobjekte (kammaṭṭhāna), die Erklärungen zu den Temperamenten (cariyā) sowie die ausführliche Darlegung der Vertiefungen (jhāna) und Errungenschaften (samāpatti),

සබ්බා ච අභිඤ්ඤායො, පඤ්ඤාසඞ්කලනනිච්ඡයො චෙව;

ඛන්ධාධාතායතනින්ද්‍රියානි, අරියානි චෙව චත්තාරි.

alle höheren Geisteskräfte (abhiññā), die Untersuchung und Bestimmung der Weisheit (paññā), die Aggregate (khandha), Elemente (dhātu), Sinnesgrundlagen (āyatana), Fähigkeiten (indriya) sowie die vier edlen...

සච්චානි පච්චයාකාරදෙසනා, සුපරිසුද්ධනිපුණනයා;

අවිමුත්තතන්තිමග්ගා, විපස්සනාභාවනා චෙව.

Wahrheiten (sacca), die Darlegung des Bedingten Entstehens (paccayākāra) gemäß der völlig reinen und subtilen Lehrtradition, sowie die der Textüberlieferung getreue Entfaltung der Einsichtsmeditation (vipassanā-bhāvanā) –

ඉති පන සබ්බං යස්මා, විසුද්ධිමග්ගෙ මයා සුපරිසුද්ධං;

වුත්තං තස්මා භිය්‍යො, න තං ඉධ විචාරයිස්සාමි.

da all dies von mir im Visuddhimagga bereits vollkommen rein und ausführlich dargelegt wurde, werde ich es hier nicht noch einmal im Einzelnen erörtern.

‘‘මජ්ඣෙ විසුද්ධිමග්ගො, එස චතුන්නම්පි ආගමානඤ්හි;

ඨත්වා පකාසයිස්සති, තත්ථ යථාභාසිතමත්ථං’’.

„Der ‚Pfad der Reinheit‘ (Visuddhimagga) steht im Zentrum aller vier Sammlungen (Agamas/Nikāyas) und wird die Bedeutung so verdeutlichen, wie sie dort gelehrt wurde.“

ඉච්චෙව කතො තස්මා, තම්පි ගහෙත්වාන සද්ධිමෙතාය;

අට්ඨකථාය විජානථ, සංයුත්තවිනිස්සිතං අත්ථන්ති.

Nehmt daher auch jenes Werk (den Visuddhimagga) zu Hilfe und versteht in Verbindung mit diesem Kommentar die dem Saṃyutta-Nikāya eigene Bedeutung.

1. දෙවතාසංයුත්තං

1. Die Gruppierte Sammlung mit den Gottheiten (Devatā-Saṃyutta)

1. නළවග්ගො

1. Das Schilf-Kapitel (Naḷa-Vagga)

1. ඔඝතරණසුත්තවණ්ණනා

1. Die Erklärung der Lehrrede über das Überqueren der Flut (Oghataraṇa-Sutta)

තත්ථ [Pg.3] සංයුත්තාගමො නාම සගාථාවග්ගො, නිදානවග්ගො, ඛන්ධකවග්ගො, සළායතනවග්ගො, මහාවග්ගොති පඤ්චවග්ගො හොති. සුත්තතො –

Darin besteht die als Saṃyutta-Nikāya (Gruppierte Sammlung) bekannte Überlieferung aus fünf großen Abschnitten (Vaggas), nämlich: dem Sagāthā-Vagga (Buch mit Versen), dem Nidāna-Vagga (Buch der Ursachen), dem Khandhaka-Vagga (Buch der Aggregate), dem Saḷāyatana-Vagga (Buch der sechs Sinnesgrundlagen) und dem Mahā-Vagga (Großes Buch). Nach Anzahl der Lehrreden (Suttas) gezählt:

‘‘සත්ත සුත්තසහස්සානි, සත්ත සුත්තසතානි ච;

ද්වාසට්ඨි චෙව සුත්තානි, එසො සංයුත්තසඞ්ගහො’’.

„Siebentausend Lehrreden, siebenhundert Lehrreden und zweiundsechzig Lehrreden – dies ist der Umfang der Gruppierten Sammlung (Saṃyutta).“

භාණවාරතො භාණවාරසතං හොති. තස්ස වග්ගෙසු සගාථාවග්ගො ආදි, සුත්තෙසු ඔඝතරණසුත්තං. තස්සාපි ‘‘එවං මෙ සුත’’න්තිආදිකං ආයස්මතා ආනන්දෙන පඨමමහාසඞ්ගීතිකාලෙ වුත්තං නිදානමාදි. සා පනෙසා පඨමමහාසඞ්ගීති සුමඞ්ගලවිලාසිනියා දීඝනිකායට්ඨකථාය ආදිම්හි විත්ථාරිතා, තස්මා සා තත්ථ විත්ථාරිතනයෙනෙව වෙදිතබ්බා.

Nach Rezitationsabschnitten (bhāṇavāra) bemessen sind es einhundert Rezitationsabschnitte. Unter den Abschnitten ist der Sagāthā-Vagga der erste; unter den Lehrreden ist das Oghataraṇa-Sutta die erste. Auch von diesem Sutta wiederum bildet die Einleitung „So habe ich gehört“ (evaṃ me sutaṃ) usw., die vom ehrwürdigen Ānanda zur Zeit des Ersten Großen Konzils gesprochen wurde, den Anfang. Da dieses Erste Große Konzil jedoch bereits ausführlich zu Beginn der Sumaṅgalavilāsinī, dem Kommentar zum Dīgha-Nikāya, beschrieben wurde, sollte es genau in jener dort dargelegten Weise verstanden werden.

1. යං පනෙතං ‘‘එවං මෙ සුත’’න්තිආදිකං නිදානං, තත්ථ එවන්ති නිපාතපදං. මෙතිආදීනි නාමපදානි. සාවත්ථියං විහරතීති එත්ථ වීති උපසග්ගපදං, හරතීති ආඛ්‍යාතපදන්ති ඉමිනා තාව නයෙන පදවිභාගො වෙදිතබ්බො.

1. Was nun diese Einleitung „So habe ich gehört“ (evaṃ me sutaṃ) usw. betrifft, so ist darin „evaṃ“ ein unveränderliches Partikelwort (nipāta). „Me“ und die folgenden Wörter sind Nennwörter (Pränomina/Nomina). In der Formulierung „sāvatthiyaṃ viharati“ (er weilte in Sāvatthi) ist „vi-“ eine Vorsilbe (upasagga) und „harati“ ein finites Verb (ākhyāta). In dieser Weise ist zunächst die grammatische Einteilung der Wörter (padavibhāga) zu verstehen.

අත්ථතො පන එවංසද්දො තාව උපමූපදෙස-සම්පහංසන-ගරහණ-වචනසම්පටිග්ගහාකාරනිදස්සනාවධාරණාදි-අනෙකත්ථප්පභෙදො. තථා හෙස – ‘‘එවං ජාතෙන මච්චෙන, කත්තබ්බං කුසලං බහු’’න්ති (ධ. ප. 53) එවමාදීසු උපමායං ආගතො. ‘‘එවං තෙ අභික්කමිතබ්බං, එවං තෙ පටික්කමිතබ්බ’’න්තිආදීසු (අ. නි. 4.122) උපදෙසෙ. ‘‘එවමෙතං භගවා, එවමෙතං සුගතා’’තිආදීසු (අ. නි. 3.66) සම්පහංසනෙ. ‘‘එවමෙවං පනායං වසලී යස්මිං වා තස්මිං වා තස්ස මුණ්ඩකස්ස සමණකස්ස වණ්ණං භාසතී’’තිආදීසු (සං. නි. 1.187) ගරහණෙ. ‘‘එවං, භන්තෙති ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසු’’න්තිආදීසු (ම. නි. 1.1) වචනසම්පටිග්ගහෙ. ‘‘එවං බ්‍යා ඛො අහං, භන්තෙ, භගවතා ධම්මං දෙසිතං ආජානාමී’’තිආදීසු (ම. නි. 1.398) ආකාරෙ[Pg.4]. ‘‘එහි ත්වං මාණවක, යෙන සමණො ආනන්දො තෙනුපසඞ්කම; උපසඞ්කමිත්වා මම වචනෙන සමණං ආනන්දං අප්පාබාධං අප්පාතඞ්කං ලහුට්ඨානං බලං ඵාසුවිහාරං පුච්ඡ – ‘සුභො මාණවො තොදෙය්‍යපුත්තො භවන්තං ආනන්දං අප්පාබාධං අප්පාතඞ්කං ලහුට්ඨානං බලං ඵාසුවිහාරං පුච්ඡතී’ති. එවඤ්ච වදෙහි – ‘සාධු කිර භවං ආනන්දො යෙන සුභස්ස මාණවස්ස තොදෙය්‍යපුත්තස්ස නිවෙසනං, තෙනුපසඞ්කමතු අනුකම්පං උපාදායා’ති’’ආදීසු (දී. නි. 1.445) නිදස්සනෙ. ‘‘තං කිං මඤ්ඤථ කාලාමා, ඉමෙ ධම්මා කුසලා වා අකුසලා වාති? අකුසලා, භන්තෙ. සාවජ්ජා වා අනවජ්ජා වාති? සාවජ්ජා, භන්තෙ. විඤ්ඤුගරහිතා වා විඤ්ඤුප්පසත්ථා වාති? විඤ්ඤුගරහිතා, භන්තෙ. සමත්තා සමාදින්නා අහිතාය දුක්ඛාය සංවත්තන්ති වා නො වා, කථං වො එත්ථ හොතීති? සමත්තා, භන්තෙ, සමාදින්නා අහිතාය දුක්ඛාය සංවත්තන්ති, එවං නො එත්ථ හොතී’’තිආදීසු (අ. නි. 3.66) අවධාරණෙ. ස්වායමිධ ආකාරනිදස්සනාවධාරණෙසු දට්ඨබ්බො.

Was die Bedeutung betrifft, so besitzt das Wort „evaṃ“ eine Vielzahl von unterschiedlichen Bedeutungen, wie etwa: Vergleich (upamā), Unterweisung (upadesa), Freude (sampahaṃsana), Tadel (garahaṇa), Annahme einer Äußerung (vacanasampaṭiggaha), Art und Weise (ākāra), Veranschaulichung (nidassana) und Bestimmtheit (avadhāraṇa). Es erscheint nämlich: – als Vergleich (upamā) in Passagen wie: „Ebenso (evaṃ) wie ein geborener Sterblicher viel heilsames Werk tun sollte...“ (Dhp. 53). – als Unterweisung (upadesa) in Passagen wie: „So (evaṃ) sollst du vorwärts gehen, so (evaṃ) sollst du zurücktreten...“ (A. IV 122). – als freudige Zustimmung (sampahaṃsana) in Passagen wie: „So ist es, Erhabener! So ist es, Wohlgegangener!“ (A. III 66). – als Tadel (garahaṇa) in Passagen wie: „Ebenso (evameva) aber spricht dieses gemeine Weibsbild bei jeder Gelegenheit das Lob jenes kahlscherigen Mönchs aus...“ (S. I 187). – als Annahme einer Äußerung (vacanasampaṭiggaha) in Passagen wie: „„Ja, o Herr“ (evaṃ bhante), antworteten jene Mönche dem Erhabenen...“ (M. I 1). – als Art und Weise (ākāra) in Passagen wie: „Auf diese Weise (evaṃ) verstehe ich, o Herr, die vom Erhabenen dargelegte Lehre...“ (M. I 398). – als Veranschaulichung (nidassana) in Passagen wie: „Komm, junger Mann, geh dorthin, wo der Asket Ānanda verweilt; [...] und sprich so (evaṃ): [...]“ (D. I 445). – als Bestimmtheit (avadhāraṇa) in Passagen wie: „Was meint ihr, Kālāmer: Sind diese Dinge heilsam oder unheilsam? – Unheilsam, o Herr. [...] Führen sie, wenn sie vollständig angenommen und praktiziert werden, zu Unheil und Leid, oder wie ist eure Ansicht hierzu? – Wenn sie vollständig angenommen und praktiziert werden, führen sie zu Unheil und Leid; genau so (evaṃ) verhält es sich nach unserer Ansicht hierzu.“ (A. III 66). Hier (in der Formulierung „evaṃ me sutaṃ“) ist es in den Bedeutungen von Art und Weise, Veranschaulichung und Bestimmtheit zu verstehen.

තත්ථ ආකාරත්ථෙන එවංසද්දෙන එතමත්ථං දීපෙති – නානානයනිපුණං අනෙකජ්ඣාසයසමුට්ඨානං අත්ථබ්‍යඤ්ජනසම්පන්නං විවිධපාටිහාරියං ධම්මත්ථදෙසනා පටිවෙධගම්භීරං සබ්බසත්තානං සකසකභාසානුරූපතො සොතපථමාගච්ඡන්තං තස්ස භගවතො වචනං සබ්බප්පකාරෙන කො සමත්ථො විඤ්ඤාතුං? සබ්බථාමෙන පන සොතුකාමතං ජනෙත්වාපි එවං මෙ සුතං, මයාපි එකෙනාකාරෙන සුතන්ති.

Darin zeigt das Wort 'evaṃ' im Sinne der Art und Weise diesen Sinn auf: Wer wäre imstande, das Wort jenes Erhabenen in jeder Hinsicht vollkommen zu verstehen – ein Wort, das durch vielfältige Methoden subtil ist, das aus den mannigfaltigen Neigungen der Wesen entspringt, das reich an Sinn und Wortlaut ist, das verschiedene Wunder bewirkt, das tiefgründig in Bezug auf Lehre, Bedeutung, Verkündigung und Durchdringung ist und das entsprechend den jeweiligen Sprachen aller Wesen an den Gehörweg gelangt? Nachdem er jedoch mit aller Kraft den Wunsch zu hören geweckt hat, zeigt er damit folgenden Sinn an: 'So (auf diese eine Weise) habe ich es gehört, auch von mir wurde es in einer bestimmten Art und Weise vernommen.'

නිදස්සනත්ථෙන – ‘‘නාහං සයම්භූ, න මයා ඉදං සච්ඡිකත’’න්ති අත්තානං පරිමොචෙන්තො – ‘‘එවං මෙ සුතං, මයාපි එවං සුත’’න්ති ඉදානි වත්තබ්බං සකලසුත්තං නිදස්සෙති.

Im Sinne der Veranschaulichung befreit er sich selbst von dem Anspruch der Urheberschaft, indem er denkt: „Ich bin kein von selbst Erleuchteter, dies wurde nicht von mir selbst verwirklicht“, und weist auf das nun vorzutragende gesamte Sutta hin, indem er zeigt: „So habe ich es gehört, auch von mir wurde es auf diese Weise vernommen.“

අවධාරණත්ථෙන – ‘‘එතදග්ගං, භික්ඛවෙ, මම සාවකානං භික්ඛූනං බහුස්සුතානං යදිදං ආනන්දො, ගතිමන්තානං, සතිමන්තානං, ධිතිමන්තානං, උපට්ඨාකානං යදිදං ආනන්දො’’ති (අ. නි. 1.220-223) එවං භගවතා – ‘‘ආයස්මා ආනන්දො අත්ථකුසලො ධම්මකුසලො බ්‍යඤ්ජනකුසලො නිරුත්තිකුසලො පුබ්බාපරකුසලො’’ති (අ. නි. 5.169) එවං ධම්මසෙනාපතිනා ච පසත්ථභාවානුරූපං අත්තනො ධාරණබලං දස්සෙන්තො සත්තානං සොතුකාමතං ජනෙති – ‘‘එවං මෙ සුතං, තඤ්ච ඛො අත්ථතො වා බ්‍යඤ්ජනතො වා අනූනමනධිකං, එවමෙව න අඤ්ඤථා දට්ඨබ්බ’’න්ති.

Im Sinne der Hervorhebung (Einschränkung) weckt er – indem er seine eigene Gedächtniskraft zeigt, die dem Lob entspricht, das ihm sowohl vom Erhabenen ausgesprochen wurde: „Dies ist der Vorzüglichste, ihr Mönche, unter meinen Jünger-Mönchen, den Vielwissenden, nämlich Ānanda, den Einsichtsvollen, den Achtsamen, den Standhaften und den Dienern“, als auch vom Heerführer der Lehre [Sāriputta]: „Der Ehrwürdige Ānanda ist geschickt in der Bedeutung, geschickt in der Lehre, geschickt in der Formulierung, geschickt in der Etymologie und geschickt im Vorher-und-Nachher“ – in den Wesen den Wunsch zu hören, indem er zeigt: „So habe ich es gehört, und zwar weder unvollständig noch übertrieben, weder im Sinn noch im Wortlaut; genau so und nicht anders ist es zu betrachten.“

මෙසද්දො [Pg.5] තීසු අත්ථෙසු දිස්සති. තථා හිස්ස – ‘‘ගාථාභිගීතං මෙ අභොජනෙය්‍ය’’න්තිආදීසු (සු. නි. 81) මයාති අත්ථො. ‘‘සාධු මෙ, භන්තෙ, භගවා සංඛිත්තෙන ධම්මං දෙසෙතූ ’’ තිආදීසු (සං. නි. 4.88) මය්හන්ති අත්ථො. ‘‘ධම්මදායාදා මෙ, භික්ඛවෙ, භවථා’’තිආදීසු (ම. නි. 1.29) මමාති අත්ථො. ඉධ පන ‘‘මයා සුත’’න්ති ච ‘‘මම සුත’’න්ති ච අත්ථද්වයෙ යුජ්ජති.

Das Wort 'me' wird in drei Bedeutungen verwendet. So hat es in Passagen wie „Was durch Verse besungen wurde, ist für mich (me = von mir, mayā) nicht zu genießen“ die Bedeutung von „von mir“. In Passagen wie „Es wäre gut, o Herr, wenn der Erhabene mir (me = für mich, mayhaṃ) die Lehre in Kürze verkünden würde“ die Bedeutung von „mir“. In Passagen wie „Seid meine (me = mama) Erben in der Lehre, ihr Mönche“ hat es die Bedeutung von „mein“. Hier jedoch, in der Formulierung 'evaṃ me sutaṃ', ist es in beiden Bedeutungen passend: sowohl als „von mir gehört“ (mayā sutaṃ) als auch als „mein Hören“ (mama sutaṃ).

සුතන්ති අයං සුතසද්දො සඋපසග්ගො අනුපසග්ගො ච ගමන-විස්සුත-කිලින්නඋපචිතානුයොග-සොතවිඤ්ඤෙය්‍ය-සොතද්වාරානුසාරවිඤ්ඤාතාදිඅනෙකත්ථප්පභෙදො. තථා හිස්ස – ‘‘සෙනාය පසුතො’’තිආදීසු ගච්ඡන්තොති අත්ථො. ‘‘සුතධම්මස්ස පස්සතො’’තිආදීසු (උදා. 11) විස්සුතධම්මස්සාති අත්ථො. ‘‘අවස්සුතා අවස්සුතස්සා’’තිආදීසු (පාචි. 657) කිලින්නාකිලින්නස්සාති අත්ථො. ‘‘තුම්හෙහි පුඤ්ඤං පසුතං අනප්පක’’න්තිආදීසු (ඛු. පා. 7.12) උපචිතන්ති අත්ථො. ‘‘යෙ ඣානපසුතා ධීරා’’තිආදීසු (ධ. ප. 181) ඣානානුයුත්තාති අත්ථො. ‘‘දිට්ඨං සුතං මුත’’න්තිආදීසු (ම. නි. 1.241) සොතවිඤ්ඤෙය්‍යන්ති අත්ථො. ‘‘සුතධරො සුතසන්නිචයො’’තිආදීසු (ම. නි. 1.339) සොතද්වාරානුසාරවිඤ්ඤාතධරොති අත්ථො. ඉධ පනස්ස සොතද්වාරානුසාරෙන උපධාරිතන්ති වා උපධාරණන්ති වා අත්ථො. මෙ-සද්දස්ස හි මයාති අත්ථෙ සති – ‘‘එවං මයා සුතං, සොතද්වාරානුසාරෙන උපධාරිත’’න්ති යුජ්ජති. මමාති අත්ථෙ සති – ‘‘එවං මම සුතං, සොතද්වාරානුසාරෙන උපධාරණ’’න්ති යුජ්ජති.

Das Wort 'suta' ('gehört') hat, ob mit oder ohne Präfix, viele verschiedene Bedeutungen wie: Gehen, berühmt, befleckt (feucht von Leidenschaften), angehäuft, hingebungsvoll, durch das Hörbewusstsein erkennbar, durch den Gehörweg vernommen und erinnert, und so weiter. So bedeutet es in 'senāya pasuto' (mit dem Heer vorrückend) 'gehend'. In 'sutadhammassa passato' (desjenigen, der das bekannte Gesetz sieht) bedeutet es 'bekannt'. In 'avassutā avassutassa' (einer leidenschaftlichen Frau für einen leidenschaftlichen Mann) bedeutet es 'befleckt'. In 'tumhehi puññaṃ pasutaṃ anappakaṃ' (ihr habt nicht wenig Verdienst angehäuft) bedeutet es 'angehäuft'. In 'ye jhānapasutā dhīrā' (jene Weisen, die der Vertiefung hingebunden sind) bedeutet es 'hingebungsvoll'. In 'diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ' (gesehen, gehört, empfunden) bedeutet es 'durch das Hörbewusstsein erkennbar'. In 'sutadharo sutasannicayo' (der das Gehörte bewahrt, das Gehörte ansammelt) bedeutet es 'der das über den Gehörweg Vernommene bewahrt'. Hier jedoch ist die Bedeutung entweder 'über den Gehörweg aufgenommen' (upadhārita) oder 'das Aufnehmen bzw. Erinnern' (upadhāraṇa). Wenn das Wort 'me' die Bedeutung von 'von mir' (mayā) hat, fügt es sich als: „So wurde es von mir gehört (evaṃ mayā sutaṃ), d. h. über den Gehörweg aufgenommen“. Wenn es die Bedeutung von 'mein' (mama) hat, fügt es sich als: „So war mein Hören (evaṃ mama sutaṃ), d. h. das Aufnehmen über den Gehörweg“.

එවමෙතෙසු තීසු පදෙසු එවන්ති සොතවිඤ්ඤාණාදිවිඤ්ඤාණකිච්චනිදස්සනං. මෙති වුත්තවිඤ්ඤාණසමඞ්ගිපුග්ගලනිදස්සනං. සුතන්ති අස්සවනභාවපටික්ඛෙපතො අනූනානධිකාවිපරීතග්ගහණනිදස්සනං. තථා එවන්ති තස්ස සොතද්වාරානුසාරෙන පවත්තාය විඤ්ඤාණවීථියා නානප්පකාරෙන ආරම්මණෙ පවත්තිභාවප්පකාසනං. මෙති අත්තප්පකාසනං. සුතන්ති ධම්මප්පකාසනං. අයඤ්හෙත්ථ සඞ්ඛෙපො – ‘‘නානප්පකාරෙන ආරම්මණෙ පවත්තාය විඤ්ඤාණවීථියා මයා න අඤ්ඤං කතං, ඉදං පන කතං, අයං ධම්මො සුතො’’ති.

Unter diesen drei Wörtern zeigt 'evaṃ' die Funktion des Bewusstseins wie des Hörbewusstseins auf. 'Me' zeigt die Person an, die mit dem genannten Bewusstsein ausgestattet ist. 'Suta' zeigt – durch das Zurückweisen des Nicht-Gehört-Habens – das fehlerfreie, weder unvollständige noch übertriebene Erfassen an. Ebenso offenbart 'evaṃ', wie der durch den Gehörweg verlaufende Bewusstseinsprozess auf vielfältige Weise in Bezug auf das Objekt zustande kam. 'Me' offenbart das eigene Selbst. 'Suta' offenbart die Lehre (Dhamma). Die Zusammenfassung hierzu lautet: „Durch den Bewusstseinsprozess, der sich auf vielfältige Weise auf das Objekt richtete, wurde von mir nichts anderes getan, sondern dies wurde getan: Diese Lehre wurde gehört.“

තථා [Pg.6] එවන්ති නිද්දිසිතබ්බප්පකාසනං. මෙති පුග්ගලප්පකාසනං. සුතන්ති පුග්ගලකිච්චප්පකාසනං. ඉදං වුත්තං හොති – ‘‘යං සුත්තං නිද්දිසිස්සාමි, තං මයා එවං සුත’’න්ති.

Ebenso offenbart 'evaṃ' das Aufzuzeigende. 'Me' offenbart die Person. 'Suta' offenbart die Handlung der Person. Dies bedeutet: „Welche Lehrrede (Sutta) ich auch aufzeigen werde, diese wurde von mir so gehört.“

තථා එවන්ති යස්ස චිත්තසන්තානස්ස නානාකාරප්පවත්තියා නානත්ථබ්‍යඤ්ජනගහණං හොති, තස්ස නානාකාරනිද්දෙසො. එවන්ති හි අයං ආකාරපඤ්ඤත්ති. මෙති කත්තුනිද්දෙසො. සුතන්ති විසයනිද්දෙසො. එත්තාවතා නානාකාරප්පවත්තෙන චිත්තසන්තානෙන තංසමඞ්ගිනො කත්තුවිසයෙ ගහණසන්නිට්ඨානං කතං හොති.

Ebenso ist 'evaṃ' die Darlegung der vielfältigen Weise jenes Geistesstroms, durch dessen vielfältige Aktivität das Erfassen der verschiedenen Bedeutungen und Formulierungen geschieht; denn 'evaṃ' ist eine Bezeichnung der Art und Weise. 'Me' ist die Bezeichnung des Handelnden (Subjekts). 'Suta' ist die Bezeichnung des Objekts. Dadurch wird die Entschlossenheit beim Erfassen des Objekts des Handelnden ausgedrückt, welcher mit jenem in vielfältiger Weise aktiven Geistesstrom ausgestattet ist.

අථ වා එවන්ති පුග්ගලකිච්චනිද්දෙසො. සුතන්ති විඤ්ඤාණකිච්චනිද්දෙසො. මෙති උභයකිච්චයුත්තපුග්ගලනිද්දෙසො. අයං පනෙත්ථ සඞ්ඛෙපො – ‘‘මයා සවනකිච්චවිඤ්ඤාණසමඞ්ගිනා පුග්ගලෙන විඤ්ඤාණවසෙන ලද්ධසවනකිච්චවොහාරෙන සුත’’න්ති.

Oder aber: 'evaṃ' ist die Bezeichnung der persönlichen Aktivität. 'Suta' ist die Bezeichnung der Bewusstseinsfunktion. 'Me' ist die Bezeichnung der Person, die mit beiden Funktionen verbunden ist. Die Zusammenfassung hierzu lautet: „Von mir, einer Person, die mit dem Bewusstsein der Funktion des Hörens ausgestattet ist, wurde es in der Weise gehört, wie man es herkömmlich als 'Hören' bezeichnet, das durch das Bewusstsein erlangt wird.“

තත්ථ එවන්ති ච මෙති ච සච්චිකට්ඨපරමත්ථවසෙන අවිජ්ජමානපඤ්ඤත්ති. කිඤ්හෙත්ථ තං පරමත්ථතො අත්ථි, යං එවන්ති වා මෙති වා නිද්දෙසං ලභෙථ. සුතන්ති විජ්ජමානපඤ්ඤත්ති. යඤ්හි තං එත්ථ සොතෙන උපලද්ධං, තං පරමත්ථතො විජ්ජමානන්ති. තථා එවන්ති ච මෙති ච තං තං උපාදාය වත්තබ්බතො උපාදාපඤ්ඤත්ති. සුතන්ති දිට්ඨාදීනි උපනිධාය වත්තබ්බතො උපනිධාපඤ්ඤත්ති.

Darin sind sowohl 'evaṃ' als auch 'me' Begriffe für ein in letztendlicher Wahrheit nicht existierendes Ding (avijjamānapaññatti). Denn was existiert hier in letztendlicher Realität, das die Bezeichnung 'evaṃ' oder 'me' erhalten könnte? 'Suta' hingegen ist ein Begriff für etwas real Existierendes (vijjamānapaññatti); denn das, was hier durch das Gehör wahrgenommen wurde, existiert in letztendlicher Realität. Ebenso sind 'evaṃ' und 'me' abgeleitete Begriffe (upādāpaññatti), da sie in Abhängigkeit von diesen oder jenen Zuständen ausgedrückt werden. 'Suta' ist ein vergleichender Begriff (upanidhāpaññatti), da er in Abgrenzung zu Gesehenem und anderem ausgedrückt wird.

එත්ථ ච එවන්ති වචනෙන අසම්මොහං දීපෙති. න හි සම්මූළ්හො නානප්පකාරපටිවෙධසමත්ථො හොති. සුතන්ති වචනෙන සුතස්ස අසම්මොසං දීපෙති. යස්ස හි සුතං සම්මුට්ඨං හොති, න සො කාලන්තරෙන මයා සුතන්ති පටිජානාති. ඉච්චස්ස අසම්මොහෙන පඤ්ඤාසිද්ධි, අසම්මොසෙන පන සතිසිද්ධි. තත්ථ පඤ්ඤාපුබ්බඞ්ගමාය සතියා බ්‍යඤ්ජනාවධාරණසමත්ථතා, සතිපුබ්බඞ්ගමාය පඤ්ඤාය අත්ථපටිවෙධසමත්ථතා. තදුභයසමත්ථතායොගෙන අත්ථබ්‍යඤ්ජනසම්පන්නස්ස ධම්මකොසස්ස අනුපාලනසමත්ථතො ධම්මභණ්ඩාගාරිකත්තසිද්ධි.

Hierbei zeigt er mit dem Wort 'evaṃ' die Abwesenheit von Verwirrung (asammoha) auf. Denn ein Verwirrter ist nicht fähig, die Lehre in ihren vielfältigen Aspekten zu durchdringen. Mit dem Wort 'suta' zeigt er das Nicht-Vergessen (asammosa) des Gehörten auf. Denn wessen Gehörtes in Vergessenheit geraten ist, der kann nach Verstreichen der Zeit nicht bestätigen: „Das wurde von mir gehört.“ Durch seine Unverwirrtheit wird die Weisheit vollendet, durch sein Nicht-Vergessen hingegen die Achtsamkeit. Dabei wird durch die von Weisheit geleitete Achtsamkeit die Fähigkeit erlangt, den Wortlaut einzuprägen, und durch die von Achtsamkeit geleitete Weisheit die Fähigkeit, die Bedeutung zu durchdringen. Durch die Verbindung dieser beiden Fähigkeiten wird – aufgrund der Eignung, die Schatzkammer der Lehre, die reich an Sinn und Wortlaut ist, zu bewahren – das Amt des Hüters der Schatzkammer der Lehre (dhammabhaṇḍāgārika) verwirklicht.

අපරො නයො – එවන්ති වචනෙන යොනිසො මනසිකාරං දීපෙති, අයොනිසො මනසිකරොතො හි නානප්පකාරපටිවෙධාභාවතො. සුතන්ති වචනෙන අවික්ඛෙපං දීපෙති වික්ඛිත්තචිත්තස්ස සවනාභාවතො. තථා හි වික්ඛිත්තචිත්තො පුග්ගලො සබ්බසම්පත්තියා වුච්චමානොපි ‘‘න මයා සුතං, පුන [Pg.7] භණථා’’ති භණති. යොනිසො මනසිකාරෙන චෙත්ථ අත්තසම්මාපණිධිං පුබ්බෙ ච කතපුඤ්ඤතං සාධෙති, සම්මා අප්පණිහිතත්තස්ස පුබ්බෙ අකතපුඤ්ඤස්ස වා තදභාවතො. අවික්ඛෙපෙන සද්ධම්මස්සවනං සප්පුරිසූපනිස්සයඤ්ච සාධෙති. න හි වික්ඛිත්තචිත්තො සොතුං සක්කොති, න ච සප්පුරිසෙ අනුපනිස්සයමානස්ස සවනං අත්ථීති.

Eine andere Erklärung: Durch das Wort „so“ (evaṃ) zeigt er weise Aufmerksamkeit auf, denn bei demjenigen, der unweise aufmerksam ist, gibt es kein Durchdringen der vielfältigen Bedeutungen. Durch das Wort „gehört“ (sutaṃ) zeigt er Unzerstreutheit auf, da jemand mit zerstreutem Geist nicht hören kann. Denn eine Person mit zerstreutem Geist sagt, selbst wenn alles in seiner Fülle dargelegt wird: „Ich habe es nicht gehört, sagt es noch einmal.“ Und hierbei bewirkt die weise Aufmerksamkeit die rechte Ausrichtung des eigenen Geistes sowie das in der Vergangenheit erworbene Verdienst, da dies bei jemandem, dessen Selbst nicht recht ausgerichtet ist oder der in der Vergangenheit kein Verdienst erworben hat, nicht vorhanden ist. Durch Unzerstreutheit bewirkt man das Hören der wahren Lehre und den Umgang mit edlen Menschen. Denn ein Zerstreuter kann nicht hören, und wer sich nicht an edle Menschen hält, für den gibt es kein Hören.

අපරො නයො – යස්මා ‘‘එවන්ති යස්ස චිත්තසන්තානස්ස නානාකාරප්පවත්තියා නානත්ථබ්‍යඤ්ජනග්ගහණං හොති, තස්ස නානාකාරනිද්දෙසො’’ති වුත්තං, සො ච එවං භද්දකො ආකාරො න සම්මා අප්පණිහිතත්තනො පුබ්බෙ අකතපුඤ්ඤස්ස වා හොති, තස්මා එවන්ති ඉමිනා භද්දකෙන ආකාරෙන පච්ඡිමචක්කද්වයසම්පත්තිමත්තනො දීපෙති. සුතන්ති සවනයොගෙන පුරිමචක්කද්වයසම්පත්තිං. න හි අප්පතිරූපදෙසෙ වසතො සප්පුරිසූපනිස්සයවිරහිතස්ස වා සවනං අත්ථි. ඉච්චස්ස පච්ඡිමචක්කද්වයසිද්ධියා ආසයසුද්ධි සිද්ධා හොති, පුරිමචක්කද්වයසිද්ධියා පයොගසුද්ධි, තාය ච ආසයසුද්ධියා අධිගමබ්‍යත්තිසිද්ධි, පයොගසුද්ධියා ආගමබ්‍යත්තිසිද්ධි. ඉති පයොගාසයසුද්ධස්ස ආගමාධිගමසම්පන්නස්ස වචනං අරුණුග්ගං විය සූරියස්ස උදයතො, යොනිසො මනසිකාරො විය ච කුසලකම්මස්ස, අරහති භගවතො වචනස්ස පුබ්බඞ්ගමං භවිතුන්ති ඨානෙ නිදානං ඨපෙන්තො එවං මෙ සුතන්තිආදිමාහ.

Eine andere Erklärung: Da gesagt wurde: „'So' ist die Darlegung der vielfältigen Weise für denjenigen, in dessen Geistesstrom das Erfassen von mannigfaltigen Bedeutungen und Formulierungen durch vielfältiges Wirken stattfindet“, und diese vortreffliche Weise nicht für jemanden existiert, dessen Selbst nicht recht ausgerichtet ist oder der in der Vergangenheit kein Verdienst erworben hat, zeigt er daher mit diesem Wort „so“ (evaṃ) durch diese vortreffliche Weise seine Erlangung der letzten beiden Räder auf. Mit „gehört“ (sutaṃ) zeigt er durch die Verbindung mit dem Hören die Erlangung der ersten beiden Räder auf. Denn für jemanden, der an einem ungeeigneten Ort lebt oder ohne den Umgang mit edlen Menschen ist, gibt es kein Hören. So ist durch das Gelingen der letzten beiden Räder die Reinheit der Gesinnung für ihn erwiesen, durch das Gelingen der ersten beiden Räder die Reinheit der Bemühung, und durch jene Reinheit der Gesinnung die Meisterschaft in der Verwirklichung, durch die Reinheit der Bemühung die Meisterschaft im Studium. So ist das Wort dessen, der in Bemühung und Gesinnung rein ist und Studium sowie Verwirklichung gemeistert hat – gleichwie das Aufsteigen des Morgenrots dem Aufgang der Sonne vorausgeht und wie die weise Aufmerksamkeit dem heilsamen Wirken vorausgeht –, würdig, dem Wort des Erhabenen vorauszugehen. Um diese Einleitung an der passenden Stelle zu setzen, sprach er: „So habe ich gehört“ usw.

අපරො නයො – එවන්ති ඉමිනා නානප්පකාරපටිවෙධදීපකෙන වචනෙන අත්තනො අත්ථපටිභානපටිසම්භිදාසම්පත්තිසබ්භාවං දීපෙති. සුතන්ති ඉමිනා සොතබ්බභෙදපටිවෙධදීපකෙන ධම්මනිරුත්තිපටිසම්භිදාසම්පත්තිසබ්භාවං. එවන්ති ච ඉදං යොනිසො මනසිකාරදීපකවචනං භාසමානො – ‘‘එතෙ මයා ධම්මා මනසානුපෙක්ඛිතා දිට්ඨියා සුප්පටිවිද්ධා’’ති දීපෙති. සුතන්ති ඉදං සවනයොගදීපකවචනං භාසමානො – ‘‘බහූ මයා ධම්මා සුතා ධාතා වචසා පරිචිතා’’ති දීපෙති. තදුභයෙනපි අත්ථබ්‍යඤ්ජනපාරිපූරිං දීපෙන්තො සවනෙ ආදරං ජනෙති. අත්ථබ්‍යඤ්ජනපරිපුණ්ණඤ්හි ධම්මං ආදරෙන අස්සුණන්තො මහතා හිතා පරිබාහිරො හොතීති ආදරං ජනෙත්වා සක්කච්චං ධම්මො සොතබ්බොති.

Eine andere Erklärung: Mit dem Wort „so“ (evaṃ), das das Durchdringen auf vielfältige Weise anzeigt, zeigt er das Vorhandensein seiner eigenen Erlangung der analytischen Wissenszweige der Bedeutung und der Geistesgegenwart auf. Mit „gehört“ (sutaṃ), das das Durchdringen der verschiedenen Arten des zu Hörenden anzeigt, zeigt er das Vorhandensein seiner Erlangung der analytischen Wissenszweige der Lehre und der Sprache auf. Und indem er das Wort „so“ (evaṃ) spricht, welches weise Aufmerksamkeit anzeigt, verdeutlicht er: „Diese Lehren wurden von mir im Geist erwogen und durch Einsicht wohl durchdrungen.“ Indem er das Wort „gehört“ (sutaṃ) spricht, welches die Verbindung mit dem Hören anzeigt, verdeutlicht er: „Viele Lehren wurden von mir gehört, behalten und sprachlich vertraut gemacht.“ Indem er mit beiden Worten die Vollständigkeit von Sinn und Wortlaut aufzeigt, erzeugt er Respekt gegenüber dem Hören. Denn wer die an Sinn und Wortlaut vollkommene Lehre nicht mit Respekt anhört, bleibt von großem Segen ausgeschlossen. Daher soll man, nachdem man Respekt erzeugt hat, die Lehre ehrfurchtsvoll anhören.

එවං [Pg.8] මෙ සුතන්ති ඉමිනා පන සකලෙන වචනෙන ආයස්මා ආනන්දො තථාගතප්පවෙදිතං ධම්මං අත්තනො අදහන්තො අසප්පුරිසභූමිං අතික්කමති, සාවකත්තං පටිජානන්තො සප්පුරිසභූමිං ඔක්කමති. තථා අසද්ධම්මා චිත්තං වුට්ඨාපෙති, සද්ධම්මෙ චිත්තං පතිට්ඨාපෙති. ‘‘කෙවලං සුතමෙවෙතං මයා, තස්සෙව පන භගවතො වචන’’න්ති දීපෙන්තො අත්තානං පරිමොචෙති, සත්ථාරං අපදිසති, ජිනවචනං අප්පෙති, ධම්මනෙත්තිං පතිට්ඨාපෙති.

Durch diese gesamte Formulierung „So habe ich gehört“ (evaṃ me sutaṃ) jedoch überschreitet der ehrwürdige Ānanda den Boden der unedlen Menschen, indem er die vom Tathāgata dargelegte Lehre nicht als sein Eigentum beansprucht, und betritt den Boden der edlen Menschen, indem er seine Schülerschaft anerkennt. Ebenso wendet er den Geist von der falschen Lehre ab und gründet den Geist in der wahren Lehre. Indem er zeigt: „Dies wurde von mir lediglich gehört, es ist aber das Wort eben dieses Erhabenen“, befreit er sich selbst, verweist auf den Meister, führt das Wort des Siegers vor Augen und stellt die Richtschnur der Lehre auf.

අපිච ‘‘එවං මෙ සුත’’න්ති අත්තනා උප්පාදිතභාවං අප්පටිජානන්තො පුරිමවචනං විවරන්තො – ‘‘සම්මුඛා පටිග්ගහිතමිදං මයා තස්ස භගවතො චතුවෙසාරජ්ජවිසාරදස්ස දසබලධරස්ස ආසභට්ඨානට්ඨායිනො සීහනාදනාදිනො සබ්බසත්තුත්තමස්ස ධම්මිස්සරස්ස ධම්මරාජස්ස ධම්මාධිපතිනො ධම්මදීපස්ස ධම්මසරණස්ස සද්ධම්මවරචක්කවත්තිනො සම්මාසම්බුද්ධස්ස වචනං, න එත්ථ අත්ථෙ වා ධම්මෙ වා පදෙ වා බ්‍යඤ්ජනෙ වා කඞ්ඛා වා විමති වා කත්තබ්බා’’ති සබ්බදෙවමනුස්සානං ඉමස්මිං ධම්මෙ අස්සද්ධියං විනාසෙති, සද්ධාසම්පදං උප්පාදෙතීති. තෙනෙතං වුච්චති –

Zudem, indem er nicht beansprucht, dies selbst hervorgebracht zu haben, und die vorherige Aussage erklärt, nämlich: „Dies wurde von mir direkt aus dem Mund jenes Erhabenen empfangen, der in den vier Arten der Furchtlosigkeit erfahren ist, der die zehn Kräfte besitzt, der an der erhabenen Stätte steht, der den Löwenruf erschallen lässt, der Höchste aller Wesen, der Herr der Lehre, der König der Lehre, das Oberhaupt der Lehre, die Leuchte der Lehre, die Zuflucht der Lehre, der das edle Rad der wahren Lehre dreht, der vollkommen Erwachte – hierbei darf weder bezüglich der Bedeutung, der Lehre, des Wortes noch des Buchstabens irgendein Zweifel oder Zögern gehegt werden“; so vernichtet er den Unglauben aller Götter und Menschen an diese Lehre und erzeugt die Fülle des Vertrauens. Deshalb wird folgendes gesagt:

‘‘විනාසයති අස්සද්ධං, සද්ධං වඩ්ඪෙති සාසනෙ;

එවං මෙ සුතමිච්චෙවං, වදං ගොතමසාවකො’’ති.

„Indem er so spricht: 'So habe ich gehört', vernichtet der Jünger des Gotama den Unglauben und mehrt das Vertrauen in der Lehre.“

එකන්ති ගණනපරිච්ඡෙදනිද්දෙසො. සමයන්ති පරිච්ඡින්නනිද්දෙසො. එකං සමයන්ති අනියමිතපරිදීපනං. තත්ථ සමයසද්දො –

„Ein“ (ekaṃ) ist die Angabe einer zahlenmäßigen Abgrenzung. „Zeit“ (samayaṃ) ist die Angabe des Abgegrenzten. „Zu einer Zeit“ (ekaṃ samayaṃ) ist eine unbestimmte zeitliche Angabe. Das Wort „samaya“ darin wird verwendet für:

‘‘සමවායෙ ඛණෙ කාලෙ, සමූහෙ හෙතුදිට්ඨිසු;

පටිලාභෙ පහානෙ ච, පටිවෙධෙ ච දිස්සති’’.

„Es wird beobachtet bei Zusammenkunft, günstiger Gelegenheit, Zeit, Menge, Ursache, Ansicht, Erlangung, Überwindung und Durchdringung.“

තථා හිස්ස ‘‘අප්පෙව නාම ස්වෙපි උපසඞ්කමෙය්‍යාම කාලඤ්ච සමයඤ්ච උපාදායා’’ති එවමාදීසු (දී. නි. 1.447) සමවායො අත්ථො. ‘‘එකොව ඛො, භික්ඛවෙ, ඛණො ච සමයො ච බ්‍රහ්මචරියවාසායා’’තිආදීසු (අ. නි. 8.29) ඛණො. ‘‘උණ්හසමයො පරිළාහසමයො’’තිආදීසු (පාචි. 358) කාලො. ‘‘මහාසමයො පවනස්මි’’න්තිආදීසු (දී. නි. 2.332) සමූහො. ‘‘සමයොපි ඛො තෙ, භද්දාලි, අප්පටිවිද්ධො අහොසි, භගවා ඛො සාවත්ථියං විහරති, භගවාපි මං ජානිස්සති – ‘භද්දාලි, නාම භික්ඛු සත්ථුසාසනෙ සික්ඛාය අපරිපූරකාරී’ති. අයම්පි ඛො තෙ[Pg.9], භද්දාලි, සමයො අප්පටිවිද්ධො අහොසී’’තිආදීසු (ම. නි. 2.135) හෙතු. ‘‘තෙන ඛො පන සමයෙන උග්ගාහමානො පරිබ්බාජකො සමණමුණ්ඩිකාපුත්තො සමයප්පවාදකෙ තින්දුකාචීරෙ එකසාලකෙ මල්ලිකාය ආරාමෙ පටිවසතී’’තිආදීසු (ම. නි. 2.260) දිට්ඨි.

Denn so ist seine Bedeutung „Zusammenkunft“ (samavāya) in Passagen wie: „Vielleicht könnten wir auch morgen kommen, wenn wir die Zeit und die Zusammenkunft [der Umstände] berücksichtigen.“ Seine Bedeutung ist „günstige Gelegenheit“ (khaṇa) in Passagen wie: „Es gibt nur einen einzigen Moment, ihr Mönche, eine einzige günstige Gelegenheit für das Führen des heiligen Lebens.“ Seine Bedeutung ist „Zeit“ (kāla) in Passagen wie: „die heiße Jahreszeit, die Zeit der großen Hitze“. Seine Bedeutung ist „Menge“ (samūha) in Passagen wie: „Die große Versammlung im Großen Wald“. Seine Bedeutung ist „Ursache“ (hetu) in Passagen wie: „Auch die Ursache [der Regelung], Bhaddāli, war dir nicht klar: ‚Der Erhabene verweilt in Sāvatthī; der Erhabene wird von mir wissen: Ein Mönch namens Bhaddāli erfüllt die Schulung in der Lehre des Meisters nicht vollkommen.‘ Auch diese Ursache, Bhaddāli, war dir nicht klar.“ Seine Bedeutung ist „Ansicht“ (diṭṭhi) in Passagen wie: „Zu jener Zeit nun wohnte der wandernde Asket Uggāhamāna, der Sohn der Shamanin Muṇḍikā, im Park der Königin Mallikā, im Tinduka-Hain mit dem einzelnen Saal, wo über philosophische Ansichten debattiert wurde.“

‘‘දිට්ඨෙ ධම්මෙ ච යො අත්ථො, යො චත්ථො සම්පරායිකො;

අත්ථාභිසමයා ධීරො, පණ්ඩිතොති පවුච්චතී’’ති. –

„Das Wohl, das in diesem Leben liegt, und das Wohl, das im zukünftigen liegt – wegen des Erfassens dieses Wohls wird der Weise als ein Gelehrter bezeichnet.“

ආදීසු (සං. නි. 1.129) පටිලාභො. ‘‘සම්මා මානාභිසමයා අන්තමකාසි දුක්ඛස්සා’’තිආදීසු (ම. නි. 1.28) පහානං. ‘‘දුක්ඛස්ස පීළනට්ඨො සඞ්ඛතට්ඨො සන්තාපට්ඨො විපරිණාමට්ඨො අභිසමයට්ඨො’’තිආදීසු (පටි. ම. 2.8) පටිවෙධො. ඉධ පනස්ස කාලො අත්ථො. තෙන සංවච්ඡර-උතු-මාසඩ්ඪමාස-රත්ති-දිව-පුබ්බණ්හ-මජ්ඣන්හික-සායන්හ-පඨමමජ්ඣිමපච්ඡිමයාම-මුහුත්තාදීසු කාලප්පභෙදභූතෙසු සමයෙසු එකං සමයන්ති දීපෙති.

In Passagen wie [im Saṃyutta-Nikāya] bedeutet es „Erlangung“. In Passagen wie „Durch die vollkommene Überwindung des Dünkels machte er dem Leiden ein Ende“ bedeutet es „Aufgeben“. In Passagen wie „Die Bedeutung des Leidens ist Bedrückung, Bedingtheit, Brennen, Veränderung und Durchdringung“ bedeutet es „Durchdringung“ (Erkenntnis). Hier jedoch bedeutet es „Zeit“. Damit zeigt es unter den verschiedenen Zeiteinteilungen wie Jahr, Jahreszeit, Monat, halber Monat, Nacht, Tag, Vormittag, Mittag, Abend, erste, mittlere und letzte Nachtwache sowie Augenblick usw. eine bestimmte Zeit mit den Worten „zu einer Zeit“ (ekaṃ samayaṃ) an.

තත්ථ කිඤ්චාපි එතෙසු සංවච්ඡරාදීසු සමයෙසු යං යං සුත්තං යස්මිං යස්මිං සංවච්ඡරෙ උතුම්හි මාසෙ පක්ඛෙ රත්තිභාගෙ දිවසභාගෙ වා වුත්තං, සබ්බං තං ථෙරස්ස සුවිදිතං සුවවත්ථාපිතං පඤ්ඤාය. යස්මා පන ‘‘එවං මෙ සුතං අසුකසංවච්ඡරෙ අසුකඋතුම්හි අසුකමාසෙ අසුකපක්ඛෙ අසුකරත්තිභාගෙ අසුකදිවසභාගෙ වා’’ති එවං වුත්තෙ න සක්කා සුඛෙන ධාරෙතුං වා උද්දිසිතුං වා උද්දිසාපෙතුං වා, බහු ච වත්තබ්බං හොති, තස්මා එකෙනෙව පදෙන තමත්ථං සමොධානෙත්වා ‘‘එකං සමය’’න්ති ආහ.

Obgleich dem Ehrwürdigen [Ānanda] unter diesen Zeitabschnitten wie Jahr usw. genau bekannt und durch seine Weisheit wohlgeordnet eingeprägt war, welche Lehrrede in welchem Jahr, in welcher Jahreszeit, in welchem Monat, in welcher Monatshälfte, in welchem Teil der Nacht oder des Tages gesprochen wurde: Weil es, wenn man formulieren würde: „So habe ich gehört: in jenem Jahr, in jener Jahreszeit, in jenem Monat, in jener Monatshälfte, in jener Nachtzeit oder an jenem Tag“, nicht leicht zu behalten, vorzutragen oder andere lehren zu lassen wäre und dies gar zu weitschweifig wäre, deshalb hat er diesen Sinngehalt in einem einzigen Ausdruck zusammengefasst und gesagt: „zu einer Zeit“ (ekaṃ samayaṃ).

යෙ වා ඉමෙ ගබ්භොක්කන්තිසමයො ජාතිසමයො සංවෙගසමයො අභිනික්ඛමනසමයො දුක්කරකාරිකසමයො මාරවිජයසමයො අභිසම්බොධිසමයො දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරසමයො දෙසනාසමයො පරිනිබ්බානසමයොති එවමාදයො භගවතො දෙවමනුස්සෙසු අතිවිය සුප්පකාසා අනෙකකාලප්පභෙදා එව සමයා. තෙසු සමයෙසු දෙසනාසමයසඞ්ඛාතං එකං සමයන්ති දීපෙති. යො චායං ඤාණකරුණාකිච්චසමයෙසු කරුණාකිච්චසමයො, අත්තහිතපරහිතපටිපත්තිසමයෙසු පරහිතපටිපත්තිසමයො[Pg.10], සන්නිපතිතානං කරණීයද්වයසමයෙසු ධම්මිකථාසමයො, දෙසනාපටිපත්තිසමයෙසු දෙසනාසමයො, තෙසුපි සමයෙසු අඤ්ඤතරං සන්ධාය ‘‘එකං සමය’’න්ති ආහ.

Oder aber, es gibt jene dem Erhabenen zugehörigen Zeiten, die unter Göttern und Menschen weithin bekannt und von vielfältiger Art sind: die Zeit des Eintritts in den Mutterleib, die Zeit der Geburt, die Zeit der Erschütterung (saṃvega), die Zeit des Auszugs in die Hauslosigkeit, die Zeit der extremen Askese, die Zeit des Sieges über Māra, die Zeit der Erlangung der vollkommenen Erleuchtung, die Zeit des Verweilens im Glück der gegenwärtigen Wirklichkeit, die Zeit der Lehrverkündung und die Zeit des Parinibbāna. Unter diesen Zeiten verweist er mit „zu einer Zeit“ (ekaṃ samayaṃ) auf jene, die als die Zeit der Lehrverkündung gilt. Und was die Zeit des Wirkens aus Mitgefühl unter den Zeiten des Wirkens aus Weisheit und Mitgefühl betrifft; die Zeit der Praxis für das Wohl anderer unter den Zeiten der Praxis für das eigene Wohl und das Wohl anderer; die Zeit des Lehrgesprächs unter den Zeiten der zwei Pflichten der Versammelten; die Zeit der Lehrverkündung unter den Zeiten von Lehrverkündung und meditativer Praxis – im Hinblick auf eine dieser bestimmten Zeiten sagte er: „zu einer Zeit“ (ekaṃ samayaṃ).

කස්මා පනෙත්ථ යථා අභිධම්මෙ ‘‘යස්මිං සමයෙ කාමාවචර’’න්ති ච ඉතො අඤ්ඤෙසු සුත්තපදෙසු ‘‘යස්මිං සමයෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු විවිච්චෙව කාමෙහී’’ති ච භුම්මවචනෙන නිද්දෙසො කතො, විනයෙ ච ‘‘තෙන සමයෙන බුද්ධො භගවා’’ති කරණවචනෙන, තථා අකත්වා ‘‘එකං සමය’’න්ති උපයොගවචනෙන නිද්දෙසො කතොති. තත්ථ තථා, ඉධ ච අඤ්ඤථා අත්ථසම්භවතො. තත්ථ හි අභිධම්මෙ ඉතො අඤ්ඤෙසු සුත්තපදෙසු ච අධිකරණත්ථො භාවෙනභාවලක්ඛණත්ථො ච සම්භවති. අධිකරණඤ්හි කාලත්ථො සමූහත්ථො ච සමයො, තත්ථ වුත්තානං ඵස්සාදිධම්මානං ඛණසමවායහෙතුසඞ්ඛාතස්ස ච සමයස්ස භාවෙන තෙසං භාවො ලක්ඛීයති. තස්මා තදත්ථජොතනත්ථං තත්ථ භුම්මවචනනිද්දෙසො කතො.

Warum aber wird hier nicht wie im Abhidhamma mit den Worten „Zu welcher Zeit [ein heilsamer Geist] des Sinnebereichs...“ und in anderen Lehrreden mit „Zu welcher Zeit, o Mönche, ein Mönch, abgeschieden von Sinnengüssen...“ der Lokativ (Ortskasus) verwendet, und im Vinaya mit „Zu jener Zeit weilte der Buddha, der Erhabene...“ der Instrumental (Mittelkasus), sondern stattdessen im Akkusativ (Akkusativ des Zeitraums) „zu einer Zeit“ (ekaṃ samayaṃ) formuliert? Weil dort jene Kasus und hier ein anderer aufgrund des jeweils passenden Sinnes angemessen sind. Denn im Abhidhamma und in jenen anderen Lehrreden ist die Bedeutung des Ortes (adhikaraṇa) sowie die Kennzeichnung eines Zustands durch einen anderen (bhāvalakkhaṇa) gegeben. Denn der Ort (ādhāra) ist die Zeit und die Gesamtheit, die im Begriff „samaya“ liegen; durch das Bestehen der als zeitliches Zusammentreffen von Bedingungen bezeichneten Umstände wird das Entstehen der dort genannten Phänomene wie Berührung (phassa) usw. gekennzeichnet. Deshalb wurde dort zur Verdeutlichung dieser Bedeutung der Lokativ verwendet.

විනයෙ ච හෙතුඅත්ථො කරණත්ථො ච සම්භවති. යො හි සො සික්ඛාපදපඤ්ඤත්තිසමයො සාරිපුත්තාදීහිපි දුබ්බිඤ්ඤෙය්‍යො, තෙන සමයෙන හෙතුභූතෙන කරණභූතෙන ච සික්ඛාපදානි පඤ්ඤාපයන්තො සික්ඛාපදපඤ්ඤත්තිහෙතුඤ්ච අපෙක්ඛමානො භගවා තත්ථ තත්ථ විහාසි. තස්මා තදත්ථජොතනත්ථං තත්ථ කරණවචනෙන නිද්දෙසො කතො.

Und im Vinaya ist die Bedeutung des Grundes (hetu) und des Mittels (karaṇa) angemessen. Denn jene Zeit der Festlegung einer Ordensregel, die selbst von Sāriputta und anderen schwer zu durchschauen war – mit dieser Zeit als Ursache und Instrument weilte der Erhabene an den verschiedenen Orten, um die Ordensregeln festzulegen, wobei er stets den konkreten Anlass für diese Festlegung berücksichtigte. Deshalb wurde zur Verdeutlichung dieser Bedeutung dort der Instrumental verwendet.

ඉධ පන අඤ්ඤස්මිං ච එවංජාතිකෙ අච්චන්තසංයොගත්ථො සම්භවති. යඤ්හි සමයං භගවා ඉමං අඤ්ඤං වා සුත්තන්තං දෙසෙසි, අච්චන්තමෙව තං සමයං කරුණාවිහාරෙන විහාසි. තස්මා තදත්ථජොතනත්ථං ඉධ උපයොගවචනනිද්දෙසො කතොති.

Hier jedoch und in anderen ähnlichen Textstellen ist die Bedeutung der ununterbrochenen Dauer (accantasaṃyoga) angemessen. Denn während der gesamten Zeit, in der der Erhabene diese oder eine andere Lehrrede verkündete, verweilte er unablässig im Verweilen des Mitgefühls (karuṇāvihāra). Deshalb wurde zur Verdeutlichung dieser Bedeutung hier der Akkusativ verwendet.

තෙනෙතං වුච්චති –

Deshalb wird Folgendes gesagt:

‘‘තං තං අත්ථමපෙක්ඛිත්වා, භුම්මෙන කරණෙන ච;

අඤ්ඤත්‍ර සමයො වුත්තො, උපයොගෙන සො ඉධා’’ති.

„Im Hinblick auf die jeweilige Bedeutung wird der Begriff ‚samaya‘ andernorts im Lokativ und im Instrumental ausgedrückt; hier jedoch steht er im Akkusativ.“

පොරාණා පන වණ්ණයන්ති – ‘‘තස්මිං සමයෙ’’ති වා ‘‘තෙන සමයෙනා’’ති වා ‘‘එකං සමය’’න්ති වා අභිලාපමත්තභෙදො එස, සබ්බත්ථ භුම්මමෙව [Pg.11] අත්ථොති. තස්මා ‘‘එකං සමය’’න්ති වුත්තෙපි ‘‘එකස්මිං සමයෙ’’ති අත්ථො වෙදිතබ්බො.

Die alten Lehrer erklären jedoch: Ob es nun ‚tasmiṃ samaye‘, ‚tena samayena‘ oder ‚ekaṃ samayaṃ‘ heißt, dies ist lediglich ein Unterschied in der Ausdrucksweise; an allen Stellen ist der Sinn der des Lokativs. Daher ist, selbst wenn ‚ekaṃ samayaṃ‘ gesagt wird, die Bedeutung als ‚zu einer bestimmten Zeit‘ (ekasmiṃ samaye) zu verstehen.

භගවාති ගරු. ගරුං හි ලොකෙ ‘‘භගවා’’ති වදන්ති. අයඤ්ච සබ්බගුණවිසිට්ඨතාය සබ්බසත්තානං ගරු, තස්මා ‘‘භගවා’’ති වෙදිතබ්බො. පොරාණෙහිපි වුත්තං –

„Bhagavā“ bedeutet ehrwürdiger Lehrer (garu). Denn einen ehrwürdigen Lehrer nennt man in der Welt „bhagavā“. Und da dieser [Erhabene] aufgrund seiner unvergleichlichen Vollkommenheit an allen edlen Eigenschaften der Ehrwürdigste aller Wesen ist, ist er als „bhagavā“ zu verstehen. Auch von den alten Lehrern wurde gesagt:

‘‘භගවාති වචනං සෙට්ඨං, භගවාති වචනමුත්තමං;

ගරු ගාරවයුත්තො සො, භගවා තෙන වුච්චතී’’ති. (විසුද්ධි. 1.142);

„Das Wort ‚Bhagavā‘ ist das edelste Wort, das Wort ‚Bhagavā‘ ist das höchste Wort; er ist ehrwürdig und mit vollkommener Ehrwürdigkeit ausgestattet, darum wird er ‚Bhagavā‘ genannt.“

අපිච –

Und ferner:

‘‘භග්‍යවා භග්ගවා යුත්තො, භගෙහි ච විභත්තවා;

භත්තවා වන්තගමනො, භවෙසු භගවා තතො’’ති. –

„Er besitzt Segen (bhagyavā), er hat [die Befleckungen] zerstört (bhaggavā), er ist mit den glückbringenden Eigenschaften ausgestattet (bhagehi yutto), er teilt und analysiert [die Lehre] (vibhattavā), er pflegt die Einsamkeit (bhattavā), er hat das Wandern durch die Daseinswelten erbrochen (vantagamano bhavesu) – darum wird er ‚Bhagavā‘ genannt.“

ඉමිස්සා ගාථාය වසෙනස්ස පදස්ස විත්ථාරතො අත්ථො වෙදිතබ්බො. සො ච විසුද්ධිමග්ගෙ (විසුද්ධි. 1.144) බුද්ධානුස්සතිනිද්දෙසෙ වුත්තොයෙව.

Durch diese Strophe ist die detaillierte Bedeutung dieses Wortes zu verstehen. Und diese wurde bereits im Visuddhimagga in der Erklärung des Eingedenkens des Buddha (buddhānussati-niddese) dargelegt.

එත්තාවතා චෙත්ථ එවං මෙ සුතන්ති වචනෙන යථාසුතං ධම්මං දස්සෙන්තො භගවතො ධම්මසරීරං පච්චක්ඛං කරොති. තෙන ‘‘නයිදං අතික්කන්තසත්ථුකං පාවචනං, අයං වො සත්ථා’’ති සත්ථු අදස්සනෙන උක්කණ්ඨිතං ජනං සමස්සාසෙති. එකං සමයං භගවාති වචනෙන තස්මිං සමයෙ භගවතො අවිජ්ජමානභාවං දස්සෙන්තො රූපකායපරිනිබ්බානං සාධෙති. තෙන ‘‘එවංවිධස්ස නාම අරියධම්මස්ස දෙසකො දසබලධරො වජිරසඞ්ඝාතසමානකායො සොපි භගවා පරිනිබ්බුතො, කෙන අඤ්ඤෙන ජීවිතෙ ආසා ජනෙතබ්බා’’ති ජීවිතමදමත්තං ජනං සංවෙජෙති, සද්ධම්මෙ චස්ස උස්සාහං ජනෙති. එවන්ති ච භණන්තො දෙසනාසම්පත්තිං නිද්දිසති. මෙ සුතන්ති සාවකසම්පත්තිං. එකං සමයන්ති කාලසම්පත්තිං. භගවාති දෙසකසම්පත්තිං.

In diesem Maße macht er, indem er mit den Worten „So habe ich gehört“ (evaṃ me sutaṃ) die Lehre genau so aufzeigt, wie er sie gehört hat, den Lehrkörper (dhammasarīra) des Erhabenen gegenwärtig. Dadurch tröstet er jene Menschen, die wegen des Nicht-mehr-Sehens des Meisters betrübt sind, mit den Worten: „Dies ist keine Lehre, deren Meister vergangen ist; dies hier ist euer Meister.“ Indem er mit den Worten „zu einer Zeit weilte der Erhabene“ (ekaṃ samayaṃ bhagavā) das Nichtvorhandensein des Erhabenen zu jener Zeit aufzeigt, verdeutlicht er das Parinibbāna des physischen Körpers (rūpakāya). Dadurch erschüttert er jene Menschen, die vom Hochmut des Lebens berauscht sind, mit den Worten: „Selbst jener Erhabene, der Verkünder einer solchen edlen Lehre, der Besitzer der zehn Kräfte, dessen Körper fest wie ein Diamantbündel war, ist ins Parinibbāna eingegangen; wer sonst sollte da noch Verlangen nach dem Leben hegen?“ und weckt in ihnen Eifer für die wahre Lehre. Indem er „So“ (evaṃ) sagt, weist er auf die Vollkommenheit der Lehrdarstellung (desanāsampatti) hin. Mit „habe ich gehört“ (me sutaṃ) weist er auf die Vollkommenheit des Jüngers als Hörer (sāvakasampatti) hin. Mit „zu einer Zeit“ (ekaṃ samayaṃ) weist er auf die Vollkommenheit der Zeit (kālasampatti) hin. Mit „der Erhabene“ (bhagavā) weist er auf die Vollkommenheit des Verkünders (desakasampatti) hin.

සාවත්ථියන්ති එවංනාමකෙ නගරෙ. සමීපත්ථෙ චෙතං භුම්මවචනං. විහරතීති අවිසෙසෙන ඉරියාපථදිබ්බබ්‍රහ්මඅරියවිහාරෙසු අඤ්ඤතරවිහාරසමඞ්ගීපරිදීපනමෙතං. ඉධ පන ඨානගමනනිසජ්ජාසයනප්පභෙදෙසු ඉරියාපථෙසු අඤ්ඤතරඉරියාපථසමායොගපරිදීපනං[Pg.12], තෙන ඨිතොපි ගච්ඡන්තොපි නිසින්නොපි සයානොපි භගවා විහරතිච්චෙව වෙදිතබ්බො. සො හි එකං ඉරියාපථබාධනං අඤ්ඤෙන ඉරියාපථෙන විච්ඡින්දිත්වා අපරිපතන්තං අත්තභාවං හරති පවත්තෙති, තස්මා ‘‘විහරතී’’ති වුච්චති.

„In Sāvatthī“ bedeutet: in der Stadt dieses Namens. Und dies ist ein Lokativ im Sinne der Nähe. „Er verweilt“ (viharati) bezeichnet im allgemeinen Sinne das Erfülltsein von einer der Verweilungen, nämlich der körperlichen Haltung, der himmlischen, der göttlichen oder der edlen Verweilung (iriyāpatha-, dibba-, brahma-, ariya-vihāra). Hier jedoch bezeichnet es die Verbindung mit einer bestimmten Körperhaltung unter den verschiedenen Arten wie Stehen, Gehen, Sitzen und Liegen. Daher ist zu verstehen, dass der Erhabene verweilt, ob er nun steht, geht, sitzt oder liegt. Denn er trägt und erhält den Körper aufrecht, ohne dass er hinfällt, indem er den Schmerz einer Körperhaltung durch eine andere Körperhaltung unterbricht; darum wird gesagt: „er verweilt“.

ජෙතවනෙති ජෙතස්ස රාජකුමාරස්ස වනෙ. තඤ්හි තෙන රොපිතං සංවඩ්ඪිතං පරිපාලිතං අහොසි, තස්මා ‘‘ජෙතවන’’න්ති සඞ්ඛං ගතං. තස්මිං ජෙතවනෙ. අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙති අනාථපිණ්ඩිකෙන ගහපතිනා චතුපඤ්ඤාසහිරඤ්ඤකොටිපරිච්චාගෙන බුද්ධප්පමුඛස්ස භික්ඛුසඞ්ඝස්ස නිය්‍යාතිතත්තා ‘‘අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමො’’ති සඞ්ඛං ගතෙ ආරාමෙ. අයමෙත්ථ සඞ්ඛෙපො, විත්ථාරො පන පපඤ්චසූදනියා මජ්ඣිමට්ඨකථාය සබ්බාසවසුත්තවණ්ණනායං (ම. නි. අට්ඨ. 1.14) වුත්තො.

„Im Jeta-Hain“ (jetavane) bedeutet: im Hain des Prinzen Jeta. Denn dieser wurde von ihm angepflanzt, gepflegt und geschützt; daher erhielt er die Bezeichnung „Jeta-Hain“ (jetavana). „In diesem Jeta-Hain“. „Im Kloster des Anāthapiṇḍika“ (anāthapiṇḍikassa ārāme) bedeutet: im Kloster, das die Bezeichnung „Kloster des Anāthapiṇḍika“ erhielt, weil es vom Hausvater Anāthapiṇḍika unter Aufwendung von vierundfünfzig Millionen Goldstücken der aus dem Buddha bestehenden Spitze der Mönchsgemeinschaft übergeben wurde. Dies ist hier die Zusammenfassung; die ausführliche Darstellung ist jedoch in der Papañcasūdanī, dem Kommentar zur Majjhima-Nikāya, bei der Erklärung des Sabbāsava-Suttas dargelegt.

තත්ථ සියා – යදි තාව භගවා සාවත්ථියං විහරති, ‘‘ජෙතවනෙ’’ති න වත්තබ්බං. අථ තත්ථ විහරති, ‘‘සාවත්ථිය’’න්ති න වත්තබ්බං. න හි සක්කා උභයත්ථ එකං සමයං විහරිතුන්ති. න ඛො පනෙතං එවං දට්ඨබ්බං.

Hierzu könnte eingewendet werden: Wenn der Erhabene in Sāvatthī verweilt, sollte man nicht „im Jeta-Hain“ sagen. Wenn er wiederum dort verweilt, sollte man nicht „in Sāvatthī“ sagen. Denn es ist unmöglich, zu ein und derselben Zeit an beiden Orten zu verweilen. Doch so darf man dies nicht betrachten.

නනු අවොචුම්හ ‘‘සමීපත්ථෙ භුම්මවචන’’න්ති. තස්මා යථා ගඞ්ගායමුනාදීනං සමීපෙ ගොයූථානි චරන්තානි ‘‘ගඞ්ගායං චරන්ති, යමුනායං චරන්තී’’ති වුච්චති, එවමිධාපි යදිදං සාවත්ථියා සමීපෙ ජෙතවනං, තත්ථ විහරන්තො වුච්චති ‘‘සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ’’ති. ගොචරගාමනිදස්සනත්ථං හිස්ස සාවත්ථිවචනං, පබ්බජිතානුරූපනිවාසට්ඨානනිදස්සනත්ථං සෙසවචනං.

Haben wir nicht bereits gesagt: „Der Lokativ steht im Sinne der Nähe“? Daher ist es so, wie wenn Rinderherden nahe dem Ganges, der Yamuna usw. weiden und man sagt: „Sie weiden im Ganges, sie weiden in der Yamuna.“ Ebenso verhält es sich hier: Da der Jeta-Hain in der Nähe von Sāvatthī liegt, sagt man über ihn, der dort verweilt: „Er verweilt in Sāvatthī, im Jeta-Hain.“ Die Erwähnung von Sāvatthī dient nämlich dazu, seinen Almosengang-Ort anzuzeigen, während die übrigen Worte dazu dienen, die für einen Entsagenden angemessene Wohnstätte aufzuzeigen.

අඤ්ඤතරා දෙවතාති නාමගොත්තවසෙන අපාකටා එකා දෙවතාති අත්ථො. ‘‘අභිජානාති නො, භන්තෙ, භගවා අහු ඤාතඤ්ඤතරස්ස මහෙසක්ඛස්ස යක්ඛස්ස සංඛිත්තෙන තණ්හාසඞ්ඛයවිමුත්තිං භාසිතා’’ති එත්ථ පන අභිඤ්ඤාතො සක්කොපි දෙවරාජා ‘‘අඤ්ඤතරො’’ති වුත්තො. ‘‘දෙවතා’’ති ච ඉදං දෙවානම්පි දෙවධීතානම්පි සාධාරණවචනං. ඉමස්මිං පනත්ථෙ දෙවො අධිප්පෙතො, සො ච ඛො රූපාවචරානං දෙවානං අඤ්ඤතරො.

„Eine gewisse Gottheit“ (aññatarā devatā) bedeutet: eine Gottheit, die nach Namen und Sippe ungenannt bzw. unbekannt ist. In dem Satz: „Erinnert sich der Erhabene, o Herr, dass er einem gewissen mächtigen Yakkha die Befreiung durch das Versiegen der Begierde in Kürze dargelegt hat?“, wird selbst der allbekannte Sakka, der König der Götter, als „ein gewisser“ (aññataro) bezeichnet. Das Wort „Gottheit“ (devatā) ist ein gemeinsamer Begriff sowohl für Göttersöhne als auch für Göttertöchter. In diesem Zusammenhang ist jedoch ein Göttersohn gemeint, und zwar ein gewisser unter den Göttern der feinstofflichen Sphäre (rūpāvacara).

අභික්කන්තාය රත්තියාති එත්ථ අභික්කන්ත-සද්දො ඛයසුන්දරාභිරූපඅබ්භානුමොදනාදීසු දිස්සති. තත්ථ ‘‘අභික්කන්තා, භන්තෙ, රත්ති, නික්ඛන්තො පඨමො යාමො[Pg.13], චිරනිසින්නො භික්ඛුසඞ්ඝො, උද්දිසතු, භන්තෙ, භගවා භික්ඛූනං පාතිමොක්ඛ’’න්ති එවමාදීසු (අ. නි. 8.20; චූළව. 383) ඛයෙ දිස්සති. ‘‘අයං ඉමෙසං චතුන්නං පුග්ගලානං අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චා’’ති එවමාදීසු (අ. නි. 4.100) සුන්දරෙ.

„Als die Nacht weit fortgeschritten war“ (abhikkantāya rattiyā): Hier findet sich das Wort „abhikkanta“ in den Bedeutungen von Vergehen (khaya), Vortrefflichkeit (sundara), Schönheit (abhirūpa) und freudiger Zustimmung (abbhānumodana). Darunter findet es sich in Passagen wie: „Die Nacht ist vergangen, o Herr, die erste Nachtwache ist vorüber, die Mönchsgemeinschaft sitzt schon lange; der Erhabene möge, o Herr, den Mönchen das Pātimokkha vortragen“ in der Bedeutung des Vergehens (khaya). In Passagen wie: „Dieser ist von diesen vier Personen der Vortrefflichste (abhikkantataro) und der Vorzüglichste (paṇītataro)“ steht es in der Bedeutung von vortrefflich (sundara).

‘‘කො මෙ වන්දති පාදානි, ඉද්ධියා යසසා ජලං;

අභික්කන්තෙන වණ්ණෙන, සබ්බා ඔභාසයං දිසා’’ති. –

„Wer verehrt meine Füße, leuchtend an Tatkraft und Ruhm, und erhellt mit überaus schöner Erscheinung alle Himmelsrichtungen?“ –

එවමාදීසු (වි. ව. 857) අභිරූපෙ. ‘‘අභික්කන්තං භො ගොතම, අභික්කන්තං භො ගොතමා’’ති එවමාදීසු (පාරා. 15) අබ්භානුමොදනෙ. ඉධ පන ඛයෙ. තෙන අභික්කන්තාය රත්තියා, පරික්ඛීණාය රත්තියාති වුත්තං හොති. තත්ථායං දෙවපුත්තො මජ්ඣිමයාමසමනන්තරෙ ආගතොති වෙදිතබ්බො. නියාමො හි කිරෙස දෙවතානං යදිදං බුද්ධානං වා බුද්ධසාවකානං වා උපට්ඨානං ආගච්ඡන්තා මජ්ඣිමයාමසමනන්තරෙයෙව ආගච්ඡන්ති.

In solchen Passagen steht es in der Bedeutung von schön (abhirūpa). In Passagen wie: „Vortrefflich, Herr Gotama! Vortrefflich, Herr Gotama!“ steht es im Sinne freudiger Zustimmung (abbhānumodana). Hier jedoch steht es in der Bedeutung des Vergehens (khaya). Daher bedeutet „als die Nacht weit fortgeschritten war“ so viel wie „als die Nacht vergangen war“. Hierbei ist zu verstehen, dass dieser Göttersohn unmittelbar nach der mittleren Nachtwache kam. Es ist nämlich die feste Gewohnheit der Gottheiten, dass sie, wenn sie kommen, um den Buddhas oder den Jüngern der Buddhas aufzuwarten, genau im Anschluss an die mittlere Nachtwache erscheinen.

අභික්කන්තවණ්ණාති ඉධ අභික්කන්ත-සද්දො අභිරූපෙ, වණ්ණ-සද්දො පන ඡවිථුති-කුලවග්ග-කාරණ-සණ්ඨානප්පමාණ-රූපායතනාදීසු දිස්සති. තත්ථ ‘‘සුවණ්ණවණ්ණොසි භගවා’’ති එවමාදීසු (සු. නි. 553) ඡවියා. ‘‘කදා සඤ්ඤූළ්හා පන තෙ, ගහපති, ඉමෙ සමණස්ස වණ්ණා’’ති එවමාදීසු (ම. නි. 2.77) ථුතියං. ‘‘චත්තාරොමෙ, භො ගොතම, වණ්ණා’’ති එවමාදීසු (දී. නි. 3.115) කුලවග්ගෙ. ‘‘අථ කෙන නු වණ්ණෙන, ගන්ධථෙනොති වුච්චතී’’ති එවමාදීසු (සං. නි. 1.234) කාරණෙ. ‘‘මහන්තං හත්ථිරාජවණ්ණං අභිනිම්මිනිත්වා’’ති එවමාදීසු (සං. නි. 1.138) සණ්ඨානෙ. ‘‘තයො පත්තස්ස වණ්ණා’’ති එවමාදීසු (පාරා. 602) පමාණෙ. ‘‘වණ්ණො ගන්ධො රසො ඔජා’’ති එවමාදීසු රූපායතනෙ. සො ඉධ ඡවියා දට්ඨබ්බො. තෙන අභික්කන්තවණ්ණා අභිරූපච්ඡවි, ඉට්ඨවණ්ණා මනාපවණ්ණාති වුත්තං හොති. දෙවතා හි මනුස්සලොකං ආගච්ඡමානා පකතිවණ්ණං පකතිඉද්ධිං ජහිත්වා ඔළාරිකං අත්තභාවං කත්වා අතිරෙකවණ්ණං අතිරෙකඉද්ධිං මාපෙත්වා නටසමජ්ජාදීනි ගච්ඡන්තා මනුස්සා විය අභිසඞ්ඛතෙන කායෙන ආගච්ඡන්ති. තත්ථ කාමාවචරා අනභිසඞ්ඛතෙනපි ආගන්තුං සක්කොන්ති, රූපාවචරා පන න [Pg.14] සක්කොන්ති. තෙසඤ්හි අතිසුඛුමො අත්තභාවො, න තෙන ඉරියාපථකප්පනං හොති. තස්මා අයං දෙවපුත්තො අභිසඞ්ඛතෙනෙව ආගතො. තෙන වුත්තං ‘‘අභික්කන්තවණ්ණා’’ති.

„Von überaus schöner Erscheinung“ (abhikkantavaṇṇā): Hier steht das Wort „abhikkanta“ in der Bedeutung von schön (abhirūpa), während das Wort „vaṇṇa“ in den Bedeutungen von Hautfarbe (chavi), Lob (thuti), Kaste/Klasse (kulavagga), Ursache (kāraṇa), Gestalt (saṇṭhāna), Maß (pamāṇa) und Sehobjekt (rūpāyatane) vorkommt. Darunter steht es in Passagen wie: „Du bist von goldener Hautfarbe, o Erhabener“ für die Hautfarbe (chavi). In Passagen wie: „Wann hast du, o Hausvater, dieses Lob über den Asketen gelernt?“ steht es für das Lob (thuti). In Passagen wie: „Es gibt diese vier Kasten, o Herr Gotama“ steht es für die Kaste (kulavagga). In Passagen wie: „Aus welchem Grund aber wird er als Duftdieb bezeichnet?“ steht es für die Ursache (kāraṇa). In Passagen wie: „Nachdem er die Gestalt eines riesigen Elefantenkönigs erschaffen hatte“ steht es für die Gestalt (saṇṭhāna). In Passagen wie: „Es gibt drei Maße für eine Almosenschale“ steht es für das Maß (pamāṇa). In Passagen wie: „Farbe, Geruch, Geschmack, Nährkraft“ steht es für das Sehobjekt (rūpāyatana). Hier ist es im Sinne der Hautfarbe (chavi) zu verstehen. Daher bedeutet „abhikkantavaṇṇā“: von schöner Hautfarbe, von erwünschter Farbe, von gefälliger Erscheinung. Wenn nämlich Gottheiten in die Menschenwelt kommen, legen sie ihre natürliche Gestalt und ihre natürliche übernatürliche Kraft ab, nehmen einen grobstofflichen Körper an und erschaffen eine außergewöhnliche Gestalt sowie eine außergewöhnliche Kraft; sie kommen mit einem künstlich erschaffenen Körper, ähnlich wie Menschen, die zu einer Tanzveranstaltung gehen. Darunter können die Gottheiten der Sinnessphäre (kāmāvacara) auch ohne künstliche Erschaffung kommen; die Gottheiten der feinstofflichen Sphäre (rūpāvacara) jedoch können dies nicht. Denn ihr Körper ist überaus feinstofflich, so dass man damit keine Körperhaltungen einnehmen kann. Deshalb kam dieser Göttersohn mit einem künstlich erschaffenen Körper. Darum wurde gesagt: „von überaus schöner Erscheinung“.

කෙවලකප්පන්ති එත්ථ කෙවල-සද්දො අනවසෙස-යෙභුය්‍යාබ්‍යාමිස්සානතිරෙකදළ්හත්ථවිසංයොගාදිඅනෙකත්ථො. තථා හිස්ස ‘‘කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරිය’’න්ති එවමාදීසු (පාරා. 1) අනවසෙසත්ථමත්ථො. ‘‘කෙවලකප්පා ච අඞ්ගමගධා පහූතං ඛාදනීයභොජනීයං ආදාය උපසඞ්කමිස්සන්තී’’ති එවමාදීසු (මහාව. 43) යෙභුය්‍යතා. ‘‘කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස සමුදයො හොතී’’ති එවමාදීසු (විභ. 225) අබ්‍යාමිස්සතා. ‘‘කෙවලං සද්ධාමත්තකං නූන අයමායස්මා’’ති එවමාදීසු (මහාව. 244) අනතිරෙකතා. ‘‘ආයස්මතො, භන්තෙ, අනුරුද්ධස්ස බාහියො නාම සද්ධිවිහාරිකො කෙවලකප්පං සඞ්ඝභෙදාය ඨිතො’’ති එවමාදීසු (අ. නි. 4.243) දළ්හත්ථතා. ‘‘කෙවලී වුසිතවා උත්තමපුරිසොති වුච්චතී’’ති එවමාදීසු (සං. නි. 3.57) විසංයොගො අත්ථො. ඉධ පනස්ස අනවසෙසත්ථො අධිප්පෙතො.

In dem Ausdruck „kevalakappa“ hat das Wort „kevala“ viele Bedeutungen wie: restlos, überwiegend, unvermischt, bloß, beharrlich, unverbunden usw. So hat es in Passagen wie „das völlig vollkommene, ganz reine heilige Leben“ die Bedeutung von restlos. In Passagen wie „Fast in ihrer Gesamtheit werden die Leute von Anga und Magadha mit reichlich Speisen herbeikommen“ bedeutet es Mehrheit. In Passagen wie „so entsteht die ganze Masse des Leidens“ bedeutet es Unvermischtheit. In Passagen wie „Dieser Ehrwürdige hat wohl bloß reines Vertrauen“ bedeutet es Nicht-Überschreitung. In Passagen wie „Ehrwürdiger Herr, Bāhiya, ein Mitbewohner des Ehrwürdigen Anuruddha, steht fest entschlossen auf eine Spaltung des Ordens hin“ bedeutet es Beharrlichkeit. In Passagen wie „Wer unverbunden ist, das Ziel erreicht hat, wird ein höchster Mensch genannt“ bedeutet es Unverbundenheit. Hier jedoch ist seine Bedeutung von restlos beabsichtigt.

කප්ප-සද්දො පනායං අභිසද්දහන-වොහාර-කාල-පඤ්ඤත්ති-ඡෙදන-විකප්ප-ලෙසසමන්තභාවාදිඅනෙකත්ථො. තථා හිස්ස ‘‘ඔකප්පනියමෙතං භොතො ගොතමස්ස, යථා තං අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්සා’’ති එවමාදීසු (ම. නි. 1.387) අභිසද්දහනමත්ථො. ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි සමණකප්පෙහි ඵලං පරිභුඤ්ජිතු’’න්ති එවමාදීසු (චූළව. 250) වොහාරො. ‘‘යෙන සුදං නිච්චකප්පං විහරාමී’’ති එවමාදීසු (ම. නි. 1.387) කාලො. ‘‘ඉච්චායස්මා කප්පො’’ති එවමාදීසු පඤ්ඤත්ති. ‘‘අලඞ්කතො කප්පිතකෙසමස්සූ’’ති එවමාදීසු (වි. ව. 1094, 1101) ඡෙදනං. ‘‘කප්පති ද්වඞ්ගුලකප්පො’’ති එවමාදීසු (චූළව. 446) විකප්පො. ‘‘ආත්ථි කප්පො නිපජ්ජිතු’’න්ති එවමාදීසු (අ. නි. 8.80) ලෙසො. ‘‘කෙවලකප්පං වෙළුවනං ඔභාසෙත්වා’’ති එවමාදීසු (සං. නි. 1.94) සමන්තභාවො. ඉධ පනස්ස සමන්තභාවත්ථො අධිප්පෙතො. තස්මා කෙවලකප්පං ජෙතවනන්ති එත්ථ ‘‘අනවසෙසං සමන්තතො ජෙතවන’’න්ති එවමත්ථො දට්ඨබ්බො.

Das Wort „kappa“ wiederum hat viele Bedeutungen wie: Vertrauen, Übereinkunft, Zeit, Bezeichnung, Abschneiden, Alternative, Möglichkeit, Allseitigkeit usw. So hat es in Passagen wie „Dies ist glaubwürdig für den ehrwürdigen Gotama, wie es sich für einen Würdigen, vollkommen Erwachten gehört“ die Bedeutung von Vertrauen. In Passagen wie „Ich erlaube, ihr Mönche, Früchte zu genießen, die durch die fünf für Asketen zulässigen Verfahren tauglich gemacht wurden“ bedeutet es Übereinkunft. In Passagen wie „womit ich wahrlich die ganze Zeit über verweile“ bedeutet es Zeit. In Passagen wie „So [heißt] der ehrwürdige Kappa“ bedeutet es Bezeichnung. In Passagen wie „geschmückt, mit geschnittenem Haar und Bart“ bedeutet es Abschneiden. In Passagen wie „Die Zwei-Finger-Breit-Regelung ist zulässig“ bedeutet es Alternative. In Passagen wie „Gibt es einen Anlass, sich hinzulegen?“ bedeutet es Möglichkeit. In Passagen wie „den Bambushain gänzlich erleuchtend“ bedeutet es Allseitigkeit. Hier jedoch ist seine Bedeutung von Allseitigkeit beabsichtigt. Daher ist bei dem Ausdruck „kevalakappaṃ jetavanaṃ“ die Bedeutung als „das restlose Jetavana ringsherum“ anzusehen.

ඔභාසෙත්වාති [Pg.15] වත්ථාලඞ්කාරසරීරසමුට්ඨිතාය ආභාය ඵරිත්වා, චන්දිමා විය සූරියො විය ච එකොභාසං එකපජ්ජොතං කරිත්වාති අත්ථො.

„Obhāsetvā“ (erleuchtend) bedeutet: Durchdrungen von dem Glanz, der von Kleidung, Schmuck und Körper ausgeht, und wie der Mond oder wie die Sonne ein einziges Leuchten, einen einzigen Glanz erzeugend.

යෙනාති භුම්මත්ථෙ කරණවචනං. යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමීති තස්මා ‘‘යත්ථ භගවා, තත්ථ උපසඞ්කමී’’ති එවමෙත්ථ අත්ථො දට්ඨබ්බො. යෙන වා කාරණෙන භගවා දෙවමනුස්සෙහි උපසඞ්කමිතබ්බො, තෙන කාරණෙන උපසඞ්කමීති එවමෙත්ථ අත්ථො දට්ඨබ්බො. කෙන ච කාරණෙන භගවා උපසඞ්කමිතබ්බො? නානප්පකාරගුණවිසෙසාධිගමාධිප්පායෙන, සාදුඵලූපභොගාධිප්පායෙන දිජගණෙහි නිච්චඵලිතමහාරුක්ඛො විය. උපසඞ්කමීති ච ගතාති වුත්තං හොති. උපසඞ්කමිත්වාති උපසඞ්කමනපරියොසානදීපනං. අථ වා එවං ගතා තතො ආසන්නතරං ඨානං භගවතො සමීපසඞ්ඛාතං ගන්ත්වාතිපි වුත්තං හොති.

„Yena“ ist ein Instrumentalis im Sinne eines Lokativs. Bei „yena bhagavā tenupasaṅkamī“ ist daher die Bedeutung wie folgt anzusehen: „Wo der Erhabene war, dorthin begab er sich.“ Oder: Aus welchem Grund auch immer der Erhabene von Göttern und Menschen aufgesucht werden sollte, aus diesem Grund begab er sich dorthin; so ist die Bedeutung hier anzusehen. Und aus welchem Grund sollte der Erhabene aufgesucht werden? Wegen des Wunsches, verschiedene besondere Tugenden zu erlangen, gleichwie Vogelschwärme einen stets fruchttragenden großen Baum aufsuchen, weil sie den süßen Genuss der Früchte begehren. „Upasaṅkamī“ bedeutet „er begab sich hin“. „Upasaṅkamitvā“ verdeutlicht den Abschluss des Hingehens. Oder es bedeutet: Nachdem er so hingegangen war, ging er noch näher an den Ort heran, der als die unmittelbare Nähe des Erhabenen bezeichnet wird.

ඉදානි යෙනත්ථෙන ලොකෙ අග්ගපුග්ගලස්ස උපට්ඨානං ආගතා, තං පුච්ඡිතුකාමා දසනඛසමොධානසමුජ්ජලං අඤ්ජුලිං සිරසි පතිට්ඨපෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තන්ති භාවනපුංසකනිද්දෙසො – ‘‘විසමං චන්දිමසූරියා පරිවත්තන්තී’’තිආදීසු (අ. නි. 4.70) විය. තස්මා යථා ඨිතා එකමන්තං ඨිතා හොති, තථා අට්ඨාසීති එවමෙත්ථ අත්ථො දට්ඨබ්බො. භුම්මත්ථෙ වා එතං උපයොගවචනං. අට්ඨාසීති ඨානං කප්පෙසි. පණ්ඩිතා හි දෙවමනුස්සා ගරුට්ඨානියං උපසඞ්කමිත්වා ආසනකුසලතාය එකමන්තං තිට්ඨන්ති, අයඤ්ච දෙවො තෙසං අඤ්ඤතරො, තස්මා එකමන්තං අට්ඨාසි.

Nun stellte er sich, in der Absicht, nach dem Zweck zu fragen, weswegen Götter und Menschen in der Welt zur Verehrung der höchsten Person kommen, mit ehrfurchtsvoll über dem Haupt zusammengelegten Händen, die vom Zusammentreffen der zehn Fingernägel hell erstrahlten, an eine Seite. „Ekamantaṃ“ (an eine Seite) ist eine adverbiale Neutrum-Form – wie in Passagen wie „Unregelmäßig kreisen Mond und Sonne“. Daher ist die Bedeutung hier wie folgt anzusehen: Wie er so stand, stand er an einer angemessenen Seite; so stellte er sich hin. Oder es ist ein Akkusativ im Sinne eines Lokativs. „Aṭṭhāsi“ bedeutet, er nahm Aufstellung. Denn weise Götter und Menschen, die sich einer respektgebietenden Person genähert haben, stellen sich aus Geschicklichkeit bezüglich des angemessenen Platzes an eine Seite hin. Und diese Gottheit war einer von ihnen; daher stellte sie sich an eine Seite.

කථං ඨිතො පන එකමන්තං ඨිතො හොතීති? ඡ ඨානදොසෙ වජ්ජෙත්වා. සෙය්‍යථිදං – අතිදූරං, අච්චාසන්නං, උපරිවාතං, උන්නතප්පදෙසං, අතිසම්මුඛං, අතිපච්ඡාති. අතිදූරෙ ඨිතො හි සචෙ කථෙතුකාමො හොති, උච්චාසද්දෙන කථෙතබ්බං හොති. අච්චාසන්නෙ ඨිතො සඞ්ඝට්ටනං කරොති. උපරිවාතෙ ඨිතො සරීරගන්ධෙන බාධති. උන්නතප්පදෙසෙ ඨිතො අගාරවං පකාසෙති. අතිසම්මුඛා ඨිතො සචෙ දට්ඨුකාමො හොති, චක්ඛුනා චක්ඛුං ආහච්ච දට්ඨබ්බං හොති. අතිපච්ඡා ඨිතො සචෙ දට්ඨුකාමො හොති, ගීවං පසාරෙත්වා දට්ඨබ්බං හොති. තස්මා අයම්පි එතෙ ඡ ඨානදොසෙ වජ්ජෙත්වා අට්ඨාසි. තෙන වුත්තං ‘‘එකමන්තං අට්ඨාසී’’ති.

Wie aber steht man so, dass man an einer angemessenen Seite steht? Indem man die sechs Fehler des Standortes vermeidet. Diese sind: zu weit entfernt, zu nahe, windaufwärts, auf einer Erhöhung, direkt gegenüber und direkt dahinter. Denn wenn jemand, der zu weit entfernt steht, sprechen möchte, muss er mit lauter Stimme sprechen. Wer zu nahe steht, verursacht Berührung. Wer windaufwärts steht, belästigt durch den Körpergeruch. Wer auf einer Erhöhung steht, zeigt Respektlosigkeit. Wer direkt gegenüber steht, muss – wenn er blicken will – Auge in Auge blicken. Wer direkt dahinter steht, muss – wenn er blicken will – den Hals recken, um zu sehen. Deshalb stellte sich auch diese Gottheit hin, nachdem sie diese sechs Fehler des Standortes vermieden hatte. Darum wurde gesagt: „Er stellte sich an eine Seite“.

එතදවොචාති [Pg.16] එතං අවොච. කථං නූති කාරණපුච්ඡා. භගවතො හි තිණ්ණොඝභාවො දසසහස්සිලොකධාතුයා පාකටො, තෙනිමිස්සා දෙවතාය තත්ථ කඞ්ඛා නත්ථි, ඉමිනා පන කාරණෙන ‘‘තිණ්ණො’’ති න ජානාති, තෙන සා තං කාරණං පුච්ඡමානා එවමාහ.

„Etadavoca“ bedeutet: er sprach dies. „Kathaṃ nu“ (wie denn?) ist eine Frage nach dem Grund. Denn dass der Erhabene die Flut überquert hat, ist in den zehntausend Weltsystemen wohlbekannt. Daher hat diese Gottheit diesbezüglich keinen Zweifel. Aber sie weiß nicht, durch welche Ursache er hinübergegangen ist. Deshalb sprach sie so, um nach diesem Grund zu fragen.

මාරිසාති දෙවතානං පියසමුදාචාරවචනමෙතං. නිද්දුක්ඛාති වුත්තං හොති. යදි එවං ‘‘යදා ඛො තෙ, මාරිස, සඞ්කුනා සඞ්කු හදයෙ සමාගච්ඡෙය්‍ය, අථ නං ත්වං ජානෙය්‍යාසි ‘වස්සසහස්සං මෙ නිරයෙ පච්චමානස්සා’’’ති (ම. නි. 1.512) ඉදං විරුජ්ඣති. න හි නෙරයිකසත්තො නිද්දුක්ඛො නාම හොති. කිඤ්චාපි න නිද්දුක්ඛො, රුළ්හීසද්දෙන පන එවං වුච්චති. පුබ්බෙ කිර පඨමකප්පිකානං නිද්දුක්ඛානං සුඛසමප්පිතානං එස වොහාරො, අපරභාගෙ දුක්ඛං හොතු වා මා වා, රුළ්හීසද්දෙන අයං වොහාරො වුච්චතෙව නිප්පදුමාපි නිරුදකාපි වා පොක්ඛරණී පොක්ඛරණී විය.

„Mārisa“ (Freund/Werter) ist eine liebevolle Anrede unter Göttern. Es bedeutet „Leidensfreier“. Wenn dem so ist, stünde dies im Widerspruch zu der Aussage: „Wenn wahrlich, o Freund, Pfahl auf Pfahl in deinem Herzen zusammentreffen würde, dann würdest du es wissen: ‚Seit tausend Jahren werde ich in der Hölle gepeinigt‘“. Denn ein Höllenwesen ist gewiss nicht leidensfrei. Obwohl sie nicht leidensfrei sind, wird es dennoch aufgrund des herkömmlichen Sprachgebrauchs so ausgedrückt. In früheren Zeiten war dies wohl die Anrede der ersten Weltperiodenmenschen, die frei von Leiden und von Glück erfüllt waren. Später, sei nun Leiden da oder nicht, wird diese Anrede dennoch aus herkömmlichem Sprachgebrauch verwendet, so wie ein Teich „Teich“ genannt wird, selbst wenn er weder Lotusblumen noch Wasser enthält.

ඔඝමතරීති එත්ථ චත්තාරො ඔඝා, කාමොඝො භවොඝො දිට්ඨොඝො අවිජ්ජොඝොති. තත්ථ පඤ්චසු කාමගුණෙසු ඡන්දරාගො කාමොඝො නාම. රූපාරූපභවෙසු ඡන්දරාගො ඣානනිකන්ති ච භවොඝො නාම. ද්වාසට්ඨි දිට්ඨියො දිට්ඨොඝො නාම. චතූසු සච්චෙසු අඤ්ඤාණං අවිජ්ජොඝො නාම. තත්ථ කාමොඝො අට්ඨසු ලොභසහගතෙසු චිත්තුප්පාදෙසු උප්පජ්ජති, භවොඝො චතූසු දිට්ඨිගතවිප්පයුත්තලොභසහගතෙසු චිත්තුප්පාදෙසු උප්පජ්ජති, දිට්ඨොඝො චතූසු දිට්ඨිගතසම්පයුත්තෙසු චිත්තුප්පාදෙසු උප්පජ්ජති, අවිජ්ජොඝො සබ්බාකුසලෙසු උප්පජ්ජති.

Bezüglich des Ausdrucks „oghamatarī“ (Er überquerte die Flut) gibt es vier Fluten (oghas): die Flut des Sinnesbegehrens (kāmogha), die Flut des Werdens (bhavogha), die Flut der Ansichten (diṭṭhogha) und die Flut der Unwissenheit (avijjogha). Darunter wird das leidenschaftliche Begehren nach den fünf Sinnsobjekten „Flut des Sinnesbegehrens“ genannt. Das leidenschaftliche Begehren nach den feinstofflichen und immateriellen Daseinsbereichen sowie das Anhaften an den Vertiefungen (jhāna) wird „Flut des Werdens“ genannt. Die zweiundsechzig Ansichten werden „Flut der Ansichten“ genannt. Das Unwissen bezüglich der vier Wahrheiten wird „Flut der Unwissenheit“ genannt. Darunter entsteht die Flut des Sinnesbegehrens in den acht von Gier begleiteten Geisteszuständen; die Flut des Werdens entsteht in den vier von falschen Ansichten freien, von Gier begleiteten Geisteszuständen; die Flut der Ansichten entsteht in den vier mit falschen Ansichten verbundenen Geisteszuständen; und die Flut der Unwissenheit entsteht in allen unheilsamen Geisteszuständen.

සබ්බොපි චෙස අවහනනට්ඨෙන රාසට්ඨෙන ච ඔඝොති වෙදිතබ්බො. අවහනනට්ඨෙනාති අධොගමනට්ඨෙන. අයඤ්හි අත්තනො වසං ගතෙ සත්තෙ අධො ගමෙති, නිරයාදිභෙදාය දුග්ගතියංයෙව නිබ්බත්තෙති, උපරිභාවං වා නිබ්බානං ගන්තුං අදෙන්තො අධො තීසු භවෙසු චතූසු යොනීසු පඤ්චසු ගතීසු සත්තසු විඤ්ඤාණට්ඨිතීසු නවසු සත්තාවාසෙසු ච ගමෙතීතිපි අත්ථො. රාසට්ඨෙනාති මහන්තට්ඨෙන. මහා හෙසො කිලෙසරාසි අවීචිතො පට්ඨාය යාව භවග්ගා පත්ථටො, යදිදං පඤ්චසු කාමගුණෙසු ඡන්දරාගො නාම. සෙසෙසුපි එසෙව නයො. එවමයං රාසට්ඨෙනාපි ඔඝොති [Pg.17] වෙදිතබ්බො. අතරීති ඉමං චතුබ්බිධම්පි ඔඝං කෙන නු ත්වං, මාරිස, කාරණෙන තිණ්ණොති පුච්ඡති.

All dies sollte wegen der Eigenschaft des Hinabziehens (avahananattha) und wegen der Eigenschaft des Anhäufens (rāsattha) als Flut (ogha) verstanden werden. „Wegen der Eigenschaft des Hinabziehens“ bedeutet wegen der Eigenschaft, nach unten zu führen. Denn diese Flut führt die Wesen, die unter ihre Herrschaft geraten sind, nach unten; sie lässt sie in unglücklichen Daseinsbereichen wie den Höllen usw. wiedergeboren werden. Da sie ihnen nicht gestattet, zum höheren Zustand, dem Nibbāna, zu gelangen, führt sie die Wesen nach unten in die drei Daseinsbereiche, die vier Geburtsarten, die fünf Daseinsgänge, die sieben Stationen des Bewusstseins und die neun Wohnstätten der Wesen. Dies ist ebenfalls die Bedeutung. „Wegen der Eigenschaft des Anhäufens“ bedeutet wegen der Eigenschaft der gewaltigen Menge. Denn diese große Masse an Verunreinigungen erstreckt sich von der Avīci-Hölle bis hin zur höchsten Spitze des Daseins (bhavagga), nämlich das sogenannte leidenschaftliche Begehren nach den fünf Sinnsobjekten. Auch bei den übrigen Fluten verhält es sich ebenso. Auf diese Weise sollte dies auch wegen der Eigenschaft des Anhäufens als eine Flut verstanden werden. Mit „atarī“ (hast überquert) fragt das Wesen: „Aus welchem Grund, Herr, hast du diese vierfache Flut überquert?“

අථස්සා භගවා පඤ්හං විස්සජ්ජෙන්තො අප්පතිට්ඨං ඛ්වාහන්තිආදිමාහ. තත්ථ අප්පතිට්ඨන්ති අප්පතිට්ඨහන්තො. අනායූහන්ති අනායූහන්තො, අවායමන්තොති අත්ථො. ඉති භගවා ගූළ්හං පටිච්ඡන්නං කත්වා පඤ්හං කථෙසි. දෙවතාපි නං සුත්වා ‘‘බාහිරකං තාව ඔඝං තරන්තා නාම ඨාතබ්බට්ඨානෙ තිට්ඨන්තා තරිතබ්බට්ඨානෙ ආයූහන්තා තරන්ති, අයං පන අවීචිතො යාව භවග්ගා පත්ථටං කිලෙසොඝං කිලෙසරාසිං අප්පතිට්ඨහන්තො අනායූහන්තො අතරින්ති ආහ. කිං නු ඛො එතං? කථං නු ඛො එත’’න්ති? විමතිං පක්ඛන්තා පඤ්හස්ස අත්ථං න අඤ්ඤාසි.

Daraufhin sprach der Erhabene, um seine Frage zu beantworten, die Worte beginnend mit „appatiṭṭhaṃ khvāhaṃ“ (Wahrlich, ohne stillzustehen...). Dabei bedeutet „appatiṭṭhaṃ“: ohne zu verweilen (ohne anzuhaften). „Anāyūhaṃ“ bedeutet: ohne sich anzustrengen (ohne karmisches Streben), dies ist der Sinn. Auf diese Weise beantwortete der Erhabene die Frage, indem er sie tiefgründig und verhüllt darlegte. Auch die Gottheit dachte, nachdem sie dies gehört hatte: „Diejenigen, die eine äußere Flut überqueren, verweilen an Stellen, wo man stehen kann, und strengen sich an Stellen an, wo man schwimmen muss; dieser Erhabene jedoch sagt, er habe die Flut der Verunreinigungen, die Masse der Befleckungen, die sich von der Avīci-Hölle bis zur Spitze des Daseins erstreckt, ohne zu verweilen und ohne sich anzustrengen überquert. Was soll das bedeuten? Wie soll das sein?“ So geriet sie in Zweifel und verstand die Bedeutung der Antwort nicht.

කිං පන භගවතා යථා සත්තා න ජානන්ති, එවං කථනත්ථාය පාරමියො පූරෙත්වා සබ්බඤ්ඤුතා පටිවිද්ධාති? න එතදත්ථාය පටිවිද්ධා. ද්වෙ පන භගවතො දෙසනා නිග්ගහමුඛෙන ච අනුග්ගහමුඛෙන ච. තත්ථ යෙ පණ්ඩිතමානිනො හොන්ති අඤ්ඤාතෙපි ඤාතසඤ්ඤිනො පඤ්චසතා බ්‍රාහ්මණපබ්බජිතා විය, තෙසං මානනිග්ගහත්ථං යථා න ජානන්ති, එවං මූලපරියායාදිසදිසං ධම්මං දෙසෙති. අයං නිග්ගහමුඛෙන දෙසනා. වුත්තම්පි චෙතං ‘‘නිග්ගය්හ නිග්ගය්හාහං, ආනන්ද, වක්ඛාමි, පවය්හ පවය්හ, ආනන්ද, වක්ඛාමි, යො සාරො, සො ඨස්සතී’’ති (ම. නි. 3.196). යෙ පන උජුකා සික්ඛාකාමා, තෙසං සුවිඤ්ඤෙය්‍යං කත්වා ආකඞ්ඛෙය්‍යසුත්තාදිසදිසං ධම්මං දෙසෙති, ‘‘අභිරම, තිස්ස, අභිරම, තිස්ස, අහමොවාදෙන අහමනුග්ගහෙන අහමනුසාසනියා’’ති (සං. නි. 3.84) ච නෙ සමස්සාසෙති. අයං අනුග්ගහමුඛෙන දෙසනා.

Hat der Erhabene etwa die Vollkommenheiten erfüllt und die Allwissenheit erlangt, um so zu lehren, dass die Wesen es nicht verstehen? Nein, nicht zu diesem Zweck hat er sie erlangt. Es gibt vielmehr zwei Arten der Lehrverkündigung des Erhabenen: durch Zurechtweisung (niggaha) und durch Unterstützung (anuggaha). Darunter lehrt er jene, die sich selbst für weise halten und wähnen zu wissen, was sie nicht wissen – wie die fünfhundert ins Hauslose gezogenen Brahmanen –, um deren Stolz zu brechen, in einer Weise, dass sie es nicht verstehen, ähnlich der Mūlapariyāya-Sutta und anderen. Dies ist die Lehrverkündigung durch Zurechtweisung. Dazu wurde auch gesagt: „Immer wieder tadelnd, Ānanda, werde ich sprechen, immer wieder prüfend, Ānanda, werde ich sprechen. Was von wahrem Gehalt ist, das wird Bestand haben.“ Diejenigen hingegen, die aufrichtig und lernbegierig sind, für die macht er die Lehre leicht verständlich und verkündet sie ähnlich der Ākaṅkheyya-Sutta und anderen, und er ermutigt sie mit den Worten: „Finde Freude, Tissa, finde Freude, Tissa! Ich stehe dir bei mit meinem Rat, mit meiner Unterstützung und mit meiner Unterweisung.“ Dies ist die Lehrverkündigung durch Unterstützung.

අයං පන දෙවපුත්තො මානත්ථද්ධො පණ්ඩිතමානී, එවං කිරස්ස අහොසි – අහං ඔඝං ජානාමි, තථාගතස්ස ඔඝතිණ්ණභාවං ජානාමි, ‘‘ඉමිනා පන කාරණෙන තිණ්ණො’’ති එත්තකමත්තං න ජානාමි. ඉති මය්හං ඤාතමෙව බහු, අප්පං අඤ්ඤාතං, තමහං කථිතමත්තමෙව ජානිස්සාමි. කිඤ්හි නාම තං භගවා වදෙය්‍ය, යස්සාහං අත්ථං න ජානෙය්‍යන්ති. අථ සත්ථා ‘‘අයං කිලිට්ඨවත්ථං විය [Pg.18] රඞ්ගජාතං අභබ්බො ඉමං මානං අප්පහාය දෙසනං සම්පටිච්ඡිතුං, මානනිග්ගහං තාවස්ස කත්වා පුන නීචචිත්තෙන පුච්ඡන්තස්ස පකාසෙස්සාමී’’ති පටිච්ඡන්නං කත්වා පඤ්හං කථෙසි. සොපි නිහතමානො අහොසි, සා චස්ස නිහතමානතා උත්තරිපඤ්හපුච්ඡනෙනෙව වෙදිතබ්බා. තස්ස පන පඤ්හපුච්ඡනස්ස අයමත්ථො – කථං පන ත්වං, මාරිස, අප්පතිට්ඨං අනායූහං ඔඝමතරි, යථාහං ජානාමි, එවං මෙ කථෙහීති.

Dieser Göttersohn jedoch war starr vor Stolz und hielt sich selbst für weise. So dachte er bei sich: „Ich kenne die Flut, und ich weiß, dass der Tathāgata die Flut überquert hat. Nur dieses eine weiß ich nicht: ‚Aus diesem Grund hat er sie überquert‘. Somit ist das, was mir bekannt ist, reichlich, und das Unbekannte ist nur gering. Das werde ich verstehen, sobald es bloß ausgesprochen wird. Was könnte der Erhabene wohl sagen, dessen Sinn ich nicht verstünde?“ Da dachte der Meister: „Dieser hier ist, wie ein schmutziges Tuch, das keine Farbe aufnehmen kann, unfähig, die Lehre anzunehmen, ohne zuvor diesen Stolz aufzugeben. Nachdem ich zuerst seinen Stolz gebrochen habe, werde ich es ihm offenbaren, wenn er mit demütigem Herzen erneut fragt.“ So beantwortete er die Frage in verhüllter Weise. Daraufhin war auch sein Stolz gebrochen, und diese Demütigung ist an seiner weiteren Frage zu erkennen. Die Bedeutung seiner Frage ist jedoch folgende: „Wie aber hast du, Herr, ohne stillzustehen und ohne dich anzustrengen, die Flut überquert? Erkläre es mir so, dass ich es verstehen kann.“

අථස්ස භගවා කථෙන්තො යදාස්වාහන්තිආදිමාහ. තත්ථ යදා ස්වාහන්ති යස්මිං කාලෙ අහං. සුකාරො නිපාතමත්තං. යථා ච එත්ථ, එවං සබ්බපදෙසු. සංසීදාමීති පටිච්ඡන්නං කත්වා අතරන්තො තත්ථෙව ඔසීදාමි. නිබ්බුය්හාමීති ඨාතුං අසක්කොන්තො අතිවත්තාමි. ඉති ඨානෙ ච වායාමෙ ච දොසං දිස්වා අතිට්ඨන්තො අවායමන්තො ඔඝමතරින්ති එවං භගවතා පඤ්හො කථිතො. දෙවතායපි පටිවිද්ධො, න පන පාකටො, තස්ස පාකටීකරණත්ථං සත්ත දුකා දස්සිතා. කිලෙසවසෙන හි සන්තිට්ඨන්තො සංසීදති නාම, අභිසඞ්ඛාරවසෙන ආයූහන්තො නිබ්බුය්හති නාම. තණ්හාදිට්ඨීහි වා සන්තිට්ඨන්තො සංසීදති නාම, අවසෙසකිලෙසානඤ්චෙව අභිසඞ්ඛාරානඤ්ච වසෙන ආයූහන්තො නිබ්බුය්හති නාම. තණ්හාවසෙන වා සන්තිට්ඨන්තො සංසීදති නාම, දිට්ඨිවසෙන ආයූහන්තො නිබ්බුය්හති නාම. සස්සතදිට්ඨියා වා සන්තිට්ඨන්තො සංසීදති නාම, උච්ඡෙදදිට්ඨියා ආයූහන්තො නිබ්බුය්හති නාම. ඔලීයනාභිනිවෙසා හි භවදිට්ඨි, අතිධාවනාභිනිවෙසා විභවදිට්ඨි. ලීනවසෙන වා සන්තිට්ඨන්තො සංසීදති නාම, උද්ධච්චවසෙන ආයූහන්තො නිබ්බුය්හති නාම. තථා කාමසුඛල්ලිකානුයොගවසෙන සන්තිට්ඨන්තො සංසීදති නාම, අත්තකිලමථානුයොගවසෙන ආයූහන්තො නිබ්බුය්හති නාම. සබ්බාකුසලාභිසඞ්ඛාරවසෙන සන්තිට්ඨන්තො සංසීදති නාම, සබ්බලොකියකුසලාභිසඞ්ඛාරවසෙන ආයූහන්තො නිබ්බුය්හති නාම. වුත්තම්පි චෙතං – ‘‘සෙය්‍යථාපි, චුන්ද, යෙ කෙචි අකුසලා ධම්මා, සබ්බෙ තෙ අධොභාගඞ්ගමනීයා, යෙ කෙචි කුසලා ධම්මා, සබ්බෙ තෙ උපරිභාගඞ්ගමනීයා’’ති (ම. නි. 1.86).

Um ihm dies zu erklären, sprach der Erhabene die Worte beginnend mit „yadāsvāhaṃ“ (Wenn ich...). Dabei bedeutet „yadā svāhaṃ“: zu welcher Zeit ich. Der Buchstabe „su-“ ist bloß ein Füllwort. Und wie hier, so verhält es sich in allen Wörtern. „saṃsīdāmi“ (ich sinke) bedeutet in verhüllter Weise: ohne die Flut zu überqueren, versinke ich genau dort. „nibbuyhāmi“ (ich werde fortgeschwemmt) bedeutet: unfähig stillzustehen, treibe ich davon. „Da ich somit sowohl im Stillstehen als auch im Anstrengen den Mangel sah, habe ich, ohne zu verweilen und ohne mich anzustrengen, die Flut überquert.“ Auf diese Weise wurde die Frage vom Erhabenen beantwortet. Auch von der Gottheit wurde dies durchdrungen; doch für andere ist es nicht offensichtlich. Um es deutlich zu machen, werden sieben Zweiergruppen aufgezeigt. Denn wer unter dem Einfluss der Verunreinigungen verweilt, der sinkt ein; wer sich unter dem Einfluss der Gestaltungen anstrengt, der wird fortgeschwemmt. Oder: Wer durch Begehren und Ansichten verweilt, der sinkt ein; wer sich unter dem Einfluss der übrigen Verunreinigungen und Gestaltungen anstrengt, der wird fortgeschwemmt. Oder: Wer unter dem Einfluss des Begehrens verweilt, der sinkt ein; wer sich unter dem Einfluss von Ansichten anstrengt, der wird fortgeschwemmt. Oder: Wer mit der Ewigkeitsansicht verweilt, der sinkt ein; wer sich mit der Vernichtungsansicht anstrengt, der wird fortgeschwemmt. Denn die Ewigkeitsansicht (bhavadiṭṭhi) neigt zum Anhaften, die Vernichtungsansicht (vibhavadiṭṭhi) neigt zum Hinausschießen. Oder: Wer unter dem Einfluss von Trägheit verweilt, der sinkt ein; wer sich unter dem Einfluss von Rastlosigkeit anstrengt, der wird fortgeschwemmt. Ebenso: Wer unter dem Einfluss des Hingebens an Sinnenlust verweilt, der sinkt ein; wer sich unter dem Einfluss der Selbstkasteiung anstrengt, der wird fortgeschwemmt. Wer unter dem Einfluss aller unheilsamen Gestaltungen verweilt, der sinkt ein; wer sich unter dem Einfluss aller weltlichen heilsamen Gestaltungen anstrengt, der wird fortgeschwemmt. Dazu wurde auch gesagt: „Genauso wie, Cunda, alle unheilsamen Zustände nach unten führen, so führen alle heilsamen Zustände nach oben.“

ඉමං පඤ්හවිස්සජ්ජනං සුත්වාව දෙවතා සොතාපත්තිඵලෙ පතිට්ඨාය තුට්ඨා පසන්නා අත්තනො තුට්ඨිඤ්ච පසාදඤ්ච පකාසයන්තී චිරස්සං වතාති ගාථමාහ. තත්ථ චිරස්සන්ති චිරස්ස කාලස්ස අච්චයෙනාති අත්ථො. අයං [Pg.19] කිර දෙවතා කස්සපසම්මාසම්බුද්ධං දිස්වා තස්ස පරිනිබ්බානතො පට්ඨාය අන්තරා අඤ්ඤං බුද්ධං න දිට්ඨපුබ්බා, තස්මා අජ්ජ භගවන්තං දිස්වා එවමාහ. කිං පනිමාය දෙවතාය ඉතො පුබ්බෙ සත්ථා න දිට්ඨපුබ්බොති. දිට්ඨපුබ්බො වා හොතු අදිට්ඨපුබ්බො වා, දස්සනං උපාදාය එවං වත්තුං වට්ටති. බ්‍රාහ්මණන්ති බාහිතපාපං ඛීණාසවබ්‍රාහ්මණං. පරිනිබ්බුතන්ති කිලෙසනිබ්බානෙන නිබ්බුතං. ලොකෙති සත්තලොකෙ. විසත්තිකන්ති රූපාදීසු ආරම්මණෙසු ආසත්තවිසත්තතාදීහි කාරණෙහි විසත්තිකා වුච්චති තණ්හා, තං විසත්තිකං අප්පතිට්ඨමානං අනායූහමානං තිණ්ණං නිත්තිණ්ණං උත්තිණ්ණං චිරස්සං වත ඛීණාසවබ්‍රාහ්මණං පස්සාමීති අත්ථො.

Nachdem die Gottheit diese Beantwortung der Frage gehört hatte, etablierte sie sich in der Frucht des Stromeintritts (Sotāpattiphala). Erfreut und voller Vertrauen bekundete sie ihre eigene Freude und ihr Vertrauen und sprach die Strophe, die mit „Cirassaṃ vata“ beginnt. Darin bedeutet „cirassaṃ“ nach dem Vergehen einer langen Zeit. Diese Gottheit hatte nämlich, nachdem sie den vollkommen Erleuchteten Kassapa gesehen hatte, seit dessen vollkommenem Erlöschen (Parinibbāna) dazwischen keinen anderen Buddha gesehen. Daher sprach sie heute, als sie den Erhabenen sah, diese Worte. Aber hatte diese Gottheit nicht schon vor dieser Zeit den Meister gesehen? Ob sie ihn nun zuvor gesehen hatte oder nicht – in Bezug auf das Sehen ist es angemessen, so zu sprechen. „Den Brāhmana“ (brāhmaṇaṃ) meint den wahren Brāhmana, der das Böse vertrieben hat und dessen Triebe versiegt sind (Khīṇāsava). „Erloschen“ (parinibbutaṃ) bedeutet erloschen durch das Erlöschen der Befleckungen (Kilesa-Nibbāna). „In der Welt“ (loke) bedeutet in der Welt der Lebewesen. „Die Klette“ (visattikā) bezeichnet das Begehren (Taṇhā), welches aufgrund von Anhaftung und Verstrickung in Objekten wie Formen usw. „Visattikā“ genannt wird. Dies bedeutet: „Wahrlich, nach langer Zeit sehe ich den Brāhmana, dessen Triebe versiegt sind, der nicht anhaftet (nicht verweilt), der kein neues Karma anhäuft, der die Flut überquert hat, sie völlig überquert hat und darüber hinausgegangen ist, und der die Klette (das Begehren) überwunden hat.“

සමනුඤ්ඤො සත්ථා අහොසීති තස්සා දෙවතාය වචනං චිත්තෙනෙව සමනුමොදි, එකජ්ඣාසයො අහොසි. අන්තරධායීති අභිසඞ්ඛතකායං ජහිත්වා අත්තනො පකතිඋපාදිණ්ණකකායස්මිංයෙව ඨත්වා ලද්ධාසා ලද්ධපතිට්ඨා හුත්වා දසබලං ගන්ධෙහි ච මාලෙහි ච පූජෙත්වා අත්තනො භවනංයෙව අගමාසීති.

„Der Meister stimmte zu“ bedeutet, er stimmte den Worten jener Gottheit allein mit dem Geist zu, er war von gleicher Gesinnung. „Er verschwand“ bedeutet, dass sie den durch übersinnliche Macht erschaffenen Körper ablegte, in ihrem eigenen natürlichen, durch Karma ergriffenen Körper verweilte, und nachdem sie ihren Wunsch erlangt hatte und festen Halt gefunden hatte, den Zehnkräftigen (den Buddha) mit Düften und Blumen verehrte und zu ihrer eigenen Wohnstätte zurückkehrte.

ඔඝතරණසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Oghataraṇa-Sutta ist abgeschlossen.

2. නිමොක්ඛසුත්තවණ්ණනා

2. Die Erklärung des Nimokkha-Sutta

2. ඉදානි දුතියසුත්තතො පට්ඨාය පඨමමාගතඤ්ච උත්තානත්ථඤ්ච පහාය යං යං අනුත්තානං, තං තදෙව වණ්ණයිස්සාම. ජානාසි නොති ජානාසි නු. නිමොක්ඛන්තිආදීනි මග්ගාදීනං නාමානි. මග්ගෙන හි සත්තා කිලෙසබන්ධනතො නිමුච්චන්ති, තස්මා මග්ගො සත්තානං නිමොක්ඛොති වුත්තො. ඵලක්ඛණෙ පන තෙ කිලෙසබන්ධනතො පමුත්තා, තස්මා ඵලං සත්තානං පමොක්ඛොති වුත්තං. නිබ්බානං පත්වා සත්තානං සබ්බදුක්ඛං විවිච්චති, තස්මා නිබ්බානං විවෙකොති වුත්තං. සබ්බානි වා එතානි නිබ්බානස්සෙව නාමානි. නිබ්බානඤ්හි පත්වා සත්තා සබ්බදුක්ඛතො නිමුච්චන්ති පමුච්චන්ති විවිච්චන්ති, තස්මා තදෙව ‘‘නිමොක්ඛො පමොක්ඛො විවෙකො’’ති වුත්තං. ජානාමි ඛ්වාහන්ති ජානාමි ඛො අහං. අවධාරණත්ථො ඛොකාරො[Pg.20]. අහං ජානාමියෙව. සත්තානං නිමොක්ඛාදිජානනත්ථමෙව හි මයා සමතිංස පාරමියො පූරෙත්වා සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණං පටිවිද්ධන්ති සීහනාදං නදති. බුද්ධසීහනාදං නාම කිර එතං සුත්තං.

2. Nun werden wir, beginnend mit dem zweiten Sutta, jene Begriffe weglassen, die bereits im ersten Sutta vorkamen oder deren Bedeutung offensichtlich ist, und nur das erklären, was nicht offensichtlich ist. „Weißt du?“ (jānāsi no) bedeutet „weißt du wohl?“ (jānāsi nu). „Befreiung“ (nimokkha) und so weiter sind Bezeichnungen für den Pfad (Magga) und die anderen Stufen. Denn durch den Pfad befreien sich die Wesen aus den Fesseln der Befleckungen (Kilesas); darum wird der Pfad als „Befreiung“ (nimokkha) der Wesen bezeichnet. Im Moment der Frucht (Phala) jedoch sind sie völlig aus den Fesseln der Befleckungen befreit; darum wird die Frucht als „völlige Befreiung“ (pamokkha) der Wesen bezeichnet. Wenn sie das Nibbāna erreichen, sind die Wesen von allem Leiden getrennt; darum wird Nibbāna als „Abgeschiedenheit“ (viveka) bezeichnet. Oder all diese drei Begriffe sind Bezeichnungen für Nibbāna allein. Denn wenn sie Nibbāna erreichen, werden die Wesen von allem Leiden befreit, völlig befreit und davon getrennt; darum wird eben dieses als „Befreiung, völlige Befreiung und Abgeschiedenheit“ (nimokkho pamokkho viveko) bezeichnet. „Ich weiß wahrlich“ (jānāmi khvāhaṃ) bedeutet „Ich weiß es gewiss“ (jānāmi kho ahaṃ). Das Wort „kho“ hat die Bedeutung der Bekräftigung (Betonung); es bedeutet „Ich weiß es ganz sicher“. „Nur um der Wesen willen, damit sie den Pfad zur Befreiung von den Fesseln der Befleckungen erkennen, habe ich die dreißig Vollkommenheiten (Pāramīs) erfüllt und die Allwissenheit (Sabbaññutaññāṇa) durchdrungen“ – so stößt er einen Löwenruf aus. Dieses Sutta wird wahrlich als „Löwenruf des Buddha“ bezeichnet.

නන්දීභවපරික්ඛයාති නන්දීමූලකස්ස කම්මභවස්ස පරික්ඛයෙන. නන්දියා ච භවස්ස චාතිපි වට්ටති. තත්ථ හි පුරිමනයෙ නන්දීභවෙන තිවිධකම්මාභිසඞ්ඛාරවසෙන සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො ගහිතො, සඤ්ඤාවිඤ්ඤාණෙහි තංසම්පයුත්තා ච ද්වෙ ඛන්ධා. තෙහි පන තීහි ඛන්ධෙහි සම්පයුත්තා වෙදනා තෙසං ගහණෙන ගහිතාවාති අනුපාදිණ්ණකානං චතුන්නං අරූපක්ඛන්ධානං අප්පවත්තිවසෙන සඋපාදිසෙසං නිබ්බානං කථිතං හොති. වෙදනානං නිරොධා උපසමාති උපාදිණ්ණකවෙදනානං නිරොධෙන ච උපසමෙන ච. තත්ථ වෙදනාගහණෙන තංසම්පයුත්තා තයො ඛන්ධා ගහිතාව හොන්ති, තෙසං වත්ථාරම්මණවසෙන රූපක්ඛන්ධොපි. එවං ඉමෙසං උපාදිණ්ණකානං පඤ්චන්නං ඛන්ධානං අප්පවත්තිවසෙන අනුපාදිසෙසං නිබ්බානං කථිතං හොති. දුතියනයෙ පන නන්දිග්ගහණෙන සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො ගහිතො, භවග්ගහණෙන උපපත්තිභවසඞ්ඛාතො රූපක්ඛන්ධො, සඤ්ඤාදීහි සරූපෙනෙව තයො ඛන්ධා. එවං ඉමෙසං පඤ්චන්නං ඛන්ධානං අප්පවත්තිවසෙන නිබ්බානං කථිතං හොතීති වෙදිතබ්බං. ඉමමෙව ච නයං චතුනිකායිකභණ්ඩිකත්ථෙරො රොචෙති. ඉති නිබ්බානවසෙනෙව භගවා දෙසනං නිට්ඨාපෙසීති.

„Durch das Versiegen von Freude und Werden“ (nandībhavaparikkhayā) bedeutet durch das Versiegen des durch Freude (nandī) bedingten karmischen Werdens (kammabhava). Auch die Auslegung „durch das Versiegen der Freude und des Werdens“ ist passend. Dabei wird nach der ersten Methode mit „nandībhava“ die Gruppe der Gestaltungen (Saṅkhārakkhandha) durch die dreifache karmische Gestaltungskraft erfasst; mit „Wahrnehmung und Bewusstsein“ (saññāviññāṇehi) werden die zwei damit verbundenen Gruppen erfasst. Die mit diesen drei Gruppen verbundene Empfindung (Vedanā) ist durch deren Erfassung ebenfalls mit erfasst. Auf diese Weise wird das Nibbāna mit verbleibendem Lebenssubstrat (saupādisesa-nibbāna) verkündet, indem die vier unergriffenen (anupādinna) unkörperlichen Gruppen (arūpakkhandha) nicht wieder entstehen. „Durch das Aufhören und Zur-Ruhe-Kommen der Empfindungen“ (vedanānaṃ nirodhā upasamā) bedeutet durch das Aufhören und das völlige Zur-Ruhe-Kommen der ergriffenen (upādinna) Empfindungen. Dabei sind durch die Erfassung der Empfindung (vedanā) die drei damit verbundenen Gruppen mit erfasst, und aufgrund ihrer Abhängigkeit von physischer Basis und Objekt (vatthu-ārammaṇa) auch die Gruppe der Körperlichkeit (Rūpakkhandha). Auf diese Weise wird das Nibbāna ohne verbleibendes Lebenssubstrat (anupādisesa-nibbāna) verkündet, indem diese fünf ergriffenen Gruppen nicht wieder entstehen. Nach der zweiten Methode jedoch wird durch das Erfassen von „nandī“ die Gruppe der Gestaltungen (Saṅkhārakkhandha) erfasst, durch das Erfassen von „bhava“ die als Wiedergeburts-Werden (upapattibhava) bezeichnete Gruppe der Körperlichkeit (Rūpakkhandha), und durch „Wahrnehmung“ (saññā) und so weiter werden begrifflich die drei [übrigen] Gruppen erfasst. So ist zu verstehen, dass das Nibbāna durch das Nicht-Wiederentstehen dieser die fünf Gruppen verkündet wird. Eben diese zweite Methode wird vom ehrwürdigen Bhaṇḍika-Thera, der die vier Nikāyas beherrscht, bevorzugt. Auf diese Weise schloss der Erhabene seine Lehrrede allein in Bezug auf Nibbāna ab.

නිමොක්ඛසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Nimokkha-Sutta ist abgeschlossen.

3. උපනීයසුත්තවණ්ණනා

3. Die Erklärung des Upanīya-Sutta

3. තතියෙ උපනීයතීති පරික්ඛීයති නිරුජ්ඣති, උපගච්ඡති වා, අනුපුබ්බෙන මරණං උපෙතීති අත්ථො. යථා වා ගොපාලෙන ගොගණො නීයති, එවං ජරාය මරණසන්තිකං උපනීයතීති අත්ථො. ජීවිතන්ති ජීවිතින්ද්‍රියං. අප්පන්ති පරිත්තං ථොකං. තස්ස ද්වීහාකාරෙහි පරිත්තතා වෙදිතබ්බා සරසපරිත්තතාය ච ඛණපරිත්තතාය ච. සරසපරිත්තතායපි හි ‘‘යො, භික්ඛවෙ, චිරං ජීවති, සො වස්සසතං අප්පං වා භිය්‍යො’’ති (දී. නි. 2.7; සං. නි. 2.143) වචනතො පරිත්තං. ඛණපරිත්තතායපි. පරමත්ථතො හි අතිපරිත්තො සත්තානං ජීවිතක්ඛණො එකචිත්තප්පවත්තිමත්තොයෙව[Pg.21]. යථා නාම රථචක්කං පවත්තමානම්පි එකෙනෙව නෙමිප්පදෙසෙන පවත්තති, තිට්ඨමානම්පි එකෙනෙව තිට්ඨති, එවමෙවං එකචිත්තක්ඛණිකං සත්තානං ජීවිතං, තස්මිං චිත්තෙ නිරුද්ධමත්තෙ සත්තො නිරුද්ධොති වුච්චති. යථාහ – අතීතෙ චිත්තක්ඛණෙ ජීවිත්ථ න ජීවති න ජීවිස්සති, අනාගතෙ චිත්තක්ඛණෙ ජීවිස්සති න ජීවති න ජීවිත්ථ, පච්චුප්පන්නෙ චිත්තක්ඛණෙ ජීවති න ජීවිත්ථ න ජීවිස්සති.

3. Im dritten [Sutta] bedeutet „es wird davongeführt“ (upanīyati): es schwindet dahin, es hört auf, oder es nähert sich, d. h. es geht allmählich dem Tod entgegen. Oder wie eine Rinderherde vom Hirten weggetrieben wird, so wird das Leben durch das Altern in die Nähe des Todes geführt. „Das Leben“ (jīvitaṃ) meint die Lebensfähigkeit (Jīvitindriya). „Gering“ (appaṃ) bedeutet unbedeutend, von kurzer Dauer. Dessen Kürze ist auf zweierlei Weise zu verstehen: durch die Kürze des individuellen Lebenslaufs (sarasaparittatā) und durch die Kürze des Augenblicks (khaṇaparittatā). Denn auch im Hinblick auf den Lebenslauf ist es kurz, gemäß dem Wort: „Ihr Mönche, wer lange lebt, lebt hundert Jahre oder nur wenig mehr.“ Auch im Hinblick auf den Augenblick ist es kurz. Denn in der letztendlichen Wahrheit (Paramattha) ist der Lebensmoment der Wesen äußerst kurz – er dauert nur so lange wie das Bestehen eines einzigen Geistmoments (Citta). Wie sich ein Wagenrad, selbst wenn es rollt, immer nur auf einem einzigen Punkt der Felge dreht, und wenn es stillsteht, ebenfalls nur auf einem einzigen Punkt steht; genau so dauert das Leben der Wesen nur einen einzigen Geistmoment. Sobald dieser Geist erloschen ist, sagt man, dass das Lebewesen erloschen (gestorben) ist. Wie es heißt: „Im vergangenen Geistmoment hat das Wesen gelebt, es lebt jetzt nicht und wird nicht leben; im zukünftigen Geistmoment wird es leben, es lebt jetzt nicht und hat nicht gelebt; im gegenwärtigen Geistmoment lebt es, es hat nicht gelebt und wird nicht leben.“

‘‘ජීවිතං අත්තභාවො ච, සුඛදුක්ඛා ච කෙවලා;

එකචිත්තසමායුත්තා, ලහුසො වත්තතෙ ඛණො.

„Das Leben, die Persönlichkeit und alle Freuden und Leiden sind an einen einzigen Geistmoment gebunden; gar schnell vergeht dieser Augenblick.

‘‘යෙ නිරුද්ධා මරන්තස්ස, තිට්ඨමානස්ස වා ඉධ;

සබ්බෙපි සදිසා ඛන්ධා, ගතා අප්පටිසන්ධිකා.

„Die Gruppen (Khandhas), die bei einem Sterbenden oder bei einem hier noch Lebenden erloschen sind, sie alle sind völlig gleich: sie sind vergangen und verbinden sich nicht wieder.

‘‘අනිබ්බත්තෙන න ජාතො, පච්චුප්පන්නෙන ජීවති;

චිත්තභඞ්ගා මතො ලොකො, පඤ්ඤත්ති පරමත්ථියා’’ති. (මහානි. 10);

„Durch ein noch nicht entstandenes [Bewusstsein] ist man nicht geboren; durch das gegenwärtige lebt man. Mit dem Zerfall des Geistes ist die Welt gestorben – dies ist die begriffliche Bestimmung gemäß der letztendlichen Wahrheit.“

ජරූපනීතස්සාති ජරං උපගතස්ස, ජරාය වා මරණසන්තිකං උපනීතස්ස. න සන්ති තාණාති තාණං ලෙණං සරණං භවිතුං සමත්ථා නාම කෙචි නත්ථි. එතං භයන්ති එතං ජීවිතින්ද්‍රියස්ස මරණූපගමනං, ආයුපරිත්තතා, ජරූපනීතස්ස තාණාභාවොති තිවිධං භයං භයවත්ථු භයකාරණන්ති අත්ථො. පුඤ්ඤානි කයිරාථ සුඛාවහානීති විඤ්ඤූ පුරිසො සුඛාවහානි සුඛදායකානි පුඤ්ඤානි කරෙය්‍ය. ඉති දෙවතා රූපාවචරජ්ඣානං සන්ධාය පුබ්බචෙතනං අපරචෙතනං මුඤ්චචෙතනඤ්ච ගහෙත්වා බහුවචනවසෙන ‘‘පුඤ්ඤානී’’ති ආහ. ඣානස්සාදං ඣානනිකන්තිං ඣානසුඛඤ්ච ගහෙත්වා ‘‘සුඛාවහානී’’ති ආහ. තස්සා කිර දෙවතාය සයං දීඝායුකට්ඨානෙ බ්‍රහ්මලොකෙ නිබ්බත්තත්තා හෙට්ඨා කාමාවචරදෙවෙසු පරිත්තායුකට්ඨානෙ චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ ච ථුල්ලඵුසිතකෙ වුට්ඨිපාතසදිසෙ සත්තෙ දිස්වා එතදහොසි ‘‘අහොවතිමෙ සත්තා ඣානං භාවෙත්වා අපරිහීනජ්ඣානා කාලං කත්වා බ්‍රහ්මලොකෙ එකකප්ප-ද්වෙකප්ප-චතුකප්ප-අට්ඨකප්ප-සොළසකප්ප-ද්වත්තිංසකප්ප-චතුසට්ඨිකප්පප්පමාණං අද්ධානං තිට්ඨෙය්‍යු’’න්ති. තස්මා එවමාහ.

„Jarūpanītassa“ bedeutet: der an das Alter Herangetretene, oder durch das Alter nahe an den Tod Herangeführte. „Na santi tāṇā“ bedeutet: Es gibt niemanden, der fähig wäre, ein Schutz (tāṇa), ein Hort (leṇa) oder eine Zuflucht (saraṇa) zu sein. „Etaṃ bhayaṃ“ (diese Gefahr) bezieht sich auf das Herannahen des Todes für das Lebenskraft-Fakultät (jīvitindriya), die Kürze des Lebens (āyuparittatā) und die Schutzlosigkeit des vom Alter Gezeichneten. Dies ist die dreifache Gefahr, das heißt der Gegenstand der Furcht und die Ursache der Furcht. „Puññāni kayirātha sukhāvahāni“ bedeutet: Ein verständiger Mensch sollte heilsame Handlungen (Verdienste) vollbringen, die Glück bringen. Die Gottheit bezog sich hierbei auf die feinstofflichen Vertiefungen (rūpāvacarajjhāna) und sprach unter Berücksichtigung der vorbereitenden Absicht (pubbacetanā), der nachfolgenden Absicht (aparacetanā) und der Absicht im Moment des Loslassens (muñcacetanā) im Plural von „puññāni“ (Verdiensten). Unter Bezugnahme auf das Genießen der Vertiefung (jhānassāda), das Verlangen nach Vertiefung (jhānanikanti) und das Glück der Vertiefung (jhānasukha) sprach sie von „sukhāvahāni“ (Glück bringend). Da diese Gottheit selbst in der langlebigen Brahma-Welt wiedergeboren war, sah sie die Wesen in den niederen Sinnensphären-Himmelswelten (kāmāvacaradeva) mit kurzer Lebensspanne sterben und wiedergeboren werden, vergleichbar mit dicken Regentropfen bei einem heftigen Sturm. Da dachte sie: „O dass diese Wesen doch die Vertiefung (jhāna) entfalten und, ohne diese Vertiefung einzubüßen, sterben würden, um in der Brahma-Welt für die Dauer von einem Weltzeitalter, zwei, vier, acht, sechzehn, zweiunddreißig oder vierundsechzig Weltzeitaltern zu verweilen!“ Aus diesem Grund sprach sie so.

අථ භගවා – ‘‘අයං දෙවතා අනිය්‍යානිකං වට්ටකථං කථෙතී’’ති විවට්ටමස්සා දස්සෙන්තො දුතියං ගාථමාහ. තත්ථ ලොකාමිසන්ති ද්වෙ ලොකාමිසා [Pg.22] පරියායෙන ච නිප්පරියායෙන ච. පරියායෙන තෙභූමකවට්ටං ලොකාමිසං, නිප්පරියායෙන චත්තාරො පච්චයා. ඉධ පරියායලොකාමිසං අධිප්පෙතං. නිප්පරියායලොකාමිසම්පි වට්ටතියෙව. සන්තිපෙක්ඛොති නිබ්බානසඞ්ඛාතං අච්චන්තසන්තිං පෙක්ඛන්තො ඉච්ඡන්තො පත්ථයන්තොති.

Da dachte der Erhabene: „Diese Gottheit spricht über den Kreislauf des Daseins (vaṭṭakatha), der nicht zur Befreiung führt.“ Um ihr den Ausweg aus dem Kreislauf (vivaṭṭa) zu zeigen, sprach er die zweite Strophe. Darin bedeutet „lokāmisa“ (weltlicher Köder) zweierlei: im übertragenen Sinne (pariyāyena) und im eigentlichen Sinne (nippariyāyena). Im übertragenen Sinne ist der dreifache Daseinskreislauf (tebhūmakavaṭṭa) der weltliche Köder; im eigentlichen Sinne sind es die vier Requisiten (paccaya). Hier ist der weltliche Köder im übertragenen Sinne gemeint; aber auch die eigentliche Bedeutung ist durchaus passend. „Santipekkho“ bedeutet: nach dem Frieden Ausschau haltend, das heißt nach dem als Nibbāna bekannten, endgültigen Frieden strebend, ihn wünschend und ersehnend.

උපනීයසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Upanīya-Sutta ist abgeschlossen.

4. අච්චෙන්තිසුත්තවණ්ණනා

4. Die Erklärung des Accenti-Sutta.

4. චතුත්ථෙ අච්චෙන්තීති අතික්කමන්ති. කාලාති පුරෙභත්තාදයො කාලා. තරයන්ති රත්තියොති රත්තියො අතික්කමමානා පුග්ගලං මරණූපගමනාය තරයන්ති සීඝං සීඝං ගමයන්ති. වයොගුණාති පඨමමජ්ඣිමපච්ඡිමවයානං ගුණා, රාසයොති අත්ථො. ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, අහතානං වත්ථානං දිගුණං සඞ්ඝාටි’’න්ති (මහාව. 348) එත්ථ හි පටලට්ඨො ගුණට්ඨො. ‘‘සතගුණා දක්ඛිණා පාටිකඞ්ඛිතබ්බා’’ති (ම. නි. 3.379) එත්ථ ආනිසංසට්ඨො. ‘‘අන්තං අන්තගුණ’’න්ති එත්ථ කොට්ඨාසට්ඨො. ‘‘කයිරා මාලාගුණෙ බහූ’’ති (ධ. ප. 53) එත්ථ රාසට්ඨො. ‘‘පඤ්ච කාමගුණා’’ති එත්ථ බන්ධනට්ඨො. ඉධ පන රාසට්ඨො ගුණට්ඨො. තස්මා වයොගුණාති වයොරාසයො වෙදිතබ්බා. අනුපුබ්බං ජහන්තීති අනුපටිපාටියා පුග්ගලං ජහන්ති. මජ්ඣිමවයෙ ඨිතං හි පඨමවයො ජහති, පච්ඡිමවයෙ ඨිතං ද්වෙ පඨමමජ්ඣිමා ජහන්ති, මරණක්ඛණෙ පන තයොපි වයා ජහන්තෙව. එතං භයන්ති එතං කාලානං අතික්කමනං, රත්තිදිවානං තරිතභාවො, වයොගුණානං ජහනභාවොති තිවිධං භයං. සෙසං පුරිමසදිසමෙවාති.

4. Im vierten Sutta bedeutet „accenti“: sie vergehen. „Kālā“ (Zeiten) bezieht sich auf die Zeiten wie vor dem Mittagessen usw. „Tarayanti rattiyo“ bedeutet: Die vergehenden Nächte treiben die Person dem Tod entgegen, sie lassen sie schnell, sehr schnell dahingehen. „Vayoguṇā“ bedeutet die Phasen oder Abschnitte des ersten, mittleren und letzten Lebensalters; die Bedeutung ist „Ansammlungen“ (rāsa). In dem Satz: „Ich erlaube, ihr Mönche, ein doppeltes (diguṇa) Übergewand aus ungenutzten Stoffen“ (Vin. I, 348) hat das Wort „guṇa“ die Bedeutung von „Lage“ oder „Schicht“ (paṭala). In dem Satz: „Eine hundertfache (sataguṇā) Gabe ist zu erwarten“ (M. III, 379) hat es die Bedeutung von „Segen/Nutzen“ (ānisaṃsa). In dem Ausdruck: „Die Gedärme und das Gekröse (antaguṇa)“ hat es die Bedeutung von „Teil“ oder „Abschnitt“ (koṭṭhāsa). In dem Satz: „Man sollte viele Blumengirlanden (mālāguṇa) winden“ (Dhp. 53) hat es die Bedeutung von „Menge/Ansammlung“ (rāsa). In dem Ausdruck: „Die pfünf Stränge der Sinnlichkeit (kāmaguṇa)“ hat es die Bedeutung von „Fessel/Bindung“ (bandhana). Hier jedoch hat das Wort „guṇa“ die Bedeutung von „Menge/Ansammlung“ (rāsa). Daher ist unter „vayoguṇā“ die Gesamtheit der Lebensalter (vayorāsayo) zu verstehen. „Anupubbaṃ jahanti“ bedeutet: Sie verlassen die Person nacheinander. Wenn man im mittleren Lebensalter steht, verlässt einen das erste Lebensalter; steht man im letzten Lebensalter, verlassen einen die beiden Lebensalter, das erste und das mittlere. Im Moment des Todes verlassen einen jedoch alle drei Lebensalter. „Etaṃ bhayaṃ“ (diese Gefahr) bezieht sich auf das Vergehen der Zeiten, das Dahineilen von Tag und Nacht sowie das Schwinden der Lebensalter – dies ist die dreifache Gefahr. Der Rest ist genau wie im vorherigen Sutta.

අච්චෙන්තිසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Accenti-Sutta ist abgeschlossen.

5. කතිඡින්දසුත්තවණ්ණනා

5. Die Erklärung des Katichinda-Sutta.

5. පඤ්චමෙ [Pg.23] කති ඡින්දෙති ඡින්දන්තො කති ඡින්දෙය්‍ය. සෙසපදෙසුපි එසෙව නයො. එත්ථ ච ‘‘ඡින්දෙ ජහෙ’’ති අත්ථතො එකං. ගාථාබන්ධස්ස පන මට්ඨභාවත්ථං අයං දෙවතා සද්දපුනරුත්තිං වජ්ජයන්තී එවමාහ. කති සඞ්ගාතිගොති කති සඞ්ගෙ අතිගතො, අතික්කන්තොති අත්ථො. සඞ්ගාතිකොතිපි පාඨො, අයමෙව අත්ථො. පඤ්ච ඡින්දෙති ඡින්දන්තො පඤ්ච ඔරම්භාගියසංයොජනානි ඡින්දෙය්‍ය. පඤ්ච ජහෙති ජහන්තො පඤ්චුද්ධම්භාගියසංයොජනානි ජහෙය්‍ය. ඉධාපි ඡින්දනඤ්ච ජහනඤ්ච අත්ථතො එකමෙව, භගවා පන දෙවතාය ආරොපිතවචනානුරූපෙනෙව එවමාහ. අථ වා පාදෙසු බද්ධපාසසකුණො විය පඤ්චොරම්භාගියසංයොජනානි හෙට්ඨා ආකඩ්ඪමානාකාරානි හොන්ති, තානි අනාගාමිමග්ගෙන ඡින්දෙය්‍යාති වදති. හත්ථෙහි ගහිතරුක්ඛසාඛා විය පඤ්චුද්ධම්භාගියසංයොජනානි උපරි ආකඩ්ඪමානාකාරානි හොන්ති, තානි අරහත්තමග්ගෙන ජහෙය්‍යාති වදති. පඤ්ච චුත්තරි භාවයෙති එතෙසං සංයොජනානං ඡින්දනත්ථාය චෙව පහානත්ථාය ච උත්තරි අතිරෙකං විසෙසං භාවෙන්තො සද්ධාපඤ්චමානි ඉන්ද්‍රියානි භාවෙය්‍යාති අත්ථො. පඤ්ච සඞ්ගාතිගොති රාගසඞ්ගො දොසසඞ්ගො මොහසඞ්ගො මානසඞ්ගො දිට්ඨිසඞ්ගොති ඉමෙ පඤ්ච සඞ්ගෙ අතික්කන්තො. ඔඝතිණ්ණොති වුච්චතීති චතුරොඝතිණ්ණොති කථීයති. ඉමාය පන ගාථාය පඤ්චින්ද්‍රියානි ලොකියලොකුත්තරානි කථිතානීති.

5. Im fünften Sutta bedeutet „kati chinde“: Wie viele sollte man durchschneiden? Bei den übrigen Begriffen gilt dieselbe Methode. Hierbei sind „chinde“ (durchschneiden) und „jahe“ (aufgeben) von der Bedeutung her identisch. Um jedoch die Strophe klangvoll und elegant zu gestalten, hat die Gottheit eine Wortwiederholung vermieden und sich so ausgedrückt. „Kati saṅgātigo“ bedeutet: Wie viele Anhaftungen (saṅga) hat er überschritten oder überwunden? Es gibt auch die Lesart „saṅgātikot“, was dieselbe Bedeutung hat. „Pañca chinde“ bedeutet: Beim Durchschneiden sollte man die fünf niederen Fesseln (orambhāgiyasaṃyojana) durchschneiden. „Pañca jahe“ bedeutet: Beim Aufgeben sollte man die fünf höheren Fesseln (uddhambhāgiyasaṃyojana) aufgeben. Auch hier sind das Durchschneiden und das Aufgeben von der Bedeutung her völlig gleich, doch der Erhabene sprach so, um sich der von der Gottheit vorgegebenen Ausdrucksweise anzupassen. Alternativ kann man sagen: Wie ein Vogel, der an den Füßen in einer Schlinge gefangen ist, ziehen die fünf niederen Fesseln einen nach unten (in die Sinnenwelt); er sagt, dass man diese mit dem Pfad der Nichtwiederkehr (anāgāmimagga) durchschneiden soll. Wie ein Ast, den man mit den Händen greift, ziehen die fünf höheren Fesseln einen nach oben (in die feinstofflichen und immateriellen Welten); er sagt, dass man diese mit dem Pfad der Heiligkeit (arahattamagga) aufgeben soll. „Pañca cuttari bhāvaye“ bedeutet: Um diese Fesseln zu durchschneiden und aufzugeben, sollte man darüber hinaus vorzüglich die fünf Fähigkeiten (indriya) entfalten, die mit dem Vertrauen (saddhā) als erstem beginnen. „Pañca saṅgātigo“ bedeutet: einer, der diese fünf Anhaftungen überwunden hat – nämlich die Anhaftung an Gier (rāga), Hass (dosa), Verblendung (moha), Dünkel (māna) und falsche Ansichten (diṭṭhi). „Oghatiṇṇoti vuccati“ bedeutet: Es wird von ihm gesagt, dass er die vier Ströme (ogha) überquert hat. In dieser Strophe werden also die fünf Fähigkeiten (indriya) beschrieben, sowohl die weltlichen (lokiya) als auch die überweltlichen (lokuttara).

කතිඡින්දසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Katichinda-Sutta ist abgeschlossen.

6. ජාගරසුත්තවණ්ණනා

6. Die Erklärung des Jāgara-Sutta.

6. ඡට්ඨෙ ජාගරතන්ති ජාගරන්තානං. පඤ්ච ජාගරතන්ති විස්සජ්ජනගාථායං පන සද්ධාදීසු පඤ්චසු ඉන්ද්‍රියෙසු ජාගරන්තෙසු පඤ්ච නීවරණා සුත්තා නාම. කස්මා? යස්මා තංසමඞ්ගීපුග්ගලො යත්ථ කත්ථචි නිසින්නො වා ඨිතො වා අරුණං උට්ඨපෙන්තොපි පමාදතාය අකුසලසමඞ්ගිතාය සුත්තො නාම හොති. එවං සුත්තෙසු පඤ්චසු නීවරණෙසු පඤ්චින්ද්‍රියානි ජාගරානි නාම. කස්මා[Pg.24]? යස්මා තංසමඞ්ගීපුග්ගලො යත්ථ කත්ථචි නිපජ්ජිත්වා නිද්දායන්තොපි අප්පමාදතාය කුසලසමඞ්ගිතාය ජාගරො නාම හොති. පඤ්චහි පන නීවරණෙහෙව කිලෙසරජං ආදියති ගණ්හාති පරාමසති. පුරිමා හි කාමච්ඡන්දාදයො පච්ඡිමානං පච්චයා හොන්තීති පඤ්චහි ඉන්ද්‍රියෙහි පරිසුජ්ඣතීති අයමත්ථො වෙදිතබ්බො. ඉධාපි පඤ්චින්ද්‍රියානි ලොකියලොකුත්තරානෙව කථිතානීති.

6. Im sechsten Sutta bedeutet „jāgarataṃ“: der Wachenden. In der Antwortstrophe zu „pañca jāgarataṃ“ heißt es jedoch, dass die fünf Hemmnisse (nīvaraṇa) schlafen, wenn die fünf Fähigkeiten (indriya), beginnend mit Vertrauen (saddhā), wach sind. Warum? Weil ein Mensch, der von diesen Hemmnissen beherrscht wird, selbst wenn er irgendwo sitzt oder steht und bis zum Morgengrauen wacht, aufgrund seiner Nachlässigkeit und seines Verweilens im Unheilsamen als „schlafend“ gilt. Wenn ebenso die fünf Hemmnisse schlafen, gelten die fünf Fähigkeiten als wach. Warum? Weil ein Mensch, der mit diesen Fähigkeiten ausgestattet ist, selbst wenn er irgendwo liegt und schläft, aufgrund seiner Achtsamkeit und seines Verweilens im Heilsamen als „wach“ gilt. Nur durch die fünf Hemmnisse nimmt man den Schmutz der Befleckungen (kilesaraja) auf, ergreift ihn und klammert sich an ihn. Da die früheren Zustände wie Sinnenlust (kāmacchanda) usw. die Bedingungen für die nachfolgenden sind, ist die Aussage „durch die fünf Fähigkeiten wird man völlig gereinigt“ in diesem Sinne zu verstehen. Auch hier sind mit den fünf Fähigkeiten sowohl die weltlichen als auch die überweltlichen gemeint.

ජාගරසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Jāgara-Sutta ist abgeschlossen.

7. අප්පටිවිදිතසුත්තවණ්ණනා

7. Die Erklärung des Appaṭividita-Sutta.

7. සත්තමෙ ධම්මාති චතුසච්චධම්මා. අප්පටිවිදිතාති ඤාණෙන අප්පටිවිද්ධා. පරවාදෙසූති ද්වාසට්ඨිදිට්ඨිගතවාදෙසු. තෙ හි ඉතො පරෙසං තිත්ථියානං වාදත්තා පරවාදා නාම. නීයරෙති අත්තනො ධම්මතායපි ගච්ඡන්ති, පරෙනපි නීයන්ති. තත්ථ සයමෙව සස්සතාදීනි ගණ්හන්තා ගච්ඡන්ති නාම, පරස්ස වචනෙන තානි ගණ්හන්තා නීයන්ති නාම. කාලො තෙසං පබුජ්ඣිතුන්ති තෙසං පුග්ගලානං පබුජ්ඣිතුං අයං කාලො. ලොකස්මිඤ්හි බුද්ධො උප්පන්නො, ධම්මො දෙසියති, සඞ්ඝො සුප්පටිපන්නො, පටිපදා භද්දිකා, ඉමෙ ච පන මහාජනා වට්ටෙ සුත්තා නප්පබුජ්ඣන්තීති දෙවතා ආහ. සම්බුද්ධාති සම්මා හෙතුනා කාරණෙන බුද්ධා. චත්තාරො හි බුද්ධා – සබ්බඤ්ඤුබුද්ධො, පච්චෙකබුද්ධො, චතුසච්චබුද්ධො, සුතබුද්ධොති. තත්ථ සමතිංසපාරමියො පූරෙත්වා සම්මාසම්බොධිං පත්තො සබ්බඤ්ඤුබුද්ධො නාම. කප්පසතසහස්සාධිකානි ද්වෙ අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යානි පාරමියො පූරෙත්වා සයම්භුතං පත්තො පච්චෙකබුද්ධො නාම. අවසෙසා ඛීණාසවා චතුසච්චබුද්ධා නාම. බහුස්සුතො සුතබුද්ධො නාම. ඉමස්මිං අත්ථෙ තයොපි පුරිමා වට්ටන්ති. සම්මදඤ්ඤාති සම්මා හෙතුනා කාරණෙන ජානිත්වා. චරන්ති විසමෙ සමන්ති විසමෙ වා ලොකසන්නිවාසෙ විසමෙ වා සත්තනිකායෙ විසමෙ වා කිලෙසජාතෙ සමං චරන්තීති.

7. Im siebten Sutta bedeutet 'dhammā' die vier edlen Wahrheiten. 'Appaṭividitā' bedeutet mit Erkenntnis nicht durchdrungen. 'Paravādesūti' bedeutet in den zweiundsechzig falschen Ansichten. Denn diese werden, da sie die Lehren von anderen Sektenstiftern außerhalb dieser Lehre sind, 'fremde Lehren' genannt. 'Nīyareti' bedeutet: Sie gehen durch ihre eigene Natur oder werden auch von anderen geleitet. Darunter gehen jene, die von selbst Theorien wie die Ewigkeitstheorie ergreifen, von selbst; jene, die diese auf das Wort eines anderen hin ergreifen, werden geleitet. 'Kālo tesaṃ pabujjhitun' bedeutet, dies ist die Zeit für diese Personen, um aus dem Schlaf der Nachlässigkeit zu erwachen. Denn in der Welt ist ein Buddha erschienen, das Dhamma wird gelehrt, der Sangha übt gut, der Pfad ist heilsam; doch diese große Menschenmenge schläft im Kreislauf der Wiedergeburten und erwacht nicht – so sprach die Gottheit. 'Sambuddhā' bedeutet solche, die durch die richtige Ursache und den richtigen Grund vollkommen erwacht sind. Es gibt nämlich vier Arten von Buddhas: der allwissende Buddha, der Paccekabuddha, der Vier-Wahrheiten-Buddha und der gelehrte Buddha. Darunter ist derjenige, der die dreißig Vollkommenheiten erfüllt und die vollkommene Selbst-Erleuchtung erlangt hat, ein allwissender Buddha. Derjenige, der die Vollkommenheiten über einhunderttausend Äonen und zwei Unzählbare hinweg erfüllt und die Selbstwerdung erlangt hat, ist ein Paccekabuddha. Die übrigen Triebversiegten heißen Vier-Wahrheiten-Buddhas. Ein Vielwissender heißt gelehrter Buddha. In diesem Sinne sind auch die ersten drei angemessen. 'Sammadaññā' bedeutet mit der richtigen Ursache und dem richtigen Grund erkannt habend. 'Caranti visame saman' bedeutet, sie wandeln gleichmäßig in der unebenen Welt der Menschen, in der unebenen Schar der Lebewesen oder inmitten der unebenen Befleckungen.

අප්පටිවිදිතසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Appaṭividita-Suttas ist abgeschlossen.

8. සුසම්මුට්ඨසුත්තවණ්ණනා

8. Die Erklärung des Susammuṭṭha-Suttas.

8. අට්ඨමෙ [Pg.25] සුසම්මුට්ඨාති පඤ්ඤාය අප්පටිවිද්ධභාවෙනෙව සුනට්ඨා. යථා හි ද්වෙ ඛෙත්තානි කසිත්වා, එකං වපිත්වා, බහුධඤ්ඤං අධිගතස්ස අවාපිතඛෙත්තතො අලද්ධං සන්ධාය ‘‘බහුං මෙ ධඤ්ඤං නට්ඨ’’න්ති වදන්තො අලද්ධමෙව ‘‘නට්ඨ’’න්ති වදති, එවමිධාපි අප්පටිවිදිතාව සුසම්මුට්ඨා නාම. අසම්මුට්ඨාති පඤ්ඤාය පටිවිද්ධභාවෙනෙව අනට්ඨා. සෙසං පුරිමසදිසමෙවාති.

8. Im achten Sutta bedeutet 'susammuṭṭhā' aufgrund des Nicht-Durchdringens mit Weisheit gänzlich verloren. Gleichwie jemand, der zwei Felder gepflügt hat, eines davon besät hat und reichen Ertrag erzielt hat, in Bezug auf das nicht besäte Feld, von dem er nichts erhalten hat, sagt: 'Viel Getreide ist mir verloren gegangen', und somit das, was er gar nicht erst erhalten hat, als 'verloren' bezeichnet; ebenso wird auch hier das bloße Nicht-Durchdringen als 'völlig verloren' bezeichnet. 'Asammuṭṭhā' bedeutet durch das Durchdringen mit Weisheit nicht verloren. Der Rest ist ebenso wie im vorherigen Sutta zu verstehen.

සුසම්මුට්ඨසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Susammuṭṭha-Suttas ist abgeschlossen.

9. මානකාමසුත්තවණ්ණනා

9. Die Erklärung des Mānakāma-Suttas.

9. නවමෙ මානකාමස්සාති මානං කාමෙන්තස්ස ඉච්ඡන්තස්ස. දමොති එවරූපස්ස පුග්ගලස්ස සමාධිපක්ඛිකො දමො නත්ථීති වදති. ‘‘සච්චෙන දන්තො දමසා උපෙතො, වෙදන්තගූ වුසිතබ්‍රහ්මචරියො’’ති (සං. නි. 1.195) එත්ථ හි ඉන්ද්‍රියසංවරො දමොති වුත්තො. ‘‘යදි සච්චා දමා චාගා, ඛන්ත්‍යා භිය්‍යොධ විජ්ජතී’’ති (සං. නි. 1.246; සු. නි. 191) එත්ථ පඤ්ඤා. ‘‘දානෙන දමෙන සංයමෙන සච්චවජ්ජෙන අත්ථි පුඤ්ඤං, අත්ථි පුඤ්ඤස්ස ආගමො’’ති (සං. නි. 4.365) එත්ථ උපොසථකම්මං. ‘‘සක්ඛිස්සසි ඛො ත්වං, පුණ්ණ, ඉමිනා දමූපසමෙන සමන්නාගතො සුනාපරන්තස්මිං ජනපදෙ විහරිතු’’න්ති (සං. නි. 4.88; ම. නි. 3.396) එත්ථ අධිවාසනඛන්ති. ඉමස්මිං පන සුත්තෙ දමොති සමාධිපක්ඛිකධම්මානං එතං නාමං. තෙනෙවාහ – ‘‘න මොනමත්ථි අසමාහිතස්සා’’ති. තත්ථ මොනන්ති චතුමග්ගඤාණං, තඤ්හි මුනාතීති මොනං, චතුසච්චධම්මෙ ජානාතීති අත්ථො. මච්චුධෙය්‍යස්සාති තෙභූමකවට්ටස්ස. තඤ්හි මච්චුනො පතිට්ඨානට්ඨෙන මච්චුධෙය්‍යන්ති වුච්චති. පාරන්ති තස්සෙව පාරං නිබ්බානං. තරෙය්‍යාති පටිවිජ්ඣෙය්‍ය පාපුණෙය්‍ය වා. ඉදං වුත්තං හොති – එකො අරඤ්ඤෙ විහරන්තො පමත්තො පුග්ගලො මච්චුධෙය්‍යස්ස පාරං න තරෙය්‍ය න පටිවිජ්ඣෙය්‍ය න පාපුණෙය්‍යාති.

9. Im neunten Sutta bedeutet 'mānakāmassā' für denjenigen, der nach Stolz verlangt oder ihn begehrt. 'Damo' bedeutet, er sagt, dass es für eine solche Person keine Selbstbezähmung gibt, die der Konzentration förderlich ist. In dieser Passage: 'Gezähmt durch Wahrheit, ausgestattet mit Selbstbezähmung, der das Ende des Wissens erreicht hat, der das heilige Leben gelebt hat', wird die Zügelung der Sinne als 'Bezähmung' bezeichnet. In dieser Passage: 'Wenn Wahrheit, Bezähmung, Großzügigkeit und Geduld hier reichlich vorhanden sind', bedeutet 'Bezähmung' Weisheit. In dieser Passage: 'Durch Geben, Bezähmung, Selbstbeherrschung und wahrhaftige Rede entsteht Verdienst, und das Kommen des Verdienstes ist gewiss', bedeutet 'Bezähmung' das Einhalten der Uposatha-Gelübde. In dieser Passage: 'Wirst du wohl in der Lage sein, Puṇṇa, ausgestattet mit dieser Geduld und Ruhe der Selbstbezähmung, im Lande Sunāparanta zu leben?', bedeutet 'Bezähmung' ertragende Geduld. In diesem Sutta jedoch ist 'damo' der Name für die der Konzentration förderlichen Faktoren. Deswegen sprach er: 'Es gibt keine Weisheit für den Unkonzentrierten'. Darin bedeutet 'mona' das Wissen der vier Pfade. Denn es erkennt, daher heißt es 'Mona'; der Sinn ist, dass es die vier edlen Wahrheiten erkennt. 'Maccudheyyassā' bezieht sich auf den Kreislauf der drei Existenzebenen. Denn dieser wird 'Reich des Todes' genannt, weil er die Stätte des Todes ist. 'Pāraṃ' bedeutet das jenseitige Ufer eben dieses Reiches des Todes, nämlich das Nibbāna. 'Tareyyā' bedeutet möge durchdringen oder erlangen. Dies ist damit gesagt: Eine unachtsame Person, die allein im Wald lebt, kann das jenseitige Ufer des Reiches des Todes nicht überschreiten, nicht durchdringen und nicht erlangen.

මානං පහායාති අරහත්තමග්ගෙන නවවිධමානං පජහිත්වා. සුසමාහිතත්තොති උපචාරප්පනාසමාධීහි සුට්ඨු සමාහිතත්තො. සුචෙතසොති ඤාණසම්පයුත්තතාය [Pg.26] සුන්දරචිත්තො. ඤාණවිප්පයුත්තචිත්තෙන හි සුචෙතසොති න වුච්චති, තස්මා ඤාණසම්පයුත්තෙන සුචෙතසො හුත්වාති අත්ථො. සබ්බධි විප්පමුත්තොති සබ්බෙසු ඛන්ධායතනාදීසු විප්පමුත්තො හුත්වා. තරෙය්‍යාති එත්ථ තෙභූමකවට්ටං සමතික්කමන්තො නිබ්බානං පටිවිජ්ඣන්තො තරතීති පටිවෙධතරණං නාම වුත්තං. ඉති ඉමාය ගාථාය තිස්සො සික්ඛා කථිතා හොන්ති. කථං – මානො නාමායං සීලභෙදනො, තස්මා ‘‘මානං පහායා’’ති ඉමිනා අධිසීලසික්ඛා කථිතා හොති. ‘‘සුසමාහිතත්තො’’ති ඉමිනා අධිචිත්තසික්ඛා. ‘‘සුචෙතසො’’ති එත්ථ චිත්තෙන පඤ්ඤා දස්සිතා, තස්මා ඉමිනා අධිපඤ්ඤාසික්ඛා කථිතා. අධිසීලඤ්ච නාම සීලෙ සති හොති, අධිචිත්තං චිත්තෙ සති, අධිපඤ්ඤා පඤ්ඤාය සති. තස්මා සීලං නාම පඤ්චපි දසපි සීලානි, පාතිමොක්ඛසංවරො අධිසීලං නාමාති වෙදිතබ්බං. අට්ඨ සමාපත්තියො චිත්තං, විපස්සනාපාදකජ්ඣානං අධිචිත්තං. කම්මස්සකතඤාණං පඤ්ඤා, විපස්සනා අධිපඤ්ඤා. අනුප්පන්නෙපි හි බුද්ධුප්පාදෙ පවත්තතීති පඤ්චසීලං දසසීලං සීලමෙව, පාතිමොක්ඛසංවරසීලං බුද්ධුප්පාදෙයෙව පවත්තතීති අධිසීලං. චිත්තපඤ්ඤාසුපි එසෙව නයො. අපිච නිබ්බානං පත්ථයන්තෙන සමාදින්නං පඤ්චසීලම්පි දසසීලම්පි අධිසීලමෙව. සමාපන්නා අට්ඨ සමාපත්තියොපි අධිචිත්තමෙව. සබ්බම්පි වා ලොකියසීලං සීලමෙව, ලොකුත්තරං අධිසීලං. චිත්තපඤ්ඤාසුපි එසෙව නයොති. ඉති ඉමාය ගාථාය සමොධානෙත්වා තිස්සො සික්ඛා සකලසාසනං කථිතං හොතීති.

'Mānaṃ pahāyā' bedeutet, nachdem er den neunfachen Stolz durch den Pfad der Arahantschaft überwunden hat. 'Susamāhitatto' bedeutet mit einem Geist, der durch die Annäherungs- und die Vollkonzentration gut gesammelt ist. 'Sucetaso' bedeutet mit einem schönen Geist aufgrund der Verbindung mit Wissen. Denn ein Geist, der von Wissen getrennt ist, wird nicht als 'guter Geist' bezeichnet. Daher bedeutet es: nachdem man durch die Verbindung mit Wissen einen guten Geist erlangt hat. 'Sabbadhi vippamutto' bedeutet, nachdem man in Bezug auf alle Aggregate, Sinnesgrundlagen usw. befreit worden ist. In Bezug auf 'tareyyā' ist hier das 'Überschreiten durch Durchdringung' gemeint, indem man den Kreislauf der drei Existenzebenen überwindet und Nibbāna durchdringt. So werden mit dieser Strophe die drei Schulungen dargelegt. Wie? Stolz zerstört die Tugend. Daher wird mit den Worten 'nachdem er den Stolz aufgegeben hat' die höhere Tugendschulung dargelegt. Mit dem Wort 'mit wohlgesammeltem Geist' wird die höhere Geistesstärkung dargelegt. Bei dem Wort 'mit gutem Geist' wird durch den Geist die Weisheit aufgezeigt; daher wird mit diesem Wort die höhere Weisheitsschulung dargelegt. Und die höhere Tugend existiert, wenn Tugend vorhanden ist; der höhere Geist, wenn Geist vorhanden ist; die höhere Weisheit, wenn Weisheit vorhanden ist. Daher ist zu wissen: Unter 'Tugend' versteht man die fünf oder zehn Gelübde; die höhere Tugend ist die Zügelung der Ordensregeln. Die acht Errungenschaften sind der 'Geist', und die Vertiefung, die als Grundlage für die Hellsicht dient, ist der 'höhere Geist'. Das Wissen um die Eigenverantwortung für das Kamma ist 'Weisheit', und die Hellseherische Einsicht ist die 'höhere Weisheit'. Denn da sie auch dann fortbestehen, wenn kein Buddha erschienen ist, sind die fünf und die zehn Gelübde bloß 'Tugend'; das Tugendgelübde der Ordensregeln existiert jedoch nur zur Zeit des Erscheinens eines Buddhas, daher ist es 'höhere Tugend'. Ebenso verhält es sich bei Geist und Weisheit. Überdies sind die fünf und zehn Gelübde, die von jemandem auf sich genommen wurden, der nach Nibbāna strebt, ebenfalls 'höhere Tugend'. Auch die acht Errungenschaften, in die jemand eintritt, der nach Nibbāna strebt, sind 'höherer Geist'. Oder aber: Jede weltliche Tugend ist bloß 'Tugend', während die überweltliche die 'höhere Tugend' ist. Ebenso verhält es sich bei Geist und Weisheit. So wird durch das Zusammenfassen der drei Schulungen in dieser Strophe die gesamte Lehre dargelegt.

මානකාමසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Mānakāma-Suttas ist abgeschlossen.

10. අරඤ්ඤසුත්තවණ්ණනා

10. Die Erklärung des Arañña-Suttas.

10. දසමෙ සන්තානන්ති සන්තකිලෙසානං, පණ්ඩිතානං වා. ‘‘සන්තො හවෙ සබ්භි පවෙදයන්ති (ජා. 2.21.413), දූරෙ සන්තො පකාසන්තී’’තිආදීසු (ධ. ප. 304) හි පණ්ඩිතාපි සන්තොති වුත්තා. බ්‍රහ්මචාරිනන්ති සෙට්ඨචාරීනං මග්ගබ්‍රහ්මචරියවාසං වසන්තානං. කෙන වණ්ණො පසීදතීති කෙන කාරණෙන ඡවිවණ්ණො පසීදතීති පුච්ඡති. කස්මා පනෙසා එවං පුච්ඡති? එසා කිර වනසණ්ඩවාසිකා භුම්මදෙවතා ආරඤ්ඤකෙ භික්ඛූ පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තෙ අරඤ්ඤං පවිසිත්වා [Pg.27] රත්තිට්ඨානදිවාට්ඨානෙසු මූලකම්මට්ඨානං ගහෙත්වා නිසින්නෙ පස්සති. තෙසඤ්ච එවං නිසින්නානං බලවචිත්තෙකග්ගතා උප්පජ්ජති. තතො විසභාගසන්තති වූපසම්මති, සභාගසන්තති ඔක්කමති, චිත්තං පසීදති. චිත්තෙ පසන්නෙ ලොහිතං පසීදති, චිත්තසමුට්ඨානානි උපාදාරූපානි පරිසුද්ධානි හොන්ති, වණ්ටා පමුත්තතාලඵලස්ස විය මුඛස්ස වණ්ණො හොති. තං දිස්වා දෙවතා චින්තෙසි – ‘‘සරීරවණ්ණො නාමායං පණීතානි රසසම්පන්නානි භොජනානි සුඛසම්ඵස්සානි නිවාසනපාපුරණසයනානි උතුසුඛෙ තෙභූමිකාදිභෙදෙ ච පාසාදෙ මාලාගන්ධවිලෙපනාදීනි ච ලභන්තානං පසීදති, ඉමෙ පන භික්ඛූ පිණ්ඩාය චරිත්වා මිස්සකභත්තං භුඤ්ජන්ති, විරළමඤ්චකෙ වා ඵලකෙ වා සිලාය වා සයනානි කප්පෙන්ති, රුක්ඛමූලාදීසු වා අබ්භොකාසෙ වා වසන්ති, කෙන නු ඛො කාරණෙන එතෙසං වණ්ණො පසීදතී’’ති. තස්මා පුච්ඡි.

10. Im zehnten [Sutta] bedeutet 'santānaṃ': derjenigen, deren Befleckungen beruhigt sind (santakilesānaṃ), oder der Weisen (paṇḍitānaṃ). Denn auch Weise werden in Passagen wie 'Wahrlich, die Guten verkünden es den Guten; weithin leuchten die Guten' als 'santo' (die Guten/Weisen) bezeichnet. 'Brahmacārinaṃ' bedeutet: derer, die den edlen Lebenswandel führen, die im heiligen Wandel des Pfades leben. 'Kena vaṇṇo pasīdati' fragt: 'Durch welche Ursache klärt sich die Hautfarbe (der Teint) auf?' Warum aber fragt sie auf diese Weise? Es heißt, diese im Waldgebüsch lebende Erdgöttin (bhummadevatā) sieht die im Wald lebenden Mönche, wie sie nach dem Mahl, nach der Rückkehr vom Almosengang, in den Wald gehen, sich an ihren Nacht- und Tagesplätzen niederlassen und, das grundlegende Meditationsobjekt (mūlakammaṭṭhāna) aufnehmend, dasitzen. Bei denen, die so dasitzen, entsteht eine starke Einpunktigkeit des Geistes. Dadurch beruhigt sich der Fluss ungleichartiger Geisteszustände (visabhāgasantati), und der Fluss gleichartiger Geisteszustände (sabhāgasantati) tritt ein; der Geist klärt sich auf. Wenn der Geist klar ist, klärt sich das Blut auf; die vom Geist erzeugten, abgeleiteten materiellen Phänomene (upādārūpāni) werden völlig rein, und der Gesichtsteint wird wie der einer reifen, vom Stiel gelösten Palmyrafrucht. Als die Gottheit dies sah, dachte sie: 'Dieser sogenannte Körperteint klärt sich gewöhnlich bei denen auf, die vorzügliche, geschmacksintensive Speisen, sich angenehm anfühlende Kleidung, Gewänder und Betten erhalten, sowie in Palästen wohnen, die den Jahreszeiten angepasst sind, und Blumen, Düfte, Salben und Ähnliches empfangen. Diese Mönche jedoch gehen auf Almosengang, essen gemischte Speisen, bereiten sich Lagerstätten auf spärlich geflochtenen Bettchen, Brettern oder Steinen, und leben an Baumwurzeln oder unter freiem Himmel. Aus welchem Grund wohl klärt sich ihr Teint auf?' Deshalb fragte sie.

අථස්සා භගවා කාරණං කථෙන්තො දුතියං ගාථං ආහ. තත්ථ අතීතන්ති අතීතෙ අසුකො නාම රාජා ධම්මිකො අහොසි, සො අම්හාකං පණීතෙ පච්චයෙ අදාසි. ආචරියුපජ්ඣායා ලාභිනො අහෙසුං. අථ මයං එවරූපානි භොජනානි භුඤ්ජිම්හා, චීවරානි පාරුපිම්හාති එවං එකච්චෙ පච්චයබාහුල්ලිකා විය ඉමෙ භික්ඛූ අතීතං නානුසොචන්ති. නප්පජප්පන්ති නාගතන්ති අනාගතෙ ධම්මිකො රාජා භවිස්සති, ඵීතා ජනපදා භවිස්සන්ති, බහූනි සප්පිනවනීතාදීනි උප්පජ්ජිස්සන්ති, ‘‘ඛාදථ භුඤ්ජථා’’ති තත්ථ තත්ථ වත්තාරො භවිස්සන්ති, තදා මයං එවරූපානි භොජනානි භුඤ්ජිස්සාම, චීවරානි පාරුපිස්සාමාති එවං අනාගතං න පත්ථෙන්ති. පච්චුප්පන්නෙනාති යෙන කෙනචි තඞ්ඛණෙ ලද්ධෙන යාපෙන්ති. තෙනාති තෙන තිවිධෙනාපි කාරණෙන.

Daraufhin sprach der Erhabene die zweite Strophe, um ihr den Grund zu erklären. Darin bedeutet 'atītaṃ' (die Vergangenheit): 'In der Vergangenheit gab es einen gerechten König namens So-und-so; er gab uns vorzügliche Requisiten. Unsere Lehrer und Präzeptoren waren reich an Gaben. Damals aßen wir solche Speisen und trugen solche Gewänder' – so wie manche Mönche, die an Requisiten hängen, trauern diese Mönche der Vergangenheit nicht hinterher. 'Nappajappanti nāgataṃ' bedeutet: Sie sehnen sich nicht nach der Zukunft, indem sie denken: 'In Zukunft wird es einen gerechten König geben, die Provinzen werden blühend sein, reichlich Butter und Ghee werden entstehen, und hier und da wird man sagen: „Esst und genießt!“. Dann werden wir solche Speisen essen und solche Gewänder tragen' – so ersehnen sie nicht die Zukunft. 'Paccuppannena': Sie fristen ihr Leben mit dem, was gerade in diesem Moment erlangt wurde, sei es was auch immer. 'Tena' bedeutet: durch diese dreifache Ursache.

එවං වණ්ණසම්පත්තිං දස්සෙත්වා ඉදානි තස්සෙව වණ්ණස්ස විනාසං දස්සෙන්තො අනන්තරං ගාථමාහ. තත්ථ අනාගතප්පජප්පායාති අනාගතස්ස පත්ථනාය. එතෙනාති එතෙන කාරණද්වයෙන. නළොව හරිතො ලුතොති යථා හරිතො නළො ලායිත්වා උණ්හපාසාණෙ පක්ඛිත්තො සුස්සති, එවං සුස්සන්තීති.

Nachdem der Erhabene so die Vollkommenheit des Teints gezeigt hat, sprach er nun die unmittelbar darauffolgende Strophe, um den Verfall eben dieses Teints zu zeigen. Darin bedeutet 'anāgatappajappāya': durch das Sehnen nach dem Zukünftigen. 'Etena' bedeutet: durch diese beiden Ursachen (nämlich das Sehnen nach dem Zukünftigen und das Trauern um das Vergangene). 'Naḷova harito luto' bedeutet: So wie ein grünes Schilfrohr, wenn es abgeschnitten und auf einen heißen Stein geworfen wird, vertrocknet, ebenso vertrocknen sie [die Trichten/Toren] durch diese beiden Gründe.

අරඤ්ඤසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. නළවග්ගො පඨමො.

Die Erklärung des Arañña-Sutta ist abgeschlossen. Das Naḷa-Kapitel ist das erste.

2. නන්දනවග්ගො

2. Das Nandana-Kapitel

1. නන්දනසුත්තවණ්ණනා

1. Die Erklärung des Nandana-Sutta

11. නන්දනවග්ගස්ස [Pg.28] පඨමෙ තත්‍රාති තස්මිං ආරාමෙ. ඛොති බ්‍යඤ්ජනසිලිට්ඨතාවසෙන නිපාතමත්තං. භික්ඛූ ආමන්තෙසීති පරිසජෙට්ඨකෙ භික්ඛූ ජානාපෙසි. භික්ඛවොති තෙසං ආමන්තනාකාරදීපනං. භදන්තෙති පතිවචනදානං. තෙ භික්ඛූති යෙ තත්ථ සම්මුඛීභූතා ධම්මපටිග්ගාහකා භික්ඛූ. භගවතො පච්චස්සොසුන්ති භගවතො වචනං පතිඅස්සොසුං, අභිමුඛා හුත්වා සුණිංසු සම්පටිච්ඡිංසූති අත්ථො. එතදවොචාති එතං ඉදානි වත්තබ්බං ‘‘භූතපුබ්බ’’න්තිආදිවචනං අවොච. තත්ථ තාවතිංසකායිකාති තාවතිංසකායෙ නිබ්බත්තා. තාවතිංසකායො නාම දුතියදෙවලොකො වුච්චති. මඝෙන මාණවෙන සද්ධිං මචලගාමෙ කාලං කත්වා තත්ථ උප්පන්නෙ තෙත්තිංස දෙවපුත්තෙ උපාදාය කිර තස්ස දෙවලොකස්ස අයං පණ්ණත්ති ජාතාති වදන්ති. යස්මා පන සෙසචක්කවාළෙසුපි ඡ කාමාවචරදෙවලොකා අත්ථි. වුත්තම්පි චෙතං ‘‘සහස්සං චාතුමහාරාජිකානං සහස්සං තාවතිංසාන’’න්ති (අ. නි. 10.29), තස්මා නාමපණ්ණත්තියෙවෙසා තස්ස දෙවලොකස්සාති වෙදිතබ්බා. එවඤ්හි නිද්දොසං පදං හොති.

11. Im ersten Sutta des Nandana-Kapitels bedeutet 'tatrā': in jenem Park (dem Jetavana-Kloster). 'Kho' ist bloß eine Partikel zur Glättung des Satzbaus ohne eigene Bedeutung. 'Bhikkhū āmantesi' bedeutet: Er ließ es die ältesten Mönche in der Versammlung wissen. 'Bhikkhavo' ist das Aufzeigen der Art und Weise der Anrede an diese. 'Bhadante' ist das Erwidern des Rufs (Antworten). 'Te bhikkhū' bezeichnet jene Mönche, die dort anwesend waren und die Lehre empfingen. 'Bhagavato paccassosuṃ' bedeutet: Sie hörten auf das Wort des Erhabenen; sie wandten sich ihm zu, hörten zu und nahmen es an – so ist die Bedeutung. 'Etadavoca' bedeutet: Er sprach diese nun zu sagenden Worte wie 'bhūtapubbaṃ' (Es war einmal in der Vergangenheit) usw. Darin bedeutet 'tāvatiṃsakāyikā': in der Götterwelt der Dreiunddreißig wiedergeboren. Unter 'Tāvatiṃsakāya' versteht man die zweite Götterwelt. Man sagt, dass diese Bezeichnung für jene Götterwelt aufgrund der dreiunddreißig Göttersöhne entstand, die zusammen mit dem Jüngling Magha im Dorf Macala starben und dort wiedergeboren wurden. Da es jedoch auch in den übrigen Weltsystemen die sechs Götterwelten der Sinnesphäre gibt, und da auch gesagt wurde: 'Tausend der Cātumahārājika-Götter, tausend der Tāvatiṃsa-Götter', ist zu verstehen, dass dies lediglich eine Namensbezeichnung für jene Götterwelt ist. So bleibt der Begriff fehlerfrei.

නන්දනෙ වනෙති එත්ථ තං වනං පවිට්ඨෙ පවිට්ඨෙ නන්දයති තොසෙතීති නන්දනං. පඤ්චසු හි මරණනිමිත්තෙසු උප්පන්නෙසු ‘‘සම්පත්තිං පහාය චවිස්සාමා’’ති පරිදෙවමානා දෙවතා සක්කො දෙවානමින්දො ‘‘මා පරිදෙවිත්ථ, අභිජ්ජනධම්මා නාම සඞ්ඛාරා නත්ථී’’ති ඔවදිත්වා තත්ථ පවෙසාපෙති. තාසං අඤ්ඤාහි දෙවතාහි බාහාසු ගහෙත්වා පවෙසිතානම්පි තස්ස සම්පත්තිං දිස්වාව මරණසොකො වූපසම්මති, පීතිපාමොජ්ජමෙව උප්පජ්ජති. අථ තස්මිං කීළමානා එව උණ්හසන්තත්තො හිමපිණ්ඩො විය විලීයන්ති, වාතාපහතදීපසිඛා විය විජ්ඣායන්තීති එවං යංකිඤ්චි අන්තො පවිට්ඨං නන්දයති තොසෙතියෙවාති නන්දනං, තස්මිං නන්දනෙ. අච්ඡරාසඞ්ඝපරිවුතාති අච්ඡරාති දෙවධීතානං නාමං, තාසං සමූහෙන පරිවුතා.

In 'Nandane vane' (im Nandana-Hain): Hier bedeutet 'Nandana' (Erfreuer), dass dieser Hain jeden Gott erfreut und beglückt, der ihn betritt. Denn wenn die fünf Vorzeichen des Todes erscheinen, verlassen die Götter weinend ihren Reichtum und klagen: 'Wir müssen sterben!' Sakka, der Herr der Götter, belehrt sie dann mit den Worten: 'Klagt nicht, denn es gibt keine Gestaltungen (Saṅkhāras), die nicht dem Zerfall unterliegen', und lässt sie dort hineingehen. Selbst bei jenen, die von anderen Göttern an den Armen gefasst und dorthin hineingeführt werden, legt sich beim bloßen Anblick der Pracht dieses Hains der Todesschmerz, und es entsteht lauter Freude und Entzücken. Während sie dann dort spielen, vergehen sie wie ein Klumpen Schnee in der Hitze oder erlöschen wie eine vom Wind getroffene Lampenflamme. Auf diese Weise erfreut und beglückt er jeden, der ihn betritt – daher wird er 'Nandana' genannt; in diesem Nandana-Hain. 'Accharāsaṅghaparivutā' bedeutet: 'Accharā' ist der Name für die Götterstöchter; sie ist von deren Menge umgeben.

දිබ්බෙහීති දෙවලොකෙ නිබ්බත්තෙහි. පඤ්චහි කාමගුණෙහීති මනාපියරූපසද්දගන්ධරසඵොට්ඨබ්බසඞ්ඛාතෙහි පඤ්චහි කාමබන්ධනෙහි කාමකොට්ඨාසෙහි වා[Pg.29]. සමප්පිතාති උපෙතා. ඉතරං තස්සෙව වෙවචනං. පරිචාරයමානාති රමමානා, තෙසු තෙසු වා රූපාදීසු ඉන්ද්‍රියානි සඤ්චාරයමානා. තායං වෙලායන්ති තස්මිං පරිචාරණකාලෙ. සො පනස්ස දෙවපුත්තස්ස අධුනා අභිනිබ්බත්තකාලො වෙදිතබ්බො. තස්ස හි පටිසන්ධික්ඛණෙයෙව රත්තසුවණ්ණක්ඛන්ධො විය විරොචයමානො තිගාවුතප්පමාණො අත්තභාවො නිබ්බත්ති. සො දිබ්බවත්ථනිවත්ථො දිබ්බාලඞ්කාරපටිමණ්ඩිතො දිබ්බමාලාවිලෙපනධරො දිබ්බෙහි චන්දනචුණ්ණෙහි සමං විකිරියමානො දිබ්බෙහි පඤ්චහි කාමගුණෙහි ඔවුතො නිවුතො පරියොනද්ධො ලොභාභිභූතො හුත්වා ලොභනිස්සරණං නිබ්බානං අපස්සන්තො ආසභිං වාචං භාසන්තො විය මහාසද්දෙන ‘‘න තෙ සුඛං පජානන්තී’’ති ඉමං ගාථං ගායමානො නන්දනවනෙ විචරි. තෙන වුත්තං – ‘‘තායං වෙලායං ඉමං ගාථං අභාසී’’ති.

„Dibbehīti“ bedeutet: entstanden in der Deva-Welt. „Pañcahi kāmaguṇehīti“ bedeutet: mit den fünf Fesseln des Begehrens oder den Bereichen des Begehrens, die als angenehme Formen, Töne, Düfte, Geschmäcker und Berührungen bekannt sind. „Samappitā“ bedeutet: ausgestattet. Das andere Wort [„samangībhūtā“] ist nur ein Synonym für dasselbe. „Paricārayamānā“ bedeutet: sich vergnügend, oder die Sinnesorgane in den jeweiligen Objekten wie Formen usw. bewegen lassend. „Tāyaṃ velāyanti“ bedeutet: zu jener Zeit des Vergnügens. Diese Zeit sollte jedoch als der Moment der jüngsten Wiedergeburt jenes Deva-Sohnes verstanden werden. Denn in genau dem Moment seiner Wiederverknüpfung entstand sein Körper, der drei Gāvutas groß war und wie ein Block aus rotem Gold strahlte. Er war in himmlische Gewänder gehüllt, mit himmlischem Schmuck verziert, trug himmlische Blumenkränze und Salben und war gleichmäßig mit himmlischem Sandelholzpulver bestreut. Von den fünf himmlischen Sinnensobjekten bedeckt, umhüllt und umschlossen, und von Gier überwältigt, sah er das Entkommen aus der Gier – das Nibbāna – nicht. Wie einer, der majestätische Worte spricht, wanderte er mit lauter Stimme dieses Lied singend im Nandana-Hain umher: „Sie kennen kein Glück.“ Daher wurde gesagt: „Zu jener Zeit sprach er diese Strophe.“

යෙ න පස්සන්ති නන්දනන්ති යෙ තත්‍ර පඤ්චකාමගුණානුභවනවසෙන නන්දනවනං න පස්සන්ති. නරදෙවානන්ති දෙවනරානං, දෙවපුරිසානන්ති අත්ථො. තිදසානන්ති තික්ඛත්තුං දසන්නං. යසස්සිනන්ති පරිවාරසඞ්ඛාතෙන යසෙන සම්පන්නානං.

„Ye na passanti nandanaṃ“ bedeutet: jene, die dort den Nandana-Hain nicht durch das Erfahren der fünf Arten des sinnlichen Begehrens sehen. „Naradevānaṃ“ hat die Bedeutung: der Deva-Menschen, der Deva-Männer. „Tidasānaṃ“ bedeutet: der dreimal Zehn [der dreiunddreißig Götter]. „Yasassinaṃ“ bedeutet: ausgestattet mit Gefolge, das als Ruhm bezeichnet wird.

අඤ්ඤතරා දෙවතාති එකා අරියසාවිකා දෙවතා. පච්චභාසීති ‘‘අයං බාලදෙවතා ඉමං සම්පත්තිං නිච්චං අචලං මඤ්ඤති, නාස්සා ඡෙදනභෙදනවිද්ධංසනධම්මතං ජානාතී’’ති අධිප්පායං විවට්ටෙත්වා දස්සෙන්තී ‘‘න ත්වං බාලෙ’’ති ඉමාය ගාථාය පතිඅභාසි. යථා අරහතං වචොති යථා අරහන්තානං වචනං, තථා ත්වං න ජානාසීති. එවං තස්සා අධිප්පායං පටික්ඛිපිත්වා ඉදානි අරහන්තානං වචනං දස්සෙන්තී අනිච්චාතිආදිමාහ. තත්ථ අනිච්චා වත සඞ්ඛාරාති සබ්බෙ තෙභූමකසඞ්ඛාරා හුත්වා අභාවත්ථෙන අනිච්චා. උප්පාදවයධම්මිනොති උප්පාදවයසභාවා. උප්පජ්ජිත්වා නිරුජ්ඣන්තීති ඉදං පුරිමස්සෙව වෙවචනං. යස්මා වා උප්පජ්ජිත්වා නිරුජ්ඣන්ති, තස්මා උප්පාදවයධම්මිනොති. උප්පාදවයග්ගහණෙන චෙත්ථ තදනන්තරා වෙමජ්ඣට්ඨානං ගහිතමෙව හොති. තෙසං වූපසමො සුඛොති තෙසං සඞ්ඛාරානං වූපසමසඞ්ඛාතං නිබ්බානමෙව සුඛං. ඉදං අරහතං වචොති.

„Aññatarā devatā“ bedeutet: eine Deva-Frau, eine edle Jüngerin (ariya-sāvikā). „Paccabhāsīti“ [bedeutet: sie antwortete]. Indem sie die Absicht des Deva-Sohnes umkehrte und aufzeigte: „Dieser törichte Deva hält diesen Wohlstand für beständig und unbeweglich; er kennt nicht dessen Natur des Abschneidens, Zerbrechens und der Zerstörung“, entgegnete sie mit dieser Strophe: „Nicht du, oh Törichter...“ „Yathā arahataṃ vaco“ bedeutet: Wie das Wort der Arahants ist, so weißt du es nicht. Nachdem sie so seine Ansicht zurückgewiesen hatte, zeigte sie nun das Wort der Arahants auf und sprach: „Aniccā...“ (unbeständig) usw. Darin bedeutet „aniccā vata saṅkhārā“: Alle Gestaltungen der drei Daseinsebenen sind unbeständig, da sie nach dem Entstehen vergehen. „Uppādavayadhammino“ bedeutet: Sie haben die Natur des Entstehens und Vergehens. „Uppajjitvā nirujjhanti“ (sie entstehen und vergehen) ist nur ein Synonym für das Vorherige. Oder: Weil sie entstehen und vergehen, deshalb haben sie die Natur des Entstehens und Vergehens. Durch das Ergreifen von Entstehen und Vergehen ist hierbei auch der dazwischenliegende Zustand des Verweilens (vemajjhaṭṭhāna) mitgelernt. „Tesaṃ vūpasamo sukho“ bedeutet: Das Stillen dieser Gestaltungen, das als Nibbāna bezeichnet wird, ist wahrlich das Glück. Dies ist das Wort der Arahants.

නන්දනසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Nandana-Sutta ist abgeschlossen.

2. නන්දතිසුත්තවණ්ණනා

2. Erklärung des Nandati-Sutta

12. දුතියෙ [Pg.30] නන්දතීති තුස්සති අත්තමනො හොති. පුත්තිමාති බහුපුත්තො. තස්ස හි එකච්චෙ පුත්තා කසිකම්මං කත්වා ධඤ්ඤස්ස කොට්ඨෙ පූරෙන්ති, එකච්චෙ වණිජ්ජං කත්වා හිරඤ්ඤසුවණ්ණං ආහරන්ති, එකච්චෙ රාජානං උපට්ඨහිත්වා යානවාහනගාමනිගමාදීනි ලභන්ති. අථ තෙසං ආනුභාවසඞ්ඛාතං සිරිං අනුභවමානා මාතා වා පිතා වා නන්දති. ඡණදිවසාදීසු වා මණ්ඩිතපසාධිතෙ පුත්තෙ සම්පත්තිං අනුභවමානෙ දිස්වා නන්දතීති, ‘‘නන්දති පුත්තෙහි පුත්තිමා’’ති ආහ. ගොහි තථෙවාති යථා පුත්තිමා පුත්තෙහි, තථා ගොසාමිකොපි සම්පන්නං ගොමණ්ඩලං දිස්වා ගාවො නිස්සාය ගොරසසම්පත්තිං අනුභවමානො ගොහි නන්දති. උපධී හි නරස්ස නන්දනාති, එත්ථ උපධීති චත්තාරො උපධී – කාමූපධි, ඛන්ධූපධි, කිලෙසූපධි, අභිසඞ්ඛාරූපධීති. කාමාපි හි ‘‘යං පඤ්ච කාමගුණෙ පටිච්ච උප්පජ්ජති සුඛං සොමනස්සං, අයං කාමානං අස්සාදො’’ති (ම. නි. 1.166) එවං වුත්තස්ස සුඛස්ස අධිට්ඨානභාවතො ‘‘උපධියති එත්ථ සුඛ’’න්ති ඉමිනා වචනත්ථෙන උපධීති වුච්චති. ඛන්ධාපි ඛන්ධමූලකස්ස දුක්ඛස්ස අධිට්ඨානභාවතො, කිලෙසාපි අපායදුක්ඛස්ස අධිට්ඨානභාවතො, අභිසඞ්ඛාරාපි භවදුක්ඛස්ස අධිට්ඨානභාවතොති. ඉධ පන කාමූපධි අධිප්පෙතො. පඤ්ච හි කාමගුණා තෙභූමිකාදිපාසාද-උළාරසයන-වත්ථාලඞ්කාර-නාටකපරිවාරාදිවසෙන පච්චුපට්ඨිතා පීතිසොමනස්සං උපසංහරමානා නරං නන්දයන්ති. තස්මා යථා පුත්තා ච ගාවො ච, එවං ඉමෙපි උපධී හි නරස්ස නන්දනාති වෙදිතබ්බා. න හි සො නන්දති යො නිරූපධීති යො කාමගුණසම්පත්තිරහිතො දලිද්දො දුල්ලභඝාසච්ඡාදනො, න හි සො නන්දති. එවරූපො මනුස්සපෙතො ච මනුස්සනෙරයිකො ච කිං නන්දිස්සති භගවාති ආහ.

12. Im zweiten Sutta bedeutet „nandati“: er freut sich, ist frohen Mutes. „Puttimā“ bedeutet: einer mit vielen Söhnen. Denn einige der Söhne eines solchen Mannes füllen nach der Feldarbeit die Kornspeicher mit Getreide; einige treiben Handel und bringen Gold und Silber nach Hause; einige dienen dem König und erhalten Wagen, Fahrzeuge, Dörfer, Städte usw. Wenn dann die Mutter oder der Vater den Glanz erfährt, der sich aus deren Macht ergibt, freut sie oder er sich. Oder wenn sie an Festtagen die geschmückten und verzierten Söhne sehen, wie sie ihren Wohlstand genießen, freuen sie sich. Aus diesem Grund sagte der Erhabene: „Es freut sich der Vater über seine Söhne.“ „Gohī tatheva“ bedeutet: Wie der Vater sich über die Söhne freut, so freut sich auch der Rinderbesitzer über seine Rinder, wenn er eine wohlgenährte Rinderherde sieht und gestützt auf die Rinder den Reichtum an Milchprodukten genießt. „Upadhī hi narassa nandanā“: Hierbei bezeichnet „upadhi“ vier Arten von Grundlagen (upadhi) – kāmūpadhi (Grundlage des sinnlichen Begehrens), khandhūpadhi (Grundlage der Daseinsgruppen), kilesūpadhi (Grundlage der Verunreinigungen) und abhisaṅkhārūpadhi (Grundlage der karmischen Willensformationen). Auch das sinnliche Begehren (kāmā) wird im Sinne von „das Glück und die Freude, die in Abhängigkeit von den fünf Sinnensobjekten entstehen, sind der Genuss des sinnlichen Begehrens“ (M. I, 166) als „upadhi“ bezeichnet, weil es das Fundament für dieses so beschriebene Glück ist, gemäß der Worterklärung: „Hierauf gründet sich das Glück“. Die Daseinsgruppen (khandhā) werden „upadhi“ genannt, weil sie das Fundament für das auf den Daseinsgruppen beruhende Leiden (dukkha) sind; die Verunreinigungen (kilesā), weil sie das Fundament für das Leiden in den niederen Welten (apāya) sind; und die Willensformationen (abhisaṅkhārā), weil sie das Fundament für das Leiden im Daseinskreislauf (bhava) sind. Hier ist jedoch die Grundlage des sinnlichen Begehrens (kāmūpadhi) gemeint. Denn die fünf Sinnensobjekte erfreuen den Menschen, indem sie ihm in Form von Palästen auf drei Ebenen, prächtigen Lagern, Gewändern, Schmuck, Tänzern, Gefolge usw. dargeboten werden und ihm Freude und Wohlgefallen bringen. Deshalb sollte man verstehen: Wie Söhne und Rinder, so erfreuen auch diese Grundlagen (upadhī) den Menschen. „Na hi so nandati yo nirūpadhī“ bedeutet: Wer frei von der Fülle der Sinnensobjekte ist, arm ist und kaum Nahrung und Kleidung findet, der freut sich nicht. Der Erhabene sprach dies im Hinblick auf die Frage: Wie sollte ein solcher Mensch, der wie ein menschlicher Preta (Hungergeist) oder ein menschliches Höllenwesen ist, sich freuen?

ඉදං සුත්වා සත්ථා චින්තෙසි – ‘‘අයං දෙවතා සොකවත්ථුමෙව නන්දවත්ථුං කරොති, සොකවත්ථුභාවමස්සා දීපෙස්සාමී’’ති ඵලෙන ඵලං පාතෙන්තො විය තායෙව උපමාය තස්සා වාදං භින්දන්තො තමෙව ගාථං පරිවත්තෙත්වා සොචතීති ආහ. තත්ථ සොචති පුත්තෙහීති විදෙසගමනාදිවසෙන පුත්තෙසු නට්ඨෙසුපි නස්සන්තෙසුපි ඉදානි නස්සිස්සන්තීති නාසසඞ්කීපි [Pg.31] සොචති, තථා මතෙසුපි මරන්තෙසුපි චොරෙහි රාජපුරිසෙහි ගහිතෙසු වා පච්චත්ථිකානං හත්ථං උපගතෙසු වා මරණසඞ්කීපි හුත්වා සොචති. රුක්ඛපබ්බතාදීහි පතිත්වා හත්ථපාදාදීනං භෙදවසෙන භින්නෙසුපි භිජ්ජන්තෙසුපි භෙදසඞ්කීපි හුත්වා සොචති. යථා ච පුත්තෙහි පුත්තිමා, ගොසාමිකොපි තථෙව නවහාකාරෙහි ගොහි සොචති. උපධී හි නරස්ස සොචනාති යථා ච පුත්තගාවො, එවං පඤ්ච කාමගුණොපධීපි –

Als der Meister dies hörte, dachte er: „Dieser Deva macht gerade das, was eine Ursache des Kummers ist, zu einer Ursache der Freude. Ich werde ihm zeigen, dass es eine Ursache des Kummers ist.“ Wie einer, der mit einer Frucht eine andere Frucht herabschlägt, zertrümmerte er dessen Argumentation mit genau derselben Analogie, kehrte die Strophe um und sprach: „Er trauert...“ Darin bedeutet „socati puttehī“: Wenn Söhne durch Reisen in die Fremde usw. verloren gegangen sind oder verloren gehen, trauert man aus Angst vor Verlust, dass sie nun verloren gehen könnten. Ebenso trauert man aus Todesangst, wenn sie gestorben sind, im Sterben liegen, von Dieben oder königlichen Beamten gefangen genommen wurden oder in die Hände von Feinden gefallen sind. Auch wenn sie von Bäumen, Bergen usw. herabstürzen und ihre Hände, Füße usw. gebrochen sind oder brechen, trauert man aus Angst vor Verletzung. Und wie der Vater über seine Söhne, so trauert auch der Rinderbesitzer auf eben diese Weise in neunfacher Hinsicht über seine Rinder. „Upadhī hi narassa socanā“ bedeutet: Wie Söhne und Rinder, so bringen auch die fünf Grundlagen des sinnlichen Begehrens [Kummer für den Menschen] –

‘‘තස්ස චෙ කාමයානස්ස, ඡන්දජාතස්ස ජන්තුනො;

තෙ කාමා පරිහායන්ති, සල්ලවිද්ධොව රුප්පතී’’ති. (සු. නි. 773) –

„Wenn dem begehrenden Menschen, dessen Verlangen erwacht ist, jene Sinnenfreuden schwinden, leidet er, als wäre er von einem Pfeil getroffen.“ (Sn 773) –

වුත්තනයෙන නරං සොචන්ති. තස්මා නරස්ස සොචනා සොකවත්ථුකමෙවාති වෙදිතබ්බා. න හි සො සොචති, යො නිරූපධීති යස්ස පන චතුබ්බිධාපෙතෙ උපධියො නත්ථි, සො නිරුපධි මහාඛීණාසවො කිං සොචිස්සති, න සොචති දෙවතෙති.

In dieser Weise bringen sie den Menschen zum Trauern. Deshalb sollte man verstehen: Das Trauern des Menschen hat wahrlich diese Grundlagen des Kummers zur Ursache. „Na hi so socati, yo nirūpadhī“ bedeutet: Für wen jedoch diese viererlei Grundlagen nicht existieren, wie sollte dieser grundlagenlose (nirupadhi) große Arahant (khīṇāsavo) trauern? Er trauert nicht, oh Deva.

නන්දතිසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Nandati-Sutta ist abgeschlossen.

3. නත්ථිපුත්තසමසුත්තවණ්ණනා

3. Erklärung des Natthiputtasama-Suttas.

13. තතියෙ නත්ථි පුත්තසමං පෙමන්ති විරූපෙපි හි අත්තනො පුත්තකෙ සුවණ්ණබිම්බකං විය මඤ්ඤන්ති, මාලාගුළෙ විය සීසාදීසු කත්වා පරිහරමානා තෙහි ඔහදිතාපි ඔමුත්තිකාපි ගන්ධවිලෙපනපතිතා විය සොමනස්සං ආපජ්ජන්ති. තෙනාහ – ‘‘නත්ථි පුත්තසමං පෙම’’න්ති. පුත්තපෙමසමං පෙමං නාම නත්ථීති වුත්තං හොති. ගොසමිතං ධනන්ති ගොහි සමං ගොධනසමං ගොධනසදිසං අඤ්ඤං ධනං නාම නත්ථි භගවාති ආහ. සූරියසමා ආභාති සූරියාභාය සමා අඤ්ඤා ආභා නාම නත්ථීති දස්සෙති. සමුද්දපරමාති යෙ කෙචි අඤ්ඤෙ සරා නාම, සබ්බෙ තෙ සමුද්දපරමා, සමුද්දො තෙසං උත්තමො, සමුද්දසදිසං අඤ්ඤං උදකනිධානං නාම නත්ථි, භගවාති.

13. Im dritten Sutta bedeutet 'Es gibt keine Liebe wie die zu einem Sohn' (natthi puttasamaṃ pemaṃ): Denn selbst wenn ihre eigenen kleinen Kinder hässlich sind, betrachten die Eltern sie wie eine goldene Statue. Sie tragen sie wie einen Blumenkranz auf dem Kopf und an anderen Stellen, und selbst wenn die Kinder auf sie koten oder urinieren, empfinden sie Freude, als ob sie mit duftenden Salben gesalbt worden wären. Daher sagte der Erhabene: 'Es gibt keine Liebe wie die zu einem Sohn.' Damit ist gesagt, dass es keine Liebe gibt, die der Liebe zu einem Sohn gleicht. 'Rinderbesitz ist der beste Reichtum' (gosamitaṃ dhanaṃ): Der Erhabene sagte, dass es keinen anderen Reichtum gibt, der dem Rinderbesitz gleicht. 'Kein Glanz ist wie der der Sonne' (sūriyasamā ābhā): Dies zeigt, dass es kein anderes Licht gibt, das dem Glanz der Sonne gleicht. 'Das Meer ist das höchste aller Gewässer' (samuddaparamā): Der Erhabene sagte, dass alle anderen Gewässer, welche auch immer es sein mögen, das Meer als ihr Äußerstes haben, das Meer das beste unter ihnen ist und es kein anderes Wasserreservoir gibt, das dem Meer gleicht.

යස්මා පන අත්තපෙමෙන සමං පෙමං නාම නත්ථි. මාතාපිතාදයො හි ඡඩ්ඩෙත්වාපි පුත්තධීතාදයො ච අපොසෙත්වාපි සත්තා අත්තානමෙව [Pg.32] පොසෙන්ති. ධඤ්ඤෙන ච සමං ධනං නාම නත්ථි. (යදා හි සත්තා දුබ්භික්ඛා හොන්ති), තථාරූපෙ හි කාලෙ හිරඤ්ඤසුවණ්ණාදීනි ගොමහිංසාදීනිපි ධඤ්ඤග්ගහණත්ථං ධඤ්ඤසාමිකානමෙව සන්තිකං ගහෙත්වා ගච්ඡන්ති. පඤ්ඤාය ච සමා ආභා නාම නත්ථි. සූරියාදයො හි එකදෙසංයෙව ඔභාසන්ති, පච්චුප්පන්නමෙව ච තමං විනොදෙන්ති. පඤ්ඤා පන දසසහස්සිම්පි ලොකධාතුං එකප්පජ්ජොතං කාතුං සක්කොති, අතීතංසාදිපටිච්ඡාදකඤ්ච තමං විධමති. මෙඝවුට්ඨියා ච සමො සරො නාම නත්ථි. නදීවාපි හොතු තලාකාදීනි වා, වුට්ඨිසමො සරො නාම නත්ථි. මෙඝවුට්ඨියා හි පච්ඡින්නාය මහාසමුද්දො අඞ්ගුලිපබ්බතෙමනමත්තම්පි උදකං න හොති, වුට්ඨියා පන පවත්තමානාය යාව ආභස්සරභවනාපි එකොදකං හොති. තස්මා භගවා දෙවතාය පටිගාථං වදන්තො නත්ථි අත්තසමං පෙමන්තිආදිමාහාති.

Weil es jedoch wahrlich keine Liebe gibt, die der Liebe zu sich selbst (Selbstliebe) gleicht – denn Eltern verlassen manchmal sogar ihre Söhne und Töchter und ernähren sie nicht, sondern die Wesen erhalten vor allem sich selbst –; und weil es keinen Reichtum gibt, der dem Getreide gleicht – denn in Zeiten einer Hungersnot bringen die Menschen sogar Gold, Silber, Rinder, Büffel und anderes zu den Besitzern des Getreides, um Getreide zu erwerben –; und weil es kein Licht gibt, das der Weisheit gleicht – denn Sonne und andere Himmelskörper erhellen nur einen Teilbereich und vertreiben nur die Dunkelheit der Gegenwart, wohingegen die Weisheit das gesamte zehntausendfache Weltsystem in ein einziges Licht hüllen kann und die Dunkelheit, welche die Vergangenheit und andere Zeiten verhüllt, vertreibt –; und weil es kein Gewässer gibt, das dem Regen aus den Wolken gleicht – sei es ein Fluss oder ein Teich, kein Gewässer gleicht dem Regen; denn wenn der Regen ausbleibt, hat selbst der große Ozean nicht einmal so viel Wasser, dass man ein Fingerglied darin nass machen könnte, wohingegen es bei anhaltendem Regen eine einzige Wassermasse bis hinauf zur Ābhassara-Welt gibt –: darum sprach der Erhabene, als er der Gottheit mit einer Gegenstrophe antwortete: 'Es gibt keine Liebe wie die Selbstliebe' und so weiter.

නත්ථිපුත්තසමසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Natthiputtasama-Suttas ist abgeschlossen.

4. ඛත්තියසුත්තවණ්ණනා

4. Erklärung des Khattiya-Suttas.

14. චතුත්ථෙ ඛත්තියො ද්විපදන්ති ද්විපදානං රාජා සෙට්ඨො. කොමාරීති කුමාරිකාලෙ ගහිතා. අයං සෙසභරියානං සෙට්ඨාති වදති. පුබ්බජොති පඨමං ජාතො කාණො වාපි හොතු කුණිආදීනං වා අඤ්ඤතරො, යො පඨමං ජාතො, අයමෙව පුත්තො ඉමිස්සා දෙවතාය වාදෙ සෙට්ඨො නාම හොති. යස්මා පන ද්විපදාදීනං බුද්ධාදයො සෙට්ඨා, තස්මා භගවා පටිගාථං ආහ. තත්ථ කිඤ්චාපි භගවා සබ්බෙසංයෙව අපදාදිභෙදානං සත්තානං සෙට්ඨො, උප්පජ්ජමානො පනෙස සබ්බසත්තසෙට්ඨො ද්විපදෙසුයෙව උප්පජ්ජති, තස්මා සම්බුද්ධො ද්විපදං සෙට්ඨොති ආහ. ද්විපදෙසු උප්පන්නස්ස චස්ස සබ්බසත්තසෙට්ඨභාවො අප්පටිහතොව හොති. ආජානීයොති හත්ථී වා හොතු අස්සාදීසු අඤ්ඤතරො වා, යො කාරණං ජානාති, අයං ආජානීයොව චතුප්පදානං සෙට්ඨොති අත්ථො. කූටකණ්ණරඤ්ඤො ගුළවණ්ණඅස්සො විය. රාජා කිර පාචීනද්වාරෙන නික්ඛමිත්වා චෙතියපබ්බතං ගමිස්සාමීති කලම්බනදීතීරං සම්පත්තො, අස්සො තීරෙ ඨත්වා උදකං ඔතරිතුං න ඉච්ඡති, රාජා අස්සාචරියං ආමන්තෙත්වා, ‘‘අහො [Pg.33] වත තයා අස්සො සික්ඛාපිතො උදකං ඔතරිතුං න ඉච්ඡතී’’ති ආහ. ආචරියො ‘‘සුසික්ඛාපිතො දෙව අස්සො, එතස්ස හි චිත්තං – ‘සචාහං උදකං ඔතරිස්සාමි, වාලං තෙමිස්සති, වාලෙ තින්තෙ රඤ්ඤො අඞ්ගෙ උදකං පාතෙය්‍යා’ති, එවං තුම්හාකං සරීරෙ උදකපාතනභයෙන න ඔතරති, වාලං ගණ්හාපෙථා’’ති ආහ. රාජා තථා කාරෙසි. අස්සො වෙගෙන ඔතරිත්වා පාරං ගතො. සුස්සූසාති සුස්සූසමානා. කුමාරිකාලෙ වා ගහිතා හොතු පච්ඡා වා, සුරූපා වා විරූපා වා, යා සාමිකං සුස්සූසති පරිචරති තොසෙති, සා භරියානං සෙට්ඨා. අස්සවොති ආසුණමානො. ජෙට්ඨො වා හි හොතු කනිට්ඨො වා, යො මාතාපිතූනං වචනං සුණාති, සම්පටිච්ඡති, ඔවාදපටිකරො හොති, අයං පුත්තානං සෙට්ඨො, අඤ්ඤෙහි සන්ධිච්ඡෙදකාදිචොරෙහි පුත්තෙහි කො අත්ථො දෙවතෙති.

14. Im vierten Sutta bedeutet 'Der Krieger unter den Zweibeinern' (khattiyo dvipadaṃ): Unter den zweibeinigen Wesen ist der König der Beste. 'Die Jugendfrau' (komārī) bezeichnet eine Ehefrau, die man in ihrer Jugendzeit geheiratet hat; die Gottheit sagt, dass diese die Beste unter allen Ehefrauen ist. 'Der Erstgeborene' (pubbajo): Der zuerst geborene Sohn; mag er nun blind, lahm oder sonst wie körperlich beeinträchtigt sein, der zuerst geborene Sohn ist nach der Ansicht dieser Gottheit der beste. Da jedoch unter den zweibeinigen Wesen die Erleuchteten (Buddhas) und andere edle Wesen die Besten sind, sprach der Erhabene eine Gegenstrophe. Darin ist der Erhabene zwar der Höchste unter allen Wesen – seien sie fußlos oder andersartig –, doch wenn dieser Beste aller Wesen in der Welt erscheint, so erscheint er nur unter den Zweibeinern; darum sagte er: 'Der vollkommen Erleuchtete ist der Beste unter den Zweibeinern' (sambuddho dvipadaṃ seṭṭho). Und für denjenigen, der unter den Zweibeinern erschienen ist, ist die Eigenschaft, das edelste aller Wesen zu sein, unumstößlich. 'Das edle Reit- und Zugtier' (ajānīyo): Ob es sich nun um einen Elefanten oder um ein Pferd handelt, das Tier, welches die Umstände versteht, ist ein Edeltier (ājānīya) und das beste unter den Vierbeinern – so lautet die Bedeutung. Dies ist wie das Pferd namens Guḷavaṇṇa des Königs Kūṭakaṇṇa. Es wird erzählt: Als der König durch das Osttor aufbrach, um zum Cetiya-Berg zu reisen, erreichte er das Ufer des Flusses Kalamba. Das Pferd blieb am Ufer stehen und wollte nicht ins Wasser hinabsteigen. Der König rief den Pferdelenker und sagte: 'O, wie erstaunlich! Du hast das Pferd so abgerichtet, dass es nicht einmal ins Wasser hinabsteigen will!' Der Pferdelenker sprach: 'Majestät, das Pferd ist hervorragend abgerichtet. Denn sein Gedanke ist: Wenn ich ins Wasser hinabsteige, wird mein Schweif nass werden. Wenn der Schweif nass ist, könnten Wassertropfen auf den Körper des Königs spritzen. Aus Angst, dass Wasser auf Euren Körper tropfen könnte, steigt es nicht hinab. Lasst jemanden seinen Schweif hochhalten!' Der König ließ dies so tun. Das Pferd stieg rasch ins Wasser hinab und gelangte an das andere Ufer. 'Die Gehorsame' (sussūsā) meint eine Ehefrau, die aufmerksam zuhört. Ob sie in ihrer Jugend geheiratet wurde oder später, ob sie schön oder hässlich ist – diejenige Ehefrau, die auf ihren Ehemann hört, ihn bedient und ihn erfreut, ist die beste unter den Ehefrauen. 'Der Folgsame' (assavo) meint einen Sohn, der aufmerksam zuhört. Ob er der älteste oder der jüngste Sohn ist – derjenige, der auf das Wort seiner Eltern hört, es annimmt und ihren Rat befolgt, ist der beste unter den Söhnen. Welchen Nutzen, o Gottheit, hat man von anderen Söhnen, die Einbrecher und Diebe sind?

ඛත්තියසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Khattiya-Suttas ist abgeschlossen.

5. සණමානසුත්තවණ්ණනා

5. Erklärung des Saṇamāna-Suttas.

15. පඤ්චමෙ ඨිතෙ මජ්ඣන්හිකෙති ඨිතමජ්ඣන්හිකෙ. සන්නිසීවෙසූති යථා ඵාසුකට්ඨානං උපගන්ත්වා සන්නිසින්නෙසු විස්සමමානෙසු. ඨිතමජ්ඣන්හිකකාලො නාමෙස සබ්බසත්තානං ඉරියාපථදුබ්බල්‍යකාලො. ඉධ පන පක්ඛීනංයෙව වසෙන දස්සිතො. සණතෙවාති සණති විය මහාවිරවං විය මුච්චති. සණමානමෙව චෙත්ථ ‘‘සණතෙවා’’ති වුත්තං. තප්පටිභාගං නාමෙතං. නිදාඝසමයස්මිඤ්හි ඨිතමජ්ඣන්හිකකාලෙ චතුප්පදගණෙසු චෙව පක්ඛීගණෙසු ච සන්නිසින්නෙසු වාතපූරිතානං සුසිරරුක්ඛානඤ්චෙව ඡිද්දවෙණුපබ්බානඤ්ච ඛන්ධෙන ඛන්ධං සාඛාය සාඛං සඞ්ඝට්ටයන්තානං පාදපානඤ්ච අරඤ්ඤමජ්ඣෙ මහාසද්දො උප්පජ්ජති. තං සන්ධායෙතං වුත්තං. තං භයං පටිභාති මන්ති තං එවරූපෙ කාලෙ මහාඅරඤ්ඤස්ස සණමානං මය්හං භයං හුත්වා උපට්ඨාති. දන්ධපඤ්ඤා කිරෙසා දෙවතා තස්මිං ඛණෙ අත්තනො නිසජ්ජඵාසුකං කථාඵාසුකං දුතියකං අලභන්තී එවමාහ. යස්මා පන තාදිසෙ කාලෙ පිණ්ඩපාතපටික්කන්තස්ස විවිත්තෙ අරඤ්ඤායතනෙ කම්මට්ඨානං ගහෙත්වා නිසින්නස්ස භික්ඛුනො අනප්පකං සුඛං උප්පජ්ජති, යං සන්ධාය වුත්තං –

15. Im fünften Sutta bedeutet 'Wenn die Mittagssonne stillsteht' (ṭhite majjhanhike): Wenn die Sonne im Zenit steht. 'Wenn sie sich niedergelassen haben' (sannisīvesu): Wenn sie sich an einem angenehmen Ort niedergelassen haben, um sich auszuruhen. Diese Zeit des Mittagszenits ist für alle Wesen eine Zeit der körperlichen Trägheit. Hier wird dies jedoch speziell in Bezug auf Vögel gezeigt. 'Es rauscht gleichsam' (saṇateva): Es gibt ein lautes Getöse von sich. Damit ist eben dieses Rauschen gemeint. Es handelt sich um ein onomatopoetisches Wort. Denn in der heißen Jahreszeit zur Mittagszeit, wenn sich die Scharen der Vierbeiner und Vögel niedergelassen haben, entsteht mitten im Wald ein lautes Geräusch durch das Aneinanderreiben der Stämme und Äste von windgefüllten hohlen Bäumen und hohlen Bambusrohren. Darauf bezieht sich diese Aussage. 'Das erscheint mir als furchterregend' (taṃ bhayaṃ paṭibhāti maṃ): In einer solchen Zeit tritt mir das Rauschen des großen Waldes als eine Bedrohung entgegen. Diese Gottheit war offenbar von schwachem Verstand; da sie in jenem Moment keinen Gefährten fand, mit dem sie angenehm sitzen oder sich unterhalten konnte, sprach sie diese Worte. Da jedoch in einer solchen Zeit einem Mönch, der vom Almosengang zurückgekehrt ist und sich mit einem Meditationsobjekt an einem einsamen Waldort niedergelassen hat, ein beträchtliches Glück widerfährt – worauf sich folgende Worte beziehen:

‘‘සුඤ්ඤාගාරං [Pg.34] පවිට්ඨස්ස, සන්තචිත්තස්ස භික්ඛුනො;

අමානුසී රතී හොති, සම්මා ධම්මං විපස්සතො’’ති. (ධ. ප. 373) ච,

“Einem Mönch, der eine leere Hütte betreten hat, dessen Geist beruhigt ist und der die Wahrheit klar erschaut, zuteilwird eine übermenschliche Freude.” (Dhp. 373) und

‘‘පුරතො පච්ඡතො වාපි, අපරො චෙ න විජ්ජති;

අතීව ඵාසු භවති, එකස්ස වසතො වනෙ’’ති. (ථෙරගා. 537) ච;

“Ob vor ihm oder hinter ihm, wenn kein anderer da ist, so lebt es sich für den, der allein im Walde weilt, überaus angenehm.” (Thag. 537);

තස්මා භගවා දුතියං ගාථමාහ. තත්ථ සා රති පටිභාති මන්ති යා එවරූපෙ කාලෙ එකකස්ස නිසජ්ජා නාම, සා රති මය්හං උපට්ඨාතීති අත්ථො. සෙසං තාදිසමෙවාති.

Daher sprach der Erhabene die zweite Strophe. Darin bedeutet 'Diese Freude erscheint mir' (sā rati paṭibhāti maṃ): Das Alleinsitzen in einer solchen Zeit, eben diese Freude stellt sich mir dar – so lautet die Bedeutung. Der Rest ist genau wie zuvor.

සණමානසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Saṇamāna-Suttas ist abgeschlossen.

6. නිද්දාතන්දීසුත්තවණ්ණනා

6. Die Erklärung des Niddātandī-Suttas

16. ඡට්ඨෙ නිද්දාති, ‘‘අභිජානාමහං, අග්ගිවෙස්සන, ගිම්හානං පච්ඡිමෙ මාසෙ නිද්දං ඔක්කමිතා’’ති (ම. නි. 1.387) එවරූපාය අබ්‍යාකතනිද්දාය පුබ්බභාගාපරභාගෙසු සෙඛපුථුජ්ජනානං සසඞ්ඛාරිකඅකුසලෙ චිත්තෙ උප්පන්නං ථිනමිද්ධං. තන්දීති අතිච්ඡාතාතිසීතාදිකාලෙසු උප්පන්නං ආගන්තුකං ආලසියං. වුත්තම්පි චෙතං – ‘‘තත්ථ කතමා තන්දී? යා තන්දී තන්දියනා තන්දිමනතා ආලස්‍යං ආලස්‍යායනා ආලස්‍යායිතත්තං, අයං වුච්චති තන්දී’’ති (විභ. 857). විජම්භිතාති කායවිජම්භනා. අරතීති අකුසලපක්ඛා උක්කණ්ඨිතතා. භත්තසම්මදොති භත්තමුච්ඡා භත්තකිලමථො. විත්ථාරො පන තෙසං – ‘‘තත්ථ කතමා විජම්භිතා? යා කායස්ස ජම්භනා විජම්භනා’’තිආදිනා නයෙන අභිධම්මෙ ආගතොව. එතෙනාති එතෙන නිද්දාදිනා උපක්කිලෙසෙන උපක්කිලිට්ඨො නිවාරිතපාතුභාවො. නප්පකාසතීති න ජොතති, න පාතුභවතීති අත්ථො. අරියමග්ගොති ලොකුත්තරමග්ගො. ඉධාති ඉමස්මිං ලොකෙ. පාණිනන්ති සත්තානං. වීරියෙනාති මග්ගසහජාතවීරියෙන. නං පණාමෙත්වාති එතං කිලෙසජාතං නීහරිත්වා. අරියමග්ගොති ලොකියලොකුත්තරමග්ගො. ඉති මග්ගෙනෙව උපක්කිලෙසෙ නීහරිත්වා මග්ගස්ස විසුද්ධි වුත්තාති.

16. Im sechsten Sutta bezieht sich der Begriff "niddā" (Schlaf) auf die Trägheit und Starrheit (thinamiddha), die im von Impulsen begleiteten unheilsamen Geist (sasaṅkhārika-akusala-citta) von Sekhas (Übenden) und Puthujjanas (Weltlingen) vor und nach jener Art von unbestimmtem Schlaf (abyākata-niddā) entsteht, wie er in der Passage beschrieben ist: „Ich erinnere mich, Aggivessana, im letzten Monat der Sommerhitze in Schlaf gesunken zu sein“ (M. I, 387). „Tandī“ (Trägheit) bezeichnet eine vorübergehende Faulheit (āgantuka-ālasiya), die bei extremem Hunger, extremer Kälte und ähnlichen Bedingungen auftritt. Dazu wurde auch gesagt: „Was ist darin tandī? Jene Trägheit, Trägemachen, Zustand der Trägheit, Faulheit, Faulenzen, Zustand des Faulenzens – dies wird tandī genannt“ (Vibh. 857). „Vijambhitā“ bedeutet das Dehnen des Körpers. „Arati“ bedeutet Unzufriedenheit auf der unheilsamen Seite. „Bhattasammado“ bedeutet Benommenheit nach dem Essen oder körperliche Müdigkeit nach dem Essen. Die ausführliche Erklärung derselben findet sich im Abhidhamma unter: „Was ist darin vijambhitā? Das Dehnen des Körpers, das Gähnen...“ usw. „Etena“ (durch dies) bedeutet, befleckt durch diese Trübungen (upakkilesa) wie Schlaf usw., wodurch das Erscheinen verhindert wird. „Nappakāsati“ (leuchtet nicht) bedeutet, dass es nicht strahlt, nicht in Erscheinung tritt. „Ariyamaggo“ ist der überweltliche Pfad (lokuttara-maggo). „Idha“ bedeutet in dieser Welt. „Pāṇinaṃ“ bedeutet der Lebewesen. „Vīriyena“ bedeutet mit der dem Pfad angeborenen Tatkraft (maggasahajāta-vīriya). „Naṃ paṇāmetvā“ bedeutet, nachdem man diese Schar von Befleckungen vertrieben hat. „Ariyamaggo“ bezeichnet den weltlichen und überweltlichen Pfad. So wird die Reinheit des Pfades ausgedrückt, indem die Trübungen allein durch den Pfad beseitigt werden.

නිද්දාතන්දීසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Niddātandī-Suttas ist abgeschlossen.

7. දුක්කරසුත්තවණ්ණනා

7. Die Erklärung des Dukkara-Suttas

17. සත්තමෙ [Pg.35] දුත්තිතික්ඛන්ති දුක්ඛමං දුඅධිවාසියං. අබ්‍යත්තෙනාති බාලෙන. සාමඤ්ඤන්ති සමණධම්මො. ඉමිනා දෙවතා ඉදං දස්සෙති – යං පණ්ඩිතා කුලපුත්තා දසපි වස්සානි වීසතිපි සට්ඨිපි වස්සානි දන්තෙ අභිදන්තමාධාය ජිව්හාය තාලුං ආහච්චපි චෙතසා චිත්තං අභිනිග්ගණ්හිත්වාපි එකාසනං එකභත්තං පටිසෙවමානා ආපාණකොටිකං බ්‍රහ්මචරියං චරන්තා සාමඤ්ඤං කරොන්ති. තං භගවා බාලො අබ්‍යත්තො කාතුං න සක්කොතීති. බහූ හි තත්ථ සම්බාධාති තස්මිං සාමඤ්ඤසඞ්ඛාතෙ අරියමග්ගෙ බහූ සම්බාධා මග්ගාධිගමාය පටිපන්නස්ස පුබ්බභාගෙ බහූ පරිස්සයාති දස්සෙති.

17. Im siebten Sutta bedeutet „duttitikkhaṃ“ schwer zu ertragen, schwer zu erdulden. „Abyattena“ bedeutet durch einen Toren (Unwissenden). „Sāmaññaṃ“ ist die mönchische Praxis (samaṇadhamma). Damit zeigt die Gottheit Folgendes: Wenn weise Edelsöhne zehn, zwanzig oder gar sechzig Jahre lang die Zähne aufeinanderpressen, die Zunge an den Gaumen legen, den Geist mit dem Geist bezwingen, an einem einzigen Sitzplatz nur eine Mahlzeit am Tag zu sich nehmen und das heilige Leben bis zum Lebensende führen, um das mönchische Leben zu praktizieren – so kann der Erhabene eine solche Person nicht als einen Toren oder Unwissenden bezeichnen. „Bahū hi tattha sambādhā“ (Denn dort gibt es viele Bedrängnisse) zeigt, dass es auf diesem edlen Pfad, der als mönchisches Leben bezeichnet wird, viele Hindernisse gibt, und dass für denjenigen, der für das Erreichen des Pfades praktiziert, in der Anfangsphase viele Gefahren lauern.

චිත්තඤ්චෙ න නිවාරයෙති යදි අයොනිසො උප්පන්නං චිත්තං න නිවාරෙය්‍ය, කති අහානි සාමඤ්ඤං චරෙය්‍ය? එකදිවසම්පි න චරෙය්‍ය. චිත්තවසිකො හි සමණධම්මං කාතුං න සක්කොති. පදෙ පදෙති ආරම්මණෙ ආරම්මණෙ. ආරම්මණඤ්හි ඉධ පදන්ති අධිප්පෙතං. යස්මිං යස්මිං හි ආරම්මණෙ කිලෙසො උප්පජ්ජති, තත්ථ තත්ථ බාලො විසීදති නාම. ඉරියාපථපදම්පි වට්ටති. ගමනාදීසු හි යත්ථ යත්ථ කිලෙසො උප්පජ්ජති, තත්ථ තත්ථෙව විසීදති නාම. සඞ්කප්පානන්ති කාමසඞ්කප්පාදීනං.

„Cittañce na nivāraye“ (Wenn man den Geist nicht zügelt) bedeutet: Wenn man den unweise entstandenen Geist nicht zügeln würde, wie viele Tage könnte man dann das Mönchsleben führen? Nicht einmal einen einzigen Tag. Denn wer vom Geist beherrscht wird, kann die mönchische Praxis nicht ausführen. „Pade pade“ (Schritt für Schritt) bedeutet bei jedem einzelnen Objekt (ārammaṇa). Denn hier wird unter „pada“ das Objekt verstanden. An welchem Objekt auch immer eine Befleckung entsteht, an genau diesem versinkt der Tor. Auch die Auslegung als Körperhaltung (iriyāpatha-pada) ist zutreffend. Denn in welcher Körperhaltung auch immer – wie beim Gehen usw. – eine Befleckung entsteht, in genau dieser versinkt er. „Saṅkappānaṃ“ bezieht sich auf die Gedanken an Sinneslust (kāmasaṅkappa) usw.

කුම්මො වාති කච්ඡපො විය. අඞ්ගානීති ගීවපඤ්චමානි අඞ්ගානි. සමොදහන්ති සමොදහන්තො, සමොදහිත්වා වා. මනොවිතක්කෙති මනම්හි උප්පන්නවිතක්කෙ. එත්තාවතා ඉදං දස්සෙති – යථා කුම්මො සොණ්ඩිපඤ්චමානි අඞ්ගානි සකෙ කපාලෙ සමොදහන්තො සිඞ්ගාලස්ස ඔතාරං න දෙති, සමොදහිත්වා චස්ස අප්පසය්හතං ආපජ්ජති, එවමෙවං භික්ඛු මනම්හි උප්පන්නවිතක්කෙ සකෙ ආරම්මණකපාලෙ සමොදහං මාරස්ස ඔතාරං න දෙති, සමොදහිත්වා චස්ස අප්පසය්හතං ආපජ්ජතීති. අනිස්සිතොති තණ්හාදිට්ඨිනිස්සයෙහි අනිස්සිතො හුත්වා. අහෙඨයානොති අවිහිංසමානො. පරිනිබ්බුතොති කිලෙසනිබ්බානෙන පරිනිබ්බුතො. නූපවදෙය්‍ය කඤ්චීති යංකිඤ්චි පුග්ගලං ආචාරවිපත්තිආදීසු යාය කායචි මඞ්කුං කාතුකාමො හුත්වා න වදෙය්‍ය, ‘‘කාලෙන වක්ඛාමි නො අකාලෙනා’’තිආදයො පන පඤ්ච ධම්මෙ අජ්ඣත්තං උපට්ඨපෙත්වා උල්ලුම්පනසභාවසණ්ඨිතෙන චිත්තෙන කාරුඤ්ඤතං පටිච්ච වදෙය්‍යාති.

„Kummo va“ bedeutet wie eine Schildkröte. „Aṅgāni“ bezeichnet die fünf Gliedmaßen mit dem Kopf als fünftem. „Samodahaṃ“ bedeutet einziehend oder nachdem man eingezogen hat. „Manovitakke“ bezieht sich auf die im Geist entstandenen Gedanken. Damit wird Folgendes verdeutlicht: So wie eine Schildkröte ihre fünf Gliedmaßen in ihren eigenen Panzer einzieht und dem Schakal keine Gelegenheit bietet, zuzuschlagen, und durch das Einziehen für ihn unangreifbar wird, ebenso bietet ein Mönch, indem er die im Geist entstandenen Gedanken in den Panzer seines eigenen Meditationsobjekts einzieht, dem Māra keine Gelegenheit, und wird durch dieses Einziehen für ihn unangreifbar. „Anissito“ bedeutet, dass er unabhängig von den Stützen des Begehrens und der Ansichten geworden ist. „Aheṭhayāno“ bedeutet, ohne Schaden anzurichten. „Parinibbuto“ bedeutet vollkommen erloschen durch das Erlöschen der Befleckungen (kilesa-nibbāna). „Nūpavadeyya kañci“ (er sollte niemanden tadeln) bedeutet, dass er keine Person wegen moralischer Verfehlungen oder Ähnlichem tadeln sollte mit dem Wunsch, sie bloßzustellen oder zu beschämen. Stattdessen sollte er, nachdem er die fünf Prinzipien in sich gefestigt hat, wie „Ich werde zur rechten Zeit sprechen, nicht zur Unzeit“ usw., aus Mitgefühl und mit einem Geist sprechen, der darauf ausgerichtet ist, den anderen emporzuheben.

දුක්කරසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Dukkara-Suttas ist abgeschlossen.

8. හිරීසුත්තවණ්ණනා

8. Die Erklärung des Hirī-Suttas

18. අට්ඨමෙ [Pg.36] හිරීනිසෙධොති හිරියා අකුසලෙ ධම්මෙ නිසෙධෙතීති හිරීනිසෙධො. කොචි ලොකස්මිං විජ්ජතීති කොචි එවරූපො විජ්ජතීති පුච්ඡති. යො නින්දං අපබොධතීති යො ගරහං අපහරන්තො බුජ්ඣති. අස්සො භද්‍රො කසාමිවාති යථා භද්‍රො අස්සාජානීයො කසං අපහරන්තො බුජ්ඣති, පතොදච්ඡායං දිස්වා සංවිජ්ඣන්තො විය කසාය අත්තනි නිපාතං න දෙති, එවමෙව යො භික්ඛු භූතස්ස දසඅක්කොසවත්ථුනො අත්තනි නිපාතං අදදන්තො නින්දං අපබොධති අපහරන්තො බුජ්ඣති, එවරූපො කොචි ඛීණාසවො විජ්ජතීති පුච්ඡති. අභූතක්කොසෙන පන පරිමුත්තො නාම නත්ථි. තනුයාති තනුකා, හිරියා අකුසලෙ ධම්මෙ නිසෙධෙත්වා චරන්තා ඛීණාසවා නාම අප්පකාති අත්ථො. සදා සතාති නිච්චකාලං සතිවෙපුල්ලෙන සමන්නාගතා. අන්තං දුක්ඛස්ස පප්පුය්‍යාති වට්ටදුක්ඛස්ස කොටිං අන්තභූතං නිබ්බානං පාපුණිත්වා. සෙසං වුත්තනයමෙවාති.

18. Im achten Sutta bedeutet „hirīnisedho“ (durch Scham gezügelt): Er zügelt unheilsame Geisteszustände durch Scham (hirī). „Gibt es jemanden in der Welt...“ ist eine Frage der Gottheit, ob es eine solche Person gibt. „Der Tadel abwendet“ bedeutet, wer Schande abweist und achtsam bleibt. „Wie ein edles Ross die Peitsche“: So wie ein edles Prachtpferd der Peitsche ausweicht und aufmerksam ist – so als ob es beim bloßen Anblick des Schattens des Treibsteckens erzittert und den Schlag der Peitsche auf seinen Körper nicht zulässt –, ebenso wendet ein Mönch Tadel ab, indem er nicht zulässt, dass die zehn Gründe für rechtmäßige Beschimpfung ihn treffen, und indem er den Tadel abwendet, bleibt er achtsam. Die Gottheit fragt, ob es einen solchen Triebversiegten (khīṇāsava) in der Welt gibt. Niemand ist jedoch gänzlich frei von unbegründeter Beschimpfung. „Tanuyā“ bedeutet spärlich; es bedeutet, dass jene Triebversiegten, die unheilsame Zustände durch Scham zügeln und so leben, nur wenige sind. „Allzeit achtsam“ bedeutet, stets mit einer Fülle an Achtsamkeit ausgestattet zu sein. „Das Ende des Leidens erreichen“ bedeutet, das Nibbāna zu erlangen, welches das endgültige Ende des Leidens im Daseinskreislauf (vaṭṭadukkha) ist. Der Rest versteht sich wie bereits erklärt.

හිරීසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Hirī-Suttas ist abgeschlossen.

9. කුටිකාසුත්තවණ්ණනා

9. Die Erklärung des Kuṭikā-Suttas

19. නවමෙ කච්චි තෙ කුටිකාති අයං දෙවතා දස මාසෙ අන්තොවසනට්ඨානට්ඨෙන මාතරං කුටිකං කත්වා, යථා සකුණා දිවසං ගොචරපසුතා රත්තිං කුලාවකං අල්ලීයන්ති, එවමෙවං සත්තා තත්ථ තත්ථ ගන්ත්වාපි මාතුගාමස්ස සන්තිකං ආගච්ඡන්ති, ආලයවසෙන භරියං කුලාවකං කත්වා. කුලපවෙණිං සන්තානකට්ඨෙන පුත්තෙ සන්තානකෙ කත්වා, තණ්හං බන්ධනං කත්වා, ගාථාබන්ධනෙන ඉමෙ පඤ්හෙ සමොධානෙත්වා භගවන්තං පුච්ඡි, භගවාපිස්සා විස්සජ්ජෙන්තො තග්ඝාතිආදිමාහ. තත්ථ තග්ඝාති එකංසවචනෙ නිපාතො. නත්ථීති පහාය පබ්බජිතත්තා වට්ටස්මිං වා පුන මාතුකුච්ඡිවාසස්ස දාරභරණස්ස පුත්තනිබ්බත්තියා වා අභාවතො නත්ථි.

19. Im neunten Sutta bezieht sich die Frage „Hast du keine kleine Hütte?“ auf Folgendes: Diese Gottheit stellte dem Erhabenen diese Fragen, indem sie sie in einer Strophe zusammenfasste: Da man zehn Monate lang im Mutterleib weilt, macht man die Mutter zu einer Hütte. Und so wie Vögel tagsüber auf Nahrungssuche gehen und nachts in ihr Nest zurückkehren, ebenso kehren die Wesen, wohin sie auch gehen mögen, aufgrund von Anhaftung stets zu einer Frau zurück, indem sie die Ehefrau zu ihrem Nest machen. Da Kinder die Familienlinie fortführen, macht man die Kinder zu Fäden eines Netzes, und das Begehren macht man zu einer Fessel. Der Erhabene sprach in seiner Antwort an sie die Worte, die mit „taggha“ (gewiss) beginnen. Dabei ist „taggha“ eine Partikel, die Gewissheit ausdrückt. „Es gibt keine“ bedeutet: Weil er alles aufgegeben hat und ordiniert wurde, gibt es im Kreislauf des Daseins für ihn weder ein erneutes Verweilen im Mutterleib, noch das Versorgen einer Ehefrau, noch das Gebären von Kindern.

දෙවතා ‘‘මයා සන්නාහං බන්ධිත්වා ගුළ්හා පඤ්හා පුච්ඡිතා, අයඤ්ච සමණො පුච්ඡිතමත්තෙයෙව විස්සජ්ජෙසි, ජානං නු ඛො මෙ අජ්ඣාසයං කථෙසි, උදාහු [Pg.37] අජානං යං වා තං වා මුඛාරුළ්හං කථෙසී’’ති චින්තෙත්වා පුන කින්තාහන්තිආදිමාහ. තත්ථ කින්තාහන්ති කිං තෙ අහං. අථස්සා භගවා ආචික්ඛන්තො මාතරන්තිආදිමාහ. සාහු තෙති ගාථාය අනුමොදිත්වා සම්පහංසිත්වා භගවන්තං වන්දිත්වා ගන්ධමාලාදීහි පූජෙත්වා අත්තනො දෙවට්ඨානමෙව ගතාති.

Nachdem die Gottheit (Devatā) gedacht hatte: „Ich habe eine verborgene Frage gestellt, indem ich sie fest umwunden habe, doch dieser Asket hat sie sogleich beantwortet, als sie nur gefragt wurde. Hat er mir meine Absicht kennend geantwortet, oder hat er ohne zu wissen einfach irgendetwas geantwortet, was ihm gerade auf der Zunge lag?“, sprach sie erneut, beginnend mit: „Kintāhaṃ“ (Was soll ich dir...). Darin ist „kintāhaṃ“ die Worttrennung von „kiṃ te ahaṃ“. Daraufhin sprach der Erhabene zu ihr, um es ihr zu erklären, beginnend mit: „Mātaraṃ“ (Die Mutter...). Nachdem sie sich mit der Strophe, die mit „Sāhu te“ (Gut ist es dir...) beginnt, gefreut und sich frohen Herzens erhoben hatte, ehrte sie den Erhabenen, verehrte ihn mit Duftstoffen, Blumen und dergleichen, und kehrte zu ihrer eigenen himmlischen Wohnstätte zurück.

කුටිකාසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Kuṭikā-Suttas ist abgeschlossen.

10. සමිද්ධිසුත්තවණ්ණනා

10. Die Erklärung des Samiddhi-Suttas.

20. දසමෙ තපොදාරාමෙති තපොදස්ස තත්තොදකස්ස රහදස්ස වසෙන එවං ලද්ධනාමෙ ආරාමෙ. වෙභාරපබ්බතස්ස කිර හෙට්ඨා භුම්මට්ඨකනාගානං පඤ්චයොජනසතිකං නාගභවනං දෙවලොකසදිසං මණිමයෙන තලෙන ආරාමුය්‍යානෙහි ච සමන්නාගතං. තත්ථ නාගානං කීළනට්ඨානෙ මහාඋදකරහදො, තතො තපොදා නාම නදී සන්දති කුථිතා උණ්හොදකා. කස්මා පනෙසා එදිසා? රාජගහං කිර පරිවාරෙත්වා මහාපෙතලොකො තිට්ඨති, තත්ථ ද්වින්නං මහාලොහකුම්භිනිරයානං අන්තරෙන අයං තපොදා ආගච්ඡති, තස්මා කුථිතා සන්දති. වුත්තම්පි චෙතං –

20. Im zehnten [Sutta] bedeutet „tapodārāme“: im Kloster, das diesen Namen aufgrund des Sees mit kochend heißem Wasser (tattodaka) namens Tapoda erhalten hat. Unterhalb des Vebhāra-Berges befindet sich nämlich das Reich der erdgebundenen Nagas, das fünfhundert Yojanas groß ist, dem Götterreich gleicht und mit einem Boden aus Edelsteinen sowie mit Parks und Gärten ausgestattet ist. Dort, am Spielplatz der Nagas, gibt es einen großen Wassersee, aus dem der Fluss namens Tapodā kochend heiß fließt. Warum aber ist er so? Rājagaha ist nämlich von einem großen Reich der Geister (Petas) umgeben; dort fließt dieser Tapodā-Fluss zwischen zwei großen Lohakumbhī-Höllenkesseln hindurch, weshalb er kochend heiß fließt. Dies wurde auch gesagt:

‘‘යතායං, භික්ඛවෙ, තපොදා සන්දති, සො දහො අච්ඡොදකො සීතොදකො සාතොදකො සෙතොදකො සුප්පතිත්ථො රමණීයො පහූතමච්ඡකච්ඡපො, චක්කමත්තානි ච පදුමානි පුප්ඵන්ති. අපිචායං, භික්ඛවෙ, තපොදා ද්වින්නං මහානිරයානං අන්තරිකාය ආගච්ඡති, තෙනායං තපොදා කුථිතා සන්දතී’’ති (පාරා. 231).

„‚Mönche, jener See, aus dem dieser Tapodā-Fluss entspringt, hat klares Wasser, kaltes Wasser, süßes Wasser, sauberes Wasser, herrliche Badestellen, ist entzückend und reich an Fischen und Schildkröten, und darin blühen Lotusblumen von der Größe von Wagenrädern. Dennoch, Mönche, fließt dieser Tapodā-Fluss durch den Zwischenraum zweier großer Höllen; darum fließt dieser Tapodā kochend heiß.‘“

ඉමස්ස පන ආරාමස්ස අභිමුඛට්ඨානෙ තතො මහාඋදකරහදො ජාතො, තස්ස වසෙනායං විහාරො ‘‘තපොදාරාමො’’ති වුච්චති.

Gegenüber diesem Kloster hat sich aus jenem Fluss ein großer Wassersee gebildet, und aufgrund dieses Sees wird dieses Kloster „Tapodārāma“ genannt.

සමිද්ධීති තස්ස කිර ථෙරස්ස අත්තභාවො සමිද්ධො අභිරූපො පාසාදිකො, තස්මා ‘‘සමිද්ධී’’ත්වෙව සඞ්ඛං ගතො. ගත්තානි පරිසිඤ්චිතුන්ති පධානිකත්ථෙරො එස, බලවපච්චූසෙ උට්ඨායාසනා සරීරං උතුං ගාහාපෙත්වා බහි [Pg.38] සට්ඨිහත්ථමත්තෙ මහාචඞ්කමෙ අපරාපරං චඞ්කමිත්වා ‘‘සෙදගහිතෙහි ගත්තෙහි පරිභුඤ්ජමානං සෙනාසනං කිලිස්සතී’’ති මඤ්ඤමානො ගත්තානි පරිසිඤ්චනත්ථං සරීරධොවනත්ථං උපසඞ්කමි. එකචීවරො අට්ඨාසීති නිවාසනං නිවාසෙත්වා කායබන්ධනං බන්ධිත්වා චීවරං හත්ථෙන ගහෙත්වා අට්ඨාසි.

„Samiddhi“: Die körperliche Erscheinung (attabhāvo) dieses Theras war vollkommen, wunderschön und anmutig; deshalb erhielt er den Namen „Samiddhi“. „Um die Glieder zu begießen“: Dieser Thera war eifrig in der Meditation (padhānikatthero). In der frühen Morgendämmerung erhob er sich von seinem Sitz, glich seine Körpertemperatur aus und ging draußen auf dem großen, sechzig Ellen langen Wandelpfad (caṅkama) auf und ab. Da er dachte: „Wenn ich die Lagerstätte mit schweißbedecktem Körper benutze, wird sie schmutzig“, begab er sich dorthin, um seine Glieder zu besprengen und den Körper zu waschen. „Er stand mit nur einem Gewand da“: Er legte das Untergewand an, band den Gürtel um und stand da, während er das Obergewand in der Hand hielt.

ගත්තානි පුබ්බාපයමානොති ගත්තානි පුබ්බසදිසානි වොදකානි කුරුමානො. අල්ලසරීරෙ පාරුතං හි චීවරං කිලිස්සති දුග්ගන්ධං හොති, න චෙතං වත්තං. ථෙරො පන වත්තසම්පන්නො, තස්මා වත්තෙ ඨිතොව න්හායිත්වා පච්චුත්තරිත්වා අට්ඨාසි. තත්ථ ඉදං න්හානවත්තං – උදකතිත්ථං ගන්ත්වා යත්ථ කත්ථචි චීවරානි නික්ඛිපිත්වා වෙගෙන ඨිතකෙනෙව න ඔතරිතබ්බං, සබ්බදිසා පන ඔලොකෙත්වා විවිත්තභාවං ඤත්වා ඛාණුගුම්බලතාදීනි වවත්ථපෙත්වා තික්ඛත්තුං උක්කාසිත්වා අවකුජ්ජ ඨිතෙන උත්තරාසඞ්ගචීවරං අපනෙත්වා පසාරෙතබ්බං, කායබන්ධනං මොචෙත්වා චීවරපිට්ඨෙයෙව ඨපෙතබ්බං. සචෙ උදකසාටිකා නත්ථි, උදකන්තෙ උක්කුටිකං නිසීදිත්වා නිවාසනං මොචෙත්වා සචෙ සින්නට්ඨානං අත්ථි, පසාරෙතබ්බං. නො චෙ අත්ථි, සංහරිත්වා ඨපෙතබ්බං. උදකං ඔතරන්තෙන සණිකං නාභිප්පමාණමත්තං ඔතරිත්වා වීචිං අනුට්ඨාපෙන්තෙන සද්දං අකරොන්තෙන නිවත්තිත්වා ආගතදිසාභිමුඛෙන නිමුජ්ජිතබ්බං, එවං චීවරං රක්ඛිතං හොති. උම්මුජ්ජන්තෙනපි සද්දං අකරොන්තෙන සණිකං උම්මුජ්ජිත්වා න්හානපරියොසානෙ උදකන්තෙ උක්කුටිකෙන නිසීදිත්වා නිවාසනං පරික්ඛිපිත්වා උට්ඨාය සුපරිමණ්ඩලං නිවාසෙත්වා කායබන්ධනං බන්ධිත්වා චීවරං අපාරුපිත්වාව ඨාතබ්බන්ති.

„Um die Glieder zu trocknen“ (gattāni pubbāpayamāno) bedeutet: Er machte seine Glieder wie zuvor frei von Wasser. Wenn man nämlich das Gewand über einen nassen Körper legt, wird es schmutzig und riecht unangenehm, und dies entspricht nicht der ordnungsgemäßen Pflicht (vatta). Der Thera jedoch war vollkommen im Verhalten (vattasampanno); daher badete er, indem er sich strikt an die Pflicht hielt, stieg aus dem Wasser und blieb stehen. Hierbei ist dies die Baderegel (nhānavatta): Wenn man zur Badestelle geht, darf man nicht einfach die Gewänder irgendwo hinwerfen und eilig im Stehen ins Wasser steigen. Vielmehr soll man in alle Richtungen blicken, prüfen, ob der Ort einsam ist, Baumstümpfe, Gebüsch, Schlingpflanzen und dergleichen ausmachen, dreimal husten, sich vornübergeneigt hinstellen, das Obergewand (uttarāsaṅga) ablegen und ausbreiten. Den Gürtel soll man lösen und auf das Gewand legen. Wenn kein Badetuch (udakasāṭikā) vorhanden ist, soll man sich am Ufer hinhocken, das Untergewand lösen, und falls es eine verschwitzte Stelle gibt, diese ausbreiten. Wenn nicht, soll man es zusammenfalten und ablegen. Wer ins Wasser steigt, sollte dies behutsam tun, bis etwa zur Nabelhöhe hineingehen, keine großen Wellen erzeugen, kein Geräusch machen, sich umdrehen und mit dem Gesicht zur Herkunftsrichtung untertauchen; so wird das Gewand geschützt. Auch beim Auftauchen sollte man kein Geräusch machen, behutsam auftauchen und am Ende des Bades am Ufer in die Hocke gehen, das Untergewand umlegen, aufstehen, es ordentlich anziehen, den Gürtel binden, das Obergewand anlegen und so dastehen.

ථෙරොපි තථා න්හායිත්වා පච්චුත්තරිත්වා විගච්ඡමානඋදකං කායං ඔලොකයමානො අට්ඨාසි. තස්ස පකතියාපි පාසාදිකස්ස පච්චූසසමයෙ සම්මා පරිණතාහාරස්ස උණ්හොදකෙන න්හාතස්ස අතිවිය මුඛවණ්ණො විරොචි, බන්ධනා පවුත්තතාලඵලං විය පභාසම්පන්නො පුණ්ණචන්දො විය තඞ්ඛණවිකසිතපදුමං විය මුඛං සස්සිරිකං අහොසි, සරීරවණ්ණොපි විප්පසීදි. තස්මිං සමයෙ වනසණ්ඩෙ අධිවත්ථා භුම්මදෙවතා පාසාදිකං භික්ඛුං ඔලොකයමානා සමනං නිග්ගහෙතුං අසක්කොන්තී කාමපරිළාහාභිභූතා හුත්වා, ‘‘ථෙරං පලොභෙස්සාමී’’ති අත්තභාවං උළාරෙන [Pg.39] අලඞ්කාරෙන අලඞ්කරිත්වා සහස්සවට්ටිපදීපං පජ්ජලමානා විය චන්දං උට්ඨාපයමානා විය සකලාරාමං එකොභාසං කත්වා ථෙරං උපසඞ්කමිත්වා අවන්දිත්වාව වෙහාසෙ ඨිතා ගාථං අභාසි. තෙන වුත්තං – ‘‘අථ ඛො අඤ්ඤතරා දෙවතා…පෙ… අජ්ඣභාසී’’ති.

Auch der Thera badete auf diese Weise, stieg heraus und stand da, während er seinen Körper betrachtete, von dem das Wasser herablief. Seine Gesichtsfarbe glänzte überaus stark – er, der ohnehin von Natur aus anmutig war, dessen Nahrung in der Morgendämmerung gut verdaut war und der mit dem heißen Wasser [des Flusses] gebadet hatte. Sein Gesicht was voller Glanz, wie eine reife Palme, die sich vom Stängel gelöst hat, wie der strahlende Vollmond, wie eine im selben Moment erblühte Lotusblüte; auch seine Körperfarbe wurde überaus rein und klar. Zu jener Zeit blickte eine Erdgottheit (bhummadevatā), die in diesem Wäldchen wohnte, unablässig auf den anmutigen Mönch. Da sie ihren Geist nicht zügeln konnte, wurde sie von der Hitze des Verlangens überwältigt. Mit dem Gedanken: „Ich werde den Thera verführen“, schmückte sie ihren Körper mit prächtigem Schmuck, brachte den gesamten Klosterbereich zum Erstrahlen – gleich einer brennenden Lampe mit tausend Dochten oder als ließe sie den Mond aufgehen –, näherte sich dem Thera, verbeugte sich jedoch nicht vor ihm, sondern verweilte in der Luft und sprach die Strophe. Darum wurde gesagt: „Da ging eine andere Gottheit … sprach sie an.“

අභුත්වාති පඤ්ච කාමගුණෙ අපරිභුඤ්ජිත්වා. භික්ඛසීති පිණ්ඩාය චරසි. මා තං කාලො උපච්චගාති එත්ථ කාලො නාම පඤ්චකාමගුණපටිසෙවනක්ඛමො දහරයොබ්බනකාලො. ජරාජිණ්ණෙන හි ඔභග්ගෙන දණ්ඩපරායණෙන පවෙධමානෙන කාසසාසාභිභූතෙන න සක්කා කාමෙ පරිභුඤ්ජිතුං. ඉති ඉමං කාලං සන්ධාය දෙවතා ‘‘මා තං කාලො උපච්චගා’’ති ආහ. තත්ථ මා උපච්චගාති මා අතික්කමි.

„Ohne genossen zu haben“ (abhutvā) bedeutet: ohne die fünf Stränge der Sinnlichkeit genossen zu haben. „Du bettelst“ (bhikkhasī) bedeutet: du gehst auf Almosengang. „Lass die Zeit nicht an dir vorübergehen“ (mā taṃ kālo upaccagā): Darin bezeichnet „die Zeit“ (kālo) die Zeit der Jugend, die geeignet ist, um die fünf Stränge der Sinnlichkeit zu genießen. Denn ein durch Altersschwäche verfallener, gebeugter, auf einen Stock angewiesener, zitternder und von Husten und Asthma geplagter Mensch kann die Sinnlichkeit nicht mehr genießen. Auf diese Zeit anspielend sagte die Gottheit: „Lass die Zeit nicht an dir vorübergehen“. Darin bedeutet „mā upaccagā“: lass sie nicht verstreichen.

කාලං වොහං න ජානාමීති එත්ථ වොති නිපාතමත්තං. කාලං න ජානාමීති මරණකාලං සන්ධාය වදති. සත්තානඤ්හි –

„Die Zeit freilich kenne ich nicht“ (kālaṃ vohaṃ na jānāmi): Darin ist „vo“ ein bloßes Füllwort (Partikel). „Ich kenne die Zeit nicht“ sagt er mit Bezug auf die Zeit des Todes. Denn für die Lebewesen gilt:

‘‘ජීවිතං බ්‍යාධි කාලො ච, දෙහනික්ඛෙපනං ගති;

පඤ්චෙතෙ ජීවලොකස්මිං, අනිමිත්තා න නායරෙ’’.

„Das Leben, die Krankheit, die Zeit, der Ort des Ablegens des Körpers und die künftige Wiedergeburt; diese fielen fünf Dinge sind in der Welt der Lebewesen ohne Vorzeichen und unerkennbar.“

තත්ථ ජීවිතං තාව ‘‘එත්තකමෙව, න ඉතො පර’’න්ති වවත්ථානාභාවතො අනිමිත්තං. කලලකාලෙපි හි සත්තා මරන්ති, අබ්බුද-පෙසි-ඝන-අඩ්ඪමාස-එකමාස-ද්වෙමාස-තෙමාස-චතුමාසපඤ්චමාස…පෙ… දසමාසකාලෙපි, කුච්ඡිතො නික්ඛන්තසමයෙපි, තතො පරං වස්සසතස්ස අන්තොපි බහිපි මරන්තියෙව. බ්‍යාධිපි ‘‘ඉමිනාව බ්‍යාධිනා සත්තා මරන්ති, න අඤ්ඤෙනා’’ති වවත්ථානාභාවතො අනිමිත්තො. චක්ඛුරොගෙනපි හි සත්තා මරන්ති සොතරොගාදීනං අඤ්ඤතරෙනපි. කාලොපි, ‘‘ඉමස්මිං යෙව කාලෙ මරිතබ්බං, න අඤ්ඤස්මි’’න්ති එවං වවත්ථානාභාවතො අනිමිත්තො. පුබ්බණ්හෙපි හි සත්තා මරන්ති මජ්ඣන්හිකාදීනං අඤ්ඤතරස්මිම්පි. දෙහනික්ඛෙපනම්පි, ‘‘ඉධෙව මීයමානානං දෙහෙන පතිතබ්බං, න අඤ්ඤත්ථා’’ති එවං වවත්ථානාභාවතො අනිමිත්තං. අන්තොගාමෙ ජාතානඤ්හි බහිගාමෙපි අත්තභාවො පතති, බහිගාමෙපි ජාතානං අන්තොගාමෙපි. තථා ථලජානං ජලෙ, ජලජානං ථලෙති අනෙකප්පකාරතො විත්ථාරෙතබ්බං. ගතිපි, ‘‘ඉතො චුතෙන ඉධ නිබ්බත්තිතබ්බ’’න්ති එවං වවත්ථානාභාවතො අනිමිත්තා. දෙවලොකතො හි චුතා මනුස්සෙසුපි නිබ්බත්තන්ති[Pg.40], මනුස්සලොකතො චුතා දෙවලොකාදීනං යත්ථ කත්ථචි නිබ්බත්තන්තීති එවං යන්තෙ යුත්තගොණො විය ගතිපඤ්චකෙ ලොකො සම්පරිවත්තති. තස්සෙවං සම්පරිවත්තතො ‘‘ඉමස්මිං නාම කාලෙ මරණං භවිස්සතී’’ති ඉමං මරණස්ස කාලං වොහං න ජානාමි.

Darin ist das Leben zunächst unbestimmt, da es keine Festlegung gibt wie: „Nur so lange dauert es, nicht darüber hinaus.“ Denn Wesen sterben bereits im Stadium des Kalala (der ersten embryonalen Phase), im Stadium des Abbuda, des Pesi, des Ghana, im Alter von einem halben Monat, einem Monat, zwei Monaten, drei Monaten, vier Monaten, fünf Monaten ... bis hin zu zehn Monaten, zum Zeitpunkt des Austritts aus dem Mutterleib und danach sterben sie ebenso innerhalb oder außerhalb von hundert Jahren. Auch die Krankheit ist unbestimmt, da es keine Festlegung gibt: „Nur an dieser Krankheit sterben die Wesen, an keiner anderen.“ Denn Wesen sterben an Augenkrankheiten oder an irgendeiner anderen Krankheit wie Ohrenkrankheiten usw. Auch die Zeit ist unbestimmt, da es keine Festlegung gibt: „Nur zu dieser Zeit muss man sterben, zu keiner anderen.“ Denn Wesen sterben am Morgen oder zu irgendeiner anderen Zeit wie am Mittag usw. Auch der Ort des Ablegens des Körpers ist unbestimmt, da es keine Festlegung gibt: „Hier müssen die Körper der Sterbenden niederfallen, nicht anderswo.“ Denn der Körper derer, die im Dorf geboren wurden, fällt auch außerhalb des Dorfes nieder, und derer, die außerhalb des Dorfes geboren wurden, auch im Dorf. Ebenso fällt der Körper von Landbewohnern im Wasser nieder, und der von Wasserbewohnern auf dem Land; dies ist in vielfältiger Weise auszuführen. Auch die Wiedergeburt ist unbestimmt, da es keine Festlegung gibt: „Wer von hier verscheidet, muss genau dort wiedergeboren werden.“ Denn diejenigen, die aus der Götterwelt verscheiden, werden auch unter den Menschen wiedergeboren, und diejenigen, die aus der Menschenwelt verscheiden, werden irgendwo in der Götterwelt usw. wiedergeboren. So dreht sich die Welt in den fünf Daseinsbereichen wie ein Ochse, der an eine Ölmühle gespannt ist. Für mich, der sich so im Kreis dreht, gilt: „Ich weiß diese Zeit des Todes nicht: ‚Zu dieser bestimmten Zeit wird der Tod eintreffen.‘“

ඡන්නො කාලො න දිස්සතීති අයං කාලො මය්හං පටිච්ඡන්නො අවිභූතො න පඤ්ඤායති. තස්මාති යස්මා අයං කාලො පටිච්ඡන්නො න පඤ්ඤායති, තස්මා පඤ්ච කාමගුණෙ අභුත්වාව භික්ඛාමි. මා මං කාලො උපච්චගාති එත්ථ සමණධම්මකරණකාලං සන්ධාය ‘‘කාලො’’ති ආහ. අයඤ්හි සමණධම්මො නාම පච්ඡිමෙ කාලෙ තිස්සො වයොසීමා අතික්කන්තෙන ඔභග්ගෙන දණ්ඩපරායණෙන පවෙධමානෙන කාසසාසාභිභූතෙන න සක්කා කාතුං. තදා හි න සක්කා හොති ඉච්ඡිතිච්ඡිතං බුද්ධවචනං වා ගණ්හිතුං, ධුතඞ්ගං වා පරිභුඤ්ජිතුං, අරඤ්ඤවාසං වා වසිතුං, ඉච්ඡිතිච්ඡිතක්ඛණෙ සමාපත්තිං වා සමාපජ්ජිතුං, පදභාණ-සරභඤ්ඤධම්මකථා-අනුමොදනාදීනි වා කාතුං, තරුණයොබ්බනකාලෙ පනෙතං සබ්බං සක්කා කාතුන්ති අයං සමණධම්මකරණස්ස කාලො මා මං උපච්චගා, යාව මං නාතික්කමති, තාව කාමෙ අභුත්වාව සමණධම්මං කරොමීති ආහ.

„Die verhüllte Zeit ist nicht zu sehen“ bedeutet: Diese Zeit ist mir verborgen, nicht offenkundig, sie ist nicht erkennbar. „Darum“ bedeutet: Weil diese Zeit verborgen und nicht erkennbar ist, darum gehe ich auf Almosengang, ohne die pfünf Stränge der Sinneslust genossen zu haben. „Möge die Zeit nicht an mir vorübergehen“: Hier ist mit „Zeit“ die Zeit für die Ausübung der asketischen Pflichten gemeint. Denn diese Praxis der Askese kann im fortgeschrittenen Lebensalter nicht mehr ausgeübt werden, wenn man die drei Lebensstufen überschritten hat, gebeugt ist, sich auf einen Stock stützen muss, zittert und von Husten und Atemnot geplagt wird. Denn zu jener Zeit ist es nicht möglich, das Buddha-Wort nach Wunsch zu erlernen, die asketischen Übungen zu praktizieren, in der Waldeinsamkeit zu leben, im gewünschten Moment in meditative Vertiefungen einzutreten oder die Rezitation von Texten, Melodien, Lehrreden, Segenssprüchen usw. durchzuführen. In der Blüte der Jugend jedoch ist all dies möglich. Daher sagte er: „Möge diese Zeit für die Ausübung der asketischen Pflichten nicht an mir vorübergehen; solange sie mich nicht überschritten hat, will ich die Pflichten eines Asketen ausüben, ohne zuvor die Sinnlichkeit genossen zu haben.“

පථවියං පතිට්ඨහිත්වාති සා කිර දෙවතා – ‘‘අයං භික්ඛු සමණධම්මකරණස්ස කාලං නාම කථෙති, අකාලං නාම කථෙති, සහෙතුකං කථෙති සානිසංස’’න්ති එත්තාවතාව ථෙරෙ ලජ්ජං පච්චුපට්ඨාපෙත්වා මහාබ්‍රහ්මං විය අග්ගික්ඛන්ධං විය ච නං මඤ්ඤමානා ගාරවජාතා ආකාසා ඔරුය්හ පථවියං අට්ඨාසි, තං සන්ධායෙතං වුත්තං. කිඤ්චාපි පථවියං ඨිතා, යෙන පනත්ථෙන ආගතා, පුනපි තමෙව ගහෙත්වා දහරො ත්වන්තිආදිමාහ. තත්ථ සුසූති තරුණො. කාළකෙසොති සුට්ඨු කාළකෙසො. භද්‍රෙනාති භද්දකෙන. එකච්චො හි දහරොපි සමානො කාණො වා හොති කුණිආදීනං වා අඤ්ඤතරො, සො භද්‍රෙන යොබ්බනෙන සමන්නාගතො නාම න හොති. යො පන අභිරූපො හොති දස්සනීයො පාසාදිකො සබ්බසම්පත්තිසම්පන්නො, යං යදෙව අලඞ්කාරපරිහාරං ඉච්ඡති, තෙන තෙන අලඞ්කතො දෙවපුත්තො විය චරති, අයං භද්‍රෙන යොබ්බනෙන සමන්නාගතො නාම හොති. ථෙරො ච උත්තමරූපසම්පන්නො, තෙන නං එවමාහ.

„Auf der Erde stehend“: Jene Gottheit dachte sich wohl: „Dieser Mönch spricht wahrlich von der richtigen Zeit für die Ausübung der asketischen Pflichten und von der falschen Zeit; er spricht mit Begründung und zeigt den Nutzen auf.“ Dadurch empfand sie dem Ehrwürdigen gegenüber Scham, hielt ihn für wie einen großen Brahma oder wie eine lodernde Feuersbrunst, stieg voller Ehrfurcht aus dem Himmel herab und stellte sich auf die Erde. Darauf bezieht sich dieses Wort. Obwohl sie auf der Erde stand, griff sie dennoch, aufgrund der Absicht, derentwegen sie gekommen war, dasselbe Thema wieder auf und sagte: „Jung bist du...“ und so weiter. Darin bedeutet „susu“: jung. „Kāḷakeso“ bedeutet: mit tiefschwarzem Haar. „Bhadrena“ bedeutet: mit einem schönen. Denn mancher ist zwar jung, aber blind oder verkrüppelt oder leidet an einer anderen Gebrechlichkeit; ein solcher ist nicht mit einer schönen Jugend ausgestattet. Wer jedoch gutaussehend, ansehnlich, vertrauenerweckend und mit allem Wohlstand gesegnet ist, sich mit jedem Schmuck und jeder Zierde kleidet, die er begehrt, und wie ein Göttersohn umherwandert – dieser wird als jemand bezeichnet, der mit einer schönen Jugend ausgestattet ist. Und der Ehrwürdige war mit einer hervorragenden Gestalt gesegnet, weshalb sie so zu ihm sprach.

අනික්කීළිතාවී [Pg.41] කාමෙසූති කාමෙසු අකීළිතකීළො අභුත්තාවී, අකතකාමකීළොති අත්ථො. මා සන්දිට්ඨිකං හිත්වාති යෙභුය්‍යෙන හි තා අදිට්ඨසච්චා අවීතරාගා අපරචිත්තවිදූනියො දෙවතා භික්ඛූ දසපි වස්සානි වීසතිම්පි…පෙ… සට්ඨිම්පි වස්සානි පරිසුද්ධං අඛණ්ඩං බ්‍රහ්මචරියං චරමානෙ දිස්වා – ‘‘ඉමෙ භික්ඛූ මානුසකෙ පඤ්ච කාමගුණෙ පහාය දිබ්බෙ කාමෙ පත්ථයන්තා සමණධම්මං කරොන්තී’’ති සඤ්ඤං උප්පාදෙන්ති, අයම්පි තත්ථෙව උප්පාදෙසි. තස්මා මානුසකෙ කාමෙ සන්දිට්ඨිකෙ, දිබ්බෙ ච කාලිකෙ කත්වා එවමාහ.

„Der die Sinnesfreuden nicht ausgekostet hat“ bedeutet: Er hat das Spiel der Sinnesfreuden nicht gespielt, sie nicht genossen und das Liebesspiel nicht vollzogen. „Verlasse nicht das Sichtbare“: Denn meistens erzeugen jene Gottheiten, die die Wahrheit nicht geschaut haben, deren Leidenschaften nicht erloschen sind und die die Gedanken anderer nicht lesen können, wenn sie Mönche sehen, die zehn, zwanzig... oder gar sechzig Jahre lang ein reines, makelloses heiliges Leben führen, die Vorstellung: „Diese Mönche entsagen den fünf Strängen der menschlichen Sinneslust, weil sie nach göttlichen Freuden streben und deshalb die Pflichten eines Asketen praktizieren.“ Auch diese Gottheit erzeugte genau diese Vorstellung. Deshalb bezeichnete sie die menschlichen Sinnesfreuden als das „Sichtbare“ und die göttlichen Freuden als das „Zeitabhängige“ (Zukünftige) und sprach so.

න ඛො අහං, ආවුසොති, ආවුසො, අහං සන්දිට්ඨිකෙ කාමෙ හිත්වා කාලිකෙ කාමෙ න අනුධාවාමි න පත්ථෙමි න පිහෙමි. කලිකඤ්ච ඛො අහං, ආවුසොති අහං ඛො, ආවුසො, කාලිකං කාමං හිත්වා සන්දිට්ඨිකං ලොකුත්තරධම්මං අනුධාවාමි. ඉති ථෙරො චිත්තානන්තරං අලද්ධබ්බතාය දිබ්බෙපි මානුසකෙපි පඤ්ච කාමගුණෙ කාලිකාති අකාසි, චිත්තානන්තරං ලද්ධබ්බතාය ලොකුත්තරධම්මං සන්දිට්ඨිකන්ති. පඤ්චකාමගුණෙසු සමොහිතෙසුපි සම්පන්නකාමස්සාපි කාමිනො චිත්තානන්තරං ඉච්ඡිතිච්ඡිතාරම්මණානුභවනං න සම්පජ්ජති. චක්ඛුද්වාරෙ ඉට්ඨාරම්මණං අනුභවිතුකාමෙන හි චිත්තකාරපොත්ථකාරරූපකාරාදයො පක්කොසාපෙත්වා, ‘‘ඉදං නාම සජ්ජෙථා’’ති වත්තබ්බං හොති. එත්ථන්තරෙ අනෙකකොටිසතසහස්සානි චිත්තානි උප්පජ්ජිත්වා නිරුජ්ඣන්ති. අථ පච්ඡා තං ආරම්මණං සම්පාපුණාති. සෙසද්වාරෙසුපි එසෙව නයො. සොතාපත්තිමග්ගානන්තරං පන සොතාපත්තිඵලමෙව උප්පජ්ජති, අන්තරා අඤ්ඤස්ස චිත්තස්ස වාරො නත්ථි. සෙසඵලෙසුපි එසෙව නයොති.

„Ich gewiss nicht, Schwester“ bedeutet: „O Schwester, ich verlasse nicht das Sichtbare, um dem Zeitabhängigen nachzujagen, noch ersehne ich es oder begehre es.“ „Sondern dem zeitabhängigen Genuss entsagend, o Schwester, jage ich dem sichtbaren überweltlichen Zustand nach.“ So erklärte der Ehrwürdige die fünf Stränge der göttlichen wie auch der menschlichen Sinneslust für „zeitabhängig“, weil sie nicht unmittelbar im darauffolgenden Geisteszustand erlangt werden können, während er das überweltliche Dhamma für „sichtbar“ erklärte, weil es unmittelbar im darauffolgenden Geisteszustand erlangt wird. Selbst wenn die fünf Stränge der Sinneslust bereitstehen, erfährt der Begehrende, der mit Sinnesfreuden ausgestattet ist, nicht unmittelbar im nächsten Moment das gewünschte Objekt. Denn wer ein erwünschtes visuelles Objekt am Augentor erfahren möchte, muss Maler, Bildhauer, Schnitzer usw. herbeirufen und anweisen: „Stellt dieses oder jenes her!“ In diesem Zeitraum entstehen und vergehen viele Hunderttausende von Kotis (Milliarden) von Geisteszuständen. Erst danach erlangt er dieses Objekt. Bei den übrigen Toren gilt genau dieselbe Methode. Unmittelbar auf den Pfad des Stromeintritts jedoch folgt das Fruchtbewusstsein des Stromeintritts; dazwischen gibt es keinen Raum für einen anderen Geisteszustand. Und bei den übrigen Früchten gilt genau dieselbe Methode.

සො තමෙවත්ථං ගහෙත්වා කාලිකා හි, ආවුසොතිආදිමාහ. තත්ථ කාලිකාති වුත්තනයෙන සමොහිතසම්පත්තිනාපි කාලන්තරෙ පත්තබ්බා. බහුදුක්ඛාති පඤ්ච කාමගුණෙ නිස්සාය පත්තබ්බදුක්ඛස්ස බහුතාය බහුදුක්ඛා. තංවත්ථුකස්සෙව උපායාසස්ස බහුතාය බහුපායාසා. ආදීනවො එත්ථ භිය්‍යොති පඤ්ච කාමගුණෙ නිස්සාය ලද්ධබ්බසුඛතො ආදීනවො භිය්‍යො, දුක්ඛමෙව බහුතරන්ති අත්ථො. සන්දිට්ඨිකො අයං ධම්මොති අයං ලොකුත්තරධම්මො යෙන යෙන අධිගතො හොති, තෙන තෙන පරසද්ධාය ගන්තබ්බතං හිත්වා පච්චවෙක්ඛණඤාණෙන සයං දට්ඨබ්බොති [Pg.42] සන්දිට්ඨිකො. අත්තනො ඵලදානං සන්ධාය නාස්ස කාලොති අකාලො, අකාලොයෙව අකාලිකො. යො එත්ථ අරියමග්ගධම්මො, සො අත්තනො පවත්තිසමනන්තරමෙව ඵලං දෙතීති අත්ථො. ‘‘එහි පස්ස ඉමං ධම්ම’’න්ති එවං පවත්තං එහිපස්සවිධිං අරහතීති එහිපස්සිකො. ආදිත්තං චෙලං වා සීසං වා අජ්ඣුපෙක්ඛිත්වාපි භාවනාවසෙන අත්තනො චිත්තෙ උපනයං අරහතීති ඔපනෙය්‍යිකො. සබ්බෙහි උග්ඝටිතඤ්ඤූආදීහි විඤ්ඤූහි ‘‘භාවිතො මෙ මග්ගො, අධිගතං ඵලං, සච්ඡිකතො නිරොධො’’ති අත්තනි අත්තනි වෙදිතබ්බොති පච්චත්තං වෙදිතබ්බො විඤ්ඤූහීති. අයමෙත්ථ සඞ්ඛෙපො, විත්ථාරො පන විසුද්ධිමග්ගෙ (විසුද්ධි. 1.146 ආදයො) ධම්මානුස්සතිවණ්ණනායං වුත්තො.

Er erfasste genau diese Bedeutung und sprach die Worte, die mit „Zeitlich begrenzt wahrlich, o Freund!“ beginnen. Darin bedeutet „zeitlich begrenzt“ (kālikā): auf die bereits erklärte Weise, selbst bei vollkommenem Besitz von angesammeltem Reichtum, erst zu einer anderen Zeit zu erlangen. „Voller Leiden“ (bahudukkhā) bedeutet: Aufgrund der Fülle des Leidens, das in Abhängigkeit von den fünf Sinnenzielen zu erfahren ist, ist es voller Leiden. Wegen der Fülle des Elends (upāyāsa), das eben darauf beruht, ist es mit viel Verzweiflung (bahupāyāsā) verbunden. „Das Elend ist hierbei größer“ (ādīnavo ettha bhiyyo) bedeutet: Im Vergleich zu dem Glück, das in Abhängigkeit von den fünf Sinnenzielen erlangt werden kann, ist das Elend größer; das Leiden selbst ist reichlicher – so lautet die Bedeutung. „Selbst zu sehen ist diese Lehre“ (sandiṭṭhiko ayaṃ dhammo) bedeutet: Diese überweltliche Lehre (lokuttaradhamma) ist von dem jeweiligen edlen Jünger, der sie erlangt hat, selbst zu sehen, indem er den Zustand des Glaubens an andere aufgibt und sie durch das Wissen der Rückschau (paccavekkhaṇañāṇa) selbst erkennt; daher heißt sie „selbst zu sehen“ (sandiṭṭhiko). In Bezug auf das Spenden der eigenen Frucht (phaladāna) gibt es für sie keine Zeitspanne, daher ist sie zeitlos (akālo); eben das Zeitlose ist „unmittelbar wirksam“ (akāliko). Was darin die Lehre des edlen Pfades (ariyamaggadhamma) betrifft, so schenkt diese unmittelbar nach ihrem Entstehen ihre Frucht – so lautet die Bedeutung. Da sie die Aufforderung „Komm und sieh diese Lehre!“ verdient, heißt sie „einladend“ (ehipassiko). Selbst wenn man ein brennendes Gewand oder ein brennendes Haupt vernachlässigt, verdient sie es, durch die Entfaltung (bhāvanā) in das eigene Herz hineingeführt zu werden; daher heißt sie „hineinführend / anwendbar“ (opaneyyiko). Sie ist von allen Weisen, wie den schnell Auffassenden (ugghaṭitaññū) und anderen, individuell im eigenen Geist zu erkennen: „Entfaltet ist der Pfad von mir, erlangt ist die Frucht, verwirklicht ist das Erlöschen“; daher heißt sie „von den Weisen persönlich zu erfahren“ (paccattaṃ veditabbo viññūhīti). Dies ist hier die Kurzfassung; die ausführliche Darstellung jedoch wurde im Visuddhimagga in der Erklärung der Betrachtung der Lehre (dhammānussativaṇṇanā) dargelegt.

ඉදානි සා දෙවතා අන්ධො විය රූපවිසෙසං ථෙරෙන කථිතස්ස අත්ථෙ අජානන්තී කථඤ්ච භික්ඛූතිආදිමාහ. තත්ථ කථඤ්චාතිපදස්ස ‘‘කථඤ්ච භික්ඛු කාලිකා කාමා වුත්තා භගවතා, කථං බහුදුක්ඛා, කථං බහුපායාසා’’ති? එවං සබ්බපදෙහි සම්බන්ධො වෙදිතබ්බො.

Nun sprach jene Gottheit, ähnlich wie ein Blinder die Besonderheiten von Formen und Farben nicht kennt, die Bedeutung des vom Thera Gesprochenen nicht verstehend, die Worte beginnend mit: „Und wie, o Mönch, ...“ etc. Darin ist die Verknüpfung des Wortes „und wie“ (kathañca) mit allen Ausdrücken wie folgt zu verstehen: „Und wie, o Mönch, wurden die Sinnengenüsse vom Erhabenen als zeitlich begrenzt bezeichnet? Wie sind sie voller Leiden? Wie sind sie mit viel Verzweiflung verbunden?“

නවොති අපරිපුණ්ණපඤ්චවස්සො හි භික්ඛු නවො නාම හොති, පඤ්චවස්සතො පට්ඨාය මජ්ඣිමො, දසවස්සතො පට්ඨාය ථෙරො. අපරො නයො – අපරිපුණ්ණදසවස්සො නවො, දසවස්සතො පට්ඨාය මජ්ඣිමො, වීසතිවස්සතො පට්ඨාය ථෙරො. තෙසං අහං නවොති වදති.

„Neu“ (navo) bedeutet: Ein Mönch mit weniger als fünf Regenzeit-Jahren (vassa) wird „neu“ genannt; ab fünf Jahren ist er ein „Mittlerer“ (majjhimo), ab zehn Jahren ein „Älterer“ (thero). Eine andere Methode: Wer weniger als zehn Jahre hat, ist „neu“; ab zehn Jahren ist er ein „Mittlerer“, ab zwanzig Jahren ein „Älterer“. Unter diesen sagt er: „Ich bin ein Neuer.“

නවොපි එකච්චො සත්තට්ඨවස්සකාලෙ පබ්බජිත්වා ද්වාදසතෙරසවස්සානි සාමණෙරභාවෙනෙව අතික්කන්තො චිරපබ්බජිතො හොති, අහං පන අචිරපබ්බජිතොති වදති. ඉමං ධම්මවිනයන්ති ඉමං ධම්මඤ්ච විනයඤ්ච. උභයම්පෙතං සාසනස්සෙව නාමං. ධම්මෙන හෙත්ථ ද්වෙ පිටකානි වුත්තානි, විනයෙන විනයපිටකං, ඉති තීහි පිටකෙහි පකාසිතං පටිපත්තිං අධුනා ආගතොම්හීති වදති.

Obwohl ein „Neuer“, ist manch einer im Alter von sieben oder acht Jahren ausgetreten und hat zwölf oder dreizehn Jahre als Novize (sāmaṇera) verbracht, weshalb er als „lange Ordinationszeit besitzend“ (cirapabbajita) gilt. „Ich jedoch bin erst vor kurzem ordiniert worden“ (acirapabbajito), so sagt er. „Diese Lehre und Disziplin“ (imaṃ dhammavinayaṃ) bedeutet: diese Lehre (dhamma) und diese Disziplin (vinaya). Beides zusammen ist eine Bezeichnung für die Lehre (sāsana) selbst. Denn unter „dhamma“ sind hier zwei Körbe (piṭaka) gemeint, unter „vinaya“ der Korb der Disziplin (vinayapiṭaka). Somit sagt er: „Ich bin erst kürzlich zu der Praxis gelangt, die durch die drei Körbe offenbart wird.“

මහෙසක්ඛාහීති මහාපරිවාරාහි. එකෙකස්ස හි දෙවරඤ්ඤො කොටිසතම්පි කොටිසහස්සම්පි පරිවාරො හොති, තෙ අත්තානං මහන්තෙ ඨානෙ ඨපෙත්වා තථාගතං පස්සන්ති. තත්ථ අම්හාදිසානං අප්පෙසක්ඛානං මාතුගාමජාතිකානං කුතො ඔකාසොති දස්සෙති.

„Mächtige“ (mahesakkhā) bedeutet: mit großem Gefolge (mahāparivārā). Denn jeder einzelne Götterkönig hat ein Gefolge von hundert Millionen oder gar tausend Millionen. Sie nehmen eine hohe Stellung ein, wenn sie den Tathāgata aufsuchen. Darin zeigt sie: „Woher gäbe es da Gelegenheit für uns, Frauenwesen von geringer Macht (appesakkhānaṃ mātugāmajātikānaṃ)?“

මයම්පි [Pg.43] ආගච්ඡෙය්‍යාමාති ඉදං සා දෙවතා ‘‘සචෙපි චක්කවාළං පූරෙත්වා පරිසා නිසින්නා හොති, මහතියා බුද්ධවීථියා සත්ථු සන්තිකං ගන්තුං ලභතී’’ති ඤත්වා ආහ. පුච්ඡ භික්ඛු, පුච්ඡ භික්ඛූති ථිරකරණවසෙන ආමෙඩිතං කතං.

„Auch wir würden kommen“ – dies sagte jene Gottheit in dem Wissen: „Selbst wenn die Versammlung das ganze Universum (cakkavāḷa) füllt, erhält man durch den großen Glanzweg des Buddha (buddhavīthī) die Gelegenheit, sich in die Gegenwart des Meisters zu begeben.“ „Frage, Mönch! Frage, Mönch!“ – dies ist eine Wiederholung (āmeḍita) zum Zweck der Bekräftigung (thirakaraṇa).

අක්ඛෙය්‍යසඤ්ඤිනොති එත්ථ ‘‘දෙවො, මනුස්සො, ගහට්ඨො, පබ්බජිතො, සත්තො, පුග්ගලො, තිස්සො, ඵුස්සො’’තිආදිනා නයෙන අක්ඛෙය්‍යතො සබ්බෙසං අක්ඛානානං සබ්බාසං කථානං වත්ථුභූතතො පඤ්චක්ඛන්ධා ‘‘අක්ඛෙය්‍යා’’ති වුච්චන්ති. ‘‘සත්තො නරො පොසො පුග්ගලො ඉත්ථී පුරිසො’’ති එවං සඤ්ඤා එතෙසං අත්ථීති සඤ්ඤිනො, අක්ඛෙය්‍යෙස්වෙව සඤ්ඤිනොති අක්ඛෙය්‍යසඤ්ඤිනො, පඤ්චසු ඛන්ධෙසු සත්තපුග්ගලාදිසඤ්ඤිනොති අත්ථො. අක්ඛෙය්‍යස්මිං පතිට්ඨිතාති පඤ්චසු ඛන්ධෙසු අට්ඨහාකාරෙහි පතිට්ඨිතා. රත්තො හි රාගවසෙන පතිට්ඨිතො හොති, දුට්ඨො දොසවසෙන, මූළ්හො මොහවසෙන, පරාමට්ඨො දිට්ඨිවසෙන, ථාමගතො අනුසයවසෙන, විනිබද්ධො මානවසෙන, අනිට්ඨඞ්ගතො විචිකිච්ඡාවසෙන, වික්ඛෙපගතො උද්ධච්චවසෙන පතිට්ඨිතො හොති. අක්ඛෙය්‍යං අපරිඤ්ඤායාති පඤ්චක්ඛන්ධෙ තීහි පරිඤ්ඤාහි අපරිජානිත්වා. යොගමායන්ති මච්චුනොති මච්චුනො යොගං පයොගං පක්ඛෙපං උපක්ඛෙපං උපක්කමං අබ්භන්තරං ආගච්ඡන්ති, මරණවසං ගච්ඡන්තීති අත්ථො. එවමිමාය ගාථාය කාලිකා කාමා කථිතා.

„Die in Begriffen Wahrnehmenden“ (akkheyyasaññino): Hierbei werden die fūnf Aggregate (pañcakkhandhā) als „Begriffe“ (akkheyyā) bezeichnet, weil sie das Fundament aller Erklärungen und aller Reden sind, gemäß Formulierungen wie „Gott, Mensch, Hausvater, Ordinierter, Wesen, Person, Tissa, Phussa“ usw. Diejenigen, die solche Bezeichnungen wie „Wesen, Mensch, Person, Individuum, Frau, Mann“ haben, sind „Wahrnehmende“ (saññino). „Die in Begriffen Wahrnehmenden“ (akkheyyasaññino) bedeutet also: diejenigen, die bezüglich der begrifflichen Bezeichnungen wahrnehmen, d. h. die Wahrnehmung von Wesen, Personen etc. bezüglich der fünf Aggregate besitzen – so lautet die Bedeutung. „In den Begriffen gefestigt“ (akkheyyasmiṃ patiṭṭhitā) bedeutet: sie sind in den fünf Aggregaten auf achtfache Weise gefestigt. Denn der Gierige ist durch Gier (rāga) gefestigt, der Hassende durch Hass (dosa), der Verblendete durch Verblendung (moha), der dogmatisch Erfasste durch Ansichten (diṭṭhi), der Festgewurzelte durch schlummernde Neigungen (anusaya), der Gefesselte durch Dünkel (māna), der Unentschlossene durch Zweifel (vicikicchā) und der Unruhige durch Aufgewühltheit (uddhacca) gefestigt. „Ohne die Begriffe vollständig zu durchschauen“ (akkheyyaṃ apariññāya) bedeutet: ohne die fünf Aggregate durch die drei Arten des vollen Durchschauens (pariññā) vollständig erkannt zu haben. „Sie geraten in das Joch des Todes“ (yogamāyanti maccuno) bedeutet: Sie geraten in das Joch (yoga), die Anstrengung (payoga), das Hineinwerfen (pakkhepa), das wiederholte Hineinwerfen (upakkhepa), den Zugriff und den Bereich des Todes; das heißt, sie geraten unter die Macht des Todes. Auf diese Weise wurden in diesem Vers die zeitlich begrenzten Sinnengenüsse beschrieben.

පරිඤ්ඤායාති ඤාතපරිඤ්ඤා, තීරණපරිඤ්ඤා, පහානපරිඤ්ඤාති ඉමාහි තීහි පරිඤ්ඤාහි පරිජානිත්වා. තත්ථ කතමා ඤාතපරිඤ්ඤා? පඤ්චක්ඛන්ධෙ පරිජානාති – ‘‘අයං රූපක්ඛන්ධො, අයං වෙදනාක්ඛන්ධො, අයං සඤ්ඤාක්ඛන්ධො, අයං සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො, අයං විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො, ඉමානි තෙසං ලක්ඛණරසපච්චුපට්ඨානපදට්ඨානානී’’ති, අයං ඤාතපරිඤ්ඤා. කතමා තීරණපරිඤ්ඤා? එවං ඤාතං කත්වා පඤ්චක්ඛන්ධෙ තීරෙති අනිච්චතො දුක්ඛතො රොගතොති ද්වාචත්තාලීසාය ආකාරෙහි. අයං තීරණපරිඤ්ඤා. කතමා පහානපරිඤ්ඤා? එවං තීරයිත්වා අග්ගමග්ගෙන පඤ්චසු ඛන්ධෙසු ඡන්දරාගං පජහති. අයං පහානපරිඤ්ඤා.

„Durch volles Durchschauen“ (pariññāya) bedeutet: indem man sie durch diese drei Arten des Durchschauens vollständig erkennt – das Durchschauen des Bekannten (ñātapariññā), das Durchschauen durch Untersuchung (tīraṇapariññā) und das Durchschauen durch Aufgeben (pahānapariññā). Was ist darunter das „Durchschauen des Bekannten“? Man erkennt die fūnf Aggregate genau: „Dies ist das Aggregat der Form, dies das Aggregat des Gefühls, dies das Aggregat der Wahrnehmung, dies das Aggregat der Gestaltungen, dies das Aggregat des Bewusstseins; dies sind ihre Merkmale, Funktionen, Manifestationen und nahen Ursachen“ – das ist das Durchschauen des Bekannten. Was ist das „Durchschauen durch Untersuchung“? Wenn man sie so erkannt hat, untersucht man die fūnf Aggregate auf zweiundvierzig Weisen als unbeständig (anicca), leidvoll (dukkhā), als Krankheit (roga) etc. Das ist das Durchschauen durch Untersuchung. Was ist das „Durchschauen durch Aufgeben“? Wenn man sie so untersucht hat, gibt man durch den höchsten Pfad (aggamagga) die Begehren-Lust (chandarāga) bezüglich der fūnf Aggregate auf. Das ist das Durchschauen durch Aufgeben.

අක්ඛාතාරං න මඤ්ඤතීති එවං තීහි පරිඤ්ඤාහි පඤ්චක්ඛන්ධෙ පරිජානිත්වා ඛීණාසවො භික්ඛු අක්ඛාතාරං පුග්ගලං න මඤ්ඤති. අක්ඛාතාරන්ති කම්මවසෙන කාරණං වෙදිතබ්බං, අක්ඛාතබ්බං කථෙතබ්බං පුග්ගලං න මඤ්ඤති, න පස්සතීති අත්ථො[Pg.44]. කින්ති අක්ඛාතබ්බන්ති? ‘‘තිස්සො’’ති වා ‘‘ඵුස්සො’’ති වා එවං යෙන කෙනචි නාමෙන වා ගොත්තෙන වා පකාසෙතබ්බං. තඤ්හි තස්ස න හොතීති තං තස්ස ඛීණාසවස්ස න හොති. යෙන නං වජ්ජාති යෙන නං ‘‘රාගෙන රත්තො’’ති වා ‘‘දොසෙන දුට්ඨො’’ති වා ‘‘මොහෙන මූළ්හො’’ති වාති කොචි වදෙය්‍ය, තං කාරණං තස්ස ඛීණාසවස්ස නත්ථි.

„Er stellt sich keinen Sprecher/Bezeichner vor“ (akkhātāraṃ na maññati) bedeutet: Ein triebversiegter Mönch (khīṇāsavo bhikkhu), der die fūnf Aggregate durch die drei Arten des vollen Durchschauens vollständig erkannt hat, stellt sich keine bezeichnende Person vor. Unter „Sprecher/Bezeichner“ (akkhātāraṃ) ist der Urheber/Akteur durch die Kraft des Kamma zu verstehen; er stellt sich die zu bezeichnende, zu nennende Person nicht vor, er sieht sie nicht – so lautet die Bedeutung. Was bedeutet „zu bezeichnen“? Als „Tissa“ oder „Phussa“ oder durch irgendeinen Namen oder eine Sippe (gotta) darzustellen. „Denn dies gibt es für ihn nicht“ bedeutet: Das gibt es für diesen Triebversiegten nicht. „Wodurch man ihn bezeichnen könnte“ bedeutet: Jener Grund, weshalb jemand über ihn sagen könnte: „er ist durch Gier entflammt“, „durch Hass verdorben“ oder „durch Verblendung verwirrt“ – dieser Grund existiert für diesen Triebversiegten nicht.

සචෙ විජානාසි වදෙහීති සචෙ එවරූපං ඛීණාසවං ජානාසි, ‘‘ජානාමී’’ති වදෙහි. නො චෙ ජානාසි, අථ ‘‘න ජානාමී’’ති වදෙහි. යක්ඛාති දෙවතං ආලපන්තො ආහ. ඉති ඉමාය ගාථාය සන්දිට්ඨිකො නවවිධො ලොකුත්තරධම්මො කථිතො. සාධූති ආයාචනත්ථෙ නිපාතො.

„Sace vijānāsi vadehīti“ [„Wenn du es verstehst, so sprich“] bedeutet: Wenn du einen solchen Triebversiegten (khīṇāsava) kennst, so sprich: „Ich kenne ihn.“ Wenn du ihn nicht kennst, dann sprich: „Ich kenne ihn nicht.“ Mit dem Wort „Yakkhī“ sprach er die Gottheit (devatā) an. Auf diese Weise wurde mit dieser Strophe der selbst sichtbare (sandiṭṭhika), neunfache überweltliche Zustand (lokuttaradhamma) dargelegt. Das Wort „Sādhu“ ist eine Partikel (nipāta) im Sinne einer Bitte (āyācanattha).

යො මඤ්ඤතීති යො අත්තානං ‘‘අහං සමො’’ති වා ‘‘විසෙසී’’ති වා ‘‘නිහීනො’’ති වා මඤ්ඤති. එතෙන ‘‘සෙය්‍යොහමස්මී’’තිආදයො තයො මානා ගහිතාව. තෙසු ගහිතෙසු නව මානා ගහිතාව හොන්ති. සො විවදෙථ තෙනාති සො පුග්ගලො තෙනෙව මානෙන යෙන කෙනචි පුග්ගලෙන සද්ධිං – ‘‘කෙන මං ත්වං පාපුණාසි, කිං ජාතියා පාපුණාසි, උදාහු ගොත්තෙන, කුලපදෙසෙන, වණ්ණපොක්ඛරතාය, බාහුසච්චෙන, ධුතගුණෙනා’’ති එවං විවදෙය්‍ය. ඉති ඉමායපි උපඩ්ඪගාථාය කාලිකා කාමා කථිතා.

„Yo maññatīti“ [„Wer meint“] bedeutet: wer sich selbst im Sinne von „Ich bin gleich“ oder „Ich bin überlegen“ oder „Ich bin unterlegen“ wähnt. Dadurch sind die drei Arten von Dünkel (māna) wie „Ich bin besser“ (seyyohamasmi) usw. miterfasst. Wenn diese erfasst sind, sind auch die neun Arten des Dünkels miterfasst. „So vivadetha tenāti“ [„er würde sich deswegen streiten“] bedeutet: Diese Person würde eben aufgrund dieses Dünkels mit irgendeiner anderen Person so streiten: „Womit reichst du an mich heran? Reichst du durch Geburt an mich heran, oder etwa durch Abstammung, durch die Vornehmheit der Familie, durch die Schönheit des Teints, durch reiches Wissen (bāhusacca) oder durch asketische Tugenden (dhutaguṇa)?“ Auf diese Weise wurden auch mit dieser ersten Hälfte der Strophe die zeitgebundenen Sinnesfreuden (kāmā) dargelegt.

තීසු විධාසූති තීසු මානෙසු. ‘‘එකවිධෙන රූපසඞ්ගහො’’තිආදීසු (ධ. ස. 584) හි කොට්ඨාසො ‘‘විධො’’ති වුත්තො. ‘‘කථංවිධං සීලවන්තං වදන්ති, කථංවිධං පඤ්ඤවන්තං වදන්තී’’තිආදීසු (සං. නි. 1.95) ආකාරො. ‘‘තිස්සො ඉමා, භික්ඛවෙ, විධා. කතමා තිස්සො? සෙය්‍යොහමස්මීති විධා, සදිසොහමස්මීති විධා, හීනොහමස්මීති විධා’’තිආදීසු (සං. නි. 5.162) මානො ‘‘විධා’’ති වුත්තො. ඉධාපි මානොව. තෙන වුත්තං ‘‘තීසු විධාසූති තීසු මානෙසූ’’ති. අවිකම්පමානොති සො පුග්ගලො එතෙසු සඞ්ඛෙපතො තීසු, විත්ථාරතො නවසු මානෙසු න කම්පති, න චලති. සමො විසෙසීති න තස්ස හොතීති තස්ස පහීනමානස්ස ඛීණාසවස්ස ‘‘අහං සදිසො’’ති වා ‘‘සෙය්‍යො’’ති වා ‘‘හීනො’’ති වා න හොතීති දස්සෙති. පච්ඡිමපදං වුත්තනයමෙව. ඉති ඉමායපි උපඩ්ඪගාථාය නවවිධො සන්දිට්ඨිකො ලොකුත්තරධම්මො කථිතො.

„Tīsu vidhāsūti“ bedeutet: in den drei Arten von Dünkel (māna). Denn in Passagen wie „ekavidhena rūpasaṅgaho“ [die Zusammenfassung der Körperlichkeit auf einfache Weise] wird ein Teilbereich (koṭṭhāsa) als „vidha“ bezeichnet. In Passagen wie „kathaṃvidhaṃ sīlavantaṃ vadanti, kathaṃvidhaṃ paññavantaṃ vadantīti“ [von welcher Beschaffenheit sagen sie, dass ein Tugendhafter sei, von welcher Beschaffenheit sagen sie, dass ein Weiser sei] bedeutet es die Art und Weise bzw. Eigenschaft (ākāra). In Passagen wie „Tisso imā, bhikkhave, vidhā...“ [Es gibt diese drei Weisen, o Mönche: der Dünkel „Ich bin besser“, der Dünkel „Ich bin gleich“, der Dünkel „Ich bin geringer“] wird der Dünkel als „vidhā“ bezeichnet. Auch hier ist genau der Dünkel gemeint. Darum wurde gesagt: „tīsu vidhāsūti tīsu mānesū“ [„in den drei Weisen“ bedeutet „in den drei Arten von Dünkel“]. „Avikampamāno“ [unerschüttert] bedeutet: Jene Person wankt nicht, zittert nicht angesichts dieser – im Kurzen drei, im Detail neun – Arten von Dünkel. „Samo visesīti na tassa hotīti“ [„Gleich oder überlegen“ gibt es für ihn nicht] zeigt auf: Für jenen Triebversiegten (khīṇāsava), dessen Dünkel aufgegeben ist, gibt es kein „Ich bin gleich“, „Ich bin besser“ oder „Ich bin schlechter“. Das letzte Wort ist genau in der bereits erklärten Weise zu verstehen. Auf diese Weise wurde auch durch diese zweite Hälfte der Strophe der neunfache, selbst sichtbare überweltliche Zustand (lokuttaradhamma) dargelegt.

පහාසි [Pg.45] සඞ්ඛන්ති, ‘‘පටිසඞ්ඛා යොනිසො ආහාරං ආහාරෙතී’’තිආදීසු (සං. නි. 4.120, 239) පඤ්ඤා ‘‘සඞ්ඛා’’ති ආගතා. ‘‘අත්ථි තෙ කොචි ගණකො වා මුද්දිකො වා සඞ්ඛායකො වා, යො පහොති ගඞ්ගාය වාලුකං ගණෙතු’’න්ති (සං. නි. 4.410) එත්ථ ගණනා. ‘‘සඤ්ඤානිදානා හි පපඤ්චසඞ්ඛා’’තිආදීසු (සු. නි. 880) කොට්ඨාසො. ‘‘යා තෙසං තෙසං ධම්මානං සඞ්ඛා සමඤ්ඤා’’ති (ධ. ස. 1313-1315) එත්ථ පණ්ණත්ති ‘‘සඞ්ඛා’’ති ආගතා. ඉධාපි අයමෙව අධිප්පෙතා. පහාසි සඞ්ඛන්ති පදස්ස හි අයමෙවත්ථො – රත්තො දුට්ඨො මූළ්හො ඉති ඉමං පණ්ණත්තිං ඛීණාසවො පහාසි ජහි පජහීති.

„Pahāsi saṅkhanti“ [Er gab die Bezeichnung auf]: In Passagen wie „paṭisaṅkhā yoniso āhāraṃ āhāretī“ [weise reflektierend nimmt er Nahrung zu sich] steht „saṅkhā“ für Weisheit (paññā). In „Atthi te koci gaṇako vā muddiko vā saṅkhāyako vā, yo pahoti gaṅgāya vālukaṃ gaṇetunti“ [Gibt es bei dir einen Rechner, einen Fingerzähler oder einen Kalkulator, der die Sandkörner im Ganges zählen kann?] steht es für Zählung (gaṇanā). In „Saññānidānā hi papañcasaṅkhā“ [Denn die Benennungen der geistigen Vielfalt haben ihre Quelle in der Wahrnehmung] steht es für Teilbereich (koṭṭhāsa). In „Yā tesaṃ tesaṃ dhammānaṃ saṅkhā samaññā“ [Was immer die Bezeichnung oder Benennung jener jeweiligen Gegebenheiten ist] steht „saṅkhā“ für Begriff/Bezeichnung (paṇṇatti). Auch hier ist genau diese begriffliche Bezeichnung gemeint. Der Sinn des Ausdrucks „pahāsi saṅkhaṃ“ ist nämlich folgendermaßen zu verstehen: Ein Triebversiegter (khīṇāsava) hat diese Bezeichnung (paṇṇatti) – wie „gierig“, „hasserfüllt“, „verwirrt“ – aufgegeben (pahāsi), hinter sich gelassen (jahi), gänzlich abgelegt (pajahi).

න විමානමජ්ඣගාති නවභෙදං තිවිධමානං න උපගතො. නිවාසට්ඨෙන වා මාතුකුච්ඡි ‘‘විමාන’’න්ති වුච්චති, තං ආයතිං පටිසන්ධිවසෙන න උපගච්ඡීතිපි අත්ථො. අනාගතත්ථෙ අතීතවචනං. අච්ඡෙච්ඡීති ඡින්දි. ඡින්නගන්ථන්ති චත්තාරො ගන්ථෙ ඡින්දිත්වා ඨිතං. අනීඝන්ති නිද්දුක්ඛං. නිරාසන්ති නිත්තණ්හං. පරියෙසමානාති ඔලොකයමානා. නාජ්ඣගමුන්ති න අධිගච්ඡන්ති න වින්දන්ති න පස්සන්ති. වත්තමානත්ථෙ අතීතවචනං. ඉධ වා හුරං වාති ඉධලොකෙ වා පරලොකෙ වා. සබ්බනිවෙසනෙසූති තයො භවා, චතස්සො යොනියො, පඤ්ච ගතියො, සත්ත විඤ්ඤාණට්ඨිතියො, නව සත්තාවාසා, ඉති ඉමෙසුපි සබ්බෙසු සත්තනිවෙසනෙසු එවරූපං ඛීණාසවං කායස්ස භෙදා උප්පජ්ජමානං වා උප්පන්නං වා න පස්සන්තීති අත්ථො. ඉමාය ගාථාය සන්දිට්ඨිකං ලොකුත්තරධම්මමෙව කථෙසි.

„Na vimānamajjhagāti“ bedeutet: Er ist nicht dem neunfachen, dreifachen Dünkel verfallen. Oder aber: Wegen der Eigenschaft, eine Wohnstätte zu sein, wird der Mutterleib (mātukucchi) als „vimāna“ bezeichnet; der Sinn ist, dass er in Zukunft nicht mehr durch Wiedergeburt (paṭisandhi) dorthin gelangt. Hierbei wird ein Vergangenheitswort im Sinne der Zukunft verwendet. „Acchecchī“ bedeutet: Er hat abgeschnitten. „Chinnaganthanti“ bedeutet: Jemand, der die vier Fesseln (gantha) durchschnitten hat und feststeht. „Anīghaṃ“ bedeutet: frei von Leiden (niddukkha). „Nirāsaṃ“ bedeutet: frei von Begehren (nittaṇha). „Pariyesamānā“ bedeutet: suchend / Ausschau haltend. „Nājjhagamunti“ bedeutet: Sie erreichten nicht, sie fanden nicht, sie sahen nicht. Hierbei wird ein Vergangenheitswort im Sinne der Gegenwart verwendet. „Idha vā huraṃ vāti“ bedeutet: Entweder in dieser Welt oder in der jenseitigen Welt. „Sabbanivesanesūti“ [in allen Behausungen] bedeutet: In all diesen Aufenthaltsorten der Wesen – bestehend aus den drei Daseinswelten (tayo bhavā), den vier Geburtsarten (catasso yoniyo), den fünf Daseinsbereichen (pañca gatiyo), den sieben Bewusstseinsebenen (satta viññāṇaṭṭhitiyo) und den neun Wohnstätten der Wesen (nava sattāvāsā) – sehen sie nach dem Zerfall des Körpers (kāyassa bhedā) einen solchen Triebversiegten weder beim Wiedergeborenwerden (uppajjamāna) noch als Wiedergeborenen (uppanna). Das ist der Sinn. Mit dieser Strophe verkündete er eben den selbst sichtbaren (sandiṭṭhika) überweltlichen Dhamma.

ඉමඤ්ච ගාථං සුත්වා සාපි දෙවතා අත්ථං සල්ලක්ඛෙසි, තෙනෙව කාරණෙන ඉමස්ස ඛ්වාහං, භන්තෙතිආදිමාහ. තත්ථ පාපං න කයිරාති ගාථාය දසකුසලකම්මපථවසෙනපි කථෙතුං වට්ටති අට්ඨඞ්ගිකමග්ගවසෙනපි. දසකුසලකම්මපථවසෙන තාව වචසාති චතුබ්බිධං වචීසුචරිතං ගහිතං. මනසාති තිවිධං මනොසුචරිතං ගහිතං. කායෙන වා කිඤ්චන සබ්බලොකෙති තිවිධං කායසුචරිතං ගහිතං. ඉමෙ තාව දසකුසලකම්මපථධම්මා හොන්ති. කාමෙ පහායාති ඉමිනා පන කාමසුඛල්ලිකානුයොගො පටික්ඛිත්තො. සතිමා සම්පජානොති ඉමිනා දසකුසලකම්මපථකාරණං සතිසම්පජඤ්ඤං ගහිතං. දුක්ඛං න සෙවෙථ අනත්ථසංහිතන්ති ඉමිනා අත්තකිලමථානුයොගො පටිසිද්ධො. ඉති දෙවතා ‘‘උභො අන්තෙ විවජ්ජෙත්වා [Pg.46] කාරණෙහි සතිසම්පජඤ්ඤෙහි සද්ධිං දසකුසලකම්මපථධම්මෙ තුම්හෙහි කථිතෙ ආජානාමි භගවා’’ති වදති.

„Imañca gāthaṃ sutvā“ [Nachdem sie diese Strophe gehört hatte]: Auch jene Gottheit erfasste deren Sinn. Genau aus diesem Grund sprach sie: „imassa khvāhaṃ, bhante...“ [„Gewiss, o Herr, dieses...“] usw. Dabei ist es angemessen, die Bedeutung der Strophe „pāpaṃ na kayirā“ [„Man soll kein Böses tun“] sowohl im Hinblick auf die zehn heilsamen Handlungswege (dasa kusala-kammapatha) als auch im Hinblick auf den achtfachen Pfad (aṭṭhaṅgika magga) zu erklären. Zunächst im Hinblick auf die zehn heilsamen Handlungswege: Mit dem Wort „vacasā“ [mit der Rede] wird das vierfache gute sprachliche Verhalten (vacīsucarita) erfasst. Mit „manasā“ [mit dem Geist] wird das dreifache gute geistige Verhalten (manosucarita) erfasst. Mit „kāyena vā kiñcana sabbaloke“ [oder mit dem Körper irgendetwas in der ganzen Welt] wird das dreifache gute körperliche Verhalten (kāyasucarita) erfasst. Diese bilden zunächst die zehn heilsamen Handlungswege. Mit „kāme pahāyā“ [nachdem man die Sinneslüste aufgegeben hat] wird jedoch die Hingabe an Sinnenlust (kāmasukhallikānuyogo) zurückgewiesen. Mit „satimā sampajāno“ [achtsam und wissensklar] wird die Achtsamkeit und Wissensklarheit (sati-sampajañña) erfasst, welche die Ursache für das Ausüben der zehn heilsamen Handlungswege darstellt. Mit „dukkhaṃ na sevetha anatthasaṃhitanti“ [man soll sich nicht dem unheilsamen Schmerz hingeben] wird die Hingabe an Selbstkasteiung (attakilamathānuyogo) untersagt. So spricht die Gottheit: „Nachdem ich beide Extreme vermieden habe, verstehe ich, o Erhabener, die von Euch dargelegten zehn heilsamen Handlungswege zusammen mit den Ursachen – der Achtsamkeit und Wissensklarheit.“

අට්ඨඞ්ගිකමග්ගවසෙන පන අයං නයො – තස්මිං කිර ඨානෙ මහතී ධම්මදෙසනා අහොසි. දෙසනාපරියොසානෙ දෙවතා යථාඨානෙ ඨිතාව දෙසනානුසාරෙන ඤාණං පෙසෙත්වා සොතාපත්තිඵලෙ පතිට්ඨාය අත්තනා අධිගතං අට්ඨඞ්ගිකං මග්ගං දස්සෙන්තී එවමාහ. තත්ථ වචසාති සම්මාවාචා ගහිතා, මනො පන අඞ්ගං න හොතීති මනසාති මග්ගසම්පයුත්තකං චිත්තං ගහිතං. කායෙන වා කිඤ්චන සබ්බලොකෙති සම්මාකම්මන්තො ගහිතො, ආජීවො පන වාචාකම්මන්තපක්ඛිකත්තා ගහිතොව හොති. සතිමාති ඉමිනා වායාමසතිසමාධයො ගහිතා. සම්පජානොතිපදෙන සම්මාදිට්ඨිසම්මාසඞ්කප්පා. කාමෙ පහාය, දුක්ඛං න සෙවෙථාතිපදද්වයෙන අන්තද්වයවජ්ජනං. ඉති ඉමෙ ද්වෙ අන්තෙ අනුපගම්ම මජ්ඣිමං පටිපදං තුම්හෙහි කථිතං, ආජානාමි භගවාති වත්වා තථාගතං ගන්ධමාලාදීහි පූජෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා පක්කාමීති.

„Aṭṭhaṅgikamaggavasena pana“ [Im Hinblick auf den achtfachen Pfad jedoch gilt folgende Methode]: An jenem Ort fand nämlich eine große Dhamma-Lehrrede statt. Am Ende der Lehrrede richtete die Gottheit, während sie an ihrem Platz verweilte, ihre Erkenntnis gemäß der Lehrrede aus, festigte sich in der Frucht des Stromeintritts (sotāpattiphale patiṭṭhāya) und sprach, um den von ihr selbst erlangten achtfachen Pfad darzulegen, diese Worte. Dabei wird mit „vacasā“ die rechte Rede (sammā-vācā) erfasst. Da der Geist (manas) an sich kein Pfadglied ist, wird mit „manasā“ der mit dem Pfad verbundene Geist (maggasampayutta citta) erfasst. Mit „kāyena vā kiñcana sabbaloke“ wird das rechte Handeln (sammā-kammanta) erfasst. Der rechte Lebensunterhalt (sammā-ājīva) ist miterfasst, da er der Seite von Rede und Handeln angehört. Mit „satimā“ werden rechtes Streben (sammā-vāyāma), rechte Achtsamkeit (sammā-sati) und rechte Sammlung (sammā-samādhi) erfasst. Mit dem Wort „sampajāno“ werden rechte Anschauung (sammā-diṭṭhi) und rechter Entschluss (sammā-saṅkappa) erfasst. Durch das Wortpaar „kāme pahāya, dukkhaṃ na sevetha“ wird das Vermeiden der beiden Extreme (antadvayavajjana) erfasst. Nachdem sie gesprochen hatte: „Indem ich mich an diese beiden Extreme nicht herangemacht habe, verstehe ich den von Euch, o Erhabener, dargelegten Mittleren Pfad (majjhimā paṭipadā)“, verehrte sie den Erhabenen (Tathāgata) mit duftenden Blumen usw., umwandelte ihn ehrfurchtsvoll im Uhrzeigersinn (padakkhiṇa) und ging davon.

සමිද්ධිසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Samiddhi-Sutta ist abgeschlossen.

නන්දනවග්ගො දුතියො.

Das Nandana-Kapitel (Nandanavagga) ist das zweite.

3. සත්තිවග්ගො

3. Das Schwert-Kapitel (Sattivagga).

1. සත්තිසුත්තවණ්ණනා

1. Erklärung des Satti-Sutta.

21. සත්තිවග්ගස්ස පඨමෙ සත්තියාති දෙසනාසීසමෙතං. එකතොඛාරාදිනා සත්ථෙනාති අත්ථො. ඔමට්ඨොති පහතො. චත්තාරො හි පහාරා ඔමට්ඨො උම්මට්ඨො මට්ඨො විමට්ඨොති. තත්ථ උපරි ඨත්වා අධොමුඛං දින්නපහාරො ඔමට්ඨො නාම; හෙට්ඨා ඨත්වා උද්ධංමුඛං දින්නො උම්මට්ඨො නාම; අග්ගළසූචි විය විනිවිජ්ඣිත්වා ගතො මට්ඨො නාම; සෙසො සබ්බොපි විමට්ඨො නාම. ඉමස්මිං පන ඨානෙ ඔමට්ඨො ගහිතො. සො හි සබ්බදාරුණො දුරුද්ධරසල්ලො දුත්තිකිච්ඡො අන්තොදොසො අන්තොපුබ්බලොහිතොව හොති, පුබ්බලොහිතං අනික්ඛමිත්වා වණමුඛං පරියොනන්ධිත්වා තිට්ඨති. පුබ්බලොහිතං [Pg.47] නිහරිතුකාමෙහි මඤ්චෙන සද්ධිං බන්ධිත්වා අධොසිරො කාතබ්බො හොති, මරණං වා මරණමත්තං වා දුක්ඛං පාපුණාති. පරිබ්බජෙති විහරෙය්‍ය.

21. Im ersten (Sutta) der Satti-Gruppe bezieht sich das Wort 'sattiyā' ('mit einem Speer') auf das Thema der Lehrrede. Dies bedeutet 'mit einer Waffe', wie etwa einem einschneidigen Schwert oder Ähnlichem. 'Omaṭṭha' bedeutet getroffen (herabstoßend verletzt). Es gibt nämlich vier Arten von Schlägen: omaṭṭha (herabstoßend), ummaṭṭha (aufwärtsstoßend), maṭṭha (durchbohrend) und vimaṭṭha (sonstige). Dabei wird ein Schlag, der von oben herab nach unten ausgeführt wird, 'omaṭṭha' genannt; ein Schlag, der von unten nach oben ausgeführt wird, wird 'ummaṭṭha' genannt; ein Schlag, der wie ein Türbolzen durchdringt, wird 'maṭṭha' genannt; und jeder andere verbleibende Schlag wird 'vimaṭṭha' genannt. An dieser Stelle ist jedoch 'omaṭṭha' gemeint. Dieser ist nämlich der grausamste von allen, hat einen schwer herausziehbaren Pfeil (Splitter), ist schwer zu heilen, birgt inneren Schaden und enthält im Inneren Eiter und Blut; das Eiter und Blut fließt nicht heraus, sondern verbleibt, indem es die Wundöffnung bedeckt. Wer das Eiter und Blut herausbringen will, muss den Verletzten an ein Bett binden und ihn mit dem Kopf nach unten lagern; er erleidet dabei entweder den Tod oder todesähnliches Leiden. 'Paribbaje' bedeutet, er sollte wandeln (leben).

ඉමාය ගාථාය කිං කථෙති? යථා සත්තියා ඔමට්ඨො පුරිසො සල්ලුබ්බහන-වණතිකිච්ඡනානං අත්ථාය වීරියං ආරභති, පයොගං කරොති පරක්කමති. යථා ච ඩය්හමානො මත්ථකෙ ආදිත්තසීසො තස්ස නිබ්බාපනත්ථාය වීරියං ආරභති, පයොගං කරොති පරක්කමති, එවමෙව භික්ඛු කාමරාගං පහානාය සතො අප්පමත්තො හුත්වා විහරෙය්‍ය භගවාති කථෙසි.

Was wird mit dieser Strophe ausgesagt? So wie ein Mann, der von einem herabstoßenden Speer getroffen wurde, um des Herausziehens des Pfeils und der Heilung der Wunde willen Tatkraft aufbringt, Anstrengung unternimmt und sich bemüht; und so wie jemand, dessen Haupt in Flammen steht, um dieses zu löschen, Tatkraft aufbringt, Anstrengung unternimmt und sich bemüht; ebenso – so verkündete der Erhabene – sollte ein Mönch, um die Sinnlichkeit (kāmarāga) zu überwinden, achtsam und unermüdlich verweilen.

අථ භගවා චින්තෙසි – ඉමාය දෙවතාය උපමා තාව දළ්හං කත්වා ආනීතා, අත්ථං පන පරිත්තකං ගහෙත්වා ඨිතා, පුනප්පුනං කථෙන්තීපි හෙසා කාමරාගස්ස වික්ඛම්භනපහානමෙව කථෙය්‍ය. යාව ච කාමරාගො මග්ගෙන න සමුග්ඝාටියති, තාව අනුබද්ධොව හොති. ඉති තමෙව ඔපම්මං ගහෙත්වා පඨමමග්ගවසෙන දෙසනං විනිවට්ටෙත්වා දෙසෙන්තො දුතියං ගාථමාහ. තස්සත්ථො පුරිමානුසාරෙනෙව වෙදිතබ්බොති. පඨමං.

Da dachte der Erhabene: 'Diese Gottheit hat zwar ein starkes Gleichnis vorgebracht, bleibt jedoch bei einer begrenzten Bedeutung stehen. Selbst wenn sie immer wieder spricht, würde sie nur das bloße Unterdrücken (vikkhambhana-pahāna) der Sinnlichkeit beschreiben. Solange aber die Sinnlichkeit nicht durch den Pfad gänzlich entwurzelt ist, bleibt sie weiterhin anhaftend.' So nahm er dasselbe Gleichnis auf, wendete die Lehrrede im Sinne des ersten Pfades an und sprach die zweite Strophe. Deren Bedeutung ist in Analogie zur vorherigen zu verstehen. Dies ist das erste (Sutta).

2. ඵුසතිසුත්තවණ්ණනා

2. Erklärung des Phusati-Suttas

22. දුතියෙ නාඵුසන්තං ඵුසතීති කම්මං අඵුසන්තං විපාකො න ඵුසති, කම්මමෙව වා අඵුසන්තං කම්මං න ඵුසති. කම්මඤ්හි නාකරොතො කරියති. ඵුසන්තඤ්ච තතො ඵුසෙති කම්මං ඵුසන්තං විපාකො ඵුසති, කම්මමෙව වා ඵුසති. කම්මඤ්හි කරොතො කරියති. තස්මා ඵුසන්තං ඵුසති, අප්පදුට්ඨපදොසිනන්ති යස්මා න අඵුසන්තං ඵුසති, ඵුසන්තඤ්ච ඵුසති, අයං කම්මවිපාකානං ධම්මතා, තස්මා යො ‘‘අප්පදුට්ඨස්ස නරස්ස දුස්සති, සුද්ධස්ස පොසස්ස අනඞ්ගණස්සා’’ති එවං වුත්තො අප්පදුට්ඨපදොසී පුග්ගලො, තං පුග්ගලං කම්මං ඵුසන්තමෙව කම්මං ඵුසති, විපාකො වා ඵුසති. සො හි පරස්ස උපඝාතං කාතුං සක්කොති වා මා වා, අත්තා පනානෙන චතූසු අපායෙසු ඨපිතො නාම හොති. තෙනාහ භගවා – ‘‘තමෙව බාලං පච්චෙති පාපං, සුඛුමො රජො පටිවාතංව ඛිත්තො’’ති. දුතියං.

22. Im zweiten (Sutta) bedeutet 'Es trifft nicht denjenigen, der nicht trifft' (nāphusantaṃ phusati): Die Reifung (vipāka) einer Tat trifft denjenigen nicht, der die Tat nicht berührt (ausführt), oder aber die Tat selbst trifft denjenigen nicht, der sie nicht berührt. Denn demjenigen, der keine Tat vollbringt, wird sie nicht gewirkt. Und aufgrund dessen trifft es denjenigen, der die Tat berührt (ausführt): Die Reifung trifft denjenigen, der die Tat berührt, oder die Tat selbst trifft ihn. Denn dem, der eine Tat vollbringt, wird sie gewirkt. Darum heißt es: 'Es trifft den, der sie berührt, wer den Friedfertigen schädigt'. Da es den Nicht-Ausführenden nicht trifft, wohl aber den Ausführenden trifft – was die Gesetzmäßigkeit von Karma und Reifung (kamma-vipāka) is –, darum wird jener dem Unbescholtenen gegenüber böswillige Mensch, der, wie es heißt, 'einen unbescholtenen Menschen schädigt, einen reinen, makellosen Mann' (einen Arahant), von seiner Tat getroffen, da er sie ja ausgeführt hat, oder seine Reifung trifft ihn. Ob es ihm nämlich gelingt, einem anderen Schaden zuzufügen oder nicht, er selbst hat sich dadurch bereits in die vier Leidenswelten (apāya) versetzt. Daher sagte der Erhabene: 'Eben jenen Toren fällt das Böse an, wie feiner Staub, gegen den Wind geworfen.' Dies ist das zweite (Sutta).

3. ජටාසුත්තවණ්ණනා

3. Erklärung des Jaṭā-Suttas

23. තතියෙ [Pg.48] අන්තොජටාති ගාථායං ජටාති තණ්හාය ජාලිනියා අධිවචනං. සා හි රූපාදීසු ආරම්මණෙසු හෙට්ඨුපරියවසෙන පුනප්පුනං උප්පජ්ජනතො සංසිබ්බනට්ඨෙන වෙළුගුම්බාදීනං සාඛාජාලසඞ්ඛාතා ජටා වියාති ජටා. සා පනෙසා සකපරික්ඛාරපරපරික්ඛාරෙසු සකඅත්තභාව-පරඅත්තභාවෙසු අජ්ඣත්තිකායතන-බාහිරායතනෙසු ච උප්පජ්ජනතො අන්තොජටා බහිජටාති වුච්චති. තාය එවං උප්පජ්ජමානාය ජටාය ජටිතා පජා. යථා නාම වෙළුජටාදීහි වෙළුආදයො, එවං තාය තණ්හාජටාය සබ්බාපි අයං සත්තනිකායසඞ්ඛාතා පජා ජටිතා විනද්ධා, සංසිබ්බිතාති අත්ථො. යස්මා ච එවං ජටිතා, තං තං ගොතම පුච්ඡාමීති තස්මා තං පුච්ඡාමි. ගොතමාති භගවන්තං ගොත්තෙන ආලපති. කො ඉමං විජටයෙ ජටන්ති ඉමං එවං තෙධාතුකං ජටෙත්වා ඨිතං ජටං කො විජටෙය්‍ය, විජටෙතුං කො සමත්ථොති පුච්ඡති.

23. Im dritten (Sutta), in der Strophe 'Innen ein Gewirr' (antojaṭā), ist 'Gewirr' (jaṭā) eine Bezeichnung für das netzartige Begehren (taṇhā). Da dieses nämlich bezüglich der Sinnesobjekte wie Formen usw., von unten nach oben und oben nach unten, immer wieder entsteht und wegen seiner zusammennähenden Natur dem Gewirr der Zweige in einem Bambusdickicht gleicht, wird es 'Gewirr' genannt. Dieses Begehren wird, da es bezüglich der eigenen oder fremden Gebrauchsgegenstände, der eigenen oder fremden Persönlichkeit (Daseinsform) sowie der inneren und äußeren Sinnesgrundlagen entsteht, als 'inneres Gewirr' und 'äußeres Gewirr' bezeichnet. Durch dieses so entstehende Gewirr ist die Welt (die Generation der Wesen) verwirrt. Genauso wie Bambusstauden durch das Bambusgewirr verstrickt sind, so ist durch dieses Gewirr des Begehrens diese gesamte Menschheit, das heißt die Schar der Lebewesen, verstrickt, umgarnt und zusammengeflochten; das ist die Bedeutung. Weil sie nun so verstrickt ist, heißt es: 'Darum frage ich dich, Gotama.' 'Gotama' ist die Anrede des Erhabenen mit seinem Sippennamen. 'Wer kann dieses Gewirr entwirren?' bedeutet: Wer kann dieses Gewirr, das die drei Daseinswelten (tedhātuka) so umgarnt hält, entwirren? Wer ist fähig, es zu entwirren? So fragt er.

අථස්ස භගවා තමත්ථං විස්සජ්ජෙන්තො සීලෙ පතිට්ඨායාතිආදිමාහ. තත්ථ සීලෙ පතිට්ඨායාති චතුපාරිසුද්ධිසීලෙ ඨත්වා. එත්ථ ච භගවා ජටාවිජටනං පුච්ඡිතො සීලං ආරභන්තො න ‘‘අඤ්ඤං පුට්ඨො අඤ්ඤං කථෙතී’’ති වෙදිතබ්බො. ජටාවිජටකස්ස හි පතිට්ඨාදස්සනත්ථමෙත්ථ සීලං කථිතං.

Daraufhin sprach der Erhabene, um ihm diese Frage zu beantworten, die Strophe, die mit 'In Tugend fest gegründet' (sīle patiṭṭhāya) beginnt. Darin bedeutet 'In Tugend fest gegründet', gefestigt in der vierfachen vollkommenen Reinheit der Tugend (catupārisuddhi-sīla). Und hierbei darf man nicht annehmen, der Erhabene habe 'auf das eine gefragt, etwas anderes geantwortet', indem er mit der Tugend begann, obwohl er nach dem Entwirren des Gewirrs gefragt wurde. Denn die Tugend wurde hier dargelegt, um das Fundament dessen aufzuzeigen, der das Gewirr entwirren soll.

නරොති සත්තො. සපඤ්ඤොති කම්මජතිහෙතුකපටිසන්ධිපඤ්ඤාය පඤ්ඤවා. චිත්තං පඤ්ඤඤ්ච භාවයන්ති සමාධිඤ්චෙව විපස්සනඤ්ච භාවයමානො. චිත්තසීසෙන හෙත්ථ අට්ඨ සමාපත්තියො කථිතා, පඤ්ඤානාමෙන විපස්සනා. ආතාපීති වීරියවා. වීරියඤ්හි කිලෙසානං ආතාපනපරිතාපනට්ඨෙන ‘‘ආතාපො’’ති වුච්චති, තදස්ස අත්ථීති ආතාපී. නිපකොති නෙපක්කං වුච්චති පඤ්ඤා, තාය සමන්නාගතොති අත්ථො. ඉමිනා පදෙන පාරිහාරියපඤ්ඤං දස්සෙති. පාරිහාරියපඤ්ඤා නාම ‘‘අයං කාලො උද්දෙසස්ස, අයං කාලො පරිපුච්ඡායා’’තිආදිනා නයෙන සබ්බත්ථ කාරාපිතා පරිහරිතබ්බපඤ්ඤා. ඉමස්මිඤ්හි පඤ්හාබ්‍යාකරණෙ තික්ඛත්තුං පඤ්ඤා ආගතා. තත්ථ පඨමා ජාතිපඤ්ඤා, දුතියා විපස්සනාපඤ්ඤා, තතියා සබ්බකිච්චපරිණායිකා පාරිහාරියපඤ්ඤා.

'Mensch' (naro) bedeutet ein Wesen. 'Weise' (sapañño) bedeutet weise durch die bei der Wiedergeburt wirksame, aus heilsamem Karma stammende dreiwurzelige Weisheit (tihetuka-paṭisandhi-paññā). 'Geist und Weisheit entfaltend' (cittaṃ paññañca bhāvayaṃ) bedeutet, sowohl Konzentration (samādhi) als auch Einsicht (vipassanā) zu entfalten. Unter dem Begriff 'Geist' (citta) als Hauptkategorie werden hierbei die acht Erreichungen (samāpatti) gelehrt, und unter dem Begriff 'Weisheit' (paññā) die Einsicht (vipassanā). 'Eifrig' (ātāpī) bedeutet tatkräftig. Tatkraft wird nämlich 'Eifer' (ātāpa) genannt, weil sie die Befleckungen (kilesa) erhitzt und verbrennt; wer diese besitzt, ist 'eifrig' (ātāpī). 'Klug' (nipako): Mit 'nepakka' ist Weisheit gemeint; 'damit ausgestattet' ist die Bedeutung. Mit diesem Wort wird die lenkende Weisheit (pārihāriya-paññā) aufgezeigt. Als lenkende Weisheit versteht man jene anzuwendende Weisheit, die in allen Angelegenheiten anleitet, wie etwa nach der Methode: 'Dies ist die Zeit für das Rezitieren, dies ist die Zeit für das Befragen' usw. In dieser Beantwortung der Frage kommt das Wort 'Weisheit' nämlich dreimal vor. Davon ist die erste die angeborene Weisheit (jāti-paññā), die zweite die Einsichtsweisheit (vipassanā-paññā) und die dritte die lenkende Weisheit (pārihāriya-paññā), die alle Verrichtungen leitet.

සො [Pg.49] ඉමං විජටයෙ ජටන්ති සො ඉමෙහි සීලාදීහි සමන්නාගතො භික්ඛු. යථා නාම පුරිසො පථවියං පතිට්ඨාය සුනිසිතං සත්ථං උක්ඛිපිත්වා මහන්තං වෙළුගුම්බං විජටෙය්‍ය, එවමෙවං සීලෙ පතිට්ඨාය සමාධිසිලායං සුනිසිතං විපස්සනාපඤ්ඤාසත්ථං වීරියබලපග්ගහිතෙන පාරිහාරියපඤ්ඤාහත්ථෙන උක්ඛිපිත්වා සබ්බම්පි තං අත්තනො සන්තානෙ පතිතං තණ්හාජටං විජටෙය්‍ය සඤ්ඡින්දෙය්‍ය සම්පදාලෙය්‍යාති.

'Er kann dieses Gewirr entwirren' (so imaṃ vijaṭaye jaṭaṃ) bezieht sich auf jenen Mönch, der mit diesen Eigenschaften wie Tugend usw. ausgestattet ist. Genauso wie ein Mann, der fest auf der Erde steht, eine gut geschärfte Waffe erhebt und damit ein großes Bambusdickicht entwirrt (bzw. rodet), ebenso kann er, fest gegründet in der Tugend, die Waffe der Einsichtsweisheit (vipassanā-paññā), die auf dem Schleifstein der Konzentration (samādhi) gut geschärft ist, mit der Hand der lenkenden Weisheit (pārihāriya-paññā), gestützt durch die Kraft der Anstrengung, erheben und all dieses Gewirr des Begehrens (taṇhā-jaṭā), das auf seinen eigenen Daseinsstrom herabgefallen ist, entwirren, abschneiden und gänzlich zerschlagen.

එත්තාවතා සෙඛභූමිං කථෙත්වා ඉදානි ජටං විජටෙත්වා ඨිතං මහාඛීණාසවං දස්සෙන්තො යෙසන්තිආදිමාහ. එවං ජටං විජටෙත්වා ඨිතං ඛීණාසවං දස්සෙත්වා පුන ජටාය විජටනොකාසං දස්සෙන්තො යත්ථ නාමඤ්චාතිආදිමාහ. තත්ථ නාමන්ති චත්තාරො අරූපිනො ඛන්ධා. පටිඝං රූපසඤ්ඤා චාති එත්ථ පටිඝසඤ්ඤාවසෙන කාමභවො ගහිතො, රූපසඤ්ඤාවසෙන රූපභවො. තෙසු ද්වීසු ගහිතෙසු අරූපභවො ගහිතොව හොති භවසඞ්ඛෙපෙනාති. එත්ථෙසා ඡිජ්ජතෙ ජටාති එත්ථ තෙභූමකවට්ටස්ස පරියාදියනට්ඨානෙ එසා ජටා ඡිජ්ජති, නිබ්බානං ආගම්ම ඡිජ්ජති නිරුජ්ඣතීති අයං අත්ථො දස්සිතො හොති. තතියං.

Nachdem er bis hierher die Stufe des Übenden (sekhabhūmi) dargelegt hat, sprach er nun, um den großen Triebversiegten (mahākhīṇāsava) aufzuzeigen, der das Gewirr entwirrt hat und fest steht, die Strophe beginnend mit „yesaṃ“. Nachdem er so den Triebversiegten (khīṇāsava) aufgezeigt hatte, der das Gewirr entwirrt hat und fest steht, sprach er wiederum, um den Ort der Entwirrung des Gewirrs zu zeigen, die Strophe beginnend mit „yattha nāmañca“. Darin bezeichnet „nāma“ die vier formlosen Daseinsgruppen (arūpino khandhā). In der Formulierung „paṭighaṃ rūpasaññā ca“ ist durch die Widerstandswahrnehmung (paṭighasaññā) das Sinnen-Dasein (kāmabhava) erfasst, und durch die Formwahrnehmung (rūpasaññā) das feinstoffliche Dasein (rūpabhava). Wenn diese beiden erfasst sind, ist durch die Zusammenfassung der Daseinsformen auch das formlose Dasein (arūpabhava) mit erfasst. In „Hier wird dieses Gewirr abgeschnitten“ (etthesā chijjate jaṭā) wird folgende Bedeutung aufgezeigt: An dem Ort, an dem der Kreislauf der drei Ebenen (tebhūmakavaṭṭa) gänzlich endet, wird dieses Gewirr abgeschnitten; durch das Erreichen des Nibbāna wird es abgeschnitten und erlischt. Das dritte [Sutta].

4. මනොනිවාරණසුත්තවණ්ණනා

4. Die Erklärung des Manonivāraṇa-Sutta

24. චතුත්ථෙ යතො යතොති පාපතො වා කල්‍යාණතො වා. අයං කිර දෙවතා ‘‘යංකිඤ්චි කුසලාදිභෙදං ලොකියං වා ලොකුත්තරං වා මනො, තං නිවාරෙතබ්බමෙව, න උප්පාදෙතබ්බ’’න්ති එවංලද්ධිකා. ස සබ්බතොති සො සබ්බතො. අථ භගවා – ‘‘අයං දෙවතා අනිය්‍යානිකකථං කථෙති, මනො නාම නිවාරෙතබ්බම්පි අත්ථි භාවෙතබ්බම්පි, විභජිත්වා නමස්සා දස්සෙස්සාමී’’ති චින්තෙත්වා දුතියගාථං ආහ. තත්ථ න මනො සංයතත්තමාගතන්ති, යං වුත්තං ‘‘න සබ්බතො මනො නිවාරයෙ’’ති, කතරං තං මනො, යං තං සබ්බතො න නිවාරෙතබ්බන්ති චෙ. මනො සංයතත්තං ආගතං, යං මනො යත්ථ සංයතභාවං ආගතං, ‘‘දානං දස්සාමි, සීලං රක්ඛිස්සාමී’’තිආදිනා නයෙන උප්පන්නං, එතං මනො න නිවාරෙතබ්බං, අඤ්ඤදත්ථු බ්‍රූහෙතබ්බං වඩ්ඪෙතබ්බං. යතො යතො ච පාපකන්ති යතො යතො අකුසලං උප්පජ්ජති, තතො තතො ච තං නිවාරෙතබ්බන්ති. චතුත්ථං.

24. Im vierten Sutta bedeutet „yato yato“ (von wo auch immer): sei es vom Schlechten oder vom Guten. Diese Gottheit war nämlich von folgender Ansicht: „Jeglicher Geist, der sich in Heilsames und so weiter unterteilt, sei er weltlich oder überweltlich, muss durchaus gezügelt werden und darf nicht hervorgebracht werden.“ „Sa sabbato“ bedeutet: jener von allem. Da dachte der Erhabene: „Diese Gottheit spricht eine Rede, die nicht zur Befreiung führt. Was man Geist nennt, ist teils zu zügeln, teils aber auch zu entfalten. Ich werde ihr die Lehre analytisch darlegen.“ Mit diesem Gedanken sprach er die zweite Strophe. Wenn man fragt: „Was das betrifft, was mit ‚Man soll den Geist nicht vor allem zügeln‘ gesagt wurde, welcher Geist ist es, den man nicht vor allem zügeln soll?“, so lautet die Antwort: „Den Geist, der zur Beherrschung gelangt ist“ (mano saṃyatattaṃ āgataṃ). Welcher Geist auch immer in einen Zustand der Beherrschung gelangt ist, indem er auf Weise wie ‚Ich will Spenden geben, ich will die Tugendregeln einhalten‘ und so weiter entsteht, diesen Geist soll man nicht zügeln, sondern im Gegenteil pflegen und entfalten. „Und von wo auch immer das Böse [kommt]“ (yato yato ca pāpakaṃ) bedeutet: Von wo auch immer Unheilsames entsteht, von dort her soll man ihn [den Geist] zügeln. Das vierte [Sutta].

5. අරහන්තසුත්තවණ්ණනා

5. Die Erklärung des Arahanta-Sutta

25. පඤ්චමෙ [Pg.50] කතාවීති චතූහි මග්ගෙහි කතකිච්චො. අහං වදාමීති අයං දෙවතා වනසණ්ඩවාසිනී, සා ආරඤ්ඤකානං භික්ඛූනං ‘‘අහං භුඤ්ජාමි, අහං නිසීදාමි, මම පත්තො, මම චීවර’’න්තිආදිකථාවොහාරං සුත්වා චින්තෙසි – ‘‘අහං ඉමෙ භික්ඛූ ‘ඛීණාසවා’ති මඤ්ඤාමි, ඛීණාසවානඤ්ච නාම එවරූපා අත්තුපලද්ධිනිස්සිතකථා හොති, න හොති නු ඛො’’ති ජානනත්ථං එවං පුච්ඡති.

25. Im fünften Sutta bedeutet „katāvī“ (der Vollender) einer, der seine Aufgabe durch die vier Pfade vollendet hat (katakicco). Zu „ahaṃ vadāmi“ (ich spreche): Diese Gottheit wohnte in einem Waldstück; als sie den alltäglichen Sprachgebrauch der Waldmönche hörte wie ‚Ich esse, ich sitze, meine Almosenschale, meine Robe‘ und so weiter, dachte sie: „Ich halte diese Mönche für Triebversiegte (khīṇāsava). Gibt es wohl bei Triebversiegten eine solche Rede, die auf der Annahme eines Selbst (attupaladdhi) beruht, oder nicht?“ Um dies herauszufinden, fragt sie auf diese Weise.

සාමඤ්ඤන්ති ලොකනිරුත්තිං ලොකවොහාරං. කුසලොති ඛන්ධාදීසු කුසලො. වොහාරමත්තෙනාති උපලද්ධිනිස්සිතකථං හිත්වා වොහාරභෙදං අකරොන්තො ‘‘අහං, මමා’’ති වදෙය්‍ය. ‘‘ඛන්ධා භුඤ්ජන්ති, ඛන්ධා නිසීදන්ති, ඛන්ධානං පත්තො, ඛන්ධානං චීවර’’න්ති හි වුත්තෙ වොහාරභෙදො හොති, න කොචි ජානාති. තස්මා එවං අවත්වා ලොකවොහාරෙන වොහරතීති.

„Sāmaññaṃ“ (die allgemeine Übereinkunft) bezeichnet die weltliche Sprache, den weltlichen Sprachgebrauch. „Kusalo“ (der Weise) meint einen, der bezüglich der Aggregate (khandha) und so weiter weise ist. „Vohāramattena“ (bloß als Redensart) bedeutet: Ohne den konventionellen Sprachgebrauch zu verletzen, kann er, frei von einer auf der Annahme eines Selbst beruhenden Rede, „ich“ und „mein“ sagen. Denn wenn man sagen würde: ‚Die Aggregate essen, die Aggregate sitzen, die Almosenschale der Aggregate, die Robe der Aggregate‘, so würde man die konventionelle Sprache verletzen und niemand würde es verstehen. Deshalb drückt er sich nicht so aus, sondern bedient sich des weltlichen Sprachgebrauchs.

අථ දෙවතා – ‘‘යදි දිට්ඨියා වසෙන න වදති, මානවසෙන නු ඛො වදතී’’ති චින්තෙත්වා පුන යො හොතීති පුච්ඡි. තත්ථ මානං නු ඛොති සො භික්ඛු මානං උපගන්ත්වා මානවසෙන වදෙය්‍ය නු ඛොති. අථ භගවා – ‘‘අයං දෙවතා ඛීණාසවං සමානං විය කරොතී’’ති චින්තෙත්වා, ‘‘ඛීණාසවස්ස නවවිධොපි මානො පහීනො’’ති දස්සෙන්තො පටිගාථං ආහ. තත්ථ විධූපිතාති විධමිතා. මානගන්ථස්සාති මානා ච ගන්ථා ච අස්ස. මඤ්ඤතන්ති මඤ්ඤනං. තිවිධම්පි තණ්හා-දිට්ඨි-මාන-මඤ්ඤනං සො වීතිවත්තො, අතික්කන්තොති අත්ථො. සෙසං උත්තානත්ථමෙවාති. පඤ්චමං.

Da dachte die Gottheit: „Wenn er nicht aufgrund von falscher Ansicht (diṭṭhi) so spricht, spricht er vielleicht aus Dünkel (māna)?“ und fragte erneut mit der Strophe beginnend mit „yo hoti“. Darin bedeutet „mānaṃ nu kho“: Würde jener Mönch, dem Stolz verfallen, aus Dünkel heraus so sprechen? Da dachte der Erhabene: „Diese Gottheit stellt den Triebversiegten so dar, als sei er noch mit Dünkel behaftet.“ Um aufzuzeigen, dass beim Triebversiegten auch der neunfache Dünkel gänzlich überwunden ist, sprach er die Gegenstrophe. Darin bedeutet „vidhūpitā“ vernichtet. „Mānaganthassa“ bedeutet: dessen Dünkel und Fesseln [vernichtet sind]. „Maññataṃ“ bedeutet das Einbilden (maññana). Die Bedeutung ist, dass er das dreifache Einbilden durch Begehren, Ansicht und Dünkel (taṇhā-diṭṭhi-māna) überschritten, also überwunden hat (atikkanto). Der Rest ist von offensichtlicher Bedeutung. Das fünfte [Sutta].

6. පජ්ජොතසුත්තවණ්ණනා

6. Die Erklärung des Pajjota-Sutta

26. ඡට්ඨෙ පුට්ඨුන්ති පුච්ඡිතුං. කථං ජානෙමූති කථං ජානෙය්‍යාම. දිවාරත්තින්ති දිවා ච රත්තිඤ්ච. තත්ථ තත්ථාති යත්ථ යත්ථෙව පජ්ජලිතො හොති, තත්ථ තත්ථ. එසා ආභාති එසා බුද්ධාභා. කතමා පන සාති? ඤාණාලොකො වා හොතු පීතිආලොකො වා පසාදාලොකො වා ධම්මකථාආලොකො වා, සබ්බොපි බුද්ධානං පාතුභාවා උප්පන්නො ආලොකො බුද්ධාභා නාම. අයං අනුත්තරා සබ්බසෙට්ඨා අසදිසාති. ඡට්ඨං.

26. Im sechsten Sutta bedeutet „puṭṭhuṃ“ zu fragen. „Kathaṃ jānemu“ bedeutet: Wie können wir wissen? „Divārattiṃ“ bedeutet bei Tag und bei Nacht. „Tattha tattha“ bedeutet: wo immer es aufleuchtet. „Esā ābhā“ bedeutet: dies ist das Licht des Buddha (buddhābhā). Welches aber ist dieses? Sei es das Licht der Erkenntnis (ñāṇāloko), das Licht der Verzückung (pītiāloko), das Licht des Vertrauens (pasādāloko) oder das Licht der Lehrverkündigung (dhammakathāāloko) – jegliches Licht, das durch das Erscheinen der Buddhas entsteht, wird „Licht des Buddha“ genannt. Dieses ist unübertrefflich, das allerbeste und unvergleichlich. Das sechste [Sutta].

7. සරසුත්තවණ්ණනා

7. Die Erklärung des Sara-Sutta

27. සත්තමෙ [Pg.51] කුතො සරා නිවත්තන්තීති ඉමෙ සංසාරසරා කුතො නිවත්තන්ති, කිං ආගම්ම නප්පවත්තන්තීති අත්ථො. න ගාධතීති න පතිට්ඨාති. අතොති අතො නිබ්බානතො. සෙසං උත්තානත්ථමෙවාති. සත්තමං.

27. Im siebten Sutta bedeutet „kuto sarā nivattanti“ (woher kehren die Ströme um): Woher kehren diese Ströme des Saṃsāra um, wohin gelangt fließen sie nicht weiter? „Na gādhati“ bedeutet: findet keinen festen Boden. „Ato“ bedeutet: von hier aus, d.h. ausgehend von diesem Nibbāna. Der Rest ist von offensichtlicher Bedeutung. Das siebte [Sutta].

8. මහද්ධනසුත්තවණ්ණනා

8. Die Erklärung des Mahaddhana-Sutta

28. අට්ඨමෙ නිධානගතං මුත්තසාරාදි මහන්තං ධනමෙතෙසන්ති මහද්ධනා. සුවණ්ණරජතභාජනාදි මහාභොගො එතෙසන්ති මහාභොගා. අඤ්ඤමඤ්ඤාභිගිජ්ඣන්තීති අඤ්ඤමඤ්ඤං අභිගිජ්ඣන්ති පත්ථෙන්ති පිහෙන්ති. අනලඞ්කතාති අතිත්තා අපරියත්තජාතා. උස්සුක්කජාතෙසූති නානාකිච්චජාතෙසු අනුප්පන්නානං රූපාදීනං උප්පාදනත්ථාය උප්පන්නානං අනුභවනත්ථාය උස්සුක්කෙසු. භවසොතානුසාරීසූති වට්ටසොතං අනුසරන්තෙසු. අනුස්සුකාති අවාවටා. අගාරන්ති මාතුගාමෙන සද්ධිං ගෙහං. විරාජියාති විරාජෙත්වා. සෙසං උත්තානමෙවාති. අට්ඨමං.

28. Im achten Sutta bezeichnet „mahaddhanā“ (von großem Reichtum) jene, die großen vergrabenen Reichtum wie Perlen, Juwelen und so weiter besitzen. „Mahābhogā“ (von großem Genuss) meint jene, die über großen Besitz wie Gold- und Silbergefäße und ähnliches verfügen. „Aññamaññābhigijjhanti“ bedeutet: sie begehren gegenseitig [den Besitz des anderen], verlangen danach und sind neidisch. „Analaṅkatā“ bedeutet: unersättlich, von unbegrenzter Gier. „Ussukkajātesu“ (unter den Eifrigen) meint: unter jenen, die in vielfältigen Angelegenheiten eifrig bemüht sind, um noch nicht entstandene [Sinnesobjekte wie] Formen und so weiter hervorzubringen und um die bereits entstandenen zu genießen. „Bhavasotānusārīsu“ bedeutet: unter jenen, die dem Strom des Daseinskreislaufs (vaṭṭasota) folgen. „Anussukkā“ bedeutet: frei von weltlichem Eifer (avāvaṭā). „Agāraṃ“ (das Haus) meint das gemeinsame Heim mit einer Frau (mātugāma). „Virājiya“ bedeutet: nachdem man leidenschaftslos geworden ist (virājetvā). Der Rest ist offensichtlich. Das achte [Sutta].

9. චතුචක්කසුත්තවණ්ණනා

9. Die Erklärung des Catucakka-Sutta

29. නවමෙ චතුචක්කන්ති චතුඉරියාපථං. ඉරියාපථො හි ඉධ චක්කන්ති අධිප්පෙතො. නවද්වාරන්ති නවහි වණමුඛෙහි නවද්වාරං. පුණ්ණන්ති අසුචිපූරං. ලොභෙන සංයුතන්ති තණ්හාය සංයුත්තං. කථං යාත්‍රා භවිස්සතීති එතස්ස එවරූපස්ස සරීරස්ස කථං නිග්ගමනං භවිස්සති, කථං මුත්ති පරිමුත්ති සමතික්කමො භවිස්සතීති පුච්ඡති. නද්ධින්ති උපනාහං, පුබ්බකාලෙ කොධො, අපරකාලෙ උපනාහොති එවං පවත්තං බලවකොධන්ති අත්ථො. වරත්තන්ති ‘‘ඡෙත්වා නද්ධි වරත්තඤ්ච, සන්දානං සහනුක්කම’’න්ති ගාථාය (ධ. ප. 398; සු. නි. 627) තණ්හා වරත්තා, දිට්ඨි සන්දානං නාම ජාතං. ඉධ පන පාළිනිද්දිට්ඨෙ කිලෙසෙ ඨපෙත්වා අවසෙසා ‘‘වරත්තා’’ති වෙදිතබ්බා, ඉති කිලෙසවරත්තඤ්ච ඡෙත්වාති අත්ථො. ඉච්ඡා ලොභන්ති එකොයෙව ධම්මො ඉච්ඡනට්ඨෙන ඉච්ඡා, ලුබ්භනට්ඨෙන ලොභොති වුත්තො. පඨමුප්පත්තිකා වා දුබ්බලා ඉච්ඡා, අපරාපරුප්පත්තිකො බලවා ලොභො. අලද්ධපත්ථනා වා ඉච්ඡා, පටිලද්ධවත්ථුම්හි ලොභො. සමූලං තණ්හන්ති අවිජ්ජාමූලෙන සමූලකං තණ්හං. අබ්බුය්හාති අග්ගමග්ගෙන උප්පාටෙත්වා. සෙසං උත්තානමෙවාති. නවමං.

29. Im neunten Sutta bedeutet „die vier Räder“ (catucakkaṃ) die vier Körperhaltungen (catu-iriyāpathaṃ). Denn unter „Rad“ (cakka) ist in diesem Zusammenhang die Körperhaltung (iriyāpatha) zu verstehen. „Neun Tore“ (navadvāraṃ) bedeutet ein Körper mit neun Toren in Form von neun Wundöffnungen (vaṇamukhehi). „Voll“ (puṇṇaṃ) bedeutet voll von Unreinheiten (asucipūraṃ). „Mit Gier verbunden“ (lobhena saṃyuttaṃ) bedeutet mit Verlangen (taṇhāya) verbunden. „Wie wird der Fortgang sein?“ (kathaṃ yātrā bhavissati) fragt: „Wie wird das Entkommen, wie die Befreiung, die völlige Befreiung, das Überwinden dieses so beschaffenen Körpers sein?“ „Riemen“ (naddhiṃ) bedeutet Groll (upanāha) – in der Anfangsphase ist es Zorn (kodha), in der späteren Phase Groll (upanāha); somit ist damit starker Zorn gemeint, der sich auf diese Weise entwickelt hat; dies ist die Bedeutung. „Den Riemen“ (varattaṃ) bezieht sich auf die Strophe „Nachdem er das Band und den Riemen sowie die Kette samt ihren Ausläufern durchschnitten hat...“ (Dhp 398); darin ist das Verlangen (taṇhā) als Riemen (varatta) und die Ansichten (diṭṭhi) sind als Kette (sandāna) entstanden. Hier jedoch sind, abgesehen von den im Pali dargelegten Befleckungen, die übrigen als „Riemen“ (varattā) zu verstehen; die Bedeutung ist also: „nachdem er den Riemen der Befleckungen (kilesavarattañca) durchschnitten hat“. „Wunsch und Gier“ (icchā lobhaṃ) beschreibt ein und denselben Zustand (dhamma): Aufgrund des Begehrens wird er als „Wunsch“ (icchā) bezeichnet, aufgrund des Gierens als „Gier“ (lobha). Oder: Der erste, schwache Impuls des Entstehens ist der Wunsch (icchā), das wiederholte, starke Entstehen ist die Gier (lobha). Oder: Das Verlangen nach einem noch nicht erlangten Objekt ist der Wunsch (icchā), die Haftung an einem bereits erlangten Objekt ist die Gier (lobha). „Das Verlangen mitsamt seiner Wurzel“ (samūlaṃ taṇhaṃ) bedeutet das Verlangen mitsamt seiner Wurzel der Unwissenheit (avijjāmūla). „Herausgerissen“ (abbuyha) bedeutet mit dem höchsten Pfad (aggamaggena, dem Pfad der Arhatschaft) entwurzelt (uppāṭetvā). Der Rest ist von offensichtlicher Bedeutung. Das neunte Sutta ist beendet.

10. එණිජඞ්ඝසුත්තවණ්ණනා

10. Erklärung des Eṇijaṅgha-Sutta.

30. දසමෙ [Pg.52] එණිජඞ්ඝන්ති එණිමිගස්ස විය සුවට්ටිතජඞ්ඝං. කිසන්ති අථූලං සමසරීරං. අථ වා ආතපෙන මිලාතං මාලාගන්ධවිලෙපනෙහි අනුපබ්‍රූහිතසරීරන්තිපි අත්ථො. වීරන්ති වීරියවන්තං. අප්පාහාරන්ති භොජනෙ මත්තඤ්ඤුතාය මිතාහාරං, විකාලභොජනපටික්ඛෙපවසෙන වා පරිත්තාහාරං. අලොලුපන්ති චතූසු පච්චයෙසු ලොලුප්පවිරහිතං. රසතණ්හාපටික්ඛෙපො වා එස. සීහංවෙකචරං නාගන්ති එකචරං සීහං විය, එකචරං නාගං විය. ගණවාසිනො හි පමත්තා හොන්ති, එකචරා අප්පමත්තා, තස්මා එකචරාව ගහිතාති. පවෙදිතාති පකාසිතා කථිතා. එත්ථාති එතස්මිං නාමරූපෙ. පඤ්චකාමගුණවසෙන හි රූපං ගහිතං, මනෙන නාමං, උභයෙහි පන අවිනිභුත්තධම්මෙ ගහෙත්වා පඤ්චක්ඛන්ධාදිවසෙනපෙත්ථ භුම්මං යොජෙතබ්බන්ති. දසමං.

30. Im zehnten Sutta bedeutet „antilopenwadig“ (eṇijaṅghaṃ) Waden zu haben, die wohlgeformt und rund sind wie die einer Eṇi-Antilope (eṇimiga). „Mager“ (kisaṃ) bedeutet nicht fettleibig, mit einem ausgewogenen Körper (samasarīraṃ). Oder aber es bedeutet: abgezehrt durch die Hitze der Askese, oder ein Körper, der nicht durch Blumen, Wohlgerüche und Salben gepflegt wurde; auch dies ist die Bedeutung. „Den Helden“ (vīraṃ) bedeutet den Tatkräftigen (vīriyavantaṃ). „Wenig Nahrung zu sich nehmend“ (appāhāraṃ) bedeutet mäßig im Essen durch das Wissen um das rechte Maß bei der Nahrung (bhojane mattaññutā), oder geringe Nahrung aufgrund der Vermeidung von Speisen zur Unzeit (vikālabhojanapaṭikkhepa). „Nicht gierig“ (alolupaṃ) bedeutet frei von Begehrlichkeiten bezüglich der vier Lebensbedürfnisse (paccaya). Oder dies beschreibt die Überwindung des Verlangens nach Geschmack (rasataṇhāpaṭikkhepa). „Wie ein Löwe, wie ein einsam wandernder Elefant“ (sīhaṃ vekacaraṃ nāgaṃ) bedeutet wie ein einsam wandernder Löwe, wie ein einsam wandernder Elefant. Denn jene, die in einer Gruppe leben, sind nachlässig (pamattā), während die einsam Wandernden achtsam (appamattā) sind; daher wurde das einsame Wandern hier betont. „Verkündet“ (paveditā) bedeutet offengelegt, gelehrt. „Hierin“ (ettha) bedeutet in diesem Geist-und-Körper (nāmarūpa). Denn durch die fünf Arten von Sinnesobjekten wird der Körper (rūpa) erfasst, und durch das Wort „Geist“ (mana) wird der Name (nāma) erfasst. Nachdem man jedoch durch beide die untrennbaren Phänomene (avinibhuttadhamma) erfasst hat, sollte man hier auch den Bereich im Sinne der fünf Aggregate usw. anwenden. Das zehnte Sutta ist beendet.

සත්තිවග්ගො තතියො.

Das dritte Kapitel über die Waffe (Sattivagga) ist beendet.

4. සතුල්ලපකායිකවග්ගො

4. Das Kapitel über die Schar der Satullapa-Devas.

1. සබ්භිසුත්තවණ්ණනා

1. Erklärung des Sabbhi-Sutta.

31. සතුල්ලපකායිකවග්ගස්ස පඨමෙ සතුල්ලපකායිකාති සතං ධම්මං සමාදානවසෙන උල්ලපෙත්වා සග්ගෙ නිබ්බත්තාති සතුල්ලපකායිකා. තත්‍රිදං වත්ථු – සම්බහුලා කිර සමුද්දවාණිජා නාවාය සමුද්දං පක්ඛන්දිංසු. තෙසං ඛිත්තසරවෙගෙන ගච්ඡන්තියා නාවාය සත්තමෙ දිවසෙ සමුද්දමජ්ඣෙ මහන්තං උප්පාතිකං පාතුභූතං, මහාඌමියො උට්ඨහිත්වා නාවං උදකස්ස පූරෙන්ති. නාවාය නිමුජ්ජමානාය මහාජනො අත්තනො අත්තනො දෙවතානං නාමානි ගහෙත්වා ආයාචනාදීනි කරොන්තො පරිදෙවි. තෙසං මජ්ඣෙ එකො පුරිසො – ‘‘අත්ථි නු ඛො මෙ එවරූපෙ භයෙ පතිට්ඨා’’ති ආවජ්ජෙන්තො අත්තනො පරිසුද්ධානි සරණානි චෙව සීලානි ච දිස්වා යොගී විය පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා නිසීදි. තමෙනං ඉතරෙ සභයකාරණං පුච්ඡිංසු. සො තෙසං [Pg.53] කථෙසි – ‘‘අම්භො අහං නාවං අභිරූහනදිවසෙ භික්ඛුසඞ්ඝස්ස දානං දත්වා සරණානි චෙව සීලානි ච අග්ගහෙසිං, තෙන මෙ භයං නත්ථී’’ති. කිං පන සාමි එතානි අඤ්ඤෙසම්පි වත්තන්තීති? ආම වත්තන්තීති තෙන හි අම්හාකම්පි දෙථාති. සො තෙ මනුස්සෙ සතං සතං කත්වා සත්ත කොට්ඨාසෙ අකාසි, තතො පඤ්චසීලානි අදාසි. තෙසු පඨමං ජඞ්ඝසතං ගොප්ඵකමත්තෙ උදකෙ ඨිතං අග්ගහෙසි, දුතියං ජාණුමත්තෙ, තතියං කටිමත්තෙ, චතුත්ථං නාභිමත්තෙ, පඤ්චමං ථනමත්තෙ, ඡට්ඨං ගලප්පමාණෙ, සත්තමං මුඛෙන ලොණොදකෙ පවිසන්තෙ අග්ගහෙසි. සො තෙසං සීලානි දත්වා – ‘‘අඤ්ඤං තුම්හාකං පටිසරණං නත්ථි, සීලමෙව ආවජ්ජෙථා’’ති උග්ඝොසෙසි. තානි සත්තපි ජඞ්ඝසතානි තත්ථ කාලං කත්වා ආසන්නකාලෙ ගහිතසීලං නිස්සාය තාවතිංසභවනෙ නිබ්බත්තිංසු, තෙසං ඝටාවසෙනෙව විමානානි නිබ්බත්තිංසු. සබ්බෙසං මජ්ඣෙ ආචරියස්ස යොජනසතිකං සුවණ්ණවිමානං නිබ්බත්ති, අවසෙනානි තස්ස පරිවාරානි හුත්වා සබ්බහෙට්ඨිමං ද්වාදසයොජනිකං අහොසි. තෙ නිබ්බත්තක්ඛණෙයෙව කම්මං ආවජ්ජෙන්තා ආචරියං නිස්සාය සම්පත්තිලාභං ඤත්වා, ‘‘ගච්ඡාම තාව, දසබලස්ස සන්තිකෙ අම්හාකං ආචරියස්ස වණ්ණං කථෙය්‍යාමා’’ති මජ්ඣිමයාමසමනන්තරෙ භගවන්තං උපසඞ්කමිංසු, තා දෙවතා ආචරියස්ස වණ්ණභණනත්ථං එකෙකං ගාථං අභාසිංසු.

31. Im ersten Sutta des Satullapakāyikavagga bedeutet „die zur Schar der Satullapas Gehörenden“ (satullapakāyikā): jene, die die Lehre der Guten (sataṃ dhammaṃ) rühmten und verkündeten (ullapetvā), indem sie sie praktizierten, und so im Himmel wiedergeboren wurden (sagge nibbattā); daher werden sie „Satullapakāyikā“ genannt. Hierzu gibt es folgende Geschichte: Einst, so wird erzählt, fuhren viele Seehändler mit einem Schiff auf den Ozean hinaus. Am siebten Tag, während ihr Schiff mit der Geschwindigkeit eines abgeschossenen Pfeils dahinfuhr, trat mitten auf dem Meer ein großes Unheil ein. Große Wellen erhoben sich und füllten das Schiff mit Wasser. Als das Schiff zu sinken drohte, riefen die Menschen die Namen ihrer jeweiligen Gottheiten an, flehten sie um Hilfe an und weinten laut klagend. Mitten unter ihnen dachte ein Mann nach: „Gibt es für mich wohl in einer solchen Gefahr eine Zuflucht?“, und als er seine eigenen völlig reinen Zufluchtnahmen und Tugendregeln sah, setzte er sich wie ein Yogi mit gekreuzten Beinen nieder. Die anderen fragten ihn nach dem Grund für seine Furchtlosigkeit. Er sagte zu ihnen: „Ihr Lieben, an dem Tag, an dem ich das Schiff bestieg, gab ich der Sangha der Mönche eine Spende und nahm die Zufluchten sowie die Tugendregeln auf. Deshalb habe ich keine Furcht.“ „Aber Meister, gelten diese denn auch für andere?“ – „Ja, sie gelten auch für andere.“ – „Wenn dem so ist, dann gebt sie auch uns!“ Er teilte diese Menschen in sieben Gruppen zu je einhundert ein und gab ihnen dann die fünf Tugendregeln (pañcasīla). Unter ihnen nahm die erste Gruppe von hundert Menschen die Regeln an, während sie im knöcheltiefen Wasser stand; die zweite im knietiefen Wasser, die dritte im hüfttiefen Wasser, die vierte im bauchnabeltiefen Wasser, die fünfte im brusttiefen Wasser, die sechste im halstiefen Wasser, und die siebte Gruppe nahm sie an, während das Salzwasser bereits in ihren Mund drang. Nachdem er ihnen die Tugendregeln gegeben hatte, rief er ihnen zu: „Ihr habt keine andere Zuflucht, besinnt euch nur auf eure Tugend (sīla)!“ Alle jene siebenhundert Menschen starben dort, und aufgrund der Tugend, die sie im Angesicht des Todes angenommen hatten, wurden sie im Reich der Dreiunddreißig Götter (Tāvatiṃsa) wiedergeboren. Entsprechend ihren Gruppen entstanden für sie Himmelspaläste (vimāna). Mitten unter allen entstand für den Lehrer ein goldener Palast von einhundert Yojanas Ausdehnung, und die übrigen Paläste dienten als sein Gefolge, wobei der allerunterste Palast zwölf Yojanas groß war. Sobald sie wiedergeboren waren, dachten sie über ihr Karma nach, und als sie erkannten, dass sie diesen herrlichen Wohlstand dank ihres Lehrers erlangt hatten, dachten sie: „Lasst uns gehen und in der Gegenwart des Zehnkräftigen (Dasabala) das Lob unseres Lehrers verkünden!“ Unmittelbar nach der mittleren Nachtwache suchten sie den Erhabenen auf, und diese Gottheiten sprachen jeweils eine Strophe, um das Lob ihres Lehrers zu verkünden.

තත්ථ සබ්භිරෙවාති පණ්ඩිතෙහි, සප්පුරිසෙහි එව. ර-කාරො පදසන්ධිකරො. සමාසෙථාති සහ නිසීදෙය්‍ය. දෙසනාසීසමෙව චෙතං, සබ්බඉරියාපථෙ සබ්භිරෙව සහ කුබ්බෙය්‍යාති අත්ථො. කුබ්බෙථාති කරෙය්‍ය. සන්ථවන්ති මිත්තසන්ථවං. තණ්හාසන්ථවො පන න කෙනචි සද්ධිං කාතබ්බො, මිත්තසන්ථවො බුද්ධ-පච්චෙකබුද්ධ-බුද්ධසාවකෙහි සහ කාතබ්බො. ඉදං සන්ධායෙතං වුත්තං. සතන්ති බුද්ධාදීනං සප්පුරිසානං. සද්ධම්මන්ති පඤ්චසීලදසසීලචතුසතිපට්ඨානාදිභෙදං සද්ධම්මං, ඉධ පන පඤ්චසීලං අධිප්පෙතං. සෙය්‍යො හොතීති වඩ්ඪි හොති. න පාපියොති ලාමකං කිඤ්චි න හොති. නාඤ්ඤතොති වාලිකාදීහි තෙලාදීනි විය අඤ්ඤතො අන්ධබාලතො පඤ්ඤා නාම න ලබ්භති, තිලාදීහි පන තෙලාදීනි විය සතං ධම්මං ඤත්වා පණ්ඩිතමෙව සෙවන්තො භජන්තො ලභතීති. සොකමජ්ඣෙති සොකවත්ථූනං සොකානුගතානං වා සත්තානං මජ්ඣගතො න සොචති බන්ධුලමල්ලසෙනාපතිස්ස [Pg.54] උපාසිකා විය, පඤ්චන්නං චොරසතානං මජ්ඣෙ ධම්මසෙනාපතිස්ස සද්ධිවිහාරිකො සංකිච්චසාමණෙරො විය ච.

Darin bedeutet „nur mit den Guten“ (sabbhireva) nur mit den Weisen (paṇḍitehi), den guten Menschen (sappurisehi). Der Buchstabe „r“ dient der Wortverbindung (padasandhi). „Man sollte sich gesellen“ (samāsetha) bedeutet man sollte zusammen sitzen. Dies ist nur ein Leitmotiv der Lehrverkündigung (desanāsīsa); die eigentliche Bedeutung ist: Man sollte in allen Körperhaltungen (sabbairiyāpathe) nur mit den Guten zusammen sein. „Man sollte machen“ (kubbetha) bedeutet man sollte tun. „Gemeinschaft“ (santhavaṃ) bedeutet freundschaftliche Gemeinschaft (mittasanthava). Eine Gemeinschaft des Begehrens (taṇhāsanthava) jedoch sollte man mit niemandem eingehen; freundschaftliche Gemeinschaft sollte man mit den Buddhas, Paccekabuddhas und den Jüngern des Buddha (buddhasāvaka) pflegen. In Hinblick darauf wurde dies gesagt. „Der Guten“ (sataṃ) bedeutet der guten Menschen wie der Buddhas usw. „Die wahre Lehre“ (saddhammaṃ) bedeutet die wahre Lehre, eingeteilt in die fünf Tugendregeln, die zehn Tugendregeln, die vier Grundlagen der Achtsamkeit (satipaṭṭhāna) usw. Hier sind jedoch die fünf Tugendregeln (pañcasīla) gemeint. „Es wird besser“ (seyyo hoti) bedeutet es gibt Wachstum und Gedeihen (vaḍḍhi). „Nicht schlechter“ (na pāpiyo) bedeutet es entsteht keinerlei Übel (lāmakaṃ). „Nicht von einem anderen“ (nāññato) – so wie man aus Sandkörnern usw. kein Öl gewinnen kann, so kann man von einem anderen, einem geistig Blinden und Törichten (andhabāla), keine Weisheit erlangen. Doch so wie man aus Sesamkörnern usw. Öl gewinnt, so erlangt man Weisheit, indem man die Lehre der Guten kennenlernt und sich nur an einen Weisen hält und ihm dient; so ist dies zu verstehen. „Mitten im Kummer“ (sokamajjhe) bedeutet, dass jemand, der sich inmitten von Wesen befindet, die von den Ursachen des Kummers geplagt oder vom Kummer überwältigt sind, nicht trauert – wie die Laienanhängerin des Malla-Generals namens Bandhula, oder wie der Novize Saṃkicca, der Mitbewohner des Generals der Lehre (Dhammasenāpati), inmitten von fünfhundert Räubern.

ඤාතිමජ්ඣෙ විරොචතීති ඤාතිගණමජ්ඣෙ සංකිච්චථෙරස්ස සද්ධිවිහාරිකො අධිමුත්තකසාමණෙරො විය සොභති. සො කිර ථෙරස්ස භාගිනෙය්‍යො හොති, අථ නං ථෙරො ආහ – ‘‘සාමණෙර, මහල්ලකොසි ජාතො, ගච්ඡ, වස්සානි පුච්ඡිත්වා එහි, උපසම්පාදෙස්සාමි ත’’න්ති. සො ‘‘සාධූ’’ති ථෙරං වන්දිත්වා පත්තචීවරමාදාය චොරඅටවියා ඔරභාගෙ භගිනිගාමං ගන්ත්වා පිණ්ඩාය චරි, තං භගිනී දිස්වා වන්දිත්වා ගෙහෙ නිසීදාපෙත්වා භොජෙසි. සො කතභත්තකිච්චො වස්සානි පුච්ඡි. සා ‘‘අහං න ජානාමි, මාතා මෙ ජානාතී’’ති ආහ. අථ සො ‘‘තිට්ඨථ තුම්හෙ, අහං මාතුසන්තිකං ගමිස්සාමී’’ති අටවිං ඔතිණ්ණො. තමෙනං දූරතොව චොරපුරිසො දිස්වා චොරානං ආරොචෙසි. චොරා ‘‘සාමණෙරො කිරෙකො අටවිං ඔතිණ්ණො, ගච්ඡථ නං ආනෙථා’’ති ආණාපෙත්වා එකච්චෙ ‘‘මාරෙම න’’න්ති ආහංසු, එකච්චෙ විස්සජ්ජෙමාති. සාමණෙරො චින්තෙසි – ‘‘අහං සෙඛො සකරණීයො, ඉමෙහි සද්ධිං මන්තෙත්වා සොත්ථිමත්තානං කරිස්සාමී’’ති චොරජෙට්ඨකං ආමන්තෙත්වා, ‘‘උපමං තෙ, ආවුසො, කරිස්සාමී’’ති ඉමා ගාථා අභාසි –

„Er leuchtet inmitten der Verwandten“ bedeutet: Inmitten der Schar seiner Verwandten erstrahlt er wie der Novize Adhimuttaka, der Mitbewohner des Thera Saṅkicca. Jener war, so heißt es, der Neffe des Thera. Da sprach der Thera zu ihm: „Novize, du bist nun herangewachsen. Geh hin, frage nach deinen Lebensjahren und komm zurück; dann werde ich dir die höhere Weihe erteilen.“ Er sagte: „Sehr wohl“, verneigte sich vor dem Thera, nahm Schale und Robe, ging in das Dorf seiner Schwester auf dieser Seite des Räuberwaldes und ging auf Almosengang. Als seine Schwester ihn sah, verneigte sie sich, ließ ihn im Haus Platz nehmen und speiste ihn. Nach Beendigung des Mahls fragte er nach seinen Lebensjahren. Sie sagte: „Ich weiß es nicht, meine Mutter weiß es.“ Da sagte er: „Bleibt ihr hier, ich werde zu meiner Mutter gehen“, und betrat den Wald. Ein Räuberspion sah ihn von weitem und berichtete es den Räubern. Die Räuber befahlen: „Ein Novize allein soll den Wald betreten haben, geht und bringt ihn her!“ Einige sagten: „Töten wir ihn!“, andere sagten: „Lassen wir ihn frei!“ Der Novize dachte: „Ich bin ein Lernender, der noch zu Tuendes hat. Ich will mich mit ihnen besprechen und für mein eigenes Wohl sorgen.“ Er sprach den Räuberhauptmann an, sagte: „Freund, ich will dir ein Gleichnis nennen“, und sprach diese Verse:

‘‘අහු අතීතමද්ධානං, අරඤ්ඤස්මිං බ්‍රහාවනෙ;

චෙතො කූටානි ඔඩ්ඩෙත්වා, සසකං අවධී තදා.

„Es war einmal in vergangener Zeit in einem großen Wald; da stellte ein Jäger heimtückische Fallen auf und tötete einen Hasen.“

‘‘සසකඤ්ච මතං දිස්වා, උබ්බිග්ගා මිගපක්ඛිනො;

එකරත්තිං අපක්කාමුං, ‘අකිච්චං වත්තතෙ ඉධ’.

„Als sie den getöteten Hasen sahen, flohen die Tiere und Vögel erschrocken; in einer einzigen Nacht entwichen sie, denkend: ‚Hier geschieht Unrecht.‘“

‘‘තථෙව සමණං හන්ත්වා, අධිමුත්තං අකිඤ්චනං;

අද්ධිකා නාගමිස්සන්ති, ධනජානි භවිස්සතී’’ති.

„Ebenso, wenn ihr den besitzlosen Asketen Adhimutta tötet, werden die Reisenden nicht mehr kommen, und es wird ein Verlust an Besitztümern eintreten.“

‘‘සච්චං ඛො සමණො ආහ, අධිමුත්තො අකිඤ්චනො;

අද්ධිකා නාගමිස්සන්ති, ධනජානි භවිස්සති.

„Wahrlich, der Asket hat die Wahrheit gesprochen: Adhimutta ist besitzlos. Die Reisenden werden nicht mehr kommen, und es wird ein Verlust an Besitztümern eintreten.“

‘‘සචෙ පටිපථෙ දිස්වා, නාරොචෙස්සසි කස්සචි;

තව සච්චමනුරක්ඛන්තො, ගච්ඡ භන්තෙ යථාසුඛ’’න්ති.

„Wenn du auf dem entgegenkommenden Weg jemanden siehst und es niemandem erzählst, um so dein Wahrheitswort zu bewahren, dann geh, Ehrwürdiger, wohin du willst.“

සො [Pg.55] තෙහි චොරෙහි විස්සජ්ජිතො ගච්ඡන්තො ඤාතයොපි දිස්වා තෙසම්පි න ආරොචෙසි. අථ තෙ අනුප්පත්තෙ චොරා ගහෙත්වා විහෙඨයිංසු, උරං පහරිත්වා පරිදෙවමානඤ්චස්ස මාතරං චොරා එතදවොචුං –

„Von jenen Räubern freigelassen, ging er weiter, sah seine Verwandten, berichtete es ihnen jedoch nicht. Daraufhin nahmen die Räuber die herankommenden Verwandten gefangen und quälten sie. Zu seiner Mutter, die sich an die Brust schlug und jammerte, sprachen die Räuber Folgendes:“

‘‘කිං තෙ හොති අධිමුත්තො, උදරෙ වසිකො අසි;

පුට්ඨා මෙ අම්ම අක්ඛාහි, කථං ජානෙමු තං මය’’න්ති.

„Was ist Adhimutta für dich? War er ein Bewohner deines Schoßes (dein Sohn)? Beantworte unsere Frage, Mutter, sag es uns; wie können wir es sonst wissen?“

‘‘අධිමුත්තස්ස අහං මාතා, අයඤ්ච ජනකො පිතා;

භගිනී භාතරො චාපි, සබ්බෙව ඉධ ඤාතයො.

„Ich bin die Mutter von Adhimutta, und dies ist sein leiblicher Vater; auch seine Schwester und seine Brüder, sie alle hier sind seine Verwandten.“

‘‘අකිච්චකාරී අධිමුත්තො, යං දිස්වා න නිවාරයෙ;

එතං ඛො වත්තං සමණානං, අරියානං ධම්මජීවිනං.

„Adhimutta tut nichts Ungebührliches, da er uns sah und nicht warnte. Dies ist wahrlich die Verhaltensweise von Asketen, den Edlen, die im Dhamma leben.“

‘‘සච්චවාදී අධිමුත්තො, යං දිස්වා න නිවාරයෙ;

අධිමුත්තස්ස සුචිණ්ණෙන, සච්චවාදිස්ස භික්ඛුනො;

සබ්බෙව අභයං පත්තා, සොත්ථිං ගච්ඡන්තු ඤාතයො’’ති.

„Wahrheitsliebend ist Adhimutta, der uns sah und nicht warnte. Durch das gute Verhalten von Adhimutta, dem wahrhaftigen Bhikkhu, haben alle Furchtlosigkeit erlangt; mögen die Verwandten in Frieden gehen!“

එවං තෙ චොරෙහි විස්සජ්ජිතා ගන්ත්වා අධිමුත්තං ආහංසු –

„So von den Räubern freigelassen, gingen sie hin und sprachen zu Adhimutta:“

‘‘තව තාත සුචිණ්ණෙන, සච්චවාදිස්ස භික්ඛුනො;

සබ්බෙව අභයං පත්තා, සොත්ථිං පච්චාගමම්හසෙ’’ති.

„Durch dein gutes Verhalten, mein Lieber, der du ein wahrhaftiger Bhikkhu bist, haben wir alle Furchtlosigkeit erlangt und sind wohlbehalten zurückgekehrt.“

තෙපි පඤ්චසතා චොරා පසාදං ආපජ්ජිත්වා අධිමුත්තස්ස සාමණෙරස්ස සන්තිකෙ පබ්බජිංසු. සො තෙ ආදාය උපජ්ඣායස්ස සන්තිකං ගන්ත්වා පඨමං අත්තනා උපසම්පන්නො පච්ඡා තෙ පඤ්චසතෙ අත්තනො අන්තෙවාසිකෙ කත්වා උපසම්පාදෙසි. තෙ අධිමුත්තථෙරස්ස ඔවාදෙ ඨිතා සබ්බෙ අග්ගඵලං අරහත්තං පාපුණිංසු. ඉමමත්ථං ගහෙත්වා දෙවතා ‘‘සතං සද්ධම්මමඤ්ඤාය ඤාතිමජ්ඣෙ විරොචතී’’ති ආහ.

„Auch jene fünfhundert Räuber erlangten Vertrauen und ordinierten in der Gegenwart des Novizen Adhimutta. Er nahm sie mit sich, ging zu seinem Upajjhāya und wurde zuerst selbst ordiniert; danach machte er jene fünfhundert zu seinen Schülern und ordinierte sie. Sie alle befolgten die Ermahnung des Thera Adhimutta und erreichten die höchste Frucht, die Arahatschaft. Diese Bedeutung erfassend, sprach die Gottheit: ‚Indem er die wahre Lehre der Guten kennt, leuchtet er inmitten seiner Verwandten.‘“

සාතතන්ති සතතං සුඛං වා චිරං තිට්ඨන්තීති වදති. සබ්බාසං වොති සබ්බාසං තුම්හාකං. පරියායෙනාති කාරණෙන. සබ්බදුක්ඛා පමුච්චතීති, න කෙවලං සෙය්‍යොව හොති, න ච කෙවලං පඤ්ඤං ලභති, සොකමජ්ඣෙ න සොචති, ඤාතිමජ්ඣෙ විරොචති, සුගතියං නිබ්බත්තති, චිරං සුඛං තිට්ඨති, සකලස්මා පන වට්ටදුක්ඛාපි මුච්චතීති. පඨමං.

„Sātataṃ“ bedeutet: er sagt, dass sie beständig im Glück oder für lange Zeit verweilen. „Sabbāsaṃ vo“ bedeutet „von euch allen“. „Pariyāyena“ bedeutet „aus diesem Grund“. „Er wird von allem Leiden befreit“ bedeutet: Er wird nicht nur einfach besser, erlangt nicht nur Weisheit, trauert nicht inmitten von Kummer, leuchtet nicht nur inmitten von Verwandten, wird nicht nur in einer guten Daseinsform wiedergeboren und verweilt nicht nur für lange Zeit glücklich, sondern er wird vielmehr auch gänzlich aus dem gesamten Leiden des Daseinskreislaufs befreit. Das erste Sutta.

2. මච්ඡරිසුත්තවණ්ණනා

2. Die Erklärung des Sutta über die Geizigen (Macchari-Sutta)

32. දුතියෙ [Pg.56] මච්ඡෙරා ච පමාදා චාති අත්තසම්පත්තිනිගූහනලක්ඛණෙන මච්ඡෙරෙන චෙව සතිවිප්පවාසලක්ඛණෙන පමාදෙන ච. එකච්චො හි ‘ඉදං මෙ දෙන්තස්ස පරික්ඛයං ගමිස්සති, මය්හං වා ඝරමානුසකානං වා න භවිස්සතී’’ති මච්ඡරියෙන දානං න දෙති. එකච්චො ඛිඩ්ඩාදිපසුතත්තා ‘දානං දාතබ්බ’’න්ති චිත්තම්පි න උප්පාදෙති. එවං දානං න දීයතීති එවමෙතං යසදායකං සිරීදායකං සම්පත්තිදායකං සුඛදායකං දානං නාම න දීයතීතිආදිනා කාරණං කථෙසි. පුඤ්ඤං ආකඞ්ඛමානෙනාති පුබ්බචෙතනාදිභෙදං පුඤ්ඤං ඉච්ඡමානෙන. දෙය්‍යං හොති විජානතාති අත්ථි දානස්ස ඵලන්ති ජානන්තෙන දාතබ්බමෙවාති වදති.

32. Im zweiten Sutta bedeutet „durch Geiz und Nachlässigkeit“: sowohl durch Geiz, der das Merkmal des Verbergens des eigenen Wohlstands hat, als auch durch Nachlässigkeit, die das Merkmal des Verlusts der Achtsamkeit hat. Denn manch einer gibt aus Geiz keine Gabe, denkend: „Wenn ich dies gebe, wird es aufgezehrt werden, und es wird für mich oder meine Hausbewohner nichts mehr übrig sein.“ Ein anderer, weil er mit Vergnügungen und ähnlichem beschäftigt ist, bringt nicht einmal den Gedanken auf: „Eine Gabe sollte gegeben werden.“ „So wird keine Gabe gegeben“ – mit diesen Worten erklärte er den Grund dafür, dass eine solche Gabe, die Ruhm, Pracht, Wohlstand und Glück bringt, nicht gegeben wird. „Von einem, der Verdienst ersehnt“ bedeutet: von einem, der Verdienst wünscht, welches sich in vorbereitende Absicht und so weiter unterteilt. „Ein Wissender sollte geben“ bedeutet: wer weiß, dass das Geben Früchte trägt, sollte wahrlich geben, so sagt er.

තමෙව බාලං ඵුසතීති තංයෙව බාලං ඉධලොකපරලොකෙසු ජිඝච්ඡා ච පිපාසා ච ඵුසති අනුබන්ධති න විජහති. තස්මාති යස්මා තමෙව ඵුසති, තස්මා. විනෙය්‍ය මච්ඡෙරන්ති මච්ඡෙරමලං විනෙත්වා. දජ්ජා දානං මලාභිභූති මලාභිභූ හුත්වා තං මච්ඡෙරමලං අභිභවිත්වා දානං දදෙය්‍ය.

„Dies trifft eben jenen Toren“ bedeutet: eben jenen Toren treffen Hunger und Durst in dieser Welt und in der jenseitigen Welt, sie verfolgen ihn und verlassen ihn nicht. „Darum“ bedeutet: weil es eben jenen Toren trifft, darum. „Nachdem er den Geiz vertrieben hat“ bedeutet: nachdem er den Makel des Geizes beseitigt hat. „Sollte er eine Gabe geben, den Makel überwindend“ bedeutet: indem er zum Überwinder des Makels wird, den Makel des Geizes bezwingt und so eine Gabe gibt.

තෙ මතෙසු න මීයන්තීති අදානසීලතාය මරණෙන මතෙසු න මීයන්ති. යථා හි මතො සම්පරිවාරෙත්වා ඨපිතෙ බහුම්හිපි අන්නපානාදිම්හි ‘‘ඉදං ඉමස්ස හොතු, ඉදං ඉමස්සා’’ති උට්ඨහිත්වා සංවිභාගං න කරොති, එවං අදානසීලොපීති මතකස්ස ච අදානසීලස්ස ච භොගා සමසමා නාම හොන්ති. තෙන දානසීලා එවරූපෙසු මතෙසු න මීයන්තීති අත්ථො. පන්ථානංව සහ වජං, අප්පස්මිං යෙ පවෙච්ඡන්තීති යථා අද්ධානං කන්තාරමග්ගං සහ වජන්තා පථිකා සහ වජන්තානං පථිකානං අප්පස්මිං පාථෙය්‍යෙ සංවිභාගං කත්වා පවෙච්ඡන්ති දදන්තියෙව, එවමෙවං යෙ පන අනමතග්ගං සංසාරකන්තාරං සහ වජන්තා සහ වජන්තානං අප්පස්මිම්පි දෙය්‍යධම්මෙ සංවිභාගං කත්වා දදන්තියෙව, තෙ මතෙසු න මීයන්ති.

„Sie sterben nicht unter den Toten“ bedeutet: sie sterben nicht den Tod derer, die aufgrund ihrer Gewohnheit des Nichtgebens wie Tote sind. Denn wie ein Verstorbener nicht aufsteht und seine Besitztümer teilt, selbst wenn viele Speisen und Getränke um ihn herum aufgestellt sind, und sagt: „Dies soll für diesen sein, das für jenen“, so tut dies auch der Nichtgebende nicht; daher sind die Besitztümer eines Toten und eines Nichtgebenden völlig gleich. Deshalb sterben die Freigebigen nicht unter solchen Toten, das ist die Bedeutung. „Wie jene, die gemeinsam den Weg gehen, und selbst von wenigem geben“ bedeutet: Wie Reisende, die gemeinsam einen langen Wildnisweg beschreiten, ihren Mitreisenden selbst von ihrem spärlichen Reiseproviant einen Anteil geben und ihn teilen, ebenso geben auch jene, die gemeinsam die anfanglose Wildnis des Daseinskreislaufs durchwandern, ihren Mitreisenden selbst von einer geringen Gabe einen Anteil und geben; sie sterben nicht unter den Toten.

එස ධම්මො සනන්තනොති එස පොරාණකො ධම්මො, සනන්තනානං වා පණ්ඩිතානං එස ධම්මොති. අප්පස්මෙකෙති අප්පස්මිං දෙය්‍යධම්මෙ එකෙ. පවෙච්ඡන්තීති [Pg.57] දදන්ති. බහුනෙකෙ න දිච්ඡරෙති බහුනාපි භොගෙන සමන්නාගතා එකච්චෙ න දදන්ති. සහස්සෙන සමං මිතාති සහස්සෙන සද්ධිං මිතා, සහස්ස දානසදිසා හොති.

„Das ist ein ewiges Gesetz“ (esa dhammo sanantano) bedeutet: Dies ist ein uraltes Gesetz (porāṇako dhammo); oder: dies ist das Gesetz der Weisen aus alter Zeit (sanantanānaṃ paṇḍitānaṃ). „Einige bei wenig“ (appasmeke) bedeutet: Einige, wenn nur ein geringes zu spendendes Objekt vorhanden ist. „Sie geben“ (pavecchanti) bedeutet: Sie spenden. „Einige geben nicht bei vielem“ (bahuneke na dicchare) bedeutet: Manche, obwohl sie mit reichlichem Besitz ausgestattet sind, spenden nicht. „Gleichgestellt mit tausend“ (sahassena samaṃ mitā) bedeutet: Mit tausend verglichen; es ist einer Gabe von tausend gleichkommend.

දුරන්වයොති දුරනුගමනො, දුප්පූරොති අත්ථො. ධම්මං චරෙති දසකුසලකම්මපථධම්මං චරති. යොපි සමුඤ්ජකඤ්චරෙති යො අපි ඛලමණ්ඩලාදිසොධනපලාලපොඨනාදිවසෙන සමුඤ්ජකඤ්චරති. දාරඤ්ච පොසන්ති දාරඤ්ච පොසන්තො. දදං අප්පකස්මින්ති අප්පකස්මිං පණ්ණසාකමත්තස්මිම්පි සංවිභාගං කත්වා දදන්තොව සො ධම්මං චරති. සතං සහස්සානන්ති සහස්සං සහස්සං කත්වා ගණිතානං පුරිසානං සතං, සතසහස්සන්ති අත්ථො. සහස්සයාගිනන්ති භික්ඛුසහස්සස්ස වා යාගො කහාපණසහස්සෙන වා නිබ්බත්තිතො යාගොපි සහස්සයාගො. සො එතෙසං අත්ථීති සහස්සයාගිනො, තෙසං සහස්සයාගිනං. එතෙන දසන්නං වා භික්ඛුකොටීනං දසන්නං වා කහාපණකොටීනං පිණ්ඩපාතො දස්සිතො හොති. යෙ එත්තකං දදන්ති, තෙ කලම්පි නග්ඝන්ති තථාවිධස්සාති ආහ. ය්වායං සමුඤ්ජකං චරන්තොපි ධම්මං චරති, දාරං පොසෙන්තොපි, අප්පකස්මිං දදන්තොපි, තථාවිධස්ස එතෙ සහස්සයාගිනො කලම්පි නග්ඝන්ති. යං තෙන දලිද්දෙන එකපටිවීසකමත්තම්පි සලාකභත්තමත්තම්පි වා දින්නං, තස්ස දානස්ස සබ්බෙසම්පි තෙසං දානං කලං නග්ඝතීති. කලං නාම සොළසභාගොපි සතභාගොපි සහස්සභාගොපි. ඉධ සතභාගො ගහිතො. යං තෙන දානං දින්නං, තස්මිං සතධා විභත්තෙ ඉතරෙසං දසකොටිසහස්සදානං තතො එකකොට්ඨාසම්පි නග්ඝතීති ආහ.

„Schwer nachzufolgen“ (duranvayo) bedeutet: schwer nachzufolgen, schwer zu erfüllen – das ist der Sinn. „Er übe die Rechtschaffenheit“ (dhammaṃ careti) bedeutet: Er praktiziert die zehn heilsamen Handlungswege. „Selbst wenn einer Ähren liest“ (yo pi samuñjakañcareti) bedeutet: Wer auch immer, indem er den Dreschplatz reinigt und Stroh ausklopft, weggeworfene Getreidekörner einsammelt. „Und seine Frau ernährt“ (dārañca posanti) bedeutet: während er Frau und Kinder versorgt. „Indem er von Wenigem gibt“ (dadaṃ appakasminti) bedeutet: selbst bei einer geringen Menge, wie etwa einer bloßen Portion Blattgemüse, teilt er und gibt ab; so übt er die Rechtschaffenheit. „Hunderttausend“ (sataṃ sahassānanti) bedeutet: ein Hundert von Männern, die in Tausendergruppen gezählt werden; hunderttausend ist der Sinn. „Derer, die tausendfache Opfer bringen“ (sahassayāginanti) bedeutet: Ein Opfer an tausend Mönche oder ein Opfer, das mit tausend Kahāpaṇas dargebracht wird, ist ein Tausender-Opfer. Wer dieses besitzt, ist ein Ausrichter von Tausender-Opfern; von diesen Ausrichtern von Tausender-Opfern. Damit ist ein Almosengeben an zehn Koṭis von Mönchen oder ein Almosengeben im Wert von zehn Koṭis von Kahāpaṇas dargestellt. „Die so viel geben, kommen an einen Bruchteil eines Solchen nicht heran“, sprach er. Wer auch immer, während er Ähren liest, die Rechtschaffenheit übt, während er seine Frau ernährt, während er von Wenigem gibt – an den Bruchteil eines Solchen kommen diese Ausrichter von Tausender-Opfern nicht heran. Was von jener armen Person gegeben wurde, sei es auch nur eine einzelne Portion oder ein Los-Essen (salākabhatta) – die Gabe all dieser anderen kommt nicht einmal einem Bruchteil dieser Gabe gleich. Als „Bruchteil“ (kala) bezeichnet man einen sechzehnten Teil, einen hundertsten Teil oder auch einen tausendsten Teil. Hier ist der hundertste Teil gemeint. Wenn die von ihm dargebrachte Gabe in hundert Teile geteilt würde, käme die Spende der anderen von der tausendfachen Spende im Wert von zehn Koṭis nicht einmal einem einzigen dieser Teile gleich; so sprach er.

එවං තථාගතෙ දානස්ස අග්ඝං කරොන්තෙ සමීපෙ ඨිතා දෙවතා චින්තෙසි – ‘‘එවං භගවා මහන්තං දානං පාදෙන පවට්ටෙත්වා රතනසතිකෙ විය නරකෙ පක්ඛිපන්තො ඉදං එවං පරිත්තකං දානං චන්දමණ්ඩලෙ පහරන්තො විය උක්ඛිපති, කථං නු ඛො එතං මහප්ඵලතර’’න්ති ජානනත්ථං ගාථාය අජ්ඣභාසි. තත්ථ කෙනාති කෙන කාරණෙන. මහග්ගතොති මහත්තං ගතො, විපුලස්සෙතං වෙවචනං. සමෙන දින්නස්සාති සමෙන දින්නස්ස දානස්ස. අථස්සා භගවා දානං විභජිත්වා දස්සෙන්තො දදන්ති හෙකෙතිආදිමාහ. තත්ථ විසමෙ නිවිට්ඨාති විසමෙ කායවචීමනොකම්මෙ පතිට්ඨිතා හුත්වා. ඡෙත්වාති පොථෙත්වා. වධිත්වාති මාරෙත්වා. සොචයිත්වාති පරං [Pg.58] සොකසමප්පිතං කත්වා. අස්සුමුඛාති අස්සුමුඛසම්මිස්සා. පරං රොදාපෙත්වා දින්නදානඤ්හි අස්සුමුඛදානන්ති වුච්චති. සදණ්ඩාති දණ්ඩෙන තජ්ජෙත්වා පහරිත්වා දින්නදක්ඛිණා සදණ්ඩාති වුච්චති. එවන්ති නාහං සම්මාසම්බුද්ධතාය මහාදානං ගහෙත්වා අප්පඵලං නාම කාතුං සක්කොමි පරිත්තකදානං වා මහප්ඵලං නාම. ඉදං පන මහාදානං අත්තනො උප්පත්තියා අපරිසුද්ධතාය එවං අප්පඵලං නාම හොති, ඉතරං පරිත්තදානං අත්තනො උප්පත්තියා පරිසුද්ධතාය එවං මහප්ඵලං නාමාති ඉමමත්ථං දස්සෙන්තො එවන්තිආදිමාහාති. දුතියං.

Als der Tathāgata den Wert der Gabe so bestimmte, dachte eine in der Nähe stehende Gottheit: „Der Erhabene stößt hierbei eine große Gabe gleichsam mit dem Fuß beiseite und wirft sie in eine hundert Meilen tiefe Hölle hinab, während er diese so geringe Gabe gleichsam zur Mondscheibe emporhebt. Wie kann diese nur viel fruchtreicher sein?“ Um dies zu erfahren, sprach sie ihn in einer Strophe an. Darin bedeutet „wodurch“ (kena): aus welchem Grund. „Zu großer Fülle gelangt“ (mahaggato): zu großer Bedeutung gelangt; dies ist ein Synonym für „reichlich“ (vipula). „Des gerecht Gegebenen“ (samena dinnassa): einer Gabe, die auf gerechte Weise gegeben wurde. Daraufhin sprach der Erhabene, um die Spenden zu klassifizieren und aufzuzeigen, die Strophe, die mit „Einige geben“ (dadanti heke) beginnt. Darin bedeutet „in Ungerechtigkeit verankert“ (visame niviṭṭhā): in unheilsamen körperlichen, sprachlichen und geistigen Handlungen verankert sein. „Nachdem sie verletzt haben“ (chetvā): nachdem sie gepeinigt haben. „Nachdem sie getötet haben“ (vadhitvā): nachdem sie das Leben genommen haben. „Nachdem sie Kummer bereitet haben“ (socayitvā): nachdem sie den anderen in tiefen Kummer gestürzt haben. „Mit tränenüberströmten Gesichtern“ (assumukhā): mit Tränen im Gesicht vermischt. Denn eine Gabe, die man gibt, nachdem man einen anderen zum Weinen gebracht hat, wird eine „Tränengesicht-Gabe“ genannt. „Unter Gewaltanwendung“ (sadaṇḍā): Eine Opfergabe, die dargebracht wird, nachdem man mit einem Stock gedroht und zugeschlagen hat, wird „mit Gewalt“ genannt. „So“ (evaṃ): „Nicht vermag ich kraft meiner vollkommenen Buddhaschaft eine große Gabe gering an Frucht zu machen oder eine kleine Gabe reich an Frucht. Doch diese große Gabe wird aufgrund der Unreinheit ihres Ursprungs so fruchtarm, während jene andere, kleine Gabe aufgrund der Reinheit ihres Ursprungs so fruchtreich wird.“ Um diese Bedeutung aufzuzeigen, sprach er die Strophe, die mit „So“ (evaṃ) beginnt. Dies ist die Auslegung der zweiten Lehrrede.

3. සාධුසුත්තවණ්ණනා

3. Die Erklärung der Sādhu-Lehrrede (Sādhusutta).

33. තතියෙ උදානං උදානෙසීති උදාහාරං උදාහරි. යථා හි යං තෙලං මානං ගහෙතුං න සක්කොති විස්සන්දිත්වා ගච්ඡති, තං අවසෙසකොති වුච්චති. යඤ්ච ජලං තළාකං ගහෙතුං න සක්කොති, අජ්ඣොත්ථරිත්වා ගච්ඡති, තං ඔඝොති වුච්චති, එවමෙවං යං පීතිවචනං හදයං ගහෙතුං න සක්කොති, අධිකං හුත්වා අන්තො අසණ්ඨහිත්වා බහි නික්ඛමති, තං උදානන්ති වුච්චති. එවරූපං පීතිමයං වචනං නිච්ඡාරෙසීති අත්ථො. සද්ධායපි සාහු දානන්ති කම්මඤ්ච කම්මඵලඤ්ච සද්දහිත්වාපි දින්නදානං සාහු ලද්ධකං භද්දකමෙව. ආහූති කථෙන්ති. කථං පනෙතං උභයං සමං නාම හොතීති? ජීවිතභීරුකො හි යුජ්ඣිතුං න සක්කොති, ඛයභීරුකො දාතුං න සක්කොති. ‘‘ජීවිතඤ්ච රක්ඛිස්සාමි යුජ්ඣිස්සාමි චා’’ති හි වදන්තො න යුජ්ඣති. ජීවිතෙ පන ආලයං විස්සජ්ජෙත්වා, ‘‘ඡෙජ්ජං වා හොතු මරණං වා, ගණ්හිස්සාමෙතං ඉස්සරිය’’න්ති උස්සහන්තොව යුජ්ඣති. ‘‘භොගෙ ච රක්ඛිස්සාමි, දානඤ්ච දස්සාමී’’ති වදන්තො න දදාති. භොගෙසු පන ආලයං විස්සජ්ජෙත්වා මහාදානං දස්සාමීති උස්සහන්තොව දෙති. එවං දානඤ්ච යුද්ධඤ්ච සමං හොති. කිඤ්ච භිය්‍යො? අප්පාපි සන්තා බහුකෙ ජිනන්තීති යථා ච යුද්ධෙ අප්පකාපි වීරපුරිසා බහුකෙ භීරුපුරිසෙ ජිනන්ති, එවං සද්ධාදිසම්පන්නො අප්පකම්පි දානං දදන්තො බහුමච්ඡෙරං මද්දති, බහුඤ්ච දානවිපාකං අධිගච්ඡති. එවම්පි දානඤ්ච යුද්ධඤ්ච සමානං. තෙනෙවාහ –

33. In der dritten Lehrrede bedeutet „er stieß einen feierlichen Ausruf aus“ (udānaṃ udānesi): Er äußerte eine freudige Bekundung. Denn wie Öl, das ein Messgefäß nicht zu fassen vermag, überfließt – was man als Überfließendes (avasesaka) bezeichnet –, und wie Wasser, das ein See nicht zu fassen vermag, sondern über seine Ufer tritt – was man als Flut (ogha) bezeichnet –, ebenso wird ein Wort der Verzückung, das das Herz nicht zu fassen vermag, das überbordend wird, im Innern keinen Halt findet und nach außen dringt, als feierlicher Ausruf (udāna) bezeichnet. Er stieß ein solches von Verzückung erfülltes Wort aus; das ist der Sinn. „Auch aus Glauben ist Geben gut“ (saddhāyapi sāhu dānaṃ) bedeutet: Auch eine Gabe, die man im Glauben an das Kamma und dessen Frucht spendet, ist gut, gewinnbringend und überaus heilsam. „Sie sagen“ (āhu) bedeutet: Sie erklären. Wie aber sind diese beiden Dinge einander gleich? Wer den Tod fürchtet, vermag nicht zu kämpfen; wer den Verlust seines Besitzes fürchtet, vermag nicht zu geben. Wer nämlich sagt: „Ich will mein Leben schonen und zugleich kämpfen“, der kämpft nicht. Wer hingegen die Anhaftung an das Leben aufgibt und voller Tatkraft denkt: „Mag es zu Gliederverlust oder zum Tode führen, ich werde diese Herrschaft erringen!“, der kämpft wahrlich. Wer sagt: „Ich will meinen Besitz behalten und zugleich eine Gabe spenden“, der gibt nicht. Wer hingegen die Anhaftung an den Besitz aufgibt und voller Tatkraft denkt: „Ich werde eine große Gabe spenden!“, der gibt wahrlich. So sind das Geben und der Kampf einander gleich. Und was noch? „Selbst wenige Gute besiegen viele“ (appāpi santā bahuke jinantī) bedeutet: Ebenso wie im Kampf selbst wenige Helden viele Feiglinge besiegen, so bezwingt ein mit Glauben und Tugend Ausgestatteter, selbst wenn er nur eine geringe Gabe spendet, große Geizigkeit und erlangt eine reiche Frucht des Gebens. Auch in dieser Hinsicht sind Geben und Kampf einander gleich. Aus diesem Grund sprach er:

‘‘අප්පම්පි චෙ සද්දහානො දදාති,තෙනෙව සො හොති සුඛී පරත්ථා’’ති.

„Wenn einer gläubig selbst ein Weniges gibt, so wird er allein dadurch im Jenseits glücklich.“

ඉමස්ස [Pg.59] ච පනත්ථස්ස පකාසනත්ථං එකසාටකබ්‍රාහ්මණවත්ථු ච අඞ්කුරවත්ථු ච විත්ථාරෙතබ්බං.

Um die Bedeutung dieses Punktes zu verdeutlichen, sollte die Geschichte des Brahmanen Ekasāṭaka („Ein-Gewand-Brahmane“) und die Geschichte des Deva Aṅkura ausführlich dargelegt werden.

ධම්මලද්ධස්සාති ධම්මෙන සමෙන ලද්ධස්ස භොගස්ස ධම්මලද්ධස්ස ච පුග්ගලස්ස. එත්ථ පුග්ගලො ලද්ධධම්මො නාම අධිගතධම්මො අරියපුග්ගලො. ඉති යං ධම්මලද්ධස්ස භොගස්ස දානං ධම්මලද්ධස්ස අරියපුග්ගලස්ස දීයති, තම්පි සාධූති අත්ථො. යො ධම්මලද්ධස්සාති ඉමස්මිම්පි ගාථාපදෙ අයමෙව අත්ථො. උට්ඨානවීරියාධිගතස්සාති උට්ඨානෙන ච වීරියෙන ච අධිගතස්ස භොගස්ස. වෙතරණින්ති දෙසනාසීසමත්තමෙතං. යමස්ස පන වෙතරණිම්පි සඤ්ජීවකාළසුත්තාදයොපි එකතිංසමහානිරයෙපි සබ්බසොව අතික්කමිත්වාති අත්ථො.

„Des auf gerechte Weise Erlangten“ (dhammaladdhassa) bedeutet: des Besitzes, der rechtmäßig und gerecht erlangt wurde, sowie des Menschen, der den Dhamma erlangt hat. Hierbei ist mit dem „Menschen, der den Dhamma erlangt hat“ (laddhadhammo puggalo) eine edle Person (ariya-puggala) gemeint, die den überweltlichen Dhamma verwirklicht hat. Somit ist eine Spende von rechtmäßig erlangtem Besitz, die einer edlen Person dargebracht wird, die den Dhamma erlangt hat, ebenfalls gut; das ist der Sinn. Im Versglied „Wer [dem spendet], der auf gerechte Weise erlangt hat“ (yo dhammaladdhassa) ist genau dieser Sinn zu verstehen. „Des durch Tatkraft und Eifer Erlangten“ (uṭṭhānavīriyādhigatassa) bedeutet: des Besitzes, der durch Initiative und Willensanstrengung erworben wurde. „Den Vetaraṇī-Fluss“ (vetaraṇiṃ): Dies ist lediglich ein repräsentatives Hauptthema der Lehrdarlegung. Der eigentliche Sinn ist jedoch: nachdem man den Vetaraṇī-Fluss des Yama-Königs, die Höllen Sañjīva, Kāḷasutta und so weiter, ja alle einunddreißig großen Höllen vollständig überwunden hat.

විචෙය්‍ය දානන්ති විචිනිත්වා දින්නදානං. තත්ථ ද්වෙ විචිනනා දක්ඛිණාවිචිනනං දක්ඛිණෙය්‍යවිචිනනඤ්ච. තෙසු ලාමකලාමකෙ පච්චයෙ අපනෙත්වා පණීතපණීතෙ විචිනිත්වා තෙසං දානං දක්ඛිණාවිචිනනං නාම. විපන්නසීලෙ ඉතො බහිද්ධා පඤ්චනවුතිපාසණ්ඩභෙදෙ වා දක්ඛිණෙය්‍යෙ පහාය සීලාදිගුණසම්පන්නානං සාසනෙ පබ්බජිතානං දානං දක්ඛිණෙය්‍යවිචිනනං නාම. එවං ද්වීහාකාරෙහි විචෙය්‍ය දානං. සුගතප්පසත්ථන්ති සුගතෙන වණ්ණිතං. තත්ථ දක්ඛිණෙය්‍යවිචිනනං දස්සෙන්තො යෙ දක්ඛිණෙය්‍යාතිආදිමාහ. බීජානි වුත්තානි යථාති ඉමිනා පන දක්ඛිණාවිචිනනං ආහ. අවිපන්නබීජසදිසා හි විචිනිත්වා ගහිතා පණීතපණීතා දෙය්‍යධම්මාති.

„Das Spenden mit Auswahl“ (viceyya-dāna) bedeutet eine Gabe, die nach einer Auswahl gegeben wird. Darunter gibt es zwei Arten der Auswahl: die Auswahl der Spende (dakkhiṇā-vicinana) und die Auswahl des Spendenempfängers (dakkhiṇeyya-vicinana). Unter diesen ist das Aussondern von minderwertigen und schlechten Requisiten und das Auswählen von hervorragenden und vorzüglichen Requisiten, um sie zu spenden, als „Auswahl der Spende“ bekannt. Das Meiden von ungläubigen Empfängern mit fehlerhafter Tugend außerhalb dieser Lehre, wie den Angehörigen der fünfundneunzig häretischen Sekten, und das Spenden an jene, die im Orden ordiniert sind und über Tugend und andere edle Eigenschaften verfügen, wird als „Auswahl des Spendenempfängers“ bezeichnet. So ist das Geben mit Auswahl auf zweifache Weise zu verstehen. „Vom Sugata gepriesen“ (sugata-ppasattha) bedeutet vom Erhabenen gelobt. Um darin die Auswahl des Spendenempfängers zu zeigen, sprach er die Worte beginnend mit: „Welche der Gabe würdig sind...“ Mit der Strophe „Wie gesäte Samen...“ zeigte er jedoch die Auswahl der Spende. Denn die ausgewählten und genommenen, höchst vorzüglichen Spendengaben gleichen unbeschädigten Samen.

පාණෙසුපි සාධු සංයමොති පාණෙසු සංයතභාවොපි භද්දකො. අයං දෙවතා ඉතරාහි කථිතං දානානිසංසං අතික්කමිත්වා සීලානිසංසං කථෙතුමාරද්ධා. අහෙඨයං චරන්ති අවිහිංසන්තො චරමානො. පරූපවාදාති පරස්ස උපවාදභයෙන. භයාති උපවාදභයා. දානා ච ඛො ධම්මපදංව සෙය්‍යොති දානතො නිබ්බානසඞ්ඛාතං ධම්මපදමෙව සෙය්‍යො. පුබ්බෙ ච හි පුබ්බතරෙ ච සන්තොති පුබ්බෙ ච කස්සපබුද්ධාදිකාලෙ පුබ්බතරෙ ච කොණාගමනබුද්ධාදිකාලෙ, සබ්බෙපි වා එතෙ පුබ්බෙ ච පුබ්බතරෙ ච සන්තො නාමාති. තතියං.

„Auch die Zügelung gegenüber Lebewesen ist gut“ bedeutet, dass der Zustand der Zügelung gegenüber fühlenden Wesen heilsam ist. Diese Gottheit ging über den von den anderen Gottheiten dargelegten Nutzen des Gebens hinaus und begann, den Nutzen der Tugend (sīla) zu erklären. „Wandelt ohne zu verletzen“ bedeutet, ohne anderen Schaden zuzufügen zu leben. „Aus Furcht vor dem Tadel anderer“ bedeutet aus Angst vor den Vorwürfen anderer. „Furcht“ bedeutet die Angst vor Tadel. „Besser als Geben wahrlich ist der Pfad der Lehre“ bedeutet, dass das als Nibbāna bekannte Dhammapada (der Zustand des Friedens) wahrlich besser ist als das bloße Spenden. „In der Vergangenheit und in noch früherer Zeit die Friedvollen“ bezieht sich auf „in der Vergangenheit“ zur Zeit des Buddha Kassapa und anderer, und „in noch früherer Zeit“ zur Zeit des Buddha Koṇāgamana und anderer; oder aber all diese edlen Friedvollen in der Vergangenheit und in noch früherer Zeit werden „santo“ (die Friedvollen/Heiligen) genannt. Das Dritte.

4. නසන්තිසුත්තවණ්ණනා

4. Die Erklärung des Nasanti-Suttas.

34. චතුත්ථෙ [Pg.60] කමනීයානීති රූපාදීනි ඉට්ඨාරම්මණානි. අපුනාගමනං අනාගන්තා පුරිසො මච්චුධෙය්‍යාති තෙභූමකවට්ටසඞ්ඛාතා මච්චුධෙය්‍යා අපුනාගමනසඞ්ඛාතං නිබ්බානං අනාගන්තා. නිබ්බානඤ්හි සත්තා න පුනාගච්ඡන්ති, තස්මා තං අපුනාගමනන්ති වුච්චති. තං කාමෙසු බද්ධො ච පමත්තො ච අනාගන්තා නාම හොති, සො තං පාපුණිතුං න සක්කොති, තස්මා එවමාහ. ඡන්දජන්ති තණ්හාඡන්දතො ජාතං. අඝන්ති පඤ්චක්ඛන්ධදුක්ඛං. දුතියපදං තස්සෙව වෙවචනං. ඡන්දවිනයා අඝවිනයොති තණ්හාවිනයෙන පඤ්චක්ඛන්ධවිනයො. අඝවිනයා දුක්ඛවිනයොති පඤ්චක්ඛන්ධවිනයෙන වට්ටදුක්ඛං විනීතමෙව හොති. චිත්‍රානීති ආරම්මණචිත්තානි. සඞ්කප්පරාගොති සඞ්කප්පිතරාගො. එවමෙත්ථ වත්ථුකාමං පටික්ඛිපිත්වා කිලෙසකාමො කාමොති වුත්තො. අයං පනත්ථො පසූරසුත්තෙන (සු. නි. 830 ආදයො) විභාවෙතබ්බො. පසූරපරිබ්බාජකො හි ථෙරෙන ‘‘සඞ්කප්පරාගො පුරිසස්ස කාමො’’ති වුත්තෙ –

34. Im vierten [Sutta] bezieht sich „die Begehrenswerten“ (kamanīyāni) auf angenehme Objekte wie Formen und so weiter. „Ohne das Nicht-Wiederkehren zu erreichen, verbleibt der Mensch im Reich des Todes“ bedeutet, dass er nicht zum Nibbāna gelangt, welches als „Nicht-Wiederkehren“ bekannt ist, aus dem Reich des Todes, das als der dreifache Daseinskreislauf bezeichnet wird. Denn Wesen, die das Nibbāna erreicht haben, kehren nicht wieder zurück; daher wird es „Nicht-Wiederkehren“ genannt. Wer an den Sinnengütern haftet und nachlässig ist, wird als jemand bezeichnet, der dieses [Nibbāna] nicht erreicht; er ist unfähig, es zu erlangen, weshalb dies so gesagt wurde. „Aus Begehren geboren“ (chandaja) bedeutet aus dem Begehren des Verlangens entstanden. „Das Leid“ (agha) bedeutet das Leiden der fünf Daseinsgruppen. Das zweite Wort ist lediglich ein Synonym für ebendieses. „Durch die Überwindung des Begehrens erfolgt die Überwindung des Leids“ bedeutet, dass durch das Überwinden des Verlangens das Aufheben der fünf Daseinsgruppen erfolgt. „Durch die Überwindung des Leids erfolgt die Überwindung des Schmerzes“ bedeutet, dass durch das Aufheben der fünf Daseinsgruppen das Leiden des Kreislaufs gänzlich beseitigt ist. „Die vielfältigen Dinge“ (citrāni) sind die vielfältigen Sinnesobjekte. „Die leidenschaftliche Begierde, die aus gedanklicher Vorstellung entsteht“ (saṅkapparāgo) bedeutet die geistig vorgestellte Begierde. Auf diese Weise wird hier das Sinnesobjekt (vatthukāma) zurückgewiesen und das geistige Begehren (kilesakāma) als „Sinnlichkeit“ (kāma) bezeichnet. Dieser Sinn sollte anhand des Pasūra-Suttas verdeutlicht werden. Denn als der Ehrwürdige zum Wanderer Pasūra sprach: „Das geistig vorgestellte Begehren ist die Sinnlichkeit des Menschen“, entgegnete dieser:

‘‘න තෙ කාමා යානි චිත්‍රානි ලොකෙ,සඞ්කප්පරාගඤ්ච වදෙසි කාමං;

සඞ්කප්පයං අකුසලෙ විතක්කෙ,භික්ඛූපි තෙ හෙහින්ති කාමභොගී’’ති. –

„Die vielfältigen Dinge in der Welt sind nicht die Sinnlichkeit; und wenn du behauptest, dass das geistig vorgestellte Begehren die Sinnlichkeit sei, dann müssten auch deine Mönche, wenn sie unheilsame Gedanken hegen, Genießer der Sinnlichkeit sein.“

ආහ. අථ නං ථෙරො අවොච –

So sprach er. Daraufhin entgegnete ihm der Ehrwürdige:

‘‘තෙ චෙ කාමා යානි චිත්‍රානි ලොකෙ,සඞ්කප්පරාගං න වදෙසි කාමං;

පස්සන්තො රූපානි මනොරමානි,සත්ථාපි තෙ හෙහිති කාමභොගී.

„Wenn jene vielfältigen Dinge in der Welt die Sinnlichkeit wären und du das geistig vorgestellte Begehren nicht als Sinnlichkeit bezeichnen würdest, dann müsste auch dein eigener Lehrer, wenn er liebliche Formen sieht, ein Genießer der Sinnlichkeit sein.

සුණන්තො සද්දානි, ඝායන්තො ගන්ධානි;

සායන්තො රසානි, ඵුසන්තො ඵස්සානි මනොරමානි;

සත්ථාපි තෙ හෙහිති කාමභොගී’’ති.

Wenn er liebliche Töne hört, Düfte riecht, Geschmäcker schmeckt und angenehme Berührungen erfährt, müsste auch dein eigener Lehrer ein Genießer der Sinnlichkeit sein.“

අථෙත්ථ ධීරාති අථ එතෙසු ආරම්මණෙසු පණ්ඩිතා ඡන්දරාගං විනයන්ති. සංයොජනං සබ්බන්ති දසවිධම්පි සංයොජනං. අකිඤ්චනන්ති රාගකිඤ්චනාදිවිරහිතං. නානුපතන්ති දුක්ඛාති වට්ටදුක්ඛා පන තස්ස උපරි න පතන්ති. ඉච්චායස්මා [Pg.61] මොඝරාජාති, ‘‘පහාසි සඞ්ඛ’’න්ති ගාථං සුත්වා තස්සං පරිසති අනුසන්ධිකුසලො මොඝරාජා නාම ථෙරො ‘‘ඉමිස්සා ගාථාය අත්ථො න යථානුසන්ධිං ගතො’’ති චින්තෙත්වා යථානුසන්ධිං ඝටෙන්තො එවමාහ. තත්ථ ඉධ වා හුරං වාති ඉධලොකෙ වා පරලොකෙ වා. නරුත්තමං අත්ථචරං නරානන්ති කිඤ්චාපි සබ්බෙ ඛීණාසවා නරුත්තමා චෙව අත්ථචරා ච නරානං, ථෙරො පන දසබලං සන්ධායෙවමාහ. යෙ තං නමස්සන්ති පසංසියා තෙති යදි තථාවිමුත්තං දෙවමනුස්සා නමස්සන්ති, අථ යෙ තං භගවන්තං කායෙන වා වාචාය වා අනුපටිපත්තියා වා නමස්සන්ති, තෙ කිං පසංසියා, උදාහු අපසංසියාති. භික්ඛූති මොඝරාජත්ථෙරං ආලපති. අඤ්ඤාය ධම්මන්ති චතුසච්චධම්මං ජානිත්වා. සඞ්ගාතිගා තෙපි භවන්තීති යෙ තං කායෙන වා වාචාය වා අනුපටිපත්තියා වා නමස්සන්ති. තෙ චතුසච්චධම්මං අඤ්ඤාය විචිකිච්ඡං පහාය සඞ්ගාතිගාපි හොන්ති, පසංසියාපි හොන්තීති. චතුත්ථං.

„Darin die Weisen“ (athettha dhīrā) bedeutet, dass die Weisen bezüglich jener Sinnesobjekte das Begehren und die Leidenschaft überwinden. „Alle Fesseln“ bezieht sich auf alle zehn Arten von Fesseln. „Besitzlos“ (akiñcana) bedeutet frei von den Hindernissen der Gier und dergleichen. „Die Leiden folgen ihm nicht nach“ bedeutet, dass die Leiden des Daseinskreislaufs auf diese Person nicht mehr herabfallen. „So der ehrwürdige Mogharāja“. Nachdem der im Verknüpfen der Lehrreden erfahrene ältere Mönch namens Mogharāja in jener Versammlung die Strophe beginnend mit „Er gab die begriffliche Benennung auf“ gehört hatte, dachte er: „Der Sinn dieser Strophe hat den passenden Zusammenhang noch nicht ganz erreicht.“ Um den passenden Zusammenhang herzustellen, sprach er wie folgt. Darin bedeutet „hier oder dort“ entweder in dieser Welt oder in einer anderen Welt. „Der Höchste der Menschen, der zum Wohle der Menschen wirkt“ – obwohl alle Triebversiegten die Höchsten der Menschen sind und zum Wohle der Menschen handeln, sprach der Thera dies speziell im Hinblick auf den Zehnfach Mächtigen. „Diejenigen, die ihn verehren, sind lobenswert“ – wenn Götter und Menschen einen auf diese Weise Befreiten verehren; jene, die den Erhabenen mit Körper, Rede oder durch das Befolgen der Praxis verehren, sind sie da zu loben oder nicht zu loben? Mit „O Mönch“ spricht er den Thera Mogharāja an. „Nachdem sie die Lehre erkannt haben“ bedeutet, nachdem sie die Lehre der Vier Edlen Wahrheiten durchdrungen haben. „Auch sie überwinden die Anhaftungen“ bezieht sich auf jene, die ihn mit Körper, Rede oder durch das Befolgen der Praxis verehren. Indem sie die Lehre der Vier Edlen Wahrheiten erkennen und den Zweifel überwinden, überschreiten sie auch die Anhaftungen und sind lobenswert. Das Vierte.

5. උජ්ඣානසඤ්ඤිසුත්තවණ්ණනා

5. Die Erklärung des Ujjhānasaññi-Suttas.

35. පඤ්චමෙ උජ්ඣානසඤ්ඤිකාති උජ්ඣානසඤ්ඤී දෙවලොකො නාම පාටියෙක්කො නත්ථි, ඉමා පන දෙවතා තථාගතස්ස චතුපච්චයපරිභොගං නිස්සාය උජ්ඣායමානා ආගතා. තාසං කිර එවං අහොසි – ‘‘සමණො ගොතමො භික්ඛූනං පංසුකූලචීවර-පිණ්ඩියාලොප-රුක්ඛමූලසෙනාසනපූතිමුත්තභෙසජ්ජෙහි සන්තොසස්සෙව පරියන්තකාරිතං වණ්ණෙති, සයං පන පත්තුණ්ණදුකූල ඛොමාදීනි පණීතචීවරානි ධාරෙති, රාජාරහං උත්තමං භොජනං භුඤ්ජති, දෙවවිමානකප්පාය ගන්ධකුටියා වරසයනෙ සයති, සප්පිනවනීතාදීනි භෙසජ්ජානි පටිසෙවති, දිවසං මහාජනස්ස ධම්මං දෙසෙති, වචනමස්ස අඤ්ඤතො ගච්ඡති, කිරියා අඤ්ඤතො’’ති උජ්ඣායමානා ආගමිංසු. තෙන තාසං ධම්මසඞ්ගාහකත්ථෙරෙහි ‘‘උජ්ඣානසඤ්ඤිකා’’ති නාමං ගහිතං.

35. Im fünften [Sutta] bedeutet „jene mit der Neigung zum Tadeln“ (ujjhānasaññikā): Es gibt keine eigene Götterwelt namens „Ujjhānasaññī“, vielmehr kamen diese Gottheiten herbei, um den Erhabenen wegen seines Gebrauchs der vier Requisiten zu tadeln. Es heißt, sie dachten wie folgt: „Der Asket Gotama preist für die Mönche die Genügsamkeit, die durch das Tragen von Lumpengewändern, das Essen von erbettelten Speiseresten, das Verweilen am Fuße von Bäumen und das Nutzen von faulendem Urin als Medizin begrenzt und bestimmt ist. Er selbst aber trägt vorzügliche Gewänder aus Seide, feiner Baumwolle, Leinen und anderen edlen Stoffen; er genießt erlesene Speisen, die eines Königs würdig sind; er ruht auf einem edlen Lager in der einer Götterresidenz gleichenden Duftkammer; er nimmt Heilmittel wie geklärte Butter, frische Butter und dergleichen zu sich; den ganzen Tag lehrt er den Menschen die Lehre; seine Worte gehen in die eine Richtung, seine Taten jedoch in eine andere.“ Mit solchen tadelnden Gedanken kamen sie herbei. Daher gaben die älteren Mönche, die das Konzil abhielten, ihnen den Namen „Ujjhānasaññikā“.

අඤ්ඤථා සන්තන්ති අඤ්ඤෙනාකාරෙන භූතං. නිකච්චාති නිකතියා වඤ්චනාය, වඤ්චෙත්වාති අත්ථො. කිතවස්සෙවාති කිතවො වුච්චති සාකුණිකො. සො [Pg.62] හි අගුම්බොව සමානො සාඛපණ්ණාදිපටිච්ඡාදනෙන ගුම්බවණ්ණං දස්සෙත්වා උපගතෙ මොරතිත්තිරාදයො සකුණෙ මාරෙත්වා දාරභරණං කරොති. ඉති තස්ස කිතවස්ස ඉමාය වඤ්චනාය එවං වඤ්චෙත්වා සකුණමංසභොජනං විය කුහකස්සාපි පංසුකූලෙන අත්තානං පටිච්ඡාදෙත්වා කථාඡෙකතාය මහාජනං වඤ්චෙත්වා ඛාදමානස්ස විචරතො. භුත්තං ථෙය්‍යෙන තස්ස තන්ති සබ්බොපි තස්ස චතුපච්චයපරිභොගො ථෙය්‍යෙන පරිභුත්තො නාම හොතීති දෙවතා භගවන්තං සන්ධාය වදති. පරිජානන්ති පණ්ඩිතාති අයං කාරකො වා අකාරකො වාති පණ්ඩිතා ජානන්ති. ඉති තා දෙවතා ‘‘තථාගතාපි මයමෙව පණ්ඩිතා’’ති මඤ්ඤමානා එවමාහංසු.

„Aññathā santaṃ“ bedeutet: auf andere Weise seiend, als es tatsächlich ist. „Nikaccā“ bedeutet: durch Täuschung, durch Betrug; „nachdem er betrogen hat“ ist die Bedeutung. „Kitavasseva“ bedeutet: Ein Vogelfänger wird als „kitavo“ (Betrüger) bezeichnet. Denn dieser, obwohl er selbst kein Busch ist, zeigt das Aussehen eines Busches, indem er sich mit Zweigen, Blättern usw. bedeckt, tötet die herannahenden Vögel wie Pfauen, Rebhühner usw. und sorgt so für den Unterhalt seiner Familie. Wie das Essen von Vogelfleisch durch diesen Betrug jenes Vogelfängers erlangt wird, so verhält es sich auch mit einem Heuchler, der sich mit einem Staublumpengewand bedeckt, durch Redegewandtheit die Menschen täuscht und umherwandert, um sich seinen Lebensunterhalt zu verschaffen. „Sein Genuss ist durch Diebstahl“ bedeutet, dass all sein Gebrauch der vier Requisiten als durch Diebstahl genossen gilt; so spricht die Gottheit in Bezug auf den Erhabenen. „Die Weisen erkennen es“ bedeutet: Die Weisen wissen, ob dieser [korrekt] praktiziert oder nicht praktiziert. Jene Gottheiten sagten dies, weil sie dachten: „Selbst gegenüber dem Tathāgata sind wir die Weisen.“

අථ භගවා නයිදන්තිආදිමාහ. තත්ථ යායං පටිපදා දළ්හාති අයං ධම්මානුධම්මපටිපදා දළ්හා ථිරා. යාය පටිපදාය ධීරා පණ්ඩිතා ආරම්මණූපනිජ්ඣානෙන ලක්ඛණූපනිජ්ඣානෙන චාති ද්වීහි ඣානෙහි ඣායිනො මාරබන්ධනා පමුච්චන්ති, තං පටිපදං භාසිතමත්තෙන වා සවනමත්තෙන වා ඔක්කමිතුං පටිපජ්ජිතුං න සක්කාති අත්ථො. න වෙ ධීරා පකුබ්බන්තීති ධීරා පණ්ඩිතා විදිත්වා ලොකපරියායං සඞ්ඛාරලොකස්ස උදයබ්බයං ඤත්වා චතුසච්චධම්මඤ්ච අඤ්ඤාය කිලෙසනිබ්බානෙන නිබ්බුතා ලොකෙ විසත්තිකං තිණ්ණා එවං න කුබ්බන්ති, මයං එවරූපානි න කථෙමාති අත්ථො.

Daraufhin sprach der Erhabene die Strophe beginnend mit „Na yidaṃ“. Darin bedeutet „yāyaṃ paṭipadā daḷhā“ (welcher Pfad fest ist): Dieser dem Dhamma entsprechende Pfad ist fest und beständig. Auf welchem Pfad die Standhaften, die Weisen, durch zwei Arten der Versenkung – nämlich die Versenkung auf das Meditationsobjekt und die Versenkung auf die Merkmale – meditierend sich aus den Fesseln Māras befreien, diesen Pfad kann man nicht allein durch bloßes Reden oder bloßes Hören betreten oder praktizieren; das ist die Bedeutung. „Wahrlich, die Standhaften tun dies nicht“ bedeutet: Die Standhaften, die Weisen, die den Lauf der Welt erkannt haben, das Entstehen und Vergehen der Welt der Gestaltungen wissen, die Lehre der Vier Edlen Wahrheiten verstanden haben, durch das Erlöschen der Befleckungen abgekühlt sind und das anhaftende Begehren in der Welt überwunden haben, handeln nicht so; sie sagen nicht: „Wir sind von solcher Art“; das ist die Bedeutung.

පථවියං පතිට්ඨහිත්වාති ‘‘අයුත්තං අම්හෙහි කතං, අකාරකමෙව මයං කාරකවාදෙන සමුදාචරිම්හා’’ති ලජ්ජමානා මහාබ්‍රහ්මනි විය භගවති ගාරවං පච්චුපට්ඨපෙත්වා අග්ගික්ඛන්ධං විය භගවන්තං දුරාසදං කත්වා පස්සමානා ආකාසතො ඔතරිත්වා භූමියං ඨත්වාති අත්ථො. අච්චයොති අපරාධො. නො, භන්තෙ, අච්චාගමාති අම්හෙ අතික්කම්ම අභිභවිත්වා පවත්තො. ආසාදෙතබ්බන්ති ඝට්ටයිතබ්බං. තා කිර දෙවතා භගවන්තං කායෙන වාචායාති ද්වීහිපි ඝට්ටයිංසු. තථාගතං අවන්දිත්වා ආකාසෙ පතිට්ඨමානා කායෙන ඝට්ටයිංසු, කිතවොපමං ආහරිත්වා නානප්පකාරකං අසබ්භිවාදං වදමානා වාචාය ඝට්ටයිංසු. තස්මා ආසාදෙතබ්බං අමඤ්ඤිම්හාති ආහංසු. පටිග්ගණ්හාතූති ඛමතු. ආයතිං සංවරායාති [Pg.63] අනාගතෙ සංවරණත්ථාය, පුන එවරූපස්ස අපරාධස්ස දොසස්ස අකරණත්ථාය.

„Auf der Erde stehend“ bedeutet: Sie empfanden Scham und dachten: „Wir haben Unrechtes getan; wir haben uns dem gegenüber, der nicht [falsch] handelt, mit Worten des Tadels verhalten.“ Sie brachten dem Erhabenen Ehrfurcht entgegen wie einem Großen Brahma, sahen den Erhabenen als schwer zugänglich an wie eine große Feuersbrunst, stiegen vom Himmel herab und standen auf der Erde; das ist die Bedeutung. „Accayo“ bedeutet Vergehen. „Er hat uns überkommen, Ehrwürdiger Herr“ bedeutet: Er ist über uns gekommen, hat uns überwältigt und ist eingetreten. „Āsādetabbaṃ“ bedeutet, was man nicht antasten sollte. Jene Gottheiten sollen den Erhabenen nämlich auf zweifache Weise bedrängt haben: mit dem Körper und mit der Sprache. Indem sie dem Tathāgata nicht die Ehre erwiesen, sondern im Himmel verweilten, bedrängten sie ihn mit dem Körper. Indem sie das Gleichnis vom Vogelfänger vorbrachten und verschiedene ungebührliche Worte sprachen, bedrängten sie ihn mit der Sprache. Deswegen sagten sie: „Wir dachten, er sei anzugreifen.“ „Paṭiggaṇhātu“ bedeutet: Er möge vergeben. „Für die künftige Zügelung“ bedeutet: Zur Zügelung in der Zukunft, damit ein solches Vergehen, ein solcher Fehler, nicht noch einmal begangen wird.

සිතං පාත්වාකාසීති අග්ගදන්තෙ දස්සෙන්තො පහට්ඨාකාරං දස්සෙසි. කස්මා? තා කිර දෙවතා න සභාවෙන ඛමාපෙන්ති, ලොකියමහාජනඤ්ච සදෙවකෙ ලොකෙ අග්ගපුග්ගලං තථාගතඤ්ච එකසදිසං කරොන්ති. අථ භගවා ‘‘පරතො කථාය උප්පන්නාය බුද්ධබලං දීපෙත්වා පච්ඡා ඛමිස්සාමී’’ති සිතං පාත්වාකාසි. භිය්‍යොසො මත්තායාති අතිරෙකප්පමාණෙන. ඉමං ගාථං අභාසීති කුපිතො එස අම්හාකන්ති මඤ්ඤමානා අභාසි.

„Er offenbarte ein Lächeln“ bedeutet: Er zeigte die Spitzen seiner Zähne und drückte eine heitere Stimmung aus. Warum? Jene Gottheiten baten nämlich nicht auf aufrichtige Weise um Vergebung, und sie stellten die gewöhnlichen Menschen der Welt und den Tathāgata, das höchste Wesen in der Welt samt den Göttern, auf eine Stufe. Da dachte der Erhabene: „Wenn sich später ein Gespräch ergibt, werde ich die Kraft des Buddha offenbaren und danach vergeben“, und so offenbarte er ein Lächeln. „Bhiyyoso mattāya“ bedeutet: in übermäßigem Maße. „Sie sprachen diese Strophe“ bedeutet: Sie sprachen sie, weil sie dachten: „Er ist zornig auf uns.“

න පටිගණ්හතීති න ඛමති නාධිවාසෙති. කොපන්තරොති අබ්භන්තරෙ උප්පන්නකොපො. දොසගරූති දොසං ගරුං කත්වා ආදාය විහරන්තො. ස වෙරං පටිමුඤ්චතීති සො එවරූපො ගණ්ඨිකං පටිමුඤ්චන්තො විය තං වෙරං අත්තනි පටිමුඤ්චති ඨපෙති, න පටිනිස්සජ්ජතීති අත්ථො. අච්චයො චෙ න විජ්ජෙථාති සචෙ අච්චායිකකම්මං න භවෙය්‍ය. නො චිධාපගතං සියාති යදි අපරාධො නාම න භාවෙය්‍ය. කෙනීධ කුසලො සියාති යදි වෙරානි න සම්මෙය්‍යුං, කෙන කාරණෙන කුසලො භවෙය්‍ය.

„Er nimmt es nicht an“ bedeutet: Er verzeiht nicht, er duldet es nicht. „Kopantaro“ bedeutet: der im Inneren entstandene Zorn. „Dosagarū“ bedeutet: jemand, der den Zorn wichtig nimmt und damit verweilt. „Er fesselt sich an die Feindschaft“ bedeutet: Eine solche Person legt sich diese Feindschaft selbst an, wie man einen Knoten knüpft, behält sie bei und gibt sie nicht auf; das ist die Bedeutung. „Wenn kein Vergehen vorläge“ bedeutet: Wenn es keine unbedachte Handlung gäbe. „Und wenn es hier nicht beseitigt würde“ bedeutet: Wenn es kein Vergehen gäbe. „Wodurch gäbe es hier einen Heilsamen?“ bedeutet: Wenn Feindschaften nicht beigelegt würden, durch welche Ursache sollte man dann hier fehlerfrei sein?

කස්සච්චයාති ගාථාය කස්ස අතික්කමො නත්ථි? කස්ස අපරාධො නත්ථි? කො සම්මොහං නාපජ්ජති? කො නිච්චමෙව පණ්ඩිතො නාමාති අත්ථො? ඉමං කිර ගාථං භණාපනත්ථං භගවතො සිතපාතුකම්මං. තස්මා ඉදානි දෙවතානං බුද්ධබලං දීපෙත්වා ඛමිස්සාමීති තථාගතස්ස බුද්ධස්සාතිආදිමාහ. තත්ථ තථාගතස්සාති තථා ආගතොති එවමාදීහි කාරණෙහි තථාගතස්ස. බුද්ධස්සාති චතුන්නං සච්චානං බුද්ධත්තාදීහි කාරණෙහි විමොක්ඛන්තිකපණ්ණත්තිවසෙන එවං ලද්ධනාමස්ස. අච්චයං දෙසයන්තීනන්ති යං වුත්තං තුම්හෙහි ‘‘අච්චයං දෙසයන්තීනං…පෙ… ස වෙරං පටිමුඤ්චතී’’ති, තං සාධු වුත්තං, අහං පන තං වෙරං නාභිනන්දාමි න පත්ථයාමීති අත්ථො. පටිග්ගණ්හාමි වොච්චයන්ති තුම්හාකං අපරාධං ඛමාමීති. පඤ්චමං.

In der Strophe „Kassaccayo“ ist die Bedeutung: Wer hat kein Vergehen? Wer hat keine Verfehlung? Wer gerät nicht in Verwirrung? Wer gilt für immer als weise? Das Offenbaren des Lächelns des Erhabenen diente nämlich dazu, sie dazu zu bringen, diese Strophe zu sprechen. Daher dachte er: „Nun werde ich den Gottheiten die Kraft des Buddha zeigen und dann verzeihen“, und sprach die Strophe beginnend mit „Tathāgatassa buddhassa“. Darin bedeutet „tathāgatassa“: des Tathāgata, der aus solchen Gründen wie die früheren Buddhas so gegangen ist. „Buddhassa“ bedeutet: des Buddha, der diesen Namen durch die Bezeichnung erlangt hat, die mit der endgültigen Befreiung einhergeht, weil er die vier Wahrheiten erkannt hat usw. „Denjenigen, die ihr Vergehen bekennen“ bezieht sich auf das, was von euch gesagt wurde: „Denjenigen, die ihr Vergehen bekennen ... [bis] ... er bindet sich an die Feindschaft.“ Das ist gut gesprochen. Ich aber erfreue mich nicht an jener Feindschaft und begehre sie nicht; das ist die Bedeutung. „Paṭiggaṇhāmi vo accayaṃ“ bedeutet: Ich vergebe euer Vergehen. Das fünfte Sutta ist beendet.

6. සද්ධාසුත්තවණ්ණනා

6. Erklärung des Saddhā-Sutta.

36. ඡට්ඨෙ [Pg.64] සද්ධා දුතියා පුරිසස්ස හොතීති පුරිසස්ස දෙවලොකෙ මනුස්සලොකෙ චෙව නිබ්බානඤ්ච ගච්ඡන්තස්ස සද්ධා දුතියා හොති, සහායකිච්චං සාධෙති. නො චෙ අස්සද්ධියං අවතිට්ඨතීති යදි අස්සද්ධියං න තිට්ඨති. යසොති පරිවාරො. කිත්තීති වණ්ණභණනං. තත්වස්ස හොතීති තතො අස්ස හොති. නානුපතන්ති සඞ්ගාති රාගසඞ්ගාදයො පඤ්ච සඞ්ගා න අනුපතන්ති. පමාදමනුයුඤ්ජන්තීති යෙ පමාදං කරොන්ති නිබ්බත්තෙන්ති, තෙ තං අනුයුඤ්ජන්ති නාම. ධනං සෙට්ඨංව රක්ඛතීති මුත්තාමණිසාරාදිඋත්තමධනං විය රක්ඛති. ඣායන්තොති ලක්ඛණූපනිජ්ඣානෙන ච ආරම්මණූපනිජ්ඣානෙන ච ඣායන්තො. තත්ථ ලක්ඛණූපනිජ්ඣානං නාම විපස්සනාමග්ගඵලානි. විපස්සනා හි තීණි ලක්ඛණානි උපනිජ්ඣායතීති ලක්ඛණූපනිජ්ඣානං. මග්ගො විපස්සනාය ආගතකිච්චං සාධෙතීති ලක්ඛණූපනිජ්ඣානං. ඵලං තථලක්ඛණං නිරොධසච්චං උපනිජ්ඣායතීති ලක්ඛණූපනිජ්ඣානං. අට්ඨ සමාපත්තියො පන කසිණාරම්මණස්ස උපනිජ්ඣායනතො ආරම්මණූපනිජ්ඣානන්ති වෙදිතබ්බා. පරමං නාම අරහත්තසුඛං අධිප්පෙතන්ති. ඡට්ඨං.

36. Im sechsten Sutta bedeutet „Das Vertrauen ist die Gefährtin des Menschen“: Für einen Menschen, der in die Götterwelt, in die Menschenwelt und zum Nibbāna geht, ist das Vertrauen die Gefährtin; es erfüllt die Aufgabe eines Begleiters. „Wenn er nicht im Unglauben verharrt“ bedeutet: wenn er nicht im Mangel an Vertrauen verweilt. „Yaso“ bedeutet Gefolgschaft. „Kitti“ bedeutet Lobpreisung. „Das erwächst ihm daraus“ bedeutet: Das entsteht ihm aus jenem Vertrauen. „Die Fesseln fallen nicht auf ihn“ bedeutet: Die fünf Fesseln wie die Fessel der Gier usw. fallen nicht über ihn her. „Sie geben sich der Nachlässigkeit hin“ bedeutet: Diejenigen, die Nachlässigkeit begehen und erzeugen, geben sich ihr hin. „Er schützt es wie einen edlen Schatz“ bedeutet: Er schützt es wie einen kostbaren Schatz aus Perlen, Edelsteinen usw. „Jhāyanto“ bedeutet: meditierend sowohl durch die Versenkung auf die Merkmale als auch durch die Versenkung auf das Meditationsobjekt. Darin bezeichnet man Einsicht (Vipassanā), Pfad und Frucht als „Versenkung auf die Merkmale“. Denn die Einsicht betrachtet eingehend die drei Merkmale; daher heißt sie „Versenkung auf die Merkmale“. Der Pfad vollendet die durch die Einsicht herbeigeführte Aufgabe; daher heißt er „Versenkung auf die Merkmale“. Die Frucht betrachtet die Wahrheit des Erlöschens, welche das wahre Merkmal hat; daher heißt sie „Versenkung auf die Merkmale“. Die acht Errungenschaften jedoch sind als „Versenkung auf das Meditationsobjekt“ zu verstehen, da sie sich intensiv auf das Kasiṇa-Objekt ausrichten. Mit „das Höchste“ ist das Glück der Arhatschaft gemeint. Das sechste Sutta ist beendet.

7. සමයසුත්තවණ්ණනා

7. Erklärung des Samaya-Sutta.

37. සත්තමෙ සක්කෙසූති ‘‘සක්‍යා වත, භො කුමාරා’’ති (දී. නි. 1.267) උදානං පටිච්ච සක්කාති ලද්ධනාමානං රාජකුමාරානං නිවාසො එකොපි ජනපදො රූළ්හීසද්දෙන සක්කාති වුච්චති. තස්මිං සක්කෙසු ජනපදෙ. මහාවනෙති සයංජාතෙ අරොපිමෙ හිමවන්තෙන සද්ධිං එකාබද්ධෙ මහති වනෙ. සබ්බෙහෙව අරහන්තෙහීති ඉමං සුත්තං කථිතදිවසෙයෙව පත්තඅරහන්තෙහි.

37. Im siebten Sutta: „Unter den Sakyas“ (sakkesu) bedeutet: Bezugnehmend auf den feierlichen Ausruf des Vaters, König Okkāka, „Wahrhaft fähig (sakyā), fürwahr, ihr Prinzen!“, wird die Wohnstätte jener Königssöhne, die den Namen „Sakya“ erhielten, als ein einzelner Landstrich durch herkömmlichen Sprachgebrauch (rūḷhisadda) ebenfalls „Sakkā“ genannt. In jenem Landstrich der Sakyas. „Im Großen Wald“ (mahāvane) bezieht sich auf einen nicht von Menschen angepflanzten, wild gewachsenen großen Wald, der direkt mit dem Himālaya-Gebirge verbunden ist. „Mit ausschließlich allen Arahants“ (sabbeheva arahantehi) bedeutet: zusammen mit jenen, die genau an dem Tag, an dem dieses Sutta verkündet wurde, die Arahantschaft erlangt hatten.

තත්‍රායං අනුපුබ්බිකථා – සාකියකොලියා හි කිර කපිලවත්ථුනගරස්ස ච කොලියනගරස්ස ච අන්තරෙ රොහිණිං නාම නදිං එකෙනෙව ආවරණෙන බන්ධාපෙත්වා සස්සානි කාරෙන්ති. අථ ජෙට්ඨමූලමාසෙ සස්සෙසු මිලායන්තෙසු උභයනගරවාසීනම්පි කම්මකාරා සන්නිපතිංසු. තත්ථ කොලියනගරවාසිනො ආහංසු – ‘‘ඉදං උදකං උභයතො ආහරියමානං න තුම්හාකං, න අම්හාකං පහොස්සති, අම්හාකං පන සස්සං එකෙන උදකෙනෙව නිප්ඵජ්ජිස්සති, ඉදං උදකං අම්හාකං දෙථා’’ති. කපිලවත්ථුවාසිනො ආහංසු – ‘‘තුම්හෙසු කොට්ඨෙ පූරෙත්වා ඨිතෙසු මයං රත්තසුවණ්ණනීලමණිකාළකහාපණෙ [Pg.65] ච ගහෙත්වා පච්ඡිපසිබ්බකාදිහත්ථා න සක්ඛිස්සාම තුම්හාකං ඝරද්වාරෙ විචරිතුං, අම්හාකම්පි සස්සං එකෙනෙව උදකෙන නිප්ඵජ්ජිස්සති, ඉදං උදකං අම්හාකං දෙථා’’ති. ‘‘න මයං දස්සාමා’’ති. ‘‘මයම්පි න දස්සාමා’’ති. එවං කථං වඩ්ඪෙත්වා එකො උට්ඨාය එකස්ස පහාරං අදාසි, සොපි අඤ්ඤස්සාති එවං අඤ්ඤමඤ්ඤං පහරිත්වා රාජකුලානං ජාතිං ඝට්ටෙත්වා කලහං වඩ්ඪයිංසු.

Hierzu ist folgende Vorgeschichte zu verstehen: Die Sakyer und Koliyer ließen einst den Fluss namens Rohiṇī, der zwischen den Städten Kapilavatthu und Koliya fließt, durch einen einzigen Damm aufstauen und bauten so ihr Getreide an. Als nun im Monat Jeṭṭhamūla die Saaten zu verwelken begannen, versammelten sich die Landarbeiter der Bewohner beider Städte. Die Bewohner der Stadt Koliya sagten dabei: „Wenn dieses Wasser von beiden Seiten entnommen wird, wird es weder für euch noch für uns ausreichen. Unsere Saat jedoch würde durch eine einzige Bewässerung reif werden. Überlasst uns dieses Wasser!“ Die Bewohner von Kapilavatthu entgegneten: „Wenn ihr eure Speicher gefüllt habt und ruhig dasitzt, können wir nicht mit rotem Gold, blauen Saphiren und schwarzen Kahāpaṇas in den Händen und mit Körben und Säcken beladen vor euren Haustüren herumlaufen, um Nahrung zu erbetteln. Auch unsere Saat würde durch eine einzige Bewässerung reif werden. Überlasst uns dieses Wasser!“ — „Wir geben es euch nicht!“ — „Auch wir geben es euch nicht!“ Nachdem sie so den Wortwechsel heftig gesteigert hatten, stand einer auf und versetzte einem anderen einen Schlag, woraufhin dieser wieder einen anderen schlug. So schlugen sie einander, beleidigten gegenseitig die Herkunft der königlichen Familien und ließen den Streit eskalieren.

කොලියකම්මකාරා වදන්ති – ‘‘තුම්හෙ කපිලවත්ථුවාසිකෙ ගහෙත්වා ගජ්ජථ, යෙ සොණසිඞ්ගාලාදයො විය අත්තනො භගිනීහි සද්ධිං සංවසිංසු, එතෙසං හත්ථිනො ච අස්සා ච ඵලකාවුධානි ච අම්හාකං කිං කරිස්සන්තී’’ති? සාකියකම්මකාරා වදන්ති – ‘‘තුම්හෙ දානි කුට්ඨිනො දාරකෙ ගහෙත්වා ගජ්ජථ, යෙ අනාථා නිග්ගතිකා තිරච්ඡානා විය කොලරුක්ඛෙ වසිංසු, එතෙසං හත්ථිනො ච අස්සා ච ඵලකාවුධානි ච අම්හාකං කිං කරිස්සන්තී’’ති? තෙ ගන්ත්වා තස්මිං කම්මෙ නියුත්තඅමච්චානං කථෙසුං, අමච්චා රාජකුලානං කථෙසුං. තතො සාකියා – ‘‘භගිනීහි සද්ධිං සංවසිතකානං ථාමඤ්ච බලඤ්ච දස්සෙස්සාමා’’ති යුද්ධසජ්ජා නික්ඛමිංසු. කොලියාපි – ‘‘කොලරුක්ඛවාසීනං ථාමඤ්ච බලඤ්ච දස්සෙස්සාමා’’ති යුද්ධසජ්ජා නික්ඛමිංසු.

Die koliyischen Arbeiter riefen: „Ihr prahlt wohl, indem ihr euch auf die Bewohner von Kapilavatthu stützt! Sie, die wie Hunde und Schakale mit ihren eigenen Schwestern zusammenlebten! Was können uns deren Elefanten, Pferde, Schilde und Waffen schon anhaben?“ Daraufhin entgegneten die sakyischen Arbeiter: „Ihr prahlt wohl jetzt, indem ihr euch auf die Kinder von Aussätzigen stützt! Sie, die schutzlos und verstoßen wie Tiere in einer Höhlung des Kola-Baumes hausten! Was können uns deren Elefanten, Pferde, Schilde und Waffen schon anhaben?“ Sie gingen hin und berichteten dies den mit der Aufsicht betrauten Ministern, und die Minister berichteten es den königlichen Familien. Daraufhin zogen die Sakyer zum Kampfe gerüstet aus und sagten: „Wir werden die Stärke und Macht jener zeigen, die mit ihren Schwestern zusammenlebten!“ Auch die Koliyer zogen zum Kampfe gerüstet aus und sagten: „Wir werden die Stärke und Macht der Kola-Baumbewohner zeigen!“

භගවාපි රත්තියා පච්චූසසමයෙව මහාකරුණාසමාපත්තිතො උට්ඨාය ලොකං වොලොකෙන්තො ඉමෙ එවං යුද්ධසජ්ජෙ නික්ඛමන්තෙ අද්දස. දිස්වා – ‘‘මයි ගතෙ අයං කලහො වූපසම්මිස්සති නු ඛො උදාහු නො’’ති උපධාරෙන්තො – ‘‘අහමෙත්ථ ගන්ත්වා කලහවූපසමනත්ථං තීණි ජාතකානි කථෙස්සාමි, තතො කලහො වූපසම්මිස්සති. අථ සාමග්ගිදීපනත්ථාය ද්වෙ ජාතකානි කථෙත්වා අත්තදණ්ඩසුත්තං දෙසෙස්සාමි. දෙසනං සුත්වා උභයනගරවාසිනොපි අඩ්ඪතියානි අඩ්ඪතියානි කුමාරසතානි දස්සන්ති, අහං තෙ පබ්බාජෙස්සාමි, තදා මහාසමාගමො භවිස්සතී’’ති සන්නිට්ඨානං අකාසි. තස්මා ඉමෙසු යුද්ධසජ්ජෙසු නික්ඛමන්තෙසු කස්සචි අනාරොචෙත්වා සයමෙව පත්තචීවරමාදාය ගන්ත්වා ද්වින්නං සෙනානං අන්තරෙ ආකාසෙ පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා ඡබ්බණ්ණරස්මියො විස්සජ්ජෙත්වා නිසීදි.

Auch der Erhabene erhob sich in der Morgendämmerung aus der Vertiefung des Großen Mitgefühls (mahākaruṇāsamāpatti). Als er die Welt betrachtete, sah er, wie jene beiden Völker so zum Kampfe gerüstet auszogen. Als er dies sah, erwog er: „Wenn ich dorthin gehe, wird sich dieser Streit beilegen lassen oder nicht?“ Er erkannte: „Wenn ich dorthin gehe, werde ich zur Beilegung des Streites drei Jātakas predigen; daraufhin wird sich der Streit beilegen. Um dann den Wert der Eintracht aufzuzeigen, werde ich zwei weitere Jātakas erzählen und schließlich das Attadaṇḍa-Sutta verkünden. Nach dem Anhören dieser Lehrverkündigung werden die Bewohner beider Städte mir jeweils zweieinhalbhundert Prinzen übergeben. Ich werde sie ordinieren, und dann wird eine große Versammlung stattfinden.“ So fasste er diesen Entschluss. Daher begab er sich, als jene zum Kampfe gerüstet auszogen, ohne es irgendjemandem anzukündigen, ganz allein mit Almosenschale und Gewand dorthin. Er setzte sich mitten zwischen die beiden Heere, verweilte mit gekreuzten Beinen in der Luft schwebend und strahlte seine sechsfarbigen Lichtstrahlen aus.

කපිලවත්ථුවාසිනො භගවන්තං දිස්වාව, ‘‘අම්හාකං ඤාතිසෙට්ඨො සත්ථා ආගතො. දිට්ඨො නු ඛො තෙන අම්හාකං කලහකරණභාවො’’ති චින්තෙත්වා, ‘‘න ඛො පන සක්කා භගවති ආගතෙ අම්හෙහි පරස්ස සරීරෙ සත්ථං [Pg.66] පාතෙතුං. කොලියනගරවාසිනො අම්හෙ හනන්තු වා බජ්ඣන්තු වා’’ති. ආවුධානි ඡඩ්ඩෙත්වා, භගවන්තං වන්දිත්වා, නිසීදිංසු. කොලියනගරවාසිනොපි තථෙව චින්තෙත්වා ආවුධානි ඡඩ්ඩෙත්වා, භගවන්තං වන්දිත්වා, නිසීදිංසු.

Sobald die Bewohner von Kapilavatthu den Erhabenen erblickten, dachten sie: „Unser edelster Verwandter, der Meister, ist gekommen! Er hat wohl gesehen, dass wir einen Streit führen.“ Sie überlegten: „Da nun der Erhabene gekommen ist, schickt es sich für uns keineswegs, eine Waffe gegen den Körper eines anderen zu richten. Mögen die Bewohner der Stadt Koliya uns töten oder fesseln!“ Sie legten ihre Waffen nieder, verneigten sich vor dem Erhabenen und setzten sich nieder. Auch die Bewohner der Stadt Koliya dachten genau ebenso, legten ihre Waffen nieder, verneigten sich vor dem Erhabenen und setzten sich nieder.

භගවා ජානන්තොව, ‘‘කස්මා ආගතත්ථ, මහාරාජා’’ති පුච්ඡි? ‘‘න, භගවා, තිත්ථකීළාය න පබ්බතකීළාය, න නදීකීළාය, න ගිරිදස්සනත්ථං, ඉමස්මිං පන ඨානෙ සඞ්ගාමං පච්චුපට්ඨපෙත්වා ආගතම්හා’’ති. ‘‘කිං නිස්සාය වො කලහො, මහාරාජාති? උදකං, භන්තෙති. උදකං කිං අග්ඝති, මහාරාජාති? අප්පං, භන්තෙති. පථවී නාම කිං අග්ඝති, මහාරාජාති? අනග්ඝා, භන්තෙති. ඛත්තියා කිං අග්ඝන්තීති? ඛත්තියා නාම අනග්ඝා, භන්තෙති. අප්පමූලං උදකං නිස්සාය කිමත්ථං අනග්ඝෙ ඛත්තියෙ නාසෙථ, මහාරාජ, කලහෙ අස්සාදො නාම නත්ථි, කලහවසෙන, මහාරාජ, අට්ඨානෙ වෙරං කත්වා එකාය රුක්ඛදෙවතාය කාළසීහෙන සද්ධිං බද්ධාඝාතො සකලම්පි ඉමං කප්පං අනුප්පත්තොයෙවාති වත්වා ඵන්දනජාතකං (ජා. 1.13.14 ආදයො) කථෙසි’’. තතො ‘‘පරපත්තියෙන නාම, මහාරාජ, න භවිතබ්බං. පරපත්තියා හුත්වා හි එකස්ස සසකස්ස කථාය තියොජනසහස්සවිත්ථතෙ හිමවන්තෙ චතුප්පදගණා මහාසමුද්දං පක්ඛන්දිනො අහෙසුං. තස්මා පරපත්තියෙන න භවිතබ්බ’’න්ති වත්වා, පථවීඋන්ද්‍රියජාතකං කථෙසි. තතො ‘‘කදාචි, මහාරාජ, දුබ්බලොපි මහාබලස්ස රන්ධං විවරං පස්සති, කදාචි මහාබලො දුබ්බලස්ස. ලටුකිකාපි හි සකුණිකා හත්ථිනාගං ඝාතෙසී’’ති ලටුකිකජාතකං (ජා. 1.5.39 ආදයො) කථෙසි. එවං කලහවූපසමනත්ථාය තීණි ජාතකානි කථෙත්වා සාමග්ගිපරිදීපනත්ථාය ද්වෙ ජාතකානි කථෙසි. කථං? ‘‘සමග්ගානඤ්හි, මහාරාජ, කොචි ඔතාරං නාම පස්සිතුං න සක්කොතීති වත්වා, රුක්ඛධම්මජාතකං (ජා. 1.1.74) කථෙසි. තතො ‘‘සමග්ගානං, මහාරාජ, කොචි විවරං දස්සිතුං න සක්ඛි. යදා පන අඤ්ඤමඤ්ඤං විවාදමකංසු, අථ තෙ නෙසාදපුත්තො ජීවිතා වොරොපෙත්වා ආදාය ගතොති විවාදෙ අස්සාදො නාම නත්ථී’’ති වත්වා, වට්ටකජාතකං (ජා. 1.1.118) කථෙසි. එවං ඉමානි පඤ්ච ජාතකානි කථෙත්වා අවසානෙ අත්තදණ්ඩසුත්තං (සු. නි. 941 ආදයො) කථෙසි.

Obwohl der Erhabene es bereits wusste, fragte er: „Warum seid ihr hergekommen, o Großkönige?“ – „Nicht zum Vergnügen an der Badestelle, o Erhabener, nicht zum Vergnügen auf den Bergen, nicht zum Vergnügen am Fluss, auch nicht, um den Wald zu betrachten, sondern wir sind hergekommen, nachdem wir an diesem Ort eine Schlacht vorbereitet haben.“ – „Worauf gründet sich euer Streit, o Großkönige?“ – „Auf das Wasser, Ehrwürdiger Herr.“ – „Was ist das Wasser wert, o Großkönige?“ – „Wenig, Ehrwürdiger Herr.“ – „Was ist die Erde wert, o Großkönige?“ – „Sie ist unschätzbar, Ehrwürdiger Herr.“ – „Was sind Könige wert?“ – „Könige sind unschätzbar, Ehrwürdiger Herr.“ – „Warum vernichtet ihr wegen des Wassers von geringem Wert unschätzbare Könige, o Großkönige? Im Streit gibt es wahrlich kein Vergnügen. Durch Streit, o Großkönige, indem man Feindseligkeit grundlos erzeugt, hat der Groll, den eine bestimmte Baumgottheit gegen einen schwarzen Löwen hegte, sogar diesen ganzen Äon überdauert.“ Nachdem er dies gesagt hatte, erzählte er das Phandana-Jātaka. Daraufhin sagte er: „Man sollte sich nicht auf die Aussagen anderer verlassen, o Großkönig. Denn weil sie sich auf die Worte anderer verließen, stürzten sich die Scharen der vierbeinigen Tiere im dreitausend Meilen weiten Himavanta-Wald aufgrund der Rede eines einzigen Hasen in den großen Ozean. Daher sollte man sich nicht auf die Aussagen anderer verlassen“, und erzählte das Pathavīundriya-Jātaka. Daraufhin sagte er: „Manchmal, o Großkönig, sieht selbst ein Schwacher die Schwachstelle eines Starken, und manchmal sieht ein Starker die des Schwachen. Denn selbst eine kleine Wachtel ließ einen mächtigen Elefanten töten“, und erzählte das Laṭukika-Jātaka. Nachdem er so drei Jātakas zur Beilegung des Streits erzählt hatte, erzählte er zwei Jātakas, um die Bedeutung der Eintracht aufzuzeigen. Wie? Er sagte: „Denn bei den Einträchtigen, o Großkönig, kann niemand eine Schwachstelle finden“, und erzählte das Rukkhadhamma-Jātaka. Daraufhin sagte er: „Bei den Einträchtigen, o Großkönig, konnte niemand eine Lücke finden. Als sie jedoch miteinander stritten, da nahm der Sohn des Jägers ihnen das Leben, nahm sie mit und ging davon. Im Streit gibt es wahrlich kein Vergnügen“, und erzählte das Vaṭṭaka-Jātaka. Nachdem er so diese fünf Jātakas erzählt hatte, verkündete er am Ende das Attadaṇḍa-Sutta.

රාජානො පසන්නා – ‘‘සචෙ සත්ථා නාගමිස්ස, මයං සහත්ථා අඤ්ඤමඤ්ඤං වධිත්වා ලොහිතනදිං පවත්තයිස්සාම. අම්හාකං පුත්තභාතරො ච ගෙහද්වාරෙ [Pg.67] න පස්සෙය්‍යාම, සාසනපටිසාසනම්පි නො ආහරණකො නාභවිස්ස. සත්ථාරං නිස්සාය නො ජීවිතං ලද්ධං. සචෙ පන සත්ථා ආගාරං අජ්ඣාවසිස්ස දීපසහස්සද්වයපරිවාරං චතුමහාදීපරජ්ජමස්ස හත්ථගතං අභවිස්ස, අතිරෙකසහස්සං ඛො පනස්ස පුත්තා අභවිස්සංසු, තතො ඛත්තියපරිවාරො අවිචරිස්ස. තං ඛො පනෙස සම්පත්තිං පහාය නික්ඛමිත්වා සම්බොධිං පත්තො. ඉදානිපි ඛත්තියපරිවාරොයෙව විචරතූ’’ති උභයනගරවාසිනො අඩ්ඪතියානි අඩ්ඪතියානි කුමාරසතානි අදංසු. භගවාපි තෙ පබ්බාජෙත්වා මහාවනං අගමාසි. තෙසං ගරුගාරවෙන න අත්තනො රුචියා පබ්බජිතානං අනභිරති උප්පජ්ජි. පුරාණදුතියිකායොපි තෙසං – ‘‘අය්‍යපුත්තා උක්කණ්ඨන්තු, ඝරාවාසො න සණ්ඨාතී’’තිආදීනි වත්වා සාසනං පෙසෙන්ති. තෙ ච අතිරෙකතරං උක්කණ්ඨිංසු.

Die Könige waren voller Vertrauen und dachten: „Wenn der Meister nicht gekommen wäre, hätten wir uns mit eigenen Händen gegenseitig erschlagen und einen Fluss aus Blut fließen lassen. Wir würden unsere Söhne und Brüder nicht mehr an den Türen unserer Häuser sehen, und es gäbe niemanden mehr, der Botschaften und Antworten für uns überbringen würde. Dem Meister verdanken wir, dass wir unser Leben erhalten haben. Wenn der Meister jedoch im Hausleben verblieben wäre, wäre ihm die Herrschaft über die vier großen Kontinente, umgeben von zweitausend kleinen Inseln, in die Hände gefallen, und er hätte mehr als tausend Söhne gehabt. Dann wäre er in Begleitung eines Gefolges von Königen umhergezogen. Doch er hat dieses Glück aufgegeben, ist in die Hauslosigkeit gezogen und hat die vollkommene Erleuchtung erlangt. Möge er auch jetzt in Begleitung eines Gefolges von Königen umherziehen!“ Die Bewohner beider Städte gaben jeweils zweihundertfünfzig Prinzen. Auch der Erhabene ließ sie ordinieren und begab sich in den Großen Wald. Bei diesen, die aus Ehrfurcht vor dem Meister und nicht aus eigenem Wunsch hin ordiniert worden waren, kam Unzufriedenheit auf. Auch ihre früheren Ehefrauen schickten ihnen Botschaften und ließen ausrichten: „Mögen die edlen Herren unzufrieden werden, das häusliche Leben gedeiht nicht ohne sie“ und Ähnliches. Und sie wurden noch weitaus unzufriedener.

භගවා ආවජ්ජෙන්තො තෙසං අනභිරතිභාවං ඤත්වා – ‘‘ඉමෙ භික්ඛූ මාදිසෙන බුද්ධෙන සද්ධිං එකතො වසන්තා උක්කණ්ඨන්ති, හන්ද නෙසං කුණාලදහස්ස වණ්ණං කථෙත්වා තත්ථ නෙත්වා අනභිරතිං විනොදෙමී’’ති කුණාලදහස්ස වණ්ණං කථෙසි. තෙ තං දට්ඨුකාමා අහෙසුං. දට්ඨුකාමත්ථ, භික්ඛවෙ, කුණාලදහන්ති? ආම භගවාති. යදි එවං එථ ගච්ඡාමාති. ඉද්ධිමන්තානං භගවා ගමනට්ඨානං මයං කථං ගමිස්සාමාති. තුම්හෙ ගන්තුකාමා හොථ, අහං මමානුභාවෙන ගහෙත්වා ගමිස්සාමීති. සාධු, භන්තෙති. භගවා පඤ්ච භික්ඛුසතානි ගහෙත්වා ආකාසෙ උප්පතිත්වා කුණාලදහෙ පතිට්ඨාය තෙ භික්ඛූ ආහ – ‘‘භික්ඛවෙ, ඉමස්මිං කුණාලදහෙ යෙසං මච්ඡානං නාමං න ජානාථ මමං පුච්ඡථා’’ති.

Als der Erhabene nachsann, erkannte er ihre Unzufriedenheit und dachte: „Diese Mönche sind unzufrieden, obwohl sie zusammen mit einem Buddha wie mir an einem Ort leben. Wohlan, ich werde ihnen die Schönheit des Kuṇāla-Sees rühmen, sie dorthin führen und ihre Unzufriedenheit vertreiben.“ So rühmte er die Schönheit des Kuṇāla-Sees. Sie bekamen den Wunsch, ihn zu sehen. „Möchtet ihr den Kuṇāla-See sehen, ihr Mönche?“ – „Ja, o Erhabener.“ – „Wenn dem so ist, kommt, wir wollen gehen.“ – „O Erhabener, wie sollen wir an einen Ort gelangen, der nur für jene erreichbar ist, die über übernatürliche Kräfte verfügen?“ – „Habt nur den Wunsch zu gehen, und ich werde euch durch meine eigene Macht mitnehmen und dorthin bringen.“ – „Sehr wohl, Ehrwürdiger Herr.“ Der Erhabene nahm die fünfhundert Mönche mit, erhob sich in die Luft, ließ sich am Kuṇāla-See nieder und sprach zu den Mönchen: „Mönche, wenn ihr den Namen eines Fisches in diesem Kuṇāla-See nicht kennt, so fragt mich danach.“

තෙ පුච්ඡිංසු. භගවා පුච්ඡිතං පුච්ඡිතං කථෙසි. න කෙවලඤ්ච, මච්ඡානංයෙව, තස්මිං වනසණ්ඩෙ රුක්ඛානම්පි පබ්බතපාදෙ ද්විපදචතුප්පදසකුණානම්පි නාමානි පුච්ඡාපෙත්වා කථෙසි. අථ ද්වීහි සකුණෙහි මුඛතුණ්ඩකෙන ඩංසිත්වා ගහිතදණ්ඩකෙ නිසින්නො කුණාලසකුණරාජා පුරතො පච්ඡතො උභොසු ච පස්සෙසු සකුණසඞ්ඝපරිවුතො ආගච්ඡති. භික්ඛූ තං දිස්වා – ‘‘එස, භන්තෙ, ඉමෙසං සකුණානං රාජා භවිස්සති, පරිවාරා එතෙ එතස්සා’’ති මඤ්ඤාමාති. එවමෙතං, භික්ඛවෙ, අයම්පි මමෙව වංසො මම පවෙණීති. ඉදානි තාව මයං, භන්තෙ, එතෙ සකුණෙ පස්සාම. යං පන භගවා [Pg.68] ‘‘අයම්පි මමෙව වංසො මම පවෙණී’’ති ආහ, තං සොතුකාමම්හාති. සොතුකාමත්ථ, භික්ඛවෙති? ආම භගවාති. තෙන හි සුණාථාති තීහි ගාථාසතෙහි මණ්ඩෙත්වා කුණාලජාතකං (ජා. 2.21.කුණාලජාතක) කථෙන්තො අනභිරතිං විනොදෙසි. දෙසනාපරියොසානෙ සබ්බෙපි සොතාපත්තිඵලෙ පතිට්ඨහිංසු, මග්ගෙනෙව ච නෙසං ඉද්ධිපි ආගතා. භගවා ‘‘හොතු තාව එත්තකං තෙසං භික්ඛූන’’න්ති ආකාසෙ උප්පතිත්වා මහාවනමෙව අගමාසි. තෙපි භික්ඛූ ගමනකාලෙ දසබලස්ස ආනුභාවෙන ගන්ත්වා ආගමනකාලෙ අත්තනො ආනුභාවෙන භගවන්තං පරිවාරෙත්වා මහාවනෙ ඔතරිංසු.

Sie fragten ihn. Der Erhabene beantwortete jede einzelne Frage. Und er nannte ihnen nicht nur die Namen der Fische, sondern ließ sie auch nach den Bäumen in jenem Waldgebiet und den zwei- und vierbeinigen Tieren sowie den Vögeln am Fuße des Berges fragen und nannte ihnen deren Namen. Da kam der Kuckuckskönig Kuṇāla herbei, der auf einem Stöckchen saß, das zwei Vögel mit ihren Schnäbeln hielten, und er war vorne, hinten und an beiden Seiten von einer großen Schar von Vögeln umgeben. Als die Mönche ihn sahen, sagten sie: „Ehrwürdiger Herr, dieser Vogel muss wohl der König dieser Vögel sein, und jene da sind sein Gefolge, so glauben wir.“ – „So ist es, ihr Mönche. Auch dieser ist wahrlich mein eigener Stamm, meine eigene Ahnenlinie.“ – „Ehrwürdiger Herr, nun haben wir diese Vögel gesehen. Doch wir möchten gerne hören, warum der Erhabene sagte: ‚Auch dieser ist mein eigener Stamm, meine eigene Ahnenlinie‘.“ – „Möchtet ihr es hören, ihr Mönche?“ – „Ja, o Erhabener.“ – „Nun denn, so hört zu!“ Er schmückte seine Rede mit dreihundert Strophen und vertrieb, während er das Kuṇāla-Jātaka verkündete, ihre Unzufriedenheit. Am Ende der Lehrrede gründeten sich alle im Zustand der Stromeintritts-Frucht, und allein durch den Pfad erlangten sie auch übernatürliche Kräfte. Der Erhabene dachte: „Das mag für diese Mönche fürs Erste genug sein“, erhob sich in die Luft und begab sich sogleich in den Großen Wald zurück. Auch jene Mönche, die beim Hinweg durch die Macht des Zehnfach-Mächtigen gelangt waren, kehrten nun beim Rückweg durch ihre eigene Macht zurück, umgaben den Erhabenen und ließen sich im Großen Wald nieder.

භගවා පඤ්ඤත්තාසනෙ නිසීදිත්වා තෙ භික්ඛූ ආමන්තෙත්වා – ‘‘එථ, භික්ඛවෙ, නිසීදථ. උපරිමග්ගත්තයවජ්ඣානං වො කිලෙසානං කම්මට්ඨානං කථෙස්සාමී’’ති කම්මට්ඨානං කථෙසි. භික්ඛූ චින්තයිංසු – ‘‘භගවා අම්හාකං අනභිරතභාවං ඤත්වා කුණාලදහං නෙත්වා අනභිරතිං විනොදෙසි, තත්ථ සොතාපත්තිඵලං පත්තානං නො ඉදානි ඉධ තිණ්ණං මග්ගානං කම්මට්ඨානං අදාසි, න ඛො පන අම්හෙහි ‘සොතාපන්නා මය’න්ති වීතිනාමෙතුං වට්ටති, පුරිසපුරිසෙහි නො භවිතුං වට්ටතී’’ති තෙ දසබලස්ස පාදෙ වන්දිත්වා උට්ඨාය නිසීදනං පප්ඵොටෙත්වා විසුං විසුං පබ්භාරරුක්ඛමූලෙසු නිසීදිංසු.

Der Erhabene setzte sich auf den hergerichteten Sitz, wandte sich an jene Mönche und sprach: „Kommt, ihr Mönche, setzt euch! Ich werde euch das Meditationsobjekt verkünden, um eure Verunreinigungen zu überwinden, die durch die drei höheren Pfade zu vernichten sind.“ So verkündete er das Meditationsobjekt. Die Mönche dachten: „Der Erhabene hat unsere Unlust erkannt, führte uns zum Kuṇāla-See und vertrieb die Unzufriedenheit. Für uns, die wir dort die Frucht des Stromeintritts erlangt haben, hat er nun hier das Meditationsobjekt für die drei höheren Pfade gegeben. Es schickt sich für uns wahrlich nicht, die Zeit mit dem Gedanken zu verbringen: ‚Wir sind Stromeingetretene‘. Es ist angemessen für uns, wie aufrechte, tatkräftige Männer zu sein.“ Sie verehrten die Füße des Zehnkräftebesitzenden, erhoben sich, schüttelten ihre Sitzmatten aus und setzten sich einzeln unter Berghänge und an Baumwurzeln.

භගවා චින්තෙසි – ‘‘ඉමෙ භික්ඛූ පකතියාපි අවිස්සට්ඨකම්මට්ඨානා, ලද්ධුපායස්ස පන භික්ඛුනො කිලමනකාරණං නාම නත්ථි. ගච්ඡන්තා ගච්ඡන්තා ච විපස්සනං වඩ්ඪෙත්වා අරහත්තං පත්වා ‘අත්තනා පටිවිද්ධගුණං ආරොචෙස්සාමා’ති මම සන්තිකං ආගමිස්සන්ති. එතෙසු ආගතෙසු දසසහස්සචක්කවාළදෙවතා එකචක්කවාළෙ සන්නිපතිස්සන්ති, මහාසමයො භවිස්සති, විවිත්තෙ ඔකාසෙ මයා නිසීදිතුං වට්ටතී’’ති තතො විවිත්තෙ ඔකාසෙ බුද්ධාසනං පඤ්ඤාපෙත්වා නිසීදි.

Der Erhabene erwog: „Diese Mönche haben auch von Natur aus ihr Meditationsobjekt nicht aufgegeben. Für einen Mönch jedoch, der die Methode erlangt hat, gibt es wahrlich keinen Grund zur Erschöpfung. Während sie allmählich voranschreiten und die Einsicht entfalten, werden sie die Arahatschaft erlangen und mit dem Gedanken: ‚Wir wollen die von uns selbst durchdrungene Tugend verkünden‘, in meine Gegenwart kommen. Wenn sie gekommen sind, werden die Gottheiten aus zehntausend Weltsystemen in diesem einen Weltsystem zusammenkommen. Es wird eine große Versammlung stattfinden. Es ist angemessen für mich, an einem einsamen Ort zu verweilen.“ Daraufhin ließ er an einem einsamen Ort den Buddha-Sitz herrichten und setzte sich nieder.

සබ්බපඨමං කම්මට්ඨානං ගහෙත්වා ගතත්ථෙරො සහ පටිසම්භිදාහි අරහත්තං පාපුණි. තතො අපරො තතො අපරොති පඤ්චසතාපි පදුමිනියං පදුමානි විය විකසිංසු. සබ්බපඨමං අරහත්තං පත්තභික්ඛු ‘‘භගවතො ආරොචෙස්සාමී’’ති පල්ලඞ්කං විනිබ්භුජිත්වා නිසීදනං පප්ඵොටෙත්වා උට්ඨාය දසබලාභිමුඛො අහොසි. එවං අපරොපි අපරොපීති පඤ්චසතා භත්තසාලං පවිසන්තා [Pg.69] විය පටිපාටියාව ආගමිංසු. පඨමං ආගතො වන්දිත්වා නිසීදනං පඤ්ඤාපෙත්වා, එකමන්තං නිසීදිත්වා, පටිවිද්ධගුණං ආරොචෙතුකාමො ‘‘අත්ථි නු ඛො අඤ්ඤො කොචි? නත්ථී’’ති නිවත්තිත්වා ආගතමග්ගං ඔලොකෙන්තො අපරම්පි අද්දස අපරම්පි අද්දසයෙවාති සබ්බෙපි තෙ ආගන්ත්වා එකමන්තං නිසීදිත්වා, අයං ඉමස්ස හරායමානො න කථෙසි, අයං ඉමස්ස හරායමානො න කථෙසි. ඛීණාසවානං කිර ද්වෙ ආකාරා හොන්ති – ‘‘අහො වත මයා පටිවිද්ධගුණං සදෙවකො ලොකො ඛිප්පමෙව පටිවිජ්ඣෙය්‍යා’’ති චිත්තං උප්පජ්ජති. පටිවිද්ධභාවං පන නිධිලද්ධපුරිසො විය න අඤ්ඤස්ස ආරොචෙතුකාමා හොන්ති.

Der Ältere, der als allererster das Meditationsobjekt empfangen hatte und weggegangen war, erlangte zusammen mit den analytischen Urteilskräften die Arahatschaft. Danach ein anderer und danach wieder ein anderer, so dass alle fünfhundert wie Lotusblumen in einem Lotusteich erblühten. Der Mönch, der als allererster die Arahatschaft erlangt hatte, dachte: „Ich will es dem Erhabenen verkünden“, löste seinen Kreuzsitz auf, schüttelte seine Sitzmatte aus, erhob sich und wandte sich dem Zehnkräftebesitzenden zu. Ebenso ein anderer und noch ein anderer; so kamen alle fünfhundert der Reihe nach herbei, gleichsam als würden sie eine Speisehalle betreten. Der zuerst Angekommene erwies die Ehrung, breitete seine Sitzmatte aus, setzte sich an eine Seite und dachte in dem Wunsch, die durchdrungene Tugend zu verkünden: „Gibt es wohl noch einen anderen? Nein, es gibt keinen.“ Er wandte sich um, blickte auf den Weg, den er gekommen war, und sah einen anderen, ja, er sah tatsächlich noch einen anderen. So kamen sie alle an, setzten sich an eine Seite, und dieser sprach aus Scheu vor jenem nicht, jener sprach aus Scheu vor diesem nicht. Es heißt, bei jenen, deren Triebe versiegt sind, treten zwei Verhaltensweisen auf: Der Gedanke steigt in ihnen auf: „O dass doch die Welt mitsamt den Göttern diese von mir durchdrungene Tugend schnellstens durchdringen möge!“ Was jedoch die Tatsache ihrer eigenen Durchdringung betrifft, so haben sie – ähnlich wie ein Mann, der einen vergrabenen Schatz gefunden hat – kein Verlangen danach, sie anderen zu verkünden.

එවං ඔසටමත්තෙ පන තස්මිං අරියමණ්ඩලෙ පාචීනයුගන්ධරපරික්ඛෙපතො අබ්භා මහිකා ධූමො රජො රාහූති, ඉමෙහි උපක්කිලෙසෙහි විප්පමුත්තං බුද්ධුප්පාදපටිමණ්ඩිතස්ස ලොකස්ස රාමණෙය්‍යකදස්සනත්ථං පාචීනදිසාය උක්ඛිත්තරජතමයමහාආදාසමණ්ඩලං විය, නෙමිවට්ටියං ගහෙත්වා, පරිවත්තියමානරජතචක්කසස්සිරිකං පුණ්ණචන්දමණ්ඩලං උල්ලඞ්ඝිත්වා, අනිලපථං පටිපජ්ජිත්ථ. ඉති එවරූපෙ ඛණෙ ලයෙ මුහුත්තෙ භගවා සක්කෙසු විහරති කපිලවත්ථුස්මිං මහාවනෙ මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං පඤ්චමත්තෙහි භික්ඛුසතෙහි සබ්බෙහෙව අරහන්තෙහි.

Als nun jener edle Kreis auf diese Weise zusammengekommen war, erhob sich über dem östlichen Yugandhara-Gebirgszug die glanzvolle, volle Mondscheibe, die von den fünf Trübungen wie Wolken, Nebel, Rauch, Staub und Rāhu befreit war, um die Lieblichkeit der Welt, die durch das Erscheinen eines Buddha geschmückt ist, zu offenbaren – gleich einer im Osten emporgehobenen, großen, aus Silber gefertigten Spiegelscheibe, oder wie ein glänzendes, silbernes Rad, das am Felgenkranz gehalten und gedreht wird – und trat am Himmel auf die Bahn des Windes. In solch einem Augenblick, in solch einer Sekunde, in solch einer Stunde verweilte der Erhabene im Lande der Sakyer, im Großen Wald bei Kapilavatthu, zusammen mit einer großen Mönchsgemeinde, nämlich mit etwa fünfhundert Mönchen, die allesamt Arahats waren.

තත්ථ භගවාපි මහාසම්මතස්ස වංසෙ උප්පන්නො, තෙපි පඤ්චසතා භික්ඛූ මහාසම්මතස්ස කුලෙ උප්පන්නා. භගවාපි ඛත්තියගබ්භෙ ජාතො, තෙපි ඛත්තියගබ්භෙ ජාතා. භගවාපි රාජපබ්බජිතො, තෙපි රාජපබ්බජිතා. භගවාපි සෙතච්ඡත්තං පහාය හත්ථගතං චක්කවත්තිරජ්ජං නිස්සජ්ජිත්වා පබ්බජිතො, තෙපි සෙතච්ඡත්තං පහාය හත්ථගතානි රජ්ජානි විස්සජ්ජිත්වා පබ්බජිතා. ඉති භගවා පරිසුද්ධෙ ඔකාසෙ, පරිසුද්ධෙ රත්තිභාගෙ, සයං පරිසුද්ධො පරිසුද්ධපරිවාරො, වීතරාගො වීතරාගපරිවාරො, වීතදොසො වීතදොසපරිවාරො, වීතමොහො වීතමොහපරිවාරො, නිත්තණ්හො නිත්තණ්හපරිවාරො, නික්කිලෙසො නික්කිලෙසපරිවාරො, සන්තො සන්තපරිවාරො, දන්තො දන්තපරිවාරො, මුත්තො මුත්තපරිවාරො, අතිවිය විරොචතීති. වණ්ණභූමි නාමෙසා, යත්තකං සක්කොති, තත්තකං වත්තබ්බං. ඉති ඉමෙ භික්ඛූ සන්ධාය වුත්තං, ‘‘පඤ්චමත්තෙහි භික්ඛුසතෙහි සබ්බෙහෙව අරහන්තෙහී’’ති.

Unter ihnen war auch der Erhabene im Geschlecht des Königs Mahāsammata geboren, und jene fünfhundert Mönche waren ebenfalls in der Familie des Mahāsammata geboren. Der Erhabene war aus dem Schoß der Kriegerkaste geboren, und jene waren ebenfalls aus dem Schoß der Kriegerkaste geboren. Der Erhabene war aus dem königlichen Stande ins heimatlose Leben hinausgezogen, und jene waren ebenfalls aus dem königlichen Stande hinausgezogen. Der Erhabene war hinausgezogen, indem er den weißen Schirm zurückließ und die ihm bereits in die Hände gefallene Weltenherrschaft aufgab, und jene waren ebenfalls hinausgezogen, indem sie den weißen Schirm zurückließen und die ihnen bereits in die Hände gefallenen Königreiche aufgaben. So leuchtete der Erhabene an einem vollkommen reinen Ort, zu einer vollkommen reinen Nachtzeit, selbst vollkommen rein, umgeben von einer vollkommen reinen Gefolgschaft, frei von Gier mit einer gierfreien Gefolgschaft, frei von Hass mit einer hassfreien Gefolgschaft, frei von Verblendung mit einer verblendungsfreien Gefolgschaft, frei von Begehren mit einer begehrensfreien Gefolgschaft, frei von Verunreinigungen mit einer von Verunreinigungen freien Gefolgschaft, friedvoll mit einer friedvollen Gefolgschaft, gezähmt mit einer gezähmten Gefolgschaft, befreit mit einer befreiten Gefolgschaft, außerordentlich herrlich. Dies ist wahrlich ein Feld des Lobpreises; soviel man vermag, soviel sollte darüber gesagt werden. In Bezug auf diese Mönche wurde gesagt: „mit etwa fünfhundert Mönchen, die allesamt Arahats waren“.

යෙභුය්‍යෙනාති [Pg.70] බහුතරා සන්නිපතිතා, මන්දා න සන්නිපතිතා අසඤ්ඤී අරූපාවචරදෙවතා සමාපන්නදෙවතායො ච. තත්‍රායං සන්නිපාතක්කමො – මහාවනස්ස කිර සාමන්තා දෙවතා චලිංසු, ‘‘ආයාම භො! බුද්ධදස්සනං නාම බහූපකාරං, ධම්මස්සවනං බහූපකාරං, භික්ඛුසඞ්ඝදස්සනං බහූපකාරං. ආයාම ආයාමා’’ති! මහාසද්දං කුරුමානා ආගන්ත්වා භගවන්තඤ්ච තංමුහුත්තං අරහත්තප්පත්තඛීණාසවෙ ච වන්දිත්වා එකමන්තං අට්ඨංසු. එතෙනෙව උපායෙන තාසං තාසං සද්දං සුත්වා සද්දන්තරඅඩ්ඪගාවුතගාවුතඅඩ්ඪයොජනයොජනාදිවසෙන තියොජනසහස්සවිත්ථතෙ හිමවන්තෙ, තික්ඛත්තුං තෙසට්ඨියා නගරසහස්සෙසු, නවනවුතියා දොණමුඛසතසහස්සෙසු, ඡනවුතියා පට්ටනකොටිසතසහස්සෙසු, ඡපණ්ණාසාය රතනාකරෙසූති සකලජම්බුදීපෙ, පුබ්බවිදෙහෙ, අපරගොයානෙ, උත්තරකුරුම්හි, ද්වීසු පරිත්තදීපසහස්සෙසූති සකලචක්කවාළෙ, තතො දුතියතතියචක්කවාළෙති එවං දසසහස්සචක්කවාළෙසු දෙවතා සන්නිපතිතාති වෙදිතබ්බා. දසසහස්සචක්කවාළඤ්හි ඉධ දසලොකධාතුයොති අධිප්පෙතං. තෙන වුත්තං – ‘‘දසහි ච ලොකධාතූහි දෙවතා යෙභුය්‍යෙන සන්නිපතිතා හොන්තී’’ති.

„Größtenteils“ bedeutet, dass die allermeisten zusammenkamen; die wenigen, die nicht zusammenkamen, waren die wahrnehmungslosen Gottheiten, die Gottheiten der formlosen Sphäre und jene Gottheiten, die sich in meditative Absorptionen vertieft hatten. Dabei war die Reihenfolge der Versammlung wie folgt: Es heißt, die Gottheiten in der Umgebung des Großen Waldes brachen auf und riefen: „Kommt, werte Herren! Das Sehen des Buddha bringt wahrlich großen Segen, das Hören der Lehre bringt großen Segen, das Sehen der Mönchsgemeinde bringt großen Segen! Lasst uns gehen, lasst uns gehen!“ Indem sie laute Rufe ausstießen, kamen sie herbei, erwiesen dem Erhabenen und jenen triebversiegten Arahats, die in jenem Augenblick die Arahatschaft erlangt hatten, ihre Ehrung und stellten sich an eine Seite. Auf eben diese Weise hörten andere Gottheiten ihre Rufe, und zwar nacheinander in Abständen von einer halben Meile, einer Meile, einer halben Meile, einer Meile usw. im dreitausend Yojanas weiten Himavanta-Gebirge, in den dreimal dreiundsechzigtausend Städten, in den neunundneunzigmal hunderttausend Hafen- und Marktflecken, in den sechsundneunzigmal hunderttausend Millionen Handelszentren, in den sechsundfünfzig Juwelenminen – auf dem gesamten Jambudīpa-Kontinent, auf Pubbavideha, Aparagoyāna, Uttarakuru und den zweitausend kleinen Inseln – im gesamten Weltsystem, und von dort aus im zweiten und dritten Weltsystem; so ist zu verstehen, dass die Gottheiten aus zehntausend Weltsystemen zusammenkamen. Denn unter „zehntausend Weltsystemen“ sind hier die „zehn Weltenbereiche“ zu verstehen. Deshalb wurde gesagt: „Und aus zehn Weltenbereichen kamen die Gottheiten größtenteils zusammen.“

එවං සන්නිපතිතාහි දෙවතාහි සකලචක්කවාළගබ්භං යාව බ්‍රහ්මලොකා සූචිඝරෙ නිරන්තරං පක්ඛිත්තසූචීහි විය පරිපුණ්ණං හොති. තත්ථ බ්‍රහ්මලොකස්ස එවං උච්චත්තනං වෙදිතබ්බං – ලොහපාසාදෙ කිර සත්තකූටාගාරසමො පාසාණො බ්‍රහ්මලොකෙ ඨත්වා අධො ඛිත්තො චතූහි මාසෙහි පථවිං පාපුණාති. එවං මහන්තෙ ඔකාසෙ යථා හෙට්ඨා ඨත්වා ඛිත්තානි පුප්ඵානි වා ධූමො වා උපරි ගන්තුං, උපරි වා ඨත්වා ඛිත්තසාසපා හෙට්ඨා ඔතරිතුං අන්තරං න ලභන්ති, එවං නිරන්තරා දෙවතා අහෙසුං. යථා ඛො පන චක්කවත්තිරඤ්ඤො නිසින්නට්ඨානං අසම්බාධං හොති, ආගතාගතා මහෙසක්ඛා ඛත්තියා ඔකාසං ලභන්තියෙව, පරතො පරතො පන අතිසම්බාධං හොති. එවමෙව භගවතො නිසින්නට්ඨානං අසම්බාධං, ආගතාගතා මහෙසක්ඛා දෙවා ච බ්‍රහ්මානො ච ඔකාසං ලභන්තියෙව. අපි සුදං භගවතො ආසන්නාසන්නට්ඨානෙ වාලග්ගනිත්තුදනමත්තෙ පදෙසෙ දසපි වීසතිපි දෙවා සුඛුමෙ අත්තභාවෙ මාපෙත්වා අට්ඨංසු. සබ්බපරතො සට්ඨි සට්ඨි දෙවතා අට්ඨංසු.

Durch die so versammelten Devas war das Innere des gesamten Weltall-Systems bis hinauf zur Brahma-Welt völlig ausgefüllt, wie ein Nadelbehälter, der dicht an dicht mit Nadeln vollgestopft ist. Hierbei ist die enorme Höhe der Brahma-Welt wie folgt zu verstehen: Wenn man, so heißt es, einen Stein von der Größe des siebten Dachpavillons des Lohapāsāda-Palastes in der Brahma-Welt stehend hinabwerfen würde, würde er vier Monate benötigen, um die Erde zu erreichen. In diesem so riesigen Raum gab es keinen Zwischenraum, so dass von unten emporgeworfene Blumen oder Rauch nicht nach oben aufsteigen konnten, und von oben herabgeworfene Senfkörner nicht nach unten herabsinken konnten; so dicht gedrängt standen die Devas. Und wie der Platz, an dem ein Weltherrscher sitzt, nicht eng ist, und die nacheinander eintreffenden mächtigen Adligen durchaus ihren Platz finden, es aber weiter hinten immer enger wird; ebenso war der Platz, an dem der Erhabene saß, nicht eng, und die nacheinander eintreffenden mächtigen Devas und Brahmas fanden stets ihren Platz. Es wird berichtet, dass in der unmittelbaren Nähe des Erhabenen auf einer Fläche, die so winzig war wie die Spitze eines Haares, zehn oder zwanzig Devas standen, nachdem sie feinstoffliche Körper erschaffen hatten. Ganz hinten standen die Devas jeweils zu sechzigst.

සුද්ධාවාසකායිකානන්ති [Pg.71] සුද්ධාවාසවාසීනං. සුද්ධාවාසා නාම සුද්ධානං අනාගාමිඛීණාසවානං ආවාසා පඤ්ච බ්‍රහ්මලොකා. එතදහොසීති කස්මා අහොසි? තෙ කිර බ්‍රහ්මානො සමාපත්තිං සමාපජ්ජිත්වා යථා පරිච්ඡෙදෙන වුට්ඨිතා බ්‍රහ්මභවනං ඔලොකෙන්තා පච්ඡාභත්තෙ භත්තගෙහං විය සුඤ්ඤතං අද්දසංසු. තතො ‘‘කුහිං බ්‍රහ්මානො ගතා’’ති ආවජ්ජන්තා මහාසමාගමං ඤත්වා – ‘‘අයං සමාගමො මහා, මයං ඔහීනා, ඔහීනකානං පන ඔකාසො දුල්ලභො හොති, තස්මා ගච්ඡන්තා අතුච්ඡහත්ථා හුත්වා එකෙකං ගාථං අභිසඞ්ඛරිත්වා ගච්ඡාම. තාය මහාසමාගමෙ ච අත්තනො ආගතභාවං ජානාපෙස්සාම, දසබලස්ස ච වණ්ණං භාසිස්සාමා’’ති. ඉති තෙසං සමාපත්තිතො උට්ඨාය ආවජ්ජිතත්තා එතදහොසි.

„Suddhāvāsakāyikānaṃ“ bedeutet „der Bewohner der reinen Bereiche“. Als „Reine Bereiche“ werden die fünf Brahma-Welten bezeichnet, die die Wohnstätten der reinen Nie-Wiederkehrenden und derer sind, die die Triebe versiegt haben. Was bedeutet „da kam ihnen dieser Gedanke“? Warum kam ihnen dieser Gedanke? Es heißt, jene Brahmas waren in meditative Vertiefung eingetreten, und als sie nach Ablauf der festgelegten Zeit daraus aufstanden und auf ihre Brahma-Welt blickten, sahen sie diese völlig leer, ähnlich wie ein Speisesaal nach dem Mahl. Daraufhin dachten sie nach: „Wohin sind die Brahmas gegangen?“ Als sie von der großen Versammlung erfuhren, dachten sie: „Diese Versammlung ist wahrlich groß, und wir sind zurückgeblieben! Für Zurückgebliebene aber ist es schwer, einen Platz zu finden. Daher wollen wir nicht mit leeren Händen dorthin gehen, sondern jeder von uns soll eine Strophe verfassen, und so wollen wir gehen. In jener großen Versammlung wollen wir unsere Ankunft bekannt geben und das Lob des Zehnkräftigen verkünden.“ Weil sie nach dem Aufstehen aus ihrer meditativen Vertiefung so nachdachten, kam ihnen dieser Gedanke.

භගවතො පුරතො පාතුරහෙසුන්ති පාළියං භගවතො සන්තිකෙ අභිමුඛට්ඨානෙයෙව ඔතිණ්ණා විය කත්වා වුත්තා, න ඛො පනෙත්ථ එවං අත්ථො වෙදිතබ්බො. තෙ පන බ්‍රහ්මලොකෙ ඨිතායෙව ගාථා අභිසඞ්ඛරිත්වා එකො පුරත්ථිමචක්කවාළමුඛවට්ටියං ඔතරි, එකො දක්ඛිණචක්කවාළමුඛවට්ටියං, එකො පච්ඡිමචක්කවාළමුඛවට්ටියං, එකො උත්තරචක්කවාළමුඛවට්ටියං ඔතරි. තතො පුරත්ථිමචක්කවාළමුඛවට්ටියං ඔතිණ්ණබ්‍රහ්මා නීලකසිණං සමාපජ්ජිත්වා නීලරස්මියො විස්සජ්ජෙත්වා දසසහස්සචක්කවාළදෙවතානං මණිවම්මං පටිමුඤ්චන්තො විය අත්තනො ආගතභාවං ජානාපෙත්වා බුද්ධවීථි නාම කෙනචි උත්තරිතුං න සක්කා, තස්මා මහතියා බුද්ධවීථියාව ආගන්ත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතො ඛො අත්තනා අභිසඞ්ඛතං ගාථං අභාසි.

„Sie erschienen vor dem Erhabenen“: In den kanonischen Texten wird dies so dargestellt, als seien sie direkt in der unmittelbaren Gegenwart vor dem Erhabenen herabgestiegen. So aber ist die Bedeutung hier nicht zu verstehen. Vielmehr verfassten sie, während sie noch in der Brahma-Welt verweilten, ihre Strophen. Dann stieg einer am östlichen Rand des Weltall-Systems herab, einer am südlichen Rand des Weltall-Systems, einer am westlichen Rand des Weltall-Systems und einer am nördlichen Rand des Weltall-Systems. Daraufhin trat der Brahma, der am östlichen Rand des Weltall-Systems herabgestiegen war, in das blaue Kasina ein und strahlte blaue Lichtstrahlen aus. Dadurch tat er den Devas aus zehntausend Weltall-Systemen seine Ankunft kund, gleichsam als würde er ihnen einen blauen Saphirpanzer anlegen. Da der Weg der Buddhas von niemandem versperrt werden kann, kam er auf eben diesem großartigen Weg der Buddhas herbei, erwies dem Erhabenen ehrerbietig seine Achtung und stellte sich an eine Seite. Zur Seite stehend trug er die von ihm selbst verfasste Strophe vor.

දක්ඛිණචක්කවාළමුඛවට්ටියං ඔතිණ්ණබ්‍රහ්මා පීතකසිණං සමාපජ්ජිත්වා සුවණ්ණපභං මුඤ්චිත්වා දසසහස්සචක්කවාළදෙවතානං සුවණ්ණපටං පාරුපන්තො විය අත්තනො ආගතභාවං ජානාපෙත්වා තථෙව අකාසි. පච්ඡිමචක්කවාළමුඛවට්ටියං ඔතිණ්ණබ්‍රහ්මා ලොහිතකසිණං සමාපජ්ජිත්වා ලොහිතකරස්මියො මුඤ්චිත්වා දසසහස්සචක්කවාළදෙවතානං රත්තවරකම්බලෙන පරික්ඛිපන්තො විය අත්තනො ආගතභාවං ජානාපෙත්වා තථෙව අකාසි. උත්තරචක්කවාළමුඛවට්ටියං ඔතිණ්ණබ්‍රහ්මා ඔදාතකසිණං සමාපජ්ජිත්වා [Pg.72] ඔදාතරස්මියො විස්සජ්ජෙත්වා දසසහස්සචක්කවාළදෙවතානං සුමනකුසුමපටං පාරුපන්තො විය අත්තනො ආගතභාවං ජානාපෙත්වා තථෙව අකාසි.

Der Brahma, der am südlichen Rand des Weltall-Systems herabgestiegen war, trat in das gelbe Kasina ein, strahlte ein goldenes Licht aus und tat den Devas aus zehntausend Weltall-Systemen seine Ankunft kund, gleichsam als würde er sie in ein goldenes Gewand hüllen, und verhielt sich genau ebenso. Der Brahma, der am westlichen Rand des Weltall-Systems herabgestiegen war, trat in das rote Kasina ein, strahlte rote Lichtstrahlen aus und tat den Devas aus zehntausend Weltall-Systemen seine Ankunft kund, gleichsam als würde er sie mit einer edlen roten Decke umhüllen, und verhielt sich genau ebenso. Der Brahma, der am nördlichen Rand des Weltall-Systems herabgestiegen war, trat in das weiße Kasina ein, strahlte weiße Lichtstrahlen aus und tat den Devas aus zehntausend Weltall-Systemen seine Ankunft kund, gleichsam als würde er sie in ein Gewand aus Jasminblüten hüllen, und verhielt sich genau ebenso.

පාළියං පන භගවතො පුරතො පාතුරහෙසුං. අථ ඛො තා දෙවතා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨංසූති එවං එකක්ඛණෙ විය පුරතො පාතුභාවො ච අභිවාදෙත්වා එකමන්තං ඨිතභාවො ච වුත්තො, සො ඉමිනා අනුක්කමෙන අහොසි, එකතො කත්වා පන දස්සිතො. ගාථාභාසනං පන පාළියම්පි විසුං විසුංයෙව වුත්තං.

In den kanonischen Texten heißt es jedoch: „Sie erschienen vor dem Erhabenen. Dann erwiesen jene Devas dem Erhabenen ehrerbietig seine Achtung und stellten sich an eine Seite.“ Auf diese Weise wird sowohl ihr Erscheinen vor ihm als auch ihr ehrerbietiges Grüßen und Beiseite-Stehen wie in einem einzigen Augenblick dargestellt. Dies geschah jedoch in der oben beschriebenen Reihenfolge, wurde aber zusammenfassend dargestellt. Das Sprechen der Strophen hingegen wird auch im Pāḷi-Kanon jeweils einzeln aufgeführt.

තත්ථ මහාසමයොති මහාසමූහො. පවනං වුච්චති වනසණ්ඩො. උභයෙනපි භගවා ‘‘ඉමස්මිං පන වනසණ්ඩෙ අජ්ජ මහාසමූහො සන්නිපාතො’’ති ආහ. තතො යෙසං සො සන්නිපාතො, තෙ දස්සෙතුං දෙවකායා සමාගතාති ආහ. තත්ථ දෙවකායාති දෙවඝටා. ආගතම්හ ඉමං ධම්මසමයන්ති එවං සමාගතෙ දෙවකායෙ දිස්වා මයම්පි ඉමං ධම්මසමූහං ආගතා. කිං කාරණා? දක්ඛිතායෙ අපරාජිතසඞ්ඝන්ති කෙනචි අපරාජිතං අජ්ජෙව තයො මාරෙ මද්දිත්වා විජිතසඞ්ගාමං ඉමං අපරාජිතසඞ්ඝං දස්සනත්ථාය ආගතම්හාති අත්ථො. සො පන, බ්‍රහ්මා, ඉමං ගාථං භාසිත්වා, භගවන්තං අභිවාදෙත්වා, පුරත්ථිමචක්කවාළමුඛවට්ටියංයෙව අට්ඨාසි.

Hierbei bedeutet „mahāsamayo“ eine große Versammlung. Als „pavana“ wird ein Waldgebiet bezeichnet. Mit beiden Begriffen zusammen sagt der Erhabene: „In diesem Waldgebiet ist heute wahrlich eine große Versammlung zusammengekommen.“ Um daraufhin zu zeigen, um wessen Versammlung es sich handelt, sprach er: „Die Scharen der Devas sind zusammengekommen.“ Dabei bedeutet „devakāyā“ Gruppen von Devas. „Wir sind zu dieser Versammlung der Lehre gekommen“: Das bedeutet: Da wir diese versammelten Scharen der Devas sahen, sind auch wir zu dieser Versammlung der Lehre gekommen. Aus welchem Grund? „Um den unbesiegten Orden zu sehen“: Das bedeutet: „Wir sind gekommen, um diese unbesiegte Gemeinschaft zu sehen, die von niemandem bezwungen werden kann, die erst heute die drei Maras niedergeworfen und den Kampf siegreich bestanden hat.“ Nachdem jener Brahma diese Strophe gesprochen hatte, erwies er dem Erhabenen ehrerbietig seine Achtung und stellte sich genau am östlichen Rand des Weltall-Systems auf.

අථ දුතියො වුත්තනයෙනෙව ආගන්ත්වා අභාසි. තත්ථ තත්‍ර භික්ඛවොති තස්මිං සන්නිපාතට්ඨානෙ භික්ඛූ. සමාදහංසූති සමාධිනා යොජෙසුං. චිත්තමත්තනො උජුකං අකංසූති අත්තනො චිත්තෙ සබ්බෙ වඞ්කකුටිලජිම්හභාවෙ හරිත්වා උජුකං අකරිංසු. සාරථීව නෙත්තානි ගහෙත්වාති යථා සමප්පවත්තෙසු සින්ධවෙසු ඔධස්තපතොදො සාරථී සබ්බයොත්තානි ගහෙත්වා අචොදෙන්තො අවාරෙන්තො තිට්ඨති, එවං ඡළඞ්ගුපෙක්ඛාය සමන්නාගතා ගුත්තද්වාරා සබ්බෙපෙතෙ පඤ්චසතා භික්ඛූ ඉන්ද්‍රියානි රක්ඛන්ති පණ්ඩිතා, එතෙ දට්ඨුං ඉධාගතම්හා භගවාති, සොපි ගන්ත්වා යථාඨානෙයෙව අට්ඨාසි.

Daraufhin kam der zweite Brahma in der bereits beschriebenen Weise herbei und sprach seine Strophe. Hierbei bedeutet „tatra bhikkhavo“: die Mönche an jenem Ort der Versammlung. „samādahaṃsu“ bedeutet: sie verbanden ihren Geist mit meditativer Konzentration. „Sie machten ihren Geist gerade“ bedeutet: Sie entfernten alle Krümmungen, Windungen und Falschheiten aus ihrem Geist und machten ihn vollkommen gerade. „Wie ein Wagenlenker, der die Zügel hält“: So wie ein Wagenlenker, der die Peitsche beiseitegelegt hat, alle Zügel in der Hand hält, während die edlen Sindh-Pferde gleichmäßig laufen, ohne sie anzutreiben oder zurückzuhalten, so hüten alle diese fünfhundert weisen Mönche, ausgestattet mit der sechsfachen Gleichmut und mit gezügelten Sinnenpforten, ihre Sinnesorgane. Der Sinn ist: „Wir sind hierher gekommen, o Erhabener, um diese weisen Mönche zu sehen.“ Auch dieser Brahma begab sich an seinen ursprünglichen Platz am Rand des Weltall-Systems zurück und stellte sich dort auf.

අථ තතියො වුත්තනයෙනෙව ආගන්ත්වා අභාසි. තත්ථ ඡෙත්වා ඛීලන්ති රාගදොසමොහඛීලං ඡින්දිත්වා. පලිඝන්ති රාගදොසමොහපලිඝමෙව. ඉන්දඛීලන්ති රාගදොසමොහඉන්දඛීලමෙව. ඌහච්ච මනෙජාති එතෙ තණ්හාඑජාය අනෙජා භික්ඛූ ඉන්දඛීලං ඌහච්ච සමූහනිත්වා චතූසු දිසාසු අප්පටිහතචාරිකං [Pg.73] චරන්ති. සුද්ධාති නිරුපක්කිලෙසා. විමලාති නිම්මලා. ඉදං තස්සෙව වෙවචනං. චක්ඛුමතාති පඤ්චහි චක්ඛූහි චක්ඛුමන්තෙන. සුදන්තාති චක්ඛුතොපි දන්තා සොතතොපි ඝානතොපි ජිව්හාතොපි කායතොපි මනතොපි දන්තා. සුසුනාගාති තරුණනාගා. තත්‍රායං වචනත්ථො – ඡන්දාදීහි න ගච්ඡන්තීති නාගා, තෙන තෙන මග්ගෙන පහීනෙ කිලෙසෙ න ආගච්ඡන්තීති නාගා, නානප්පකාරං ආගුං න කරොන්තීති නාගා. අයමෙත්ථ සඞ්ඛෙපො, විත්ථාරො පන මහානිද්දෙසෙ (මහානි. 80) වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බො.

Danach kam der dritte Brahma auf dieselbe Weise wie bereits erwähnt und sprach. Darin bedeutet „nach dem Zerschneiden des Pfahles“ (chetvā khīlaṃ): nachdem man den Pfahl von Gier, Hass und Verblendung durchschnitten hat. „Den Riegel“ (palighaṃ) meint den Riegel von Gier, Hass und Verblendung selbst. „Den Indra-Pfeiler“ (indakhīlaṃ) meint den Indra-Pfeiler von Gier, Hass und Verblendung selbst. „Herausgerissen [und] frei von Regung“ (ūhacca manejā): Diese Mönche, die frei von der Regung des Begehrens (taṇhāejā) und somit regungslos (anejā) sind, wandern mit ungehindertem Gang in den vier Himmelsrichtungen, nachdem sie den Indra-Pfeiler herausgerissen und gänzlich entwurzelt haben. „Rein“ (suddhā) bedeutet frei von trübenden Befleckungen (nirupakkilesā). „Makellos“ (vimalā) bedeutet frei von Schmutz (nimmalā); dies ist nur ein Synonym für dasselbe Wort. „Durch den Sehenden“ (cakkhumatā) meint durch denjenigen, der das Auge besitzt, nämlich die die fünf Arten von Augen. „Gut gezähmt“ (sudantā) meint gezähmt sowohl hinsichtlich des Sehorgans als auch des Hörorgans, des Riechorgans, des Geschmackorgans, des Körperorgans und des Denkorgans. „Junge Nāgas“ (susunāgā) meint junge Edle (taruṇanāgā). Hierbei ist die Wortbedeutung: Sie gehen nicht aufgrund von Vorliebe (chanda) usw. [auf Abwege], darum sind sie „Nāgas“; sie kehren nicht zu den durch die jeweiligen Pfade überwundenen Befleckungen zurück, darum sind sie „Nāgas“; sie begehen keinerlei Verfehlungen (āgu), darum sind sie „Nāgas“. Dies ist hier die Zusammenfassung; die ausführliche Darstellung ist jedoch auf jene Weise zu verstehen, wie sie im Mahāniddesa dargelegt ist.

අපිච –

Und ferner:

‘‘ආගුං න කරොති කිඤ්චි ලොකෙ,සබ්බසංයොග විසජ්ජ බන්ධනානි;

සබ්බත්ථ න සජ්ජතී විමුත්තො,නාගො තාදි පවුච්චතෙ තථත්තා’’ති. –

„Er begeht keinerlei Verfehlung in der Welt, hat alle Fesseln und Bindungen abgelegt; überall haftet er nicht mehr, der Befreite, ein solcher wird wegen dieses So-Seins als ‚Nāga‘ bezeichnet.“

එවමෙත්ථ අත්ථො වෙදිතබ්බො. සුසුනාගාති සුසූ නාගා, සුසුනාගභාවසම්පත්තිං පත්තාති අත්ථො. තෙ එවරූපෙ අනුත්තරෙන යොග්ගාචරියෙන දමිතෙ තරුණනාගෙ දස්සනාය ආගතම්හ භගවාති. සොපි ගන්ත්වා යථාඨානෙයෙව අට්ඨාසි.

So ist die Bedeutung hierbei zu verstehen. „Susunāgā“ meint junge Nāgas; die Bedeutung ist: jene, die die Vollkommenheit des Zustands eines jungen Nāga [die Arahantschaft in jungen Jahren] erlangt haben. „Wir sind gekommen, o Erhabener, um diese so beschaffenen jungen Nāgas zu sehen, die von dem unübertrefflichen Wagenlenker gezähmt wurden“ – dies ist der Sinn. Auch dieser ging und stellte sich an seinen angestammten Platz.

අථ චතුත්ථො වුත්තනයෙනෙව ආගන්ත්වා අභාසි. තත්ථ ගතාසෙති නිබ්බෙමතිකසරණගමනෙන ගතා. සොපි ගන්ත්වා යථාඨානෙයෙව අට්ඨාසීති. සත්තමං.

Danach kam der vierte Brahma auf dieselbe Weise wie bereits erwähnt und sprach. Darin bedeutet „Zuflucht Genommene“ (gatāse): jene, die mittels der zweifelsfreien überweltlichen Zufluchtnahme Zuflucht genommen haben. Auch dieser ging und stellte sich an seinen angestammten Platz. [Damit endet das] siebte [Sutta].

8. සකලිකසුත්තවණ්ණනා

8. Erklärung des Sakalika-Sutta (Erklärung des Suttas über den Steinsplitter)

38. අට්ඨමෙ මද්දකුච්ඡිස්මින්ති එවංනාමකෙ උය්‍යානෙ. තඤ්හි අජාතසත්තුම්හි කුච්ඡිගතෙ තස්ස මාතරා – ‘‘අයං මය්හං කුච්ඡිගතො ගබ්භො රඤ්ඤො සත්තු භවිස්සති. කිං මෙ ඉමිනා’’ති? ගබ්භපාතනත්ථං කුච්ඡි මද්දාපිතා. තස්මා ‘‘මද්දකුච්ඡී’’ති සඞ්ඛං ගතං. මිගානං පන අභයවාසත්ථාය දින්නත්තා මිගදායොති වුච්චති.

38. Im achten [Sutta] bedeutet „in Maddakucchi“ (maddakucchismiṃ): in dem so benannten Park. Denn als Ajātasattu im Mutterleib war, dachte seine Mutter: „Diese in meinem Leib befindliche Frucht wird der Feind des Königs sein. Was nützt mir diese?“ Und sie ließ ihren Leib pressen, um eine Fehlgeburt herbeizuführen. Daher erhielt er die Bezeichnung „Maddakucchi“ (gepresster Bauch). Weil er aber den Tieren als sichere Zufluchtsstätte gegeben wurde, wird er „Wildpark“ (migadāya) genannt.

තෙන ඛො පන සමයෙනාති එත්ථ අයං අනුපුබ්බිකථා – දෙවදත්තො හි අජාතසත්තුං නිස්සාය ධනුග්ගහෙ ච ධනපාලකඤ්ච පයොජෙත්වාපි තථාගතස්ස [Pg.74] ජීවිතන්තරායං කාතුං අසක්කොන්තො ‘‘සහත්ථෙනෙව මාරෙස්සාමී’’ති ගිජ්ඣකූටපබ්බතං අභිරුහිත්වා මහන්තං කූටාගාරප්පමාණං සිලං උක්ඛිපිත්වා, ‘‘සමණො ගොතමො චුණ්ණවිචුණ්ණො හොතූ’’ති පවිජ්ඣි. මහාථාමවා කිරෙස පඤ්චන්නං හත්ථීනං බලං ධාරෙති. අට්ඨානං ඛො පනෙතං, යං බුද්ධානං පරූපක්කමෙන ජීවිතන්තරායො භවෙය්‍යාති තං තථාගතස්ස සරීරාභිමුඛං ආගච්ඡන්තං ආකාසෙ අඤ්ඤා සිලා උට්ඨහිත්වා සම්පටිච්ඡි. ද්වින්නං සිලානං සම්පහාරෙන මහන්තො පාසාණස්ස සකලිකා උට්ඨහිත්වා භගවතො පිට්ඨිපාදපරියන්තං අභිහනි, පාදො මහාඵරසුනා පහතො විය සමුග්ගතලොහිතෙන ලාඛාරසමක්ඛිතො විය අහොසි. භගවා උද්ධං උල්ලොකෙත්වා දෙවදත්තං එතදවොච – ‘‘බහු තයා මොඝපුරිස, අපුඤ්ඤං පසුතං, යො ත්වං පදුට්ඨචිත්තො වධකචිත්තො තථාගතස්ස ලොහිතං උප්පාදෙසී’’ති. තතො පට්ඨාය භගවතො අඵාසු ජාතං. භික්ඛූ චින්තයිංසු – ‘‘අයං විහාරො උජ්ජඞ්ගලො විසමො, බහූනං ඛත්තියාදීනඤ්චෙව පබ්බජිතානඤ්ච අනොකාසො’’ති. තෙ තථාගතං මඤ්චසිවිකාය ආදාය මද්දකුච්ඡිං නයිංසු. තෙන වුත්තං – ‘‘තෙන ඛො පන සමයෙන භගවතො පාදො සකලිකාය ඛතො හොතී’’ති.

Zu den Worten „Zu jener Zeit nun“ (tena kho pana samayena) gibt es folgende Vorgeschichte: Devadatta nämlich stützte sich auf Ajātasattu und sandte Bogenschützen sowie den Elefanten Dhanapālaka aus, doch da er dennoch das Leben des Tathāgata nicht gefährden konnte, dachte er: „Ich werde ihn mit meiner eigenen Hand töten.“ Er bestieg den Geiergipfel-Berg (gijjhakūṭapabbata), hob einen riesigen Stein von der Größe des Dachfirsts eines Palastes empor und schleuderte ihn hinab, indem er dachte: „Der Einsiedler Gotama soll in Stücke zermalmt werden!“ Dieser [Devadatta] war angeblich von großer Kraft und besaß die Stärke von [der Kraft von] fünf Elefanten. Da es jedoch unmöglich ist, dass das Leben eines Buddhas durch das Bestreben eines anderen gefährdet wird, erhoben sich andere Steine in der Luft und fingen den auf den Körper des Tathāgata herabstürzenden Stein ab. Durch den Zusammenprall der beiden Steine splitterte ein großer Steinsplitter ab und traf den Fußrücken des Erhabenen. Sein Fuß war wie von einer großen Axt getroffen; durch das hervorquellende Blut sah er aus wie mit flüssigem Lack bestrichen. Der Erhabene blickte nach oben und sprach zu Devadatta: „Viel Unheilsames, du törichter Mensch, hast du angehäuft, da du mit böswilligem Geist und in Tötungsabsicht das Blut des Tathāgata vergossen hast.“ Von da an entstand beim Erhabenen ein körperliches Unbehagen. Die Mönche dachten: „Dieses Kloster liegt auf unebenem, rauhem Gelände; es ist kein geeigneter Ort für die vielen Adligen usw. sowie für die Ordinierten.“ Sie nahmen den Tathāgata auf einer Tragbahre und brachten ihn nach Maddakucchi. Daher heißt es: „Zu jener Zeit nun war der Fuß des Erhabenen durch einen Steinsplitter verletzt.“

භුසාති බලවතියො. සුදන්ති නිපාතමත්තං. දුක්ඛන්ති සුඛපටික්ඛෙපො. තිබ්බාති බහලා. ඛරාති ඵරුසා. කටුකාති තිඛිණා. අසාතාති අමධුරා. න තාසු මනො අප්පෙති, න තා මනං අප්පායන්ති වඩ්ඪෙන්තීති අමනාපා. සතො සම්පජානොති වෙදනාධිවාසනසතිසම්පජඤ්ඤෙන සමන්නාගතො හුත්වා. අවිහඤ්ඤමානොති අපීළියමානො, සම්පරිවත්තසායිතාය වෙදනානං වසං අගච්ඡන්තො.

„Heftig“ (bhusā) bedeutet stark. „Sudaṃ“ ist bloß eine Partikel. „Leidvoll“ (dukkhaṃ) ist die Verneinung des Angenehmen. „Stechend“ (tibbā) bedeutet intensiv. „Rauh“ (kharā) bedeutet schroff. „Bitter“ (kaṭukā) bedeutet scharf. „Unangenehm“ (asātā) bedeutet unliebsam. Weil der Geist sich ihnen nicht hingibt und sie den Geist nicht erfreuen oder nähren, werden sie als „missfällig“ (amanāpā) bezeichnet. „Achtsam und klar bewusst“ (sato sampajāno) bedeutet: ausgestattet mit Achtsamkeit und klarer Wissensklarheit, um die Gefühle zu ertragen. „Unbedrängt“ (avihaññamāno) bedeutet ungequält, indem er sich nicht unruhig hin- und herwälzt und nicht unter die Gewalt der Gefühle gerät.

සීහසෙය්‍යන්ති එත්ථ කාමභොගිසෙය්‍යා, පෙතසෙය්‍යා, සීහසෙය්‍යා, තථාගතසෙය්‍යාති චතස්සො සෙය්‍යා. තත්ථ ‘‘යෙභුය්‍යෙන, භික්ඛවෙ, කාමභොගී සත්තා වාමෙන පස්සෙන සෙන්තී’’ති අයං කාමභොගිසෙය්‍යා. තෙසු හි යෙභුය්‍යෙන දක්ඛිණපස්සෙන සයානො නාම නත්ථි. ‘‘යෙභුය්‍යෙන, භික්ඛවෙ, පෙතා උත්තානා සෙන්තී’’ති අයං පෙතසෙය්‍යා. අප්පමංසලොහිතත්තා හි අට්ඨිසඞ්ඝාටජටිතා එකෙන පස්සෙන සයිතුං න සක්කොන්ති, උත්තානාව සෙන්ති. ‘‘යෙභුය්‍යෙන, භික්ඛවෙ, සීහො මිගරාජා නඞ්ගුට්ඨං අන්තරසත්ථිම්හි අනුපක්ඛිපිත්වා දක්ඛිණෙන පස්සෙන සෙතී’’ති අයං සීහසෙය්‍යා. තෙජුස්සදත්තා [Pg.75] හි සීහො මිගරාජා ද්වෙ පුරිමපාදෙ එකස්මිං, ‘පච්ඡිමපාදෙ එකස්මිං ඨානෙ ඨපෙත්වා නඞ්ගුට්ඨං අන්තරසත්ථිම්හි පක්ඛිපිත්වා පුරිමපාදපච්ඡිමපාදනඞ්ගුට්ඨානං ඨිතොකාසං සල්ලක්ඛෙත්වා ද්වින්නං පුරිමපාදානං මත්ථකෙ සීසං ඨපෙත්වා සයති, දිවසම්පි සයිත්වා පබුජ්ඣමානො න උත්‍රසන්තො පබුජ්ඣති, සීසං පන උක්ඛිපිත්වා පුරිමපාදාදීනං ඨිතොකාසං සල්ලක්ඛෙති’. සචෙ කිඤ්චි ඨානං විජහිත්වා ඨිතං හොති, ‘‘නයිදං තුය්හං ජාතියා, න සූරභාවස්ස අනුරූප’’න්ති අනත්තමනො හුත්වා තත්ථෙව සයති, න ගොචරාය පක්කමති. අවිජහිත්වා ඨිතෙ පන ‘‘තුය්හං ජාතියා ච සූරභාවස්ස ච අනුරූපමිද’’න්ති හට්ඨතුට්ඨො උට්ඨාය සීහවිජම්භිතං විජම්භිත්වා කෙසරභාරං විධුනිත්වා තික්ඛත්තුං සීහනාදං නදිත්වා ගොචරාය පක්කමති. චතුත්ථජ්ඣානසෙය්‍යා පන ‘‘තථාගතසෙය්‍යා’’ති වුච්චති. තාසු ඉධ සීහසෙය්‍යා ආගතා. අයඤ්හි තෙජුස්සදඉරියාපථත්තා උත්තමසෙය්‍යා නාම.

Unter den Worten „Löwenliege“ (sīhaseyyā) versteht man hier vier Arten des Liegens (seyyā): das Liegen der Sinnengenießer (kāmabhogīseyyā), das Liegen der Geister (petaseyyā), das Liegen des Löwen (sīhaseyyā) und das Liegen des Tathāgata (tathāgataseyyā). Darunter ist „Meistens, ihr Mönche, schlafen die dem Sinnesgenuss hingegebenen Wesen auf der linken Seite“ das Liegen der Sinnengenießer. Unter ihnen gibt es nämlich zumeist niemanden, der auf der rechten Seite liegt. „Meistens, ihr Mönche, schlafen die Geister (petā) auf dem Rücken“ ist das Liegen der Geister. Denn weil sie wenig Fleisch und Blut haben und ihr Skelett eng zusammengefügt ist, können sie nicht auf einer Seite liegen; sie schlafen nur auf dem Rücken ausgestreckt. „Meistens, ihr Mönche, schläft der Löwe, der König der Tiere, auf der rechten Seite, nachdem er seinen Schwanz zwischen die Schenkel gelegt hat“ ist das Liegen des Löwen. Denn aufgrund seiner überlegenen Kraft legt der Löwe, der König der Tiere, die beiden Vorderpfoten an eine Stelle und die Hinterpfoten an eine Stelle, schiebt den Schwanz zwischen die Oberschenkel, prüft die genaue Position von Vorderpfoten, Hinterpfoten und Schwanz und schläft, indem er den Kopf auf die beiden Vorderpfoten legt. Auch wenn er den ganzen Tag geschlafen hat, erwacht er beim Aufwachen ohne Erschrecken. Er hebt jedoch den Kopf und prüft die Position der Vorderpfoten und der anderen Glieder. Wenn sich irgendetwas aus seiner Position verschoben hat, denkt er unzufrieden: „Das ist weder deiner Geburt noch deinem Mut angemessen!“, schläft gleich wieder an Ort und Stelle ein und geht nicht auf Beutejagd. Wenn sich die Glieder jedoch unverschoben in ihrer Position befinden, denkt er hocherfreut: „Dies ist deiner Geburt und deinem Mut angemessen!“, steht auf, dehnt sich nach Löwenart, schüttelt seine Mähne, brüllt dreimal das Löwenbrüllen und bricht zur Beutejagd auf. Das Verweilen im vierten Jhana wird jedoch als „das Liegen des Tathāgata“ bezeichnet. Unter diesen ist hier die „Löwenliege“ gemeint. Diese gilt nämlich aufgrund der machtvollen Haltung als die edelste Art des Liegens.

පාදෙ පාදන්ති දක්ඛිණපාදෙ වාමපාදං. අච්චාධායාති අතිආධාය, ඊසකං අතික්කම්ම ඨපෙත්වා. ගොප්ඵකෙන හි ගොප්ඵකෙ ජාණුනා වා ජාණුම්හි සඞ්ඝට්ටියමානෙ අභිණ්හං වෙදනා උප්පජ්ජති, චිත්තං එකග්ගං න හොති, සෙය්‍යා අඵාසුකා හොති. යථා න සඞ්ඝට්ටෙති, එවං අතික්කම්ම ඨපිතෙ වෙදනා නුප්පජ්ජති, චිත්තං එකග්ගං හොති, සෙය්‍යා ඵාසු හොති. තස්මා එවං නිපජ්ජි. සතො සම්පජානොති සයනපරිග්ගාහකසතිසම්පජඤ්ඤෙන සමන්නාගතො. ‘‘උට්ඨානසඤ්ඤ’’න්ති පනෙත්ථ න වුත්තං, ගිලානසෙය්‍යා හෙසා තථාගතස්ස.

„‚Einen Fuß auf den anderen‘ (pāde pādaṃ) bedeutet: den linken Fuß auf den rechten Fuß. ‚Übereinandergelegt‘ (accādhāya) bedeutet: leicht darübergelegt, indem man ihn ein wenig verschoben platziert. Denn wenn Knöchel an Knöchel oder Knie an Knie reibt, entsteht beständiger Schmerz, der Geist wird nicht einspitzig konzentriert und das Liegen ist unbequem. Wenn man sie so platziert, dass sie sich nicht berühren, indem man sie etwas verschiebt, entsteht kein Schmerz, der Geist wird konzentriert und das Liegen ist angenehm. Daher legte er sich so nieder. ‚Achtsam und wissensklar‘ (sato sampajāno) bedeutet: ausgestattet mit der Achtsamkeit und Wissensklarheit, die das Liegen aufrechterhält. ‚Die Wahrnehmung des Aufstehens‘ (uṭṭhānasaññā) wird hierbei jedoch nicht erwähnt, da dies das Krankheitslager des Tathāgata war.“

සත්තසතාති ඉමස්මිං සුත්තෙ සබ්බාපි තා දෙවතා ගිලානසෙය්‍යට්ඨානං ආගතා. උදානං උදානෙසීති ගිලානසෙය්‍යං ආගතානං දොමනස්සෙන භවිතබ්බං සියා. ඉමාසං පන තථාගතස්ස වෙදනාධිවාසනං දිස්වා, ‘‘අහො බුද්ධානං මහානුභාවතා! එවරූපාසු නාම වෙදනාසු වත්තමානාසු විකාරමත්තම්පි නත්ථි, සිරීසයනෙ අලඞ්කරිත්වා ඨපිතසුවණ්ණරූපකං විය අනිඤ්ජමානෙන කායෙන නිපන්නො, ඉදානිස්ස අධිකතරං මුඛවණ්ණො විරොචති, ආභාසම්පන්නො පුණ්ණචන්දො විය සම්පති විකසිතං විය ච අරවින්දං අස්ස මුඛං සොභති, කායෙපි වණ්ණායතනං ඉදානි සුසම්මට්ඨකඤ්චනං විය විප්පසීදතී’’ති උදානං උදපාදි.

„‚Siebenhundert‘ (sattasatā) bedeutet: In dieser Lehrrede kamen all diese Gottheiten zum Ort des Krankheitslagers. ‚Er stieß einen feierlichen Ausruf aus‘ (udānaṃ udānesi): Bei jenen, die zum Krankheitslager kamen, hätte Kummer herrschen müssen. Doch als sie das Erdulden der Schmerzen durch den Tathāgata sahen, entstand folgender feierlicher Ausruf: ‚O, wie großartig ist die überragende Macht der Buddhas! Selbst wenn solche Schmerzen gegenwärtig sind, gibt es nicht die geringste körperliche Veränderung. Er liegt mit unbewegtem Körper da, gleich einer goldenen Statue, die geschmückt auf einem Prachtbett aufgestellt ist. Jetzt strahlt seine Gesichtsfarbe noch weitaus mehr; sein Antlitz glänzt wie der strahlende Vollmond oder wie ein gerade erblühter Lotus, und auch das Erscheinungsbild seines Körpers leuchtet jetzt so rein wie fein poliertes Gold!‘“

නාගො [Pg.76] වත භොති, එත්ථ භොති ධම්මාලපනං. බලවන්තට්ඨෙන නාගො. නාගවතාති නාගභාවෙන. සීහො වතාතිආදීසු අසන්තාසනට්ඨෙන සීහො. බ්‍යත්තපරිචයට්ඨෙන කාරණාකාරණජානනෙන වා ආජානීයො. අප්පටිසමට්ඨෙන නිසභො. ගවසතජෙට්ඨකො හි උසභො, ගවසහස්සජෙට්ඨකො වසභො, ගවසතසහස්සජෙට්ඨකො නිසභොති වුච්චති. භගවා පන අප්පටිසමට්ඨෙන ආසභං ඨානං පටිජානාති. තෙනෙවත්ථෙන ඉධ ‘‘නිසභො’’ති වුත්තො. ධුරවාහට්ඨෙන ධොරය්හො. නිබ්බිසෙවනට්ඨෙන දන්තො.

„‚Ein edler Elefant (Nāga) wahrlich, o Herr!‘ – hierbei ist ‚Herr‘ (bho) eine ehrfürchtige Anrede. Wegen seiner Stärke wird er ‚Nāga‘ genannt. ‚Wie ein Nāga‘ (nāgavatā) bedeutet: im Zustand eines edlen Elefanten. In Passagen wie ‚ein Löwe wahrlich‘ (sīho vata) wird er wegen seiner Furchtlosigkeit ‚Löwe‘ (sīho) genannt. ‚Ein edles Ross‘ (ājānīya) wird er genannt wegen seiner Vertrautheit und Geschicklichkeit oder weil er das Angemessene vom Unangemessenen unterscheidet. ‚Ein Leitstier‘ (nisabha) wird er genannt, weil er unvergleichlich ist. Denn der Anführer von hundert Rindern wird ‚usabha‘ genannt, der Anführer von tausend Rindern ‚vasabha‘, und der Anführer von hunderttausend Rindern wird ‚nisabha‘ genannt. Der Erhabene beansprucht für sich die unvergleichliche, höchste Stellung (āsabha). Aus eben diesem Grund wird er hier als ‚nisabha‘ bezeichnet. ‚Ein Lastträger‘ (dhorayha) wird er genannt, weil er die Last trägt. ‚Gezähmt‘ (danto) wird er genannt, da er frei von jeglicher Verunreinigung (Anhaftung) ist.“

පස්සාති අනියමිතාණත්ති. සමාධින්ති අරහත්තඵලසමාධිං. සුවිමුත්තන්ති ඵලවිමුත්තියා සුවිමුත්තං. රාගානුගතං පන චිත්තං අභිනතං නාම හොති, දොසානුගතං අපනතං. තදුභයපටික්ඛෙපෙන න චාභිනතං න චාපනතන්ති ආහ. න ච සසඞ්ඛාරනිග්ගය්හවාරිතගතන්ති න සසඞ්ඛාරෙන සප්පයොගෙන කිලෙසෙ නිග්ගහෙත්වා වාරිතවතං, කිලෙසානං පන ඡින්නත්තා වතං ඵලසමාධිනා සමාහිතන්ති අත්ථො. අතික්කමිතබ්බන්ති විහෙඨෙතබ්බං ඝට්ටෙතබ්බං. අදස්සනාති අඤ්ඤාණා. අඤ්ඤාණී හි අන්ධබාලොව එවරූපෙ සත්ථරි අපරජ්ඣෙය්‍යාති දෙවදත්තං ඝට්ටයමානා වදන්ති.

„‚Siehe!‘ (passa) ist eine unbestimmte Aufforderung. ‚Samādhi‘ bezieht sich auf die Konzentration der Frucht der Arhatschaft (arahattaphalasamādhi). ‚Vollkommen befreit‘ (suvimutta) bedeutet: durch die Befreiung der Frucht vollkommen befreit. Ein Geist, der von Gier beeinflusst ist, wird ‚hinneigend‘ (abhinata) genannt; ein Geist, der von Hass beeinflusst ist, wird ‚wegneigend‘ (apanata) genannt. Indem beide Zustände zurückgewiesen werden, heißt es: ‚weder hinneigend noch wegneigend‘. ‚Und sein Zustand ist nicht durch gewaltsame Unterdrückung gezügelt‘ (na ca sasaṅkhāraniggayhavāritagataṃ) bedeutet: Es ist nicht so, dass er die Befleckungen durch bewusste Anstrengung unterdrücken und im Zaum halten müsste; vielmehr ist sein Verhalten, weil alle Befleckungen gänzlich vernichtet sind, durch die Konzentration der Frucht fest verankert. ‚Zu überschreiten‘ (atikkamitabba) bedeutet: zu schädigen oder anzugreifen. ‚Die Nicht-Sehenden‘ (adassanā) sind die Unwissenden. Denn nur ein Unwissender, ein blinder Tor, würde sich an einem solchen Lehrer vergehen – so sprachen sie, um Devadatta zu tadeln.“

පඤ්චවෙදාති ඉතිහාසපඤ්චමානං වෙදානං ධාරකා. සතං සමන්ති වස්සසතං. තපස්සීති තපනිස්සිතකා හුත්වා. චරන්ති චරන්තා. න සම්මාවිමුත්තන්ති සචෙපි එවරූපා බ්‍රාහ්මණා වස්සසතං චරන්ති, චිත්තඤ්ච නෙසං සම්මා විමුත්තං න හොති. හීනත්තරූපා න පාරං ගමා තෙති හීනත්තසභාවා තෙ නිබ්බානඞ්ගමා න හොන්ති. ‘‘හීනත්ථරූපා’’තිපි පාඨො, හීනත්ථජාතිකා පරිහීනත්ථාති අත්ථො. තණ්හාධිපන්නාති තණ්හාය අජ්ඣොත්ථටා. වතසීලබද්ධාති අජවතකුක්කුරවතාදීහි ච වතෙහි තාදිසෙහෙව ච සීලෙහි බද්ධා. ලූඛං තපන්ති පඤ්චාතපතාපනං කණ්ටකසෙය්‍යාදිකං තපං. ඉදානි සා දෙවතා සාසනස්ස නිය්‍යානිකභාවං කථෙන්තී න මානකාමස්සාතිආදිමාහ. තං වුත්තත්ථමෙවාති. අට්ඨමං.

„‚Die Phasen der fünf Veden‘ (pañcavedā) bezieht sich auf jene, die die Veden bewahren, von denen die historischen Abhandlungen (Itihāsa) das fünfte Werk sind. ‚Hundert Jahre lang‘ (sataṃ samaṃ) bedeutet: ein ganzes Jahrhundert lang. ‚Asketen‘ (tapassī) bedeutet: ein Leben der Selbstkasteiung führend. ‚Sie wandeln‘ (caranti) bedeutet: sie praktizieren. ‚Nicht vollkommen befreit‘ (na sammāvimutta) bedeutet: Selbst wenn solche Brahmanen hundert Jahre lang praktizieren, ist ihr Geist nicht vollkommen befreit. ‚Von niederer Natur gelangen sie nicht ans jenseitige Ufer‘ (hīnattarūpā na pāraṃ gamā te) bedeutet: Aufgrund ihres niederen Wesens gelangen sie nicht zum Nibbāna. Es gibt auch die Lesart ‚hīnattharūpā‘, was ‚von niederem Stand‘ oder ‚des wahren Nutzens beraubt‘ bedeutet. ‚Vom Begehren überwältigt‘ (taṇhādhipannā) bedeutet: von Gier beherrscht. ‚An Gelübde und Sittenregeln gebunden‘ (vatasīlabaddhā) bedeutet: gebunden an extreme Pflichten wie das Ziegen- oder das Hunde-Gelübde und ähnliche Verhaltensregeln. ‚Raue Kasteiung‘ (lūkhaṃ tapaṃ) bezieht sich auf schmerzhafte Praktiken wie das Fünf-Feuer-Kasteien, das Liegen auf einem Dornenbett und ähnliches. Nun verkündete jene Gottheit die erlösende Natur der Lehre und sprach: ‚Nicht für einen, der nach Ansehen strebt‘ (na mānakāmassa) usw. Dies hat die bereits erklärte Bedeutung. Das achte [Sutta].“

9. පඨමපජ්ජුන්නධීතුසුත්තවණ්ණනා

9. „Die Erklärung der ersten Lehrrede über die Tochter des Pajjunna.“

39. නවමෙ පජ්ජුන්නස්ස ධීතාති පජ්ජුන්නස්ස නාම වස්සවලාහකදෙවරඤ්ඤො චාතුමහාරාජිකස්ස ධීතා. අභිවන්දෙති භගවා තුම්හාකං පාදෙ [Pg.77] වන්දාමි. චක්ඛුමතාති පඤ්චහි චක්ඛූහි චක්ඛුමන්තෙන තථාගතෙන. ධම්මො අනුබුද්ධොති, ‘‘ඉදං මයා පුබ්බෙ පරෙසං සන්තිකෙ කෙවලං සුතංයෙව ආසී’’ති වදති. සාහං දානීති, සා අහං ඉදානි. සක්ඛි ජානාමීති, පටිවෙධවසෙන පච්චක්ඛමෙව ජානාමි. විගරහන්තාති, ‘‘හීනක්ඛරපදබ්‍යඤ්ජනො’’ති වා ‘‘අනිය්‍යානිකො’’ති වා එවං ගරහන්තා. රොරුවන්ති, ද්වෙ රොරුවා – ධූමරොරුවො ච ජාලරොරුවො ච. තත්ථ ධූමරොරුවො විසුං හොති, ජාලරොරුවොති පන අවීචිමහානිරයස්සෙවෙතං නාමං. තත්ථ හි සත්තා අග්ගිම්හි ජලන්තෙ ජලන්තෙ පුනප්පුනං රවං රවන්ති, තස්මා සො ‘‘රොරුවො’’ති වුච්චති. ඝොරන්ති දාරුණං. ඛන්තියා උපසමෙන උපෙතාති රුච්චිත්වා ඛමාපෙත්වා ගහණඛන්තියා ච රාගාදිඋපසමෙන ච උපෙතාති. නවමං.

39. „Im neunten [Sutta] bedeutet ‚die Tochter des Pajjunna‘ (pajjunnassa dhītā): die Tochter des Regenwolken-Götterkönigs namens Pajjunna aus dem Reich der Vier Großkönige. ‚Sie verehrt‘ (abhivandeti) bedeutet: ‚O Erhabener, ich verehre Eure Füße‘. ‚Vom Sehenden‘ (cakkhumatā) bedeutet: durch den Tathāgata, der mit den fünf Arten des Sehens (Augen) ausgestattet ist. ‚Die Lehre wurde erkannt‘ (dhammo anubuddho) – damit sagt sie: ‚Zuvor hatte ich dies in Gegenwart anderer lediglich vom Hörensagen vernommen‘. ‚Ich aber nun‘ (sāhaṃ dānī) bedeutet: ich selbst nun. ‚Ich erkenne es selbst‘ (sakkhi jānāmi) bedeutet: ich erkenne es unmittelbar kraft des Durchdringungs-Wissens (paṭivedha). ‚Tadelnd‘ (vigarahantā) bedeutet: sie verunglimpfend mit Worten wie ‚sie hat mangelhafte Worte und Silben‘ oder ‚sie führt nicht zur Befreiung‘. ‚Roruvanti‘ (sie stürzen in die Roruva-Hölle): Es gibt zwei Roruva-Höllen – die Rauch-Roruva (dhūmaroruva) und die Flammen-Roruva (jālaroruva). Davon liegt die Rauch-Roruva separat, während ‚Flammen-Roruva‘ ein Name für die große Avīci-Hölle ist. Denn dort schreien (ravanti) die Wesen immer wieder auf, während das Feuer lodert; darum wird sie ‚Roruva‘ genannt. ‚Schrecklich‘ (ghora) bedeutet grausam. ‚Ausgestattet mit Geduld und Beruhigung‘ (khantiyā upasamena upetā) bedeutet: Freude daran findend, Vergebung bewirkend und ausgestattet sowohl mit der Geduld des Erfassens (Erkenntnis-Geduld) als auch mit der Stillung von Gier und den anderen Befleckungen. Das neunte [Sutta].“

10. දුතියපජ්ජුන්නධීතුසුත්තවණ්ණනා

10. „Die Erklärung der zweiten Lehrrede über die Tochter des Pajjunna.“

40. දසමෙ ධම්මඤ්චාති ච සද්දෙන සඞ්ඝඤ්ච, ඉති තීණි රතනානි නමස්සමානා ඉධාගතාති වදති. අත්ථවතීති, අත්ථවතියො. බහුනාපි ඛො තන්ති යං ධම්මං සා අභාසි, තං ධම්මං බහුනාපි පරියායෙන අහං විභජෙය්‍යං. තාදිසො ධම්මොති, තාදිසො හි අයං භගවා ධම්මො, තංසණ්ඨිතො තප්පටිභාගො බහූහි පරියායෙහි විභජිතබ්බයුත්තකොති දස්සෙති. ලපයිස්සාමීති, කථයිස්සාමි. යාවතා මෙ මනසා පරියත්තන්ති යත්තකං මයා මනසා පරියාපුටං, තස්සත්ථං දිවසං අවත්වා මධුපටලං පීළෙන්තී විය මුහුත්තෙනෙව සංඛිත්තෙන කථෙස්සාමි. සෙසං උත්තානමෙවාති. දසමං.

40. „Im zehnten [Sutta] bezieht sich ‚und die Lehre‘ (dhammañca) durch das Wort ‚und‘ (ca) auch auf die Gemeinschaft (saṅgha); sie sagt somit, dass sie hierher gekommen ist, um die Drei Juwelen zu verehren. ‚Sinnvoll‘ (atthavatī) bedeutet: reich an weltlichem und überweltlichem Nutzen. ‚Obgleich es viel ist‘ (bahunāpi kho taṃ) bedeutet: Die Lehre, die sie verkündet hat, diese Lehre könnte ich auf vielerlei Weise im Detail erklären. ‚Eine solche Lehre ist dies‘ (tādiso dhammo) zeigt auf: Diese Lehre des Erhabenen ist von solcher Beschaffenheit, so strukturiert, dem entsprechend gestaltet und dazu geeignet, auf vielerlei Weise dargelegt zu werden. ‚Ich will es verkünden‘ (lapayissāmi) bedeutet: ich werde es darlegen. ‚Soweit ich es im Geist gelernt habe‘ (yāvatā me manasā pariyattaṃ) bedeutet: So viel von der Lehre, wie ich mir im Geiste eingeprägt habe, dessen Sinn werde ich – ohne den ganzen Tag damit zu verbringen – in nur einem kurzen Augenblick zusammenfassend darlegen, gleichsam als würde man eine Honigwabe auspressen. Der Rest ist leicht verständlich. Das zehnte [Sutta].“

සතුල්ලපකායිකවග්ගො චතුත්ථො.

„Das vierte Kapitel über die Schar derer, die gute Worte sprechen (Satullapakāyikavagga), ist abgeschlossen.“

5. ආදිත්තවග්ගො

5. „Das Kapitel über das Brennende (Ādittavagga)“

1. ආදිත්තසුත්තවණ්ණනා

1. „Die Erklärung der Lehrrede über das Brennende.“

41. ආදිත්තවග්ගස්ස පඨමෙ ජරාය මරණෙන චාති දෙසනාසීසමෙතං, රාගාදීහි පන එකාදසහි අග්ගීහි ලොකො ආදිත්තොව. දානෙනාති දානචෙතනාය. දින්නං හොති සුනීහතන්ති දානපුඤ්ඤචෙතනාහි දායකස්සෙව හොති ඝරසාමිකස්ස විය නීහතභණ්ඩකං, තෙනෙතං වුත්තං. චොරා හරන්තීති [Pg.78] අදින්නෙ භොගෙ චොරාපි හරන්ති රාජානොපි, අග්ගිපි ඩහති, ඨපිතට්ඨානෙපි නස්සන්ති. අන්තෙනාති මරණෙන. සරීරං සපරිග්ගහන්ති සරීරඤ්චෙව චොරාදීනං වසෙන අවිනට්ඨභොගෙ ච. සග්ගමුපෙතීති වෙස්සන්තරමහාරාජාදයො විය සග්ගෙ නිබ්බත්තතීති. පඨමං.

41. Im ersten Sutta des Ādittavagga ist der Ausdruck „durch Alter und Tod“ das Hauptthema der Lehrdarlegung. In Wahrheit jedoch ist die Welt von den elf Feuern wie Gier usw. entflammt. „Durch Geben“ bedeutet durch die Absicht des Gebens. „Was gegeben ist, ist gut fortgebracht“: Denn wie gerettetes Gut aus einem brennenden Haus dem Nutzen des Hausherrn dient, ebenso dient die heilsame Absicht des Spendens allein dem Nutzen des Spenders; deshalb wurde dies gesagt. „Diebe rauben es“ bedeutet: Ungegebenen Reichtum rauben sowohl Diebe als auch Könige, auch das Feuer verbrennt ihn, und selbst am Aufbewahrungsort geht er verloren. „Am Ende“ bedeutet durch den Tod. „Den Körper mitsamt dem Besitz“ bezieht sich auf den Körper selbst und auf den unzerstörten Besitz, der nicht in die Hände von Dieben usw. gefallen ist. „Geht in den Himmel ein“ bedeutet: Man wird im Himmel wiedergeboren, so wie der große König Vessantara und andere. Das Erste.

2. කිංදදසුත්තවණ්ණනා

2. Die Erklärung des Kiṃdada-Sutta.

42. දුතියෙ අන්නදොති යස්මා අතිබලවාපි ද්වෙ තීණි භත්තානි අභුත්වා උට්ඨාතුං න සක්කොති, භුත්වා පන දුබ්බලොපි හුත්වා බලසම්පන්නො හොති, තස්මා ‘‘අන්නදො බලදො’’ති ආහ. වත්ථදොති යස්මා සුරූපොපි දුච්චොළො වා අචොළො වා විරූපො හොති ඔහීළිතො දුද්දසිකො, වත්ථච්ඡන්නො දෙවපුත්තො විය සොභති, තස්මා ‘‘වත්ථදො හොති වණ්ණදො’’ති ආහ. යානදොති හත්ථියානාදීනං දායකො. තෙසු පන –

42. Im zweiten Sutta: „Der Geber von Nahrung“: Weil selbst ein sehr starker Mensch, wenn er zwei oder drei Mahlzeiten lang nichts gegessen hat, nicht aufstehen kann, aber nach dem Essen, selbst wenn er schwach war, voller Kraft wird, deshalb sagte er: „Wer Nahrung gibt, gibt Kraft“. „Der Geber von Kleidung“: Weil selbst ein gutaussehender Mensch, wenn er schlecht gekleidet oder nackt ist, hässlich, verachtet und unansehnlich wird, aber mit Kleidung bedeckt wie ein Göttersohn glänzt, deshalb sagte er: „Wer Kleidung gibt, gibt Schönheit“. „Der Geber eines Fahrzeugs“ ist der Spender von Elefantenfahrzeugen usw. Unter diesen aber:

‘‘න හත්ථියානං සමණස්ස කප්පති,න අස්සයානං, න රථෙන යාතුං;

ඉදඤ්ච යානං සමණස්ස කප්පති,උපාහනා රක්ඛතො සීලඛන්ධ’’න්ති.

„Für einen Asketen schickt es sich nicht, auf einem Elefanten, einem Pferd oder einem Wagen zu reisen. Doch dieses Fahrzeug ist für einen Asketen erlaubt: Sandalen für jemanden, der die Tugendregeln hütet.“

තස්මා ඡත්තුපාහනකත්තරයට්ඨිමඤ්චපීඨානං දායකො, යො ච මග්ගං සොධෙති, නිස්සෙණිං කරොති, සෙතුං කරොති, නාවං පටියාදෙති, සබ්බොපි යානදොව හොති. සුඛදො හොතීති යානස්ස සුඛාවහනතො සුඛදො නාම හොති. චක්ඛුදොති අන්ධකාරෙ චක්ඛුමන්තානම්පි රූපදස්සනාභාවතො දීපදො චක්ඛුදො නාම හොති, අනුරුද්ධත්ථෙරො විය දිබ්බචක්ඛු සම්පදම්පි ලභති.

Daher ist der Spender von Schirm, Sandalen, Wanderstab, Bett und Stuhl, sowie wer den Weg ebnet, eine Leiter baut, eine Brücke errichtet oder ein Boot bereitstellt, ganz und gar ein „Geber eines Fahrzeugs“. „Er ist ein Geber von Glück“: Da ein Fahrzeug Wohlbefinden bringt, wird er „Geber von Glück“ genannt. „Der Geber von Sehkraft“: Da selbst Menschen mit Sehkraft in der Dunkelheit keine Formen sehen können, wird der Geber einer Lampe als „Geber von Sehkraft“ bezeichnet; wie der Ehrwürdige Elder Anuruddha erlangt er auch die Vollkommenheit des himmlischen Auges.

සබ්බදදො හොතීති සබ්බෙසංයෙව බලාදීනං දායකො හොති. ද්වෙ තයො ගාමෙ පිණ්ඩාය චරිත්වා කිඤ්චි අලද්ධා ආගතස්සාපි සීතලාය පොක්ඛරණියා න්හායිත්වා පතිස්සයං පවිසිත්වා මුහුත්තං මඤ්චෙ නිපජ්ජිත්වා උට්ඨාය නිසින්නස්ස හි කායෙ බලං ආහරිත්වා පක්ඛිත්තං විය හොති. බහි විචරන්තස්ස ච කායෙ වණ්ණායතනං වාතාතපෙහි ඣායති, පතිස්සයං පවිසිත්වා ද්වාරං පිධාය මුහුත්තං නිපන්නස්ස ච විසභාගසන්තති වූපසම්මති, සභාගසන්තති ඔක්කමති, වණ්ණායතනං ආහරිත්වා පක්ඛිත්තං [Pg.79] විය හොති. බහි විචරන්තස්ස පාදෙ කණ්ටකො විජ්ඣති, ඛාණු පහරති, සරීසපාදිපරිස්සයො චෙව චොරභයඤ්ච උප්පජ්ජති, පතිස්සයං පවිසිත්වා ද්වාරං පිධාය නිපන්නස්ස සබ්බෙතෙ පරිස්සයා න හොන්ති, ධම්මං සජ්ඣායන්තස්ස ධම්මපීතිසුඛං, කම්මට්ඨානං මනසිකරොන්තස්ස උපසමසුඛං උප්පජ්ජති. තථා බහි විචරන්තස්ස ච සෙදා මුච්චන්ති, අක්ඛීනි ඵන්දන්ති, සෙනාසනං පවිසනක්ඛණෙ කූපෙ ඔතිණ්ණො විය හොති, මඤ්චපීඨාදීනි න පඤ්ඤායන්ති. මුහුත්තං නිසින්නස්ස පන අක්ඛිපසාදො ආහරිත්වා පක්ඛිත්තො විය හොති, ද්වාරකවාටවාතපානමඤ්චපීඨාදීනි පඤ්ඤායන්ති. තෙන වුත්තං – ‘‘සො ච සබ්බදදො හොති, යො දදාති උපස්සය’’න්ති.

„Er ist ein Geber von allem“ bedeutet: Er ist ein Geber von allem wie Kraft usw. Denn wenn jemand nach dem Almosengang durch zwei oder drei Dörfer ohne etwas zu erhalten zurückgekehrt ist, sich in einem kühlen Teich badet, die Unterkunft betritt, sich für einen Moment auf ein Bett legt, aufsteht und sich hinsetzt, so ist es für seinen Körper, als ob Kraft herbeigeholt und hineingegossen worden wäre. Und beim Umherwandern im Freien verbrennt die körperliche Ausstrahlung durch Wind und Hitze; betritt er jedoch die Unterkunft, schließt die Tür und legt sich für einen Moment hin, so beruhigt sich die unharmonische Kontinuität (visabhāgasantati), die harmonische Kontinuität (sabhāgasantati) stellt sich ein, und es ist, als ob die körperliche Ausstrahlung herbeigeholt und hineingegossen worden wäre. Wer draußen umhergeht, dem sticht ein Dorn in den Fuß, er stößt an einen Baumstumpf, und es drohen Gefahren durch Kriechtiere sowie die Angst vor Dieben; für den aber, der die Unterkunft betritt, die Tür schließt und sich hinlegt, gibt es all diese Gefahren nicht. Dem, der die Lehre rezitiert, entsteht das von der Lehre getragene Glück der Verzückung (dhammapītisukha); dem, der das Meditationsobjekt geistig erwägt, entsteht das Glück des Friedens (upasamasukha). Ebenso tritt dem, der draußen umhergeht, der Schweiß aus, die Augen flimmern, und im Moment des Betretens der Wohnstätte ist ihm, als stiege er in eine Grube hinab; Bett, Stuhl usw. sind nicht zu erkennen. Wenn er aber einen Moment gesessen hat, ist es, als wäre die Sehkraft der Augen herbeigebracht und eingesetzt worden; Türflügel, Fenster, Bett, Stuhl usw. werden deutlich sichtbar. Deshalb wurde gesagt: „Und jener ist ein Geber von allem, der eine Unterkunft schenkt.“

අමතංදදො ච සො හොතීති පණීතභොජනස්ස පත්තං පූරෙන්තො විය අමරණදානං නාම දෙති. යො ධම්මමනුසාසතීති යො ධම්මං අනුසාසති, අට්ඨකථං කථෙති, පාළිං වාචෙති, පුච්ඡිතපඤ්හං විස්සජ්ජෙති, කම්මට්ඨානං ආචික්ඛති, ධම්මස්සවනං කරොති, සබ්බොපෙස ධම්මං අනුසාසති නාම. සබ්බදානානඤ්ච ඉදං ධම්මදානමෙව අග්ගන්ති වෙදිතබ්බං. වුත්තම්පි චෙතං –

„Und jener ist ein Geber des Todeslosen“ bedeutet: Wie einer, der die Almosenschale mit vorzüglicher Speise füllt, so gibt er die Gabe der Todeslosigkeit (Nibbāna). „Wer die Lehre lehrt“: Wer die Lehre anweist, den Kommentar vorträgt, den Pāli-Text lehrt, gestellte Fragen beantwortet, das Meditationsobjekt erklärt oder das Anhören der Lehre ermöglicht – all dies wird „die Lehre lehren“ genannt. Und man sollte wissen, dass unter allen Gaben diese Gabe der Lehre die allerhöchste ist. Und dies wurde auch gesagt:

‘‘සබ්බදානං ධම්මදානං ජිනාති,සබ්බරසං ධම්මරසො ජිනාති;

සබ්බරතිං ධම්මරති ජිනාති,තණ්හක්ඛයො සබ්බදුක්ඛං ජිනාතී’’ති. (ධ. ප. 354);

දුතියං;

„Das Geschenk der Lehre übertrifft jedes Geschenk; der Geschmack der Lehre übertrifft jeden Geschmack; die Freude an der Lehre übertrifft jede Freude; die Vernichtung des Begehrens besiegt alles Leiden.“ (Dhp. 354). Das Zweite.

3. අන්නසුත්තවණ්ණනා

3. Die Erklärung des Anna-Sutta.

43. තතියෙ අභිනන්දන්තීති පත්ථෙන්ති. භජතීති උපගච්ඡති, චිත්තගහපතිසීවලිත්ථෙරාදිකෙ විය පච්ඡතො අනුබන්ධති. තස්මාති යස්මා ඉධලොකෙ පරලොකෙ ච අන්නදායකමෙව අනුගච්ඡති, තස්මා. සෙසං උත්තානමෙවාති. තතියං.

43. Im dritten Sutta: „Sie erfreuen sich an“ bedeutet sie ersehnen es. „Er gesellt sich zu“ bedeutet er sucht auf; wie beim Hausvater Citta, dem Thera Sīvalī und anderen folgt es ihnen auf dem Fuße nach. „Darum“: Weil sowohl in dieser Welt als auch in der jenseitigen Welt das Verdienst dem Geber von Nahrung nachfolgt, darum. Der Rest ist leicht verständlich. Das Dritte.

4. එකමූලසුත්තවණ්ණනා

4. Die Erklärung des Ekamūla-Sutta.

44. චතුත්ථෙ එකමූලන්ති අවිජ්ජා තණ්හාය මූලං, තණ්හා අවිජ්ජාය. ඉධ පන තණ්හා අධිප්පෙතා. ද්වීහි සස්සතුච්ඡෙදදිට්ඨීහි ආවට්ටතීති ද්විරාවට්ටා. සා ච රාගාදීහි තීහි මලෙහි තිමලා. තත්‍රාස්සා මොහො සහජාතකොටියා [Pg.80] මලං හොති, රාගදොසා උපනිස්සයකොටියා. පඤ්ච පන කාමගුණා අස්සා පත්ථරණට්ඨානා, තෙසු සා පත්ථරතීති පඤ්චපත්ථරා. සා ච අපූරණීයට්ඨෙන සමුද්දො. අජ්ඣත්තිකබාහිරෙසු පනෙසා ද්වාදසායතනෙසු ආවට්ටති පරිවට්ටතීති ද්වාදසාවට්ටා. අපතිට්ඨට්ඨෙන පන පාතාලොති වුච්චතීති. එකමූලං…පෙ… පාතාලං, අතරි ඉසි, උත්තරි සමතික්කමීති අත්ථො. චතුත්ථං.

44. Im vierten Sutta: „Mit einer einzigen Wurzel“ bedeutet: Unwissenheit ist die Wurzel des Begehrens, und Begehren ist die Wurzel der Unwissenheit. Hier jedoch ist das Begehren gemeint. Weil es durch die beiden Ansichten des Eternalismus und des Annihilismus herumgewirbelt wird, heißt es „mit zweifachem Wirbel“. Und dieses hat drei Befleckungen durch die drei Makel wie Gier usw. Darin ist die Verblendung ein Makel durch die Art der gleichzeitig entstehenden Bedingung (sahajāta-paccaya), Gier und Hass durch die Art der entscheidenden Bedingung (upanissaya-paccaya). Die fünf Sinnensbereiche aber sind die Orte seiner Ausbreitung; weil es sich in diesen ausbreitet, heißt es „mit fünffacher Ausbreitung“. Und dieses Begehren ist wegen seiner Unersättlichkeit wie ein Ozean. Weil es in den zwölf inneren und äußeren Grundlagen (āyatana) kreist und sich umdreht, heißt es „mit zwölffachem Wirbel“. Weil man darin keinen festen Boden findet, wird es „der Abgrund“ genannt. „Mit einer einzigen Wurzel ... Abgrund, der Seher überquerte ihn“ bedeutet: Er ging hinüber, er überwand ihn gänzlich. Das Vierte.

5. අනොමසුත්තවණ්ණනා

5. Die Erklärung des Anoma-Sutta.

45. පඤ්චමෙ අනොමනාමන්ති සබ්බගුණසමන්නාගතත්තා අවෙකල්ලනාමං, පරිපූරනාමන්ති අත්ථො. නිපුණත්ථදස්සින්ති භගවා සණ්හසුඛුමෙ ඛන්ධන්තරාදයො අත්ථෙ පස්සතීති නිපුණත්ථදස්සී. පඤ්ඤාදදන්ති අන්වයපඤ්ඤාධිගමාය පටිපදං කථනවසෙන පඤ්ඤාය දායකං. කාමාලයෙ අසත්තන්ති පඤ්චකාමගුණාලයෙ අලග්ගං. කමමානන්ති භගවා මහාබොධිමණ්ඩෙයෙව අරියමග්ගෙන ගතො, න ඉදානි ගච්ඡති, අතීතං පන උපාදාය ඉදං වුත්තං. මහෙසින්ති මහන්තානං සීලක්ඛන්ධාදීනං එසිතාරං පරියෙසිතාරන්ති. පඤ්චමං.

45. Im fünften Sutta: „Der von makellosem Namen“ bedeutet: Weil er mit allen guten Eigenschaften ausgestattet ist, hat er einen Namen ohne Mangel, einen vollkommenen Namen. „Der den feinen Sinn Schauende“: Weil der Erhabene die subtilen und feinen Bedeutungen wie die feineren Unterschiede der Aggregate (khandha) usw. sieht, wird er „der den feinen Sinn Schauende“ genannt. „Der Weisheit Schenkende“ bedeutet: Er schenkt Weisheit, indem er den Pfad (der Ruhe und Einsicht) zur Erlangung der überweltlichen Weisheit aufzeigt. „Nicht haftend am Sitz der Lüste“ bedeutet: Ungebunden an den fünf Sinnenslüsten. „Der Wandelnde“: Der Erhabene ging auf dem Edlen Pfad genau am Ort der Erleuchtung (Mahābodhimaṇḍa); er geht jetzt nicht mehr, doch dies wurde mit Bezug auf die Vergangenheit gesagt. „Der große Weise (Mahesi)“ wird er genannt, weil er die großen Qualitäten wie die Gruppe der Tugendregeln usw. gesucht und erforscht hat. Das Fünfte.

6. අච්ඡරාසුත්තවණ්ණනා

6. Die Erklärung des Accharā-Sutta.

46. ඡට්ඨෙ අච්ඡරාගණසඞ්ඝුට්ඨන්ති අයං කිර දෙවපුත්තො සත්ථුසාසනෙ පබ්බජිත්වා වත්තපටිපත්තිං පූරයමානො පඤ්චවස්සකාලෙ පවාරෙත්වා ද්වෙමාතිකං පගුණං කත්වා කම්මාකම්මං උග්ගහෙත්වා චිත්තරුචිතං කම්මට්ඨානං උග්ගණ්හිත්වා සල්ලහුකවුත්තිකො අරඤ්ඤං පවිසිත්වා යො භගවතා මජ්ඣිමයාමො සයනස්ස කොට්ඨාසොති අනුඤ්ඤාතො. තස්මිම්පි සම්පත්තෙ ‘‘පමාදස්ස භායාමී’’ති මඤ්චකං උක්ඛිපිත්වා රත්තිඤ්ච දිවා ච නිරාහාරො කම්මට්ඨානමෙව මනසාකාසි.

46. Im sechsten Sutta bedeutet 'accharāgaṇasaṅghuṭṭhaṃ' (von einer Schar von Nymphen umschallt): Dieser Deva-Sohn soll, nachdem er in der Lehre des Meisters ordiniert hatte und die Pflichten und Verhaltensregeln erfüllte, nach Ablauf von fünf Jahren (Vassa) die Pavāraṇā-Zeremonie abgehalten, die beiden Mātikas auswendig gelernt, die Regeln über formelle Handlungen (Kammākamma) erlernt und ein ihm zusagendes Meditationsobjekt (Kammaṭṭhāna) aufgenommen haben. Ein bedürfnisloses Leben führend ging er in den Wald. Selbst als die mittlere Nachtwache herannahte, die vom Erhabenen als die Zeit für den Schlaf erlaubt worden war, dachte er: 'Ich fürchte die Nachlässigkeit', stellte sein Bett beiseite und widmete sich bei Nacht und Tag, ohne Nahrung zu sich zu nehmen, einzig dem Meditationsobjekt.

අථස්ස අබ්භන්තරෙ සත්ථකවාතා උප්පජ්ජිත්වා ජීවිතං පරියාදියිංසු. සො ධුරස්මිංයෙව කාලමකාසි. යො හි කොචි භික්ඛු චඞ්කමෙ චඞ්කමමානො වා ආලම්බනත්ථම්භං නිස්සාය ඨිතො වා චඞ්කමකොටියං චීවරං සීසෙ ඨපෙත්වා නිසින්නො වා නිපන්නො වා පරිසමජ්ඣෙ අලඞ්කතධම්මාසනෙ ධම්මං දෙසෙන්තො වා කාලං කරොති, සබ්බො සො ධුරස්මිං කාලං [Pg.81] කරොති නාම. ඉති අයං චඞ්කමනෙ කාලං කත්වා උපනිස්සයමන්දතාය ආසවක්ඛයං අප්පත්තො තාවතිංසභවනෙ මහාවිමානද්වාරෙ නිද්දායිත්වා පබුජ්ඣන්තො විය පටිසන්ධිං අග්ගහෙසි. තාවදෙවස්ස සුවණ්ණතොරණං විය තිගාවුතො අත්තභාවො නිබ්බත්ති.

Da entstanden in seinem Inneren schneidende Winde und raubten ihm das Leben. Er verstarb mitten in seiner Anstrengung (unter dem Joch der Praxis). Denn jeder Mönch, der beim Auf- und Abgehen auf dem Gehmeditationspfad, oder sich an einen Stützpfosten lehnend stehend, oder am Ende des Gehpfades sitzend, das Gewand über das Haupt gelegt, oder liegend, oder inmitten der Versammlung auf einem geschmückten Dhamma-Thron die Lehre verkündend stirbt – sie alle sterben mitten in ihrer Aufgabe. So starb dieser Mönch auf dem Gehpfad; da seine unterstützende Bedingung (Upanissaya) jedoch schwach war, erlangte er nicht die Vernichtung der Triebe (Āsavakkhaya), sondern nahm im Tāvatiṃsa-Reich am Tor eines großen Palastes Wiedergeburt, gleichsam als würde er einschlafen und wieder erwachen. Im selben Augenblick entstand für ihn eine Gestalt von drei Gāvutas Größe, glänzend wie ein goldenes Prachtportal.

අන්තොවිමානෙ සහස්සමත්තා අච්ඡරා තං දිස්වා, ‘‘විමානසාමිකො දෙවපුත්තො ආගතො, රමයිස්සාම න’’න්ති තූරියානි ගහෙත්වා පරිවාරයිංසු. දෙවපුත්තො න තාව චුතභාවං ජානාති, පබ්බජිතසඤ්ඤීයෙව අච්ඡරා ඔලොකෙත්වා විහාරචාරිකං ආගතං මාතුගාමං දිස්වා ලජ්ජී. පංසුකූලිකො විය උපරි ඨිතං ඝනදුකූලං එකංසං කරොන්තො අංසකූටං පටිච්ඡාදෙත්වා ඉන්ද්‍රියානි ඔක්ඛිපිත්වා අධොමුඛො අට්ඨාසි. තස්ස කායවිකාරෙනෙව තා දෙවතා ‘‘සමණදෙවපුත්තො අය’’න්ති ඤත්වා එවමාහංසු – ‘‘අය්‍ය, දෙවපුත්ත, දෙවලොකො නාමායං, න සමණධම්මස්ස කරණොකාසො, සම්පත්තිං අනුභවනොකාසො’’ති. සො තථෙව අට්ඨාසි. දෙවතා ‘‘න තාවායං සල්ලක්ඛෙතී’’ති තූරියානි පග්ගණ්හිංසු. සො තථාපි අනොලොකෙන්තොව අට්ඨාසි.

Als ihn im Inneren des Palastes etwa tausend Nymphen erblickten, dachten sie: 'Der Herr des Palastes, der Deva-Sohn, ist eingetroffen. Lasst uns ihn erfreuen!', nahmen ihre Musikinstrumente und umringten ihn. Der Deva-Sohn wusste noch nicht einmal, dass er gestorben war; er hatte noch ganz das Bewusstsein eines Mönchs. Als er auf die Nymphen blickte, meinte er, Frauen zu sehen, die zu einem Klosterbesuch gekommen waren, und schämte sich. Wie ein Lumpensammler-Mönch (Pāṃsukūlika), der sein feines Obergewand über eine Schulter legt, bedeckte er seine Schulterkuppe, senkte die Sinnesorgane und verharrte mit gesenktem Haupt. Allein an dieser Körperhaltung erkannten die Gottheiten: 'Das ist ein Mönchs-Deva-Sohn', und sprachen zu ihm: 'Ehrwürdiger Deva-Sohn, dies ist die Götterwelt! Dies ist kein Ort, um die Mönchspflichten auszuüben, sondern um die Herrlichkeit zu genießen.' Er blieb jedoch unverändert so stehen. Die Gottheiten dachten: 'Er begreift es noch nicht', und erhoben ihre Musikinstrumente von Neuem. Er verharrte dennoch, ohne sie anzusehen.

අථස්ස සබ්බකායිකං ආදාසං පුරතො ඨපයිංසු. සො ඡායං දිස්වා චුතභාවං ඤත්වා, ‘‘න මයා ඉමං ඨානං පත්ථෙත්වා සමණධම්මො කතො, උත්තමත්ථං අරහත්තං පත්ථෙත්වා කතො’’ති සම්පත්තියා විප්පටිසාරී අහොසි, ‘‘සුවණ්ණපටං පටිලභිස්සාමී’’ති තක්කයිත්වා යුද්ධට්ඨානං ඔතිණ්ණමල්ලො මූලකමුට්ඨිං ලභිත්වා විය. සො – ‘‘අයං සග්ගසම්පත්ති නාම සුලභා, බුද්ධානං පාතුභාවො දුල්ලභො’’ති චින්තෙත්වා විමානං අපවිසිත්වාව අසම්භින්නෙනෙව සීලෙන අච්ඡරාසඞ්ඝපරිවුතො දසබලස්ස සන්තිකං ආගම්ම අභිවාදෙත්වා එකමන්තං ඨිතො ඉමං ගාථං අභාසි.

Daraufhin stellten sie einen Ganzkörperspiegel vor ihn hin. Als er sein Spiegelbild sah, erkannte er seinen Tod und empfand Reue über diesen himmlischen Wohlstand, indem er dachte: 'Nicht um diesen Ort zu ersehnen, habe ich die Mönchsdisziplin geübt, sondern um das höchste Ziel, die Arahatschaft, zu erstreben!' Es war ihm zumute wie einem Kämpfer, der das Schlachtfeld in der Erwartung betreten hatte, ein goldenes Stirnband zu erlangen, dann aber nur eine Handvoll Rettiche erhielt. Er dachte: 'Dieser himmlische Wohlstand ist leicht zu erlangen, doch das Erscheinen der Buddhas ist überaus selten.' Ohne überhaupt seinen Palast zu betreten, eilte er mit völlig unversehrter Tugend (Sīla), umringt von der Schar der Nymphen, vor den Zehnkräftigen (Buddha), verneigte sich ehrfurchtsvoll, trat an eine angemessene Stelle und sprach diese Strophe:

තත්ථ අච්ඡරාගණසඞ්ඝුට්ඨන්ති අච්ඡරාගණෙන ගීතවාදිතසද්දෙහි සඞ්ඝොසිතං. පිසාචගණසෙවිතන්ති තමෙව අච්ඡරාගණං පිසාචගණං කත්වා වදති. වනන්ති නන්දනවනං සන්ධාය වදති. අයඤ්හි නියාමචිත්තතාය අත්තනො ගරුභාවෙන දෙවගණං ‘‘දෙවගණො’’ති වත්තුං න රොචෙති. ‘‘පිසාචගණො’’ති වදති. නන්දනවනඤ්ච ‘‘නන්දන’’න්ති අවත්වා ‘‘මොහන’’න්ති වදති[Pg.82]. කථං යාත්‍රා භවිස්සතීති කථං නිග්ගමනං භවිස්සති, කථං අතික්කමො භවිස්සති, අරහත්තස්ස මෙ පදට්ඨානභූතං විපස්සනං ආචික්ඛථ භගවාති වදති.

Darin bedeutet 'von einer Schar von Nymphen umschallt' (accharāgaṇasaṅghuṭṭhaṃ): durch die Schar der Nymphen mit Gesang und Musikklängen laut erschallend. 'Von einer Geisterschar heimgesucht' (pisācagaṇasevitaṃ): Er drückt dies aus, indem er genau diese Schar von Nymphen als eine Horde von Geistern (Pisācas) bezeichnet. Mit 'Wald' (vanaṃ) meint er den Nandana-Hain. Denn aufgrund seines auf den Pfad der Gewissheit (Niyāma) ausgerichteten Geistes und seiner eigenen ernsthaften Gesinnung lag es ihm fern, die Götterschar als 'Götterschar' zu bezeichnen; er nannte sie 'Geisterhorde'. Und anstatt den Nandana-Hain 'Nandana' (Erfreuer) zu nennen, bezeichnete er ihn als 'Mohana' (Ort der Verwirrung). 'Wie wird der Fortgang sein?' (kathaṃ yātrā bhavissati) bedeutet: Wie wird das Entkommen sein, wie das Überschreiten (des Leids)? Er bittet: 'Verkünde mir, o Erhabener, jene Einsicht (Vipassanā), die das Fundament für die Erlangung der Arahatschaft bildet.

අථ භගවා ‘‘අතිසල්ලිඛතෙව අයං දෙවපුත්තො, කිං නු ඛො ඉද’’න්ති? ආවජ්ජෙන්තො අත්තනො සාසනෙ පබ්බජිතභාවං ඤත්වා – ‘‘අයං අච්චාරද්ධවීරියතාය කාලං කත්වා දෙවලොකෙ නිබ්බත්තො, අජ්ජාපිස්ස චඞ්කමනස්මිංයෙව අත්තභාවො අසම්භින්නෙන සීලෙන ආගතො’’ති චින්තෙසි. බුද්ධා ච අකතාභිනිවෙසස්ස ආදිකම්මිකස්ස අකතපරිකම්මස්ස අන්තෙවාසිනො චිත්තකාරො භිත්තිපරිකම්මං විය – ‘‘සීලං තාව සොධෙහි, සමාධිං භාවෙහි, කම්මස්සකතපඤ්ඤං උජුං කරොහී’’ති පඨමං පුබ්බභාගප්පටිපදං ආචික්ඛන්ති, කාරකස්ස පන යුත්තපයුත්තස්ස අරහත්තමග්ගපදට්ඨානභූතං සණ්හසුඛුමං සුඤ්ඤතාවිපස්සනංයෙව ආචික්ඛන්ති, අයඤ්ච දෙවපුත්තො කාරකො අභින්නසීලො, එකො මග්ගො අස්ස අනාගතොති සුඤ්ඤතාවිපස්සනං ආචික්ඛන්තො උජුකො නාමාතිආදිමාහ.

Da dachte der Erhabene: 'Dieser Deva-Sohn strebt nach außerordentlicher Läuterung. Was mag der Grund dafür sein?' Als er nachsann und erkannte, dass dieser in Seiner Lehre ordiniert gewesen war, dachte Er: 'Dieser starb infolge übermäßiger Willensanstrengung und erschien in der Götterwelt. Sogar heute noch weilt sein Bewusstsein ganz auf dem Gehmeditationspfad; er ist mit unversehrter Tugend hierhergekommen.' Die Buddhas weisen nun einem Anfänger, der noch keine feste Grundlage erarbeitet und die Vorbereitungen noch nicht getroffen hat – gleich einem Maler, der zuerst die Wand glättet –, zuerst die vorbereitende Praxis an: 'Reinige zuerst deine Tugend (Sīla), entfalte die Sammlung (Samādhi) und mache das Verständnis von der Eigenverantwortung des Kamma (Kammassakatā-Ñāṇa) gerade!' Einem entschlossenen Praktizierenden hingegen, der sich bereits eifrig bemüht, verkünden sie direkt die feine und subtile Einsicht in die Leerheit (Suññatā-Vipassanā), die das Fundament für den Pfad zur Arahatschaft bildet. Und da dieser Deva-Sohn ein solcher eifriger Praktizierender mit unversehrtem Sīla war, dachte der Buddha: 'Nur dieser eine Pfad steht ihm noch offen', und lehrte ihn, um die Leerheit-Einsicht zu zeigen, die Strophe, die mit 'Der Gerade genannte...' (ujuko nāma) beginnt.

තත්ථ උජුකොති කායවඞ්කාදීනං අභාවතො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො උජුකො නාම. අභයා නාම සා දිසාති නිබ්බානං සන්ධායාහ. තස්මිං හි කිඤ්චි භයං නත්ථි, තං වා පත්තස්ස භයං නත්ථීති ‘‘අභයා නාම සා දිසා’’ති වුත්තං. රථො අකූජනොති අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගොව අධිප්පෙතො. යථා හි පාකතිකරථො අක්ඛෙ වා අනබ්භඤ්ජිතෙ අතිරෙකෙසු වා මනුස්සෙසු අභිරුළ්හෙසු කූජති විරවති, න එවං අරියමග්ගො. සො හි එකප්පහාරෙන චතුරාසීතියාපි පාණසහස්සෙසු අභිරුහන්තෙසු න කූජති න විරවති. තස්මා ‘‘අකූජනො’’ති වුත්තො. ධම්මචක්කෙහි සංයුතොති කායිකචෙතසිකවීරියසඞ්ඛාතෙහි ධම්මචක්කෙහි සංයුත්තො.

Darin bedeutet 'gerade' (ujuko): Wegen des Fehlens von körperlicher (sprachlicher usw.) Krummheit wird der achtfache Pfad 'der Gerade' genannt. Die Worte 'die furchtlose Richtung genannt' (abhayā nāma sā disā) sprechen in Bezug auf das Nibbāna. Denn darin existiert keinerlei Furcht, oder vielmehr gibt es für den, der es erreicht hat, keine Furcht mehr; darum heißt es 'die furchtlose Richtung genannt'. Mit 'der lautlose Wagen' (ratho akūjano) ist eben der edle achtfache Pfad gemeint. Wie nämlich ein gewöhnlicher Wagen quietscht und rattert, wenn die Achse ungeschmiert ist oder zu viele Menschen aufsteigen, so ist es beim edlen Pfad nicht. Denn selbst wenn auf einmal vierundachtzigtausend Lebewesen auf ihn aufsteigen, quietscht er nicht und rattert er nicht. Darum wird er 'lautlos' genannt. 'Mit Dhamma-Rädern versehen' (dhammacakkehi saṃyutto) bedeutet: versehen mit den Dhamma-Rädern, die als körperliche und geistige Tatkraft (Vīriya) bezeichnet werden.

හිරීති එත්ථ හිරිග්ගහණෙන ඔත්තප්පම්පි ගහිතමෙව හොති. තස්ස අපාලම්බොති යථා බාහිරකරථස්ස රථෙ ඨිතානං යොධානං අපතනත්ථාය දාරුමයං අපාලම්බනං හොති, එවං ඉමස්ස මග්ගරථස්ස අජ්ඣත්තබහිද්ධාසමුට්ඨානං හිරොත්තප්පං අපාලම්බනං. සත්‍යස්ස පරිවාරණන්ති රථස්ස සීහචම්මාදිපරිවාරො විය ඉමස්සාපි මග්ගරථස්ස සම්පයුත්තා සති පරිවාරණං. ධම්මන්ති ලොකුත්තරමග්ගං[Pg.83]. සම්මාදිට්ඨිපුරෙජවන්ති විපස්සනාසම්මාදිට්ඨිපුරෙජවා අස්ස පුබ්බයායිකාති සම්මාදිට්ඨිපුරෙජවො, තං සම්මාදිට්ඨිපුරෙජවං. යථා හි පඨමතරං රාජපුරිසෙහි කාණකුණිආදීනංනීහරණෙන මග්ගෙ සොධිතෙ පච්ඡා රාජා නික්ඛමති, එවමෙවං විපස්සනා සම්මාදිට්ඨියා අනිච්චාදිවසෙන ඛන්ධාදීසු සොධිතෙසු පච්ඡා භූමිලද්ධවට්ටං පරිජානමානා මග්ගසම්මාදිට්ඨි උප්පජ්ජති. තෙන වුත්තං ‘‘ධම්මාහං සාරථිං බ්‍රූමි, සම්මාදිට්ඨිපුරෙජව’’න්ති.

Unter 'hirī' (Schamgeföhl) ist hier auch 'ottappa' (Scheu vor dem Sündigen) mit erfasst. 'Tassa apālambo' (seine Lehne) bedeutet: Wie bei einem äußeren Wagen eine hölzerne Lehne vorhanden ist, um das Herabfallen der auf dem Wagen stehenden Krieger zu verhindern, so ist für diesen Wagen des Pfades das im Inneren und Äußeren begründete Scham- und Scheugeföhl (hirottappa) die Lehne. 'Satyassa parivāraṇam' (die Umhüllung der Achtsamkeit) bedeutet: Wie die Umhüllung des Wagens mit Löwenfell usw., so ist für diesen Wagen des Pfades die damit verbundene Achtsamkeit (sati) die Umhüllung. 'Dhamma' bezeichnet den überweltlichen Pfad. 'Sammādiṭṭhipurejavam' (mit der rechten Anschauung als Vorläufer) bedeutet: Da die rechte Anschauung der Einsicht (vipassanā-sammādiṭṭhi) sein Vorläufer ist, der vorangeht, sagt man 'mit der rechten Anschauung als Vorläufer'. Wie nämlich zuerst die königlichen Diener Blinde, Verkrüppelte usw. wegschaffen und den Weg reinigen, woraufhin der König auszieht, ebenso entsteht, nachdem durch die rechte Anschauung der Einsicht die Aggregate usw. im Sinne von Unbeständigkeit usw. gereinigt worden sind, danach die rechte Anschauung des Pfades, welche das Daseinsrund (vaṭṭa), das ihre Grundlage bildet, vollständig durchschaut. Darum wurde gesagt: 'Den Dhamma nenne ich den Wagenlenker, mit der rechten Anschauung als Vorläufer'.

ඉති භගවා දෙසනං නිට්ඨාපෙත්වා අවසානෙ චත්තාරි සච්චානි දීපෙසි. දෙසනාපරියොසානෙ දෙවපුත්තො සොතාපත්තිඵලෙ පතිට්ඨාසි. යථා හි රඤ්ඤො භොජනකාලෙ අත්තනො මුඛප්පමාණෙ කබළෙ උක්ඛිත්තෙ අඞ්කෙ නිසින්නො පුත්තො අත්තනො මුඛප්පමාණෙනෙව තතො කබළං කරොති, එවමෙවං භගවති අරහත්තනිකූටෙන දෙසනං දෙසෙන්තෙපි සත්තා අත්තනො උපනිස්සයානුරූපෙන සොතාපත්තිඵලාදීනි පාපුණන්ති. අයම්පි දෙවපුත්තො සොතාපත්තිඵලං පත්වා භගවන්තං ගන්ධාදීහි පූජෙත්වා පක්කාමීති. ඡට්ඨං.
So beendete der Erhabene die Lehrrede und legte am Ende die vier edlen Wahrheiten dar. Am Ende der Lehrrede wurde der Göttersohn in der Frucht des Stromeintritts gefestigt. Denn wie zur Essenszeit des Königs, wenn ein Bissen von der GröÙe seines Mundes genommen wird, der auf seinem Schoß sitzende Sohn nur einen Bissen entsprechend der GröÙe seines eigenen Mundes daraus nimmt, ebenso erlangen die Wesen, obwohl der Erhabene die Lehrrede mit der Arahatschaft als Höhepunkt verkündet, entsprechend ihren jeweiligen Voraussetzungen die Frucht des Stromeintritts und andere Stufen. Auch dieser Göttersohn erlangte die Frucht des Stromeintritts, verehrte den Erhabenen mit Wohlgerüchen usw. und ging fort. Das sechste.

7. වනරොපසුත්තවණ්ණනා
7. Erklärung des Vanaropa-Suttas.

47. සත්තමෙ ධම්මට්ඨා සීලසම්පන්නාති කෙ ධම්මට්ඨා, කෙ සීලසම්පන්නාති පුච්ඡති. භගවා ඉමං පඤ්හං ථාවරවත්ථුනා දීපෙන්තො ආරාමරොපාතිආදිමාහ. තත්ථ ආරාමරොපාති පුප්ඵාරාමඵලාරාමරොපකා. වනරොපාති සයංජාතෙ අරොපිමවනෙ සීමං පරික්ඛිපිත්වා චෙතියබොධිචඞ්කමනමණ්ඩපකුටිලෙණරත්තිට්ඨානදිවාට්ඨානානං කාරකා ඡායූපගෙ රුක්ඛෙ රොපෙත්වා දදමානාපි වනරොපායෙව නාම. සෙතුකාරකාති විසමෙ සෙතුං කරොන්ති, උදකෙ නාවං පටියාදෙන්ති. පපන්ති පානීයදානසාලං. උදපානන්ති යංකිඤ්චි පොක්ඛරණීතළාකාදිං. උපස්සයන්ති වාසාගාරං. ‘‘උපාසය’’න්තිපි පාඨො.
47. Im siebten Sutta fragt er: 'Wer steht fest im Dhamma, wer ist vollkommen in der Tugend?' Der Erhabene sprach, um diese Frage anhand von bleibenden Objekten zu erläutern, die Strophe beginnend mit 'ārāmaropā'. Darin bedeutet 'ārāmaropā' diejenigen, die Blumen- und Fruchtgärten anlegen. 'Vanaropā' (Waldanpflanzer) sind jene, die in einem natürlich gewachsenen, ungepflanzten Wald eine Abgrenzung vornehmen, Schreine, Bodhi-Bäume, Wandelpfade, Hallen, Hütten, Höhlen, Nacht- und Taglager errichten, schattenspendende Bäume pflanzen und diese spenden; auch sie werden als 'Waldanpflanzer' bezeichnet. 'Setukārakā' bedeutet jene, die auf unwegsamem Gelände eine Brücke bauen oder auf dem Wasser Boote bereitstellen. 'Papā' ist eine Trinkwasserhalle. 'Udapāna' bezeichnet jegliche Art von Lotusteich, Stausee usw. 'Upassaya' bedeutet ein Wohnhaus. Es gibt auch die Lesart 'upāsayaṁ'.

සදා පුඤ්ඤං පවඩ්ඪතීති න අකුසලවිතක්කං වා විතක්කෙන්තස්ස නිද්දායන්තස්ස වා පවඩ්ඪති. යදා යදා පන අනුස්සරති, තදා තදා තස්ස වඩ්ඪති. ඉමමත්ථං සන්ධාය ‘‘සදා පුඤ්ඤං පවඩ්ඪතී’’ති වුත්තං. ධම්මට්ඨා සීලසම්පන්නාති තස්මිං ධම්මෙ ඨිතත්තා තෙනපි සීලෙන සම්පන්නත්තා ධම්මට්ඨා සීලසම්පන්නා. අථ වා [Pg.84] එවරූපානි පුඤ්ඤානි කරොන්තානං දස කුසලා ධම්මා පූරෙන්ති, තෙසු ඨිතත්තා ධම්මට්ඨා. තෙනෙව ච සීලෙන සම්පන්නත්තා සීලසම්පන්නාති. සත්තමං.
'Stets mehrt sich das Verdienst' bedeutet nicht, dass es sich bei jemandem vermehrt, der unheilsame Gedanken hegt oder schläft. Wann immer er sich jedoch daran erinnert, vermehrt es sich für ihn. Im Hinblick auf diese Bedeutung wurde gesagt: 'Stets mehrt sich das Verdienst'. 'Dhammaṭṭhhā sīlasampannā' (die im Dhamma gefestigt und vollkommen in der Tugend sind) bedeutet: Weil sie in jenem Dhamma (des Gartenbaus usw.) feststehen und mit der damit verbundenen Tugend ausgestattet sind, heißen sie 'im Dhamma gefestigt und vollkommen in der Tugend'. Oder aber: Bei jenen, die solche verdienstvollen Taten vollbringen, erfüllen sich die zehn heilsamen Faktoren (dasa kusalā dhammā). Weil sie in diesen gefestigt sind, heißen sie 'im Dhamma gefestigt'. Und weil sie eben mit dieser Tugend ausgestattet sind, heißen sie 'vollkommen in der Tugend'. Das siebte.

8. ජෙතවනසුත්තවණ්ණනා
8. Erklärung des Jetavana-Suttas.

48. අට්ඨමෙ ඉදං හි තං ජෙතවනන්ති අනාථපිණ්ඩිකො දෙවපුත්තො ජෙතවනස්ස චෙව බුද්ධාදීනඤ්ච වණ්ණභණනත්ථං ආගතො එවමාහ. ඉසිසඞ්ඝනිසෙවිතන්ති භික්ඛුසඞ්ඝනිසෙවිතං.
48. Im achten Sutta sprach der Göttersohn AnāthapiṇḀika, der gekommen war, um das Lob des Jetavana und der Buddhas usw. zu verkünden, folgende Worte: 'Dies ist fürwahr jenes Jetavana'. 'Isisaṁghanisevitam' (von Seherschar besucht) bedeutet 'von der Mönchsgemeinde besucht'.

එවං පඨමගාථාය ජෙතවනස්ස වණ්ණං කථෙත්වා ඉදානි අරියමග්ගස්ස කථෙන්තො කම්මං විජ්ජාතිආදිමාහ. තත්ථ කම්මන්ති මග්ගචෙතනා. විජ්ජාති මග්ගපඤ්ඤා. ධම්මොති සමාධිපක්ඛිකා ධම්මා. සීලං ජීවිතමුත්තමන්ති සීලෙ පතිට්ඨිතස්ස ජීවිතං උත්තමන්ති දස්සෙති. අථ වා විජ්ජාති දිට්ඨිසඞ්කප්පා. ධම්මොති වායාමසතිසමාධයො. සීලන්ති වාචාකම්මන්තාජීවා. ජීවිතමුත්තමන්ති එතස්මිං සීලෙ ඨිතස්ස ජීවිතං නාම උත්තමං. එතෙන මච්චා සුජ්ඣන්තීති එතෙන අට්ඨඞ්ගිකමග්ගෙන සත්තා විසුජ්ඣන්ති.
Nachdem er so in der ersten Strophe das Lob des Jetavana verkündet hatte, sprach er nun, um das Lob des edlen Pfades zu verkünden, die Strophe beginnend mit 'kammaṁ vijjā'. Darin bedeutet 'kamma' die Pfad-Absicht (maggacetanā). 'Vijjā' (Wissen) bedeutet die Pfad-Weisheit (maggapaññā). 'Dhamma' bezeichnet die zur Konzentration gehörenden Faktoren. 'Sīlaṁ jīvitamuttamam' (Tugend und das höchste Leben) zeigt auf, dass das Leben eines in der Tugend Gefestigten das höchste ist. Oder aber: 'Vijjā' bedeutet rechte Anschauung und rechtes Denken. 'Dhamma' bedeutet rechte Anstrengung, rechte Achtsamkeit und rechte Konzentration. 'Sīla' bedeutet rechte Rede, rechtes Handeln und rechter Lebensunterhalt. 'Jīvitamuttamam' bedeutet, dass für jemanden, der in dieser im Pfad enthaltenen Tugend gefestigt ist, das Leben wahrlich das höchste ist. 'Etena maccā sujjhanti' (dadurch reinigen sich die Sterblichen) bedeutet: Durch diesen edlen achtfachen Pfad werden die Wesen rein.

තස්මාති යස්මා මග්ගෙන සුජ්ඣන්ති, න ගොත්තධනෙහි, තස්මා. යොනිසො විචිනෙ ධම්මන්ති උපායෙන සමාධිපක්ඛියධම්මං විචිනෙය්‍ය. එවං තත්ථ විසුජ්ඣතීති එවං තස්මිං අරියමග්ගෙ විසුජ්ඣති. අථ වා යොනිසො විචිනෙ ධම්මන්ති උපායෙන පඤ්චක්ඛන්ධධම්මං විචිනෙය්‍ය. එවං තත්ථ විසුජ්ඣතීති එවං තෙසු චතූසු සච්චෙසු විසුජ්ඣති.
'Darum' bedeutet: Weil sie sich durch den Pfad reinigen, und nicht durch Herkunft und Reichtum, darum. 'Yoniso vicine dhammaṁ' (sorgfältig untersuche man den Dhamma) bedeutet: Man sollte mit der rechten Methode die zur Konzentration gehörenden Faktoren untersuchen. 'Evaṁ tattha visujjhati' (so reinigt man sich darin) bedeutet: So wird man in diesem edlen Pfad rein. Oder aber: 'Yoniso vicine dhammaṁ' bedeutet: Man sollte mit der rechten Methode die fünf Aggregate untersuchen. 'Evaṁ tattha visujjhati' bedeutet: So wird man rein, wenn man diese vier edlen Wahrheiten durchdringt.

ඉදානි සාරිපුත්තත්ථෙරස්ස වණ්ණං කථෙන්තො සාරිපුත්තොවාතිආදිමාහ. තත්ථ සාරිපුත්තොවාති අවධාරණවචනං, එතෙහි පඤ්ඤාදීහි සාරිපුත්තොව සෙය්‍යොති වදති. උපසමෙනාති කිලෙසඋපසමෙන. පාරං ගතොති නිබ්බානං ගතො. යො කොචි නිබ්බානං පත්තො භික්ඛු, සො එතාවපරමො සියා, න ථෙරෙන උත්තරිතරො නාම අත්ථීති වදති. සෙසං උත්තානමෙවාති. අට්ඨමං.
Nun sprach er, um das Lob des ehrwürdigen Thera Sāriputta zu verkünden, die Worte beginnend mit 'sāriputtova'. Darin ist 'sāriputtova' (Sāriputta allein) ein hervorhebendes Wort; es besagt, dass Sāriputta allein durch diese Vorzüge wie Weisheit usw. der Beste ist. 'Upasamena' bedeutet durch das Zurruhekommen der geistigen Befleckungen (kilesa). 'Pāraṁ gato' (an das andere Ufer gelangt) bedeutet zum Nibbāna gelangt. Er besagt: Jeder beliebige Mönch, der das Nibbāna erreicht hat, kann höchstens diesem (Sāriputta) gleichkommen; es gibt niemanden, der noch höher steht als der Thera. Der Rest ist leicht verständlich. Das achte.

9. මච්ඡරිසුත්තවණ්ණනා
9. Erklärung des Macchari-Suttas.

49. නවමෙ මච්ඡරිනොති මච්ඡෙරෙන සමන්නාගතා. එකච්චො හි අත්තනො වසනට්ඨානෙ භික්ඛුං හත්ථං පසාරෙත්වාපි න වන්දති, අඤ්ඤත්ථ ගතො විහාරං [Pg.85] පවිසිත්වා සක්කච්චං වන්දිත්වා මධුරපටිසන්ථාරං කරොති – ‘‘භන්තෙ, අම්හාකං වසනට්ඨානං නාගච්ඡථ, සම්පන්නො පදෙසො, පටිබලා මයං අය්‍යානං යාගුභත්තාදීහි උපට්ඨානං කාතු’’න්ති. භික්ඛූ ‘‘සද්ධො අයං උපාසකො’’ති යාගුභත්තාදීහි සඞ්ගණ්හන්ති. අථෙකො ථෙරො තස්ස ගාමං ගන්ත්වා පිණ්ඩාය චරති. සො තං දිස්වා අඤ්ඤෙන වා ගච්ඡති, ඝරං වා පවිසති. සචෙපි සම්මුඛීභාවං ආගච්ඡති, හත්ථෙන වන්දිත්වා – ‘‘අය්‍යස්ස භික්ඛං දෙථ, අහං එකෙන කම්මෙන ගච්ඡාමී’’ති පක්කමති. ථෙරො සකලගාමං චරිත්වා තුච්ඡපත්තොව නික්ඛමති. ඉදං තාව මුදුමච්ඡරියං නාම, යෙන සමන්නාගතො අදායකොපි දායකො විය පඤ්ඤායති. ඉධ පන ථද්ධමච්ඡරියං අධිප්පෙතං, යෙන සමන්නාගතො භික්ඛූසු පිණ්ඩාය පවිට්ඨෙසු, ‘‘ථෙරා ඨිතා’’ති වුත්තෙ, ‘‘කිං මය්හං පාදා රුජ්ජන්තී’’තිආදීනි වත්වා සිලාථම්භො විය ඛාණුකො විය ච ථද්ධො හුත්වා තිට්ඨති, සාමීචිම්පි න කරොති. කදරියාති ඉදං මච්ඡරිනොති පදස්සෙව වෙවචනං. මුදුකම්පි හි මච්ඡරියං ‘‘මච්ඡරිය’’න්තෙව වුච්චති, ථද්ධං පන කදරියං නාම. පරිභාසකාති භික්ඛූ ඝරද්වාරෙ ඨිතෙ දිස්වා, ‘‘කිං තුම්හෙ කසිත්වා ආගතා, වපිත්වා, ලායිත්වා? මයං අත්තනොපි න ලභාම, කුතො තුම්හාකං, සීඝං නික්ඛමථා’’තිආදීහි සංතජ්ජකා. අන්තරායකරාති දායකස්ස සග්ගන්තරායො, පටිග්ගාහකානං ලාභන්තරායො, අත්තනො උපඝාතොති ඉමෙසං අන්තරායානං කාරකා.
49. Im neunten Sutta bedeutet „maccharino“: mit Geiz behaftet. Denn eine bestimmte Person streckt an ihrem eigenen Wohnort nicht einmal die Hand aus, um einen Mönch zu grüßen, aber wenn sie an einen anderen Ort geht, betritt sie das Kloster, grüßt ehrerbietig und pflegt eine freundliche Begrüßung: „Ehrwürdiger Herr, bitte kommen Sie nicht an unseren Wohnort; die Gegend ist wohlhabend, wir sind in der Lage, die Edlen mit Reisschleim, Speisen und Ähnlichem zu versorgen.“ Die Mönche denken: „Dieser Laienanhänger ist gläubig“, und nehmen die Unterstützung mit Reisschleim usw. an. Danach geht ein bestimmter älterer Mönch (Thera) in das Dorf dieses Mannes und geht auf Almosengang. Jener sieht ihn und geht entweder einen anderen Weg oder betritt ein Haus. Selbst wenn er ihm von Angesicht zu Angesicht begegnet, grüßt er nur mit der Hand und sagt: „Gebt dem Ehrwürdigen Almosenspeise, ich muss wegen eines bestimmten Geschäftes gehen“, und geht davon. Der Thera wandert durch das ganze Dorf und zieht mit einer leeren Almosenschale wieder ab. Dies wird zunächst als „milder Geiz“ (mudumacchariya) bezeichnet, mit dem behaftet man wie ein Gebender erscheint, obwohl man kein Gebender ist. Hier jedoch ist der „harte Geiz“ (thaddhamacchariya) gemeint, mit dem behaftet jemand, wenn Mönche zum Almosengang herangetreten sind und gesagt wird: „Die Theras stehen da“, sagt: „Was, tun mir etwa die Füße weh?“ und so weiter, und wie eine Steinsäule oder ein Baumstumpf starr stehen bleibt und nicht einmal die gebührende Ehrerbietung erweist. „Kadariyā“ (die Knausrigen) ist ein Synonym für eben dieses Wort „maccharino“. Denn auch milder Geiz wird einfach „Geiz“ (macchariya) genannt, der harte Geiz hingegen wird als Knausrigkeit (kadariya) bezeichnet. „Beschimpfer“ (paribhāsakā) sind jene, die, wenn sie Mönche an der Haustür stehen sehen, sie bedrohen mit Worten wie: „Seid ihr hergekommen, nachdem ihr gepflügt, gesät oder geerntet habt? Wir selbst bekommen nicht genug, woher sollten wir für euch etwas haben? Geht schnell weg!“ und so weiter. „Hindernisbereiter“ (antarāyakarā) bedeutet, dass sie Hindnisse schaffen, und zwar: ein Hindernis für den Himmel (saggantarāyo) für den Spender, ein Hindernis für den Erhalt (lābhantarāyo) für die Empfänger und die eigene Schädigung (attano upaghāto).

සම්පරායොති පරලොකො. රතීති පඤ්චකාමගුණරති. ඛිඩ්ඩාති කායිකඛිඩ්ඩාදිකා තිවිධා ඛිඩ්ඩා. දිට්ඨෙ ධම්මෙස විපාකොති තස්මිං නිබ්බත්තභවනෙ දිට්ඨෙ ධම්මෙ එස විපාකො. සම්පරායෙ ච දුග්ගතීති ‘‘යමලොකං උපපජ්ජරෙ’’ති වුත්තෙ සම්පරායෙ ච දුග්ගති.
„Samparāyo“ bedeutet die jenseitige Welt (paraloko). „Rati“ bedeutet die Freude an den fünf Strängen der Sinnlichkeit. „Khiḍḍā“ ist das dreifache Spiel, wie das körperliche Spiel usw. „Diṭṭhe dhamme esa vipāko“ (dies ist die Reifung in der gegenwärtigen Welt) bedeutet: Dies ist die Reifung in eben jenem Dasein, in dem man wiedergeboren wurde, im gegenwärtigen Leben. „Samparāye ca duggati“ (und ein unglücklicher Zustand im Jenseits) bedeutet: Ein unglücklicher Zustand im Jenseits, wie es heißt: „Sie werden in der Welt des Yama wiedergeboren“.

වදඤ්ඤූති භික්ඛූ ඝරද්වාරෙ ඨිතා කිඤ්චාපි තුණ්හීව හොන්ති, අත්ථතො පන – ‘‘භික්ඛං දෙථා’’ති වදන්ති නාම. තත්‍ර යෙ ‘‘මයං පචාම, ඉමෙ පන න පචන්ති, පචමානෙ පත්වා අලභන්තා කුහිං ලභිස්සන්තී’’ති? දෙය්‍යධම්මං සංවිභජන්ති, තෙ වදඤ්ඤූ නාම. පකාසන්තීති විමානප්පභාය ජොතන්ති. පරසම්භතෙසූති පරෙහි සම්පිණ්ඩිතෙසු. සම්පරායෙ ච සුග්ගතීති, ‘‘එතෙ සග්ගා’’ති [Pg.86] එවං වුත්තසම්පරායෙ සුගති. උභින්නම්පි වා එතෙසං තතො චවිත්වා පුන සම්පරායෙපි දුග්ගතිසුගතියෙව හොතීති. නවමං.
„Vadaññū“ (die Freigebigen/Verständnisvollen) bedeutet: Obwohl Mönche, die an der Haustür stehen, schweigen, sagen sie der Sache nach doch: „Gebt Almosenspeise“. Wer unter ihnen denkt: „Wir kochen, aber diese kochen nicht; wenn sie zur Kochzeit kommen und nichts erhalten, wo sonst sollten sie etwas bekommen?“ und die Gabe teilen, diese werden „vadaññū“ genannt. „Pakāsanti“ bedeutet: Sie leuchten im Glanz ihrer himmlischen Paläste. „Parasambhatesu“ bedeutet: in dem von anderen Zusammengebrachten/Bereiteten. „Samparāye ca suggati“ bedeutet: Ein glücklicher Zustand im Jenseits, wie es heißt: „Dies sind die Himmel“. Oder aber, wenn beide Gruppen von dort verscheiden, gibt es für sie auch im Jenseits wiederum nur einen unglücklichen oder einen glücklichen Zustand. Das neunte (Sutta).

10. ඝටීකාරසුත්තවණ්ණනා
10. Erklärung des Ghaṭīkāra-Suttas

50. දසමෙ උපපන්නාසෙති නිබ්බත්තිවසෙන උපගතා. විමුත්තාති අවිහාබ්‍රහ්මලොකස්මිං උපපත්තිසමනන්තරමෙව අරහත්තඵලවිමුත්තියා විමුත්තා. මානුසං දෙහන්ති ඉධ පඤ්චොරම්භාගියසංයොජනානි එව වුත්තානි. දිබ්බයොගන්ති පඤ්ච උද්ධම්භාගියසංයොජනානි. උපච්චගුන්ති අතික්කමිංසු. උපකොතිආදීනි තෙසං ථෙරානං නාමානි. කුසලී භාසසී තෙසන්ති, ‘‘කුසල’’න්ති ඉදං වචනං ඉමස්ස අත්ථීති කුසලී, තෙසං ථෙරානං ත්වං කුසලං අනවජ්ජං භාසසි, ථොමෙසි පසංසසි, පණ්ඩිතොසි දෙවපුත්තාති වදති. තං තෙ ධම්මං ඉධඤ්ඤායාති තෙ ථෙරා තං ධම්මං ඉධ තුම්හාකං සාසනෙ ජානිත්වා. ගම්භීරන්ති ගම්භීරත්ථං. බ්‍රහ්මචාරී නිරාමිසොති නිරාමිසබ්‍රහ්මචාරී නාම අනාගාමී, අනාගාමී අහොසින්ති අත්ථො. අහුවාති අහොසි. සගාමෙය්‍යොති එකගාමවාසී. පරියොසානගාථා සඞ්ගීතිකාරෙහි ඨපිතාති. දසමං.
50. Im zehnten Sutta bedeutet „upapannāse“: durch Wiedergeburt gelangt. „Vimuttā“ (befreit) bedeutet: Unmittelbar nach der Wiedergeburt in der Aviha-Brahma-Welt durch die Befreiung der Frucht der Arhatschaft befreit. „Mānusaṃ dehaṃ“ (den menschlichen Körper): Hier sind nur die fünf niederen Fesseln gemeint. „Dibbayogaṃ“ (die himmlische Bindung) bedeutet: die fünf höheren Fesseln. „Upaccaguṃ“ bedeutet: Sie haben überwunden. „Upako“ usw. sind die Namen jener Theras. „Kusalī bhāsasī tesaṃ“: Wer dieses „kusala“ (Heilsame/Makellose) besitzt, ist „kusalī“. Das bedeutet: „Du sprichst vom makellosen Guten jener Theras, du rühmst und preist sie; du bist weise, o Göttersohn“, so sagt er. „Taṃ te dhammaṃ idhaññāya“ bedeutet: Jene Theras haben diese Lehre hier in eurer Lehre erkannt. „Gambhīraṃ“ bedeutet: von tiefgründiger Bedeutung. „Brahmacārī nirāmiso“ (der weltfreie Heilige) bezeichnet einen Nie-Wiederkehrenden (Anāgāmī), was bedeutet: „Ich wurde ein Nie-Wiederkehrender“. „Ahuvā“ bedeutet „ahosi“ (er war/wurde). „Sagāmeyyo“ bedeutet: im selben Dorf wohnend. Die Schlussstrophe wurde von den Konzilsvätern eingefügt. Das zehnte (Sutta).

ආදිත්තවග්ගො පඤ්චමො.
Das fünfte Kapitel, die Āditta-Vagga (Kapitel über das Brennende), ist beendet.

6. ජරාවග්ගො
6. Jarā-Vagga (Das Kapitel über das Altern)

1. ජරාසුත්තවණ්ණනා
1. Erklärung des Jarā-Suttas

51. ජරාවග්ගස්ස පඨමෙ සාධූති ලද්ධකං භද්දකං. සීලං යාව ජරාති ඉමිනා ඉදං දස්සෙති – යථා මුත්තාමණිරත්තවත්ථාදීනි ආභරණානි තරුණකාලෙයෙව සොභන්ති, ජරාජිණ්ණකාලෙ තානි ධාරෙන්තො ‘‘අයං අජ්ජාපි බාලභාවං පත්ථෙති, උම්මත්තකො මඤ්ඤෙ’’ති වත්තබ්බතං ආපජ්ජති, න එවං සීලං. සීලඤ්හි නිච්චකාලං සොභති. බාලකාලෙපි හි සීලං රක්ඛන්තං ‘‘කිං ඉමස්ස සීලෙනා’’ති? වත්තාරො නත්ථි. මජ්ඣිමකාලෙපි මහල්ලකකාලෙපීති.
51. Im ersten Sutta des Jarā-Vaggas bedeutet „sādhu“: vortrefflich, gut. Mit „Sīlaṃ yāva jarā“ (Tugend ist gut bis ins Alter) wird Folgendes gezeigt: So wie Schmuckstücke wie Perlen, Edelsteine, rote Gewänder usw. nur in der Jugendzeit glänzen, während jemand, der sie im gebrechlichen Greisenalter trägt, sich dem Vorwurf aussetzt: „Dieser will selbst heute noch jung sein, er ist wohl verrückt geworden!“, so verhält es sich mit der Tugend nicht. Denn die Tugend glänzt zu allen Zeiten. Denn selbst in der Jugendzeit gibt es niemanden, der den Tugendhaften tadelt mit den Worten: „Was soll ihm diese Tugend nützen?“ Ebenso wenig in mittleren Jahren oder im hohen Alter.

සද්ධා [Pg.87] සාධු පතිට්ඨිතාති හත්ථාළවකචිත්තගහපතිආදීනං විය මග්ගෙන ආගතා පතිට්ඨිතසද්ධා නාම සාධු. පඤ්ඤා නරානං රතනන්ති එත්ථ චිත්තීකතට්ඨාදීහි රතනං වෙදිතබ්බං. වුත්තඤ්හෙතං –
„Saddhā sādhu patiṭṭhitā“ (der Glaube ist gut, wenn er gefestigt ist) bedeutet: Ein durch den Pfad erlangtes Vertrauen (patiṭṭhitasaddhā), wie das von Hatthaka Āḷavaka oder Citta dem Hausvater, welches durch nichts anderes erschüttert werden kann, ist gut. In „paññā narānaṃ ratanaṃ“ (Weisheit ist das Juwel der Menschen) ist „Juwel“ (ratana) im Sinne von Wertschätzung usw. zu verstehen. Denn folgendes wurde gesagt:

‘‘යදි චිත්තීකතන්ති රතනං, නනු භගවා චිත්තීකතො පුරිසසීහො, යෙ ච ලොකෙ චිත්තීකතා, තෙසං චිත්තීකතො භගවා. යදි රතිකරන්ති රතනං, නනු භගවා රතිකරො පුරිසසීහො, තස්ස වචනෙන චරන්තා ඣානරතිසුඛෙන අභිරමන්ති. යදි අතුල්‍යන්ති රතනං, නනු භගවා අතුලො පුරිසසීහො. න හි සක්කා තුලෙතුං ගුණෙහි ගුණපාරමිං ගතො. යදි දුල්ලභන්ති රතනං, නනු භගවා දුල්ලභො පුරිසසීහො. යදි අනොමසත්තපරිභොගන්ති රතනං, නනු භගවා අනොමො සීලෙන සමාධිනා පඤ්ඤාය විමුත්තියා විමුත්තිඤාණදස්සනෙනා’’ති.
„Wenn das ein Juwel ist, was wertgeschätzt wird, ist dann nicht der Erhabene der wertgeschätzte Löwe unter den Menschen? Und wer immer in der Welt wertgeschätzt wird, dessen Wertschätzung gilt dem Erhabenen. Wenn das ein Juwel ist, was Freude bereitet, ist dann nicht der Erhabene der Freude bringende Löwe unter den Menschen? Diejenigen, die nach seinem Worte leben, erfreuen sich am Glück der Freude an der Vertiefung (Jhāna). Wenn das ein Juwel ist, was unvergleichlich ist, ist dann nicht der Erhabene der unvergleichliche Löwe unter den Menschen? Denn es ist unmöglich, seine Tugenden zu ermessen, da er die Vollkommenheit der Tugenden erreicht hat. Wenn das ein Juwel ist, was schwer zu erlangen ist, ist dann nicht der Erhabene der schwer zu erlangende Löwe unter den Menschen? Wenn das ein Juwel ist, was den erhabenen Wesen zur Nutzung zusteht, ist dann nicht der Erhabene erhaben durch Sittenreinheit, Sammlung, Weisheit, Befreiung und das Wissen und Erkennen der Befreiung?“

ඉධ පන දුල්ලභපාතුභාවට්ඨෙන පඤ්ඤා ‘‘රතන’’න්ති වුත්තං. පුඤ්ඤන්ති පුඤ්ඤචෙතනා, සා හි අරූපත්තා පරිහරිතුං න සක්කාති. පඨමං.
Hier jedoch wird die Weisheit aufgrund der Seltenheit ihres Erscheinens als „Juwel“ (ratana) bezeichnet. „Puññaṃ“ bedeutet die heilsame Willensregung (puññacetanā); da sie formlos (immateriell) ist, kann man sie nicht mit sich herumtragen. Das erste (Sutta).

2. අජරසාසුත්තවණ්ණනා
2. Erklärung des Ajarasā-Suttas

52. දුතියෙ අජරසාති අජීරණෙන, අවිපත්තියාති අත්ථො. සීලඤ්හි අවිපන්නමෙව සාධු හොති, විපන්නසීලං ආචරියුපජ්ඣායාදයොපි න සඞ්ගණ්හන්ති, ගතගතට්ඨානෙ නිද්ධමිතබ්බොව හොතීති. දුතියං.
52. Im zweiten Sutta bedeutet „ajarasā“: durch Nicht-Altern, durch Unversehrtheit, das ist die Bedeutung. Denn die Tugend ist nur dann gut, wenn sie unversehrt (avipanna) ist. Einen Menschen mit verletzter Tugend unterstützen selbst Lehrer und Lehrmeister nicht; wohin er auch geht, er verdient es, verjagt zu werden. Das zweite (Sutta).

3. මිත්තසුත්තවණ්ණනා
3. Erklärung des Mitta-Suttas

53. තතියෙ සත්ථොති සද්ධිංචරො, ජඞ්ඝසත්ථො වා සකටසත්ථො වා. මිත්තන්ති රොගෙ උප්පන්නෙ පාටඞ්කියා වා අඤ්ඤෙන වා යානෙන හරිත්වා ඛෙමන්තසම්පාපනෙන මිත්තං. සකෙ ඝරෙති අත්තනො ගෙහෙ. තථාරූපෙ රොගෙ ජාතෙ පුත්තභරියාදයො ජිගුච්ඡන්ති, මාතා පන අසුචිම්පි චන්දනං විය මඤ්ඤති. තස්මා සා සකෙ ඝරෙ මිත්තං. සහායො අත්ථජාතස්සාති උප්පන්නකිච්චස්ස යො තං කිච්චං වහති නිත්ථරති, සො කිච්චෙසු සහ අයනභාවෙන සහායො මිත්තං, සුරාපානාදිසහායා පන න මිත්තා. සම්පරායිකන්ති සම්පරායහිතං. තතියං.
53. Im dritten [Sutta] bedeutet „Karawane“ (sattho) ein Reisegefährte, sei es eine Karawane von Fußgängern oder eine Wagenkarawane. „Freund“ (mittaṃ) bedeutet: Wenn eine Krankheit auftritt, bringt man [den Kranken] auf einer Trage oder mit einem anderen Fahrzeug fort und führt ihn sicher an einen gefahrlosen Ort; aufgrund dieses Sich-Sorgens ist er ein Freund. „Im eigenen Haus“ (sake ghare) bedeutet im eigenen Haus. Wenn eine solche Krankheit auftritt, ekeln sich Söhne, Ehefrauen und andere; die Mutter jedoch betrachtet selbst Unreinheiten wie Sandelholz. Daher ist sie im eigenen Haus ein Freund. „Ein Gefährte dessen, was an Notwendigkeit entstanden ist“ (sahāyo atthajātassa) bedeutet: Wer für jemanden, dem eine Aufgabe entstanden ist, diese Aufgabe trägt und bewältigt, der ist wegen des gemeinsamen Gehens in Zeiten von Aufgaben ein Gefährte und ein wahrer Freund; Saufkumpane und dergleichen hingegen sind keine Freunde. „Auf das Jenseits bezogen“ (samparāyikaṃ) bedeutet dem jenseitigen Wohl dienend. Das dritte [Sutta].

4. වත්ථුසුත්තවණ්ණනා
4. Die Erklärung des Vatthu-Suttas.

54. චතුත්ථෙ [Pg.88] පුත්තා වත්ථූති මහල්ලකකාලෙ පටිජග්ගනට්ඨෙන පුත්තා පතිට්ඨා. පරමොති අඤ්ඤෙසං අකථෙතබ්බස්සපි ගුය්හස්ස කථෙතබ්බයුත්තතාය භරියා පරමො සඛා නාම. චතුත්ථං.
54. Im vierten [Sutta] bedeutet „Kinder sind die Grundlage“ (puttā vatthu), dass Kinder im Alter aufgrund ihrer Fürsorge und Pflege eine Stütze sind. „Der beste“ (paramo) bedeutet, dass die Ehefrau der beste Gefährte genannt wird, weil es angemessen ist, ihr selbst solche Geheimnisse anzuvertrauen, die man anderen nicht mitteilen darf. Das vierte [Sutta].

5-7. පඨමජනසුත්තාදිවණ්ණනා
5-7. Die Erklärung des ersten Jana-Suttas und anderer.

55. පඤ්චමෙ විධාවතීති පරසමුද්දාදිගමනවසෙන ඉතො චිතො ච විධාවති. පඤ්චමං.
55. Im fünften [Sutta] bedeutet „rennt umher“ (vidhāvati), dass man aufgrund des Reisens über das jenseitige Meer und dergleichen hierhin und dorthin läuft. Das fünfte [Sutta].

56. ඡට්ඨෙ දුක්ඛාති වට්ටදුක්ඛතො. ඡට්ඨං.
56. Im sechsten [Sutta] bezieht sich „Leiden“ (dukkhā) auf das Leiden des Daseinskreislaufs (vaṭṭadukkha). Das sechste [Sutta].

57. සත්තමෙ පරායණන්ති නිප්ඵත්ති අවස්සයො. සත්තමං.
57. Im siebten [Sutta] bedeutet „Zuflucht“ (parāyanaṃ) Vollendung und Stütze. Das siebte [Sutta].

8. උප්පථසුත්තවණ්ණනා
8. Die Erklärung des Uppatha-Suttas.

58. අට්ඨමෙ රාගො උප්පථොති සුගතිඤ්ච නිබ්බානඤ්ච ගච්ඡන්තස්ස අමග්ගො. රත්තින්දිවක්ඛයොති රත්තිදිවෙහි, රත්තිදිවෙසු වා ඛීයති. ඉත්ථී මලන්ති සෙසං බාහිරමලං භස්මඛාරාදීහි ධොවිත්වා සක්කා සොධෙතුං, මාතුගාමමලෙන දුට්ඨො පන න සක්කා සුද්ධො නාම කාතුන්ති ඉත්ථී ‘‘මල’’න්ති වුත්තා. එත්ථාති එත්ථ ඉත්ථියං පජා සජ්ජති. තපොති ඉන්ද්‍රියසංවරධුතඞ්ගගුණවීරියදුක්කරකාරිකානං නාමං, ඉධ පන ඨපෙත්වා දුක්කරකාරිකං සබ්බාපි කිලෙසසන්තාපිකා පටිපදා වට්ටති. බ්‍රහ්මචරියන්ති මෙථුනවිරති. අට්ඨමං.
58. Im achten [Sutta] bedeutet „Begehren ist der Irrweg“ (rāgo uppatho), dass es für jemanden, der zu einer glücklichen Wiedergeburt und zum Nibbāna geht, kein Weg ist. „Das Vergehen von Tag und Nacht“ (rattindivakkhayo) bedeutet, dass es durch Tage und Nächte oder in Tagen und Nächten vergeht. „Die Frau ist der Makel“ (itthī malaṃ) bedeutet: Anderer, äußerer Schmutz kann durch Waschen mit Asche, Lauge und dergleichen gereinigt werden; wer jedoch durch den Makel einer Frau verdorben ist, kann nicht gereinigt werden. Deshalb wird die Frau als „Makel“ bezeichnet. „Hierin“ (ettha) bedeutet, dass in dieser Frau sich die Geschöpfe verfangen. „Kasteiung“ (tapo) ist eine Bezeichnung für die Zügelung der Sinne, die Vorzüge der Dhutanga-Übungen, Willenskraft und schwierige asketische Praktiken; hier jedoch ist, abgesehen von den schwierigen asketischen Praktiken, jede Praxis, die die Befleckungen erhitzt, damit gemeint. „Heiliger Lebenswandel“ (brahmacariyaṃ) bedeutet die Enthaltung vom Geschlechtsverkehr. Das achte [Sutta].

9. දුතියසුත්තවණ්ණනා
9. Die Erklärung des zweiten Suttas.

59. නවමෙ කිස්ස චාභිරතොති කිස්මිං අභිරතො. දුතියාති සුගතිඤ්චෙව නිබ්බානඤ්ච ගච්ඡන්තස්ස දුතියිකා. පඤ්ඤා චෙනං පසාසතීති පඤ්ඤා එතං පුරිසං ‘‘ඉදං කරොහි, ඉදං මාකරී’’ති අනුසාසති. නවමං.
59. Im neunten [Sutta] bedeutet „woran erfreut?“ (kissa cābhirato) woran erfreut. „Gefährtin“ (dutiyā) bedeutet eine Gefährtin für jemanden, der zu einer glücklichen Wiedergeburt und zum Nibbāna geht. „Weisheit leitet ihn an“ (paññā cenaṃ pasāsati) bedeutet, dass die Weisheit diesen Menschen anweist: „Tue dies, tue das nicht.“ Das neunte [Sutta].

10. කවිසුත්තවණ්ණනා
10. Die Erklärung des Kavi-Suttas.

60. දසමෙ ඡන්දො නිදානන්ති ගායත්තිආදිකො ඡන්දො ගාථානං නිදානං. පුබ්බපට්ඨාපනගාථා ආරභන්තො හි ‘‘කතරච්ඡන්දෙන හොතූ’’ති ආරභති[Pg.89]. වියඤ්ජනන්ති ජනනං. අක්ඛරං හි පදං ජනෙති, පදං ගාථං ජනෙති, ගාථා අත්ථං පකාසෙතීති. නාමසන්නිස්සිතාති සමුද්දාදිපණ්ණත්තිනිස්සිතා. ගාථා ආරභන්තො හි සමුද්දං වා පථවිං වා යං කිඤ්චි නාමං නිස්සයිත්වාව ආරභති. ආසයොති පතිට්ඨා. කවිතො හි ගාථා පවත්තන්ති. සො තාසං පතිට්ඨා හොතීති. දසමං.
60. Im zehnten [Sutta] bedeutet „das Metrum ist der Ursprung“ (chando nidānaṃ), dass ein Metrum wie das Gāyatrī-Metrum und andere der Ursprung von Strophen ist. Denn wer das Verfassen einer Strophe beginnt, überlegt zuerst: „In welchem Metrum soll sie sein?“ und beginnt dann. „Ausdruck“ (byañjanaṃ) bedeutet Erzeugung. Denn ein Buchstabe (akkhara) erzeugt ein Wort (pada), ein Wort erzeugt eine Strophe (gāthā), und eine Strophe offenbart den Sinn (attha). „Auf Namen beruhend“ (nāmasannissitā) bedeutet auf Bezeichnungen wie dem Ozean und dergleichen beruhend. Denn wer eine Strophe verfasst, tut dies stets, indem er sich auf irgendeinen Namen wie den Ozean oder die Erde stützt. „Wohnort“ (āsayo) bedeutet Stütze. Denn Strophen gehen von einem Dichter aus; er ist ihre Stütze. Das zehnte [Sutta].

ජරාවග්ගො ඡට්ඨො.
Das sechste Kapitel über das Alter (Jarāvaggo).

7. අද්ධවග්ගො
7. Das Kapitel über den Weg (Addhavaggo).

1. නාමසුත්තවණ්ණනා
1. Die Erklärung des Nāma-Suttas.

61. අද්ධවග්ගස්ස පඨමෙ නාමං සබ්බං අද්ධභවීති නාමං සබ්බං අභිභවති අනුපතති. ඔපපාතිකෙන වා හි කිත්තිමෙන වා නාමෙන මුත්තො සත්තො වා සඞ්ඛාරො වා නත්ථි. යස්සපි හි රුක්ඛස්ස වා පාසාණස්ස වා ‘‘ඉදං නාම නාම’’න්ති න ජානන්ති, අනාමකොත්වෙව තස්ස නාමං හොති. පඨමං.
61. Im ersten [Sutta] des Addha-Kapitels bedeutet „der Name überwältigte alles“ (nāmaṃ sabbaṃ addhabhavī), dass der Name alles beherrscht und sich über alles legt. Denn es gibt kein Wesen und keine Gestaltung, die frei von einem angeborenen oder verliehenen Namen wären. Selbst von einem Baum oder Stein, dessen genauen Namen man nicht kennt, ist eben „namenlos“ sein Name. Das erste [Sutta].

2-3. චිත්තසුත්තාදිවණ්ණනා
2-3. Die Erklärung des Citta-Suttas und anderer.

62. දුතියෙ සබ්බෙව වසමන්වගූති යෙ චිත්තස්ස වසං ගච්ඡන්ති, තෙසංයෙව අනවසෙසපරියාදානමෙතං. දුතියං.
62. Im zweiten [Sutta] bedeutet „alle folgten seiner Herrschaft“ (sabbeva vasamanvagū) die restlose Erfassung all jener Phänomene, die unter die Gewalt des Geistes geraten. Das zweite [Sutta].

63. තතියෙපි එසෙව නයො. තතියං.
63. Auch im dritten [Sutta] gilt genau dieselbe Methode. Das dritte [Sutta].

4-5. සංයොජනසුත්තාදිවණ්ණනා
4-5. Die Erklärung des Saṃyojana-Suttas und anderer.

64. චතුත්ථෙ කිං සු සංයොජනොති කිං සංයොජනො කිං බන්ධනො? විචාරණන්ති විචරණා පාදානි. බහුවචනෙ එකවචනං කතං. විතක්කස්ස විචාරණන්ති විතක්කො තස්ස පාදා. චතුත්ථං.
64. Im vierten [Sutta] bedeutet „Was ist wohl die Fessel?“ (kiṃ su saṃyojano): Was ist die Fessel, was ist die Bindung? „Das Umherwandern“ (vicāraṇaṃ) bedeutet das Umherstreifen, die Füße. Hier wurde die Einzahl anstelle der Mehrzahl verwendet. „Das Umherwandern des Gedankens“ (vitakkassa vicāraṇaṃ) bedeutet, dass der Gedanke dessen Füße ist. Das vierte [Sutta].

65. පඤ්චමෙපි එසෙව නයො. පඤ්චමං.
65. Auch im fünften [Sutta] gilt genau dieselbe Methode. Das fünfte [Sutta].

6. අත්තහතසුත්තවණ්ණනා
6. Die Erklärung des Attahata-Suttas.

66. ඡට්ඨෙ කෙනස්සුබ්භාහතොති කෙන අබ්භාහතො. සු-කාරො නිපාතමත්තං. ඉච්ඡාධූපායිතොති ඉච්ඡාය ආදිත්තො. ඡට්ඨං.
66. Im sechsten [Sutta] bedeutet „Wodurch ist er geschlagen?“ (kenassu abbhāhato): Wodurch ist er geschlagen? Das Wort „su“ ist bloß eine Partikel. „Vom Wunsch eingeräuchert“ (icchādhūpāyito) bedeutet durch Begehren entflammt. Das sechste [Sutta].

7-9. උඩ්ඩිතසුත්තාදිවණ්ණනා
7-9. Die Erklärung des Uḍḍita-Suttas und anderer.

67. සත්තමෙ [Pg.90] තණ්හාය උඩ්ඩිතොති තණ්හාය උල්ලඞ්ඝිතො. චක්ඛුඤ්හි තණ්හාරජ්ජුනා ආවුනිත්වා රූපනාගදන්තෙ උඩ්ඩිතං, සොතාදීනි සද්දාදීසූති තණ්හාය උඩ්ඩිතො ලොකො. මච්චුනා පිහිතොති අනන්තරෙ අත්තභාවෙ කතං කම්මං න දූරං එකචිත්තන්තරං, බලවතියා පන මාරණන්තිකවෙදනාය පබ්බතෙන විය ඔත්ථටත්තා සත්තා තං න බුජ්ඣන්තීති ‘‘මච්චුනා පිහිතො ලොකො’’ති වුත්තං. සත්තමං.
67. Im siebten [Sutta] bedeutet „vom Begehren verstrickt“ (taṇhāya uḍḍito) vom Begehren umgarnt. Denn das Auge wird mit dem Seil des Begehrens durchbohrt und an den Wandhaken der äußeren Formen gehängt, ebenso das Gehör und die anderen Sinne an Töne und die anderen Objekte; so ist die Welt vom Begehren verstrickt. „Vom Tod verhüllt“ (maccunā pihito) bedeutet: Das in der unmittelbar vorangehenden Existenz gewirkte Karma ist nicht weit entfernt, sondern nur einen einzigen Geisteszustand weit weg; da die Wesen jedoch durch den heftigen, zum Tode führenden Schmerz wie von einem Berg erdrückt werden, erkennen sie dieses Karma nicht. Deshalb heißt es „die Welt ist vom Tod verhüllt“. Das siebte [Sutta].

68. අට්ඨමෙ ස්වෙව පඤ්හො දෙවතාය හෙට්ඨුපරියායවසෙන පුච්ඡිතො. අට්ඨමං.
68. Im achten [Sutta] wurde genau dieselbe Frage von der Gottheit gestellt, indem sie das Untere nach oben kehrte. Das achte [Sutta].

69. නවමෙ සබ්බං උත්තානමෙව. නවමං.
69. Im neunten [Sutta] ist alles ganz offensichtlich. Das neunte [Sutta].

10. ලොකසුත්තවණ්ණනා
10. Die Erklärung des Loka-Suttas.

70. දසමෙ කිස්මිං ලොකො සමුප්පන්නොති කිස්මිං උප්පන්නෙ ලොකො උප්පන්නොති පුච්ඡති. ඡසූති ඡසු අජ්ඣත්තිකෙසු ආයතනෙසු උප්පන්නෙසු උප්පන්නොති වුච්චති. ඡසු කුබ්බතීති තෙසුයෙව ඡසු සන්ථවං කරොති. උපාදායාති තානියෙව ච උපාදාය ආගම්ම පටිච්ච පවත්තති. විහඤ්ඤතීති තෙසුයෙව ඡසු විහඤ්ඤති පීළියති. ඉති අජ්ඣත්තිකායතනවසෙන අයං පඤ්හො ආගතො, අජ්ඣත්තිකබාහිරානං පන වසෙන ආහරිතුං වට්ටති. ඡසු හි අජ්ඣත්තිකායතනෙසු උප්පන්නෙසු අයං උප්පන්නො නාම හොති, ඡසු බාහිරෙසු සන්ථවං කරොති, ඡන්නං අජ්ඣත්තිකානං උපාදාය ඡසු බාහිරෙසු විහඤ්ඤතීති. දසමං.
70. Im zehnten [Sutta] fragt „Worin entsteht die Welt?“ (kismiṃ loko samuppanno): Wenn was entsteht, entsteht die Welt? „In den sechs“ (chasu) bedeutet: Wenn die sechs inneren Sinnesbereiche entstehen, sagt man, dass sie entsteht. „In den sechs macht sie [Vertrautheit]“ (chasu kubbati) bedeutet, dass sie eben mit diesen sechs Vertrautheit sucht. „Ergreifend“ (upādāya) bedeutet, dass sie eben auf diese gestützt, zu ihnen gelangend und in Abhängigkeit von ihnen existiert. „Wird sie gequält“ (vihañnati) bedeutet, dass die Welt eben wegen dieser sechs gequält und bedrängt wird. So ist diese Frage bezüglich der inneren Sinnesbereiche überliefert; es ist jedoch angemessen, sie sowohl auf die inneren als auch auf die äußeren Sinnesbereiche anzuwenden. Denn wenn die sechs inneren Sinnesbereiche entstehen, spricht man vom Entstehen dieser Welt; in Bezug auf die sechs äußeren sucht sie Vertrautheit, und indem sie die sechs inneren ergreift, wird sie in Bezug auf die sechs äußeren gequält. Das zehnte [Sutta].

අද්ධවග්ගො සත්තමො.
Das siebte Kapitel über den Weg (Addhavaggo).

8. ඡෙත්වාවග්ගො
8. Das Kapitel über das Abschneiden (Chetvāvaggo).

1. ඡෙත්වාසුත්තවණ්ණනා
1. Die Erklärung des Chetvā-Suttas.

71. ඡෙත්වාවග්ගස්ස පඨමෙ ඡෙත්වාති වධිත්වා. සුඛං සෙතීති කොධපරිළාහෙන අපරිදය්හමානත්තා සුඛං සයති. න සොචතීති කොධවිනාසෙන විනට්ඨදොමනස්සත්තා න සොචති. විසමූලස්සාති දුක්ඛවිපාකස්ස[Pg.91]. මධුරග්ගස්සාති කුද්ධස්ස පටිකුජ්ඣිත්වා, අක්කුට්ඨස්ස පච්චක්කොසිත්වා, පහටස්ස ච පටිපහරිත්වා සුඛං උප්පජ්ජති, තං සන්ධාය මධුරග්ගොති වුත්තො. ඉමස්මිං හි ඨානෙ පරියොසානං අග්ගන්ති වුත්තං. අරියාති බුද්ධාදයො. පඨමං.
71. Im ersten [Sutta] des Chetvā-Kapitels bedeutet „abgeschnitten habend“ (chetvā) erschlagen habend. „Schläft man friedvoll“ (sukhaṃ seti) bedeutet, dass man friedvoll schläft, weil man nicht von der Hitze des Zorns gequält wird. „Man trauert nicht“ (na socati) bedeutet, dass man wegen der Vernichtung des Zorns und der damit geschwundenen Betrübnis nicht trauert. „Mit giftiger Wurzel“ (visamūlassa) bedeutet mit leidvollem Ergebnis. „Mit süßer Spitze“ (madhuraggassa) bedeutet: Wenn man dem Zornigen mit Zorn entgegnet, den Beschimpfenden zurückbeschimpft und den Schlagenden zurückschlägt, entsteht ein [unheilsames] Vergnügen; darauf bezieht sich der Ausdruck „mit süßer Spitze“. Denn an dieser Stelle wird das Ende (pariyosānaṃ) als Spitze (agga) bezeichnet. „Die Edlen“ (ariyā) sind die Buddhas und andere. Das erste [Sutta].

2. රථසුත්තවණ්ණනා
2. Die Erklärung des Ratha-Suttas.

72. දුතියෙ පඤ්ඤායති එතෙනාති පඤ්ඤාණං. ධජො රථස්සාති මහන්තස්මිං හි සඞ්ගාමසීසෙ දූරතොව ධජං දිස්වා ‘‘අසුකරඤ්ඤො නාම අයං රථො’’ති රථො පාකටො හොති. තෙන වුත්තං ‘‘ධජො රථස්ස පඤ්ඤාණ’’න්ති. අග්ගිපි දූරතොව ධූමෙන පඤ්ඤායති. චොළරට්ඨං පණ්ඩුරට්ඨන්ති එවං රට්ඨම්පි රඤ්ඤා පඤ්ඤායති. චක්කවත්තිරඤ්ඤො ධීතාපි පන ඉත්ථී ‘‘අසුකස්ස නාම භරියා’’ති භත්තාරං පත්වාව පඤ්ඤායති. තස්මා ධූමො පඤ්ඤාණමග්ගිනොතිආදි වුත්තං. දුතියං.
72. Im zweiten Sutta bedeutet 'das, wodurch etwas erkannt wird' Kennzeichen (paññāṇa). 'Das Banner ist das Kennzeichen des Wagens': Denn wenn man mitten in einer großen Schlacht schon von weitem das Banner sieht, wird der Wagen bekannt: 'Dies ist der Wagen des Königs namens Soundso'. Daher wurde gesagt: 'Das Banner ist das Kennzeichen des Wagens'. Auch das Feuer wird schon von weitem durch den Rauch erkannt. So wird auch ein Land durch seinen König erkannt, wie: 'Das Chola-Reich, das Pandya-Reich'. Doch eine Frau, selbst wenn sie die Tochter eines Raddrehenden Königs ist, wird erst durch das Erreichen ihres Ehemannes bekannt: 'Sie ist die Frau von dem und dem'. Daher wurde gesagt: 'Rauch ist das Kennzeichen des Feuers' usw. Das zweite.

3. විත්තසුත්තවණ්ණනා
3. Die Erklärung des Vitta-Suttas.

73. තතියෙ සද්ධීධ විත්තන්ති යස්මා සද්ධො සද්ධාය මුත්තමණිආදීනිපි විත්තානි ලභති, තිස්සොපි කුලසම්පදා, ඡ කාමසග්ගානි, නව බ්‍රහ්මලොකෙ පත්වා පරියොසානෙ අමතමහානිබ්බානදස්සනම්පි ලභති, තස්මා මණිමුත්තාදීහි විත්තෙහි සද්ධාවිත්තමෙව සෙට්ඨං. ධම්මොති දසකුසලකම්මපථො. සුඛමාවහතීති සබ්බම්පි සාසවානාසවං අසංකිලිට්ඨසුඛං ආවහති. සාදුතරන්ති ලොකස්මිං ලොණම්බිලාදීනං සබ්බරසානං සච්චමෙව මධුරතරං. සච්චස්මිං හි ඨිතා සීඝවෙගං නදිම්පි නිවත්තෙන්ති, විසම්පි නිම්මද්දෙන්ති, අග්ගිම්පි පටිබාහන්ති, දෙවම්පි වස්සාපෙන්ති, තස්මා තං සබ්බරසානං මධුරතරන්ති වුත්තං. පඤ්ඤාජීවිං ජීවිතමාහු සෙට්ඨන්ති යො පඤ්ඤාජීවී ගහට්ඨො සමානො පඤ්චසු සීලෙසු පතිට්ඨාය සලාකභත්තාදීනි පට්ඨපෙත්වා පඤ්ඤාය ජීවති, පබ්බජිතො වා පන ධම්මෙන උප්පන්නෙ පච්චයෙ ‘‘ඉදමත්ථ’’න්ති පච්චවෙක්ඛිත්වා පරිභුඤ්ජන්තො කම්මට්ඨානං ආදාය විපස්සනං පට්ඨපෙත්වා අරියඵලාධිගමවසෙන පඤ්ඤාය ජීවති, තං පඤ්ඤාජීවිං පුග්ගලං සෙට්ඨං ජීවිතං ජීවතීති ආහු. තතියං.
73. Im dritten Sutta bedeutet 'Vertrauen ist hier der beste Besitz': Weil ein Gläubiger durch sein Vertrauen Besitztümer wie Perlen, Juwelen usw. erlangt, die drei Arten von familiärem Erfolg erlangt, die sechs Sinneshimmel und die neun Brahma-Welten erreicht und am Ende auch das Schauen des todlosen, großen Nirvanas erlangt, deshalb ist der Besitz des Vertrauens wahrlich wertvoller als Besitztümer wie Perlen, Juwelen usw. 'Dhamma' bezeichnet die zehn heilsamen Handlungswege. 'Bringt Glück': Es bringt jegliches vom Begehren beeinflusste sowie begehrensfreie, unbefleckte Glück herbei. 'Das Süßere': In der Welt ist unter allen Geschmäckern wie salzig, sauer usw. die Wahrheit wahrlich das Süßeste. Denn jene, die in der Wahrheit gefestigt sind, bringen selbst einen reißenden Fluss zum Stillstand, machen Gift unwirksam, wehren Feuer ab und bringen den Regengott dazu, Regen zu spenden; daher wurde gesagt, dass sie süßer ist als alle Geschmäcker. 'Das Leben dessen, der in Weisheit lebt, nennt man das beste': Wer als Hausvater in Weisheit lebt, indem er in den fünf Tugendregeln gefestigt ist, Speisespenden einrichtet und mit Weisheit lebt; oder wer als Ordinierter die rechtmäßig erlangten Requisiten mit der Reflexion 'Dies dient diesem Zweck' gebraucht, sein Meditationsobjekt aufnimmt, die Einsichtsentfaltung begründet und durch das Erlangen der edlen Frucht mit Weisheit lebt — von einer solchen in Weisheit lebenden Person sagt man, dass sie das beste Leben führt. Das dritte.

4. වුට්ඨිසුත්තවණ්ණනා
4. Die Erklärung des Vuṭṭhi-Suttas.

74. චතුත්ථෙ [Pg.92] බීජන්ති උප්පතන්තානං සත්තවිධං ධඤ්ඤබීජං සෙට්ඨං. තස්මිඤ්හි උග්ගතෙ ජනපදො ඛෙමො හොති සුභික්ඛො. නිපතතන්ති නිපතන්තානං මෙඝවුට්ඨි සෙට්ඨා. මෙඝවුට්ඨියඤ්හි සති විවිධානි සස්සානි උප්පජ්ජන්ති, ජනපදා ඵීතා හොන්ති ඛෙමා සුභික්ඛා. පවජමානානන්ති ජඞ්ගමානං පදසා චරමානානං ගාවො සෙට්ඨා. තා නිස්සාය හි සත්තා පඤ්ච ගොරසෙ පරිභුඤ්ජමානා සුඛං විහරන්ති. පවදතන්ති රාජකුලමජ්ඣාදීසු වදන්තානං පුත්තො වරො. සො හි මාතාපිතූනං අනත්ථාවහං න වදති.
74. Im vierten Sutta bedeutet 'Samen': Unter den Dingen, die emporwachsen, ist die siebenfache Getreidesaat das Beste. Denn wenn diese aufgegangen ist, wird das Land sicher und reich an Nahrung. 'Unter den Herabfallenden': Unter den herabfallenden Dingen ist der Regenschauer das Beste. Denn wenn es regnet, entstehen verschiedene Getreidesorten, und die Länder werden gedeihend, sicher und reich an Nahrung. 'Unter den sich Fortbewegenden': Unter den sich fortbewegenden, auf Füßen gehenden Wesen sind die Rinder das Beste. Denn in Abhängigkeit von ihnen genießen die Wesen die pfirsichfarbenen fünf Erzeugnisse der Kuh und leben glücklich. 'Unter den Redenden': Unter jenen, die inmitten des Königshofs und an anderen Orten sprechen, ist der Sohn der Beste. Denn er spricht nichts, was seinen Eltern Schaden bringt.

විජ්ජා උප්පතතං සෙට්ඨාති පුරිමපඤ්හෙ කිර සුත්වා සමීපෙ ඨිතා එකා දෙවතා ‘‘දෙවතෙ, කස්මා ත්වං එතං පඤ්හං දසබලං පුච්ඡසි? අහං තෙ කථෙස්සාමී’’ති අත්තනො ඛන්තියා ලද්ධියා පඤ්හං කථෙසි. අථ නං ඉතරා දෙවතා ආහ – ‘‘යාව පධංසී වදෙසි දෙවතෙ යාව පගබ්භා මුඛරා, අහං බුද්ධං භගවන්තං පුච්ඡාමි. ත්වං මය්හං කස්මා කථෙසී’’ති? නිවත්තෙත්වා තදෙව පඤ්හං දසබලං පුච්ඡි. අථස්සා සත්ථා විස්සජ්ජෙන්තො විජ්ජා උප්පතතන්තිආදිමාහ. තත්ථ විජ්ජාති චතුමග්ගවිජ්ජා. සා හි උප්පතමානා සබ්බාකුසලධම්මෙ සමුග්ඝාතෙති. තස්මා ‘‘උප්පතතං සෙට්ඨා’’ති වුත්තා. අවිජ්ජාති වට්ටමූලකමහාඅවිජ්ජා. සා හි නිපතන්තානං ඔසීදන්තානං වරා. පවජමානානන්ති පදසා චරමානානං ජඞ්ගමානං අනොමපුඤ්ඤක්ඛෙත්තභූතො සඞ්ඝො වරො. තඤ්හි තත්ථ තත්ථ දිස්වා පසන්නචිත්තා සත්තා සොත්ථිං පාපුණන්ති. බුද්ධොති යාදිසො පුත්තො වා හොතු අඤ්ඤො වා, යෙසං කෙසඤ්චි වදමානානං බුද්ධො වරො. තස්ස හි ධම්මදෙසනං ආගම්ම අනෙකසතසහස්සානං පාණානං බන්ධනමොක්ඛො හොතීති. චතුත්ථං.
'Wissen ist das Beste unter den emporsteigenden Dingen': Als nämlich eine Gottheit die vorherige Frage hörte, sagte sie zu einer anderen Gottheit, die in der Nähe stand: 'O Gottheit, warum fragst du den Zehnkraftbegabten nach dieser Frage? Ich werde sie dir erklären', und erklärte die Frage gemäß ihrer eigenen Ansicht. Da sprach die andere Gottheit zu ihr: 'Wie aufdringlich du sprichst, o Gottheit, wie dreist und geschwätzig! Ich frage den erhabenen Buddha. Warum erklärst du sie mir?' Sie wandte sich ab und stellte dieselbe Frage noch einmal dem Zehnkraftbegabten. Daraufhin antwortete ihr der Meister und sprach: 'Wissen ist das Beste unter den emporsteigenden Dingen' usw. Darin bedeutet 'Wissen' das Wissen der vier Pfade. Denn wenn dieses emporsteigt, vernichtet es alle unheilsamen Geisteszustände vollständig. Daher wurde gesagt: 'Das Beste unter den emporsteigenden Dingen'. 'Nichtwissen' bezeichnet das große Nichtwissen, welches die Wurzel des Kreislaufs der Wiedergeburten ist. Dieses ist wahrlich das Mächtigste unter den herabfallenden und versinkenden Dingen. 'Unter den sich Fortbewegenden': Unter den auf Füßen gehenden, sich fortbewegenden Wesen ist der Sangha, der das unvergleichliche Feld des Verdienstes darstellt, der Beste. Denn wenn die Wesen ihn hier und da sehen und ihr Geist voller Vertrauen wird, erlangen sie Wohlergehen. 'Der Buddha': Sei es ein Sohn oder ein anderer, unter allen, die sprechen, ist der Buddha der Beste. Denn aufgrund seiner Lehrverkündigung erfolgt die Befreiung aus den Fesseln für viele Hunderttausende von Lebewesen. Das vierte.

5. භීතාසුත්තවණ්ණනා
5. Die Erklärung des Bhītā-Suttas.

75. පඤ්චමෙ කිංසූධ භීතාති කිං භීතා? මග්ගො චනෙකායතනප්පවුත්තොති අට්ඨතිංසාරම්මණවසෙන අනෙකෙහි කාරණෙහි කථිතො. එවං සන්තෙ කිස්ස භීතා හුත්වා අයං ජනතා ද්වාසට්ඨි දිට්ඨියො අග්ගහෙසීති වදති. භූරිපඤ්ඤාති බහුපඤ්ඤ උස්සන්නපඤ්ඤ. පරලොකං න භායෙති ඉමස්මා ලොකා පරං ලොකං ගච්ඡන්තො න භායෙය්‍ය. පණිධායාති ඨපෙත්වා. බහ්වන්නපානං [Pg.93] ඝරමාවසන්තොති අනාථපිණ්ඩිකාදයො විය බහ්වන්නපානෙ ඝරෙ වසන්තො. සංවිභාගීති අච්ඡරාය ගහිතම්පි නඛෙන ඵාලෙත්වා පරස්ස දත්වාව භුඤ්ජනසීලො. වදඤ්ඤූති වුත්තත්ථමෙව.
75. Im fünften Sutta: 'Wovor haben sie hier Angst?': Warum haben sie Angst? 'Und der Pfad wurde durch viele Grundlagen verkündet': Er wurde aus vielen Gründen anhand der achtunddreißig Meditationsobjekte dargelegt. 'Obwohl dem so ist, wovor hatte diese Schar von Wesen Angst, dass sie die zweiundsechzig falschen Ansichten ergriff?', so sagt er. 'O weitblickend Weiser' (bhūripaññā): Jemand von großer Weisheit, von überragender Weisheit. 'Fürchtet die jenseitige Welt nicht': Wer von dieser Welt in die jenseitige Welt geht, sollte sich nicht fürchten. 'Entschlossen' (paṇidhāya) bedeutet: aufgestellt habend (ṭhapetvā). 'Ein Haus mit reichlich Speise und Trank bewohnend': Wie Anāthapiṇḍika und andere in einem Haus mit reichlich Speise und Trank lebend. 'Freigebig' (saṃvibhāgī) bezeichnet jemanden, der die Gewohnheit hat, selbst eine mit den Fingernägeln zerteilte Handvoll Speise erst einem anderen zu geben, bevor er selbst isst. 'Zuvorkommend' (vadaññū) hat die bereits erwähnte Bedeutung.

ඉදානි ගාථාය අඞ්ගානි උද්ධරිත්වා දස්සෙතබ්බානි – ‘‘වාච’’න්ති හි ඉමිනා චත්තාරි වචීසුචරිතානි ගහිතානි, ‘‘මනෙනා’’තිපදෙන තීණි මනොසුචරිතානි, ‘‘කායෙනා’’ති පදෙන තීණි කායසුචරිතානි. ඉති ඉමෙ දස කුසලකම්මපථා පුබ්බසුද්ධිඅඞ්ගං නාම. බහ්වන්නපානං ඝරමාවසන්තොති ඉමිනා යඤ්ඤඋපක්ඛරො ගහිතො. සද්ධොති එකමඞ්ගං, මුදූති එකං, සංවිභාගීති එකං, වදඤ්ඤූති එකං. ඉති ඉමානි චත්තාරි අඞ්ගානි සන්ධාය ‘‘එතෙසු ධම්මෙසු ඨිතො චතූසූ’’ති ආහ.
Nun müssen die Glieder aus der Strophe herausgegriffen und dargelegt werden: Mit dem Wort 'Rede' sind die vier guten Verhaltensweisen der Rede gemeint, mit dem Wort 'Geist' die drei guten Verhaltensweisen des Geistes, mit dem Wort 'Körper' die drei guten Verhaltensweisen des Körpers. So bilden diese zehn heilsamen Handlungswege das Glied der anfänglichen Reinheit. Mit der Phrase 'ein Haus mit reichlich Speise und Trank bewohnend' ist das Rüstzeug der Opfergabe gemeint. 'Gläubig' ist ein Glied, 'milde' ist eines, 'freigebig' ist eines, 'zuvorkommend' ist eines. In Bezug auf diese vier Glieder hat er gesagt: 'In diesen vier Eigenschaften gefestigt'.

අපරොපි පරියායො – වාචන්තිආදීනි තීණි අඞ්ගානි, බහ්වන්නපානන්ති ඉමිනා යඤ්ඤඋපක්ඛරොව ගහිතො, සද්ධො මුදූ සංවිභාගී වදඤ්ඤූති එකං අඞ්ගං. අපරො දුකනයො නාම හොති. ‘‘වාචං මනඤ්චා’’ති ඉදමෙකං අඞ්ගං, ‘‘කායෙන පාපානි අකුබ්බමානො, බහ්වන්නපානං ඝරමාවසන්තො’’ති එකං, ‘‘සද්ධො මුදූ’’ති එකං, ‘‘සංවිභාගී වදඤ්ඤූ’’ති එකං. එතෙසු චතූසු ධම්මෙසු ඨිතො ධම්මෙ ඨිතො නාම හොති. සො ඉතො පරලොකං ගච්ඡන්තො න භායති. පඤ්චමං.
Eine andere Erklärungsweise: Die drei Glieder beginnend mit 'Rede' sind Glieder; mit 'reichlich Speise und Trank' ist allein das Rüstzeug der Opfergabe gemeint; 'gläubig, milde, freigebig und zuvorkommend' bilden ein Glied. Es gibt noch eine andere Methode, die Dyaden-Methode genannt wird: 'Rede und Geist' ist ein Glied, 'mit dem Körper kein Böses tuend, ein Haus mit reichlich Speise und Trank bewohnend' ist eines, 'gläubig und milde' ist eines, 'freigebig und zuvorkommend' ist eines. Wer in diesen vier Eigenschaften gefestigt ist, wird 'im Dhamma gefestigt' genannt. Wenn dieser von hier in die jenseitige Welt geht, fürchter er sich nicht. Das fünfte.

6. නජීරතිසුත්තවණ්ණනා
6. Die Erklärung des Najīrati-Suttas.

76. ඡට්ඨෙ නාමගොත්තං න ජීරතීති අතීතබුද්ධානං යාවජ්ජදිවසා නාමගොත්තං කථියති, තස්මා න ජීරතීති වුච්චති. පොරාණා පන ‘‘අද්ධානෙ ගච්ඡන්තෙ න පඤ්ඤායිස්සති, ජීරණසභාවො පන න හොතියෙවා’’ති වදන්ති. ආලස්‍යන්ති ආලසියං, යෙන ඨිතට්ඨානෙ ඨිතොව, නිසින්නට්ඨානෙ නිසින්නොව හොති, තෙලෙපි උත්තරන්තෙ ඨිතිං න කරොති. පමාදොති නිද්දාය වා කිලෙසවසෙන වා පමාදො. අනුට්ඨානන්ති කම්මසමයෙ කම්මකරණවීරියාභාවො. අසංයමොති සීලසඤ්ඤමාභාවො විස්සට්ඨාචාරතා. නිද්දාති සොප්පබහුලතා. තාය ගච්ඡන්තොපි ඨිතොපි නිසින්නොපි නිද්දායති, පගෙව නිපන්නො. තන්දීති අතිච්ඡාතාදිවසෙන ආගන්තුකාලසියං. තෙ ඡිද්දෙති තානි ඡ ඡිද්දානි විවරානි. සබ්බසොති [Pg.94] සබ්බාකාරෙන. තන්ති නිපාතමත්තං. විවජ්ජයෙති වජ්ජෙය්‍ය ජහෙය්‍ය. ඡට්ඨං.
76. Im sechsten Sutta bedeutet „Name und Sippe altern nicht“ (nāmagottaṃ na jīrati): Der Name und die Sippe der vergangenen Buddhas wird bis zum heutigen Tag verkündet; darum heißt es „altert nicht“. Die Lehrer der alten Zeit (Porāṇā) jedoch sagen: „Im Verlauf der Zeit wird er zwar nicht mehr erkannt werden, aber ein eigentlicher Zustand des Verfalls existiert wahrlich nicht.“ „Trägheit“ (ālasya) bedeutet Faulheit (ālasiya), durch die man an der Stelle, wo man steht, bloß stehen bleibt, und an der Stelle, wo man sitzt, bloß sitzen bleibt; selbst wenn Öl überläuft, unternimmt man keine Anstrengung. „Nachlässigkeit“ (pamāda) ist die Nachlässigkeit entweder durch Schlaf oder durch die Macht der Befleckungen (kilesa). „Mangelnde Initiative“ (anuṭṭhāna) bedeutet das Fehlen von Tatkraft zur Ausführung von Handlungen zur Zeit der Arbeit. „Zügellosigkeit“ (asaṃyama) bedeutet das Fehlen von Zügelung der Tugend (sīla-saññama) und ein disziplinloses Verhalten. „Schläfrigkeit“ (niddā) bedeutet übermäßiger Schlaf; durch diesen schlummert jemand selbst im Gehen, Stehen oder Sitzen ein, geschweige denn im Liegen. „Trägheit“ (tandi) bedeutet eine vorübergehende Faulheit, die durch übermäßigen Hunger und Ähnliches entsteht. „Diese Löcher“ (te chidde) bezieht sich auf jene sechs Löcher oder Spalten. „Vollständig“ (sabbaso) bedeutet in jeder Hinsicht. „Taṃ“ ist eine bloße Partikel. „Man sollte meiden“ (vivajjaye) bedeutet, man sollte es meiden, es aufgeben. Das sechste (Sutta).

7. ඉස්සරියසුත්තවණ්ණනා
7. Erklärung des Issariya-Suttas

77. සත්තමෙ සත්ථමලන්ති මලග්ගහිතසත්ථං. කිං සු හරන්තං වාරෙන්තීති කං හරන්තං නිසෙධෙන්ති. වසොති ආණාපවත්තනං. ඉත්ථීති අවිස්සජ්ජනීයභණ්ඩත්තා ‘‘ඉත්ථී භණ්ඩානමුත්තමං, වරභණ්ඩ’’න්ති ආහ. අථ වා සබ්බෙපි බොධිසත්තා ච චක්කවත්තිනො ච මාතුකුච්ඡියංයෙව නිබ්බත්තන්තීති ‘‘ඉත්ථී භණ්ඩානමුත්තම’’න්ති ආහ. කොධො සත්ථමලන්ති කොධො මලග්ගහිතසත්ථසදිසො, පඤ්ඤාසත්ථස්ස වා මලන්ති සත්ථමලං. අබ්බුදන්ති විනාසකාරණං, චොරා ලොකස්මිං විනාසකාති අත්ථො. හරන්තොති සලාකභත්තාදීනි ගහෙත්වා ගච්ඡන්තො. සලාකභත්තාදීනි හි පට්ඨපිතකාලෙයෙව මනුස්සෙහි පරිච්චත්තානි. තෙසං තානි හරන්තො සමණො පියො හොති, අනාහරන්තෙ පුඤ්ඤහානිං නිස්සාය විප්පටිසාරිනො හොන්ති. සත්තමං.
77. Im siebten Sutta bedeutet „Schmutz der Waffe“ (satthamala) eine von Schmutz befallene Waffe. „Wen halten sie auf, der wegnimmt?“ (kiṃ su harantaṃ vārenti) bedeutet: Wen, der wegnimmt, halten sie zurück? „Macht“ (vaso) bedeutet das Ausüben von Befehlsgewalt. Zur „Frau“ (itthī) sagte er: „Die Frau ist der beste Besitz, ein edler Besitz“, da sie ein Gut ist, das man nicht aufgeben sollte. Oder aber, da alle Bodhisattas und Cakkavattis (Raddreher-Könige) im Schoß einer Mutter entstehen, sagte er: „Die Frau ist der beste Besitz“. „Zorn ist der Schmutz der Waffe“: Zorn gleicht einer schmutzbeladenen Waffe; oder er ist der Schmutz für die Waffe der Weisheit, daher heißt er „Schmutz der Waffe“. „Plage“ (abbuda) bedeutet die Ursache des Verderbens; der Sinn ist, dass Räuber die Verderber in der Welt sind. „Wegnehmend“ (haranto) bezieht sich auf einen, der Salāka-Speisen und Ähnliches entgegennimmt und weggeht. Denn Salāka-Speisen und Ähnliches werden von den Menschen genau zu der Zeit gespendet, wenn sie bereitgestellt werden. Der Asket, der diese von ihnen entgegennimmt, ist ihnen lieb; nimmt er sie nicht entgegen, werden sie aufgrund des Verlusts an Verdienst von Gewissensbissen geplagt. Das siebte (Sutta).

8. කාමසුත්තවණ්ණනා
8. Erklärung des Kāmasuttas

78. අට්ඨමෙ අත්තානං න දදෙති පරස්ස දාසං කත්වා අත්තානං න දදෙය්‍ය ඨපෙත්වා සබ්බබොධිසත්තෙති වුත්තං. න පරිච්චජෙති සීහබ්‍යග්ඝාදීනං න පරිච්චජෙය්‍ය සබ්බබොධිසත්තෙ ඨපෙත්වායෙවාති වුත්තං. කල්‍යාණන්ති සණ්හං මුදුකං. පාපිකන්ති ඵරුසං වාචං. අට්ඨමං.
78. Im achten Sutta bedeutet „gibt sich selbst nicht hin“ (attānaṃ na dade): Man sollte sich nicht selbst hingeben, indem man sich zum Sklaven eines anderen macht; dies wurde mit Ausnahme aller Bodhisattas gesagt. „Gibt sich nicht preis“ (na pariccaje) bedeutet: Man sollte sich nicht Löwen, Tigern und Ähnlichem preisgeben; dies wurde ebenfalls mit Ausnahme aller Bodhisattas gesagt. „Heilsam“ (kalyāṇa) bedeutet eine sanfte, milde (Rede). „Schlecht“ (pāpika) bedeutet eine raue Rede. Das achte (Sutta).

9. පාථෙය්‍යසුත්තවණ්ණනා
9. Erklärung des Pātheyya-Suttas

79. නවමෙ සද්ධා බන්ධති පාථෙය්‍යන්ති සද්ධං උප්පාදෙත්වා දානං දෙති, සීලං රක්ඛති, උපොසථකම්මං කරොති, තෙනෙතං වුත්තං. සිරීති ඉස්සරියං. ආසයොති වසනට්ඨානං. ඉස්සරියෙ හි අභිමුඛීභූතෙ ථලතොපි ජලතොපි භොගා ආගච්ඡන්තියෙව. තෙනෙතං වුත්තං. පරිකස්සතීති පරිකඩ්ඪති. නවමං.
79. Im neunten Sutta bedeutet „Vertrauen bereitet den Reiseproviant“ (saddhā bandhati pātheyyaṃ): Nachdem man Vertrauen erweckt hat, gibt man Gaben, schützt die Tugendregeln und führt die Uposatha-Praxis durch; darum wurde dies gesagt. „Glück“ (sirī) bedeutet Wohlstand (issariya). „Wohnstätte“ (āsayo) bedeutet Aufenthaltsort. Denn wenn Wohlstand herannaht, kommen Reichtümer sowohl vom Land als auch vom Wasser herbei; darum wurde dies gesagt. „Zieht an sich“ (parikassati) bedeutet schleppt herbei (parikaḍḍhati). Das neunte (Sutta).

10. පජ්ජොතසුත්තවණ්ණනා
10. Erklärung des Pajjota-Suttas

80. දසමෙ පජ්ජොතොති පදීපො විය හොති. ජාගරොති ජාගරබ්‍රාහ්මණො විය හොති. ගාවො කම්මෙ සජීවානන්ති කම්මෙන සහ ජීවන්තානං [Pg.95] ගාවොව කම්මෙ කම්මසහායා කම්මදුතියකා නාම හොන්ති. ගොමණ්ඩලෙහි සද්ධිං කසිකම්මාදීනි නිප්ඵජ්ජන්ති. සීතස්ස ඉරියාපථොති සීතං අස්ස සත්තකායස්ස ඉරියාපථො ජීවිතවුත්ති. සීතන්ති නඞ්ගලං. යස්ස හි නඞ්ගලෙහි ඛෙත්තං අප්පමත්තකම්පි කට්ඨං න හොති, සො කථං ජීවිස්සතීති වදති. දසමං.
80. Im zehnten Sutta bedeutet „Licht“ (pajjoto): Es ist wie eine Lampe. „Wachsam“ (jāgaro) bedeutet: Man ist wie ein stets wachsamer Brahmane. „Rinder sind für die von der Arbeit Lebenden“ (gāvo kamme sajīvānaṃ) bedeutet: Für jene, die von ihrer Arbeit leben, sind die Rinder bei der Arbeit die Arbeitsgefährten, die sogenannten „zweiten Partner bei der Arbeit“. Zusammen mit den Rinderherden werden landwirtschaftliche Arbeiten und Ähnliches vollbracht. „Der Lebensweg der Furche“ (sītassa iriyāpatho): Die Furche (sīta) ist der Lebensweg, das heißt der Lebensunterhalt für diese Gemeinschaft der Lebewesen. „Sīta“ bedeutet Pflug (naṅgala). Denn für wen das Feld mit den Pflügen nicht einmal ein wenig gepflügt wird, wie soll der leben? So spricht er. Das zehnte (Sutta).

11. අරණසුත්තවණ්ණනා
11. Erklärung des Araṇa-Suttas

81. එකාදසමෙ අරණාති නික්කිලෙසා. වුසිතන්ති වුසිතවාසො. භොජිස්සියන්ති අදාසභාවො. සමණාති ඛීණාසවසමණා. තෙ හි එකන්තෙන අරණා නාම. වුසිතං න නස්සතීති තෙසං අරියමග්ගවාසො න නස්සති. පරිජානන්තීති පුථුජ්ජනකල්‍යාණකතො පට්ඨාය සෙඛා ලොකියලොකුත්තරාය පරිඤ්ඤාය පරිජානන්ති. භොජිස්සියන්ති ඛීණාසවසමණානංයෙව නිච්චං භුජිස්සභාවො නාම. වන්දන්තීති පබ්බජිතදිවසතො පට්ඨාය වන්දන්ති. පතිට්ඨිතන්ති සීලෙ පතිට්ඨිතං. සමණීධාති සමණං ඉධ. ජාතිහීනන්ති අපි චණ්ඩාලකුලා පබ්බජිතං. ඛත්තියාති න කෙවලං ඛත්තියාව, දෙවාපි සීලසම්පන්නං සමණං වන්දන්තියෙවාති. එකාදසමං.
81. Im elften Sutta bedeutet „friedvoll“ (araṇa) frei von Befleckungen (nikkilesa). „Gelebt“ (vusita) bedeutet das vollendete heilige Leben. „Freiheit“ (bhojissiya) bedeutet der Zustand, kein Sklave zu sein. „Asketen“ (samaṇa) bezieht sich auf die trübungsfreien Asketen (khīṇāsava-samaṇa); denn sie werden im absoluten Sinne „friedvoll“ genannt. „Das Gelebte geht nicht verloren“ bedeutet, dass ihr Verweilen auf dem edlen Pfad nicht verloren geht. „Sie verstehen vollkommen“ (parijānanti) bedeutet: Angefangen vom edlen Weltling (kalyāṇa-puthujjana) an verstehen die Übenden (sekha) die Dinge durch weltliche und überweltliche vollkommene Erkenntnis (pariññā). „Freiheit“ (bhojissiya) ist der Zustand fortwährender Freiheit, der nur den trübungsfreien Asketen eigen ist. „Sie erweisen Verehrung“ (vandanti) bedeutet, sie erweisen Verehrung von dem Tag an, an dem sie ordiniert wurden. „Gegründet“ (patiṭṭhita) bedeutet in der Tugend (sīla) gegründet. „Ein Asket hier“ (samaṇīdha) bedeutet einen Asketen in dieser Welt. „Von niedriger Geburt“ (jātihīna) bezieht sich auf jemanden, der selbst aus einer verstoßenen Caṇḍāla-Familie stammend ordiniert wurde. „Kshatriyas“ bedeutet: Nicht nur die Kriegeradeligen (Kshatriyas) allein, sondern selbst die Götter (Devas) erweisen einem tugendhaften Asketen Verehrung. Das elfte (Sutta).

ඡෙත්වාවග්ගො අට්ඨමො.
Das achte Kapitel, das Chetvā-Kapitel (Chetvāvagga), ist abgeschlossen.

ඉති සාරත්ථප්පකාසිනියා
Somit, in der Sāratthappakāsinī,

සංයුත්තනිකාය-අට්ඨකථාය
dem Kommentar zur Saṃyutta-Nikāya,

දෙවතාසංයුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
ist die Erklärung des Devatā-Saṃyuttas abgeschlossen.

2. දෙවපුත්තසංයුත්තං
2. Devaputta-Saṃyutta (Die Sammlung über die Göttersöhne)

1. පඨමවග්ගො
1. Das erste Kapitel (Paṭhamavagga)

1. පඨමකස්සපසුත්තවණ්ණනා
1. Erklärung des ersten Kassapa-Suttas

82. දෙවපුත්තසංයුත්තස්ස [Pg.96] පඨමෙ දෙවපුත්තොති දෙවානඤ්හි අඞ්කෙ නිබ්බත්තා පුරිසා දෙවපුත්තා නාම, ඉත්ථියො දෙවධීතරො නාම හොන්ති. නාමවසෙන අපාකටාව ‘‘අඤ්ඤතරා දෙවතා’’ති වුච්චති, පාකටො ‘‘ඉත්ථන්නාමො දෙවපුත්තො’’ති. තස්මා හෙට්ඨා ‘‘අඤ්ඤතරා දෙවතා’’ති වත්වා ඉධ ‘‘දෙවපුත්තො’’ති වුත්තං. අනුසාසන්ති අනුසිට්ඨිං. අයං කිර දෙවපුත්තො භගවතා සම්බොධිතො සත්තමෙ වස්සෙ යමකපාටිහාරියං කත්වා තිදසපුරෙ වස්සං උපගම්ම අභිධම්මං දෙසෙන්තෙන ඣානවිභඞ්ගෙ – ‘‘භික්ඛූති සමඤ්ඤාය භික්ඛු, පටිඤ්ඤාය භික්ඛූ’’ති (විභ. 510). එවං භික්ඛුනිද්දෙසං කථියමානං අස්සොසි. ‘‘එවං විතක්කෙථ, මා එවං විතක්කයිත්ථ, එවං මනසිකරොථ, මා එවං මනසාකත්ථ. ඉදං පජහථ, ඉදං උපසම්පජ්ජ විහරථා’’ති (පාරා. 19). එවරූපං පන භික්ඛුඔවාදං භික්ඛුඅනුසාසනං න අස්සොසි. සො තං සන්ධාය – ‘‘භික්ඛුං භගවා පකාසෙසි, නො ච භික්ඛුනො අනුසාස’’න්ති ආහ.
82. Im ersten Sutta des Devaputta-Saṃyutta bedeutet „Göttersohn“ (devaputta): Männer, die im Schoß der Götter geboren werden, heißen Göttersöhne; Frauen heißen Göttertöchter. Wer bezüglich seines Namens unbekannt ist, wird als „eine gewisse Gottheit“ (aññatarā devatā) bezeichnet; wer bekannt ist, wird als „der und der Göttersohn“ (itthannāmo devaputto) bezeichnet. Darum wurde, während im vorhergehenden Devatā-Saṃyutta „eine gewisse Gottheit“ gesagt wurde, hier „Göttersohn“ gesagt. „Sie weisen an“ (anusāsanti) bedeutet die Unterweisung (anusiṭṭhi). Dieser Göttersohn nämlich hörte, als der Erhabene im siebten Jahr nach seiner Erleuchtung das Doppelwunder vollbracht hatte, die Regenzeit in der Stadt der Dreiunddreißig verbrachte und das Abhidhamma verkündete, die Darlegung der Definition des Mönchs im Jhānavibhaṅga: „Ein Mönch (bhikkhu) ist ein Mönch durch allgemeine Bezeichnung, ein Mönch durch Selbstzuschreibung...“. Er hörte jedoch keine solche Ermahnung für einen Mönch, keine wiederholte Unterweisung für einen Mönch wie: „Denkt so, denkt nicht so! Richtet eure Aufmerksamkeit so aus, richtet eure Aufmerksamkeit nicht so aus! Gebt dies auf, verweilt, indem ihr jenes erreicht habt!“ Auf eben diese bezog er sich, als er sprach: „Der Erhabene hat zwar den Mönch verkündet, nicht aber die Unterweisung für den Mönch.“

තෙන හීති යස්මා මයා භික්ඛුනො අනුසිට්ඨි න පකාසිතාති වදසි, තස්මා. තඤ්ඤෙවෙත්ථ පටිභාතූති තුය්හෙවෙසා අනුසිට්ඨිපකාසනා උපට්ඨාතූති. යො හි පඤ්හං කථෙතුකාමො හොති, න ච සක්කොති සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණෙන සද්ධිං සංසන්දිත්වා කථෙතුං. යො වා න කථෙතුකාමො හොති, සක්කොති පන කථෙතුං. යො වා නෙව කථෙතුකාමො හොති, කථෙතුං න ච සක්කොති. සබ්බෙසම්පි තෙසං භගවා පඤ්හං භාරං න කරොති. අයං පන දෙවපුත්තො කථෙතුකාමො චෙව, සක්කොති ච කථෙතුං. තස්මා තස්සෙව භාරං කරොන්තො භගවා එවමාහ. සොපි පඤ්හං කථෙසි.
„Wohlan denn“ (tena hi) bedeutet: Weil du sagst, ich hätte die Unterweisung für den Mönch nicht verkündet, darum. „Möge es dir selbst hierzu einfallen“ (taññevettha paṭibhātu) bedeutet: Möge diese Verkündung der Unterweisung dir selbst vor Augen treten. Denn wer eine Frage beantworten möchte, aber nicht fähig ist, sie im Einklang mit dem Allwissenheitswissen zu beantworten; oder wer sie nicht beantworten möchte, aber fähig ist, sie zu beantworten; oder wer sie weder beantworten möchte, noch fähig ist, sie zu beantworten – ihnen allen bürdet der Erhabene die Last der Beantwortung nicht auf. Dieser Göttersohn jedoch wollte sie sowohl beantworten als auch war er fähig, sie zu beantworten. Darum sprach der Erhabene dies, indem er ihm die Last auferlegte. Auch jener beantwortete die Frage.

තත්ථ සුභාසිතස්ස සික්ඛෙථාති සුභාසිතං සික්ඛෙය්‍ය, චතුසච්චනිස්සිතං දසකථාවත්ථුනිස්සිතං සත්තතිංසබොධිපක්ඛියනිස්සිතං චතුබ්බිධං වචීසුචරිතමෙව සික්ඛෙය්‍ය. සමණූපාසනස්ස චාති සමණෙහි උපාසිතබ්බං සමණූපාසනං [Pg.97] නාම අට්ඨතිංසභෙදං කම්මට්ඨානං, තම්පි සික්ඛෙය්‍ය භාවෙය්‍යාති අත්ථො. බහුස්සුතානං වා භික්ඛූනං උපාසනම්පි සමණූපාසනං. තම්පි ‘කිං, භන්තෙ, කුසල’’න්තිආදිනා පඤ්හපුච්ඡනෙන පඤ්ඤාවුද්ධත්ථං සික්ඛෙය්‍ය. චිත්තවූපසමස්ස චාති අට්ඨසමාපත්තිවසෙන චිත්තවූපසමං සික්ඛෙය්‍ය. ඉති දෙවපුත්තෙන තිස්සො සික්ඛා කථිතා හොන්ති. පුරිමපදෙන හි අධිසීලසික්ඛා කථිතා, දුතියපදෙන අධිපඤ්ඤාසික්ඛා, චිත්තවූපසමෙන අධිචිත්තසික්ඛාති එවං ඉමාය ගාථාය සකලම්පි සාසනං පකාසිතමෙව හොති. පඨමං.
Darin bedeutet „Er soll das Gutgesprochene lernen“ (subhāsitassa sikkhethā): Er soll das Gutgesprochene lernen; er soll genau die vierfache gute sprachliche Handlung lernen, die auf den vier Wahrheiten beruht, auf den zehn Themen der Rede beruht und auf den siebenunddreißig Voraussetzungen der Erleuchtung beruht. „Und das Aufsuchen der Asketen“ (samaṇūpāsanassa ca) bedeutet: Das sogenannte Aufsuchen der Asketen ist das in achtunddreißig Arten unterteilte Meditationsobjekt, das von Asketen gepflegt werden soll; auch dieses soll er erlernen und entfalten – dies ist die Bedeutung. Oder aber das Aufsuchen von vielwissenden Mönchen ist ebenfalls das Aufsuchen der Asketen. Auch dieses soll er erlernen, indem er Fragen stellt wie: „Was, Ehrwürdiger, ist heilsam?“, um die Weisheit zu mehren. „Und die Zurruhebringung des Geistes“ (cittavūpasamassa ca) bedeutet: Er soll die Zurruhebringung des Geistes mittels der acht Erreichungen erlernen. So wurden vom Göttersohn die drei Schulungen verkündet. Denn mit dem ersten Wort wurde die höhere Sittlichkeitsschulung verkündet, mit dem zweiten Wort die höhere Weisheitsschulung und mit der Zurruhebringung des Geistes die höhere Geistesschulung; auf diese Weise wird durch diese Strophe die gesamte Lehre dargelegt. Das erste [Sutta].

2. දුතියකස්සපසුත්තවණ්ණනා
2. Erklärung des zweiten Kassapa-Suttas

83. දුතියෙ ඣායීති ද්වීහි ඣානෙහි ඣායී. විමුත්තචිත්තොති කම්මට්ඨානවිමුත්තියා විමුත්තචිත්තො. හදයස්සානුපත්තින්ති අරහත්තං. ලොකස්සාති සඞ්ඛාරලොකස්ස. අනිස්සිතොති තණ්හාදිට්ඨීහි අනිස්සිතො, තණ්හාදිට්ඨියො වා අනිස්සිතො. තදානිසංසොති අරහත්තානිසංසො. ඉදං වුත්තං හොති – අරහත්තානිසංසො භික්ඛු අරහත්තං පත්ථෙන්තො ඣායී භවෙය්‍ය, සුවිමුත්තචිත්තො භවෙය්‍ය, ලොකස්ස උදයබ්බයං ඤත්වා අනිස්සිතො භවෙය්‍ය. තන්තිධම්මො පන ඉමස්මිං සාසනෙ පුබ්බභාගොති. දුතියං.
83. Im zweiten [Sutta] bedeutet „meditierend“ (jhāyī): meditierend durch die zwei Arten von Jhānas. „Befreiten Geistes“ (vimuttacitto) bedeutet: befreiten Geistes durch die Befreiung mittels des Meditationsobjekts. „Das Erlangen des Herzens“ (hadayassānupattiṃ) bedeutet die Arhatschaft. „Der Welt“ (lokassa) bedeutet der Welt der Gestaltungen. „Ungebunden“ (anissito) bedeutet: ungebunden durch Begehren und Ansichten, oder ungebunden an Begehren und Ansichten. „Diesen Nutzen habend“ (tadānisaṃso) bedeutet: den Nutzen der Arhatschaft habend. Damit ist folgendes gesagt: Ein Mönch, der den Nutzen der Arhatschaft hat und die Arhatschaft anstrebt, soll meditierend sein, von wohlbefreitem Geist sein und, nachdem er das Entstehen und Vergehen der Welt erkannt hat, ungebunden sein. Das überlieferte Dhamma jedoch ist in dieser Lehre die vorbereitende Phase. Das zweite [Sutta].

3-4. මාඝසුත්තාදිවණ්ණනා
3-4. Erklärung des Māgha-Suttas und anderer

84. තතියෙ මාඝොති සක්කස්සෙතං නාමං. ස්වෙව වත්තෙන අඤ්ඤෙ අභිභවිත්වා දෙවිස්සරියං පත්තොති වත්‍රභූ, වත්‍රනාමකං වා අසුරං අභිභවතීති වත්‍රභූ. තතියං.
84. Im dritten [Sutta] ist „Māgha“ der Name von Sakka. Eben jener wird „Vatrabhū“ genannt, weil er durch seine Pflichten andere übertroffen und die Herrschaft über die Götter erlangt hat; oder er heißt „Vatrabhū“, weil er den Asura namens Vatra überwunden hat. Das dritte [Sutta].

85. චතුත්ථං වුත්තත්ථමෙව. චතුත්ථං.
85. Das vierte [Sutta] hat genau die bereits erklärte Bedeutung. Das vierte [Sutta].

5. දාමලිසුත්තවණ්ණනා
5. Erklärung des Dāmali-Suttas

86. පඤ්චමෙ න තෙනාසීසතෙ භවන්ති තෙන කාරණෙන යං කිඤ්චි භවං න පත්ථෙති. ආයතපග්ගහො නාමෙස දෙවපුත්තො, ඛීණාසවස්ස කිච්චවොසානං නත්ථි. ඛීණාසවෙන හි ආදිතො අරහත්තප්පත්තියා වීරියං කතං[Pg.98], අපරභාගෙ මයා අරහත්තං පත්තන්ති මා තුණ්හී භවතු, තථෙව වීරියං දළ්හං කරොතු පරක්කමතූති චින්තෙත්වා එවමාහ.
86. Im fünften [Sutta] bedeutet „Nicht ersehnen sie dadurch das Dasein“ (na tenāsīsate bhavanti): Aus diesem Grund ersehnt er kein wie auch immer geartetes Dasein. Dieser Göttersohn ist einer, der andauernde Willenskraft ausübt, denn er glaubt: „Für den Triebversiegten gibt es kein Ende der Pflicht“. Denn er dachte: „Vom Triebversiegten wurde anfangs zwar Willenskraft für das Erlangen der Arhatschaft aufgewendet, aber er soll sich in der Folgezeit nicht schweigend zurücklehnen und denken: 'Ich habe die Arhatschaft erlangt', sondern ebenso soll er seine Willenskraft festigen und sich weiter anstrengen“ – so denkend sprach er dies.

අථ භගවා ‘‘අයං දෙවපුත්තො ඛීණාසවස්ස කිච්චවොසානං අකථෙන්තො මම සාසනං අනිය්‍යානිකං කථෙති, කිච්චවොසානමස්ස කථෙස්සාමී’’ති චින්තෙත්වා නත්ථි කිච්චන්තිආදිමාහ. තීසු කිර පිටකෙසු අයං ගාථා අසංකිණ්ණා. භගවතා හි අඤ්ඤත්ථ වීරියස්ස දොසො නාම දස්සිතො නත්ථි. ඉධ පන ඉමං දෙවපුත්තං පටිබාහිත්වා ‘‘ඛීණාසවෙන පුබ්බභාගෙ ආසවක්ඛයත්ථාය අරඤ්ඤෙ වසන්තෙන කම්මට්ඨානං ආදාය වීරියං කතං, අපරභාගෙ සචෙ ඉච්ඡති, කරොතු, නො චෙ ඉච්ඡති, යථාසුඛං විහරතූ’’ති ඛීණාසවස්ස කිච්චවොසානදස්සනත්ථං එවමාහ. තත්ථ ගාධන්ති පතිට්ඨං. පඤ්චමං.
Da dachte der Erhabene: „Dieser Göttersohn verkündet meine Lehre als eine, die nicht zur Befreiung führt, indem er das Ende der Pflicht für einen Triebversiegten nicht anerkennt. Ich werde ihm das Ende der Pflicht verkünden“, und sprach so die Strophe, die mit „Es gibt keine Pflicht mehr“ (natthi kiccanti) beginnt. Diese Strophe ist angeblich in den drei Körben unvermischt. Denn vom Erhabenen wurde an keiner anderen Stelle ein Mangel an Willenskraft aufgezeigt. Hier jedoch wies er diesen Göttersohn zurück und sprach so, um das Ende der Pflicht für einen Triebversiegten aufzuzeigen: „Vom Triebversiegten wurde in der vorbereitenden Phase, als er im Wald zur Vernichtung der Triebe weilte, ein Meditationsobjekt ergriffen und Willenskraft aufgewendet. Wenn er in der Folgezeit Willenskraft aufwenden will, mag er es tun; wenn er es nicht will, mag er in Frieden verweilen.“ Darin bedeutet „gādhaṃ“ festen Boden. Das fünfte [Sutta].

6. කාමදසුත්තවණ්ණනා
6. Erklärung des Kāmada-Suttas

87. ඡට්ඨෙ දුක්කරන්ති අයං කිර දෙවපුත්තො පුබ්බයොගාවචරො බහලකිලෙසතාය සප්පයොගෙන කිලෙසෙ වික්ඛම්භෙන්තො සමණධම්මං කත්වා පුබ්බූපනිස්සයමන්දතාය අරියභූමිං අප්පත්වාව කාලං කත්වා දෙවලොකෙ නිබ්බත්තො. සො ‘‘තථාගතස්ස සන්තිකං ගන්ත්වා දුක්කරභාවං ආරොචෙස්සාමී’’ති ආගන්ත්වා එවමාහ. තත්ථ දුක්කරන්ති දසපි වස්සානි…පෙ… සට්ඨිපි යදෙතං එකන්තපරිසුද්ධස්ස සමණධම්මස්ස කරණං නාම, තං දුක්කරං. සෙඛාති සත්ත සෙඛා. සීලසමාහිතාති සීලෙන සමාහිතා සමුපෙතා. ඨිතත්තාති පතිට්ඨිතසභාවා. එවං පුච්ඡිතපඤ්හං විස්සජ්ජෙත්වා ඉදානි උපරිපඤ්හසමුට්ඨාපනත්ථං අනගාරියුපෙතස්සාතිආදිමාහ. තත්ථ අනගාරියුපෙතස්සාති අනගාරියං නිග්ගෙහභාවං උපෙතස්ස. සත්තභූමිකෙපි හි පාසාදෙ වසන්තො භික්ඛු වුඩ්ඪතරෙන ආගන්ත්වා ‘‘මය්හං ඉදං පාපුණාතී’’ති වුත්තෙ පත්තචීවරං ආදාය නික්ඛමතෙව. තස්මා ‘‘අනගාරියුපෙතො’’ති වුච්චති. තුට්ඨීති චතුපච්චයසන්තොසො. භාවනායාති චිත්තවූපසමභාවනාය.
87. Im sechsten [Sutta] bedeutet „schwer zu tun“ (dukkaraṃ): Dieser Göttersohn war in einem früheren Leben ein Yoga-Praktizierender, der wegen seiner dichten Befleckungen die Befleckungen mit großer Anstrengung unterdrückte und das Asketentum ausübte. Da jedoch seine früheren unterstützenden Bedingungen schwach waren, erlangte er die Ebene der Edlen nicht, starb und wurde in der Götterwelt wiedergeboren. Er kam mit dem Gedanken: „Ich werde vor dem Erhabenen darlegen, wie schwer dies zu tun ist“, und sprach so. Darin bedeutet „schwer zu tun“ (dukkaraṃ): Zehn Jahre lang ... oder sogar sechzig Jahre lang das absolut reine Asketentum auszuüben, das ist schwer zu tun. „Übende“ (sekhā) bedeutet die sieben Übenden. „Durch Sittlichkeit gefestigt“ (sīlasamāhitā) bedeutet: durch Sittlichkeit gefestigt und vollkommen ausgestattet. „Von gefestigter Natur“ (ṭhitattā) bedeutet: von gefestigter Beschaffenheit. Nachdem der Erhabene die so gestellte Frage beantwortet hatte, sprach er nun, um eine weitere Frage aufzuwerfen, die Worte, die mit „Desjenigen, der in die Hauslosigkeit eingetreten ist“ (anagāriyupetassa) beginnen. Darin bedeutet „desjenigen, der in die Hauslosigkeit eingetreten ist“ (anagāriyupetassa): desjenigen, der in den Zustand der Hauslosigkeit, das Nicht-Besitzen eines Hauses, eingetreten ist. Denn selbst wenn ein Mönch in einem siebenstöckigen Palast wohnt und ein Älterer kommt und sagt: „Dies steht mir zu“, nimmt er einfach seine Almosenschale und seine Robe und geht fort. Daher wird er „in die Hauslosigkeit eingetreten“ genannt. „Zufriedenheit“ (tuṭṭhi) bedeutet Zufriedenheit mit den vier Erfordernissen. „Durch Entfaltung“ (bhāvanāya) bedeutet durch die Entfaltung der Zurruhebringung des Geistes.

තෙ ඡෙත්වා මච්චුනො ජාලන්ති යෙ රත්තින්දිවං ඉන්ද්‍රියූපසමෙ රතා, තෙ දුස්සමාදහං චිත්තං සමාදහන්ති. යෙ ච සමාහිතචිත්තා, තෙ චතුපච්චයසන්තොසං පූරෙන්තා න කිලමන්ති. යෙ සන්තුට්ඨා, තෙ සීලං පූරෙන්තා න කිලමන්ති[Pg.99]. යෙ සීලෙ පතිට්ඨිතා සත්ත සෙඛා, තෙ අරියා මච්චුනො ජාලසඞ්ඛාතං කිලෙසජාලං ඡින්දිත්වා ගච්ඡන්ති. දුග්ගමොති ‘‘සච්චමෙතං, භන්තෙ, යෙ ඉන්ද්‍රියූපසමෙ රතා, තෙ දුස්සමාදහං සමාදහන්ති…පෙ… යෙ සීලෙ පතිට්ඨිතා, තෙ මච්චුනො ජාලං ඡින්දිත්වා ගච්ඡන්ති’’. කිං න ගච්ඡිස්සන්ති? අයං පන දුග්ගමො භගවා විසමො මග්ගොති ආහ. තත්ථ කිඤ්චාපි අරියමග්ගො නෙව දුග්ගමො න විසමො, පුබ්බභාගපටිපදාය පනස්ස බහූ පරිස්සයා හොන්ති. තස්මා එවං වුත්තො. අවංසිරාති ඤාණසිරෙන අධොසිරා හුත්වා පපතන්ති. අරියමග්ගං ආරොහිතුං අසමත්ථතායෙව ච තෙ අනරියමග්ගෙ පපතන්තීති ච වුච්චන්ති. අරියානං සමො මග්ගොති ස්වෙව මග්ගො අරියානං සමො හොති. විසමෙ සමාති විසමෙපි සත්තකායෙ සමායෙව. ඡට්ඨං.
„Sie, die das Netz des Todes zerrissen haben“ (te chetvā maccuno jālaṃ) bedeutet: Diejenigen, die Tag und Nacht Freude an der Beruhigung der Sinne finden, konzentrieren den schwer zu konzentrierenden Geist. Und diejenigen, die konzentrierten Geistes sind, ermüden nicht, während sie die Zufriedenheit mit den vier Erfordernissen erfüllen. Diejenigen, die zufrieden sind, ermüden nicht, während sie die Sittlichkeit erfüllen. Diejenigen, die in der Sittlichkeit gefestigt sind, nämlich die sieben Übenden – diese Edlen gehen fort, nachdem sie das Netz der Befleckungen, welches als Netz des Todes bezeichnet wird, zerrissen haben. „Schwer begehbar“ (duggamo) bedeutet: Er erwiderte: „Es ist wahr, o Herr, diejenigen, die Freude an der Beruhigung der Sinne finden, konzentrieren das schwer zu Konzentrierende... diejenigen, die in der Sittlichkeit gefestigt sind, gehen fort, nachdem sie das Netz des Todes zerrissen haben. Warum sollten sie nicht fortgehen? Doch dieser Pfad, o Erhabener, ist schwer begehbar und uneben.“ Darin ist der edle Pfad, obwohl er an sich weder schwer begehbar noch uneben ist, dennoch in seiner vorbereitenden Phase mit vielen Gefahren verbunden. Daher wurde es so gesagt. „Kopfüber“ (avaṃsirā) bedeutet: Mit dem Haupt des Wissens nach unten geneigt stürzen sie ab. Und gerade weil sie unfähig sind, den edlen Pfad zu beschreiten, stürzen sie auf den unedlen Pfad hinab – so wird gesagt. „Für den Edlen ist der Pfad eben“ (ariyānaṃ samo maggo) bedeutet: Eben dieser Pfad ist für die Edlen eben. „Eben inmitten des Unebenen“ (visame samā) bedeutet: Selbst inmitten der unebenen Schar der Lebewesen sind sie völlig eben. Das sechste [Sutta].

7. පඤ්චාලචණ්ඩසුත්තවණ්ණනා
7. Erklärung des Pañcālacaṇḍa-Suttas

88. සත්තමෙ සම්බාධෙති නීවරණසම්බාධං කාමගුණසම්බාධන්ති ද්වෙ සම්බාධා. තෙසු ඉධ නීවරණසම්බාධං අධිප්පෙතං. ඔකාසන්ති ඣානස්සෙතං නාමං. පටිලීනනිසභොති පටිලීනසෙට්ඨො. පටිලීනො නාම පහීනමානො වුච්චති. යථාහ – ‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, භික්ඛු පටිලීනො හොති. ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො අස්මිමානො පහීනො හොති උච්ඡින්නමූලො තාලාවත්ථුකතො අනභාවංකතො ආයතිං අනුප්පාදධම්මො’’ති (අ. නි. 4.38; මහානි. 87). පච්චලත්ථංසූති පටිලභිංසු. සම්මා තෙති යෙ නිබ්බානපත්තියා සතිං පටිලභිංසු, තෙ ලොකුත්තරසමාධිනාපි සුසමාහිතාති මිස්සකජ්ඣානං කථිතං. සත්තමං.
88. Im siebten Sutta: Zu "in der Beengung" (sambādhe) gibt es zwei Arten von Beengung: die Beengung durch die Hemmnisse (nīvaraṇasambādha) und die Beengung durch die Sinnenlüste (kāmaguṇasambādha). Unter diesen ist hier die Beengung durch die Hemmnisse gemeint. "Freiraum" (okāsa) ist eine Bezeichnung für die Vertiefung (jhāna). "Der zurückgezogene Stier" (paṭilīnanisabha) bedeutet der Beste unter den Zurückgezogenen. Als "zurückgezogen" (paṭilīna) wird derjenige bezeichnet, dessen Dünkel (māna) aufgegeben ist. Wie gesagt wurde: „Und wie, ihr Mönche, ist ein Mönch zurückgezogen? Hierbei, ihr Mönche, ist dem Mönch der Ich-Dünkel (asmimāna) aufgegeben, an der Wurzel abgeschnitten, wie ein entwurzelter Palmbaum, unschädlich gemacht, für die Zukunft dem Nicht-Entstehen verfallen.“ "Sie erlangten" (paccalatthaṃsu) bedeutet: sie erlangten zurück. Zu "sammā te" (diejenigen recht): Diejenigen, die zum Erreichen des Nibbānas die Achtsamkeit erlangten, diese sind auch durch die überweltliche Konzentration wohlgefestigt. Somit wird die gemischte Vertiefung (missakajjhāna) erklärt. Das siebte Sutta.

8. තායනසුත්තවණ්ණනා
8. Erklärung des Tāyana-Suttas

89. අට්ඨමෙ පුරාණතිත්ථකරොති පුබ්බෙ තිත්ථකරො. එත්ථ ච තිත්ථං නාම ද්වාසට්ඨි දිට්ඨියො, තිත්ථකරො නාම තාසං උප්පාදකො සත්ථා. සෙය්‍යථිදං නන්දො, වච්ඡො, කිසො, සංකිච්චො. පුරාණාදයො පන තිත්ථියා නාම. අයං පන දිට්ඨිං උප්පාදෙත්වා කථං සග්ගෙ නිබ්බත්තොති? කම්මවාදිතාය. එස කිර උපොසථභත්තාදීනි අදාසි, අනාථානං වත්තං පට්ඨපෙසි, පතිස්සයෙ අකාසි, පොක්ඛරණියො ඛණාපෙසි, අඤ්ඤම්පි බහුං කල්‍යාණං අකාසි. සො තස්ස නිස්සන්දෙන සග්ගෙ නිබ්බත්තො, සාසනස්ස [Pg.100] පන නිය්‍යානිකභාවං ජානාති. සො තථාගතස්ස සන්තිකං ගන්ත්වා සාසනානුච්ඡවිකා වීරියප්පටිසංයුත්තා ගාථා වක්ඛාමීති ආගන්ත්වා ඡින්ද සොතන්තිආදිමාහ.
89. Im achten Sutta: "Ein einstiger Sektengründer" (purāṇatitthakaro) bedeutet ein Sektengründer in der Vergangenheit. Und hierbei bedeutet "Furt" (tittha) die zweiundsechzig falschen Ansichten, und "Furtbereiter" (titthakara) bezeichnet den Lehrer, der diese hervorbringt, wie zum Beispiel Nanda, Vaccha, Kisa, Saṅkicca. Purāṇa und die anderen hingegen werden als Sektierer (titthiyā) bezeichnet. Wie aber wurde dieser, nachdem er eine falsche Ansicht hervorgerufen hatte, im Himmel wiedergeboren? Aufgrund seiner Lehre vom Karma (kammavāditāya). Es heißt nämlich, er spendete Speisen an den Uposatha-Tagen und Ähnliches, richtete Zuwendungen für Schutzlose ein, baute Unterkünfte, ließ Teiche graben und tat auch vieles andere Heilsame. Durch das Ergebnis dieser Taten wurde er im Himmel wiedergeboren; er erkannte jedoch die befreiende Natur (niyyānikabhāva) der Lehre. Er ging zum Erhabenen mit dem Gedanken: 'Ich werde Verse sprechen, die der Lehre angemessen sind und mit Tatkraft zusammenhängen', und sprach nach seiner Ankunft die Strophe, die mit "Schneide den Strom ab" beginnt.

තත්ථ ඡින්දාති අනියමිතආණත්ති. සොතන්ති තණ්හාසොතං. පරක්කම්මාති පරක්කමිත්වා වීරියං කත්වා. කාමෙති කිලෙසකාමෙපි වත්ථුකාමෙපි. පනුදාති නීහර. එකත්තන්ති ඣානං. ඉදං වුත්තං හොති – කාමෙ අජහිත්වා මුනි ඣානං න උපපජ්ජති, න පටිලභතීති අත්ථො. කයිරා චෙ කයිරාථෙනන්ති යදි වීරියං කරෙය්‍ය, කරෙය්‍යාථ, තං වීරියං න ඔසක්කෙය්‍ය. දළ්හමෙනං පරක්කමෙති දළ්හං එනං කරෙය්‍ය. සිථිලො හි පරිබ්බාජොති සිථිලගහිතා පබ්බජ්ජා. භිය්‍යො ආකිරතෙ රජන්ති අතිරෙකං උපරි කිලෙසරජං ආකිරති. අකතං දුක්කටං සෙය්‍යොති දුක්කටං අකතමෙව සෙය්‍යො. යං කිඤ්චීති න කෙවලං දුක්කටං කත්වා කතසාමඤ්ඤමෙව, අඤ්ඤම්පි යං කිඤ්චි සිථිලං කතං එවරූපමෙව හොති. සංකිලිට්ඨන්ති දුක්කරකාරිකවතං. ඉමස්මිං හි සාසනෙ පච්චයහෙතු සමාදින්නධුතඞ්ගවතං සංකිලිට්ඨමෙව. සඞ්කස්සරන්ති සඞ්කාය සරිතං, ‘‘ඉදම්පි ඉමිනා කතං භවිස්සති, ඉදම්පි ඉමිනා’’ති එවං ආසඞ්කිතපරිසඞ්කිතං. ආදිබ්‍රහ්මචරියිකාති මග්ගබ්‍රහ්මචරියස්ස ආදිභූතා පුබ්බපධානභූතා. අට්ඨමං.
Darin ist "schneide ab" (chinda) ein unbestimmter Befehl. "Den Strom" (sota) bedeutet den Strom des Begehrens (taṇhāsota). "Dich anstrengend" (parakkamma) bedeutet: sich anstrengend, Tatkraft aufwendend. "Die Begierden" (kāme) bezieht sich sowohl auf die Befleckungen der Sinnenlust (kilesakāma) als auch auf die Objekte der Sinnenlust (vatthukāma). "Weise ab" (panuda) bedeutet: weise ab / entferne. "Die Einzigkeit" (ekatta) bedeutet die Vertiefung (jhāna). Damit ist folgendes gesagt: Ohne die Sinnenlüste aufzugeben, tritt der Weise nicht in die Vertiefung ein, erlangt sie nicht; das ist die Bedeutung. Zu "Wenn man etwas tut, soll man es tun" (kayirā ce kayirāthe): Wenn man Tatkraft anwendet, soll man sie anwenden, man soll in dieser Tatkraft nicht nachlassen. "Sich darin fest anstrengen" (daḷhamenaṃ parakkame) bedeutet: man soll dies fest tun. "Denn ein nachlässiger Wanderer..." (sithilo hi paribbājo) bezieht sich auf ein nachlässig geführtes Hauslosenleben. "Streut nur noch mehr Staub auf" (bhiyyo ākirate rajaṃ) bedeutet: er wirft noch mehr als zuvor den Staub der Befleckungen (kilesaraja) über sich auf. "Besser ist eine schlechte Tat ungetan" (akataṃ dukkaṭaṃ seyyo) bedeutet: Es ist weitaus besser, eine schlechte Tat gar nicht erst zu tun. Zu "was auch immer" (yaṃ kiñci): Dies bezieht sich nicht nur auf das Verüben einer schlechten Tat und ein nachlässig geführtes Asketentum, sondern jede andere nachlässig ausgeführte Handlung ist von genau dieser Art. "Befleckt" (saṅkiliṭṭhaṃ) bezieht sich auf ein Gelübde schwer zu praktizierender Askese. Denn in dieser Lehre ist ein auf sich genommenes asketisches Gelübde (dhutaṅgavata), das man nur um der materiellen Gaben (paccaya) willen praktiziert, gänzlich befleckt. "Zweifelhaft" (saṅkassara) bedeutet: von Misstrauen begleitet; "auch dies wird von diesem getan worden sein, auch jenes von diesem" – so ist es von ständigem Verdacht und Zweifel umgeben. "Grundlegend für das heilige Leben" (ādibrahmacariyikā) bedeutet: den Anfang bildend für das heilige Leben des Pfades, die anfängliche Bemühung darstellend. Das achte Sutta.

9. චන්දිමසුත්තවණ්ණනා
9. Erklärung des Candima-Suttas

90. නවමෙ චන්දිමාති චන්දවිමානවාසී දෙවපුත්තො. සබ්බධීති සබ්බෙසු ඛන්ධආයතනාදීසු. ලොකානුකම්පකාති තුය්හම්පි එතස්සපි තාදිසා එව. සන්තරමානොවාති තුරිතො විය. පමුඤ්චසීති අතීතත්ථෙ වත්තමානවචනං. නවමං.
90. Im neunten Sutta ist "der Mondgott" (candimā) der im Mondpalast wohnende Göttersohn (devaputto). "Überall" (sabbadhi) bedeutet in allen Daseinsgruppen (khandha), Sinnesbereichen (āyatana) usw. "Der die Welt Mitleidende" (lokānukampakā) bedeutet: sowohl dir gegenüber als auch diesem gegenüber ist er gleichermaßen gesinnt. "Als würde er sich beeilen" (santaramānovā) bedeutet: wie in Eile. "Du wirst befreit" (pamuñcase) ist ein Wort mit Gegenwartsform in der Bedeutung der Vergangenheit. Das neunte Sutta.

10. සූරියසුත්තවණ්ණනා
10. Erklärung des Sūriya-Suttas

91. දසමෙ සූරියොති සූරියවිමානවාසී දෙවපුත්තො. අන්ධකාරෙති චක්ඛුවිඤ්ඤාණුප්පත්තිනිවාරණෙන අන්ධභාවකරණෙ. විරොචතීති වෙරොචනො. මණ්ඩලීති මණ්ඩලසණ්ඨානො. මා, රාහු, ගිලී චරමන්තලික්ඛෙති අන්තලික්ඛෙ චරං සූරියං, රාහු, මා ගිලීති වදති. කිං පනෙස තං ගිලතීති[Pg.101]? ආම, ගිලති. රාහුස්ස හි අත්තභාවො මහා, උච්චත්තනෙන අට්ඨයොජනසතාධිකානි චත්තාරි යොජනසහස්සානි, බාහන්තරමස්ස ද්වාදසයොජනසතානි, බහලත්තෙන ඡ යොජනසතානි, සීසං නව යොජනසතං, නලාටං තියොජනසතං, භමුකන්තරං පණ්ණාසයොජනං, මුඛං ද්වියොජනසතං, ඝානං තියොජනසතං, මුඛාධානං තියොජනසතගම්භීරං හත්ථතලපාදතලානි පුථුලතො ද්වියොජනසතානි. අඞ්ගුලිපබ්බානි පණ්ණාස යොජනානි. සො චන්දිමසූරියෙ විරොචමානෙ දිස්වා ඉස්සාපකතො තෙසං ගමනවීථිං ඔතරිත්වා මුඛං විවරිත්වා තිට්ඨති. චන්දවිමානං සූරියවිමානං වා තියොජනසතිකෙ මහානරකෙ පක්ඛිත්තං විය හොති. විමානෙ අධිවත්ථා දෙවතා මරණභයතජ්ජිතා එකප්පහාරෙනෙව විරවන්ති. සො පන විමානං කදාචි හත්ථෙන ඡාදෙති, කදාචි හනුකස්ස හෙට්ඨා පක්ඛිපති, කදාචි ජිව්හාය පරිමජ්ජති, කදාචි අවගණ්ඩකාරකං භුඤ්ජන්තො විය කපොලන්තරෙ ඨපෙති. වෙගං පන වාරෙතුං න සක්කොති. සචෙ වාරෙස්සාමීති ගණ්ඩකං කත්වා තිට්ඨෙය්‍ය, මත්ථකං තස්ස භින්දිත්වා නික්ඛමෙය්‍ය, ආකඩ්ඪිත්වා වා නං ඔනමෙය්‍ය. තස්මා විමානෙන සහෙව ගච්ඡති. පජං මමන්ති චන්දිමසූරියා කිර ද්වෙපි දෙවපුත්තා මහාසමයසුත්තකථනදිවසෙ සොතාපත්තිඵලං පත්තා. තෙන භගවා ‘‘පජං මම’’න්ති ආහ, පුත්තො මම එසොති අත්ථො. දසමං.
91. Im zehnten Sutta ist "die Sonne" (sūriyo) der im Sonnenpalast wohnende Göttersohn. "In der Dunkelheit" (andhakāre) bezieht sich auf das Bewirken von Blindheit (Dunkelheit), indem das Entstehen des Sehbewusstseins verhindert wird. Er leuchtet (virocati), daher wird er "der Glänzende" (verocano) genannt. "Der Kreisförmige" (maṇḍalī) bedeutet von kreisrunder Gestalt. „Verschlinge nicht, o Rāhu, die am Himmel ziehende...“: Er sagt zu Rāhu: „Verschlinge nicht die am Himmel ziehende Sonne!“ Aber verschlingt er sie denn wirklich? Ja, er verschlingt sie. Denn die physische Gestalt (attabhāva) von Rāhu ist riesig: an Höhe misst sie viertausendachthundert Yojanas; der Abstand zwischen seinen Armen beträgt tausendzweihundert Yojanas; seine Dicke beträgt sechshundert Yojanas; sein Kopf ist neunhundert Yojanas groß, seine Stirn dreihundert Yojanas, der Abstand zwischen seinen Augenbrauen fünfzig Yojanas, sein Mund zweihundert Yojanas, seine Nase dreihundert Yojanas, seine Mundhöhle dreihundert Yojanas tief; seine Handflächen und Fußsohlen sind zweihundert Yojanas breit; seine Fingerglieder messen fünfzig Yojanas. Wenn er den Mond und die Sonne leuchten sieht, steigt er voller Neid auf deren Umlaufbahn herab, reißt seinen Mund auf und stellt sich ihnen in den Weg. Der Mondpalast oder der Sonnenpalast erscheint dann wie in einen dreihundert Yojanas tiefen Abgrund hinabgeworfen. Die in den Palästen wohnenden Gottheiten schreien, von Todesfurcht ergriffen, alle auf einmal auf. Er wiederum bedeckt den Palast manchmal mit der Hand, steckt ihn manchmal unter sein Kinn, leckt ihn manchmal mit der Zunge ab oder schiebt ihn sich wie einen Bissen in seine Backentasche. Aber ihre Vorwärtsbewegung kann er nicht aufhalten. Wenn er versuchen würde, sie aufzuhalten, indem er sie fest in der Backe behält, würden sie seinen Schädel durchbrechen und heraustreten, oder sie würden ihn mit sich reißen und herabziehen. Deshalb bewegt er sich einfach mit dem Palast zusammen fort. "Meine Nachkommenschaft" (pajaṃ mama): Es heißt, dass beide Göttersöhne, Mond und Sonne, am Tag der Predigt des Mahāsamaya-Suttas die Frucht des Stromeintritts (sotāpattiphala) erlangten. Deshalb sprach der Erhabene: „meine Nachkommenschaft“, was bedeutet: „Er ist mein Sohn“. Das zehnte Sutta.

පඨමො වග්ගො.
Das erste Kapitel (Vagga).

2. අනාථපිණ්ඩිකවග්ගො
2. Anāthapiṇḍika-Kapitel

1. චන්දිමසසුත්තවණ්ණනා
1. Erklärung des Candimasa-Suttas

92. දුතියවග්ගස්ස පඨමෙ කච්ඡෙවාති කච්ඡෙ විය. කච්ඡෙති පබ්බතකච්ඡෙපි නදීකච්ඡෙපි. එකොදි නිපකාති එකග්ගචිත්තා චෙව පඤ්ඤානෙපක්කෙන ච සමන්නාගතා. සතාති සතිමන්තො. ඉදං වුත්තං හොති – යෙ ඣානානි ලභිත්වා [Pg.102] එකොදී නිපකා සතා විහරන්ති, තෙ අමකසෙ පබ්බතකච්ඡෙ වා නදීකච්ඡෙ වා මගා විය සොත්ථිං ගමිස්සන්තීති. පාරන්ති නිබ්බානං. අම්බුජොති මච්ඡො. රණඤ්ජහාති කිලෙසඤ්ජහා. යෙපි ඣානානි ලභිත්වා අප්පමත්තා කිලෙසෙ ජහන්ති, තෙ සුත්තජාලං භින්දිත්වා මච්ඡා විය නිබ්බානං ගමිස්සන්තීති වුත්තං හොති. පඨමං.
92. Im ersten Sutta des zweiten Kapitels: "Wie im Gebirgs- oder Flussknick" (kaccheva) bedeutet wie in einem Knick. "Im Knick" (kacche) bezieht sich sowohl auf eine Bergkrümmung als auch auf eine Flusskrümmung. "Einspitzig und weise" (ekodi nipakā) bedeutet: sowohl einen einspitzigen Geist besitzend als auch mit schützender Weisheit (nepakka-paññā) ausgestattet. "Achtsam" (satā) bedeutet achtsam (satimanto). Damit ist folgendes gesagt: Diejenigen, die die Vertiefungen erlangt haben und einspitzig, weise und achtsam verweilen, werden wie Wildtiere in einer mückenfreien Bergschlucht oder Flusskrümmung sicher wandeln. "Das jenseitige Ufer" (pāraṃ) bedeutet das Nibbāna. "Im Wasser Geborener" (ambujo) bedeutet Fisch (maccho). "Die den Kampf Aufgebenden" (raṇañjahā) bedeutet: diejenigen, die die Befleckungen aufgeben (kilesañjahā). Und auch diejenigen, die die Vertiefungen erlangt haben, achtsam verweilen und die Befleckungen aufgeben, werden wie Fische, die das Netz zerreißen, zum Nibbāna gelangen. Das erste Sutta.

2. වෙණ්ඩුසුත්තවණ්ණනා
2. Erklärung des Veṇḍu-Suttas

93. දුතියෙ වෙණ්ඩූති තස්ස දෙවපුත්තස්ස නාමං. පයිරුපාසියාති පරිරුපාසිත්වා. අනුසික්ඛරෙති සික්ඛන්ති. සිට්ඨිපදෙති අනුසිට්ඨිපදෙ. කාලෙ තෙ අප්පමජ්ජන්තාති කාලෙ තෙ අප්පමාදං කරොන්තා. දුතියං.
93. Im zweiten [Sutta] ist 'Veṇḍu' der Name jenes Göttersohnes. 'Payirupāsiyā' bedeutet 'nachdem man aufgewartet hat' (payirupāsitvā). 'Anusikkhare' bedeutet 'sie üben/lernen' (sikkhanti). 'Siṭṭhipade' bedeutet 'im Pfad der guten Unterweisung' (anusiṭṭhipade). 'Kāle te appamajjantā' bedeutet 'zur rechten Zeit Achtsamkeit übend' (kāle te appamādaṃ karontā). Das zweite [Sutta].

3. දීඝලට්ඨිසුත්තවණ්ණනා
3. Erklärung des Dīghalaṭṭhi-Suttas

94. තතියෙ දීඝලට්ඨීති දෙවලොකෙ සබ්බෙ සමප්පමාණා තිගාවුතිකාව හොන්ති, මනුස්සලොකෙ පනස්ස දීඝත්තභාවතාය එවංනාමං අහොසි. සො පුඤ්ඤානි කත්වා දෙවලොකෙ නිබ්බත්තොපි තථෙව පඤ්ඤායි. තතියං.
94. Im dritten [Sutta]: 'Dīghalaṭṭhi' (Lange Stange) – in der Götterwelt haben alle Götter das gleiche Maß, nämlich genau drei Gāvutas. In der Menschenwelt jedoch erhielt er wegen seiner außergewöhnlich großen Körperstatur diesen Namen. Selbst als er nach dem Vollbringen heilsamer Taten in der Götterwelt wiedergeboren wurde, war er immer noch unter ebendiesem Namen bekannt. Das dritte [Sutta].

4. නන්දනසුත්තවණ්ණනා
4. Erklärung des Nandana-Suttas

95. චතුත්ථෙ ගොතමාති භගවන්තං ගොත්තෙන ආලපති. අනාවටන්ති තථාගතස්ස හි සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණං පෙසෙන්තස්ස රුක්ඛො වා පබ්බතො වා ආවරිතුං සමත්ථො නාම නත්ථි. තෙනාහ ‘‘අනාවට’’න්ති. ඉති තථාගතං ථොමෙත්වා දෙවලොකෙ අභිසඞ්ඛතපඤ්හං පුච්ඡන්තො කථංවිධන්තිආදිමාහ. තත්ථ දුක්ඛමතිච්ච ඉරියතීති දුක්ඛං අතික්කමිත්වා විහරති. සීලවාති ලොකියලොකුත්තරෙන සීලෙන සමන්නාගතො ඛීණාසවො. පඤ්ඤාදයොපි මිස්සකායෙව වෙදිතබ්බා. පූජයන්තීති ගන්ධපුප්ඵාදීහි පූජෙන්ති. චතුත්ථං.
95. Im vierten [Sutta] spricht er mit 'Gotama' den Erhabenen mit dessen Sippennamen an. 'Anāvaṭa' (unbehindert) – denn wenn der Tathāgata sein Allwissenheitswissen aussendet, gibt es keinen Baum oder Berg, der es behindern könnte. Daher sagte er 'anāvaṭa'. Nachdem er so den Tathāgata gepriesen hatte, stellte er die in der Götterwelt vorbereitete Frage und sprach die Strophe beginnend mit 'kathaṃvidhaṃ'. Darin bedeutet 'dukkhamaticca iriyati', dass er das Leiden überwindet und weilt. 'Sīlavā' (der Tugendhafte) ist ein Triebversiegter, der mit weltlicher und überweltlicher Tugend ausgestattet ist. Auch Weisheit und die anderen Eigenschaften sind als gemischt (sowohl weltlich als auch überweltlich) zu verstehen. 'Pūjayanti' bedeutet, dass sie mit Duftstoffen, Blumen usw. verehren. Das vierte [Sutta].

5-6. චන්දනසුත්තාදිවණ්ණනා
5-6. Erklärung des Candana-Suttas und anderer Suttas

96. පඤ්චමෙ අප්පතිට්ඨෙ අනාලම්බෙති හෙට්ඨා අපතිට්ඨෙ උපරි අනාලම්බනෙ. සුසමාහිතොති අප්පනායපි උපචාරෙනපි සුට්ඨු සමාහිතො[Pg.103]. පහිතත්තොති පෙසිතත්තො. නන්දීරාගපරික්ඛීණොති පරික්ඛීණනන්දීරාගො. නන්දීරාගො නාම තයො කම්මාභිසඞ්ඛාරා. ඉති ඉමාය ගාථාය කාමසඤ්ඤාගහණෙන පඤ්චොරම්භාගියසංයොජනානි, රූපසංයොජනගහණෙන පඤ්ච උද්ධම්භාගියසංයොජනානි, නන්දීරාගෙන තයො කම්මාභිසඞ්ඛාරා ගහිතා. එවං යස්ස දස සංයොජනානි තයො ච කම්මාභිසඞ්ඛාරා පහීනා, සො ගම්භීරෙ මහොඝෙ න සීදතීති. කාමසඤ්ඤාය වා කාමභවො, රූපසංයොජනෙන රූපභවො ගහිතො, තෙසං ගහණෙන අරූපභවො ගහිතොව, නන්දීරාගෙන තයො කම්මාභිසඞ්ඛාරා ගහිතාති එවං යස්ස තීසු භවෙසු තයො සඞ්ඛාරා නත්ථි, සො ගම්භීරෙ න සීදතීතිපි දස්සෙති. පඤ්චමං.
96. Im fünften [Sutta] bedeutet 'appatiṭṭhe anālambe' (ohne festen Boden, ohne Halt) unten haltlos [im Sinnendasein] und oben ohne Stütze [im feinstofflichen und immateriellen Dasein]. 'Susamāhito' bedeutet sowohl durch die Vollkonzentration als auch durch die Annäherungskonzentration wohlgefestigt. 'Pahitatto' bedeutet entschlossenen Geistes [auf das Nibbāna gerichtet]. 'Nandīrāgaparikkhīṇo' bedeutet, dass Lust und Begierde völlig versiegt sind. 'Lust und Begierde' (nandīrāga) bezeichnet hier die drei Arten von karmischen Willensgestaltungen. So werden in dieser Strophe durch die Erfassung der Sinneswahrnehmung (kāmasaññā) die pfünf niederen Fesseln erfasst; durch die Erfassung der Form-Fessel (rūpasaṃyojana) werden die fünf höheren Fesseln erfasst; durch Lust und Begierde (nandīrāga) werden die drei Arten von karmischen Willensgestaltungen erfasst. Für wen so die zehn Fesseln und die drei karmischen Willensgestaltungen überwunden sind, der versinkt nicht in der tiefen, großen Flut. Oder alternativ: Durch die Sinneswahrnehmung wird das Sinnendasein erfasst; durch die Form-Fessel das feinstoffliche Dasein; durch deren Erfassung ist auch das immaterielle Dasein erfasst. Durch Lust und Begierde werden die drei karmischen Willensgestaltungen erfasst. So zeigt dies auch: Für wen in den drei Daseinsformen die drei Gestaltungen nicht existieren, der versinkt nicht in der Tiefe. Das fünfte [Sutta].

97. ඡට්ඨං වුත්තත්ථමෙව. ඡට්ඨං.
97. Das sechste [Sutta] hat genau den bereits erklärten Sinn. Das sechste [Sutta].

7. සුබ්‍රහ්මසුත්තවණ්ණනා
7. Erklärung des Subrahma-Suttas

98. සත්තමෙ සුබ්‍රහ්මාති සො කිර දෙවපුත්තො අච්ඡරාසඞ්ඝපරිවුතො නන්දනකීළිකං ගන්ත්වා පාරිච්ඡත්තකමූලෙ පඤ්ඤත්තාසනෙ නිසීදි. තං පඤ්චසතා දෙවධීතරො පරිවාරෙත්වා නිසින්නා, පඤ්චසතා රුක්ඛං අභිරුළ්හා. නනු ච දෙවතානං චිත්තවසෙන යොජනසතිකොපි රුක්ඛො ඔනමිත්වා හත්ථං ආගච්ඡති, කස්මා තා අභිරුළ්හාති. ඛිඩ්ඩාපසුතතාය. අභිරුය්හ පන මධුරස්සරෙන ගායිත්වා ගායිත්වා පුප්ඵානි පාතෙන්ති, තානි ගහෙත්වා ඉතරා එකතොවණ්ටිකමාලාදිවසෙන ගන්ථෙන්ති. අථ රුක්ඛං අභිරුළ්හා උපච්ඡෙදකකම්මවසෙන එකප්පහාරෙනෙව කාලං කත්වා අවීචිම්හි නිබ්බත්තා මහාදුක්ඛං අනුභවන්ති.
98. Im siebten [Sutta] bezieht sich 'Subrahma' auf jenen Göttersohn. Es heißt, er begab sich, umgeben von einer Schar von Nymphen, in den Nandana-Hain zum Vergnügen und setzte sich auf den am Fuße des Pāricchattaka-Baumes hergerichteten Sitz. Fünfhundert Göttertöchter saßen um ihn herum, und fünfhundert stiegen auf den Baum. Beugt sich nicht ein Baum, selbst wenn er hundert Yojanas hoch ist, durch die Willenskraft der Devas herab und kommt ihnen in die Hand? Warum stiegen sie also hinauf? Aufgrund ihres Eifers im Spiel. Nachdem sie hinaufgestiegen waren, sangen sie mit süßer Stimme und ließen Blumen herabfallen. Die anderen sammelten sie auf und fochten Kränze (z. B. Blumenkränze an einem einzigen Stängel). Da starben die fünfhundert Göttertöchter, die auf den Baum gestiegen waren, infolge eines abschneidenden Karmas zur gleichen Zeit (auf einen Schlag) und wurden in der Avīci-Hölle wiedergeboren, wo sie großes Leid erlitten.

අථ කාලෙ ගච්ඡන්තෙ දෙවපුත්තො ‘‘ඉමාසං නෙව සද්දො සුය්‍යති, න පුප්ඵානි පාතෙන්ති. කහං නු ඛො ගතා’’ති? ආවජ්ජෙන්තො නිරයෙ නිබ්බත්තභාවං දිස්වා පියවත්ථුකසොකෙන රුප්පමානො චින්තෙසි – ‘‘එතා තාව යථාකම්මෙන ගතා, මය්හං ආයුසඞ්ඛාරො කිත්තකො’’ති. සො – ‘‘සත්තමෙ දිවසෙ මයාපි අවසෙසාහි පඤ්චසතාහි සද්ධිං කාලං කත්වා තත්ථෙව නිබ්බත්තිතබ්බ’’න්ති දිස්වා බලවතරෙන සොකෙන රුප්පි. සො – ‘‘ඉමං මය්හං සොකං සදෙවකෙ ලොකෙ අඤ්ඤත්‍ර තථාගතා නිද්ධමිතුං සමත්ථො නාම නත්ථී’’ති චින්තෙත්වා සත්ථු සන්තිකං ගන්ත්වා නිච්චං උත්‍රස්තන්ති ගාථමාහ.
Danach, als einige Zeit verging, hörte der Göttersohn ihre Stimmen nicht mehr und sie ließen auch keine Blumen mehr fallen. 'Wohin sind sie wohl gegangen?', überlegte er. Als er sah, dass sie in der Hölle wiedergeboren worden waren, wurde er von Kummer über geliebte Wesen gequält und dachte nach: 'Diese sind nun gemäß ihrem Karma gegangen. Wie lang ist wohl meine eigene Lebensspanne?' Er sah: 'Am siebten Tag werde auch ich sterben, zusammen mit den verbleibenden fünfhundert Nymphen, und genau dort wiedergeboren werden', und wurde von noch stärkerem Kummer gequält. Er dachte: 'In der Welt samt ihren Göttern gibt es außer dem Tathāgata niemanden, der fähig wäre, diesen meinen Kummer zu vertreiben.' Da begab er sich zum Meister und sprach die Strophe: 'Niccaṃ utrastaṃ...' ('Beständig erschreckt...').

තත්ථ [Pg.104] ඉදන්ති අත්තනො චිත්තං දස්සෙති. දුතියපදං පුරිමස්සෙව වෙවචනං. නිච්චන්ති ච පදස්ස දෙවලොකෙ නිබ්බත්තකාලතො පට්ඨායාති අත්ථො න ගහෙතබ්බො, සොකුප්පත්තිකාලතො පන පට්ඨාය නිච්චන්ති වෙදිතබ්බං. අනුප්පන්නෙසු කිච්ඡෙසූති ඉතො සත්තාහච්චයෙන යානි දුක්ඛානි උප්පජ්ජිස්සන්ති, තෙසු. අථො උප්පතිතෙසු චාති යානි පඤ්චසතානං අච්ඡරානං නිරයෙ නිබ්බත්තානං දිට්ඨානි, තෙසු චාති එවං ඉමෙසු උප්පන්නානුප්පන්නෙසු දුක්ඛෙසු නිච්චං මම උත්‍රස්තං චිත්තං, අබ්භන්තරෙ ඩය්හමානො විය හොමි භගවාති දස්සෙති.
Darin zeigt das Wort 'idaṃ' sein eigenes Herz. Das zweite Glied ist ein Synonym des ersten Gliedes. Die Bedeutung des Wortes 'niccaṃ' (beständig) darf nicht ab dem Zeitpunkt der Geburt in der Götterwelt verstanden werden; vielmehr ist es ab dem Entstehen des Kummers als 'beständig' zu verstehen. 'Bei noch nicht eingetretenen Nöten' (anuppannesu kicchesu) bezieht sich auf jene Leiden, die nach Ablauf von sieben Tagen von hier an entstehen werden. 'Und auch bei bereits eingetretenen' (atho uppatitesu ca) bezieht sich auf jene Leiden, die man an den fünfhundert in der Hölle geborenen Nymphen beobachtet hat. So zeigt er: 'Inmitten dieser entstandenen und noch nicht entstandenen Leiden ist mein Geist beständig erschrocken; ich bin gleichsam im Inneren brennend, o Erhabener!'

නාඤ්ඤත්‍ර බොජ්ඣා තපසාති බොජ්ඣඞ්ගභාවනඤ්ච තපොගුණඤ්ච අඤ්ඤත්‍ර මුඤ්චිත්වා සොත්ථිං න පස්සාමීති අත්ථො. සබ්බනිස්සග්ගාති නිබ්බානතො. එත්ථ කිඤ්චාපි බොජ්ඣඞ්ගභාවනා පඨමං ගහිතා, ඉන්ද්‍රියසංවරො පච්ඡා, අත්ථතො පන ඉන්ද්‍රියසංවරොව පඨමං වෙදිතබ්බො. ඉන්දියසංවරෙ හි ගහිතෙ චතුපාරිසුද්ධිසීලං ගහිතං හොති. තස්මිං පතිට්ඨිතො භික්ඛු නිස්සයමුත්තකො ධුතඞ්ගසඞ්ඛාතං තපොගුණං සමාදාය අරඤ්ඤං පවිසිත්වා කම්මට්ඨානං භාවෙන්තො සහ විපස්සනාය බොජ්ඣඞ්ගෙ භාවෙති. තස්ස අරියමග්ගො යං නිබ්බානං ආරම්මණං කත්වා උප්පජ්ජති, සො ‘‘සබ්බනිස්සග්ගො’’ති භගවා චතුසච්චවසෙන දෙසනං විනිවත්තෙසි. දෙවපුත්තො දෙසනාපරියොසානෙ සොතාපත්තිඵලෙ පතිට්ඨහීති. සත්තමං.
'Nāññatra bojjhā tapasā' bedeutet: Abgesehen von der Entfaltung der Erleuchtungsglieder und der Tugend der Askese, sehe ich kein Heil. 'Sabbanissaggā' bedeutet: vom Nibbāna her. Hierbei gilt: Auch wenn die Entfaltung der Erleuchtungsglieder zuerst genannt wird und die Zügelung der Sinne danach, ist der Bedeutung nach die Zügelung der Sinne zuerst zu verstehen. Denn wenn die Zügelung der Sinne erfasst ist, ist die vierfache reine Sittlichkeit mit erfasst. Ein auf dieser Grundlage gefestigter Mönch, der von der Abhängigkeit [von einem Lehrer] befreit ist, nimmt die asketische Übung der Dhutangas auf, zieht in den Wald, entfaltet sein Meditationsobjekt und entwickelt zusammen mit der Vipassanā die Erleuchtungsglieder. Der edle Pfad, der für ihn entsteht, indem er das Nibbāna zum Objekt macht, wird als 'das Loslassen von allem' bezeichnet. So lenkte der Erhabene die Lehrverkündigung zur Wahrheit der vier edlen Wahrheiten hin. Am Ende der Lehrverkündigung wurde der Göttersohn in der Frucht des Stromeintritts gefestigt. Das siebte [Sutta].

8-10. කකුධසුත්තාදිවණ්ණනා
8-10. Erklärung des Kakudha-Suttas und anderer Suttas

99. අට්ඨමෙ කකුධො දෙවපුත්තොති අයං කිර කොලනගරෙ මහාමොග්ගල්ලානත්ථෙරස්ස උපට්ඨාකපුත්තො දහරකාලෙයෙව ථෙරස්ස සන්තිකෙ වසන්තො ඣානං නිබ්බත්තෙත්වා කාලඞ්කතො, බ්‍රහ්මලොකෙ උප්පජ්ජි. තත්‍රාපි නං කකුධො බ්‍රහ්මාත්වෙව සඤ්ජානන්ති. නන්දසීති තුස්සසි. කිං ලද්ධාති තුට්ඨි නාම කිඤ්චි මනාපං ලභිත්වා හොති, තස්මා එවමාහ. කිං ජීයිත්ථාති යස්ස හි කිඤ්චි මනාපං චීවරාදිවත්ථු ජිණ්ණං හොති, සො සොචති, තස්මා එවමාහ. අරතී නාභිකීරතීති උක්කණ්ඨිතා නාභිභවති. අඝජාතස්සාති දුක්ඛජාතස්ස, වට්ටදුක්ඛෙ ඨිතස්සාති අත්ථො. නන්දීජාතස්සාති ජාතතණ්හස්ස. අඝන්ති එවරූපස්ස හි වට්ටදුක්ඛං ආගතමෙව හොති[Pg.105]. ‘‘දුක්ඛී සුඛං පත්ථයතී’’ති හි වුත්තං. ඉති අඝජාතස්ස නන්දී හොති, සුඛවිපරිණාමෙන දුක්ඛං ආගතමෙවාති නන්දීජාතස්ස අඝං හොති. අට්ඨමං.
99. Im achten Sutta bezieht sich „Kakudha devaputto“ (der Göttersohn Kakudha) auf jenen, der – wie man sagt – in der Stadt Kola der Sohn eines Dieners des ehrwürdigen Mahāmoggallāna war. Schon in jungen Jahren wohnte er in der Gegenwart des Thera, erlangte die Vertiefung (Jhāna), verschied und wurde in der Brahma-Welt wiedergeboren. Auch dort erkannte man ihn als „Brahma Kakudha“ an. „Nandasi“ bedeutet: du erfreust dich. „Kiṃ laddhā“ (Was hast du erlangt?) bedeutet: Freude entsteht ja, wenn man etwas Angenehmes erlangt hat; darum sagte er dies. „Kiṃ jīyitthā“ (Was hast du verloren?) bedeutet: Wenn nämlich jemandem ein angenehmer Gegenstand wie eine Robe usw. abgenutzt wird, trauert er; darum sagte er dies. „Aratī nābhikīratīti“ (Unzufriedenheit überwältigt nicht) bedeutet: Unzufriedenheit (bzw. Überdruss) überwältigt ihn nicht. „Aghajātassā“ bedeutet: dem im Leiden Geborenen; das heißt, demjenigen, der im Leiden des Daseinskreislaufs (vaṭṭadukkha) verweilt. „Nandījātassā“ bedeutet: demjenigen, in dem Begehren (taṇhā) entstanden ist. „Aghaṃ“ (Leiden/Übel) bedeutet: Für einen solchen Menschen ist das Leiden des Daseinskreislaufs wahrlich herbeigekommen. Denn es heißt: „Der Leidende sehnt sich nach Glück.“ So hat der im Leiden Geborene Begehren (Ergötzen, nandī), und durch den Wandel des Glücks kommt das Leiden unweigerlich herbei; so entsteht für den im Begehren Geborenen das Leiden. Das achte [Sutta].

100. නවමං වුත්තත්ථමෙව. නවමං.
100. Das neunte [Sutta] hat genau die bereits erklärte Bedeutung. Das neunte.

101. දසමෙ ආනන්දත්ථෙරස්ස අනුමානබුද්ධියා ආනුභාවප්පකාසනත්ථං අඤ්ඤතරොති ආහ. දසමං.
101. Im zehnten [Sutta] heißt es „ein gewisser [Devaputta]“, um die Kraft der Schlussfolgerungs-Erkenntnis (anumānabuddhi) des ehrwürdigen Ānanda zu offenbaren. Das zehnte.

දුතියො වග්ගො.
Das zweite Kapitel (Vagga) ist abgeschlossen.

3. නානාතිත්ථියවග්ගො
3. Das Kapitel über die verschiedenen Sektenanhänger (Nānātitthiyavagga)

1-2. සිවසුත්තාදිවණ්ණනා
1-2. Die Erklärung des Siva-Sutta und anderer Suttas

102. තතියවග්ගස්ස පඨමං වුත්තත්ථමෙව. පඨමං.
102. Das erste [Sutta] des dritten Kapitels hat genau die bereits erklärte Bedeutung. Das erste.

103. දුතියෙ පටිකච්චෙවාති පඨමංයෙව. අක්ඛච්ඡින්නොවඣායතීති අක්ඛච්ඡින්නො අවඣායති, බලවචින්තනං චින්තෙති. දුතියගාථාය අක්ඛච්ඡින්නොවාති අක්ඛච්ඡින්නො විය. දුතියං.
103. Im zweiten [Sutta] bedeutet „paṭikacceva“: schon zuvor (zuerst). „Akkhacchinnovajhāyati“ bedeutet: wie einer mit einer gebrochenen Achse grübelt er nach; er hegt intensive Gedanken. In der zweiten Strophe bedeutet „akkhacchinnovā“: wie einer mit gebrochener Achse. Das zweite.

3-4. සෙරීසුත්තාදිවණ්ණනා
3-4. Die Erklärung des Serī-Sutta und anderer Suttas

104. තතියෙ දායකොති දානසීලො. දානපතීති යං දානං දෙමි, තස්ස පති හුත්වා දෙමි, න දාසො න සහායො. යො හි අත්තනා මධුරං භුඤ්ජති, පරෙසං අමධුරං දෙති, සො දානසඞ්ඛාතස්ස දෙය්‍යධම්මස්ස දාසො හුත්වා දෙති. යො යං අත්තනා භුඤ්ජති, තදෙව දෙති, සො සහායො හුත්වා දෙති. යො පන අත්තනා යෙන තෙන යාපෙති, පරෙසං මධුරං දෙති, සො පති ජෙට්ඨකො සාමි හුත්වා දෙති. අහං ‘‘තාදිසො අහොසි’’න්ති වදති.
104. Im dritten [Sutta] bedeutet „dāyako“: einer, der von Natur aus freigebig ist. „Dānapati“ (Herr der Gabe) bedeutet: „Die Gabe, die ich gebe, gebe ich, indem ich ihr Herr bin, nicht ihr Sklave und nicht ihr Gefährte.“ Wer nämlich selbst das Köstliche genießt, anderen aber das Unköstliche gibt, der gibt, indem er ein Sklave der zu spendenden Gabe (deyyadhamma) ist. Wer das gibt, was er selbst genießt, der gibt, indem er ein Gefährte ist. Wer sich jedoch selbst mit irgendetwas begnügt, anderen aber das Köstliche gibt, der gibt, indem er ein Herr, ein Oberhaupt, ein Meister [der Gabe] ist. „Ich war so einer“, sagt er.

චතූසු ද්වාරෙසුති තස්ස කිර රඤ්ඤො සින්ධවරට්ඨං සොධිවාකරට්ඨන්ති ද්වෙ රට්ඨානි අහෙසුං, නගරං රොරුවං නාම. තස්ස එකෙකස්මිං ද්වාරෙ දෙවසිකං සතසහස්සං උප්පජ්ජති, අන්තොනගරෙ විනිච්ඡයට්ඨානෙ සතසහස්සං. සො බහුහිරඤ්ඤසුවණ්ණං රාසිභූතං දිස්වා කම්මස්සකතඤාණං උප්පාදෙත්වා චතූසු ද්වාරෙසු [Pg.106] දානසාලායො කාරෙත්වා තස්මිං තස්මිං ද්වාරෙ උට්ඨිතආයෙන දානං දෙථාති අමච්චෙ ඨපෙසි. තෙනාහ – ‘‘චතූසු ද්වාරෙසු දානං දීයිත්ථා’’ති.
Zu „catūsu dvāresu“ (an den vier Tore): Jener König hatte, wie man sagt, zwei Königreiche, das Sindhava-Reich und das Sodhivākara-Reich, und die Hauptstadt hieß Roruva. An jedem einzelnen ihrer Tore floss täglich eine Steuer von einhunderttausend ein, und im Inneren der Stadt, an der Gerichtsstätte, ebenfalls einhunderttausend. Als er das aufgehäufte Gold und Silber in großen Mengen sah, erweckte er die Erkenntnis des Besitzes der eigenen Taten (kammassakatāñāṇa), ließ an den vier Toren Spendenschuppen (dānasālā) errichten und setzte Minister ein mit den Worten: „Gebt Spenden mit den Einnahmen, die an dem jeweiligen Tor eingehen!“ Daher heißt es: „An den vier Toren wurde Spende gegeben.“

සමණබ්‍රාහ්මණකපණද්ධිකවනිබ්බකයාචකානන්ති එත්ථ සමණාති පබ්බජ්ජූපගතා. බ්‍රාහ්මණාති භොවාදිනො. සමිතපාපබාහිතපාපෙ පන සමණබ්‍රාහ්මණෙ එස නාලත්ථ. කපණාති දුග්ගතා දලිද්දමනුස්සා කාණකුණිආදයො. අද්ධිකාති පථාවිනො. වනිබ්බකාති යෙ ‘‘ඉට්ඨං, දින්නං, කන්තං, මනාපං, කාලෙන, අනවජ්ජං දින්නං, දදං චිත්තං පසාදෙය්‍ය, ගච්ඡතු භවං බ්‍රහ්මලොක’’න්තිආදිනා නයෙන දානස්ස වණ්ණං ථොමයමානා විචරන්ති. යාචකාති යෙ ‘‘පසතමත්තං දෙථ, සරාවමත්තං දෙථා’’තිආදීනි ච වත්වා යාචමානා විචරන්ති. ඉත්ථාගාරස්ස දානං දීයිත්ථාති පඨමද්වාරස්ස ලද්ධත්තා තත්ථ උප්පජ්ජනකසතසහස්සෙ අඤ්ඤම්පි ධනං පක්ඛිපිත්වා රඤ්ඤො අමච්චෙ හාරෙත්වා අත්තනො අමච්චෙ ඨපෙත්වා රඤ්ඤා දින්නදානතො රාජිත්ථියො මහන්තතරං දානං අදංසු. තං සන්ධායෙවමාහ. මම දානං පටික්කමීති යං මම දානං තත්ථ දීයිත්ථ, තං පටිනිවත්ති. සෙසද්වාරෙසුපි එසෙව නයො. කොචීති කත්ථචි. දීඝරත්තන්ති අසීතිවස්සසහස්සානි. එත්තකං කිර කාලං තස්ස රඤ්ඤො දානං දීයිත්ථ. තතියං.
In dem Ausdruck „samaṇabrāhmaṇakapaṇaddhikavanibbakayācakānaṃ“ bezeichnet „samaṇā“ jene, die in die Hauslosigkeit gezogen sind (Mönche). „Brāhmaṇā“ bezeichnet jene, die andere mit „Bho“ anzureden pflegen (Bhovādins, d. h. Brahmanen durch Geburt). Einen wahren Samana oder Brahmana jedoch, der das Böse beruhigt und das Böse abgelegt hat, traf dieser [König] nicht an (da es ein Zeitalter ohne Buddha war). „Kapaṇā“ bezeichnet die Hilflosen, armen Menschen, Blinden, Krüppel usw. „Addhikā“ bezeichnet die Reisenden auf fernen Wegen. „Vanibbakā“ (Sänger der Freigebigkeit) bezeichnet jene, die umherwandern und das Lob der Gabe preisen, indem sie sagen: „Es wurde eine erwünschte, gegebene, liebe, angenehme Gabe zur rechten Zeit gegeben, eine fehlerfreie Gabe wurde dargebracht; möge diese Gabe das Herz erfreuen, möge der Ehrwürdige in die Brahma-Welt gelangen!“ und so weiter. „Yācakā“ (Bettler) bezeichnet jene, die umherwandern und betteln, indem sie sagen: „Gebt mir eine Handvoll Reis! Gebt mir eine kleine Schale mit Speise!“ und so weiter. „Itthāgārassa dānaṃ dīyittha“ (Dem Frauenhaus wurde Spende gegeben) bedeutet: Weil das erste Tor [unter der Obhut der Frauen] stand, legten die königlichen Frauen zu den dort eingehenden einhunderttausend noch weiteres Vermögen hinzu, umgingen die Minister des Königs, setzten ihre eigenen Diener ein und gaben eine weitaus größere Spende als die vom König dargebrachte Spende. Darauf bezieht sich dieser Satz. „Mama dānaṃ paṭikkami“ (Meine Spende zog sich zurück) bedeutet: Die Spende, die von mir dort am ersten Tor gegeben wurde, wurde eingestellt. An den übrigen Toren gilt dieselbe Methode. „Koci“ bedeutet: irgendwo. „Dīgharattaṃ“ bedeutet: achtzigtausend Jahre lang. So lange, wie man sagt, wurde die Spende jenes Königs dargebracht. Das dritte.

105. චතුත්ථං වුත්තත්ථමෙව. චතුත්ථං.
105. Das vierte [Sutta] hat genau die bereits erklärte Bedeutung. Das vierte.

5. ජන්තුසුත්තවණ්ණනා
5. Die Erklärung des Jantu-Sutta

106. පඤ්චමෙ කොසලෙසු විහරන්තීති භගවතො සන්තිකෙ කම්මට්ඨානං ගහෙත්වා තත්ථ ගන්ත්වා විහරන්ති. උද්ධතාති අකප්පියෙ කප්පියසඤ්ඤිතාය ච කප්පියෙ අකප්පියසඤ්ඤිතාය ච අනවජ්ජෙ සාවජ්ජසඤ්ඤිතාය ච සාවජ්ජෙ අනවජ්ජසඤ්ඤිතාය ච උද්ධච්චපකතිකා හුත්වා. උන්නළාති උග්ගතනළා, උට්ඨිතතුච්ඡමානාති වුත්තං හොති. චපලාති පත්තචීවරමණ්ඩනාදිනා චාපල්ලෙන යුත්තා. මුඛරාති මුඛඛරා, ඛරවචනාති වුත්තං හොති. විකිණ්ණවාචාති අසංයතවචනා, දිවසම්පි නිරත්ථකවචනපලාපිනො. මුට්ඨස්සතිනොති නට්ඨස්සතිනො සතිවිරහිතා, ඉධ කතං එත්ථ පමුස්සන්ති. අසම්පජානාති නිප්පඤ්ඤා. අසමාහිතාති අප්පනාඋපචාරසමාධිරහිතා, චණ්ඩසොතෙ [Pg.107] බද්ධනාවාසදිසා. විබ්භන්තචිත්තාති අනවට්ඨිතචිත්තා, පන්ථාරුළ්හබාලමිගසදිසා. පාකතින්ද්‍රියාති සංවරාභාවෙන ගිහිකාලෙ විය විවටඉන්ද්‍රියා.
106. Im fünften [Sutta] bedeutet „kosalesu viharanti“: Sie nahmen ein Meditationsobjekt (kammaṭṭhāna) in der Gegenwart des Erhabenen an, gingen dorthin (in die Grenzwälder von Kosala) und verweilten dort. „Uddhatā“ (aufgeregt/zerstreut) bedeutet: Sie neigten zur Zerstreutheit (uddhacca), indem sie Unzulässiges für zulässig hielten, Zulässiges für unzulässig hielten, Fehlerfreies für fehlerhaft hielten und Fehlerhaftes für fehlerfrei hielten. „Unnaḷā“ (stolz/arrogant) bedeutet: Sie hatten ein emporgewachsenes Schilfrohr [des Stolzes], das heißt, in ihnen stieg eitler Stolz auf. „Capalā“ (unbeständig/flatterhaft) bedeutet: Sie waren behaftet mit Flatterhaftigkeit wie dem Putzen von Almosenschalen und Roben usw. „Mukharā“ (geschwätzig/vorlaut) bedeutet: Sie hatten einen rauen Mund, das heißt, sie gebrauchten raue Worte. „Vikiṇṇavācā“ (unkontrolliert im Sprechen) bedeutet: Sie hatten eine ungezügelte Rede und schwatzten den ganzen Tag über nutzloses Zeug. „Muṭṭhassatino“ (vergesslich/achtlos) bedeutet: Sie hatten ihre Achtsamkeit verloren und waren ohne Achtsamkeit; was sie hier taten oder sagten, vergaßen sie dort wieder. „Asampajānā“ (unwissend) bedeutet: Sie besaßen keine prüfende Weisheit. „Asamāhitā“ (unkonzentriert) bedeutet: Sie waren frei von Samādhi der Angrenzung (upacāra) oder der Vollsammlung (appanā), vergleichbar mit einem Boot, das in einer wilden Strömung festgebunden ist. „Vibbhantacittā“ (wirren Geistes) bedeutet: Sie hatten einen unbeständigen Geist, vergleichbar mit törichten Hirschen, die auf einen Weg geraten sind. „Pākatindriyā“ (mit ungezügelten Sinnen) bedeutet: Aufgrund des Mangels an Sinnenzügelung hatten sie weit geöffnete Sinne wie in ihrer Zeit als Hausleute.

ජන්තූති එවංනාමකො දෙවපුත්තො. තදහුපොසථෙති තස්මිං අහු උපොසථෙ, උපොසථදිවසෙති අත්ථො. පන්නරසෙති චාතුද්දසිකාදිපටික්ඛෙපො. උපසඞ්කමීති චොදනත්ථාය උපගතො. සො කිර චින්තෙසි – ‘‘ඉමෙ භික්ඛූ සත්ථු සන්තිකෙ කම්මට්ඨානං ගහෙත්වා නික්ඛන්තා, ඉදානි පමත්තා විහරන්ති, න ඛො පනෙතෙ පාටියෙක්කං නිසින්නට්ඨානෙ චොදියමානා කථං ගණ්හිස්සන්ති, සමාගමනකාලෙ චොදිස්සාමී’’ති උපොසථදිවසෙ තෙසං සන්නිපතිතභාවං ඤත්වා උපසඞ්කමි. ගාථාහි අජ්ඣභාසීති සබ්බෙසං මජ්ඣෙ ඨත්වා ගාථා අභාසි.
„Jantu“ ist ein Göttersohn (Devaputta) dieses Namens. „Tadahuposathe“ bedeutet: an jenem Uposatha-Tag; das heißt am Uposatha-Tag. Mit „pannarase“ (am fünfzehnten Tag) wird der vierzehnte Tag usw. ausgeschlossen. „Upasaṅkami“ bedeutet: er näherte sich, um sie zurechtzuweisen. Er dachte nämlich, wie man sagt: „Diese Mönche sind ausgezogen, nachdem sie ein Meditationsobjekt in der Gegenwart des Meisters angenommen hatten, und nun verweilen sie nachlässig. Wenn sie jedoch einzeln an ihren Sitzplätzen zurechtgewiesen werden, wie werden sie es annehmen? Ich will sie zur Zeit ihrer Versammlung zurechtweisen.“ So erfuhr er am Uposatha-Tag von ihrer Versammlung und näherte sich ihnen. „Gāthāhi ajjhabhāsi“ bedeutet: Er stellte sich mitten unter sie alle und sprach die Strophen.

තත්ථ යස්මා ගුණකථාය සද්ධිං නිග්ගුණස්ස අගුණො පාකටො හොති, තස්මා ගුණං තාව කථෙන්තො සුඛජීවිනො පුරෙ ආසුන්තිආදිමාහ. තත්ථ සුඛජීවිනො පුරෙ ආසුන්ති පුබ්බෙ භික්ඛූ සුප්පොසා සුභරා අහෙසුං, උච්චනීචකුලෙසු සපදානං චරිත්වා ලද්ධෙන මිස්සකපිණ්ඩෙන යාපෙසුන්ති අධිප්පායෙන එවමාහ. අනිච්ඡාති නිත්තණ්හා හුත්වා.
Da nämlich der Mangel an Tugend bei einem Tugendlosen im Vergleich zu einer Rede über Tugend offenkundig wird, sprach er, indem er zuerst die Tugend rühmte: „Glücklich lebten sie einst“ und so weiter. Darin bedeutet „sukhajīvino pure āsuṃ“: In früheren Zeiten waren die Mönche leicht zu ernähren und leicht zu erhalten; sie gingen in hohen und niedrigen Familien der Reihe nach auf Almosengang (sapadāna) und fristeten ihr Leben mit der gemischten Opferspeise (missakapiṇḍa), die sie erhielten; mit dieser Absicht sprach er dies. „Anicchā“ bedeutet: frei von Begehren (taṇhā) geworden.

එවං පොරාණකභික්ඛූනං වණ්ණං කථෙත්වා ඉදානි තෙසං අවණ්ණං කථෙන්තො දුප්පොසන්තිආදිමාහ. තත්ථ ගාමෙ ගාමණිකා වියාති යථා ගාමෙ ගාමකුටා නානප්පකාරෙන ජනං පීළෙත්වා ඛීරදධිතණ්ඩුලාදීනි ආහරාපෙත්වා භුඤ්ජන්ති, එවං තුම්හෙපි අනෙසනාය ඨිතා තුම්හාකං ජීවිකං කප්පෙථාති අධිප්පායෙන වදති. නිපජ්ජන්තීති උද්දෙසපරිපුච්ඡාමනසිකාරෙහි අනත්ථිකා හුත්වා සයනම්හි හත්ථපාදෙ විස්සජ්ජෙත්වා නිපජ්ජන්ති. පරාගාරෙසූති පරගෙහෙසු, කුලසුණ්හාදීසූති අත්ථො. මුච්ඡිතාති කිලෙසමුච්ඡාය මුච්ඡිතා.
Nachdem er so das Lob der ehemaligen Mönche verkündet hatte, sprach er nun, um deren Tadel auszudrücken, die Worte beginnend mit 'schwer zu ernähren' (dupposa). Darin bedeutet 'wie Gemeindeoberhäupter im Dorf' (gāme gāmaṇikā viya): Wie betrügerische Dorfvorsteher im Dorf die Menschen auf vielfältige Weise bedrängen, sich Abgaben wie Milch, Rahm, Reis und anderes bringen lassen und diese verzehren, ebenso bestreitet auch ihr euren Lebensunterhalt, indem ihr euch auf unrechte Weise der Nahrungssuche (anesanā) hingebt – in dieser Absicht spricht er dies. 'Sie legen sich nieder' (nipajjanti) bedeutet: Ohne Verlangen nach Rezitieren (uddesa), Befragen (paripucchā) und weiser Aufmerksamkeit (manasikāra) lassen sie auf dem Lager Arme und Beine schlaff hängen und schlafen ein. 'In fremden Häusern' (parāgāresu) bedeutet in den Häusern anderer, bezogen auf die Schwiegertöchter angesehener Familien und so weiter. 'Betört' (mucchitā) bedeutet: betört durch die Betörung der Befleckungen (kilesamucchā).

එකච්චෙති වත්තබ්බයුත්තකෙයෙව. අපවිද්ධාති ඡඩ්ඩිතකා. අනාථාති අපතිට්ඨා. පෙතාති සුසානෙ ඡඩ්ඩිතා කාලඞ්කතමනුස්සා. යථා හි සුසානෙ ඡඩ්ඩිතා නානාසකුණාදීහි ඛජ්ජන්ති, ඤාතකාපි නෙසං නාථකිච්චං න [Pg.108] කරොන්ති, න රක්ඛන්ති, න ගොපයන්ති, එවමෙවං එවරූපාපි ආචරියුපජ්ඣායාදීනං සන්තිකා ඔවාදානුසාසනිං න ලභන්තීති අපවිද්ධා අනාථා, යථා පෙතා, තථෙව හොන්ති. පඤ්චමං.
'Einige' (ekacce) bezieht sich nur auf jene, die der Zurechtweisung würdig sind. 'Verworfen' (apaviddhā) bedeutet von Lehrern und Präzeptoren verlassen. 'Schutzlos' (anāthā) bedeutet ohne Zuflucht. 'Wie Verstorbene' (petā) bedeutet wie auf dem Friedhof zurückgelassene Leichen. Denn wie auf dem Friedhof zurückgelassene Leichen von verschiedenen Vögeln und anderen Tieren gefressen werden und auch ihre Verwandten ihnen keinen Beistand leisten, sie weder beschützen noch behüten, ebenso erhalten auch solche Mönche von ihren Lehrern, Präzeptoren und anderen keine Ermahnung und Unterweisung. Daher sind sie verworfen und schutzlos, genau wie die Toten. Das fünfte Sutta.

6. රොහිතස්සසුත්තවණ්ණනා
6. Die Erklärung des Rohitassa-Suttas

107. ඡට්ඨෙ යත්ථාති චක්කවාළලොකස්ස එකොකාසෙ භුම්මං. න චවති න උපපජ්ජතීති ඉදං අපරාපරං චුතිපටිසන්ධිවසෙන ගහිතං. ගමනෙනාති පදගමනෙන. නාහං තං ලොකස්ස අන්තන්ති සත්ථා සඞ්ඛාරලොකස්ස අන්තං සන්ධාය වදති. ඤාතෙය්‍යන්තිආදීසු ඤාතබ්බං, දට්ඨබ්බං, පත්තබ්බන්ති අත්ථො.
107. Im sechsten Sutta ist 'wo' (yattha) ein Lokativ, der sich auf einen Bereich der Kosmos-Welt (cakkavāḷaloka) bezieht. 'Weder stirbt noch wiedergeboren wird': Dies ist im Sinne des wiederholten Sterbens und Wiedergeborenwerdens (cuti-paṭisandhi) zu verstehen. 'Durch Gehen' (gamanena) bedeutet durch das Gehen zu Fuß. 'Ich erkläre nicht, dass das Ende der Welt...' – dies spricht der Meister im Hinblick auf das Ende der Welt der Gestaltungen (saṅkhāraloka). In den Ausdrücken 'zu erkennen' (ñāteyya) usw. ist die Bedeutung: was erkannt (ñātabba), was gesehen (daṭṭhabba), was erreicht (pattabba) werden muss.

ඉති දෙවපුත්තෙන චක්කවාළලොකස්ස අන්තො පුච්ඡිතො, සත්ථාරා සඞ්ඛාරලොකස්ස කථිතො. සො පන අත්තනො පඤ්හෙන සද්ධිං සත්ථු බ්‍යාකරණං සමෙතීති සඤ්ඤාය පසංසන්තො අච්ඡරියන්තිආදිමාහ.
So wurde vom Göttersohn nach dem Ende der Kosmos-Welt gefragt, während der Meister das Ende der Welt der Gestaltungen verkündete. Jener Göttersohn jedoch erkannte, dass die Erklärung des Meisters mit seiner eigenen Frage übereinstimmte, und sprach lobpreisend die Worte beginnend mit 'Erstaunlich!' (acchariyaṃ).

දළ්හධම්මොති දළ්හධනු, උත්තමප්පමාණෙන ධනුනා සමන්නාගතො. ධනුග්ගහොති ධනුආචරියො. සුසික්ඛිතොති දස ද්වාදස වස්සානි ධනුසිප්පං සික්ඛිතො. කතහත්ථොති උසභප්පමාණෙපි වාලග්ගං විජ්ඣිතුං සමත්ථභාවෙන කතහත්ථො. කතූපාසනොති කතසරක්ඛෙපො දස්සිතසිප්පො. අසනෙනාති කණ්ඩෙන. අතිපාතෙය්‍යාති අතික්කමෙය්‍ය. යාවතා සො තාලච්ඡායං අතික්කමෙය්‍ය, තාවතා කාලෙන එකචක්කවාළං අතික්කමාමීති අත්තනො ජවසම්පත්තිං දස්සෙති.
'Mit starkem Bogen' (daḷhadhamma) bedeutet ein starker Bogen (daḷhadhanu), ausgestattet mit einem Bogen von überragender Kraft. 'Bogenschütze' (dhanuggaho) ist ein Meister des Bogenschießens. 'Gut ausgebildet' (susikkhito) bedeutet einer, der zehn oder zwölf Jahre lang die Kunst des Bogenschießens gelernt hat. 'Geschickt mit der Hand' (katahattho) bedeutet einer, der durch seine Fähigkeit, selbst auf die Entfernung eines Usabha die Spitze eines Tierhaares zu treffen, eine geübte Hand hat. 'Geübt' (katūpāsano) bedeutet einer, der das Abschießen von Pfeilen beherrscht und seine Kunst bereits öffentlich vorgeführt hat. 'Mit einem Pfeil' (asanena) bedeutet mit einem Pfeil. 'Überschreiten' (atipāteyya) bedeutet hinter sich lassen. 'In der Zeit, die jener Pfeil braucht, um den Schatten einer Palme zu überschreiten, überschreite ich ein ganzes Weltensystem (cakkavāḷa)' – damit zeigt er die Vortrefflichkeit seiner eigenen Schnelligkeit.

පුරත්ථිමා සමුද්දා පච්ඡිමොති යථා පුරත්ථිමසමුද්දා පච්ඡිමසමුද්දො දූරෙ, එවං මෙ දූරෙ පදවීතිහාරො අහොසීති වදති. සො කිර පාචීනචක්කවාළමුඛවට්ටියං ඨිතො පාදං පසාරෙත්වා පච්ඡිමචක්කවාළමුඛවට්ටියං අක්කමති, පුන දුතියං පාදං පසාරෙත්වා පරචක්කවාළමුඛවට්ටියං අක්කමති. ඉච්ඡාගතන්ති ඉච්ඡා එව. අඤ්ඤත්‍රෙවාති නිප්පපඤ්චතං දස්සෙති. භික්ඛාචාරකාලෙ කිරෙස නාගලතාදන්තකට්ඨං ඛාදිත්වා අනොතත්තෙ මුඛං ධොවිත්වා කාලෙ සම්පත්තෙ උත්තරකුරුම්හි පිණ්ඩාය චරිත්වා චක්කවාළමුඛවට්ටියං නිසින්නො භත්තකිච්චං කරොති, තත්ථ මුහුත්තං විස්සමිත්වා පුන ජවති. වස්සසතායුකොති තදා දීඝායුකකාලො හොති, අයං පන වස්සසතාවසිට්ඨෙ [Pg.109] ආයුම්හි ගමනං ආරභි. වස්සසතජීවීති තං වස්සසතං අනන්තරායෙන ජීවන්තො. අන්තරාව කාලඞ්කතොති චක්කවාළලොකස්ස අන්තං අප්පත්වා අන්තරාව මතො. සො පන තත්ථ කාලං කත්වාපි ආගන්ත්වා ඉමස්මිංයෙව චක්කවාළෙ නිබ්බත්ති. අප්පත්වාති සඞ්ඛාරලොකස්ස අන්තං අප්පත්වා. දුක්ඛස්සාති වට්ටදුක්ඛස්ස. අන්තකිරියන්ති පරියන්තකරණං. කළෙවරෙති අත්තභාවෙ. සසඤ්ඤිම්හි සමනකෙති සසඤ්ඤෙ සචිත්තෙ. ලොකන්ති දුක්ඛසච්චං. ලොකසමුදයන්ති සමුදයසච්චං. ලොකනිරොධන්ති නිරොධසච්චං. පටිපදන්ති මග්ගසච්චං. ඉති – ‘‘නාහං, ආවුසො, ඉමානි චත්තාරි සච්චානි තිණකට්ඨාදීසු පඤ්ඤපෙමි, ඉමස්මිං පන චාතුමහාභූතිකෙ කායස්මිං යෙව පඤ්ඤපෙමී’’ති දස්සෙති. සමිතාවීති සමිතපාපො. නාසීසතීති න පත්ථෙති. ඡට්ඨං.
'Vom östlichen zum westlichen Meer' (puratthimā samuddā pacchimo) bedeutet: So weit das westliche Meer vom östlichen Meer entfernt ist, so weit war mein Schritt, so sagt er. Er stand nämlich, wie man sagt, auf dem Rand des östlichen Weltensystems (cakkavāḷa), streckte den Fuß aus und trat auf den Rand des westlichen Weltensystems; dann streckte er den zweiten Fuß aus und trat auf den Rand des nächsten Weltensystems. 'Wunschgemäß' (icchāgata) bedeutet durch das bloße Begehren. 'Ohne ein anderes' (aññatreva) zeigt seine unermüdliche Eile. Zur Zeit des Almosengangs, so heißt es, kaute er ein Nāgalatā-Zahnholz, wusch sein Gesicht im Anotatta-See, ging zur rechten Zeit in Uttarakuru auf Almosensammlung, saß auf dem Rand des Weltensystems, nahm sein Mahl ein, ruhte dort einen Augenblick aus und eilte dann wieder weiter. 'Mit einer Lebensdauer von hundert Jahren' (vassasatāyuko) bedeutet: Damals war eine Zeit des langen Lebens, doch er begann seine Reise, als ihm noch eine Lebensspanne von hundert Jahren verblieb. 'Hundert Jahre lebend' (vassasatajīvī) bedeutet, dass er diese hundert Jahre ohne Hindernisse lebte. 'Starb auf dem Weg' (antarāva kālaṅkato) bedeutet, dass er starb, ohne das Ende der Kosmos-Welt zu erreichen, genau auf halbem Weg. Obwohl er jedoch dort verstarb, kehrte er zurück und wurde genau in unserem Weltensystem wiedergeboren. 'Ohne zu erreichen' (appatvā) bedeutet, ohne das Ende der Welt der Gestaltungen (saṅkhāraloka) zu erreichen. 'Des Leidens' (dukkhassa) bedeutet des Leidens des Daseinskreislaufs (vaṭṭadukkha). 'Das Ende bereiten' (antakiriya) bedeutet das Setzen einer Grenze (pariyantakaraṇa). 'In diesem Körper' (kaḷevare) bedeutet im eigenen physischen Dasein (attabhāva). 'Der mit Wahrnehmung und Geist ausgestattet ist' (sasaññimhi samanake) bedeutet mit Wahrnehmung (sasaññi) und mit Geist (sacitte). 'Die Welt' (loka) bezieht sich auf die Wahrheit vom Leiden (dukkhasacca). 'Den Ursprung der Welt' (lokasamudaya) bezieht sich auf die Wahrheit vom Ursprung des Leidens (samudayasacca). 'Das Erlöschen der Welt' (lokanirodha) bezieht sich auf die Wahrheit vom Erlöschen des Leidens (nirodhasacca). 'Den Weg' (paṭipada) bezieht sich auf die Wahrheit vom Pfad (maggasacca). Damit zeigt er: 'Freund, ich verkündige diese vier Wahrheiten nicht in unbelebten Dingen wie Gras, Holz und dergleichen, sondern ich verkündige sie genau in diesem aus den vier großen Elementen bestehenden Körper.' 'Der zur Ruhe Gekommene' (samitāvī) bedeutet einer, dessen Übel durch den Pfad völlig beruhigt wurde (samitapāpa). 'Er ersehnt nicht' (nāsīsati) bedeutet, er wünscht sich nichts mehr (na pattheti). Das sechste Sutta.

108-109. සත්තමට්ඨමානි වුත්තත්ථානෙව. සත්තමං, අට්ඨමං.
108-109. Das siebte und das achte Sutta haben dieselbe Bedeutung wie bereits erklärt. Das siebte, das achte Sutta.

9. සුසිමසුත්තවණ්ණනා
9. Die Erklärung des Susima-Suttas

110. නවමෙ තුය්හම්පි නො, ආනන්ද, සාරිපුත්තො රුච්චතීති සත්ථා ථෙරස්ස වණ්ණං කථෙතුකාමො, වණ්ණො ච නාමෙස විසභාගපුග්ගලස්ස සන්තිකෙ කථෙතුං න වට්ටති. තස්ස සන්තිකෙ කථිතො හි මත්ථකං න පාපුණාති. සො හි ‘‘අසුකො නාම භික්ඛු සීලවා’’ති වුත්තෙ. ‘‘කිං තස්ස සීලං? ගොරූපසීලො සො. කිං තයා අඤ්ඤො සීලවා න දිට්ඨපුබ්බො’’ති වා? ‘‘පඤ්ඤවා’’ති වුත්තෙ, ‘‘කිං පඤ්ඤො සො? කිං තයා අඤ්ඤො පඤ්ඤවා න දිට්ඨපුබ්බො’’ති? වා, ආදීනි වත්වා වණ්ණකථාය අන්තරායං කරොති. ආනන්දත්ථෙරො පන සාරිපුත්තත්ථෙරස්ස සභාගො, පණීතානි ලභිත්වා ථෙරස්ස දෙති, අත්තනො උපට්ඨාකදාරකෙ පබ්බාජෙත්වා ථෙරස්ස සන්තිකෙ උපජ්ඣං ගණ්හාපෙති, උපසම්පාදෙති. සාරිපුත්තත්ථෙරොපි ආනන්දත්ථෙරස්ස තථෙව කරොති. කිං කාරණා? අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස ගුණෙසු පසීදිත්වා. ආනන්දත්ථෙරො හි – ‘‘අම්හාකං ජෙට්ඨභාතිකො එකං අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යං සතසහස්සඤ්ච කප්පෙ පාරමියො පූරෙත්වා සොළසවිධං පඤ්ඤං පටිවිජ්ඣිත්වා ධම්මසෙනාපතිට්ඨානෙ ඨිතො’’ති ථෙරස්ස ගුණෙසු පසීදිත්වාව ථෙරං මමායති. සාරිපුත්තත්ථෙරොපි – ‘‘සම්මාසම්බුද්ධස්ස මයා කත්තබ්බං මුඛොදකදානාදිකිච්චං සබ්බං ආනන්දො කරොති. ආනන්දං නිස්සාය අහං ඉච්ඡිතිච්ඡිතං සමාපත්තිං සමාපජ්ජිතුං ලභාමී’’ති ආයස්මතො ආනන්දස්ස ගුණෙසු [Pg.110] පසීදිත්වාව තං මමායති. තස්මා භගවා සාරිපුත්තත්ථෙරස්ස වණ්ණං කථෙතුකාමො ආනන්දත්ථෙරස්ස සන්තිකෙ කථෙතුං ආරද්ධො.
110. Im neunten Sutta sprach der Meister, da er das Lob des Thera verkünden wollte, die Worte: 'Gefällt dir Sāriputta ebenfalls, Ānanda?'. Lobpreisung geziemt sich nämlich nicht in Gegenwart einer ungleichgesinnten Person (visabhāgapuggala). Wenn das Lob in der Gegenwart einer solchen Person verkündet wird, erreicht es kein gutes Ende. Wenn nämlich gesagt wird: 'Der und der Mönch ist tugendhaft (sīlavā)', erwidert jener: 'Was ist das schon für eine Tugend? Seine Tugend gleicht der einer Kuh. Hast du denn zuvor noch nie einen anderen Tugendhaften gesehen?' Oder wenn gesagt wird: 'Er ist weise (paññavā)', sagt jener: 'Was für eine Weisheit hat er denn? Hast du denn zuvor noch nie einen anderen Weisen gesehen?' Indem er solche Reden führt, stört er die lobenden Worte. Der ehrwürdige Ānanda hingegen war dem ehrwürdigen Sāriputta gleichgesinnt. Wenn er erlesene Gaben erhielt, gab er sie dem Thera. Er ließ die Söhne seiner eigenen Unterstützer ordinieren, ließ sie den Thera als Präzeptor wählen und die höhere Weihe empfangen. Auch der ehrwürdige Sāriputta tat genau dasselbe für den ehrwürdigen Ānanda. Aus welchem Grund? Weil sie wechselseitig in tiefer Verehrung für die Qualitäten des anderen einander schätzten. Der ehrwürdige Ānanda dachte nämlich voller Vertrauen in die Qualitäten des Thera: 'Unser älterer Bruder hat über eine Unzählbarkeit (asaṅkhyeyya) und hunderttausend Äonen hinweg die Vollkommenheiten (pāramī) erfüllt, die sechzehnfache Weisheit durchdrungen und steht im Amt des Generals des Dhamma (dhammasenāpati).' Deshalb schätzte er den Thera überaus. Auch der ehrwürdige Sāriputta dachte voller Vertrauen in die Qualitäten des ehrwürdigen Ānanda: 'Alle Dienste, die ich für den vollkommen Erwachten tun müsste, wie das Darreichen von Gesichtswaschwasser und anderes, all das tut Ānanda. Dank Ānanda erhalte ich die Gelegenheit, in jede beliebige meditative Errungenschaft (samāpatti) einzutreten, wann immer ich möchte.' Deshalb schätzte er ihn überaus. Daher begann der Erhabene, der das Lob des ehrwürdigen Sāriputta verkünden wollte, dies in der Gegenwart des ehrwürdigen Ānanda zu tun.

තත්ථ තුය්හම්පීති සම්පිණ්ඩනත්ථො පි-කාරො. ඉදං වුත්තං හොති – ‘‘ආනන්ද, සාරිපුත්තස්ස ආචාරො ගොචරො විහාරො අභික්කමො පටික්කමො ආලොකිතවිලොකිතං සමිඤ්ජිතපසාරණං මය්හං රුච්චති, අසීතිමහාථෙරානං රුච්චති, සදෙවකස්ස ලොකස්ස රුච්චති. තුය්හම්පි රුච්චතී’’ති?
Dabei hat in dem Wort 'tuyhampi' ('auch dir') das Element 'pi' die Bedeutung der Hinzufügung. Folgendes ist damit gesagt: 'Ananda, das Verhalten, der Aufenthaltsbereich, das Verweilen, das Vorgehen, das Zurückgehen, das Vorwärtsblicken und Seitwärtsblicken sowie das Beugen und Strecken von Sariputta gefällt mir, es gefällt den achtzig großen Älteren, es gefällt der Welt samt den Göttern. Gefällt es auch dir?'

තතො ථෙරො සාටකන්තරෙ ලද්ධොකාසො බලවමල්ලො විය තුට්ඨමානසො හුත්වා – ‘‘සත්ථා මය්හං පියසහායස්ස වණ්ණං කථාපෙතුකාමො. ලභිස්සාමි නො අජ්ජ, දීපධජභූතං මහාජම්බුං විධුනන්තො විය වලාහකන්තරතො චන්දං නීහරිත්වා දස්සෙන්තො විය සාරිපුත්තත්ථෙරස්ස වණ්ණං කථෙතු’’න්ති චින්තෙත්වා පඨමතරං තාව චතූහි පදෙහි පුග්ගලපලාපෙ හරන්තො කස්ස හි නාම, භන්තෙ, අබාලස්සාතිආදිමාහ. බාලො හි බාලතාය, දුට්ඨො දොසතාය, මූළ්හො මොහෙන, විපල්ලත්ථචිත්තො උම්මත්තකො චිත්තවිපල්ලාසෙන වණ්ණං ‘‘වණ්ණො’’ති වා අවණ්ණං ‘‘අවණ්ණෙ’’ති වා, ‘‘අයං බුද්ධො, අයං සාවකො’’ති වා න ජානාති. අබාලාදයො පන ජානන්ති, තස්මා අබාලස්සාතිආදිමාහ. න රුච්චෙය්‍යාති බාලාදීනංයෙව හි සො න රුච්චෙය්‍ය, න අඤ්ඤස්ස කස්සචි න රුච්චෙය්‍ය.
Daraufhin war der Ältere mit freudigem Geist erfüllt, wie ein starker Ringkämpfer, der innerhalb eines Vorhangs eine Gelegenheit erhalten hat, und dachte: 'Der Meister wünscht, das Lob meines lieben Freundes zu verkünden. Werde ich heute wohl die Gelegenheit erhalten, das Lob des Älteren Sariputta zu sprechen, gleichsam als ob ich den großen Jambu-Baum, der das Banner der Insel ist, schüttle, oder als ob ich den Mond hinter einer Wolkendecke hervorhole und zeige?' Indem er so dachte, wies er zunächst mit vier Worten jene Personen ab, die wie wertlose Spreu sind, und sprach die Worte beginnend mit: 'Welchem Nicht-Toren wahrlich, o Herr...'. Denn ein Tor erkennt aufgrund seiner Torheit, ein Gehässiger aufgrund seines Hasses, ein Verwirrter aufgrund seiner Verblendung, ein geistig Verkehrter, der wahnsinnig ist, aufgrund seiner geistigen Verkehrtheit weder Lob als Lob noch Tadel als Tadel, noch weiß er: 'Dies ist der Buddha, dies ist der Jünger'. Die Nicht-Toren jedoch wissen es; deshalb sprach er die Worte beginnend mit 'abālassa' ('für einen Nicht-Toren'). Die Formulierung 'er würde nicht gefallen' bedeutet: Nur den Toren und dergleichen würde er wahrlich nicht gefallen, keinem anderen sonst würde er missfallen.

එවං පුග්ගලපලාපෙ හරිත්වා ඉදානි සොළසහි පදෙහි යථාභූතං වණ්ණං කථෙන්තො පණ්ඩිතො, භන්තෙතිආදිමාහ. තත්ථ පණ්ඩිතොති පණ්ඩිච්චෙන සමන්නාගතො, චතූසු කොසල්ලෙසු ඨිතස්සෙතං නාමං. වුත්තඤ්හෙතං – ‘‘යතො ඛො, ආනන්ද, භික්ඛු ධාතුකුසලො ච හොති ආයතනකුසලො ච පටිච්චසමුප්පාදකුසලො ච ඨානාට්ඨානකුසලො ච, එත්තාවතා ඛො, ආනන්ද, ‘පණ්ඩිතො භික්ඛූ’ති අලං වචනායා’’ති (ම. නි. 3.124). මහාපඤ්ඤොතිආදීසු මහාපඤ්ඤාදීහි සමන්නාගතොති අත්ථො. තත්‍රිදං මහාපඤ්ඤාදීනං නානත්තං (පටි. ම. 3.4) – කතමා මහාපඤ්ඤා? මහන්තෙ සීලක්ඛන්ධෙ පරිග්ගණ්හාතීති මහාපඤ්ඤා, මහන්තෙ සමාධික්ඛන්ධෙ, පඤ්ඤාක්ඛන්ධෙ, විමුත්තික්ඛන්ධෙ, විමුත්තිඤාණදස්සනක්ඛන්ධෙ පරිග්ගණ්හාතීති මහාපඤ්ඤා. මහන්තානි ඨානාට්ඨානානි, මහාවිහාරසමාපත්තියො, මහන්තානි අරියසච්චානි, මහන්තෙ සතිපට්ඨානෙ, සම්මප්පධානෙ, ඉද්ධිපාදෙ, මහන්තානි ඉන්ද්‍රියානි, බලානි, බොජ්ඣඞ්ගානි, මහන්තෙ [Pg.111] අරියමග්ගෙ, මහන්තානි සාමඤ්ඤඵලානි, මහාඅභිඤ්ඤායො, මහන්තං පරමත්ථං නිබ්බානං පරිග්ගණ්හාතීති මහාපඤ්ඤා.
Nachdem er so die wie wertlose Spreu beschriebenen Personen abgewiesen hatte, verkündete er nun mit sechzehn Ausdrücken das Lob der Wirklichkeit entsprechend und sprach die Worte beginnend mit: 'Weise ist er, o Herr...'. Dabei bedeutet 'weise' (paṇḍito): mit Weisheit ausgestattet; dies ist die Bezeichnung für einen, der in den vier Bereichen der Geschicklichkeit gefestigt ist. Denn es wurde gesagt: 'Sobald, o Ananda, ein Mönch geschickt in den Elementen ist, geschickt in den Sinnesbereichen, geschickt im Entstehen in Abhängigkeit und geschickt im Möglichen und Unmöglichen ist – insofern, o Ananda, ist es angemessen zu sagen: „Ein weiser Mönch“.' Bei Worten wie 'von großer Weisheit' (mahāpañño) usw. ist die Bedeutung: mit großer Weisheit usw. ausgestattet. Hierbei ist Folgendes der Unterschied unter den Begriffen wie 'große Weisheit': Was ist große Weisheit? Weil sie die große Gruppe der Tugend erfasst, ist sie große Weisheit. Weil sie die große Gruppe der Konzentration, die Gruppe der Weisheit, die Gruppe der Befreiung und die Gruppe der Erkenntnis und Schauung der Befreiung erfasst, ist sie große Weisheit. Weil sie das große Mögliche und Unmögliche, die großen Zustände des Verweilens und der Erreichungen, die großen edlen Wahrheiten, die großen Grundlagen der Achtsamkeit, die rechten Anstrengungen, die Grundlagen der Geistesmacht, die großen Fähigkeiten, die Kräfte, die Erleuchtungsglieder, den großen edlen Pfad, die großen Früchte des Asketentums, die großen höheren Geisteskräfte und das große höchste Ziel, das Nibbāna, erfasst, ist sie große Weisheit.

සා පන ථෙරස්ස දෙවොරොහනං කත්වා සඞ්කස්සනගරද්වාරෙ ඨිතෙන සත්ථාරා පුථුජ්ජනපඤ්චකෙ පඤ්හෙ පුච්ඡිතෙ තං විස්සජ්ජෙන්තස්ස පාකටා ජාතා.
Diese [große Weisheit] des Älteren wurde jedoch offenkundig, als der Meister nach seinem Herabsteigen aus der Götterwelt am Tor der Stadt Saṅkassa stand und Fragen bezüglich der fünf Gruppen von Weltlingen stellte, welche der Ältere beantwortete.

කතමා පුථුපඤ්ඤා? පුථු නානාඛන්ධෙසු, (ඤාණං පවත්තතීති පුථුපඤ්ඤා.) පුථු නානාධාතූසු, පුථු නානාආයතනෙසු, පුථු නානාපටිච්චසමුප්පාදෙසු, පුථු නානාසුඤ්ඤතමනුපලබ්භෙසු, පුථු නානාඅත්ථෙසු, ධම්මෙසු නිරුත්තීසු පටිභානෙසු, පුථු නානාසීලක්ඛන්ධෙසු, පුථු නානාසමාධි-පඤ්ඤාවිමුත්ති-විමුත්තිඤාණදස්සනක්ඛන්ධෙසු, පුථු නානාඨානාට්ඨානෙසු, පුථු නානාවිහාරසමාපත්තීසු, පුථු නානාඅරියසච්චෙසු, පුථු නානාසතිපට්ඨානෙසු, සම්මප්පධානෙසු, ඉද්ධිපාදෙසු, ඉන්ද්‍රියෙසු, බලෙසු, බොජ්ඣඞ්ගෙසු, පුථු නානාඅරියමග්ගෙසු, සාමඤ්ඤඵලෙසු, අභිඤ්ඤාසු, පුථු නානාජනසාධාරණෙ ධම්මෙ සමතික්කම්ම පරමත්ථෙ නිබ්බානෙ ඤාණං පවත්තතීති පුථුපඤ්ඤා.
Was ist weite Weisheit (puthupaññā)? Weil das Wissen weitreichend in den vielfältigen, verschiedenen Daseinsgruppen wirkt, ist sie weite Weisheit. Weil das Wissen weitreichend wirkt in den vielfältigen, verschiedenen Elementen, in den vielfältigen, verschiedenen Sinnesbereichen, in den vielfältigen, verschiedenen Gliedern des Entstehens in Abhängigkeit, in den vielfältigen, verschiedenen Leerheiten, die als substanzlos nicht zu erfassen sind, in den vielfältigen, verschiedenen Bedeutungen, Gesetzen, sprachlichen Ausdrücken und Geistesblitzen, in den vielfältigen, verschiedenen Gruppen der Tugend, in den vielfältigen, verschiedenen Gruppen der Konzentration, der Weisheit, der Befreiung und der Erkenntnis und Schauung der Befreiung, in den vielfältigen, verschiedenen Bereichen des Möglichen und Unmöglichen, in den vielfältigen, verschiedenen Zuständen des Verweilens und der Erreichungen, in den vielfältigen, verschiedenen edlen Wahrheiten, in den vielfältigen, verschiedenen Grundlagen der Achtsamkeit, den rechten Anstrengungen, den Grundlagen der Geistesmacht, den Fähigkeiten, den Kräften, den Erleuchtungsgliedern, in den vielfältigen, verschiedenen edlen Pfaden, den Früchten des Asketentums, den höheren Geisteskräften, und weil das Wissen – indem es die vielfältigen, verschiedenen, mit gewöhnlichen Menschen geteilten Dinge übersteigt – im höchsten Ziel, dem Nibbāna, wirkt, ist sie weite Weisheit.

කතමා හාසපඤ්ඤා? ඉධෙකච්චො හාසබහුලො වෙදබහුලො තුට්ඨිබහුලො පාමොජ්ජබහුලො සීලං පරිපූරෙති, ඉන්ද්‍රියසංවරං පරිපූරෙති, භොජනෙ මත්තඤ්ඤුතං, ජාගරියානුයොගං, සීලක්ඛන්ධං, සමාධික්ඛන්ධං, පඤ්ඤාක්ඛන්ධං, විමුත්තික්ඛන්ධං, විමුත්තිඤාණදස්සනක්ඛන්ධං පරිපූරෙතීති, හාසපඤ්ඤා. හාසබහුලො පාමොජ්ජබහුලො ඨානාට්ඨානං පටිවිජ්ඣතීති හාසපඤ්ඤා. හාසබහුලො විහාරසමාපත්තියො පරිපූරෙතීති හාසපඤ්ඤා. හාසබහුලො අරියසච්චානි පටිවිජ්ඣති. සතිපට්ඨානෙ, සම්මප්පධානෙ, ඉද්ධිපාදෙ, ඉන්ද්‍රියානි, බලානි, බොජ්ඣඞ්ගානි, අරියමග්ගං භාවෙතීති හාසපඤ්ඤා. හාසබහුලො සාමඤ්ඤඵලානි සච්ඡිකරොති, අභිඤ්ඤායො පටිවිජ්ඣතීති හාසපඤ්ඤා, හාසබහුලො වෙදතුට්ඨිපාමොජ්ජබහුලො පරමත්ථං නිබ්බානං සච්ඡිකරොතීති හාසපඤ්ඤා.
Was ist heitere Weisheit (hāsapaññā)? Hier erfüllt jemand, der reich an Heiterkeit, reich an Begeisterung, reich an Zufriedenheit und reich an Freude ist, die Tugend, erfüllt die Zügelung der Sinne, erfüllt die Mäßigung beim Essen, die Hingabe an die Wachsamkeit, die Gruppe der Tugend, die Gruppe der Konzentration, die Gruppe der Weisheit, die Gruppe der Befreiung und die Gruppe der Erkenntnis und Schauung der Befreiung – dies ist heitere Weisheit. Weil er, reich an Heiterkeit und reich an Freude, das Mögliche und Unmögliche durchdringt, ist sie heitere Weisheit. Weil er, reich an Heiterkeit, die Zustände des Verweilens und der Erreichungen erfüllt, ist sie heitere Weisheit. Weil er, reich an Heiterkeit, die edlen Wahrheiten durchdringt und die Grundlagen der Achtsamkeit, die rechten Anstrengungen, die Grundlagen der Geistesmacht, die Fähigkeiten, die Kräfte, die Erleuchtungsglieder und den edlen Pfad entfaltet, ist sie heitere Weisheit. Weil er, reich an Heiterkeit, die Früchte des Asketentums verwirklicht und die höheren Geisteskräfte durchdringt, ist sie heitere Weisheit. Weil er, reich an Heiterkeit, Begeisterung, Zufriedenheit und Freude, das höchste Ziel, das Nibbāna, verwirklicht, ist sie heitere Weisheit.

ථෙරො ච සරදො නාම තාපසො හුත්වා අනොමදස්සිස්ස භගවතො පාදමූලෙ අග්ගසාවකපත්ථනං පට්ඨපෙසි. තංකාලතො පට්ඨාය හාසබහුලො සීලපරිපූරණාදීනි අකාසීති හාසපඤ්ඤො.
Und als der Ältere ein Asket namens Sarada war, sprach er zu den Füßen des Erhabenen Anomadassī den Wunsch aus, ein Hauptjünger zu werden. Von jener Zeit an vollbrachte er, reich an Heiterkeit, die Erfüllung der Tugend und andere heilsame Taten; daher ist er einer von heiterer Weisheit.

කතමා [Pg.112] ජවනපඤ්ඤා? යංකිඤ්චි රූපං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං…පෙ… යං දූරෙ සන්තිකෙ වා, සබ්බං රූපං අනිච්චතො ඛිප්පං ජවතීති ජවනපඤ්ඤා. දුක්ඛතො ඛිප්පං, අනත්තතො ඛිප්පං ජවතීති ජවනපඤ්ඤා. යා කාචි වෙදනා…පෙ… යා කාචි සඤ්ඤා… යෙ කෙචි සඞ්ඛාරා… යංකිඤ්චි විඤ්ඤාණං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං…පෙ… සබ්බං විඤ්ඤාණං අනිච්චතො, දුක්ඛතො, අනත්තතො ඛිප්පං ජවතීති ජවනපඤ්ඤා. චක්ඛු…පෙ… ජරාමරණං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අනිච්චතො, දුක්ඛතො, අනත්තතො ඛිප්පං ජවතීති ජවනපඤ්ඤා. රූපං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අනිච්චං ඛයට්ඨෙන, දුක්ඛං භයට්ඨෙන, අනත්තා අසාරකට්ඨෙනාති තුලයිත්වා තීරයිත්වා විභාවයිත්වා විභූතං කත්වා රූපනිරොධෙ නිබ්බානෙ ඛිප්පං ජවතීති ජවනපඤ්ඤා. වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං… චක්ඛු…පෙ… ජරාමරණං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අනිච්චං ඛයට්ඨෙන…පෙ… විභූතං කත්වා ජරාමරණනිරොධෙ නිබ්බානෙ ඛිප්පං ජවතීති ජවනපඤ්ඤා. රූපං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං…පෙ… විඤ්ඤාණං. චක්ඛු…පෙ… ජරාමරණං අනිච්චං සඞ්ඛතං පටිච්චසමුප්පන්නං ඛයධම්මං වයධම්මං විරාගධම්මං නිරොධධම්මන්ති තුලයිත්වා තීරයිත්වා විභාවයිත්වා විභූතං කත්වා ජරාමරණනිරොධෙ නිබ්බානෙ ඛිප්පං ජවතීති ජවනපඤ්ඤා.
Was ist die schnelle Weisheit (javanapaññā)? Jegliche Form, ob vergangen, zukünftig oder gegenwärtig ... ob fern oder nah – dass man all diese Formen schnell als unbeständig erfasst, das ist schnelle Weisheit. Dass man sie schnell als leidvoll, schnell als nicht-selbst erfasst, das ist schnelle Weisheit. Jegliche Empfindung ... jegliche Wahrnehmung ... jegliche Gestaltungen ... jegliches Bewusstsein, ob vergangen, zukünftig oder gegenwärtig ... dass man all dieses Bewusstsein schnell als unbeständig, leidvoll, nicht-selbst erfasst, das ist schnelle Weisheit. Das Auge ... das Altern und Sterben, ob vergangen, zukünftig oder gegenwärtig, schnell als unbeständig, leidvoll, nicht-selbst zu erfassen, das ist schnelle Weisheit. Nachdem man Form, ob vergangen, zukünftig oder gegenwärtig, abgewogen, untersucht, offengelegt und klar gemacht hat als: „unbeständig im Sinne des Schwindens, leidvoll im Sinne der Gefahr, nicht-selbst im Sinne der Kernlosigkeit“, dringt man schnell in das Erlöschen der Form, in das Nibbāna, ein – das ist schnelle Weisheit. Empfindung ... Wahrnehmung ... Gestaltungen ... Bewusstsein ... Auge ... Altern und Sterben, ob vergangen, zukünftig oder gegenwärtig, als unbeständig im Sinne des Schwindens ... klar gemacht habend, dringt man schnell in das Erlöschen von Altern und Sterben, in das Nibbāna, ein – das ist schnelle Weisheit. Form, ob vergangen, zukünftig oder gegenwärtig ... Bewusstsein. Auge ... Altern und Sterben, nachdem man es abgewogen, untersucht, offengelegt und klar gemacht hat als: „unbeständig, bedingt, in Abhängigkeit entstanden, dem Schwinden unterworfen, dem Vergehen unterworfen, dem Schwinden der Begierde unterworfen, dem Aufhören unterworfen“, dringt man schnell in das Erlöschen von Altern und Sterben, in das Nibbāna, ein – das ist schnelle Weisheit.

කතමා තික්ඛපඤ්ඤා? ඛිප්පං කිලෙසෙ ඡින්දතීති තික්ඛපඤ්ඤා. උප්පන්නං කාමවිතක්කං නාධිවාසෙති, උප්පන්නං බ්‍යාපාදවිතක්කං… උප්පන්නං විහිංසාවිතක්කං… උප්පන්නුප්පන්නෙ පාපකෙ අකුසලෙ ධම්මෙ… උප්පන්නං රාගං… දොසං… මොහං… කොධං… උපනාහං… මක්ඛං… පළාසං… ඉස්සං… මච්ඡරියං… මායං… සාඨෙය්‍යං… ථම්භං… සාරම්භං… මානං… අතිමානං… මදං… පමාදං… සබ්බෙ කිලෙසෙ… සබ්බෙ දුච්චරිතෙ… සබ්බෙ අභිසඞ්ඛාරෙ… සබ්බෙ භවගාමිකම්මෙ නාධිවාසෙති පජහති විනොදෙති, බ්‍යන්තීකරොති, අනභාවං ගමෙතීති තික්ඛපඤ්ඤා. එකස්මිං ආසනෙ චත්තාරො ච අරියමග්ගා, චත්තාරි ච සාමඤ්ඤඵලානි, චතස්සො ච පටිසම්භිදායො, ඡ ච අභිඤ්ඤායො අධිගතා හොන්ති සච්ඡිකතා ඵස්සිතා පඤ්ඤායාති තික්ඛපඤ්ඤා.
Was ist scharfe Weisheit (tikkhapaññā)? Dass man die Befleckungen (kilesa) schnell abschneidet, das ist scharfe Weisheit. Einen aufgetretenen sinnlichen Gedanken (kāmavitakka) duldet man nicht; einen aufgetretenen Gedanken des Übelwollens ... einen aufgetretenen Gedanken der Grausamkeit ... immer wieder aufgetretene böse, unheilsame Geistezustände ... aufgetrene Gier ... Hass ... Verblendung ... Zorn ... Groll ... Heuchelei ... Rivalität ... Neid ... Geiz ... Betrug ... Arglist ... Starrsinn ... Aufbegehren ... Dünkel ... Überheblichkeit ... Berauschung ... Nachlässigkeit ... alle Befleckungen ... alle schlechten Verhaltensweisen ... alle karmischen Gestaltungen (abhisaṅkhāra) ... alle Taten, die zu neuem Dasein führen, duldet man nicht, gibt man auf, vertreibt man, vernichtet man, bringt man zum Erlöschen – das ist scharfe Weisheit. Dass auf einem einzigen Sitz die vier edlen Pfade, die vier Früchte des Asketentums, die vier analytischen Wissensarten und die sechs höheren Geisteskräfte erlangt, verwirklicht und mit Weisheit erfahren werden, das ist scharfe Weisheit.

ථෙරො ච භාගිනෙය්‍යස්ස දීඝනඛපරිබ්බාජකස්ස වෙදනාපරිග්ගහසුත්තෙ දෙසියමානෙ ඨිතකොව සබ්බකිලෙසෙ ඡින්දිත්වා සාවකපාරමිඤාණං පටිවිද්ධකාලතො පට්ඨාය තික්ඛපඤ්ඤො නාම ජාතො. තෙනාහ – ‘‘තික්ඛපඤ්ඤො, භන්තෙ, ආයස්මා සාරිපුත්තො’’ති.
Und als dem Neffen des Älteren, dem Wanderbettler Dīghanakha, die Vedanāpariggaha-Sutta dargelegt wurde, schnitt der Ältere, noch während er dabeistand, alle Befleckungen ab; von dem Zeitpunkt an, als er das Wissen der Jüngervollkommenheit (sāvakapāramiñāṇa) durchdrang, wurde er als einer von scharfer Weisheit bekannt. Deswegen sagte [der Ehrwürdige Ānanda]: „Scharf an Weisheit, o Herr, ist der ehrwürdige Sāriputta.“

කතමා [Pg.113] නිබ්බෙධිකපඤ්ඤා? ඉධෙකච්චො සබ්බසඞ්ඛාරෙසු උබ්බෙගබහුලො හොති උත්තාසබහුලො උක්කණ්ඨනබහුලො අරතිබහුලො අනභිරතිබහුලො බහිමුඛො න රමති සබ්බසඞ්ඛාරෙසු, අනිබ්බිද්ධපුබ්බං අප්පදාලිතපුබ්බං ලොභක්ඛන්ධං නිබ්බිජ්ඣති පදාලෙතීති නිබ්බෙධිකපඤ්ඤා. අනිබ්බිද්ධපුබ්බං අප්පදාලිතපුබ්බං දොසක්ඛන්ධං… මොහක්ඛන්ධං… කොධං… උපනාහං…පෙ… සබ්බෙ භවගාමිකම්මෙ නිබ්බිජ්ඣති පදාලෙතීති නිබ්බෙධිකපඤ්ඤා.
Was ist durchdringende Weisheit (nibbedhikapaññā)? Hier ist ein bestimmter [Mönch] hinsichtlich aller Gestaltungen (saṅkhāra) voller Erschütterung, voller Furcht, voller Überdruss, voller Unlust, voller Missbehagen; er ist nach außen gerichtet [auf Nibbāna] und findet kein Gefallen an all den Gestaltungen; er durchbricht und zerstört die zuvor undurchbrochene, zuvor unzerstörte Masse der Gier – das ist durchdringende Weisheit. Er durchbricht und zerstört die zuvor undurchbrochene, zuvor unzerstörte Masse des Hasses ... Masse der Verblendung ... den Zorn ... den Groll ... alle Taten, die zu neuem Dasein führen – das ist durchdringende Weisheit.

අප්පිච්ඡොති සන්තගුණනිගුහනතා, පච්චයපටිග්ගහණෙ ච මත්තඤ්ඤුතා, එතං අප්පිච්ඡලක්ඛණන්ති ඉමිනා ලක්ඛණෙන සමන්නාගතො. සන්තුට්ඨොති චතූසු පච්චයෙසු යථාලාභසන්තොසො යථාබලසන්තොසො යථාසාරුප්පසන්තොසොති, ඉමෙහි තීහි සන්තොසෙහි සමන්නාගතො. පවිවිත්තොති කායවිවෙකො ච විවෙකට්ඨකායානං නෙක්ඛම්මාභිරතානං, චිත්තවිවෙකො ච පරිසුද්ධචිත්තානං පරමවොදානප්පත්තානං, උපධිවිවෙකො ච නිරුපධීනං පුග්ගලානං විසඞ්ඛාරගතානන්ති, ඉමෙසං තිණ්ණං විවෙකානං ලාභී. අසංසට්ඨොති දස්සනසංසග්ගො සවනසංසග්ගො සමුල්ලපනසංසග්ගො පරිභොගසංසග්ගො කායසංසග්ගොති, ඉමෙහි පඤ්චහි සංසග්ගෙහි විරහිතො. අයඤ්ච පඤ්චවිධො සංසග්ගො රාජූහි රාජමහාමත්තෙහි තිත්ථියෙහි තිත්ථියසාවකෙහි උපාසකෙහි උපසිකාහි භික්ඛූහි භික්ඛුනීහීති අට්ඨහි පුග්ගලෙහි සද්ධිං ජායති, සො සබ්බොපි ථෙරස්ස නත්ථීති අසංසට්ඨො.
„Mit wenigen Wünschen“ (appiccho) bedeutet das Verbergen der tatsächlich vorhandenen guten Eigenschaften und Mäßigung beim Empfangen der Lebensbedürfnisse – dies ist das Merkmal von Wunschlosigkeit; mit diesem Merkmal ist er ausgestattet. „Zufrieden“ (santuṭṭho) bedeutet, dass er bezüglich der vier Lebensbedürfnisse mit der Zufriedenheit über das Erhaltene (yathālābhasantosa), der Zufriedenheit gemäß den eigenen Kräften (yathābalasantosa) und der Zufriedenheit gemäß dem Angemessenen (yathāsāruppasantosa) ausgestattet ist; mit diesen drei Arten von Zufriedenheit ist er ausgestattet. „Abgesondert“ (pavivitto) bedeutet, dass er körperliche Absonderung (kāyaviveka) besitzt, wie sie jenen eigen ist, die einen einsamen Körper haben und an der Entsagung Gefallen finden; geistige Absonderung (cittaviveka) derer, die einen völlig reinen Geist besitzen und höchste Läuterung erlangt haben; und Absonderung von den Daseinsgrundlagen (upadhiviveka) derer, die frei von Daseinsgrundlagen sind und das Unbedingte erreicht haben – er ist ein Erlangender dieser drei Arten von Absonderung. „Ungesellig“ (asaṃsaṭṭho) bedeutet, dass er frei von den fünf Arten des Kontakts (saṃsangga) ist: Kontakt durch Sehen, Kontakt durch Hören, Kontakt durch Plaudern, Kontakt durch gemeinsamen Gebrauch und körperlichen Kontakt. Und dieser fünffache Umgang entsteht mit acht Arten von Personen: Königen, königlichen Ministern, Andersgläubigen, deren Jüngern, Laienanhängern, Laienanhängerinnen, Mönchen und Nonnen; all dies ist beim Älteren nicht vorhanden, daher ist er ungesellig.

ආරද්ධවීරියොති පග්ගහිතවීරියො පරිපුණ්ණවීරියො. තත්ථ ආරද්ධවීරියො භික්ඛු ගමනෙ උප්පන්නකිලෙසස්ස ඨානං පාපුණිතුං න දෙති, ඨානෙ උප්පන්නස්ස නිසජ්ජං, නිසජ්ජාය උප්පන්නස්ස සෙය්‍යං පාපුණිතුං න දෙති, තස්මිං තස්මිං ඉරියාපථෙ උප්පන්නං තත්ථ තත්ථෙව නිග්ගණ්හාති. ථෙරො පන චතුචත්තාලීස වස්සානි මඤ්චෙ පිට්ඨිං න පසාරෙති. තං සන්ධාය ‘‘ආරද්ධවීරියො’’ති ආහ. වත්තාති ඔධුනනවත්තා. භික්ඛූනං අජ්ඣාචාරං දිස්වා ‘‘අජ්ජ කථෙස්සාමි, ස්වෙ කථෙස්සාමී’’ති කථාවවත්ථානං න කරොති, තස්මිං තස්මිං යෙව ඨානෙ ඔවදති අනුසාසතීති අත්ථො.
„Von unermüdlicher Tatkraft“ (āraddhavīriyo) bedeutet, dass er eine aufrechterhaltene Tatkraft und eine vollkommene Tatkraft besitzt. Dabei lässt ein Mönch von unermüdlicher Tatkraft eine beim Gehen entstandene Befleckung nicht das Stehen erreichen; eine beim Stehen entstandene lässt er nicht das Sitzen erreichen; eine beim Sitzen entstandene lässt er nicht das Liegen erreichen. In der jeweiligen Körperhaltung bezwingt er die entstandene Befleckung genau an Ort und Stelle. Der Ältere jedoch streckte vierundvierzig Jahre lang seinen Rücken nicht auf einem Bett aus. Darauf bezugnehmend sagte [Ānanda]: „von unermüdlicher Tatkraft“. „Ein Ermahner“ (vattā) bedeutet einer, der ermahnt, um die Befleckungen abzuschütteln. Wenn er ein Fehlverhalten von Mönchen sieht, schiebt er das Gespräch nicht auf, indem er denkt: „Heute werde ich sprechen, morgen werde ich sprechen“, sondern er ermahnt und weist sie genau an Ort und Stelle zurecht – dies ist die Bedeutung.

වචනක්ඛමොති වචනං ඛමති. එකො හි පරස්ස ඔවාදං දෙති, සයං පන අඤ්ඤෙන ඔවදියමානො කුජ්ඣති. ථෙරො පන පරස්සපි ඔවාදං දෙති, සයං [Pg.114] ඔවදියමානොපි සිරසා සම්පටිච්ඡති. එකදිවසං කිර සාරිපුත්තත්ථෙරං සත්තවස්සිකො සාමණෙරො – ‘‘භන්තෙ, සාරිපුත්ත, තුම්හාකං නිවාසනකණ්ණො ඔලම්බතී’’ති ආහ. ථෙරො කිඤ්චි අවත්වාව එකමන්තං ගන්ත්වා පරිමණ්ඩලං නිවාසෙත්වා ආගම්ම ‘‘එත්තකං වට්ටති ආචරියා’’ති අඤ්ජලිං පග්ගය්හ අට්ඨාසි.
„Geduldig gegenüber Ermahnungen“ (vacanakkhamo) bedeutet, dass er Worte (Kritik) erträgt. Denn mancher erteilt zwar anderen eine Ermahnung, wird aber selbst zornig, wenn er von einem anderen ermahnt wird. Der Ältere jedoch erteilte nicht nur anderen Ermahnungen, sondern nahm es auch mit geneigtem Haupt an, wenn er selbst ermahnt wurde. Es heißt, dass eines Tages ein siebenjähriger Novize zum älteren Sāriputta sagte: „Ehrwürdiger Sāriputta, der Saum Eures Untergewandes hängt herab.“ Ohne ein einziges Wort zu sagen, ging der Ältere beiseite, legte das Untergewand ordnungsgemäß ringsherum an, kam zurück, faltete die Hände zum Gruß und stand da, während er sagte: „Ist es so recht, o Lehrer?“

‘‘තදහු පබ්බජිතො සන්තො, ජාතියා සත්තවස්සිකො;
සොපි මං අනුසාසෙය්‍ය, සම්පටිච්ඡාමි මත්ථකෙ’’ති. (මි. ප. 6.4.8) –
„Selbst wenn er erst am selben Tag ordiniert wurde und von Geburt an erst sieben Jahre alt ist; wenn dieser mich ermahnt, nehme ich es auf meinem Haupte an.“

ආහ.
sagte er.

චොදකොති වත්ථුස්මිං ඔතිණ්ණෙ වා අනොතිණ්ණෙ වා වීතික්කමං දිස්වා – ‘‘ආවුසො, භික්ඛුනා නාම එවං නිවාසෙතබ්බං, එවං පාරුපිතබ්බං, එවං ගන්තබ්බං, එවං ඨාතබ්බං, එවං නිසීදිතබ්බං, එවං ඛාදිතබ්බං, එවං භුඤ්ජිතබ්බ’’න්ති තන්තිවසෙන අනුසිට්ඨිං දෙති.
„Ein Mahner“ (codako) bedeutet, dass er, nachdem er ein Fehlverhalten gesehen hat – ob nun ein tatsächliches Vergehen vorliegt oder nicht –, gemäß den Regeln der Lehre (tantivase) folgende Unterweisung erteilt: „Freund, ein Mönch sollte sich so bekleiden, das Obergewand so anlegen, so gehen, so stehen, so sitzen, so kauen und so essen.“

පාපගරහීති පාපපුග්ගලෙ න පස්සෙ, න තෙසං වචනං සුණෙ, තෙහි සද්ධිං එකචක්කවාළෙපි න වසෙය්‍යං.
„Einer, der das Böse tadelt“ (pāpagarahī): Möge ich böse Menschen nicht sehen, möge ich ihre Worte nicht hören, und möge ich mit ihnen nicht einmal in einem einzigen Weltensystem (Cakkavāḷa) zusammenwohnen.

‘‘මා මෙ කදාචි පාපිච්ඡො, කුසීතො හීනවීරියො;
අප්පස්සුතො අනාදරො, සමෙතො අහු කත්ථචී’’ති. –
„Möge niemals irgendwo ein Mensch mit bösen Wünschen, der träge ist, von geringer Willenskraft, von geringem Wissen und ohne Ehrfurcht, mit mir zusammenkommen.“

එවං පාපපුග්ගලෙපි ගරහති, ‘‘සමණෙන නාම රාගවසිකෙන දොසමොහවසිකෙන න හොතබ්බං, උප්පන්නො රාගො දොසො මොහො පහාතබ්බො’’ති එවං පාපධම්මෙපි ගරහතීති ද්වීහි කාරණෙහි ‘‘පාපගරහී, භන්තෙ, ආයස්මා සාරිපුත්තො’’ති වදති.
Auf diese Weise tadelt er auch böse Personen, und mit den Worten: „Ein Asket (Samaṇa) darf sich gewiss nicht von Gier, Hass und Verblendung beherrschen lassen; entstandene Gier, Hass und Verblendung müssen überwunden werden“, tadelt er auch die bösen Geisteszustände (pāpadhamma). Aus diesen zwei Gründen sagt er: „Ehrwürdiger Herr, der ehrwürdige Sāriputta ist einer, der das Böse tadelt (pāpagarahī).“

එවං ආයස්මතා ආනන්දෙන සොළසහි පදෙහි ථෙරස්ස යථාභූතවණ්ණප්පකාසනෙ කතෙ – ‘‘කිං ආනන්දො අත්තනො පියසහායස්ස වණ්ණං කථෙතුං න ලභති, කථෙතු කිං පන තෙන කථිතං තථෙව හොති, කිං සො සබ්බඤ්ඤූ’’ති? කොචි පාපපුග්ගලො වත්තුං මා ලභතූති සත්ථා තං වණ්ණභණනං අකුප්පං සබ්බඤ්ඤුභාසිතං කරොන්තො ජිනමුද්දිකාය ලඤ්ඡන්තො එවමෙතන්තිආදිමාහ.
Als nun der ehrwürdige Ānanda das Lob des Thera in sechzehn Worten wahrheitsgemäß verkündet hatte, dachte der Meister: „Sollte Ānanda etwa nicht das Lob seines lieben Freundes verkünden dürfen? Und ist das, was er gesagt hat, tatsächlich so? Ist er etwa allwissend?“ – damit kein schlechter Mensch die Gelegenheit erhält, so zu sprechen, machte der Meister dieses Lob unerschütterlich, erklärte es zu einem Wort des Allwissenden und besiegelte es mit dem Siegel der Sieger (Jinamuddikā), indem er die Worte sprach: „So ist es...“ und so weiter.

එවං [Pg.115] තථාගතෙන ච ආනන්දත්ථෙරෙන ච මහාථෙරස්ස වණ්ණෙ කථියමානෙ භුමට්ඨකා දෙවතා උට්ඨහිත්වා එතෙහෙව සොළසහි පදෙහි වණ්ණං කථයිංසු. තතො ආකාසට්ඨකදෙවතා සීතවලාහකා උණ්හවලාහකා චාතුමහාරාජිකාති යාව අකනිට්ඨබ්‍රහ්මලොකා දෙවතා උට්ඨහිත්වා එතෙහෙව සොළසහි පදෙහි වණ්ණං කථයිංසු. එතෙනුපායෙන එකචක්කවාළං ආදිං කත්වා දසසු චක්කවාළසහස්සෙසු දෙවතා උට්ඨහිත්වා කථයිංසු. අථායස්මතො සාරිපුත්තස්ස සද්ධිවිහාරිකො සුසීමො දෙවපුත්තො චින්තෙසි – ‘‘ඉමා දෙවතා අත්තනො අත්තනො නක්ඛත්තකීළං පහාය තත්ථ තත්ථ ගන්ත්වා මය්හං උපජ්ඣායස්සෙව වණ්ණං කථෙන්ති, ගච්ඡාමි තථාගතස්ස සන්තිකං, ගන්ත්වා එතදෙව වණ්ණභණනං දෙවතාභාසිතං කරොමී’’ති, සො තථා අකාසි. තං දස්සෙතුං අථ ඛො සුසීමොතිආදි වුත්තං.
Als so das Lob des großen Thera vom Tathāgata und vom Thera Ānanda verkündet wurde, erhoben sich die auf der Erde weilenden Gottheiten (bhummaṭṭhakā devatā) und verkündeten sein Lob mit eben diesen sechzehn Worten. Daraufhin erhoben sich die im Luftraum weilenden Gottheiten, die kalten Wolken-Gottheiten (sītavalāhakā), die heißen Wolken-Gottheiten (uṇhavalāhakā), die Gottheiten der vier Großkönige (cātumahārājikā) bis hinauf zu den Gottheiten der Akaniṭṭha-Brahma-Welt und verkündeten sein Lob mit eben diesen sechzehn Worten. Auf diese Weise erhoben sich, beginnend mit diesem einen Weltensystem, Gottheiten in zehntausend Weltensystemen und verkündeten sein Lob. Da dachte der Göttersohn Susīma, ein Mitbewohner (saddhivihārika) des ehrwürdigen Sāriputta: „Diese Gottheiten haben ihr jeweiliges Festspiel der Gestirne (nakkhattakīḷā) aufgegeben, sind hier- und dorthin gegangen und verkünden das Lob meines Lehrers (upajjhāya). Ich will mich zum Tathāgata begeben und dort eben dieses von den Gottheiten gesprochene Lob vortragen.“ Und so tat er es. Um dies zu zeigen, wurden die Worte beginnend mit „Atha kho Susīmo“ gesprochen.

උච්චාවචාති අඤ්ඤෙසු ඨානෙසු පණීතං උච්චං වුච්චති, හීනං අවචං. ඉධ පන උච්චාවචාති නානාවිධා වණ්ණනිභා. තස්සා කිර දෙවපරිසාය නීලට්ඨානං අතිනීලං, පීතකට්ඨානං අතිපීතකං, ලොහිතට්ඨානං අතිලොහිතං, ඔදාතට්ඨානං අච්චොදාතන්ති, චතුබ්බිධා වණ්ණනිභා පාතුභවි. තෙනෙව සෙය්‍යථාපි නාමාති චතස්සො උපමා ආගතා. තත්ථ සුභොති සුන්දරො. ජාතිමාති ජාතිසම්පන්නො. සුපරිකම්මකතොති ධොවනාදිපරිකම්මෙන සුට්ඨු පරිකම්මකතො. පණ්ඩුකම්බලෙ නික්ඛිත්තොති රත්තකම්බලෙ ඨපිතො. එවමෙවන්ති රත්තකම්බලෙ නික්ඛිත්තමණි විය සබ්බා එකප්පහාරෙනෙව විරොචිතුං ආරද්ධා. නික්ඛන්ති අතිරෙකපඤ්චසුවණ්ණෙන කතපිළන්ධනං. තඤ්හි ඝට්ටනමජ්ජනක්ඛමං හොති. ජම්බොනදන්ති මහාජම්බුසාඛාය පවත්තනදියං නිබ්බත්තං, මහාජම්බුඵලරසෙ වා පථවියං පවිට්ඨෙ සුවණ්ණඞ්කුරා උට්ඨහන්ති, තෙන සුවණ්ණෙන කතපිළන්ධනන්තිපි අත්ථො. දක්ඛකම්මාරපුත්තඋක්කාමුඛසුකුසලසම්පහට්ඨන්ති සුකුසලෙන කම්මාරපුත්තෙන උක්කාමුඛෙ පචිත්වා සම්පහට්ඨං. ධාතුවිභඞ්ගෙ (ම. නි. 3.357 ආදයො) අකතභණ්ඩං ගහිතං, ඉධ පන කතභණ්ඩං.
„Uccāvaca“ (hoch und niedrig / vielfältig): An anderen Stellen wird das Vorzügliche „ucca“ (hoch) und das Niedere „avaca“ (niedrig) genannt. Hier jedoch bedeutet „uccāvaca“ eine vielfältige Farbenpracht (nānāvidhā vaṇṇanibhā). Es heißt nämlich, dass in jener Versammlung der Gottheiten dort, wo es blau war, ein tiefes Blau erschien; wo es gelb war, ein tiefes Gelb; wo es rot war, ein tiefes Rot; wo es weiß war, ein strahlendes Weiß – so erschien eine vierfache Farbenpracht. Aus diesem Grund sind die vier Gleichnisse beginnend mit „seyyathāpi nāma“ (gleichwie) überliefert. Darin bedeutet „subho“: schön. „Jātimā“: von edler Herkunft (von hervorragender Qualität). „Suparikammakato“: durch Bearbeitung wie Waschen und Schleifen gut bearbeitet. „Paṇḍukambale nikkhitto“: auf einer roten Decke platziert. „Evamevam“ (ebenso): Wie ein auf einer roten Decke platzierter Edelstein begannen alle auf einmal zu erstrahlen. „Nikkaṃ“: ein Schmuckstück, das aus mehr als fünf Suvaṇṇas [Goldmünzen/Gewichtseinheiten] hergestellt wurde. Dieses ist nämlich widerstandsfähig gegen Reibung und Polieren. „Jambonadaṃ“ (Jambu-Fluss-Gold): Gold, das im Fluss entsteht, der unter den Ästen des großen Jambu-Baumes fließt. Oder aber: Wenn der Saft der Früchte des großen Jambu-Baumes in die Erde eindringt, sprießen Goldsprösslinge hervor; unter diesem Gold versteht man auch den daraus gefertigten Schmuck. „Dakkhakammāraputtaukkāmukhasukusalasampahaṭṭhaṃ“: von einem geschickten Goldschmiedlehrling im Schmelzofen geschmolzen und durch Hämmern usw. wohlbearbeitet. Im Dhātuvibhaṅga-Sutta ist damit ein unfertiger Rohling (akatabhaṇḍa) gemeint, hier jedoch ein fertiges Schmuckstück (katabhaṇḍa).

විද්ධෙති දූරීභූතෙ. දෙවෙති ආකාසෙ. නභං අබ්භුස්සක්කමානොති ආකාසං අභිලඞ්ඝන්තො. ඉමිනා තරුණසූරියභාවො දස්සිතො. සොරතොති [Pg.116] සොරච්චෙන සමන්නාගතො. දන්තොති නිබ්බිසෙවනො. සත්ථුවණ්ණාභතොති සත්ථාරා ආභතවණ්ණො. සත්ථා හි අට්ඨපරිසමජ්ඣෙ නිසීදිත්වා ‘‘සෙවථ, භික්ඛවෙ, සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානෙ’’තිආදිනා (ම. නි. 3.371) නයෙන ථෙරස්ස වණ්ණං ආහරීති ථෙරො ආභතවණ්ණො නාම හොති. කාලං කඞ්ඛතීති පරිනිබ්බානකාලං පත්ථෙති. ඛීණාසවො හි නෙව මරණං අභිනන්දති, න ජීවිතං පත්ථෙති, දිවසසඞ්ඛෙපං වෙතනං ගහෙත්වා ඨිතපුරිසො විය කාලං පන පත්ථෙති, ඔලොකෙන්තො තිට්ඨතීති අත්ථො. තෙනෙවාහ –
„Viddhe“ bedeutet: in der Ferne. „Deve“ bedeutet: am Himmel. „Nabhaṃ abbhussakkamāno“ bedeutet: in den Himmel emporsteigend. Hiermit wird der Zustand der jungen, aufgehenden Sonne dargestellt. „Sorato“ bedeutet: mit Sanftmut ausgestattet. „Danto“ bedeutet: gezähmt (ohne Gifte/Leidenschaften). „Satthuvaṇṇābhato“ bedeutet: dessen Lob vom Meister verkündet wurde. Der Meister saß nämlich inmitten der acht Versammlungen und hob das Lob des Thera hervor auf die Weise: „Dient, ihr Mönche, Sāriputta und Moggallāna“ usw. (Majjhima Nikāya 3.371). Somit wird der Thera als „einer, dessen Lob vom Meister verkündet wurde“ bezeichnet. „Kālaṃ kaṅkhati“ bedeutet: er sehnt sich nach der Zeit des Parinibbāna (er erwartet sie). Denn ein Triebversiegter (Khīṇāsavo) freut sich weder über den Tod, noch wünscht er sich das Leben; vielmehr wartet er auf die Zeit wie ein Tagelöhner, der seinen Lohn empfangen hat und bereitsteht, indem er Ausschau hält – so ist die Bedeutung. Darum sagte er:

‘‘නාභිනන්දාමි මරණං, නාභිනන්දාමි ජීවිතං;
කාලඤ්ච පටිකඞ්ඛාමි, නිබ්බිසං භතකො යථා’’ති. (ථෙරගා. 1001-1002);
නවමං;
„Ich freue mich nicht über den Tod, ich sehne mich nicht nach dem Leben; ich warte auf meine Zeit, wie ein Tagelöhner auf seinen Lohn.“ (Theragāthā 1001-1002). Das Neunte.

10. නානාතිත්ථියසාවකසුත්තවණ්ණනා
10. Die Erklärung des Nānātitthiyasāvaka-Sutta

111. දසමෙ නානාතිත්ථියසාවකාති තෙ කිර කම්මවාදිනො අහෙසුං, තස්මා දානාදීනි පුඤ්ඤානි කත්වා සග්ගෙ නිබ්බත්තා, තෙ ‘‘අත්තනො අත්තනො සත්ථරි පසාදෙන නිබ්බත්තම්හා’’ති සඤ්ඤිනො හුත්වා ‘‘ගච්ඡාම දසබලස්ස සන්තිකෙ ඨත්වා අම්හාකං සත්ථාරානං වණ්ණං කථෙස්සාමා’’ති ආගන්ත්වා පච්චෙකගාථාහි කථයිංසු. තත්ථ ඡින්දිතමාරිතෙති ඡින්දිතෙ ච මාරිතෙ ච. හතජානීසූති පොථනෙ ච ධනජානීසු ච. පුඤ්ඤං වා පනාති අත්තනො පුඤ්ඤම්පි න සමනුපස්සති, සඞ්ඛෙපතො පුඤ්ඤාපුඤ්ඤානං විපාකො නත්ථීති වදති. ස වෙ විස්සාසමාචික්ඛීති සො – ‘‘එවං කතපාපානම්පි කතපුඤ්ඤානම්පි විපාකො නත්ථී’’ති වදන්තො සත්තානං විස්සාසං අවස්සයං පතිට්ඨං ආචික්ඛති, තස්මා මානනං වන්දනං පූජනං අරහතීති වදති.
111. Im zehnten [Sutta] bedeutet „nānātitthiyasāvakā“: Jene waren, so heißt es, Anhänger der Lehre vom Karma (kammavādino); daher wurden sie nach der Verrichtung verdienstvoller Taten wie Geben (dāna) usw. im Himmel wiedergeboren. Mit der Vorstellung „Wir wurden aufgrund des Vertrauens in unseren jeweiligen Lehrer wiedergeboren“ dachten sie: „Wir wollen uns in die Gegenwart des Zehnbezechtigten (Dasabala) begeben, dort stehen und das Lob unserer Lehrer verkünden.“ Sie kamen und verkündeten es in einzelnen Versen (gāthā). Darin bedeutet „chinditamārite“: beim Verstümmeln und Töten. „Hatajānīsūti“: beim Schlagen und beim Verlust von Eigentum. „Puññaṃ vā pana“: Er sieht auch kein eigenes Verdienst, kurz gesagt: Er sagt, dass es keine Frucht (vipāka) von heilsamen oder unheilsamen Taten gibt. „Sa ve vissāsamācikkhī“: Indem er sagt: „Es gibt keine Frucht für die begangenen bösen Taten und ebenso wenig für die verdienstvollen Taten“, lehrt er den Wesen ein Gefühl der Sicherheit (Furchtlosigkeit beim Sünden), eine Zuflucht und ein Fundament; daher, so sagt er, verdient er Verehrung, Ehrerbietung und Huldigung.

තපොජිගුච්ඡායාති කායකිලමථතපෙන පාපජිගුච්ඡනෙන. සුසංවුතත්තොති සමන්නාගතො පිහිතො වා. ජෙගුච්ඡීති තපෙන පාපජිගුච්ඡකො. නිපකොති පණ්ඩිතො. චාතුයාමසුසංවුතොති චාතුයාමෙන සුසංවුතො. චාතුයාමො නාම සබ්බවාරිවාරිතො ච හොති සබ්බවාරියුත්තො ච සබ්බවාරිධුතො ච සබ්බවාරිඵුටො චාති ඉමෙ චත්තාරො කොට්ඨාසා. තත්ථ සබ්බවාරිවාරිතොති වාරිතසබ්බඋදකො, පටික්ඛිත්තසබ්බසීතොදකොති අත්ථො. සො කිර සීතොදකෙ සත්තසඤ්ඤී හොති[Pg.117], තස්මා තං න වලඤ්ජෙති. සබ්බවාරියුත්තොති සබ්බෙන පාපවාරණෙන යුතො. සබ්බවාරිධුතොති සබ්බෙන පාපවාරණෙන ධුතපාපො. සබ්බවාරිඵුටොති සබ්බෙන පාපවාරණෙන ඵුට්ඨො. දිට්ඨං සුතඤ්ච ආචික්ඛන්ති දිට්ඨං ‘‘දිට්ඨං මෙ’’ති සුතං ‘‘සුතං මෙ’’ති ආචික්ඛන්තො, න නිගුහන්තො. න හි නූන කිබ්බිසීති එවරූපො සත්ථා කිබ්බිසකාරකො නාම න හොති.
„Durch Kasteiung und Abscheu“ (tapojigucchāya) bedeutet: durch die Kasteiung der körperlichen Erschöpfung und durch die Abscheu vor dem Bösen. „Gut gezügelt“ (susaṃvutatto) bedeutet: ausgestattet oder verschlossen. „Abscheu hegend“ (jegucchī) bedeutet: einer, der durch Kasteiung das Böse verabscheut. „Klug“ (nipako) bedeutet: weise. „Durch die vierfache Zügelung geschützt“ (cātuyāmasusaṃvuto) bedeutet: gezügelt durch die vierfache Zügelung. Die sogenannte vierfache Zügelung besteht aus diesen vier Teilen: er meidet jegliches Wasser (sabbavārivārito), er ist mit jeglicher Abwehr verbunden (sabbavāriyutto), er ist von allem Bösen gereinigt (sabbavāridhuto) und er ist von jeglicher Abwehr berührt (sabbavāriphuṭo). Dabei bedeutet „alles Wasser meidend“ (sabbavārivārito): einer, dem alles Wasser verwehrt ist; dies meint, dass er alles kalte Wasser ablehnt. Er hat nämlich, wie man sagt, im kalten Wasser die Vorstellung von Lebewesen (sattasaññī); deshalb gebraucht er es nicht. „Mit jeglicher Abwehr verbunden“ (sabbavāriyutto) bedeutet: verbunden mit der Vermeidung allen Bösen. „Durch jegliche Abwehr gereinigt“ (sabbavāridhuto) bedeutet: einer, dessen Sünden durch die Vermeidung allen Bösen abgeschüttelt sind. „Von jeglicher Abwehr berührt“ (sabbavāriphuṭo) bedeutet: berührt von der Vermeidung allen Bösen. „Sie verkünden Gesehenes und Gehörtes“ bedeutet: er verkündet Gesehenes als „von mir gesehen“ und Gehörtes als „von mir gehört“, ohne es zu verheimlichen. „Sicherlich tut er kein Unheil“ (na hi nūna kibbisī) bedeutet: Ein solcher Lehrer ist gewiss kein Täter von bösen Taten.

නානාතිත්ථියෙති සො කිර නානාතිත්ථියානංයෙව උපට්ඨාකො, තස්මා තෙ ආරබ්භ වදති. පකුධකො කාතියානොති පකුධො කච්චායනො. නිගණ්ඨොති නාටපුත්තො. මක්ඛලිපූරණාසෙති මක්ඛලි ච පූරණො ච. සාමඤ්ඤප්පත්තාති සමණධම්මෙ කොටිප්පත්තා. න හි නූන තෙති සප්පුරිසෙහි න දූරෙ, තෙයෙව ලොකෙ සප්පුරිසාති වදති. පච්චභාසීති ‘‘අයං ආකොටකො ඉමෙසං නග්ගනිස්සිරිකානං දසබලස්ස සන්තිකෙ ඨත්වා වණ්ණං කථෙතීති තෙසං අවණ්ණං කථෙස්සාමී’’ති පතිඅභාසීති.
„Bezüglich der verschiedenen Sektierer“ (nānātitthiye) bedeutet: Er war, wie man sagt, ein Diener eben jener verschiedenen Sektierer, weshalb er mit Bezug auf sie spricht. „Pakudhako Kātiyāno“ ist Pakudha Kaccāyana. „Nigaṇṭho“ ist Nātaputta. „Makkhalipūraṇāse“ meint Makkhali und Pūraṇa. „Haben das Ziel der Askese erreicht“ (sāmaññappattā) bedeutet: Sie haben den Gipfel im Asketentum (samaṇadhamma) erreicht. „Sicherlich sind sie nicht [weit von edlen Menschen entfernt]“ bedeutet: Er sagt, dass sie nicht weit von guten Menschen entfernt seien und dass eben sie die guten Menschen in der Welt seien. „Er erwiderte“ (paccabhāsi) bedeutet: Er entgegnete mit den Worten: „Dieser Ākoṭaka preist in der Gegenwart des Zehnkräftigen diese glanzlosen, nackten Asketen; ich werde nun deren Mängel aufzeigen.“

තත්ථ සහාචරිතෙනාති සහ චරිතමත්තෙන. ඡවො සිගාලොති ලාමකො කාලසිගාලො. කොත්ථුකොති තස්සෙව වෙවචනං. සඞ්කස්සරාචාරොති ආසඞ්කිතසමාචාරො. න සතං සරික්ඛොති පණ්ඩිතානං සප්පුරිසානං සදිසො න හොති, කිං ත්වං කාලසිගාලසදිසෙ තිත්ථියෙ සීහෙ කරොසීති?
Darin bedeutet „durch das gemeinsame Verhalten“ (sahācaritena): durch bloßes gemeinsames Verhalten. „Ein elender Schakal“ (chavo sigālo) ist ein erbärmlicher schwarzer Schakal. „Kotthuko“ (Schakal) ist ein Synonym für eben diesen. „Von zweifelhaftem Verhalten“ (saṅkassarācāro) bedeutet: von verdächtigem Verhalten. „Er gleicht nicht den Guten“ (na sataṃ sarikkho) bedeutet: Er ist den weisen, edlen Menschen nicht ähnlich. Warum machst du Sektierer, die schwarzen Schakalen gleichen, zu Löwen?

අන්වාවිසිත්වාති ‘‘අයං එවරූපානං සත්ථාරානං අවණ්ණං කථෙති, තෙනෙව නං මුඛෙන වණ්ණං කථාපෙස්සාමී’’ති චින්තෙත්වා තස්ස සරීරෙ අනුආවිසි අධිමුච්චි, එවං අන්වාවිසිත්වා. ආයුත්තාති තපොජිගුච්ඡනෙ යුත්තපයුත්තා. පාලයං පවිවෙකියන්ති පවිවෙකං පාලයන්තා. තෙ කිර ‘‘න්හාපිතපවිවෙකං පාලෙස්සාමා’’ති සයං කෙසෙ ලුඤ්චන්ති. ‘‘චීවරපවිවෙකං පාතෙස්සාමා’’ති නග්ගා විචරන්ති. ‘‘පිණ්ඩපාතපවිවෙකං පාලෙස්සාමා’’ති සුනඛා විය භූමියං වා භුඤ්ජන්ති හත්ථෙසු වා. ‘‘සෙනාසනපවිවෙකං පාලෙස්සාමා’’ති කණ්ටකසෙය්‍යාදීනි කප්පෙන්ති. රූපෙ නිවිට්ඨාති තණ්හාදිට්ඨීහි රූපෙ පතිට්ඨිතා. දෙවලොකාභිනන්දිනොති දෙවලොකපත්ථනකාමා. මාතියාති මච්චා, තෙ වෙ මච්චා පරලොකත්ථාය සම්මා අනුසාසන්තීති වදති.
„Nachdem er von ihm Besitz ergriffen hatte“ (anvāvisitvā) bedeutet: Er dachte: „Dieser tadelt solche Lehrer; mit eben diesem Mund werde ich ihn ihr Lob sprechen lassen“, drang in seinen Körper ein, bemächtigte sich seiner und besetzte ihn so. „Eifrig bemüht“ (āyuttā) bedeutet: in Kasteiung und Abscheu vor dem Bösen sehr engagiert. „Die Abgeschiedenheit bewahrend“ (pālayaṃ pavivekiyaṃ) bedeutet: die Abgeschiedenheit schützend. Sie raufen sich nämlich, wie man sagt, selbst die Haare aus, indem sie denken: „Wir wollen die Abgeschiedenheit vom Barbier bewahren.“ Sie gehen nackt umher, indem sie denken: „Wir wollen die Abgeschiedenheit von Gewändern bewahren.“ Sie essen wie Hunde vom Boden oder aus den Händen, indem sie denken: „Wir wollen die Abgeschiedenheit von Almosenspeise bewahren.“ Sie nutzen Dornenbetten und Ähnliches, indem sie denken: „Wir wollen die Abgeschiedenheit von Lagern und Wohnstätten bewahren.“ „Dem Sichtbaren verfallen“ (rūpe niviṭṭhā) bedeutet: durch Begehren und falsche Ansichten im Sichtbaren verankert. „Sich an der Götterwelt erfreuend“ (devalokābhinandino) bedeutet: solche, die sich die Götterwelt ersehnen. „Mātiyā“ sind Sterbliche (maccā); er sagt: „Jene Sterblichen weisen wahrlich recht für das Wohl in der jenseitigen Welt an.“

ඉති [Pg.118] විදිත්වාති ‘‘අයං පඨමං එතෙසං අවණ්ණං කථෙත්වා ඉදානි වණ්ණං කථෙති, කො නු ඛො එසො’’ති ආවජ්ජෙන්තො ජානිත්වාව. යෙ චන්තලික්ඛස්මිං පභාසවණ්ණාති යෙ අන්තලික්ඛෙ චන්දොභාසසූරියොභාසසඤ්ඣාරාගඉන්දධනුතාරකරූපානං පභාසවණ්ණා. සබ්බෙව තෙ තෙති සබ්බෙව තෙ තයා. නමුචීති මාරං ආලපති. ආමිසංව මච්ඡානං වධාය ඛිත්තාති යථා මච්ඡානං වධත්ථාය බළිසලග්ගං ආමිසං ඛිපති, එවං තයා පසංසමානෙන එතෙ රූපා සත්තානං වධාය ඛිත්තාති වදති.
„Dies erkennend“ (iti viditvā) bedeutet: Er überlegte: „Zuerst hat dieser ihre Mängel aufgezeigt und nun preist er sie; wer mag das wohl sein?“, und erkannte es genau. „Welche im Luftraum von leuchtender Farbe sind“ (ye cantalikkhasmiṃ pabhāsavaṇṇā) bezieht sich auf jene Erscheinungen im Luftraum, die den Glanz von Mondlicht, Sonnenlicht, Abendröte, Regenbogen und Sternenbildern haben. „Sie alle sind deine“ (sabbeva te te) bedeutet: sie alle sind von dir gepriesen. Mit „Namuci“ spricht er Māra an. „Ausgeworfen wie ein Köder zum Verderben der Fische“ (āmisaṃva macchānaṃ vadhāya khittā) bedeutet: Er sagt: „Ebenso wie man einen Köder an einem Angelhaken auswirft, um Fische zu töten, so wurden diese Formen von dir, indem du sie gepriesen hast, zum Verderben der Wesen ausgeworfen.“

මාණවගාමියොති අයං කිර දෙවපුත්තො බුද්ධුපට්ඨාකො. රාජගහීයානන්ති රාජගහපබ්බතානං. සෙතොති කෙලාසො. අඝගාමිනන්ති ආකාසගාමීනං. උදධිනන්ති උදකනිධානානං. ඉදං වුත්තං හොති – යථා රාජගහීයානං පබ්බතානං විපුලො සෙට්ඨො, හිමවන්තපබ්බතානං කෙලාසො, ආකාසගාමීනං ආදිච්චො, උදකනිධානානං සමුද්දො, නක්ඛත්තානං චන්දො, එවං සදෙවකස්ස ලොකස්ස බුද්ධො සෙට්ඨොති. දසමං.
„Māṇavagāmiya“: Dieser Göttersohn war, wie man sagt, ein Diener des Buddha. „Unter den Bergen von Rājagaha“ (rājagahīyānaṃ) bezieht sich auf die Berge von Rājagaha. „Der Weiße“ (seto) ist der Berg Kelāsa. „Unter den Himmelsgängern“ (aghagāminaṃ) meint die sich im Luftraum Bewegenden. „Unter den Gewässern“ (udadhinaṃ) meint die Wasserbecken. Dies soll damit gesagt sein: Ebenso wie unter den Bergen von Rājagaha der Vipula der beste ist, unter den Bergen des Himavanta der Kelāsa, unter den Himmelsgängern die Sonne, unter den Wasserbecken der Ozean und unter den Gestirnen der Mond, so ist der Buddha der Höchste in der Welt samt den Göttern. Das zehnte [Sutta].

නානාතිත්ථියවග්ගො තතියො.
Das dritte Kapitel über die verschiedenen Sektierer (Nānātitthiyavagga).

ඉති සාරත්ථප්පකාසිනියා
Hier endet in der Sāratthappakāsinī,

සංයුත්තනිකාය-අට්ඨකථාය
dem Kommentar zur Saṃyutta-Nikāya,

දෙවපුත්තසංයුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
die Erklärung der Devaputta-Saṃyutta.

3. කොසලසංයුත්තං
3. Kosalasaṃyutta (Die thematisch geordnete Sammlung über Kosala)

1. පඨමවග්ගො
1. Das erste Kapitel

1. දහරසුත්තවණ්ණනා
1. Erklärung des Dahara-Sutta

112. කොසලසංයුත්තස්ස [Pg.119] පඨමෙ භගවතා සද්ධිං සම්මොදීති යථා ඛමනීයාදීනි පුච්ඡන්තො භගවා තෙන, එවං සොපි භගවතා සද්ධිං සමප්පවත්තමොදො අහොසි. සීතොදකං විය උණ්හොදකෙන සම්මොදිතං එකීභාවං අගමාසි. යාය ච – ‘‘කච්චි, භො ගොතම, ඛමනීයං, කච්චි යාපනීයං, කච්චි භොතො ච ගොතමස්ස සාවකානඤ්ච අප්පාබාධං අප්පාතඞ්කං ලහුට්ඨානං බලං ඵාසුවිහාරො’’තිආදිකාය කථාය සම්මොදි, තං පීතිපාමොජ්ජසඞ්ඛාතසම්මොදජනනතො සම්මොදිතුං යුත්තභාවතො ච සම්මොදනීයං, අත්ථබ්‍යඤ්ජනමධුරතාය චිරම්පි කාලං සාරෙතුං නිරන්තරං පවත්තෙතුං අරහරූපතො සරිතබ්බභාවතො ච සාරණීයං. සුය්‍යමානසුඛතො ච සම්මොදනීයං, අනුස්සරියමානසුඛතො සාරණීයං. තථා බ්‍යඤ්ජනපරිසුද්ධතාය සම්මොදනීයං, අත්ථපරිසුද්ධතාය සාරණීයන්ති එවං අනෙකෙහි පරියායෙහි සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා පරියොසාපෙත්වා නිට්ඨපෙත්වා ඉතො පුබ්බෙ තථාගතස්ස අදිට්ඨත්තා ගුණාගුණවසෙන ගම්භීරභාවං වා උත්තානභාවං වා අජානන්තො එකමන්තං නිසීදි, එකමන්තං නිසින්නො ඛො යං ඔවට්ටිකසාරං කත්වා ආගතො ලොකනිස්සරණභවොක්කන්තිපඤ්හං සත්ථු සම්මාසම්බුද්ධතං පුච්ඡිතුං භවම්පි නොතිආදිමාහ.
112. Im ersten [Sutta] des Kosalasaṃyutta bedeutet „er tauschte freundliche Grüße mit dem Erhabenen aus“ (bhagavatā saddhiṃ sammodi): Ebenso wie der Erhabene, indem er sich nach dem Erträglichen und so weiter erkundigte, mit ihm in gleicher Freude verbunden war, so war auch er mit dem Erhabenen in gleicher Freude verbunden. Es wurde eins, so wie kaltes Wasser, das mit heißem Wasser vermischt wird. Und mit jener Rede, die so beginnt: „Ist es erträglich, ehrwürdiger Gotama? Ist es erträglich zu leben? Haben der ehrwürdige Gotama und seine Jünger wenig Krankheit, wenig Beschwerden, Leichtigkeit, Kraft und ein angenehmes Verweilen?“, tauschte er freundliche Grüße aus. Diese Rede wird „erfreulich“ (sammodanīya) genannt, weil sie jene Freude hervorruft, die als Verzückung und Fröhlichkeit (pītipāmojja) bezeichnet wird, und weil es angemessen ist, sich daran zu erfreuen. Sie wird „erinnerungswürdig“ (sāraṇīya) genannt, weil sie aufgrund der Süße von Sinn und Wortlaut würdig ist, auch über lange Zeit hinweg erinnert und fortwährend aufrechterhalten zu werden, und weil man sich ihrer erinnern sollte. Wegen des Glücks beim Hören ist sie erfreulich, wegen des Glücks beim nachträglichen Erinnern erinnerungswürdig. Ebenso ist sie wegen der Reinheit des Wortlauts erfreulich, wegen der Reinheit des Sinnes erinnerungswürdig. Nachdem er in dieser Weise auf vielfältige Weise diese erfreuliche und erinnerungswürdige Rede ausgetauscht, beendet und abgeschlossen hatte, setzte er sich beiseite nieder, da er den Tathāgata vor diesem Zeitpunkt noch nicht gesehen hatte und daher – hinsichtlich seiner guten oder mangelnden Qualitäten – nicht wusste, ob er tiefgründig oder oberflächlich sei. Als er nun beiseite saß, sprach er die Worte, die mit „Ist auch der Herr...?“ (bhavampi no) beginnen, um den Lehrer nach seiner vollkommenen Erleuchtung zu fragen – eine Frage über das Entkommen aus der Welt und das Eingehen in das Dasein, die er wie ein im Gewandzipfel verborgenes kostbares Gut mit sich trug.

තත්ථ භවම්පීති පි-කාරො සම්පිණ්ඩනත්ථෙ නිපාතො, තෙන ච ඡ සත්ථාරෙ සම්පිණ්ඩෙති. යථා පූරණාදයො ‘‘සම්මාසම්බුද්ධම්හා’’ති පටිජානන්ති, එවං භවම්පි නු පටිජානාතීති අත්ථො. ඉදං පන රාජා න අත්තනො ලද්ධියා, ලොකෙ මහාජනෙන ගහිතපටිඤ්ඤාවසෙන පුච්ඡති. අථ භගවා බුද්ධසීහනාදං නදන්තො යං හි තං මහාරාජාතිආදිමාහ. තත්ථ අහං හි මහාරාජාති අනුත්තරං සබ්බසෙට්ඨං සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණසඞ්ඛාතං සම්මාසම්බොධිං අහං අභිසම්බුද්ධොති අත්ථො. සමණබ්‍රාහ්මණාති පබ්බජ්ජූපගමනෙන [Pg.120] සමණා, ජාතිවසෙන බ්‍රාහ්මණා. සඞ්ඝිනොතිආදීසු පබ්බජිතසමූහසඞ්ඛාතො සඞ්ඝො එතෙසං අත්ථීති සඞ්ඝිනො. ස්වෙව ගණො එතෙසං අත්ථීති ගණිනො. ආචාරසික්ඛාපනවසෙන තස්ස ගණස්ස ආචරියාති ගණාචරියා. ඤාතාති පඤ්ඤාතා පාකටා. ‘‘අප්පිච්ඡා සන්තුට්ඨා අප්පිච්ඡතාය වත්ථම්පි න නිවාසෙන්තී’’ති එවං සමුග්ගතො යසො එතෙසං අත්ථීති යසස්සිනො. තිත්ථකරාති ලද්ධිකරා. සාධුසම්මතාති ‘‘සන්තො සප්පුරිසා’’ති එවං සම්මතා. බහුජනස්සාති අස්සුතවතො අන්ධබාලපුථුජ්ජනස්ස. පූරණොතිආදීනි තෙසං නාමගොත්තානි. පූරණොති හි නාමමෙව. තථා, මක්ඛලීති. සො පන ගොසාලාය ජාතත්තා ගොසාලොති වුත්තො. නාටපුත්තොති නාටස්ස පුත්තො. බෙලට්ඨපුත්තොති බෙලට්ඨස්ස පුත්තො. කච්චායනොති පකුධස්ස ගොත්තං. කෙසකම්බලස්ස ධාරණතො අජිතො කෙසකම්බලොති වුත්තො.
Darin ist das Wort "pi" im Ausdruck "bhavampī" eine Partikel im Sinne der Zusammenfassung; damit fasst es die sechs Lehrer zusammen. Der Sinn ist: So wie Pūraṇa und die anderen behaupten: "Wir sind vollkommen Erleuchtete", behauptet dies auch der Ehrwürdige [Gotama]? Der König fragt dies jedoch nicht aus eigener Überzeugung, sondern aufgrund der Behauptung, die von der großen Menge in der Welt angenommen wurde. Daraufhin sprach der Erhabene, indem er den Löwenruf eines Buddha ausstieß: "Was auch immer das sein mag, o großer König" und so weiter. Darin bedeutet "Ich nämlich, o großer König": "Ich habe die unübertreffliche, alles überragende vollkommene Erleuchtung, welche als das Allwissende Wissen bezeichnet wird, vollkommen durchdrungen." "Asketen und Brahmanen" bezeichnet jene, die durch das Hinausgehen in die Hauslosigkeit Asketen und durch ihre Geburt Brahmanen sind. In den Ausdrücken wie "saṅghino" ("die eine Gemeinde haben") bedeutet "Gemeinde" die Gemeinschaft der Hinausgegangenen; weil sie eine solche haben, nennt man sie "saṅghino". Eben diese Schar ist ihre "Gruppe"; weil sie eine solche haben, nennt man sie "gaṇino". Da sie diese Gruppe anleiten, indem sie sie in den Verhaltensregeln unterweisen, sind sie die Lehrer dieser Gruppe. "Berühmt" bedeutet weithin bekannt und offenkundig. "Sie haben wenige Wünsche, sind zufrieden; wegen ihrer Wunschlosigkeit tragen sie nicht einmal Kleidung" – weil sie einen solchen weit verbreiteten Ruf genießen, nennt man sie "yasassino". "Ordensstifter" bedeutet Begründer einer Lehrmeinung. "Als gut angesehen" bedeutet, dass sie als "friedvolle, edle Menschen" erachtet werden. "Von den vielen Menschen" meint von den unbelehrten, verblendeten und törichten Weltlingen. "Pūraṇa" und so weiter sind ihre Namen und Sippen. Denn "Pūraṇa" ist nur der Name. Ebenso verhält es sich mit "Makkhali". Jener wird jedoch "Gosāla" genannt, weil er in einem Kuhstall geboren wurde. "Nāṭaputta" bedeutet der Sohn des Nāṭa. "Belaṭṭhaputta" bedeutet der Sohn des Belaṭṭha. "Kaccāyana" ist die Sippe des Pakudha. Weil er eine Decke aus Menschenhaar trug, wird Ajita "Kesakambalo" genannt.

තෙපි මයාති කප්පකොලාහලං බුද්ධකොලාහලං චක්කවත්තිකොලාහලන්ති තීණි කොලාහලානි. තත්ථ ‘‘වස්සසතසහස්සමත්ථකෙ කප්පුට්ඨානං භවිස්සතී’’ති කප්පකොලාහලං නාම හොති – ‘‘ඉතො වස්සසතසහස්සමත්ථකෙ ලොකො විනස්සිස්සති, මෙත්තං මාරිසා, භාවෙථ, කරුණං මුදිතං උපෙක්ඛ’’න්ති මනුස්සප්පථෙ දෙවතා ඝොසෙන්තියො විචරන්ති. ‘‘වස්සසහස්සමත්ථකෙ පන බුද්ධො උප්පජ්ජිස්සතී’’ති බුද්ධකොලාහලං නාම හොති – ‘‘ඉතො වස්සසහස්සමත්ථකෙ බුද්ධො උප්පජ්ජිත්වා ධම්මානුධම්මපටිපදං පටිපන්නෙන සඞ්ඝරතනෙන පරිවාරිතො ධම්මං දෙසෙන්තො විචරිස්සතී’’ති දෙවතා උග්ඝොසෙන්ති. ‘‘වස්සසතමත්ථකෙ පන චක්කවත්තී උප්පජ්ජිස්සතී’’ති චක්කවත්තිකොලාහලං නාම හොති – ‘‘ඉතො වස්සසතමත්ථකෙ සත්තරතනසම්පන්නො චතුද්දීපිස්සරො සහස්ස පුත්තපරිවාරො වෙහාසඞ්ගමො චක්කවත්තිරාජා උප්පජ්ජිස්සතී’’ති දෙවතා උග්ඝොසෙන්ති.
Es gibt drei Arten von Aufruhr: den Aufruhr über den Weltzyklus, den Aufruhr über einen Buddha und den Aufruhr über einen Raddrehenden Herrscher. Darin ist der sogenannte "Aufruhr über den Weltzyklus" die Ankündigung: "In hunderttausend Jahren wird das Ende des Weltzyklus stattfinden" – wobei Gottheiten auf den Wegen der Menschen umherwandern und rufen: "In hunderttausend Jahren von jetzt an wird die Welt untergehen! Ihr Lieben, entfaltet liebende Güte, entfaltet Mitgefühl, Mitfreude und Gleichmut!" Der sogenannte "Aufruhr über einen Buddha" ist die Ankündigung: "In tausend Jahren wird ein Buddha erscheinen" – wobei Gottheiten verkünden: "In tausend Jahren von jetzt an wird ein Buddha erscheinen und, umgeben vom Juwel der Gemeinde, die den der Lehre gemäßen Pfad beschreitet, umherwandern und die Lehre verkünden!" Der sogenannte "Aufruhr über einen Raddrehenden Herrscher" ist die Ankündigung: "In hundert Jahren wird ein Raddrehender Herrscher erscheinen" – wobei Gottheiten verkünden: "In hundert Jahren von jetzt an wird ein Raddrehender König erscheinen, ausgestattet mit den sieben Juwelen, Herrscher über die vier Kontinente, umgeben von tausend Söhnen, fähig, durch die Lüfte zu fliegen!"

ඉමෙසු තීසු කොලාහලෙසු ඉමෙ ඡ සත්ථාරො බුද්ධකොලාහලං සුත්වා ආචරියෙ පයිරුපාසිත්වා චින්තාමාණිවිජ්ජාදීනි උග්ගණ්හිත්වා – ‘‘මයං බුද්ධම්හා’’ති පටිඤ්ඤං කත්වා මහාජනපරිවුතා ජනපදං විචරන්තා අනුපුබ්බෙන සාවත්ථියං පත්තා. තෙසං උපට්ඨාකා රාජානං උපසඞ්කමිත්වා, ‘‘මහාරාජ, පූරණො කස්සපො…පෙ… අජිතො කෙසකම්බලො බුද්ධො කිර සබ්බඤ්ඤූ කිරා’’ති ආරොචෙසුං. රාජා ‘‘තුම්හෙව නෙ නිමන්තෙත්වා ආනෙථා’’ති ආහ[Pg.121]. තෙ ගන්ත්වා තෙහි, ‘‘රාජා වො නිමන්තෙති. රඤ්ඤො ගෙහෙ භික්ඛං ගණ්හථා’’ති වුත්තා ගන්තුං න උස්සහන්ති, පුනප්පුනං වුච්චමානා උපට්ඨාකානං චිත්තානුරක්ඛණත්ථාය අධිවාසෙත්වා සබ්බෙ එකතොව අගමංසු. රාජා ආසනානි පඤ්ඤාපෙත්වා ‘‘නිසීදන්තූ’’ති ආහ. නිග්ගුණානං අත්තභාවෙ රාජුස්මා නාම ඵරති, තෙ මහාරහෙසු ආසනෙසු නිසීදිතුං අසක්කොන්තා ඵලකෙසු චෙව භූමියං ච නිසීදිංසු.
Unter diesen drei Aufruhren hörten diese sechs Lehrer den Aufruhr über einen Buddha, suchten ihre Lehrer auf, erlernten magische Künste wie das Wunschjuwel-Mantra und andere, stellten die Behauptung auf: "Wir sind Buddhas", und wanderten, umgeben von einer großen Menschenmenge, durch das Land, bis sie schließlich nach Sāvatthī gelangten. Ihre Unterstützer traten vor den König und berichteten: "Großer König, Pūraṇa Kassapa ... [und so weiter] ... Ajita Kesakambala soll, wie man hört, ein Buddha sein, er soll allwissend sein." Der König sagte: "Ladet sie doch selbst ein und bringt sie her." Sie gingen hin, und als jenen gesagt wurde: "Der König lädt euch ein. Nehmt das Almosenessen im Palast des Königs ein", wagten sie es nicht hinzugehen. Doch als ihnen wiederholt zugesprochen wurde, willigten sie ein, um die Gefühle ihrer Unterstützer zu schonen, und gingen alle gemeinsam hin. Der König ließ Sitze herrichten und sagte: "Mögen sie Platz nehmen." Doch da die königliche Aura auf die Personen dieser tugendlosen Menschen einwirkte, wagten sie es nicht, sich auf die kostbaren Sitze zu setzen, sondern setzten sich auf Holzbretter und auf die bloße Erde.

රාජා ‘‘එත්තකෙනෙව නත්ථි තෙසං අන්තො සුක්කධම්මො’’ති වත්වා ආහාරං අදත්වාව තාලතො පතිතං මුග්ගරෙන පොථෙන්තො විය ‘‘තුම්හෙ බුද්ධා, න බුද්ධා’’ති පඤ්හං පුච්ඡි. තෙ චින්තයිංසු – ‘‘සචෙ ‘බුද්ධම්හා’ති වක්ඛාම, රාජා බුද්ධවිසයෙ පඤ්හං පුච්ඡිත්වා කථෙතුං අසක්කොන්තෙ ‘තුම්හෙ මයං බුද්ධාති මහාජනං වඤ්චෙත්වා ආහිණ්ඩථා’ති ජිව්හම්පි ඡින්දාපෙය්‍ය, අඤ්ඤම්පි අනත්ථං කරෙය්‍යා’’ති සකපටිඤ්ඤාය එව ‘න මයං බුද්ධා’ති වදිංසු. අථ නෙ රාජා ගෙහතො නිකඩ්ඪාපෙසි. තෙ රාජඝරතො නික්ඛන්තෙ උපට්ඨාකා පුච්ඡිංසු – ‘‘කිං ආචරියා රාජා තුම්හෙ පඤ්හං පුච්ඡිත්වා සක්කාරසම්මානං අකාසී’’ති? රාජා ‘‘බුද්ධා තුම්හෙ’’ති පුච්ඡි, තතො මයං – ‘‘සචෙ අයං රාජා බුද්ධවිසයෙ පඤ්හං කථියමානං අජානන්තො අම්හෙසු මනං පදොසෙස්සති, බහුං අපුඤ්ඤං පසවිස්සතී’’ති රඤ්ඤො අනුකම්පාය ‘න මයං බුද්ධා’ති වදිම්හා, මයං පන බුද්ධා එව, අම්හාකං බුද්ධභාවො, උදකෙන ධොවිත්වාපි හරිතුං න සක්කාති. ඉති බහිද්ධා ‘බුද්ධම්හා’ති ආහංසු – රඤ්ඤො සන්තිකෙ ‘න මයං බුද්ධා’ති වදිංසූති, ඉදං ගහෙත්වා රාජා එවමාහ. තත්ථ කිං පන භවං ගොතමො දහරො චෙව ජාතියා, නවො ච පබ්බජ්ජායාති ඉදං අත්තනො පටිඤ්ඤං ගහෙත්වා වදති. තත්ථ කින්ති පටික්ඛෙපවචනං. එතෙ ජාතිමහල්ලකා ච චිරපබ්බජිතා ච ‘‘බුද්ධම්හා’’ති න පටිජානන්ති, භවං ගොතමො ජාතියා ච දහරො පබ්බජ්ජාය ච නවො කිං පටිජානාති? මා පටිජානාහීති අත්ථො.
Der König erkannte: "Schon allein dadurch zeigt sich, dass in ihrem Inneren kein heilsames Gesetz existiert." Ohne ihnen überhaupt Speise anzubieten, fragte er sie – gleichsam als würde er jemanden, der von einer Palme herabstürzt, noch mit einem Holzhammer schlagen – unverblümt: "Seid ihr Buddhas oder seid ihr keine Buddhas?" Sie überlegten: "Wenn wir sagen: "Wir sind Buddhas", wird der König uns Fragen aus dem Bereich eines Buddha stellen. Wenn wir diese nicht beantworten können, wird er sagen: "Ihr zieht umher und täuscht die Menschen, indem ihr behauptet, ihr selbst seiet Buddhas!", und er könnte uns die Zungen herausschneiden lassen oder uns anderes Unheil zufügen." Daher sagten sie gemäß ihrem eigenen Eingeständnis: "Wir sind keine Buddhas." Daraufhin ließ der König sie aus dem Palast werfen. Als sie den königlichen Palast verlassen hatten, fragten ihre Unterstützer sie: "Haben der König euch Fragen gestellt, o Lehrer, und euch Ehre und Respekt erwiesen?" Sie antworteten: "Der König fragte: "Seid ihr Buddhas?" Daraufhin dachten wir: "Wenn dieser König, der es nicht versteht, wenn Fragen über den Bereich eines Buddha dargelegt werden, seinen Geist gegen uns richtet, wird er viel Unheilsames anhäufen." Aus Mitgefühl mit dem König sagten wir: "Wir sind keine Buddhas." Wir sind jedoch tatsächlich Buddhas! Unsere Eigenschaft als Buddha kann man nicht einmal mit Wasser abwaschen." So behaupteten sie außerhalb: "Wir sind Buddhas", während sie in der Gegenwart des Königs gesagt hatten: "Wir sind keine Buddhas." Indem er dies aufgriff, sprach der König so zum Buddha. Darin bezieht sich der Satz "Wie aber kann der Ehrwürdige Gotama, der doch jung an Jahren und neu im Mönchsleben ist..." auf dieses von jenen abgegebene Eingeständnis. Darin ist das Wort "kiṃ" ein Ausdruck der Ablehnung. Der Sinn ist: "Diese Lehrer, die an Jahren alt und seit langem hinausgegangen sind, behaupten nicht: "Wir sind Buddhas". Warum behauptet der Ehrwürdige Gotama, der an Jahren jung und im Mönchsleben neu ist, dies? Behaupte es nicht!"

න උඤ්ඤාතබ්බාති න අවජානිතබ්බා. න පරිභොතබ්බාති න පරිභවිතබ්බා. කතමෙ චත්තාරොති කථෙතුකම්‍යතාපුච්ඡා. ඛත්තියොති රාජකුමාරො. උරගොති ආසීවිසො. අග්ගීති අග්ගියෙව. භික්ඛූති ඉමස්මිං පන පදෙ දෙසනාකුසලතාය අත්තානං අබ්භන්තරං කත්වා සීලවන්තං පබ්බජිතං දස්සෙති. එත්ථ [Pg.122] ච දහරං රාජකුමාරං දිස්වා, උක්කමිත්වා මග්ගං අදෙන්තො, පාරුපනං අනපනෙන්තො, නිසින්නාසනතො අනුට්ඨහන්තො, හත්ථිපිට්ඨාදීහි අනොතරන්තො, හෙට්ඨා කත්වා මඤ්ඤනවසෙන අඤ්ඤම්පි එවරූපං අනාචාරං කරොන්තො ඛත්තියං අවජානාති නාම. ‘‘භද්දකො වතායං රාජකුමාරො, මහාකණ්ඩො මහොදරො – කිං නාම යංකිඤ්චි චොරූපද්දවං වූපසමෙතුං යත්ථ කත්ථචි ඨානෙ රජ්ජං අනුසාසිතුං සක්ඛිස්සතී’’තිආදීනි වදන්තො පරිභොති නාම. අඤ්ජනිසලාකමත්තම්පි ආසීවිසපොතකං කණ්ණාදීසු පිළන්ධන්තො අඞ්ගුලිම්පි ජිව්හම්පි ඩංසාපෙන්තො උරගං අවජානාති නාම. ‘‘භද්දකො වතායං ආසීවිසො උදකදෙඩ්ඩුභො විය කිං නාම කිඤ්චිදෙව ඩංසිතුං කස්සචිදෙව කායෙ විසං ඵරිතුං සක්ඛිස්සතී’’තිආදීනි වදන්තො පරිභොති නාම. ඛජ්ජොපනකමත්තම්පි අග්ගිං ගහෙත්වා හත්ථෙන කීළන්තො භණ්ඩුක්ඛලිකාය ඛිපන්තො චූළාය වා සයනපිට්ඨසාටකපසිබ්බකාදීසු වා ඨපෙන්තො අග්ගිං අවජානාති නාම. ‘‘භද්දකො වතායං අග්ගි කතරං නු ඛො යාගුභත්තං පචිස්සති, කතරං මච්ඡමංසං, කස්ස සීතං විනොදෙස්සතී’’තිආදීනි වදන්තො පරිභොති නාම. දහරසාමණෙරම්පි පන දිස්වා උක්කමිත්වා මග්ගං අදෙන්තොති රාජකුමාරෙ වුත්තං අනාචාරං කරොන්තො භික්ඛුං අවජානාති නාම. ‘‘භද්දකො වතායං සාමණෙරො මහාකණ්ඨො මහොදරො යංකිඤ්චි බුද්ධවචනං උග්ගහෙතුං යංකිඤ්චි අරඤ්ඤං අජ්ඣොගාහෙත්වා වසිතුං සක්ඛිස්සති, සඞ්ඝත්ථෙරකාලෙ මනාපො භවිස්සතී’’තිආදීනි වදන්තො පරිභොති නාම. තං සබ්බම්පි න කාතබ්බන්ති දස්සෙන්තො න උඤ්ඤාතබ්බො න පරිභොතබ්බොති ආහ.
»Na uññātabbā« bedeutet: man soll sie nicht verachten. »Na paribhotabbā« bedeutet: man soll sie nicht geringschätzen. »Katame cattāro« (Welche vier?) ist eine Frage aus dem Wunsch heraus, eine Erklärung zu geben. »Khattiyo« bedeutet einen königlichen Prinzen. »Urago« bedeutet eine Giftschlange. »Aggī« bedeutet eben das Feuer. Im Wort »bhikkhu« zeigt der Erhabene jedoch aufgrund seiner Geschicklichkeit in der Lehrverkündigung, indem er sich selbst mit einschließt, einen tugendhaften Mönch (einen ordinierten Sittenreinen). Wenn man hierbei einen jungen Prinzen sieht, ihm nicht aus dem Weg geht, um Platz zu machen, sein Obergewand nicht anpasst, sich nicht von seinem Sitz erhebt, nicht von einem Elefantenrücken oder Ähnlichem herabsteigt, ihn als minderwertig erachtet und in diesem Sinne auch anderes derartiges ungebührliches Verhalten an den Tag legt, so nennt man das: den Khattiya verachten. Wenn man sagt: ‚Dieser Prinz ist ja ganz nett, er hat einen dicken Hals und einen dicken Bauch – wie um alles in der Welt soll er in der Lage sein, irgendeine Räuberplage niederzuschlagen oder an irgendeinem Ort das Reich zu regieren?‘ und Ähnliches, so nennt man das: ihn geringschätzen. Wenn man selbst eine junge Giftschlange von der Größe eines Augensalbenstäbchens an die Ohren legt, sie in den Finger oder die Zunge beißen lässt, so nennt man das: die Schlange verachten. Wenn man sagt: ‚Diese Giftschlange ist ja ganz nett, gerade wie eine Wasserschlange – wie um alles in der Welt soll sie jemanden beißen oder Gift im Körper von jemandem verbreiten können?‘ und Ähnliches, so nennt man das: sie geringschätzen. Wenn man ein Feuer von der Größe eines Glühwürmchens nimmt, mit der Hand damit spielt, es in einen Kasten wirft, es auf den Kopf oder auf ein Bettgestell, ein Tuch, eine Tasche oder Ähnliches legt, so nennt man das: das Feuer verachten. Wenn man sagt: ‚Dieses Feuer ist ja ganz nett – welchen Schleim oder welchen Reis wird es wohl kochen, welchen Fisch, welches Fleisch, oder wem wird es die Kälte vertreiben?‘ und Ähnliches, so nennt man das: es geringschätzen. Wenn man jedoch einen jungen Novizen sieht, ihm nicht aus dem Weg geht und ihm keinen Platz macht – indem man also das ungebührliche Verhalten zeigt, das in Bezug auf den Prinzen beschrieben wurde –, so nennt man das: den Mönch verachten. Wenn man sagt: ‚Dieser Novize ist ja ganz nett, er hat einen dicken Hals und einen dicken Bauch – wie um alles in der Welt soll er das Buddha-Wort erlernen oder in irgendeinen Wald vordringen und dort leben können? Wenn er einmal ein Gemeinde-Ältester wird, wird er dann wohl angenehm sein?‘ und Ähnliches, so nennt man das: ihn geringschätzen. Um zu zeigen, dass all dies keineswegs getan werden darf, sprach er: ‚Er soll nicht verachtet werden, er soll nicht geringgeschätzt werden.‘

එතදවොචාති එතං ගාථාබන්ධං අවොච. ගාථා ච නාමෙතා තදත්ථදීපනාපි හොන්ති විසෙසත්ථදීපනාපි, තත්‍රිමා තදත්ථම්පි විසෙසත්ථම්පි දීපෙන්තියෙව. තත්ථ ඛත්තියන්ති ඛෙත්තානං අධිපතිං. වුත්තඤ්හෙතං ‘‘ඛෙත්තානං අධිපතීති ඛො, වාසෙට්ඨ, ‘ඛත්තියො ඛත්තියො’ත්වෙව දුතියං අක්ඛරං උපනිබ්බත්ත’’න්ති (දී. නි. 3.131). ජාතිසම්පන්නන්ති තායෙව ඛත්තියජාතියා ජාතිසම්පන්නං. අභිජාතන්ති තීණි කුලානි අතික්කමිත්වා ජාතං.
»Etadavoca« bedeutet: er sprach diese Strophen-Verbindung. Diese Strophen dienen entweder dazu, die zuvor dargelegte Bedeutung zu erläutern, oder eine besondere Bedeutung darzulegen; in diesem Fall erläutern sie sowohl die zuvor dargelegte als auch die besondere Bedeutung. Darin bedeutet »khattiyaṃ« den Herrn der Felder. Denn dies wurde gesagt: ‚Da er der Herr der Felder ist, o Vāseṭṭha, entstand eben der Name „Khattiya, Khattiya“ als zweite Bezeichnung.‘ »Jātisampannant« bedeutet: durch eben diese Kriegergeburt von vorzüglicher Abstammung. »Abhijātant« bedeutet: hochgeboren, indem er die drei anderen Kasten übertrifft.

ඨානං හීති කාරණං විජ්ජති. මනුජින්දොති මනුස්සජෙට්ඨකො. රාජදණ්ඩෙනාති රඤ්ඤො උද්ධටදණ්ඩෙන, සො අප්පකො නාම න හොති, දසසහස්සවීසතිසහස්සප්පමාණො හොතියෙව. තස්මිං පක්කමතෙ භුසන්ති [Pg.123] තස්මිං පුග්ගලෙ බලවඋපක්කමං උපක්කමති. රක්ඛං ජීවිතමත්තනොති අත්තනො ජීවිතං රක්ඛමානො තං ඛත්තියං පරිවජ්ජෙය්‍ය න ඝට්ටෙය්‍ය.
»Ṭhānaṃ hi« bedeutet: denn es liegt ein Grund vor. »Manujindo« bedeutet: das Oberhaupt der Menschen. »Rājadaṇḍena« bedeutet: durch die erhobene Strafe des Königs. Diese ist keineswegs gering, sondern beläuft sich gewiss auf das Ausmaß von zehn- oder zwanzigtausend. »Tasmiṃ pakkamate bhusaṃ« bedeutet: er wendet eine gewaltige Maßnahme gegen diese Person an. »Rakkhaṃ jīvitamattano« bedeutet: wer sein eigenes Leben schützt, sollte diesen Khattiya meiden und ihn nicht reizen.

උච්චාවචෙහීති නානාවිධෙහි. වණ්ණෙහීති සණ්ඨානෙහි. යෙන යෙන හි වණ්ණෙන චරන්තො ගොචරං ලභති, යදි සප්පවණ්ණෙන, යදි දෙඩ්ඩුභවණ්ණෙන, යදි ධමනිවණ්ණෙන, අන්තමසො කලන්දකවණ්ණෙනපි චරතියෙව. ආසජ්ජාති පත්වා. බාලන්ති යෙන බාලෙන ඝට්ටිතො, තං බාලං නරං වා නාරිං වා ඩංසෙය්‍ය.
»Uccāvacehi« bedeutet: mit verschiedenartigen. »Vaṇṇehi« bedeutet: mit Gestalten. Denn in welcher Gestalt auch immer sie umherstreift und Nahrung findet – sei es in der Gestalt einer Giftschlange, einer Wasserschlange, einer Rattennatter, oder selbst in der Gestalt eines Eichhörnchens –, so bewegt sie sich fort. »Āsajja« bedeutet: nachdem sie ihn erreicht hat. »Bālaṃ« bedeutet: den Toren, von dem sie gereizt wurde; diesen Toren – sei es ein Mann oder eine Frau –, würde sie beißen.

පහූතභක්ඛන්ති බහුභක්ඛං. අග්ගිස්ස හි අභක්ඛං නාම නත්ථි. ජාලිනන්ති ජාලවන්තං. පාවකන්ති අග්ගිං. පාවගන්තිපි පාඨො. කණ්හවත්තනින්ති වත්තනීති මග්ගො, අග්ගිනා ගතමග්ගො කණ්හො හොති කාළකො, තස්මා ‘‘කණ්හවත්තනී’’ති වුච්චති.
»Pahūtabhakkhaṃ« bedeutet: viel verzehrend. Denn für das Feuer gibt es nichts Unfressbares. »Jālinaṃ« bedeutet: ein Netz von Flammen habend. »Pāvakaṃ« bedeutet: das Feuer. Es gibt auch die Lesart »pāvagaṃ«. Im Ausdruck »kaṇhavattanī« bedeutet »vattanī« den Weg; der Weg, den das Feuer gegangen ist, wird schwarz, d. h. dunkel. Darum wird es »das Schwarzpfadige« genannt.

මහා හුත්වානාති මහන්තො හුත්වා. අග්ගි හි එකදා යාවබ්‍රහ්මලොකප්පමාණොපි හොති. ජායන්ති තත්ථ පාරොහාති තත්ථ අග්ගිනා දඩ්ඪවනෙ පාරොහා ජායන්ති. පාරොහාති තිණරුක්ඛාදයො වුච්චන්ති. තෙ හි අග්ගිනා දඩ්ඪට්ඨානෙ මූලමත්තෙපි අවසිට්ඨෙ පාදතො රොහන්ති ජායන්ති වඩ්ඪන්ති, තස්මා ‘‘පාරොහා’’ති වුච්චන්ති. පුන රොහනත්ථෙන වා පාරොහා. අහොරත්තානමච්චයෙති රත්තින්දිවානං අතික්කමෙ. නිදාඝෙපි දෙවෙ වුට්ඨමත්තෙ ජායන්ති.
»Mahā hutvānā« bedeutet: groß geworden. Denn das Feuer erreicht manchmal sogar ein Ausmaß bis zur Brahma-Welt. »Jāyanti tattha pārohā« bedeutet: dort, im vom Feuer verbrannten Wald, sprießen neue Triebe. Unter »pārohā« versteht man Gras, Bäume usw. Denn an einem vom Feuer verbrannten Ort wachsen, sprießen und gedeihen sie wieder aus der Wurzel, selbst wenn nur ein Rest der Wurzel übrig geblieben ist; deshalb werden sie »pārohā« (Wiederkeimende) genannt. Oder sie heißen »pārohā«, weil sie wieder emporwachsen. »Ahorattānamaccaye« bedeutet: nach dem Vergehen von Tagen und Nächten. Selbst in der heißen Jahreszeit wachsen sie, sobald der Regen fällt.

භික්ඛු ඩහති තෙජසාති එත්ථ අක්කොසන්තං පච්චක්කොසන්තො භණ්ඩන්තං පටිභණ්ඩන්තො පහරන්තං පටිපහරන්තො භික්ඛු නාම කිඤ්චි භික්ඛුතෙජසා ඩහිතුං න සක්කොති. යො පන අක්කොසන්තං න පච්චක්කොසති, භණ්ඩන්තං න පටිභණ්ඩති. පහරන්තං න පටිපහරති, තස්මිං විප්පටිපන්නො තස්ස සීලතෙජෙන ඩය්හති. තෙනෙවෙතං වුත්තං. න තස්ස පුත්තා පසවොති තස්ස පුත්තධීතරොපි ගොමහිංසකුක්කුටසූකරාදයො පසවොපි න භවන්ති, විනස්සන්තීති අත්ථො. දායාදා වින්දරෙ ධනන්ති තස්ස දායාදාපි ධනං න වින්දන්ති. තාලාවත්ථූ භවන්ති තෙති තෙ භික්ඛුතෙජසා දඩ්ඪා වත්ථුමත්තාවසිට්ඨො මත්ථකච්ඡින්නතාලො විය භවන්ති, පුත්තධීතාදිවසෙන න වඩ්ඪන්තීති අත්ථො.
In der Stelle »bhikkhu ḍahati tejasā« kann ein sogenannter Mönch, der den Beschimpfenden zurückbeschimpft, den Streitenden zurückbestreitet und den Schlagenden zurückschlägt, niemanden durch die feurige Kraft eines Mönchs verbrennen. Wer aber den Beschimpfenden nicht zurückbeschimpft, den Streitenden nicht zurückbestreitet und den Schlagenden nicht zurückschlägt – wer sich an einem solchen Mönch vergeht, der wird durch die Kraft dessen Tugend verbrannt. Aus diesem Grund wurde folgendes gesagt: »Na tassa puttā pasavo« bedeutet: Seine Söhne und Töchter sowie seine Nutztiere wie Rinder, Büffel, Hühner, Schweine usw. gedeihen nicht, sondern gehen zugrunde. »Dāyādā vindare dhanaṃ« bedeutet: Auch seine Erben erlangen kein Vermögen. »Tālāvatthū bhavanti te« bedeutet: Sie werden, durch die feurige Kraft des Mönchs verbrannt, wie eine Palme, deren Krone abgeschlagen ist, von der nur die nackte Stelle übrig bleibt; das heißt, sie vermehren sich nicht durch Söhne, Töchter usw.

තස්මාති [Pg.124] යස්මා සමණතෙජෙන දඩ්ඪා මත්ථකච්ඡින්නතාලො විය අවිරුළ්හිධම්මා භවන්ති, තස්මා. සම්මදෙව සමාචරෙති සම්මා සමාචරෙය්‍ය. සම්මා සමාචරන්තෙන පන කිං කාතබ්බන්ති? ඛත්තියං තාව නිස්සාය ලද්ධබ්බං ගාමනිගමයානවාහනාදිආනිසංසං, උරගං නිස්සාය තස්ස කීළාපනෙන ලද්ධබ්බං වත්ථහිරඤ්ඤසුවණ්ණාදිආනිසංසං අග්ගිං නිස්සාය තස්සානුභාවෙන පත්තබ්බං යාගුභත්තපචනසීතවිනොදනාදිආනිසංසං, භික්ඛුං නිස්සාය තස්ස වසෙන පත්තබ්බං අසුතසවනසුතපරියොදපන-සග්ගමග්ගාධිගමාදිආනිසංසං සම්පස්සමානෙන ‘‘එතෙ නිස්සාය පුබ්බෙ වුත්තප්පකාරො ආදීනවො අත්ථි. කිං ඉමෙහී’’ති? න සබ්බසො පහාතබ්බා. ඉස්සරියත්ථිකෙන පන වුත්තප්පකාරං අවජානනඤ්ච පරිභවනඤ්ච අකත්වා පුබ්බුට්ඨායිපච්ඡානිපාතිතාදීහි උපායෙහි ඛත්තියකුමාරො තොසෙතබ්බො, එවං තතො ඉස්සරියං අධිගමිස්සති. අහිතුණ්ඩිකෙන උරගෙ විස්සාසං අකත්වා නාගවිජ්ජං පරිවත්තෙත්වා අජපදෙන දණ්ඩෙන ගීවාය ගහෙත්වා විසහරෙන මූලෙන දාඨා ධොවිත්වා පෙළායං පක්ඛිපිත්වා කීළාපෙන්තෙන චරිතබ්බං. එවං තං නිස්සාය ඝාසච්ඡාදනාදීනි ලභිස්සති. යාගුපචනාදීනි කත්තුකාමෙන අග්ගිං විස්සාසෙන භණ්ඩුක්ඛලිකාදීසු අපක්ඛිපිත්වා හත්ථෙහි අනාමසන්තෙන ගොමයචුණ්ණාදීහි ජාලෙත්වා යාගුපචනාදීනි කත්තබ්බානි, එවං තං නිස්සාය ආනිසංසං ලභිස්සති. අසුතසවනාදීනි පත්ථයන්තෙනපි භික්ඛුං අතිවිස්සාසෙන වෙජ්ජකම්මනවකම්මාදීසු අයොජෙත්වා චතූහි පච්චයෙහි සක්කච්චං උපට්ඨාතබ්බො, එවං තං නිස්සාය අසුතපුබ්බං බුද්ධවචනං අසුතපුබ්බං පඤ්හාවිනිච්ඡයං දිට්ඨධම්මිකසම්පරායිකං අත්ථං තිස්සො කුලසම්පත්තියො ඡ කාමසග්ගානි නව ච බ්‍රහ්මලොකෙ පත්වා අමතමහානිබ්බානදස්සනම්පි ලභිස්සතීති ඉමමත්ථං සන්ධාය සම්මදෙව සමාචරෙති ආහ.
Zu "tasmāti": Weil sie nämlich durch die Glut der asketischen Macht verbrannt worden sind und wie eine Palme, deren Krone abgeschlagen ist, von einer Natur sind, die kein neues Wachstum mehr zulässt, deshalb. Zu "sammadeva samācareti": Er soll sich vollkommen recht verhalten. Was aber soll von jemandem getan werden, der sich vollkommen recht verhält? Wenn man den Segen bedenkt, der in Abhängigkeit von einem Khattiya-König erlangt werden kann, wie etwa Dörfer, Städte, Wagen, Fahrzeuge und Ähnliches; den Segen, der in Abhängigkeit von einer Schlange durch deren Vorführen erlangt werden kann, wie etwa Kleidung, Silber, Gold und Ähnliches; den Segen, der in Abhängigkeit vom Feuer durch dessen Kraft erreicht werden kann, wie etwa das Kochen von Reisschleim und Speise, das Vertreiben von Kälte und Ähnliches; und den Segen, der in Abhängigkeit von einem Bhikkhu durch dessen Einfluss erreicht werden kann, wie etwa das Hören des Ungehörten, die Reinigung des Gehörten, das Erlangen des Weges zum Himmel und Ähnliches – dann sollte man nicht denken: "In Abhängigkeit von diesen besteht die zuvor erwähnte Gefahr. Was soll ich mit ihnen?" und sie gänzlich meiden. Wer vielmehr nach Wohlstand strebt, sollte, ohne Verachtung und Herabsetzung der erwähnten Art zu zeigen, den Khattiya-Prinzen durch Mittel wie frühes Aufstehen, spätes Niederlegen und Ähnliches zufriedenstellen; so wird er von diesem Wohlstand erlangen. Ein Schlangenbeschwörer sollte, ohne der Schlange zu vertrauen, das Schlangen-Mantra rezitieren, sie mit einem ziegenfußförmigen Stab am Nacken packen, ihre Giftzähne mit einer giftentziehenden Wurzel reinigen, sie in einen Korb setzen und so verfahren, während er sie spielen lässt. Auf diese Weise wird er in Abhängigkeit von ihr Nahrung, Kleidung und Ähnliches erhalten. Wer Reisschleim kochen möchte und Ähnliches, sollte das Feuer nicht leichtsinnig in Töpfe und Ähnliches werfen und es nicht mit bloßen Händen berühren, sondern es mit Kuhmistpulver und Ähnlichem entzünden und so das Kochen von Reisschleim und Ähnliches verrichten; auf diese Weise wird er in Abhängigkeit von ihm den Nutzen erlangen. Auch wer das Hören des Ungehörten und Ähnliches ersehnt, sollte den Bhikkhu nicht aus übermäßigem Vertrauen mit medizinischen Diensten, Bauarbeiten und Ähnlichem beauftragen, sondern ihn ehrerbietig mit den vier Requisiten versorgen. Auf diese Weise wird er in Abhängigkeit von ihm das zuvor ungehörte Buddha-Wort vernehmen, die zuvor ungehörte Klärung von Fragen bezüglich des Heils im gegenwärtigen und zukünftigen Leben erlangen, den dreifachen Wohlstand der Familien, die sechs himmlischen Welten der Sinnesfreuden und die neun Brahma-Welten erreichen und schließlich auch das Schauen des großen, todlosen Nibbāna erlangen. In Bezug auf diese Bedeutung sprach der Erhabene: "Er soll sich vollkommen recht verhalten".

එතදවොචාති ධම්මදෙසනං සුත්වා පසන්නො පසාදං ආවිකරොන්තො එතං ‘‘අභික්කන්ත’’න්තිආදිවචනං අවොච. තත්ථ අභික්කන්තන්ති අභිකන්තං අතිඉට්ඨං අතිමනාපං, අතිසුන්දරන්ති අත්ථො. එත්ථ එකෙන අභික්කන්තසද්දෙන දෙසනං ථොමෙති ‘‘අභික්කන්තං, භන්තෙ, යදිදං භගවතො ධම්මදෙසනා’’ති. එකෙන අත්තනො [Pg.125] පසාදං ‘‘අභික්කන්තං, භන්තෙ, යදිදං භගවතො ධම්මදෙසනං ආගම්ම මම පසාදො’’ති.
Zu "etadavocā": Nachdem er die Lehrrede gehört hatte, wurde er voller Vertrauen und drückte seine vertrauensvolle Freude aus, indem er diese Worte sprach, die mit "Vortrefflich!" beginnen. Darin bedeutet "abhikkantaṃ": äußerst wünschenswert, höchst erfreulich, überaus schön; dies ist die Bedeutung. Hierbei preist er mit dem einen Wort "abhikkantaṃ" die Lehrrede: "Vortrefflich, o Herr, ist diese Lehrrede des Erhabenen!" Mit dem anderen Wort preist er seine eigene vertrauensvolle Freude: "Vortrefflich, o Herr, ist diese meine vertrauensvolle Freude, die aufgrund der Lehrrede des Erhabenen in mir entstanden ist!"

තතො පරං චතූහි උපමාහි දෙසනංයෙව ථොමෙති. තත්ථ නික්කුජ්ජිතන්ති අධොමුඛඨපිතං, හෙට්ඨාමුඛජාතං වා. උක්කුජ්ජෙය්‍යාති උපරිමුඛං කරෙය්‍ය. පටිච්ඡන්නන්ති තිණපණ්ණාදිඡාදිතං. විවරෙය්‍යාති උග්ඝාටෙය්‍ය. මූළ්හස්සාති දිසාමූළ්හස්ස. මග්ගං ආචික්ඛෙය්‍යාති හත්ථෙ ගහෙත්වා ‘‘එස මග්ගො’’ති වදෙය්‍ය. අන්ධකාරෙති කාළපක්ඛචාතුද්දසී අඩ්ඪරත්තඝනවනසණ්ඩ මෙඝපටලෙහි චතුරඞ්ගෙ තමෙ. ඉදං වුත්තං හොති – යථා කොචි නික්කුජ්ජිතං උක්කුජ්ජෙය්‍ය, එවං සද්ධම්මවිමුඛං අසද්ධම්මෙ පතිතං මං අසද්ධම්මා වුට්ඨාපෙන්තෙන, යථා පටිච්ඡන්නං විවරෙය්‍ය, එවං කස්සපස්ස භගවතො සාසනන්තරධානා පභුති මිච්ඡාදිට්ඨිගහනපටිච්ඡන්නං සාසනං විවරන්තෙන, යථා මූළ්හස්ස මග්ගං ආචික්ඛෙය්‍ය, එවං කුම්මග්ගමිච්ඡාමග්ගපටිපන්නස්ස මෙ සග්ගමොක්ඛමග්ගං ආවිකරොන්තෙන, යථා අන්ධකාරෙ තෙලපජ්ජොතං ධාරෙය්‍ය, එවං මොහන්ධකාරෙ නිමුග්ගස්ස මෙ බුද්ධාදිරතනරූපානි අපස්සතො තප්පටිච්ඡාදකමොහන්ධකාරවිද්ධංසකදෙසනාපජ්ජොතං ධාරෙන්තෙන මය්හං භගවතා එතෙහි පරියායෙහි පකාසිතත්තා අනෙකපරියායෙන ධම්මො පකාසිතොති.
Danach preist er eben diese Lehrrede mit vier Vergleichen. Darin bedeutet "nikkujjitaṃ": mit der Öffnung nach unten aufgestellt oder von Natur aus nach unten gerichtet. "Ukkujjeyya" bedeutet: die Öffnung nach oben richten. "Paṭicchannaṃ" bedeutet: mit Gras, Blättern und Ähnlichem bedeckt. "Vivareyya" bedeutet: aufdecken. "Mūḷhassa" bedeutet: demjenigen, der die Orientierung verloren hat. "Maggaṃ ācikkheyya" bedeutet: ihn an der Hand nehmen und sagen: "Dies ist der Weg". "Andhakāre" bezieht sich auf eine vierfache Finsternis, bestehend aus der Nacht des vierzehnten Tages der dunklen Monatshälfte, Mitternacht, einem dichten Wald und dichten Wolkenmassen. Damit ist folgendes gesagt: Gleichwie jemand das Umgestülpte aufrichten würde, so hat der Erhabene mich, der ich der wahren Lehre abgewandt und in die falsche Lehre herabgefallen war, aus der falschen Lehre aufgerichtet; gleichwie man das Verdeckte enthüllen würde, so hat er die Lehre enthüllt, die seit dem Schwinden der Lehre des erhabenen Kassapa im Dickicht falscher Ansichten verborgen war; gleichwie man einem Verirrten den Weg weisen würde, so hat er mir, der ich auf Abwege und Irrwege geraten war, den Weg zum Himmel und zur Befreiung offenbart; gleichwie man in der Dunkelheit eine Öllampe herbeitragen würde, so hat der Erhabene mir, der ich in der Finsternis der Verblendung versunken war und die Formen der Juwelen wie des Buddha und der anderen nicht sehen konnte, die Fackel der Lehrrede dargeboten, welche die verhüllende Finsternis der Verblendung vernichtet. Weil sie durch diese verschiedenen Methoden vom Erhabenen dargelegt wurde, ist die Lehre auf mannigfache Weise geoffenbart worden.

එවං දෙසනං ථොමෙත්වා ඉමාය දෙසනාය රතනත්තයෙ පසන්නචිත්තො පසන්නාකාරං කරොන්තො එසාහන්තිආදිමාහ. තත්ථ එසාහන්ති එසො අහං. භගවන්තං සරණං ගච්ඡාමි ධම්මඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝඤ්චාති භගවන්තඤ්ච ධම්මඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝඤ්චාති ඉමං රතනත්තයං සරණං ගච්ඡාමි. උපාසකං මං, භන්තෙ, භගවා ධාරෙතූති මං භගවා ‘උපාසකො අය’න්ති එවං ධාරෙතු, ජානාතූති අත්ථො. අජ්ජතග්ගෙති අජ්ජතං ආදිං කත්වා. අජ්ජදග්ගෙති වා පාඨො, ද-කාරො පදසන්ධිකරො, අජ්ජ අග්ගං කත්වාති අත්ථො. පාණුපෙතන්ති පාණෙහි උපෙතං යාව මෙ ජීවිතං පවත්තති, තාව උපෙතං අනඤ්ඤසත්ථුකං තීහි සරණගමනෙහි සරණං ගතං උපාසකං කප්පියකාරකං මං භගවා ධාරෙතූති අයමෙත්ථ සඞ්ඛෙපො, විත්ථාරො පන සුමඞ්ගලවිලාසිනියා දීඝනිකායට්ඨකථාය සාමඤ්ඤඵලසුත්තෙ සබ්බාකාරෙන වුත්තොති. පඨමං.
Nachdem er die Lehrrede auf diese Weise gepriesen hatte und sein Geist durch diese Lehrrede Vertrauen in die Drei Juwelen gefasst hatte, drückte er seine Verehrung aus und sprach die Worte, die mit "esāhaṃ" beginnen. Darin bedeutet "esāhaṃ": ich eben dieser. "Ich nehme Zuflucht zum Erhabenen, zur Lehre und zur Gemeinschaft der Bhikkhus" bedeutet: ich nehme diese drei Juwelen – den Erhabenen, die Lehre und die Gemeinschaft der Bhikkhus – als meine Zuflucht an. "Möge der Erhabene mich, o Herr, als einen Laienanhänger betrachten" bedeutet: möge der Erhabene mich als einen solchen Laienanhänger (Upāsaka) erkennen; dies ist die Bedeutung. "Ajjatagge" bedeutet: von heute an beginnend. Es gibt auch die Lesart "ajjadagge"; der Buchstabe "da" dient der Wortverbindung, und die Bedeutung ist: heute als Ausgangspunkt nehmend. "Pāṇupetaṃ" bedeutet: vom Leben begleitet, solange mein Leben andauert, so lange damit verbunden; keinen anderen Lehrer habend, ein Laienanhänger, der durch die dreifache Zufluchtnahme Zuflucht gesucht hat und der als Helfer dient – als einen solchen möge der Erhabene mich betrachten. Dies ist hier die Kurzfassung; die ausführliche Erklärung hingegen wurde in jeder Hinsicht in der Sumaṅgalavilāsinī, dem Kommentar zur Dīgha-Nikāya, im Sāmaññaphala-Sutta dargelegt. Das erste Sutta ist beendet.

2. පුරිසසුත්තවණ්ණනා
2. Die Erklärung des Purisa-Sutta.

113. දුතියෙ [Pg.126] අභිවාදෙත්වාති පුරිමසුත්තෙ සරණගතත්තා ඉධ අභිවාදෙසි. අජ්ඣත්තන්ති නියකජ්ඣත්තං, අත්තනො සන්තානෙ උප්පජ්ජන්තීති අත්ථො. ලොභාදීසු ලුබ්භනලක්ඛණො ලොභො, දුස්සනලක්ඛණො දොසො, මුය්හනලක්ඛණො මොහොති. හිංසන්තීති විහෙඨෙන්ති නාසෙන්ති විනාසෙන්ති. අත්තසම්භූතාති අත්තනි සම්භූතා. තචසාරංව සම්ඵලන්ති යථා තචසාරං වෙළුං වා නළං වා අත්තනො ඵලං හිංසති විනාසෙති, එවං හිංසන්ති විනාසෙන්තීති. දුතියං.
113. Im zweiten Sutta bedeutet "abhivādetvā": Weil er im vorherigen Sutta die Zuflucht genommen hatte, erwies er hier ehrerbietig seine Ehrfurcht. "Ajjhattaṃ" bedeutet: das eigene Innere; es meint das, was im eigenen Kontinuum entsteht. Unter Gier und den anderen Eigenschaften ist Gier (lobha) das, was das Merkmal des Begehrens hat; Hass (dosa) ist das, was das Merkmal des Verletzens hat; Verblendung (moha) ist das, was das Merkmal des Verwirrtseins hat. "Hiṃsanti" bedeutet: sie quälen, zerstören, vernichten. "Attasambhūtā" bedeutet: im eigenen Inneren entstanden. "Tacasāraṃ va samphalaṃ" bedeutet: Gleichwie ein Schilfrohr oder eine Bambuspflanze, deren Kern in der Rinde liegt, durch ihre eigene Frucht geschädigt und vernichtet wird, so schädigen und vernichten diese Geisteshaltungen die Person. Das zweite Sutta ist beendet.

3. ජරාමරණසුත්තවණ්ණනා
3. Die Erklärung des Jarāmaraṇa-Sutta.

114. තතියෙ අඤ්ඤත්‍ර ජරාමරණාති ජරාමරණතො මුත්තො නාම අත්ථීති වුච්චති. ඛත්තියමහාසාලාති ඛත්තියමහාසාලා නාම මහාසාරප්පත්තා ඛත්තියා. යෙසං හි ඛත්තියානං හෙට්ඨිමන්තෙන කොටිසතං නිධානගතං හොති, තයො කහාපණකුම්භා වලඤ්ජනත්ථාය ගෙහමජ්ඣෙ රාසිං කත්වා ඨපිතා හොන්ති, තෙ ඛත්තියමහාසාලා නාම. යෙසං බ්‍රාහ්මණානං අසීතිකොටිධනං නිහිතං හොති, දියඩ්ඪො කහාපණකුම්භො වලඤ්ජනත්ථාය ගෙහමජ්ඣෙ රාසිං කත්වා ඨපිතො හොති, තෙ බ්‍රාහ්මණමහාසාලා නාම. යෙසං ගහපතීනං චත්තාලීසකොටිධනං නිහිතං හොති, කහාපණකුම්භො වලඤ්ජනත්ථාය ගෙහමජ්ඣෙ රාසිං කත්වා ඨපිතො හොති, තෙ ගහපතිමහාසාලා නාම.
114. Im dritten Sutta: Zu „außer Alter und Tod“ (aññatra jarāmaraṇā) wird gesagt: „Gibt es jemanden, der wahrlich von Alter und Tod befreit ist?“ Zu „Khattiya-Großmeister“ (khattiyamahāsālā): Die sogenannten Khattiya-Großmeister sind Khattiyas (Adlige/Krieger), die großen Wohlstand erlangt haben. Denn jene Khattiyas, bei denen im Mindestmaß ein Schatz von einhundert Millionen vergraben ist und drei Töpfe voll Kahāpaṇas für den alltäglichen Gebrauch in der Mitte des Hauses aufgehäuft bereitstehen, werden Khattiya-Großmeister genannt. Jene Brahmanen, bei denen achtzig Millionen an Vermögen vergraben sind und eineinhalb Töpfe voll Kahāpaṇas für den alltäglichen Gebrauch in der Mitte des Hauses aufgehäuft bereitstehen, werden Brāhmaṇa-Großmeister genannt. Jene Hausväter, bei denen vierzig Millionen an Vermögen vergraben sind und ein Topf voll Kahāpaṇas für den alltäglichen Gebrauch in der Mitte des Hauses aufgehäuft bereitsteht, werden Gahapati-Großmeister genannt.

අඩ්ඪාති ඉස්සරා. නිධානගතධනස්ස මහන්තතාය මහද්ධනා. සුවණ්ණරජතභාජනාදීනං උපභොගභණ්ඩානං මහන්තතාය මහාභොගා. අනිධානගතස්ස ජාතරූපරජතස්ස පහූතතාය, පහූතජාතරූපරජතා. විත්තූපකරණස්ස තුට්ඨිකරණස්ස පහූතතාය පහූතවිත්තූපකරණා. ගොධනාදීනඤ්ච සත්තවිධධඤ්ඤානඤ්ච පහූතතාය පහූතධනධඤ්ඤා. තෙසම්පි ජාතානං නත්ථි අඤ්ඤත්‍ර ජරාමරණාති තෙසම්පි එවං ඉස්සරානං ජාතානං නිබ්බත්තානං නත්ථි අඤ්ඤත්‍ර ජරාමරණා, ජාතත්තායෙව ජරාමරණතො මොක්ඛො නාම නත්ථි, අන්තොජරාමරණෙයෙව හොති.
„Reich“ (aḍḍhā) bedeutet Herrscher über Reichtum. Sie sind „besitzreich“ (mahaddhanā) aufgrund der Größe ihres gehorteten Schatzes. Sie sind „genussreich“ (mahābhogā) aufgrund der Fülle an Gebrauchsgegenständen wie Gold- und Silbergefäßen. Sie sind „im Besitz von viel Gold und Silber“ (pahūtajātarūparajatā) aufgrund des Überflusses an ungehortetem Gold und Silber. Sie sind „im Besitz von vielen erfreulichen Besitztümern“ (pahūtavittūpakaraṇā) aufgrund der Fülle an Freude spendenden Schmuck- und Gebrauchsgegenständen. Sie sind „reich an Vieh und Getreide“ (pahūtadhanadhaññā) aufgrund der Fülle an Rindern und den sieben Arten von Getreide. „Auch für diese Geborenen gibt es nichts außer Alter und Tod“ (tesampi jātānaṃ natthi aññatra jarāmaraṇā) bedeutet: Auch für jene so mächtigen, geborenen und entstandenen Wesen gibt es nichts außer Alter und Tod; eben weil sie geboren sind, gibt es keine Befreiung von Alter und Tod, sie befinden sich mitten in Alter und Tod.

අරහන්තොතිආදීසු [Pg.127] ආරකා කිලෙසෙහීති අරහන්තො. ඛීණා එතෙසං චත්තාරො ආසවාති ඛීණාසවා. බ්‍රහ්මචරියවාසං වුට්ඨා පරිනිට්ඨිතවාසාති වුසිතවන්තො. චතූහි මග්ගෙහි කරණීයං එතෙසං කතන්ති කතකරණීයා. ඛන්ධභාරො කිලෙසභාරො අභිසඞ්ඛාරභාරො කාමගුණභාරොති, ඉමෙ ඔහිතා භාරා එතෙසන්ති ඔහිතභාරා. අනුප්පත්තො අරහත්තසඞ්ඛාතො සකො අත්ථො එතෙසන්ති අනුප්පත්තසදත්ථා. දසවිධම්පි පරික්ඛීණං භවසංයොජනං එතෙසන්ති පරික්ඛීණභවසංයොජනා. සම්මා කාරණෙහි ජානිත්වා විමුත්තාති සම්මදඤ්ඤාවිමුත්තා. මග්ගපඤ්ඤාය චතුසච්චධම්මං ඤත්වා ඵලවිමුත්තියා විමුත්තාති අත්ථො. භෙදනධම්මොති භිජ්ජනසභාවො. නික්ඛෙපනධම්මොති නික්ඛිපිතබ්බසභාවො. ඛීණාසවස්ස හි අජීරණධම්මොපි අත්ථි, ආරම්මණතො පටිවිද්ධං නිබ්බානං, තං හි න ජීරති. ඉධ පනස්ස ජීරණධම්මං දස්සෙන්තො එවමාහ. අත්ථුප්පත්තිකො කිරස්ස සුත්තස්ස නික්ඛෙපො. සිවිකසාලාය නිසීදිත්වා කථිතන්ති වදන්ති. තත්ථ භගවා චිත්‍රානි රථයානාදීනි දිස්වා දිට්ඨමෙව උපමං කත්වා, ‘‘ජීරන්ති වෙ රාජරථා’’ති ගාථමාහ.
In den Passagen mit „Arahant“ etc. gilt: „Arahants“ (Würdige) werden sie genannt, weil sie weit entfernt von den Befleckungen (kilesehi ārakā) sind. „Khīṇāsavas“ (die von den Trieben Befreiten) heißen sie, weil ihre vier Triebe versiegt (khīṇā) sind. „Vusitavantas“ (die das heilige Leben vollendet Habenden) bedeutet, dass sie das Leben im heiligen Wandel (brahmacariya) vollendet und abgeschlossen haben. „Katakaraṇīyas“ (die ihre Pflicht Erfüllt-Habenden) bedeutet, dass das, was durch die vier Pfade zu tun war, von ihnen getan wurde. „Ohitabhāras“ (die die Lasten Abgelegt-Habenden) bedeutet, dass diese Lasten von ihnen abgelegt wurden: die Last der Aggregate (khandha), die Last der Befleckungen (kilesa), die Last der karmischen Formationen (abhisaṅkhāra) und die Last der Sinnesfreuden (kāmaguṇa). „Anuppattasadatthas“ (die das eigene Ziel Erreicht-Habenden) bedeutet, dass ihr eigenes Wohl, bekannt als die Frucht der Arahatschaft (arahatta), von ihnen erlangt wurde. „Parikkhīṇabhavasaṃyojanas“ (die die Fesseln des Werdens gänzlich Vernichtet-Habenden) bedeutet, dass die zehnfachen Fesseln des Werdens bei ihnen gänzlich vernichtet sind. „Sammadaññāvimuttas“ (die durch vollkommenes Wissen Befreiten) bedeutet, dass sie durch gründliches Erkennen befreit sind. Dies meint: Sie haben durch die Pfad-Weisheit die Lehre der Vier Edlen Wahrheiten erkannt und sind durch die Frucht-Befreiung befreit. „Bhedanadhammo“ bedeutet von der Natur des Zerfallens. „Nikkhepanadhammo“ bedeutet von der Natur des Abgelegtwerden-Müssens. Denn für den Triebversiegten (khīṇāsava) gibt es auch ein unvergängliches Phänomen (ajīraṇadhamma), nämlich das Nibbāna, das als Meditationsobjekt durchdrungen wurde; dieses altert (vergeht) nämlich nicht. Hier jedoch sprach der Erhabene so, um dessen vergängliche Natur (des Körpers) aufzuzeigen. Die Entstehung dieses Suttas geht, so sagt man, auf einen konkreten Anlass zurück. Die Lehrer sagen, es wurde verkündet, während der Erhabene in der Sänftenhalle (sivikasālā) saß. Dort sah der Erhabene die prächtigen Prunkwagen und Fahrzeuge, nahm genau das Gesehene als Gleichnis und sprach die Strophe: „Es altern ja die prächtigen Königswagen“.

තත්ථ ජීරන්තීති ජරං පාපුණන්ති. රාජරථාති රඤ්ඤො අභිරූහනරථා. සුචිත්තාති සුවණ්ණරජතාදීහි සුට්ඨු චිත්තිතා. අථො සරීරම්පි ජරං උපෙතීති එවරූපෙසු අනුපාදිණ්ණකෙසු සාරදාරුමයෙසු රථෙසු ජීරන්තෙසු ඉමස්මිං අජ්ඣත්තිකෙ උපාදිණ්ණකෙ මංසලොහිතාදිමයෙ සරීරෙ කිං වත්තබ්බං? සරීරම්පි ජරං උපෙතියෙවාති අත්ථො. සන්තො හවෙ සබ්භි පවෙදයන්තීති සන්තො සබ්භීහි සද්ධිං සතං ධම්මො න ජරං උපෙතීති එවං පවෙදයන්ති. ‘‘සතං ධම්මො නාම නිබ්බානං, තං න ජීරති, අජරං අමතන්ති එවං කථෙන්තී’’ති අත්ථො. යස්මා වා නිබ්බානං ආගම්ම සීදනසභාවා කිලෙසා භිජ්ජන්ති, තස්මා තං සබ්භීති වුච්චති. ඉති පුරිමපදස්ස කාරණං දස්සෙන්තො ‘‘සන්තො හවෙ සබ්භි පවෙදයන්තී’’ති ආහ. ඉදං හි වුත්තං හොති – සතං ධම්මො න ජරං උපෙති, තස්මා සන්තො සබ්භි පවෙදයන්ති. අජරං නිබ්බානං සතං ධම්මොති ආචික්ඛන්තීති අත්ථො. සුන්දරාධිවචනං වා එතං සබ්භීති. යං සබ්භිධම්මභූතං නිබ්බානං සන්තො පවෙදයන්ති කථයන්ති, සො සතං ධම්මො න ජරං උපෙතීතිපි අත්ථො. තතියං.
Darin bedeutet „sie verfallen“ (jīranti): sie erreichen das Alter. „Königswagen“ (rājarathā) sind die Prunkwagen, die der König besteigt. „Schön verziert“ (sucittā) bedeutet: mit Gold, Silber usw. kunstvoll verziert. Zu „Und auch der Körper verfällt“ (atho sarīrampi jaraṃ upeti): Wenn selbst solche unbelebten (anupādiṇṇaka), aus Hartholz gefertigten Wagen verfallen, was soll man dann erst über diesen inneren, belebten (upādiṇṇaka), aus Fleisch, Blut usw. bestehenden Körper sagen? Es bedeutet, dass auch der Körper unvermeidlich dem Verfall anheimfällt. „Die Edlen wahrlich verkünden es unter den Edlen“ (santo have sabbhi pavedayanti) bedeutet: Die Edlen (santo) verkünden gemeinsam mit den Guten (sabbhīhi), dass die Lehre der Guten (sataṃ dhammo) nicht verfällt. Dies meint: „Sie lehren so: Die Lehre der Guten ist wahrlich das Nibbāna; es verfällt nicht, ist alterslos und todlos.“ Oder aber: Weil die Befleckungen, die von Natur aus zum Versinken führen, durch das Erreichen des Nibbāna zerstört werden, wird es „sabbhi“ genannt. Um so den Grund für den vorhergehenden Satzteil („die Lehre der Guten altert nicht“) aufzuzeigen, sprach er: „Die Edlen wahrlich verkünden es unter den Edlen“. Dies soll folgendes bedeuten: Die Lehre der Guten verfällt nicht, darum verkünden die Edlen das Nibbāna; sie lehren nämlich: Das alterslose Nibbāna ist die Lehre der Guten. Oder aber dieses „sabbhi“ ist eine Bezeichnung für das Schöne (sundara). Es hat auch diese Bedeutung: Das Nibbāna, das das Schöne selbst ist und welches die Guten verkünden und lehren, diese Lehre der Guten verfällt nicht. Das dritte (Sutta).

4. පියසුත්තවණ්ණනා
4. Die Erklärung des Priya-Suttas

115. චතුත්ථෙ [Pg.128] රහොගතස්සාති රහසි ගතස්ස. පටිසල්ලීනස්සාති නිලීනස්ස එකීභූතස්ස. එවමෙතං, මහාරාජාති ඉධ භගවා ඉමං සුත්තං සබ්බඤ්ඤුභාසිතං කරොන්තො ආහ. අන්තකෙනාධිපන්නස්සාති මරණෙන අජ්ඣොත්ථටස්ස. චතුත්ථං.
115. Im vierten Sutta: Zu „des in die Einsamkeit Gegangenen“ (rahogatassa) bedeutet: des an einen geheimen Ort Gegangenen. Zu „des Zurückgezogenen“ (paṭisallīnassā) bedeutet: des allein Verweilenden. Zu „So ist es, o Großkönig“ (evametaṃ mahārāja): Hier sprach dies der Erhabene, um dieses Sutta als eine Rede des Allwissenden (sabbaññubhāsita) darzustellen. Zu „des vom Endiger Überwältigten“ (antakenādhipannassa) bedeutet: des vom Tod Bezwungenen. Das vierte (Sutta).

5. අත්තරක්ඛිතසුත්තවණ්ණනා
5. Die Erklärung des Attarakkhita-Suttas

116. පඤ්චමෙ හත්ථිකායොති හත්ථිඝටා. සෙසෙසුපි එසෙව නයො. සංවරොති පිදහනං. සාධු සබ්බත්ථ සංවරොති ඉමිනා කම්මපථභෙදං අපත්තස්ස කම්මස්ස සංවරං දස්සෙති. ලජ්ජීති හිරිමා. ලජ්ජීගහණෙන චෙත්ථ ඔත්තප්පම්පි ගහිතමෙව හොති. පඤ්චමං.
116. Im fünften Sutta: Zu „Elefantenheer“ (hatthikāyo) bedeutet: eine Elefantenschar. Auch bei den übrigen Begriffen gilt genau diese Methode. Zu „Zügelung“ (saṃvaro) bedeutet: das Schließen (oder Abwehren). Mit „Heilsam ist die Zügelung überall“ (sādhu sabbattha saṃvaro) zeigt er die Zügelung einer heilsamen Handlung auf, die noch nicht die Stufe eines unheilsamen Handlungspfades erreicht hat. Zu „schamhaft“ (lajjī) bedeutet: wer Gewissensbisse und Scham besitzt (hirimā). Durch die Erwähnung der Scham (lajjī) ist hier auch die Scheu vor Sünde (ottappa) bereits mit eingeschlossen. Das fünfte (Sutta).

6. අප්පකසුත්තවණ්ණනා
6. Die Erklärung des Appaka-Suttas

117. ඡට්ඨෙ උළාරෙ උළාරෙති පණීතෙ ච බහුකෙ ච. මජ්ජන්තීති මානමජ්ජනෙන මජ්ජන්ති. අතිසාරන්ති අතික්කමං. කූටන්ති පාසං. පච්ඡාසන්ති පච්ඡා තෙසං. ඡට්ඨං.
117. Im sechsten Sutta: Zu „vortrefflich, vortrefflich“ (uḷāre uḷāre) bedeutet: sowohl edel als auch reichlich. Zu „sie berauschen sich“ (majjanti) bedeutet: sie berauschen sich durch den Rausch des Dünkels. Zu „Überschreitung“ (atisāraṃ) bedeutet: das Übertreten (Ausschweifen). Zu „Falle“ (kūṭaṃ) bedeutet: eine Schlinge. Zu „spätere Hoffnung/Folge“ (pacchāsaṃ) bedeutet: was später über sie kommt. Das sechste (Sutta).

7. අඩ්ඩකරණසුත්තවණ්ණනා
7. Die Erklärung des Aḍḍakaraṇa-Suttas

118. සත්තමෙ කාමහෙතූති කාමමූලකං. කාමනිදානන්ති කාමපච්චයා. කාමාධිකරණන්ති කාමකාරණා. සබ්බානි හෙතානි අඤ්ඤමඤ්ඤවෙවචනානෙව. භද්‍රමුඛොති සුන්දරමුඛො. එකදිවසං කිර රාජා අඩ්ඩකරණෙ නිසීදි. තත්ථ පඨමතරං ලඤ්ජං ගහෙත්වා නිසින්නා අමච්චා අස්සාමිකෙපි සාමිකෙ කරිංසු. රාජා තං ඤත්වා – ‘‘මය්හං තාව පථවිස්සරස්ස සම්මුඛාපෙතෙ එවං කරොන්ති, පරම්මුඛා කිං නාම න කරිස්සන්ති? පඤ්ඤායිස්සති දානි විටටූභො සෙනාපති සකෙන රජ්ජෙන, කිං මය්හං එවරූපෙහි ලඤ්ජඛාදකෙහි මුසාවාදීහි සද්ධිං එකට්ඨානෙ නිසජ්ජායා’’ති චින්තෙසි. තස්මා එවමාහ. ඛිප්පංව ඔඩ්ඩිතන්ති කුමිනං විය ඔඩ්ඩිතං. යථා මච්ඡා ඔඩ්ඩිතං කුමිනං පවිසන්තා න ජානන්ති, එවං සත්තා කිලෙසකාමෙන වත්ථුකාමං වීතික්කමන්තා න ජානන්තීති අත්ථො. සත්තමං.
118. Im siebten Sutta: Zu „aus Ursache der Sinnesfreuden“ (kāmahetu) bedeutet: auf den Sinnesfreuden beruhend. Zu „aus Quelle der Sinnesfreuden“ (kāmanidāna) bedeutet: durch die Bedingung der Sinnesfreuden. Zu „aus Anlass der Sinnesfreuden“ (kāmādhikaraṇa) bedeutet: aufgrund der Sinnesfreuden. All diese drei Begriffe sind wechselseitig Synonyme. Zu „Glanzgesicht“ (bhadramukho) bedeutet: von schönem Antlitz. Eines Tages, so wird erzählt, saß der König im Gerichtshof. Dort machten die Minister, nachdem sie zuvor Bestechungsgelder angenommen hatten, die Unberechtigten zu Berechtigten (die Nicht-Eigentümer zu Eigentümern). Als der König dies bemerkte, dachte er: „Sogar vor meinen Augen, dem Herrn dieser Erde, handeln diese so; was werden sie wohl hinter meinem Rücken tun? Nun soll der Feldherr Viṭaṭūbha durch seine eigene Verwaltung des Reiches bekannt werden. Was habe ich davon, mit solchen bestechlichen Lügnern an einem Ort zusammenzusitzen?“ Aus diesem Grund sprach er so. Zu „wie ein rasch aufgestelltes“ (khippaṃva oḍḍitaṃ): wie eine aufgestellte Reuse (kumina). So wie Fische, die in eine aufgestellte Reuse schwimmen, die Gefahr nicht erkennen, ebenso erkennen die Wesen, die aus Begierde nach Sinnesobjekten die Grenzen der Sinnesfreuden überschreiten, die Gefahr nicht. Das siebente (Sutta).

8. මල්ලිකාසුත්තවණ්ණනා
8. Die Erklärung des Mallikā-Suttas

119. අට්ඨමෙ [Pg.129] අත්ථි නු ඛො තෙ මල්ලිකෙති කස්මා පුච්ඡති? අයං කිර මල්ලිකා දුග්ගතමාලාකාරස්ස ධීතා, එකදිවසං ආපණතො පූවං ගහෙත්වා ‘‘මාලාරාමං ගන්ත්වාව ඛාදිස්සාමී’’ති ගච්ඡන්තී පටිපථෙ භික්ඛුසඞ්ඝපරිවාරං භගවන්තං භික්ඛාචාරං පවිසන්තං දිස්වා පසන්නචිත්තා තං භගවතො අදාසි. සත්ථා නිසීදනාකාරං දස්සෙසි. ආනන්දත්ථෙරො චීවරං පඤ්ඤාපෙත්වා අදාසි. භගවා තත්ථ නිසීදිත්වා තං පූවං පරිභුඤ්ජිත්වා මුඛං වික්ඛාලෙත්වා සිතං පාත්වාකාසි. ථෙරො ‘‘ඉමිස්සා, භන්තෙ, කො විපාකො භවිස්සතී’’ති පුච්ඡි. ආනන්ද, අජ්ජෙසා තථාගතස්ස පඨමභොජනං අදාසි, අජ්ජෙව කොසලරඤ්ඤො අග්ගමහෙසී භවිස්සතීති. තංදිවසමෙව ච රාජා කාසිගාමෙ භාගිනෙය්‍යෙන යුද්ධෙන පරාජිතො පලායිත්වා නගරං ආගච්ඡන්තො මාලාරාමං පවිසිත්වා බලකායස්ස ආගමනං ආගමෙසි. තස්ස සා වත්තං අකාසි. සො තාය වත්තෙ පසීදිත්වා තං අන්තෙපූරං අතිහාරාපෙත්වා තං අග්ගමහෙසිට්ඨානෙ ඨපෙසි.
119. Warum fragt er im achten Sutta: 'Gibt es für dich, Mallikā...'? Diese Mallikā war nämlich die Tochter eines armen Blumenbinders. Eines Tages nahm sie einen Kuchen vom Markt und dachte beim Gehen: 'Ich werde ihn erst essen, wenn ich zum Blumengarten gegangen bin.' Als sie unterwegs den Erhabenen sah, wie er, umgeben von der Bhikkhu-Gemeinschaft, zum Almosengang eintrat, schenkte sie ihm mit vertrauensvollem Geist diesen Kuchen. Der Meister zeigte die Absicht, sich zu setzen. Der Ehrwürdige Ānanda breitete seine Robe aus und reichte sie ihm. Der Erhabene setzte sich dort hin, aß den Kuchen, spülte den Mund aus und zeigte ein Lächeln. Der Thera fragte: 'Ehrwürdiger Herr, was wird die Frucht für dieses Mädchen sein?' 'Ānanda, heute hat sie dem Tathāgata die erste Speise gegeben; noch heute wird sie die Hauptgemahlin des Königs von Kosala werden.' Und genau an diesem Tag wurde der König im Kasi-Dorf im Kampf von seinem Neffen besiegt, floh und betrat auf dem Weg zur Stadt den Blumengarten, um auf die Ankunft seines Heeres zu warten. Sie erwies ihm die einem König gebührenden Dienste. Er war über ihre Dienste so erfreut, dass er sie in den inneren Palast bringen ließ und sie in den Stand der Hauptgemahlin erhob.

අථෙකදිවසං චින්තෙසි – ‘‘මයා ඉමිස්සා දුග්ගතකුලස්ස ධීතුයා මහන්තං ඉස්සරියං දින්නං, යංනූනාහං ඉමං පුච්ඡෙය්‍යං ‘කො තෙ පියො’ති? සා ‘ත්වං මෙ, මහාරාජ, පියො’ති වත්වා පුන මං පුච්ඡිස්සති. අථස්සාහං ‘මය්හම්පි ත්වංයෙව පියා’ති වක්ඛාමී’’ති. ඉති සො අඤ්ඤමඤ්ඤං විස්සාසජනනත්ථං සම්මොදනීයං කථං කථෙන්තො පුච්ඡති. සා පන දෙවී පණ්ඩිතා බුද්ධුපට්ඨායිකා ධම්මුපට්ඨායිකා සඞ්ඝුපට්ඨායිකා මහාපඤ්ඤා, තස්මා එවං චින්තෙසි – ‘‘නායං පඤ්හො රඤ්ඤො මුඛං ඔලොකෙත්වා කථෙතබ්බො’’ති. සා සරසෙනෙව කථෙත්වා රාජානං පුච්ඡි. රාජා තාය සරසෙන කථිතත්තා නිවත්තිතුං අලභන්තො සයම්පි සරසෙනෙව කථෙත්වා ‘‘සකාරණං ඉදං, තථාගතස්ස නං ආරොචෙස්සාමී’’ති ගන්ත්වා භගවතො ආරොචෙසි. නෙවජ්ඣගාති නාධිගච්ඡති. එවං පියො පුථු අත්තා පරෙසන්ති යථා එකස්ස අත්තා පියො, එවං පරෙසං පුථුසත්තානම්පි අත්තා පියොති අත්ථො. අට්ඨමං.
Da dachte der König eines Tages: 'Ich habe dieser Tochter einer armen Familie große Macht verliehen. Wie wäre es, wenn ich sie fragen würde: "Wer ist dir lieb?" Sie wird sagen: "Du, o Großkönig, bist mir lieb", und mich dann wiederum fragen. Daraufhin werde ich ihr antworten: "Auch mir bist nur du lieb".' So fragte er sie, während sie eine angenehme Unterhaltung führten, um gegenseitiges Vertrauen aufzubauen. Die Königin jedoch war weise, eine Dienerin des Buddha, des Dhamma und des Sangha und von großer Weisheit. Daher dachte sie: 'Diese Frage sollte man nicht beantworten, indem man nur auf das Gesicht des Königs schaut.' Sie antwortete gemäß ihrer eigenen wahren Überzeugung und fragte den König. Der König, da sie gemäß ihrer wahren Überzeugung gesprochen hatte, konnte sich dem nicht entziehen und sprach ebenfalls gemäß seiner wahren Überzeugung. Er dachte: 'Dies hat einen tieferen Grund, ich werde dies dem Tathāgata berichten.' Er ging hin und berichtete es dem Erhabenen. 'Nevajjhagā' bedeutet 'er fand nicht'. 'Evaṃ piyo puthu attā paresaṃ' bedeutet: Wie das eigene Selbst für einen selbst lieb ist, so ist auch für die vielen anderen Wesen ihr eigenes Selbst lieb. Dies ist der Sinn. Das achte Sutta.

9. යඤ්ඤසුත්තවණ්ණනා
9. Erklärung des Yañña-Suttas (Opfer-Suttas)

120. නවමෙ [Pg.130] ථූණූපනීතානීති ථූණං උපනීතානි, ථූණාය බද්ධානි හොන්ති. පරිකම්මානි කරොන්තීති එත්තාවතා තෙහි භික්ඛූහි රඤ්ඤො ආරද්ධයඤ්ඤො තථාගතස්ස ආරොචිතො. කස්මා පන රඤ්ඤා අයං යඤ්ඤො ආරද්ධො? දුස්සුපිනපටිඝාතාය. එකදිවසං කිර රාජා සබ්බාලඞ්කාරප්පටිමණ්ඩිතො හත්ථික්ඛන්ධවරගතො නගරං අනුසඤ්චරන්තො වාතපානං විවරිත්වා ඔලොකයමානං එකං ඉත්ථිං දිස්වා තස්සා පටිබද්ධචිත්තො තතොව පටිනිවත්තිත්වා අන්තෙපුරං පවිසිත්වා එකස්ස පුරිසස්ස තමත්ථං ආරොචෙත්වා ‘‘ගච්ඡ තස්සා සස්සාමිකභාවං වා අස්සාමිකභාවං වා ජානාහී’’ති පෙසෙසි. සො ගන්ත්වා පුච්ඡි. සා ‘‘එසො මෙ සාමිකො ආපණෙ නිසින්නො’’ති දස්සෙසි. රාජපුරිසො රඤ්ඤො තමත්ථං ආචික්ඛි. රාජා තං පුරිසං පක්කොසාපෙත්වා ‘‘මං උපට්ඨහා’’ති ආහ. ‘‘නාහං, දෙව, උපට්ඨහිතුං ජානාමී’’ති ච වුත්තෙ ‘‘උපට්ඨානං නාම න ආචරියස්ස සන්තිකෙ උග්ගහෙතබ්බ’’න්ති බලක්කාරෙන ආවුධඵලකං ගාහාපෙත්වා උපට්ඨාකං අකාසි. උපට්ඨහිත්වා ගෙහං ගතමත්තමෙව ච නං පුන පක්කොසාපෙත්වා ‘‘උපට්ඨාකෙන නාම රඤ්ඤො වචනං කත්තබ්බං, ගච්ඡ ඉතො යොජනමත්තෙ අම්හාකං සීසධොවනපොක්ඛරණී අත්ථි, තතො අරුණමත්තිකඤ්ච ලොහිතුප්පලමාලඤ්ච ගණ්හිත්වා එහි. සචෙ අජ්ජෙව නාගච්ඡසි, රාජදණ්ඩං කරිස්සාමී’’ති වත්වා පෙසෙසි. සො රාජභයෙන නික්ඛමිත්වා ගතො.
120. Im neunten Sutta bedeutet 'thūṇūpanītāni': zum Opferpfahl gebracht, am Opferpfahl angebunden. 'Sie führen die Vorbereitungen durch' (parikammāni karonti): Damit wurde dem Erhabenen von jenen Bhikkhus das vom König vorbereitete Opfer gemeldet. Warum aber wurde dieses Opfer vom König begonnen? Zur Abwendung eines bösen Traums. Es heißt nämlich, dass der König eines Tages, reich geschmückt und auf einem edlen Elefanten reitend, durch die Stadt zog. Da sah er eine Frau, die ein Fenster geöffnet hatte und herausschaute. Sein Geist entflammte in Leidenschaft für sie. Er kehrte sofort um, betrat den inneren Palast und teilte die Angelegenheit einem Mann mit, den er aussandte mit den Worten: 'Geh und finde heraus, ob sie verheiratet oder unverheiratet ist.' Dieser ging hin und fragte. Sie wies auf einen Mann: 'Das ist mein Ehemann, der dort im Laden sitzt.' Der königliche Diener berichtete dies dem König. Der König ließ diesen Mann rufen und sagte: 'Diene mir!' Als jener antwortete: 'O Herr, ich weiß nicht, wie man dient', sagte der König: 'Man muss das Dienen nicht bei einem Lehrer lernen', zwang ihn, Schild und Waffe zu ergreifen, und machte ihn zu seinem Diener. Kaum war er nach seinem Dienst nach Hause zurückgekehrt, ließ der König ihn erneut rufen und sagte: 'Ein Diener muss den Befehlen des Königs gehorchen. Geh, eine Yojana von hier entfernt befindet sich unser Teich für die königliche Kopfwäsche. Bring von dort rote Tonerde und einen Kranz aus roten Lotosblüten. Wenn du nicht noch heute zurückkehrst, werde ich dich königlich bestrafen.' So sandte er ihn aus. Aus Angst vor dem König machte sich der Mann auf den Weg.

රාජාපි තස්මිං ගතෙ දොවාරිකං පක්කොසාපෙත්වා, ‘‘අජ්ජ සායන්හෙයෙව ද්වාරං පිදහිත්වා ‘අහං රාජදූතො’ති වා ‘උපරාජදූතො’ති වා භණන්තානම්පි මා විවරී’’ති ආහ. සො පුරිසො මත්තිකඤ්ච උප්පලානි ච ගහෙත්වා ද්වාරෙ පිහිතමත්තෙ ආගන්ත්වා බහුං වදන්තොපි ද්වාරං අලභිත්වා පරිස්සයභයෙන ජෙතවනං ගතො. රාජාපි රාගපරිළාහෙන අභිභූතො කාලෙ නිසීදති, කාලෙ තිට්ඨති, කාලෙ නිපජ්ජති, සන්නිට්ඨානං අලභන්තො යත්ථ කත්ථචි නිසින්නකොව මක්කටනිද්දාය නිද්දායති.
Als jener weggegangen war, ließ der König den Torwächter rufen und sagte: 'Schließe heute schon am Abend das Tor, und öffne es für niemanden, selbst wenn sie sagen: "Ich bin der Gesandte des Königs" oder "Ich bin der Gesandte des Vizekönigs".' Jener Mann holte die Tonerde und die Lotosblüten, kam zurück, als das Tor gerade geschlossen worden war, und obwohl er viel flehte, erhielt er keinen Einlass. Aus Angst vor Gefahren in der Nacht ging er zum Jetavana-Kloster. Der König aber, gepeinigt von der Glut der Leidenschaft, saß bald, stand bald, lag bald. Da er keine feste Entscheidung fassen konnte, schlief er, wo immer er saß, nur einen unruhigen Schlaf wie ein Affe.

පුබ්බෙ [Pg.131] ච තස්මිංයෙව නගරෙ චත්තාරො සෙට්ඨිපුත්තා පරදාරිකකම්මං කත්වා නන්දොපනන්දාය නාම ලොහකුම්භියා නිබ්බත්තිංසු. තෙ ඵෙණුද්දෙහකං පච්චමානා තිංසවස්සසහස්සානි හෙට්ඨා ගච්ඡන්තා කුම්භියා තලං පාපුණන්ති, තිංසවස්සසහස්සානි උපරි ගච්ඡන්තා මත්ථකං පාපුණන්ති. තෙ තං දිවසං ආලොකං ඔලොකෙත්වා අත්තනො දුක්කටභයෙන එකෙකං ගාථං වත්තුකාමා වත්තුං අසක්කොන්තා එකෙකං අක්ඛරමෙව ආහංසු. එකො ස-කාරං, එකො සො-කාරං, එකො න-කාරං, එකො දු-කාරං ආහ. රාජා තෙසං නෙරයිකසත්තානං සද්දං සුතකාලතො පට්ඨාය සුඛං අවින්දමානොව තංරත්තාවසෙසං වීතිනාමෙසි.
In der Vergangenheit waren in ebendieser Stadt vier Söhne von reichen Kaufleuten wegen des Ehebruchs in dem eisernen Kessel namens Nandopanandā wiedergeboren worden. Während sie im kochenden Schaum gekocht wurden, sanken sie dreißigtausend Jahre lang hinab, bis sie den Boden des Kessels erreichten, und stiegen dreißigtausend Jahre lang empor, bis sie den Rand erreichten. An jenem Tag erblickten sie das Licht, und aus Angst vor ihren eigenen bösen Taten wollten sie jeweils eine Strophe sprechen. Da sie dies jedoch nicht vermochten, stießen sie jeweils nur eine einzige Silbe aus. Der eine sagte die Silbe 'Sa', der andere die Silbe 'So', der dritte die Silbe 'Na', der vierte die Silbe 'Du'. Seitdem der König die Schreie dieser Höllenwesen gehört hatte, fand er keine Ruhe mehr und verbrachte so den Rest der Nacht.

අරුණෙ උට්ඨිතෙ පුරොහිතො ආගන්ත්වා තං සුඛසෙය්‍යං පුච්ඡි. සො ‘‘කුතො මෙ, ආචරිය, සුඛ’’න්ති? වත්වා, ‘‘සුපිනෙ එවරූපෙ සද්දෙ අස්සොසි’’න්ති ආචික්ඛි. බ්‍රාහ්මණො – ‘‘ඉමස්ස රඤ්ඤො ඉමිනා සුපිනෙන වුඩ්ඪි වා හානි වා නත්ථි, අපිච ඛො පන යං ඉමස්ස ගෙහෙ අත්ථි, තං සමණස්ස ගොතමස්ස හොති, ගොතමසාවකානං හොති, බ්‍රාහ්මණා කිඤ්චි න ලභන්ති, බ්‍රාහ්මණානං භික්ඛං උප්පාදෙස්සාමී’’ති, ‘‘භාරියො අයං, මහාරාජ, සුපිනො තීසු ජානීසු එකා පඤ්ඤායති, රජ්ජන්තරායො වා භවිස්සති ජීවිතන්තරායො වා, දෙවො වා න වස්සිස්සතී’’ති ආහ. කථං සොත්ථි භවෙය්‍ය ආචරියාති? ‘‘මන්තෙත්වා ඤාතුං සක්කා, මහාරාජාති. ගච්ඡථ ආචරියෙහි සද්ධිං මන්තෙත්වා අම්හාකං සොත්ථිං කරොථා’’ති.
Als das Morgenrot aufstieg, kam der Hofpriester und fragte nach seinem Wohlbefinden im Schlaf. Er sagte: 'Woher soll mir Wohlbefinden kommen, Lehrer?', und berichtete ihm: 'Ich habe im Traum solche Töne gehört.' Der Brahmane dachte: 'Für diesen König gibt es durch diesen Traum weder Gewinn noch Verlust. Aber was immer in seinem Haus ist, geht an den Asketen Gotama und an Gotamas Jünger; die Brahmanen erhalten nichts. Ich werde den Brahmanen ein Almosen verschaffen.' Daher sagte er: 'O Großkönig, dies ist ein schwerwiegender Traum. Eine von drei Arten von Verlusten deutet sich an: Entweder droht Gefahr für das Reich, oder Gefahr für dein Leben, oder der Regengott wird keinen Regen senden.' 'Wie kann es Abhilfe geben, Lehrer?' – 'Das kann man durch Beratung erfahren, o Großkönig.' – 'Geht, beratet euch mit den Lehrern und bewirkt unser Heil.'

සො සිවිකසාලායං බ්‍රාහ්මණෙ සන්නිපාතෙත්වා තමත්ථං ආරොචෙත්වා, ‘‘විසුං විසුං ගන්ත්වා එවං වදථා’’ති තයො වග්ගෙ අකාසි. බ්‍රාහ්මණා පවිසිත්වා රාජානං සුඛසෙය්‍යං පුච්ඡිංසු. රාජා පුරොහිතස්ස කථිතනියාමෙනෙව කථෙත්වා ‘‘කථං සොත්ථි භවෙය්‍යා’’ති පුච්ඡි. මහාබ්‍රාහ්මණා – ‘‘සබ්බපඤ්චසතං යඤ්ඤං යජිත්වා එතස්ස කම්මස්ස සොත්ථි භවෙය්‍ය, එවං, මහාරාජ, ආචරියා කථෙන්තී’’ති ආහංසු. රාජා තෙසං සුත්වා අනභිනන්දිත්වා අප්පටික්කොසිත්වා තුණ්හී අහොසි. අථ දුතියවග්ගබ්‍රාහ්මණාපි ආගන්ත්වා තත්ථෙව කථෙසුං. තථා තතියවග්ගබ්‍රාහ්මණාපි. අථ රාජා ‘‘යඤ්ඤං කරොන්තූ’’ති ආණාපෙසි. තතො පට්ඨාය බ්‍රාහ්මණා උසභාදයො පාණෙ ආහරාපෙසුං. නගරෙ මහාසද්දො උදපාදි[Pg.132]. තං පවත්තිං ඤත්වා මල්ලිකා රාජානං තථාගතස්ස සන්තිකං පෙසෙසි. සො ගන්ත්වා භගවන්තං වන්දිත්වා එකමන්තං නිසීදි. අථ නං භගවා – ‘‘හන්ද කුතො නු ත්වං, මහාරාජ, ආගච්ඡසි දිවාදිවස්සා’’ති ආහ. රාජා – ‘‘අජ්ජ මෙ, භන්තෙ, සුපිනකෙ චත්තාරො සද්දා සුතා, සොහං බ්‍රාහ්මණෙ පුච්ඡිං. බ්‍රාහ්මණා ‘භාරියො, මහාරාජ, සුපිනො, සබ්බපඤ්චසතං යඤ්ඤං යජිත්වා පටිකම්මං කරොමාති ආරද්ධා’’’ති ආහ. කින්ති තෙ, මහාරාජ, සද්දා සුතාති. සො යථාසුතං ආරොචෙසි. අථ නං භගවා ආහ – පුබ්බෙ, මහාරාජ, ඉමස්මිංයෙව නගරෙ චත්තාරො සෙට්ඨිපුත්තා පරදාරිකා හුත්වා නන්දොපනන්දාය ලොහකුම්භියා නිබ්බත්තා සට්ඨිවස්සසහස්සමත්ථකෙ උග්ගච්ඡිංසු.
Er versammelte die Brahmanen in der Sänftenhalle, teilte ihnen diese Angelegenheit mit und teilte sie in drei Gruppen ein, indem er sprach: „Geht getrennt voneinander und sprecht so!“ Die Brahmanen traten ein und erkundigten sich beim König nach seinem wohlbehüteten Schlaf. Der König erzählte es genau so, wie es ihm der Haushofmeister aufgetragen hatte, und fragte: „Wie kann Wohlergehen erreicht werden?“ Die großen Brahmanen sagten: „Wenn man ein Opfer darbringt, das aus jeweils fünfhundert aller Gattungen besteht, wird dieses Werk Wohlergehen bringen; so, o Großkönig, lehren es die Lehrer.“ Als der König dies hörte, stimmte er weder zu, noch wies er es zurück, sondern verhielt sich still. Da kamen auch die Brahmanen der zweiten Gruppe und sprachen auf ebendiese Weise. Ebenso die Brahmanen der dritten Gruppe. Daraufhin befahl der König: „Sie sollen das Opfer durchführen!“ Von da an ließen die Brahmanen Stiere und andere Lebewesen herbeibringen. In der Stadt entstand ein lautes Wehklagen. Als Königin Mallikā von diesem Vorfall erfuhr, sandte sie den König in die Gegenwart des Erhabenen. Er ging hin, erwies dem Erhabenen Ehrfurcht und setzte sich zur Seite nieder. Da sprach der Erhabene zu ihm: „Nun, von woher kommst du, o Großkönig, mitten am Tage?“ Der König sprach: „Heute, o Herr, habe ich im Traum vier Töne gehört. Daher habe ich die Brahmanen befragt. Die Brahmanen sagten: ‚Der Traum ist schwerwiegend, o Großkönig. Lasst uns ein Gegenmittel bewirken, indem wir ein Opfer von jeweils fünfhundert aller Gattungen darbringen‘, und so haben sie damit begonnen.“ „Wie aber, o Großkönig, klangen diese Töne, die du gehört hast?“ Er berichtete es genau so, wie er es gehört hatte. Da sprach der Erhabene zu ihm: „In der Vergangenheit, o Großkönig, wurden in eben dieser Stadt vier Söhne von Kaufleuten zu Ehebrechern. Sie wurden in der eisernen Kesselhölle namens Nandopanandā wiedergeboren und stiegen nach sechzigtausend Jahren an die Oberfläche empor.“

තත්ථ එකො –
Dort wollte einer von ihnen –

‘‘සට්ඨිවස්සසහස්සානි, පරිපුණ්ණානි සබ්බසො;
නිරයෙ පච්චමානානං, කදා අන්තො භවිස්සතී’’ති.(පෙ. ව. 802;
ජා. 1.4.54) –
„Sechzigtausend Jahre sind in jeder Hinsicht vollendet, während wir in der Hölle gepeinigt werden. Wann wird ein Ende sein?“ –

ඉමං ගාථං වත්ථුකාමො අහොසි. දුතියො –
diesen Vers sprechen. Der zweite wollte –

‘‘සොහං නූන ඉතො ගන්ත්වා, යොනිං ලද්ධාන මානුසිං;
වදඤ්ඤූ සීලසම්පන්නො, කාහාමි කුසලං බහු’’න්ති. (පෙ. ව. 805;
ජා. 1.4.56) –
„Wenn ich nun von hier fortginge und eine menschliche Geburtsstätte erlangte, würde ich, freigebig und tugendhaft, viel Heilsames tun.“ –

ඉමං ගාථං වත්ථුකාමො අහොසි. තතියො –
diesen Vers sprechen. Der dritte wollte –

‘‘නත්ථි අන්තො කුතො අන්තො, න අන්තො පටිදිස්සති;
තදා හි පකතං පාපං, මම තුය්හඤ්ච මාරිසා’’ති. (පෙ. ව. 803;
ජා. 1.4.55) –
„Es gibt kein Ende; woher sollte ein Ende sein? Kein Ende ist in Sicht. Denn damals wurde von mir und dir, mein Bester, Böses getan.“ –

ඉමං ගාථං වත්ථුකාමො අහොසි. චතුත්ථො –
diesen Vers sprechen. Der vierte wollte –

‘‘දුජ්ජීවිතමජීවිම්හා, යෙ සන්තෙ න දදම්හසෙ;
විජ්ජමානෙසු භොගෙසු, දීපං නාකම්හ අත්තනො’’ති. (පෙ. ව. 804;
ජා. 1.4.53) –
„Ein schlechtes Leben haben wir gelebt, die wir den Edlen nichts gaben. Obwohl Reichtümer vorhanden waren, haben wir uns selbst keine Insel geschaffen.“ –

ඉමං. තෙ ඉමා ගාථා වත්තුං අසක්කොන්තා එකෙකං අක්ඛරං වත්වා තත්ථෙව නිමුග්ගා. ඉති, මහාරාජ, තෙ නෙරයිකසත්තා යථාකම්මෙන විරවිංසු. තස්ස සද්දස්ස සුතපච්චයා තුය්හං හානි වා වුඩ්ඪි වා නත්ථි. එත්තකානං පන පසූනං ඝාතනකම්මං නාම භාරියන්ති නිරයභයෙන තජ්ජෙත්වා ධම්මකථං [Pg.133] කථෙසි. රාජා දසබලෙ පසීදිත්වා, ‘‘මුඤ්චාමි, නෙසං ජීවිතං දදාමි, හරිතානි චෙව තිණානි ඛාදන්තු, සීතලානි ච පානීයානි පිවන්තු, සීතො ච නෙසං වාතො උපවායතූ’’ති වත්වා, ‘‘ගච්ඡථ හාරෙථා’’ති මනුස්සෙ ආණාපෙසි. තෙ ගන්ත්වා බ්‍රාහ්මණෙ පලාපෙත්වා තං පාණසඞ්ඝං බන්ධනතො මොචෙත්වා නගරෙ ධම්මභෙරිං චරාපෙසුං.
diesen Vers sprechen. Da sie nicht in der Lage waren, diese Verse ganz auszusprechen, äußerten sie nur jeweils eine einzige Silbe und sanken ebendort wieder hinab. „So, o Großkönig, schrien jene Höllenwesen gemäß ihrem Karma auf. Aufgrund des Hörens dieses Tones gibt es für dich weder Schaden noch Nutzen. Das Abschlachten so vieler Tiere jedoch ist wahrlich eine schwere Tat.“ Indem der Erhabene ihn so mit der Furcht vor der Hölle einschüchterte, hielt er eine Lehrrede. Der König, voll Vertrauen in den Zehnmächtigen, sprach: „Ich lasse sie frei! Ich schenke ihnen das Leben! Mögen sie grünes Gras fressen, kühles Wasser trinken und möge ein kühler Wind sie umwehen!“, und befahl den Menschen: „Geht und bringt sie fort!“ Diese gingen hin, vertrieben die Brahmanen, befreiten jene Schar von Lebewesen aus ihren Fesseln und ließen in der Stadt die Trommel des Dhamma schlagen.

අථ රාජා දසබලස්ස සන්තිකෙ නිසින්නො ආහ – ‘‘භන්තෙ, එකරත්ති නාම තියාමා හොති, මය්හං පන අජ්ජ ද්වෙ රත්තියො එකතො ඝටිතා විය අහෙසු’’න්ති. සොපි පුරිසො තත්ථෙව නිසින්නො ආහ – ‘‘භන්තෙ, යොජනං නාම චතුගාවුතං හොති, මය්හං පන අජ්ජ ද්වෙ යොජනානි එකතො කතානි විය අහෙසු’’න්ති. අථ භගවා – ‘‘ජාගරස්ස තාව රත්තියා දීඝභාවො පාකටො, සන්තස්ස යොජනස්ස දීඝභාවො පාකටො, වට්ටපතිතස්ස පන බාලපුථුජ්ජනස්ස අනමතග්ගසංසාරවට්ටං එකන්තදීඝමෙවා’’ති රාජානඤ්ච තඤ්ච පුරිසං නෙරයිකසත්තෙ ච ආරබ්භ ධම්මපදෙ ඉමං ගාථං අභාසි –
Daraufhin sagte der König, der in der Nähe des Zehnmächtigen saß: „Herr, eine einzige Nacht hat drei Wachen, doch mir war es heute so, als seien zwei Nächte zusammengefügt.“ Auch jener Mann, der in eben jener Versammlung saß, sagte: „Herr, eine Meile (Yojana) misst vier Gāvutas, doch mir war es heute so, als seien zwei Meilen zusammengetan.“ Da sprach der Erhabene: „Dem Wachenden ist die Länge der Nacht wohlbekannt, dem Erschöpften ist die Länge der Meile wohlbekannt; für den im Daseinskreislauf gefangenen törichten Weltling (bālaputhujjana) aber ist der anfangslose Daseinskreislauf (anamataggasaṃsāravaṭṭa) wahrlich unendlich lang.“ Mit Bezug auf den König, jenen Mann und die Höllenwesen sprach er im Dhammapada diesen Vers:

‘‘දීඝා ජාගරතො රත්ති, දීඝං සන්තස්ස යොජනං;
දීඝො බාලානං සංසාරො, සද්ධම්මං අවිජානත’’න්ති. (ධ. ප. 60);
„Lang ist die Nacht für den Wachenden, lang ist die Meile für den Erschöpften; lang ist der Daseinskreislauf für die Toren, die das wahre Dhamma nicht kennen.“

ගාථාපරියොසානෙ සො ඉත්ථිසාමිකො පුරිසො සොතාපත්තිඵලෙ පතිට්ඨහි. එතමත්ථං විදිත්වාති එතං කාරණං ජානිත්වා.
Am Ende des Verses gründete jener Ehemann in der Frucht des Stromeintritts (sotāpattiphala). ‚Etamatthaṃ viditvā‘ bedeutet: Diesen Grund erkennend.

අස්සමෙධන්තිආදීසු – පොරාණරාජකාලෙ කිර සස්සමෙධං පුරිසමෙධං සම්මාපාසං වාචාපෙය්‍යන්ති චත්තාරි සඞ්ගහවත්ථූනි අහෙසුං, යෙහි රාජානො ලොකං සඞ්ගණ්හිංසු. තත්ථ නිප්ඵන්නසස්සතො දසමභාගග්ගහණං සස්සමෙධං නාම, සස්සසම්පාදනෙ මෙධාවිතාති අත්ථො. මහායොධානං ඡමාසිකං භත්ත-වෙතනානුප්පදානං පුරිසමෙධං නාම, පුරිසසඞ්ගණ්හනෙ මෙධාවිතාති අත්ථො. දලිද්දමනුස්සානං හත්ථතො ලෙඛං ගහෙත්වා තීණි වස්සානි විනාව වඩ්ඪියා සහස්සද්විසහස්සමත්තධනානුප්පදානං සම්මාපාසං නාම. තඤ්හි සම්මා මනුස්සෙ පාසෙති, හදයෙ බන්ධිත්වා විය ඨපෙති, තස්මා සම්මාපාසන්ති වුච්චති. ‘‘තාත මාතුලා’’තිආදිනා නයෙන සණ්හවාචාභණනං වාචාපෙය්‍යං නාම, පියවාචාති අත්ථො. එවං චතූහි සඞ්ගහවත්ථූහි සඞ්ගහිතං රට්ඨං ඉද්ධඤ්චෙව [Pg.134] හොති ඵීතඤ්ච පහූතඅන්නපානං ඛෙමං නිරබ්බුදං. මනුස්සා මුදා මොදමානා උරෙ පුත්තෙ නච්චෙන්තා අපාරුතඝරද්වාරා විහරන්ති. ඉදං ඝරද්වාරෙසු අග්ගළානං අභාවතො නිරග්ගළන්ති වුච්චති. අයං පොරාණිකා පවෙණී.
Zu ‚Assamedha‘ und so weiter: In den Zeiten der alten Könige gab es wahrlich vier Grundlagen des Gemeinwohls (saṅgahavatthu): das Getreideopfer (sassamedha), das Menschenopfer (purisamedha), die rechte Fessel (sammāpāsa) und die liebenswürdige Rede (vācāpeyya), mit denen die Könige die Gunst der Welt gewannen. Darunter bezeichnet ‚Sassamedha‘ das Erheben des zehnten Teils von der eingebrachten Ernte; dies bedeutet Klugheit bei der Getreideerzeugung. ‚Purisamedha‘ bezeichnet die Gewährung von Verpflegung und Lohn für sechs Monate an die großen Krieger; dies bedeutet Klugheit bei der Gunstgewinnung unter den Männern. ‚Sammāpāsa‘ bezeichnet das Auszahlen einer Geldsumme von etwa eintausend oder zweitausend Münzen an arme Menschen für drei Jahre, ohne dafür Zinsen zu verlangen, nachdem man von ihnen eine schriftliche Erklärung entgegengenommen hat. Denn dies bindet die Menschen auf rechte Weise an sich, gleichsam als würde man sie im Herzen fesseln; darum wird es ‚sammāpāsa‘ genannt. Das Sprechen sanfter Worte wie ‚Vater‘ oder ‚Onkel‘ auf diese Weise wird ‚Vācāpeyya‘ genannt; dies bedeutet liebevolle Rede. Ein Land, das durch diese vier Grundlagen des Gemeinwohls unterstützt wird, ist reich, blühend, mit reichlich Speise und Trank gesegnet, friedvoll und frei von Bedrohungen. Die Menschen leben voller Freude und Fröhlichkeit, lassen ihre Kinder auf ihrer Brust tanzen und wohnen bei unverschlossenen Haustüren. Dies wird wegen des Fehlens von Riegeln an den Haustüren ‚riegellos‘ (niraggaḷa) genannt. Dies ist die uralte Tradition.

අපරභාගෙ පන ඔක්කාකරාජකාලෙ බ්‍රාහ්මණා ඉමානි චත්තාරි සඞ්ගහවත්ථූනි ඉමඤ්ච රට්ඨසම්පත්තිං පරිවත්තෙත්වා උද්ධංමූලකං කත්වා අස්සමෙධං පුරිසමෙධන්ති ආදිකෙ පඤ්ච යඤ්ඤෙ නාම අකංසු. තෙසු අස්සමෙත්ථ මෙධන්ති වධන්තීති අස්සමෙධො. ද්වීහි පරියඤ්ඤෙහි යජිතබ්බස්ස එකවීසතියූපස්ස එකස්මිං මජ්ඣිමදිවසෙයෙව සත්තනවුතිපඤ්චපසුසතඝාතභිංසනස්ස ඨපෙත්වා භූමිඤ්ච පුරිසෙ ච අවසෙසසබ්බවිභවදක්ඛිණස්ස යඤ්ඤස්සෙතං අධිවචනං. පුරිසමෙත්ථ මෙධන්තීති පුරිසමෙධො. චතූහි පරියඤ්ඤෙහි යජිතබ්බස්ස සද්ධිං භූමියා අස්සමෙධෙ වුත්තවිභවදක්ඛිණස්ස යඤ්ඤස්සෙතං අධිවචනං. සම්මමෙත්ථ පාසෙන්තීති සම්මාපාසො. දිවසෙ දිවසෙ සම්මං ඛිපිත්වා තස්ස පතිතොකාසෙ වෙදිං කත්වා සංහාරිමෙහි යූපාදීහි සරස්සතිනදියා නිමුග්ගොකාසතො පභුති පටිලොමං ගච්ඡන්තෙන යජිතබ්බස්ස සත්‍රයාගස්සෙතං අධිවචනං. වාජමෙත්ථ පිවන්තීති වාජපෙය්‍යො. එකෙන පරියඤ්ඤෙන සත්තරසහි පසූහි යජිතබ්බස්ස බෙලුවයූපස්ස සත්තරසකදක්ඛිණස්ස යඤ්ඤස්සෙතං අධිවචනං. නත්ථි එත්ථ අග්ගළාති නිරග්ගළො. නවහි පරියඤ්ඤෙහි යජිතබ්බස්ස සද්ධිං භූමියා ච පුරිසෙහි ච අස්සමෙධෙ වුත්තවිභවදක්ඛිණස්ස සබ්බමෙධපරියායනාමස්ස අස්සමෙධවිකප්පස්සෙවෙතං අධිවචනං. මහාරම්භාති මහාකිච්චා මහාකරණීයා. සම්මග්ගතාති සම්මා පටිපන්නා බුද්ධාදයො. නිරාරම්භාති අප්පත්ථා අප්පකිච්චා. යජන්ති අනුකුලන්ති අනුකුලෙසු යජන්ති, යං නිච්චභත්තාදි පුබ්බපුරිසෙහි පට්ඨපිතං, තං අපරාපරං අනුපච්ඡින්නත්තා මනුස්සා දදන්තීති අත්ථො. නවමං.
In späterer Zeit aber, zur Zeit des Königs Okkāka, verdrehten die Brahmanen diese vier Grundlagen des Zusammenhalts (saṅgahavatthu) und diesen Wohlstand des Reiches, hoben sie völlig auf und führten die fünf Opferungen ein, beginnend mit dem Pferdeopfer (assamedha) und dem Menschenopfer (purisamedha). Darunter bezeichnet "Pferdeopfer" (assamedha) dasjenige Opfer, bei dem man ein Pferd (assa) tötet (medhanti, vadhanti). Dies ist die Bezeichnung für ein Opfer, das mit zwei begleitenden Opferungen dargebracht werden soll, einundzwanzig Opferpfosten besitzt, an dessen einzigem mittleren Tag eine schreckliche Tötung von fünfhundertsiebenundneunzig Tieren stattfindet, und bei dem – mit Ausnahme des Bodens und der Menschen – der gesamte übrige Besitz als Opfergabe dargebracht wird. "Menschenopfer" (purisamedha) bedeutet, dass man hierbei einen Menschen (purisa) tötet (medhanti). Dies ist die Bezeichnung für ein Opfer, das mit vier begleitenden Opferungen dargebracht werden soll, zusammen mit dem Boden, wobei die Gaben des gesamten Besitzes wie beim Pferdeopfer beschrieben sind. "Sammāpāsa" bedeutet, dass man hierbei den Jochkeil (samma) wirft (pāsentīti, khipanti). Dies ist die Bezeichnung für das Soma-Opfer (satrayāga), das dargebracht werden soll, indem man Tag für Tag den Jochkeil wirft, an dessen Fallstelle einen Altar errichtet, und mit transportablen Opferpfosten usw. von der Stelle, an der der Fluss Sarasvatī im Boden versiegt, flussaufwärts zieht. "Vājapeyya" bedeutet, dass man hierbei den Krafttrunk (vāja) trinkt (pivanti). Dies ist die Bezeichnung für ein Opfer, das mit einer einzigen begleitenden Opferung und siebzehn Tieren dargebracht werden soll, einen Opferpfosten aus Beluva-Holz besitzt und bei dem siebzehnfache Opfergaben dargebracht werden. "Niraggaḷa" (ohne Riegel) bedeutet, dass es hierbei keinen Riegel (aggaḷa) vor den Schatzkammern gibt. Dies ist die Bezeichnung für eine Variante des Pferdeopfers, die auch unter dem Namen "Sabbamedha" (All-Opfer) bekannt ist, welches mit neun begleitenden Opferungen zusammen mit dem Boden und den Menschen dargebracht werden soll, wobei der gesamte Besitz wie beim Pferdeopfer beschrieben als Opfergabe dargeboten wird und es nur um das Töten und Abschlachten der Tiere geht. "Mit großem Aufwand" (mahārambhā) bedeutet: mit großen Aufgaben, mit großen Verrichtungen (die mit dem Töten vieler Wesen verbunden sind). "Die Rechtgewandelten" (sammaggatā) sind die rechtmäßig Praktizierenden, wie die Buddhas und andere Edle. "Ohne großen Aufwand" (nirārambhā) bedeutet: mit geringen Angelegenheiten, mit geringen Verrichtungen (da keine Tiere getötet werden). "Sie opfern gemäß der Familientradition" (yajanti anukulaṃ) bedeutet, dass sie in jenen Familien opfern, die den Bräuchen der Vorfahren folgen; was immer an ständigen Speisespenden usw. von den Vorfahren eingeführt wurde, das geben die Menschen fortlaufend, ohne es abreißen zu lassen. Dies ist die Bedeutung. Das neunte [Sutta].

10. බන්ධනසුත්තවණ්ණනා
10. Die Erklärung des Bandhana-Suttas (Über die Fesseln).

121. දසමෙ ඉධ, භන්තෙ, රඤ්ඤාති ඉදං තෙ භික්ඛූ තෙසු මනුස්සෙසු ආනන්දත්ථෙරස්ස සුකතකාරණං ආරොචෙන්තා ආරොචෙසුං. රඤ්ඤො කිර සක්කෙන කුසරාජස්ස දින්නො අට්ඨවඞ්කො මණි පවෙණියා ආගතො. රාජා අලඞ්කරණකාලෙ තං මණිං ආහරථාති ආහ. මනුස්සා ‘‘ඨපිතට්ඨානෙ [Pg.135] න පස්සාමා’’ති ආරොචෙසුං. රාජා අන්තොඝරචාරිනො ‘‘මණිං පරියෙසිත්වා දෙථා’’ති බන්ධාපෙසි. ආනන්දත්ථෙරො තෙ දිස්වා මණිපටිසාමකානං එකං උපායං ආචික්ඛි. තෙ රඤ්ඤො ආරොචෙසුං. රාජා ‘‘පණ්ඩිතො ථෙරො, ථෙරස්ස වචනං කරොථා’’ති. පටිසාමකමනුස්සා රාජඞ්ගණෙ උදකචාටිං ඨපෙත්වා සාණියා පරික්ඛිපාපෙත්වා තෙ මනුස්සෙ ආහංසු – ‘‘සාටකං පාරුපිත්වා එත්ථ ගන්ත්වා හත්ථං ඔතාරෙථා’’ති. මණිචොරො චින්තෙසි – ‘‘රාජභණ්ඩං විස්සජ්ජෙතුං වා වලඤ්ජෙතුං වා න සක්කා’’ති. සො ගෙහං ගන්ත්වා මණිං උපකච්ඡකෙ ඨපෙත්වා සාටකං පාරුපිත්වා ආගම්ම උදකචාටියං පක්ඛිපිත්වා පක්කාමි. මහාජනෙ පටික්කන්තෙ රාජමනුස්සා චාටියං හත්ථං ඔතාරෙත්වා මණිං දිස්වා ආහරිත්වා රඤ්ඤො අදංසු. ‘‘ආනන්දත්ථෙරෙන කිර දස්සිතනයෙන මණි දිට්ඨො’’ති මහාජනො කොලාහලං අකාසි. තෙ භික්ඛූ තං කාරණං තථාගතස්ස ආරොචෙන්තා ඉමං පවත්තිං ආරොචෙසුං. සත්ථා – ‘‘අනච්ඡරියං, භික්ඛවෙ, යං ආනන්දො මනුස්සානං හත්ථාරුළ්හමණිං ආහරාපෙය්‍ය, යත්ථ පුබ්බෙ පණ්ඩිතා අත්තනො ඤාණෙ ඨත්වා අහෙතුකපටිසන්ධියං නිබ්බත්තානං තිරච්ඡානගතානම්පි හත්ථාරුළ්හං භණ්ඩං ආහරාපෙත්වා රඤ්ඤො අදංසූ’’ති වත්වා –
121. Im zehnten Sutta berichteten jene Mönche dem Erhabenen diesen Vorfall mit den Worten "Hier, o Herr, vom König...", um die geschickte Tat des Ehrwürdigen Ānanda bezüglich jener Menschen mitzuteilen. Dem König war angeblich ein achteckiges Juwel, das Sakka einst dem König Kusa geschenkt hatte, durch die Erbfolge überkommen. Als sich der König schmücken wollte, sagte er: "Bringt dieses Juwel her!" Die Bediensteten berichteten: "Wir finden es nicht an dem Ort, wo es aufbewahrt wurde." Der König ließ alle, die im Palast ein- und ausgingen, fesseln und befahl: "Sucht das Juwel und gebt es mir zurück!" Als der Ehrwürdige Ānanda sie gefesselt sah, zeigte er den Hütern des Juwels eine List. Diese berichteten es dem König. Der König sprach: "Der Thera ist weise; tut, was der Thera sagt!" Die verantwortlichen Männer stellten im Innenhof des Palastes einen großen Wassertopf auf, ließen ihn mit einem Vorhang umgeben und sagten zu den Menschen: "Hüllt euch in ein Gewand, geht dorthin hinein und taucht eure Hand in den Wassertopf." Der Juwelendieb dachte: "Es ist mir unmöglich, den Besitz des Königs zu verkaufen oder zu benutzen." Er ging nach Hause, steckte das Juwel in seine Achselhöhle, hüllte sich in sein Gewand, kam herbei, ließ das Juwel in den Wassertopf gleiten und ging weg. Als sich die Menschenmenge zurückgezogen hatte, griffen die Diener des Königs in den Topf, sahen das Juwel, holten es heraus und übergaben es dem König. "Durch die Methode, die der Ehrwürdige Ānanda gewiesen hat, wurde das Juwel gefunden!", so rief das Volk in großem Aufruhr. Jene Mönche berichteten diesen Vorfall dem Tathāgata, indem sie ihm diese Begebenheit erzählten. Der Meister sprach: "Es ist nicht verwunderlich, ihr Mönche, dass Ānanda ein Juwel wiederbeschaffen ließ, das sich in den Händen von Menschen befand. In der Vergangenheit haben Weise, gestützt auf ihre eigene Weisheit, sogar Besitztümer wiederbeschafft, die in die Hände von Tieren geraten waren, welche durch eine ursachenlose Wiedergeburt (ahetukapaṭisandhi) geboren wurden, und gaben sie dem König zurück." Nach diesen Worten sprach er:

‘‘උක්කට්ඨෙ සූරමිච්ඡන්ති, මන්තීසු අකුතූහලං;
පියඤ්ච අන්නපානම්හි, අත්ථෙ ජාතෙ ච පණ්ඩිත’’න්ති. (ජා. 1.1.92) –
""In Zeiten der Not wünscht man sich einen Helden, bei geheimen Beratungen einen, der nicht geschwätzig ist; einen geliebten Freund bei Speise und Trank, und einen Weisen, wenn ein wichtiges Anliegen entstanden ist.""

මහාසාරජාතකං කථෙසි.
Er erzählte das Mahāsāra-Jātaka.

න තං දළ්හන්ති තං බන්ධනං ථිරන්ති න කථෙන්ති. යදායසන්ති යං ආයසා කතං. සාරත්තරත්තාති සුට්ඨු රත්තරත්තා, සාරත්තෙන වා රත්තා සාරත්තරත්තා, සාරං ඉදන්ති මඤ්ඤනාය රත්තාති අත්ථො. අපෙක්ඛාති ආලයො නිකන්ති. ආහූති කථෙන්ති. ඔහාරිනන්ති චතූසු අපායෙසු ආකඩ්ඪනකං. සිථිලන්ති න ආයසාදිබන්ධනං විය ඉරියාපථං නිවාරෙත්වා ඨිතං. තෙන හි බන්ධනෙන බද්ධා පරදෙසම්පි ගච්ඡන්තියෙව. දුප්පමුඤ්චන්ති අඤ්ඤත්‍ර ලොකුත්තරඤාණෙන මුඤ්චිතුං අසක්කුණෙය්‍යන්ති. දසමං.
"Nicht stark nennen sie das" (na taṃ daḷhaṃ) bedeutet, dass die Weisen diese Fessel (aus Eisen, Holz oder Seilen) nicht als eine feste Fessel bezeichnen. "Was aus Eisen ist" (yadāyasanti) bedeutet das, was aus Eisen gemacht ist. "Leidenschaftlich verhaftet" (sārattarattā) bedeutet zutiefst gierig und verhaftet; oder gefesselt durch das Verlangen nach vermeintlich Wertvollem; die Bedeutung ist: verhaftet in dem Glauben "dies ist wertvoll (sāra)" bezüglich Ehefrau, Kindern, Juwelen und Ohrringen. "Erwartung" (apekkhā) bedeutet Anhaftung, Begehren. "Sagen sie" (āhū) bedeutet sie sprechen. "Hinabziehend" (ohārinaṃ) bedeutet, dass es einen in die vier niederen Welten (apāya) hinabzieht. "Lose" (sithilaṃ) bedeutet, dass es die vier Körperhaltungen nicht so einschränkt wie eine Fessel aus Eisen usw. (da es die freie Bewegung nicht physisch verhindert). Denn diejenigen, die mit dieser Fessel des Begehrens gebunden sind, reisen dennoch sogar in fremde Länder oder über das Meer. "Schwer zu lösen" (duppamuñcaṃ) bedeutet, dass man sich ohne das überweltliche Wissen (lokuttarañāṇa) nicht daraus befreien kann. Dies ist so zu verstehen. Das zehnte [Sutta].

පඨමො වග්ගො.
Das erste Kapitel (Vagga) [ist beendet].

2. දුතියවග්ගො
2. Das zweite Kapitel (Dutiyavagga).

1. සත්තජටිලසුත්තවණ්ණනා
1. Die Erklärung des Sattajaṭila-Suttas (Über die sieben Haarflechtenträger).

122. දුතියවග්ගස්ස [Pg.136] පඨමෙ පුබ්බාරාමෙ මිගාරමාතුපාසාදෙති පුබ්බාරාමසඞ්ඛාතෙ විහාරෙ මිගාරමාතුයා පාසාදෙ. තත්‍රායං අනුපුබ්බිකථා – අතීතෙ සතසහස්සකප්පමත්ථකෙ එකා උපාසිකා පදුමුත්තරං භගවන්තං නිමන්තෙත්වා බුද්ධප්පමුඛස්ස භික්ඛුසඞ්ඝස්ස සතසහස්සදානං දත්වා භගවතො පාදමූලෙ නිපජ්ජිත්වා – ‘‘අනාගතෙ තුම්හාදිසස්ස බුද්ධස්ස අග්ගුපට්ඨායිකා හොමී’’ති පත්ථනං අකාසි. සා කප්පසතසහස්සං දෙවෙසු ච මනුස්සෙසු ච සංසරිත්වා අම්හාකං භගවතො කාලෙ භද්දියනගරෙ මෙණ්ඩකපුත්තස්ස ධනඤ්චයසෙට්ඨිනො ගෙහෙ සුමනදෙවියා කුච්ඡිස්මිං පටිසන්ධිං ගණ්හි. ජාතකාලෙ චස්සා විසාඛාති නාමං අකංසු. සා යදා භගවා භද්දියනගරං අගමාසි, තදා පඤ්චහි දාරිකාසතෙහි සද්ධිං භගවතො පච්චුග්ගමනං ගතා පඨමදස්සනම්හියෙව සොතාපන්නා අහොසි. අපරභාගෙ සාවත්ථියං මිගාරසෙට්ඨිපුත්තස්ස පුණ්ණවඩ්ඪනකුමාරස්ස ගෙහං ගතා. තත්ථ නං මිගාරසෙට්ඨි මාතිට්ඨානෙ ඨපෙසි, තස්මා මිගාරමාතාති වුච්චති. තාය කාරිතෙ පාසාදෙ.
122. Im ersten [Sutta] des zweiten Kapitels bedeutet "im Ostkloster, im Palast der Mutter Migāras" (pubbārāme migāramātupāsāde): in dem als Pubbārāma bekannten Kloster, im Palast der Spenderin Visākhā, die den Titel "Mutter Migāras" trug. Hierzu ist folgende fortlaufende Geschichte zu verstehen: In der Vergangenheit, vor einhunderttausend Äonen, lud eine gläubige Laienanhängerin (upāsikā) den erhabenen Padumuttara ein, spendete der Gemeinde der Mönche mit dem Buddha an der Spitze ein großes Almosen für einhunderttausend Personen, warf sich zu den Füßen des Erhabenen nieder und legte folgenden Wunsch ab: "Möge ich in der Zukunft die Hauptpflegerin eines Buddhas wie Euch werden!" Nachdem sie einhunderttausend Äonen lang unter Göttern und Menschen gewandert war, nahm sie zur Zeit unseres Erhabenen im Schoß der Sumanādevī im Haus des Großkaufmanns Dhanañcaya, dem Sohn des Großkaufmanns Meṇḍaka, in der Stadt Bhaddiya eine neue Geburt an. Bei ihrer Geburt gaben sie ihr den Namen Visākhā. Als der Erhabene in die Stadt Bhaddiya kam, ging sie zusammen mit fünfhundert Mädchen dem Erhabenen entgegen und wurde schon bei dieser ersten Begegnung eine Stromeingetretene (sotāpannā). Später ging sie in das Haus des Jünglings Puṇṇavaḍḍhana, dem Sohn des Großkaufmanns Migāra in Sāvatthī. Dort setzte der Großkaufmann Migāra sie an die Stelle seiner Mutter; deshalb wird sie "Mutter Migāras" (migāramātā) genannt. In dem von ihr errichteten Palast.

බහි ද්වාරකොට්ඨකෙති පාසාදද්වාරකොට්ඨකස්ස බහි, න විහාරද්වාරකොට්ඨකස්ස. සො කිර පාසාදො ලොහපාසාදො විය සමන්තා චතුද්වාරකොට්ඨකයුත්තෙන පාකාරෙන පරික්ඛිත්තො. තෙසු පාචීනද්වාරකොට්ඨකස්ස බහි පාසාදච්ඡායායං පාචීනලොකධාතුං ඔලොකෙන්තො පඤ්ඤත්තෙ වරබුද්ධාසනෙ නිසින්නො හොති.
"Außerhalb des Torhauses" (bahi dvārakoṭṭhake) bedeutet außerhalb des Torhauses des Palastes, nicht außerhalb des Torhauses des Klosters. Jener Palast war nämlich, ähnlich dem Lohapāsāda, ringsum von einer Mauer umgeben, die mit vier Torhäusern versehen war. Unter diesen saß er außerhalb des östlichen Torhauses im Schatten des Palastes auf dem für ihn hergerichteten edlen Buddha-Sitz und blickte nach Osten (in die östliche Weltgegend).

පරූළ්හකච්ඡනඛලොමාති පරූළ්හකච්ඡා පරූළ්හනඛා පරූළ්හලොමා, කච්ඡාදීසු දීඝලොමා දීඝනඛා චාති අත්ථො. ඛාරිවිවිධන්ති විවිධඛාරිං නානප්පකාරකං පබ්බජිතපරික්ඛාරභණ්ඩකං. අවිදූරෙ අතික්කමන්තීති අවිදූරමග්ගෙන නගරං පවිසන්ති. රාජාහං, භන්තෙති අහං, භන්තෙ, රාජා පසෙනදි කොසලො, මය්හං නාමං තුම්හෙ ජානාථාති. කස්මා පන රාජා ලොකෙ අග්ගපුග්ගලස්ස සන්තිකෙ නිසින්නො එවරූපානං නග්ගභොග්ගනිස්සිරිකානං අඤ්ජලිං පග්ගණ්හාතීති. සඞ්ගණ්හනත්ථාය. එවං හිස්ස අහොසි – ‘‘සචාහං එත්තකම්පි එතෙසං න කරිස්සාමි[Pg.137], ‘මයං පුත්තදාරං පහාය එතස්සත්ථාය දුබ්භොජනදුක්ඛසෙය්‍යාදීනි අනුභොම, අයං අම්හාකං අඤ්ජලිමත්තම්පි න කරොතී’ති අත්තනා දිට්ඨං සුතං පටිච්ඡාදෙත්වා න කථෙය්‍යුං. එවං කතෙ පන අනිගූහිත්වා කථෙස්සන්තී’’ති. තස්මා එවමකාසි. අපිච සත්ථු අජ්ඣාසයජානනත්ථං එවමකාසි.
„‚Mit verwilderten Achselhaaren, Nägeln und Körperhaaren‘ (parūḷhakacchanakhalomā) bedeutet: sie hatten behaarte Achselhöhlen, lange Nägel und langes Körperhaar; das heißt, sie hatten langes Haar in den Achselhöhlen usw. und lange Nägel. ‚Vielerlei Traglasten‘ (khārivividhaṃ) bedeutet verschiedene Traglasten, die mannigfaltigen Utensilien von Asketen. ‚In der Nähe vorbeigehen‘ (avidūre atikkamanti) bedeutet, dass sie auf einem nahen Weg in die Stadt hineingehen. ‚Ich bin der König, Ehrwürdiger‘ (rājāhaṃ, bhante) bedeutet: ‚Ich bin, Ehrwürdiger, der König Pasenadi von Kosala, kennt meinen Namen.‘ Warum aber erweist der König, während er in der Gegenwart des höchsten Wesens der Welt sitzt, solchen nackten, verunstalteten und glanzlosen Personen ehrfurchtsvolle Begrüßung (añjali)? Um sie für sich zu gewinnen (Gunst zu erweisen). Denn er dachte so: ‚Wenn ich ihnen nicht einmal so viel erweise, könnten sie, indem sie das selbst Gesehene und Gehörte verbergen, nichts sagen, weil sie denken: „Wir haben Frau und Kind verlassen und ertragen um dieses Königs willen schlechte Nahrung, harte Lager und so weiter, aber dieser erweist uns nicht einmal ein einfaches Händefalten.“ Wenn ich dies jedoch tue, werden sie es ohne Rückhalt erzählen.‘ Darum tat er dies. Zudem tat er es, um die Gesinnung des Meisters zu erfahren.“

කාසිකචන්දනන්ති සණ්හචන්දනං. මාලාගන්ධවිලෙපනන්ති වණ්ණගන්ධත්ථාය මාලං, සුගන්ධභාවත්ථාය ගන්ධං, වණ්ණගන්ධත්ථාය විලෙපනඤ්ච ධාරෙන්තෙන.
„‚Kāsi-Sandelholz‘ (kāsikacandanaṃ) bedeutet feines Sandelholz. ‚Blumenkränze, Düfte und Salben‘ (mālāgandhavilepananti) bezieht sich auf jemanden, der Blumenkränze wegen ihrer Schönheit und ihres Duftes trägt, Düfte für das Erlangen von Wohlgeruch und Salben wegen ihrer Farbe und ihres Duftes.“

සංවාසෙනාති සහවාසෙන. සීලං වෙදිතබ්බන්ති අයං සුසීලො වා දුස්සීලො වාති සංවසන්තෙන උපසඞ්කමන්තෙන ජානිතබ්බො. තඤ්ච ඛො දීඝෙන අද්ධුනා න ඉත්තරන්ති තඤ්ච සීලං දීඝෙන කාලෙන වෙදිතබ්බං, න ඉත්තරෙන. ද්වීහතීහඤ්හි සංයතාකාරො ච සංවුතින්ද්‍රියාකාරො ච න සක්කා දස්සෙතුං. මනසිකරොතාති සීලමස්ස පරිග්ගහෙස්සාමීති මනසිකරොන්තෙන පච්චවෙක්ඛන්තෙනෙව සක්කා ජානිතුං, න ඉතරෙන. පඤ්ඤවතාති තම්පි සප්පඤ්ඤෙනෙව පණ්ඩිතෙන. බාලො හි මනසිකරොන්තොපි ජානිතුං න සක්කොති.
„‚Durch Zusammenleben‘ (saṃvāsena) bedeutet durch gemeinsames Wohnen. ‚Ist die Tugend zu erkennen‘ (sīlaṃ veditabbaṃ) bedeutet, ob jemand tugendhaft oder tugendlos ist, ist von einem zu erkennen, der mit ihm zusammenlebt und Umgang pflegt. ‚Und zwar über lange Zeit, nicht über kurze‘ (tañca kho dīghena addhunā na ittaraṃ) bedeutet, dass diese Tugend über einen langen Zeitraum hinweg erkannt werden muss, nicht in kurzer Zeit. Denn für nur zwei oder drei Tage kann man [leicht] ein Verhalten der Zügelung und ein Verhalten der gezügelten Sinne vortäuschen (bzw. ist es nicht möglich, [den wahren Charakter] zu zeigen). ‚Indem man aufmerksam ist‘ (manasikarotā) bedeutet, dass man es nur erkennen kann, wenn man aufmerksam ist und prüft, indem man denkt: ‚Ich will seine Tugend ergründen‘, nicht aber auf andere Weise. ‚Durch einen Weisen‘ (paññavatā) bedeutet, dass dies nur von einem weisen, klugen Menschen erkannt werden kann. Denn ein Tor kann es nicht erkennen, selbst wenn er darauf achtet.“

සංවොහාරෙනාති කථනෙන.
„‚Durch geschäftlichen Umgang‘ (saṃvohārena) bedeutet durch das Gespräch (Reden).“

‘‘යො හි කොචි මනුස්සෙසු, වොහාරං උපජීවති;
එවං වාසෙට්ඨ ජානාහි, වාණිජො සො න බ්‍රාහ්මණො’’ති. (ම. නි. 2.457) –
„‚Wer immer unter den Menschen vom Handel lebt, den wisse so, Vāseṭṭha, als einen Händler und nicht als einen Brahmanen.‘“

එත්ථ හි බ්‍යවහාරො වොහාරො නාම. ‘‘චත්තාරො අරියවොහාරා චත්තාරො අනරියවොහාරා’’ති (දී. නි. 3.313) එත්ථ චෙතනා. ‘‘සඞ්ඛා සමඤ්ඤා පඤ්ඤත්ති වොහාරො’’ති (ධ. ස. 1313-1315) එත්ථ පඤ්ඤත්ති. ‘‘වොහාරමත්තෙන සො වොහරෙය්‍යා’’ති (සං. නි. 1.25) එත්ථ කථා වොහාරො. ඉධාපි එසොව අධිප්පෙතො. එකච්චස්ස හි සම්මුඛා කථා පරම්මුඛාය කථාය න සමෙති, පරම්මුඛා කථා ච සම්මුඛාය කථාය, තථා පුරිමකථා ච පච්ඡිමකථාය, පච්ඡිමකථා ච පුරිමකථාය. සො කථෙන්තෙනෙව සක්කා ජානිතුං ‘‘අසුචි එසො පුග්ගලො’’ති. සුචිසීලස්ස පන පුරිමං පච්ඡිමෙන, පච්ඡිමඤ්ච පුරිමෙන සමෙති, සම්මුඛාකථිතං පරම්මුඛාකථිතෙන, පරම්මුඛාකථිතඤ්ච සම්මුඛාකථිතෙන, තස්මා කථෙන්තෙන සක්කා සුචිභාවො ජානිතුන්ති පකාසෙන්තො එවමාහ.
„Hierbei bedeutet ‚vohāra‘ geschäftlicher Verkehr (Handel). In dem Satz ‚Vier edle Redeweisen, vier unedle Redeweisen‘ (cattāro ariyavohārā...) bedeutet es Absicht (cetanā). In dem Satz ‚Bezeichnung, Benennung, Begriff, sprachliche Konvention (vohāro)‘ bedeutet es Begriff (paññatti). In dem Satz ‚Er würde sich bloß des allgemeinen Sprachgebrauchs bedienen‘ (vohāramattena...) bedeutet es die sprachliche Konversation (kathāvohāro). Auch hier ist genau dies gemeint. Denn bei manchen Menschen stimmt das in Gegenwart Gesprochene nicht mit dem in Abwesenheit Gesprochenen überein, und das in Abwesenheit Gesprochene nicht mit dem in Gegenwart Gesprochenen; ebenso stimmt die frühere Rede nicht mit der späteren Rede überein, und die spätere nicht mit der früheren. Von einem solchen Menschen kann man, während er spricht, erkennen: ‚Dieser Mensch ist unrein.‘ Bei einem Menschen von reinem Wandel hingegen stimmt das Frühere mit dem Späteren überein, und das Spätere mit dem Früheren; das in Gegenwart Gesprochene stimmt mit dem in Abwesenheit Gesprochenen überein, und das in Abwesenheit Gesprochene mit dem in Gegenwart Gesprochenen. Daher kann man an einem Sprechenden dessen Reinheit erkennen. Um dies zu verdeutlichen, sprach der Erhabene diese Worte.“

ථාමොති [Pg.138] ඤාණථාමො. යස්ස හි ඤාණථාමො නත්ථි, සො උප්පන්නෙසු උපද්දවෙසු ගහෙතබ්බග්ගහණං කතබ්බකිච්චං අපස්සන්තො අද්වාරඝරං පවිට්ඨො විය චරති. තෙනාහ ආපදාසු ඛො, මහාරාජ, ථාමො වෙදිතබ්බොති. සාකච්ඡායාති සංකථාය. දුප්පඤ්ඤස්ස හි කථා උදකෙ ගෙණ්ඩු විය උප්පලවති, පඤ්ඤවතො කථෙන්තස්ස පටිභානං අනන්තරං හොති. උදකවිප්ඵන්දිතෙනෙව හි මච්ඡො ඛුද්දකො වා මහන්තො වාති ඤායති. ඔචරකාති හෙට්ඨාචරකා. චරා හි පබ්බතමත්ථකෙන චරන්තාපි හෙට්ඨා – චරකාව හොන්ති. ඔචරිත්වාති අවචරිත්වා වීමංසිත්වා, තං තං පවත්තිං ඤත්වාති අත්ථො. රජොජල්ලන්ති රජඤ්ච ජල්ලඤ්ච. වණ්ණරූපෙනාති වණ්ණසණ්ඨානෙන. ඉත්තරදස්සනෙනාති ලහුකදස්සනෙන. වියඤ්ජනෙනාති පරික්ඛාරභණ්ඩකෙන. පතිරූපකො මත්තිකාකුණ්ඩලොවාති සුවණ්ණකුණ්ඩලපතිරූපකො මත්තිකාකුණ්ඩලොව. ලොහඩ්ඪමාසොති ලොහඩ්ඪමාසකො. පඨමං.
„‚Kraft‘ (thāmo) bedeutet die Kraft der Erkenntnis (ñāṇathāmo). Denn wer keine Erkenntniskraft besitzt, der irrt bei auftretenden Gefahren umher, ohne zu sehen, was zu tun und was zu ergreifen ist, so als ob er ein türloses Haus betreten hätte. Darum sprach er: ‚In Zeiten der Not, o Großer König, ist die Standhaftigkeit (Kraft) zu erkennen.‘ ‚Im Gespräch‘ (sākacchāyā) bedeutet in gemeinsamer Unterredung. Denn die Rede eines Unweisen schwimmt wie ein Ball im Wasser obenauf, doch die Geistesgegenwart eines Weisen, wenn er spricht, ist unendlich. Denn allein an der Bewegung des Wassers erkennt man, ob ein Fisch klein oder groß ist. ‚Spione‘ (ocarakā) sind Geheimgesandte. Denn Spione, selbst wenn sie auf Berggipfeln umherziehen, sind dennoch verdeckt Ermittelnde. ‚Nachdem sie ausgekundschaftet haben‘ (ocaritvā) bedeutet, nachdem sie umhergezogen sind, geforscht und diesen oder jenen Sachverhalt in Erfahrung gebracht haben; dies ist der Sinn. ‚Staub und Schmutz‘ (rajojallaṃ) bedeutet Staub und Schmutz. ‚Durch die äußere Gestalt‘ (vaṇṇarūpena) bedeutet durch Farbe und Form. ‚Durch flüchtiges Betrachten‘ (ittaradassanenā) bedeutet durch eine kurze Betrachtung. ‚Durch die Kennzeichen‘ (viyañjanena) bedeutet durch die Besitztümer der Ausrüstung. ‚Wie ein nachgemachter Ohrring aus Ton‘ (patirūpako mattikākuṇḍalo) bedeutet wie ein irdener Ohrring, der ein Abbild eines goldenen Ohrrings ist. ‚Ein kupferner Halbgroschen‘ (lohaḍḍhamāso) bedeutet eine Kupfermünze im Wert von einem halben Māsaka. Dies ist das erste Sutta.“

2. පඤ්චරාජසුත්තවණ්ණනා
2. „Erklärung des Pañcarāja-Suttas“

123. දුතියෙ රූපාති නීලපීතාදිභෙදං රූපාරම්මණං. කාමානං අග්ගන්ති එතං කාමානං උත්තමං සෙට්ඨන්ති රූපගරුකො ආහ. සෙසෙසුපි එසෙව නයො. යතොති යදා. මනාපපරියන්තන්ති මනාපනිප්ඵත්තිකං මනාපකොටිකං. තත්ථ ද්වෙ මනාපානි පුග්ගලමනාපං සම්මුතිමනාපඤ්ච. පුග්ගලමනාපං නාම යං එකස්ස පුග්ගලස්ස ඉට්ඨං කන්තං හොති, තදෙව අඤ්ඤස්ස අනිට්ඨං අකන්තං. පච්චන්තවාසීනඤ්හි ගණ්ඩුප්පාදාපි ඉට්ඨා හොන්ති කන්තා මනාපා, මජ්ඣිමදෙසවාසීනං අතිජෙගුච්ඡා. තෙසඤ්ච මොරමංසාදීනි ඉට්ඨානි හොන්ති, ඉතරෙසං තානි අතිජෙගුච්ඡානි. ඉදං පුග්ගලමනාපං. ඉතරං සම්මුතිමනාපං.
123. „Im zweiten Sutta bezieht sich ‚Formen‘ (rūpā) auf das visuelle Objekt, unterschieden nach Blau, Gelb usw. ‚Das Höchste der Sinnengenüsse‘ (kāmānaṃ aggaṃ) bedeutet: Dies ist das Beste und Vorzüglichste unter den Sinnendingen; so spricht jemand, für den visuelle Formen das Wichtigste sind. Auch bei den übrigen Begriffen gilt diese Methode. ‚Wovon‘ (yato) bedeutet ‚sobald‘ (wann). ‚Begrenzt durch das Angenehme‘ (manāpapariyantaṃ) bedeutet das, was im Erlangen des Angenehmen vollendet ist, was das Angenehme als seine äußerste Grenze hat. Darunter gibt es zwei Arten des Angenehmen: das individuell Angenehme (puggalamanāpaṃ) und das allgemein anerkannte Angenehme (sammutimanāpaṃ). Was man das ‚individuell Angenehme‘ nennt, ist das, was für eine bestimmte Person erwünscht und lieblich ist, während genau dasselbe für eine andere Person unerwünscht und unlieblich ist. Denn für die Bewohner der Grenzgebiete sind selbst Regenwürmer erwünscht, lieblich und angenehm, während sie für die Bewohner des Mittellandes äußerst abscheulich sind. Und für jene [Bewohner des Mittellandes] ist Pfauenfleisch und ähnliches erwünscht, während es für die anderen äußerst abscheulich ist. Dies ist das individuell Angenehme. Das andere ist das allgemein anerkannte Angenehme.“

ඉට්ඨානිට්ඨාරම්මණං නාම ලොකෙ පටිවිභත්තං නත්ථි, විභජිත්වා පන දස්සෙතබ්බං. විභජන්තෙන ච න අතිඉස්සරානං මහාසම්මතමහාසුදස්සනධම්මාසොකාදීනං වසෙන විභජිතබ්බං. තෙසඤ්හි දිප්පකප්පම්පි ආරම්මණං අමනාපං උපට්ඨාති. අතිදුග්ගතානං දුල්ලභන්නපානානං වසෙනපි න විභජිතබ්බං. තෙසඤ්හි කණාජකභත්තසිත්ථානිපි පූතිමංසස්ස රසොපි අතිමධුරො අමතසදිසො හොති. මජ්ඣිමානං පන ගණකමහාමත්තසෙට්ඨි කුටුම්බිකවාණිජාදීනං කාලෙන [Pg.139] ඉට්ඨං කාලෙන අනිට්ඨං ලභමානානං වසෙන විභජිතබ්බං. තඤ්ච පනෙතං ආරම්මණං ජවනං පරිච්ඡින්දිතුං න සක්කොති. ජවනඤ්හි ඉට්ඨෙපි රජ්ජති අනිට්ඨෙපි, ඉට්ඨෙපි දුස්සති අනිට්ඨෙපි. එකන්තතො පන විපාකචිත්තං ඉට්ඨානිට්ඨං පරිච්ඡින්දති. කිඤ්චාපි හි මිච්ඡාදිට්ඨිකා බුද්ධං වා සඞ්ඝං වා මහාචෙතියාදීනි වා උළාරානි ආරම්මණානි දිස්වා අක්ඛීනි පිදහන්ති දොමනස්සං ආපජ්ජන්ති, ධම්මසද්දං සුත්වා කණ්ණෙ ථකෙන්ති, චක්ඛුවිඤ්ඤාණසොතවිඤ්ඤාණානි පන තෙසං කුසලවිපාකානෙව හොන්ති. කිඤ්චාපි ගූථසූකරාදයො ගූථගන්ධං ඝායිත්වා ඛාදිතුං ලභිස්සාමාති සොමනස්සජාතා හොන්ති, ගූථදස්සනෙ පන නෙසං චක්ඛුවිඤ්ඤාණං, තස්ස ගන්ධඝායනෙ ඝානවිඤ්ඤාණං, රසසායනෙ ජිව්හාවිඤ්ඤාණඤ්ච අකුසලවිපාකමෙව හොති. භගවා පන පුග්ගලමනාපතං සන්ධාය තෙ ච, මහාරාජ, රූපාතිආදිමාහ.
In der Welt gibt es kein absolut festgesetztes, getrenntes angenehmes oder unangenehmes Objekt als solches; vielmehr muss man es durch Unterscheidung aufzeigen. Und wer diese Unterscheidung vornimmt, darf nicht nach dem Maßstab von überaus mächtigen Herrschern wie Mahāsammata, Mahāsudassana, Dhammāsoka usw. urteilen. Denn für diese erscheint selbst ein himmlisches, göttergleiches Objekt manchmal als unangenehm. Auch darf man nicht nach dem Maßstab der extrem Armen urteilen, für die Speise und Trank schwer zu erlangen sind. Denn für sie sind selbst Bruchreis-Reiskörner oder die Brühe von verrottetem Fleisch überaus süß und wie Nektar. Vielmehr muss die Unterscheidung nach dem Maßstab von Durchschnittsmenschen wie Buchhaltern, Ministern, Großkaufleuten, Hausvätern und Händlern vorgenommen werden, die mal ein angenehmes, mal ein unangenehmes Objekt erhalten. Und dieses Objekt vermag das Impulsbewusstsein (Javana) nicht zu bestimmen. Denn das Impulsbewusstsein haftet sowohl an einem angenehmen als auch an einem unangenehmen Objekt an, und es empfindet Ärger sowohl gegenüber einem angenehmen als auch gegenüber einem unangenehmen Objekt. Ausschließlich das Ergebnisbewusstsein (Vipākacitta) bestimmt jedoch das Angenehme und Unangenehme. Denn auch wenn Menschen mit falscher Ansicht ihre Augen schließen und in Missmut verfallen, wenn sie den Buddha, den Sangha oder die Große Cetiya und andere erhabene Objekte sehen, oder wenn sie ihre Ohren verschließen, wenn sie den Klang des Dhamma hören, so sind ihre Seh- und Hörbewusstseine dennoch ausschließlich heilsame Reifungen (Kusala-Vipāka). Auch wenn Kotschweine und andere Tiere, wenn sie den Kotgeruch riechen, in Freude geraten, weil sie denken: „Wir werden fressen können!“, so ist doch ihr Sehbewusstsein beim Anblick von Kot, ihr Riechbewusstsein beim Riechen dieses Geruchs und ihr Geschmacksbewusstsein beim Schmecken ausschließlich eine unheilsame Reifung (Akusala-Vipāka). Der Erhabene sprach jedoch im Hinblick auf das persönliche Missfallen einer Person die Worte: „Und diese Formen, o Großkönig...“ usw.

චන්දනඞ්ගලිකොති ඉදං තස්ස උපාසකස්ස නාමං. පටිභාති මං භගවාති භගවා මය්හං එකං කාරණං උපට්ඨාති පඤ්ඤායති. තස්ස තෙ පඤ්ච රාජානො ආමුත්තමණිකුණ්ඩලෙ සජ්ජිතාය ආපානභූමියා නිසින්නවසෙනෙව මහතා රාජානුභාවෙන පරමෙන ඉස්සරියවිභවෙන ආගන්ත්වාපි දසබලස්ස සන්තිකෙ ඨිතකාලතො පට්ඨාය දිවා පදීපෙ විය උදකාභිසිත්තෙ අඞ්ගාරෙ විය සූරියුට්ඨානෙ ඛජ්ජොපනකෙ විය ච හතප්පභෙ හතසොභෙ තං තථාගතඤ්ච තෙහි සතගුණෙන සහස්සගුණෙන විරොචමානං දිස්වා, ‘‘මහන්තා වත භො බුද්ධා නාමා’’ති පටිභානං උදපාදි. තස්මා එවමාහ.
„Candanaṅgalika“ ist der Name jenes Laienanhängers (Upāsaka). „Es erscheint mir, o Erhabener“ bedeutet: „O Erhabener, mir wird ein Grund (ein Gleichnis) gegenwärtig und klar.“ Als jene fünf Könige, geschmückt mit angelegten Perlen- und Edelstein-Ohrringen, die gerade auf dem Festplatz saßen, mit großer königlicher Macht und höchster Herrschaftsgewalt herbeikamen, erschienen sie von dem Moment an, als sie in der Gegenwart des Zehnkräftigen standen, wie Lampen am Tag, wie mit Wasser begossene Kohlen und wie Glühwürmchen bei Sonnenaufgang – glanzlos und ohne Schönheit geworden. Als jener Upāsaka Candanaṅgalika jedoch sah, wie der Tathāgata hundertmal, ja tausendmal mehr strahlte als sie, stieg in ihm die Eingebung auf: „Großartig fürwahr sind die Buddhas!“ Darum sprach er so.

කොකනදන්ති පදුමස්සෙවෙතං වෙවචනං. පාතොති කාලස්සෙව. සියාති භවෙය්‍ය. අවීතගන්ධන්ති අවිගතගන්ධං. අඞ්ගීරසන්ති සම්මාසම්බුද්ධං. භගවතො හි අඞ්ගතො රස්මියො නික්ඛමන්ති, තස්මා අඞ්ගීරසොති වුච්චති. යථා කොකනදසඞ්ඛාතං පදුමං පාතොව ඵුල්ලං අවීතගන්ධං සියා, එවමෙව භගවන්තං අඞ්ගීරසං තපන්තං ආදිච්චමිව අන්තලික්ඛෙ විරොචමානං පස්සාති අයමෙත්ථ සඞ්ඛෙපත්ථො. භගවන්තං අච්ඡාදෙසීති භගවතො අදාසීති අත්ථො. ලොකවොහාරතො පනෙත්ථ ඊදිසං වචනං හොති. සො කිර උපාසකො – ‘‘එතෙ තථාගතස්ස ගුණෙසු පසීදිත්වා මය්හං පඤ්ච උත්තරාසඞ්ගෙ [Pg.140] දෙන්ති, අහම්පි තෙ භගවතොව දස්සාමී’’ති චින්තෙත්වා අදාසි. දුතියං.
„Kokanada“ ist ein Synonym für den Lotus (Paduma). „Am Morgen“ (pāto) bedeutet früh am Morgen. „Sollte sein“ (siyā) bedeutet wäre. „Dessen Duft nicht verflogen ist“ (avītagandhaṃ) bedeutet von unverflogenem Duft. „Aṅgīrasa“ bezeichnet den vollkommen Erleuchteten (Sammāsambuddha). Da nämlich aus den Gliedern des Erhabenen Strahlen hervorgehen, wird er „Aṅgīrasa“ genannt. „Wie die als Kokanada bekannte Lotusblüte am frühen Morgen erblüht und von unverflogenem Duft sein mag, ebenso sieh den strahlenden Erhabenen, den Aṅgīrasa, der wie die Sonne am Himmel leuchtet“ – dies ist hier die zusammenfassende Bedeutung. „Er kleidete den Erhabenen ein“ (acchādesi) bedeutet, er gab (spendete) dem Erhabenen; dies ist die Bedeutung. Hierbei liegt eine solche Redeweise gemäß dem weltlichen Sprachgebrauch vor. Jener Upāsaka dachte nämlich voller Vertrauen in die Tugenden des Erhabenen: „Diese geben mir fünf Obergewänder, und auch ich werde sie dem Erhabenen darbringen“, dachte er und gab sie ihm. Dies ist die zweite Lehrrede.

3. දොණපාකසුත්තවණ්ණනා
3. Erklärung der Doṇapāka-Sutta

124. තතියෙ දොණපාකකුරන්ති දොණපාකං කුරං, දොණස්ස තණ්ඩුලානං පක්කභත්තං තදූපියඤ්ච සූපබ්‍යඤ්ජනං භුඤ්ජතීති අත්ථො. භුත්තාවීති පුබ්බෙ භත්තසම්මදං විනොදෙත්වා මුහුත්තං විස්සමිත්වා බුද්ධුපට්ඨානං ගච්ඡති, තංදිවසං පන භුඤ්ජන්තොව දසබලං සරිත්වා හත්ථෙ ධොවිත්වා අගමාසි. මහස්සාසීති තස්ස ගච්ඡතො බලවා භත්තපරීළාහො උදපාදි, තස්මා මහන්තෙහි අස්සාසෙහි අස්සසති, ගත්තතොපිස්ස සෙදබින්දූනි මුච්චන්ති, තමෙනං උභොසු පස්සෙසු ඨත්වා යමකතාලවණ්ටෙහි බීජන්ති, බුද්ධගාරවෙන පන නිපජ්ජිතුං න උස්සහතීති ඉදං සන්ධාය ‘‘මහස්සාසී’’ති වුත්තං. ඉමං ගාථං අභාසීති, රාජා භොජනෙ අමත්තඤ්ඤුතාය කිලමති, ඵාසු විහාරං දානිස්ස කරිස්සාමීති චින්තෙත්වා අභාසි. මනුජස්සාති සත්තස්ස. කහාපණසතන්ති පාතරාසෙ පණ්ණාසං සායමාසෙ පණ්ණාසන්ති එවං කහාපණසතං. පරියාපුණිත්වාති රඤ්ඤා සද්ධිං ථොකං ගන්ත්වා ‘‘ඉමං මඞ්ගලඅසිං කස්ස දම්මි, මහාරාජා’’ති? අසුකස්ස නාම දෙහීති සො තං අසිං දත්වා දසබලස්ස සන්තිකං ආගම්ම වන්දිත්වා ඨිතකොව ‘‘ගාථං වදථ, භො ගොතමා’’ති වත්වා භගවතා වුත්තං පරියාපුණිත්වාති අත්ථො.
124. Im Dritten bedeutet „doṇapākakuraṃ“: er isst ein gekochtes Essen von der Menge eines Doṇa-Maßes Reis, zusammen mit den dazu passenden Suppen und Beilagen; dies ist die Bedeutung. „Nachdem er gegessen hatte“ (bhuttāvī) bedeutet: Früher pflegte er die Trägheit nach dem Essen zu vertreiben, sich ein wenig auszuruhen und dann zum Dienst für den Buddha zu gehen. An jenem Tag jedoch ging er, noch während er aß, im Gedenken an den Zehnkräftigen und nachdem er sich bloß die Hände gewaschen hatte, sogleich los. „Er atmete schwer“ (mahassāsī) bedeutet: Als er ging, entstand in jenem König eine starke Hitze aufgrund der schweren Mahlzeit. Daher atmete er mit tiefen, schweren Atemzügen, und von seinem Körper ronnen Schweißstropfen herab. Man stellte sich zu seinen beiden Seiten auf und fächelte ihm mit einem Paar Palmblattfächer Luft zu. Aus Respekt vor dem Buddha wagte er es jedoch nicht, sich hinzulegen. Im Hinblick darauf wurde gesagt: „Er atmete schwer.“ „Er sprach diesen Vers“ bedeutet: Der Erhabene dachte: „Der König leidet wegen seiner Unmäßigkeit beim Essen; ich will ihm nun ein angenehmes Leben (Wohlbefinden) verschaffen“, und sprach diesen Vers. „Des Menschen“ (manujassa) bedeutet des Wesens. „Hundert Kahāpaṇas“ bedeutet: fünfzig beim Frühstück und fünfzig beim Abendessen – so macht es einhundert Kahāpaṇas. „Nachdem er gelernt hatte“ (pariyāpuṇitvā) bedeutet: Er (der Jüngling Sudassana) ging ein kurzes Stück mit dem König und fragte: „O Großkönig, wem soll ich dieses Prachtschwert geben?“ Als der König antwortete: „Gib es dem und dem“, gab er das Schwert ab, kam zum Zehnkräftigen, verneigte sich und sprach im Stehen: „Sprecht den Vers, o Herr Gotama!“ Er lernte daraufhin den vom Erhabenen gesprochenen Vers auswendig – dies ist die Bedeutung.

භත්තාභිහාරෙ සුදං භාසතීති කථං භාසති? භගවතා අනුසිට්ඨිනියාමෙන. භගවා හි නං එවං අනුසාසි – ‘‘මාණව, ඉමං ගාථං නටො විය පත්තපත්තට්ඨානෙ මා අවච, රඤ්ඤො භුඤ්ජනට්ඨානෙ ඨත්වා පඨමපිණ්ඩාදීසුපි අවත්වා වොසානපිණ්ඩෙ ගහිතෙ වදෙය්‍යාසි, රාජා සුත්වාව භත්තපිණ්ඩං ඡඩ්ඩෙස්සති. අථ රඤ්ඤො හත්ථෙසු ධොතෙසු පාතිං අපනෙත්වා සිත්ථානි ගණෙත්වා තදුපියං බ්‍යඤ්ජනං ඤත්වා පුනදිවසෙ තාවතකෙ තණ්ඩුලෙ හාරෙය්‍යාසි, පාතරාසෙ ච වත්වා සායමාසෙ මා වදෙය්‍යාසී’’ති. සො සාධූති පටිස්සුණිත්වා තංදිවසං රඤ්ඤො පාතරාසං භුත්වා ගතත්තා සායමාසෙ භගවතො අනුසිට්ඨිනියාමෙන ගාථං අභාසි[Pg.141]. රාජා දසබලස්ස වචනං සරිත්වා භත්තපිණ්ඩං පාතියංයෙව ඡඩ්ඩෙසි. රඤ්ඤො හත්ථෙසු ධොතෙසු පාතිං අපනෙත්වා සිත්ථානි ගණෙත්වා තදුපියං බ්‍යඤ්ජනං ඤත්වා පුනදිවසෙ තත්තකෙ තණ්ඩුලෙ හරිංසු.
„Er rezitiert ihn wahrlich beim Bringen des Essens“ – wie rezitiert er ihn? Gemäß der Unterweisung des Erhabenen. Der Erhabene wies ihn nämlich so an: „Junger Mann, sprich diesen Vers nicht wie ein Schauspieler an jedem beliebigen Ort, an den du kommst. Stelle dich an den Ort, wo der König speist, und sprich ihn nicht schon beim ersten Bissen usw., sondern wenn der letzte Bissen genommen wird. Sobald der König ihn hört, wird er den Bissen fallen lassen. Wenn sich der König dann die Hände gewaschen haben, nimm die Schale weg, zähle die übriggebliebenen Reiskörner, bestimme die dazu passende Menge an Beilagen, und lass am nächsten Tag nur eine dementsprechende Menge Reis kochen. Und sprich ihn beim Frühstück, aber sprich ihn nicht beim Abendessen.“ Er stimmte mit den Worten „Sehr wohl!“ zu. Da er an jenem Tag erst nach dem Frühstück des Königs hingegangen war, rezitierte er den Vers beim Abendessen gemäß der Unterweisung des Erhabenen. Der König erinnerte sich an die Worte des Zehnkräftigen und legte den Reisschöpfel in die Schale zurück. Nachdem sich der König die Hände gewaschen hatte, nahm man die Schale weg, zählte die Reiskörner, bestimmte die dazu passende Menge an Beilagen und am nächsten Tag nahm man nur eine entsprechende Menge Reis.

නාළිකොදනපරමතාය සණ්ඨාසීති සො කිර මාණවො දිවසෙ දිවසෙ තථාගතස්ස සන්තිකං ගච්ඡති, දසබලස්ස විස්සාසිකො අහොසි. අථ නං එකදිවසං පුච්ඡි ‘‘රාජා කිත්තකං භුඤ්ජතී’’ති? සො ‘‘නාළිකොදන’’න්ති ආහ. වට්ටිස්සති එත්තාවතා පුරිසභාගො එස, ඉතො පට්ඨාය ගාථං මා වදීති. ඉති රාජා තත්ථෙව සණ්ඨාසි. දිට්ඨධම්මිකෙන චෙව අත්ථෙන සම්පරායිකෙන චාති එත්ථ සල්ලිඛිතසරීරතා දිට්ඨධම්මිකත්ථො නාම, සීලං සම්පරායිකත්ථො. භොජනෙ මත්තඤ්ඤුතා හි සීලඞ්ගං නාම හොතීති. තතියං.
„‚Er hielt sich an das Maß von einer Nāḷika Reis‘: Jener junge Mann ging, wie es heißt, Tag für Tag in die Gegenwart des Tathāgata; er war ein Vertrauter des Zehnkraftbegabten (Dasabala). Da fragte ihn [der Buddha] eines Tages: ‚Wie viel Reis isst der König [noch]?‘ Er antwortete: ‚Eine Nāḷika Reis.‘ [Der Buddha sprach:] ‚Damit wird es genügen, junger Mann; dies ist der Anteil für einen Mann. Rezitiere ihm von nun an keine Strophe mehr.‘ So verblieb der König bei genau diesem Maß. In dem Satz ‚sowohl mit dem sichtbaren Nutzen als auch mit dem zukünftigen Wohl‘ bezeichnet ‚ein schlanker Körper‘ (sallikhitasarīratā) den sichtbaren Nutzen, und ‚Tugend‘ (sīla) das zukünftige Wohl. Denn Mäßigung beim Essen ist wahrlich ein Bestandteil der Tugend (sīlaṅga). Das dritte [Sutta].“

4. පඨමසඞ්ගාමසුත්තවණ්ණනා
4. Erklärung des ersten Suttas über den Kampf.

125. චතුත්ථෙ වෙදෙහිපුත්තොති වෙදෙහීති පණ්ඩිතාධිවචනමෙතං, පණ්ඩිතිත්ථියා පුත්තොති අත්ථො. චතුරඞ්ගිනින්ති හත්ථිඅස්සරථපත්තිසඞ්ඛාතෙහි චතූහි අඞ්ගෙහි සමන්නාගතං. සන්නය්හිත්වාති චම්මපටිමුඤ්චනාදීහි සන්නාහං කාරෙත්වා. සඞ්ගාමෙසුන්ති යුජ්ඣිංසු. කෙන කාරණෙන? මහාකොසලරඤ්ඤා කිර බිම්බිසාරස්ස ධීතරං දෙන්තෙන ද්වින්නං රජ්ජානං අන්තරෙ සතසහස්සුට්ඨානො කාසිගාමො නාම ධීතු දින්නො. අජාතසත්තුනා ච පිතරි මාරිතෙ මාතාපිස්ස රඤ්ඤො වියොගසොකෙන නචිරස්සෙව මතා. තතො රාජා පසෙනදි කොසලො – ‘‘අජාතසත්තුනා මාතාපිතරො මාරිතා, මය්හං පිතු සන්තකො ගාමො’’ති තස්සත්ථාය අඩ්ඩං කරොති. අජාතසත්තුපි ‘‘මය්හං මාතු සන්තකො’’ති තස්ස ගාමස්සත්ථාය ද්වෙපි මාතුලභාගිනෙය්‍යා යුජ්ඣිංසු.
125. „Im vierten [Sutta] bezeichnet ‚vedehiputto‘ (Sohn der Vedehī) [Folgendes]: ‚Vedehī‘ ist ein Name für eine weise Person; ‚der Sohn einer weisen Frau‘ ist die Bedeutung. ‚Mit einem vierfachen Heer‘ (caturaṅginiṃ) bedeutet: ausgestattet mit den vier Truppengattungen, nämlich Elefanten, Reiterei, Streitwagen und Fußvolk. ‚Nachdem sie sich gerüstet hatten‘ (sannayhitvā) bedeutet: nachdem sie Rüstungen anlegen ließen, wie etwa das Anlegen von Lederharnischen. ‚Sie kämpften‘ (saṅgāmesuṃ) bedeutet: sie lieferten sich eine Schlacht. Aus welchem Grund kämpften sie? Es heißt, dass König Mahākosala, als er König Bimbisāra seine Tochter gab, ihr ein Dorf in Kāsi namens Kāsigāma schenkte, das im Grenzgebiet zwischen den beiden Reichen lag und einen Ertrag von einhunderttausend einbrachte. Als nun Ajātasattu seinen Vater [Bimbisāra] getötet hatte, starb auch dessen Mutter, die Königin, bald darauf vor Kummer über die Trennung von ihrem Gatten. Daraufhin erhob König Pasenadi von Kosala Anspruch [auf das Dorf] mit den Worten: ‚Ajātasattu hat seine Eltern getötet; dieses Dorf gehörte meinem Vater.‘ Ajātasattu wiederum sagte: ‚Es gehörte meiner Mutter‘, und wegen dieses Dorfes führten die beiden, Onkel und Neffe, Krieg gegeneinander.“

පාපා දෙවදත්තාදයො මිත්තා අස්සාති පාපමිත්තො. තෙයෙවස්ස සහායාති පාපසහායො. තෙස්වෙවස්ස චිත්තං නින්නං සම්පවඞ්කන්ති පාපසම්පවඞ්කො. පසෙනදිස්ස සාරිපුත්තත්ථෙරාදීනං වසෙන කල්‍යාණමිත්තාදිතා වෙදිතබ්බා. දුක්ඛං සෙතීති ජිතානි හත්ථිආදීනි අනුසොචන්තො දුක්ඛං සයිස්සති. ඉදං භගවා පුන තස්ස ජයකාරණං දිස්වා ආහ. ජයං වෙරං පසවතීති ජිනන්තො වෙරං පසවති, වෙරිපුග්ගලං ලභති. චතුත්ථං.
„‚Er hat böse Freunde‘ (pāpamitto) bedeutet: Er hat böse Menschen wie Devadatta und andere als Freunde. ‚Er hat böse Gefährten‘ (pāpasahāyo) bedeutet: Eben diese sind seine Gefährten. ‚Er ist den Bösen zugeneigt‘ (pāpasampavaṅko) bedeutet: Sein Geist ist genau zu diesen hin geneigt und ihnen zugewandt. Im Fall von Pasenadi ist seine Eigenschaft, gute Freunde zu haben, durch [seine Verbindung mit] dem Ehrwürdigen Sāriputta und anderen zu verstehen. ‚Er schläft in Kummer‘ (dukkhaṃ seti) bedeutet: Er wird in Kummer schlafen, indem er den Verlust von erbeuteten Elefanten und anderen Dingen beklagt. Dies sprach der Erhabene, nachdem er abermals den Grund für dessen [Pasenadi's] Sieg vorausgesehen hatte. ‚Sieg erzeugt Feindschaft‘ (jayaṃ veraṃ pasavati) bedeutet: Wer siegt, erzeugt Feindschaft, er erhält einen Feind. Das vierte [Sutta].“

5. දුතියසඞ්ගාමසුත්තවණ්ණනා
5. Erklärung des zweiten Suttas über den Kampf.

126. පඤ්චමෙ [Pg.142] අබ්භුය්‍යාසීති පරාජයෙ ගරහප්පත්තො ‘‘ආරාමං ගන්ත්වා භික්ඛූනං කථාසල්ලාපං සුණාථා’’ති රත්තිභාගෙ බුද්ධරක්ඛිතෙන නාම වුඩ්ඪපබ්බජිතෙන ධම්මරක්ඛිතස්ස වුඩ්ඪපබ්බජිතස්ස ‘‘සචෙ රාජා ඉමඤ්ච උපායං කත්වා ගච්ඡෙය්‍ය, පුන ජිනෙය්‍යා’’ති වුත්තජයකාරණං සුත්වා අභිඋය්‍යාසි.
126. „Im fünften [Sutta] bedeutet ‚er zog ins Feld‘ (abbhuyyāsi): Nachdem er durch seine Niederlage in Verruf geraten war, schickte er [Spione] mit den Worten: ‚Geht zum Kloster und hört das Gespräch der Mönche an.‘ Als er dann nachts hörte, wie ein älterer Mönch namens Buddharakkhita zu einem [anderen] älteren Mönch namens Dhammarakkhita über den Grund für einen Sieg sprach: ‚Wenn der König unter Anwendung dieser Strategie ausziehen würde, würde er wieder siegen‘, zog er erneut in den Kampf.“

යාවස්ස උපකප්පතීති යාව තස්ස උපකප්පති සය්හං හොති. යදා චඤ්ඤෙති යදා අඤ්ඤෙ. විලුම්පන්තීති තං විලුම්පිත්වා ඨිතපුග්ගලං විලුම්පන්ති. විලුම්පතීති විලුම්පියති. ඨානං හි මඤ්ඤතීති ‘‘කාරණ’’න්ති හි මඤ්ඤති. යදාති යස්මිං කාලෙ. ජෙතාරං ලභතෙ ජයන්ති ජයන්තො පුග්ගලො පච්ඡා ජෙතාරම්පි ලභති. රොසෙතාරන්ති ඝට්ටෙතාරං. රොසකොති ඝට්ටකො. කම්මවිවට්ටෙනාති කම්මපරිණාමෙන, තස්ස විලුම්පනකම්මස්ස විපාකදානෙන. සො විලුත්තො විලුප්පතීති සො විලුම්පකො විලුම්පියති. පඤ්චමං.
„‚Solange es ihm nützt‘ (yāvassa upakappati) bedeutet: solange es ihm dient, solange es für ihn erträglich ist [zu plündern]. ‚Und wenn andere‘ (yadā caññe) bedeutet: wenn andere [plündern]. ‚Sie plündern‘ (vilumpanti) bedeutet: sie plündern jene Person, die zuvor plündernd dastand. ‚Er plündert‘ [bzw. ‚wird geplündert‘] (vilumpati) bedeutet: er wird geplündert. ‚Denn er hält es für eine Gelegenheit‘ (ṭhānañ hi maññati) bedeutet: er hält es nämlich für einen [gerechtfertigten] Grund [für eine böse Tat]. ‚Wenn‘ (yadā) bedeutet: zu welcher Zeit. ‚Der Sieger findet einen Bezwinger‘ (jetāraṃ labhate jayaṃ) bedeutet: Der siegreiche Mensch findet später einen, der wiederum ihn bezwingt. ‚Den Beleidiger‘ (rosetāraṃ) bedeutet: den Kränker. ‚Der Beleidiger‘ (rosako) bedeutet: der Kränker. ‚Durch den Umschwung des Kammas‘ (kammavivaṭṭena) bedeutet: durch die Reifung des Kammas, durch das Reifen der Frucht jener Tat des Plünderns. ‚Der Plünderer wird geplündert‘ (so vilutto viluppati) bedeutet: Jener Plünderer wird [nun selbst] geplündert. Das fünfte [Sutta].“

6. මල්ලිකාසුත්තවණ්ණනා
6. Erklärung des Mallikā-Suttas.

127. ඡට්ඨෙ උපසඞ්කමීති මල්ලිකාය දෙවියා ගබ්භවුට්ඨානකාලෙ සූතිඝරං පටිජග්ගාපෙත්වා ආරක්ඛං දත්වා උපසඞ්කමි. අනත්තමනො අහොසීති, ‘‘දුග්ගතකුලස්ස මෙ ධීතු මහන්තං ඉස්සරියං දින්නං, සචෙ පුත්තං අලභිස්ස, මහන්තං සක්කාරං අධිගමිස්ස, තතො දානි පරිහීනා’’ති අනත්තමනො අහොසි. සෙය්‍යාති දන්ධපඤ්ඤස්මා එලමූගපුත්තතො එකච්චා ඉත්ථීයෙව සෙය්‍යා. පොසාති පොසෙහි. ජනාධිපාති ජනාධිභුං රාජානං ආලපති. සස්සුදෙවාති සස්සුසසුරදෙවතා. දිසම්පතීති දිසාජෙට්ඨකා. තාදිසා සුභගියාති තාදිසාය සුභරියාය. ඡට්ඨං.
127. „Im sechsten [Sutta] bedeutet ‚er nahte sich‘ (upasaṅkami): Als für Königin Mallikā die Zeit der Entbindung nahte, ließ er das Gebärzimmer herrichten, stellte Wachen auf und nahte sich [dem Erhabenen]. ‚Er war unzufrieden‘ (anattamano ahosi) bedeutet: Er dachte: ‚Meiner Tochter aus armem Hause wurde große Macht verliehen. Wenn sie einen Sohn bekommen hätte, hätte sie große Ehre erlangt. Nun aber ist sie dieser [Ehre] verlustig gegangen.‘ So denkend war er unzufrieden. ‚Besser‘ (seyyā) bedeutet: Im Vergleich zu einem schwachsinnigen, stummen Sohn ist so manche Frau wahrlich besser. ‚Erziehe sie‘ (posā) bedeutet: Ziehe sie groß. ‚O Herrscher der Menschen‘ (janādhipa) ist eine Anrede an den König, der über die Menschen herrscht. ‚Die ihre Schwiegereltern wie Götter verehrt‘ (sassudevā) bedeutet: Sie, die Schwiegermutter und Schwiegervater als ihre Gottheiten ansieht. ‚Herrscher der Himmelsrichtungen‘ (disampati) bedeutet: das Oberhaupt der in allen Richtungen lebenden Menschen. ‚Einer solchen guten Frau‘ (tādisā subhariyā) bedeutet: [der Sohn] einer solchen mit Tugend und Weisheit ausgestatteten guten Ehefrau [wird auch das Reich regieren]. Das sechste [Sutta].“

7. අප්පමාදසුත්තවණ්ණනා
7. Erklärung des Appamāda-Suttas.

128. සත්තමෙ සමධිග්ගය්හාති සමධිග්ගණ්හිත්වා, ආදියිත්වාති අත්ථො. අප්පමාදොති කාරාපකඅප්පමාදො. සමොධානන්ති සමවධානං උපක්ඛෙපං. එවමෙව ඛොති හත්ථිපදං විය හි කාරාපකඅප්පමාදො, සෙසපදජාතානි විය අවසෙසා චතුභූමකා කුසලධම්මා. තෙ හත්ථිපදෙ සෙසපදානි විය [Pg.143] අප්පමාදෙ සමොධානං ගච්ඡන්ති, අප්පමාදස්ස අන්තො පරිවත්තන්ති. යථා ච හත්ථිපදං සෙසපදානං අග්ගං සෙට්ඨං, එවං අප්පමාදො සෙසධම්මානන්ති දස්සෙති. මහග්ගතලොකුත්තරධම්මානම්පි හෙස පටිලාභකට්ඨෙන ලොකියොපි සමානො අග්ගොව හොති.
128. „Im siebten [Sutta] bedeutet ‚sich aneignend‘ (samadhiggayha): nachdem man es fest ergriffen hat, nachdem man es angenommen hat; dies ist die Bedeutung. ‚Heedfulness / Achtsamkeit‘ (appamādo) bezeichnet die tätige Achtsamkeit, die die [dreifachen] heilsamen Taten hervorbringt. ‚Zusammenfassung / Einbeziehung‘ (samodhānaṃ) bedeutet: das Eingehen in etwas, das Einbezogenwerden. ‚Ebenso‘ (evam eva kho) [ist wie folgt zu verstehen]: Denn die tätige Achtsamkeit ist wie der Fußabdruck eines Elefanten, und die übrigen heilsamen Geisteszustände der vier Ebenen sind wie die Fußabdrücke der anderen Lebewesen. Wie die übrigen Fußabdrücke im Fußabdruck des Elefanten Platz finden, so gehen diese [heilsamen Zustände] in der Achtsamkeit auf; sie bewegen sich innerhalb der Achtsamkeit. Und er zeigt: Wie der Fußabdruck des Elefanten der höchste und beste unter allen Fußabdrücken ist, so ist die Achtsamkeit die höchste unter allen geistigen Zuständen. Denn obwohl diese [Achtsamkeit] weltlich (lokiya) ist, ist sie, da sie die Ursache für das Erlangen der erhabenen (mahaggata) und überweltlichen (lokuttara) Zustände ist, selbst über diese erhaben. Das siebte [Sutta].“

අප්පමාදං පසංසන්තීති ‘‘එතානි ආයුආදීනි පත්ථයන්තෙන අප්පමාදොව කාතබ්බො’’ති අප්පමාදමෙව පසංසන්ති. යස්මා වා පුඤ්ඤකිරියාසු පණ්ඩිතා අප්පමාදං පසංසන්ති, තස්මා ආයුආදීනි පත්ථයන්තෙන අප්පමාදොව කාතබ්බොති අත්ථො. අත්ථාභිසමයාති අත්ථපටිලාභා. සත්තමං.
„‚Sie preisen die Achtsamkeit‘ (appamādaṃ pasaṃsanti) bedeutet: ‚Wer sich diese Segnungen wie langes Leben wünscht, der soll Achtsamkeit üben‘ – so preisen die Weisen die Achtsamkeit selbst. Oder aber: Weil die Weisen die Achtsamkeit bei heilsamen Taten preisen, darum soll derjenige, der sich Segnungen wie langes Leben wünscht, Achtsamkeit üben; dies ist die Bedeutung. ‚Durch das Erlangen des Nutzens‘ (atthābhisamayā) bedeutet: durch das Erlangen des Nutzens [wie des gegenwärtigen und zukünftigen]. Das siebte [Sutta].“

8. කල්‍යාණමිත්තසුත්තවණ්ණනා
8. Erklärung des Kalyāṇamitta-Suttas.

129. අට්ඨමෙ සො ච ඛො කල්‍යාණමිත්තස්සාති සො චායං ධම්මො කල්‍යාණමිත්තස්සෙව ස්වාක්ඛාතො නාම හොති, න පාපමිත්තස්සාති. කිඤ්චාපි හි ධම්මො සබ්බෙසම්පි ස්වාක්ඛාතොව, කල්‍යාණමිත්තස්ස පන සුස්සූසන්තස්ස සද්දහන්තස්ස අත්ථං පූරෙති භෙසජ්ජං විය වළඤ්ජන්තස්ස න ඉතරස්සාති. තෙනෙතං වුත්තං. ධම්මොති චෙත්ථ දෙසනාධම්මො වෙදිතබ්බො.
129. „Im achten [Sutta] bedeutet ‚Und das ist für einen, der einen guten Freund hat‘ (so ca kho kalyāṇamittassa): Diese dargelegte Lehre ist nur für einen, der einen edlen Freund (kalyāṇamitta) hat, wahrlich ‚wohlverkündet‘ (svākkhāta), nicht aber für einen, der einen schlechten Freund hat. Denn obwohl die Lehre für alle gleichermaßen wohlverkündet ist, erfüllt sie den Nutzen [von Tugend und Sammlung] nur bei demjenigen, der einen guten Freund hat, der aufmerksam zuhört und Vertrauen besitzt – so wie eine Medizin ihre heilende Wirkung nur bei dem entfaltet, der sie einnimmt, nicht aber bei dem anderen. Darum wurde dies gesagt. Unter ‚Lehre‘ (dhamma) ist hierbei die dargelegte Lehre (desanā-dhamma) zu verstehen.“

උපඩ්ඪමිදන්ති ථෙරො කිර රහොගතො චින්තෙසි – ‘‘අයං සමණධම්මො නාම ඔවාදකෙ අනුසාසකෙ කල්‍යාණමිත්තෙ සති පච්චත්තපුරිසකාරෙ ඨිතස්ස සම්පජ්ජති, උපඩ්ඪං කල්‍යාණමිත්තතො හොති, උපඩ්ඪං පච්චත්තපුරිසකාරතො’’ති. අථස්ස එතදහොසි – ‘‘අහං පදෙසඤාණෙ ඨිතො නිප්පදෙසං චින්තෙතුං න සක්කොමි, සත්ථාරං පුච්ඡිත්වා නික්කඞ්ඛො භවිස්සාමී’’ති. තස්මා සත්ථාරං උපසඞ්කමිත්වා එවමාහ. බ්‍රහ්මචරියස්සාති අරියමග්ගස්ස. යදිදං කල්‍යාණමිත්තතාති යා එසා කල්‍යාණමිත්තතා නාම, සා උපඩ්ඪං, තතො උපඩ්ඪං ආගච්ඡතීති අත්ථො. ඉති ථෙරෙන ‘‘උපඩ්ඪුපඩ්ඪා සම්මාදිට්ඨිආදයො කල්‍යාණමිත්තතො ආගච්ඡන්ති, උපඩ්ඪුපඩ්ඪා පච්චත්තපුරිසකාරතො’’ති වුත්තං. කිඤ්චාපි ථෙරස්ස අයං මනොරථො, යථා පන බහූහි සිලාථම්භෙ උස්සාපිතෙ, ‘‘එත්තකං ඨානං අසුකෙන උස්සාපිතං, එත්තකං අසුකෙනා’’ති විනිබ්භොගො නත්ථි, යථා ච මාතාපිතරො නිස්සාය උප්පන්නෙසු පුත්තෙසු ‘‘එත්තකං මාතිතො නිබ්බත්තං, එත්තකං පිතිතො’’ති විනිබ්භොගො නත්ථි, එවං ඉධාපි අවිනිබ්භොගධම්මො හෙස, ‘‘එත්තකං සම්මාදිට්ඨිආදීනං [Pg.144] කල්‍යාණමිත්තතො නිබ්බත්තං, එත්තකං පච්චත්තපුරිසකාරතො’’ති න සක්කා ලද්ධුං, කල්‍යාණමිත්තතාය පන උපඩ්ඪගුණො ලබ්භතීති ථෙරස්ස අජ්ඣාසයෙන උපඩ්ඪං නාම ජාතං, සකලගුණො පටිලබ්භතීති භගවතො අජ්ඣාසයෙන සකලං නාම ජාතං. කල්‍යාණමිත්තතාති චෙතං පුබ්බභාගපටිලාභඞ්ගං නාමාති ගහිතං. අත්ථතො කල්‍යාණමිත්තං නිස්සාය ලද්ධා සීලසමාධිවිපස්සනාවසෙන චත්තාරො ඛන්ධා. සඞ්ඛාරක්ඛන්ධොතිපි වදන්තියෙව.
„Upaḍḍhamidaṃ“ (Das ist die Hälfte): Es heißt, der Ältere (Ānanda) dachte, als er sich an einen einsamen Ort zurückgezogen hatte: „Dieses sogenannte Asketentum (samaṇadhamma) gelingt dem, der auf eigener menschlicher Anstrengung beharrt, wenn ein ratgebender und anweisender guter Freund (kalyāṇamitta) vorhanden ist. Die Hälfte stammt vom guten Freund, die Hälfte von der eigenen menschlichen Anstrengung.“ Da dachte er: „Ich, der ich auf einer Stufe begrenzten Wissens stehe, kann nicht das Unbegrenzte durchdenken. Nachdem ich den Meister befragt habe, werde ich frei von Zweifel sein.“ Deshalb suchte er den Meister auf und sprach so zu ihm. „Des heiligen Lebens“ (brahmacariyassa) bedeutet: des edlen Pfades. „Was man edle Freundschaft nennt“ (yadidaṃ kalyāṇamittatā) bedeutet: Was eben jene edle Freundschaft ist, das ist die Hälfte, und von dort kommt die Hälfte – das ist die Bedeutung. So wurde vom Älteren gesagt: „Jeweils die Hälfte von rechter Anschauung usw. kommt vom guten Freund, jeweils die Hälfte von der eigenen menschlichen Anstrengung.“ Obwohl dies die Absicht des Älteren war, verhält es sich doch so: Wie wenn viele Menschen eine Steinsäule aufstellen und es keine Trennung gibt wie „Dieser Bereich wurde von dem und dem aufgestellt, jener Bereich von dem und dem“; und wie es bei Kindern, die in Abhängigkeit von Mutter und Vater geboren werden, keine Trennung gibt wie „So viel stammt von der Mutter, so viel vom Vater“; so ist dies auch hier eine untrennbare Sache. Es ist unmöglich festzustellen: „So viel von rechter Anschauung usw. entstand durch den guten Freund, so viel durch die eigene menschliche Anstrengung.“ Da man aber durch edle Freundschaft die Hälfte der guten Eigenschaften erlangt, entstand nach der Absicht des Älteren der Begriff „die Hälfte“; und da man die Gesamtheit aller Eigenschaften erlangt, entstand nach der Absicht des Erhabenen der Begriff „das Ganze“. Und diese „edle Freundschaft“ wird als das Glied zur Erlangung der Anfangsphase aufgefasst. Dem Sinne nach sind dies die vier Daseinsgruppen, die man in Abhängigkeit von einem guten Freund durch die Kraft von Tugend, Sammlung und Klarblick erlangt. Einige Lehrer sagen jedoch, es sei die Gestaltungsgruppe (saṅkhārakkhandha).

මා හෙවං, ආනන්දාති, ආනන්ද, මා එවං අභණි, බහුස්සුතො ත්වං සෙඛපටිසම්භිදප්පත්තො අට්ඨ වරෙ ගහෙත්වා මං උපට්ඨහසි, චතූහි අච්ඡරියබ්භුතධම්මෙහි සමන්නාගතො, තාදිසස්ස එවං කථෙතුං න වට්ටති. සකලමෙව හිදං, ආනන්ද, බ්‍රහ්මචරියං, යදිදං කල්‍යාණමිත්තතාති ඉදං භගවා – ‘‘චත්තාරො මග්ගා චත්තාරි ඵලානි තිස්සො විජ්ජා ඡ අභිඤ්ඤා සබ්බං කල්‍යාණමිත්තමූලකමෙව හොතී’’ති සන්ධායාහ. ඉදානි වචීභෙදෙනෙව කාරණං දස්සෙන්තො කල්‍යාණමිත්තස්සෙතන්තිආදිමාහ. තත්ථ පාටිකඞ්ඛන්ති පාටිකඞ්ඛිතබ්බං ඉච්ඡිතබ්බං, අවස්සංභාවීති අත්ථො.
„Nicht doch, Ānanda!“ (mā hevaṃ ānanda) bedeutet: Ānanda, sprich nicht so. Du bist sehr gelehrt, hast als noch Übender die analytischen Urteilskräfte erlangt, hast mich unter Annahme von acht Wünschen bedient und bist mit den vier wunderbaren und erstaunlichen Eigenschaften ausgestattet. Für einen wie dich schickt es sich nicht, so zu sprechen. „Wahrlich, Ānanda, dieses ganze heilige Leben besteht in der edlen Freundschaft“: Dies sagte der Erhabene im Hinblick darauf, dass die vier Pfade, die vier Früchte, die drei Wissenszweige und die sechs höheren Geisteskräfte alle gänzlich in der edlen Freundschaft wurzeln. Um nun den Grund allein durch das gesprochene Wort aufzuzeigen, sprach er die Worte beginnend mit „kalyāṇamittassetanti“ („Dem, der einen edlen Freund hat...“). Darin bedeutet „pāṭikaṅkhaṃ“: was zu erwarten ist, was zu wünschen ist, das heißt, unvermeidlich eintretend.

ඉධාති ඉමස්මිං සාසනෙ. සම්මාදිට්ඨිං භාවෙතීතිආදීසු අට්ඨන්නං ආදිපදානංයෙව තාව අයං සඞ්ඛෙපවණ්ණනා – සම්මා දස්සනලක්ඛණා සම්මාදිට්ඨි. සම්මා අභිනිරොපනලක්ඛණො සම්මාසඞ්කප්පො. සම්මා පරිග්ගහණලක්ඛණා සම්මාවාචා. සම්මා සමුට්ඨාපනලක්ඛණො සම්මාකම්මන්තො. සම්මා වොදාපනලක්ඛණා සම්මාආජීවො. සම්මා පග්ගහලක්ඛණො සම්මාවායාමො. සම්මා උපට්ඨානලක්ඛණා සම්මාසති. සම්මා සමාධානලක්ඛණො සම්මාසමාධි.
„Hier“ (idhā) bedeutet: in dieser Lehre. In Sätzen wie „Er entfaltet die rechte Anschauung“ usw. ist dies zunächst die kurze Erklärung der acht Anfangsbegriffe: Rechte Anschauung hat das Merkmal des rechten Sehens. Rechter Entschluss hat das Merkmal des rechten Ausrichtens [der Begleitfaktoren]. Rechte Rede hat das Merkmal des rechten Erfassens. Rechtes Handeln hat das Merkmal des rechten Hervorbringens. Rechter Lebensunterhalt hat das Merkmal des rechten Reinigens. Rechte Anstrengung hat das Merkmal des rechten Anspornens. Rechte Achtsamkeit hat das Merkmal des rechten Gegenwärtigseins. Rechte Sammlung hat das Merkmal des rechten Festsetzens.

තෙසු එකෙකස්ස තීණි කිච්චානි හොන්ති. සෙය්‍යාථිදං – සම්මාදිට්ඨි තාව අඤ්ඤෙහිපි අත්තනො පච්චනීකකිලෙසෙහි සද්ධිං මිච්ඡාදිට්ඨිං පජහති, නිරොධං ආරම්මණං කරොති, සම්පයුත්තධම්මෙ ච පස්සති තප්පටිච්ඡාදකමොහවිධමනවසෙන අසම්මොහතො. සම්මාසඞ්කප්පාදයොපි තථෙව මිච්ඡාසඞ්කප්පාදීනි ච පජහන්ති, නිරොධඤ්ච ආරම්මණං කරොන්ති. විසෙසතො පනෙත්ථ සම්මාදිට්ඨි සහජාතධම්මෙ සම්මා දස්සෙති. සම්මාසඞ්කප්පො සහජාතධම්මෙ අභිනිරොපෙති, සම්මාවාචා සම්මා පරිග්ගණ්හාති, සම්මාකම්මන්තො සම්මා [Pg.145] සමුට්ඨාපෙති, සම්මාආජීවො සම්මා වොදාපෙති, සම්මාවායාමො සම්මා පග්ගණ්හාති, සම්මාසති සම්මා උපට්ඨාපෙති, සම්මාසමාධි සම්මා දහති.
Unter diesen hat jeder einzelne faktor drei Funktionen. Und zwar: Die rechte Anschauung überwindet zuerst die falsche Anschauung zusammen mit ihren anderen gegnerischen Befleckungen, nimmt das Erlöschen als Objekt und sieht die begleitenden Geistesfaktoren ohne Verwirrung, indem sie die diese verhüllende Verblendung vertreibt. Ebenso überwinden auch rechter Entschluss usw. die falschen Entschlüsse usw. und nehmen das Erlöschen als Objekt. Im Besonderen aber zeigt hierbei die rechte Anschauung die mitgeborenen Faktoren richtig auf. Der rechte Entschluss richtet die mitgeborenen Faktoren richtig aus; die rechte Rede erfasst die mitgeborenen Faktoren richtig; das rechte Handeln bringt die mitgeborenen Faktoren richtig hervor; der rechte Lebensunterhalt reinigt die mitgeborenen Faktoren richtig; die rechte Anstrengung spornt die mitgeborenen Faktoren richtig an; die rechte Achtsamkeit lässt die mitgeborenen Faktoren richtig gegenwärtig sein; die rechte Sammlung festigt die mitgeborenen Faktoren richtig.

අපිචෙසා සම්මාදිට්ඨි නාම පුබ්බභාගෙ නානාඛණා නානාරම්මණා හොති, මග්ගකාලෙ එකක්ඛණා එකාරම්මණා. කිච්චතො පන සම්මාදිට්ඨි දුක්ඛෙ ඤාණන්තිආදීනි චත්තාරි නාමානි ලභති. සම්මාසඞ්කප්පාදයොපි පුබ්බභාගෙ නානාඛණා නානාරම්මණා හොන්ති, මග්ගකාලෙ එකක්ඛණා එකාරම්මණා. තෙසු සම්මාසඞ්කප්පො කිච්චතො නෙක්ඛම්මසඞ්කප්පොතිආදීනි තීණි නාමානි ලභති. සම්මාවාචාදයො තයො විරතියොපි හොන්ති චෙතනායොපි, මග්ගක්ඛණෙ පන විරතියොව. සම්මාවායාමො සම්මාසතීති ඉදම්පි ද්වයං කිච්චතො සම්මප්පධානසතිපට්ඨානවසෙන චත්තාරි නාමානි ලභති. සම්මාසමාධි පන පුබ්බභාගෙපි මග්ගක්ඛණෙපි සම්මාසමාධියෙව.
Darüber hinaus tritt diese sogenannte rechte Anschauung in der vorbereitenden Phase in verschiedenen Momenten auf und hat verschiedene Objekte; zur Zeit des Pfades tritt sie in einem einzigen Moment auf und hat ein einziges Objekt. Je nach Funktion erhält die rechte Anschauung vier Bezeichnungen, wie „Wissen über das Leiden“ usw. Auch rechter Entschluss usw. treten in der vorbereitenden Phase in verschiedenen Momenten auf und haben verschiedene Objekte; zur Zeit des Pfades treten sie in einem einzigen Moment auf und haben ein einziges Objekt. Unter diesen erhält der rechte Entschluss je nach Funktion drei Bezeichnungen, wie „Entschluss zur Entsagung“ usw. Die drei Faktoren – rechte Rede usw. – können sowohl Enthaltungen als auch Absichten sein; im Pfad-Moment jedoch sind sie ausschließlich Enthaltungen. Auch dieses Paar – rechte Anstrengung und rechte Achtsamkeit – erhält je nach Funktion vier Bezeichnungen durch die Kraft der rechten Anstrengungen und der Grundlagen der Achtsamkeit. Rechte Sammlung dagegen ist sowohl in der vorbereitenden Phase als auch im Pfad-Moment stets nur rechte Sammlung.

එවං තාව ‘‘සම්මාදිට්ඨි’’න්තිආදිනා නයෙන වුත්තානං අට්ඨන්නං ආදිපදානංයෙව අත්ථවණ්ණනං ඤත්වා ඉදානි භාවෙති විවෙකනිස්සිතන්තිආදීසු එවං ඤාතබ්බො. භාවෙතීති වඩ්ඪෙති, අත්තනො චිත්තසන්තානෙ පුනප්පුනං ජනෙති, අභිනිබ්බත්තෙතීති අත්ථො. විවෙකනිස්සිතන්ති විවෙකං නිස්සිතං, විවෙකෙ වා නිස්සිතන්ති විවෙකනිස්සිතං. විවෙකොති විවිත්තතා. විවිත්තතා චායං තදඞ්ගවිවෙකො, වික්ඛම්භන-සමුච්ඡෙද-පටිප්පස්සද්ධි-නිස්සරණවිවෙකොති පඤ්චවිධො. එවමෙතස්මිං පඤ්චවිධෙ විවෙකෙ. විවෙකනිස්සිතන්ති තදඞ්ගවිවෙකනිස්සිතං සමුච්ඡෙදවිවෙකනිස්සිතං නිස්සරණවිවෙකනිස්සිතඤ්ච සම්මාදිට්ඨිං භාවෙතීති අයමත්ථො වෙදිතබ්බො. තථා හි අයං අරියමග්ගභාවනානුයුත්තො යොගී විපස්සනාක්ඛණෙ කිච්චතො තදඞ්ගවිවෙකනිස්සිතං, අජ්ඣාසයතො නිස්සරණවිවෙකනිස්සිතං, මග්ගකාලෙ පන කිච්චතො සමුච්ඡෙදවිවෙකනිස්සිතං, ආරම්මණතො නිස්සරණවිවෙකනිස්සිතං සම්මාදිට්ඨිං භාවෙති. එස නයො විරාගනිස්සිතාදීසු. විවෙකත්ථා එව හි විරාගාදයො.
Nachdem man so zunächst die Erklärung der Bedeutung der acht Anfangsbegriffe verstanden hat, die in der Weise von „rechte Anschauung“ usw. dargelegt wurden, ist nun Folgendes bezüglich Begriffen wie „er entfaltet [die rechte Anschauung], gestützt auf die Abgeschiedenheit“ usw. zu wissen: „Bhāveti“ (er entfaltet) bedeutet: er mehrt sie, bringt sie in seinem eigenen Geistestrom immer wieder hervor, lässt sie entstehen – das ist die Bedeutung. „Vivekanissitaṃ“ bedeutet: gestützt auf die Abgeschiedenheit, oder in der Abgeschiedenheit verankert. „Abgeschiedenheit“ (viveka) bedeutet das Abgeschiedensein. Und dieses Abgeschiedensein ist fünffach: die Abgeschiedenheit durch das jeweilige Gegenteil, die Abgeschiedenheit durch Unterdrückung, die Abgeschiedenheit durch Vernichtung, die Abgeschiedenheit durch Beruhigung und die Abgeschiedenheit durch Entkommen. Bei dieser fünffachen Abgeschiedenheit ist die Bedeutung von „vivekanissitaṃ“ wie folgt zu verstehen: Er entfaltet die rechte Anschauung, gestützt auf die Abgeschiedenheit durch das jeweilige Gegenteil, gestützt auf die Abgeschiedenheit durch Vernichtung und gestützt auf die Abgeschiedenheit durch Entkommen. Denn dieser Yogi, der sich der Entfaltung des edlen Pfades widmet, entfaltet im Moment des Klarblicks eine rechte Anschauung, die funktionell auf die Abgeschiedenheit durch das jeweilige Gegenteil gestützt ist und die der Absicht nach auf die Abgeschiedenheit durch Entkommen gestützt ist; zur Zeit des Pfades hingegen entfaltet er eine rechte Anschauung, die funktionell auf die Abgeschiedenheit durch Vernichtung gestützt ist und die dem Objekt nach auf die Abgeschiedenheit durch Entkommen gestützt ist. Dies ist die Methode auch für „gestützt auf das Schwinden der Gier“ usw. Denn „Schwinden der Gier“ usw. haben wahrlich dieselbe Bedeutung wie „Abgeschiedenheit“.

කෙවලඤ්චෙත්ථ වොස්සග්ගො දුවිධො පරිච්චාගවොස්සග්ගො ච පක්ඛන්දනවොස්සග්ගො චාති. තත්ථ පරිච්චාගවොස්සග්ගොති විපස්සනාක්ඛණෙ ච තදඞ්ගවසෙන, මග්ගක්ඛණෙ ච සමුච්ඡෙදවසෙන කිලෙසප්පහානං. පක්ඛන්දනවොස්සග්ගොති විපස්සනාක්ඛණෙ තන්නින්නභාවෙන, මග්ගක්ඛණෙ පන ආරම්මණකරණෙන නිබ්බානපක්ඛන්දනං, තදුභයම්පි ඉමස්මිං ලොකියලොකුත්තරමිස්සකෙ අත්ථවණ්ණනානයෙ [Pg.146] වට්ටති. තථා හි අයං සම්මාදිට්ඨි යථාවුත්තෙන පකාරෙන කිලෙසෙ ච පරිච්චජති, නිබ්බානඤ්ච පක්ඛන්දති.
Allerdings ist das Loslassen (vossagga) hierbei zweifach, nämlich das Loslassen durch Aufgeben (pariccāga-vossagga) und das Loslassen durch Hineinspringen (pakkhandana-vossagga). Dabei bedeutet 'Loslassen durch Aufgeben' das Überwinden der Befleckungen (kilesa) im Moment der Einsicht (vipassanā) mittels des Aufgebens durch die entsprechenden Faktoren (tadaṅga) sowie im Moment des Pfades (magga) mittels des Aufgebens durch Abschneiden (samuccheda). 'Loslassen durch Hineinspringen' bedeutet das Hineinspringen in das Nibbāna im Moment der Einsicht durch das Neigen dorthin sowie im Moment des Pfades durch das Machen desselben zum Objekt (ārammaṇa). Beides ist in dieser Methode der Bedeutungserklärung, die Weltliches und Überweltliches vermischt, angemessen. Denn diese rechte Ansicht (sammādiṭṭhi) gibt in der zuvor genannten Weise sowohl die Befleckungen auf als auch springt sie in das Nibbāna hinein.

වොස්සග්ගපරිණාමින්ති ඉමිනා පන සකලෙන වචනෙන වොස්සග්ගත්ථං පරිණමන්තං පරිණතඤ්ච, පරිපච්චන්තං පරිපක්කඤ්චාති ඉදං වුත්තං හොති. අයඤ්හි අරියමග්ගභාවනානුයුත්තො භික්ඛු යථා සම්මාදිට්ඨි කිලෙසපරිච්චාගවොස්සග්ගත්ථං නිබ්බානපක්ඛන්දනවොස්සග්ගත්ථඤ්ච පරිපච්චති, යථා ච පරිපක්කා හොති, තථා නං භාවෙතීති. එස නයො සෙසමග්ගඞ්ගෙසු.
Mit diesem gesamten zusammenfassenden Ausdruck 'vossaggapariṇāmiṃ' (zum Loslassen hinreifend) wird folgendes gesagt: das, was für den Zweck des Loslassens im Moment der Einsicht reift und im Moment des Pfades gereift ist, was reift und vollkommen gereift ist. Denn dieser Mönch, der sich der Entfaltung des edlen Pfades widmet, entfaltet die rechte Ansicht in der Weise, wie sie für den Zweck des Loslassens durch das Aufgeben der Befleckungen und für den Zweck des Loslassens durch das Hineinspringen in das Nibbāna reift, und wie sie vollkommen gereift ist. Diese Methode ist auch bei den übrigen Pfadgliedern anzuwenden.

ආගම්මාති ආරබ්භ සන්ධාය පටිච්ච. ජාතිධම්මාති ජාතිසභාවා ජාතිපකතිකා. තස්මාති යස්මා සකලො අරියමග්ගොපි කල්‍යාණමිත්තං නිස්සාය ලබ්භති, තස්මා. හන්දාති වවස්සග්ගත්ථෙ නිපාතො. අප්පමාදං පසංසන්තීති අප්පමාදං වණ්ණයන්ති, තස්මා අප්පමාදො කාතබ්බො. අත්ථාභිසමයාති අත්ථපටිලාභා. අට්ඨමං.
'Āgamma' bedeutet: in Bezug auf, im Hinblick auf, in Abhängigkeit von. 'Jātidhammā' bedeutet: Wesen, die von der Natur des Geborenwerdens sind, die die Eigenschaft des Geborenwerdens haben. 'Tasmā' (darum) bedeutet: weil auch der gesamte edle Pfad in Abhängigkeit von einem edlen Freund (kalyāṇamitta) erlangt wird, darum. 'Handa' ist eine Partikel im Sinne des Loslassens (oder der Entschlossenheit). 'Appamādaṃ pasaṃsanti' (sie preisen die Emsigkeit) bedeutet: sie loben die Emsigkeit; darum sollte Emsigkeit geübt werden. 'Atthābhisamaya' bedeutet: das Erlangen des Nutzens. Die achte [Lehrrede].

9. පඨමඅපුත්තකසුත්තවණ්ණනා
9. Die Erklärung der ersten Aputtaka-Lehrrede.

130. නවමෙ දිවා දිවස්සාති දිවසස්ස දිවා, මජ්ඣන්හිකසමයෙති අත්ථො. සාපතෙය්‍යන්ති ධනං. කො පන වාදො රූපියස්සාති සුවණ්ණරජතතම්බලොහකාළලොහඵාලකච්ඡපකාදිභෙදස්ස ඝනකතස්ස චෙව පරිභොගභාජනාදිභෙදස්ස ච රූපියභණ්ඩස්ස පන කො වාදො? ‘‘එත්තකං නාමා’’ති කා පරිච්ඡෙදකථාති අත්ථො. කණාජකන්ති සකුණ්ඩකභත්තං. බිලඞ්ගදුතියන්ති කඤ්ජිකදුතියං. සාණන්ති සාණවාකමයං. තිපක්ඛවසනන්ති තීණි ඛණ්ඩානි ද්වීසු ඨානෙසු සිබ්බිත්වා කතනිවාසනං.
130. In der neunten Lehrrede bedeutet 'divā divassa' (am hellen Tage): zur Mittagszeit des Tages, dies ist die Bedeutung. 'Sāpateyya' bedeutet: Vermögen. 'Ko pana vādo rūpiyassa' (was erst soll man über Silber sagen?) bedeutet: Was erst soll man über Silbersachen sagen, seien sie nun als massive Barren oder als Gebrauchsgeschirr gefertigt, bestehend aus verschiedenen Arten wie Gold, Silber, Kupfer, Eisen, Bronze, Zinn usw.? Wie könnte man überhaupt sagen: 'Es gibt so und so viel davon'? Dies ist die Bedeutung. 'Kaṇājaka' bedeutet: Speise aus Kleie. 'Bilaṅgadutiya' bedeutet: mit saurem Reisschleim als zweitem Gericht. 'Sāṇa' bedeutet: hergestellt aus Hanffasern. 'Tipakkhavasana' bedeutet: ein Untergewand, das durch das Zusammennähen von drei Stoffteilen an zwei Stellen hergestellt wurde.

අසප්පුරිසොති ලාමකපුරිසො. උද්ධග්ගිකන්තිආදීසු උපරූපරිභූමීසු ඵලදානවසෙන උද්ධං අග්ගමස්සාති උද්ධග්ගිකා. සග්ගස්ස හිතා තත්‍රුපපත්තිජනනතොති සොවග්ගිකා. නිබ්බත්තට්ඨානෙසු සුඛො විපාකො අස්සාති සුඛවිපාකා. සුට්ඨු අග්ගානං දිබ්බවණ්ණාදීනං විසෙසානං නිබ්බත්තනතො සග්ගසංවත්තනිකා. එවරූපං දක්ඛිණදානං න පතිට්ඨාපෙතීති.
'Asappurisa' bedeutet: ein minderwertiger Mensch. In den Passagen mit 'uddhaggikā' usw. ist die Bedeutung wie folgt zu verstehen: 'Uddhaggikā' (aufwärts gerichtet) bedeutet, dass diese Gabe aufgrund des Bringens von Früchten in immer höheren Daseinsebenen ein hohes, hervorragendes Resultat hat. 'Sovaggikā' (himmlisch) bedeutet, dass sie dem Himmel dienlich ist, weil sie die Wiedergeburt in jener himmlischen Welt bewirkt. 'Sukhavipākā' (glückbringend reifend) bedeutet, dass sie an den Orten der Wiedergeburt eine glückliche Reifung hat. 'Saggasaṃvattanikā' (zum Himmel führend) bedeutet, dass sie hervorragende himmlische Vorzüge wie göttliche Gestalt usw. hervorbringt. 'Er begründet keine solche Gabe an ehrwürdige Empfänger' (evarūpaṃ dakkhiṇadānaṃ na patiṭṭhāpeti) ist in diesem Sinne zu verstehen.

සාතොදකාති මධුරොදකා. සෙත්තොදකාති වීචීනං භින්නට්ඨානෙ උදකස්ස සෙතතාය සෙතොදකා. සුපතිත්ථාති සුන්දරතිත්ථා. තං ජනොති [Pg.147] යෙන උදකෙන සාතොදකා, තං උදකං ජනො භාජනානි පූරෙත්වා නෙව හරෙය්‍ය. න යථාපච්චයං වා කරෙය්‍යාති, යං යං උදකෙන උදකකිච්චං කාතබ්බං, තං තං න කරෙය්‍ය. තදපෙය්‍යමානන්ති තං අපෙය්‍යමානං. කිච්චකරො ච හොතීති අත්තනා කත්තබ්බකිච්චකරො චෙව කුසලකිච්චකරො ච, භුඤ්ජති ච, කම්මන්තෙ ච පයොජෙති, දානඤ්ච දෙතීති අත්ථො. නවමං.
'Sātodakā' (köstliches Wasser habend) bedeutet: süßes Wasser habend. 'Settodakā' (weißes Wasser habend) bedeutet: weißes Wasser habend aufgrund der Weiße des Wassers an den Stellen, wo sich die Wellen brechen. 'Supatiṭṭhā' (gute Ufer habend) bedeutet: schöne, leicht zugängliche Ufer habend. 'Taṃ jano' (jene Menschen) bedeutet: die Menschen würden dieses Wasser, durch welches der See köstliches Wasser hat, nicht schöpfen, um ihre Gefäße zu füllen und wegzutragen. 'Na yathāpaccayaṃ vā kareyya' (noch würden sie damit nach Bedarf verfahren) bedeutet: Was immer für eine Verrichtung mit dem Wasser getan werden müsste, das würden sie nicht tun. 'Tadapeyyamānaṃ' (dieses ungenutzte Wasser) bedeutet: dieses Wasser, das von niemandem genutzt wird. 'Kiccakaro ca hoti' (und er tut seine Pflichten) bedeutet: Er selbst tut sowohl seine eigenen zu erledigenden Pflichten als auch heilsame Werke (kusala-kicca); er genießt selbst, betreibt Geschäfte und gibt Gaben. Dies ist die Bedeutung. Die neunte [Lehrrede].

10. දුතියඅපුත්තකසුත්තවණ්ණනා
10. Die Erklärung der zweiten Aputtaka-Lehrrede.

131. දසමෙ පිණ්ඩපාතෙන පටිපාදෙසීති පිණ්ඩපාතෙන සද්ධිං සංයොජෙසි, පිණ්ඩපාතං අදාසීති අත්ථො. පක්කාමීති කෙනචිදෙව රාජුපට්ඨානාදිනා කිච්චෙන ගතො. පච්ඡා විප්පටිසාරී අහොසීති සො කිර අඤ්ඤෙසුපි දිවසෙසු තං පච්චෙකසම්බුද්ධං පස්සති, දාතුං පනස්ස චිත්තං න උප්පජ්ජති. තස්මිං පන දිවසෙ අයං පදුමවතිදෙවියා තතියපුත්තො තග්ගරසිඛී පච්චෙකබුද්ධො ගන්ධමාදනපබ්බතෙ ඵලසමාපත්තිසුඛෙන වීතිනාමෙත්වා පුබ්බණ්හසමයෙ වුට්ඨාය අනොතත්තදහෙ මුඛං ධොවිත්වා මනොසිලාතලෙ නිවාසෙත්වා කායබන්ධනං බන්ධිත්වා පත්තචීවරමාදාය අභිඤ්ඤාපාදකං චතුත්ථජ්ඣානං සමාපජ්ජිත්වා ඉද්ධියා වෙහාසං අබ්භුග්ගන්ත්වා නගරද්වාරෙ ඔරුය්හ චීවරං පාරුපිත්වා පත්තමාදාය නගරවාසීනං ඝරද්වාරෙසු සහස්සභණ්ඩිකං ඨපෙන්තො විය පාසාදිකෙහි අභික්කන්තාදීහි අනුපුබ්බෙන සෙට්ඨිනො ඝරද්වාරං සම්පත්තො. තංදිවසඤ්ච සෙට්ඨි පාතොව උට්ඨාය පණීතභොජනං භුඤ්ජිත්වා, ඝරද්වාරකොට්ඨකෙ ආසනං පඤ්ඤාපෙත්වා, දන්තන්තරානි සොධෙන්තො නිසින්නො හොති. සො පච්චෙකබුද්ධං දිස්වා, තංදිවසං පාතො භුත්වා නිසින්නත්තා දානචිත්තං උප්පාදෙත්වා, භරියං පක්කොසාපෙත්වා, ‘‘ඉමස්ස සමණස්ස පිණ්ඩපාතං දෙහී’’ති වත්වා පක්කාමි.
131. In der zehnten Lehrrede bedeutet 'piṇḍapātena paṭipādesi': er versorgte ihn mit Almosenspeise, das heißt, er gab ihm Almosenspeise. 'Pakkāmi' bedeutet: er ging wegen irgendeines Geschäfts fort, wie dem Dienst beim König usw. 'Pacchā vippaṭisārī ahosi' (später bereute er es) ist wie folgt zu verstehen: Jener Großkaufmann sah den Paccekabuddha zwar auch an anderen Tagen, doch stieg in ihm nie der Gedanke auf, etwas zu geben. An jenem Tag jedoch verbrachte dieser Paccekabuddha namens Taggarasikhī, der dritte Sohn der Königin Padumavatī, auf dem Berg Gandhamādana seine Zeit im Glück des Verweilens in der Fruchtstufe (phalasamāpatti-sukha). Am Morgen erhob er sich aus der Vertiefung, wusch sein Gesicht im Anotatta-See, zog auf dem Plateau aus Rotsiegelstein (manosilātala) sein Untergewand an, band seinen Gürtel um, nahm Almosenschale und Gewand, trat in die als Grundlage für die höheren Geisteskräfte dienende vierte Vertiefung (jhāna) ein, stieg durch seine übersinnliche Kraft in die Luft empor, landete nahe dem Stadttor, legte sein Gewand an und gelangte mit Almosenschale der Reihe nach, gleichsam als würde er Beutel mit tausend Münzen vor den Haustüren der Stadtbewohner niederlegen, mit anmutigem Schreiten usw. vor die Haustür des Großkaufmanns. An diesem Tag war der Großkaufmann früh am Morgen aufgestanden, hatte eine exquisite Mahlzeit zu sich genommen und saß nun auf einem im Torgebäude seines Hauses hergerichteten Sitz, während er sich die Zahnzwischenräume reinigte. Als er den Paccekabuddha erblickte, erweckte er, da er am Morgen bereits gegessen hatte und entspannt dasaß, den Geist des Spendens, rief seine Frau und sagte: 'Gib diesem Asketen eine Almosenspeise!', und ging dann fort.

සෙට්ඨිභරියා චින්තෙසි – ‘‘මයා එත්තකෙන කාලෙන ඉමස්ස ‘දෙථා’ති වචනං න සුතපුබ්බං, දාපෙන්තොපි ච අජ්ජ න යස්ස වා තස්ස වා දාපෙති, වීතරාගදොසමොහස්ස වන්තකිලෙසස්ස ඔහිතභාරස්ස පච්චෙකබුද්ධස්ස දාපෙති, යං වා තං වා අදත්වා පණීතං පිණ්ඩපාතං දස්සාමී’’ති, ඝරා නික්ඛම්ම පච්චෙකබුද්ධං පඤ්චපතිට්ඨිතෙන වන්දිත්වා පත්තං ආදාය අන්තොනිවෙසනෙ පඤ්ඤත්තාසනෙ නිසීදාපෙත්වා සුපරිසුද්ධෙහි සාලිතණ්ඩුලෙහි භත්තං සම්පාදෙත්වා තදනුරූපං ඛාදනීයං බ්‍යඤ්ජනං සුපෙය්‍යඤ්ච සල්ලක්ඛෙත්වා පත්තං පූරෙත්වා බහි ගන්ධෙහි සමලඞ්කරිත්වා පච්චෙකබුද්ධස්ස හත්ථෙසු [Pg.148] පතිට්ඨපෙත්වා වන්දි. පච්චෙකබුද්ධො – ‘‘අඤ්ඤෙසම්පි පච්චෙකබුද්ධානං සඞ්ගහං කරිස්සාමී’’ති අපරිභුඤ්ජිත්වාව අනුමොදනං කත්වා පක්කාමි. සොපි ඛො සෙට්ඨි බාහිරතො ආගච්ඡන්තො පච්චෙකබුද්ධං දිස්වා මයං ‘‘තුම්හාකං පිණ්ඩපාතං දෙථා’’ති වත්වා පක්කන්තා, අපි වො ලද්ධොති? ආම, සෙට්ඨි ලද්ධොති. ‘‘පස්සාමී’’ති ගීවං උක්ඛිපිත්වා ඔලොකෙසි. අථස්ස පිණ්ඩපාතගන්ධො උට්ඨහිත්වා නාසාපුටං පහරි. සො චිත්තං සංයමෙතුං අසක්කොන්තො පච්ඡා විප්පටිසාරී ආහොසීති.
Die Frau des Großkaufmanns dachte: 'In all dieser Zeit habe ich von ihm noch nie die Worte gehört: „Gebt diesem [Asketen]!“ Und selbst wenn er heute etwas geben lässt, lässt er es nicht an irgendjemanden geben, sondern an einen Paccekabuddha, der frei von Gier, Hass und Verblendung ist, der die Befleckungen ausgespien und die Last des Daseins abgelegt hat. Ich werde ihm nicht irgendetwas Beliebiges geben, sondern eine erlesene Almosenspeise reichen.' Sie verließ das Haus, verneigte sich vor dem Paccekabuddha mit den fünf Berührungspunkten, nahm seine Almosenschale, bat ihn, auf einem im Haus hergerichteten Sitz Platz zu nehmen, bereitete Speise aus erlesenem, reinem Sāli-Reis zu, fügte passende feste Speisen, Beilagen und Suppen hinzu, füllte die Schale ganz an, parfümierte sie von außen mit Wohlgerüchen, legte sie in die Hände des Paccekabuddha und verneigte sich tief. Der Paccekabuddha dachte sich: 'Ich werde auch die anderen Paccekabuddhas unterstützen.' Ohne sogleich davon zu essen, sprach er Segensworte und ging davon. Als auch jener Großkaufmann von draußen zurückkehrte und dem Paccekabuddha begegnete, fragte er: 'Wir sind fortgegangen und sagten: „Gebt dem Ehrwürdigen Almosenspeise!“ Habt Ihr etwas erhalten?' Der Paccekabuddha antwortete: 'Ja, Großkaufmann, ich habe etwas erhalten.' Der Großkaufmann sagte: 'Lasst mich sehen!', reckte den Hals und blickte in die Schale. Da stieg der köstliche Duft der Almosenspeise empor und traf seine Nase. Unfähig, seinen Geist (und seinen Geiz) zu beherrschen, wurde er daraufhin von tiefer Reue geplagt.

වරමෙතන්තිආදි විප්පටිසාරස්ස උප්පන්නාකාරදස්සනං. භාතු ච පන එකපුත්තකං සාපතෙය්‍යස්ස කාරණා ජීවිතා වොරොපෙසීති තදා කිරස්ස අවිභත්තෙයෙව කුටුම්බෙ මාතාපිතරො ච ජෙට්ඨභාතා ච කාලමකංසු. සො භාතුජායාය සද්ධිංයෙව සංවාසං කප්පෙසි. භාතු පනස්ස එකො පුත්තො හොති, තං වීථියා කීළන්තං මනුස්සා වදන්ති – ‘‘අයං දාසො අයං දාසී ඉදං යානං ඉදං ධනං තව සන්තක’’න්ති. සො තෙසං කථං ගහෙත්වා – ‘‘අයං දාසො මය්හං සන්තක’’න්තිආදීනි කථෙති.
„‚Besser ist dies‘ (varametaṃ) usw. zeigt das Entstehen von Gewissensbissen (vippaṭisāra). Zu den Worten ‚Er beraubte jedoch den einzigen Sohn seines Bruders um des Vermögens willen des Lebens‘ wird erzählt: Damals starben seine Eltern und sein älterer Bruder, noch bevor das Familienvermögen (kuṭumba) aufgeteilt worden war. Er ging eine Lebensgemeinschaft mit der Frau seines Bruders ein. Der Bruder hatte jedoch einen einzigen Sohn. Als dieser auf der Straße spielte, sagten die Leute zu ihm: ‚Dieser Sklave, diese Sklavin, dieser Wagen, dieser Besitz gehört dir.‘ Er nahm ihre Worte auf und sagte: ‚Dieser Sklave gehört mir‘ und so weiter.“

අථස්ස චූළපිතා චින්තෙසි – ‘‘අයං දාරකො ඉදානෙව එවං කථෙසි, මහල්ලකකාලෙ කුටුම්බං මජ්ඣෙ භින්දාපෙය්‍ය, ඉදානෙවස්ස කත්තබ්බං කරිස්සාමී’’ති එකදිවසං වාසිං ආදාය – ‘‘එහි පුත්ත, අරඤ්ඤං ගච්ඡාමා’’ති තං අරඤ්ඤං නෙත්වා විරවන්තං විරවන්තං මාරෙත්වා ආවාටෙ පක්ඛිපිත්වා පංසුනා පටිච්ඡාදෙසි. ඉදං සන්ධායෙතං වුත්තං. සත්තක්ඛත්තුන්ති සත්තවාරෙ. පුබ්බපච්ඡිමචෙතනාවසෙන චෙත්ථ අත්ථො වෙදිතබ්බො. එකපිණ්ඩපාතදානස්මිඤ්හි එකාව චෙතනා ද්වෙ පටිසන්ධියො න දෙති, පුබ්බපච්ඡිමචෙතනාහි පනෙස සත්තක්ඛත්තුං සග්ගෙ, සත්තක්ඛත්තුං සෙට්ඨිකුලෙ නිබ්බත්තො. පුරාණන්ති පච්චෙකසම්බුද්ධස්ස දින්නපිණ්ඩපාතචෙතනාකම්මං.
„Da dachte sein Onkel (Vatersbruder): ‚Dieses Kind spricht jetzt schon so. Wenn er erwachsen ist, wird er das Vermögen in zwei Hälften teilen lassen. Ich werde jetzt schon mit ihm tun, was getan werden muss.‘ Eines Tages nahm er eine Axt und sagte: ‚Komm, mein Sohn, wir gehen in den Wald.‘ Er führte ihn in den Wald, tötete ihn, während dieser laut schrie, warf ihn in eine Grube und bedeckte ihn mit Erde. Darauf bezieht sich dieses Wort. ‚Siebenmal‘ (sattakkhattuṃ) bedeutet sieben Male. Der Sinn ist hierbei durch die vorbereitenden und nachfolgenden Willensentscheidungen (pubbapacchimacetanā) zu verstehen. Denn bei der Spende einer einzigen Almosenspeise bewirkt eine einzige Absicht (cetanā) nicht zwei Wiedergeburten. Durch die Kraft der vorbereitenden und nachfolgenden Absichten jedoch wurde er siebenmal im Himmel und siebenmal in einer reichen Kaufmannsfamilie wiedergeboren. ‚Das Alte‘ (purāṇaṃ) bezeichnet das Karma der Willensabsicht bei der Gabe einer Almosenspeise an einen Paccekabuddha.“

පරිග්ගහන්ති පරිග්ගහිතවත්ථු. අනුජීවිනොති එකං මහාකුලං නිස්සාය පණ්ණාසම්පි සට්ඨිපි කුලානි ජීවන්ති, තෙ මනුස්සෙ සන්ධායෙතං වුත්තං. සබ්බං නාදාය ගන්තබ්බන්ති සබ්බමෙතං න ආදියිත්වා ගන්තබ්බං. සබ්බං නික්ඛිප්පගාමිනන්ති සබ්බමෙතං නික්ඛිප්පසභාවං, පරිච්චජිතබ්බසභාවමෙවාති අත්ථො. දසමං.
„‚Besitz‘ (pariggaha) bedeutet das angeeignete Objekt. ‚Abhängige‘ (anujīvino) bezieht sich auf jene Menschen, die in Abhängigkeit von einer einzigen großen Familie leben – seien es fünfzig oder sechzig Familien. ‚Ohne alles mitzunehmen, muss man gehen‘ bedeutet, dass man gehen muss, ohne all dies mitzunehmen. ‚Alles muss zurückgelassen werden‘ (nikkhippagāminan) bedeutet, dass all dies von der Natur des Zurücklassens ist, das heißt, es muss gänzlich aufgegeben werden. Das zehnte [Sutta].“

දුතියො වග්ගො.
„Das zweite Kapitel (Vagga).“

3. තතියවග්ගො
3. „Das dritte Kapitel (Vagga).“

1. පුග්ගලසුත්තවණ්ණනා
1. „Erklärung des Puggala-Sutta (Erklärung des Suttas über die Personen).“

132. තතියවග්ගස්ස [Pg.149] පඨමෙ ‘‘නීචෙ කුලෙ පච්චාජාතො’’තිආදිකෙන තමෙන යුත්තොති තමො. කායදුච්චරිතාදීහි පුන නිරයතමූපගමනතො තමපරායණො. ඉති උභයෙනපි ඛන්ධතමොව කථිතො හොති. ‘‘උච්චෙ කුලෙ පච්චාජාතො’’තිආදිකෙන ජොතිනා යුත්තතො ජොති, ආලොකීභූතොති වුත්තං හොති. කායසුචරිතාදීහි පුන සග්ගූපපත්තිජොතිභාවූපගමනතො ජොතිපරායණො. ඉමිනා නයෙන ඉතරෙපි ද්වෙ වෙදිතබ්බා.
132. „Im ersten Sutta des dritten Kapitels: Wer mit der Dunkelheit verbunden ist, wie es durch ‚in einer niederen Familie wiedergeboren‘ ausgedrückt wird, ist ‚Dunkelheit‘ (tamo). Weil er durch schlechtes Verhalten mit dem Körper usw. wieder in die Dunkelheit der Hölle gelangt, ist er ‚der Dunkelheit verfallen‘ (tamaparāyana). So wird in beiden Fällen die Dunkelheit der Daseinsgruppen (khandha-tamo) bezeichnet. Wer mit dem Licht verbunden ist, wie es durch ‚in einer hohen Familie wiedergeboren‘ ausgedrückt wird, ist ‚Licht‘ (joti); das bedeutet, dass er zu Licht geworden ist. Weil er durch gutes Verhalten mit dem Körper usw. wieder in den Lichtzustand der Wiedergeburt im Himmel gelangt, ist er ‚dem Licht verfallen‘ (jotiparāyana). Auf diese Weise sind auch die anderen beiden Personen zu verstehen.“

වෙනකුලෙති විලීවකාරකුලෙ. නෙසාදකුලෙති මිගලුද්දකාදීනං කුලෙ. රථකාරකුලෙති චම්මකාරකුලෙ. පුක්කුසකුලෙති පුප්ඵඡඩ්ඩකකුලෙ. කසිරවුත්තිකෙති දුක්ඛවුත්තිකෙ. දුබ්බණ්ණොති පංසුපිසාචකො විය ඣාමඛාණුවණ්ණො. දුද්දසිකොති විජාතමාතුයාපි අමනාපදස්සනො. ඔකොටිමකොති ලකුණ්ඩකො. කාණොති එකක්ඛිකාණො වා උභයක්ඛිකාණො වා. කුණීති එකහත්ථකුණී වා උභයහත්ථකුණී වා. ඛඤ්ජොති එකපාදඛඤ්ජො වා උභයපාදඛඤ්ජො වා. පක්ඛහතොති හතපක්ඛො පීඨසප්පී. පදීපෙය්‍යස්සාති තෙලකපල්ලකාදිනො පදීපඋපකරණස්ස. එවං ඛො, මහාරාජාති එත්ථ එකො පුග්ගලො බහිද්ධා ආලොකං අදිස්වා මාතුකුච්ඡිස්මිංයෙව කාලං කත්වා අපායෙසු නිබ්බත්තන්තො සකලං කප්පම්පි සංසරති, සොපි තමොතමපරායණොව. සො පන කුහකපුග්ගලො භවෙය්‍ය. කුහකස්ස හි එවරූපා නිබ්බත්ති හොතීති වුත්තං.
„‚In einer Vena-Familie‘ (venakule) bedeutet in einer Familie von Bambusflechtern. ‚In einer Nesāda-Familie‘ bedeutet in einer Familie von Jägern. ‚In einer Rathakāra-Familie‘ bedeutet in einer Familie von Lederarbeitern. ‚In einer Pukkusa-Familie‘ bedeutet in einer Familie von Müllfegern (die verwelkte Blumen beseitigen). ‚Unter mühsamen Bedingungen lebend‘ (kasiravuttike) bedeutet unter leidvollen Lebensumständen lebend. ‚Hässlich‘ (dubbaṇṇo) bedeutet von der Farbe eines verkohlten Baumstumpfes, wie ein Erdgespenst (paṃsupisācaka). ‚Unansehnlich‘ (duddasiko) bedeutet von unangenehmem Anblick selbst für die leibliche Mutter. ‚Zwergenhaft‘ (okoṭimako) bedeutet kleinwüchsig. ‚Blind‘ (kāṇa) bedeutet entweder auf einem Auge oder auf beiden Augen blind. ‚Verkrüppelt‘ (kuṇi) bedeutet entweder an einer Hand oder an beiden Händen gelähmt oder verkrüppelt. ‚Lahm‘ (khañja) bedeutet entweder auf einem Fuß oder auf beiden Füßen lahm. ‚Halbseitig gelähmt‘ (pakkhahato) bedeutet einseitig gelähmt oder gliederlahm (pīṭhasappī). ‚Für Beleuchtung‘ (padīpeyyassā) bezieht sich auf Beleuchtungsutensilien wie Ölschalen usw. Bei den Worten ‚So ist es, o großer König‘ gilt: Eine Person, die das äußere Licht nicht sieht, im Mutterleib stirbt, in den Leidenswelten wiedergeboren wird und sogar ein ganzes Weltalter lang im Daseinskreislauf umherirrt, ist ebenfalls ein der Dunkelheit verfallener Mensch. Er könnte ein Heuchler (kuhakapuggala) sein. Denn es wird gesagt, dass einem Heuchler eine solche Wiedergeburt zuteilwird.“

එත්ථ ච ‘‘නීචෙ කුලෙ පච්චාජාතො හොති චණ්ඩාලකුලෙ වා’’තිආදීහි ආගමනවිපත්ති චෙව පුබ්බුප්පන්නපච්චයවිපත්ති ච දස්සිතා. දලිද්දෙතිආදීහි පවත්තපච්චයවිපත්ති. කසිරවුත්තිකෙතිආදීහි ආජීවුපායවිපත්ති. දුබ්බණ්ණොතිආදීහි [Pg.150] අත්තභාවවිපත්ති. බව්හාබාධොතිආදීහි දුක්ඛකාරණසමායොගො. න ලාභීතිආදීහි සුඛකාරණවිපත්ති චෙව උපභොගවිපත්ති ච. කායෙන දුච්චරිතන්තිආදීහි තමපරායණභාවස්ස කාරණසමායොගො. කායස්ස භෙදාතිආදීහි සම්පරායිකතමූපගමො. සුක්කපක්ඛො වුත්තපටිපක්ඛනයෙන වෙදිතබ්බො.
„Hierbei wird durch Ausdrücke wie ‚in einer niederen Familie wiedergeboren, sei es in einer Caṇḍāla-Familie‘ sowohl das Misslingen der Wiedergeburt (āgamanavipatti) als auch das Misslingen der früheren Bedingungen (pubbuppannapaccayavipatti) aufgezeigt. Durch Ausdrücke wie ‚arm‘ wird das Misslingen der Bedingungen während des Lebensverlaufs (pavattapaccayavipatti) aufgezeigt. Durch ‚unter mühsamen Bedingungen lebend‘ wird das Misslingen der Mittel des Lebensunterhalts (ājīvupāyavipatti) aufgezeigt. Durch ‚hässlich‘ wird das Misslingen der körperlichen Beschaffenheit (attabhāvavipatti) aufgezeigt. Durch ‚oft kränklich‘ wird das Zusammentreffen von Leidensursachen aufgezeigt. Durch ‚erhält nicht‘ wird sowohl das Misslingen der Ursachen des Glücks als auch das Misslingen des Genusses von Besitztümern aufgezeigt. Durch ‚schlechtes Verhalten mit dem Körper‘ wird das Zusammentreffen der Ursachen dafür aufgezeigt, dass man der Dunkelheit verfällt. Durch ‚beim Zerfall des Körpers‘ wird das Eingehen in die zukünftige Dunkelheit aufgezeigt. Die lichte Seite (sukkapakkha) ist nach der gegenteiligen Weise des zuvor Erklärten zu verstehen.“

අක්කොසතීති දසහි අක්කොසවත්ථූහි අක්කොසති. පරිභාසතීති, ‘‘කස්මා තිට්ඨථ? කිං තුම්හෙහි අම්හාකං කසිකම්මාදීනි කතානී’’තිආදීහි? පරිභවවචනෙහි පරිභාසති. රොසකොති ඝට්ටකො. අබ්‍යග්ගමනසොති එකග්ගචිත්තො. පඨමං.
„‚Er beschimpft‘ (akkosati) bedeutet, er beschimpft mit den zehn Gegenständen der Beschimpfung (akkosavatthu). ‚Er schmäht‘ (paribhāsati) bedeutet, er schmäht mit Worten der Verachtung wie: ‚Warum steht ihr hier? Habt ihr etwa unsere Feldarbeit erledigt?‘ ‚Zornig‘ (rosaka) bedeutet ein Belästiger (ghaṭṭako). ‚Mit unzerstreutem Geist‘ (abyaggamanaso) bedeutet mit konzentriertem Geist. Das erste [Sutta].“

2. අය්‍යිකාසුත්තවණ්ණනා
2. „Erklärung des Ayyikā-Sutta (Erklärung des Suttas über die Großmutter).“

133. දුතියෙ ජිණ්ණාති ජරාජිණ්ණා. වුඩ්ඪාති වයොවුඩ්ඪා. මහල්ලිකාති ජාතිමහල්ලිකා. අද්ධගතාති අද්ධං චිරකාලං අතික්කන්තා. වයොඅනුප්පත්තාති පච්ඡිමවයං සම්පත්තා. පියා මනාපාති රඤ්ඤො කිර මාතරි මතාය අය්‍යිකා මාතුට්ඨානෙ ඨත්වා පටිජග්ගි, තෙනස්ස අය්‍යිකාය බලවපෙමං උප්පජ්ජි. තස්මා එවමාහ. හත්ථිරතනෙනාති සතසහස්සග්ඝනකො හත්ථී සතසහස්සග්ඝනකෙන අලඞ්කාරෙන අලඞ්කතො හත්ථිරතනං නාම. අස්සරතනෙපි එසෙව නයො. ගාමවරොපි සතසහස්සුට්ඨානකගාමොව. සබ්බානි තානි භෙදනධම්මානීති තෙසු හි කිඤ්චි කරියමානමෙව භිජ්ජති, කිඤ්චි කතපරියොසිතං චක්කතො අනපනීතමෙව, කිඤ්චි අපනෙත්වා භූමියං ඨපිතමත්තං, කිඤ්චි තතො පරං, එවමෙව සත්තෙසුපි කොචි පටිසන්ධිං ගහෙත්වා මරති, කොචි මූළ්හගබ්භාය මාතරි මාතුකුච්ඡිතො අනික්ඛන්තොව, කොචි නික්ඛන්තමත්තො, කොචි තතො පරන්ති. තස්මා එවමාහ. දුතියං.
133. „Im zweiten Sutta: ‚Alt‘ (jiṇṇā) bedeutet durch das Alter hinfällig. ‚Betagt‘ (vuddhā) bedeutet an Jahren fortgeschritten. ‚Hochbetagt‘ (mahallikā) bedeutet im Lebensalter weit fortgeschritten. ‚Dahinangegangen‘ (addhagatā) bedeutet, dass sie eine lange Zeitspanne durchschritten hat. ‚Am Lebensende angelangt‘ (vayoanuppattā) bedeutet, dass sie den letzten Lebensabschnitt erreicht hat. ‚Lieb und angenehm‘ (piyā manāpā): Es heißt, dass nach dem Tod der Mutter des Königs die Großmutter die Stelle der Mutter einnahm und ihn aufzog. Dadurch entstand beim König eine überaus starke Liebe zu seiner Großmutter. Deshalb sprach er so. ‚Mit einem Elefantenjuwel‘ (hatthiratanena) bedeutet: Ein Elefant im Wert von einhunderttausend, geschmückt mit Schmuck im Wert von einhunderttausend, wird Elefantenjuwel genannt. Beim Pferdejuwel gilt dieselbe Methode. ‚Ein vortreffliches Dorf‘ (gāmavaro) ist ein Dorf, das einen Steuerertrag von einhunderttausend einbringt. ‚Sie alle sind dem Zerbrechen unterworfen‘ (sabbāni tāni bhedanadhammāni): Denn unter den Töpferwaren zerbricht manche bereits während der Herstellung; manche zerbricht, wenn sie fertig ist, aber noch auf der Drehscheibe steht; manche zerbricht, sobald sie von der Scheibe genommen und auf die Erde gestellt wird; manche erst danach. Ebenso ist es bei den Lebewesen: Manche sterben gleich nach dem Eingehen der Wiedergeburt (paṭisandhi); manche sterben noch im Mutterleib, ohne geboren worden zu sein, während die Mutter in Geburtswehen liegt; manche sterben im Augenblick der Geburt; manche erst danach. Deshalb sprach er so. Das zweite [Sutta].“

134. තතියෙ සබ්බං උත්තානමෙව. තතියං.
134. „Im dritten Sutta ist alles ganz klar. Das dritte [Sutta].“

4. ඉස්සත්තසුත්තවණ්ණනා
4. „Erklärung des Issatta-Sutta (Erklärung des Suttas über die Bogenschießkunst).“

135. චතුත්ථස්ස අට්ඨුප්පත්තිකො නික්ඛෙපො. භගවතො කිර පඨමබොධියං මහාලාභසක්කාරො උදපාදි භික්ඛුසඞ්ඝස්ස ච. තිත්ථියා හතලාභසක්කාරා හුත්වා කුලෙසු එවං කන්ථෙන්තා විචරන්ති – ‘‘සමණො ගොතමො [Pg.151] එවමාහ, ‘මය්හමෙව දානං දාතබ්බං, න අඤ්ඤෙසං දානං දාතබ්බං. මය්හමෙව සාවකානං දානං දාතබ්බං, න අඤ්ඤෙසං සාවකානං දානං දාතබ්බං. මය්හමෙව දින්නං මහප්ඵලං, න අඤ්ඤෙසං දින්නං මහප්ඵලං. මය්හමෙව සාවකානං දින්නං මහප්ඵලං, න අඤ්ඤෙසං සාවකානං දින්නං මහප්ඵල’න්ති. යුත්තං නු ඛො සයම්පි භික්ඛාචාරනිස්සිතෙන පරෙසං භික්ඛාචාරනිස්සිතානං චතුන්නං පච්චයානං අන්තරායං කාතුං, අයුත්තං කරොති අනනුච්ඡවික’’න්ති. සා කථා පත්ථරමානා රාජකුලං සම්පත්තා. රාජා සුත්වා චින්තෙසි – ‘‘අට්ඨානමෙතං යං තථාගතො පරෙසං ලාභන්තරායං කරෙය්‍ය. එතෙ තථාගතස්ස අලාභාය අයසාය පරිසක්කන්ති. සචාහං ඉධෙව ඨත්වා ‘මා එවං අවොචුත්ථ, න සත්ථා එවං කථෙතී’ති වදෙය්‍යං, එවං සා කථා නිජ්ඣත්තිං න ගච්ඡෙය්‍ය, ඉමස්ස මහාජනස්ස සන්නිපතිතකාලෙයෙව නං නිජ්ඣාපෙස්සාමී’’ති එකං ඡණදිවසං ආගමෙන්තො තුණ්හී අහොසි.
135. Dies ist die Darlegung des Anlasses der vierten Lehrrede. Man sagt, dass in der ersten Periode der Erleuchtung des Erhabenen ihm und dem Bhikkhu-Saṅgha großer Gewinn und Verehrung zuteilwurde. Die Andersgläubigen, deren Gewinn und Verehrung zunichte gemacht worden waren, zogen unter den gläubigen Familien umher und sprachen so: „Der Asket Gotama sagt so: ‚Nur mir soll eine Gabe gegeben werden, nicht anderen soll eine Gabe gegeben werden. Nur meinen Jüngern soll eine Gabe gegeben werden, nicht den Jüngern anderer soll eine Gabe gegeben werden. Nur das mir Gegebene ist von großer Frucht, nicht das anderen Gegebene ist von großer Frucht. Nur das meinen Jüngern Gegebene ist von großer Frucht, nicht das den Jüngern anderer Gegebene ist von großer Frucht.‘ Ist es etwa angemessen für jemanden, der selbst vom Almosengang abhängig ist, anderen, die ebenfalls vom Almosengang abhängig sind, bezüglich der vier Erfordernisse ein Hindernis zu bereiten? Er handelt ungebührlich, unschicklich.“ Dieses Gerede breitete sich aus und erreichte den königlichen Hof. Als der König dies hörte, dachte er: „Es ist unmöglich, dass der Tathāgata dem Gewinn anderer ein Hindernis bereitet. Diese Leute bemühen sich, dem Tathāgata Verlust und Mangel an Gefolgschaft zuzufügen. Wenn ich hier verweile und sage: ‚Sprecht nicht so, der Meister spricht nicht so‘, dann würde dieses Gerede nicht zur Überzeugung führen. Ich werde sie erst dann davon überzeugen, wenn diese große Menschenmenge versammelt ist.“ So wartete er schweigend auf einen Festtag.

අපරෙන සමයෙන මහාඡණෙ සම්පත්තෙ ‘‘අයං ඉමස්ස කාලො’’ති නගරෙ භෙරිං චරාපෙසි – ‘‘සද්ධා වා අස්සද්ධා වා සම්මාදිට්ඨිකා වා මිච්ඡාදිට්ඨිකා වා ගෙහරක්ඛකෙ දාරකෙ වා මාතුගාමෙ වා ඨපෙත්වා අවසෙසා යෙ විහාරං නාගච්ඡන්ති, පඤ්ඤාසං දණ්ඩො’’ති. සයම්පි පාතොව න්හත්වා කතපාතරාසො සබ්බාභරණපටිමණ්ඩිතො මහතා බලකායෙන සද්ධිං විහාරං අගමාසි. ගච්ඡන්තො ච චින්තෙසි – ‘‘භගවා තුම්හෙ කිර එවං වදථ ‘මය්හමෙව දානං දාතබ්බං…පෙ… න අඤ්ඤෙසං සාවකානං දින්නං මහප්ඵල’න්ති එවං පුච්ඡිතුං අයුත්තං, පඤ්හමෙව පුච්ඡිස්සාමි, පඤ්හං කථෙන්තො ච මෙ භගවා අවසානෙ තිත්ථියානං වාදං භඤ්ජිස්සතී’’ති. සො පඤ්හං පුච්ඡන්තො කත්ථ නු ඛො, භන්තෙ, දානං දාතබ්බන්ති ආහ. යත්ථාති යස්මිං පුග්ගලෙ චිත්තං පසීදති, තස්මිං දාතබ්බං, තස්ස වා දාතබ්බන්ති අත්ථො.
Zu einer anderen Zeit, als ein großes Fest stattfand, dachte er: „Dies ist die rechte Zeit dafür“, und ließ die Trommel in der Stadt schlagen: „Ob gläubig oder ungläubig, ob von rechter Ansicht oder von falscher Ansicht – mit Ausnahme der Hauswächter, Kinder und Frauen: Wer von den Übrigen nicht zum Kloster kommt, wird mit einer Strafe von fünfzig Münzen belegt!“ Er selbst badete früh am Morgen, nahm sein Frühstück ein, schmückte sich mit allen Zierden und begab sich zusammen mit einer großen Heerschar zum Kloster. Während er ging, dachte er: „Es ist unpassend, den Erhabenen zu fragen: ‚Sagt Ihr wirklich so: Nur mir soll eine Gabe gegeben werden ... [und so weiter] ... nicht das den Jüngern anderer Gegebene ist von großer Frucht?‘ Ich werde ihm einfach eine Frage stellen. Wenn der Erhabene die Frage beantwortet, wird er am Ende die Behauptung der Andersgläubigen zunichte machen.“ Er stellte die Frage und sprach: „Wo, o Herr, soll eine Gabe gegeben werden?“ [Die Antwort lautet:] „Wo“ (yattha) bedeutet: Bei welcher Person das Herz Vertrauen findet, dieser Person soll man geben; das ist die Bedeutung.

එවං වුත්තෙ රාජා යෙහි මනුස්සෙහි තිත්ථියානං වචනං ආරොචිතං, තෙ ඔලොකෙසි. තෙ රඤ්ඤා ඔලොකිතමත්තාව මඞ්කුභූතා අධොමුඛා පාදඞ්ගුට්ඨකෙන භූමිං ලෙඛමානා අට්ඨංසු. රාජා – ‘‘එකපදෙනෙව, භන්තෙ, හතා තිත්ථියා’’ති මහාජනං සාවෙන්තො මහාසද්දෙන අභාසි. එවඤ්ච පන භාසිත්වා – ‘‘භගවා චිත්තං නාම නිගණ්ඨාචෙලකපරිබ්බාජකාදීසු යත්ථ කත්ථචි පසීදති[Pg.152], කත්ථ පන, භන්තෙ, දින්නං මහප්ඵල’’න්ති පුච්ඡි. අඤ්ඤං ඛො එතන්ති, ‘‘මහාරාජ, අඤ්ඤං තයා පඨමං පුච්ඡිතං, අඤ්ඤං පච්ඡා, සල්ලක්ඛෙහි එතං, පඤ්හාකථනං පන මය්හං භාරො’’ති වත්වා සීලවතො ඛොතිආදිමාහ. තත්ථ ඉධ ත්‍යස්සාති ඉධ තෙ අස්ස. සමුපබ්‍යූළ්හොති රාසිභූතො. අසික්ඛිතොති ධනුසිප්පෙ අසික්ඛිතො. අකතහත්ථොති මුට්ඨිබන්ධාදිවසෙන අසම්පාදිතහත්ථො. අකතයොග්ගොති තිණපුඤ්ජමත්තිකාපුඤ්ජාදීසු අකතපරිචයො. අකතූපාසනොති රාජරාජමහාමත්තානං අදස්සිතසරක්ඛෙපො. ඡම්භීති පවෙධිතකායො.
Als dies gesagt wurde, blickte der König jene Menschen an, die die Worte der Andersgläubigen berichtet hatten. Sobald sie vom König angeblickt wurden, wurden sie beschämt, senkten die Köpfe und standen da, während sie mit dem großen Zeh auf dem Boden ritzten. Der König sprach mit lauter Stimme, um die Menge hören zu lassen: „Mit einem einzigen Wort, o Herr, sind die Andersgläubigen geschlagen!“ Nachdem er dies gesagt hatte, fragte er: „O Herr, das Herz mag ja Vertrauen fassen zu wem auch immer unter den Nigaṇṭhas, Acelakas, Paribbājakas und so weiter; wo aber, o Herr, ist das Gegebene von großer Frucht?“ „Das ist etwas anderes“: „Großer König, das eine wurde von dir zuerst gefragt, das andere danach. Erkenne dies wohl! Die Beantwortung der Frage ist jedoch meine Aufgabe“, sprach der Erhabene, und sagte dann: „Dem Tugendhaften, gewiss...“ und so weiter. Darin bedeutet ‚idha tyassa‘: ‚idha te assa‘ (hier möge für dich sein). ‚Samupabyūḷho‘ bedeutet: versammelt (zu einer Heerschar geformt). ‚Asikkhito‘ bedeutet: ungeübt in der Kunst des Bogenschießens. ‚Akatahattho‘ bedeutet: jemand, dessen Hand nicht ausgebildet ist (durch das Ballen der Faust und so weiter). ‚Akatayoggo‘ bedeutet: ungeübt im Zielen auf Grasbündel, Lehmhaufen und Ähnliches. ‚Akatūpāsano‘ bedeutet: jemand, der den Königen und königlichen Ministern seine Schießkunst noch nicht demonstriert hat. ‚Chambhī‘ bedeutet: zitternd am Körper.

කාමච්ඡන්දො පහීනොතිආදීසු අරහත්තමග්ගෙන කාමච්ඡන්දො පහීනො හොති, අනාගාමිමග්ගෙන බ්‍යාපාදො, අරහත්තමග්ගෙනෙව ථිනමිද්ධං, තථා උද්ධච්චං, තතියෙනෙව කුක්කුච්චං, පඨමමග්ගෙන විචිකිච්ඡා පහීනා හොති. අසෙක්ඛෙන සීලක්ඛන්ධෙනාති අසෙක්ඛස්ස සීලක්ඛන්ධො අසෙක්ඛො සීලක්ඛන්ධො නාම. එස නයො සබ්බත්ථ. එත්ථ ච පුරිමෙහි චතූහි පදෙහි ලොකියලොකුත්තරසීලසමාධිපඤ්ඤාවිමුත්තියො කථිතා. විමුත්තිඤාණදස්සනං පච්චවෙක්ඛණඤාණං හොති, තං ලොකියමෙව.
In den Passagen wie „Sinnliches Begehren ist überwunden“ und so weiter: Durch den Pfad der Arahatschaft ist das sinnliche Begehren überwunden; durch den Pfad der Nicht-Wiederkehr ist der Übelwille überwunden; durch den Pfad der Arahatschaft allein ist Starrheit und Trägheit überwunden, ebenso die Aufgeregtheit; durch den dritten Pfad allein ist die Gewissensunruhe überwunden; durch den ersten Pfad ist der Zweifel überwunden. „Durch die Tugendgruppe eines Unerschütterlichen“ (asekkhena sīlakkhandhena) bezieht sich auf die Tugendgruppe eines Arahats, welche „Tugendgruppe des Unerschütterlichen“ genannt wird. Diese Methode gilt überall. Und hierbei sind durch die ersten vier Glieder die weltliche und überweltliche Tugend, Sammlung, Weisheit und Befreiung dargelegt. Das Wissen und die Schauung der Befreiung ist das rückblickende Wissen, und dieses ist weltlich.

ඉස්සත්තන්ති උසුසිප්පං. බලවීරියන්ති එත්ථ බලං නාම වායොධාතු, වීරියං කායිකචෙතසිකවීරියමෙව. භරෙති භරෙය්‍ය. නාසූරං ජාතිපච්චයාති, ‘‘අයං ජාතිසම්පන්නො’’ති එවං ජාතිකාරණා අසූරං න භරෙය්‍ය.
„Issattaṃ“ bedeutet: die Kunst des Bogenschießens. In „Kraft und Tatkraft“ (balavīriyaṃ) ist ‚Kraft‘ (balaṃ) das Wind-Element, und ‚Tatkraft‘ (vīriyaṃ) ist die körperliche und geistige Tatkraft selbst. „Bhareti“ bedeutet: er sollte nähren (pflegen). „Nicht den Unkühnen aufgrund seiner Abstammung“ (nāsūraṃ jātipaccayā) bedeutet: Aufgrund der Abstammung – im Sinne von „Dieser ist von edler Abstammung“ – sollte man einen Unkühnen nicht unterhalten.

ඛන්තිසොරච්චන්ති එත්ථ ඛන්තීති අධිවාසනඛන්ති, සොරච්චන්ති අරහත්තං. ධම්මාති එතෙ ද්වෙ ධම්මා. අස්සමෙති ආවසථෙ. විවනෙති අරඤ්ඤට්ඨානෙ, නිරුදකෙ අරඤ්ඤෙ චතුරස්සපොක්ඛරණිආදීනි කාරයෙති අත්ථො. දුග්ගෙති විසමට්ඨානෙ. සඞ්කමනානීති පණ්ණාසහත්ථසට්ඨිහත්ථානි සමොකිණ්ණපරිසුද්ධවාලිකානි සඞ්කමනානි කරෙය්‍ය.
In „Geduld und Milde“ (khantisoraccaṃ) bedeutet ‚Geduld‘ (khantī) die Geduld des Ertragens, und ‚Milde‘ (soraccaṃ) bedeutet Arahatschaft. „Dinge“ (dhammā) bezieht sich auf diese beiden Eigenschaften. „In einer Einsiedelei“ (assame) bedeutet: in Wohnstätten. „In der Wildnis“ (vivaneti) bedeutet: an einem Waldort; die Bedeutung ist, dass man in einem wasserlosen Wald viereckige Teiche und Ähnliches anlegen lassen soll. „In unwegsamem Gelände“ (duggeti) bedeutet: an einem unebenen Ort. „Übergänge“ (saṅkamanāni) bedeutet: man sollte Wandelpfade von fünfzig oder sechzig Ellen Länge anlegen, die mit reinem Sand bestreut sind.

ඉදානි එතෙසු අරඤ්ඤසෙනාසනෙසු වසන්තානං භික්ඛූනං භික්ඛාචාරවත්තං ආචික්ඛන්තො අන්නං පානන්තිආදිමාහ. තත්ථ සෙනාසනානීති මඤ්චපීඨාදීනි. විප්පසන්නෙනාති ඛීණාසවස්ස දෙන්තොපි සකඞ්ඛෙන කිලෙසමලිනෙන චිත්තෙන අදත්වා විප්පසන්නෙනෙව චිත්තෙන දදෙය්‍ය. ථනයන්ති ගජ්ජන්තො. සතක්කකූති සතසිඛරො, අනෙකකූටොති අත්ථො. අභිසඞ්ඛච්චාති අභිසඞ්ඛරිත්වා සමොධානෙත්වා රාසිං කත්වා.
Nun sprach er, um die Pflichten des Almosengangs für die Bhikkhus aufzuzeigen, die in diesen Waldeinsiedeleien leben, die Worte beginnend mit: „Speise, Trank...“ und so weiter. Darin bedeutet ‚Lagerstätten‘ (senāsanāni): Betten, Stühle und so weiter. „Mit reinem Herzen“ (vippasannena) bedeutet: Auch wenn man einem Triebversiegten gibt, sollte man dies nicht mit einem zweifelnden, von Befleckungen getrübten Geist tun, sondern mit einem völlig reinen Herzen geben. „Donnernd“ (thanayaṃ) bedeutet: grollend. „Hundertgipfelig“ (satakkaku) bedeutet: mit hundert Spitzen, das heißt mit vielen Gipfeln. „Nachdem man bereitet hat“ (abhisaṅkhacca) bedeutet: nachdem man zubereitet, zusammengebracht und aufgehäuft hat.

ආමොදමානොති [Pg.153] තුට්ඨමානසො හුත්වා. පකිරෙතීති දානග්ගෙ විචිරති, පකිරන්තො විය වා දානං දෙති. පුඤ්ඤධාරාති අනෙකදානචෙතනාමයා පුඤ්ඤධාරා. දාතාරං අභිවස්සතීති යථා ආකාසෙ සමුට්ඨිතමෙඝතො නික්ඛන්තා උදකධාරා පථවිං සිනෙහයන්තී තෙමෙන්තී කිලෙදයන්තී අභිවස්සති, එවමෙව අයම්පි දායකස්ස අබ්භන්තරෙ උප්පන්නා පුඤ්ඤධාරා තමෙව දාතාරං අන්තො සිනෙහෙති පූරෙති අභිසන්දෙති. තෙන වුත්තං ‘‘දාතාරං අභිවස්සතී’’ති. චතුත්ථං.
„Sich freuend“ (āmodamāno) bedeutet: mit erfreutem Geist. „Er streut aus“ (pakireti) bedeutet: er verteilt in der Spendensektion, oder es bedeutet, er gibt eine große Gabe, als würde er sie ausstreuen. „Verdienstströme“ (puññadhārā) bedeutet: Verdienstströme, die aus den mannigfaltigen Absichten des Gebens bestehen. „Ergießt sich über den Geber“ (dātāraṃ abhivassati) bedeutet: Wie die Wasserströme, die aus einer am Himmel aufgestiegenen Wolke herabkommen, sich über die Erde ergießen, sie befeuchten, benässen und durchtränken, ebenso befeuchtet, füllt und durchdringt dieser im Inneren des Spenders entstandene Verdienststrom eben diesen Geber in seinem Inneren. Daher wurde gesagt: „ergießt sich über den Geber“. Dies ist die vierte Lehrrede.

5. පබ්බතූපමසුත්තවණ්ණනා
5. Die Erklärung der Pabbatūpama-Sutta

136. පඤ්චමෙ මුද්ධාවසිත්තානන්ති ඛත්තියාභිසෙකෙන මුද්ධනි අවසිත්තානං කතාභිසෙකානං. කාමගෙධපරියුට්ඨිතානන්ති කාමෙසු ගෙධෙන පරියුට්ඨිතානං අභිභූතානං. ජනපදත්ථාවරියප්පත්තානන්ති ජනපදෙ ථිරභාවප්පත්තානං. රාජකරණීයානීති රාජකම්මානි රාජූහි කත්තබ්බකිච්චානි. තෙසු ඛ්වාහන්ති තෙසු අහං. උසුක්කමාපන්නොති බ්‍යාපාරං ආපන්නො. එස කිර රාජා දිවසස්ස තික්ඛත්තුං භගවතො උපට්ඨානං ගච්ඡති, අන්තරාගමනානි බහූනිපි හොන්ති. තස්ස නිබද්ධං ගච්ඡතො බලකායො මහාපි හොති අප්පොපි. අථෙකදිවසං පඤ්චසතා චොරා චින්තයිංසු – ‘‘අයං රාජා අවෙලාය අප්පෙන බලෙන සමණස්ස ගොතමස්ස උපට්ඨානං ගච්ඡති, අන්තරාමග්ගෙ නං ගහෙත්වා රජ්ජං ගණ්හිස්සාමා’’ති. තෙ අන්ධවනෙ නිලීයිංසු. රාජානො ච නාම මහාපුඤ්ඤා හොන්ති. අථ තෙසංයෙව අබ්භන්තරතො එකො පුරිසො නික්ඛමිත්වා රඤ්ඤො ආරොචෙසි. රාජා මහන්තං බලකායං ආදාය අන්ධවනං පරිවාරෙත්වා තෙ සබ්බෙ ගහෙත්වා අන්ධවනතො යාව නගරද්වාරා මග්ගස්ස උභොසු පස්සෙසු යථා අඤ්ඤමඤ්ඤං චක්ඛුනා චක්ඛුං උපනිබන්ධිත්වා ඔලොකෙන්ති, එවං ආසන්නානි සූලානි රොපාපෙත්වා සූලෙසු උත්තාසෙසි. ඉදං සන්ධාය එවමාහ.
136. Im fünften [Sutta] bedeutet "muddhāvasittānaṃ": auf dem Haupt mit der Kṣatriya-Weihe gesalbt, geweiht. "Kāmagedhapariyuṭṭhitānaṃ" bedeutet: von der Gier nach Sinnengenüssen besessen und überwältigt. "Janapadatthāvariyappattānaṃ" bedeutet: im Lande zu Festigkeit und Beständigkeit gelangt. "Rājakaraṇīyāni" bedeutet: königliche Aufgaben, von Königen zu verrichtende Pflichten. "Tesu khvāhaṃ" bedeutet: "unter diesen ich". "Usukkamāpanno" bedeutet: sich um Eifer und Bemühung bemühend. Dieser König geht, wie man hört, dreimal täglich zur Aufwartung des Erhabenen, und auch der Gänge dazwischen gibt es viele. Während er so ständig dorthin geht, ist sein Gefolge manchmal groß und manchmal klein. Da dachten sich eines Tages fünfhundert Räuber: "Dieser König geht zu einer unpassenden Zeit mit nur geringem Gefolge zur Aufwartung des Asketen Gotama. Wir wollen ihn auf dem Weg abfangen und das Königreich an uns reißen." Sie legten sich im Blindenwald (Andhavana) auf die Lauer. Könige aber haben großes Verdienst. Da trat einer aus ihrer Mitte hervor und meldete es dem König. Der König nahm eine große Streitmacht mit, umstellte den Blindenwald, nahm sie alle gefangen und ließ vom Blindenwald bis zum Stadttor auf beiden Seiten des Weges Pfähle so dicht aufstellen, dass sie sich gleichsam Auge in Auge anblickten, und spießte sie auf den Pfählen auf. Darauf bezieht sich [der König], wenn er dies sagt.

අථ සත්ථා චින්තෙසි – ‘‘සචාහං වක්ඛාමි, ‘මහාරාජ, මාදිසෙ නාම සම්මාසම්බුද්ධෙ ධුරවිහාරෙ වසන්තෙ තයා එවරූපං දාරුණං කම්මං කතං, අයුත්තං තෙ කත’න්ති, අථායං රාජා මඞ්කු හුත්වා සන්ථම්භිතුං න සක්කුණෙය්‍ය, පරියායෙන ධම්මං කථෙන්තස්සෙව මෙ සල්ලක්ඛෙස්සතී’’ති ධම්මදෙසනං ආරභන්තො [Pg.154] තං කිං මඤ්ඤසීතිආදිමාහ. තත්ථ සද්ධායිකොති සද්ධාතබ්බො, යස්ස ත්වං වචනං සද්දහසීති අත්ථො. පච්චයිකොති තස්සෙව වෙවචනං, යස්ස වචනං පත්තියායසීති අත්ථො. අබ්භසමන්ති ආකාසසමං. නිප්පොථෙන්තො ආගච්ඡතීති පථවිතලතො යාව අකනිට්ඨබ්‍රහ්මලොකා සබ්බෙ සත්තෙ සණ්හකරණීයං තිණචුණ්ණං විය කරොන්තො පිසන්තො ආගච්ඡති.
Da dachte der Meister: "Wenn ich sagen würde: „Großer König, während ein vollkommen Erleuchteter wie ich im Hauptkloster verweilt, hast du eine solch grausame Tat begangen; Unrechtes hast du getan“, dann könnte dieser König beschämt werden und nicht mehr fähig sein, mir mit Vertrautheit zu nahen. Wenn ich ihm jedoch auf indirekte Weise die Lehre verkünde, wird er es einsehen." Indem er die Lehrdarlegung einleitete, sprach er die Worte: "Was meinst du wohl..." und so weiter. Darin bedeutet "saddhāyiko": vertrauenswürdig, das heißt, jemand, dessen Wort du glaubst. "Paccayiko" ist ein Synonym dafür; es bedeutet: jemand, dessen Wort du Vertrauen schenkst. "Abbhasamaṃ" bedeutet: dem Himmel gleich. "Nippothento āgacchati" (zermalmend herannahend) bedeutet: Er kommt herbei, während er alle Wesen von der Erdoberfläche bis zur Akaniṭṭha-Brahma-Welt wie feines Graspulver zerreibt und zermahlt.

අඤ්ඤත්‍ර ධම්මචරියායාති ඨපෙත්වා ධම්මචරියං අඤ්ඤං කාතබ්බං නත්ථි, දසකුසලකම්මපථසඞ්ඛාතා ධම්මචරියාව කත්තබ්බා, භන්තෙති – සමචරියාදීනි තස්සෙව වෙවචනානි. ආරොචෙමීති ආචික්ඛාමි. පටිවෙදයාමීති ජානාපෙමි. අධිවත්තතීති අජ්ඣොත්ථරති. හත්ථියුද්ධානීති නාළාගිරිසදිසෙ හෙමකප්පනෙ නාගෙ අභිරුය්හ යුජ්ඣිතබ්බයුද්ධානි. ගතීති නිප්ඵත්ති. විසයොති ඔකාසො, සමත්ථභාවො වා. න හි සක්කා තෙහි ජරාමරණං පටිබාහිතුං. මන්තිනො මහාමත්තාති මන්තසම්පන්නා මහොසධවිධුරපණ්ඩිතාදිසදිසා මහාඅමච්චා. භූමිගතන්ති මහාලොහකුම්භියො පූරෙත්වා භූමියං ඨපිතං. වෙහාසට්ඨන්ති චම්මපසිබ්බකෙ පූරෙත්වා තුලාසඞ්ඝාටාදීසු ලග්ගෙත්වා චෙව නිය්‍යුහාදීසු ච පූරෙත්වා ඨපිතං. උපලාපෙතුන්ති අඤ්ඤමඤ්ඤං භින්දිතුං. යථා ද්වෙ ජනා එකෙන මග්ගෙන න ගච්ඡන්ති එවං කාතුං.
"Aññatra dhammacariyāya" bedeutet: Abgesehen vom Wandel in der Lehre gibt es nichts anderes, was zu tun wäre; nur der als die zehn heilsamen Handlungswege bezeichnete Wandel in der Lehre ist zu vollziehen, o Herr. "Samacariyā" usw. sind Synonyme für eben diesen. "Ārocemi" bedeutet: ich verkünde. "Paṭivedayāmi" bedeutet: ich mache kund. "Adhivattati" bedeutet: überwältigt. "Hatthiyuddhāni" bedeutet: Kämpfe, die zu führen sind, indem man Elefanten besteigt, die wie Nālāgiri mit goldenem Schmuckgeschirr ausgestattet sind. "Gati" bedeutet: Erfolg. "Visayo" bedeutet: Gelegenheit oder die Fähigkeit [zum Widerstand]. Denn es ist unmöglich, Alter und Tod durch diese [Mittel] abzuwehren. "Mantino mahāmattā" bedeutet: mit Weisheit ausgestattete Großminister, ähnlich wie die weisen Ratgeber Mahosadha, Vidhura und andere. "Bhūmigataṃ" bedeutet: große Bronzekessel füllend und in die Erde eingegraben. "Vehāsaṭṭhaṃ" bedeutet: in Ledersäcke gefüllt und an Tragbalken und Deckenkonstruktionen aufgehängt oder in Mauernischen und Erkern aufbewahrt. "Upalāpetuṃ" bedeutet: einander zu entzweien; so zu bewirken, dass zwei Personen nicht denselben Weg gehen.

නභං ආහච්චාති ආකාසං පූරෙත්වා. එවං ජරා ච මච්චු චාති ඉධ ද්වෙයෙව පබ්බතා ගහිතා, රාජොවාදෙ පන ‘‘ජරා ආගච්ඡති සබ්බයොබ්බනං විලුම්පමානා’’ති එවං ජරා මරණං බ්‍යාධි විපත්තීති චත්තාරොපෙතෙ ආගතාව. තස්මාති යස්මා හත්ථියුද්ධාදීහි ජරාමරණං ජිනිතුං න සක්කා, තස්මා. සද්ධං නිවෙසයෙති සද්ධං නිවෙසෙය්‍ය, පතිට්ඨාපෙය්‍යාති. පඤ්චමං.
"Nabhaṃ āhacca" bedeutet: den Luftraum ausfüllend. "Evaṃ jarā ca maccu ca" (Ebenso Alter und Tod): Hier sind nur zwei Berge herangezogen worden. In der Unterweisung des Königs (Rājovāda) jedoch heißt es: "Das Alter naht und raubt alle Jugend"; so sind diese vier – Alter, Tod, Krankheit und Verfall – als herannahend dargestellt. "Tasmā" bedeutet: Weil es unmöglich ist, Alter und Tod durch Elefantenkämpfe und ähnliches zu besiegen, deshalb. "Saddhaṃ nivesaye" bedeutet: Man soll Vertrauen einpflanzen, [es] fest begründen. Das fünfte [Sutta].

තතියො වග්ගො.
Das dritte Kapitel (Vagga).

ඉති සාරත්ථප්පකාසිනියා
Hier endet in der Sāratthappakāsinī,

සංයුත්තනිකාය-අට්ඨකථාය
dem Kommentar zum Saṃyutta Nikāya,

කොසලසංයුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
die Erklärung des Kosala Saṃyutta.

4. මාරසංයුත්තං
4. Das Māra Saṃyutta.

1. පඨමවග්ගො
1. Das erste Kapitel.

1. තපොකම්මසුත්තවණ්ණනා
1. Die Erklärung des Tapokamma Sutta.

137. මාරසංයුත්තස්ස [Pg.155] පඨමෙ උරුවෙලායං විහරතීති පටිවිද්ධසබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණො උරුවෙලගාමං උපනිස්සාය විහරති. පඨමාභිසම්බුද්ධොති අභිසම්බුද්ධො හුත්වා පඨමං අන්තොසත්තාහස්මිංයෙව. දුක්කරකාරිකායාති ඡබ්බස්සානි කතාය දුක්කරකාරිකාය. මාරො පාපිමාති අත්තනො විසයං අතික්කමිතුං පටිපන්නෙ සත්තෙ මාරෙතීති මාරො. පාපෙ නියොජෙති, සයං වා පාපෙ නියුත්තොති පාපිමා. අඤ්ඤානිපිස්ස කණ්හො, අධිපති, වසවත්තී, අන්තකො, නමුචි, පමත්තබන්ධූතිආදීනි බහූනි නාමානි, ඉධ පන නාමද්වයමෙව ගහිතං. උපසඞ්කමීති – ‘‘අයං සමණො ගොතමො ‘මුත්තොස්මී’ති මඤ්ඤති, අමුත්තභාවමස්ස කථෙස්සාමී’’ති චින්තෙත්වා උපසඞ්කමි.
137. Im ersten [Sutta] des Māra Saṃyutta bedeutet "uruvelāyaṃ viharati": Er, der das Allwissenheitswissen durchdrungen hat, verweilt in Abhängigkeit vom Dorf Uruvelā. "Paṭhamābhisambuddho" bedeutet: nachdem er vollkommen erwacht war, ganz zu Beginn, noch innerhalb der ersten sieben Tage. "Dukkarakārikāya" bedeutet: durch die sechs Jahre lang durchgeführten extremen Kasteiungen. "Māro pāpimā" (Māra, der Böse): Er wird "Māra" (der Töter) genannt, weil er jene Wesen tötet, die sich anschicken, seinen eigenen Bereich zu überschreiten. Er leitet zum Bösen an oder ist selbst im Bösen verankert, daher heißt er "pāpimā". Er hat auch viele andere Namen wie Kaṇha, Adhipati, Vasavatti, Antaka, Namuci, Pamattabandhu und so weiter; hier jedoch wurden nur diese beiden Namen verwendet. "Upasaṅkami" bedeutet: Er trat heran, nachdem er dachte: "Dieser Asket Gotama meint: „Ich bin befreit“, ich werde ihm seine Unbefreitheit aufzeigen."

තපොකම්මා අපක්කම්මාති තපොකම්මතො අපක්කමිත්වා. අපරද්ධොති ‘‘දූරෙ ත්වං සුද්ධිමග්ගා’’ති වදති. අමරං තපන්ති අමරතපං අමරභාවත්ථාය කතං ලූඛතපං, අත්තකිලමථානුයොගො. සබ්බානත්ථාවහං හොතීති, ‘‘සබ්බං තපං මය්හං අත්ථාවහං න භවතී’’ති ඤත්වා. ඵියාරිත්තංව ධම්මනීති අරඤ්ඤෙ ථලෙ ඵියාරිත්තං විය. ඉදං වුත්තං හොති – යථා අරඤ්ඤෙ ථලෙ නාවං ඨපෙත්වා භණ්ඩස්ස පූරෙත්වා මහාජනා අභිරූහිත්වා ඵියාරිත්තං ගහෙත්වා සංකඩ්ඪෙය්‍යුං චෙව උප්පීලෙය්‍යුං ච, සො මහාජනස්ස වායාමො එකඞ්ගුලද්වඞ්ගුලමත්තම්පි නාවාය ගමනං අසාධෙන්තො නිරත්ථකො භවෙය්‍ය න අනත්ථාවහො, එවමෙව අහං ‘සබ්බං අමරං තපං අනත්ථාවහං හොතී’ති ඤත්වා විස්සජ්ජෙසින්ති.
"Tapokammā apakkamma" bedeutet: von den Kasteiungspraktiken abgewichen. "Aparaddho" bedeutet: er sagt: "Weit bist du vom Pfad der Reinheit entfernt". "Amaraṃ tapaṃ" bedeutet: eine Kasteiung, die zum Zwecke des unsterblichen Zustands ausgeübt wird; eine raue Kasteiung, das Ausüben von Selbstquälerei. "Sabbānatthāvahaṃ hoti" bezieht sich darauf, dass ich erkannte: "All diese Kasteiung bringt mir keinen Nutzen." "Phiyārittaṃ va dhammani" bedeutet: wie Ruder und Steuerruder im Wald auf dem trockenen Land. Dies ist damit gesagt: Genauso wie wenn man im Wald auf dem trockenen Land ein Boot hinstellt, es mit Waren belädt, viele Menschen einsteigen, sie Ruder und Steuerruder ergreifen, daran ziehen und sich abmühen – diese Anstrengung der Menschenmenge, da sie das Boot nicht einmal um einen oder zwei Fingerbreit vorwärtsbewegt, wäre völlig nutzlos und nicht nutzbringend. Ebenso gab ich [diese Praktiken] auf, als ich erkannte: "All diese Kasteiung zur Unsterblichkeit bringt keinen Nutzen."

ඉදානි [Pg.156] තං අමරං තපං පහාය යෙන මග්ගෙන බුද්ධො ජාතො, තං දස්සෙන්තො සීලන්තිආදිමාහ. තත්ථ සීලන්ති වචනෙන සම්මාවාචාකම්මන්තාජීවා ගහිතා, සමාධිනා සම්මාවායාමසතිසමාධයො, පඤ්ඤාය සම්මාදිට්ඨිසඞ්කප්පා. මග්ගං බොධාය භාවයන්ති ඉමං අට්ඨඞ්ගිකමෙව අරියමග්ගං බොධත්ථාය භාවයන්තො. එත්ථ ච බොධායාති මග්ගත්ථාය. යථා හි යාගුත්ථාය යාගුමෙව පචන්ති, පූවත්ථාය පූවමෙව පචන්ති, න අඤ්ඤං කිඤ්චි කරොන්ති, එවං මග්ගමෙව මග්ගත්ථාය භාවෙති. තෙනාහ ‘‘මග්ගං බොධාය භාවය’’න්ති. පරමං සුද්ධින්ති අරහත්තං. නිහතොති ත්වං මයා නිහතො පරාජිතො. පඨමං.
Nachdem er nun diese qualvolle Kasteiung aufgegeben hatte, sprach er, um jenen Pfad aufzuzeigen, durch den er zum Buddha geworden war, die Worte beginnend mit 'Tugend' (sīlaṃ). Darin sind mit dem Wort 'Tugend' rechte Rede, rechtes Handeln und rechter Lebensunterhalt erfasst; mit 'Konzentration' (samādhi) rechte Anstrengung, rechte Achtsamkeit und rechte Konzentration; mit 'Weisheit' (paññā) rechte Ansicht und rechte Absicht. 'Den Pfad zur Erleuchtung entfalten' bedeutet: eben diesen edlen achtfachen Pfad zum Zwecke des Erwachens entfaltend. Und hierbei bedeutet 'zur Erleuchtung' (bodhāya): 'zum Zwecke des Pfades'. Denn wie man zum Zwecke von Reisschleim eben Reisschleim kocht, zum Zwecke von Kuchen eben Kuchen backt und nichts anderes tut, ebenso entfaltet man eben den Pfad zum Zwecke des Pfades. Deshalb sagte er: 'den Pfad zur Erleuchtung entfalten'. 'Höchste Reinheit' bedeutet die Arahatschaft. 'Vernichtet' bedeutet: 'Du bist von mir vernichtet, besiegt'. Das erste [Sutta].

2. හත්ථිරාජවණ්ණසුත්තවණ්ණනා
2. Erklärung des Hatthirājavaṇṇa-Suttas (Das Sutta über die Gestalt des Elefantenkönigs).

138. දුතියෙ රත්තන්ධකාරතිමිසායන්ති රත්තිං අන්ධභාවකාරකෙ මහාතමෙ චතුරඞ්ගෙ තමසි. අබ්භොකාසෙ නිසින්නො හොතීති ගන්ධකුටිතො නික්ඛමිත්වා චඞ්කමනකොටියං පාසාණඵලකෙ මහාචීවරං සීසෙ ඨපෙත්වා පධානං පරිග්ගණ්හමානො නිසින්නො හොති.
138. Im zweiten [Sutta] bedeutet 'in der Finsternis der Nachtschwärze': in der tiefen Finsternis, die in der Nacht Blindheit bewirkt, der vierfachen Dunkelheit. 'Im Freien sitzend' bedeutet: Nachdem er die Duftkammer verlassen hatte, saß er am Ende des Gehpfades auf einer Steinplatte, wobei er sich die große Robe über das Haupt gelegt hatte und die Anstrengung [der Meditation] aufnahm.

නනු ච තථාගතස්ස අභාවිතො වා මග්ගො, අප්පහීනා වා කිලෙසා, අප්පටිවිද්ධං වා අකුප්පං, අසච්ඡිකතො වා නිරොධො නත්ථි, කස්මා එවමකාසීති? අනාගතෙ කුලපුත්තානං අඞ්කුසත්ථං. ‘‘අනාගතෙ හි කුලපුත්තා මයා ගතමග්ගං ආවජ්ජිත්වා අබ්භොකාසවාසං වසිතබ්බං මඤ්ඤමානා පධානකම්මං කරිස්සන්තී’’ති සම්පස්සමානො සත්ථා එවමකාසි. මහාති මහන්තො. අරිට්ඨකොති කාළකො. මණීති පාසාණො. එවමස්ස සීසං හොතීති එවරූපං තස්ස කාළවණ්ණං කූටාගාරප්පමාණං මහාපාසාණසදිසං සීසං හොති.
Gibt es denn für den Tathāgata einen unentfalteten Pfad, nicht aufgegebene Befleckungen, eine nicht verwirklichte Unerschütterlichkeit oder ein unerreichtes Erlöschen? Nein, dies gibt es nicht. Warum also handelte er so? Um künftigen Söhnen aus gutem Hause als Ansporn zu dienen. Der Meister handelte so, da er voraussah: 'In der Zukunft werden Söhne aus gutem Hause den von mir gegangenen Weg betrachten und in dem Gedanken, dass man im Freien weilen sollte, das Werk der Anstrengung vollbringen'. 'Groß' bedeutet groß. 'Ariṭṭhaka' bedeutet schwarz. 'Maṇi' bedeutet Stein. 'So war sein Haupt' bedeutet: Ein solches Haupt hatte er: von schwarzer Farbe, von der Größe einer Turmspitze und wie ein riesiger Felsblock.

සුභාසුභන්ති දීඝමද්ධානං සංසරන්තො සුන්දරාසුන්දරං වණ්ණං කත්වා ආගතොසීති වදති. අථ වා සංසරන්ති සංසරන්තො ආගච්ඡන්තො. දීඝමද්ධානන්ති වසවත්තිට්ඨානතො යාව උරුවෙලාය දීඝමග්ගං, පුරෙ බොධාය වා ඡබ්බස්සානි දුක්කරකාරිකසමයසඞ්ඛාතං දීඝකාලං. වණ්ණං කත්වා සුභාසුභන්ති සුන්දරඤ්ච අසුන්දරඤ්ච නානප්පකාරං වණ්ණං කත්වා අනෙකවාරං මම සන්තිකං ආගතොසීති අත්ථො. සො කිර වණ්ණො නාම නත්ථි, යෙන [Pg.157] වණ්ණෙන මාරො විභිංසකත්ථාය භගවතො සන්තිකං න ආගතපුබ්බො. තෙන තං භගවා එවමාහ. අලං තෙ තෙනාති අලං තුය්හං එතෙන මාරවිභිංසාකාරදස්සනබ්‍යාපාරෙන. දුතියං.
'Schön und unschön' bedeutet: Er sprach damit aus: 'Während du lange Zeit im Daseinskreislauf gewandert bist, bist du gekommen, indem du schöne und unschöne Gestalten angenommen hast'. Oder: 'saṃsaraṃ' bedeutet wandernd, kommend. 'Einen langen Weg' bedeutet den weiten Weg vom Aufenthaltsort des Vasavatti-Māra bis nach Uruvelā; oder vor der Erleuchtung jene lange Zeit von sechs Jahren, die als die Zeit der Kasteiung bekannt ist. 'Indem du eine schöne und unschöne Gestalt angenommen hast' bedeutet: 'Indem du schöne und unschöne Gestalten mannigfacher Art angenommen hast, bist du viele Male in meine Gegenwart gekommen'; dies ist die Bedeutung. Es gibt wahrlich keine Gestalt, in der Māra nicht schon zuvor in die Gegenwart des Erhabenen gekommen wäre, um Schrecken zu verbreiten. Deshalb sprach der Erhabene so zu ihm. 'Genug damit für dich' bedeutet: Genug für dich mit dieser Bemühung, Māras schreckenerregende Gestalten zu zeigen. Das zweite [Sutta].

3. සුභසුත්තවණ්ණනා
3. Erklärung des Subha-Suttas.

139. තතියෙ සුසංවුතාති සුපිහිතා. න තෙ මාරවසානුගාති, මාර, තෙ තුය්හං වසානුගා න හොන්ති. න තෙ මාරස්ස බද්ධගූති තෙ තුය්හං මාරස්ස බද්ධචරා සිස්සා අන්තෙවාසිකා න හොන්ති. තතියං.
139. Im dritten [Sutta] bedeutet 'gut gezügelt': gut verschlossen. 'Sie folgen nicht der Macht Māras' bedeutet: Māra, sie geraten nicht unter deine Macht. 'Sie sind nicht an Māra gebunden' bedeutet: Sie werden nicht zu deinen, des Māra, Gefangenen, Schülern oder im Hause wohnenden Schülern. Das dritte [Sutta].

4. පඨමමාරපාසසුත්තවණ්ණනා
4. Erklärung des ersten Mārapāsa-Suttas.

140. චතුත්ථෙ යොනිසො මනසිකාරාති උපායමනසිකාරෙන. යොනිසො සම්මප්පධානාති උපායවීරියෙන කාරණවීරියෙන. විමුත්තීති අරහත්තඵලවිමුත්ති. අජ්ඣභාසීති ‘‘අයං අත්තනා වීරියං කත්වා අරහත්තං පත්වාපි න තුස්සති, ඉදානි අඤ්ඤෙසම්පි ‘පාපුණාථා’ති උස්සාහං කරොති, පටිබාහෙස්සාමි න’’න්ති චින්තෙත්වා අභාසි.
140. Im vierten [Sutta] bedeutet 'durch weise Erwägung': durch zweckmäßige Erwägung. 'Durch weises rechtes Streben' bedeutet: durch zweckmäßige Tatkraft, durch zielgerichtete Tatkraft. 'Befreiung' bedeutet die Befreiung der Arahat-Frucht. 'Er sprach an' bedeutet: Er sprach [Māra], nachdem er gedacht hatte: 'Dieser [Gotama] gibt sich selbst nach dem Aufbringen von Tatkraft und dem Erreichen der Arahatschaft nicht zufrieden; nun spornt er auch andere an mit den Worten: „Erreicht es!“; ich werde ihn daran hindern'.

මාරපාසෙනාති කිලෙසපාසෙන. යෙ දිබ්බා යෙ ච මානුසාති යෙ දිබ්බා කාමගුණසඞ්ඛාතා මානුසා කාමගුණසඞ්ඛාතා ච මාරපාසා නාම අත්ථි, සබ්බෙහි තෙහි ත්වං බද්ධොති වදති. මාරබන්ධනබද්ධොති මාරබන්ධනෙන බද්ධො, මාරබන්ධනෙ වා බද්ධො. න මෙ සමණ මොක්ඛසීති සමණ ත්වං මම විසයතො න මුච්චිස්සසි. චතුත්ථං.
'Durch die Schlinge Māras' bedeutet: durch die Schlinge der Befleckungen. 'Ob himmlisch oder menschlich' bedeutet: Er sagt damit: 'Welche himmlischen Schlingen Māras, die als Sinnesobjekte bezeichnet werden, und menschliche, die als Sinnesobjekte bezeichnet werden, es auch geben mag, mit all diesen bist du gefesselt'. 'Mit der Fessel Māras gefesselt' bedeutet: mit der Fessel Māras gefesselt, oder im Bereich der Fessel Māras gefesselt. 'Du wirst mir nicht entkommen, Asket' bedeutet: Asket, du wirst meinem Machtbereich nicht entkommen. Das vierte [Sutta].

5. දුතියමාරපාසසුත්තවණ්ණනා
5. Erklärung des zweiten Mārapāsa-Suttas.

141. පඤ්චමෙ මුත්තාහන්ති මුත්තො අහං. පුරිමං සුත්තං අන්තොවස්සෙ වුත්තං, ඉදං පන පවාරෙත්වා වුට්ඨවස්සකාලෙ. චාරිකන්ති අනුපුබ්බගමනචාරිකං. (පවාරෙත්වා) දිවසෙ දිවසෙ යොජනපරමං ගච්ඡන්තා චරථාති වදති. මා එකෙන ද්වෙති එකමග්ගෙන ද්වෙ ජනා මා අගමිත්ථ. එවඤ්හි ගතෙසු එකස්මිං ධම්මං දෙසෙන්තෙ, එකෙන තුණ්හීභූතෙන ඨාතබ්බං හොති. තස්මා එවමාහ.
141. Im fünften [Sutta] bedeutet 'Befreit bin ich': ich bin befreit. Das vorherige Sutta wurde während der Regenzeitklausur gesprochen, dieses hier jedoch nach der Pavāraṇā-Zeremonie, zur Zeit nach dem Ende der Regenzeit. 'Wanderschaft' bedeutet die stufenweise Wanderschaft [von Ort zu Ort]. '[Nach der Pavāraṇā-Zeremonie] wandert umher, indem ihr jeden Tag höchstens eine Yojana weit geht', so sprach er. 'Nicht zwei auf einem Weg' bedeutet: Geht nicht zu zweit auf einem einzigen Weg. Denn wenn sie so gehen und einer die Lehre verkündet, muss der andere schweigend dabeistehen. Deshalb sprach er so.

ආදිකල්‍යාණන්ති ආදිම්හි කල්‍යාණං සුන්දරං භද්දකං. තථා මජ්ඣපරියොසානෙසු. ආදිමජ්ඣපරියොසානඤ්ච නාමෙතං සාසනස්ස ච දෙසනාය ච [Pg.158] වසෙන දුවිධං. තත්ථ සාසනස්ස සීලං ආදි, සමථවිපස්සනාමග්ගා මජ්ඣං, ඵලනිබ්බානානි පරියොසානං. සීලසමාධයො වා ආදි, විපස්සනාමග්ගා මජ්ඣං, ඵලනිබ්බානානි පරියොසානං. සීලසමාධිවිපස්සනා වා ආදි, මග්ගො මජ්ඣං, ඵලනිබ්බානානි පරියොසානං. දෙසනාය පන චතුප්පදිකාය ගාථාය තාව පඨමපාදො ආදි, දුතියතතියා මජ්ඣං, චතුත්ථො පරියොසානං. පඤ්චපදඡප්පදානං පඨමපාදො ආදි, අවසානපාදො පරියොසානං, අවසෙසා මජ්ඣං. එකානුසන්ධිකසුත්තස්ස නිදානං ආදි, ‘‘ඉදමවොචා’’ති පරියොසානං, සෙසං මජ්ඣං. අනෙකානුසන්ධිකස්ස මජ්ඣෙ බහූපි අනුසන්ධි මජ්ඣමෙව, නිදානං ආදි, ‘‘ඉදමවොචා’’ති පරියොසානං.
'Anmutig am Anfang' bedeutet: am Anfang herrlich, schön, gut. Ebenso in der Mitte und am Ende. Und dieser sogenannte Anfang, die Mitte und das Ende sind in Bezug auf die Lehre (sāsana) und die Verkündigung (desanā) zweifach. Dabei ist für die Lehre: die Tugend (sīla) der Anfang, Samatha, Vipassanā und die Pfade die Mitte, die Früchte und das Nibbāna das Ende. Oder: Tugend und Konzentration sind der Anfang, Vipassanā und die Pfade die Mitte, die Früchte und das Nibbāna das Ende. Oder: Tugend, Konzentration und Vipassanā sind der Anfang, der Pfad ist die Mitte, die Früchte und das Nibbāna das Ende. Für die Verkündigung jedoch gilt: Bei einer vierzeiligen Strophe (Gāthā) ist zunächst die erste Zeile der Anfang, die zweite und dritte die Mitte, die vierte das Ende. Bei fünf- und sechszeiligen Strophen ist die erste Zeile der Anfang, die letzte Zeile das Ende und die übrigen die Mitte. Bei einem Sutta mit einer einzigen Verbindung ist die Einleitung (nidāna) der Anfang, die Worte 'Dies sprach er' das Ende und der Rest die Mitte. Bei einem Sutta mit mehreren Verbindungen sind auch die vielen Zwischenverbindungen in der Mitte eben die Mitte, die Einleitung ist der Anfang und die Worte 'Dies sprach er' das Ende.

සාත්ථන්ති සාත්ථකං කත්වා දෙසෙථ. සබ්‍යඤ්ජනන්ති බ්‍යඤ්ජනෙහි චෙව පදෙහි ච පරිපූරං කත්වා දෙසෙථ. කෙවලපරිපුණ්ණන්ති සකලපරිපුණ්ණං. පරිසුද්ධන්ති නිරුපක්කිලෙසං. බ්‍රහ්මචරියන්ති සික්ඛත්තයසඞ්ගහං සාසනබ්‍රහ්මචරියං. පකාසෙථාති ආවිකරොථ.
'Mit tiefem Sinn' bedeutet: Lehrt es, indem ihr es mit Bedeutung erfüllt. 'Mit rechtem Wortlaut' bedeutet: Lehrt es, indem ihr es mit Lauten und Wörtern vollkommen macht. 'In jeder Hinsicht vollkommen' bedeutet: gänzlich vollkommen. 'Vollkommen rein' bedeutet: frei von Trübungen. 'Das heilige Leben' bedeutet: das heilige Leben der Lehre, welches die dreifache Schulung umfasst. 'Verkündet' bedeutet: Macht es offenbar.

අප්පරජක්ඛජාතිකාති පඤ්ඤාචක්ඛුම්හි අප්පකිලෙසරජසභාවා, දුකූලසාණියා පටිච්ඡන්නා විය චතුප්පදිකගාථාපරියොසානෙ අරහත්තං පත්තුං සමත්ථා සන්තීති අත්ථො. අස්සවනතාති අස්සවනතාය. පරිහායන්තීති අලාභපරිහානියා ධම්මතො පරිහායන්ති. සෙනානිගමොති පඨමකප්පිකානං සෙනාය නිවිට්ඨොකාසෙ පතිට්ඨිතගාමො, සුජාතාය වා පිතු සෙනානී නාම නිගමො. තෙනුපසඞ්කමිස්සාමීති නාහං තුම්හෙ උය්‍යොජෙත්වා පරිවෙණාදීනි කාරෙත්වා උපට්ඨාකාදීහි පරිචරියමානො විහරිස්සාමි, තිණ්ණං පන ජටිලානං අඩ්ඪුඩ්ඪානි පාටිහාරියසහස්සානි දස්සෙත්වා ධම්මමෙව දෙසෙතුං උපසඞ්කමිස්සාමීති. තෙනුපසඞ්කමීති, ‘‘අයං සමණො ගොතමො මහායුද්ධං විචාරෙන්තො විය, ‘මා එකෙන ද්වෙ අගමිත්ථ, ධම්මං දෙසෙථා’ති සට්ඨි ජනෙ උය්‍යොජෙති, ඉමස්මිං පන එකස්මිම්පි ධම්මං දෙසෙන්තෙ මය්හං චිත්තස්සාදං නත්ථි, එවං බහූසු දෙසෙන්තෙසු කුතො භවිස්සති, පටිබාහාමි න’’න්ති චින්තෙත්වා උපසඞ්කමි. පඤ්චමං.
„Apparajakkhajātikā“ bedeutet: diejenigen, die nur wenig Staub der Befleckungen in ihrem Weisheitsauge haben. Der Sinn ist: gleichsam wie durch einen feinen Vorhang aus Leinen verhüllt, gibt es Wesen, die in der Lage sind, am Ende einer vierzeiligen Strophe die Arhatschaft zu erlangen. „Assavanatā“ bedeutet: aufgrund des Nicht-Hörens. „Parihāyanti“ bedeutet: Sie weichen durch den Verlust des Nicht-Erlangens von der Lehre ab. „Senānigama“ (Heeres-Ortschaft) ist ein Dorf, das an der Stelle errichtet wurde, an der das Heer der Menschen des ersten Weltzeitalters lagerte, oder es bezeichnet den Marktflecken namens Senānī, der dem Vater von Sujātā gehörte. „Tenupasaṅkamissāmi“ („Dorthin werde ich mich begeben“) bedeutet: Ich werde euch nicht fortschicken, um dann selbst hier zu verweilen, Klosterhöfe und Ähnliches errichten zu lassen und mich von Helfern und Betreuern umsorgen zu lassen. Vielmehr werde ich mich dorthin begeben, um den drei Asketen mit geflochtenem Haar (Jaṭilas) dreieinhalbtausend Wunder zu zeigen und ihnen ausschließlich die Lehre zu verkünden. „Tenupasaṅkamī“ („Er begab sich dorthin“) bedeutet: Māra trat an ihn heran, nachdem er dachte: „Dieser Asket Gotama schickt sechzig Personen fort, gleichsam wie ein General, der ein großes Heer befehligt, und sagt: ‚Geht nicht zu zweit denselben Weg, verkündet die Lehre!‘ Wenn auch nur ein einziger von ihnen die Lehre verkündet, habe ich keinen Frieden des Geistes. Wenn nun so viele sie verkünden, wie soll ich da noch Frieden finden? Ich werde ihn aufhalten.“ Das fünfte [Sutta].

6. සප්පසුත්තවණ්ණනා
6. Die Erklärung des Suttas über die Schlange (Sappa-sutta).

142. ඡට්ඨෙ සොණ්ඩිකාකිලඤ්ජන්ති සුරාකාරකානං පිට්ඨපත්ථරණකකිලඤ්ජං. කොසලිකා කංසපාතීති කොසලරඤ්ඤො රථචක්කප්පමාණා පරිභොගපාති[Pg.159]. ගළගළායන්තෙති ගජ්ජන්තෙ. කම්මාරගග්ගරියාති කම්මාරුද්ධනපණාළියා. ධමමානායාති භස්තවාතෙන පූරියමානාය. ඉති විදිත්වාති – ‘‘සමණො ගොතමො පධානමනුයුත්තො සුඛෙන නිසින්නො, ඝට්ටයිස්සාමි න’’න්ති වුත්තප්පකාරං අත්තභාවං මාපෙත්වා නියාමභූමියං ඉතො චිතො ච සඤ්චරන්තං විජ්ජුලතාලොකෙන දිස්වා, ‘‘කො නු ඛො එසො සත්තො’’ති? ආවජ්ජෙන්තො, ‘‘මාරො අය’’න්ති එවං විදිත්වා.
142. Im sechsten [Sutta] bezeichnet „soṇḍikākilañja“ die Matte der Schnapsbrauer, auf der die Hefe oder Maische ausgebreitet wird. „Kosalikā kaṃsapātī“ ist die Speiseschale des Königs von Kosala, welche die Größe eines Wagenrades hat. „Gaḷagaḷāyante“ bedeutet donnernd. „Kammāragaggariyā“ bedeutet durch das Blasrohr des Ofens eines Schmieds. „Dhamamānāya“ bedeutet wenn der Blasebalg mit Luft gefüllt wird. „Iti viditvā“ („Dies erkennend“) bedeutet: Er sah den Māra mit dem Lichtschein eines Blitzes, wie dieser sich eine Gestalt der beschriebenen Art erschaffen hatte und an dem einsamen Ort hin und her wanderte, und dachte: „Der Asket Gotama verweilt, dem Streben hingegeben, in Frieden. Ich werde ihn stören.“ Und als er sich besann: „Wer ist wohl dieses Wesen?“, erkannte er: „Das ist Māra.“

සුඤ්ඤගෙහානීති සුඤ්ඤාගාරානි. සෙය්‍යාති සෙය්‍යත්ථාය. ඨස්සාමි චඞ්කමිස්සාමි නිසීදිස්සාමි නිපජ්ජිස්සාමීති එතදත්ථාය යො සුඤ්ඤාගාරානි සෙවතීති අත්ථො. සො මුනි අත්තසඤ්ඤතොති සො බුද්ධමුනි හත්ථපාදකුක්කුච්චාභාවෙන සංයතත්තභාවො. වොස්සජ්ජ චරෙය්‍ය තත්ථ සොති සො තස්මිං අත්තභාවෙ ආලයං නිකන්තිං වොස්සජ්ජිත්වා පහාය චරෙය්‍ය. පතිරූපං හි තථාවිධස්ස තන්ති තාදිසස්ස තංසණ්ඨිතස්ස බුද්ධමුනිනො තං අත්තභාවෙ නිකන්තිං වොස්සජ්ජිත්වා චරණං නාම පතිරූපං යුත්තං අනුච්ඡවිකං.
„Suññagehāni“ bedeutet leere Behausungen. „Seyyā“ bedeutet zum Zwecke des Ruhens oder Verweilens. Der Sinn ist: Wer zu diesem Zweck – um zu stehen, zu gehen, zu sitzen oder zu liegen – leere Behausungen aufsucht. „So muni attasaññato“ bedeutet: jener Buddha-Weise, dessen Körper und Sinne gezügelt sind, da er keine unnötigen Bewegungen mit Händen und Füßen macht. „Vossajja careyya tattha so“ bedeutet: Er möge in Bezug auf dieses Dasein (die Körperlichkeit) das Anhaften und Begehren aufgeben und ablegen und so wandeln. „Patirūpaṃ hi tathāvidhassa taṃ“ bedeutet: Für einen solchen vollkommen gefassten Buddha-Weisen ist es angemessen, geziemend und würdig, das Begehren nach diesem Dasein aufzugeben und so zu wandeln.

චරකාති සීහබ්‍යග්ඝාදිකා සඤ්චරණසත්තා. භෙරවාති සවිඤ්ඤාණකඅවිඤ්ඤාණකභෙරවා. තත්ථ සවිඤ්ඤාණකා සීහබ්‍යග්ඝාදයො, අවිඤ්ඤාණකා රත්තිභාගෙ ඛාණුවම්මිකාදයො. තෙපි හි තස්මිං කාලෙ යක්ඛා විය උපට්ඨහන්ති, රජ්ජුවල්ලියාදීනි සබ්බානි සප්පා විය උපට්ඨහන්ති. තත්ථාති තෙසු භෙරවෙසු සුඤ්ඤාගාරගතො බුද්ධමුනි ලොමචලනමත්තකම්පි න කරොති.
„Carakā“ bedeutet umherstreifende Wesen wie Löwen, Tiger und andere wilde Tiere. „Bheravā“ bezeichnet Schrecknisse, sowohl mit Bewusstsein als auch ohne Bewusstsein. Darunter sind die mit Bewusstsein Löwen, Tiger und so weiter. Die ohne Bewusstsein sind zur Nachtzeit Baumstümpfe, Ameisenhaufen und Ähnliches. Denn auch diese erscheinen zu jener Zeit wie Dämonen (Yakkhas), und Seile, Ranken und alles andere erscheinen wie Schlangen. „Tattha“ („Dort“) bedeutet: Angesichts dieser Schrecknisse zeigt der in einer leeren Behausung weilende Buddha-Weise nicht einmal das geringste Sträuben der Körperhaare.

ඉදානි අට්ඨානපරිකප්පං දස්සෙන්තො නභං ඵලෙය්‍යාතිආදිමාහ. තත්ථ ඵලෙය්‍යාති කාකපදං විය හීරහීරසො ඵලෙය්‍ය. චලෙය්‍යාති පොක්ඛරපත්තෙ වාතාහතො උදකබින්දු විය චලෙය්‍ය. සල්ලම්පි චෙ උරසි පකප්පයෙය්‍යුන්ති තිඛිණසත්තිසල්ලං චෙපි උරස්මිං චාරෙයෙය්‍යුං. උපධීසූති ඛන්ධූපධීසු. තාණං න කරොන්තීති තිඛිණෙ සල්ලෙ උරස්මිං චාරියමානෙ භයෙන ගුම්බන්තරකන්දරාදීනි පවිසන්තා තාණං කරොන්ති නාම. බුද්ධා පන සමුච්ඡින්නසබ්බභයා එවරූපං තාණං නාම න කරොන්ති. ඡට්ඨං.
Um nun eine unmögliche Annahme aufzuzeigen, sprach er die Strophe, die mit „nabhaṃ phaleyya“ („Selbst wenn der Himmel bersten sollte“) beginnt. Darin bedeutet „phaleyya“: wie Krähenfüße in Risse und Spalten zerspringen. „Caleyya“ („beben sollte“): wie ein Wassertropfen auf einem Lotusblatt, der vom Wind bewegt wird. „Sallampi ce urasi pakappayeyyuṃ“ bedeutet: selbst wenn sie eine scharfe Lanzen- oder Pfeilspitze in die Brust dringen lassen würden. „Upadhīsū“ bedeutet in den Daseinsgrundlagen (den Aggregaten). „Tāṇaṃ na karontīti“ bedeutet: Wenn ein scharfer Pfeil in die Brust getrieben wird, suchen gewöhnliche Menschen aus Angst Schutz, indem sie in Dickichte, Felsschluchten und Höhlen fliehen. Die Buddhas jedoch, die alle Furcht völlig entwurzelt haben, suchen einen solchen Schutz nicht. Das sechste [Sutta].

7. සුපතිසුත්තවණ්ණනා
7. Die Erklärung des Suttas über das Schlafen (Supati-sutta).

143. සත්තමෙ [Pg.160] පාදෙ පක්ඛාලෙත්වාති උතුගාහාපනත්ථං ධොවිත්වා. බුද්ධානං පන සරීරෙ රජොජල්ලං න උපලිම්පති, උදකම්පි පොක්ඛරපත්තෙ පක්ඛිත්තං විය විවට්ටිත්වා ගච්ඡති. අපිච ඛො ධොතපාදකෙ ගෙහෙ පාදෙ ධොවිත්වා පවිසනං පබ්බජිතානං වත්තං. තත්ථ බුද්ධානං වත්තභෙදො නාම නත්ථි, වත්තසීසෙ පන ඨත්වා ධොවන්ති. සචෙ හි තථාගතො නෙව න්හායෙය්‍ය, න පාදෙ ධොවෙය්‍ය, ‘‘නායං මනුස්සො’’ති වදෙය්‍යුං. තස්මා මනුස්සකිරියං අමුඤ්චන්තො ධොවති. සතො සම්පජානොති සොප්පපරිග්ගාහකෙන සතිසම්පජඤ්ඤෙන සමන්නාගතො. උපසඞ්කමීති සමණො ගොතමො සබ්බරත්තිං අබ්භොකාසෙ චඞ්කමිත්වා ගන්ධකුටිං පවිසිත්වා නිද්දායති, අතිවිය සුඛසයිතො භවිස්සති, ඝට්ටයිස්සාමි නන්ති චින්තෙත්වා උපසඞ්කමි.
143. Im siebten [Sutta] bedeutet „pāde pakkhāletvā“: nachdem er die Füße gewaschen hatte, um ein angenehmes Körpergefühl zu erlangen. Am Körper der Buddhas haftet jedoch weder Staub noch Schmutz, und selbst Wasser perlt ab wie auf einem Lotusblatt. Dennoch ist das Waschen der Füße vor dem Betreten eines Hauses, in dem man mit gewaschenen Füßen gehen sollte, eine Pflicht (Vatta) für Ordinierte. Für die Buddhas gibt es zwar keine Verletzung von Pflichten, doch sie waschen sie, indem sie an der Spitze der Erfüllung dieser Pflichten stehen. Denn wenn der Tathāgata sich niemals baden und seine Füße nicht waschen würde, würden die Menschen sagen: „Dieser ist kein Mensch.“ Daher wäscht er sie, ohne das menschliche Verhalten abzulegen. „Sato sampajāno“ bedeutet: ausgestattet mit Achtsamkeit und Klarsicht, die den Schlafzustand genau erfassen. „Upasaṅkamī“ bedeutet: Māra trat heran, nachdem er dachte: „Der Asket Gotama ist die ganze Nacht im Freien auf und ab gewandert, hat die duftende Kammer (Gandhakuṭi) betreten und schläft nun. Er wird überaus friedlich schlafen; ich werde ihn stören.“

කිං සොප්පසීති කිං සුපසි, කිං සොප්පං නාමිදං තවාති වදති. කිං නු සොප්පසීති කස්මා නු සුපසි? දුබ්භගො වියාති මතො විය, විසඤ්ඤී විය ච. සුඤ්ඤමගාරන්ති සුඤ්ඤං මෙ ඝරං ලද්ධන්ති සොප්පසීති වදති. සූරියෙ උග්ගතෙති සූරියම්හි උට්ඨිතෙ. ඉදානි හි අඤ්ඤෙ භික්ඛූ සම්මජ්ජන්ති, පානීයං උපට්ඨපෙන්ති, භික්ඛාචාරගමනසජ්ජා භවන්ති, ත්වං කස්මා සොප්පසියෙව.
„Kiṃ soppasī“ bedeutet: „Warum schläfst du? Was soll dieses Schlafen von dir?“, so sagt er. „Kiṃ nu soppasī“ bedeutet: „Aus welchem Grund um alles in der Welt schläfst du?“ „Dubbhago viya“ bedeutet: wie ein Toter oder wie ein Bewusstloser. „Suññamagāraṃ“ bedeutet: Er sagt: „Schläfst du etwa, weil du denkst: ‚Ich habe ein leeres Haus erlangt‘?“ „Sūriye uggate“ bedeutet: wenn die Sonne emporgestiegen ist. Denn jetzt fegen die anderen Mönche, stellen Trinkwasser bereit und schicken sich an, auf Almosengang zu gehen. Warum schläfst du nur immer fort?

ජාලිනීති තයො භවෙ අජ්ඣොත්ථරිත්වා ඨිතෙන ‘‘අජ්ඣත්තිකස්සුපාදාය අට්ඨාරසතණ්හාවිචරිතානී’’තිආදිනා (විභ. 842) තෙන තෙන අත්තනො කොට්ඨාසභූතෙන ජාලෙන ජාලිනී. විසත්තිකාති රූපාදීසු තත්ථ තත්ථ විසත්තතාය විසමූලතාය විසපරිභොගතාය ච විසත්තිකා. කුහිඤ්චි නෙතවෙති කත්ථචි නෙතුං. සබ්බූපධි පරික්ඛයාති සබ්බෙසං ඛන්ධකිලෙසාභිසඞ්ඛාරකාමගුණභෙදානං උපධීනං පරික්ඛයා. කිං තවෙත්ථ, මාරාති, මාර, තුය්හං කිං එත්ථ? කස්මා ත්වං උණ්හයාගුයං නිලීයිතුං අසක්කොන්තී ඛුද්දකමක්ඛිකා විය අන්තන්තෙනෙව උජ්ඣායන්තො ආහිණ්ඩසීති. සත්තමං.
„Jālinī“ („das Netz“) bezeichnet das Begehren, das die drei Daseinsbereiche überspannt und durch die achtzehn Begehrenszustände bezüglich der inneren Grundlagen usw. als ein Netz wirkt, das jeden einzelnen Teil gefangen hält. „Visattikā“ (das anhaftende Verlangen) wird so genannt wegen ihres Anhaftens an Formen usw., wegen ihrer Natur als Wurzel des Leidens und wegen des Genusses von Gift. „Kuhiñci netave“ bedeutet: irgendwohin (in irgendein Dasein) zu führen. „Sabbūpadhi parikkhayā“ bedeutet: durch das völlige Erlöschen aller Arten von Upadhis, nämlich der Aggregate, der Befleckungen, der gestaltenden Kräfte und der sinnlichen Freuden. „Kiṃ tavettha, māra“ bedeutet: „O Māra, was hast du hier zu suchen? Warum wanderst du unzufrieden ganz in der Nähe umher wie eine kleine Fliege, die sich nicht auf heißer Reissuppe niederlassen kann, und murrst fortwährend?“ Das siebte [Sutta].

8. නන්දතිසුත්තවණ්ණනා
8. Die Erklärung des Suttas über das Freuen (Nandati-sutta).

144. අට්ඨමං දෙවතාසංයුත්තෙ වුත්තත්ථමෙව. අට්ඨමං.
144. Das achte [Sutta] hat genau dieselbe Bedeutung, wie sie im Devatā-Saṃyutta bereits erklärt wurde. Das achte [Sutta].

9. පඨමආයුසුත්තවණ්ණනා
9. Die Erklärung des ersten Suttas über die Lebensspanne (Paṭhama-āyu-sutta).

145. නවමෙ [Pg.161] අප්පං වා භිය්‍යොති භිය්‍යො ජීවන්තො අපරං වස්සසතං ජීවිතුං න සක්කොති, පණ්ණාසං වා සට්ඨි වා වස්සානි ජීවති. අජ්ඣභාසීති සමණො ගොතමො ‘‘මනුස්සානං අප්පමායූ’’ති කථෙති, දීඝභාවමස්ස කථෙස්සාමීති පච්චනීකසාතතාය අභිභවිත්වා අභාසි.
145. Im neunten [Sutta] bedeutet „appaṃ vā bhiyyo“: Selbst wer länger lebt, kann nicht noch einmal hundert Jahre leben; er lebt fünfzig oder sechzig Jahre. „Ajjhabhāsī“ bedeutet: Der Asket Gotama sagt: „Die Lebensspanne der Menschen ist kurz.“ Māra dachte sich: „Ich werde ihm sagen, dass sie lang ist“, und sprach ihn an, geleitet von seiner Neigung zum Widerspruch.

න නං හීළෙති තං ආයුං ‘‘අප්පකමිද’’න්ති න හීළෙය්‍ය. ඛීරමත්තො වාති යථා දහරො කුමාරො උත්තානසෙය්‍යකො ඛීරං පිවිත්වා දුකූලචුම්බටකෙ නිපන්නො අසඤ්ඤී විය නිද්දායති, කස්සචි ආයුං අප්පං වා දීඝං වාති න චින්තෙති, එවං සප්පුරිසො. චරෙය්‍යාදිත්තසීසො වාති ආයුං පරිත්තන්ති ඤත්වා පජ්ජලිතසීසො විය චරෙය්‍ය. නවමං.
„Na naṃ hīḷeti“ bedeutet, man soll diese Lebensspanne nicht verachten, indem man denkt: „Diese ist gering“. „Khīramatto vā“ (wie milchsatt) bedeutet: Wie ein kleines Kind, das auf dem Rücken liegt, Milch getrunken hat und auf einem feinen Tuchkissen liegend wie bewusstlos schläft und nicht darüber nachdenkt, ob die Lebensspanne von jemandem kurz oder lang sei – ebenso verhält sich der edle Mensch. „Careyyādittasīso vā“ (er sollte wandeln wie einer, dessen Haupt brennt) bedeutet, er sollte in dem Wissen wandeln: „Die Lebensspanne ist kurz“, gleichsam wie einer, dessen Haupt in Flammen steht. Das neunte (Sutta).

10. දුතියආයුසුත්තවණ්ණනා
10. Die Erklärung des zweiten Āyu-Suttas.

146. දසමෙ නෙමීව රථකුබ්බරන්ති යථා දිවසං ගච්ඡන්තස්ස රථස්ස චක්කනෙමි කුබ්බරං අනුපරියායති න විජහති, එවං ආයු අනුපරියායතීති. දසමං.
146. Im zehnten (Sutta) bedeutet „nemīva rathakubbaraṃ“ (wie die Felge die Deichsel): Wie bei einem Wagen, der den ganzen Tag fährt, die Radfelge der Deichsel folgt und sie nicht verlässt, so folgt die Lebensspanne [den Sterblichen]. Das zehnte (Sutta).

පඨමො වග්ගො.
Das erste Kapitel (Vagga).

2. දුතියවග්ගො
2. Das zweite Kapitel (Vagga).

1. පාසාණසුත්තවණ්ණනා
1. Die Erklärung des Pāsāṇa-Suttas (Steinsplitter-Sutta).

147. දුතියවග්ගස්ස පඨමෙ නිසින්නොති පුබ්බෙ වුත්තනයෙනෙව පධානං පරිග්ගණ්හන්තො නිසින්නො. මාරොපිස්ස සුඛනිසින්නභාවං ඤත්වා ඝට්ටයිස්සාමීති උපසඞ්කමන්තො. පදාලෙසීති පබ්බතපිට්ඨෙ ඨත්වා පවිජ්ඣි. පාසාණා නිරන්තරා අඤ්ඤමඤ්ඤං අභිහනන්තා පතන්ති. කෙවලන්ති සකලං. සබ්බන්ති තස්සෙව වෙවචනං. පඨමං.
147. Im ersten (Sutta) des zweiten Kapitels bedeutet „nisinno“ (sitzend): Er saß da, indem er die geistige Anstrengung (die Meditation) auf dieselbe Weise wie zuvor erklärt aufrechterhielt. Auch Māra, der um dessen Zustand des friedlichen Sitzens wusste, dachte: „Ich werde ihn stören“, und näherte sich. „Padālesi“ (er spaltete/zerschmetterte) bedeutet, dass er auf dem Berggipfel stand und Felsen hinabwarf. Die Felsen stürzten unaufhörlich herab, wobei sie gegeneinander stießen. „Kevalaṃ“ bedeutet ganz (sakalaṃ). „Sabbaṃ“ ist ein Synonym dafür. Das erste (Sutta).

2. කින්නුසීහසුත්තවණ්ණනා
2. Die Erklärung des Kinnusīha-Suttas.

148. දුතියෙ විචක්ඛුකම්මායාති පරිසාය පඤ්ඤාචක්ඛුං විනාසෙතුකම්‍යතාය. බුද්ධානං පනෙස පඤ්ඤාචක්ඛුං විනාසෙතුං න සක්කොති, පරිසාය භෙරවාරම්මණං [Pg.162] සාවෙන්තො වා දස්සෙන්තො වා සක්කොති. විජිතාවී නු මඤ්ඤසීති කිං නු ත්වං ‘‘විජිතවිජයො අහ’’න්ති මඤ්ඤසි? මා එවං මඤ්ඤි, නත්ථි තෙ ජයො. පරිසාසූති, අට්ඨසු පරිසාසු. බලප්පත්තාති දසබලප්පත්තා. දුතියං.
148. Im zweitem (Sutta) bedeutet „vicakkhukammāya“: Mit dem Wunsch, das Weisheitsauge der Zuhörerschaft zu zerstören. Jedoch vermag er das Weisheitsauge der Buddhas nicht zu zerstören; wohl aber kann er das der Zuhörerschaft zerstören, indem er ihnen schreckenerregende Sinneseindrücke hören lässt oder zeigt. „Vijitāvī nu maññasī“ (Denkst du etwa, du seist ein Sieger?) bedeutet: Denkst du etwa: „Ich bin einer, der den Sieg errungen hat“? Denke nicht so, es gibt keinen Sieg für dich. „Parisāsu“ bedeutet in den acht Versammlungen. „Balappattā“ bedeutet jene, welche die zehn Kräfte (dasabala) erlangt haben. Das zweite (Sutta).

3. සකලිකසුත්තවණ්ණනා
3. Die Erklärung des Sakalika-Suttas (Der Splitter-Sutta).

149. තතියෙ මන්දියා නූති මන්දභාවෙන මොමූහභාවෙන. උදාහු කාවෙය්‍යමත්තොති උදාහු යථා කවි කබ්බං චින්තෙන්තො තෙන කබ්බකරණෙන මත්තො සයති, එවං සයසි. සම්පචුරාති බහවො. කිමිදං සොප්පසෙ වාති කස්මා ඉදං සොප්පං සොප්පසියෙව? අත්ථං සමෙච්චාති අත්ථං සමාගන්ත්වා පාපුණිත්වා. මය්හං හි අසඞ්ගහො නාම සඞ්ගහවිපන්නො වා අත්ථො නත්ථි. සල්ලන්ති තිඛිණං සත්තිසල්ලං. ජග්ගං න සඞ්කෙති යථා එකච්චො සීහපථාදීසු ජග්ගන්තො සඞ්කති, තථා අහං ජග්ගන්තොපි න සඞ්කාමි. නපි භෙමි සොත්තුන්ති යථා එකච්චො සීහපථාදීසුයෙව සුපිතුං භායති, එවං අහං සුපිතුම්පි න භායාමි. නානුතපන්ති මාමන්ති යථා ආචරියස්ස වා අන්තෙවාසිකස්ස වා අඵාසුකෙ ජාතෙ උද්දෙසපරිපුච්ඡාය ඨිතත්තා අන්තෙවාසිං රත්තින්දිවා අතික්කමන්තා අනුතපන්ති, එවං මං නානුතපන්ති. න හි මය්හං කිඤ්චි අපරිනිට්ඨිතකම්මං නාම අත්ථි. තෙනෙවාහ හානිං න පස්සාමි කුහිඤ්චි ලොකෙති. තතියං.
149. Im dritten (Sutta) bedeutet „mandiyā nu“: aufgrund von Trägheit oder völliger Verwirrung. „Udāhu kāveyyamatto“ bedeutet: Oder schläfst du so, wie ein Dichter, der über ein Gedicht nachdenkt und von diesem Dichten berauscht schläft? „Sampacurā“ bedeutet viele. „Kimidaṃ soppase vā“ bedeutet: Warum schläfst du diesen Schlaf? „Atthaṃ samecca“ bedeutet: nachdem man das höchste Ziel (das Nibbāna) erlangt hat. Denn für mich gibt es kein Ziel, das unerreicht oder verfehlt geblieben wäre. „Sallaṃ“ bedeutet ein scharfer Speer. „Jaggaṃ na saṅke“ bedeutet: Wie sich mancher fürchtet, wenn er auf den Pfaden von Löwen und anderen Raubtieren wacht, so fürchte ich mich nicht, selbst wenn ich wache. „Napi bhemi sottuṃ“ bedeutet: Wie sich mancher fürchtet, genau auf diesen Pfaden von Löwen zu schlafen, so fürchte ich mich nicht, dort zu schlafen. „Nānutapanti māmaṃ“ bedeutet: Wie Schüler Tag und Nacht in Sorge sind, wenn dem Lehrer oder einem Mitschüler ein Unwohlsein widerfährt, während sie mit Lehre und Befragung beschäftigt sind, so betrüben sie mich nicht. Denn es gibt für mich keinerlei unvollendetes Werk. Deshalb sagte er: „Ich sehe nirgends in der Welt einen Verlust (hāni).“ Das dritte (Sutta).

4. පතිරූපසුත්තවණ්ණනා
4. Die Erklärung des Patirūpa-Suttas.

150. චතුත්ථෙ අනුරොධවිරොධෙසූති රාගපටිඝෙසු. මා සජ්ජිත්ථො තදාචරන්ති එවං ධම්මකථං ආචරන්තො මා ලග්ගි. ධම්මකථං කථෙන්තස්ස හි එකච්චෙ සාධුකාරං දදන්ති, තෙසු රාගො උප්පජ්ජති. එකච්චෙ අසක්කච්චං සුණන්ති, තෙසු පටිඝො උප්පජ්ජති. ඉති ධම්මකථිකො අනුරොධවිරොධෙසු සජ්ජති නාම. ත්වං එවං මා සජ්ජිත්ථොති වදති. යදඤ්ඤමනුසාසතීති යං අඤ්ඤං අනුසාසති, තං. සම්බුද්ධො හිතානුකම්පී හිතෙන අනුපකම්පති. යස්මා ච හිතානුකම්පී[Pg.163], තස්මා අනුරොධවිරොධෙහි විප්පමුත්තො තථාගතොති. චතුත්ථං.
150. Im vierten (Sutta) bedeutet „anurodhavirodhesu“: in Zuneigung und Abneigung (Gier und Hass). „Mā sajjittho tadācaraṃ“ bedeutet: Wenn du eine solche Lehrrede hältst, klammere dich nicht daran. Denn wenn jemand eine Lehrrede hält, spenden manche Beifall, und ihnen gegenüber entsteht Gier. Manche hören respektlos zu, und ihnen gegenüber entsteht Abneigung. So verstrickt sich ein Lehrredner in Zuneigung und Abneigung. [Māra] sagt: „Verstricke dich nicht auf diese Weise.“ „Yadaññamanusāsati“ bedeutet: dass er andere belehrt. Der Erwachte, der von Mitgefühl für das Wohl geleitet ist, sorgt voller Wohlwollen für sie. Und weil er von Mitgefühl für das Wohl geleitet ist, ist der Tathāgata völlig frei von Zuneigung und Abneigung. Das vierte (Sutta).

5. මානසසුත්තවණ්ණනා
5. Die Erklärung des Mānasa-Suttas.

151. පඤ්චමෙ ආකාසෙ චරන්තෙපි බන්ධතීති අන්තලික්ඛචරො. පාසොති රාගපාසො. මානසොති මනසම්පයුත්තො. පඤ්චමං.
151. Im fünften (Sutta) bedeutet „antalikkhacaro“: er bindet selbst jene, die sich durch die Luft bewegen. „Pāso“ bedeutet die Schlinge der Gier (rāgapāso). „Mānaso“ bedeutet mit dem Geist verbunden (manasampayutto). Das fünfte (Sutta).

6. පත්තසුත්තවණ්ණනා
6. Die Erklärung des Patta-Suttas (Die Schalen-Sutta).

152. ඡට්ඨෙ පඤ්චන්නං උපාදානක්ඛන්ධානං උපාදායාති පඤ්ච උපාදානක්ඛන්ධෙ ආදියිත්වා, සභාවසාමඤ්ඤලක්ඛණවසෙන නානප්පකාරතො විභජිත්වා දස්සෙන්තො. සන්දස්සෙතීති ඛන්ධානං සභාවලක්ඛණාදීනි දස්සෙති. සමාදපෙතීති ගණ්හාපෙති. සමුත්තෙජෙතීති සමාදානම්හි උස්සාහං ජනෙති. සම්පහංසෙතීති පටිවිද්ධගුණෙන වොදාපෙති ජොතාපෙති. අට්ඨිං කත්වාති අත්ථිකං කත්වා, ‘‘අයං නො අධිගන්තබ්බො අත්ථො’’ති එවං සල්ලක්ඛෙත්වා තාය දෙසනාය අත්ථිකා හුත්වා. මනසි කත්වාති චිත්තෙ ඨපෙත්වා. සබ්බචෙතසො සමන්නාහරිත්වාති සබ්බෙන තෙන කම්මකාරකචිත්තෙන සමන්නාහරිත්වා. ඔහිතසොතාති ඨපිතාසොතා. අබ්භොකාසෙ නික්ඛිත්තාති ඔතාපනත්ථාය ඨපිතා.
152. Im sechsten (Sutta) bedeutet „pañcannaṃ upādānakkhandhānaṃ upādāya“ (in Bezug auf die fünf Gruppen des Ergreifens): die fünf Daseinsgruppen des Ergreifens annehmend, sie in vielfältiger Weise gemäß ihren individuellen Wesensmerkmalen und allgemeinen Merkmalen analysierend und aufzeigend. „Sandasseti“ (er weist hin) bedeutet, er zeigt die Eigenmerkmale und anderen Charakteristika der Daseinsgruppen auf. „Samādapeti“ (er leitet an) bedeutet, er lässt sie diese annehmen. „Samuttejeti“ (er spornt an) bedeutet, er erzeugt Tatkraft für die Ausübung. „Sampahaṃsetī“ (er erfreut) bedeutet, er reinigt und erhellt sie durch die Kraft der durchdrungenen Tugend. „Aṭṭhiṃ katvā“ (es zu einer wichtigen Sache machend) bedeutet, indem man es wertschätzt, indem man bedenkt: „Dies ist das Ziel, das wir erreichen müssen“, und so durch diese Lehrdarlegung voller Verlangen danach wird. „Manasi katvā“ (im Geiste bewahrend) bedeutet, es im Herzen einzuprägen. „Sabbacetaso samannāharitvā“ (mit ganzem Herzen aufmerksam seiend) bedeutet, mit jenem gesamten Geist, der sich dieser Lehrdarlegung widmet, aufmerksam zu sein. „Ohitasotā“ (mit geneigtem Ohr) bedeutet, die Ohren zum Zuhören bereitgemacht zu haben. „Abbhokāse nikkhittā“ (wie im Freien aufgestellt) bedeutet, gleichsam aufgestellt, um von der Sonne beschienen zu werden.

රූපං වෙදයිතං සඤ්ඤාන්ති, එතෙ රූපාදයො තයො ඛන්ධා. යඤ්ච සඞ්ඛතන්ති ඉමිනා සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො ගහිතො. එවං තත්ථ විරජ්ජතීති ‘‘එසො අහං න හොමි, එතං මය්හං න හොතී’’ති පස්සන්තො එවං තෙසු ඛන්ධෙසු විරජ්ජති. ඛෙමත්තන්ති ඛෙමීභූතං අත්තභාවං. ඉමිනා ඵලක්ඛණං දස්සෙති. අන්වෙසන්ති භවයොනිගතිඨිතිසත්තාවාසසඞ්ඛාතෙසු සබ්බට්ඨානෙසු පරියෙසමානා. නාජ්ඣගාති න පස්සීති. ඡට්ඨං.
„Rūpaṃ vedayitaṃ saññā“ (Körperlichkeit, Empfindung, Wahrnehmung) bezeichnet diese drei Daseinsgruppen, beginnend mit der Körperlichkeit. Mit „yañca saṅkhataṃ“ (und was gestaltet ist) wird die Gruppe der Gestaltungen (saṅkhārakkhandha) erfasst. „Evaṃ tattha virajjati“ (so wendet er sich davon ab) bedeutet, indem er erkennt: „Das bin ich nicht, das gehört mir nicht“, wendet er sich auf diese Weise von diesen Daseinsgruppen ab. „Khemattaṃ“ bedeutet das sicher gewordene eigene Wesen (attabhāva). Hiermit zeigt er den Moment der Frucht (phalakkhaṇa). „Anvesanti“ (sie suchen) bedeutet, an allen Orten suchend, die als Dasein, Schoß, Bestimmung, Bewusstseinsstadien und Wohnstätten der Wesen bekannt sind. „Nājjhagā“ bedeutet, er sah nicht. Das sechste (Sutta).

7. ඡඵස්සායතනසුත්තවණ්ණනා
7. Die Erklärung des Chaphassāyatana-Suttas.

153. සත්තමෙ ඵස්සායතනානන්ති සඤ්ජාතිසමොසරණට්ඨෙන ඡද්වාරිකස්ස ඵස්සස්ස ආයතනානං. භයභෙරවං සද්දන්ති මෙඝදුන්දුභිඅසනිපාතසද්දසදිසං භයජනකං සද්දං. පථවී මඤ්ඤෙ උන්ද්‍රීයතීති අයං මහාපථවී පටපටසද්දං [Pg.164] කුරුමානා විය අහොසි. එත්ථ ලොකො විමුච්ඡිතොති එතෙසු ඡසු ආරම්මණෙසු ලොකො අධිමුච්ඡිතො. මාරධෙය්‍යන්ති මාරස්ස ඨානභූතං තෙභූමකවට්ටං. සත්තමං.
153. Im siebten (Sutta) bedeutet „phassāyatanānaṃ“ (der Bereiche des Kontakts): im Sinne des Entstehens und Zusammenströmens der sechs Pforten des Kontakts. „Bhayabheravaṃ saddaṃ“ (einen furchterregenden, schrecklichen Lärm) bedeutet ein Furcht erregendes Geräusch, vergleichbar mit dem Donnern von Gewitterwolken, Trommeln und Blitzeinschlägen. „Pathavī maññe undrīyati“ (als ob die Erde berste) bedeutet, dass diese große Erde gleichsam ein lautes, krachendes Geräusch von sich zu geben schien. „Ettha loko vimucchito“ (darin ist die Welt betört) bedeutet, dass die Welt der Wesen in diesen sechs Sinnsobjekten zutiefst gefangen ist. „Māradheyyaṃ“ bedeutet der dreifache Daseinskreislauf (tebhūmakavaṭṭa), der als Standort von Māra dient. Das siebte (Sutta).

8. පිණ්ඩසුත්තවණ්ණනා
8. Die Erklärung des Piṇḍa-Suttas.

154. අට්ඨමෙ පාහුනකානි භවන්තීති තථාරූපෙ නක්ඛත්තෙ තත්ථ තත්ථ පෙසෙතබ්බානි පාහුනකානි භවන්ති, ආගන්තුකපණ්ණාකාරදානානි වා. සයංචරණදිවසෙ සමවයජාතිගොත්තා කුමාරකා තතො තතො සන්නිපතන්ති. කුමාරිකායොපි අත්තනො අත්තනො විභවානුරූපෙන අලඞ්කතා තහං තහං විචරන්ති. තත්‍ර කුමාරිකායොපි යථාරුචිකානං කුමාරකානං පණ්ණාකාරං පෙසෙන්ති, කුමාරකාපි කුමාරිකානං අඤ්ඤස්මිං අසති අන්තමසො මාලාගුළෙනපි පරික්ඛිපන්ති. අන්වාවිට්ඨාති අනු ආවිට්ඨා. තංදිවසං කිර පඤ්චසතා කුමාරිකායො උය්‍යානකීළං ගච්ඡන්තියො පටිපථෙ සත්ථාරං දිස්වා ඡණපූවං දදෙය්‍යුං. සත්ථා තාසං දානානුමොදනත්ථං පකිණ්ණකධම්මදෙසනං දෙසෙය්‍ය, දෙසනාපරියොසානෙ සබ්බාපි සොතාපත්තිඵලෙ පතිට්ඨහෙය්‍යුං. මාරො තාසං සම්පත්තියා අන්තරායං කරිස්සාමීති අන්වාවිසි. පාළියං පන මා සමණො ගොතමො පිණ්ඩමලත්ථාති එත්තකංයෙව වුත්තන්ති.
154. Im achten Sutta: Zu 'es gibt Bewirtungen' (pāhunakāni bhavanti): Wenn ein solches Fest stattfindet, gibt es hier und da Geschenke, die verschickt werden müssen, oder Gaben für ankommende Gäste. Am Tag des Festes selbst versammeln sich junge Männer von gleicher Altersstufe und Herkunft von überall her. Auch die jungen Mädchen wandern, geschmückt nach ihrem jeweiligen Wohlstand, hierhin und dorthin. Dort senden auch die jungen Mädchen jenen Jünglingen, die ihnen gefallen, Geschenke; und auch die Jünglinge behängen die Mädchen, wenn nichts anderes vorhanden ist, zumindest mit einem Blumenkranz. 'Anvāviṭṭhā' bedeutet 'besessen' (anu āviṭṭhā). Es heißt, an jenem Tag sahen fünfhundert Mädchen, die auf dem Weg zum Vergnügen im Park waren, den Meister auf dem Weg und gaben ihm Festtagskuchen. Der Meister hielt ihnen zur Segnung der Gabe eine vielseitige Lehrrede. Am Ende der Lehrrede waren alle im Frucht-Pfad des Stromeintritts gefestigt. Māra besetzte sie in der Absicht, ihrem Erfolg ein Hindernis in den Weg zu legen. Im Pali-Text jedoch ist nur Folgendes gesagt worden: 'Möge der Asket Gotama keine Opferspeise erhalten!'

කිං පන සත්ථා මාරාවට්ටනං අජානිත්වා පවිට්ඨොති? ආම අජානිත්වා. කස්මා? අනාවජ්ජනතාය. බුද්ධානඤ්හි – ‘‘අසුකට්ඨානෙ භත්තං ලභිස්සාම, න ලභිස්සාමා’’ති ආවජ්ජනං න අනනුච්ඡවිකං. පවිට්ඨො පන මනුස්සානං උපචාරභෙදං දිස්වා, ‘‘කිං ඉද’’න්ති? ආවජ්ජෙන්තො ඤත්වා, ‘‘ආමිසත්ථං මාරාවට්ටනං භින්දිතුං අනනුච්ඡවික’’න්ති අභින්දිත්වාව නික්ඛන්තො.
Ist der Meister etwa hineingegangen, ohne die Täuschung Māras zu kennen? Ja, ohne es zu wissen. Warum? Weil er nicht darüber nachdachte. Denn für Buddhas ist ein Nachdenken wie: 'An diesem Ort werden wir Speise erhalten, an jenem nicht', nicht angemessen. Als er jedoch hineingegangen war und den Mangel an Ehrerbietung der Menschen sah, dachte er nach: 'Was ist das?' Als er es erkannte, dachte er: 'Es ist unangemessen, die Täuschung Māras um des materiellen Gewinns willen zu brechen', und ging hinaus, ohne sie gebrochen zu haben.

උපසඞ්කමීති අමිත්තවිජයෙන විය තුට්ඨො සකලගාමෙ කටච්ඡුමත්තම්පි භත්තං අලභිත්වා ගාමතො නික්ඛමන්තං භගවන්තං ගාමියමනුස්සවෙසෙන උපසඞ්කමි. තථාහං කරිස්සාමීති ඉදං සො මුසා භාසති. එවං කිරස්ස අහොසි – ‘‘මයා එවං වුත්තෙ පුන පවිසිස්සති, අථ නං ගාමදාරකා ‘සකලගාමෙ චරිත්වා කටච්ඡුභික්ඛම්පි අලභිත්වා ගාමතො නික්ඛම්ම පුන පවිට්ඨොසී’තිආදීනි [Pg.165] වත්වා උප්පණ්ඩෙස්සන්තී’’ති. භගවා පන – ‘‘සචායං මං එවං විහෙඨෙස්සති මුද්ධමස්සෙව සත්තධා ඵලිස්සතී’’ති තස්මිං අනුකම්පාය අපවිසිත්වා ගාථාද්වයමාහ.
Zu 'er näherte sich' (upasaṅkami): Erfreut wie über den Sieg über einen Feind, näherte er sich in der Gestalt eines Dorfbewohners dem Erhabenen, der das Dorf verließ, ohne auch nur das Maß eines Löffels Speise im gesamten Dorf erhalten zu haben. 'So werde ich es tun' – dies sprach er lügnerisch. Denn er dachte wohl: 'Wenn ich dies sage, wird er wieder hineingehen; dann werden die Dorfkinder ihn verspotten und sagen: Nach dem Umherwandern im ganzen Dorf hat er nicht einmal einen Löffel voll Almosen erhalten, ist aus dem Dorf hinausgegangen und nun wieder hineingegangen.' Der Erhabene aber sprach aus Mitgefühl mit ihm, ohne wieder hineinzugehen, zwei Verse, da er dachte: 'Wenn dieser mich so belästigt, wird sein eigener Kopf in sieben Teile zerspringen.'

තත්ථ පසවීති ජනෙසි නිප්ඵාදෙසි. ආසජ්ජාති ආසාදෙත්වා ඝට්ටෙත්වා. න මෙ පාපං විපච්චතීති මම පාපං න පච්චති. නිප්ඵලං එතන්ති කිං නු ත්වං එවං මඤ්ඤසි? මා එවං මඤ්ඤි, අත්ථි තයා කතස්ස පාපස්ස ඵලන්ති දීපෙති. කිඤ්චනන්ති මද්දිතුං සමත්ථං රාගකිඤ්චනාදි කිලෙසජාතං. ආභස්සරා යථාති යථා ආභස්සරා දෙවා සප්පීතිකජ්ඣානෙන යාපෙන්තා පීතිභක්ඛා නාම හොන්ති, එවං භවිස්සාමාති. අට්ඨමං.
Darin bedeutet 'pasavi': erzeugte, brachte hervor. 'Āsajja' bedeutet: angreifend, bedrängend. 'Mir reift kein Übel' (na me pāpaṃ vipaccati) bedeutet: Mein Übel reift nicht. Er verdeutlicht: 'Denkst du etwa: Dies ist fruchtlos? Denke nicht so! Es gibt sehr wohl eine Frucht des von dir begangenen Übels.' 'Kiñcana' bezeichnet die Schar der Befleckungen wie die Trübung der Begierde, die imstande sind, zu bedrücken. 'Wie die Ābhassara' (ābhassarā yathā) bedeutet: Wie die Ābhassara-Götter, die von der von Verzückung begleiteten Absorption leben und 'sich von Verzückung nährend' genannt werden, so werden wir sein. Das achte [Sutta].

9. කස්සකසුත්තවණ්ණනා
9. Erklärung des Kassaka-Sutta (Des Bauern-Suttas)

155. නවමෙ නිබ්බානපටිසංයුත්තායාති නිබ්බානං අපදිසිත්වා පවත්තාය. හටහටකෙසොති පුරිමකෙසෙ පච්ඡතො, පච්ඡිමකෙසෙ පුරතො වාමපස්සකෙසෙ දක්ඛිණතො, දක්ඛිණපස්සකෙසෙ වාමතො ඵරිත්වා ඵරිත්වා විප්පකිණ්ණකෙසො. මම චක්ඛුසම්ඵස්සවිඤ්ඤාණායතනන්ති චක්ඛුවිඤ්ඤාණෙන සම්පයුත්තො චක්ඛුසම්ඵස්සොපි විඤ්ඤාණායතනම්පි මමෙවාති. එත්ථ ච චක්ඛුසම්ඵස්සෙන විඤ්ඤාණසම්පයුත්තකා ධම්මා ගහිතා, විඤ්ඤාණායතනෙන සබ්බානිපි චක්ඛුද්වාරෙ උප්පන්නානි ආවජ්ජනාදිවිඤ්ඤාණානි. සොතද්වාරාදීසුපි එසෙව නයො. මනොද්වාරෙ පන මනොති සාවජ්ජනකං භවඞ්ගචිත්තං. ධම්මාති ආරම්මණධම්මා. මනොසම්ඵස්සොති සාවජ්ජනෙන භවඞ්ගෙන සම්පයුත්තඵස්සො. විඤ්ඤාණායතනන්ති ජවනචිත්තං තදාරම්මණම්පි වට්ටති.
155. Im neunten [Sutta]: Zu 'mit dem Nibbāna verknüpft' (nibbānapaṭisaṃyuttāya): auf das Nibbāna bezogen stattfindend. 'Haṭahaṭakeso' bedeutet: mit völlig zerzaustem Haar, indem er das vordere Haar nach hinten, das hintere nach vorne, das Haar der linken Seite nach rechts und das der rechten Seite nach links geworfen hat. 'Mein ist der Bereich des Sehkontakts und des Bewusstseins' (mama cakkhusamphassaviññāṇāyatanaṃ) bedeutet: Sowohl der mit dem Sehbewusstsein verbundene Sehkontakt als auch der Bereich des Bewusstseins gehören mir allein. Und hierbei sind mit 'Sehkontakt' die mit dem Sehbewusstsein verbundenen Geistesfaktoren erfasst, mit 'Bereich des Bewusstseins' alle am Augentor entstandenen Bewusstseinsvorgänge wie das Zuwendungsbewusstsein usw. Am Ohrentor usw. gilt dieselbe Methode. Am Geisttor jedoch bezeichnet 'Geist' (mano) das von Aufmerksamkeit begleitete Unterbewusstsein (bhavaṅgacitta). 'Objekte' (dhammā) bezeichnet die Geistobjekte. 'Geistkontakt' (manosamphasso) bezeichnet den mit dem aufmerksamen Unterbewusstsein verbundenen Kontakt. 'Bereich des Bewusstseins' (viññāṇāyatanaṃ) bezeichnet das Impulsbewusstsein (javana), und auch das Registrierbewusstsein (tadārammaṇa) ist hierbei passend.

තවෙව පාපිම, චක්ඛූති යං ලොකෙ තිමිරකාචාදීහි උපද්දුතං අනෙකරොගායතනං උපක්කවිපක්කං අන්තමසො කාණචක්ඛුපි, සබ්බං තං තවෙව භවතු. රූපාදීසුපි එසෙව නයො.
Zu 'Dein allein, o Böser, ist das Auge' (taveva pāpima, cakkhu): Jedes Auge in der Welt, das von grauem Star und anderem befallen ist, die Stätte zahlreicher Krankheiten, entzündet und eitrig, ja selbst ein blindes Auge – all das soll dein allein sein. Bei den Formen usw. gilt dieselbe Methode.

යං වදන්තීති යං භණ්ඩකං ‘‘මම ඉද’’න්ති වදන්ති. යෙ වදන්ති මමන්ති චාති යෙ ච පුග්ගලා ‘‘මම’’න්ති වදන්ති. එත්ථ චෙ තෙ මනො අත්ථීති එතෙසු ච ඨානෙසු යදි චිත්තං අත්ථි. න මෙ සමණ මොක්ඛසීති සමණ මය්හං විසයතො න මුච්චිස්සසි. යං වදන්තීති යං භණ්ඩකං වදන්ති, න තං මය්හං. යෙ වදන්තීති යෙපි පුග්ගලා එවං වදන්ති, න තෙ අහං. න මෙ මග්ගම්පි දක්ඛසීති භවයොනිගතිආදීසු මය්හං ගතමග්ගම්පි න පස්සසි. නවමං.
Zu 'worüber sie sagen' (yaṃ vadanti): über welchen Besitz auch immer sie sagen: 'Dies ist mein'. 'Und diejenigen, die sagen: Mein' (ye ca vadanti mamanti): jene Personen, die von sich sagen: 'Mein'. 'Wenn darin dein Geist ist' (ettha ce te mano atthi): wenn in diesen Dingen und Personen dein Geist verhaftet ist. 'Wirst du mir nicht entkommen, o Asket' (na me samaṇa mokkhasi): O Asket, du wirst aus meinem Machtbereich nicht entkommen. 'Worüber sie sagen' (yaṃ vadanti): Welcher Besitz auch immer so genannt wird, er gehört mir nicht. 'Diejenigen, die sagen' (ye vadanti): Auch jene Personen, die so sprechen, bin ich nicht. 'Du wirst nicht einmal meinen Pfad sehen' (na me maggampi dakkhasi): Auch den Pfad meines Gehens in den Daseinsformen, Geburtsstätten und Schicksalen wirst du nicht sehen. Das neunte [Sutta].

10. රජ්ජසුත්තවණ්ණනා
10. Erklärung des Rajja-Sutta (Des Herrschafts-Suttas)

156. දසමෙ [Pg.166] අහනං අඝාතයන්ති අහනන්තෙන අඝාතයන්තෙන. අජිනං අජාපයන්ති පරස්ස ධනජානිං අකරොන්තෙන අකාරාපෙන්තෙන. අසොචං අසොචාපයන්ති අසොචන්තෙන අසොචාපයන්තෙන. ඉති භගවා අධම්මිකරාජූනං රජ්ජෙ විජිතෙ දණ්ඩකරපීළිතෙ මනුස්සෙ දිස්වා කාරුඤ්ඤවසෙන එවං චින්තෙසි. උපසඞ්කමීති ‘‘සමණො ගොතමො ‘සක්කා නු ඛො රජ්ජං කාරෙතු’න්ති චින්තෙසි, රජ්ජං කාරෙතුකාමො භවිස්සති, රජ්ජඤ්ච නාමෙතං පමාදට්ඨානං, රජ්ජං කාරෙන්තෙ සක්කා ඔතාරං ලභිතුං, ගච්ඡාමි උස්සාහමස්ස ජනෙස්සාමී’’ති චින්තෙත්වා උපසඞ්කමි. ඉද්ධිපාදාති ඉජ්ඣනකකොට්ඨාසා. භාවිතාති වඩ්ඪිතා. බහුලීකතාති පුනප්පුනං කතා. යානීකතාති යුත්තයානං විය කතා. වත්ථුකතාති පතිට්ඨට්ඨෙනවත්ථුකතා. අනුට්ඨිතාති අවිජහිතා නිච්චානුබද්ධා. පරිචිතාති සාතච්චකිරියාය සුපරිචිතා කතා ඉස්සාසස්ස අවිරාධිතවෙධිහත්ථො විය. සුසමාරද්ධාති සුට්ඨු සමාරද්ධා පරිපුණ්ණභාවනා. අධිමුච්චෙය්‍යාති චින්තෙය්‍ය.
156. Im zehnten [Sutta]: Zu 'ohne zu töten, ohne töten zu lassen' (ahanaṃ aghātayaṃ): ohne selbst zu töten, ohne töten zu lassen. 'Ohne zu besiegen, ohne besiegen zu lassen' (ajinaṃ ajāpayaṃ): ohne dem anderen den Verlust von Besitz zuzufügen, ohne ihn zufügen zu lassen. 'Ohne zu betrüben, ohne betrüben zu lassen' (asocaṃ asocāpayaṃ): ohne selbst zu trauern, ohne trauern zu lassen. So dachte der Erhabene aus Mitgefühl, als er die Menschen sah, die im Herrschaftsgebiet unüberlegter Könige durch Strafgelder und Steuern bedrückt wurden. Zu 'er näherte sich' (upasaṅkami): Er dachte: 'Der Asket Gotama hat überlegt: Kann man wohl regieren?, er wird wohl regieren wollen. Und das Regieren ist wahrlich eine Stätte der Nachlässigkeit. Wenn er regiert, wird es möglich sein, eine Schwachstelle zu finden. Ich werde hingehen und seinen Eifer anstacheln' – so dachte er und näherte sich. 'Iddhipādā' bezeichnet die Glieder des Gelingens. 'Bhāvitā' bedeutet: entfaltet, gemehrt. 'Bahulīkatā' bedeutet: vielfach geübt, immer wieder ausgeführt. 'Yānīkatā' bedeutet: wie ein gut angeschirrtes Fahrzeug gemacht. 'Vatthukatā' bedeutet: im Sinne einer festen Grundlage als Basis errichtet. 'Anuṭṭhitā' bedeutet: nicht verlassen, beständig beibehalten. 'Paricitā' bedeutet: durch ständige Übung wohlvertraut gemacht, wie die treffsichere Hand eines Bogenschützen. 'Susamāraddhā' bedeutet: aufs Beste begonnen, vollkommen entfaltet. 'Adhimucceyya' bedeutet: er möge denken.

පබ්බතස්සාති පබ්බතො භවෙය්‍ය. ද්විත්තාවාති තිට්ඨතු එකො පබ්බතො, ද්වික්ඛත්තුම්පි තාව මහන්තො සුවණ්ණපබ්බතො එකස්ස නාලං, න පරියත්තොති අත්ථො. ඉති විද්වා සමඤ්චරෙති එවං ජානන්තො සමං චරෙය්‍ය. යතොනිදානන්ති දුක්ඛං නාම පඤ්චකාමගුණනිදානං, තං යතොනිදානං හොති, එවං යො අදක්ඛි. කථං නමෙය්‍යාති සො ජන්තු තෙසු දුක්ඛස්ස නිදානභූතෙසු කාමෙසු කෙන කාරණෙන නමෙය්‍ය. උපධිං විදිත්වාති කාමගුණඋපධිං ‘‘සඞ්ගො එසො, ලග්ගනමෙත’’න්ති එවං විදිත්වා. තස්සෙව ජන්තු විනයාය සික්ඛෙති තස්සෙව උපධිස්ස විනයාය සික්ඛෙය්‍ය. දසමං.
„Pabbatassā“ (eines Berges) bedeutet: es mag ein Berg sein. „Dvittāva“ (zwei- oder dreifach) bedeutet: Selbst wenn da ein einziger goldener Berg stünde, ja selbst wenn dieser zweimal so groß wäre, reicht dies für eine einzige Person nicht aus; es ist nicht genug. Dies ist die Bedeutung. „Iti vidvā samañcare“ (dies erkennend wandle er recht) bedeutet: Dies [die Unersättlichkeit des Begehrens] so erkennend, wandle er gleichmäßig [in rechter Weise mit Körper etc.]. „Yatonidānaṃ“ (woher es stammt) bedeutet: Das sogenannte Leiden hat seine Ursache in den fünf Sinnengenüssen; woraus dieses [Leiden] herrührt, das hat jener [mit dem Auge der Weisheit] so gesehen. „Kathaṃ nameyya“ (wie sollte er sich hinneigen) bedeutet: Aus welchem Grund sollte sich dieses Wesen jenen Sinnengenüssen hinneigen, die die Ursache des Leidens sind? „Upadhiṃ viditvā“ (die Bindung erkennend) bedeutet: indem man die Sinnengenüsse als Grundlage des Leidens erkennt, nämlich: „Dies ist eine Bindung, dies ist ein Anhaften“. „Tasseva jantu vinayāya sikkhe“ bedeutet: Das Wesen sollte eben für die Überwindung dieser Grundlage üben. Das zehnte (Sutta).

දුතියො වග්ගො.
Das zweite Kapitel (Vagga) ist beendet.

3. තතියවග්ගො
3. Das dritte Kapitel (Tatiyavagga)

1. සම්බහුලසුත්තවණ්ණනා
1. Die Erklärung des Sambahula-Suttas

157. තතියවග්ගස්ස පඨමෙ ජටණ්ඩුවෙනාති ජටාචුම්බටකෙන. අජිනක්ඛිපනිවත්ථොති සඛුරං අජිනචම්මං එකං නිවත්ථො එකං පාරුතො. උදුම්බරදණ්ඩන්ති [Pg.167] අප්පිච්ඡභාවප්පකාසනත්ථං ඊසකං වඞ්කං උදුම්බරදණ්ඩං ගහෙත්වා. එතදවොචාති ලොකෙ බ්‍රාහ්මණස්ස වචනං නාම සුස්සූසන්ති, බ්‍රාහ්මණෙසුපි පබ්බජිතස්ස, පබ්බජිතෙසුපි මහල්ලකස්සාති මහල්ලකබ්‍රාහ්මණස්ස පබ්බජිතවෙසං ගහෙත්වා පධානභූමියං කම්මං කරොන්තෙ තෙ භික්ඛූ උපසඞ්කමිත්වා හත්ථං උක්ඛිපිත්වා එතං ‘‘දහරා භවන්තො’’තිආදිවචනං අවොච. ඔකම්පෙත්වාති හනුකෙන උරං පහරන්තො අධොනතං කත්වා. ජිව්හං නිල්ලාලෙත්වාති කබරමහාජිව්හං නීහරිත්වා උද්ධමධො උභයපස්සෙසු ච ලාලෙත්වා. තිවිසාඛන්ති තිසාඛං. නලාටිකන්ති භකුටිං, නලාටෙ උට්ඨිතං වලිත්තයන්ති අත්ථො. පක්කාමීති තුම්හෙ ජානන්තානං වචනං අකත්වා අත්තනොව තෙලෙ පච්චිස්සථාති වත්වා එකං මග්ගං ගහෙත්වා ගතො. පඨමං.
157. Im ersten [Sutta] des dritten Kapitels bedeutet „jaṭaṇḍuvena“: mit einem auf dem Kopf gewundenen Haarkranz (Haarknoten). „Ajinakkhipanivattho“ bedeutet: bekleidet mit einem Antilopenfell samt Klauen, wobei er eines als Untergewand angelegt und eines als Obergewand umgeworfen hatte. „Udumbaradaṇḍaṃ“ (einen Udumbara-Stab) bedeutet: einen leicht gekrümmten Stab aus Udumbara-Holz ergreifend, um seine Begehrenslosigkeit zu bekunden. „Etadavoca“ (sprach er folgendes) bezieht sich darauf: In der Welt hört man gern auf das Wort eines Brahmanen; unter den Brahmanen auf das eines Hinausgetretenen (Ordinierten); und unter den Hinausgetretenen auf das eines Betagten. Mit dieser Absicht nahm er die Gestalt eines betagten, ordinierten Brahmanen an, trat an die Bhikkhus heran, die auf dem Meditationsgelände ihre Praxis ausübten, hob die Hand und sprach jene Worte wie: „Ihr Jungen, ihr Ehrwürdigen...“. „Okampetvā“ (erschütternd / nicken) bedeutet: das Kinn gegen die Brust schlagend und das Haupt nach unten neigend. „Jivhaṃ nillāletvā“ (die Zunge herausstreckend) bedeutet: indem er seine gefleckte, riesige Zunge herausstreckte und sie nach oben, unten und nach beiden Seiten bewegte. „Tivisākhaṃ“ bedeutet: dreifach verzweigt. „Nalāṭikaṃ“ bedeutet: das Stirnrunzeln, d. h. die Ansammlung von drei Falten, die auf der Stirn entstanden sind. „Pakkāmi“ (er ging davon) bedeutet: Nachdem er gesagt hatte: „Weil ihr nicht auf das Wort der Wissenden hört, werdet ihr in eurem eigenen Öl braten“, schlug er einen Weg ein und ging davon. Das erste (Sutta).

2. සමිද්ධිසුත්තවණ්ණනා
2. Die Erklärung des Samiddhi-Suttas

158. දුතියෙ ලාභා වත මෙ, සුලද්ධං වත මෙති එවරූපස්ස සත්ථු චෙව ධම්මස්ස ච සබ්‍රහ්මචාරීනඤ්ච ලද්ධත්තා මය්හං ලාභා මය්හං සුලද්ධන්ති. සො කිරායස්මා පච්ඡා මූලකම්මට්ඨානං සම්මසිත්වා ‘‘අරහත්තං ගහෙස්සාමී’’ති පාසාදිකං තාව කම්මට්ඨානං ගහෙත්වා බුද්ධධම්මසඞ්ඝගුණෙ ආවජ්ජෙත්වා චිත්තකල්ලතං උප්පාදෙත්වා චිත්තං හාසෙත්වා තොසෙත්වා නිසින්නො. තෙනස්ස එවමහොසි. උපසඞ්කමීති ‘‘අයං සමිද්ධි භික්ඛු පාසාදිකං කම්මට්ඨානං ගහෙත්වා නිසින්නසදිසො, යාව මූලකම්මට්ඨානං ගහෙත්වා අරහත්තං න ගණ්හාති, තාවස්ස අන්තරායං කරිස්සාමී’’ති උපසඞ්කමි. ගච්ඡ ත්වන්ති සත්ථා සකලජම්බුදීපං ඔලොකෙන්තො ‘‘තස්මිංයෙව ඨානෙ තස්ස කම්මට්ඨානං සප්පායං භවිස්සතී’’ති අද්දස, තස්මා එවමාහ. සතිපඤ්ඤා ච මෙ බුද්ධාති මයා සති ච පඤ්ඤා ච ඤාතා. කරස්සු රූපානීති බහූනිපි විභිංසකාරහානි රූපානි කරස්සු. නෙව මං බ්‍යාධයිස්සසීති මං නෙව වෙධයිස්සසි න කම්පස්සෙසි. දුතියං.
158. Im zweiten [Sutta] bedeutet „lābhā vata me, suladdhaṃ vata me“ (Wahrlich, ein Gewinn für mich! Wahrlich, ein trefflicher Fund für mich!): Weil ein solcher Meister, eine solche Lehre und solche Gefährten im heiligen Leben erlangt wurden, sagte er: „Es ist mein Gewinn, es ist mein wohlerlangter Segen.“ Jener Ehrwürdige dachte nämlich: „Später werde ich das grundlegende Meditationsobjekt (Mūlakammaṭṭhāna) gründlich betrachten und die Arahatschaft erlangen“; so ergriff er zuerst ein Vertrauen erweckendes Meditationsobjekt, besann sich auf die Vorzüge von Buddha, Dhamma und Sangha, erzeugte eine geistige Eignung, erfreute und beglückte seinen Geist und saß da. Deswegen dachte er so. „Upasaṅkami“ (er trat heran) bedeutet: [Māra dachte:] „Dieser Bhikkhu Samiddhi sitzt da, als habe er ein Vertrauen erweckendes Meditationsobjekt ergriffen. Solange er nicht das grundlegende Meditationsobjekt ergreift und die Arahatschaft erlangt, werde ich ihm ein Hindernis bereiten.“ In dieser Absicht trat er heran. „Gaccha tvaṃ“ (Geh du!) bedeutet: Als der Meister die gesamte Insel Jambudīpa überblickte, sah er: „Genau an jenem Ort wird das Meditationsobjekt für ihn zuträglich sein.“ Deshalb sprach er so. „Satipaññā ca me buddhā“ bedeutet: Achtsamkeit und Weisheit sind von mir erkannt (gewusst). „Karassu rūpāni“ (Erschaffe Formen!) bedeutet: Erschaffe nur viele schreckenserregende Formen! „Neva maṃ byādhayissasī“ (Du wirst mich keineswegs erschüttern) bedeutet: Du wirst mich weder aufschrecken noch ins Wanken bringen. Das zweite (Sutta).

3. ගොධිකසුත්තවණ්ණනා
3. Die Erklärung des Godhika-Suttas

159. තතියෙ [Pg.168] ඉසිගිලිපස්සෙති ඉසිගිලිස්ස නාම පබ්බතස්ස පස්සෙ. කාළසිලායන්ති කාළවණ්ණාය සිලායං. සාමයිකං චෙතොවිමුත්තින්ති අප්පිතප්පිතක්ඛණෙ පච්චනීකධම්මෙහි විමුච්චති, ආරම්මණෙ ච අධිමුච්චතීති ලොකියසමාපත්ති සාමයිකා චෙතොවිමුත්ති නාම. ඵුසීති පටිලභි. පරිහායීති කස්මා යාව ඡට්ඨං පරිහායි? සාබාධත්තා. ථෙරස්ස කිර වාතපිත්තසෙම්හවසෙන අනුසායිකො ආබාධො අත්ථි, තෙන සමාධිස්ස සප්පායෙ උපකාරකධම්මෙ පූරෙතුං න සක්කොති, අප්පිතප්පිතාය සමාපත්තියා පරිහායති.
159. Im dritten [Sutta] bedeutet „isigilipasse“: am Hange des Berges namens Isigili. „Kāḷasilāyaṃ“ bedeutet: auf einer schwarzen Felsplatte. „Sāmayikaṃ cetovimuttiṃ“ (die zeitweilige Gemütsbefreiung) bedeutet: In jedem Moment des Eintretens in die Vertiefung ist man von den gegnerischen Hemmnissen befreit und widmet sich ganz dem Meditationsobjekt; diese weltliche Errungenschaft (Samāpatti) wird „zeitweilige Gemütsbefreiung“ genannt. „Phusi“ bedeutet: er erlangte. „Parihāyi“ (er fiel ab) bedeutet: Warum fiel er bis zu sechsmal ab? Wegen einer Erkrankung. Dem ehrwürdigen Thera wohnte nämlich eine chronische Erkrankung inne, die durch Wind, Galle und Schleim bedingt war; aufgrund dieser Erkrankung war er nicht in der Lage, die für die Konzentration zuträglichen und unterstützenden Bedingungen zu erfüllen, und so fiel er von der jeweils erreichten Vertiefung wieder ab.

යංනූනාහං සත්ථං ආහරෙය්‍යන්ති සො කිර චින්තෙසි, යස්මා පරිහීනජ්ඣානස්ස කාලඞ්කරොතො අනිබද්ධා ගති හොති, අපරිහීනජ්ඣානස්ස නිබද්ධා ගති හොති, බ්‍රහ්මලොකෙ නිබ්බත්තති, තස්මා සත්ථං ආහරිතුකාමො අහොසි. උපසඞ්කමීති – ‘‘අයං සමණො සත්ථං ආහරිතුකාමො, සත්ථාහරණඤ්ච නාමෙතං කායෙ ච ජීවිතෙ ච අනපෙක්ඛස්ස හොති. යො එවං කායෙ ච ජීවිතෙ ච අනපෙක්ඛො හොති, සො මූලකම්මට්ඨානං සම්මසිත්වා අරහත්තම්පි ගහෙතුං සමත්ථො හොති, මයා පන පටිබාහිතොපි එස න ඔරමිස්සති, සත්ථාරා පටිබාහිතො ඔරමිස්සතී’’ති ථෙරස්ස අත්ථකාමො විය හුත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි.
„Yaṃnūnāhaṃ satthaṃ āhareyyaṃ“ (Wie wäre es, wenn ich das Messer anwendete) bedeutet: Er dachte sich nämlich: „Da für jemanden, der mit verfallener Vertiefung stirbt, das künftige Schicksal ungewiss ist, während für jemanden, der mit unverfallener Vertiefung stirbt, das künftige Schicksal gewiss ist, da er in der Brahma-Welt wiedergeboren wird, deshalb wollte er das Messer anwenden.“ „Upasaṅkami“ (er trat heran) bezieht sich darauf: [Māra dachte:] „Dieser Asket möchte das Messer anwenden. Und dieses Anwenden des Messers geschieht durch jemanden, der ohne Rücksicht auf Körper und Leben ist. Wer aber so ohne Rücksicht auf Körper und Leben ist, der ist imstande, das grundlegende Meditationsobjekt zu betrachten und sogar die Arahatschaft zu erlangen. Wenn er jedoch von mir zurückgehalten wird, wird er nicht davon ablassen; vom Meister zurückgehalten aber wird er davon ablassen.“ So tat er, als wolle er das Wohl des Theras, und begab sich dorthin, wo der Erhabene war.

ජලාති ජලමානා. පාදෙ වන්දාමි චක්ඛුමාති පඤ්චහි චක්ඛූහි චක්ඛුමා තව පාදෙ වන්දාමි. ජුතින්ධරාති ආනුභාවධරා. අප්පත්තමානසොති අප්පත්තඅරහත්තො. සෙඛොති සීලාදීනි සික්ඛමානො සකරණීයො. ජනෙ සුතාති ජනෙ විස්සුතා. සත්ථං ආහරිතං හොතීති ථෙරො කිර ‘‘කිං මය්හං ඉමිනා ජීවිතෙනා’’ති? උත්තානො නිපජ්ජිත්වා සත්ථෙන ගලනාළිං ඡින්දි, දුක්ඛා වෙදනා උප්පජ්ජිංසු. ථෙරො වෙදනං වික්ඛම්භෙත්වා තංයෙව වෙදනං පරිග්ගහෙත්වා සතිං උපට්ඨපෙත්වා මූලකම්මට්ඨානං සම්මසන්තො අරහත්තං පත්වා සමසීසී හුත්වා පරිනිබ්බායි. සමසීසී නාම තිවිධො හොති ඉරියාපථසමසීසී, රොගසමසීසී, ජීවිතසමසීසීති.
„Jalā“ bedeutet: leuchtend. „Pāde vandāmi cakkhumā“ bedeutet: Du Sehender [mit den fūnf Augen], ich verehre deine Füße. „Jutindhara“ bedeutet: Träger überragender Kraft (Machtbesitzender). „Appattamānasa“ bedeutet: einer, der die Arahatschaft noch nicht erlangt hat. „Sekha“ bedeutet: ein Übender (Schüler), der sich in Sīla etc. übt und noch zu verrichtende Aufgaben hat. „Jane sutā“ bedeutet: unter den Menschen bekannt. „Satthaṃ āharitaṃ hoti“ (Das Messer wurde angewendet) bezieht sich darauf: Der Thera dachte nämlich: „Was soll mir dieses Leben?“ Er legte sich auf den Rücken und schnitt sich mit dem Messer die Luftröhre (Kehle) durch; da stiegen schmerzhafte Empfindungen auf. Der Thera hielt die schmerzhafte Empfindung nieder, erfasste genau diese Empfindung, verankerte die Achtsamkeit, betrachtete das grundlegende Meditationsobjekt, erlangte die Arahatschaft, wurde ein Samasīsī (Gleichzeitigkeits-Erlöschter) und ging ins Parinibbāna ein. Ein sogenannter Samasīsī ist dreifacher Art: Iriyāpathasamasīsī (Gleichzeitigkeit im Bezug auf die Körperhaltung), Rogasamasīsī (Gleichzeitigkeit im Bezug auf die Krankheit) und Jīvitasamasīsī (Gleichzeitigkeit im Bezug auf das Lebensende).

තත්ථ [Pg.169] යො ඨානාදීසු ඉරියාපථෙසු අඤ්ඤතරං අධිට්ඨාය – ‘‘ඉමං අකොපෙත්වාව අරහත්තං පාපුණිස්සාමී’’ති විපස්සනං පට්ඨපෙති, අථස්ස අරහත්තප්පත්ති ච ඉරියාපථකොපනඤ්ච එකප්පහාරෙනෙව හොති. අයං ඉරියාපථසමසීසී නාම. යො පන චක්ඛුරොගාදීසු අඤ්ඤතරස්මිං සති – ‘‘ඉතො අනුට්ඨිතොව අරහත්තං පාපුණිස්සාමී’’ති විපස්සනං පට්ඨපෙති, අථස්ස අරහත්තප්පත්ති ච රොගතො වුට්ඨානඤ්ච එකප්පහාරෙනෙව හොති. අයං රොගසමසීසී නාම. කෙචි පන තස්මිංයෙව ඉරියාපථෙ තස්මිඤ්ච රොගෙ පරිනිබ්බානවසෙනෙත්ථ සමසීසිතං පඤ්ඤාපෙන්ති. යස්ස පන ආසවක්ඛයො ච ජීවිතක්ඛයො ච එකප්පහාරෙනෙව හොති. අයං ජීවිතසමසීසී නාම. වුත්තම්පි චෙතං – ‘‘යස්ස පුග්ගලස්ස අපුබ්බං අචරිමං ආසවපරියාදානඤ්ච හොති ජීවිතපරියාදානඤ්ච, අයං වුච්චති පුග්ගලො සමසීසී’’ති (පු. ප. 16).
Darunter begründet derjenige, der eine bestimmte Körperhaltung unter den Körperhaltungen wie Stehen usw. einnimmt und denkt: „Ohne diese zu verändern, werde ich die Arahatschaft erlangen“, die Einsicht (Vipassanā). Dann geschehen für ihn das Erreichen der Arahatschaft und die Veränderung der Körperhaltung in genau demselben Moment. Dieser wird „Körperhaltungs-Gleichhaupt-Heiliger“ (iriyāpatha-samasīsī) genannt. Wer aber bei Vorliegen einer bestimmten Krankheit, wie einer Augenkrankheit usw., denkt: „Ohne von dieser Krankheit aufzustehen (zu genesen), werde ich die Arahatschaft erlangen“, und so die Einsicht begründet, bei dem geschieht das Erreichen der Arahatschaft und das Aufstehen (die Genesung) von der Krankheit in genau demselben Moment. Dieser wird „Krankheits-Gleichhaupt-Heiliger“ (roga-samasīsī) genannt. Einige Lehrer jedoch legen das Gleichhaupt-Sein hier in Bezug auf eben jene Körperhaltung oder eben jene Krankheit im Sinne des Parinibbāna dar. Bei wem aber die Vernichtung der Triebe (āsavakkhaya) und das Ende des Lebens (jīvitakkhaya) in genau demselben Moment erfolgen, der wird „Lebens-Gleichhaupt-Heiliger“ (jīvita-samasīsī) genannt. Diesbezüglich wurde auch gesagt: „Bei welcher Person, weder früher noch später, das Versiegen der Triebe und das Versiegen des Lebens eintreten, diese Person wird Gleichhaupt-Heiliger (samasīsī) genannt“ (Pu. Pa. 16).

එත්ථ ච පවත්තිසීසං කිලෙසසීසන්ති ද්වෙ සීසානි. තත්ථ පවත්තිසීසං නාම ජීවිතින්ද්‍රියං, කිලෙසසීසං නාම අවිජ්ජා. තෙසු ජීවිතින්ද්‍රියං චුතිචිත්තං ඛෙපෙති, අවිජ්ජා මග්ගචිත්තං. ද්වින්නං චිත්තානං එකතො උප්පාදො නත්ථි. මග්ගානන්තරං පන ඵලං, ඵලානන්තරං භවඞ්ගං, භවඞ්ගතො වුට්ඨාය පච්චවෙක්ඛණං, තං පරිපුණ්ණං වා හොති අපරිපුණ්ණං වා. තිඛිණෙන අසිනා සීසෙ ඡිජ්ජන්තෙපි හි එකො වා ද්වෙ වා පච්චවෙක්ඛණවාරා අවස්සං උප්පජ්ජන්තියෙව, චිත්තානං පන ලහුපරිවත්තිතාය ආසවක්ඛයො ච ජීවිතපරියාදානඤ්ච එකක්ඛණෙ විය පඤ්ඤායති.
Und hierbei gibt es zwei Häupter: das Haupt des Fortbestehens (pavatti-sīsa) und das Haupt der Befleckungen (kilesa-sīsa). Darunter ist das Haupt des Fortbestehens die Lebenskraft (jīvitindriya), und das Haupt der Befleckungen ist die Unwissenheit (avijjā). Unter diesen beiden bringt das Sterbebewusstsein (cuticitta) die Lebenskraft zum Schwinden, und das Pfadbewusstsein (maggacitta) bringt die Unwissenheit zum Schwinden. Ein gleichzeitiges Entstehen dieser beiden Bewusstseinszustände gibt es nicht. Unmittelbar auf den Pfad folgt jedoch die Frucht (phala), unmittelbar auf die Frucht das Lebenskontinuum (bhavaṅga), und nach dem Auftauchen aus dem Lebenskontinuum folgt das Reflektieren (paccavekkhaṇa); dieses ist entweder vollständig oder unvollständig. Denn selbst wenn das Haupt mit einem scharfen Schwert abgeschnitten wird, entstehen unweigerlich noch ein oder zwei Zyklen des Reflektierens. Wegen des raschen Wandels der Bewusstseinszustände jedoch erscheinen die Vernichtung der Triebe und das Versiegen des Lebens wie in einem einzigen Augenblick.

සමූලං තණ්හමබ්බුය්හාති අවිජ්ජාමූලෙන සමූලකං තණ්හං අරහත්තමග්ගෙන උප්පාටෙත්වා. පරිනිබ්බුතොති අනුපාදිසෙසනිබ්බානෙන පරිනිබ්බුතො.
„Die Begehre samt ihrer Wurzel ausgerissen“ (samūlaṃ taṇhamabbuyhā) bedeutet: Nachdem man das Begehren samt seiner Wurzel, der Unwissenheit, mit dem Pfad der Arahatschaft ausgerissen hat. „Völlig erloschen“ (parinibbuto) bedeutet: Durch das Erlöschen ohne verbleibende Daseinsgrundlagen (anupādisesa-nibbāna) völlig erloschen.

විවත්තක්ඛන්ධන්ති පරිවත්තක්ඛන්ධං. සෙමානන්ති උත්තානං හුත්වා සයිතං හොති. ථෙරො පන කිඤ්චාපි උත්තානකො සයිතො, තථාපිස්ස දක්ඛිණෙන පස්සෙන පරිචිතසයනත්තා සීසං දක්ඛිණතොව පරිවත්තිත්වා ඨිතං. ධූමායිතත්තන්ති ධූමායිතභාවං. තස්මිං හි ඛණෙ ධූමවලාහකා විය තිමිරවලාහකා විය ච උට්ඨහිංසු. විඤ්ඤාණං සමන්වෙසතීති පටිසන්ධිචිත්තං පරියෙසති. අප්පතිට්ඨිතෙනාති පටිසන්ධිවිඤ්ඤාණෙන අප්පතිට්ඨිතෙන, අප්පතිට්ඨිතකාරණාති අත්ථො. බෙලුවපණ්ඩුවීණන්ති බෙලුවපක්කං විය පණ්ඩුවණ්ණං සුවණ්ණමහාවීණං. ආදායාති කච්ඡෙ ඨපෙත්වා. උපසඞ්කමීති ‘‘ගොධිකත්ථෙරස්ස නිබ්බත්තට්ඨානං න [Pg.170] ජානාමි, සමණං ගොතමං පුච්ඡිත්වා නික්කඞ්ඛො භවිස්සාමී’’ති ඛුද්දකදාරකවණ්ණී හුත්වා උපසඞ්කමි. නාධිගච්ඡාමීති න පස්සාමි. සොකපරෙතස්සාති සොකෙන ඵුට්ඨස්ස. අභස්සථාති පාදපිට්ඨියං පතිතා. තතියං.
„Mit gedrehtem Hals“ (vivattakkhandhaṃ) bedeutet mit umgedrehtem Hals. „Liegend“ (semānaṃ) bedeutet auf dem Rücken liegend. Obwohl der Thera (Godhika) auf dem Rücken lag, blieb sein Kopf dennoch nach rechts gewandt, da er es gewohnt war, auf der rechten Seite zu liegen. „Rauchigkeit“ (dhūmāyitattaṃ) bedeutet rauchartiger Zustand. In diesem Moment stiegen nämlich rauchartige Wolken und finstere Dunstwolken auf. „Sucht nach dem Bewusstsein“ (viññāṇaṃ samanvesati) bedeutet, dass er nach dem Wiedergeburtsbewusstsein sucht. „Mit einem nicht-etablierten [Bewusstsein]“ (appatiṭṭhitena) bedeutet mit einem Wiedergeburtsbewusstsein, das keinen Halt gefunden hat; „weil es keinen Halt fand“ ist die Bedeutung. „Eine Laute von der Farbe einer gelblichen Bael-Frucht“ (beluvapaṇḍuvīṇaṃ) bezeichnet eine goldene große Laute von blasser Farbe wie eine reife Bael-Frucht. „Nehmend“ (ādāya) bedeutet unter die Achsel klemmend. „Er näherte sich“ (upasaṅkami) bedeutet: Er näherte sich in der Gestalt eines kleinen Jungen mit dem Gedanken: „Ich weiß nicht, wo der Thera Godhika wiedergeboren wurde. Ich werde den Asketen Gotama fragen und so frei von Zweifeln werden.“ „Ich finde nicht“ (nādhigacchāmi) bedeutet „ich sehe nicht“. „Vom Kummer überwältigt“ (sokaparetassa) bedeutet vom Kummer getroffen. „Sie entglitt“ (abhassatha) bedeutet, dass sie auf den Fußrücken fiel. Das Dritte [Sutta].

4. සත්තවස්සානුබන්ධසුත්තවණ්ණනා
4. Die Erklärung des Suttas über das siebenjährige Verfolgen (Sattavassānubandhasutta).

160. චතුත්ථෙ සත්ත වස්සානීති පුරෙ බොධියා ඡබ්බස්සානි, බොධිතො පච්ඡා එකං වස්සං. ඔතාරාපෙක්ඛොති ‘‘සචෙ සමණස්ස ගොතමස්ස කායද්වාරාදීසු කිඤ්චිදෙව අනනුච්ඡවිකං පස්සාමි, චොදෙස්සාමි න’’න්ති එවං විවරං අපෙක්ඛමානො. අලභමානොති රථරෙණුමත්තම්පි අවක්ඛලිතං අපස්සන්තො. තෙනාහ –
160. Im vierten [Sutta] bedeutet „sieben Jahre“ (satta vassāni): sechs Jahre vor der Erleuchtung und ein Jahr nach der Erleuchtung. „Nach einer Gelegenheit spähend“ (otārāpekkho) bedeutet: nach einer Schwachstelle suchend mit dem Gedanken: „Wenn ich beim Asketen Gotama auch nur das geringste Ungebührliche an seinem Körpertor usw. sehe, werde ich ihn tadeln.“ „Keine findend“ (alabhamāno) bedeutet, dass er nicht den geringsten Fehltritt, selbst nicht von der Größe eines Wagenstaubkorns, sah. Deswegen sagte er:

‘‘සත්ත වස්සානි භගවන්තං, අනුබන්ධිං පදාපදං;
ඔතාරං නාධිගච්ඡිස්සං, සම්බුද්ධස්ස සතීමතො’’ති. (සු. නි. 448);
„Sieben Jahre lang folgte ich dem Erhabenen auf Schritt und Tritt; doch ich fand keine Schwachstelle beim vollkommen Erleuchteten, der stets achtsam ist.“ (Su. Ni. 448);

උපසඞ්කමීති ‘‘අජ්ජ සමණං ගොතමං අතිගහෙත්වා ගමිස්සාමී’’ති උපසඞ්කමි.
„Er näherte sich“ (upasaṅkami) bedeutet: Er näherte sich mit dem Gedanken: „Heute werde ich den Asketen Gotama bezwingen (überführen) und dann gehen.“

ඣායසීති ඣායන්තො අවජ්ඣායන්තො නිසින්නොසීති වදති. විත්තං නු ජීනොති සතං වා සහස්සං වා ජිතොසි නු. ආගුං නු ගාමස්මින්ති, කිං නු අන්තොගාමෙ පමාණාතික්කන්තං පාපකම්මං අකාසි, යෙන අඤ්ඤෙසං මුඛං ඔලොකෙතුං අවිසහන්තො අරඤ්ඤෙ විචරසි? සක්ඛින්ති මිත්තභාවං.
„Sinnst du nach?“ (jhāyasi) – damit meint er: „Sitzt du da, meditierend oder grübelnd?“ „Hast du etwa dein Vermögen verloren?“ (vittaṃ nu jīno) bedeutet: „Hast du etwa hundert oder tausend [Münzen] im Spiel verloren?“ „Hast du ein Verbrechen im Dorf begangen?“ (āguṃ nu gāmasmiṃ) bedeutet: „Hast du etwa innerhalb des Dorfes eine maßlose böse Tat begangen, weshalb du dich nicht traust, anderen ins Gesicht zu blicken, und im Wald umherwanderst?“ „Freundschaft“ (sakkhiṃ) bedeutet Freundschaftlichkeit (Freundesverhältnis).

පලිඛායාති ඛණිත්වා. භවලොභජප්පන්ති භවලොභසඞ්ඛාතං තණ්හං. අනාසවො ඣායාමීති නිත්තණ්හො හුත්වා ද්වීහි ඣානෙහි ඣායාමි. පමත්තබන්ධූති මාරං ආලපති. සො හි යෙකෙචි ලොකෙ පමත්තා, තෙසං බන්ධු.
„Ausgegraben habend“ (palikhāya) bedeutet ausgegraben (beseitigt) habend. „Die Gier und das Verlangen nach Dasein“ (bhavalobhajappaṃ) bedeutet das Begehren, das als Gier nach Dasein bekannt ist. „Triebfrei meditiere ich“ (anāsavo jhāyāmi) bedeutet: Frei von Begehren meditiere ich mittels der zwei Arten der Vertiefung (Jhāna). Mit „Freund der Nachlässigen“ (pamattabandhu) spricht er Māra an. Denn wer auch immer in der Welt nachlässig ist, dessen Freund ist er.

සචෙ මග්ගං අනුබුද්ධන්ති යදි තයා මග්ගො අනුබුද්ධො. අපෙහීති අපයාහි. අමච්චුධෙය්‍යන්ති මච්චුනො අනොකාසභූතං නිබ්බානං. පාරගාමිනොති යෙපි පාරං ගතා, තෙපි පාරගාමිනො. යෙපි පාරං ගච්ඡිස්සන්ති, යෙපි පාරං ගන්තුකාමා, තෙපි පාරගාමිනො.
„Wenn der Pfad erkannt wurde“ (sace maggaṃ anubuddhaṃ) bedeutet: Wenn der Pfad von dir erkannt wurde. „Weiche!“ (apehi) bedeutet: Geh weg! „Das Reich des Todes Meidende“ (amaccudheyyaṃ) bedeutet das Nibbāna, welches kein Bereich für den Tod ist. „Die zum jenseitigen Ufer Gehenden“ (pāragāmino) bedeutet: Sowohl diejenigen, die das jenseitige Ufer bereits erreicht haben, sind zum jenseitigen Ufer Gehende, als auch diejenigen, die dorthin gehen werden, und diejenigen, die dorthin zu gehen wünschen – sie alle sind zum jenseitigen Ufer Gehende.

විසූකායිකානීති [Pg.171] මාරවිසූකානි. විසෙවිතානීති විරුද්ධසෙවිතානි, ‘‘අප්පමායු මනුස්සානං, අච්චයන්ති අහොරත්තා’’ති වුත්තෙ. ‘‘දීඝමායු මනුස්සානං, නාච්චයන්ති අහොරත්තා’’තිආදීනි පටිලොමකාරණානි. විප්ඵන්දිතානීති, තම්හි තම්හි කාලෙ හත්ථිරාජවණ්ණසප්පවණ්ණාදිදස්සනානි. නිබ්බෙජනීයාති උක්කණ්ඨනීයා.
„Gaukeleien“ (visūkāyikāni) bezeichnet die Gaukeleien des Māra. „Falsch Praktiziertes“ (visevitāni) bedeutet im Widerspruch Praktiziertes, wie wenn auf die Aussage: „Kurz ist die Lebenszeit der Menschen, Tage und Nächte vergehen“, gegenteilige Argumente vorgebracht werden wie: „Lang ist die Lebenszeit der Menschen, Tage und Nächte vergehen nicht“ usw. „Zuckungen“ (vipphanditāni) bezeichnet das Zeigen von Gestalten wie einem Königselefanten, einer Königsschlange usw. zu verschiedenen Zeiten. „Abscheu erregend“ (nibbejanīyā) bedeutet Überdruss erzeugend.

අනුපරියගාතිආදීසු කිඤ්චාපි අතීතවචනං කතං, අත්ථො පන විකප්පවසෙන වෙදිතබ්බො. ඉදං වුත්තං හොති – යථා මෙදවණ්ණං පාසාණං වායසො දිස්වා – ‘‘අපි නාමෙත්ථ මුදුං වින්දෙය්‍යාම, අපි අස්සාදො සියා’’ති අනුපරිගච්ඡෙය්‍ය, අථ සො තත්ථ අස්සාදං අලභිත්වාව වායසො එත්තො අපක්කමෙය්‍ය, තතො පාසාණා අපගච්ඡෙය්‍ය, එවං මයම්පි සො කාකො විය සෙලං ගොතමං ආසජ්ජ අස්සාදං වා සන්ථවං වා අලභන්තා ගොතමා නිබ්බින්දිත්වා අපගච්ඡාම. චතුත්ථං.
In Ausdrücken wie „er umkreiste“ (anupariyagā) usw. wird, obwohl eine Vergangenheitsform verwendet wird, die Bedeutung im Sinne eines bildhaften Vergleichs verstanden. Dies bedeutet Folgendes: Wie eine Krähe, die einen fettfarbenen Stein sieht und ihn umkreisen würde mit dem Gedanken: „Vielleicht finden wir hier etwas Weiches, vielleicht gibt es hier einen Wohlgeschmack“; wenn dann jene Krähe dort keinen Wohlgeschmack findet, zieht sie unverrichteter Dinge ab und entfernt sich von dem Stein; ebenso weichen auch wir, die wir wie jene Krähe den steinähnlichen Gotama angegangen sind und weder Wohlgeschmack noch Freundschaft erlangen konnten, voller Überdruss von Gotama ab. Das Vierte [Sutta].

5. මාරධීතුසුත්තවණ්ණනා
5. Die Erklärung des Suttas über die Töchter des Māra (Māradhītusutta).

161. පඤ්චමෙ අභාසිත්වාති එත්ථ අ-කාරො නිපාතමත්තං, භාසිත්වාති අත්ථො. අභාසයිත්වාතිපි පාඨො. උපසඞ්කමිංසූති ‘‘ගොපාලකදාරකං විය දණ්ඩකෙන භූමිං ලෙඛං දත්වා අතිවිය දුම්මනො හුත්වා නිසින්නො. ‘කින්නු ඛො කාරණ’න්ති? පුච්ඡිත්වා, ජානිස්සාමා’’ති උපසඞ්කමිංසු.
161. Im fünften [Sutta] ist bei dem Wort „abhāsitvā“ der Buchstabe „a-“ ein bloßes Partikel; die Bedeutung ist „bhāsitvā“ (gesprochen habend). Es gibt auch die Lesart „abhāsayitvā“. „Sie näherten sich“ (upasaṅkamiṃsu) bedeutet: Sie näherten sich mit dem Gedanken: „Er sitzt da wie ein Hirtenjunge, der mit einem Stöckchen Linien in die Erde zeichnet, und ist überaus bedrückt. Was mag wohl der Grund sein? Wir wollen ihn fragen und es in Erfahrung bringen.“

සොචසීති චින්තෙසි. ආරඤ්ඤමිව කුඤ්ජරන්ති යථා අරඤ්ඤතො පෙසිතගණිකාරහත්ථිනියො ආරඤ්ඤකං කුඤ්ජරං ඉත්ථිකුත්තදස්සනෙන පලොභෙත්වා බන්ධිත්වා ආනයන්ති, එවං ආනයිස්සාම. මාරධෙය්‍යන්ති තෙභූමකවට්ටං.
„Socasī“ („Du trauerst“) bedeutet: er dachte nach (bzw. sorgte sich). „Āraññamiva kuñjaraṃ“ („wie ein Elefant im Wald“) bedeutet: Wie aus dem Wald gesandte, abgerichtete Elefantenkühe einen Waldelefanten im Wald durch das Zeigen weiblicher Verzierungen verführen, fesseln und herbeibringen, so werden wir [ihn] herbeibringen. „Māradheyyanti“ („Bereich des Māra“) bedeutet: den Kreislauf der Existenz auf den drei Ebenen (tebhūmakavaṭṭa).

උපසඞ්කමිංසූති – ‘‘තුම්හෙ ථොකං අධිවාසෙථ, මයං තං ආනෙස්සාමා’’ති පිතරං සමස්සාසෙත්වා උපසඞ්කමිංසු. උච්චාවචාති නානාවිධා. එකසතං එකසතන්ති එකෙකං සතං සතං කත්වා. කුමාරිවණ්ණසතන්ති ඉමිනා නයෙන කුමාරිඅත්තභාවානං සතං.
„Upasaṅkamiṃsu“ („sie näherten sich“) bedeutet: Indem sie den Vater mit den Worten beruhigten: „Geduldet euch ein wenig, wir werden ihn herbeibringen“, näherten sie sich. „Uccāvacā“ bedeutet: von verschiedenster Art. „Ekasataṃ ekasataṃ“ bedeutet: jeweils einhundert bildend. „Kumārivaṇṇasataṃ“ bedeutet nach dieser Methode: einhundert Erscheinungsformen von jungen Mädchen.

අත්ථස්ස [Pg.172] පත්තිං හදයස්ස සන්තින්ති, ද්වීහිපි පදෙහි අරහත්තමෙව කථෙසි. සෙනන්ති කිලෙසසෙනං. සා හි පියරූපසාතරූපා නාම. එකාහං ඣායන්ති එකො අහං ඣායන්තො. සුඛමනුබොධින්ති අරහත්තසුඛං අනුබුජ්ඣිං. ඉදං වුත්තං හොති – පියරූපං සාතරූපං සෙනං ජිනිත්වා අහං එකො ඣායන්තො ‘‘අත්ථස්ස පත්තිං හදයස්ස සන්ති’’න්ති සඞ්ඛං ගතං අරහත්තසුඛං අනුබුජ්ඣිං. තස්මා ජනෙන මිත්තසන්ථවං න කරොමි, තෙනෙව ච මෙ කාරණෙන කෙනචි සද්ධිං සක්ඛී න සම්පජ්ජතීති.
Mit den beiden Ausdrücken „atthassa pattiṃ“ („das Erlangen des Nutzens“) und „hadayassa santiṃ“ („den Frieden des Herzens“) sprach er nur von der Arahatschaft. „Senaṃ“ („das Heer“) bezieht sich auf das Heer der Befleckungen (kilesasena). Dieses ist wahrlich von angenehmer und lieblicher Natur. „Ekāhaṃ jhāyaṃ“ („ich meditiere allein“) bedeutet: ich meditiere allein (ohne Gefährten wie Begierden oder andere Personen). „Sukhamanubodhiṃ“ bedeutet: Ich habe das Glück der Arahatschaft erkannt. Dies bedeutet Folgendes: Nachdem ich das Heer [der Befleckungen] von angenehmer und lieblicher Natur besiegt hatte, erkannte ich, allein meditierend, das Glück der Arahatschaft, welches als „das Erlangen des Nutzens, der Frieden des Herzens“ bezeichnet wird. Daher knüpfe ich keine freundschaftliche Vertrautheit mit den Menschen an, und aus eben diesem Grund entsteht für mich mit niemandem eine Freundschaft.

කථංවිහාරීබහුලොති කතමෙන විහාරෙන බහුලං විහරන්තො. අලද්ධාති අලභිත්වා. යොති නිපාතමත්තං. ඉදං වුත්තං හොති – කතමෙන ඣානෙන බහුලං ඣායන්තං තං පුග්ගලං කාමසඤ්ඤා අලභිත්වාව පරිබාහිරා හොන්තීති.
„Kathaṃvihārībahulo“ („wie verbringt er meist seine Zeit?“) bedeutet: in welchem Verweilzustand (vihāra) verweilt er meist? „Aladdhā“ bedeutet: ohne zu erlangen. „Yo“ ist bloß eine Partikel (nipātamatta). Dies bedeutet Folgendes: Durch welche meditative Vertiefung (jhāna), in der jene Person meist verweilt, bleiben die sinnlichen Vorstellungen (kāmasaññā) erfolglos und somit völlig ausgeschlossen?

පස්සද්ධකායොති චතුත්ථජ්ඣානෙන අස්සාසපස්සාසකායස්ස පස්සද්ධත්තා පස්සද්ධකායො. සුවිමුත්තචිත්තොති අරහත්තඵලවිමුත්තියා සුට්ඨු විමුත්තචිත්තො. අසඞ්ඛරානොති තයො කම්මාභිසඞ්ඛාරෙ අනභිසඞ්ඛරොන්තො. අනොකොති අනාලයො. අඤ්ඤාය ධම්මන්ති චතුසච්චධම්මං ජානිත්වා. අවිතක්කඣායීති අවිතක්කෙන චතුත්ථජ්ඣානෙන ඣායන්තො. න කුප්පතීතිආදීසු දොසෙන න කුප්පති, රාගෙන න සරති, මොහෙන න ථීනො. ඉමෙසු තීසු මූලකිලෙසෙසු ගහිතෙසු දියඩ්ඪකිලෙසසහස්සං ගහිතමෙව හොති. පඨමපදෙන වා බ්‍යාපාදනීවරණං ගහිතං, දුතියෙන කාමච්ඡන්දනීවරණං, තතියෙන ථිනං ආදිං කත්වා සෙසනීවරණානි. ඉති ඉමිනා නීවරණප්පහානෙන ඛීණාසවං දස්සෙති.
„Passaddhakāyo“ („beruhigten Körpers“) bedeutet: aufgrund der Beruhigung des Körpers von Ein- und Ausatmung durch das vierte Jhāna hat er einen beruhigten Körper. „Suvimuttacitto“ („wohlbefreiten Geistes“) bedeutet: ein durch die Befreiung der Arahat-Frucht (arahattaphalavimutti) vollkommen befreiter Geist. „Asaṅkharāno“ („nicht gestaltend“) bedeutet: die drei Arten von karmischen Gestaltungen (kammābhisaṅkhāra) nicht gestaltend. „Anoko“ („heimatlos“) bedeutet: ohne Anhaftung (anālayo). „Aññāya dhammaṃ“ („die Lehre erkennend“) bedeutet: nachdem er die Wahrheit der Vier Edlen Wahrheiten (catusaccadhamma) erkannt hat. „Avitakkajhāyī“ („ohne Gedankengänge meditierend“) bedeutet: im gedankengangsfreien vierten Jhāna meditierend. In Phrasen wie „na kuppati“ („er erzürnt nicht“) bedeutet es: Er erzürnt nicht durch Hass, er sehnt sich nicht durch Gier, er ist nicht träge durch Verblendung. Wenn diese drei Wurzelbefleckungen (mūlakilesa) erfasst sind, sind damit auch die eintausendfünfhundert Befleckungen erfasst. Oder aber mit dem ersten Wort wird das Hindernis des Übelwollens (byāpādanīvaraṇa) erfasst, mit dem zweiten das Hindernis des Sinnesverlangens (kāmacchandanīvaraṇa) und mit dem dritten das Hindernis von Starrheit und Trägheit (thīna-middha) sowie die übrigen Hindernisse. So zeigt er durch das Aufgeben der Hindernisse den Zustand eines Triebversiegten (khīṇāsava).

පඤ්චොඝතිණ්ණොති පඤ්චද්වාරිකං කිලෙසොඝං තිණ්ණො. ඡට්ඨන්ති මනොද්වාරිකම්පි ඡට්ඨං කිලෙසොඝං අතරි. පඤ්චොඝග්ගහණෙන වා පඤ්චොරම්භාගියානි සංයොජනානි, ඡට්ඨග්ගහණෙන පඤ්චුද්ධම්භාගියානි වෙදිතබ්බානි. ගණසඞ්ඝචාරීති ගණෙ ච සඞ්ඝෙ ච චරතීති සත්ථා ගණසඞ්ඝචාරී නාම. අද්ධා චරිස්සන්තීති අඤ්ඤෙපි සද්ධා බහුජනා එකංසෙන චරිස්සන්ති. අයන්ති අයං සත්ථා. අනොකොති අනාලයො.
„Pañcoghatiṇṇo“ („der die pfünf Fluten überquert hat“) bedeutet: Er hat die Flut der Befleckungen an den fünf Sinnespforten überquert. „Chaṭṭhaṃ“ („die sechste“) bedeutet: Er hat auch die sechste Flut der Befleckungen an der Geistpforte (manodvāra) überquert. Oder durch die Erwähnung der „fünf Fluten“ sind die fünf niederen Fesseln (orambhāgiyasaṃyojana) zu verstehen, und durch die Erwähnung der „sechsten“ die fünf höheren Fesseln (uddhambhāgiyasaṃyojana). „Gaṇasaṅghacārī“ („der in Gruppen und im Orden wandelt“) bedeutet: Der Lehrer wird „gaṇasaṅghacārī“ genannt, weil er sich in Gruppen und im Orden bewegt. „Addhā carissanti“ („sie werden gewiss wandeln“) bedeutet: Auch andere gläubige Menschen der breiten Masse werden ganz gewiss wandeln. „Ayaṃ“ bedeutet: dieser Lehrer. „Anoko“ bedeutet: ohne Anhaftung (anālayo).

අච්ඡෙජ්ජ [Pg.173] නෙස්සතීති අච්ඡින්දිත්වා නයිස්සති, මච්චුරාජස්ස හත්ථතො අච්ඡින්දිත්වා නිබ්බානපාරං නයිස්සතීති වුත්තං හොති. නයමානානන්ති නයමානෙසු.
„Acchejja nessati“ („er wird entreißen und wegführen“) bedeutet: Er wird entreißen und wegführen; es bedeutet, dass er sie aus den Händen des Königs des Todes (Māra) entreißen und an das jenseitige Ufer des Nibbāna führen wird. „Nayamānānaṃ“ bedeutet: während sie weggeführt werden (nayamānesu).

සෙලංව සිරසූහච්ච, පාතාලෙ ගාධමෙසථාති මහන්තං කූටාගාරප්පමාණං සිලං සීසෙ ඨපෙත්වා පාතාලෙ පතිට්ඨගවෙසනං විය. ඛාණුංව උරසාසජ්ජාති උරසි ඛාණුං පහරිත්වා විය. අපෙථාති අපගච්ඡථ. ඉමස්මිං ඨානෙ සඞ්ගීතිකාරා ‘‘ඉදමවොචා’’ති දෙසනං නිට්ඨපෙත්වා දද්දල්ලමානාති ගාථං ආහංසු. තත්ථ දද්දල්ලමානාති අතිවිය ජලමානා සොභමානා. ආගඤ්ඡුන්ති ආගතා. පනුදීති නීහරි. තූලං භට්ඨංව මාලුතොති යථා ඵලතො භට්ඨං සිම්බලිතූලං වා පොටකිතූලං වා වාතො පනුදති නීහරති, එවං පනුදීති. පඤ්චමං.
„Selaṃva sirasūhacca, pātāle gādhamesatha“ („wie einen Felsbrocken auf dem Kopf tragend, sucht ihr festen Boden im Abgrund“) bedeutet: Es ist so, als ob man einen riesigen Stein von der Größe eines Turmhauses auf das Haupt setzt und im tiefen Abgrund des Ozeans nach einem festen Halt sucht. „Khāṇuṃva urasāsajja“ („wie an einen Baumstumpf mit der Brust stoßend“) bedeutet: wie wenn man mit der Brust gegen einen Baumstumpf prallt. „Apetha“ bedeutet: Geht weg! An dieser Stelle sprachen die Redakteure des Konzils (saṅgītikārā) nach Beendigung der Predigt mit den Worten „idamavoca“ die abschließende Strophe, beginnend mit „daddallamānā“. Darin bedeutet „daddallamānā“: überaus strahlend und glänzend. „Āgañchuṃ“ bedeutet: sie kamen. „Panudi“ bedeutet: er vertrieb sie. „Tūlaṃ bhaṭṭhaṃva māluto“ bedeutet: Wie der Wind herabgefallene Seidenbaumwolle (simbalitūla) oder Schilfwolle (poṭakitūla) wegweht und vertreibt, so vertrieb er sie. [Dies ist das] fünfte [Sutta].

තතියො වග්ගො.
Das dritte Kapitel (Vagga).

ඉති සාරත්ථප්පකාසිනියා
Hier endet in der Sāratthappakāsinī,

සංයුත්තනිකාය-අට්ඨකථාය
dem Kommentar zum Saṃyuttanikāya,

මාරසංයුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
die Erklärung des Māra-Saṃyutta.

5. භික්ඛුනීසංයුත්තං
5. Das Bhikkhunī-Saṃyutta (Die Sammlung der Nonnen).

1. ආළවිකාසුත්තවණ්ණනා
1. Die Erklärung des Āḷavikā-Sutta.

162. භික්ඛුනීසංයුත්තස්ස [Pg.174] පඨමෙ ආළවිකාති ආළවියං ජාතා ආළවිනගරතොයෙව ච නික්ඛම්ම පබ්බජිතා. අන්ධවනන්ති කස්සපසම්මාසම්බුද්ධස්ස චෙතියෙ නවකම්මත්ථාය ධනං සමාදපෙත්වා ආගච්ඡන්තස්ස යසොධරස්ස නාම ධම්මභාණකස්ස අරියපුග්ගලස්ස අක්ඛීනි උප්පාටෙත්වා තත්ථෙව අක්ඛිභෙදප්පත්තෙහි පඤ්චහි චොරසතෙහි නිවුත්ථත්තා තතො පට්ඨාය ‘‘අන්ධවන’’න්ති සඞ්ඛං ගතං වනං. තං කිර සාවත්ථිතො දක්ඛිණපස්සෙ ගාවුතමත්තෙ හොති රාජාරක්ඛාය ගුත්තං. තත්ථ පවිවෙකකාමා භික්ඛූ ච භික්ඛුනියො ච ගච්ඡන්ති. තස්මා අයම්පි කායවිවෙකත්ථිනී යෙන තං වනං, තෙනුපසඞ්කමි. නිස්සරණන්ති නිබ්බානං. පඤ්ඤායාති පච්චවෙක්ඛණඤාණෙන. න ත්වං ජානාසි තං පදන්ති ත්වං එතං නිබ්බානපදං වා නිබ්බානගාමිමග්ගපදං වා න ජානාසි. සත්තිසූලූපමාති විනිවිජ්ඣනත්ථෙන සත්තිසූලසදිසා. ඛන්ධාසං අධිකුට්ටනාති ඛන්ධා තෙසං අධිකුට්ටනභණ්ඩිකා. පඨමං.
162. Im ersten [Sutta] des Bhikkhunī-Saṃyutta bedeutet „Āḷavikā“: Sie wurde in Āḷavī geboren und trat genau aus der Stadt Āḷavī kommend ins Hauslose Leben ein. „Andhavana“ (der Blindenwald) ist ein Wald, der so genannt wurde, weil dort fünfhundert Diebe lebten, deren Augen ausgestochen worden waren (sie erblindeten), nachdem sie die Augen des edlen Mannes namens Yasodhara, eines Dhamma-Predigers, ausgestochen hatten, der auf dem Rückweg war, nachdem er Spenden für Bauarbeiten am Schrein des vollkommen Erleuchteten Kassapa gesammelt hatte. Es heißt, dieser Wald befinde sich südlich von Sāvatthī in einer Entfernung von etwa einem Gāvuta und sei durch königlichen Schutz gesichert. Dorthin gehen Mönche und Nonnen, die nach Abgeschiedenheit streben. Daher begab sich auch diese [Nonne], die nach körperlicher Abgeschiedenheit verlangte, dorthin, wo jener Wald war. „Nissaraṇaṃ“ bedeutet Nibbāna. „Paññāyā“ bedeutet durch das Wissen der Rückschau (paccavekkhaṇañāṇa). „Na tvaṃ jānāsi taṃ padaṃ“ bedeutet: Du [Māra] kennst weder diese Stätte des Nibbāna noch den Pfad, der zum Nibbāna führt. „Sattisūlūpamā“ bedeutet: Aufgrund des Durchbohrens sind sie wie Speere und Lanzen. „Khandhāsaṃ adhikuṭṭanā“ bedeutet: Die Daseinsgruppen (khandhā) sind für jene [Speere und Lanzen] wie ein Hackklotz. [Dies ist das] erste [Sutta].

2. සොමාසුත්තවණ්ණනා
2. Die Erklärung des Somā-Sutta.

163. දුතියෙ ඨානන්ති අරහත්තං. දුරභිසම්භවන්ති දුප්පසහං. ද්වඞ්ගුලපඤ්ඤායාති පරිත්තපඤ්ඤාය. යස්මා වා ද්වීහි අඞ්ගුලෙහි කප්පාසවට්ටිං ගහෙත්වා සුත්තං කන්තන්ති, තස්මා ඉත්ථී ‘‘ද්වඞ්ගුලපඤ්ඤා’’ති වුච්චති. ඤාණම්හි වත්තමානම්හීති ඵලසමාපත්තිඤාණෙ පවත්තමානෙ. ධම්මං විපස්සතොති චතුසච්චධම්මං විපස්සන්තස්ස, පුබ්බභාගෙ වා විපස්සනාය ආරම්මණභූතං ඛන්ධපඤ්චකමෙව. කිඤ්චි වා පන අඤ්ඤස්මීති අඤ්ඤං වා කිඤ්චි ‘‘අහං අස්මී’’ති තණ්හාමානදිට්ඨිවසෙන යස්ස සියා. දුතියං.
163. Im zweiten [Sutta] bedeutet „ṭhānaṃ“: die Arahatschaft. „Durabhisambhavaṃ“ bedeutet: schwer zu erreichen (unbezwingbar). „Dvaṅgulapaññāya“ (mit Zwei-Finger-Weisheit) bedeutet: mit geringer Weisheit. Oder aber, weil Frauen eine Baumwollrolle mit zwei Fingern halten, um Faden zu spinnen, wird eine Frau „Zwei-Finger-Weisheit“ genannt. „Ñāṇamhi vattamānamhi“ bedeutet: wenn das Wissen der Frucht-Errungenschaft (phalasamāpattiñāṇa) gegenwärtig ist. „Dhammaṃ vipassato“ bedeutet: für jemanden, der die Lehre der Vier Edlen Wahrheiten mit Einsicht betrachtet; oder in der vorbereitenden Phase für jemanden, der die fünf Daseinsgruppen als das eigentliche Objekt der Einsichtsmeditation (vipassanā) betrachtet. „Kiñci vā pana aññasmiṃ“ bedeutet: für wen auch immer es bezüglich eines anderen Objekts durch den Einfluss von Begehren, Dünkel und Ansichten (taṇhā, māna, diṭṭhi) die Vorstellung „Ich bin [dies]“ geben sollte. [Dies ist das] zweite [Sutta].

3. කිසාගොතමීසුත්තවණ්ණනා
3. Die Erklärung des Kisāgotamī-Sutta.

164. තතියෙ කිසාගොතමීති අප්පමංසලොහිතතාය කිසා, ගොතමීති පනස්සා නාමං. පුබ්බෙ කිර සාවත්ථියං එකස්මිං කුලෙ අසීතිකොටිධනං සබ්බං අඞ්ගාරාව ජාතං. කුටුම්බිකො අඞ්ගාරජාතානි අනීහරිත්වා [Pg.175] – ‘‘අවස්සං කොචි පුඤ්ඤවා භවිස්සති, තස්ස පුඤ්ඤෙන පුන පාකතිකං භවිස්සතී’’ති සුවණ්ණහිරඤ්ඤස්ස චාටියො පූරෙත්වා ආපණෙ ඨපෙත්වා සමීපෙ නිසීදි. අථෙකා දුග්ගතකුලස්ස ධීතා – ‘‘අඩ්ඪමාසකං ගහෙත්වා දාරුසාකං ආහරිස්සාමී’’ති වීථිං ගතා තං දිස්වා කුටුම්බිකං ආහ – ‘‘ආපණෙ තාව ධනං එත්තකං, ගෙහෙ කිත්තකං භවිස්සතී’’ති. කිං දිස්වා අම්ම එවං කථෙසීති? ඉමං හිරඤ්ඤසුවණ්ණන්ති. සො ‘‘පුඤ්ඤවතී එසා භවිස්සතී’’ති තස්සා වසනට්ඨානං පුච්ඡිත්වා ආපණෙ භණ්ඩං පටිසාමෙත්වා තස්සා මාතාපිතරො උපසඞ්කමිත්වා එවමාහ – ‘‘අම්හාකං ගෙහෙ වයප්පත්තො දාරකො අත්ථි, තස්සෙතං දාරිකං දෙථා’’ති. කිං සාමි දුග්ගතෙහි සද්ධිං කෙළිං කරොසීති? මිත්තසන්ථවො නාම දුග්ගතෙහිපි සද්ධිං හොති, දෙථ නං, කුටුම්බසාමිනී භවිස්සතීති නං ගහෙත්වා ඝරං ආනෙසි. සා සංවාසමන්වාය පුත්තං විජාතා. පුත්තො පදසා ආහිණ්ඩනකාලෙ කාලමකාසි. සා දුග්ගතකුලෙ උප්පජ්ජිත්වා මහාකුලං ගන්ත්වාපි ‘‘පුත්තවිනාසං පත්තාම්හී’’ති උප්පන්නබලවසොකා පුත්තස්ස සරීරකිච්චං වාරෙත්වා තං මතකළෙවරං ආදාය නගරෙ විප්පලපන්තී චරති.
164. Im dritten Sutta (im Kisāgotamīsutta) bedeutet „kisāgotamī“: „kisā“ wegen ihres Mangels an Fleisch und Blut (da sie mager war), und „gotamī“ war ihr Name. Einst, so heißt es, wurde in einer Familie in Sāvatthī ein ganzes Vermögen von achtzig Millionen zu bloßer Kohle. Der Hausvater warf die zu Kohle gewordenen Stücke nicht weg, sondern dachte: „Sicherlich wird es jemanden geben, der verdienstvoll ist; durch dessen Verdienst wird es wieder zu normalem Zustand werden“, füllte Töpfe mit Gold und Silber (das wie Kohle aussah), stellte sie auf dem Marktplatz auf und setzte sich in die Nähe. Da ging die Tochter einer armen Familie auf die Straße, nachdem sie eine halbe Māsaka-Münze genommen hatte, mit dem Gedanken: „Ich will Brennholz und Gemüse holen.“ Als sie jenes Gold und Silber sah, sagte sie zum Hausvater: „Auf dem Markt ist so viel Reichtum; wie viel mag wohl in Ihrem Hause sein?“ „Was hast du gesehen, meine Liebe, dass du so sprichst?“, fragte er. „Dieses Gold und Silber“, antwortete sie. Er dachte: „Diese muss eine verdienstvolle Person sein“, erkundigte sich nach ihrem Wohnort, räumte die Waren auf dem Markt weg, suchte ihre Eltern auf und sprach so: „In unserem Hause gibt es einen herangewachsenen Jungen. Gebt diesem dieses Mädchen!“ „Herr, warum treibst du Scherz mit den Armen?“, sagten sie. „Eine Freundschaft und Vertrautheit besteht wahrlich auch mit Armen. Gebt sie mir, sie wird die Herrin des Hauses sein.“ So nahm er sie mit und brachte sie in sein Haus. Infolge des Zusammenlebens gebar sie einen Sohn. Als der Sohn im Alter war, zu Fuß umherzugehen, verstarb er. Obwohl sie in einer armen Familie geboren war und in eine große Familie geheiratet hatte, dachte sie: „Ich habe den Verlust meines Sohnes erlitten“, und von heftigem Kummer überwältigt, verhinderte sie die Bestattungszeremonie für ihren Sohn, nahm den Leichnam und wanderte in der Stadt wehklagend umher.

එකදිවසං මහතියා බුද්ධවීථියා දසබලස්ස සන්තිකං ගන්ත්වා – ‘‘පුත්තස්ස මෙ අරොගභාවත්ථාය භෙසජ්ජං දෙථ භගවා’’ති ආහ. ගච්ඡ සාවත්ථිං ආහිණ්ඩිත්වා යස්මිං ගෙහෙ මතපුබ්බො නත්ථි, තතො සිද්ධත්ථකං ආහර, පුත්තස්ස තෙ භෙසජ්ජං භවිස්සතීති. සා නගරං පවිසිත්වා ධුරගෙහතො පට්ඨාය භගවතා වුත්තනයෙන ගන්ත්වා සිද්ධත්ථකං යාචන්තී ඝරෙ ඝරෙ, ‘‘කුතො ත්වං එවරූපං ඝරං පස්සිස්සසී’’ති වුත්තා කතිපයානි ගෙහානි ආහිණ්ඩිත්වා – ‘‘සබ්බෙසම්පි කිරායං ධම්මතා, න මය්හං පුත්තස්සෙවා’’ති සාලායං ඡවං ඡඩ්ඩෙත්වා පබ්බජ්ජං යාචි. සත්ථා ‘‘ඉමං පබ්බාජෙතූ’’ති භික්ඛුනිඋපස්සයං පෙසෙසි. සා ඛුරග්ගෙයෙව අරහත්තං පාපුණි. ඉමං ථෙරිං සන්ධාය ‘‘අථ ඛො කිසාගොතමී’’ති වුත්තං.
Eines Tages ging sie auf der großen Straße, die zum Buddha führte, in die Gegenwart des Zehnkräftigen und sagte: „Gib mir, o Erhabener, eine Medizin zur Genesung meines Sohnes.“ „Geh, wandere durch Sāvatthī, und aus einem Haus, in dem noch nie jemand gestorben ist, bringe Senfsamen; das wird die Medizin für deinen Sohn sein.“ Sie betrat die Stadt und suchte, angefangen vom ersten Haus, in der vom Erhabenen beschriebenen Weise die Häuser auf. Als sie um Senfsamen bat, wurde ihr in jedem Haus gesagt: „Wo willst du wohl ein solches Haus finden?“ Nach dem Aufsuchen einiger Häuser dachte sie: „Dies ist fürwahr das Naturgesetz für alle, nicht nur für meinen Sohn“, ließ den Leichnam in einer Halle zurück und bat um die Ordination. Der Meister sandte sie mit den Worten „Lasst sie ordinieren!“ in das Nonnenkloster. Sie erreichte die Arhatschaft noch unter der Schermesser-Spitze. In Bezug auf diese Theri wurde gesagt: „Atha kho kisāgotamī“ („Da nun Kisāgotamī...“).

එකමාසීති එකා ආසි. රුදම්මුඛීති රුදමානමුඛී විය. අච්චන්තං මතපුත්තාම්හීති එත්ථ අන්තං අතීතං අච්චන්තං, භාවනපුංසකමෙතං. ඉදං වුත්තං හොති – යථා පුත්තමරණං අන්තං අතීතං හොති, එවං මතපුත්තා අහං, ඉදානි මම පුන පුත්තමරණං නාම නත්ථි. පුරිසා එතදන්තිකාති පුරිසාපි මෙ එතදන්තිකාව[Pg.176]. යො මෙ පුත්තමරණස්ස අන්තො, පුරිසානම්පි මෙ එසෙවන්තො, අභබ්බා අහං ඉදානි පුරිසං ගවෙසිතුන්ති. සබ්බත්ථ විහතා නන්දීති සබ්බෙසු ඛන්ධායතනධාතුභවයොනිගතිඨිතිනිවාසෙසු මම තණ්හානන්දී විහතා. තමොක්ඛන්ධොති අවිජ්ජාක්ඛන්ධො. පදාලිතොති ඤාණෙන භින්නො. තතියං.
„Ekamāsī“ bedeutet: Sie war allein. „Rudammukhī“ bedeutet: Wie mit einem weinenden Gesicht. In dem Ausdruck „accantaṃ mataputtāmhī“ bedeutet „accantaṃ“: das Ende (anta) überschritten (atīta); dies ist ein sächliches Abstraktum. Dies ist damit gemeint: Ebenso wie der Tod eines Sohnes ein überschrittenes Ende ist, so bin ich eine, deren Sohn gestorben ist; jetzt gibt es für mich keinen Tod eines Sohnes mehr. „Purisā etadantikā“ bedeutet: Auch die Männer haben für mich hier ihr Ende. Was das Ende des Todes meines Sohnes ist, ebendies ist für mich auch das Ende mit den Männern; ich bin nun unfähig, nach einem Mann zu suchen. „Sabbattha vihatā nandī“ bedeutet: In allen Aggregaten, Sinnesbereichen, Elementen, Daseinsformen, Entstehungsweisen, Fährten, Ständen des Bewusstseins und Wohnstätten ist meine Begehrensfreude vernichtet. „Tamokkhandho“ ist der Haufen der Unwissenheit. „Padālito“ bedeutet: durch Erkenntnis gespalten. Das dritte (Sutta).

4. විජයාසුත්තවණ්ණනා
4. Erklärung des Vijayāsutta

165. චතුත්ථෙ පඤ්චඞ්ගිකෙනාති ආතතං විතතං ආතතවිතතං ඝනං සුසිරන්ති එවං පඤ්චඞ්ගසමන්නාගතෙන. නිය්‍යාතයාමි තුය්හෙවාති සබ්බෙ තුය්හංයෙව දෙමි. නාහං තෙනත්ථිකාති නාහං තෙන අත්ථිකා. පූතිකායෙනාති සුවණ්ණවණ්ණොපි කායො නිච්චං උග්ඝරිතපග්ඝරිතට්ඨෙන පූතිකායොව, තස්මා එවමාහ. භින්දනෙනාති භිජ්ජනසභාවෙන. පභඞ්ගුනාති චුණ්ණවිචුණ්ණං ආපජ්ජනධම්මෙන. අට්ටීයාමීති අට්ටා පීළිතා හොමි. හරායාමීති ලජ්ජාමි. සන්තා සමාපත්තීති අට්ඨවිධා ලොකියසමාපත්ති ආරම්මණසන්තතාය අඞ්ගසන්තතාය ච සන්තාති වුත්තා. සබ්බත්ථාති සබ්බෙසු රූපාරූපභවෙසු, තෙසං ද්වින්නං භවානං ගහිතත්තා ගහිතෙ කාමභවෙ අට්ඨසු ච සමාපත්තීසූති එතෙසු සබ්බෙසු ඨානෙසු මය්හං අවිජ්ජාතමො විහතොති වදති. චතුත්ථං.
165. Im vierten Sutta bedeutet „pañcaṅgikena“: mit den fünf Gliedern des Musikinstruments, nämlich dem einseitig bespannten, dem zweiseitig bespannten, dem rundum bespannten, dem metallenen und dem hohlen. „Niyyātayāmi tuyheva“ bedeutet: Ich gebe alle Objekte nur dir. „Nāhaṃ tenatthikā“ bedeutet: Ich habe kein Bedürfnis danach. „Pūtikāyena“ bedeutet: Selbst ein goldfarbener Körper ist wegen des ständigen Absonderns und Heraustropfens nach oben und unten in Wahrheit nur ein fauliger Körper; daher sagt er dies. „Bhindanena“ bedeutet: durch die Natur des Zerbrechens. „Pabhaṅgunā“ bedeutet: durch die Eigenschaft, zu feinstem Staub zu werden. „Aṭṭīyāmi“ bedeutet: Ich bin gequält und gepeinigt. „Harāyāmi“ bedeutet: Ich schäme mich. „Santā samāpattī“ bedeutet: Die achtfache weltliche Samāpatti wird sowohl wegen des Friedens des Objekts als auch wegen des Friedens der Glieder als „friedvoll“ bezeichnet. „Sabbattha“ bedeutet: in allen feinstofflichen und immateriellen Daseinsbereichen; da diese beiden Daseinsformen ergriffen werden, wenn das Sinnen-Dasein ergriffen wird, und in den acht Samāpattis – an all diesen Stellen ist das Dunkel der Unwissenheit für mich vernichtet, so sagt sie. Das vierte (Sutta).

5. උප්පලවණ්ණාසුත්තවණ්ණනා
5. Erklärung des Uppalavaṇṇāsutta

166. පඤ්චමෙ සුපුප්ඵිතග්ගන්ති අග්ගතො පට්ඨාය සුට්ඨු පුප්ඵිතං සාලරුක්ඛං. න චත්ථි තෙ දුතියා වණ්ණධාතූති තව වණ්ණධාතුසදිසා දුතියා වණ්ණධාතු නත්ථි, තයා සදිසා අඤ්ඤා භික්ඛුනී නත්ථීති වදති. ඉධාගතා තාදිසිකා භවෙය්‍යුන්ති යථා ත්වං ඉධාගතා කිඤ්චි සන්ථවං වා සිනෙහං වා න ලභසි, එවමෙවං තෙපි තයාව සදිසා භවෙය්‍යුං. පඛුමන්තරිකායන්ති ද්වින්නං අක්ඛීනං මජ්ඣෙ නාසවංසෙපි තිට්ඨන්තිං මං න පස්සසි. වසීභූතම්හීති වසීභූතා අස්මි. පඤ්චමං.
166. Im fünften Sutta bedeutet „supupphitaggaṃ“: einen Sal-Baum, der von der Spitze an reichlich blüht. „Na catthi te dutiyā vaṇṇadhātu“ bedeutet: Es gibt kein zweites Element der Schönheit, das deiner Schönheit gleicht; es gibt keine andere Nonne, die dir gleicht, so sagt er. „Idhāgatā tādisikā bhaveyyuṃ“ bedeutet: So wie du, die du hierhergekommen bist, keinerlei Vertrautheit oder Zuneigung empfindest, genau so mögen jene dir gleichen. „Pakhumantarikāyaṃ“ bedeutet: Selbst wenn ich mitten zwischen den beiden Augen auf dem Nasenrücken stehe, siehst du mich nicht. „Vasībhūtamhī“ bedeutet: Ich bin eine, die Meisterschaft besitzt. Das fünfte (Sutta).

6. චාලාසුත්තවණ්ණනා
6. Erklärung des Cālāsutta

167. ඡට්ඨෙ කො නු තං ඉදමාදපයීති කො නු මන්දබුද්ධි බාලො තං එවං ගාහාපෙසි? පරික්ලෙසන්ති අඤ්ඤම්පි නානප්පකාරං උපද්දවං. ඉදානි යං මාරො ආහ [Pg.177] – ‘‘කො නු තං ඉදමාදපයී’’ති, තං මද්දන්තී – ‘‘න මං අන්ධබාලො ආදපෙසි, ලොකෙ පන අග්ගපුග්ගලො සත්ථා ධම්මං දෙසෙසී’’ති දස්සෙතුං, බුද්ධොතිආදිමාහ. තත්ථ සච්චෙ නිවෙසයීති පරමත්ථසච්චෙ නිබ්බානෙ නිවෙසෙසි. නිරොධං අප්පජානන්තාති නිරොධසච්චං අජානන්තා. ඡට්ඨං.
167. Im sechsten Sutta bedeutet „ko nu taṃ idamādapayi“: Welcher ungebildete, törichte Mensch hat dich dazu gebracht, dies so anzunehmen? „Pariklesaṃ“ bedeutet: andere vielfältige Bedrängnisse. Um nun jenes Wort zu widerlegen, welches Māra sprach: „Wer hat dir das auferlegt?“, und um zu zeigen: „Nicht ein blinder Tor hat mich dazu gebracht, sondern der Meister, die höchste Person der Welt, hat die Lehre dargelegt“, sprach sie die Worte beginnend mit „Buddho“. Darin bedeutet „sacce nivesayi“: Er hat mich in der absoluten Wahrheit, dem Nibbāna, verankert. „Nirodhaṃ appajānantā“ bedeutet: die die Wahrheit des Erlöschens nicht erkennen. Das sechste (Sutta).

7. උපචාලාසුත්තවණ්ණනා
7. Erklärung des Upacālāsutta

168. සත්තමෙ එන්ති මාරවසං පුනාති පුනප්පුනං මරණමාරකිලෙසමාරදෙවපුත්තමාරානං වසං ආගච්ඡන්ති. පධූපිතොති සන්තාපිතො. අගති යත්ථ මාරස්සාති යත්ථ තුය්හං මාරස්ස අගති. තත්ථාති තස්මිං නිබ්බානෙ. සත්තමං.
168. Im siebten Sutta bedeutet „enti māravasaṃ puna“: Sie geraten immer wieder unter die Herrschaft des Todes-Māra, des Befleckungs-Māra und des Göttersohn-Māra. „Padhūpito“ bedeutet: gepeinigt. „Agati yattha mārassa“ bedeutet: wo für dich, o Māra, kein Zutritt ist. „Tattha“ bedeutet: in jenem Nibbāna. Das siebte (Sutta).

8. සීසුපචාලාසුත්තවණ්ණනා
8. Erklärung des Sīsupacālāsutta

169. අට්ඨමෙ සමණී විය දිස්සසීති සමණිසදිසා දිස්සසි. කිමිව චරසි මොමූහාති කිං කාරණා මොමූහා විය චරසි? ඉතො බහිද්ධාති ඉමම්හා සාසනා බහි. පාසං ඩෙන්තීති පාසණ්ඩා, සත්තානං චිත්තෙසු දිට්ඨිපාසං ඛිපන්තීති අත්ථො. සාසනං පන පාසෙ මොචෙති, තස්මා පාසණ්ඩොති න වුච්චති, ඉතො බහිද්ධායෙව පාසණ්ඩා හොන්ති. පසීදන්තීති සංසීදන්ති ලග්ගන්ති.
169. Im achten (Sutta) bedeutet „du erscheinst wie eine Asketin (samaṇī)“: Du erscheinst ähnlich einer Asketin. „Warum wanderst du umher wie eine völlig Verwirrte (momūhā)?“ bedeutet: Aus welchem Grund wanderst du umher wie eine Verwirrte? „Von hier nach draußen“ bedeutet: außerhalb dieser Lehre (Sāsana). „Sie werfen eine Schlinge (pāsaṃ ḍenti)“, daher werden sie „Häretiker (pāsaṇḍā)“ genannt; das bedeutet, sie werfen die Schlinge der falschen Ansichten in die Geister der Wesen. Die Lehre jedoch befreit von den Schlingen, daher wird sie nicht als „Häretikertum (pāsaṇḍa)“ bezeichnet; nur außerhalb von dieser existieren die Häretiker. „Sie sinken ein (pasīdanti)“ bedeutet, sie versinken (saṃsīdanti), sie bleiben hängen (lagganti).

ඉදානි ‘‘කං නු උද්දිස්ස මුණ්ඩාසී’’ති පඤ්හං කථෙන්තී අත්ථි සක්‍යකුලෙ ජාතොතිආදිමාහ. තත්ථ සබ්බාභිභූති සබ්බානි ඛන්ධායතනධාතුභවයොනිගතිආදීනි අභිභවිත්වා ඨිතො. මරණමාරාදයො නුදි නීහරීති මාරනුදො. සබ්බත්ථමපරාජිතොති සබ්බෙසු රාගාදීසු වා මාරයුද්ධෙ වා අජිතො. සබ්බත්ථ මුත්තොති සබ්බෙසු ඛන්ධාදීසු මුත්තො. අසිතොති තණ්හාදිට්ඨිනිස්සයෙන අනිස්සිතො. සබ්බකම්මක්ඛයං පත්තොති සබ්බකම්මක්ඛයසඞ්ඛාතං අරහත්තං පත්තො. උපධිසඞ්ඛයෙති උපධිසඞ්ඛයසඞ්ඛාතෙ නිබ්බානෙ ආරම්මණතො විමුත්තො. අට්ඨමං.
Um nun die Frage zu beantworten: „Wegen wem bist du kahlgeschoren?“, sprach sie die Verse, beginnend mit: „Es gibt einen im Sakya-Geschlecht Geborenen...“ Darin bedeutet „Alles-Überwinder (sabbābhibhū)“: Einer, der alle Daseinsgruppen (khandha), Sinnesgrundlagen (āyatana), Elemente (dhātu), Daseinsformen (bhava), Entstehungsweisen (yoni), Wiedergeburtsbereiche (gati) usw. überwunden hat und über ihnen steht. Er vertrieb, stieß den Tod, Māra und die anderen zurück, daher ist er der „Māra-Vertreiber (māranuda)“. „Überall Unbesiegter“ bedeutet: Unbesiegt in allen [Herausforderungen] wie Gier usw. oder im Kampf mit Māra. „Überall Befreiter“ bedeutet: Befreit von allen Daseinsgruppen usw. „Ungebunden (asito)“ bedeutet: Unabhängig durch das Nicht-Anlehnen an Begehren und Ansichten. „Der das Versiegen aller Kamma erreicht hat“ bedeutet: Er hat die Arahatschaft erreicht, welche als das Versiegen aller Kamma bezeichnet wird. „Beim Versiegen der Grundlagen (upadhisaṅkhaye)“ bedeutet: Befreit durch die Ausrichtung des Geistes auf das Nibbāna, welches als das Versiegen der Grundlagen bezeichnet wird. Das achte [Sutta ist beendet].

9. සෙලාසුත්තවණ්ණනා
9. Die Erklärung des Selā-Sutta.

170. නවමෙ කෙනිදං පකතන්ති කෙන ඉදං කතං. බිම්බන්ති අත්තභාවං සන්ධාය වදති. අඝන්ති දුක්ඛපතිට්ඨානත්තා අත්තභාවමෙව වදති. හෙතුභඞ්ගාති හෙතුනිරොධෙන පච්චයවෙකල්ලෙන. නවමං.
170. Im neunten (Sutta) bedeutet „von wem wurde dies geschaffen? (kenidaṃ pakataṃ)“: Von wem wurde dies gemacht? Mit „Puppe (bimba)“ spricht sie in Bezug auf die eigene Persönlichkeit (attabhāva). Mit „Übel (agha)“ meint sie eben diese Persönlichkeit, weil sie die Stätte des Leidens ist. „Durch das Zerbrechen der Ursache (hetubhaṅgā)“ bedeutet: durch das Aufhören der Ursache, durch das Fehlen der Bedingungen. Das neunte [Sutta ist beendet].

10. වජිරාසුත්තවණ්ණනා
10. Die Erklärung des Vajirā-Sutta.

171. දසමෙ [Pg.178] නයිධ සත්තුපලබ්භතීති ඉමස්මිං සුද්ධසඞ්ඛාරපුඤ්ජෙ පරමත්ථතො සත්තො නාම න උපලබ්භති. ඛන්ධෙසු සන්තෙසූති පඤ්චසු ඛන්ධෙසු විජ්ජමානෙසු තෙන තෙනාකාරෙන වවත්ථිතෙසු. සම්මුතීති සත්තොති සමඤ්ඤාමත්තමෙව හොති. දුක්ඛන්ති පඤ්චක්ඛන්ධදුක්ඛං. නාඤ්ඤත්‍ර දුක්ඛාති ඨපෙත්වා දුක්ඛං අඤ්ඤො නෙව සම්භොති න නිරුජ්ඣතීති. දසමං.
171. Im zehnten (Sutta) bedeutet „hier ist kein Wesen zu finden (nayidha sattupalabbhati)“: In diesem bloßen Haufen von Gestaltungen (saṅkhārapuñja) ist im absoluten Sinne (paramatthato) kein sogenanntes „Wesen“ zu finden. „Wenn die Daseinsgruppen vorhanden sind“ bedeutet: Wenn die fünf Daseinsgruppen existieren und in dieser und jener Weise bestimmt sind. „Konvention (sammuti)“ bedeutet: Es ist lediglich eine bloße Bezeichnung wie „Wesen“. „Leiden (dukkha)“ bezieht sich auf das Leiden der fünf Daseinsgruppen. „Nichts anderes als Leiden“ bedeutet: Abgesehen vom Leiden entsteht nichts anderes und vergeht nichts anderes. Das zehnte [Sutta ist beendet].

ඉති සාරත්ථප්පකාසිනියා
So [endet] in der Sāratthappakāsinī,

සංයුත්තනිකාය-අට්ඨකථාය
dem Kommentar zum Saṃyutta Nikāya,

භික්ඛුනීසංයුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
die Erklärung des Bhikkhunī-Saṃyutta. [Damit ist sie beendet.]

6. බ්‍රහ්මසංයුත්තං
6. Das Brahma-Saṃyutta.

1. පඨමවග්ගො
1. Das erste Kapitel (Vagga).

1. බ්‍රහ්මායාචනසුත්තවණ්ණනා
1. Die Erklärung des Brahmāyācana-Sutta.

172. බ්‍රහ්මසංයුත්තස්ස [Pg.179] පඨමෙ පරිවිතක්කො උදපාදීති සබ්බබුද්ධානං ආචිණ්ණසමාචිණ්ණො අයං චෙතසො විතක්කො උදපාදි. කදා උදපාදීති? බුද්ධභූතස්ස අට්ඨමෙ සත්තාහෙ රාජායතනමූලෙ සක්කෙන දෙවානමින්දෙන ආභතං දන්තකට්ඨඤ්ච ඔසධහරීතකඤ්ච ඛාදිත්වා මුඛං ධොවිත්වා චතූහි ලොකපාලෙහි උපනීතෙ පච්චග්ඝෙ සෙලමයපත්තෙ තපුස්සභල්ලිකානං පිණ්ඩපාතං පරිභුඤ්ජිත්වා පුන පච්චාගන්ත්වා අජපාලනිග්‍රොධෙ නිසින්නමත්තස්ස.
172. Im ersten (Sutta) des Brahma-Saṃyutta bedeutet „da stieg ein Gedanke auf (parivitakko udapādi)“: Dieser Gedanke des Geistes, der von allen Buddhas stets gepflegt und praktiziert wurde, stieg auf. Wann stieg er auf? Dem, der zum Buddha geworden war, in der achten Woche, am Fuße des Rājāyatana-Baumes, nachdem er das von Sakka, dem Herrn der Götter, dargebrachte Zahnputzhölzchen und die heilende Myrobalane-Frucht gekaut und das Gesicht gewaschen hatte, und nachdem er die von den vier Weltwächtern dargebrachten, kostbaren steinernen Almosenschalen, gefüllt mit der Opferspeise von Tapussa und Bhallika, genossen hatte, kehrte er wieder zurück und setzte sich unter den Ajapāla-Banyanbaum nieder – in eben diesem Moment stieg dieser Gedanke in Seinem Geist auf.

අධිගතොති පටිවිද්ධො. ධම්මොති චතුසච්චධම්මො. ගම්භීරොති උත්තානපටික්ඛෙපවචනමෙතං. දුද්දසොති ගම්භීරත්තාව දුද්දසො දුක්ඛෙන දට්ඨබ්බො, න සක්කා සුඛෙන දට්ඨුං. දුද්දසත්තාව දුරනුබොධො දුක්ඛෙන අවබුජ්ඣිතබ්බො, න සක්කා සුඛෙන අවබුජ්ඣිතුං. සන්තොති නිබ්බුතො. පණීතොති අතප්පකො. ඉදං ද්වයං ලොකුත්තරමෙව සන්ධාය වුත්තං. අතක්කාවචරොති තක්කෙන අවචරිතබ්බො ඔගාහිතබ්බො න හොති, ඤාණෙනෙව අවචරිතබ්බො. නිපුණොති සණ්හො. පණ්ඩිතවෙදනීයොති සම්මාපටිපදං පටිපන්නෙහි පණ්ඩිතෙහි වෙදිතබ්බො. ආලයරාමාති සත්තා පඤ්චසු කාමගුණෙසු අල්ලීයන්ති, තස්මා තෙ ආලයාති වුච්චන්ති. අට්ඨසතතණ්හාවිචරිතානි වා අල්ලීයන්ති, තස්මාපි ආලයාති වුච්චන්ති. තෙහි ආලයෙහි රමන්තීති ආලයරාමා. ආලයෙසු රතාති ආලයරතා. ආලයෙසු සුට්ඨු මුදිතාති ආලයසම්මුදිතා. යථෙව හි සුසජ්ජිතං පුප්ඵඵලභරිතරුක්ඛාදිසම්පන්නං උය්‍යානං පවිට්ඨො රාජා තාය තාය සම්පත්තියා රමති, සම්මුදිතො ආමොදිතපමොදිතො හොති, න උක්කණ්ඨති, සායම්පි නික්ඛමිතුං න ඉච්ඡති, එවමිමෙහිපි කාමාලයතණ්හාලයෙහි සත්තා රමන්ති, සංසාරවට්ටෙ සම්මුදිතා අනුක්කණ්ඨිතා වසන්ති. තෙන තෙසං භගවා දුවිධං ආලයං උය්‍යානභූමිං විය දස්සෙන්තො ‘‘ආලයරාමා’’තිආදිමාහ.
„Erlangt (adhigato)“ bedeutet: durchdrungen. „Die Lehre (dhamma)“ ist die Lehre von den vier edlen Wahrheiten. „Tiefgründig (gambhīro)“ ist ein Wort, das die Oberflächlichkeit ausschließt. „Schwer zu sehen (duddaso)“ bedeutet: Eben wegen der Tiefgründigkeit ist es schwer zu sehen, es muss mit Mühe gesehen werden und kann nicht leicht gesehen werden. Eben wegen der Schwersehbarkeit ist es „schwer zu verstehen (duranubodho)“; es muss mit Mühe erkannt werden, man kann es nicht leicht erkennen. „Friedvoll (santo)“ bedeutet: erloschen. „Erhaben (paṇīto)“ bedeutet: nicht quälend (vollkommen befriedigend). Dieses Paar [friedvoll und erhaben] wurde in Bezug auf das Überweltliche gesagt. „Außerhalb des Bereichs des logischen Denkens (atakkāvacaro)“ bedeutet: Es kann nicht durch bloßes Denken ergründet oder durchdrungen werden, sondern ist nur durch weises Erkennen (ñāṇa) zu erfahren. „Feinsinnig (nipuṇo)“ bedeutet: subtil. „Von den Weisen zu erfahren (paṇḍitavedanīyo)“ bedeutet: Es ist von jenen Weisen zu erkennen, die den rechten Pfad praktizieren. „Dem Anhaften ergeben (ālayarāmā)“: Die Wesen haften an den fünf Sinnesobjekten, daher werden diese als „Anhaftungspunkte (ālaya)“ bezeichnet. Oder die 108 Ausprägungen des Begehrens haften an ihnen, weshalb sie ebenfalls „Anhaftungspunkte (ālaya)“ genannt werden. Weil sie an diesen Anhaftungspunkten Gefallen finden, heißen sie „dem Anhaften ergeben (ālayarāmā)“. „Am Anhaften Gefallen findend (ālayaratā)“ bedeutet: Sie haben Freude an den Anhaftungspunkten. „Durch das Anhaften hocherfreut (ālayasammuditā)“ bedeutet: Sie sind überaus glücklich in den Anhaftungspunkten. Denn so wie ein König, der einen wohlbereiteten, mit blühenden und fruchttragenden Bäumen ausgestatteten Park betritt, an diesem Reichtum Gefallen findet, hocherfreut, entzückt und fröhlich ist, keinen Überdruss verspürt und selbst am Abend nicht weggehen möchte, ebenso finden die Wesen Gefallen an diesen Anhaftungspunkten der Sinnesfreuden und des Begehrens, leben hocherfreut und ohne Überdruss im Kreislauf des Daseins. Daher sprach der Erhabene, um ihnen die zweifache Anhaftung wie ein Parkgelände zu zeigen, die Worte beginnend mit: „Dem Anhaften ergeben...“.

තත්ථ යදිදන්ති නිපාතො, තස්ස ඨානං සන්ධාය ‘‘යං ඉද’’න්ති, පටිච්චසමුප්පාදං සන්ධාය ‘‘යො අය’’න්ති එවමත්ථො දට්ඨබ්බො. ඉදප්පච්චයතාපටිච්චසමුප්පාදොති ඉමෙසං [Pg.180] පච්චයා ඉදප්පච්චයා, ඉදප්පච්චයා එව ඉදප්පච්චයතා, ඉදප්පච්චයතා ච සා පටිච්චසමුප්පාදො චාති ඉදප්පච්චයතාපටිච්චසමුප්පාදො. සඞ්ඛාරාදිපච්චයානං එතං අධිවචනං. සබ්බසඞ්ඛාරසමථොතිආදි සබ්බං නිබ්බානමෙව. යස්මා හි තං ආගම්ම සබ්බසඞ්ඛාරවිප්ඵන්දිතානි සමන්ති, වූපසම්මන්ති, තස්මා සබ්බසඞ්ඛාරසමථොති වුච්චති. යස්මා ච තං ආගම්ම සබ්බෙ උපධයො පටිනිස්සට්ඨා හොන්ති, සබ්බා තණ්හා ඛීයන්ති, සබ්බෙ කිලෙසරාගා විරජ්ජන්ති, සබ්බං දුක්ඛං නිරුජ්ඣති, තස්මා සබ්බූපධිපටිනිස්සග්ගො තණ්හාක්ඛයො විරාගො නිරොධොති වුච්චති. යා පනෙසා තණ්හා භවෙන භවං, ඵලෙන වා සද්ධිං කම්මං විනති සංසිබ්බතීති කත්වා වානන්ති වුච්චති, තතො නික්ඛන්තං වානතොති නිබ්බානං. සො මමස්ස කිලමථොති යා අජානන්තානං දෙසනා නාම, සො මම කිලමථො අස්ස, සා මම විහෙසා අස්සාති අත්ථො. කායකිලමථො චෙව කායවිහෙසා ච අස්සාති වුත්තං හොති. චිත්තෙ පන උභයම්පෙතං බුද්ධානං නත්ථි. අපිස්සූති අනුබ්‍රූහනත්ථෙ නිපාතො. සො ‘‘න කෙවලං අයං පරිවිතක්කො උදපාදි, ඉමාපි ගාථා පටිභංසූ’’ති දීපෙති. අනච්ඡරියාති අනුඅච්ඡරියා. පටිභංසූති පටිභානසඞ්ඛාතස්ස ඤාණස්ස ගොචරා අහෙසුං, පරිවිතක්කයිතබ්බතං පාපුණිංසු.
Darin ist „yadidaṃ“ eine Partikel, ihre Bedeutung ist in Bezug auf die Stelle als „yaṃ idaṃ“ (was dies ist) und in Bezug auf das bedingte Entstehen als „yo ayaṃ“ (welches dieses ist) zu verstehen. „Die Bedingtheit dieses [Zustands], das bedingte Entstehen (idappaccayatā-paṭiccasamuppādo)“: Die Bedingungen für diese [Gestaltungen usw.] sind „idappaccayā“ (Bedingungen für dies). Eben diese Bedingungen für dies sind „idappaccayatā“ (Bedingtheit dieses). Und das, was diese Bedingtheit dieses ist, ist zugleich das bedingte Entstehen – daher heißt es „idappaccayatā-paṭiccasamuppādo“. Dies ist eine Bezeichnung für die Bedingungen von Gestaltungen (saṅkhāra) usw. Ausdrücke wie „die Beruhigung aller Gestaltungen (sabbasaṅkhārasamatha)“ usw. beziehen sich alle ausschließlich auf das Nibbāna. Denn da sich in Abhängigkeit davon alle Regungen der Gestaltungen beruhigen und völlig erlöschen, wird es „Beruhigung aller Gestaltungen“ genannt. Und da in Abhängigkeit davon alle Grundlagen (upadhi) aufgegeben werden, alles Begehren versiegt, alle Befleckungs-Leidenschaften schwinden und alles Leiden aufhört, wird es als „das Aufgeben aller Grundlagen, das Versiegen des Begehrens, die Begehrenslosigkeit, das Erlöschen“ bezeichnet. Jenes Begehren aber, das eine Existenz mit einer anderen Existenz oder das Kamma mit seiner Frucht verwebt und zusammennäht, wird daher als „Weben (vāna)“ bezeichnet; das Entkommen aus diesem Weben (vānato) ist das Nibbāna. „Das würde mir zur Ermüdung gereichen (so mamassa kilamatho)“: Das Lehren jener, die es nicht verstehen, das würde mir zur Ermüdung gereichen, das würde mir zur Plage gereichen, so ist die Bedeutung. Damit ist gesagt: Es würde sowohl zur körperlichen Ermüdung als auch zur körperlichen Plage gereichen. Im Geist der Buddhas jedoch existiert dieses Beides nicht. „Apissu“ ist eine Partikel im Sinne der Bekräftigung. Sie verdeutlicht: „Nicht nur stieg dieser Gedanke auf, sondern auch diese Verse traten hervor.“ „Anacchariyā“ bedeutet: immer wieder erstaunlich (anu-acchariyā). „Sie traten hervor (paṭibhaṃsu)“ bedeutet: Sie wurden zu Objekten des Wissens, das als Geistesgegenwart bezeichnet wird, sie gelangten in den Bereich dessen, worüber nachgedacht werden soll.

කිච්ඡෙනාති දුක්ඛෙන, න දුක්ඛාය පටිපදාය. බුද්ධානං හි චත්තාරොපි මග්ගා සුඛපටිපදාව හොන්ති. පාරමීපූරණකාලෙ පන සරාගසදොසසමොහස්සෙව සතො ආගතාගතානං යාචකානං අලඞ්කතපටියත්තං සීසං කන්තිත්වා ගලලොහිතං නීහරිත්වා සුඅඤ්ජිතානි අක්ඛීනි උප්පාටෙත්වා කුලවංසප්පදීපං පුත්තං මනාපචාරිනිං භරියන්ති එවමාදීනි දෙන්තස්ස අඤ්ඤානි ච ඛන්තිවාදිසදිසෙසු අත්තභාවෙසු ඡෙජ්ජභෙජ්ජාදීනි පාපුණන්තස්ස ආගමනීයපටිපදං සන්ධායෙතං වුත්තං. හලන්ති එත්ථ හ-කාරො නිපාතමත්තො, අලන්ති අත්ථො. පකාසිතුන්ති දෙසිතුං, එවං කිච්ඡෙන අධිගතස්ස අලං දෙසිතුං පරියත්තං දෙසිතුං. කො අත්ථො දෙසිතෙනාති වුත්තං හොති? රාගදොසපරෙතෙහීති රාගදොසඵුට්ඨෙහි රාගදොසානුගතෙහි වා.
„Kicchena“ (mit Mühe) bedeutet mit Mühsal (dukkhena), nicht durch einen mühsamen Pfad der Ausübung. Denn für die Buddhas sind alle vier Pfade von angenehmer Ausübung (sukhapaṭipadā). Jedoch wurde dies im Hinblick auf den Pfad des Gelangens zur Buddhaschaft gesagt, als er während der Zeit der Erfüllung der Vollkommenheiten, während er noch von Gier, Hass und Verblendung behaftet war, den herbeiströmenden Bittstellern sein geschmücktes und hergerichtetes Haupt abschnitt und gab, sein Kehlenblut vergoss, seine wohlgesalbten Augen herausriss und gab, seinen Sohn – das Licht der Familienlinie – und seine treu sorgende Ehefrau und Ähnliches weggab, sowie in anderen Existenzen wie jener des Khantivāda-Asketen Verstümmelung und Zerstückelung erlitt. Das Wort „halaṃ“: Hierbei ist der Buchstabe „ha“ bloß eine Partikel (nipāta), und die Bedeutung ist „alaṃ“ (nicht angemessen / zwecklos). „Pakāsituṃ“ bedeutet zu verkünden (desituṃ); das bedeutet: „Es ist nicht angemessen, das mit solcher Mühe Erreichte zu verkünden; ich bin nicht fähig, es zu verkünden. Welchen Nutzen hätte eine Verkündung?“ „Rāgadosaparetehi“ bedeutet von Gier und Hass berührt (rāgadosaphuṭṭhehi) oder von Gier und Hass beherrscht (rāgadosānugatehi).

පටිසොතගාමින්ති නිච්චාදීනං පටිසොතං, ‘‘අනිච්චං දුක්ඛමනත්තා අසුභ’’න්ති එවං ගතං චතුසච්චධම්මං. රාගරත්තාති කාමරාගෙන භවරාගෙන දිට්ඨිරාගෙන ච රත්තා. න දක්ඛන්තීති අනිච්චං දුක්ඛමනත්තා අසුභන්ති ඉමිනා සභාවෙන න පස්සිස්සන්ති[Pg.181], තෙ අපස්සන්තෙ කො සක්ඛිස්සති එවං ගාහාපෙතුං. තමොඛන්ධෙන ආවුටාති අවිජ්ජාරාසිනා අජ්ඣොත්ථටා.
„Paṭisotagāmiṃ“ (gegen den Strom gehend) bedeutet gegen den Strom der Wahnvorstellungen von Beständigkeit usw. gerichtet, nämlich die als „unbeständig, leidvoll, unrein und ohne Selbst“ verstandene Lehre der vier Wahrheiten. „Rāgarattā“ bedeutet leidenschaftlich verhaftet durch Sinnengier, Daseinsgier und Ansichten-Gier. „Na dakkhanti“ (sie werden nicht sehen) bedeutet, dass sie es in dieser wahren Natur als unbeständig, leidvoll, unselbstständig und unrein nicht sehen werden; und wenn sie es nicht sehen, wer wird imstande sein, sie dies so erfassen zu lassen? „Tamokhandhena āvuṭā“ (von der Masse der Dunkelheit verhüllt) bedeutet von der Masse der Unwissenheit (avijjā) überwältigt.

අප්පොස්සුක්කතායාති නිරුස්සුක්කභාවෙන, අදෙසෙතුකාමතායාති අත්ථො. කස්මා පනස්ස එවං චිත්තං නමි? නනු එස මුත්තො මොචෙස්සාමි, තිණ්ණො තාරෙස්සාමි –
„Appossukkatāya“ (zur Untätigkeit/Zurückhaltung) bedeutet durch den Zustand der Tatlosigkeit (nirussukkabhāva), das heißt mit dem Wunsch, nicht zu lehren (adesetukāmatā). Warum aber neigte sich sein Geist so dorthin? Hat er nicht einst gedacht: „Selbst befreit, will ich andere befreien; selbst hinübergegangen, will ich andere hinüberführen“?

‘‘කිං මෙ අඤ්ඤාතවෙසෙන, ධම්මං සච්ඡිකතෙනිධ;
සබ්බඤ්ඤුතං පාපුණිත්වා, තාරයිස්සං සදෙවක’’න්ති. (බු. වං. 2.56) –
„Was nützt es mir, hier in unerkannter Gestalt die Wahrheit zu verwirklichen? Wenn ich die Allwissenheit erlangt habe, werde ich die Welt samt den Göttern hinüberretten.“

පත්ථනං කත්වා පාරමියො පූරෙත්වා සබ්බඤ්ඤුතං පත්තොති? සච්චමෙතං, තදෙවං පච්චවෙක්ඛණානුභාවෙන පනස්ස එවං චිත්තං නමි. තස්ස හි සබ්බඤ්ඤුතං පත්වා සත්තානං කිලෙසගහනතං, ධම්මස්ස ච ගම්භීරතං පච්චවෙක්ඛන්තස්ස සත්තානං කිලෙසගහනතා ච ධම්මගම්භීරතා ච සබ්බාකාරෙන පාකටා ජාතා. අථස්ස – ‘‘ඉමෙ සත්තා කඤ්ජියපුණ්ණා ලාබු විය, තක්කභරිතා චාටි විය, වසාතෙලපීතපිලොතිකා විය, අඤ්ජනමක්ඛිතහත්ථො විය ච කිලෙසභරිතා අතිසංකිලිට්ඨා රාගරත්තා දොසදුට්ඨා මොහමූළ්හා, තෙ කිං නාම පටිවිජ්ඣිස්සන්තී’’ති? චින්තයතො කිලෙසගහනපච්චවෙක්ඛණානුභාවෙනාපි එවං චිත්තං නමි.
Hat er nicht, nachdem er den Entschluss gefasst und die Vollkommenheiten erfüllt hatte, die Allwissenheit erlangt? Das ist wahr. Dennoch neigte sich sein Geist gerade aufgrund der Macht jener Reflexion so. Denn als er nach dem Erlangen der Allwissenheit die Dichte der Befleckungen der Wesen und die Tiefe der Lehre betrachtete, wurden ihm die Dichte der Befleckungen der Wesen und die Tiefe der Lehre in jeder Hinsicht offenbar. Da dachte er: „Diese Wesen sind wie ein mit Reisschleim gefülltes Flaschenkürbis-Gefäß, wie ein mit Buttermilch gefüllter Krug, wie ein mit Fett oder Öl getränktes Tuch, wie eine mit Augensalbe verschmierte Hand, übervoll von Befleckungen, zutiefst verunreinigt, von Gier gefärbt, von Hass verdorben und von Verblendung umnachtet. Wie sollten sie dies jemals durchdringen?“ Während er so dachte, neigte sich sein Geist auch durch die Macht der Reflexion über die Dichte der Befleckungen der Wesen in dieser Weise.

‘‘අයඤ්ච ධම්මො පථවීසන්ධාරකඋදකක්ඛන්ධො විය ගම්භීරො, පබ්බතෙන පටිච්ඡාදෙත්වා ඨපිතො සාසපො විය දුද්දසො, සතධා භින්නස්ස වාලස්ස කොටියා කොටිපටිපාදනං විය දුරනුබොධො. නනු මයා හි ඉමං ධම්මං පටිවිජ්ඣිතුං වායමන්තෙන අදින්නං දානං නාම නත්ථි, අරක්ඛිතං සීලං නාම නත්ථි, අපරිපූරිතා කාචි පාරමී නාම නත්ථි, තස්ස මෙ නිරුස්සාහං විය මාරබලං විධමන්තස්සාපි පථවී න කම්පිත්ථ, පඨමයාමෙ පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරන්තස්සාපි න කම්පිත්ථ, මජ්ඣිමයාමෙ දිබ්බචක්ඛුං විසොධෙන්තස්සාපි න කම්පිත්ථ, පච්ඡිමයාමෙ පන පටිච්චසමුප්පාදං පටිවිජ්ඣන්තස්සෙව මෙ දසසහස්සිලොකධාතු කම්පිත්ථ. ඉති මාදිසෙනාපි තික්ඛඤාණෙන කිච්ඡෙනෙවායං ධම්මො පටිවිද්ධො. තං ලොකියමහාජනා කථං පටිවිජ්ඣිස්සන්තී’’ති? ධම්මගම්භීරපච්චවෙක්ඛණානුභාවෙනාපි එවං චිත්තං නමීති වෙදිතබ්බං.
„Und diese Lehre ist so tief wie die Wassermasse, die die Erde trägt; so schwer zu sehen wie ein Senfkorn, das unter einem Berg verborgen liegt; so schwer zu erfassen wie das Treffen von Spitze auf Spitze bei einem hundertfach gespaltenen Haar. Wahrlich, als ich mich bemühte, diese Lehre zu durchdringen, gab es keine Gabe, die nicht gegeben wurde, keine Tugend, die unbehütet blieb, keine Vollkommenheit, die unvollendet blieb. Dennoch bebte die Erde nicht, als ich – gleichsam mühelos – die Heerschar Māras bezwang; sie bebte nicht, als ich in der ersten Nachtwache meine früheren Daseinsformen erinnerte; sie bebte nicht, als ich in der mittleren Nachtwache das himmlische Auge reinigte; in der letzten Nachtwache jedoch, als ich das Entstehen in Abhängigkeit (paṭiccasamuppāda) durchdrang, erbebte das zehntausendfache Weltensystem. So wurde diese Lehre selbst von einem von scharfem Verstand wie mir nur mit äußerster Mühsal durchdrungen. Wie sollten die gewöhnlichen Menschen in der Welt sie durchdringen?“ Es ist zu verstehen, dass sich sein Geist auch durch die Macht der Reflexion über die Tiefe der Lehre in dieser Weise neigte.

අපිච බ්‍රහ්මුනා යාචිතෙ දෙසෙතුකාමතායපිස්ස එවං චිත්තං නමි. ජානාති හි භගවා – ‘‘මම අප්පොස්සුක්කතාය චිත්තෙ නමමානෙ මං මහාබ්‍රහ්මා ධම්මදෙසනං [Pg.182] යාචිස්සති, ඉමෙ ච සත්තා බ්‍රහ්මගරුකා. තෙ ‘සත්ථා කිර ධම්මං න දෙසෙතුකාමො අහොසි. අථ නං මහාබ්‍රහ්මා යාචිත්වා දෙසාපෙසි. සන්තො වත භො ධම්මො, පණීතො වත භො ධම්මො’ති මඤ්ඤමානා සුස්සූසිස්සන්තී’’ති. ඉදම්පිස්ස කාරණං පටිච්ච අප්පොස්සුක්කතාය චිත්තං නමි, නො ධම්මදෙසනායාති වෙදිතබ්බං.
Zudem neigte sich sein Geist auch in dieser Weise aus dem Wunsch heraus, zu lehren, sobald er von Brahmā darum gebeten würde. Denn der Erhabene wusste: „Wenn sich mein Geist zur Untätigkeit neigt, wird mich der Große Brahmā um die Verkündung der Lehre bitten; und diese Wesen haben große Ehrfurcht vor Brahmā. Sie werden denken: ‚Der Meister wollte die Lehre offenbar nicht verkünden. Doch dann bat ihn der Große Brahmā darum und veranlasste ihn zur Verkündung. Friedvoll ist fürwahr die Lehre, erhaben ist fürwahr die Lehre!‘, und in diesem Glauben werden sie aufmerksam zuhören.“ Es ist zu verstehen, dass sich sein Geist auch aufgrund dieses Umstandes zunächst zur Untätigkeit neigte und nicht direkt zur Verkündung der Lehre.

සහම්පතිස්සාති සො කිර කස්සපස්ස භගවතො සාසනෙ සහකො නාම ථෙරො පඨමජ්ඣානං නිබ්බත්තෙත්වා පඨමජ්ඣානභූමියං කප්පායුකබ්‍රහ්මා හුත්වා නිබ්බත්තො. තත්‍ර නං ‘‘සහම්පතිබ්‍රහ්මා’’ති පටිසඤ්ජානන්ති. තං සන්ධායාහ ‘‘බ්‍රහ්මුනො සහම්පතිස්සා’’ති. නස්සති වත භොති සො කිර ඉමං සද්දං තථා නිච්ඡාරෙසි, යථා දසසහස්සිලොකධාතුබ්‍රහ්මානො සුත්වා සබ්බෙ සන්නිපතිංසු. යත්‍ර හි නාමාති යස්මිං නාම ලොකෙ. පුරතො පාතුරහොසීති තෙහි දසහි බ්‍රහ්මසහස්සෙහි සද්ධිං පාතුරහොසි. අප්පරජක්ඛජාතිකාති පඤ්ඤාමයෙ අක්ඛිම්හි අප්පං පරිත්තං රාගදොසමොහරජං එතෙසං එවංසභාවාති අප්පරජක්ඛජාතිකා. අස්සවනතාති අස්සවනතාය. භවිස්සන්තීති පුරිමබුද්ධෙසු දසපුඤ්ඤකිරියවසෙන කතාධිකාරා පරිපාකගතා පදුමානි විය සූරියරස්මිසම්ඵස්සං, ධම්මදෙසනංයෙව ආකඞ්ඛමානා චතුප්පදිකගාථාවසානෙ අරියභූමිං ඔක්කමනාරහා න එකො, න ද්වෙ, අනෙකසතසහස්සා ධම්මස්ස අඤ්ඤාතාරො භවිස්සන්තීති දස්සෙති.
„Sahampatissa“ (des Sahampati): Er war, so heißt es, in der Lehre des erhabenen Kassapa ein Ältester namens Sahaka, der die erste Vertiefung (paṭhamajjhāna) entfaltet hatte und auf der Ebene der ersten Vertiefung als ein Brahmā mit der Lebensspanne eines Äons wiedergeboren wurde. Dort kennt man ihn als „Sahampati-Brahmā“. Darauf bezieht sich die Formulierung „des Brahmā Sahampati“. „Nassati vata bho“ (Wehe, sie geht wahrlich zugrunde): Er stieß diesen Ruf so aus, dass alle Brahmās aus den zehntausend Weltsystemen ihn hörten und zusammenkamen. „Yatra hi nāma“ bedeutet in welcher Welt auch immer. „Purato pāturahosi“ bedeutet, dass er zusammen mit jenen zehntausend Brahmās erschien. „Apparajakkhajātikā“ (Wesen mit wenig Staub in den Augen) bezeichnet jene Wesen, in deren Auge der Weisheit nur sehr wenig Staub von Gier, Hass und Verblendung vorhanden ist, da dies ihre Natur ist. „Assavanatā“ bedeutet durch das Nicht-Hören. „Bhavissantīti“ (sie werden sein) zeigt, dass es nicht nur einen oder zwei, sondern viele Hunderttausende geben wird, die die Wahrheit verstehen werden – Wesen, die unter früheren Buddhas durch die zehn verdienstvollen Handlungen heilsame Voraussetzungen geschaffen haben und nun, wie reife Lotusknospen, die sich nach der Berührung mit den Sonnenstrahlen sehnen, nach eben dieser Verkündung der Lehre verlangen und bereit sind, am Ende einer vierzeiligen Strophe in die Ebene der Edlen (ariyabhūmi) einzutreten.

පාතුරහොසීති පාතුභවි. සමලෙහි චින්තිතොති සමලෙහි ඡහි සත්ථාරෙහි චින්තිතො. තෙ හි පුරෙතරං උප්පජ්ජිත්වා සකලජම්බුදීපෙ කණ්ටකෙ පත්ථරමානා විය, විසං සිඤ්චමානා විය ච සමලං මිච්ඡාදිට්ඨිධම්මං දෙසයිංසු. අපාපුරෙතන්ති විවරං එතං. අමතස්ස ද්වාරන්ති අමතස්ස නිබ්බානස්ස ද්වාරභූතං අරියමග්ගං. සුණන්තු ධම්මං විමලෙනානුබුද්ධන්ති ඉමෙ සත්තා රාගාදිමලානං අභාවතො විමලෙන සම්මාසම්බුද්ධෙන අනුබුද්ධං චතුසච්චධම්මං සුණන්තු තාව භගවාති යාචති.
„Pāturahosi“ bedeutet er erschien (pātubhavi). „Samalehi cintito“ (von Befleckten erdacht) bedeutet erdacht von den sechs Lehrern, die mit Befleckungen behaftet waren. Diese traten nämlich zuvor auf und lehrten im gesamten Jambudīpa unreine, falsche Ansichten, gleichsam als würden sie Dornen ausstreuen oder Gift vergießen. „Apāpuretaṃ“ bedeutet öffne es (vivaraṃ etaṃ). „Amatassa dvāraṃ“ (das Tor zum Todeslosen) bedeutet den edlen Pfad, der das Tor zum todeslosen Nibbāna darstellt. „Suṇantu dhammaṃ vimalenānubuddhanti“ (Mögen sie die vom Makellosen erkannte Lehre hören): Er bittet den Erhabenen mit den Worten: „Mögen diese Wesen die Lehre der vier Wahrheiten hören, die von dem vollkommen Erwachten, der wegen des Fehlens von Gier und anderen Befleckungen makellos (vimala) ist, erkannt wurde.“

සෙලෙ යථා පබ්බතමුද්ධනිට්ඨිතොති සෙලමයෙ එකග්ඝනෙ පබ්බතමුද්ධනි යථාඨිතොව. න හි තස්ස ඨිතස්ස දස්සනත්ථං ගීවුක්ඛිපනපසාරණාදිකිච්චං අත්ථි. තථූපමන්ති තප්පටිභාගං සෙලපබ්බතූපමං. අයං පනෙත්ථ සඞ්ඛෙපත්ථො – යථා සෙලපබ්බතමුද්ධනි ඨිතොව චක්ඛුමා පුරිසො සමන්තතො ජනතං පස්සෙය්‍ය[Pg.183], තථා ත්වම්පි සුමෙධ සුන්දරපඤ්ඤ සබ්බඤ්ඤුතඤාණෙන සමන්තචක්ඛු භගවා ධම්මමයං පාසාදමාරුය්හ සයං අපෙතසොකො සොකාවතිණ්ණං ජාතිජරාභිභූතං ජනතං අවෙක්ඛස්සු උපධාරය උපපරික්ඛ. අයං පනෙත්ථ අධිප්පායො – යථා හි පබ්බතපාදෙ සමන්තා මහන්තං ඛෙත්තං කත්වා, තත්ථ කෙදාරපාළීසු කුටිකායො කත්වා රත්තිං අග්ගිං ජාලෙය්‍යුං, චතුරඞ්ගසමන්නාගතඤ්ච අන්ධකාරං අස්ස, අථ තස්ස පබ්බතස්ස මත්ථකෙ ඨත්වා චක්ඛුමතො පුරිසස්ස භූමිං ඔලොකයතො නෙව ඛෙත්තං න කෙදාරපාළියො න කුටියො න තත්ථ සයිතමනුස්සා පඤ්ඤායෙය්‍යුං. කුටිකාසු පන අග්ගිජාලාමත්තකමෙව පඤ්ඤායෙය්‍ය, එවං ධම්මපාසාදං ආරුය්හ සත්තනිකායං ඔලොකයතො තථාගතස්ස යෙ තෙ අකතකල්‍යාණා සත්තා, තෙ එකවිහාරෙ දක්ඛිණජාණුපස්සෙ නිසින්නාපි බුද්ධචක්ඛුස්ස ආපාථං නාගච්ඡන්ති, රත්තිං ඛිත්තා සරා විය හොන්ති. යෙ පන කතකල්‍යාණා වෙනෙය්‍යපුග්ගලා, තෙ එවස්ස දූරෙපි ඨිතා ආපාථං ආගච්ඡන්ති සො අග්ගි විය හිමවන්තපබ්බතො විය ච. වුත්තම්පි චෙතං –
„Wie auf einem Felsengipfel stehend“ bedeutet: auf einem steinernen, massiven Berggipfel genau so stehend, wie er ist. Denn für diesen dort Stehenden gibt es, um zu sehen, keine Notwendigkeit für Verrichtungen wie das Heben oder Strecken des Halses und dergleichen. „Dem gleich“ bedeutet: dem entsprechend, ähnlich jenem felsigen Berggipfel. Dies ist hierbei der zusammenfassende Sinn: Wie ein sehender Mann, der auf dem Gipfel eines Felsenbergs steht, ringsum die Menschenmenge erblicken würde, ebenso mögest du, o Weiser von hervorragender Weisheit, mit dem allsehenden Auge durch dein allwissendes Wissen, Erhabener, nachdem du den aus dem Dhamma bestehenden Palast bestiegen hast, selbst frei von Kummer, auf die in Kummer versunkene, von Geburt und Alter überwältigte Menschenmenge herabblicken, sie betrachten und erforschen. Dies ist hierbei die tiefere Absicht: Wie wenn man am Fuße des Berges ringsherum ein großes Feld anlegen, dort an den Feldrainen Hütten errichten und nachts Feuer anzünden würde, und es herrschte eine tiefe, vierfache Dunkelheit; wenn dann ein sehender Mann auf dem Gipfel dieses Berges stünde und auf die Erde hinabblickte, würde ihm weder das Feld noch die Feldraine noch die Hütten noch die darin schlafenden Menschen erscheinen. In den Hütten jedoch würde nur das bloße Aufflackern der Flammen wahrnehmbar sein. Ebenso erscheinen dem Tathāgata, der den Palast des Dhamma bestiegen hat und auf die Schar der Wesen blickt, jene Wesen, die keine heilsamen Taten vollbracht haben, selbst wenn sie in derselben Wohnstätte ganz nahe an seiner rechten Knieseite sitzen, nicht im Bereich des Buddha-Auges; sie sind wie nachts abgeschossene Pfeile. Diejenigen führbaren Personen jedoch, die heilsame Taten vollbracht haben, treten, selbst wenn sie weit entfernt sind, in seinen Bereich, wie jenes Feuer oder wie der Himavanta-Berg. Dies wurde auch gesagt:

‘‘දූරෙ සන්තො පකාසෙන්ති, හිමවන්තොව පබ්බතො;
අසන්තෙත්ථ න දිස්සන්ති, රත්තිං ඛිත්තා යථා සරා’’ති. (ධ. ප. 304);
„Die Guten leuchten schon von weitem, wie der Schneeberg (Himavanta); die Schlechten sieht man hier nicht, wie nachts abgeschossene Pfeile.“

අජ්ඣෙසනන්ති යාචනං. බුද්ධචක්ඛුනාති ඉන්ද්‍රියපරොපරියත්තඤාණෙන ච ආසයානුසයඤාණෙන ච. ඉමෙසං හි ද්වින්නං ඤාණානං ‘‘බුද්ධචක්ඛූ’’ති නාමං, සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණස්ස ‘‘සමන්තචක්ඛූ’’ති, තිණ්ණං මග්ගඤාණානං ‘‘ධම්මචක්ඛූ’’ති. අප්පරජක්ඛෙතිආදීසු යෙසං වුත්තනයෙනෙව පඤ්ඤාචක්ඛුම්හි රාගාදිරජං අප්පං, තෙ අප්පරජක්ඛා. යෙසං තං මහන්තං, තෙ මහාරජක්ඛා. යෙසං සද්ධාදීනි ඉන්ද්‍රියානි තික්ඛානි, තෙ තික්ඛින්ද්‍රියා. යෙසං තානි මුදූනි, තෙ මුදින්ද්‍රියා. යෙසං තෙයෙව සද්ධාදයො ආකාරා සුන්දරා, තෙ ස්වාකාරා. යෙ කථිතකාරණං සල්ලක්ඛෙන්ති, සුඛෙන සක්කා හොන්ති විඤ්ඤාපෙතුං, තෙ සුවිඤ්ඤාපයා. යෙ පරලොකඤ්චෙව වජ්ජඤ්ච භයතො පස්සන්ති, තෙ පරලොකවජ්ජභයදස්සාවිනො නාම.
„Aufforderung“ bedeutet Bitten. „Mit dem Buddha-Auge“ bedeutet: sowohl mit dem Wissen um die unterschiedliche Reife der Fähigkeiten [anderer Wesen] als auch mit dem Wissen um deren Neigungen und schlummernde Tendenzen. Denn der Name dieser beiden Erkenntnisse ist „Buddha-Auge“ (buddhacakkhu); der des allwissenden Wissens ist „das ringsum-sehende Auge“ (samantacakkhu), und der der drei [unteren] Pfaderkenntnisse ist „Dhamma-Auge“ (dhammacakkhu). In den Passagen wie „mit wenig Staub“ usw. gilt: Diejenigen, bei denen auf die eben beschriebene Weise im Auge der Weisheit der Staub von Gier usw. gering ist, sind „solche mit wenig Staub“. Diejenigen, bei denen dieser groß ist, sind „solche mit viel Staub“. Diejenigen, deren Fähigkeiten wie Vertrauen usw. scharf sind, sind „solche mit scharfen Fähigkeiten“. Diejenigen, bei denen sie schwach sind, sind „solche mit schwachen Fähigkeiten“. Diejenigen, bei denen eben diese Merkmale wie Vertrauen usw. gut beschaffen sind, sind „solche von guter Beschaffenheit“. Diejenigen, die die dargelegte Ursache erfassen und leicht zu belehren sind, sind „leicht zu belehrende“. Diejenigen, die sowohl die jenseitige Welt als auch ein Vergehen als Gefahr betrachten, werden „die Jenseits- und Vergehensgefahr Sehenden“ genannt.

අයං පනෙත්ථ පාළි – ‘‘සද්ධො පුග්ගලො අප්පරජක්ඛො, අස්සද්ධො පුග්ගලො මහාරජක්ඛො. ආරද්ධවීරියො, කුසීතො. උපට්ඨිතස්සති, මුට්ඨස්සති. සමාහිතො[Pg.184], අසමාහිතො. පඤ්ඤවා, දුප්පඤ්ඤො පුග්ගලො මහාරජක්ඛො. තථා සද්ධො පුග්ගලො තික්ඛින්ද්‍රියො…පෙ… පඤ්ඤවා පුග්ගලො පරලොකවජ්ජභයදස්සාවී, දුප්පඤ්ඤො පුග්ගලො න පරලොකවජ්ජභයදස්සාවී. ලොකොති ඛන්ධලොකො, ආයතනලොකො, ධාතුලොකො, සම්පත්තිභවලොකො, සම්පත්තිසම්භවලොකො, විපත්තිභවලොකො, විපත්තිසම්භවලොකො. එකො ලොකො සබ්බෙ සත්තා ආහාරට්ඨිතිකා. ද්වෙ ලොකා නාමඤ්ච රූපඤ්ච. තයො ලොකා තිස්සො වෙදනා. චත්තාරො ලොකා චත්තාරො ආහාරා. පඤ්ච ලොකා පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා. ඡ ලොකා ඡ අජ්ඣත්තිකානි ආයතනානි. සත්ත ලොකා සත්ත විඤ්ඤාණට්ඨිතියො. අට්ඨ ලොකා අට්ඨ ලොකධම්මා. නව ලොකා නව සත්තාවාසා. දස ලොකා දසායතනානි. ද්වාදස ලොකා ද්වාදසායතනානි. අට්ඨාරස ලොකා අට්ඨාරස ධාතුයො. වජ්ජන්ති සබ්බෙ කිලෙසා වජ්ජා, සබ්බෙ දුච්චරිතා වජ්ජා, සබ්බෙ අභිසඞ්ඛාරා වජ්ජා, සබ්බෙ භවගාමිකම්මා වජ්ජා, ඉති ඉමස්මිඤ්ච ලොකෙ ඉමස්මිඤ්ච වජ්ජෙ තිබ්බා භයසඤ්ඤා පච්චුපට්ඨිතා හොති, සෙය්‍යථාපි උක්ඛිත්තාසිකෙ වධකෙ. ඉමෙහි පඤ්ඤාසාය ආකාරෙහි ඉමානි පඤ්චින්ද්‍රියානි ජානාති පස්සති අඤ්ඤාසි පටිවිජ්ඣි. ඉදං තථාගතස්ස ඉන්ද්‍රියපරොපරියත්තෙ ඤාණ’’න්ති (පටි. ම. 1.112).
Dies ist hierbei der kanonische Text: „Eine gläubige Person hat wenig Staub, eine ungläubige Person hat viel Staub. Eine mit tatkräftiger Energie [hat wenig Staub], eine träge [hat viel Staub]. Eine mit gegenwärtiger Achtsamkeit [hat wenig Staub], eine mit verwirrter Achtsamkeit [hat viel Staub]. Eine konzentrierte [hat wenig Staub], eine unkonzentrierte [hat viel Staub]. Eine weise Person [hat wenig Staub], eine unverständige Person hat viel Staub. Ebenso: eine gläubige Person hat scharfe Fähigkeiten... und so weiter... eine weise Person sieht die Gefahr im Jenseits und im Vergehen, eine unverständige Person sieht die Gefahr im Jenseits und im Vergehen nicht.“ „Welt“ bedeutet: die Welt der Daseinsgruppen, die Welt der Sinnesgrundlagen, die Welt der Elemente, die Welt des glücklichen Daseins, die Welt des Entstehens von Glück, die Welt des unglücklichen Daseins, die Welt des Entstehens von Unglück. „Eine Welt: alle Wesen bestehen durch Nahrung. Zwei Welten: Geist und Materie. Drei Welten: drei Gefühle. Vier Welten: vier Nahrungsarten. Fünf Welten: fünf Aneignungsgruppen. Sechs Welten: sechs innere Sinnesgrundlagen. Sieben Welten: sieben Ebenen des Bewusstseins. Acht Welten: acht weltliche Gegebenheiten. Neun Welten: neun Wohnstätten der Wesen. Zehn Welten: zehn Sinnesgrundlagen. Zwölf Welten: zwölf Sinnesgrundlagen. Achtzehn Welten: achtzehn Elemente.“ „Vergehen“ bedeutet: alle Befleckungen sind Vergehen, alle schlechten Verhaltensweisen sind Vergehen, alle Willensgestaltungen sind Vergehen, alle in ein neues Dasein führenden Kamma-Handlungen sind Vergehen. So ist in Bezug auf diese Welt und dieses Vergehen eine intensive Wahrnehmung von Gefahr gegenwärtig, genau wie gegenüber einem Scharfrichter mit erhobenem Schwert. Auf diese fünfzig Weisen erkennt er diese fünf Fähigkeiten, sieht sie, erfasst sie und durchdringt sie. Dies ist das „Wissen des Tathāgata über die unterschiedliche Reife der Fähigkeiten [anderer]“.

උප්පලිනියන්ති උප්පලවනෙ. ඉතරෙසුපි එසෙව නයො. අන්තොනිමුග්ගපොසීනීති යානි අන්තො නිමුග්ගානෙව පොසියන්ති. උදකං අච්චුග්ගම්ම ඨිතානී ති උදකං අතික්කමිත්වා ඨිතානි. තත්ථ යානි අච්චුග්ගම්ම ඨිතානි, තානි සූරියරස්මිසම්ඵස්සං ආගමයමානානි ඨිතානි අජ්ජ පුප්ඵනකානි. යානි පන සමොදකං ඨිතානි, තානි ස්වෙ පුප්ඵනකානි. යානි උදකානුග්ගතානි අන්තොනිමුග්ගපොසීනි, තානි තතියදිවසෙ පුප්ඵනකානි. උදකා පන අනුග්ගතානි අඤ්ඤානිපි සරොගඋප්පලාදීනි නාම අත්ථි, යානි නෙව පුප්ඵිස්සන්ති, මච්ඡකච්ඡපභක්ඛානෙව භවිස්සන්ති, තානි පාළිං නාරුළ්හානි. ආහරිත්වා පන දීපෙතබ්බානීති දීපිතානි. යථෙව හි තානි චතුබ්බිධානි පුප්ඵානි, එවමෙවං උග්ඝටිතඤ්ඤූ විපඤ්චිතඤ්ඤූ නෙය්‍යො පදපරමොති චත්තාරො පුග්ගලා.
„In einem Teich mit blauen Lotusblumen“ bedeutet: in einem Feld von blauen Lotusblumen. Bei den anderen [Ausdrücken wie paduminiyaṃ] gilt dieselbe Methode. „Die untergetaucht genährt werden“ bedeutet: jene, die ganz unter Wasser getaucht wachsen. „Die aus dem Wasser emporragend stehen“ bedeutet: das Wasser überragend stehend. Darunter stehen diejenigen, die emporragen, in Erwartung der Berührung mit den Sonnenstrahlen, bereit, noch am heutigen Tag aufzublühen. Diejenigen jedoch, die auf gleicher Höhe mit dem Wasserspiegel stehen, werden morgen aufblühen. Diejenigen, die noch nicht aus dem Wasser aufgetaucht sind und unter Wasser wachsen, werden am dritten Tag aufblühen. Es gibt aber auch andere, die noch nicht aus dem Wasser aufgetaucht sind, wie kranke Lotusblumen usw., die niemals aufblühen werden, sondern bloß Fraß für Fische und Schildkröten sein werden. Diese sind im Pali-Kanon nicht enthalten, wurden jedoch herbeigezogen und zur Veranschaulichung dargelegt. Wie es nun diese vier Arten von Blumen gibt, ebenso gibt es vier Arten von Personen: jene von schneller Auffassungsgabe, jene, die durch nähere Ausführung verstehen, jene, die der Führung bedürfen, und jene, für die das Wort das Höchste ist.

තත්ථ ‘‘යස්ස පුග්ගලස්ස සහ උදාහටවෙලාය ධම්මාභිසමයො හොති, අයං වුච්චති පුග්ගලො උග්ඝටිතඤ්ඤූ. යස්ස පුග්ගලස්ස සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස [Pg.185] විත්ථාරෙන අත්ථෙ විභජියමානෙ ධම්මාභිසමයො හොති, අයං වුච්චති පුග්ගලො විපඤ්චිතඤ්ඤූ. යස්ස පුග්ගලස්ස උද්දෙසතො පරිපුච්ඡතො යොනිසො මනසිකරොතො කල්‍යාණමිත්තෙ සෙවතො භජතො පයිරුපාසතො අනුපුබ්බෙන ධම්මාභිසමයො හොති, අයං වුච්චති පුග්ගලො නෙය්‍යො. යස්ස පුග්ගලස්ස බහුම්පි සුණතො බහුම්පි භණතො බහුම්පි ධාරයතො බහුම්පි වාචයතො න තාය ජාතියා ධම්මාභිසමයො හොති, අයං වුච්චති පුග්ගලො පදපරමො (පු. ප. 148-151). තත්ථ භගවා උප්පලවනාදිසදිසං දසසහස්සිලොකධාතුං ඔලොකෙන්තො – ‘‘අජ්ජ පුප්ඵනකානි විය උග්ඝටිතඤ්ඤූ, ස්වෙ පුප්ඵනකානි විය විපඤ්චිතඤ්ඤූ, තතියදිවසෙ පුප්ඵනකානි විය නෙය්‍යො, මච්ඡකච්ඡපභක්ඛානි පුප්ඵානි විය පදපරමො’’ති අද්දස්ස. පස්සන්තො ච ‘‘එත්තකා අප්පරජක්ඛා, එත්තකා මහාරජක්ඛා, තත්‍රාපි එත්තකා උග්ඝටිතඤ්ඤූ’’ති එවං සබ්බාකාරතොව අද්දස.
Darunter wird jene Person, für die genau im Moment der Darlegung [der Wahrheit] die Durchdringung der Lehre (dhammābhisamayo) stattfindet, als „Schnellwissender“ (ugghaṭitaññū) bezeichnet. Jene Person, für die die Durchdringung der Lehre stattfindet, wenn die Bedeutung des kurz Gesagten im Detail analysiert wird, wird als „durch Ausführlichkeit Wissender“ (vipañcitaññū) bezeichnet. Jene Person, für die durch Rezitieren, Befragen, weise Aufmerksamkeit sowie durch das Pflegen, Aufsuchen und Ehren von edlen Freunden allmählich die Durchdringung der Lehre stattfindet, wird als „Leitungsbedürftiger“ (neyyo) bezeichnet. Jene Person, für die, obwohl sie viel hört, viel rezitiert, viel im Gedächtnis behält und viel lehrt, in dieser Existenz keine Durchdringung der Lehre stattfindet, wird als „Wort-Höchster“ (padaparamo) bezeichnet. Als der Erhabene dort die zehntausend Weltsysteme betrachtete, die wie ein Teich voll verschiedener Lotosblumen waren, sah er: jene, die Schnellwissende sind, wie Lotosknospen, die am selben Tag aufblühen; jene, die durch Ausführlichkeit Wissende sind, wie Lotosknospen, die am nächsten Tag aufblühen; jene, die Leitungsbedürftige sind, wie Lotosknospen, die am dritten Tag aufblühen; und jene, die Wort-Höchste sind, wie Lotosblumen, die von Fischen und Schildkröten gefressen werden [und nicht emporkommen]. Und blickend sah er auf all diese Weisen: „So viele sind mit wenig Staub in den Augen, so viele mit viel Staub; und darunter wiederum sind so viele Schnellwissende.“

තත්ථ තිණ්ණං පුග්ගලානං ඉමස්මිංයෙව අත්තභාවෙ භගවතො ධම්මදෙසනා අත්ථං සාධෙති. පදපරමානං අනාගතත්ථාය වාසනා හොති. අථ භගවා ඉමෙසං චතුන්නං පුග්ගලානං අත්ථාවහං ධම්මදෙසනං විදිත්වා දෙසෙතුකම්‍යතං උප්පාදෙත්වා පුන සබ්බෙපි තීසු භවෙසු සත්තෙ භබ්බාභබ්බවසෙන ද්වෙ කොට්ඨාසෙ අකාසි. යෙ සන්ධාය වුත්තං – ‘‘කතමෙ සත්තා අභබ්බා? යෙ තෙ සත්තා කම්මාවරණෙන සමන්නාගතා කිලෙසාවරණෙන සමන්නාගතා විපාකාවරණෙන සමන්නාගතා අස්සද්ධා අච්ඡන්දිකා දුප්පඤ්ඤා අභබ්බා නියාමං ඔක්කමිතුං කුසලෙසු ධම්මෙසු සම්මත්තං, ඉමෙ තෙ සත්තා අභබ්බා. කතමෙ සත්තා භබ්බා? යෙ තෙ සත්තා න කම්මාවරණෙන…පෙ… ඉමෙ තෙ සත්තා භබ්බා’’ති (විභ. 827; පටි. ම. 1.115). තත්ථ සබ්බෙපි අභබ්බපුග්ගලෙ පහාය භබ්බපුග්ගලෙයෙව ඤාණෙන පරිග්ගහෙත්වා, ‘‘එත්තකා රාගචරිතා එත්තකා දොස-මොහචරිතා විතක්ක-සද්ධා-බුද්ධිචරිතා’’ති ඡ කොට්ඨාසෙ අකාසි. එවං කත්වා ධම්මං දෙසෙස්සාමීති චින්තෙසි.
Darunter bewirkt die Lehrverkündigung des Erhabenen für drei Personen genau in diesem gegenwärtigen Dasein (attabhāve) den Nutzen [die Befreiung]. Für die Wort-Höchsten (padaparamo) dient sie als Eindruck (vāsanā) für künftigen Nutzen [für die künftige Erlangung von Pfad und Frucht]. Nachdem der Erhabene erkannt hatte, dass die Lehrverkündigung diesen vier Personen zum Nutzen gereicht, und in ihm der Wunsch zu lehren entstanden war, teilte er alle Lebewesen in den drei Daseinsbereichen nach ihrer Fähigkeit (bhabba) oder Unfähigkeit (abhabba) in zwei Gruppen ein. In Bezug darauf wurde gesagt: „Welche Lebewesen sind unfähig (abhabbā)? Jene Lebewesen, die mit dem Hindernis des Kamma (kammāvaraṇa), dem Hindernis der Befleckung (kilesāvaraṇa) und dem Hindernis der Wiedergeburtswirkung (vipākāvaraṇa) behaftet sind, die ohne Glauben (assaddhā), ohne Willen (acchandikā) und von schwacher Weisheit (duppaññā) sind; die unfähig sind, in den rechten Pfad bei den heilsamen Dingen einzutreten – diese Lebewesen sind unfähig (abhabbā). Welche Lebewesen sind fähig (bhabbā)? Jene Lebewesen, die nicht mit dem Hindernis des Kamma behaftet sind ... pe ... diese Lebewesen sind fähig (bhabbā).“ Darunter schloss er alle unfähigen Personen aus, erfasste mit seinem Wissen nur die fähigen Personen und teilte sie in sechs Temperamente ein: „So viele sind von gierigem Charakter (rāgacarita), so viele von hasserfülltem, verblendetem, spekulativem, gläubigem und weisem Charakter.“ Nachdem er dies getan hatte, dachte er: „Ich werde die Lehre verkünden.“

පච්චභාසීති පතිඅභාසි. අපාරුතාති විවටා. අමතස්ස ද්වාරාති අරියමග්ගො. සො හි අමතසඞ්ඛාතස්ස නිබ්බානස්ස ද්වාරං, සො මයා විවරිත්වා ඨපිතොති දස්සෙති. පමුඤ්චන්තු සද්ධන්ති සබ්බෙ අත්තනො සද්ධං පමුඤ්චන්තු [Pg.186] විස්සජ්ජෙන්තු. පච්ඡිමපදද්වයෙ අයමත්ථො – අහඤ්හි අත්තනො පගුණං සුප්පවත්තිතම්පි ඉමං පණීතං උත්තමං ධම්මං කායවාචාකිලමථසඤ්ඤී හුත්වා න භාසිං. ඉදානි පන සබ්බො ජනො සද්ධාභාජනං උපනෙතු, පූරෙස්සාමි තෙසං සඞ්කප්පන්ති.
„Paccabhāsi“ [er antwortete] bedeutet: er erwiderte (paṭiabhāsi). „Apārutā“ bedeutet: offen, enthüllt (vivaṭā). „Amatassa dvārā“ bezeichnet den edlen Pfad (ariyamagga). Denn dieser ist gleichsam das Tor zum Nibbāna, das als das Todeslose bezeichnet wird. Er zeigt damit: „Dieses Tor zum Nibbāna habe ich geöffnet und bereitgestellt.“ „Pamuñcantu saddhaṃ“ [sie mögen ihren Glauben freisetzen] bedeutet: Mögen alle ihren Glauben freigeben, ihn strömen lassen (vissajjentu). In den beiden letzten Zeilen ist dies die Bedeutung: „Ich habe ja diese erhabene, vortreffliche Lehre, die ich meisterhaft beherrsche und die mir leicht von den Lippen geht, bisher nicht verkündet, weil ich die Erschöpfung von Körper und Rede scheute. Nun aber mögen alle Menschen das Gefäß des Glaubens herbeibringen; ich werde ihr Verlangen [ihre heilsamen Absichten] erfüllen.“

අන්තරධායීති සත්ථාරං ගන්ධමාලාදීහි පූජෙත්වා අන්තරහිතො, සකට්ඨානමෙව ගතොති අත්ථො. ගතෙ ච පන තස්මිං භගවා ‘‘කස්ස නු ඛො අහං පඨමං ධම්මං දෙසෙය්‍ය’’න්ති? ආළාරුදකානං කාලඞ්කතභාවං, පඤ්චවග්ගියානඤ්ච බහූපකාරභාවං ඤත්වා තෙසං ධම්මං දෙසෙතුකාමො බාරාණසියං ඉසිපතනං ගන්ත්වා ධම්මචක්කං පවත්තෙසීති. පඨමං.
„Antaradhāyi“ [er verschwand] bedeutet: Er verehrte den Meister mit Duftstoffen, Blumen und dergleichen, verschwand aus seiner Gegenwart und ging an seinen eigenen Ort [die Brahma-Welt] zurück. Als dieser gegangen war, dachte der Erhabene: „Wem soll ich wohl zuerst die Lehre verkünden?“ Da er erkannte, dass Āḷāra und Udaka verstorben waren und dass die fünf Gefährten ihm von großem Nutzen gewesen waren, und er den Wunsch hegte, ihnen die Lehre zu verkünden, begab er sich nach Isipatana bei Bārāṇasī und setzte das Rad der Lehre (Dhammacakka) in Bewegung. Dies ist die Erklärung des ersten Sutta.

2. ගාරවසුත්තවණ්ණනා
2. Erklärung des Gārava-Sutta

173. දුතියෙ උදපාදීති අයං විතක්කො පඤ්චමෙ සත්තාහෙ උදපාදි. අගාරවොති අඤ්ඤස්මිං ගාරවරහිතො, කඤ්චි ගරුට්ඨානෙ අට්ඨපෙත්වාති අත්ථො. අප්පතිස්සොති පතිස්සයරහිතො, කඤ්චි ජෙට්ඨකට්ඨානෙ අට්ඨපෙත්වාති අත්ථො.
173. Im zweiten Sutta bedeutet „udapādi“ [erhob sich]: Dieser Gedanke erhob sich in der fünften Woche. „Agāravo“ bedeutet: ohne Ehrfurcht gegenüber anderen, ohne irgendjemanden in die Position eines Respektierten (garuṭṭhāna) zu erheben. „Appatisso“ bedeutet: ohne Gehorsam, ohne irgendjemanden in die Position eines Vorgesetzten (jeṭṭhakaṭṭhāna) zu erheben.

සදෙවකෙතිආදීසු සද්ධිං දෙවෙහි සදෙවකෙ. දෙවග්ගහණෙන චෙත්ථ මාරබ්‍රහ්මෙසු ගහිතෙසුපි මාරො නාම වසවත්තී සබ්බෙසං උපරි වසං වත්තෙති, බ්‍රහ්මා නාම මහානුභාවො එකඞ්ගුලියා එකස්මිං චක්කවාළසහස්සෙ ආලොකං ඵරති. ද්වීහි ද්වීසු…පෙ… දසහි අඞ්ගුලීහි දසසුපි චක්කවාළසහස්සෙසු ආලොකං ඵරති, සො ඉමිනා සීලසම්පන්නතරොති වත්තුං මා ලභතූති සමාරකෙ සබ්‍රහ්මකෙති විසුං වුත්තං. තථා සමණා නාම එකනිකායාදිවසෙන බහුස්සුතා සීලවන්තො පණ්ඩිතා, බ්‍රාහ්මණාපි වත්ථුවිජ්ජාදිවසෙන බහුස්සුතා පණ්ඩිතා, තෙ ඉමිනා සීලසම්පන්නතරාති වත්තුං මා ලභන්තූති සස්සමණබ්‍රාහ්මණියා පජායාති වුත්තං. සදෙවමනුස්සායාති ඉදං පන නිප්පදෙසතො දස්සනත්ථං ගහිතමෙව ගහෙත්වා වුත්තං. අපිචෙත්ථ පුරිමානි තීණි පදානි ලොකවසෙන වුත්තානි, පච්ඡිමානි ද්වෙ පජාවසෙන. සීලසම්පන්නතරන්ති සීලෙන සම්පන්නතරං, අධිකතරන්ති අත්ථො. සෙසෙසුපි එසෙව නයො. එත්ථ ච සීලාදයො චත්තාරො ධම්මා ලොකියලොකුත්තරා කථිතා, විමුත්තිඤාණදස්සනං ලොකියමෙව. පච්චවෙක්ඛණඤාණං හෙතං.
In Passagen wie „sadevake“ [mit den Devas] bedeutet „sadevaka“: die Welt zusammen mit den Devas. Obwohl durch das Erfassen von „Devas“ auch Māras und Brahmas eingeschlossen sind, übt Māra, der Beherrscher (vasavattī), Macht über alle aus. Und ein Brahma besitzt große Macht: Mit einem einzigen Finger kann er Licht über tausend Weltsysteme verbreiten; mit zweien über zweitausend ... mit zehn Fingern kann er Licht über zehntausend Weltsysteme verbreiten. Damit diese nicht die Gelegenheit erhalten zu sagen: „Er ist tugendhafter als dieser Gotama“, wurden „mit den Māras“ (samārake) und „mit den Brahmas“ (sabrahmake) separat genannt. Desgleichen sind Asketen (samaṇā) gelehrt im Sinne der Kenntnis eines Nikāya usw., tugendhaft und weise; auch Brahmanen (brāhmaṇā) sind gelehrt im Sinne von Wissenschaften wie der Geomantie usw. und weise. Damit auch sie nicht sagen können: „Sie sind tugendhafter als dieser Gotama“, wurde gesagt: „unter der Generation der Asketen und Brahmanen“ (sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya). Der Ausdruck „mit Devas und Menschen“ (sadevamanussāya) aber wurde hinzugefügt, um ausnahmslos alles einzuschließen, indem er das bereits Erfasste noch einmal umfassend zusammenfasst. Zudem wurden hier die ersten drei Begriffe in Bezug auf die Welten (loka) genannt, die letzten beiden in Bezug auf die darauf lebende Generation (pajā). „Sīlasampannataraṃ“ bedeutet: vollkommener in der Tugend, überlegener. Genauso verhält es sich mit den übrigen Begriffen. Und hierbei werden die vier Dinge wie Tugend usw. sowohl als weltlich als auch als überweltlich erklärt. Das Wissen und Schauen der Befreiung (vimuttiñāṇadassana) jedoch wird als rein weltlich bezeichnet; denn dies ist das rückblickende Wissen (paccavekkhaṇañāṇa).

පාතුරහොසීති [Pg.187] – ‘‘අයං සත්ථා අවීචිතො යාව භවග්ගා සීලාදීහි අත්තනා අධිකතරං අපස්සන්තො ‘මයා පටිවිද්ධං නවලොකුත්තරධම්මමෙව සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරිස්සාමී’ති චින්තෙති, කාරණං භගවා චින්තෙති, අත්ථං වුඩ්ඪිවිසෙසං චින්තෙති, ගච්ඡාමිස්ස උස්සාහං ජනෙස්සාමී’’ති චින්තෙත්වා පුරතො පාකටො අහොසි, අභිමුඛෙ අට්ඨාසීති අත්ථො.
„Pāturahosi“ [er erschien] bedeutet: Dieser [Brahma Sahampati] dachte: „Der Meister sieht von der Avīci-Hölle bis zur Spitze des Daseins niemanden, der ihm an Tugend usw. überlegen ist, und denkt daher: ‚Ich will eben diese von mir durchdrungene neunfache überweltliche Lehre ehren, achten und in Abhängigkeit von ihr verweilen.‘ Der Erhabene denkt an den Grund, er denkt an den Nutzen, an den besonderen Fortschritt. Ich will hingehen und sein Streben anregen.“ Nach diesem Gedanken wurde er vor ihm sichtbar und stellte sich direkt vor ihn hin.

විහරන්ති චාති එත්ථ යො වදෙය්‍ය ‘‘විහරන්තීති වචනතො පච්චුප්පන්නෙපි බහූ බුද්ධා’’ති, සො ‘‘භගවාපි, භන්තෙ, එතරහි අරහං සම්මාසම්බුද්ධො’’ති ඉමිනා වචනෙන පටිබාහිතබ්බො.
Bei „viharanti ca“ [und sie verweilen]: Wenn ein gegnerischer Redner sagen sollte: „Weil das Wort ‚viharanti‘ im Plural steht, gibt es auch in der Gegenwart viele Buddhas“, so sollte er mit diesen Worten zurückgewiesen werden: „Auch der Erhabene, o Herr, ist jetzt ein Heiliger, ein vollkommen Erleuchteter...“

‘‘න මෙ ආචරියො අත්ථි, සදිසො මෙ න විජ්ජති;
සදෙවකස්මිං ලොකස්මිං, නත්ථි මෙ පටිපුග්ගලො’’ති. (මහාව. 11;
ම. නි. 1.285) –
„Keinen Lehrer habe ich, meinesgleichen existiert nicht; in der Welt samt ihren Göttern gibt es keinen, der mir gleichkäme.“

ආදීහි චස්ස සුත්තෙහි අඤ්ඤෙසං බුද්ධානං අභාවො දීපෙතබ්බො. තස්මාති යස්මා සබ්බෙපි බුද්ධා සද්ධම්මගරුනො, තස්මා. මහත්තමභිකඞ්ඛතාති මහන්තභාවං පත්ථයමානෙන. සරං බුද්ධාන-සාසනන්ති බුද්ධානං සාසනං සරන්තෙන. දුතියං.
Durch diese und ähnliche Lehrreden soll das Nichtvorhandensein anderer Buddhas für diesen Upaka-Asketen aufgezeigt werden. 'Deshalb' (tasmāti): Weil alle Buddhas die wahre Lehre (saddhamma) ehren, deshalb. 'Nach Größe strebend' (mahattamabhikaṅkhatā): nach dem Zustand der Großartigkeit verlangend. 'Sich an die Lehre der Buddhas erinnernd' (saraṃ buddhāna-sāsanaṃ): sich an die Unterweisung der Buddhas erinnernd, [sollte man die wahre Lehre ehren]. Die zweite [Lehrrede].

3. බ්‍රහ්මදෙවසුත්තවණ්ණනා
3. Die Erklärung der Brahmadeva-Lehrrede.

174. තතියෙ එකොති ඨානාදීසු ඉරියාපථෙසු එකකො, එකවිහාරීති අත්ථො. වූපකට්ඨොති කායෙන වූපකට්ඨො නිස්සටො. අප්පමත්තොති සතියා අවිප්පවාසෙ ඨිතො. ආතාපීති වීරියාතාපෙන සමන්නාගතො. පහිතත්තොති පෙසිතත්තො. කුලපුත්තාති ආචාරකුලපුත්තා. සම්මදෙවාති න ඉණට්ටා න භයට්ටා න ජීවිතපකතා හුත්වා, යථා වා තථා වා පබ්බජිතාපි යෙ අනුලොමපටිපදං පූරෙන්ති, තෙ සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති නාම. බ්‍රහ්මචරියපරියොසානන්ති මග්ගබ්‍රහ්මචරියස්ස පරියොසානභූතං අරියඵලං. දිට්ඨෙව ධම්මෙති ඉමස්මිංයෙව අත්තභාවෙ. සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වාති සාමං ජානිත්වා පච්චක්ඛං කත්වා. උපසම්පජ්ජාති පටිලභිත්වා සම්පාදෙත්වා විහාසි. එවං විහරන්තො ච ඛීණා ජාති…පෙ… අබ්භඤ්ඤාසීති. එතෙනස්ස පච්චවෙක්ඛණභූමි දස්සිතා.
174. In der dritten [Lehrrede] bedeutet 'allein' (eko): einzeln in den Körperhaltungen wie dem Stehen usw., ein einsam Lebender; das ist der Sinn. 'Zurückgezogen' (vūpakaṭṭho): mit dem Körper zurückgezogen, von der Menge abgesondert. 'Achtsam' (appamatto): verankert im Nicht-Abweichen von der Achtsamkeit. 'Eifrig' (ātāpī): ausgestattet mit der Hitze der Willenskraft. 'Entschlossenen Geistes' (pahitatto): mit einem auf das Nibbāna ausgerichteten Geist. 'Söhne aus gutem Hause' (kulaputtā): Söhne aus gutem Hause hinsichtlich ihres vorbildlichen Verhaltens. 'In rechter Weise' (sammadeve): Sie sind weder von Schulden, noch von Furcht, noch aus Mangel an Lebensunterhalt getrieben. Wer auch immer, wie auch immer, in die Hauslosigkeit gezogen ist und die dem edlen Pfad entsprechende Praxis (anulomapaṭipadā) erfüllt, der zieht wahrlich in rechter Weise aus dem Hausleben in die Hauslosigkeit aus. 'Die Vollendung des heiligen Lebens' (brahmacariyapariyosānaṃ): die edle Frucht (ariyaphala), welche die Vollendung des Pfades des heiligen Lebens darstellt. 'In genau diesem Leben' (diṭṭheva dhamme): in genau dieser gegenwärtigen Existenzform. 'Selbst durch höheres Wissen erkannt und verwirklicht habend' (sayaṃ abhiññā sacchikatvā): selbst erkennend und mit eigenen Augen sehend. 'Erlangt habend' (upasampajja): erreicht und vollendet habend, verweilte er. Und während er so verweilte, erkannte er: 'Versiegt ist die Geburt...' usw. Dadurch wird sein Bereich der rückblickenden Betrachtung (paccavekkhaṇabhūmi) aufgezeigt.

කතමා [Pg.188] පනස්ස ජාති ඛීණා, කථඤ්ච නං අබ්භඤ්ඤාසීති? වුච්චතෙ, න තාවස්ස අතීතා ජාති ඛීණා පුබ්බෙව ඛීණත්තා, න අනාගතා තත්ථ වායාමාභාවතො, න පච්චුප්පන්නා විජ්ජමානත්තා. මග්ගස්ස පන අභාවිතත්තා යා උප්පජ්ජෙය්‍ය එකචතුපඤ්චවොකාරභවෙසු එකචතුපඤ්චක්ඛන්ධප්පභෙදා ජාති. සා මග්ගස්ස භාවිතත්තා අනුප්පාදධම්මතං ආපජ්ජනෙන ඛීණා. තං සො මග්ගභාවනාය පහීනකිලෙසෙ පච්චවෙක්ඛිත්වා – ‘‘කිලෙසාභාවෙ විජ්ජමානම්පි කම්මං ආයතිං අප්පටිසන්ධිකං හොතී’’ති ජානන්තො ජානාති.
Welche Geburt aber ist für ihn versiegt, und wie hat er dies erkannt? Es wird geantwortet: Seine vergangene Geburt ist nicht jetzt versiegt, weil sie bereits in der Vergangenheit vergangen war; auch nicht die zukünftige, weil es dort an Anstrengung fehlt; auch nicht die gegenwärtige, weil sie gegenwärtig vorhanden ist. Vielmehr ist es jene Geburt, unterteilt in einen, vier oder fielen Daseinsbestandteile (khandha) in den Existenzen mit einem, vier oder fünf Daseinsbereichen (vokāra), die entstehen würde, wenn der Pfad nicht entfaltet worden wäre. Weil aber der Pfad entfaltet wurde, ist diese Geburt versiegt, indem sie dem Gesetz des Nicht-Wiederauftretens anheimfiel. Er betrachtet die durch die Entfaltung des Pfades überwundenen Verunreinigungen (kilesas) und weiß dies, indem er erkennt: 'Wenn keine Verunreinigungen mehr vorhanden sind, führt das Karma, auch wenn es noch da ist, in Zukunft zu keiner Wiederverkörperung mehr.'

වුසිතන්ති වුත්ථං පරිවුත්ථං, කතං චරිතං නිට්ඨාපිතන්ති අත්ථො. බ්‍රහ්මචරියන්ති මග්ගබ්‍රහ්මචරියං. කතං කරණීයන්ති චතූසු සච්චෙසු චතූහි මග්ගෙහි පරිඤ්ඤාපහානසච්ඡිකිරියභාවනාවසෙන සොළසවිධම්පි කිච්චං නිට්ඨාපිතන්ති අත්ථො. නාපරං ඉත්ථත්තායාති ඉදානි පුන ඉත්ථභාවාය, එවං සොළසකිච්චභාවාය, කිලෙසක්ඛයාය වා කතමග්ගභාවනා නත්ථීති. අථ වා ඉත්ථත්තායාති ඉත්ථත්තභාවතො, ඉමස්මා එවංපකාරා ඉදානි වත්තමානක්ඛන්ධසන්තානා අපරං ඛන්ධසන්තානං නත්ථි, ඉමෙ පන පඤ්චක්ඛන්ධා පරිඤ්ඤාතා තිට්ඨන්ති ඡින්නමූලකො රුක්ඛො වියාති අබ්භඤ්ඤාසි. අඤ්ඤතරොති එකො. අරහතන්ති අරහන්තානං, භගවතො සාවකානං අරහතං අබ්භන්තරො අහොසි.
'Gelebt' (vusitaṃ) bedeutet gelebt, vollständig vollzogen; das Verhalten ist vollendet, zu Ende geführt – das ist der Sinn. 'Das heilige Leben' (brahmacariyaṃ) bedeutet das heilige Leben des Pfades. 'Getan ist, was zu tun war' (kataṃ karaṇīyaṃ) bedeutet: Bezüglich der vier Wahrheiten wurde durch die vier Pfade mittels vollem Verständnis (pariññā), Überwindung (pahāna), Verwirklichung (sacchikiriyā) und Entfaltung (bhāvanā) die sechzehnfache Aufgabe vollendet – das ist der Sinn. 'Nichts Weiteres für diesen Zustand' (nāparaṃ itthattāya) bedeutet: Jetzt gibt es keine weitere Entfaltung des Pfades mehr, die für das erneute Entstehen dieses Zustands, also für die sechzehnfache Aufgabe oder für das Versiegen der Verunreinigungen, getan werden müsste. Oder aber: 'für diesen Zustand' (itthattāya) bedeutet aus diesem Zustand heraus; nach dieser gegenwärtig bestehenden Kontinuität der Aggregate (khandha-santāna) dieser Art gibt es keine weitere Kontinuität der Aggregate mehr. Diese fünf Aggregate jedoch verbleiben als vollkommen verstanden, wie ein Baum, dessen Wurzeln durchtrennt sind – so erkannte er. 'Einer' (aññataro) bedeutet ein bestimmtes Individuum. 'Der Arhats' (arahataṃ) bedeutet, dass er einer der Arhats, der Jünger des Erhabenen, wurde.

සපදානන්ති සපදානචාරං, සම්පත්තඝරං අනුක්කම්ම පටිපාටියා චරන්තො. උපසඞ්කමීති උපසඞ්කමන්තො. මාතා පනස්ස පුත්තං දිස්වාව ඝරා නික්ඛම්ම පත්තං ගහෙත්වා අන්තොනිවෙසනං පවෙසෙත්වා පඤ්ඤත්තාසනෙ නිසීදාපෙසි.
'Reihenweise' (sapadānaṃ) bedeutet den ununterbrochenen Almosengang (sapadānacāra) ausführend; er ging der Reihe nach vor, ohne ein erreichtes Haus zu überspringen. 'Er suchte auf' (upasaṅkami) bedeutet herantretend. Seine Mutter aber erblickte ihren Sohn, ging aus dem Haus hinaus, nahm seine Almosenschale entgegen, führte ihn ins Innere des Hauses und ließ ihn auf einem bereitgestellten Sitz Platz nehmen.

ආහුතිං නිච්චං පග්ගණ්හාතීති නිච්චකාලෙ ආහුතිපිණ්ඩං පග්ගණ්හාති. තං දිවසං පන තස්මිං ඝරෙ භූතබලිකම්මං හොති. සබ්බගෙහං හරිතුපලිත්තං විප්පකිණ්ණලාජං වනමාලපරික්ඛිත්තං උස්සිතද්ධජපටාකං තත්ථ තත්ථ පුණ්ණඝරෙ ඨපෙත්වා දණ්ඩදීපිකා ජාලෙත්වා ගන්ධචුණ්ණමාලාදීහි අලඞ්කතං, සමන්තතො සඤ්ඡාදියමානා ධූමකටච්ඡු අහොසි. සාපි බ්‍රාහ්මණී කාලස්සෙව වුට්ඨාය සොළසහි ගන්ධොදකඝටෙහි න්හායිත්වා සබ්බාලඞ්කාරෙන අත්තභාවං අලඞ්කරි. සා තස්මිං සමයෙ මහාඛීණාසවං නිසීදාපෙත්වා, යාගුඋළුඞ්කමත්තම්පි අදත්වා, ‘‘මහාබ්‍රහ්මං භොජෙස්සාමී’’ති සුවණ්ණපාතියං පායාසං [Pg.189] පූරෙත්වා සප්පිමධුසක්ඛරාදීහි යොජෙත්වා නිවෙසනස්ස පච්ඡාභාගෙ හරිතුපලිත්තභාවාදීහි අලඞ්කතා භූතපීඨිකා අත්ථි. සා තං පාතිං ආදාය, තත්ථ ගන්ත්වා, චතූසු කොණෙසු මජ්ඣෙ ච එකෙකං පායාසපිණ්ඩං ඨපෙත්වා, එකං පිණ්ඩං හත්ථෙන ගහෙත්වා, යාව කප්පරා සප්පිනා පග්ඝරන්තෙන පථවියං ජාණුමණ්ඩලං පතිට්ඨාපෙත්වා ‘‘භුඤ්ජතු භවං මහාබ්‍රහ්මා, සායතු භවං මහාබ්‍රහ්මා, තප්පෙතු භවං මහාබ්‍රහ්මා’’ති වදමානා බ්‍රහ්මානං භොජෙති.
'Sie bringt beständig ein Opfer dar' (āhutiṃ niccaṃ paggaṇhāti) bedeutet: Sie bringt gewohnheitsmäßig ein Opferklößchen dar. An jenem Tag fand jedoch in diesem Haus eine Opferhandlung für die Geister (Brahma) statt. Das ganze Haus war mit frischem Kuhdung bestrichen, mit Puffreis bestreut, mit Waldblumenkränzen umgeben, und Flaggen und Banner waren aufgehängt. Hier und da waren mit Wasser gefüllte Krüge aufgestellt, Fackeln entzündet und alles mit Duftpulver, Blumenkränzen usw. geschmückt; von allen Seiten war das Haus mit Rauch aus einer Weihrauchschale erfüllt. Auch jene Brahmanin stand früh am Morgen auf, badete mit sechzehn Krügen duftenden Wassers und schmückte ihren Körper mit allem Schmuck. Während sie zu jener Zeit den großen Arhat dort sitzen ließ, reichte sie ihm nicht einmal ein Löffelchen Reisbrühe, sondern dachte: 'Ich werde dem Großen Brahma Speise darbringen.' Sie füllte eine goldene Schale mit Milchspeise (pāyāsa), mischte sie mit geklärter Butter, Honig, Zucker usw. Im hinteren Teil des Hauses befand sich ein Geisterpodest (bhūtapīṭhikā), das mit frischem Kuhdung bestrichen und reich geschmückt war. Sie nahm jene Schale, ging dorthin, legte an den vier Ecken und in der Mitte je einen Kloß der Milchspeise nieder, nahm einen Kloß mit der Hand, während die geklärte Butter bis zu ihrem Ellbogen herabtropfte, setzte ihre Knie auf die Erde und speiste den Brahma, indem sie sprach: 'Möge der Herr, der Große Brahma, essen! Möge der Herr, der Große Brahma, kosten! Möge der Herr, der Große Brahma, gesättigt sein!'

එතදහොසීති මහාඛීණාසවස්ස සීලගන්ධං ඡදෙවලොකෙ අජ්ඣොත්ථරිත්වා බ්‍රහ්මලොකං උපගතං ඝායමානස්ස එතං අහොසි. සංවෙජෙය්‍යන්ති චොදෙය්‍යං, සම්මාපටිපත්තියං යොජෙය්‍යං. ‘අයං හි එවරූපං අග්ගදක්ඛිණෙය්‍යං මහාඛීණාසවං නිසීදාපෙත්වා යාගුඋළුඞ්කමත්තම්පි අදත්වා, ‘‘මහාබ්‍රහ්මං භොජෙස්සාමී’’ති තුලං පහාය හත්ථෙන තුලයන්තී විය, භෙරිං පහාය කුච්ඡිං වාදෙන්තී විය, අග්ගිං පහාය ඛජ්ජොපනකං ධමමානා විය භූතබලිං කුරුමානා ආහිණ්ඩති. ගච්ඡාමිස්සා මිච්ඡාදස්සනං භින්දිත්වා අපායමග්ගතො උද්ධරිත්වා යථා අසීතිකොටිධනං බුද්ධසාසනෙ විප්පකිරිත්වා සග්ගමග්ගං ආරොහති, තථා කරොමීති වුත්තං හොති.
'Da kam ihm folgender Gedanke' (etadahosi) bedeutet: Der Duft der Tugend (sīla-gandha) des großen Arhats verbreitete sich über die sechs Deva-Welten bis hinauf in die Brahma-Welt, und als jener [Brahma Sahampati] diesen Duft wahrnahm, kam ihm dieser Gedanke. 'Ich will sie aufrütteln' (saṃvejeyyaṃ) bedeutet: Ich will sie anspornen, sie zur rechten Praxis hinführen. 'Diese Frau nämlich lässt einen solchen großen Arhat, der das höchste Opfer verdient, bei sich sitzen, gibt ihm nicht einmal ein Löffelchen Reisbrühe und denkt: »Ich werde den großen Brahma speisen«. Dies ist so, als ob jemand eine Waage wegwirft und mit der Hand das Gewicht schätzt, oder als ob jemand eine Trommel wegwirft und stattdessen auf seinen eigenen Bauch schlägt, oder als ob jemand das Feuer wegwirft und versucht, ein Glühwürmchen anzublasen – so wandert sie umher und bringt Geisteropfer dar. Ich werde hingehen, ihre falsche Ansicht zerschlagen, sie vom Pfad in die unheilvollen Daseinsbereiche (apāya-magga) retten und bewirken, dass sie – indem sie ihren Reichtum von achtzig Millionen in der Lehre des Buddha (buddhasāsana) verteilt – den Weg in den Himmel beschreitet; so werde ich handeln.' Dies ist damit gemeint.

දූරෙ ඉතොති ඉමම්හා ඨානා දූරෙ බ්‍රහ්මලොකො. තතො හි කූටාගාරමත්තා සිලා පාතිතා එකෙන අහොරත්තෙන අට්ඨචත්තාලීසයොජනසහස්සානි ඛෙපයමානා චතූහි මාසෙහි පථවියං පතිට්ඨහෙය්‍ය, සබ්බහෙට්ඨිමොපි බ්‍රහ්මලොකො එවං දූරෙ. යස්සාහුතින්ති යස්ස බ්‍රහ්මුනො ආහුතිං පග්ගණ්හාසි, තස්ස බ්‍රහ්මලොකො දූරෙති අත්ථො. බ්‍රහ්මපථන්ති එත්ථ බ්‍රහ්මපථො නාම චත්තාරි කුසලජ්ඣානානි, විපාකජ්ඣානානි පන නෙසං ජීවිතපථො නාම, තං බ්‍රහ්මපථං අජානන්තී ත්වං කිං ජප්පසි විප්පලපසි? බ්‍රහ්මානො හි සප්පීතිකජ්ඣානෙන යාපෙන්ති, න එතං තිණබීජානි පක්ඛිපිත්වා රන්ධං ගොයූසං ඛාදන්ති, මා අකාරණා කිලමසීති.
'Weit von hier' (dūre ito) bedeutet: Von diesem Ort ist die Brahma-Welt weit entfernt. Denn wenn ein Stein von der Größe eines Giebelhauses von dort herabgeworfen würde, würde er, indem er in einem Tag und einer Nacht achtundvierzigtausend Yojanas zurücklegt, erst nach vier Monaten auf der Erde aufkommen. Selbst die unterste Brahma-Welt ist so weit entfernt. 'Dessen Opfer' (yassāhutiṃ): Desjenigen Brahma, dem du das Opfer darbringst, dessen Brahma-Welt ist weit entfernt – das ist der Sinn. 'Der Pfad zu Brahma' (brahmapathaṃ): Hierbei bezeichnet 'Pfad zu Brahma' die vier heilsamen Vertiefungen (kusalajhāna). Die Vertiefungen der Reifung (vipākajhāna) hingegen sind ihre Lebensgrundlage (jīvitapatha). Da du diesen Pfad zu Brahma nicht kennst, warum murmelst und jammerst du? Die Brahmas erhalten sich nämlich durch die von Verzückung begleitete Vertiefung (sappītikajhāna); sie essen nicht diese aus Grassamen zubereitete, gekochte Milchspeise (goyūsa). Plage dich nicht grundlos ab!

එවං වත්වා පුන සො මහාබ්‍රහ්මා අඤ්ජලිං පග්ගය්හ අවකුජ්ජො හුත්වා ථෙරං උපදිසන්තො එසො හි තෙ බ්‍රාහ්මණි බ්‍රහ්මදෙවොතිආදිමාහ. තත්ථ නිරූපධිකොති කිලෙසාභිසඞ්ඛාරකාමගුණොපධීහි විරහිතො. අතිදෙවපත්තොති දෙවානං අතිදෙවභාවං බ්‍රහ්මානං අතිබ්‍රහ්මභාවං පත්තො. අනඤ්ඤපොසීති [Pg.190] ඨපෙත්වා ඉමං අත්තභාවං අඤ්ඤස්ස අත්තභාවස්ස වා පුත්තදාරස්ස වා අපොසනතාය අනඤ්ඤපොසී.
Nachdem er so gesprochen hatte, erhob jener Große Brahma ehrerbietig die gefalteten Hände, verneigte sich tief und sprach, auf den Thera hinweisend, die Worte: 'Dies, o Brahmanin, ist dein Brahmadeva' und so weiter. Darin bedeutet 'nirūpadhiko' (ohne Grundlagen): frei von den Grundlagen der Befleckungen (kilesupadhi), der karmischen Gestaltungen (abhisaṅkhārupadhi) und der Sinnlichkeit (kāmaguṇupadhi). 'Atidevapatto' (der den Zustand über den Göttern erreicht hat) bedeutet: der den Zustand eines Gottes über den Göttern und eines Brahma über den Brahmas erlangt hat. 'Anaññaposī' (keinen anderen ernährend) bedeutet: Da er, abgesehen von dieser seiner eigenen Existenz, keine andere Existenz oder Frau und Kinder zu ernähren hat, ist er einer, der keinen anderen ernährt.

ආහුනෙය්‍යොති ආහුනපිණ්ඩං පටිග්ගහෙතුං යුත්තො. වෙදගූති චතුමග්ගසඞ්ඛාතෙහි වෙදෙහි දුක්ඛස්සන්තං ගතො. භාවිතත්තොති අත්තානං භාවෙත්වා වඩ්ඪෙත්වා ඨිතො. අනූපලිත්තොති තණ්හාදීහි ලෙපෙහි ආලිත්තො. ඝාසෙසනං ඉරියතීති ආහාරපරියෙසනං චරති.
'Āhuneyyo' (des Opfers würdig) bedeutet: geeignet, die von weither gebrachten Gaben der Tugendhaften entgegenzunehmen. 'Vedagū' (Wissensgelangter) bedeutet: der durch das Wissen, das als die vier Pfade bezeichnet wird, an das Ende des Leidens gelangt ist. 'Bhāvitatto' (mit entfaltetem Selbst) bedeutet: einer, der sich selbst entfaltet und kultiviert hat und darin gefestigt ist. 'Anūpalitto' (unbefleckt) bedeutet: nicht beschmiert mit den Salben von Begehren und so weiter. 'Ghāsesanaṃ iriyati' (er geht auf Nahrungssuche) bedeutet: er geht umher, um Nahrung zu suchen.

න තස්ස පච්ඡා න පුරත්ථමත්ථීති පච්ඡා වුච්චති අතීතං, පුරත්ථං වුච්චති අනාගතං, අතීතානාගතෙසු ඛන්ධෙසු ඡන්දරාගවිරහිතස්ස පච්ඡා වා පුරත්ථං වා නත්ථීති වදති. සන්තොතිආදීසු රාගාදිසන්තතාය සන්තො. කොධධූමවිගමා විධූමො, දුක්ඛාභාවා අනීඝො, කත්තරදණ්ඩාදීනි ගහෙත්වා විචරන්තොපි වධකචෙතනාය අභාවා නික්ඛිත්තදණ්ඩො. තසථාවරෙසූති එත්ථ පන පුථුජ්ජනා තසා නාම, ඛීණාසවා ථාවරා නාම. සත්ත පන සෙඛා තසාති වත්තුං න සක්කා, ථාවරා න හොන්ති, භජමානා පන ථාවරපක්ඛමෙව භජන්ති. සො ත්‍යාහුතින්ති සො තෙ ආහුතිං.
In der Passage 'Für ihn gibt es kein Dahinter und kein Davor' wird mit 'Dahinter' die Vergangenheit bezeichnet und mit 'Davor' die Zukunft. Dies besagt, dass für einen, der frei von Begehren und Anhaftung an die vergangenen und zukünftigen Daseinsgruppen (khandha) ist, weder ein Dahinter noch ein Davor existiert. In den Worten beginnend mit 'santo' (friedvoll) bedeutet 'santo' friedvoll aufgrund des Erlöschens von Gier und so weiter. 'Vidhūmo' (rauchlos) bedeutet frei vom Rauch des Zorns. 'Anīgho' (leidlos) bedeutet frei von Leiden aufgrund der Abwesenheit von Leiden. 'Nikkhittadaṇḍo' (der den Stock niedergelegt hat) bedeutet: Selbst wenn er mit einem Wanderstab und dergleichen umherwandert, ist er aufgrund des Fehlens jeglicher Tötungsabsicht einer, der den Stock niedergelegt hat. In der Passage 'unter den Beweglichen und den Festen' (tasathāvaresu) jedoch werden die Weltlinge (puthujjana) 'die Beweglichen' genannt, da sie durch die Kraft von Begehren, Stolz und falscher Ansicht erzittern; die Triebfreien (khīṇāsava) werden 'die Festen' genannt, da sie in den fünf Daseinsbereichen nicht mehr umherirren. Die sieben Übenden (sekha) jedoch können weder als 'die Beweglichen' noch als 'die Festen' bezeichnet werden; ordnet man sie jedoch zu, so gehören sie zur Seite der Festen. 'So tyāhutiṃ' bedeutet: 'Möge er deine Opferspeise genießen'.

විසෙනිභූතොති කිලෙසසෙනාය විසෙනො ජාතො. අනෙජොති නිත්තණ්හො. සුසීලොති ඛීණාසවසීලෙන සුසීලො. සුවිමුත්තචිත්තොති ඵලවිමුත්තියා සුට්ඨු විමුත්තචිත්තො. ඔඝතිණ්ණන්ති චත්තාරො ඔඝෙ තිණ්ණං. එත්තකෙන කථාමග්ගෙන බ්‍රහ්මා ථෙරස්ස වණ්ණං කථෙන්තො ආයතනෙ බ්‍රාහ්මණිං නියොජෙසි. අවසානගාථා පන සඞ්ගීතිකාරෙහි ඨපිතා. පතිට්ඨපෙසි දක්ඛිණන්ති චතුපච්චයදක්ඛිණං පතිට්ඨපෙසි. සුඛමායතිකන්ති සුඛායතිකං ආයතිං සුඛවිපාකං, සුඛාවහන්ති අත්ථො. තතියං.
'Visenibhūto' (von Heeren befreit) bedeutet: er ist einer geworden, der frei vom Heer der Befleckungen (kilesasena) ist. 'Anejo' (regungslos) bedeutet frei von Begehren (taṇhā). 'Susīlo' (vollkommen tugendhaft) bedeutet tugendhaft durch die Tugend eines Triebfreien. 'Suvimuttacitto' (von vollkommen befreitem Geist) bedeutet ein durch die Befreiung der Frucht vollkommen befreiter Geist. 'Oghatiṇṇaṃ' bedeutet denjenigen, der die vier Fluten (ogha) überquert hat. Mit dieser dargelegten Rede pries Brahma die Tugenden des Thera und spornte die Brahmanin zur Gabe an. Die Schlussstrophe jedoch wurde von den Konzilsvätern eingefügt. 'Patiṭṭhapesi dakkhiṇaṃ' (er brachte die Gabe dar) bedeutet: sie brachte die Gabe der vier Requisiten dar. 'Sukhamāyatikā' bedeutet: was in der Zukunft Glück bringt, in der Zukunft ein glückbringendes Ergebnis hat, Glück herbeiführend; dies ist die Bedeutung. Das Dritte.

4. බකබ්‍රහ්මසුත්තවණ්ණනා
4. Die Erklärung des Bakabrahma-Suttas.

175. චතුත්ථෙ පාපකං දිට්ඨිගතන්ති ලාමිකා සස්සතදිට්ඨි. ඉදං නිච්චන්ති ඉදං සහ කායෙන බ්‍රහ්මට්ඨානං අනිච්චං ‘‘නිච්ච’’න්ති වදති. ධුවාදීනි තස්සෙව වෙවචනානි. තත්ථ ධුවන්ති ථිරං. සස්සතන්ති සදා විජ්ජමානං. කෙවලන්ති අඛණ්ඩං සකලං. අචවනධම්මන්ති අචවනසභාවං. ඉදං හි න ජායතීතිආදීසු ඉමස්මිං ඨානෙ කොචි ජායනකො වා ජීයනකො වා මීයනකො වා චවනකො [Pg.191] වා උපපජ්ජනකො වා නත්ථි, තං සන්ධාය වදති. ඉතො ච පනඤ්ඤන්ති ඉතො සහකායා බ්‍රහ්මට්ඨානා උත්තරි අඤ්ඤං නිස්සරණං නාම නත්ථීති. එවමස්ස ථාමගතා සස්සතදිට්ඨි උප්පන්නා හොති. එවංවාදී ච පන සො උපරි තිස්සො ඣානභූමියො චත්තාරො මග්ගෙ චත්තාරි ඵලානි නිබ්බානන්ති සබ්බං පටිබාහති. කදා පනස්ස සා දිට්ඨි උප්පන්නාති? පඨමජ්ඣානභූමියං නිබ්බත්තකාලෙ. දුතියජ්ඣානභූමියන්ති එකෙ.
175. Im vierten (Sutta) bedeutet 'eine schlechte Ansicht' (pāpakaṃ diṭṭhigataṃ) eine üble Ansicht von der Ewigkeit (sassatadiṭṭhi). 'Dies ist beständig' (idaṃ niccaṃ) bedeutet: er bezeichnet diese unbeständige Brahma-Ebene mitsamt seiner Existenz (Körper) als 'beständig'. 'Dhuvam' (dauerhaft) und so weiter sind Synonyme für ebendieses 'niccaṃ'. Darin bedeutet 'dhuvam' stabil. 'Sassatam' (ewig) bedeutet allzeit existierend. 'Kevalam' (ganz) bedeutet ungeteilt, vollständig. 'Acavanadhammam' (nicht dem Sterben unterworfen) bedeutet von der Natur des Nicht-Sterbens. In den Sätzen wie 'Dies wird wahrlich nicht geboren' und so weiter bezieht es sich darauf, dass an diesem Ort niemand geboren wird, altert, stirbt, abfällt oder wiedergeboren wird; darauf bezieht er sich. 'Und darüber hinaus gibt es kein anderes' (ito ca panaññaṃ) bedeutet: über diese Brahma-Ebene mitsamt der Existenz hinaus gibt es kein anderes Entrinnen. So entstand in ihm diese fest verwurzelte Ewigkeitsansicht. Und indem er dies behauptete, wies er alles ab, nämlich die drei höheren Jhana-Ebenen, die vier Pfade, die vier Früchte und das Nibbana. Wann aber entstand diese Ansicht in ihm? Zur Zeit der Wiedergeburt in der Ebene des ersten Jhana. 'In der Ebene des zweiten Jhana', sagen einige.

තත්‍රායං අනුපුබ්බිකථා – හෙට්ඨුපපත්තිකො කිරෙස බ්‍රහ්මා අනුප්පන්නෙ බුද්ධුප්පාදෙ ඉසිපබ්බජ්ජං පබ්බජිත්වා කසිණපරිකම්මං කත්වා සමාපත්තියො නිබ්බත්තෙත්වා අපරිහීනජ්ඣානො කාලං කත්වා චතුත්ථජ්ඣානභූමියං වෙහප්ඵලබ්‍රහ්මලොකෙ පඤ්චකප්පසතිකං ආයුං ගහෙත්වා නිබ්බත්ති. තත්ථ යාවතායුකං ඨත්වා හෙට්ඨුපපත්තිකං කත්වා තතියජ්ඣානං පණීතං භාවෙත්වා සුභකිණ්හබ්‍රහ්මලොකෙ චතුසට්ඨිකප්පං ආයුං ගහෙත්වා නිබ්බත්ති. තත්ථ දුතියජ්ඣානං භාවෙත්වා ආභස්සරෙ අට්ඨ කප්පෙ ආයුං ගහෙත්වා නිබ්බත්ති. තත්ථ පඨමජ්ඣානං භාවෙත්වා, පඨමජ්ඣානභූමියං කප්පායුකො හුත්වා නිබ්බත්ති. සො පඨමකාලෙ අත්තනා කතකම්මඤ්ච නිබ්බත්තට්ඨානඤ්ච අඤ්ඤාසි, කාලෙ පන ගච්ඡන්තෙ ගච්ඡන්තෙ උභයං පමුස්සිත්වා සස්සතදිට්ඨිං උප්පාදෙසි.
Hierzu ist folgende aufeinanderfolgende Geschichte zu berichten: Dieser Brahma soll ein Wesen gewesen sein, das zuvor auf niedrigeren Ebenen geboren wurde. Zu einer Zeit, als noch kein Buddha erschienen war, wurde er ein Einsiedler-Asket, praktizierte die Kasina-Vorbereitungsübungen, erlangte die meditativen Erreichungen und starb mit unvermindertem Jhana, woraufhin er in der Vehapphala-Brahmawelt auf der Ebene des vierten Jhana mit einer Lebensspanne von fünfhundert Weltzeitaltern wiedergeboren wurde. Nachdem er dort für die Dauer seiner Lebensspanne verweilt hatte, bewirkte er eine Wiedergeburt auf einer niedrigeren Ebene, entfaltete das dritte Jhana zu einem erhabenen Zustand und wurde in der Subhakiṇha-Brahmawelt mit einer Lebensspanne von vierundsechzig Weltzeitaltern wiedergeboren. Nachdem er dort das zweite Jhana entfaltet hatte, wurde er in der Ābhassara-Welt mit einer Lebensspanne von acht Weltzeitaltern wiedergeboren. Nachdem er dort das erste Jhana entfaltet hatte, wurde er auf der Ebene des ersten Jhana mit einer langen Lebensspanne wiedergeboren. Zu Beginn dieser Existenz erinnerte er sich an seine eigenen früheren Taten und an seinen Geburtsort; doch im Laufe der Zeit vergaß er beides und brachte die Ewigkeitsansicht hervor.

අවිජ්ජාගතොති අවිජ්ජාය ගතො සමන්නාගතො අඤ්ඤාණී අන්ධීභූතො. යත්‍ර හි නාමාති යො නාම. වක්ඛතීති භණති. ‘‘යත්‍රා’’ති නිපාතයොගෙන පන අනාගතවචනං කතං.
'Avijjāgato' (in Unwissenheit versunken) bedeutet: mit Unwissenheit behaftet, versehen, unwissend und blind geworden. 'Yatra hi nāma' bedeutet: wer auch immer. 'Vakkhati' bedeutet er spricht. Aufgrund der Verbindung mit der Partikel 'yatra' wurde jedoch die Zukunftsform verwendet.

එවං වුත්තෙ සො බ්‍රහ්මා යථා නාම මග්ගචොරො ද්වෙ තයො පහාරෙ අධිවාසෙන්තො සහායෙ අනාචික්ඛිත්වාපි උත්තරිං පහාරං පහරියමානො ‘‘අසුකො ච අසුකො ච මය්හං සහායො’’ති ආචික්ඛති, එවමෙව භගවතා සන්තජ්ජියමානො සතිං ලභිත්වා, ‘‘භගවා මය්හං පදානුපදං පෙක්ඛන්තො මං නිප්පීළිතුකාමො’’ති භීතො අත්තනො සහායෙ ආචික්ඛන්තො ද්වාසත්තතීතිආදිමාහ. තස්සත්ථො – භො ගොතම, මයං ද්වාසත්තති ජනා පුඤ්ඤකම්මා තෙන පුඤ්ඤකම්මෙන ඉධ නිබ්බත්තා. වසවත්තිනො සයං අඤ්ඤෙසං වසෙ අවත්තිත්වා පරෙ අත්තනො වසෙ වත්තෙම, ජාතිඤ්ච ජරඤ්ච අතීතා, අයං නො වෙදෙහි ගතත්තා ‘‘වෙදගූ’’ති සඞ්ඛං ගතා භගවා අන්තිමා බ්‍රහ්මුපපත්ති. අස්මාභිජප්පන්ති ජනා අනෙකාති අනෙකජනා අම්හෙ [Pg.192] අභිජප්පන්ති. ‘‘අයං ඛො භවං බ්‍රහ්මා, මහාබ්‍රහ්මා, අභිභූ, අනභිභූතො, අඤ්ඤදත්ථුදසො, වසවත්තී, ඉස්සරො, කත්තා, නිම්මාතා, සෙට්ඨො, සජිතා, වසී, පිතා භූතභබ්‍යාන’’න්ති එවං පත්ථෙන්ති පිහෙන්තීති.
Als dies gesagt wurde, dachte jener Brahma: 'Wie ein Wegelagerer, der zwei oder drei Schläge erträgt, ohne seine Gefährten zu verraten, aber wenn er weiter geschlagen wird, verrät: "Der und der ist mein Gefährte", ebenso bekam er, als er vom Erhabenen zurechtgewiesen wurde, Angst, indem er dachte: "Der Erhabene, der meinen Schritten folgt, möchte mich bedrängen", erlangte Achtsamkeit und sprach, um seine Gefährten preiszugeben, die Strophe beginnend mit "Zweiundsiebzig". Deren Bedeutung ist: O Gotama, wir zweiundsiebzig Personen haben verdienstvolle Taten vollbracht, und durch dieses heilsame Kamma sind wir hier wiedergeboren. Wir sind Beherrscher; wir selbst unterwerfen uns nicht dem Willen anderer, sondern unterwerfen andere unserem eigenen Willen. Wir haben Geburt und Alter überwunden. Weil wir durch Erkenntnisse dorthin gelangt sind, haben wir die Bezeichnung "Vedagū" (Wissensgelangte) erhalten. O Erhabener, dies ist unsere letzte Brahma-Existenz. "Viele Menschen begehren uns" (asmābhijappanti janā anekā) bedeutet: Viele Wesen begehren und verehren uns zweiundsiebzig. Sie wünschen und sehnen sich nach uns, indem sie sagen: "Wahrlich, dieser edle Brahma ist der Große Brahma, der Bezwinger, der Unbezwungene, der Allsehende, der Gebieter, der Herrscher, der Schöpfer, der Erschaffer, der Beste, der Zuteiler, der Meister, der Vater der gewordenen und der zukünftigen Wesen." So beten sie und sehnen sich danach; dies ist die Bedeutung.

අථ නං භගවා අප්පං හි එතන්තිආදිමාහ. තත්ථ එතන්ති යං ත්වං ඉධ තව ආයුං ‘‘දීඝ’’න්ති මඤ්ඤසි, එතං අප්පං පරිත්තකං. සතං සහස්සානං නිරබ්බුදානන්ති නිරබ්බුදගණනාය සතසහස්සනිරබ්බුදානං. ආයුං පජානාමීති, ‘‘ඉදානි තව අවසිට්ඨං එත්තකං ආයූ’’ති අහං ජානාමි. අනන්තදස්සී භගවා හමස්මීති, භගවා, තුම්හෙ ‘‘අහං අනන්තදස්සී ජාතිආදීනි උපාතිවත්තො’’ති වදථ. කිං මෙ පුරාණන්ති, යදි ත්වං අනන්තදස්සී, එවං සන්තෙ ඉදං මෙ ආචික්ඛ, කිං මය්හං පුරාණං? වතසීලවත්තන්ති සීලමෙව වුච්චති. යමහං විජඤ්ඤාති යං අහං තයා කථිතං ජානෙය්‍යං, තං මෙ ආචික්ඛාති වදති.
Daraufhin sprach der Erhabene zu ihm jene Worte, die mit „Gering ist wahrlich dies“ beginnen. Darin bedeutet „dies“ (etaṃ): Was du hier in Bezug auf deine Lebensspanne als „lang“ ansiehst, das ist gering und sehr kurz. „Hunderttausend Nirabbudas“ bedeutet hunderttausend Nirabbudas nach der Nirabbuda-Zählweise. „Ich kenne die Lebensspanne“ bedeutet: „Ich weiß, dass dies deine verbleibende Lebensspanne ist.“ „Ein unendlich Sehender, der Erhabene bin ich“: Ihr, o Erhabener, sagt: „Ich bin von unendlicher Schau, der Geburt und so weiter überwunden hat.“ „Was ist mein Altes?“: „Wenn Ihr von unendlicher Schau seid, so verkündet mir dies: Was war mein früheres Verhalten?“ Mit „Gelübde, Tugend und Pflicht“ (vata-sīla-vatta) wird allein die Tugend (sīla) bezeichnet. „Damit ich es erkenne“ bedeutet: „Das, was von Euch gesprochen wird, möchte ich wissen. Verkündet es mir!“, so spricht er [der Brahma].

ඉදානිස්ස ආචික්ඛන්තො භගවා යං ත්වං අපායෙසීතිආදිමාහ. තත්‍රායං අධිප්පායො – පුබ්බෙ කිරෙස කුලඝරෙ නිබ්බත්තිත්වා කාමෙසු ආදීනවං දිස්වා – ‘‘ජාතිජරාමරණස්ස අන්තං කරිස්සාමී’’ති නික්ඛම්ම ඉසිපබ්බජ්ජං පබ්බජිත්වා සමාපත්තියො නිබ්බත්තෙත්වා අභිඤ්ඤාපාදකජ්ඣානස්ස ලාභී හුත්වා ගඞ්ගාතීරෙ පණ්ණසාලං කාරෙත්වා ඣානරතියා වීතිනාමෙති. තදා ච කාලෙනකාලං සත්ථවාහා පඤ්චහි සකටසතෙහි මරුකන්තාරං පටිපජ්ජන්ති. මරුකන්තාරෙ පන දිවා න සක්කා ගන්තුං, රත්තිං ගමනං හොති. අථ පුරිමසකටස්ස අග්ගයුගෙ යුත්තබලිබද්දා ගච්ඡන්තා ගච්ඡන්තා නිවත්තිත්වා ආගතමග්ගාභිමුඛා අහෙසුං, සබ්බසකටානි තථෙව නිවත්තිත්වා අරුණෙ උග්ගතෙ නිවත්තිතභාවං ජානිංසු. තෙසඤ්ච තදා කන්තාරං අතික්කමනදිවසො අහොසි. සබ්බං දාරුදකං පරික්ඛීණං – තස්මා ‘‘නත්ථි දානි අම්හාකං ජීවිත’’න්ති චින්තෙත්වා, ගොණෙ චක්කෙසු බන්ධිත්වා, මනුස්සා සකටච්ඡායං පවිසිත්වා නිපජ්ජිංසු.
Um ihm dies nun zu erklären, sprach der Erhabene jene Worte, beginnend mit: „Als du trinken ließest...“. Darin liegt folgende Bedeutung: Es heißt, dass dieser in der Vergangenheit in einer angesehenen Familie geboren wurde. Als er das Elend der Sinnlichkeit sah, dachte er: „Ich will dem Rad von Geburt, Altern und Tod ein Ende setzen.“ Er zog in die Hauslosigkeit hinaus, empfing die Weihe eines Sehers (isipabbajjā), erlangte die meditativen Errungenschaften, wurde zu einem Erreger der vertieften Betrachtung als Grundlage der höheren Geisteskräfte (abhiññāpādakajjhāna), ließ sich am Ufer des Ganges eine Blätterhütte errichten und verbrachte seine Zeit in der Wonne der Vertiefung. Zu jener Zeit reisten von Zeit zu Zeit Karawanenführer mit fündhundert Karren durch die Maru-Wüste. In der Maru-Wüste kann man jedoch tagsüber nicht reisen; das Reisen geschieht nachts. Da geschah es, dass die Zugochsen, die an das Joch des vordersten Karrens gespannt waren, während des Gehens umkehrten und sich wieder dem Weg zuwandten, von dem sie gekommen waren. Alle Karren kehrten ebenso um, und als die Morgenröte aufstieg, erkannten sie, dass sie umgekehrt waren. Das war für sie der Tag, an dem sie die Wüste eigentlich hätten durchquert haben sollen. All ihr Holz und Wasser war aufgebraucht. Daher dachten sie: „Nun gibt es für uns kein Überleben mehr“, banden die Ochsen an die Räder, begaben sich in den Schatten der Karren und legten sich nieder.

තාපසොපි කාලස්සෙව පණ්ණසාලතො නික්ඛමිත්වා පණ්ණසාලද්වාරෙ නිසින්නො ගඞ්ගං ඔලොකයමානො අද්දස ගඞ්ගං මහතා උදකොඝෙන පූරියමානං පවත්තිතමණික්ඛන්ධං විය ආගච්ඡන්තං, දිස්වා චින්තෙසි – ‘‘අත්ථි නු ඛො ඉමස්මිං ලොකෙ එවරූපස්ස මධුරොදකස්ස අලාභෙන කිලිස්සමානා සත්තා’’ති? සො එවං ආවජ්ජෙන්තො මරුකන්තාරෙ තං සත්ථං දිස්වා ‘ඉමෙ සත්තා මා නස්සන්තූ’ති ‘‘ඉතො චිතො ච මහාඋදකක්ඛන්ධො ඡිජ්ජිත්වා මරුකන්තාරෙ [Pg.193] සත්ථාභිමුඛො ගච්ඡතූ’’ති අභිඤ්ඤාචිත්තෙන අධිට්ඨාසි. සහ චිත්තුප්පාදෙන මාතිකාරුළ්හං විය උදකං තත්ථ අගමාසි. මනුස්සා උදකසද්දෙන වුට්ඨාය උදකං දිස්වා හට්ඨතුට්ඨා න්හායිත්වා පිවිත්වා ගොණෙපි පායෙත්වා සොත්ථිනා ඉච්ඡිතට්ඨානං අගමංසු. සත්ථා තං බ්‍රහ්මුනො පුබ්බකම්මං දස්සෙන්තො පඨමං ගාථමාහ. තත්ථ අපායෙසීති පායෙසි. අ-කාරො නිපාතමත්තං. ගම්මනීති ගිම්හෙ. සම්පරෙතෙති ගිම්හාතපෙන ඵුට්ඨෙ අනුගතෙ.
Auch der Asket verließ am frühen Morgen seine Blätterhütte, setzte sich an die Tür der Blätterhütte und blickte auf den Ganges. Er sah den Ganges, der mit einer großen Wassermasse anschwoll und wie ein rollender Juwelenblock dahinfloss. Als er ihn sah, dachte er: „Gibt es wohl in dieser Welt Wesen, die Mangel leiden, weil sie solch süßes Wasser nicht erlangen können?“ Während er so nachdann, erblickte er jene Karawane in der Maru-Wüste. Er dachte: „Mögen diese Wesen nicht zugrunde gehen!“, und beschloss kraft seines Geistes der höheren Erkenntnis: „Möge sich von hier eine große Wassermasse abspalten und durch die Maru-Wüste direkt auf die Karawane zufließen!“ Zusammen mit dem Aufkommen dieses Gedankens floss das Wasser dorthin, wie in einen Kanal geleitet. Die Menschen erhoben sich beim Geräusch des Wassers, sahen das Wasser und waren hocherfreut. Sie badeten, tranken, gaben auch den Ochsen zu trinken und gelangten wohlbehalten an ihren Bestimmungsort. Der Meister sprach die erste Strophe, um dieses frühere Wirken des Brahma aufzuzeigen. Darin bedeutet „apāyesi“: du ließest trinken. Der Buchstabe „a“ ist bloß eine Partikel. „Gammanī“ bedeutet im Sommer. „Samparete“ bedeutet von der Sommerhitze getroffen und bedrängt.

අපරස්මිම්පි සමයෙ තාපසො ගඞ්ගාතීරෙ පණ්ණසාලං මාපෙත්වා අරඤ්ඤගාමකං නිස්සාය වසති. තෙන ච සමයෙන චොරා තං ගාමං පහරිත්වා හත්ථසාරං ගහෙත්වා ගාවියො ච කරමරෙ ච ගහෙත්වා ගච්ඡන්ති. ගාවොපි සුනඛාපි මනුස්සාපි මහාවිරවං විරවන්ති. තාපසො තං සද්දං සුත්වා ‘‘කින්නු ඛො එත’’න්ති? ආවජ්ජෙන්තො ‘‘මනුස්සානං භයං උප්පන්න’’න්ති ඤත්වා ‘‘මයි පස්සන්තෙ ඉමෙ සත්තා මා නස්සන්තූ’’ති අභිඤ්ඤාපාදකජ්ඣානං සමාපජ්ජිත්වා වුට්ඨාය අභිඤ්ඤාචිත්තෙන චොරානං පටිපථෙ චතුරඞ්ගිනිං සෙනං මාපෙසි. කම්මසජ්ජා ආගච්ඡන්තා චොරා දිස්වා, ‘‘රාජා මඤ්ඤෙ ආගතො’’ති විලොපං ඡඩ්ඩෙත්වා පක්කමිංසු. තාපසො ‘‘යං යස්ස සන්තකං, තං තස්සෙව හොතූ’’ති අධිට්ඨාසි, තං තථෙව අහොසි. මහාජනො සොත්ථිභාවං පාපුණි. සත්ථා ඉදම්පි තස්ස පුබ්බකම්මං දස්සෙන්තො දුතියං ගාථමාහ. තත්ථ එණිකූලස්මින්ති ගඞ්ගාතීරෙ. ගය්හකං නීයමානන්ති ගහෙත්වා නීයමානං, කරමරං නීයමානන්තිපි අත්ථො.
Zu einer anderen Zeit errichtete der Asket am Ufer des Ganges eine Blätterhütte und lebte in der Nähe eines Grenzdorfes. Zu jener Zeit überfielen Räuber dieses Dorf, raubten wertvolle Güter sowie Kühe und nahmen Gefangene mit sich. Sowohl die Kühe als auch die Hunde und die Menschen stießen gellende Schreie aus. Der Asket hörte das Geschrei, dachte: „Was ist das wohl?“, und als er erkannte: „Über die Menschen ist Gefahr gekommen“, dachte er: „Mögen diese Wesen nicht vor meinen Augen vernichtet werden!“ Er trat in die meditative Vertiefung ein, die als Grundlage für die höheren Geisteskräfte dient, erhob sich daraus und erschuf mit seinem Geist der höheren Erkenntnis direkt auf dem Weg der Räuber ein viergliedriges Heer. Als die herannahenden Räuber das kampfbereite Heer sahen, dachten sie: „Der König ist wohl gekommen!“, ließen ihre Beute zurück und flohen. Der Asket beschloss: „Was wem gehört, das soll genau diesem wieder gehören.“ Und so geschah es. Die Menschenmenge erlangte Sicherheit. Der Meister verkündete die zweite Strophe, um auch dieses frühere Wirken von ihm zu zeigen. Darin bedeutet „eṇikūlasmiṃ“: am Ufer des Ganges. „Gayhakaṃ nīyamānaṃ“ bedeutet: ergriffen und weggeführt; auch die Bedeutung „als Kriegsgefangener weggeführt“ ist darunter zu verstehen.

පුන එකස්මිං සමයෙ උපරිගඞ්ගාවාසිකං එකං කුලං හෙට්ඨාගඞ්ගාවාසිකෙන කුලෙන සද්ධිං මිත්තසන්ථවං කත්වා, නාවාසඞ්ඝාටං බන්ධිත්වා, බහුං ඛාදනීයඤ්චෙව භොජනීයඤ්ච ගන්ධමාලාදීනි ච ආරොපෙත්වා ගඞ්ගාසොතෙන ආගච්ඡති. මනුස්සා ඛාදමානා භුඤ්ජමානා නච්චන්තා ගායන්තා දෙවවිමානෙන ගච්ඡන්තා විය බලවසොමනස්සා අහෙසුං. ගඞ්ගෙය්‍යකො නාගො දිස්වා කුපිතො ‘‘ඉමෙ මයි සඤ්ඤම්පි න කරොන්ති. ඉදානි නෙ සමුද්දමෙව පාපෙස්සාමී’’ති මහන්තං අත්තභාවං මාපෙත්වා උදකං ද්විධා භින්දිත්වා උට්ඨාය ඵණං කත්වා, සුසුකාරං කරොන්තො අට්ඨාසි. මහාජනො දිස්වා භීතො විස්සරමකාසි. තාපසො පණ්ණසාලායං නිසින්නො සුත්වා, ‘‘ඉමෙ ගායන්තා නච්චන්තා සොමනස්සජාතා ආගච්ඡන්ති. ඉදානි පන භයරවං රවිංසු, කින්නු ඛො’’ති? ආවජ්ජෙන්තො [Pg.194] නාගරාජං දිස්වා, ‘‘මයි පස්සන්තෙ සත්තා මා නස්සන්තූ’’ති අභිඤ්ඤාපාදකජ්ඣානං සමාපජ්ජිත්වා අත්තභාවං පජහිත්වා සුපණ්ණවණ්ණං මාපෙත්වා නාගරාජස්ස දස්සෙසි. නාගරාජා භීතො ඵණං සංහරිත්වා උදකං පවිට්ඨො, මහාජනො සොත්ථිභාවං පාපුණි. සත්ථා ඉදම්පි තස්ස පුබ්බකම්මං දස්සෙන්තො තතියං ගාථමාහ. තත්ථ ලුද්දෙනාති දාරුණෙන. මනුස්සකම්‍යාති මනුස්සකාමතාය, මනුස්සෙ විහෙඨෙතුකාමතායාති අත්ථො.
Wiederum zu einer anderen Zeit schloss eine Familie, die am Oberlauf des Ganges lebte, Freundschaft mit einer Familie, die am Unterlauf des Ganges lebte. Sie banden Boote zu einem Floß zusammen, luden viele feste und weiche Speisen sowie Wohlgerüche, Blumenkränze usw. auf und fuhren mit der Strömung des Ganges hinab. Die Menschen aßen, tranken, tanzten, sangen und waren voller Freude, als würden sie in einem Götterpalast reisen. Die im Ganges lebende Naga-Schlange sah dies und wurde zornig: „Diese Leute nehmen nicht einmal Notiz von mir! Jetzt werde ich sie direkt in den Ozean treiben lassen!“ Sie erschuf eine riesige Gestalt, teilte das Wasser in zwei Hälften, erhob sich, blähte ihre Haube auf und stand da, während sie ein zischendes Geräusch von sich gab. Die Menschen sahen dies, gerieten in Panik und stießen gellende Schreie aus. Der in seiner Blätterhütte sitzende Asket hörte dies und dachte: „Eben kamen sie noch singend, tanzend und voller Freude daher. Nun aber stoßen sie Angstschreie aus. Was mag wohl los sein?“ Als er nachsah und den Naga-König erblickte, dachte er: „Mögen diese Wesen nicht vor meinen Augen vernichtet werden!“ Er trat in die meditative Vertiefung ein, die als Grundlage für die höheren Geisteskräfte dient, legte seine eigene Gestalt ab, erschuf die Gestalt eines Goldflügelvogels (Garuda) und zeigte sie dem Naga-König. Der Naga-König zog verängstigt seine Haube ein und tauchte im Wasser unter; die Menschen gelangten in Sicherheit. Der Meister sprach die dritte Strophe, um auch dieses frühere Wirken von ihm zu zeigen. Darin bedeutet „luddena“: durch den Grausamen. „Manussakamyā“ bedeutet aus Verlangen nach Menschen, das heißt, mit der Absicht, den Menschen Schaden zuzufügen.

අපරස්මිම්පි සමයෙ එස ඉසිපබ්බජ්ජං පබ්බජිත්වා කෙසවො නාම තාපසො අහොසි. තෙන සමයෙන අම්හාකං බොධිසත්තො කප්පො නාම මාණවො කෙසවස්ස බද්ධචරො අන්තෙවාසිකො හුත්වා ආචරියස්ස කිංකාරපටිස්සාවී මනාපචාරී බුද්ධිසම්පන්නො අත්ථචරො අහොසි. කෙසවො තෙන විනා වසිතුං න සක්කොති, තං නිස්සායෙව ජීවිකං කප්පෙසි. සත්ථා ඉදම්පි තස්ස පුබ්බකම්මං දස්සෙන්තො චතුත්ථං ගාථමාහ.
Zu einer anderen Zeit ging er ebenfalls in die Hauslosigkeit der Seher und wurde ein Asket namens Kesava. Zu jener Zeit war unser Bodhisatta ein junger Brahmane namens Kappa. Er war Kesavas ständiger Gefährte und Schüler, war stets bereit, die Anweisungen des Lehrers zu befolgen, verhielt sich gefällig, war weise und handelte zum Wohle des Lehrers. Kesava konnte ohne ihn nicht leben; nur auf ihn gestützt fristete er sein Dasein. Der Meister sprach die vierte Strophe, um auch dieses frühere Wirken von ihm aufzuzeigen.

තත්ථ බද්ධචරොති අන්තෙවාසිකො, සො පන ජෙට්ඨන්තෙවාසිකො අහොසි. සම්බුද්ධිමන්තං වතිනං අමඤ්ඤීති, ‘‘සම්මා බුද්ධිමා වතසම්පන්නො අය’’න්ති එවං මඤ්ඤමානො කප්පො තව අන්තෙවාසිකො අහොසිං අහං සො තෙන සමයෙනාති දස්සෙති. අඤ්ඤෙපි ජානාසීති න කෙවලං මය්හං ආයුමෙව, අඤ්ඤෙපි ත්වං ජානාසියෙව. තථා හි බුද්ධොති තථා හි ත්වං බුද්ධො, යස්මා බුද්ධො, තස්මා ජානාසීති අත්ථො. තථා හි ත්‍යායං ජලිතානුභාවොති යස්මා ච ත්වං බුද්ධො, තස්මා තෙ අයං ජලිතො ආනුභාවො. ඔභාසයං තිට්ඨතීති සබ්බං බ්‍රහ්මලොකං ඔභාසයන්තො තිට්ඨති. චතුත්ථං.
Darin bedeutet 'baddhacaro': ein Schüler (antevāsiko); er war nämlich der älteste Schüler (jeṭṭhantevāsiko). 'Sambuddhimantaṃ vatinaṃ amaññī': Dies zeigt: 'In der Annahme: „Dieser ist wahrhaft weise und reich an Tugendübung (vatasampanno)“, war Kappa damals dein Schüler; ich war jener.' 'Aññepi jānāsi' (Du kennst auch andere): Nicht nur meine [Lebensspanne], sondern auch andere kennst du wahrlich. 'Tathā hi buddho' (Denn so ist der Buddha): Denn so bist du der Buddha; weil du der Buddha bist, darum weißt du es – das ist die Bedeutung. 'Tathā hi tyāyaṃ jalitānubhāvo': Und weil du der Buddha bist, darum ist dies deine lodernde Macht. 'Obhāsayaṃ tiṭṭhati': Es steht da und erleuchtet die gesamte Brahma-Welt. Das Vierte.

5. අඤ්ඤතරබ්‍රහ්මසුත්තවණ්ණනා
5. Erklärung des Suttas über eine bestimmte Brahma-Gottheit (Aññatarabrahmasutta).

176. පඤ්චමෙ තෙජොධාතුං සමාපජ්ජිත්වාති තෙජොකසිණපරිකම්මං කත්වා පාදකජ්ඣානතො වුට්ඨාය, ‘‘සරීරතො ජාලා නික්ඛමන්තූ’’ති අධිට්ඨහන්තො අධිට්ඨානචිත්තානුභාවෙන සකලසරීරතො ජාලා නික්ඛමන්ති, එවං තෙජොධාතුං සමාපන්නො නාම හොති, තථා සමාපජ්ජිත්වා. තස්මිං බ්‍රහ්මලොකෙති කස්මා ථෙරො තත්ථ අගමාසි? ථෙරස්ස කිර තෙජොධාතුං සමාපජ්ජිත්වා තස්ස බ්‍රහ්මුනො උපරි නිසින්නං තථාගතං දිස්වා ‘‘අට්ඨිවෙධී [Pg.195] අයං පුග්ගලො, මයාපෙත්ථ ගන්තබ්බ’’න්ති අහොසි, තස්මා අගමාසි. සෙසානං ගමනෙපි එසෙව නයො. සො හි බ්‍රහ්මා තථාගතස්ස චෙව තථාගතසාවකානඤ්ච ආනුභාවං අදිස්වා අභබ්බො විනයං උපගන්තුං, තෙන සො සන්නිපාතො අහොසි. තත්ථ තථාගතස්ස සරීරතො උග්ගතජාලා සකලබ්‍රහ්මලොකං අතික්කමිත්වා අජටාකාසෙ පක්ඛන්දා, තා ච පන ඡබ්බණ්ණා අහෙසුං, තථාගතස්ස සාවකානං ආභා පකතිවණ්ණාව.
176. Im fünften [Sutta] bedeutet 'tejodhātuṃ samāpajjitvā' (nachdem er das Feuerelement erreicht hatte): Nachdem er die Vorbereitung für das Feuer-Kasiṇa (tejokasiṇaparikammaṃ) durchgeführt hatte und aus dem Basis-Jhāna (pādakajjhāna) aufgestanden war, bestimmte er: 'Mögen Flammen aus meinem Körper heraustreten!' Durch die Macht dieses Entschlussgeistes traten Flammen aus seinem gesamten Körper aus; auf diese Weise wird jemand als 'in das Feuerelement eingetreten' bezeichnet, nachdem er es so erreicht hat. 'Tasmiṃ brahmaloke' (in jener Brahma-Welt): Warum ging der Ehrwürdige [Moggallāna] dorthin? Es heißt, als der Ehrwürdige sah, dass der Tathāgata, nachdem er das Feuerelement erreicht hatte, über jenem Brahma saß, dachte er: 'Diese Person ist jemand, der bis ins Mark getroffen (überzeugt/gezähmt) werden sollte; auch ich muss dorthin gehen.' Deshalb ging er. Auf dieselbe Weise ist auch das Gehen der übrigen [Ehrwürdigen] zu verstehen. Denn wenn dieser Brahma die Macht des Tathāgata und der Jünger des Tathāgata nicht gesehen hätte, wäre er unfähig gewesen, sich der Führung (Zähmung) zu unterwerfen. Aus diesem Grund fand jene Versammlung statt. Dabei stiegen die Flammen aus dem Körper des Tathāgata empor, überstiegen die gesamte Brahma-Welt und schossen in den freien Himmel empor. Diese waren sechsfarbig. Der Glanz der Jünger des Tathāgata hingegen hatte nur seine natürliche Farbe.

පස්සසි වීතිවත්තන්තන්ති ඉමස්මිං බ්‍රහ්මලොකෙ අඤ්ඤබ්‍රහ්මසරීරවිමානාලඞ්කාරාදීනං පභා අතික්කමමානං බුද්ධස්ස භගවතො පභස්සරං පභං පස්සසීති පුච්ඡති. න මෙ, මාරිස, සා දිට්ඨීති යා මෙසා, ‘‘ඉධාගන්තුං සමත්ථො අඤ්ඤො සමණො වා බ්‍රාහ්මණො වා නත්ථී’’ති පුරෙ දිට්ඨි, නත්ථි මෙ සා. කථං වජ්ජන්ති කෙන කාරණෙන වදෙය්‍යං. නිච්චොම්හි සස්සතොති ඉමස්ස කිර බ්‍රහ්මුනො ලද්ධිදිට්ඨි සස්සතදිට්ඨි චාති ද්වෙ දිට්ඨියො. තත්‍රාස්ස තථාගතඤ්චෙව තථාගතසාවකෙ ච පස්සතො ලද්ධිදිට්ඨි පහීනා. භගවා පනෙත්ථ මහන්තං ධම්මදෙසනං දෙසෙසි. බ්‍රහ්මා දෙසනාපරියොසානෙ සොතාපත්තිඵලෙ පතිට්ඨහි. ඉතිස්ස මග්ගෙන සස්සතදිට්ඨි පහීනා, තස්මා එවමාහ.
'Passasi vītivattantaṃ' (Siehst du es übertreffen?): Er fragt: 'Siehst du das strahlende Licht des erhabenen Buddha, welches das Licht der Körper, Paläste, Ornamente usw. der anderen Brahmas in dieser Brahma-Welt übertrifft?' 'Na me, mārisa, sā diṭṭhi' (Ich habe diese Ansicht nicht mehr, Werter): 'Jene Ansicht, die ich zuvor hatte: „Es gibt keinen anderen Asketen oder Brahmanen, der fähig ist, hierher zu gelangen“, diese habe ich nicht mehr.' 'Kathaṃ vajjaṃ': Aus welchem Grund (wie) sollte ich das auch sagen? 'Nicco'mhi sassato' (Ich bin beständig, ewig): Dieser Brahma hatte angeblich zwei Ansichten: die dogmatische Ansicht (laddhidiṭṭhi) und die Ewigkeitsansicht (sassatadiṭṭhi). Als er nun den Tathāgata und die Jünger des Tathāgata sah, wurde seine dogmatische Ansicht aufgegeben. Der Erhabene hielt dort eine große Dhamma-Lehrrede. Am Ende der Lehrrede gründete sich der Brahma in der Frucht des Stromeintritts (sotāpattiphale). So wurde durch den Pfad seine Ewigkeitsansicht aufgegeben. Aus diesem Grund sprach er so.

බ්‍රහ්මපාරිසජ්ජන්ති බ්‍රහ්මපාරිචාරිකං. ථෙරානඤ්හි භණ්ඩගාහකදහරා විය බ්‍රහ්මානම්පි පාරිසජ්ජා බ්‍රහ්මානො නාම හොන්ති. තෙනුපසඞ්කමාති කස්මා ථෙරස්සෙව සන්තිකං පෙසෙසි? ථෙරෙ කිරස්ස තත්තකෙනෙව කථාසල්ලාපෙන විස්සාසො උදපාදි, තස්මා තස්සෙව සන්තිකං පෙසෙසි අඤ්ඤෙපීති යථා තුම්හෙ චත්තාරො ජනා, කින්නු ඛො එවරූපා අඤ්ඤෙපි අත්ථි, උදාහු තුම්හෙ චත්තාරො එව මහිද්ධිකාති? තෙවිජ්ජාති පුබ්බෙනිවාසදිබ්බචක්ඛුආසවක්ඛයසඞ්ඛාතාහි තීහි විජ්ජාහි සමන්නාගතා. ඉද්ධිපත්තාති ඉද්ධිවිධඤාණං පත්තා. චෙතොපරියායකොවිදාති පරෙසං චිත්තාචාරෙ කුසලා. එවමෙත්ථ පඤ්ච අභිඤ්ඤාපි සරූපෙන වුත්තා. දිබ්බසොතං පන තාසං වසෙන ආගතමෙව හොති. බහූති එවරූපා ඡළභිඤ්ඤා බුද්ධසාවකා බහූ ගණනපථං අතික්කන්තා, සකලං ජම්බුදීපං කාසාවපජ්ජොතං කත්වා විචරන්තීති. පඤ්චමං.
'Brahmapārisajja' bedeutet ein Brahma-Gefolgsmann (brahmapāricārika). Wie nämlich die jungen Mönche, die die Utensilien tragen, für die älteren Mönche da sind, so gibt es auch für die Groß-Brahmas Gefolgs-Brahmas (pārisajjā). 'Tenupasaṅkama' (Geh zu ihm): Warum schickte er [ihn] ausgerechnet in die Gegenwart des Ehrwürdigen? Es heißt, dass durch dieses bloße Gespräch Vertrauen (vissāso) zum Ehrwürdigen in ihm entstand; darum schickte er ihn ausgerechnet zu ihm. 'Aññepi' (Gibt es auch andere?): Er fragt: 'Gibt es, wie ihr vier Personen, wohl noch andere von solcher Beschaffenheit, oder seid nur ihr vier von so großer Wunderkraft?' 'Tevijjā': ausgestattet mit den drei klaren Wissen (tīhi vijjāhi), nämlich der Erinnerung an frühere Leben, dem himmlischen Auge und der Versiegung der Triebe. 'Iddhipattā': jene, die das Wissen um die verschiedenen übernatürlichen Kräfte (iddhividhañāṇa) erlangt haben. 'Cetopariyāyakovidā': geschickt darin, die Gedankenbewegungen anderer zu erkennen. Auf diese Weise werden hier auch fünf höhere Geisteskräfte (abhiññā) namentlich genannt. Das himmliche Gehör (dibbasota) jedoch versteht sich durch sie von selbst als mitgegeben. 'Bahū' (Viele): Es gibt viele solche Buddha-Jünger mit den sechs höheren Geisteskräften (chaḷabhiññā), deren Zahl jede Zählweise übersteigt und die umherwandern, indem sie ganz Jambudīpa im Glanze der gelben Roben erstrahlen lassen. Das Fünfte.

6. බ්‍රහ්මලොකසුත්තවණ්ණනා
6. Erklärung des Brahmalokasutta.

177. ඡට්ඨෙ [Pg.196] පච්චෙකං ද්වාරබාහන්ති එකෙකො එකෙකං ද්වාරබාහං නිස්සාය ද්වාරපාලා විය අට්ඨංසු. ඉද්ධොති ඣානසුඛෙන සමිද්ධො. ඵීතොති අභිඤ්ඤාපුප්ඵෙහි සුපුප්ඵිතො. අනධිවාසෙන්තොති අසහන්තො. එතදවොචාති එතෙසං නිම්මිතබ්‍රහ්මානං මජ්ඣෙ නිසින්නො එතං ‘‘පස්සසි මෙ’’තිආදිවචනං අවොච.
177. Im sechsten [Sutta] bedeutet 'paccekaṃ dvārabāhaṃ' (jeder an einem Türpfosten): Jeder Einzelne stand an einem Türpfosten gelehnt wie ein Türhüter. 'Iddho' bedeutet: reich an Jhāna-Glück. 'Phīto': herrlich erblüht durch die Blüten der höheren Geisteskräfte (abhiññā). 'Anadhivāsento' bedeutet: es nicht ertragend. 'Etadavoc' (er sprach dies): Mitten unter diesen erschaffenen Brahmas sitzend, sprach er diese Worte: 'Siehst du meine...?' usw.

තයො සුපණ්ණාති ගාථාය පඤ්චසතාති සතපදං රූපවසෙන වා පන්තිවසෙන වා යොජෙතබ්බං. රූපවසෙන තාව තයො සුපණ්ණාති තීණි සුපණ්ණරූපසතානි. චතුරො ච හංසාති චත්තාරිහංසරූපසතානි. බුග්ඝීනිසා පඤ්චසතාති බ්‍යග්ඝසදිසා එකච්චෙ මිගා බ්‍යග්ඝීනිසා නාම, තෙසං බ්‍යග්ඝීනිසාරූපකානං පඤ්චසතානි, පන්තිවසෙන තයො සුපණ්ණාති තීණි සුපණ්ණපන්තිසතානි, චතුරො හංසාති චත්තාරි හංසපන්තිසතානි. බ්‍යග්ඝීනිසා පඤ්චසතාති පඤ්ච බ්‍යග්ඝීනිසා පන්තිසතානි. ඣායිනොති ඣායිස්ස මය්හං විමානෙ අයං විභූතීති දස්සෙති. ඔභාසයන්ති ඔභාසයමානං. උත්තරස්සං දිසායන්ති තං කිර කනකවිමානං තෙසං මහාබ්‍රහ්මානං ඨිතට්ඨානතො උත්තරදිසායං හොති. තස්මා එවමාහ. අයං පනස්ස අධිප්පායො – එවරූපෙ කනකවිමානෙ වසන්තො අහං කස්ස අඤ්ඤස්ස උපට්ඨානං ගමිස්සාමීති. රූපෙ රණං දිස්වාති රූපම්හි ජාතිජරාභඞ්ගසඞ්ඛාතං දොසං දිස්වා. සදා පවෙධිතන්ති සීතාදීහි ච නිච්චං පවෙධිතං චලිතං ඝට්ටිතං රූපං දිස්වා. තස්මා න රූපෙ රමති සුමෙධොති යස්මා රූපෙ රණං පස්සති, සදා පවෙධිතඤ්ච රූපං පස්සති, තස්මා සුමෙධො සුන්දරපඤ්ඤො සො සත්ථා රූපෙ න රමතීති. ඡට්ඨං.
In der Strophe 'Tayo supaṇṇā' (Drei Supaṇṇas) ist das Wort 'hundert' (sata) im Wort 'pañcasatā' (fünfhundert) entweder nach der Gestalt (rūpavasena) oder nach den Reihen (pantivasena) zu verbinden. Zunächst nach der Gestalt: 'tayo supaṇṇā' bedeutet dreihundert Supaṇṇa-Gestalten (Garudas). 'caturo ca haṃsā' bedeutet vierhundert Entengestalten (Hamsa-Gestalten). 'byagghīnisā pañcasatā' (byagghīnisā fünfhundert): Bestimmte Raubtiere, die Tigern ähneln, werden 'byagghīnisā' genannt; von diesen tigerähnlichen Gestalten gibt es fünfhundert. Nach den Reihen: 'tayo supaṇṇā' bedeutet dreihundert Reihen von Supaṇṇas. 'caturo haṃsā' bedeutet vierhundert Reihen von Enten. 'byagghīnisā pañcasatā' bedeutet fünfhundert Reihen von tigerähnlichen Raubtieren. 'Jhāyino' (des Meditierenden): Dies zeigt: 'In meinem Palast gibt es, während ich meditiere, eine solche Pracht.' 'Obhāsayaṃ' bedeutet: erstrahlend. 'Uttarassaṃ disāyaṃ' (in der nördlichen Richtung): Jener goldene Palast befand sich im Norden vom Standort jener Groß-Brahmas aus. Deshalb sprach er so. Dies ist jedoch seine Absicht: 'Wenn ich in einem solchen goldenen Palast wohne, zu wem sonst sollte ich gehen, um ihm aufzuwarten?' 'Rūpe raṇaṃ disvā' (nachdem er den Makel/Kampf in der Form sah): Nachdem er mit Erkenntnis den Makel in der Form sah, welcher aus Entstehen, Altern und Verfall besteht. 'Sadā pavedhitā' (allzeit erzitternd): Nachdem er sah, dass die Form durch Kälte usw. allzeit erzittert, schwankt und bedrängt ist. 'Tasmā na rūpe ramati sumedho' (Darum findet der Weise kein Gefallen an der Form): Weil er den Makel in der Form sieht und sieht, dass die Form allzeit erzittert, darum findet der weise Lehrer von schöner Weisheit kein Gefallen an der Form. Das Sechste.

7. කොකාලිකසුත්තවණ්ණනා
7. Erklärung des Kokālikasutta.

178. සත්තමෙ අප්පමෙය්‍යං පමිනන්තොති අප්පමෙය්‍යං ඛීණාසවපුග්ගලං ‘‘එත්තකං සීලං, එත්තකො සමාධි, එත්තකා පඤ්ඤා’’ති එවං මිනන්තො. කොධවිද්වා විකප්පයෙති කො ඉධ විද්වා මෙධාවී විකප්පෙය්‍ය, ඛීණාසවොව ඛීණාසවං මිනන්තො කප්පෙය්‍යාති දීපෙති. නිවුතං තං මඤ්ඤෙති යො පන පුථුජ්ජනො තං පමෙතුං ආරභති, තං නිවුතං අවකුජ්ජපඤ්ඤං මඤ්ඤාමීති. සත්තමං.
178. Im siebten [Sutta] bedeutet 'appameyyaṃ paminanto' (den Unermesslichen messend): Den unermesslichen Triebversiegten (khīṇāsava) messend mit den Gedanken: 'So groß ist seine Tugend (sīla), so groß seine Sammlung (samādhi), so groß seine Weisheit (paññā).' 'Kodhavidvā vikappeyye' (Wer, der weise ist, würde urteilen?): Welcher Weise, welcher Kluge hier würde darüber urteilen? Nur ein Triebversiegter, der einen Triebversiegten misst, könnte ihn beurteilen – dies wird damit verdeutlicht. 'Nivutaṃ taṃ maññe' (Ich halte ihn für verhüllt): Wer als weltlicher Mensch (puthujjana) jedoch versucht, jenen zu messen, den halten wir für einen Verhüllten mit umgestürzter (verblendeter) Weisheit. Das Siebte.

8. කතමොදකතිස්සසුත්තවණ්ණනා
8. Erklärung des Katamodakatissasutta.

179. අට්ඨමෙ [Pg.197] අකිස්සවන්ති කිස්සවා වුච්චති පඤ්ඤා, නිප්පඤ්ඤොති අත්ථො. අට්ඨමං.
179. Im achten [Sutta] bedeutet 'akissava': Weisheit wird 'kissavā' genannt; 'ohne Weisheit' (nippañño) ist die Bedeutung. Das Achte.

9. තුරූබ්‍රහ්මසුත්තවණ්ණනා
9. Erklärung des Turūbrahmasutta.

180. නවමෙ ආබාධිකොති ‘‘සාසපමත්තීහි පීළකාහී’’තිආදිනා නයෙන අනන්තරසුත්තෙ ආගතෙන ආබාධෙන ආබාධිකො. බාළ්හගිලානොති අධිමත්තගිලානො. තුරූති කොකාලිකස්ස උපජ්ඣායො තුරුත්ථෙරො නාම අනාගාමිඵලං පත්වා බ්‍රහ්මලොකෙ නිබ්බත්තො. සො භූමට්ඨකදෙවතා ආදිං කත්වා, ‘‘අයුත්තං කොකාලිකෙන කතං අග්ගසාවකෙ අන්තිමවත්ථුනා අබ්භාචික්ඛන්තෙනා’’ති පරම්පරාය බ්‍රහ්මලොකසම්පත්තං කොකාලිකස්ස පාපකම්මං සුත්වා – ‘‘මා මය්හං පස්සන්තස්සෙව වරාකො නස්සි, ඔවදිස්සාමි නං ථෙරෙසු චිත්තපසාදත්ථායා’’ති ආගන්ත්වා තස්ස පුරතො අට්ඨාසි. තං සන්ධාය වුත්තං ‘‘තුරූ පච්චෙකබ්‍රහ්මා’’ති. පෙසලාති පියසීලා. කොසි ත්වං, ආවුසොති නිපන්නකොව කබරක්ඛීනි උම්මීලෙත්වා එවමාහ. පස්ස යාවඤ්ච තෙති පස්ස යත්තකං තයා අපරද්ධං, අත්තනො නලාටෙ මහාගණ්ඩං අපස්සන්තො සාසපමත්තාය පීළකාය මං චොදෙතබ්බං මඤ්ඤසීති ආහ.
180. Im neunten [Sutta]: "krank" (ābādhiko) bedeutet erkrankt an jener Krankheit, die im unmittelbar darauffolgenden Sutta in der Weise wie "mit senfkorngroßen Pusteln" usw. überliefert ist. "Schwer krank" (bāḷhagilāno) bedeutet übermäßig krank. "Turu" (turū) war der Lehrer des Kokālika, ein Älterer namens Turu, der die Frucht der Nichtwiederkehr erlangt hatte und in der Brahma-Welt wiedergeboren wurde. Er hörte durch eine Kette von Berichten, beginnend bei den erdgebundenen Gottheiten, von der schlechten Tat des Kokālika, die bis in die Brahma-Welt gedrungen war: "Kokālika hat Unrecht getan, indem er die Hauptschüler mit dem äußersten Vergehen fälschlich beschuldigte." Da dachte er: "Möge dieser Elende nicht vor meinen Augen zugrunde gehen; ich werde ihn ermahnen, damit er Vertrauen im Geiste zu den Älteren gewinnt." Er kam und stellte sich vor ihn hin. Darauf bezieht sich die Aussage: "Turu, der Pacceka-Brahma". "Tugendhaft" (pesalā) bedeutet von liebenswürdigem Charakter. "Wer bist du, Freund?" (ko si tvaṃ, āvuso) sagte [Kokālika], während er daliegend seine gefleckten Augen öffnete. "Sieh, wie weit dein [Fehltritt reicht]" (passa yāvañca te) bedeutet: Sieh, wie sehr du gefehlt hast! Er sagte: "Ohne die große Beule auf der eigenen Stirn zu sehen, meinst du, mich wegen einer senfkorngroßen Pustel tadeln zu müssen?"

අථ නං ‘‘අදිට්ඨිප්පත්තො අයං වරාකො, ගිලවිසො විය කස්සචි වචනං න කරිස්සතී’’ති ඤත්වා පුරිසස්ස හීතිආදිමාහ. තත්ථ කුඨාරීති කුඨාරිසදිසා ඵරුසා වාචා. ඡින්දතීති කුසලමූලසඞ්ඛාතෙ මූලෙයෙව නිකන්තති. නින්දියන්ති නින්දිතබ්බං දුස්සීලපුග්ගලං. පසංසතීති උත්තමත්ථෙ සම්භාවෙත්වා ඛීණාසවොති වදති. තං වා නින්දති යො පසංසියොති, යො වා පසංසිතබ්බො ඛීණාසවො, තං අන්තිමවත්ථුනා චොදෙන්තො ‘‘දුස්සීලො අය’’න්ති වදති. වචිනාති මුඛෙන සො කලින්ති, සො තං අපරාධං මුඛෙන විචිනාති නාම. කලිනා තෙනාති තෙන අපරාධෙන සුඛං න වින්දති. නින්දියපසංසාය හි පසංසියනින්දාය ච සමකොව විපාකො.
Als er [Turu-Brahma] nun erkannte: "Dieser Elende hat die Wahrheit nicht geschaut; wie einer, der Gift geschluckt hat, wird er auf niemandes Wort hören", sprach er den Vers, der mit "purisassa hi" beginnt. Darin ist "die Axt" (kuṭhārī) die raue Rede, die einer Axt gleicht. "Schneidet ab" (chindati) bedeutet: sie trennt direkt an der Wurzel ab, nämlich den sogenannten heilsamen Wurzeln. "Den Tadelnswerten" (nindiyam) bezieht sich auf eine tugendlose Person, die zu tadeln ist. "Lobt" (pasaṃsati) bedeutet, dass er ihn im höchsten Sinne würdigt und als Triebversiegten bezeichnet. "Oder den tadelt, der lobenswert ist" (taṃ vā nindati yo pasaṃsiyo) bedeutet: Wer den lobenswerten Triebversiegten mit dem äußersten Vergehen beschuldigt, sagt: "Dieser ist tugendlos". "Er liest mit dem Mund das Unglück auf" (vacināti mukhena so kaliṃ) bedeutet, dass jener dieses Vergehen mit seinem Mund zusammensucht. "Durch dieses Unglück" (kalinā tena) bedeutet: durch dieses Vergehen erfährt er kein Glück. Denn das Loben des Tadelnswerten und das Tadeln des Lobenswerten bringen eine völlig gleiche Reifung hervor.

සබ්බස්සාපි සහාපි අත්තනාති සබ්බෙන සකෙනපි අත්තනාපි සද්ධිං යො අක්ඛෙසු ධනපරාජයො නාම, අයං අප්පමත්තකො අපරාධො. යො [Pg.198] සුගතෙසූති යො පන සම්මග්ගතෙසු පුග්ගලෙසු චිත්තං පදුස්සෙය්‍ය, අයං චිත්තපදොසොව තතො කලිතො මහන්තතරො කලි.
"Selbst samt dem eigenen [Besitz und] Selbst" (sabbassāpi sahāpi attanā) bedeutet: Der Verlust des gesamten eigenen Vermögens mitsamt der eigenen Person beim Würfelspiel ist ein nur geringfügiges Unglück. "Wer gegenüber den Wohlgegangenen" (yo sugatesu) bedeutet: Wer jedoch seinen Geist gegenüber jenen Personen, die den rechten Weg gegangen sind, böswillig verdirbt – eben diese geistige Verderbnis ist ein weitaus größeres Unglück als jener [Verlust beim Würfelspiel].

ඉදානි තස්ස මහන්තතරභාවං දස්සෙන්තො සතං සහස්සානන්තිආදිමාහ. තත්ථ සතං සහස්සානන්ති නිරබ්බුදගණනාය සතසහස්සං. ඡත්තිංසතීති අපරානි ඡත්තිංසති නිරබ්බුදානි. පඤ්ච චාති අබ්බුදගණනාය පඤ්ච අබ්බුදානි. යමරියගරහීති යං අරියෙ ගරහන්තො නිරයං උපපජ්ජති, තත්ථ එත්තකං ආයුප්පමාණන්ති. නවමං.
Um nun die weitaus größere Tragweite [dieser geistigen Verderbnis] aufzuzeigen, sprach er den Vers beginnend mit "sataṃ sahassānaṃ". Darin bedeutet "hunderttausend" (sataṃ sahassānaṃ) einhunderttausend in der Nirabbuda-Zählung. "Sechsunddreißig" (chattiṃsati) bedeutet weitere sechsunddreißig Nirabbudas. "Und fünf" (pañca ca) bedeutet fünf Abbudas in der Abbuda-Zählung. "Welches der Edlen-Tadler" (yamariyagarahī) bedeutet: In jener Hölle, in der einer wiedergeboren wird, der die Edlen schmäht, beträgt die Lebensspanne genau dieses Ausmaß. Das neunte [Sutta].

10. කොකාලිකසුත්තවණ්ණනා
10. Die Erklärung des Kokālika-Sutta.

181. දසමෙ කොකාලිකො භික්ඛු යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමීති, කො අයං කොකාලිකො, කස්මා ච උපසඞ්කමි? අයං කිර කොකාලිකරට්ඨෙ කොකාලිකනගරෙ කොකාලිකසෙට්ඨිස්ස පුත්තො පබ්බජිත්වා පිතරා කාරාපිතෙ විහාරෙ පටිවසති චූළකොකාලිකොති නාමෙන, න දෙවදත්තස්ස සිස්සො. සො හි බ්‍රාහ්මණපුත්තො මහාකොකාලිකො නාම. භගවති පන සාවත්ථියං විහරන්තෙ ද්වෙ අග්ගසාවකා පඤ්චමත්තෙහි භික්ඛුසතෙහි සද්ධිං ජනපදචාරිකං චරමානා උපකට්ඨාය වස්සූපනායිකාය විවෙකාවාසං වසිතුකාමා තෙ භික්ඛූ උය්‍යොජෙත්වා අත්තනො පත්තචීවරමාදාය තස්මිං ජනපදෙ තං නගරං පත්වා තං විහාරං අගමංසු. තත්ථ නෙසං කොකාලිකො වත්තං දස්සෙසි. තෙ තෙන සද්ධිං සම්මොදිත්වා, ‘‘ආවුසො, මයං ඉධ තෙමාසං වසිස්සාම, මා කස්සචි ආරොචෙහී’’ති පටිඤ්ඤං ගහෙත්වා වසිංසු. වසිත්වා පවාරණාදිවසෙ පවාරෙත්වා, ‘‘ගච්ඡාම මයං, ආවුසො’’ති කොකාලිකං ආපුච්ඡිංසු. කොකාලිකො ‘‘අජ්ජෙකදිවසං, ආවුසො, වසිත්වා ස්වෙ ගමිස්සථා’’ති වත්වා දුතියදිවසෙ නගරං පවිසිත්වා මනුස්සෙ ආමන්තෙසි – ‘‘ආවුසො, තුම්හෙ අග්ගසාවකෙ ඉධාගන්ත්වා වසමානෙපි න ජානාථ, න නෙ කොචි පච්චයෙනාපි නිමන්තෙතී’’ති. නගරවාසිනො, ‘‘කහං, භන්තෙ, ථෙරා, කස්මා නො න ආරොචයිත්ථා’’ති? කිං ආවුසො ආරොචිතෙන, කිං න පස්සථ ද්වෙ භික්ඛූ ථෙරාසනෙ නිසීදන්තෙ, එතෙ අග්ගසාවකාති. තෙ ඛිප්පං සන්නිපතිත්වා සප්පිඵාණිතාදීනි චෙව චීවරදුස්සානි ච සංහරිංසු.
181. Im zehnten [Sutta]: "Der Mönch Kokālika begab sich dorthin, wo der Erhabene war" (kokāliko bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkamī). Wer war dieser Kokālika, und warum suchte er den Erhabenen auf? Dieser war, wie man hört, der Sohn des Großkaufmanns Kokālika in der Stadt Kokālika im Land Kokālika. Er war ausgetreten und wohnte in einem Kloster, das sein Vater hatte errichten lassen. Er war unter dem Namen Cūḷa-Kokālika (der kleine Kokālika) bekannt und war nicht der Schüler des Devadatta. Denn jener [Schüler des Devadatta] war ein Brahmanensohn namens Mahā-Kokālika (der große Kokālika). Als nun der Erhabene in Sāvatthī weilte, wanderten die beiden Hauptschüler zusammen mit etwa fünfhundert Mönchen durch das Land. Als der Eintritt der Regenzeit herannahte, wünschten sie an einem einsamen Ort zu verweilen; sie sandten jene Mönche fort, nahmen ihre Almosenschalen und Gewänder, erreichten jene Stadt in jenem Land und begaben sich zu jenem Kloster. Dort erwies ihnen Kokālika die schuldigen Pflichten. Sie tauschten freundliche Worte mit ihm aus und baten ihn, nachdem sie sein Versprechen erhalten hatten: "Freund, wir werden drei Monate lang hier verweilen; erzähle es niemandem!" So verweilten sie dort. Nach ihrem Aufenthalt und nachdem sie am Pavāraṇā-Tag die Pavāraṇā-Zeremonie abgehalten hatten, verabschiedeten sich von Kokālika mit den Worten: "Freund, wir brechen auf." Kokālika sagte: "Freunde, verweilt heute noch diesen einen Tag und reist morgen ab." Nachdem er dies gesagt hatte, betrat er am folgenden Tag die Stadt und sprach zu den Menschen: "Freunde, obwohl die Hauptschüler hierher gekommen sind und hier verweilen, wisst ihr nichts davon, und niemand lädt sie auch nur mit den Erfordernissen ein!" Die Stadtbewohner fragten: "Wo, Ehrwürdiger, sind die Älteren? Warum habt Ihr uns das nicht mitgeteilt?" [Kokālika erwiderte:] "Freunde, was nützt eine Mitteilung? Seht ihr nicht die zwei Mönche auf den Plätzen der Älteren sitzen? Das sind die Hauptschüler!" Da kamen jene rasch zusammen und trugen geklärte Butter, Melasse usw. sowie Stoffe für Gewänder zusammen.

කොකාලිකො [Pg.199] චින්තෙසි – ‘‘පරමප්පිච්ඡා අග්ගසාවකා පයුත්තවාචාය උප්පන්නං ලාභං න සාදියිස්සන්ති, අසාදියන්තා ‘ආවාසිකස්ස දෙථා’ති වක්ඛන්තී’’ති. තං තං ලාභං ගාහාපෙත්වා ථෙරානං සන්තිකං අගමාසි. ථෙරා දිස්වාව ‘‘ඉමෙ පච්චයා නෙව අම්හාකං, න කොකාලිකස්ස කප්පන්තී’’ති පටික්ඛිපිත්වා පක්කමිංසු. කොකාලිකො ‘‘කථං හි නාම අත්තනා අගණ්හන්තා මය්හම්පි අදාපෙත්වා පක්කමිස්සන්තී’’ති? ආඝාතං උප්පාදෙසි. තෙපි භගවතො සන්තිකං ගන්ත්වා භගවන්තං වන්දිත්වා පුන අත්තනො පරිසං ආදාය ජනපදචාරිකං චරන්තා අනුපුබ්බෙන තස්මිං රට්ඨෙ තමෙව නගරං පච්චාගමිංසු. නාගරා ථෙරෙ සඤ්ජානිත්වා සහ පරික්ඛාරෙහි දානං සජ්ජිත්වා නගරමජ්ඣෙ මණ්ඩපං කත්වා දානං අදංසු, ථෙරානඤ්ච පරික්ඛාරෙ උපනාමෙසුං. ථෙරා භික්ඛුසඞ්ඝස්ස නිය්‍යාදයිංසු. තං දිස්වා කොකාලිකො චින්තෙසි – ‘‘ඉමෙ පුබ්බෙ අප්පිච්ඡා අහෙසුං, ඉදානි පාපිච්ඡා ජාතා, පුබ්බෙපි අප්පිච්ඡසන්තුට්ඨපවිවිත්තසදිසා මඤ්ඤෙ’’ති ථෙරෙ උපසඞ්කමිත්වා, ‘‘ආවුසො, තුම්හෙ පුබ්බෙ අප්පිච්ඡා විය, ඉදානි පන පාපභික්ඛූ ජාතා’’ති වත්වා ‘‘මූලට්ඨානෙයෙව නෙසං පතිට්ඨං භින්දිස්සාමී’’ති තරමානරූපො නික්ඛමිත්වා සාවත්ථිං ගන්ත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි. අයමෙව කොකාලිකො ඉමිනා ච කාරණෙන උපසඞ්කමීති වෙදිතබ්බො.
Kokālika dachte: "Die Hauptschüler sind von äußerster Begierdelosigkeit. Sie werden keinen Gewinn annehmen, der durch anspielende Rede erlangt wurde. Da sie ihn nicht annehmen, werden sie sagen: „Gebt ihn dem ansässigen Mönch!“" Er ließ all diese Gaben zusammentragen und begab sich zu den Älteren. Sobald die Älteren sie sahen, wiesen sie diese mit den Worten zurück: "Diese Erfordernisse sind weder für uns noch für Kokālika statthaft", und reisten ab. Kokālika dachte: "Wie können sie es nur wagen, selbst nichts anzunehmen, und auch mir nichts geben zu lassen, bevor sie abreisen?" So entwickelte er Groll. Jene begaben sich ebenfalls zum Erhabenen, erwiesen ihm Ehrerbietung, nahmen daraufhin wieder ihre Gefolgschaft mit sich und wanderten durch das Land, bis sie nach und nach wieder in ebendiese Stadt in jenem Land zurückkehrten. Als die Stadtbewohner die Älteren erkannten, bereiteten sie eine Almosengabe mitsamt Gebrauchsgegenständen vor, errichteten eine Halle inmitten der Stadt, spendeten die Gabe und boten den Älteren die Gebrauchsgegenstände an. Die Älteren übergaben sie der Mönchsgemeinde. Als Kokālika dies sah, dachte er: "Früher waren sie begierdelos, nun aber sind sie von schlechten Begierden erfüllt; ich glaube, auch früher glichen sie nur solchen, die begierdelos, genügsam und zurückgezogen leben." Er suchte die Älteren auf und sagte: "Freunde, früher wart ihr wie Begierdelose, nun aber seid ihr zu schlechten Mönchen geworden!" Er dachte: "Ich werde ihr Ansehen direkt an ihrer Quelle (beim Erhabenen) zerstören", brach in großer Eile auf, reiste nach Sāvatthī und begab sich dorthin, wo der Erhabene war. Es ist zu verstehen, dass dies eben jener Kokālika war und er aus diesem Grund den Erhabenen aufsuchte.

භගවා තං තුරිතතුරිතං ආගච්ඡන්තං දිස්වාව ආවජ්ජෙන්තො අඤ්ඤාසි – ‘‘අයං අග්ගසාවකෙ අක්කොසිතුකාමො ආගතො’’ති. ‘‘සක්කා නු ඛො පටිසෙධෙතු’’න්ති ච ආවජ්ජෙන්තො, ‘‘න සක්කා පටිසෙධෙතුං, ථෙරෙසු අපරජ්ඣිත්වා කාලඞ්කතො එකංසෙන පදුමනිරයෙ නිබ්බත්තිස්සතී’’ති දිස්වා, ‘‘සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානෙපි නාම ගරහන්තං සුත්වා න නිසෙධෙතී’’ති වාදමොචනත්ථං අරියූපවාදස්ස ච මහාසාවජ්ජභාවදස්සනත්ථං මා හෙවන්ති තික්ඛත්තුං පටිසෙධෙසි. තත්ථ මා හෙවන්ති මා එවං අභණි. සද්ධායිකොති සද්ධාය ආකරො පසාදාවහො සද්ධාතබ්බවචනො වා. පච්චයිකොති පත්තියායිතබ්බවචනො.
Als der Erhabene sah, wie jener [Kokālika] in großer Eile herbeikam, dachte er nach und erkannte: »Dieser ist gekommen mit dem Wunsch, die Hauptschüler zu schmähen.« Als er weiter überlegte: »Ist es wohl möglich, ihn davon abzuhalten?«, sah er: »Es ist unmöglich, ihn abzuhalten. Nachdem er sich an den Theras vergangen hat, wird er nach seinem Tod unweigerlich in der Paduma-Hölle wiedergeboren werden.« Da er dies sah und dachte: »Selbst wenn er hört, dass er Sāriputta und Moggallāna schmäht, hält er ihn nicht ab«, hielt er ihn dreimal mit den Worten »Tu das nicht!« (mā hevaṃ) ab, um sich selbst von gegenseitigem Tadel zu befreien und um die große Schuldhaftigkeit der Schmähung von Edlen (Ariyas) aufzuzeigen. Darin bedeutet »mā hevaṃ«: »Sprich nicht so!« »Saddhāyiko« bedeutet: die Quelle des Glaubens, Vertrauen erweckend, oder: einer, dessen Worte glaubwürdig sind. »Paccayiko« bedeutet: einer, dessen Worte vertrauenswürdig sind (dem man Vertrauen schenken sollte).

පක්කාමීති කම්මානුභාවෙන චොදියමානො පක්කාමි. ඔකාසකතං හි කම්මං න සක්කා පටිබාහිතුං, තං තස්ස තත්ථ ඨාතුං න අදාසි. අචිරපක්කන්තස්සාති පක්කන්තස්ස සතො න චිරෙනෙව. සබ්බො කායො ඵුටො [Pg.200] අහොසීති කෙසග්ගමත්තම්පි ඔකාසං ආවජ්ජෙත්වා සකලසරීරං අට්ඨීනි භින්දිත්වා උග්ගතාහි පීළකාහි අජ්ඣොත්ථටං අහොසි. යස්මා පන බුද්ධානුභාවෙන තථාරූපං කම්මං බුද්ධානං සම්මුඛීභාවෙ විපාකං න දෙති, දස්සනූපචාරෙ විජහිතමත්තෙ දෙති, තස්මා තස්ස අචිරපක්කන්තස්ස පීළකා උට්ඨහිංසු. කලායමත්තියොති චණකමත්තියො. බෙලුවසලාටුකමත්තියොති තරුණබෙලුවමත්තියො. (බිල්ලමත්තියොති මහාබෙලුවමත්තියො.) පභිජ්ජිංසූති භිජ්ජිංසු. තාසු භින්නාසු සකලසරීරං පනසපක්කං විය අහොසි. සො පක්කෙන ගත්තෙන ජෙතවනද්වාරකොට්ඨකෙ විසගිලිතො මච්ඡො විය කදලිපත්තෙසු සයි. අථ ධම්මසවනත්ථං ආගතාගතා මනුස්සා – ‘‘ධි කොකාලික, ධි කොකාලික, අයුත්තමකාසි, අත්තනොයෙව මුඛං නිස්සාය අනයබ්‍යසනං පත්තො’’ති ආහංසු. තෙසං සුත්වා ආරක්ඛදෙවතා ධි-කාරං අකංසු. ආරක්ඛකදෙවතානං ආකාසදෙවතාති ඉමිනා උපායෙන යාව අකනිට්ඨභවනා එකධිකාරො උදපාදි. අථස්ස උපජ්ඣායො ආගන්ත්වා ඔවාදං අගණ්හන්තං ඤත්වා ගරහිත්වා පක්කාමි.
»Er zog fort« (pakkāmi) bedeutet: von der Kraft seiner Taten (Kamma) getrieben, zog er fort. Denn es ist unmöglich, ein Kamma abzuwehren, das seine Gelegenheit gefunden hat; dieses erlaubte es ihm nicht, dort länger zu verweilen. »Kurz nachdem er weggegangen war« (acirapakkantassa) bedeutet: kurz nachdem er [aus der Gegenwart des Meisters] weggegangen war. »Sein ganzer Körper war bedeckt« (sabbo kāyo phuṭo ahosi) bedeutet: ohne auch nur eine Stelle von der Größe einer Haarspitze auszusparen, war sein ganzer Körper von Pusteln übersät, die sich emporhoben, selbst die Knochen spalteten und den gesamten Leib bedeckten. Weil jedoch durch die spirituelle Macht der Buddhas eine solche Tat von so schwerwiegender Schuldhaftigkeit in der Gegenwart der Buddhas keine Frucht tragen kann, sondern erst dann reift, wenn er deren Sichtkreis verlassen hat, traten diese Pusteln bei ihm kurz nach seinem Weggang hervor. »Von der Größe von Kalāya-Erbsen« (kalāyamattiyo) bedeutet: von der Größe von Kichererbsen. »Von der Größe von unreifen Beluva-Früchten« (beluvasalāṭukamattiyo) bedeutet: von der Größe von jungen Beluva-Früchten. (»Billamattiyo« bedeutet: von der Größe von großen Beluva-Früchten.) »Sie brachen auf« (pabhijjiṃsu) bedeutet: sie platzten auf. Als diese aufplatzten, wurde sein ganzer Körper wie eine reife Jackfrucht. Mit seinem schmerzenden, eiternden Körper legte er sich im Torhaus des Jetavana-Klosters auf Bananenblätter, wie ein Fisch, der Gift geschluckt hat. Da sagten die Menschen, die herbeigekommen waren, um die Lehre zu hören: »Pfui, Kokālika! Pfui, Kokālika! Du hast Unrechtes getan! Aufgrund deines eigenen Mundes bist du ins Verderben und ins Unglück gestürzt!« Als die Schutzgottheiten dies hörten, stießen sie einen Ruf des Abscheus (»Pfui!«) aus. Von den Schutzgottheiten ging dies auf die Gottheiten des Luftraums über, und so entstand auf diese Weise bis hinauf zur Akaniṭṭha-Himmelwelt ein einziger Ruf des Abscheus. Da kam sein Lehrer (Upajjhāya), der Tudu-Brahma, und als er sah, dass jener seine Unterweisung nicht annahm, tadelte er ihn und zog fort.

කාලමකාසීති උපජ්ඣායෙ පක්කන්තෙ කාලමකාසි. පදුමං නිරයන්ති පාටියෙක්කො පදුමනිරයො නාම නත්ථි, අවීචිමහානිරයම්හියෙව පන පදුමගණනාය පච්චිතබ්බෙ එකස්මිං ඨානෙ නිබ්බත්ති.
»Er starb« (kālamakāsi) bedeutet: nachdem sein Lehrer (Upajjhāya) weggegangen war, verstarb er. »Die Paduma-Hölle« (padumaṃ nirayaṃ) bedeutet: Es gibt keine eigenständige Hölle namens Paduma-Hölle, sondern er wurde an einem bestimmten Ort in der großen Avīci-Hölle wiedergeboren, wo man für eine nach dem Paduma-Maß berechnete Zeitspanne büßen muss.

වීසතිඛාරිකොති මාගධකෙන පත්ථෙන චත්තාරො පත්ථා කොසලරට්ඨෙ එකපත්ථො හොති, තෙන පත්ථෙන චත්තාරො පත්ථා ආළ්හකං, චත්තාරි ආළ්හකානි දොණං, චතුදොණා මානිකා, චතුමානිකා ඛාරී, තාය ඛාරියා වීසතිඛාරිකො. තිලවාහොති මාගධකානං සුඛුමතිලානං තිලසකටං. අබ්බුදො නිරයොති අබ්බුදො නාම පාටියෙක්කො නිරයො නත්ථි. අවීචිම්හියෙව පන අබ්බුදගණනාය පච්චිතබ්බට්ඨානස්සෙතං නාමං. නිරබ්බුදාදීසුපි එසෙව නයො.
»Zwanzig Khārīs fassend« (vīsatikhāriko): Vier Patthas nach dem Maße von Magadha entsprechen einem Pattha im Lande Kosala. Mit diesem [Kosala-]Pattha gemessen, bilden vier Patthas ein Āḷhaka, vier Āḷhakas ein Doṇa, vier Doṇas eine Mānikā und vier Mānikās eine Khārī. Nach dieser Khārī bemessen sind es zwanzig Khārīs. »Eine Wagenladung Sesam« (tilavāho) entspricht einer Wagenladung voll kleiner Sesamsamen nach dem Maß der Magadher. »Die Abbuda-Hölle« (abbudo nirayo) bedeutet: Es gibt keine eigenständige Hölle namens Abbuda, sondern dies ist der Name für einen Ort in der Avīci-Hölle selbst, an dem man für eine nach dem Abbuda-Maß berechnete Zeitspanne büßen muss. Ebenso verhält es sich mit Nirabbuda und den anderen Hölle-Maßen.

වස්සගණනාපි පනෙත්ථ එවං වෙදිතබ්බා – යථෙව හි සතං සතසහස්සානි කොටි හොති, එවං සතං සතසහස්සකොටියො පකොටි නාම හොති, සතං සතසහස්සපකොටියො කොටිපකොටි නාම, සතං සතසහස්සකොටිපකොටියො [Pg.201] නහුතං, සතං සතසහස්සනහුතානි නින්නහුතං, සතං සතසහස්සනින්නහුතානි එකං අබ්බුදං, තතො වීසතිගුණං නිරබ්බුදං. එසෙව නයො සබ්බත්ථාති. දසමං.
Auch die Zählung der Jahre ist hierbei wie folgt zu verstehen: So wie nämlich einhundertmal einhunderttausend (10 Millionen) eine Koṭi bilden, so bilden einhundertmal einhunderttausend Koṭis eine Pakoṭi. Einhundertmal einhunderttausend Pakoṭis heißen Koṭipakoṭi. Einhundertmal einhunderttausend Koṭipakoṭis heißen Nahuta. Einhundertmal einhunderttausend Nahutas heißen Ninnahuta. Einhundertmal einhunderttausend Ninnahutas bilden ein Abbuda. Das Zwanzigfache davon ist ein Nirabbuda. Ebenso ist diese Methode überall anzuwenden. Das zehnte [Sutta ist beendet].

පඨමො වග්ගො.
Das erste Kapitel (Vagga) ist beendet.

2. දුතියවග්ගො
2. Das zweite Kapitel.

1. සනඞ්කුමාරසුත්තවණ්ණනා
1. Erklärung des Sanaṅkumāra-Sutta.

182. දුතියවග්ගස්ස පඨමෙ සප්පිනීතීරෙති සප්පිනීනාමිකාය නදියා තීරෙ. සනඞ්කුමාරොති සො කිර පඤ්චසිඛකුමාරකකාලෙ ඣානං භාවෙත්වා බ්‍රහ්මලොකෙ නිබ්බත්තො කුමාරකවණ්ණෙනෙව විචරති. තෙන නං ‘‘කුමාරො’’ති සඤ්ජානන්ති, පොරාණකත්තා පන ‘‘සනඞ්කුමාරො’’ති වුච්චති. ජනෙතස්මින්ති ජනිතස්මිං, පජායාති අත්ථො. යෙ ගොත්තපටිසාරිනොති යෙ ජනෙතස්මිං ගොත්තං පටිසරන්ති තෙසු ලොකෙ ගොත්තපටිසාරීසු ඛත්තියො සෙට්ඨො. විජ්ජාචරණසම්පන්නොති භයභෙරවසුත්තපරියායෙන (ම. නි. 1.34 ආදයො) පුබ්බෙනිවාසාදීහි වා තීහි, අම්බට්ඨසුත්තපරියායෙන (දී. නි. 1.278 ආදයො) විපස්සනාඤාණං මනොමයිද්ධි ඡ අභිඤ්ඤායොති ඉමාහි වා අට්ඨහි විජ්ජාහි, සීලෙසු පරිපූරකාරිතා ඉන්ද්‍රියෙසු ගුත්තද්වාරතා භොජනෙ මත්තඤ්ඤුතා ජාගරියානුයොගො සත්ත සද්ධම්මා චත්තාරි රූපාවචරජ්ඣානානීති එවං පන්නරසධම්මභෙදෙන චරණෙන ච සමන්නාගතො. සො සෙට්ඨො දෙවමානුසෙති සො ඛීණාසවබ්‍රාහ්මණො දෙවෙසු ච මනුස්සෙසු ච සෙට්ඨො උත්තමොති. පඨමං.
182. Im ersten [Sutta] des zweiten Kapitels bedeutet »am Ufer des Sappinī« (sappinītīre): am Ufer des Flusses namens Sappinī. »Sanaṅkumāra«: Jener Brahma soll, nachdem er zur Zeit, als er noch ein Knabe mit fünk Haarschöpfen (Pañcasikha) war, die Vertiefung (Jhāna) entfaltet hatte, in der Brahma-Welt wiedergeboren worden sein und wanderte dort in der Gestalt eines Knaben umher. Daher erkannte man ihn als »Kumāra« (Knabe). Wegen seines hohen Alters wird er jedoch »Sanaṅkumāra« genannt. »Unter dieser Generation« (janetasmiṃ) bedeutet: in der geborenen Schar der Wesen, unter der Nachkommenschaft. »Diejenigen, die auf ihre Abstammung pochen« (ye gottapaṭisārino) bedeutet: unter den Menschen in der Welt, die auf ihre Sippe oder Abstammung vertrauen, ist der Adlige (Khattiya) der Beste. »Vollendet in Wissen und Wandel« (vijjācaraṇasampanno) bedeutet: nach der Darlegung im Bhayabherava-Sutta ausgestattet mit den drei klaren Wissen, wie dem Wissen um frühere Daseinsformen, oder nach der Darlegung im Ambaṭṭha-Sutta mit den acht klaren Wissen, nämlich der Vipassanā-Erkenntnis, der geistgeschaffenen Schöpferkraft (manomayiddhi) und den sechs höheren Geisteskräften (abhiññā), sowie mit dem Wandel (caraṇa), der sich in fünfzehn Teile gliedert, nämlich: die vollkommene Erfüllung der Tugendregeln, das Hüten der Sinnentore, das Maßhalten beim Essen, das Streben nach Wachsamkeit, die sieben edlen Qualitäten (saddhamma) und die vier feinstofflichen Vertiefungen (rūpāvacarajjhāna). »Er ist der Beste unter Göttern und Menschen« (so seṭṭho devamānuse) bedeutet: jener Arhat-Brahmane ist der Edelste und Höchste unter Göttern und Menschen. Das erste [Sutta ist beendet].

2. දෙවදත්තසුත්තවණ්ණනා
2. Erklärung des Devadatta-Sutta.

183. දුතියෙ අචිරපක්කන්තෙති සඞ්ඝං භින්දිත්වා නචිරස්සෙව වෙළුවනතො ගයාසීසං ගතෙ. අස්සතරින්ති ගද්‍රභස්ස වළවාය ජාතං. දුතියං.
183. Im zweiten [Sutta] bedeutet »kurz nachdem er weggegangen war« (acirapakkante): kurz nachdem [Devadatta] den Orden gespalten hatte und vom Veḷuvana-Kloster nach Gayāsīsa gegangen war. »Maultier« (assatarī) bedeutet: das von einer Eselstute geborene [Fohlen]. Das zweite [Sutta ist beendet].

3. අන්ධකවින්දසුත්තවණ්ණනා
3. Erklärung des Andhakavinda-Sutta.

184. තතියෙ [Pg.202] අන්ධකවින්දන්ති එවංනාමකං ගාමං. උපසඞ්කමීති ‘‘සත්ථා ඉදානිපි වීරියං කරොති පධානමනුයුඤ්ජති, ගච්ඡාමිස්ස සන්තිකෙ ඨත්වා සාසනානුච්ඡවිකං වීරියපටිසංයුත්තං ගාථං වක්ඛාමී’’ති උපසඞ්කමි.
184. Im dritten [Sutta] bedeutet »nach Andhakavinda« (andhakavindaṃ): zu dem Dorf dieses Namens. »Er suchte ihn auf« (upasaṅkami) bedeutet: Er suchte ihn auf mit dem Gedanken: »Der Meister strengt sich selbst jetzt noch an und widmet sich der geistigen Übung. Ich will hingehen und in seiner Gegenwart eine der Lehre angemessene Strophe sprechen, die mit Tatkraft verbunden ist.«

පන්තානීති ජනතං අතික්කමිත්වා මනුස්සානං අනුපචාරෙ ඨිතානි. සංයොජනවිප්පමොක්ඛාති තානි ච සෙනාසනානි සෙවමානො න චීවරාදීනං අත්ථාය සෙවෙය්‍ය, අථ ඛො දසසංයොජනවිප්පමොක්ඛත්ථාය චරෙය්‍ය. සඞ්ඝෙ වසෙති තෙසු සෙනාසනෙසු රතිං අලභන්තො උපට්ඨාකාදීනං චිත්තානුරක්ඛණත්ථං ගද්‍රභපිට්ඨෙ රජං විය උප්පතන්තො අරඤ්ඤෙ අචරිත්වා සඞ්ඝමජ්ඣෙ වසෙය්‍ය. රක්ඛිතත්තො සතීමාති තත්ථ ච වසන්තො සගවචණ්ඩො ගොණො විය සබ්‍රහ්මචාරිනො අවිජ්ඣන්තො අඝට්ටෙන්තො රක්ඛිතත්තො සතිපට්ඨානපරායණො හුත්වා වසෙය්‍ය.
»Einsame« [Wohnsitze] (pantāni) bedeutet: weit weg von der Menschenmenge, außerhalb des normalen Bereichs von Menschen gelegen. »Zur Befreiung von den Fesseln« (saṃyojanavippamokkhā) bedeutet: Wenn man diese Behausungen nutzt, sollte man sie nicht wegen Roben und anderer materieller Dinge nutzen, sondern man sollte sich darin üben, um sich von den zehn Fesseln zu befreien. »Er soll in der Gemeinschaft leben« (saṅghe vase) bedeutet: Wenn er in jenen Waldeinsamkeiten keine Freude [an der Vertiefung] findet, sollte er – statt mit unruhigem Geist, der wie aufgewirbelter Staub auf dem Rücken eines Esels umherfliegt, im tiefen Wald umherzuwandern, nur um die Gemüter der Unterstützer und Spender zu schonen – inmitten der Gemeinschaft von Gleichgesinnten leben. »Mit gezügeltem Selbst und achtsam« (rakkhitatto satīmā) bedeutet: Auch wenn er inmitten der Gemeinschaft lebt, sollte er wie ein Stier unter wilden Rindern leben, ohne seine Ordensbrüder anzustoßen oder zu belästigen, mit behütetem Geist und ganz auf die Grundlagen der Achtsamkeit (Satipaṭṭhāna) ausgerichtet.

ඉදානි සඞ්ඝෙ වසමානස්ස භික්ඛුනො භික්ඛාචාරවත්තං ආචික්ඛන්තො කුලාකුලන්තිආදිමාහ. තත්ථ පිණ්ඩිකාය චරන්තොති පිණ්ඩත්ථාය චරමානො. සෙවෙථ පන්තානි සෙනාසනානීති සඞ්ඝමජ්ඣං ඔතරිත්වා වසමානොපි ධුරපරිවෙණෙ තාලනාළිකෙරආදීනි රොපෙත්වා උපට්ඨාකාදිසංසට්ඨො න වසෙය්‍ය, චිත්තකල්ලතං පන ජනෙත්වා චිත්තං හාසෙත්වා තොසෙත්වා පුන පන්තසෙනාසනෙ වසෙය්‍යාති අරඤ්ඤස්සෙව වණ්ණං කථෙති. භයාති වට්ටභයතො. අභයෙති නිබ්බානෙ. විමුත්තොති අධිමුත්තො හුත්වා වසෙය්‍ය.
Nun sprach er [der Brahma Sahampati], um die Pflichten des Almosengangs eines in der Gemeinschaft lebenden Mönchs zu erklären, die Worte beginnend mit 'kulākulaṃ'. Darin bedeutet 'piṇḍikāya caranto' (auf Almosengang gehend): auf der Suche nach Almosen umhergehend. 'Sevetha pantāni senāsanāni' (er soll entlegene Lagerstätten aufsuchen) bedeutet: Selbst wenn ein Mönch in die Gemeinschaft hinabsteigt und dort lebt, sollte er nicht am Eingang des Klosterhofs Palmen, Kokospalmen und dergleichen anpflanzen und in enger Verbindung mit Laienunterstützern und anderen verweilen. Vielmehr sollte er, nachdem er die Bereitschaft des Geistes herbeigeführt, den Geist erfreut und zufriedengestellt hat, wiederum in einer entlegenen Lagerstätte weilen; auf diese Weise preist er den Wert des Waldes allein. 'Bhayā' (vor der Furcht) bedeutet: vor der Furcht des Daseinskreislaufs (vaṭṭabhaya). 'Abhaye' (im Furchtlosen) bedeutet: im Nibbāna. 'Vimutto' (befreit) bedeutet: er möge weilen, indem er ganz darauf ausgerichtet ist.

යත්ථ භෙරවාති යස්මිං ඨානෙ භයජනකා සවිඤ්ඤාණකා සීහබ්‍යග්ඝාදයො, අවිඤ්ඤාණකා රත්තිභාගෙ ඛාණුවල්ලිආදයො බහූ අත්ථි. සරීසපාති දීඝජාතිකාදිසරීසපා. නිසීදි තත්ථ භික්ඛූති තාදිසෙ ඨානෙ භික්ඛු නිසින්නො. ඉමිනා ඉදං දීපෙති – භගවා යථා තුම්හෙ එතරහි තත්‍රට්ඨකභෙරවාරම්මණානි චෙව සරීසපෙ ච විජ්ජුනිච්ඡාරණාදීනි ච අමනසිකත්වා නිසින්නා, එවමෙවං පධානමනුයුත්තා භික්ඛූ නිසීදන්තීති.
'Wo es schreckenerregend ist' (yattha bheravā) bedeutet: an einem Ort, an dem es viele furchterregende beseelte Wesen wie Löwen, Tiger und dergleichen gibt, sowie zur Nachtzeit viele leblose Objekte wie Baumstümpfe, Schlingpflanzen und so weiter. 'Sarīsapā' (Kriechtiere) bedeutet: Kriechtiere wie Schlangen und andere. 'Dort saß der Mönch' (nisīdi tattha bhikkhū) bedeutet: An einem solchen Ort sitzt der Mönch, frei von Haarsträuben. Damit verdeutlicht er Folgendes: So wie Ihr, o Erhabener, gegenwärtig dasitzt und die furchterregenden Objekte an diesem Ort, die Kriechtiere sowie die Blitze und dergleichen nicht beachtet, ebenso sitzen jene Mönche da, die sich eifrig der geistigen Anstrengung widmen.

ජාතු මෙ දිට්ඨන්ති එකංසෙන මයා දිට්ඨං. න යිදං ඉතිහීතිහන්ති ඉදං ඉතිහ ඉතිහාති න තක්කහෙතු වා නයහෙතු වා පිටකසම්පදානෙන වා [Pg.203] අහං වදාමි. එකස්මිං බ්‍රහ්මචරියස්මින්ති එකාය ධම්මදෙසනාය. ධම්මදෙසනා හි ඉධ බ්‍රහ්මචරියන්ති අධිප්පෙතා. මච්චුහායිනන්ති මරණපරිච්චාගිනං ඛීණාසවානං.
'Wahrlich, von mir wurde es gesehen' (jātu me diṭṭhaṃ) bedeutet: Es wurde von mir mit absoluter Gewissheit gesehen. 'Dies ist nicht vom Hörensagen' (na yidaṃ itihītihaṃ) bedeutet: Ich sage dies nicht aufgrund von bloßer Weitererzählung ('so war es, so war es'), noch aus Gründen der Spekulation, noch aus Gründen der logischen Methode oder der autoritativen Textüberlieferung. 'In einem heiligen Wandel' (ekasmiṃ brahmacariyasmiṃ) bedeutet: in einer einzigen Lehrverkündigung; denn unter 'brahmacariya' ist an dieser Stelle die Lehrverkündigung (dhammadesanā) zu verstehen. 'Die den Tod hinter sich gelassen haben' (maccuhāyinaṃ) bedeutet: jene Triebversiegten (Arahants), die den Tod gänzlich überwunden haben.

දසා ච දසධා දසාති එත්ථ දසාති දසෙව, දසධා දසාති සතං, අඤ්ඤෙ ච දසුත්තරං සෙඛසතං පස්සාමීති වදති. සොතසමාපන්නාති මග්ගසොතං සමාපන්නා. අතිරච්ඡානගාමිනොති දෙසනාමත්තමෙතං, අවිනිපාතධම්මාති අත්ථො. සඞ්ඛාතුං නොපි සක්කොමීති මුසාවාදභයෙන එත්තකා නාම පුඤ්ඤභාගිනො සත්තාති ගණෙතුං න සක්කොමීති බහුං බ්‍රහ්මධම්මදෙසනං සන්ධාය එවමාහ. තතියං.
In den Worten 'zehn und zehnmal zehn' (dasā ca dasadhā dasa) bedeutet 'zehn' genau zehn, und 'zehnmal zehn' bedeutet einhundert. Er sagt: 'Und ich sehe ein weiteres einhundertundzehn Lernende (sekha).' 'In den Strom Eingetretene' (sotasamāpannā) bedeutet: in den Strom des Pfades Eingetretene. 'Nicht zum Abgrund Gehende' (atiracchānagāmino) ist lediglich eine Ausdrucksweise der Lehrverkündigung; die Bedeutung ist 'vom Verfall in die niederen Welten freie Wesen' (avinipātadhammā). 'Ich vermag sie nicht zu zählen' (saṅkhātuṃ nopi sakkomi) bedeutet: Aus Scheu vor einer Falschaussage sagt er: 'Ich vermag nicht zu zählen, dass es genau so und so viele Wesen gibt, die Anteil am heilsamen Verdienst haben.' Dies sagte er im Hinblick auf die weitreichende Brahma-Lehrverkündigung. Das dritte (Sutta).

4. අරුණවතීසුත්තවණ්ණනා
4. Die Erklärung des Aruṇavatī-Sutta.

185. චතුත්ථෙ අභිභූසම්භවන්ති අභිභූ ච සම්භවො ච. තෙසු අභිභූථෙරො සාරිපුත්තත්ථෙරො විය පඤ්ඤාය අග්ගො, සම්භවත්ථෙරො මහාමොග්ගල්ලානො විය සමාධිනා අග්ගො. උජ්ඣායන්තීති අවජ්ඣායන්ති, ලාමකතො වා චින්තෙන්ති. ඛිය්‍යන්තීති, කින්නාමෙතං කින්නාමෙතන්ති? අඤ්ඤමඤ්ඤං කථෙන්ති. විපාචෙන්තීති විත්ථාරයන්තා පුනප්පුනං කථෙන්ති. හෙට්ඨිමෙන උපඩ්ඪකායෙනාති නාභිතො පට්ඨාය හෙට්ඨිමකායෙන. පාළියං එත්තකමෙව ආගතං. ථෙරො පන ‘‘පකතිවණ්ණං විජහිත්වා නාගවණ්ණං ගහෙත්වා දස්සෙති, සුපණ්ණවණ්ණං ගහෙත්වා වා දස්සෙතී’’තිආදිනා (පටි. ම. 3.13) නයෙන ආගතං අනෙකප්පකාරං ඉද්ධිවිකුබ්බනං දස්සෙසි. ඉමා ගාථායො අභාසීති ථෙරො කිර චින්තෙසි – ‘‘කථං දෙසිතා නු ඛො ධම්මදෙසනා සබ්බෙසං පියා අස්ස මනාපා’’ති. තතො ආවජ්ජෙන්තො – ‘‘සබ්බෙපි පාසණ්ඩා සබ්බෙ දෙවමනුස්සා අත්තනො අත්තනො සමයෙ පුරිසකාරං වණ්ණයන්ති, වීරියස්ස අවණ්ණවාදී නාම නත්ථි, වීරියපටිසංයුත්තං කත්වා දෙසෙස්සාමි, එවං අයං ධම්මදෙසනා සබ්බෙසං පියා භවිස්සති මනාපා’’ති ඤත්වා තීසු පිටකෙසු විචිනිත්වා ඉමා ගාථා අභාසි.
185. Im vierten Sutta bezieht sich 'Abhibhū-Sambhava' auf den Thera Abhibhū und den Thera Sambhava. Unter ihnen war der Thera Abhibhū hervorragend an Weisheit, gleich dem ehrwürdigen Sāriputta, während der Thera Sambhava hervorragend an geistiger Sammlung war, gleich dem ehrwürdigen Mahāmoggallāna. 'Sie beschwerten sich' (ujjhāyanti) bedeutet: sie tadelten oder dachten geringwerfig darüber. 'Sie äußerten ihren Unmut' (khīyanti) bedeutet, dass sie zueinander sagten: 'Was soll das nur sein? Was soll das nur sein?' 'Sie verbreiteten es' (vipācenti) bedeutet, dass sie es weitläufig herumerzählten und immer wieder davon sprachen. 'Mit der unteren Körperhälfte' (heṭṭhimena upaḍḍhakāyena) bedeutet: mit dem Körperteil vom Nabel abwärts. Im Pali-Text ist nur so viel überliefert. Der Thera zeigte jedoch eine vielfältige magische Entfaltung (iddhivikubbana), wie sie in der Weise überliefert ist: 'Er legte seine gewöhnliche Gestalt ab, nahm die Gestalt eines Nāga an und zeigte sich, oder er nahm die Gestalt eines Supaṇṇa an und zeigte sich.' 'Er sprach diese Verse' (imā gāthāyo abhāsi): Es heißt, der Thera überlegte: 'Auf welche Weise dargelegt würde eine Lehrverkündigung wohl allen lieb und angenehm sein?' Daraufhin erwog er: 'Alle Sektenanhänger, alle Götter und Menschen preisen in ihren jeweiligen Lehren die persönliche Tatkraft (purisakāra). Es gibt niemanden, der die Tatkraft (vīriya) herabwürdigt. Ich will die Lehre in Verbindung mit Tatkraft verkünden; so wird diese Lehrverkündigung allen lieb und angenehm sein.' Nachdem er dies erkannt hatte, forschte er in den drei Piṭakas und sprach diese Verse.

තත්ථ ආරම්භථාති ආරම්භවීරියං කරොථ. නික්කමථාති නික්කමවීරියං කරොථ. යුඤ්ජථාති පයොගං කරොථ පරක්කමථ. මච්චුනො සෙනන්ති මච්චුනො සෙනා නාම කිලෙසසෙනා, තං ධුනාථ. ජාතිසංසාරන්ති ජාතිඤ්ච [Pg.204] සංසාරඤ්ච, ජාතිසඞ්ඛාතං වා සංසාරං. දුක්ඛස්සන්තං කරිස්සතීති වට්ටදුක්ඛස්ස පරිච්ඡෙදං කරිස්සති. කිං පන කත්වා ථෙරො සහස්සිලොකධාතුං විඤ්ඤාපෙසීති? නීලකසිණං තාව සමාපජ්ජිත්වා සබ්බත්ථ ආලොකට්ඨානෙ අන්ධකාරං ඵරි, ඔදාතකසිණං සමාපජ්ජිත්වා අන්ධකාරට්ඨානෙ ඔභාසං. තතො ‘‘කිමිදං අන්ධකාර’’න්ති? සත්තානං ආභොගෙ උප්පන්නෙ ආලොකං දස්සෙසි. ආලොකට්ඨානෙ ආලොකකිච්චං නත්ථි, ‘‘කිං ආලොකො අය’’න්ති? විචිනන්තානං අත්තානං දස්සෙසි. අථ තෙසං ථෙරොති වදන්තානං ඉමා ගාථායො අභාසි, සබ්බෙ ඔසටාය පරිසාය මජ්ඣෙ නිසීදිත්වා ධම්මං දෙසෙන්තස්ස විය සද්දං සුණිංසු. අත්ථොපි නෙසං පාකටො අහොසි. චතුත්ථං.
Darin bedeutet 'Rafft euch auf!' (ārambhatha): Entfaltet die Tatkraft des Anfangens. 'Strebt voran!' (nikkamatha): Entfaltet die Tatkraft des Hinausstrebens. 'Widmet euch!' (yuñjatha): Bringt die Tatkraft der Praxis auf, strengt euch an. 'Das Heer des Todes' (maccuno senaṃ): Das Heer des Todes ist das Heer der geistigen Trübungen (kilesa); vertreibt es. 'Den Kreislauf der Geburten' (jātisaṃsāraṃ) bedeutet: die Geburt und den Daseinskreislauf, oder den Kreislauf, der als Geburt charakterisiert ist. 'Er wird dem Leiden ein Ende setzen' (dukkhassantaṃ karissati) bedeutet: Er wird das Leiden des Daseinskreislaufs (vaṭṭadukkha) begrenzen. Wie aber brachte der Thera das Tausendfache Weltsystem dazu, ihm Gehör zu schenken? Zuerst trat er in das blaue Kasiṇa ein und breitete über alle lichten Orte Dunkelheit aus; dann trat er in das weiße Kasiṇa ein und erhellte die dunklen Orte mit Glanz. Als die Wesen daraufhin dachten: 'Was ist das für eine Finsternis?', zeigte er Licht. Da an einem bereits hellen Ort kein Bedarf an Lichterzeugung besteht, zeigte er sich selbst jenen, die sich fragten: 'Was ist das für ein Licht?'. Während sie riefen: 'Es ist der Thera!', sprach er diese Verse. Alle hörten seine Stimme, als ob sie inmitten einer zusammengekommenen Gemeinde säßen, während er die Lehre verkündete. Auch der Sinn wurde ihnen völlig klar. Das vierte (Sutta).

5. පරිනිබ්බානසුත්තවණ්ණනා
5. Die Erklärung des Parinibbāna-Sutta.

186. පඤ්චමෙ උපවත්තනෙ මල්ලානං සාලවනෙති යථෙව හි කදම්බනදීතීරතො රාජමාතුවිහාරද්වාරෙන ථූපාරාමං ගන්තබ්බං හොති, එවං හිරඤ්ඤවතිකාය නාම නදියා පාරිමතීරතො සාලවනං උය්‍යානං. යථා අනුරාධපුරස්ස ථූපාරාමො, එවං තං කුසිනාරාය හොති. යථා ථූපාරාමතො දක්ඛිණද්වාරෙන නගරං පවිසනමග්ගො පාචීනමුඛො ගන්ත්වා උත්තරෙන නිවත්තති, එවං උය්‍යානතො සාලපන්ති පාචීනමුඛා ගන්ත්වා උත්තරෙන නිවත්තා. තස්මා තං ‘‘උපවත්තන’’න්ති වුච්චති. තස්මිං උපවත්තනෙ මල්ලානං සාලවනෙ. අන්තරෙන යමකසාලානන්ති මූලක්ඛන්ධවිටපපත්තෙහි අඤ්ඤමඤ්ඤං සංසිබ්බිත්වා ඨිතසාලානං අන්තරිකාය. අප්පමාදෙන සම්පාදෙථාති සතිඅවිප්පවාසෙන කත්තබ්බකිච්චානි සම්පාදයථ. ඉති භගවා යථා නාම මරණමඤ්චෙ නිපන්නො මහද්ධනො කුටුම්බිකො පුත්තානං ධනසාරං ආචික්ඛෙය්‍ය, එවමෙවං පරිනිබ්බානමඤ්චෙ නිපන්නො පඤ්චචත්තාලීස වස්සානි දින්නං ඔවාදං සබ්බං එකස්මිං අප්පමාදපදෙයෙව පක්ඛිපිත්වා අභාසි. අයං තථාගතස්ස පච්ඡිමා වාචාති ඉදං පන සඞ්ගීතිකාරානං වචනං.
186. Im fünften Sutta bedeutet 'im Upavattana, dem Salwald der Mallas' (upavattane mallānaṃ sālavane) Folgendes: Ebenso wie man vom Ufer des Kadamba-Flusses durch das Tor des Rājamātu-Klosters zum Thūpārāma gelangt, so gelangt man vom jenseitigen Ufer des Flusses namens Hiraññavatī zum Garten des Salwaldes. Wie der Thūpārāma im Südwesten von Anurādhapura liegt, so liegt jener Garten im Südwesten von Kusinārā. Und wie der Weg, auf dem man vom Thūpārāma durch das Südtor in die Stadt gelangt, nach Osten ausgerichtet verläuft und sich dann nach Norden wendet, so verläuft auch die Salbaumreihe vom Garten aus nach Osten und biegt nach Norden ab. Daher wird dieser Ort 'Upavattana' (die Kehre) genannt. 'In diesem Upavattana, im Salwald der Mallas'. 'Zwischen den Zwillingssalbäumen' (antarena yamakasālānaṃ) bedeutet: in dem Zwischenraum von Salbäumen, die so standen, dass ihre Wurzeln, Stämme, Äste und Blätter miteinander verflochten waren. 'Vollendet es durch Unermüdlichkeit' (appamādena sampādetha) bedeutet: Vollbringt die zu verrichtenden Aufgaben durch beständige Achtsamkeit (satiavippavāsa). Auf diese Weise tat es der Erhabene: Wie ein reicher Hausvater auf dem Sterbebett liegend seinen Kindern das Wesentliche seines Vermögens anzeigt, ebenso fasste der Erhabene, auf dem Bett des Parinibbāna liegend, alle Unterweisungen, die er im Laufe von fünfundvierzig Jahren erteilt hatte, in diesem einen Begriff der Unermüdlichkeit (appamāda) zusammen und sprach ihn aus. 'Dies ist das letzte Wort des Tathāgata' – dies sind jedoch die Worte der Verfasser des Konzils (saṅgītikāra).

ඉතො පරං යං පරිනිබ්බානපරිකම්මං කත්වා භගවා පරිනිබ්බුතො, තං දස්සෙතුං, අථ ඛො භගවා පඨමං ඣානන්තිආදි වුත්තං. තත්ථ සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං සමාපන්නෙ භගවති අස්සාසපස්සාසානං අප්පවත්තිං දිස්වා, ‘‘පරිනිබ්බුතො සත්ථා’’ති සඤ්ඤාය දෙවමනුස්සා එකප්පහාරෙන විරවිංසු, ආනන්දත්ථෙරොපි – ‘‘පරිනිබ්බුතො නු ඛො, භන්තෙ, අනුරුද්ධ භගවා’’ති ථෙරං [Pg.205] පුච්ඡි. ථෙරො ‘‘න ඛො, ආවුසො ආනන්ද, තථාගතො පරිනිබ්බුතො, අපිච සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං සමාපන්නො’’ති ආහ. කථං පන සො අඤ්ඤාසි? ථෙරො කිර සත්ථාරා සද්ධිංයෙව තං තං සමාපත්තිං සමාපජ්ජන්තො යාව නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනවුට්ඨානං, තාව ගන්ත්වා, ‘‘ඉදානි භගවා නිරොධං සමාපන්නො, අන්තොනිරොධෙ ච කාලංකිරියා නාම නත්ථී’’ති අඤ්ඤාසි.
Um zu zeigen, wie der Erhabene ins Parinibbāna einging, nachdem er die Vorbereitungen für das Parinibbāna getroffen hatte, wurde die Passage beginnend mit 'Atha kho bhagavā paṭhamaṃ jhānaṃ' gesprochen. Als der Erhabene das Erlöschen von Wahrnehmung und Empfindung (saññāvedayitanirodha) erlangt hatte, sahen Götter und Menschen, dass das Ein- und Ausatmen ausblieb, und weinten alle auf einmal auf, in der Annahme: 'Der Meister ist ins Parinibbāna eingegangen'. Auch der ehrwürdige Ānanda fragte den Thera: 'Ehrwürdiger Anuruddha, ist der Erhabene bereits ins Parinibbāna eingegangen?' Der Thera sprach: 'Nein, Freund Ānanda, der Tathāgata ist nicht ins Parinibbāna eingegangen, sondern er ist in das Erlöschen von Wahrnehmung und Empfindung eingetreten.' Wie aber wusste er dies? Es heißt, der Thera trat gemeinsam mit dem Meister in die jeweiligen Errungenschaften ein. Er folgte ihm bis zum Austritt aus der Sphäre der Weder-Wahrnehmung-noch-Nicht-Wahrnehmung und wusste dadurch: 'Nun ist der Erhabene in das Erlöschen eingetreten, und innerhalb des Erlöschens gibt es keinen Tod.'

අථ ඛො භගවා සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධසමාපත්තිතො වුට්ඨහිත්වා නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනං සමාපජ්ජි…පෙ… තතියජ්ඣානා වුට්ඨහිත්වා චතුත්ථං ඣානං සමාපජ්ජීති එත්ථ පන භගවා චතුවීසතියා ඨානෙසු පඨමං ඣානං සමාපජ්ජි, තෙරසසු ඨානෙසු දුතියං ඣානං… තථා තතියං… පන්නරසසු ඨානෙසු චතුත්ථං ඣානං සමාපජ්ජි. කථං? දසසු අසුභෙසු ද්වත්තිංසාකාරෙ අට්ඨසු කසිණෙසු මෙත්තාකරුණාමුදිතෙසු ආනාපානෙ පරිච්ඡෙදාකාසෙති ඉමෙසු තාව චතුවීසතියා ඨානෙසු පඨමං ඣානං සමාපජ්ජි. ඨපෙත්වා පන ද්වත්තිංසාකාරඤ්ච දස ච අසුභානි සෙසෙසු තෙරසසු දුතියං ඣානං… තෙසුයෙව තතියං ඣානං සමාපජ්ජි. අට්ඨසු පන කසිණෙසු උපෙක්ඛාබ්‍රහ්මවිහාරෙ ආනාපානෙ පරිච්ඡෙදාකාසෙ චතූසු අරූපෙසූති ඉමෙසු පන්නරසසු ඨානෙසු චතුත්ථං ඣානං සමාපජ්ජි. අයම්පි ච සඞ්ඛෙපකථාව. නිබ්බානපුරං පවිසන්තො පන භගවා ධම්මස්සාමි සබ්බාපි චතුවීසතිකොටිසතසහස්සසඞ්ඛා සමාපත්තියො පවිසිත්වා විදෙසං ගච්ඡන්තො ඤාතිජනං ආලිඞ්ගෙත්වා විය සබ්බසමාපත්තිසුඛං අනුභවිත්වා පවිට්ඨො.
Daraufhin erhob sich der Erhabene aus der Errungenschaft des Erlöschens von Wahrnehmung und Empfindung und trat in die Sphäre der Weder-Wahrnehmung-noch-Nicht-Wahrnehmung ein... [und so weiter]... erhob sich aus der dritten Vertiefung und trat in die vierte Vertiefung ein. In dieser Erklärung bezüglich des Eintretens in die Errungenschaften trat der Erhabene an vierundzwanzig Stellen in die erste Vertiefung ein, an dreizehn Stellen in die zweite Vertiefung, ebenso in die dritte, und an fünfzehn Stellen in die vierte Vertiefung. Wie? Bei den zehn Unreinheiten, bei den zweiunddreißig Körperteilen, bei den acht Kasiṇas, bei den göttlichen Verweilungsstätten von Liebender Güte, Mitgefühl und Mitfreude, bei der Ein- und Ausatmung und beim begrenzten Raum – an diesen vierundzwanzig Stellen trat er zunächst in die erste Vertiefung ein. Ausgenommen jedoch die zweiunddreißig Körperteile und die zehn Unreinheiten, trat er an den verbleibenden dreizehn Stellen in die zweite Vertiefung ein und an eben diesen auch in die dritte Vertiefung. Bei den acht Kasiṇas jedoch, bei der göttlichen Verweilungsstätte des Gleichmuts, bei der Ein- und Ausatmung, beim begrenzten Raum und bei den vier formlosen Zuständen – an diesen fünfzehn Stellen trat er in die vierte Vertiefung ein. Auch dies ist nur eine kurze Darstellung. Als der Erhabene jedoch, der Herr der Lehre, in die Stadt des Nibbāna einging, trat er in alle vierundzwanzig Billionen Errungenschaften ein und erfuhr das Glück aller Errungenschaften, bevor er einging – gleichsam wie jemand, der in ein fremdes Land reist und zuvor seine Verwandten umarmt.

චතුත්ථජ්ඣානා වුට්ඨහිත්වා සමනන්තරා භගවා පරිනිබ්බායීති එත්ථ ච ඣානසමනන්තරං පච්චවෙක්ඛණසමනන්තරන්ති, ද්වෙ සමනන්තරානි. චතුත්ථජ්ඣානා වුට්ඨාය භවඞ්ගං ඔතිණ්ණස්ස තත්ථෙව පරිනිබ්බානං ඣානසමනන්තරං නාම, චතුත්ථජ්ඣානා වුට්ඨහිත්වා පුන ඣානඞ්ගානි පච්චවෙක්ඛිත්වා භවඞ්ගං ඔතිණ්ණස්ස තත්ථෙව පරිනිබ්බානං පච්චවෙක්ඛණසමනන්තරං නාම. ඉමානි ද්වෙපි සමනන්තරානෙව. භගවා පන ඣානං සමාපජ්ජිත්වා ඣානා වුට්ඨාය ඣානඞ්ගානි පච්චවෙක්ඛිත්වා භවඞ්ගචිත්තෙන අබ්‍යාකතෙන දුක්ඛසච්චෙන පරිනිබ්බායි. යෙ හි කෙචි බුද්ධා වා පච්චෙකබුද්ධා වා අරියසාවකා වා අන්තමසො කුන්ථකිපිල්ලිකං උපාදාය සබ්බෙ භවඞ්ගචිත්තෙනෙව අබ්‍යාකතෙන දුක්ඛසච්චෙන කාලං කරොන්ති.
In dieser Aussage 'Nachdem er sich aus der vierten Vertiefung erhoben hatte, ging der Erhabene unmittelbar danach ins Parinibbāna ein' gibt es zwei Arten von Unmittelbarkeit (samanantara): die Unmittelbarkeit der Vertiefung (jhāna-samanantara) und die Unmittelbarkeit der Rückschau (paccavekkhaṇa-samanantara). Wenn man sich aus der vierten Vertiefung erhebt, in das Lebenskontinuum (bhavaṅga) herabsinkt und genau dort das Parinibbāna stattfindet, nennt man dies 'Unmittelbarkeit der Vertiefung'. Wenn man sich aus der vierten Vertiefung erhebt, erneut die Vertiefungsglieder (jhānaṅga) reflektiert, in das Lebenskontinuum herabsinkt und genau dort das Parinibbāna stattfindet, nennt man dies 'Unmittelbarkeit der Rückschau'. Diese beiden sind in der Tat Formen der Unmittelbarkeit. Der Erhabene aber trat in die Vertiefung ein, erhob sich aus ihr, reflektierte die Vertiefungsglieder und ging mit dem unbestimmten (abyākata) Lebenskontinuum-Geist (bhavaṅgacitta), der zur Wahrheit vom Leiden (dukkhasacca) gehört, ins Parinibbāna ein. Denn alle Lebewesen, seien es Buddhas, Paccekabuddhas oder edle Jünger, ja selbst hinab bis zu Ameisen und Insekten, sterben ausschließlich mit dem unbestimmten Lebenskontinuum-Geist, der zur Wahrheit vom Leiden gehört.

භූතාති [Pg.206] සත්තා. අප්පටිපුග්ගලොති පටිභාගපුග්ගලවිරහිතො. බලප්පත්තොති දසවිධං ඤාණබලං පත්තො. උප්පාදවයධම්මිනොති උප්පාදවයසභාවා. තෙසං වූපසමොති තෙසං සඞ්ඛාරානං වූපසමො. සුඛොති අසඞ්ඛතං නිබ්බානමෙව සුඛන්ති අත්ථො. තදාසීති ‘‘සහ පරිනිබ්බානා මහාභූමිචාලො අහොසී’’ති එවං මහාපරිනිබ්බානෙ (දී. නි. 2.220) වුත්තං භූමිචාලං සන්ධායාහ. සො හි ලොමහංසනකො ච භිංසනකො ච ආසි. සබ්බාකාරවරූපෙතෙති සබ්බාකාරවරගුණූපෙතෙ. නාහු අස්සාසපස්සාසොති න ජාතො අස්සාසපස්සාසො. අනෙජොති තණ්හාසඞ්ඛාතාය එජාය අභාවෙන අනෙජො. සන්තිමාරබ්භාති අනුපාදිසෙසං නිබ්බානං ආරබ්භ පටිච්ච සන්ධාය. චක්ඛුමාති පඤ්චහි චක්ඛූහි චක්ඛුමා. පරිනිබ්බුතොති ඛන්ධපරිනිබ්බානෙන පරිනිබ්බුතො. අසල්ලීනෙනාති අනල්ලීනෙන අසඞ්කුටිතෙන සුවිකසිතෙනෙව චිත්තෙන. වෙදනං අජ්ඣවාසයීති වෙදනං අධිවාසෙසි, න වෙදනානුවත්තී හුත්වා ඉතො චිතො සම්පරිවත්ති. විමොක්ඛොති කෙනචි ධම්මෙන අනාවරණවිමොක්ඛො සබ්බසො අපඤ්ඤත්තිභාවූපගමො පජ්ජොතනිබ්බානසදිසො ජාතොති. පඤ්චමං.
'Bhūtā' bedeutet Wesen. 'Appaṭipuggala' bedeutet ohnegleichen. 'Balappatta' bedeutet, dass er die zehnfache Erkenntniskraft erlangt hat. 'Uppādavayadhammino' bedeutet von der Natur des Entstehens und Vergehens. 'Tesaṃ vūpasamo' bedeutet die Beruhigung dieser Gestaltungen (saṅkhāra). 'Sukho' bedeutet, dass nur das unkonditionierte Nibbāna Glück ist, so die Bedeutung. 'Tadāsi' bezieht sich auf das Erdbeben, das im Mahāparinibbāna-Sutta mit den Worten beschrieben wird: 'Gleichzeitig mit dem Parinibbāna ereignete sich ein großes Erdbeben'. Dieses Erdbeben war in der Tat haarsträubend und schreckenerregend. 'Sabbākāravarūpete' bedeutet mit allen vortrefflichen Eigenschaften in jeder Hinsicht ausgestattet. 'Nāhu assāsapassāso' bedeutet, dass kein Ein- und Ausatmen mehr stattfand. 'Anejo' bedeutet frei von Regung (Begierde), da 'ejā' (die Regung), d.h. das Begehren, nicht vorhanden ist. 'Santimārabbha' bedeutet im Hinblick auf den Frieden, d.h. bezogen auf das Nibbāna ohne Substratrest (anupādisesa-nibbāna). 'Cakkhumā' bedeutet der Sehende durch die fünf Augen. 'Parinibbuto' bedeutet durch das Erlöschen der Daseinsgruppen (khandhaparinibbāna) erloschen. 'Asallīnena' bedeutet mit einem unverzagten, ungehemmten, völlig entfalteten Geist. 'Vedanaṃ ajjhavāsayi' bedeutet, dass er das todbringende Gefühl ertrug; er wurde nicht vom Gefühl überwältigt und wälzte sich nicht hin und her. 'Vimokkho' bedeutet eine durch nichts behinderte Befreiung, die gänzlich in den Zustand der Unbenennbarkeit übergegangen ist, ähnlich dem Erlöschen einer Lampe. Dies ist das fünfte Sutta.

දුතියො වග්ගො.
Das zweite Kapitel (Vagga) ist abgeschlossen.

ඉති සාරත්ථප්පකාසිනියා
Somit, in der Sāratthappakāsinī,

සංයුත්තනිකාය-අට්ඨකථාය
dem Kommentar zur Saṃyutta-Nikāya,

බ්‍රහ්මසංයුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
ist die Erklärung der Brahmasaṃyutta abgeschlossen.

7. බ්‍රාහ්මණසංයුත්තං
7. Brāhmaṇasaṃyutta

1. අරහන්තවග්ගො
1. Arahantavagga

1. ධනඤ්ජානීසුත්තවණ්ණනා
1. Die Erklärung des Dhanañjānī-Sutta

187. බ්‍රාහ්මණසංයුත්තස්ස [Pg.207] පඨමෙ ධනඤ්ජානීති ධනඤ්ජානිගොත්තා. උක්කට්ඨගොත්තා කිරෙසා. සෙසබ්‍රාහ්මණා කිර බ්‍රහ්මුනො මුඛතො ජාතා, ධනඤ්ජානිගොත්තා මත්ථකං භින්දිත්වා නික්ඛන්තාති තෙසං ලද්ධි. උදානං උදානෙසීති කස්මා උදානෙසි? සො කිර බ්‍රාහ්මණො මිච්ඡාදිට්ඨිකො ‘‘බුද්ධො ධම්මො සඞ්ඝො’’ති වුත්තෙ කණ්ණෙ පිදහති, ථද්ධො ඛදිරඛාණුසදිසො. බ්‍රාහ්මණී පන සොතාපන්නා අරියසාවිකා. බ්‍රාහ්මණො දානං දෙන්තො පඤ්චසතානං බ්‍රාහ්මණානං අප්පොදකං පායාසං දෙති, බ්‍රාහ්මණී බුද්ධප්පමුඛස්ස සඞ්ඝස්ස නානාරසභොජනං. බ්‍රාහ්මණස්ස දානදිවසෙ බ්‍රාහ්මණී තස්ස වසවත්තිතාය පහීනමච්ඡෙරතාය ච සහත්ථා පරිවිසති. බ්‍රාහ්මණියා පන දානදිවසෙ බ්‍රාහ්මණො පාතොව ඝරා නික්ඛමිත්වා පලායති. අථෙකදිවසං බ්‍රාහ්මණො බ්‍රාහ්මණියා සද්ධිං අසම්මන්තෙත්වා පඤ්චසතෙ බ්‍රාහ්මණෙ නිමන්තෙත්වා බ්‍රාහ්මණිං ආහ – ‘‘ස්වෙ භොති අම්හාකං ඝරෙ පඤ්චසතා බ්‍රාහ්මණා භුඤ්ජිස්සන්තී’’ති. මයා කිං කාතබ්බං බ්‍රාහ්මණාති? තයා අඤ්ඤං කිඤ්චි කාතබ්බං නත්ථි, සබ්බං පචනපරිවෙසනං අඤ්ඤෙ කරිස්සන්ති. යං පන ත්වං ඨිතාපි නිසින්නාපි ඛිපිත්වාපි උක්කාසිත්වාපි ‘‘නමො බුද්ධස්සා’’ති තස්ස මුණ්ඩකස්ස සමණකස්ස නමක්කාරං කරොසි, තං ස්වෙ එකදිවසමත්තං මා අකාසි. තං හි සුත්වා බ්‍රාහ්මණා අනත්තමනා හොන්ති, මා මං බ්‍රාහ්මණෙහි භින්දසීති. ත්වං බ්‍රාහ්මණෙහි වා භිජ්ජ දෙවෙහි වා, අහං පන සත්ථාරං අනුස්සරිත්වා න සක්කොමි අනමස්සමානා සණ්ඨාතුන්ති. භොති කුලසතිකෙ ගාමෙ ගාමද්වාරම්පි තාව පිදහිතුං වායමන්ති, ත්වං ද්වීහඞ්ගුලෙහි පිදහිතබ්බං මුඛං බ්‍රාහ්මණානං භොජනකාලමත්තං පිදහිතුං න සක්කොසීති. එවං පුනප්පුනං කථෙත්වාපි සො නිවාරෙතුං අසක්කොන්තො උස්සීසකෙ ඨපිතං මණ්ඩලග්ගඛග්ගං ගහෙත්වා – ‘‘භොති සචෙ ස්වෙ බ්‍රාහ්මණෙසු නිසින්නෙසු තං [Pg.208] මුණ්ඩසමණකං නමස්සසි, ඉමිනා තං ඛග්ගෙන පාදතලතො පට්ඨාය යාව කෙසමත්ථකා කළීරං විය කොට්ටෙත්වා රාසිං කරිස්සාමී’’ති ඉමං ගාථං අභාසි –
187. Im ersten Kapitel des Brāhmaṇasaṃyutta bezieht sich „dhanañjānī“ auf die Angehörige der Dhanañjāni-Sippe. Diese Sippe soll eine überaus vornehme Sippe sein. Die übrigen Brahmanen seien, so heißt es, aus dem Munde des Schöpfergottes Brahma geboren; jene der Dhanañjāni-Sippe hingegen seien hervorgekommen, indem sie das Haupt des Brahma spalteten – so lautet ihre Ansicht. Warum aber stieß sie diesen freudigen Ausruf (Udāna) aus? Jener Brahmane war nämlich von falscher Ansicht. Wenn die Worte „Buddha, Dhamma, Sangha“ ausgesprochen wurden, hielt er sich die Ohren zu; er war starr und unnachgiebig wie ein Pfahl aus Akazienholz. Die Brahmanin hingegen war eine Stromeingetretene (Sotāpannā), eine edle Jüngerin des Erhabenen. Wenn der Brahmane eine Gabe spendete, gab er fünfhundert Brahmanen dicke Milchspeise mit nur wenig Wasser; die Brahmanin hingegen spendete der Gemeinde mit dem Buddha an der Spitze Speisen von verschiedensten erlesenen Wohlgeschmäcken. Am Tag der Gabe des Brahmanen bediente die Brahmanin die Gäste mit eigener Hand, geleitet von ihrer Gefügigkeit ihm gegenüber und weil sie allen Geiz abgelegt hatte. Am Tag der Gabe der Brahmanin jedoch verließ der Brahmane schon am frühen Morgen das Haus und lief davon. Eines Tages lud der Brahmane, ohne sich mit der Brahmanin zu beraten, fünfhundert Brahmanen ein und sagte zu ihr: „Morgen, edle Dame, werden fünfhundert Brahmanen in unserem Hause speisen.“ Sie fragte: „Was soll ich tun, Brahmane?“ Er antwortete: „Du brauchst nichts weiter zu tun; all das Kochen und Servieren werden andere übernehmen. Aber dass du, ob im Stehen, Sitzen, beim Niesen oder Husten, stets ‚Verehrung dem Buddha‘ (namo buddhassa) rufst und diesem kahlscherigen Scheinasketen deine Ehrung erweist, das unterlasse morgen für diesen einen Tag. Denn wenn die Brahmanen das hören, werden sie zutiefst unzufrieden sein. Entfremde mich nicht von den Brahmanen!“ Sie entgegnete: „Mögest du dich nun von den Brahmanen entfremden oder gar von den Göttern – ich aber kann, wenn ich mich an den Meister erinnere, nicht verweilen, ohne ihm Ehrung zu erweisen.“ Daraufhin sagte der Brahmane: „Edle Frau, in einem Dorf, das einer Familie gehört, versucht man sogar das Dorftor zu schließen. Kannst du denn nicht deinen Mund, den man mit zwei Fingern verschließen kann, für die bloße Dauer der Mahlzeit der Brahmanen geschlossen halten?“ Obwohl er dies wieder und wieder sagte, vermochte er sie nicht davon abzuhalten. Da nahm er das am Kopfende des Bettes liegende krumme Schwert und drohte: „Edle Frau, wenn du morgen, während die Brahmanen dasitzen, jenem kahlscherigen Scheinasketen deine Verehrung erweist, werde ich dich mit diesem Schwert von den Fußsohlen an aufwärts bis zu den Haarspitzen auf dem Haupt wie einen weichen Bambusspross zerhacken und zu einem Haufen machen!“ Mit dieser Drohung sprach er diese Strophe:

‘‘ඉමිනා මණ්ඩලග්ගෙන, පාදතො යාව මත්ථකා;
කළීරමිව ඡෙජ්ජාමි, යදි මිච්ඡං න කාහසි.
„Mit diesem krummen Schwert werde ich dich von den Füßen bis zum Scheitel wie einen Bambusspross zerschneiden, wenn du dich meinem Willen widersetzt.

‘‘සචෙ බුද්ධොති භණසි, සචෙ ධම්මොති භාසසි;
සචෙ සඞ්ඝොති කිත්තෙසි, ජීවන්තී මෙ නිවෙසනෙ’’ති.
Wenn du ‚Buddha‘ sagst, wenn du ‚Dhamma‘ sprichst, wenn du ‚Sangha‘ rühmst, während du lebendig in meinem Hause weilst!“

අරියසාවිකා පන පථවී විය දුප්පකම්පා, සිනෙරු විය දුප්පරිවත්තියා. සා තෙන නං එවමාහ –
Die edle Jüngerin aber war unerschütterlich wie die Erde, unumstößlich wie der Berg Sineru. Sie sprach daher so zu ihm:

‘‘සචෙ මෙ අඞ්ගමඞ්ගානි, කාමං ඡෙජ්ජසි බ්‍රාහ්මණ;
නෙවාහං විරමිස්සාමි, බුද්ධසෙට්ඨස්ස සාසනා.
„Selbst wenn du meine Glieder nach Belieben abschneiden solltest, Brahmane, werde ich niemals von der Lehre des erhabenen Buddha weichen.

‘‘නාහං ඔක්කා වරධරා, සක්කා රොධයිතුං ජිනා;
ධීතාහං බුද්ධසෙට්ඨස්ස, ඡින්ද වා මං වධස්සු වා’’ති.
Ich habe den letzten Körper der endgültigen Erlösung zwar noch nicht erlangt, doch mich vom Sieger abzubringen, ist unmöglich. Ich bin die Tochter des erhabenen Buddha; so zerschneide mich oder töte mich!“

එවං ධනඤ්ජානිගජ්ජිතං නාම ගජ්ජන්තී පඤ්ච ගාථාසතානි අභාසි. බ්‍රාහ්මණො බ්‍රාහ්මණිං පරාමසිතුං වා පහරිතුං වා අසක්කොන්තො ‘‘භොති යං තෙ රුච්චති, තං කරොහී’’ති වත්වා ඛග්ගං සයනෙ ඛිපි. පුනදිවසෙ ගෙහං හරිතුපලිත්තං කාරාපෙත්වා ලාජාපුණ්ණඝටමාලාගන්ධාදීහි තත්ථ තත්ථ අලඞ්කාරාපෙත්වා පඤ්චන්නං බ්‍රාහ්මණසතානං නවසප්පිසක්ඛරමධුයුත්තං අප්පොදකපායාසං පටියාදාපෙත්වා කාලං ආරොචාපෙසි.
Während sie so das sogenannte „Löwengebrüll der Dhanañjānī“ ausstieß, sprach sie fünfhundert Strophen. Da der Brahmane es nicht wagte, die Brahmanin anzufassen oder zu schlagen, sagte er: „Edle Frau, tu, was dir gefällt!“, und warf das Schwert auf das Bett. Am folgenden Tag ließ er das Haus mit frischem Kuhmist reinigend bestreichen, es hier und da mit Röstgetreide, gefüllten Krügen, Girlanden, Düften und anderem schmücken, und ließ für die fünfhundert Brahmanen eine reine Milchspeise mit sehr wenig Wasser zubereiten, die mit frischem Butterschmalz, Zucker und Honig verfeinert war. Daraufhin ließ er die Essenszeit verkünden.

බ්‍රාහ්මණීපි පාතොව ගන්ධොදකෙන සයං න්හායිත්වා සහස්සග්ඝනකං අහතවත්ථං නිවාසෙත්වා පඤ්චසතග්ඝනකං එකංසං කත්වා සබ්බාලඞ්කාරපටිමණ්ඩිතා සුවණ්ණකටච්ඡුං ගහෙත්වා භත්තග්ගෙ බ්‍රාහ්මණෙ පරිවිසමානා තෙහි සද්ධිං එකපන්තියං නිසින්නස්ස තස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස භත්තං උපසංහරන්තී දුන්නික්ඛිත්තෙ දාරුභණ්ඩෙ පක්ඛලි. පක්ඛලනඝට්ටනාය දුක්ඛා වෙදනා උප්පජ්ජි. තස්මිං සමයෙ දසබලං සරි. සතිසම්පන්නතාය පන පායාසපාතිං අඡඩ්ඩෙත්වා සණිකං ඔතාරෙත්වා භූමියං සණ්ඨපෙත්වා පඤ්චන්නං බ්‍රාහ්මණසතානං මජ්ඣෙ සිරසි අඤ්ජලිං ඨපෙත්වා යෙන වෙළුවනං, තෙනඤ්ජලිං පණාමෙත්වා ඉමං උදානං උදානෙසි.
Auch die Brahmanin badete sich am frühen Morgen selbst mit duftendem Wasser, legte ein neues Gewand im Wert von tausend Münzen an, warf sich ein anderes Gewand im Wert von fünfhundert Münzen über eine Schulter, schmückte sich mit allerlei Zierrat, nahm eine goldene Kelle und bediente die Brahmanen im Speisesaal. Als sie ihrem Gatten, dem Brahmanen, der mit den anderen in einer Reihe saß, die Milchspeise reichte, stolperte sie über ein ungünstig abgestelltes Holzgefäß. Durch das Stolpern und den Aufprall empfand sie heftigen Schmerz. In diesem Moment erinnerte sie sich an den Zehnfach-Mächtigen (Dasabala). Doch dank ihrer Achtsamkeit ließ sie die Schale mit der Milchspeise nicht fallen, sondern setzte sie behutsam auf dem Boden ab. Inmitten der fünfhundert Brahmanen legte sie die Hände ehrfurchtsvoll an die Stirn, verneigte sich in die Richtung, in der das Bambuswäldchen (Veḷuvana) lag, und stieß diesen freudigen Ausruf aus:

තස්මිඤ්ච [Pg.209] සමයෙ තෙසු බ්‍රාහ්මණෙසු කෙචි භුත්තා හොන්ති, කෙචි භුඤ්ජමානා, කෙචි හත්ථෙ ඔතාරිතමත්තා, කෙසඤ්චි භොජනං පුරතො ඨපිතමත්තං හොති. තෙ තං සද්දං සුත්වාව සිනෙරුමත්තෙන මුග්ගරෙන සීසෙ පහටා විය කණ්ණෙසු සූලෙන විද්ධා විය දුක්ඛදොමනස්සං පටිසංවෙදියමානා ‘‘ඉමිනා අඤ්ඤලද්ධිකෙන මයං ඝරං පවෙසිතා’’ති කුජ්ඣිත්වා හත්ථෙ පිණ්ඩං ඡඩ්ඩෙත්වා මුඛෙන ගහිතං නිට්ඨුභිත්වා ධනුං දිස්වා කාකා විය බ්‍රාහ්මණං අක්කොසමානා දිසාවිදිසා පක්කමිංසු. බ්‍රාහ්මණො එවං භිජ්ජිත්වා ගච්ඡන්තෙ බ්‍රාහ්මණෙ දිස්වා බ්‍රාහ්මණිං සීසතො පට්ඨාය ඔලොකෙත්වා, ‘‘ඉදමෙව භයං සම්පස්සමානා මයං හිය්‍යො පට්ඨාය භොතිං යාචන්තා න ලභිම්හා’’ති නානප්පකාරෙහි බ්‍රාහ්මණිං අක්කොසිත්වා, එතං ‘‘එවමෙවං පනා’’තිආදිවචනං අවොච.
Zu jener Zeit hatten einige der Brahmanen bereits fertig gegessen, andere waren noch am Essen, manche hatten gerade ihre Hände von der Speise genommen, und vor einigen war die Speise gerade erst abgestellt worden. Kaum hatten sie jene Worte gehört, da empfanden sie einen solchen Schmerz und Unmut, als ob sie mit einer Keule von der Größe des Berges Sineru auf das Haupt geschlagen oder mit einem eisernen Spieß in die Ohren gestochen worden wären. Zornig riefen sie: „Von dieser Frau mit fremdem Glauben wurden wir ins Haus geführt!“, warfen die Bissen, die sie in den Händen hielten, weg, spuckten aus, was sie im Mund hatten, und flohen – wie Krähen, die einen Bogen erblicken – in alle Himmelsrichtungen, während sie den Brahmanen beschimpften. Als der Brahmane sah, wie die Brahmanen so im Streit davonliefen, blickte er die Brahmanin von Kopf bis Fuß an und schalt sie auf vielfältige Weise: „Genau diese Gefahr habe ich vorausgesehen, als ich dich seit gestern anflehte, aber kein Gehör fand!“ Und er sprach zu ihr jene Worte, beginnend mit „So ist es nun einmal...“ und so weiter.

උපසඞ්කමීති ‘‘සමණො ගොතමො ගාමනිගමරට්ඨපූජිතො, න සක්කා ගන්ත්වා යං වා තං වා වත්වා සන්තජ්ජෙතුං, එකමෙව නං පඤ්හං පුච්ඡිස්සාමී’’ති ගච්ඡන්තොව ‘‘කිංසු ඡෙත්වා’’ති ගාථං අභිසඞ්ඛරිත්වා – ‘‘සචෙ ‘අසුකස්ස නාම වධං රොචෙමී’ති වක්ඛති, අථ නං ‘යෙ තුය්හං න රුච්චන්ති, තෙ මාරෙතුකාමොසි, ලොකවධාය උප්පන්නො, කිං තුය්හං සමණභාවෙනා’ති? නිග්ගහෙස්සාමි. සචෙ ‘න කස්සචි වධං රොචෙමී’ති වක්ඛති, අථ නං ‘ත්වං රාගාදීනම්පි වධං න ඉච්ඡසි. කස්මා සමණො හුත්වා ආහිණ්ඩසී’ති? නිග්ගහෙස්සාමී. ඉති ඉමං උභතොකොටිකං පඤ්හං සමණො ගොතමො නෙව ගිලිතුං න උග්ගිලිතුං සක්ඛිස්සතී’’ති චින්තෙත්වා උපසඞ්කමි. සම්මොදීති අත්තනො පණ්ඩිතතාය කුද්ධභාවං අදස්සෙත්වා මධුරකථං කථෙන්තො සම්මොදි. පඤ්හො දෙවතාසංයුත්තෙ කථිතො. සෙසම්පි හෙට්ඨා විත්ථාරිතමෙවාති. පඨමං.
„Er suchte auf“ (upasaṅkami) bedeutet: Er dachte noch auf dem Weg: „Der Asket Gotama wird von Dörfern, Marktflecken und Königreichen verehrt. Es ist nicht möglich, einfach hinzugehen, irgendetwas zu sagen und ihn einzuschüchtern. Ich werde ihm nur eine einzige Frage stellen.“ So verfasste er im Gehen die Strophe „Was schneidet man ab...?“ und dachte: „Wenn er sagt: ‚Ich heiße die Tötung des Soundso gut‘, dann werde ich ihn so in die Enge treiben: ‚Diejenigen, die dir nicht gefallen, die willst du töten lassen? Du bist zum Verderben der Welt erschienen! Was nützt dir dein Asketentum?‘ Wenn er aber sagt: ‚Ich heiße die Tötung von niemandem gut‘, dann werde ich ihn so in die Enge treiben: ‚Du wünschst also nicht einmal die Vernichtung von Begierde und den anderen Leidenschaften? Warum bist du dann ein Asket geworden und ziehst umher?‘ So dachte er: ‚Diese zweischneidige Frage wird der Asket Gotama weder herunterschlucken noch ausspucken können‘, und suchte ihn auf. „Er wechselte freundliche Worte“ (sammodi) bedeutet: Aufgrund seiner eigenen Klugheit zeigte er seinen Zorn nicht, sondern sprach mit süßen Worten und hielt ein freundliches Gespräch. Die Frage wurde im Devatā-Saṃyutta dargelegt. Das Übrige wurde bereits weiter unten ausführlich erklärt. Das Erste.

2. අක්කොසසුත්තවණ්ණනා
2. Erläuterung der Akkosa-Sutta

188. දුතියෙ අක්කොසකභාරද්වාජොති භාරද්වාජොව සො, පඤ්චමත්තෙහි පන ගාථා සතෙහි තථාගතං අක්කොසන්තො ආගතොති. ‘‘අක්කොසකභාරද්වාජො’’ති තස්ස සඞ්ගීතිකාරෙහි නාමං ගහිතං. කුපිතො අනත්තමනොති ‘‘සමණෙන ගොතමෙන මය්හං ජෙට්ඨකභාතරං පබ්බාජෙන්තෙන [Pg.210] ජානි කතා, පක්ඛො භින්නො’’ති කොධෙන කුපිතො දොමනස්සෙන ච අනත්තමනො හුත්වාති අත්ථො. අක්කොසතීති ‘‘චොරොසි, බාලොසි, මූළ්හොසි, ථෙනොසි, ඔට්ඨොසි, මෙණ්ඩොසි, ගොණොසි, ගද්‍රභොසි, තිරච්ඡානගතොසි, නෙරයිකොසී’’ති දසහි අක්කොසවත්ථූහි අක්කොසති. පරිභාසතීති ‘‘හොතු මුණ්ඩකසමණක, ‘අදණ්ඩො අහ’න්ති කරොසි, ඉදානි තෙ රාජකුලං ගන්ත්වා දණ්ඩං ආරොපෙස්සාමී’’තිආදීනි වදන්තො පරිභාසති නාම.
188. Im Zweiten [Sutta]: „Akkosaka-Bhāradvāja“ – er war eigentlich ein Bhāradvāja, aber weil er kam, um den Tathāgata mit etwa fünfhundert Strophen zu beschimpfen, gaben ihm die Konzilsväter den Namen „Akkosaka-Bhāradvāja“ (der schmähende Bhāradvāja). „Zornig und unwillig“ (kupito anattamano) bedeutet: Er war zornig vor Wut und unwillig vor Missmut, da er dachte: „Der Asket Gotama hat meinen älteren Bruder ordiniert und dadurch unsere Familie geschädigt und unsere Sippe gespalten.“ „Er schmäht“ (akkosati) bedeutet: Er beschimpft ihn mit den zehn Arten von Schmähungen: „Du bist ein Dieb, du bist ein Tor, du bist ein Verwirrter, du bist ein Gauner, du bist ein Kamel, du bist ein Schaf, du bist ein Ochse, du bist ein Esel, du bist ein Tier, du bist ein Höllebewohner.“ „Er bedroht“ (paribhāsati) bedeutet: Er bedroht ihn, indem er Worte spricht wie: „Genug, du kahlköpfiger elender Asket! Denkst du, ‚ich bin straffrei‘? Nun werde ich zum Königshof gehen und dafür sorgen, dass eine Strafe über dich verhängt wird!“ und dergleichen.

සම්භුඤ්ජතීති එකතො භුඤ්ජති. වීතිහරතීති කතස්ස පටිකාරං කරොති. භගවන්තං ඛො, ගොතමන්ති කස්මා එවමාහ? ‘‘තවෙවෙතං, බ්‍රාහ්මණ, තවෙවෙතං, බ්‍රාහ්මණා’’ති කිරස්ස සුත්වා. ‘‘ඉසයො නාම කුපිතා සපනං දෙන්ති කිසවච්ඡාදයො වියා’’ති අනුස්සවවසෙන ‘‘සපති මං මඤ්ඤෙ සමණො ගොතමො’’ති භයං උප්පජ්ජි. තස්මා එවමාහ.
„Er speist mit“ (sambhuñjati) bedeutet: Er isst zusammen mit jemandem. „Er erwidert“ (vītiharati) bedeutet: Er vergilt das, was ihm angetan wurde (er erwidert die Schmähung). Warum sprach er so zum Erhabenen Gotama? Als er den Erhabenen sagen hörte: „Das gehört ganz dir, Brahmane, das gehört ganz dir, Brahmane!“, da er durch mündliche Überlieferung gehört hatte: „Wenn Seher wie Kisavaccha und andere zornig werden, verfluchen sie jemanden“, dachte er: „Der Asket Gotama verflucht mich wohl“, und geriet in Angst. Deshalb sprach er so.

දන්තස්සාති නිබ්බිසෙවනස්ස. තාදිනොති තාදිලක්ඛණං පත්තස්ස. තස්සෙව තෙන පාපියොති තස්සෙව පුග්ගලස්ස තෙන කොධෙන පාපං හොති. සතො උපසම්මතීති සතියා සමන්නාගතො හුත්වා අධිවාසෙති. උභින්නං තිකිච්ඡන්තානන්ති උභින්නං තිකිච්ඡන්තං. අයමෙව වා පාඨො. යො පුග්ගලො සතො උපසම්මති, උභින්නමත්ථං චරති තිකිච්ඡති සාධෙති, තං පුග්ගලං ජනා බාලොති මඤ්ඤන්ති. කීදිසා ජනා? යෙ ධම්මස්ස අකොවිදා. ධම්මස්සාති පඤ්චක්ඛන්ධධම්මස්ස වා චතුසච්චධම්මස්ස වා. අකොවිදාති තස්මිං ධම්මෙ අකුසලා අන්ධබාලපුථුජ්ජනා. දුතියං.
„Des Gezähmten“ (dantassa) bedeutet: Desjenigen, der frei von den Erschütterungen durch Begierde, Hass und andere Leidenschaften ist. „Des Gleichmütigen“ (tādino) bedeutet: Desjenigen, der das Merkmal des Gleichmuts erreicht hat. „Für den ist es schlimmer“ (tasseva tena pāpiyo) bedeutet: Eben jener Person erwächst aus diesem Zorn Übles. „Wer achtsam zur Ruhe kommt“ (sato upasammatī) bedeutet: Wer mit Achtsamkeit ausgestattet ist und das Unangenehme erträgt. „Der beide heilt“ (ubhinnaṃ tikicchantānaṃ). Dies ist die eigentliche Lesart. Wer achtsam zur Ruhe kommt, das Wohl beider anstrebt, sie heilt und vollbringt, diese Person halten die Menschen für einen Toren. Was für Menschen denken so? Diejenigen, die in der Lehre (dhamma) nicht bewandert sind. „Der Lehre“ (dhammassa) bezieht sich entweder auf die Lehre von den fünf Daseinsgruppen (pañcakkhandha-dhamma) oder auf die Lehre von den Vier Edlen Wahrheiten (catusacca-dhamma). „Nicht bewandert“ (akovidā) bedeutet: In dieser Lehre unkundig, blind und törichte Weltlinge. Das Zweite.

3. අසුරින්දකසුත්තවණ්ණනා
3. Erläuterung der Asurindaka-Sutta

189. තතියෙ අසුරින්දකභාරද්වාජොති අක්කොසකභාරද්වාජස්ස කනිට්ඨො. කුපිතොති තෙනෙව කාරණෙන කුද්ධො. ජයඤ්චෙවස්ස තං හොතීති අස්සෙව තං ජයං හොති, සො ජයො හොතීති අත්ථො. කතමස්සාති? යා තිතික්ඛා විජානතො අධිවාසනාය ගුණං විජානන්තස්ස තිතික්ඛා අධිවාසනා, අයං තස්ස විජානතොව ජයො. බාලො [Pg.211] පන ඵරුසං භණන්තො ‘‘මය්හං ජයො’’ති කෙවලං ජයං මඤ්ඤති. තතියං.
189. Im Dritten: „Asurindaka-Bhāradvāja“ war der jüngere Bruder von Akkosaka-Bhāradvāja. „Zornig“ (kupito) bedeutet: Aus eben demselben Grund (der Ordination seiner älteren Brüder) erzürnt. „Und eben dies ist sein Sieg“ (jayañcevassa taṃ hoti) bedeutet: Genau dieser Person gehört dieser Sieg, das ist die Bedeutung. „Für wen?“: Demjenigen, der die Geduld versteht, das heißt, der den Nutzen des Ertragens versteht – dessen Geduld und Ertragen ist eben der Sieg für diesen Erkennenden. Der Tor hingegen spricht raue Worte und denkt bloß: „Mein ist der Sieg“, während er in Wirklichkeit durch seine aufsteigenden Befleckungen besiegt ist. Das Dritte.

4. බිලඞ්ගීකසුත්තවණ්ණනා
4. Erläuterung der Bilaṅgīka-Sutta

190. චතුත්ථෙ බිලඞ්ගිකභාරද්වාජොති භාරද්වාජොව සො, නානප්පකාරං පන සුද්ධඤ්ච සම්භාරයුත්තඤ්ච කඤ්ජිකං කාරෙත්වා වික්කිණාපෙන්තො බහුධනං සඞ්ඛරීති ‘‘බිලඞ්ගිකභාරද්වාජො’’ති තස්ස සඞ්ගීතිකාරෙහි නාමං ගහිතං. තුණ්හීභූතොති ‘‘තයො මෙ ජෙට්ඨකභාතරො ඉමිනා පබ්බාජිතා’’ති අතිවිය කුද්ධො කිඤ්චි වත්තුං අසක්කොන්තො තුණ්හීභූතො අට්ඨාසි. ගාථා පන දෙවතාසංයුත්තෙ කථිතාව. චතුත්ථං.
190. Im Vierten: „Bilaṅgika-Bhāradvāja“ – er war eigentlich ein Bhāradvāja, aber weil er verschiedene Arten von reinem und gewürztem Reisschleim (kañjika) herstellen ließ, verkaufte und so großen Reichtum anhäufte, gaben ihm die Konzilsväter den Namen „Bilaṅgika-Bhāradvāja“ (Reisschleim-Bhāradvāja). „Er schwieg“ (tuṇhībhūto) bedeutet: Er dachte: „Drei meiner älteren Brüder wurden von diesem Gotama ordiniert.“ Er war so überaus zornig, dass er kein Wort hervorbringen konnte, und stand schweigend da. Die Strophe wurde bereits im Devatā-Saṃyutta dargelegt. Das Vierte.

5. අහිංසකසුත්තවණ්ණනා
5. Erläuterung der Ahiṃsaka-Sutta

191. පඤ්චමෙ අහිංසකභාරද්වාජොති භාරද්වාජොවෙස, අහිංසකපඤ්හං පන පුච්ඡි, තෙනස්සෙතං සඞ්ගීතිකාරෙහි නාමං ගහිතං. නාමෙන වා එස අහිංසකො, ගොත්තෙන භාරද්වාජො. අහිංසකාහන්ති අහිංසකො අහං, ඉති මෙ භවං ගොතමො ජානාතූති ආහ. තථා චස්සාති තථා චෙ අස්ස, භවෙය්‍යාසීති අත්ථො. න හිංසතීති න විහෙඨෙති න දුක්ඛාපෙති. පඤ්චමං.
191. Im Fünften: „Ahiṃsaka-Bhāradvāja“ – er war ein Bhāradvāja, aber er stellte eine Frage über die Gewaltlosigkeit (ahiṃsā), weshalb die Konzilsväter ihm diesen Namen gaben. Oder aber er hieß mit Namen Ahiṃsaka (der Gewaltlose) und gehörte zur Familie Bhāradvāja. „Ich bin Ahiṃsaka“ (ahiṃsakāhaṃ) bedeutet: Er sprach: „Möge der Herr Gotama wissen, dass ich Ahiṃsaka heiße.“ „Möge es so sein“ (tathā cassā) bedeutet: Mögest du so sein (deinem Namen entsprechend handeln), das ist der Sinn. „Er verletzt nicht“ (na hiṃsati) bedeutet: Er quält nicht und fügt kein Leid zu. Das Fünfte.

6. ජටාසුත්තවණ්ණනා
6. Erläuterung der Jaṭā-Sutta

192. ඡට්ඨෙ ජටාභාරද්වාජොති භාරද්වාජොවෙස, ජටාපඤ්හස්ස පන පුච්ඡිතත්තා සඞ්ගීතිකාරෙහි එවං වුත්තො. සෙසං දෙවතාසංයුත්තෙ කථිතමෙව. ඡට්ඨං.
192. Im Sechsten: „Jaṭā-Bhāradvāja“ – er war ein Bhāradvāja, wurde aber von den Konzilsvätern so genannt, weil er die Frage über das Gewirr (jaṭā) stellte. Das Übrige wurde bereits im Devatā-Saṃyutta dargelegt. Das Sechste.

7. සුද්ධිකසුත්තවණ්ණනා
7. Erläuterung der Suddhikasuttavaṇṇanā

193. සත්තමෙ සුද්ධිකභාරද්වාජොති අයම්පි භාරද්වාජොව, සුද්ධිකපඤ්හස්ස පන පුච්ඡිතත්තා සඞ්ගීතිකාරෙහි එවං වුත්තො. සීලවාපි තපොකරන්ති සීලසම්පන්නොපි තපොකම්මං කරොන්තො. විජ්ජාචරණසම්පන්නොති එත්ථ විජ්ජාති තයො වෙදා. චරණන්ති ගොත්තචරණං. සො සුජ්ඣති න අඤ්ඤා ඉතරා පජාති සො තෙවිජ්ජො බ්‍රාහ්මණො සුජ්ඣති, අයං පන අඤ්ඤා නාමිකා [Pg.212] පජා න සුජ්ඣතීති වදති. බහුම්පි පලපං ජප්පන්ති බහුම්පි පලපං ජප්පන්තො, ‘‘බ්‍රාහ්මණොව සුජ්ඣතී’’ති එවං වචනසහස්සම්පි භණන්තොති අත්ථො. අන්තොකසම්බූති අන්තො කිලෙසපූතිසභාවෙන පූතිකො. සංකිලිට්ඨොති කිලිට්ඨෙහි කායකම්මාදීහි සමන්නාගතො. සත්තමං.
193. Im Siebten: „Suddhika-Bhāradvāja“ – auch er war ein Bhāradvāja, wurde aber von den Konzilsvätern so genannt, weil er die Frage über die Reinheit (suddhika) stellte. „Auch wenn er tugendhaft ist und Askese übt“ (sīlavāpi tapokaraṃ) bedeutet: Auch wenn er vollkommen in der Tugend ist oder asketische Übungen praktiziert. „Ausgestattet mit Wissen und Wandel“ (vijjācaraṇasampanno): Hier bedeutet „Wissen“ (vijjā) die drei Veden. „Wandel“ (caraṇa) bezieht sich auf den Wandel der eigenen Sippe. „Er wird rein, keine andere, übrige Brut“ (so sujjhati na aññā itarā pajā) bedeutet: Er sagt, dass jener Brahmane, der die drei Veden beherrscht, rein wird, während die anderen Wesen, die wie unwissendes Wild sind, nicht rein werden. „Sie plappern viel Geschwätz“ (bahumpi palapaṃ jappanti) bedeutet: Selbst wenn er viel schwatzt und wohl tausend Verse aufsagt, um zu behaupten: „Nur der Brahmane wird rein.“ „Im Inneren voller Moder“ (antokasambu) bedeutet: Im Inneren verfault aufgrund der Fäulnis der geistigen Trübungen. „Befleckt“ (saṅkiliṭṭho) bedeutet: Ausgestattet mit unreinen körperlichen Handlungen und dergleichen. Das Siebte.

8. අග්ගිකසුත්තවණ්ණනා
8. Erläuterung der Aggika-Sutta

194. අට්ඨමෙ අග්ගිකභාරද්වාජොති අයම්පි භාරද්වාජොව, අග්ගි පරිචරණවසෙන පනස්ස සඞ්ගීතිකාරෙහි එතං නාමං ගහිතං. සන්නිහිතො හොතීති සංයොජිතො හොති. අට්ඨාසීති කස්මා තත්ථ අට්ඨාසි? භගවා කිර පච්චූසසමයෙ ලොකං ඔලොකෙන්තො ඉමං බ්‍රාහ්මණං දිස්වා චින්තෙසි – ‘‘අයං බ්‍රාහ්මණො එවරූපං අග්ගපායාසං ගහෙත්වා ‘මහාබ්‍රහ්මානං භොජෙමී’ති අග්ගිම්හි ඣාපෙන්තො අඵලං කරොති අපායමග්ගං ඔක්කමති, ඉමං ලද්ධිං අවිස්සජ්ජන්තො අපායපූරකොව භවිස්සති, ගච්ඡාමිස්ස ධම්මදෙසනාය, මිච්ඡාදිට්ඨිං භින්දිත්වා පබ්බාජෙත්වා චත්තාරො මග්ගෙ චෙව චත්තාරි ච ඵලානි දෙමී’’ති, තස්මා පුබ්බණ්හසමයෙ රාජගහං පවිසිත්වා තත්ථ අට්ඨාසි.
194. Im achten [Sutta] bedeutet "Aggikabhāradvāja": Auch dieser ist ein Bhāradvāja. Aufgrund seiner Verehrung des Feuers (aggi-paricaraṇa) gaben die Konzilssänger ihm diesen Namen. "Sannihito hoti" bedeutet: Es ist zubereitet (mit Ghee vermischt). "Aṭṭhāsi" (er stellte sich auf): Warum stellte er sich dort auf? Es heißt, dass der Erhabene in der Morgendämmerung die Welt betrachtete, diesen Brahmanen sah und dachte: "Dieser Brahmane nimmt eine solche hervorragende Milchreisspeise und verbrennt sie im Feuer im Glauben: 'Ich speise den Großen Brahma'. Damit bewirkt er nichts Nützliches und beschreitet den Weg in die Leidenswelt (apāyamagga). Wenn er diese falsche Ansicht nicht aufgibt, wird er nur die Leidenswelt füllen. Ich werde hingehen, durch eine Dhamma-Lehre seine falsche Ansicht zerschlagen, ihn ordinieren lassen und ihm die vier Pfade und die vier Früchte verleihen." Aus diesem Grund betrat er am Vormittag Rājagaha und stellte sich dort auf.

තීහි විජ්ජාහීති තීහි වෙදෙහි. ජාතිමාති යාව සත්තමා පිතාමහයුගා පරිසුද්ධාය ජාතියා සමන්නාගතො. සුතවා බහූති බහු නානප්පකාරෙ ගන්ථෙ සුතවා. සොමං භුඤ්ජෙය්‍යාති සො තෙවිජ්ජො බ්‍රාහ්මණො ඉමං පායාසං භුඤ්ජිතුං යුත්තො, තුම්හාකං පනෙස පායාසො අයුත්තොති වදති.
"Tīhi vijjāhi" (mit den drei Wissen) bedeutet: mit den drei Veden. "Jātimā" (von guter Geburt) bedeutet: ausgestattet mit reiner Abstammung bis zurück zur siebten Generation der Vorfahren väterlicherseits. "Sutavā bahū" (sehr belesen) bedeutet: einer, der viele verschiedene Arten von Schriften gelernt hat. "Somaṃ bhuñjeyya" (Möge er dies essen) bedeutet: Jener Brahmane, der die drei Veden beherrscht, ist würdig, diesen Milchreis zu essen; für Euch hingegen ist dieser Milchreis ungeeignet – so sagt er.

වෙදීති පුබ්බෙනිවාසඤාණෙන ජානි පටිවිජ්ඣි. සග්ගාපායන්ති දිබ්බෙන චක්ඛුනා සග්ගම්පි අපායම්පි පස්සති. ජාතික්ඛයන්ති අරහත්තං. අභිඤ්ඤාවොසිතොති ජානිත්වා වොසිතවොසානො. බ්‍රාහ්මණො භවන්ති අවීචිතො යාව භවග්ගා භොතා ගොතමෙන සදිසො ජාතිසම්පන්නො ඛීණාසවබ්‍රාහ්මණො නත්ථි, භවංයෙව බ්‍රාහ්මණොති.
"Vedī" (er hat erkannt) bedeutet: Er hat durch das Wissen um frühere Daseinsformen (pubbenivāsañāṇa) erkannt und durchdrungen. "Saggāpāyaṃ" (Himmel und Hölle) bedeutet: Er sieht mit dem himmlischen Auge sowohl die Himmelswelt als auch die Leidenswelt. "Jātikkhayaṃ" (das Ende der Geburten) bedeutet: die Arahatschaft (arahatta). "Abhiññāvosito" (durch direktes Wissen vollendet) bedeutet: nachdem er die Wahrheiten erkannt hat, hat er die Pflichten vollendet. "Brāhmaṇo bhavan" (der Herr ist ein Brahmane) bedeutet: Von der Avīci-Hölle bis zur höchsten Existenzebene (bhavagga) gibt es keinen triebversiegten Brahmanen (khīṇāsavabrāhmaṇa), der bezüglich seiner Geburt dem ehrwürdigen Gotama gleicht. Nur der Ehrwürdige selbst ist ein wahrer Brahmane.

එවඤ්ච පන වත්වා සුවණ්ණපාතිං පූරෙත්වා දසබලස්ස පායාසං උපනාමෙසි. සත්ථා උප්පත්තිං දීපෙත්වා භොජනං පටික්ඛිපන්තො ගාථාභිගීතං මෙතිආදිමාහ. තත්ථ ගාථාභිගීතන්ති ගාථාහි අභිගීතං. අභොජනෙය්‍යන්ති අභුඤ්ජිතබ්බං[Pg.213]. ඉදං වුත්තං හොති – ත්වං, බ්‍රාහ්මණ, මය්හං එත්තකං කාලං භික්ඛාචාරවත්තෙන ඨිතස්ස කටච්ඡුමත්තම්පි දාතුං නාසක්ඛි, ඉදානි පන මයා තුය්හං කිලඤ්ජම්හි තිලෙ විත්ථාරෙන්තෙන විය සබ්බෙ බුද්ධගුණා පකාසිතා, ඉති ගායනෙන ගායිත්වා ලද්ධං විය ඉදං භොජනං හොති, තස්මා ඉදං ගාථාභිගීතං මෙ අභොජනෙය්‍යන්ති. සම්පස්සතං, බ්‍රාහ්මණ, නෙස ධම්මොති, බ්‍රාහ්මණ, අත්ථඤ්ච ධම්මඤ්ච සම්පස්සන්තානං ‘‘එවරූපං භොජනං භුඤ්ජිතබ්බ’’න්ති එස ධම්මො න හොති. සුධාභොජනම්පි ගාථාභිගීතං පනුදන්ති බුද්ධා, ගාථාහි ගායිත්වා ලද්ධං බුද්ධා නීහරන්තියෙව. ධම්මෙ සති, බ්‍රාහ්මණ, වුත්තිරෙසාති, බ්‍රාහ්මණ, ධම්මෙ සති ධම්මං අපෙක්ඛිත්වා ධම්මෙ පතිට්ඨාය ජීවිතං කප්පෙන්තානං එසා වුත්ති අයං ආජීවො – එවරූපං නීහරිත්වා ධම්මලද්ධමෙව භුඤ්ජිතබ්බන්ති.
Nachdem er dies gesagt hatte, füllte er eine goldene Schale und bot dem Zehnkräftigen (Dasabala) den Milchreis an. Der Meister wies die Speise ab, indem er den Anlass darlegte und sprach: "Was durch Verse besungen wurde..." (gāthābhigītaṃ me...) usw. Darin bedeutet "gāthābhigītaṃ": durch Strophen besungen. "Abhojaneyyaṃ": ungenießbar (darf nicht verzehrt werden). Damit ist Folgendes gesagt: "Brahmane, all diese Zeit konntest du mir, der ich in der Pflicht des Almosengangs dastand, nicht einmal das Maß eines einzigen Schöpflöffels an Speise geben. Nun aber ist diese Speise für mich wie etwas, das dadurch erlangt wurde, dass ich dir alle Eigenschaften des Buddha dargelegt (besungen) habe – so wie man Sesamkörner auf einer Bastmatte ausbreitet. Deshalb ist das, was durch Verse besungen wurde, für mich ungenießbar." "Sampassataṃ, brāhmaṇa, nesa dhammo" bedeutet: "Brahmane, für diejenigen, die Nutzen (attha) und Grund (dhamma) klar erkennen, ist dies nicht der rechte Brauch (dhamma), eine solche Speise zu verzehren, selbst wenn es eine Götterspeise (sudhābhojana) wäre." "gāthābhigītaṃ panudanti buddhā": Speise, die durch das Vorsingen von Versen erlangt wurde, weisen die Buddhas stets zurück. "Dhamme sati, brāhmaṇa, vuttiresā" bedeutet: "Brahmane, wenn der Dhamma (die Sitte der Edlen) besteht, ist dies die Lebensweise (vutti), der rechte Lebensunterhalt (ājīva) für jene, die mit Rücksicht auf den Dhamma und im Dhamma gefestigt ihr Leben fristen: Man muss eine solche Speise zurückweisen und darf nur das essen, was auf rechtmäßige Weise (dhammaladdha) erlangt wurde." So ist es zu verstehen.

අථ බ්‍රාහ්මණො චින්තෙසි – අහං පුබ්බෙ සමණස්ස ගොතමස්ස ගුණෙ වා අගුණෙ වා න ජානාමි. ඉදානි පනස්සාහං ගුණෙ ඤත්වා මම ගෙහෙ අසීතිකොටිමත්තං ධනං සාසනෙ විප්පකිරිතුකාමො ජාතො, අයඤ්ච ‘‘මයා දින්නපච්චයා අකප්පියා’’ති වදති. අප්පටිග්ගය්හො අහං සමණෙන ගොතමෙනාති. අථ භගවා සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණං පෙසෙත්වා තස්ස චිත්තාචාරං වීමංසන්තො, ‘‘අයං සබ්බෙපි අත්තනා දින්නපච්චයෙ ‘අකප්පියා’ති සල්ලක්ඛෙති. යං හි භොජනං ආරබ්භ කථා උප්පන්නා, එතදෙව න වට්ටති, සෙසා නිද්දොසා’’ති බ්‍රාහ්මණස්ස චතුන්නං පච්චයානං දානද්වාරං දස්සෙන්තො අඤ්ඤෙන චාතිආදිමාහ. තත්ථ කුක්කුච්චවූපසන්තන්ති හත්ථකුක්කුච්චාදීනං වසෙන වූපසන්තකුක්කුච්චං. අන්නෙන පානෙනාති දෙසනාමත්තමෙතං. අයං පනත්ථො – අඤ්ඤෙහි තයා ‘‘පරිච්චජිස්සාමී’’ති සල්ලක්ඛිතෙහි චීවරාදීහි පච්චයෙහි උපට්ඨහස්සු. ඛෙත්තං හි තං පුඤ්ඤපෙක්ඛස්ස හොතීති එතං තථාගතසාසනං නාම පුඤ්ඤපෙක්ඛස්ස පුඤ්ඤත්ථිකස්ස තුය්හං අප්පෙපි බීජෙ බහුසස්සඵලදායකං සුඛෙත්තං විය පටියත්තං හොති. අට්ඨමං.
Da dachte der Brahmane: "Zuvor wusste ich nichts von den Vorzügen oder Nicht-Vorzügen des Asketen Gotama. Nun aber, da ich seine Vorzüge kenne, möchte ich mein Vermögen von etwa achtzig Millionen in der Lehre verstreuen. Doch dieser sagt: „Die von mir dargebrachten Gaben sind unzulässig (akappiya).“ Ich werde vom Asketen Gotama nicht angenommen." Daraufhin sandte der Erhabene sein Allwissenheitswissen aus, erforschte die Gedankenbewegungen des Brahmanen und erkannte: "Dieser meint, dass alle von ihm gespendeten Gaben unzulässig (akappiya) seien. Doch nur diese Speise, bezüglich derer das Gespräch entstanden ist, ist unzulässig; die übrigen Gaben sind makellos." Um dem Brahmanen das Tor für das Spenden der vier Requisiten zu zeigen, sprach er: "Mit anderem..." (aññena ca...) usw. Darin bedeutet "kukkuccavūpasantaṃ": jener, dessen Unruhe bezüglich des Zappelns der Hände usw. zur Ruhe gekommen ist. "Mit Speise und Trank" (annena pānena) ist nur eine beispielhafte Erläuterung. Dies ist die Bedeutung: "Diene uns mit anderen Requisiten wie Roben usw., von denen du beschlossen hast: „Ich werde sie spenden.“" "Denn ein Feld ist dies für den, der nach Verdienst strebt" (khettaṃ hi taṃ puññapekkhassa hoti): Das bedeutet, dass diese Lehre des Tathāgata für dich, der nach Verdienst strebt und Gutes wünscht, wie ein fruchtbares Feld bereitsteht, das selbst bei wenig Saatgut eine reiche Ernte einbringt. Das achte [Sutta].

9. සුන්දරිකසුත්තවණ්ණනා
9. Die Erklärung des Sundarika-Suttas.

195. නවමෙ සුන්දරිකභාරද්වාජොති සුන්දරිකාය නදියා තීරෙ අග්ගිජුහණෙන එවංලද්ධනාමො. සුන්දරිකායාති එවංනාමිකාය නදියා. අග්ගිං [Pg.214] ජුහතීති ආහුතිං පක්ඛිපනෙන ජාලෙති. අග්ගිහුත්තං පරිචරතීති අග්‍යායතනං සම්මජ්ජනුපලෙපනබලිකම්මාදිනා පයිරුපාසති. කො නු ඛො ඉමං හබ්‍යසෙසං භුඤ්ජෙය්‍යාති සො කිර බ්‍රාහ්මණො අග්ගිම්හි හුතාවසෙසං පායාසං දිස්වා චින්තෙසි – ‘‘අග්ගිම්හි තාව පක්ඛිත්තපායාසො මහාබ්‍රහ්මුනා භුත්තො, අයං පන අවසෙසො අත්ථි, තං යදි බ්‍රහ්මුනො මුඛතො ජාතස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස දදෙය්‍යං, එවං මෙ පිතරා සහ පුත්තොපි සන්තප්පිතො භවෙය්‍ය, සුවිසොධිතො චස්ස බ්‍රහ්මලොකගාමිමග්ගො’’ති. සො බ්‍රාහ්මණස්ස දස්සනත්ථං උට්ඨායාසනා චතුද්දිසා අනුවිලොකෙසි, ‘‘කො නු ඛො ඉමං හබ්‍යසෙසං භුඤ්ජෙය්‍යා’’ති?
195. Im neunten [Sutta] bezieht sich "Sundarikabhāradvāja" auf einen Brahmanen, der diesen Namen aufgrund seiner Feueropfer am Ufer des Flusses namens Sundarikā erhielt. "Sundarikāyā" bedeutet: am Fluss dieses Namens. "Aggiṃ juhati" (er opfert dem Feuer) bedeutet: Er entzündet das Feuer, indem er Opfergaben hineinwirft. "Aggihuttaṃ paricarati" (er pflegt das Feueropfer) bedeutet: Er verehrt die Opferstätte durch Fegen, Bestreichen (mit Kuhmist) und das Darbringen von Opfergaben (balikamma) usw. "Wer wohl mag diesen Opferrest essen?" (ko nu kho imaṃ habyasesaṃ bhuñjeyyā): Es heißt, jener Brahmane sah den Milchreis, der nach dem Feueropfer übrig geblieben war (hutāvasesa), und dachte: "Der ins Feuer geworfene Milchreis wurde bereits vom Großen Brahma verzehrt. Dies hier ist jedoch der Rest, der übrig geblieben ist. Wenn ich diesen einem Brahmanen gäbe, der aus dem Munde Brahmas geboren wurde, dann wäre damit auch mein Sohn zusammen mit dem Vater zufriedengestellt, und mein Weg zur Brahma-Welt wäre wohlgesäubert." Um einen Brahmanen zu erblicken, erhob er sich von seinem Sitz und blickte in alle vier Himmelsrichtungen mit dem Gedanken: "Wer wohl mag diesen Opferrest essen?"

රුක්ඛමූලෙති තස්මිං වනසණ්ඩෙ ජෙට්ඨකරුක්ඛස්ස මූලෙ. සසීසං පාරුතං නිසින්නන්ති සහ සීසෙන පාරුතකායං නිසින්නං. කස්මා පන භගවා තත්ථ නිසීදි? භගවා කිර පච්චූසසමයෙ ලොකං ඔලොකෙන්තො ඉමං බ්‍රාහ්මණං දිස්වා චින්තෙසි – අයං බ්‍රාහ්මණො එවරූපං අග්ගපායාසං ගහෙත්වා ‘‘මහාබ්‍රහ්මානං භොජෙමී’’ති අග්ගිම්හි ඣාපෙන්තො අඵලං කරොති…පෙ… චත්තාරො මග්ගෙ චෙව චත්තාරි ච ඵලානි දෙමීති. තස්මා කාලස්සෙව වුට්ඨාය සරීරපටිජග්ගනං කත්වා පත්තචීවරං ආදාය ගන්ත්වා වුත්තනයෙන තස්මිං රුක්ඛමූලෙ නිසීදි. අථ කස්මා සසීසං පාරුපීති? හිමපාතස්ස ච සීතවාතස්ස ච පටිබාහණත්ථං, පටිබලොව එතං තථාගතො අධිවාසෙතුං. සචෙ පන අපාරුපිත්වා නිසීදෙය්‍ය, බ්‍රාහ්මණො දූරතොව සඤ්ජානිත්වා නිවත්තෙය්‍ය, එවං සති කථා නප්පවත්තෙය්‍ය. ඉති භගවා – ‘‘බ්‍රාහ්මණෙ ආගතෙ සීසං විවරිස්සාමි, අථ මං සො දිස්වා කථං පවත්තෙස්සති, තස්සාහං කථානුසාරෙන ධම්මං දෙසෙස්සාමී’’ති කථාපවත්තනත්ථං එවමකාසි.
„Am Fuße eines Baumes“ (rukkhamūle) bedeutet: am Fuße des mächtigsten Baumes in jenem Waldstück. „Mit verhülltem Haupt dasitzend“ (sasīsaṃ pārutaṃ nisinnaṃ) bedeutet: mit samt dem Haupt verhülltem Körper dasitzend. Warum aber saß der Erhabene dort? Es heißt, dass der Erhabene in der Morgendämmerung, als er die Welt betrachtete, diesen Brahmanen sah und dachte: „Dieser Brahmane nimmt solch eine vorzügliche Opferspeise (Milchreis) und verbrennt sie im Feuer im Glauben: ‚Ich speise den Großen Brahma‘, wodurch er Sinnloses tut … [usw.] … ich werde ihm die vier Pfade und die vier Früchte schenken.“ Daher stand er früh am Morgen auf, reinigte seinen Körper, nahm Schale und Obergewand und ging hin, um sich in der beschriebenen Weise am Fuße jenes Baumes niederzulassen. Warum aber verhüllte er sich samt dem Haupt? Um den Schneefall und den kalten Wind abzuwehren. Zwar wäre der Tathāgata durchaus in der Lage, dies zu ertragen; wenn er jedoch unverhüllt dasäße, würde der Brahmane ihn schon von weitem erkennen und umkehren. Wenn dies geschähe, käme kein Gespräch zustande. So dachte der Erhabene: „Wenn der Brahmane herantritt, werde ich mein Haupt enthüllen. Wenn er mich dann sieht, wird er ein Gespräch beginnen, und im Verlauf dieses Gesprächs werde ich ihm die Lehre (Dhamma) verkünden.“ Um ein Gespräch anzubahnen, handelte er so.

උපසඞ්කමීති බ්‍රාහ්මණො – ‘‘අයං සසීසං පාරුපිත්වා සබ්බරත්තිං පධානමනුයුත්තො. ඉමස්ස දක්ඛිණොදකං දත්වා ඉමං හබ්‍යසෙසං දස්සාමී’’ති, බ්‍රාහ්මණසඤ්ඤී හුත්වා උපසඞ්කමි. මුණ්ඩො අයං භවං, මුණ්ඩකො අයං භවන්ති සීසෙ විවරිතමත්තෙ නීචකෙසන්තං දිස්වා ‘‘මුණ්ඩො’’ති ආහ. තතො සුට්ඨුතරං ඔලොකෙන්තො පවත්තමත්තම්පි සිඛං අදිස්වා හීළෙන්තො ‘‘මුණ්ඩකො’’ති ආහ. තතොවාති යත්ථ ඨිතො අද්දස, තම්හාව පදෙසා. මුණ්ඩාපි හීති කෙනචි කාරණෙන මුණ්ඩිතසීසාපි හොන්ති.
„Er trat heran“ (upasaṅkami) bedeutet: Der Brahmane dachte: „Dieser hat sich samt dem Haupt verhüllt und die ganze Nacht hindurch dem Streben (der Meditation) gewidmet. Nachdem ich ihm das Spendewasser dargebracht habe, werde ich ihm diesen Rest der Opferspeise geben.“ In der Vorstellung, es handle sich um einen Brahmanen, trat er heran. Die Worte „Shorn ist dieser Herr, ein kahler Schaveling ist dieser“ rufen hervor: Als das Haupt gerade enthüllt war, sah er das kurze Haar und sagte: „Ein Kahlgeschorener (muṇḍo)“. Danach blickte er noch genauer hin, und da er nicht einmal das geringste Haarbüschel (einen Haarschopf) erblickte, sagte er geringschätzig: „Ein Schaveling (muṇḍako)“. „Genau von dort“ (tatovā) bedeutet: von eben dem Ort aus, an dem er stand und [den Erhabenen] erblickte. „Denn auch Kahlgeschorene“ (muṇḍāpi hi) bedeutet: Aus irgendeinem Grund gibt es auch solche, die ein geschorenes Haupt haben [und dennoch Brahmanen sind].

මා [Pg.215] ජාතිං පුච්ඡාති යදි දානස්ස මහප්ඵලතං පච්චාසීසසි, ජාතිං මා පුච්ඡ. අකාරණං හි දක්ඛිණෙය්‍යභාවස්ස ජාති. චරණඤ්ච පුච්ඡාති අපිච ඛො සීලාදිගුණභෙදං චරණං පුච්ඡ. එතං හි දක්ඛිණෙය්‍යභාවස්ස කාරණං. ඉදානිස්ස තමත්ථං විභාවෙන්තො කට්ඨා හවෙ ජායති ජාතවෙදොතිආදිමාහ. තත්‍රායං අධිප්පායො – ඉධ කට්ඨා අග්ගි ජායති, න ච සො සාලාදිකට්ඨා ජාතොව අග්ගිකිච්චං කරොති, සාපාන-දොණිආදිකට්ඨා ජාතො න කරොති, අත්තනො පන අච්චියාදිගුණසම්පත්තියා යතො වා තතො වා ජාතො කරොතියෙව. එවං න බ්‍රාහ්මණකුලාදීසු ජාතොව දක්ඛිණෙය්‍යො හොති, චණ්ඩාලකුලාදීසු ජාතො න හොති, අපිච ඛො නීචකුලිනොපි උච්චකුලිනොපි ඛීණාසව-මුනි ධිතිමා හිරීනිසෙධො ආජානීයො හොති. ඉමාය ධිතිහිරිපමොක්ඛාය ගුණසම්පත්තියා ජාතිමා උත්තමදක්ඛිණෙය්‍යො හොති. සො හි ධිතියා ගුණෙ ධාරෙති, හිරියා දොසෙ නිසෙධෙතීති. අපිචෙත්ථ මුනීති මොනධම්මෙන සමන්නාගතො. ධිතිමාති වීරියවා. ආජානීයොති කාරණාකාරණජානනකො. හිරීනිසෙධොති හිරියා පාපානි නිසෙධෙත්වා ඨිතො.
„Frage nicht nach der Geburt“ (mā jātiṃ puccha) bedeutet: Wenn du nach der großen Frucht der Gabe verlangst, so frage nicht nach der Geburt. Denn die Geburt ist kein Grund dafür, ein Spendenwürdiger (dakkhiṇeyya) zu sein. „Sondern frage nach dem Wandel“ (caraṇañca puccha) bedeutet: Frage vielmehr nach dem Wandel, der sich in Tugenden wie Sittlichkeit (sīla) und anderem unterteilt. Denn dies ist der Grund für die Spendenwürdigkeit. Um ihm nun diese Bedeutung zu verdeutlichen, sprach er die Worte: „Aus Holz wahrlich wird das Feuer geboren …“ (kaṭṭhā have jāyati jātavedo). Darin liegt folgende Absicht: In dieser Welt entsteht Feuer aus Holz. Dabei ist es nicht so, dass nur das aus reinem Holz wie dem Sal-Baum entstandene Feuer die Funktion des Feuers erfüllt, während das aus unreinem Holz wie einem Hundetrog entstandene Feuer dies nicht täte. Vielmehr erfüllt das Feuer, aus welchem Holz auch immer es entstanden sein mag, allein durch die Vollkommenheit seiner eigenen Eigenschaften wie Flamme und Glut seine Funktion. Ebenso verhält es sich hier: Nicht nur derjenige ist spendenwürdig, der in einer Brahmanenfamilie oder ähnlichem geboren wurde, noch ist derjenige unspendwürdig, der in einer Caṇḍāla-Familie (Ausgestoßenen) oder ähnlichem geboren wurde. Vielmehr ist ein triebfreier Weiser (khīṇāsava-muni) – ob von niedriger oder hoher Geburt –, der charakterfest (dhitimā), durch Gewissensscheu gezügelt (hirīnisedho) und edel/einsichtsvoll (ājānīyo) ist, spendenwürdig. Durch diese Fülle an Vorzügen, allen voran Festigkeit und Scheu, besitzt er wahre Edelkopf-Geburt und ist ein höchst Spendenwürdiger. Denn durch Festigkeit bewahrt er die guten Eigenschaften, und durch Scheu wehrt er die Fehler ab. Zudem bedeutet hier „Weiser“ (muni): ausgestattet mit der Eigenschaft der Weisheit (monadhamma). „Charakterfest“ (dhitimā) bedeutet: tatkräftig/willensstark (vīriyavā). „Edel“ (ājānīyo) bedeutet: einer, der zu unterscheiden weiß, was eine Ursache ist und was nicht. „Durch Scheu gezügelt“ (hirīnisedho) bedeutet: einer, der fest verankert ist, indem er das Unheilsame durch Scheu abgewehrt hat.

සච්චෙන දන්තොති පරමත්ථසච්චෙන දන්තො. දමසා උපෙතොති ඉන්ද්‍රියදමෙන උපෙතො. වෙදන්තගූති චතුන්නං මග්ගවෙදානං අන්තං, චතූහි වා මග්ගවෙදෙහි කිලෙසානං අන්තං ගතො. වුසිතබ්‍රහ්මචරියොති මග්ගබ්‍රහ්මචරියවාසං වුත්ථො. යඤ්ඤොපනීතොති උපනීතයඤ්ඤො පටියාදිතයඤ්ඤො ච. තමුපව්හයෙථාති යෙන යඤ්ඤො පටියාදිතො, සො තං පරමත්ථබ්‍රාහ්මණං අව්හයෙය්‍ය. ‘‘ඉන්දමව්හයාම, සොමමව්හයාම, වරුණමව්හයාම, ඊසානමව්හයාම, යාමමව්හයාමා’’ති ඉදං පන අව්හානං නිරත්ථකං. කාලෙනාති අව්හයන්තො ච ‘‘කාලො, භන්තෙ, නිට්ඨිතං භත්ත’’න්ති අන්තොමජ්ඣන්හිකකාලෙයෙව තං උපව්හයෙය්‍ය. සො ජුහති දක්ඛිණෙය්‍යෙති යො එවං කාලෙ ඛීණාසවං ආමන්තෙත්වා තත්ථ චතුපච්චයදක්ඛිණං පතිට්ඨපෙති, සො දක්ඛිණෙය්‍යෙ ජුහති නාම, න අචෙතනෙ අග්ගිම්හි පක්ඛිපන්තො.
„Durch Wahrheit gezähmt“ (saccena danto) bedeutet: gezähmt durch die höchste Wahrheit (den Pfad). „Mit Selbstbezähmung ausgestattet“ (damasā upeto) bedeutet: ausgestattet mit der Bezähmung der Sinnesorgane. „Der das Ende des Wissens erreicht hat“ (vedantagū) bedeutet: der das Ende der vier Pfad-Erkenntnisse (die Frucht) erreicht hat, oder: der durch die vier Pfad-Erkenntnisse das Ende der Verunreinigungen (kilesa) erreicht hat. „Der das heilige Leben vollendet hat“ (vusitabrahmacariyo) bedeutet: der das Leben des heiligen Pfades gelebt hat. „Dem das Opfer dargebracht wird“ (yaññopanīto) bedeutet: einer, zu dem das Opfer gebracht wird oder für den das Opfer vorbereitet wurde. „Ihn soll er herbeirufen“ (tamupavhayetha) bedeutet: Wer das Opfer vorbereitet hat, der soll diesen wahren Brahmanen (Arhat) herbeirufen. Das bloße Rufen wie: „Wir rufen Indra herbei, wir rufen Soma herbei, wir rufen Varuṇa herbei, wir rufen Īsāna herbei, wir rufen Yama herbei“ – dieses Rufen ist jedoch nutzlos. „Zur rechten Zeit“ (kālena) bedeutet: Wenn er ihn herbeiruft, sollte er ihn noch vor der Mittagszeit mit den Worten einladen: „Es ist Zeit, Ehrwürdiger, das Mahl ist bereit.“ „Dieser opfert dem Spendenwürdigen“ (so juhati dakkhiṇeyye) bedeutet: Wer so zur rechten Zeit den Triebfreien einlädt und ihm die Gabe der vier Bedarfsnisse darbringt, der opfert wahrlich einem Spendenwürdigen – und nicht derjenige, der [Gaben] in das leblose Feuer wirft.

ඉති බ්‍රාහ්මණො භගවතො කථං සුණන්තො පසීදිත්වා ඉදානි අත්තනො පසාදං ආවිකරොන්තො අද්ධා සුයිට්ඨන්තිආදිමාහ. තස්සත්ථො – අද්ධා මම යිදං ඉදානි සුයිට්ඨඤ්ච සුහුතඤ්ච භවිස්සති, පුබ්බෙ පන අග්ගිම්හි ඣාපිතං නිරත්ථකං අහොසීති. අඤ්ඤො ජනොති ‘‘අහං බ්‍රාහ්මණො, අහං බ්‍රාහ්මණො’’ති වදන්තො [Pg.216] අන්ධබාලපුථුජ්ජනො. හබ්‍යසෙසන්ති හුතසෙසං. භුඤ්ජතු භවන්තිආදි පුරිමසුත්තෙ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බං.
Als der Brahmane so die Worte des Erhabenen vernahm, gewann er Vertrauen. Um nun sein Vertrauen zu bekunden, sprach er die Worte beginnend mit: „Wahrlich, wohlgeopfert …“ (addhā suyiṭṭhaṃ). Die Bedeutung davon ist: „Wahrlich, diese meine Gabe wird nun wohlgeopfert und wohldargebracht sein; was ich zuvor jedoch im Feuer verbrannt habe, war nutzlos.“ „Andere Menschen“ (añño jano) bezeichnet den verblendeten, törichten Weltling (puthujjana), der von sich sagt: „Ich bin ein Brahmane, ich bin ein Brahmane.“ „Opferrest“ (habyasesaṃ) bedeutet den Überrest des Opfers (hutasesaṃ). Die Worte „Möge der Herr speisen“ und so weiter sind genau in der Weise zu verstehen, wie sie im vorherigen Sutta dargelegt wurden.

න ඛ්වාහන්ති න ඛො අහං. කස්මා පනෙවමාහාති? තස්මිං කිර භොජනෙ උපහටමත්තෙව ‘‘සත්ථා භුඤ්ජිස්සතී’’ති සඤ්ඤාය චතූසු මහාදීපෙසු ද්වීසු පරිත්තදීපසහස්සෙසු දෙවතා පුප්ඵඵලාදීනි චෙව සප්පිනවනීතතෙලමධුඵාණිතාදීනි ච ආදාය මධුපටලං පීළෙත්වා මධුං ගණ්හන්තියො විය දිබ්බානුභාවෙන නිබ්බත්තිතොජමෙව ගහෙත්වා පක්ඛිපිංසු. තෙන තං සුඛුමත්තං ගතං, මනුස්සානඤ්ච ඔළාරිකං වත්ථූති තෙසං තාව ඔළාරිකවත්ථුතාය සම්මා පරිණාමං න ගච්ඡති. ගොයූසෙ පන තිලබීජානි පක්ඛිපිත්වා පක්කත්තා ඔළාරිකමිස්සකං ජාතං, දෙවානඤ්ච සුඛුමං වත්ථූති තෙසං සුඛුමවත්ථුතාය සම්මා පරිණාමං න ගච්ඡති. සුක්ඛවිපස්සකඛීණාසවස්සාපි කුච්ඡියං න පරිණමති. අට්ඨසමාපත්තිලාභීඛීණාසවස්ස පන සමාපත්තිබලෙන පරිණාමෙය්‍ය. භගවතො පන පාකතිකෙනෙව කම්මජතෙජෙන පරිණාමෙය්‍ය.
„Nicht fürwahr ich“ (na khvāhaṃ) ist die Worttrennung für „na kho ahaṃ“. Warum aber sprach er so? Es heißt, dass die Gottheiten auf den vier großen Kontinenten und den zweitausend kleinen Inseln, sobald jene Speise herbeigebracht wurde, in der Erwartung: „Der Meister wird speisen“, Blüten, Früchte usw. sowie Butter, Butterfett, Öl, Honig, Melasse usw. herbeibrachten, die göttliche Essenz mittels übernatürlicher Kraft entnahmen und hineingaben, gleichsam als ob sie eine Bienenwabe auspressen, um Honig zu gewinnen. Dadurch erlangte diese Speise eine äußerst feinstoffliche Beschaffenheit. Da die Menschen jedoch einen grobstofflichen Körper (vatthu) besitzen, würde sie bei ihnen aufgrund dieser Grobstofflichkeit des Körpers nicht richtig verdaut werden. Da andererseits Sesamsamen in Kuhmilch geworfen und gekocht worden waren, war eine mit Grobstofflichem vermischte Speise entstanden. Und da die Gottheiten einen feinstofflichen Körper besitzen, würde diese Speise bei ihnen aufgrund der Feinstofflichkeit des Körpers ebenfalls nicht richtig verdaut werden. Selbst im Magen eines trocken-schauenden Triebfreien (sukkhavipassaka-khīṇāsava) würde sie nicht verdaut werden. Bei einem Triebfreien jedoch, der die acht Sammlungsstufen (samāpatti) erlangt hat, könnte sie durch die Kraft der Sammlung verdaut werden. Beim Erhabenen hingegen wurde sie durch sein ganz natürliches, aus dem Kamma geborenes Verdauungsfeuer (kammajateja) verdaut.

අප්පහරිතෙති අහරිතෙ. සචෙ හි හරිතෙසු තිණෙසු පක්ඛිපෙය්‍ය, සිනිද්ධපායාසෙන තිණානි පූතීනි භවෙය්‍යුං. බුද්ධා ච භූතගාමසික්ඛාපදං න වීතික්කමන්ති, තස්මා එවමාහ. යත්ථ පන ගලප්පමාණානි මහාතිණානි, තාදිසෙ ඨානෙ පක්ඛිපිතුං වට්ටති. අප්පාණකෙති සප්පාණකස්මිං හි පරිත්තකෙ උදකෙ පක්ඛිත්තෙ පාණකා මරන්ති, තස්මා එවමාහ. යං පන ගම්භීරං මහාඋදකං හොති, පාතිසතෙපි පාතිසහස්සෙපි පක්ඛිත්තෙ න ආලුළති, තථාරූපෙ උදකෙ වට්ටති. ඔපිලාපෙසීති සුවණ්ණපාතියා සද්ධිංයෙව නිමුජ්ජාපෙසි. චිච්චිටායති චිටිචිටායතීති එවරූපං සද්දං කරොති. කිං පනෙස පායාසස්ස ආනුභාවො, උදාහු තථාගතස්සාති? තථාගතස්ස. අයං හි බ්‍රාහ්මණො තං පායාසං ඔපිලාපෙත්වා උම්මග්ගං ආරුය්හ සත්ථු සන්තිකං අනාගන්ත්වාව ගච්ඡෙය්‍ය, අථ භගවා – ‘‘එත්තකං අච්ඡරියං දිස්වා මම සන්තිකං ආගමිස්සති. අථස්සාහං ධම්මදෙසනාය මිච්ඡාදිට්ඨිගහණං භින්දිත්වා සාසනෙ ඔතාරෙත්වා අමතපානං පායෙස්සාමී’’ති අධිට්ඨානබලෙන එවමකාසි.
„‚Auf graslosem Boden‘ (appaharite) bedeutet auf einem Ort ohne frisches Grün. Wenn er es nämlich auf grünes Gras schütten würde, würde das Gras aufgrund des fetten Milchreises verfaulen. Und die Buddhas übertreten die Trainingsregel bezüglich der Pflanzengemeinschaft (bhūtagāma-sikkhāpada) nicht, darum sprach er so. Wo jedoch großes Gras von Halshöhe wächst, an einem solchen Ort ist das Hinschütten erlaubt. ‚In lebwesenfreiem Wasser‘ (appāṇake) bedeutet: Wenn es nämlich in wenig Wasser, das Lebewesen enthält, geschüttet wird, sterben die Lebewesen; darum sprach er so. Welches Wasser jedoch tief ist und eine große Wassermenge besitzt, die sich nicht trübt, selbst wenn man hundert oder tausend Schalen hineinschüttet, in ein solches Wasser ist das Schütten erlaubt. ‚Er ließ es untertauchen‘ (opilāpesi) bedeutet, er ließ es zusammen mit der goldenen Schale versinken. ‚Es zischt und prasselt‘ (cicciṭāyati ciṭiciṭāyati) bedeutet, es macht ein solches Geräusch. War dies nun die Macht des Milchreises oder die des Tathāgata? Es war die des Tathāgata. Denn dieser Brahmane wäre, nachdem er den Milchreis versenkt hatte, auf einen Nebenweg abgebogen und weggegangen, ohne zum Meister zurückzukehren. Da dachte der Erhabene: ‚Wenn er ein solches Wunder sieht, wird er zu mir kommen. Dann werde ich ihm durch eine Lehrrede das Dickicht der falschen Ansichten zerschlagen, ihn in die Lehre einführen und ihn den Trank der Todeslosigkeit trinken lassen.‘ Durch die Kraft seines Entschlusses bewirkte er dies so.“

දාරු [Pg.217] සමාදහානොති දාරුං ඣාපයමානො. බහිද්ධා හි එතන්ති එතං දාරුජ්ඣාපනං නාම අරියධම්මතො බහිද්ධා. යදි එතෙන සුද්ධි භවෙය්‍ය, යෙ දවඩාහකාදයො බහූනි දාරූනි ඣාපෙන්ති, තෙ පඨමතරං සුජ්ඣෙය්‍යුං. කුසලාති ඛන්ධාදීසු කුසලා. අජ්ඣත්තමෙවුජ්ජලයාමි ජොතින්ති නියකජ්ඣත්තෙ අත්තනො සන්තානස්මිංයෙව ඤාණජොතිං ජාලෙමි. නිච්චග්ගිනීති ආවජ්ජනපටිබද්ධෙන සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණෙන නිච්චං පජ්ජලිතග්ගි. නිච්චසමාහිතත්තොති නිච්චං සම්මා ඨපිතචිත්තො. බ්‍රහ්මචරියං චරාමීති බොධිමණ්ඩෙ චරිතං බ්‍රහ්මචරියං ගහෙත්වා එවං වදති.
„‚Holz aufschichtend‘ (dāru samādahāno) bedeutet Holz verbrennend. ‚Denn dies ist außerhalb‘ (bahiddhā hi etaṃ) bedeutet: Dieses Verbrennen von Holz liegt außerhalb des edlen Dhamma. Wenn dadurch Reinheit entstünde, dann müssten jene, wie Waldbrandstifter und andere, die viel Holz verbrennen, als Erste rein werden. ‚Die Kundigen‘ (kusalā) sind jene, die bezüglich der Daseinsgruppen (khandha) usw. weise sind. ‚Nur im Inneren entzünde ich das Licht‘ (ajjhattamevujjalayāmi jotiṃ) bedeutet: Nur im eigenen Inneren, im eigenen Geistesstrom, entzünde ich das Licht des Wissens (ñāṇa-joti). ‚Von ständig brennendem Feuer‘ (niccaggini) bedeutet einer, dessen Feuer durch das mit der Zuwendung verknüpfte Allwissenheitswissen beständig entzündet ist. ‚Von beständig gesammeltem Geist‘ (niccasamāhitatto) bedeutet einer, dessen Geist beständig recht gefestigt ist. ‚Ich führe das heilige Leben‘ (brahmacariyaṃ carāmi) sagt er unter Bezugnahme auf das heilige Leben, das am Erleuchtungsort (bodhimaṇḍa) praktiziert wurde.“

මානො හි තෙ, බ්‍රාහ්මණ, ඛාරිභාරොති යථා ඛාරිභාරො ඛන්ධෙන වය්හමානො උපරි ඨිතොපි අක්කන්තක්කන්තට්ඨානෙ පථවියා සද්ධිං ඵුසෙති, එවමෙව ජාතිගොත්තකුලාදීනි මානවත්ථූනි නිස්සාය උස්සාපිතො මානොපි තත්ථ තත්ථ ඉස්සං උප්පාදෙන්තො චතූසු අපායෙසු සංසීදාපෙති. තෙනාහ ‘‘මානො හි තෙ, බ්‍රාහ්මණ, ඛාරිභාරො’’ති. කොධො ධූමොති තව ඤාණග්ගිස්ස උපක්කිලෙසට්ඨෙන කොධො ධුමො. තෙන හි තෙ උපක්කිලිට්ඨො ඤාණග්ගි න විරොචති. භස්මනි මොසවජ්ජන්ති නිරොජට්ඨෙන මුසාවාදො ඡාරිකා නාම. යථා හි ඡාරිකාය පටිච්ඡන්නො අග්ගි න ජොතෙති, එවං තෙ මුසාවාදෙන පටිච්ඡන්නං ඤාණන්ති දස්සෙති. ජිව්හා සුජාති යථා තුය්හං සුවණ්ණරජතලොහකට්ඨමත්තිකාසු අඤ්ඤතරමයා යාගයජනත්ථාය සුජා හොති, එවං මය්හං ධම්මයාගං යජනත්ථාය පහූතජිව්හා සුජාති වදති. හදයං ජොතිට්ඨානන්ති යථා තුය්හං නදීතීරෙ ජොතිට්ඨානං, එවං මය්හං ධම්මයාගස්ස යජනට්ඨානත්ථෙන සත්තානං හදයං ජොතිට්ඨානං. අත්තාති චිත්තං.
„‚Der Dünkel ist deine Traglast, o Brahmane‘ (māno hi te, brāhmaṇa, khāribhāro) bedeutet: Wie eine Traglast, die auf der Schulter getragen wird, obwohl sie sich oben befindet, bei jedem Schritt den Boden berührt, ebenso versenkt auch der Dünkel, der gestützt auf die Dünkel-Objekte wie Geburt, Sippe, Familie usw. emporgerichtet ist, indem er hier und da Missgunst erzeugt, in den vier Leidenswelten (apāya). Darum sprach er: ‚Der Dünkel ist deine Traglast, o Brahmane‘. ‚Zorn ist der Rauch‘ (kodho dhūmo) bedeutet: Zorn ist Rauch im Sinne einer Befleckung deines Wissens-Feuers. Denn durch diesen befleckt, leuchtet dein Wissens-Feuer nicht. ‚Die Lüge ist wie Asche‘ (bhasmani mosavajjaṃ) bedeutet: Im Sinne von Kraftlosigkeit ist die Lüge wie Asche. Wie nämlich ein von Asche bedecktes Feuer nicht leuchtet, so leuchtet dein durch Lüge verdecktes Wissen nicht; das zeigt er damit. ‚Die Zunge ist die Opferschaufel‘ (jivhā sujā) bedeutet: Wie für dich eine Schaufel aus Gold, Silber, Kupfer, Holz oder Ton zum Darbringen des Opfers dient, so dient mir die weite Zunge als Opferschaufel, um das Dhamma-Opfer darzubringen. ‚Das Herz ist die Feuerstätte‘ (hadayaṃ jotiṭṭhānaṃ) bedeutet: Wie für dich die Feuerstätte am Flussufer liegt, so ist für mich das Herz der Wesen die Feuerstätte, im Sinne des Opferplatzes für das Dhamma-Opfer. ‚Das Selbst‘ (attā) bedeutet der Geist (citta).“

ධම්මො රහදොති යථා ත්වං අග්ගිං පරිචරිත්වා ධූමඡාරිකසෙදකිලිට්ඨසරීරො සුන්දරිකං නදිං ඔතරිත්වා න්හායසි, එවං මය්හං සුන්දරිකාසදිසෙන බාහිරෙන රහදෙන අත්ථො නත්ථි, අට්ඨඞ්ගිකමග්ගධම්මො පන මය්හං රහදො, තත්‍රාහං පාණසතම්පි පාණසහස්සම්පි චතුරාසීතිපාණසහස්සානිපි එකප්පහාරෙන න්හාපෙමි. සීලතිත්ථොති තස්ස පන මෙ ධම්මරහදස්ස චතුපාරිසුද්ධිසීලං තිත්ථන්ති දස්සෙති. අනාවිලොති යථා තුය්හං සුන්දරිකා නදී චතූහි පඤ්චහි එකතො න්හායන්තෙහි හෙට්ඨුපරියවාලිකා ආලුළා හොති[Pg.218], න එවං මය්හං රහදො, අනෙකසතසහස්සෙසුපි පාණෙසු ඔතරිත්වා න්හායන්තෙසු සො අනාවිලො විප්පසන්නොව හොති. සබ්භි සතං පසත්ථොති පණ්ඩිතෙහි පණ්ඩිතානං පසට්ඨො. උත්තමත්ථෙන වා සො සබ්භීති වුච්චති, පණ්ඩිතෙහි පසත්ථත්තා සතං පසත්ථො. තරන්ති පාරන්ති නිබ්බානපාරං ගච්ඡන්ති.
„‚Der Dhamma ist der See‘ (dhammo rahado) bedeutet: Wie du, nachdem du dem Feuer gedient hast, mit von Rauch, Asche und Schweiß schmutzigem Körper in den Sundarikā-Fluss hinabsteigst und badest, so gibt es für mich keinen Nutzen durch einen äußeren See, der dem Sundarikā-Fluss gleicht. Der achtfache Pfad-Dhamma jedoch ist mein See. Darin lasse ich hundert Wesen, tausend Wesen oder auch vierundachtzigtausend Wesen auf einmal baden. ‚Die Tugend ist die Badestelle‘ (sīlatittho) zeigt: Für meinen Dhamma-See ist die vierfache völlig reine Tugend (catupārisuddhi-sīla) die Badestelle (Furt). ‚Ungetrübt‘ (anāvilo) bedeutet: Wie dein Sundarikā-Fluss, wenn vier oder fünf Personen zusammen baden, durch den von unten nach oben aufgewühlten Sand getrübt wird, so ist es bei meinem See nicht. Selbst wenn viele hunderttausend Wesen hinabsteigen und darin baden, bleibt er ungetrübt und ganz klar. ‚Von den Guten, den Weisen gelobt‘ (sabbhi sataṃ pasattho) bedeutet: Von Weisen wird der der Weisen gelobt. Oder er wird im höchsten Sinne als ‚die Guten‘ (sabbhi) bezeichnet; weil er von den Weisen gelobt wird, ist er von den Guten gelobt (sataṃ pasattho). ‚Sie überqueren zum jenseitigen Ufer‘ (taranti pāraṃ) bedeutet: Sie gelangen zum jenseitigen Ufer des Nibbāna.“

ඉදානි අරියමග්ගරහදස්ස අඞ්ගානි උද්ධරිත්වා දස්සෙන්තො සච්චං ධම්මොතිආදිමාහ. තත්ථ සච්චන්ති වචීසච්චං. ධම්මොති ඉමිනා දිට්ඨිසඞ්කප්පවායාමසතිසමාධයො දස්සෙති. සංයමොති ඉමිනා කම්මන්තාජීවා ගහිතා. සච්චන්ති වා ඉමිනා මග්ගසච්චං ගහිතං. සා අත්ථතො සම්මාදිට්ඨි. වුත්තඤ්හෙතං – ‘‘සම්මාදිට්ඨි මග්ගො චෙව හෙතු චා’’ති (ධ. ස. 1039). සම්මාදිට්ඨියා පන ගහිතාය තග්ගතිකත්තා සම්මාසඞ්කප්පො ගහිතොව හොති. ධම්මොති ඉමිනා වායාමසතිසමාධයො. සංයමොති ඉමිනා වාචාකම්මන්තාජීවා. එවම්පි අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො දස්සිතො හොති. අථ වා සච්චන්ති පරමත්ථසච්චං, තං අත්ථතො නිබ්බානං. ධම්මොතිපදෙන දිට්ඨි සඞ්කප්පො වායාමො සති සමාධීති පඤ්චඞ්ගානි ගහිතානි. සංයමොති වාචා කම්මන්තො ආජීවොති තීණි. එවම්පි අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො දස්සිතො හොති. බ්‍රහ්මචරියන්ති එතං බ්‍රහ්මචරියං නාම. මජ්ඣෙ සිතාති සස්සතුච්ඡෙදෙ වජ්ජෙත්වා මජ්ඣෙ නිස්සිතා. බ්‍රහ්මපත්තීති සෙට්ඨපත්ති. ස තුජ්ජුභූතෙසු නමො කරොහීති එත්ථ ත-කාරො පදසන්ධිකරො, ස ත්වං උජුභූතෙසු ඛීණාසවෙසු නමො කරොහීති අත්ථො. තමහං නරං ධම්මසාරීති බ්‍රූමීති යො එවං පටිපජ්ජති, තමහං පුග්ගලං ‘‘ධම්මසාරී එසො ධම්මසාරියා පටිච්ඡන්නො’’ති ච ‘‘කුසලධම්මෙහි අකුසලධම්මෙ සාරෙත්වා ඨිතො’’ති වාති වදාමීති. නවමං.
„Um nun die Glieder des edlen Pfad-Sees hervorzuheben und aufzuzeigen, sprach er: ‚Wahrheit, Dhamma‘ (saccaṃ dhammo) usw. Darin bedeutet ‚Wahrheit‘ (saccaṃ) die sprachliche Wahrheit. Unter ‚Dhamma‘ (dhammo) zeigt er rechte Ansicht, rechte Absicht, rechte Anstrengung, rechte Achtsamkeit und rechte Konzentration. Unter ‚Zügelung‘ (saṃyamo) sind rechtes Handeln und rechter Lebensunterhalt erfasst. Oder aber unter ‚Wahrheit‘ (saccaṃ) ist die Wahrheit vom Pfad (magga-sacca) erfasst. Diese ist ihrem Wesen nach die rechte Ansicht (sammā-diṭṭhi). Denn es wurde gesagt: ‚Die rechte Ansicht ist sowohl der Pfad als auch die Ursache‘. Wenn aber die rechte Ansicht erfasst ist, ist aufgrund ihrer Gleichartigkeit die rechte Absicht (sammā-saṅkappa) bereits mit erfasst. Unter ‚Dhamma‘ (dhammo) sind rechte Anstrengung, rechte Achtsamkeit und rechte Konzentration erfasst. Unter ‚Zügelung‘ (saṃyamo) sind rechte Rede, rechtes Handeln und rechter Lebensunterhalt erfasst. Auch so wird der achtfache Pfad aufgezeigt. Oder aber ‚Wahrheit‘ (saccaṃ) bedeutet die absolute Wahrheit (paramattha-sacca), was dem Wesen nach das Nibbāna ist. Unter dem Wort ‚Dhamma‘ (dhammo) sind die fünf Glieder: Ansicht, Absicht, Anstrengung, Achtsamkeit und Konzentration erfasst. Unter ‚Zügelung‘ (saṃyamo) sind die drei: Rede, Handeln und Lebensunterhalt erfasst. Auch auf diese Weise wird der achtfache Pfad aufgezeigt. ‚Heiliges Leben‘ (brahmacariyaṃ) bedeutet: Dies wird das heilige Leben genannt. ‚In der Mitte verankert‘ (majjhe sitā) bedeutet, dass man Ewigkeit- und Vernichtungsansicht vermeidet und sich auf die Mitte stützt. ‚Das Erreichen des Hohen‘ (brahmapatti) bedeutet das Erreichen des Vortrefflichen. Bei ‚Erweise du den Aufrechten Ehrerbietung‘ (sa tujjubhūtesu namo karohi) ist der Buchstabe ‚ta‘ ein Wortverbindungslaut (padasandhikara); die Bedeutung ist: Erweise du den Aufrechten, den Triebversiegten (khīṇāsava), deine Ehrerbietung! ‚Jenen Menschen nenne ich einen im Dhamma Wandelnden‘ (tamahaṃ naraṃ dhammasārīti brūmi) bedeutet: Wer so praktiziert, von diesem Menschen sage ich: ‚Er wandelt im Dhamma, er ist vom Wandel im Dhamma umhüllt‘, und auch: ‚Er steht gefestigt, nachdem er unheilsame Zustände durch heilsame Zustände vertrieben hat‘. Das neunte [Sutta].“

10. බහුධීතරසුත්තවණ්ණනා
10. „Die Erklärung des Bahudhītara-Sutta (Sutta über die vielen Töchter)“

196. දසමෙ අඤ්ඤතරස්මිං වනසණ්ඩෙති පච්චූසසමයෙ ලොකං ඔලොකෙන්තො තස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස අරහත්තස්ස උපනිස්සයං දිස්වා ‘‘ගච්ඡාමිස්ස සඞ්ගහං කරිස්සාමී’’ති ගන්ත්වා තස්මිං වනසණ්ඩෙ විහරති. නට්ඨා හොන්තීති කසිත්වා විස්සට්ඨා අටවිමුඛා චරමානා බ්‍රාහ්මණෙ භුඤ්ජිතුං ගතෙ පලාතා හොන්ති. පල්ලඞ්කන්ති සමන්තතො ඌරුබද්ධාසනං. ආභුජිත්වාති බන්ධිත්වා[Pg.219]. උජුං කායං පණිධායාති උපරිමං සරීරං උජුකං ඨපෙත්වා, අට්ඨාරස පිට්ඨිකණ්ටකෙ කොටියා කොටිං පටිපාදෙත්වා. පරිමුඛං සතිං උපට්ඨපෙත්වාති කම්මට්ඨානාභිමුඛං සතිං ඨපයිත්වා, මුඛසමීපෙ වා කත්වාති අත්ථො. තෙනෙව විභඞ්ගෙ වුත්තං – ‘‘අයං සති උපට්ඨිතා හොති සූපට්ඨිතා නාසිකග්ගෙ වා මුඛනිමිත්තෙ වා, තෙන වුච්චති පරිමුඛං සතිං උපට්ඨපෙත්වා’’ති (විභ. 537). අථ වා ‘‘පරීති පරිග්ගහට්ඨො. මුඛන්ති නිය්‍යානට්ඨො. සතීති උපට්ඨානට්ඨො. තෙන වුච්චති පරිමුඛං සතිං උපට්ඨපෙත්වා’’ති එවං පටිසම්භිදායං (පටි. ම. 1.164) වුත්තනයෙනපෙත්ථ අත්ථො දට්ඨබ්බො. තත්‍රායං සඞ්ඛෙපො – ‘‘පරිග්ගහිතනිය්‍යානං සතිං කත්වා’’ති. එවං නිසීදන්තො ච පන ඡබ්බණ්ණා ඝනබුද්ධරස්මියො විස්සජ්ජෙත්වා නිසීදි. උපසඞ්කමීති දොමනස්සාභිභූතො ආහිණ්ඩන්තො, ‘‘සුඛෙන වතායං සමණො නිසින්නො’’ති චින්තෙත්වා උපසඞ්කමි.
196. Dasame aññatarasmiṃ vanasaṇḍeti: In der zehnten (Lehrrede) bedeutet 'aññatarasmiṃ vanasaṇḍe' (in einem bestimmten Waldgebiet): Als der Erhabene zur Zeit der Morgendämmerung die Welt betrachtete, sah er das Potenzial (upanissaya) jenes Brahmanen für die Arahatschaft. Mit dem Gedanken: 'Ich werde dorthin gehen und ihm Beistand leisten', begab er sich dorthin und verweilte in jenem Waldgebiet. 'Naṭṭhā hontīti' (sie sind verloren gegangen): Nachdem die Rinder gepflügt hatten und freigelassen worden waren, liefen sie in Richtung des Waldes weidend davon, während der Brahmane gegangen war, um zu essen. 'Pallaṅkanti' (den Thronsitz/die Meditationshaltung) bedeutet einen Sitz mit ringsum verschränkten Schenkeln. 'Ābhujitvāti' bedeutet verschränkt habend. 'Ujuṃ kāyaṃ paṇidhāyāti' (den Körper aufrecht ausrichtend) bedeutet, den Oberkörper gerade zu halten, indem die achtzehn Rückenwirbel Ende an Ende aufeinander ausgerichtet werden. 'Parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvāti' (die Achtsamkeit vor sich aufrichtend) bedeutet, die Achtsamkeit auf das Meditationsobjekt auszurichten, oder sie in der Nähe des Mundes zu etablieren; dies ist die Bedeutung. Genau deshalb wurde im Vibhaṅga gesagt: 'Diese Achtsamkeit ist gegenwärtig, gut etabliert an der Nasenspitze oder am Mundzeichen, darum heißt es: die Achtsamkeit vor sich gegenwärtig haltend'. Oder aber: 'pari' hat die Bedeutung des Erfassens. 'mukha' hat die Bedeutung des Hinausführens (zur Befreiung). 'sati' hat die Bedeutung des Gegenwärtigseins. Darum heißt es: 'die Achtsamkeit vor sich gegenwärtig haltend'. In dieser Weise ist die Bedeutung auch nach der in der Paṭisambhidāmagga dargelegten Methode hier zu verstehen. Hierbei ist die Zusammenfassung: 'indem er die Achtsamkeit, die das Hinausführen erfasst, etabliert'. Und während er so dasaß, verweilte er, indem er die sechserlei dichten Buddha-Lichtstrahlen aussandte. 'Upasaṅkamīti' (er trat heran): Von Kummer überwältigt umherstreifend dachte er: 'Wahrlich, in vollem Glück sitzt dieser Asket da', und trat an ihn heran.

අජ්ජසට්ඨිං න දිස්සන්තීති අජ්ජ ඡදිවසමත්තකා පට්ඨාය න දිස්සන්ති. පාපකාති ලාමකා තිලඛාණුකා. තෙන කිර තිලඛෙත්තෙ වපිතෙ තදහෙව දෙවො වස්සිත්වා තිලෙ පංසුම්හි ඔසීදාපෙසි, පුප්ඵං වා ඵලං වා ගහෙතුං නාසක්ඛිංසු. යෙපි වඩ්ඪිංසු, තෙසං උපරි පාණකා පතිත්වා පණ්ණානි ඛාදිංසු, එකපණ්ණදුපණ්ණා ඛාණුකා අවසිස්සිංසු. බ්‍රාහ්මණො ඛෙත්තං ඔලොකෙතුං ගතො තෙ දිස්වා – ‘‘වඩ්ඪියා මෙ තිලා ගහිතා, තෙපි නට්ඨා’’ති දොමනස්සජාතො අහොසි, තං ගහෙත්වා ඉමං ගාථමාහ.
'Ajjasaṭṭhiṃ na dissantīti' (heute am sechsten Tag sind sie nicht zu sehen) bedeutet: Von heute an gerechnet sind sie seit etwa sechs Tagen nicht zu sehen. 'Pāpakāti' (die schlechten) bedeutet minderwertige (ertragslose) Sesampflanzenstümpfe. Es wird nämlich erzählt, dass, als jener Brahmane das Sesamfeld besät hatte, am selben Tag Regen fiel, der die Sesamsamen in die Erde einsinken ließ, sodass sie weder Blüten noch Früchte hervorbringen konnten. Selbst diejenigen Pflanzen, die wuchsen, wurden von Schädlingen befallen, die auf sie herabfielen und ihre Blätter fraßen, sodass nur ein- oder zweiblättrige Stümpfe übrig blieben. Als der Brahmane hinging, um das Feld zu betrachten, und diese sah, wurde er von Kummer erfüllt mit dem Gedanken: 'Ich habe meinen Sesam auf Kredit genommen, und nun ist auch dieser vernichtet.' Diesen Umstand aufgreifend sprach er diesen Vers.

උස්සොළ්හිකායාති උස්සාහෙන කණ්ණනඞ්ගුට්ඨාදීනි උක්ඛිපිත්වා විචරන්තා උප්පතන්ති. තස්ස කිර අනුපුබ්බෙන භොගෙසු පරික්ඛීණෙසු පක්ඛිපිතබ්බස්ස අභාවෙන තුච්ඡකොට්ඨා අහෙසුං. තස්ස ඉතො චිතො ච සත්තහි ඝරෙහි ආගතා මූසිකා තෙ තුච්ඡකොට්ඨෙ පවිසිත්වා උය්‍යානකීළං කීළන්තා විය නච්චන්ති, තං ගහෙත්වා එවමාහ.
'Ussoḷhikāyāti' (mit Ausgelassenheit/Eifer) bedeutet: mit großem Eifer die Ohren und Schwänze aufrichtend, laufen sie umher und springen empor. Es wird erzählt, dass, als sein Wohlstand nach und nach aufgezehrt war, seine Speicher leer standen, da es nichts mehr gab, was hineinzutun gewesen wäre. Aus sieben Häusern von hier und dort zusammengekommene Mäuse drangen in seine leeren Speicher ein und tanzten darin herum, gleichsam als spielten sie im Lustgarten. Diesen Umstand aufgreifend sprach er dies.

උප්පාටකෙහි සඤ්ඡන්නොති උප්පාටකපාණකෙහි සඤ්ඡන්නො. තස්ස කිර බ්‍රාහ්මණස්ස සයනත්ථාය සන්ථතං තිණපණ්ණසන්ථාරං කොචි අන්තරන්තරා පටිජග්ගන්තො නත්ථි. සො දිවසං අරඤ්ඤෙ කම්මං කත්වා සායං ආගන්ත්වා තස්මිං නිපජ්ජති. අථස්ස උප්පාටකපාණකා සරීරං එකච්ඡන්නං කරොන්තා ඛාදන්ති, තං ගහෙත්වා එවමාහ.
'Uppāṭakehi sañchannoti' (von Ungeziefer bedeckt) bedeutet: von hautbeißenden Wanzen bedeckt. Es gab nämlich niemanden, der für jenen Brahmanen von Zeit zu Zeit seine als Lagerstätte ausgebreitete Unterlage aus Gras und Blättern säuberte. Er arbeitete tagsüber im Wald, kam am Abend zurück und legte sich auf dieses Lager. Da bissen ihn die Wanzen, während sie seinen Körper lückenlos bedeckten. Diesen Umstand aufgreifend sprach er dies.

විධවාති [Pg.220] මතපතිකා. යාව කිර තස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස ගෙහෙ විභවමත්තා අහොසි, තාව තා විධවාපි හුත්වා පතිකුලෙසු වසිතුං ලභිංසු. යදා පන සො නිද්ධනො ජාතො, තදා තා ‘‘පිතුඝරං ගච්ඡථා’’ති සස්සුසසුරාදීහි නික්කඩ්ඪිතා තතො තස්සෙව ඝරං ආගන්ත්වා වසන්තියො බ්‍රාහ්මණස්ස භොජනකාලෙ ‘‘ගච්ඡථ අය්‍යකෙන සද්ධිං භුඤ්ජථා’’ති පුත්තෙ පෙසෙන්ති, තෙහි පාතියං හත්ථෙසු ඔතාරිතෙසු බ්‍රාහ්මණො හත්ථස්ස ඔකාසං න ලභති. තං ගහෙත්වා ඉමං ගාථමාහ.
'Vidhavāti' (Witwen) bedeutet Frauen mit verstorbenen Ehemännern. Solange im Hause jenes Brahmanen noch ein wenig Wohlstand vorhanden war, durften jene Frauen, selbst als Witwen, in den Familien ihrer Ehemänner wohnen. Als er jedoch mittellos geworden war, wurden sie von ihren Schwiegereltern und anderen mit den Worten 'Geht in das Haus eures Vaters!' vertrieben. Von dort kamen sie in sein Haus, um darin zu leben, und schickten zur Essenszeit des Brahmanen ihre Söhne mit den Worten: 'Geht und esst zusammen mit eurem Großvater!' Wenn diese dann ihre Hände in die Essensschale streckten, fand der Brahmane keinen Platz mehr für seine eigene Hand. Diesen Umstand aufgreifend sprach er diesen Vers.

පිඞ්ගලාති කළාරපිඞ්ගලා. තිලකාහතාති කාළසෙතාදිවණ්ණෙහි තිලකෙහි ආහතගත්තා. සොත්තං පාදෙන බොධෙතීති නිද්දං ඔක්කන්තං පාදෙන පහරිත්වා පබොධෙති. අයං කිර බ්‍රාහ්මණො මූසිකසද්දෙන උබ්බාළ්හො උප්පාටකෙහි ච ඛජ්ජමානො සබ්බරත්තිං නිද්දං අලභිත්වා පච්චූසකාලෙ නිද්දායති. අථ නං අක්ඛීසු නිම්මිලිතමත්තෙස්වෙව – ‘‘කිං කරොසි, බ්‍රාහ්මණ, පච්ඡා ච පුබ්බෙ ච ගහිතස්ස ඉණස්ස? වඩ්ඪි මත්ථකං පත්තා, සත්ත ධීතරො පොසෙතබ්බා. ඉදානි ඉණායිකා ආගන්ත්වා ගෙහං පරිවාරෙස්සන්ති, ගච්ඡ කම්මං කරොහී’’ති පාදෙන පහරිත්වා පබොධෙති. තං ගහෙත්වා ඉමං ගාථමාහ.
'Piṅgalāti' bedeutet eine Frau mit hervorstehenden, rötlich-braunen Augen. 'Tilakāhatāti' bedeutet einen Körper, der mit schwarzen, weißen und andersfarbigen Flecken übersät ist. 'Sottaṃ pādena bodhetīti' (sie weckt den Schlafenden mit dem Fuß) bedeutet, dass sie den in Schlaf gesunkenen Mann mit dem Fuß stößt und aufweckt. Dieser Brahmane nämlich, der vom Lärm der Mäuse geplagt und von den Wanzen gebissen worden war, fand die ganze Nacht keinen Schlaf und schlief erst in der Morgendämmerung ein. Sobald er jedoch die Augen geschlossen hatte, weckte sie ihn, indem sie ihn mit dem Fuß stieß und sprach: 'Brahmane, was tust du da hinsichtlich der früher und später aufgenommenen Schulden? Die Zinsen haben den Höchststand erreicht, sieben Töchter müssen ernährt werden. Jetzt werden die Gläubiger kommen und das Haus belagern, geh und arbeite!' Diesen Umstand aufgreifend sprach er diesen Vers.

ඉණායිකාති යෙසං අනෙන හත්ථතො ඉණං ගහිතං. සො කිර කස්සචි හත්ථතො එකං කහාපණං කස්සචි ද්වෙ කස්සචි දස…පෙ… කස්සචි සතන්ති එවං බහූනං හත්ථතො ඉණං අග්ගහෙසි. තෙ දිවා බ්‍රාහ්මණං අපස්සන්තා ‘‘ගෙහතො තං නික්ඛන්තමෙව ගණ්හිස්සාමා’’ති බලවපච්චූසෙ ගන්ත්වා චොදෙන්ති. තං ගහෙත්වා ඉමං ගාථමාහ.
'Iṇāyikāti' (Gläubiger) bezieht sich auf jene, aus deren Händen er Schulden aufgenommen hatte. Er hatte nämlich von der Hand eines einen Kahāpaṇa geliehen, von der eines anderen zwei, von einem anderen zehn ... und von wieder einem anderen hundert; so hatte er von vielen Personen Schulden aufgenommen. Da sie den Brahmanen tagsüber nicht sahen, dachten sie: 'Wir werden ihn fassen, sobald er das Haus verlässt', gingen in der frühen Morgendämmerung hin und forderten die Rückzahlung. Diesen Umstand aufgreifend sprach er diesen Vers.

භගවා තෙන බ්‍රාහ්මණෙන ඉමාහි සත්තහි ගාථාහි දුක්ඛෙ කථිතෙ ‘‘යං යං, බ්‍රාහ්මණ, තයා දුක්ඛං කථිතං, සබ්බමෙතං මය්හං නත්ථී’’ති දස්සෙන්තො පටිගාථාහි බ්‍රාහ්මණස්ස ධම්මදෙසනං වඩ්ඪෙසි. බ්‍රාහ්මණො තා ගාථා සුත්වා භගවති පසන්නො සරණෙසු පතිට්ඨාය පබ්බජිත්වා අරහත්තං පාපුණි. තං දස්සෙතුං එවං වුත්තෙ භාරද්වාජගොත්තොතිආදි වුත්තං. තත්ථ අලත්ථාති ලභි.
Als der Brahmane sein Leiden in diesen sieben Versen dargelegt hatte, entfaltete der Erhabene die Lehrverkündigung für den Brahmanen mit Gegenstrophen, um zu zeigen: 'Brahmane, welches Leiden auch immer von dir geschildert wurde, all das gibt es bei mir nicht.' Nachdem der Brahmane diese Strophen gehört hatte, fasste er Vertrauen zum Erhabenen, festigte sich in den Zufluchten, wurde ein Weltentsager und erlangte die Arahatschaft. Um dies aufzuzeigen, wurde die Passage beginnend mit 'Als dies so gesprochen worden war, sprach der vom Bhāradvāja-Geschlecht...' dargelegt. Darin bedeutet 'alattha': er erhielt.

තඤ්ච පන බ්‍රාහ්මණං භගවා පබ්බාජෙත්වා ආදාය ජෙතවනං ගන්ත්වා පුනදිවසෙ තෙන ථෙරෙන පච්ඡාසමණෙන කොසලරඤ්ඤො ගෙහද්වාරං අගමාසි[Pg.221]. රාජා ‘‘සත්ථා ආගතො’’ති සුත්වා පාසාදා ඔරුය්හ වන්දිත්වා හත්ථතො පත්තං ගහෙත්වා තථාගතං උපරිපාසාදං ආරොපෙත්වා වරාසනෙ නිසීදාපෙත්වා ගන්ධොදකෙන පාදෙ ධොවිත්වා සතපාකතෙලෙන මක්ඛෙත්වා යාගුං ආහරාපෙත්වා රජතදණ්ඩං සුවණ්ණකටච්ඡුං ගහෙත්වා සත්ථු උපනාමෙසි. සත්ථා පත්තං පිදහි. රාජා තථාගතස්ස පාදෙසු පතිත්වා, ‘‘සචෙ මෙ, භන්තෙ, දොසො අත්ථි, ඛමථා’’ති ආහ. නත්ථි, මහාරාජාති. අථ කස්මා යාගුං න ගණ්හථාති? පලිබොධො අත්ථි, මහාරාජාති. කිං පන, භන්තෙ, යාගුං අගණ්හන්තෙහෙව ලභිතබ්බො එස පලිබොධො, පටිබලො අහං පලිබොධං දාතුං, ගණ්හථ, භන්තෙති. සත්ථා අග්ගහෙසි. මහල්ලකත්ථෙරොපි දීඝරත්තං ඡාතො යාවදත්ථං යාගුං පිවි. රාජා ඛාදනීයභොජනීයං දත්වා භත්තකිච්චාවසානෙ භගවන්තං වන්දිත්වා ආහ – ‘‘භගවා තුම්හෙ පවෙණියා ආගතෙ ඔක්කාකවංසෙ උප්පජ්ජිත්වා චක්කවත්තිසිරිං පහාය පබ්බජිත්වා ලොකෙ අග්ගතං පත්තො, කො නාම, භන්තෙ, තුම්හාකං පලිබොධො’’ති? මහාරාජ, එතස්ස මහල්ලකත්ථෙරස්ස පලිබොධො අම්හාකං පලිබොධසදිසොවාති.
Nachdem der Erhabene jenen Brahmanen hatte ordinieren lassen, nahm er ihn mit sich, ging zum Jetavana-Kloster und begab sich am nächsten Tag mit jenem Thera als seinem Begleiter (pacchāsamaṇa) zum Tor des Palastes des Königs von Kosala. Als der König hörte: „Der Meister ist gekommen“, stieg er vom Palast herab, erwies ihm Ehrerbietung, nahm die Almosenschale aus Seiner Hand, führte den Tathāgata hinauf in den Palast, ließ ihn auf einem edlen Sitz Platz nehmen, wusch Seine Füße mit duftendem Wasser, salbte sie mit hundertfach gesottenem Öl, ließ Reisschleim herbeibringen, nahm eine goldene Kelle mit silbernem Griff und bot sie dem Meister an. Der Meister bedeckte seine Almosenschale. Der König warf sich vor den Füßen des Tathāgata nieder und sprach: „Wenn ich ein Vergehen begangen habe, o Herr, vergebt mir bitte.“ – „Es gibt kein Vergehen, o großer König“, sprach er. – „Aber warum nehmt Ihr dann den Reisschleim nicht an?“ – „Es gibt ein Hindernis (Sorge/Verpflichtung), o großer König.“ – „Aber Herr, muss dieses Hindernis denn dadurch gelöst werden, dass Ihr den Reisschleim nicht annehmt? Ich bin durchaus in der Lage, dieses Hindernis zu beseitigen. Bitte nehmt ihn an, o Herr!“ Da nahm der Meister ihn an. Auch der alte Thera, der lange Zeit hungrig gewesen war, trank so viel Reisschleim, wie er begehrte. Nachdem der König feste und weiche Speisen dargebracht hatte, verneigte er sich am Ende des Mahls vor dem Erhabenen und sprach: „O Erhabener, Ihr seid in der durch Abstammung überlieferten Okkāka-Dynastie geboren, habt die Pracht eines Raddreher-Königs (Cakkavatti) aufgegeben, seid in die Hauslosigkeit gezogen und habt die höchste Stätte in der Welt erlangt. Was für ein Hindernis könntet Ihr wohl haben, o Herr?“ – „O großer König, das Hindernis dieses alten Theras ist genau wie unser eigenes Hindernis.“

රාජා ථෙරං වන්දිත්වා – ‘‘කො, භන්තෙ, තුම්හාකං පලිබොධො’’ති පුච්ඡි? ඉණපලිබොධො, මහාරාජාති. කිත්තකො, භන්තෙති? ගණෙහි, මහාරාජාති. රඤ්ඤො ‘‘එකං ද්වෙ සතං සහස්ස’’න්ති ගණෙන්තස්ස අඞ්ගුලියො නප්පහොන්ති. අථෙකං පුරිසං පක්කොසිත්වා, ‘‘ගච්ඡ, භණෙ, නගරෙ භෙරිං චරාපෙහි ‘සබ්බෙ බහුධීතිකබ්‍රාහ්මණස්ස ඉණායිකා රාජඞ්ගණෙ සන්නිපතන්තූ’’ති. මනුස්සා භෙරිං සුත්වා සන්නිපතිංසු. රාජා තෙසං හත්ථතො පණ්ණානි ආහරාපෙත්වා සබ්බෙසං අනූනං ධනමදාසි. තත්ථ සුවණ්ණමෙව සතසහස්සග්ඝනකං අහොසි. පුන රාජා පුච්ඡි – ‘‘අඤ්ඤොපි අත්ථි, භන්තෙ, පලිබොධො’’ති. ඉණං නාම, මහාරාජ, දත්වා මුච්චිතුං සක්කා, එතා පන සත්ත දාරිකා මහාපලිබොධා මය්හන්ති. රාජා යානානි පෙසෙත්වා තස්ස ධීතරො ආහරාපෙත්වා අත්තනො ධීතරො කත්වා තං තං කුලඝරං පෙසෙත්වා, ‘‘අඤ්ඤොපි, භන්තෙ, අත්ථි පලිබොධො’’ති පුච්ඡි? බ්‍රාහ්මණී, මහාරාජාති. රාජා යානං පෙසෙත්වා, තස්ස බ්‍රාහ්මණිං ආහරාපෙත්වා, අය්‍යිකට්ඨානෙ ඨපෙත්වා පුන පුච්ඡි – ‘‘අඤ්ඤොපි, භන්තෙ, අත්ථි පලිබොධො’’ති? නත්ථි[Pg.222], මහාරාජාති වුත්තෙ රාජාපි චීවරදුස්සානි දාපෙත්වා, ‘‘භන්තෙ, මම සන්තකං තුම්හාකං භික්ඛුභාවං ජානාථා’’ති ආහ. ආම, මහාරාජාති. අථ නං රාජා ආහ – ‘‘භන්තෙ, චීවරපිණ්ඩපාතාදයොපි සබ්බෙ පච්චයා අම්හාකං සන්තකා භවිස්සන්ති. තුම්හෙ තථාගතස්ස මනං ගහෙත්වා සමණධම්මං කරොථා’’ති. ථෙරො තථෙව අප්පමත්තො සමණධම්මං කරොන්තො නචිරස්සෙව ආසවක්ඛයං පත්තොති. දසමං.
Der König verneigte sich vor dem Thera und fragte: „Was für ein Hindernis habt Ihr, o Herr?“ – „Ein Hindernis durch Schulden, o großer König.“ – „Wie viel ist es, o Herr?“ – „Zähle es, o großer König.“ Als der König zählte: „Eins, zwei, hundert, tausend...“, reichten seine Finger nicht aus. Da rief er einen Mann herbei und sprach: „Geh, mein Guter, lass die Trommel in der Stadt schlagen und verkünden: ‚Alle Gläubiger des Brahmanen Bahudhītika („der mit vielen Töchtern“) sollen sich im Schlosshof versammeln!‘“ Die Leute hörten den Trommelschlag und versammelten sich. Der König ließ die Schuldscheine aus ihren Händen holen und zahlte allen den vollen Betrag aus. Allein das ausgezahlte Gold hatte einen Wert von einhunderttausend. Erneut fragte der König: „Gibt es noch ein anderes Hindernis, o Herr?“ – „Schulden, o großer König, kann man abbezahlen, um sich zu befreien. Aber diese sieben Töchter sind für mich ein großes Hindernis.“ Der König sandte Wagen aus, ließ seine Töchter herbeibringen, machte sie zu seinen eigenen Töchtern (adoptierte sie), verheiratete sie in die jeweiligen Familien und fragte erneut: „Gibt es noch ein anderes Hindernis, o Herr?“ – „Die Brahmanin (meine Ehefrau), o großer König.“ Der König sandte wieder einen Wagen aus, ließ seine Brahmanin herbeibringen, setzte sie in die Stellung einer Großmutter im Palast ein und fragte wieder: „Gibt es noch ein anderes Hindernis, o Herr?“ Als er sagte: „Es gibt keines mehr, o großer König“, ließ der König Gewänder überreichen und sprach: „O Herr, erkennt Euer Mönchsleben als unter meiner Obhut stehend an.“ – „Ja, o großer König.“ Daraufhin sprach der König zu ihm: „O Herr, alle Requisiten wie Gewänder, Almosenspeise und so weiter werden aus unserem Besitz stammen. Richtet Euren Geist ganz auf den Tathāgata und praktiziert das Mönchsleben.“ Der Thera praktizierte unermüdlich genau so das Mönchsleben und erlangte schon bald die Vernichtung der Triebe (Arhatschaft). Das Zehnte.

පඨමො වග්ගො.
Das erste Kapitel (Vagga).

2. උපාසකවග්ගො
2. Das Kapitel über die Laienanhänger (Upāsaka-Vagga)

1. කසිභාරද්වාජසුත්තවණ්ණනා
1. Die Erklärung des Kasibhāradvāja-Sutta

197. දුතියවග්ගස්ස පඨමෙ මගධෙසූති එවංනාමකෙ ජනපදෙ. දක්ඛිණාගිරිස්මින්ති රාජගහං පරිවාරෙත්වා ඨිතස්ස ගිරිනො දක්ඛිණභාගෙ ජනපදො අත්ථි, තස්මිං ජනපදෙ, තත්ථ විහාරස්සාපි තදෙව නාමං. එකනාළායං බ්‍රාහ්මණගාමෙති එකනාළාති තස්ස ගාමස්ස නාමං. බ්‍රාහ්මණා පනෙත්ථ සම්බහුලා පටිවසන්ති, බ්‍රාහ්මණභොගො එව වා සො. තස්මා ‘‘බ්‍රාහ්මණගාමො’’ති වුච්චති.
197. Im ersten Sutta des zweiten Kapitels bedeutet „in Magadha“: in dem Bezirk dieses Namens. „In Dakkhiṇāgiri“ bedeutet: Es gibt einen Bezirk im südlichen Teil des Gebirges, das Rājagaha umgibt; in diesem Bezirk. Auch das dortige Kloster hat denselben Namen. „In Ekanāḷā, dem Brahmanendorf“: „Ekanāḷā“ ist der Name jenes Dorfes. Hier wohnen jedoch sehr viele Brahmanen, oder es handelt sich um ein den Brahmanen zur Nutzung überlassenes Lehen. Deshalb wird es „Brahmanendorf“ genannt.

තෙන ඛො පන සමයෙනාති යං සමයං භගවා මගධරට්ඨෙ එකනාළං බ්‍රාහ්මණගාමං උපනිස්සාය දක්ඛිණගිරිමහාවිහාරෙ බ්‍රාහ්මණස්ස ඉන්ද්‍රියපරිපාකං ආගමයමානො විහරති, තෙන සමයෙන. කසිභාරද්වාජස්සාති සො බ්‍රාහ්මණො කසිං නිස්සාය ජීවති, භාරද්වාජොති චස්ස ගොත්තං. පඤ්චමත්තානීති පඤ්ච පමාණානි, අනූනානි අනධිකානි පඤ්චනඞ්ගලසතානීති වුත්තං හොති. පයුත්තානීති යොජිතානි, බලීබද්දානං ඛන්ධෙසු ඨපෙත්වා යුගෙ යොත්තෙහි යොජිතානීති අත්ථො.
„Zu jener Zeit nun“ bedeutet: Zu jener Zeit, als der Erhabene in Abhängigkeit von dem Brahmanendorf Ekanāḷā im Lande Magadha im großen Dakkhiṇāgiri-Kloster weilte und auf die Reifung der geistigen Fähigkeiten (indriya) des Brahmanen wartete. „Des Kasi-Bhāradvāja“: Jener Brahmane lebte vom Ackerbau (kasi), und Bhāradvāja war sein Sippenname (gotta). „Etwa fünfhundert“ bedeutet genau fünfhundert Pflüge, weder weniger noch mehr. „Angeschirrt“ bedeutet eingespannt; es meint, dass die Joche auf den Nacken der Stiere gelegt und mit den Jochriemen festgebunden waren.

වප්පකාලෙති වප්පනකාලෙ බීජනික්ඛෙපසමයෙ. තත්ථ ද්වෙ වප්පානි කලලවප්පඤ්ච පංසුවප්පඤ්ච. පංසුවප්පං ඉධ අධිප්පෙතං, තඤ්ච ඛො පඨමදිවසෙ මඞ්ගලවප්පං. තත්ථායං උපකරණසම්පදා – තීණි බලිබද්දසහස්සානි උපට්ඨාපිතානි හොන්ති, සබ්බෙසං සුවණ්ණමයානි සිඞ්ගානි පටිමුක්කානි, රජතමයා ඛුරා, සබ්බෙ [Pg.223] සෙතමාලාහි චෙව ගන්ධපඤ්චඞ්ගුලීහි ච අලඞ්කතා පරිපුණ්ණපඤ්චඞ්ගා සබ්බලක්ඛණසම්පන්නා, එකච්චෙ කාළා අඤ්ජනවණ්ණා, එකච්චෙ සෙතා ඵලිකවණ්ණා, එකච්චෙ රත්තා පවාළවණ්ණා, එකච්චෙ කම්මාසා මසාරගල්ලවණ්ණා. එවං පඤ්චසතා කස්සකා සබ්බෙ අහතසෙතවත්ථා ගන්ධමාලාලඞ්කතා දක්ඛිණඅංසකූටෙසු පතිට්ඨිතපුප්ඵචුම්බටකා හරිතාලමනොසිලාලඤ්ජනුජ්ජලගත්තා දස දස නඞ්ගලා එකෙකගුම්බා හුත්වා ගච්ඡන්ති. නඞ්ගලානං සීසඤ්ච යුගඤ්ච පතොදා ච සුවණ්ණඛචිතා. පඨමනඞ්ගලෙ අට්ඨ බලීබද්දා යුත්තා, සෙසෙසු චත්තාරො චත්තාරො, අවසෙසා කිලන්තපරිවත්තනත්ථං ආනීතා. එකෙකගුම්බෙ එකෙකබීජසකටං එකෙකො කසති, එකෙකො වප්පති.
„Zur Saatzeit“ bedeutet zur Zeit des Aussäens, zur Zeit des Ausstreuens der Saatkörner. Dabei gibt es zwei Arten der Aussaat: die Aussaat im Schlamm (kalalavappa) und die Aussaat im trockenen Staub (paṃsuvappa). Hier ist die Aussaat im trockenen Staub gemeint, und zwar am ersten Tag als feierliche Aussaat. Dabei war die Ausstattung wie folgt: Dreitausend Stiere waren bereitgestellt, allen waren goldene Hüllen über die Hörner und silberne Hüllen über die Hufe gezogen, sie alle waren mit weißen Kränzen und mit duftenden Fünffinger-Abdrücken geschmückt, sie hatten vollkommene Glieder und waren mit allen guten Merkmalen ausgestattet; einige waren schwarz von der Farbe von Augensalbe, einige weiß von der Farbe von Kristall, einige rot von der Farbe von Korallen, einige gefleckt von der Farbe von Masāragalla-Edelsteinen. Ebenso gab es fünfhundert Ackerleute; sie alle trugen ungetragene, weiße Gewänder, waren mit Duftstoffen und Kränzen geschmückt, trugen wohlplatzierte Blumenkränze auf ihren rechten Schultern und ihre Körper glänzten, bemalt mit Gelberde, Roterde und Augensalbe; je zehn Pflüge bildeten eine Gruppe und zogen los. Die Spitzen der Pflüge, die Joche und die Treibstacheln waren mit Gold verziert. Vor den ersten Pflug waren acht Stiere gespannt, vor die übrigen jeweils vier; die restlichen Stiere wurden mitgeführt, um die müde gewordenen Tiere auszuwechseln. In jeder Gruppe gab es einen eigenen Saatgutwagen; einer pflügte, ein anderer säte aus.

බ්‍රාහ්මණො පන පගෙව මස්සුකම්මං කාරාපෙත්වා න්හායිත්වා සුගන්ධගන්ධෙහි විලිත්තො පඤ්චසතග්ඝනකං වත්ථං නිවාසෙත්වා සහස්සග්ඝනකං එකංසං කරිත්වා එකෙකිස්සා අඞ්ගුලියා ද්වෙ ද්වෙති වීසති අඞ්ගුලිමුද්දිකායො කණ්ණෙසු සීහකුණ්ඩලානි සීසෙ බ්‍රහ්මවෙඨනං පටිමුඤ්චිත්වා සුවණ්ණමාලං කණ්ඨෙ කත්වා බ්‍රාහ්මණගණපරිවුතො කම්මන්තං වොසාසති. අථස්ස බ්‍රාහ්මණී අනෙකසතභාජනෙසු පායාසං පචාපෙත්වා මහාසකටෙසු ආරොපෙත්වා ගන්ධොදකෙන න්හායිත්වා සබ්බාලඞ්කාරවිභූසිතා බ්‍රාහ්මණීගණපරිවුතා කම්මන්තං අගමාසි. ගෙහම්පිස්ස හරිතුපලිත්තං විප්පකිණ්ණලාජං පුණ්ණඝටකදලිධජපටාකාහි අලඞ්කතං ගන්ධපුප්ඵාදීහි සුකතබලිකම්මං, ඛෙත්තඤ්ච තෙසු තෙසු ඨානෙසු සමුස්සිතද්ධජපටාකං අහොසි. පරිජනකම්මකාරෙහි සද්ධිං ඔසටපරිසා අඩ්ඪතෙය්‍යසහස්සා අහොසි, සබ්බෙ අහතවත්ථා, සබ්බෙසං පායාසභොජනමෙව පටියත්තං.
Der Brahmane aber ließ sich schon im Voraus den Bart scheren, badete, salbte sich mit wohlriechenden Düften, kleidete sich in ein Gewand im Wert von fünfhundert Münzen, warf sich ein Obergewand im Wert von tausend Münzen über eine Schulter, steckte an jeden einzelnen Finger je zwei Ringe – mithin zwanzig Fingerringe –, setzte sich löwenförmige Ohrringe in die Ohren, einen Turban wie eine Krone des Brahma auf das Haupt, legte sich eine goldene Girlande um den Hals und leitete, umgeben von einer Schar von Brahmanen, die Feldarbeit. Da ließ seine Ehefrau, die Brahmanin, Milchreis in vielen hundert Gefäßen kochen, lud ihn auf große Wagen, badete mit Duftwasser, schmückte sich mit allerlei Zierrat und begab sich, umgeben von einer Schar von Brahmaninnen, zum Arbeitsplatz. Auch sein Haus war mit frischem Kuhdung bestrichen, mit verstreutem Puffreis versehen, mit gefüllten Krügen, Bananenstauden, Wimpeln und Bannern geschmückt, und mit Blumen, Düften usw. war ein Opfer dargebracht worden; und auch auf dem Feld waren hier und da Banner und Wimpel aufgerichtet. Zusammen mit den Gefolgsleuten und Arbeitern betrug die versammelte Menge zweitausendfünfhundert Personen; alle waren in neue Gewänder gekleidet, und für alle war ausschließlich eine Mahlzeit aus Milchreis bereitet worden.

අථ බ්‍රාහ්මණො සුවණ්ණපාතිං ධොවාපෙත්වා පායාසස්ස පූරෙත්වා සප්පිමධුඵාණිතෙහි අභිසඞ්ඛරිත්වා නඞ්ගලබලිකම්මං කාරාපෙසි. බ්‍රාහ්මණී පඤ්චන්නං කස්සකසතානං සුවණ්ණරජතකංසතම්බලොහමයානි භාජනානි දාපෙත්වා සුවණ්ණකටච්ඡුං ගහෙත්වා පායාසෙන පරිවිසන්තී ගච්ඡති. බ්‍රාහ්මණො පන බලිකම්මං කාරෙත්වා රත්තබන්ධිකායො උපාහනායො ආරොහිත්වා රත්තසුවණ්ණදණ්ඩකං ගහෙත්වා, ‘‘ඉධ පායාසං දෙථ, ඉධ සප්පිං [Pg.224] දෙථ, ඉධ සක්ඛරං දෙථා’’ති වොසාසමානො විචරති. අයං තාව කම්මන්තෙ පවත්ති.
Daraufhin ließ der Brahmane eine goldene Schale waschen, füllte sie mit Milchreis, verfeinerte ihn mit geklärter Butter, Honig und Melasse und ließ das Pflug-Opferfeier vollziehen. Die Brahmanin ließ den fünfhundert Ackerbauern Schalen aus Gold, Silber, Bronze, Kupfer und Eisen geben, nahm eine goldene Kelle und ging umher, um den Milchreis zu verteilen. Der Brahmane aber, nachdem er das Opfer vollzogen hatte, zog rote, geschnürte Sandalen an, nahm einen Stab aus rotem Gold und ging umher, während er anwies: „Gebt hier Milchreis! Gebt hier geklärte Butter! Gebt hier Zucker!“ Dies ist zunächst das Geschehen bei der Arbeit.

විහාරෙ පන යත්ථ යත්ථ බුද්ධා වසන්ති, තත්ථ තත්ථ නෙසං දෙවසිකං පඤ්ච කිච්චානි භවන්ති, සෙය්‍යථිදං – පුරෙභත්තකිච්චං පච්ඡාභත්තකිච්චං පුරිමයාමකිච්චං මජ්ඣිමයාමකිච්චං පච්ඡිමයාමකිච්චන්ති.
Im Kloster aber, wo auch immer die Buddhas weilen, haben sie täglich fünf Pflichten, nämlich: die Pflicht vor dem Mahl, die Pflicht nach dem Mahl, die Pflicht in der ersten Nachtwache, die Pflicht in der mittleren Nachtwache und die Pflicht in der letzten Nachtwache.

තත්‍රිදං පුරෙභත්තකිච්චං – භගවා හි පාතොව උට්ඨාය උපට්ඨාකානුග්ගහත්ථං සරීරඵාසුකත්ථඤ්ච මුඛධොවනාදිපරිකම්මං කත්වා යාව භික්ඛාචාරවෙලා, තාව විවිත්තාසනෙ වීතිනාමෙත්වා භික්ඛාචාරවෙලාය නිවාසෙත්වා කායබන්ධනං බන්ධිත්වා චීවරං පාරුපිත්වා පත්තමාදාය කදාචි එකකො කදාචි භික්ඛුසඞ්ඝපරිවුතො ගාමං වා නිගමං වා පිණ්ඩාය පවිසති කදාචි පකතියා, කදාචි අනෙකෙහි පාටිහාරියෙහි වත්තමානෙහි. සෙය්‍යථිදං – පිණ්ඩාය පවිසතො ලොකනාථස්ස පුරතො පුරතො ගන්ත්වා මුදුගතියො වාතා පථවිං සොධෙන්ති, වලාහකා උදකඵුසිතානි මුඤ්චන්තා මග්ගෙ රෙණුං වූපසමෙත්වා උපරි විතානං හුත්වා තිට්ඨන්ති, අපරෙ වාතා පුප්ඵානි උපහරිත්වා මග්ගෙ ඔකිරන්ති. උන්නතා භූමිප්පදෙසා ඔනමන්ති, ඔනතා උන්නමන්ති. පාදනික්ඛෙපසමයෙ සමාව භූමි හොති, සුඛසම්ඵස්සානි පදුමපුප්ඵානි වා පාදෙ සම්පටිච්ඡන්ති. ඉන්දඛීලස්ස අන්තො ඨපිතමත්තෙ දක්ඛිණපාදෙ සරීරා ඡබ්බණ්ණරස්මියො නික්ඛමිත්වා සුවණ්ණරසසිඤ්චනානි විය චිත්‍රපටපරික්ඛිත්තානි විය ච පාසාදකූටාගාරාදීනි කරොන්තියො ඉතො චිතො ච විධාවන්ති. හත්ථිඅස්සවිහඞ්ගාදයො සකසකට්ඨානෙසු ඨිතායෙව මධුරෙනාකාරෙන සද්දං කරොන්ති, තථා භෙරිවීණාදීනි තූරියානි මනුස්සානඤ්ච කායූපගානි ආභරණානි. තෙන සඤ්ඤාණෙන මනුස්සා ජානන්ති ‘‘අජ්ජ භගවා ඉධ පිණ්ඩාය පවිට්ඨො’’ති. තෙ සුනිවත්ථා සුපාරුතා ගන්ධපුප්ඵාදීනි ආදාය ඝරා නික්ඛමිත්වා අන්තරවීථිං පටිපජ්ජිත්වා භගවන්තං ගන්ධපුප්ඵාදීහි සක්කච්චං පූජෙත්වා වන්දිත්වා – ‘‘අම්හාකං, භන්තෙ, දස භික්ඛූ, අම්හාකං වීසති, අම්හාකං භික්ඛුසතං දෙථා’’ති යාචිත්වා භගවතොපි පත්තං ගහෙත්වා ආසනං පඤ්ඤාපෙත්වා සක්කච්චං පිණ්ඩපාතෙන පටිමානෙන්ති.
Dabei ist dies die Pflicht vor dem Mahl: Der Erhabene steht nämlich früh am Morgen auf, verrichtet, um denen, die ihm dienen, Beistand zu leisten, und um das Wohlbefinden seines Körpers zu fördern, die vorbereitenden Handlungen wie das Waschen des Gesichts usw., und verbringt die Zeit bis zur Stunde des Almosengangs auf einem abgelegenen Sitz. Zur Stunde des Almosengangs legt er das Untergewand an, bindet den Gürtel um, legt das Obergewand an, nimmt die Almosenschale und begibt sich manchmal allein, manchmal von der Mönchsgemeinde umgeben, in ein Dorf oder eine Kleinstadt um Almosenspeise willen hinein – manchmal in seiner gewöhnlichen Gestalt, manchmal unter dem Wirken zahlreicher Wunder. Und zwar so: Vor dem Weltenhüter, wenn er zum Almosengang eintritt, wehen sanfte Winde voraus und reinigen den Erdboden. Wolken lassen Wassertropfen herabfallen, legen den Staub auf dem Weg nieder und verbleiben oben wie ein Baldachin. Andere Winde tragen Blumen herbei und verstreuen sie auf dem Weg. Erhöhte Stellen des Bodens senken sich, tiefe Stellen heben sich. Im Moment des Auftretens wird der Erdboden völlig eben, oder sanft zu berührende Lotusblüten fangen seine Füße auf. Sobald er den rechten Fuß über die Torschwelle setzt, entspringen seinem Körper sechsfarbige Strahlen, die wie ein Überguss aus flüssigem Gold oder wie mit bunten Gewändern umhüllt umherlaufen und Paläste, Türme und Giebelhäuser schmücken. Elefanten, Pferde, Vögel und andere Tiere verbleiben an ihren jeweiligen Plätzen und stoßen liebliche Töne aus. Ebenso erzeugen Musikinstrumente wie Trommeln und Lauten sowie der am Körper getragene Schmuck der Menschen liebliche Klänge. An diesem Zeichen erkennen die Menschen: „Heute ist der Erhabene hier zum Almosengang eingetroffen.“ Sie kleiden und hüllen sich ordentlich ein, nehmen Duftstoffe, Blumen usw., verlassen ihre Häuser, betreten die Straße, auf der er wandelt, verehren den Erhabenen ehrerbietig mit Duftstoffen, Blumen usw., erweisen ihm Ehrerbietung und bitten: „Ehrwürdiger Herr, gebt uns zehn Mönche! Gebt uns zwanzig! Gebt uns einhundert Mönche!“, nehmen die Almosenschale des Erhabenen, bereiten einen Sitz und bedienen ihn ehrerbietig mit Almosenspeise.

භගවා [Pg.225] කතභත්තකිච්චො තෙසං සන්තානානි ඔලොකෙත්වා තථා ධම්මං දෙසෙති, යථා කෙචි සරණගමනෙ පතිට්ඨහන්ති, කෙචි පඤ්චසු සීලෙසු, කෙචි සොතාපත්තිසකදාගාමිඅනාගාමිඵලානං අඤ්ඤතරස්මිං, කෙචි පබ්බජිත්වා අග්ගඵලෙ අරහත්තෙති. එවං මහාජනං අනුග්ගහෙත්වා උට්ඨායාසනා විහාරං ගච්ඡති. තත්ථ ගන්ධමණ්ඩලමාළෙ පඤ්ඤත්තවරබුද්ධාසනෙ නිසීදති භික්ඛූනං භත්තකිච්චපරියොසානං ආගමයමානො. තතො භික්ඛූනං භත්තකිච්චපරියොසානෙ උපට්ඨාකො භගවතො නිවෙදෙති. අථ භගවා ගන්ධකුටිං පවිසති. ඉදං තාව පුරෙභත්තකිච්චං.
Nachdem der Erhabene sein Mahl beendet hat, blickt er auf die geistigen Anlagen dieser Menschen und verkündet die Lehre so, dass einige Zuflucht nehmen, einige sich in den fünf Tugendregeln festigen, einige eine der Früchte des Stromeintritts, der Einmalwiederkehr oder der Nichtwiederkehr erlangen, und einige, nachdem sie ordiniert wurden, die höchste Frucht, die Erhabenheit, erreichen. Nachdem er so der großen Menschenmenge Beistand geleistet hat, erhebt er sich von seinem Sitz und geht zurück zum Kloster. Dort setzt er sich in der duftenden Rundhalle auf den für ihn bereiteten, edlen Buddha-Sitz und wartet, bis die Mönche ihr Mahl beendet haben. Danach, wenn die Mönche ihr Mahl beendet haben, erstattet der persönliche Diener dem Erhabenen Bericht. Daraufhin betritt der Erhabene die Duftkammer. Dies ist zunächst die Pflicht vor dem Mahl.

අථ භගවා එවං කතපුරෙභත්තකිච්චො ගන්ධකුටියා උපට්ඨානෙ නිසීදිත්වා පාදෙ පක්ඛාලෙත්වා පාදපීඨෙ ඨත්වා භික්ඛුසඞ්ඝං ඔවදති – ‘‘භික්ඛවෙ, අප්පමාදෙන සම්පාදෙථ, දුල්ලභො බුද්ධුප්පාදො ලොකස්මිං, දුල්ලභො මනුස්සත්තපටිලාභො, දුල්ලභා සද්ධාසම්පත්ති, දුල්ලභා පබ්බජ්ජා, දුල්ලභං සද්ධම්මස්සවන’’න්ති. තත්ථ කෙචි භගවන්තං කම්මට්ඨානං පුච්ඡන්ති. භගවා තෙසං අත්තනො චරියානුරූපං කම්මට්ඨානං දෙති. තතො සබ්බෙපි භගවන්තං වන්දිත්වා අත්තනො අත්තනො රත්තිට්ඨානදිවාට්ඨානානි ගච්ඡන්ති, කෙචි අරඤ්ඤං, කෙචි රුක්ඛමූලං, කෙචි පබ්බතාදීනං අඤ්ඤතරං, කෙචි චාතුමහාරාජිකභවනං…පෙ… කෙචි වසවත්තිභවනන්ති. තතො භගවා ගන්ධකුටිං පවිසිත්වා සචෙ ආකඞ්ඛති, දක්ඛිණෙන පස්සෙන සතො සම්පජානො මුහුත්තං සීහසෙය්‍යං කප්පෙති. අථ සමස්සාසිතකායො උට්ඨහිත්වා දුතියභාගෙ ලොකං වොලොකෙති. තතියභාගෙ යං ගාමං වා නිගමං වා උපනිස්සාය විහරති, තත්ථ මහාජනො පුරෙභත්තං දානං දත්වා පච්ඡාභත්තං සුනිවත්ථො සුපාරුතො ගන්ධපුප්ඵාදීනි ආදාය විහාරෙ සන්නිපතති. තතො භගවා සම්පත්තපරිසාය අනුරූපෙන පාටිහාරියෙන ගන්ත්වා ධම්මසභායං පඤ්ඤත්තවරබුද්ධාසනෙ නිසජ්ජ ධම්මං දෙසෙති කාලයුත්තං සමයයුත්තං. අථ කාලං විදිත්වා පරිසං උය්‍යොජෙති, මනුස්සා භගවන්තං වන්දිත්වා පක්කමන්ති. ඉදං පච්ඡාභත්තකිච්චං.
Daraufhin ermahnt der Erhabene, nachdem er so seine Vormittagspflichten erfüllt hat, indem er sich im Vorraum der Duftkammer (Gandhakuṭi) niedersetzt, seine Füße wäscht und auf dem Fußschemel steht, die Mönchsgemeinschaft: „Ihr Mönche, bemüht euch unermüdlich! Schwer zu erlangen ist das Erscheinen eines Buddhas in der Welt; schwer zu erlangen ist die Gewinnung des menschlichen Daseins; schwer zu erlangen ist die Fülle des Glaubens; schwer zu erlangen ist das Hinausgehen in die Hauslosigkeit; schwer zu erlangen ist das Hören des wahren Dhamma.“ Hierbei fragen einige Mönche den Erhabenen nach einem Meditationsobjekt (Kammaṭṭhāna). Der Erhabene gibt ihnen ein ihrer jeweiligen Veranlagung entsprechendes Meditationsobjekt. Danach verneigen sich alle vor dem Erhabenen und begeben sich zu ihren jeweiligen Nacht- und Tagessitzen; einige gehen in den Wald, einige an den Fuß eines Baumes, einige zu Bergen und anderen Orten, einige in das Reich der Vier Großkönige... und manche in das Reich der Vasavatti-Götter. Danach betritt der Erhabene die Duftkammer und pflegt, wenn er es wünscht, auf der rechten Seite liegend, achtsam und klar wissend, für eine Weile den Löwenschlaf. Daraufhin erhebt er sich mit erfrischtem Körper und betrachtet im zweiten Teil des Nachmittags die Welt. Im dritten Teil hält er sich in Abhängigkeit von einem Dorf oder einer Kleinstadt auf; dort spenden die Menschen am Vormittag eine Gabe und versammeln sich am Nachmittag, ordentlich gekleidet und verhüllt, mit Düften, Blumen und anderem im Kloster. Daraufhin begibt sich der Erhabene mit einer der anwesenden Versammlung angemessenen übernatürlichen Kraft dorthin, setzt sich in der Versammlungshalle auf den hergerichteten edlen Buddhasitz und lehrt den Dhamma, wie es der Zeit und dem Anlass entspricht. Wenn er schließlich die rechte Zeit erkennt, entlässt er die Versammlung; die Menschen verneigen sich vor dem Erhabenen und gehen fort. Dies ist die Pflicht des Nachmittags.

සො එවං නිට්ඨිතපච්ඡාභත්තකිච්චො සචෙ ගත්තානි ඔසිඤ්චිතුකාමො හොති, බුද්ධාසනා වුට්ඨාය න්හානකොට්ඨකං පවිසිත්වා උපට්ඨාකෙන පටියාදිතඋදකෙන ගත්තානි උතුං ගාහාපෙති. උපට්ඨාකොපි බුද්ධාසනං ආනෙත්වා පප්ඵොටෙත්වා ගන්ධකුටිපරිවෙණෙ පඤ්ඤාපෙති. භගවා සුරත්තදුපට්ටං නිවාසෙත්වා කායබන්ධනං බන්ධිත්වා උත්තරාසඞ්ගං කත්වා තත්ථ ආගන්ත්වා නිසීදති [Pg.226] එකකොව මුහුත්තං පටිසල්ලීනො. අථ භික්ඛූ තතො තතො ආගම්ම භගවතො උපට්ඨානං ගච්ඡන්ති. තත්ථ එකච්චෙ පඤ්හං පුච්ඡන්ති, එකච්චෙ කම්මට්ඨානං, එකච්චෙ ධම්මස්සවනං යාචන්ති. භගවා තෙසං අධිප්පායං සම්පාදෙන්තො පුරිමයාමං වීතිනාමෙති. ඉදං පුරිමයාමකිච්චං.
Wenn er so seine Nachmittagspflichten vollendet hat und seinen Körper mit Wasser zu übergießen wünscht, erhebt er sich vom Buddhasitz, betritt das Badehaus und lässt seinen Körper durch das vom Diener vorbereitete Wasser die angenehme Temperatur annehmen. Auch der Diener holt den Buddhasitz herbei, klopft ihn aus und bereitet ihn im Hof der Duftkammer vor. Der Erhabene legt sein tiefrotes Untergewand an, bindet den Gürtel um, legt das Obergewand an, begibt sich dorthin und setzt sich für eine Weile ganz allein in Zurückgezogenheit nieder. Daraufhin kommen die Mönche von hier und da herbei und begeben sich zur Aufwartung beim Erhabenen. Dort stellen einige Fragen, manche bitten um ein Meditationsobjekt, andere bitten um das Hören des Dhamma. Indem der Erhabene ihre Wünsche erfüllt, verbringt er die erste Nachtwache. Dies ist die Pflicht der ersten Nachtwache.

පුරිමයාමකිච්චපරියොසානෙ පන භික්ඛූසු භගවන්තං වන්දිත්වා පක්කමන්තෙසු සකලදසසහස්සිලොකධාතුදෙවතායො ඔකාසං ලභමානා භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා පඤ්හං පුච්ඡන්ති යථාභිසඞ්ඛතං අන්තමසො චතුරක්ඛරම්පි. භගවා තාසං තාසං දෙවතානං පඤ්හං විස්සජ්ජෙන්තො මජ්ඣිමයාමං වීතිනාමෙති. ඉදං මජ්ඣිමයාමකිච්චං.
Am Ende der Pflichten der ersten Nachtwache aber, während die Mönche nach der Ehrerbietung vor dem Erhabenen fortgehen, kommen die Gottheiten aus dem gesamten zehntausendfachen Weltsystem, nachdem sie die Gelegenheit dazu erhalten haben, zum Erhabenen und stellen Fragen, die sie vorbereitet haben – und seien es im Mindesten nur vier Silben. Der Erhabene verbringt die mittlere Nachtwache damit, die Fragen der jeweiligen Gottheiten zu beantworten. Dies ist die Pflicht der mittleren Nachtwache.

පච්ඡිමයාමං පන තයො කොට්ඨාසෙ කත්වා පුරෙභත්තතො පට්ඨාය නිසජ්ජාපීළිතස්ස සරීරස්ස කිලාසුභාවමොචනත්ථං එකං කොට්ඨාසං චඞ්කමෙන වීතිනාමෙති. දුතියකොට්ඨාසෙ ගන්ධකුටිං පවිසිත්වා දක්ඛිණෙන පස්සෙන සතො සම්පජානො සීහසෙය්‍යං කප්පෙති. තතියකොට්ඨාසෙ පච්චුට්ඨාය නිසීදිත්වා පුරිමබුද්ධානං සන්තිකෙ දානසීලාදිවසෙන කතාධිකාරපුග්ගලදස්සනත්ථං බුද්ධචක්ඛුනා ලොකං ඔලොකෙති. ඉදං පච්ඡිමයාමකිච්චං.
Die letzte Nachtwache aber teilt er in drei Teile; um die Erschöpfung des Körpers zu lindern, der durch das Sitzen seit dem Vormittag geplagt ist, verbringt er einen Teil mit dem Gehmeditieren. Im zweiten Teil betritt die Duftkammer und pflegt auf der rechten Seite liegend, achtsam und klar wissend, den Löwenschlaf. Im dritten Teil steht er auf, setzt sich nieder und betrachtet mit dem Buddha-Auge die Welt, um jene Personen zu erkennen, die unter früheren Buddhas durch Gaben, Tugend und andere heilsame Taten Verdienste angesammelt haben. Dies ist die Pflicht der letzten Nachtwache.

තදාපි එවං ඔලොකෙන්තො කසිභාරද්වාජං බ්‍රාහ්මණං අරහත්තස්ස උපනිස්සයසම්පන්නං දිස්වා – ‘‘තත්ථ මයි ගතෙ කථා පවත්තිස්සති, කථාවසානෙ ධම්මදෙසනං සුත්වා එසො බ්‍රාහ්මණො සපුත්තදාරො තීසු සරණෙසු පතිට්ඨාය අසීතිකොටිධනං මම සාසනෙ විප්පකිරිත්වා අපරභාගෙ නික්ඛම්ම පබ්බජිත්වා අරහත්තං පාපුණිස්සතී’’ති ඤත්වා තත්ථ ගන්ත්වා කථං සමුට්ඨාපෙත්වා ධම්මං දෙසෙසි. එතමත්ථං දස්සෙතුං අථ ඛො භගවාතිආදි වුත්තං.
Als er auch damals so Ausschau hielt, sah er den Brahmanen Kasibhāradvāja, der mit den Voraussetzungen für die Erlangung der Arahatschaft ausgestattet war, und erkannte: „Wenn ich dorthin gehe, wird sich ein Gespräch entspinnen. Am Ende des Gesprächs wird dieser Brahmane, nachdem er die Dhamma-Lehre gehört hat, zusammen mit Frau und Kindern in den Drei Zufluchten Zuflucht nehmen, sein Vermögen von achtzig Millionen in meiner Lehre verteilen und später die Hauslosigkeit antreten, ordinieren und die Arahatschaft erlangen.“ Mit diesem Wissen begab er sich dorthin, leitete ein Gespräch ein und lehrte den Dhamma. Um diesen Sachverhalt darzustellen, wurde die Passage beginnend mit „Atha kho bhagavā“ gesprochen.

තත්ථ පුබ්බණ්හසමයන්ති භුම්මත්ථෙ උපයොගවචනං, පුබ්බණ්හසමයෙති අත්ථො. නිවාසෙත්වාති පරිදහිත්වා. විහාරචීවරපරිවත්තනවසෙනෙතං වුත්තං. පත්තචීවරමාදායාති පත්තං හත්ථෙහි, චීවරං කායෙන ආදියිත්වා, සම්පටිච්ඡිත්වා ධාරෙත්වාති අත්ථො. භගවතො කිර පිණ්ඩාය පවිසිතුකාමස්ස භමරො විය විකසිතපදුමද්වයමජ්ඣං, ඉන්දනීලමණිවණ්ණසෙලමයපත්තො හත්ථද්වයමජ්ඣං ආගච්ඡති. තං එවමාගතං පත්තං හත්ථෙහි සම්පටිච්ඡිත්වා චීවරඤ්ච පරිමණ්ඩලං පාරුතං කායෙන ධාරෙත්වාති වුත්තං හොති. තෙනුපසඞ්කමීති [Pg.227] යෙන මග්ගෙන කම්මන්තො ගන්තබ්බො, තෙන එකකොව උපසඞ්කමි. කස්මා පන නං භික්ඛූ නානුබන්ධිංසූති? යදා හි භගවා එකකොව කත්ථචි ගන්තුකාමො හොති, යාව භික්ඛාචාරවෙලා ද්වාරං පිදහිත්වා අන්තොගන්ධකුටියං නිසීදති. භික්ඛූ තාය සඤ්ඤාය ජානන්ති ‘‘අජ්ජ භගවා එකකොව පිණ්ඩාය චරිතුකාමො, අද්ධා කඤ්චි එව විනෙතබ්බපුග්ගලං අද්දසා’’ති. තෙ අත්තනො පත්තචීවරං ගහෙත්වා ගන්ධකුටිං පදක්ඛිණං කත්වා වන්දිත්වා භික්ඛාචාරං ගච්ඡන්ති. තදා ච භගවා එවමකාසි, තස්මා භික්ඛූ නානුබන්ධිංසූති.
Darin ist „pubbaṇhasamayaṃ“ (am Vormittag) ein Akkusativ in der Bedeutung des Lokativs; die Bedeutung ist „pubbaṇhasamaye“ (zur Vormittagszeit). „Nivāsetvā“ (bekleidet habend) bedeutet „paridahitvā“ (angelegt habend). Dies wurde im Hinblick auf das Wechseln des im Kloster getragenen Gewandes gesagt. „Pattacīvaramādāya“ (Schale und Gewand nehmend) bedeutet: die Schale mit den Händen, das Gewand mit dem Körper nehmend, annehmend und tragend. Es heißt nämlich, dass für den Erhabenen, wenn er auf Almosengang gehen möchte, die aus saphirblauem Stein bestehende Almosenschale wie eine Biene, die in die Mitte zweier erblühter Lotosblüten fliegt, in die Mitte seiner beiden Hände herabgleitet. Mit den Worten „nachdem er diese so herabgekommene Schale mit den Händen entgegengenommen hatte und das Gewand ringsum ordentlich angelegt am Körper trug“ ist dies gemeint. „Tenupasaṅkami“ (dorthin begab er sich) bedeutet: Auf jenem Weg, auf dem man zum Arbeitsfeld gelangt, begab er sich ganz allein dorthin. Warum aber folgten die Mönche ihm nicht? Denn wenn der Erhabene ganz allein irgendwohin gehen möchte, schließt er die Tür und sitzt in der Duftkammer, bis es Zeit für den Almosengang ist. Die Mönche erkennen an diesem Zeichen: „Heute möchte der Erhabene ganz allein auf Almosengang gehen; gewiss hat er eine zu bekehrende Person gesehen.“ Sie nehmen ihre Schale und ihr Gewand, umrunden die Duftkammer ehrerbietig im Uhrzeigersinn, verneigen sich und gehen auf Almosengang. Und an jenem Tag handelte der Erhabene ebenso, weshalb sie ihm nicht folgten.

පරිවෙසනා වත්තතීති තෙසං සුවණ්ණභාජනාදීනි ගහෙත්වා නිසින්නානං පඤ්චසතානං කස්සකානං පරිවිසනා විප්පකතා හොති. එකමන්තං අට්ඨාසීති යත්ථ ඨිතං බ්‍රාහ්මණො පස්සති, තථාරූපෙ දස්සනූපචාරෙ කථාසවනඵාසුකෙ උච්චට්ඨානෙ අට්ඨාසි. ඨත්වා ච රජතසුවණ්ණරසපිඤ්ජරං චන්දිමසූරියානං පභං අතිරොචමානං සමන්තතො සරීරප්පභං මුඤ්චි, යාය අජ්ඣොත්ථටත්තා බ්‍රාහ්මණස්ස කම්මන්තසාලාභිත්තිරුක්ඛකසිතමත්තිකපිණ්ඩාදයො සුවණ්ණමයා විය අහෙසුං. අථ මනුස්සා භුඤ්ජන්තා ච කසන්තා ච සබ්බකිච්චානි පහාය අසීතිඅනුබ්‍යඤ්ජනපරිවාරං ද්වත්තිංසමහාපුරිසලක්ඛණපටිමණ්ඩිතං සරීරං බ්‍යාමප්පභාපරික්ඛෙපවිභූසිතං බාහුයුගලං ජඞ්ගමං විය පදුමසරං, රස්මිජාලසමුජ්ජලිතතාරාගණමිව ගගනතලං, විජ්ජුලතාවිනද්ධමිව ච කනකසිඛරං සිරියා ජලමානං සම්මාසම්බුද්ධං එකමන්තං ඨිතං දිස්වා හත්ථපාදෙ ධොවිත්වා අඤ්ජලිං පග්ගය්හ සම්පරිවාරෙත්වා අට්ඨංසු. එවං තෙහි සම්පරිවාරිතං අද්දසා ඛො කසිභාරද්වාජො බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං පිණ්ඩාය ඨිතං, දිස්වාන භගවන්තං එතදවොච – අහං ඛො, සමණ, කසාමි ච වපාමි චාති.
„Es herrscht Essensverteilung“ bedeutet, dass das Servieren der Mahlzeit für jene fünfhundert Bauern, die dasaßen und goldene Gefäße und anderes hielten, noch nicht abgeschlossen war. „Er stellte sich beiseite“ bedeutet, dass er sich an einer höher gelegenen Stelle aufstellte, die im Sichtbereich lag, wo der Brahmane ihn sehen konnte, und wo es leicht war, ein Gespräch zu hören. Und nachdem er sich aufgestellt hatte, strahlte er eine Körperaura nach allen Seiten aus, die wie flüssiges Silber und Gold glänzte und das Licht von Mond und Sonne übertraf. Durch diese Ausstrahlung überflutet, erschienen die Arbeitsbaracke, die Wände, die Bäume, die Pflüge und die Erdschollen des Brahmanen wie aus reinem Gold. Da ließen die essenden und pflügenden Menschen all ihre Tätigkeiten liegen. Als sie den vollkommen Erleuchteten erblickten, der beiseite stand, dessen Körper von den zweiunddreißig Merkmalen eines großen Mannes geschmückt und von den achtzig Nebenmerkmalen umgeben war, dessen Armpaar von einer eine Klafter weit reichenden Aura geziert war, der wie ein wandelnder Lotusteich erschien, wie ein Himmelszelt, das von einem im Strahlennetz aufleuchtenden Sternenheer erhellt wird, oder wie ein goldener Berggipfel, der von Blitzen umwoben ist, und der in seiner ganzen Pracht erstrahlte, wuschen sie ihre Hände und Füße, erhoben ehrfürchtig die gefalteten Hände, umringten ihn und blieben so stehen. Den so von ihnen umringten Erhabenen sah nun der Brahmane Kasibhāradvāja für Almosenspeise dastehen. Als er den Erhabenen sah, sprach er zu ihm: „Ich, o Asket, pflüge und säe.“

කස්මා පනායං එවමාහ, කිං සමන්තපාසාදිකෙ පසාදනීයෙ උත්තමදමථසමථමනුප්පත්තෙපි තථාගතෙ අප්පසාදෙන, උදාහු අඩ්ඪතියානං ජනසහස්සානං පායාසං පටියාදෙත්වාපි කටච්ඡුභික්ඛාය මච්ඡෙරෙනාති? උභයථාපි නො, භගවතො පනස්ස දස්සනෙන අතිත්තං නික්ඛිත්තකම්මන්තං ජනං දිස්වා ‘‘කම්මභඞ්ගං මෙ කාතුං ආගතො’’ති අනත්තමනතා අහොසි, තස්මා [Pg.228] එවමාහ. භගවතො ච ලක්ඛණසම්පත්තිං දිස්වා – ‘‘සචායං කම්මන්තෙ අප්පයොජයිස්ස, සකලජම්බුදීපෙ මනුස්සානං සීසෙ චූළාමණි විය අභවිස්ස, කො නාමස්ස අත්ථො න සම්පජ්ජිස්සති, එවමෙවං අලසතාය කම්මන්තෙ අප්පයොජෙත්වා වප්පමඞ්ගලාදීසු පිණ්ඩාය චරතී’’තිපිස්ස අනත්තමනතා අහොසි. තෙනාහ – ‘‘අහං ඛො, සමණ, කසාමි ච වපාමි ච, කසිත්වා ච වපිත්වා ච භුඤ්ජාමී’’ති.
Warum aber sprach dieser so? Geschah es etwa aus mangelndem Vertrauen gegenüber dem Tathāgata, der doch allseits anmutig und vertrauenswürdig ist und die höchste Selbstbezähmung und Geistesruhe erlangt hat? Oder sprach er so aus Geiz bezüglich einer Löffelspeise, obwohl er Milchreis für zweieinhalbtausend Menschen zubereitet hatte? Keines von beiden war der Fall. Vielmehr missfiel es ihm, als er sah, wie die Menschen ihre Arbeit niederlegten und des Anblicks des Erhabenen nicht satt werden konnten, und er dachte: „Er ist gekommen, um meine Arbeit zu ruinieren.“ Darum sprach er so. Und als er die Vollkommenheit der Merkmale des Erhabenen sah, missfiel es ihm ebenfalls, da er dachte: „Wenn dieser Mann sich für weltliche Arbeiten anstrengen würde, wäre er wie ein Kronjuwel auf den Häuptern der Menschen im gesamten Jambudīpa. Welcher Nutzen würde ihm nicht zuteilwerden? Doch gerade so wandert er aus Trägheit, ohne sich für Arbeiten anzustrengen, beim Aussaatfest und anderen Gelegenheiten um Almosenspeise umher.“ Darum sagte er: „Ich, o Asket, pflüge und säe; und nachdem ich gepflügt und gesät habe, esse ich.“

අයං කිරස්ස අධිප්පායො – මය්හම්පි තාව කම්මන්තා න බ්‍යාපජ්ජන්ති, න චම්හි යථා ත්වං එවං ලක්ඛණසම්පන්නො, ත්වම්පි කසිත්වා ච වපිත්වා ච භුඤ්ජස්සු, කො තෙ අත්ථො න සම්පජ්ජෙය්‍ය එවං ලක්ඛණසම්පන්නස්සාති. අපිචායං අස්සොසි – ‘‘සක්‍යරාජකුලෙ කිර කුමාරො උප්පන්නො, සො චක්කවත්තිරජ්ජං පහාය පබ්බජිතො’’ති. තස්මා ඉදානි ‘‘අයං සො’’ති ඤත්වා ‘‘චක්කවත්තිරජ්ජං පහාය කිලන්තොසී’’ති උපාරම්භං ආරොපෙන්තො එවමාහ. අපිච තික්ඛපඤ්ඤො එස බ්‍රාහ්මණො, න භගවන්තං අපසාදෙන්තො භණති, භගවතො පන රූපසම්පත්තිං දිස්වා පුඤ්ඤසම්පත්තිං සම්භාවයමානො කථාපවත්තනත්ථම්පි එවමාහ. අථ භගවා වෙනෙය්‍යවසෙන සදෙවකෙ ලොකෙ අග්ගකස්සකවප්පකභාවං අත්තනො දස්සෙන්තො අහම්පි ඛො බ්‍රාහ්මණොතිආදිමාහ.
Dies war wohl seine Absicht: „Selbst meine eigenen Arbeiten verderben nicht, obwohl ich nicht wie du mit solchen Merkmalen ausgestattet bin. Pflüge und säe auch du und iss dann! Welcher Nutzen würde dir, der du mit solchen Merkmalen ausgestattet bist, nicht zuteilwerden?“ Zudem hatte er gehört: „Im Sakya-Königshaus wurde wohl ein Prinz geboren; dieser gab das Reich eines Weltherrschers auf und ging in die Hauslosigkeit.“ Da er nun erkannte: „Das ist er“, sprach er so, um ihm den Vorwurf zu machen: „Da du das Reich eines Weltherrschers aufgegeben hast, bist du nun erschöpft.“ Überdies war dieser Brahmane von scharfem Verstand. Er sprach nicht, um dem Erhabenen Missachtung entgegenzubringen, sondern weil er die vollkommene Gestalt des Erhabenen sah und dessen vollkommenes Verdienst rühmen wollte, sprach er so, auch um ein Gespräch in Gang zu bringen. Daraufhin sprach der Erhabene, um im Einklang mit der Empfänglichkeit des zu Lehrenden seine eigene Natur als der höchste Pflüger und Säer in der Welt samt den Göttern zu zeigen: „Auch ich, o Brahmane...“ und so weiter.

අථ බ්‍රාහ්මණො චින්තෙසි – ‘‘අයං සමණො’’ ‘අහම්පි කසාමි ච වපාමි චා’ති භණති. න චස්ස ඔළාරිකානි යුගනඞ්ගලාදීනි කසිභණ්ඩානි පස්සාමි, කිං නු ඛො මුසා භණතී’’ති? භගවන්තං පාදතලතො පට්ඨාය යාව කෙසග්ගා ඔලොකයමානො, අඞ්ගවිජ්ජාය කතාධිකාරත්තා ද්වත්තිංසවරලක්ඛණසම්පත්තිමස්ස ඤත්වා, ‘‘අට්ඨානමෙතං යං එවරූපො මුසා භණෙය්‍යා’’ති සඤ්ජාතබහුමානො භගවති සමණවාදං පහාය ගොත්තෙන භගවන්තං සමුදාචරමානො න ඛො පන මයං පස්සාම භොතො ගොතමස්සාතිආදිමාහ. භගවා පන යස්මා පුබ්බධම්මසභාගතාය කථනං නාම බුද්ධානං ආනුභාවො, තස්මා බුද්ධානුභාවං දීපෙන්තො සද්ධා බීජන්තිආදිමාහ.
Da dachte der Brahmane: „Dieser Asket sagt: ‚Auch ich pflüge und säe.‘ Doch ich sehe bei ihm keine grobstofflichen Pflügewerkzeuge wie Joch, Pflug und dergleichen. Spricht er etwa die Unwahrheit?“ Er betrachtete den Erhabenen von den Fußsohlen bis zu den Haarspitzen und erkannte anhand der Lehre von den Körpermerkmalen, da er in der Vergangenheit entsprechende heilsame Verdienste erworben hatte, dessen Ausstattung mit den zweiunddreißig vorzüglichen Merkmalen eines großen Mannes. Er dachte: „Es ist unmöglich, dass eine solche Persönlichkeit die Unwahrheit spricht.“ Von tiefer Ehrfurcht erfüllt, gab er es auf, den Erhabenen als „Asketen“ zu bezeichnen, sprach ihn stattdessen mit seinem Clan-Namen an und sagte: „Wir sehen jedoch kein Joch oder Pflug des verehrten Gotama...“ und so weiter. Da es aber die Wirkkraft der Buddhas ist, Erklärungen im Einklang mit den zuvor dargelegten Prinzipien zu geben, sprach der Erhabene, um diese Buddha-Wirkkraft aufzuzeigen: „Vertrauen ist der Same...“ und so weiter.

කා පනෙත්ථ පුබ්බධම්මසභාගතා? නනු බ්‍රාහ්මණෙන භගවා නඞ්ගලාදිකසිසම්භාරසමායොගං පුට්ඨො අපුච්ඡිතස්ස බීජස්ස සභාගතාය ආහ ‘‘සද්ධා බීජ’’න්ති, එවඤ්ච සති කථාපි අනනුසන්ධිකා හොති? න හි බුද්ධානං අනනුසන්ධිකකථා [Pg.229] නාම අත්ථි, නපි පුබ්බධම්මස්ස අසභාගතාය කථෙන්ති. එවං පනෙත්ථ අනුසන්ධි වෙදිතබ්බා – බ්‍රාහ්මණෙන හි භගවා යුගනඞ්ගලාදිකසිසම්භාරවසෙන කසිං පුච්ඡිතො. සො තස්ස අනුකම්පාය ‘‘ඉදං අපුච්ඡිත’’න්ති අපරිහාපෙත්වා සමූලං සඋපකාරං සසම්භාරං සඵලං කසිං පඤ්ඤාපෙතුං මූලතො පට්ඨාය දස්සෙන්තො ‘‘සද්ධා බීජ’’න්තිආදිමාහ. තත්ථ බීජං කසියා මූලං, තස්මිං සති කත්තබ්බතො, අසති අකත්තබ්බතො, තප්පමාණෙන ච කත්තබ්බතො. බීජෙ හි සති කසිං කරොන්ති, න අසති. බීජප්පමාණෙන ච කුසලා කස්සකා ඛෙත්තං කසන්ති, න ඌනං ‘‘මා නො සස්සං පරිහායී’’ති, න අධිකං ‘‘මා නො මොඝො වායාමො අහොසී’’ති. යස්මා ච බීජමෙව මූලං, තස්මා භගවා මූලතො පට්ඨාය කසිසම්භාරං දස්සෙන්තො තස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස කසියා පුබ්බධම්මස්ස බීජස්ස සභාගතාය අත්තනො කසියා පුබ්බධම්මං දස්සෙන්තො ආහ ‘‘සද්ධා බීජ’’න්ති. එවමෙත්ථ පුබ්බධම්මසභාගතාපි වෙදිතබ්බා.
Was bedeutet hier „Übereinstimmung mit dem zuvor dargelegten Prinzip“? Wurde der Erhabene nicht vom Brahmanen nach seiner Ausstattung mit den Pflügewerkzeugen wie dem Pflug gefragt? Und da er in Entsprechung zum nicht erfragten Samen sprach: „Vertrauen ist der Same“, würde in diesem Fall nicht auch die Rede unzusammenhängend werden? Denn bei den Buddhas gibt es keine unzusammenhängende Rede, noch sprechen sie im Widerspruch zu einem zuvor dargelegten Prinzip. Hierbei ist der Zusammenhang wie folgt zu verstehen: Der Brahmane fragte den Erhabenen nämlich nach dem Pflügen bezüglich der Ausrüstung wie Joch, Pflug und so weiter. Aus Mitgefühl mit ihm verwarf der Erhabene dies nicht mit dem Gedanken „Dies wurde nicht gefragt“, sondern um ihm ein Pflügen zu erklären, das eine Wurzel hat, mit unterstützenden Mitteln, mit der nötigen Ausrüstung und mit einer Frucht versehen ist, zeigte er es von der Wurzel an auf und sprach: „Vertrauen ist der Same...“ und so weiter. Dabei ist der Same die Wurzel des Pflügens, denn wenn er vorhanden ist, muss das Pflügen getan werden, wenn er nicht vorhanden ist, unterbleibt es, und es wird entsprechend seiner Menge ausgeführt. Denn wenn der Same vorhanden ist, pflügen sie, nicht aber, wenn er fehlt. Und entsprechend der Samenmenge pflügen geschickte Bauern das Feld – nicht zu wenig, denkend „Möge unsere Ernte nicht geschmälert werden!“, und nicht zu viel, denkend „Möge unsere Anstrengung nicht vergeblich sein!“. Und da der Same eben die Wurzel ist, zeigte der Erhabene die Ausrüstung des Pflügens von der Wurzel an auf. Und um in Entsprechung zum Samen, dem zuvor dargelegten Prinzip des Pflügens dieses Brahmanen, das zuvor dargelegte Prinzip seines eigenen Pflügens aufzuzeigen, sprach er: „Vertrauen ist der Same“. So ist auch hierbei die Übereinstimmung mit dem zuvor dargelegten Prinzip zu verstehen.

පුච්ඡිතංයෙව වත්වා අපුච්ඡිතං පච්ඡා කිං න වුත්තන්ති චෙ? තස්ස උපකාරභාවතො ච ධම්මසම්බන්ධසමත්ථභාවතො ච. අයං හි බ්‍රාහ්මණො පඤ්ඤවා, මිච්ඡාදිට්ඨිකුලෙ පන ජාතත්තා සද්ධාරහිතො, සද්ධාරහිතො ච පඤ්ඤවා පරෙසං සද්ධාය අත්තනො අවිසයෙ අපටිපජ්ජමානො විසෙසං නාධිගච්ඡති, කිලෙසකාලුස්සියපරාමට්ඨාපි චස්ස දුබ්බලා සද්ධා බලවතියා පඤ්ඤාය සහසා වත්තමානා අත්ථසිද්ධිං න කරොති හත්ථිනා සද්ධිං එකධුරෙ යුත්තො ගොණො විය. ඉතිස්ස සද්ධා උපකාරිකාති තං බ්‍රාහ්මණං සද්ධාය පතිට්ඨාපෙන්තෙන පච්ඡාපි වත්තබ්බො අයමත්ථො දෙසනාකුසලතාය පුබ්බෙ වුත්තො. බීජස්ස ච උපකාරිකා වුට්ඨි, සා තදනන්තරංයෙව වුච්චමානා සමත්ථා හොති. එවං ධම්මසම්බන්ධසමත්ථභාවතො පච්ඡාපි වත්තබ්බො අයමත්ථො, අඤ්ඤො ච එවරූපො ඊසායොත්තාදි පුබ්බෙ වුත්තොති වෙදිතබ්බො.
Wenn man fragt: „Warum wurde das, was gefragt wurde, zuerst gesagt, und das Ungefragte erst später dargelegt?“ – Dies geschah sowohl aufgrund seiner Förderlichkeit für jenen Brahminen als auch aufgrund der Fähigkeit, die Verbindung zur Lehre (Dhammasambandha) herzustellen. Denn dieser Brahmin ist weise; da er jedoch in einer Familie mit falscher Ansicht geboren wurde, fehlt es ihm an Glauben (Saddhā). Ein Weiser ohne Glauben erlangt jedoch, da er nicht durch den Glauben anderer in einem Bereich praktiziert, der nicht sein eigener Bereich ist, keinen besonderen Fortschritt. Auch bringt sein schwacher Glaube, der durch die Trübung der Befleckungen (Kilesa) beeinträchtigt ist, wenn er plötzlich zusammen mit starker Weisheit wirkt, keine Verwirklichung des Nutzens zustande – wie ein Ochse, der zusammen mit einem Elefanten an dasselbe Joch gespannt ist. Da somit der Glaube für ihn hilfreich ist, wurde dieser Sinn – der, um jenen Brahminen im Glauben zu festigen, eigentlich erst später hätte gesagt werden müssen – aufgrund der Geschicklichkeit in der Lehrverkündigung (Desanākusalatā) schon zuvor dargelegt. Und der Regen ist hilfreich für den Samen; wenn er unmittelbar danach genannt wird, ist er wirksam. Ebenso ist zu verstehen, dass dieser Sinn, der eigentlich erst später hätte gesagt werden müssen, sowie andere derartige Dinge wie die Deichsel, das Seil usw. wegen der Fähigkeit, die Verbindung der Lehre herzustellen, schon zuvor dargelegt wurden.

තත්ථ සම්පසාදලක්ඛණා සද්ධා, ඔකප්පනලක්ඛණා වා. බීජන්ති පඤ්චවිධං බීජං මූලබීජං ඛන්ධබීජං ඵලුබීජං අග්ගබීජං බීජබීජමෙව පඤ්චමන්ති. තං සබ්බම්පි විරුහණට්ඨෙන බීජන්තෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති.
Dabei hat der Glaube (Saddhā) das Merkmal des Klärens (Sampasāda) oder das Merkmal des Vertrauens (Okappana). Unter „Samen“ (Bīja) versteht man den fünffachen Samen: Wurzelsamen, Stammsamen, Knotensamen, Knospensamen und Kornsamen als fünften. All dies fällt aufgrund des Sinnes des Keimens (Virūhana) unter die Bezeichnung „Samen“.

තත්ථ [Pg.230] යථා බ්‍රාහ්මණස්ස කසියා මූලභූතං බීජං ද්වෙ කිච්චානි කරොති, හෙට්ඨා මූලෙන පතිට්ඨාති, උපරි අඞ්කුරං උට්ඨාපෙති, එවං භගවතො කසියා මූලභූතා සද්ධා හෙට්ඨා සීලමූලෙන පතිට්ඨාති, උපරි සමථවිපස්සනඞ්කුරං උට්ඨාපෙති. යථා ච තං මූලෙන පථවිරසං ආපොරසං ගහෙත්වා නාළෙන ධඤ්ඤපරිපාකගහණත්ථං වඩ්ඪති, එවමයං සීලමූලෙන සමථවිපස්සනාරසං ගහෙත්වා අරියමග්ගනාළෙන අරියඵලධඤ්ඤපරිපාකගහණත්ථං වඩ්ඪති. යථා ච තං සුභූමියං පතිට්ඨහිත්වා මූලඞ්කුරපණ්ණනාළකණ්ඩපසවෙහි වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං පත්වා ඛීරං ජනෙත්වා අනෙකසාලිඵලභරිතං සාලිසීසං නිප්ඵාදෙති, එවමෙසා චිත්තසන්තානෙ පතිට්ඨහිත්වා ඡහි විසුද්ධීහි වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං පත්වා ඤාණදස්සනවිසුද්ධිඛීරං ජනෙත්වා අනෙකපටිසම්භිදාභිඤ්ඤාභරිතං අරහත්තඵලං නිප්ඵාදෙති. තෙන වුත්තං ‘‘සද්ධා බීජ’’න්ති.
Dabei erfüllt, wie der Same als Grundlage für das Pflügen des Brahminen zwei Funktionen ausübt – unten festigt er sich durch die Wurzel, oben treibt er den Keim aus –, ebenso der Glaube als Grundlage für das Pflügen des Erhabenen zwei Funktionen: unten festigt er sich durch die Wurzel der Tugend (Sīla), oben treibt er den Keim von Ruhe (Samatha) und Hellblick (Vipassanā) aus. Und wie jener Same durch die Wurzel die Erdessenz und die Wasseressenz aufnimmt und durch den Halm wächst, um die Reife des Korns zu erlangen, ebenso nimmt dieser Glaube durch die Wurzel der Tugend die Essenz von Ruhe und Hellblick auf und wächst durch den Halm des edlen Pfades (Ariyamagga), um die Reife des Korns der edlen Frucht (Ariyaphala) zu erlangen. Und wie jener Same, wenn er sich auf gutem Boden festgesetzt hat, durch das Hervorbringen von Wurzeln, Keimen, Blättern, Halmen und Knoten zu Wachstum (Vuddhi), Gedeihen (Virūḷhi) und Fülle (Vepulla) gelangt, den Milchsaft erzeugt und eine Ähre hervorbringt, die mit unzähligen Reiskörnern gefüllt ist, ebenso setzt sich dieser Glaube im Geistesstrom fest, gelangt durch die sechs Läuterungen (Visuddhi) zu Wachstum, Gedeihen und Fülle, erzeugt den Milchsaft der Läuterung der Erkenntnis und Schau (Ñāṇadassanavisuddhi) und bringt die Frucht der Arhatschaft (Arahattaphala) hervor, die mit den vielfältigen analytischen Wissensarten (Paṭisambhidā) und höheren Geisteskräften (Abhiññā) erfüllt ist. Darum wurde gesagt: „Der Glaube ist der Samen“.

කස්මා පන අඤ්ඤෙසු පරොපඤ්ඤාසාය කුසලධම්මෙසු එකතො උප්පජ්ජමානෙසු සද්ධාව ‘‘බීජ’’න්ති වුත්තාති චෙ? බීජකිච්චකරණතො. යථා හි තෙසු විඤ්ඤාණංයෙව විජානනකිච්චං කරොති, එවං සද්ධා බීජකිච්චං. සා ච සබ්බකුසලානං මූලභූතා. යථාහ – ‘‘සද්ධාජාතො උපසඞ්කමති, උපසඞ්කමන්තො පයිරුපාසති…පෙ… පඤ්ඤාය ච නං අතිවිජ්ඣ පස්සතී’’ති (ම. නි. 2.183).
Wenn man aber fragt: „Warum wird, obwohl die anderen mehr als fünfzig heilsamen Geisteszustände (Kusaladhamma) gemeinsam entstehen, nur der Glaube als „Samen“ bezeichnet?“ – Weil er die Funktion eines Samens erfüllt. Denn wie unter jenen Geisteszuständen das Erkenntnisvermögen (Viññāṇa) die Funktion des Erkennens ausübt, so übt der Glaube die Funktion des Samens aus. Und er ist das Fundament aller heilsamen Zustände. Wie es heißt: „Wer Glauben gefasst hat, nähert sich; wer sich nähert, gesellt sich bei ... und mit Weisheit durchdringt und sieht er es“.

අකුසලධම්මෙ චෙව කායඤ්ච තපතීති තපො. ඉන්ද්‍රියසංවරවීරියධුතඞ්ගදුක්කරකාරිකානං එතං අධිවචනං, ඉධ පන ඉන්ද්‍රියසංවරො අධිප්පෙතො. වුට්ඨීති වස්සවුට්ඨි වාතවුට්ඨීතිආදි අනෙකවිධා, ඉධ වස්සවුට්ඨි අධිප්පෙතා. යථා හි බ්‍රාහ්මණස්ස වස්සවුට්ඨිසමනුග්ගහිතං බීජං බීජමූලකඤ්ච සස්සං විරුහති න මිලායති නිප්ඵත්තිං ගච්ඡති, එවං භගවතො ඉන්ද්‍රියසංවරසමනුග්ගහිතා සද්ධා, සද්ධාමූලා ච සීලාදයො ධම්මා විරුහන්ති, න මිලායන්ති නිප්ඵත්තිං ගච්ඡන්ති. තෙනාහ ‘‘තපො වුට්ඨී’’ති.
Es wird „Glut“ (Tapo) genannt, weil es die unheilsamen Zustände sowie den Körper erhitzt. Dies ist eine Bezeichnung für die Zügelung der Sinne (Indriyasaṃvara), Tatkraft (Vīriya), asketische Übungen (Dhutaṅga) und schwierige Praktiken (Dukkarakārikā); hier jedoch ist die Zügelung der Sinne gemeint. „Regen“ (Vuṭṭhi) ist von vielfältiger Art, wie Regenfall, Windsturm usw.; hier ist der Regenfall gemeint. Denn wie für den Brahminen der durch den Regenfall begünstigte Samen und die aus dem Samen stammende Saat gedeihen, nicht welken und zur Reife gelangen, ebenso gedeihen für den Erhabenen der durch die Zügelung der Sinne begünstigte Glaube sowie die im Glauben wurzelnden Zustände wie Tugend usw., welken nicht und gelangen zur Vollendung. Darum wurde gesagt: „Die Glut ist der Regen“.

පඤ්ඤා මෙති එත්ථ වුත්තො මෙ-සද්දො පුරිමපදෙසුපි යොජෙතබ්බො ‘‘සද්ධා මෙ බීජං, තපො මෙ වුට්ඨී’’ති තෙන කිං දීපෙති? යථා, බ්‍රාහ්මණ, තයා වපිතෙ ඛෙත්තෙ සචෙ වුට්ඨි අත්ථි, ඉච්චෙතං කුසලං. නො චෙ අත්ථි, උදකම්පි තාව දාතබ්බං හොති. තථා මයා හිරිඊසෙ පඤ්ඤායුගනඞ්ගලෙ මනොයොත්තෙන එකාබද්ධෙ කතෙ වීරියබලීබද්දෙ යොජෙත්වා සතිපාචනෙන විජ්ඣිත්වා අත්තනො චිත්තසන්තානඛෙත්තම්හි සද්ධාබීජෙ වපිතෙ [Pg.231] වුට්ඨියා අභාවො නාම නත්ථි, අයං පන මෙ නිච්චකාලං ඉන්ද්‍රියසංවරතපො වුට්ඨීති.
Das hier in „meine Weisheit“ (Paññā me) gesprochene Wort „mein“ (me) ist auch auf die vorhergehenden Glieder anzuwenden: „Der Glaube ist mein Samen, die Glut ist mein Regen“. Was wird damit verdeutlicht? So wie es gut ist, o Brahmin, wenn es auf dem von dir besäten Feld regnet, und wenn es nicht regnet, man zumindest Wasser herbeiführen muss, ebenso gibt es – wenn von mir die Pflugschar der Weisheit und das Joch mit der Deichsel der Gewissensscheu (Hiri) durch das Seil des Geistes (Mano) fest miteinander verbunden worden sind, nachdem die Ochsen der Tatkraft (Vīriya) angespannt und mit dem Treibstachel der Achtsamkeit (Sati) angetrieben wurden, und der Samen des Glaubens auf dem Feld des eigenen Geistesstroms gesät wurde – niemals einen Mangel an Regen. Denn diese meine Zügelung der Sinne als Glut ist zu allen Zeiten mein Regen.

පඤ්ඤාති කාමාවචරාදිභෙදතො අනෙකවිධා. ඉධ පන සහ විපස්සනාය මග්ගපඤ්ඤා අධිප්පෙතා. යුගනඞ්ගලන්ති යුගඤ්ච නඞ්ගලඤ්ච යුගනඞ්ගලං. යථා හි බ්‍රාහ්මණස්ස යුගනඞ්ගලං, එවං භගවතො දුවිධාපි විපස්සනා පඤ්ඤා ච. තත්ථ යථා යුගං ඊසාය උපනිස්සයං හොති, පුරතො ච ඊසාබද්ධං හොති, යොත්තානං නිස්සයං හොති, බලීබද්දානං එකතො ගමනං ධාරෙති, එවං පඤ්ඤා හිරිප්පමුඛානං ධම්මානං උපනිස්සයා හොති. යථාහ – ‘‘පඤ්ඤුත්තරා සබ්බෙ කුසලා ධම්මා’’ති (අ. නි. 8.83; 10.58) ච, ‘‘පඤ්ඤා හි සෙට්ඨා කුසලා වදන්ති, නක්ඛත්තරාජාරිව තාරකාන’’න්ති (ජා. 2.17.81) ච. කුසලානං ධම්මානං පුබ්බඞ්ගමට්ඨෙන පුරතො ච හොති. යථාහ – ‘‘සීලං සිරී චාපි සතඤ්ච ධම්මො, අන්වායිකා පඤ්ඤවතො භවන්තී’’ති හිරිවිප්පයොගෙන අනුප්පත්තිතො පන ඊසාබද්ධො හොති. මනොසඞ්ඛාතස්ස සමාධියොත්තස්ස නිස්සයපච්චයතො යොත්තානං නිස්සයො හොති. අච්චාරද්ධාතිලීනභාවපටිසෙධනතො වීරියබලීබද්දානං එකතො ගමනං ධාරෙති, යථා ච නඞ්ගලං ඵාලයුත්තං කසනකාලෙ පථවිඝනං භින්දති, මූලසන්තානකානි පදාලෙති, එවං සතියුත්තා පඤ්ඤා විපස්සනාකාලෙ ධම්මානං සන්තතිසමූහකිච්චාරම්මණඝනං භින්දති, සබ්බකිලෙසමූලසන්තානකානි පදාලෙති. සා ච ඛො ලොකුත්තරාව, ඉතරා පන ලොකිකාපි සියා. තෙනාහ ‘‘පඤ්ඤා මෙ යුගනඞ්ගල’’න්ති.
Unter „Weisheit“ (Paññā) versteht man vielfältige Arten entsprechend den Einteilungen wie der Sinnensphäre (Kāmāvacara) usw. Hier jedoch ist die Pfad-Weisheit (Maggapaññā) zusammen mit dem Hellblick (Vipassanā) gemeint. „Joch und Pflug“ (Yuganaṅgala) meint das Joch und den Pflug zusammen. Wie der Brahmin ein Joch und einen Pflug hat, so hat der Erhabene beide Arten: den Hellblick und die Weisheit. Dabei ist, wie das Joch die Stütze für die Deichsel (Īsā) ist, vorn an der Deichsel befestigt ist, die Stütze für die Seile (Yotta) ist und den gleichmäßigen Gang der Ochsen aufrechterhält, ebenso die Weisheit die Stütze für jene Geistesfaktoren, die von der Gewissensscheu (Hiri) angeführt werden. Wie es heißt: „Alle heilsamen Zustände haben die Weisheit als ihr Höchstes“ und „Die Weisen sagen, die Weisheit sei das Beste, wie der Mond unter den Gestirnen“. Und sie ist vorn, da sie den heilsamen Zuständen vorangeht. Wie es heißt: „Tugend, Herrlichkeit und die Lehre der Guten folgen dem Weisen“. Weil sie nicht ohne Gewissensscheu entsteht, ist sie „an die Deichsel gebunden“. Da sie die Bedingung der Stütze für das Seil der Sammlung (Samādhi), welches als Geist (Mano) bezeichnet wird, darstellt, ist sie die Stütze für die Seile. Weil sie Überanstrengung und Erschlaffung abwendet, erhält sie den gleichmäßigen Gang der Ochsen der Tatkraft (Vīriya) aufrecht. Und wie der mit der Pflugschar versehene Pflug beim Pflügen die harte Erde bricht und das Wurzelgeflecht zerreißt, ebenso bricht die mit Achtsamkeit verbundene Weisheit beim Hellblick die Kompaktheit (Ghana) der Kontinuität, der Gruppe, der Funktion und des Objekts der Daseinsfaktoren (Dhammas) auf und zerreißt das Wurzelgeflecht aller Befleckungen (Kilesa). Und diese Weisheit ist wahrlich überweltlich (Lokuttara), während die andere auch weltlich (Lokiya) sein kann. Darum wurde gesagt: „Die Weisheit ist mein Joch und Pflug“.

හිරීයති පාපකෙහි ධම්මෙහීති හිරී. තග්ගහණෙන තාය අවිප්පයුත්තං ඔත්තප්පම්පි ගහිතමෙව හොති. ඊසාති යුගනඞ්ගලසන්ධාරිකා රුක්ඛලට්ඨි. යථා හි බ්‍රාහ්මණස්ස ඊසා යුගනඞ්ගලං ධාරෙති, එවං භගවතොපි හිරී ලොකියලොකුත්තරපඤ්ඤාසඞ්ඛාතං යුගනඞ්ගලං ධාරෙති හිරිඅභාවෙ පඤ්ඤාය අභාවතො. යථා ච ඊසාපටිබද්ධයුගනඞ්ගලං කිච්චකරං හොති අචලං අසිථිලං, එවං හිරිපටිබද්ධා ච පඤ්ඤා කිච්චකාරී හොති අචලා අසිථිලා අබ්බොකිණ්ණා අහිරිකෙන. තෙනාහ ‘‘හිරී ඊසා’’ති. මුනාතීති මනො, චිත්තස්සෙතං නාමං. ඉධ පන මනොසීසෙන තංසම්පයුත්තො සමාධි අධිප්පෙතො. යොත්තන්ති රජ්ජුබන්ධනං. තං තිවිධං ඊසාය සහ යුගස්ස [Pg.232] බන්ධනං, යුගෙන සහ බලීබද්දානං බන්ධනං, සාරථිනා සහ බලීබද්දානං එකාබන්ධනන්ති. තත්ථ යථා බ්‍රාහ්මණස්ස යොත්තං ඊසායුගබලීබද්දෙ එකාබද්ධෙ කත්වා සකකිච්චෙ පටිපාදෙති, එවං භගවතො සමාධි සබ්බෙව තෙ හිරිපඤ්ඤාවීරියධම්මෙ එකාරම්මණෙ අවික්ඛෙපසභාවෙන බන්ධිත්වා සකකිච්චෙ පටිපාදෙති. තෙනාහ ‘‘මනො යොත්ත’’න්ති.
Weil es sich vor sündhaften Zuständen schämt, wird es Schamgefühl (hirī) genannt. Durch dessen Erfassung ist auch die von ihm untrennbare Scheu vor dem Bösen (ottappa) mit erfasst. Die Deichsel (īsā) ist der hölzerne Stab, der das Joch und den Pflug zusammenhält. Wie nämlich die Deichsel des Brahmanen das Joch und den Pflug trägt, so trägt auch das Schamgefühl des Erhabenen das Joch und den Pflug, welche als die weltliche und überweltliche Weisheit bezeichnet werden; denn bei Abwesenheit von Schamgefühl gibt es keine Weisheit. Und wie das an der Deichsel befestigte Joch und der Pflug ihre Arbeit unbeweglich und ungelockert verrichten, so verrichtet auch die mit dem Schamgefühl verbundene Weisheit ihre Aufgabe unbeweglich, ungelockert und unvermischt mit Schamlosigkeit. Deshalb sagte er: "Das Schamgefühl ist die Deichsel". Weil er erkennt, ist er der Geist (mano); dies ist eine Bezeichnung für das Bewusstsein (citta). Hier jedoch ist mit dem Geist als Hauptfaktor die mit ihm verbundene Konzentration (samādhi) gemeint. Das Seil (yotta) bedeutet das Bindeseil. Dieses ist dreifach: die Verbindung der Deichsel mit dem Joch, die Verbindung des Jochs mit den Ochsen und die gemeinsame Verbindung der Ochsen durch den Wagenlenker. Wie dabei das Seil des Brahmanen, indem es Deichsel, Joch und Ochsen zu einer Einheit verbindet, seine eigene Arbeit vollbringt, so bindet die Konzentration des Erhabenen all jene Geistesfaktoren wie Schamgefühl, Weisheit und Tatkraft auf ein einziges Objekt durch das Wesen der Unabgelenktheit und vollbringt so ihre eigene Aufgabe. Deshalb sagte er: "Der Geist ist das Seil".

චිරකතාදිමත්ථං සරතීති සති. ඵාලෙතීති ඵාලො. පාජෙන්ති එතෙනාති පාජනං. තං ඉධ ‘‘පාචන’’න්ති වුත්තං. පතොදස්සෙතං නාමං. ඵාලො ච පාචනඤ්ච ඵාලපාචනං. යථා හි බ්‍රාහ්මණස්ස ඵාලපාචනං, එවං භගවතො විපස්සනාසම්පයුත්තා මග්ගසම්පයුත්තා ච සති. තත්ථ යථා ඵාලො නඞ්ගලං අනුරක්ඛති, පුරතො චස්ස ගච්ඡති, එවං සති කුසලාකුසලානං ධම්මානං ගතියො සමන්වෙසමානා ආරම්මණෙ වා උපට්ඨාපයමානා පඤ්ඤානඞ්ගලං රක්ඛති. තෙනෙවෙසා ‘‘සතාරක්ඛෙන චෙතසා විහරතී’’තිආදීසු (අ. නි. 10.20) විය ආරක්ඛාති වුත්තා. අප්පමුස්සනවසෙන චස්සා පුරතො හොති. සතිපරිචිතෙ හි ධම්මෙ පඤ්ඤා පජානාති, නො පමුට්ඨෙ. යථා ච පාචනං බලීබද්දානං විජ්ඣනභයං දස්සෙන්තං සංසීදිතුං න දෙති, උප්පථගමනං වාරෙති, එවං සති වීරියබලීබද්දානං අපායභයං දස්සෙන්තී කොසජ්ජසංසීදනං න දෙති, කාමගුණසඞ්ඛාතෙ අගොචරෙ චාරං නිවාරෙත්වා කම්මට්ඨානෙ නියොජෙන්තී උප්පථගමනං වාරෙති. තෙනාහ ‘‘සති මෙ ඵාලපාචන’’න්ති.
Weil sie sich an längst Getanes und Ähnliches erinnert, wird sie Achtsamkeit (sati) genannt. Weil sie die Erde spaltet, ist sie die Pflugschar (phāla). Womit man antreibt, das ist das Antriebsmittel (pājana); dies wird hier "pācana" genannt. Es ist eine Bezeichnung für den Treibstachel. Pflugschar und Treibstachel sind Pflugschar-und-Treibstachel. Wie nämlich der Brachmane eine Pflugschar und einen Treibstachel hat, so hat der Erhabene die mit Hellsicht (vipassanā) und dem Pfad (magga) verbundene Achtsamkeit. Wie dabei die Pflugschar den Pflug schützt und vor ihm hergeht, so schützt die Achtsamkeit, indem sie die Verläufe heilsamer und unheilsamer Geistesformationen untersucht oder sie im Objekt gegenwärtig macht, den Pflug der Weisheit. Eben darum wird sie, wie in Textstellen wie "Er verweilt mit einem durch Achtsamkeit behüteten Geist", als "Behütung" (ārakkha) bezeichnet. Und durch die Abwesenheit von Vergesslichkeit geht sie ihr voraus. Denn in einem durch Achtsamkeit vertrauten Ding erkennt die Weisheit klar, nicht aber in einem vergessenen. Und wie der Treibstachel den Ochsen die Gefahr des Stechens zeigt und sie so nicht ermatten lässt sowie das Abweichen vom Weg verhindert, so zeigt die Achtsamkeit den Ochsen der Tatkraft die Gefahr der Leidenswelten, lässt sie nicht in Trägheit versinken, hält sie vom Umherschweifen im ungeeigneten Bereich der Sinnengenußobjekte ab, lenkt sie auf das Meditationsobjekt (kammaṭṭhāna) und verhindert so das Abweichen vom Weg. Deshalb sagte er: "Achtsamkeit ist meine Pflugschar und mein Treibstachel".

කායගුත්තොති තිවිධෙන කායසුචරිතෙන ගුත්තො. වචීගුත්තොති චතුබ්බිධෙන වචීසුචරිතෙන ගුත්තො. එත්තාවතා පාතිමොක්ඛසංවරසීලං වුත්තං. ආහාරෙ උදරෙ යතොති එත්ථ ආහාරමුඛෙන සබ්බපච්චයානං ගහිතත්තා චතුබ්බිධෙපි පච්චයෙ යතො සංයතො නිරුපක්කිලෙසොති අත්ථො. ඉමිනා ආජීවපාරිසුද්ධිසීලං වුත්තං. උදරෙ යතොති උදරෙ යතො සංයතො මිතභොජී, ආහාරෙ මත්තඤ්ඤූති වුත්තං හොති. ඉමිනා භොජනෙ මත්තඤ්ඤුතාමුඛෙන පච්චයපටිසෙවනසීලං වුත්තං. තෙන කිං දීපෙති? යථා ත්වං, බ්‍රාහ්මණ, බීජං වපිත්වා සස්සපරිපාලනත්ථං කණ්ටකවතිං වා රුක්ඛවතිං වා පාකාරපරික්ඛෙපං වා කරොසි, තෙන තෙ ගොමහිංසමිගගණා පවෙසං අලභන්තා සස්සං න විලුම්පන්ති, එවමහම්පි තං සද්ධාබීජං වපිත්වා නානප්පකාරකුසලසස්සපරිපාලනත්ථං කායවචීආහාරගුත්තිමයං තිවිධං පරික්ඛෙපං කරොමි[Pg.233], තෙන මෙ රාගාදිඅකුසලධම්මගොමහිංසමිගගණා පවෙසං අලභන්තා නානප්පකාරකං කුසලසස්සං න විලුම්පන්තීති.
"Körperlich gezügelt" (kāyagutto) bedeutet durch das dreifache gute körperliche Verhalten geschützt. "Sprachlich gezügelt" (vacīgutto) bedeutet durch das vierfache gute sprachliche Verhalten geschützt. Hiermit ist das Sittengesetz der Beherrschung der Ordensregeln (pātimokkhasaṃvarasīla) dargelegt. In der Formulierung "bezüglich der Nahrung im Magen gezügelt" (āhāre udare yato) bedeutet dies: Da durch das Hauptwort "Nahrung" (āhāra) alle vier Erfordernisse erfasst sind, ist man bezüglich aller vier Erfordernisse gezügelt, beherrscht und frei von Unreinheiten. Hiermit ist die Sittlichkeit der Reinheit des Lebensunterhalts (ājīvapārisuddhisīla) dargelegt. "Im Magen gezügelt" bedeutet: im Magen gezügelt, beherrscht, mäßig im Essen, das rechte Maß bei der Nahrung kennend. Hiermit ist, mit der Mäßigkeit beim Essen als Hauptmerkmal, die Sittlichkeit bezüglich des Gebrauchs der Erfordernisse (paccayapaṭisevanasīla) dargelegt. Was wird damit verdeutlicht? Wie du, o Brachmane, Samen aussäst und zum Schutz des Getreides einen Dornen- oder Holzzaun oder eine Umfassungsmauer errichtest, wodurch Herden von Rindern, Büffeln und Wildtieren keinen Zutritt erhalten und das Getreide nicht zerstören, ebenso säe auch ich jenen Samen des Glaubens (saddhā) aus und errichte zum Schutz des vielfältigen heilsamen Getreides eine dreifache Umzäunung, die aus der Zügelung von Körper, Sprache und Nahrung besteht. Dadurch erlangen die Herden unheilsamer Zustände wie Gier usw., welche wie Rinder, Büffel und Wildtiere sind, keinen Zutritt und zerstören nicht mein vielfältiges heilsames Getreide.

සච්චං කරොමි නිද්දානන්ති එත්ථ ද්වීහාකාරෙහි අවිසංවාදනං සච්චං. නිද්දානන්ති ඡෙදනං ලුනනං උප්පාටනං. කරණත්ථෙ චෙතං උපයොගවචනං වෙදිතබ්බං. අයං හෙත්ථ අත්ථො ‘‘සච්චෙන කරොමි නිද්දාන’’න්ති. කිං වුත්තං හොති – ‘‘යථා ත්වං බාහිරං කසිං කත්වා සස්සදූසකානං තිණානං හත්ථෙන වා අසිතෙන වා නිද්දානං කරොසි, එවං අහම්පි අජ්ඣත්තිකං කසිං කත්වා කුසලසස්සදූසකානං විසංවාදනතිණානං සච්චෙන නිද්දානං කරොමී’’ති. යථාභූතඤාණං වා එත්ථ සච්චන්ති වෙදිතබ්බං. තෙන අත්තසඤ්ඤාදීනං තිණානං නිද්දානං කරොමීති දස්සෙති. අථ වා නිද්දානන්ති ඡෙදකං ලාවකං උප්පාටකන්ති අත්ථො. යථා ත්වං දාසං වා කම්මකරං වා නිද්දානං කරොසි, ‘‘නිද්දෙහි තිණානී’’ති තිණානං ඡෙදකං ලාවකං උප්පාටකං කරොසි, එවමහං සච්චං කරොමීති දස්සෙති, අථ වා සච්චන්ති දිට්ඨිසච්චං. තමහං නිද්දානං කරොමි, ඡින්දිතබ්බං ලුනිතබ්බං උප්පාටෙතබ්බං කරොමීති. ඉති ඉමෙසු ද්වීසු විකප්පෙසු උපයොගෙනෙවත්ථො යුජ්ජති.
In "Die Wahrheit mache ich zum Jäten" (saccaṃ karomi niddānaṃ) ist die Wahrheit (sacca) das Freisein von Täuschung auf zweifache Weise. "Jäten" (niddāna) bedeutet Abschneiden, Ernten, Ausreißen. Und dies ist als Akkusativ mit instrumentaler Bedeutung zu verstehen. Folgender Sinn liegt hier vor: "Mit der Wahrheit vollziehe ich das Jäten." Was wird damit gesagt? "Wie du eine äußere Landwirtschaft betreibst und die das Getreide schädigenden Unkräuter mit der Hand oder der Sichel jätest, ebenso betreibe auch ich eine innere Landwirtschaft und jäte mit der Wahrheit die Unkräuter der Täuschung, die das heilsame Getreide schädigen." Oder unter "Wahrheit" ist hier das Wissen um die Wirklichkeit (yathābhūtañāṇa) zu verstehen. Damit zeigt er: "Mit diesem jäte ich die Unkräuter der Ich-Vorstellung (attasaññā) und so weiter." Oder aber "Jäter" (niddāna) hat die Bedeutung von Abschneider, Ernter, Ausreißer. Wie du einen Sklaven oder Tagelöhner zum Jäter machst, indem du sagst: "Jätet die Unkräuter!", und ihn somit zum Abschneider, Ernter oder Ausreißer der Unkräuter machst, so zeigt er: "Ebenso mache ich die Wahrheit [zum Jäter]." Oder die "Wahrheit" (sacca) ist die Wahrheit der Ansichten (diṭṭhisacca). Diese mache ich zum Gegenstand des Jätens, mache sie zu etwas, das abgeschnitten, geerntet und ausgerissen werden muss. Somit ist in diesen beiden Auslegungen der Sinn mit dem Akkusativ stimmig.

සොරච්චං මෙ පමොචනන්ති එත්ථ යං තං ‘‘කායිකො අවීතික්කමො වාචසිකො අවීතික්කමො’’ති සීලමෙව ‘‘සොරච්ච’’න්ති වුත්තං, න තං අධිප්පෙතං. ‘‘කායගුත්තො’’තිආදිනා හි තං වුත්තමෙව. අරහත්තඵලං පන අධිප්පෙතං. තං හි සුන්දරෙ නිබ්බානෙ රතත්තා ‘‘සොරච්ච’’න්ති වුච්චති. පමොචනන්ති යොගවිස්සජ්ජනං. ඉදං වුත්තං හොති – යථා තව පමොචනං පුනපි සායන්හෙ වා දුතියදිවසෙ වා අනාගතසංවච්ඡරෙ වා යොජෙතබ්බතො අප්පමොචනමෙව හොති, න මම එවං. න හි මම අන්තරා මොචනං නාම අත්ථි. අහං හි දීපඞ්කරදසබලකාලතො පට්ඨාය පඤ්ඤානඞ්ගලෙ වීරියබලීබද්දෙ යොජෙත්වා කප්පසතසහස්සාධිකානි චත්තාරි අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යානි මහාකසිං කසන්තො තාව න මුඤ්චිං, යාව න සම්මාසම්බොධිං අභිසම්බුජ්ඣිං. යදා ච මෙ සබ්බං තං කාලං ඛෙපෙත්වා බොධිමූලෙ අපරාජිතපල්ලඞ්කෙ නිසින්නස්ස සබ්බගුණපරිවාරං අරහත්තඵලං උදපාදි, තදා මයා තං සබ්බුස්සුක්කපටිප්පස්සද්ධියා පමුත්තං, න දානි පුන යොජෙතබ්බං භවිස්සතීති. එතමත්ථං සන්ධායාහ ‘‘සොරච්චං මෙ පමොචන’’න්ති.
In "Die Milde ist meine Befreiung" (soraccaṃ me pamocanaṃ) ist jene Sittlichkeit (sīla), die als "körperliches Nicht-Vergehen oder sprachliches Nicht-Vergehen" bezeichnet und "Milde" (soracca) genannt wird, nicht gemeint. Denn diese wurde bereits mit Worten wie "körperlich gezügelt" dargelegt. Gemeint ist vielmehr die Frucht der Arhatschaft (arahattaphala). Denn diese wird wegen des Verweilens im herrlichen Nirwana "Milde" (soracca) genannt. "Befreiung" (pamocana) bedeutet das Entlassen aus dem Joch. Dies wird damit gesagt: Wie deine Befreiung keine wirkliche Befreiung ist, da du am Abend, am nächsten Tag oder im kommenden Jahr wieder anspannen musst, so ist es bei mir nicht. Denn für mich gibt es dazwischen keine vorübergehende Befreiung. Ich habe nämlich, beginnend von der Zeit des Dīpaṅkara des Zehnkraft-Besitzers an, die Ochsen der Tatkraft an den Pflug der Weisheit gespannt und vier unzählbare Weltalter und über einhunderttausend Äonen lang diese große Landwirtschaft betrieben, und ich habe mich so lange nicht davon befreit, bis ich die vollkommene Selbsterleuchtung tiefgründig erkannte. Und als mir, nachdem all jene Zeit vergangen war, am Fuße des Bodhi-Baums auf dem unbesiegten Thron sitzend, die von allen guten Eigenschaften begleitete Frucht der Arhatschaft entstand, da wurde ich durch die Beruhigung aller Mühen davon befreit, und nun wird es kein erneutes Anspannen mehr geben. Auf diesen Sinn bezugnehmend sagte er: "Die Milde ist meine Befreiung".

වීරියං [Pg.234] මෙ ධුරධොරය්හන්ති එත්ථ වීරියන්ති කායිකචෙතසිකො වීරියාරම්භො. ධුරධොරය්හන්ති ධුරායං ධොරය්හං, ධුරාවහන්ති අත්ථො. යථා හි බ්‍රාහ්මණස්ස ධුරායං ධොරය්හාකඩ්ඪිතං නඞ්ගලං භූමිඝනං භින්දති, මූලසන්තානකානි ච පදාලෙති, එවං භගවතො වීරියාකඩ්ඪිතං පඤ්ඤානඞ්ගලං යථා වුත්තං ඝනං භින්දති, කිලෙසසන්තානකානි ච පදාලෙති. තෙනාහ ‘‘වීරියං මෙ ධුරධොරය්හ’’න්ති. අථ වා පුරිමධුරාවහත්තා ධුරා, මූලධුරාවහත්තා ධොරය්හා, ධුරා ච ධොරය්හා ච ධුරධොරය්හා. ඉති යථා බ්‍රාහ්මණස්ස එකෙකස්මිං නඞ්ගලෙ චතුබලීබද්දපභෙදං ධුරධොරය්හං වහන්තං උප්පන්නුප්පන්නං තිණමූලඝාතඤ්චෙව සස්සසම්පත්තිඤ්ච සාධෙති, එවං භගවතො චතුසම්මප්පධානවීරියභෙදං ධුරධොරය්හං වහන්තං උප්පන්නුප්පන්නං අකුසලඝාතඤ්චෙව කුසලසම්පත්තිඤ්ච සාධෙති. තෙනාහ ‘‘වීරියං මෙ ධුරධොරය්හ’’න්ති.
„Vīriyaṃ me dhuradhorayhaṃ“ (Die Tatkraft ist mein Lasttier am Joch): Hierbei bedeutet „vīriyaṃ“ die körperliche und geistige Tatkraft, das Aufbieten von Energie (vīriyārambho). „Dhuradhorayhaṃ“ bedeutet ein Lasttier am Joch (dhurāyaṃ dhorayhaṃ), das die Last trägt (dhurāvahaṃ). Wie nämlich die Pflugschar des Brahmanen, gezogen von seinen Lasttieren am Joch, die harte Erde aufbricht und das Wurzelwerk zerreißt, so bricht die Pflugschar der Weisheit (paññānaṅgalaṃ) des Erhabenen, gezogen von der Tatkraft, die besagte dichte Masse auf und zerreißt das Geflecht der Befleckungen (kilesasantānakāni). Darum sprach er: „Vīriyaṃ me dhuradhorayhaṃ“. Oder aber: Wegen des Tragens der vorderen Last heißt es „dhurā“; wegen des Tragens der grundlegenden Last heißt es „dhorayhā“; es ist sowohl die Last als auch das Tragen der Last, daher „dhuradhorayhā“. Wie nun beim Brahmanen an jedem einzelnen Pflug ein Lasttier, bestehend aus vier Ochsen, beim Ziehen die Vernichtung der emporgewachsenen Unkrautwurzeln sowie das Gedeihen der Ernte bewirkt, so bewirkt das Lasttier der Tatkraft des Erhabenen, das in den vierfachen rechten Anstrengungen (catusammappadhāna) besteht, beim Ziehen die Vernichtung der jeweils entstandenen unheilsamen Dinge sowie die Vollendung der heilsamen Dinge. Darum sprach er: „Vīriyaṃ me dhuradhorayhaṃ“.

යොගක්ඛෙමාධිවාහනන්ති එත්ථ යොගෙහි ඛෙමත්තා නිබ්බානං යොගක්ඛෙමං නාම, තං අධිකිච්ච වාහීයති, අභිමුඛං වා වාහීයතීති අධිවාහනං, යොගක්ඛෙමස්ස අධිවාහනං යොගක්ඛෙමාධිවාහනන්ති. ඉදං වුත්තං හොති – යථා තව ධුරධොරය්හං පුරත්ථිමාදීසු අඤ්ඤතරදිසාභිමුඛං වාහීයති, තථා මම ධුරධොරය්හං නිබ්බානාභිමුඛං වාහීයතීති. එවං වාහීයමානංව ගච්ඡති අනිවත්තන්තං. යථා තව නඞ්ගලං වහන්තං ධුරධොරය්හං ඛෙත්තකොටිං පත්වා පුන නිවත්තති, එවං අනිවත්තන්තං දීපඞ්කරකාලතො පට්ඨාය ගච්ඡතෙව. යස්මා වා තෙන තෙන මග්ගෙන පහීනා කිලෙසා න පුනප්පුනං පහාතබ්බා හොන්ති, යථා තව නඞ්ගලෙන ඡින්නානි තිණානි පුන අපරස්මිං සමයෙ ඡින්දිතබ්බානි හොන්ති, තස්මාපි එවං පඨමමග්ගවසෙන දිට්ඨෙකට්ඨෙ කිලෙසෙ, දුතියවසෙන ඔළාරිකෙ, තතියවසෙන අණුසහගතෙ, චතුත්ථවසෙන සබ්බකිලෙසෙ පජහන්තං ගච්ඡති අනිවත්තන්තං. අථ වා ගච්ඡති අනිවත්තන්ති නිවත්තනරහිතං හුත්වා ගච්ඡතීති අත්ථො. තන්ති තං ධුරධොරය්හං. එවමෙත්ථ අත්ථො වෙදිතබ්බො. එවං ගච්ඡන්තඤ්ච යථා තව ධුරධොරය්හං න තං ඨානං ගච්ඡති, යත්ථ ගන්ත්වා කස්සකො අසොකො විරජො හුත්වා න සොචති. එතං පන තං ඨානං ගච්ඡති යත්ථ ගන්ත්වා න සොචති. යත්ථ සතිපාචනෙන එතං වීරියධුරධොරය්හං චොදෙන්තො ගන්ත්වා මාදිසො කස්සකො අසොකො විරජො හුත්වා න සොචති, තං සබ්බසොකසල්ලසමුග්ඝාතභූතං නිබ්බානං නාම අසඞ්ඛතං ඨානං ගච්ඡතීති.
„Yogakkhemādhivāhanaṃ“ (das zur Sicherheit vor den Jochen führt): Hierbei wird das Nibbāna wegen der Sicherheit (khemattā) vor den Jochen (yogehi) „yogakkhema“ genannt. Da es darauf bezogen hinführt (vāhīyati) oder darauf ausgerichtet hinführt (abhimukhaṃ vāhīyati), heißt es „adhivāhanaṃ“. Das Hinführen zur Sicherheit vor den Jochen ist „yogakkhemādhivāhanaṃ“. Dies ist damit gesagt: Wie dein Lasttier am Joch nach Osten oder in eine andere Richtung geführt wird, so wird mein Lasttier am Joch auf das Nibbāna zugeführt. So geführt geht es ohne Umkehr (anivattantaṃ) voran. Wie dein den Pflug ziehendes Lasttier am Joch, wenn es die Grenze des Feldes erreicht hat, wieder umkehrt, so kehrt dieses nicht um, sondern geht seit der Zeit des [Buddhas] Dīpaṅkara unentwegt voran. Oder aber: Weil die durch den jeweiligen Pfad überwundenen Befleckungen (kilesā) nicht immer wieder überwunden werden müssen – während die durch deinen Pflug abgeschnittenen Gräser zu einer anderen Zeit wieder abgeschnitten werden müssen –, deshalb geht es voran, ohne umzukehren, indem es durch den ersten Pfad die Befleckungen auf der Ebene der falschen Ansichten (diṭṭhekaṭṭhe) abwirft, durch den zweiten Pfad die groben (oḷārike), durch den dritten Pfad die feinen, latenten (aṇusahagate) und durch den vierten Pfad alle Befleckungen (sabbakilese). Oder aber: „gacchati anivattaṃ“ bedeutet, dass es frei von Umkehr geht. „Taṃ“ bezieht sich auf jene Lasttier am Joch (die Tatkraft). So ist der Sinn hierbei zu verstehen. Und während es so geht: Wie dein Lasttier am Joch nicht an jenen Ort geht, wo der Bauer nach seiner Ankunft sorgenfrei und leidenschaftslos wird und nicht mehr trauert, sondern an einen Ort geht, an dem er trauert; so geht dieses [meine Tatkraft] an jenen Ort, wo man nach der Ankunft nicht trauert. Wo ein Bauer wie ich, dieses Lasttier der Tatkraft mit dem Treibstachel der Achtsamkeit (satipācane) antreibend, nach der Ankunft sorgenfrei und leidenschaftslos wird und nicht mehr trauert – an jenen unkonditionierten Ort namens Nibbāna, der das Herausreißen des Pfeils allen Kummers ist, geht es.

ඉදානි [Pg.235] නිගමනං කරොන්තො එවමෙසා කසීති ගාථමාහ. තස්සායං සඞ්ඛෙපත්ථො – යස්ස, බ්‍රාහ්මණ, එසා සද්ධාබීජා තපොවුට්ඨියා අනුග්ගහිතා කසී පඤ්ඤාමයං යුගනඞ්ගලං හිරිමයඤ්ච ඊසං මනොමයෙන යොත්තෙන එකාබද්ධං කත්වා පඤ්ඤානඞ්ගලෙන සතිඵාලං ආකොටෙත්වා සතිපාචනං ගහෙත්වා කායවචීආහාරගුත්තියා ගොපෙත්වා සච්චං නිද්දානං කත්වා සොරච්චපමොචනං වීරියධුරධොරය්හං යොගක්ඛෙමාභිමුඛං අනිවත්තන්තං වාහන්තෙන කට්ඨා කසී කම්මපරියොසානං චතුබ්බිධං සාමඤ්ඤඵලං පාපිතා, සා හොති අමතප්ඵලා, සා එසා කසී අමතප්ඵලා හොති. අමතං වුච්චති නිබ්බානං, නිබ්බානානිසංසා හොතීති අත්ථො. සා ඛො පනෙසා කසී න මමෙවෙකස්ස අමතප්ඵලා හොති, අථ ඛො යො කොචි ඛත්තියො වා බ්‍රාහ්මණො වා වෙස්සො වා සුද්දො වා ගහට්ඨො වා පබ්බජිතො වා එතං කසිං කසති, සො සබ්බොපි එතං කසිත්වාන සබ්බදුක්ඛා පමුච්චතීති.
Nun sprach der Erhabene, um den abschließenden Schluss zu ziehen, den Vers: „evamesā kasī“ (So steht es um diese Pflügung). Dies ist der kurze Sinn davon: O Brahmane, für wen dieses Pflügen – unterstützt durch den Samen des Glaubens und den Regen der Selbstzucht (saddhābījā tapovuṭṭhiyā) –, nachdem das Joch und der Pflug aus Weisheit (paññāmayaṃ yuganaṅgalaṃ) und die Deichsel aus Gewissensscheu (hirimayaṃ īsaṃ) mit dem Seil des Geistes (manomayena yottena) zu einem Ganzen verbunden wurden, nachdem die Pflugschar der Achtsamkeit (satiphālaṃ) fest mit dem Weisheitspflug verbunden und der Treibstachel der Achtsamkeit (satipācanaṃ) ergriffen wurde, geschützt durch die Zügelung von Körper, Rede und Nahrung (kāyavacīāhāraguttiyā), indem die Wahrheit als Unkrautjäten (saccaṃ niddānaṃ) eingesetzt wurde, und gezogen von dem Lasttier der Tatkraft, das zur Erlösung der Sanftmut führt (soraccapamocanaṃ vīriyadhuradhorayhaṃ) und ohne Umkehr auf die Sicherheit vor den Jochen ausgerichtet ist, zum Ende der Pflügungsarbeit, nämlich zu den vierfachen Früchten des Asketentums (catubbidhaṃ sāmaññaphalaṃ) geführt hat; dieses Pflügen bringt die Frucht des Todeslosen (amatapphalā) hervor. Das Todeslose wird Nibbāna genannt; es bedeutet, dass es das Nibbāna als Segen (nibbānānisaṃsā) bringt. Und wahrlich, dieses Pflügen bringt nicht nur mir allein die Frucht des Todeslosen; vielmehr, wer auch immer – sei es ein Adliger (khattiyo), ein Brahmane (brāhmaṇo), ein Bürgerlicher (vesso), ein Diener (suddo), ein Hausvater (gahaṭṭho) oder ein Ordinierter (pabbajito) – dieses Pflügen verrichtet, sie alle werden, wenn sie so gepflügt haben, von allem Leiden befreit.

එවං භගවා බ්‍රාහ්මණස්ස අරහත්තනිකූටෙන නිබ්බානපරියොසානං කත්වා දෙසනං නිට්ඨාපෙසි. තතො බ්‍රාහ්මණො ගම්භීරත්ථං දෙසනං සුත්වා – ‘‘මම කසිඵලං භුඤ්ජිත්වා පුනපි දිවසෙයෙව ඡාතො හොති, ඉමස්ස පන කසී අමතප්ඵලා, තස්ස ඵලං භුඤ්ජිත්වා සබ්බදුක්ඛා පමුච්චතී’’ති ඤත්වා පසන්නො පසන්නාකාරං කරොන්තො භුඤ්ජතු භවං ගොතමොතිආදිමාහ. තං සබ්බං තතො පරඤ්ච වුත්තත්ථමෙවාති. පඨමං.
So beendete der Erhabene die Lehrrede für den Brahmanen, indem er das Freisetzungs-Resultat der Arhatschaft zum Gipfel und das Nibbāna zum Abschluss machte. Daraufhin hörte der Brahmane die Lehrrede von tiefem Sinn und erkannte: „Wenn ich die Frucht meines Pflügens esse, werde ich schon am selben Tag wieder hungrig; das Pflügen dieses ehrwürdigen Gotama aber bringt das Todeslose als Frucht, und wenn man dessen Frucht genießt, wird man von allem Leiden befreit.“ Erfüllt von Vertrauen (pasanno) und seine Verehrung zeigend, sprach er die Worte, beginnend mit: „Möge der ehrwürdige Gotama speisen“ (bhuñjatu bhavaṃ gotamo). All dies und das Folgende hat genau die bereits erklärte Bedeutung. Das Erste [Sutta ist abgeschlossen].

2. උදයසුත්තවණ්ණනා
2. Die Erklärung des Udaya-Suttas

198. දුතියෙ ඔදනෙන පූරෙසීති අත්තනො අත්ථාය සම්පාදිතෙන සූපබ්‍යඤ්ජනෙන ඔදනෙන පූරෙත්වා අදාසි. භගවා කිර පච්චූසසමයෙ ලොකං ඔලොකෙන්තොව තං බ්‍රාහ්මණං දිස්වා, පාතොව සරීරපටිජග්ගනං කත්වා, ගන්ධකුටිං පවිසිත්වා, ද්වාරං පිධාය, නිසින්නො තස්ස භොජනං උපසංහරියමානං දිස්වා, එකකොව පත්තං අංසකූටෙ ලග්ගෙත්වා, ගන්ධකුටිතො නික්ඛම්ම, නගරද්වාරෙ පත්තං නීහරිත්වා, අන්තොනගරං පවිසිත්වා, පටිපාටියා ගච්ඡන්තො බ්‍රාහ්මණස්ස ද්වාරකොට්ඨකෙ අට්ඨාසි. බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං දිස්වා, අත්තනො සජ්ජිතං භොජනං අදාසි. තං සන්ධායෙතං වුත්තං. දුතියම්පීති දුතියදිවසෙපි. තතියම්පීති තතියදිවසෙපි. තානි කිර තීණි දිවසානි නිරන්තරං [Pg.236] බ්‍රාහ්මණස්ස ඝරද්වාරං ගච්ඡන්තස්ස භගවතො අන්තරා අඤ්ඤො කොචි උට්ඨාය පත්තං ගහෙතුං සමත්ථො නාම නාහොසි, මහාජනො ඔලොකෙන්තොව අට්ඨාසි.
198. Im zweiten Sutta bedeutet „odanena pūresi“ (er füllte sie mit Reis): Er füllte sie mit Reis nebst Suppe und Beilagen, die für ihn selbst zubereitet worden waren, und spendete sie. Es heißt nämlich, dass der Erhabene in der Morgendämmerung die Welt betrachtete und jenen Brahmanen erblickte. Frühmorgens verrichtete er die Körperpflege, betrat die Duftkammer (gandhakuṭi), schloss die Tür und setzte sich nieder. Als er sah, dass dem Brahmanen die Speise dargebracht wurde, ging er allein hinaus, hängte sich die Almosenschale über die Schulter, verließ die Duftkammer, nahm am Stadttor die Schale heraus, betrat die Stadt und ging der Reihe nach von Haus zu Haus, bis er am Torhaus des Brahmanen stehen blieb. Der Brahmane sah den Erhabenen und spendete die für sich selbst zubereitete Speise. Darauf bezieht sich dieses Wort. „Dutiyampi“ bedeutet: auch am zweiten Tag. „Tatiyampi“ bedeutet: auch am dritten Tag. Es heißt, dass während dieser drei Tage ununterbrochen, als der Erhabene zur Tür des Hauses des Brahmanen ging, niemand sonst auf dem Weg fähig war aufzustehen, um die Schale entgegenzunehmen; die Volksmenge stand einfach da und schaute zu.

එතදවොචාති බ්‍රාහ්මණො තීණි දිවසානි පත්තං පූරෙත්වා දෙන්තොපි න සද්ධාය අදාසි, ‘‘ඝරද්වාරං ආගන්ත්වා ඨිතස්ස පබ්බජිතස්ස භික්ඛාමත්තම්පි අදත්වා භුඤ්ජතී’’ති උපාරම්භභයෙන අදාසි. දදන්තො ච ද්වෙ දිවසානි දත්වා කිඤ්චි අවත්වාව නිවත්තො. භගවාපි කිඤ්චි අවත්වාව පක්කන්තො. තතියදිවසෙ පන අධිවාසෙතුං අසක්කොන්තො එතං ‘‘පකට්ඨකො’’තිආදිවචනං අවොච. භගවාපි එතං වචනං නිච්ඡාරාපනත්ථමෙව යාව තතියමගමාසි. තත්ථ පකට්ඨකොති රසගිද්ධො.
„Etadavoca“ (er sagte dies): Obwohl der Brahmane drei Tage lang die Schale füllte und spendete, gab er nicht aus Glaubensvertrauen (saddhā), sondern aus Furcht vor Tadel (upārambhabhayena), indem er dachte: „Er isst, ohne dem Asketen, der vor seiner Haustür steht, auch nur ein wenig Almosen zu geben.“ Und beim Geben kehrte er an zwei Tagen, nachdem er gespendet hatte, schweigend um, ohne ein Wort zu sagen. Auch der Erhabene ging fort, ohne ein Wort zu sagen. Am dritten Tag jedoch, da er es nicht mehr ertragen konnte, sprach er diese Worte, beginnend mit „pakaṭṭhako“ (der Zudringliche). Auch der Erhabene ging bis zum dritten Tag dorthin, um ihn eben diese Worte aussprechen zu lassen. Darin bedeutet „pakaṭṭhako“: gierig nach Geschmäckern (rasagiddho).

පුනප්පුනං චෙව වපන්ති බීජන්ති සත්ථා බ්‍රාහ්මණස්ස වචනං සුත්වා, ‘‘බ්‍රාහ්මණ, ත්වං තීණි දිවසානි පිණ්ඩපාතං දත්වා ඔසක්කසි, පුනප්පුනං කාතබ්බා නාම ලොකස්මිං සොළස ධම්මා’’ති වත්වා තෙ ධම්මෙ දස්සෙතුං ඉමං දෙසනං ආරභි. තත්ථ පුනප්පුනං චෙව වපන්තීති එකස්මිං සස්සවාරෙ වුත්තං ‘‘අලමෙත්තාවතා’’ති අනොසක්කිත්වා අපරාපරෙසුපි සස්සවාරෙසු ච වපන්තියෙව. පුනප්පුනං වස්සතීති න එකදිවසං වස්සිත්වා තිට්ඨති, පුනප්පුනදිවසෙසුපි පුනප්පුනසංවච්ඡරෙසුපි වස්සතියෙව, එවං ජනපදා ඉද්ධා හොන්ති. එතෙනුපායෙන සබ්බත්ථ නයො වෙදිතබ්බො.
„Immer wieder säen sie den Samen“: Als der Meister die Worte des Brahmanen [Udaya] hörte, sprach er: „Brahmane, nachdem du drei Tage lang Almosenspeise gegeben hast, ziehst du dich zurück. In der Welt gibt es sechzehn Dinge, die man immer wieder tun sollte.“ Um diese Dinge aufzuzeigen, leitete er diese Lehrrede ein. Darin bedeutet „Immer wieder säen sie“: Ohne nachzulassen und zu denken: „Das reicht für diese eine Aussaatzeit“, säen sie fortlaufend in den jeweils folgenden Aussaatzeiten. „Immer wieder regnet es“ bedeutet, dass der Regen nicht nach einem einzigen Tag aufhört, sondern an immer wiederkehrenden Tagen und in immer wiederkehrenden Jahren herabfällt; so werden die Länder wohlhabend. Auf diese Weise ist die Methode überall zu verstehen.

යාචකාති ඉමස්මිං පදෙ සත්ථා දෙසනාකුසලතාය අත්තානම්පි පක්ඛිපිත්වා දස්සෙති. ඛීරනිකාති ඛීරකාරකා ගොදොහකා. න හි තෙ එකවාරමෙව ථනං අඤ්ඡන්ති, පුනප්පුනං අඤ්ඡන්තා ධෙනුං දුහන්තීති අත්ථො. කිලමති ඵන්දති චාති අයං සත්තො තෙන ඉරියාපථෙන කිලමති චෙව ඵන්දති ච. ගබ්භන්ති සොණසිඞ්ගාලාදීනම්පි තිරච්ඡානගතානං කුච්ඡිං. සිවථිකන්ති සුසානං, මතං මතං සත්තං තත්ථ පුනප්පුනං හරන්තීති අත්ථො. මග්ගඤ්ච ලද්ධා අපුනබ්භවායාති අපුනබ්භවාය මග්ගො නාම නිබ්බානං, තං ලභිත්වාති අත්ථො.
„Bettler“: In diesem Wort schließt der Meister aus Geschicklichkeit in der Lehrverkündigung sich selbst mit ein, um es zu veranschaulichen. „Milchbesitzer“ (khīranikā) bedeutet Milchgewinner, d. h. Kuhmelker. Denn sie ziehen nicht nur ein einziges Mal am Euter, sondern melken die Kuh, indem sie immer wieder daran ziehen – dies ist die Bedeutung. „Es ermüdet und zappelt“ bedeutet, dass dieses Lebewesen durch jene Körperhaltung sowohl ermüdet als auch zappelt. „In den Schoß“ (gabbhaṃ) bezieht sich auf den Mutterleib von Tieren wie Hunden, Schakalen usw. „Leichenstätte“ (sivathikā) bedeutet Friedhof; jedes Mal, wenn ein Lebewesen stirbt, bringt man es immer wieder dorthin – dies ist die Bedeutung. „Und nachdem man den Pfad zur Nicht-Wiedergeburt erlangt hat“ bedeutet: Der Pfad zur Nicht-Wiedergeburt ist das Nibbāna; nachdem man dieses erlangt hat – dies ist die Bedeutung.

එවං වුත්තෙති එවං භගවතා අන්තරවීථියං ඨත්වාව සොළස පුනප්පුනධම්මෙ දෙසෙන්තෙන වුත්තෙ. එතදවොචාති දෙසනාපරියොසානෙ පසන්නො සද්ධිං [Pg.237] පුත්තදාරමිත්තඤාතිවග්ගෙන භගවතො පාදෙ වන්දිත්වා එතං ‘‘අභික්කන්තං භො’’තිආදිවචනං අවොච. දුතියං.
„Als dies so gesagt wurde“ bedeutet: Als der Erhabene, während er mitten auf der Straße stand, die sechzehn immer wieder zu tuenden Dinge verkündete und so gesprochen hatte. „Er sprach folgendes“: Am Ende der Lehrverkündigung voller Vertrauen verehrte er [der Brahmane Udaya] zusammen mit seiner Schar von Kindern, Ehefrau, Freunden und Verwandten die Füße des Erhabenen und sprach diese Worte, beginnend mit: „Vortrefflich, Herr!“ Das zweite [Sutta].

3. දෙවහිතසුත්තවණ්ණනා
3. Die Erklärung des Devahita-Suttas

199. තතියෙ වාතෙහීති උදරවාතෙහි. භගවතො කිර ඡබ්බස්සානි දුක්කරකාරිකං කරොන්තස්ස පසතමුග්ගයූසාදීනි ආහාරයතො දුබ්භොජනෙන චෙව දුක්ඛසෙය්‍යාය ච උදරවාතො කුප්පි. අපරභාගෙ සම්බොධිං පත්වා පණීතභොජනං භුඤ්ජන්තස්සාපි අන්තරන්තරා සො ආබාධො අත්තානං දස්සෙතියෙව. තං සන්ධායෙතං වුත්තං. උපට්ඨාකො හොතීති පඨමබොධියං අනිබද්ධුපට්ඨාකකාලෙ උපට්ඨාකො හොති. තස්මිං කිර කාලෙ සත්ථුඅසීතිමහාථෙරෙසු උපට්ඨාකො අභූතපුබ්බො නාම නත්ථි. නාගසමාලො උපවානො සුනක්ඛත්තො චුන්දො සමණුද්දෙසො සාගතො බොධි මෙඝියොති ඉමෙ පන පාළියං ආගතුපට්ඨාකා. ඉමස්මිං පන කාලෙ උපවානත්ථෙරො පාතොව උට්ඨාය පරිවෙණසම්මජ්ජනං දන්තකට්ඨදානං න්හානොදකපරියාදනං පත්තචීවරං ගහෙත්වා අනුගමනන්ති සබ්බං භගවතො උපට්ඨානමකාසි. උපසඞ්කමීති පඨමබොධියං කිර වීසති වස්සානි නිද්ධූමං අරඤ්ඤමෙව හොති, භික්ඛුසඞ්ඝස්ස උදකතාපනම්පි න භගවතා අනුඤ්ඤාතං. සො ච බ්‍රාහ්මණො උද්ධනපාළිං බන්ධාපෙත්වා මහාචාටියො උද්ධනමාරොපෙත්වා උණ්හොදකං කාරෙත්වා, න්හානීයචුණ්ණාදීහි සද්ධිං තං වික්කිණන්තො ජීවිකං කප්පෙති. න්හායිතුකාමා තත්ථ ගන්ත්වා මූලං දත්වා න්හායිත්වා ගන්ධෙ විලිම්පිත්වා මාලං පිළන්ධිත්වා පක්කමන්ති. තස්මා ථෙරො තත්ථ උපසඞ්කමි.
199. Im Dritten [Sutta] bedeutet „durch Winde“: durch Bauchwinde. Als der Erhabene sechs Jahre lang schwere Kasteiungen praktizierte und sich von einer Handvoll Mungbohnenbrühe und Ähnlichem ernährte, erregten sich seine Bauchwinde aufgrund der schlechten Nahrung und des beschwerlichen Lagers. Später, selbst nachdem er die vollkommene Erleuchtung erlangt hatte und vorzügliche Speisen zu sich nahm, zeigte sich jene Krankheit von Zeit zu Zeit immer wieder. Darauf bezieht sich dieses Wort. „Er ist der Diener“ bedeutet, dass er in der Zeit nach der ersten Erleuchtung, als es noch keinen festen persönlichen Diener gab, der Diener war. In jener Zeit gab es unter den achtzig großen Schülern des Meisters wohl keinen, der nicht schon einmal sein Diener gewesen war. Nāgasamāla, Upavāna, Sunakkhatta, der Novize Cunda, Sāgata und Meghiya – diese erscheinen im Pāḷi-Kanon als Diener. Zu dieser Zeit jedoch stand der ehrwürdige Upavāna früh am Morgen auf, kehrte den Hof, reichte das Zahnputzholz, bereitete das Badewasser vor, nahm Almosenschale und Gewand und folgte ihm nach; so verrichtete er alle Dienste für den Erhabenen. „Er ging hin“: In den ersten zwanzig Jahren nach der Erleuchtung lebte der Erhabene ununterbrochen im Wald, und das Erhitzen von Wasser für die Mönchsgemeinschaft war vom Erhabenen noch nicht erlaubt worden. Und jener Brahmane [Devahita] ließ eine Reihe von Öfen errichten, setzte große Töpfe auf die Öfen, bereitete heißes Wasser vor und verdiente seinen Lebensunterhalt, indem er dieses zusammen mit Badepulver und Ähnlichem verkaufte. Diejenigen, die baden wollten, gingen dorthin, zahlten den Preis, badeten, salbten sich mit Duftstoffen, schmückten sich mit Blumenkränzen und gingen weg. Darum begab sich der ehrwürdige Elder dorthin.

කිං පත්ථයානොති කිං ඉච්ඡන්තො. කිං එසන්ති කිං ගවෙසන්තො. පූජිතො පූජනෙය්‍යානන්ති ඉදං ථෙරො දසබලස්ස වණ්ණං කථෙතුමාරභි. ගිලානභෙසජ්ජත්ථං ගතෙන කිර ගිලානස්ස වණ්ණො කථෙතබ්බොති වත්තමෙතං. වණ්ණං හි සුත්වා මනුස්සා සක්කච්චං භෙසජ්ජං දාතබ්බං මඤ්ඤන්ති. සප්පායභෙසජ්ජං ලද්ධා ගිලානො ඛිප්පමෙව වුට්ඨාති. කථෙන්තෙන ච ඣානවිමොක්ඛසමාපත්තිමග්ගඵලානි ආරබ්භ කථෙතුං න වට්ටති. ‘‘සීලවා ලජ්ජී කුක්කුච්චකො බහුස්සුතො ආගමධරො වංසානුරක්ඛකො’’ති එවං පන ආගමනීයපටිපදංයෙව කථෙතුං වට්ටති. පූජනෙය්‍යානන්ති අසීතිමහාථෙරා සදෙවකෙන ලොකෙන [Pg.238] පූජෙතබ්බාති පූජනෙය්‍යා. තෙයෙව සක්කාතබ්බාති සක්කරෙය්‍යා. තෙසංයෙව අපචිති කත්තබ්බාති අපචෙය්‍යා. භගවා තෙසං පූජිතො සක්කතො අපචිතො ච, ඉච්චස්ස තං ගුණං පකාසෙන්තො ථෙරො එවමාහ. හාතවෙති හරිතුං.
„Was begehrend“ bedeutet: was wünschend. „Was suchend“ bedeutet: was suchend. „Der Verehrte der Verehrungswürdigen“: Mit diesen Worten begann der Elder, das Lob des Zehnerkraft-Besitzers [des Buddhas] zu verkünden. Denn es gilt als Pflicht, dass ein Mönch, der auszieht, um Medizin für einen Kranken zu besorgen, das Lob des Kranken verkünden sollte. Denn wenn die Menschen dessen Vorzüge hören, sind sie bereit, die Medizin ehrfurchtsvoll zu spenden. Erhält der Kranke die geeignete Medizin, erholt er sich rasch. Wer aber das Lob verkündet, dem geziemt es nicht, über Vertiefungen (jhāna), Befreiungen (vimokkha), Errungenschaften (samāpatti), Pfade (magga) und Früchte (phala) zu sprechen. Vielmehr geziemt es sich, nur über die hinführende Praxis zu sprechen, wie: „Er ist tugendhaft, gewissenhaft, skrupulös, sehr belesen, ein Bewahrer der Überlieferung und ein Schützer der Traditionslinie.“ „Der Verehrungswürdigen“ bedeutet: Die achtzig großen Schüler sind von der Welt mitsamt den Göttern zu verehren, darum heißen sie „verehrungswürdig“ (pūjaneyyā). Eben diese sind respektvoll zu behandeln, darum heißen sie „respektwürdig“ (sakkareyyā). Eben diesen ist Ehrbietung zu erweisen, darum heißen sie „ehrwürdig“ (apaceyyā). Der Erhabene wird von diesen verehrt, respektiert und geehrt. Indem der Elder diese Qualität des Erhabenen offenbarte, sprach er so. „Hātave“ bedeutet fortzubringen [zu holen].

ඵාණිතස්ස ච පුටන්ති මහන්තං නිච්ඡාරිකං ගුළපිණ්ඩං. සො කිර ‘‘කිං සමණස්ස ගොතමස්ස අඵාසුක’’න්ති? පුච්ඡිත්වා, ‘‘උදරවාතො’’ති සුත්වා, ‘‘තෙන හි මයමෙත්ථ භෙසජ්ජං ජානාම, ඉතො ථොකෙන උදකෙන ඉදං ඵාණිතං ආලොළෙත්වා න්හානපරියොසානෙ පාතුං දෙථ, ඉති උණ්හොදකෙන බහි පරිසෙදො භවිස්සති, ඉමිනා අන්තොති එවං සමණස්ස ගොතමස්ස ඵාසුකං භවිස්සතී’’ති වත්වා ථෙරස්ස පත්තෙ පක්ඛිපිත්වා අදාසි.
„Und ein Paket Melasse“ bedeutet ein großes Stück unraffinierte Melasse [Zuckerklumpen]. Es heißt, jener [Brahmane] fragte: „Was fehlt dem Asketen Gotama?“, und als er hörte: „Bauchwinde“, sagte er: „In diesem Fall kennen wir die Medizin dafür. Löst diese Melasse in etwas von diesem Wasser auf und gebt es ihm nach dem Bad zu trinken. Durch das heiße Wasser wird äußerlich Schweiß austreten, und damit hat es ein Ende. Auf diese Weise wird es dem Asketen Gotama besser gehen.“ Nachdem er dies gesagt hatte, legte er es in die Almosenschale des Elders und gab es ihm.

උපසඞ්කමීති තස්මිං කිර ආබාධෙ පටිප්පස්සද්ධෙ ‘‘දෙවහිතෙන තථාගතස්ස භෙසජ්ජං දින්නං, තෙනෙව රොගො වූපසන්තො, අහො දානං පරමදානං බ්‍රාහ්මණස්සා’’ති කථා විත්ථාරිතා ජාතා. තං සුත්වා කිත්තිකාමො බ්‍රාහ්මණො ‘‘එත්තකෙනපි තාව මෙ අයං කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගතො’’ති සොමනස්සජාතො අත්තනා කතභාවං ජානාපෙතුකාමො තාවතකෙනෙව දසබලෙ විස්සාසං ආපජ්ජිත්වා උපසඞ්කමි.
„Er begab sich hin“: Als jene Krankheit abgeklungen war, verbreitete sich das Gespräch weithin: „Devahita hat dem Tathāgata Medizin gegeben, und dadurch ist die Krankheit geeint worden. Oh, welch eine Gabe! Eine höchst vortreffliche Gabe des Brahmanen!“ Als der Brahmane, der nach Ruhm verlangte, dies hörte, geriet er in Freude und dachte: „Schon durch so wenig hat sich mein guter Ruf so weit verbreitet!“ Da er seine Tat bekannt machen wollte, gewann er allein dadurch Vertrauen zum Zehnerkraft-Besitzer und begab sich zu ihm.

දජ්ජාති දදෙය්‍ය. කථං හි යජමානස්සාති කෙන කාරණෙන යජන්තස්ස. ඉජ්ඣතීති සමිජ්ඣති මහප්ඵලො හොති. යොවෙදීති යො අවෙදි අඤ්ඤාසි, විදිතං පාකටමකාසි ‘‘යොවෙතී’’තිපි පාඨො, යො අවෙති ජානාතීති අත්ථො. පස්සතීති දිබ්බචක්ඛුනා පස්සති. ජාතික්ඛයන්ති අරහත්තං. අභිඤ්ඤාවොසිතොති ජානිත්වා වොසිතො වොසානං කතකිච්චතං පත්තො. එවං හි යජමානස්සාති ඉමිනා ඛීණාසවෙ යජනාකාරෙන යජන්තස්ස. තතියං.
„Er möge geben“ (dajjā) bedeutet er sollte spenden. „Wie für den Opfernden“ bedeutet: Aus welchem Grund für den Spender. „Wird es erfolgreich“ bedeutet: Es gelingt und bringt große Frucht. „Wer weiß“ (yo vedi) bedeutet: wer erkannt hat und das Erkannte offenbarte. Es gibt auch die Lesart „yo vetī“, was bedeutet: wer weiß – dies ist die Bedeutung. „Er sieht“ bedeutet: er sieht mit dem himmlischen Auge. „Das Ende der Geburt“ bezieht sich auf die Arahatschaft. „Durch höheres Wissen vollendet“ bedeutet: Nachdem er erkannt hat, ist er am Ziel angelangt und hat den Zustand des Vollbrachten erreicht. „Denn so für den Opfernden“ bezieht sich auf einen, der auf diese Weise des Spendens an einem Triebversiegten spendet. Das dritte [Sutta].

4. මහාසාලසුත්තවණ්ණනා
4. Die Erklärung des Mahāsāla-Suttas

200. චතුත්ථෙ ලූඛො ලූඛපාවුරණොති ජිණ්ණො ජිණ්ණපාවුරණො. උපසඞ්කමීති කස්මා උපසඞ්කමි? තස්ස කිර ඝරෙ අට්ඨසතසහස්සධනං අහොසි. සො චතුන්නං පුත්තානං ආවාහං කත්වා චත්තාරි සතසහස්සානි අදාසි[Pg.239]. අථස්ස බ්‍රාහ්මණියා කාලඞ්කතාය පුත්තා සම්මන්තයිංසු – ‘‘සචෙ අඤ්ඤං බ්‍රාහ්මණිං ආනෙස්සති, තස්සා කුච්ඡියං නිබ්බත්තවසෙන කුලං භිජ්ජිස්සති. හන්ද නං මයං සඞ්ගණ්හාමා’’ති. තෙ චත්තාරොපි පණීතෙහි ඝාසච්ඡාදනාදීහි උපට්ඨහන්තා හත්ථපාදසම්බාහනාදීනි කරොන්තා සඞ්ගණ්හිත්වා එකදිවසං දිවා නිද්දායිත්වා වුට්ඨිතස්ස හත්ථපාදෙ සම්බාහමානා පාටියෙක්කං ඝරාවාසෙ ආදීනවං වත්වා – ‘‘මයං තුම්හෙ ඉමිනා නීහාරෙන යාවජීවං උපට්ඨහිස්සාම, සෙසධනම්පි නො දෙථා’’ති යාචිංසු. බ්‍රාහ්මණො පුන එකෙකස්ස සතසහස්සං සතසහස්සං දත්වා අත්තනො නිවත්ථපාරුපනමත්තං ඨපෙත්වා සබ්බං උපභොගපරිභොගං චත්තාරො කොට්ඨාසෙ කත්වා නිය්‍යාදෙසි. තං ජෙට්ඨපුත්තො කතිපාහං උපට්ඨහි.
200. Im vierten (Vers bedeutet) „schäbig, in schäbiger Kleidung“: alt, mit abgenutztem Obergewand. „Er trat heran“: Warum trat er heran? In seinem Haus gab es angeblich ein Vermögen von achthunderttausend (Münzen). Er verheiratete seine vier Söhne und gab ihnen vierhunderttausend. Als dann seine Frau, die Brahmanin, verstorben war, beratschlagten die Söhne: „Wenn er eine andere Brahmanin heimführt, wird durch die Nachkommenschaft, die in ihrem Schoß geboren wird, die Familie gespalten werden. Wohlan, lasst uns für ihn sorgen!“ Alle vier pflegten ihn mit vorzüglicher Speise und Kleidung, massierten seine Hände und Füße und sorgten für ihn. Als er eines Tages nach dem Mittagsschlaf aufstand und sie seine Hände und Füße massierten, sprachen sie einzeln über die Nachteile des Haushaltslebens und baten ihn: „Wir wollen euch auf diese Weise euer ganzes Leben lang pflegen; gebt uns auch das restliche Vermögen.“ Der Brahmane gab daraufhin jedem einzelnen nochmals einhunderttausend, behielt nur seine eigene Kleidung zurück, teilte seinen gesamten nutzbaren Besitz in vier Teile auf und übergab ihn ihnen. Der älteste Sohn pflegte ihn danach einige Tage lang.

අථ නං එකදිවසං න්හත්වා ආගච්ඡන්තං ද්වාරකොට්ඨකෙ ඨත්වා සුණ්හා එවමාහ – ‘‘කිං තයා ජෙට්ඨපුත්තස්ස සතං වා සහස්සං වා අතිරෙකං දින්නමත්ථි? නනු සබ්බෙසං ද්වෙ ද්වෙ සතසහස්සානි දින්නානි, කිං සෙසපුත්තානං ඝරස්ස මග්ගං න ජානාසී’’ති? සො ‘‘නස්ස වසලී’’ති කුජ්ඣිත්වා අඤ්ඤස්ස ඝරං අගමාසි, තතොපි කතිපාහච්චයෙන ඉමිනාව උපායෙන පලාපිතො අඤ්ඤස්සාති එවං එකඝරෙපි පවෙසනං අලභමානො පණ්ඩරඞ්ගපබ්බජ්ජං පබ්බජිත්වා භික්ඛාය චරන්තො කාලානමච්චයෙන ජරාජිණ්ණො දුබ්භොජනදුක්ඛසෙය්‍යාහි මිලාතසරීරො භික්ඛාචාරතො ආගම්ම, පීඨකාය නිපන්නො නිද්දං ඔක්කමිත්වා වුට්ඨාය නිසින්නො අත්තානං ඔලොකෙත්වා පුත්තෙසු පතිට්ඨං අපස්සන්තො චින්තෙසි – ‘‘සමණො කිර ගොතමො අබ්භාකුටිකො උත්තානමුඛො සුඛසම්භාසො පටිසන්ථාරකුසලො, සක්කා සමණං ගොතමං උපසඞ්කමිත්වා පටිසන්ථාරං ලභිතු’’න්ති නිවාසනපාවුරණං සණ්ඨපෙත්වා භික්ඛාභාජනමාදාය යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි.
Als er eines Tages vom Baden zurückkehrte, stellte sich die Schwiegertochter in das Torgewölbe und sprach zu ihm: „Hast du dem ältesten Sohn etwa einhundert oder eintausend mehr gegeben? Wurden nicht allen jeweils zweihunderttausend gegeben? Kennst du etwa den Weg zum Haus der anderen Söhne nicht?“ Er wurde zornig, sagte: „Geh zugrunde, du gemeines Weib!“, und ging zum Haus eines anderen Sohnes. Doch auch von dort wurde er nach einigen Tagen mit derselben Methode vertrieben, und ebenso von dem des nächsten. Da er so in keinem einzigen Haus mehr Zuflucht fand, weihte er sich als Pandaranga-Asket und zog auf Almosengang umher. Im Laufe der Zeit wurde er altersschwach, sein Körper war durch schlechte Nahrung und ein hartes Lager ausgemergelt. Als er einmal vom Almosengang zurückkehrte, sich auf einer Bank niederlegte, einschlief, wieder aufstand, sich hinsetzte und seinen Zustand betrachtete, sah er keine Zuflucht bei seinen Söhnen und dachte: „Der Asket Gotama soll frei von finsterer Miene sein, mit heiterem Antlitz, freundlich im Gespräch und geschickt im herzlichen Empfang. Es sollte möglich sein, sich an den Asketen Gotama zu wenden, um ein freundliches Willkommen zu erhalten.“ Er ordnete seine Kleidung, nahm seine Almosenschale und begab sich dorthin, wo der Erhabene war.

දාරෙහි සංපුච්ඡ ඝරා නික්ඛාමෙන්තීති සබ්බං මම සන්තකං ගහෙත්වා මය්හං නිද්ධනභාවං ඤත්වා අත්තනො භරියාහි සද්ධිං මන්තයිත්වා මං ඝරා නික්කඩ්ඪාපෙන්ති.
„Nachdem sie sich mit ihren Frauen beraten haben, treiben sie mich aus dem Haus“ bedeutet: Nachdem sie meinen gesamten Besitz an sich genommen und erkannt haben, dass ich mittellos bin, beratschlagen sie sich mit ihren eigenen Frauen und jagen mich aus dem Haus.

නන්දිස්සන්ති නන්දිජාතො තුට්ඨො පමුදිතො අහොසිං. භවමිච්ඡිසන්ති වුඩ්ඪිං පත්ථයිං. සාව වාරෙන්ති සූකරන්ති යථා සුනඛා වග්ගවග්ගා හුත්වා භුස්සන්තා [Pg.240] භුස්සන්තා සූකරං වාරෙන්ති, පුනප්පුනං මහාරවං රවාපෙන්ති, එවං දාරෙහි සද්ධිං මං බහුං වත්වා විරවන්තං පලාපෙන්තීති අත්ථො.
„Sie werden sich freuen“ bedeutet: Ich war voller Freude, zufrieden und glücklich. „Ich wünschte ihr Wohlergehen“ bedeutet: Ich ersehnte ihr Gedeihen. „Wie Hunde ein Wildschwein abwehren“ bedeutet: So wie Hunde in Rudeln zusammenkommen und bellend ein Wildschwein abwehren, indem sie es immer wieder laut aufschreien lassen, so jagen sie mich im Verein mit ihren Frauen mit vielen Worten davon, während ich laut wehklage. Das ist die Bedeutung.

අසන්තාති අසප්පුරිසා. ජම්මාති ලාමකා. භාසරෙති භාසන්ති. පුත්තරූපෙනාති පුත්තවෙසෙන. වයොගතන්ති තයො වයෙ ගතං අතික්කන්තං පච්ඡිමවයෙ ඨිතං මං. ජහන්තීති පරිච්චජන්ති.
„Die Schlechten“ bedeutet unedle Menschen. „Die Schändlichen“ bedeutet gemeine Menschen. „Sie sprechen“ bedeutet sie reden. „In Gestalt von Söhnen“ bedeutet in der Erscheinung von Söhnen. „Den Gealterten“ bezieht sich auf mich, der ich die drei Lebensalter durchschritten habe und im letzten Lebensabschnitt stehe. „Sie verlassen“ bedeutet sie verstoßen mich.

නිබ්භොගොති නිප්පරිභොගො. ඛාදනා අපනීයතීති අස්සො හි යාවදෙව තරුණො හොති ජවසම්පන්නො, තාවස්ස නානාරසං ඛාදනං දදන්ති, ජිණ්ණං නිබ්භොගං තතො අපනෙන්ති, අන්තිමවයෙ තං වත්තං න ලභති, ගාවීහි සද්ධිං අටවියං සුක්ඛතිණානි ඛාදන්තො චරති. යථා සො අස්සො, එවං ජිණ්ණකාලෙ විලුත්තසබ්බධනත්තා නිබ්භොගො මාදිසොපි බාලකානං පිතා ථෙරො පරඝරෙසු භික්ඛති.
„Unbrauchbar“ bedeutet ohne Nutzen. „Vom Futter ausgeschlossen“ bedeutet: Solange ein Pferd jung und voller Tatkraft ist, gibt man ihm wohlschmeckendes Futter. Ist es alt und unbrauchbar geworden, entzieht man es ihm. Im letzten Lebensabschnitt erhält es diese Zuwendung nicht mehr und zieht mit den Kühen im Wald umher, wo es trockenes Gras frisst. Ebenso wie dieses Pferd bettelt im Alter ein gealterter Vater wie ich, der seines gesamten Vermögens beraubt und mittellos geworden ist, durch die Torheit seiner Söhne in fremden Häusern.

යඤ්චෙති නිපාතො. ඉදං වුත්තං හොති – යෙ මම පුත්තා අනස්සවා අප්පතිස්සා අවසවත්තිනො, තෙහි දණ්ඩොව කිර සෙය්‍යො සුන්දරතරොති. ඉදානිස්ස සෙය්‍යභාවං දස්සෙතුං චණ්ඩම්පි ගොණන්තිආදි වුත්තං.
„Und was“ (yañca) ist eine Partikel. Dies wird damit gesagt: Für mich ist der Stock wahrlich besser und nützlicher als jene Söhne von mir, die ungehorsam, respektlos und unbändig sind. Um nun die Vorzüglichkeit des Stocks zu zeigen, wurde das Wort beginnend mit „selbst einen wilden Stier“ gesprochen.

පුරෙ හොතීති අග්ගතො හොති, තං පුරතො කත්වා ගන්තුං සුඛං හොතීති අත්ථො. ගාධමෙධතීති උදකං ඔතරණකාලෙ ගම්භීරෙ උදකෙ පතිට්ඨං ලභති.
„Er geht voran“ bedeutet, er ist an der Spitze; die Bedeutung ist, dass es angenehm ist zu gehen, wenn man ihn voranstellt. „Er findet festen Grund“ bedeutet, dass er beim Hinabsteigen ins Wasser im tiefen Wasser festen Halt bietet.

පරියාපුණිත්වාති උග්ගණ්හිත්වා වා වාචුග්ගතා කත්වා. සන්නිසින්නෙසූති තථාරූපෙ බ්‍රාහ්මණානං සමාගමදිවසෙ සබ්බාලඞ්කාරපටිමණ්ඩිතෙසු පුත්තෙසු තං සභං ඔගාහෙත්වා බ්‍රාහ්මණානං මජ්ඣෙ මහාරහෙ ආසනෙ නිසින්නෙසු. අභාසීති ‘අයං මෙ කාලො’ති සභාය මජ්ඣෙ පවිසිත්වා හත්ථං උක්ඛිපිත්වා, ‘‘භො අහං තුම්හාකං ගාථා භාසිතුකාමො, භාසිතෙ සුණිස්සථා’’ති වත්වා – ‘‘භාස, බ්‍රාහ්මණ, සුණොමා’’ති වුත්තො ඨිතකොව අභාසි. ‘‘තෙන ච සමයෙන මනුස්සානං වත්තං හොති යො මාතාපිතූනං සන්තකං ඛාදන්තො මාතාපිතරො න පොසෙති, සො මාරෙතබ්බො’’ති. තස්මා තෙ බ්‍රාහ්මණපුත්තා පිතුපාදෙසු නිපතිත්වා ‘‘ජීවිතං නො තාත, දෙහී’’ති යාචිංසු. සො පිතුහදයස්ස පුත්තානං මුදුත්තා ‘‘මා මෙ, භො, බාලකෙ විනාසයිත්ථ, පොසිස්සන්ති ම’’න්ති ආහ.
„Nachdem er sie erlernt hatte“ bedeutet, nachdem er sie auswendig gelernt und im Gedächtnis behalten hatte. „Als sie zusammensaßen“ bezieht sich auf einen solchen Tag der Versammlung der Brahmanen, als seine mit allem Schmuck verzierten Söhne die Versammlung betraten und sich inmitten der Brahmanen auf kostbare Sitze setzten. „Er sprach“ bedeutet, er dachte: „Dies ist meine Zeit“, betrat die Mitte der Versammlung, hob die Hand und sagte: „Ihr Herren, ich möchte euch Verse vortragen. Werdet ihr zuhören, wenn ich sie vortrage?“ Als man ihm antwortete: „Sprich, Brahmane, wir hören zu!“, trug er sie im Stehen vor. Zu jener Zeit gab es unter den Menschen das Gesetz: „Wer das Eigentum seiner Eltern verzehrt und die Eltern nicht versorgt, soll getötet werden.“ Daher fielen die Brahmanensöhne ihrem Vater zu Füßen und flehten: „Vater, schenke uns das Leben!“ Wegen der Milde des Vaterherzens gegenüber seinen Kindern sagte er: „Ihr Herren, vernichtet meine unbändigen Söhne nicht, sie werden mich fortan versorgen.“

අථස්ස [Pg.241] පුත්තෙ මනුස්සා ආහංසු – ‘‘සචෙ, භො, අජ්ජ පට්ඨාය පිතරං න සම්මා පටිජග්ගිස්සථ, ඝාතෙස්සාම වො’’ති. තෙ භීතා ඝරං නෙත්වා පටිජග්ගිංසු. තං දස්සෙතුං අථ ඛො නං බ්‍රාහ්මණමහාසාලන්තිආදි වුත්තං. තත්ථ නෙත්වාති පීඨෙ නිසීදාපෙත්වා සයං උක්ඛිපිත්වා නයිංසු. න්හාපෙත්වාති සරීරං තෙලෙන අබ්භඤ්ජිත්වා උබ්බට්ටෙත්වා ගන්ධචුණ්ණාදීහි න්හාපෙසුං. බ්‍රාහ්මණියොපි පක්කොසාපෙත්වා, ‘‘අජ්ජ පට්ඨාය අම්හාකං පිතරං සම්මා පටිජග්ගථ. සචෙ පමාදං ආපජ්ජිස්සථ, ඝරතො වො නික්කඩ්ඪිස්සාමා’’ති වත්වා, පණීතභොජනං භොජෙසුං.
Da sprachen die Menschen zu seinen Söhnen: „Ihr Herren, wenn ihr von heute an euren Vater nicht gut versorgt, werden wir euch töten!“ Voller Furcht brachten sie ihn nach Hause und versorgten ihn. Um dies zu zeigen, wurde das Wort beginnend mit „Daraufhin (führten die Söhne) den wohlhabenden Brahmanen“ gesprochen. Darin bedeutet „nachdem sie ihn heimgeführt hatten“: Sie ließen ihn auf einer Trage sitzen, hoben ihn selbst hoch und trugen ihn fort. „Nachdem sie ihn gebadet hatten“ bedeutet, dass sie seinen Körper mit Öl salbten, ihn abrieben und mit Duftpulver und anderem badeten. Sie ließen auch ihre Ehefrauen rufen und sagten: „Sorgt von heute an gut für unseren Vater. Wenn ihr nachlässig werdet, werden wir euch aus dem Haus jagen!“, und ließen ihn vorzügliche Speisen essen.

බ්‍රාහ්මණො සුභොජනඤ්ච සුඛසෙය්‍යඤ්ච ආගම්ම කතිපාහච්චයෙන සඤ්ජාතබලො පීණිතින්ද්‍රියො අත්තභාවං ඔලොකෙත්වා, ‘‘අයං මෙ සම්පත්ති සමණං ගොතමං නිස්සාය ලද්ධා’’ති පණ්ණාකාරං ආදාය භගවතො සන්තිකං අගමාසි. තං දස්සෙතුං අථ ඛො සොතිආදි වුත්තං. තත්ථ එතදවොචාති දුස්සයුගං පාදමූලෙ ඨපෙත්වා එතං අවොච. සරණගමනාවසානෙ චාපි භගවන්තං එවමාහ – ‘‘භො ගොතම, මය්හං පුත්තෙහි චත්තාරි ධුරභත්තානි දින්නානි, තතො අහං ද්වෙ තුම්හාකං දම්මි, ද්වෙ සයං පරිභුඤ්ජිස්සාමී’’ති. කල්‍යාණං, බ්‍රාහ්මණ, පාටියෙක්කං පන මා නිය්‍යාදෙහි, අම්හාකං රුච්චනට්ඨානමෙව ගමිස්සාමාති. ‘‘එවං, භො’’ති ඛො බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං වන්දිත්වා ඝරං ගන්ත්වා පුත්තෙ ආමන්තෙසි ‘‘තාතා, සමණො ගොතමො මය්හං සහායො, තස්ස ද්වෙ ධුරභත්තානි දින්නානි, තුම්හෙ තස්මිං සම්පත්තෙ මා පමජ්ජථා’’ති. සාධු, තාතාති. පුනදිවසෙ භගවා පුබ්බණ්හසමයෙ පත්තචීවරං ආදාය ජෙට්ඨපුත්තස්ස නිවෙසනද්වාරං ගතො. සො සත්ථාරං දිස්වාව හත්ථතො පත්තං ගහෙත්වා ඝරං පවෙසෙත්වා මහාරහෙ පල්ලඞ්කෙ නිසීදාපෙත්වා පණීතභොජනමදාසි. සත්ථා පුනදිවසෙ ඉතරස්ස, පුනදිවසෙ ඉතරස්සාති පටිපාටියා සබ්බෙසං ඝරානි අගමාසි. සබ්බෙ තථෙව සක්කාරං අකංසු.
Der Brhmaa, der durch gutes Essen und ein bequemes Lager nach einigen Tagen wieder zu Krften gekommen war und dessen Sinnesorgane erfrischt waren, betrachtete seinen Krper und dachte: ’Diesen Wohlstand habe ich in Abhngigkeit vom Asketen Gotama erlangt.‘ Er nahm ein Geschenk und begab sich in die Gegenwart des Erhabenen. Um dies aufzuzeigen, wurde die Passage beginnend mit ’atha kho so’ gesprochen. Darin bedeutet ’er sprach dies’ (etadavoca): Er legte ein Paar Gewnder zu Seinen Fen nieder und sprach dies. Und auch am Ende der Zufluchtnahme sprach er so zum Erhabenen: ’Verehrter Gotama, von meinen Shnen wurden mir vier stndige Mahlzeiten gegeben; davon gebe ich Euch zwei, und zwei werde ich selbst verzehren.‘ – ’Es ist gut, Brhmaa, aber weise sie uns nicht einzeln zu; wir werden einfach an den Ort gehen, der uns beliebt.‘ – ’Gewiss, Herr’, erwiderte der Brhmaa, verneigte sich vor dem Erhabenen, ging nach Hause und sprach zu seinen Shnen: ’Liebe Kinder, der Asket Gotama ist mein Freund. Ihm wurden zwei stndige Mahlzeiten gegeben. Wenn er eintrifft, seid nicht nachlassig.‘ – ’Es ist gut, Vater’, antworteten sie. Am folgenden Tag nahm der Erhabene am Vormittag Almosenschale und Obergewand und ging zum Hauseingang des ltesten Sohnes. Sobald dieser den Meister sah, nahm er Seine Almosenschale aus Seiner Hand, hie Ihn in das Haus eintreten, lie Ihn auf einem kostbaren Thronsitz Platz nehmen und bot Ihm erlesene Speisen an. Der Meister ging am nchsten Tag zum anderen, am darauffolgenden Tag wiederum zum anderen, und so der Reihe nach zu den Husern aller Shne. Alle erwiesen Ihm auf dieselbe Weise Ehre.

අථෙකදිවසං ජෙට්ඨපුත්තස්ස ඝරෙ මඞ්ගලං පච්චුපට්ඨිතං. සො පිතරං ආහ – ‘‘තාත, කස්ස මඞ්ගලං දෙමා’’ති. අම්හෙ අඤ්ඤං න ජානාම? නනු සමණො ගොතමො මය්හං සහායොති? තෙන හි තුම්හෙ පඤ්චහි භික්ඛුසතෙහි සද්ධිං ස්වාතනාය සමණං ගොතමං නිමන්තෙථාති. බ්‍රාහ්මණො තථා අකාසි[Pg.242]. භගවා අධිවාසෙත්වා පුනදිවසෙ භික්ඛුසඞ්ඝපරිවුතො තස්ස ගෙහද්වාරං අගමාසි. සො හරිතුපලිත්තං සබ්බාලඞ්කාරපටිමණ්ඩිතං ගෙහං සත්ථාරං පවෙසෙත්වා බුද්ධප්පමුඛං භික්ඛුසඞ්ඝං පඤ්ඤත්තාසනෙසු නිසීදාපෙත්වා අප්පොදකපායාසඤ්චෙව ඛජ්ජකවිකතිඤ්ච අදාසි. අන්තරභත්තස්මිංයෙව බ්‍රාහ්මණස්ස චත්තාරොපි පුත්තා සත්ථු සන්තිකෙ නිසීදිත්වා ආහංසු – ‘‘භො ගොතම, මයං අම්හාකං පිතරං පටිජග්ගාම නප්පමජ්ජාම, පස්සථස්ස අත්තභාව’’න්ති. සත්ථා ‘‘කල්‍යාණං වො කතං, මාතාපිතුපොසකං නාම පොරාණකපණ්ඩිතානං ආචිණ්ණමෙවා’’ති වත්වා මහානාගජාතකං (ජා. 1.11.1 ආදයො; චරියා. 2.1 ආදයො) නාම කථෙත්වා, චත්තාරි සච්චානි දීපෙත්වා ධම්මං දෙසෙසි. දෙසනාපරියොසානෙ බ්‍රාහ්මණො සද්ධිං චතූහි පුත්තෙහි චතූහි ච සුණ්හාහි දෙසනානුසාරෙන ඤාණං පෙසෙත්වා සොතාපත්තිඵලෙ පතිට්ඨිතො. තතො පට්ඨාය සත්ථා න සබ්බකාලං තෙසං ගෙහං අගමාසීති. චතුත්ථං.
Eines Tages stand im Haus des ltesten Sohnes ein Fest an. Er sprach zu seinem Vater: ’Vater, wem sollen wir das Festmahl darbieten?‘ – ’Wir kennen doch keinen anderen. Ist nicht der Asket Gotama mein Freund?‘ – ’Wenn dem so ist, dann ladet den Asketen Gotama zusammen mit fnfhundert Mnchen fr morgen ein.‘ Der Brhmaa tat so. Der Erhabene willigte durch Schweigen ein und begab sich am folgenden Tag, umgeben von der Mnchsgemeinde, zum Hauseingang des Sohnes. Jener hie den Meister in das mit frischem Kuhdung bestrichene und reichlich geschmckte Haus eintreten, lie die Mnchsgemeinde mit dem Buddha an der Spitze auf den bereitgestellten Sitzen Platz nehmen und reichte ihnen dicken Milchreis sowie verschiedene Arten von Knabbergebck. Noch whrend der Mahlzeit setzten sich alle vier Shne des Brhmaas in die Nhe des Meisters und sagten: ’Verehrter Gotama, wir pflegen unseren Vater und sind nicht nachlssig; seht doch seinen gesunden Zustand an!‘ Der Meister sprach: ’Ihr habt Gutes getan. Die Frsorge fr die Eltern ist wahrlich eine Gewohnheit der Weisen vergangener Zeiten.‘ Er erzhlte das Mahnga-Jtaka, verdeutlichte die Vier Edlen Wahrheiten und verkndete die Lehre. Am Ende der Lehrrede richtete der Brhmaa zusammen mit seinen vier Shnen und vier Schwiegertchtern seine Erkenntnis gem der Lehrrede aus und festigte sich in der Frucht des Stromeintritts. Von da an ging der Meister nicht mehr bestndig zu ihrem Haus. Dies ist das vierte Sutta.

5. මානත්ථද්ධසුත්තවණ්ණනා
5. Die Erklrung des Mnatthaddha-Sutta.

201. පඤ්චමෙ මානත්ථද්ධොති වාතභරිතභස්තා විය මානෙන ථද්ධො. ආචරියන්ති සිප්පුග්ගහණකාලෙ ආචරියො අනභිවාදෙන්තස්ස සිප්පං න දෙති, අඤ්ඤස්මිං පන කාලෙ තං න අභිවාදෙති, අත්ථිභාවම්පිස්ස න ජානාති. නායං සමණොති එවං කිරස්ස අහොසි – ‘‘යස්මා අයං සමණො මාදිසෙ ජාතිසම්පන්නබ්‍රාහ්මණෙ සම්පත්තෙ පටිසන්ථාරමත්තම්පි න කරොති, තස්මා න කිඤ්චි ජානාතී’’ති.
201. Im fnften Sutta: ’mnatthaddho’ bedeutet, dass jemand durch Stolz starr ist wie ein luftgefllter Blasebalg. Zu ’cariyaı’: Zur Zeit des Erlernens einer Kunst gibt der Lehrer demjenigen, der ihm keine Ehrerbietung erweist, die Kunst nicht; zu einer anderen Zeit jedoch erweist jener dem Lehrer keine Ehrerbietung und wei nicht einmal um seine Existenz. Zu ’nyaı samaıo’: Solch ein Gedanke kam ihm angeblich: ’Da dieser Asket, wenn ein von edler Herkunft erfllter Brhmaa wie ich eintrifft, nicht einmal das Geringste an freundlichem Empfang erweist, wei er folglich berhaupt nichts.‘

අබ්භුතවිත්තජාතාති අභූතපුබ්බාය තුට්ඨියා සමන්නාගතා. කෙසු චස්සාති කෙසු භවෙය්‍ය. ක්‍යස්සාති කෙ අස්ස පුග්ගලස්ස. අපචිතා අස්සූති අපචිතිං දස්සෙතුං යුත්තා භවෙය්‍යුං. අරහන්තෙති ඉමාය ගාථාය දෙසනාකුසලත්තා අත්තානං අන්තොකත්වා පූජනෙය්‍යං දස්සෙති. පඤ්චමං.
’abbhutavittajt’ bedeutet: erfllt von einer nie zuvor dagewesenen Freude. Zu ’kesu cassa’: in welchen Existenzen sollte es sein? Zu ’kyassa’: welche Personen fr diese Person? Zu ’apacit assu’: sie sollten angemessen sein, um Ehrfurcht zu erweisen. Mit dieser Strophe ’arahante’ schliet er, aufgrund seiner Geschicklichkeit in der Lehrverkndigung, sich selbst mit ein und zeigt den Verehrungswrdigen auf. Das fnfte Sutta.

6. පච්චනීකසුත්තවණ්ණනා
6. Die Erklrung des Paccanka-Sutta.

202. ඡට්ඨෙ ‘‘සබ්බං සෙත’’න්ති වුත්තෙ ‘‘සබ්බං කණ්හ’’න්තිආදිනා නයෙන පච්චනීකං කරොන්තස්සෙවස්ස සාතං සුඛං හොතීති පච්චනීකසාතො. යො [Pg.243] ච විනෙය්‍ය සාරම්භන්ති යො කරණුත්තරියලක්ඛණං සාරම්භං විනෙත්වා සුණාතීති අත්ථො. ඡට්ඨං.
202. Im sechsten Sutta: Wenn gesagt wird ’alles ist wei’, empfindet er nur dann Vergnügen und Wohlgefallen, wenn er nach der Methode ’alles ist schwarz’ usw. das Gegenteil behauptet; daher heit er ’paccankasto’ (der am Widerspruch Gefallen Findende). ’yo ca vineyya srambhaı’ bedeutet: Wer die Halsstarrigkeit, welche das Merkmal des Rechthaberischen hat, ablegt und zuhrt. Das sechste Sutta.

7. නවකම්මිකසුත්තවණ්ණනා
7. Die Erklrung des Navakammika-Sutta.

203. සත්තමෙ නවකම්මිකභාරද්වාජොති සො කිර අරඤ්ඤෙ රුක්ඛං ඡින්දාපෙත්වා තත්ථෙව පාසාදකූටාගාරාදීනි යොජෙත්වා නගරං ආහරිත්වා වික්කිණාති, ඉති නවකම්මං නිස්සාය ජීවතීති නවකම්මිකො, ගොත්තෙන භාරද්වාජොති නවකම්මිකභාරද්වාජො. දිස්වානස්ස එතදහොසීති ඡබ්බණ්ණරස්මියො විස්සජ්ජෙත්වා නිසින්නං භගවන්තං දිස්වාන අස්ස එතං අහොසි. වනස්මින්ති ඉමස්මිං වනසණ්ඩෙ. උච්ඡින්නමූලං මෙ වනන්ති මය්හං කිලෙසවනං උච්ඡින්නමූලං. නිබ්බනථොති නික්කිලෙසවනො. එකො රමෙති එකකො අභිරමාමි. අරතිං විප්පහායාති පන්තසෙනාසනෙසු චෙව භාවනාය ච උක්කණ්ඨිතං ජහිත්වා. සත්තමං.
203. Im siebten Sutta: Zu ’navakammikabhradvjo’: Er lie angeblich Bume im Wald fllen, fertigte direkt dort Giebel und Dachsthle fr Palste usw. an, brachte sie in die Stadt und verkaufte sie; da er so im Vertrauen auf die Bauttigkeit seinen Lebensunterhalt bestritt, hie er ’navakammika’ (der Bauunternehmer), und mit Familiennamen Bhradvja; daher ’Navakammikabhradvja’. Zu ’disvnassa etadahosi’: Als er den Erhabenen sah, wie Er dasa und die sechskolorierten Strahlen aussandte, kam ihm dieser Gedanke. ’vanasmiı’ bedeutet: in diesem Waldgebiet. ’ucchinnamlaı me vanaı’ bedeutet: Mein Wald der Befleckungen ist mitsamt den Wurzeln ausgerottet. ’nibbanatho’ bedeutet: frei vom Gestrpp der Befleckungen. ’eko rame’ bedeutet: Ich erfreue mich ganz allein. ’aratiı vippahya’ bedeutet: Nachdem man die Unlust an weit entfernten Unterknften sowie an der geistigen Entfaltung abgelegt hat. Das siebte Sutta.

8. කට්ඨහාරසුත්තවණ්ණනා
8. Die Erklrung des Kaţţhahra-Sutta.

204. අට්ඨමෙ අන්තෙවාසිකාති වෙය්‍යාවච්චං කත්වා සිප්පුග්ගණ්හනකා ධම්මන්තෙවාසිකා. නිසින්නන්ති ඡබ්බණ්ණරස්මියො විස්සජ්ජෙත්වා නිසින්නං. ගම්භීරරූපෙති ගම්භීරසභාවෙ.
204. Im achten Sutta: Zu ’antevsik’: Schler der Lehre, die Dienste leisten und die Kunst erlernen. ’nisinnaı’ bedeutet: dasitzend, whrend Er die sechskolorierten Strahlen aussandte. ’gambhrarpe’ bedeutet: von tiefer Natur (d.h. dicht bewachsen).

බහුභෙරවෙති තත්‍රට්ඨකසවිඤ්ඤාණකඅවිඤ්ඤාණකභෙරවෙහි බහුභෙරවෙ. විගාහියාති අනුපවිසිත්වා. අනිඤ්ජමානෙනාතිආදීනි කායවිසෙසනානි, එවරූපෙන කායෙනාති අත්ථො. සුචාරුරූපං වතාති අතිසුන්දරං වත ඣානං ඣායසීති වදති.
’bahubherave’ bedeutet: voller vieler Schrecken aufgrund der dort befindlichen beseelten und unbeseelten Gefahren. ’vighiya’ bedeutet: eingetreten seiend. ’anijamnena’ usw. sind Bestimmungen des Krpers; die Bedeutung ist: mit einem solchen unbewegten Krper. Zu ’sucrurpaı vata’: Er sagt: ’Wie beraus herrlich du wahrlich meditierst!‘

වනවස්සිතො මුනීති වනං අවස්සිතො බුද්ධමුනි. ඉදන්ති ඉදං තුම්හාකං එවං වනෙ නිසින්නකාරණං මය්හං අච්ඡෙරරූපං පටිභාති. පීතිමනොති තුට්ඨචිත්තො. වනෙ වසෙති වනම්හි වසි.
’vanavassito mun’ bedeutet: der im Wald lebende Buddha-Weise. ’idaı’ bedeutet: Dieser Grund fr Euer Dasein im Wald erscheint mir als etwas hchst Erstaunliches. ’ptimano’ bedeutet: mit erfreutem Geist. ’vane vase’ bedeutet: Er weilte im Wald.

මඤ්ඤාමහන්ති මඤ්ඤාමි අහං. ලොකාධිපතිසහබ්‍යතන්ති ලොකාධිපතිමහාබ්‍රහ්මුනා සහභාවං. ආකඞ්ඛමානොති ඉච්ඡමානො. තිදිවං අනුත්තරන්ති ඉදං බ්‍රහ්මලොකමෙව සන්ධායාහ. කස්මා භවං විජනමරඤ්ඤමස්සිතොති අහං තාව බ්‍රහ්මලොකං ආකඞ්ඛමානොති මඤ්ඤාමි. යදි එවං න හොති, අථ මෙ ආචික්ඛ, කස්මා භවන්ති? පුච්ඡති. බ්‍රහ්මපත්තියාති සෙට්ඨපත්තියා[Pg.244]. ඉධ ඉදං තපො කස්මා කරොසීති අපරෙනපි ආකාරෙන පුච්ඡති.
„Maññāmahaṃ“ [Ich denke] bedeutet: Ich denke (maññāmi ahaṃ). „Lokādhipatisahabyataṃ“ [Gemeinschaft mit dem Weltherrscher] bedeutet: Gemeinschaft (sahabhāvaṃ) mit dem Weltherrscher, dem Großen Brahmā (lokādhipati-mahābrahmunā). „Ākaṅkhamāno“ [begehrend] bedeutet: wünschend (icchamāno). Die Worte „tidivaṃ anuttaraṃ“ [das unvergleichliche Dreihimmelsreich] sagte er in Bezug auf eben die Brahmā-Welt (brahmalokam-eva sandhāya). „Kasmā bhavaṃ vijanam-araññam-assito“ [Warum hat sich der Herr in den einsamen Wald zurückgezogen?] bedeutet: Zuerst dachte ich, der Erhabene wünsche sich die Brahmā-Welt. Wenn dies nicht der Fall ist, so erkläre mir doch: Warum weilt der Herr (im Wald)? So fragt er. „Brahmapattiyā“ [um das Brahmā-Heil zu erlangen] bedeutet: um das Höchste zu erlangen (seṭṭhapattiyā). „Warum übst du hier diese Selbstzucht (tapo) aus?“ – so fragt er auf eine andere Weise.

කඞ්ඛාති තණ්හා. අභිනන්දනාති අභිනන්දනවසෙන තණ්හාව වුත්තා. අනෙකධාතූසූති අනෙකසභාවෙසු ආරම්මණෙසු. පුථූති නානප්පකාරා තණ්හා සෙසකිලෙසා වා. සදාසිතාති නිච්චකාලං අවස්සිතා. අඤ්ඤාණමූලප්පභවාති අවිජ්ජාමූලා හුත්වා ජාතා. පජප්පිතාති තණ්හාව ‘‘ඉදම්පි මය්හං, ඉදම්පි මය්හ’’න්ති පජප්පාපනවසෙන පජප්පිතා නාමාති වුත්තා. සබ්බා මයා බ්‍යන්තිකතාති සබ්බා තණ්හා මයා අග්ගමග්ගෙන විගතන්තා නිරන්තා කතා. සමූලිකාති සද්ධිං අඤ්ඤාණමූලෙන.
„Kaṅkhā“ [Zweifel/Verlangen] bedeutet: Begehren (taṇhā). „Abhinandanā“ [Entzücken] bezieht sich im Sinne des Entzückens auf eben dieses Begehren. „Anekadhātūsu“ [in vielfältigen Elementen] bedeutet: in Objekten von vielfältiger Natur (anekasabhāvesu ārammaṇesu). „Puthū“ [zahlreich/vielfältig] bedeutet: das in mancherlei Weise auftretende Begehren oder die übrigen Befleckungen (kilesas). „Sadāsitā“ [immer anhaftend] bedeutet: für alle Zeit anhaftend (niccakālaṃ avassitā). „Aññāṇamūlappabhavā“ [aus der Wurzel des Unwissens entsprungen] bedeutet: mit dem Unwissen (avijjā) als Wurzel entstanden. „Pajappitā“ [begehrt/ersehnt] bezeichnet eben das Begehren, das so genannt wird, weil es einen dazu treibt zu flüstern: „Auch dies gehört mir, auch das gehört mir“. „Sabbā mayā byantikatā“ [Alle wurden von mir vernichtet] bedeutet: Alle Begierden wurden von mir durch den höchsten Pfad (aggamagga) zum Erlöschen gebracht und völlig beseitigt. „Samūlikā“ [samt der Wurzel] bedeutet: zusammen mit der Wurzel des Unwissens (aññāṇamūla).

අනූපයොති අනුපගමනො. සබ්බෙසු ධම්මෙසු විසුද්ධදස්සනොති ඉමිනා සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණං දීපෙති. සම්බොධිමනුත්තරන්ති අරහත්තං සන්ධායාහ. සිවන්ති සෙට්ඨං. ඣායාමීති ද්වීහි ඣානෙහි ඣායාමි. විසාරදොති විගතසාරජ්ජො. අට්ඨමං.
„Anūpayo“ [unbeteiligt/nicht anhaftend] bedeutet: nicht herangehend (anupagamano). Mit den Worten „sabbesu dhammesu visuddhadassano“ [mit reiner Einsicht in allen Dingen] zeigt er das Allwissenheits-Wissen (sabbaññutaññāṇa). Unter „sambodhim-anuttaraṃ“ [die unvergleichliche Erleuchtung] spricht er in Bezug auf die Arhatschaft (arahatta). „Sivaṃ“ [heilvoll] bedeutet: das Beste (seṭṭhaṃ). „Jhāyāmi“ [ich meditiere] bedeutet: Ich schaue mit den zwei Arten der Vertiefung (jhāna). „Visārado“ [zuversichtlich] bedeutet: frei von Verlegenheit oder Ängstlichkeit (vigatasārajjo). (Dies ist die Erklärung des) achten Suttas.

9. මාතුපොසකසුත්තවණ්ණනා
9. Die Erklärung des Mātuposaka-Suttas

205. නවමෙ පෙච්චාති ඉතො පටිගන්ත්වා. නවමං.
205. Im neunten (Sutta) bedeutet „pecca“ [nach dem Tode]: von hier fortgegangen seiend. (Dies ist die Erklärung des) neunten Suttas.

10. භික්ඛකසුත්තවණ්ණනා
10. Die Erklärung des Bhikkhaka-Suttas

206. දසමෙ ඉධාති ඉමස්මිං භික්ඛුභාවෙ. විස්සං ධම්මන්ති දුග්ගන්ධං අකුසලධම්මං. බාහිත්වාති අග්ගමග්ගෙන ජහිත්වා. සඞ්ඛායාති ඤාණෙන. ස වෙ භික්ඛූති වුච්චතීති සො වෙ භින්නකිලෙසත්තා භික්ඛු නාම වුච්චති. දසමං.
206. Im zehnten (Sutta) bedeutet „idha“ [hier]: in diesem Zustand des Mönchseins (bhikkhubhāve). „Vissaṃ dhammaṃ“ [einen übelriechenden Zustand] bedeutet: den übelriechenden, unheilsamen Zustand (akusaladhamma). „Bāhitvā“ [vertrieben habend] bedeutet: durch den höchsten Pfad (aggamagga) überwunden habend. „Saṅkhāya“ [durch Erwägung] bedeutet: durch Erkenntnis (ñāṇa). „Sa ve bhikkhūti vuccati“ [Er wahrlich wird Mönch genannt] bedeutet: Er wird wahrlich deshalb „Mönch“ (bhikkhu) genannt, weil er die Befleckungen (kilesas) zerbrochen hat. (Dies ist die Erklärung des) zehnten Suttas.

11. සඞ්ගාරවසුත්තවණ්ණනා
11. Die Erklärung des Saṅgārava-Suttas

207. එකාදසමෙ පච්චෙතීති ඉච්ඡති පත්ථෙති. සාධු, භන්තෙති ආයාචමානො ආහ. ථෙරස්ස කිරෙස ගිහිසහායො, තස්මා ථෙරො ‘‘අයං වරාකො මං සහායං ලභිත්වාපි මිච්ඡාදිට්ඨිං ගහෙත්වා මා අපායපූරකො අහොසී’’ති ආයාචති. අපිචෙස මහාපරිවාරො, තස්මිං [Pg.245] පසන්නෙ පඤ්චකුලසතානි අනුවත්තිස්සන්තීති මඤ්ඤමානොපි ආයාචති. අත්ථවසන්ති අත්ථානිසංසං අත්ථකාරණං. පාපන්ති පාණාතිපාතාදිඅකුසලං. පවාහෙමීති ගලප්පමාණං උදකං ඔතරිත්වා පවාහෙමි පලාපෙමි. ධම්මොති ගාථා වුත්තත්ථාව. එකාදසමං.
207. Im elften (Sutta) bedeutet „pacceti“: er wünscht, er ersehnt (icchati pattheti). Mit den Worten „Es wäre gut, o Herr“ sprach er in bittender Absicht. Jener (Saṅgārava) war nämlich ein weltlicher Freund des Theras (Ananda). Daher bat der Thera: „Möge dieser Ärmste, obwohl er mich zum Freund hat, nicht aufgrund des Ergreifens falscher Ansichten die Leidenswelten füllen!“ Zudem dachte er: „Dieser Mann hat ein großes Gefolge; wenn er Vertrauen fasst, werden ihm fünfhundert Familien folgen“, und so bat er ebenfalls. „Atthavasaṃ“ [den Grund des Nutzens] bedeutet: den heilsamen Zweck, den Nutzen (atthānisaṃsaṃ atthakāraṇaṃ). „Pāpaṃ“ [das Böse] bedeutet: Unheilsames wie das Töten von Lebewesen usw. „Pavāhemi“ [ich spüle fort] bedeutet: Ich steige in halstiefes Wasser und lasse es wegspülen, treibe es von mir fort. Die Strophe, die mit „dhammo“ beginnt, hat dieselbe Bedeutung wie bereits erklärt. (Dies ist die Erklärung des) elften Suttas.

12. ඛොමදුස්සසුත්තවණ්ණනා
12. Die Erklärung des Khomadussa-Suttas

208. ද්වාදසමෙ ඛොමදුස්සං නාමාති ඛොමදුස්සානං උස්සන්නත්තා එවංලද්ධනාමං. සභායන්ති සාලායං. ඵුසායතීති ඵුසිතානි මුඤ්චති වස්සති. සත්ථා කිර තං සභං උපසඞ්කමිතුකාමො – ‘‘මයි එවමෙවං උපසඞ්කමන්තෙ අඵාසුකධාතුකං හොති, එකං කාරණං පටිච්ච උපසඞ්කමිස්සාමී’’ති අධිට්ඨානවසෙන වුට්ඨිං උප්පාදෙසි. සභාධම්මන්ති සුඛනිසින්නෙ කිර අසඤ්චාලෙත්වා එකපස්සෙන පවිසනං තෙසං සභාධම්මො නාම, න මහාජනං චාලෙත්වා උජුකමෙව පවිසනං. භගවා ච උජුකමෙව ආගච්ඡති, තෙන තෙ කුපිතා භගවන්තං හීළෙන්තා ‘‘කෙ ච මුණ්ඩකා සමණකා, කෙ ච සභාධම්මං ජානිස්සන්තී’’ති ආහංසු. සන්තොති පණ්ඩිතා සප්පුරිසා. පහායාති එතෙ රාගාදයො ජහිත්වා රාගාදිවිනයාය ධම්මං භණන්ති, තස්මා තෙ සන්තො නාමාති. ද්වාදසමං.
208. Im zwölften (Sutta) bezieht sich der Name „Khomadussa“ auf den Ort, der diesen Namen wegen des dortigen Überflusses an Leinentüchern (khomadussa) erhalten hat. „Sabhāyaṃ“ bedeutet: in der Halle (sālāyaṃ). „Phusāyati“ [es tröpfelt] bedeutet: es lässt Regentropfen fallen, es regnet. Der Meister wollte sich nämlich jener Halle nähern, dachte jedoch: „Wenn ich einfach so herantrete, wird es für sie unangenehm sein; ich werde mich aus einem bestimmten Anlass nähern.“ So rief er durch die Kraft seines Entschlusses (adhiṭṭhāna) einen Regenschauer hervor. „Sabhādhammaṃ“ [die Hallen-Sitte] bedeutet: Wenn die Menschen dort bequem sitzen, still an die Seite zu treten, ohne sie aufzustören – dies galt als ihre Hallen-Sitte; nicht aber, die menge aufzuschrecken und direkt hineinzugehen. Der Erhabene jedoch kam direkt auf sie zu. Deshalb wurden sie zornig und sagten voller Verachtung über den Erhabenen: „Wer sind diese kahlscherigen Mönchlein, und was verstehen sie schon von der Hallen-Sitte?“ „Santo“ [die Friedvollen] bedeutet: die Weisen, die edlen Menschen (sappurisā). „Pahāya“ [aufgegeben habend] bedeutet: Nachdem sie Leidenschaft (rāga) und die anderen Befleckungen aufgegeben haben, verkünden sie die Lehre zur Überwindung von Leidenschaft usw.; deshalb werden sie „santo“ genannt. (Dies ist die Erklärung des) zwölften Suttas.

උපාසකවග්ගො දුතියො.
Die zweite Vagga über die Laienanhänger (Upāsakavagga).

ඉති සාරත්ථප්පකාසිනියා
So endet in der Sāratthappakāsinī,

සංයුත්තනිකාය-අට්ඨකථාය
dem Kommentar zum Saṃyuttanikāya,

බ්‍රාහ්මණසංයුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
die Erklärung des Brāhmaṇasaṃyutta.

8. වඞ්ගීසසංයුත්තං
8. Das Vaṅgīsasaṃyutta

1. නික්ඛන්තසුත්තවණ්ණනා
1. Die Erklärung des Nikkhanta-Suttas

209. වඞ්ගීසසංයුත්තස්ස [Pg.246] පඨමෙ අග්ගාළවෙ චෙතියෙති ආළවියං අග්ගචෙතියෙ. අනුප්පන්නෙ බුද්ධෙ අග්ගාළවගොතමකාදීනි යක්ඛනාගාදීනං භවනානි, චෙතියානි අහෙසුං. උප්පන්නෙ බුද්ධෙ තානි අපනෙත්වා මනුස්සා විහාරෙ කරිංසු. තෙසං තානෙව නාමානි ජාතානි. නිග්‍රොධකප්පෙනාති නිග්‍රොධරුක්ඛමූලවාසිනා කප්පත්ථෙරෙන. ඔහිය්‍යකොති ඔහීනකො. විහාරපාලොති සො කිර තදා අවස්සිකො හොති පත්තචීවරග්ගහණෙ අකොවිදො. අථ නං ථෙරා භික්ඛූ – ‘‘ආවුසො, ඉමානි ඡත්තුපාහනකත්තරයට්ඨිආදීනි ඔලොකෙන්තො නිසීදා’’ති විහාරරක්ඛකං කත්වා පිණ්ඩාය පවිසිංසු. තෙන වුත්තං ‘‘විහාරපාලො’’ති. සමලඞ්කරිත්වාති අත්තනො විභවානුරූපෙන අලඞ්කාරෙන අලඞ්කරිත්වා. චිත්තං අනුද්ධංසෙතීති කුසලචිත්තං විද්ධංසෙති විනාසෙති. තං කුතෙත්ථ ලබ්භාති එතස්මිං රාගෙ උප්පන්නෙ තං කාරණං කුතො ලබ්භා. යං මෙ පරොති යෙන මෙ කාරණෙන අඤ්ඤො පුග්ගලො වා ධම්මො වා අනභිරතිං විනොදෙත්වා ඉදානෙව අභිරතිං උප්පාදෙය්‍ය ආචරියුපජ්ඣායාපි මං විහාරෙ ඔහාය ගතා.
209. Im ersten Sutta des Vaṅgīsasaṃyutta bedeutet „aggāḷave cetiye“: am Agga-Schrein nahe Āḷavī. Bevor der Buddha in der Welt erschien, waren Orte wie Aggāḷavagotamaka usw. die Wohnstätten von Yakkhas, Nāgas usw. und dienten als Schreine (cetiyas). Als der Buddha erschien, beseitigten die Menschen diese Schreine und bauten dort Klöster (vihāras). Diese erhielten eben jene Namen. „Nigrodhakappena“ bedeutet: mit dem Elder Kappa, der am Fuße eines Banyan-Baumes (nigrodha) wohnte. „Ohiyyako“ bedeutet: zurückgeblieben. „Vihārapālo“ [Klosterhüter]: Er hatte damals nämlich noch keine Regenzeit verbracht (avassiko) und war im Umgang mit Almosenschale und Gewand noch unerfahren (akovido). Da sprachen die älteren Mönche zu ihm: „Freund, sitze hier und gib acht auf diese Dinge wie Schirme, Sandalen, Wanderstäbe usw.“ Sie machten ihn zum Klosterwächter und gingen auf Almosengang. Deshalb wird er „Klosterhüter“ genannt. „Samalaṅkaritvā“ [reich geschmückt] bedeutet: geschmückt mit Schmuck, der ihrem Wohlstand entsprach. „Cittaṃ anuddhaṃsetīti“ [zerstört den Geist] bedeutet: zerstört und vernichtet den heilsamen Geist (kusalacitta). „Taṃ kutettha labbhā“ [Woher soll man das hier bekommen?] bedeutet: Wenn diese Leidenschaft (rāga) aufkommt, woher soll man dann die Möglichkeit bekommen (die Unzufriedenheit zu vertreiben)? „Yaṃ me paro“ [Was ein anderer mir...] bedeutet: durch welchen Umstand ein anderer Mensch oder ein anderes Ding meine Unzufriedenheit (anabhirati) vertreiben und sogleich Freude (abhirati) erwecken könnte, während selbst meine Lehrer und Lehrer-Prezeptoren (ācariyupajjhāyā) mich im Kloster zurückgelassen haben und weggegangen sind.

අගාරස්මාති අගාරතො නික්ඛන්තං. අනගාරියන්ති පබ්බජ්ජං උපගතන්ති අත්ථො. කණ්හතොති කණ්හපක්ඛතො මාරපක්ඛතො ආධාවන්ති. උග්ගපුත්තාති උග්ගතානං පුත්තා මහෙසක්ඛා රාජඤ්ඤභූතා. දළ්හධම්මිනොති දළ්හධනුනො, උත්තමප්පමාණං ආචරියධනුං ධාරයමානා. සහස්සං අපලායිනන්ති යෙ තෙ සමන්තා සරෙහි පරිකිරෙය්‍යුං, තෙසං අපලායීනං සඞ්ඛං දස්සෙන්තො ‘‘සහස්ස’’න්ති ආහ. එතතො භිය්‍යොති එතස්මා සහස්සා අතිරෙකතරා. නෙව මං බ්‍යාධයිස්සන්තීති මං චාලෙතුං න සක්ඛිස්සන්ති. ධම්මෙ සම්හි පතිට්ඨිතන්ති අනභිරතිං විනොදෙත්වා අභිරතිං උප්පාදනසමත්ථෙ සකෙ සාසනධම්මෙ පතිට්ඨිතං. ඉදං වුත්තං හොති – ඉස්සාසසහස්සෙ තාව සමන්තා සරෙහි පරිකිරන්තෙ සික්ඛිතො පුරිසො දණ්ඩකං ගහෙත්වා සබ්බෙ සරෙ සරීරෙ අපතමානෙ අන්තරාව පහරිත්වා පාදමූලෙ පාතෙති. තත්ථ [Pg.247] එකොපි ඉස්සාසො ද්වෙ සරෙ එකතො න ඛිපති, ඉමා පන ඉත්ථියො රූපාරම්මණාදිවසෙන පඤ්ච පඤ්ච සරෙ එකතො ඛිපන්ති. එවං ඛිපන්තියො එතා සචෙපි අතිරෙකසහස්සා හොන්ති, නෙව මං චාලෙතුං සක්ඛිස්සන්තීති.
„Agārasmā“ [aus dem Hause] bedeutet: aus dem Hausleben ausgezogen. „Anagāriyaṃ“ [in die Hauslosigkeit] bedeutet: in das Mönchsleben eingetreten (pabbajjaṃ upagataṃ). „Kaṇhato“ [von der dunklen Seite] bedeutet: Sie stürmen herbei von der dunklen Seite, der Seite Māras (mārapakkha). „Uggaputtā“ [Fürstensöhne] bedeutet: Söhne von edler Herkunft, von großer Macht und königlicher Abstammung. „Daḷhadhammino“ [mit starken Bogen] bedeutet: Inhaber von starken Bogen (daḷhadhanuno), die den meisterhaften Bogen von hervorragendem Ausmaß führen. Mit den Worten „tausend Unfliehende“ [sahassaṃ apalāyinaṃ] nennt er die Zahl derer, die ringsumher mit Pfeilen schießen würden, und sagt „tausend“. „Etato bhiyyo“ [mehr als dies] bedeutet: noch weitaus mehr als diese Tausend. „Neva maṃ byādhayissanti“ [Sie werden mich nicht erschüttern] bedeutet: Sie werden nicht imstande sein, mich ins Wanken zu bringen. „Dhamme samhi patiṭṭhitam“ [gegründet in der eigenen Lehre] bedeutet: gegründet in der eigenen Lehre des Buddha (sāsanadhamma), die fähig ist, Unzufriedenheit zu vertreiben und Freude zu erwecken. Dies soll damit gesagt sein: Wenn tausend Bogenschützen von allen Seiten mit Pfeilen schießen, kann ein wohlgeschulter Mann einen Stab nehmen, alle Pfeile abfangen, ohne dass sie seinen Körper treffen, und sie direkt vor seinen Füßen zu Boden fallen lassen. Dabei schießt kein einziger Bogenschütze zwei Pfeile gleichzeitig ab; diese Frauen jedoch schießen durch die Kraft von visuellen Objekten usw. fünf Pfeile gleichzeitig ab. Selbst wenn es mehr als tausend solcher Frauen gäbe, die so schießen, wären sie dennoch nicht imstande, mich ins Wanken zu bringen.

සක්ඛී හි මෙ සුතං එතන්ති මයා හි සම්මුඛා එතං සුතං. නිබ්බානගමනං මග්ගන්ති විපස්සනං සන්ධායාහ. සො හි නිබ්බානස්ස පුබ්බභාගමග්ගො, ලිඞ්ගවිපල්ලාසෙන පන ‘‘මග්ග’’න්ති ආහ. තත්ථ මෙති තස්මිං මෙ අත්තනො තරුණවිපස්සනාසඞ්ඛාතෙ නිබ්බානගමනමග්ගෙ මනො නිරතො. පාපිමාති කිලෙසං ආලපති. මච්චූතිපි තමෙව ආලපති. න මෙ මග්ගම්පි දක්ඛසීති යථා මෙ භවයොනිආදීසු ගතමග්ගම්පි න පස්සසි, තථා කරිස්සාමීති. පඨමං.
„Sakkhī hi me sutaṃ etaṃ“ (Denn ich selbst habe dies gehört) bedeutet: „Ich habe dies persönlich [aus dem Mund des Erhabenen] gehört“. „Den zum Nibbāna führenden Pfad“ (nibbānagamanaṃ maggaṃ) sagt er in Bezug auf die Einsicht (vipassanā). Denn jener [Einsichtspfad] ist der vorbereitende Pfad (pubbabhāgamagga) zum Nibbāna; wegen einer Vertauschung des grammatikalischen Geschlechts (liṅgavipallāsa) sagt er jedoch „magga“ [als Maskulinum]. „Darin [ist] mein“ (tattha me) bedeutet: In diesem Pfad von mir, der als die junge Einsicht (taruṇavipassanā) bekannt ist und zum Erreichen des Nibbāna führt, ist mein Geist erfreut (mano nirato). Mit „Böser“ (pāpimā) spricht er die Verunreinigung (kilesa) an. Auch mit „Maccu“ (Tod) spricht er genau diese an. „Du wirst nicht einmal meinen Pfad sehen“ (na me maggampi dakkhasī) bedeutet: „So wie du meinen eingeschlagenen Pfad in den Daseinsformen (bhavayoni) und so weiter nicht siehst, so werde ich es einrichten.“ Das erste [Sutta].

2. අරතීසුත්තවණ්ණනා
2. Erklärung des Aratī-Sutta (Über die Unzufriedenheit).

210. දුතියෙ නික්ඛමතීති විහාරා නික්ඛමති. අපරජ්ජු වා කාලෙති දුතියදිවසෙ වා භික්ඛාචාරකාලෙ. විහාරගරුකො කිරෙස ථෙරො. අරතිඤ්ච රතිඤ්චාති සාසනෙ අරතිං කාමගුණෙසු ච රතිං. සබ්බසො ගෙහසිතඤ්ච විතක්කන්ති පඤ්චකාමගුණගෙහනිස්සිතං පාපවිතක්කඤ්ච සබ්බාකාරෙන පහාය. වනථන්ති කිලෙසමහාවනං. කුහිඤ්චීති කිස්මිඤ්චි ආරම්මණෙ. නිබ්බනථොති නික්කිලෙසවනො. අරතොති තණ්හාරතිරහිතො.
210. Im zweiten [Sutta] bedeutet „er geht hinaus“ (nikkhamati): er verlässt das Kloster (vihāra). „Am folgenden Tag oder zur [rechten] Zeit“ (aparajju vā kāle) bedeutet: auch am zweiten Tag zur Zeit des Almosengangs (bhikkhācārakāle). Dieser Thera soll das Kloster in der Tat sehr geschätzt haben (vihāragaruko). „Sowohl Unzufriedenheit als auch Lust“ (aratiñca ratiñca) bedeutet: Unzufriedenheit in der Lehre (sāsane aratiṃ) und Lust an den fünf Strängen der Sinnenlust (kāmaguṇesu ca ratiṃ). „Und jeden ganz auf das Haus bezogenen Gedanken“ (sabbaso gehasitañca vitakkaṃ) bedeutet: nachdem man den unheilsamen Gedanken (pāpavitakka), der auf dem Haus der fünf Sinnenfreuden beruht, auf jegliche Weise (sabbākārena) aufgegeben hat (pahāya). „Dickicht“ (vanatha) bezeichnet den großen Wald der Verunreinigungen (kilesamahāvana). „Irgendwo“ (kuhiñci) bedeutet: an irgendeinem Objekt (ārammaṇa). „Frei vom Dickicht“ (nibbanatho) bedeutet: frei vom Wald der Verunreinigungen (nikkilesavano). „Würdig“ (arato) bedeutet: frei von der Lust des Begehrens (taṇhāratirahito).

පථවිඤ්ච වෙහාසන්ති පථවිට්ඨිතඤ්ච ඉත්ථිපුරිසවත්ථාලඞ්කාරාදිවණ්ණං, වෙහාසට්ඨකඤ්ච චන්දසූරියොභාසාදි. රූපගතන්ති රූපමෙව. ජගතොගධන්ති ජගතියා ඔගධං, අන්තොපථවියං නාගභවනගතන්ති අත්ථො. පරිජීයතීති පරිජීරති. සබ්බමනිච්චන්ති සබ්බං තං අනිච්චං. අයං ථෙරස්ස මහාවිපස්සනාති වදන්ති. එවං සමච්චාති එවං සමාගන්ත්වා. චරන්ති මුතත්තාති විඤ්ඤාතත්තභාවා විහරන්ති.
„Die Erde und den Luftraum“ (pathaviñca vehāsaṃ) bedeutet: sowohl das auf der Erde Befindliche – die Gestalt und Farbe von Frauen, Männern, Besitztümern, Schmuck und so weiter – als auch das im Luftraum Befindliche wie das Licht von Sonne und Mond und so weiter. „Was zur Form gehört“ (rūpagata) bedeutet: die Form selbst (rūpameva). „In der Welt verankert“ (jagatogadha) bedeutet: in der Erde versunken, das heißt im Inneren der Erde, im Reich der Nāgas (nāgabhavana) befindlich. „Verfällt“ (parijīyati) bedeutet: zerfällt (parijīrati). „Alles ist unbeständig“ (sabbamaniccaṃ) bedeutet: All das ist unbeständig. „Dies ist die tiefe Einsicht (mahāvipassanā) des Thera [Vaṅgīsa]“, so sagen sie. „So erkannt habend“ (evaṃ samacca) bedeutet: so mit Erkenntnis gelangt seiend (evaṃ samāgantvā). „Sie wandeln mit befreitem Geist“ (caranti mutattā) bedeutet: sie verweilen mit vollkommen verstandenem Wesen des Selbst (viññātattabhāvā).

උපධීසූති ඛන්ධකිලෙසාභිසඞ්ඛාරෙසු. ගධිතාති ගිද්ධා. දිට්ඨසුතෙති චක්ඛුනා දිට්ඨෙ රූපෙ, සොතෙන සුතෙ සද්දෙ. පටිඝෙ ච මුතෙ චාති එත්ථ පටිඝපදෙන ගන්ධරසා ගහිතා, මුතපදෙන ඵොට්ඨබ්බාරම්මණං. යො එත්ථ න ලිම්පතීති යො එතෙසු පඤ්චකාමගුණෙසු තණ්හාදිට්ඨිලෙපෙහි න ලිම්පති.
„In den Grundlagen“ (upadhīsu) bedeutet: in den Daseinsgruppen (khandha), den Verunreinigungen (kilesa) und den Willensformationen (abhisaṅkhāra). „Gefesselt“ (gadhitā) bedeutet: gierig / verhaftet (giddhā). „Im Gesehenen und Gehörten“ (diṭṭhasute) bedeutet: in der durch das Auge gesehenen Form (rūpa) und im durch das Ohr gehörten Klang (sadda). „Im Empfundenen und Gedachten“ (paṭighe ca mute ca): Hier sind mit dem Wort „Widerstand“ (paṭigha) Gerüche und Geschmäcke gemeint, und mit dem Wort „Gedachtes“ (muta) das Berührungsobjekt (phoṭṭhabbārammaṇa). „Wer sich hierbei nicht befleckt“ (yo ettha na limpati) bedeutet: wer sich in diesen fünf Strängen der Sinnenlust nicht durch die Befleckungen von Begehren und Ansichten (taṇhādiṭṭhilepa) befleckt.

අථ සට්ඨිනිස්සිතා සවිතක්කා, පුථූ ජනතාය අධම්මා නිවිට්ඨාති අථ ඡ ආරම්මණනිස්සිතා පුථූ අධම්මවිතක්කා ජනතාය නිවිට්ඨාති අත්ථො. න [Pg.248] ච වග්ගගතස්ස කුහිඤ්චීති තෙසං වසෙන න කත්ථචි කිලෙසවග්ගගතො භවෙය්‍ය. නො පන දුට්ඨුල්ලභාණීති දුට්ඨුල්ලවචනභාණීපි න සියා. ස භික්ඛූති සො එවංවිධො භික්ඛු නාම හොති.
„Danach haften die vielen unheilsamen, auf den sechzig [falschen Ansichten] beruhenden Gedanken in der Masse der Menschen“ (Atha saṭṭhinissitā savitakkā, puthū janatāya adhammā niviṭṭhā) bedeutet: Danach haften die vielen unheilsamen Gedanken (adhammavitakka), die auf den sechs Sinnenobjekten beruhen, in der Masse der Menschen. „Und er gehört nirgendwo zu einer Gruppe“ (na ca vaggagatassa kuhiñci) bedeutet: Unter deren Einfluss gerät er an keinem Ort in die Gruppe der Verunreinigungen (kilesavagga). „Und er spricht keine gemeinen Worte“ (no pana duṭṭhullabhāṇī) bedeutet: Er sollte auch kein Sprecher von gemeinen, mit Sinnlichkeit verbundenen Worten sein (duṭṭhullavacanabhāṇī). „Er ist wahrlich ein Mönch“ (sa bhikkhū) bedeutet: Ein solcher Mensch wird fürwahr ein „Bhikkhu“ genannt.

දබ්බොති දබ්බජාතිකො පණ්ඩිතො. චිරරත්තසමාහිතොති දීඝරත්තං සමාහිතචිත්තො. නිපකොති නෙපක්කෙන සමන්නාගතො පරිණතපඤ්ඤො. අපිහාලූති නිත්තණ්හො. සන්තං පදන්ති නිබ්බානං. අජ්ඣගමා මුනීති අධිගතො මුනි. පටිච්ච පරිනිබ්බුතො කඞ්ඛති කාලන්ති නිබ්බානං පටිච්ච කිලෙසපරිනිබ්බානෙන පරිනිබ්බුතො පරිනිබ්බානකාලං ආගමෙති. දුතියං.
„Fähig“ (dabbo) bedeutet: von weiser Natur, ein Weiser (paṇḍito). „Für lange Zeit konzentriert“ (cirarattasamāhito) bedeutet: für lange Zeit mit konzentriertem Geist (dīgharattaṃ samāhitacitto). „Klug“ (nipako) bedeutet: ausgestattet mit Klugheit (nepakka), d.h. mit gereifter Weisheit (pariṇatapañño). „Nicht begehrend“ (apihālu) bedeutet: frei von Begehren (nittaṇho). „Die friedvolle Stätte“ (santaṃ padaṃ) bedeutet: Nibbāna. „Der Weise erreichte“ (ajjhagamā muni) bedeutet: der Weise hat [es] erlangt. „In Abhängigkeit [davon] erloschen, wartet er auf die Zeit“ (paṭicca parinibbuto kaṅkhati kālaṃ) bedeutet: Indem er sich auf das Nibbāna bezieht und durch das Erlöschen der Verunreinigungen (kilesaparinibbāna) völlig erloschen ist, wartet er auf die Zeit des Erlöschens ohne verbleibende Existenzgrundlage (anupādisesa-parinibbāna). Das zweite [Sutta].

3. පෙසලසුත්තවණ්ණනා
3. Erklärung des Pesala-Sutta (Über den Tugendhaften).

211. තතියෙ අතිමඤ්ඤතීති ‘‘කිං ඉමෙ මහල්ලකා? න එතෙසං පාළි, න අට්ඨකථා, න පදබ්‍යඤ්ජනමධුරතා, අම්හාකං පන පාළිපි අට්ඨකථාපි නයසතෙන නයසහස්සෙන උපට්ඨාතී’’ති අතික්කමිත්වා මඤ්ඤති. ගොතමාති ගොතමබුද්ධසාවකත්තා අත්තානං ආලපති. මානපථන්ති මානාරම්මණඤ්චෙව මානසහභුනො ච ධම්මෙ. විප්පටිසාරීහුවාති විප්පටිසාරී අහුවා, අහොසීති අත්ථො. මග්ගජිනොති මග්ගෙන ජිතකිලෙසො. කිත්තිඤ්ච සුඛඤ්චාති වණ්ණභණනඤ්ච කායිකචෙතසිකසුඛඤ්ච. අඛිලොධ පධානවාති අඛිලො ඉධ පධානවා වීරියසම්පන්නො. විසුද්ධොති විසුද්ධො භවෙය්‍ය. අසෙසන්ති නිස්සෙසං නවවිධං. විජ්ජායන්තකරොති විජ්ජාය කිලෙසානං අන්තකරො. සමිතාවීති රාගාදීනං සමිතතාය සමිතාවී. තතියං.
211. Im dritten [Sutta] bedeutet „er unterschätzt“ (atimaññati): Indem er andere herabsetzt, denkt er: „Was sind das für Greise? Ihnen erschließt sich weder der Pali-Kanon, noch der Kommentar, noch die Süße der Worte und Silben. Uns hingegen erschließt sich sowohl der Pali-Kanon als auch der Kommentar auf hundertfache Weise, auf tausendfache Weise.“ So schätzt er sich selbst hoch ein. „O Gotama“ (gotamā): Er spricht sich selbst so an, weil er ein Schüler des Buddha Gotama (gotamabuddhasāvakatta) ist. „Den Pfad des Dünkels“ (mānapatha) bedeutet: jene Geisteszustände (dhamma), die sowohl den Dünkel zum Objekt haben als auch mit Dünkel verbunden sind. „Er wurde von Reue geplagt“ (vippaṭisārī huvā) bedeutet: er war voller Reue (vippaṭisārī ahosi). „Der Pfadsieger“ (maggajino) bedeutet: einer, der die Verunreinigungen durch den Pfad besiegt hat (maggena jitakileso). „Ruhm und Glück“ (kittiñca sukhañca) bedeutet: Lobpreisung (vaṇṇabhaṇana) sowie körperliches und geistiges Glück. „Frei von geistiger Brachheit, hier strebend“ (akhilodha padhānavā) bedeutet: frei von geistiger Brachheit (akhilo), ausgestattet mit Tatkraft und Energie (vīriyasampanno) in dieser Lehre (idha). „Rein“ (visuddho) bedeutet: er möge vollkommen rein sein. „Restlos“ (asesaṃ) bedeutet: ohne Rest den neunfachen Dünkel. „Der durch Wissen ein Ende macht“ (vijjāyantakaro) bedeutet: einer, der durch das höchste Wissen (vijjā) den Verunreinigungen ein Ende bereitet. „Der Beruhigte“ (samitāvī) bedeutet: einer, der wegen der endgültigen Beruhigung von Gier etc. (rāgādīnaṃ samitatāya) seine Verunreinigungen gestillt hat. Das dritte [Sutta].

4. ආනන්දසුත්තවණ්ණනා
4. Erklärung des Ānanda-Sutta.

212. චතුත්ථෙ රාගොති ආයස්මා ආනන්දො මහාපුඤ්ඤො සම්භාවිතො, තං රාජරාජමහාමත්තාදයො නිමන්තෙත්වා අන්තොනිවෙසනෙ නිසීදාපෙන්ති. සබ්බාලඞ්කාරපටිමණ්ඩිතාපි ඉත්ථියො ථෙරං උපසඞ්කමිත්වා වන්දිත්වා තාලවණ්ටෙන බීජෙන්ති, උපනිසීදිත්වා පඤ්හං පුච්ඡන්ති ධම්මං සුණන්ති. තත්ථ ආයස්මතො වඞ්ගීසස්ස නවපබ්බජිතස්ස ආරම්මණං පරිග්ගහෙතුං අසක්කොන්තස්ස ඉත්ථිරූපාරම්මණෙ රාගො චිත්තං අනුද්ධංසෙති. සො සද්ධාපබ්බජිතත්තා උජුජාතිකො කුලපුත්තො ‘‘අයං මෙ රාගො වඩ්ඪිත්වා දිට්ඨධම්මිකසම්පරායිකං අත්ථං නාසෙය්‍යා’’ති [Pg.249] චින්තෙත්වා අනන්තරං නිසින්නොව ථෙරස්ස අත්තානං ආවිකරොන්තො කාමරාගෙනාතිආදිමාහ.
212. Im vierten [Sutta]: „Begehren“ (rāgo). Der ehrwürdige Ānanda besaß großes Verdienst (mahāpuñño) und war hochgeachtet (sambhāvito). Die königlichen Minister und andere luden ihn ein und ließen ihn im Inneren ihrer Häuser Platz nehmen. Selbst Frauen, die mit allerlei Schmuck geschmückt waren, näherten sich dem Thera, erwiesen ihm Ehrerbietung, fächelten ihm mit einem Palmblattfächer Luft zu, setzten sich in seine Nähe, stellten Fragen und hörten die Lehre. Dort ergriff das Begehren (rāgo) das Herz des ehrwürdigen Vaṅgīsa, der erst frisch ordiniert war (navapabbajita) und es nicht vermochte, das Objekt (ārammaṇa) [durch Einsichtsmeditation] zu erfassen, angesichts des Anblicks weiblicher Formen. Da er jedoch aus Vertrauen ordiniert war (saddhāpabbajitatta) und ein aufrichtiger Sohn aus gutem Hause (ujujātiko kulaputto) war, dachte er: „Wenn dieses Begehren in mir wächst, wird es meinen Nutzen in diesem Leben und im zukünftigen Leben zerstören.“ Nachdem er dies bedacht hatte, setzte er sich unmittelbar daneben nieder, offenbarte sich dem Thera und sprach die Strophe, die mit den Worten „Durch Sinnenlust...“ beginnt.

තත්ථ නිබ්බාපනන්ති රාගනිබ්බානකාරණං. විපරියෙසාති විපල්ලාසෙන. සුභං රාගූපසඤ්හිතන්ති රාගට්ඨානියං ඉට්ඨාරම්මණං. පරතො පස්සාති අනිච්චතො පස්ස. මා ච අත්තතොති අත්තතො මා පස්ස. කායගතා ත්‍යත්ථූති කායගතා තෙ අත්ථු. අනිමිත්තඤ්ච භාවෙහීති නිච්චාදීනං නිමිත්තානං උග්ඝාටිතත්තා විපස්සනා අනිමිත්තා නාම, තං භාවෙහීති වදති. මානාභිසමයාති මානස්ස දස්සනාභිසමයා චෙව පහානාභිසමයා ච. උපසන්තොති රාගාදිසන්තතාය උපසන්තො. චතුත්ථං.
Darin bedeutet „Erlöschen“ (nibbāpana): die Ursache für das Erlöschen des Begehrens. „Durch Verzerrung“ (vipariyesā) bedeutet: aufgrund einer verkehrten Wahrnehmung (vipallāsa). „Das Schöne, das mit Begehren verbunden ist“ (subhaṃ rāgūpasañhitaṃ) bedeutet: ein begehrenserregendes, erwünschtes Objekt (iṭṭhārammaṇa). „Betrachte es als fremd“ (parato passa) bedeutet: betrachte es als unbeständig (aniccato passa). „Und nicht als ein Selbst“ (mā ca attato) bedeutet: betrachte es nicht als ein Selbst. „Achtsamkeit auf den Körper soll dir sein“ (kāyagatā tyatthu) bedeutet: Möge die auf den Körper gerichtete Achtsamkeit (kāyagatā sati) in dir präsent sein. „Und entfalte das Zeichenlose“ (animittañca bhāvehi) bedeutet: Da die Merkmale der Beständigkeit usw. (niccādīnaṃ nimittānaṃ) beseitigt sind, wird die Einsicht (vipassanā) als „zeichenlos“ (animittā) bezeichnet; er sagt: „entfalte diese [Einsicht]“. „Durch das Durchschauen des Dünkels“ (mānābhisamayā) bedeutet: sowohl durch das Durchschauen durch Erkennen (dassanābhisamaya) als auch durch das Durchschauen durch Aufgeben (pahānābhisamaya). „Zur Ruhe gekommen“ (upasanto) bedeutet: zur Ruhe gekommen durch das Erlöschen von Gier etc. Das vierte [Sutta].

5. සුභාසිතසුත්තවණ්ණනා
5. Erklärung des Subhāsita-Sutta (Über die wohlgesprochene Rede).

213. පඤ්චමෙ අඞ්ගෙහීති කාරණෙහි, අවයවෙහි වා. මුසාවාදාවෙරමණිආදීනි හි චත්තාරි සුභාසිතවාචාය කාරණානි, සච්චවචනාදයො චත්තාරො අවයවා. කාරණත්ථෙ ච අඞ්ගසද්දෙ ‘‘චතූහී’’ති නිස්සක්කවචනං හොති, අවයවත්ථෙ කරණවචනං. සමන්නාගතාති සමනුආගතා පවත්තා යුත්තා ච. වාචාති සමුල්ලපනවාචා, යා ‘‘වාචා ගිරා බ්‍යප්පථො’’ති (ධ. ස. 636) ච, ‘‘නෙලා කණ්ණසුඛා’’ති (දී. නි. 1.9) ච ආගතා. ‘‘යා පන වාචාය චෙ කතං කම්ම’’න්ති එවං විඤ්ඤත්ති ච ‘‘යා චතූහි වචීදුච්චරිතෙහි ආරති…පෙ… අයං වුච්චති සම්මාවාචා’’ති (විභ. 206) එවං විරති ච, ‘‘ඵරුසවාචා, භික්ඛවෙ, ආසෙවිතා භාවිතා බහුලීකතා නිරයසංවත්තනිකා හොතී’’ති (අ. නි. 8.40) එවං චෙතනා ච වාචාති ආගතා, න සා ඉධ අධිප්පෙතා. කස්මා? අභාසිතබ්බතො. සුභාසිතාති සුට්ඨු භාසිතා. තෙනස්සා අත්ථාවහතං දීපෙති. නො දුබ්භාසිතාති න දුට්ඨු භාසිතා. තෙනස්සා අනත්ථාවහනපහානතං දීපෙති. අනවජ්ජාති රාගාදිවජ්ජරහිතා. ඉමිනාස්සා කාරණසුද්ධිං චතුදොසාභාවඤ්ච දීපෙති. අනනුවජ්ජාති අනුවාදවිමුත්තා. ඉමිනාස්සා සබ්බාකාරසම්පත්තිං දීපෙති. විඤ්ඤූනන්ති පණ්ඩිතානං. තෙන නින්දාපසංසාසු බාලා අප්පමාණාති දීපෙති.
213. Im fünften Sutta bedeutet „durch die Faktoren“ (aṅgehi): entweder durch die Ursachen oder durch die Bestandteile. Denn die vier Enthaltungen, beginnend mit der Enthaltung von falscher Rede, sind die Ursachen für gut gesprochene Rede; und die vier Eigenschaften, beginnend mit wahrhaftiger Rede, sind die Bestandteile. Wenn das Wort „Faktor“ (aṅga) im Sinne einer Ursache verwendet wird, steht das Wort „catūhi“ (durch vier) im Ablativ; wenn es im Sinne eines Bestandteils verwendet wird, steht es im Instrumental. „Ausgestattet“ (samannāgatā) bedeutet wohlgelangt, fortbestehend und verbunden. „Rede“ (vācā) bezeichnet die gesprochene Sprache, die als „Rede, Stimme, Äußerung“ und als „fehlerfrei, dem Ohr wohlgefällig“ überliefert ist. Wo es heißt „Welche Tat auch immer durch Rede vollbracht wird“, dort wird sie als Ankündigung oder Geste bezeichnet; und in „Welche Enthaltung von den vier verbalen Fehlverhalten... dies wird rechte Rede genannt“, dort wird sie als Enthaltung bezeichnet; und in „Raue Rede, ihr Mönche, wenn gepflegt, entfaltet und gehäuft, führt zur Hölle“, dort wird sie als Absicht bezeichnet. All dies ist als „Rede“ überliefert, aber sie ist hier nicht gemeint. Warum? Weil sie nicht zu sprechen ist. „Gut gesprochen“ (subhāsitā) bedeutet vortrefflich gesprochen. Damit zeigt er, dass sie heilsamen Nutzen bringt. „Nicht schlecht gesprochen“ (no dubbhāsitā) bedeutet nicht übel gesprochen. Damit zeigt er das Aufgeben dessen auf, was Schaden bringt. „Tadellos“ (anavajjā) bedeutet frei von Fehlern wie Gier und so weiter. Damit zeigt er die Reinheit ihrer Ursache und das Nichtvorhandensein der vier Fehler. „Unbekrittelbar“ (ananuvajjā) bedeutet frei von Tadel. Damit zeigt er ihre Vollkommenheit in jeder Hinsicht. „Von den Weisen“ (viññūnaṃ) bedeutet von den Klugen. Damit zeigt er, dass Toren bei Tadel und Lob kein Maßstab sind.

සුභාසිතංයෙව [Pg.250] භාසතීති පුග්ගලාධිට්ඨානාය දෙසනාය චතූසු වාචඞ්ගෙසු අඤ්ඤතරනිද්දොසවචනමෙතං. නො දුබ්භාසිතන්ති තස්සෙව වාචඞ්ගස්ස පටිපක්ඛභාසනනිවාරණං. නො දුබ්භාසිතන්ති ඉමිනා මිච්ඡාවාචප්පහානං දීපෙති. සුභාසිතන්ති ඉමිනා පහීනමිච්ඡාවාචෙන භාසිතබ්බවචනලක්ඛණං. අඞ්ගපරිදීපනත්ථං පනෙත්ථ අභාසිතබ්බං පුබ්බෙ අවත්වා භාසිතබ්බමෙවාහ. එස නයො ධම්මංයෙවාතිආදීසුපි. එත්ථ ච පඨමෙන පිසුණදොසරහිතං සමග්ගකරණං වචනං වුත්තං, දුතියෙන සම්ඵප්පලාපදොසරහිතං ධම්මතො අනපෙතං මන්තාවචනං, ඉතරෙහි ද්වීහි ඵරුසාලිකරහිතානි පියසච්චවචනානි. ඉමෙහි ඛොති ආදිනා තානි අඞ්ගානි පච්චක්ඛතො දස්සෙන්තො තං වාචං නිගමෙති. යඤ්ච අඤ්ඤෙ පටිඤ්ඤාදීහි අවයවෙහි, නාමාදීහි පදෙහි, ලිඞ්ගවචනවිභත්තිකාලකාරකසම්පත්තීහි ච සමන්නාගතං මුසාවාදාදිවාචම්පි සුභාසිතන්ති මඤ්ඤන්ති, තං පටිසෙධෙති. අවයවාදිසමන්නාගතාපි හි තථාරූපී වාචා දුබ්භාසිතාව හොති අත්තනො ච පරෙසඤ්ච අනත්ථාවහත්තා. ඉමෙහි පන චතූහඞ්ගෙහි සමන්නාගතා සචෙපි මිලක්ඛුභාසාපරියාපන්නා ඝටචෙටිකාගීතිකපරියාපන්නාපි හොති, තථාපි සුභාසිතාව ලොකියලොකුත්තරහිතසුඛාවහත්තා. තථා හි මග්ගපස්සෙ සස්සං රක්ඛන්තියා සීහළචෙටිකාය සීහළකෙනෙව ජාතිජරාමරණයුත්තං ගීතිකං ගායන්තියා සද්දං සුත්වා මග්ගං ගච්ඡන්තා සට්ඨිමත්තා විපස්සකා භික්ඛූ අරහත්තං පාපුණිංසු. තථා තිස්සො නාම ආරද්ධවිපස්සකො භික්ඛු පදුමසරසමීපෙන ගච්ඡන්තො පදුමසරෙ පදුමානි භඤ්ජිත්වා –
„Er spricht nur, was gut gesprochen ist“ bezieht sich in dieser auf eine Person bezogenen Darlegung auf ein tadelloses Wort unter den vier Redegliedern. „Nicht schlecht gesprochen“ bedeutet die Verhinderung des Sprechens des Gegenteils eben dieses Redeglieds. Mit „nicht schlecht gesprochen“ zeigt er das Aufgeben von falscher Rede auf. Mit „gut gesprochen“ zeigt er das Merkmal der Rede auf, die von jemandem gesprochen werden sollte, der falsche Rede aufgegeben hat. Um jedoch die Glieder darzustellen, hat er, ohne zuvor das zu erwähnen, was nicht gesprochen werden sollte, nur das dargelegt, was gesprochen werden sollte. Diese Methode gilt auch für „nur das Gesetz“ (dhammaṃyeva) und so weiter. Und hierbei wird mit dem ersten Glied eine Rede bezeichnet, die frei vom Fehler der Verleumdung ist und Eintracht stiftet. Mit dem zweiten eine Rede, die frei vom Fehler des geschwätzigen Plauderns ist, nicht vom Gesetz abweicht und bedachtsam ist. Mit den anderen beiden werden liebevolle und wahre Worte bezeichnet, die frei von Härte und Lüge sind. Mit den Worten „Wahrlich, mit diesen...“ schließt er jene Rede ab, indem er diese Glieder direkt vor Augen führt. Und was andere als gut gesprochene Rede ansehen – selbst wenn es sich um falsche Rede handelt –, nur weil sie mit logischen Gliedern wie Thesen und Beispielen, mit Nomen und anderen Wortarten sowie mit der Vollkommenheit von Genus, Numerus, Kasus, Tempus und syntaktischen Beziehungen ausgestattet ist, das weist er zurück. Denn selbst wenn eine solche Rede mit solchen Gliedern ausgestattet ist, is sie dennoch schlecht gesprochen, weil sie für sich selbst und für andere Unheil bringt. Wenn eine Rede jedoch mit diesen vier Faktoren ausgestattet ist, selbst wenn sie zu einer fremden Sprache gehört oder das Lied einer Sklavin des Töpfers ist, so ist sie dennoch gut gesprochen, weil sie weltliches und überweltliches Wohl und Glück bringt. Denn als etwa sechzig meditierende Mönche, die des Weges zogen, den Gesang einer srilankischen Sklavin hörten, die am Wegrand das Korn bewachte und auf Singhalesisch ein Lied über Geburt, Alter und Tod sang, erreichten sie die Arhatschaft. Ebenso erlangte ein Mönch namens Tissa, der die Einsichtspraxis begonnen hatte, als er nahe einem Lotosteich vorüberging und Lotose im Lotosteich pflückte, ...

‘‘පාතොව ඵුල්ලිතකොකනදං, සූරියාලොකෙන භිජ්ජියතෙ;
එවං මනුස්සත්තං ගතා සත්තා, ජරාභිවෙගෙන මද්දියන්තී’’ති. –
„Die am Morgen erblühte rote Lotosblüte wird durch das Sonnenlicht zerstört; ebenso werden die Wesen, die das Menschsein erlangt haben, durch den gewaltigen Ansturm des Alters zermalmt.“

ඉමං ගීතිකං ගායන්තියා චෙටිකාය සුත්වා අරහත්තං පත්තො.
Nachdem er dieses Lied von einer Sklavin singen gehört hatte, erreichte er die Arhatschaft.

බුද්ධන්තරෙපි අඤ්ඤතරො පුරිසො සත්තහි පුත්තෙහි සද්ධිං අටවිතො ආගම්ම අඤ්ඤතරාය ඉත්ථියා මුසලෙන තණ්ඩුලෙ කොට්ටෙන්තියා –
Auch in der Zwischenzeit zwischen zwei Buddhas kam ein gewisser Mann zusammen mit seinen sieben Söhnen aus dem Wald und hörte einer Frau zu, die mit einer Mörserkeule Reis stampfte und sang:

‘‘ජරාය [Pg.251] පරිමද්දිතං එතං, මිලාතඡවිචම්මනිස්සිතං;
මරණෙන භිජ්ජති එතං, මච්චුස්ස ඝාසමාමිසං.
„Dieser Körper ist vom Alter geplagt, er weilt unter einer welken Außen- und Innenhaut; durch den Tod zerfällt er, er ist nichts als Fraß und Köder für den Gott des Todes.“

‘‘කිමීනං ආලයං එතං, නානාකුණපෙන පූරිතං;
අසුචිස්ස භාජනං එතං, කදලික්ඛන්ධසමං ඉද’’න්ති. –
„Er ist eine Wohnstätte für Würmer, gefüllt mit mancherlei faulem Kadaver; dieses Gefäß des Unreinen gleicht dem Stamm einer Bananenstaude.“

ඉමං ගීතිකං සුත්වා පච්චවෙක්ඛන්තො සහ පුත්තෙහි පච්චෙකබොධිං පත්තො. එවං ඉමෙහි චතූහි අඞ්ගෙහි සමන්නාගතා වාචා සචෙපි මිලක්ඛුභාසාපරියාපන්නා ඝටචෙටිකාගීතිකපරියාපන්නාපි හොති, තථාපි සුභාසිතාති වෙදිතබ්බා. සුභාසිතත්තා එව ච අනවජ්ජා ච අනනුවජ්ජා ච විඤ්ඤූනං අත්ථත්ථිකානං අත්ථපටිසරණානං, නො බ්‍යඤ්ජනපටිසරණානන්ති.
Als er dieses Lied hörte und darüber reflektierte, erlangte er zusammen mit seinen Söhnen die Einzelbuddhaschaft. So ist zu wissen: Eine Rede, die mit diesen vier Faktoren ausgestattet ist, selbst wenn sie zu einer fremden Sprache gehört oder das Lied einer Sklavin des Töpfers ist, ist dennoch als gut gesprochen anzusehen. Und gerade weil sie gut gesprochen ist, ist sie auch tadellos und unbekrittelbar für die Weisen, die das Heilsame suchen und sich auf den Sinn stützen, nicht aber für jene, die sich bloß auf den Wortlaut stützen.

සාරුප්පාහීති අනුච්ඡවිකාහි. අභිත්ථවීති පසංසි. න තාපයෙති විප්පටිසාරෙන න තාපෙය්‍ය න විබාධෙය්‍ය. පරෙති පරෙහි භින්දන්තො නාභිභවෙය්‍ය න බාධෙය්‍ය. ඉති ඉමාය ගාථාය අපිසුණවාචාවසෙන භගවන්තං ථොමෙති. පටිනන්දිතාති පියායිතා. යං අනාදායාති යං වාචං භාසන්තො පරෙසං පාපානි අප්පියානි ඵරුසවචනානි අනාදාය අත්ථබ්‍යඤ්ජනමධුරං පියමෙව භාසති, තං වාචං භාසෙය්‍යාති පියවාචාවසෙන අභිත්ථවි.
„Mit angemessenen“ (sāruppāhi) bedeutet mit passenden. „Er pries“ (abhitthavi) bedeutet er lobte. „Er quält nicht“ (na tāpaye) bedeutet er sollte weder sich selbst durch Gewissensbisse quälen noch andere bedrängen. „Andere“ (pare) bedeutet er sollte andere nicht durch Spaltung bedrücken oder verletzen. So preist er mit dieser Strophe den Erhabenen aufgrund Seiner vollkommenen Abwesenheit von verleumderischer Rede. „Willkommen geheißen“ (paṭinanditā) bedeutet geliebt. „Ohne anzunehmen“ (yaṃ anādāya) bezieht sich auf eine Rede, bei der der Sprechende böse, unliebsame und raue Worte anderer nicht annimmt, sondern nur das spricht, was angenehm ist und in Sinn und Wortlaut süß klingt; eine solche Rede sollte man sprechen. So pries er Ihn aufgrund Seiner liebevollen Rede.

අමතාති සාධුභාවෙන අමතසදිසා. වුත්තම්පි හෙතං – ‘‘සච්චං හවෙ සාදුතරං රසාන’’න්ති (සං. නි. 1.246) නිබ්බානාමතපච්චයත්තා වා අමතා. එස ධම්මො සනන්තනොති යා අයං සච්චවාචා නාම, එස පොරාණො ධම්මො චරියා පවෙණී. ඉදමෙව හි පොරාණානං ආචිණ්ණං, න තෙ අලිකං භාසිංසු. තෙනෙවාහ – සච්චෙ අත්ථෙ ච ධම්මෙ ච, ආහු සන්තො පතිට්ඨිතාති.
„Todlos“ (amatā) bedeutet aufgrund ihrer Vortrefflichkeit dem Nektar der Unsterblichkeit gleichend. Denn es wurde gesagt: „Wahrheit wahrlich ist der süßeste aller Geschmäcker.“ Oder sie ist todlos, weil sie die Ursache für das todlose Nibbāna ist. „Dies ist ein ewiges Gesetz“ (esa dhammo sanantano) bedeutet: Diese sogenannte wahre Rede ist ein uraltes Gesetz, ein Wandel und eine Tradition. Denn eben dies war der Brauch der Alten; sie sprachen keine Lüge. Deshalb sagte er: „In der Wahrheit, im Nutzen und im Gesetz, so sagen sie, sind die Guten gefestigt.“

තත්ථ සච්චෙ පතිට්ඨිතත්තාව අත්තනො ච පරෙසඤ්ච අත්ථෙ පතිට්ඨිතා, අත්ථෙ පතිට්ඨිතත්තා එව ධම්මෙ පතිට්ඨිතා හොන්තීති වෙදිතබ්බා. සච්චවිසෙසනමෙව වා එතං. ඉදං හි වුත්තං හොති – සච්චෙ පතිට්ඨිතා, කීදිසෙ? අත්ථෙ ච ධම්මෙ ච, යං පරෙසං අත්ථතො අනපෙතත්තා අත්ථං අනුපරොධකරං, ධම්මතො අනපෙතත්තා ධම්මං ධම්මිකමෙව අත්ථං සාධෙතීති. ඉති ඉමාය ගාථාය සච්චවචනවසෙන අභිත්ථවි.
Darunter ist zu verstehen: Weil sie in der Wahrheit gefestigt sind, sind sie auch im Nutzen für sich selbst und für andere gefestigt; und weil sie im Nutzen gefestigt sind, sind sie im Gesetz gefestigt. Oder dies ist bloß eine nähere Bestimmung der Wahrheit. Dies will nämlich sagen: Sie sind in der Wahrheit gefestigt – in welcher Art? Sowohl im Nutzen als auch im Gesetz, welches, weil es nicht vom Wohl der anderen abweicht, das Wohl ohne Beeinträchtigung bewirkt, und welches, weil es nicht vom Gesetz abweicht, den dem Gesetz entsprechenden wahren Nutzen herbeiführt. So pries er Ihn mit dieser Strophe aufgrund Seiner wahrhaftigen Rede.

ඛෙමන්ති [Pg.252] අභයං නිරුපද්දවං. කෙන කාරණෙනාති චෙ. නිබ්බානපත්තියා දුක්ඛස්සන්තකිරියාය, යස්මා කිලෙසනිබ්බානං පාපෙති, වට්ටදුක්ඛස්ස ච අන්තකිරියාය සංවත්තතීති අත්ථො. අථ වා යං බුද්ධො නිබ්බානපත්තියා දුක්ඛස්සන්තකිරියායාති ද්වින්නං නිබ්බානධාතූනං අත්ථාය ඛෙමමග්ගප්පකාසනතො ඛෙමං වාචං භාසති, සා වෙ වාචානමුත්තමාති සා වාචා සබ්බවාචානං සෙට්ඨාති එවමෙත්ථ අත්ථො දට්ඨබ්බො. ඉති ඉමාය ගාථාය මන්තාවචනවසෙන භගවන්තං අභිත්ථවන්තො අරහත්තනිකූටෙන දෙසනං නිට්ඨපෙසීති. පඤ්චමං.
„Khema“ (sicher, furchtlos) bedeutet furchtlos und frei von Drangsal. Wenn man fragt: „Aus welchem Grund?“, lautet die Erklärung: Weil es zur Erlangung des Nibbāna führt, das das Erlöschen der Befleckungen bewirkt und zur Beendigung des Leidens sowie zur Beendigung des Leidens im Daseinskreislauf (vaṭṭadukkha) beiträgt. Oder aber: Welche sichere Rede der Buddha zum Wohle der zwei Nibbāna-Elemente spricht, nämlich zur Erlangung des Nibbāna und zur Beendigung des Leidens, indem er den sicheren Weg offenbart – „sā ve vācānamuttamā“ bedeutet, dass diese Rede die beste aller Reden ist; so ist die Bedeutung hierbei zu verstehen. Indem er auf diese Weise mit dieser vierten Strophe den Erhabenen mit beratenden Worten preiste, schloss er die Lehrverkündigung mit dem Gipfel der Arhatschaft ab. Das fünfte (Sutta).

6. සාරිපුත්තසුත්තවණ්ණනා
6. Die Erläuterung des Sāriputta-Suttas

214. ඡට්ඨෙ පොරියාති අක්ඛරාදිපරිපුණ්ණාය. විස්සට්ඨායාති අවිබද්ධාය අපලිබුද්ධාය. ධම්මසෙනාපතිස්ස හි කථෙන්තස්ස පිත්තාදීනං වසෙන අපලිබුද්ධවචනං හොති, අයදණ්ඩෙන පහතකංසතාලතො සද්දො විය නිච්ඡරති. අනෙලගලායාති අනෙලාය අගලාය නිද්දොසාය චෙව අක්ඛලිතපදබ්‍යඤ්ජනාය ච. ථෙරස්ස හි කථයතො පදං වා බ්‍යඤ්ජනං වා න පරිහායති. අත්ථස්ස විඤ්ඤාපනියාති අත්ථස්ස විඤ්ඤාපනසමත්ථාය. භික්ඛුනන්ති භික්ඛූනං.
214. Im sechsten (Sutta) bedeutet „poriyā“ (höflich) das Freisein von Mängeln bezüglich der Silben usw. „Vissaṭṭhā“ (klar) bedeutet ungehindert und ungestört. Denn wenn der Feldherr der Lehre (Sāriputta) spricht, ist seine Rede durch den Einfluss von Galle usw. ungestört, und sie ertönt wie der Klang eines Bronzebeckens, das mit einem Eisenstab geschlagen wird. „Anelagalā“ (rein, fehlerfrei) bedeutet sowohl makellos als auch frei von stolpernden Wörtern und Silben. Denn wenn der Thera spricht, geht weder ein Wort noch eine Silbe verloren. „Atthassa viññāpanī“ (den Sinn verständlich machend) bedeutet fähig, den Sinn (des gegenwärtigen Lebens etc.) verständlich zu machen. „Bhikkhunaṃ“ bedeutet der Mönche.

සංඛිත්තෙනපීති ‘‘චත්තාරිමානි, ආවුසො, අරියසච්චානි. කතමානි චත්තාරි? දුක්ඛං අරියසච්චං…පෙ… ඉමානි ඛො, ආවුසො, චත්තාරි අරියසච්චානි, තස්මාතිහ, ආවුසො, ඉදං දුක්ඛං අරියසච්චන්ති යොගො කරණීයො’’ති (සං. නි. 5.1096-1098) එවං සංඛිත්තෙනපි දෙසෙති. විත්ථාරෙනපීති ‘‘කතමං, ආවුසො, දුක්ඛං අරියසච්ච’’න්තිආදිනා (ම. නි. 3.373) නයෙන තානෙව විභජන්තො විත්ථාරෙනපි භාසති. ඛන්ධාදිදෙසනාසුපි එසෙව නයො. සාළිකායිව නිග්ඝොසොති යථා මධුරං අම්බපක්කං සායිත්වා පක්ඛෙහි වාතං දත්වා මධුරස්සරං නිච්ඡාරෙන්තියා සාළිකසකුණියා නිග්ඝොසො, එවං ථෙරස්ස ධම්මං කථෙන්තස්ස මධුරො නිග්ඝොසො හොති. පටිභානං උදීරයීති සමුද්දතො ඌමියො විය අනන්තං පටිභානං උට්ඨහති. ඔධෙන්තීති ඔදහන්ති. ඡට්ඨං.
„Auch in Kürze“: Er lehrt es auch in Kürze wie folgt: „Es gibt, Freunde, diese vier edlen Wahrheiten. Welche vier? Die edle Wahrheit vom Leiden ... [wie zuvor] ... Dies sind fürwahr, Freunde, die vier edlen Wahrheiten; darum, Freunde, soll hierbei die Anstrengung unternommen werden: ‚Dies ist die edle Wahrheit vom Leiden‘.“ „Auch ausführlich“: Er spricht auch ausführlich, indem er eben diese (Wahrheiten) auf jene Weise analysiert, beginnend mit: „Welches, Freunde, ist die edle Wahrheit vom Leiden?“ usw. Auch bei den Lehrdarlegungen über die Aggregate (khandha) usw. gilt genau diese Methode. „Wie der Ruf eines Salika-Vogels“: Wie der Ruf eines Salika-Vogel-Weibchens, das eine süße, reife Mango gekostet hat, mit den Flügeln schlägt und eine süße Stimme ertönen lässt, so ist die Stimme des Thera lieblich, wenn er die Lehre verkündet. „Er ließ die Redegabe aufsteigen“: Wie Wellen aus dem Ozean steigt unendliche Redegabe (Geistesgegenwart) in ihm auf. „Sie neigen (das Ohr)“ bedeutet, sie hören aufmerksam zu. Das sechste (Sutta).

7. පවාරණාසුත්තවණ්ණනා
7. Die Erläuterung des Pavāraṇā-Suttas

215. සත්තමෙ [Pg.253] තදහූති තස්මිං අහු, තස්මිං දිවසෙති අත්ථො. උපවසන්ති එත්ථාති උපොසථො. උපවසන්තීති ච සීලෙන වා අනසනෙන වා උපෙතා හුත්වා වසන්තීති අත්ථො. සො පනෙස උපොසථදිවසො අට්ඨමීචාතුද්දසීපන්නරසීභෙදෙන තිවිධො, තස්මා සෙසද්වයනිවාරණත්ථං පන්නරසෙති වුත්තං. පවාරණායාති වස්සං-වුට්ඨ-පවාරණාය. විසුද්ධිපවාරණාතිපි එතිස්සාව නාමං. නිසින්නො හොතීති සායන්හසමයෙ සම්පත්තපරිසාය කාලයුත්තං ධම්මං දෙසෙත්වා උදකකොට්ඨකෙ ගත්තානි පරිසිඤ්චිත්වා නිවත්ථනිවාසනො එකංසං සුගතමහාචීවරං කත්වා මජ්ඣිමත්ථම්භං නිස්සාය පඤ්ඤත්තෙ වරබුද්ධාසනෙ පුරත්ථිමදිසාය උට්ඨහතො චන්දමණ්ඩලස්ස සිරිං සිරියා අභිභවමානො නිසින්නො හොති. තුණ්හීභූතං තුණ්හීභූතන්ති යතො යතො අනුවිලොකෙති, තතො තතො තුණ්හීභූතමෙව. තත්ථ හි එකභික්ඛුස්සාපි හත්ථකුක්කුච්චං වා පාදකුක්කුච්චං වා නත්ථි, සබ්බෙ නිරවා සන්තෙන ඉරියාපථෙන නිසීදිංසු. අනුවිලොකෙත්වාති දිස්සමානපඤ්චපසාදෙහි නෙත්තෙහි අනුවිලොකෙත්වා. හන්දාති වොස්සග්ගත්ථෙ නිපාතො. න ච මෙ කිඤ්චි ගරහථාති එත්ථ න ච කිඤ්චීති පුච්ඡනත්ථෙ න-කාරො. කිං මෙ කිඤ්චි ගරහථ? යදි ගරහථ, වදථ, ඉච්ඡාපෙමි වො වත්තුන්ති අත්ථො. කායිකං වා වාචසිකං වාති ඉමිනා කායවචීද්වාරානෙව පවාරෙති, න මනොද්වාරං. කස්මා? අපාකටත්තා. කායවචීද්වාරෙසු හි දොසො පාකටො හොති, න මනොද්වාරෙ. ‘‘එකමඤ්චෙ සයතොපි හි කිං චින්තෙසී’’ති? පුච්ඡිත්වා චිත්තාචාරං ජානාති. ඉති මනොද්වාරං අපාකටත්තා න පවාරෙති, නො අපරිසුද්ධත්තා. බොධිසත්තභූතස්සාපි හි තස්ස භූරිදත්තඡද්දන්තසඞ්ඛපාලධම්මපාලාදිකාලෙ මනොද්වාරං පරිසුද්ධං, ඉදානෙත්ථ වත්තබ්බමෙව නත්ථි.
215. Im siebten (Sutta) bedeutet „tadahū“: an jenem Tag. „Uposatha“ bedeutet: Man verweilt (fastet) an diesem Tag. Und „sie verweilen (fasten)“ bedeutet, dass sie leben, indem sie entweder mit Tugend (sīla) oder mit Fasten (anasana) ausgestattet sind. Dieser Uposatha-Tag ist dreifach eingeteilt: am achten Tag, am vierzehnten Tag und am fünfzehnten Tag. Daher wurde, um die anderen beiden auszuschließen, „am fünfzehnten“ (pannarase) gesagt. „Für die Pavāraṇā“ bedeutet: für die Pavāraṇā am Ende der Regenzeit-Klausur (vassaṃ-vuṭṭha-pavāraṇāya). Auch „Visuddhi-Pavāraṇā“ (Reinheits-Pavāraṇā) ist nur ein Name für eben diese. „Er sits da“ bedeutet: Am Abend, nachdem er der versammelten Zuhörerschaft die zeitgemäße Lehre dargelegt hatte, wusch er seinen Körper im Badehaus, legte sein Untergewand an, warf das große Obergewand des Sugata über eine Schulter, lehnte sich an die mittlere Säule und saß auf dem für ihn hergerichteten edlen Buddha-Sitz, wobei er mit seiner eigenen Pracht die Pracht der am östlichen Horizont aufsteigenden Mondscheibe übertraf. „Völlig still“ bedeutet: Wohin auch immer er blickte, dort herrschte tiefes Schweigen. Denn dort gab es bei keinem einzigen Mönch ein unruhiges Bewegen der Hände oder Füße; alle saßen geräuschlos in friedvoller Haltung da. „Nachdem er umhergeblickt hatte“ bedeutet: indem er mit seinen Augen blickte, die die fünf Arten der Klarheit zeigten. „Handa“ (wohlan) ist eine Partikel im Sinne der Freigabe. Bei den Worten „und tadelt ihr mir nichts?“ steht das Wort „na“ im Sinne einer Frage: „Tadelt ihr mir irgendetwas an körperlichem oder sprachlichem Verhalten? Wenn ihr es tadelt, sprecht es aus; ich wünsche, dass ihr es sagt“ – dies ist der Sinn. Mit den Worten „sei es körperlich oder sprachlich“ lädt er zur Kritik bezüglich des körperlichen und sprachlichen Tores ein, nicht aber bezüglich des geistigen Tores. Warum? Weil es nicht offenkundig ist. Denn an den körperlichen und sprachlichen Toren ist ein Fehler offenkundig, nicht aber am geistigen Tor. Denn selbst bei jemandem, der auf demselben Bett liegt, erfährt man seine Gedankenbewegungen erst, wenn man fragt: „Was denkst du?“ So lädt er wegen der Nicht-Offenkundigkeit nicht bezüglich des geistigen Tores ein, nicht etwa wegen mangelnder Reinheit. Denn selbst als er noch ein Bodhisatta war, zur Zeit als Bhūridatta, Chaddanta, Saṅkhapāla, Dhammapāla usw., war sein geistiges Tor völlig rein; um wie viel mehr jetzt, wo es hierbei überhaupt nichts zu tadeln gibt.

එතදවොචාති ධම්මසෙනාපතිට්ඨානෙ ඨිතත්තා භික්ඛුසඞ්ඝස්ස භාරං වහන්තො එතං අවොච. න ඛො මයං, භන්තෙති, භන්තෙ, මයං භගවතො න කිඤ්චි ගරහාම. කායිකං වා වාචසිකං වාති ඉදං චතුන්නං අරක්ඛියතං සන්ධාය ථෙරො ආහ. භගවතො හි චත්තාරි අරක්ඛියානි. යථාහ –
„Dies sprach er“ bedeutet: Weil er in der Stellung des Feldherrn der Lehre stand, trug er die Last der Mönchsgemeinde und sprach dies. „Gewiss nicht wir, o Herr“ bedeutet: „O Herr, wir tadeln den Erhabenen in keiner Weise.“ „Sei es körperlich oder sprachlich“: Dies sprach der Thera im Hinblick auf die vier Dinge, die beim Erhabenen keines Schutzes bedürfen. Denn für den Erhabenen gibt es vier Dinge, die keines Schutzes bedürfen. Wie es heißt:

‘‘චත්තාරිමානි[Pg.254], භික්ඛවෙ, තථාගතස්ස අරක්ඛියානි. කතමානි චත්තාරි? පරිසුද්ධකායසමාචාරො, භික්ඛවෙ, තථාගතො, නත්ථි තථාගතස්ස කායදුච්චරිතං, යං තථාගතො රක්ඛෙය්‍ය ‘මා මෙ ඉදං පරො අඤ්ඤාසී’ති. පරිසුද්ධවචීසමාචාරො, භික්ඛවෙ, තථාගතො, නත්ථි තථාගතස්ස වචීදුච්චරිතං, යං තථාගතො රක්ඛෙය්‍ය, ‘මා මෙ ඉදං පරො අඤ්ඤාසී’ති. පරිසුද්ධමනොසමාචාරො, භික්ඛවෙ, තථාගතො, නත්ථි තථාගතස්ස මනොදුච්චරිතං, යං තථාගතො රක්ඛෙය්‍ය, ‘මා මෙ ඉදං පරො අඤ්ඤාසී’ති. පරිසුද්ධාජීවො, භික්ඛවෙ, තථාගතො, නත්ථි තථාගතස්ස මිච්ඡාආජීවො, යං තථාගතො රක්ඛෙය්‍ය ‘‘මා මෙ ඉදං පරො අඤ්ඤාසී’’ති (අ. නි. 7.58).
„Diese vier Dinge, o Mönche, bedürfen beim Tathāgata keines Schutzes. Welche vier? Rein ist das körperliche Verhalten des Tathāgata, o Mönche; es gibt kein körperliches Fehlverhalten des Tathāgata, das der Tathāgata hüten müsste, indem er denkt: ‚Möge der andere dies nicht von mir erfahren.‘ Rein ist das sprachliche Verhalten des Tathāgata, o Mönche; es gibt kein sprachliches Fehlverhalten des Tathāgata, das der Tathāgata hüten müsste, indem er denkt: ‚Möge der andere dies nicht von mir erfahren.‘ Rein ist das gedankliche Verhalten des Tathāgata, o Mönche; es gibt kein gedankliches Fehlverhalten des Tathāgata, das der Tathāgata hüten müsste, indem er denkt: ‚Möge der andere dies nicht von mir erfahren.‘ Rein ist der Lebensunterhalt des Tathāgata, o Mönche; es gibt keinen falschen Lebensunterhalt des Tathāgata, den der Tathāgata hüten müsste, indem er denkt: ‚Möge der andere dies nicht von mir erfahren.‘“

ඉදානි භගවතො යථාභූතගුණෙ කථෙන්තො භගවා හි, භන්තෙතිආදිමාහ. තත්ථ අනුප්පන්නස්සාති කස්සපසම්මාසම්බුද්ධතො පට්ඨාය අඤ්ඤෙන සමණෙන වා බ්‍රාහ්මණෙන වා අනුප්පාදිතපුබ්බස්ස. අසඤ්ජාතස්සාති ඉදං අනුප්පන්නවෙවචනමෙව. අනක්ඛාතස්සාති අඤ්ඤෙන අදෙසිතස්ස. පච්ඡා සමන්නාගතාති පඨමගතස්ස භගවතො පච්ඡා සමනුආගතා. ඉති ථෙරො යස්මා සබ්බෙපි භගවතො සීලාදයො ගුණා අරහත්තමග්ගමෙව නිස්සාය ආගතා, තස්මා අරහත්තමග්ගමෙව නිස්සාය ගුණං කථෙසි. තෙන සබ්බගුණා කථිතාව හොන්ති. අහඤ්ච ඛො, භන්තෙති ඉදං ථෙරො සදෙවකෙ ලොකෙ අග්ගපුග්ගලස්ස අත්තනො චෙව සඞ්ඝස්ස ච කායිකවාචසිකං පවාරෙන්තො ආහ.
Nun sprach er, um die wahrhaften Tugenden des Erhabenen zu verkünden, die Worte beginnend mit: „bhagavā hi, bhante“ („Der Erhabene nämlich, Herr, ...“). Darin bedeutet „anuppannassa“ (des Unentstandenen): von dem vollkommen Erleuchteten Kassapa an von keinem anderen Asketen oder Brahmanen zuvor in einem anderen Geistheilstrom hervorgebracht. „Asañjātassā“ (des Ungeborenen) ist nur ein Synonym für „anuppannassa“. „Anakkhātassā“ (des Unverkündeten) bedeutet: von keinem anderen dargelegt. „Pacchā samannāgatā“ (die danach Folgenden) bedeutet: dem zuerst gegangenen Erhabenen nachgefolgt und nacheinander gut angelangt. Da sich alle Tugenden des Erhabenen wie die Sittlichkeit (sīla) usw. auf den Pfad der Arahatschaft stützen und daraus hervorgehen, verkündete der Thera (Sāriputta) die Tugenden in Abhängigkeit vom Pfad der Arahatschaft. Dadurch sind alle Tugenden bereits mitverkündet. Die Worte „Ahañca kho, bhante“ sprach der Thera, um dem Erhabenen – dem höchsten Wesen in der Welt samt den Göttern – das körperliche und sprachliche Verhalten von sich selbst und der Sangha zur Einladung (pavāraṇā) freizustellen.

පිතරා පවත්තිතන්ති චක්කවත්තිම්හි කාලඞ්කතෙ වා පබ්බජිතෙ වා සත්තාහච්චයෙන චක්කං අන්තරධායති, තතො දසවිධං ද්වාදසවිධං චක්කවත්තිවත්තං පූරෙත්වා නිසින්නස්ස පුත්තස්ස අඤ්ඤං පාතුභවති, තං සො පවත්තෙති. රතනමයත්තා පන සදිසට්ඨෙන තදෙව වත්තං කත්වා ‘‘පිතරා පවත්තිත’’න්ති වුත්තං. යස්මා වා සො ‘‘අප්පොස්සුක්කො ත්වං, දෙව, හොහි, අහමනුසාසිස්සාමී’’ති ආහ, තස්මා පිතරා පවත්තිතං ආණාචක්කං අනුප්පවත්තෙති නාම. සම්මදෙව අනුප්පවත්තෙසීති සම්මා නයෙන හෙතුනා කාරණෙනෙව අනුප්පවත්තෙසි. භගවා හි චතුසච්චධම්මං කථෙති, ථෙරො තමෙව අනුකථෙති, තස්මා එවමාහ. උභතොභාගවිමුත්තාති ද්වීහි භාගෙහි විමුත්තා[Pg.255], අරූපාවචරසමාපත්තියා රූපකායතො විමුත්තා, අග්ගමග්ගෙන නාමකායතොති. පඤ්ඤාවිමුත්තාති පඤ්ඤාය විමුත්තා තෙවිජ්ජාදිභාවං අප්පත්තා ඛීණාසවා.
„Pitarā pavattitaṃ“ (vom Vater in Gang gesetzt): Wenn ein Radlaufkönig (cakkavatti) stirbt oder das Hausleben verlässt, verschwindet das Rad-Juwel nach sieben Tagen. Danach erscheint dem ältesten Sohn, der die zehn- bzw. zwölf-fältigen Pflichten eines Radlaufkönigs erfüllt hat und auf dem Thron sitzt, ein anderes Rad-Juwel, das er in Gang setzt. Weil dieses aus Juwelen besteht und dem ersten gleicht, wird es unter Verrichtung derselben Pflichten als „vom Vater in Gang gesetzt“ bezeichnet. Oder weil jener Sohn spricht: „Sei unbesorgt, o König, ich werde die Regierungsgeschäfte leiten“, setzt er das vom Vater begründete Herrschaftsrad (āṇācakka) fort. „Sammā deva anuppavettesi“ (er hat es vollkommen nacheinander in Gang gesetzt) bedeutet: Er hat es auf rechte Weise, durch Grund und Ursache, nacheinander in Gang gesetzt. Denn der Erhabene verkündet die Lehre von den Vier Edlen Wahrheiten, und der Thera verkündet genau diese danach; darum sagte er dies so. „Ubhatobhāgavimuttā“ (auf beiderlei Weise Befreite) bedeutet: Jene, die in zweifacher Hinsicht befreit sind; durch die formlose Errungenschaft vom Formkörper (rūpakāya) befreit und durch den höchsten Pfad (aggamagga) vom Namenskörper (nāmakāya). „Paññāvimuttā“ (durch Weisheit Befreite) sind jene durch Weisheit befreiten Triebversiegten (khīṇāsavā), die den Zustand des dreifachen Wissens (tevijjā) usw. nicht erlangt haben.

විසුද්ධියාති විසුද්ධත්ථාය. සංයොජනබන්ධනච්ඡිදාති සංයොජනසඞ්ඛාතෙ චෙව බන්ධනසඞ්ඛාතෙ ච කිලෙසෙ ඡින්දිත්වා ඨිතා. විජිතසඞ්ගාමන්ති විජිතරාගදොසමොහසඞ්ගාමං, මාරබලස්ස විජිතත්තාපි විජිතසඞ්ගාමං. සත්ථවාහන්ති අට්ඨඞ්ගිකමග්ගරථෙ ආරොපෙත්වා වෙනෙය්‍යසත්ථං වාහෙති සංසාරකන්තාරං උත්තාරෙතීති භගවා සත්ථවාහො, තං සත්ථවාහං. පලාපොති අන්තොතුච්ඡො දුස්සීලො. ආදිච්චබන්ධුනන්ති ආදිච්චබන්ධුං සත්ථාරං දසබලං වන්දාමීති වදති. සත්තමං.
„Visuddhiyā“ bedeutet: zum Zwecke der Läuterung (Visuddhi-Pavāraṇā). „Saṃyojanabandhanacchidā“ bedeutet: jene, die die Befleckungen (kilesa), welche sowohl als Fesseln (saṃyojana) als auch als Bande (bandhana) bezeichnet werden, durchschnitten haben und feststehen. „Vijitasaṅgāmaṃ“ (der die Schlacht gewonnen hat) bedeutet: der die Schlacht gegen Gier, Hass und Verblendung besiegt hat; oder auch wegen des Sieges über das Heer Māras besitzt er eine gewonnene Schlacht. „Satthavāhaṃ“ (den Karawanenführer): Der Erhabene wird Karawanenführer genannt, weil er die führungsbereiten Wesen auf den Wagen des edlen achtfachen Pfades setzt, sie führt und sie über die beschwerliche Wildnis des Daseinskreislaufs (saṃsārakantāra) hinüberrettet; diesen Karawanenführer. „Palāpo“ bedeutet: im Inneren leer (ohne Tugend) und sittenlos. „Ādiccabandhunaṃ“ bedeutet: Er sagt: „Ich verehre den Lehrer, den Zehnfach-Kraftvollen, den Verwandten der Sonne (Ādiccabandhu)“. Dies ist das siebte [Sutta].

8. පරොසහස්සසුත්තවණ්ණනා
8. Die Erklärung des Parosahassa-Sutta

216. අට්ඨමෙ පරොසහස්සන්ති අතිරෙකසහස්සං. අකුතොභයන්ති නිබ්බානෙ කුතොචි භයං නත්ථි, නිබ්බානප්පත්තස්ස වා කුතොචි භයං නත්ථීති නිබ්බානං අකුතොභයං නාම. ඉසීනං ඉසිසත්තමොති විපස්සිතො පට්ඨාය ඉසීනං සත්තමකො ඉසි.
216. Im achten Sutta bedeutet „parosahassaṃ“: mehr als tausend. „Akutobhayam“ (furchtlos von überallher) bedeutet: Im Nibbāna gibt es keinerlei Furcht, oder für denjenigen, der das Nibbāna erreicht hat, gibt es von nirgendwoher Furcht; daher wird das Nibbāna „von überallher furchtlos“ genannt. „Isīnaṃ isisattamo“ (der siebte Seher unter den Sehern) bedeutet: beginnend mit dem Erhabenen Vipassī ist er der siebte Seher unter den Sehern.

කිං නු තෙ වඞ්ගීසාති ඉදං භගවා අත්ථුප්පත්තිවසෙන ආහ. සඞ්ඝමජ්ඣෙ කිර කථා උදපාදි ‘‘වඞ්ගීසත්ථෙරො විස්සට්ඨවත්තො, නෙව උද්දෙසෙ, න පරිපුච්ඡාය, න යොනිසොමනසිකාරෙ කම්මං කරොති, ගාථා බන්ධන්තො චුණ්ණියපදානි කරොන්තො විචරතී’’ති. අථ භගවා චින්තෙසි – ‘‘ඉමෙ භික්ඛූ වඞ්ගීසස්ස පටිභානසම්පත්තිං න ජානන්ති, චින්තෙත්වා චින්තෙත්වා වදතීති මඤ්ඤන්ති, පටිභානසම්පත්තිමස්ස ජානාපෙස්සාමී’’ති චින්තෙත්වා, ‘‘කිං නු තෙ වඞ්ගීසා’’තිආදිමාහ.
Die Worte „Kiṃ nu te vaṅgīsa“ („Was ist mit dir, Vaṅgīsa?“) sprach der Erhabene aufgrund eines besonderen Anlasses (atthuppatti). Es heißt nämlich, dass inmitten der Sangha folgendes Gespräch aufkam: „Der Thera Vaṅgīsa hat seine Übungen vernachlässigt; er widmet sich weder dem Studium der Lehrtexte (uddesa) noch den Erläuterungen (paripucchā) noch der weisen Aufmerksamkeit (yonisomanasikāra). Er zieht nur umher, verfasst Strophen (gāthā) und schmiedet Prosasätze.“ Da überlegte der Erhabene: „Diese Mönche kennen Vaṅgīsas vollendete Geistesgegenwart (paṭibhāna) nicht; sie meinen, er spreche erst, nachdem er lange nachgedacht hat. Ich werde sie seine vollendete Geistesgegenwart erkennen lassen.“ Nach dieser Überlegung sprach er die Worte beginnend mit: „Kiṃ nu te vaṅgīsa“.

උම්මග්ගපථන්ති අනෙකානි කිලෙසුම්මුජ්ජනසතානි, වට්ටපථත්තා පන පථන්ති වුත්තං. පභිජ්ජ ඛිලානීති රාගඛිලාදීනි පඤ්ච භින්දිත්වා චරසි. තං පස්සථාති තං එවං අභිභුය්‍ය භින්දිත්වා චරන්තං බුද්ධං පස්සථ. බන්ධපමුඤ්චකරන්ති බන්ධනමොචනකරං. අසිතන්ති අනිස්සිතං. භාගසො පවිභජන්ති සතිපට්ඨානාදිකොට්ඨාසවසෙන ධම්මං විභජන්තං. පවිභජ්ජාති වා පාඨො, අඞ්ගපච්චඞ්ගකොට්ඨාසවසෙන විභජිත්වා විභජිත්වා පස්සථාති අත්ථො.
„Ummaggapathaṃ“ (Irrweg) bezeichnet die unzähligen Hunderte von Verstrickungen der Befleckungen wie Gier usw.; da es jedoch die Ursache für den Daseinskreislauf (vaṭṭa) ist, wird es „Pfad“ genannt. „Pabhijja khilāni“ (nach dem Zerbrechen der Ödländer) bedeutet: Nachdem du die fünf geistigen Ödländer wie das Ödland der Gier (rāgakhila) usw. zerbrochen hast, wanderst du. „Taṃ passatha“ (seht ihn) bedeutet: Seht jenen Buddha, der auf diese Weise siegreich und zerstörend wandert. „Bandhapamuñcakaraṃ“ bedeutet: derjenige, der die Befreiung von den Banden bewirkt. „Asitaṃ“ bedeutet: unabhängig (anissita). „Bhāgaso pavibhajaṃ“ bedeutet: derjenige, der die Lehre nach den Abteilungen wie den Grundlagen der Achtsamkeit (satipaṭṭhāna) usw. unterteilt und verkündet. Es gibt auch die Lesart „pavibhajjā“, was bedeutet: Seht, nachdem er sie nach den Haupt- und Nebenteilen zergliedert hat; dies ist der Sinn.

ඔඝස්සාති [Pg.256] චතුරොඝස්ස. අනෙකවිහිතන්ති සතිපට්ඨානාදිවසෙන අනෙකවිධං. තස්මිං ච අමතෙ අක්ඛාතෙති තස්මිං තෙන අක්ඛාතෙ අමතෙ. ධම්මද්දසාති ධම්මස්ස පස්සිතාරො. ඨිතා අසංහීරාති අසංහාරියා හුත්වා පතිට්ඨිතා.
„Oghassa“ (der Flut) bedeutet: der vierfachen Flut. „Anekavihitaṃ“ bedeutet: von vielfältiger Art, mittels der Grundlagen der Achtsamkeit usw. „Tasmiṃ ca amate akkhāte“ bedeutet: wenn jenes zum Todlosen führende Nibbāna von jenem Buddha verkündet wird. „Dhammaddasā“ (die Seher der Lehre) bedeutet: jene, die die Lehre der vier Wahrheiten durch das Durchdringungswissen geschaut haben. „Ṭhitā asaṃhīrā“ (unerschütterlich feststehend) bedeutet: feststehend, indem sie durch die Stürme falscher Ansichten unerschütterlich geworden sind.

අතිවිජ්ඣාති අතිවිජ්ඣිත්වා. සබ්බට්ඨිතීනන්ති සබ්බෙසං දිට්ඨිට්ඨානානං විඤ්ඤාණට්ඨිතීනං වා. අතික්කමමද්දසාති අතික්කමභූතං නිබ්බානමද්දස. අග්ගන්ති උත්තමධම්මං. අග්ගෙති වා පාඨො, පඨමතරන්ති අත්ථො. දසද්ධානන්ති පඤ්චන්නං, අග්ගධම්මං පඤ්චවග්ගියානං, අග්ගෙ වා පඤ්චවග්ගියානං ධම්මං දෙසෙසීති අත්ථො. තස්මාති යස්මා එස ධම්මො සුදෙසිතොති ජානන්තෙන ච පමාදො න කාතබ්බො, තස්මා. අනුසික්ඛෙති තිස්සො සික්ඛා සික්ඛෙය්‍ය. අට්ඨමං.
„Ativijjha“ (durchdringend) bedeutet: nachdem man durchdrungen und erkannt hat. „Sabbaṭṭhitīnaṃ“ bedeutet: aller Stützpunkte der falschen Ansichten oder aller Stützpunkte des Bewusstseins (viññāṇaṭṭhiti). „Atikkamamaddasa“ (er sah das Hinausgehen) bedeutet: Er sah das Nibbāna, welches im Zustand des Hinausgehens besteht. „Aggaṃ“ bedeutet: die höchste Lehre. Es gibt auch die Lesart „agge“, was „zuerst“ bedeutet; dies ist der Sinn. „Dasaddhānaṃ“ (der Hälfte von zehn) bedeutet: der pfünf [Personen]; er verkündete die höchste Lehre den fünf Mönchen der Gruppe (pañcavaggiyā), oder: Er lehrte zuerst den pfünf Mönchen der Gruppe die Lehre; dies ist der Sinn. „Tasmā“ (darum) bedeutet: Da diese Lehre gut verkündet wurde, darf man im Wissen um die Seltenheit der Lehre keine Nachlässigkeit (pamāda) üben; darum. „Anusikkhe“ bedeutet: Er sollte sich in den drei Schulungen (sikkhā) üben. Dies ist das achte [Sutta].

9. කොණ්ඩඤ්ඤසුත්තවණ්ණනා
9. Die Erklärung des Koṇḍañña-Sutta

217. නවමෙ අඤ්ඤාසිකොණ්ඩඤ්ඤොති පඨමං ධම්මස්ස අඤ්ඤාතත්තා එවං ගහිතනාමො ථෙරො. සුචිරස්සෙවාති කීවචිරස්ස? ද්වාදසන්නං සංවච්ඡරානං. එත්තකං කාලං කත්ථ විහාසීති. ඡද්දන්තභවනෙ මන්දාකිනිපොක්ඛරණියා තීරෙ පච්චෙකබුද්ධානං වසනට්ඨානෙ. කස්මා? විහාරගරුතාය. සො හි පඤ්ඤවා මහාසාවකො. යථෙව භගවතො, එවමස්ස දසසහස්සචක්කවාළෙ දෙවමනුස්සානං අබ්භන්තරෙ ගුණා පත්ථටාව. දෙවමනුස්සා තථාගතස්ස සන්තිකං ගන්ත්වා ගන්ධමාලාදීහි පූජං කත්වා ‘‘අග්ගධම්මං පටිවිද්ධසාවකො’’ති අනන්තරං ථෙරං උපසඞ්කමිත්වා පූජෙන්ති. සන්තිකං ආගතානඤ්ච නාම තථාරූපා ධම්මකථා වා පටිසන්ථාරො වා කාතබ්බො හොති. ථෙරො ච විහාරගරුකො, තෙනස්ස සො පපඤ්චො විය උපට්ඨාති. ඉති විහාරගරුතාය තත්ථ ගන්ත්වා විහාසි.
217. Im neunten Sutta ist „Aññāsikoṇḍañño“ der Thera, der diesen Namen erhielt, weil er die Wahrheit der Lehre als Erster erkannt hatte. „Sucirasseva“ (nach sehr langer Zeit) bedeutet: Wie lange? Nach zwölf Jahren. Wo verweilte er all diese Zeit? Im Chaddanta-Wald am Ufer des Mandākinī-Teichs, dem Verweilort der Paccekabuddhas. Warum? Weil er das friedvolle, einsame Verweilen (vihāra) schätzte. Er war nämlich ein weiser, großer Jünger (mahāsāvaka). Ebenso wie die des Erhabenen waren auch seine Tugenden unter den Göttern und Menschen in den zehntausend Weltsystemen weithin verbreitet. Götter und Menschen gingen zum Erhabenen, erwiesen ihm mit Duftstoffen, Blumen usw. ihre Verehrung, und suchten unmittelbar danach den Thera auf, um ihn als „den Jünger, der die höchste Lehre durchdrungen hat“ zu verehren. Denen, die zu ihm kamen, musste er dann eine entsprechende Lehrrede halten oder sie freundlich empfangen. Da der Thera jedoch das einsame Verweilen schätzte, erschien ihm dieses geschäftige Beisammensein mit der Menge wie eine weltliche Verwicklung (papañca). Daher ging er aus Liebe zum einsamen Verweilen dorthin und verweilte dort.

අපරම්පි කාරණං – භික්ඛාචාරවෙලායං තාව සබ්බසාවකා වස්සග්ගෙන ගච්ඡන්ති. ධම්මදෙසනාකාලෙ පන මජ්ඣට්ඨානෙ අලඞ්කතබුද්ධාසනම්හි සත්ථරි නිසින්නෙ දක්ඛිණහත්ථපස්සෙ ධම්මසෙනාපති, වාමහත්ථපස්සෙ මහාමොග්ගල්ලානත්ථෙරො නිසීදති, තෙසං පිට්ඨිභාගෙ අඤ්ඤාසිකොණ්ඩඤ්ඤත්ථෙරස්ස ආසනං පඤ්ඤාපෙන්ති. සෙසා භික්ඛූ තං පරිවාරෙත්වා නිසීදන්ති. ද්වෙ අග්ගසාවකා අග්ගධම්මපටිවිද්ධත්තා ච මහල්ලකත්තා ච ථෙරෙ සගාරවා ථෙරං මහාබ්‍රහ්මං [Pg.257] විය අග්ගික්ඛන්ධං විය ආසීවිසං විය ච මඤ්ඤමානා ධුරාසනෙ නිසීදන්තා ඔත්තප්පන්ති හරායන්ති. ථෙරො චින්තෙසි – ‘‘ඉමෙහි ධුරාසනත්ථාය කප්පසතසහස්සාධිකං අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යං පාරමියො පූරිතා, තෙ ඉදානි ධුරාසනෙ නිසීදන්තා මම ඔත්තප්පන්ති හරායන්ති, ඵාසුවිහාරං නෙසං කරිස්සාමී’’ති. සො පතිරූපෙ කාලෙ තථාගතං උපසඞ්කමිත්වා ‘‘ඉච්ඡාමහං, භන්තෙ, ජනපදෙ වසිතු’’න්ති ආහ, සත්ථා අනුජානි.
Ein weiterer Grund ist: Zur Zeit des Almosengangs gehen alle Jünger zunächst gemäß ihrer Ordensaltersfolge. Zur Zeit der Lehrverkündung jedoch, wenn der Meister auf dem geschmückten Buddha-Sitz in der Mitte Platz genommen hat, setzt sich der Feldherr der Lehre zur rechten Hand und der ältere Ehrwürdige Mahāmoggallāna zur linken Hand nieder. Hinter ihnen bereiten sie den Sitz für den älteren Ehrwürdigen Aññāsikoṇḍañña vor. Die übrigen Mönche setzen sich um ihn herum nieder. Die beiden Hauptjünger hegten große Ehrfurcht gegenüber dem Thera Koṇḍañña, sowohl weil er das höchste Dhamma zuerst durchdrungen hatte, als auch wegen seines hohen Alters. Da sie den Thera wie einen großen Brahma, wie eine lodernde Feuersäule oder wie eine hochgiftige Schlange betrachteten, scheuten und schämten sie sich, auf dem vordersten Platz zu sitzen. Der Thera dachte: „Diese haben für die Erlangung des vordersten Platzes ein Asankheyya und mehr als hunderttausend Äonen lang die Vollkommenheiten erfüllt. Wenn sie nun auf dem vordersten Platz sitzen, scheuen und schämen sie sich meinetwegen. Ich will ihnen ein angenehmes Verweilen bereiten.“ Zur geeigneten Zeit begab er sich zum Tathāgata und sprach: „Ich wünsche, o Herr, auf dem Lande zu leben.“ Der Meister gestattete es ihm.

ථෙරො සෙනාසනං සංසාමෙත්වා පත්තචීවරමාදාය ඡද්දන්තභවනෙ මන්දාකිනිතීරං ගතො. පුබ්බෙ පච්චෙකබුද්ධානං පාරිචරියාය කතපරිචයා අට්ඨසහස්සා හත්ථිනාගා ථෙරං දිස්වාව ‘‘අම්හාකං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ආගත’’න්ති නඛෙහි චඞ්කමනං නිත්තිණං කත්වා ආවරණසාඛා හරිත්වා ථෙරස්ස වසනට්ඨානං පටිජග්ගිත්වා වත්තං කත්වා සබ්බෙ සන්නිපතිත්වා මන්තයිංසු – ‘‘සචෙ හි මයං ‘අයං ථෙරස්ස කත්තබ්බං කරිස්සති, අයං කරිස්සතී’ති පටිපජ්ජිස්සාම, ථෙරො බහුඤාතිකගාමං ගතො විය යථාධොතෙනෙව පත්තෙන ගමිස්සති, වාරෙන නං පටිජග්ගිස්සාම, එකස්ස පන වාරෙ පත්තෙ සෙසෙහිපි නප්පමජ්ජිතබ්බ’’න්ති වාරං ඨපයිංසු. වාරිකනාගො පාතොව ථෙරස්ස මුඛොදකඤ්ච දන්තකට්ඨඤ්ච ඨපෙති, වත්තං කරොති.
Der Thera räumte seine Unterkunft auf, nahm Almosenschale und Gewänder und begab sich an das Ufer des Mandākinī-Sees im Wohngebiet der Chaddanta-Elefanten. Als achttausend Elefantenbullen, die in der Vergangenheit durch ihren Dienst an den Paccekabuddhas wohlvertraut mit solchen Pflichten waren, den Thera sahen, dachten sie: „Unser Feld des Verdienstes ist gekommen!“ Sie säuberten mit ihren Nägeln den Wandelpfad von Gras, entfernten störende Äste, pflegten den Aufenthaltsort des Thera, erfüllten die Pflichten, versammelten sich alle und beratschlagten: „Wenn wir so verfahren, dass wir denken: 'Dieser wird die Pflichten für den Thera tun, jener wird es tun', dann wird der Thera mit einer ungewaschen sauberen Schale fortgehen, gerade so, als sei er in ein Dorf mit vielen Verwandten gekommen. Wir wollen ihn der Reihe nach pflegen, und wenn die Reihe an einem ist, dürfen auch die übrigen nicht nachlässig sein.“ So legten sie eine Reihenfolge fest. Der Elefant, der an der Reihe war, stellte am frühen Morgen Wasser zum Waschen des Gesichts und ein Zahnputzhölzchen für den Thera bereit und erfüllte die Pflichten.

මන්දාකිනිපොක්ඛරණී නාම චෙසා පණ්ණාසයොජනා හොති. තස්සා පඤ්චවීසතියොජනමත්තෙ ඨානෙ සෙවාලො වා පණකං වා නත්ථි, ඵලිකවණ්ණං උදකමෙව හොති. තතො පරං පන කටිප්පමාණෙ උදකෙ අඩ්ඪයොජනවිත්ථතං සෙසපදුමවනං පණ්ණාසයොජනං සරං පරික්ඛිපිත්වා ඨිතං. තදනන්තරං තාව මහන්තමෙව රත්තපදුමවනං, තදනන්තරං රත්තකුමුදවනං, තදනන්තරං සෙතකුමුදවනං, තදනන්තරං නීලුප්පලවනං, තදනන්තරං රත්තුප්පලවනං, තදනන්තරං සුගන්ධරත්තසාලිවනං, තදනන්තරං එළාලුකලාබුකුම්භණ්ඩාදීනි මධුරරසානි වල්ලිඵලානි, තදනන්තරං අඩ්ඪයොජනවිත්ථාරමෙව උච්ඡුවනං, තත්ථ පූගරුක්ඛක්ඛන්ධප්පමාණා උච්ඡූ, තදනන්තරං කදලිවනං, යතො දුවෙ පක්කානි ඛාදන්තා කිලමන්ති, තදනන්තරං චාටිප්පමාණඵලං පනසවනං, තදනන්තරං ජම්බුවනං, තදනන්තරං අම්බවනං, තදනන්තරං කපිත්ථවනන්ති. සඞ්ඛෙපතො තස්මිං දහෙ ඛාදිතබ්බයුත්තකං ඵලං නාම නත්ථීති න වත්තබ්බං. කුසුමානං පුප්ඵනසමයෙ වාතො රෙණුවට්ටිං උට්ඨාපෙත්වා පදුමිනිපත්තෙසු ඨපෙති, තත්ථ උදකඵුසිතානි පතන්ති. තතො ආදිච්චපාකෙන පච්චිත්වා පක්කපයොඝනිකා විය තිට්ඨති, එතං පොක්ඛරමධු නාම[Pg.258], තං ථෙරස්ස ආහරිත්වා දෙන්ති. මුළාලං නඞ්ගලසීසමත්තං හොති, තම්පි ආහරිත්වා දෙන්ති. භිසං මහාභෙරිපොක්ඛරප්පමාණං හොති, තස්ස එකස්මිං පබ්බෙ පාදඝටකප්පමාණං ඛීරං හොති, තං ආහරිත්වා දෙන්ති. පොක්ඛරට්ඨීනි මධුසක්ඛරාය යොජෙත්වා දෙන්ති. උච්ඡුං පාසාණපිට්ඨෙ ඨපෙත්වා පාදෙන අක්කමන්ති. තතො රසො පග්ඝරිත්වා සොණ්ඩිආවාටෙ පූරෙත්වා, ආදිච්චපාකෙන පච්චිත්වා ඛීරපාසාණපිණ්ඩො විය තිට්ඨති, තං ආහරිත්වා දෙන්ති. පනසකදලිඅම්බපක්කාදීසු කථාව නත්ථි.
Dieser Mandākinī-See ist fünfzig Yojanas groß. In einem Bereich von fünfundzwanzig Yojanas gibt es weder Algen noch Wasserpflanzen, sondern nur kristallklares Wasser. Darüber hinaus aber, im hüfttiefen Wasser, umgibt ein weißer Lotuswald von einer halben Yojana Breite den fünfzig Yojanas großen See. Unmittelbar dahinter liegt ein ebenso großer roter Lotuswald, dahinter ein roter Seerosenwald, dahinter ein weißer Seerosenwald, dahinter ein blauer Lotuswald, dahinter ein roter Lotuswald, dahinter ein duftender roter Bergreiswald, dahinter süße Kletterfrüchte wie Gurken, Flaschenkürbisse, Kürbisse usw., dahinter ein Zuckerrohrwald von ebenfalls einer halben Yojana Breite, wo das Zuckerrohr die Dicke von Arekapalmenstämmen hat, dahinter ein Bananenwald, von dessen reifen Früchten man schon nach dem Verzehr von zweien satt wird, dahinter ein Jackfruchtwald mit Früchten von der Größe von Tontöpfen, dahinter ein Jambu-Baumwald, dahinter ein Mangowald, dahinter ein Holzapfelwald. Kurz gesagt: Man kann nicht behaupten, dass es in diesem See an essbaren Früchten mangelt. Wenn die Blumen blühen, wirbelt der Wind den Blütenstaub auf und lagert ihn auf den Lotusblättern ab, worauf Wassertropfen fallen. Durch die Sonnenhitze kocht dies ein und wird wie dicke, gekochte Milch; dies nennt man Lotus-Honig. Sie bringen ihn dem Thera dar. Die Lotuswurzel ist so groß wie ein Pflugkopf; auch diese bringen und spenden sie. Die Lotusstängel sind so groß wie das Fell einer großen Trommel; in jedem ihrer Gelenke befindet sich ein milchiger Saft von der Menge eines Fußgefäßes. Diesen bringen und spenden sie. Lotus-Samen mischen sie mit Honigzucker und spenden sie. Das Zuckerrohr legen sie auf eine Felsplatte und zertreten es mit den Füßen. Der Saft fließt heraus, füllt kleine Felsmulden, kocht durch die Sonnenhitze ein und wird fest wie Milchstein-Klumpen. Diesen bringen und spenden sie. Was reife Jackfrüchte, Bananen, Mangos und dergleichen betrifft, so erübrigt sich jedes weitere Wort.

කෙලාසපබ්බතෙ නාගදත්තො නාම දෙවපුත්තො වසති. ථෙරො කාලෙන කාලං තස්ස විමානද්වාරං ගච්ඡති. සො නවසප්පිපොක්ඛරමධුචුණ්ණයුත්තස්ස නිරුදකපායාසස්ස පත්තං පූරෙත්වා දෙති. සො කිර කස්සපබුද්ධකාලෙ වීසතිවස්සසහස්සානි සුගන්ධසප්පිනා ඛීරසලාකං අදාසි. තෙනස්සෙතං භොජනං උප්පජ්ජති. එවං ථෙරො ද්වාදස වස්සානි වසිත්වා අත්තනො ආයුසඞ්ඛාරං ඔලොකෙන්තො පරික්ඛීණභාවං ඤත්වා ‘‘කත්ථ පරිනිබ්බායිස්සාමී’’ති චින්තෙත්වා – ‘‘හත්ථිනාගෙහි මං ද්වාදස වස්සානි උපට්ඨහන්තෙහි දුක්කරං කතං, සත්ථාරං අනුජානාපෙත්වා එතෙසංයෙව සන්තිකෙ පරිනිබ්බායිස්සාමී’’ති ආකාසෙන භගවතො සන්තිකං අගමාසි. තෙන වුත්තං ‘‘සුචිරස්සෙව යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමී’’ති.
Auf dem Berg Kelāsa wohnt ein Göttersohn namens Nāgadatta. Der Thera begab sich von Zeit zu Zeit an das Tor von dessen Palast. Jener füllte seine Almosenschale mit reinem Milchreis, der mit frischer Butter, Lotushonig und Zuckerpulver vermischt war. Jener soll nämlich zur Zeit des Buddha Kassapa zwanzigtausend Jahre lang Milchreis-Portionen mit duftendem Butterschmalz gespendet haben. Aufgrund dessen entstand für ihn diese Speise. Nachdem der Thera so zwölf Jahre gelebt hatte, betrachtete er seine Lebenskräfte und erkannte deren Erschöpfung. Er überlegte: „Wo soll ich ins Parinibbāna eingehen?“, und dachte bei sich: „Die Elefantenbullen haben ein schweres Werk vollbracht, indem sie mich zwölf Jahre lang pflegten. Nachdem ich mir vom Meister die Erlaubnis geholt habe, will ich genau in ihrer Gegenwart ins Parinibbāna eingehen.“ So reiste er durch die Luft in die Gegenwart des Erhabenen. Daher wurde gesagt: „Nach langer Zeit begab er sich dorthin, wo der Erhabene war.“

නාමඤ්චාති කස්මා නාමං සාවෙති? ථෙරඤ්හි කෙචි සඤ්ජානන්ති, කෙචි න සඤ්ජානන්ති. තත්ථ ථෙරො චින්තෙසි – ‘‘යෙ මං අජානන්තා ‘කො එස පණ්ඩරසීසො ඔභග්ගො ගොපානසිවඞ්කො මහල්ලකො සත්ථාරා සද්ධිං පටිසන්ථාරං කරොතී’ති චිත්තං පදූසෙස්සන්ති, තෙ අපායපූරකා භවිස්සන්ති. යෙ පන මං ජානන්තා – ‘දසසහස්සචක්කවාළෙ සත්ථා විය පඤ්ඤාතො පාකටො මහාසාවකො’ති චිත්තං පසාදෙස්සන්ති, තෙ සග්ගූපගා භවිස්සන්තී’’ති, සත්තානං අපායමග්ගං පිදහිත්වා සග්ගමග්ගං විවරන්තො නාමං සාවෙති.
„Und den Namen“: Warum verkündet er seinen Namen? Denn einige kennen den Thera gut, andere wiederum kennen ihn nicht. In diesem Zusammenhang dachte der Thera: „Diejenigen, die mich nicht kennen und denken: 'Wer ist dieser weißhaarige, gebeugte Greis, der krumm wie ein Dachsparren ist und mit dem Meister vertraulich spricht?', und dadurch ihren Geist trüben, die werden die niederen Welten füllen. Diejenigen aber, die mich kennen und denken: 'Er ist ein bekannter, berühmter großer Jünger, der im zehntausendfachen Weltensystem wie der Meister selbst bekannt ist', und dadurch ihren Geist mit Vertrauen erfüllen, die werden in den Himmelswelten wiedergeboren werden.“ Indem er den Wesen den Weg in die niederen Welten versperrt und den Weg zum Himmel öffnet, verkündet er seinen Namen.

බුද්ධානුබුද්ධොති පඨමං සත්ථා චත්තාරි සච්චානි බුජ්ඣි, පච්ඡා ථෙරො, තස්මා බුද්ධානුබුද්ධොති, වුච්චති. තිබ්බනික්කමොති බාළ්හවීරියො. විවෙකානන්ති තිණ්ණං විවෙකානං. තෙවිජ්ජො, චෙතොපරියායකොවිදොති ඡසු අභිඤ්ඤාසු චතස්සො වදති. ඉතරා ද්වෙ කිඤ්චාපි න වුත්තා, ථෙරො පන ඡළභිඤ්ඤොව. ඉමිස්සා ච ගාථාය පරියොසානෙ පරිසා සන්නිසීදි. පරිසාය [Pg.259] සන්නිසින්නභාවං ඤත්වා ථෙරො සත්ථාරා සද්ධිං පටිසන්ථාරං කත්වා ‘‘පරික්ඛීණා මෙ, භන්තෙ, ආයුසඞ්ඛාරා, පරිනිබ්බායිස්සාමී’’ති, පරිනිබ්බානකාලං අනුජානාපෙසි. කත්ථ පරිනිබ්බායිස්සසි කොණ්ඩඤ්ඤාති? උපට්ඨාකෙහි මෙ, භන්තෙ, හත්ථිනාගෙහි දුක්කරං කතං, තෙසං සන්තිකෙති. සත්ථා අනුජානි.
„Buddhānubuddha“ („der dem Buddha folgend Erwachte“) bedeutet: Zuerst erkannte der Meister die vier Wahrheiten, danach der Thera; darum wird er „Buddhānubuddha“ genannt. „Tibbanikkama“ („von starkem Tatendrang“) bedeutet: einer von intensiver Willenskraft (hinsichtlich der vier rechten Anstrengungen). „Vivekānaṃ“ („der Abgeschiedenheiten“) bedeutet: der drei Abgeschiedenheiten (von Körper, Geist und Daseinsgrundlage). Mit „tevijjo cetopariyāyakovido“ („Besitzer des dreifachen Wissens, kundig in der Durchdringung des Geistes“) spricht er von nur vieren der sechs höheren Geisteskräfte (Abhiññā). Obwohl die anderen beiden nicht genannt werden, war der Thera dennoch im Besitz aller sechs höheren Geisteskräfte. Am Ende dieses Verses saß die Versammlung still da. Als der Thera bemerkte, dass die Versammlung zur Ruhe gekommen war, tauschte er mit dem Meister freundliche Worte aus, sagte: „Ehrwürdiger Herr, meine Lebenskräfte sind aufgezehrt, ich werde ins Parinibbāna eingehen“, und bat um die Erlaubnis für den Zeitpunkt seines Parinibbānas. „Wo wirst du ins Parinibbāna eingehen, Koṇḍañña?“, fragte der Meister. „Ehrwürdiger Herr, meine Diener, die edlen Elefanten, haben Schweres für mich getan; in ihrer Gegenwart werde ich ins Parinibbāna eingehen“, antwortete er. Der Meister erlaubte es.

ථෙරො දසබලං පදක්ඛිණං කත්වා – ‘‘පුබ්බං තං මෙ, භන්තෙ, පඨමදස්සනං, ඉදං පච්ඡිමදස්සන’’න්ති පරිදෙවන්තෙ මහාජනෙ සත්ථාරං වන්දිත්වා නික්ඛමිත්වා, ද්වාරකොට්ඨකෙ ඨිතො – ‘‘මා සොචිත්ථ, මා පරිදෙවිත්ථ, බුද්ධා වා හොන්තු බුද්ධසාවකා වා, උප්පන්නා සඞ්ඛාරා අභිජ්ජනකා නාම නත්ථී’’ති මහාජනං ඔවදිත්වා පස්සන්තස්සෙව මහාජනස්ස වෙහාසං අබ්භුග්ගම්ම මන්දාකිනිතීරෙ ඔතරිත්වා පොක්ඛරණියං න්හත්වා නිවත්ථනිවාසනො කතුත්තරාසඞ්ගො සෙනාසනං සංසාමෙත්වා ඵලසමාපත්තියා තයො යාමෙ වීතිනාමෙත්වා බලවපච්චූසසමයෙ පරිනිබ්බායි. ථෙරස්ස සහපරිනිබ්බානා හිමවති සබ්බරුක්ඛා පුප්ඵෙහි ච ඵලෙහි ච ඔනතවිනතා අහෙසුං. වාරිකනාගො ථෙරස්ස පරිනිබ්බුතභාවං අජානන්තො පාතොව මුඛොදකදන්තකට්ඨානි උපට්ඨපෙත්වා වත්තං කත්වා ඛාදනීයඵලානි ආහරිත්වා චඞ්කමනකොටියං අට්ඨාසි. සො යාව සූරියුග්ගමනා ථෙරස්ස නික්ඛමනං අපස්සන්තො ‘‘කිං නු ඛො එතං? පුබ්බෙ අය්‍යො පාතොව චඞ්කමති, මුඛං ධොවති. අජ්ජ පන පණ්ණසාලතොපි න නික්ඛමතී’’ති කුටිද්වාරං කම්පෙත්වා ඔලොකෙන්තො ථෙරං නිසින්නකමෙව දිස්වා හත්ථං පසාරෙත්වා පරාමසිත්වා අස්සාසපස්සාසෙ පරියෙසන්තො තෙසං අප්පවත්තිභාවං ඤත්වා – ‘‘පරිනිබ්බුතො ථෙරො’’ති සොණ්ඩං මුඛෙ පක්ඛිපිත්වා මහාරවං විරවි. සකලහිමවන්තො එකනින්නාදො අහොසි. අට්ඨනාගසහස්සානි සන්නිපතිත්වා ථෙරං ජෙට්ඨකනාගස්ස කුම්භෙ නිසීදාපෙත්වා සුපුප්ඵිතරුක්ඛසාඛා ගහෙත්වා පරිවාරෙත්වා සකලහිමවන්තං අනුවිචරිත්වා සකට්ඨානමෙව ආගතා.
Der Thera umwandelte den Zehnkraft-Besitzenden ehrerbietig rechtsherum, sprach: „Ehrwürdiger Herr, jene frühere Begegnung war mein erstes Sehen, diese hier ist mein letztes Sehen“, verbeugte sich vor dem Meister, während die große Menschenmenge weinte, ging hinaus und blieb am Torweg stehen. Er ermahnte die Volksmenge: „Grämt euch nicht, weint nicht! Ob Buddhas oder Jünger der Buddhas, es gibt keine entstandenen Gestaltungen, die nicht dem Verfall preisgegeben wären.“ Nachdem er die Menge so ermahnt hatte, erhob er sich vor den Augen der zuschauenden Menschen in die Luft, stieg am Ufer des Mandākinī-Sees herab, badete im See, legte sein Untergewand an, ordnete sein Obergewand über der Schulter, räumte seine Liegestatt auf, verbrachte die drei Nachtwachen in der Frucht-Errungenschaft und ging zur Zeit der tiefen Morgendämmerung ins Parinibbāna ein. Mit dem Parinibbāna des Theras neigten sich im Himavanta-Wald alle Bäume, behangen mit Blüten und Früchten, tief herab. Der diensttuende Elefantenbulle, der vom Erlöschen des Theras nichts wusste, bereitete am frühen Morgen Gesichtswasser und Zahnputzhölzchen vor, erfüllte seine Pflichten, brachte essbare Früchte herbei und stellte sich am Ende des Wandelpfads auf. Als er bis zum Sonnenaufgang das Herauskommen des Theras nicht sah, dachte er: „Was mag das sein? Früher ging der Edle schon früh am Morgen auf dem Wandelpfad auf und ab und wusch sein Gesicht. Heute aber kommt er nicht einmal aus seiner Blätterhütte heraus.“ Er rüttelte an der Hüttentür, blickte hinein, sah den Thera still dasitzen, streckte seinen Rüssel aus, berührte ihn und fühlte nach der Ein- und Ausatmung. Als er erkannte, dass diese aufgehört hatten, dachte er: „Der Thera ist ins Parinibbāna eingegangen“, steckte seinen Rüssel ins Maul und stieß ein gewaltiges Geschrei aus. Der gesamte Himavanta-Wald hallte von einem einzigen Echo wider. Achttausend Elefanten kamen zusammen, setzten den Thera auf den Stirnhöcker des Leitelephanten, nahmen prächtig blühende Baumzweige, umringten ihn, zogen durch den ganzen Himavanta-Wald und kehrten schließlich an ihren eigenen Ort zurück.

සක්කො විස්සකම්මං ආමන්තෙසි – ‘‘තාත, අම්හාකං ජෙට්ඨභාතා පරිනිබ්බුතො, සක්කාරං කරිස්සාම, නවයොජනිකං සබ්බරතනමයං කූටාගාරං මාපෙහී’’ති. සො තථා කත්වා ථෙරං තත්ථ නිපජ්ජාපෙත්වා හත්ථිනාගානං අදාසි. තෙ කූටාගාරං උක්ඛිපිත්වා තියොජනසහස්සං හිමවන්තං පුනප්පුනං ආවිජ්ඣිංසු[Pg.260]. තෙසං හත්ථතො ආකාසට්ඨකා දෙවා ගහෙත්වා සාධුකීළිතං කීළිංසු. තතො වස්සවලාහකා සීතවලාහකා උණ්හවලාහකා චාතුමහාරාජිකා තාවතිංසාති එතෙනුපායෙන යාව බ්‍රහ්මලොකා කූටාගාරං අගමාසි, පුන බ්‍රහ්මානො දෙවානන්ති අනුපුබ්බෙන හත්ථිනාගානංයෙව කූටාගාරං අදංසු. එකෙකා දෙවතා චතුරඞ්ගුලමත්තං චන්දනඝටිකං ආහරි, චිතකො නවයොජනිකො අහොසි. කූටාගාරං චිතකං ආරොපයිංසු. පඤ්ච භික්ඛුසතානි ආකාසෙනාගන්ත්වා සබ්බරත්තිං සජ්ඣායමකංසු. අනුරුද්ධත්ථෙරො ධම්මං කථෙසි, බහූනං දෙවතානං ධම්මාභිසමයො අහොසි. පුනදිවසෙ අරුණුග්ගමනවෙලායමෙව චිතකං නිබ්බාපෙත්වා සුමනමකුළවණ්ණානං ධාතූනං පරිසාවනං පූරෙත්වා භගවති නික්ඛමිත්වා වෙළුවනවිහාරකොට්ඨකං සම්පත්තෙ ආහරිත්වා සත්ථු හත්ථෙ ඨපයිංසු. සත්ථා ධාතුපරිසාවනං ගහෙත්වා පථවියා හත්ථං පසාරෙසි, මහාපථවිං භින්දිත්වා රජතබුබ්බුළසදිසං චෙතියං නික්ඛමි. සත්ථා සහත්ථෙන චෙතියෙ ධාතුයො නිධෙසි. අජ්ජාපි කිර තං චෙතියං ධරතියෙවාති. නවමං.
Sakka sprach zu Vissakamma: „Mein Lieber, unser ältester Bruder ist ins Parinibbāna eingegangen. Wir wollen ihm die letzte Ehre erweisen. Erschaffe ein neun Yojanas großes, ganz aus Juwelen bestehendes Turmhaus!“ Dieser tat wie geheißen, bettete den Thera darin und übergab es den Elefantenbullen. Sie hoben das Turmhaus empor und trugen es wieder und wieder durch den dreitausend Yojanas weiten Himavanta-Wald. Die im Luftraum verweilenden Götter nahmen es aus ihren Händen entgegen und feierten ein frohes Fest. Danach gelangte das Turmhaus auf diese Weise über die Regenwolken-Götter, die Kaltwolken-Götter, die Heißwolken-Götter, die Götter der Vier Großkönige und die der Dreiunddreißig bis hinauf zur Brahma-Welt. Wiederum gaben die Brahmas es den Göttern, und so der Reihe nach zurück bis hin zu den Elefantenbullen. Jede Gottheit brachte ein vier Zoll langes Stück Sandelholz herbei. Der Scheiterhaufen war neun Yojanas groß. Sie hoben das Turmhaus auf den Scheiterhaufen. Fünfhundert Mönche kamen durch die Luft herbei und rezitierten die ganze Nacht hindurch. Der Thera Anuruddha predigte das Dhamma, und bei vielen Gottheiten fand das Erfassen der Wahrheit statt. Am nächsten Tag, genau zur Zeit des Sonnenaufgangs, löschten sie den Scheiterhaufen, füllten das Seihtuch mit den Reliquien, die die Farbe von Jasminknospen hatten, und als der Erhabene herausgekommen und am Torweg des Veḷuvana-Klosters angelangt war, brachten sie es herbei und legten es in die Hand des Meisters. Der Meister nahm das Reliquien-Seihtuch und streckte seine Hand zur Erde aus; die große Erde spaltete sich auf, und ein Schrein (Cetiya), der einer silbernen Blase glich, stieg empor. Der Meister bettete die Reliquien mit eigener Hand in den Schrein ein. Es heißt, dass dieser Schrein noch heute dort steht. Das neunte.

10. මොග්ගල්ලානසුත්තවණ්ණනා
10. Die Erklärung des Moggallāna-Suttas.

218. දසමෙ සමන්නෙසතීති පරියෙසති පච්චවෙක්ඛති. නගස්සාති පබ්බතස්ස. මුනින්ති බුද්ධමුනිං. දුක්ඛස්ස පාරගුන්ති දුක්ඛපාරං ගතං. සමන්නෙසන්ති සමන්නෙසන්තො. එවං සබ්බඞ්ගසම්පන්නන්ති එවං සබ්බගුණසම්පන්නං. අනෙකාකාරසම්පන්නන්ති අනෙකෙහි ගුණෙහි සමන්නාගතං. දසමං.
218. Im zehnten (Sutta) bedeutet „samannesatī“: er sucht, er betrachtet reflektierend. „Nagassa“ bedeutet: des Berges (Isigili). „Muniṃ“ bedeutet: den Buddha-Weisen. „Dukkhassa pāraguṃ“ bedeutet: der an das Ende des Leidens gelangt ist. „Samannesaṃ“ bedeutet: nachforschend. „Evaṃ sabbaṅgasampannaṃ“ bedeutet: so mit allen guten Eigenschaften ausgestattet. „Anekākārasampannaṃ“ bedeutet: mit zahlreichen vortrefflichen Eigenschaften versehen. Das zehnte.

11. ගග්ගරාසුත්තවණ්ණනා
11. Die Erklärung des Gaggarā-Suttas.

219. එකාදසමෙ ත්‍යාස්සුදන්ති තෙ අස්සුදං. අස්සුදන්ති නිපාතමත්තං. වණ්ණෙනාති සරීරවණ්ණෙන. යසසාති පරිවාරෙන. විගතමලොව භාණුමාති විගතමලො ආදිච්චො විය. එකාදසමං.
219. Im elften (Sutta) ist das Wort „tyāssudaṃ“ aufzuteilen in „te assudaṃ“. „Assudaṃ“ ist bloß eine Partikel. „Vaṇṇena“ bedeutet: durch die Körperfarbe. „Yasasā“ bedeutet: durch das Gefolge. „Vigatamalova bhāṇumā“ bedeutet: wie die Sonne, die frei von Trübung ist. Das elfte.

12. වඞ්ගීසසුත්තවණ්ණනා
12. Die Erklärung des Vaṅgīsa-Suttas.

220. ද්වාදසමෙ ආයස්මාති පියවචනං. වඞ්ගීසොති තස්ස ථෙරස්ස නාමං. සො කිර පුබ්බෙ පදුමුත්තරකාලෙ පටිභානසම්පන්නං සාවකං දිස්වා දානං [Pg.261] දත්වා පත්ථනං කත්වා කප්පසතසහස්සං පාරමියො පූරෙත්වා අම්හාකං භගවතො කාලෙ සකලජම්බුදීපෙ වාදකාමතාය ජම්බුසාඛං පරිහරිත්වා එකෙන පරිබ්බාජකෙන සද්ධිං වාදං කත්වා වාදෙ ජයපරාජයානුභාවෙන තෙනෙව පරිබ්බාජකෙන සද්ධිං සංවාසං කප්පෙත්වා වසමානාය එකිස්සා පරිබ්බාජිකාය කුච්ඡිම්හි නිබ්බත්තො වයං ආගම්ම මාතිතො පඤ්චවාදසතානි, පිතිතො පඤ්චවාදසතානීති වාදසහස්සං උග්ගණ්හිත්වා විචරති. එකඤ්ච විජ්ජං ජානාති, යං විජ්ජං පරිජප්පිත්වා මතානං සීසං අඞ්ගුලියා පහරිත්වා – ‘‘අසුකට්ඨානෙ නිබ්බත්තො’’ති ජානාති. සො අනුපුබ්බෙන ගාමනිගමාදීසු විචරන්තො පඤ්චහි මාණවකසතෙහි සද්ධිං සාවත්ථිං අනුප්පත්තො නගරද්වාරෙ සාලාය නිසීදති.
220. Im zwölften (Sutta) ist das Wort „āyasmā“ ein liebevolles Wort. „Vaṅgīsa“ ist der Name jenes Theras. Es heißt, dass er einst zur Zeit des Buddha Padumuttara einen Jünger sah, der mit schneller Auffassungsgabe begabt war. Er spendete Gaben, legte ein Gelübde ab und erfüllte einhunderttausend Weltalter hindurch die Vollkommenheiten. Zur Zeit unseres Erhabenen zog er, getrieben von Debattierlust, mit einem Jambu-Zweig durch das ganze Jambudīpa. Er führte eine Debatte mit einem Wanderphilosophen. Infolge von Sieg und Niederlage bei diesem Disput lebte eine Wanderphilosophin mit eben jenem Wanderphilosophen zusammen, und in ihrem Schoß wurde er wiedergeboren. Als er das lernfähige Alter erreicht hatte, erlernte er fünfhundert Lehrsysteme von der Mutter und fünfhundert vom Vater, sodass er eintausend philosophische Systeme beherrschte, und wanderte umher. Er kannte auch eine magische Formel; wenn er diese Formel murmelte und mit dem Finger gegen den Schädel eines Verstorbenen klopfte, wusste er: „Er ist an diesem oder jenem Ort wiedergeboren worden.“ Während er der Reihe nach durch Dörfer und Marktflecken zog, gelangte er schließlich zusammen mit fünfhundert Brahmanenschülern nach Sāvatthī und ließ sich in einer Halle am Stadttor nieder.

තදා ච නගරවාසිනො පුරෙභත්තං දානං දත්වා පච්ඡාභත්තං සුද්ධුත්තරාසඞ්ගා ගන්ධමාලාදිහත්ථා ධම්මස්සවනාය විහාරං ගච්ඡන්ති. මාණවො දිස්වා, ‘‘කහං ගච්ඡථා’’ති? පුච්ඡි. තෙ ‘‘දසබලස්ස සන්තිකං ධම්මස්සවනායා’’ති ආහංසු. සොපි සපරිවාරො තෙහි සද්ධිං ගන්ත්වා පටිසන්ථාරං කත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. අථ නං භගවා ආහ – ‘‘වඞ්ගීස, භද්දකං කිර සිප්පං ජානාසී’’ති. ‘‘භො ගොතම, අහං බහුසිප්පං ජානාමි. තුම්හෙ කතරං සන්ධාය වදථා’’ති? ඡවදූසකසිප්පන්ති. ආම, භො ගොතමාති. අථස්ස භගවා අත්තනො ආනුභාවෙන නිරයෙ නිබ්බත්තස්ස සීසං දස්සෙත්වා, ‘‘වඞ්ගීස, අයං කහං නිබ්බත්තො’’ති පුච්ඡි. සො මන්තං ජප්පිත්වා අඞ්ගුලියා පහරිත්වා ‘‘නිරයෙ’’ති ආහ. ‘‘සාධු, වඞ්ගීස, සුකථිත’’න්ති දෙවලොකෙ නිබ්බත්තස්ස සීසං දස්සෙසි. තම්පි සො තථෙව බ්‍යාකාසි. අථස්ස ඛීණාසවස්ස සීසං දස්සෙසි. සො පුනප්පුනං මන්තං පරිවත්තෙත්වාපි අඞ්ගුලියා පහරිත්වාපි නිබ්බත්තට්ඨානං න පස්සති.
Zu jener Zeit gaben die Stadtbewohner am Vormittag Almosengaben und gingen am Nachmittag, bekleidet mit reinen Obergewändern und Parfum, Blumen und Ähnliches in den Händen haltend, zum Kloster, um der Lehre zuzuhören. Als der junge Mann Vangīsa sie sah, fragte er: „Wohin geht ihr?“ Sie antworteten: „In die Gegenwart des Zehnkräftigen, um der Lehre zuzuhören.“ Da ging auch er mit seinem Gefolge zusammen mit ihnen, grüßte freundlich und stellte sich an eine Seite. Da sprach der Erhabene zu ihm: „Vangīsa, man sagt, du verstehst eine gute Kunst?“ „Verehrter Gotama, ich kenne viele Künste. Auf welche bezieht Ihr Euch, wenn Ihr sprecht?“ „Auf die Kunst des Schädellesens.“ „Ja, verehrter Gotama.“ Da zeigte ihm der Erhabene durch seine eigene übernatürliche Macht den Schädel von jemandem, der in der Hölle wiedergeboren worden war, und fragte: „Vangīsa, wo ist dieser wiedergeboren?“ Er murmelte ein Mantra, klopfte mit dem Finger an den Schädel und sagte: „In der Hölle.“ „Gut, Vangīsa, richtig gesagt!“, sprach der Erhabene und zeigte ihm den Schädel von jemandem, der in einer Götterwelt wiedergeboren worden war. Auch diesen erklärte er auf genau dieselbe Weise. Da zeigte er ihm den Schädel eines Triebversiegten. Obwohl er sein Mantra immer wieder rezitierte und mit dem Finger klopfte, sah er den Ort der Wiedergeburt nicht.

අථ නං භගවා ‘‘කිලමසි, වඞ්ගීසා’’ති ආහ? ආම භො, ගොතමාති. පුනප්පුනං උපධාරෙහීති. තථා කරොන්තොපි අදිස්වා, ‘‘තුම්හෙ, භො ගොතම, ජානාථා’’ති ආහ. ආම, වඞ්ගීස, මං නිස්සාය චෙස ගතො, අහමස්ස ගතිං ජානාමීති. මන්තෙන ජානාසි, භො ගොතමාති? ආම, වඞ්ගීස, එකෙන මන්තෙනෙව ජානාමීති. භො ගොතම, මය්හං මන්තෙන ඉමං මන්තං දෙථාති. අමූලිකො, වඞ්ගීස, මය්හං මන්තොති. දෙථ, භො ගොතමාති. න [Pg.262] සක්කා මය්හං සන්තිකෙ අපබ්බජිතස්ස දාතුන්ති. සො අන්තෙවාසිකෙ ආමන්තෙසි – ‘‘තාතා සමණො ගොතමො අතිරෙකසිප්පං ජානාති, අහං ඉමස්ස සන්තිකෙ පබ්බජිත්වා සිප්පං ගණ්හාමි, තතො සකලජම්බුදීපෙ අම්හෙහි බහුතරං ජානන්තො නාම න භවිස්සති. තුම්හෙ යාව අහං ආගච්ඡාමි, තාව අනුක්කණ්ඨිත්වා විචරථා’’ති තෙ උය්‍යොජෙත්වා ‘‘පබ්බාජෙථ ම’’න්ති ආහ. සත්ථා නිග්‍රොධකප්පස්ස පටිපාදෙසි. ථෙරො තං අත්තනො වසනට්ඨානං නෙත්වා පබ්බාජෙසි. සො පබ්බජිත්වා සත්ථු සන්තිකං ආගම්ම වන්දිත්වා ඨිතො ‘‘සිප්පං දෙථා’’ති යාචි. වඞ්ගීස, තුම්හෙ සිප්පං ගණ්හන්තා අලොණභොජනථණ්ඩිලසෙය්‍යාදීහි පරිකම්මං කත්වා ගණ්හථ, ඉමස්සාපි සිප්පස්ස පරිකම්මං අත්ථි, තං තාව කරොහීති. සාධු, භන්තෙති. අථස්ස සත්ථා ද්වත්තිංසාකාරකම්මට්ඨානං ආචික්ඛි. සො තං අනුලොමපටිලොමං මනසිකරොන්තො විපස්සනං වඩ්ඪෙත්වා අනුක්කමෙන අරහත්තං පාපුණි.
Da fragte ihn der Erhabene: „Bist du erschöpft, Vangīsa?“ „Ja, verehrter Gotama.“ „Untersuche es nochmals wieder und wieder.“ Obwohl er dies tat, sah er es nicht und sagte: „Wisst Ihr es, verehrter Gotama?“ „Ja, Vangīsa, dieser ist in Abhängigkeit von mir gegangen, ich kenne seinen Weg.“ „Wisst Ihr es durch ein Mantra, verehrter Gotama?“ „Ja, Vangīsa, ich weiß es allein durch ein einziges Mantra.“ „Verehrter Gotama, gebt mir dieses Mantra im Tausch gegen mein Mantra!“ „Mein Mantra, Vangīsa, ist unbezahlbar.“ „Gebt es mir, verehrter Gotama.“ „Es ist unmöglich, es jemandem in meiner Gegenwart zu geben, der nicht das Ordensleben angetreten hat.“ Da wandte er sich an seine Schüler: „Liebe Freunde, der Einsiedler Gotama kennt eine überlegene Kunst. Ich werde unter ihm das Ordensleben antreten und diese Kunst erlernen. Danach wird es auf der ganzen Insel der Rosenäpfel niemanden geben, der mehr weiß als wir. Wandert umher, ohne ungeduldig zu werden, bis ich zurückkehre!“ Nachdem er sie weggeschickt hatte, sagte er: „Ordiniert mich!“ Der Meister übergab ihn dem ehrwürdigen Nigrodhakappa. Der Thera führte ihn zu seiner Wohnstätte und ordinierte ihn. Nachdem er ordiniert war, kam er zum Meister, verneigte sich vor ihm, blieb stehen und bat: „Gebt mir nun die Kunst!“ „Vangīsa, wenn ihr eine Kunst erlernt, tut ihr dies, indem ihr vorbereitende Übungen wie ungesalzenes Essen, Schlafen auf dem nackten Boden und Ähnliches ausführt. Auch für meine Kunst gibt es eine Vorbereitung; führe diese zuerst aus!“ „Sehr wohl, Herr“, stimmte er zu. Da erklärte ihm der Meister das Meditationsobjekt der zweiunddreißig Körperteile. Während er dieses in direkter und umgekehrter Reihenfolge im Geist erwog, entfaltete er die Einsicht und erreichte allmählich die Arahatschaft.

විමුත්තිසුඛං පටිසංවෙදීති එවං අරහත්තං පත්වා විමුත්තිසුඛං පටිසංවෙදෙන්තො. කාවෙය්‍යමත්තාති කාවෙය්‍යෙන කබ්බකරණෙන මත්තා. ඛන්ධායතනධාතුයොති ඉමානි ඛන්ධාදීනි පකාසෙන්තො ධම්මං දෙසෙසි. යෙ නියාමගතද්දසාති යෙ නියාමගතා චෙව නියාමදස්සාති ච. ස්වාගතන්ති සුආගමනං. ඉද්ධිපත්තොම්හීති ඉමිනා ඉද්ධිවිධඤාණං ගහිතං. චෙතොපරියායකොවිදොති ඉමිනා චෙතොපරියඤාණං. දිබ්බසොතං පන අවුත්තම්පි ගහිතමෙව හොති. එවං ඡ අභිඤ්ඤාපත්තො එසො මහාසාවකොති වෙදිතබ්බො. ද්වාදසමං.
„Das Glück der Befreiung erfahrend“ (vimuttisukhaṃ paṭisaṃvedī) bedeutet: Nachdem er so die Arahatschaft erlangt hatte, erfuhr (genoss) er das Glück der Befreiung. „Berauscht von Dichtkunst“ (kāveyyamattā) bedeutet: durch Dichtkunst bzw. das Verfassen von Gedichten geprägt. „Die Aggregate, Sinnesbereiche und Elemente“ (khandhāyatanadhātuyo) bedeutet: Er lehrte das Dhamma, indem er diese Aggregate und so weiter verkündete. „Jene, die den festen Pfad betreten haben und ihn sehen“ (ye niyāmagataddasā) bedeutet: diejenigen, die sowohl auf dem festen Pfad etabliert sind als auch den festen Pfad sehen. „Willkommen“ (svāgataṃ) bedeutet: eine gute Ankunft. Mit dem Ausdruck „ich habe übernatürliche Macht erlangt“ (iddhipattomhi) ist das Wissen um die verschiedenen übernatürlichen Kräfte erfasst. Mit dem Ausdruck „kundig im Durchschauen des Geistes anderer“ (cetopariyāyakovido) ist das Wissen über die Geisteszustände anderer erfasst. Das himmlische Ohr wiederum ist, obwohl nicht ausdrücklich erwähnt, ebenfalls mitgemeint. So ist zu verstehen, dass er ein großer Jünger war, der die sechs höheren Geisteskräfte erlangt hatte. Das Zwölfte [Sutta].

ඉති සාරත්ථප්පකාසිනියා
Hier endet in der Sāratthappakāsinī,

සංයුත්තනිකාය-අට්ඨකථාය
dem Kommentar zum Saṃyutta Nikāya,

වඞ්ගීසසංයුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
die Erklärung des Vaṅgīsa-Saṃyutta.

9. වනසංයුත්තං
9. Das Wald-Saṃyutta (Vanasaṃyutta)

1. විවෙකසුත්තවණ්ණනා
1. Die Erklärung des Viveka-Sutta

221. වනසංයුත්තස්ස [Pg.263] පඨමෙ කොසලෙසු විහරතීති සත්ථු සන්තිකෙ කම්මට්ඨානං ගහෙත්වා තස්ස ජනපදස්ස සුලභභික්ඛතාය තත්ථ ගන්ත්වා විහරති. සංවෙජෙතුකාමාති විවෙකං පටිපජ්ජාපෙතුකාමා. විවෙකකාමොති තයො විවෙකෙ පත්ථයන්තො. නිච්ඡරතී බහිද්ධාති බාහිරෙසු පුථුත්තාරම්මණෙසු චරති. ජනො ජනස්මින්ති ත්වං ජනො අඤ්ඤස්මිං ජනෙ ඡන්දරාගං විනයස්සු. පජහාසීති පජහ. භවාසීති භව. සතං තං සාරයාමසෙති සතිමන්තං පණ්ඩිතං තං මයම්පි සාරයාම, සතං වා ධම්මං මයං තං සාරයාමාති අත්ථො. පාතාලරජොති අප්පතිට්ඨට්ඨෙන පාතාලසඞ්ඛාතො කිලෙසරජො. මා තං කාමරජොති අයං කාමරාගරජො තං මා අවහරි, අපායමෙව මා නෙතූති අත්ථො. පංසුකුන්ථිතොති පංසුමක්ඛිතො. විධුනන්ති විධුනන්තො. සිතං රජන්ති සරීරලග්ගං රජං. සංවෙගමාපාදීති දෙවතාපි නාම මං එවං සාරෙතීති විවෙකමාපන්නො, උත්තමවීරියං වා පග්ගය්හ පරමවිවෙකං මග්ගමෙව පටිපන්නොති. පඨමං.
221. Im ersten Sutta des Wald-Saṃyutta bedeutet „er weilte im Kosala-Land“ (kosalesu viharati): Nachdem er ein Meditationsobjekt in der Gegenwart des Meisters angenommen hatte, ging er dorthin und weilte dort, weil in jenem Land leicht Almosenspeise zu bekommen war. „In der Absicht, ihn wachzurütteln“ (saṃvejetukāmā) bedeutet: in der Absicht, ihn zur Abgeschiedenheit zu führen. „Nach Abgeschiedenheit verlangend“ (vivekakāmo) bedeutet: nach den drei Arten der Abgeschiedenheit strebend. „Schweift nach außen ab“ (niccharatī bahiddhā) bedeutet: er wandert unter den äußeren, vielfältigen Sinnesobjekten umher. „Ein Mensch unter Menschen“ (jano janasmiṃ) bedeutet: „Du, ein Mensch (Mönch), vertreibe das Begehren und die Leidenschaft gegenüber anderen Menschen!“ „Gib auf!“ (pajahāsī) bedeutet: gib auf (pajaha). „Sei!“ (bhavāsī) bedeutet: sei (bhava). „Wir erinnern dich an die Guten“ (sataṃ taṃ sārayāmase) bedeutet: „Auch wir erinnern dich, der du ein achtsamer und weiser Mönch bist; oder: wir erinnern dich an die Lehre der Guten (Edlen), die frei von Befleckungen ist“ – dies ist die Bedeutung. „Der Staub des Abgrunds“ (pātālarajo) bedeutet: der Staub der Befleckungen, der aufgrund seiner Haltlosigkeit als Abgrund bezeichnet wird. „Möge dich der Staub der Sinnenlust nicht...“ (mā taṃ kāmarajo) bedeutet: „Möge dieser Staub der Sinnengier dich nicht mitreißen, möge er dich nicht in die niederen Welten führen“ – dies ist die Bedeutung. „Mit Staub bedeckt“ (paṃsukunthito) bedeutet: mit Staub bedeckt. „Abschüttelnd“ (vidhunaṃ) bedeutet: abschüttelnd. „Den Staub“ (sitaṃ rajaṃ) bedeutet: den am Körper haftenden Staub. „Er erlangte heilsamen Schreck“ (saṃvegamāpādi) bedeutet: „Selbst eine Gottheit erinnert mich auf diese Weise!“ – so dachte er und gelangte zur Abgeschiedenheit (zu Samatha und Vipassanā); oder: er spornte höchste Tatkraft an und betrat den Pfad selbst, welcher die höchste Abgeschiedenheit (die Überwindung der Befleckungen) ist. Das Erste [Sutta].

2. උපට්ඨානසුත්තවණ්ණනා
2. Die Erklärung des Upaṭṭhāna-Sutta

222. දුතියෙ සුපතීති අයං කිර ඛීණාසවො, සො දූරෙ භික්ඛාචාරගාමං ගන්ත්වා ආගතො පණ්ණසාලාය පත්තචීවරං පටිසාමෙත්වා අවිදූරෙ ජාතස්සරං ඔතරිත්වා ගත්තානි උතුං ගාහාපෙත්වා දිවාට්ඨානං සම්මජ්ජිත්වා තත්ථ නීචමඤ්චකං පඤ්ඤාපෙත්වා නිද්දං අනොක්කමන්තොව නිපන්නො. ඛීණාසවස්සාපි හි කායදරථො හොතියෙවාති තස්ස විනොදනත්ථං, තං සන්ධාය සුපතීති වුත්තං. අජ්ඣභාසීති ‘‘අයං භික්ඛු සත්ථු සන්තිකෙ කම්මට්ඨානං ගහෙත්වා දිවා සුපති, දිවාසොප්පඤ්ච නාමෙතං වඩ්ඪිතං දිට්ඨධම්මිකසම්පරායිකං අත්ථං නාසෙතී’’ති මඤ්ඤමානා ‘‘චොදෙස්සාමි න’’න්ති චින්තෙත්වා අභාසි.
222. Im zweiten Sutta bedeutet „er schläft“ (supati): Dieser Mönch war angeblich ein Triebversiegter. Nachdem er in ein weit entferntes Dorf zur Almosensammlung gegangen und zurückgekehrt war, legte er Almosenschale und Gewänder in der Blätterhütte ab. Dann stieg er in einen nahegelegenen natürlichen See, um seinen Körper abzukühlen. Danach fegte er seinen Aufenthaltsort für den Tag, stellte dort ein niedriges Bettchen auf und legte sich hin, ohne jedoch einzuschlafen. Denn auch bei einem Triebversiegten gibt es durchaus körperliche Ermüdung; um diese zu vertreiben, lag er dort. Darauf bezieht sich die Aussage „er schläft“. „Sie sprach zu ihm“ (ajjhabhāsi) bedeutet: Da die Waldgottheit dachte: „Dieser Mönch hat ein Meditationsobjekt in der Gegenwart des Meisters angenommen und schläft nun am Tag; und dieser Mittagsschlaf zerstört das Wachstum des Nutzens für dieses Leben und das zukünftige Leben“, beschloss sie: „Ich werde ihn ermahnen“, und sprach so zu ihm.

ආතුරස්සාති ජරාතුරො රොගාතුරො කිලෙසාතුරොති තයො ආතුරා, තෙසු කිලෙසාතුරං සන්ධායෙවමාහ. සල්ලවිද්ධස්සාති සවිසෙන [Pg.264] සත්තිසල්ලෙන විය අවිජ්ජාවිසවිට්ඨෙන තණ්හාසල්ලෙන හදයෙ විද්ධස්ස. රුප්පතොති ඝට්ටියමානස්ස.
„Für den Leidenden“ (āturassa) bedeutet: Es gibt drei Arten von Leidenden: den durch Alter Geplagten, den durch Krankheit Geplagten und den durch Befleckungen Geplagten. Unter diesen bezieht sich das Wort hier auf den durch Befleckungen Geplagten. „Für den von einem Pfeil Getroffenen“ (sallaviddhassa) bedeutet: wie einer, der von einem vergifteten Speer oder Pfeil getroffen wurde, so ist er im Herzen getroffen von dem Pfeil des Begehrens, der mit dem Gift der Unwissenheit bestrichen ist. „Für den Bedrängten“ (ruppato) bedeutet: für den Gepeinigten.

ඉදානිස්ස කාමෙසු ආදීනවං කථයන්තී අනිච්චාතිආදිමාහ. තත්ථ අසිතන්ති තණ්හාදිට්ඨිනිස්සයෙන අනිස්සිතං. කස්මා පබ්බජිතං තපෙති එවරූපං ඛීණාසවං දිවාසොප්පං න තපති, තාදිසං පන කස්මා න තපෙස්සතීති? වදති. ථෙරස්සෙව වා එතං වචනං, තස්මා අයමෙත්ථ අත්ථො – බද්ධෙසු මුත්තං අසිතං මාදිසං ඛීණාසවපබ්බජිතං කස්මා දිවාසොප්පං තපෙ, න තපෙස්සතීති? සෙසගාථාසුපි එසෙව නයො. දෙවතාය හි වචනපක්ඛෙ – ‘‘එවරූපං ඛීණාසවපබ්බජිතං දිවාසොප්පං න තපති, තාදිසං පන කස්මා න තපෙස්සති? තපෙස්සතියෙවා’’ති අත්ථො. ථෙරස්ස වචනපක්ඛෙ – ‘‘එවරූපං මාදිසං ඛීණාසවපබ්බජිතං කස්මා දිවාසොප්පං තපෙ? න තපතියෙවා’’ති අත්ථො. අයං පනෙත්ථ අනුත්තානපදවණ්ණනා. විනයාති විනයෙන. සමතික්කමාති වට්ටමූලිකාය අවිජ්ජාය සමතික්කමෙන. තං ඤාණන්ති තං චතුසච්චඤාණං. පරමොදානන්ති පරමපරිසුද්ධං. පබ්බජිතන්ති එවරූපෙන ඤාණෙන සමන්නාගතං පබ්බජිතං. විජ්ජායාති චතුත්ථමග්ගවිජ්ජාය. ආරද්ධවීරියන්ති පග්ගහිතවීරියං පරිපුණ්ණවීරියං. දුතියං.
Nun sprach der Ältere zu diesem Waldgott, um das Elend in den Sinnengenüssen darzulegen, die Strophe, die mit 'anicca' beginnt. Darin bedeutet 'asitaṃ': frei von Abhängigkeit durch Begehren und Ansichten. Er sagt: 'Warum quält es den Hinausgegangenen? Einem solchen Triebfreien schadet der Tagschlaf nicht. Aber warum sollte er einen solchen nicht quälen?' Dies sind vielmehr die Worte des Älteren selbst, weshalb dies hier die Bedeutung ist: 'Warum sollte der Tagschlaf einen aus den Fesseln Befreiten, Unabhängigen, einen triebfreien Hinausgegangenen wie mich quälen? Er wird ihn nicht quälen.' Ebenso verhält es sich in den verbleibenden Strophen. Denn aufseiten der Worte der Gottheit ist die Bedeutung: 'Einem solchen triebfreien Hinausgegangenen schadet der Tagschlaf nicht, aber warum sollte er einen solchen nicht quälen? Er wird ihn gewiss quälen.' Aufseiten der Worte des Älteren hingegen ist die Bedeutung: 'Warum sollte der Tagschlaf einen solchen triebfreien Hinausgegangenen wie mich quälen? Er schadet ihm gewiss nicht.' Dies ist hier die Erklärung der dunklen Begriffe: 'Vinayā' bedeutet durch Bändigung. 'Samatikkamā' bedeutet durch das Überwinden der Unwissenheit, welche die Wurzel des Kreislaufs des Daseins ist. 'Taṃ ñāṇaṃ' bedeutet das Wissen um die Vier Edlen Wahrheiten. 'Paramodānaṃ' bedeutet höchste Reinheit. 'Pabbajitaṃ' bedeutet einen Hinausgegangenen, der mit einem solchen Wissen ausgestattet ist. 'Vijjāya' bedeutet durch das Wissen des vierten Pfades. 'Āraddhavīriyaṃ' bedeutet einer mit entfalteter Tatkraft, mit vollkommener Tatkraft. Das zweite.

3. කස්සපගොත්තසුත්තවණ්ණනා
3. Die Erklärung des Kassapagotta-Suttas

223. තතියෙ ඡෙතන්ති එකං මිගලුද්දකං. ඔවදතීති සො කිර මිගලුද්දකො පාතොව භුඤ්ජිත්වා ‘‘මිගෙ වධිස්සාමී’’ති අරඤ්ඤං පවිට්ඨො එකං රොහිතමිගං දිස්වා ‘‘සත්තියා නං පහරිස්සාමී’’ති අනුබන්ධමානො ථෙරස්ස පඨමසුත්තෙ වුත්තනයෙනෙව දිවාවිහාරං නිසින්නස්ස අවිදූරෙන පක්කමති. අථ නං ථෙරො – ‘‘උපාසක, පාණාතිපාතො නාමෙස අපායසංවත්තනිකො අප්පායුකසංවත්තනිකො, සක්කා අඤ්ඤෙනපි කසිවණිජ්ජාදිකම්මෙන දාරභරණං කාතුං, මා එවරූපං කක්ඛළකම්මං කරොහී’’ති ආහ. සොපි ‘‘මහාපංසුකූලිකත්ථෙරො කථෙතී’’ති ගාරවෙන ඨත්වා සොතුං ආරද්ධො. අථස්ස සොතුකාමතං ජනෙස්සාමීති ථෙරො අඞ්ගුට්ඨකං ජාලාපෙසි. සො අක්ඛීහිපි පස්සති, කණ්ණෙහිපි සුණාති, චිත්තං පනස්ස ‘‘අසුකට්ඨානං [Pg.265] මිගො ගතො භවිස්සති, අසුකතිත්ථං ඔතිණ්ණො, තත්ථ නං ගන්ත්වා ඝාතෙත්වා යාවදිච්ඡකං මංසං ඛාදිත්වා සෙසං කාජෙනාදාය ගන්ත්වා පුත්තකෙ තොසෙස්සාමී’’ති එවං මිගස්සෙව අනුපදං ධාවති. එවං වික්ඛිත්තචිත්තස්ස ධම්මං දෙසෙන්තං ථෙරං සන්ධාය වුත්තං ‘‘ඔවදතී’’ති. අජ්ඣභාසීති ‘‘අයං ථෙරො අදාරුං තච්ඡන්තො විය අඛෙත්තෙ වප්පන්තො විය අත්තනොපි කම්මං නාසෙති, එතස්සාපි චොදෙස්සාමි න’’න්ති අභාසි.
223. Im dritten bedeutet 'cheta' einen bestimmten Hirschjäger. 'Ovadati': Jener Jäger soll, nachdem er am Morgen gegessen hatte, mit dem Gedanken 'Ich werde Wild töten' in den Wald gegangen sein. Als er einen roten Hirsch sah und ihn verfolgte, um ihn mit einem Speer zu treffen, lief er nahe an dem Älteren vorbei, der sich in der im ersten Sutta beschriebenen Weise zum Aufenthalt am Tage niedergelassen hatte. Da sprach der Ältere zu ihm: 'Laienanhänger, dieses Töten von Lebewesen führt in die Leidenswelten, führt zu einer kurzen Lebensspanne. Man kann Frau und Kinder auch durch andere Tätigkeiten wie Ackerbau oder Handel ernähren. Begehe keine solch grausame Tat!' Auch er blieb ehrerbietig stehen und begann zuzuhören, indem er dachte: 'Der große Ältere, der Lumpengewänder trägt, spricht zu mir.' Um in ihm den Wunsch zu wecken, zuzuhören, ließ der Ältere seinen Daumen aufleuchten. Er sah zwar mit seinen Augen und hörte mit seinen Ohren, doch sein Geist folgte den Spuren des Hirsches und dachte: 'Der Hirsch wird an jenen Ort gelaufen sein; er wird zu jener Tränke hinabgestiegen sein. Wenn ich dorthin gehe, ihn töte, so viel Fleisch esse, wie ich begehre, und den Rest auf einer Tragstange mitnehme, werde ich heimgehen und meine Kinder erfreuen.' Mit Bezug auf den Älteren, der einem Menschen mit einem derart abgelenkten Geist die Lehre verkündete, heißt es: 'er ermahnt'. 'Ajjhabhāsi' bedeutet, dass die Waldgottheit sprach, indem sie dachte: 'Dieser Ältere vernichtet seine eigene Mühe, wie jemand, der Nicht-Holz schnitzt, oder wie jemand, der auf einem Nicht-Feld sät; ich will ihn tadeln.'

අප්පපඤ්ඤන්ති නිප්පඤ්ඤං. අචෙතසන්ති කාරණජානනසමත්ථෙන චිත්තෙන රහිතං. මන්දොවාති අන්ධබාලො විය. සුණාතීති තව ධම්මකථං සුණාති. න විජානාතීති අත්ථමස්ස න ජානාති. ආලොකෙතීති තව පුථුජ්ජනිකඉද්ධියා ජලන්තං අඞ්ගුට්ඨකං ආලොකෙති. න පස්සතීති එත්ථ ‘‘නෙව තෙලං න වට්ටි න දීපකපල්ලිකා, ථෙරස්ස පන ආනුභාවෙනායං ජලතී’’ති ඉමං කාරණං න පස්සති. දස පජ්ජොතෙති දසසු අඞ්ගුලීසු දස පදීපෙ. රූපානීති කාරණරූපානි. චක්ඛූති පඤ්ඤාචක්ඛු. සංවෙගමාපාදීති කිං මෙ ඉමිනාති? වීරියං පග්ගය්හ පරමවිවෙකං අරහත්තමග්ගං පටිපජ්ජි. තතියං.
'Appapaññaṃ' bedeutet ohne Weisheit. 'Acetasaṃ' bedeutet frei von einem Geist, der fähig ist, die Ursachen zu erkennen. 'Mando va' bedeutet wie ein blinder Tor. 'Suṇāti' bedeutet, er hört deine Lehrrede. 'Na vijānāti' bedeutet, er kennt deren Bedeutung nicht. 'Āloketi' bedeutet, er blickt auf deinen Daumen, der durch deine weltliche übernatürliche Kraft leuchtet. 'Na passati' bedeutet, er sieht diesen Grund hierbei nicht: 'Hier ist weder Öl, noch ein Docht, noch eine Lampenschale; vielmehr leuchtet dies allein durch die Macht des Älteren.' 'Dasa pajjote' bedeutet zehn Lampen auf zehn Fingern. 'Rūpāni' bedeutet die ursächlichen Formen. 'Cakkhu' bedeutet das Auge der Weisheit. 'Saṃvegamāpādi' bedeutet: Denkend 'Was nützt mir dieser Jäger?', spornte er seine Tatkraft an und betrat den Pfad der Arahatschaft, die höchste Einsamkeit. Das dritte.

4. සම්බහුලසුත්තවණ්ණනා
4. Die Erklärung des Sambahula-Suttas

224. චතුත්ථෙ සම්බහුලාති බහූ සුත්තන්තිකා ආභිධම්මිකා විනයධරා ච. විහරන්තීති සත්ථු සන්තිකෙ කම්මට්ඨානං ගහෙත්වා විහරන්ති. පක්කමිංසූති තෙ කිර තස්මිං ජනපදෙ අඤ්ඤතරං ගාමං උපසඞ්කමන්තෙ දිස්වා මනුස්සා පසන්නචිත්තා ආසනසාලාය කොජවත්ථරණාදීනි පඤ්ඤාපෙත්වා යාගුඛජ්ජකානි දත්වා උපනිසීදිංසු. මහාථෙරො එකං ධම්මකථිකං ‘‘ධම්මං කථෙහී’’ති ආහ. සො චිත්තං ධම්මකථං කථෙසි. මනුස්සා පසීදිත්වා භොජනවෙලායං පණීතභොජනං අදංසු. මහාථෙරො මනුඤ්ඤං භත්තානුමොදනමකාසි. මනුස්සා භිය්‍යොසොමත්තාය පසන්නා ‘‘ඉධෙව, භන්තෙ, තෙමාසං වසථා’’ති පටිඤ්ඤං කාරෙත්වා ගමනාගමනසම්පන්නෙ ඨානෙ සෙනාසනානි කාරෙත්වා චතූහි පච්චයෙහි උපට්ඨහිංසු. මහාථෙරො වස්සූපනායිකදිවසෙ භික්ඛූ ඔවදි – ‘‘ආවුසො, තුම්හෙහි ගරුකස්ස සත්ථු සන්තිකෙ කම්මට්ඨානං ගහිතං, බුද්ධපාතුභාවො නාම දුල්ලභො. මාසස්ස අට්ඨ දිවසෙ ධම්මස්සවනං කත්වා ගණසඞ්ගණිකං පහාය අප්පමත්තා විහරථා’’ති. තෙ තතො පට්ඨාය යුඤ්ජන්ති ඝටෙන්ති. කදාචි සබ්බරත්තිකං ධම්මස්සවනං [Pg.266] කරොන්ති, කදාචි පඤ්හං විස්සජ්ජෙන්ති, කදාචි පධානං කරොන්ති. තෙසං ධම්මස්සවනදිවසෙ ධම්මං කථෙන්තානංයෙව අරුණො උග්ගච්ඡති. පඤ්හාවිස්සජ්ජනදිවසෙ බ්‍යත්තො භික්ඛු පඤ්හං පුච්ඡති, පණ්ඩිතො විස්සජ්ජෙතීති පුච්ඡනවිස්සජ්ජනං කරොන්තානංයෙව. පධානදිවසෙ සූරියත්ථඞ්ගමනෙ ගණ්ඩිං පහරිත්වාව චඞ්කමං ඔතරිත්වා පධානං කරොන්තානංයෙව. තෙ එවං වස්සං වස්සිත්වා පවාරෙත්වා පක්කමිංසු. තං සන්ධායෙතං වුත්තං. පරිදෙවමානාති ‘‘ඉදානි තථාරූපං මධුරං ධම්මස්සවනං පඤ්හාකථනං කුතො ලභිස්සාමී’’තිආදීනි වත්වා රොදමානා.
224. Im vierten bedeutet 'sambahulā' viele Gelehrte der Suttas, Gelehrte des Abhidhamma und Bewahrer der Disziplin. 'Viharanti' bedeutet, dass sie weilen, nachdem sie beim Meister ein Meditationsobjekt empfangen haben. 'Pakkamiṃsu': Es heißt, als die Menschen sahen, wie jene sich einem bestimmten Dorf in jenem Landstrich näherten, wurden sie freudigen Herzens, breiteten Teppiche und andere Decken in der Aufenthaltshalle aus, gaben ihnen Reisschleim und feste Nahrung und setzten sich in ihre Nähe. Der Großältere sprach zu einem Prediger der Lehre: 'Verkünde die Lehre!' Dieser hielt eine vielfältige Lehrrede. Die Menschen wurden gläubig und spendeten zur Essenszeit vorzügliche Speisen. Der Großältere vollzog die angenehme Danksagung für das Mahl. Die Menschen wurden noch weitaus gläubiger, ließen sie versprechen: 'Ehrwürdige Herren, wohnt doch genau hier während der dreimonatigen Regenzeit', errichteten an einem gut erreichbaren Ort Wohnstätten und versorgten sie mit den vier Erfordernissen. Am Tag des Eintritts in die Regenzeit ermahnte der Großältere die Mönche: 'Ihr Ehrwürdigen, ihr habt beim tief zu verehrenden Meister ein Meditationsobjekt empfangen. Das Erscheinen eines Buddhas ist schwer zu erlangen. Hört an den acht Tagen des Monats die Lehre, meidet das Zusammensein in Gruppen und weilt achtsam!' Von da an bemühten sie sich und strengten sich an. Manchmal hörten sie die ganze Nacht hindurch die Lehre, manchmal beantworteten sie Fragen, manchmal übten sie die Meditation aus. An den Tagen des Lehrens ging gerade während sie die Lehre verkündeten die Morgenröte auf. An den Tagen der Fragenbeantwortung, gerade während ein kundiger Mönch die Frage stellte und ein weiser sie beantwortete, ging die Morgenröte auf. An den Tagen der Meditation stiegen sie bei Sonnenuntergang, direkt nachdem sie das Holzklopfbrett geschlagen hatten, auf den Gehmeditationspfad hinab, und gerade während sie die Meditation ausübten, ging die Morgenröte auf. Nachdem sie so die Regenzeit verbracht und die Pavāraṇā-Zeremonie abgehalten hatten, reisten sie ab. Mit Bezug darauf wurde dies gesagt. 'Paridevamānā' bedeutet, dass sie weinten und Worte sprachen wie: 'Woher sollen wir nun eine solch süße Anhörung der Lehre und das Besprechen von Fragen erhalten?'

ඛායතීති පඤ්ඤායති උපට්ඨාති. කො මෙති කහං ඉමෙ. වජ්ජිභූමියාති වජ්ජිරට්ඨාභිමුඛා ගතා. මගා වියාති යථා මගා තස්මිං තස්මිං පබ්බතපාදෙ වා වනසණ්ඩෙ වා විචරන්තා – ‘‘ඉදං අම්හාකං මාතුසන්තකං පිතුසන්තකං පවෙණිආගත’’න්ති අගහෙත්වා, යත්ථෙව නෙසං ගොචරඵාසුතා ච හොති පරිපන්ථාභාවො ච, තත්ථ විචරන්ති. එවං අනිකෙතා අගෙහා භික්ඛවොපි ‘‘අයං, ආවුසො, අම්හාකං ආචරියුපජ්ඣායානං සන්තකො පවෙණිආගතො’’ති අගහෙත්වා යත්ථෙව නෙසං උතුසප්පායං භොජනසප්පායං පුග්ගලසප්පායං සෙනාසනසප්පායං ධම්මස්සවනසප්පායඤ්ච සුලභං හොති, තත්ථ විහරන්ති. චතුත්ථං.
„Khāyati“ bedeutet: es ist erkennbar, es erscheint deutlich. „Ko me“ bedeutet: wohin sind diese [Mönche gegangen]? „Vajjibhūmiyā“ bedeutet: sie sind in Richtung des Vajjī-Landes gegangen. „Magā viya“ (wie Wildtiere) bedeutet: Gleichwie Wildtiere, wenn sie am jeweiligen Fuß eines Berges oder in diesem oder jenem Waldstück umherstreifen, nicht davon ausgehen: „Dies gehört unserer Mutter, dies gehört unserem Vater, dies ist uns durch die Ahnenreihe überliefert“, sondern genau dort umherstreifen, wo sie leicht Nahrung finden und wo keine Gefahr droht; ebenso verhalten sich auch die obdachlosen, heimatlosen Mönche: Ohne anzunehmen: „Dieses [Gebiet], ihr Ehrwürdigen, gehört unseren Lehrern und Präzeptoren, es ist uns überliefert“, verweilen sie genau dort, wo für sie zuträgliches Klima, zuträgliche Nahrung, zuträgliche Personen, eine zuträgliche Unterkunft und die Gelegenheit zum Hören der Lehre leicht zu erlangen sind. Das vierte [Sutta].

5. ආනන්දසුත්තවණ්ණනා
5. Die Erklärung des Ānanda-Suttas

225. පඤ්චමෙ ආනන්දොති ධම්මභණ්ඩාගාරිකත්ථෙරො. අතිවෙලන්ති අතික්කන්තං වෙලං. ගිහිසඤ්ඤත්තිබහුලොති රත්තිඤ්ච දිවා ච බහුකාලං ගිහී සඤ්ඤාපයන්තො. භගවති පරිනිබ්බුතෙ මහාකස්සපත්ථෙරො ථෙරං ආහ – ‘‘ආවුසො, මයං රාජගහෙ වස්සං උපගන්ත්වා ධම්මං සඞ්ගායිස්සාම, ගච්ඡ ත්වං අරඤ්ඤං පවිසිත්වා උපරිමග්ගත්තයත්ථාය වායාමං කරොහී’’ති. සො භගවතො පත්තචීවරමාදාය කොසලරට්ඨං ගන්ත්වා එකස්මිං අරඤ්ඤාවාසෙ වසිත්වා පුනදිවසෙ එකං ගාමං පාවිසි. මනුස්සා ථෙරං දිස්වා – ‘‘භන්තෙ ආනන්ද, තුම්හෙ පුබ්බෙ සත්ථාරා සද්ධිං ආගච්ඡථ. අජ්ජ එකකාව ආගතා. කහං සත්ථාරං ඨපෙත්වා ආගතත්ථ? ඉදානි කස්ස පත්තචීවරං ගහෙත්වා විචරථ? කස්ස මුඛොදකං දන්තකට්ඨං දෙථ, පරිවෙණං සම්මජ්ජථ, වත්තපටිවත්තං කරොථා’’ති බහුං වත්වා පරිදෙවිංසු. ථෙරො – ‘‘මා, ආවුසො, සොචිත්ථ, මා [Pg.267] පරිදෙවිත්ථ, අනිච්චා සඞ්ඛාරා’’තිආදීනි වත්වා තෙ සඤ්ඤාපෙත්වා භත්තකිච්චාවසානෙ වසනට්ඨානමෙව ගච්ඡති. මනුස්සා සායම්පි තත්ථ ගන්ත්වා තථෙව පරිදෙවන්ති. ථෙරොපි තථෙව ඔවදති. තං සන්ධායෙතං වුත්තං. අජ්ඣභාසීති ‘‘අයං ථෙරො භික්ඛුසඞ්ඝස්ස කථං සුත්වා ‘සමණධම්මං කරිස්සාමී’ති අරඤ්ඤං පවිසිත්වා ඉදානි ගිහී සඤ්ඤාපෙන්තො විහරති, සත්ථු සාසනං අසඞ්ගහිතපුප්ඵරාසි විය ඨිතං, ධම්මසඞ්ගහං න කරොති, චොදෙස්සාමි න’’න්ති චින්තෙත්වා අභාසි.
225. Im fünften [Sutta]: „Ānando“ bezeichnet den Älteren Ānanda, den Hüter der Schatzkammer der Lehre. „Ativelaṃ“ bedeutet: übermäßig lange Zeit. „Gihisaññattibahulo“ bedeutet: der bei Tag und Nacht für lange Zeit die Laien belehrt [sie zum rechten Verständnis führt]. Als der Erhabene ins Parinibbāna eingegangen war, sagte der Ältere Mahākassapa zum Älteren [Ānanda]: „Freund, wir wollen in Rājagaha die Regenzeit verbringen und das Konzil zur Rezitation der Lehre abhalten. Geh du, zieh dich in den Wald zurück und bemühe dich um des Erlangens der drei höheren Pfade willen.“ Er nahm Almosenschale und Robe des Erhabenen, reiste in das Kosala-Land, verwelte dort in einer Waldeinsiedelei und betrat am folgenden Tag ein Dorf. Als die Menschen den Älteren sahen, jammerten sie sehr und sprachen: „Ehrwürdiger Ānanda, früher kamt ihr immer zusammen mit dem Meister. Heute seid ihr ganz allein gekommen. Wo habt ihr den Meister gelassen, dass ihr [allein] kommt? Wessen Almosenschale und Roben trägt ihr nun umher? Wem reicht ihr das Wasser zum Gesichtwaschen und das Zahnputzholz? Wessen Hof kehrt ihr? Wem erweist ihr die großen und kleinen Pflichten?“ Der Ältere sprach: „Sorgt euch nicht, ihr Freunde, weint nicht! Vergänglich sind alle gestalteten Dinge (saṅkhārā)“, und nachdem er sie so belehrt hatte, ging er nach Beendigung des Mahls zurück zu seiner Wohnstätte. Die Menschen kamen auch am Abend dorthin und jammerten ebenso. Der Ältere belehrte sie ebenso. Darauf bezieht sich dies. „Ajjhabhāsi“ (er sprach an) bedeutet: [Der Waldgott] dachte: „Dieser Ältere hat die Worte der Mönchsgemeinschaft gehört und ging in den Wald mit dem Vorsatz: ‚Ich will die Pflichten eines Asketen üben‘, doch nun verweilt er hier und belehrt die Laien. Die Lehre des Meisters liegt da wie ein ungeordneter Haufen von Blumen, und er unternimmt nichts zur Rezitation der Lehre; ich werde ihn ermahnen“, und so sprach er es aus.

පසක්කියාති පවිසිත්වා. හදයස්මිං ඔපියාති කිච්චතො ච ආරම්මණතො ච හදයම්හි පක්ඛිපිත්වා. ‘‘නිබ්බානං පාපුණිස්සාමී’’ති වීරියං කරොන්තො නිබ්බානං කිච්චතො හදයම්හි ඔපෙති නාම, නිබ්බානාරම්මණං පන සමාපත්තිං අප්පෙත්වා නිසීදන්තො ආරම්මණතො. තදුභයම්පි සන්ධායෙසා භාසති. ඣායාති ද්වීහි ඣානෙහි ඣායිකො භව. බිළිබිළිකාති අයං ගිහීහි සද්ධිං බිළිබිළිකථා. පඤ්චමං.
„Pasakkiyā“ bedeutet: eingetreten seiend. „Hadayasmiṃ opiyā“ bedeutet: sowohl bezüglich der Aufgabe (kiccato) als auch bezüglich des Objekts (ārammaṇato) ins Herz gelegt habend. Wer sich mit der Anstrengung bemüht: „Ich werde das Nibbāna erreichen“, der legt das Nibbāna bezüglich der Aufgabe in sein Herz; wer sich jedoch niedersetzt, nachdem er eine meditative Errungenschaft (samāpatti) erlangt hat, die das Nibbāna zum Objekt hat, tut dies bezüglich des Objekts. Auf beides bezogen spricht diese [Gottheit] dies. „Jhāya“ bedeutet: Sei einer, der mit den beiden Arten der Meditation (jhāna) meditiert. „Biḷibiḷikā“ bezeichnet dieses [leere] Geflüster mit den Laien. Das fünfte [Sutta].

6. අනුරුද්ධසුත්තවණ්ණනා
6. Die Erklärung des Anuruddha-Suttas

226. ඡට්ඨෙ පුරාණදුතියිකාති අනන්තරෙ අත්තභාවෙ අග්ගමහෙසී. සොභසීති පුබ්බෙපි සොභසි, ඉදානිපි සොභසි. දුග්ගතාති න ගතිදුග්ගතියා දුග්ගතා. තා හි සුගතියං ඨිතා සම්පත්තිං අනුභවන්ති, පටිපත්තිදුග්ගතියා පන දුග්ගතා. තතො චුතා හි තා නිරයෙපි උපපජ්ජන්තීති දුග්ගතා. පතිට්ඨිතාති සක්කායස්මිං හි පතිට්ඨහන්තො අට්ඨහි කාරණෙහි පතිට්ඨාති – රත්තො රාගවසෙන පතිට්ඨාති, දුට්ඨො දොසවසෙන… මූළ්හො මොහවසෙන… විනිබද්ධො මානවසෙන… පරාමට්ඨො දිට්ඨිවසෙන… ථාමගතො අනුසයවසෙන… අනිට්ඨඞ්ගතො විචිකිච්ඡාවසෙන… වික්ඛෙපගතො උද්ධච්චවසෙන පතිට්ඨාති. තාපි එවං පතිට්ඨිතාව. නරදෙවානන්ති දෙවනරානං.
226. Im sechsten [Sutta]: „Purāṇadutiyikā“ bezeichnet die Hauptgemahlin in der unmittelbar vorhergehenden Existenz. „Sobhasi“ bedeutet: Du warst in der Vergangenheit schön, und du bist auch jetzt schön. „Duggatā“ bedeutet: Sie sind nicht im Sinne eines unglücklichen Daseinsbereichs (gati-duggati) im Elend. Denn sie befinden sich in einer glücklichen Existenzebene und genießen dort himmlischen Wohlstand; sie sind jedoch im Elend aufgrund ihres Fehlverhaltens (paṭipatti-duggati). Denn wenn sie von dort verscheiden, werden sie sogar in der Hölle wiedergeboren, weshalb sie als „im Elend befindlich“ bezeichnet werden. „Patiṭṭhitā“ (festgesetzt) bedeutet: Wer sich nämlich in der Persönlichkeitsansicht (sakkāya) festsetzt, tut dies aus acht Gründen: Der Gierige setzt sich durch die Kraft der Gier fest, der Gehässige durch die Kraft des Hasses, der Verblendete durch die Kraft der Verblendung, der Gefesselte durch die Kraft des Dünkels, der dogmatisch Anhaftende durch die Kraft der Ansicht, der Festgewurzelte durch die Kraft der latenten Neigungen, der Unentschlossene durch die Kraft des Zweifels und der Zerstreute durch die Kraft der Rastlosigkeit. Auch jene [Göttinnen] sind auf diese Weise festgesetzt. „Naradevānaṃ“ bedeutet: von Göttern und Menschen.

නත්ථි දානීති සා කිර දෙවධීතා ථෙරෙ බලවසිනෙහා අහොසි, පටිගන්තුං නාසක්ඛි. කාලෙන ආගන්ත්වා පරිවෙණං සම්මජ්ජති, මුඛොදකං දන්තකට්ඨං පානීයං පරිභොජනීයං උපට්ඨපෙති. ථෙරො අනාවජ්ජනෙන පරිභුඤ්ජති. එකස්මිං දිවසෙ ථෙරස්ස ජිණ්ණචීවරස්ස චොළකභික්ඛං චරතො සඞ්කාරකූටෙ දිබ්බදුස්සං ඨපෙත්වා පක්කමි. ථෙරො තං දිස්වා උක්ඛිපිත්වා, ඔලොකෙන්තො දුස්සන්තං [Pg.268] දිස්වා ‘‘දුස්සමෙත’’න්ති ඤත්වා, ‘‘අලං එත්තාවතා’’ති අග්ගහෙසි. තෙනෙවස්ස චීවරං නිට්ඨාසි. අථ ද්වෙ අග්ගසාවකා අනුරුද්ධත්ථෙරො චාති තයො ජනා චීවරං කරිංසු. සත්ථා සූචිං යොජෙත්වා අදාසි. නිට්ඨිතචීවරස්ස පිණ්ඩාය චරතො දෙවතා පිණ්ඩපාතං සමාදපෙති. සා කාලෙන එකිකා, කාලෙන අත්තදුතියා ථෙරස්ස සන්තිකං ආගච්ඡති. තදා පන අත්තතතියා ආගන්ත්වා දිවාට්ඨානෙ ථෙරං උපසඞ්කමිත්වා – ‘‘මයං මනාපකායිකා නාම මනසා ඉච්ඡිතිච්ඡිතරූපං මාපෙමා’’ති ආහ. ථෙරො – ‘‘එතා එවං වදන්ති, වීමංසිස්සාමි, සබ්බා නීලකා හොන්තූ’’ති චින්තෙසි. තා ථෙරස්ස මනං ඤත්වා සබ්බාව නීලවණ්ණා අහෙසුං, එවං පීතලොහිතඔදාතවණ්ණාති. තතො චින්තයිංසු – ‘‘ථෙරො අම්හාකං දස්සනං අස්සාදෙතී’’ති තා සමජ්ජං කාතුං ආරද්ධා, එකාපි ගායි, එකාපි නච්චි, එකාපි අච්ඡරං පහරි. ථෙරො ඉන්ද්‍රියානි ඔක්ඛිපි. තතො – ‘‘න අම්හාකං දස්සනං ථෙරො අස්සාදෙතී’’ති ඤත්වා සිනෙහං වා සන්ථවං වා අලභමානා නිබ්බින්දිත්වා ගන්තුමාරද්ධා. ථෙරො තාසං ගමනභාවං ඤත්වා – ‘‘මා පුනප්පුනං ආගච්ඡිංසූ’’ති අරහත්තං බ්‍යාකරොන්තො ඉමං ගාථමාහ. තත්ථ වික්ඛීණොති ඛීණො. ජාතිසංසාරොති තත්ථ තත්ථ ජාතිසඞ්ඛාතො සංසාරො. ඡට්ඨං.
„Natthi dāni“ bedeutet: Jene Göttin [Jālinī] hatte eine starke Zuneigung zu dem Älteren [Anuruddha] und konnte sich nicht von ihm lösen. Von Zeit zu Zeit kam sie, fegte seinen Wohnbereich, stellte Gesichtswasser, ein Zahnputzholz sowie Trink- und Nutzwasser bereit. Der Ältere benutzte dies, ohne weiter darüber nachzudenken. Eines Tages, als der Ältere mit seiner abgenutzten Robe auf der Suche nach Lumpen umherging, legte sie ein himmlisches Gewebe auf einen Müllhaufen und ging weg. Der Ältere sah es, hob es auf, betrachtete es, sah den Saum des Tuches und erkannte: „Dies ist ein Gewebe.“ Er dachte: „Hiermit ist es genug“, und nahm es an sich. Damit wurde seine dreiteilige Robe fertiggestellt. Daraufhin fertigten drei Personen – die beiden Hauptschüler und der Ältere Anuruddha – die Robe an. Der Meister fädelte den Faden in die Nadel und reichte sie ihnen. Als er mit der fertiggestellten Robe auf Almosengang ging, veranlasste die Gottheit die Menschen, ihm Almosenspeise zu spenden. Sie kam manchmal allein, manchmal in Begleitung einer zweiten Gefährtin zum Älteren. Zu jener Zeit jedoch kam sie in Begleitung zweier weiterer Gefährtinnen an den Tagesaufenthaltsort des Älteren, trat an ihn heran und sprach: „Ehrwürdiger, wir gehören zu den Gottheiten namens Manāpakāyikā. Wir können durch unseren Geist jede beliebige Gestalt annehmen, die wir uns wünschen.“ Der Ältere dachte: „Sie sagen dies; ich will sie prüfen. Mögen sie alle von tiefblauer Farbe sein!“ Sie erkannten die Gedanken des Älteren und wurden alle von tiefblauer Farbe. Ebenso verhielt es sich, als er an gelbe, rote und weiße Farben dachte. Daraufhin dachten sie: „Der Ältere erfreut sich an unserem Anblick“, und begannen eine Vorführung zu veranstalten: Eine sang, eine tanzte, eine klatschte in die Hände. Der Ältere senkte seine Sinnesorgane. Daraufhin erkannten sie: „Der Ältere erfreut sich nicht an unserem Anblick.“ Da sie weder Zuneigung noch Vertrautheit erlangen konnten, wurden sie dessen überdrüssig und schickten sich an zu gehen. Der Ältere erkannte ihre Absicht zu gehen und sprach diese Strophe, um seine Arhatschaft zu verkünden, damit sie nicht immer wiederkehrten. Darin bedeutet „vikkhīṇo“: vollständig vernichtet. „Jātisaṃsāro“ bedeutet: der aus den jeweiligen Geburten bestehende Kreislauf des Wiederwerdens. Das sechste [Sutta].

7. නාගදත්තසුත්තවණ්ණනා
7. Die Erklärung des Nāgadatta-Suttas

227. සත්තමෙ අතිකාලෙනාති සබ්බරත්තිං නිද්දායිත්වා බලවපච්චූසෙ කොටිසම්මුඤ්ජනියා ථොකං සම්මජ්ජිත්වා මුඛං ධොවිත්වා යාගුභික්ඛාය පාතොව පවිසති. අතිදිවාති යාගුං ආදාය ආසනසාලං ගන්ත්වා පිවිත්වා එකස්මිං ඨානෙ නිපන්නො නිද්දායිත්වා – ‘‘මනුස්සානං භොජනවෙලාය පණීතං භික්ඛං ලභිස්සාමී’’ති උපකට්ඨෙ මජ්ඣන්හිකෙ උට්ඨාය ධම්මකරණෙන උදකං ගහෙත්වා අක්ඛීනි පමජ්ජිත්වා පිණ්ඩාය චරිත්වා යාවදත්ථං භුඤ්ජිත්වා මජ්ඣන්හිකෙ වීතිවත්තෙ පටික්කමති. දිවා ච ආගන්ත්වාති අතිකාලෙ පවිට්ඨෙන නාම අඤ්ඤෙහි භික්ඛූහි පඨමතරං ආගන්තබ්බං හොති, ත්වං පන අතිවිය දිවා ආගන්ත්වා ගතාසීති අත්ථො. භායාමි නාගදත්තන්ති තං නාගදත්තං අහං භායාමි. සුප්පගබ්භන්ති සුට්ඨු පගබ්භං. කුලෙසූති ඛත්තියකුලාදිඋපට්ඨාකකුලෙසු. සත්තමං.
227. Im siebten [Sutta]: Zu „atikālene“ (zu früh): Nachdem er die ganze Nacht geschlafen hat, fegt er in der tiefen Morgendämmerung ein wenig mit der Spitze eines Besens, wäscht sein Gesicht und geht schon am frühen Morgen für das Almosenschöpfen von Reisschleim [in das Dorf] hinein. Zu „atidivā“ (zu spät am Tag): Nachdem er den Reisschleim empfangen hat, geht er zur Speisehalle, trinkt ihn, legt sich an einem Ort nieder und schläft; in der Annahme: „Zur Essenszeit der Menschen werde ich vorzügliche Almosenspeise erhalten“, steht er erst kurz vor Mittag auf, filtert Wasser mit dem Wasserfilter, reibt sich die Augen, geht auf Almosengang, isst nach Wunsch und kehrt erst nach dem Mittag, wenn dieser vorüber ist, zurück. Zu „divā ca āgantvā“ (und bei Tage kommend): Wer sehr früh [in das Dorf] hineingegangen ist, sollte eigentlich vor den anderen Mönchen zurückkehren; du aber bist sehr spät am Tag gekommen und gegangen, so ist die Bedeutung. Zu „bhāyāmi nāgadatta“ (ich fürchte dich, Nāgadatta): Ich fürchte diesen Nāgadatta. Zu „suppagabbha“ (sehr kühn/dreist): Überaus frech bzw. unverschämt. Zu „kulesu“ (in den Familien): In den unterstützenden Familien wie den Kṣatriya-Familien usw. Das siebte.

8. කුලඝරණීසුත්තවණ්ණනා
8. Erklärung des Kulagharaṇī-Suttas.

228. අට්ඨමෙ [Pg.269] අජ්ඣොගාළ්හප්පත්තොති ඔගාහප්පත්තො. සො කිර සත්ථු සන්තිකෙ කම්මට්ඨානං ගහෙත්වා තං වනසණ්ඩං පවිසිත්වා දුතියදිවසෙ ගාමං පිණ්ඩාය පාවිසි පාසාදිකෙහි අභික්කන්තාදීහි. අඤ්ඤතරං කුලං තස්ස ඉරියාපථෙ පසීදිත්වා පඤ්චපතිට්ඨිතෙන වන්දිත්වා පිණ්ඩපාතං අදාසි. භත්තානුමොදනං පුන සුත්වා අතිරෙකතරං පසීදිත්වා, ‘‘භන්තෙ, නිච්චකාලං ඉධෙව භික්ඛං ගණ්හථා’’ති නිමන්තෙසි. ථෙරො අධිවාසෙත්වා තෙසං ආහාරං පරිභුඤ්ජමානො වීරියං පග්ගය්හ ඝටෙන්තො අරහත්තං පත්වා චින්තෙසි – ‘‘බහූපකාරං මෙ එතං කුලං, අඤ්ඤත්ථ ගන්ත්වා කිං කරිස්සාමී’’ති? ඵලසමාපත්තිසුඛං අනුභවන්තො තත්ථෙව වසි. අජ්ඣභාසීති සා කිර ථෙරස්ස ඛීණාසවභාවං අජානන්තී චින්තෙසි – ‘‘අයං ථෙරො නෙව අඤ්ඤං ගාමං ගච්ඡති, න අඤ්ඤං ඝරං, න රුක්ඛමූලආසනසාලාදීසු නිසීදති, නිච්චකාලං ඝරං පවිසිත්වාව නිසීදති, උභොපෙතෙ ඔගාධප්පත්තා පටිගාධප්පත්තා, කදාචි එස ඉමං කුලං දූසෙය්‍ය, චොදෙස්සාමි න’’න්ති. තස්මා අභාසි.
228. Im achten [Sutta]: Zu „ajjhogāḷhappatto“ (tiefe Vertrautheit erlangt): Er hat Vertrautheit erlangt. Jener [Mönch] soll nämlich, nachdem er beim Meister ein Meditationsobjekt angenommen hatte, in jenes Waldstück eingetreten sein und am zweiten Tag mit einer vertrauenerweckenden Haltung beim Gehen usw. zum Almosengang in das Dorf gegangen sein. Eine bestimmte Familie [ein Ehepaar] fand Gefallen an seiner Haltung, verneigte sich mit den fünf Berührungspunkten vor ihm und gab ihm Almosenspeise. Nachdem sie wiederum die Dankesrede nach dem Mahl gehört hatten, gewannen sie noch größeres Vertrauen und luden ihn ein: „Ehrwürdiger Herr, nehmt doch für immer genau hier eure Almosenspeise an.“ Der ältere Mönch [Thera] willigte ein, verzehrte ihre Nahrung, spannte seine Tatkraft an, bemühte sich, erlangte die Arahatschaft und dachte: „Diese Familie ist mir von großem Nutzen gewesen. Was soll ich tun, wenn ich woanders hingehe?“ Während er das Glück des Verweilens in der Frucht [Phalasamāpatti] erlebte, verweilte er genau dort. Zu „ajjhabhāsi“ (sprach zu/sprach an): Jene [Waldgottheit] nämlich, die den Zustand des Theras als Triebversiegter [Khīṇāsava] nicht kannte, dachte wohl: „Dieser Thera geht weder in ein anderes Dorf, noch in ein anderes Haus, noch sitzt er am Fuße von Bäumen oder in der Speisehalle usw. Er geht beständig in das Haus hinein und setzt sich nieder; diese beiden haben tiefe Vertrautheit erlangt und gegenseitige Zuneigung gefunden. Vielleicht könnte dieser [Mönch] diese Familie [die Hausfrau] verführen. Ich werde ihn tadeln.“ Daher sprach sie.

සණ්ඨානෙති නගරද්වාරස්ස ආසන්නෙ මනුස්සානං භණ්ඩකං ඔතාරෙත්වා විස්සමනට්ඨානෙ. සඞ්ගම්මාති සමාගන්ත්වා. මන්තෙන්තීති කථෙන්ති. මඤ්ච තඤ්චාති මඤ්ච කථෙන්ති තඤ්ච කථෙන්ති. කිමන්තරන්ති කිං කාරණං? බහූ හි සද්දා පච්චූහාති බහුකා එතෙ ලොකස්මිං පටිලොමසද්දා. න තෙනාති තෙන කාරණෙන, තෙන වා තපස්සිනා න මඞ්කු හොතබ්බං. න හි තෙනාති න හි තෙන පරෙහි වුත්තවචනෙන සත්තො කිලිස්සති, අත්තනා කතෙන පන පාපකම්මෙනෙව කිලිස්සතීති දස්සෙති. වාතමිගො යථාති යථා වනෙ වාතමිගො වාතෙරිතානං පණ්ණාදීනං සද්දෙන පරිතස්සති, එවං යො සද්දපරිත්තාසී හොතීති අත්ථො. නාස්ස සම්පජ්ජතෙ වතන්ති තස්ස ලහුචිත්තස්ස වතං න සම්පජ්ජති. ථෙරො පන ඛීණාසවත්තා සම්පන්නවතොති වෙදිතබ්බො. අට්ඨමං.
Zu „saṇṭhāne“ (auf dem Rastplatz): Nahe dem Stadttor, an dem Ort, wo die Menschen ihre Lasten ablegen und sich ausruhen. Zu „saṅgammā“ (zusammenkommend): Sich versammelnd. Zu „mantentī“ (sie sprechen/beraten): Sie reden. Zu „mañca tañcā“ (über mich und über dich): Sie sprechen über mich und sie sprechen über dich. Zu „kimantaraṃ“ (was ist der Grund): Aus welchem Grund? Zu „bahū hi saddā paccūhā“ (denn viele Geräusche sind Hindernisse): Es gibt viele solcher widersprüchlichen Worte in der Welt. Zu „na tena“ (nicht deswegen): Aus diesem Grund – oder durch jenen Asketen – sollte man nicht niedergeschlagen sein. Zu „na hi tena“ (denn nicht dadurch): Er zeigt auf, dass ein Wesen nicht durch jenes von anderen gesprochene Wort befleckt wird, sondern allein durch das von ihm selbst begangene böse Kamma befleckt wird. Zu „vātamigo yathā“ (wie ein Windhirsch): Wie im Wald ein Windhirsch vor dem Geräusch der vom Wind bewegten Blätter usw. erschreckt, so ist die Bedeutung bei jemandem, der sich vor bloßen Worten fürchtet. Zu „nāssa sampajjate vataṃ“ (sein Gelübde gelingt ihm nicht): Demjenigen, der einen unbeständigen Geist hat, gelingt das Gelübde nicht. Der Thera jedoch ist, weil er ein Triebversiegter ist, als einer zu verstehen, dessen Gelübde vollkommen erfüllt ist. Das achte.

9. වජ්ජිපුත්තසුත්තවණ්ණනා
9. Erklärung des Vajjiputta-Suttas.

229. නවමෙ වජ්ජිපුත්තකොති වජ්ජිරට්ඨෙ රාජපුත්තො ඡත්තං පහාය පබ්බජිතො. සබ්බරත්තිචාරොති කත්තිකනක්ඛත්තං ඝොසෙත්වා සකලනගරං ධජපටාකාදීහි [Pg.270] පටිමණ්ඩෙත්වා පවත්තිතො සබ්බරත්තිචාරො. ඉදඤ්හි නක්ඛත්තං යාව චාතුමහාරාජිකෙහි එකාබද්ධං හොති. තූරියතාළිතවාදිතනිග්ඝොසසද්දන්ති භෙරිආදිතූරියානං තාළිතානං වීණාදීනඤ්ච වාදිතානං නිග්ඝොසසද්දං. අභාසීති වෙසාලියං කිර සත්ත රාජසහස්සානි සත්තසතානි සත්ත ච රාජානො, තත්තකාව තෙසං උපරාජසෙනාපතිආදයො. තෙසු අලඞ්කතපටියත්තෙසු නක්ඛත්තකීළනත්ථාය වීථිං ඔතිණ්ණෙසු සට්ඨිහත්ථෙ මහාචඞ්කමෙ චඞ්කමමානො නභස්ස මජ්ඣෙ ඨිතං චන්දං දිස්වා චඞ්කමනකොටියං ඵලකං නිස්සාය ඨිතො අභාසි. අපවිද්ධංව වනස්මිං දාරුකන්ති වත්ථවෙඨනාලඞ්කාරරහිතත්තා වනෙ ඡඩ්ඩිතදාරුකං විය ජාතං. පාපියොති ලාමකතරො අම්හෙහි අඤ්ඤො කොචි අත්ථි. පිහයන්තීති ථෙරො ආරඤ්ඤිකො පංසුකූලිකො පිණ්ඩපාතිකො සපදානචාරිකො අප්පිච්ඡො සන්තුට්ඨොති බහූ තුය්හං පත්ථයන්තීති අත්ථො. සග්ගගාමිනන්ති සග්ගං ගච්ඡන්තානං ගතානම්පි. නවමං.
229. Im neunten [Sutta]: Zu „vajjiputtako“ (der Sohn der Vajjier): Ein Königssohn im Lande Vajji, der den weißen Schirm aufgab und in die Hauslosigkeit zog. Zu „sabbaratticāro“ (das die ganze Nacht dauernde Fest): Nachdem das Kattika-Sternenfest ausgerufen und die gesamte Stadt mit Flaggen, Bannern usw. geschmückt worden war, fand das die ganze Nacht dauernde Fest statt. Denn dieses Sternenfest ist eng verbunden bis hinauf zu den Göttern der vier Großkönige. Zu „tūriyatāḷitavāditanigghosasaddaṃ“ (das Getöse und der Klang von geschlagenen und gespielten Musikinstrumenten): Der Schall von geschlagenen Musikinstrumenten wie Trommeln usw. und von gespielten Instrumenten wie Lauten usw. Zu „abhāsi“ (sprach): In Vesālī nämlich, [wo] siebentausend, siebenhundert und sieben Könige sowie ebenso viele Vizekönige, Feldherren usw. waren – als diese, festlich geschmückt und herausgeputzt, auf die Straßen hinabgestiegen waren, um das Sternenfest spielend zu feiern –, schritt er auf einem sechzig Ellen langen großen Wandelpfad auf und ab, erblickte den Mond, der inmitten des Himmels stand, lehnte sich am Ende des Wandelpfades an eine Holzplanke und sprach. Zu „apaviddhaṃva vanasmiṃ dārukaṃ“ (wie ein im Wald weggeworfenes Holzstück): Weil er keine feinen Gewänder, Kopfbedeckungen und Schmuckstücke trug, war er wie ein im Wald liegengelassenes Holzscheit geworden. Zu „pāpiyo“ (schlechter/geringer): Gibt es irgendeinen anderen, der noch geringer ist als wir? Zu „pihayanti“ (sie beneiden/begehren): Weil der Thera im Wald lebt, Lumpengewänder trägt, von Almosenspeise lebt, von Haus zu Haus umherwandert, wunschlos ist und zufrieden ist, begehren [verehren] dich viele; so ist die Bedeutung. Zu „saggagāminaṃ“ (denen, die zum Himmel gehen): Sowohl jenen, die zum Himmel emporsteigen, als auch jenen, die bereits dorthin gelangt sind. Das neunte.

10. සජ්ඣායසුත්තවණ්ණනා
10. Erklärung des Sajjhāya-Suttas.

230. දසමෙ යං සුදන්ති නිපාතමත්තං. සජ්ඣායබහුලොති නිස්සරණපරියත්තිවසෙන සජ්ඣායනතො බහුතරං කාලං සජ්ඣායන්තො. සො කිර ආචරියස්ස දිවාට්ඨානං සම්මජ්ජිත්වා ආචරියං උදික්ඛන්තො තිට්ඨති. අථ නං ආගච්ඡන්තං දිස්වාව පච්චුග්ගන්ත්වා පත්තචීවරං පටිග්ගහෙත්වා පඤ්ඤත්තාසනෙ නිසින්නස්ස තාලවණ්ටවාතං දත්වා පානීයං ආපුච්ඡිත්වා පාදෙ ධොවිත්වා තෙලං මක්ඛෙත්වා වන්දිත්වා ඨිතො උද්දෙසං ගහෙත්වා යාව සූරියත්ථඞ්ගමා සජ්ඣායං කරොති. සො න්හානකොට්ඨකෙ උදකං උපට්ඨපෙත්වා අඞ්ගාරකපල්ලෙ අග්ගිං කරොති. ආචරියස්ස න්හත්වා ආගතස්ස පාදෙසු උදකං පුඤ්ඡිත්වා පිට්ඨිපරිකම්මං කත්වා වන්දිත්වා උද්දෙසං ගහෙත්වා පඨමයාමෙ සජ්ඣායං කත්වා මජ්ඣිමයාමෙ සරීරං සමස්සාසෙත්වා පච්ඡිමයාමෙ උද්දෙසං ගහෙත්වා යාව අරුණුග්ගමනා සජ්ඣායං කත්වා නිරුද්ධසද්දං ඛයතො සම්මසති. තතො සෙසං උපාදායරූපං භූතරූපං නාමරූපන්ති පඤ්චසු ඛන්ධෙසු විපස්සනං වඩ්ඪෙත්වා අරහත්තං පාපුණි. අප්පොස්සුක්කොති උද්දෙසග්ගහණෙ ච සජ්ඣායකරණීයෙ ච නිරුස්සුක්කො. සඞ්කසායතීති යස්ස දානි අත්ථාය අහං සජ්ඣායං කරෙය්‍යං, සො මෙ අත්ථො මත්ථකං [Pg.271] පත්තො. කිං මෙ ඉදානි සජ්ඣායෙනාති ඵලසමාපත්තිසුඛෙන කාලං අතිවත්තෙති. අජ්ඣභාසීති, ‘‘කිං නු ඛො අස්ස ථෙරස්ස අඵාසුකං ජාතං, උදාහුස්ස ආචරියස්ස? කෙන නු ඛො කාරණෙන පුබ්බෙ විය මධුරස්සරෙන න සජ්ඣායතී’’ති? ආගන්ත්වා සන්තිකෙ ඨිතා අභාසි.
230. Im zehnten Sutta ist das Wort 'sudanti' bloß eine Partikel. 'Sajjhāyabahulo' (viel rezitierend) bedeutet: einer, der durch das Rezitieren im Sinne des zur Befreiung führenden Studiums eine sehr lange Zeit rezitiert. Er, so wird erzählt, fegt den Tagesaufenthaltsort seines Lehrers und steht da, auf den Lehrer wartend. Sobald er ihn kommen sieht, geht er ihm entgegen, nimmt Almosenschale und Gewand entgegen, gibt dem auf dem bereiteten Sitz sitzenden Lehrer mit einem Palmblattfächer Luft, bittet um Trinkwasser, wäscht die Füße, salbt sie mit Öl, erweist ihm Ehrerbietung und steht da, nimmt eine Unterweisung entgegen und rezitiert bis zum Sonnenuntergang. Er bereitet Wasser im Badehaus vor und macht Feuer im Kohlenbecken. Wenn der Lehrer gebadet hat und zurückgekehrt ist, trocknet er seine Füße, führt die Rückenmassage aus, erweist ihm Ehrerbietung, nimmt eine Unterweisung entgegen, rezitiert in der ersten Nachtwache, lässt den Körper in der mittleren Nachtwache ruhen, nimmt in der letzten Nachtwache eine Unterweisung entgegen, rezitiert bis zum Sonnenaufgang und betrachtet nach dem Rezitieren den verklingenden Ton unter dem Aspekt des Vergehens. Danach entfaltet er die Vipassana-Meditation bezüglich der fünf Daseinsgruppen, nämlich der restlichen abgeleiteten Materie, der primären Materie und von Geist-und-Körper, und erlangte die Arahatschaft. 'Appossukko' (unbesorgt) bedeutet: eiferlos hinsichtlich des Aneignens von Unterweisungen und des Verrichtens von Rezitationen. 'Saṅkasāyati' (er ruht im Stillen) bedeutet: 'Für welchen Zweck sollte ich jetzt noch rezitieren? Jener Zweck ist von mir im Höchsten erreicht worden. Was nützt mir jetzt noch das Rezitieren?' – so verbringt er die Zeit im Glück des Erreichens der Frucht. 'Ajjhabhāsi' (er sprach an) bedeutet: Er dachte: 'Ist diesem Thera wohl ein Unwohlsein zugestoßen oder etwa seinem Lehrer? Aus welchem Grund rezitiert er nicht wie früher mit lieblicher Stimme?' Er kam herbei, stellte sich in die Nähe und sprach ihn an.

ධම්මපදානීති ඉධ සබ්බම්පි බුද්ධවචනං අධිප්පෙතං. නාධීයසීති න සජ්ඣායසි. නාදියසීති වා පාඨො, න ගණ්හාසීති අත්ථො. පසංසන්ති ධම්මභාණකො පසංසං ලභති, ආභිධම්මිකො සුත්තන්තිකො විනයධරොතිස්ස පසංසිතා භවන්ති. විරාගෙනාති අරියමග්ගෙන. අඤ්ඤායාති ජානිත්වා. නික්ඛෙපනන්ති තස්ස දිට්ඨසුතාදිනො විස්සජ්ජනං සන්තො වදන්තීති දීපෙති, න බුද්ධවචනස්ස. එත්තාවතා ‘‘ථෙරො බුද්ධවචනං න විස්සජ්ජාපෙතී’’ති න නිච්චකාලං සජ්ඣායන්තෙනෙව භවිතබ්බං, සජ්ඣායිත්වා පන – ‘‘එත්තකස්සාහං අත්ථස්ස වා ධම්මස්ස වා ආධාරො භවිතුං සමත්ථො’’ති ඤත්වා වට්ටදුක්ඛස්ස අන්තකිරියාය පටිපජ්ජිතබ්බං. දසමං.
'Dhammapadāni' bedeutet hier: das gesamte Buddha-Wort ist gemeint. 'Nādhīyasi' bedeutet: du rezitierst nicht. Es gibt auch die Lesart 'nādiyasi', was bedeutet: du nimmst die Unterweisung nicht an. 'Pasaṃsanti': Ein Dhamma-Prediger erhält Lob; ein Abhidhamma-Kenner, ein Suttanta-Kenner und ein Vinaya-Hüter loben diesen Mönch. 'Virāgena' bedeutet: durch den edlen Pfad. 'Aññāya' bedeutet: erkannt habend. 'Nikkhepanan' (das Niederlegen) zeigt auf: Die Edlen nennen das Aufgeben des Gesehenen, Gehörten usw., nicht aber das Aufgeben des Buddha-Wortes. Mit 'Der Thera gibt das Buddha-Wort nicht auf' wird gezeigt: Man sollte nicht die ganze Zeit nur rezitieren. Vielmehr sollte man nach dem Rezitieren erkennen: 'Ich bin fähig, der Träger von so viel Sinn oder Lehre zu sein', und dann praktizieren, um dem Leiden des Daseinskreislaufs ein Ende zu setzen. Das zehnte Sutta.

11. අකුසලවිතක්කසුත්තවණ්ණනා
11. Erklärung des Akusalavitakka-Sutta

231. එකාදසමෙ අකුසලෙ විතක්කෙති කාමවිතක්කාදයො තයො මහාවිතක්කෙ. අයොනිසො මනසිකාරාති අනුපායමනසිකාරෙන. සොති සො ත්වං. අයොනිසො පටිනිස්සජ්ජාති එතං අනුපායමනසිකාරං වජ්ජෙහි. සත්ථාරන්ති ඉමාය ගාථාය පාසාදිකකම්මට්ඨානං කථෙති. පීතිසුඛමසංසයන්ති එකංසෙනෙව බලවපීතිඤ්ච සුඛඤ්ච අධිගමිස්සසි. එකාදසමං.
231. Im elften Sutta bedeutet 'akusale vitakke' (unheilsame Gedanken): die drei großen unheilsamen Gedanken wie den Gedanken an Sinnlichkeit usw. 'Ayoniso manasikārā' bedeutet: durch unsachgemäße Aufmerksamkeit. 'So' bedeutet: du selbst. 'Ayoniso paṭinissajja' bedeutet: meide diese unsachgemäße Aufmerksamkeit. Mit der Strophe 'Satthāraṃ...' verkündet die Gottheit ein vertrauenerweckendes Meditationsobjekt. 'Pītisukhamasaṃsayaṃ' bedeutet: Du wirst ganz gewiss starke Verzückung und Glück erlangen. Das elfte Sutta.

12. මජ්ඣන්හිකසුත්තවණ්ණනා
12. Erklärung des Majjhanhika-Sutta

232. ද්වාදසමෙ යං වත්තබ්බං, තං දෙවතාසංයුත්තෙ නන්දනවග්ගෙ වුත්තමෙව. ද්වාදසමං.
232. Was im zwölften Sutta zu sagen ist, wurde bereits im Nandana-Vagga des Devatā-Saṃyutta dargelegt. Das zwölfte Sutta.

13. පාකතින්ද්‍රියසුත්තවණ්ණනා
13. Erklärung des Pākatindriya-Sutta

233. තෙරසමං දෙවපුත්තසංයුත්තෙ ජන්තුදෙවපුත්තසුත්තෙ විත්ථාරිතමෙව. තෙරසමං.
233. Das dreizehnte Sutta wurde bereits im Jantudevaputta-Sutta des Devaputta-Saṃyutta ausführlich erklärt. Das dreizehnte Sutta.

14. ගන්ධත්ථෙනසුත්තවණ්ණනා
14. Erklärung des Gandhatthena-Sutta

234. චුද්දසමෙ [Pg.272] අජ්ඣභාසීති තං භික්ඛුං නාළෙ ගහෙත්වා පදුමං සිඞ්ඝමානං දිස්වාව – ‘‘අයං භික්ඛු සත්ථු සන්තිකෙ කම්මට්ඨානං ගහෙත්වා සමණධම්මං කාතුං අරඤ්ඤං පවිට්ඨො ගන්ධාරම්මණං උපනිජ්ඣායති, ස්වායං අජ්ජ උපසිඞ්ඝං ස්වෙපි පුනදිවසෙපි උපසිඞ්ඝිස්සති, එවමස්ස සා ගන්ධතණ්හා වඩ්ඪිත්වා දිට්ඨධම්මිකසම්පරායිකං අත්ථං නාසෙස්සති, මා මයි පස්සන්තියා නස්සතු, චොදෙස්සාමි න’’න්ති උපසඞ්කමිත්වා අභාසි.
234. Im vierzehnten Sutta bedeutet 'ajjhabhāsi' (sprach an): Als sie jenen Mönch sah, wie er den Stängel hielt und an der Lotusblüte roch, dachte sie: 'Dieser Mönch hat beim Erhabenen ein Meditationsobjekt genommen und ist in den Wald gegangen, um das mönchische Leben zu praktizieren. Dennoch haftet er mit seinem Geist an einem Duftobjekt. Er riecht heute voller Begehren daran, und er wird auch morgen und übermorgen voller Begehren daran riechen. Wenn das so weitergeht, wird sein Verlangen nach diesem Duft wachsen und sein Wohl in dieser und der zukünftigen Welt zerstören. Möge er nicht vor meinen Augen ins Verderben stürzen! Ich werde ihn aufrütteln.' Daher ging sie auf ihn zu und sprach ihn an.

එකඞ්ගමෙතං ථෙය්‍යානන්ති ථෙනිතබ්බානං රූපාරම්මණාදීනං පඤ්චකොට්ඨාසානං ඉදං එකඞ්ගං, එකකොට්ඨාසොති අත්ථො. න හරාමීති න ගහෙත්වා ගච්ඡාමි. ආරාති දූරෙ නාළෙ ගහෙත්වා නාමෙත්වා දූරෙ ඨිතො උපසිඞ්ඝාමීති වදති. වණ්ණෙනාති කාරණෙන.
'Ekaṅgametaṃ theyyānaṃ' bedeutet: Dies ist ein Teil, eine Abteilung aus den pfändbaren Dingen, d. h. den fünf Gruppen der Sinnesobjekte wie sichtbare Formen usw. 'Na harāmi' bedeutet: Ich nehme es nicht weg und gehe davon. 'Ārā' (von weitem) bedeutet: Er sagt, dass er den Stängel von weitem hält, ihn herabneigt und, in der Ferne stehend, bloß daran riecht. 'Vaṇṇena' bedeutet: aus einem bestimmten Grund.

ය්වායන්ති යො අයං. තස්මිං කිර දෙවතාය සද්ධිං කථෙන්තෙයෙව එකො තාපසො ඔතරිත්වා භිසඛනනාදීනි කාතුං ආරද්ධො, තං සන්ධායෙවමාහ. ආකිණ්ණකම්මන්තොති එවං අපරිසුද්ධකම්මන්තො. අඛීණකම්මන්තොතිපි පාඨො, කක්ඛළකම්මන්තොති අත්ථො. න වුච්චතීති ගන්ධචොරොති වා පුප්ඵචොරොති වා කස්මා න වුච්චති.
'Yvāyaṃ' steht für 'yo ayaṃ'. Während er noch mit der Gottheit sprach, stieg, so heißt es, ein Asket ins Wasser hinab und begann, Lotuswurzeln auszugraben usw. Auf diesen bezog sich der Mönch, als er so sprach. 'Ākiṇṇakammanto' bedeutet: einer, der auf diese Weise unrein handelt. Es gibt auch die Lesart 'akhīṇakammanto', was 'grob handelnd' bedeutet. 'Na vuccati' (wird nicht genannt) bezieht sich auf die Frage: Warum wird er nicht 'Duftdieb' oder 'Blumendieb' genannt?

ආකිණ්ණලුද්දොති බහුපාපො ගාළ්හපාපො වා, තස්මා න වුච්චති. ධාතිචෙලංව මක්ඛිතොති යථා ධාතියා නිවත්ථකිලිට්ඨවත්ථං උච්චාරපස්සාවපංසුමසිකද්දමාදීහි මක්ඛිතං, එවමෙවං රාගදොසාදීහි මක්ඛිතො. අරහාමි වත්තවෙති අරහාමි වත්තුං. දෙවතාය චොදනා කිර සුගතානුසිට්ඨිසදිසා, න තං ලාමකා හීනාධිමුත්තිකා මිච්ඡාපටිපන්නකපුග්ගලා ලභන්ති. තස්මිං පන අත්තභාවෙ මග්ගඵලානං භබ්බරූපා පුග්ගලා තං ලභන්ති, තස්මා එවමාහ.
'Ākiṇṇaluddo' bedeutet: überaus sündhaft oder schwer sündhaft; darum wird er nicht so genannt. 'Dhāticelaṃva makkhito' (wie das Kleid einer Amme beschmutzt) bedeutet: Wie das von einer Amme getragene, schmutzige Gewand mit Kot, Urin, Staub, Tinte, Schlamm usw. beschmutzt ist, ebenso ist er mit Leidenschaft, Hass usw. beschmutzt. 'Arahāmi vattave' bedeutet: Ich bin berechtigt zu sprechen. Die Zurechtweisung durch eine Gottheit gleicht nämlich der Unterweisung des Erhabenen. Minderwertige Personen von niederer Gesinnung, die den falschen Pfad eingeschlagen haben, erhalten eine solche Zurechtweisung nicht. Doch Personen, die in dieser Existenz fähig sind, die Pfade und Früchte zu erlangen, erhalten sie. Darum sprach die Gottheit so.

සුචිගවෙසිනොති සුචීනි සීලසමාධිඤාණානි ගවෙසන්තස්ස. අබ්භාමත්තං වාති වලාහකකූටමත්තං විය. ජානාසීති සුද්ධො අයන්ති ජානාසි. වජ්ජාසීති වදෙය්‍යාසි. නෙව තං උපජීවාමාති දෙවතා කිර චින්තෙසි – ‘‘අයං භික්ඛු අත්ථි මෙ හිතකාමා දෙවතා, සා මං චොදෙස්සති සාරෙස්සතීති [Pg.273] පමාදම්පි අනුයුඤ්ජෙය්‍ය, නාස්ස වචනං සම්පටිච්ඡිස්සාමී’’ති. තස්මා එවමාහ. ත්වමෙවාති ත්වංයෙව. ජානෙය්‍යාති ජානෙය්‍යාසි. යෙනාති යෙන කම්මෙන සුගතිං ගච්ඡෙය්‍යාසි, තං කම්මං ත්වංයෙව ජානෙය්‍යාසීති. චුද්දසමං.
'Sucigavesino' bedeutet: für jemanden, der nach den reinen Tugenden wie Sittlichkeit, Sammlung und Erkenntnis in sich selbst sucht. 'Abbhāmattaṃ vā' bedeutet: wie von der Größe einer Wolke. 'Jānāsi' bedeutet: Du weißt, dass dieser Mönch an Tugend rein ist. 'Vajjāsi' bedeutet: Mögest du sprechen. 'Neva taṃ upajīvāma' bedeutet: Die Gottheit dachte, so heißt es: 'Dieser Mönch könnte denken: "Ich habe eine mir wohlgesinnte Gottheit; sie wird mich gewiss zurechtweisen und mich erinnern", und er könnte dadurch in Nachlässigkeit verharren. Ich werde seine Worte nicht annehmen.' Darum sprach sie so. 'Tvameva' bedeutet: Du selbst. 'Jāneyyā' bedeutet: Mögest du erkennen. Mit 'yena' ist gemeint: 'Welche Tat dich zu einem glücklichen Dasein führen wird, diese Tat solltest du selbst erkennen.' Das vierzehnte Sutta.

ඉති සාරත්ථප්පකාසිනියා
Hier endet in der Sāratthappakāsinī,

සංයුත්තනිකාය-අට්ඨකථාය
dem Kommentar zum Saṃyuttanikāya,

වනසංයුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
die Erklärung des Vana-Saṃyutta.

10. යක්ඛසංයුත්තං
10. Yakkha-Saṃyutta

1. ඉන්දකසුත්තවණ්ණනා
1. Erklärung des Indaka-Sutta

235. යක්ඛසංයුත්තස්ස [Pg.274] පඨමෙ ඉන්දකස්සාති ඉන්දකූටනිවාසිනො යක්ඛස්ස. යක්ඛතො හි කූටෙන, කූටතො ච යක්ඛෙන නාමං ලද්ධං. රූපං න ජීවන්ති වදන්තීති යදි බුද්ධා රූපං ජීවන්ති න වදන්ති, යදි රූපං සත්තො පුග්ගලොති එවං න වදන්තීති අත්ථො. කථං න්වයන්ති කථං නු අයං? කුතස්ස අට්ඨීයකපිණ්ඩමෙතීති අස්ස සත්තස්ස අට්ඨියකපිණ්ඩඤ්ච කුතො ආගච්ඡති? එත්ථ ච අට්ඨිග්ගහණෙන තීණි අට්ඨිසතානි, යකපිණ්ඩග්ගහණෙන නව මංසපෙසිසතානි ගහිතානි. යදි රූපං න ජීවො, අථස්ස ඉමානි ච අට්ඨීනි ඉමා ච මංසපෙසියො කුතො ආගච්ඡන්තීති පුච්ඡති. කථං න්වයං සජ්ජති ගබ්භරස්මින්ති කෙන නු කාරණෙන අයං සත්තො මාතුකුච්ඡිස්මිං සජ්ජති ලග්ගති, තිට්ඨතීති? පුග්ගලවාදී කිරෙස යක්ඛො, ‘‘එකප්පහාරෙනෙව සත්තො මාතුකුච්ඡිස්මිං නිබ්බත්තතී’’ති ගහෙත්වා ගබ්භසෙය්‍යකසත්තස්ස මාතා මච්ඡමංසාදීනි ඛාදති, සබ්බානි එකරත්තිවාසෙන පචිත්වා ඵෙණං විය විලීයන්ති. යදි රූපං සත්තො න භවෙය්‍ය, එවමෙව විලීයෙය්‍යාති ලද්ධියා එවමාහ. අථස්ස භගවා – ‘‘න මාතුකුච්ඡිස්මිං එකප්පහාරෙනෙව නිබ්බත්තති, අනුපුබ්බෙන පන වඩ්ඪතී’’ති දස්සෙන්තො පඨමං කලලං හොතීතිආදිමාහ. තත්ථ පඨමන්ති පඨමෙන පටිසන්ධිවිඤ්ඤාණෙන සද්ධිං තිස්සොති වා ඵුස්සොති වා නාමං නත්ථි, අථ ඛො තීහි ජාතිඋණ්ණංසූහි කතසුත්තග්ගෙ සණ්ඨිතතෙලබින්දුප්පමාණං කලලං හොති, යං සන්ධාය වුත්තං –
235. Im ersten Sutta des Yakkha-Saṃyutta bezieht sich 'Indaka' auf den Yakkha, der auf dem Indakūṭa-Berg wohnt. Denn durch den Yakkha erhielt der Berggipfel seinen Namen (Indakūṭa) und durch den Berggipfel erhielt der Yakkha seinen Namen (Indaka). 'Sie sagen nicht, dass die Form die Lebenskraft (jīva) ist' bedeutet: Wenn die Buddhas nicht sagen, dass die Form die Lebenskraft ist, oder wenn sie nicht sagen, dass die Form ein Wesen (satta) oder eine Person (puggala) ist. 'Wie nun dieser?' (kathaṃ nvayaṃ) bedeutet: 'Wie nun dieser?'. 'Woher kommen seine Knochen und der Leberklumpen?': Woher kommen diesem Wesen die Knochen und der Leberklumpen? Hierbei sind mit dem Begriff 'Knochen' (aṭṭhi) die dreihundert Knochen gemeint, und mit dem Begriff 'Leberklumpen' (yakapiṇḍa) die neunhundert Fleischstücke. Er fragt: 'Wenn die Form nicht die Lebenskraft ist, woher kommen dann diese seine Knochen und diese Fleischstücke?'. 'Wie bleibt dieses im Schoße haften?' bedeutet: Aus welchem Grund bleibt dieses Wesen im Mutterleib haften, kleben oder verweilt dort? Dieser Yakkha war anscheinend ein Verfechter der Personen-Lehre (Puggalavāda). Er nahm an: 'In einem einzigen Augenblick entsteht das Wesen im Mutterleib.' Unter dieser Annahme dachte er: Wenn die Mutter eines im Mutterleib liegenden Wesens Fisch, Fleisch usw. isst, verdauen all diese Nahrungsmittel im Verlauf einer einzigen Nacht und lösen sich wie Schaum auf. 'Wenn die Form kein Wesen wäre, würde sie sich ebenso auflösen' – mit dieser Ansicht sprach er so. Daraufhin sprach der Erhabene zu ihm, um zu zeigen: 'Es entsteht nicht in einem einzigen Augenblick im Mutterleib, sondern wächst allmählich', und sagte: 'Zuerst entsteht das Kalala' usw. Darin bedeutet 'zuerst' (paṭhamaṃ): Zusammen mit dem ersten Wiedergeburtsbewusstsein gibt es noch keinen Namen wie Tissa oder Phussa. Vielmehr entsteht ein Kalala (der klebrige Tropfen) von der Größe eines Öltropfens, der an der Spitze eines Fadens haftet, der aus drei feinen Wollhaaren hergestellt wurde. Darauf bezieht sich das Folgende:

‘‘තිලතෙලස්ස යථා බින්දු, සප්පිමණ්ඩො අනාවිලො;
එවං වණ්ණප්පටිභාගං, කලලං සම්පවුච්චතී’’ති.
'Wie ein Tropfen Sesamöl oder wie geklärte, reine Butter, so von ähnlicher Farbe, so wird das Kalala genannt.'

කලලා හොති අබ්බුදන්ති තස්මා කලලා සත්තාහච්චයෙන මංසධොවනඋදකවණ්ණං අබ්බුදං නාම හොති, කලලන්ති නාමං අන්තරධායති. වුත්තම්පි චෙතං –
'Vom Kalala entsteht das Abbuda': Aus jenem Kalala entsteht nach dem Ablauf einer Woche das sogenannte Abbuda (Blasenstadium), das die Farbe von Fleischwaschwasser hat; der Name 'Kalala' verschwindet. Dies wurde auch wie folgt gesagt:

‘‘සත්තාහං කලලං හොති, පරිපක්කං සමූහතං;
විවට්ටමානං තබ්භාවං, අබ්බුදං නාම ජායතී’’ති.
'Eine Woche lang bleibt es ein Kalala. Wenn es herangereift und sich verdichtet hat, wandelt es sich in diesen Zustand um und entsteht als das sogenannte Abbuda.'

අබ්බුදා [Pg.275] ජායතෙ පෙසීති තස්මාපි අබ්බුදා සත්තාහච්චයෙන විලීනතිපුසදිසා පෙසි නාම සඤ්ජායති. සා මරිචඵාණිතෙන දීපෙතබ්බා. ගාමදාරිකා හි සුපක්කානි මරිචානි ගහෙත්වා සාටකන්තෙ භණ්ඩිකං කත්වා පීළෙත්වා මණ්ඩං ආදාය කපාලෙ පක්ඛිපිත්වා ආතපෙ ඨපෙන්ති, තං සුක්ඛමානං සබ්බභාගෙහි මුච්චති. එවරූපා පෙසි හොති, අබ්බුදන්ති නාමං අන්තරධායති. වුත්තම්පි චෙතං –
'Vom Abbuda entsteht die Pesi': Aus jenem Abbuda entsteht nach dem Ablauf einer Woche die sogenannte Pesi (das Fleischstück), die wie geschmolzenes Zinn aussieht. Dies ist durch Chili-Sirup zu veranschaulichen. Denn Dorfmädchen nehmen reife Chilis, binden sie in das Ende eines Tuches zu einem Bündel, pressen sie aus, nehmen den klaren Saft, geben ihn in eine Tonscherbe und stellen ihn in die Sonne. Wenn dieser trocknet, löst er sich von allen Seiten ab. Eine solche Form hat die Pesi; der Name 'Abbuda' verschwindet. Dies wurde auch wie folgt gesagt:

‘‘සත්තාහං අබ්බුදං හොති, පරිපක්කං සමූහතං;
විවට්ටමානං තබ්භාවං, පෙසි නාම පජායතී’’ති.
'Eine Woche lang bleibt es ein Abbuda. Wenn es herangereift und sich verdichtet hat, wandelt es sich in diesen Zustand um und entsteht als die sogenannte Pesi.'

පෙසි නිබ්බත්තතී ඝනොති තතො පෙසිතො සත්තාහච්චයෙන කුක්කුටණ්ඩසණ්ඨානො ඝනො නාම මංසපිණ්ඩො නිබ්බත්තති, පෙසීති නාමං අන්තරධායති. වුත්තම්පි චෙතං –
'Von der Pesi entsteht der Ghana': Aus jener Pesi entsteht nach dem Ablauf einer Woche ein fester Fleischklumpen namens Ghana, der die Form eines Hühnereies hat; der Name 'Pesi' verschwindet. Dies wurde auch wie folgt gesagt:

‘‘සත්තාහං පෙසි භවති, පරිපක්කං සමූහතං;
විවට්ටමානං තබ්භාවං, ඝනොති නාම ජායති.
'Eine Woche lang bleibt es eine Pesi. Wenn sie herangereift und sich verdichtet hat, wandelt sie sich in diesen Zustand um und entsteht als das sogenannte Ghana.

‘‘යථා කුක්කුටියා අණ්ඩං, සමන්තා පරිමණ්ඩලං;
එවං ඝනස්ස සණ්ඨානං, නිබ්බත්තං කම්මපච්චයා’’ති.
'Wie das Ei einer Henne ringsherum rund ist, so ist die Gestalt des Ghana beschaffen, entstanden durch die Bedingung des Karmas.'

ඝනා පසාඛා ජායන්තීති පඤ්චමෙ සත්තාහෙ ද්වින්නං හත්ථපාදානං සීසස්ස චත්ථාය පඤ්ච පීළකා ජායන්ති, යං සන්ධායෙතං වුත්තං ‘‘පඤ්චමෙ, භික්ඛවෙ, සත්තාහෙ පඤ්ච පීළකා සණ්ඨහන්ති කම්මතො’’ති.
'Vom Ghana entstehen die Zweige': In der fünften Woche entstehen für die beiden Hände, die beiden Füße und den Kopf fünf Knospen. Darauf bezieht sich das Wort: 'In der fünften Woche, ihr Mönche, bilden sich durch Karma fünf Knospen heraus.'

ඉතො පරං ඡට්ඨසත්තමාදීනි සත්තාහානි අතික්කම්ම දෙසනං සඞ්ඛිපිත්වා ද්වාචත්තාලීසෙ සත්තාහෙ පරිණතකාලං ගහෙත්වා දස්සෙන්තො කෙසාතිආදිමාහ. තත්ථ කෙසා ලොමා නඛාපි චාති ද්වාචත්තාලීසෙ සත්තාහෙ එතානි ජායන්ති.
Danach, die sechste, siebte und die folgenden Wochen überspringend, fasst er die Lehrverkündigung zusammen und zeigt die Zeit der Reife in der zweiundvierzigsten Woche auf, indem er sagt: 'Haare' usw. Darin bedeutet 'Haare, Körperhaare und auch Nägel': In der zweiundvierzigsten Woche entstehen diese.

තෙන සො තත්ථ යාපෙතීති තස්ස හි නාභිතො උට්ඨිතො නාළො මාතු උදරපටලෙන එකාබද්ධො හොති, සො උප්පලදණ්ඩකො විය ඡිද්දො, තෙන ආහාරරසො සංසරිත්වා ආහාරසමුට්ඨානරූපං සමුට්ඨාපෙති. එවං සො දස මාසෙ යාපෙති. මාතුකුච්ඡිගතො නරොති මාතුයා තිරොකුච්ඡිගතො, කුච්ඡියා අබ්භන්තරගතොති අත්ථො. ඉති භගවා [Pg.276] ‘‘එවං ඛො, යක්ඛ, අයං සත්තො අනුපුබ්බෙන මාතුකුච්ඡියං වඩ්ඪති, න එකප්පහාරෙනෙව නිබ්බත්තතී’’ති දස්සෙති. පඨමං.
'Dadurch fristet er dort sein Leben': Die aus seinem Nabel entspringende Nabelschnur ist mit der Bauchwand der Mutter verbunden. Sie ist hohl wie der Stängel eines Lotus. Dadurch fließt der Nahrungssaft und bringt die durch Nahrung erzeugte Körperlichkeit hervor. So fristet er zehn Monate lang sein Leben. 'Ein Mensch im Mutterleib' bedeutet: im Schoß der Mutter, im Inneren des Mutterleibs befindlich. So zeigt der Erhabene: 'Auf diese Weise, o Yakkha, wächst dieses Wesen allmählich im Mutterleib heran, es entsteht nicht in einem einzigen Augenblick.' Das erste [Sutta].

2. සක්කනාමසුත්තවණ්ණනා
2. Erklärung des Sakkanāma-Sutta

236. දුතියෙ සක්කනාමකොති එවං නාමකො එකො යක්ඛො, සො කිර මාරපක්ඛිකයක්ඛො. විප්පමුත්තස්සාති තීහි භවෙහි විප්පමුත්තස්ස. යදඤ්ඤන්ති යං අඤ්ඤං. වණ්ණෙනාති කාරණෙන. සංවාසොති එකතො වාසො, සක්ඛිධම්මො මිත්තධම්මොති අත්ථො. සප්පඤ්ඤොති සුපඤ්ඤො සම්බුද්ධො. දුතියං.
236. Im zweiten Sutta bedeutet 'Sakka genannt': ein Yakkha dieses Namens; er soll ein Yakkha aus der Gefolgschaft Maras gewesen sein. 'Des Befreiten' (vippamuttassa): des von den drei Daseinsformen Befreiten. 'Yadaññaṃ' bedeutet 'was anderes' (yaṃ aññaṃ). 'Durch die Farbe' (vaṇṇena): durch den Grund (kāraṇena). 'Zusammenleben' (saṃvāsa): das Zusammenwohnen. 'Sakkhidhamma': Freundschaft (mittadhamma), das ist die Bedeutung. 'Der Weise' (sappañño): der an Weisheit reiche vollkommen Erwachte (sambuddha). Das zweite [Sutta].

3. සූචිලොමසුත්තවණ්ණනා
3. Erklärung des Sūciloma-Sutta

237. තතියෙ ගයායන්ති ගයාගාමෙ, ගයාය අවිදූරෙ නිවිට්ඨගාමං උපනිස්සායාති අත්ථො. ටඞ්කිතමඤ්චෙති දීඝමඤ්චෙ පාදමජ්ඣෙ විජ්ඣිත්වා අටනියො පවෙසෙත්වා කතමඤ්චෙ. තස්ස ‘‘ඉදං උපරි, ඉදං හෙට්ඨා’’ති නත්ථි, පරිවත්තෙත්වා අත්ථතොපි තාදිසොව හොති, තං දෙවට්ඨානෙ ඨපෙන්ති. චතුන්නං පාසාණානං උපරි පාසාණං අත්ථරිත්වා කතගෙහම්පි ‘‘ටඞ්කිතමඤ්චො’’ති වුච්චති. සූචිලොමස්සාති කථිනසූචිසදිසලොමස්ස. සො කිර කස්සපස්ස භගවතො සාසනෙ පබ්බජිත්වා දූරට්ඨානතො ආගතො සෙදමලග්ගහිතෙන ගත්තෙන සුපඤ්ඤත්තං සඞ්ඝිකමඤ්චං අනාදරෙන අපච්චත්ථරිත්වා නිපජ්ජි, තස්ස පරිසුද්ධසීලස්ස තං කම්මං සුද්ධවත්ථෙ කාළකං විය අහොසි. සො තස්මිං අත්තභාවෙ විසෙසං නිබ්බත්තෙතුං අසක්කොන්තො කාලංකත්වා ගයාගාමද්වාරෙ සඞ්කාරට්ඨානෙ යක්ඛො හුත්වා නිබ්බත්ති. නිබ්බත්තමත්තස්සෙව චස්ස සකලසරීරං කථිනසූචීහි ගවිච්ඡිවිජ්ඣිතං විය ජාතං.
237. Im dritten Sutta bedeutet 'in Gayā': im Dorf Gayā, in der Nähe von Gayā, bezogen auf ein dort errichtetes Dorf, das ist die Bedeutung. 'Ein gemeißeltes Bett' (ṭaṅkitamañca): ein langes Bett, bei dem Löcher in die Mitte der Beine gebohrt wurden, um die Rahmenbalken einzusetzen. Bei diesem gibt es kein 'dies ist oben, dies ist unten'; selbst wenn man es umdreht und bespannt, bleibt es genau gleich. Man stellt es in einer Götterstätte auf. Auch ein Haus, das errichtet wurde, indem man eine Steinplatte auf vier Steine legte, wird 'ṭaṅkitamañca' genannt. 'Sūciloma' bedeutet: einer, der Haare wie harte Nadeln hat. Es heißt, er sei in der Lehre des erhabenen Kassapa ordiniert worden. Als er aus der Ferne kam, legte er sich mit einem von Schweiß und Schmutz bedeckten Körper achtlos auf ein gut hergerichtetes Bett der Sangha, ohne eine Unterlage auszubreiten. Obwohl er von reinem Tugendverhalten war, wirkte sich diese Tat auf ihn aus wie ein schwarzer Fleck auf einem sauberen Tuch. Da er in jener Existenz keinen spirituellen Fortschritt erzielen konnte, wurde er nach dem Tod als ein Yakkha auf einem Müllhaufen am Tor des Dorfes Gayā wiedergeboren. Unmittelbar nach seiner Geburt war sein ganzer Körper wie von harten Nadeln durchbohrt, ähnlich dem Auge einer Kuh (gavicchi).

අථෙකදිවසං භගවා පච්චූසසමයෙ ලොකං ඔලොකෙන්තො තං යක්ඛං පඨමාවජ්ජනස්සෙව ආපාථං ආගතං දිස්වා – ‘‘අයං එකං බුද්ධන්තරං මහාදුක්ඛං අනුභවි. කිං නු ඛ්වාස්ස මං ආගම්ම සොත්ථිකාරණං භවෙය්‍යා’’ති? ආවජ්ජෙන්තො [Pg.277] පඨමමග්ගස්ස උපනිස්සයං අද්දස. අථස්ස සඞ්ගහං කාතුකාමො සුරත්තදුපට්ටං නිවාසෙත්වා සුගතමහාචීවරං පාරුපිත්වා දෙවවිමානකප්පං ගන්ධකුටිං පහාය හත්ථිගවාස්සමනුස්සකුක්කුරාදිකුණපදුග්ගන්ධං සඞ්කාරට්ඨානං ගන්ත්වා තත්ථ මහාගන්ධකුටියං විය නිසීදි. තං සන්ධාය වුත්තං ‘‘සූචිලොමස්ස යක්ඛස්ස භවනෙ’’ති.
Daraufhin, eines Tages, als der Erhabene zur Zeit der Morgendämmerung die Welt der zu führenden Wesen betrachtete, sah er sogleich bei seiner ersten Reflexion jenen Yakkha Sūciloma in seinen Wahrnehmungsbereich treten. Er erwog: „Dieser Yakkha hat für die Dauer eines ganzen Buddhantara-Intervalls großes Leid erfahren. Könnte wohl durch mich ein Grund für sein Heil entstehen?“ Während er dies erwog, sah er die starke Unterstützung (Upanissaya) für den ersten Pfad in ihm. Daraufhin, von dem Wunsch beseelt, ihm Beistand zu leisten, legte er sein leuchtend rotes Untergewand an, hüllte sich in das große Gewand des Sugata, verließ die duftende Kammer (Gandhakuṭi), die einem göttlichen Palast glich, und begab sich zu einem Kehrichtplatz, der nach den Kadavern und Ausscheidungen von Elefanten, Rindern, Pferden, Menschen, Hunden und anderen Tieren stank. Dort setzte er sich nieder, als wäre es eine große, duftende Kammer. In Bezug darauf wurde gesagt: „In der Wohnstätte des Yakkha Sūciloma“.

ඛරොති සුංසුමාරපිට්ඨි විය ඡදනිට්ඨකාහි විසමච්ඡදනපිට්ඨි විය ච ඛරසරීරො. සො කිර කස්සපසම්මාසම්බුද්ධකාලෙ සීලසම්පන්නො උපාසකො එකදිවසෙ විහාරෙ චිත්තත්ථරණාදීහි අත්ථතාය භූමියා සඞ්ඝිකෙ අත්ථරණෙ අත්තනො උත්තරාසඞ්ගං අපච්චත්ථරිත්වා නිපජ්ජි. සඞ්ඝිකං තෙලං අභාජෙත්වා අත්තනො උත්තරාසඞ්ගං අපච්චත්ථරිත්වා නිපජ්ජි. සඞ්ඝිකං තෙලං අභාජෙත්වා අත්තනො හත්ථෙහි සරීරං මක්ඛෙසීතිපි වදන්ති. සො තෙන කම්මෙන සග්ගෙ නිබ්බත්තිතුං අසක්කොන්තො තස්සෙව ගාමස්ස ද්වාරෙ සඞ්කාරට්ඨානෙ යක්ඛො හුත්වා නිබ්බත්ති. නිබ්බත්තමත්තස්ස චස්ස සකලසරීරං වුත්තප්පකාරං අහොසි. තෙ උභොපි සහායා ජාතා. ඉති ඛරස්ස ඛරභාවො වෙදිතබ්බො.
„Khara“ (rau) bedeutet, dass er einen rauen Körper hatte, wie der Rücken eines Krokodils oder wie die unebene Oberfläche eines mit Ziegeln gedeckten Daches. Jener Khara, so heißt es, war zur Zeit des vollkommen Erleuchteten Kassapa ein tugendhafter Laienanhänger (Upāsaka). Eines Tages legte er sich im Kloster auf dem mit bunten Matten usw. ausgelegten Boden auf einer Decke der Gemeinde (Saṅgha) nieder, ohne sein eigenes Obergewand darunter auszubreiten. Man sagt auch, dass er, ohne das Öl der Gemeinde aufzuteilen, seinen Körper mit den eigenen Händen salbte. Aufgrund dieser unheilsamen Tat war er unfähig, im Himmel wiedergeboren zu werden, und wurde stattdessen als Yakkha an der Müllstätte am Tor ebendieses Dorfes geboren. Sogleich nach seiner Geburt wurde sein ganzer Körper von der beschriebenen rauen Beschaffenheit. Diese beiden wurden Gefährten. So ist die Rauköpfigkeit des Khara zu verstehen.

අවිදූරෙ අතික්කමන්තීති ගොචරං පරියෙසන්තා සමාගමට්ඨානං වා ගච්ඡන්තා ආසන්නෙ ඨානෙ ගච්ඡන්ති. තෙසු සූචිලොමො සත්ථාරං න පස්සති, ඛරලොමො පඨමතරං දිස්වා සූචිලොමං යක්ඛං එතදවොච – ‘‘එසො සමණො’’ති, සම්ම, එස තව භවනං පවිසිත්වා නිසින්නො එකො සමණොති. නෙසො සමණො, සමණකො එසොති සො කිර යො මං පස්සිත්වා භීතො පලායති, තං සමණකොති වදති. යො න භායති, තං සමණොති. තස්මා ‘‘අයං මං දිස්වා භීතො පලායිස්සතී’’ති මඤ්ඤමානො එවමාහ.
„Sie gingen ganz in der Nähe vorbei“ bedeutet, dass sie entweder auf Nahrungssuche waren oder sich auf dem Weg zu einer Versammlungsstätte der Yakkhas befanden und an einem nahegelegenen Ort vorbeigingen. Unter ihnen sah Sūciloma den Meister nicht; Kharaloma sah ihn jedoch zuerst und sagte zum Yakkha Sūciloma: „Das ist ein Asket (Samaṇa).“ Das bedeutet: „Freund, ein Asket ist in deine Wohnstätte eingetreten und sitzt dort.“ [Sūciloma erwiderte:] „Das ist kein wahrer Asket, das ist bloß ein Scheinaspekt (Samaṇaka).“ Denn jener Sūciloma, so heißt es, nannte einen, der aus Angst flieht, wenn er ihn sieht, einen „Samaṇaka“ (armseligen Asketen). Wer sich aber nicht fürchtet, den nannte er einen „Samaṇa“. Daher sagte er dies in der Annahme: „Wenn dieser mich sieht, wird er voller Furcht fliehen.“

කායං උපනාමෙසීති භෙරවරූපං නිම්මිනිත්වා මහාමුඛං විවරිත්වා සකලසරීරෙ ලොමානි උට්ඨාපෙත්වා කායං උපනාමෙසි. අපනාමෙසීති රතනසතිකං සුවණ්ණග්ඝනිකං විය ථොකං අපනාමෙසි. පාපකොති ලාමකො අමනුඤ්ඤො. සො ගූථං විය අග්ගි විය කණ්හසප්පො විය ච පරිවජ්ජෙතබ්බො, න ඉමිනා සුවණ්ණවණ්ණෙන සරීරෙන සම්පටිච්ඡිතබ්බො. එවං වුත්තෙ පන සූචිලොමො ‘‘පාපකො කිර මෙ සම්ඵස්සො’’ති කුද්ධො පඤ්හං තං, සමණාතිආදිමාහ. චිත්තං වා තෙ ඛිපිස්සාමීති යෙසඤ්හි අමනුස්සා චිත්තං [Pg.278] ඛිපිතුකාමා හොන්ති, තෙසං සෙතමුඛං නීලොදරං සුරත්තහත්ථපාදං මහාසීසං පජ්ජලිතනෙත්තං භෙරවං වා අත්තභාවං නිම්මිනිත්වා දස්සෙන්ති, භෙරවං වා සද්දං සාවෙන්ති, කථෙන්තානංයෙව වා මුඛෙ හත්ථං පක්ඛිපිත්වා හදයං මද්දන්ති, තෙන තෙ සත්තා උම්මත්තකා හොන්ති ඛිත්තචිත්තා. තං සන්ධායෙවමාහ. පාරගඞ්ගායාති ද්වීසු පාදෙසු ගහෙත්වා තං ආවිඤ්ඡෙත්වා යථා න පුනාගච්ඡසි, එවං පාරං වා ගඞ්ගාය ඛිපිස්සාමීති වදති. සදෙවකෙතිආදි වුත්තත්ථමෙව. පුච්ඡ යදාකඞ්ඛසීති යංකිඤ්චි ආකඞ්ඛසි, තං සබ්බං පුච්ඡ, අසෙසං තෙ බ්‍යාකරිස්සාමීති සබ්බඤ්ඤුපවාරණං පවාරෙති.
„Er neigte seinen Körper hin“ bedeutet, dass er eine schreckenerregende Gestalt annahm, sein weites Maul aufriss, die Haare am ganzen Körper sträubte und seinen Körper nahe heranrückte. „Er wich aus“ bedeutet, dass der Erhabene sich ein wenig wegbewegte, wie ein hundert Ellen langer Goldbarren. „Schlecht“ (pāpaka) bedeutet minderwertig und unangenehm. Sie [die Berührung des Yakkha] sollte gemieden werden wie Kot, wie Feuer oder wie eine schwarze Schlange, und sie sollte von diesem goldfarbenen Körper nicht empfangen werden. Als dies gesagt wurde, geriet Sūciloma in heftigen Zorn darüber, dass seine Berührung als schlecht bezeichnet wurde, und sprach die Worte: „Ich werde dir eine Frage stellen, o Asket“ usw. „Oder ich werde deinen Verstand verwirren (deinen Geist wegschleudern)“ bezieht sich darauf, dass untermenschliche Wesen (Amanussa), wenn sie den Verstand von Wesen verwirren wollen, ihnen eine schreckliche Gestalt mit weißem Gesicht, schwarzem Bauch, knallroten Händen und Füßen, einem riesigen Kopf und flammenden Augen zeigen, oder sie stoßen ein furchterregendes Geschrei aus, oder sie stecken den Sprechenden die Hand in den Mund und zerquetschen ihr Herz, wodurch jene Wesen wahnsinnig werden und den Verstand verlieren. Darauf bezog er sich mit diesen Worten. „Über den Ganges hinaus“ bedeutet, dass er sagte: „Ich werde dich an beiden Füßen packen, dich herbeiziehen und dich so ans andere Ufer des Ganges schleudern, dass du nie wieder zurückkehrst.“ Die Worte „mit den Göttern“ usw. wurden bereits erklärt. „Frage, was du wünschst“ bedeutet, dass der Erhabene die Einladung eines Allwissenden aussprach: „Frage, was immer du begehrst; ich werde es dir restlos beantworten.“

කුතොනිදානාති කිංනිදානා, කිංපච්චයාති අත්ථො? කුමාරකා ධඞ්කමිවොස්සජන්තීති යථා කුමාරකා කාකං ගහෙත්වා ඔස්සජන්ති ඛිපන්ති, එවං පාපවිතක්කා කුතො සමුට්ඨාය චිත්තං ඔස්සජන්තීති පුච්ඡති?
„Woraus entspringen sie?“ hat die Bedeutung: Was ist ihr Ursprung, was ist ihre Bedingung? „Wie Kinder einen Raben freilassen“ bedeutet: Wie Kinder einen Raben fangen und ihn fliegen lassen bzw. wegwerfen, so fragt er hier: „Woher entspringen auf diese Weise die bösen Gedanken (pāpavitakka) und lassen den heilsamen Geist los (bzw. werfen ihn hin und her)?“

ඉතොනිදානාති අයං අත්තභාවො නිදානං එතෙසන්ති ඉතො නිදානා. ඉතොජාති ඉතො අත්තභාවතො ජාතා. ඉතො සමුට්ඨාය මනොවිතක්කාති යථා දීඝසුත්තකෙන පාදෙ බද්ධං කාකං කුමාරකා තස්ස සුත්තපරියන්තං අඞ්ගුලියං වෙඨෙත්වා ඔස්සජන්ති, සො දූරං ගන්ත්වාපි පුන තෙසං පාදමූලෙයෙව පතති, එවමෙව ඉතො අත්තභාවතො සමුට්ඨාය පාපවිතක්කා චිත්තං ඔස්සජන්ති.
„Aus diesem entspringend“ bedeutet, dass diese eigene Persönlichkeit (attabhāva) ihr Ursprung ist; daher heißt es „aus diesem entspringend“. „Aus diesem geboren“ bedeutet aus dieser Persönlichkeit geboren. „Aus diesem entspringend, lassen die Gedankengänge des Geistes...“ lässt sich so vergleichen: Wie Kinder einen Raben, dessen Fuß mit einem langen Faden gebunden ist, fliegen lassen, nachdem sie das Ende des Faden um ihren Finger gewickelt haben, und dieser, obwohl er weit wegfliegt, dennoch wieder genau zu den Füßen jener Kinder zurückfällt; ebenso entspringen die bösen Gedanken aus dieser eigenen Persönlichkeit und lassen den Geist los.

ස්නෙහජාති තණ්හාසිනෙහතො ජාතා. අත්තසම්භූතාති අත්තනි සම්භූතා. නිග්‍රොධස්සෙව ඛන්ධජාති නිග්‍රොධඛන්ධෙ ජාතා පාරොහා විය. පුථූති බහූ අනෙකප්පකාරා පාපවිතක්කා තංසම්පයුත්තකිලෙසා ච. විසත්තාති ලග්ගා ලග්ගිතා. කාමෙසූති වත්ථුකාමෙසු. මාලුවාව විතතා වනෙති යථා වනෙ මාලුවා ලතා යං රුක්ඛං නිස්සාය ජායති, තං මූලතො යාව අග්ගා, අග්ගතො යාව මූලා පුනප්පුනං සංසිබ්බිත්වා අජ්ඣොත්ථරිත්වා ඔතතවිතතා තිට්ඨති. එවං වත්ථුකාමෙසු පුථූ කිලෙසකාමා විසත්තා, පුථූ වා සත්තා තෙහි කිලෙසකාමෙහි වත්ථුකාමෙසු විසත්තා. යෙ නං පජානන්තීති යෙ ‘‘අත්තසම්භූතා’’ති එත්ථ වුත්තං අත්තභාවං ජානන්ති.
„Aus Zuneigung geboren“ bedeutet, aus der Feuchtigkeit des Begehrens (Taṇhā) geboren. „In sich selbst entstanden“ bedeutet in der eigenen Persönlichkeit entstanden. „Wie am Stamm des Banyanbaumes gewachsen“ ist wie die Luftwurzeln, die am Stamm des Banyanbaumes wachsen. „Zahlreich“ bedeutet die vielen, vielfältigen bösen Gedanken und die mit ihnen verbundenen Befleckungen (Kilesa). „Verstrickt“ bedeutet festsitzend und angehaftet. „An den Sinnesobjekten“ bezieht sich auf die materiellen Objekte der Sinneslust (Vatthukāma). „Wie die Māluvā-Schlingpflanze, die sich im Wald ausbreitet“ lässt sich so vergleichen: Wie im Wald eine Māluvā-Schlingpflanze in Abhängigkeit von einem Baum wächst und diesen von der Wurzel bis zur Krone und von der Krone bis zur Wurzel immer wieder umgarnt, überwuchert und dicht umschlungen hält; ebenso sind an den materiellen Sinnesobjekten die vielfältigen Befleckungen der Lust verstrickt, oder viele Wesen sind durch diese Befleckungen der Lust an den materiellen Sinnesobjekten verstrickt. „Wer dieses erkennt“ bezeichnet jene, die die eigene Persönlichkeit (die fünf Daseinsgruppen), welche im Ausdruck „in sich selbst entstanden“ erwähnt wird, vollkommen verstehen.

යතොනිදානන්ති [Pg.279] යං නිදානමස්ස අත්තභාවස්ස තඤ්ච ජානන්ති. තෙ නං විනොදෙන්තීති තෙ එවං අත්තභාවසඞ්ඛාතස්ස දුක්ඛසච්චස්ස නිදානභූතං සමුදයසච්චං මග්ගසච්චෙන විනොදෙන්ති. තෙ දුත්තරන්ති තෙ සමුදයසච්චං නීහරන්තා ඉදං දුත්තරං කිලෙසොඝං තරන්ති. අතිණ්ණපුබ්බන්ති අනමතග්ගෙ සංසාරෙ සුපිනන්තෙපි න තිණ්ණපුබ්බං. අපුනබ්භවායාති අපුනබ්භවසඞ්ඛාතස්ස නිරොධසච්චස්සත්ථාය. ඉති ඉමාය ගාථාය චත්තාරි සච්චානි පකාසෙන්තො අරහත්තනිකූටෙන දෙසනං නිට්ඨපෙසි. දෙසනාවසානෙ සූචිලොමො තස්මිංයෙව පදෙසෙ ඨිතො දෙසනානුසාරෙන ඤාණං පෙසෙත්වා සොතාපත්තිඵලෙ පතිට්ඨිතො. සොතාපන්නා ච නාම න කිලිට්ඨත්තභාවෙ තිට්ඨන්තීති සහ ඵලපටිලාභෙනස්ස සරීරෙ සෙතකණ්ඩුපීළකසූචියො සබ්බා පතිතා. සො දිබ්බවත්ථනිවත්ථො දිබ්බවරදුකූලුත්තරාසඞ්ගො දිබ්බවෙඨනවෙඨිතො දිබ්බාභරණගන්ධමාලධරො සුවණ්ණවණ්ණො හුත්වා භුම්මදෙවතාපරිහාරං පටිලභීති. තතියං.
„‚Woher es verursacht ist‘ (yatonidānaṃ) bedeutet: Sie erkennen die Ursache dieses Daseins sowie dieses Dasein selbst. ‚Sie vertreiben dies‘ (te naṃ vinodenti) bedeutet: Sie vertreiben so die Wahrheit vom Ursprung des Leidens (samudayasacca), die die Ursache für die als individuelles Dasein (attabhāva) bezeichnete Wahrheit vom Leiden (dukkhasacca) ist, mittels der Wahrheit des Pfades (maggasacca). ‚Sie, die schwer zu Überquerende‘ (te duttaraṃ) bedeutet: Indem sie die Wahrheit vom Ursprung des Leidens beseitigen, überqueren sie diese schwer zu überquerende Flut der Befleckungen (kilesogha). ‚Zuvor nie überquert‘ (atiṇṇapubbaṃ) bedeutet: Im anfangslosen Daseinskreislauf (saṃsāra) selbst im Traum nicht zuvor überquert. ‚Zur Nicht-Wiedergeburt‘ (apunabbhavāya) bedeutet: Zum Zweck der Wahrheit des Aufhörens (nirodhasacca), welche als die Nicht-Wiedergeburt bezeichnet wird. Indem er so mit dieser Strophe die vier edlen Wahrheiten verkündete, schloss er die Lehrdarlegung mit dem Höhepunkt der Arahatschaft ab. Am Ende der Lehrdarlegung verweilte der Yakkha Sūciloma an eben diesem Ort, lenkte seine Erkenntnis im Einklang mit der Lehrdarlegung und gründete sich in der Frucht des Stromeintritts (sotāpattiphale). Und da Stromeingetretene (sotāpanna) gewiss nicht in einem unreinen Zustand des Körpers verbleiben, fielen zeitgleich mit dem Erlangen der Frucht alle weißen, juckenden Pusteln und nadelartigen Ausschläge von seinem Körper ab. Er kleidete sich in himmlische Gewänder, legte ein vorzügliches himmlisches Obergewand aus feiner Seide an, band sich einen himmlischen Turban um, trug himmlischen Schmuck, Düfte sowie Blumengirlanden, erstrahlte in goldener Farbe und erlangte das Gefolge einer Erdgottheit (bhummadevatā). Das dritte [Sutta].“

4. මණිභද්දසුත්තවණ්ණනා
4. „Die Erläuterung des Maṇibhadda-Suttas“

238. චතුත්ථෙ සුඛමෙධතීති, සුඛං පටිලභති. සුවෙ සෙය්‍යොති සුවෙ සුවෙ සෙය්‍යො, නිච්චමෙව සෙය්‍යොති අත්ථො. වෙරා න පරිමුච්චතීති අහං සතිමාති එත්තකෙන වෙරතො න මුච්චති. යස්සාති යස්ස අරහතො. අහිංසායාති කරුණාය චෙව කරුණාපුබ්බභාගෙ ච. මෙත්තංසොති සො මෙත්තඤ්චෙව මෙත්තාපුබ්බභාගඤ්ච භාවෙති. අථ වා අංසොති කොට්ඨාසො වුච්චති. මෙත්තා අංසො එතස්සාති මෙත්තංසො. ඉදං වුත්තං හොති – යස්ස අරහතො සබ්බකාලං අහිංසාය රතො මනො, යස්ස ච සබ්බභූතෙසු මෙත්තාකොට්ඨාසො අත්ථි, තස්ස කෙනචි පුග්ගලෙන සද්ධිං වෙරං නාම නත්ථි යක්ඛාති. චතුත්ථං.
238. „Im vierten Sutta bedeutet ‚er erlangt Glück‘ (sukhamedhati): er erlangt Glück. ‚Morgen ist es besser‘ (suve seyyo) bedeutet: Tag für Tag ist es besser, also allezeit besser. ‚Er wird nicht von Feindschaft befreit‘ (verā na parimuccati) bedeutet: Bloß durch den Gedanken ‚Ich bin achtsam‘ wird man nicht von Feindschaft befreit. ‚Dessen‘ (yassa) meint: desjenigen Arahats. ‚In Harmlosigkeit‘ (ahiṃsāya) bedeutet: sowohl im Mitleid als auch in der vorbereitenden Stufe des Mitleids. ‚Einen Anteil an Liebe habend‘ (mettaṃso) bedeutet: Er entfaltet sowohl allumfassende Liebe als auch die vorbereitende Stufe der Liebe. Oder aber: ‚aṃso‘ bedeutet Teil oder Anteil. Wer einen Anteil an allumfassender Liebe besitzt, wird ‚mettaṃso‘ genannt. Dies ist damit gesagt: O Yakkha, der Arahat, dessen Geist allezeit an der Harmlosigkeit Gefallen findet und der einen Anteil an allumfassender Liebe gegenüber allen Lebewesen besitzt, hat mit keinerlei Person irgendeine Feindschaft. Das vierte [Sutta].“

5. සානුසුත්තවණ්ණනා
5. „Die Erläuterung des Sānu-Suttas“

239. පඤ්චමෙ යක්ඛෙන ගහිතො හොතීති සො කිර තස්සා උපාසිකාය එකපුත්තකො. අථ නං සා දහරකාලෙයෙව පබ්බාජෙසි. සො පබ්බජිතකාලතො පට්ඨාය සීලවා අහොසි වත්තසම්පන්නො, ආචරියුපජ්ඣායආගන්තුකාදීනං [Pg.280] වත්තං කතමෙව හොති, මාසස්ස අට්ඨමීදිවසෙ පාතො වුට්ඨාය උදකමාළකෙ උදකං උපට්ඨාපෙත්වා ධම්මස්සවනග්ගං සම්මජ්ජිත්වා දීපං ජාලෙත්වා මධුරස්සරෙන ධම්මස්සවනං ඝොසෙති. භික්ඛූ තස්ස ථාමං ඤත්වා ‘‘සරභාණං භණ, සාමණෙරා’’ති අජ්ඣෙසන්ති. සො ‘‘මය්හං හදයවාතො රුජති, කාසො වා බාධතී’’ති කිඤ්චි පච්චාහාරං අකත්වා ධම්මාසනං අභිරුහිත්වා ආකාසගඞ්ගං ඔතාරෙන්තො විය සරභාණං වත්වා ඔතරන්තො – ‘‘මය්හං මාතාපිතූනම්පි ඉමස්මිං සරභඤ්ඤෙ පත්තී’’ති වදති. තස්ස මනුස්සා මාතාපිතරො පත්තියා දින්නභාවං න ජානන්ති. අනන්තරත්තභාවෙ පනස්ස මාතා යක්ඛිනී ජාතා. සා දෙවතාහි සද්ධිං ආගතා, ධම්මං සුත්වා – ‘‘සාමණෙරෙන දින්නපත්තිං අනුමොදාමි, තාතා’’ති වදති. සීලසම්පන්නා ච නාම භික්ඛූ සදෙවකස්ස ලොකස්ස පියා හොන්තීති තස්මිං සාමණෙරෙ දෙවතා සලජ්ජා සගාරවා මහාබ්‍රහ්මං විය අග්ගික්ඛන්ධං විය ච නං මඤ්ඤන්ති. සාමණෙරෙ ගාරවෙන තං යක්ඛිනිං ගරුං කත්වා පස්සන්ති. ධම්මස්සවනයක්ඛසමාගමාදීසු ‘‘සානුමාතා සානුමාතා’’ති යක්ඛිනියා අග්ගාසනං අග්ගොදකං අග්ගපිණ්ඩං දෙන්ති. මහෙසක්ඛාපි යක්ඛා තං දිස්වා මග්ගා ඔක්කමන්ති, ආසනා වුට්ඨහන්ති.
239. „Im fünften Sutta bedeutet ‚er war von einem Yakkha besessen‘ (yakkhena gahito hoti): Jener Novize Sānu war, wie man hört, der einzige Sohn jener gläubigen Laienanhängerin (upāsikā). Daraufhin ließ sie ihn schon in jungen Jahren die Hauslosigkeit antreten. Seit der Zeit seiner Ordination war er tugendhaft und gewissenhaft in seinen Pflichten; die Pflichten gegenüber dem Lehrer, dem Präzeptor (upajjhāya), den Gästen und anderen erfüllte er stets vorbildlich. Am achten Tag des Mondmonats stand er früh morgens auf, stellte Wasser auf dem Wassergestell bereit, fegte die Halle für die Lehrverkündung, entzündete die Öllampe und rief mit lieblicher Stimme zur Lehrverkündung auf. Da die Mönche seine Begabung kannten, baten sie ihn: ‚Novize, trage die Lehre in melodischer Rezitation (sarabhañña) vor!‘ Ohne Ausflüchte vorzubringen wie ‚Mir schmerzt die Brust‘ oder ‚Ich leide unter Husten‘, bestieg er den Predigtstuhl, rezitierte die Lehre mit wohlklingender Stimme, als ließe er den himmlischen Ganges herabströmen, und sagte beim Herabsteigen: ‚Möge der Verdienst aus dieser Rezitation auch meinen Eltern zuteilwerden!‘ Seine menschlichen Eltern wussten nichts von dieser Verdienstübertragung. Doch seine Mutter aus einer unmittelbar vorhergegangenen Existenz war als Yakkhinī wiedergeboren worden. Sie war zusammen mit den Gottheiten herbeigekommen, hörte die Lehre und sprach: ‚Ich erfreue mich an dem Verdienst, den der Novize übertragen hat, mein Lieber!‘ Da tugendhafte Mönche der gesamten Welt samt den Göttern lieb sind, begegneten die Gottheiten diesem Novizen voller Schamgefühl und Ehrfurcht; sie sahen ihn an wie den großen Brahma oder wie eine gewaltige Feuersäule. Aus Respekt vor dem Novizen behandelten sie auch jene Yakkhinī ehrerbietig. Bei den Versammlungen der Yakkhas zur Lehrverkündung riefen sie: ‚Sānus Mutter! Sānus Mutter!‘ und reichten der Yakkhinī den Ehrenplatz, das beste Wasser und die besten Speisespenden. Selbst mächtige Yakkhas wichen vor ihr vom Weg ab und erhoben sich von ihren Sitzen, wenn sie sie erblickten.“

අථ ඛො සාමණෙරො වුඩ්ඪිමන්වාය පරිපක්කින්ද්‍රියො අනභිරතිපීළිතො අනභිරතිං විනොදෙතුං අසක්කොන්තො පරූළ්හකෙසනඛො කිලිට්ඨනිවාසනපාරුපනො කස්සචි අනාරොචෙත්වා පත්තචීවරමාදාය එකකොව මාතු ඝරං ගතො. උපාසිකා පුත්තං දිස්වා, වන්දිත්වා ආහ – ‘‘තාත, ත්වං පුබ්බෙ ආචරියුපජ්ඣායෙහි වා දහරසාමණෙරෙහි වා සද්ධිං ඉධාගච්ඡසි. කස්මා එකකොව අජ්ජ ආගතො’’ති? සො උක්කණ්ඨිතභාවං ආරොචෙසි. සද්ධා උපාසිකා නානප්පකාරෙන ඝරාවාසෙ ආදීනවං දස්සෙත්වා පුත්තං ඔවදමානාපි තං සඤ්ඤාපෙතුං අසක්කොන්තී, ‘‘අප්පෙව නාම අත්තනො ධම්මතායපි සල්ලක්ඛෙස්සතී’’ති අනුයොජෙත්වාව – ‘‘තිට්ඨ, තාත, යාව තෙ යාගුභත්තං සම්පාදෙමි, යාගුං පිවිත්වා කතභත්තකිච්චස්ස තෙ මනාපානි වත්ථානි නීහරිත්වා දස්සාමී’’ති වත්වා ආසනං පඤ්ඤාපෙත්වා අදාසි. නිසීදි සාමණෙරො. උපාසිකා මුහුත්තෙනෙව යාගුඛජ්ජකං සම්පාදෙත්වා අදාසි. තතො ‘‘භත්තං සම්පාදෙස්සාමී’’ති අවිදූරෙ නිසින්නා තණ්ඩුලෙ ධොවති. තස්මිං සමයෙ සා යක්ඛිනී ‘‘කහං නු ඛො සාමණෙරො? කිඤ්චි භික්ඛාහාරං ලභති[Pg.281], උදාහු නො’’ති? ආවජ්ජමානා තස්ස විබ්භමිතුකාමතාය නිසින්නභාවං ඤත්වා, ‘‘මා හෙව ඛො මෙ දෙවතානං අන්තරෙ ලජ්ජං උප්පාදෙය්‍ය, ගච්ඡාමිස්ස විබ්භමනෙ අන්තරායං කරොමී’’ති ආගන්ත්වා සරීරෙ අධිමුච්චිත්වා ගීවං පරිවත්තෙත්වා භූමියං පාතෙසි. සො අක්ඛීහි විපරිවත්තෙහි ඛෙළෙන පග්ඝරන්තෙන භූමියං විප්ඵන්දති. තෙන වුත්තං ‘‘යක්ඛෙන ගහිතො හොතී’’ති.
„Als der Novize herangewachsen war und seine geistigen Fähigkeiten herangereift waren, wurde er von Unzufriedenheit (anabhirati) mit dem heiligen Leben geplagt. Da er diese Unzufriedenheit nicht zu vertreiben vermochte, ließ er Haare und Nägel lang wachsen, trug schmutzige Unter- und Obergewänder, verließ den Orden, ohne es jemandem mitzuteilen, nahm Almosenschale und Gewänder und ging ganz allein zum Haus seiner Mutter. Als die Laienanhängerin ihren Sohn erblickte, verneigte sie sich vor ihm und sprach: ‚Mein Sohn, früher bist du stets zusammen mit deinen Lehrern und Präzeptoren oder mit jungen Novizen hierher gekommen. Warum bist du heute ganz allein gekommen?‘ Er offenbarte ihr seine Unzufriedenheit mit dem klösterlichen Leben. Obwohl die gläubige Laienanhängerin ihren Sohn ermahnte und ihm auf vielfältige Weise das Elend des Haushaltslebens aufzeigte, vermochte sie ihn nicht umzustimmen. In der Hoffnung ‚Vielleicht wird er es durch seine eigene Einsicht einsehen‘, gab sie schließlich nach und sprach: ‚Bleibe noch ein wenig, mein Sohn, während ich für dich Reisschleim und Essen zubereite. Wenn du den Schleim getrunken und das Essen beendet hast, werde ich dir schöne Kleider herbeiholen und geben.‘ Nach diesen Worten richtete sie einen Sitzplatz für ihn her. Der Novize setzte sich. Die Laienanhängerin bereitete in kürzester Zeit Reisschleim und feste Speisen zu und reichte sie ihm. Daraufhin setzte sie sich ganz in der Nähe nieder und wusch Reis, um das Hauptmahl zuzubereiten. In diesem Moment dachte jene Yakkhinī bei sich: ‚Wo mag der Novize wohl sein? Hat er Almosenspeise erhalten oder nicht?‘ Als sie erkannte, dass er mit dem Wunsch dasaß, in den Laienstand zurückzukehren, dachte sie: ‚Möge er mir bloß keine Schande unter den Göttern bereiten! Ich werde hingehen und sein Vorhaben, in den Laienstand zurückzukehren, vereiteln.‘ Sie kam herbei, ergriff Besitz von seinem Körper, verdrehte ihm den Hals und warf ihn zu Boden. Mit verdrehten Augen und triefendem Speichel zappelte er am Boden. Aus diesem Grund heißt es: ‚er war von einem Yakkha besessen‘.“

අභාසීති උපාසිකා පුත්තස්ස තං විප්පකාරං දිස්වා වෙගෙන ගන්ත්වා පුත්තං ආලිඞ්ගෙත්වා ඌරූසු නිපජ්ජාපෙසි. සකලගාමවාසිනො ආගන්ත්වා බලිකම්මාදීනි කරොන්ති. උපාසිකා පරිදෙවමානා ඉමා ගාථායො අභාසි.
„‚Sie sprach‘ (abhāsi) bedeutet: Als die Laienanhängerin diesen Zustand ihres Sohnes sah, lief sie hastig herbei, umarmte ihren Sohn und legte ihn auf ihre Oberschenkel. Alle Dorfbewohner kamen herbei und vollzogen Opferrituale und andere Zeremonien. Die Laienanhängerin klagte weinend und sprach diese Strophen.“

පාටිහාරියපක්ඛඤ්චාති මනුස්සා ‘‘අට්ඨමීඋපොසථස්ස පච්චුග්ගමනඤ්ච අනුග්ගමනඤ්ච කරිස්සාමා’’ති සත්තමියාපි නවමියාපි උපොසථඞ්ගානි සමාදියන්ති, චාතුද්දසීපන්නරසීනං පච්චුග්ගමනානුග්ගමනං කරොන්තා තෙරසියාපි පාටිපදෙපි සමාදියන්ති, ‘‘වස්සාවාසස්ස අනුග්ගමනං කරිස්සාමා’’ති ද්වින්නං පවාරණානං අන්තරෙ අඩ්ඪමාසං නිබද්ධුපොසථිකා භවන්ති. ඉදං සන්ධාය වුත්තං ‘‘පාටිහාරියපක්ඛඤ්චා’’ති. අට්ඨඞ්ගසුසමාගතන්ති අට්ඨඞ්ගෙහි සුට්ඨු සමාගතං, සම්පයුත්තන්ති අත්ථො. බ්‍රහ්මචරියන්ති සෙට්ඨචරියං. න තෙ හි යක්ඛා කීළන්තීති න තෙ ගහෙත්වා යක්ඛා කිලමෙන්ති.
Unter 'und die außerordentliche Feiertagsperiode' (pāṭihāriyapakkhañca) ist Folgendes zu verstehen: Die Menschen nehmen mit dem Gedanken 'Wir wollen den Vorbereitungstag und den Nachbereitungstag des achttägigen Uposatha begehen' sowohl am siebten als auch am neunten Tag die Uposatha-Glieder auf sich. Wenn sie den Vorbereitungs- und Nachbereitungstag des vierzehnten und fünfzehnten Uposatha begehen, nehmen sie diese auch am dreizehnten Tag sowie am ersten Tag des neuen Mondmonats auf sich. Mit dem Gedanken 'Wir wollen den Nachbereitungstag der Regenzeitresidenz begehen' beobachten sie in der Zeit zwischen den beiden Pavāraṇā-Zeremonien ein halbes Monat lang ununterbrochen den Uposatha. Im Hinblick darauf wurde gesagt: 'und die außerordentliche Feiertagsperiode'. 'Vollkommen ausgestattet' (aṭṭhaṅgasusamāgata) bedeutet: mit den acht Gliedern wohl versehen; 'verbunden' (sampayutta) ist der Sinn. 'Heiliger Wandel' (brahmacariya) bedeutet den edlen Wandel. 'Denn mit ihnen spielen die Yakkhas nicht' bedeutet: Die Yakkhas ergreifen sie nicht und quälen sie nicht.

පුන චාතුද්දසින්ති ඉමාය ගාථාය සාමණෙරස්ස කායෙ අධිමුත්තා යක්ඛිනී ආහ. ආවි වා යදි වා රහොති කස්සචි සම්මුඛෙ වා පරම්මුඛෙ වා. පමුත්‍යත්ථීති පමුත්ති අත්ථි. උප්පච්චාපීති උප්පතිත්වාපි. සචෙපි සකුණො විය උප්පතිත්වා පලායසි, තථාපි තෙ මොක්ඛො නත්ථීති වදති. එවඤ්ච පන වත්වා සාමණෙරං මුඤ්චි. සාමණෙරො අක්ඛීනි උම්මීලෙසි, මාතා කෙසෙ පකිරිය අස්සසන්තී පස්සසන්තී රොදති. සො ‘‘අමනුස්සෙන ගහිතොම්හී’’ති න ජානාති. ඔලොකෙන්තො පන ‘‘අහං පුබ්බෙ පීඨෙ නිසින්නො. මාතා මෙ අවිදූරෙ නිසීදිත්වා තණ්ඩුලෙ ධොවති. ඉදානි පනම්හි භූමියං නිසින්නො, මාතාපි මෙ අස්සසන්තී පස්සසන්තී රොදති, සකලගාමවාසිනොපි සන්නිපතිතා. කිං නු ඛො එත’’න්ති? නිපන්නකොව මතං වා අම්මාති ගාථමාහ.
Wiederum sprach die Yakkhinī, die vom Körper des Novizen Besitz ergriffen hatte, mit dieser Strophe: 'Wiederum am vierzehnten'. 'Offenbar oder insgeheim' bedeutet: vor den Augen von jemandem oder in dessen Abwesenheit. 'Es gibt eine Befreiung' (pamutyatthi) bedeutet: Eine Befreiung existiert. 'Selbst emporfliegend' (uppaccāpi) bedeutet: selbst wenn man emporfliegt. 'Selbst wenn du wie ein Vogel emporfliegst und entfliehst, so gibt es dennoch keine Befreiung für dich', so sagt sie. Nachdem sie dies gesagt hatte, ließ sie den Novizen los. Der Novize öffnete die Augen. Seine Mutter, die ihr Haar aufgelöst hatte, schluchzte auf- und ausatmend und weinte. Er wusste nicht: 'Ich wurde von einem Nicht-Menschen besessen.' Als er sich jedoch umblickte, dachte er: 'Zuvor saß ich auf einem Stuhl. Meine Mutter saß unweit von mir und wusch Reis. Nun aber sitze ich auf der Erde, und meine Mutter weint, schluchzend ein- und ausatmend, und alle Dorfbewohner sind zusammengekommen. Was mag das wohl sein?' Noch während er so lag, sprach er die Strophe beginnend mit 'Oder einen Toten, Mutter'.

කාමෙ [Pg.282] චජිත්වානාති දුවිධෙපි කාමෙ පහාය. පුනරාගච්ඡතෙති විබ්භමනවසෙන ආගච්ඡති. පුන ජීවං මතො හි සොති උප්පබ්බජිත්වා පුන ජීවන්තොපි සො මතකොව, තස්මා තම්පි රොදන්තීති වදති.
'Nachdem man die Sinnlichkeit aufgegeben hat' (kāme cajitvāna) bedeutet: nachdem man die zweifache Art von Sinnlichkeit abgelegt hat. 'Er kehrt zurück' (punarāgacchate) bedeutet: er kehrt zurück, indem er das mönchische Leben aufgibt. 'Obwohl er wieder lebendig ist, ist er doch ein Toter' bedeutet: Selbst wenn er nach dem Verlassen des Ordens wieder lebt, ist er wie ein Toter; darum weint man auch um ihn, so sagt sie.

ඉදානිස්ස ඝරාවාසෙ ආදීනවං දස්සෙන්තී කුක්කුළාතිආදිමාහ. තත්ථ කුක්කුළාති ඝරාවාසො කිර උණ්හට්ඨෙන කුක්කුළා නාම හොති. කස්ස උජ්ඣාපයාමසෙති – ‘‘අභිධාවථ, භද්දං තෙ හොතූ’’ති එවං වත්වා – ‘‘යං ත්වං විබ්භමිතුකාමො යක්ඛෙන පාපිතො, ඉමං විප්පකාරං කස්ස මයං උජ්ඣාපයාම නිජ්ඣාපයාම ආරොචයාමා’’ති වදති. පුන ඩය්හිතුමිච්ඡසීතිආදිත්තඝරතො නීහටභණ්ඩං විය ඝරා නීහරිත්වා බුද්ධසාසනෙ පබ්බජිතො පුන මහාඩාහසදිසෙ ඝරාවාසෙ ඩය්හිතුං ඉච්ඡසීති අත්ථො. සො මාතරි කථෙන්තියා කථෙන්තියා සල්ලක්ඛෙත්වා හිරොත්තප්පං පටිලභිත්වා, ‘‘නත්ථි මය්හං ගිහිභාවෙන අත්ථො’’ති ආහ. අථස්ස මාතා ‘‘සාධු, තාතා’’ති තුට්ඨා පණීතභොජනං භොජෙත්වා, ‘‘කති වස්සොසි, තාතා’’ති පුච්ඡි. පරිපුණ්ණවස්සොම්හි උපාසිකෙති. ‘‘තෙන හි, තාත, උපසම්පදං කරොහී’’ති චීවරසාටකෙ අදාසි. සො තිචීවරං කාරාපෙත්වා උපසම්පන්නො බුද්ධවචනං උග්ගණ්හන්තො තෙපිටකො හුත්වා සීලාදීනං ආගතට්ඨානෙ තං තං පූරෙන්තො නචිරස්සෙව අරහත්තං පත්වා මහාධම්මකථිකො හුත්වා වීසවස්සසතං ඨත්වා සකලජම්බුදීපං ඛොභෙත්වා පරිනිබ්බායි. පඤ්චමං.
Um ihm nun das Elend des Hauslebens vor Augen zu führen, sprach sie die Strophe beginnend mit 'heiße Asche' (kukkuḷā) usw. Darin bedeutet 'heiße Asche': Das Hausleben wird wahrlich wegen seiner Hitze 'heiße Asche' genannt. 'Wem von uns sollen wir klagen' (kassa ujjhāpayāmase) bedeutet – nachdem sie gesagt hatte: 'Eilt herbei, Segen sei mit dir!' – 'Wem von uns sollen wir diese verkehrte Weise klagen, klarmachen und mitteilen, die du, der du das mönchische Leben aufgeben willst, durch den Yakkha erlitten hast?', so sagt sie. 'Wünschst du, erneut verbrannt zu werden' (puna ḍayhitumicchasi) bedeutet: Nachdem man wie ein Gut, das aus einem brennenden Haus gerettet wurde, aus dem Haus ausgezogen und in der Lehre des Buddha das mönchische Leben angetreten ist, wünscht man, im Hausleben, das einer großen Feuersbrunst gleicht, erneut verbrannt zu werden – dies ist der Sinn. Während seine Mutter so sprach und sprach, dachte er darüber nach, erlangte Scham und Scheu vor dem Bösen (hiri-ottappa) wieder und sagte: 'Ich habe kein Bedürfnis nach dem Dasein als Laie.' Da freute sich seine Mutter und sagte: 'Gut, mein Lieber!', bewirtete ihn mit vorzüglicher Speise und fragte: 'Wie viele Jahre alt bist du, mein Lieber?' 'Ich habe das Alter von zwanzig Jahren vollendet, o Laienanhängerin.' 'Wenn dem so ist, mein Lieber, dann vollziehe die höhere Ordination!' So sprechend gab sie ihm die Gewänderstoffe. Er ließ die drei Gewänder anfertigen, empfing die höhere Ordination, erlernte das Wort des Buddha, wurde zu einem Kenner der drei Körbe (Tipiṭaka) und erfüllte überall dort, wo es um Tugend usw. ging, diese Tugenden. In nicht allzu langer Zeit erlangte er die Arahatschaft, wurde ein großer Verkünder der Lehre, lebte einhundertzwanzig Jahre lang, brachte das gesamte Jambudīpa in Bewegung und ging ins Parinibbāna ein. Das Fünfte.

6. පියඞ්කරසුත්තවණ්ණනා
6. Die Erklärung des Piyaṅkara-Sutta.

240. ඡට්ඨෙ ජෙතවනෙති ජෙතවනස්ස පච්චන්තෙ කොසම්බකකුටි නාම අත්ථි, තත්ථ විහරති. ධම්මපදානීති ඉධ පාටියෙක්කං සඞ්ගහං ආරුළ්හා ඡබ්බීසතිවග්ගා තන්ති අධිප්පෙතා. තත්‍ර ථෙරො තස්මිං සමයෙ අන්තොවිහාරෙ නිසින්නො මධුරස්සරෙන සරභඤ්ඤං කත්වා අප්පමාදවග්ගං භාසති. එවං තොසෙසීති සා කිර පුත්තං පියඞ්කරං අඞ්කෙනාදාය ජෙතවනස්ස පච්ඡිමභාගතො පට්ඨාය ගොචරං පරියෙසන්තී අනුපුබ්බෙන නගරාභිමුඛී හුත්වා උච්චාරපස්සාවඛෙළසිඞ්ඝාණිකදුබ්භොජනානි පරියෙසමානා ථෙරස්ස වසනට්ඨානං පත්වා මධුරස්සරං අස්සොසි. තස්සා සො සද්දො ඡවිආදීනි ඡෙත්වා [Pg.283] අට්ඨිමිඤ්ජං ආහච්ච හදයඞ්ගමනීයො හුත්වා අට්ඨාසි. අථස්සා ගොචරපරියෙසනෙ චිත්තම්පි න උප්පජ්ජි, ඔහිතසොතා ධම්මමෙව සුණන්තී ඨිතා. යක්ඛදාරකස්ස පන දහරතාය ධම්මස්සවනෙ චිත්තං නත්ථි. සො ජිඝච්ඡාය පීළිතත්තා, ‘‘කස්මා අම්මා ගතගතට්ඨානෙ ඛාණුකො විය තිට්ඨසි? න මය්හං ඛාදනීයං වා භොජනීයං වා පරියෙසසී’’ති පුනප්පුනං මාතරං චොදෙති. සා ‘‘ධම්මස්සවනස්ස මෙ අන්තරායං කරොතී’’ති පුත්තකං ‘‘මා සද්දං කරි, පියඞ්කරා’’ති එවං තොසෙසි. තත්ථ මා සද්දං කරීති සද්දං මා කරි.
240. Im sechsten Sutta bedeutet 'im Jetavana' (jetavane): Am Rande des Jetavana gibt es eine Hütte namens Kosambakakuṭi; dort verweilt er. 'Die Lehrstücke' (dhammapadāni) bedeutet hier: der Text, der in sechsundzwanzig Kapiteln als eigenständige Sammlung in das Konzil aufgenommen wurde. Zu jener Zeit saß der Thera im Inneren des Klosters und rezitierte mit lieblicher Stimme im Sarabhañña-Stil die Sektion über die Emsigkeit (Appamādavagga). 'So beruhigte sie ihn' (evaṃ tosesi) bedeutet: Jene Yakkhinī nahm wahrlich ihren Sohn Piyaṅkara auf die Hüfte und suchte, ausgehend von der westlichen Seite des Jetavana, nach Nahrung. Allmählich wandte sie sich der Stadt zu. Während sie nach Kot, Urin, Speichel, Nasenschleim und ungenießbaren Speiseresten suchte, erreichte sie den Wohnort des Thera und vernahm die liebliche Stimme. Dieser Klang drang ihr durch die Haut usw. bis in das Knochenmark, berührte ihr Herz zutiefst und sie stand gebannt da. Da kam ihr nicht einmal mehr der Gedanke an die Nahrungssuche. Sie stand da mit geneigtem Ohr und lauschte nur der Lehre. Der junge Yakkha-Knabe jedoch hatte wegen seiner Jugend kein Interesse am Hören der Lehre. Von Hunger geplagt, drängte er seine Mutter immer wieder mit den Worten: 'Warum, Mutter, stehst du an jedem Ort, an den wir kommen, wie ein Baumstumpf da? Suchst du mir denn keine feste oder weiche Speise?' Sie dachte: 'Er stört mich beim Hören der Lehre' und beruhigte das Söhnchen: 'Mach keinen Lärm, Piyaṅkara!'. Darin bedeutet 'mache keinen Lärm' (mā saddaṃ kari): mache keinen Lärm.

පාණෙසු චාති ගාථාය සා අත්තනො ධම්මතාය සමාදිණ්ණං පඤ්චසීලං දස්සෙති. තත්ථ සංයමාමසෙති සංයමාම සංයතා හොම. ඉමිනා පාණාතිපාතා විරති ගහිතා, දුතියපදෙන මුසාවාදා විරති, තතියපදෙන සෙසා තිස්සො විරතියො. අපි මුච්චෙම පිසාචයොනියාති අපි නාම යක්ඛලොකෙ උප්පන්නානි පඤ්ච වෙරානි පහාය, යොනිසො පටිපජ්ජිත්වා ඉමාය ඡාතකදුබ්භික්ඛාය පිසාචයක්ඛයොනියා මුච්චෙම, තාතාති වදති. ඡට්ඨං.
Mit der Strophe beginnend mit 'und gegenüber den Lebewesen' (pāṇesu ca) zeigt sie ihre von Natur aus auf sich genommenen fünf Tugendregeln. Darin bedeutet 'wir wollen uns zügeln' (saṃyamāmase): wir zügeln uns, wir seien gezügelt. Hiermit ist die Enthaltung vom Töten von Lebewesen erfasst. Mit dem zweiten Glied ist die Enthaltung von Lüge erfasst. Mit dem dritten Glied sind die übrigen drei Enthaltungen erfasst. 'Vielleicht befreien wir uns aus dem Schoß der Geister' (api muccema pisācayoniyā) bedeutet, sie sagt: 'Mein Lieber, wenn wir die im Yakkha-Reich entstandenen fünf Feindschaften aufgeben, uns weise verhalten, können wir uns vielleicht aus diesem von Hunger und Mangel geplagten Dasein als hungriger Geist oder Yakkha befreien.' Das Sechste.

7. පුනබ්බසුසුත්තවණ්ණනා
7. Die Erklärung des Punabbasu-Sutta.

241. සත්තමෙ තෙන ඛො පන සමයෙනාති කතරසමයෙන? සූරියස්ස අත්ථඞ්ගමනසමයෙන. තදා කිර භගවා පච්ඡාභත්තෙ මහාජනස්ස ධම්මං දෙසෙත්වා මහාජනං උය්‍යොජෙත්වා න්හානකොට්ඨකෙ න්හත්වා ගන්ධකුටිපරිවෙණෙ පඤ්ඤත්තවරබුද්ධාසනෙ පුරත්ථිමලොකධාතුං ඔලොකයමානො නිසීදි. අථෙකචාරිකද්විචාරිකාදයො පංසුකූලිකපිණ්ඩපාතිකභික්ඛූ අත්තනො අත්තනො වසනට්ඨානෙහි නික්ඛමිත්වා ආගම්ම දසබලං වන්දිත්වා රත්තසාණියා පරික්ඛිපමානා විය නිසීදිංසු. අථ නෙසං අජ්ඣාසයං විදිත්වා සත්ථා නිබ්බානපටිසංයුත්තං ධම්මකථං කථෙසි.
241. Im siebten Sutta bedeutet 'zu jener Zeit' (tena kho pana samayena): Zu welcher Zeit? Zur Zeit des Sonnenuntergangs. Zu jener Zeit nämlich hatte der Erhabene nach dem Mittagsmahl der großen Menge die Lehre verkündet, die Menschen entlassen, im Badehaus gebadet und sich im Hof der Duftkammer auf dem hergerichteten, vortrefflichen Buddha-Sitz niedergelassen, während er die östliche Weltordnung betrachtete. Da verließen Mönche, die das Lumpengewand und die Almosenschale als Übung trugen und allein oder zu zweit wanderten, ihre jeweiligen Aufenthaltsorte, kamen herbei, erwiesen dem Zehnkräftigen ihre Ehrerbietung und setzten sich nieder, als ob sie von einem roten Vorhang umgeben wären. Als der Meister daraufhin ihre edle Neigung erkannte, hielt er eine Lehrrede, die sich auf das Nibbāna bezog.

එවං තොසෙසීති සා කිර ධීතරං අඞ්කෙනාදාය පුත්තං අඞ්ගුලියා ගහෙත්වා ජෙතවනපිට්ඨියං පාකාරපරික්ඛෙපසමීපෙ උච්චාරපස්සාවඛෙළසිඞ්ඝාණිකං පරියෙසමානා අනුපුබ්බෙන ජෙතවනද්වාරකොට්ඨකං සම්පත්තා. භගවතො ච, ‘‘ආනන්ද, පත්තං ආහර, චීවරං ආහර, විඝාසාදානං දානං දෙහී’’ති කථෙන්තස්ස සද්දො සමන්තා ද්වාදසහත්ථමත්තමෙව ගණ්හාති. ධම්මං දෙසෙන්තස්ස [Pg.284] සචෙපි චක්කවාළපරියන්තං කත්වා පරිසා නිසීදති, යථා පරිසං ගච්ඡති, බහිපරිසාය එකඞ්ගුලිමත්තම්පි න නිග්ගච්ඡති, ‘‘මා අකාරණා මධුරසද්දො නස්සී’’ති. තත්‍රායං යක්ඛිනී බහිපරිසාය ඨිතා සද්දං න සුණාති, ද්වාරකොට්ඨකෙ ඨිතාය පනස්සා මහතියා බුද්ධවීථියා අභිමුඛෙ ඨිතා ගන්ධකුටි පඤ්ඤායි. සා නිවාතෙ දීපසිඛා විය බුද්ධගාරවෙන හත්ථකුක්කුච්චාදිරහිතං නිච්චලං පරිසං දිස්වා – ‘‘නූන මෙත්ථ කිඤ්චි භාජනීයභණ්ඩං භවිස්සති, යතො අහං සප්පිතෙලමධුඵාණිතාදීසු කිඤ්චිදෙව පත්තතො වා හත්ථතො වා පග්ඝරන්තං භූමියං වා පන පතිතං ලභිස්සාමී’’ති අන්තොවිහාරං පාවිසි. ද්වාරකොට්ඨකෙ අවරුද්ධකානං නිවාරණත්ථාය ඨිතා ආරක්ඛදෙවතා යක්ඛිනියා උපනිස්සයං දිස්වා න නිවාරෙසි. තස්සා සහ පරිසාය එකීභාවගමනෙන මධුරස්සරො ඡවිආදීනි ඡින්දිත්වා අට්ඨිමිඤ්ජං ආහච්ච අට්ඨාසි. තං ධම්මස්සවනත්ථාය නිච්චලං ඨිතං පුරිමනයෙනෙව පුත්තකා චොදයිංසු. සා ‘‘ධම්මස්සවනස්ස මෙ අන්තරායං කරොන්තී’’ති පුත්තකෙ තුණ්හී උත්තරිකෙ හොහීති එවං තොසෙසි.
„Evaṃ tosesi“ („So besänftigte sie“) bedeutet: Jene Yakkhinī (die Mutter von Punabbasuka) nahm, wie man sagt, ihre kleine Tochter auf die Hüfte, ergriff ihren kleinen Sohn an den Fingern und suchte hinter dem Jetavana-Kloster, nahe der Umfassungsmauer, nach Kot, Urin, Speichel und Nasenschleim. Allmählich erreichte sie das Torhaus des Jetavana. Wenn der Erhabene spricht: „Ānanda, bring die Schale, bring das Gewand, gib den Resteessern eine Gabe“, so reicht seine Stimme ringsum nur etwa zwölf Ellen weit. Wenn Er jedoch das Dhamma lehrt, reicht seine Stimme – selbst wenn die Versammlung bis an den Rand des Weltalls (Cakkavāḷa) reicht – genau so weit wie die Versammlung und dringt nicht einmal um eine Fingerbreite über die Versammlung hinaus, damit die liebliche Stimme nicht grundlos vergeudet werde. Jene Yakkhinī stand außerhalb der Versammlung und konnte die Stimme nicht hören. Als sie jedoch am Torhaus stand, erblickte sie die Duftkammer (Gandhakuṭi), die direkt gegenüber der großen Buddha-Straße lag. Als sie die Versammlung sah, die aus Ehrfurcht vor dem Buddha völlig bewegungslos wie eine Flamme an einem windstillen Ort war und keinerlei unruhige Bewegungen der Hände und Füße zeigte, dachte sie: „Gewiss wird es hier etwas zu verteilende Nahrung geben, von der ich ein wenig Butter, Öl, Honig oder Melasse erhalten kann, das entweder aus einer Schale oder aus den Händen träufelt oder auf die Erde gefallen ist“, und sie betrat das Innere des Klosters. Die Schutzgottheit, die am Torhaus stand, um Unerwünschte abzuwehren, hielt die Yakkhinī nicht auf, da sie deren starke Neigung (Upanissaya) zur Befreiung erkannte. Als sie sich der Versammlung anschloss, drang die süße Stimme des Erhabenen durch ihre Haut und andere Schichten, traf ihr Knochenmark und verweilte dort. Während sie völlig regungslos dastand, um dem Dhamma zu lauschen, drängten ihre kleinen Kinder sie auf dieselbe Weise wie zuvor. Sie dachte: „Sie hindern mich daran, dem Dhamma zu lauschen“, und besänftigte sie mit den Worten: „Seid still, Punabbasuka, sei still, Uttara!“

තත්ථ යාවාති යාව ධම්මං සුණාමි, තාව තුණ්හී හොහීති අත්ථො. සබ්බගන්ථප්පමොචනන්ති නිබ්බානං ආගම්ම සබ්බෙ ගන්ථා පමුච්චන්ති, තස්මා තං සබ්බගන්ථප්පමොචනන්ති වුච්චති. අතිවෙලාති වෙලාතික්කන්තා පමාණාතික්කන්තා. පියායනාති මග්ගනා පත්ථනා. තතො පියතරන්ති යා අයං අස්ස ධම්මස්ස මග්ගනා පත්ථනා, ඉදං මය්හං තතො පියතරන්ති අත්ථො. පියතරාති වා පාඨො. පාණිනන්ති යථා පාණීනං දුක්ඛා මොචෙති. කෙ මොචෙතීති? පාණිනෙති ආහරිත්වා වත්තබ්බං. යං ධම්මං අභිසම්බුද්ධන්ති, යං ධම්මං භගවා අභිසම්බුද්ධො. තුණ්හීභූතායමුත්තරාති න කෙවලං අහමෙව, අයං මෙ භගිනී උත්තරාපි තුණ්හීභූතාති වදති. සද්ධම්මස්ස අනඤ්ඤායාති, අම්ම, මයං පුබ්බෙපි ඉමං සද්ධම්මමෙව අජානිත්වා ඉදානි ඉදං ඛුප්පිපාසාදිදුක්ඛං අනුභවන්තා දුක්ඛං චරාම විහරාම.
Hierbei bedeutet „yāva“ („solange“): „Solange ich dem Dhamma lausche, solange sei still.“ „Sabbaganthappamocanaṃ“ („Befreiung von allen Fesseln“): In Abhängigkeit von Nibbāna werden alle Fesseln gelöst; daher wird es als Befreiung von allen Fesseln bezeichnet. „Ativelā“ bedeutet: die Grenze überschreitend, das Maß überschreitend. „Piyāyanā“ bedeutet: Suchen, Begehen. „Tato piyataraṃ“ bedeutet: Dieses Suchen und Begehren nach diesem Dhamma ist mir lieber als jene lieben Kinder. Es gibt auch die Lesart „piyatarā“. „Pāṇinaṃ“ bedeutet: wie es die Lebewesen vom Leiden befreit. Wen befreit es? Es sollte durch Ergänzung des Akkusativs „pāṇine“ („die Lebewesen“) erklärt werden. „Yaṃ dhammaṃ abhisambuddhanti“ bedeutet: jene Lehre, die der Erhabene vollkommen durchdrungen und erkannt hat. „Tuṇhībhūtāyamuttarā“ bedeutet: „Nicht nur ich allein bin still geworden, sondern auch meine Schwester Uttara hier ist still geworden“, so sagt er. „Saddhammassa anaññāyā“ bedeutet: „Mutter, weil wir dieses wahre Dhamma auch in der Vergangenheit nicht kannten, erfahren wir jetzt dieses Leiden von Hunger und Durst und wandern voller Kummer umher.“

චක්ඛුමාති පඤ්චහි චක්ඛූහි චක්ඛුමා. ධම්මං දෙසෙන්තොයෙව භගවා පරිසං සල්ලක්ඛයමානො තස්සා යක්ඛිනියා චෙව යක්ඛදාරකස්ස ච සොතාපත්තිඵලස්ස උපනිස්සයං දිස්වා දෙසනං විනිවට්ටෙත්වා චතුසච්චකථං දීපෙති, තං සුත්වා තස්මිංයෙව දෙසෙ ඨිතා යක්ඛිනී සද්ධිං පුත්තෙන [Pg.285] සොතාපත්තිඵලෙ පතිට්ඨිතා. ධීතුයාපි පනස්සා උපනිස්සයො අත්ථි, අතිදහරත්තා පන දෙසනං සම්පටිච්ඡිතුං නාසක්ඛි.
„Cakkhumā“ („der Sehende“) bedeutet: Er besitzt die fünf Augen. Während der Erhabene das Dhamma lehrte und die Versammlung aufmerksam betrachtete, sah Er die reife Bedingung (Upanissaya) für die Frucht des Stromeintritts (Sotāpattiphala) sowohl bei jener Yakkhinī als auch bei ihrem kleinen Sohn. Er lenkte seine Predigt darauf hin und legte die Darlegung der Vier Edlen Wahrheiten dar. Als sie dies hörten, wurden die Yakkhinī und ihr Sohn, noch während sie an eben diesem Ort standen, in der Frucht des Stromeintritts gefestigt. Auch ihre Tochter besaß zwar die unterstützende Bedingung, konnte jedoch aufgrund ihres allzu zarten Alters die Lehre noch nicht vollkommen erfassen.

ඉදානි සා යක්ඛිනී පුත්තස්ස අනුමොදනං කරොන්තී සාධු ඛො පණ්ඩිතො නාමාතිආදිමාහ. අජ්ජාහම්හි සමුග්ගතාති අහම්හි අජ්ජ වට්ටතො උග්ගතා සමුග්ගතා සාසනෙ වා උග්ගතා සමුග්ගතා, ත්වම්පි සුඛී හොහීති. දිට්ඨානීති මයා ච තයා ච දිට්ඨානි. උත්තරාපි සුණාතු මෙති, ‘‘අම්හාකං චතුසච්චපටිවෙධභාවං, ධීතා මෙ උත්තරාපි, සුණාතූ’’ති වදති. සහ සච්චපටිවෙධෙනෙව සාපි සූචිලොමො විය සබ්බං සෙතකණ්ඩුකච්ඡුආදිභාවං පහාය දිබ්බසම්පත්තිං පටිලභති සද්ධිං පුත්තෙන. ධීතා පනස්සා යථා නාම ලොකෙ මාතාපිතූහි ඉස්සරියෙ ලද්ධෙ පුත්තානම්පි තං හොති, එවං මාතු-ආනුභාවෙනෙව සම්පත්තිං ලභි. තතො පට්ඨාය ච සා සද්ධිං පුත්තකෙහි ගන්ධකුටිසමීපරුක්ඛෙයෙව නිවාසරුක්ඛං ලභිත්වා සායං පාතං බුද්ධදස්සනං ලභමානා ධම්මං සුණමානා දීඝරත්තං තත්ථෙව වසි. සත්තමං.
Nun sprach jene Yakkhinī, während sie die Zustimmung ihres Sohnes feierte, die Worte, die mit „Sādhu kho paṇḍito nāma“ („Gut ist wahrlich der Weise“) beginnen. „Ajjāhamhi samuggatā“ bedeutet: „Ich bin heute aus dem Sumpf des Daseinskreislaufs (Vaṭṭa) emporgetaucht und befreit, oder ich bin in der Lehre des Buddha emporgestiegen; mögest auch du glücklich sein.“ „Diṭṭhānī“ bedeutet: Die Wahrheiten wurden von mir und von dir gesehen. „Uttarāpi suṇātu me“ bedeutet: „Möge auch meine geliebte Tochter Uttara von unserer Durchdringung der Vier Edlen Wahrheiten hören“, so sagt sie. Zusammen mit der Durchdringung der Wahrheiten legte sie, wie einst der Yakkha Sūciloma, alle weißen Flecken, den Juckreiz und die Räude ab und erlangte zusammen mit ihrem Sohn göttliche Herrlichkeit. Ihre Tochter hingegen erlangte diese Herrlichkeit allein durch die Macht der Mutter, so wie in der Welt der Wohlstand der Eltern, wenn sie Herrschaft erlangen, auch auf die Kinder übergeht. Von da an erhielt sie zusammen mit ihren kleinen Kindern einen Wohnbaum direkt in der Nähe der Gandhakuṭi. Sie erfreute sich morgens und abends des Anblicks des Buddha, lauschte der Lehre und lebte für lange Zeit genau dort. Das siebte Sutta.

8. සුදත්තසුත්තවණ්ණනා
8. Die Erklärung des Sudatta-Suttas

242. අට්ඨමෙ කෙනචිදෙව කරණීයෙනාති වාණිජ්ජකම්මං අධිප්පෙතං. අනාථපිණ්ඩිකො ච රාජගහසෙට්ඨි ච අඤ්ඤමඤ්ඤං භගිනිපතිකා හොන්ති. යදා රාජගහෙ උට්ඨානකභණ්ඩකං මහග්ඝං හොති, තදා රාජගහසෙට්ඨි තං ගහෙත්වා පඤ්චසකටසතෙහි සාවත්ථිං ගන්ත්වා යොජනමත්තෙ ඨිතො අත්තනො ආගතභාවං ජානාපෙති. අනාථපිණ්ඩිකො පච්චුග්ගන්ත්වා තස්ස මහාසක්කාරං කත්වා එකයානං ආරොපෙත්වා සාවත්ථිං පවිසති. සො සචෙ භණ්ඩං ලහුකං වික්කීයති, වික්කිණාති. නො චෙ, භගිනිඝරෙ ඨපෙත්වා පක්කමති. අනාථපිණ්ඩිකොපි තථෙව කරොති. ස්වායං තදාපි තෙනෙව කරණීයෙන අගමාසි. තං සන්ධායෙතං වුත්තං.
242. Im achten Sutta bezieht sich „kenacideva karaṇīyena“ („wegen eines gewissen Geschäfts“) auf Handelsgeschäfte. Anāthapiṇḍika und der Großkaufmann von Rājagaha waren Schwäger (sie hatten jeweils die Schwester des anderen geheiratet). Wann immer in Rājagaha neu eingetroffene Waren sehr wertvoll wurden, nahm der Großkaufmann von Rājagaha diese, reiste mit fünfhundert Karren nach Sāvatthī, machte in einer Entfernung von einer Yojana Halt und ließ seine Ankunft ankündigen. Anāthapiṇḍika ging ihm entgegen, erwies ihm große Gastfreundschaft, ließ ihn in seinen eigenen Wagen steigen und zog mit ihm nach Sāvatthī ein. Wenn sich jene Waren schnell verkaufen ließen, verkaufte er sie. Wenn nicht, lagerte er sie im Haus seiner Schwester und reiste ab. Ebenso verfuhr auch Anāthapiṇḍika. Auch zu jener Zeit reiste dieser Anāthapiṇḍika genau aus diesem geschäftlichen Grund dorthin. Im Hinblick darauf wurde dies gesagt.

තං දිවසං පන රාජගහසෙට්ඨි යොජනමත්තෙ ඨිතෙන අනාථපිණ්ඩිකෙන ආගතභාවජානනත්ථං පෙසිතං පණ්ණං න සුණි, ධම්මස්සවනත්ථාය විහාරං අගමාසි. සො ධම්මකථං සුත්වා ස්වාතනාය බුද්ධප්පමුඛං භික්ඛුසඞ්ඝං නිමන්තෙත්වා අත්තනො ඝරෙ උද්ධනඛණාපනදාරුඵාලනාදීනි කාරෙසි. අනාථපිණ්ඩිකොපි ‘‘ඉදානි මය්හං පච්චුග්ගමනං කරිස්සති, ඉදානි කරිස්සතී’’ති ඝරද්වාරෙපි පච්චුග්ගමනං අලභිත්වා [Pg.286] අන්තොඝරං පවිට්ඨො පටිසන්ථාරම්පි න බහුං අලත්ථ. ‘‘කිං, මහාසෙට්ඨි, කුසලං දාරකරූපානං? නසි මග්ගෙ කිලන්තො’’ති? එත්තකොව පටිසන්ථාරො අහොසි. සො තස්ස මහාබ්‍යාපාරං දිස්වා, ‘‘කිං නු තෙ, ගහපති, ආවාහො වා භවිස්සතී’’ති? ඛන්ධකෙ (චූළව. 304) ආගතනයෙනෙව කථං පවත්තෙත්වා තස්ස මුඛතො බුද්ධසද්දං සුත්වා පඤ්චවණ්ණං පීතිං පටිලභි. සා තස්ස සීසෙන උට්ඨාය යාව පාදපිට්ඨියා, පාදපිට්ඨියා උට්ඨාය යාව සීසා ගච්ඡති, උභතො උට්ඨාය මජ්ඣෙ ඔසරති, මජ්ඣෙ උට්ඨාය උභතො ගච්ඡති. සො පීතියා නිරන්තරං ඵුට්ඨො, ‘‘බුද්ධොති ත්වං, ගහපති, වදෙසි? බුද්ධො තාහං, ගහපති, වදාමී’’ති එවං තික්ඛත්තුං පුච්ඡිත්වා, ‘‘ඝොසොපි ඛො එසො දුල්ලභො ලොකස්මිං යදිදං බුද්ධො’’ති ආහ. ඉදං සන්ධාය වුත්තං ‘‘අස්සොසි ඛො අනාථපිණ්ඩිකො, ගහපති, බුද්ධො කිර ලොකෙ උප්පන්නො’’ති.
An jenem Tag aber schenkte der Großkaufmann von Rājagaha dem Brief keine Beachtung, den Anāthapiṇḍika, der in einer Entfernung von etwa einer Yojana Halt gemacht hatte, gesandt hatte, um seine Ankunft anzukündigen; stattdessen ging er zum Kloster, um das Dhamma zu hören. Nachdem er den Lehrvortrag gehört hatte, lud er für den folgenden Tag die Mönchsgemeinde mit dem Buddha an der Spitze ein und ließ in seinem eigenen Haus Vorbereitungen treffen, wie das Ausheben von Kochstellen, das Spalten von Brennholz und Ähnliches. Auch Anāthapiṇḍika dachte: „Nun wird er mir entgegenkommen, nun wird er es tun“, doch er erhielt nicht einmal am Haustor einen Empfang. Als er das Haus betrat, wurde ihm auch keine große Begrüßung zuteil. „Wie steht es, Großkaufmann, geht es den Kindern gut? Bist du auf dem Weg nicht ermüdet?“ – Dies war die ganze Begrüßung. Als er dessen emsige Betriebsamkeit sah, fragte er: „Wie ist es, Hausvater, steht dir etwa eine Hochzeit bevor?“ Nachdem er das Gespräch ganz nach der im Khandhaka überlieferten Weise gelenkt hatte und aus dessen Mund das Wort „Buddha“ vernahm, erlebte er eine fünfältige Verzückung. Diese stieg von seinem Kopf auf und drang bis zu seinen Fußrücken hinab; von den Fußrücken stieg sie auf und drang bis zum Kopf; von beiden Seiten stieg sie auf und strömte in der Mitte des Körpers zusammen; in der Mitte stieg sie auf und breitete sich nach beiden Seiten hin aus. Beständig von dieser Verzückung durchdrungen, fragte er: „Sagst du ‚Buddha‘, Hausvater?“ – „Ich sage ‚Buddha‘, Hausvater“, antwortete jener. Nachdem er dies dreimal gefragt hatte, sagte er: „Sogar dieser Ruf ‚Buddha‘ ist in der Welt schwer zu erlangen.“ Darauf bezieht sich das Wort: „Anāthapiṇḍika, der Hausvater, hörte: ‚Ein Buddha soll in der Welt erschienen sein!‘“

එතදහොසි අකාලො ඛො අජ්ජාති සො කිර තං සෙට්ඨිං පුච්ඡි, ‘‘කුහිං ගහපති සත්ථා විහරතී’’ති? අථස්ස සො – ‘‘බුද්ධා නාම දුරාසදා ආසීවිසසදිසා හොන්ති, සත්ථා සිවථිකාය වසති, න සක්කා තත්ථ තුම්හාදිසෙහි ඉමාය වෙලාය ගන්තු’’න්ති ආචික්ඛි. අථස්ස එතදහොසි. බුද්ධගතාය සතියා නිපජ්ජීති තංදිවසං කිරස්ස භණ්ඩසකටෙසු වා උපට්ඨාකෙසු වා චිත්තම්පි න උප්පජ්ජි, සායමාසම්පි න අකාසි, සත්තභූමිකං පන පාසාදං ආරුය්හ සුපඤ්ඤත්තාලඞ්කතවරසයනෙ ‘‘බුද්ධො බුද්ධො’’ති සජ්ඣායං කරොන්තොව නිපජ්ජිත්වා නිද්දං ඔක්කමි. තෙන වුත්තං ‘‘බුද්ධගතාය සතියා නිපජ්ජී’’ති.
„Da dachte er: ‚Heute ist es unzeitgemäß‘“ – es heißt nämlich, er fragte jenen Großkaufmann: „Wo, Hausvater, weilt der Meister?“ Da erklärte dieser ihm: „Die Buddhas sind wahrlich schwer zugänglich, sie sind wie giftige Schlangen. Der Meister weilt beim Leichenfeld. Für jemanden wie dich ist es unmöglich, zu dieser Stunde dorthin zu gehen.“ Da hatte er diesen Gedanken. „Er legte sich mit auf den Buddha gerichteter Achtsamkeit nieder“ bedeutet: An jenem Tag entstand in ihm nicht einmal ein Gedanke an seine Warenwagen oder seine Diener; er nahm nicht einmal das Abendessen zu sich. Vielmehr stieg er in den siebenstöckigen Palast hinauf, legte sich auf das wohlbereitete, geschmückte, edle Lager, rezitierte fortlaufend „Buddha, Buddha“ und schlief schließlich ein. Daher heißt es: „Er legte sich mit auf den Buddha gerichteter Achtsamkeit nieder.“

රත්තියා සුදං තික්ඛත්තුං උට්ඨාසි පභාතන්ති මඤ්ඤමානොති පඨමයාමෙ තාව වීතිවත්තෙ උට්ඨාය බුද්ධං අනුස්සරි, අථස්ස බලවප්පසාදො උදපාදි, පීතිආලොකො අහොසි, සබ්බතමං විගච්ඡි, දීපසහස්සුජ්ජලං විය චන්දුට්ඨානං සූරියුට්ඨානං විය ච ජාතං. සො ‘‘පපාදං ආපන්නො වතම්හි, සූරියො උග්ගතො’’ති උට්ඨාය ආකාසතලෙ ඨිතං චන්දං උල්ලොකෙත්වා ‘‘එකොව යාමො ගතො, අඤ්ඤෙ ද්වෙ අත්ථී’’ති පුන පවිසිත්වා නිපජ්ජි. එතෙනුපායෙන මජ්ඣිමයාමාවසානෙපි පච්ඡිමයාමාවසානෙපීති තික්ඛත්තුං උට්ඨාසි. පච්ඡිමයාමාවසානෙ පන බලවපච්චූසෙයෙව උට්ඨාය ආකාසතලං ආගන්ත්වා [Pg.287] මහාද්වාරාභිමුඛොව අහොසි, සත්තභූමිකද්වාරං සයමෙව විවටං අහොසි. සො පාසාදා ඔරුය්හ අන්තරවීථිං පටිපජ්ජි.
„Er stand in der Nacht dreimal auf im Glauben, es sei bereits Morgenstunde“ bedeutet: Als die erste Nachtwache vergangen war, stand er auf und dachte an den Buddha. Da entstand in ihm tiefes Vertrauen, und es erschien ein Licht der Verzückung; alle Dunkelheit schwand dahin. Es wurde hell, als würden tausend Lampen brennen, oder als ginge der Mond oder die Sonne auf. Er dachte: „Ich bin wohl in Unachtsamkeit verfallen, die Sonne ist bereits aufgegangen!“ Er stand auf, blickte zum Mond am Himmel empor und stellte fest: „Erst eine Nachtwache ist vergangen, zwei stehen noch aus.“ So ging er wieder hinein und legte sich nieder. Auf diese Weise stand er dreimal auf: am Ende der mittleren Nachtwache und am Ende der letzten Nachtwache. Am Ende der letzten Nachtwache aber, zur Zeit der starken Morgendämmerung, stand er auf, trat ins Freie und wandte sich direkt dem Haupttor zu. Das Tor des siebenstöckigen Palastes öffnete sich von selbst. Er stieg vom Palast hinab und betrat die Hauptstraße.

විවරිංසූති ‘‘අයං මහාසෙට්ඨි ‘බුද්ධුපට්ඨානං ගමිස්සාමී’ති නික්ඛන්තො, පඨමදස්සනෙනෙව සොතාපත්තිඵලෙ පතිට්ඨාය තිණ්ණං රතනානං අග්ගුපට්ඨාකො හුත්වා අසදිසං සඞ්ඝාරාමං කත්වා චාතුද්දිසස්ස අරියගණස්ස අනාවටද්වාරො භවිස්සති, න යුත්තමස්ස ද්වාරං පිදහිතු’’න්ති චින්තෙත්වා විවරිංසු. අන්තරධායීති රාජගහං කිර ආකිණ්ණමනුස්සං අන්තොනගරෙ නව කොටියො, බහිනගරෙ නවාති තං උපනිස්සාය අට්ඨාරස මනුස්සකොටියො වසන්ති. අවෙලාය මතමනුස්සෙ බහි නීහරිතුං අසක්කොන්තා අට්ටාලකෙ ඨත්වා බහිද්වාරෙ ඛිපන්ති. මහාසෙට්ඨි නගරතො බහිනික්ඛන්තමත්තොව අල්ලසරීරං පාදෙන අක්කමි, අපරම්පි පිට්ඨිපාදෙන පහරි. මක්ඛිකා උප්පතිත්වා පරිකිරිංසු. දුග්ගන්ධො නාසපුටං අභිහනි. බුද්ධප්පසාදො තනුත්තං ගතො. තෙනස්ස ආලොකො අන්තරධායි, අන්ධකාරො පාතුරහොසි. සද්දමනුස්සාවෙසීති ‘‘සෙට්ඨිස්ස උස්සාහං ජනෙස්සාමී’’ති සුවණ්ණකිඞ්කිණිකං ඝට්ටෙන්තො විය මධුරස්සරෙන සද්දං අනුස්සාවෙසි.
„Sie öffneten“ bedeutet: Sie [die Gottheiten] dachten: „Dieser Großkaufmann ist ausgezogen mit dem Gedanken: ‚Ich will gehen, um dem Buddha zu dienen.‘ Bereits beim ersten Sehen wird er in der Frucht des Stromeintritts gefestigt sein, wird zum hervorragendsten Diener der Drei Juwelen werden, wird ein unvergleichliches Kloster errichten und seine Tore für die edle Gemeinschaft der vier Himmelsrichtungen unverschlossen halten. Es ist nicht recht, ihm das Tor verschlossen zu halten.“ So dachten sie und öffneten es. „Es verschwand“ bedeutet: Rājagaha war von Menschen dicht bevölkert; neunzig Millionen (neun Koṭis) lebten innerhalb der Stadt, neunzig Millionen außerhalb, sodass in ihrer Umgebung insgesamt einhundertachtzig Millionen Menschen wohnten. Wenn es ihnen zu ungewöhnlicher Zeit unmöglich war, die Verstorbenen aus der Stadt hinauszubringen, stellten sie sich auf die Wehrtürme und warfen sie vor das äußere Tor. Sobald der Großkaufmann aus der Stadt hinaustrat, trat er mit dem Fuß auf einen frischen Leichnam; an einen anderen stieß er mit dem Fußrücken. Fliegen flogen auf und umschwärmten ihn. Ein übler Gestank drang in seine Nase. Seine gläubige Freude am Buddha schwand dahin. Dadurch verschwand sein Licht, und tiefe Finsternis trat ein. „Er ließ eine Stimme vernehmen“ bedeutet: Mit dem Gedanken „Ich will dem Kaufmann Mut einflößen“ ließ er mit süßer Stimme einen Ruf ertönen, ähnlich dem Klingen eines goldenen Glöckchens.

සතං කඤ්ඤාසහස්සානීති පුරිමපදානිපි ඉමිනාව සහස්සපදෙන සද්ධිං සම්බන්ධනීයානි. යථෙව හි සතං කඤ්ඤාසහස්සානි, සතං සහස්සානි හත්ථී, සතං සහස්සානි අස්සා, සතං සහස්සානි රථාති අයමෙත්ථ අත්ථො. ඉති එකෙකසතසහස්සමෙව දීපිතං. පදවීතිහාරස්සාති පදවීතිහාරො නාම සමගමනෙ ද්වින්නං පදානං අන්තරෙ මුට්ඨිරතනමත්තං. කලං නාග්ඝන්ති සොළසින්ති තං එකං පදවීතිහාරං සොළසභාගෙ කත්වා තතො එකො කොට්ඨාසො පුන සොළසධා, තතො එකො සොළසධාති එවං සොළස වාරෙ සොළසධා භින්නස්ස එකො කොට්ඨාසො සොළසිකලා නාම, තං සොළසිකලං එතානි චත්තාරි සතසහස්සානි න අග්ඝන්ති. ඉදං වුත්තං හොති – සතං හත්ථිසහස්සානි සතං අස්සසහස්සානි සතං රථසහස්සානි සතං කඤ්ඤාසහස්සානි, තා ච ඛො ආමුක්කමණිකුණ්ඩලා සකලජම්බුදීපරාජධීතරො වාති ඉමස්මා එත්තකා ලාභා විහාරං ගච්ඡන්තස්ස තස්මිං සොළසිකලසඞ්ඛාතෙ පදෙසෙ පවත්තචෙතනාව උත්තරිතරාති. ඉදං පන විහාරගමනං කස්ස වසෙන ගහිතන්ති? විහාරං ගන්ත්වා අනන්තරායෙන සොතාපත්තිඵලෙ පතිට්ඨහන්තස්ස. ‘‘ගන්ධමාලාදීහි පූජං කරිස්සාමි[Pg.288], චෙතියං වන්දිස්සාමි, ධම්මං සොස්සාමි, දීපපූජං කරිස්සාමි, සඞ්ඝං නිමන්තෙත්වා දානං දස්සාමි, සික්ඛාපදෙසු වා සරණෙසු වා පතිට්ඨහිස්සාමී’’ති ගච්ඡතොපි වසෙන වට්ටතියෙව.
„Hunderttausend Jungfrauen“ bedeutet: Auch die vorhergehenden Wörter sind mit diesem Wort „tausend“ zu verbinden. Der Sinn hierbei ist nämlich: „Ebenso wie hunderttausend Jungfrauen, [gibt es] hunderttausend Elefanten, hunderttausend Pferde, hunderttausend Wagen.“ So wird für jedes Einzelne jeweils ein Hunderttausend aufgezeigt. „Eines Vorwärtsschrittes“ bedeutet: Ein Vorwärtsschritt ist bei normalem Gehen der Abstand zwischen zwei Füßen im Ausmaß einer Faust mit ausgestrecktem Daumen. „Sind nicht einmal einen sechzehnten Teil wert“ bedeutet: Wenn man diesen einen Schritt in sechzehn Teile teilt, und davon einen Teil wiederum in sechzehn Teile, und davon wiederum einen in sechzehn Teile – und dies auf diese Weise sechzehnmal wiederholt, so nennt man den so durch sechzehnfaches Teilen entstandenen Bruchteil einen „sechzehnten Bruchteil“. Diesen sechzehnten Bruchteil sind jene vierhunderttausend Dinge nicht wert. Dies bedeutet: Verglichen mit diesem gewaltigen Gewinn von hunderttausend Elefanten, hunderttausend Pferden, hunderttausend Wagen und hunderttausend Jungfrauen – und diese sind wahrlich Königstöchter aus ganz Jambudīpa, die mit Edelsteinohrringen geschmückt sind –, ist der reine Wille (cetanā), der in jenem als ein sechzehnter Bruchteil bezeichneten Bereich beim Gehen zum Kloster entsteht, weitaus vorzüglicher. Unter wessen Gesichtspunkt aber wird dieser Gang zum Kloster hier verstanden? Unter dem Gesichtspunkt dessen, der zum Kloster geht und ohne Hindernisse in der Frucht des Stromeintritts gefestigt wird. Aber auch unter dem Gesichtspunkt dessen, der im Geist geht: „Ich will mit Duftstoffen, Blumen usw. verehren, das Heiligtum verehren, das Dhamma hören, eine Lampenverehrung darbringen, die Saṅgha einladen und eine Gabe spenden, oder mich in den Tugendregeln oder den Zufluchten festigen“ – auch unter dessen Gesichtspunkt ist es durchaus zutreffend.

අන්ධකාරො අන්තරධායීති සො කිර චින්තෙසි – ‘‘අහං එකකොති සඤ්ඤං කරොමි, අනුයුත්තාපි මෙ අත්ථි, කස්මා භායාමී’’ති සූරො අහොසි. අථස්ස බලවා බුද්ධප්පසාදො උදපාදි. තස්මා අන්ධකාරො අන්තරධායීති. සෙසවාරෙසුපි එසෙව නයො. අපිච පුරතො පුරතො ගච්ඡන්තො භිංසනකෙ සුසානමග්ගෙ අට්ඨිකසඞ්ඛලිකසමංසලොහිතන්තිආදීනි අනෙකවිධානි කුණපානි අද්දස. සොණසිඞ්ගාලාදීනං සද්දං අස්සොසි. තං සබ්බං පරිස්සයං පුනප්පුනං බුද්ධගතං පසාදං වඩ්ඪෙත්වා මද්දන්තො අගමාසියෙව.
"Die Dunkelheit verschwand": Er dachte wohl: „Ich mache mir die Vorstellung, allein zu sein, doch ich habe auch Gefährten, die mir folgen; warum sollte ich mich fürchten?“, und so wurde er mutig. Da entstand in ihm ein starkes Vertrauen zum Buddha. Deshalb verschwand die Dunkelheit. Auch bei den übrigen Malen ist dies die Methode. Zudem sah er, als er weiter und weiter voranschritt, auf dem schreckenerregenden Friedhofsweg verschiedene Arten von Kadavern, wie Skelette mitsamt Fleisch und Blut und so weiter. Er hörte die Laute von Hunden, Schakalen und anderen Tieren. All diese Gefahren überwand er, indem er sein auf den Buddha ausgerichtetes Vertrauen immer wieder stärkte, und ging einfach weiter.

එහි සුදත්තාති සො කිර සෙට්ඨි ගච්ඡමානොව චින්තෙසි – ‘‘ඉමස්මිං ලොකෙ බහූ පූරණකස්සපාදයො තිත්ථියා ‘මයං බුද්ධා මයං බුද්ධා’ති වදන්ති, කථං නු ඛො අහං සත්ථු බුද්ධභාවං ජානෙය්‍ය’’න්ති? අථස්ස එතදහොසි – ‘‘මය්හං ගුණවසෙන උප්පන්නං නාමං මහාජනො ජානාති, කුලදත්තියං පන මෙ නාමං අඤ්ඤත්‍ර මයා න කොචි ජානාති. සචෙ බුද්ධො භවිස්සති, කුලදත්තිකනාමෙන මං ආලපිස්සතී’’ති. සත්ථා තස්ස චිත්තං ඤත්වා එවමාහ.
"Komm, Sudatta!": Der Großkaufmann dachte wohl auf dem Weg: „In dieser Welt behaupten viele Sektenführer wie Pūraṇa Kassapa und andere: ‚Wir sind Buddhas, wir sind Buddhas‘. Wie kann ich wohl das Buddhatum des Meisters erkennen?“ Da kam ihm folgender Gedanke: „Meinen Namen, der aufgrund meiner Tugenden entstanden ist, kennt die Allgemeinheit. Meinen von der Familie gegebenen Namen jedoch kennt außer mir niemand. Wenn er ein Buddha ist, wird er mich mit meinem Familiennamen anreden.“ Der Meister erkannte seine Gedanken und sprach so.

පරිනිබ්බුතොති කිලෙසපරිනිබ්බානෙන පරිනිබ්බුතො. ආසත්තියොති තණ්හායො. සන්තින්ති කිලෙසවූපසමං. පප්පුය්‍යාති පත්වා. ඉදඤ්ච පන වත්වා සත්ථා තස්ස අනුපුබ්බිකථං කථෙත්වා මත්ථකෙ චත්තාරි සච්චානි පකාසෙසි. සෙට්ඨි ධම්මදෙසනං සුත්වා සොතාපත්තිඵලෙ පතිට්ඨාය බුද්ධප්පමුඛං භික්ඛුසඞ්ඝං නිමන්තෙත්වා පුනදිවසතො පට්ඨාය මහාදානං දාතුං ආරභි. බිම්බිසාරාදයො සෙට්ඨිස්ස සාසනං පෙසෙන්ති – ‘‘ත්වං ආගන්තුකො, යං නප්පහොති, තං ඉතො ආහරාපෙහී’’ති. සො ‘‘අලං තුම්හෙ බහුකිච්චා’’ති සබ්බෙ පටික්ඛිපිත්වා පඤ්චහි සකටසතෙහි ආනීතවිභවෙන සත්තාහං මහාදානං අදාසි. දානපරියොසානෙ ච භගවන්තං සාවත්ථියං වස්සාවාසං පටිජානාපෙත්වා රාජගහස්ස ච සාවත්ථියා [Pg.289] ච අන්තරෙ යොජනෙ යොජනෙ සතසහස්සං දත්වා පඤ්චචත්තාලීස විහාරෙ කාරෙන්තො සාවත්ථිං ගන්ත්වා ජෙතවනමහාවිහාරං කාරෙත්වා බුද්ධප්පමුඛස්ස භික්ඛුසඞ්ඝස්ස නිය්‍යාදෙසීති. අට්ඨමං.
"Erloschen" (parinibbuto) bedeutet erloschen durch das Erlöschen der Befleckungen. "Anhaftungen" (āsattiyo) bedeutet Begehren. "Frieden" (santi) bedeutet die Stillung der Befleckungen. "Erreicht habend" (pappuyya) bedeutet erlangt habend. Nachdem der Meister dies gesprochen hatte, hielt er für ihn die stufenweise Lehrrede und verkündete am Ende die vier Wahrheiten. Der Großkaufmann hörte die Lehrverkündigung, gründete sich in der Frucht des Stromeintritts, lud die vom Buddha angeführte Mönchsgemeinschaft ein und begann, ab dem folgenden Tag ein großes Almosen zu geben. Bimbisāra und andere sandten dem Großkaufmann Botschaften: „Du bist ein Gast; was immer nicht ausreicht, das lass von hier bringen.“ Er wies alle mit den Worten ab: „Es ist genug, ihr habt viele Pflichten“, und gab sieben Tage lang eine große Gabe mit dem Reichtum, den er auf fünfhundert Wagen herbeigeschafft hatte. Am Ende der Almosengabe bat er den Erhabenen um das Versprechen, die Regenzeitklausur in Sāvatthī zu verbringen. Zwischen Rājagaha und Sāvatthī gab er Yojana für Yojana einhunderttausend aus, ließ fünfundvierzig Klöster errichten, reiste nach Sāvatthī, ließ das große Jetavana-Kloster erbauen und übergab es der vom Buddha angeführten Mönchsgemeinschaft. Das achte.

9. පඨමසුක්කාසුත්තවණ්ණනා
9. Die Erklärung des ersten Sukka-Suttas.

243. නවමෙ රථිකාය රථිකන්ති එකං රථිකං ගහෙත්වා තතො අපරං ගච්ඡන්තො රථිකාය රථිකං උපසඞ්කමන්තො නාම හොති. සිඞ්ඝාටකෙපි එසෙව නයො. එත්ථ ච රථිකාති රච්ඡා. සිඞ්ඝාටකන්ති චතුක්කං. කිං මෙ කතාති කිං ඉමෙ කතා? කිං කරොන්තීති අත්ථො. මධුපීතාව සෙයරෙති ගන්ධමධුපානං පීතා විය සයන්ති. ගන්ධමධුපානං පීතො කිර සීසං උක්ඛිපිතුං න සක්කොති, අසඤ්ඤී හුත්වා සයතෙව. තස්මා එවමාහ.
243. Im neunten Sutta bedeutet „von Straße zu Straße“ (rathikāya rathikaṃ), dass jemand, nachdem er eine Straße betreten hat, von dort zu einer anderen geht; dies nennt man „von Straße zu Straße tretend“. Auch bei „an Wegkreuzungen“ gilt dieselbe Methode. Hierbei ist „rathikā“ eine Straße. „Siṅghāṭaka“ ist eine Straßenkreuzung. „Was haben diese getan?“ (kiṃ me katā) hat die Bedeutung von: „Was tun sie?“. „Sie schlafen wie Honigtrinker“ (madhupītāva seyare) bedeutet, dass sie schlafen, als hätten sie süßen Gewürztrunk getrunken. Wer nämlich süßen Gewürztrunk getrunken hat, kann den Kopf nicht heben, verliert das Bewusstsein und schläft einfach. Deshalb sagte er dies.

තඤ්ච පන අප්පටිවානීයන්ති තඤ්ච පන ධම්මං අප්පටිවානීයං දෙසෙති. බාහිරකඤ්හි සුමධුරම්පි භොජනං පුනප්පුනං භුඤ්ජන්තස්ස න රුච්චති, ‘‘අපනෙථ, කිං ඉමිනා’’ති? පටිවානෙතබ්බං අපනෙතබ්බං හොති, න එවමයං ධම්මො. ඉමං හි ධම්මං පණ්ඩිතා වස්සසතම්පි වස්සසහස්සම්පි සුණන්තා තිත්තිං න ගච්ඡන්ති. තෙනාහ ‘‘අප්පටිවානීය’’න්ති. අසෙචනකමොජවන්ති අනාසිත්තකං ඔජවන්තං. යථා හි බාහිරානි අසම්භින්නපායාසාදීනිපි සප්පිමධුසක්ඛරාහි ආසිත්තානි යොජිතානෙව මධුරානි ඔජවන්තානි හොන්ති, න එවමයං ධම්මො. අයං හි අත්තනො ධම්මතාය මධුරො චෙව ඔජවා ච, න අඤ්ඤෙන උපසිත්තො. තෙනාහ ‘‘අසෙචනකමොජව’’න්ති. පිවන්ති මඤ්ඤෙ සප්පඤ්ඤාති පණ්ඩිතපුරිසා පිවන්ති විය. වලාහකමෙව පන්ථගූති වලාහකන්තරතො නික්ඛන්තඋදකං ඝම්මාභිතත්තා පථිකා විය. නවමං.
„Und jene unaufhörliche Lehre“ (tañca pana appaṭivānīyaṃ): Er verkündet diese Lehre als unaufhörlich (nicht zurückzuweisen). Denn eine weltliche Speise gefällt einem, selbst wenn sie sehr süß ist, bei wiederholtem Essen nicht mehr, sodass man sagt: „Tragt es weg, was soll ich damit?“. Sie ist zurückzuweisen und wegzuschaffen. Nicht so verhält es sich mit dieser Lehre. Denn selbst wenn Weise diese Lehre hundert oder tausend Jahre lang hören, erlangen sie keine Sättigung. Deshalb heißt es „unaufhörlich“. „Rein und nahrhaft“ (asecanakamojavaṃ) bedeutet ungegossen (ohne künstliche Zusätze) und voller Nährkraft. Denn während weltliche Speisen wie unvermischter Milchreis und so weiter erst dann süß und nahrhaft sind, wenn sie mit Butterschmalz, Honig und Zucker übergossen und zubereitet wurden, verhält es sich mit dieser Lehre nicht so. Diese ist nämlich von Natur aus sowohl süß als auch nahrhaft und nicht mit einem anderen Geschmack übergossen. Deshalb heißt es „rein und nahrhaft“. „Die Weisen trinken sie wohl“ (pivanti maññe sappaññā) bedeutet, dass weise Menschen sie gleichsam trinken. „Wie Wanderer das Wolkenwasser“ (valāhakameva panthagū) bezieht sich darauf, wie von der Hitze gequälte Wanderer das aus einer Wolke fallende Wasser trinken. Das neunte.

10-11. දුතියසුක්කාසුත්තාදිවණ්ණනා
10-11. Die Erklärung des zweiten Sukka-Suttas und der folgenden.

244. දසමෙ පුඤ්ඤං වත පසවි බහුන්ති බහුං වත පුඤ්ඤං පසවතීති. දසමං.
244. Im zehnten Sutta bedeutet „er hat wahrlich viel Verdienst erzeugt“ (puññaṃ vata pasavi bahuṃ): Er bringt wahrlich viel Verdienst hervor. Das zehnte.

245. එකාදසමං උත්තානමෙව. එකාදසමං.
245. Das elfte Sutta ist leicht verständlich. Das elfte.

12. ආළවකසුත්තවණ්ණනා
12. Die Erklärung des Āḷavaka-Suttas

246. ද්වාදසමෙ ආළවියන්ති ආළවීති තං රට්ඨම්පි නගරම්පි. තඤ්ච භවනං නගරස්ස අවිදූරෙ ගාවුතමත්තෙ ඨිතං. භගවා තත්ථ විහරන්තො තං නගරං උපනිස්සාය [Pg.290] ආළවියං විහරතීති වුත්තො. ආළවකස්ස යක්ඛස්ස භවනෙති එත්ථ පන අයමනුපුබ්බිකථා – ආළවකො කිර රාජා විවිධනාටකූපභොගං ඡඩ්ඩෙත්වා චොරපටිබාහනත්ථං පටිරාජනිසෙධනත්ථං බ්‍යායාමකරණත්ථඤ්ච සත්තමෙ සත්තමෙ දිවසෙ මිගවං ගච්ඡන්තො එකදිවසං බලකායෙන සද්ධිං කතිකං අකාසි – ‘‘යස්ස පස්සෙන මිගො පලායති, තස්සෙව සො භාරො’’ති. අථ තස්සෙව පස්සෙන මිගො පලායි, ජවසම්පන්නො රාජා ධනුං ගහෙත්වා පත්තිකොව තියොජනං තං මිගං අනුබන්ධි. එණිමිගා ච තියොජනවෙගා එව හොන්ති. අථ පරික්ඛීණජවං තං උදකං විය පවිසිත්වා ඨිතං වධිත්වා ද්විධා ඡෙත්වා අනත්ථිකොපි මංසෙන ‘‘නාසක්ඛි මිගං ගහෙතු’’න්ති අපවාදමොචනත්ථං කාජෙනාදාය ආගච්ඡන්තො නගරස්සාවිදූරෙ බහලපත්තපලාසං මහානිග්‍රොධං දිස්වා පරිස්සමවිනොදනත්ථං තස්ස මූලමුපගතො. තස්මිඤ්ච නිග්‍රොධෙ ආළවකො යක්ඛො මහාරාජසන්තිකා භවනං ලභිත්වා මජ්ඣන්හිකසමයෙ තස්ස රුක්ඛස්ස ඡායාය ඵුට්ඨොකාසං පවිට්ඨෙ පාණිනො ඛාදන්තො පටිවසති. සො තං දිස්වා ඛාදිතුං උපගතො. රාජා තෙන සද්ධිං කතිකං අකාසි – ‘‘මුඤ්ච මං, අහං තෙ දිවසෙ දිවසෙ මනුස්සඤ්ච ථාලිපාකඤ්ච පෙසෙස්සාමී’’ති. යක්ඛො – ‘‘ත්වං රාජූපභොගෙන පමත්තො න සරිස්සසි, අහං පන භවනං අනුපගතඤ්ච අනනුඤ්ඤාතඤ්ච ඛාදිතුං න ලභාමි, ස්වාහං භවන්තම්පි ජීයෙය්‍ය’’න්ති න මුඤ්චි. රාජා ‘‘යං දිවසං න පෙසෙමි, තං දිවසං මං ගහෙත්වා ඛාදා’’ති අත්තානං අනුජානිත්වා තෙන මුත්තො නගරාභිමුඛො අගමාසි.
12. Im zwölften Sutta bedeutet „in Āḷavī“ (āḷaviyaṃ): „Āḷavī“ bezeichnet sowohl das Land als auch die Stadt. Und jene Wohnstätte des Yakkha lag unweit der Stadt, etwa eine Meile (Gāvuta) entfernt. Da der Erhabene dort verweilte, wird gesagt, dass er in Abhängigkeit von dieser Stadt in Āḷavī weilte. Zu „in der Behausung des Yakkha Āḷavaka“ (āḷavakassa yakkhassa bhavane) folgt hier die fortlaufende Vorgeschichte: Der König von Āḷavī, so heißt es, gab die verschiedenen Genüsse von Theateraufführungen auf und ging an jedem siebten Tag zur Jagd, um Diebe abzuwehren, feindliche Könige zurückzuhalten und sich körperlich zu ertüchtigen. Eines Tages vereinbarte er mit seinem Gefolge: „An wessen Seite ein Wildtier entkommt, auf dem liegt die Last.“ Da entkam ein Hirsch an der Seite des Königs selbst. Der laufstarke König nahm seinen Bogen und verfolgte den Hirsch zu Fuß über drei Yojanas. Die Antilopen haben nämlich eine Ausdauer von genau drei Yojanas. Als das Tier seine Kraft erschöpft hatte, ins Wasser gelaufen war und dort stehen blieb, tötete er es, teilte es in zwei Hälften und trug es, obwohl er eigentlich keine Verwendung für das Fleisch hatte, auf einer Tragstange mit sich, um dem Vorwurf zu entgehen, er sei nicht in der Lage gewesen, das Wild zu fangen. Auf dem Rückweg sah er unweit der Stadt einen großen Banyanbaum mit dichtem Laubwerk und trat an dessen Fuß, um sich von der Erschöpfung auszuruhen. In diesem Banyanbaum hauste der Yakkha Āḷavaka, der diese Wohnstätte von den Großkönigen erhalten hatte; er fraß Lebewesen, die zur Mittagszeit den schattigen Bereich des Baumes betraten. Als er den König sah, trat er heran, um ihn zu fressen. Der König schloss ein Abkommen mit ihm: „Lass mich frei! Ich werde dir Tag für Tag einen Menschen und einen Topf gekochten Reis schicken.“ Der Yakkha sagte: „Du wirst, durch die königlichen Genüsse abgelenkt, nicht daran denken. Ich aber darf niemanden fressen, der meine Behausung nicht betritt oder mir nicht ausdrücklich überlassen wurde; wenn ich dich freilasse, könnte ich auch dich verlieren“, und ließ ihn nicht frei. Der König willigte ein: „An dem Tag, an dem ich niemanden schicke, nimm mich selbst und friss mich!“, und nachdem er sich selbst so verpfändet hatte, wurde er freigelassen und ging in Richtung der Stadt.

බලකායො මග්ගෙ ඛන්ධාවාරං බන්ධිත්වා ඨිතො රාජානං දිස්වා, ‘‘කිං, මහාරාජ, අයසමත්තභයා එවං කිලන්තොසී’’ති? වදන්තො පච්චුග්ගන්ත්වා පටිග්ගහෙසි. රාජා තං පවත්තිං අනාරොචෙත්වා නගරං ගන්ත්වා කතපාතරාසො නගරගුත්තිකං ආමන්තෙත්වා එතමත්ථං ආරොචෙසි. නගරගුත්තිකො – ‘‘කිං, දෙව, කාලපරිච්ඡෙදො කතො’’ති ආහ? න කතො භණෙති. දුට්ඨු කතං, දෙව, අමනුස්සා හි පරිච්ඡින්නමත්තමෙව ලභන්ති, අපරිච්ඡින්නෙ පන ජනපදස්සාබාධො භවිස්සති, හොතු දෙව, කිඤ්චාපි එවමකාසි, අප්පොස්සුක්කො ත්වං රජ්ජසුඛමනුභොහි, අහමෙත්ථ කාතබ්බං කරිස්සාමීති. සො කාලස්සෙව වුට්ඨාය බන්ධනාගාරද්වාරෙ ඨත්වා යෙ යෙ වජ්ඣා හොන්ති, තෙ තෙ සන්ධාය ‘‘යො ජීවිතත්ථිකො, සො නික්ඛමතූ’’ති [Pg.291] භණති. යො පඨමං නික්ඛමති, තං ගෙහං නෙත්වා න්හාපෙත්වා භොජෙත්වා ච ‘‘ඉමං ථාලිපාකං යක්ඛස්ස දෙහී’’ති පෙසෙති. තං රුක්ඛමූලං පවිට්ඨමත්තංයෙව යක්ඛො භෙරවං අත්තභාවං නිම්මිනිත්වා මූලකන්දං විය ඛාදි. යක්ඛානුභාවෙන කිර මනුස්සානං කෙසාදීනි උපාදාය සකලසරීරං නවනීතපිණ්ඩං විය හොති, යක්ඛස්ස භත්තං ගාහාපෙතුං ගතපුරිසා තං දිස්වා භීතා යථාමිත්තං ආරොචෙසුං. තතො පභුති ‘‘රාජා චොරෙ ගහෙත්වා යක්ඛස්ස දෙතී’’ති මනුස්සා චොරකම්මතො පටිවිරතා. තතො අපරෙන සමයෙන නවචොරානං අභාවෙන පුරාණචොරානඤ්ච පරික්ඛයෙන බන්ධනාගාරානි සුඤ්ඤානි අහෙසුං.
Als das Heer, das auf dem Weg ein Lager aufgeschlagen hatte und dort aufgestellt war, den König sah, ging es ihm entgegen, empfing ihn und sprach: ‚Bist du, o großer König, nur aus Furcht vor bloßem Ehrverlust so erschöpft?‘ Der König ging, ohne diesen Vorfall jemandem mitzuteilen, in die Stadt. Nachdem er gefrühstückt hatte, rief er den Stadtgouverneur zu sich und berichtete ihm diese Angelegenheit. Der Stadtgouverneur fragte: ‚O Herr, wurde eine zeitliche Frist festgelegt?‘ ‚Es wurde keine festgelegt, mein Lieber‘, antwortete der König. ‚Das war schlecht gemacht, o Herr! Denn Nicht-Menschen erhalten nur das, was genau festgelegt ist. Wenn es jedoch unbegrenzt bleibt, wird Bedrängnis über das Land kommen. Doch sei es drum, o Herr, auch wenn du so gehandelt hast, sei unbesorgt und genieße das Glück der Herrschaft. Ich werde in dieser Angelegenheit das Nötige tun.‘ Dieser erhob sich in aller Frühe, stellte sich an das Tor des Gefängnisses und sagte im Hinblick auf jene, die zum Tode verurteilt waren: ‚Wer am Leben bleiben will, der trete heraus!‘ Wer als Erster heraustrat, den ließ er in sein Haus bringen, baden und speisen, und sandte ihn dann mit den Worten: ‚Bring diesen Topf mit gekochtem Reis dem Yakkha!‘ Sobald jener den Fuß des Baumes betreten hatte, nahm der Yakkha eine schreckliche Gestalt an und verschlang ihn wie eine Wurzelknolle. Durch die übernatürliche Macht des Yakkha soll der ganze Körper der Menschen, angefangen von den Haaren, weich wie ein Klumpen frischer Butter werden. Die Männer, die mitgegangen waren, um die Speise für den Yakkha überbringen zu lassen, sahen dies, gerieten in Schrecken und berichteten es ihren Freunden. Von da an hielten sich die Menschen vom Diebstahl zurück, weil sie sagten: ‚Der König nimmt die Diebe fest und gibt sie dem Yakkha.‘ Später, als es keine neuen Diebe mehr gab und die alten Diebe aufgebraucht waren, wurden die Gefängnisse leer.

අථ නගරගුත්තිකො රඤ්ඤො ආරොචෙසි. රාජා අත්තනො ධනං නගරරච්ඡාසු ඡඩ්ඩාපෙසි ‘‘අප්පෙව නාම කොචි ලොභෙන ගණ්හෙය්‍යා’’ති. තං පාදෙනපි කොචි නච්ඡුපි. සො චොරෙ අලභන්තො අමච්චානං ආරොචෙසි. අමච්චා ‘‘කුලපටිපාටියා එකමෙකං ජිණ්ණකං පෙසෙම, සො පකතියාපි මච්චුපථෙ වත්තතී’’ති ආහංසු. රාජා ‘‘අම්හාකං පිතරං අම්හාකං පිතාමහං පෙසෙතීති මනුස්සා ඛොභං කරිස්සන්ති, මා වො එතං රුච්චී’’ති වාරෙසි. ‘‘තෙන හි, දෙව, දාරකං පෙසෙම උත්තානසෙය්‍යකං, තථාවිධස්ස හි ‘මාතා මෙ’ති ‘පිතා මෙ’ති සිනෙහො නත්ථී’’ති ආහංසු. රාජා අනුජානි. තෙ තථා අකංසු. නගරෙ දාරකමාතරො ච දාරකෙ ගහෙත්වා ගබ්භිනියො ච පලායිත්වා පරජනපදෙ දාරකෙ සංවඩ්ඪෙත්වා ආනෙන්ති. එවං ද්වාදස වස්සානි ගතානි.
Daraufhin berichtete der Stadtgouverneur dem König davon. Der König ließ sein eigenes Geld auf den Straßen der Stadt verstreuen, in der Hoffnung: ‚Vielleicht nimmt es jemand aus Gier an sich.‘ Doch niemand wagte es, dieses Geld auch nur mit dem Fuß zu berühren. Da der König keine Diebe fand, berichtete er dies den Ministern. Die Minister sagten: ‚Lasst uns der Reihe nach aus jeder Familie jeweils einen Greis senden; ein solcher befindet sich ja ohnehin schon auf dem Weg des Todes.‘ Der König verbot dies jedoch und sagte: ‚Die Menschen werden Aufruhr stiften und klagen: „Er schickt unsere Väter und Großväter fort!“ Dies soll euch nicht gefallen.‘ Sie sagten: ‚Wenn dem so ist, o Herr, lasst uns einen Säugling senden, der noch auf dem Rücken liegt. Denn ein solches Kind hat noch keine Zuneigung im Sinne von „das ist meine Mutter“ oder „das ist mein Vater“.‘ Der König willigte ein. Sie handelten dementsprechend. Die Mütter der Kinder in der Stadt nahmen ihre Kinder, und auch die schwangeren Frauen flohen in ein anderes Land, zogen ihre Kinder dort auf und brachten sie erst dann zurück. Auf diese Weise vergingen zwölf Jahre.

තතො එකදිවසං සකලනගරං විචිනිත්වා එකම්පි දාරකං අලභිත්වා අමච්චා රඤ්ඤො ආරොචෙසුං – ‘‘නත්ථි, දෙව, නගරෙ දාරකො ඨපෙත්වා අන්තෙපුරෙ තව පුත්තං ආළවකකුමාර’’න්ති. රාජා ‘‘යථා මම පුත්තො පියො, එවං සබ්බලොකස්ස, අත්තනා පන පියතරං නත්ථි, ගච්ඡථ තම්පි දත්වා මම ජීවිතං රක්ඛථා’’ති. තෙන ච සමයෙන ආළවකස්ස මාතා පුත්තං න්හාපෙත්වා මණ්ඩෙත්වා දුකූලචුම්බටකෙ කත්වා අඞ්කෙ සයාපෙත්වා නිසින්නා හොති. රාජපුරිසා රඤ්ඤො ආණාය තත්ථ ගන්ත්වා විප්පලපන්තියා තස්සා සොළසන්නඤ්ච දෙවිසහස්සානං සද්ධිං ධාතියා තං ආදාය පක්කමිංසු, ‘‘ස්වෙ යක්ඛභක්ඛො භවිස්සතී’’ති. තංදිවසඤ්ච භගවා පච්චූසසමයං පච්චුට්ඨාය [Pg.292] ජෙතවනවිහාරෙ ගන්ධකුටියං මහාකරුණාසමාපත්තිං සමාපජ්ජිත්වා බුද්ධචක්ඛුනා ලොකං ඔලොකෙන්තො අද්දස ආළවකස්ස කුමාරස්ස අනාගාමිඵලුප්පත්තියා උපනිස්සයං යක්ඛස්ස ච සොතාපත්තිඵලුප්පත්තියා, දෙසනාපරියොසානෙ ච චතුරාසීතිපාණසහස්සානං ධම්මචක්ඛුපටිලාභස්සාති. සො විභාතාය රත්තියා පුරිමභත්තකිච්චං කත්වා සුනිට්ඨිතපච්ඡාභත්තකිච්චො කාළපක්ඛූපොසථදිවසෙ වත්තමානෙ ඔග්ගතෙ සූරියෙ එකො අදුතියො පත්තචීවරමාදාය පාදමග්ගෙනෙව සාවත්ථිතො තිංස යොජනානි ගන්ත්වා තස්ස යක්ඛස්ස භවනං පාවිසි. තෙන වුත්තං ‘‘ආළවකස්ස යක්ඛස්ස භවනෙ’’ති.
Danach suchten die Minister eines Tages die gesamte Stadt ab, fanden jedoch kein einziges Kind und berichteten dem König: ‚O Herr, es gibt kein Kind mehr in der Stadt, außer deinem eigenen Sohn, dem Prinzen Āḷavaka, im inneren Palast.‘ Der König sprach: ‚So wie mir mein Sohn lieb ist, so ist er es allen Menschen. Doch es gibt nichts, was einem lieber ist als das eigene Selbst. Geht hin, gebt auch ihn hin und rettet mein Leben!‘ Zu jener Zeit saß die Mutter von Āḷavaka da; sie hatte ihren Sohn gebadet, geschmückt, auf ein Kissen aus feiner Seide gelegt und ließ ihn auf ihrem Schoß schlummern. Die königlichen Diener gingen auf Befehl des Königs dorthin, nahmen das Kind mitsamt der Amme inmitten des Wehklagens der Mutter und der sechzehntausend königlichen Gemahlinnen an sich und zogen ab, indem sie sagten: ‚Morgen wird er die Nahrung des Yakkha sein.‘ An jenem Tag erhob sich der Erhabene zur Morgendämmerung im Jetavana-Kloster in der Duftkammer, trat in die Sammlung des Großen Mitleids ein und blickte mit dem Buddha-Auge auf die Welt. Dabei sah er, dass Prinz Āḷavaka die Voraussetzung besaß, die Frucht der Nie-Wiederkehr zu erlangen, dass der Yakkha die Voraussetzung besaß, die Frucht des Stromeintritts zu erlangen, und dass am Ende der Lehrrede vierundachtzigtausend Lebewesen das Auge der Lehre erlangen würden. Als die Nacht vergangen war, verrichtete er seine morgendlichen Pflichten. Nachdem er seine Pflichten nach dem Mahl wohlerledigt hatte, begab er sich am Uposatha-Tag der dunklen Mondhälfte, als die Sonne untergegangen war, ganz allein, nur mit Schale und Gewand versehen, zu Fuß von Sāvatthi aus auf den dreißig Yojanas weiten Weg und betrat die Behausung des besagten Yakkha. Daher heißt es: ‚In der Behausung des Yakkha Āḷavaka‘.

කිං පන භගවා යස්මිං නිග්‍රොධෙ ආළවකස්ස භවනං, තස්ස මූලෙ විහාසි, උදාහු භවනෙයෙවාති? භවනෙයෙව. යථෙව හි යක්ඛා අත්තනො භවනං පස්සන්ති, තථා භගවාපි. සො තත්ථ ගන්ත්වා භවනද්වාරෙ අට්ඨාසි. තදා ආළවකො හිමවන්තෙ යක්ඛසමාගමං ගතො හොති. තතො ආළවකස්ස ද්වාරපාලො ගද්‍රභො නාම යක්ඛො භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා වන්දිත්වා, ‘‘කිං, භන්තෙ, භගවා විකාලෙ ආගතො’’ති ආහ. ආම, ගද්‍රභ, ආගතොම්හි, සචෙ තෙ අගරු, විහරෙය්‍යාමෙකරත්තං ආළවකස්ස භවනෙති. න මෙ, භන්තෙ, ගරු, අපිච ඛො සො යක්ඛො කක්ඛළො ඵරුසො, මාතාපිතූනම්පි අභිවාදනාදීනි න කරොති, මා රුච්චි භගවතො ඉධ වාසොති. ජානාමි, ගද්‍රභ, තස්ස සභාවං, න කොචි මමන්තරායො භවිස්සති. සචෙ තෙ අගරු, විහරෙය්‍යාමෙකරත්තන්ති.
Verweilte der Erhabene aber am Fuße jenes Banyanbaumes, auf dem sich die Behausung des Āḷavaka befand, oder direkt in der Behausung? In der Behausung selbst. Denn genau so, wie die Yakkhas ihre eigenen Behausungen sehen, so sieht sie auch der Erhabene. Er begab sich dorthin und stellte sich an das Tor der Behausung. Zu jener Zeit war Āḷavaka zu einer Versammlung der Yakkhas im Himalaja gereist. Da trat Āḷavakas Torhüter, ein Yakkha namens Gadrabha, an den Erhabenen heran, verneigte sich ehrfurchtsvoll vor ihm und fragte: ‚Wie kommt es, o Herr, dass der Erhabene zu so ungewohnter Stunde hergekommen ist?‘ ‚Ja, Gadrabha, ich bin gekommen. Wenn es dir keine Last bereitet, würden wir gerne eine Nacht in der Behausung des Āḷavaka verbringen.‘ ‚Mir bereitet es keine Last, o Herr, aber dieser Yakkha ist grimmig und grausam. Selbst seinen eigenen Eltern erweist er keinen Gruß oder andere Ehrerbietungen. Möge dem Erhabenen ein Aufenthalt hier nicht gefallen.‘ ‚Ich kenne seinen Charakter, Gadrabha. Mir wird kein Unheil widerfahren. Wenn es dir keine Last bereitet, möchten wir eine Nacht hier verbringen.‘

දුතියම්පි ගද්‍රභො යක්ඛො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අග්ගිතත්තකපාලසදිසො, භන්තෙ, ආළවකො, මාතාපිතරොති වා සමණබ්‍රාහ්මණාති වා ධම්මොති වා න ජානාති, ඉධාගතානං පන චිත්තක්ඛෙපම්පි කරොති, හදයම්පි ඵාලෙති, පාදෙපි ගහෙත්වා පරසමුද්දං වා පරචක්කවාළං වා ඛිපතී’’ති. දුතියම්පි භගවා ආහ – ‘‘ජානාමි, ගද්‍රභ, සචෙපි තෙ අගරු, විහරෙය්‍යාමෙකරත්ත’’න්ති. න මෙ, භන්තෙ, ගරු, අපිච ඛො සො යක්ඛො අත්තනො අනාරොචෙත්වා අනුජානන්තං මං ජීවිතාපි වොරොපෙය්‍ය, ආරොචෙමි, භන්තෙ, තස්සාති. යථාසුඛං[Pg.293], ගද්‍රභ, ආරොචෙහීති. ‘‘තෙන හි, භන්තෙ, ත්වමෙව ජානාහී’’ති භගවන්තං අභිවාදෙත්වා හිමවන්තාභිමුඛො පක්කාමි. භවනද්වාරම්පි සයමෙව භගවතො විවරමදාසි. භගවා අන්තොභවනං පවිසිත්වා යත්ථ අභිලක්ඛිතෙසු මඞ්ගලදිවසාදීසු නිසීදිත්වා ආළවකො සිරිං අනුභොති, තස්මිංයෙව දිබ්බරතනමයෙ පල්ලඞ්කෙ නිසීදිත්වා සුවණ්ණාභං මුඤ්චි. තං දිස්වා යක්ඛස්ස ඉත්ථියො ආගන්ත්වා භගවන්තං වන්දිත්වා සම්පරිවාරෙත්වා නිසීදිංසු. භගවා ‘‘පුබ්බෙ තුම්හෙ දානං දත්වා සීලං සමාදියිත්වා පූජනෙය්‍යං පූජෙත්වා ඉමං සම්පත්තිං පත්තා, ඉදානිපි තථෙව කරොථ, මා අඤ්ඤමඤ්ඤං ඉස්සාමච්ඡරියාභිභූතා විහරථා’’තිආදිනා නයෙන තාසං පකිණ්ණකධම්මකථං කථෙසි. තා භගවතො මධුරනිග්ඝොසං සුත්වා සාධුකාරසහස්සානි දත්වා භගවන්තං සම්පරිවාරෙත්වා නිසීදිංසුයෙව. ගද්‍රභොපි හිමවන්තං ගන්ත්වා ආළවකස්සාරොචෙසි – ‘‘යග්ඝෙ, මාරිස, ජානෙය්‍යාසි විමානෙ තෙ භගවා නිසින්නො’’ති. සො ගද්‍රභස්ස සඤ්ඤං අකාසි ‘‘තුණ්හී හොහි, ගන්ත්වා කත්තබ්බං කරිස්සාමී’’ති. පුරිසමානෙන කිර ලජ්ජිතො අහොසි, තස්මා ‘‘මා කොචි පරිසමජ්ඣෙ සුණෙය්‍යා’’ති එවමකාසි.
Ein zweites Mal sprach der Yakkha Gadrabha zum Erhabenen: „Herr, Āḷavaka gleicht einer glühenden Tonscherbe; er respektiert weder Eltern, Asketen und Brahmanen noch die Lehre. Und jenen, die hierher kommen, verwirrt er den Geist, zerreißt ihr Herz oder packt sie an den Füßen und schleudert sie über das Meer oder über das andere Weltensystem.“ Ein zweites Mal sprach der Erhabene: „Ich weiß es, Gadrabha. Wenn es dir keine Umstände bereitet, wollen wir für eine einzige Nacht hier verweilen.“ – „Herr, mir bereitet es keine Umstände, aber wenn dieser Yakkha, ohne selbst informiert worden zu sein, erfährt, dass ich [Ihnen] die Erlaubnis erteilt habe, könnte er mich des Lebens berauben. Ich werde es ihm mitteilen, Herr.“ – „Tu, wie es dir beliebt, Gadrabha, teile es ihm mit.“ – „Wenn dem so ist, Herr, mögt Ihr selbst entscheiden.“ Nachdem er sich vor dem Erhabenen ehrfurchtsvoll verneigt hatte, brach er in Richtung des Himavanta auf. Selbst das Tor des Palastes öffnete sich von selbst für den Erhabenen. Der Erhabene betrat das Innere des Palastes und setzte sich genau auf jenen mit göttlichen Juwelen besetzten Thron, auf dem Āḷavaka an feierlichen Glückstagen zu sitzen pflegte, um seine Pracht zu genießen, und strahlte ein goldenes Licht aus. Als die Frauen des Yakkha dieses sahen, kamen sie herbei, verneigten sich vor dem Erhabenen, umringten ihn und setzten sich nieder. Der Erhabene hielt für sie eine vielseitige Lehrrede, beginnend mit den Worten: „Zuvor habt ihr Gaben gespendet, die Tugendregeln auf euch genommen, die Ehrwürdigen verehrt und so diesen Wohlstand erlangt. Tut auch jetzt genau dasselbe und lebt nicht von gegenseitigem Neid und Geiz beherrscht.“ Als sie die süße Stimme des Erhabenen hörten, riefen sie tausendfaches „Sādhu“ aus, umringten den Erhabenen und blieben einfach so sitzen. Auch Gadrabha ging zum Himavanta und berichtete Āḷavaka: „Mögest du wissen, edler Freund, der Erhabene sitzt in deinem Palast.“ Dieser gab Gadrabha ein Zeichen: „Schweig! Ich werde hingehen und tun, was zu tun ist.“ Er schämte sich nämlich wegen seines Männerstolzes; deshalb tat er dies, damit niemand inmitten der Versammlung davon höre.

තදා සාතාගිරහෙමවතා භගවන්තං ජෙතවනෙයෙව වන්දිත්වා ‘‘යක්ඛසමාගමං ගමිස්සාමා’’ති සපරිවාරා නානායානෙහි ආකාසෙන ගච්ඡන්ති. ආකාසෙ ච යක්ඛානං සබ්බත්ථ මග්ගො නත්ථි, ආකාසට්ඨානි විමානානි පරිහරිත්වා මග්ගට්ඨානෙනෙව මග්ගො හොති. ආළවකස්ස පන විමානං භූමට්ඨං සුගුත්තං පාකාරපරික්ඛිත්තං සුසංවිහිතද්වාරඅට්ටාලකගොපුරං උපරි කංසජාලසඤ්ඡන්නං මඤ්ජූසසදිසං තියොජනං උබ්බෙධෙන, තස්ස උපරි මග්ගො හොති. තෙ තං පදෙසමාගම්ම ගන්තුං නාසක්ඛිංසු. බුද්ධානං හි නිසින්නොකාසස්ස උපරිභාගෙන යාව භවග්ගා කොචි ගන්තුං න සක්කොති. තෙ ‘‘කිමිද’’න්ති? ආවජ්ජෙත්වා භගවන්තං දිස්වා ආකාසෙ ඛිත්තලෙඩ්ඩු විය ඔරුය්හ වන්දිත්වා ධම්මං සුත්වා පදක්ඛිණං කත්වා, ‘‘යක්ඛසමාගමං ගච්ඡාම භගවා’’ති තීණි වත්ථූනි පසංසන්තා යක්ඛසමාගමං අගමංසු. ආළවකො තෙ දිස්වා, ‘‘ඉධ නිසීදථා’’ති පටික්කම්ම ඔකාසමදාසි. තෙ ආළවකස්ස නිවෙදෙසුං – ‘‘ලාභා තෙ, ආළවක, යස්ස තෙ භවනෙ භගවා විහරති, ගච්ඡාවුසො, භගවන්තං පයිරුපාසස්සූ’’ති. එවං භගවා භවනෙයෙව විහාසි, න යස්මිං නිග්‍රොධෙ [Pg.294] ආළවකස්ස භවනං, තස්ස මූලෙති. තෙන වුත්තං – ‘‘එකං සමයං භගවා ආළවියං විහරති ආළවකස්ස යක්ඛස්ස භවනෙ’’ති.
Damals verneigten sich Sātāgira und Hemavata vor dem Erhabenen noch im Jetavana-Kloster, und mit dem Gedanken „Wir wollen zur Versammlung der Yakkhas gehen“ reisten sie mit ihrem Gefolge in verschiedenen Fahrzeugen durch die Luft. Und in der Luft gibt es für die Yakkhas nicht überall einen Weg; sie müssen die in der Luft schwebenden Paläste meiden, und nur dort, wo Platz für einen Weg ist, verläuft der Pfad. Der Palast des Āḷavaka jedoch stand auf der Erde, war gut gesichert, von Mauern umgeben, mit wohlgeordneten Toren, Wachtürmen und Torbauten versehen, oben mit Netzen aus Bronze bedeckt, glich einer Schatulle und war drei Yojanas hoch. Über diesem Palast verlief der Luftweg. Als sie an jenen Ort kamen, konnten sie nicht weiterreisen. Denn über der Stelle, an der die Buddhas sitzen, kann niemand bis hinauf zur höchsten Existenzebene fliegen. Sie dachten nach: „Was ist das?“, erblickten den Erhabenen, stiegen herab wie eine Scholle, die in die Luft geworfen wurde, verneigten sich, hörten die Lehre, umrundeten ihn ehrfurchtsvoll und sagten: „Wir gehen zur Yakkha-Versammlung, o Erhabener.“ Indem sie die Drei Juwelen priesen, begaben sie sich zur Versammlung der Yakkhas. Als Āḷavaka sie sah, rückte er beiseite, gab ihnen Platz und sagte: „Setzt euch hierher.“ Sie teilten Āḷavaka mit: „Es ist ein Gewinn für dich, Āḷavaka, dass der Erhabene in deinem Palast weilt. Geh, Freund, und erweise dem Erhabenen deine Aufwartung!“ So weilte der Erhabene genau im Palast und nicht am Fuße des Banyanbaumes, in dem sich Āḷavakas Wohnstätte befand. Deshalb wurde gesagt: „Zu einer Zeit weilte der Erhabene in Āḷavī im Palast des Yakkha Āḷavaka.“

අථ ඛො ආළවකො…පෙ… එතදවොච – ‘‘නික්ඛම, සමණා’’ති කස්මා පනායං එතදවොච? රොසෙතුකාමතාය. තත්‍රෙවං ආදිතො පභුති සම්බන්ධො වෙදිතබ්බො – අයං හි යස්මා අස්සද්ධස්ස සද්ධාකථා දුක්කථා හොති දුස්සීලාදීනං සීලාදිකථා විය, තස්මා තෙසං යක්ඛානං සන්තිකා භගවතො පසංසං සුත්වායෙව අග්ගිම්හි පක්ඛිත්තලොණසක්ඛරා විය අබ්භන්තරෙ කොපෙන තටතටායමානහදයො හුත්වා ‘‘කො සො භගවා නාම, යො මම භවනං පවිට්ඨො’’ති ආහ. තෙ අහංසු – ‘‘න ත්වං, ආවුසො, ජානාසි භගවන්තං අම්හාකං සත්ථාරං, යො තුසිතභවනෙ ඨිතො පඤ්චමහාවිලොකිතං විලොකෙත්වා’’තිආදිනා නයෙන යාව ධම්මචක්කපවත්තනා කථෙන්තා පටිසන්ධිආදීසු ද්වත්තිංස පුබ්බනිමිත්තානි වත්වා, ‘‘ඉමානිපි ත්වං, ආවුසො, අච්ඡරියානි නාද්දසා’’ති? චොදෙසුං. සො දිස්වාපි කොධවසෙන ‘‘නාද්දස’’න්ති ආහ. ආවුසො ආළවක, පස්සෙය්‍යාසි වා ත්වං, න වා, කො තයා අත්ථො පස්සතා වා අපස්සතා වා? කිං ත්වං කරිස්සසි අම්හාකං සත්ථුනො, යො ත්වං තං උපනිධාය චලක්කකුධ-මහාඋසභසමීපෙ තදහුජාතවච්ඡකො විය, තිධා පභින්නමත්තවාරණසමීපෙ භිඞ්කපොතකො විය, භාසුරවිලම්බිතකෙසරසොභිතක්ඛන්ධස්ස මිගරඤ්ඤො සමීපෙ ජරසිඞ්ගාලො විය, දියඩ්ඪයොජනසතපවඩ්ඪකායසුපණ්ණරාජසමීපෙ ඡින්නපක්ඛකාකපොතකො විය ඛායසි, ගච්ඡ යං තෙ කරණීයං, තං කරොහීති. එවං වුත්තෙ දුට්ඨො ආළවකො උට්ඨහිත්වා මනොසිලාතලෙ වාමපාදෙන ඨත්වා – ‘‘පස්සථ දානි තුම්හාකං වා සත්ථා මහානුභාවො, අහං වා’’ති දක්ඛිණපාදෙන සට්ඨියොජනමත්තං කෙලාසපබ්බතකූටං අක්කමි. තං අයොකූටපහටො විය නිද්ධන්තඅයොපිණ්ඩො පපටිකායො මුඤ්චි, සො තත්‍ර ඨත්වා, ‘‘අහං ආළවකො’’ති උග්ඝොසෙසි. සකලජම්බුදීපං සද්දො ඵරි.
Da sprach Āḷavaka… [und so weiter] … Folgendes: „Tritt heraus, Asket!“ Warum aber sprach er dies? Aus dem Wunsch heraus, ihn zu provozieren. Hierbei ist der Zusammenhang von Anfang an wie folgt zu verstehen: Denn wie für einen Sittenlosen eine Rede über Tugend eine unliebsame Rede ist, so ist für einen Ungläubigen eine Rede über das Vertrauen eine unliebsame Rede. Als er daher von jenen Yakkhas das Lob des Erhabenen hörte, wurde sein Herz in seinem Inneren vor brennendem Zorn wie ein ins Feuer geworfenes Salzstück, das prasselnd zerplatzt, und er sagte: „Wer ist denn dieser sogenannte Erhabene, der meinen Palast betreten hat?“ Sie sagten: „Weißt du etwa nicht, Freund, von dem Erhabenen, unserem Lehrer, der im Tusita-Himmel verweilte, die fünf großen Betrachtungen anstellte…“ und so weiter, indem sie alles bis zur Drehung des Rades der Lehre erzählten und die zweiunddreißig Vorzeichen bei seiner Empfängnis erwähnten, fragten sie ihn anklagend: „Hast du, Freund, all diese Wunder nicht gesehen?“ Obwohl er sie gesehen hatte, sagte er aus Zorn: „Ich habe sie nicht gesehen!“ – „Freund Āḷavaka, ob du sie nun siehst oder nicht, welchen Nutzen hat jemand wie du davon, ob er sie sieht oder nicht? Was willst du unserem Lehrer anhaben? Im Vergleich zu ihm erscheinst du wie ein am selben Tag geborenes Kälbchen neben einem mächtigen Stier mit bebendem Buckel, wie ein neugeborenes Elefantenbaby neben einem wilden, dreifach brünstigen Elefantenbullen, wie ein alter Schakal neben dem Löwenkönig, dessen Schultern durch eine glänzende, herabhängende Mähne verschönert sind, oder wie ein junger Rabe mit gebrochenen Flügeln neben dem Garuda-König, dessen Körper einhundertfünfzig Yojanas misst. Geh! Was immer du tun musst, das tu!“ Als dies gesagt wurde, erhob sich der boshafte Āḷavaka, stellte sich mit dem linken Fuß auf eine Realgar-Felsplatte und rief: „Seht nun, wer von größerer Macht ist – euer Lehrer oder ich!“ Dann trat er mit dem rechten Fuß auf den sechzig Yojanas hohen Gipfel des Berges Kelāsa. Dieser splitterte in unzählige Teile ab, wie ein glühender Eisenklumpen, der mit einem eisernen Vorschlaghammer getroffen wird. Dort stehend schrie er aus: „Ich bin Āḷavaka!“ Der Schall verbreitete sich über ganz Jambudīpa.

චත්තාරො කිර සද්දා සකලජම්බුදීපෙ සූයිංසු – යඤ්ච පුණ්ණකො යක්ඛසෙනාපති ධනඤ්ජයකොරබ්‍යරාජානං ජූතං ජිනිත්වා අප්ඵොටෙත්වා ‘‘අහං ජිනි’’න්ති උග්ඝොසෙසි; යඤ්ච සක්කො දෙවානමින්දො කස්සපභගවතො සාසනෙ ඔසක්කන්තෙ විස්සකම්මදෙවපුත්තං සුනඛං කරිත්වා – ‘‘අහං පාපභික්ඛූ ච [Pg.295] පාපභික්ඛුනියො ච උපාසකෙ ච උපාසිකායො ච සබ්බෙව ච අධම්මවාදිනො ඛාදාමී’’ති උග්ඝොසාපෙසි; යඤ්ච කුසජාතකෙ පභාවතිහෙතු සත්තහි රාජූහි නගරෙ උපරුද්ධෙ පභාවතිං අත්තනා සහ හත්ථික්ඛන්ධෙ ආරොපෙත්වා නගරා නික්ඛම්ම – ‘‘අහං සීහස්සරමහාකුසරාජා’’ති මහාපුරිසො උග්ඝොසෙසි; යඤ්ච කෙලාසමුද්ධනි ඨත්වා ආළවකොති. තදා හි සකලජම්බුදීපෙ ද්වාරෙ ඨත්වා උග්ඝොසිතසදිසං අහොසි. තියොජනසහස්සවිත්ථතො ච හිමවාපි සඞ්කම්පි යක්ඛස්සානුභාවෙන.
Es heißt, dass vier Laute auf der gesamten Insel Jambudīpa zu vernehmen waren: erstens, als der Yakṣa-General Puṇṇaka den König Dhanañjaya Korabya im Würfelspiel besiegte, in die Hände klatschte und laut ausrief: "Ich habe gewonnen!"; zweitens, als Sakka, der Herrscher der Götter, zur Zeit des Niedergangs der Lehre des erhabenen Kassapa den Göttersohn Vissakamma in einen großen schwarzen Hund verwandelte und ausrufen ließ: "Ich werde die sündigen Mönche und sündigen Nonnen, die sündigen Laienanhänger und sündigen Laienanhängerinnen sowie alle, die Unrecht lehren, verschlingen!"; drittens, als im Kusa-Jātaka die Stadt wegen der Prinzessin Pabhāvatī von sieben Königen belagert wurde und das Große Wesen die Prinzessin Pabhāvatī zu sich auf den Nacken des Elefanten hob, aus der Stadt auszog und laut ausrief: "Ich bin der große König Kusa mit der Stimme eines Löwen!"; und viertens, als der Yakṣa Āḷavaka auf dem Gipfel des Berges Kelāsa stand und seinen Ruf erschallen ließ. Damals war es in ganz Jambudīpa so, als stünde jemand an jeder Haustür und würde rufen. Und selbst der dreitausend Yojanas breite Himavanta-Wald erbebte durch die Macht des Yakṣas.

සො වාතමණ්ඩලං සමුට්ඨාපෙසි – ‘‘එතෙනෙව සමණං පලාපෙස්සාමී’’ති. තෙ පුරත්ථිමාදිභෙදා වාතා සමුට්ඨහිත්වා අඩ්ඪයොජනයොජනද්වියොජනතියොජනප්පමාණානි පබ්බතකූටානි පදාලෙත්වා වනගච්ඡරුක්ඛාදීනි උම්මූලං කත්වා, ආළවිනගරං පක්ඛන්තා ජිණ්ණහත්ථිසාලාදීනි චුණ්ණෙන්තා ඡදනිට්ඨකා ආකාසෙ විධමෙන්තා. භගවා ‘‘මා කස්සචි උපරොධො හොතූ’’ති අධිට්ඨාසි. තෙ වාතා දසබලං පත්වා චීවරකණ්ණමත්තම්පි චාලෙතුං නාසක්ඛිංසු. තතො මහාවස්සං සමුට්ඨාපෙසි. ‘‘උදකෙන අජ්ඣොත්ථරිත්වා සමණං මාරෙස්සාමී’’ති. තස්සානුභාවෙන උපරූපරි සතපටලසහස්සපටලාදිභෙදා වලාහකා උට්ඨහිත්වා පවස්සිංසු. වුට්ඨිධාරාවෙගෙන පථවී ඡිද්දා අහොසි. වනරුක්ඛාදීනං උපරි මහොඝො ආගන්ත්වා දසබලස්ස චීවරෙ උස්සාවබින්දුමත්තම්පි තෙමෙතුං නාසක්ඛි. තතො පාසාණවස්සං සමුට්ඨාපෙසි. මහන්තානි මහන්තානි පබ්බතකූටානි ධූමායන්තානි පජ්ජලන්තානි ආකාසෙනාගන්ත්වා දසබලං පත්වා දිබ්බමාලාගුළානි සම්පජ්ජිංසු. තතො පහරණවස්සං සමුට්ඨාපෙසි. එකතොධාරාඋභතොධාරාඅසිසත්තිඛුරප්පාදයො ධූමායන්තා පජ්ජලන්තා ආකාසෙනාගන්ත්වා දසබලං පත්වා දිබ්බපුප්ඵානි අහෙසුං. තතො අඞ්ගාරවස්සං සමුට්ඨාපෙසි. කිංසුක වණ්ණා අඞ්ගාරා ආකාසෙනාගන්ත්වා දසබලස්ස පාදමූලෙ දිබ්බපුප්ඵානි හුත්වා විකීරයිංසු. තතො කුක්කුලවස්සං සමුට්ඨාපෙසි. අච්චුණ්හා කුක්කුලා ආකාසෙනාගන්ත්වා දසබලස්ස පාදමූලෙ චන්දනචුණ්ණං හුත්වා නිපතිංසු. තතො වාලිකවස්සං සමුට්ඨාපෙසි. අතිසුඛුමවාලිකා ධූමායන්තා පජ්ජලන්තා ආකාසෙනාගන්ත්වා දසබලස්ස පාදමූලෙ දිබ්බපුප්ඵානි හුත්වා නිපතිංසු. තතො කලලවස්සං සමුට්ඨාපෙසි. තං කලලවස්සං ධූමායන්තං පජ්ජලන්තං ආකාසෙනාගන්ත්වා දසබලස්ස පාදමූලෙ දිබ්බගන්ධං හුත්වා නිපති. තතො [Pg.296] අන්ධකාරං සමුට්ඨාපෙසි ‘‘භිංසෙත්වා සමණං පලාපෙස්සාමී’’ති. තං චතුරඞ්ගසමන්නාගතං අන්ධකාරසදිසං හුත්වා දසබලං පත්වා සූරියප්පභාවිහතමිව අන්ධකාරං අන්තරධායි.
Er erzeugte einen Wirbelsturm im Gedanken: "Allein dadurch werde ich den Asketen in die Flucht schlagen." Diese Stürme, die aus dem Osten und den anderen Himmelsrichtungen aufstiegen, spalteten Berggipfel mit einer Größe von einem halben, einem, zwei oder drei Yojanas, entwurzelten Waldgebüsch und Bäume, fegten über die Stadt Āḷavī hinweg, zermalmten alte Elefantenställe und dergleichen und wirbelten die Dachziegel in die Luft. Der Erhabene fasste den Entschluss: "Niemandem soll ein Schaden entstehen." Als jene Winde den Zehnmächtigen erreichten, vermochten sie nicht einmal den Saum seines Gewandes zu bewegen. Danach ließ er ein gewaltiges Unwetter aufziehen im Gedanken: "Mit Wasser überschwemmend will ich den Asketen töten." Durch seine Macht stiegen nacheinander Wolkenschichten zu Hunderten und Tausenden auf und regneten herab. Durch die Wucht der Regengüsse wurde die Erde aufgerissen. Eine mächtige Flut strömte über die Waldbäume und anderes hinweg, doch sie vermochte das Gewand des Zehnmächtigen nicht einmal wie ein Tautropfen zu benetzen. Danach ließ er einen Steinschlag niedergehen. Gewaltige Berggipfel kamen, Rauch und Flammen ausstoßend, durch die Luft geflogen; doch als sie den Zehnmächtigen erreichten, verwandelten sie sich in göttliche Blumenkränze. Danach ließ er einen Waffenregen niedergehen. Ein- und zweischneidige Schwerter, Speere, Dolche und andere Waffen kamen, Rauch und Flammen ausstoßend, durch die Luft geflogen; doch als sie den Zehnmächtigen erreichten, wurden sie zu göttlichen Blumen. Danach ließ er einen Regen aus glühenden Kohlen niedergehen. Kohlen in der leuchtend roten Farbe von Kiṃsuka-Blüten kamen durch die Luft geflogen, wurden vor den Füßen des Zehnmächtigen zu göttlichen Blumen und fielen herab. Danach ließ er einen heißen Ascheregen niedergehen. Extrem heiße Asche kam durch die Luft geflogen und fiel vor den Füßen des Zehnmächtigen als Sandelholzpulver nieder. Danach ließ er einen Sandregen niedergehen. Äußerst feiner Sand kam, Rauch und Flammen ausstoßend, durch die Luft geflogen und fiel vor den Füßen des Zehnmächtigen als göttliche Blumen nieder. Danach ließ er einen Schlammregen niedergehen. Dieser Schlammregen kam, Rauch und Flammen ausstoßend, durch die Luft geflogen und fiel vor den Füßen des Zehnmächtigen als göttlicher Duft nieder. Danach erzeugte er eine tiefe Finsternis im Gedanken: "Indem ich ihn erschrecke, werde ich den Asketen in die Flucht schlagen." Diese wurde zu einer vierfachen Finsternis, doch als sie den Zehnmächtigen erreichte, schwand sie dahin, als wäre sie vom Sonnenlicht vertrieben worden.

එවං යක්ඛො ඉමාහි නවහි වාතවස්සපාසාණපහරණඞ්ගාරකුක්කුලවාලිකකලලන්ධකාරවුට්ඨීහි භගවන්තං පලාපෙතුං අසක්කොන්තො නානාවිධපහරණහත්ථාය අනෙකප්පකාරරූපභූතගණසමාකුලාය චතුරඞ්ගිනියා සෙනාය සයමෙව භගවන්තං අභිගතො. තෙ භූතගණා අනෙකප්පකාරෙ විකාරෙ කත්වා ‘‘ගණ්හථ හනථා’’ති භගවතො උපරි ආගච්ඡන්තා විය හොන්ති. අපිච ඛො නිද්ධන්තලොහපිණ්ඩං විය මක්ඛිකා, භගවන්තං අල්ලීයිතුං අසමත්ථාව අහෙසුං. එවං සන්තෙපි යථා බොධිමණ්ඩෙ මාරො ආගතවෙලායමෙව නිවත්තො, තථා අනිවත්තෙත්වා උපඩ්ඪරත්තිමත්තං බ්‍යාකුලමකංසු. එවං උපඩ්ඪරත්තිමත්තං අනෙකප්පකාරවිභිංසනකදස්සනෙනපි භගවන්තං චාලෙතුං අසක්කොන්තො ආළවකො චින්තෙසි – ‘‘යංනූනාහං කෙනචි අජෙය්‍යං දුස්සාවුධං මුඤ්චෙය්‍ය’’න්ති.
Da der Yakṣa den Erhabenen mit diesen neun Plagen von Sturm-, Wasser-, Stein-, Waffen-, Kohlen-, Asche-, Sand-, Schlamm- und Finsternisregen nicht in die Flucht schlagen konnte, rückte er selbst mit einem viergliedrigen Heer, das mit verschiedenartigen Waffen ausgerüstet und von zahlreichen Scharen schrecklicher Geister durchsetzt war, gegen den Erhabenen vor. Jene Geisterscharen nahmen verschiedenste furchterregende Gestalten an, drangen auf den Erhabenen ein, als wollten sie rufen: "Ergreift ihn! Erschlagt ihn!" Doch so wie Fliegen sich nicht auf einem glühenden Eisenkeil niederlassen können, so waren auch sie völlig außerstande, sich dem Erhabenen zu nähern. Trotzdem wichen sie – unähnlich dem Māra am Ort der Erleuchtung, der sogleich nach seiner Ankunft umkehrte – nicht zurück, sondern stifteten bis zur Mitte der Nacht heftigen Tumult an. Als Āḷavaka den Erhabenen selbst nach einer halben Nacht voller verschiedenartigster Schreckensvisionen nicht zu erschüttern vermochte, dachte er bei sich: "Wie wäre es, wenn ich nun die unbesiegbare Gewand-Waffe schleudere?"

චත්තාරි කිර ආවුධානි ලොකෙ සෙට්ඨානි – සක්කස්ස වජිරාවුධං, වෙස්සවණස්ස ගදාවුධං, යමස්ස නයනාවුධං, ආළවකස්ස දුස්සාවුධන්ති. යදි හි සක්කො දුට්ඨො වජිරාවුධං සිනෙරුමත්ථකෙ පහරෙය්‍ය, අට්ඨසට්ඨිසහස්සාධිකයොජනසතසහස්සං විනිවිජ්ඣිත්වා හෙට්ඨතො ගච්ඡෙය්‍ය. වෙස්සවණෙන කුජ්ඣනකාලෙ විස්සජ්ජිතං ගදාවුධං බහූනං යක්ඛසහස්සානං සීසං පාතෙත්වා පුන හත්ථපාසං ආගන්ත්වා තිට්ඨති. යමෙන දුට්ඨෙන නයනාවුධෙන ඔලොකිතමත්තෙ අනෙකානි කුම්භණ්ඩසහස්සානි තත්තකපාලෙ තිලා විය ඵරන්තානි විනස්සන්ති. ආළවකො දුට්ඨො සචෙ ආකාසෙ දුස්සාවුධං මුඤ්චෙය්‍ය, ද්වාදස වස්සානි දෙවො න වස්සෙය්‍ය. සචෙ පථවියං මුඤ්චෙය්‍ය. සබ්බරුක්ඛතිණාදීනි සුස්සිත්වා ද්වාදසවස්සන්තරෙ න පුන විරුහෙය්‍යුං. සචෙ සමුද්දෙ මුඤ්චෙය්‍ය, තත්තකපාලෙ උදකබින්දු විය සබ්බමුදකං සුස්සෙය්‍ය. සචෙ සිනෙරුසදිසෙපි පබ්බතෙ මුඤ්චෙය්‍ය, ඛණ්ඩාඛණ්ඩං හුත්වා විකිරෙය්‍ය. සො එවං මහානුභාවං දුස්සාවුධං උත්තරිසාටකං මුඤ්චිත්වා අග්ගහෙසි. යෙභුය්‍යෙන දසසහස්සීලොකධාතුදෙවතා වෙගෙන සන්නිපතිංසු ‘‘අජ්ජ [Pg.297] භගවා ආළවකං දමෙස්සති, තත්ථ ධම්මං සොස්සාමා’’ති යුද්ධදස්සනකාමාපි දෙවතා සන්නිපතිංසු. එවං සකලම්පි ආකාසං දෙවතාහි පරිපුණ්ණමහොසි.
Es heißt, dass es vier Waffen auf der Welt gibt, die unübertroffen sind: Sakkas Donnerkeil-Waffe, Vessavaṇas Keulen-Waffe, Yamas Todesblick-Waffe und Āḷavakas Gewand-Waffe. Wenn nämlich der zornige Sakka seine Donnerkeil-Waffe auf den Gipfel des Sineru schleudern würde, würde sie den einhundertachtundsechzigtausend Yojanas hohen Berg Sineru glatt durchbohren und unten wieder austreten. Die Keulen-Waffe, die von Vessavaṇa im Zorn geschleudert wird, schlägt vielen Tausenden von Yakṣas den Kopf ab und kehrt wieder in seine Hand zurück. Sobald der zornige Yama jemanden mit seiner Todesblick-Waffe anschaut, vergehen viele Tausend Kumbhaṇḍa-Dämonen und zerplatzen wie Sesamkörner in einer heißen Pfanne. Wenn der zornige Āḷavaka seine Gewand-Waffe in die Luft schleudern würde, würde es zwölf Jahre lang nicht regnen. Wenn er sie auf die Erde schleudern würde, würden alle Bäume, Gräser und Pflanzen vertrocknen und erst nach Ablauf von zwölf Jahren wieder zu sprießen beginnen. Wenn er sie in den Ozean schleudern würde, würde das gesamte Wasser des Meeres verdampfen wie ein Wassertropfen in einer heißen Pfanne. Wenn er sie gegen einen Berg schleudern würde, selbst wenn dieser dem Sineru gliche, würde dieser in Stücke zerschmettert und weggesprengt werden. Er löste nun sein Obergewand, jene überaus mächtige Gewand-Waffe, und ergriff es. Da kamen die Gottheiten aus dem zehntausendfachen Kosmos rasch herbeigeeilt in dem Gedanken: "Heute wird der Erhabene den Āḷavaka bezähmen; dort werden wir die Lehre vernehmen!" Auch die Götter, die das Schauspiel des Kampfes sehen wollten, versammelten sich. So wurde der gesamte Himmel von Gottheiten erfüllt.

අථ ආළවකො භගවතො සමීපෙ උපරූපරි විචරිත්වා වත්ථාවුධං මුඤ්චි. තං අසනිවිචක්කං විය ආකාසෙ භෙරවසද්දං කරොන්තං ධූමායන්තං පජ්ජලන්තං භගවන්තං පත්වා යක්ඛමානමද්දනත්ථං පාදපුඤ්ඡනචොළං හුත්වා පාදමූලෙ නිපති. ආළවකො තං දිස්වා ඡින්නවිසාණො විය උසභො උද්ධතදාඨො විය සප්පො නිත්තෙජො නිම්මදො නිපතිතමානද්ධජො හුත්වා චින්තෙසි – ‘‘දුස්සාවුධම්පි මෙ සමණං නාභිභොසි. කිං නු ඛො කාරණ’’න්ති? ‘‘ඉදං කාරණං, මෙත්තාවිහාරයුත්තො සමණො, හන්ද නං රොසෙත්වා මෙත්තාය වියොජෙමී’’ති ඉමිනා සම්බන්ධෙනෙතං වුත්තං – අථ ඛො ආළවකො යක්ඛො යෙන භගවා…පෙ… නික්ඛම සමණාති. තත්ථායමධිප්පායො – කස්මා මයා අනනුඤ්ඤාතො මම භවනං පවිසිත්වා ඝරසාමිකො විය ඉත්ථාගාරස්ස මජ්ඣෙ නිසින්නොසි? අනනුයුත්තමෙතං සමණස්ස යදිදං අදින්නපරිභොගො ඉත්ථිසංසග්ගො ච? තස්මා යදි ත්වං සමණධම්මෙ ඨිතො, නික්ඛම සමණාති. එකෙ පන – ‘‘එතානි අඤ්ඤානි ච ඵරුසවචනානි වත්වා එවායං එතදවොචා’’ති භණන්ති.
Daraufhin ging der Yakkha Āḷavaka in der Nähe des Erhabenen hoch oben in der Luft hin und her und schleuderte seine Gewand-Waffe. Diese flog durch den Himmel, erzeugte ein furchterregendes Getöse wie ein flammendes Donnerrad, rauchte, loderte, erreichte den Erhabenen und fiel, um den Stolz des Yakkha zu brechen, als ein Fußabtreiftuch zu seinen Füßen nieder. Als Āḷavaka dies sah, wurde er wie ein Stier mit gebrochenen Hörnern, wie eine Schlange, deren Giftzähne gezogen wurden, kraftlos, ohne Stolz, mit gesenktem Banner des Hochmuts, und dachte: „Selbst meine Gewand-Waffe konnte diesen Asketen nicht überwältigen. Was mag wohl die Ursache dafür sein?“ [Er überlegte:] „Dies ist der Grund: Der Asket verweilt im Zustand liebevoller Güte. Wohlan, ich werde ihn reizen und ihn von seiner liebevollen Güte abbringen!“ In diesem Zusammenhang wurde folgendes gesagt: „Da ging der Yakkha Āḷavaka dorthin, wo der Erhabene war … und sprach: ‚Tritt hinaus, o Asket!‘“ Hierbei ist die Absicht folgende: „Warum bist du ohne meine Erlaubnis in meinen Palast eingedrungen und sitzt inmitten meines Frauenhauses wie ein Hausherr? Es geziemt sich nicht für einen Asketen, Ungegebenes zu nutzen und Umgang mit Frauen zu haben. Darum, wenn du in der Praxis eines Asketen gefestigt bist, tritt hinaus, o Asket!“ Einige jedoch sagen: „Nachdem er diese und andere raue Worte gesprochen hatte, sagte er dies.“

අථ භගවා – ‘‘යස්මා ථද්ධො පටිථද්ධභාවෙන විනෙතුං න සක්කා, සො හි පටිථද්ධභාවෙ කයිරමානෙ, සෙය්‍යථාපි චණ්ඩස්ස කුක්කුරස්ස නාසාය පිත්තං භින්දෙය්‍ය, සො භිය්‍යොසොමත්තාය චණ්ඩතරො අස්ස, එවං ථද්ධතරො හොති, මුදුනා පන සො සක්කා විනෙතු’’න්ති ඤත්වා, සාධාවුසොති පියවචනෙන තස්ස වචනං සම්පටිච්ඡිත්වා නික්ඛමි. තෙන වුත්තං සාධාවුසොති භගවා නික්ඛමීති.
Daraufhin erkannte der Erhabene: „Da ein Unbeugsamer nicht durch Gegenunbeugsamkeit gezähmt werden kann – denn wenn man ihm mit Unbeugsamkeit begegnet, wird er nur noch härter, so wie ein bissiger Hund, auf dessen Nase man Galle gießt, nur noch weitaus wütender werden würde –, so kann er jedoch durch Sanftmut gezähmt werden.“ Nachdem er dies erkannt hatte, willigte er mit den freundlichen Worten „Gut, mein Freund“ in dessen Worte ein und trat hinaus. Deshalb wurde gesagt: „Mit den Worten ‚Gut, mein Freund‘ trat der Erhabene hinaus.“

තතො ආළවකො – ‘‘සුබ්බචො වතායං සමණො එකවචනෙනෙව නික්ඛන්තො, එවං නාම නික්ඛමෙතුං සුඛං සමණං අකාරණෙනෙවාහං සකලරත්තිං යුද්ධෙන අබ්භුය්‍යාසි’’න්ති මුදුචිත්තො හුත්වා පුන චින්තෙසි – ‘‘ඉදානිපි න සක්කා ජානිතුං, කිං නු ඛො සුබ්බචතාය නික්ඛන්තො උදාහු කොධනො. හන්දාහං වීමංසාමී’’ති. තතො පවිස, සමණාති ආහ. අථ සුබ්බචොති මුදුභූතචිත්තවවත්ථානකරණත්ථං පුන පියවචනං වදන්තො සාධාවුසොති භගවා [Pg.298] පාවිසි. ආළවකො පුනප්පුනං තමෙව සුබ්බචභාවං වීමංසන්තො දුතියම්පි තතියම්පි නික්ඛම පවිසාති ආහ. භගවාපි තථා අකාසි. යදි න කරෙය්‍ය, පකතියාපි ථද්ධයක්ඛස්ස චිත්තං ථද්ධතරං හුත්වා ධම්මකථාය භාජනං න භවෙය්‍ය. තස්මා යථා නාම මාතා රොදන්තං පුත්තකං යං සො ඉච්ඡති, තං දත්වා වා කත්වා වා සඤ්ඤාපෙසි තථා භගවා කිලෙසරොදනෙන රොදන්තං යක්ඛං සඤ්ඤාපෙතුං යං සො භණති, තං අකාසි. යථා ච ධාතී ථඤ්ඤං අපිවන්තං දාරකං කිඤ්චි දත්වා උපලාළෙත්වා පායෙති, තථා භගවා යක්ඛං ලොකුත්තරධම්මඛීරං පායෙතුං තස්ස පත්ථිතවචනකරණෙන උපලාළෙන්තො එවමකාසි. යථා ච පුරිසො ලාබුම්හි චතුමධුරං පූරෙතුකාමො තස්සබ්භන්තරං සොධෙති, එවං භගවා යක්ඛස්ස චිත්තෙ ලොකුත්තරචතුමධුරං පූරෙතුකාමො තස්සබ්භන්තරෙ කොධමලං සොධෙතුං යාව තතියං නික්ඛමනපවිසනං අකාසි.
Daraufhin dachte Āḷavaka mit besänftigtem Herzen: „Wahrlich, dieser Asket ist folgsam! Er ist auf ein einziges Wort hin hinausgegangen. Gegen einen solchen Asketen, der so leicht zum Hinausgehen zu bewegen ist, habe ich völlig grundlos die ganze Nacht hindurch Krieg geführt!“ Doch er dachte weiter: „Aber auch jetzt kann man es noch nicht sicher wissen. Ist er aus Folgsamkeit hinausgegangen oder aus Zorn? Wohlan, ich werde ihn prüfen!“ Daraufhin sagte er: „Tritt ein, o Asket!“ Da sprach der Erhabene, um die Entschlossenheit in dem nun sanft gestimmten Geist des Yakkha, dass er folgsam sei, zu festigen, wiederum freundliche Worte: „Gut, mein Freund“, und trat ein. Um ebendiese Folgsamkeit immer wieder zu prüfen, sagte Āḷavaka auch ein zweites und ein drittes Mal: „Tritt hinaus! Tritt ein!“ Und der Erhabene tat ebenso. Wenn er dies nicht getan hätte, wäre der Geist des ohnehin von Natur aus unbeugsamen Yakkha noch viel härter geworden, und er wäre kein taugliches Gefäß für eine Lehrrede geworden. Deshalb, gleichwie eine Mutter ihr weinendes Kind beruhigt, indem sie ihm das gibt oder für es tut, was es begehrt, ebenso tat der Erhabene alles, was der Yakkha sagte, um den Yakkha, der gleichsam unter dem Weinen der Befleckungen weinte, zu besänftigen. Und gleichwie eine Amme einem Kind, das keine Muttermilch trinken will, etwas schenkt, es liebkost und so zum Trinken bringt, ebenso tat es der Erhabene, indem er den Yakkha liebkoste und seine Wünsche erfüllte, um ihn die Milch der überweltlichen Lehre trinken zu lassen. Und gleichwie ein Mann, der eine Kürbisflasche mit dem vierfachen süßen Trank füllen will, zuerst deren Inneres reinigt, ebenso führte der Erhabene, um den Schmutz des Zorns im Inneren des Yakkha zu reinigen, da er dessen Geist mit dem überweltlichen vierfachen süßen Trank füllen wollte, bis zum dritten Mal das Hinausgehen und Eintreten aus.

අථ ආළවකො ‘‘සුබ්බචො අයං සමණො ‘නික්ඛමා’ති වුත්තො නික්ඛමති, ‘පවිසා’ති වුත්තො පවිසති. යංනූනාහං ඉමං සමණං එවමෙව සකලරත්තිං කිලමෙත්වා පාදෙ ගහෙත්වා පාරගඞ්ගාය ඛිපෙය්‍ය’’න්ති? පාපකං චිත්තං උප්පාදෙත්වා චතුත්ථවාරං ආහ නික්ඛම, සමණාති. තං ඤත්වා භගවා න ඛ්වාහං තන්ති ආහ. එවං වා වුත්තෙ තදුත්තරිකරණීයං පරියෙසමානො පඤ්හං පුච්ඡිතබ්බං මඤ්ඤිස්සති. තං ධම්මකථාය මුඛං භවිස්සතීති ඤත්වා, න ඛ්වාහං තන්ති ආහ. තත්ථ න-ඉති පටික්ඛෙපෙ. ඛොති අවධාරණෙ. අහන්ති අත්තනිදස්සනං. තන්ති හෙතුවචනං. තෙනෙවෙත්ථ ‘‘යස්මා ත්වං එවං චින්තෙසි, තස්මා අහං, ආවුසො, නෙව නික්ඛමිස්සාමි, යං තෙ කරණීයං, තං කරොහී’’ති එවමත්ථො දට්ඨබ්බො.
Daraufhin fasste Āḷavaka einen bösen Gedanken: „Dieser Asket ist folgsam: Wenn man ihm sagt: ‚Tritt hinaus!‘, tritt er hinaus; wenn man ihm sagt: ‚Tritt ein!‘, tritt er ein. Wie wäre es, wenn ich diesen Asketen auf diese Weise die ganze Nacht hindurch ermüde, ihn dann an den Füßen packe und an das andere Ufer des Ganges schleudere?“ Nachdem er diesen bösen Gedanken gefasst hatte, sagte er zum vierten Mal: „Tritt hinaus, o Asket!“ Da der Erhabene dies erkannte, sprach er: „Gewiss werde ich das nicht tun (na khvāhaṃ taṃ).“ Denn er wusste: „Wenn dies so gesagt wird, wird er nach einer weiteren Möglichkeit suchen und meinen, eine Frage stellen zu müssen.“ Da er erkannte, dass dies die Einleitung für eine Lehrrede sein würde, sprach er: „Gewiss werde ich das nicht tun.“ Hierbei dient „na“ der Verneinung. „Kho“ dient der Bestärkung. „Ahaṃ“ verweist auf die eigene Person. „Taṃ“ drückt den Grund aus. Daher ist die Bedeutung hier wie folgt zu verstehen: „Da du so denkst, werde ich, mein Freund, keineswegs hinausgehen. Was auch immer du tun musst, das tu!“

තතො ආළවකො යස්මා පුබ්බෙපි ආකාසෙන ගමනවෙලාය – ‘‘කිං නු ඛො එතං සුවණ්ණවිමානං, උදාහු රජතමණිවිමානානං අඤ්ඤතරං, හන්ද නං පස්සාමා’’ති එවං අත්තනො විමානං ආගතෙ ඉද්ධිමන්තෙ තාපසපරිබ්බාජකෙ පඤ්හං පුච්ඡිත්වා විස්සජ්ජෙතුං අසක්කොන්තෙ චිත්තක්ඛෙපාදීහි විහෙඨෙති, තස්මා භගවන්තම්පි තථා විහෙඨෙස්සාමීති මඤ්ඤමානො පඤ්හං තන්තිආදිමාහ.
Daraufhin dachte Āḷavaka, da er schon früher übernatürlich begabte Asketen und Wanderbettleute, die auf ihrer Reise durch die Luft zu seinem Palast kamen – mit dem Gedanken: „Was ist das wohl für ein goldener Palast, oder ist es einer aus Silber und Edelsteinen? Wohlan, wir wollen ihn betrachten!“ –, mit Fragen bedrängte und sie, wenn sie diese nicht beantworten konnten, durch Geistesverwirrung und ähnliches quälte, dass er auch den Erhabenen auf dieselbe Weise quälen würde, und sprach die Worte beginnend mit: „Eine Frage [werde ich dir stellen] …“

කුතො පනස්ස පඤ්හාති[Pg.299]? තස්ස කිර මාතාපිතරො කස්සපං භගවන්තං පයිරුපාසිත්වා අට්ඨ පඤ්හෙ සහ විස්සජ්ජනෙන උග්ගහෙසුං. තෙ දහරකාලෙ ආළවකං පරියාපුණාපෙසුං; සො කාලච්චයෙන විස්සජ්ජනං සම්මුස්සි. තතො ‘‘ඉමෙ පඤ්හාපි මා විනස්සන්තූ’’ති සුවණ්ණපට්ඨෙ ජාතිහිඞ්ගුලකෙන ලෙඛාපෙත්වා විමානෙ නික්ඛිපි. එවමෙතෙ පුට්ඨපඤ්හා බුද්ධවිසයාව හොන්ති. භගවා තං සුත්වා යස්මා බුද්ධානං පරිච්චත්තලාභන්තරායො වා ජීවිතන්තරායො වා සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණබ්‍යාමප්පභාදිපටිඝාතො වා න සක්කා කෙනචි කාතුං, තස්මා නං ලොකෙ අසාධාරණං බුද්ධානුභාවං දස්සෙන්තො න ඛ්වාහං තං, ආවුසො, පස්සාමි සදෙවකෙ ලොකෙතිආදිමාහ.
Woher aber hatte er diese Fragen? Es heißt, seine Eltern hätten einst dem Erhabenen Kassapa gedient und acht Fragen mitsamt deren Antworten gelernt. Sie ließen den jungen Āḷavaka diese lernen; doch im Laufe der Zeit vergaß er die Antworten. Daraufhin ließ er, damit diese Fragen nicht verloren gingen, sie mit natürlichem Zinnober auf eine Goldplatte schreiben und bewahrte sie in seinem Palast auf. Auf diese Weise gehören diese gestellten Fragen wahrlich in den Bereich eines Buddha. Als der Erhabene dies hörte – und da es für niemanden möglich ist, den Buddhas ein Hindernis für ihren dargebrachten Gewinn, ein Hindernis für ihr Leben oder eine Beeinträchtigung ihres Allwissenden Wissens und ihrer klafterweiten Aura zuzufügen –, sprach er, um ihm die in der Welt unvergleichliche Macht der Buddhas zu zeigen, die Worte beginnend mit: „Ich sehe in der Welt mitsamt den Göttern niemanden, mein Freund …“

එවං භගවා තස්ස බාධනචිත්තං පටිසෙධෙත්වා පඤ්හාපුච්ඡනෙ උස්සාහං ජනෙන්තො ආහ අපිච ත්වං, ආවුසො, පුච්ඡ, යදාකඞ්ඛසීති. තස්සත්ථො – පුච්ඡ, යදි ආකාඞ්ඛසි, න මෙ පඤ්හාවිස්සජ්ජනෙ භාරො අත්ථි. අථ වා පුච්ඡ, යං ආකඞ්ඛසි. සබ්බං තෙ විස්සජ්ජෙස්සාමීති සබ්බඤ්ඤුපවාරණං පවාරෙසි අසාධාරණං පච්චෙකබුද්ධඅග්ගසාවකමහාසාවකෙහි. එවං භගවතො සබ්බඤ්ඤුපවාරණාය පවාරිතාය අථ ඛො ආළවකො යක්ඛො භගවන්තං ගාථාය අජ්ඣභාසි.
Indem der Erhabene so dessen Absicht, ihn zu quälen, abwehrte und in ihm den Eifer weckte, Fragen zu stellen, sprach er: „Dennoch, mein Freund, frage, was immer du wünschst!“ Die Bedeutung davon ist: „Frage, wenn du es wünschst, es ist mir keine Last, Fragen zu beantworten.“ Oder: „Frage, was immer du begehrst. Ich werde dir alles beantworten.“ Damit sprach er die Einladung eines Allwissenden aus, die den Paccekabuddhas, den Hauptschülern und den großen Schülern nicht gemein ist. Als der Erhabene so die Einladung eines Allwissenden ausgesprochen hatte, wandte sich der Yakkha Āḷavaka mit einer Strophe an den Erhabenen.

තත්ථ කිං සූධ විත්තන්ති, කිං සු ඉධ විත්තං. විත්තන්ති ධනං. තං හි පීතිසඞ්ඛාතං විත්තිං කරොති, තස්මා ‘‘විත්ත’’න්ති වුච්චති. සුචිණ්ණන්ති සුකතං. සුඛන්ති කායිකචෙතසිකං සාතං. ආවහාතීති ආවහති ආනෙති දෙති අප්පෙති. හවෙ-ඉති දළ්හත්ථෙ නිපාතො. සාදුතරන්ති අතිසයෙන සාදු. ‘‘සාධුතර’’න්තිපි පාඨො. රසානන්ති රසසඤ්ඤිතානං ධම්මානං. කථන්ති කෙන පකාරෙන. කථංජීවිනො ජීවිතං කථංජීවිංජීවිතං. ගාථාබන්ධසුඛත්ථං පන සානුනාසිකං වුච්චති. කථංජීවිං ජීවතන්ති වා පාඨො, තස්ස ‘‘ජීවන්තානං කථංජීවි’’න්ති අත්ථො. එවං ඉමාය ගාථාය ‘‘කිං සු ඉධ ලොකෙ පුරිසස්ස විත්තං සෙට්ඨං? කිං සු සුචිණ්ණං සුඛමාවහාති? කිං රසානං සාදුතරං? කථංජීවිං ජීවිතං සෙට්ඨමාහූ’’ති? ඉමෙ චත්තාරො පඤ්හෙ පුච්ඡි.
Darin bedeutet 'kiṃ sūdha vittanti': 'kiṃ su idha vittaṃ' (Was ist hier wohl der Besitz?). 'Vitta' (Besitz) bedeutet Reichtum (dhana). Denn dieser bewirkt ein Vergnügen (vitti), welches als Freude (pīti) bezeichnet wird; darum wird es 'vitta' genannt. 'Suciṇṇa' (gut geübt) bedeutet gut getan (sukata). 'Sukha' (Glück) bedeutet körperliche und geistige Annehmlichkeit (sāta). 'Āvahātīti' bedeutet es bringt (āvahati), führt herbei (āneti), gibt (deti), verschafft (appeti). Das Wort 'have' ist eine Partikel der Bekräftigung (daḷhatthe). 'Sādutaranti' bedeutet überaus wohlschmeckend (sādu). Es gibt auch die Lesart 'sādhutara' (besser/heilsamer). 'Rasānaṃ' bedeutet unter den Dingen, die als Geschmäcker bekannt sind. 'Kathaṃ' bedeutet auf welche Weise. 'Kathaṃjīvino jīvitaṃ' (das Leben dessen, der wie lebt) wird als 'kathaṃjīviṃjīvitaṃ' zusammengesetzt. Zur Erleichterung des Metrums (gāthābandhasukhatthaṃ) wird es jedoch mit dem Nasal (Niggahita) gesprochen. Es gibt auch die Lesart 'kathaṃjīviṃ jīvataṃ', deren Bedeutung ist: 'unter den Lebenden, das Leben wessen...'. So stellte er mit diesem ersten Vers diese vier Fragen: 'Was ist hier auf der Welt der beste Besitz eines Mannes? Was, gut geübt, bringt Glück herbei? Was ist unter den Geschmäckern das Süßeste? Das Leben wessen, so sagt man, ist das beste Leben?'

අථස්ස භගවා කස්සපදසබලෙන විස්සජ්ජිතනයෙනෙව විස්සජ්ජෙන්තො ඉමං ගාථමාහ සද්ධීධ විත්තන්ති. තත්ථ යථා හිරඤ්ඤසුවණ්ණාදි විත්තං උපභොගසුඛං [Pg.300] ආවහති, ඛුප්පිපාසාදිදුක්ඛං පටිබාහති, දාලිද්දියං වූපසමෙති, මුත්තාදිරතනපටිලාභහෙතු හොති, ලොකසන්තතිඤ්ච ආවහති, එවං ලොකියලොකුත්තරා සද්ධාපි යථාසම්භවං ලොකියලොකුත්තරං විපාකං සුඛමාවහති, සද්ධාධුරෙන පටිපන්නානං ජාතිජරාදිදුක්ඛං පටිබාහති, ගුණදාලිද්දියං වූපසමෙති, සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගාදිරතනපටිලාභහෙතු හොති.
Daraufhin sprach der Erhabene zu diesem Yakkha, indem er genau auf dieselbe Weise antwortete, wie der mit der zehnfachen Macht ausgestattete Kassapa geantwortet hatte, diesen Vers: 'saddhīdha vittaṃ...' (Vertrauen ist hier der Besitz...). Darin gilt: Ebenso wie weltlicher Besitz wie Gold, Silber und dergleichen das Glück des Genusses herbeiführt, das Leiden von Hunger, Durst usw. abwehrt, die Armut stillt, die Ursache für das Erlangen von Juwelen wie Perlen und Ähnlichem ist und den Fortbestand der Welt aufrechterhält; ebenso bringt auch das weltliche und überweltliche Vertrauen (saddhā) je nach Möglichkeit weltliches und überweltliches Reifungsglück herbei, wehrt das Leiden von Geburt, Alter usw. für jene ab, die mit dem Vertrauen als Führung praktizieren, stillt die Armut an edlen Tugendqualitäten und ist die Ursache für das Erlangen von Juwelen wie dem Erleuchtungsglied der Achtsamkeit und anderen.

‘‘සද්ධො සීලෙන සම්පන්නො, යසො භොගසමප්පිතො;
යං යං පදෙසං භජති, තත්ථ තත්ථෙව පූජිතො’’ති. (ධ. ප. 303) –
'Wer voller Vertrauen und tugendhaft ist, ausgestattet mit Ruhm und Reichtum; welchen Ort auch immer er aufsucht, genau dort wird er verehrt.' (Dhp. 303) —

වචනතො ලොකසන්තතිඤ්ච ආවහතීති කත්වා ‘‘විත්ත’’න්ති වුත්තං. යස්මා පන තෙසං සද්ධාවිත්තං අනුගාමිකං අනඤ්ඤසාධාරණං සබ්බසම්පත්තිහෙතු, ලොකියස්ස හිරඤ්ඤසුවණ්ණාදිවිත්තස්සාපි නිදානං. සද්ධොයෙව හි දානාදීනි පුඤ්ඤානි කත්වා විත්තං අධිගච්ඡති, අස්සද්ධස්ස පන විත්තං යාවදෙව අනත්ථාය හොති, තස්මා සෙට්ඨන්ති වුත්තං. පුරිසස්සාති උක්කට්ඨපරිච්ඡෙදදෙසනා. තස්මා න කෙවලං පුරිසස්ස, ඉත්ථිආදීනම්පි සද්ධාවිත්තමෙව සෙට්ඨන්ති වෙදිතබ්බං.
Aufgrund dieser Aussage wird es, weil es auch den Fortbestand der Welt herbeiführt, als 'Besitz' (vitta) bezeichnet. Weil aber für sie das Besitztum des Vertrauens ein nachfolgender Begleiter ins Jenseits (anugāmika) ist, unteilbar mit anderen und unraubbar (anaññasādhāraṇa), die Ursache allen Glücks ist und sogar die Quelle des weltlichen Reichtums wie Gold und Silber darstellt. Denn nur wer vertrauensvoll ist, vollbringt verdienstvolle Taten wie das Spenden und erlangt dadurch Reichtum; für einen Vertrauenslosen jedoch gereicht Reichtum lediglich zum Unheil. Daher wird es als 'das Beste' (seṭṭha) bezeichnet. Der Ausdruck 'des Mannes' (purisassa) ist eine Lehrverkündung im Sinne einer beispielhaften Hervorhebung (ukkaṭṭhapariccheda). Daher ist zu verstehen, dass nicht nur für einen Mann, sondern auch für Frauen und andere das Besitztum des Vertrauens allein das Beste ist.

ධම්මොති දසකුසලධම්මො, දානසීලභාවනාධම්මො වා. සුචිණ්ණොති සුකතො සුචරිතො. සුඛමාවහතීති සොණසෙට්ඨිපුත්තරට්ඨපාලාදීනං විය මනුස්සසුඛං, සක්කාදීනං විය දිබ්බසුඛං, පරියොසානෙ මහාපදුමාදීනං විය නිබ්බානසුඛඤ්ච ආවහති.
'Dhamma' bezeichnet die zehn heilsamen Handlungsweisen (dasakusaladhamma) oder die Praxis von Geben, Tugend und Geistesschulung (dānasīlabhāvanādhamma). 'Suciṇṇa' (gut geübt) bedeutet gut getan, gut ausgeführt. 'Bringt Glück herbei' (sukhamāvahati) bedeutet, dass es menschliches Glück bringt, wie das des Millionärssohns Soṇa, von Raṭṭhapāla und anderen; göttliches Glück, wie das von Sakka und anderen; und letztendlich das Glück des Nibbāna, wie das des Prinzen Mahāpaduma und anderen.

සච්චන්ති අයං සච්චසද්දො අනෙකෙසු අත්ථෙසු දිස්සති. සෙය්‍යථිදං – ‘‘සච්චං භණෙ න කුජ්ඣෙය්‍යා ’’ තිආදීසු (ධ. ප. 224) වාචාසච්චෙ. ‘‘සච්චෙ ඨිතා සමණබ්‍රාහ්මණා චා’’තිආදීසු (ජා. 2.21.433) විරතිසච්චෙ. ‘‘කස්මා නු සච්චානි වදන්ති නානා, පවාදියාසෙ කුසලා වදානා’’තිආදීසු (සු. නි. 891) දිට්ඨිසච්චෙ. ‘‘චත්තාරිමානි, භික්ඛවෙ, බ්‍රාහ්මණසච්චානී’’තිආදීසු (අ. නි. 4.185) බ්‍රාහ්මණසච්චෙ. ‘‘එකං හි සච්චං න දුතියමත්ථී’’තිආදීසු (සු. නි. 890; මහානි. 119) පරමත්ථසච්චෙ. ‘‘චතුන්නං සච්චානං කති කුසලා’’තිආදීසු (විභ. 216) අරියසච්චෙ. ඉධ පන පරමත්ථසච්චං නිබ්බානං විරතිසච්චඤ්ච අබ්භන්තරං කත්වා [Pg.301] වාචාසච්චං අධිප්පෙතං, යස්සානුභාවෙන උදකාදීනි වසෙ වත්තෙන්ති, ජාතිජරාමරණපාරං තරන්ති. යථාහ –
'Sacca' (Wahrheit): Dieses Wort 'sacca' wird in verschiedenen Bedeutungen verwendet, wie folgt: In 'Man spreche die Wahrheit, man zürne nicht' (Dhp. 224) steht es für die Wahrhaftigkeit der Rede (vācāsacca). In 'In der Wahrheit gefestigt sind Asketen und Brahmanen' steht es für die Wahrheit der Enthaltung (viratisacca). In 'Warum verkünden die disputierenden Gelehrten verschiedene Wahrheiten?' (Sn. 891) steht es für die Wahrheit der Ansichten (diṭṭhisacca). In 'Diese vier, o Mönche, sind die Brahmanen-Wahrheiten' (AN 4.185) steht es für die Wahrheiten der wahren Weisen (brāhmaṇasacca). In 'Denn die Wahrheit ist eine, eine zweite existiert nicht' (Sn. 890) steht es für die absolute Wahrheit (paramatthasacca, d.h. Nibbāna). In 'Wie viele der vier Wahrheiten sind heilsam?' (Vibh. 216) steht es für die edlen Wahrheiten (ariyasacca). Hier jedoch ist, während das Nibbāna als absolute Wahrheit und die Wahrheit der Enthaltung implizit eingeschlossen sind, die Wahrhaftigkeit der Rede (vācāsacca) gemeint, durch deren Wirkkraft sie Wasser und Ähnliches ihrem Willen unterwerfen und das jenseitige Ufer von Geburt, Alter und Tod überschreiten. Wie gesagt wurde:

‘‘සච්චෙන වාචෙනුදකම්හි ධාවති,විසම්පි සච්චෙන හනන්ති පණ්ඩිතා;
සච්චෙන දෙවො ථනයං පවස්සති,සචෙ ඨිතා නිබ්බුතිං පත්ථයන්ති.
'Durch die Wahrheit des Wortes wandelt man auf dem Wasser; selbst Gift vernichten die Weisen durch die Wahrheit. Durch die Wahrheit regnet die Regenwolke unter Donnern herab; in der Wahrheit gefestigt streben sie nach dem Erlöschen (nibbuti).'

‘‘යෙ කෙචිමෙ අත්ථි රසා පථබ්‍යා,සච්චං තෙසං සාදුතරං රසානං;
සච්චෙ ඨිතා සමණබ්‍රාහ්මණා ච,තරන්ති ජාතිමරණස්ස පාර’’න්ති. (ජා. 2.21.433);
'Welche Geschmäcker es auch immer auf dieser Erde gibt, die Wahrheit ist unter diesen Geschmäckern der süßeste. Und die Asketen und Brahmanen, die in der Wahrheit gefestigt sind, überschreiten die Grenze von Geburt und Tod.'

සාදුතරන්ති මධුරතරං පණීතතරං. රසානන්ති යෙ ඉමෙ ‘‘මූලරසො ඛන්ධරසො’’තිආදිනා (ධ. ස. 628-630) නයෙන සායනීයධම්මා, යෙචිමෙ ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, සබ්බං ඵලරසං (මහාව. 300), අරසරූපො භවං ගොතමො, යෙ තෙ, බ්‍රාහ්මණ, රූපරසා සද්දරසා (පාරා. 3; අ. නි. 8.11), අනාපත්ති රසරසෙ (පාචි. 605-611), අයං ධම්මවිනයො එකරසො විමුත්තිරසො (චූළව. 385; අ. නි. 8.19), භාගී වා භගවා අත්ථරසස්ස ධම්මරසස්සා’’තිආදිනා (මහානි. 149) නයෙන රූපාචාරරසුපවජ්ජා අවසෙසා බ්‍යඤ්ජනාදයො ‘‘ධම්මරසා’’ති වුච්චන්ති. තෙසං රසානං සච්චං හවෙ සාදුතරං සච්චමෙව සාදුතරං. සාධුතරං වා, සෙට්ඨතරං, උත්තමතරං. මූලරසාදයො හි සරීරමුපබ්‍රූහෙන්ති, සංකිලෙසිකඤ්ච සුඛමාවහන්ති. සච්චරසෙ විරතිසච්චවාචාසච්චරසා සමථවිපස්සනාදීහි චිත්තං උපබ්‍රූහෙති, අසංකිලෙසිකඤ්ච සුඛමාවහති. විමුත්තිරසො පරමත්ථසච්චරසපරිභාවිතත්තා සාදු, අත්ථරසධම්මරසා ච තදධිගමූපායභූතං අත්ථඤ්ච ධම්මඤ්ච නිස්සාය පවත්තිතොති.
'Sādutara' bedeutet süßer (madhuratara), erhabener (paṇītatara). 'Rasānaṃ' (unter den Geschmäckern/Säften) bezieht sich auf jene verkostbaren Dinge (sāyanīyadhammā) nach der Methode von 'Geschmack von Wurzeln, Geschmack von Stämmen' usw.; ferner auf jene, die in Stellen wie 'Ich erlaube, o Mönche, jeden Fruchtsaft', 'Herr Gotama ist frei von weltlichen Bindungen', 'jene Formen-Geschmäcker und Ton-Geschmäcker, o Brahmane', 'Straffreiheit bei Geschmack von Geschmack' und 'dieser Dhamma-Vinaya hat nur einen Geschmack: den Geschmack der Befreiung (vimuttirasa)' sowie 'der Erhabene hat Anteil am Geschmack der Bedeutung (attharasa), am Geschmack der Lehre (dhammarasa) und am Geschmack der Befreiung' erwähnt werden. Mit Ausnahme der Genüsse von Form und anständigem Verhalten (rūpācārarasa) werden die übrigen sprachlichen Ausdrücke und so weiter als 'Lehrgeschmäcker' (dhammarasa) bezeichnet. Unter all diesen Geschmäckern ist die Wahrheit wahrlich (have) das Süßeste, ja die Wahrheit allein ist das Süßeste. Oder aber im Sinne von 'sādhutara': weitaus heilsamer, preisenswerter (seṭṭhatara), erhabener (uttamatara). Denn die physischen Geschmäcker von Wurzeln usw. nähren nur den Körper und bringen ein mit Befleckungen behaftetes Glück (saṃkilesika). Beim Geschmack der Wahrheit hingegen nährt der Geschmack der Enthaltungs- und Redewahrheit den Geist durch Ruhe und Einsicht (samathavipassanā) und bringt ein unbeflecktes Glück (asaṃkilesika). Der Geschmack der Befreiung (vimuttirasa) ist süß, weil er ganz vom Geschmack der absoluten Wahrheit [Nibbāna] durchdrungen ist; und der Geschmack der Bedeutung sowie der Geschmack der Lehre sind süß, weil sie in Abhängigkeit von der Bedeutung und der Lehre entstehen, welche die Mittel zur Erlangung jener absoluten Wahrheit darstellen. So ist dies zu verstehen.

පඤ්ඤාජීවිංජීවිතන්ති එත්ථ පන ය්වායං අන්ධෙකචක්ඛුද්විචක්ඛුකෙසු ද්විචක්ඛුපුග්ගලො ගහට්ඨො වා කම්මන්තානුට්ඨාන-සරණගමනදාන-සංවිභාග-සීලසමාදානුපොසථකම්මාදි ගහට්ඨපටිපදං, පබ්බජිතො වා අවිප්පටිසාරකරසීලසඞ්ඛාතං තදුත්තරිචිත්තවිසුද්ධිආදිභෙදම්පි පබ්බජිතපටිපදං පඤ්ඤාය ආරාධෙත්වා ජීවති, තස්ස [Pg.302] පඤ්ඤාය ජීවිනො ජීවිතං, තං වා පඤ්ඤාජීවිතං සෙට්ඨමාහූති එවමත්ථො දට්ඨබ්බො.
Bezüglich 'paññājīviṃ jīvitaṃ' (das weisheitsgemäße Leben) ist folgende Bedeutung zu verstehen: Unter den Blinden, den Einäugigen und den Zweiäugigen ist der Zweiäugige [der sowohl das eigene Wohl als auch das Wohl anderer erkennt] gemeint. Sei es als Hausvater, der die Haushälter-Praxis erfüllt wie das Ausüben von Arbeit, das Nehmen der Zuflucht, das Geben und Teilen, das Aufnehmen der Tugendregeln und das Begehen des Uposatha-Tages; oder sei es als Ordensgetretener, der durch Weisheit die mönchische Praxis erfüllt, welche aus der reuelosen Tugendreinheit (avippaṭisārasīla) und darüber hinaus aus den Stufen der Geistesreinigung (cittavisuddhi) und so weiter besteht, und so lebt: Das Leben dieses durch Weisheit Lebenden oder eben dieses Leben in Weisheit wird als das Beste bezeichnet.

එවං භගවතා විස්සජ්ජිතෙ චත්තාරොපි පඤ්හෙ සුත්වා අත්තමනො යක්ඛො අවසෙසෙපි චත්තාරො පඤ්හෙ පුච්ඡන්තො කථංසු තරති ඔඝන්ති ගාථමාහ. අථස්ස භගවා පුරිමනයෙනෙව විස්සජ්ජෙන්තො සද්ධාය තරතීති ගාථමාහ. තත්ථ කිඤ්චාපි යො චතුබ්බිධමොඝං තරති, සො සංසාරණ්ණවම්පි තරති, වට්ටදුක්ඛම්පි අච්චෙති, කිලෙසමලාපි පරිසුජ්ඣති, එවං සන්තෙපි පන යස්මා අස්සද්ධො ඔඝතරණං අසද්දහන්තො න පක්ඛන්දති, පඤ්චසු කාමගුණෙසු චිත්තවොස්සග්ගෙන පමත්තො තත්ථෙව විසත්තත්තා සංසාරණ්ණවං න තරති, කුසීතො දුක්ඛං විහරති වොකිණ්ණො අකුසලෙහි ධම්මෙහි, අප්පඤ්ඤො සුද්ධිමග්ගං අජානන්තො න පරිසුජ්ඣති, තස්මා තප්පටිපක්ඛං දස්සෙන්තෙන භගවතා අයං ගාථා වුත්තා.
Nachdem der Yakkha [Āḷavaka] die vier Fragen vernommen hatte, die vom Erhabenen so beantwortet worden waren, freute er sich im Geiste. Da er die verbleibenden vier Fragen stellen wollte, sprach er die Strophe: „Wie überquert man die Flut?“. Daraufhin antwortete ihm der Erhabene nach derselben Methode wie zuvor und sprach die Strophe: „Durch Vertrauen überquert man die Flut“. Darin gilt: Wer auch immer die vierfache Flut überquert, der überquert auch den Ozean des Samsara, entkommt dem Leiden des Daseinskreislaufs und reinigt sich von den Befleckungen der Leidenschaften. Obwohl dies so ist, eilt ein Vertrauensloser jedoch nicht vorwärts, weil er nicht an das Überqueren der Flut glaubt; durch das freie Gewährenlassen seines Geistes in den fünf Sinnengenüssen wird er nachlässig und überquert aufgrund seiner Verstrickung in genau diese den Ozean des Samsara nicht. Der Träge lebt im Leiden, vermischt mit unheilsamen Geisteszuständen, und der Unweise reinigt sich nicht, da er den Pfad der Reinheit nicht kennt. Daher wurde diese Strophe vom Erhabenen gesprochen, um das jeweilige Gegenmittel dazu aufzuzeigen.

එවං වුත්තාය චෙතාය යස්මා සොතාපත්තියඞ්ගපදට්ඨානං සද්ධින්ද්‍රියං, තස්මා සද්ධාය තරති ඔඝන්ති ඉමිනා පදෙන දිට්ඨොඝතරණං සොතාපත්තිමග්ගං සොතාපන්නඤ්ච පකාසෙති. යස්මා පන සොතාපන්නො කුසලානං ධම්මානං භාවනාය සාතච්චකිරියසඞ්ඛතෙන අප්පමාදෙන සමන්නාගතො දුතියමග්ගං ආරාධෙත්වා ඨපෙත්වා සකිදෙවිමං ලොකං ආගමනමග්ගං අවසෙසං සොතාපත්තිමග්ගෙන අතිණ්ණං භවොඝවත්ථුං සංසාරණ්ණවං තරති, තස්මා අප්පමාදෙන අණ්ණවන්ති ඉමිනා පදෙන භවොඝතරණං සකදාගාමිමග්ගං සකදාගාමිඤ්ච පකාසෙති. යස්මා ච සකදාගාමී වීරියෙන තතියමග්ගං ආරාධෙත්වා සකදාගාමිමග්ගෙන අනතීතං කාමොඝවත්ථුං කාමොඝසඤ්ඤිතඤ්ච කාමදුක්ඛමච්චෙති, තස්මා වීරියෙන දුක්ඛමච්චෙතීති ඉමිනා පදෙන කාමොඝතරණං අනාගාමිමග්ගං අනාගාමිඤ්ච පකාසෙති. යස්මා පන අනාගාමී විගතකාමසඤ්ඤාය පරිසුද්ධාය පඤ්ඤාය එකන්තපරිසුද්ධං චතුත්ථමග්ගපඤ්ඤං ආරාධෙත්වා අනාගාමිමග්ගෙන අප්පහීනං අවිජ්ජාසඞ්ඛාතං පරමමලං පජහති, තස්මා පඤ්ඤාය පරිසුජ්ඣතීති, ඉමිනා පදෙන අවිජ්ජොඝතරණං අරහත්තමග්ගඤ්ච අරහත්තඤ්ච පකාසෙති. ඉමාය ච අරහත්තනිකූටෙන කථිතාය ගාථාය පරියොසානෙ යක්ඛො සොතාපත්තිඵලෙ පතිට්ඨාසි.
Durch diese so gesprochene Strophe offenbart der Erhabene – da die Fähigkeit des Vertrauens die unmittelbare Ursache für die Glieder des Stromeintritts darstellt – mit den Worten „Durch Vertrauen überquert man die Flut“ den Pfad des Stromeintritts, durch den man die Flut der Ansichten überquert, sowie den Stromeingetretenen. Weil ferner der Stromeingetretene zur Entfaltung heilsamer Geisteszustände mit unermüdlicher Achtsamkeit ausgestattet ist, die als beständiges Bemühen definiert wird, und nach Verwirklichung des zweiten Pfades, welcher bewirkt, dass man nur noch ein einziges Mal in diese Welt zurückkehrt, den restlichen Ozean des Samsara überquert, der die Grundlage für die Flut des Werdens darstellt und durch den Pfad des Stromeintritts noch nicht überquert worden war; darum offenbart der Erhabene mit den Worten „durch Achtsamkeit den Ozean“ den Pfad der Einmalwiederkehr, durch den man die Flut des Werdens überquert, sowie den Einmalwiederkehrer. Und weil der Einmalwiederkehrer durch Tatkraft den dritten Pfad verwirklicht und somit die Grundlage der Sinnlichkeitsflut und das als Sinnlichkeitsflut bekannte Leiden der Sinnlichkeit überwindet, die durch den Pfad der Einmalwiederkehr noch nicht überwunden worden waren; darum offenbart der Erhabene mit den Worten „durch Tatkraft überwindet man das Leiden“ den Pfad der Nichtwiederkehr, durch den man die Flut der Sinnlichkeit überquert, sowie den Nichtwiederkehrer. Weil aber der Nichtwiederkehrer durch eine von Sinnlichkeitswahrnehmungen freie, vollkommen reine Weisheit die absolut reine Weisheit des vierten Pfades verwirklicht und dadurch den als Unwissenheit bekannten höchsten Makel aufgibt, der durch den Pfad der Nichtwiederkehr noch nicht aufgegeben worden war; darum offenbart der Erhabene mit den Worten „durch Weisheit wird man rein“ den Pfad der Arhatschaft, durch den man die Flut der Unwissenheit überquert, sowie die Arhatschaft. Am Ende dieser Strophe, die mit der Arhatschaft als krönendem Gipfel verkündet wurde, etablierte sich der Yakkha in der Frucht des Stromeintritts.

ඉදානි [Pg.303] තමෙව ‘‘පඤ්ඤාය පරිසුජ්ඣතී’’ති එත්ථ වුත්තං පඤ්ඤාපදං ගහෙත්වා අත්තනො පටිභානෙන ලොකියලොකුත්තරමිස්සකං පඤ්හං පුච්ඡන්තො කථංසු ලභතෙ පඤ්ඤන්ති ඉමං ඡප්පදං ගාථමාහ. තත්ථ කථංසූති සබ්බත්ථෙව අත්ථයුත්තිපුච්ඡා හොන්ති. අයං හි පඤ්ඤාදිඅත්ථං ඤත්වා තස්ස යුත්තිං පුච්ඡති – ‘‘කථං, කාය යුත්තියා, කෙන කාරණෙන පඤ්ඤං ලභතී’’ති? එස නයො ධනාදීසු.
Nun griff der Yakkha eben dieses Wort „Weisheit“ auf, das hier in dem Satz „durch Weisheit wird man rein“ gesprochen wurde. Um mit seiner eigenen Geistesgegenwart eine Frage zu stellen, die Weltliches und Überweltliches vermischt, sprach er diese sechszeilige Strophe: „Wie erlangt man Weisheit?“. Darin ist das Wort „wie“ in allen Fällen eine Frage nach der logischen Begründung für das Erlangen von Weisheit und so weiter. Denn dieser Yakkha verstand die Bedeutung von Weisheit und so weiter und fragte nach deren Begründung: „Wie, durch welche Methode, aus welchem Grund erlangt man Weisheit?“. Dieselbe Methode gilt auch für Reichtum und so weiter.

අථස්ස භගවා චතූහි කාරණෙහි පඤ්ඤාලාභං දස්සෙන්තො සද්දහානොතිආදිමාහ. තස්සත්ථො – යෙන පුබ්බභාගෙ කායසුචරිතාදිභෙදෙන අපරභාගෙ ච සත්තතිංසබොධිපක්ඛියභෙදෙන ධම්මෙන අරහන්තො බුද්ධපච්චෙකබුද්ධසාවකා නිබ්බානං පත්තා, තං සද්දහානො අරහතං ධම්මං නිබ්බානපත්තියා ලොකියලොකුත්තරපඤ්ඤං ලභති, තඤ්ච ඛො න සද්ධාමත්තකෙනෙව. යස්මා පන සද්ධාජාතො උපසඞ්කමති, උපසඞ්කමන්තො පයිරුපාසති, පයිරුපාසන්තො සොතං ඔදහති, ඔහිතසොතො ධම්මං සුණාති, තස්මා උපසඞ්කමනතො පභුති යාව ධම්මස්සවනෙන සුස්සූසං ලභති. කිං වුත්තං හොති – තං ධම්මං සද්දහිත්වාපි ආචරියුපජ්ඣායෙ කාලෙන උපසඞ්කමිත්වා වත්තකරණෙන පයිරුපාසිත්වා යදා පයිරුපාසනාය ආරාධිතචිත්තා කිඤ්චි වත්තුකාමා හොන්ති. අථ අධිගතාය සොතුකාමතාය සොතං ඔදහිත්වා සුණන්තො ලභතීති. එවං සුස්සූසම්පි ච සතිඅවිප්පවාසෙන අප්පමත්තො සුභාසිතදුබ්භාසිතඤ්ඤුතාය විචක්ඛණො එව ලභති, න ඉතරො. තෙනාහ ‘‘අප්පමත්තො විචක්ඛණො’’ති.
Daraufhin sprach der Erhabene zu dem Yakkha die Worte beginnend mit „Wer vertraut...“, um das Erlangen der Weisheit durch vier Ursachen aufzuzeigen. Deren Bedeutung ist wie folgt zu verstehen: Durch welche Lehre im Anfangsstadium – aufgeteilt in gutes körperliches Verhalten und so weiter – und im späteren Stadium – aufgeteilt in die siebenunddreißig Faktoren des Erwachens – die Arhats, Buddhas, Paccekabuddhas und edlen Jünger das Nibbana erreicht haben: Wer dieser Lehre der Würdigen im Hinblick auf das Erreichen des Nibbana vertraut, erlangt weltliche und überweltliche Weisheit. Dies geschieht jedoch gewiss nicht durch bloßes Vertrauen allein. Weil aber jemand, in dem Vertrauen entstanden ist, sich nähert; wer sich nähert, den Lehrern aufwartet; wer aufwartet, sein Ohr neigt; und wer sein Ohr geneigt hat, die Lehre hört; deshalb erlangt er vom Zeitpunkt des Sich-Näherns an bis hin zum Hören der Lehre die Fähigkeit des aufmerksamen Zuhörens. Was wird damit gesagt? Selbst wenn man dieser Lehre vertraut, nähert man sich den Lehrern und Präzeptoren zur rechten Zeit, wartet ihnen durch das Erfüllen der Pflichten auf und wenn diese durch das Aufwarten erfreuten Geistes sind und etwas lehren wollen, dann neigt man voller Wissbegierde sein Ohr und erlangt beim Zuhören die Weisheit. Und selbst wenn man so aufmerksam zuhört, erlangt sie nur derjenige, der achtsam ist, ohne seine Achtsamkeit zu verlieren, und der scharfsinnig ist, weil er wohlgesprochene von schlecht gesprochenen Worten zu unterscheiden weiß, kein anderer. Deshalb sprach er: „achtsam und scharfsinnig“.

එවං යස්මා සද්ධාය පඤ්ඤලාභසංවත්තනිකං පටිපදං පටිපජ්ජති, සුස්සූසාය සක්කච්චං පඤ්ඤාධිගමූපායං සුණාති, අප්පමාදෙන ගහිතං න පමුස්සති. විචක්ඛණතාය අනූනාධිකං අවිපරීතඤ්ච ගහෙත්වා විත්ථාරිකං කරොති. සුස්සූසාය වා ඔහිතසොතො පඤ්ඤාපටිලාභහෙතුං ධම්මං සුණාති, අප්පමාදෙන සුතධම්මං ධාරෙති, විචක්ඛණතාය ධතානං ධම්මානං අත්ථමුපපරික්ඛති, අථානුපුබ්බෙන පරමත්ථසච්චං සච්ඡිකරොති, තස්මාස්ස භගවා ‘‘කථංසු ලභතෙ පඤ්ඤ’’න්ති පුට්ඨො ඉමානි චත්තාරි කාරණානි දස්සෙන්තො ඉමං ගාථමාහ.
Weil man nun auf diese Weise durch Vertrauen die Praxis ausübt, die zur Erlangung von Weisheit führt; durch aufmerksames Zuhören ehrfürchtig die Mittel zum Erlangen der Weisheit vernimmt; und durch Achtsamkeit das Aufgenommene nicht vergisst; und weil man durch Scharfsinnigkeit die Bedeutung unverfälscht sowie ohne Mangel oder Übermaß erfasst und sie ausführlich darlegt. Oder alternativ: Durch die Bereitschaft zum Zuhören neigt man das Ohr und hört die Lehre, die die Ursache für das Erlangen der Weisheit ist; durch Achtsamkeit behält man die gehörte Lehre im Gedächtnis; durch Scharfsinn untersucht man die Bedeutung der behaltenen Lehren; und danach verwirklicht man schrittweise die letztendliche Wahrheit. Daher sprach der Erhabene zu ihm, nachdem er gefragt worden war: „Wie erlangt man Weisheit?“, diese Strophe, um diese vier Ursachen aufzuzeigen.

ඉදානි [Pg.304] තතො පරෙ තයො පඤ්හෙ විස්සජ්ජෙන්තො පතිරූපකාරීති ඉමං ගාථමාහ. තත්ථ දෙසකාලාදීනි අහාපෙත්වා ලොකියස්ස ලොකුත්තරස්ස වා ධනස්ස පතිරූපං අධිගමූපායං කරොතීති පතිරූපකාරී. ධුරවාති චෙතසිකවීරියවසෙන අනික්ඛිත්තධුරො. උට්ඨාතාති, ‘‘යො ච සීතඤ්ච උණ්හඤ්ච, තිණා භිය්‍යො න මඤ්ඤතී’’තිආදිනා (ථෙරගා. 232) නයෙන කායිකවීරීයවසෙන උට්ඨානසම්පන්නො අසිථිලපරක්කමො. වින්දතෙ ධනන්ති එකමූසිකාය නචිරස්සෙව චතුසතසහස්සසඞ්ඛං චූළන්තෙවාසී විය ලොකියධනඤ්ච, මහල්ලකමහාතිස්සත්ථෙරො විය ලොකුත්තරධනඤ්ච ලභති. සො ‘‘තීහියෙව ඉරියාපථෙහි විහරිස්සාමී’’ති වත්තං කත්වා ථිනමිද්ධාගමනවෙලාය පලාලචුම්බටකං තෙමෙත්වා සීසෙ කත්වා ගලප්පමාණං උදකං පවිසිත්වා ථිනමිද්ධං පටිබාහන්තො දසහි වස්සෙහි අරහත්තං පාපුණි. සච්චෙනාති වචීසච්චෙනාපි ‘‘සච්චවාදී භූතවාදී’’ති, පරමත්ථසච්චෙනාපි ‘‘බුද්ධො පච්චෙකබුද්ධො අරියසාවකො’’ති එවං කිත්තිං පප්පොති. දදන්ති යංකිඤ්චි ඉච්ඡිතපත්ථිතං දදන්තො මිත්තානි ගන්ථති, සම්පාදෙති කරොතීති අත්ථො. දුද්දදං වා දදං තං ගන්ථති. දානමුඛෙන වා චත්තාරිපි සඞ්ගහවත්ථූනි ගහිතානීති වෙදිතබ්බානි, තෙහි මිත්තානි කරොතීති වුත්තං හොති.
Nun sprach [der Erhabene], um die folgenden drei Fragen zu beantworten, diese Strophe: „Wer angemessen handelt...“ (patirūpakārī). Darin bedeutet „wer angemessen handelt“ (patirūpakārī): einer, der ohne Vernachlässigung von Ort, Zeit usw. (desakāla) das angemessene Mittel zur Erlangung (adhigamūpāya) von entweder weltlichem Reichtum (lokiya-dhana) oder überweltlichem Reichtum (lokuttara-dhana) anwendet. „Träger der Last“ (dhuravā) bedeutet: einer, der kraft mentaler Tatkraft (cetasika-vīriya) die Last nicht abgelegt hat (anikkhittadhura). „Der Tatkräftige“ (uṭṭhātā) bedeutet: einer, der gemäß der Methode „Wer Kälte und Hitze nicht mehr achtet als einen Grashalm...“ (Thag. 232) kraft körperlicher Tatkraft (kāyika-vīriya) mit Initiative ausgestattet ist und unermüdliche Anstrengung (asithilaparakkama) besitzt. „Er findet Reichtum“ (vindate dhanaṃ) bedeutet: Er erlangt weltlichen Reichtum – wie der Schüler Cūḷantevāsī, der in kurzer Zeit mit nur einer einzigen toten Maus einen Reichtum von vierhunderttausend [Münzen] erwarb – und überweltlichen Reichtum wie der ältere Mönch Mahallaka-Mahātissa. Dieser legte das Gelübde ab: „Ich werde nur in drei Körperhaltungen verweilen [d.h. ohne Liegen]“, und wenn Trägheit und Schläfrigkeit (thīna-middha) aufkamen, befeuchtete er einen Strohkranz, setzte ihn auf sein Haupt, stieg bis zum Hals ins Wasser und bezwang so die Trägheit und Schläfrigkeit, wodurch er in zehn Jahren die vollkommene Heiligkeit (Arahatschaft) erlangte. „Durch Wahrheit“ (saccena) bedeutet: Sowohl durch die Wahrheit der Rede (vacī-sacca) erlangt man Ruhm als „jemand, der die Wahrheit spricht, der die Realität spricht“, als auch durch die absolute Wahrheit (paramattha-sacca) als „Buddha, Paccekabuddha oder edler Jünger“ (ariya-sāvaka). „Durch Geben“ (dadaṃ) bedeutet: Wer gibt, was auch immer gewünscht und ersehnt wird, knüpft Freundschaften (mittāni ganthati), vollendet sie und pflegt sie; dies ist die Bedeutung. Oder: Indem er gibt, was schwer zu geben ist, knüpft er diese [Freundschaft]. Oder es ist zu verstehen, dass durch das Geben (dāna) auch alle vier Grundlagen des Zusammenhalts (saṅgahavatthu) eingeschlossen sind, und es wird gesagt, dass er durch diese Freunde gewinnt.

එවං ගහට්ඨපබ්බජිතානං සාධාරණෙන ලොකියලොකුත්තරමිස්සකෙන නයෙන චත්තාරො පඤ්හෙ විස්සජ්ජෙත්වා ඉදානි ‘‘කථං පෙච්ච න සොචතී’’ති ඉමං පඤ්චමං පඤ්හං ගහට්ඨවසෙන විස්සජ්ජෙන්තො යස්සෙතෙතිආදීමාහ. තස්සත්ථො – යස්ස ‘‘සද්දහානො අරහත’’න්ති එත්ථ වුත්තාය සබ්බකල්‍යාණධම්මුප්පාදිකාය සද්ධාය සමන්නාගතත්තා සද්ධස්ස, ඝරමෙසිනොති ඝරාවාසං පඤ්ච වා කාමගුණෙ එසන්තස්ස ගවෙසන්තස්ස කාමභොගිනො ගහට්ඨස්ස ‘‘සච්චෙන කිත්තිං පප්පොතී’’ති එත්ථ වුත්තප්පකාරං සච්චං. ‘‘සුස්සූසං ලභතෙ පඤ්ඤ’’න්ති එත්ථ සුස්සූසපඤ්ඤානාමෙන වුත්තොව දමො. ‘‘ධුරවා උට්ඨාතා’’ති එත්ථ ධුරනාමෙන උට්ඨානනාමෙන ච වුත්තා ධිති. ‘‘දදං මිත්තානි ගන්ථතී’’ති එත්ථ වුත්තප්පකාරො චාගො චාති එතෙ චතුරො ධම්මා සන්ති. ස වෙ පෙච්ච න සොචතීති ඉධලොකා පරලොකං ගන්ත්වා ස වෙ න සොචතීති.
Nachdem [der Erhabene] so die vier Fragen auf eine Weise beantwortet hatte, die sowohl für Hausväter als auch für Ordensleute gilt, indem er weltliche und überweltliche Methoden mischte, sprach er nun, um die fünfte Frage „Wie grämt er sich nach dem Tode nicht?“ (kathaṃ pecca na socati) aus der Perspektive eines Hausvaters zu beantworten, die Worte: „Wer diese [vier Tugenden besitzt]...“ (yassetete) und so weiter. Deren Bedeutung ist: Für den gläubigen Hausvater (saddhassa gahaṭṭhassa) – der ein „Heimsucher“ (gharamesī) ist, d.h. ein Genießer von Sinnesfreuden (kāmabhogī), der das häusliche Leben oder die fünf Stränge der Sinnlichkeit sucht – weil er mit dem Glauben (saddhā) ausgestattet ist, der alle edlen Qualitäten hervorbringt, wie es in „dem Glauben an die Arahants“ (saddahāno arahatam) beschrieben ist, gibt es die Wahrheit (sacca) von jener Art, wie sie in „durch Wahrheit erlangt man Ruhm“ (saccena kittiṃ pappoti) dargelegt ist. Die Selbstbezähmung (damo) ist genau das, was unter dem Namen der „Weisheit des Lernwillens“ (sussūsa-paññā) in „durch den Willen zu lernen erlangt man Weisheit“ (sussūsaṃ labhate paññaṃ) gelehrt wurde. Die Standhaftigkeit (dhiti) ist das, was unter dem Namen „Tragen der Last“ (dhura) und „Initiative“ (uṭṭhāna) in „der Lastenträger, der Tatkräftige“ (dhuravā uṭṭhātā) dargelegt wurde. Und die Freigiebigkeit (cāgo) ist von jener Art, wie sie in „durch Geben knüpft man Freundschaften“ (dadaṃ mittāni ganthati) beschrieben ist. Wenn diese vier Qualitäten (dhammā) [bei jemandem] vorhanden sind: „Der grämt sich wahrlich nach dem Tode nicht“ (sa ve pecca na socati) bedeutet, dass er wahrlich nicht trauert, wenn er von dieser Welt in die jenseitige Welt hinübergegangen ist.

එවං [Pg.305] භගවා පඤ්චමම්පි පඤ්හං විස්සජ්ජෙත්වා තං යක්ඛං චොදෙන්තො ඉඞ්ඝ අඤ්ඤෙපීතිආදිමාහ. තත්ථ ඉඞ්ඝාති චොදනත්ථෙ නිපාතො. අඤ්ඤෙපීති අඤ්ඤෙපි ධම්මෙ පුථූ සමණබ්‍රාහ්මණෙ පුච්ඡස්සු. අඤ්ඤෙපි වා පූරණාදයො සබ්බඤ්ඤුපටිඤ්ඤෙ පුථූ සමණබ්‍රාහ්මණෙ පුච්ඡස්සු. යදි අම්හෙහි ‘‘සච්චෙන කිත්තිං පප්පොතී’’ති එත්ථ වුත්තප්පකාරා සච්චා භිය්‍යො කිත්තිප්පත්තිකාරණං වා, ‘‘සුස්සූසං ලභතෙ පඤ්ඤ’’න්ති එත්ථ සුස්සූසාති පඤ්ඤාපදෙසෙන වුත්තා දම්මා භිය්‍යො ලොකියලොකුත්තරපඤ්ඤාපටිලාභකාරණං වා, ‘‘දදං මිත්තානි ගන්ථතී’’ති එත්ථ වුත්තප්පකාරා චාගා භිය්‍යො මිත්තගන්ථනකාරණං වා, ‘‘ධුරවා උට්ඨාතා’’ති එත්ථ තං තං අත්ථවසං පටිච්ච ධුරනාමෙන උට්ඨානනාමෙන ච වුත්තාය මහාභාරසහනත්ථෙන උස්සොළ්හිභාවප්පත්තාය වීරියසඞ්ඛාතාය ඛන්ත්‍යා භිය්‍යො ලොකියලොකුත්තරධනවින්දනකාරණං වා, ‘‘සච්චං දම්මො ධිති චාගො’’ති එවං වුත්තෙහි ඉමෙහෙව චතූහි ධම්මෙහි භිය්‍යො අස්මා ලොකා පරං ලොකං පෙච්ච අසොචනකාරණං වා ඉධ විජ්ජතීති අයමෙත්ථ සද්ධිං සඞ්ඛෙපයොජනාය අත්ථවණ්ණනා. විත්ථාරතො පන එකමෙකං පදං අත්ථුද්ධාරපදුද්ධාරපදවණ්ණනානයෙහි විභජිත්වා වෙදිතබ්බා.
Nachdem der Erhabene auch die fünfte Frage so beantwortet hatte, sprach er, um jenen Yakkha anzuspornen, die Worte: „Wohlan, auch andere...“ (iṅgha aññepi) und so weiter. Darin ist „iṅgha“ eine Partikel im Sinne der Aufforderung („Wohlan!“, „Los!“). „Auch andere“ (aññepi) bedeutet: Befrage auch zahlreiche andere Asketen und Brahmanen über andere Lehren. Oder: Befrage andere zahlreiche Asketen und Brahmanen wie Pūraṇa und andere, die für sich Allwissenheit beanspruchen. Wenn es in dieser Welt [eine Ursache] gibt, die größer ist als: die Wahrheit (sacca) von jener Art, wie sie in „durch Wahrheit erlangt man Ruhm“ beschrieben ist, als Ursache für das Erreichen von Ruhm; oder die Selbstbezähmung (dama), die unter der Bezeichnung der Weisheit als „Lernwille“ (sussūsā) in „durch den Willen zu lernen erlangt man Weisheit“ gelehrt wurde, als Ursache für die Erlangung weltlicher und überweltlicher Weisheit; oder die Freigiebigkeit (cāga) von jener Art, wie sie in „durch Geben knüpft man Freundschaften“ beschrieben ist, als Ursache für das Knüpfen von Freundschaften; oder die Geduld (khanti), welche als Tatkraft (vīriya) verstanden wird und in Abhängigkeit von den jeweiligen Umständen unter den Namen „Tragen der Last“ (dhura) und „Initiative“ (uṭṭhāna) in „der Lastenträger, der Tatkräftige“ gelehrt wurde, weil sie schwere Lasten ertragen kann und den Zustand höchster Anstrengung erreicht, als Ursache für das Auffinden von weltlichem und überweltlichem Reichtum; oder wenn es eine Ursache dafür gibt, sich nach dem Scheiden aus dieser Welt in die nächste Welt nicht zu grämen, die größer ist als diese vier Qualitäten, die als „Wahrheit, Selbstbezähmung, Standhaftigkeit und Freigiebigkeit“ (saccaṃ dammo dhiti cāgo) dargelegt wurden – [so befrage sie]. Dies ist hier die Erklärung der Bedeutung zusammen mit einer kurzen Satzverknüpfung (saṅkhepa-yojanā). Im Detail jedoch soll jedes einzelne Wort verstanden werden, indem man es nach den Methoden der Bedeutungsanalyse (atthuddhāra), der Wortanalyse (paduddhāra) und des Wortkommentars (padavaṇṇanā) zergliedert.

එවං වුත්තෙ යක්ඛො යෙන සංසයෙන අඤ්ඤෙ පුච්ඡෙය්‍ය, තස්ස පහීනත්තා කථං නු දානි පුච්ඡෙය්‍යං, පුථූ සමණබ්‍රාහ්මණෙති වත්වා යෙපිස්ස අපුච්ඡනකාරණං න ජානන්ති, තෙපි ජානාපෙන්තො යොහං අජ්ජපජානාමි, යො අත්ථො සම්පරායිකොති ආහ. තත්ථ අජ්ජාති අජ්ජාදිං කත්වාති අධිප්පායො. පජානාමීති යථාවුත්තෙන පකාරෙන ජානාමි. යො අත්ථොති එත්තාවතා ‘‘සුස්සූසං ලභතෙ පඤ්ඤ’’න්තිආදිනා නයෙන වුත්තං දිට්ඨධම්මිකං දස්සෙති. සම්පරායිකොති ඉමිනා ‘‘යස්සෙතෙ චතුරො ධම්මා’’ති වුත්තං පෙච්ච සොකාභාවකාරණං සම්පරායිකං. අත්ථොති ච කාරණස්සෙතං අධිවචනං. අයං හි අත්ථසද්දො ‘‘සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජන’’න්ති එවමාදීසු (පාරා. 1; දී. නි. 1.255) පාඨත්ථෙ වත්තති. ‘‘අත්ථො මෙ, ගහපති, හිරඤ්ඤසුවණ්ණෙනා’’තිආදීසු (දී. නි. 2.250; ම. නි. 3.258) විචක්ඛණෙ. ‘‘හොති සීලවතං අත්ථො’’තිආදීසු (ජා. 1.1.11) වුඩ්ඪිම්හි. ‘‘බහුජනො භජතෙ අත්ථහෙතූ’’තිආදීසු ධනෙ. ‘‘උභින්නමත්ථං චරතී’’තිආදීසු (ජා. 1.7.66; සං. නි. 1.250; ථෙරගා. 443) හිතෙ[Pg.306]. ‘‘අත්ථෙ ජාතෙ ච පණ්ඩිත’’න්තිආදීසු (ජා. 1.1.92) කාරණෙ. ඉධ පන කාරණෙ. තස්මා යං පඤ්ඤාදිලාභාදීනං කාරණං දිට්ඨධම්මිකං, යඤ්ච පෙච්ච සොකාභාවස්ස කාරණං සම්පරායිකං, තං යොහං අජ්ජ භගවතා වුත්තනයෙන සාමංයෙව පජානාමි, සො කථං නු දානි පුච්ඡෙය්‍යං පුථූ සමණබ්‍රාහ්මණෙති එවමෙත්ථ සඞ්ඛෙපතො අත්ථො වෙදිතබ්බො.
Als dies gesagt wurde, sprach der Yakkha, da jener Zweifel, der ihn veranlassen könnte, andere zu fragen, beseitigt war: „Wie könnte ich nun verschiedene Asketen und Brahmanen fragen?“, und um auch jene, die den Grund für sein Nicht-Fragen nicht kannten, davon in Kenntnis zu setzen, sagte er: „Ich verstehe heute, was der Nutzen für das jenseitige Leben ist.“ Darin bedeutet „heute“ (ajjā): von heute an; dies ist die Absicht. „Ich verstehe“ (pajānāmi) bedeutet: Ich weiß es auf die oben dargelegte Weise. „Was der Nutzen ist“ (yo attho) zeigt das gegenwärtige (diṭṭhadhammika) Wohl auf, das bis zu diesem Punkt durch die Methode wie „durch den Willen zu lernen erlangt man Weisheit“ usw. dargelegt wurde. Mit „für das jenseitige Leben“ (samparāyiko) zeigt er das Jenseitige auf, d.h. die Ursache für die Abwesenheit von Kummer nach dem Tode, wie es in „wer diese vier Qualitäten besitzt“ gesagt wurde. Und das Wort „Nutzen“ (attha) ist eine Bezeichnung für „Ursache“ (kāraṇa). Denn dieses Wort „attha“ kommt in Passagen wie „sātthaṃ sabyañjanaṃ“ (mit Sinn und Wortlaut) in der Bedeutung des Wortsinns (pāṭhatthe) vor. In Passagen wie „Attho me, gahapati, hiraññasuvaṇṇena“ (Ich habe Bedarf, Hausvater, an Gold und Silber) kommt es im Sinne von Bedarf oder Nutzen (vicakkhaṇe) vor. In Passagen wie „Hoti sīlavataṃ attho“ (Es gibt Gedeihen für die Tugendhaften) kommt es im Sinne von Gedeihen oder Zuwachs (vuḍḍhimhi) vor. In Passagen wie „Bahujano bhajate atthahetu“ (Viele Menschen schließen sich um des Gewinnes willen an) kommt es im Sinne von Reichtum oder Besitz (dhane) vor. In Passagen wie „Ubhinnamatthaṃ carati“ (Er handelt zum Nutzen beider) kommt es im Sinne von Wohl oder Heil (hite) vor. In Passagen wie „Atthe jāte ca paṇḍitaṃ“ (Wenn ein Anlass entsteht, erweist sich der Weise) kommt es im Sinne von Ursache oder Anlass (kāraṇe) vor. Hier jedoch steht es im Sinne von Ursache (kāraṇe). Daher: Jene Ursache, welche im gegenwärtigen Leben zur Erlangung von Weisheit usw. führt, und jene Ursache, welche im jenseitigen Leben zur Abwesenheit von Kummer nach dem Tode führt – diese erkenne ich heute selbst durch die vom Erhabenen gelehrte Methode. Wie könnte ich da nun verschiedene Asketen und Brahmanen befragen? In dieser Weise ist hier die Bedeutung in Kürze zu verstehen.

එවං යක්ඛො ‘‘පජානාමි යො අත්ථො සම්පරායිකො’’ති වත්වා තස්ස ඤාණස්ස භගවංමූලකත්තං දස්සෙන්තො අත්ථාය වත මෙ බුද්ධොති ආහ. තත්ථ අත්ථායාති හිතාය වුඩ්ඪියා ච. යත්ථ දින්නං මහප්ඵලන්ති ‘‘යස්සෙතෙ චතුරො ධම්මා’’ති එත්ථ වුත්තචාගෙන යත්ථ දින්නං මහප්ඵලං, තං අග්ගදක්ඛිණෙය්‍යං බුද්ධං පජානාමීති අත්ථො. කෙචි පන ‘‘සඞ්ඝං සන්ධාය එවමාහා’’ති භණන්ති.
Nachdem der Yakkha so gesagt hatte: „Ich verstehe, was der Nutzen für das jenseitige Leben ist“, und damit aufzeigte, dass seine Erkenntnis den Erhabenen als Ursprung hat, sprach er: „Wahrlich, zu meinem Heile [erschien] der Buddha!“ (atthāya vata me buddho). Darin bedeutet „zum Nutzen“ (atthāya): zum Wohl (hita) und zum Gedeihen (vuḍḍhi). „Wo das Gegebene große Frucht bringt“ (yattha dinnaṃ mahapphalaṃ) bedeutet: Ich erkenne den Buddha als den höchsten Spendenempfänger (aggadakkhiṇeyya), in dem eine Gabe, die mit der in „wer diese vier Qualitäten besitzt“ erwähnten Freigiebigkeit dargebracht wird, reiche Frucht trägt. Dies ist die Bedeutung. Einige [Lehrer] jedoch sagen: „Dies sprach er mit Bezug auf die Gemeinschaft (Saṅgha).“

එවං ඉමාය ගාථාය අත්තනො හිතාධිගමං දස්සෙත්වා ඉදානි සහිතපටිපත්තිං දීපෙන්තො සො අහං විචරිස්සාමීතිආදිමාහ. තත්ථ ගාමා ගාමන්ති දෙවගාමා දෙවගාමං. පුරා පුරන්ති දෙවනගරතො දෙවනගරං. නමස්සමානො සම්බුද්ධං, ධම්මස්ස ච සුධම්මතන්ති ‘‘සම්මාසම්බුද්ධො වත භගවා, ස්වාක්ඛාතො වත භගවතො ධම්මො’’තිආදිනා නයෙන බුද්ධසුබොධිතඤ්ච ධම්මසුධම්මතඤ්ච ච-සද්දෙන ‘‘සුප්පටිපන්නො වත භගවතො සාවකසඞ්ඝො’’තිආදිනා සඞ්ඝසුප්පටිපත්තිඤ්ච අභිත්ථවිත්වා නමස්සමානො ධම්මඝොසකො හුත්වා විචරිස්සාමීති වුත්තං හොති.
Nachdem er so mit diesem Vers die Erlangung seines eigenen Wohls dargelegt hat, sprach er nun, um seine durch Weisheit wohlgeführte Praxis aufzuzeigen: 'So werde ich wandern...' und so weiter. Darin bedeutet 'von Dorf zu Dorf' (gāmā gāmaṃ): von einem Götterdorf zu einem Götterdorf. 'Von Stadt zu Stadt' (purā puraṃ) bedeutet: von einer Götterstadt zu einer Götterstadt. 'Verneigend vor dem vollkommen Erwachten und der Wohlbeschaffenheit der Lehre' (namassamāno sambuddhaṃ, dhammassa ca sudhammataṃ) bedeutet: Indem er sowohl die vollkommene Erleuchtung des Buddha als auch die Wohlbeschaffenheit des Dhamma in dieser Weise lobpreiste: 'Wahrlich, vollkommen erwacht ist der Erhabene, wahrlich, wohlverkündet ist die Lehre des Erhabenen' usw., und mit dem Wort 'und' (ca) auch das gute Verhalten der Gemeinde (saṅgha) in dieser Weise lobpreiste: 'Wahrlich, gut verhalten hat sich die Jüngerschaft des Erhabenen' usw., dachte er, sich verneigend: 'Ich werde als ein Verkünder der Lehre (dhammaghosako) umherwandern' – dies ist damit gesagt.

එවමිමාය ගාථාය පරියොසානඤ්ච රත්තිවිභාවනඤ්ච සාධුකාරසද්දුට්ඨානඤ්ච ආළවකකුමාරස්ස යක්ඛභවනං ආනයනඤ්ච එකක්ඛණෙයෙව අහොසි. රාජපුරිසා සාධුකාරසද්දං සුත්වා – ‘‘එවරූපො සාධුකාරසද්දො ඨපෙත්වා බුද්ධෙ න අඤ්ඤෙසං අබ්භුග්ගච්ඡති, ආගතො නු ඛො භගවා’’ති ආවජ්ජෙන්තා භගවතො සරීරප්පභං දිස්වා පුබ්බෙ විය බහි අට්ඨත්වා නිබ්බිසඞ්කා අන්තොයෙව පවිසිත්වා අද්දසංසු භගවන්තං යක්ඛස්ස භවනෙ නිසින්නං, යක්ඛඤ්ච අඤ්ජලිං පග්ගහෙත්වා ඨිතං. දිස්වාන යක්ඛං ආහංසු – ‘‘අයං තෙ, මහායක්ඛ, රාජකුමාරො බලිකම්මාය ආනීතො, හන්ද නං ඛාද වා භුඤ්ජ වා, යථාපච්චයං වා කරොහී’’ති. සො සොතාපන්නත්තා ලජ්ජිතො විසෙසෙන [Pg.307] ච භගවතො පුරතො එවං වුච්චමානො අථ තං කුමාරං උභොහි හත්ථෙහි පටිග්ගහෙත්වා භගවතො උපනාමෙසි ‘‘අයං, භන්තෙ, කුමාරො මය්හං පෙසිතො, ඉමාහං භගවතො දම්මි, හිතානුකම්පකා බුද්ධා, පටිග්ගණ්හාතු, භන්තෙ, භගවා ඉමං දාරකං ඉමස්ස හිතත්ථාය සුඛත්ථායා’’ති ඉමඤ්ච ගාථමාහ –
So geschahen das Ende dieses Verses, das Anbrechen des Tages (die Morgendämmerung), das Ertönen des Beifallrufs [der versammelten Götter] und das Herbeibringen des Prinzen Āḷavaka zur Behausung des Yakkha in ein und demselben Augenblick. Als die königlichen Männer den Ruf des Beifalls ('Sādhu') hörten, überlegten sie: 'Ein solcher Beifallsruf erhebt sich, außer für den Buddha, für niemanden sonst. Ist etwa der Erhabene gekommen?' Als sie nachsannen und den Körperglanz des Erhabenen erblickten, blieben sie nicht wie zuvor draußen vor dem Banyanbaum stehen, sondern traten ohne jede Furcht direkt hinein und sahen den Erhabenen in der Behausung des Yakkha sitzen und den Yakkha mit gefalteten Händen davorstehen. Als sie den Yakkha sahen, sagten sie: 'Großer Yakkha, dieser Prinz ist dir als Opfergabe gebracht worden. Wohlan, verschlinge ihn oder iss ihn auf, oder tu mit ihm, was dir beliebt!' Da jener [Yakkha] bereits ein Stromeingetretener (sotāpanna) war, schämte er sich zutiefst, insbesondere weil dies vor den Augen des Erhabenen zu ihm gesagt wurde. Daraufhin nahm er den Knaben mit beiden Händen entgegen, reichte ihn dem Erhabenen dar und sprach: 'Ehrwürdiger Herr, dieser Knabe wurde mir gesandt. Ich gebe ihn dem Erhabenen. Die Buddhas sind voller Mitgefühl für das Wohl der Wesen; möge der Erhabene, o Herr, dieses Kind zum Wohle und Glück dieses Knaben annehmen!' Und er sprach folgenden Vers:

‘‘ඉමං කුමාරං සතපුඤ්ඤලක්ඛණං,සබ්බඞ්ගුපෙතං පරිපුණ්ණබ්‍යඤ්ජනං;
උදග්ගචිත්තො සුමනො දදාමි තෙ,පටිග්ගහ ලොකහිතාය චක්ඛුමා’’ති.
„Diesen Prinzen, der die Zeichen von hundert Verdiensten trägt, der mit allen Gliedern ausgestattet ist und vollkommene Merkmale besitzt, gebe ich dir mit freudigem Herzen und glücklichem Sinn. Nimm ihn an zum Wohle der Welt, o Sehender!“

පටිග්ගහෙසි භගවා කුමාරං. පටිග්ගණ්හන්තො ච යක්ඛස්ස ච කුමාරස්ස ච මඞ්ගලකරණත්ථං පාදූනගාථං අභාසි. තං යක්ඛො කුමාරං සරණං ගමෙන්තො තික්ඛත්තුං චතුත්ථපාදෙන පූරෙසි. සෙය්‍යථිදං –
Der Erhabene nahm den Knaben an. Und während er ihn annahm, sprach er, um dem Yakkha und dem Knaben Segen zu bringen, einen Vers, dem ein Versfuß fehlte. Diesen ergänzte der Yakkha dreimal mit dem vierten Versfuß, um den Knaben Zuflucht nehmen zu lassen. Und zwar wie folgt:

‘‘දීඝායුකො හොතු අයං කුමාරො,තුවඤ්ච යක්ඛ සුඛිතො භවාහි;
අබ්‍යාධිතා ලොකහිතාය තිට්ඨථ,අයං කුමාරො සරණමුපෙති බුද්ධං;
අයං කුමාරො සරණමුපෙති ධම්මං;
අයං කුමාරො සරණමුපෙති සඞ්ඝ’’න්ති.
„Langes Leben sei diesem Prinzen beschieden, und du, o Yakkha, sei glücklich! Frei von Krankheit mögt ihr zum Wohle der Welt verweilen!“ „Dieser Prinz geht zur Zuflucht zum Buddha.“ „Dieser Prinz geht zur Zuflucht zur Lehre (Dhamma).“ „Dieser Prinz geht zur Zuflucht zur Gemeinde (Sangha).“

අථ භගවා කුමාරං රාජපුරිසානං අදාසි – ‘‘ඉමං වඩ්ඪෙත්වා පුන මමෙව දෙථා’’ති. එවං සො කුමාරො රාජපුරිසානං හත්ථතො යක්ඛස්ස හත්ථං, යක්ඛස්ස හත්ථතො භගවතො හත්ථං, භගවතො හත්ථතො පුන රාජපුරිසානං හත්ථං ගතත්තා නාමතො ‘‘හත්ථකො ආළවකො’’ති ජාතො. තං ආදාය පටිනිවත්තෙ රාජපුරිසෙ දිස්වා කස්සකවනකම්මිකාදයො ‘‘කිං යක්ඛො කුමාරං අතිදහරත්තා න ඉච්ඡී’’ති? භීතා පුච්ඡිංසු. රාජපුරිසා ‘‘මා භායථ. ඛෙමං කතං භගවතා’’ති සබ්බමාරොචෙසුං. තතො ‘‘සාධු සාධූ’’ති සකලං ආළවිනගරං එකකොලාහලෙන යක්ඛාභිමුඛං අහොසි. යක්ඛොපි භගවතො භික්ඛාචාරකාලෙ අනුප්පත්තෙ පත්තචීවරං ගහෙත්වා උපඩ්ඪමග්ගං අනුගන්ත්වා නිවත්ති.
Daraufhin gab der Erhabene den Prinzen den königlichen Männern und sprach: 'Zieht diesen Knaben auf und gebt ihn mir dann wieder zurück.' Weil dieser Prinz so aus den Händen der königlichen Männer in die Hand des Yakkha, aus der Hand des Yakkha in die Hand des Erhabenen und aus der Hand des Erhabenen wiederum in die Hände der königlichen Männer gelangte, wurde er unter dem Namen 'Hatthaka Āḷavaka' (Hatthaka von Āḷavī, der von Hand zu Hand Gereichte) bekannt. Als die Bauern, Waldarbeiter und andere die königlichen Männer mit ihm zurückkehren sahen, fragten sie voller Furcht: 'Wie nun? Wollte der Yakkha den Prinzen nicht, weil er noch zu jung war?' Die königlichen Männer berichteten ihnen alles: 'Fürchtet euch nicht. Der Erhabene hat für Sicherheit gesorgt.' Daraufhin erhob sich in der gesamten Stadt Āḷavī ein einziger jubelnder Ruf von 'Sādhu, Sādhu!' in Richtung des Yakkha. Auch der Yakkha nahm, als die Zeit für den Almosengang des Erhabenen herangekommen war, dessen Almosenschale und Gewand, begleitete ihn die halbe Wegstrecke und kehrte dann um.

අථ භගවා නගරෙ පිණ්ඩාය චරිත්වා කතභත්තකිච්චො නගරද්වාරෙ අඤ්ඤතරස්මිං විවිත්තෙ රුක්ඛමූලෙ පඤ්ඤත්තබුද්ධාසනෙ නිසීදි. තතො මහාජනකායෙන සද්ධිං රාජා ච නාගරා ච එකතො සම්පිණ්ඩිත්වා භගවන්තං උපසඞ්කම්ම [Pg.308] වන්දිත්වා පරිවාරෙත්වා නිසින්නා – ‘‘කථං, භන්තෙ, එවං දාරුණං යක්ඛං දමයිත්ථා’’ති පුච්ඡිංසු. තෙසං භගවා යුද්ධමාදිං කත්වා ‘‘එවං නවවිධං වස්සං වස්සෙත්වා එවං විභිංසනකං අකාසි, එවං පඤ්හං පුච්ඡි. තස්සාහං එවං විස්සජ්ජෙසි’’න්ති තමෙවාළවකසුත්තං කථෙසි. කථාපරියොසානෙ චතුරාසීතිපාණසහස්සානං ධම්මාභිසමයො අහොසි. තතො රාජා චෙව නාගරා ච වෙස්සවණමහාරාජස්ස භවනසමීපෙ යක්ඛස්ස භවනං කත්වා පුප්ඵගන්ධාදිසක්කාරුපෙතං නිච්චබලිං පවත්තෙසුං. තඤ්ච කුමාරං විඤ්ඤුතං පත්තං ‘‘ත්වං භගවන්තං නිස්සාය ජීවිතං ලභි, ගච්ඡ භගවන්තංයෙව පයිරුපාසස්සු භික්ඛුසඞ්ඝඤ්චා’’ති විස්සජ්ජෙසුං. සො භගවන්තඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච පයිරුපාසමානො නචිරස්සෙව අනාගාමිඵලෙ පතිට්ඨාය සබ්බං බුද්ධවචනං උග්ගහෙත්වා පඤ්චසතඋපාසකපරිවාරො අහොසි. භගවා ච නං එතදග්ගෙ නිද්දිසි – ‘‘එතදග්ගං, භික්ඛවෙ, මම සාවකානං උපාසකානං චතූහි සඞ්ගහවත්ථූහි පරිසං සඞ්ගණ්හන්තානං යදිදං හත්ථකො ආළවකො’’ති (අ. නි. 1.251). ද්වාදසමං.
Danach wanderte der Erhabene in der Stadt um Almosenspeise, und nach Beendigung seines Mahles setzte er sich am Stadttor im Schatten eines bestimmten einsamen Baumes auf den für den Buddha bereiteten Sitz. Daraufhin kamen der König und die Bürger zusammen mit einer großen Menschenmenge gemeinsam herbei, näherten sich dem Erhabenen, erwiesen ihm die Ehrung und setzten sich rings um ihn nieder. Sie fragten: 'Ehrwürdiger Herr, wie habt Ihr einen so schrecklichen Yakkha gezähmt?' Der Erhabene verkündete ihnen eben dieses Āḷavaka-Sutta, beginnend mit dem Kampf, und sprach: 'In dieser Weise ließ er die neun Arten von Regen herabregnen, in dieser Weise erzeugte er furchterregende Erscheinungen, in dieser Weise stellte er Fragen, und in dieser Weise habe ich sie beantwortet.' Am Ende der Lehrrede fand für vierundachtzigtausend Lebewesen das Durchdringen der Wahrheit (dhammābhisamaya) statt. Danach bauten der König und die Bürger dem Yakkha in der Nähe des Palastes des Großkönigs Vessavaṇa eine Wohnstätte und richteten ein regelmäßiges Opfer ein, versehen mit Gaben wie Blumen, Wohlgerüchen und Ähnlichem. Und als jener Prinz das verständige Alter erreicht hatte, entließen sie ihn mit den Worten: 'Du hast dein Leben dank dem Erhabenen erhalten. Geh und diene dem Erhabenen selbst und der Gemeinde der Mönche.' Indem er dem Erhabenen und der Gemeinde der Mönche diente, verweilte er schon bald in der Frucht der Nichtwiederkehr (anāgāmiphale), erlernte das gesamte Buddha-Wort und hatte ein Gefolge von fünfhundert Laienanhängern. Und der Erhabene erklärte ihn zum Vorzüglichsten auf diesem Gebiet: 'Mönche, dies ist der Vorzüglichste unter meinen Laienanhängern, die eine Gefolgschaft durch die vier Mittel des Zusammenhalts (saṅgahavatthu) für sich gewinnen, nämlich Hatthaka Āḷavaka.' Dies ist das zwölfte [Sutta].

ඉති සාරත්ථප්පකාසිනියා
So [endet] in der Sāratthappakāsinī,

සංයුත්තනිකාය-අට්ඨකථාය
dem Kommentar zur Saṃyutta-Nikāya,

යක්ඛසංයුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
die Erklärung des Yakkha-Saṃyutta (Verbundene Sammlung über die Yakkhas). [Damit ist sie] abgeschlossen.

11. සක්කසංයුත්තං
11. Sakka-Saṃyutta (Verbundene Sammlung über Sakka)

1. පඨමවග්ගො
1. Erstes Kapitel (Vagga)

1. සුවීරසුත්තවණ්ණනා
1. Die Erklärung des Suvīra-Sutta

247. සක්කසංයුත්තස්ස [Pg.309] පඨමෙ අභියංසූති කදා අභියංසු? යදා බලවන්තො අහෙසුං, තදා. තත්‍රායං අනුපුබ්බිකථා – සක්කො කිර මගධරට්ඨෙ මචලගාමකෙ මඝො නාම මාණවො හුත්වා තෙත්තිංස පුරිසෙ ගහෙත්වා කල්‍යාණකම්මං කරොන්තො සත්ත වතපදානි පූරෙත්වා තත්ථ කාලඞ්කතො දෙවලොකෙ නිබ්බත්ති. තං බලවකම්මානුභාවෙන සපරිසං සෙසදෙවතා දසහි ඨානෙහි අධිගණ්හන්තං දිස්වා ‘‘ආගන්තුකදෙවපුත්තා ආගතා’’ති නෙවාසිකා ගන්ධපානං සජ්ජයිංසු. සක්කො සකපරිසාය සඤ්ඤං අදාසි – ‘‘මාරිසා මා ගන්ධපානං පිවිත්ථ, පිවනාකාරමත්තමෙව දස්සෙථා’’ති. තෙ තත්ථ අකංසු. නෙවාසිකදෙවතා සුවණ්ණසරකෙහි උපනීතං ගන්ධපානං යාවදත්ථං පිවිත්වා මත්තා තත්ථ තත්ථ සුවණ්ණපථවියං පතිත්වා සයිංසු. සක්කො ‘‘ගණ්හථ පුත්තහතාය පුත්තෙ’’ති තෙ පාදෙසු ගහෙත්වා සිනෙරුපාදෙ ඛිපාපෙසි. සක්කස්ස පුඤ්ඤතෙජෙන තදනුවත්තකාපි සබ්බෙ තත්ථෙව පතිංසු. තෙ සිනෙරුවෙමජ්ඣකාලෙ සඤ්ඤං ලභිත්වා, ‘‘තාතා න සුරං පිවිම්හ, න සුරං පිවිම්හා’’ති ආහංසු. තතො පට්ඨාය අසුරා නාම ජාතා. අථ නෙසං කම්මපච්චයඋතුසමුට්ඨානං සිනෙරුස්ස හෙට්ඨිමතලෙ දසයොජනසහස්සං අසුරභවනං නිබ්බත්ති. සක්කො තෙසං නිවත්තෙත්වා අනාගමනත්ථාය ආරක්ඛං ඨපෙසි, යං සන්ධාය වුත්තං –
247. Im ersten [Sutta] des Sakka-Saṃyutta: „Sie rückten vor“ – wann rückten sie vor? Als sie mächtig waren, da [rückten sie vor]. Hierzu ist dies die fortlaufende Erzählung: Es heißt, dass Sakka einst im Lande Magadha, im Dorf Macala, ein junger Mann namens Magha war, sich mit dreiunddreißig Männern zusammentat, heilsame Taten vollbrachte, die sieben Gelöbnisse erfüllte und nach seinem dortigen Tod in der Götterwelt wiedergeboren wurde. Als die ansässigen Gottheiten sahen, wie er mitsamt seinem Gefolge aufgrund der großen Kraft seines heilsamen Wirkens die übrigen Gottheiten in zehn Belangen überragte, dachten sie: „Neu eingetroffene Göttersöhne sind angekommen!“, und bereiteten einen duftenden Trank. Sakka gab seinem Gefolge ein Zeichen: „Ihr Lieben, trinkt nicht von diesem duftenden Trank, tut nur so, als ob ihr trinken würdet!“ Sie taten entsprechend. Die ansässigen Gottheiten aber tranken den in goldenen Schalen gereichten duftenden Trank nach Herzenslust, wurden betrunken, fielen hier und da auf den goldenen Boden und schliefen ein. Sakka sagte: „Ergreift diese [Trunkenbolde]!“, ergriff sie an den Füßen und ließ sie an den Fuß des Berges Sineru werfen. Durch die Verdienstmacht Sakkas fielen auch alle jene, die seinem Willen folgten, genau dorthin. Als sie auf halber Höhe des Sineru das Bewusstsein wiedererlangten, sagten sie: „Ihr Lieben, wir trinken keinen Alkohol (surā) mehr, wir trinken keinen Alkohol mehr!“ Von da an wurden sie „Asuras“ genannt. Daraufhin entstand für sie im untersten Bereich des Sineru ein zehntausend Yojanas weites Asura-Reich, hervorgebracht durch das Kamma und klimatische Bedingungen. Sakka stellte Wachen auf, um sie zurückzuhalten und an einer Rückkehr zu hindern; worauf sich das Folgende bezieht:

‘‘අන්තරා ද්වින්නං අයුජ්ඣපුරානං,පඤ්චවිධා ඨපිතා අභිරක්ඛා;
උදකං කරොටි-පයස්ස ච හාරී,මදනයුතා චතුරො ච මහත්ථා’’ති.
„Zwischen den beiden unbezwingbaren Städten sind fünffache Wachen aufgestellt: die im Wasser, die Karoṭi-Vögel, die Milchräuber, die dem Rausch Ergebenen und die vier Mächtigen.“

ද්වෙ [Pg.310] නගරානි හි යුද්ධෙන ගහෙතුං අසක්කුණෙය්‍යතාය අයුජ්ඣපුරානි නාම ජාතානි දෙවනගරඤ්ච අසුරනගරඤ්ච. යදා හි අසුරා බලවන්තො හොන්ති, අථ දෙවෙහි පලායිත්වා දෙවනගරං පවිසිත්වා ද්වාරෙ පිදහිතෙ අසුරානං සතසහස්සම්පි කිඤ්චි කාතුං න සක්කොති. යදා දෙවා බලවන්තො හොන්ති, අථාසුරෙහි පලායිත්වා අසුරනගරස්ස ද්වාරෙ පිදහිතෙ සක්කානං සතසහස්සම්පි කිඤ්චි කාතුං න සක්කොති. ඉති ඉමානි ද්වෙ නගරානි අයුජ්ඣපුරානි නාම. නෙසං අන්තරා එතෙසු උදකාදීසු පඤ්චසු ඨානෙසු සක්කෙන ආරක්ඛා ඨපිතා. තත්ථ උදකසද්දෙන නාගා ගහිතා. තෙ හි උදකෙ බලවන්තො හොන්ති. තස්මා සිනෙරුස්ස පඨමාලින්දෙ තෙසං ආරක්ඛා. කරොටිසද්දෙන සුපණ්ණා ගහිතා. තෙසං කිර කරොටි නාම පානභොජනං, තෙන තං නාමං ලභිංසු. දුතියාලින්දෙ තෙසං ආරක්ඛා. පයස්සහාරීසද්දෙන කුම්භණ්ඩා ගහිතා. දානවරක්ඛසා කිර තෙ. තතියාලින්දෙ තෙසං ආරක්ඛා. මදනයුතසද්දෙන යක්ඛා ගහිතා. විසමචාරිනො කිරතෙ යුජ්ඣසොණ්ඩා. චතුත්ථාලින්දෙ තෙසං ආරක්ඛා. චතුරො ච මහන්තාති චත්තාරො මහාරාජානො වුත්තා. පඤ්චමාලින්දෙ තෙසං ආරක්ඛා. තස්මා යදි අසුරා කුපිතාවිලචිත්තා දෙවපුරං උපයන්ති යුද්ධෙසූ, යං ගිරිනො පඨමං පරිභණ්ඩං, තං උරගා පටිබාහන්ති එවං සෙසෙසු සෙසා.
Weil die beiden Städte – die Götterstadt und die Asura-Stadt – durch Krieg unbezwingbar sind, werden sie „unbezwingbare Städte“ (ayujjhapurāni) genannt. Denn wenn die Asuras mächtig sind, fliehen die Götter, betreten die Götterstadt und schließen das Tor, sodass selbst hunderttausend Asuras ihnen nichts anhaben können. Wenn die Götter mächtig sind, fliehen die Asuras, schließen das Tor der Asura-Stadt, sodass selbst hunderttausend Sakkas ihnen nichts anhaben können. So werden diese beiden Städte „unbezwingbare Städte“ genannt. Zwischen ihnen, an diesen fünf Stellen wie dem Wasser usw., wurden von Sakka Wachen aufgestellt. Dabei sind mit dem Wort „Wasser“ die Nāgas gemeint; denn sie sind im Wasser mächtig. Daher befindet sich ihre Wache auf der ersten Terrasse (alinda) des Sineru. Mit dem Wort „Karoṭi“ sind die Supaṇṇas (Garuḍas) gemeint. Es heißt, sie hatten eine Speise und einen Trank namens Karoṭi, weshalb sie diesen Namen erhielten. Ihre Wache befindet sich auf der zweiten Terrasse. Mit dem Wort „Milchdiebe“ (payassahārī) sind die Kumbhaṇḍas gemeint. Es heißt, sie sind Dämonen (dānavarakkhasa). Ihre Wache befindet sich auf der dritten Terrasse. Mit dem Wort „dem Rausch Ergebenen“ (madanayuta) sind die Yakkhas gemeint. Es heißt, sie wandeln auf Abwegen (visamacārino) und sind kampfsüchtig. Ihre Wache befindet sich auf der vierten Terrasse. Mit „die vier Mächtigen“ sind die Vier Großen Könige gemeint. Ihre Wache befindet sich auf der fünften Terrasse. Wenn daher die Asuras mit zornentbranntem und verwirrtem Geist im Zuge von Kämpfen gegen die Götterstadt vorrücken, wehren die Schlangen (uragā) sie an der ersten Terrasse (paribhaṇḍa) des Berges ab, und ebenso tun es die übrigen [Wachen] auf den übrigen [Terrassen].

තෙ පන අසුරා ආයුවණ්ණරසඉස්සරියසම්පත්තීහි තාවතිංසසදිසාව. තස්මා අන්තරා අත්තානං අජානිත්වා පාටලියා පුප්ඵිතාය, ‘‘න ඉදං දෙවනගරං, තත්ථ පාරිච්ඡත්තකො පුප්ඵති, ඉධ පන චිත්තපාටලී, ජරසක්කෙනාම්හාකං සුරං පායෙත්වා වඤ්චිතා, දෙවනගරඤ්ච නො ගහිතං, ගච්ඡාම තෙන සද්ධිං යුජ්ඣිස්සාමා’’ති හත්ථිඅස්සරථෙ ආරුය්හ සුවණ්ණරජතමණිඵලකානි ගහෙත්වා, යුද්ධසජ්ජා හුත්වා, අසුරභෙරියො වාදෙන්තා මහාසමුද්දෙ උදකං ද්විධා භෙත්වා උට්ඨහන්ති. තෙ දෙවෙ වුට්ඨෙ වම්මිකමක්ඛිකා වම්මිකං විය සිනෙරුං අභිරුහිතු ආරභන්ති. අථ නෙසං පඨමං නාගෙහි සද්ධිං යුද්ධං හොති. තස්මිං ඛො පන යුද්ධෙ න කස්සචි ඡවි වා චම්මං වා ඡිජ්ජති, න ලොහිතං උප්පජ්ජති, කෙවලං කුමාරකානං දාරුමෙණ්ඩකයුද්ධං විය අඤ්ඤමඤ්ඤං සන්තාසනමත්තමෙව [Pg.311] හොති. කොටිසතාපි කොටිසහස්සාපි නාගා තෙහි සද්ධිං යුජ්ඣිත්වා තෙ අසුරපුරංයෙව පවෙසෙත්වා නිවත්තන්ති.
Diese Asuras gleichen den Tāvatiṃsa-Göttern in Bezug auf Lebensdauer, Schönheit, Ansehen, Herrschaft und Fülle. Da sie sich daher zwischendurch nicht bewusst sind [wo sie sich befinden], erkennen sie erst, wenn der Pāṭali-Baum blüht: „Dies ist nicht die Götterstadt! Dort blüht der Pāricchattaka-Baum, hier aber blüht der bunte Pāṭali-Baum. Der alte Sakka hat uns betrunken gemacht, uns getäuscht und unsere Götterstadt weggenommen! Auf, lasst uns gehen und mit ihm kämpfen!“ Sie besteigen ihre Elefanten, Pferde und Streitwagen, nehmen Schilde aus Gold, Silber und Edelsteinen, rüsten sich zum Kampf, schlagen die Asura-Trommeln, teilen das Wasser des großen Ozeans in zwei Hälften und steigen empor. Wie Ameisen, die bei Regen auf einen Ameisenhügel klettern, beginnen sie, den Sineru zu besteigen. Dann kommt es zuerst zum Kampf mit den Nāgas. In diesem Kampf wird jedoch niemandes Oberhaut oder Unterhaut verletzt, noch fließt Blut; es ist rein wie das Spiel von Kindern mit Holzschafen – ein bloßes gegenseitiges Erschrecken. Hunderte und Tausende von Millionen Nāgas kämpfen mit ihnen, drängen sie in die Asura-Stadt zurück und kehren um.

යදා පන අසුරා බලවන්තො හොන්ති, අථ නාගා ඔසක්කිත්වා දුතියෙ ආලින්දෙ සුපණ්ණෙහි සද්ධිං එකතොව හුත්වා යුජ්ඣන්ති. එස නයො සුපණ්ණාදීසූපි. යදා පන තානි පඤ්චපි ඨානානි අසුරා මද්දන්ති, තදා එකතො සම්පිණ්ඩිතානිපි පඤ්ච බලානි ඔසක්කන්ති. අථ චත්තාරො මහාරාජානො ගන්ත්වා සක්කස්ස තං පවත්තිං ආරොචෙන්ති. සක්කො තෙසං වචනං සුත්වා දියඩ්ඪයොජනසතිකං වෙජයන්තරථං ආරුය්හ සයං වා නික්ඛමති, එකං වා පුත්තං පෙසෙති. ඉමස්මිං පන කාලෙ පුත්තං පෙසෙතුකාමො, තාත සුවීරාතිආදිමාහ.
Wenn jedoch die Asuras mächtig sind, weichen die Nāgas zurück und kämpfen auf der zweiten Terrasse gemeinsam with den Supaṇṇas. Ebenso verhält es sich bei den Supaṇṇas usw. Wenn die Asuras jedoch alle diese fünf Stellen überrennen, weichen die fünf Heere zurück, selbst wenn sie sich zusammengeschlossen haben. Daraufhin gehen die Vier Großen Könige zu Sakka und berichten ihm von diesem Vorfall. Als Sakka ihre Worte hört, besteigt er den einhundertfünfzig Yojanas großen Streitwagen Vejayanta und zieht entweder selbst aus oder sendet einen seiner Söhne aus. In diesem Fall aber, als er seinen Sohn aussenden wollte, sprach er: „Lieber Suvīra...“ usw.

එවං භද්දන්තවාති ඛොති එවං හොතු භද්දං තව ඉති ඛො. පමාදං ආපාදෙසීති පමාදං අකාසි. අච්ඡරාසඞ්ඝපරිවුතො සට්ඨියොජනං විත්ථාරෙන සුවණ්ණමහාවීථිං ඔතරිත්වා නක්ඛත්තං කීළන්තො නන්දනවනාදීසු විචරතීති අත්ථො.
„‚So sei es, Herr‘ (evaṃ bhaddantavāti kho) bedeutet: ‚So sei es, Heil sei dir‘. ‚Er verfiel in Nachlässigkeit‘ (pamādaṃ āpādesi) bedeutet: Er handelte nachlässig. ‚Umgeben von einer Schar von Himmelsnymphen stieg er auf die sechzig Yojanas breite große goldene Straße hinab, feierte das Sternenfest und wandelte im Nandana-Hain und anderen Orten umher‘ – dies ist die Bedeutung.

අනුට්ඨහන්ති අනුට්ඨහන්තො. අවායාමන්ති අවායමන්තො. අලස්වස්සාති අලසො අස්ස. න ච කිච්චානි කාරයෙති කිඤ්චි කිච්චං නාම න කරෙය්‍ය. සබ්බකාමසමිද්ධස්සාති සබ්බකාමෙහි සමිද්ධො අස්ස. තං මෙ, සක්ක, වරං දිසාති, සක්ක දෙවසෙට්ඨ, තං මෙ වරං උත්තමං ඨානං ඔකාසං දිසං ආචික්ඛ කථෙහීති වදති. නිබ්බානස්ස හි සො මග්ගොති කම්මං අකත්වා ජීවිතට්ඨානං නාම නිබ්බානස්ස මග්ගො. පඨමං.
„‚Anuṭṭhahaṃ‘ bedeutet: ‚ohne Tatkraft‘ (anuṭṭhahanto). ‚Avāyāmaṃ‘ bedeutet: ‚ohne Anstrengung‘ (avāyamanto). ‚Alasvassā‘ ist als die Worttrennung ‚alaso assa‘ (wenn er träge wäre) zu verstehen. ‚Na ca kiccāni kāraye‘ bedeutet: Er sollte keinerlei Arbeit verrichten. ‚Sabbakāmasamiddhassa‘ bedeutet: Er wäre mit allen Wünschen reichlich ausgestattet. ‚Taṃ me, sakka, varaṃ disa‘ bedeutet: ‚O Sakka, du Bester der Götter, weise mir diesen vorzüglichen, erhabenen Ort, zeige ihn mir und beschreibe ihn mir‘ – so spricht er. ‚Nibbānassa hi so maggo‘ bedeutet: Eine Lebensführung, ohne Arbeit zu verrichten, ist in der Tat der Pfad zum Nibbāna. [Dies ist] das erste [Sutta].“

2. සුසීමසුත්තවණ්ණනා
2. Erklärung des Susīma-Sutta

248. දුතියෙ සුසීමන්ති අත්තනො පුත්තසහස්සස්ස අන්තරෙ එවංනාමකං එකං පුත්තමෙව. දුතියං.
248. Im zweiten [Sutta]: „Susīma“ bezeichnet einen einzigen Sohn dieses Namens inmitten seiner tausend Söhne. [Dies ist] das zweite [Sutta].

3. ධජග්ගසුත්තවණ්ණනා
3. Erklärung des Dhajagga-Sutta

249. තතියෙ සමුපබ්‍යූළ්හොති සම්පිණ්ඩිතො රාසිභූතො. ධජග්ගං උල්ලොකෙය්‍යථාති සක්කස්ස කිර දියඩ්ඪයොජනසතායාමො රථො[Pg.312]. තස්ස හි පච්ඡිමන්තො පණ්ණාසයොජනො, මජ්ඣෙ රථපඤ්ජරො පණ්ණාසයොජනො, රථසන්ධිතො යාව රථසීසා පණ්ණාසයොජනානි. තදෙව පමාණං දිගුණං කත්වා තියොජනසතායාමොතිපි වදන්තියෙව. තස්මිං යොජනිකපල්ලඞ්කො අත්ථතො, තියොජනිකං සෙතච්ඡත්තං මත්ථකෙ ඨපිතං, එකස්මිංයෙව යුගෙ සහස්සආජඤ්ඤා යුත්තා, සෙසාලඞ්කාරස්ස පමාණං නත්ථි. ධජො පනස්ස අඩ්ඪතියානි යොජනසතානි උග්ගතො, යස්ස වාතාහතස්ස පඤ්චඞ්ගිකතූරියස්සෙව සද්දො නිච්ඡරති, තං උල්ලොකෙය්‍යාථාති වදති. කස්මා? තං පස්සන්තානඤ්හි රාජා නො ආගන්ත්වා පරිසපරියන්තෙ නිඛාතථම්භො විය ඨිතො, කස්ස මයං භායාමාති භයං න හොති. පජාපතිස්සාති සො කිර සක්කෙන සමානවණ්ණො සමානායුකො දුතියං ආසනං ලභති. තථා වරුණො ඊසානො ච. වරුණො පන තතියං ආසනං ලභති, ඊසානො චතුත්ථං. පලායීති අසුරෙහි පරාජිතො තස්මිං රථෙ ඨිතො අප්පමත්තකම්පි රජධජං දිස්වා පලායනධම්මො.
249. Im dritten [Sutta bedeutet] samupabyūḷha: zusammengezogen, zu einer Masse geworden [bezogen auf das Aufeinanderprallen der beiden Heere]. Dhajaggaṃ ullokeyyatha [blickt auf die Spitze der Standarte] bedeutet: Es heißt, der Streitwagen von Sakka hat eine Länge von einhundertfünfzig Yojanas. Denn sein hinterer Teil misst fünfzig Yojanas, in der Mitte misst der Wagenkasten fünfzig Yojanas, und vom Wagensitz bis zur Spitze des Wagens sind es fünfzig Yojanas. Indem man dieses Maß verdoppelt, sagen einige sogar, seine Länge betrage dreihundert Yojanas. Auf diesem Streitwagen ist ein Thronsitz von einem Yojana Größe ausgebreitet, und ein drei Yojanas messender weißer Schirm ist über ihm aufgestellt; an ein einziges Joch sind tausend edle Rosse gespannt, und für den übrigen Schmuck gibt es kein Maß. Seine Standarte aber ragt zweihundertfünfzig Yojanas empor, und wenn der Wind sie bewegt, ertönt von ihr ein Klang wie von einer fünfgliedrigen Musik; blickt auf diese Standarte, sagt er. Warum? Denn für diejenigen, die sie betrachten, gilt: „Unser König ist gekommen und steht am Rande des Heeres wie eine fest eingerammte Säule. Vor wem sollten wir uns fürchten?“ – so entsteht keine Furcht. Pajāpatissā [des Pajāpati] bedeutet: Er soll in Aussehen und Lebensdauer Sakka gleich sein und erhält den zweiten Sitz. Ebenso Varuṇa und Īsāna. Varuṇa aber erhält den dritten Sitz, und Īsāna den vierten. Palāyī [Fliehender] bedeutet: Jemand, der von den Asuras besiegt wurde, auf jenem Streitwagen steht und selbst beim Anblick einer unbedeutenden, staubigen Standarte die Neigung hat zu fliehen.

ඉතිපි සො භගවාතිආදීනි විසුද්ධිමග්ගෙ විත්ථාරිතානෙව. ඉදමවොචාති ඉදං ධජග්ගපරිත්තං නාම භගවා අවොච, යස්ස ආණාඛෙත්තෙ කොටිසතසහස්සචක්කවාළෙ ආනුභාවො වත්තති. ඉදං ආවජ්ජෙත්වා හි යක්ඛභයචොරභයාදීහි දුක්ඛෙහි මුත්තානං අන්තො නත්ථි. තිට්ඨතු අඤ්ඤදුක්ඛවූපසමො, ඉදං ආවජ්ජමානො හි පසන්නචිත්තො ආකාසෙපි පතිට්ඨං ලභති.
Die Erklärungen der Passagen wie „Itipi so bhagavā“ usw. sind bereits im Visuddhimagga ausführlich dargelegt worden. Idamavoca [dies sprach er] bedeutet: Der Erhabene sprach dieses Schutzwort namens Dhajagga-Paritta, dessen Machtbereich sich über einhundert Milliarden Weltensysteme erstreckt. Denn es gibt kein Ende der Zahl jener, die durch das Gedenken an dieses Schutzwort von Leiden wie der Furcht vor Yakkhas, der Furcht vor Räubern usw. befreit wurden. Ganz zu schweigen von der Linderung anderer Leiden, findet derjenige, der mit reinem Geist daran gedenkt, selbst in der Luft Halt.

තත්‍රිදං වත්ථු – දීඝවාපිචෙතියම්හි කිර සුධාකම්මෙ කයිරමානෙ එකො දහරො මුද්ධවෙදිකාපාදතො පතිත්වා චෙතියකුච්ඡියා භස්සති. හෙට්ඨා ඨිතො භික්ඛුසඞ්ඝො ‘‘ධජග්ගපරිත්තං, ආවුසො, ආවජ්ජාහී’’ති ආහ. සො මරණභයෙන තජ්ජිතො ‘‘ධජග්ගපරිත්තං මං රක්ඛතූ’’ති ආහ. තාවදෙවස්ස චෙතියකුච්ඡිතො ද්වෙ ඉට්ඨකා නික්ඛමිත්වා සොපානං හුත්වා අට්ඨංසු, උපරිට්ඨිතො වල්ලිනිස්සෙණිං ඔතාරෙසුං. තස්මිං නිස්සෙණියං ඨිතෙ ඉට්ඨකා යථාට්ඨානෙයෙව අට්ඨංසු. තතියං.
Dazu gibt es folgende Geschichte: Als am Dīghavāpi-Cetiya Verputzarbeiten durchgeführt wurden, stürzte ein junger Mönch vom Fuß der oberen Brüstung herab und glitt an der Rundung des Cetiyas hinunter. Die unten stehende Mönchsgemeinschaft rief: „Gedenke des Dhajagga-Parittas, Freund!“ Von Todesfurcht gepeinigt, rief er: „Möge das Dhajagga-Paritta mich schützen!“ In genau diesem Augenblick traten zwei Ziegelsteine aus der Rundung des Cetiyas hervor und blieben als eine Stufe stehen; die oben stehenden Mönche ließen eine Strickleiter hinab. Als er auf der Leiter stand, kehrten die Ziegelsteine genau an ihren ursprünglichen Platz zurück. Das dritte.

4. වෙපචිත්තිසුත්තවණ්ණනා
4. Die Erklärung des Vepacitti-Suttas.

250. චතුත්ථෙ [Pg.313] වෙපචිත්තීති සො කිර අසුරානං සබ්බජෙට්ඨකො. යෙනාති නිපාතමත්තං නන්ති ච. කණ්ඨපඤ්චමෙහීති ද්වීසු හත්ථෙසු පාදෙසු කණ්ඨෙ චාති එවං පඤ්චහි බන්ධනෙහි. තානි පන නළිනසුත්තං විය මක්කටකසුත්තං විය ච චක්ඛුස්සාපාථං ආගච්ඡන්ති, ඉරියාපථං රුජ්ඣන්ති. තෙහි පන චිත්තෙනෙව බජ්ඣති, චිත්තෙනෙව මුච්චති. අක්කොසතීති චොරොසි බාලොසි මූළ්හොසි ථෙනොසි ඔට්ඨොසි ගොණොසි ගද්‍රභොසි නෙරයිකොසි තිරච්ඡානගතොසි, නත්ථි තුය්හං සුගති, දුග්ගතියෙව තුය්හං පාටිකඞ්ඛාති ඉමෙහි දසහි අක්කොසවත්ථූහි අක්කොසති. පරිභාසතීති, ජරසක්ක, න ත්වං සබ්බකාලං ජිනිස්සසි, යදා අසුරානං ජයො භවිස්සති, තදා තම්පි එවං බන්ධිත්වා අසුරභවනස්ස ද්වාරෙ නිපජ්ජාපෙත්වා පොථාපෙස්සාමීති ආදීනි වත්වා තජ්ජෙති. සක්කො විජිතවිජයො න තං මනසි කරොති, මහාපටිග්ගහණං පනස්ස මත්ථකෙ විධුනන්තො සුධම්මදෙවසභං පවිසති චෙව නික්ඛමති ච. අජ්ඣභාසීති ‘‘කිං නු ඛො එස සක්කො ඉමානි ඵරුසවචනානි භයෙන තිතික්ඛති, උදාහු අධිවාසනඛන්තියා සමන්නාගතත්තා’’ති? වීමංසන්තො අභාසි.
250. Im vierten [Sutta bedeutet] Vepacitti: Er ist, wie man sagt, der Älteste unter den Asuras. Yena und naṃ sind bloße Partikeln. Kaṇṭhapañcamehi [mit der Kehle als fünftem] bedeutet: mit fūnf Fesseln – an beiden Händen, beiden Füßen und an der Kehle. Diese erscheinen dem Auge wie ein Lotusfaden oder wie ein Spinnenfaden, behindern jedoch die Körperbewegungen. Durch diese wird man allein durch den Geist gefesselt und allein durch den Geist befreit. Akkosati [beschimpft] bedeutet: Er beschimpft ihn mit den zehn Arten von Schmähungen: „Du bist ein Dieb, du bist ein Tor, du bist ein Verwirrter, du bist ein Räuber, du bist ein Kamel, du bist ein Ochse, du bist ein Esel, du bist ein Höllebewohner, du bist ein Tier; es gibt keine gute Wiedergeburt für dich, nur eine unglückliche Wiedergeburt steht dir bevor.“ Paribhāsati [bedroht] bedeutet: Er bedroht ihn mit den Worten: „O alter Sakka, du wirst nicht für immer siegreich sein! Wenn der Sieg den Asuras gehört, dann werde ich dich ebenso fesseln, dich an der Tür des Asura-Reiches niederwerfen und dich schlagen lassen“, und so weiter. Sakka, der den Sieg davongetragen hat, nimmt sich dies nicht zu Herzen; er schüttelt jedoch ein großes Auffangtuch über dessen Haupt aus, während er die Sudhammā-Versammlungshalle der Götter betritt und wieder verlässt. Ajjhabhāsi [sprach an] bedeutet: Er sprach ihn an, um ihn auf die Probe zu stellen: „Erträgt dieser Sakka diese groben Worte etwa aus Furcht, oder weil er mit der Geduld des Ertragens ausgestattet ist?“

දුබ්බල්‍යා නොති දුබ්බලභාවෙන නු. පටිසංයුජෙති පටිසංයුජෙය්‍ය පටිප්ඵරෙය්‍ය. පභිජ්ජෙය්‍යුන්ති විරජ්ජෙය්‍යුං. පකුජ්ඣෙය්‍යුන්තිපි පාඨො. පරන්ති පච්චත්ථිකං. යො සතො උපසම්මතීති යො සතිමා හුත්වා උපසම්මති, තස්ස උපසමංයෙවාහං බාලස්ස පටිසෙධනං මඤ්ඤෙති අත්ථො. යදා නං මඤ්ඤතීති යස්මා තං මඤ්ඤති. අජ්ඣාරුහතීති අජ්ඣොත්ථරති. ගොව භිය්‍යො පලායිනන්ති යථා ගොයුද්ධෙ තාවදෙව ද්වෙ ගාවො යුජ්ඣන්තෙ ගොගණො ඔලොකෙන්තො තිට්ඨති, යදා පන එකො පලායති, අථ නං පලායන්තං සබ්බො ගොගණො භිය්‍යො අජ්ඣොත්ථරති. එවං දුම්මෙධො ඛමන්තං භිය්‍යො අජ්ඣොත්ථරතීති අත්ථො.
Dubbalyā no bedeutet: „Etwa aus Schwäche?“ Paṭisaṃyuje bedeutet: er würde sich widersetzen, er würde entgegenschlagen. Pabhijjeyyuṃ bedeutet: sie würden abweichen. Es gibt auch die Lesart pakujjheyyuṃ. Paraṃ bedeutet: den Feind. Yo sato upasammatī [wer achtsam zur Ruhe kommt] bedeutet: Wer achtsam ist und zur Ruhe kommt – dessen Beruhigung allein halte ich für die wirksamste Abwehr gegen den Toren; das ist die Bedeutung. Yadā naṃ maññati bedeutet: Weil er so über ihn denkt. Ajjhāruhati bedeutet: er überwältigt. Gova bhiyyo palāyinaṃ [wie ein Stier den Fliehenden noch mehr bedrängt] bedeutet: Wie bei einem Rinderkampf zwei Stiere miteinander kämpfen und die Herde zuschaut; wenn aber einer flieht, dann bedrängt die ganze Herde den Fliehenden noch heftiger. Ebenso überwältigt der Unweise den Duldsamen noch mehr; das ist die Bedeutung.

සදත්ථපරමාති සකත්ථපරමා. ඛන්ත්‍යා භිය්‍යො න විජ්ජතීති තෙසු සකඅත්ථපරමෙසු අත්ථෙසු ඛන්තිතො උත්තරිතරො අඤ්ඤො අත්ථො න විජ්ජති. තමාහු පරමං ඛන්තින්ති යො බලවා තිතික්ඛති, තස්ස තං ඛන්තිං පරමං ආහු. බාලබලං නාම අඤ්ඤාණබලං. තං යස්ස බලං, අබලමෙව [Pg.314] තං බලන්ති ආහු කථෙන්තීති දීපෙති. ධම්මගුත්තස්සාති ධම්මෙන රක්ඛිතස්ස, ධම්මං වා රක්ඛන්තස්ස. පටිවත්තාති පටිප්ඵරිත්වා වත්තා, පටිප්ඵරිත්වා වා බාලබලන්ති වදෙය්‍යාපි, ධම්මට්ඨං පන චාලෙතුං සමත්ථො නාම නත්ථි. තස්සෙව තෙන පාපියොති තෙන කොධෙන තස්සෙව පුග්ගලස්ස පාපං. කතරස්ස? යො කුද්ධං පටිකුජ්ඣති. තිකිච්ඡන්තානන්ති එකවචනෙ බහුවචනං, තිකිච්ඡන්තන්ති අත්ථො. ජනා මඤ්ඤන්තීති එවරූපං අත්තනො ච පරස්ස චාති උභින්නං අත්ථං තිකිච්ඡන්තං නිප්ඵාදෙන්තං පුග්ගලං ‘‘අන්ධබාලො අය’’න්ති අන්ධබාලපුථුජ්ජනාව එවං මඤ්ඤන්ති. ධම්මස්ස අකොවිදාති චතුසච්චධම්මෙ අඡෙකා. ඉධාති ඉමස්මිං සාසනෙ. ඛොති නිපාතමත්තං. චතුත්ථං.
Sadatthaparamā bedeutet: das eigene Wohl als das Höchste ansehend. Khantyā bhiyyo na vijjati [es gibt nichts Höheres als Geduld] bedeutet: Unter jenen Dingen, die das eigene Wohl als das Höchste betreffen, gibt es keinen Nutzen, der höher steht als Geduld. Tamāhu paramaṃ khantiṃ [das nennen sie die höchste Geduld] bedeutet: Wenn einer, der stark ist, Geduld übt, so nennen sie diese seine Geduld die höchste. Die Kraft der Toren ist die Kraft des Unwissens. Wer dies als Kraft possesses, dessen Kraft ist in Wahrheit Kraftlosigkeit; doch sie nennen und bezeichnen es als Kraft; das wird damit verdeutlicht. Dhammaguttassa [durch das Dhamma Geschützten] bedeutet: durch das Dhamma geschützt, oder das Dhamma schützend. Paṭivattā [Widersprecher] bedeutet: einer, der entgegnet und spricht. Er mag zwar im Widerstreit sagen: „Das ist die Kraft eines Toren“, aber es gibt niemanden, der fähig wäre, einen im Dhamma Festgewurzelten ins Wanken zu bringen. Tasseva tena pāpiyo [für diesen selbst ist es dadurch schlimmer] bedeutet: Durch diesen Zorn geschieht jenem Menschen Schlechtes. Welchem? Demjenigen, der dem Zornigen mit Zorn entgegnet. Tikicchantānaṃ [den Heilenden] ist ein Plural für den Singular; es bedeutet „dem Heilenden“. Janā maññanti [die Leute meinen] bedeutet: Über eine solche Person, die das Wohl von beiden – das eigene wie das der anderen – heilt und herbeiführt, denken nur die verblendeten gewöhnlichen Menschen: „Dieser ist ein blinder Tor.“ Dhammassa akovidā bedeutet: unkundig in der Lehre der Vier Edlen Wahrheiten. Idha bedeutet: in dieser Lehre. Kho ist eine bloße Partikel. Das vierte.

5. සුභාසිතජයසුත්තවණ්ණනා
5. Die Erklärung des Subhāsitajaya-Suttas.

251. පඤ්චමෙ අසුරින්දං එතදවොචාති ඡෙකතාය එතං අවොච. එවං කිරස්ස අහොසි ‘‘පරස්ස නාම ගාහං මොචෙත්වා පඨමං වත්තුං ගරු. පරස්ස වචනං අනුගන්ත්වා පන පච්ඡා සුඛං වත්තු’’න්ති. පුබ්බදෙවාති දෙවලොකෙ චිරනිවාසිනො පුබ්බසාමිකා, තුම්හාකං තාව පවෙණිආගතං භණථාති. අදණ්ඩාවචරාති දණ්ඩාවචරණරහිතා, දණ්ඩං වා සත්ථං වා ගහෙතබ්බන්ති එවමෙත්ථ නත්ථීති අත්ථො. පඤ්චමං.
251. Im fünften (Sutta): Zu „sprach er zum Asura-Herrscher folgendes“ (asurindaṃ etadavocā) – wegen seiner Geschicklichkeit sprach er dies. So nämlich dachte er bei sich: „Es ist schwierig, zuerst zu sprechen, indem man den Namen eines anderen aufgreift. Wenn man sich jedoch den Worten eines anderen anschließt, ist es danach leicht zu sprechen.“ „Ehemalige Götter“ (pubbadevā) bedeutet: langjährige Bewohner der Götterwelt, die früheren Herren. „Sprecht ihr zuerst das, was gemäß eurer Tradition überliefert ist“ (tāva paveṇiāgataṃ bhaṇatha). „Außerhalb des Bereichs der Strafe“ (adaṇḍāvacarā) bedeutet: frei von Bestrafung; die Bedeutung ist, dass es hier kein Ergreifen von Strafe oder Waffen gibt. Das Fünfte.

6. කුලාවකසුත්තවණ්ණනා
6. Erklärung des Kulāvaka-Suttas

252. ඡට්ඨෙ අජ්ඣභාසීති තස්ස කිර සිම්බලිවනාභිමුඛස්ස ජාතස්ස රථසද්දො ච ආජානීයසද්දො ධජසද්දො ච සමන්තා අසනිපාතසද්දො විය අහොසි. තං සුත්වා සිම්බලිවනෙ බලවසුපණ්ණා පලායිංසු, ජරාජිණ්ණා චෙව රොගදුබ්බලා ච අසඤ්ජාතපක්ඛපොතකා ච පලායිතුං අසක්කොන්තා, මරණභයෙන තජ්ජිතා එකප්පහාරෙනෙව මහාවිරවං විරවිංසු. සක්කො තං සුත්වා ‘‘කස්ස සද්දො, තාතා’’ති? මාතලිං පුච්ඡි. රථසද්දං, තෙ දෙව, සුත්වා සුපණ්ණා පලායිතුං අසක්කොන්තා විරවන්තීති. තං සුත්වා කරුණාසමාවජ්ජිතහදයො අභාසි. ඊසාමුඛෙනාති රථස්ස ඊසාමුඛෙන. යථා කුලාවකෙ ඊසාමුඛං න සඤ්චුණ්ණෙති, එවං ඉමිනා ඊසාමුඛෙන තෙ පරිවජ්ජය. සො හි රථො පුඤ්ඤපච්චයනිබ්බත්තො චක්කවාළපබ්බතෙපි [Pg.315] සිනෙරුම්හිපි සම්මුඛීභූතෙ විනිවිජ්ඣිත්වාව ගච්ඡති න සජ්ජති, ආකාසගතසදිසෙනෙව ගච්ඡති. සචෙ තෙන සිම්බලිවනෙන ගතො භවෙය්‍ය, යථා මහාසකටෙ කදලිවනමජ්ඣෙන වා එරණ්ඩවනමජ්ඣෙන වා ගච්ඡන්තෙ සබ්බවනං විභග්ගං නිම්මථිතං හොති, එවං තම්පි සිම්බලිවනං භවෙය්‍ය. ඡට්ඨං.
252. Im sechsten (Sutta): Zu „sprach er“ (ajjhabhāsī) – als er sich dem Seidenhaarschmalzwald (Simbali-Wald) zuwandte, war das Geräusch seines Wagens, das Wiehern der edlen Rosse und das Flattern der Banner ringsumher wie das Krachen von herabstürzenden Blitzen. Als sie das hörten, flohen die starken Supaṇṇas (Garudas) im Simbali-Wald. Die altersgemachten, durch Krankheit geschwächten sowie die noch flügellosen Jungvögel, die nicht fliehen konnten, schrien aus Todesangst alle auf einmal mit lautem Wehgeschrei auf. Als Sakka dies hörte, fragte er Mātali: „Wessen Stimme ist das, Lieber?“ – „O Gott, die Supaṇṇas, die wegen des Geräuschs deines Wagens nicht fliehen können, wehklagen“, antwortete er. Als Sakka dies hörte, sprach er mit von Mitgefühl bewegtem Herzen. „Mit der Deichselspitze“ (īsāmukhena) bedeutet: mit dem vorderen Ende der Wagendeichsel. Weiche so aus, dass diese Deichselspitze die Nester nicht zermalmt. Denn jener Wagen, der durch die Kraft des Verdienstes entstanden ist, fährt selbst dann, wenn sich ihm die Cakkavāḷa-Berge oder der Sineru in den Weg stellen, mitten durch sie hindurch, ohne hängenzubleiben; er läuft gerade so, als liefe er durch den freien Raum. Wenn er jedoch mitten durch jenen Simbali-Wald fahren würde, so würde der gesamte Wald – ähnlich wie bei einem großen Wagen, der durch einen Bananenwald oder einen Rizinuswald fährt, wodurch der gesamte Wald zerbrochen und verwüstet wird – ebenso zerstört werden. Das Sechste.

7. නදුබ්භියසුත්තවණ්ණනා
7. Erklärung des Nadubbhiya-Suttas

253. සත්තමෙ උපසඞ්කමීති ‘‘අයං සක්කො ‘යොපි මෙ අස්ස සුපච්චත්ථිකො, තස්ස පාහං න දුබ්භෙය්‍ය’න්ති චින්තෙති, මයා තස්ස පච්චත්ථිකතරො නාම නත්ථි, වීමංසිස්සාමි තාව නං, කිං නු ඛො මං පස්සිත්වා දුබ්භති, න දුබ්භතී’’ති චින්තෙත්වා උපසඞ්කමි. තිට්ඨ වෙපචිත්ති ගහිතොසීති වෙපචිත්ති, එත්ථෙව තිට්ඨ, ගහිතො ත්වං මයාති වදති. සහ වචනෙනෙවස්ස සො කණ්ඨපඤ්චමෙහි බන්ධනෙහි බද්ධොව අහොසි. සපස්සු ච මෙති මයි අදුබ්භත්ථාය සපථං කරොහීති වදති. යං මුසාභණතො පාපන්ති ඉමස්මිං කප්පෙ පඨමකප්පිකෙසු චෙතියරඤ්ඤො පාපං සන්ධායාහ. අරියූපවාදිනොති කොකලිකස්ස විය පාපං. මිත්තද්දුනො ච යං පාපන්ති මහාකපිජාතකෙ මහාසත්තෙ දුට්ඨචිත්තස්ස පාපං. අකතඤ්ඤුනොති දෙවදත්තසදිසස්ස අකතඤ්ඤුනො පාපං. ඉමානි කිර ඉමස්මිං කප්පෙ චත්තාරි මහාපාපානි. සත්තමං.
253. Im siebten (Sutta): Zu „er näherte sich“ (upasaṅkami) – Vepacitti dachte bei sich: „Dieser Sakka denkt: ‚Selbst wenn jemand mein ärgster Feind wäre, würde ich ihm kein Leid zufügen.‘ Es gibt für ihn keinen größeren Feind als mich. Ich will ihn erst einmal auf die Probe stellen: Wird er mir Leid zufügen, wenn er mich sieht, oder nicht?“ Mit diesem Gedanken näherte er sich ihm. „Halt, Vepacitti, du bist gefangen!“ (tiṭṭha vepacitti gahitosi) bedeutet: „Vepacitti, bleib genau dort stehen, ich habe dich gefangen genommen!“, sagt Sakka. Sogleich mit diesen Worten war er mit fünffachen Banden (die Fesselungen einschließlich des Halses als fünftem) gefesselt. „Schwöre mir einen Eid“ (sapassu ca me) bedeutet: „Leiste mir einen Eid, dass du mir kein Leid zufügen wirst“, sagt er. „Das Übel dessen, der die Unwahrheit spricht“ (yaṃ musābhaṇato pāpaṃ) bezieht sich auf das Übel des Königs Cetiya unter den ersten Menschen dieses Weltalters. „Desjenigen, der die Edlen schmäht“ (ariyūpavādinoti) bezieht sich auf ein Übel wie das von Kokālika. „Und das Übel des Freundschaftsverräters“ (mittadduno ca yaṃ pāpaṃ) bezieht sich auf das Übel des boshaften Wesens gegenüber dem Großen Wesen (dem Bodhisatta) im Mahākapi-Jātaka. „Des Undankbaren“ (akataññunoti) bezieht sich auf das Übel eines Undankbaren, der Devadatta gleicht. Dies sind wahrlich die vier großen Sünden in diesem Weltalter. Das Siebte.

8. වෙරොචනඅසුරින්දසුත්තවණ්ණනා
8. Erklärung des Verocanaasurinda-Suttas

254. අට්ඨමෙ අට්ඨංසූති ද්වාරපාලරූපකානි විය ඨිතා. නිප්ඵදාති නිප්ඵත්ති, යාව අත්ථො නිප්ඵජ්ජති, තාව වායමෙථෙවාති වදති. දුතියගාථා සක්කස්ස. තත්ථ ඛන්ත්‍යා භිය්‍යොති නිප්ඵන්නසොභනෙසු අත්ථෙසු ඛන්තිතො උත්තරිතරො අත්ථො නාම නත්ථි. අත්ථජාතාති කිච්චජාතා. සොණසිඞ්ගාලාදයොපි හි උපාදාය අකිච්චජාතො සත්තො නාම නත්ථි. ඉතො එත්තො ගමනමත්තම්පි කිච්චමෙව හොති. සංයොගපරමා ත්වෙව, සම්භොගා සබ්බපාණිනන්ති පාරිවාසිකඔදනාදීනි හි අසම්භොගාරහානි හොන්ති, තානි පුන උණ්හාපෙත්වා භජ්ජිත්වා සප්පිමධුඵාණිතාදීහි සංයොජිතානි සම්භොගාරහානි හොන්ති. තෙනාහ ‘‘සංයොගපරමා ත්වෙව, සම්භොගා සබ්බපාණින’’න්ති[Pg.316]. නිප්ඵන්නසොභනො අත්ථොති ඉමෙ අත්ථා නාම නිප්ඵන්නාව සොභන්ති. පුන චතුත්ථගාථා සක්කස්ස. තත්ථාපි වුත්තනයෙනෙව අත්ථො වෙදිතබ්බො. අට්ඨමං.
254. Im achten (Sutta): Zu „sie standen“ (aṭṭhaṃsu) – sie standen da wie Statuen von Torwächtern. „Erfolg“ (nipphadā) bedeutet das Gelingen (nipphatti). Vepacitti sagt: „Man sollte sich so lange anstrengen, bis das Ziel erreicht ist.“ Der zweite Vers stammt von Sakka. Darin bedeutet „besser als Geduld“ (khantyā bhiyyo): Unter den Dingen, die in ihrer Vollendung schön sind, gibt es kein höheres Ziel als die Geduld. „In Angelegenheiten verstrickt“ (atthajātā) bedeutet: mit Pflichten behaftet. Denn selbst wenn man bei Hunden und Schakalen ansetzt, gibt es kein Lebewesen, das frei von Pflichten wäre. Selbst das bloße Gehen von hier nach dort ist eine Pflicht. „Der Genuss aller Lebewesen beruht wahrlich auf der Kombination“ (saṃyogaparamā tveva, sambhogā sabbapāṇinaṃ) bedeutet: Stehengebliebener Reis und Ähnliches sind ungenießbar; wenn man sie jedoch wieder erwärmt, röstet und mit Butter, Honig, Melasse usw. mischt, werden sie genießbar. Deshalb sagte er: „Der Genuss aller Lebewesen beruht wahrlich auf der Kombination.“ „Ein vollendetes schönes Ziel“ (nipphannasobhano attho) bedeutet: Diese Ziele sind erst dann schön, wenn sie vollendet sind. Der vierte Vers stammt wiederum von Sakka. Auch dort ist der Sinn in der bereits dargelegten Weise zu verstehen. Das Achte.

9. අරඤ්ඤායතනඉසිසුත්තවණ්ණනා
9. Erklärung des Araññāyatanaisi-Suttas

255. නවමෙ පණ්ණකුටීසු සම්මන්තීති හිමවන්තපදෙසෙ රමණීයෙ අරඤ්ඤායතනෙ රත්තිට්ඨානදිවාට්ඨානචඞ්කමනාදීහි සම්පන්නාසු පණ්ණසාලාසු වසන්ති. සක්කො ච දෙවානමින්දො වෙපචිත්ති චාති ඉමෙ ද්වෙ ජනා ජාමාතිකසසුරා කාලෙන කලහං කරොන්ති, කාලෙන එකතො චරන්ති, ඉමස්මිං පන කාලෙ එකතො චරන්ති. පටලියොති ගණඞ්ගණූපාහනා. ඛග්ගං ඔලග්ගෙත්වාති ඛග්ගං අංසෙ ඔලග්ගෙත්වා. ඡත්තෙනාති දිබ්බසෙතච්ඡත්තෙන මත්ථකෙ ධාරයමානෙන. අපබ්‍යාමතො කරිත්වාති බ්‍යාමතො අකත්වා. චිරදික්ඛිතානන්ති චිරසමාදිණ්ණවතානං. ඉතො පටික්කම්මාති ‘‘ඉතො පක්කම පරිවජ්ජය, මා උපරිවාතෙ තිට්ඨා’’ති වදන්ති. න හෙත්ථ දෙවාති එතස්මිං සීලවන්තානං ගන්ධෙ දෙවා න පටික්කූලසඤ්ඤිනො, ඉට්ඨකන්තමනාපසඤ්ඤිනොයෙවාති දීපෙති. නවමං.
255. Im neunten (Sutta): Zu „sie wohnen friedlich in Blätterhütten“ (paṇṇakuṭīsu sammanti) – sie leben in Blätterhütten in einem lieblichen Waldgebiet im Himalaja, die mit Nachtplätzen, Tagesplätzen, Wandelpfaden usw. ausgestattet sind. „Sakka, der Herrscher der Götter, und Vepacitti“ – diese beiden Personen, Schwiegersohn und Schwiegervater, streiten sich manchmal, und manchmal gehen sie zusammen; zu dieser Zeit jedoch gingen sie zusammen. „Sandalen“ (paṭaliyo) bedeutet mehrlagige Sandalen. „Das Schwert umgehängt“ (khaggaṃ olaggetvā) bedeutet: das Schwert über der Schulter tragend. „Unter einem Schirm“ (chattena) bedeutet: einen göttlichen weißen Schirm über dem Kopf haltend. „Ohne ihn zur Seite zu neigen“ (apabyāmato karitvā) bedeutet: ohne ihn schief zu halten. „Derer, die seit langem geweiht sind“ (ciradikkhitānaṃ) bedeutet: derer, die ihre Gelübde seit langer Zeit aufrechterhalten. „Weicht von hier zurück“ (ito paṭikkamma) bedeutet: „Geht von hier weg, meidet uns, steht nicht in der Windrichtung!“, sagen sie. „Hier sind die Götter nicht...“ (na hettha devā) verdeutlicht Folgendes: Bezüglich dieses Geruchs der Tugendhaften haben die Götter keine Wahrnehmung des Abscheus, sondern vielmehr die Wahrnehmung des Erwünschten, Liebenswerten und Angenehmen. Das Neunte.

10. සමුද්දකසුත්තවණ්ණනා
10. Erklärung des Samuddaka-Suttas

256. දසමෙ සමුද්දතීරෙ පණ්ණකුටීසූති චක්කවාළමහාසමුද්දපිට්ඨියං රජතපට්ටවණ්ණෙ වාලුකපුළිනෙ වුත්තප්පකාරාසු පණ්ණසාලාසු වසන්ති. සියාපි නොති සියාපි අම්හාකං. අභයදක්ඛිණං යාචෙය්‍යාමාති අභයදානං යාචෙය්‍යාම. යෙභුය්‍යෙන කිර දෙවාසුරසඞ්ගාමො මහාසමුද්දපිට්ඨෙ හොති. අසුරානං න සබ්බකාලං ජයො හොති, බහුවාරෙ පරාජයොව හොති. තෙ දෙවෙහි පරාජිතා පලායන්තා ඉසීනං අස්සමපදෙන ගච්ඡන්තා ‘‘සක්කො ඉමෙහි සද්ධිං මන්තෙත්වා අම්හෙ නාසෙති, ගණ්හථ පුත්තහතාය පුත්තෙ’’ති කුපිතා අස්සමපදෙ පානීයඝටචඞ්කමනසාලාදීනි විද්ධංසෙන්ති. ඉසයො අරඤ්ඤතො ඵලාඵලං ආදාය ආගතා නං දිස්වා පුන දුක්ඛෙන පටිපාකතිකං [Pg.317] කරොන්ති. තෙපි පුනප්පුනං තථෙව විනාසෙන්ති. තස්මා ‘‘ඉදානි තෙසං සඞ්ගාමො පච්චුපට්ඨිතො’’ති සුත්වා එවං චින්තයිංසු.
256. Im zehnten (Sutta): Zu „in Blätterhütten am Meeresufer“ (samuddatīre paṇṇakuṭīsu) – sie wohnten in Blätterhütten der bereits erwähnten Art auf den silberfarbenen Sandbänken am Ufer des großen Ozeans am Fuße der Cakkavāḷa-Berge. „Es könnte uns widerfahren“ (siyāpi no) bedeutet: „Es könnte uns (Gefahr durch die Asuras) widerfahren“. „Wir wollen um die Gabe der Furchtlosigkeit bitten“ (abhayadakkhiṇaṃ yāceyyāma) bedeutet: „Wir wollen um das Geschenk der Furchtlosigkeit bitten“. Meistens findet der Kampf zwischen Devas und Asuras auf der Oberfläche des großen Ozeans statt. Die Asuras siegen nicht immer, sondern erleiden sehr oft eine Niederlage. Wenn sie von den Devas besiegt fliehen und dabei durch die Einsiedelei der Weisen ziehen, werden sie zornig und sagen: „Sakka hat sich mit diesen [Weisen] abgesprochen und vernichtet uns! Ergreift diese elenden Kerle!“ So zerstören sie in der Einsiedelei die Trinkwasserkrüge, die Wandelpfade, die Hallen und anderes. Wenn die Weisen mit verschiedenen Früchten aus dem Wald zurückkehren und die Zerstörung sehen, stellen sie alles mühsam wieder in den ursprünglichen Zustand her. Doch jene zerstören es immer wieder auf dieselbe Weise. Als sie daher hörten, dass „nun ihr Kampf bevorsteht“, dachten sie wie folgt.

කාමංකරොති ඉච්ඡිතකරො. භයස්ස අභයස්ස වාති භයං වා අභයං වා. ඉදං වුත්තං හොති – සචෙ ත්වං අභයං දාතුකාමො, අභයං දාතුං පහොසි. සචෙ භයං දාතුකාමො. භයං දාතුං පහොසි. අම්හාකං පන අභයදානං දෙහීති. දුට්ඨානන්ති විරුද්ධානං. පවුත්තන්ති ඛෙත්තෙ පතිට්ඨාපිතං.
„Er handelt nach Wunsch“ (kāmaṃkaroti) bedeutet, er tut, was gewünscht wird. „Von Furcht oder Furchtlosigkeit“ (bhayassa abhayassa vā) meint Furcht oder Furchtlosigkeit. Dies ist damit gemeint: „Sambara, wenn du Furchtlosigkeit gewähren willst, bist du imstande, Furchtlosigkeit zu gewähren. Wenn du Furcht bringen willst, bist du imstande, Furcht zu bringen. Uns aber gewähre die Gabe der Furchtlosigkeit.“ „Der Feindseligen“ (duṭṭhānaṃ) bedeutet derer, die sich widersetzen. „Gesät“ (pavuttaṃ) bedeutet das auf dem Feld Ausgesäte, nachdem der Samen gepflanzt wurde.

තික්ඛත්තුං උබ්බිජ්ජීති සායමාසභත්තං භුඤ්ජිත්වා සයනං අභිරුය්හ නිපන්නො නිද්දාය ඔක්කන්තමත්තාය සමන්තා ඨත්වා සත්තිසතෙන පහටො විය විරවන්තො උට්ඨහති, දසයොජනසහස්සං අසුරභවනං ‘‘කිමිද’’න්ති සඞ්ඛොභං ආපජ්ජති. අථ නං ආගන්ත්වා ‘‘කිමිද’’න්ති පුච්ඡන්ති. සො ‘‘න කිඤ්චී’’ති වදති. දුතියයාමාදීසුපි එසෙව නයො. ඉති අසුරානං ‘‘මා භායි, මහාරාජා’’ති තං අස්සාසෙන්තානංයෙව අරුණං උග්ගච්ඡති. එවමස්ස තතො පට්ඨාය ගෙලඤ්ඤජාතං චිත්තං වෙපති. තෙනෙව චස්ස ‘‘වෙපචිත්තී’’ති අපරං නාමං උදපාදීති. දසමං.
„Er schreckt dreimal auf“ (tikkhattuṃ ubbijji) bedeutet: Nachdem er das Abendessen zu sich genommen hatte, das Bett bestiegen hatte und sich hingelegt hatte, erhob er sich, sobald er in Schlaf gesunken war, schreiend, als ob er ringsherum von hundert Speeren getroffen worden wäre, und das zehntausend Yojanas große Asura-Reich geriet in Aufruhr [mit dem Gedanken]: „Was ist das?“ Daraufhin kamen sie zu ihm und fragten: „Was ist das, o großer König?“ Er antwortete: „Es ist nichts.“ Auch in der zweiten Nachtwache und den folgenden gilt genau dieselbe Weise. Während die Asuras ihn so trösteten mit den Worten: „Fürchte dich nicht, o großer König!“, stieg die Morgenröte auf. Auf diese Weise entstand in ihm von da an eine Krankheit, und sein Geist zitterte. Genau aus diesem Grund entstand für ihn der andere Name „Vepacitti“ (der mit dem zitternden Geist). Das zehnte [Sutta].

පඨමො වග්ගො.
Das erste Kapitel (Vagga).

2. දුතියවග්ගො
2. Das zweite Kapitel (Vagga).

1. වතපදසුත්තවණ්ණනා
1. Erklärung des Vatapada-Suttas (Sutta über die Gelübde-Schritte).

257. දුතියවග්ගස්ස පඨමෙ වතපදානීති වතකොට්ඨාසානි. සමත්තානීති පරිපුණ්ණානි. සමාදින්නානීති ගහිතානි. කුලෙ ජෙට්ඨාපචායීති කුලජෙට්ඨකානං මහාපිතා මහාමාතා චූළපිතා චූළමාතා මාතුලො මාතුලානීතිආදීනං අපචිතිකාරකො. සණ්හවාචොති පියමුදුමධුරවාචො. මුත්තචාගොති විස්සට්ඨචාගො. පයතපාණීති දෙය්‍යධම්මදානත්ථාය සදා ධොතහත්ථො. වොස්සග්ගරතොති වොස්සජ්ජනෙ රතො. යාචයොගොති පරෙහි යාචිතබ්බාරහො, යාචයොගොති වා යාචයොගෙනෙව යුත්තො. දානසංවිභාගරතොති දානෙ ච සංවිභාගෙ ච රතො. පඨමං.
257. Im ersten Sutta des zweiten Kapitels bedeutet „Gelübde-Schritte“ (vatapadāni) Gruppen von Gelübden. „Vollkommen erfüllt“ (samattāni) bedeutet gänzlich makellos vollendet. „Auf sich genommen“ (samādinnāni) bedeutet mit Respekt angenommen. „Die Älteren in der Familie ehrend“ (kule jeṭṭhāpacāyī) bedeutet derjenige, der den Älteren in der Familie Respekt erweist, wie dem älteren Onkel väterlicherseits, der älteren Tante mütterlicherseits, dem jüngeren Onkel, der jüngeren Tante, dem Onkel mütterlicherseits, der Tante mütterlicherseits usw. „Von sanfter Sprache“ (saṇhavāco) bedeutet eine liebevolle, sanfte und süße Sprache habend. „Von freigiebiger Natur“ (muttacāgo) bedeutet frei von Anhaftung beim Geben. „Mit reinen Händen“ (payatapāṇi) bedeutet stets gewaschene Hände habend zum Zweck des Spendens von Gaben. „Freude am Loslassen habend“ (vossaggarato) bedeutet Freude am Geben von Gaben habend. „Zugänglich für Bitten“ (yācayogo) bedeutet wert, von anderen um Gaben gebeten zu werden; oder „yācayogo“ bedeutet geeignet für das Bemühen, Gaben zu erbitten. „Freude am Spenden und Teilen habend“ (dānasaṃvibhāgarato) bedeutet Freude sowohl am großzügigen Schenken als auch am Teilen der eigenen Besitztümer habend. Das erste [Sutta].

2. සක්කනාමසුත්තවණ්ණනා
2. Erklärung des Sakkanāma-Suttas (Sutta über die Namen Sakkas).

258. දුතියෙ [Pg.318] මනුස්සභූතොති මගධරට්ඨෙ මචලගාමෙ මනුස්සභූතො. ආවසථං අදාසීති චතුමහාපථෙ මහාජනස්ස ආවසථං කාරෙත්වා අදාසි. සහස්සම්පි අත්ථානන්ති සහස්සම්පි කාරණානං, ජනසහස්සෙන වා වචනසහස්සෙන වා ඔසාරිතෙ ‘‘අයං ඉමස්ස අත්ථො, අයං ඉමස්ස අත්ථො’’ති එකපදෙ ඨිතොව විනිච්ඡිනති. දුතියං.
258. Im zweiten Sutta bedeutet „als er ein Mensch war“ (manussabhūto), als er als Mensch im Dorf Macala im Land Magadha lebte. „Er gab ein Rasthaus“ (āvasathaṃ adāsi) bedeutet, dass er an einer Kreuzung von vier Hauptwegen eine Herberge für die Allgemeinheit errichten ließ und sie spendete. „Sogar tausend Angelegenheiten“ (sahassampi atthānaṃ) bedeutet sogar tausend Gründe; wenn von tausend Menschen oder durch tausend Worte Argumente vorgebracht wurden, konnte er, bei einem einzigen Satz verweilend, entscheiden: „Dies ist die Bedeutung dieses Wortes, dies ist die Bedeutung jenes Wortes.“ Das zweite [Sutta].

3. මහාලිසුත්තවණ්ණනා
3. Erklärung des Mahāli-Suttas.

259. තතියෙ උපසඞ්කමීති ‘‘සක්කො දෙවරාජාති කථෙන්ති, අත්ථි නු ඛො සො සක්කො, යෙන සො දිට්ඨපුබ්බොති ඉමමත්ථං දසබලං පුච්ඡිස්සාමී’’ති උපසඞ්කමි. තඤ්ච පජානාමීති බහුවචනෙ එකවචනං, තෙ ච ධම්මෙ පජානාමීති අත්ථො. සක්කො කිර අනන්තරෙ අත්තභාවෙ මගධරට්ඨෙ මචලගාමෙ මඝො නාම මාණවො අහොසි පණ්ඩිතො බ්‍යත්තො, බොධිසත්තචරියා විය ච තස්ස චරියා අහොසි. සො තෙත්තිංස පුරිසෙ ගහෙත්වා කල්‍යාණමකාසි. එකදිවසං අත්තනොව පඤ්ඤාය උපපරික්ඛිත්වා ගාමමජ්ඣෙ මහාජනස්ස සන්නිපතිතට්ඨානෙ කචවරං උභතොපස්සෙසු අපබ්‍යූහිත්වා තං ඨානං රමණීයං අකාසි. පුන තත්ථෙව මණ්ඩපං කාරෙසි. පුන ගච්ඡන්තෙ කාලෙ සාලං කාරෙසි. ගාමතො ච නික්ඛමිත්වා ගාවුතම්පි අඩ්ඪයොජනම්පි තිගාවුතම්පි යොජනම්පි විචරිත්වා තෙහි සහායෙහි සද්ධිං විසමං සමං අකාසි. තෙ සබ්බෙව එකච්ඡන්දා තත්ථ තත්ථ සෙතුයුත්තට්ඨානෙ සෙතුං, මණ්ඩපසාලාපොක්ඛරණිමාලාවච්ඡරොපනපදීනං යුත්තට්ඨානෙසු මණ්ඩපසාලාපොක්ඛරණිමාලාවච්ඡරොපනාදීනි කරොන්තා බහුං පුඤ්ඤමකංසු. මඝො සත්ත වතපදානි පූරෙත්වා කායස්ස භෙදා සද්ධිං සහායෙහි තාවතිංසභවනෙ නිබ්බත්ති. තං සබ්බං භගවා ජානාති. තෙනාහ – යෙසං ධම්මානං සමාදින්නත්තා සක්කො සක්කත්තං අජ්ඣගා, තඤ්ච පජානාමීති. අයං සක්කස්ස සක්කත්තාධිගමෙ සඞ්ඛෙපකථා, විත්ථාරො පන සුමඞ්ගලවිලාසිනියා දීඝනිකායට්ඨකථාය සක්කපණ්හවණ්ණනායං වුත්තො. තතියං.
259. Im dritten Sutta bedeutet „er näherte sich“ (upasaṅkami): Mit dem Gedanken „Sie sagen, Sakka sei der König der Götter; existiert dieser Sakka wirklich und hat ihn schon einmal jemand gesehen? Ich will den Zehnkräftigen bezüglich dieser Angelegenheit befragen“, näherte er sich. „Und ich kenne es“ (tañca pajānāmi) steht im Singular für den Plural, die Bedeutung ist: „und diese Eigenschaften kenne ich“. Sakka war nämlich in seiner unmittelbar vorhergehenden Existenz ein junger Mann namens Magha im Dorf Macala im Land Magadha, weise und geschickt, und sein Lebenswandel war wie der eines Bodhisattvas. Er scharte dreiunddreißig Männer um sich und tat Gutes. Eines Tages dachte er mit seiner eigenen Weisheit nach und fegte in der Mitte des Dorfes, am Versammlungsort der Menschen, den Schmutz zu beiden Seiten beiseite und machte diesen Ort lieblich. Später ließ er genau dort einen Pavillon (maṇḍapa) errichten. Im Laufe der Zeit ließ er eine Rasthalle (sālā) errichten. Und er ging aus dem Dorf hinaus, wanderte einen Gāvuta, eine halbe Yojana, drei Gāvutas oder eine Yojana weit und ebnete zusammen mit jenen Gefährten die unebenen Stellen. Sie alle handelten einstimmig und legten an verschiedenen Orten Brücken an, wo Brücken nötig waren, und errichteten Pavillons, Rasthallen, Teiche und pflanzten Blumensträucher an geeigneten Stellen und häuften so viel Verdienst an. Nachdem Magha die sieben Gelübde-Schritte (vatapadāni) erfüllt hatte, wurde er nach dem Zerfall des Körpers zusammen mit seinen Gefährten in der Tāvatiṃsa-Welt wiedergeboren. All das weiß der Erhabene. Darum sprach er: „Durch das Aufsichnehmen welcher Eigenschaften Sakka den Zustand Sakkas erlangte, auch das weiß ich.“ Dies ist die kurze Darstellung bezüglich der Erlangung von Sakkas Zustand; die ausführliche Darstellung wurde jedoch von mir in der Sumaṅgalavilāsinī, dem Kommentar zur Dīgha-Nikāya, bei der Erklärung des Sakkapañha-Suttas dargelegt. Das dritte [Sutta].

4. දලිද්දසුත්තවණ්ණනා
4. Erklärung des Dalidda-Suttas (Sutta über den Armen).

260. චතුත්ථෙ [Pg.319] මනුස්සදලිද්දොති මනුස්සඅධනො. මනුස්සකපණොති මනුස්සකාරුඤ්ඤතං පත්තො. මනුස්සවරාකොති මනුස්සලාමකො. තත්‍රාති තස්මිං ඨානෙ, තස්මිං වා අතිරොචනෙ. උජ්ඣායන්තීති අවජ්ඣායන්ති ලාමකතො චින්තෙන්ති. ඛියන්තීති කථෙන්ති පකාසෙන්ති. විපාචෙන්තීති තත්ථ තත්ථ කථෙන්ති විත්ථාරෙන්ති. එසො ඛො මාරිසාති එත්ථ අයමනුපුබ්බිකථා – සො කිර අනුප්පන්නෙ බුද්ධෙ කාසිරට්ඨෙ බාරාණසිරාජා හුත්වා සමුස්සිතද්ධජපටාකනානාලඞ්කාරෙන සුට්ඨු අලඞ්කතං නගරං පදක්ඛිණං අකාසි අත්තනො සිරිසම්පත්තියා සමාකඩ්ඪිතනෙත්තෙන ජනකායෙන සමුල්ලොකියමානො. තස්මිඤ්ච සමයෙ එකො පච්චෙකබුද්ධො ගන්ධමාදනපබ්බතා ආගම්ම තස්මිං නගරෙ පිණ්ඩාය චරති, සන්තින්ද්‍රියො සන්තමානසො උත්තමදමථසමන්නාගතො. මහාජනොපි රාජගතං චිත්තීකාරං පහාය පච්චෙකබුද්ධමෙව ඔලොකෙසි. රාජා – ‘‘ඉදානි ඉමස්මිං ජනකායෙ එකොපි මං න ඔලොකෙති. කිං නු ඛො එත’’න්ති? ඔලොකෙන්තො පච්චෙකබුද්ධං අද්දස. සොපි පච්චෙකබුද්ධො මහල්ලකො හොති පච්ඡිමවයෙ ඨිතො. චීවරානිපිස්ස ජිණ්ණානි, තතො තතො සුත්තානි ගළන්ති. රඤ්ඤො සතසහස්සාධිකානි ද්වෙ අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යානි පූරිතපාරමිං පච්චෙකබුද්ධං දිස්වා චිත්තපසාදමත්තං වා හත්ථං පසාරෙත්වා වන්දනමත්තං වා නාහොසි. සො රාජා ‘‘පබ්බජිතො මඤ්ඤෙ එස උසූයාය මං න ඔලොකෙතී’’ති කුජ්ඣිත්වා ‘‘ක්වායං කුට්ඨිචීවරානි පාරුතො’’ති නිට්ඨුභිත්වා පක්කාමි. තස්ස කම්මස්ස විපාකෙන මහානිරයෙ නිබ්බත්තිත්වා විපාකාවසෙසෙන මනුස්සලොකං ආගච්ඡන්තො රාජගහෙ පරමකපණාය ඉත්ථියා කුච්ඡිම්හි පටිසන්ධිං ගණ්හි. ගහිතකාලතො පට්ඨාය සා ඉත්ථී කඤ්ජිකමත්තම්පි උදරපූරං නාලත්ථ. තස්ස කුච්ඡිගතස්සෙව කණ්ණනාසා විලීනා, සඞ්ඛපලිතකුට්ඨී හුත්වා මාතුකුච්ඡිතො නික්ඛන්තො. මාතාපිතරො නාම දුක්කරකාරිකා හොන්ති, තෙනස්ස මාතා යාව කපාලං ගහෙත්වා චරිතුං න සක්කොති, තාවස්ස කඤ්ජිකම්පි උදකම්පි ආහරිත්වා අදාසි. භික්ඛාය චරිතුං සමත්ථකාලෙ පනස්ස කපාලං හත්ථෙ දත්වා ‘‘පඤ්ඤායිස්සසි සකෙන කම්මෙනා’’ති පක්කාමි.
260. Im vierten Sutta bedeutet „manussadaliddo“ einen besitzlosen Menschen. „Manussakapaṇo“ bedeutet einen Menschen, der in einen bemitleidenswerten Zustand geraten ist. „Manussavarāko“ bedeutet einen elenden Menschen. „Tatra“ bedeutet an jenem Ort, oder bei jener überragenden Pracht. „Ujjhāyanti“ bedeutet, sie blicken geringschätzig herab, sie betrachten ihn als minderwertig. „Khiyanti“ bedeutet, sie sprechen darüber, sie machen es kund. „Vipācenti“ bedeutet, sie sprechen hier und da darüber, sie verbreiten es weit und breit. Bei den Worten „Eso kho mārisa“ ist dies die aufeinanderfolgende Erzählung: Als noch kein Buddha erschienen war, so heißt es, war er König von Bārāṇasī im Kasi-Reich. Er zog im Uhrzeigersinn durch die Stadt, die mit aufgerichteten Bannern, Flaggen und verschiedenen Ornamenten prächtig geschmückt war, während er von der Volksmenge, deren Blicke durch seine glanzvolle Herrlichkeit angezogen wurden, ehrfürchtig emporblickend betrachtet wurde. Zu jener Zeit kam ein Pacceka-Buddha vom Berg Gandhamādana herab und ging in jener Stadt auf Almosengang; er war von beruhigten Sinnen, friedvollem Geist und besaß die höchste Selbstbezähmung. Auch die große Volksmenge wandte ihre dem König gebührende Ehrfurcht ab und blickte nur noch auf den Pacceka-Buddha. Der König dachte: „Jetzt blickt in dieser Volksmenge nicht ein Einziger mehr auf mich. Was ist das wohl?“ Als er umherschaute, erblickte er den Pacceka-Buddha. Jener Pacceka-Buddha war alt und befand sich in seinem letzten Lebensalter. Auch seine Gewänder waren abgetragen; hier und da hingen Fäden herab. Obwohl der König den Pacceka-Buddha sah, der über zwei unzählbare Zeitalter und einhunderttausend Äonen hinweg die Vollkommenheiten erfüllt hatte, entstand in ihm weder auch nur ein Hauch von geistiger Heiterkeit, noch streckte er die Hände aus, um ihn auch nur im Geringsten zu verehren. Jener König ärgerte sich und dachte: „Ich nehme an, dieser Ordinierte blickt mich aus Neid nicht an“, und nachdem er sagte: „Wo kommt dieser her, der in aussätzigen-ähnliche Gewänder gehüllt ist?“, spie er aus und ging weg. Als Reifung dieser Tat wurde er in der großen Hölle wiedergeboren. Mit der verbleibenden Wirkung kehrte er in die Menschenwelt zurück und nahm Empfängnis im Schoß einer äußerst armen Frau in Rājagaha. Von der Zeit der Empfängnis an erhielt jene Frau nicht einmal so viel saures Reiserwasser, um ihren Bauch zu füllen. Noch während er in ihrem Schoß lag, schmolzen seine Ohren und seine Nase weg, und er kam mit schorfigem Aussatz wie eine verwitterte Muschel aus dem Mutterschoß zur Welt. Eltern sind wahrlich solche, die Schweres vollbringen; daher brachte seine Mutter ihm, solange er noch nicht fähig war, selbst mit einer Almosenschale umherzugehen, zumindest saures Reiserwasser und Wasser und gab es ihm. Als er jedoch in der Lage war, selbst auf Almosengang zu gehen, drückte sie ihm eine Almosenschale in die Hand und verließ ihn mit den Worten: „Du wirst durch dein eigenes Karma deinen Weg finden.“

අථස්ස [Pg.320] තතො පට්ඨාය සකලසරීරතො මංසානි ඡිජ්ජිත්වා ඡිජ්ජිත්වා පතන්ති, යූසං පග්ඝරති, මහාවෙදනා වත්තන්ති. යං යං රච්ඡං නිස්සාය සයති, සබ්බරත්තිං මහාරවෙන රවති. තස්ස කාරුඤ්ඤපරිදෙවිතසද්දෙන සකලවීථියං මනුස්සා සබ්බරත්තිං නිද්දං න ලභන්ති. තස්ස තතො පට්ඨාය සුඛසයිතෙ පබොධෙතීති සුප්පබුද්ධොත්වෙව නාමං උදපාදි. අථාපරෙන සමයෙන භගවති රාජගහං සම්පත්තෙ නාගරා සත්ථාරං නිමන්තෙත්වා නගරමජ්ඣෙ මහාමණ්ඩපං කත්වා දානං අදංසු. සුප්පබුද්ධොපි කුට්ඨී ගන්ත්වා දානග්ගමණ්ඩපස්ස අවිදූරෙ නිසීදි. නාගරා බුද්ධප්පමුඛං භික්ඛුසඞ්ඝං පණීතෙන ඛාදනීයෙන භොජනීයෙන පරිවිසන්තා තස්සාපි යාගුභත්තං අදංසු. තස්ස පණීතභොජනං භුත්තස්ස චිත්තං එකග්ගං අහොසි. සත්ථා භත්තකිච්චාවසානෙ අනුමොදනං කත්වා සච්චානි දීපෙසි, සුප්පබුද්ධො නිසින්නට්ඨානෙ නිසින්නොව දෙසනානුසාරෙන ඤාණං පෙසෙත්වා සොතාපත්තිඵලෙ පතිට්ඨිතො. සත්ථා උට්ඨාය විහාරං ගතො. සොපි චුම්බටං ආරුය්හ කපාලමාදාය දණ්ඩමොලුබ්භ අත්තනො වසනට්ඨානං ගච්ඡන්තො විබ්භන්තාය ගාවියා ජීවිතා වොරොපිතො මත්තිකපාතිං භින්දිත්වා සුවණ්ණපාතිං පටිලභන්තො විය දුතියචිත්තවාරෙ දෙවලොකෙ නිබ්බත්තො අත්තනො පුඤ්ඤං නිස්සාය අඤ්ඤෙ දෙවෙ අතික්කම්ම විරොචිත්ථ. තං කාරණං දස්සෙන්තො සක්කො දෙවානමින්දො එසො ඛො මාරිසාතිආදිමාහ.
Von da an fielen von seinem gesamten Körper Fleischstücke ab, Eiter sickerte heraus, und große Schmerzen quälten ihn. An welcher Straßenecke auch immer er lag, schrie er die ganze Nacht hindurch mit lauter Stimme. Wegen seines jämmerlichen, wehklagenden Schreiens fanden die Menschen in der gesamten Straße die ganze Nacht keinen Schlaf. Da er von da an jene weckte, die friedlich schliefen, entstand für ihn der Name „Suppabuddha“. Später, als der Erhabene in Rājagaha eintraf, luden die Bürger den Meister ein, errichteten eine große Festhalle mitten in der Stadt und gaben eine Spende. Auch der Aussätzige Suppabuddha ging dorthin und setzte sich unweit des Spendenpavillons nieder. Während die Bürger die Mönchsgemeinde mit dem Buddha an der Spitze mit erlesenen festen und weichen Speisen bewirteten, gaben sie auch ihm Reisschleim und Speise. Als er die köstliche Speise gegessen hatte, wurde sein Geist konzentriert. Am Ende des Mahls sprach der Meister die Dankesworte und legte die Wahrheiten dar. Suppabuddha, der genau dort sitzen blieb, wo er saß, richtete seine Erkenntnis im Einklang mit der Lehrrede aus und festigte sich in der Frucht des Stromeintritts. Der Meister erhob sich und ging zum Kloster zurück. Auch er setzte sich ein Tragekissen auf, nahm seine Almosenschale, stützte sich auf einen Stab und ging zu seinem Wohnort; unterwegs wurde er von einer wild gewordenen Kuh des Lebens beraubt. Wie jemand, der ein Tongefäß zerbricht und dafür eine goldene Schale erhält, wurde er beim zweiten Geistesmoment in der Götterwelt wiedergeboren, übertraf aufgrund seines eigenen Verdienstes die anderen Götter und strahlte in großem Glanz. Um diesen Grund aufzuzeigen, sprach Sakka, der Herrscher der Götter, die Verse, beginnend mit: „Das, werter Herr, ...“

සද්ධාති මග්ගෙනාගතසද්ධා. සීලඤ්ච යස්ස කල්‍යාණන්ති කල්‍යාණසීලං නාම අරියසාවකස්ස අරියකන්තසීලං වුච්චති. තත්ථ කිඤ්චාපි අරියසාවකස්ස එකසීලම්පි අකන්තං නාම නත්ථි, ඉමස්මිං පනත්ථෙ භවන්තරෙපි අප්පහීනං පඤ්චසීලං අධිප්පෙතං. චතුත්ථං.
„Saddhā“ bezeichnet das durch den Pfad erlangte Vertrauen. Bei den Worten „Sīlañca yassa kalyāṇanti“ wird als edles Verhalten die von den Edlen geliebte Tugend eines edlen Jüngers bezeichnet. Darin gibt es zwar für einen edlen Jünger nicht eine einzige Tugendregel, die ungeliebt wäre, doch ist in diesem Zusammenhang die Einhaltung der fünf Tugendregeln gemeint, die auch in einer zukünftigen Existenz nicht abgelegt werden. Das vierte Sutta.

5. රාමණෙය්‍යකසුත්තවණ්ණනා
5. Erklärung des Rāmaṇeyyaka-Sutta

261. පඤ්චමෙ ආරාමචෙත්‍යාති ආරාමචෙතියානි. වනචෙත්‍යාති වනචෙතියානි. උභයත්ථාපි චිත්තීකතට්ඨෙන චෙත්‍යං වෙදිතබ්බං. මනුස්සරාමණෙය්‍යස්සාති මනුස්සරමණීයභාවස්ස. ඉදානි මනුස්සරමණීයකවසෙන භූමිරමණීයකං දස්සෙන්තො ගාමෙ වාතිආදිමාහ. පඤ්චමං.
261. Im fünften Sutta bedeutet „ārāmacetyā“ Park-Heiligtümer. „Vanacetyā“ bedeutet Wald-Heiligtümer. In beiden Fällen ist „cetya“ im Sinne von „verehrt“ zu verstehen. „Manussarāmaṇeyyassa“ bedeutet die Eigenschaft, für Menschen lieblich zu sein. Um nun die Lieblichkeit des Bodens anhand der Lieblichkeit für Menschen aufzuzeigen, sprach er die Verse, beginnend mit „gāme vā“. Das fünfte Sutta.

6. යජමානසුත්තවණ්ණනා
6. Erklärung des Yajamāna-Sutta

262. ඡට්ඨෙ [Pg.321] යජමානානන්ති යජන්තානං. තදා කිර අඞ්ගමගධවාසිකා මනුස්සා අනුසංවච්ඡරං සප්පිමධුඵාණිතාදීසු අග්ගං ගහෙත්වා එකස්මිං ඨානෙ දාරූනං සට්ඨිමත්තෙ සකටභාරෙ රාසිං කත්වා අග්ගිං දත්වා පජ්ජලිතකාලෙ ‘‘මහාබ්‍රහ්මුනො යජාමා’’ති තං සබ්බං පක්ඛිපන්ති. ‘‘එකවාරං පක්ඛිත්තං සහස්සගුණඵලං දෙතී’’ති නෙසං ලද්ධි. සක්කො දෙවරාජා ‘‘සබ්බෙපිමෙ සබ්බඅග්ගානි ගහෙත්වා ‘මහාබ්‍රහ්මුනො යජාමා’ති අග්ගිම්හි ඣාපෙන්ති. අඵලං කරොන්ති, මයි පස්සන්තෙ මා නස්සන්තු, යථා බුද්ධස්ස චෙව සඞ්ඝස්ස ච දත්වා බහුං පුඤ්ඤං පසවන්ති, එවං කරිස්සාමී’’ති දාරුරාසිං ජලාපෙත්වා ඔලොකෙන්තෙසු මනුස්සෙසු පුණ්ණමදිවසෙ බ්‍රහ්මත්තභාවං මාපෙත්වා මහාජනස්ස පස්සන්තස්සෙව චන්දමණ්ඩලං භින්දිත්වා නික්ඛන්තො විය අහොසි. මහාජනො දිස්වා ‘‘ඉමං යඤ්ඤං පටිග්ගහෙතුං මහාබ්‍රහ්මා ආගච්ඡතී’’ති ජණ්ණුකෙහි භූමියං පතිට්ඨාය, අඤ්ජලිං පග්ගය්හ නමස්සමානො අට්ඨාසි. බ්‍රාහ්මණා ආහංසු ‘‘තුම්හෙ ‘මයං තක්කෙන කථෙමා’ති මඤ්ඤථ, ඉදානි පස්සථ, අයං වො බ්‍රහ්මා සහත්ථා යඤ්ඤං පටිග්ගහෙතුං ආගච්ඡතී’’ති. සක්කො ආගන්ත්වා දාරුචිතකමත්ථකෙ ආකාසෙ ඨත්වා ‘‘කස්සායං සක්කාරො’’ති පුච්ඡි? තුම්හාකං, භන්තෙ, පටිග්ගණ්හථ නො යඤ්ඤන්ති. තෙන හි ආගච්ඡථ, මා තුලං ඡඩ්ඩෙත්වා හත්ථෙන තුලයිත්ථ, අයං සත්ථා ධුරවිහාරෙ වසති, තං පුච්ඡිස්සාම ‘‘කස්ස දින්නං මහප්ඵලං හොතී’’ති? උභයරට්ඨවාසිනො ගහෙත්වා සත්ථු සන්තිකං ගන්ත්වා පුච්ඡන්තො එවමාහ.
262. Im sechsten Sutta bedeutet 'yajamānānaṃ' 'derer, die opfern'. Zu jener Zeit, so heißt es, nahmen die Menschen, die in Anga und Magadha wohnten, alljährlich das Beste von Ghee, Honig, Melasse usw., errichteten an einem Ort einen Haufen aus etwa sechzig Wagenladungen Brennholz, zündeten diesen an und warfen, als er loderte, all dies mit den Worten hinein: 'Wir opfern dem Großen Brahma!' Sie vertraten die Ansicht: 'Einmal hineingeworfen, bringt es tausendfachen Lohn.' Sakka, der König der Götter, dachte: 'All diese Menschen nehmen das Beste von allem und verbrennen es im Feuer im Glauben, dem Großen Brahma zu opfern. Sie tun dies ohne Nutzen. Mögen sie nicht unter meinen Augen verloren gehen! Ich werde es so einrichten, dass sie großen Verdienst erzeugen, indem sie es dem Buddha und dem Saṅgha spenden.' Am folgenden Tag ließ er den Holzstapel brennen, und während die Menschen zusahen, erschuf er die Gestalt des Brahma und erschien vor den Augen der Volksmenge, als träte er aus der gespaltenen Mondscheibe hervor. Als die Volksmenge dies sah, dachte sie: 'Der Große Brahma kommt, um dieses Opfer anzunehmen', fiel auf die Knie auf die Erde, erhob die gefalteten Hände zum Gruß und blieb in ehrerbietiger Haltung stehen. Die Brahmanen sagten: 'Ihr dachtet, wir sprächen nur aus bloßer Vermutung. Seht nun selbst: Dieser euer Brahma kommt, um das Opfer mit eigener Hand entgegenzunehmen!' Sakka kam herbei, verweilte in der Luft über dem Holzstoß und fragte: 'Wem gilt diese Ehrung?' Sie antworteten: 'Euch, o Herr, nehmt unser Opfer an!' Er sagte: 'Wenn dem so ist, dann kommt mit mir. Werft nicht die Waage weg, um mit der Hand zu wiegen! Dieser Meister weilt im Hauptkloster. Wir wollen ihn fragen: „Wem gegeben bringt es reiche Frucht?“' Er nahm die Bewohner beider Reiche mit sich, begab sich in die Gegenwart des Meisters und fragte ihn, indem er diese Strophe sprach.

තත්ථ පුඤ්ඤපෙක්ඛානන්ති පුඤ්ඤං ඉච්ඡන්තානං පුඤ්ඤත්ථිකානං. ඔපධිකං පුඤ්ඤන්ති උපධිවිපාකං පුඤ්ඤං. සඞ්ඝෙ දින්නං මහප්ඵලන්ති අරියසඞ්ඝෙ දින්නං විප්ඵාරවන්තං හොති. දෙසනාවසානෙ චතුරාසීතිපාණසහස්සානි අමතපානං පිවිංසු. තතො පට්ඨාය මනුස්සා සබ්බානි අග්ගදානානි භික්ඛුසඞ්ඝස්ස අදංසු. ඡට්ඨං.
Darin bedeutet 'puññapekkhānaṃ' 'derer, die nach Verdienst verlangen, die Verdienst anstreben'. 'Opadhikaṃ puññaṃ' bedeutet 'Verdienst, das zu Frucht in den Daseinsbereichen führt'. 'Saṅghe dinnaṃ mahapphalaṃ' bedeutet, dass eine Gabe, die dem edlen Saṅgha dargebracht wird, von weitreichender Wirkung ist. Am Ende der Lehrrede tranken vierundachtzigtausend Lebewesen den Trank der Unsterblichkeit. Von da an gaben die Menschen alle ihre besten Gaben dem Bhikkhu-Saṅgha. Das sechste [Sutta].

7. බුද්ධවන්දනාසුත්තවණ්ණනා
7. Die Erklärung des Suttas über die Verehrung des Buddha.

263. සත්තමෙ උට්ඨෙහීති උට්ඨහ, ඝට, වායම. විජිතසඞ්ගාමාති රාගාදීනඤ්චෙව ද්වාදසයොජනිකස්ස ච මාරබලස්ස ජිතත්තා භගවන්තං එවං ආලපති[Pg.322]. පන්නභාරාති ඔරොපිතඛන්ධකිලෙසාභිසඞ්ඛාරභාර. පන්නරසාය රත්තින්ති පන්නරසාය පුණ්ණමාය රත්තිං. සත්තමං.
263. Im siebten Sutta bedeutet 'uṭṭhehi' 'stehe auf, bemühe dich, strenge dich an'. 'Vijitasaṅgāma' redet den Erhabenen so an, weil er Gier usw. sowie das Heer des Māra, das sich über zwölf Yojanas erstreckt, besiegt hat. 'Pannabhāra' bedeutet jener, der die Last der Aggregate, der Befleckungen und der karmischen Formationen abgelegt hat. 'Pannarasāya rattiṃ' bedeutet in der Nacht des fünfzehnten Tages, der Nacht des Vollmonds. Das siebte [Sutta].

8. ගහට්ඨවන්දනාසුත්තවණ්ණනා
8. Die Erklärung des Suttas über die Verehrung durch Hausväter.

264. අට්ඨමෙ පුථුද්දිසාති චතස්සො දිසා චතස්සො අනුදිසා ච. භුම්මාති භූමිවාසිනො. චිරරත්තසමාහිතෙති උපචාරප්පනාහි චිරරත්තසමාහිතචිත්තෙ. වන්දෙති වන්දාමි. බ්‍රහ්මචරියපරායණෙති දසපි වස්සානි වීසතිපි වස්සානි…පෙ… සට්ඨිපි වස්සානි ආපාණකොටිකං එකසෙය්‍යං එකභත්තන්තිආදිකං සෙට්ඨචරියං බ්‍රහ්මචරියං චරමානෙති අත්ථො. පුඤ්ඤකරාති චතුපච්චයදානං කුසුම්භසුමනපූජා දීපසහස්සජාලන්ති එවමාදිපුඤ්ඤකාරකා. සීලවන්තොති උපාසකත්තෙ පතිට්ඨාය පඤ්චහිපි දසහිපි සීලෙහි සමන්නාගතා. ධම්මෙන දාරං පොසෙන්තීති උමඞ්ගභින්දනාදීනි අකත්වා ධම්මිකෙහි කසිගොරක්ඛවණිජ්ජාදීහි පුත්තදාරං පොසෙන්ති. පමුඛො රථමාරුහීති දෙවානං පමුඛො සෙට්ඨො රථං ආරුහි. අට්ඨමං.
264. Im achten Sutta bedeutet 'puthuddisā' die vier Haupt- und die vier Zwischenhimmelsrichtungen. 'Bhummā' bedeutet die Erdbewohner. 'Cirarattasamāhite' bedeutet jene, deren Geist durch die Annäherungskonzentration und die Vollkonzentration über lange Zeit gefestigt ist. 'Vande' bedeutet 'ich verehre'. 'Brahmacariyaparāyaṇe' bedeutet jene, die das edelste Leben führen, indem sie zehn Jahre, zwanzig Jahre ... und so weiter ... sechzig Jahre lang, ja bis zum Lebensende, allein schlafen, nur eine Mahlzeit am Tag zu sich nehmen und ähnliche vortreffliche Verhaltensweisen praktizieren; dies ist die Bedeutung. 'Puññakarā' bedeutet jene, die Verdienste wirken, wie das Spenden der vier Requisiten, das Darbringen von Safran- und Jasminblumen, das Entzünden von tausend Lampen und dergleichen Verdienstvolles mehr. 'Sīlavanto' bedeutet, dass sie fest im Status eines Laienanhängers verankert sind und die fünf oder auch die zehn Tugendregeln einhalten. 'Dhammena dāraṃ posenti' bedeutet, dass sie ohne Einbruchsdiebstahl und ähnliche Taten zu begehen, Frau und Kinder durch rechtmäßige Landwirtschaft, Viehzucht, Handel und dergleichen ernähren. 'Pamukho rathamāruhi' bedeutet, dass das Oberhaupt, der Vorzüglichste der Götter, den Streitwagen bestieg. Das achte Sutta.

9. සත්ථාරවන්දනාසුත්තවණ්ණනා
9. Die Erklärung des Suttas über die Verehrung des Meisters.

265. නවමෙ භගවන්තං නමස්සතීති එකංසං උත්තරියං දුකුලං කත්වා, බ්‍රහ්මජාණුකො හුත්වා සිරසි අඤ්ජලිං ඨපෙත්වා නමස්සති. සො යක්ඛොති සො සක්කො. අනොමනාමන්ති සබ්බගුණෙහි ඔමකභාවස්ස නත්ථිතාය සබ්බගුණනෙමිත්තකෙහි නාමෙහි අනොමනාමං. අවිජ්ජාසමතික්කමාති චතුසච්චපටිච්ඡාදිකාය වට්ටමූලකඅවිජ්ජාය සමතික්කමෙන. සෙක්ඛාති සත්ත සෙක්ඛා. අපචයාරාමාති වට්ටවිද්ධංසනෙ රතා. සික්ඛරෙති සික්ඛන්ති. නවමං.
265. Im neunten Sutta bedeutet 'bhagavantaṃ namassatī' (er verehrt den Erhabenen), dass er sein Obergewand aus feiner Seide über eine Schulter legt, die Knie auf die Erde setzt, die gefalteten Hände an die Stirn legt und so seine Verehrung bezeugt. 'So yakkho' bezieht sich auf jenen Sakka. 'Anomanāma' bedeutet, dass er aufgrund des völligen Fehlens jeglicher Minderwertigkeit in all seinen Tugenden einen Namen trägt, der von all diesen Tugendqualitäten herrührt und vollkommen ist. 'Avijjāsamatikkamā' bedeutet durch das Überwinden der Unwissenheit, welche die Wurzel des Daseinskreislaufs ist und die vier edlen Wahrheiten verhüllt. 'Sekkhā' bezieht sich auf die sieben Übenden. 'Apacayārāmā' bedeutet jene, die Freude daran finden, den Daseinskreislauf zu zertrümmern. 'Sikkhareti' bedeutet 'sie üben sich'. Das neunte Sutta.

10. සඞ්ඝවන්දනාසුත්තවණ්ණනා
10. Die Erklärung des Suttas über die Verehrung des Saṅgha.

266. දසමෙ අජ්ඣභාසීති කස්මා එස පුනප්පුනං එවං භාසතීති? සක්කස්ස කිර දෙවරඤ්ඤො සද්දො මධුරො, සුඵසිතං දන්තාවරණං, කථනකාලෙ සුවණ්ණකිඞ්කිණිකසද්දො විය නිච්ඡරති. තං පුනප්පුනං සොතුං ලභිස්සාමීති භාසති. පූතිදෙහසයාති පූතිම්හි මාතුසරීරෙ වා, අත්තනොයෙව වා සරීරං අවත්ථරිත්වා සයනතො පූතිදෙහසයා. නිමුග්ගා [Pg.323] කුණපම්හෙතෙති දසමාසෙ මාතුකුච්ඡිසඞ්ඛාතෙ කුණපස්මිං එතෙ නිමුග්ගා. එතං තෙසං පිහයාමීති එතෙසං එතං පිහයාමි පත්ථයාමි. න තෙ සං කොට්ඨෙ ඔපෙන්තීති න තෙ සං සන්තකං ධඤ්ඤං කොට්ඨෙ පක්ඛිපන්ති. න හි එතෙසං ධඤ්ඤං අත්ථි. න කුම්භීති න කුම්භියං. න කළොපියන්ති න පච්ඡියං. පරනිට්ඨිතමෙසානාති පරෙසං නිට්ඨිතං පරඝරෙ පක්කං භික්ඛාචාරවත්තෙන එසමානා ගවෙසමානා. තෙනාති එවං පරියිට්ඨෙන. සුබ්බතාති දසපි…පෙ… සට්ඨිපි වස්සානි සුසමාදින්නසුන්දරවතා.
266. Im zehnten Sutta: Warum spricht dieser wieder und wieder so? Man sagt, dass die voice des Götterkönigs Sakka süß ist, seine Lippen wohlgeformt sind und seine Stimme beim Sprechen wie der Klang goldener Glöckchen ertönt. In dem Wunsch, diese immer wieder zu hören, stellt er diese Fragen. 'Pūtidehasayā' bedeutet jene, die schlafen, indem sie sich im unreinen Körper der Mutter oder in ihrem eigenen Körper niederlassen. 'Nimuggā kuṇapamhete' bedeutet, dass diese zehn Monate lang in jenem Leichnam, der als Mutterleib bekannt ist, versunken waren. 'Etaṃ tesaṃ pihayāmi' bedeutet: Ich bewundere und ersehne dies an ihnen. 'Na te saṃ koṭṭhe openti' bedeutet, dass sie kein Getreide, das ihnen gehört, in Speichern lagern; denn sie besitzen kein Getreide. 'Na kumbhī' bedeutet 'nicht in einem Topf'. 'Na kaḷopiyanti' bedeutet 'nicht in einem Korb'. 'Paraniṭṭhitamesānā' bedeutet, dass sie nach Speisen suchen und diese erstreben, die von anderen in deren Häusern zubereitet und gekocht wurden, indem sie die Regeln des Almosengangs befolgen. 'Tenā' bedeutet 'mit diesem so Erlangten'. 'Subbatā' bezieht sich auf Mönche, die über zehn ... und so weiter ... sechzig Jahre lang wohlerwogene, vortreffliche Gelübde praktizieren.

සුමන්තමන්තිනොති ධම්මං සජ්ඣායිස්සාම, ධුතඞ්ගං සමාදියිස්සාම, අමතං පරිභුඤ්ජිස්සාම, සමණධම්මං කරිස්සාමාති එවං සුභාසිතභාසිනො. තුණ්හීභූතා සමඤ්චරාති තියාමරත්තිං අසනිඝොසෙන ඝොසිතා විය ධම්මං කථෙන්තාපි තුණ්හීභූතා සමං චරන්තියෙව නාම. කස්මා? නිරත්ථකවචනස්සාභාවා. පුථුමච්චා චාති බහුසත්තා ච අඤ්ඤමඤ්ඤං විරුද්ධා. අත්තදණ්ඩෙසු නිබ්බුතාති පරවිහෙඨනත්ථං ගහිතදණ්ඩෙසු සත්තෙසු නිබ්බුතා විස්සට්ඨදණ්ඩා. සාදානෙසු අනාදානාති සගහණෙසු සත්තෙසු ච භවයොනිආදීනං එකකොට්ඨාසස්සාපි අගහිතත්තා අගහණා. දසමං.
'Sumantamantino' bezieht sich auf jene, die nur wohlgesprochene Worte äußern, wie: 'Wir wollen die Lehre rezitieren, wir wollen die Dhutaṅga-Gelübde aufnehmen, wir wollen das Unsterbliche erfahren, wir wollen die Pflichten eines Asketen erfüllen.' 'Tuṇhībhūtā samañcarā' bedeutet, dass sie, obwohl sie während der drei Nachtwachen die Lehre laut wie ein Donnergrollen verkünden, danach schweigend in edlem Schweigen verharren und wahrlich in Gleichmut wandeln. Warum? Weil es bei ihnen kein nutzloses Gerede gibt. 'Puthumaccā ca' bedeutet die vielen Wesen, die untereinander im Konflikt stehen. 'Attadaṇḍesu nibbutā' bedeutet friedvoll unter jenen Wesen, die Waffen ergriffen haben, um andere zu schädigen, während sie selbst die Waffen abgelegt haben. 'Sādānesu anādānā' bedeutet unter jenen Wesen, die am Dasein festhalten, frei von Anhaftung zu sein, da sie nicht einen einzigen Teil der Daseinsbereiche, Geburtsformen usw. ergreifen. Das zehnte Sutta.

දුතියො වග්ගො.
Das zweite Kapitel.

3. තතියවග්ගො
3. Das dritte Kapitel.

1. ඡෙත්වාසුත්තවණ්ණනා
1. Die Erklärung des Chetvā-Suttas.

267. තතියවග්ගස්ස පඨමං වුත්තත්ථමෙව. පඨමං.
267. Das erste Sutta des dritten Kapitels hat dieselbe Bedeutung wie bereits zuvor erklärt. Das erste Sutta.

2. දුබ්බණ්ණියසුත්තවණ්ණනා
2. Die Erklärung des Dubbaṇṇiya-Suttas.

268. දුතියෙ දුබ්බණ්ණොති ඣාමඛාණුවණ්ණො. ඔකොටිමකොති ලකුණ්ඩකො මහොදරො. ආසනෙති පණ්ඩුකම්බලසිලායං. කොධභක්ඛොති සක්කෙන ගහිතනාමමෙවෙතං. සො පන එකො රූපාවචරබ්‍රහ්මා, ‘‘සක්කො කිර ඛන්තිබලෙන සමන්නාගතො’’ති සුත්වා වීමංසනත්ථං ආගතො[Pg.324]. අවරුද්ධකයක්ඛා පන එවරූපං සංවිහිතාරක්ඛං ඨානං පවිසිතුං න සක්කොන්ති. උපසඞ්කමීති දෙවානං සුත්වා ‘‘න සක්කා එස ඵරුසෙන චාලෙතුං, නීචවුත්තිනා පන ඛන්තියං ඨිතෙන සක්කා පලාපෙතු’’න්ති තථා පලාපෙතුකාමො උපසඞ්කමි. අන්තරධායීති ඛන්තියං ඨත්වා බලවචිත්තීකාරං පච්චුපට්ඨපෙත්වා නීචවුත්තියා දස්සියමානාය සක්කාසනෙ ඨාතුං අසක්කොන්තො අන්තරධායි. න සූපහතචිත්තොම්හීති එත්ථ සූති නිපාතමත්තං, උපහතචිත්තොම්හීති ආහ. නාවත්තෙන සුවානයොති න කොධාවත්තෙන සුආනයො, කොධවසෙ වත්තෙතුං න සුකරොම්හීති වදති. න වො චිරාහන්ති වොති නිපාතමත්තං, අහං චිරං න කුජ්ඣාමීති වදති. දුතියං.
268. Im zweiten Sutta bedeutet ‚hässlich‘ (dubbaṇṇa): von der Farbe eines verbrannten Baumstumpfs. ‚Zwergenhaft‘ (okoṭimaka): kleinwüchsig und dickbäuchig. ‚Auf dem Sitz‘ (āsane): auf der Pandukambala-Steinplatte. ‚Der Zornfresser‘ (kodhabhakkho): Dies ist bloß ein Name, den Sakka ihm gegeben hat. Er war jedoch ein Brahma der feinstofflichen Sphäre (rūpāvacarabrahmā), der gekommen war, um zu prüfen, nachdem er gehört hatte: „Sakka soll ja mit der Kraft der Geduld ausgestattet sein.“ Ausgesperrte Yakkhas jedoch können einen solchen gut bewachten Ort nicht betreten. ‚Er näherte sich‘ (upasaṅkami): Nachdem Sakka die Worte der Devas gehört hatte, dachte er: „Dieser kann nicht durch Grobheit vertrieben werden; vielmehr kann man ihn durch demütiges Verhalten vertreiben, indem man in Geduld verweilt.“ In der Absicht, ihn auf diese Weise zu vertreiben, näherte er sich. ‚Er verschwand‘ (antaradhāyi): Da Sakka in Geduld verweilt, tiefe Ehrerbietung gezeigt und demütiges Verhalten an den Tag gelegt hatte, war jener nicht in der Lage, auf Sakkas Thron zu verweilen, und verschwand. Unter ‚ich bin nicht von völlig zerrüttetem Geist‘ (na sūpahatacittomhi) ist hier ‚su‘ ein bloßes Partikel (nipātamatta); er sagt damit: „Ich bin nicht von zerrüttetem Geist erzürnt.“ Unter ‚nicht leicht durch den Strudel wegzuführen‘ (nāvattena suvānayo) sagt er: „Ich bin nicht leicht durch den Strudel des Zorns wegzuführen; ich bin nicht leicht unter die Macht des Zorns zu bringen.“ Unter ‚nicht lange für euch‘ (na vo cirāhaṃ) ist ‚vo‘ ein bloßes Partikel; er sagt: „Ich zürne nicht lange.“ Das zweite Sutta.

3. සම්බරිමායාසුත්තවණ්ණනා
3. Die Erklärung des Sambarimāyā-Suttas

269. තතියෙ ආබාධිකොති ඉසිගණෙන අභිසපකාලෙ උප්පන්නාබාධෙන ආබාධිකො. වාචෙහි මන්ති සචෙ මං සම්බරිමායං වාචෙසි, එවමහං තම්පි තිකිච්ඡිස්සාමීති වදති. මා ඛො ත්වං, මාරිස, වාචෙසීති විනාපි තාව සම්බරිමායං සක්කො අම්හෙ බාධති, යදි පන තං ජානිස්සති, නට්ඨා මයං, මා අත්තනො එකස්ස අත්ථාය අම්හෙ නාසෙහීති වත්වා නිවාරයිංසු. සම්බරොව සතං සමන්ති යථා සම්බරො අසුරින්දො මායාවී මායං පයොජෙත්වා වස්සසතං නිරයෙ පක්කො, එවං පච්චති. තුම්හෙ ධම්මිකාව, අලං වො මායායාති වදති. කිං පන සක්කො තස්ස කොධං තිකිච්ඡිතුං සක්කුණෙය්‍යාති? ආම සක්කුණෙය්‍ය. කථං? තදා කිර සො ඉසිගණො ධරතියෙව, තස්මා නං ඉසීනං සන්තිකං නෙත්වා ඛමාපෙය්‍ය, එවමස්ස ඵාසු භවෙය්‍ය. තෙන පන වඤ්චිතත්තා තථා අකත්වා පක්කන්තොව. තතියං.
269. Im dritten Sutta bedeutet ‚erkrankt‘ (ābādhiko): erkrankt an einer Krankheit, die entstand, als er von der Schar der Rishis verflucht wurde. ‚Lehre mich‘ (vācehi maṃ): Sakka sagt: „Wenn du mich die Magie des Sambari lehrst, dann werde ich dich im Gegenzug behandeln und heilen.“ ‚Lehre sie ja nicht, Werter!‘ (mā kho tvaṃ, mārisa, vācesi): Die anderen Asuras hielten ihn zurück und sagten: „Schon ohne Sambaris Magie bedrängt uns Sakka; wenn er sie jedoch kennenlernt, sind wir verloren. Vernichte uns nicht um deines einzelnen Nutzens willen!“ ‚Wie Sambara ein Jahrhundert lang‘ (sambarova sataṃ samaṃ): So wie der Asura-König Sambara, der Magier, Magie anwandte und dafür ein Jahrhundert lang in der Hölle litt, so wird man gepeinigt. Er sagt: „Ihr Götter seid wahrlich gerecht, Magie ist für euch nicht angemessen.“ Könnte Sakka aber dessen Zorn und Krankheit heilen? Ja, er könnte es. Wie? Damals lebte jene Schar der Rishis ja noch. Daher hätte er ihn in die Gegenwart der Rishis bringen und ihn um Vergebung bitten lassen können; so wäre es ihm wohlergangen. Weil er jedoch betrügerisch war, tat er dies nicht und ging einfach davon. Das dritte Sutta.

4. අච්චයසුත්තවණ්ණනා
4. Die Erklärung des Accaya-Suttas

270. චතුත්ථෙ සම්පයොජෙසුන්ති කලහං අකංසු. අච්චසරාති අතික්කමි, එකො භික්ඛු එකං භික්ඛුං අතික්කම්ම වචනං අවොචාති අත්ථො. යථාධම්මං [Pg.325] නප්පටිග්ගණ්හාතීති න ඛමති. කොධො වො වසමායාතූති කොධො තුම්හාකං වසං ආගච්ඡතු, මා තුම්හෙ කොධවසං ගමිත්ථාති දීපෙති. මා ච මිත්තෙ හි වො ජරාති එත්ථ හීති නිපාතමත්තං, තුම්හාකං මිත්තධම්මෙ ජරා නාම මා නිබ්බත්ති. භුම්මත්ථෙ වා කරණවචනං, මිත්තෙසු වො ජරා මා නිබ්බත්ති, මිත්තභාවතො අඤ්ඤථාභාවො මා හොතූති අත්ථො. අගරහියං මා ගරහිත්ථාති අගාරය්හං ඛීණාසවපුග්ගලං මා ගරහිත්ථ. චතුත්ථං.
270. Im vierten Sutta bedeutet ‚sie zettelten an‘ (sampayojesuṃ): sie machten einen Streit. ‚Er beging ein Vergehen‘ (accasarā): er überschritt die Grenzen; die Bedeutung ist, dass ein Mönch zu einem anderen Mönch verletzende Worte sprach, die die Beherrschung verletzten. ‚Er nimmt es nicht der Lehre entsprechend an‘ (yathādhammaṃ nappaṭiggaṇhāti): er verzeiht nicht. ‚Euer Zorn soll unter Kontrolle gebracht werden‘ (kodho vo vasamāyātu) verdeutlicht: „Der Zorn soll unter eure Kontrolle geraten, geratet nicht unter die Kontrolle des Zorns.“ Unter ‚Und kein Verfall soll euch bei euren Freunden entstehen‘ (mā ca mitte hi vo jarā) ist ‚hi‘ ein bloßes Partikel; es bedeutet: „Lasst in eurer freundschaftlichen Gesinnung keinen Verfall (Feindschaft) entstehen.“ Oder der Instrumentalis steht im Sinne des Lokativs: „Bei euren Freunden soll kein Verfall entstehen; ein Abweichen vom Zustand der Freundschaft soll nicht stattfinden“, das ist die Bedeutung. ‚Tadelt nicht den Untadeligen‘ (agarahiyaṃ mā garahittha): Tadelt nicht eine cankerfreie Person (einen Arahant), die nicht getadelt werden sollte. Das vierte Sutta.

5. අක්කොධසුත්තවණ්ණනා
5. Die Erklärung des Akkodha-Suttas

271. පඤ්චමෙ මා වො කොධො අජ්ඣභවීති කොධො තුම්හෙ මා අභිභවි, තුම්හෙව කොධං අභිභවථ. මා ච කුජ්ඣිත්ථ කුජ්ඣිතන්ති කුජ්ඣන්තානං මා පටිකුජ්ඣිත්ථ. අක්කොධොති මෙත්තා ච මෙත්තාපුබ්බභාගො ච. අවිහිංසාති කරුණා ච කරුණාපුබ්බභාගො ච. අථ පාපජනං කොධො, පබ්බතොවාභිමද්දතීති ලාමකජනං පබ්බතො විය කොධො අභිමද්දතීති. පඤ්චමං.
271. Im fünften Sutta bedeutet ‚euer Zorn soll euch nicht überwältigen‘ (mā vo kodho ajjhabhavī): Der Zorn soll euch nicht überwältigen; überwältigt ihr vielmehr den Zorn. ‚Und werdet nicht zornig auf den Zornigen‘ (mā ca kujjhittha kujjhitaṃ): Erwidert den Zorn derer nicht, die zornig sind. ‚Nicht-Zorn‘ (akkodho): liebevolle Güte (mettā) und die Vorstufe der liebevollen Güte. ‚Nicht-Schädigen‘ (avihiṃsā): Mitgefühl (karuṇā) und die Vorstufe des Mitgefühls. ‚Dann zermalmt der Zorn den bösen Menschen wie ein Berg‘ (atha pāpajanaṃ kodho pabbatovābhimaddati) bedeutet: Der Zorn zermalmt einen niederen Menschen, so wie ein Berg alles darunter zermalmt. Das fünfte Sutta.

තතියො වග්ගො.
Das dritte Kapitel.

සක්කසංයුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
Die Erklärung des Sakka-Saṃyutta ist abgeschlossen.

ඉති සාරත්ථප්පකාසිනියා සංයුත්තනිකාය-අට්ඨකථාය
Hiermit endet in der Sāratthappakāsinī, dem Kommentar zum Saṃyutta-Nikāya,

සගාථාවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
die Erklärung des Sagāthā-Vagga ist abgeschlossen.

සංයුත්තනිකාය-අට්ඨකථාය පඨමො භාගො.
Der erste Teil des Kommentars zum Saṃyutta-Nikāya.

বাংলা
পালি	অট্ঠকথা	টীকা	অন্ন
1101 পারাজিক পালি 1102 পাচিত্তিয় পালি 1103 মহাবগ্গ পালি (বিনয়) 1104 চূলবগ্গ পালি 1105 পরিবার পালি	1201 পারাজিককণ্ড অট্ঠকথা-১ 1202 পারাজিককণ্ড অট্ঠকথা-২ 1203 পাচিত্তিয় অট্ঠকথা 1204 মহাবগ্গ অট্ঠকথা (বিনয়) 1205 চূলবগ্গ অট্ঠকথা 1206 পরিবার অট্ঠকথা	1301 সারত্থদীপনী টীকা-১ 1302 সারত্থদীপনী টীকা-২ 1303 সারত্থদীপনী টীকা-৩	1401 দ্বেমাতিকাপালি 1402 বিনয়সংগহ অট্ঠকথা 1403 বজিরবুদ্ধি টীকা 1404 বিমতিবিনোদনী টীকা-১ 1405 বিমতিবিনোদনী টীকা-২ 1406 বিনয়ালংকার টীকা-১ 1407 বিনয়ালংকার টীকা-২ 1408 কঙ্খাবিতরণীপুরাণ টীকা 1409 বিনয়বিনিচ্ছয়-উত্তরবিনিচ্ছয় 1410 বিনয়বিনিচ্ছয় টীকা-১ 1411 বিনয়বিনিচ্ছয় টীকা-২ 1412 পাচিত্যাদিযোজনাপালি 1413 খুদ্ধসিক্খা-মূলসিক্খা 8401 বিসুদ্ধিমগ্গ-১ 8402 বিসুদ্ধিমগ্গ-২ 8403 বিসুদ্ধিমগ্গ-মহাটীকা-১ 8404 বিসুদ্ধিমগ্গ-মহাটীকা-২ 8405 বিসুদ্ধিমগ্গ নিদানকথা 8406 দীঘনিকায় (পু-বি) 8407 মজ্ঝিমনিকায় (পু-বি) 8408 সংযুত্তনিকায় (পু-বি) 8409 অঙ্গুত্তরনিকায় (পু-বি) 8410 বিনয়পিটক (পু-বি) 8411 অভিধম্মপিটক (পু-বি) 8412 অট্ঠকথা (পু-বি) 8413 নিরুত্তিদীপনী 8414 পরমত্থদীপনী সংগহমহাটীকাপাঠ 8415 অনুদীপনীপাঠ 8416 পট্ঠানুদ্দেস দীপনীপাঠ 8417 নমক্কারটীকা 8418 মহাপণামপাঠ 8419 লক্খণাতো বুদ্ধথোমনাগাথা 8420 সুতবন্দনা 8421 কমলাঞ্জলি 8422 জিনালংকার 8423 পজ্জমধু 8424 বুদ্ধগুণগাথাবলী 8425 চূলগন্থবংস 8426 মহাবংস 8427 সাসনবংস 8428 কচ্চায়নব্যাকরণং 8429 মোগ্গল্লানব্যাকরণং 8430 সদ্দনীতিপ্পকরণং (পদমালা) 8431 সদ্দনীতিপ্পকরণং (ধাতুমালা) 8432 পদরূপসিদ্ধি 8433 মোগ্গল্লানপঞ্চিকা 8434 পযোগসিদ্ধিপাঠ 8435 বুত্তোদয়পাঠ 8436 অভিধানপ্পদীপিকাপাঠ 8437 অভিধানপ্পদীপিকাটীকা 8438 সুবোধালংকারপাঠ 8439 সুবোধালংকারটীকা 8440 বালাবতার গণ্ঠিপদত্থবিনিচ্ছয়সার 8441 লোকনীতি 8442 সুত্তন্তনীতি 8443 সূরস্সতীনীতি 8444 মহারহনীতি 8445 ধম্মনীতি 8446 কবিদপ্পণনীতি 8447 নীতিমঞ্জরী 8448 নরদক্খদীপনী 8449 চতুরারক্খদীপনী 8450 চাণক্যনীতি 8451 রসবাহিনী 8452 সীমাবিসোধনীপাঠ 8453 বেস্সন্তরগীতি 8454 মোগ্গল্লান বুত্তিবিবরণপঞ্চিকা 8455 থূপবংস 8456 দাঠাবংস 8457 ধাতুপাঠবিলাসিনিয়া 8458 ধাতুবংস 8459 হত্থবনগল্লবিহারবংস 8460 জিনচরিতয় 8461 জিনবংসদীপং 8462 তেলকটাহগাথা 8463 মিলিদটীকা 8464 পদমঞ্জরী 8465 পদসাধনং 8466 সদ্দবিন্দুপকরণং 8467 কচ্চায়নধাতুমঞ্জুসা 8468 সামন্তকূটবণ্ণনা
2101 সীলক্খন্ধবগ্গ পালি 2102 মহাবগ্গ পালি (দীঘ) 2103 পাথিকবগ্গ পালি	2201 সীলক্খন্ধবগ্গ অট্ঠকথা 2202 মহাবগ্গ অট্ঠকথা (দীঘ) 2203 পাথিকবগ্গ অট্ঠকথা	2301 সীলক্খন্ধবগ্গ টীকা 2302 মহাবগ্গ টীকা (দীঘ) 2303 পাথিকবগ্গ টীকা 2304 সীলক্খন্ধবগ্গ-অভিনবটীকা-১ 2305 সীলক্খন্ধবগ্গ-অভিনবটীকা-২
3101 মূলপণ্ণাস পালি 3102 মজ্ঝিমপণ্ণাস পালি 3103 উপরিপণ্ণাস পালি	3201 মূলপণ্ণাস অট্ঠকথা-১ 3202 মূলপণ্ণাস অট্ঠকথা-২ 3203 মজ্ঝিমপণ্ণাস অট্ঠকথা 3204 উপরিপণ্ণাস অট্ঠকথা	3301 মূলপণ্ণাস টীকা 3302 মজ্ঝিমপণ্ণাস টীকা 3303 উপরিপণ্ণাস টীকা
4101 সগাথাবগ্গ পালি 4102 নিদানবগ্গ পালি 4103 খন্ধবগ্গ পালি 4104 সলায়তনবগ্গ পালি 4105 মহাবগ্গ পালি (সংযুত্ত)	4201 সগাথাবগ্গ অট্ঠকথা 4202 নিদানবগ্গ অট্ঠকথা 4203 খন্ধবগ্গ অট্ঠকথা 4204 সলায়তনবগ্গ অট্ঠকথা 4205 মহাবগ্গ অট্ঠকথা (সংযুত্ত)	4301 সগাথাবগ্গ টীকা 4302 নিদানবগ্গ টীকা 4303 খন্ধবগ্গ টীকা 4304 সলায়তনবগ্গ টীকা 4305 মহাবগ্গ টীকা (সংযুত্ত)
5101 এককনিপাত পালি 5102 দুকনিপাত পালি 5103 তিকনিপাত পালি 5104 চতুক্কনিপাত পালি 5105 পঞ্চকনিপাত পালি 5106 ছক্কনিপাত পালি 5107 সত্তকনিপাত পালি 5108 অট্ঠকাদিনিপাত পালি 5109 নবকনিপাত পালি 5110 দশকনিপাত পালি 5111 একাদশকনিপাত পালি	5201 এককনিপাত অট্ঠকথা 5202 দুক-তিক-চতুক্কনিপাত অট্ঠকথা 5203 পঞ্চক-ছক্ক-সত্তকনিপাত অট্ঠকথা 5204 অট্ঠকাদিনিপাত অট্ঠকথা	5301 এককনিপাত টীকা 5302 দুক-তিক-চতুক্কনিপাত টীকা 5303 পঞ্চক-ছক্ক-সত্তকনিপাত টীকা 5304 অট্ঠকাদিনিপাত টীকা
6101 খুদ্ধকপাঠ পালি 6102 ধম্মপদ পালি 6103 উদান পালি 6104 ইতিবুত্তক পালি 6105 সুত্তনিপাত পালি 6106 বিমানবত্থু পালি 6107 পেতবত্থু পালি 6108 থেরগাথা পালি 6109 থেরীগাথা পালি 6110 অপদান পালি-১ 6111 অপদান পালি-২ 6112 বুদ্ধবংস পালি 6113 চরিয়াপিটক পালি 6114 জাতক পালি-১ 6115 জাতক পালি-২ 6116 মহানিদ্দেস পালি 6117 চূলনিদ্দেস পালি 6118 পটিসম্ভিদামগ্গ পালি 6119 নেত্তিপ্পকরণ পালি 6120 মিলিন্দপঞ্হ পালি 6121 পেটকোপদেস পালি	6201 খুদ্ধকপাঠ অট্ঠকথা 6202 ধম্মপদ অট্ঠকথা-১ 6203 ধম্মপদ অট্ঠকথা-২ 6204 উদান অট্ঠকথা 6205 ইতিবুত্তক অট্ঠকথা 6206 সুত্তনিপাত অট্ঠকথা-১ 6207 সুত্তনিপাত অট্ঠকথা-২ 6208 বিমানবত্থু অট্ঠকথা 6209 পেতবত্থু অট্ঠকথা 6210 থেরগাথা অট্ঠকথা-১ 6211 থেরগাথা অট্ঠকথা-২ 6212 থেরীগাথা অট্ঠকথা 6213 অপদান অট্ঠকথা-১ 6214 অপদান অট্ঠকথা-২ 6215 বুদ্ধবংস অট্ঠকথা 6216 চরিয়াপিটক অট্ঠকথা 6217 জাতক অট্ঠকথা-১ 6218 জাতক অট্ঠকথা-২ 6219 জাতক অট্ঠকথা-৩ 6220 জাতক অট্ঠকথা-৪ 6221 জাতক অট্ঠকথা-৫ 6222 জাতক অট্ঠকথা-৬ 6223 জাতক অট্ঠকথা-৭ 6224 মহানিদ্দেস অট্ঠকথা 6225 চূলনিদ্দেস অট্ঠকথা 6226 পটিসম্ভিদামগ্গ অট্ঠকথা-১ 6227 পটিসম্ভিদামগ্গ অট্ঠকথা-২ 6228 নেত্তিপ্পকরণ অট্ঠকথা	6301 নেত্তিপ্পকরণ টীকা 6302 নেত্তিবিভাবিনী
7101 ধম্মসংগণী পালি 7102 বিভঙ্গ পালি 7103 ধাতুকথা পালি 7104 পুগ্গলপঞ্ঞাত্তি পালি 7105 কথাবত্থু পালি 7106 যমক পালি-১ 7107 যমক পালি-২ 7108 যমক পালি-৩ 7109 পট্ঠান পালি-১ 7110 পট্ঠান পালি-২ 7111 পট্ঠান পালি-৩ 7112 পট্ঠান পালি-৪ 7113 পট্ঠান পালি-৫	7201 ধম্মসংগণি অট্ঠকথা 7202 সম্মোহবিনোদনী অট্ঠকথা 7203 পঞ্চপকরণ অট্ঠকথা	7301 ধম্মসংগণী-মূলটীকা 7302 বিভঙ্গ-মূলটীকা 7303 পঞ্চপকরণ-মূলটীকা 7304 ধম্মসংগণী-অনুটীকা 7305 পঞ্চপকরণ-অনুটীকা 7306 অভিধম্মাবতারো-নামরূপপরিচ্ছেদো 7307 অভিধম্মত্থসংগহো 7308 অভিধম্মাবতার-পুরাণটীকা 7309 অভিধম্মমাতিকাপালি

中文
巴利	義註	複註	藏外典籍
1101 巴拉基咖（波羅夷） 1102 巴吉帝亞（波逸提） 1103 大品（律藏） 1104 小品 1105 附隨	1201 巴拉基咖（波羅夷）義註-1 1202 巴拉基咖（波羅夷）義註-2 1203 巴吉帝亞（波逸提）義註 1204 大品義註（律藏） 1205 小品義註 1206 附隨義註	1301 心義燈-1 1302 心義燈-2 1303 心義燈-3	1401 疑惑度脫 1402 律攝註釋 1403 金剛智疏 1404 疑難解除疏-1 1405 疑難解除疏-2 1406 律莊嚴疏-1 1407 律莊嚴疏-2 1408 古老解惑疏 1409 律抉擇-上抉擇 1410 律抉擇疏-1 1411 律抉擇疏-2 1412 巴吉帝亞等啟請經 1413 小戒學-根本戒學 8401 清淨道論-1 8402 清淨道論-2 8403 清淨道大複註-1 8404 清淨道大複註-2 8405 清淨道論導論 8406 長部問答 8407 中部問答 8408 相應部問答 8409 增支部問答 8410 律藏問答 8411 論藏問答 8412 義注問答 8413 語言學詮釋手冊 8414 勝義顯揚 8415 隨燈論誦 8416 發趣論燈論 8417 禮敬文 8418 大禮敬文 8419 依相讚佛偈 8420 經讚 8421 蓮花供 8422 勝者莊嚴 8423 語蜜 8424 佛德偈集 8425 小史 8427 佛教史 8426 大史 8429 目犍連文法 8428 迦旃延文法 8430 文法寶鑑（詞幹篇） 8431 文法寶鑑（詞根篇） 8432 詞形成論 8433 目犍連五章 8434 應用成就讀本 8435 音韻論讀本 8436 阿毗曇燈讀本 8437 阿毗曇燈疏 8438 妙莊嚴論讀本 8439 妙莊嚴論疏 8440 初學入門義抉擇精要 8446 詩王智論 8447 智論花鬘 8445 法智論 8444 大羅漢智論 8441 世間智論 8442 經典智論 8443 勇士百智論 8450 考底利耶智論 8448 人眼燈 8449 四護衛燈 8451 妙味之流 8452 界清淨 8453 韋桑達拉頌 8454 目犍連語釋五章 8455 塔史 8456 佛牙史 8457 詞根讀本注釋 8458 舍利史 8459 象頭山寺史 8460 勝者行傳 8461 勝者宗燈 8462 油鍋偈 8463 彌蘭王問疏 8464 詞花鬘 8465 詞成就論 8466 正理滴論 8467 迦旃延詞根注 8468 邊境山注釋
2101 戒蘊品 2102 大品（長部） 2103 波梨品	2201 戒蘊品註義註 2202 大品義註（長部） 2203 波梨品義註	2301 戒蘊品疏 2302 大品複註（長部） 2303 波梨品複註 2304 戒蘊品新複註-1 2305 戒蘊品新複註-2
3101 根本五十經 3102 中五十經 3103 後五十經	3201 根本五十義註-1 3202 根本五十義註-2 3203 中五十義註 3204 後五十義註	3301 根本五十經複註 3302 中五十經複註 3303 後五十經複註
4101 有偈品 4102 因緣品 4103 蘊品 4104 六處品 4105 大品（相應部）	4201 有偈品義注 4202 因緣品義注 4203 蘊品義注 4204 六處品義注 4205 大品義注（相應部）	4301 有偈品複註 4302 因緣品註 4303 蘊品複註 4304 六處品複註 4305 大品複註（相應部）
5101 一集經 5102 二集經 5103 三集經 5104 四集經 5105 五集經 5106 六集經 5107 七集經 5108 八集等經 5109 九集經 5110 十集經 5111 十一集經	5201 一集義註 5202 二、三、四集義註 5203 五、六、七集義註 5204 八、九、十、十一集義註	5301 一集複註 5302 二、三、四集複註 5303 五、六、七集複註 5304 八集等複註
6101 小誦 6102 法句經 6103 自說 6104 如是語 6105 經集 6106 天宮事 6107 餓鬼事 6108 長老偈 6109 長老尼偈 6110 譬喻-1 6111 譬喻-2 6112 諸佛史 6113 所行藏 6114 本生-1 6115 本生-2 6116 大義釋 6117 小義釋 6118 無礙解道 6119 導論 6120 彌蘭王問 6121 藏釋	6201 小誦義注 6202 法句義注-1 6203 法句義注-2 6204 自說義注 6205 如是語義註 6206 經集義注-1 6207 經集義注-2 6208 天宮事義注 6209 餓鬼事義注 6210 長老偈義注-1 6211 長老偈義注-2 6212 長老尼義注 6213 譬喻義注-1 6214 譬喻義注-2 6215 諸佛史義注 6216 所行藏義注 6217 本生義注-1 6218 本生義注-2 6219 本生義注-3 6220 本生義注-4 6221 本生義注-5 6222 本生義注-6 6223 本生義注-7 6224 大義釋義注 6225 小義釋義注 6226 無礙解道義注-1 6227 無礙解道義注-2 6228 導論義注	6301 導論複註 6302 導論明解
7101 法集論 7102 分別論 7103 界論 7104 人施設論 7105 論事 7106 雙論-1 7107 雙論-2 7108 雙論-3 7109 發趣論-1 7110 發趣論-2 7111 發趣論-3 7112 發趣論-4 7113 發趣論-5	7201 法集論義註 7202 分別論義註（迷惑冰消） 7203 五部論義註	7301 法集論根本複註 7302 分別論根本複註 7303 五論根本複註 7304 法集論複註 7305 五論複註 7306 阿毘達摩入門 7307 攝阿毘達磨義論 7308 阿毘達摩入門古複註 7309 阿毘達摩論母

English
Pali Canon	Commentaries	Sub-commentaries	Other
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

Français
Canon Pali	Commentaires	Sous-commentaires	Autres
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

Deutsch
Pali-Kanon	Kommentare	Subkommentare	Sonstige
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi
නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස Verehrung dem Erhabenen, dem Heiligen, dem vollkommen Erwachten. සංයුත්තනිකායෙ In der Gruppierten Sammlung (Saṃyutta-Nikāya) සගාථාවග්ග-අට්ඨකථා Der Kommentar zum Buch mit den Versen (Sagāthā-Vagga) ගන්ථාරම්භකථා Einleitungsworte (Vorrede) කරුණාසීතලහදයං[Pg.1], පඤ්ඤාපජ්ජොතවිහතමොහතමං; සනරාමරලොකගරුං, වන්දෙ සුගතං ගතිවිමුත්තං. Ich verehre den Wohlgegangenen (Sugata), dessen Herz von großem Mitgefühl gekühlt ist, der die Dunkelheit der Verblendung mit dem Licht der Weisheitslampe gänzlich vertrieben hat, der der Lehrer der Welt der Menschen und Götter ist und der aus den Daseinsbereichen (gati) befreit ist. බුද්ධොපි බුද්ධභාවං, භාවෙත්වා චෙව සච්ඡිකත්වා ච; යං උපගතො ගතමලං, වන්දෙ තමනුත්තරං ධම්මං. Ich verehre diese unvergleichliche, makellose Lehre (Dhamma), durch deren Entfaltung und Verwirklichung selbst der Buddha den Zustand der Buddhaschaft erlangte. සුගතස්ස ඔරසානං, පුත්තානං මාරසෙනමථනානං; අට්ඨන්නම්පි සමූහං, සිරසා වන්දෙ අරියසඞ්ඝං. Mit dem Haupt verehre ich auch die edle Gemeinschaft (Ariya-Saṅgha), die Schar der acht edlen Söhne, die dem Herzen des Wohlgegangenen entsprungen sind und das Heer des Māra bezwungen haben. ඉති මෙ පසන්නමතිනො, රතනත්තයවන්දනාමයං පුඤ්ඤං; යං සුවිහතන්තරායො, හුත්වා තස්සානුභාවෙන. Möge durch die Kraft des Verdienstes, das ich mit vertrauensvollem Geist durch diese Verehrung der Drei Juwelen erworben habe, jegliche Gefahr und jedes Hindernis für mich gänzlich beseitigt sein. සංයුත්තවග්ගපටිමණ්ඩිතස්ස, සංයුත්තආගමවරස්ස; බුද්ධානුබුද්ධසංවණ්ණිතස්ස, ඤාණප්පභෙදජනනස්ස. Um die Bedeutung des vortrefflichen Saṃyutta-Nikāya (der Gruppierten Sammlung) darzulegen, der mit Abschnitten und Kapiteln geschmückt ist, der vom Buddha und den ihm nachfolgenden Erleuchteten gepriesen und erklärt wurde und der vielfältiges tiefes Wissen hervorbringt, අත්ථප්පකාසනත්ථං, අට්ඨකථා ආදිතො වසිසතෙහි; පඤ්චහි යා සඞ්ගීතා, අනුසඞ්ගීතා ච පච්ඡාපි. – jenes Kommentars, der zu Beginn von fünfhundert Arahants rezitiert wurde und später (beim zweiten und dritten Konzil) erneut rezitiert wurde – සීහළදීපං පන ආභතාථ, වසිනා මහාමහින්දෙන; ඨපිතා සීහළභාසාය, දීපවාසීනමත්ථාය. und der danach von dem ehrwürdigen Mahinda auf die Insel Lanka (Sri Lanka) gebracht und von den dortigen großen Theras in singhalesischer Sprache niedergeschrieben wurde, um den Bewohnern der Insel zu dienen und eine Vermischung mit den Ansichten anderer Schulen zu vermeiden, අපනෙත්වාන [Pg.2] තතොහං, සීහළභාසං මනොරමං භාසං; තන්තිනයානුච්ඡවිකං, ආරොපෙන්තො විගතදොසං. werde ich nun die singhalesische Sprache entfernen und den Kommentar in die fehlerfreie, herzerfreuliche Sprache (Māgadhī/Pali) übertragen, die dem Stil und der Methode der heiligen Texte entspricht, සමයං අවිලොමෙන්තො, ථෙරානං ථෙරවංසදීපානං; සුනිපුණවිනිච්ඡයානං, මහාවිහාරෙ නිවාසීනං. ohne dabei der Tradition der Theras des Mahāvihāra zu widersprechen, welche die Linie der Ältesten erleuchten und über eine feine, geschickte Urteilskraft verfügen. හිත්වා පුනප්පුනාගත-මත්ථං, අත්ථං පකාසයිස්සාමි; සුජනස්ස ච තුට්ඨත්ථං, චිරට්ඨිතත්ථඤ්ච ධම්මස්ස. Indem ich sich wiederholende Erklärungen weglasse, werde ich die Bedeutung dieser hervorragenden Sammlung darlegen – zur Freude der rechtschaffenen Menschen und für den langen Bestand der Lehre. සාවත්ථිපභූතීනං, නගරානං වණ්ණනා කතා හෙට්ඨා; සඞ්ගීතීනං ද්වින්නං, යා මෙ අත්ථං වදන්තෙන. Die Beschreibungen von Städten wie Sāvatthi und anderen wurden bereits zuvor von mir dargelegt, als ich die Bedeutung der beiden Sammlungen (Dīgha- und Majjhima-Nikāya) erklärte. විත්ථාරවසෙන සුදං, වත්ථූනි ච යානි තත්ථ වුත්තානි; තෙසම්පි න ඉධ භිය්‍යො, විත්ථාරකථං කරිස්සාමි. Auch jene Hintergrundgeschichten, die dort bereits ausführlich erzählt wurden, werde ich hier nicht noch einmal in aller Ausführlichkeit wiederholen. සුත්තානං පන අත්ථා, න විනා වත්ථූහි යෙ පකාසන්ති; තෙසං පකාසනත්ථං, වත්ථූනිපි දස්සයිස්සාමි. Wo jedoch die Bedeutung von Lehrreden ohne den geschichtlichen Anlass nicht klar verständlich ist, werde ich auch die entsprechenden Hintergrundgeschichten aufzeigen, um deren Sinn zu verdeutlichen. සීලකථා ධුතධම්මා, කම්මට්ඨානානි චෙව සබ්බානි; චරියාවිධානසහිතො, ඣානසමාපත්තිවිත්ථාරො. Die Abhandlung über die Tugend (sīla), die asketischen Übungen (dhutaṅga), alle Meditationsobjekte (kammaṭṭhāna), die Erklärungen zu den Temperamenten (cariyā) sowie die ausführliche Darlegung der Vertiefungen (jhāna) und Errungenschaften (samāpatti), සබ්බා ච අභිඤ්ඤායො, පඤ්ඤාසඞ්කලනනිච්ඡයො චෙව; ඛන්ධාධාතායතනින්ද්‍රියානි, අරියානි චෙව චත්තාරි. alle höheren Geisteskräfte (abhiññā), die Untersuchung und Bestimmung der Weisheit (paññā), die Aggregate (khandha), Elemente (dhātu), Sinnesgrundlagen (āyatana), Fähigkeiten (indriya) sowie die vier edlen... සච්චානි පච්චයාකාරදෙසනා, සුපරිසුද්ධනිපුණනයා; අවිමුත්තතන්තිමග්ගා, විපස්සනාභාවනා චෙව. Wahrheiten (sacca), die Darlegung des Bedingten Entstehens (paccayākāra) gemäß der völlig reinen und subtilen Lehrtradition, sowie die der Textüberlieferung getreue Entfaltung der Einsichtsmeditation (vipassanā-bhāvanā) – ඉති පන සබ්බං යස්මා, විසුද්ධිමග්ගෙ මයා සුපරිසුද්ධං; වුත්තං තස්මා භිය්‍යො, න තං ඉධ විචාරයිස්සාමි. da all dies von mir im Visuddhimagga bereits vollkommen rein und ausführlich dargelegt wurde, werde ich es hier nicht noch einmal im Einzelnen erörtern. ‘‘මජ්ඣෙ විසුද්ධිමග්ගො, එස චතුන්නම්පි ආගමානඤ්හි; ඨත්වා පකාසයිස්සති, තත්ථ යථාභාසිතමත්ථං’’. „Der ‚Pfad der Reinheit‘ (Visuddhimagga) steht im Zentrum aller vier Sammlungen (Agamas/Nikāyas) und wird die Bedeutung so verdeutlichen, wie sie dort gelehrt wurde.“ ඉච්චෙව කතො තස්මා, තම්පි ගහෙත්වාන සද්ධිමෙතාය; අට්ඨකථාය විජානථ, සංයුත්තවිනිස්සිතං අත්ථන්ති. Nehmt daher auch jenes Werk (den Visuddhimagga) zu Hilfe und versteht in Verbindung mit diesem Kommentar die dem Saṃyutta-Nikāya eigene Bedeutung. 1. දෙවතාසංයුත්තං 1. Die Gruppierte Sammlung mit den Gottheiten (Devatā-Saṃyutta) 1. නළවග්ගො 1. Das Schilf-Kapitel (Naḷa-Vagga) 1. ඔඝතරණසුත්තවණ්ණනා 1. Die Erklärung der Lehrrede über das Überqueren der Flut (Oghataraṇa-Sutta) තත්ථ [Pg.3] සංයුත්තාගමො නාම සගාථාවග්ගො, නිදානවග්ගො, ඛන්ධකවග්ගො, සළායතනවග්ගො, මහාවග්ගොති පඤ්චවග්ගො හොති. සුත්තතො – Darin besteht die als Saṃyutta-Nikāya (Gruppierte Sammlung) bekannte Überlieferung aus fünf großen Abschnitten (Vaggas), nämlich: dem Sagāthā-Vagga (Buch mit Versen), dem Nidāna-Vagga (Buch der Ursachen), dem Khandhaka-Vagga (Buch der Aggregate), dem Saḷāyatana-Vagga (Buch der sechs Sinnesgrundlagen) und dem Mahā-Vagga (Großes Buch). Nach Anzahl der Lehrreden (Suttas) gezählt: ‘‘සත්ත සුත්තසහස්සානි, සත්ත සුත්තසතානි ච; ද්වාසට්ඨි චෙව සුත්තානි, එසො සංයුත්තසඞ්ගහො’’. „Siebentausend Lehrreden, siebenhundert Lehrreden und zweiundsechzig Lehrreden – dies ist der Umfang der Gruppierten Sammlung (Saṃyutta).“ භාණවාරතො භාණවාරසතං හොති. තස්ස වග්ගෙසු සගාථාවග්ගො ආදි, සුත්තෙසු ඔඝතරණසුත්තං. තස්සාපි ‘‘එවං මෙ සුත’’න්තිආදිකං ආයස්මතා ආනන්දෙන පඨමමහාසඞ්ගීතිකාලෙ වුත්තං නිදානමාදි. සා පනෙසා පඨමමහාසඞ්ගීති සුමඞ්ගලවිලාසිනියා දීඝනිකායට්ඨකථාය ආදිම්හි විත්ථාරිතා, තස්මා සා තත්ථ විත්ථාරිතනයෙනෙව වෙදිතබ්බා. Nach Rezitationsabschnitten (bhāṇavāra) bemessen sind es einhundert Rezitationsabschnitte. Unter den Abschnitten ist der Sagāthā-Vagga der erste; unter den Lehrreden ist das Oghataraṇa-Sutta die erste. Auch von diesem Sutta wiederum bildet die Einleitung „So habe ich gehört“ (evaṃ me sutaṃ) usw., die vom ehrwürdigen Ānanda zur Zeit des Ersten Großen Konzils gesprochen wurde, den Anfang. Da dieses Erste Große Konzil jedoch bereits ausführlich zu Beginn der Sumaṅgalavilāsinī, dem Kommentar zum Dīgha-Nikāya, beschrieben wurde, sollte es genau in jener dort dargelegten Weise verstanden werden. 1. යං පනෙතං ‘‘එවං මෙ සුත’’න්තිආදිකං නිදානං, තත්ථ එවන්ති නිපාතපදං. මෙතිආදීනි නාමපදානි. සාවත්ථියං විහරතීති එත්ථ වීති උපසග්ගපදං, හරතීති ආඛ්‍යාතපදන්ති ඉමිනා තාව නයෙන පදවිභාගො වෙදිතබ්බො. 1. Was nun diese Einleitung „So habe ich gehört“ (evaṃ me sutaṃ) usw. betrifft, so ist darin „evaṃ“ ein unveränderliches Partikelwort (nipāta). „Me“ und die folgenden Wörter sind Nennwörter (Pränomina/Nomina). In der Formulierung „sāvatthiyaṃ viharati“ (er weilte in Sāvatthi) ist „vi-“ eine Vorsilbe (upasagga) und „harati“ ein finites Verb (ākhyāta). In dieser Weise ist zunächst die grammatische Einteilung der Wörter (padavibhāga) zu verstehen. අත්ථතො පන එවංසද්දො තාව උපමූපදෙස-සම්පහංසන-ගරහණ-වචනසම්පටිග්ගහාකාරනිදස්සනාවධාරණාදි-අනෙකත්ථප්පභෙදො. තථා හෙස – ‘‘එවං ජාතෙන මච්චෙන, කත්තබ්බං කුසලං බහු’’න්ති (ධ. ප. 53) එවමාදීසු උපමායං ආගතො. ‘‘එවං තෙ අභික්කමිතබ්බං, එවං තෙ පටික්කමිතබ්බ’’න්තිආදීසු (අ. නි. 4.122) උපදෙසෙ. ‘‘එවමෙතං භගවා, එවමෙතං සුගතා’’තිආදීසු (අ. නි. 3.66) සම්පහංසනෙ. ‘‘එවමෙවං පනායං වසලී යස්මිං වා තස්මිං වා තස්ස මුණ්ඩකස්ස සමණකස්ස වණ්ණං භාසතී’’තිආදීසු (සං. නි. 1.187) ගරහණෙ. ‘‘එවං, භන්තෙති ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසු’’න්තිආදීසු (ම. නි. 1.1) වචනසම්පටිග්ගහෙ. ‘‘එවං බ්‍යා ඛො අහං, භන්තෙ, භගවතා ධම්මං දෙසිතං ආජානාමී’’තිආදීසු (ම. නි. 1.398) ආකාරෙ[Pg.4]. ‘‘එහි ත්වං මාණවක, යෙන සමණො ආනන්දො තෙනුපසඞ්කම; උපසඞ්කමිත්වා මම වචනෙන සමණං ආනන්දං අප්පාබාධං අප්පාතඞ්කං ලහුට්ඨානං බලං ඵාසුවිහාරං පුච්ඡ – ‘සුභො මාණවො තොදෙය්‍යපුත්තො භවන්තං ආනන්දං අප්පාබාධං අප්පාතඞ්කං ලහුට්ඨානං බලං ඵාසුවිහාරං පුච්ඡතී’ති. එවඤ්ච වදෙහි – ‘සාධු කිර භවං ආනන්දො යෙන සුභස්ස මාණවස්ස තොදෙය්‍යපුත්තස්ස නිවෙසනං, තෙනුපසඞ්කමතු අනුකම්පං උපාදායා’ති’’ආදීසු (දී. නි. 1.445) නිදස්සනෙ. ‘‘තං කිං මඤ්ඤථ කාලාමා, ඉමෙ ධම්මා කුසලා වා අකුසලා වාති? අකුසලා, භන්තෙ. සාවජ්ජා වා අනවජ්ජා වාති? සාවජ්ජා, භන්තෙ. විඤ්ඤුගරහිතා වා විඤ්ඤුප්පසත්ථා වාති? විඤ්ඤුගරහිතා, භන්තෙ. සමත්තා සමාදින්නා අහිතාය දුක්ඛාය සංවත්තන්ති වා නො වා, කථං වො එත්ථ හොතීති? සමත්තා, භන්තෙ, සමාදින්නා අහිතාය දුක්ඛාය සංවත්තන්ති, එවං නො එත්ථ හොතී’’තිආදීසු (අ. නි. 3.66) අවධාරණෙ. ස්වායමිධ ආකාරනිදස්සනාවධාරණෙසු දට්ඨබ්බො. Was die Bedeutung betrifft, so besitzt das Wort „evaṃ“ eine Vielzahl von unterschiedlichen Bedeutungen, wie etwa: Vergleich (upamā), Unterweisung (upadesa), Freude (sampahaṃsana), Tadel (garahaṇa), Annahme einer Äußerung (vacanasampaṭiggaha), Art und Weise (ākāra), Veranschaulichung (nidassana) und Bestimmtheit (avadhāraṇa). Es erscheint nämlich: – als Vergleich (upamā) in Passagen wie: „Ebenso (evaṃ) wie ein geborener Sterblicher viel heilsames Werk tun sollte...“ (Dhp. 53). – als Unterweisung (upadesa) in Passagen wie: „So (evaṃ) sollst du vorwärts gehen, so (evaṃ) sollst du zurücktreten...“ (A. IV 122). – als freudige Zustimmung (sampahaṃsana) in Passagen wie: „So ist es, Erhabener! So ist es, Wohlgegangener!“ (A. III 66). – als Tadel (garahaṇa) in Passagen wie: „Ebenso (evameva) aber spricht dieses gemeine Weibsbild bei jeder Gelegenheit das Lob jenes kahlscherigen Mönchs aus...“ (S. I 187). – als Annahme einer Äußerung (vacanasampaṭiggaha) in Passagen wie: „„Ja, o Herr“ (evaṃ bhante), antworteten jene Mönche dem Erhabenen...“ (M. I 1). – als Art und Weise (ākāra) in Passagen wie: „Auf diese Weise (evaṃ) verstehe ich, o Herr, die vom Erhabenen dargelegte Lehre...“ (M. I 398). – als Veranschaulichung (nidassana) in Passagen wie: „Komm, junger Mann, geh dorthin, wo der Asket Ānanda verweilt; [...] und sprich so (evaṃ): [...]“ (D. I 445). – als Bestimmtheit (avadhāraṇa) in Passagen wie: „Was meint ihr, Kālāmer: Sind diese Dinge heilsam oder unheilsam? – Unheilsam, o Herr. [...] Führen sie, wenn sie vollständig angenommen und praktiziert werden, zu Unheil und Leid, oder wie ist eure Ansicht hierzu? – Wenn sie vollständig angenommen und praktiziert werden, führen sie zu Unheil und Leid; genau so (evaṃ) verhält es sich nach unserer Ansicht hierzu.“ (A. III 66). Hier (in der Formulierung „evaṃ me sutaṃ“) ist es in den Bedeutungen von Art und Weise, Veranschaulichung und Bestimmtheit zu verstehen. තත්ථ ආකාරත්ථෙන එවංසද්දෙන එතමත්ථං දීපෙති – නානානයනිපුණං අනෙකජ්ඣාසයසමුට්ඨානං අත්ථබ්‍යඤ්ජනසම්පන්නං විවිධපාටිහාරියං ධම්මත්ථදෙසනා පටිවෙධගම්භීරං සබ්බසත්තානං සකසකභාසානුරූපතො සොතපථමාගච්ඡන්තං තස්ස භගවතො වචනං සබ්බප්පකාරෙන කො සමත්ථො විඤ්ඤාතුං? සබ්බථාමෙන පන සොතුකාමතං ජනෙත්වාපි එවං මෙ සුතං, මයාපි එකෙනාකාරෙන සුතන්ති. Darin zeigt das Wort 'evaṃ' im Sinne der Art und Weise diesen Sinn auf: Wer wäre imstande, das Wort jenes Erhabenen in jeder Hinsicht vollkommen zu verstehen – ein Wort, das durch vielfältige Methoden subtil ist, das aus den mannigfaltigen Neigungen der Wesen entspringt, das reich an Sinn und Wortlaut ist, das verschiedene Wunder bewirkt, das tiefgründig in Bezug auf Lehre, Bedeutung, Verkündigung und Durchdringung ist und das entsprechend den jeweiligen Sprachen aller Wesen an den Gehörweg gelangt? Nachdem er jedoch mit aller Kraft den Wunsch zu hören geweckt hat, zeigt er damit folgenden Sinn an: 'So (auf diese eine Weise) habe ich es gehört, auch von mir wurde es in einer bestimmten Art und Weise vernommen.' නිදස්සනත්ථෙන – ‘‘නාහං සයම්භූ, න මයා ඉදං සච්ඡිකත’’න්ති අත්තානං පරිමොචෙන්තො – ‘‘එවං මෙ සුතං, මයාපි එවං සුත’’න්ති ඉදානි වත්තබ්බං සකලසුත්තං නිදස්සෙති. Im Sinne der Veranschaulichung befreit er sich selbst von dem Anspruch der Urheberschaft, indem er denkt: „Ich bin kein von selbst Erleuchteter, dies wurde nicht von mir selbst verwirklicht“, und weist auf das nun vorzutragende gesamte Sutta hin, indem er zeigt: „So habe ich es gehört, auch von mir wurde es auf diese Weise vernommen.“ අවධාරණත්ථෙන – ‘‘එතදග්ගං, භික්ඛවෙ, මම සාවකානං භික්ඛූනං බහුස්සුතානං යදිදං ආනන්දො, ගතිමන්තානං, සතිමන්තානං, ධිතිමන්තානං, උපට්ඨාකානං යදිදං ආනන්දො’’ති (අ. නි. 1.220-223) එවං භගවතා – ‘‘ආයස්මා ආනන්දො අත්ථකුසලො ධම්මකුසලො බ්‍යඤ්ජනකුසලො නිරුත්තිකුසලො පුබ්බාපරකුසලො’’ති (අ. නි. 5.169) එවං ධම්මසෙනාපතිනා ච පසත්ථභාවානුරූපං අත්තනො ධාරණබලං දස්සෙන්තො සත්තානං සොතුකාමතං ජනෙති – ‘‘එවං මෙ සුතං, තඤ්ච ඛො අත්ථතො වා බ්‍යඤ්ජනතො වා අනූනමනධිකං, එවමෙව න අඤ්ඤථා දට්ඨබ්බ’’න්ති. Im Sinne der Hervorhebung (Einschränkung) weckt er – indem er seine eigene Gedächtniskraft zeigt, die dem Lob entspricht, das ihm sowohl vom Erhabenen ausgesprochen wurde: „Dies ist der Vorzüglichste, ihr Mönche, unter meinen Jünger-Mönchen, den Vielwissenden, nämlich Ānanda, den Einsichtsvollen, den Achtsamen, den Standhaften und den Dienern“, als auch vom Heerführer der Lehre [Sāriputta]: „Der Ehrwürdige Ānanda ist geschickt in der Bedeutung, geschickt in der Lehre, geschickt in der Formulierung, geschickt in der Etymologie und geschickt im Vorher-und-Nachher“ – in den Wesen den Wunsch zu hören, indem er zeigt: „So habe ich es gehört, und zwar weder unvollständig noch übertrieben, weder im Sinn noch im Wortlaut; genau so und nicht anders ist es zu betrachten.“ මෙසද්දො [Pg.5] තීසු අත්ථෙසු දිස්සති. තථා හිස්ස – ‘‘ගාථාභිගීතං මෙ අභොජනෙය්‍ය’’න්තිආදීසු (සු. නි. 81) මයාති අත්ථො. ‘‘සාධු මෙ, භන්තෙ, භගවා සංඛිත්තෙන ධම්මං දෙසෙතූ ’’ තිආදීසු (සං. නි. 4.88) මය්හන්ති අත්ථො. ‘‘ධම්මදායාදා මෙ, භික්ඛවෙ, භවථා’’තිආදීසු (ම. නි. 1.29) මමාති අත්ථො. ඉධ පන ‘‘මයා සුත’’න්ති ච ‘‘මම සුත’’න්ති ච අත්ථද්වයෙ යුජ්ජති. Das Wort 'me' wird in drei Bedeutungen verwendet. So hat es in Passagen wie „Was durch Verse besungen wurde, ist für mich (me = von mir, mayā) nicht zu genießen“ die Bedeutung von „von mir“. In Passagen wie „Es wäre gut, o Herr, wenn der Erhabene mir (me = für mich, mayhaṃ) die Lehre in Kürze verkünden würde“ die Bedeutung von „mir“. In Passagen wie „Seid meine (me = mama) Erben in der Lehre, ihr Mönche“ hat es die Bedeutung von „mein“. Hier jedoch, in der Formulierung 'evaṃ me sutaṃ', ist es in beiden Bedeutungen passend: sowohl als „von mir gehört“ (mayā sutaṃ) als auch als „mein Hören“ (mama sutaṃ). සුතන්ති අයං සුතසද්දො සඋපසග්ගො අනුපසග්ගො ච ගමන-විස්සුත-කිලින්නඋපචිතානුයොග-සොතවිඤ්ඤෙය්‍ය-සොතද්වාරානුසාරවිඤ්ඤාතාදිඅනෙකත්ථප්පභෙදො. තථා හිස්ස – ‘‘සෙනාය පසුතො’’තිආදීසු ගච්ඡන්තොති අත්ථො. ‘‘සුතධම්මස්ස පස්සතො’’තිආදීසු (උදා. 11) විස්සුතධම්මස්සාති අත්ථො. ‘‘අවස්සුතා අවස්සුතස්සා’’තිආදීසු (පාචි. 657) කිලින්නාකිලින්නස්සාති අත්ථො. ‘‘තුම්හෙහි පුඤ්ඤං පසුතං අනප්පක’’න්තිආදීසු (ඛු. පා. 7.12) උපචිතන්ති අත්ථො. ‘‘යෙ ඣානපසුතා ධීරා’’තිආදීසු (ධ. ප. 181) ඣානානුයුත්තාති අත්ථො. ‘‘දිට්ඨං සුතං මුත’’න්තිආදීසු (ම. නි. 1.241) සොතවිඤ්ඤෙය්‍යන්ති අත්ථො. ‘‘සුතධරො සුතසන්නිචයො’’තිආදීසු (ම. නි. 1.339) සොතද්වාරානුසාරවිඤ්ඤාතධරොති අත්ථො. ඉධ පනස්ස සොතද්වාරානුසාරෙන උපධාරිතන්ති වා උපධාරණන්ති වා අත්ථො. මෙ-සද්දස්ස හි මයාති අත්ථෙ සති – ‘‘එවං මයා සුතං, සොතද්වාරානුසාරෙන උපධාරිත’’න්ති යුජ්ජති. මමාති අත්ථෙ සති – ‘‘එවං මම සුතං, සොතද්වාරානුසාරෙන උපධාරණ’’න්ති යුජ්ජති. Das Wort 'suta' ('gehört') hat, ob mit oder ohne Präfix, viele verschiedene Bedeutungen wie: Gehen, berühmt, befleckt (feucht von Leidenschaften), angehäuft, hingebungsvoll, durch das Hörbewusstsein erkennbar, durch den Gehörweg vernommen und erinnert, und so weiter. So bedeutet es in 'senāya pasuto' (mit dem Heer vorrückend) 'gehend'. In 'sutadhammassa passato' (desjenigen, der das bekannte Gesetz sieht) bedeutet es 'bekannt'. In 'avassutā avassutassa' (einer leidenschaftlichen Frau für einen leidenschaftlichen Mann) bedeutet es 'befleckt'. In 'tumhehi puññaṃ pasutaṃ anappakaṃ' (ihr habt nicht wenig Verdienst angehäuft) bedeutet es 'angehäuft'. In 'ye jhānapasutā dhīrā' (jene Weisen, die der Vertiefung hingebunden sind) bedeutet es 'hingebungsvoll'. In 'diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ' (gesehen, gehört, empfunden) bedeutet es 'durch das Hörbewusstsein erkennbar'. In 'sutadharo sutasannicayo' (der das Gehörte bewahrt, das Gehörte ansammelt) bedeutet es 'der das über den Gehörweg Vernommene bewahrt'. Hier jedoch ist die Bedeutung entweder 'über den Gehörweg aufgenommen' (upadhārita) oder 'das Aufnehmen bzw. Erinnern' (upadhāraṇa). Wenn das Wort 'me' die Bedeutung von 'von mir' (mayā) hat, fügt es sich als: „So wurde es von mir gehört (evaṃ mayā sutaṃ), d. h. über den Gehörweg aufgenommen“. Wenn es die Bedeutung von 'mein' (mama) hat, fügt es sich als: „So war mein Hören (evaṃ mama sutaṃ), d. h. das Aufnehmen über den Gehörweg“. එවමෙතෙසු තීසු පදෙසු එවන්ති සොතවිඤ්ඤාණාදිවිඤ්ඤාණකිච්චනිදස්සනං. මෙති වුත්තවිඤ්ඤාණසමඞ්ගිපුග්ගලනිදස්සනං. සුතන්ති අස්සවනභාවපටික්ඛෙපතො අනූනානධිකාවිපරීතග්ගහණනිදස්සනං. තථා එවන්ති තස්ස සොතද්වාරානුසාරෙන පවත්තාය විඤ්ඤාණවීථියා නානප්පකාරෙන ආරම්මණෙ පවත්තිභාවප්පකාසනං. මෙති අත්තප්පකාසනං. සුතන්ති ධම්මප්පකාසනං. අයඤ්හෙත්ථ සඞ්ඛෙපො – ‘‘නානප්පකාරෙන ආරම්මණෙ පවත්තාය විඤ්ඤාණවීථියා මයා න අඤ්ඤං කතං, ඉදං පන කතං, අයං ධම්මො සුතො’’ති. Unter diesen drei Wörtern zeigt 'evaṃ' die Funktion des Bewusstseins wie des Hörbewusstseins auf. 'Me' zeigt die Person an, die mit dem genannten Bewusstsein ausgestattet ist. 'Suta' zeigt – durch das Zurückweisen des Nicht-Gehört-Habens – das fehlerfreie, weder unvollständige noch übertriebene Erfassen an. Ebenso offenbart 'evaṃ', wie der durch den Gehörweg verlaufende Bewusstseinsprozess auf vielfältige Weise in Bezug auf das Objekt zustande kam. 'Me' offenbart das eigene Selbst. 'Suta' offenbart die Lehre (Dhamma). Die Zusammenfassung hierzu lautet: „Durch den Bewusstseinsprozess, der sich auf vielfältige Weise auf das Objekt richtete, wurde von mir nichts anderes getan, sondern dies wurde getan: Diese Lehre wurde gehört.“ තථා [Pg.6] එවන්ති නිද්දිසිතබ්බප්පකාසනං. මෙති පුග්ගලප්පකාසනං. සුතන්ති පුග්ගලකිච්චප්පකාසනං. ඉදං වුත්තං හොති – ‘‘යං සුත්තං නිද්දිසිස්සාමි, තං මයා එවං සුත’’න්ති. Ebenso offenbart 'evaṃ' das Aufzuzeigende. 'Me' offenbart die Person. 'Suta' offenbart die Handlung der Person. Dies bedeutet: „Welche Lehrrede (Sutta) ich auch aufzeigen werde, diese wurde von mir so gehört.“ තථා එවන්ති යස්ස චිත්තසන්තානස්ස නානාකාරප්පවත්තියා නානත්ථබ්‍යඤ්ජනගහණං හොති, තස්ස නානාකාරනිද්දෙසො. එවන්ති හි අයං ආකාරපඤ්ඤත්ති. මෙති කත්තුනිද්දෙසො. සුතන්ති විසයනිද්දෙසො. එත්තාවතා නානාකාරප්පවත්තෙන චිත්තසන්තානෙන තංසමඞ්ගිනො කත්තුවිසයෙ ගහණසන්නිට්ඨානං කතං හොති. Ebenso ist 'evaṃ' die Darlegung der vielfältigen Weise jenes Geistesstroms, durch dessen vielfältige Aktivität das Erfassen der verschiedenen Bedeutungen und Formulierungen geschieht; denn 'evaṃ' ist eine Bezeichnung der Art und Weise. 'Me' ist die Bezeichnung des Handelnden (Subjekts). 'Suta' ist die Bezeichnung des Objekts. Dadurch wird die Entschlossenheit beim Erfassen des Objekts des Handelnden ausgedrückt, welcher mit jenem in vielfältiger Weise aktiven Geistesstrom ausgestattet ist. අථ වා එවන්ති පුග්ගලකිච්චනිද්දෙසො. සුතන්ති විඤ්ඤාණකිච්චනිද්දෙසො. මෙති උභයකිච්චයුත්තපුග්ගලනිද්දෙසො. අයං පනෙත්ථ සඞ්ඛෙපො – ‘‘මයා සවනකිච්චවිඤ්ඤාණසමඞ්ගිනා පුග්ගලෙන විඤ්ඤාණවසෙන ලද්ධසවනකිච්චවොහාරෙන සුත’’න්ති. Oder aber: 'evaṃ' ist die Bezeichnung der persönlichen Aktivität. 'Suta' ist die Bezeichnung der Bewusstseinsfunktion. 'Me' ist die Bezeichnung der Person, die mit beiden Funktionen verbunden ist. Die Zusammenfassung hierzu lautet: „Von mir, einer Person, die mit dem Bewusstsein der Funktion des Hörens ausgestattet ist, wurde es in der Weise gehört, wie man es herkömmlich als 'Hören' bezeichnet, das durch das Bewusstsein erlangt wird.“ තත්ථ එවන්ති ච මෙති ච සච්චිකට්ඨපරමත්ථවසෙන අවිජ්ජමානපඤ්ඤත්ති. කිඤ්හෙත්ථ තං පරමත්ථතො අත්ථි, යං එවන්ති වා මෙති වා නිද්දෙසං ලභෙථ. සුතන්ති විජ්ජමානපඤ්ඤත්ති. යඤ්හි තං එත්ථ සොතෙන උපලද්ධං, තං පරමත්ථතො විජ්ජමානන්ති. තථා එවන්ති ච මෙති ච තං තං උපාදාය වත්තබ්බතො උපාදාපඤ්ඤත්ති. සුතන්ති දිට්ඨාදීනි උපනිධාය වත්තබ්බතො උපනිධාපඤ්ඤත්ති. Darin sind sowohl 'evaṃ' als auch 'me' Begriffe für ein in letztendlicher Wahrheit nicht existierendes Ding (avijjamānapaññatti). Denn was existiert hier in letztendlicher Realität, das die Bezeichnung 'evaṃ' oder 'me' erhalten könnte? 'Suta' hingegen ist ein Begriff für etwas real Existierendes (vijjamānapaññatti); denn das, was hier durch das Gehör wahrgenommen wurde, existiert in letztendlicher Realität. Ebenso sind 'evaṃ' und 'me' abgeleitete Begriffe (upādāpaññatti), da sie in Abhängigkeit von diesen oder jenen Zuständen ausgedrückt werden. 'Suta' ist ein vergleichender Begriff (upanidhāpaññatti), da er in Abgrenzung zu Gesehenem und anderem ausgedrückt wird. එත්ථ ච එවන්ති වචනෙන අසම්මොහං දීපෙති. න හි සම්මූළ්හො නානප්පකාරපටිවෙධසමත්ථො හොති. සුතන්ති වචනෙන සුතස්ස අසම්මොසං දීපෙති. යස්ස හි සුතං සම්මුට්ඨං හොති, න සො කාලන්තරෙන මයා සුතන්ති පටිජානාති. ඉච්චස්ස අසම්මොහෙන පඤ්ඤාසිද්ධි, අසම්මොසෙන පන සතිසිද්ධි. තත්ථ පඤ්ඤාපුබ්බඞ්ගමාය සතියා බ්‍යඤ්ජනාවධාරණසමත්ථතා, සතිපුබ්බඞ්ගමාය පඤ්ඤාය අත්ථපටිවෙධසමත්ථතා. තදුභයසමත්ථතායොගෙන අත්ථබ්‍යඤ්ජනසම්පන්නස්ස ධම්මකොසස්ස අනුපාලනසමත්ථතො ධම්මභණ්ඩාගාරිකත්තසිද්ධි. Hierbei zeigt er mit dem Wort 'evaṃ' die Abwesenheit von Verwirrung (asammoha) auf. Denn ein Verwirrter ist nicht fähig, die Lehre in ihren vielfältigen Aspekten zu durchdringen. Mit dem Wort 'suta' zeigt er das Nicht-Vergessen (asammosa) des Gehörten auf. Denn wessen Gehörtes in Vergessenheit geraten ist, der kann nach Verstreichen der Zeit nicht bestätigen: „Das wurde von mir gehört.“ Durch seine Unverwirrtheit wird die Weisheit vollendet, durch sein Nicht-Vergessen hingegen die Achtsamkeit. Dabei wird durch die von Weisheit geleitete Achtsamkeit die Fähigkeit erlangt, den Wortlaut einzuprägen, und durch die von Achtsamkeit geleitete Weisheit die Fähigkeit, die Bedeutung zu durchdringen. Durch die Verbindung dieser beiden Fähigkeiten wird – aufgrund der Eignung, die Schatzkammer der Lehre, die reich an Sinn und Wortlaut ist, zu bewahren – das Amt des Hüters der Schatzkammer der Lehre (dhammabhaṇḍāgārika) verwirklicht. අපරො නයො – එවන්ති වචනෙන යොනිසො මනසිකාරං දීපෙති, අයොනිසො මනසිකරොතො හි නානප්පකාරපටිවෙධාභාවතො. සුතන්ති වචනෙන අවික්ඛෙපං දීපෙති වික්ඛිත්තචිත්තස්ස සවනාභාවතො. තථා හි වික්ඛිත්තචිත්තො පුග්ගලො සබ්බසම්පත්තියා වුච්චමානොපි ‘‘න මයා සුතං, පුන [Pg.7] භණථා’’ති භණති. යොනිසො මනසිකාරෙන චෙත්ථ අත්තසම්මාපණිධිං පුබ්බෙ ච කතපුඤ්ඤතං සාධෙති, සම්මා අප්පණිහිතත්තස්ස පුබ්බෙ අකතපුඤ්ඤස්ස වා තදභාවතො. අවික්ඛෙපෙන සද්ධම්මස්සවනං සප්පුරිසූපනිස්සයඤ්ච සාධෙති. න හි වික්ඛිත්තචිත්තො සොතුං සක්කොති, න ච සප්පුරිසෙ අනුපනිස්සයමානස්ස සවනං අත්ථීති. Eine andere Erklärung: Durch das Wort „so“ (evaṃ) zeigt er weise Aufmerksamkeit auf, denn bei demjenigen, der unweise aufmerksam ist, gibt es kein Durchdringen der vielfältigen Bedeutungen. Durch das Wort „gehört“ (sutaṃ) zeigt er Unzerstreutheit auf, da jemand mit zerstreutem Geist nicht hören kann. Denn eine Person mit zerstreutem Geist sagt, selbst wenn alles in seiner Fülle dargelegt wird: „Ich habe es nicht gehört, sagt es noch einmal.“ Und hierbei bewirkt die weise Aufmerksamkeit die rechte Ausrichtung des eigenen Geistes sowie das in der Vergangenheit erworbene Verdienst, da dies bei jemandem, dessen Selbst nicht recht ausgerichtet ist oder der in der Vergangenheit kein Verdienst erworben hat, nicht vorhanden ist. Durch Unzerstreutheit bewirkt man das Hören der wahren Lehre und den Umgang mit edlen Menschen. Denn ein Zerstreuter kann nicht hören, und wer sich nicht an edle Menschen hält, für den gibt es kein Hören. අපරො නයො – යස්මා ‘‘එවන්ති යස්ස චිත්තසන්තානස්ස නානාකාරප්පවත්තියා නානත්ථබ්‍යඤ්ජනග්ගහණං හොති, තස්ස නානාකාරනිද්දෙසො’’ති වුත්තං, සො ච එවං භද්දකො ආකාරො න සම්මා අප්පණිහිතත්තනො පුබ්බෙ අකතපුඤ්ඤස්ස වා හොති, තස්මා එවන්ති ඉමිනා භද්දකෙන ආකාරෙන පච්ඡිමචක්කද්වයසම්පත්තිමත්තනො දීපෙති. සුතන්ති සවනයොගෙන පුරිමචක්කද්වයසම්පත්තිං. න හි අප්පතිරූපදෙසෙ වසතො සප්පුරිසූපනිස්සයවිරහිතස්ස වා සවනං අත්ථි. ඉච්චස්ස පච්ඡිමචක්කද්වයසිද්ධියා ආසයසුද්ධි සිද්ධා හොති, පුරිමචක්කද්වයසිද්ධියා පයොගසුද්ධි, තාය ච ආසයසුද්ධියා අධිගමබ්‍යත්තිසිද්ධි, පයොගසුද්ධියා ආගමබ්‍යත්තිසිද්ධි. ඉති පයොගාසයසුද්ධස්ස ආගමාධිගමසම්පන්නස්ස වචනං අරුණුග්ගං විය සූරියස්ස උදයතො, යොනිසො මනසිකාරො විය ච කුසලකම්මස්ස, අරහති භගවතො වචනස්ස පුබ්බඞ්ගමං භවිතුන්ති ඨානෙ නිදානං ඨපෙන්තො එවං මෙ සුතන්තිආදිමාහ. Eine andere Erklärung: Da gesagt wurde: „'So' ist die Darlegung der vielfältigen Weise für denjenigen, in dessen Geistesstrom das Erfassen von mannigfaltigen Bedeutungen und Formulierungen durch vielfältiges Wirken stattfindet“, und diese vortreffliche Weise nicht für jemanden existiert, dessen Selbst nicht recht ausgerichtet ist oder der in der Vergangenheit kein Verdienst erworben hat, zeigt er daher mit diesem Wort „so“ (evaṃ) durch diese vortreffliche Weise seine Erlangung der letzten beiden Räder auf. Mit „gehört“ (sutaṃ) zeigt er durch die Verbindung mit dem Hören die Erlangung der ersten beiden Räder auf. Denn für jemanden, der an einem ungeeigneten Ort lebt oder ohne den Umgang mit edlen Menschen ist, gibt es kein Hören. So ist durch das Gelingen der letzten beiden Räder die Reinheit der Gesinnung für ihn erwiesen, durch das Gelingen der ersten beiden Räder die Reinheit der Bemühung, und durch jene Reinheit der Gesinnung die Meisterschaft in der Verwirklichung, durch die Reinheit der Bemühung die Meisterschaft im Studium. So ist das Wort dessen, der in Bemühung und Gesinnung rein ist und Studium sowie Verwirklichung gemeistert hat – gleichwie das Aufsteigen des Morgenrots dem Aufgang der Sonne vorausgeht und wie die weise Aufmerksamkeit dem heilsamen Wirken vorausgeht –, würdig, dem Wort des Erhabenen vorauszugehen. Um diese Einleitung an der passenden Stelle zu setzen, sprach er: „So habe ich gehört“ usw. අපරො නයො – එවන්ති ඉමිනා නානප්පකාරපටිවෙධදීපකෙන වචනෙන අත්තනො අත්ථපටිභානපටිසම්භිදාසම්පත්තිසබ්භාවං දීපෙති. සුතන්ති ඉමිනා සොතබ්බභෙදපටිවෙධදීපකෙන ධම්මනිරුත්තිපටිසම්භිදාසම්පත්තිසබ්භාවං. එවන්ති ච ඉදං යොනිසො මනසිකාරදීපකවචනං භාසමානො – ‘‘එතෙ මයා ධම්මා මනසානුපෙක්ඛිතා දිට්ඨියා සුප්පටිවිද්ධා’’ති දීපෙති. සුතන්ති ඉදං සවනයොගදීපකවචනං භාසමානො – ‘‘බහූ මයා ධම්මා සුතා ධාතා වචසා පරිචිතා’’ති දීපෙති. තදුභයෙනපි අත්ථබ්‍යඤ්ජනපාරිපූරිං දීපෙන්තො සවනෙ ආදරං ජනෙති. අත්ථබ්‍යඤ්ජනපරිපුණ්ණඤ්හි ධම්මං ආදරෙන අස්සුණන්තො මහතා හිතා පරිබාහිරො හොතීති ආදරං ජනෙත්වා සක්කච්චං ධම්මො සොතබ්බොති. Eine andere Erklärung: Mit dem Wort „so“ (evaṃ), das das Durchdringen auf vielfältige Weise anzeigt, zeigt er das Vorhandensein seiner eigenen Erlangung der analytischen Wissenszweige der Bedeutung und der Geistesgegenwart auf. Mit „gehört“ (sutaṃ), das das Durchdringen der verschiedenen Arten des zu Hörenden anzeigt, zeigt er das Vorhandensein seiner Erlangung der analytischen Wissenszweige der Lehre und der Sprache auf. Und indem er das Wort „so“ (evaṃ) spricht, welches weise Aufmerksamkeit anzeigt, verdeutlicht er: „Diese Lehren wurden von mir im Geist erwogen und durch Einsicht wohl durchdrungen.“ Indem er das Wort „gehört“ (sutaṃ) spricht, welches die Verbindung mit dem Hören anzeigt, verdeutlicht er: „Viele Lehren wurden von mir gehört, behalten und sprachlich vertraut gemacht.“ Indem er mit beiden Worten die Vollständigkeit von Sinn und Wortlaut aufzeigt, erzeugt er Respekt gegenüber dem Hören. Denn wer die an Sinn und Wortlaut vollkommene Lehre nicht mit Respekt anhört, bleibt von großem Segen ausgeschlossen. Daher soll man, nachdem man Respekt erzeugt hat, die Lehre ehrfurchtsvoll anhören. එවං [Pg.8] මෙ සුතන්ති ඉමිනා පන සකලෙන වචනෙන ආයස්මා ආනන්දො තථාගතප්පවෙදිතං ධම්මං අත්තනො අදහන්තො අසප්පුරිසභූමිං අතික්කමති, සාවකත්තං පටිජානන්තො සප්පුරිසභූමිං ඔක්කමති. තථා අසද්ධම්මා චිත්තං වුට්ඨාපෙති, සද්ධම්මෙ චිත්තං පතිට්ඨාපෙති. ‘‘කෙවලං සුතමෙවෙතං මයා, තස්සෙව පන භගවතො වචන’’න්ති දීපෙන්තො අත්තානං පරිමොචෙති, සත්ථාරං අපදිසති, ජිනවචනං අප්පෙති, ධම්මනෙත්තිං පතිට්ඨාපෙති. Durch diese gesamte Formulierung „So habe ich gehört“ (evaṃ me sutaṃ) jedoch überschreitet der ehrwürdige Ānanda den Boden der unedlen Menschen, indem er die vom Tathāgata dargelegte Lehre nicht als sein Eigentum beansprucht, und betritt den Boden der edlen Menschen, indem er seine Schülerschaft anerkennt. Ebenso wendet er den Geist von der falschen Lehre ab und gründet den Geist in der wahren Lehre. Indem er zeigt: „Dies wurde von mir lediglich gehört, es ist aber das Wort eben dieses Erhabenen“, befreit er sich selbst, verweist auf den Meister, führt das Wort des Siegers vor Augen und stellt die Richtschnur der Lehre auf. අපිච ‘‘එවං මෙ සුත’’න්ති අත්තනා උප්පාදිතභාවං අප්පටිජානන්තො පුරිමවචනං විවරන්තො – ‘‘සම්මුඛා පටිග්ගහිතමිදං මයා තස්ස භගවතො චතුවෙසාරජ්ජවිසාරදස්ස දසබලධරස්ස ආසභට්ඨානට්ඨායිනො සීහනාදනාදිනො සබ්බසත්තුත්තමස්ස ධම්මිස්සරස්ස ධම්මරාජස්ස ධම්මාධිපතිනො ධම්මදීපස්ස ධම්මසරණස්ස සද්ධම්මවරචක්කවත්තිනො සම්මාසම්බුද්ධස්ස වචනං, න එත්ථ අත්ථෙ වා ධම්මෙ වා පදෙ වා බ්‍යඤ්ජනෙ වා කඞ්ඛා වා විමති වා කත්තබ්බා’’ති සබ්බදෙවමනුස්සානං ඉමස්මිං ධම්මෙ අස්සද්ධියං විනාසෙති, සද්ධාසම්පදං උප්පාදෙතීති. තෙනෙතං වුච්චති – Zudem, indem er nicht beansprucht, dies selbst hervorgebracht zu haben, und die vorherige Aussage erklärt, nämlich: „Dies wurde von mir direkt aus dem Mund jenes Erhabenen empfangen, der in den vier Arten der Furchtlosigkeit erfahren ist, der die zehn Kräfte besitzt, der an der erhabenen Stätte steht, der den Löwenruf erschallen lässt, der Höchste aller Wesen, der Herr der Lehre, der König der Lehre, das Oberhaupt der Lehre, die Leuchte der Lehre, die Zuflucht der Lehre, der das edle Rad der wahren Lehre dreht, der vollkommen Erwachte – hierbei darf weder bezüglich der Bedeutung, der Lehre, des Wortes noch des Buchstabens irgendein Zweifel oder Zögern gehegt werden“; so vernichtet er den Unglauben aller Götter und Menschen an diese Lehre und erzeugt die Fülle des Vertrauens. Deshalb wird folgendes gesagt: ‘‘විනාසයති අස්සද්ධං, සද්ධං වඩ්ඪෙති සාසනෙ; එවං මෙ සුතමිච්චෙවං, වදං ගොතමසාවකො’’ති. „Indem er so spricht: 'So habe ich gehört', vernichtet der Jünger des Gotama den Unglauben und mehrt das Vertrauen in der Lehre.“ එකන්ති ගණනපරිච්ඡෙදනිද්දෙසො. සමයන්ති පරිච්ඡින්නනිද්දෙසො. එකං සමයන්ති අනියමිතපරිදීපනං. තත්ථ සමයසද්දො – „Ein“ (ekaṃ) ist die Angabe einer zahlenmäßigen Abgrenzung. „Zeit“ (samayaṃ) ist die Angabe des Abgegrenzten. „Zu einer Zeit“ (ekaṃ samayaṃ) ist eine unbestimmte zeitliche Angabe. Das Wort „samaya“ darin wird verwendet für: ‘‘සමවායෙ ඛණෙ කාලෙ, සමූහෙ හෙතුදිට්ඨිසු; පටිලාභෙ පහානෙ ච, පටිවෙධෙ ච දිස්සති’’. „Es wird beobachtet bei Zusammenkunft, günstiger Gelegenheit, Zeit, Menge, Ursache, Ansicht, Erlangung, Überwindung und Durchdringung.“ තථා හිස්ස ‘‘අප්පෙව නාම ස්වෙපි උපසඞ්කමෙය්‍යාම කාලඤ්ච සමයඤ්ච උපාදායා’’ති එවමාදීසු (දී. නි. 1.447) සමවායො අත්ථො. ‘‘එකොව ඛො, භික්ඛවෙ, ඛණො ච සමයො ච බ්‍රහ්මචරියවාසායා’’තිආදීසු (අ. නි. 8.29) ඛණො. ‘‘උණ්හසමයො පරිළාහසමයො’’තිආදීසු (පාචි. 358) කාලො. ‘‘මහාසමයො පවනස්මි’’න්තිආදීසු (දී. නි. 2.332) සමූහො. ‘‘සමයොපි ඛො තෙ, භද්දාලි, අප්පටිවිද්ධො අහොසි, භගවා ඛො සාවත්ථියං විහරති, භගවාපි මං ජානිස්සති – ‘භද්දාලි, නාම භික්ඛු සත්ථුසාසනෙ සික්ඛාය අපරිපූරකාරී’ති. අයම්පි ඛො තෙ[Pg.9], භද්දාලි, සමයො අප්පටිවිද්ධො අහොසී’’තිආදීසු (ම. නි. 2.135) හෙතු. ‘‘තෙන ඛො පන සමයෙන උග්ගාහමානො පරිබ්බාජකො සමණමුණ්ඩිකාපුත්තො සමයප්පවාදකෙ තින්දුකාචීරෙ එකසාලකෙ මල්ලිකාය ආරාමෙ පටිවසතී’’තිආදීසු (ම. නි. 2.260) දිට්ඨි. Denn so ist seine Bedeutung „Zusammenkunft“ (samavāya) in Passagen wie: „Vielleicht könnten wir auch morgen kommen, wenn wir die Zeit und die Zusammenkunft [der Umstände] berücksichtigen.“ Seine Bedeutung ist „günstige Gelegenheit“ (khaṇa) in Passagen wie: „Es gibt nur einen einzigen Moment, ihr Mönche, eine einzige günstige Gelegenheit für das Führen des heiligen Lebens.“ Seine Bedeutung ist „Zeit“ (kāla) in Passagen wie: „die heiße Jahreszeit, die Zeit der großen Hitze“. Seine Bedeutung ist „Menge“ (samūha) in Passagen wie: „Die große Versammlung im Großen Wald“. Seine Bedeutung ist „Ursache“ (hetu) in Passagen wie: „Auch die Ursache [der Regelung], Bhaddāli, war dir nicht klar: ‚Der Erhabene verweilt in Sāvatthī; der Erhabene wird von mir wissen: Ein Mönch namens Bhaddāli erfüllt die Schulung in der Lehre des Meisters nicht vollkommen.‘ Auch diese Ursache, Bhaddāli, war dir nicht klar.“ Seine Bedeutung ist „Ansicht“ (diṭṭhi) in Passagen wie: „Zu jener Zeit nun wohnte der wandernde Asket Uggāhamāna, der Sohn der Shamanin Muṇḍikā, im Park der Königin Mallikā, im Tinduka-Hain mit dem einzelnen Saal, wo über philosophische Ansichten debattiert wurde.“ ‘‘දිට්ඨෙ ධම්මෙ ච යො අත්ථො, යො චත්ථො සම්පරායිකො; අත්ථාභිසමයා ධීරො, පණ්ඩිතොති පවුච්චතී’’ති. – „Das Wohl, das in diesem Leben liegt, und das Wohl, das im zukünftigen liegt – wegen des Erfassens dieses Wohls wird der Weise als ein Gelehrter bezeichnet.“ ආදීසු (සං. නි. 1.129) පටිලාභො. ‘‘සම්මා මානාභිසමයා අන්තමකාසි දුක්ඛස්සා’’තිආදීසු (ම. නි. 1.28) පහානං. ‘‘දුක්ඛස්ස පීළනට්ඨො සඞ්ඛතට්ඨො සන්තාපට්ඨො විපරිණාමට්ඨො අභිසමයට්ඨො’’තිආදීසු (පටි. ම. 2.8) පටිවෙධො. ඉධ පනස්ස කාලො අත්ථො. තෙන සංවච්ඡර-උතු-මාසඩ්ඪමාස-රත්ති-දිව-පුබ්බණ්හ-මජ්ඣන්හික-සායන්හ-පඨමමජ්ඣිමපච්ඡිමයාම-මුහුත්තාදීසු කාලප්පභෙදභූතෙසු සමයෙසු එකං සමයන්ති දීපෙති. In Passagen wie [im Saṃyutta-Nikāya] bedeutet es „Erlangung“. In Passagen wie „Durch die vollkommene Überwindung des Dünkels machte er dem Leiden ein Ende“ bedeutet es „Aufgeben“. In Passagen wie „Die Bedeutung des Leidens ist Bedrückung, Bedingtheit, Brennen, Veränderung und Durchdringung“ bedeutet es „Durchdringung“ (Erkenntnis). Hier jedoch bedeutet es „Zeit“. Damit zeigt es unter den verschiedenen Zeiteinteilungen wie Jahr, Jahreszeit, Monat, halber Monat, Nacht, Tag, Vormittag, Mittag, Abend, erste, mittlere und letzte Nachtwache sowie Augenblick usw. eine bestimmte Zeit mit den Worten „zu einer Zeit“ (ekaṃ samayaṃ) an. තත්ථ කිඤ්චාපි එතෙසු සංවච්ඡරාදීසු සමයෙසු යං යං සුත්තං යස්මිං යස්මිං සංවච්ඡරෙ උතුම්හි මාසෙ පක්ඛෙ රත්තිභාගෙ දිවසභාගෙ වා වුත්තං, සබ්බං තං ථෙරස්ස සුවිදිතං සුවවත්ථාපිතං පඤ්ඤාය. යස්මා පන ‘‘එවං මෙ සුතං අසුකසංවච්ඡරෙ අසුකඋතුම්හි අසුකමාසෙ අසුකපක්ඛෙ අසුකරත්තිභාගෙ අසුකදිවසභාගෙ වා’’ති එවං වුත්තෙ න සක්කා සුඛෙන ධාරෙතුං වා උද්දිසිතුං වා උද්දිසාපෙතුං වා, බහු ච වත්තබ්බං හොති, තස්මා එකෙනෙව පදෙන තමත්ථං සමොධානෙත්වා ‘‘එකං සමය’’න්ති ආහ. Obgleich dem Ehrwürdigen [Ānanda] unter diesen Zeitabschnitten wie Jahr usw. genau bekannt und durch seine Weisheit wohlgeordnet eingeprägt war, welche Lehrrede in welchem Jahr, in welcher Jahreszeit, in welchem Monat, in welcher Monatshälfte, in welchem Teil der Nacht oder des Tages gesprochen wurde: Weil es, wenn man formulieren würde: „So habe ich gehört: in jenem Jahr, in jener Jahreszeit, in jenem Monat, in jener Monatshälfte, in jener Nachtzeit oder an jenem Tag“, nicht leicht zu behalten, vorzutragen oder andere lehren zu lassen wäre und dies gar zu weitschweifig wäre, deshalb hat er diesen Sinngehalt in einem einzigen Ausdruck zusammengefasst und gesagt: „zu einer Zeit“ (ekaṃ samayaṃ). යෙ වා ඉමෙ ගබ්භොක්කන්තිසමයො ජාතිසමයො සංවෙගසමයො අභිනික්ඛමනසමයො දුක්කරකාරිකසමයො මාරවිජයසමයො අභිසම්බොධිසමයො දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරසමයො දෙසනාසමයො පරිනිබ්බානසමයොති එවමාදයො භගවතො දෙවමනුස්සෙසු අතිවිය සුප්පකාසා අනෙකකාලප්පභෙදා එව සමයා. තෙසු සමයෙසු දෙසනාසමයසඞ්ඛාතං එකං සමයන්ති දීපෙති. යො චායං ඤාණකරුණාකිච්චසමයෙසු කරුණාකිච්චසමයො, අත්තහිතපරහිතපටිපත්තිසමයෙසු පරහිතපටිපත්තිසමයො[Pg.10], සන්නිපතිතානං කරණීයද්වයසමයෙසු ධම්මිකථාසමයො, දෙසනාපටිපත්තිසමයෙසු දෙසනාසමයො, තෙසුපි සමයෙසු අඤ්ඤතරං සන්ධාය ‘‘එකං සමය’’න්ති ආහ. Oder aber, es gibt jene dem Erhabenen zugehörigen Zeiten, die unter Göttern und Menschen weithin bekannt und von vielfältiger Art sind: die Zeit des Eintritts in den Mutterleib, die Zeit der Geburt, die Zeit der Erschütterung (saṃvega), die Zeit des Auszugs in die Hauslosigkeit, die Zeit der extremen Askese, die Zeit des Sieges über Māra, die Zeit der Erlangung der vollkommenen Erleuchtung, die Zeit des Verweilens im Glück der gegenwärtigen Wirklichkeit, die Zeit der Lehrverkündung und die Zeit des Parinibbāna. Unter diesen Zeiten verweist er mit „zu einer Zeit“ (ekaṃ samayaṃ) auf jene, die als die Zeit der Lehrverkündung gilt. Und was die Zeit des Wirkens aus Mitgefühl unter den Zeiten des Wirkens aus Weisheit und Mitgefühl betrifft; die Zeit der Praxis für das Wohl anderer unter den Zeiten der Praxis für das eigene Wohl und das Wohl anderer; die Zeit des Lehrgesprächs unter den Zeiten der zwei Pflichten der Versammelten; die Zeit der Lehrverkündung unter den Zeiten von Lehrverkündung und meditativer Praxis – im Hinblick auf eine dieser bestimmten Zeiten sagte er: „zu einer Zeit“ (ekaṃ samayaṃ). කස්මා පනෙත්ථ යථා අභිධම්මෙ ‘‘යස්මිං සමයෙ කාමාවචර’’න්ති ච ඉතො අඤ්ඤෙසු සුත්තපදෙසු ‘‘යස්මිං සමයෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු විවිච්චෙව කාමෙහී’’ති ච භුම්මවචනෙන නිද්දෙසො කතො, විනයෙ ච ‘‘තෙන සමයෙන බුද්ධො භගවා’’ති කරණවචනෙන, තථා අකත්වා ‘‘එකං සමය’’න්ති උපයොගවචනෙන නිද්දෙසො කතොති. තත්ථ තථා, ඉධ ච අඤ්ඤථා අත්ථසම්භවතො. තත්ථ හි අභිධම්මෙ ඉතො අඤ්ඤෙසු සුත්තපදෙසු ච අධිකරණත්ථො භාවෙනභාවලක්ඛණත්ථො ච සම්භවති. අධිකරණඤ්හි කාලත්ථො සමූහත්ථො ච සමයො, තත්ථ වුත්තානං ඵස්සාදිධම්මානං ඛණසමවායහෙතුසඞ්ඛාතස්ස ච සමයස්ස භාවෙන තෙසං භාවො ලක්ඛීයති. තස්මා තදත්ථජොතනත්ථං තත්ථ භුම්මවචනනිද්දෙසො කතො. Warum aber wird hier nicht wie im Abhidhamma mit den Worten „Zu welcher Zeit [ein heilsamer Geist] des Sinnebereichs...“ und in anderen Lehrreden mit „Zu welcher Zeit, o Mönche, ein Mönch, abgeschieden von Sinnengüssen...“ der Lokativ (Ortskasus) verwendet, und im Vinaya mit „Zu jener Zeit weilte der Buddha, der Erhabene...“ der Instrumental (Mittelkasus), sondern stattdessen im Akkusativ (Akkusativ des Zeitraums) „zu einer Zeit“ (ekaṃ samayaṃ) formuliert? Weil dort jene Kasus und hier ein anderer aufgrund des jeweils passenden Sinnes angemessen sind. Denn im Abhidhamma und in jenen anderen Lehrreden ist die Bedeutung des Ortes (adhikaraṇa) sowie die Kennzeichnung eines Zustands durch einen anderen (bhāvalakkhaṇa) gegeben. Denn der Ort (ādhāra) ist die Zeit und die Gesamtheit, die im Begriff „samaya“ liegen; durch das Bestehen der als zeitliches Zusammentreffen von Bedingungen bezeichneten Umstände wird das Entstehen der dort genannten Phänomene wie Berührung (phassa) usw. gekennzeichnet. Deshalb wurde dort zur Verdeutlichung dieser Bedeutung der Lokativ verwendet. විනයෙ ච හෙතුඅත්ථො කරණත්ථො ච සම්භවති. යො හි සො සික්ඛාපදපඤ්ඤත්තිසමයො සාරිපුත්තාදීහිපි දුබ්බිඤ්ඤෙය්‍යො, තෙන සමයෙන හෙතුභූතෙන කරණභූතෙන ච සික්ඛාපදානි පඤ්ඤාපයන්තො සික්ඛාපදපඤ්ඤත්තිහෙතුඤ්ච අපෙක්ඛමානො භගවා තත්ථ තත්ථ විහාසි. තස්මා තදත්ථජොතනත්ථං තත්ථ කරණවචනෙන නිද්දෙසො කතො. Und im Vinaya ist die Bedeutung des Grundes (hetu) und des Mittels (karaṇa) angemessen. Denn jene Zeit der Festlegung einer Ordensregel, die selbst von Sāriputta und anderen schwer zu durchschauen war – mit dieser Zeit als Ursache und Instrument weilte der Erhabene an den verschiedenen Orten, um die Ordensregeln festzulegen, wobei er stets den konkreten Anlass für diese Festlegung berücksichtigte. Deshalb wurde zur Verdeutlichung dieser Bedeutung dort der Instrumental verwendet. ඉධ පන අඤ්ඤස්මිං ච එවංජාතිකෙ අච්චන්තසංයොගත්ථො සම්භවති. යඤ්හි සමයං භගවා ඉමං අඤ්ඤං වා සුත්තන්තං දෙසෙසි, අච්චන්තමෙව තං සමයං කරුණාවිහාරෙන විහාසි. තස්මා තදත්ථජොතනත්ථං ඉධ උපයොගවචනනිද්දෙසො කතොති. Hier jedoch und in anderen ähnlichen Textstellen ist die Bedeutung der ununterbrochenen Dauer (accantasaṃyoga) angemessen. Denn während der gesamten Zeit, in der der Erhabene diese oder eine andere Lehrrede verkündete, verweilte er unablässig im Verweilen des Mitgefühls (karuṇāvihāra). Deshalb wurde zur Verdeutlichung dieser Bedeutung hier der Akkusativ verwendet. තෙනෙතං වුච්චති – Deshalb wird Folgendes gesagt: ‘‘තං තං අත්ථමපෙක්ඛිත්වා, භුම්මෙන කරණෙන ච; අඤ්ඤත්‍ර සමයො වුත්තො, උපයොගෙන සො ඉධා’’ති. „Im Hinblick auf die jeweilige Bedeutung wird der Begriff ‚samaya‘ andernorts im Lokativ und im Instrumental ausgedrückt; hier jedoch steht er im Akkusativ.“ පොරාණා පන වණ්ණයන්ති – ‘‘තස්මිං සමයෙ’’ති වා ‘‘තෙන සමයෙනා’’ති වා ‘‘එකං සමය’’න්ති වා අභිලාපමත්තභෙදො එස, සබ්බත්ථ භුම්මමෙව [Pg.11] අත්ථොති. තස්මා ‘‘එකං සමය’’න්ති වුත්තෙපි ‘‘එකස්මිං සමයෙ’’ති අත්ථො වෙදිතබ්බො. Die alten Lehrer erklären jedoch: Ob es nun ‚tasmiṃ samaye‘, ‚tena samayena‘ oder ‚ekaṃ samayaṃ‘ heißt, dies ist lediglich ein Unterschied in der Ausdrucksweise; an allen Stellen ist der Sinn der des Lokativs. Daher ist, selbst wenn ‚ekaṃ samayaṃ‘ gesagt wird, die Bedeutung als ‚zu einer bestimmten Zeit‘ (ekasmiṃ samaye) zu verstehen. භගවාති ගරු. ගරුං හි ලොකෙ ‘‘භගවා’’ති වදන්ති. අයඤ්ච සබ්බගුණවිසිට්ඨතාය සබ්බසත්තානං ගරු, තස්මා ‘‘භගවා’’ති වෙදිතබ්බො. පොරාණෙහිපි වුත්තං – „Bhagavā“ bedeutet ehrwürdiger Lehrer (garu). Denn einen ehrwürdigen Lehrer nennt man in der Welt „bhagavā“. Und da dieser [Erhabene] aufgrund seiner unvergleichlichen Vollkommenheit an allen edlen Eigenschaften der Ehrwürdigste aller Wesen ist, ist er als „bhagavā“ zu verstehen. Auch von den alten Lehrern wurde gesagt: ‘‘භගවාති වචනං සෙට්ඨං, භගවාති වචනමුත්තමං; ගරු ගාරවයුත්තො සො, භගවා තෙන වුච්චතී’’ති. (විසුද්ධි. 1.142); „Das Wort ‚Bhagavā‘ ist das edelste Wort, das Wort ‚Bhagavā‘ ist das höchste Wort; er ist ehrwürdig und mit vollkommener Ehrwürdigkeit ausgestattet, darum wird er ‚Bhagavā‘ genannt.“ අපිච – Und ferner: ‘‘භග්‍යවා භග්ගවා යුත්තො, භගෙහි ච විභත්තවා; භත්තවා වන්තගමනො, භවෙසු භගවා තතො’’ති. – „Er besitzt Segen (bhagyavā), er hat [die Befleckungen] zerstört (bhaggavā), er ist mit den glückbringenden Eigenschaften ausgestattet (bhagehi yutto), er teilt und analysiert [die Lehre] (vibhattavā), er pflegt die Einsamkeit (bhattavā), er hat das Wandern durch die Daseinswelten erbrochen (vantagamano bhavesu) – darum wird er ‚Bhagavā‘ genannt.“ ඉමිස්සා ගාථාය වසෙනස්ස පදස්ස විත්ථාරතො අත්ථො වෙදිතබ්බො. සො ච විසුද්ධිමග්ගෙ (විසුද්ධි. 1.144) බුද්ධානුස්සතිනිද්දෙසෙ වුත්තොයෙව. Durch diese Strophe ist die detaillierte Bedeutung dieses Wortes zu verstehen. Und diese wurde bereits im Visuddhimagga in der Erklärung des Eingedenkens des Buddha (buddhānussati-niddese) dargelegt. එත්තාවතා චෙත්ථ එවං මෙ සුතන්ති වචනෙන යථාසුතං ධම්මං දස්සෙන්තො භගවතො ධම්මසරීරං පච්චක්ඛං කරොති. තෙන ‘‘නයිදං අතික්කන්තසත්ථුකං පාවචනං, අයං වො සත්ථා’’ති සත්ථු අදස්සනෙන උක්කණ්ඨිතං ජනං සමස්සාසෙති. එකං සමයං භගවාති වචනෙන තස්මිං සමයෙ භගවතො අවිජ්ජමානභාවං දස්සෙන්තො රූපකායපරිනිබ්බානං සාධෙති. තෙන ‘‘එවංවිධස්ස නාම අරියධම්මස්ස දෙසකො දසබලධරො වජිරසඞ්ඝාතසමානකායො සොපි භගවා පරිනිබ්බුතො, කෙන අඤ්ඤෙන ජීවිතෙ ආසා ජනෙතබ්බා’’ති ජීවිතමදමත්තං ජනං සංවෙජෙති, සද්ධම්මෙ චස්ස උස්සාහං ජනෙති. එවන්ති ච භණන්තො දෙසනාසම්පත්තිං නිද්දිසති. මෙ සුතන්ති සාවකසම්පත්තිං. එකං සමයන්ති කාලසම්පත්තිං. භගවාති දෙසකසම්පත්තිං. In diesem Maße macht er, indem er mit den Worten „So habe ich gehört“ (evaṃ me sutaṃ) die Lehre genau so aufzeigt, wie er sie gehört hat, den Lehrkörper (dhammasarīra) des Erhabenen gegenwärtig. Dadurch tröstet er jene Menschen, die wegen des Nicht-mehr-Sehens des Meisters betrübt sind, mit den Worten: „Dies ist keine Lehre, deren Meister vergangen ist; dies hier ist euer Meister.“ Indem er mit den Worten „zu einer Zeit weilte der Erhabene“ (ekaṃ samayaṃ bhagavā) das Nichtvorhandensein des Erhabenen zu jener Zeit aufzeigt, verdeutlicht er das Parinibbāna des physischen Körpers (rūpakāya). Dadurch erschüttert er jene Menschen, die vom Hochmut des Lebens berauscht sind, mit den Worten: „Selbst jener Erhabene, der Verkünder einer solchen edlen Lehre, der Besitzer der zehn Kräfte, dessen Körper fest wie ein Diamantbündel war, ist ins Parinibbāna eingegangen; wer sonst sollte da noch Verlangen nach dem Leben hegen?“ und weckt in ihnen Eifer für die wahre Lehre. Indem er „So“ (evaṃ) sagt, weist er auf die Vollkommenheit der Lehrdarstellung (desanāsampatti) hin. Mit „habe ich gehört“ (me sutaṃ) weist er auf die Vollkommenheit des Jüngers als Hörer (sāvakasampatti) hin. Mit „zu einer Zeit“ (ekaṃ samayaṃ) weist er auf die Vollkommenheit der Zeit (kālasampatti) hin. Mit „der Erhabene“ (bhagavā) weist er auf die Vollkommenheit des Verkünders (desakasampatti) hin. සාවත්ථියන්ති එවංනාමකෙ නගරෙ. සමීපත්ථෙ චෙතං භුම්මවචනං. විහරතීති අවිසෙසෙන ඉරියාපථදිබ්බබ්‍රහ්මඅරියවිහාරෙසු අඤ්ඤතරවිහාරසමඞ්ගීපරිදීපනමෙතං. ඉධ පන ඨානගමනනිසජ්ජාසයනප්පභෙදෙසු ඉරියාපථෙසු අඤ්ඤතරඉරියාපථසමායොගපරිදීපනං[Pg.12], තෙන ඨිතොපි ගච්ඡන්තොපි නිසින්නොපි සයානොපි භගවා විහරතිච්චෙව වෙදිතබ්බො. සො හි එකං ඉරියාපථබාධනං අඤ්ඤෙන ඉරියාපථෙන විච්ඡින්දිත්වා අපරිපතන්තං අත්තභාවං හරති පවත්තෙති, තස්මා ‘‘විහරතී’’ති වුච්චති. „In Sāvatthī“ bedeutet: in der Stadt dieses Namens. Und dies ist ein Lokativ im Sinne der Nähe. „Er verweilt“ (viharati) bezeichnet im allgemeinen Sinne das Erfülltsein von einer der Verweilungen, nämlich der körperlichen Haltung, der himmlischen, der göttlichen oder der edlen Verweilung (iriyāpatha-, dibba-, brahma-, ariya-vihāra). Hier jedoch bezeichnet es die Verbindung mit einer bestimmten Körperhaltung unter den verschiedenen Arten wie Stehen, Gehen, Sitzen und Liegen. Daher ist zu verstehen, dass der Erhabene verweilt, ob er nun steht, geht, sitzt oder liegt. Denn er trägt und erhält den Körper aufrecht, ohne dass er hinfällt, indem er den Schmerz einer Körperhaltung durch eine andere Körperhaltung unterbricht; darum wird gesagt: „er verweilt“. ජෙතවනෙති ජෙතස්ස රාජකුමාරස්ස වනෙ. තඤ්හි තෙන රොපිතං සංවඩ්ඪිතං පරිපාලිතං අහොසි, තස්මා ‘‘ජෙතවන’’න්ති සඞ්ඛං ගතං. තස්මිං ජෙතවනෙ. අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙති අනාථපිණ්ඩිකෙන ගහපතිනා චතුපඤ්ඤාසහිරඤ්ඤකොටිපරිච්චාගෙන බුද්ධප්පමුඛස්ස භික්ඛුසඞ්ඝස්ස නිය්‍යාතිතත්තා ‘‘අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමො’’ති සඞ්ඛං ගතෙ ආරාමෙ. අයමෙත්ථ සඞ්ඛෙපො, විත්ථාරො පන පපඤ්චසූදනියා මජ්ඣිමට්ඨකථාය සබ්බාසවසුත්තවණ්ණනායං (ම. නි. අට්ඨ. 1.14) වුත්තො. „Im Jeta-Hain“ (jetavane) bedeutet: im Hain des Prinzen Jeta. Denn dieser wurde von ihm angepflanzt, gepflegt und geschützt; daher erhielt er die Bezeichnung „Jeta-Hain“ (jetavana). „In diesem Jeta-Hain“. „Im Kloster des Anāthapiṇḍika“ (anāthapiṇḍikassa ārāme) bedeutet: im Kloster, das die Bezeichnung „Kloster des Anāthapiṇḍika“ erhielt, weil es vom Hausvater Anāthapiṇḍika unter Aufwendung von vierundfünfzig Millionen Goldstücken der aus dem Buddha bestehenden Spitze der Mönchsgemeinschaft übergeben wurde. Dies ist hier die Zusammenfassung; die ausführliche Darstellung ist jedoch in der Papañcasūdanī, dem Kommentar zur Majjhima-Nikāya, bei der Erklärung des Sabbāsava-Suttas dargelegt. තත්ථ සියා – යදි තාව භගවා සාවත්ථියං විහරති, ‘‘ජෙතවනෙ’’ති න වත්තබ්බං. අථ තත්ථ විහරති, ‘‘සාවත්ථිය’’න්ති න වත්තබ්බං. න හි සක්කා උභයත්ථ එකං සමයං විහරිතුන්ති. න ඛො පනෙතං එවං දට්ඨබ්බං. Hierzu könnte eingewendet werden: Wenn der Erhabene in Sāvatthī verweilt, sollte man nicht „im Jeta-Hain“ sagen. Wenn er wiederum dort verweilt, sollte man nicht „in Sāvatthī“ sagen. Denn es ist unmöglich, zu ein und derselben Zeit an beiden Orten zu verweilen. Doch so darf man dies nicht betrachten. නනු අවොචුම්හ ‘‘සමීපත්ථෙ භුම්මවචන’’න්ති. තස්මා යථා ගඞ්ගායමුනාදීනං සමීපෙ ගොයූථානි චරන්තානි ‘‘ගඞ්ගායං චරන්ති, යමුනායං චරන්තී’’ති වුච්චති, එවමිධාපි යදිදං සාවත්ථියා සමීපෙ ජෙතවනං, තත්ථ විහරන්තො වුච්චති ‘‘සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ’’ති. ගොචරගාමනිදස්සනත්ථං හිස්ස සාවත්ථිවචනං, පබ්බජිතානුරූපනිවාසට්ඨානනිදස්සනත්ථං සෙසවචනං. Haben wir nicht bereits gesagt: „Der Lokativ steht im Sinne der Nähe“? Daher ist es so, wie wenn Rinderherden nahe dem Ganges, der Yamuna usw. weiden und man sagt: „Sie weiden im Ganges, sie weiden in der Yamuna.“ Ebenso verhält es sich hier: Da der Jeta-Hain in der Nähe von Sāvatthī liegt, sagt man über ihn, der dort verweilt: „Er verweilt in Sāvatthī, im Jeta-Hain.“ Die Erwähnung von Sāvatthī dient nämlich dazu, seinen Almosengang-Ort anzuzeigen, während die übrigen Worte dazu dienen, die für einen Entsagenden angemessene Wohnstätte aufzuzeigen. අඤ්ඤතරා දෙවතාති නාමගොත්තවසෙන අපාකටා එකා දෙවතාති අත්ථො. ‘‘අභිජානාති නො, භන්තෙ, භගවා අහු ඤාතඤ්ඤතරස්ස මහෙසක්ඛස්ස යක්ඛස්ස සංඛිත්තෙන තණ්හාසඞ්ඛයවිමුත්තිං භාසිතා’’ති එත්ථ පන අභිඤ්ඤාතො සක්කොපි දෙවරාජා ‘‘අඤ්ඤතරො’’ති වුත්තො. ‘‘දෙවතා’’ති ච ඉදං දෙවානම්පි දෙවධීතානම්පි සාධාරණවචනං. ඉමස්මිං පනත්ථෙ දෙවො අධිප්පෙතො, සො ච ඛො රූපාවචරානං දෙවානං අඤ්ඤතරො. „Eine gewisse Gottheit“ (aññatarā devatā) bedeutet: eine Gottheit, die nach Namen und Sippe ungenannt bzw. unbekannt ist. In dem Satz: „Erinnert sich der Erhabene, o Herr, dass er einem gewissen mächtigen Yakkha die Befreiung durch das Versiegen der Begierde in Kürze dargelegt hat?“, wird selbst der allbekannte Sakka, der König der Götter, als „ein gewisser“ (aññataro) bezeichnet. Das Wort „Gottheit“ (devatā) ist ein gemeinsamer Begriff sowohl für Göttersöhne als auch für Göttertöchter. In diesem Zusammenhang ist jedoch ein Göttersohn gemeint, und zwar ein gewisser unter den Göttern der feinstofflichen Sphäre (rūpāvacara). අභික්කන්තාය රත්තියාති එත්ථ අභික්කන්ත-සද්දො ඛයසුන්දරාභිරූපඅබ්භානුමොදනාදීසු දිස්සති. තත්ථ ‘‘අභික්කන්තා, භන්තෙ, රත්ති, නික්ඛන්තො පඨමො යාමො[Pg.13], චිරනිසින්නො භික්ඛුසඞ්ඝො, උද්දිසතු, භන්තෙ, භගවා භික්ඛූනං පාතිමොක්ඛ’’න්ති එවමාදීසු (අ. නි. 8.20; චූළව. 383) ඛයෙ දිස්සති. ‘‘අයං ඉමෙසං චතුන්නං පුග්ගලානං අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චා’’ති එවමාදීසු (අ. නි. 4.100) සුන්දරෙ. „Als die Nacht weit fortgeschritten war“ (abhikkantāya rattiyā): Hier findet sich das Wort „abhikkanta“ in den Bedeutungen von Vergehen (khaya), Vortrefflichkeit (sundara), Schönheit (abhirūpa) und freudiger Zustimmung (abbhānumodana). Darunter findet es sich in Passagen wie: „Die Nacht ist vergangen, o Herr, die erste Nachtwache ist vorüber, die Mönchsgemeinschaft sitzt schon lange; der Erhabene möge, o Herr, den Mönchen das Pātimokkha vortragen“ in der Bedeutung des Vergehens (khaya). In Passagen wie: „Dieser ist von diesen vier Personen der Vortrefflichste (abhikkantataro) und der Vorzüglichste (paṇītataro)“ steht es in der Bedeutung von vortrefflich (sundara). ‘‘කො මෙ වන්දති පාදානි, ඉද්ධියා යසසා ජලං; අභික්කන්තෙන වණ්ණෙන, සබ්බා ඔභාසයං දිසා’’ති. – „Wer verehrt meine Füße, leuchtend an Tatkraft und Ruhm, und erhellt mit überaus schöner Erscheinung alle Himmelsrichtungen?“ – එවමාදීසු (වි. ව. 857) අභිරූපෙ. ‘‘අභික්කන්තං භො ගොතම, අභික්කන්තං භො ගොතමා’’ති එවමාදීසු (පාරා. 15) අබ්භානුමොදනෙ. ඉධ පන ඛයෙ. තෙන අභික්කන්තාය රත්තියා, පරික්ඛීණාය රත්තියාති වුත්තං හොති. තත්ථායං දෙවපුත්තො මජ්ඣිමයාමසමනන්තරෙ ආගතොති වෙදිතබ්බො. නියාමො හි කිරෙස දෙවතානං යදිදං බුද්ධානං වා බුද්ධසාවකානං වා උපට්ඨානං ආගච්ඡන්තා මජ්ඣිමයාමසමනන්තරෙයෙව ආගච්ඡන්ති. In solchen Passagen steht es in der Bedeutung von schön (abhirūpa). In Passagen wie: „Vortrefflich, Herr Gotama! Vortrefflich, Herr Gotama!“ steht es im Sinne freudiger Zustimmung (abbhānumodana). Hier jedoch steht es in der Bedeutung des Vergehens (khaya). Daher bedeutet „als die Nacht weit fortgeschritten war“ so viel wie „als die Nacht vergangen war“. Hierbei ist zu verstehen, dass dieser Göttersohn unmittelbar nach der mittleren Nachtwache kam. Es ist nämlich die feste Gewohnheit der Gottheiten, dass sie, wenn sie kommen, um den Buddhas oder den Jüngern der Buddhas aufzuwarten, genau im Anschluss an die mittlere Nachtwache erscheinen. අභික්කන්තවණ්ණාති ඉධ අභික්කන්ත-සද්දො අභිරූපෙ, වණ්ණ-සද්දො පන ඡවිථුති-කුලවග්ග-කාරණ-සණ්ඨානප්පමාණ-රූපායතනාදීසු දිස්සති. තත්ථ ‘‘සුවණ්ණවණ්ණොසි භගවා’’ති එවමාදීසු (සු. නි. 553) ඡවියා. ‘‘කදා සඤ්ඤූළ්හා පන තෙ, ගහපති, ඉමෙ සමණස්ස වණ්ණා’’ති එවමාදීසු (ම. නි. 2.77) ථුතියං. ‘‘චත්තාරොමෙ, භො ගොතම, වණ්ණා’’ති එවමාදීසු (දී. නි. 3.115) කුලවග්ගෙ. ‘‘අථ කෙන නු වණ්ණෙන, ගන්ධථෙනොති වුච්චතී’’ති එවමාදීසු (සං. නි. 1.234) කාරණෙ. ‘‘මහන්තං හත්ථිරාජවණ්ණං අභිනිම්මිනිත්වා’’ති එවමාදීසු (සං. නි. 1.138) සණ්ඨානෙ. ‘‘තයො පත්තස්ස වණ්ණා’’ති එවමාදීසු (පාරා. 602) පමාණෙ. ‘‘වණ්ණො ගන්ධො රසො ඔජා’’ති එවමාදීසු රූපායතනෙ. සො ඉධ ඡවියා දට්ඨබ්බො. තෙන අභික්කන්තවණ්ණා අභිරූපච්ඡවි, ඉට්ඨවණ්ණා මනාපවණ්ණාති වුත්තං හොති. දෙවතා හි මනුස්සලොකං ආගච්ඡමානා පකතිවණ්ණං පකතිඉද්ධිං ජහිත්වා ඔළාරිකං අත්තභාවං කත්වා අතිරෙකවණ්ණං අතිරෙකඉද්ධිං මාපෙත්වා නටසමජ්ජාදීනි ගච්ඡන්තා මනුස්සා විය අභිසඞ්ඛතෙන කායෙන ආගච්ඡන්ති. තත්ථ කාමාවචරා අනභිසඞ්ඛතෙනපි ආගන්තුං සක්කොන්ති, රූපාවචරා පන න [Pg.14] සක්කොන්ති. තෙසඤ්හි අතිසුඛුමො අත්තභාවො, න තෙන ඉරියාපථකප්පනං හොති. තස්මා අයං දෙවපුත්තො අභිසඞ්ඛතෙනෙව ආගතො. තෙන වුත්තං ‘‘අභික්කන්තවණ්ණා’’ති. „Von überaus schöner Erscheinung“ (abhikkantavaṇṇā): Hier steht das Wort „abhikkanta“ in der Bedeutung von schön (abhirūpa), während das Wort „vaṇṇa“ in den Bedeutungen von Hautfarbe (chavi), Lob (thuti), Kaste/Klasse (kulavagga), Ursache (kāraṇa), Gestalt (saṇṭhāna), Maß (pamāṇa) und Sehobjekt (rūpāyatane) vorkommt. Darunter steht es in Passagen wie: „Du bist von goldener Hautfarbe, o Erhabener“ für die Hautfarbe (chavi). In Passagen wie: „Wann hast du, o Hausvater, dieses Lob über den Asketen gelernt?“ steht es für das Lob (thuti). In Passagen wie: „Es gibt diese vier Kasten, o Herr Gotama“ steht es für die Kaste (kulavagga). In Passagen wie: „Aus welchem Grund aber wird er als Duftdieb bezeichnet?“ steht es für die Ursache (kāraṇa). In Passagen wie: „Nachdem er die Gestalt eines riesigen Elefantenkönigs erschaffen hatte“ steht es für die Gestalt (saṇṭhāna). In Passagen wie: „Es gibt drei Maße für eine Almosenschale“ steht es für das Maß (pamāṇa). In Passagen wie: „Farbe, Geruch, Geschmack, Nährkraft“ steht es für das Sehobjekt (rūpāyatana). Hier ist es im Sinne der Hautfarbe (chavi) zu verstehen. Daher bedeutet „abhikkantavaṇṇā“: von schöner Hautfarbe, von erwünschter Farbe, von gefälliger Erscheinung. Wenn nämlich Gottheiten in die Menschenwelt kommen, legen sie ihre natürliche Gestalt und ihre natürliche übernatürliche Kraft ab, nehmen einen grobstofflichen Körper an und erschaffen eine außergewöhnliche Gestalt sowie eine außergewöhnliche Kraft; sie kommen mit einem künstlich erschaffenen Körper, ähnlich wie Menschen, die zu einer Tanzveranstaltung gehen. Darunter können die Gottheiten der Sinnessphäre (kāmāvacara) auch ohne künstliche Erschaffung kommen; die Gottheiten der feinstofflichen Sphäre (rūpāvacara) jedoch können dies nicht. Denn ihr Körper ist überaus feinstofflich, so dass man damit keine Körperhaltungen einnehmen kann. Deshalb kam dieser Göttersohn mit einem künstlich erschaffenen Körper. Darum wurde gesagt: „von überaus schöner Erscheinung“. කෙවලකප්පන්ති එත්ථ කෙවල-සද්දො අනවසෙස-යෙභුය්‍යාබ්‍යාමිස්සානතිරෙකදළ්හත්ථවිසංයොගාදිඅනෙකත්ථො. තථා හිස්ස ‘‘කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරිය’’න්ති එවමාදීසු (පාරා. 1) අනවසෙසත්ථමත්ථො. ‘‘කෙවලකප්පා ච අඞ්ගමගධා පහූතං ඛාදනීයභොජනීයං ආදාය උපසඞ්කමිස්සන්තී’’ති එවමාදීසු (මහාව. 43) යෙභුය්‍යතා. ‘‘කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස සමුදයො හොතී’’ති එවමාදීසු (විභ. 225) අබ්‍යාමිස්සතා. ‘‘කෙවලං සද්ධාමත්තකං නූන අයමායස්මා’’ති එවමාදීසු (මහාව. 244) අනතිරෙකතා. ‘‘ආයස්මතො, භන්තෙ, අනුරුද්ධස්ස බාහියො නාම සද්ධිවිහාරිකො කෙවලකප්පං සඞ්ඝභෙදාය ඨිතො’’ති එවමාදීසු (අ. නි. 4.243) දළ්හත්ථතා. ‘‘කෙවලී වුසිතවා උත්තමපුරිසොති වුච්චතී’’ති එවමාදීසු (සං. නි. 3.57) විසංයොගො අත්ථො. ඉධ පනස්ස අනවසෙසත්ථො අධිප්පෙතො. In dem Ausdruck „kevalakappa“ hat das Wort „kevala“ viele Bedeutungen wie: restlos, überwiegend, unvermischt, bloß, beharrlich, unverbunden usw. So hat es in Passagen wie „das völlig vollkommene, ganz reine heilige Leben“ die Bedeutung von restlos. In Passagen wie „Fast in ihrer Gesamtheit werden die Leute von Anga und Magadha mit reichlich Speisen herbeikommen“ bedeutet es Mehrheit. In Passagen wie „so entsteht die ganze Masse des Leidens“ bedeutet es Unvermischtheit. In Passagen wie „Dieser Ehrwürdige hat wohl bloß reines Vertrauen“ bedeutet es Nicht-Überschreitung. In Passagen wie „Ehrwürdiger Herr, Bāhiya, ein Mitbewohner des Ehrwürdigen Anuruddha, steht fest entschlossen auf eine Spaltung des Ordens hin“ bedeutet es Beharrlichkeit. In Passagen wie „Wer unverbunden ist, das Ziel erreicht hat, wird ein höchster Mensch genannt“ bedeutet es Unverbundenheit. Hier jedoch ist seine Bedeutung von restlos beabsichtigt. කප්ප-සද්දො පනායං අභිසද්දහන-වොහාර-කාල-පඤ්ඤත්ති-ඡෙදන-විකප්ප-ලෙසසමන්තභාවාදිඅනෙකත්ථො. තථා හිස්ස ‘‘ඔකප්පනියමෙතං භොතො ගොතමස්ස, යථා තං අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්සා’’ති එවමාදීසු (ම. නි. 1.387) අභිසද්දහනමත්ථො. ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි සමණකප්පෙහි ඵලං පරිභුඤ්ජිතු’’න්ති එවමාදීසු (චූළව. 250) වොහාරො. ‘‘යෙන සුදං නිච්චකප්පං විහරාමී’’ති එවමාදීසු (ම. නි. 1.387) කාලො. ‘‘ඉච්චායස්මා කප්පො’’ති එවමාදීසු පඤ්ඤත්ති. ‘‘අලඞ්කතො කප්පිතකෙසමස්සූ’’ති එවමාදීසු (වි. ව. 1094, 1101) ඡෙදනං. ‘‘කප්පති ද්වඞ්ගුලකප්පො’’ති එවමාදීසු (චූළව. 446) විකප්පො. ‘‘ආත්ථි කප්පො නිපජ්ජිතු’’න්ති එවමාදීසු (අ. නි. 8.80) ලෙසො. ‘‘කෙවලකප්පං වෙළුවනං ඔභාසෙත්වා’’ති එවමාදීසු (සං. නි. 1.94) සමන්තභාවො. ඉධ පනස්ස සමන්තභාවත්ථො අධිප්පෙතො. තස්මා කෙවලකප්පං ජෙතවනන්ති එත්ථ ‘‘අනවසෙසං සමන්තතො ජෙතවන’’න්ති එවමත්ථො දට්ඨබ්බො. Das Wort „kappa“ wiederum hat viele Bedeutungen wie: Vertrauen, Übereinkunft, Zeit, Bezeichnung, Abschneiden, Alternative, Möglichkeit, Allseitigkeit usw. So hat es in Passagen wie „Dies ist glaubwürdig für den ehrwürdigen Gotama, wie es sich für einen Würdigen, vollkommen Erwachten gehört“ die Bedeutung von Vertrauen. In Passagen wie „Ich erlaube, ihr Mönche, Früchte zu genießen, die durch die fünf für Asketen zulässigen Verfahren tauglich gemacht wurden“ bedeutet es Übereinkunft. In Passagen wie „womit ich wahrlich die ganze Zeit über verweile“ bedeutet es Zeit. In Passagen wie „So [heißt] der ehrwürdige Kappa“ bedeutet es Bezeichnung. In Passagen wie „geschmückt, mit geschnittenem Haar und Bart“ bedeutet es Abschneiden. In Passagen wie „Die Zwei-Finger-Breit-Regelung ist zulässig“ bedeutet es Alternative. In Passagen wie „Gibt es einen Anlass, sich hinzulegen?“ bedeutet es Möglichkeit. In Passagen wie „den Bambushain gänzlich erleuchtend“ bedeutet es Allseitigkeit. Hier jedoch ist seine Bedeutung von Allseitigkeit beabsichtigt. Daher ist bei dem Ausdruck „kevalakappaṃ jetavanaṃ“ die Bedeutung als „das restlose Jetavana ringsherum“ anzusehen. ඔභාසෙත්වාති [Pg.15] වත්ථාලඞ්කාරසරීරසමුට්ඨිතාය ආභාය ඵරිත්වා, චන්දිමා විය සූරියො විය ච එකොභාසං එකපජ්ජොතං කරිත්වාති අත්ථො. „Obhāsetvā“ (erleuchtend) bedeutet: Durchdrungen von dem Glanz, der von Kleidung, Schmuck und Körper ausgeht, und wie der Mond oder wie die Sonne ein einziges Leuchten, einen einzigen Glanz erzeugend. යෙනාති භුම්මත්ථෙ කරණවචනං. යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමීති තස්මා ‘‘යත්ථ භගවා, තත්ථ උපසඞ්කමී’’ති එවමෙත්ථ අත්ථො දට්ඨබ්බො. යෙන වා කාරණෙන භගවා දෙවමනුස්සෙහි උපසඞ්කමිතබ්බො, තෙන කාරණෙන උපසඞ්කමීති එවමෙත්ථ අත්ථො දට්ඨබ්බො. කෙන ච කාරණෙන භගවා උපසඞ්කමිතබ්බො? නානප්පකාරගුණවිසෙසාධිගමාධිප්පායෙන, සාදුඵලූපභොගාධිප්පායෙන දිජගණෙහි නිච්චඵලිතමහාරුක්ඛො විය. උපසඞ්කමීති ච ගතාති වුත්තං හොති. උපසඞ්කමිත්වාති උපසඞ්කමනපරියොසානදීපනං. අථ වා එවං ගතා තතො ආසන්නතරං ඨානං භගවතො සමීපසඞ්ඛාතං ගන්ත්වාතිපි වුත්තං හොති. „Yena“ ist ein Instrumentalis im Sinne eines Lokativs. Bei „yena bhagavā tenupasaṅkamī“ ist daher die Bedeutung wie folgt anzusehen: „Wo der Erhabene war, dorthin begab er sich.“ Oder: Aus welchem Grund auch immer der Erhabene von Göttern und Menschen aufgesucht werden sollte, aus diesem Grund begab er sich dorthin; so ist die Bedeutung hier anzusehen. Und aus welchem Grund sollte der Erhabene aufgesucht werden? Wegen des Wunsches, verschiedene besondere Tugenden zu erlangen, gleichwie Vogelschwärme einen stets fruchttragenden großen Baum aufsuchen, weil sie den süßen Genuss der Früchte begehren. „Upasaṅkamī“ bedeutet „er begab sich hin“. „Upasaṅkamitvā“ verdeutlicht den Abschluss des Hingehens. Oder es bedeutet: Nachdem er so hingegangen war, ging er noch näher an den Ort heran, der als die unmittelbare Nähe des Erhabenen bezeichnet wird. ඉදානි යෙනත්ථෙන ලොකෙ අග්ගපුග්ගලස්ස උපට්ඨානං ආගතා, තං පුච්ඡිතුකාමා දසනඛසමොධානසමුජ්ජලං අඤ්ජුලිං සිරසි පතිට්ඨපෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තන්ති භාවනපුංසකනිද්දෙසො – ‘‘විසමං චන්දිමසූරියා පරිවත්තන්තී’’තිආදීසු (අ. නි. 4.70) විය. තස්මා යථා ඨිතා එකමන්තං ඨිතා හොති, තථා අට්ඨාසීති එවමෙත්ථ අත්ථො දට්ඨබ්බො. භුම්මත්ථෙ වා එතං උපයොගවචනං. අට්ඨාසීති ඨානං කප්පෙසි. පණ්ඩිතා හි දෙවමනුස්සා ගරුට්ඨානියං උපසඞ්කමිත්වා ආසනකුසලතාය එකමන්තං තිට්ඨන්ති, අයඤ්ච දෙවො තෙසං අඤ්ඤතරො, තස්මා එකමන්තං අට්ඨාසි. Nun stellte er sich, in der Absicht, nach dem Zweck zu fragen, weswegen Götter und Menschen in der Welt zur Verehrung der höchsten Person kommen, mit ehrfurchtsvoll über dem Haupt zusammengelegten Händen, die vom Zusammentreffen der zehn Fingernägel hell erstrahlten, an eine Seite. „Ekamantaṃ“ (an eine Seite) ist eine adverbiale Neutrum-Form – wie in Passagen wie „Unregelmäßig kreisen Mond und Sonne“. Daher ist die Bedeutung hier wie folgt anzusehen: Wie er so stand, stand er an einer angemessenen Seite; so stellte er sich hin. Oder es ist ein Akkusativ im Sinne eines Lokativs. „Aṭṭhāsi“ bedeutet, er nahm Aufstellung. Denn weise Götter und Menschen, die sich einer respektgebietenden Person genähert haben, stellen sich aus Geschicklichkeit bezüglich des angemessenen Platzes an eine Seite hin. Und diese Gottheit war einer von ihnen; daher stellte sie sich an eine Seite. කථං ඨිතො පන එකමන්තං ඨිතො හොතීති? ඡ ඨානදොසෙ වජ්ජෙත්වා. සෙය්‍යථිදං – අතිදූරං, අච්චාසන්නං, උපරිවාතං, උන්නතප්පදෙසං, අතිසම්මුඛං, අතිපච්ඡාති. අතිදූරෙ ඨිතො හි සචෙ කථෙතුකාමො හොති, උච්චාසද්දෙන කථෙතබ්බං හොති. අච්චාසන්නෙ ඨිතො සඞ්ඝට්ටනං කරොති. උපරිවාතෙ ඨිතො සරීරගන්ධෙන බාධති. උන්නතප්පදෙසෙ ඨිතො අගාරවං පකාසෙති. අතිසම්මුඛා ඨිතො සචෙ දට්ඨුකාමො හොති, චක්ඛුනා චක්ඛුං ආහච්ච දට්ඨබ්බං හොති. අතිපච්ඡා ඨිතො සචෙ දට්ඨුකාමො හොති, ගීවං පසාරෙත්වා දට්ඨබ්බං හොති. තස්මා අයම්පි එතෙ ඡ ඨානදොසෙ වජ්ජෙත්වා අට්ඨාසි. තෙන වුත්තං ‘‘එකමන්තං අට්ඨාසී’’ති. Wie aber steht man so, dass man an einer angemessenen Seite steht? Indem man die sechs Fehler des Standortes vermeidet. Diese sind: zu weit entfernt, zu nahe, windaufwärts, auf einer Erhöhung, direkt gegenüber und direkt dahinter. Denn wenn jemand, der zu weit entfernt steht, sprechen möchte, muss er mit lauter Stimme sprechen. Wer zu nahe steht, verursacht Berührung. Wer windaufwärts steht, belästigt durch den Körpergeruch. Wer auf einer Erhöhung steht, zeigt Respektlosigkeit. Wer direkt gegenüber steht, muss – wenn er blicken will – Auge in Auge blicken. Wer direkt dahinter steht, muss – wenn er blicken will – den Hals recken, um zu sehen. Deshalb stellte sich auch diese Gottheit hin, nachdem sie diese sechs Fehler des Standortes vermieden hatte. Darum wurde gesagt: „Er stellte sich an eine Seite“. එතදවොචාති [Pg.16] එතං අවොච. කථං නූති කාරණපුච්ඡා. භගවතො හි තිණ්ණොඝභාවො දසසහස්සිලොකධාතුයා පාකටො, තෙනිමිස්සා දෙවතාය තත්ථ කඞ්ඛා නත්ථි, ඉමිනා පන කාරණෙන ‘‘තිණ්ණො’’ති න ජානාති, තෙන සා තං කාරණං පුච්ඡමානා එවමාහ. „Etadavoca“ bedeutet: er sprach dies. „Kathaṃ nu“ (wie denn?) ist eine Frage nach dem Grund. Denn dass der Erhabene die Flut überquert hat, ist in den zehntausend Weltsystemen wohlbekannt. Daher hat diese Gottheit diesbezüglich keinen Zweifel. Aber sie weiß nicht, durch welche Ursache er hinübergegangen ist. Deshalb sprach sie so, um nach diesem Grund zu fragen. මාරිසාති දෙවතානං පියසමුදාචාරවචනමෙතං. නිද්දුක්ඛාති වුත්තං හොති. යදි එවං ‘‘යදා ඛො තෙ, මාරිස, සඞ්කුනා සඞ්කු හදයෙ සමාගච්ඡෙය්‍ය, අථ නං ත්වං ජානෙය්‍යාසි ‘වස්සසහස්සං මෙ නිරයෙ පච්චමානස්සා’’’ති (ම. නි. 1.512) ඉදං විරුජ්ඣති. න හි නෙරයිකසත්තො නිද්දුක්ඛො නාම හොති. කිඤ්චාපි න නිද්දුක්ඛො, රුළ්හීසද්දෙන පන එවං වුච්චති. පුබ්බෙ කිර පඨමකප්පිකානං නිද්දුක්ඛානං සුඛසමප්පිතානං එස වොහාරො, අපරභාගෙ දුක්ඛං හොතු වා මා වා, රුළ්හීසද්දෙන අයං වොහාරො වුච්චතෙව නිප්පදුමාපි නිරුදකාපි වා පොක්ඛරණී පොක්ඛරණී විය. „Mārisa“ (Freund/Werter) ist eine liebevolle Anrede unter Göttern. Es bedeutet „Leidensfreier“. Wenn dem so ist, stünde dies im Widerspruch zu der Aussage: „Wenn wahrlich, o Freund, Pfahl auf Pfahl in deinem Herzen zusammentreffen würde, dann würdest du es wissen: ‚Seit tausend Jahren werde ich in der Hölle gepeinigt‘“. Denn ein Höllenwesen ist gewiss nicht leidensfrei. Obwohl sie nicht leidensfrei sind, wird es dennoch aufgrund des herkömmlichen Sprachgebrauchs so ausgedrückt. In früheren Zeiten war dies wohl die Anrede der ersten Weltperiodenmenschen, die frei von Leiden und von Glück erfüllt waren. Später, sei nun Leiden da oder nicht, wird diese Anrede dennoch aus herkömmlichem Sprachgebrauch verwendet, so wie ein Teich „Teich“ genannt wird, selbst wenn er weder Lotusblumen noch Wasser enthält. ඔඝමතරීති එත්ථ චත්තාරො ඔඝා, කාමොඝො භවොඝො දිට්ඨොඝො අවිජ්ජොඝොති. තත්ථ පඤ්චසු කාමගුණෙසු ඡන්දරාගො කාමොඝො නාම. රූපාරූපභවෙසු ඡන්දරාගො ඣානනිකන්ති ච භවොඝො නාම. ද්වාසට්ඨි දිට්ඨියො දිට්ඨොඝො නාම. චතූසු සච්චෙසු අඤ්ඤාණං අවිජ්ජොඝො නාම. තත්ථ කාමොඝො අට්ඨසු ලොභසහගතෙසු චිත්තුප්පාදෙසු උප්පජ්ජති, භවොඝො චතූසු දිට්ඨිගතවිප්පයුත්තලොභසහගතෙසු චිත්තුප්පාදෙසු උප්පජ්ජති, දිට්ඨොඝො චතූසු දිට්ඨිගතසම්පයුත්තෙසු චිත්තුප්පාදෙසු උප්පජ්ජති, අවිජ්ජොඝො සබ්බාකුසලෙසු උප්පජ්ජති. Bezüglich des Ausdrucks „oghamatarī“ (Er überquerte die Flut) gibt es vier Fluten (oghas): die Flut des Sinnesbegehrens (kāmogha), die Flut des Werdens (bhavogha), die Flut der Ansichten (diṭṭhogha) und die Flut der Unwissenheit (avijjogha). Darunter wird das leidenschaftliche Begehren nach den fünf Sinnsobjekten „Flut des Sinnesbegehrens“ genannt. Das leidenschaftliche Begehren nach den feinstofflichen und immateriellen Daseinsbereichen sowie das Anhaften an den Vertiefungen (jhāna) wird „Flut des Werdens“ genannt. Die zweiundsechzig Ansichten werden „Flut der Ansichten“ genannt. Das Unwissen bezüglich der vier Wahrheiten wird „Flut der Unwissenheit“ genannt. Darunter entsteht die Flut des Sinnesbegehrens in den acht von Gier begleiteten Geisteszuständen; die Flut des Werdens entsteht in den vier von falschen Ansichten freien, von Gier begleiteten Geisteszuständen; die Flut der Ansichten entsteht in den vier mit falschen Ansichten verbundenen Geisteszuständen; und die Flut der Unwissenheit entsteht in allen unheilsamen Geisteszuständen. සබ්බොපි චෙස අවහනනට්ඨෙන රාසට්ඨෙන ච ඔඝොති වෙදිතබ්බො. අවහනනට්ඨෙනාති අධොගමනට්ඨෙන. අයඤ්හි අත්තනො වසං ගතෙ සත්තෙ අධො ගමෙති, නිරයාදිභෙදාය දුග්ගතියංයෙව නිබ්බත්තෙති, උපරිභාවං වා නිබ්බානං ගන්තුං අදෙන්තො අධො තීසු භවෙසු චතූසු යොනීසු පඤ්චසු ගතීසු සත්තසු විඤ්ඤාණට්ඨිතීසු නවසු සත්තාවාසෙසු ච ගමෙතීතිපි අත්ථො. රාසට්ඨෙනාති මහන්තට්ඨෙන. මහා හෙසො කිලෙසරාසි අවීචිතො පට්ඨාය යාව භවග්ගා පත්ථටො, යදිදං පඤ්චසු කාමගුණෙසු ඡන්දරාගො නාම. සෙසෙසුපි එසෙව නයො. එවමයං රාසට්ඨෙනාපි ඔඝොති [Pg.17] වෙදිතබ්බො. අතරීති ඉමං චතුබ්බිධම්පි ඔඝං කෙන නු ත්වං, මාරිස, කාරණෙන තිණ්ණොති පුච්ඡති. All dies sollte wegen der Eigenschaft des Hinabziehens (avahananattha) und wegen der Eigenschaft des Anhäufens (rāsattha) als Flut (ogha) verstanden werden. „Wegen der Eigenschaft des Hinabziehens“ bedeutet wegen der Eigenschaft, nach unten zu führen. Denn diese Flut führt die Wesen, die unter ihre Herrschaft geraten sind, nach unten; sie lässt sie in unglücklichen Daseinsbereichen wie den Höllen usw. wiedergeboren werden. Da sie ihnen nicht gestattet, zum höheren Zustand, dem Nibbāna, zu gelangen, führt sie die Wesen nach unten in die drei Daseinsbereiche, die vier Geburtsarten, die fünf Daseinsgänge, die sieben Stationen des Bewusstseins und die neun Wohnstätten der Wesen. Dies ist ebenfalls die Bedeutung. „Wegen der Eigenschaft des Anhäufens“ bedeutet wegen der Eigenschaft der gewaltigen Menge. Denn diese große Masse an Verunreinigungen erstreckt sich von der Avīci-Hölle bis hin zur höchsten Spitze des Daseins (bhavagga), nämlich das sogenannte leidenschaftliche Begehren nach den fünf Sinnsobjekten. Auch bei den übrigen Fluten verhält es sich ebenso. Auf diese Weise sollte dies auch wegen der Eigenschaft des Anhäufens als eine Flut verstanden werden. Mit „atarī“ (hast überquert) fragt das Wesen: „Aus welchem Grund, Herr, hast du diese vierfache Flut überquert?“ අථස්සා භගවා පඤ්හං විස්සජ්ජෙන්තො අප්පතිට්ඨං ඛ්වාහන්තිආදිමාහ. තත්ථ අප්පතිට්ඨන්ති අප්පතිට්ඨහන්තො. අනායූහන්ති අනායූහන්තො, අවායමන්තොති අත්ථො. ඉති භගවා ගූළ්හං පටිච්ඡන්නං කත්වා පඤ්හං කථෙසි. දෙවතාපි නං සුත්වා ‘‘බාහිරකං තාව ඔඝං තරන්තා නාම ඨාතබ්බට්ඨානෙ තිට්ඨන්තා තරිතබ්බට්ඨානෙ ආයූහන්තා තරන්ති, අයං පන අවීචිතො යාව භවග්ගා පත්ථටං කිලෙසොඝං කිලෙසරාසිං අප්පතිට්ඨහන්තො අනායූහන්තො අතරින්ති ආහ. කිං නු ඛො එතං? කථං නු ඛො එත’’න්ති? විමතිං පක්ඛන්තා පඤ්හස්ස අත්ථං න අඤ්ඤාසි. Daraufhin sprach der Erhabene, um seine Frage zu beantworten, die Worte beginnend mit „appatiṭṭhaṃ khvāhaṃ“ (Wahrlich, ohne stillzustehen...). Dabei bedeutet „appatiṭṭhaṃ“: ohne zu verweilen (ohne anzuhaften). „Anāyūhaṃ“ bedeutet: ohne sich anzustrengen (ohne karmisches Streben), dies ist der Sinn. Auf diese Weise beantwortete der Erhabene die Frage, indem er sie tiefgründig und verhüllt darlegte. Auch die Gottheit dachte, nachdem sie dies gehört hatte: „Diejenigen, die eine äußere Flut überqueren, verweilen an Stellen, wo man stehen kann, und strengen sich an Stellen an, wo man schwimmen muss; dieser Erhabene jedoch sagt, er habe die Flut der Verunreinigungen, die Masse der Befleckungen, die sich von der Avīci-Hölle bis zur Spitze des Daseins erstreckt, ohne zu verweilen und ohne sich anzustrengen überquert. Was soll das bedeuten? Wie soll das sein?“ So geriet sie in Zweifel und verstand die Bedeutung der Antwort nicht. කිං පන භගවතා යථා සත්තා න ජානන්ති, එවං කථනත්ථාය පාරමියො පූරෙත්වා සබ්බඤ්ඤුතා පටිවිද්ධාති? න එතදත්ථාය පටිවිද්ධා. ද්වෙ පන භගවතො දෙසනා නිග්ගහමුඛෙන ච අනුග්ගහමුඛෙන ච. තත්ථ යෙ පණ්ඩිතමානිනො හොන්ති අඤ්ඤාතෙපි ඤාතසඤ්ඤිනො පඤ්චසතා බ්‍රාහ්මණපබ්බජිතා විය, තෙසං මානනිග්ගහත්ථං යථා න ජානන්ති, එවං මූලපරියායාදිසදිසං ධම්මං දෙසෙති. අයං නිග්ගහමුඛෙන දෙසනා. වුත්තම්පි චෙතං ‘‘නිග්ගය්හ නිග්ගය්හාහං, ආනන්ද, වක්ඛාමි, පවය්හ පවය්හ, ආනන්ද, වක්ඛාමි, යො සාරො, සො ඨස්සතී’’ති (ම. නි. 3.196). යෙ පන උජුකා සික්ඛාකාමා, තෙසං සුවිඤ්ඤෙය්‍යං කත්වා ආකඞ්ඛෙය්‍යසුත්තාදිසදිසං ධම්මං දෙසෙති, ‘‘අභිරම, තිස්ස, අභිරම, තිස්ස, අහමොවාදෙන අහමනුග්ගහෙන අහමනුසාසනියා’’ති (සං. නි. 3.84) ච නෙ සමස්සාසෙති. අයං අනුග්ගහමුඛෙන දෙසනා. Hat der Erhabene etwa die Vollkommenheiten erfüllt und die Allwissenheit erlangt, um so zu lehren, dass die Wesen es nicht verstehen? Nein, nicht zu diesem Zweck hat er sie erlangt. Es gibt vielmehr zwei Arten der Lehrverkündigung des Erhabenen: durch Zurechtweisung (niggaha) und durch Unterstützung (anuggaha). Darunter lehrt er jene, die sich selbst für weise halten und wähnen zu wissen, was sie nicht wissen – wie die fünfhundert ins Hauslose gezogenen Brahmanen –, um deren Stolz zu brechen, in einer Weise, dass sie es nicht verstehen, ähnlich der Mūlapariyāya-Sutta und anderen. Dies ist die Lehrverkündigung durch Zurechtweisung. Dazu wurde auch gesagt: „Immer wieder tadelnd, Ānanda, werde ich sprechen, immer wieder prüfend, Ānanda, werde ich sprechen. Was von wahrem Gehalt ist, das wird Bestand haben.“ Diejenigen hingegen, die aufrichtig und lernbegierig sind, für die macht er die Lehre leicht verständlich und verkündet sie ähnlich der Ākaṅkheyya-Sutta und anderen, und er ermutigt sie mit den Worten: „Finde Freude, Tissa, finde Freude, Tissa! Ich stehe dir bei mit meinem Rat, mit meiner Unterstützung und mit meiner Unterweisung.“ Dies ist die Lehrverkündigung durch Unterstützung. අයං පන දෙවපුත්තො මානත්ථද්ධො පණ්ඩිතමානී, එවං කිරස්ස අහොසි – අහං ඔඝං ජානාමි, තථාගතස්ස ඔඝතිණ්ණභාවං ජානාමි, ‘‘ඉමිනා පන කාරණෙන තිණ්ණො’’ති එත්තකමත්තං න ජානාමි. ඉති මය්හං ඤාතමෙව බහු, අප්පං අඤ්ඤාතං, තමහං කථිතමත්තමෙව ජානිස්සාමි. කිඤ්හි නාම තං භගවා වදෙය්‍ය, යස්සාහං අත්ථං න ජානෙය්‍යන්ති. අථ සත්ථා ‘‘අයං කිලිට්ඨවත්ථං විය [Pg.18] රඞ්ගජාතං අභබ්බො ඉමං මානං අප්පහාය දෙසනං සම්පටිච්ඡිතුං, මානනිග්ගහං තාවස්ස කත්වා පුන නීචචිත්තෙන පුච්ඡන්තස්ස පකාසෙස්සාමී’’ති පටිච්ඡන්නං කත්වා පඤ්හං කථෙසි. සොපි නිහතමානො අහොසි, සා චස්ස නිහතමානතා උත්තරිපඤ්හපුච්ඡනෙනෙව වෙදිතබ්බා. තස්ස පන පඤ්හපුච්ඡනස්ස අයමත්ථො – කථං පන ත්වං, මාරිස, අප්පතිට්ඨං අනායූහං ඔඝමතරි, යථාහං ජානාමි, එවං මෙ කථෙහීති. Dieser Göttersohn jedoch war starr vor Stolz und hielt sich selbst für weise. So dachte er bei sich: „Ich kenne die Flut, und ich weiß, dass der Tathāgata die Flut überquert hat. Nur dieses eine weiß ich nicht: ‚Aus diesem Grund hat er sie überquert‘. Somit ist das, was mir bekannt ist, reichlich, und das Unbekannte ist nur gering. Das werde ich verstehen, sobald es bloß ausgesprochen wird. Was könnte der Erhabene wohl sagen, dessen Sinn ich nicht verstünde?“ Da dachte der Meister: „Dieser hier ist, wie ein schmutziges Tuch, das keine Farbe aufnehmen kann, unfähig, die Lehre anzunehmen, ohne zuvor diesen Stolz aufzugeben. Nachdem ich zuerst seinen Stolz gebrochen habe, werde ich es ihm offenbaren, wenn er mit demütigem Herzen erneut fragt.“ So beantwortete er die Frage in verhüllter Weise. Daraufhin war auch sein Stolz gebrochen, und diese Demütigung ist an seiner weiteren Frage zu erkennen. Die Bedeutung seiner Frage ist jedoch folgende: „Wie aber hast du, Herr, ohne stillzustehen und ohne dich anzustrengen, die Flut überquert? Erkläre es mir so, dass ich es verstehen kann.“ අථස්ස භගවා කථෙන්තො යදාස්වාහන්තිආදිමාහ. තත්ථ යදා ස්වාහන්ති යස්මිං කාලෙ අහං. සුකාරො නිපාතමත්තං. යථා ච එත්ථ, එවං සබ්බපදෙසු. සංසීදාමීති පටිච්ඡන්නං කත්වා අතරන්තො තත්ථෙව ඔසීදාමි. නිබ්බුය්හාමීති ඨාතුං අසක්කොන්තො අතිවත්තාමි. ඉති ඨානෙ ච වායාමෙ ච දොසං දිස්වා අතිට්ඨන්තො අවායමන්තො ඔඝමතරින්ති එවං භගවතා පඤ්හො කථිතො. දෙවතායපි පටිවිද්ධො, න පන පාකටො, තස්ස පාකටීකරණත්ථං සත්ත දුකා දස්සිතා. කිලෙසවසෙන හි සන්තිට්ඨන්තො සංසීදති නාම, අභිසඞ්ඛාරවසෙන ආයූහන්තො නිබ්බුය්හති නාම. තණ්හාදිට්ඨීහි වා සන්තිට්ඨන්තො සංසීදති නාම, අවසෙසකිලෙසානඤ්චෙව අභිසඞ්ඛාරානඤ්ච වසෙන ආයූහන්තො නිබ්බුය්හති නාම. තණ්හාවසෙන වා සන්තිට්ඨන්තො සංසීදති නාම, දිට්ඨිවසෙන ආයූහන්තො නිබ්බුය්හති නාම. සස්සතදිට්ඨියා වා සන්තිට්ඨන්තො සංසීදති නාම, උච්ඡෙදදිට්ඨියා ආයූහන්තො නිබ්බුය්හති නාම. ඔලීයනාභිනිවෙසා හි භවදිට්ඨි, අතිධාවනාභිනිවෙසා විභවදිට්ඨි. ලීනවසෙන වා සන්තිට්ඨන්තො සංසීදති නාම, උද්ධච්චවසෙන ආයූහන්තො නිබ්බුය්හති නාම. තථා කාමසුඛල්ලිකානුයොගවසෙන සන්තිට්ඨන්තො සංසීදති නාම, අත්තකිලමථානුයොගවසෙන ආයූහන්තො නිබ්බුය්හති නාම. සබ්බාකුසලාභිසඞ්ඛාරවසෙන සන්තිට්ඨන්තො සංසීදති නාම, සබ්බලොකියකුසලාභිසඞ්ඛාරවසෙන ආයූහන්තො නිබ්බුය්හති නාම. වුත්තම්පි චෙතං – ‘‘සෙය්‍යථාපි, චුන්ද, යෙ කෙචි අකුසලා ධම්මා, සබ්බෙ තෙ අධොභාගඞ්ගමනීයා, යෙ කෙචි කුසලා ධම්මා, සබ්බෙ තෙ උපරිභාගඞ්ගමනීයා’’ති (ම. නි. 1.86). Um ihm dies zu erklären, sprach der Erhabene die Worte beginnend mit „yadāsvāhaṃ“ (Wenn ich...). Dabei bedeutet „yadā svāhaṃ“: zu welcher Zeit ich. Der Buchstabe „su-“ ist bloß ein Füllwort. Und wie hier, so verhält es sich in allen Wörtern. „saṃsīdāmi“ (ich sinke) bedeutet in verhüllter Weise: ohne die Flut zu überqueren, versinke ich genau dort. „nibbuyhāmi“ (ich werde fortgeschwemmt) bedeutet: unfähig stillzustehen, treibe ich davon. „Da ich somit sowohl im Stillstehen als auch im Anstrengen den Mangel sah, habe ich, ohne zu verweilen und ohne mich anzustrengen, die Flut überquert.“ Auf diese Weise wurde die Frage vom Erhabenen beantwortet. Auch von der Gottheit wurde dies durchdrungen; doch für andere ist es nicht offensichtlich. Um es deutlich zu machen, werden sieben Zweiergruppen aufgezeigt. Denn wer unter dem Einfluss der Verunreinigungen verweilt, der sinkt ein; wer sich unter dem Einfluss der Gestaltungen anstrengt, der wird fortgeschwemmt. Oder: Wer durch Begehren und Ansichten verweilt, der sinkt ein; wer sich unter dem Einfluss der übrigen Verunreinigungen und Gestaltungen anstrengt, der wird fortgeschwemmt. Oder: Wer unter dem Einfluss des Begehrens verweilt, der sinkt ein; wer sich unter dem Einfluss von Ansichten anstrengt, der wird fortgeschwemmt. Oder: Wer mit der Ewigkeitsansicht verweilt, der sinkt ein; wer sich mit der Vernichtungsansicht anstrengt, der wird fortgeschwemmt. Denn die Ewigkeitsansicht (bhavadiṭṭhi) neigt zum Anhaften, die Vernichtungsansicht (vibhavadiṭṭhi) neigt zum Hinausschießen. Oder: Wer unter dem Einfluss von Trägheit verweilt, der sinkt ein; wer sich unter dem Einfluss von Rastlosigkeit anstrengt, der wird fortgeschwemmt. Ebenso: Wer unter dem Einfluss des Hingebens an Sinnenlust verweilt, der sinkt ein; wer sich unter dem Einfluss der Selbstkasteiung anstrengt, der wird fortgeschwemmt. Wer unter dem Einfluss aller unheilsamen Gestaltungen verweilt, der sinkt ein; wer sich unter dem Einfluss aller weltlichen heilsamen Gestaltungen anstrengt, der wird fortgeschwemmt. Dazu wurde auch gesagt: „Genauso wie, Cunda, alle unheilsamen Zustände nach unten führen, so führen alle heilsamen Zustände nach oben.“ ඉමං පඤ්හවිස්සජ්ජනං සුත්වාව දෙවතා සොතාපත්තිඵලෙ පතිට්ඨාය තුට්ඨා පසන්නා අත්තනො තුට්ඨිඤ්ච පසාදඤ්ච පකාසයන්තී චිරස්සං වතාති ගාථමාහ. තත්ථ චිරස්සන්ති චිරස්ස කාලස්ස අච්චයෙනාති අත්ථො. අයං [Pg.19] කිර දෙවතා කස්සපසම්මාසම්බුද්ධං දිස්වා තස්ස පරිනිබ්බානතො පට්ඨාය අන්තරා අඤ්ඤං බුද්ධං න දිට්ඨපුබ්බා, තස්මා අජ්ජ භගවන්තං දිස්වා එවමාහ. කිං පනිමාය දෙවතාය ඉතො පුබ්බෙ සත්ථා න දිට්ඨපුබ්බොති. දිට්ඨපුබ්බො වා හොතු අදිට්ඨපුබ්බො වා, දස්සනං උපාදාය එවං වත්තුං වට්ටති. බ්‍රාහ්මණන්ති බාහිතපාපං ඛීණාසවබ්‍රාහ්මණං. පරිනිබ්බුතන්ති කිලෙසනිබ්බානෙන නිබ්බුතං. ලොකෙති සත්තලොකෙ. විසත්තිකන්ති රූපාදීසු ආරම්මණෙසු ආසත්තවිසත්තතාදීහි කාරණෙහි විසත්තිකා වුච්චති තණ්හා, තං විසත්තිකං අප්පතිට්ඨමානං අනායූහමානං තිණ්ණං නිත්තිණ්ණං උත්තිණ්ණං චිරස්සං වත ඛීණාසවබ්‍රාහ්මණං පස්සාමීති අත්ථො. Nachdem die Gottheit diese Beantwortung der Frage gehört hatte, etablierte sie sich in der Frucht des Stromeintritts (Sotāpattiphala). Erfreut und voller Vertrauen bekundete sie ihre eigene Freude und ihr Vertrauen und sprach die Strophe, die mit „Cirassaṃ vata“ beginnt. Darin bedeutet „cirassaṃ“ nach dem Vergehen einer langen Zeit. Diese Gottheit hatte nämlich, nachdem sie den vollkommen Erleuchteten Kassapa gesehen hatte, seit dessen vollkommenem Erlöschen (Parinibbāna) dazwischen keinen anderen Buddha gesehen. Daher sprach sie heute, als sie den Erhabenen sah, diese Worte. Aber hatte diese Gottheit nicht schon vor dieser Zeit den Meister gesehen? Ob sie ihn nun zuvor gesehen hatte oder nicht – in Bezug auf das Sehen ist es angemessen, so zu sprechen. „Den Brāhmana“ (brāhmaṇaṃ) meint den wahren Brāhmana, der das Böse vertrieben hat und dessen Triebe versiegt sind (Khīṇāsava). „Erloschen“ (parinibbutaṃ) bedeutet erloschen durch das Erlöschen der Befleckungen (Kilesa-Nibbāna). „In der Welt“ (loke) bedeutet in der Welt der Lebewesen. „Die Klette“ (visattikā) bezeichnet das Begehren (Taṇhā), welches aufgrund von Anhaftung und Verstrickung in Objekten wie Formen usw. „Visattikā“ genannt wird. Dies bedeutet: „Wahrlich, nach langer Zeit sehe ich den Brāhmana, dessen Triebe versiegt sind, der nicht anhaftet (nicht verweilt), der kein neues Karma anhäuft, der die Flut überquert hat, sie völlig überquert hat und darüber hinausgegangen ist, und der die Klette (das Begehren) überwunden hat.“ සමනුඤ්ඤො සත්ථා අහොසීති තස්සා දෙවතාය වචනං චිත්තෙනෙව සමනුමොදි, එකජ්ඣාසයො අහොසි. අන්තරධායීති අභිසඞ්ඛතකායං ජහිත්වා අත්තනො පකතිඋපාදිණ්ණකකායස්මිංයෙව ඨත්වා ලද්ධාසා ලද්ධපතිට්ඨා හුත්වා දසබලං ගන්ධෙහි ච මාලෙහි ච පූජෙත්වා අත්තනො භවනංයෙව අගමාසීති. „Der Meister stimmte zu“ bedeutet, er stimmte den Worten jener Gottheit allein mit dem Geist zu, er war von gleicher Gesinnung. „Er verschwand“ bedeutet, dass sie den durch übersinnliche Macht erschaffenen Körper ablegte, in ihrem eigenen natürlichen, durch Karma ergriffenen Körper verweilte, und nachdem sie ihren Wunsch erlangt hatte und festen Halt gefunden hatte, den Zehnkräftigen (den Buddha) mit Düften und Blumen verehrte und zu ihrer eigenen Wohnstätte zurückkehrte. ඔඝතරණසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. Die Erklärung des Oghataraṇa-Sutta ist abgeschlossen. 2. නිමොක්ඛසුත්තවණ්ණනා 2. Die Erklärung des Nimokkha-Sutta 2. ඉදානි දුතියසුත්තතො පට්ඨාය පඨමමාගතඤ්ච උත්තානත්ථඤ්ච පහාය යං යං අනුත්තානං, තං තදෙව වණ්ණයිස්සාම. ජානාසි නොති ජානාසි නු. නිමොක්ඛන්තිආදීනි මග්ගාදීනං නාමානි. මග්ගෙන හි සත්තා කිලෙසබන්ධනතො නිමුච්චන්ති, තස්මා මග්ගො සත්තානං නිමොක්ඛොති වුත්තො. ඵලක්ඛණෙ පන තෙ කිලෙසබන්ධනතො පමුත්තා, තස්මා ඵලං සත්තානං පමොක්ඛොති වුත්තං. නිබ්බානං පත්වා සත්තානං සබ්බදුක්ඛං විවිච්චති, තස්මා නිබ්බානං විවෙකොති වුත්තං. සබ්බානි වා එතානි නිබ්බානස්සෙව නාමානි. නිබ්බානඤ්හි පත්වා සත්තා සබ්බදුක්ඛතො නිමුච්චන්ති පමුච්චන්ති විවිච්චන්ති, තස්මා තදෙව ‘‘නිමොක්ඛො පමොක්ඛො විවෙකො’’ති වුත්තං. ජානාමි ඛ්වාහන්ති ජානාමි ඛො අහං. අවධාරණත්ථො ඛොකාරො[Pg.20]. අහං ජානාමියෙව. සත්තානං නිමොක්ඛාදිජානනත්ථමෙව හි මයා සමතිංස පාරමියො පූරෙත්වා සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණං පටිවිද්ධන්ති සීහනාදං නදති. බුද්ධසීහනාදං නාම කිර එතං සුත්තං. 2. Nun werden wir, beginnend mit dem zweiten Sutta, jene Begriffe weglassen, die bereits im ersten Sutta vorkamen oder deren Bedeutung offensichtlich ist, und nur das erklären, was nicht offensichtlich ist. „Weißt du?“ (jānāsi no) bedeutet „weißt du wohl?“ (jānāsi nu). „Befreiung“ (nimokkha) und so weiter sind Bezeichnungen für den Pfad (Magga) und die anderen Stufen. Denn durch den Pfad befreien sich die Wesen aus den Fesseln der Befleckungen (Kilesas); darum wird der Pfad als „Befreiung“ (nimokkha) der Wesen bezeichnet. Im Moment der Frucht (Phala) jedoch sind sie völlig aus den Fesseln der Befleckungen befreit; darum wird die Frucht als „völlige Befreiung“ (pamokkha) der Wesen bezeichnet. Wenn sie das Nibbāna erreichen, sind die Wesen von allem Leiden getrennt; darum wird Nibbāna als „Abgeschiedenheit“ (viveka) bezeichnet. Oder all diese drei Begriffe sind Bezeichnungen für Nibbāna allein. Denn wenn sie Nibbāna erreichen, werden die Wesen von allem Leiden befreit, völlig befreit und davon getrennt; darum wird eben dieses als „Befreiung, völlige Befreiung und Abgeschiedenheit“ (nimokkho pamokkho viveko) bezeichnet. „Ich weiß wahrlich“ (jānāmi khvāhaṃ) bedeutet „Ich weiß es gewiss“ (jānāmi kho ahaṃ). Das Wort „kho“ hat die Bedeutung der Bekräftigung (Betonung); es bedeutet „Ich weiß es ganz sicher“. „Nur um der Wesen willen, damit sie den Pfad zur Befreiung von den Fesseln der Befleckungen erkennen, habe ich die dreißig Vollkommenheiten (Pāramīs) erfüllt und die Allwissenheit (Sabbaññutaññāṇa) durchdrungen“ – so stößt er einen Löwenruf aus. Dieses Sutta wird wahrlich als „Löwenruf des Buddha“ bezeichnet. නන්දීභවපරික්ඛයාති නන්දීමූලකස්ස කම්මභවස්ස පරික්ඛයෙන. නන්දියා ච භවස්ස චාතිපි වට්ටති. තත්ථ හි පුරිමනයෙ නන්දීභවෙන තිවිධකම්මාභිසඞ්ඛාරවසෙන සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො ගහිතො, සඤ්ඤාවිඤ්ඤාණෙහි තංසම්පයුත්තා ච ද්වෙ ඛන්ධා. තෙහි පන තීහි ඛන්ධෙහි සම්පයුත්තා වෙදනා තෙසං ගහණෙන ගහිතාවාති අනුපාදිණ්ණකානං චතුන්නං අරූපක්ඛන්ධානං අප්පවත්තිවසෙන සඋපාදිසෙසං නිබ්බානං කථිතං හොති. වෙදනානං නිරොධා උපසමාති උපාදිණ්ණකවෙදනානං නිරොධෙන ච උපසමෙන ච. තත්ථ වෙදනාගහණෙන තංසම්පයුත්තා තයො ඛන්ධා ගහිතාව හොන්ති, තෙසං වත්ථාරම්මණවසෙන රූපක්ඛන්ධොපි. එවං ඉමෙසං උපාදිණ්ණකානං පඤ්චන්නං ඛන්ධානං අප්පවත්තිවසෙන අනුපාදිසෙසං නිබ්බානං කථිතං හොති. දුතියනයෙ පන නන්දිග්ගහණෙන සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො ගහිතො, භවග්ගහණෙන උපපත්තිභවසඞ්ඛාතො රූපක්ඛන්ධො, සඤ්ඤාදීහි සරූපෙනෙව තයො ඛන්ධා. එවං ඉමෙසං පඤ්චන්නං ඛන්ධානං අප්පවත්තිවසෙන නිබ්බානං කථිතං හොතීති වෙදිතබ්බං. ඉමමෙව ච නයං චතුනිකායිකභණ්ඩිකත්ථෙරො රොචෙති. ඉති නිබ්බානවසෙනෙව භගවා දෙසනං නිට්ඨාපෙසීති. „Durch das Versiegen von Freude und Werden“ (nandībhavaparikkhayā) bedeutet durch das Versiegen des durch Freude (nandī) bedingten karmischen Werdens (kammabhava). Auch die Auslegung „durch das Versiegen der Freude und des Werdens“ ist passend. Dabei wird nach der ersten Methode mit „nandībhava“ die Gruppe der Gestaltungen (Saṅkhārakkhandha) durch die dreifache karmische Gestaltungskraft erfasst; mit „Wahrnehmung und Bewusstsein“ (saññāviññāṇehi) werden die zwei damit verbundenen Gruppen erfasst. Die mit diesen drei Gruppen verbundene Empfindung (Vedanā) ist durch deren Erfassung ebenfalls mit erfasst. Auf diese Weise wird das Nibbāna mit verbleibendem Lebenssubstrat (saupādisesa-nibbāna) verkündet, indem die vier unergriffenen (anupādinna) unkörperlichen Gruppen (arūpakkhandha) nicht wieder entstehen. „Durch das Aufhören und Zur-Ruhe-Kommen der Empfindungen“ (vedanānaṃ nirodhā upasamā) bedeutet durch das Aufhören und das völlige Zur-Ruhe-Kommen der ergriffenen (upādinna) Empfindungen. Dabei sind durch die Erfassung der Empfindung (vedanā) die drei damit verbundenen Gruppen mit erfasst, und aufgrund ihrer Abhängigkeit von physischer Basis und Objekt (vatthu-ārammaṇa) auch die Gruppe der Körperlichkeit (Rūpakkhandha). Auf diese Weise wird das Nibbāna ohne verbleibendes Lebenssubstrat (anupādisesa-nibbāna) verkündet, indem diese fünf ergriffenen Gruppen nicht wieder entstehen. Nach der zweiten Methode jedoch wird durch das Erfassen von „nandī“ die Gruppe der Gestaltungen (Saṅkhārakkhandha) erfasst, durch das Erfassen von „bhava“ die als Wiedergeburts-Werden (upapattibhava) bezeichnete Gruppe der Körperlichkeit (Rūpakkhandha), und durch „Wahrnehmung“ (saññā) und so weiter werden begrifflich die drei [übrigen] Gruppen erfasst. So ist zu verstehen, dass das Nibbāna durch das Nicht-Wiederentstehen dieser die fünf Gruppen verkündet wird. Eben diese zweite Methode wird vom ehrwürdigen Bhaṇḍika-Thera, der die vier Nikāyas beherrscht, bevorzugt. Auf diese Weise schloss der Erhabene seine Lehrrede allein in Bezug auf Nibbāna ab. නිමොක්ඛසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. Die Erklärung des Nimokkha-Sutta ist abgeschlossen. 3. උපනීයසුත්තවණ්ණනා 3. Die Erklärung des Upanīya-Sutta 3. තතියෙ උපනීයතීති පරික්ඛීයති නිරුජ්ඣති, උපගච්ඡති වා, අනුපුබ්බෙන මරණං උපෙතීති අත්ථො. යථා වා ගොපාලෙන ගොගණො නීයති, එවං ජරාය මරණසන්තිකං උපනීයතීති අත්ථො. ජීවිතන්ති ජීවිතින්ද්‍රියං. අප්පන්ති පරිත්තං ථොකං. තස්ස ද්වීහාකාරෙහි පරිත්තතා වෙදිතබ්බා සරසපරිත්තතාය ච ඛණපරිත්තතාය ච. සරසපරිත්තතායපි හි ‘‘යො, භික්ඛවෙ, චිරං ජීවති, සො වස්සසතං අප්පං වා භිය්‍යො’’ති (දී. නි. 2.7; සං. නි. 2.143) වචනතො පරිත්තං. ඛණපරිත්තතායපි. පරමත්ථතො හි අතිපරිත්තො සත්තානං ජීවිතක්ඛණො එකචිත්තප්පවත්තිමත්තොයෙව[Pg.21]. යථා නාම රථචක්කං පවත්තමානම්පි එකෙනෙව නෙමිප්පදෙසෙන පවත්තති, තිට්ඨමානම්පි එකෙනෙව තිට්ඨති, එවමෙවං එකචිත්තක්ඛණිකං සත්තානං ජීවිතං, තස්මිං චිත්තෙ නිරුද්ධමත්තෙ සත්තො නිරුද්ධොති වුච්චති. යථාහ – අතීතෙ චිත්තක්ඛණෙ ජීවිත්ථ න ජීවති න ජීවිස්සති, අනාගතෙ චිත්තක්ඛණෙ ජීවිස්සති න ජීවති න ජීවිත්ථ, පච්චුප්පන්නෙ චිත්තක්ඛණෙ ජීවති න ජීවිත්ථ න ජීවිස්සති. 3. Im dritten [Sutta] bedeutet „es wird davongeführt“ (upanīyati): es schwindet dahin, es hört auf, oder es nähert sich, d. h. es geht allmählich dem Tod entgegen. Oder wie eine Rinderherde vom Hirten weggetrieben wird, so wird das Leben durch das Altern in die Nähe des Todes geführt. „Das Leben“ (jīvitaṃ) meint die Lebensfähigkeit (Jīvitindriya). „Gering“ (appaṃ) bedeutet unbedeutend, von kurzer Dauer. Dessen Kürze ist auf zweierlei Weise zu verstehen: durch die Kürze des individuellen Lebenslaufs (sarasaparittatā) und durch die Kürze des Augenblicks (khaṇaparittatā). Denn auch im Hinblick auf den Lebenslauf ist es kurz, gemäß dem Wort: „Ihr Mönche, wer lange lebt, lebt hundert Jahre oder nur wenig mehr.“ Auch im Hinblick auf den Augenblick ist es kurz. Denn in der letztendlichen Wahrheit (Paramattha) ist der Lebensmoment der Wesen äußerst kurz – er dauert nur so lange wie das Bestehen eines einzigen Geistmoments (Citta). Wie sich ein Wagenrad, selbst wenn es rollt, immer nur auf einem einzigen Punkt der Felge dreht, und wenn es stillsteht, ebenfalls nur auf einem einzigen Punkt steht; genau so dauert das Leben der Wesen nur einen einzigen Geistmoment. Sobald dieser Geist erloschen ist, sagt man, dass das Lebewesen erloschen (gestorben) ist. Wie es heißt: „Im vergangenen Geistmoment hat das Wesen gelebt, es lebt jetzt nicht und wird nicht leben; im zukünftigen Geistmoment wird es leben, es lebt jetzt nicht und hat nicht gelebt; im gegenwärtigen Geistmoment lebt es, es hat nicht gelebt und wird nicht leben.“ ‘‘ජීවිතං අත්තභාවො ච, සුඛදුක්ඛා ච කෙවලා; එකචිත්තසමායුත්තා, ලහුසො වත්තතෙ ඛණො. „Das Leben, die Persönlichkeit und alle Freuden und Leiden sind an einen einzigen Geistmoment gebunden; gar schnell vergeht dieser Augenblick. ‘‘යෙ නිරුද්ධා මරන්තස්ස, තිට්ඨමානස්ස වා ඉධ; සබ්බෙපි සදිසා ඛන්ධා, ගතා අප්පටිසන්ධිකා. „Die Gruppen (Khandhas), die bei einem Sterbenden oder bei einem hier noch Lebenden erloschen sind, sie alle sind völlig gleich: sie sind vergangen und verbinden sich nicht wieder. ‘‘අනිබ්බත්තෙන න ජාතො, පච්චුප්පන්නෙන ජීවති; චිත්තභඞ්ගා මතො ලොකො, පඤ්ඤත්ති පරමත්ථියා’’ති. (මහානි. 10); „Durch ein noch nicht entstandenes [Bewusstsein] ist man nicht geboren; durch das gegenwärtige lebt man. Mit dem Zerfall des Geistes ist die Welt gestorben – dies ist die begriffliche Bestimmung gemäß der letztendlichen Wahrheit.“ ජරූපනීතස්සාති ජරං උපගතස්ස, ජරාය වා මරණසන්තිකං උපනීතස්ස. න සන්ති තාණාති තාණං ලෙණං සරණං භවිතුං සමත්ථා නාම කෙචි නත්ථි. එතං භයන්ති එතං ජීවිතින්ද්‍රියස්ස මරණූපගමනං, ආයුපරිත්තතා, ජරූපනීතස්ස තාණාභාවොති තිවිධං භයං භයවත්ථු භයකාරණන්ති අත්ථො. පුඤ්ඤානි කයිරාථ සුඛාවහානීති විඤ්ඤූ පුරිසො සුඛාවහානි සුඛදායකානි පුඤ්ඤානි කරෙය්‍ය. ඉති දෙවතා රූපාවචරජ්ඣානං සන්ධාය පුබ්බචෙතනං අපරචෙතනං මුඤ්චචෙතනඤ්ච ගහෙත්වා බහුවචනවසෙන ‘‘පුඤ්ඤානී’’ති ආහ. ඣානස්සාදං ඣානනිකන්තිං ඣානසුඛඤ්ච ගහෙත්වා ‘‘සුඛාවහානී’’ති ආහ. තස්සා කිර දෙවතාය සයං දීඝායුකට්ඨානෙ බ්‍රහ්මලොකෙ නිබ්බත්තත්තා හෙට්ඨා කාමාවචරදෙවෙසු පරිත්තායුකට්ඨානෙ චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ ච ථුල්ලඵුසිතකෙ වුට්ඨිපාතසදිසෙ සත්තෙ දිස්වා එතදහොසි ‘‘අහොවතිමෙ සත්තා ඣානං භාවෙත්වා අපරිහීනජ්ඣානා කාලං කත්වා බ්‍රහ්මලොකෙ එකකප්ප-ද්වෙකප්ප-චතුකප්ප-අට්ඨකප්ප-සොළසකප්ප-ද්වත්තිංසකප්ප-චතුසට්ඨිකප්පප්පමාණං අද්ධානං තිට්ඨෙය්‍යු’’න්ති. තස්මා එවමාහ. „Jarūpanītassa“ bedeutet: der an das Alter Herangetretene, oder durch das Alter nahe an den Tod Herangeführte. „Na santi tāṇā“ bedeutet: Es gibt niemanden, der fähig wäre, ein Schutz (tāṇa), ein Hort (leṇa) oder eine Zuflucht (saraṇa) zu sein. „Etaṃ bhayaṃ“ (diese Gefahr) bezieht sich auf das Herannahen des Todes für das Lebenskraft-Fakultät (jīvitindriya), die Kürze des Lebens (āyuparittatā) und die Schutzlosigkeit des vom Alter Gezeichneten. Dies ist die dreifache Gefahr, das heißt der Gegenstand der Furcht und die Ursache der Furcht. „Puññāni kayirātha sukhāvahāni“ bedeutet: Ein verständiger Mensch sollte heilsame Handlungen (Verdienste) vollbringen, die Glück bringen. Die Gottheit bezog sich hierbei auf die feinstofflichen Vertiefungen (rūpāvacarajjhāna) und sprach unter Berücksichtigung der vorbereitenden Absicht (pubbacetanā), der nachfolgenden Absicht (aparacetanā) und der Absicht im Moment des Loslassens (muñcacetanā) im Plural von „puññāni“ (Verdiensten). Unter Bezugnahme auf das Genießen der Vertiefung (jhānassāda), das Verlangen nach Vertiefung (jhānanikanti) und das Glück der Vertiefung (jhānasukha) sprach sie von „sukhāvahāni“ (Glück bringend). Da diese Gottheit selbst in der langlebigen Brahma-Welt wiedergeboren war, sah sie die Wesen in den niederen Sinnensphären-Himmelswelten (kāmāvacaradeva) mit kurzer Lebensspanne sterben und wiedergeboren werden, vergleichbar mit dicken Regentropfen bei einem heftigen Sturm. Da dachte sie: „O dass diese Wesen doch die Vertiefung (jhāna) entfalten und, ohne diese Vertiefung einzubüßen, sterben würden, um in der Brahma-Welt für die Dauer von einem Weltzeitalter, zwei, vier, acht, sechzehn, zweiunddreißig oder vierundsechzig Weltzeitaltern zu verweilen!“ Aus diesem Grund sprach sie so. අථ භගවා – ‘‘අයං දෙවතා අනිය්‍යානිකං වට්ටකථං කථෙතී’’ති විවට්ටමස්සා දස්සෙන්තො දුතියං ගාථමාහ. තත්ථ ලොකාමිසන්ති ද්වෙ ලොකාමිසා [Pg.22] පරියායෙන ච නිප්පරියායෙන ච. පරියායෙන තෙභූමකවට්ටං ලොකාමිසං, නිප්පරියායෙන චත්තාරො පච්චයා. ඉධ පරියායලොකාමිසං අධිප්පෙතං. නිප්පරියායලොකාමිසම්පි වට්ටතියෙව. සන්තිපෙක්ඛොති නිබ්බානසඞ්ඛාතං අච්චන්තසන්තිං පෙක්ඛන්තො ඉච්ඡන්තො පත්ථයන්තොති. Da dachte der Erhabene: „Diese Gottheit spricht über den Kreislauf des Daseins (vaṭṭakatha), der nicht zur Befreiung führt.“ Um ihr den Ausweg aus dem Kreislauf (vivaṭṭa) zu zeigen, sprach er die zweite Strophe. Darin bedeutet „lokāmisa“ (weltlicher Köder) zweierlei: im übertragenen Sinne (pariyāyena) und im eigentlichen Sinne (nippariyāyena). Im übertragenen Sinne ist der dreifache Daseinskreislauf (tebhūmakavaṭṭa) der weltliche Köder; im eigentlichen Sinne sind es die vier Requisiten (paccaya). Hier ist der weltliche Köder im übertragenen Sinne gemeint; aber auch die eigentliche Bedeutung ist durchaus passend. „Santipekkho“ bedeutet: nach dem Frieden Ausschau haltend, das heißt nach dem als Nibbāna bekannten, endgültigen Frieden strebend, ihn wünschend und ersehnend. උපනීයසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. Die Erklärung des Upanīya-Sutta ist abgeschlossen. 4. අච්චෙන්තිසුත්තවණ්ණනා 4. Die Erklärung des Accenti-Sutta. 4. චතුත්ථෙ අච්චෙන්තීති අතික්කමන්ති. කාලාති පුරෙභත්තාදයො කාලා. තරයන්ති රත්තියොති රත්තියො අතික්කමමානා පුග්ගලං මරණූපගමනාය තරයන්ති සීඝං සීඝං ගමයන්ති. වයොගුණාති පඨමමජ්ඣිමපච්ඡිමවයානං ගුණා, රාසයොති අත්ථො. ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, අහතානං වත්ථානං දිගුණං සඞ්ඝාටි’’න්ති (මහාව. 348) එත්ථ හි පටලට්ඨො ගුණට්ඨො. ‘‘සතගුණා දක්ඛිණා පාටිකඞ්ඛිතබ්බා’’ති (ම. නි. 3.379) එත්ථ ආනිසංසට්ඨො. ‘‘අන්තං අන්තගුණ’’න්ති එත්ථ කොට්ඨාසට්ඨො. ‘‘කයිරා මාලාගුණෙ බහූ’’ති (ධ. ප. 53) එත්ථ රාසට්ඨො. ‘‘පඤ්ච කාමගුණා’’ති එත්ථ බන්ධනට්ඨො. ඉධ පන රාසට්ඨො ගුණට්ඨො. තස්මා වයොගුණාති වයොරාසයො වෙදිතබ්බා. අනුපුබ්බං ජහන්තීති අනුපටිපාටියා පුග්ගලං ජහන්ති. මජ්ඣිමවයෙ ඨිතං හි පඨමවයො ජහති, පච්ඡිමවයෙ ඨිතං ද්වෙ පඨමමජ්ඣිමා ජහන්ති, මරණක්ඛණෙ පන තයොපි වයා ජහන්තෙව. එතං භයන්ති එතං කාලානං අතික්කමනං, රත්තිදිවානං තරිතභාවො, වයොගුණානං ජහනභාවොති තිවිධං භයං. සෙසං පුරිමසදිසමෙවාති. 4. Im vierten Sutta bedeutet „accenti“: sie vergehen. „Kālā“ (Zeiten) bezieht sich auf die Zeiten wie vor dem Mittagessen usw. „Tarayanti rattiyo“ bedeutet: Die vergehenden Nächte treiben die Person dem Tod entgegen, sie lassen sie schnell, sehr schnell dahingehen. „Vayoguṇā“ bedeutet die Phasen oder Abschnitte des ersten, mittleren und letzten Lebensalters; die Bedeutung ist „Ansammlungen“ (rāsa). In dem Satz: „Ich erlaube, ihr Mönche, ein doppeltes (diguṇa) Übergewand aus ungenutzten Stoffen“ (Vin. I, 348) hat das Wort „guṇa“ die Bedeutung von „Lage“ oder „Schicht“ (paṭala). In dem Satz: „Eine hundertfache (sataguṇā) Gabe ist zu erwarten“ (M. III, 379) hat es die Bedeutung von „Segen/Nutzen“ (ānisaṃsa). In dem Ausdruck: „Die Gedärme und das Gekröse (antaguṇa)“ hat es die Bedeutung von „Teil“ oder „Abschnitt“ (koṭṭhāsa). In dem Satz: „Man sollte viele Blumengirlanden (mālāguṇa) winden“ (Dhp. 53) hat es die Bedeutung von „Menge/Ansammlung“ (rāsa). In dem Ausdruck: „Die pfünf Stränge der Sinnlichkeit (kāmaguṇa)“ hat es die Bedeutung von „Fessel/Bindung“ (bandhana). Hier jedoch hat das Wort „guṇa“ die Bedeutung von „Menge/Ansammlung“ (rāsa). Daher ist unter „vayoguṇā“ die Gesamtheit der Lebensalter (vayorāsayo) zu verstehen. „Anupubbaṃ jahanti“ bedeutet: Sie verlassen die Person nacheinander. Wenn man im mittleren Lebensalter steht, verlässt einen das erste Lebensalter; steht man im letzten Lebensalter, verlassen einen die beiden Lebensalter, das erste und das mittlere. Im Moment des Todes verlassen einen jedoch alle drei Lebensalter. „Etaṃ bhayaṃ“ (diese Gefahr) bezieht sich auf das Vergehen der Zeiten, das Dahineilen von Tag und Nacht sowie das Schwinden der Lebensalter – dies ist die dreifache Gefahr. Der Rest ist genau wie im vorherigen Sutta. අච්චෙන්තිසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. Die Erklärung des Accenti-Sutta ist abgeschlossen. 5. කතිඡින්දසුත්තවණ්ණනා 5. Die Erklärung des Katichinda-Sutta. 5. පඤ්චමෙ [Pg.23] කති ඡින්දෙති ඡින්දන්තො කති ඡින්දෙය්‍ය. සෙසපදෙසුපි එසෙව නයො. එත්ථ ච ‘‘ඡින්දෙ ජහෙ’’ති අත්ථතො එකං. ගාථාබන්ධස්ස පන මට්ඨභාවත්ථං අයං දෙවතා සද්දපුනරුත්තිං වජ්ජයන්තී එවමාහ. කති සඞ්ගාතිගොති කති සඞ්ගෙ අතිගතො, අතික්කන්තොති අත්ථො. සඞ්ගාතිකොතිපි පාඨො, අයමෙව අත්ථො. පඤ්ච ඡින්දෙති ඡින්දන්තො පඤ්ච ඔරම්භාගියසංයොජනානි ඡින්දෙය්‍ය. පඤ්ච ජහෙති ජහන්තො පඤ්චුද්ධම්භාගියසංයොජනානි ජහෙය්‍ය. ඉධාපි ඡින්දනඤ්ච ජහනඤ්ච අත්ථතො එකමෙව, භගවා පන දෙවතාය ආරොපිතවචනානුරූපෙනෙව එවමාහ. අථ වා පාදෙසු බද්ධපාසසකුණො විය පඤ්චොරම්භාගියසංයොජනානි හෙට්ඨා ආකඩ්ඪමානාකාරානි හොන්ති, තානි අනාගාමිමග්ගෙන ඡින්දෙය්‍යාති වදති. හත්ථෙහි ගහිතරුක්ඛසාඛා විය පඤ්චුද්ධම්භාගියසංයොජනානි උපරි ආකඩ්ඪමානාකාරානි හොන්ති, තානි අරහත්තමග්ගෙන ජහෙය්‍යාති වදති. පඤ්ච චුත්තරි භාවයෙති එතෙසං සංයොජනානං ඡින්දනත්ථාය චෙව පහානත්ථාය ච උත්තරි අතිරෙකං විසෙසං භාවෙන්තො සද්ධාපඤ්චමානි ඉන්ද්‍රියානි භාවෙය්‍යාති අත්ථො. පඤ්ච සඞ්ගාතිගොති රාගසඞ්ගො දොසසඞ්ගො මොහසඞ්ගො මානසඞ්ගො දිට්ඨිසඞ්ගොති ඉමෙ පඤ්ච සඞ්ගෙ අතික්කන්තො. ඔඝතිණ්ණොති වුච්චතීති චතුරොඝතිණ්ණොති කථීයති. ඉමාය පන ගාථාය පඤ්චින්ද්‍රියානි ලොකියලොකුත්තරානි කථිතානීති. 5. Im fünften Sutta bedeutet „kati chinde“: Wie viele sollte man durchschneiden? Bei den übrigen Begriffen gilt dieselbe Methode. Hierbei sind „chinde“ (durchschneiden) und „jahe“ (aufgeben) von der Bedeutung her identisch. Um jedoch die Strophe klangvoll und elegant zu gestalten, hat die Gottheit eine Wortwiederholung vermieden und sich so ausgedrückt. „Kati saṅgātigo“ bedeutet: Wie viele Anhaftungen (saṅga) hat er überschritten oder überwunden? Es gibt auch die Lesart „saṅgātikot“, was dieselbe Bedeutung hat. „Pañca chinde“ bedeutet: Beim Durchschneiden sollte man die fünf niederen Fesseln (orambhāgiyasaṃyojana) durchschneiden. „Pañca jahe“ bedeutet: Beim Aufgeben sollte man die fünf höheren Fesseln (uddhambhāgiyasaṃyojana) aufgeben. Auch hier sind das Durchschneiden und das Aufgeben von der Bedeutung her völlig gleich, doch der Erhabene sprach so, um sich der von der Gottheit vorgegebenen Ausdrucksweise anzupassen. Alternativ kann man sagen: Wie ein Vogel, der an den Füßen in einer Schlinge gefangen ist, ziehen die fünf niederen Fesseln einen nach unten (in die Sinnenwelt); er sagt, dass man diese mit dem Pfad der Nichtwiederkehr (anāgāmimagga) durchschneiden soll. Wie ein Ast, den man mit den Händen greift, ziehen die fünf höheren Fesseln einen nach oben (in die feinstofflichen und immateriellen Welten); er sagt, dass man diese mit dem Pfad der Heiligkeit (arahattamagga) aufgeben soll. „Pañca cuttari bhāvaye“ bedeutet: Um diese Fesseln zu durchschneiden und aufzugeben, sollte man darüber hinaus vorzüglich die fünf Fähigkeiten (indriya) entfalten, die mit dem Vertrauen (saddhā) als erstem beginnen. „Pañca saṅgātigo“ bedeutet: einer, der diese fünf Anhaftungen überwunden hat – nämlich die Anhaftung an Gier (rāga), Hass (dosa), Verblendung (moha), Dünkel (māna) und falsche Ansichten (diṭṭhi). „Oghatiṇṇoti vuccati“ bedeutet: Es wird von ihm gesagt, dass er die vier Ströme (ogha) überquert hat. In dieser Strophe werden also die fünf Fähigkeiten (indriya) beschrieben, sowohl die weltlichen (lokiya) als auch die überweltlichen (lokuttara). කතිඡින්දසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. Die Erklärung des Katichinda-Sutta ist abgeschlossen. 6. ජාගරසුත්තවණ්ණනා 6. Die Erklärung des Jāgara-Sutta. 6. ඡට්ඨෙ ජාගරතන්ති ජාගරන්තානං. පඤ්ච ජාගරතන්ති විස්සජ්ජනගාථායං පන සද්ධාදීසු පඤ්චසු ඉන්ද්‍රියෙසු ජාගරන්තෙසු පඤ්ච නීවරණා සුත්තා නාම. කස්මා? යස්මා තංසමඞ්ගීපුග්ගලො යත්ථ කත්ථචි නිසින්නො වා ඨිතො වා අරුණං උට්ඨපෙන්තොපි පමාදතාය අකුසලසමඞ්ගිතාය සුත්තො නාම හොති. එවං සුත්තෙසු පඤ්චසු නීවරණෙසු පඤ්චින්ද්‍රියානි ජාගරානි නාම. කස්මා[Pg.24]? යස්මා තංසමඞ්ගීපුග්ගලො යත්ථ කත්ථචි නිපජ්ජිත්වා නිද්දායන්තොපි අප්පමාදතාය කුසලසමඞ්ගිතාය ජාගරො නාම හොති. පඤ්චහි පන නීවරණෙහෙව කිලෙසරජං ආදියති ගණ්හාති පරාමසති. පුරිමා හි කාමච්ඡන්දාදයො පච්ඡිමානං පච්චයා හොන්තීති පඤ්චහි ඉන්ද්‍රියෙහි පරිසුජ්ඣතීති අයමත්ථො වෙදිතබ්බො. ඉධාපි පඤ්චින්ද්‍රියානි ලොකියලොකුත්තරානෙව කථිතානීති. 6. Im sechsten Sutta bedeutet „jāgarataṃ“: der Wachenden. In der Antwortstrophe zu „pañca jāgarataṃ“ heißt es jedoch, dass die fünf Hemmnisse (nīvaraṇa) schlafen, wenn die fünf Fähigkeiten (indriya), beginnend mit Vertrauen (saddhā), wach sind. Warum? Weil ein Mensch, der von diesen Hemmnissen beherrscht wird, selbst wenn er irgendwo sitzt oder steht und bis zum Morgengrauen wacht, aufgrund seiner Nachlässigkeit und seines Verweilens im Unheilsamen als „schlafend“ gilt. Wenn ebenso die fünf Hemmnisse schlafen, gelten die fünf Fähigkeiten als wach. Warum? Weil ein Mensch, der mit diesen Fähigkeiten ausgestattet ist, selbst wenn er irgendwo liegt und schläft, aufgrund seiner Achtsamkeit und seines Verweilens im Heilsamen als „wach“ gilt. Nur durch die fünf Hemmnisse nimmt man den Schmutz der Befleckungen (kilesaraja) auf, ergreift ihn und klammert sich an ihn. Da die früheren Zustände wie Sinnenlust (kāmacchanda) usw. die Bedingungen für die nachfolgenden sind, ist die Aussage „durch die fünf Fähigkeiten wird man völlig gereinigt“ in diesem Sinne zu verstehen. Auch hier sind mit den fünf Fähigkeiten sowohl die weltlichen als auch die überweltlichen gemeint. ජාගරසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. Die Erklärung des Jāgara-Sutta ist abgeschlossen. 7. අප්පටිවිදිතසුත්තවණ්ණනා 7. Die Erklärung des Appaṭividita-Sutta. 7. සත්තමෙ ධම්මාති චතුසච්චධම්මා. අප්පටිවිදිතාති ඤාණෙන අප්පටිවිද්ධා. පරවාදෙසූති ද්වාසට්ඨිදිට්ඨිගතවාදෙසු. තෙ හි ඉතො පරෙසං තිත්ථියානං වාදත්තා පරවාදා නාම. නීයරෙති අත්තනො ධම්මතායපි ගච්ඡන්ති, පරෙනපි නීයන්ති. තත්ථ සයමෙව සස්සතාදීනි ගණ්හන්තා ගච්ඡන්ති නාම, පරස්ස වචනෙන තානි ගණ්හන්තා නීයන්ති නාම. කාලො තෙසං පබුජ්ඣිතුන්ති තෙසං පුග්ගලානං පබුජ්ඣිතුං අයං කාලො. ලොකස්මිඤ්හි බුද්ධො උප්පන්නො, ධම්මො දෙසියති, සඞ්ඝො සුප්පටිපන්නො, පටිපදා භද්දිකා, ඉමෙ ච පන මහාජනා වට්ටෙ සුත්තා නප්පබුජ්ඣන්තීති දෙවතා ආහ. සම්බුද්ධාති සම්මා හෙතුනා කාරණෙන බුද්ධා. චත්තාරො හි බුද්ධා – සබ්බඤ්ඤුබුද්ධො, පච්චෙකබුද්ධො, චතුසච්චබුද්ධො, සුතබුද්ධොති. තත්ථ සමතිංසපාරමියො පූරෙත්වා සම්මාසම්බොධිං පත්තො සබ්බඤ්ඤුබුද්ධො නාම. කප්පසතසහස්සාධිකානි ද්වෙ අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යානි පාරමියො පූරෙත්වා සයම්භුතං පත්තො පච්චෙකබුද්ධො නාම. අවසෙසා ඛීණාසවා චතුසච්චබුද්ධා නාම. බහුස්සුතො සුතබුද්ධො නාම. ඉමස්මිං අත්ථෙ තයොපි පුරිමා වට්ටන්ති. සම්මදඤ්ඤාති සම්මා හෙතුනා කාරණෙන ජානිත්වා. චරන්ති විසමෙ සමන්ති විසමෙ වා ලොකසන්නිවාසෙ විසමෙ වා සත්තනිකායෙ විසමෙ වා කිලෙසජාතෙ සමං චරන්තීති. 7. Im siebten Sutta bedeutet 'dhammā' die vier edlen Wahrheiten. 'Appaṭividitā' bedeutet mit Erkenntnis nicht durchdrungen. 'Paravādesūti' bedeutet in den zweiundsechzig falschen Ansichten. Denn diese werden, da sie die Lehren von anderen Sektenstiftern außerhalb dieser Lehre sind, 'fremde Lehren' genannt. 'Nīyareti' bedeutet: Sie gehen durch ihre eigene Natur oder werden auch von anderen geleitet. Darunter gehen jene, die von selbst Theorien wie die Ewigkeitstheorie ergreifen, von selbst; jene, die diese auf das Wort eines anderen hin ergreifen, werden geleitet. 'Kālo tesaṃ pabujjhitun' bedeutet, dies ist die Zeit für diese Personen, um aus dem Schlaf der Nachlässigkeit zu erwachen. Denn in der Welt ist ein Buddha erschienen, das Dhamma wird gelehrt, der Sangha übt gut, der Pfad ist heilsam; doch diese große Menschenmenge schläft im Kreislauf der Wiedergeburten und erwacht nicht – so sprach die Gottheit. 'Sambuddhā' bedeutet solche, die durch die richtige Ursache und den richtigen Grund vollkommen erwacht sind. Es gibt nämlich vier Arten von Buddhas: der allwissende Buddha, der Paccekabuddha, der Vier-Wahrheiten-Buddha und der gelehrte Buddha. Darunter ist derjenige, der die dreißig Vollkommenheiten erfüllt und die vollkommene Selbst-Erleuchtung erlangt hat, ein allwissender Buddha. Derjenige, der die Vollkommenheiten über einhunderttausend Äonen und zwei Unzählbare hinweg erfüllt und die Selbstwerdung erlangt hat, ist ein Paccekabuddha. Die übrigen Triebversiegten heißen Vier-Wahrheiten-Buddhas. Ein Vielwissender heißt gelehrter Buddha. In diesem Sinne sind auch die ersten drei angemessen. 'Sammadaññā' bedeutet mit der richtigen Ursache und dem richtigen Grund erkannt habend. 'Caranti visame saman' bedeutet, sie wandeln gleichmäßig in der unebenen Welt der Menschen, in der unebenen Schar der Lebewesen oder inmitten der unebenen Befleckungen. අප්පටිවිදිතසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. Die Erklärung des Appaṭividita-Suttas ist abgeschlossen. 8. සුසම්මුට්ඨසුත්තවණ්ණනා 8. Die Erklärung des Susammuṭṭha-Suttas. 8. අට්ඨමෙ [Pg.25] සුසම්මුට්ඨාති පඤ්ඤාය අප්පටිවිද්ධභාවෙනෙව සුනට්ඨා. යථා හි ද්වෙ ඛෙත්තානි කසිත්වා, එකං වපිත්වා, බහුධඤ්ඤං අධිගතස්ස අවාපිතඛෙත්තතො අලද්ධං සන්ධාය ‘‘බහුං මෙ ධඤ්ඤං නට්ඨ’’න්ති වදන්තො අලද්ධමෙව ‘‘නට්ඨ’’න්ති වදති, එවමිධාපි අප්පටිවිදිතාව සුසම්මුට්ඨා නාම. අසම්මුට්ඨාති පඤ්ඤාය පටිවිද්ධභාවෙනෙව අනට්ඨා. සෙසං පුරිමසදිසමෙවාති. 8. Im achten Sutta bedeutet 'susammuṭṭhā' aufgrund des Nicht-Durchdringens mit Weisheit gänzlich verloren. Gleichwie jemand, der zwei Felder gepflügt hat, eines davon besät hat und reichen Ertrag erzielt hat, in Bezug auf das nicht besäte Feld, von dem er nichts erhalten hat, sagt: 'Viel Getreide ist mir verloren gegangen', und somit das, was er gar nicht erst erhalten hat, als 'verloren' bezeichnet; ebenso wird auch hier das bloße Nicht-Durchdringen als 'völlig verloren' bezeichnet. 'Asammuṭṭhā' bedeutet durch das Durchdringen mit Weisheit nicht verloren. Der Rest ist ebenso wie im vorherigen Sutta zu verstehen. සුසම්මුට්ඨසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. Die Erklärung des Susammuṭṭha-Suttas ist abgeschlossen. 9. මානකාමසුත්තවණ්ණනා 9. Die Erklärung des Mānakāma-Suttas. 9. නවමෙ මානකාමස්සාති මානං කාමෙන්තස්ස ඉච්ඡන්තස්ස. දමොති එවරූපස්ස පුග්ගලස්ස සමාධිපක්ඛිකො දමො නත්ථීති වදති. ‘‘සච්චෙන දන්තො දමසා උපෙතො, වෙදන්තගූ වුසිතබ්‍රහ්මචරියො’’ති (සං. නි. 1.195) එත්ථ හි ඉන්ද්‍රියසංවරො දමොති වුත්තො. ‘‘යදි සච්චා දමා චාගා, ඛන්ත්‍යා භිය්‍යොධ විජ්ජතී’’ති (සං. නි. 1.246; සු. නි. 191) එත්ථ පඤ්ඤා. ‘‘දානෙන දමෙන සංයමෙන සච්චවජ්ජෙන අත්ථි පුඤ්ඤං, අත්ථි පුඤ්ඤස්ස ආගමො’’ති (සං. නි. 4.365) එත්ථ උපොසථකම්මං. ‘‘සක්ඛිස්සසි ඛො ත්වං, පුණ්ණ, ඉමිනා දමූපසමෙන සමන්නාගතො සුනාපරන්තස්මිං ජනපදෙ විහරිතු’’න්ති (සං. නි. 4.88; ම. නි. 3.396) එත්ථ අධිවාසනඛන්ති. ඉමස්මිං පන සුත්තෙ දමොති සමාධිපක්ඛිකධම්මානං එතං නාමං. තෙනෙවාහ – ‘‘න මොනමත්ථි අසමාහිතස්සා’’ති. තත්ථ මොනන්ති චතුමග්ගඤාණං, තඤ්හි මුනාතීති මොනං, චතුසච්චධම්මෙ ජානාතීති අත්ථො. මච්චුධෙය්‍යස්සාති තෙභූමකවට්ටස්ස. තඤ්හි මච්චුනො පතිට්ඨානට්ඨෙන මච්චුධෙය්‍යන්ති වුච්චති. පාරන්ති තස්සෙව පාරං නිබ්බානං. තරෙය්‍යාති පටිවිජ්ඣෙය්‍ය පාපුණෙය්‍ය වා. ඉදං වුත්තං හොති – එකො අරඤ්ඤෙ විහරන්තො පමත්තො පුග්ගලො මච්චුධෙය්‍යස්ස පාරං න තරෙය්‍ය න පටිවිජ්ඣෙය්‍ය න පාපුණෙය්‍යාති. 9. Im neunten Sutta bedeutet 'mānakāmassā' für denjenigen, der nach Stolz verlangt oder ihn begehrt. 'Damo' bedeutet, er sagt, dass es für eine solche Person keine Selbstbezähmung gibt, die der Konzentration förderlich ist. In dieser Passage: 'Gezähmt durch Wahrheit, ausgestattet mit Selbstbezähmung, der das Ende des Wissens erreicht hat, der das heilige Leben gelebt hat', wird die Zügelung der Sinne als 'Bezähmung' bezeichnet. In dieser Passage: 'Wenn Wahrheit, Bezähmung, Großzügigkeit und Geduld hier reichlich vorhanden sind', bedeutet 'Bezähmung' Weisheit. In dieser Passage: 'Durch Geben, Bezähmung, Selbstbeherrschung und wahrhaftige Rede entsteht Verdienst, und das Kommen des Verdienstes ist gewiss', bedeutet 'Bezähmung' das Einhalten der Uposatha-Gelübde. In dieser Passage: 'Wirst du wohl in der Lage sein, Puṇṇa, ausgestattet mit dieser Geduld und Ruhe der Selbstbezähmung, im Lande Sunāparanta zu leben?', bedeutet 'Bezähmung' ertragende Geduld. In diesem Sutta jedoch ist 'damo' der Name für die der Konzentration förderlichen Faktoren. Deswegen sprach er: 'Es gibt keine Weisheit für den Unkonzentrierten'. Darin bedeutet 'mona' das Wissen der vier Pfade. Denn es erkennt, daher heißt es 'Mona'; der Sinn ist, dass es die vier edlen Wahrheiten erkennt. 'Maccudheyyassā' bezieht sich auf den Kreislauf der drei Existenzebenen. Denn dieser wird 'Reich des Todes' genannt, weil er die Stätte des Todes ist. 'Pāraṃ' bedeutet das jenseitige Ufer eben dieses Reiches des Todes, nämlich das Nibbāna. 'Tareyyā' bedeutet möge durchdringen oder erlangen. Dies ist damit gesagt: Eine unachtsame Person, die allein im Wald lebt, kann das jenseitige Ufer des Reiches des Todes nicht überschreiten, nicht durchdringen und nicht erlangen. මානං පහායාති අරහත්තමග්ගෙන නවවිධමානං පජහිත්වා. සුසමාහිතත්තොති උපචාරප්පනාසමාධීහි සුට්ඨු සමාහිතත්තො. සුචෙතසොති ඤාණසම්පයුත්තතාය [Pg.26] සුන්දරචිත්තො. ඤාණවිප්පයුත්තචිත්තෙන හි සුචෙතසොති න වුච්චති, තස්මා ඤාණසම්පයුත්තෙන සුචෙතසො හුත්වාති අත්ථො. සබ්බධි විප්පමුත්තොති සබ්බෙසු ඛන්ධායතනාදීසු විප්පමුත්තො හුත්වා. තරෙය්‍යාති එත්ථ තෙභූමකවට්ටං සමතික්කමන්තො නිබ්බානං පටිවිජ්ඣන්තො තරතීති පටිවෙධතරණං නාම වුත්තං. ඉති ඉමාය ගාථාය තිස්සො සික්ඛා කථිතා හොන්ති. කථං – මානො නාමායං සීලභෙදනො, තස්මා ‘‘මානං පහායා’’ති ඉමිනා අධිසීලසික්ඛා කථිතා හොති. ‘‘සුසමාහිතත්තො’’ති ඉමිනා අධිචිත්තසික්ඛා. ‘‘සුචෙතසො’’ති එත්ථ චිත්තෙන පඤ්ඤා දස්සිතා, තස්මා ඉමිනා අධිපඤ්ඤාසික්ඛා කථිතා. අධිසීලඤ්ච නාම සීලෙ සති හොති, අධිචිත්තං චිත්තෙ සති, අධිපඤ්ඤා පඤ්ඤාය සති. තස්මා සීලං නාම පඤ්චපි දසපි සීලානි, පාතිමොක්ඛසංවරො අධිසීලං නාමාති වෙදිතබ්බං. අට්ඨ සමාපත්තියො චිත්තං, විපස්සනාපාදකජ්ඣානං අධිචිත්තං. කම්මස්සකතඤාණං පඤ්ඤා, විපස්සනා අධිපඤ්ඤා. අනුප්පන්නෙපි හි බුද්ධුප්පාදෙ පවත්තතීති පඤ්චසීලං දසසීලං සීලමෙව, පාතිමොක්ඛසංවරසීලං බුද්ධුප්පාදෙයෙව පවත්තතීති අධිසීලං. චිත්තපඤ්ඤාසුපි එසෙව නයො. අපිච නිබ්බානං පත්ථයන්තෙන සමාදින්නං පඤ්චසීලම්පි දසසීලම්පි අධිසීලමෙව. සමාපන්නා අට්ඨ සමාපත්තියොපි අධිචිත්තමෙව. සබ්බම්පි වා ලොකියසීලං සීලමෙව, ලොකුත්තරං අධිසීලං. චිත්තපඤ්ඤාසුපි එසෙව නයොති. ඉති ඉමාය ගාථාය සමොධානෙත්වා තිස්සො සික්ඛා සකලසාසනං කථිතං හොතීති. 'Mānaṃ pahāyā' bedeutet, nachdem er den neunfachen Stolz durch den Pfad der Arahantschaft überwunden hat. 'Susamāhitatto' bedeutet mit einem Geist, der durch die Annäherungs- und die Vollkonzentration gut gesammelt ist. 'Sucetaso' bedeutet mit einem schönen Geist aufgrund der Verbindung mit Wissen. Denn ein Geist, der von Wissen getrennt ist, wird nicht als 'guter Geist' bezeichnet. Daher bedeutet es: nachdem man durch die Verbindung mit Wissen einen guten Geist erlangt hat. 'Sabbadhi vippamutto' bedeutet, nachdem man in Bezug auf alle Aggregate, Sinnesgrundlagen usw. befreit worden ist. In Bezug auf 'tareyyā' ist hier das 'Überschreiten durch Durchdringung' gemeint, indem man den Kreislauf der drei Existenzebenen überwindet und Nibbāna durchdringt. So werden mit dieser Strophe die drei Schulungen dargelegt. Wie? Stolz zerstört die Tugend. Daher wird mit den Worten 'nachdem er den Stolz aufgegeben hat' die höhere Tugendschulung dargelegt. Mit dem Wort 'mit wohlgesammeltem Geist' wird die höhere Geistesstärkung dargelegt. Bei dem Wort 'mit gutem Geist' wird durch den Geist die Weisheit aufgezeigt; daher wird mit diesem Wort die höhere Weisheitsschulung dargelegt. Und die höhere Tugend existiert, wenn Tugend vorhanden ist; der höhere Geist, wenn Geist vorhanden ist; die höhere Weisheit, wenn Weisheit vorhanden ist. Daher ist zu wissen: Unter 'Tugend' versteht man die fünf oder zehn Gelübde; die höhere Tugend ist die Zügelung der Ordensregeln. Die acht Errungenschaften sind der 'Geist', und die Vertiefung, die als Grundlage für die Hellsicht dient, ist der 'höhere Geist'. Das Wissen um die Eigenverantwortung für das Kamma ist 'Weisheit', und die Hellseherische Einsicht ist die 'höhere Weisheit'. Denn da sie auch dann fortbestehen, wenn kein Buddha erschienen ist, sind die fünf und die zehn Gelübde bloß 'Tugend'; das Tugendgelübde der Ordensregeln existiert jedoch nur zur Zeit des Erscheinens eines Buddhas, daher ist es 'höhere Tugend'. Ebenso verhält es sich bei Geist und Weisheit. Überdies sind die fünf und zehn Gelübde, die von jemandem auf sich genommen wurden, der nach Nibbāna strebt, ebenfalls 'höhere Tugend'. Auch die acht Errungenschaften, in die jemand eintritt, der nach Nibbāna strebt, sind 'höherer Geist'. Oder aber: Jede weltliche Tugend ist bloß 'Tugend', während die überweltliche die 'höhere Tugend' ist. Ebenso verhält es sich bei Geist und Weisheit. So wird durch das Zusammenfassen der drei Schulungen in dieser Strophe die gesamte Lehre dargelegt. මානකාමසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. Die Erklärung des Mānakāma-Suttas ist abgeschlossen. 10. අරඤ්ඤසුත්තවණ්ණනා 10. Die Erklärung des Arañña-Suttas. 10. දසමෙ සන්තානන්ති සන්තකිලෙසානං, පණ්ඩිතානං වා. ‘‘සන්තො හවෙ සබ්භි පවෙදයන්ති (ජා. 2.21.413), දූරෙ සන්තො පකාසන්තී’’තිආදීසු (ධ. ප. 304) හි පණ්ඩිතාපි සන්තොති වුත්තා. බ්‍රහ්මචාරිනන්ති සෙට්ඨචාරීනං මග්ගබ්‍රහ්මචරියවාසං වසන්තානං. කෙන වණ්ණො පසීදතීති කෙන කාරණෙන ඡවිවණ්ණො පසීදතීති පුච්ඡති. කස්මා පනෙසා එවං පුච්ඡති? එසා කිර වනසණ්ඩවාසිකා භුම්මදෙවතා ආරඤ්ඤකෙ භික්ඛූ පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තෙ අරඤ්ඤං පවිසිත්වා [Pg.27] රත්තිට්ඨානදිවාට්ඨානෙසු මූලකම්මට්ඨානං ගහෙත්වා නිසින්නෙ පස්සති. තෙසඤ්ච එවං නිසින්නානං බලවචිත්තෙකග්ගතා උප්පජ්ජති. තතො විසභාගසන්තති වූපසම්මති, සභාගසන්තති ඔක්කමති, චිත්තං පසීදති. චිත්තෙ පසන්නෙ ලොහිතං පසීදති, චිත්තසමුට්ඨානානි උපාදාරූපානි පරිසුද්ධානි හොන්ති, වණ්ටා පමුත්තතාලඵලස්ස විය මුඛස්ස වණ්ණො හොති. තං දිස්වා දෙවතා චින්තෙසි – ‘‘සරීරවණ්ණො නාමායං පණීතානි රසසම්පන්නානි භොජනානි සුඛසම්ඵස්සානි නිවාසනපාපුරණසයනානි උතුසුඛෙ තෙභූමිකාදිභෙදෙ ච පාසාදෙ මාලාගන්ධවිලෙපනාදීනි ච ලභන්තානං පසීදති, ඉමෙ පන භික්ඛූ පිණ්ඩාය චරිත්වා මිස්සකභත්තං භුඤ්ජන්ති, විරළමඤ්චකෙ වා ඵලකෙ වා සිලාය වා සයනානි කප්පෙන්ති, රුක්ඛමූලාදීසු වා අබ්භොකාසෙ වා වසන්ති, කෙන නු ඛො කාරණෙන එතෙසං වණ්ණො පසීදතී’’ති. තස්මා පුච්ඡි. 10. Im zehnten [Sutta] bedeutet 'santānaṃ': derjenigen, deren Befleckungen beruhigt sind (santakilesānaṃ), oder der Weisen (paṇḍitānaṃ). Denn auch Weise werden in Passagen wie 'Wahrlich, die Guten verkünden es den Guten; weithin leuchten die Guten' als 'santo' (die Guten/Weisen) bezeichnet. 'Brahmacārinaṃ' bedeutet: derer, die den edlen Lebenswandel führen, die im heiligen Wandel des Pfades leben. 'Kena vaṇṇo pasīdati' fragt: 'Durch welche Ursache klärt sich die Hautfarbe (der Teint) auf?' Warum aber fragt sie auf diese Weise? Es heißt, diese im Waldgebüsch lebende Erdgöttin (bhummadevatā) sieht die im Wald lebenden Mönche, wie sie nach dem Mahl, nach der Rückkehr vom Almosengang, in den Wald gehen, sich an ihren Nacht- und Tagesplätzen niederlassen und, das grundlegende Meditationsobjekt (mūlakammaṭṭhāna) aufnehmend, dasitzen. Bei denen, die so dasitzen, entsteht eine starke Einpunktigkeit des Geistes. Dadurch beruhigt sich der Fluss ungleichartiger Geisteszustände (visabhāgasantati), und der Fluss gleichartiger Geisteszustände (sabhāgasantati) tritt ein; der Geist klärt sich auf. Wenn der Geist klar ist, klärt sich das Blut auf; die vom Geist erzeugten, abgeleiteten materiellen Phänomene (upādārūpāni) werden völlig rein, und der Gesichtsteint wird wie der einer reifen, vom Stiel gelösten Palmyrafrucht. Als die Gottheit dies sah, dachte sie: 'Dieser sogenannte Körperteint klärt sich gewöhnlich bei denen auf, die vorzügliche, geschmacksintensive Speisen, sich angenehm anfühlende Kleidung, Gewänder und Betten erhalten, sowie in Palästen wohnen, die den Jahreszeiten angepasst sind, und Blumen, Düfte, Salben und Ähnliches empfangen. Diese Mönche jedoch gehen auf Almosengang, essen gemischte Speisen, bereiten sich Lagerstätten auf spärlich geflochtenen Bettchen, Brettern oder Steinen, und leben an Baumwurzeln oder unter freiem Himmel. Aus welchem Grund wohl klärt sich ihr Teint auf?' Deshalb fragte sie. අථස්සා භගවා කාරණං කථෙන්තො දුතියං ගාථං ආහ. තත්ථ අතීතන්ති අතීතෙ අසුකො නාම රාජා ධම්මිකො අහොසි, සො අම්හාකං පණීතෙ පච්චයෙ අදාසි. ආචරියුපජ්ඣායා ලාභිනො අහෙසුං. අථ මයං එවරූපානි භොජනානි භුඤ්ජිම්හා, චීවරානි පාරුපිම්හාති එවං එකච්චෙ පච්චයබාහුල්ලිකා විය ඉමෙ භික්ඛූ අතීතං නානුසොචන්ති. නප්පජප්පන්ති නාගතන්ති අනාගතෙ ධම්මිකො රාජා භවිස්සති, ඵීතා ජනපදා භවිස්සන්ති, බහූනි සප්පිනවනීතාදීනි උප්පජ්ජිස්සන්ති, ‘‘ඛාදථ භුඤ්ජථා’’ති තත්ථ තත්ථ වත්තාරො භවිස්සන්ති, තදා මයං එවරූපානි භොජනානි භුඤ්ජිස්සාම, චීවරානි පාරුපිස්සාමාති එවං අනාගතං න පත්ථෙන්ති. පච්චුප්පන්නෙනාති යෙන කෙනචි තඞ්ඛණෙ ලද්ධෙන යාපෙන්ති. තෙනාති තෙන තිවිධෙනාපි කාරණෙන. Daraufhin sprach der Erhabene die zweite Strophe, um ihr den Grund zu erklären. Darin bedeutet 'atītaṃ' (die Vergangenheit): 'In der Vergangenheit gab es einen gerechten König namens So-und-so; er gab uns vorzügliche Requisiten. Unsere Lehrer und Präzeptoren waren reich an Gaben. Damals aßen wir solche Speisen und trugen solche Gewänder' – so wie manche Mönche, die an Requisiten hängen, trauern diese Mönche der Vergangenheit nicht hinterher. 'Nappajappanti nāgataṃ' bedeutet: Sie sehnen sich nicht nach der Zukunft, indem sie denken: 'In Zukunft wird es einen gerechten König geben, die Provinzen werden blühend sein, reichlich Butter und Ghee werden entstehen, und hier und da wird man sagen: „Esst und genießt!“. Dann werden wir solche Speisen essen und solche Gewänder tragen' – so ersehnen sie nicht die Zukunft. 'Paccuppannena': Sie fristen ihr Leben mit dem, was gerade in diesem Moment erlangt wurde, sei es was auch immer. 'Tena' bedeutet: durch diese dreifache Ursache. එවං වණ්ණසම්පත්තිං දස්සෙත්වා ඉදානි තස්සෙව වණ්ණස්ස විනාසං දස්සෙන්තො අනන්තරං ගාථමාහ. තත්ථ අනාගතප්පජප්පායාති අනාගතස්ස පත්ථනාය. එතෙනාති එතෙන කාරණද්වයෙන. නළොව හරිතො ලුතොති යථා හරිතො නළො ලායිත්වා උණ්හපාසාණෙ පක්ඛිත්තො සුස්සති, එවං සුස්සන්තීති. Nachdem der Erhabene so die Vollkommenheit des Teints gezeigt hat, sprach er nun die unmittelbar darauffolgende Strophe, um den Verfall eben dieses Teints zu zeigen. Darin bedeutet 'anāgatappajappāya': durch das Sehnen nach dem Zukünftigen. 'Etena' bedeutet: durch diese beiden Ursachen (nämlich das Sehnen nach dem Zukünftigen und das Trauern um das Vergangene). 'Naḷova harito luto' bedeutet: So wie ein grünes Schilfrohr, wenn es abgeschnitten und auf einen heißen Stein geworfen wird, vertrocknet, ebenso vertrocknen sie [die Trichten/Toren] durch diese beiden Gründe. අරඤ්ඤසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. නළවග්ගො පඨමො. Die Erklärung des Arañña-Sutta ist abgeschlossen. Das Naḷa-Kapitel ist das erste. 2. නන්දනවග්ගො 2. Das Nandana-Kapitel 1. නන්දනසුත්තවණ්ණනා 1. Die Erklärung des Nandana-Sutta 11. නන්දනවග්ගස්ස [Pg.28] පඨමෙ තත්‍රාති තස්මිං ආරාමෙ. ඛොති බ්‍යඤ්ජනසිලිට්ඨතාවසෙන නිපාතමත්තං. භික්ඛූ ආමන්තෙසීති පරිසජෙට්ඨකෙ භික්ඛූ ජානාපෙසි. භික්ඛවොති තෙසං ආමන්තනාකාරදීපනං. භදන්තෙති පතිවචනදානං. තෙ භික්ඛූති යෙ තත්ථ සම්මුඛීභූතා ධම්මපටිග්ගාහකා භික්ඛූ. භගවතො පච්චස්සොසුන්ති භගවතො වචනං පතිඅස්සොසුං, අභිමුඛා හුත්වා සුණිංසු සම්පටිච්ඡිංසූති අත්ථො. එතදවොචාති එතං ඉදානි වත්තබ්බං ‘‘භූතපුබ්බ’’න්තිආදිවචනං අවොච. තත්ථ තාවතිංසකායිකාති තාවතිංසකායෙ නිබ්බත්තා. තාවතිංසකායො නාම දුතියදෙවලොකො වුච්චති. මඝෙන මාණවෙන සද්ධිං මචලගාමෙ කාලං කත්වා තත්ථ උප්පන්නෙ තෙත්තිංස දෙවපුත්තෙ උපාදාය කිර තස්ස දෙවලොකස්ස අයං පණ්ණත්ති ජාතාති වදන්ති. යස්මා පන සෙසචක්කවාළෙසුපි ඡ කාමාවචරදෙවලොකා අත්ථි. වුත්තම්පි චෙතං ‘‘සහස්සං චාතුමහාරාජිකානං සහස්සං තාවතිංසාන’’න්ති (අ. නි. 10.29), තස්මා නාමපණ්ණත්තියෙවෙසා තස්ස දෙවලොකස්සාති වෙදිතබ්බා. එවඤ්හි නිද්දොසං පදං හොති. 11. Im ersten Sutta des Nandana-Kapitels bedeutet 'tatrā': in jenem Park (dem Jetavana-Kloster). 'Kho' ist bloß eine Partikel zur Glättung des Satzbaus ohne eigene Bedeutung. 'Bhikkhū āmantesi' bedeutet: Er ließ es die ältesten Mönche in der Versammlung wissen. 'Bhikkhavo' ist das Aufzeigen der Art und Weise der Anrede an diese. 'Bhadante' ist das Erwidern des Rufs (Antworten). 'Te bhikkhū' bezeichnet jene Mönche, die dort anwesend waren und die Lehre empfingen. 'Bhagavato paccassosuṃ' bedeutet: Sie hörten auf das Wort des Erhabenen; sie wandten sich ihm zu, hörten zu und nahmen es an – so ist die Bedeutung. 'Etadavoca' bedeutet: Er sprach diese nun zu sagenden Worte wie 'bhūtapubbaṃ' (Es war einmal in der Vergangenheit) usw. Darin bedeutet 'tāvatiṃsakāyikā': in der Götterwelt der Dreiunddreißig wiedergeboren. Unter 'Tāvatiṃsakāya' versteht man die zweite Götterwelt. Man sagt, dass diese Bezeichnung für jene Götterwelt aufgrund der dreiunddreißig Göttersöhne entstand, die zusammen mit dem Jüngling Magha im Dorf Macala starben und dort wiedergeboren wurden. Da es jedoch auch in den übrigen Weltsystemen die sechs Götterwelten der Sinnesphäre gibt, und da auch gesagt wurde: 'Tausend der Cātumahārājika-Götter, tausend der Tāvatiṃsa-Götter', ist zu verstehen, dass dies lediglich eine Namensbezeichnung für jene Götterwelt ist. So bleibt der Begriff fehlerfrei. නන්දනෙ වනෙති එත්ථ තං වනං පවිට්ඨෙ පවිට්ඨෙ නන්දයති තොසෙතීති නන්දනං. පඤ්චසු හි මරණනිමිත්තෙසු උප්පන්නෙසු ‘‘සම්පත්තිං පහාය චවිස්සාමා’’ති පරිදෙවමානා දෙවතා සක්කො දෙවානමින්දො ‘‘මා පරිදෙවිත්ථ, අභිජ්ජනධම්මා නාම සඞ්ඛාරා නත්ථී’’ති ඔවදිත්වා තත්ථ පවෙසාපෙති. තාසං අඤ්ඤාහි දෙවතාහි බාහාසු ගහෙත්වා පවෙසිතානම්පි තස්ස සම්පත්තිං දිස්වාව මරණසොකො වූපසම්මති, පීතිපාමොජ්ජමෙව උප්පජ්ජති. අථ තස්මිං කීළමානා එව උණ්හසන්තත්තො හිමපිණ්ඩො විය විලීයන්ති, වාතාපහතදීපසිඛා විය විජ්ඣායන්තීති එවං යංකිඤ්චි අන්තො පවිට්ඨං නන්දයති තොසෙතියෙවාති නන්දනං, තස්මිං නන්දනෙ. අච්ඡරාසඞ්ඝපරිවුතාති අච්ඡරාති දෙවධීතානං නාමං, තාසං සමූහෙන පරිවුතා. In 'Nandane vane' (im Nandana-Hain): Hier bedeutet 'Nandana' (Erfreuer), dass dieser Hain jeden Gott erfreut und beglückt, der ihn betritt. Denn wenn die fünf Vorzeichen des Todes erscheinen, verlassen die Götter weinend ihren Reichtum und klagen: 'Wir müssen sterben!' Sakka, der Herr der Götter, belehrt sie dann mit den Worten: 'Klagt nicht, denn es gibt keine Gestaltungen (Saṅkhāras), die nicht dem Zerfall unterliegen', und lässt sie dort hineingehen. Selbst bei jenen, die von anderen Göttern an den Armen gefasst und dorthin hineingeführt werden, legt sich beim bloßen Anblick der Pracht dieses Hains der Todesschmerz, und es entsteht lauter Freude und Entzücken. Während sie dann dort spielen, vergehen sie wie ein Klumpen Schnee in der Hitze oder erlöschen wie eine vom Wind getroffene Lampenflamme. Auf diese Weise erfreut und beglückt er jeden, der ihn betritt – daher wird er 'Nandana' genannt; in diesem Nandana-Hain. 'Accharāsaṅghaparivutā' bedeutet: 'Accharā' ist der Name für die Götterstöchter; sie ist von deren Menge umgeben. දිබ්බෙහීති දෙවලොකෙ නිබ්බත්තෙහි. පඤ්චහි කාමගුණෙහීති මනාපියරූපසද්දගන්ධරසඵොට්ඨබ්බසඞ්ඛාතෙහි පඤ්චහි කාමබන්ධනෙහි කාමකොට්ඨාසෙහි වා[Pg.29]. සමප්පිතාති උපෙතා. ඉතරං තස්සෙව වෙවචනං. පරිචාරයමානාති රමමානා, තෙසු තෙසු වා රූපාදීසු ඉන්ද්‍රියානි සඤ්චාරයමානා. තායං වෙලායන්ති තස්මිං පරිචාරණකාලෙ. සො පනස්ස දෙවපුත්තස්ස අධුනා අභිනිබ්බත්තකාලො වෙදිතබ්බො. තස්ස හි පටිසන්ධික්ඛණෙයෙව රත්තසුවණ්ණක්ඛන්ධො විය විරොචයමානො තිගාවුතප්පමාණො අත්තභාවො නිබ්බත්ති. සො දිබ්බවත්ථනිවත්ථො දිබ්බාලඞ්කාරපටිමණ්ඩිතො දිබ්බමාලාවිලෙපනධරො දිබ්බෙහි චන්දනචුණ්ණෙහි සමං විකිරියමානො දිබ්බෙහි පඤ්චහි කාමගුණෙහි ඔවුතො නිවුතො පරියොනද්ධො ලොභාභිභූතො හුත්වා ලොභනිස්සරණං නිබ්බානං අපස්සන්තො ආසභිං වාචං භාසන්තො විය මහාසද්දෙන ‘‘න තෙ සුඛං පජානන්තී’’ති ඉමං ගාථං ගායමානො නන්දනවනෙ විචරි. තෙන වුත්තං – ‘‘තායං වෙලායං ඉමං ගාථං අභාසී’’ති. „Dibbehīti“ bedeutet: entstanden in der Deva-Welt. „Pañcahi kāmaguṇehīti“ bedeutet: mit den fünf Fesseln des Begehrens oder den Bereichen des Begehrens, die als angenehme Formen, Töne, Düfte, Geschmäcker und Berührungen bekannt sind. „Samappitā“ bedeutet: ausgestattet. Das andere Wort [„samangībhūtā“] ist nur ein Synonym für dasselbe. „Paricārayamānā“ bedeutet: sich vergnügend, oder die Sinnesorgane in den jeweiligen Objekten wie Formen usw. bewegen lassend. „Tāyaṃ velāyanti“ bedeutet: zu jener Zeit des Vergnügens. Diese Zeit sollte jedoch als der Moment der jüngsten Wiedergeburt jenes Deva-Sohnes verstanden werden. Denn in genau dem Moment seiner Wiederverknüpfung entstand sein Körper, der drei Gāvutas groß war und wie ein Block aus rotem Gold strahlte. Er war in himmlische Gewänder gehüllt, mit himmlischem Schmuck verziert, trug himmlische Blumenkränze und Salben und war gleichmäßig mit himmlischem Sandelholzpulver bestreut. Von den fünf himmlischen Sinnensobjekten bedeckt, umhüllt und umschlossen, und von Gier überwältigt, sah er das Entkommen aus der Gier – das Nibbāna – nicht. Wie einer, der majestätische Worte spricht, wanderte er mit lauter Stimme dieses Lied singend im Nandana-Hain umher: „Sie kennen kein Glück.“ Daher wurde gesagt: „Zu jener Zeit sprach er diese Strophe.“ යෙ න පස්සන්ති නන්දනන්ති යෙ තත්‍ර පඤ්චකාමගුණානුභවනවසෙන නන්දනවනං න පස්සන්ති. නරදෙවානන්ති දෙවනරානං, දෙවපුරිසානන්ති අත්ථො. තිදසානන්ති තික්ඛත්තුං දසන්නං. යසස්සිනන්ති පරිවාරසඞ්ඛාතෙන යසෙන සම්පන්නානං. „Ye na passanti nandanaṃ“ bedeutet: jene, die dort den Nandana-Hain nicht durch das Erfahren der fünf Arten des sinnlichen Begehrens sehen. „Naradevānaṃ“ hat die Bedeutung: der Deva-Menschen, der Deva-Männer. „Tidasānaṃ“ bedeutet: der dreimal Zehn [der dreiunddreißig Götter]. „Yasassinaṃ“ bedeutet: ausgestattet mit Gefolge, das als Ruhm bezeichnet wird. අඤ්ඤතරා දෙවතාති එකා අරියසාවිකා දෙවතා. පච්චභාසීති ‘‘අයං බාලදෙවතා ඉමං සම්පත්තිං නිච්චං අචලං මඤ්ඤති, නාස්සා ඡෙදනභෙදනවිද්ධංසනධම්මතං ජානාතී’’ති අධිප්පායං විවට්ටෙත්වා දස්සෙන්තී ‘‘න ත්වං බාලෙ’’ති ඉමාය ගාථාය පතිඅභාසි. යථා අරහතං වචොති යථා අරහන්තානං වචනං, තථා ත්වං න ජානාසීති. එවං තස්සා අධිප්පායං පටික්ඛිපිත්වා ඉදානි අරහන්තානං වචනං දස්සෙන්තී අනිච්චාතිආදිමාහ. තත්ථ අනිච්චා වත සඞ්ඛාරාති සබ්බෙ තෙභූමකසඞ්ඛාරා හුත්වා අභාවත්ථෙන අනිච්චා. උප්පාදවයධම්මිනොති උප්පාදවයසභාවා. උප්පජ්ජිත්වා නිරුජ්ඣන්තීති ඉදං පුරිමස්සෙව වෙවචනං. යස්මා වා උප්පජ්ජිත්වා නිරුජ්ඣන්ති, තස්මා උප්පාදවයධම්මිනොති. උප්පාදවයග්ගහණෙන චෙත්ථ තදනන්තරා වෙමජ්ඣට්ඨානං ගහිතමෙව හොති. තෙසං වූපසමො සුඛොති තෙසං සඞ්ඛාරානං වූපසමසඞ්ඛාතං නිබ්බානමෙව සුඛං. ඉදං අරහතං වචොති. „Aññatarā devatā“ bedeutet: eine Deva-Frau, eine edle Jüngerin (ariya-sāvikā). „Paccabhāsīti“ [bedeutet: sie antwortete]. Indem sie die Absicht des Deva-Sohnes umkehrte und aufzeigte: „Dieser törichte Deva hält diesen Wohlstand für beständig und unbeweglich; er kennt nicht dessen Natur des Abschneidens, Zerbrechens und der Zerstörung“, entgegnete sie mit dieser Strophe: „Nicht du, oh Törichter...“ „Yathā arahataṃ vaco“ bedeutet: Wie das Wort der Arahants ist, so weißt du es nicht. Nachdem sie so seine Ansicht zurückgewiesen hatte, zeigte sie nun das Wort der Arahants auf und sprach: „Aniccā...“ (unbeständig) usw. Darin bedeutet „aniccā vata saṅkhārā“: Alle Gestaltungen der drei Daseinsebenen sind unbeständig, da sie nach dem Entstehen vergehen. „Uppādavayadhammino“ bedeutet: Sie haben die Natur des Entstehens und Vergehens. „Uppajjitvā nirujjhanti“ (sie entstehen und vergehen) ist nur ein Synonym für das Vorherige. Oder: Weil sie entstehen und vergehen, deshalb haben sie die Natur des Entstehens und Vergehens. Durch das Ergreifen von Entstehen und Vergehen ist hierbei auch der dazwischenliegende Zustand des Verweilens (vemajjhaṭṭhāna) mitgelernt. „Tesaṃ vūpasamo sukho“ bedeutet: Das Stillen dieser Gestaltungen, das als Nibbāna bezeichnet wird, ist wahrlich das Glück. Dies ist das Wort der Arahants. නන්දනසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. Die Erklärung des Nandana-Sutta ist abgeschlossen. 2. නන්දතිසුත්තවණ්ණනා 2. Erklärung des Nandati-Sutta 12. දුතියෙ [Pg.30] නන්දතීති තුස්සති අත්තමනො හොති. පුත්තිමාති බහුපුත්තො. තස්ස හි එකච්චෙ පුත්තා කසිකම්මං කත්වා ධඤ්ඤස්ස කොට්ඨෙ පූරෙන්ති, එකච්චෙ වණිජ්ජං කත්වා හිරඤ්ඤසුවණ්ණං ආහරන්ති, එකච්චෙ රාජානං උපට්ඨහිත්වා යානවාහනගාමනිගමාදීනි ලභන්ති. අථ තෙසං ආනුභාවසඞ්ඛාතං සිරිං අනුභවමානා මාතා වා පිතා වා නන්දති. ඡණදිවසාදීසු වා මණ්ඩිතපසාධිතෙ පුත්තෙ සම්පත්තිං අනුභවමානෙ දිස්වා නන්දතීති, ‘‘නන්දති පුත්තෙහි පුත්තිමා’’ති ආහ. ගොහි තථෙවාති යථා පුත්තිමා පුත්තෙහි, තථා ගොසාමිකොපි සම්පන්නං ගොමණ්ඩලං දිස්වා ගාවො නිස්සාය ගොරසසම්පත්තිං අනුභවමානො ගොහි නන්දති. උපධී හි නරස්ස නන්දනාති, එත්ථ උපධීති චත්තාරො උපධී – කාමූපධි, ඛන්ධූපධි, කිලෙසූපධි, අභිසඞ්ඛාරූපධීති. කාමාපි හි ‘‘යං පඤ්ච කාමගුණෙ පටිච්ච උප්පජ්ජති සුඛං සොමනස්සං, අයං කාමානං අස්සාදො’’ති (ම. නි. 1.166) එවං වුත්තස්ස සුඛස්ස අධිට්ඨානභාවතො ‘‘උපධියති එත්ථ සුඛ’’න්ති ඉමිනා වචනත්ථෙන උපධීති වුච්චති. ඛන්ධාපි ඛන්ධමූලකස්ස දුක්ඛස්ස අධිට්ඨානභාවතො, කිලෙසාපි අපායදුක්ඛස්ස අධිට්ඨානභාවතො, අභිසඞ්ඛාරාපි භවදුක්ඛස්ස අධිට්ඨානභාවතොති. ඉධ පන කාමූපධි අධිප්පෙතො. පඤ්ච හි කාමගුණා තෙභූමිකාදිපාසාද-උළාරසයන-වත්ථාලඞ්කාර-නාටකපරිවාරාදිවසෙන පච්චුපට්ඨිතා පීතිසොමනස්සං උපසංහරමානා නරං නන්දයන්ති. තස්මා යථා පුත්තා ච ගාවො ච, එවං ඉමෙපි උපධී හි නරස්ස නන්දනාති වෙදිතබ්බා. න හි සො නන්දති යො නිරූපධීති යො කාමගුණසම්පත්තිරහිතො දලිද්දො දුල්ලභඝාසච්ඡාදනො, න හි සො නන්දති. එවරූපො මනුස්සපෙතො ච මනුස්සනෙරයිකො ච කිං නන්දිස්සති භගවාති ආහ. 12. Im zweiten Sutta bedeutet „nandati“: er freut sich, ist frohen Mutes. „Puttimā“ bedeutet: einer mit vielen Söhnen. Denn einige der Söhne eines solchen Mannes füllen nach der Feldarbeit die Kornspeicher mit Getreide; einige treiben Handel und bringen Gold und Silber nach Hause; einige dienen dem König und erhalten Wagen, Fahrzeuge, Dörfer, Städte usw. Wenn dann die Mutter oder der Vater den Glanz erfährt, der sich aus deren Macht ergibt, freut sie oder er sich. Oder wenn sie an Festtagen die geschmückten und verzierten Söhne sehen, wie sie ihren Wohlstand genießen, freuen sie sich. Aus diesem Grund sagte der Erhabene: „Es freut sich der Vater über seine Söhne.“ „Gohī tatheva“ bedeutet: Wie der Vater sich über die Söhne freut, so freut sich auch der Rinderbesitzer über seine Rinder, wenn er eine wohlgenährte Rinderherde sieht und gestützt auf die Rinder den Reichtum an Milchprodukten genießt. „Upadhī hi narassa nandanā“: Hierbei bezeichnet „upadhi“ vier Arten von Grundlagen (upadhi) – kāmūpadhi (Grundlage des sinnlichen Begehrens), khandhūpadhi (Grundlage der Daseinsgruppen), kilesūpadhi (Grundlage der Verunreinigungen) und abhisaṅkhārūpadhi (Grundlage der karmischen Willensformationen). Auch das sinnliche Begehren (kāmā) wird im Sinne von „das Glück und die Freude, die in Abhängigkeit von den fünf Sinnensobjekten entstehen, sind der Genuss des sinnlichen Begehrens“ (M. I, 166) als „upadhi“ bezeichnet, weil es das Fundament für dieses so beschriebene Glück ist, gemäß der Worterklärung: „Hierauf gründet sich das Glück“. Die Daseinsgruppen (khandhā) werden „upadhi“ genannt, weil sie das Fundament für das auf den Daseinsgruppen beruhende Leiden (dukkha) sind; die Verunreinigungen (kilesā), weil sie das Fundament für das Leiden in den niederen Welten (apāya) sind; und die Willensformationen (abhisaṅkhārā), weil sie das Fundament für das Leiden im Daseinskreislauf (bhava) sind. Hier ist jedoch die Grundlage des sinnlichen Begehrens (kāmūpadhi) gemeint. Denn die fünf Sinnensobjekte erfreuen den Menschen, indem sie ihm in Form von Palästen auf drei Ebenen, prächtigen Lagern, Gewändern, Schmuck, Tänzern, Gefolge usw. dargeboten werden und ihm Freude und Wohlgefallen bringen. Deshalb sollte man verstehen: Wie Söhne und Rinder, so erfreuen auch diese Grundlagen (upadhī) den Menschen. „Na hi so nandati yo nirūpadhī“ bedeutet: Wer frei von der Fülle der Sinnensobjekte ist, arm ist und kaum Nahrung und Kleidung findet, der freut sich nicht. Der Erhabene sprach dies im Hinblick auf die Frage: Wie sollte ein solcher Mensch, der wie ein menschlicher Preta (Hungergeist) oder ein menschliches Höllenwesen ist, sich freuen? ඉදං සුත්වා සත්ථා චින්තෙසි – ‘‘අයං දෙවතා සොකවත්ථුමෙව නන්දවත්ථුං කරොති, සොකවත්ථුභාවමස්සා දීපෙස්සාමී’’ති ඵලෙන ඵලං පාතෙන්තො විය තායෙව උපමාය තස්සා වාදං භින්දන්තො තමෙව ගාථං පරිවත්තෙත්වා සොචතීති ආහ. තත්ථ සොචති පුත්තෙහීති විදෙසගමනාදිවසෙන පුත්තෙසු නට්ඨෙසුපි නස්සන්තෙසුපි ඉදානි නස්සිස්සන්තීති නාසසඞ්කීපි [Pg.31] සොචති, තථා මතෙසුපි මරන්තෙසුපි චොරෙහි රාජපුරිසෙහි ගහිතෙසු වා පච්චත්ථිකානං හත්ථං උපගතෙසු වා මරණසඞ්කීපි හුත්වා සොචති. රුක්ඛපබ්බතාදීහි පතිත්වා හත්ථපාදාදීනං භෙදවසෙන භින්නෙසුපි භිජ්ජන්තෙසුපි භෙදසඞ්කීපි හුත්වා සොචති. යථා ච පුත්තෙහි පුත්තිමා, ගොසාමිකොපි තථෙව නවහාකාරෙහි ගොහි සොචති. උපධී හි නරස්ස සොචනාති යථා ච පුත්තගාවො, එවං පඤ්ච කාමගුණොපධීපි – Als der Meister dies hörte, dachte er: „Dieser Deva macht gerade das, was eine Ursache des Kummers ist, zu einer Ursache der Freude. Ich werde ihm zeigen, dass es eine Ursache des Kummers ist.“ Wie einer, der mit einer Frucht eine andere Frucht herabschlägt, zertrümmerte er dessen Argumentation mit genau derselben Analogie, kehrte die Strophe um und sprach: „Er trauert...“ Darin bedeutet „socati puttehī“: Wenn Söhne durch Reisen in die Fremde usw. verloren gegangen sind oder verloren gehen, trauert man aus Angst vor Verlust, dass sie nun verloren gehen könnten. Ebenso trauert man aus Todesangst, wenn sie gestorben sind, im Sterben liegen, von Dieben oder königlichen Beamten gefangen genommen wurden oder in die Hände von Feinden gefallen sind. Auch wenn sie von Bäumen, Bergen usw. herabstürzen und ihre Hände, Füße usw. gebrochen sind oder brechen, trauert man aus Angst vor Verletzung. Und wie der Vater über seine Söhne, so trauert auch der Rinderbesitzer auf eben diese Weise in neunfacher Hinsicht über seine Rinder. „Upadhī hi narassa socanā“ bedeutet: Wie Söhne und Rinder, so bringen auch die fünf Grundlagen des sinnlichen Begehrens [Kummer für den Menschen] – ‘‘තස්ස චෙ කාමයානස්ස, ඡන්දජාතස්ස ජන්තුනො; තෙ කාමා පරිහායන්ති, සල්ලවිද්ධොව රුප්පතී’’ති. (සු. නි. 773) – „Wenn dem begehrenden Menschen, dessen Verlangen erwacht ist, jene Sinnenfreuden schwinden, leidet er, als wäre er von einem Pfeil getroffen.“ (Sn 773) – වුත්තනයෙන නරං සොචන්ති. තස්මා නරස්ස සොචනා සොකවත්ථුකමෙවාති වෙදිතබ්බා. න හි සො සොචති, යො නිරූපධීති යස්ස පන චතුබ්බිධාපෙතෙ උපධියො නත්ථි, සො නිරුපධි මහාඛීණාසවො කිං සොචිස්සති, න සොචති දෙවතෙති. In dieser Weise bringen sie den Menschen zum Trauern. Deshalb sollte man verstehen: Das Trauern des Menschen hat wahrlich diese Grundlagen des Kummers zur Ursache. „Na hi so socati, yo nirūpadhī“ bedeutet: Für wen jedoch diese viererlei Grundlagen nicht existieren, wie sollte dieser grundlagenlose (nirupadhi) große Arahant (khīṇāsavo) trauern? Er trauert nicht, oh Deva. නන්දතිසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. Die Erklärung des Nandati-Sutta ist abgeschlossen. 3. නත්ථිපුත්තසමසුත්තවණ්ණනා 3. Erklärung des Natthiputtasama-Suttas. 13. තතියෙ නත්ථි පුත්තසමං පෙමන්ති විරූපෙපි හි අත්තනො පුත්තකෙ සුවණ්ණබිම්බකං විය මඤ්ඤන්ති, මාලාගුළෙ විය සීසාදීසු කත්වා පරිහරමානා තෙහි ඔහදිතාපි ඔමුත්තිකාපි ගන්ධවිලෙපනපතිතා විය සොමනස්සං ආපජ්ජන්ති. තෙනාහ – ‘‘නත්ථි පුත්තසමං පෙම’’න්ති. පුත්තපෙමසමං පෙමං නාම නත්ථීති වුත්තං හොති. ගොසමිතං ධනන්ති ගොහි සමං ගොධනසමං ගොධනසදිසං අඤ්ඤං ධනං නාම නත්ථි භගවාති ආහ. සූරියසමා ආභාති සූරියාභාය සමා අඤ්ඤා ආභා නාම නත්ථීති දස්සෙති. සමුද්දපරමාති යෙ කෙචි අඤ්ඤෙ සරා නාම, සබ්බෙ තෙ සමුද්දපරමා, සමුද්දො තෙසං උත්තමො, සමුද්දසදිසං අඤ්ඤං උදකනිධානං නාම නත්ථි, භගවාති. 13. Im dritten Sutta bedeutet 'Es gibt keine Liebe wie die zu einem Sohn' (natthi puttasamaṃ pemaṃ): Denn selbst wenn ihre eigenen kleinen Kinder hässlich sind, betrachten die Eltern sie wie eine goldene Statue. Sie tragen sie wie einen Blumenkranz auf dem Kopf und an anderen Stellen, und selbst wenn die Kinder auf sie koten oder urinieren, empfinden sie Freude, als ob sie mit duftenden Salben gesalbt worden wären. Daher sagte der Erhabene: 'Es gibt keine Liebe wie die zu einem Sohn.' Damit ist gesagt, dass es keine Liebe gibt, die der Liebe zu einem Sohn gleicht. 'Rinderbesitz ist der beste Reichtum' (gosamitaṃ dhanaṃ): Der Erhabene sagte, dass es keinen anderen Reichtum gibt, der dem Rinderbesitz gleicht. 'Kein Glanz ist wie der der Sonne' (sūriyasamā ābhā): Dies zeigt, dass es kein anderes Licht gibt, das dem Glanz der Sonne gleicht. 'Das Meer ist das höchste aller Gewässer' (samuddaparamā): Der Erhabene sagte, dass alle anderen Gewässer, welche auch immer es sein mögen, das Meer als ihr Äußerstes haben, das Meer das beste unter ihnen ist und es kein anderes Wasserreservoir gibt, das dem Meer gleicht. යස්මා පන අත්තපෙමෙන සමං පෙමං නාම නත්ථි. මාතාපිතාදයො හි ඡඩ්ඩෙත්වාපි පුත්තධීතාදයො ච අපොසෙත්වාපි සත්තා අත්තානමෙව [Pg.32] පොසෙන්ති. ධඤ්ඤෙන ච සමං ධනං නාම නත්ථි. (යදා හි සත්තා දුබ්භික්ඛා හොන්ති), තථාරූපෙ හි කාලෙ හිරඤ්ඤසුවණ්ණාදීනි ගොමහිංසාදීනිපි ධඤ්ඤග්ගහණත්ථං ධඤ්ඤසාමිකානමෙව සන්තිකං ගහෙත්වා ගච්ඡන්ති. පඤ්ඤාය ච සමා ආභා නාම නත්ථි. සූරියාදයො හි එකදෙසංයෙව ඔභාසන්ති, පච්චුප්පන්නමෙව ච තමං විනොදෙන්ති. පඤ්ඤා පන දසසහස්සිම්පි ලොකධාතුං එකප්පජ්ජොතං කාතුං සක්කොති, අතීතංසාදිපටිච්ඡාදකඤ්ච තමං විධමති. මෙඝවුට්ඨියා ච සමො සරො නාම නත්ථි. නදීවාපි හොතු තලාකාදීනි වා, වුට්ඨිසමො සරො නාම නත්ථි. මෙඝවුට්ඨියා හි පච්ඡින්නාය මහාසමුද්දො අඞ්ගුලිපබ්බතෙමනමත්තම්පි උදකං න හොති, වුට්ඨියා පන පවත්තමානාය යාව ආභස්සරභවනාපි එකොදකං හොති. තස්මා භගවා දෙවතාය පටිගාථං වදන්තො නත්ථි අත්තසමං පෙමන්තිආදිමාහාති. Weil es jedoch wahrlich keine Liebe gibt, die der Liebe zu sich selbst (Selbstliebe) gleicht – denn Eltern verlassen manchmal sogar ihre Söhne und Töchter und ernähren sie nicht, sondern die Wesen erhalten vor allem sich selbst –; und weil es keinen Reichtum gibt, der dem Getreide gleicht – denn in Zeiten einer Hungersnot bringen die Menschen sogar Gold, Silber, Rinder, Büffel und anderes zu den Besitzern des Getreides, um Getreide zu erwerben –; und weil es kein Licht gibt, das der Weisheit gleicht – denn Sonne und andere Himmelskörper erhellen nur einen Teilbereich und vertreiben nur die Dunkelheit der Gegenwart, wohingegen die Weisheit das gesamte zehntausendfache Weltsystem in ein einziges Licht hüllen kann und die Dunkelheit, welche die Vergangenheit und andere Zeiten verhüllt, vertreibt –; und weil es kein Gewässer gibt, das dem Regen aus den Wolken gleicht – sei es ein Fluss oder ein Teich, kein Gewässer gleicht dem Regen; denn wenn der Regen ausbleibt, hat selbst der große Ozean nicht einmal so viel Wasser, dass man ein Fingerglied darin nass machen könnte, wohingegen es bei anhaltendem Regen eine einzige Wassermasse bis hinauf zur Ābhassara-Welt gibt –: darum sprach der Erhabene, als er der Gottheit mit einer Gegenstrophe antwortete: 'Es gibt keine Liebe wie die Selbstliebe' und so weiter. නත්ථිපුත්තසමසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. Die Erklärung des Natthiputtasama-Suttas ist abgeschlossen. 4. ඛත්තියසුත්තවණ්ණනා 4. Erklärung des Khattiya-Suttas. 14. චතුත්ථෙ ඛත්තියො ද්විපදන්ති ද්විපදානං රාජා සෙට්ඨො. කොමාරීති කුමාරිකාලෙ ගහිතා. අයං සෙසභරියානං සෙට්ඨාති වදති. පුබ්බජොති පඨමං ජාතො කාණො වාපි හොතු කුණිආදීනං වා අඤ්ඤතරො, යො පඨමං ජාතො, අයමෙව පුත්තො ඉමිස්සා දෙවතාය වාදෙ සෙට්ඨො නාම හොති. යස්මා පන ද්විපදාදීනං බුද්ධාදයො සෙට්ඨා, තස්මා භගවා පටිගාථං ආහ. තත්ථ කිඤ්චාපි භගවා සබ්බෙසංයෙව අපදාදිභෙදානං සත්තානං සෙට්ඨො, උප්පජ්ජමානො පනෙස සබ්බසත්තසෙට්ඨො ද්විපදෙසුයෙව උප්පජ්ජති, තස්මා සම්බුද්ධො ද්විපදං සෙට්ඨොති ආහ. ද්විපදෙසු උප්පන්නස්ස චස්ස සබ්බසත්තසෙට්ඨභාවො අප්පටිහතොව හොති. ආජානීයොති හත්ථී වා හොතු අස්සාදීසු අඤ්ඤතරො වා, යො කාරණං ජානාති, අයං ආජානීයොව චතුප්පදානං සෙට්ඨොති අත්ථො. කූටකණ්ණරඤ්ඤො ගුළවණ්ණඅස්සො විය. රාජා කිර පාචීනද්වාරෙන නික්ඛමිත්වා චෙතියපබ්බතං ගමිස්සාමීති කලම්බනදීතීරං සම්පත්තො, අස්සො තීරෙ ඨත්වා උදකං ඔතරිතුං න ඉච්ඡති, රාජා අස්සාචරියං ආමන්තෙත්වා, ‘‘අහො [Pg.33] වත තයා අස්සො සික්ඛාපිතො උදකං ඔතරිතුං න ඉච්ඡතී’’ති ආහ. ආචරියො ‘‘සුසික්ඛාපිතො දෙව අස්සො, එතස්ස හි චිත්තං – ‘සචාහං උදකං ඔතරිස්සාමි, වාලං තෙමිස්සති, වාලෙ තින්තෙ රඤ්ඤො අඞ්ගෙ උදකං පාතෙය්‍යා’ති, එවං තුම්හාකං සරීරෙ උදකපාතනභයෙන න ඔතරති, වාලං ගණ්හාපෙථා’’ති ආහ. රාජා තථා කාරෙසි. අස්සො වෙගෙන ඔතරිත්වා පාරං ගතො. සුස්සූසාති සුස්සූසමානා. කුමාරිකාලෙ වා ගහිතා හොතු පච්ඡා වා, සුරූපා වා විරූපා වා, යා සාමිකං සුස්සූසති පරිචරති තොසෙති, සා භරියානං සෙට්ඨා. අස්සවොති ආසුණමානො. ජෙට්ඨො වා හි හොතු කනිට්ඨො වා, යො මාතාපිතූනං වචනං සුණාති, සම්පටිච්ඡති, ඔවාදපටිකරො හොති, අයං පුත්තානං සෙට්ඨො, අඤ්ඤෙහි සන්ධිච්ඡෙදකාදිචොරෙහි පුත්තෙහි කො අත්ථො දෙවතෙති. 14. Im vierten Sutta bedeutet 'Der Krieger unter den Zweibeinern' (khattiyo dvipadaṃ): Unter den zweibeinigen Wesen ist der König der Beste. 'Die Jugendfrau' (komārī) bezeichnet eine Ehefrau, die man in ihrer Jugendzeit geheiratet hat; die Gottheit sagt, dass diese die Beste unter allen Ehefrauen ist. 'Der Erstgeborene' (pubbajo): Der zuerst geborene Sohn; mag er nun blind, lahm oder sonst wie körperlich beeinträchtigt sein, der zuerst geborene Sohn ist nach der Ansicht dieser Gottheit der beste. Da jedoch unter den zweibeinigen Wesen die Erleuchteten (Buddhas) und andere edle Wesen die Besten sind, sprach der Erhabene eine Gegenstrophe. Darin ist der Erhabene zwar der Höchste unter allen Wesen – seien sie fußlos oder andersartig –, doch wenn dieser Beste aller Wesen in der Welt erscheint, so erscheint er nur unter den Zweibeinern; darum sagte er: 'Der vollkommen Erleuchtete ist der Beste unter den Zweibeinern' (sambuddho dvipadaṃ seṭṭho). Und für denjenigen, der unter den Zweibeinern erschienen ist, ist die Eigenschaft, das edelste aller Wesen zu sein, unumstößlich. 'Das edle Reit- und Zugtier' (ajānīyo): Ob es sich nun um einen Elefanten oder um ein Pferd handelt, das Tier, welches die Umstände versteht, ist ein Edeltier (ājānīya) und das beste unter den Vierbeinern – so lautet die Bedeutung. Dies ist wie das Pferd namens Guḷavaṇṇa des Königs Kūṭakaṇṇa. Es wird erzählt: Als der König durch das Osttor aufbrach, um zum Cetiya-Berg zu reisen, erreichte er das Ufer des Flusses Kalamba. Das Pferd blieb am Ufer stehen und wollte nicht ins Wasser hinabsteigen. Der König rief den Pferdelenker und sagte: 'O, wie erstaunlich! Du hast das Pferd so abgerichtet, dass es nicht einmal ins Wasser hinabsteigen will!' Der Pferdelenker sprach: 'Majestät, das Pferd ist hervorragend abgerichtet. Denn sein Gedanke ist: Wenn ich ins Wasser hinabsteige, wird mein Schweif nass werden. Wenn der Schweif nass ist, könnten Wassertropfen auf den Körper des Königs spritzen. Aus Angst, dass Wasser auf Euren Körper tropfen könnte, steigt es nicht hinab. Lasst jemanden seinen Schweif hochhalten!' Der König ließ dies so tun. Das Pferd stieg rasch ins Wasser hinab und gelangte an das andere Ufer. 'Die Gehorsame' (sussūsā) meint eine Ehefrau, die aufmerksam zuhört. Ob sie in ihrer Jugend geheiratet wurde oder später, ob sie schön oder hässlich ist – diejenige Ehefrau, die auf ihren Ehemann hört, ihn bedient und ihn erfreut, ist die beste unter den Ehefrauen. 'Der Folgsame' (assavo) meint einen Sohn, der aufmerksam zuhört. Ob er der älteste oder der jüngste Sohn ist – derjenige, der auf das Wort seiner Eltern hört, es annimmt und ihren Rat befolgt, ist der beste unter den Söhnen. Welchen Nutzen, o Gottheit, hat man von anderen Söhnen, die Einbrecher und Diebe sind? ඛත්තියසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. Die Erklärung des Khattiya-Suttas ist abgeschlossen. 5. සණමානසුත්තවණ්ණනා 5. Erklärung des Saṇamāna-Suttas. 15. පඤ්චමෙ ඨිතෙ මජ්ඣන්හිකෙති ඨිතමජ්ඣන්හිකෙ. සන්නිසීවෙසූති යථා ඵාසුකට්ඨානං උපගන්ත්වා සන්නිසින්නෙසු විස්සමමානෙසු. ඨිතමජ්ඣන්හිකකාලො නාමෙස සබ්බසත්තානං ඉරියාපථදුබ්බල්‍යකාලො. ඉධ පන පක්ඛීනංයෙව වසෙන දස්සිතො. සණතෙවාති සණති විය මහාවිරවං විය මුච්චති. සණමානමෙව චෙත්ථ ‘‘සණතෙවා’’ති වුත්තං. තප්පටිභාගං නාමෙතං. නිදාඝසමයස්මිඤ්හි ඨිතමජ්ඣන්හිකකාලෙ චතුප්පදගණෙසු චෙව පක්ඛීගණෙසු ච සන්නිසින්නෙසු වාතපූරිතානං සුසිරරුක්ඛානඤ්චෙව ඡිද්දවෙණුපබ්බානඤ්ච ඛන්ධෙන ඛන්ධං සාඛාය සාඛං සඞ්ඝට්ටයන්තානං පාදපානඤ්ච අරඤ්ඤමජ්ඣෙ මහාසද්දො උප්පජ්ජති. තං සන්ධායෙතං වුත්තං. තං භයං පටිභාති මන්ති තං එවරූපෙ කාලෙ මහාඅරඤ්ඤස්ස සණමානං මය්හං භයං හුත්වා උපට්ඨාති. දන්ධපඤ්ඤා කිරෙසා දෙවතා තස්මිං ඛණෙ අත්තනො නිසජ්ජඵාසුකං කථාඵාසුකං දුතියකං අලභන්තී එවමාහ. යස්මා පන තාදිසෙ කාලෙ පිණ්ඩපාතපටික්කන්තස්ස විවිත්තෙ අරඤ්ඤායතනෙ කම්මට්ඨානං ගහෙත්වා නිසින්නස්ස භික්ඛුනො අනප්පකං සුඛං උප්පජ්ජති, යං සන්ධාය වුත්තං – 15. Im fünften Sutta bedeutet 'Wenn die Mittagssonne stillsteht' (ṭhite majjhanhike): Wenn die Sonne im Zenit steht. 'Wenn sie sich niedergelassen haben' (sannisīvesu): Wenn sie sich an einem angenehmen Ort niedergelassen haben, um sich auszuruhen. Diese Zeit des Mittagszenits ist für alle Wesen eine Zeit der körperlichen Trägheit. Hier wird dies jedoch speziell in Bezug auf Vögel gezeigt. 'Es rauscht gleichsam' (saṇateva): Es gibt ein lautes Getöse von sich. Damit ist eben dieses Rauschen gemeint. Es handelt sich um ein onomatopoetisches Wort. Denn in der heißen Jahreszeit zur Mittagszeit, wenn sich die Scharen der Vierbeiner und Vögel niedergelassen haben, entsteht mitten im Wald ein lautes Geräusch durch das Aneinanderreiben der Stämme und Äste von windgefüllten hohlen Bäumen und hohlen Bambusrohren. Darauf bezieht sich diese Aussage. 'Das erscheint mir als furchterregend' (taṃ bhayaṃ paṭibhāti maṃ): In einer solchen Zeit tritt mir das Rauschen des großen Waldes als eine Bedrohung entgegen. Diese Gottheit war offenbar von schwachem Verstand; da sie in jenem Moment keinen Gefährten fand, mit dem sie angenehm sitzen oder sich unterhalten konnte, sprach sie diese Worte. Da jedoch in einer solchen Zeit einem Mönch, der vom Almosengang zurückgekehrt ist und sich mit einem Meditationsobjekt an einem einsamen Waldort niedergelassen hat, ein beträchtliches Glück widerfährt – worauf sich folgende Worte beziehen: ‘‘සුඤ්ඤාගාරං [Pg.34] පවිට්ඨස්ස, සන්තචිත්තස්ස භික්ඛුනො; අමානුසී රතී හොති, සම්මා ධම්මං විපස්සතො’’ති. (ධ. ප. 373) ච, “Einem Mönch, der eine leere Hütte betreten hat, dessen Geist beruhigt ist und der die Wahrheit klar erschaut, zuteilwird eine übermenschliche Freude.” (Dhp. 373) und ‘‘පුරතො පච්ඡතො වාපි, අපරො චෙ න විජ්ජති; අතීව ඵාසු භවති, එකස්ස වසතො වනෙ’’ති. (ථෙරගා. 537) ච; “Ob vor ihm oder hinter ihm, wenn kein anderer da ist, so lebt es sich für den, der allein im Walde weilt, überaus angenehm.” (Thag. 537); තස්මා භගවා දුතියං ගාථමාහ. තත්ථ සා රති පටිභාති මන්ති යා එවරූපෙ කාලෙ එකකස්ස නිසජ්ජා නාම, සා රති මය්හං උපට්ඨාතීති අත්ථො. සෙසං තාදිසමෙවාති. Daher sprach der Erhabene die zweite Strophe. Darin bedeutet 'Diese Freude erscheint mir' (sā rati paṭibhāti maṃ): Das Alleinsitzen in einer solchen Zeit, eben diese Freude stellt sich mir dar – so lautet die Bedeutung. Der Rest ist genau wie zuvor. සණමානසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. Die Erklärung des Saṇamāna-Suttas ist abgeschlossen. 6. නිද්දාතන්දීසුත්තවණ්ණනා 6. Die Erklärung des Niddātandī-Suttas 16. ඡට්ඨෙ නිද්දාති, ‘‘අභිජානාමහං, අග්ගිවෙස්සන, ගිම්හානං පච්ඡිමෙ මාසෙ නිද්දං ඔක්කමිතා’’ති (ම. නි. 1.387) එවරූපාය අබ්‍යාකතනිද්දාය පුබ්බභාගාපරභාගෙසු සෙඛපුථුජ්ජනානං සසඞ්ඛාරිකඅකුසලෙ චිත්තෙ උප්පන්නං ථිනමිද්ධං. තන්දීති අතිච්ඡාතාතිසීතාදිකාලෙසු උප්පන්නං ආගන්තුකං ආලසියං. වුත්තම්පි චෙතං – ‘‘තත්ථ කතමා තන්දී? යා තන්දී තන්දියනා තන්දිමනතා ආලස්‍යං ආලස්‍යායනා ආලස්‍යායිතත්තං, අයං වුච්චති තන්දී’’ති (විභ. 857). විජම්භිතාති කායවිජම්භනා. අරතීති අකුසලපක්ඛා උක්කණ්ඨිතතා. භත්තසම්මදොති භත්තමුච්ඡා භත්තකිලමථො. විත්ථාරො පන තෙසං – ‘‘තත්ථ කතමා විජම්භිතා? යා කායස්ස ජම්භනා විජම්භනා’’තිආදිනා නයෙන අභිධම්මෙ ආගතොව. එතෙනාති එතෙන නිද්දාදිනා උපක්කිලෙසෙන උපක්කිලිට්ඨො නිවාරිතපාතුභාවො. නප්පකාසතීති න ජොතති, න පාතුභවතීති අත්ථො. අරියමග්ගොති ලොකුත්තරමග්ගො. ඉධාති ඉමස්මිං ලොකෙ. පාණිනන්ති සත්තානං. වීරියෙනාති මග්ගසහජාතවීරියෙන. නං පණාමෙත්වාති එතං කිලෙසජාතං නීහරිත්වා. අරියමග්ගොති ලොකියලොකුත්තරමග්ගො. ඉති මග්ගෙනෙව උපක්කිලෙසෙ නීහරිත්වා මග්ගස්ස විසුද්ධි වුත්තාති. 16. Im sechsten Sutta bezieht sich der Begriff "niddā" (Schlaf) auf die Trägheit und Starrheit (thinamiddha), die im von Impulsen begleiteten unheilsamen Geist (sasaṅkhārika-akusala-citta) von Sekhas (Übenden) und Puthujjanas (Weltlingen) vor und nach jener Art von unbestimmtem Schlaf (abyākata-niddā) entsteht, wie er in der Passage beschrieben ist: „Ich erinnere mich, Aggivessana, im letzten Monat der Sommerhitze in Schlaf gesunken zu sein“ (M. I, 387). „Tandī“ (Trägheit) bezeichnet eine vorübergehende Faulheit (āgantuka-ālasiya), die bei extremem Hunger, extremer Kälte und ähnlichen Bedingungen auftritt. Dazu wurde auch gesagt: „Was ist darin tandī? Jene Trägheit, Trägemachen, Zustand der Trägheit, Faulheit, Faulenzen, Zustand des Faulenzens – dies wird tandī genannt“ (Vibh. 857). „Vijambhitā“ bedeutet das Dehnen des Körpers. „Arati“ bedeutet Unzufriedenheit auf der unheilsamen Seite. „Bhattasammado“ bedeutet Benommenheit nach dem Essen oder körperliche Müdigkeit nach dem Essen. Die ausführliche Erklärung derselben findet sich im Abhidhamma unter: „Was ist darin vijambhitā? Das Dehnen des Körpers, das Gähnen...“ usw. „Etena“ (durch dies) bedeutet, befleckt durch diese Trübungen (upakkilesa) wie Schlaf usw., wodurch das Erscheinen verhindert wird. „Nappakāsati“ (leuchtet nicht) bedeutet, dass es nicht strahlt, nicht in Erscheinung tritt. „Ariyamaggo“ ist der überweltliche Pfad (lokuttara-maggo). „Idha“ bedeutet in dieser Welt. „Pāṇinaṃ“ bedeutet der Lebewesen. „Vīriyena“ bedeutet mit der dem Pfad angeborenen Tatkraft (maggasahajāta-vīriya). „Naṃ paṇāmetvā“ bedeutet, nachdem man diese Schar von Befleckungen vertrieben hat. „Ariyamaggo“ bezeichnet den weltlichen und überweltlichen Pfad. So wird die Reinheit des Pfades ausgedrückt, indem die Trübungen allein durch den Pfad beseitigt werden. නිද්දාතන්දීසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. Die Erklärung des Niddātandī-Suttas ist abgeschlossen. 7. දුක්කරසුත්තවණ්ණනා 7. Die Erklärung des Dukkara-Suttas 17. සත්තමෙ [Pg.35] දුත්තිතික්ඛන්ති දුක්ඛමං දුඅධිවාසියං. අබ්‍යත්තෙනාති බාලෙන. සාමඤ්ඤන්ති සමණධම්මො. ඉමිනා දෙවතා ඉදං දස්සෙති – යං පණ්ඩිතා කුලපුත්තා දසපි වස්සානි වීසතිපි සට්ඨිපි වස්සානි දන්තෙ අභිදන්තමාධාය ජිව්හාය තාලුං ආහච්චපි චෙතසා චිත්තං අභිනිග්ගණ්හිත්වාපි එකාසනං එකභත්තං පටිසෙවමානා ආපාණකොටිකං බ්‍රහ්මචරියං චරන්තා සාමඤ්ඤං කරොන්ති. තං භගවා බාලො අබ්‍යත්තො කාතුං න සක්කොතීති. බහූ හි තත්ථ සම්බාධාති තස්මිං සාමඤ්ඤසඞ්ඛාතෙ අරියමග්ගෙ බහූ සම්බාධා මග්ගාධිගමාය පටිපන්නස්ස පුබ්බභාගෙ බහූ පරිස්සයාති දස්සෙති. 17. Im siebten Sutta bedeutet „duttitikkhaṃ“ schwer zu ertragen, schwer zu erdulden. „Abyattena“ bedeutet durch einen Toren (Unwissenden). „Sāmaññaṃ“ ist die mönchische Praxis (samaṇadhamma). Damit zeigt die Gottheit Folgendes: Wenn weise Edelsöhne zehn, zwanzig oder gar sechzig Jahre lang die Zähne aufeinanderpressen, die Zunge an den Gaumen legen, den Geist mit dem Geist bezwingen, an einem einzigen Sitzplatz nur eine Mahlzeit am Tag zu sich nehmen und das heilige Leben bis zum Lebensende führen, um das mönchische Leben zu praktizieren – so kann der Erhabene eine solche Person nicht als einen Toren oder Unwissenden bezeichnen. „Bahū hi tattha sambādhā“ (Denn dort gibt es viele Bedrängnisse) zeigt, dass es auf diesem edlen Pfad, der als mönchisches Leben bezeichnet wird, viele Hindernisse gibt, und dass für denjenigen, der für das Erreichen des Pfades praktiziert, in der Anfangsphase viele Gefahren lauern. චිත්තඤ්චෙ න නිවාරයෙති යදි අයොනිසො උප්පන්නං චිත්තං න නිවාරෙය්‍ය, කති අහානි සාමඤ්ඤං චරෙය්‍ය? එකදිවසම්පි න චරෙය්‍ය. චිත්තවසිකො හි සමණධම්මං කාතුං න සක්කොති. පදෙ පදෙති ආරම්මණෙ ආරම්මණෙ. ආරම්මණඤ්හි ඉධ පදන්ති අධිප්පෙතං. යස්මිං යස්මිං හි ආරම්මණෙ කිලෙසො උප්පජ්ජති, තත්ථ තත්ථ බාලො විසීදති නාම. ඉරියාපථපදම්පි වට්ටති. ගමනාදීසු හි යත්ථ යත්ථ කිලෙසො උප්පජ්ජති, තත්ථ තත්ථෙව විසීදති නාම. සඞ්කප්පානන්ති කාමසඞ්කප්පාදීනං. „Cittañce na nivāraye“ (Wenn man den Geist nicht zügelt) bedeutet: Wenn man den unweise entstandenen Geist nicht zügeln würde, wie viele Tage könnte man dann das Mönchsleben führen? Nicht einmal einen einzigen Tag. Denn wer vom Geist beherrscht wird, kann die mönchische Praxis nicht ausführen. „Pade pade“ (Schritt für Schritt) bedeutet bei jedem einzelnen Objekt (ārammaṇa). Denn hier wird unter „pada“ das Objekt verstanden. An welchem Objekt auch immer eine Befleckung entsteht, an genau diesem versinkt der Tor. Auch die Auslegung als Körperhaltung (iriyāpatha-pada) ist zutreffend. Denn in welcher Körperhaltung auch immer – wie beim Gehen usw. – eine Befleckung entsteht, in genau dieser versinkt er. „Saṅkappānaṃ“ bezieht sich auf die Gedanken an Sinneslust (kāmasaṅkappa) usw. කුම්මො වාති කච්ඡපො විය. අඞ්ගානීති ගීවපඤ්චමානි අඞ්ගානි. සමොදහන්ති සමොදහන්තො, සමොදහිත්වා වා. මනොවිතක්කෙති මනම්හි උප්පන්නවිතක්කෙ. එත්තාවතා ඉදං දස්සෙති – යථා කුම්මො සොණ්ඩිපඤ්චමානි අඞ්ගානි සකෙ කපාලෙ සමොදහන්තො සිඞ්ගාලස්ස ඔතාරං න දෙති, සමොදහිත්වා චස්ස අප්පසය්හතං ආපජ්ජති, එවමෙවං භික්ඛු මනම්හි උප්පන්නවිතක්කෙ සකෙ ආරම්මණකපාලෙ සමොදහං මාරස්ස ඔතාරං න දෙති, සමොදහිත්වා චස්ස අප්පසය්හතං ආපජ්ජතීති. අනිස්සිතොති තණ්හාදිට්ඨිනිස්සයෙහි අනිස්සිතො හුත්වා. අහෙඨයානොති අවිහිංසමානො. පරිනිබ්බුතොති කිලෙසනිබ්බානෙන පරිනිබ්බුතො. නූපවදෙය්‍ය කඤ්චීති යංකිඤ්චි පුග්ගලං ආචාරවිපත්තිආදීසු යාය කායචි මඞ්කුං කාතුකාමො හුත්වා න වදෙය්‍ය, ‘‘කාලෙන වක්ඛාමි නො අකාලෙනා’’තිආදයො පන පඤ්ච ධම්මෙ අජ්ඣත්තං උපට්ඨපෙත්වා උල්ලුම්පනසභාවසණ්ඨිතෙන චිත්තෙන කාරුඤ්ඤතං පටිච්ච වදෙය්‍යාති. „Kummo va“ bedeutet wie eine Schildkröte. „Aṅgāni“ bezeichnet die fünf Gliedmaßen mit dem Kopf als fünftem. „Samodahaṃ“ bedeutet einziehend oder nachdem man eingezogen hat. „Manovitakke“ bezieht sich auf die im Geist entstandenen Gedanken. Damit wird Folgendes verdeutlicht: So wie eine Schildkröte ihre fünf Gliedmaßen in ihren eigenen Panzer einzieht und dem Schakal keine Gelegenheit bietet, zuzuschlagen, und durch das Einziehen für ihn unangreifbar wird, ebenso bietet ein Mönch, indem er die im Geist entstandenen Gedanken in den Panzer seines eigenen Meditationsobjekts einzieht, dem Māra keine Gelegenheit, und wird durch dieses Einziehen für ihn unangreifbar. „Anissito“ bedeutet, dass er unabhängig von den Stützen des Begehrens und der Ansichten geworden ist. „Aheṭhayāno“ bedeutet, ohne Schaden anzurichten. „Parinibbuto“ bedeutet vollkommen erloschen durch das Erlöschen der Befleckungen (kilesa-nibbāna). „Nūpavadeyya kañci“ (er sollte niemanden tadeln) bedeutet, dass er keine Person wegen moralischer Verfehlungen oder Ähnlichem tadeln sollte mit dem Wunsch, sie bloßzustellen oder zu beschämen. Stattdessen sollte er, nachdem er die fünf Prinzipien in sich gefestigt hat, wie „Ich werde zur rechten Zeit sprechen, nicht zur Unzeit“ usw., aus Mitgefühl und mit einem Geist sprechen, der darauf ausgerichtet ist, den anderen emporzuheben. දුක්කරසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. Die Erklärung des Dukkara-Suttas ist abgeschlossen. 8. හිරීසුත්තවණ්ණනා 8. Die Erklärung des Hirī-Suttas 18. අට්ඨමෙ [Pg.36] හිරීනිසෙධොති හිරියා අකුසලෙ ධම්මෙ නිසෙධෙතීති හිරීනිසෙධො. කොචි ලොකස්මිං විජ්ජතීති කොචි එවරූපො විජ්ජතීති පුච්ඡති. යො නින්දං අපබොධතීති යො ගරහං අපහරන්තො බුජ්ඣති. අස්සො භද්‍රො කසාමිවාති යථා භද්‍රො අස්සාජානීයො කසං අපහරන්තො බුජ්ඣති, පතොදච්ඡායං දිස්වා සංවිජ්ඣන්තො විය කසාය අත්තනි නිපාතං න දෙති, එවමෙව යො භික්ඛු භූතස්ස දසඅක්කොසවත්ථුනො අත්තනි නිපාතං අදදන්තො නින්දං අපබොධති අපහරන්තො බුජ්ඣති, එවරූපො කොචි ඛීණාසවො විජ්ජතීති පුච්ඡති. අභූතක්කොසෙන පන පරිමුත්තො නාම නත්ථි. තනුයාති තනුකා, හිරියා අකුසලෙ ධම්මෙ නිසෙධෙත්වා චරන්තා ඛීණාසවා නාම අප්පකාති අත්ථො. සදා සතාති නිච්චකාලං සතිවෙපුල්ලෙන සමන්නාගතා. අන්තං දුක්ඛස්ස පප්පුය්‍යාති වට්ටදුක්ඛස්ස කොටිං අන්තභූතං නිබ්බානං පාපුණිත්වා. සෙසං වුත්තනයමෙවාති. 18. Im achten Sutta bedeutet „hirīnisedho“ (durch Scham gezügelt): Er zügelt unheilsame Geisteszustände durch Scham (hirī). „Gibt es jemanden in der Welt...“ ist eine Frage der Gottheit, ob es eine solche Person gibt. „Der Tadel abwendet“ bedeutet, wer Schande abweist und achtsam bleibt. „Wie ein edles Ross die Peitsche“: So wie ein edles Prachtpferd der Peitsche ausweicht und aufmerksam ist – so als ob es beim bloßen Anblick des Schattens des Treibsteckens erzittert und den Schlag der Peitsche auf seinen Körper nicht zulässt –, ebenso wendet ein Mönch Tadel ab, indem er nicht zulässt, dass die zehn Gründe für rechtmäßige Beschimpfung ihn treffen, und indem er den Tadel abwendet, bleibt er achtsam. Die Gottheit fragt, ob es einen solchen Triebversiegten (khīṇāsava) in der Welt gibt. Niemand ist jedoch gänzlich frei von unbegründeter Beschimpfung. „Tanuyā“ bedeutet spärlich; es bedeutet, dass jene Triebversiegten, die unheilsame Zustände durch Scham zügeln und so leben, nur wenige sind. „Allzeit achtsam“ bedeutet, stets mit einer Fülle an Achtsamkeit ausgestattet zu sein. „Das Ende des Leidens erreichen“ bedeutet, das Nibbāna zu erlangen, welches das endgültige Ende des Leidens im Daseinskreislauf (vaṭṭadukkha) ist. Der Rest versteht sich wie bereits erklärt. හිරීසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. Die Erklärung des Hirī-Suttas ist abgeschlossen. 9. කුටිකාසුත්තවණ්ණනා 9. Die Erklärung des Kuṭikā-Suttas 19. නවමෙ කච්චි තෙ කුටිකාති අයං දෙවතා දස මාසෙ අන්තොවසනට්ඨානට්ඨෙන මාතරං කුටිකං කත්වා, යථා සකුණා දිවසං ගොචරපසුතා රත්තිං කුලාවකං අල්ලීයන්ති, එවමෙවං සත්තා තත්ථ තත්ථ ගන්ත්වාපි මාතුගාමස්ස සන්තිකං ආගච්ඡන්ති, ආලයවසෙන භරියං කුලාවකං කත්වා. කුලපවෙණිං සන්තානකට්ඨෙන පුත්තෙ සන්තානකෙ කත්වා, තණ්හං බන්ධනං කත්වා, ගාථාබන්ධනෙන ඉමෙ පඤ්හෙ සමොධානෙත්වා භගවන්තං පුච්ඡි, භගවාපිස්සා විස්සජ්ජෙන්තො තග්ඝාතිආදිමාහ. තත්ථ තග්ඝාති එකංසවචනෙ නිපාතො. නත්ථීති පහාය පබ්බජිතත්තා වට්ටස්මිං වා පුන මාතුකුච්ඡිවාසස්ස දාරභරණස්ස පුත්තනිබ්බත්තියා වා අභාවතො නත්ථි. 19. Im neunten Sutta bezieht sich die Frage „Hast du keine kleine Hütte?“ auf Folgendes: Diese Gottheit stellte dem Erhabenen diese Fragen, indem sie sie in einer Strophe zusammenfasste: Da man zehn Monate lang im Mutterleib weilt, macht man die Mutter zu einer Hütte. Und so wie Vögel tagsüber auf Nahrungssuche gehen und nachts in ihr Nest zurückkehren, ebenso kehren die Wesen, wohin sie auch gehen mögen, aufgrund von Anhaftung stets zu einer Frau zurück, indem sie die Ehefrau zu ihrem Nest machen. Da Kinder die Familienlinie fortführen, macht man die Kinder zu Fäden eines Netzes, und das Begehren macht man zu einer Fessel. Der Erhabene sprach in seiner Antwort an sie die Worte, die mit „taggha“ (gewiss) beginnen. Dabei ist „taggha“ eine Partikel, die Gewissheit ausdrückt. „Es gibt keine“ bedeutet: Weil er alles aufgegeben hat und ordiniert wurde, gibt es im Kreislauf des Daseins für ihn weder ein erneutes Verweilen im Mutterleib, noch das Versorgen einer Ehefrau, noch das Gebären von Kindern. දෙවතා ‘‘මයා සන්නාහං බන්ධිත්වා ගුළ්හා පඤ්හා පුච්ඡිතා, අයඤ්ච සමණො පුච්ඡිතමත්තෙයෙව විස්සජ්ජෙසි, ජානං නු ඛො මෙ අජ්ඣාසයං කථෙසි, උදාහු [Pg.37] අජානං යං වා තං වා මුඛාරුළ්හං කථෙසී’’ති චින්තෙත්වා පුන කින්තාහන්තිආදිමාහ. තත්ථ කින්තාහන්ති කිං තෙ අහං. අථස්සා භගවා ආචික්ඛන්තො මාතරන්තිආදිමාහ. සාහු තෙති ගාථාය අනුමොදිත්වා සම්පහංසිත්වා භගවන්තං වන්දිත්වා ගන්ධමාලාදීහි පූජෙත්වා අත්තනො දෙවට්ඨානමෙව ගතාති. Nachdem die Gottheit (Devatā) gedacht hatte: „Ich habe eine verborgene Frage gestellt, indem ich sie fest umwunden habe, doch dieser Asket hat sie sogleich beantwortet, als sie nur gefragt wurde. Hat er mir meine Absicht kennend geantwortet, oder hat er ohne zu wissen einfach irgendetwas geantwortet, was ihm gerade auf der Zunge lag?“, sprach sie erneut, beginnend mit: „Kintāhaṃ“ (Was soll ich dir...). Darin ist „kintāhaṃ“ die Worttrennung von „kiṃ te ahaṃ“. Daraufhin sprach der Erhabene zu ihr, um es ihr zu erklären, beginnend mit: „Mātaraṃ“ (Die Mutter...). Nachdem sie sich mit der Strophe, die mit „Sāhu te“ (Gut ist es dir...) beginnt, gefreut und sich frohen Herzens erhoben hatte, ehrte sie den Erhabenen, verehrte ihn mit Duftstoffen, Blumen und dergleichen, und kehrte zu ihrer eigenen himmlischen Wohnstätte zurück. කුටිකාසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. Die Erklärung des Kuṭikā-Suttas ist abgeschlossen. 10. සමිද්ධිසුත්තවණ්ණනා 10. Die Erklärung des Samiddhi-Suttas. 20. දසමෙ තපොදාරාමෙති තපොදස්ස තත්තොදකස්ස රහදස්ස වසෙන එවං ලද්ධනාමෙ ආරාමෙ. වෙභාරපබ්බතස්ස කිර හෙට්ඨා භුම්මට්ඨකනාගානං පඤ්චයොජනසතිකං නාගභවනං දෙවලොකසදිසං මණිමයෙන තලෙන ආරාමුය්‍යානෙහි ච සමන්නාගතං. තත්ථ නාගානං කීළනට්ඨානෙ මහාඋදකරහදො, තතො තපොදා නාම නදී සන්දති කුථිතා උණ්හොදකා. කස්මා පනෙසා එදිසා? රාජගහං කිර පරිවාරෙත්වා මහාපෙතලොකො තිට්ඨති, තත්ථ ද්වින්නං මහාලොහකුම්භිනිරයානං අන්තරෙන අයං තපොදා ආගච්ඡති, තස්මා කුථිතා සන්දති. වුත්තම්පි චෙතං – 20. Im zehnten [Sutta] bedeutet „tapodārāme“: im Kloster, das diesen Namen aufgrund des Sees mit kochend heißem Wasser (tattodaka) namens Tapoda erhalten hat. Unterhalb des Vebhāra-Berges befindet sich nämlich das Reich der erdgebundenen Nagas, das fünfhundert Yojanas groß ist, dem Götterreich gleicht und mit einem Boden aus Edelsteinen sowie mit Parks und Gärten ausgestattet ist. Dort, am Spielplatz der Nagas, gibt es einen großen Wassersee, aus dem der Fluss namens Tapodā kochend heiß fließt. Warum aber ist er so? Rājagaha ist nämlich von einem großen Reich der Geister (Petas) umgeben; dort fließt dieser Tapodā-Fluss zwischen zwei großen Lohakumbhī-Höllenkesseln hindurch, weshalb er kochend heiß fließt. Dies wurde auch gesagt: ‘‘යතායං, භික්ඛවෙ, තපොදා සන්දති, සො දහො අච්ඡොදකො සීතොදකො සාතොදකො සෙතොදකො සුප්පතිත්ථො රමණීයො පහූතමච්ඡකච්ඡපො, චක්කමත්තානි ච පදුමානි පුප්ඵන්ති. අපිචායං, භික්ඛවෙ, තපොදා ද්වින්නං මහානිරයානං අන්තරිකාය ආගච්ඡති, තෙනායං තපොදා කුථිතා සන්දතී’’ති (පාරා. 231). „‚Mönche, jener See, aus dem dieser Tapodā-Fluss entspringt, hat klares Wasser, kaltes Wasser, süßes Wasser, sauberes Wasser, herrliche Badestellen, ist entzückend und reich an Fischen und Schildkröten, und darin blühen Lotusblumen von der Größe von Wagenrädern. Dennoch, Mönche, fließt dieser Tapodā-Fluss durch den Zwischenraum zweier großer Höllen; darum fließt dieser Tapodā kochend heiß.‘“ ඉමස්ස පන ආරාමස්ස අභිමුඛට්ඨානෙ තතො මහාඋදකරහදො ජාතො, තස්ස වසෙනායං විහාරො ‘‘තපොදාරාමො’’ති වුච්චති. Gegenüber diesem Kloster hat sich aus jenem Fluss ein großer Wassersee gebildet, und aufgrund dieses Sees wird dieses Kloster „Tapodārāma“ genannt. සමිද්ධීති තස්ස කිර ථෙරස්ස අත්තභාවො සමිද්ධො අභිරූපො පාසාදිකො, තස්මා ‘‘සමිද්ධී’’ත්වෙව සඞ්ඛං ගතො. ගත්තානි පරිසිඤ්චිතුන්ති පධානිකත්ථෙරො එස, බලවපච්චූසෙ උට්ඨායාසනා සරීරං උතුං ගාහාපෙත්වා බහි [Pg.38] සට්ඨිහත්ථමත්තෙ මහාචඞ්කමෙ අපරාපරං චඞ්කමිත්වා ‘‘සෙදගහිතෙහි ගත්තෙහි පරිභුඤ්ජමානං සෙනාසනං කිලිස්සතී’’ති මඤ්ඤමානො ගත්තානි පරිසිඤ්චනත්ථං සරීරධොවනත්ථං උපසඞ්කමි. එකචීවරො අට්ඨාසීති නිවාසනං නිවාසෙත්වා කායබන්ධනං බන්ධිත්වා චීවරං හත්ථෙන ගහෙත්වා අට්ඨාසි. „Samiddhi“: Die körperliche Erscheinung (attabhāvo) dieses Theras war vollkommen, wunderschön und anmutig; deshalb erhielt er den Namen „Samiddhi“. „Um die Glieder zu begießen“: Dieser Thera war eifrig in der Meditation (padhānikatthero). In der frühen Morgendämmerung erhob er sich von seinem Sitz, glich seine Körpertemperatur aus und ging draußen auf dem großen, sechzig Ellen langen Wandelpfad (caṅkama) auf und ab. Da er dachte: „Wenn ich die Lagerstätte mit schweißbedecktem Körper benutze, wird sie schmutzig“, begab er sich dorthin, um seine Glieder zu besprengen und den Körper zu waschen. „Er stand mit nur einem Gewand da“: Er legte das Untergewand an, band den Gürtel um und stand da, während er das Obergewand in der Hand hielt. ගත්තානි පුබ්බාපයමානොති ගත්තානි පුබ්බසදිසානි වොදකානි කුරුමානො. අල්ලසරීරෙ පාරුතං හි චීවරං කිලිස්සති දුග්ගන්ධං හොති, න චෙතං වත්තං. ථෙරො පන වත්තසම්පන්නො, තස්මා වත්තෙ ඨිතොව න්හායිත්වා පච්චුත්තරිත්වා අට්ඨාසි. තත්ථ ඉදං න්හානවත්තං – උදකතිත්ථං ගන්ත්වා යත්ථ කත්ථචි චීවරානි නික්ඛිපිත්වා වෙගෙන ඨිතකෙනෙව න ඔතරිතබ්බං, සබ්බදිසා පන ඔලොකෙත්වා විවිත්තභාවං ඤත්වා ඛාණුගුම්බලතාදීනි වවත්ථපෙත්වා තික්ඛත්තුං උක්කාසිත්වා අවකුජ්ජ ඨිතෙන උත්තරාසඞ්ගචීවරං අපනෙත්වා පසාරෙතබ්බං, කායබන්ධනං මොචෙත්වා චීවරපිට්ඨෙයෙව ඨපෙතබ්බං. සචෙ උදකසාටිකා නත්ථි, උදකන්තෙ උක්කුටිකං නිසීදිත්වා නිවාසනං මොචෙත්වා සචෙ සින්නට්ඨානං අත්ථි, පසාරෙතබ්බං. නො චෙ අත්ථි, සංහරිත්වා ඨපෙතබ්බං. උදකං ඔතරන්තෙන සණිකං නාභිප්පමාණමත්තං ඔතරිත්වා වීචිං අනුට්ඨාපෙන්තෙන සද්දං අකරොන්තෙන නිවත්තිත්වා ආගතදිසාභිමුඛෙන නිමුජ්ජිතබ්බං, එවං චීවරං රක්ඛිතං හොති. උම්මුජ්ජන්තෙනපි සද්දං අකරොන්තෙන සණිකං උම්මුජ්ජිත්වා න්හානපරියොසානෙ උදකන්තෙ උක්කුටිකෙන නිසීදිත්වා නිවාසනං පරික්ඛිපිත්වා උට්ඨාය සුපරිමණ්ඩලං නිවාසෙත්වා කායබන්ධනං බන්ධිත්වා චීවරං අපාරුපිත්වාව ඨාතබ්බන්ති. „Um die Glieder zu trocknen“ (gattāni pubbāpayamāno) bedeutet: Er machte seine Glieder wie zuvor frei von Wasser. Wenn man nämlich das Gewand über einen nassen Körper legt, wird es schmutzig und riecht unangenehm, und dies entspricht nicht der ordnungsgemäßen Pflicht (vatta). Der Thera jedoch war vollkommen im Verhalten (vattasampanno); daher badete er, indem er sich strikt an die Pflicht hielt, stieg aus dem Wasser und blieb stehen. Hierbei ist dies die Baderegel (nhānavatta): Wenn man zur Badestelle geht, darf man nicht einfach die Gewänder irgendwo hinwerfen und eilig im Stehen ins Wasser steigen. Vielmehr soll man in alle Richtungen blicken, prüfen, ob der Ort einsam ist, Baumstümpfe, Gebüsch, Schlingpflanzen und dergleichen ausmachen, dreimal husten, sich vornübergeneigt hinstellen, das Obergewand (uttarāsaṅga) ablegen und ausbreiten. Den Gürtel soll man lösen und auf das Gewand legen. Wenn kein Badetuch (udakasāṭikā) vorhanden ist, soll man sich am Ufer hinhocken, das Untergewand lösen, und falls es eine verschwitzte Stelle gibt, diese ausbreiten. Wenn nicht, soll man es zusammenfalten und ablegen. Wer ins Wasser steigt, sollte dies behutsam tun, bis etwa zur Nabelhöhe hineingehen, keine großen Wellen erzeugen, kein Geräusch machen, sich umdrehen und mit dem Gesicht zur Herkunftsrichtung untertauchen; so wird das Gewand geschützt. Auch beim Auftauchen sollte man kein Geräusch machen, behutsam auftauchen und am Ende des Bades am Ufer in die Hocke gehen, das Untergewand umlegen, aufstehen, es ordentlich anziehen, den Gürtel binden, das Obergewand anlegen und so dastehen. ථෙරොපි තථා න්හායිත්වා පච්චුත්තරිත්වා විගච්ඡමානඋදකං කායං ඔලොකයමානො අට්ඨාසි. තස්ස පකතියාපි පාසාදිකස්ස පච්චූසසමයෙ සම්මා පරිණතාහාරස්ස උණ්හොදකෙන න්හාතස්ස අතිවිය මුඛවණ්ණො විරොචි, බන්ධනා පවුත්තතාලඵලං විය පභාසම්පන්නො පුණ්ණචන්දො විය තඞ්ඛණවිකසිතපදුමං විය මුඛං සස්සිරිකං අහොසි, සරීරවණ්ණොපි විප්පසීදි. තස්මිං සමයෙ වනසණ්ඩෙ අධිවත්ථා භුම්මදෙවතා පාසාදිකං භික්ඛුං ඔලොකයමානා සමනං නිග්ගහෙතුං අසක්කොන්තී කාමපරිළාහාභිභූතා හුත්වා, ‘‘ථෙරං පලොභෙස්සාමී’’ති අත්තභාවං උළාරෙන [Pg.39] අලඞ්කාරෙන අලඞ්කරිත්වා සහස්සවට්ටිපදීපං පජ්ජලමානා විය චන්දං උට්ඨාපයමානා විය සකලාරාමං එකොභාසං කත්වා ථෙරං උපසඞ්කමිත්වා අවන්දිත්වාව වෙහාසෙ ඨිතා ගාථං අභාසි. තෙන වුත්තං – ‘‘අථ ඛො අඤ්ඤතරා දෙවතා…පෙ… අජ්ඣභාසී’’ති. Auch der Thera badete auf diese Weise, stieg heraus und stand da, während er seinen Körper betrachtete, von dem das Wasser herablief. Seine Gesichtsfarbe glänzte überaus stark – er, der ohnehin von Natur aus anmutig war, dessen Nahrung in der Morgendämmerung gut verdaut war und der mit dem heißen Wasser [des Flusses] gebadet hatte. Sein Gesicht was voller Glanz, wie eine reife Palme, die sich vom Stängel gelöst hat, wie der strahlende Vollmond, wie eine im selben Moment erblühte Lotusblüte; auch seine Körperfarbe wurde überaus rein und klar. Zu jener Zeit blickte eine Erdgottheit (bhummadevatā), die in diesem Wäldchen wohnte, unablässig auf den anmutigen Mönch. Da sie ihren Geist nicht zügeln konnte, wurde sie von der Hitze des Verlangens überwältigt. Mit dem Gedanken: „Ich werde den Thera verführen“, schmückte sie ihren Körper mit prächtigem Schmuck, brachte den gesamten Klosterbereich zum Erstrahlen – gleich einer brennenden Lampe mit tausend Dochten oder als ließe sie den Mond aufgehen –, näherte sich dem Thera, verbeugte sich jedoch nicht vor ihm, sondern verweilte in der Luft und sprach die Strophe. Darum wurde gesagt: „Da ging eine andere Gottheit … sprach sie an.“ අභුත්වාති පඤ්ච කාමගුණෙ අපරිභුඤ්ජිත්වා. භික්ඛසීති පිණ්ඩාය චරසි. මා තං කාලො උපච්චගාති එත්ථ කාලො නාම පඤ්චකාමගුණපටිසෙවනක්ඛමො දහරයොබ්බනකාලො. ජරාජිණ්ණෙන හි ඔභග්ගෙන දණ්ඩපරායණෙන පවෙධමානෙන කාසසාසාභිභූතෙන න සක්කා කාමෙ පරිභුඤ්ජිතුං. ඉති ඉමං කාලං සන්ධාය දෙවතා ‘‘මා තං කාලො උපච්චගා’’ති ආහ. තත්ථ මා උපච්චගාති මා අතික්කමි. „Ohne genossen zu haben“ (abhutvā) bedeutet: ohne die fünf Stränge der Sinnlichkeit genossen zu haben. „Du bettelst“ (bhikkhasī) bedeutet: du gehst auf Almosengang. „Lass die Zeit nicht an dir vorübergehen“ (mā taṃ kālo upaccagā): Darin bezeichnet „die Zeit“ (kālo) die Zeit der Jugend, die geeignet ist, um die fünf Stränge der Sinnlichkeit zu genießen. Denn ein durch Altersschwäche verfallener, gebeugter, auf einen Stock angewiesener, zitternder und von Husten und Asthma geplagter Mensch kann die Sinnlichkeit nicht mehr genießen. Auf diese Zeit anspielend sagte die Gottheit: „Lass die Zeit nicht an dir vorübergehen“. Darin bedeutet „mā upaccagā“: lass sie nicht verstreichen. කාලං වොහං න ජානාමීති එත්ථ වොති නිපාතමත්තං. කාලං න ජානාමීති මරණකාලං සන්ධාය වදති. සත්තානඤ්හි – „Die Zeit freilich kenne ich nicht“ (kālaṃ vohaṃ na jānāmi): Darin ist „vo“ ein bloßes Füllwort (Partikel). „Ich kenne die Zeit nicht“ sagt er mit Bezug auf die Zeit des Todes. Denn für die Lebewesen gilt: ‘‘ජීවිතං බ්‍යාධි කාලො ච, දෙහනික්ඛෙපනං ගති; පඤ්චෙතෙ ජීවලොකස්මිං, අනිමිත්තා න නායරෙ’’. „Das Leben, die Krankheit, die Zeit, der Ort des Ablegens des Körpers und die künftige Wiedergeburt; diese fielen fünf Dinge sind in der Welt der Lebewesen ohne Vorzeichen und unerkennbar.“ තත්ථ ජීවිතං තාව ‘‘එත්තකමෙව, න ඉතො පර’’න්ති වවත්ථානාභාවතො අනිමිත්තං. කලලකාලෙපි හි සත්තා මරන්ති, අබ්බුද-පෙසි-ඝන-අඩ්ඪමාස-එකමාස-ද්වෙමාස-තෙමාස-චතුමාසපඤ්චමාස…පෙ… දසමාසකාලෙපි, කුච්ඡිතො නික්ඛන්තසමයෙපි, තතො පරං වස්සසතස්ස අන්තොපි බහිපි මරන්තියෙව. බ්‍යාධිපි ‘‘ඉමිනාව බ්‍යාධිනා සත්තා මරන්ති, න අඤ්ඤෙනා’’ති වවත්ථානාභාවතො අනිමිත්තො. චක්ඛුරොගෙනපි හි සත්තා මරන්ති සොතරොගාදීනං අඤ්ඤතරෙනපි. කාලොපි, ‘‘ඉමස්මිං යෙව කාලෙ මරිතබ්බං, න අඤ්ඤස්මි’’න්ති එවං වවත්ථානාභාවතො අනිමිත්තො. පුබ්බණ්හෙපි හි සත්තා මරන්ති මජ්ඣන්හිකාදීනං අඤ්ඤතරස්මිම්පි. දෙහනික්ඛෙපනම්පි, ‘‘ඉධෙව මීයමානානං දෙහෙන පතිතබ්බං, න අඤ්ඤත්ථා’’ති එවං වවත්ථානාභාවතො අනිමිත්තං. අන්තොගාමෙ ජාතානඤ්හි බහිගාමෙපි අත්තභාවො පතති, බහිගාමෙපි ජාතානං අන්තොගාමෙපි. තථා ථලජානං ජලෙ, ජලජානං ථලෙති අනෙකප්පකාරතො විත්ථාරෙතබ්බං. ගතිපි, ‘‘ඉතො චුතෙන ඉධ නිබ්බත්තිතබ්බ’’න්ති එවං වවත්ථානාභාවතො අනිමිත්තා. දෙවලොකතො හි චුතා මනුස්සෙසුපි නිබ්බත්තන්ති[Pg.40], මනුස්සලොකතො චුතා දෙවලොකාදීනං යත්ථ කත්ථචි නිබ්බත්තන්තීති එවං යන්තෙ යුත්තගොණො විය ගතිපඤ්චකෙ ලොකො සම්පරිවත්තති. තස්සෙවං සම්පරිවත්තතො ‘‘ඉමස්මිං නාම කාලෙ මරණං භවිස්සතී’’ති ඉමං මරණස්ස කාලං වොහං න ජානාමි. Darin ist das Leben zunächst unbestimmt, da es keine Festlegung gibt wie: „Nur so lange dauert es, nicht darüber hinaus.“ Denn Wesen sterben bereits im Stadium des Kalala (der ersten embryonalen Phase), im Stadium des Abbuda, des Pesi, des Ghana, im Alter von einem halben Monat, einem Monat, zwei Monaten, drei Monaten, vier Monaten, fünf Monaten ... bis hin zu zehn Monaten, zum Zeitpunkt des Austritts aus dem Mutterleib und danach sterben sie ebenso innerhalb oder außerhalb von hundert Jahren. Auch die Krankheit ist unbestimmt, da es keine Festlegung gibt: „Nur an dieser Krankheit sterben die Wesen, an keiner anderen.“ Denn Wesen sterben an Augenkrankheiten oder an irgendeiner anderen Krankheit wie Ohrenkrankheiten usw. Auch die Zeit ist unbestimmt, da es keine Festlegung gibt: „Nur zu dieser Zeit muss man sterben, zu keiner anderen.“ Denn Wesen sterben am Morgen oder zu irgendeiner anderen Zeit wie am Mittag usw. Auch der Ort des Ablegens des Körpers ist unbestimmt, da es keine Festlegung gibt: „Hier müssen die Körper der Sterbenden niederfallen, nicht anderswo.“ Denn der Körper derer, die im Dorf geboren wurden, fällt auch außerhalb des Dorfes nieder, und derer, die außerhalb des Dorfes geboren wurden, auch im Dorf. Ebenso fällt der Körper von Landbewohnern im Wasser nieder, und der von Wasserbewohnern auf dem Land; dies ist in vielfältiger Weise auszuführen. Auch die Wiedergeburt ist unbestimmt, da es keine Festlegung gibt: „Wer von hier verscheidet, muss genau dort wiedergeboren werden.“ Denn diejenigen, die aus der Götterwelt verscheiden, werden auch unter den Menschen wiedergeboren, und diejenigen, die aus der Menschenwelt verscheiden, werden irgendwo in der Götterwelt usw. wiedergeboren. So dreht sich die Welt in den fünf Daseinsbereichen wie ein Ochse, der an eine Ölmühle gespannt ist. Für mich, der sich so im Kreis dreht, gilt: „Ich weiß diese Zeit des Todes nicht: ‚Zu dieser bestimmten Zeit wird der Tod eintreffen.‘“ ඡන්නො කාලො න දිස්සතීති අයං කාලො මය්හං පටිච්ඡන්නො අවිභූතො න පඤ්ඤායති. තස්මාති යස්මා අයං කාලො පටිච්ඡන්නො න පඤ්ඤායති, තස්මා පඤ්ච කාමගුණෙ අභුත්වාව භික්ඛාමි. මා මං කාලො උපච්චගාති එත්ථ සමණධම්මකරණකාලං සන්ධාය ‘‘කාලො’’ති ආහ. අයඤ්හි සමණධම්මො නාම පච්ඡිමෙ කාලෙ තිස්සො වයොසීමා අතික්කන්තෙන ඔභග්ගෙන දණ්ඩපරායණෙන පවෙධමානෙන කාසසාසාභිභූතෙන න සක්කා කාතුං. තදා හි න සක්කා හොති ඉච්ඡිතිච්ඡිතං බුද්ධවචනං වා ගණ්හිතුං, ධුතඞ්ගං වා පරිභුඤ්ජිතුං, අරඤ්ඤවාසං වා වසිතුං, ඉච්ඡිතිච්ඡිතක්ඛණෙ සමාපත්තිං වා සමාපජ්ජිතුං, පදභාණ-සරභඤ්ඤධම්මකථා-අනුමොදනාදීනි වා කාතුං, තරුණයොබ්බනකාලෙ පනෙතං සබ්බං සක්කා කාතුන්ති අයං සමණධම්මකරණස්ස කාලො මා මං උපච්චගා, යාව මං නාතික්කමති, තාව කාමෙ අභුත්වාව සමණධම්මං කරොමීති ආහ. „Die verhüllte Zeit ist nicht zu sehen“ bedeutet: Diese Zeit ist mir verborgen, nicht offenkundig, sie ist nicht erkennbar. „Darum“ bedeutet: Weil diese Zeit verborgen und nicht erkennbar ist, darum gehe ich auf Almosengang, ohne die pfünf Stränge der Sinneslust genossen zu haben. „Möge die Zeit nicht an mir vorübergehen“: Hier ist mit „Zeit“ die Zeit für die Ausübung der asketischen Pflichten gemeint. Denn diese Praxis der Askese kann im fortgeschrittenen Lebensalter nicht mehr ausgeübt werden, wenn man die drei Lebensstufen überschritten hat, gebeugt ist, sich auf einen Stock stützen muss, zittert und von Husten und Atemnot geplagt wird. Denn zu jener Zeit ist es nicht möglich, das Buddha-Wort nach Wunsch zu erlernen, die asketischen Übungen zu praktizieren, in der Waldeinsamkeit zu leben, im gewünschten Moment in meditative Vertiefungen einzutreten oder die Rezitation von Texten, Melodien, Lehrreden, Segenssprüchen usw. durchzuführen. In der Blüte der Jugend jedoch ist all dies möglich. Daher sagte er: „Möge diese Zeit für die Ausübung der asketischen Pflichten nicht an mir vorübergehen; solange sie mich nicht überschritten hat, will ich die Pflichten eines Asketen ausüben, ohne zuvor die Sinnlichkeit genossen zu haben.“ පථවියං පතිට්ඨහිත්වාති සා කිර දෙවතා – ‘‘අයං භික්ඛු සමණධම්මකරණස්ස කාලං නාම කථෙති, අකාලං නාම කථෙති, සහෙතුකං කථෙති සානිසංස’’න්ති එත්තාවතාව ථෙරෙ ලජ්ජං පච්චුපට්ඨාපෙත්වා මහාබ්‍රහ්මං විය අග්ගික්ඛන්ධං විය ච නං මඤ්ඤමානා ගාරවජාතා ආකාසා ඔරුය්හ පථවියං අට්ඨාසි, තං සන්ධායෙතං වුත්තං. කිඤ්චාපි පථවියං ඨිතා, යෙන පනත්ථෙන ආගතා, පුනපි තමෙව ගහෙත්වා දහරො ත්වන්තිආදිමාහ. තත්ථ සුසූති තරුණො. කාළකෙසොති සුට්ඨු කාළකෙසො. භද්‍රෙනාති භද්දකෙන. එකච්චො හි දහරොපි සමානො කාණො වා හොති කුණිආදීනං වා අඤ්ඤතරො, සො භද්‍රෙන යොබ්බනෙන සමන්නාගතො නාම න හොති. යො පන අභිරූපො හොති දස්සනීයො පාසාදිකො සබ්බසම්පත්තිසම්පන්නො, යං යදෙව අලඞ්කාරපරිහාරං ඉච්ඡති, තෙන තෙන අලඞ්කතො දෙවපුත්තො විය චරති, අයං භද්‍රෙන යොබ්බනෙන සමන්නාගතො නාම හොති. ථෙරො ච උත්තමරූපසම්පන්නො, තෙන නං එවමාහ. „Auf der Erde stehend“: Jene Gottheit dachte sich wohl: „Dieser Mönch spricht wahrlich von der richtigen Zeit für die Ausübung der asketischen Pflichten und von der falschen Zeit; er spricht mit Begründung und zeigt den Nutzen auf.“ Dadurch empfand sie dem Ehrwürdigen gegenüber Scham, hielt ihn für wie einen großen Brahma oder wie eine lodernde Feuersbrunst, stieg voller Ehrfurcht aus dem Himmel herab und stellte sich auf die Erde. Darauf bezieht sich dieses Wort. Obwohl sie auf der Erde stand, griff sie dennoch, aufgrund der Absicht, derentwegen sie gekommen war, dasselbe Thema wieder auf und sagte: „Jung bist du...“ und so weiter. Darin bedeutet „susu“: jung. „Kāḷakeso“ bedeutet: mit tiefschwarzem Haar. „Bhadrena“ bedeutet: mit einem schönen. Denn mancher ist zwar jung, aber blind oder verkrüppelt oder leidet an einer anderen Gebrechlichkeit; ein solcher ist nicht mit einer schönen Jugend ausgestattet. Wer jedoch gutaussehend, ansehnlich, vertrauenerweckend und mit allem Wohlstand gesegnet ist, sich mit jedem Schmuck und jeder Zierde kleidet, die er begehrt, und wie ein Göttersohn umherwandert – dieser wird als jemand bezeichnet, der mit einer schönen Jugend ausgestattet ist. Und der Ehrwürdige war mit einer hervorragenden Gestalt gesegnet, weshalb sie so zu ihm sprach. අනික්කීළිතාවී [Pg.41] කාමෙසූති කාමෙසු අකීළිතකීළො අභුත්තාවී, අකතකාමකීළොති අත්ථො. මා සන්දිට්ඨිකං හිත්වාති යෙභුය්‍යෙන හි තා අදිට්ඨසච්චා අවීතරාගා අපරචිත්තවිදූනියො දෙවතා භික්ඛූ දසපි වස්සානි වීසතිම්පි…පෙ… සට්ඨිම්පි වස්සානි පරිසුද්ධං අඛණ්ඩං බ්‍රහ්මචරියං චරමානෙ දිස්වා – ‘‘ඉමෙ භික්ඛූ මානුසකෙ පඤ්ච කාමගුණෙ පහාය දිබ්බෙ කාමෙ පත්ථයන්තා සමණධම්මං කරොන්තී’’ති සඤ්ඤං උප්පාදෙන්ති, අයම්පි තත්ථෙව උප්පාදෙසි. තස්මා මානුසකෙ කාමෙ සන්දිට්ඨිකෙ, දිබ්බෙ ච කාලිකෙ කත්වා එවමාහ. „Der die Sinnesfreuden nicht ausgekostet hat“ bedeutet: Er hat das Spiel der Sinnesfreuden nicht gespielt, sie nicht genossen und das Liebesspiel nicht vollzogen. „Verlasse nicht das Sichtbare“: Denn meistens erzeugen jene Gottheiten, die die Wahrheit nicht geschaut haben, deren Leidenschaften nicht erloschen sind und die die Gedanken anderer nicht lesen können, wenn sie Mönche sehen, die zehn, zwanzig... oder gar sechzig Jahre lang ein reines, makelloses heiliges Leben führen, die Vorstellung: „Diese Mönche entsagen den fünf Strängen der menschlichen Sinneslust, weil sie nach göttlichen Freuden streben und deshalb die Pflichten eines Asketen praktizieren.“ Auch diese Gottheit erzeugte genau diese Vorstellung. Deshalb bezeichnete sie die menschlichen Sinnesfreuden als das „Sichtbare“ und die göttlichen Freuden als das „Zeitabhängige“ (Zukünftige) und sprach so. න ඛො අහං, ආවුසොති, ආවුසො, අහං සන්දිට්ඨිකෙ කාමෙ හිත්වා කාලිකෙ කාමෙ න අනුධාවාමි න පත්ථෙමි න පිහෙමි. කලිකඤ්ච ඛො අහං, ආවුසොති අහං ඛො, ආවුසො, කාලිකං කාමං හිත්වා සන්දිට්ඨිකං ලොකුත්තරධම්මං අනුධාවාමි. ඉති ථෙරො චිත්තානන්තරං අලද්ධබ්බතාය දිබ්බෙපි මානුසකෙපි පඤ්ච කාමගුණෙ කාලිකාති අකාසි, චිත්තානන්තරං ලද්ධබ්බතාය ලොකුත්තරධම්මං සන්දිට්ඨිකන්ති. පඤ්චකාමගුණෙසු සමොහිතෙසුපි සම්පන්නකාමස්සාපි කාමිනො චිත්තානන්තරං ඉච්ඡිතිච්ඡිතාරම්මණානුභවනං න සම්පජ්ජති. චක්ඛුද්වාරෙ ඉට්ඨාරම්මණං අනුභවිතුකාමෙන හි චිත්තකාරපොත්ථකාරරූපකාරාදයො පක්කොසාපෙත්වා, ‘‘ඉදං නාම සජ්ජෙථා’’ති වත්තබ්බං හොති. එත්ථන්තරෙ අනෙකකොටිසතසහස්සානි චිත්තානි උප්පජ්ජිත්වා නිරුජ්ඣන්ති. අථ පච්ඡා තං ආරම්මණං සම්පාපුණාති. සෙසද්වාරෙසුපි එසෙව නයො. සොතාපත්තිමග්ගානන්තරං පන සොතාපත්තිඵලමෙව උප්පජ්ජති, අන්තරා අඤ්ඤස්ස චිත්තස්ස වාරො නත්ථි. සෙසඵලෙසුපි එසෙව නයොති. „Ich gewiss nicht, Schwester“ bedeutet: „O Schwester, ich verlasse nicht das Sichtbare, um dem Zeitabhängigen nachzujagen, noch ersehne ich es oder begehre es.“ „Sondern dem zeitabhängigen Genuss entsagend, o Schwester, jage ich dem sichtbaren überweltlichen Zustand nach.“ So erklärte der Ehrwürdige die fünf Stränge der göttlichen wie auch der menschlichen Sinneslust für „zeitabhängig“, weil sie nicht unmittelbar im darauffolgenden Geisteszustand erlangt werden können, während er das überweltliche Dhamma für „sichtbar“ erklärte, weil es unmittelbar im darauffolgenden Geisteszustand erlangt wird. Selbst wenn die fünf Stränge der Sinneslust bereitstehen, erfährt der Begehrende, der mit Sinnesfreuden ausgestattet ist, nicht unmittelbar im nächsten Moment das gewünschte Objekt. Denn wer ein erwünschtes visuelles Objekt am Augentor erfahren möchte, muss Maler, Bildhauer, Schnitzer usw. herbeirufen und anweisen: „Stellt dieses oder jenes her!“ In diesem Zeitraum entstehen und vergehen viele Hunderttausende von Kotis (Milliarden) von Geisteszuständen. Erst danach erlangt er dieses Objekt. Bei den übrigen Toren gilt genau dieselbe Methode. Unmittelbar auf den Pfad des Stromeintritts jedoch folgt das Fruchtbewusstsein des Stromeintritts; dazwischen gibt es keinen Raum für einen anderen Geisteszustand. Und bei den übrigen Früchten gilt genau dieselbe Methode. සො තමෙවත්ථං ගහෙත්වා කාලිකා හි, ආවුසොතිආදිමාහ. තත්ථ කාලිකාති වුත්තනයෙන සමොහිතසම්පත්තිනාපි කාලන්තරෙ පත්තබ්බා. බහුදුක්ඛාති පඤ්ච කාමගුණෙ නිස්සාය පත්තබ්බදුක්ඛස්ස බහුතාය බහුදුක්ඛා. තංවත්ථුකස්සෙව උපායාසස්ස බහුතාය බහුපායාසා. ආදීනවො එත්ථ භිය්‍යොති පඤ්ච කාමගුණෙ නිස්සාය ලද්ධබ්බසුඛතො ආදීනවො භිය්‍යො, දුක්ඛමෙව බහුතරන්ති අත්ථො. සන්දිට්ඨිකො අයං ධම්මොති අයං ලොකුත්තරධම්මො යෙන යෙන අධිගතො හොති, තෙන තෙන පරසද්ධාය ගන්තබ්බතං හිත්වා පච්චවෙක්ඛණඤාණෙන සයං දට්ඨබ්බොති [Pg.42] සන්දිට්ඨිකො. අත්තනො ඵලදානං සන්ධාය නාස්ස කාලොති අකාලො, අකාලොයෙව අකාලිකො. යො එත්ථ අරියමග්ගධම්මො, සො අත්තනො පවත්තිසමනන්තරමෙව ඵලං දෙතීති අත්ථො. ‘‘එහි පස්ස ඉමං ධම්ම’’න්ති එවං පවත්තං එහිපස්සවිධිං අරහතීති එහිපස්සිකො. ආදිත්තං චෙලං වා සීසං වා අජ්ඣුපෙක්ඛිත්වාපි භාවනාවසෙන අත්තනො චිත්තෙ උපනයං අරහතීති ඔපනෙය්‍යිකො. සබ්බෙහි උග්ඝටිතඤ්ඤූආදීහි විඤ්ඤූහි ‘‘භාවිතො මෙ මග්ගො, අධිගතං ඵලං, සච්ඡිකතො නිරොධො’’ති අත්තනි අත්තනි වෙදිතබ්බොති පච්චත්තං වෙදිතබ්බො විඤ්ඤූහීති. අයමෙත්ථ සඞ්ඛෙපො, විත්ථාරො පන විසුද්ධිමග්ගෙ (විසුද්ධි. 1.146 ආදයො) ධම්මානුස්සතිවණ්ණනායං වුත්තො. Er erfasste genau diese Bedeutung und sprach die Worte, die mit „Zeitlich begrenzt wahrlich, o Freund!“ beginnen. Darin bedeutet „zeitlich begrenzt“ (kālikā): auf die bereits erklärte Weise, selbst bei vollkommenem Besitz von angesammeltem Reichtum, erst zu einer anderen Zeit zu erlangen. „Voller Leiden“ (bahudukkhā) bedeutet: Aufgrund der Fülle des Leidens, das in Abhängigkeit von den fünf Sinnenzielen zu erfahren ist, ist es voller Leiden. Wegen der Fülle des Elends (upāyāsa), das eben darauf beruht, ist es mit viel Verzweiflung (bahupāyāsā) verbunden. „Das Elend ist hierbei größer“ (ādīnavo ettha bhiyyo) bedeutet: Im Vergleich zu dem Glück, das in Abhängigkeit von den fünf Sinnenzielen erlangt werden kann, ist das Elend größer; das Leiden selbst ist reichlicher – so lautet die Bedeutung. „Selbst zu sehen ist diese Lehre“ (sandiṭṭhiko ayaṃ dhammo) bedeutet: Diese überweltliche Lehre (lokuttaradhamma) ist von dem jeweiligen edlen Jünger, der sie erlangt hat, selbst zu sehen, indem er den Zustand des Glaubens an andere aufgibt und sie durch das Wissen der Rückschau (paccavekkhaṇañāṇa) selbst erkennt; daher heißt sie „selbst zu sehen“ (sandiṭṭhiko). In Bezug auf das Spenden der eigenen Frucht (phaladāna) gibt es für sie keine Zeitspanne, daher ist sie zeitlos (akālo); eben das Zeitlose ist „unmittelbar wirksam“ (akāliko). Was darin die Lehre des edlen Pfades (ariyamaggadhamma) betrifft, so schenkt diese unmittelbar nach ihrem Entstehen ihre Frucht – so lautet die Bedeutung. Da sie die Aufforderung „Komm und sieh diese Lehre!“ verdient, heißt sie „einladend“ (ehipassiko). Selbst wenn man ein brennendes Gewand oder ein brennendes Haupt vernachlässigt, verdient sie es, durch die Entfaltung (bhāvanā) in das eigene Herz hineingeführt zu werden; daher heißt sie „hineinführend / anwendbar“ (opaneyyiko). Sie ist von allen Weisen, wie den schnell Auffassenden (ugghaṭitaññū) und anderen, individuell im eigenen Geist zu erkennen: „Entfaltet ist der Pfad von mir, erlangt ist die Frucht, verwirklicht ist das Erlöschen“; daher heißt sie „von den Weisen persönlich zu erfahren“ (paccattaṃ veditabbo viññūhīti). Dies ist hier die Kurzfassung; die ausführliche Darstellung jedoch wurde im Visuddhimagga in der Erklärung der Betrachtung der Lehre (dhammānussativaṇṇanā) dargelegt. ඉදානි සා දෙවතා අන්ධො විය රූපවිසෙසං ථෙරෙන කථිතස්ස අත්ථෙ අජානන්තී කථඤ්ච භික්ඛූතිආදිමාහ. තත්ථ කථඤ්චාතිපදස්ස ‘‘කථඤ්ච භික්ඛු කාලිකා කාමා වුත්තා භගවතා, කථං බහුදුක්ඛා, කථං බහුපායාසා’’ති? එවං සබ්බපදෙහි සම්බන්ධො වෙදිතබ්බො. Nun sprach jene Gottheit, ähnlich wie ein Blinder die Besonderheiten von Formen und Farben nicht kennt, die Bedeutung des vom Thera Gesprochenen nicht verstehend, die Worte beginnend mit: „Und wie, o Mönch, ...“ etc. Darin ist die Verknüpfung des Wortes „und wie“ (kathañca) mit allen Ausdrücken wie folgt zu verstehen: „Und wie, o Mönch, wurden die Sinnengenüsse vom Erhabenen als zeitlich begrenzt bezeichnet? Wie sind sie voller Leiden? Wie sind sie mit viel Verzweiflung verbunden?“ නවොති අපරිපුණ්ණපඤ්චවස්සො හි භික්ඛු නවො නාම හොති, පඤ්චවස්සතො පට්ඨාය මජ්ඣිමො, දසවස්සතො පට්ඨාය ථෙරො. අපරො නයො – අපරිපුණ්ණදසවස්සො නවො, දසවස්සතො පට්ඨාය මජ්ඣිමො, වීසතිවස්සතො පට්ඨාය ථෙරො. තෙසං අහං නවොති වදති. „Neu“ (navo) bedeutet: Ein Mönch mit weniger als fünf Regenzeit-Jahren (vassa) wird „neu“ genannt; ab fünf Jahren ist er ein „Mittlerer“ (majjhimo), ab zehn Jahren ein „Älterer“ (thero). Eine andere Methode: Wer weniger als zehn Jahre hat, ist „neu“; ab zehn Jahren ist er ein „Mittlerer“, ab zwanzig Jahren ein „Älterer“. Unter diesen sagt er: „Ich bin ein Neuer.“ නවොපි එකච්චො සත්තට්ඨවස්සකාලෙ පබ්බජිත්වා ද්වාදසතෙරසවස්සානි සාමණෙරභාවෙනෙව අතික්කන්තො චිරපබ්බජිතො හොති, අහං පන අචිරපබ්බජිතොති වදති. ඉමං ධම්මවිනයන්ති ඉමං ධම්මඤ්ච විනයඤ්ච. උභයම්පෙතං සාසනස්සෙව නාමං. ධම්මෙන හෙත්ථ ද්වෙ පිටකානි වුත්තානි, විනයෙන විනයපිටකං, ඉති තීහි පිටකෙහි පකාසිතං පටිපත්තිං අධුනා ආගතොම්හීති වදති. Obwohl ein „Neuer“, ist manch einer im Alter von sieben oder acht Jahren ausgetreten und hat zwölf oder dreizehn Jahre als Novize (sāmaṇera) verbracht, weshalb er als „lange Ordinationszeit besitzend“ (cirapabbajita) gilt. „Ich jedoch bin erst vor kurzem ordiniert worden“ (acirapabbajito), so sagt er. „Diese Lehre und Disziplin“ (imaṃ dhammavinayaṃ) bedeutet: diese Lehre (dhamma) und diese Disziplin (vinaya). Beides zusammen ist eine Bezeichnung für die Lehre (sāsana) selbst. Denn unter „dhamma“ sind hier zwei Körbe (piṭaka) gemeint, unter „vinaya“ der Korb der Disziplin (vinayapiṭaka). Somit sagt er: „Ich bin erst kürzlich zu der Praxis gelangt, die durch die drei Körbe offenbart wird.“ මහෙසක්ඛාහීති මහාපරිවාරාහි. එකෙකස්ස හි දෙවරඤ්ඤො කොටිසතම්පි කොටිසහස්සම්පි පරිවාරො හොති, තෙ අත්තානං මහන්තෙ ඨානෙ ඨපෙත්වා තථාගතං පස්සන්ති. තත්ථ අම්හාදිසානං අප්පෙසක්ඛානං මාතුගාමජාතිකානං කුතො ඔකාසොති දස්සෙති. „Mächtige“ (mahesakkhā) bedeutet: mit großem Gefolge (mahāparivārā). Denn jeder einzelne Götterkönig hat ein Gefolge von hundert Millionen oder gar tausend Millionen. Sie nehmen eine hohe Stellung ein, wenn sie den Tathāgata aufsuchen. Darin zeigt sie: „Woher gäbe es da Gelegenheit für uns, Frauenwesen von geringer Macht (appesakkhānaṃ mātugāmajātikānaṃ)?“ මයම්පි [Pg.43] ආගච්ඡෙය්‍යාමාති ඉදං සා දෙවතා ‘‘සචෙපි චක්කවාළං පූරෙත්වා පරිසා නිසින්නා හොති, මහතියා බුද්ධවීථියා සත්ථු සන්තිකං ගන්තුං ලභතී’’ති ඤත්වා ආහ. පුච්ඡ භික්ඛු, පුච්ඡ භික්ඛූති ථිරකරණවසෙන ආමෙඩිතං කතං. „Auch wir würden kommen“ – dies sagte jene Gottheit in dem Wissen: „Selbst wenn die Versammlung das ganze Universum (cakkavāḷa) füllt, erhält man durch den großen Glanzweg des Buddha (buddhavīthī) die Gelegenheit, sich in die Gegenwart des Meisters zu begeben.“ „Frage, Mönch! Frage, Mönch!“ – dies ist eine Wiederholung (āmeḍita) zum Zweck der Bekräftigung (thirakaraṇa). අක්ඛෙය්‍යසඤ්ඤිනොති එත්ථ ‘‘දෙවො, මනුස්සො, ගහට්ඨො, පබ්බජිතො, සත්තො, පුග්ගලො, තිස්සො, ඵුස්සො’’තිආදිනා නයෙන අක්ඛෙය්‍යතො සබ්බෙසං අක්ඛානානං සබ්බාසං කථානං වත්ථුභූතතො පඤ්චක්ඛන්ධා ‘‘අක්ඛෙය්‍යා’’ති වුච්චන්ති. ‘‘සත්තො නරො පොසො පුග්ගලො ඉත්ථී පුරිසො’’ති එවං සඤ්ඤා එතෙසං අත්ථීති සඤ්ඤිනො, අක්ඛෙය්‍යෙස්වෙව සඤ්ඤිනොති අක්ඛෙය්‍යසඤ්ඤිනො, පඤ්චසු ඛන්ධෙසු සත්තපුග්ගලාදිසඤ්ඤිනොති අත්ථො. අක්ඛෙය්‍යස්මිං පතිට්ඨිතාති පඤ්චසු ඛන්ධෙසු අට්ඨහාකාරෙහි පතිට්ඨිතා. රත්තො හි රාගවසෙන පතිට්ඨිතො හොති, දුට්ඨො දොසවසෙන, මූළ්හො මොහවසෙන, පරාමට්ඨො දිට්ඨිවසෙන, ථාමගතො අනුසයවසෙන, විනිබද්ධො මානවසෙන, අනිට්ඨඞ්ගතො විචිකිච්ඡාවසෙන, වික්ඛෙපගතො උද්ධච්චවසෙන පතිට්ඨිතො හොති. අක්ඛෙය්‍යං අපරිඤ්ඤායාති පඤ්චක්ඛන්ධෙ තීහි පරිඤ්ඤාහි අපරිජානිත්වා. යොගමායන්ති මච්චුනොති මච්චුනො යොගං පයොගං පක්ඛෙපං උපක්ඛෙපං උපක්කමං අබ්භන්තරං ආගච්ඡන්ති, මරණවසං ගච්ඡන්තීති අත්ථො. එවමිමාය ගාථාය කාලිකා කාමා කථිතා. „Die in Begriffen Wahrnehmenden“ (akkheyyasaññino): Hierbei werden die fūnf Aggregate (pañcakkhandhā) als „Begriffe“ (akkheyyā) bezeichnet, weil sie das Fundament aller Erklärungen und aller Reden sind, gemäß Formulierungen wie „Gott, Mensch, Hausvater, Ordinierter, Wesen, Person, Tissa, Phussa“ usw. Diejenigen, die solche Bezeichnungen wie „Wesen, Mensch, Person, Individuum, Frau, Mann“ haben, sind „Wahrnehmende“ (saññino). „Die in Begriffen Wahrnehmenden“ (akkheyyasaññino) bedeutet also: diejenigen, die bezüglich der begrifflichen Bezeichnungen wahrnehmen, d. h. die Wahrnehmung von Wesen, Personen etc. bezüglich der fünf Aggregate besitzen – so lautet die Bedeutung. „In den Begriffen gefestigt“ (akkheyyasmiṃ patiṭṭhitā) bedeutet: sie sind in den fünf Aggregaten auf achtfache Weise gefestigt. Denn der Gierige ist durch Gier (rāga) gefestigt, der Hassende durch Hass (dosa), der Verblendete durch Verblendung (moha), der dogmatisch Erfasste durch Ansichten (diṭṭhi), der Festgewurzelte durch schlummernde Neigungen (anusaya), der Gefesselte durch Dünkel (māna), der Unentschlossene durch Zweifel (vicikicchā) und der Unruhige durch Aufgewühltheit (uddhacca) gefestigt. „Ohne die Begriffe vollständig zu durchschauen“ (akkheyyaṃ apariññāya) bedeutet: ohne die fünf Aggregate durch die drei Arten des vollen Durchschauens (pariññā) vollständig erkannt zu haben. „Sie geraten in das Joch des Todes“ (yogamāyanti maccuno) bedeutet: Sie geraten in das Joch (yoga), die Anstrengung (payoga), das Hineinwerfen (pakkhepa), das wiederholte Hineinwerfen (upakkhepa), den Zugriff und den Bereich des Todes; das heißt, sie geraten unter die Macht des Todes. Auf diese Weise wurden in diesem Vers die zeitlich begrenzten Sinnengenüsse beschrieben. පරිඤ්ඤායාති ඤාතපරිඤ්ඤා, තීරණපරිඤ්ඤා, පහානපරිඤ්ඤාති ඉමාහි තීහි පරිඤ්ඤාහි පරිජානිත්වා. තත්ථ කතමා ඤාතපරිඤ්ඤා? පඤ්චක්ඛන්ධෙ පරිජානාති – ‘‘අයං රූපක්ඛන්ධො, අයං වෙදනාක්ඛන්ධො, අයං සඤ්ඤාක්ඛන්ධො, අයං සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො, අයං විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො, ඉමානි තෙසං ලක්ඛණරසපච්චුපට්ඨානපදට්ඨානානී’’ති, අයං ඤාතපරිඤ්ඤා. කතමා තීරණපරිඤ්ඤා? එවං ඤාතං කත්වා පඤ්චක්ඛන්ධෙ තීරෙති අනිච්චතො දුක්ඛතො රොගතොති ද්වාචත්තාලීසාය ආකාරෙහි. අයං තීරණපරිඤ්ඤා. කතමා පහානපරිඤ්ඤා? එවං තීරයිත්වා අග්ගමග්ගෙන පඤ්චසු ඛන්ධෙසු ඡන්දරාගං පජහති. අයං පහානපරිඤ්ඤා. „Durch volles Durchschauen“ (pariññāya) bedeutet: indem man sie durch diese drei Arten des Durchschauens vollständig erkennt – das Durchschauen des Bekannten (ñātapariññā), das Durchschauen durch Untersuchung (tīraṇapariññā) und das Durchschauen durch Aufgeben (pahānapariññā). Was ist darunter das „Durchschauen des Bekannten“? Man erkennt die fūnf Aggregate genau: „Dies ist das Aggregat der Form, dies das Aggregat des Gefühls, dies das Aggregat der Wahrnehmung, dies das Aggregat der Gestaltungen, dies das Aggregat des Bewusstseins; dies sind ihre Merkmale, Funktionen, Manifestationen und nahen Ursachen“ – das ist das Durchschauen des Bekannten. Was ist das „Durchschauen durch Untersuchung“? Wenn man sie so erkannt hat, untersucht man die fūnf Aggregate auf zweiundvierzig Weisen als unbeständig (anicca), leidvoll (dukkhā), als Krankheit (roga) etc. Das ist das Durchschauen durch Untersuchung. Was ist das „Durchschauen durch Aufgeben“? Wenn man sie so untersucht hat, gibt man durch den höchsten Pfad (aggamagga) die Begehren-Lust (chandarāga) bezüglich der fūnf Aggregate auf. Das ist das Durchschauen durch Aufgeben. අක්ඛාතාරං න මඤ්ඤතීති එවං තීහි පරිඤ්ඤාහි පඤ්චක්ඛන්ධෙ පරිජානිත්වා ඛීණාසවො භික්ඛු අක්ඛාතාරං පුග්ගලං න මඤ්ඤති. අක්ඛාතාරන්ති කම්මවසෙන කාරණං වෙදිතබ්බං, අක්ඛාතබ්බං කථෙතබ්බං පුග්ගලං න මඤ්ඤති, න පස්සතීති අත්ථො[Pg.44]. කින්ති අක්ඛාතබ්බන්ති? ‘‘තිස්සො’’ති වා ‘‘ඵුස්සො’’ති වා එවං යෙන කෙනචි නාමෙන වා ගොත්තෙන වා පකාසෙතබ්බං. තඤ්හි තස්ස න හොතීති තං තස්ස ඛීණාසවස්ස න හොති. යෙන නං වජ්ජාති යෙන නං ‘‘රාගෙන රත්තො’’ති වා ‘‘දොසෙන දුට්ඨො’’ති වා ‘‘මොහෙන මූළ්හො’’ති වාති කොචි වදෙය්‍ය, තං කාරණං තස්ස ඛීණාසවස්ස නත්ථි. „Er stellt sich keinen Sprecher/Bezeichner vor“ (akkhātāraṃ na maññati) bedeutet: Ein triebversiegter Mönch (khīṇāsavo bhikkhu), der die fūnf Aggregate durch die drei Arten des vollen Durchschauens vollständig erkannt hat, stellt sich keine bezeichnende Person vor. Unter „Sprecher/Bezeichner“ (akkhātāraṃ) ist der Urheber/Akteur durch die Kraft des Kamma zu verstehen; er stellt sich die zu bezeichnende, zu nennende Person nicht vor, er sieht sie nicht – so lautet die Bedeutung. Was bedeutet „zu bezeichnen“? Als „Tissa“ oder „Phussa“ oder durch irgendeinen Namen oder eine Sippe (gotta) darzustellen. „Denn dies gibt es für ihn nicht“ bedeutet: Das gibt es für diesen Triebversiegten nicht. „Wodurch man ihn bezeichnen könnte“ bedeutet: Jener Grund, weshalb jemand über ihn sagen könnte: „er ist durch Gier entflammt“, „durch Hass verdorben“ oder „durch Verblendung verwirrt“ – dieser Grund existiert für diesen Triebversiegten nicht. සචෙ විජානාසි වදෙහීති සචෙ එවරූපං ඛීණාසවං ජානාසි, ‘‘ජානාමී’’ති වදෙහි. නො චෙ ජානාසි, අථ ‘‘න ජානාමී’’ති වදෙහි. යක්ඛාති දෙවතං ආලපන්තො ආහ. ඉති ඉමාය ගාථාය සන්දිට්ඨිකො නවවිධො ලොකුත්තරධම්මො කථිතො. සාධූති ආයාචනත්ථෙ නිපාතො. „Sace vijānāsi vadehīti“ [„Wenn du es verstehst, so sprich“] bedeutet: Wenn du einen solchen Triebversiegten (khīṇāsava) kennst, so sprich: „Ich kenne ihn.“ Wenn du ihn nicht kennst, dann sprich: „Ich kenne ihn nicht.“ Mit dem Wort „Yakkhī“ sprach er die Gottheit (devatā) an. Auf diese Weise wurde mit dieser Strophe der selbst sichtbare (sandiṭṭhika), neunfache überweltliche Zustand (lokuttaradhamma) dargelegt. Das Wort „Sādhu“ ist eine Partikel (nipāta) im Sinne einer Bitte (āyācanattha). යො මඤ්ඤතීති යො අත්තානං ‘‘අහං සමො’’ති වා ‘‘විසෙසී’’ති වා ‘‘නිහීනො’’ති වා මඤ්ඤති. එතෙන ‘‘සෙය්‍යොහමස්මී’’තිආදයො තයො මානා ගහිතාව. තෙසු ගහිතෙසු නව මානා ගහිතාව හොන්ති. සො විවදෙථ තෙනාති සො පුග්ගලො තෙනෙව මානෙන යෙන කෙනචි පුග්ගලෙන සද්ධිං – ‘‘කෙන මං ත්වං පාපුණාසි, කිං ජාතියා පාපුණාසි, උදාහු ගොත්තෙන, කුලපදෙසෙන, වණ්ණපොක්ඛරතාය, බාහුසච්චෙන, ධුතගුණෙනා’’ති එවං විවදෙය්‍ය. ඉති ඉමායපි උපඩ්ඪගාථාය කාලිකා කාමා කථිතා. „Yo maññatīti“ [„Wer meint“] bedeutet: wer sich selbst im Sinne von „Ich bin gleich“ oder „Ich bin überlegen“ oder „Ich bin unterlegen“ wähnt. Dadurch sind die drei Arten von Dünkel (māna) wie „Ich bin besser“ (seyyohamasmi) usw. miterfasst. Wenn diese erfasst sind, sind auch die neun Arten des Dünkels miterfasst. „So vivadetha tenāti“ [„er würde sich deswegen streiten“] bedeutet: Diese Person würde eben aufgrund dieses Dünkels mit irgendeiner anderen Person so streiten: „Womit reichst du an mich heran? Reichst du durch Geburt an mich heran, oder etwa durch Abstammung, durch die Vornehmheit der Familie, durch die Schönheit des Teints, durch reiches Wissen (bāhusacca) oder durch asketische Tugenden (dhutaguṇa)?“ Auf diese Weise wurden auch mit dieser ersten Hälfte der Strophe die zeitgebundenen Sinnesfreuden (kāmā) dargelegt. තීසු විධාසූති තීසු මානෙසු. ‘‘එකවිධෙන රූපසඞ්ගහො’’තිආදීසු (ධ. ස. 584) හි කොට්ඨාසො ‘‘විධො’’ති වුත්තො. ‘‘කථංවිධං සීලවන්තං වදන්ති, කථංවිධං පඤ්ඤවන්තං වදන්තී’’තිආදීසු (සං. නි. 1.95) ආකාරො. ‘‘තිස්සො ඉමා, භික්ඛවෙ, විධා. කතමා තිස්සො? සෙය්‍යොහමස්මීති විධා, සදිසොහමස්මීති විධා, හීනොහමස්මීති විධා’’තිආදීසු (සං. නි. 5.162) මානො ‘‘විධා’’ති වුත්තො. ඉධාපි මානොව. තෙන වුත්තං ‘‘තීසු විධාසූති තීසු මානෙසූ’’ති. අවිකම්පමානොති සො පුග්ගලො එතෙසු සඞ්ඛෙපතො තීසු, විත්ථාරතො නවසු මානෙසු න කම්පති, න චලති. සමො විසෙසීති න තස්ස හොතීති තස්ස පහීනමානස්ස ඛීණාසවස්ස ‘‘අහං සදිසො’’ති වා ‘‘සෙය්‍යො’’ති වා ‘‘හීනො’’ති වා න හොතීති දස්සෙති. පච්ඡිමපදං වුත්තනයමෙව. ඉති ඉමායපි උපඩ්ඪගාථාය නවවිධො සන්දිට්ඨිකො ලොකුත්තරධම්මො කථිතො. „Tīsu vidhāsūti“ bedeutet: in den drei Arten von Dünkel (māna). Denn in Passagen wie „ekavidhena rūpasaṅgaho“ [die Zusammenfassung der Körperlichkeit auf einfache Weise] wird ein Teilbereich (koṭṭhāsa) als „vidha“ bezeichnet. In Passagen wie „kathaṃvidhaṃ sīlavantaṃ vadanti, kathaṃvidhaṃ paññavantaṃ vadantīti“ [von welcher Beschaffenheit sagen sie, dass ein Tugendhafter sei, von welcher Beschaffenheit sagen sie, dass ein Weiser sei] bedeutet es die Art und Weise bzw. Eigenschaft (ākāra). In Passagen wie „Tisso imā, bhikkhave, vidhā...“ [Es gibt diese drei Weisen, o Mönche: der Dünkel „Ich bin besser“, der Dünkel „Ich bin gleich“, der Dünkel „Ich bin geringer“] wird der Dünkel als „vidhā“ bezeichnet. Auch hier ist genau der Dünkel gemeint. Darum wurde gesagt: „tīsu vidhāsūti tīsu mānesū“ [„in den drei Weisen“ bedeutet „in den drei Arten von Dünkel“]. „Avikampamāno“ [unerschüttert] bedeutet: Jene Person wankt nicht, zittert nicht angesichts dieser – im Kurzen drei, im Detail neun – Arten von Dünkel. „Samo visesīti na tassa hotīti“ [„Gleich oder überlegen“ gibt es für ihn nicht] zeigt auf: Für jenen Triebversiegten (khīṇāsava), dessen Dünkel aufgegeben ist, gibt es kein „Ich bin gleich“, „Ich bin besser“ oder „Ich bin schlechter“. Das letzte Wort ist genau in der bereits erklärten Weise zu verstehen. Auf diese Weise wurde auch durch diese zweite Hälfte der Strophe der neunfache, selbst sichtbare überweltliche Zustand (lokuttaradhamma) dargelegt. පහාසි [Pg.45] සඞ්ඛන්ති, ‘‘පටිසඞ්ඛා යොනිසො ආහාරං ආහාරෙතී’’තිආදීසු (සං. නි. 4.120, 239) පඤ්ඤා ‘‘සඞ්ඛා’’ති ආගතා. ‘‘අත්ථි තෙ කොචි ගණකො වා මුද්දිකො වා සඞ්ඛායකො වා, යො පහොති ගඞ්ගාය වාලුකං ගණෙතු’’න්ති (සං. නි. 4.410) එත්ථ ගණනා. ‘‘සඤ්ඤානිදානා හි පපඤ්චසඞ්ඛා’’තිආදීසු (සු. නි. 880) කොට්ඨාසො. ‘‘යා තෙසං තෙසං ධම්මානං සඞ්ඛා සමඤ්ඤා’’ති (ධ. ස. 1313-1315) එත්ථ පණ්ණත්ති ‘‘සඞ්ඛා’’ති ආගතා. ඉධාපි අයමෙව අධිප්පෙතා. පහාසි සඞ්ඛන්ති පදස්ස හි අයමෙවත්ථො – රත්තො දුට්ඨො මූළ්හො ඉති ඉමං පණ්ණත්තිං ඛීණාසවො පහාසි ජහි පජහීති. „Pahāsi saṅkhanti“ [Er gab die Bezeichnung auf]: In Passagen wie „paṭisaṅkhā yoniso āhāraṃ āhāretī“ [weise reflektierend nimmt er Nahrung zu sich] steht „saṅkhā“ für Weisheit (paññā). In „Atthi te koci gaṇako vā muddiko vā saṅkhāyako vā, yo pahoti gaṅgāya vālukaṃ gaṇetunti“ [Gibt es bei dir einen Rechner, einen Fingerzähler oder einen Kalkulator, der die Sandkörner im Ganges zählen kann?] steht es für Zählung (gaṇanā). In „Saññānidānā hi papañcasaṅkhā“ [Denn die Benennungen der geistigen Vielfalt haben ihre Quelle in der Wahrnehmung] steht es für Teilbereich (koṭṭhāsa). In „Yā tesaṃ tesaṃ dhammānaṃ saṅkhā samaññā“ [Was immer die Bezeichnung oder Benennung jener jeweiligen Gegebenheiten ist] steht „saṅkhā“ für Begriff/Bezeichnung (paṇṇatti). Auch hier ist genau diese begriffliche Bezeichnung gemeint. Der Sinn des Ausdrucks „pahāsi saṅkhaṃ“ ist nämlich folgendermaßen zu verstehen: Ein Triebversiegter (khīṇāsava) hat diese Bezeichnung (paṇṇatti) – wie „gierig“, „hasserfüllt“, „verwirrt“ – aufgegeben (pahāsi), hinter sich gelassen (jahi), gänzlich abgelegt (pajahi). න විමානමජ්ඣගාති නවභෙදං තිවිධමානං න උපගතො. නිවාසට්ඨෙන වා මාතුකුච්ඡි ‘‘විමාන’’න්ති වුච්චති, තං ආයතිං පටිසන්ධිවසෙන න උපගච්ඡීතිපි අත්ථො. අනාගතත්ථෙ අතීතවචනං. අච්ඡෙච්ඡීති ඡින්දි. ඡින්නගන්ථන්ති චත්තාරො ගන්ථෙ ඡින්දිත්වා ඨිතං. අනීඝන්ති නිද්දුක්ඛං. නිරාසන්ති නිත්තණ්හං. පරියෙසමානාති ඔලොකයමානා. නාජ්ඣගමුන්ති න අධිගච්ඡන්ති න වින්දන්ති න පස්සන්ති. වත්තමානත්ථෙ අතීතවචනං. ඉධ වා හුරං වාති ඉධලොකෙ වා පරලොකෙ වා. සබ්බනිවෙසනෙසූති තයො භවා, චතස්සො යොනියො, පඤ්ච ගතියො, සත්ත විඤ්ඤාණට්ඨිතියො, නව සත්තාවාසා, ඉති ඉමෙසුපි සබ්බෙසු සත්තනිවෙසනෙසු එවරූපං ඛීණාසවං කායස්ස භෙදා උප්පජ්ජමානං වා උප්පන්නං වා න පස්සන්තීති අත්ථො. ඉමාය ගාථාය සන්දිට්ඨිකං ලොකුත්තරධම්මමෙව කථෙසි. „Na vimānamajjhagāti“ bedeutet: Er ist nicht dem neunfachen, dreifachen Dünkel verfallen. Oder aber: Wegen der Eigenschaft, eine Wohnstätte zu sein, wird der Mutterleib (mātukucchi) als „vimāna“ bezeichnet; der Sinn ist, dass er in Zukunft nicht mehr durch Wiedergeburt (paṭisandhi) dorthin gelangt. Hierbei wird ein Vergangenheitswort im Sinne der Zukunft verwendet. „Acchecchī“ bedeutet: Er hat abgeschnitten. „Chinnaganthanti“ bedeutet: Jemand, der die vier Fesseln (gantha) durchschnitten hat und feststeht. „Anīghaṃ“ bedeutet: frei von Leiden (niddukkha). „Nirāsaṃ“ bedeutet: frei von Begehren (nittaṇha). „Pariyesamānā“ bedeutet: suchend / Ausschau haltend. „Nājjhagamunti“ bedeutet: Sie erreichten nicht, sie fanden nicht, sie sahen nicht. Hierbei wird ein Vergangenheitswort im Sinne der Gegenwart verwendet. „Idha vā huraṃ vāti“ bedeutet: Entweder in dieser Welt oder in der jenseitigen Welt. „Sabbanivesanesūti“ [in allen Behausungen] bedeutet: In all diesen Aufenthaltsorten der Wesen – bestehend aus den drei Daseinswelten (tayo bhavā), den vier Geburtsarten (catasso yoniyo), den fünf Daseinsbereichen (pañca gatiyo), den sieben Bewusstseinsebenen (satta viññāṇaṭṭhitiyo) und den neun Wohnstätten der Wesen (nava sattāvāsā) – sehen sie nach dem Zerfall des Körpers (kāyassa bhedā) einen solchen Triebversiegten weder beim Wiedergeborenwerden (uppajjamāna) noch als Wiedergeborenen (uppanna). Das ist der Sinn. Mit dieser Strophe verkündete er eben den selbst sichtbaren (sandiṭṭhika) überweltlichen Dhamma. ඉමඤ්ච ගාථං සුත්වා සාපි දෙවතා අත්ථං සල්ලක්ඛෙසි, තෙනෙව කාරණෙන ඉමස්ස ඛ්වාහං, භන්තෙතිආදිමාහ. තත්ථ පාපං න කයිරාති ගාථාය දසකුසලකම්මපථවසෙනපි කථෙතුං වට්ටති අට්ඨඞ්ගිකමග්ගවසෙනපි. දසකුසලකම්මපථවසෙන තාව වචසාති චතුබ්බිධං වචීසුචරිතං ගහිතං. මනසාති තිවිධං මනොසුචරිතං ගහිතං. කායෙන වා කිඤ්චන සබ්බලොකෙති තිවිධං කායසුචරිතං ගහිතං. ඉමෙ තාව දසකුසලකම්මපථධම්මා හොන්ති. කාමෙ පහායාති ඉමිනා පන කාමසුඛල්ලිකානුයොගො පටික්ඛිත්තො. සතිමා සම්පජානොති ඉමිනා දසකුසලකම්මපථකාරණං සතිසම්පජඤ්ඤං ගහිතං. දුක්ඛං න සෙවෙථ අනත්ථසංහිතන්ති ඉමිනා අත්තකිලමථානුයොගො පටිසිද්ධො. ඉති දෙවතා ‘‘උභො අන්තෙ විවජ්ජෙත්වා [Pg.46] කාරණෙහි සතිසම්පජඤ්ඤෙහි සද්ධිං දසකුසලකම්මපථධම්මෙ තුම්හෙහි කථිතෙ ආජානාමි භගවා’’ති වදති. „Imañca gāthaṃ sutvā“ [Nachdem sie diese Strophe gehört hatte]: Auch jene Gottheit erfasste deren Sinn. Genau aus diesem Grund sprach sie: „imassa khvāhaṃ, bhante...“ [„Gewiss, o Herr, dieses...“] usw. Dabei ist es angemessen, die Bedeutung der Strophe „pāpaṃ na kayirā“ [„Man soll kein Böses tun“] sowohl im Hinblick auf die zehn heilsamen Handlungswege (dasa kusala-kammapatha) als auch im Hinblick auf den achtfachen Pfad (aṭṭhaṅgika magga) zu erklären. Zunächst im Hinblick auf die zehn heilsamen Handlungswege: Mit dem Wort „vacasā“ [mit der Rede] wird das vierfache gute sprachliche Verhalten (vacīsucarita) erfasst. Mit „manasā“ [mit dem Geist] wird das dreifache gute geistige Verhalten (manosucarita) erfasst. Mit „kāyena vā kiñcana sabbaloke“ [oder mit dem Körper irgendetwas in der ganzen Welt] wird das dreifache gute körperliche Verhalten (kāyasucarita) erfasst. Diese bilden zunächst die zehn heilsamen Handlungswege. Mit „kāme pahāyā“ [nachdem man die Sinneslüste aufgegeben hat] wird jedoch die Hingabe an Sinnenlust (kāmasukhallikānuyogo) zurückgewiesen. Mit „satimā sampajāno“ [achtsam und wissensklar] wird die Achtsamkeit und Wissensklarheit (sati-sampajañña) erfasst, welche die Ursache für das Ausüben der zehn heilsamen Handlungswege darstellt. Mit „dukkhaṃ na sevetha anatthasaṃhitanti“ [man soll sich nicht dem unheilsamen Schmerz hingeben] wird die Hingabe an Selbstkasteiung (attakilamathānuyogo) untersagt. So spricht die Gottheit: „Nachdem ich beide Extreme vermieden habe, verstehe ich, o Erhabener, die von Euch dargelegten zehn heilsamen Handlungswege zusammen mit den Ursachen – der Achtsamkeit und Wissensklarheit.“ අට්ඨඞ්ගිකමග්ගවසෙන පන අයං නයො – තස්මිං කිර ඨානෙ මහතී ධම්මදෙසනා අහොසි. දෙසනාපරියොසානෙ දෙවතා යථාඨානෙ ඨිතාව දෙසනානුසාරෙන ඤාණං පෙසෙත්වා සොතාපත්තිඵලෙ පතිට්ඨාය අත්තනා අධිගතං අට්ඨඞ්ගිකං මග්ගං දස්සෙන්තී එවමාහ. තත්ථ වචසාති සම්මාවාචා ගහිතා, මනො පන අඞ්ගං න හොතීති මනසාති මග්ගසම්පයුත්තකං චිත්තං ගහිතං. කායෙන වා කිඤ්චන සබ්බලොකෙති සම්මාකම්මන්තො ගහිතො, ආජීවො පන වාචාකම්මන්තපක්ඛිකත්තා ගහිතොව හොති. සතිමාති ඉමිනා වායාමසතිසමාධයො ගහිතා. සම්පජානොතිපදෙන සම්මාදිට්ඨිසම්මාසඞ්කප්පා. කාමෙ පහාය, දුක්ඛං න සෙවෙථාතිපදද්වයෙන අන්තද්වයවජ්ජනං. ඉති ඉමෙ ද්වෙ අන්තෙ අනුපගම්ම මජ්ඣිමං පටිපදං තුම්හෙහි කථිතං, ආජානාමි භගවාති වත්වා තථාගතං ගන්ධමාලාදීහි පූජෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා පක්කාමීති. „Aṭṭhaṅgikamaggavasena pana“ [Im Hinblick auf den achtfachen Pfad jedoch gilt folgende Methode]: An jenem Ort fand nämlich eine große Dhamma-Lehrrede statt. Am Ende der Lehrrede richtete die Gottheit, während sie an ihrem Platz verweilte, ihre Erkenntnis gemäß der Lehrrede aus, festigte sich in der Frucht des Stromeintritts (sotāpattiphale patiṭṭhāya) und sprach, um den von ihr selbst erlangten achtfachen Pfad darzulegen, diese Worte. Dabei wird mit „vacasā“ die rechte Rede (sammā-vācā) erfasst. Da der Geist (manas) an sich kein Pfadglied ist, wird mit „manasā“ der mit dem Pfad verbundene Geist (maggasampayutta citta) erfasst. Mit „kāyena vā kiñcana sabbaloke“ wird das rechte Handeln (sammā-kammanta) erfasst. Der rechte Lebensunterhalt (sammā-ājīva) ist miterfasst, da er der Seite von Rede und Handeln angehört. Mit „satimā“ werden rechtes Streben (sammā-vāyāma), rechte Achtsamkeit (sammā-sati) und rechte Sammlung (sammā-samādhi) erfasst. Mit dem Wort „sampajāno“ werden rechte Anschauung (sammā-diṭṭhi) und rechter Entschluss (sammā-saṅkappa) erfasst. Durch das Wortpaar „kāme pahāya, dukkhaṃ na sevetha“ wird das Vermeiden der beiden Extreme (antadvayavajjana) erfasst. Nachdem sie gesprochen hatte: „Indem ich mich an diese beiden Extreme nicht herangemacht habe, verstehe ich den von Euch, o Erhabener, dargelegten Mittleren Pfad (majjhimā paṭipadā)“, verehrte sie den Erhabenen (Tathāgata) mit duftenden Blumen usw., umwandelte ihn ehrfurchtsvoll im Uhrzeigersinn (padakkhiṇa) und ging davon. සමිද්ධිසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. Die Erklärung des Samiddhi-Sutta ist abgeschlossen. නන්දනවග්ගො දුතියො. Das Nandana-Kapitel (Nandanavagga) ist das zweite. 3. සත්තිවග්ගො 3. Das Schwert-Kapitel (Sattivagga). 1. සත්තිසුත්තවණ්ණනා 1. Erklärung des Satti-Sutta. 21. සත්තිවග්ගස්ස පඨමෙ සත්තියාති දෙසනාසීසමෙතං. එකතොඛාරාදිනා සත්ථෙනාති අත්ථො. ඔමට්ඨොති පහතො. චත්තාරො හි පහාරා ඔමට්ඨො උම්මට්ඨො මට්ඨො විමට්ඨොති. තත්ථ උපරි ඨත්වා අධොමුඛං දින්නපහාරො ඔමට්ඨො නාම; හෙට්ඨා ඨත්වා උද්ධංමුඛං දින්නො උම්මට්ඨො නාම; අග්ගළසූචි විය විනිවිජ්ඣිත්වා ගතො මට්ඨො නාම; සෙසො සබ්බොපි විමට්ඨො නාම. ඉමස්මිං පන ඨානෙ ඔමට්ඨො ගහිතො. සො හි සබ්බදාරුණො දුරුද්ධරසල්ලො දුත්තිකිච්ඡො අන්තොදොසො අන්තොපුබ්බලොහිතොව හොති, පුබ්බලොහිතං අනික්ඛමිත්වා වණමුඛං පරියොනන්ධිත්වා තිට්ඨති. පුබ්බලොහිතං [Pg.47] නිහරිතුකාමෙහි මඤ්චෙන සද්ධිං බන්ධිත්වා අධොසිරො කාතබ්බො හොති, මරණං වා මරණමත්තං වා දුක්ඛං පාපුණාති. පරිබ්බජෙති විහරෙය්‍ය. 21. Im ersten (Sutta) der Satti-Gruppe bezieht sich das Wort 'sattiyā' ('mit einem Speer') auf das Thema der Lehrrede. Dies bedeutet 'mit einer Waffe', wie etwa einem einschneidigen Schwert oder Ähnlichem. 'Omaṭṭha' bedeutet getroffen (herabstoßend verletzt). Es gibt nämlich vier Arten von Schlägen: omaṭṭha (herabstoßend), ummaṭṭha (aufwärtsstoßend), maṭṭha (durchbohrend) und vimaṭṭha (sonstige). Dabei wird ein Schlag, der von oben herab nach unten ausgeführt wird, 'omaṭṭha' genannt; ein Schlag, der von unten nach oben ausgeführt wird, wird 'ummaṭṭha' genannt; ein Schlag, der wie ein Türbolzen durchdringt, wird 'maṭṭha' genannt; und jeder andere verbleibende Schlag wird 'vimaṭṭha' genannt. An dieser Stelle ist jedoch 'omaṭṭha' gemeint. Dieser ist nämlich der grausamste von allen, hat einen schwer herausziehbaren Pfeil (Splitter), ist schwer zu heilen, birgt inneren Schaden und enthält im Inneren Eiter und Blut; das Eiter und Blut fließt nicht heraus, sondern verbleibt, indem es die Wundöffnung bedeckt. Wer das Eiter und Blut herausbringen will, muss den Verletzten an ein Bett binden und ihn mit dem Kopf nach unten lagern; er erleidet dabei entweder den Tod oder todesähnliches Leiden. 'Paribbaje' bedeutet, er sollte wandeln (leben). ඉමාය ගාථාය කිං කථෙති? යථා සත්තියා ඔමට්ඨො පුරිසො සල්ලුබ්බහන-වණතිකිච්ඡනානං අත්ථාය වීරියං ආරභති, පයොගං කරොති පරක්කමති. යථා ච ඩය්හමානො මත්ථකෙ ආදිත්තසීසො තස්ස නිබ්බාපනත්ථාය වීරියං ආරභති, පයොගං කරොති පරක්කමති, එවමෙව භික්ඛු කාමරාගං පහානාය සතො අප්පමත්තො හුත්වා විහරෙය්‍ය භගවාති කථෙසි. Was wird mit dieser Strophe ausgesagt? So wie ein Mann, der von einem herabstoßenden Speer getroffen wurde, um des Herausziehens des Pfeils und der Heilung der Wunde willen Tatkraft aufbringt, Anstrengung unternimmt und sich bemüht; und so wie jemand, dessen Haupt in Flammen steht, um dieses zu löschen, Tatkraft aufbringt, Anstrengung unternimmt und sich bemüht; ebenso – so verkündete der Erhabene – sollte ein Mönch, um die Sinnlichkeit (kāmarāga) zu überwinden, achtsam und unermüdlich verweilen. අථ භගවා චින්තෙසි – ඉමාය දෙවතාය උපමා තාව දළ්හං කත්වා ආනීතා, අත්ථං පන පරිත්තකං ගහෙත්වා ඨිතා, පුනප්පුනං කථෙන්තීපි හෙසා කාමරාගස්ස වික්ඛම්භනපහානමෙව කථෙය්‍ය. යාව ච කාමරාගො මග්ගෙන න සමුග්ඝාටියති, තාව අනුබද්ධොව හොති. ඉති තමෙව ඔපම්මං ගහෙත්වා පඨමමග්ගවසෙන දෙසනං විනිවට්ටෙත්වා දෙසෙන්තො දුතියං ගාථමාහ. තස්සත්ථො පුරිමානුසාරෙනෙව වෙදිතබ්බොති. පඨමං. Da dachte der Erhabene: 'Diese Gottheit hat zwar ein starkes Gleichnis vorgebracht, bleibt jedoch bei einer begrenzten Bedeutung stehen. Selbst wenn sie immer wieder spricht, würde sie nur das bloße Unterdrücken (vikkhambhana-pahāna) der Sinnlichkeit beschreiben. Solange aber die Sinnlichkeit nicht durch den Pfad gänzlich entwurzelt ist, bleibt sie weiterhin anhaftend.' So nahm er dasselbe Gleichnis auf, wendete die Lehrrede im Sinne des ersten Pfades an und sprach die zweite Strophe. Deren Bedeutung ist in Analogie zur vorherigen zu verstehen. Dies ist das erste (Sutta). 2. ඵුසතිසුත්තවණ්ණනා 2. Erklärung des Phusati-Suttas 22. දුතියෙ නාඵුසන්තං ඵුසතීති කම්මං අඵුසන්තං විපාකො න ඵුසති, කම්මමෙව වා අඵුසන්තං කම්මං න ඵුසති. කම්මඤ්හි නාකරොතො කරියති. ඵුසන්තඤ්ච තතො ඵුසෙති කම්මං ඵුසන්තං විපාකො ඵුසති, කම්මමෙව වා ඵුසති. කම්මඤ්හි කරොතො කරියති. තස්මා ඵුසන්තං ඵුසති, අප්පදුට්ඨපදොසිනන්ති යස්මා න අඵුසන්තං ඵුසති, ඵුසන්තඤ්ච ඵුසති, අයං කම්මවිපාකානං ධම්මතා, තස්මා යො ‘‘අප්පදුට්ඨස්ස නරස්ස දුස්සති, සුද්ධස්ස පොසස්ස අනඞ්ගණස්සා’’ති එවං වුත්තො අප්පදුට්ඨපදොසී පුග්ගලො, තං පුග්ගලං කම්මං ඵුසන්තමෙව කම්මං ඵුසති, විපාකො වා ඵුසති. සො හි පරස්ස උපඝාතං කාතුං සක්කොති වා මා වා, අත්තා පනානෙන චතූසු අපායෙසු ඨපිතො නාම හොති. තෙනාහ භගවා – ‘‘තමෙව බාලං පච්චෙති පාපං, සුඛුමො රජො පටිවාතංව ඛිත්තො’’ති. දුතියං. 22. Im zweiten (Sutta) bedeutet 'Es trifft nicht denjenigen, der nicht trifft' (nāphusantaṃ phusati): Die Reifung (vipāka) einer Tat trifft denjenigen nicht, der die Tat nicht berührt (ausführt), oder aber die Tat selbst trifft denjenigen nicht, der sie nicht berührt. Denn demjenigen, der keine Tat vollbringt, wird sie nicht gewirkt. Und aufgrund dessen trifft es denjenigen, der die Tat berührt (ausführt): Die Reifung trifft denjenigen, der die Tat berührt, oder die Tat selbst trifft ihn. Denn dem, der eine Tat vollbringt, wird sie gewirkt. Darum heißt es: 'Es trifft den, der sie berührt, wer den Friedfertigen schädigt'. Da es den Nicht-Ausführenden nicht trifft, wohl aber den Ausführenden trifft – was die Gesetzmäßigkeit von Karma und Reifung (kamma-vipāka) is –, darum wird jener dem Unbescholtenen gegenüber böswillige Mensch, der, wie es heißt, 'einen unbescholtenen Menschen schädigt, einen reinen, makellosen Mann' (einen Arahant), von seiner Tat getroffen, da er sie ja ausgeführt hat, oder seine Reifung trifft ihn. Ob es ihm nämlich gelingt, einem anderen Schaden zuzufügen oder nicht, er selbst hat sich dadurch bereits in die vier Leidenswelten (apāya) versetzt. Daher sagte der Erhabene: 'Eben jenen Toren fällt das Böse an, wie feiner Staub, gegen den Wind geworfen.' Dies ist das zweite (Sutta). 3. ජටාසුත්තවණ්ණනා 3. Erklärung des Jaṭā-Suttas 23. තතියෙ [Pg.48] අන්තොජටාති ගාථායං ජටාති තණ්හාය ජාලිනියා අධිවචනං. සා හි රූපාදීසු ආරම්මණෙසු හෙට්ඨුපරියවසෙන පුනප්පුනං උප්පජ්ජනතො සංසිබ්බනට්ඨෙන වෙළුගුම්බාදීනං සාඛාජාලසඞ්ඛාතා ජටා වියාති ජටා. සා පනෙසා සකපරික්ඛාරපරපරික්ඛාරෙසු සකඅත්තභාව-පරඅත්තභාවෙසු අජ්ඣත්තිකායතන-බාහිරායතනෙසු ච උප්පජ්ජනතො අන්තොජටා බහිජටාති වුච්චති. තාය එවං උප්පජ්ජමානාය ජටාය ජටිතා පජා. යථා නාම වෙළුජටාදීහි වෙළුආදයො, එවං තාය තණ්හාජටාය සබ්බාපි අයං සත්තනිකායසඞ්ඛාතා පජා ජටිතා විනද්ධා, සංසිබ්බිතාති අත්ථො. යස්මා ච එවං ජටිතා, තං තං ගොතම පුච්ඡාමීති තස්මා තං පුච්ඡාමි. ගොතමාති භගවන්තං ගොත්තෙන ආලපති. කො ඉමං විජටයෙ ජටන්ති ඉමං එවං තෙධාතුකං ජටෙත්වා ඨිතං ජටං කො විජටෙය්‍ය, විජටෙතුං කො සමත්ථොති පුච්ඡති. 23. Im dritten (Sutta), in der Strophe 'Innen ein Gewirr' (antojaṭā), ist 'Gewirr' (jaṭā) eine Bezeichnung für das netzartige Begehren (taṇhā). Da dieses nämlich bezüglich der Sinnesobjekte wie Formen usw., von unten nach oben und oben nach unten, immer wieder entsteht und wegen seiner zusammennähenden Natur dem Gewirr der Zweige in einem Bambusdickicht gleicht, wird es 'Gewirr' genannt. Dieses Begehren wird, da es bezüglich der eigenen oder fremden Gebrauchsgegenstände, der eigenen oder fremden Persönlichkeit (Daseinsform) sowie der inneren und äußeren Sinnesgrundlagen entsteht, als 'inneres Gewirr' und 'äußeres Gewirr' bezeichnet. Durch dieses so entstehende Gewirr ist die Welt (die Generation der Wesen) verwirrt. Genauso wie Bambusstauden durch das Bambusgewirr verstrickt sind, so ist durch dieses Gewirr des Begehrens diese gesamte Menschheit, das heißt die Schar der Lebewesen, verstrickt, umgarnt und zusammengeflochten; das ist die Bedeutung. Weil sie nun so verstrickt ist, heißt es: 'Darum frage ich dich, Gotama.' 'Gotama' ist die Anrede des Erhabenen mit seinem Sippennamen. 'Wer kann dieses Gewirr entwirren?' bedeutet: Wer kann dieses Gewirr, das die drei Daseinswelten (tedhātuka) so umgarnt hält, entwirren? Wer ist fähig, es zu entwirren? So fragt er. අථස්ස භගවා තමත්ථං විස්සජ්ජෙන්තො සීලෙ පතිට්ඨායාතිආදිමාහ. තත්ථ සීලෙ පතිට්ඨායාති චතුපාරිසුද්ධිසීලෙ ඨත්වා. එත්ථ ච භගවා ජටාවිජටනං පුච්ඡිතො සීලං ආරභන්තො න ‘‘අඤ්ඤං පුට්ඨො අඤ්ඤං කථෙතී’’ති වෙදිතබ්බො. ජටාවිජටකස්ස හි පතිට්ඨාදස්සනත්ථමෙත්ථ සීලං කථිතං. Daraufhin sprach der Erhabene, um ihm diese Frage zu beantworten, die Strophe, die mit 'In Tugend fest gegründet' (sīle patiṭṭhāya) beginnt. Darin bedeutet 'In Tugend fest gegründet', gefestigt in der vierfachen vollkommenen Reinheit der Tugend (catupārisuddhi-sīla). Und hierbei darf man nicht annehmen, der Erhabene habe 'auf das eine gefragt, etwas anderes geantwortet', indem er mit der Tugend begann, obwohl er nach dem Entwirren des Gewirrs gefragt wurde. Denn die Tugend wurde hier dargelegt, um das Fundament dessen aufzuzeigen, der das Gewirr entwirren soll. නරොති සත්තො. සපඤ්ඤොති කම්මජතිහෙතුකපටිසන්ධිපඤ්ඤාය පඤ්ඤවා. චිත්තං පඤ්ඤඤ්ච භාවයන්ති සමාධිඤ්චෙව විපස්සනඤ්ච භාවයමානො. චිත්තසීසෙන හෙත්ථ අට්ඨ සමාපත්තියො කථිතා, පඤ්ඤානාමෙන විපස්සනා. ආතාපීති වීරියවා. වීරියඤ්හි කිලෙසානං ආතාපනපරිතාපනට්ඨෙන ‘‘ආතාපො’’ති වුච්චති, තදස්ස අත්ථීති ආතාපී. නිපකොති නෙපක්කං වුච්චති පඤ්ඤා, තාය සමන්නාගතොති අත්ථො. ඉමිනා පදෙන පාරිහාරියපඤ්ඤං දස්සෙති. පාරිහාරියපඤ්ඤා නාම ‘‘අයං කාලො උද්දෙසස්ස, අයං කාලො පරිපුච්ඡායා’’තිආදිනා නයෙන සබ්බත්ථ කාරාපිතා පරිහරිතබ්බපඤ්ඤා. ඉමස්මිඤ්හි පඤ්හාබ්‍යාකරණෙ තික්ඛත්තුං පඤ්ඤා ආගතා. තත්ථ පඨමා ජාතිපඤ්ඤා, දුතියා විපස්සනාපඤ්ඤා, තතියා සබ්බකිච්චපරිණායිකා පාරිහාරියපඤ්ඤා. 'Mensch' (naro) bedeutet ein Wesen. 'Weise' (sapañño) bedeutet weise durch die bei der Wiedergeburt wirksame, aus heilsamem Karma stammende dreiwurzelige Weisheit (tihetuka-paṭisandhi-paññā). 'Geist und Weisheit entfaltend' (cittaṃ paññañca bhāvayaṃ) bedeutet, sowohl Konzentration (samādhi) als auch Einsicht (vipassanā) zu entfalten. Unter dem Begriff 'Geist' (citta) als Hauptkategorie werden hierbei die acht Erreichungen (samāpatti) gelehrt, und unter dem Begriff 'Weisheit' (paññā) die Einsicht (vipassanā). 'Eifrig' (ātāpī) bedeutet tatkräftig. Tatkraft wird nämlich 'Eifer' (ātāpa) genannt, weil sie die Befleckungen (kilesa) erhitzt und verbrennt; wer diese besitzt, ist 'eifrig' (ātāpī). 'Klug' (nipako): Mit 'nepakka' ist Weisheit gemeint; 'damit ausgestattet' ist die Bedeutung. Mit diesem Wort wird die lenkende Weisheit (pārihāriya-paññā) aufgezeigt. Als lenkende Weisheit versteht man jene anzuwendende Weisheit, die in allen Angelegenheiten anleitet, wie etwa nach der Methode: 'Dies ist die Zeit für das Rezitieren, dies ist die Zeit für das Befragen' usw. In dieser Beantwortung der Frage kommt das Wort 'Weisheit' nämlich dreimal vor. Davon ist die erste die angeborene Weisheit (jāti-paññā), die zweite die Einsichtsweisheit (vipassanā-paññā) und die dritte die lenkende Weisheit (pārihāriya-paññā), die alle Verrichtungen leitet. සො [Pg.49] ඉමං විජටයෙ ජටන්ති සො ඉමෙහි සීලාදීහි සමන්නාගතො භික්ඛු. යථා නාම පුරිසො පථවියං පතිට්ඨාය සුනිසිතං සත්ථං උක්ඛිපිත්වා මහන්තං වෙළුගුම්බං විජටෙය්‍ය, එවමෙවං සීලෙ පතිට්ඨාය සමාධිසිලායං සුනිසිතං විපස්සනාපඤ්ඤාසත්ථං වීරියබලපග්ගහිතෙන පාරිහාරියපඤ්ඤාහත්ථෙන උක්ඛිපිත්වා සබ්බම්පි තං අත්තනො සන්තානෙ පතිතං තණ්හාජටං විජටෙය්‍ය සඤ්ඡින්දෙය්‍ය සම්පදාලෙය්‍යාති. 'Er kann dieses Gewirr entwirren' (so imaṃ vijaṭaye jaṭaṃ) bezieht sich auf jenen Mönch, der mit diesen Eigenschaften wie Tugend usw. ausgestattet ist. Genauso wie ein Mann, der fest auf der Erde steht, eine gut geschärfte Waffe erhebt und damit ein großes Bambusdickicht entwirrt (bzw. rodet), ebenso kann er, fest gegründet in der Tugend, die Waffe der Einsichtsweisheit (vipassanā-paññā), die auf dem Schleifstein der Konzentration (samādhi) gut geschärft ist, mit der Hand der lenkenden Weisheit (pārihāriya-paññā), gestützt durch die Kraft der Anstrengung, erheben und all dieses Gewirr des Begehrens (taṇhā-jaṭā), das auf seinen eigenen Daseinsstrom herabgefallen ist, entwirren, abschneiden und gänzlich zerschlagen. එත්තාවතා සෙඛභූමිං කථෙත්වා ඉදානි ජටං විජටෙත්වා ඨිතං මහාඛීණාසවං දස්සෙන්තො යෙසන්තිආදිමාහ. එවං ජටං විජටෙත්වා ඨිතං ඛීණාසවං දස්සෙත්වා පුන ජටාය විජටනොකාසං දස්සෙන්තො යත්ථ නාමඤ්චාතිආදිමාහ. තත්ථ නාමන්ති චත්තාරො අරූපිනො ඛන්ධා. පටිඝං රූපසඤ්ඤා චාති එත්ථ පටිඝසඤ්ඤාවසෙන කාමභවො ගහිතො, රූපසඤ්ඤාවසෙන රූපභවො. තෙසු ද්වීසු ගහිතෙසු අරූපභවො ගහිතොව හොති භවසඞ්ඛෙපෙනාති. එත්ථෙසා ඡිජ්ජතෙ ජටාති එත්ථ තෙභූමකවට්ටස්ස පරියාදියනට්ඨානෙ එසා ජටා ඡිජ්ජති, නිබ්බානං ආගම්ම ඡිජ්ජති නිරුජ්ඣතීති අයං අත්ථො දස්සිතො හොති. තතියං. Nachdem er bis hierher die Stufe des Übenden (sekhabhūmi) dargelegt hat, sprach er nun, um den großen Triebversiegten (mahākhīṇāsava) aufzuzeigen, der das Gewirr entwirrt hat und fest steht, die Strophe beginnend mit „yesaṃ“. Nachdem er so den Triebversiegten (khīṇāsava) aufgezeigt hatte, der das Gewirr entwirrt hat und fest steht, sprach er wiederum, um den Ort der Entwirrung des Gewirrs zu zeigen, die Strophe beginnend mit „yattha nāmañca“. Darin bezeichnet „nāma“ die vier formlosen Daseinsgruppen (arūpino khandhā). In der Formulierung „paṭighaṃ rūpasaññā ca“ ist durch die Widerstandswahrnehmung (paṭighasaññā) das Sinnen-Dasein (kāmabhava) erfasst, und durch die Formwahrnehmung (rūpasaññā) das feinstoffliche Dasein (rūpabhava). Wenn diese beiden erfasst sind, ist durch die Zusammenfassung der Daseinsformen auch das formlose Dasein (arūpabhava) mit erfasst. In „Hier wird dieses Gewirr abgeschnitten“ (etthesā chijjate jaṭā) wird folgende Bedeutung aufgezeigt: An dem Ort, an dem der Kreislauf der drei Ebenen (tebhūmakavaṭṭa) gänzlich endet, wird dieses Gewirr abgeschnitten; durch das Erreichen des Nibbāna wird es abgeschnitten und erlischt. Das dritte [Sutta]. 4. මනොනිවාරණසුත්තවණ්ණනා 4. Die Erklärung des Manonivāraṇa-Sutta 24. චතුත්ථෙ යතො යතොති පාපතො වා කල්‍යාණතො වා. අයං කිර දෙවතා ‘‘යංකිඤ්චි කුසලාදිභෙදං ලොකියං වා ලොකුත්තරං වා මනො, තං නිවාරෙතබ්බමෙව, න උප්පාදෙතබ්බ’’න්ති එවංලද්ධිකා. ස සබ්බතොති සො සබ්බතො. අථ භගවා – ‘‘අයං දෙවතා අනිය්‍යානිකකථං කථෙති, මනො නාම නිවාරෙතබ්බම්පි අත්ථි භාවෙතබ්බම්පි, විභජිත්වා නමස්සා දස්සෙස්සාමී’’ති චින්තෙත්වා දුතියගාථං ආහ. තත්ථ න මනො සංයතත්තමාගතන්ති, යං වුත්තං ‘‘න සබ්බතො මනො නිවාරයෙ’’ති, කතරං තං මනො, යං තං සබ්බතො න නිවාරෙතබ්බන්ති චෙ. මනො සංයතත්තං ආගතං, යං මනො යත්ථ සංයතභාවං ආගතං, ‘‘දානං දස්සාමි, සීලං රක්ඛිස්සාමී’’තිආදිනා නයෙන උප්පන්නං, එතං මනො න නිවාරෙතබ්බං, අඤ්ඤදත්ථු බ්‍රූහෙතබ්බං වඩ්ඪෙතබ්බං. යතො යතො ච පාපකන්ති යතො යතො අකුසලං උප්පජ්ජති, තතො තතො ච තං නිවාරෙතබ්බන්ති. චතුත්ථං. 24. Im vierten Sutta bedeutet „yato yato“ (von wo auch immer): sei es vom Schlechten oder vom Guten. Diese Gottheit war nämlich von folgender Ansicht: „Jeglicher Geist, der sich in Heilsames und so weiter unterteilt, sei er weltlich oder überweltlich, muss durchaus gezügelt werden und darf nicht hervorgebracht werden.“ „Sa sabbato“ bedeutet: jener von allem. Da dachte der Erhabene: „Diese Gottheit spricht eine Rede, die nicht zur Befreiung führt. Was man Geist nennt, ist teils zu zügeln, teils aber auch zu entfalten. Ich werde ihr die Lehre analytisch darlegen.“ Mit diesem Gedanken sprach er die zweite Strophe. Wenn man fragt: „Was das betrifft, was mit ‚Man soll den Geist nicht vor allem zügeln‘ gesagt wurde, welcher Geist ist es, den man nicht vor allem zügeln soll?“, so lautet die Antwort: „Den Geist, der zur Beherrschung gelangt ist“ (mano saṃyatattaṃ āgataṃ). Welcher Geist auch immer in einen Zustand der Beherrschung gelangt ist, indem er auf Weise wie ‚Ich will Spenden geben, ich will die Tugendregeln einhalten‘ und so weiter entsteht, diesen Geist soll man nicht zügeln, sondern im Gegenteil pflegen und entfalten. „Und von wo auch immer das Böse [kommt]“ (yato yato ca pāpakaṃ) bedeutet: Von wo auch immer Unheilsames entsteht, von dort her soll man ihn [den Geist] zügeln. Das vierte [Sutta]. 5. අරහන්තසුත්තවණ්ණනා 5. Die Erklärung des Arahanta-Sutta 25. පඤ්චමෙ [Pg.50] කතාවීති චතූහි මග්ගෙහි කතකිච්චො. අහං වදාමීති අයං දෙවතා වනසණ්ඩවාසිනී, සා ආරඤ්ඤකානං භික්ඛූනං ‘‘අහං භුඤ්ජාමි, අහං නිසීදාමි, මම පත්තො, මම චීවර’’න්තිආදිකථාවොහාරං සුත්වා චින්තෙසි – ‘‘අහං ඉමෙ භික්ඛූ ‘ඛීණාසවා’ති මඤ්ඤාමි, ඛීණාසවානඤ්ච නාම එවරූපා අත්තුපලද්ධිනිස්සිතකථා හොති, න හොති නු ඛො’’ති ජානනත්ථං එවං පුච්ඡති. 25. Im fünften Sutta bedeutet „katāvī“ (der Vollender) einer, der seine Aufgabe durch die vier Pfade vollendet hat (katakicco). Zu „ahaṃ vadāmi“ (ich spreche): Diese Gottheit wohnte in einem Waldstück; als sie den alltäglichen Sprachgebrauch der Waldmönche hörte wie ‚Ich esse, ich sitze, meine Almosenschale, meine Robe‘ und so weiter, dachte sie: „Ich halte diese Mönche für Triebversiegte (khīṇāsava). Gibt es wohl bei Triebversiegten eine solche Rede, die auf der Annahme eines Selbst (attupaladdhi) beruht, oder nicht?“ Um dies herauszufinden, fragt sie auf diese Weise. සාමඤ්ඤන්ති ලොකනිරුත්තිං ලොකවොහාරං. කුසලොති ඛන්ධාදීසු කුසලො. වොහාරමත්තෙනාති උපලද්ධිනිස්සිතකථං හිත්වා වොහාරභෙදං අකරොන්තො ‘‘අහං, මමා’’ති වදෙය්‍ය. ‘‘ඛන්ධා භුඤ්ජන්ති, ඛන්ධා නිසීදන්ති, ඛන්ධානං පත්තො, ඛන්ධානං චීවර’’න්ති හි වුත්තෙ වොහාරභෙදො හොති, න කොචි ජානාති. තස්මා එවං අවත්වා ලොකවොහාරෙන වොහරතීති. „Sāmaññaṃ“ (die allgemeine Übereinkunft) bezeichnet die weltliche Sprache, den weltlichen Sprachgebrauch. „Kusalo“ (der Weise) meint einen, der bezüglich der Aggregate (khandha) und so weiter weise ist. „Vohāramattena“ (bloß als Redensart) bedeutet: Ohne den konventionellen Sprachgebrauch zu verletzen, kann er, frei von einer auf der Annahme eines Selbst beruhenden Rede, „ich“ und „mein“ sagen. Denn wenn man sagen würde: ‚Die Aggregate essen, die Aggregate sitzen, die Almosenschale der Aggregate, die Robe der Aggregate‘, so würde man die konventionelle Sprache verletzen und niemand würde es verstehen. Deshalb drückt er sich nicht so aus, sondern bedient sich des weltlichen Sprachgebrauchs. අථ දෙවතා – ‘‘යදි දිට්ඨියා වසෙන න වදති, මානවසෙන නු ඛො වදතී’’ති චින්තෙත්වා පුන යො හොතීති පුච්ඡි. තත්ථ මානං නු ඛොති සො භික්ඛු මානං උපගන්ත්වා මානවසෙන වදෙය්‍ය නු ඛොති. අථ භගවා – ‘‘අයං දෙවතා ඛීණාසවං සමානං විය කරොතී’’ති චින්තෙත්වා, ‘‘ඛීණාසවස්ස නවවිධොපි මානො පහීනො’’ති දස්සෙන්තො පටිගාථං ආහ. තත්ථ විධූපිතාති විධමිතා. මානගන්ථස්සාති මානා ච ගන්ථා ච අස්ස. මඤ්ඤතන්ති මඤ්ඤනං. තිවිධම්පි තණ්හා-දිට්ඨි-මාන-මඤ්ඤනං සො වීතිවත්තො, අතික්කන්තොති අත්ථො. සෙසං උත්තානත්ථමෙවාති. පඤ්චමං. Da dachte die Gottheit: „Wenn er nicht aufgrund von falscher Ansicht (diṭṭhi) so spricht, spricht er vielleicht aus Dünkel (māna)?“ und fragte erneut mit der Strophe beginnend mit „yo hoti“. Darin bedeutet „mānaṃ nu kho“: Würde jener Mönch, dem Stolz verfallen, aus Dünkel heraus so sprechen? Da dachte der Erhabene: „Diese Gottheit stellt den Triebversiegten so dar, als sei er noch mit Dünkel behaftet.“ Um aufzuzeigen, dass beim Triebversiegten auch der neunfache Dünkel gänzlich überwunden ist, sprach er die Gegenstrophe. Darin bedeutet „vidhūpitā“ vernichtet. „Mānaganthassa“ bedeutet: dessen Dünkel und Fesseln [vernichtet sind]. „Maññataṃ“ bedeutet das Einbilden (maññana). Die Bedeutung ist, dass er das dreifache Einbilden durch Begehren, Ansicht und Dünkel (taṇhā-diṭṭhi-māna) überschritten, also überwunden hat (atikkanto). Der Rest ist von offensichtlicher Bedeutung. Das fünfte [Sutta]. 6. පජ්ජොතසුත්තවණ්ණනා 6. Die Erklärung des Pajjota-Sutta 26. ඡට්ඨෙ පුට්ඨුන්ති පුච්ඡිතුං. කථං ජානෙමූති කථං ජානෙය්‍යාම. දිවාරත්තින්ති දිවා ච රත්තිඤ්ච. තත්ථ තත්ථාති යත්ථ යත්ථෙව පජ්ජලිතො හොති, තත්ථ තත්ථ. එසා ආභාති එසා බුද්ධාභා. කතමා පන සාති? ඤාණාලොකො වා හොතු පීතිආලොකො වා පසාදාලොකො වා ධම්මකථාආලොකො වා, සබ්බොපි බුද්ධානං පාතුභාවා උප්පන්නො ආලොකො බුද්ධාභා නාම. අයං අනුත්තරා සබ්බසෙට්ඨා අසදිසාති. ඡට්ඨං. 26. Im sechsten Sutta bedeutet „puṭṭhuṃ“ zu fragen. „Kathaṃ jānemu“ bedeutet: Wie können wir wissen? „Divārattiṃ“ bedeutet bei Tag und bei Nacht. „Tattha tattha“ bedeutet: wo immer es aufleuchtet. „Esā ābhā“ bedeutet: dies ist das Licht des Buddha (buddhābhā). Welches aber ist dieses? Sei es das Licht der Erkenntnis (ñāṇāloko), das Licht der Verzückung (pītiāloko), das Licht des Vertrauens (pasādāloko) oder das Licht der Lehrverkündigung (dhammakathāāloko) – jegliches Licht, das durch das Erscheinen der Buddhas entsteht, wird „Licht des Buddha“ genannt. Dieses ist unübertrefflich, das allerbeste und unvergleichlich. Das sechste [Sutta]. 7. සරසුත්තවණ්ණනා 7. Die Erklärung des Sara-Sutta 27. සත්තමෙ [Pg.51] කුතො සරා නිවත්තන්තීති ඉමෙ සංසාරසරා කුතො නිවත්තන්ති, කිං ආගම්ම නප්පවත්තන්තීති අත්ථො. න ගාධතීති න පතිට්ඨාති. අතොති අතො නිබ්බානතො. සෙසං උත්තානත්ථමෙවාති. සත්තමං. 27. Im siebten Sutta bedeutet „kuto sarā nivattanti“ (woher kehren die Ströme um): Woher kehren diese Ströme des Saṃsāra um, wohin gelangt fließen sie nicht weiter? „Na gādhati“ bedeutet: findet keinen festen Boden. „Ato“ bedeutet: von hier aus, d.h. ausgehend von diesem Nibbāna. Der Rest ist von offensichtlicher Bedeutung. Das siebte [Sutta]. 8. මහද්ධනසුත්තවණ්ණනා 8. Die Erklärung des Mahaddhana-Sutta 28. අට්ඨමෙ නිධානගතං මුත්තසාරාදි මහන්තං ධනමෙතෙසන්ති මහද්ධනා. සුවණ්ණරජතභාජනාදි මහාභොගො එතෙසන්ති මහාභොගා. අඤ්ඤමඤ්ඤාභිගිජ්ඣන්තීති අඤ්ඤමඤ්ඤං අභිගිජ්ඣන්ති පත්ථෙන්ති පිහෙන්ති. අනලඞ්කතාති අතිත්තා අපරියත්තජාතා. උස්සුක්කජාතෙසූති නානාකිච්චජාතෙසු අනුප්පන්නානං රූපාදීනං උප්පාදනත්ථාය උප්පන්නානං අනුභවනත්ථාය උස්සුක්කෙසු. භවසොතානුසාරීසූති වට්ටසොතං අනුසරන්තෙසු. අනුස්සුකාති අවාවටා. අගාරන්ති මාතුගාමෙන සද්ධිං ගෙහං. විරාජියාති විරාජෙත්වා. සෙසං උත්තානමෙවාති. අට්ඨමං. 28. Im achten Sutta bezeichnet „mahaddhanā“ (von großem Reichtum) jene, die großen vergrabenen Reichtum wie Perlen, Juwelen und so weiter besitzen. „Mahābhogā“ (von großem Genuss) meint jene, die über großen Besitz wie Gold- und Silbergefäße und ähnliches verfügen. „Aññamaññābhigijjhanti“ bedeutet: sie begehren gegenseitig [den Besitz des anderen], verlangen danach und sind neidisch. „Analaṅkatā“ bedeutet: unersättlich, von unbegrenzter Gier. „Ussukkajātesu“ (unter den Eifrigen) meint: unter jenen, die in vielfältigen Angelegenheiten eifrig bemüht sind, um noch nicht entstandene [Sinnesobjekte wie] Formen und so weiter hervorzubringen und um die bereits entstandenen zu genießen. „Bhavasotānusārīsu“ bedeutet: unter jenen, die dem Strom des Daseinskreislaufs (vaṭṭasota) folgen. „Anussukkā“ bedeutet: frei von weltlichem Eifer (avāvaṭā). „Agāraṃ“ (das Haus) meint das gemeinsame Heim mit einer Frau (mātugāma). „Virājiya“ bedeutet: nachdem man leidenschaftslos geworden ist (virājetvā). Der Rest ist offensichtlich. Das achte [Sutta]. 9. චතුචක්කසුත්තවණ්ණනා 9. Die Erklärung des Catucakka-Sutta 29. නවමෙ චතුචක්කන්ති චතුඉරියාපථං. ඉරියාපථො හි ඉධ චක්කන්ති අධිප්පෙතො. නවද්වාරන්ති නවහි වණමුඛෙහි නවද්වාරං. පුණ්ණන්ති අසුචිපූරං. ලොභෙන සංයුතන්ති තණ්හාය සංයුත්තං. කථං යාත්‍රා භවිස්සතීති එතස්ස එවරූපස්ස සරීරස්ස කථං නිග්ගමනං භවිස්සති, කථං මුත්ති පරිමුත්ති සමතික්කමො භවිස්සතීති පුච්ඡති. නද්ධින්ති උපනාහං, පුබ්බකාලෙ කොධො, අපරකාලෙ උපනාහොති එවං පවත්තං බලවකොධන්ති අත්ථො. වරත්තන්ති ‘‘ඡෙත්වා නද්ධි වරත්තඤ්ච, සන්දානං සහනුක්කම’’න්ති ගාථාය (ධ. ප. 398; සු. නි. 627) තණ්හා වරත්තා, දිට්ඨි සන්දානං නාම ජාතං. ඉධ පන පාළිනිද්දිට්ඨෙ කිලෙසෙ ඨපෙත්වා අවසෙසා ‘‘වරත්තා’’ති වෙදිතබ්බා, ඉති කිලෙසවරත්තඤ්ච ඡෙත්වාති අත්ථො. ඉච්ඡා ලොභන්ති එකොයෙව ධම්මො ඉච්ඡනට්ඨෙන ඉච්ඡා, ලුබ්භනට්ඨෙන ලොභොති වුත්තො. පඨමුප්පත්තිකා වා දුබ්බලා ඉච්ඡා, අපරාපරුප්පත්තිකො බලවා ලොභො. අලද්ධපත්ථනා වා ඉච්ඡා, පටිලද්ධවත්ථුම්හි ලොභො. සමූලං තණ්හන්ති අවිජ්ජාමූලෙන සමූලකං තණ්හං. අබ්බුය්හාති අග්ගමග්ගෙන උප්පාටෙත්වා. සෙසං උත්තානමෙවාති. නවමං. 29. Im neunten Sutta bedeutet „die vier Räder“ (catucakkaṃ) die vier Körperhaltungen (catu-iriyāpathaṃ). Denn unter „Rad“ (cakka) ist in diesem Zusammenhang die Körperhaltung (iriyāpatha) zu verstehen. „Neun Tore“ (navadvāraṃ) bedeutet ein Körper mit neun Toren in Form von neun Wundöffnungen (vaṇamukhehi). „Voll“ (puṇṇaṃ) bedeutet voll von Unreinheiten (asucipūraṃ). „Mit Gier verbunden“ (lobhena saṃyuttaṃ) bedeutet mit Verlangen (taṇhāya) verbunden. „Wie wird der Fortgang sein?“ (kathaṃ yātrā bhavissati) fragt: „Wie wird das Entkommen, wie die Befreiung, die völlige Befreiung, das Überwinden dieses so beschaffenen Körpers sein?“ „Riemen“ (naddhiṃ) bedeutet Groll (upanāha) – in der Anfangsphase ist es Zorn (kodha), in der späteren Phase Groll (upanāha); somit ist damit starker Zorn gemeint, der sich auf diese Weise entwickelt hat; dies ist die Bedeutung. „Den Riemen“ (varattaṃ) bezieht sich auf die Strophe „Nachdem er das Band und den Riemen sowie die Kette samt ihren Ausläufern durchschnitten hat...“ (Dhp 398); darin ist das Verlangen (taṇhā) als Riemen (varatta) und die Ansichten (diṭṭhi) sind als Kette (sandāna) entstanden. Hier jedoch sind, abgesehen von den im Pali dargelegten Befleckungen, die übrigen als „Riemen“ (varattā) zu verstehen; die Bedeutung ist also: „nachdem er den Riemen der Befleckungen (kilesavarattañca) durchschnitten hat“. „Wunsch und Gier“ (icchā lobhaṃ) beschreibt ein und denselben Zustand (dhamma): Aufgrund des Begehrens wird er als „Wunsch“ (icchā) bezeichnet, aufgrund des Gierens als „Gier“ (lobha). Oder: Der erste, schwache Impuls des Entstehens ist der Wunsch (icchā), das wiederholte, starke Entstehen ist die Gier (lobha). Oder: Das Verlangen nach einem noch nicht erlangten Objekt ist der Wunsch (icchā), die Haftung an einem bereits erlangten Objekt ist die Gier (lobha). „Das Verlangen mitsamt seiner Wurzel“ (samūlaṃ taṇhaṃ) bedeutet das Verlangen mitsamt seiner Wurzel der Unwissenheit (avijjāmūla). „Herausgerissen“ (abbuyha) bedeutet mit dem höchsten Pfad (aggamaggena, dem Pfad der Arhatschaft) entwurzelt (uppāṭetvā). Der Rest ist von offensichtlicher Bedeutung. Das neunte Sutta ist beendet. 10. එණිජඞ්ඝසුත්තවණ්ණනා 10. Erklärung des Eṇijaṅgha-Sutta. 30. දසමෙ [Pg.52] එණිජඞ්ඝන්ති එණිමිගස්ස විය සුවට්ටිතජඞ්ඝං. කිසන්ති අථූලං සමසරීරං. අථ වා ආතපෙන මිලාතං මාලාගන්ධවිලෙපනෙහි අනුපබ්‍රූහිතසරීරන්තිපි අත්ථො. වීරන්ති වීරියවන්තං. අප්පාහාරන්ති භොජනෙ මත්තඤ්ඤුතාය මිතාහාරං, විකාලභොජනපටික්ඛෙපවසෙන වා පරිත්තාහාරං. අලොලුපන්ති චතූසු පච්චයෙසු ලොලුප්පවිරහිතං. රසතණ්හාපටික්ඛෙපො වා එස. සීහංවෙකචරං නාගන්ති එකචරං සීහං විය, එකචරං නාගං විය. ගණවාසිනො හි පමත්තා හොන්ති, එකචරා අප්පමත්තා, තස්මා එකචරාව ගහිතාති. පවෙදිතාති පකාසිතා කථිතා. එත්ථාති එතස්මිං නාමරූපෙ. පඤ්චකාමගුණවසෙන හි රූපං ගහිතං, මනෙන නාමං, උභයෙහි පන අවිනිභුත්තධම්මෙ ගහෙත්වා පඤ්චක්ඛන්ධාදිවසෙනපෙත්ථ භුම්මං යොජෙතබ්බන්ති. දසමං. 30. Im zehnten Sutta bedeutet „antilopenwadig“ (eṇijaṅghaṃ) Waden zu haben, die wohlgeformt und rund sind wie die einer Eṇi-Antilope (eṇimiga). „Mager“ (kisaṃ) bedeutet nicht fettleibig, mit einem ausgewogenen Körper (samasarīraṃ). Oder aber es bedeutet: abgezehrt durch die Hitze der Askese, oder ein Körper, der nicht durch Blumen, Wohlgerüche und Salben gepflegt wurde; auch dies ist die Bedeutung. „Den Helden“ (vīraṃ) bedeutet den Tatkräftigen (vīriyavantaṃ). „Wenig Nahrung zu sich nehmend“ (appāhāraṃ) bedeutet mäßig im Essen durch das Wissen um das rechte Maß bei der Nahrung (bhojane mattaññutā), oder geringe Nahrung aufgrund der Vermeidung von Speisen zur Unzeit (vikālabhojanapaṭikkhepa). „Nicht gierig“ (alolupaṃ) bedeutet frei von Begehrlichkeiten bezüglich der vier Lebensbedürfnisse (paccaya). Oder dies beschreibt die Überwindung des Verlangens nach Geschmack (rasataṇhāpaṭikkhepa). „Wie ein Löwe, wie ein einsam wandernder Elefant“ (sīhaṃ vekacaraṃ nāgaṃ) bedeutet wie ein einsam wandernder Löwe, wie ein einsam wandernder Elefant. Denn jene, die in einer Gruppe leben, sind nachlässig (pamattā), während die einsam Wandernden achtsam (appamattā) sind; daher wurde das einsame Wandern hier betont. „Verkündet“ (paveditā) bedeutet offengelegt, gelehrt. „Hierin“ (ettha) bedeutet in diesem Geist-und-Körper (nāmarūpa). Denn durch die fünf Arten von Sinnesobjekten wird der Körper (rūpa) erfasst, und durch das Wort „Geist“ (mana) wird der Name (nāma) erfasst. Nachdem man jedoch durch beide die untrennbaren Phänomene (avinibhuttadhamma) erfasst hat, sollte man hier auch den Bereich im Sinne der fünf Aggregate usw. anwenden. Das zehnte Sutta ist beendet. සත්තිවග්ගො තතියො. Das dritte Kapitel über die Waffe (Sattivagga) ist beendet. 4. සතුල්ලපකායිකවග්ගො 4. Das Kapitel über die Schar der Satullapa-Devas. 1. සබ්භිසුත්තවණ්ණනා 1. Erklärung des Sabbhi-Sutta. 31. සතුල්ලපකායිකවග්ගස්ස පඨමෙ සතුල්ලපකායිකාති සතං ධම්මං සමාදානවසෙන උල්ලපෙත්වා සග්ගෙ නිබ්බත්තාති සතුල්ලපකායිකා. තත්‍රිදං වත්ථු – සම්බහුලා කිර සමුද්දවාණිජා නාවාය සමුද්දං පක්ඛන්දිංසු. තෙසං ඛිත්තසරවෙගෙන ගච්ඡන්තියා නාවාය සත්තමෙ දිවසෙ සමුද්දමජ්ඣෙ මහන්තං උප්පාතිකං පාතුභූතං, මහාඌමියො උට්ඨහිත්වා නාවං උදකස්ස පූරෙන්ති. නාවාය නිමුජ්ජමානාය මහාජනො අත්තනො අත්තනො දෙවතානං නාමානි ගහෙත්වා ආයාචනාදීනි කරොන්තො පරිදෙවි. තෙසං මජ්ඣෙ එකො පුරිසො – ‘‘අත්ථි නු ඛො මෙ එවරූපෙ භයෙ පතිට්ඨා’’ති ආවජ්ජෙන්තො අත්තනො පරිසුද්ධානි සරණානි චෙව සීලානි ච දිස්වා යොගී විය පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා නිසීදි. තමෙනං ඉතරෙ සභයකාරණං පුච්ඡිංසු. සො තෙසං [Pg.53] කථෙසි – ‘‘අම්භො අහං නාවං අභිරූහනදිවසෙ භික්ඛුසඞ්ඝස්ස දානං දත්වා සරණානි චෙව සීලානි ච අග්ගහෙසිං, තෙන මෙ භයං නත්ථී’’ති. කිං පන සාමි එතානි අඤ්ඤෙසම්පි වත්තන්තීති? ආම වත්තන්තීති තෙන හි අම්හාකම්පි දෙථාති. සො තෙ මනුස්සෙ සතං සතං කත්වා සත්ත කොට්ඨාසෙ අකාසි, තතො පඤ්චසීලානි අදාසි. තෙසු පඨමං ජඞ්ඝසතං ගොප්ඵකමත්තෙ උදකෙ ඨිතං අග්ගහෙසි, දුතියං ජාණුමත්තෙ, තතියං කටිමත්තෙ, චතුත්ථං නාභිමත්තෙ, පඤ්චමං ථනමත්තෙ, ඡට්ඨං ගලප්පමාණෙ, සත්තමං මුඛෙන ලොණොදකෙ පවිසන්තෙ අග්ගහෙසි. සො තෙසං සීලානි දත්වා – ‘‘අඤ්ඤං තුම්හාකං පටිසරණං නත්ථි, සීලමෙව ආවජ්ජෙථා’’ති උග්ඝොසෙසි. තානි සත්තපි ජඞ්ඝසතානි තත්ථ කාලං කත්වා ආසන්නකාලෙ ගහිතසීලං නිස්සාය තාවතිංසභවනෙ නිබ්බත්තිංසු, තෙසං ඝටාවසෙනෙව විමානානි නිබ්බත්තිංසු. සබ්බෙසං මජ්ඣෙ ආචරියස්ස යොජනසතිකං සුවණ්ණවිමානං නිබ්බත්ති, අවසෙනානි තස්ස පරිවාරානි හුත්වා සබ්බහෙට්ඨිමං ද්වාදසයොජනිකං අහොසි. තෙ නිබ්බත්තක්ඛණෙයෙව කම්මං ආවජ්ජෙන්තා ආචරියං නිස්සාය සම්පත්තිලාභං ඤත්වා, ‘‘ගච්ඡාම තාව, දසබලස්ස සන්තිකෙ අම්හාකං ආචරියස්ස වණ්ණං කථෙය්‍යාමා’’ති මජ්ඣිමයාමසමනන්තරෙ භගවන්තං උපසඞ්කමිංසු, තා දෙවතා ආචරියස්ස වණ්ණභණනත්ථං එකෙකං ගාථං අභාසිංසු. 31. Im ersten Sutta des Satullapakāyikavagga bedeutet „die zur Schar der Satullapas Gehörenden“ (satullapakāyikā): jene, die die Lehre der Guten (sataṃ dhammaṃ) rühmten und verkündeten (ullapetvā), indem sie sie praktizierten, und so im Himmel wiedergeboren wurden (sagge nibbattā); daher werden sie „Satullapakāyikā“ genannt. Hierzu gibt es folgende Geschichte: Einst, so wird erzählt, fuhren viele Seehändler mit einem Schiff auf den Ozean hinaus. Am siebten Tag, während ihr Schiff mit der Geschwindigkeit eines abgeschossenen Pfeils dahinfuhr, trat mitten auf dem Meer ein großes Unheil ein. Große Wellen erhoben sich und füllten das Schiff mit Wasser. Als das Schiff zu sinken drohte, riefen die Menschen die Namen ihrer jeweiligen Gottheiten an, flehten sie um Hilfe an und weinten laut klagend. Mitten unter ihnen dachte ein Mann nach: „Gibt es für mich wohl in einer solchen Gefahr eine Zuflucht?“, und als er seine eigenen völlig reinen Zufluchtnahmen und Tugendregeln sah, setzte er sich wie ein Yogi mit gekreuzten Beinen nieder. Die anderen fragten ihn nach dem Grund für seine Furchtlosigkeit. Er sagte zu ihnen: „Ihr Lieben, an dem Tag, an dem ich das Schiff bestieg, gab ich der Sangha der Mönche eine Spende und nahm die Zufluchten sowie die Tugendregeln auf. Deshalb habe ich keine Furcht.“ „Aber Meister, gelten diese denn auch für andere?“ – „Ja, sie gelten auch für andere.“ – „Wenn dem so ist, dann gebt sie auch uns!“ Er teilte diese Menschen in sieben Gruppen zu je einhundert ein und gab ihnen dann die fünf Tugendregeln (pañcasīla). Unter ihnen nahm die erste Gruppe von hundert Menschen die Regeln an, während sie im knöcheltiefen Wasser stand; die zweite im knietiefen Wasser, die dritte im hüfttiefen Wasser, die vierte im bauchnabeltiefen Wasser, die fünfte im brusttiefen Wasser, die sechste im halstiefen Wasser, und die siebte Gruppe nahm sie an, während das Salzwasser bereits in ihren Mund drang. Nachdem er ihnen die Tugendregeln gegeben hatte, rief er ihnen zu: „Ihr habt keine andere Zuflucht, besinnt euch nur auf eure Tugend (sīla)!“ Alle jene siebenhundert Menschen starben dort, und aufgrund der Tugend, die sie im Angesicht des Todes angenommen hatten, wurden sie im Reich der Dreiunddreißig Götter (Tāvatiṃsa) wiedergeboren. Entsprechend ihren Gruppen entstanden für sie Himmelspaläste (vimāna). Mitten unter allen entstand für den Lehrer ein goldener Palast von einhundert Yojanas Ausdehnung, und die übrigen Paläste dienten als sein Gefolge, wobei der allerunterste Palast zwölf Yojanas groß war. Sobald sie wiedergeboren waren, dachten sie über ihr Karma nach, und als sie erkannten, dass sie diesen herrlichen Wohlstand dank ihres Lehrers erlangt hatten, dachten sie: „Lasst uns gehen und in der Gegenwart des Zehnkräftigen (Dasabala) das Lob unseres Lehrers verkünden!“ Unmittelbar nach der mittleren Nachtwache suchten sie den Erhabenen auf, und diese Gottheiten sprachen jeweils eine Strophe, um das Lob ihres Lehrers zu verkünden. තත්ථ සබ්භිරෙවාති පණ්ඩිතෙහි, සප්පුරිසෙහි එව. ර-කාරො පදසන්ධිකරො. සමාසෙථාති සහ නිසීදෙය්‍ය. දෙසනාසීසමෙව චෙතං, සබ්බඉරියාපථෙ සබ්භිරෙව සහ කුබ්බෙය්‍යාති අත්ථො. කුබ්බෙථාති කරෙය්‍ය. සන්ථවන්ති මිත්තසන්ථවං. තණ්හාසන්ථවො පන න කෙනචි සද්ධිං කාතබ්බො, මිත්තසන්ථවො බුද්ධ-පච්චෙකබුද්ධ-බුද්ධසාවකෙහි සහ කාතබ්බො. ඉදං සන්ධායෙතං වුත්තං. සතන්ති බුද්ධාදීනං සප්පුරිසානං. සද්ධම්මන්ති පඤ්චසීලදසසීලචතුසතිපට්ඨානාදිභෙදං සද්ධම්මං, ඉධ පන පඤ්චසීලං අධිප්පෙතං. සෙය්‍යො හොතීති වඩ්ඪි හොති. න පාපියොති ලාමකං කිඤ්චි න හොති. නාඤ්ඤතොති වාලිකාදීහි තෙලාදීනි විය අඤ්ඤතො අන්ධබාලතො පඤ්ඤා නාම න ලබ්භති, තිලාදීහි පන තෙලාදීනි විය සතං ධම්මං ඤත්වා පණ්ඩිතමෙව සෙවන්තො භජන්තො ලභතීති. සොකමජ්ඣෙති සොකවත්ථූනං සොකානුගතානං වා සත්තානං මජ්ඣගතො න සොචති බන්ධුලමල්ලසෙනාපතිස්ස [Pg.54] උපාසිකා විය, පඤ්චන්නං චොරසතානං මජ්ඣෙ ධම්මසෙනාපතිස්ස සද්ධිවිහාරිකො සංකිච්චසාමණෙරො විය ච. Darin bedeutet „nur mit den Guten“ (sabbhireva) nur mit den Weisen (paṇḍitehi), den guten Menschen (sappurisehi). Der Buchstabe „r“ dient der Wortverbindung (padasandhi). „Man sollte sich gesellen“ (samāsetha) bedeutet man sollte zusammen sitzen. Dies ist nur ein Leitmotiv der Lehrverkündigung (desanāsīsa); die eigentliche Bedeutung ist: Man sollte in allen Körperhaltungen (sabbairiyāpathe) nur mit den Guten zusammen sein. „Man sollte machen“ (kubbetha) bedeutet man sollte tun. „Gemeinschaft“ (santhavaṃ) bedeutet freundschaftliche Gemeinschaft (mittasanthava). Eine Gemeinschaft des Begehrens (taṇhāsanthava) jedoch sollte man mit niemandem eingehen; freundschaftliche Gemeinschaft sollte man mit den Buddhas, Paccekabuddhas und den Jüngern des Buddha (buddhasāvaka) pflegen. In Hinblick darauf wurde dies gesagt. „Der Guten“ (sataṃ) bedeutet der guten Menschen wie der Buddhas usw. „Die wahre Lehre“ (saddhammaṃ) bedeutet die wahre Lehre, eingeteilt in die fünf Tugendregeln, die zehn Tugendregeln, die vier Grundlagen der Achtsamkeit (satipaṭṭhāna) usw. Hier sind jedoch die fünf Tugendregeln (pañcasīla) gemeint. „Es wird besser“ (seyyo hoti) bedeutet es gibt Wachstum und Gedeihen (vaḍḍhi). „Nicht schlechter“ (na pāpiyo) bedeutet es entsteht keinerlei Übel (lāmakaṃ). „Nicht von einem anderen“ (nāññato) – so wie man aus Sandkörnern usw. kein Öl gewinnen kann, so kann man von einem anderen, einem geistig Blinden und Törichten (andhabāla), keine Weisheit erlangen. Doch so wie man aus Sesamkörnern usw. Öl gewinnt, so erlangt man Weisheit, indem man die Lehre der Guten kennenlernt und sich nur an einen Weisen hält und ihm dient; so ist dies zu verstehen. „Mitten im Kummer“ (sokamajjhe) bedeutet, dass jemand, der sich inmitten von Wesen befindet, die von den Ursachen des Kummers geplagt oder vom Kummer überwältigt sind, nicht trauert – wie die Laienanhängerin des Malla-Generals namens Bandhula, oder wie der Novize Saṃkicca, der Mitbewohner des Generals der Lehre (Dhammasenāpati), inmitten von fünfhundert Räubern. ඤාතිමජ්ඣෙ විරොචතීති ඤාතිගණමජ්ඣෙ සංකිච්චථෙරස්ස සද්ධිවිහාරිකො අධිමුත්තකසාමණෙරො විය සොභති. සො කිර ථෙරස්ස භාගිනෙය්‍යො හොති, අථ නං ථෙරො ආහ – ‘‘සාමණෙර, මහල්ලකොසි ජාතො, ගච්ඡ, වස්සානි පුච්ඡිත්වා එහි, උපසම්පාදෙස්සාමි ත’’න්ති. සො ‘‘සාධූ’’ති ථෙරං වන්දිත්වා පත්තචීවරමාදාය චොරඅටවියා ඔරභාගෙ භගිනිගාමං ගන්ත්වා පිණ්ඩාය චරි, තං භගිනී දිස්වා වන්දිත්වා ගෙහෙ නිසීදාපෙත්වා භොජෙසි. සො කතභත්තකිච්චො වස්සානි පුච්ඡි. සා ‘‘අහං න ජානාමි, මාතා මෙ ජානාතී’’ති ආහ. අථ සො ‘‘තිට්ඨථ තුම්හෙ, අහං මාතුසන්තිකං ගමිස්සාමී’’ති අටවිං ඔතිණ්ණො. තමෙනං දූරතොව චොරපුරිසො දිස්වා චොරානං ආරොචෙසි. චොරා ‘‘සාමණෙරො කිරෙකො අටවිං ඔතිණ්ණො, ගච්ඡථ නං ආනෙථා’’ති ආණාපෙත්වා එකච්චෙ ‘‘මාරෙම න’’න්ති ආහංසු, එකච්චෙ විස්සජ්ජෙමාති. සාමණෙරො චින්තෙසි – ‘‘අහං සෙඛො සකරණීයො, ඉමෙහි සද්ධිං මන්තෙත්වා සොත්ථිමත්තානං කරිස්සාමී’’ති චොරජෙට්ඨකං ආමන්තෙත්වා, ‘‘උපමං තෙ, ආවුසො, කරිස්සාමී’’ති ඉමා ගාථා අභාසි – „Er leuchtet inmitten der Verwandten“ bedeutet: Inmitten der Schar seiner Verwandten erstrahlt er wie der Novize Adhimuttaka, der Mitbewohner des Thera Saṅkicca. Jener war, so heißt es, der Neffe des Thera. Da sprach der Thera zu ihm: „Novize, du bist nun herangewachsen. Geh hin, frage nach deinen Lebensjahren und komm zurück; dann werde ich dir die höhere Weihe erteilen.“ Er sagte: „Sehr wohl“, verneigte sich vor dem Thera, nahm Schale und Robe, ging in das Dorf seiner Schwester auf dieser Seite des Räuberwaldes und ging auf Almosengang. Als seine Schwester ihn sah, verneigte sie sich, ließ ihn im Haus Platz nehmen und speiste ihn. Nach Beendigung des Mahls fragte er nach seinen Lebensjahren. Sie sagte: „Ich weiß es nicht, meine Mutter weiß es.“ Da sagte er: „Bleibt ihr hier, ich werde zu meiner Mutter gehen“, und betrat den Wald. Ein Räuberspion sah ihn von weitem und berichtete es den Räubern. Die Räuber befahlen: „Ein Novize allein soll den Wald betreten haben, geht und bringt ihn her!“ Einige sagten: „Töten wir ihn!“, andere sagten: „Lassen wir ihn frei!“ Der Novize dachte: „Ich bin ein Lernender, der noch zu Tuendes hat. Ich will mich mit ihnen besprechen und für mein eigenes Wohl sorgen.“ Er sprach den Räuberhauptmann an, sagte: „Freund, ich will dir ein Gleichnis nennen“, und sprach diese Verse: ‘‘අහු අතීතමද්ධානං, අරඤ්ඤස්මිං බ්‍රහාවනෙ; චෙතො කූටානි ඔඩ්ඩෙත්වා, සසකං අවධී තදා. „Es war einmal in vergangener Zeit in einem großen Wald; da stellte ein Jäger heimtückische Fallen auf und tötete einen Hasen.“ ‘‘සසකඤ්ච මතං දිස්වා, උබ්බිග්ගා මිගපක්ඛිනො; එකරත්තිං අපක්කාමුං, ‘අකිච්චං වත්තතෙ ඉධ’. „Als sie den getöteten Hasen sahen, flohen die Tiere und Vögel erschrocken; in einer einzigen Nacht entwichen sie, denkend: ‚Hier geschieht Unrecht.‘“ ‘‘තථෙව සමණං හන්ත්වා, අධිමුත්තං අකිඤ්චනං; අද්ධිකා නාගමිස්සන්ති, ධනජානි භවිස්සතී’’ති. „Ebenso, wenn ihr den besitzlosen Asketen Adhimutta tötet, werden die Reisenden nicht mehr kommen, und es wird ein Verlust an Besitztümern eintreten.“ ‘‘සච්චං ඛො සමණො ආහ, අධිමුත්තො අකිඤ්චනො; අද්ධිකා නාගමිස්සන්ති, ධනජානි භවිස්සති. „Wahrlich, der Asket hat die Wahrheit gesprochen: Adhimutta ist besitzlos. Die Reisenden werden nicht mehr kommen, und es wird ein Verlust an Besitztümern eintreten.“ ‘‘සචෙ පටිපථෙ දිස්වා, නාරොචෙස්සසි කස්සචි; තව සච්චමනුරක්ඛන්තො, ගච්ඡ භන්තෙ යථාසුඛ’’න්ති. „Wenn du auf dem entgegenkommenden Weg jemanden siehst und es niemandem erzählst, um so dein Wahrheitswort zu bewahren, dann geh, Ehrwürdiger, wohin du willst.“ සො [Pg.55] තෙහි චොරෙහි විස්සජ්ජිතො ගච්ඡන්තො ඤාතයොපි දිස්වා තෙසම්පි න ආරොචෙසි. අථ තෙ අනුප්පත්තෙ චොරා ගහෙත්වා විහෙඨයිංසු, උරං පහරිත්වා පරිදෙවමානඤ්චස්ස මාතරං චොරා එතදවොචුං – „Von jenen Räubern freigelassen, ging er weiter, sah seine Verwandten, berichtete es ihnen jedoch nicht. Daraufhin nahmen die Räuber die herankommenden Verwandten gefangen und quälten sie. Zu seiner Mutter, die sich an die Brust schlug und jammerte, sprachen die Räuber Folgendes:“ ‘‘කිං තෙ හොති අධිමුත්තො, උදරෙ වසිකො අසි; පුට්ඨා මෙ අම්ම අක්ඛාහි, කථං ජානෙමු තං මය’’න්ති. „Was ist Adhimutta für dich? War er ein Bewohner deines Schoßes (dein Sohn)? Beantworte unsere Frage, Mutter, sag es uns; wie können wir es sonst wissen?“ ‘‘අධිමුත්තස්ස අහං මාතා, අයඤ්ච ජනකො පිතා; භගිනී භාතරො චාපි, සබ්බෙව ඉධ ඤාතයො. „Ich bin die Mutter von Adhimutta, und dies ist sein leiblicher Vater; auch seine Schwester und seine Brüder, sie alle hier sind seine Verwandten.“ ‘‘අකිච්චකාරී අධිමුත්තො, යං දිස්වා න නිවාරයෙ; එතං ඛො වත්තං සමණානං, අරියානං ධම්මජීවිනං. „Adhimutta tut nichts Ungebührliches, da er uns sah und nicht warnte. Dies ist wahrlich die Verhaltensweise von Asketen, den Edlen, die im Dhamma leben.“ ‘‘සච්චවාදී අධිමුත්තො, යං දිස්වා න නිවාරයෙ; අධිමුත්තස්ස සුචිණ්ණෙන, සච්චවාදිස්ස භික්ඛුනො; සබ්බෙව අභයං පත්තා, සොත්ථිං ගච්ඡන්තු ඤාතයො’’ති. „Wahrheitsliebend ist Adhimutta, der uns sah und nicht warnte. Durch das gute Verhalten von Adhimutta, dem wahrhaftigen Bhikkhu, haben alle Furchtlosigkeit erlangt; mögen die Verwandten in Frieden gehen!“ එවං තෙ චොරෙහි විස්සජ්ජිතා ගන්ත්වා අධිමුත්තං ආහංසු – „So von den Räubern freigelassen, gingen sie hin und sprachen zu Adhimutta:“ ‘‘තව තාත සුචිණ්ණෙන, සච්චවාදිස්ස භික්ඛුනො; සබ්බෙව අභයං පත්තා, සොත්ථිං පච්චාගමම්හසෙ’’ති. „Durch dein gutes Verhalten, mein Lieber, der du ein wahrhaftiger Bhikkhu bist, haben wir alle Furchtlosigkeit erlangt und sind wohlbehalten zurückgekehrt.“ තෙපි පඤ්චසතා චොරා පසාදං ආපජ්ජිත්වා අධිමුත්තස්ස සාමණෙරස්ස සන්තිකෙ පබ්බජිංසු. සො තෙ ආදාය උපජ්ඣායස්ස සන්තිකං ගන්ත්වා පඨමං අත්තනා උපසම්පන්නො පච්ඡා තෙ පඤ්චසතෙ අත්තනො අන්තෙවාසිකෙ කත්වා උපසම්පාදෙසි. තෙ අධිමුත්තථෙරස්ස ඔවාදෙ ඨිතා සබ්බෙ අග්ගඵලං අරහත්තං පාපුණිංසු. ඉමමත්ථං ගහෙත්වා දෙවතා ‘‘සතං සද්ධම්මමඤ්ඤාය ඤාතිමජ්ඣෙ විරොචතී’’ති ආහ. „Auch jene fünfhundert Räuber erlangten Vertrauen und ordinierten in der Gegenwart des Novizen Adhimutta. Er nahm sie mit sich, ging zu seinem Upajjhāya und wurde zuerst selbst ordiniert; danach machte er jene fünfhundert zu seinen Schülern und ordinierte sie. Sie alle befolgten die Ermahnung des Thera Adhimutta und erreichten die höchste Frucht, die Arahatschaft. Diese Bedeutung erfassend, sprach die Gottheit: ‚Indem er die wahre Lehre der Guten kennt, leuchtet er inmitten seiner Verwandten.‘“ සාතතන්ති සතතං සුඛං වා චිරං තිට්ඨන්තීති වදති. සබ්බාසං වොති සබ්බාසං තුම්හාකං. පරියායෙනාති කාරණෙන. සබ්බදුක්ඛා පමුච්චතීති, න කෙවලං සෙය්‍යොව හොති, න ච කෙවලං පඤ්ඤං ලභති, සොකමජ්ඣෙ න සොචති, ඤාතිමජ්ඣෙ විරොචති, සුගතියං නිබ්බත්තති, චිරං සුඛං තිට්ඨති, සකලස්මා පන වට්ටදුක්ඛාපි මුච්චතීති. පඨමං. „Sātataṃ“ bedeutet: er sagt, dass sie beständig im Glück oder für lange Zeit verweilen. „Sabbāsaṃ vo“ bedeutet „von euch allen“. „Pariyāyena“ bedeutet „aus diesem Grund“. „Er wird von allem Leiden befreit“ bedeutet: Er wird nicht nur einfach besser, erlangt nicht nur Weisheit, trauert nicht inmitten von Kummer, leuchtet nicht nur inmitten von Verwandten, wird nicht nur in einer guten Daseinsform wiedergeboren und verweilt nicht nur für lange Zeit glücklich, sondern er wird vielmehr auch gänzlich aus dem gesamten Leiden des Daseinskreislaufs befreit. Das erste Sutta. 2. මච්ඡරිසුත්තවණ්ණනා 2. Die Erklärung des Sutta über die Geizigen (Macchari-Sutta) 32. දුතියෙ [Pg.56] මච්ඡෙරා ච පමාදා චාති අත්තසම්පත්තිනිගූහනලක්ඛණෙන මච්ඡෙරෙන චෙව සතිවිප්පවාසලක්ඛණෙන පමාදෙන ච. එකච්චො හි ‘ඉදං මෙ දෙන්තස්ස පරික්ඛයං ගමිස්සති, මය්හං වා ඝරමානුසකානං වා න භවිස්සතී’’ති මච්ඡරියෙන දානං න දෙති. එකච්චො ඛිඩ්ඩාදිපසුතත්තා ‘දානං දාතබ්බ’’න්ති චිත්තම්පි න උප්පාදෙති. එවං දානං න දීයතීති එවමෙතං යසදායකං සිරීදායකං සම්පත්තිදායකං සුඛදායකං දානං නාම න දීයතීතිආදිනා කාරණං කථෙසි. පුඤ්ඤං ආකඞ්ඛමානෙනාති පුබ්බචෙතනාදිභෙදං පුඤ්ඤං ඉච්ඡමානෙන. දෙය්‍යං හොති විජානතාති අත්ථි දානස්ස ඵලන්ති ජානන්තෙන දාතබ්බමෙවාති වදති. 32. Im zweiten Sutta bedeutet „durch Geiz und Nachlässigkeit“: sowohl durch Geiz, der das Merkmal des Verbergens des eigenen Wohlstands hat, als auch durch Nachlässigkeit, die das Merkmal des Verlusts der Achtsamkeit hat. Denn manch einer gibt aus Geiz keine Gabe, denkend: „Wenn ich dies gebe, wird es aufgezehrt werden, und es wird für mich oder meine Hausbewohner nichts mehr übrig sein.“ Ein anderer, weil er mit Vergnügungen und ähnlichem beschäftigt ist, bringt nicht einmal den Gedanken auf: „Eine Gabe sollte gegeben werden.“ „So wird keine Gabe gegeben“ – mit diesen Worten erklärte er den Grund dafür, dass eine solche Gabe, die Ruhm, Pracht, Wohlstand und Glück bringt, nicht gegeben wird. „Von einem, der Verdienst ersehnt“ bedeutet: von einem, der Verdienst wünscht, welches sich in vorbereitende Absicht und so weiter unterteilt. „Ein Wissender sollte geben“ bedeutet: wer weiß, dass das Geben Früchte trägt, sollte wahrlich geben, so sagt er. තමෙව බාලං ඵුසතීති තංයෙව බාලං ඉධලොකපරලොකෙසු ජිඝච්ඡා ච පිපාසා ච ඵුසති අනුබන්ධති න විජහති. තස්මාති යස්මා තමෙව ඵුසති, තස්මා. විනෙය්‍ය මච්ඡෙරන්ති මච්ඡෙරමලං විනෙත්වා. දජ්ජා දානං මලාභිභූති මලාභිභූ හුත්වා තං මච්ඡෙරමලං අභිභවිත්වා දානං දදෙය්‍ය. „Dies trifft eben jenen Toren“ bedeutet: eben jenen Toren treffen Hunger und Durst in dieser Welt und in der jenseitigen Welt, sie verfolgen ihn und verlassen ihn nicht. „Darum“ bedeutet: weil es eben jenen Toren trifft, darum. „Nachdem er den Geiz vertrieben hat“ bedeutet: nachdem er den Makel des Geizes beseitigt hat. „Sollte er eine Gabe geben, den Makel überwindend“ bedeutet: indem er zum Überwinder des Makels wird, den Makel des Geizes bezwingt und so eine Gabe gibt. තෙ මතෙසු න මීයන්තීති අදානසීලතාය මරණෙන මතෙසු න මීයන්ති. යථා හි මතො සම්පරිවාරෙත්වා ඨපිතෙ බහුම්හිපි අන්නපානාදිම්හි ‘‘ඉදං ඉමස්ස හොතු, ඉදං ඉමස්සා’’ති උට්ඨහිත්වා සංවිභාගං න කරොති, එවං අදානසීලොපීති මතකස්ස ච අදානසීලස්ස ච භොගා සමසමා නාම හොන්ති. තෙන දානසීලා එවරූපෙසු මතෙසු න මීයන්තීති අත්ථො. පන්ථානංව සහ වජං, අප්පස්මිං යෙ පවෙච්ඡන්තීති යථා අද්ධානං කන්තාරමග්ගං සහ වජන්තා පථිකා සහ වජන්තානං පථිකානං අප්පස්මිං පාථෙය්‍යෙ සංවිභාගං කත්වා පවෙච්ඡන්ති දදන්තියෙව, එවමෙවං යෙ පන අනමතග්ගං සංසාරකන්තාරං සහ වජන්තා සහ වජන්තානං අප්පස්මිම්පි දෙය්‍යධම්මෙ සංවිභාගං කත්වා දදන්තියෙව, තෙ මතෙසු න මීයන්ති. „Sie sterben nicht unter den Toten“ bedeutet: sie sterben nicht den Tod derer, die aufgrund ihrer Gewohnheit des Nichtgebens wie Tote sind. Denn wie ein Verstorbener nicht aufsteht und seine Besitztümer teilt, selbst wenn viele Speisen und Getränke um ihn herum aufgestellt sind, und sagt: „Dies soll für diesen sein, das für jenen“, so tut dies auch der Nichtgebende nicht; daher sind die Besitztümer eines Toten und eines Nichtgebenden völlig gleich. Deshalb sterben die Freigebigen nicht unter solchen Toten, das ist die Bedeutung. „Wie jene, die gemeinsam den Weg gehen, und selbst von wenigem geben“ bedeutet: Wie Reisende, die gemeinsam einen langen Wildnisweg beschreiten, ihren Mitreisenden selbst von ihrem spärlichen Reiseproviant einen Anteil geben und ihn teilen, ebenso geben auch jene, die gemeinsam die anfanglose Wildnis des Daseinskreislaufs durchwandern, ihren Mitreisenden selbst von einer geringen Gabe einen Anteil und geben; sie sterben nicht unter den Toten. එස ධම්මො සනන්තනොති එස පොරාණකො ධම්මො, සනන්තනානං වා පණ්ඩිතානං එස ධම්මොති. අප්පස්මෙකෙති අප්පස්මිං දෙය්‍යධම්මෙ එකෙ. පවෙච්ඡන්තීති [Pg.57] දදන්ති. බහුනෙකෙ න දිච්ඡරෙති බහුනාපි භොගෙන සමන්නාගතා එකච්චෙ න දදන්ති. සහස්සෙන සමං මිතාති සහස්සෙන සද්ධිං මිතා, සහස්ස දානසදිසා හොති. „Das ist ein ewiges Gesetz“ (esa dhammo sanantano) bedeutet: Dies ist ein uraltes Gesetz (porāṇako dhammo); oder: dies ist das Gesetz der Weisen aus alter Zeit (sanantanānaṃ paṇḍitānaṃ). „Einige bei wenig“ (appasmeke) bedeutet: Einige, wenn nur ein geringes zu spendendes Objekt vorhanden ist. „Sie geben“ (pavecchanti) bedeutet: Sie spenden. „Einige geben nicht bei vielem“ (bahuneke na dicchare) bedeutet: Manche, obwohl sie mit reichlichem Besitz ausgestattet sind, spenden nicht. „Gleichgestellt mit tausend“ (sahassena samaṃ mitā) bedeutet: Mit tausend verglichen; es ist einer Gabe von tausend gleichkommend. දුරන්වයොති දුරනුගමනො, දුප්පූරොති අත්ථො. ධම්මං චරෙති දසකුසලකම්මපථධම්මං චරති. යොපි සමුඤ්ජකඤ්චරෙති යො අපි ඛලමණ්ඩලාදිසොධනපලාලපොඨනාදිවසෙන සමුඤ්ජකඤ්චරති. දාරඤ්ච පොසන්ති දාරඤ්ච පොසන්තො. දදං අප්පකස්මින්ති අප්පකස්මිං පණ්ණසාකමත්තස්මිම්පි සංවිභාගං කත්වා දදන්තොව සො ධම්මං චරති. සතං සහස්සානන්ති සහස්සං සහස්සං කත්වා ගණිතානං පුරිසානං සතං, සතසහස්සන්ති අත්ථො. සහස්සයාගිනන්ති භික්ඛුසහස්සස්ස වා යාගො කහාපණසහස්සෙන වා නිබ්බත්තිතො යාගොපි සහස්සයාගො. සො එතෙසං අත්ථීති සහස්සයාගිනො, තෙසං සහස්සයාගිනං. එතෙන දසන්නං වා භික්ඛුකොටීනං දසන්නං වා කහාපණකොටීනං පිණ්ඩපාතො දස්සිතො හොති. යෙ එත්තකං දදන්ති, තෙ කලම්පි නග්ඝන්ති තථාවිධස්සාති ආහ. ය්වායං සමුඤ්ජකං චරන්තොපි ධම්මං චරති, දාරං පොසෙන්තොපි, අප්පකස්මිං දදන්තොපි, තථාවිධස්ස එතෙ සහස්සයාගිනො කලම්පි නග්ඝන්ති. යං තෙන දලිද්දෙන එකපටිවීසකමත්තම්පි සලාකභත්තමත්තම්පි වා දින්නං, තස්ස දානස්ස සබ්බෙසම්පි තෙසං දානං කලං නග්ඝතීති. කලං නාම සොළසභාගොපි සතභාගොපි සහස්සභාගොපි. ඉධ සතභාගො ගහිතො. යං තෙන දානං දින්නං, තස්මිං සතධා විභත්තෙ ඉතරෙසං දසකොටිසහස්සදානං තතො එකකොට්ඨාසම්පි නග්ඝතීති ආහ. „Schwer nachzufolgen“ (duranvayo) bedeutet: schwer nachzufolgen, schwer zu erfüllen – das ist der Sinn. „Er übe die Rechtschaffenheit“ (dhammaṃ careti) bedeutet: Er praktiziert die zehn heilsamen Handlungswege. „Selbst wenn einer Ähren liest“ (yo pi samuñjakañcareti) bedeutet: Wer auch immer, indem er den Dreschplatz reinigt und Stroh ausklopft, weggeworfene Getreidekörner einsammelt. „Und seine Frau ernährt“ (dārañca posanti) bedeutet: während er Frau und Kinder versorgt. „Indem er von Wenigem gibt“ (dadaṃ appakasminti) bedeutet: selbst bei einer geringen Menge, wie etwa einer bloßen Portion Blattgemüse, teilt er und gibt ab; so übt er die Rechtschaffenheit. „Hunderttausend“ (sataṃ sahassānanti) bedeutet: ein Hundert von Männern, die in Tausendergruppen gezählt werden; hunderttausend ist der Sinn. „Derer, die tausendfache Opfer bringen“ (sahassayāginanti) bedeutet: Ein Opfer an tausend Mönche oder ein Opfer, das mit tausend Kahāpaṇas dargebracht wird, ist ein Tausender-Opfer. Wer dieses besitzt, ist ein Ausrichter von Tausender-Opfern; von diesen Ausrichtern von Tausender-Opfern. Damit ist ein Almosengeben an zehn Koṭis von Mönchen oder ein Almosengeben im Wert von zehn Koṭis von Kahāpaṇas dargestellt. „Die so viel geben, kommen an einen Bruchteil eines Solchen nicht heran“, sprach er. Wer auch immer, während er Ähren liest, die Rechtschaffenheit übt, während er seine Frau ernährt, während er von Wenigem gibt – an den Bruchteil eines Solchen kommen diese Ausrichter von Tausender-Opfern nicht heran. Was von jener armen Person gegeben wurde, sei es auch nur eine einzelne Portion oder ein Los-Essen (salākabhatta) – die Gabe all dieser anderen kommt nicht einmal einem Bruchteil dieser Gabe gleich. Als „Bruchteil“ (kala) bezeichnet man einen sechzehnten Teil, einen hundertsten Teil oder auch einen tausendsten Teil. Hier ist der hundertste Teil gemeint. Wenn die von ihm dargebrachte Gabe in hundert Teile geteilt würde, käme die Spende der anderen von der tausendfachen Spende im Wert von zehn Koṭis nicht einmal einem einzigen dieser Teile gleich; so sprach er. එවං තථාගතෙ දානස්ස අග්ඝං කරොන්තෙ සමීපෙ ඨිතා දෙවතා චින්තෙසි – ‘‘එවං භගවා මහන්තං දානං පාදෙන පවට්ටෙත්වා රතනසතිකෙ විය නරකෙ පක්ඛිපන්තො ඉදං එවං පරිත්තකං දානං චන්දමණ්ඩලෙ පහරන්තො විය උක්ඛිපති, කථං නු ඛො එතං මහප්ඵලතර’’න්ති ජානනත්ථං ගාථාය අජ්ඣභාසි. තත්ථ කෙනාති කෙන කාරණෙන. මහග්ගතොති මහත්තං ගතො, විපුලස්සෙතං වෙවචනං. සමෙන දින්නස්සාති සමෙන දින්නස්ස දානස්ස. අථස්සා භගවා දානං විභජිත්වා දස්සෙන්තො දදන්ති හෙකෙතිආදිමාහ. තත්ථ විසමෙ නිවිට්ඨාති විසමෙ කායවචීමනොකම්මෙ පතිට්ඨිතා හුත්වා. ඡෙත්වාති පොථෙත්වා. වධිත්වාති මාරෙත්වා. සොචයිත්වාති පරං [Pg.58] සොකසමප්පිතං කත්වා. අස්සුමුඛාති අස්සුමුඛසම්මිස්සා. පරං රොදාපෙත්වා දින්නදානඤ්හි අස්සුමුඛදානන්ති වුච්චති. සදණ්ඩාති දණ්ඩෙන තජ්ජෙත්වා පහරිත්වා දින්නදක්ඛිණා සදණ්ඩාති වුච්චති. එවන්ති නාහං සම්මාසම්බුද්ධතාය මහාදානං ගහෙත්වා අප්පඵලං නාම කාතුං සක්කොමි පරිත්තකදානං වා මහප්ඵලං නාම. ඉදං පන මහාදානං අත්තනො උප්පත්තියා අපරිසුද්ධතාය එවං අප්පඵලං නාම හොති, ඉතරං පරිත්තදානං අත්තනො උප්පත්තියා පරිසුද්ධතාය එවං මහප්ඵලං නාමාති ඉමමත්ථං දස්සෙන්තො එවන්තිආදිමාහාති. දුතියං. Als der Tathāgata den Wert der Gabe so bestimmte, dachte eine in der Nähe stehende Gottheit: „Der Erhabene stößt hierbei eine große Gabe gleichsam mit dem Fuß beiseite und wirft sie in eine hundert Meilen tiefe Hölle hinab, während er diese so geringe Gabe gleichsam zur Mondscheibe emporhebt. Wie kann diese nur viel fruchtreicher sein?“ Um dies zu erfahren, sprach sie ihn in einer Strophe an. Darin bedeutet „wodurch“ (kena): aus welchem Grund. „Zu großer Fülle gelangt“ (mahaggato): zu großer Bedeutung gelangt; dies ist ein Synonym für „reichlich“ (vipula). „Des gerecht Gegebenen“ (samena dinnassa): einer Gabe, die auf gerechte Weise gegeben wurde. Daraufhin sprach der Erhabene, um die Spenden zu klassifizieren und aufzuzeigen, die Strophe, die mit „Einige geben“ (dadanti heke) beginnt. Darin bedeutet „in Ungerechtigkeit verankert“ (visame niviṭṭhā): in unheilsamen körperlichen, sprachlichen und geistigen Handlungen verankert sein. „Nachdem sie verletzt haben“ (chetvā): nachdem sie gepeinigt haben. „Nachdem sie getötet haben“ (vadhitvā): nachdem sie das Leben genommen haben. „Nachdem sie Kummer bereitet haben“ (socayitvā): nachdem sie den anderen in tiefen Kummer gestürzt haben. „Mit tränenüberströmten Gesichtern“ (assumukhā): mit Tränen im Gesicht vermischt. Denn eine Gabe, die man gibt, nachdem man einen anderen zum Weinen gebracht hat, wird eine „Tränengesicht-Gabe“ genannt. „Unter Gewaltanwendung“ (sadaṇḍā): Eine Opfergabe, die dargebracht wird, nachdem man mit einem Stock gedroht und zugeschlagen hat, wird „mit Gewalt“ genannt. „So“ (evaṃ): „Nicht vermag ich kraft meiner vollkommenen Buddhaschaft eine große Gabe gering an Frucht zu machen oder eine kleine Gabe reich an Frucht. Doch diese große Gabe wird aufgrund der Unreinheit ihres Ursprungs so fruchtarm, während jene andere, kleine Gabe aufgrund der Reinheit ihres Ursprungs so fruchtreich wird.“ Um diese Bedeutung aufzuzeigen, sprach er die Strophe, die mit „So“ (evaṃ) beginnt. Dies ist die Auslegung der zweiten Lehrrede. 3. සාධුසුත්තවණ්ණනා 3. Die Erklärung der Sādhu-Lehrrede (Sādhusutta). 33. තතියෙ උදානං උදානෙසීති උදාහාරං උදාහරි. යථා හි යං තෙලං මානං ගහෙතුං න සක්කොති විස්සන්දිත්වා ගච්ඡති, තං අවසෙසකොති වුච්චති. යඤ්ච ජලං තළාකං ගහෙතුං න සක්කොති, අජ්ඣොත්ථරිත්වා ගච්ඡති, තං ඔඝොති වුච්චති, එවමෙවං යං පීතිවචනං හදයං ගහෙතුං න සක්කොති, අධිකං හුත්වා අන්තො අසණ්ඨහිත්වා බහි නික්ඛමති, තං උදානන්ති වුච්චති. එවරූපං පීතිමයං වචනං නිච්ඡාරෙසීති අත්ථො. සද්ධායපි සාහු දානන්ති කම්මඤ්ච කම්මඵලඤ්ච සද්දහිත්වාපි දින්නදානං සාහු ලද්ධකං භද්දකමෙව. ආහූති කථෙන්ති. කථං පනෙතං උභයං සමං නාම හොතීති? ජීවිතභීරුකො හි යුජ්ඣිතුං න සක්කොති, ඛයභීරුකො දාතුං න සක්කොති. ‘‘ජීවිතඤ්ච රක්ඛිස්සාමි යුජ්ඣිස්සාමි චා’’ති හි වදන්තො න යුජ්ඣති. ජීවිතෙ පන ආලයං විස්සජ්ජෙත්වා, ‘‘ඡෙජ්ජං වා හොතු මරණං වා, ගණ්හිස්සාමෙතං ඉස්සරිය’’න්ති උස්සහන්තොව යුජ්ඣති. ‘‘භොගෙ ච රක්ඛිස්සාමි, දානඤ්ච දස්සාමී’’ති වදන්තො න දදාති. භොගෙසු පන ආලයං විස්සජ්ජෙත්වා මහාදානං දස්සාමීති උස්සහන්තොව දෙති. එවං දානඤ්ච යුද්ධඤ්ච සමං හොති. කිඤ්ච භිය්‍යො? අප්පාපි සන්තා බහුකෙ ජිනන්තීති යථා ච යුද්ධෙ අප්පකාපි වීරපුරිසා බහුකෙ භීරුපුරිසෙ ජිනන්ති, එවං සද්ධාදිසම්පන්නො අප්පකම්පි දානං දදන්තො බහුමච්ඡෙරං මද්දති, බහුඤ්ච දානවිපාකං අධිගච්ඡති. එවම්පි දානඤ්ච යුද්ධඤ්ච සමානං. තෙනෙවාහ – 33. In der dritten Lehrrede bedeutet „er stieß einen feierlichen Ausruf aus“ (udānaṃ udānesi): Er äußerte eine freudige Bekundung. Denn wie Öl, das ein Messgefäß nicht zu fassen vermag, überfließt – was man als Überfließendes (avasesaka) bezeichnet –, und wie Wasser, das ein See nicht zu fassen vermag, sondern über seine Ufer tritt – was man als Flut (ogha) bezeichnet –, ebenso wird ein Wort der Verzückung, das das Herz nicht zu fassen vermag, das überbordend wird, im Innern keinen Halt findet und nach außen dringt, als feierlicher Ausruf (udāna) bezeichnet. Er stieß ein solches von Verzückung erfülltes Wort aus; das ist der Sinn. „Auch aus Glauben ist Geben gut“ (saddhāyapi sāhu dānaṃ) bedeutet: Auch eine Gabe, die man im Glauben an das Kamma und dessen Frucht spendet, ist gut, gewinnbringend und überaus heilsam. „Sie sagen“ (āhu) bedeutet: Sie erklären. Wie aber sind diese beiden Dinge einander gleich? Wer den Tod fürchtet, vermag nicht zu kämpfen; wer den Verlust seines Besitzes fürchtet, vermag nicht zu geben. Wer nämlich sagt: „Ich will mein Leben schonen und zugleich kämpfen“, der kämpft nicht. Wer hingegen die Anhaftung an das Leben aufgibt und voller Tatkraft denkt: „Mag es zu Gliederverlust oder zum Tode führen, ich werde diese Herrschaft erringen!“, der kämpft wahrlich. Wer sagt: „Ich will meinen Besitz behalten und zugleich eine Gabe spenden“, der gibt nicht. Wer hingegen die Anhaftung an den Besitz aufgibt und voller Tatkraft denkt: „Ich werde eine große Gabe spenden!“, der gibt wahrlich. So sind das Geben und der Kampf einander gleich. Und was noch? „Selbst wenige Gute besiegen viele“ (appāpi santā bahuke jinantī) bedeutet: Ebenso wie im Kampf selbst wenige Helden viele Feiglinge besiegen, so bezwingt ein mit Glauben und Tugend Ausgestatteter, selbst wenn er nur eine geringe Gabe spendet, große Geizigkeit und erlangt eine reiche Frucht des Gebens. Auch in dieser Hinsicht sind Geben und Kampf einander gleich. Aus diesem Grund sprach er: ‘‘අප්පම්පි චෙ සද්දහානො දදාති,තෙනෙව සො හොති සුඛී පරත්ථා’’ති. „Wenn einer gläubig selbst ein Weniges gibt, so wird er allein dadurch im Jenseits glücklich.“ ඉමස්ස [Pg.59] ච පනත්ථස්ස පකාසනත්ථං එකසාටකබ්‍රාහ්මණවත්ථු ච අඞ්කුරවත්ථු ච විත්ථාරෙතබ්බං. Um die Bedeutung dieses Punktes zu verdeutlichen, sollte die Geschichte des Brahmanen Ekasāṭaka („Ein-Gewand-Brahmane“) und die Geschichte des Deva Aṅkura ausführlich dargelegt werden. ධම්මලද්ධස්සාති ධම්මෙන සමෙන ලද්ධස්ස භොගස්ස ධම්මලද්ධස්ස ච පුග්ගලස්ස. එත්ථ පුග්ගලො ලද්ධධම්මො නාම අධිගතධම්මො අරියපුග්ගලො. ඉති යං ධම්මලද්ධස්ස භොගස්ස දානං ධම්මලද්ධස්ස අරියපුග්ගලස්ස දීයති, තම්පි සාධූති අත්ථො. යො ධම්මලද්ධස්සාති ඉමස්මිම්පි ගාථාපදෙ අයමෙව අත්ථො. උට්ඨානවීරියාධිගතස්සාති උට්ඨානෙන ච වීරියෙන ච අධිගතස්ස භොගස්ස. වෙතරණින්ති දෙසනාසීසමත්තමෙතං. යමස්ස පන වෙතරණිම්පි සඤ්ජීවකාළසුත්තාදයොපි එකතිංසමහානිරයෙපි සබ්බසොව අතික්කමිත්වාති අත්ථො. „Des auf gerechte Weise Erlangten“ (dhammaladdhassa) bedeutet: des Besitzes, der rechtmäßig und gerecht erlangt wurde, sowie des Menschen, der den Dhamma erlangt hat. Hierbei ist mit dem „Menschen, der den Dhamma erlangt hat“ (laddhadhammo puggalo) eine edle Person (ariya-puggala) gemeint, die den überweltlichen Dhamma verwirklicht hat. Somit ist eine Spende von rechtmäßig erlangtem Besitz, die einer edlen Person dargebracht wird, die den Dhamma erlangt hat, ebenfalls gut; das ist der Sinn. Im Versglied „Wer [dem spendet], der auf gerechte Weise erlangt hat“ (yo dhammaladdhassa) ist genau dieser Sinn zu verstehen. „Des durch Tatkraft und Eifer Erlangten“ (uṭṭhānavīriyādhigatassa) bedeutet: des Besitzes, der durch Initiative und Willensanstrengung erworben wurde. „Den Vetaraṇī-Fluss“ (vetaraṇiṃ): Dies ist lediglich ein repräsentatives Hauptthema der Lehrdarlegung. Der eigentliche Sinn ist jedoch: nachdem man den Vetaraṇī-Fluss des Yama-Königs, die Höllen Sañjīva, Kāḷasutta und so weiter, ja alle einunddreißig großen Höllen vollständig überwunden hat. විචෙය්‍ය දානන්ති විචිනිත්වා දින්නදානං. තත්ථ ද්වෙ විචිනනා දක්ඛිණාවිචිනනං දක්ඛිණෙය්‍යවිචිනනඤ්ච. තෙසු ලාමකලාමකෙ පච්චයෙ අපනෙත්වා පණීතපණීතෙ විචිනිත්වා තෙසං දානං දක්ඛිණාවිචිනනං නාම. විපන්නසීලෙ ඉතො බහිද්ධා පඤ්චනවුතිපාසණ්ඩභෙදෙ වා දක්ඛිණෙය්‍යෙ පහාය සීලාදිගුණසම්පන්නානං සාසනෙ පබ්බජිතානං දානං දක්ඛිණෙය්‍යවිචිනනං නාම. එවං ද්වීහාකාරෙහි විචෙය්‍ය දානං. සුගතප්පසත්ථන්ති සුගතෙන වණ්ණිතං. තත්ථ දක්ඛිණෙය්‍යවිචිනනං දස්සෙන්තො යෙ දක්ඛිණෙය්‍යාතිආදිමාහ. බීජානි වුත්තානි යථාති ඉමිනා පන දක්ඛිණාවිචිනනං ආහ. අවිපන්නබීජසදිසා හි විචිනිත්වා ගහිතා පණීතපණීතා දෙය්‍යධම්මාති. „Das Spenden mit Auswahl“ (viceyya-dāna) bedeutet eine Gabe, die nach einer Auswahl gegeben wird. Darunter gibt es zwei Arten der Auswahl: die Auswahl der Spende (dakkhiṇā-vicinana) und die Auswahl des Spendenempfängers (dakkhiṇeyya-vicinana). Unter diesen ist das Aussondern von minderwertigen und schlechten Requisiten und das Auswählen von hervorragenden und vorzüglichen Requisiten, um sie zu spenden, als „Auswahl der Spende“ bekannt. Das Meiden von ungläubigen Empfängern mit fehlerhafter Tugend außerhalb dieser Lehre, wie den Angehörigen der fünfundneunzig häretischen Sekten, und das Spenden an jene, die im Orden ordiniert sind und über Tugend und andere edle Eigenschaften verfügen, wird als „Auswahl des Spendenempfängers“ bezeichnet. So ist das Geben mit Auswahl auf zweifache Weise zu verstehen. „Vom Sugata gepriesen“ (sugata-ppasattha) bedeutet vom Erhabenen gelobt. Um darin die Auswahl des Spendenempfängers zu zeigen, sprach er die Worte beginnend mit: „Welche der Gabe würdig sind...“ Mit der Strophe „Wie gesäte Samen...“ zeigte er jedoch die Auswahl der Spende. Denn die ausgewählten und genommenen, höchst vorzüglichen Spendengaben gleichen unbeschädigten Samen. පාණෙසුපි සාධු සංයමොති පාණෙසු සංයතභාවොපි භද්දකො. අයං දෙවතා ඉතරාහි කථිතං දානානිසංසං අතික්කමිත්වා සීලානිසංසං කථෙතුමාරද්ධා. අහෙඨයං චරන්ති අවිහිංසන්තො චරමානො. පරූපවාදාති පරස්ස උපවාදභයෙන. භයාති උපවාදභයා. දානා ච ඛො ධම්මපදංව සෙය්‍යොති දානතො නිබ්බානසඞ්ඛාතං ධම්මපදමෙව සෙය්‍යො. පුබ්බෙ ච හි පුබ්බතරෙ ච සන්තොති පුබ්බෙ ච කස්සපබුද්ධාදිකාලෙ පුබ්බතරෙ ච කොණාගමනබුද්ධාදිකාලෙ, සබ්බෙපි වා එතෙ පුබ්බෙ ච පුබ්බතරෙ ච සන්තො නාමාති. තතියං. „Auch die Zügelung gegenüber Lebewesen ist gut“ bedeutet, dass der Zustand der Zügelung gegenüber fühlenden Wesen heilsam ist. Diese Gottheit ging über den von den anderen Gottheiten dargelegten Nutzen des Gebens hinaus und begann, den Nutzen der Tugend (sīla) zu erklären. „Wandelt ohne zu verletzen“ bedeutet, ohne anderen Schaden zuzufügen zu leben. „Aus Furcht vor dem Tadel anderer“ bedeutet aus Angst vor den Vorwürfen anderer. „Furcht“ bedeutet die Angst vor Tadel. „Besser als Geben wahrlich ist der Pfad der Lehre“ bedeutet, dass das als Nibbāna bekannte Dhammapada (der Zustand des Friedens) wahrlich besser ist als das bloße Spenden. „In der Vergangenheit und in noch früherer Zeit die Friedvollen“ bezieht sich auf „in der Vergangenheit“ zur Zeit des Buddha Kassapa und anderer, und „in noch früherer Zeit“ zur Zeit des Buddha Koṇāgamana und anderer; oder aber all diese edlen Friedvollen in der Vergangenheit und in noch früherer Zeit werden „santo“ (die Friedvollen/Heiligen) genannt. Das Dritte. 4. නසන්තිසුත්තවණ්ණනා 4. Die Erklärung des Nasanti-Suttas. 34. චතුත්ථෙ [Pg.60] කමනීයානීති රූපාදීනි ඉට්ඨාරම්මණානි. අපුනාගමනං අනාගන්තා පුරිසො මච්චුධෙය්‍යාති තෙභූමකවට්ටසඞ්ඛාතා මච්චුධෙය්‍යා අපුනාගමනසඞ්ඛාතං නිබ්බානං අනාගන්තා. නිබ්බානඤ්හි සත්තා න පුනාගච්ඡන්ති, තස්මා තං අපුනාගමනන්ති වුච්චති. තං කාමෙසු බද්ධො ච පමත්තො ච අනාගන්තා නාම හොති, සො තං පාපුණිතුං න සක්කොති, තස්මා එවමාහ. ඡන්දජන්ති තණ්හාඡන්දතො ජාතං. අඝන්ති පඤ්චක්ඛන්ධදුක්ඛං. දුතියපදං තස්සෙව වෙවචනං. ඡන්දවිනයා අඝවිනයොති තණ්හාවිනයෙන පඤ්චක්ඛන්ධවිනයො. අඝවිනයා දුක්ඛවිනයොති පඤ්චක්ඛන්ධවිනයෙන වට්ටදුක්ඛං විනීතමෙව හොති. චිත්‍රානීති ආරම්මණචිත්තානි. සඞ්කප්පරාගොති සඞ්කප්පිතරාගො. එවමෙත්ථ වත්ථුකාමං පටික්ඛිපිත්වා කිලෙසකාමො කාමොති වුත්තො. අයං පනත්ථො පසූරසුත්තෙන (සු. නි. 830 ආදයො) විභාවෙතබ්බො. පසූරපරිබ්බාජකො හි ථෙරෙන ‘‘සඞ්කප්පරාගො පුරිසස්ස කාමො’’ති වුත්තෙ – 34. Im vierten [Sutta] bezieht sich „die Begehrenswerten“ (kamanīyāni) auf angenehme Objekte wie Formen und so weiter. „Ohne das Nicht-Wiederkehren zu erreichen, verbleibt der Mensch im Reich des Todes“ bedeutet, dass er nicht zum Nibbāna gelangt, welches als „Nicht-Wiederkehren“ bekannt ist, aus dem Reich des Todes, das als der dreifache Daseinskreislauf bezeichnet wird. Denn Wesen, die das Nibbāna erreicht haben, kehren nicht wieder zurück; daher wird es „Nicht-Wiederkehren“ genannt. Wer an den Sinnengütern haftet und nachlässig ist, wird als jemand bezeichnet, der dieses [Nibbāna] nicht erreicht; er ist unfähig, es zu erlangen, weshalb dies so gesagt wurde. „Aus Begehren geboren“ (chandaja) bedeutet aus dem Begehren des Verlangens entstanden. „Das Leid“ (agha) bedeutet das Leiden der fünf Daseinsgruppen. Das zweite Wort ist lediglich ein Synonym für ebendieses. „Durch die Überwindung des Begehrens erfolgt die Überwindung des Leids“ bedeutet, dass durch das Überwinden des Verlangens das Aufheben der fünf Daseinsgruppen erfolgt. „Durch die Überwindung des Leids erfolgt die Überwindung des Schmerzes“ bedeutet, dass durch das Aufheben der fünf Daseinsgruppen das Leiden des Kreislaufs gänzlich beseitigt ist. „Die vielfältigen Dinge“ (citrāni) sind die vielfältigen Sinnesobjekte. „Die leidenschaftliche Begierde, die aus gedanklicher Vorstellung entsteht“ (saṅkapparāgo) bedeutet die geistig vorgestellte Begierde. Auf diese Weise wird hier das Sinnesobjekt (vatthukāma) zurückgewiesen und das geistige Begehren (kilesakāma) als „Sinnlichkeit“ (kāma) bezeichnet. Dieser Sinn sollte anhand des Pasūra-Suttas verdeutlicht werden. Denn als der Ehrwürdige zum Wanderer Pasūra sprach: „Das geistig vorgestellte Begehren ist die Sinnlichkeit des Menschen“, entgegnete dieser: ‘‘න තෙ කාමා යානි චිත්‍රානි ලොකෙ,සඞ්කප්පරාගඤ්ච වදෙසි කාමං; සඞ්කප්පයං අකුසලෙ විතක්කෙ,භික්ඛූපි තෙ හෙහින්ති කාමභොගී’’ති. – „Die vielfältigen Dinge in der Welt sind nicht die Sinnlichkeit; und wenn du behauptest, dass das geistig vorgestellte Begehren die Sinnlichkeit sei, dann müssten auch deine Mönche, wenn sie unheilsame Gedanken hegen, Genießer der Sinnlichkeit sein.“ ආහ. අථ නං ථෙරො අවොච – So sprach er. Daraufhin entgegnete ihm der Ehrwürdige: ‘‘තෙ චෙ කාමා යානි චිත්‍රානි ලොකෙ,සඞ්කප්පරාගං න වදෙසි කාමං; පස්සන්තො රූපානි මනොරමානි,සත්ථාපි තෙ හෙහිති කාමභොගී. „Wenn jene vielfältigen Dinge in der Welt die Sinnlichkeit wären und du das geistig vorgestellte Begehren nicht als Sinnlichkeit bezeichnen würdest, dann müsste auch dein eigener Lehrer, wenn er liebliche Formen sieht, ein Genießer der Sinnlichkeit sein. සුණන්තො සද්දානි, ඝායන්තො ගන්ධානි; සායන්තො රසානි, ඵුසන්තො ඵස්සානි මනොරමානි; සත්ථාපි තෙ හෙහිති කාමභොගී’’ති. Wenn er liebliche Töne hört, Düfte riecht, Geschmäcker schmeckt und angenehme Berührungen erfährt, müsste auch dein eigener Lehrer ein Genießer der Sinnlichkeit sein.“ අථෙත්ථ ධීරාති අථ එතෙසු ආරම්මණෙසු පණ්ඩිතා ඡන්දරාගං විනයන්ති. සංයොජනං සබ්බන්ති දසවිධම්පි සංයොජනං. අකිඤ්චනන්ති රාගකිඤ්චනාදිවිරහිතං. නානුපතන්ති දුක්ඛාති වට්ටදුක්ඛා පන තස්ස උපරි න පතන්ති. ඉච්චායස්මා [Pg.61] මොඝරාජාති, ‘‘පහාසි සඞ්ඛ’’න්ති ගාථං සුත්වා තස්සං පරිසති අනුසන්ධිකුසලො මොඝරාජා නාම ථෙරො ‘‘ඉමිස්සා ගාථාය අත්ථො න යථානුසන්ධිං ගතො’’ති චින්තෙත්වා යථානුසන්ධිං ඝටෙන්තො එවමාහ. තත්ථ ඉධ වා හුරං වාති ඉධලොකෙ වා පරලොකෙ වා. නරුත්තමං අත්ථචරං නරානන්ති කිඤ්චාපි සබ්බෙ ඛීණාසවා නරුත්තමා චෙව අත්ථචරා ච නරානං, ථෙරො පන දසබලං සන්ධායෙවමාහ. යෙ තං නමස්සන්ති පසංසියා තෙති යදි තථාවිමුත්තං දෙවමනුස්සා නමස්සන්ති, අථ යෙ තං භගවන්තං කායෙන වා වාචාය වා අනුපටිපත්තියා වා නමස්සන්ති, තෙ කිං පසංසියා, උදාහු අපසංසියාති. භික්ඛූති මොඝරාජත්ථෙරං ආලපති. අඤ්ඤාය ධම්මන්ති චතුසච්චධම්මං ජානිත්වා. සඞ්ගාතිගා තෙපි භවන්තීති යෙ තං කායෙන වා වාචාය වා අනුපටිපත්තියා වා නමස්සන්ති. තෙ චතුසච්චධම්මං අඤ්ඤාය විචිකිච්ඡං පහාය සඞ්ගාතිගාපි හොන්ති, පසංසියාපි හොන්තීති. චතුත්ථං. „Darin die Weisen“ (athettha dhīrā) bedeutet, dass die Weisen bezüglich jener Sinnesobjekte das Begehren und die Leidenschaft überwinden. „Alle Fesseln“ bezieht sich auf alle zehn Arten von Fesseln. „Besitzlos“ (akiñcana) bedeutet frei von den Hindernissen der Gier und dergleichen. „Die Leiden folgen ihm nicht nach“ bedeutet, dass die Leiden des Daseinskreislaufs auf diese Person nicht mehr herabfallen. „So der ehrwürdige Mogharāja“. Nachdem der im Verknüpfen der Lehrreden erfahrene ältere Mönch namens Mogharāja in jener Versammlung die Strophe beginnend mit „Er gab die begriffliche Benennung auf“ gehört hatte, dachte er: „Der Sinn dieser Strophe hat den passenden Zusammenhang noch nicht ganz erreicht.“ Um den passenden Zusammenhang herzustellen, sprach er wie folgt. Darin bedeutet „hier oder dort“ entweder in dieser Welt oder in einer anderen Welt. „Der Höchste der Menschen, der zum Wohle der Menschen wirkt“ – obwohl alle Triebversiegten die Höchsten der Menschen sind und zum Wohle der Menschen handeln, sprach der Thera dies speziell im Hinblick auf den Zehnfach Mächtigen. „Diejenigen, die ihn verehren, sind lobenswert“ – wenn Götter und Menschen einen auf diese Weise Befreiten verehren; jene, die den Erhabenen mit Körper, Rede oder durch das Befolgen der Praxis verehren, sind sie da zu loben oder nicht zu loben? Mit „O Mönch“ spricht er den Thera Mogharāja an. „Nachdem sie die Lehre erkannt haben“ bedeutet, nachdem sie die Lehre der Vier Edlen Wahrheiten durchdrungen haben. „Auch sie überwinden die Anhaftungen“ bezieht sich auf jene, die ihn mit Körper, Rede oder durch das Befolgen der Praxis verehren. Indem sie die Lehre der Vier Edlen Wahrheiten erkennen und den Zweifel überwinden, überschreiten sie auch die Anhaftungen und sind lobenswert. Das Vierte. 5. උජ්ඣානසඤ්ඤිසුත්තවණ්ණනා 5. Die Erklärung des Ujjhānasaññi-Suttas. 35. පඤ්චමෙ උජ්ඣානසඤ්ඤිකාති උජ්ඣානසඤ්ඤී දෙවලොකො නාම පාටියෙක්කො නත්ථි, ඉමා පන දෙවතා තථාගතස්ස චතුපච්චයපරිභොගං නිස්සාය උජ්ඣායමානා ආගතා. තාසං කිර එවං අහොසි – ‘‘සමණො ගොතමො භික්ඛූනං පංසුකූලචීවර-පිණ්ඩියාලොප-රුක්ඛමූලසෙනාසනපූතිමුත්තභෙසජ්ජෙහි සන්තොසස්සෙව පරියන්තකාරිතං වණ්ණෙති, සයං පන පත්තුණ්ණදුකූල ඛොමාදීනි පණීතචීවරානි ධාරෙති, රාජාරහං උත්තමං භොජනං භුඤ්ජති, දෙවවිමානකප්පාය ගන්ධකුටියා වරසයනෙ සයති, සප්පිනවනීතාදීනි භෙසජ්ජානි පටිසෙවති, දිවසං මහාජනස්ස ධම්මං දෙසෙති, වචනමස්ස අඤ්ඤතො ගච්ඡති, කිරියා අඤ්ඤතො’’ති උජ්ඣායමානා ආගමිංසු. තෙන තාසං ධම්මසඞ්ගාහකත්ථෙරෙහි ‘‘උජ්ඣානසඤ්ඤිකා’’ති නාමං ගහිතං. 35. Im fünften [Sutta] bedeutet „jene mit der Neigung zum Tadeln“ (ujjhānasaññikā): Es gibt keine eigene Götterwelt namens „Ujjhānasaññī“, vielmehr kamen diese Gottheiten herbei, um den Erhabenen wegen seines Gebrauchs der vier Requisiten zu tadeln. Es heißt, sie dachten wie folgt: „Der Asket Gotama preist für die Mönche die Genügsamkeit, die durch das Tragen von Lumpengewändern, das Essen von erbettelten Speiseresten, das Verweilen am Fuße von Bäumen und das Nutzen von faulendem Urin als Medizin begrenzt und bestimmt ist. Er selbst aber trägt vorzügliche Gewänder aus Seide, feiner Baumwolle, Leinen und anderen edlen Stoffen; er genießt erlesene Speisen, die eines Königs würdig sind; er ruht auf einem edlen Lager in der einer Götterresidenz gleichenden Duftkammer; er nimmt Heilmittel wie geklärte Butter, frische Butter und dergleichen zu sich; den ganzen Tag lehrt er den Menschen die Lehre; seine Worte gehen in die eine Richtung, seine Taten jedoch in eine andere.“ Mit solchen tadelnden Gedanken kamen sie herbei. Daher gaben die älteren Mönche, die das Konzil abhielten, ihnen den Namen „Ujjhānasaññikā“. අඤ්ඤථා සන්තන්ති අඤ්ඤෙනාකාරෙන භූතං. නිකච්චාති නිකතියා වඤ්චනාය, වඤ්චෙත්වාති අත්ථො. කිතවස්සෙවාති කිතවො වුච්චති සාකුණිකො. සො [Pg.62] හි අගුම්බොව සමානො සාඛපණ්ණාදිපටිච්ඡාදනෙන ගුම්බවණ්ණං දස්සෙත්වා උපගතෙ මොරතිත්තිරාදයො සකුණෙ මාරෙත්වා දාරභරණං කරොති. ඉති තස්ස කිතවස්ස ඉමාය වඤ්චනාය එවං වඤ්චෙත්වා සකුණමංසභොජනං විය කුහකස්සාපි පංසුකූලෙන අත්තානං පටිච්ඡාදෙත්වා කථාඡෙකතාය මහාජනං වඤ්චෙත්වා ඛාදමානස්ස විචරතො. භුත්තං ථෙය්‍යෙන තස්ස තන්ති සබ්බොපි තස්ස චතුපච්චයපරිභොගො ථෙය්‍යෙන පරිභුත්තො නාම හොතීති දෙවතා භගවන්තං සන්ධාය වදති. පරිජානන්ති පණ්ඩිතාති අයං කාරකො වා අකාරකො වාති පණ්ඩිතා ජානන්ති. ඉති තා දෙවතා ‘‘තථාගතාපි මයමෙව පණ්ඩිතා’’ති මඤ්ඤමානා එවමාහංසු. „Aññathā santaṃ“ bedeutet: auf andere Weise seiend, als es tatsächlich ist. „Nikaccā“ bedeutet: durch Täuschung, durch Betrug; „nachdem er betrogen hat“ ist die Bedeutung. „Kitavasseva“ bedeutet: Ein Vogelfänger wird als „kitavo“ (Betrüger) bezeichnet. Denn dieser, obwohl er selbst kein Busch ist, zeigt das Aussehen eines Busches, indem er sich mit Zweigen, Blättern usw. bedeckt, tötet die herannahenden Vögel wie Pfauen, Rebhühner usw. und sorgt so für den Unterhalt seiner Familie. Wie das Essen von Vogelfleisch durch diesen Betrug jenes Vogelfängers erlangt wird, so verhält es sich auch mit einem Heuchler, der sich mit einem Staublumpengewand bedeckt, durch Redegewandtheit die Menschen täuscht und umherwandert, um sich seinen Lebensunterhalt zu verschaffen. „Sein Genuss ist durch Diebstahl“ bedeutet, dass all sein Gebrauch der vier Requisiten als durch Diebstahl genossen gilt; so spricht die Gottheit in Bezug auf den Erhabenen. „Die Weisen erkennen es“ bedeutet: Die Weisen wissen, ob dieser [korrekt] praktiziert oder nicht praktiziert. Jene Gottheiten sagten dies, weil sie dachten: „Selbst gegenüber dem Tathāgata sind wir die Weisen.“ අථ භගවා නයිදන්තිආදිමාහ. තත්ථ යායං පටිපදා දළ්හාති අයං ධම්මානුධම්මපටිපදා දළ්හා ථිරා. යාය පටිපදාය ධීරා පණ්ඩිතා ආරම්මණූපනිජ්ඣානෙන ලක්ඛණූපනිජ්ඣානෙන චාති ද්වීහි ඣානෙහි ඣායිනො මාරබන්ධනා පමුච්චන්ති, තං පටිපදං භාසිතමත්තෙන වා සවනමත්තෙන වා ඔක්කමිතුං පටිපජ්ජිතුං න සක්කාති අත්ථො. න වෙ ධීරා පකුබ්බන්තීති ධීරා පණ්ඩිතා විදිත්වා ලොකපරියායං සඞ්ඛාරලොකස්ස උදයබ්බයං ඤත්වා චතුසච්චධම්මඤ්ච අඤ්ඤාය කිලෙසනිබ්බානෙන නිබ්බුතා ලොකෙ විසත්තිකං තිණ්ණා එවං න කුබ්බන්ති, මයං එවරූපානි න කථෙමාති අත්ථො. Daraufhin sprach der Erhabene die Strophe beginnend mit „Na yidaṃ“. Darin bedeutet „yāyaṃ paṭipadā daḷhā“ (welcher Pfad fest ist): Dieser dem Dhamma entsprechende Pfad ist fest und beständig. Auf welchem Pfad die Standhaften, die Weisen, durch zwei Arten der Versenkung – nämlich die Versenkung auf das Meditationsobjekt und die Versenkung auf die Merkmale – meditierend sich aus den Fesseln Māras befreien, diesen Pfad kann man nicht allein durch bloßes Reden oder bloßes Hören betreten oder praktizieren; das ist die Bedeutung. „Wahrlich, die Standhaften tun dies nicht“ bedeutet: Die Standhaften, die Weisen, die den Lauf der Welt erkannt haben, das Entstehen und Vergehen der Welt der Gestaltungen wissen, die Lehre der Vier Edlen Wahrheiten verstanden haben, durch das Erlöschen der Befleckungen abgekühlt sind und das anhaftende Begehren in der Welt überwunden haben, handeln nicht so; sie sagen nicht: „Wir sind von solcher Art“; das ist die Bedeutung. පථවියං පතිට්ඨහිත්වාති ‘‘අයුත්තං අම්හෙහි කතං, අකාරකමෙව මයං කාරකවාදෙන සමුදාචරිම්හා’’ති ලජ්ජමානා මහාබ්‍රහ්මනි විය භගවති ගාරවං පච්චුපට්ඨපෙත්වා අග්ගික්ඛන්ධං විය භගවන්තං දුරාසදං කත්වා පස්සමානා ආකාසතො ඔතරිත්වා භූමියං ඨත්වාති අත්ථො. අච්චයොති අපරාධො. නො, භන්තෙ, අච්චාගමාති අම්හෙ අතික්කම්ම අභිභවිත්වා පවත්තො. ආසාදෙතබ්බන්ති ඝට්ටයිතබ්බං. තා කිර දෙවතා භගවන්තං කායෙන වාචායාති ද්වීහිපි ඝට්ටයිංසු. තථාගතං අවන්දිත්වා ආකාසෙ පතිට්ඨමානා කායෙන ඝට්ටයිංසු, කිතවොපමං ආහරිත්වා නානප්පකාරකං අසබ්භිවාදං වදමානා වාචාය ඝට්ටයිංසු. තස්මා ආසාදෙතබ්බං අමඤ්ඤිම්හාති ආහංසු. පටිග්ගණ්හාතූති ඛමතු. ආයතිං සංවරායාති [Pg.63] අනාගතෙ සංවරණත්ථාය, පුන එවරූපස්ස අපරාධස්ස දොසස්ස අකරණත්ථාය. „Auf der Erde stehend“ bedeutet: Sie empfanden Scham und dachten: „Wir haben Unrechtes getan; wir haben uns dem gegenüber, der nicht [falsch] handelt, mit Worten des Tadels verhalten.“ Sie brachten dem Erhabenen Ehrfurcht entgegen wie einem Großen Brahma, sahen den Erhabenen als schwer zugänglich an wie eine große Feuersbrunst, stiegen vom Himmel herab und standen auf der Erde; das ist die Bedeutung. „Accayo“ bedeutet Vergehen. „Er hat uns überkommen, Ehrwürdiger Herr“ bedeutet: Er ist über uns gekommen, hat uns überwältigt und ist eingetreten. „Āsādetabbaṃ“ bedeutet, was man nicht antasten sollte. Jene Gottheiten sollen den Erhabenen nämlich auf zweifache Weise bedrängt haben: mit dem Körper und mit der Sprache. Indem sie dem Tathāgata nicht die Ehre erwiesen, sondern im Himmel verweilten, bedrängten sie ihn mit dem Körper. Indem sie das Gleichnis vom Vogelfänger vorbrachten und verschiedene ungebührliche Worte sprachen, bedrängten sie ihn mit der Sprache. Deswegen sagten sie: „Wir dachten, er sei anzugreifen.“ „Paṭiggaṇhātu“ bedeutet: Er möge vergeben. „Für die künftige Zügelung“ bedeutet: Zur Zügelung in der Zukunft, damit ein solches Vergehen, ein solcher Fehler, nicht noch einmal begangen wird. සිතං පාත්වාකාසීති අග්ගදන්තෙ දස්සෙන්තො පහට්ඨාකාරං දස්සෙසි. කස්මා? තා කිර දෙවතා න සභාවෙන ඛමාපෙන්ති, ලොකියමහාජනඤ්ච සදෙවකෙ ලොකෙ අග්ගපුග්ගලං තථාගතඤ්ච එකසදිසං කරොන්ති. අථ භගවා ‘‘පරතො කථාය උප්පන්නාය බුද්ධබලං දීපෙත්වා පච්ඡා ඛමිස්සාමී’’ති සිතං පාත්වාකාසි. භිය්‍යොසො මත්තායාති අතිරෙකප්පමාණෙන. ඉමං ගාථං අභාසීති කුපිතො එස අම්හාකන්ති මඤ්ඤමානා අභාසි. „Er offenbarte ein Lächeln“ bedeutet: Er zeigte die Spitzen seiner Zähne und drückte eine heitere Stimmung aus. Warum? Jene Gottheiten baten nämlich nicht auf aufrichtige Weise um Vergebung, und sie stellten die gewöhnlichen Menschen der Welt und den Tathāgata, das höchste Wesen in der Welt samt den Göttern, auf eine Stufe. Da dachte der Erhabene: „Wenn sich später ein Gespräch ergibt, werde ich die Kraft des Buddha offenbaren und danach vergeben“, und so offenbarte er ein Lächeln. „Bhiyyoso mattāya“ bedeutet: in übermäßigem Maße. „Sie sprachen diese Strophe“ bedeutet: Sie sprachen sie, weil sie dachten: „Er ist zornig auf uns.“ න පටිගණ්හතීති න ඛමති නාධිවාසෙති. කොපන්තරොති අබ්භන්තරෙ උප්පන්නකොපො. දොසගරූති දොසං ගරුං කත්වා ආදාය විහරන්තො. ස වෙරං පටිමුඤ්චතීති සො එවරූපො ගණ්ඨිකං පටිමුඤ්චන්තො විය තං වෙරං අත්තනි පටිමුඤ්චති ඨපෙති, න පටිනිස්සජ්ජතීති අත්ථො. අච්චයො චෙ න විජ්ජෙථාති සචෙ අච්චායිකකම්මං න භවෙය්‍ය. නො චිධාපගතං සියාති යදි අපරාධො නාම න භාවෙය්‍ය. කෙනීධ කුසලො සියාති යදි වෙරානි න සම්මෙය්‍යුං, කෙන කාරණෙන කුසලො භවෙය්‍ය. „Er nimmt es nicht an“ bedeutet: Er verzeiht nicht, er duldet es nicht. „Kopantaro“ bedeutet: der im Inneren entstandene Zorn. „Dosagarū“ bedeutet: jemand, der den Zorn wichtig nimmt und damit verweilt. „Er fesselt sich an die Feindschaft“ bedeutet: Eine solche Person legt sich diese Feindschaft selbst an, wie man einen Knoten knüpft, behält sie bei und gibt sie nicht auf; das ist die Bedeutung. „Wenn kein Vergehen vorläge“ bedeutet: Wenn es keine unbedachte Handlung gäbe. „Und wenn es hier nicht beseitigt würde“ bedeutet: Wenn es kein Vergehen gäbe. „Wodurch gäbe es hier einen Heilsamen?“ bedeutet: Wenn Feindschaften nicht beigelegt würden, durch welche Ursache sollte man dann hier fehlerfrei sein? කස්සච්චයාති ගාථාය කස්ස අතික්කමො නත්ථි? කස්ස අපරාධො නත්ථි? කො සම්මොහං නාපජ්ජති? කො නිච්චමෙව පණ්ඩිතො නාමාති අත්ථො? ඉමං කිර ගාථං භණාපනත්ථං භගවතො සිතපාතුකම්මං. තස්මා ඉදානි දෙවතානං බුද්ධබලං දීපෙත්වා ඛමිස්සාමීති තථාගතස්ස බුද්ධස්සාතිආදිමාහ. තත්ථ තථාගතස්සාති තථා ආගතොති එවමාදීහි කාරණෙහි තථාගතස්ස. බුද්ධස්සාති චතුන්නං සච්චානං බුද්ධත්තාදීහි කාරණෙහි විමොක්ඛන්තිකපණ්ණත්තිවසෙන එවං ලද්ධනාමස්ස. අච්චයං දෙසයන්තීනන්ති යං වුත්තං තුම්හෙහි ‘‘අච්චයං දෙසයන්තීනං…පෙ… ස වෙරං පටිමුඤ්චතී’’ති, තං සාධු වුත්තං, අහං පන තං වෙරං නාභිනන්දාමි න පත්ථයාමීති අත්ථො. පටිග්ගණ්හාමි වොච්චයන්ති තුම්හාකං අපරාධං ඛමාමීති. පඤ්චමං. In der Strophe „Kassaccayo“ ist die Bedeutung: Wer hat kein Vergehen? Wer hat keine Verfehlung? Wer gerät nicht in Verwirrung? Wer gilt für immer als weise? Das Offenbaren des Lächelns des Erhabenen diente nämlich dazu, sie dazu zu bringen, diese Strophe zu sprechen. Daher dachte er: „Nun werde ich den Gottheiten die Kraft des Buddha zeigen und dann verzeihen“, und sprach die Strophe beginnend mit „Tathāgatassa buddhassa“. Darin bedeutet „tathāgatassa“: des Tathāgata, der aus solchen Gründen wie die früheren Buddhas so gegangen ist. „Buddhassa“ bedeutet: des Buddha, der diesen Namen durch die Bezeichnung erlangt hat, die mit der endgültigen Befreiung einhergeht, weil er die vier Wahrheiten erkannt hat usw. „Denjenigen, die ihr Vergehen bekennen“ bezieht sich auf das, was von euch gesagt wurde: „Denjenigen, die ihr Vergehen bekennen ... [bis] ... er bindet sich an die Feindschaft.“ Das ist gut gesprochen. Ich aber erfreue mich nicht an jener Feindschaft und begehre sie nicht; das ist die Bedeutung. „Paṭiggaṇhāmi vo accayaṃ“ bedeutet: Ich vergebe euer Vergehen. Das fünfte Sutta ist beendet. 6. සද්ධාසුත්තවණ්ණනා 6. Erklärung des Saddhā-Sutta. 36. ඡට්ඨෙ [Pg.64] සද්ධා දුතියා පුරිසස්ස හොතීති පුරිසස්ස දෙවලොකෙ මනුස්සලොකෙ චෙව නිබ්බානඤ්ච ගච්ඡන්තස්ස සද්ධා දුතියා හොති, සහායකිච්චං සාධෙති. නො චෙ අස්සද්ධියං අවතිට්ඨතීති යදි අස්සද්ධියං න තිට්ඨති. යසොති පරිවාරො. කිත්තීති වණ්ණභණනං. තත්වස්ස හොතීති තතො අස්ස හොති. නානුපතන්ති සඞ්ගාති රාගසඞ්ගාදයො පඤ්ච සඞ්ගා න අනුපතන්ති. පමාදමනුයුඤ්ජන්තීති යෙ පමාදං කරොන්ති නිබ්බත්තෙන්ති, තෙ තං අනුයුඤ්ජන්ති නාම. ධනං සෙට්ඨංව රක්ඛතීති මුත්තාමණිසාරාදිඋත්තමධනං විය රක්ඛති. ඣායන්තොති ලක්ඛණූපනිජ්ඣානෙන ච ආරම්මණූපනිජ්ඣානෙන ච ඣායන්තො. තත්ථ ලක්ඛණූපනිජ්ඣානං නාම විපස්සනාමග්ගඵලානි. විපස්සනා හි තීණි ලක්ඛණානි උපනිජ්ඣායතීති ලක්ඛණූපනිජ්ඣානං. මග්ගො විපස්සනාය ආගතකිච්චං සාධෙතීති ලක්ඛණූපනිජ්ඣානං. ඵලං තථලක්ඛණං නිරොධසච්චං උපනිජ්ඣායතීති ලක්ඛණූපනිජ්ඣානං. අට්ඨ සමාපත්තියො පන කසිණාරම්මණස්ස උපනිජ්ඣායනතො ආරම්මණූපනිජ්ඣානන්ති වෙදිතබ්බා. පරමං නාම අරහත්තසුඛං අධිප්පෙතන්ති. ඡට්ඨං. 36. Im sechsten Sutta bedeutet „Das Vertrauen ist die Gefährtin des Menschen“: Für einen Menschen, der in die Götterwelt, in die Menschenwelt und zum Nibbāna geht, ist das Vertrauen die Gefährtin; es erfüllt die Aufgabe eines Begleiters. „Wenn er nicht im Unglauben verharrt“ bedeutet: wenn er nicht im Mangel an Vertrauen verweilt. „Yaso“ bedeutet Gefolgschaft. „Kitti“ bedeutet Lobpreisung. „Das erwächst ihm daraus“ bedeutet: Das entsteht ihm aus jenem Vertrauen. „Die Fesseln fallen nicht auf ihn“ bedeutet: Die fünf Fesseln wie die Fessel der Gier usw. fallen nicht über ihn her. „Sie geben sich der Nachlässigkeit hin“ bedeutet: Diejenigen, die Nachlässigkeit begehen und erzeugen, geben sich ihr hin. „Er schützt es wie einen edlen Schatz“ bedeutet: Er schützt es wie einen kostbaren Schatz aus Perlen, Edelsteinen usw. „Jhāyanto“ bedeutet: meditierend sowohl durch die Versenkung auf die Merkmale als auch durch die Versenkung auf das Meditationsobjekt. Darin bezeichnet man Einsicht (Vipassanā), Pfad und Frucht als „Versenkung auf die Merkmale“. Denn die Einsicht betrachtet eingehend die drei Merkmale; daher heißt sie „Versenkung auf die Merkmale“. Der Pfad vollendet die durch die Einsicht herbeigeführte Aufgabe; daher heißt er „Versenkung auf die Merkmale“. Die Frucht betrachtet die Wahrheit des Erlöschens, welche das wahre Merkmal hat; daher heißt sie „Versenkung auf die Merkmale“. Die acht Errungenschaften jedoch sind als „Versenkung auf das Meditationsobjekt“ zu verstehen, da sie sich intensiv auf das Kasiṇa-Objekt ausrichten. Mit „das Höchste“ ist das Glück der Arhatschaft gemeint. Das sechste Sutta ist beendet. 7. සමයසුත්තවණ්ණනා 7. Erklärung des Samaya-Sutta. 37. සත්තමෙ සක්කෙසූති ‘‘සක්‍යා වත, භො කුමාරා’’ති (දී. නි. 1.267) උදානං පටිච්ච සක්කාති ලද්ධනාමානං රාජකුමාරානං නිවාසො එකොපි ජනපදො රූළ්හීසද්දෙන සක්කාති වුච්චති. තස්මිං සක්කෙසු ජනපදෙ. මහාවනෙති සයංජාතෙ අරොපිමෙ හිමවන්තෙන සද්ධිං එකාබද්ධෙ මහති වනෙ. සබ්බෙහෙව අරහන්තෙහීති ඉමං සුත්තං කථිතදිවසෙයෙව පත්තඅරහන්තෙහි. 37. Im siebten Sutta: „Unter den Sakyas“ (sakkesu) bedeutet: Bezugnehmend auf den feierlichen Ausruf des Vaters, König Okkāka, „Wahrhaft fähig (sakyā), fürwahr, ihr Prinzen!“, wird die Wohnstätte jener Königssöhne, die den Namen „Sakya“ erhielten, als ein einzelner Landstrich durch herkömmlichen Sprachgebrauch (rūḷhisadda) ebenfalls „Sakkā“ genannt. In jenem Landstrich der Sakyas. „Im Großen Wald“ (mahāvane) bezieht sich auf einen nicht von Menschen angepflanzten, wild gewachsenen großen Wald, der direkt mit dem Himālaya-Gebirge verbunden ist. „Mit ausschließlich allen Arahants“ (sabbeheva arahantehi) bedeutet: zusammen mit jenen, die genau an dem Tag, an dem dieses Sutta verkündet wurde, die Arahantschaft erlangt hatten. තත්‍රායං අනුපුබ්බිකථා – සාකියකොලියා හි කිර කපිලවත්ථුනගරස්ස ච කොලියනගරස්ස ච අන්තරෙ රොහිණිං නාම නදිං එකෙනෙව ආවරණෙන බන්ධාපෙත්වා සස්සානි කාරෙන්ති. අථ ජෙට්ඨමූලමාසෙ සස්සෙසු මිලායන්තෙසු උභයනගරවාසීනම්පි කම්මකාරා සන්නිපතිංසු. තත්ථ කොලියනගරවාසිනො ආහංසු – ‘‘ඉදං උදකං උභයතො ආහරියමානං න තුම්හාකං, න අම්හාකං පහොස්සති, අම්හාකං පන සස්සං එකෙන උදකෙනෙව නිප්ඵජ්ජිස්සති, ඉදං උදකං අම්හාකං දෙථා’’ති. කපිලවත්ථුවාසිනො ආහංසු – ‘‘තුම්හෙසු කොට්ඨෙ පූරෙත්වා ඨිතෙසු මයං රත්තසුවණ්ණනීලමණිකාළකහාපණෙ [Pg.65] ච ගහෙත්වා පච්ඡිපසිබ්බකාදිහත්ථා න සක්ඛිස්සාම තුම්හාකං ඝරද්වාරෙ විචරිතුං, අම්හාකම්පි සස්සං එකෙනෙව උදකෙන නිප්ඵජ්ජිස්සති, ඉදං උදකං අම්හාකං දෙථා’’ති. ‘‘න මයං දස්සාමා’’ති. ‘‘මයම්පි න දස්සාමා’’ති. එවං කථං වඩ්ඪෙත්වා එකො උට්ඨාය එකස්ස පහාරං අදාසි, සොපි අඤ්ඤස්සාති එවං අඤ්ඤමඤ්ඤං පහරිත්වා රාජකුලානං ජාතිං ඝට්ටෙත්වා කලහං වඩ්ඪයිංසු. Hierzu ist folgende Vorgeschichte zu verstehen: Die Sakyer und Koliyer ließen einst den Fluss namens Rohiṇī, der zwischen den Städten Kapilavatthu und Koliya fließt, durch einen einzigen Damm aufstauen und bauten so ihr Getreide an. Als nun im Monat Jeṭṭhamūla die Saaten zu verwelken begannen, versammelten sich die Landarbeiter der Bewohner beider Städte. Die Bewohner der Stadt Koliya sagten dabei: „Wenn dieses Wasser von beiden Seiten entnommen wird, wird es weder für euch noch für uns ausreichen. Unsere Saat jedoch würde durch eine einzige Bewässerung reif werden. Überlasst uns dieses Wasser!“ Die Bewohner von Kapilavatthu entgegneten: „Wenn ihr eure Speicher gefüllt habt und ruhig dasitzt, können wir nicht mit rotem Gold, blauen Saphiren und schwarzen Kahāpaṇas in den Händen und mit Körben und Säcken beladen vor euren Haustüren herumlaufen, um Nahrung zu erbetteln. Auch unsere Saat würde durch eine einzige Bewässerung reif werden. Überlasst uns dieses Wasser!“ — „Wir geben es euch nicht!“ — „Auch wir geben es euch nicht!“ Nachdem sie so den Wortwechsel heftig gesteigert hatten, stand einer auf und versetzte einem anderen einen Schlag, woraufhin dieser wieder einen anderen schlug. So schlugen sie einander, beleidigten gegenseitig die Herkunft der königlichen Familien und ließen den Streit eskalieren. කොලියකම්මකාරා වදන්ති – ‘‘තුම්හෙ කපිලවත්ථුවාසිකෙ ගහෙත්වා ගජ්ජථ, යෙ සොණසිඞ්ගාලාදයො විය අත්තනො භගිනීහි සද්ධිං සංවසිංසු, එතෙසං හත්ථිනො ච අස්සා ච ඵලකාවුධානි ච අම්හාකං කිං කරිස්සන්තී’’ති? සාකියකම්මකාරා වදන්ති – ‘‘තුම්හෙ දානි කුට්ඨිනො දාරකෙ ගහෙත්වා ගජ්ජථ, යෙ අනාථා නිග්ගතිකා තිරච්ඡානා විය කොලරුක්ඛෙ වසිංසු, එතෙසං හත්ථිනො ච අස්සා ච ඵලකාවුධානි ච අම්හාකං කිං කරිස්සන්තී’’ති? තෙ ගන්ත්වා තස්මිං කම්මෙ නියුත්තඅමච්චානං කථෙසුං, අමච්චා රාජකුලානං කථෙසුං. තතො සාකියා – ‘‘භගිනීහි සද්ධිං සංවසිතකානං ථාමඤ්ච බලඤ්ච දස්සෙස්සාමා’’ති යුද්ධසජ්ජා නික්ඛමිංසු. කොලියාපි – ‘‘කොලරුක්ඛවාසීනං ථාමඤ්ච බලඤ්ච දස්සෙස්සාමා’’ති යුද්ධසජ්ජා නික්ඛමිංසු. Die koliyischen Arbeiter riefen: „Ihr prahlt wohl, indem ihr euch auf die Bewohner von Kapilavatthu stützt! Sie, die wie Hunde und Schakale mit ihren eigenen Schwestern zusammenlebten! Was können uns deren Elefanten, Pferde, Schilde und Waffen schon anhaben?“ Daraufhin entgegneten die sakyischen Arbeiter: „Ihr prahlt wohl jetzt, indem ihr euch auf die Kinder von Aussätzigen stützt! Sie, die schutzlos und verstoßen wie Tiere in einer Höhlung des Kola-Baumes hausten! Was können uns deren Elefanten, Pferde, Schilde und Waffen schon anhaben?“ Sie gingen hin und berichteten dies den mit der Aufsicht betrauten Ministern, und die Minister berichteten es den königlichen Familien. Daraufhin zogen die Sakyer zum Kampfe gerüstet aus und sagten: „Wir werden die Stärke und Macht jener zeigen, die mit ihren Schwestern zusammenlebten!“ Auch die Koliyer zogen zum Kampfe gerüstet aus und sagten: „Wir werden die Stärke und Macht der Kola-Baumbewohner zeigen!“ භගවාපි රත්තියා පච්චූසසමයෙව මහාකරුණාසමාපත්තිතො උට්ඨාය ලොකං වොලොකෙන්තො ඉමෙ එවං යුද්ධසජ්ජෙ නික්ඛමන්තෙ අද්දස. දිස්වා – ‘‘මයි ගතෙ අයං කලහො වූපසම්මිස්සති නු ඛො උදාහු නො’’ති උපධාරෙන්තො – ‘‘අහමෙත්ථ ගන්ත්වා කලහවූපසමනත්ථං තීණි ජාතකානි කථෙස්සාමි, තතො කලහො වූපසම්මිස්සති. අථ සාමග්ගිදීපනත්ථාය ද්වෙ ජාතකානි කථෙත්වා අත්තදණ්ඩසුත්තං දෙසෙස්සාමි. දෙසනං සුත්වා උභයනගරවාසිනොපි අඩ්ඪතියානි අඩ්ඪතියානි කුමාරසතානි දස්සන්ති, අහං තෙ පබ්බාජෙස්සාමි, තදා මහාසමාගමො භවිස්සතී’’ති සන්නිට්ඨානං අකාසි. තස්මා ඉමෙසු යුද්ධසජ්ජෙසු නික්ඛමන්තෙසු කස්සචි අනාරොචෙත්වා සයමෙව පත්තචීවරමාදාය ගන්ත්වා ද්වින්නං සෙනානං අන්තරෙ ආකාසෙ පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා ඡබ්බණ්ණරස්මියො විස්සජ්ජෙත්වා නිසීදි. Auch der Erhabene erhob sich in der Morgendämmerung aus der Vertiefung des Großen Mitgefühls (mahākaruṇāsamāpatti). Als er die Welt betrachtete, sah er, wie jene beiden Völker so zum Kampfe gerüstet auszogen. Als er dies sah, erwog er: „Wenn ich dorthin gehe, wird sich dieser Streit beilegen lassen oder nicht?“ Er erkannte: „Wenn ich dorthin gehe, werde ich zur Beilegung des Streites drei Jātakas predigen; daraufhin wird sich der Streit beilegen. Um dann den Wert der Eintracht aufzuzeigen, werde ich zwei weitere Jātakas erzählen und schließlich das Attadaṇḍa-Sutta verkünden. Nach dem Anhören dieser Lehrverkündigung werden die Bewohner beider Städte mir jeweils zweieinhalbhundert Prinzen übergeben. Ich werde sie ordinieren, und dann wird eine große Versammlung stattfinden.“ So fasste er diesen Entschluss. Daher begab er sich, als jene zum Kampfe gerüstet auszogen, ohne es irgendjemandem anzukündigen, ganz allein mit Almosenschale und Gewand dorthin. Er setzte sich mitten zwischen die beiden Heere, verweilte mit gekreuzten Beinen in der Luft schwebend und strahlte seine sechsfarbigen Lichtstrahlen aus. කපිලවත්ථුවාසිනො භගවන්තං දිස්වාව, ‘‘අම්හාකං ඤාතිසෙට්ඨො සත්ථා ආගතො. දිට්ඨො නු ඛො තෙන අම්හාකං කලහකරණභාවො’’ති චින්තෙත්වා, ‘‘න ඛො පන සක්කා භගවති ආගතෙ අම්හෙහි පරස්ස සරීරෙ සත්ථං [Pg.66] පාතෙතුං. කොලියනගරවාසිනො අම්හෙ හනන්තු වා බජ්ඣන්තු වා’’ති. ආවුධානි ඡඩ්ඩෙත්වා, භගවන්තං වන්දිත්වා, නිසීදිංසු. කොලියනගරවාසිනොපි තථෙව චින්තෙත්වා ආවුධානි ඡඩ්ඩෙත්වා, භගවන්තං වන්දිත්වා, නිසීදිංසු. Sobald die Bewohner von Kapilavatthu den Erhabenen erblickten, dachten sie: „Unser edelster Verwandter, der Meister, ist gekommen! Er hat wohl gesehen, dass wir einen Streit führen.“ Sie überlegten: „Da nun der Erhabene gekommen ist, schickt es sich für uns keineswegs, eine Waffe gegen den Körper eines anderen zu richten. Mögen die Bewohner der Stadt Koliya uns töten oder fesseln!“ Sie legten ihre Waffen nieder, verneigten sich vor dem Erhabenen und setzten sich nieder. Auch die Bewohner der Stadt Koliya dachten genau ebenso, legten ihre Waffen nieder, verneigten sich vor dem Erhabenen und setzten sich nieder. භගවා ජානන්තොව, ‘‘කස්මා ආගතත්ථ, මහාරාජා’’ති පුච්ඡි? ‘‘න, භගවා, තිත්ථකීළාය න පබ්බතකීළාය, න නදීකීළාය, න ගිරිදස්සනත්ථං, ඉමස්මිං පන ඨානෙ සඞ්ගාමං පච්චුපට්ඨපෙත්වා ආගතම්හා’’ති. ‘‘කිං නිස්සාය වො කලහො, මහාරාජාති? උදකං, භන්තෙති. උදකං කිං අග්ඝති, මහාරාජාති? අප්පං, භන්තෙති. පථවී නාම කිං අග්ඝති, මහාරාජාති? අනග්ඝා, භන්තෙති. ඛත්තියා කිං අග්ඝන්තීති? ඛත්තියා නාම අනග්ඝා, භන්තෙති. අප්පමූලං උදකං නිස්සාය කිමත්ථං අනග්ඝෙ ඛත්තියෙ නාසෙථ, මහාරාජ, කලහෙ අස්සාදො නාම නත්ථි, කලහවසෙන, මහාරාජ, අට්ඨානෙ වෙරං කත්වා එකාය රුක්ඛදෙවතාය කාළසීහෙන සද්ධිං බද්ධාඝාතො සකලම්පි ඉමං කප්පං අනුප්පත්තොයෙවාති වත්වා ඵන්දනජාතකං (ජා. 1.13.14 ආදයො) කථෙසි’’. තතො ‘‘පරපත්තියෙන නාම, මහාරාජ, න භවිතබ්බං. පරපත්තියා හුත්වා හි එකස්ස සසකස්ස කථාය තියොජනසහස්සවිත්ථතෙ හිමවන්තෙ චතුප්පදගණා මහාසමුද්දං පක්ඛන්දිනො අහෙසුං. තස්මා පරපත්තියෙන න භවිතබ්බ’’න්ති වත්වා, පථවීඋන්ද්‍රියජාතකං කථෙසි. තතො ‘‘කදාචි, මහාරාජ, දුබ්බලොපි මහාබලස්ස රන්ධං විවරං පස්සති, කදාචි මහාබලො දුබ්බලස්ස. ලටුකිකාපි හි සකුණිකා හත්ථිනාගං ඝාතෙසී’’ති ලටුකිකජාතකං (ජා. 1.5.39 ආදයො) කථෙසි. එවං කලහවූපසමනත්ථාය තීණි ජාතකානි කථෙත්වා සාමග්ගිපරිදීපනත්ථාය ද්වෙ ජාතකානි කථෙසි. කථං? ‘‘සමග්ගානඤ්හි, මහාරාජ, කොචි ඔතාරං නාම පස්සිතුං න සක්කොතීති වත්වා, රුක්ඛධම්මජාතකං (ජා. 1.1.74) කථෙසි. තතො ‘‘සමග්ගානං, මහාරාජ, කොචි විවරං දස්සිතුං න සක්ඛි. යදා පන අඤ්ඤමඤ්ඤං විවාදමකංසු, අථ තෙ නෙසාදපුත්තො ජීවිතා වොරොපෙත්වා ආදාය ගතොති විවාදෙ අස්සාදො නාම නත්ථී’’ති වත්වා, වට්ටකජාතකං (ජා. 1.1.118) කථෙසි. එවං ඉමානි පඤ්ච ජාතකානි කථෙත්වා අවසානෙ අත්තදණ්ඩසුත්තං (සු. නි. 941 ආදයො) කථෙසි. Obwohl der Erhabene es bereits wusste, fragte er: „Warum seid ihr hergekommen, o Großkönige?“ – „Nicht zum Vergnügen an der Badestelle, o Erhabener, nicht zum Vergnügen auf den Bergen, nicht zum Vergnügen am Fluss, auch nicht, um den Wald zu betrachten, sondern wir sind hergekommen, nachdem wir an diesem Ort eine Schlacht vorbereitet haben.“ – „Worauf gründet sich euer Streit, o Großkönige?“ – „Auf das Wasser, Ehrwürdiger Herr.“ – „Was ist das Wasser wert, o Großkönige?“ – „Wenig, Ehrwürdiger Herr.“ – „Was ist die Erde wert, o Großkönige?“ – „Sie ist unschätzbar, Ehrwürdiger Herr.“ – „Was sind Könige wert?“ – „Könige sind unschätzbar, Ehrwürdiger Herr.“ – „Warum vernichtet ihr wegen des Wassers von geringem Wert unschätzbare Könige, o Großkönige? Im Streit gibt es wahrlich kein Vergnügen. Durch Streit, o Großkönige, indem man Feindseligkeit grundlos erzeugt, hat der Groll, den eine bestimmte Baumgottheit gegen einen schwarzen Löwen hegte, sogar diesen ganzen Äon überdauert.“ Nachdem er dies gesagt hatte, erzählte er das Phandana-Jātaka. Daraufhin sagte er: „Man sollte sich nicht auf die Aussagen anderer verlassen, o Großkönig. Denn weil sie sich auf die Worte anderer verließen, stürzten sich die Scharen der vierbeinigen Tiere im dreitausend Meilen weiten Himavanta-Wald aufgrund der Rede eines einzigen Hasen in den großen Ozean. Daher sollte man sich nicht auf die Aussagen anderer verlassen“, und erzählte das Pathavīundriya-Jātaka. Daraufhin sagte er: „Manchmal, o Großkönig, sieht selbst ein Schwacher die Schwachstelle eines Starken, und manchmal sieht ein Starker die des Schwachen. Denn selbst eine kleine Wachtel ließ einen mächtigen Elefanten töten“, und erzählte das Laṭukika-Jātaka. Nachdem er so drei Jātakas zur Beilegung des Streits erzählt hatte, erzählte er zwei Jātakas, um die Bedeutung der Eintracht aufzuzeigen. Wie? Er sagte: „Denn bei den Einträchtigen, o Großkönig, kann niemand eine Schwachstelle finden“, und erzählte das Rukkhadhamma-Jātaka. Daraufhin sagte er: „Bei den Einträchtigen, o Großkönig, konnte niemand eine Lücke finden. Als sie jedoch miteinander stritten, da nahm der Sohn des Jägers ihnen das Leben, nahm sie mit und ging davon. Im Streit gibt es wahrlich kein Vergnügen“, und erzählte das Vaṭṭaka-Jātaka. Nachdem er so diese fünf Jātakas erzählt hatte, verkündete er am Ende das Attadaṇḍa-Sutta. රාජානො පසන්නා – ‘‘සචෙ සත්ථා නාගමිස්ස, මයං සහත්ථා අඤ්ඤමඤ්ඤං වධිත්වා ලොහිතනදිං පවත්තයිස්සාම. අම්හාකං පුත්තභාතරො ච ගෙහද්වාරෙ [Pg.67] න පස්සෙය්‍යාම, සාසනපටිසාසනම්පි නො ආහරණකො නාභවිස්ස. සත්ථාරං නිස්සාය නො ජීවිතං ලද්ධං. සචෙ පන සත්ථා ආගාරං අජ්ඣාවසිස්ස දීපසහස්සද්වයපරිවාරං චතුමහාදීපරජ්ජමස්ස හත්ථගතං අභවිස්ස, අතිරෙකසහස්සං ඛො පනස්ස පුත්තා අභවිස්සංසු, තතො ඛත්තියපරිවාරො අවිචරිස්ස. තං ඛො පනෙස සම්පත්තිං පහාය නික්ඛමිත්වා සම්බොධිං පත්තො. ඉදානිපි ඛත්තියපරිවාරොයෙව විචරතූ’’ති උභයනගරවාසිනො අඩ්ඪතියානි අඩ්ඪතියානි කුමාරසතානි අදංසු. භගවාපි තෙ පබ්බාජෙත්වා මහාවනං අගමාසි. තෙසං ගරුගාරවෙන න අත්තනො රුචියා පබ්බජිතානං අනභිරති උප්පජ්ජි. පුරාණදුතියිකායොපි තෙසං – ‘‘අය්‍යපුත්තා උක්කණ්ඨන්තු, ඝරාවාසො න සණ්ඨාතී’’තිආදීනි වත්වා සාසනං පෙසෙන්ති. තෙ ච අතිරෙකතරං උක්කණ්ඨිංසු. Die Könige waren voller Vertrauen und dachten: „Wenn der Meister nicht gekommen wäre, hätten wir uns mit eigenen Händen gegenseitig erschlagen und einen Fluss aus Blut fließen lassen. Wir würden unsere Söhne und Brüder nicht mehr an den Türen unserer Häuser sehen, und es gäbe niemanden mehr, der Botschaften und Antworten für uns überbringen würde. Dem Meister verdanken wir, dass wir unser Leben erhalten haben. Wenn der Meister jedoch im Hausleben verblieben wäre, wäre ihm die Herrschaft über die vier großen Kontinente, umgeben von zweitausend kleinen Inseln, in die Hände gefallen, und er hätte mehr als tausend Söhne gehabt. Dann wäre er in Begleitung eines Gefolges von Königen umhergezogen. Doch er hat dieses Glück aufgegeben, ist in die Hauslosigkeit gezogen und hat die vollkommene Erleuchtung erlangt. Möge er auch jetzt in Begleitung eines Gefolges von Königen umherziehen!“ Die Bewohner beider Städte gaben jeweils zweihundertfünfzig Prinzen. Auch der Erhabene ließ sie ordinieren und begab sich in den Großen Wald. Bei diesen, die aus Ehrfurcht vor dem Meister und nicht aus eigenem Wunsch hin ordiniert worden waren, kam Unzufriedenheit auf. Auch ihre früheren Ehefrauen schickten ihnen Botschaften und ließen ausrichten: „Mögen die edlen Herren unzufrieden werden, das häusliche Leben gedeiht nicht ohne sie“ und Ähnliches. Und sie wurden noch weitaus unzufriedener. භගවා ආවජ්ජෙන්තො තෙසං අනභිරතිභාවං ඤත්වා – ‘‘ඉමෙ භික්ඛූ මාදිසෙන බුද්ධෙන සද්ධිං එකතො වසන්තා උක්කණ්ඨන්ති, හන්ද නෙසං කුණාලදහස්ස වණ්ණං කථෙත්වා තත්ථ නෙත්වා අනභිරතිං විනොදෙමී’’ති කුණාලදහස්ස වණ්ණං කථෙසි. තෙ තං දට්ඨුකාමා අහෙසුං. දට්ඨුකාමත්ථ, භික්ඛවෙ, කුණාලදහන්ති? ආම භගවාති. යදි එවං එථ ගච්ඡාමාති. ඉද්ධිමන්තානං භගවා ගමනට්ඨානං මයං කථං ගමිස්සාමාති. තුම්හෙ ගන්තුකාමා හොථ, අහං මමානුභාවෙන ගහෙත්වා ගමිස්සාමීති. සාධු, භන්තෙති. භගවා පඤ්ච භික්ඛුසතානි ගහෙත්වා ආකාසෙ උප්පතිත්වා කුණාලදහෙ පතිට්ඨාය තෙ භික්ඛූ ආහ – ‘‘භික්ඛවෙ, ඉමස්මිං කුණාලදහෙ යෙසං මච්ඡානං නාමං න ජානාථ මමං පුච්ඡථා’’ති. Als der Erhabene nachsann, erkannte er ihre Unzufriedenheit und dachte: „Diese Mönche sind unzufrieden, obwohl sie zusammen mit einem Buddha wie mir an einem Ort leben. Wohlan, ich werde ihnen die Schönheit des Kuṇāla-Sees rühmen, sie dorthin führen und ihre Unzufriedenheit vertreiben.“ So rühmte er die Schönheit des Kuṇāla-Sees. Sie bekamen den Wunsch, ihn zu sehen. „Möchtet ihr den Kuṇāla-See sehen, ihr Mönche?“ – „Ja, o Erhabener.“ – „Wenn dem so ist, kommt, wir wollen gehen.“ – „O Erhabener, wie sollen wir an einen Ort gelangen, der nur für jene erreichbar ist, die über übernatürliche Kräfte verfügen?“ – „Habt nur den Wunsch zu gehen, und ich werde euch durch meine eigene Macht mitnehmen und dorthin bringen.“ – „Sehr wohl, Ehrwürdiger Herr.“ Der Erhabene nahm die fünfhundert Mönche mit, erhob sich in die Luft, ließ sich am Kuṇāla-See nieder und sprach zu den Mönchen: „Mönche, wenn ihr den Namen eines Fisches in diesem Kuṇāla-See nicht kennt, so fragt mich danach.“ තෙ පුච්ඡිංසු. භගවා පුච්ඡිතං පුච්ඡිතං කථෙසි. න කෙවලඤ්ච, මච්ඡානංයෙව, තස්මිං වනසණ්ඩෙ රුක්ඛානම්පි පබ්බතපාදෙ ද්විපදචතුප්පදසකුණානම්පි නාමානි පුච්ඡාපෙත්වා කථෙසි. අථ ද්වීහි සකුණෙහි මුඛතුණ්ඩකෙන ඩංසිත්වා ගහිතදණ්ඩකෙ නිසින්නො කුණාලසකුණරාජා පුරතො පච්ඡතො උභොසු ච පස්සෙසු සකුණසඞ්ඝපරිවුතො ආගච්ඡති. භික්ඛූ තං දිස්වා – ‘‘එස, භන්තෙ, ඉමෙසං සකුණානං රාජා භවිස්සති, පරිවාරා එතෙ එතස්සා’’ති මඤ්ඤාමාති. එවමෙතං, භික්ඛවෙ, අයම්පි මමෙව වංසො මම පවෙණීති. ඉදානි තාව මයං, භන්තෙ, එතෙ සකුණෙ පස්සාම. යං පන භගවා [Pg.68] ‘‘අයම්පි මමෙව වංසො මම පවෙණී’’ති ආහ, තං සොතුකාමම්හාති. සොතුකාමත්ථ, භික්ඛවෙති? ආම භගවාති. තෙන හි සුණාථාති තීහි ගාථාසතෙහි මණ්ඩෙත්වා කුණාලජාතකං (ජා. 2.21.කුණාලජාතක) කථෙන්තො අනභිරතිං විනොදෙසි. දෙසනාපරියොසානෙ සබ්බෙපි සොතාපත්තිඵලෙ පතිට්ඨහිංසු, මග්ගෙනෙව ච නෙසං ඉද්ධිපි ආගතා. භගවා ‘‘හොතු තාව එත්තකං තෙසං භික්ඛූන’’න්ති ආකාසෙ උප්පතිත්වා මහාවනමෙව අගමාසි. තෙපි භික්ඛූ ගමනකාලෙ දසබලස්ස ආනුභාවෙන ගන්ත්වා ආගමනකාලෙ අත්තනො ආනුභාවෙන භගවන්තං පරිවාරෙත්වා මහාවනෙ ඔතරිංසු. Sie fragten ihn. Der Erhabene beantwortete jede einzelne Frage. Und er nannte ihnen nicht nur die Namen der Fische, sondern ließ sie auch nach den Bäumen in jenem Waldgebiet und den zwei- und vierbeinigen Tieren sowie den Vögeln am Fuße des Berges fragen und nannte ihnen deren Namen. Da kam der Kuckuckskönig Kuṇāla herbei, der auf einem Stöckchen saß, das zwei Vögel mit ihren Schnäbeln hielten, und er war vorne, hinten und an beiden Seiten von einer großen Schar von Vögeln umgeben. Als die Mönche ihn sahen, sagten sie: „Ehrwürdiger Herr, dieser Vogel muss wohl der König dieser Vögel sein, und jene da sind sein Gefolge, so glauben wir.“ – „So ist es, ihr Mönche. Auch dieser ist wahrlich mein eigener Stamm, meine eigene Ahnenlinie.“ – „Ehrwürdiger Herr, nun haben wir diese Vögel gesehen. Doch wir möchten gerne hören, warum der Erhabene sagte: ‚Auch dieser ist mein eigener Stamm, meine eigene Ahnenlinie‘.“ – „Möchtet ihr es hören, ihr Mönche?“ – „Ja, o Erhabener.“ – „Nun denn, so hört zu!“ Er schmückte seine Rede mit dreihundert Strophen und vertrieb, während er das Kuṇāla-Jātaka verkündete, ihre Unzufriedenheit. Am Ende der Lehrrede gründeten sich alle im Zustand der Stromeintritts-Frucht, und allein durch den Pfad erlangten sie auch übernatürliche Kräfte. Der Erhabene dachte: „Das mag für diese Mönche fürs Erste genug sein“, erhob sich in die Luft und begab sich sogleich in den Großen Wald zurück. Auch jene Mönche, die beim Hinweg durch die Macht des Zehnfach-Mächtigen gelangt waren, kehrten nun beim Rückweg durch ihre eigene Macht zurück, umgaben den Erhabenen und ließen sich im Großen Wald nieder. භගවා පඤ්ඤත්තාසනෙ නිසීදිත්වා තෙ භික්ඛූ ආමන්තෙත්වා – ‘‘එථ, භික්ඛවෙ, නිසීදථ. උපරිමග්ගත්තයවජ්ඣානං වො කිලෙසානං කම්මට්ඨානං කථෙස්සාමී’’ති කම්මට්ඨානං කථෙසි. භික්ඛූ චින්තයිංසු – ‘‘භගවා අම්හාකං අනභිරතභාවං ඤත්වා කුණාලදහං නෙත්වා අනභිරතිං විනොදෙසි, තත්ථ සොතාපත්තිඵලං පත්තානං නො ඉදානි ඉධ තිණ්ණං මග්ගානං කම්මට්ඨානං අදාසි, න ඛො පන අම්හෙහි ‘සොතාපන්නා මය’න්ති වීතිනාමෙතුං වට්ටති, පුරිසපුරිසෙහි නො භවිතුං වට්ටතී’’ති තෙ දසබලස්ස පාදෙ වන්දිත්වා උට්ඨාය නිසීදනං පප්ඵොටෙත්වා විසුං විසුං පබ්භාරරුක්ඛමූලෙසු නිසීදිංසු. Der Erhabene setzte sich auf den hergerichteten Sitz, wandte sich an jene Mönche und sprach: „Kommt, ihr Mönche, setzt euch! Ich werde euch das Meditationsobjekt verkünden, um eure Verunreinigungen zu überwinden, die durch die drei höheren Pfade zu vernichten sind.“ So verkündete er das Meditationsobjekt. Die Mönche dachten: „Der Erhabene hat unsere Unlust erkannt, führte uns zum Kuṇāla-See und vertrieb die Unzufriedenheit. Für uns, die wir dort die Frucht des Stromeintritts erlangt haben, hat er nun hier das Meditationsobjekt für die drei höheren Pfade gegeben. Es schickt sich für uns wahrlich nicht, die Zeit mit dem Gedanken zu verbringen: ‚Wir sind Stromeingetretene‘. Es ist angemessen für uns, wie aufrechte, tatkräftige Männer zu sein.“ Sie verehrten die Füße des Zehnkräftebesitzenden, erhoben sich, schüttelten ihre Sitzmatten aus und setzten sich einzeln unter Berghänge und an Baumwurzeln. භගවා චින්තෙසි – ‘‘ඉමෙ භික්ඛූ පකතියාපි අවිස්සට්ඨකම්මට්ඨානා, ලද්ධුපායස්ස පන භික්ඛුනො කිලමනකාරණං නාම නත්ථි. ගච්ඡන්තා ගච්ඡන්තා ච විපස්සනං වඩ්ඪෙත්වා අරහත්තං පත්වා ‘අත්තනා පටිවිද්ධගුණං ආරොචෙස්සාමා’ති මම සන්තිකං ආගමිස්සන්ති. එතෙසු ආගතෙසු දසසහස්සචක්කවාළදෙවතා එකචක්කවාළෙ සන්නිපතිස්සන්ති, මහාසමයො භවිස්සති, විවිත්තෙ ඔකාසෙ මයා නිසීදිතුං වට්ටතී’’ති තතො විවිත්තෙ ඔකාසෙ බුද්ධාසනං පඤ්ඤාපෙත්වා නිසීදි. Der Erhabene erwog: „Diese Mönche haben auch von Natur aus ihr Meditationsobjekt nicht aufgegeben. Für einen Mönch jedoch, der die Methode erlangt hat, gibt es wahrlich keinen Grund zur Erschöpfung. Während sie allmählich voranschreiten und die Einsicht entfalten, werden sie die Arahatschaft erlangen und mit dem Gedanken: ‚Wir wollen die von uns selbst durchdrungene Tugend verkünden‘, in meine Gegenwart kommen. Wenn sie gekommen sind, werden die Gottheiten aus zehntausend Weltsystemen in diesem einen Weltsystem zusammenkommen. Es wird eine große Versammlung stattfinden. Es ist angemessen für mich, an einem einsamen Ort zu verweilen.“ Daraufhin ließ er an einem einsamen Ort den Buddha-Sitz herrichten und setzte sich nieder. සබ්බපඨමං කම්මට්ඨානං ගහෙත්වා ගතත්ථෙරො සහ පටිසම්භිදාහි අරහත්තං පාපුණි. තතො අපරො තතො අපරොති පඤ්චසතාපි පදුමිනියං පදුමානි විය විකසිංසු. සබ්බපඨමං අරහත්තං පත්තභික්ඛු ‘‘භගවතො ආරොචෙස්සාමී’’ති පල්ලඞ්කං විනිබ්භුජිත්වා නිසීදනං පප්ඵොටෙත්වා උට්ඨාය දසබලාභිමුඛො අහොසි. එවං අපරොපි අපරොපීති පඤ්චසතා භත්තසාලං පවිසන්තා [Pg.69] විය පටිපාටියාව ආගමිංසු. පඨමං ආගතො වන්දිත්වා නිසීදනං පඤ්ඤාපෙත්වා, එකමන්තං නිසීදිත්වා, පටිවිද්ධගුණං ආරොචෙතුකාමො ‘‘අත්ථි නු ඛො අඤ්ඤො කොචි? නත්ථී’’ති නිවත්තිත්වා ආගතමග්ගං ඔලොකෙන්තො අපරම්පි අද්දස අපරම්පි අද්දසයෙවාති සබ්බෙපි තෙ ආගන්ත්වා එකමන්තං නිසීදිත්වා, අයං ඉමස්ස හරායමානො න කථෙසි, අයං ඉමස්ස හරායමානො න කථෙසි. ඛීණාසවානං කිර ද්වෙ ආකාරා හොන්ති – ‘‘අහො වත මයා පටිවිද්ධගුණං සදෙවකො ලොකො ඛිප්පමෙව පටිවිජ්ඣෙය්‍යා’’ති චිත්තං උප්පජ්ජති. පටිවිද්ධභාවං පන නිධිලද්ධපුරිසො විය න අඤ්ඤස්ස ආරොචෙතුකාමා හොන්ති. Der Ältere, der als allererster das Meditationsobjekt empfangen hatte und weggegangen war, erlangte zusammen mit den analytischen Urteilskräften die Arahatschaft. Danach ein anderer und danach wieder ein anderer, so dass alle fünfhundert wie Lotusblumen in einem Lotusteich erblühten. Der Mönch, der als allererster die Arahatschaft erlangt hatte, dachte: „Ich will es dem Erhabenen verkünden“, löste seinen Kreuzsitz auf, schüttelte seine Sitzmatte aus, erhob sich und wandte sich dem Zehnkräftebesitzenden zu. Ebenso ein anderer und noch ein anderer; so kamen alle fünfhundert der Reihe nach herbei, gleichsam als würden sie eine Speisehalle betreten. Der zuerst Angekommene erwies die Ehrung, breitete seine Sitzmatte aus, setzte sich an eine Seite und dachte in dem Wunsch, die durchdrungene Tugend zu verkünden: „Gibt es wohl noch einen anderen? Nein, es gibt keinen.“ Er wandte sich um, blickte auf den Weg, den er gekommen war, und sah einen anderen, ja, er sah tatsächlich noch einen anderen. So kamen sie alle an, setzten sich an eine Seite, und dieser sprach aus Scheu vor jenem nicht, jener sprach aus Scheu vor diesem nicht. Es heißt, bei jenen, deren Triebe versiegt sind, treten zwei Verhaltensweisen auf: Der Gedanke steigt in ihnen auf: „O dass doch die Welt mitsamt den Göttern diese von mir durchdrungene Tugend schnellstens durchdringen möge!“ Was jedoch die Tatsache ihrer eigenen Durchdringung betrifft, so haben sie – ähnlich wie ein Mann, der einen vergrabenen Schatz gefunden hat – kein Verlangen danach, sie anderen zu verkünden. එවං ඔසටමත්තෙ පන තස්මිං අරියමණ්ඩලෙ පාචීනයුගන්ධරපරික්ඛෙපතො අබ්භා මහිකා ධූමො රජො රාහූති, ඉමෙහි උපක්කිලෙසෙහි විප්පමුත්තං බුද්ධුප්පාදපටිමණ්ඩිතස්ස ලොකස්ස රාමණෙය්‍යකදස්සනත්ථං පාචීනදිසාය උක්ඛිත්තරජතමයමහාආදාසමණ්ඩලං විය, නෙමිවට්ටියං ගහෙත්වා, පරිවත්තියමානරජතචක්කසස්සිරිකං පුණ්ණචන්දමණ්ඩලං උල්ලඞ්ඝිත්වා, අනිලපථං පටිපජ්ජිත්ථ. ඉති එවරූපෙ ඛණෙ ලයෙ මුහුත්තෙ භගවා සක්කෙසු විහරති කපිලවත්ථුස්මිං මහාවනෙ මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං පඤ්චමත්තෙහි භික්ඛුසතෙහි සබ්බෙහෙව අරහන්තෙහි. Als nun jener edle Kreis auf diese Weise zusammengekommen war, erhob sich über dem östlichen Yugandhara-Gebirgszug die glanzvolle, volle Mondscheibe, die von den fünf Trübungen wie Wolken, Nebel, Rauch, Staub und Rāhu befreit war, um die Lieblichkeit der Welt, die durch das Erscheinen eines Buddha geschmückt ist, zu offenbaren – gleich einer im Osten emporgehobenen, großen, aus Silber gefertigten Spiegelscheibe, oder wie ein glänzendes, silbernes Rad, das am Felgenkranz gehalten und gedreht wird – und trat am Himmel auf die Bahn des Windes. In solch einem Augenblick, in solch einer Sekunde, in solch einer Stunde verweilte der Erhabene im Lande der Sakyer, im Großen Wald bei Kapilavatthu, zusammen mit einer großen Mönchsgemeinde, nämlich mit etwa fünfhundert Mönchen, die allesamt Arahats waren. තත්ථ භගවාපි මහාසම්මතස්ස වංසෙ උප්පන්නො, තෙපි පඤ්චසතා භික්ඛූ මහාසම්මතස්ස කුලෙ උප්පන්නා. භගවාපි ඛත්තියගබ්භෙ ජාතො, තෙපි ඛත්තියගබ්භෙ ජාතා. භගවාපි රාජපබ්බජිතො, තෙපි රාජපබ්බජිතා. භගවාපි සෙතච්ඡත්තං පහාය හත්ථගතං චක්කවත්තිරජ්ජං නිස්සජ්ජිත්වා පබ්බජිතො, තෙපි සෙතච්ඡත්තං පහාය හත්ථගතානි රජ්ජානි විස්සජ්ජිත්වා පබ්බජිතා. ඉති භගවා පරිසුද්ධෙ ඔකාසෙ, පරිසුද්ධෙ රත්තිභාගෙ, සයං පරිසුද්ධො පරිසුද්ධපරිවාරො, වීතරාගො වීතරාගපරිවාරො, වීතදොසො වීතදොසපරිවාරො, වීතමොහො වීතමොහපරිවාරො, නිත්තණ්හො නිත්තණ්හපරිවාරො, නික්කිලෙසො නික්කිලෙසපරිවාරො, සන්තො සන්තපරිවාරො, දන්තො දන්තපරිවාරො, මුත්තො මුත්තපරිවාරො, අතිවිය විරොචතීති. වණ්ණභූමි නාමෙසා, යත්තකං සක්කොති, තත්තකං වත්තබ්බං. ඉති ඉමෙ භික්ඛූ සන්ධාය වුත්තං, ‘‘පඤ්චමත්තෙහි භික්ඛුසතෙහි සබ්බෙහෙව අරහන්තෙහී’’ති. Unter ihnen war auch der Erhabene im Geschlecht des Königs Mahāsammata geboren, und jene fünfhundert Mönche waren ebenfalls in der Familie des Mahāsammata geboren. Der Erhabene war aus dem Schoß der Kriegerkaste geboren, und jene waren ebenfalls aus dem Schoß der Kriegerkaste geboren. Der Erhabene war aus dem königlichen Stande ins heimatlose Leben hinausgezogen, und jene waren ebenfalls aus dem königlichen Stande hinausgezogen. Der Erhabene war hinausgezogen, indem er den weißen Schirm zurückließ und die ihm bereits in die Hände gefallene Weltenherrschaft aufgab, und jene waren ebenfalls hinausgezogen, indem sie den weißen Schirm zurückließen und die ihnen bereits in die Hände gefallenen Königreiche aufgaben. So leuchtete der Erhabene an einem vollkommen reinen Ort, zu einer vollkommen reinen Nachtzeit, selbst vollkommen rein, umgeben von einer vollkommen reinen Gefolgschaft, frei von Gier mit einer gierfreien Gefolgschaft, frei von Hass mit einer hassfreien Gefolgschaft, frei von Verblendung mit einer verblendungsfreien Gefolgschaft, frei von Begehren mit einer begehrensfreien Gefolgschaft, frei von Verunreinigungen mit einer von Verunreinigungen freien Gefolgschaft, friedvoll mit einer friedvollen Gefolgschaft, gezähmt mit einer gezähmten Gefolgschaft, befreit mit einer befreiten Gefolgschaft, außerordentlich herrlich. Dies ist wahrlich ein Feld des Lobpreises; soviel man vermag, soviel sollte darüber gesagt werden. In Bezug auf diese Mönche wurde gesagt: „mit etwa fünfhundert Mönchen, die allesamt Arahats waren“. යෙභුය්‍යෙනාති [Pg.70] බහුතරා සන්නිපතිතා, මන්දා න සන්නිපතිතා අසඤ්ඤී අරූපාවචරදෙවතා සමාපන්නදෙවතායො ච. තත්‍රායං සන්නිපාතක්කමො – මහාවනස්ස කිර සාමන්තා දෙවතා චලිංසු, ‘‘ආයාම භො! බුද්ධදස්සනං නාම බහූපකාරං, ධම්මස්සවනං බහූපකාරං, භික්ඛුසඞ්ඝදස්සනං බහූපකාරං. ආයාම ආයාමා’’ති! මහාසද්දං කුරුමානා ආගන්ත්වා භගවන්තඤ්ච තංමුහුත්තං අරහත්තප්පත්තඛීණාසවෙ ච වන්දිත්වා එකමන්තං අට්ඨංසු. එතෙනෙව උපායෙන තාසං තාසං සද්දං සුත්වා සද්දන්තරඅඩ්ඪගාවුතගාවුතඅඩ්ඪයොජනයොජනාදිවසෙන තියොජනසහස්සවිත්ථතෙ හිමවන්තෙ, තික්ඛත්තුං තෙසට්ඨියා නගරසහස්සෙසු, නවනවුතියා දොණමුඛසතසහස්සෙසු, ඡනවුතියා පට්ටනකොටිසතසහස්සෙසු, ඡපණ්ණාසාය රතනාකරෙසූති සකලජම්බුදීපෙ, පුබ්බවිදෙහෙ, අපරගොයානෙ, උත්තරකුරුම්හි, ද්වීසු පරිත්තදීපසහස්සෙසූති සකලචක්කවාළෙ, තතො දුතියතතියචක්කවාළෙති එවං දසසහස්සචක්කවාළෙසු දෙවතා සන්නිපතිතාති වෙදිතබ්බා. දසසහස්සචක්කවාළඤ්හි ඉධ දසලොකධාතුයොති අධිප්පෙතං. තෙන වුත්තං – ‘‘දසහි ච ලොකධාතූහි දෙවතා යෙභුය්‍යෙන සන්නිපතිතා හොන්තී’’ති. „Größtenteils“ bedeutet, dass die allermeisten zusammenkamen; die wenigen, die nicht zusammenkamen, waren die wahrnehmungslosen Gottheiten, die Gottheiten der formlosen Sphäre und jene Gottheiten, die sich in meditative Absorptionen vertieft hatten. Dabei war die Reihenfolge der Versammlung wie folgt: Es heißt, die Gottheiten in der Umgebung des Großen Waldes brachen auf und riefen: „Kommt, werte Herren! Das Sehen des Buddha bringt wahrlich großen Segen, das Hören der Lehre bringt großen Segen, das Sehen der Mönchsgemeinde bringt großen Segen! Lasst uns gehen, lasst uns gehen!“ Indem sie laute Rufe ausstießen, kamen sie herbei, erwiesen dem Erhabenen und jenen triebversiegten Arahats, die in jenem Augenblick die Arahatschaft erlangt hatten, ihre Ehrung und stellten sich an eine Seite. Auf eben diese Weise hörten andere Gottheiten ihre Rufe, und zwar nacheinander in Abständen von einer halben Meile, einer Meile, einer halben Meile, einer Meile usw. im dreitausend Yojanas weiten Himavanta-Gebirge, in den dreimal dreiundsechzigtausend Städten, in den neunundneunzigmal hunderttausend Hafen- und Marktflecken, in den sechsundneunzigmal hunderttausend Millionen Handelszentren, in den sechsundfünfzig Juwelenminen – auf dem gesamten Jambudīpa-Kontinent, auf Pubbavideha, Aparagoyāna, Uttarakuru und den zweitausend kleinen Inseln – im gesamten Weltsystem, und von dort aus im zweiten und dritten Weltsystem; so ist zu verstehen, dass die Gottheiten aus zehntausend Weltsystemen zusammenkamen. Denn unter „zehntausend Weltsystemen“ sind hier die „zehn Weltenbereiche“ zu verstehen. Deshalb wurde gesagt: „Und aus zehn Weltenbereichen kamen die Gottheiten größtenteils zusammen.“ එවං සන්නිපතිතාහි දෙවතාහි සකලචක්කවාළගබ්භං යාව බ්‍රහ්මලොකා සූචිඝරෙ නිරන්තරං පක්ඛිත්තසූචීහි විය පරිපුණ්ණං හොති. තත්ථ බ්‍රහ්මලොකස්ස එවං උච්චත්තනං වෙදිතබ්බං – ලොහපාසාදෙ කිර සත්තකූටාගාරසමො පාසාණො බ්‍රහ්මලොකෙ ඨත්වා අධො ඛිත්තො චතූහි මාසෙහි පථවිං පාපුණාති. එවං මහන්තෙ ඔකාසෙ යථා හෙට්ඨා ඨත්වා ඛිත්තානි පුප්ඵානි වා ධූමො වා උපරි ගන්තුං, උපරි වා ඨත්වා ඛිත්තසාසපා හෙට්ඨා ඔතරිතුං අන්තරං න ලභන්ති, එවං නිරන්තරා දෙවතා අහෙසුං. යථා ඛො පන චක්කවත්තිරඤ්ඤො නිසින්නට්ඨානං අසම්බාධං හොති, ආගතාගතා මහෙසක්ඛා ඛත්තියා ඔකාසං ලභන්තියෙව, පරතො පරතො පන අතිසම්බාධං හොති. එවමෙව භගවතො නිසින්නට්ඨානං අසම්බාධං, ආගතාගතා මහෙසක්ඛා දෙවා ච බ්‍රහ්මානො ච ඔකාසං ලභන්තියෙව. අපි සුදං භගවතො ආසන්නාසන්නට්ඨානෙ වාලග්ගනිත්තුදනමත්තෙ පදෙසෙ දසපි වීසතිපි දෙවා සුඛුමෙ අත්තභාවෙ මාපෙත්වා අට්ඨංසු. සබ්බපරතො සට්ඨි සට්ඨි දෙවතා අට්ඨංසු. Durch die so versammelten Devas war das Innere des gesamten Weltall-Systems bis hinauf zur Brahma-Welt völlig ausgefüllt, wie ein Nadelbehälter, der dicht an dicht mit Nadeln vollgestopft ist. Hierbei ist die enorme Höhe der Brahma-Welt wie folgt zu verstehen: Wenn man, so heißt es, einen Stein von der Größe des siebten Dachpavillons des Lohapāsāda-Palastes in der Brahma-Welt stehend hinabwerfen würde, würde er vier Monate benötigen, um die Erde zu erreichen. In diesem so riesigen Raum gab es keinen Zwischenraum, so dass von unten emporgeworfene Blumen oder Rauch nicht nach oben aufsteigen konnten, und von oben herabgeworfene Senfkörner nicht nach unten herabsinken konnten; so dicht gedrängt standen die Devas. Und wie der Platz, an dem ein Weltherrscher sitzt, nicht eng ist, und die nacheinander eintreffenden mächtigen Adligen durchaus ihren Platz finden, es aber weiter hinten immer enger wird; ebenso war der Platz, an dem der Erhabene saß, nicht eng, und die nacheinander eintreffenden mächtigen Devas und Brahmas fanden stets ihren Platz. Es wird berichtet, dass in der unmittelbaren Nähe des Erhabenen auf einer Fläche, die so winzig war wie die Spitze eines Haares, zehn oder zwanzig Devas standen, nachdem sie feinstoffliche Körper erschaffen hatten. Ganz hinten standen die Devas jeweils zu sechzigst. සුද්ධාවාසකායිකානන්ති [Pg.71] සුද්ධාවාසවාසීනං. සුද්ධාවාසා නාම සුද්ධානං අනාගාමිඛීණාසවානං ආවාසා පඤ්ච බ්‍රහ්මලොකා. එතදහොසීති කස්මා අහොසි? තෙ කිර බ්‍රහ්මානො සමාපත්තිං සමාපජ්ජිත්වා යථා පරිච්ඡෙදෙන වුට්ඨිතා බ්‍රහ්මභවනං ඔලොකෙන්තා පච්ඡාභත්තෙ භත්තගෙහං විය සුඤ්ඤතං අද්දසංසු. තතො ‘‘කුහිං බ්‍රහ්මානො ගතා’’ති ආවජ්ජන්තා මහාසමාගමං ඤත්වා – ‘‘අයං සමාගමො මහා, මයං ඔහීනා, ඔහීනකානං පන ඔකාසො දුල්ලභො හොති, තස්මා ගච්ඡන්තා අතුච්ඡහත්ථා හුත්වා එකෙකං ගාථං අභිසඞ්ඛරිත්වා ගච්ඡාම. තාය මහාසමාගමෙ ච අත්තනො ආගතභාවං ජානාපෙස්සාම, දසබලස්ස ච වණ්ණං භාසිස්සාමා’’ති. ඉති තෙසං සමාපත්තිතො උට්ඨාය ආවජ්ජිතත්තා එතදහොසි. „Suddhāvāsakāyikānaṃ“ bedeutet „der Bewohner der reinen Bereiche“. Als „Reine Bereiche“ werden die fünf Brahma-Welten bezeichnet, die die Wohnstätten der reinen Nie-Wiederkehrenden und derer sind, die die Triebe versiegt haben. Was bedeutet „da kam ihnen dieser Gedanke“? Warum kam ihnen dieser Gedanke? Es heißt, jene Brahmas waren in meditative Vertiefung eingetreten, und als sie nach Ablauf der festgelegten Zeit daraus aufstanden und auf ihre Brahma-Welt blickten, sahen sie diese völlig leer, ähnlich wie ein Speisesaal nach dem Mahl. Daraufhin dachten sie nach: „Wohin sind die Brahmas gegangen?“ Als sie von der großen Versammlung erfuhren, dachten sie: „Diese Versammlung ist wahrlich groß, und wir sind zurückgeblieben! Für Zurückgebliebene aber ist es schwer, einen Platz zu finden. Daher wollen wir nicht mit leeren Händen dorthin gehen, sondern jeder von uns soll eine Strophe verfassen, und so wollen wir gehen. In jener großen Versammlung wollen wir unsere Ankunft bekannt geben und das Lob des Zehnkräftigen verkünden.“ Weil sie nach dem Aufstehen aus ihrer meditativen Vertiefung so nachdachten, kam ihnen dieser Gedanke. භගවතො පුරතො පාතුරහෙසුන්ති පාළියං භගවතො සන්තිකෙ අභිමුඛට්ඨානෙයෙව ඔතිණ්ණා විය කත්වා වුත්තා, න ඛො පනෙත්ථ එවං අත්ථො වෙදිතබ්බො. තෙ පන බ්‍රහ්මලොකෙ ඨිතායෙව ගාථා අභිසඞ්ඛරිත්වා එකො පුරත්ථිමචක්කවාළමුඛවට්ටියං ඔතරි, එකො දක්ඛිණචක්කවාළමුඛවට්ටියං, එකො පච්ඡිමචක්කවාළමුඛවට්ටියං, එකො උත්තරචක්කවාළමුඛවට්ටියං ඔතරි. තතො පුරත්ථිමචක්කවාළමුඛවට්ටියං ඔතිණ්ණබ්‍රහ්මා නීලකසිණං සමාපජ්ජිත්වා නීලරස්මියො විස්සජ්ජෙත්වා දසසහස්සචක්කවාළදෙවතානං මණිවම්මං පටිමුඤ්චන්තො විය අත්තනො ආගතභාවං ජානාපෙත්වා බුද්ධවීථි නාම කෙනචි උත්තරිතුං න සක්කා, තස්මා මහතියා බුද්ධවීථියාව ආගන්ත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතො ඛො අත්තනා අභිසඞ්ඛතං ගාථං අභාසි. „Sie erschienen vor dem Erhabenen“: In den kanonischen Texten wird dies so dargestellt, als seien sie direkt in der unmittelbaren Gegenwart vor dem Erhabenen herabgestiegen. So aber ist die Bedeutung hier nicht zu verstehen. Vielmehr verfassten sie, während sie noch in der Brahma-Welt verweilten, ihre Strophen. Dann stieg einer am östlichen Rand des Weltall-Systems herab, einer am südlichen Rand des Weltall-Systems, einer am westlichen Rand des Weltall-Systems und einer am nördlichen Rand des Weltall-Systems. Daraufhin trat der Brahma, der am östlichen Rand des Weltall-Systems herabgestiegen war, in das blaue Kasina ein und strahlte blaue Lichtstrahlen aus. Dadurch tat er den Devas aus zehntausend Weltall-Systemen seine Ankunft kund, gleichsam als würde er ihnen einen blauen Saphirpanzer anlegen. Da der Weg der Buddhas von niemandem versperrt werden kann, kam er auf eben diesem großartigen Weg der Buddhas herbei, erwies dem Erhabenen ehrerbietig seine Achtung und stellte sich an eine Seite. Zur Seite stehend trug er die von ihm selbst verfasste Strophe vor. දක්ඛිණචක්කවාළමුඛවට්ටියං ඔතිණ්ණබ්‍රහ්මා පීතකසිණං සමාපජ්ජිත්වා සුවණ්ණපභං මුඤ්චිත්වා දසසහස්සචක්කවාළදෙවතානං සුවණ්ණපටං පාරුපන්තො විය අත්තනො ආගතභාවං ජානාපෙත්වා තථෙව අකාසි. පච්ඡිමචක්කවාළමුඛවට්ටියං ඔතිණ්ණබ්‍රහ්මා ලොහිතකසිණං සමාපජ්ජිත්වා ලොහිතකරස්මියො මුඤ්චිත්වා දසසහස්සචක්කවාළදෙවතානං රත්තවරකම්බලෙන පරික්ඛිපන්තො විය අත්තනො ආගතභාවං ජානාපෙත්වා තථෙව අකාසි. උත්තරචක්කවාළමුඛවට්ටියං ඔතිණ්ණබ්‍රහ්මා ඔදාතකසිණං සමාපජ්ජිත්වා [Pg.72] ඔදාතරස්මියො විස්සජ්ජෙත්වා දසසහස්සචක්කවාළදෙවතානං සුමනකුසුමපටං පාරුපන්තො විය අත්තනො ආගතභාවං ජානාපෙත්වා තථෙව අකාසි. Der Brahma, der am südlichen Rand des Weltall-Systems herabgestiegen war, trat in das gelbe Kasina ein, strahlte ein goldenes Licht aus und tat den Devas aus zehntausend Weltall-Systemen seine Ankunft kund, gleichsam als würde er sie in ein goldenes Gewand hüllen, und verhielt sich genau ebenso. Der Brahma, der am westlichen Rand des Weltall-Systems herabgestiegen war, trat in das rote Kasina ein, strahlte rote Lichtstrahlen aus und tat den Devas aus zehntausend Weltall-Systemen seine Ankunft kund, gleichsam als würde er sie mit einer edlen roten Decke umhüllen, und verhielt sich genau ebenso. Der Brahma, der am nördlichen Rand des Weltall-Systems herabgestiegen war, trat in das weiße Kasina ein, strahlte weiße Lichtstrahlen aus und tat den Devas aus zehntausend Weltall-Systemen seine Ankunft kund, gleichsam als würde er sie in ein Gewand aus Jasminblüten hüllen, und verhielt sich genau ebenso. පාළියං පන භගවතො පුරතො පාතුරහෙසුං. අථ ඛො තා දෙවතා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨංසූති එවං එකක්ඛණෙ විය පුරතො පාතුභාවො ච අභිවාදෙත්වා එකමන්තං ඨිතභාවො ච වුත්තො, සො ඉමිනා අනුක්කමෙන අහොසි, එකතො කත්වා පන දස්සිතො. ගාථාභාසනං පන පාළියම්පි විසුං විසුංයෙව වුත්තං. In den kanonischen Texten heißt es jedoch: „Sie erschienen vor dem Erhabenen. Dann erwiesen jene Devas dem Erhabenen ehrerbietig seine Achtung und stellten sich an eine Seite.“ Auf diese Weise wird sowohl ihr Erscheinen vor ihm als auch ihr ehrerbietiges Grüßen und Beiseite-Stehen wie in einem einzigen Augenblick dargestellt. Dies geschah jedoch in der oben beschriebenen Reihenfolge, wurde aber zusammenfassend dargestellt. Das Sprechen der Strophen hingegen wird auch im Pāḷi-Kanon jeweils einzeln aufgeführt. තත්ථ මහාසමයොති මහාසමූහො. පවනං වුච්චති වනසණ්ඩො. උභයෙනපි භගවා ‘‘ඉමස්මිං පන වනසණ්ඩෙ අජ්ජ මහාසමූහො සන්නිපාතො’’ති ආහ. තතො යෙසං සො සන්නිපාතො, තෙ දස්සෙතුං දෙවකායා සමාගතාති ආහ. තත්ථ දෙවකායාති දෙවඝටා. ආගතම්හ ඉමං ධම්මසමයන්ති එවං සමාගතෙ දෙවකායෙ දිස්වා මයම්පි ඉමං ධම්මසමූහං ආගතා. කිං කාරණා? දක්ඛිතායෙ අපරාජිතසඞ්ඝන්ති කෙනචි අපරාජිතං අජ්ජෙව තයො මාරෙ මද්දිත්වා විජිතසඞ්ගාමං ඉමං අපරාජිතසඞ්ඝං දස්සනත්ථාය ආගතම්හාති අත්ථො. සො පන, බ්‍රහ්මා, ඉමං ගාථං භාසිත්වා, භගවන්තං අභිවාදෙත්වා, පුරත්ථිමචක්කවාළමුඛවට්ටියංයෙව අට්ඨාසි. Hierbei bedeutet „mahāsamayo“ eine große Versammlung. Als „pavana“ wird ein Waldgebiet bezeichnet. Mit beiden Begriffen zusammen sagt der Erhabene: „In diesem Waldgebiet ist heute wahrlich eine große Versammlung zusammengekommen.“ Um daraufhin zu zeigen, um wessen Versammlung es sich handelt, sprach er: „Die Scharen der Devas sind zusammengekommen.“ Dabei bedeutet „devakāyā“ Gruppen von Devas. „Wir sind zu dieser Versammlung der Lehre gekommen“: Das bedeutet: Da wir diese versammelten Scharen der Devas sahen, sind auch wir zu dieser Versammlung der Lehre gekommen. Aus welchem Grund? „Um den unbesiegten Orden zu sehen“: Das bedeutet: „Wir sind gekommen, um diese unbesiegte Gemeinschaft zu sehen, die von niemandem bezwungen werden kann, die erst heute die drei Maras niedergeworfen und den Kampf siegreich bestanden hat.“ Nachdem jener Brahma diese Strophe gesprochen hatte, erwies er dem Erhabenen ehrerbietig seine Achtung und stellte sich genau am östlichen Rand des Weltall-Systems auf. අථ දුතියො වුත්තනයෙනෙව ආගන්ත්වා අභාසි. තත්ථ තත්‍ර භික්ඛවොති තස්මිං සන්නිපාතට්ඨානෙ භික්ඛූ. සමාදහංසූති සමාධිනා යොජෙසුං. චිත්තමත්තනො උජුකං අකංසූති අත්තනො චිත්තෙ සබ්බෙ වඞ්කකුටිලජිම්හභාවෙ හරිත්වා උජුකං අකරිංසු. සාරථීව නෙත්තානි ගහෙත්වාති යථා සමප්පවත්තෙසු සින්ධවෙසු ඔධස්තපතොදො සාරථී සබ්බයොත්තානි ගහෙත්වා අචොදෙන්තො අවාරෙන්තො තිට්ඨති, එවං ඡළඞ්ගුපෙක්ඛාය සමන්නාගතා ගුත්තද්වාරා සබ්බෙපෙතෙ පඤ්චසතා භික්ඛූ ඉන්ද්‍රියානි රක්ඛන්ති පණ්ඩිතා, එතෙ දට්ඨුං ඉධාගතම්හා භගවාති, සොපි ගන්ත්වා යථාඨානෙයෙව අට්ඨාසි. Daraufhin kam der zweite Brahma in der bereits beschriebenen Weise herbei und sprach seine Strophe. Hierbei bedeutet „tatra bhikkhavo“: die Mönche an jenem Ort der Versammlung. „samādahaṃsu“ bedeutet: sie verbanden ihren Geist mit meditativer Konzentration. „Sie machten ihren Geist gerade“ bedeutet: Sie entfernten alle Krümmungen, Windungen und Falschheiten aus ihrem Geist und machten ihn vollkommen gerade. „Wie ein Wagenlenker, der die Zügel hält“: So wie ein Wagenlenker, der die Peitsche beiseitegelegt hat, alle Zügel in der Hand hält, während die edlen Sindh-Pferde gleichmäßig laufen, ohne sie anzutreiben oder zurückzuhalten, so hüten alle diese fünfhundert weisen Mönche, ausgestattet mit der sechsfachen Gleichmut und mit gezügelten Sinnenpforten, ihre Sinnesorgane. Der Sinn ist: „Wir sind hierher gekommen, o Erhabener, um diese weisen Mönche zu sehen.“ Auch dieser Brahma begab sich an seinen ursprünglichen Platz am Rand des Weltall-Systems zurück und stellte sich dort auf. අථ තතියො වුත්තනයෙනෙව ආගන්ත්වා අභාසි. තත්ථ ඡෙත්වා ඛීලන්ති රාගදොසමොහඛීලං ඡින්දිත්වා. පලිඝන්ති රාගදොසමොහපලිඝමෙව. ඉන්දඛීලන්ති රාගදොසමොහඉන්දඛීලමෙව. ඌහච්ච මනෙජාති එතෙ තණ්හාඑජාය අනෙජා භික්ඛූ ඉන්දඛීලං ඌහච්ච සමූහනිත්වා චතූසු දිසාසු අප්පටිහතචාරිකං [Pg.73] චරන්ති. සුද්ධාති නිරුපක්කිලෙසා. විමලාති නිම්මලා. ඉදං තස්සෙව වෙවචනං. චක්ඛුමතාති පඤ්චහි චක්ඛූහි චක්ඛුමන්තෙන. සුදන්තාති චක්ඛුතොපි දන්තා සොතතොපි ඝානතොපි ජිව්හාතොපි කායතොපි මනතොපි දන්තා. සුසුනාගාති තරුණනාගා. තත්‍රායං වචනත්ථො – ඡන්දාදීහි න ගච්ඡන්තීති නාගා, තෙන තෙන මග්ගෙන පහීනෙ කිලෙසෙ න ආගච්ඡන්තීති නාගා, නානප්පකාරං ආගුං න කරොන්තීති නාගා. අයමෙත්ථ සඞ්ඛෙපො, විත්ථාරො පන මහානිද්දෙසෙ (මහානි. 80) වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බො. Danach kam der dritte Brahma auf dieselbe Weise wie bereits erwähnt und sprach. Darin bedeutet „nach dem Zerschneiden des Pfahles“ (chetvā khīlaṃ): nachdem man den Pfahl von Gier, Hass und Verblendung durchschnitten hat. „Den Riegel“ (palighaṃ) meint den Riegel von Gier, Hass und Verblendung selbst. „Den Indra-Pfeiler“ (indakhīlaṃ) meint den Indra-Pfeiler von Gier, Hass und Verblendung selbst. „Herausgerissen [und] frei von Regung“ (ūhacca manejā): Diese Mönche, die frei von der Regung des Begehrens (taṇhāejā) und somit regungslos (anejā) sind, wandern mit ungehindertem Gang in den vier Himmelsrichtungen, nachdem sie den Indra-Pfeiler herausgerissen und gänzlich entwurzelt haben. „Rein“ (suddhā) bedeutet frei von trübenden Befleckungen (nirupakkilesā). „Makellos“ (vimalā) bedeutet frei von Schmutz (nimmalā); dies ist nur ein Synonym für dasselbe Wort. „Durch den Sehenden“ (cakkhumatā) meint durch denjenigen, der das Auge besitzt, nämlich die die fünf Arten von Augen. „Gut gezähmt“ (sudantā) meint gezähmt sowohl hinsichtlich des Sehorgans als auch des Hörorgans, des Riechorgans, des Geschmackorgans, des Körperorgans und des Denkorgans. „Junge Nāgas“ (susunāgā) meint junge Edle (taruṇanāgā). Hierbei ist die Wortbedeutung: Sie gehen nicht aufgrund von Vorliebe (chanda) usw. [auf Abwege], darum sind sie „Nāgas“; sie kehren nicht zu den durch die jeweiligen Pfade überwundenen Befleckungen zurück, darum sind sie „Nāgas“; sie begehen keinerlei Verfehlungen (āgu), darum sind sie „Nāgas“. Dies ist hier die Zusammenfassung; die ausführliche Darstellung ist jedoch auf jene Weise zu verstehen, wie sie im Mahāniddesa dargelegt ist. අපිච – Und ferner: ‘‘ආගුං න කරොති කිඤ්චි ලොකෙ,සබ්බසංයොග විසජ්ජ බන්ධනානි; සබ්බත්ථ න සජ්ජතී විමුත්තො,නාගො තාදි පවුච්චතෙ තථත්තා’’ති. – „Er begeht keinerlei Verfehlung in der Welt, hat alle Fesseln und Bindungen abgelegt; überall haftet er nicht mehr, der Befreite, ein solcher wird wegen dieses So-Seins als ‚Nāga‘ bezeichnet.“ එවමෙත්ථ අත්ථො වෙදිතබ්බො. සුසුනාගාති සුසූ නාගා, සුසුනාගභාවසම්පත්තිං පත්තාති අත්ථො. තෙ එවරූපෙ අනුත්තරෙන යොග්ගාචරියෙන දමිතෙ තරුණනාගෙ දස්සනාය ආගතම්හ භගවාති. සොපි ගන්ත්වා යථාඨානෙයෙව අට්ඨාසි. So ist die Bedeutung hierbei zu verstehen. „Susunāgā“ meint junge Nāgas; die Bedeutung ist: jene, die die Vollkommenheit des Zustands eines jungen Nāga [die Arahantschaft in jungen Jahren] erlangt haben. „Wir sind gekommen, o Erhabener, um diese so beschaffenen jungen Nāgas zu sehen, die von dem unübertrefflichen Wagenlenker gezähmt wurden“ – dies ist der Sinn. Auch dieser ging und stellte sich an seinen angestammten Platz. අථ චතුත්ථො වුත්තනයෙනෙව ආගන්ත්වා අභාසි. තත්ථ ගතාසෙති නිබ්බෙමතිකසරණගමනෙන ගතා. සොපි ගන්ත්වා යථාඨානෙයෙව අට්ඨාසීති. සත්තමං. Danach kam der vierte Brahma auf dieselbe Weise wie bereits erwähnt und sprach. Darin bedeutet „Zuflucht Genommene“ (gatāse): jene, die mittels der zweifelsfreien überweltlichen Zufluchtnahme Zuflucht genommen haben. Auch dieser ging und stellte sich an seinen angestammten Platz. [Damit endet das] siebte [Sutta]. 8. සකලිකසුත්තවණ්ණනා 8. Erklärung des Sakalika-Sutta (Erklärung des Suttas über den Steinsplitter) 38. අට්ඨමෙ මද්දකුච්ඡිස්මින්ති එවංනාමකෙ උය්‍යානෙ. තඤ්හි අජාතසත්තුම්හි කුච්ඡිගතෙ තස්ස මාතරා – ‘‘අයං මය්හං කුච්ඡිගතො ගබ්භො රඤ්ඤො සත්තු භවිස්සති. කිං මෙ ඉමිනා’’ති? ගබ්භපාතනත්ථං කුච්ඡි මද්දාපිතා. තස්මා ‘‘මද්දකුච්ඡී’’ති සඞ්ඛං ගතං. මිගානං පන අභයවාසත්ථාය දින්නත්තා මිගදායොති වුච්චති. 38. Im achten [Sutta] bedeutet „in Maddakucchi“ (maddakucchismiṃ): in dem so benannten Park. Denn als Ajātasattu im Mutterleib war, dachte seine Mutter: „Diese in meinem Leib befindliche Frucht wird der Feind des Königs sein. Was nützt mir diese?“ Und sie ließ ihren Leib pressen, um eine Fehlgeburt herbeizuführen. Daher erhielt er die Bezeichnung „Maddakucchi“ (gepresster Bauch). Weil er aber den Tieren als sichere Zufluchtsstätte gegeben wurde, wird er „Wildpark“ (migadāya) genannt. තෙන ඛො පන සමයෙනාති එත්ථ අයං අනුපුබ්බිකථා – දෙවදත්තො හි අජාතසත්තුං නිස්සාය ධනුග්ගහෙ ච ධනපාලකඤ්ච පයොජෙත්වාපි තථාගතස්ස [Pg.74] ජීවිතන්තරායං කාතුං අසක්කොන්තො ‘‘සහත්ථෙනෙව මාරෙස්සාමී’’ති ගිජ්ඣකූටපබ්බතං අභිරුහිත්වා මහන්තං කූටාගාරප්පමාණං සිලං උක්ඛිපිත්වා, ‘‘සමණො ගොතමො චුණ්ණවිචුණ්ණො හොතූ’’ති පවිජ්ඣි. මහාථාමවා කිරෙස පඤ්චන්නං හත්ථීනං බලං ධාරෙති. අට්ඨානං ඛො පනෙතං, යං බුද්ධානං පරූපක්කමෙන ජීවිතන්තරායො භවෙය්‍යාති තං තථාගතස්ස සරීරාභිමුඛං ආගච්ඡන්තං ආකාසෙ අඤ්ඤා සිලා උට්ඨහිත්වා සම්පටිච්ඡි. ද්වින්නං සිලානං සම්පහාරෙන මහන්තො පාසාණස්ස සකලිකා උට්ඨහිත්වා භගවතො පිට්ඨිපාදපරියන්තං අභිහනි, පාදො මහාඵරසුනා පහතො විය සමුග්ගතලොහිතෙන ලාඛාරසමක්ඛිතො විය අහොසි. භගවා උද්ධං උල්ලොකෙත්වා දෙවදත්තං එතදවොච – ‘‘බහු තයා මොඝපුරිස, අපුඤ්ඤං පසුතං, යො ත්වං පදුට්ඨචිත්තො වධකචිත්තො තථාගතස්ස ලොහිතං උප්පාදෙසී’’ති. තතො පට්ඨාය භගවතො අඵාසු ජාතං. භික්ඛූ චින්තයිංසු – ‘‘අයං විහාරො උජ්ජඞ්ගලො විසමො, බහූනං ඛත්තියාදීනඤ්චෙව පබ්බජිතානඤ්ච අනොකාසො’’ති. තෙ තථාගතං මඤ්චසිවිකාය ආදාය මද්දකුච්ඡිං නයිංසු. තෙන වුත්තං – ‘‘තෙන ඛො පන සමයෙන භගවතො පාදො සකලිකාය ඛතො හොතී’’ති. Zu den Worten „Zu jener Zeit nun“ (tena kho pana samayena) gibt es folgende Vorgeschichte: Devadatta nämlich stützte sich auf Ajātasattu und sandte Bogenschützen sowie den Elefanten Dhanapālaka aus, doch da er dennoch das Leben des Tathāgata nicht gefährden konnte, dachte er: „Ich werde ihn mit meiner eigenen Hand töten.“ Er bestieg den Geiergipfel-Berg (gijjhakūṭapabbata), hob einen riesigen Stein von der Größe des Dachfirsts eines Palastes empor und schleuderte ihn hinab, indem er dachte: „Der Einsiedler Gotama soll in Stücke zermalmt werden!“ Dieser [Devadatta] war angeblich von großer Kraft und besaß die Stärke von [der Kraft von] fünf Elefanten. Da es jedoch unmöglich ist, dass das Leben eines Buddhas durch das Bestreben eines anderen gefährdet wird, erhoben sich andere Steine in der Luft und fingen den auf den Körper des Tathāgata herabstürzenden Stein ab. Durch den Zusammenprall der beiden Steine splitterte ein großer Steinsplitter ab und traf den Fußrücken des Erhabenen. Sein Fuß war wie von einer großen Axt getroffen; durch das hervorquellende Blut sah er aus wie mit flüssigem Lack bestrichen. Der Erhabene blickte nach oben und sprach zu Devadatta: „Viel Unheilsames, du törichter Mensch, hast du angehäuft, da du mit böswilligem Geist und in Tötungsabsicht das Blut des Tathāgata vergossen hast.“ Von da an entstand beim Erhabenen ein körperliches Unbehagen. Die Mönche dachten: „Dieses Kloster liegt auf unebenem, rauhem Gelände; es ist kein geeigneter Ort für die vielen Adligen usw. sowie für die Ordinierten.“ Sie nahmen den Tathāgata auf einer Tragbahre und brachten ihn nach Maddakucchi. Daher heißt es: „Zu jener Zeit nun war der Fuß des Erhabenen durch einen Steinsplitter verletzt.“ භුසාති බලවතියො. සුදන්ති නිපාතමත්තං. දුක්ඛන්ති සුඛපටික්ඛෙපො. තිබ්බාති බහලා. ඛරාති ඵරුසා. කටුකාති තිඛිණා. අසාතාති අමධුරා. න තාසු මනො අප්පෙති, න තා මනං අප්පායන්ති වඩ්ඪෙන්තීති අමනාපා. සතො සම්පජානොති වෙදනාධිවාසනසතිසම්පජඤ්ඤෙන සමන්නාගතො හුත්වා. අවිහඤ්ඤමානොති අපීළියමානො, සම්පරිවත්තසායිතාය වෙදනානං වසං අගච්ඡන්තො. „Heftig“ (bhusā) bedeutet stark. „Sudaṃ“ ist bloß eine Partikel. „Leidvoll“ (dukkhaṃ) ist die Verneinung des Angenehmen. „Stechend“ (tibbā) bedeutet intensiv. „Rauh“ (kharā) bedeutet schroff. „Bitter“ (kaṭukā) bedeutet scharf. „Unangenehm“ (asātā) bedeutet unliebsam. Weil der Geist sich ihnen nicht hingibt und sie den Geist nicht erfreuen oder nähren, werden sie als „missfällig“ (amanāpā) bezeichnet. „Achtsam und klar bewusst“ (sato sampajāno) bedeutet: ausgestattet mit Achtsamkeit und klarer Wissensklarheit, um die Gefühle zu ertragen. „Unbedrängt“ (avihaññamāno) bedeutet ungequält, indem er sich nicht unruhig hin- und herwälzt und nicht unter die Gewalt der Gefühle gerät. සීහසෙය්‍යන්ති එත්ථ කාමභොගිසෙය්‍යා, පෙතසෙය්‍යා, සීහසෙය්‍යා, තථාගතසෙය්‍යාති චතස්සො සෙය්‍යා. තත්ථ ‘‘යෙභුය්‍යෙන, භික්ඛවෙ, කාමභොගී සත්තා වාමෙන පස්සෙන සෙන්තී’’ති අයං කාමභොගිසෙය්‍යා. තෙසු හි යෙභුය්‍යෙන දක්ඛිණපස්සෙන සයානො නාම නත්ථි. ‘‘යෙභුය්‍යෙන, භික්ඛවෙ, පෙතා උත්තානා සෙන්තී’’ති අයං පෙතසෙය්‍යා. අප්පමංසලොහිතත්තා හි අට්ඨිසඞ්ඝාටජටිතා එකෙන පස්සෙන සයිතුං න සක්කොන්ති, උත්තානාව සෙන්ති. ‘‘යෙභුය්‍යෙන, භික්ඛවෙ, සීහො මිගරාජා නඞ්ගුට්ඨං අන්තරසත්ථිම්හි අනුපක්ඛිපිත්වා දක්ඛිණෙන පස්සෙන සෙතී’’ති අයං සීහසෙය්‍යා. තෙජුස්සදත්තා [Pg.75] හි සීහො මිගරාජා ද්වෙ පුරිමපාදෙ එකස්මිං, ‘පච්ඡිමපාදෙ එකස්මිං ඨානෙ ඨපෙත්වා නඞ්ගුට්ඨං අන්තරසත්ථිම්හි පක්ඛිපිත්වා පුරිමපාදපච්ඡිමපාදනඞ්ගුට්ඨානං ඨිතොකාසං සල්ලක්ඛෙත්වා ද්වින්නං පුරිමපාදානං මත්ථකෙ සීසං ඨපෙත්වා සයති, දිවසම්පි සයිත්වා පබුජ්ඣමානො න උත්‍රසන්තො පබුජ්ඣති, සීසං පන උක්ඛිපිත්වා පුරිමපාදාදීනං ඨිතොකාසං සල්ලක්ඛෙති’. සචෙ කිඤ්චි ඨානං විජහිත්වා ඨිතං හොති, ‘‘නයිදං තුය්හං ජාතියා, න සූරභාවස්ස අනුරූප’’න්ති අනත්තමනො හුත්වා තත්ථෙව සයති, න ගොචරාය පක්කමති. අවිජහිත්වා ඨිතෙ පන ‘‘තුය්හං ජාතියා ච සූරභාවස්ස ච අනුරූපමිද’’න්ති හට්ඨතුට්ඨො උට්ඨාය සීහවිජම්භිතං විජම්භිත්වා කෙසරභාරං විධුනිත්වා තික්ඛත්තුං සීහනාදං නදිත්වා ගොචරාය පක්කමති. චතුත්ථජ්ඣානසෙය්‍යා පන ‘‘තථාගතසෙය්‍යා’’ති වුච්චති. තාසු ඉධ සීහසෙය්‍යා ආගතා. අයඤ්හි තෙජුස්සදඉරියාපථත්තා උත්තමසෙය්‍යා නාම. Unter den Worten „Löwenliege“ (sīhaseyyā) versteht man hier vier Arten des Liegens (seyyā): das Liegen der Sinnengenießer (kāmabhogīseyyā), das Liegen der Geister (petaseyyā), das Liegen des Löwen (sīhaseyyā) und das Liegen des Tathāgata (tathāgataseyyā). Darunter ist „Meistens, ihr Mönche, schlafen die dem Sinnesgenuss hingegebenen Wesen auf der linken Seite“ das Liegen der Sinnengenießer. Unter ihnen gibt es nämlich zumeist niemanden, der auf der rechten Seite liegt. „Meistens, ihr Mönche, schlafen die Geister (petā) auf dem Rücken“ ist das Liegen der Geister. Denn weil sie wenig Fleisch und Blut haben und ihr Skelett eng zusammengefügt ist, können sie nicht auf einer Seite liegen; sie schlafen nur auf dem Rücken ausgestreckt. „Meistens, ihr Mönche, schläft der Löwe, der König der Tiere, auf der rechten Seite, nachdem er seinen Schwanz zwischen die Schenkel gelegt hat“ ist das Liegen des Löwen. Denn aufgrund seiner überlegenen Kraft legt der Löwe, der König der Tiere, die beiden Vorderpfoten an eine Stelle und die Hinterpfoten an eine Stelle, schiebt den Schwanz zwischen die Oberschenkel, prüft die genaue Position von Vorderpfoten, Hinterpfoten und Schwanz und schläft, indem er den Kopf auf die beiden Vorderpfoten legt. Auch wenn er den ganzen Tag geschlafen hat, erwacht er beim Aufwachen ohne Erschrecken. Er hebt jedoch den Kopf und prüft die Position der Vorderpfoten und der anderen Glieder. Wenn sich irgendetwas aus seiner Position verschoben hat, denkt er unzufrieden: „Das ist weder deiner Geburt noch deinem Mut angemessen!“, schläft gleich wieder an Ort und Stelle ein und geht nicht auf Beutejagd. Wenn sich die Glieder jedoch unverschoben in ihrer Position befinden, denkt er hocherfreut: „Dies ist deiner Geburt und deinem Mut angemessen!“, steht auf, dehnt sich nach Löwenart, schüttelt seine Mähne, brüllt dreimal das Löwenbrüllen und bricht zur Beutejagd auf. Das Verweilen im vierten Jhana wird jedoch als „das Liegen des Tathāgata“ bezeichnet. Unter diesen ist hier die „Löwenliege“ gemeint. Diese gilt nämlich aufgrund der machtvollen Haltung als die edelste Art des Liegens. පාදෙ පාදන්ති දක්ඛිණපාදෙ වාමපාදං. අච්චාධායාති අතිආධාය, ඊසකං අතික්කම්ම ඨපෙත්වා. ගොප්ඵකෙන හි ගොප්ඵකෙ ජාණුනා වා ජාණුම්හි සඞ්ඝට්ටියමානෙ අභිණ්හං වෙදනා උප්පජ්ජති, චිත්තං එකග්ගං න හොති, සෙය්‍යා අඵාසුකා හොති. යථා න සඞ්ඝට්ටෙති, එවං අතික්කම්ම ඨපිතෙ වෙදනා නුප්පජ්ජති, චිත්තං එකග්ගං හොති, සෙය්‍යා ඵාසු හොති. තස්මා එවං නිපජ්ජි. සතො සම්පජානොති සයනපරිග්ගාහකසතිසම්පජඤ්ඤෙන සමන්නාගතො. ‘‘උට්ඨානසඤ්ඤ’’න්ති පනෙත්ථ න වුත්තං, ගිලානසෙය්‍යා හෙසා තථාගතස්ස. „‚Einen Fuß auf den anderen‘ (pāde pādaṃ) bedeutet: den linken Fuß auf den rechten Fuß. ‚Übereinandergelegt‘ (accādhāya) bedeutet: leicht darübergelegt, indem man ihn ein wenig verschoben platziert. Denn wenn Knöchel an Knöchel oder Knie an Knie reibt, entsteht beständiger Schmerz, der Geist wird nicht einspitzig konzentriert und das Liegen ist unbequem. Wenn man sie so platziert, dass sie sich nicht berühren, indem man sie etwas verschiebt, entsteht kein Schmerz, der Geist wird konzentriert und das Liegen ist angenehm. Daher legte er sich so nieder. ‚Achtsam und wissensklar‘ (sato sampajāno) bedeutet: ausgestattet mit der Achtsamkeit und Wissensklarheit, die das Liegen aufrechterhält. ‚Die Wahrnehmung des Aufstehens‘ (uṭṭhānasaññā) wird hierbei jedoch nicht erwähnt, da dies das Krankheitslager des Tathāgata war.“ සත්තසතාති ඉමස්මිං සුත්තෙ සබ්බාපි තා දෙවතා ගිලානසෙය්‍යට්ඨානං ආගතා. උදානං උදානෙසීති ගිලානසෙය්‍යං ආගතානං දොමනස්සෙන භවිතබ්බං සියා. ඉමාසං පන තථාගතස්ස වෙදනාධිවාසනං දිස්වා, ‘‘අහො බුද්ධානං මහානුභාවතා! එවරූපාසු නාම වෙදනාසු වත්තමානාසු විකාරමත්තම්පි නත්ථි, සිරීසයනෙ අලඞ්කරිත්වා ඨපිතසුවණ්ණරූපකං විය අනිඤ්ජමානෙන කායෙන නිපන්නො, ඉදානිස්ස අධිකතරං මුඛවණ්ණො විරොචති, ආභාසම්පන්නො පුණ්ණචන්දො විය සම්පති විකසිතං විය ච අරවින්දං අස්ස මුඛං සොභති, කායෙපි වණ්ණායතනං ඉදානි සුසම්මට්ඨකඤ්චනං විය විප්පසීදතී’’ති උදානං උදපාදි. „‚Siebenhundert‘ (sattasatā) bedeutet: In dieser Lehrrede kamen all diese Gottheiten zum Ort des Krankheitslagers. ‚Er stieß einen feierlichen Ausruf aus‘ (udānaṃ udānesi): Bei jenen, die zum Krankheitslager kamen, hätte Kummer herrschen müssen. Doch als sie das Erdulden der Schmerzen durch den Tathāgata sahen, entstand folgender feierlicher Ausruf: ‚O, wie großartig ist die überragende Macht der Buddhas! Selbst wenn solche Schmerzen gegenwärtig sind, gibt es nicht die geringste körperliche Veränderung. Er liegt mit unbewegtem Körper da, gleich einer goldenen Statue, die geschmückt auf einem Prachtbett aufgestellt ist. Jetzt strahlt seine Gesichtsfarbe noch weitaus mehr; sein Antlitz glänzt wie der strahlende Vollmond oder wie ein gerade erblühter Lotus, und auch das Erscheinungsbild seines Körpers leuchtet jetzt so rein wie fein poliertes Gold!‘“ නාගො [Pg.76] වත භොති, එත්ථ භොති ධම්මාලපනං. බලවන්තට්ඨෙන නාගො. නාගවතාති නාගභාවෙන. සීහො වතාතිආදීසු අසන්තාසනට්ඨෙන සීහො. බ්‍යත්තපරිචයට්ඨෙන කාරණාකාරණජානනෙන වා ආජානීයො. අප්පටිසමට්ඨෙන නිසභො. ගවසතජෙට්ඨකො හි උසභො, ගවසහස්සජෙට්ඨකො වසභො, ගවසතසහස්සජෙට්ඨකො නිසභොති වුච්චති. භගවා පන අප්පටිසමට්ඨෙන ආසභං ඨානං පටිජානාති. තෙනෙවත්ථෙන ඉධ ‘‘නිසභො’’ති වුත්තො. ධුරවාහට්ඨෙන ධොරය්හො. නිබ්බිසෙවනට්ඨෙන දන්තො. „‚Ein edler Elefant (Nāga) wahrlich, o Herr!‘ – hierbei ist ‚Herr‘ (bho) eine ehrfürchtige Anrede. Wegen seiner Stärke wird er ‚Nāga‘ genannt. ‚Wie ein Nāga‘ (nāgavatā) bedeutet: im Zustand eines edlen Elefanten. In Passagen wie ‚ein Löwe wahrlich‘ (sīho vata) wird er wegen seiner Furchtlosigkeit ‚Löwe‘ (sīho) genannt. ‚Ein edles Ross‘ (ājānīya) wird er genannt wegen seiner Vertrautheit und Geschicklichkeit oder weil er das Angemessene vom Unangemessenen unterscheidet. ‚Ein Leitstier‘ (nisabha) wird er genannt, weil er unvergleichlich ist. Denn der Anführer von hundert Rindern wird ‚usabha‘ genannt, der Anführer von tausend Rindern ‚vasabha‘, und der Anführer von hunderttausend Rindern wird ‚nisabha‘ genannt. Der Erhabene beansprucht für sich die unvergleichliche, höchste Stellung (āsabha). Aus eben diesem Grund wird er hier als ‚nisabha‘ bezeichnet. ‚Ein Lastträger‘ (dhorayha) wird er genannt, weil er die Last trägt. ‚Gezähmt‘ (danto) wird er genannt, da er frei von jeglicher Verunreinigung (Anhaftung) ist.“ පස්සාති අනියමිතාණත්ති. සමාධින්ති අරහත්තඵලසමාධිං. සුවිමුත්තන්ති ඵලවිමුත්තියා සුවිමුත්තං. රාගානුගතං පන චිත්තං අභිනතං නාම හොති, දොසානුගතං අපනතං. තදුභයපටික්ඛෙපෙන න චාභිනතං න චාපනතන්ති ආහ. න ච සසඞ්ඛාරනිග්ගය්හවාරිතගතන්ති න සසඞ්ඛාරෙන සප්පයොගෙන කිලෙසෙ නිග්ගහෙත්වා වාරිතවතං, කිලෙසානං පන ඡින්නත්තා වතං ඵලසමාධිනා සමාහිතන්ති අත්ථො. අතික්කමිතබ්බන්ති විහෙඨෙතබ්බං ඝට්ටෙතබ්බං. අදස්සනාති අඤ්ඤාණා. අඤ්ඤාණී හි අන්ධබාලොව එවරූපෙ සත්ථරි අපරජ්ඣෙය්‍යාති දෙවදත්තං ඝට්ටයමානා වදන්ති. „‚Siehe!‘ (passa) ist eine unbestimmte Aufforderung. ‚Samādhi‘ bezieht sich auf die Konzentration der Frucht der Arhatschaft (arahattaphalasamādhi). ‚Vollkommen befreit‘ (suvimutta) bedeutet: durch die Befreiung der Frucht vollkommen befreit. Ein Geist, der von Gier beeinflusst ist, wird ‚hinneigend‘ (abhinata) genannt; ein Geist, der von Hass beeinflusst ist, wird ‚wegneigend‘ (apanata) genannt. Indem beide Zustände zurückgewiesen werden, heißt es: ‚weder hinneigend noch wegneigend‘. ‚Und sein Zustand ist nicht durch gewaltsame Unterdrückung gezügelt‘ (na ca sasaṅkhāraniggayhavāritagataṃ) bedeutet: Es ist nicht so, dass er die Befleckungen durch bewusste Anstrengung unterdrücken und im Zaum halten müsste; vielmehr ist sein Verhalten, weil alle Befleckungen gänzlich vernichtet sind, durch die Konzentration der Frucht fest verankert. ‚Zu überschreiten‘ (atikkamitabba) bedeutet: zu schädigen oder anzugreifen. ‚Die Nicht-Sehenden‘ (adassanā) sind die Unwissenden. Denn nur ein Unwissender, ein blinder Tor, würde sich an einem solchen Lehrer vergehen – so sprachen sie, um Devadatta zu tadeln.“ පඤ්චවෙදාති ඉතිහාසපඤ්චමානං වෙදානං ධාරකා. සතං සමන්ති වස්සසතං. තපස්සීති තපනිස්සිතකා හුත්වා. චරන්ති චරන්තා. න සම්මාවිමුත්තන්ති සචෙපි එවරූපා බ්‍රාහ්මණා වස්සසතං චරන්ති, චිත්තඤ්ච නෙසං සම්මා විමුත්තං න හොති. හීනත්තරූපා න පාරං ගමා තෙති හීනත්තසභාවා තෙ නිබ්බානඞ්ගමා න හොන්ති. ‘‘හීනත්ථරූපා’’තිපි පාඨො, හීනත්ථජාතිකා පරිහීනත්ථාති අත්ථො. තණ්හාධිපන්නාති තණ්හාය අජ්ඣොත්ථටා. වතසීලබද්ධාති අජවතකුක්කුරවතාදීහි ච වතෙහි තාදිසෙහෙව ච සීලෙහි බද්ධා. ලූඛං තපන්ති පඤ්චාතපතාපනං කණ්ටකසෙය්‍යාදිකං තපං. ඉදානි සා දෙවතා සාසනස්ස නිය්‍යානිකභාවං කථෙන්තී න මානකාමස්සාතිආදිමාහ. තං වුත්තත්ථමෙවාති. අට්ඨමං. „‚Die Phasen der fünf Veden‘ (pañcavedā) bezieht sich auf jene, die die Veden bewahren, von denen die historischen Abhandlungen (Itihāsa) das fünfte Werk sind. ‚Hundert Jahre lang‘ (sataṃ samaṃ) bedeutet: ein ganzes Jahrhundert lang. ‚Asketen‘ (tapassī) bedeutet: ein Leben der Selbstkasteiung führend. ‚Sie wandeln‘ (caranti) bedeutet: sie praktizieren. ‚Nicht vollkommen befreit‘ (na sammāvimutta) bedeutet: Selbst wenn solche Brahmanen hundert Jahre lang praktizieren, ist ihr Geist nicht vollkommen befreit. ‚Von niederer Natur gelangen sie nicht ans jenseitige Ufer‘ (hīnattarūpā na pāraṃ gamā te) bedeutet: Aufgrund ihres niederen Wesens gelangen sie nicht zum Nibbāna. Es gibt auch die Lesart ‚hīnattharūpā‘, was ‚von niederem Stand‘ oder ‚des wahren Nutzens beraubt‘ bedeutet. ‚Vom Begehren überwältigt‘ (taṇhādhipannā) bedeutet: von Gier beherrscht. ‚An Gelübde und Sittenregeln gebunden‘ (vatasīlabaddhā) bedeutet: gebunden an extreme Pflichten wie das Ziegen- oder das Hunde-Gelübde und ähnliche Verhaltensregeln. ‚Raue Kasteiung‘ (lūkhaṃ tapaṃ) bezieht sich auf schmerzhafte Praktiken wie das Fünf-Feuer-Kasteien, das Liegen auf einem Dornenbett und ähnliches. Nun verkündete jene Gottheit die erlösende Natur der Lehre und sprach: ‚Nicht für einen, der nach Ansehen strebt‘ (na mānakāmassa) usw. Dies hat die bereits erklärte Bedeutung. Das achte [Sutta].“ 9. පඨමපජ්ජුන්නධීතුසුත්තවණ්ණනා 9. „Die Erklärung der ersten Lehrrede über die Tochter des Pajjunna.“ 39. නවමෙ පජ්ජුන්නස්ස ධීතාති පජ්ජුන්නස්ස නාම වස්සවලාහකදෙවරඤ්ඤො චාතුමහාරාජිකස්ස ධීතා. අභිවන්දෙති භගවා තුම්හාකං පාදෙ [Pg.77] වන්දාමි. චක්ඛුමතාති පඤ්චහි චක්ඛූහි චක්ඛුමන්තෙන තථාගතෙන. ධම්මො අනුබුද්ධොති, ‘‘ඉදං මයා පුබ්බෙ පරෙසං සන්තිකෙ කෙවලං සුතංයෙව ආසී’’ති වදති. සාහං දානීති, සා අහං ඉදානි. සක්ඛි ජානාමීති, පටිවෙධවසෙන පච්චක්ඛමෙව ජානාමි. විගරහන්තාති, ‘‘හීනක්ඛරපදබ්‍යඤ්ජනො’’ති වා ‘‘අනිය්‍යානිකො’’ති වා එවං ගරහන්තා. රොරුවන්ති, ද්වෙ රොරුවා – ධූමරොරුවො ච ජාලරොරුවො ච. තත්ථ ධූමරොරුවො විසුං හොති, ජාලරොරුවොති පන අවීචිමහානිරයස්සෙවෙතං නාමං. තත්ථ හි සත්තා අග්ගිම්හි ජලන්තෙ ජලන්තෙ පුනප්පුනං රවං රවන්ති, තස්මා සො ‘‘රොරුවො’’ති වුච්චති. ඝොරන්ති දාරුණං. ඛන්තියා උපසමෙන උපෙතාති රුච්චිත්වා ඛමාපෙත්වා ගහණඛන්තියා ච රාගාදිඋපසමෙන ච උපෙතාති. නවමං. 39. „Im neunten [Sutta] bedeutet ‚die Tochter des Pajjunna‘ (pajjunnassa dhītā): die Tochter des Regenwolken-Götterkönigs namens Pajjunna aus dem Reich der Vier Großkönige. ‚Sie verehrt‘ (abhivandeti) bedeutet: ‚O Erhabener, ich verehre Eure Füße‘. ‚Vom Sehenden‘ (cakkhumatā) bedeutet: durch den Tathāgata, der mit den fünf Arten des Sehens (Augen) ausgestattet ist. ‚Die Lehre wurde erkannt‘ (dhammo anubuddho) – damit sagt sie: ‚Zuvor hatte ich dies in Gegenwart anderer lediglich vom Hörensagen vernommen‘. ‚Ich aber nun‘ (sāhaṃ dānī) bedeutet: ich selbst nun. ‚Ich erkenne es selbst‘ (sakkhi jānāmi) bedeutet: ich erkenne es unmittelbar kraft des Durchdringungs-Wissens (paṭivedha). ‚Tadelnd‘ (vigarahantā) bedeutet: sie verunglimpfend mit Worten wie ‚sie hat mangelhafte Worte und Silben‘ oder ‚sie führt nicht zur Befreiung‘. ‚Roruvanti‘ (sie stürzen in die Roruva-Hölle): Es gibt zwei Roruva-Höllen – die Rauch-Roruva (dhūmaroruva) und die Flammen-Roruva (jālaroruva). Davon liegt die Rauch-Roruva separat, während ‚Flammen-Roruva‘ ein Name für die große Avīci-Hölle ist. Denn dort schreien (ravanti) die Wesen immer wieder auf, während das Feuer lodert; darum wird sie ‚Roruva‘ genannt. ‚Schrecklich‘ (ghora) bedeutet grausam. ‚Ausgestattet mit Geduld und Beruhigung‘ (khantiyā upasamena upetā) bedeutet: Freude daran findend, Vergebung bewirkend und ausgestattet sowohl mit der Geduld des Erfassens (Erkenntnis-Geduld) als auch mit der Stillung von Gier und den anderen Befleckungen. Das neunte [Sutta].“ 10. දුතියපජ්ජුන්නධීතුසුත්තවණ්ණනා 10. „Die Erklärung der zweiten Lehrrede über die Tochter des Pajjunna.“ 40. දසමෙ ධම්මඤ්චාති ච සද්දෙන සඞ්ඝඤ්ච, ඉති තීණි රතනානි නමස්සමානා ඉධාගතාති වදති. අත්ථවතීති, අත්ථවතියො. බහුනාපි ඛො තන්ති යං ධම්මං සා අභාසි, තං ධම්මං බහුනාපි පරියායෙන අහං විභජෙය්‍යං. තාදිසො ධම්මොති, තාදිසො හි අයං භගවා ධම්මො, තංසණ්ඨිතො තප්පටිභාගො බහූහි පරියායෙහි විභජිතබ්බයුත්තකොති දස්සෙති. ලපයිස්සාමීති, කථයිස්සාමි. යාවතා මෙ මනසා පරියත්තන්ති යත්තකං මයා මනසා පරියාපුටං, තස්සත්ථං දිවසං අවත්වා මධුපටලං පීළෙන්තී විය මුහුත්තෙනෙව සංඛිත්තෙන කථෙස්සාමි. සෙසං උත්තානමෙවාති. දසමං. 40. „Im zehnten [Sutta] bezieht sich ‚und die Lehre‘ (dhammañca) durch das Wort ‚und‘ (ca) auch auf die Gemeinschaft (saṅgha); sie sagt somit, dass sie hierher gekommen ist, um die Drei Juwelen zu verehren. ‚Sinnvoll‘ (atthavatī) bedeutet: reich an weltlichem und überweltlichem Nutzen. ‚Obgleich es viel ist‘ (bahunāpi kho taṃ) bedeutet: Die Lehre, die sie verkündet hat, diese Lehre könnte ich auf vielerlei Weise im Detail erklären. ‚Eine solche Lehre ist dies‘ (tādiso dhammo) zeigt auf: Diese Lehre des Erhabenen ist von solcher Beschaffenheit, so strukturiert, dem entsprechend gestaltet und dazu geeignet, auf vielerlei Weise dargelegt zu werden. ‚Ich will es verkünden‘ (lapayissāmi) bedeutet: ich werde es darlegen. ‚Soweit ich es im Geist gelernt habe‘ (yāvatā me manasā pariyattaṃ) bedeutet: So viel von der Lehre, wie ich mir im Geiste eingeprägt habe, dessen Sinn werde ich – ohne den ganzen Tag damit zu verbringen – in nur einem kurzen Augenblick zusammenfassend darlegen, gleichsam als würde man eine Honigwabe auspressen. Der Rest ist leicht verständlich. Das zehnte [Sutta].“ සතුල්ලපකායිකවග්ගො චතුත්ථො. „Das vierte Kapitel über die Schar derer, die gute Worte sprechen (Satullapakāyikavagga), ist abgeschlossen.“ 5. ආදිත්තවග්ගො 5. „Das Kapitel über das Brennende (Ādittavagga)“ 1. ආදිත්තසුත්තවණ්ණනා 1. „Die Erklärung der Lehrrede über das Brennende.“ 41. ආදිත්තවග්ගස්ස පඨමෙ ජරාය මරණෙන චාති දෙසනාසීසමෙතං, රාගාදීහි පන එකාදසහි අග්ගීහි ලොකො ආදිත්තොව. දානෙනාති දානචෙතනාය. දින්නං හොති සුනීහතන්ති දානපුඤ්ඤචෙතනාහි දායකස්සෙව හොති ඝරසාමිකස්ස විය නීහතභණ්ඩකං, තෙනෙතං වුත්තං. චොරා හරන්තීති [Pg.78] අදින්නෙ භොගෙ චොරාපි හරන්ති රාජානොපි, අග්ගිපි ඩහති, ඨපිතට්ඨානෙපි නස්සන්ති. අන්තෙනාති මරණෙන. සරීරං සපරිග්ගහන්ති සරීරඤ්චෙව චොරාදීනං වසෙන අවිනට්ඨභොගෙ ච. සග්ගමුපෙතීති වෙස්සන්තරමහාරාජාදයො විය සග්ගෙ නිබ්බත්තතීති. පඨමං. 41. Im ersten Sutta des Ādittavagga ist der Ausdruck „durch Alter und Tod“ das Hauptthema der Lehrdarlegung. In Wahrheit jedoch ist die Welt von den elf Feuern wie Gier usw. entflammt. „Durch Geben“ bedeutet durch die Absicht des Gebens. „Was gegeben ist, ist gut fortgebracht“: Denn wie gerettetes Gut aus einem brennenden Haus dem Nutzen des Hausherrn dient, ebenso dient die heilsame Absicht des Spendens allein dem Nutzen des Spenders; deshalb wurde dies gesagt. „Diebe rauben es“ bedeutet: Ungegebenen Reichtum rauben sowohl Diebe als auch Könige, auch das Feuer verbrennt ihn, und selbst am Aufbewahrungsort geht er verloren. „Am Ende“ bedeutet durch den Tod. „Den Körper mitsamt dem Besitz“ bezieht sich auf den Körper selbst und auf den unzerstörten Besitz, der nicht in die Hände von Dieben usw. gefallen ist. „Geht in den Himmel ein“ bedeutet: Man wird im Himmel wiedergeboren, so wie der große König Vessantara und andere. Das Erste. 2. කිංදදසුත්තවණ්ණනා 2. Die Erklärung des Kiṃdada-Sutta. 42. දුතියෙ අන්නදොති යස්මා අතිබලවාපි ද්වෙ තීණි භත්තානි අභුත්වා උට්ඨාතුං න සක්කොති, භුත්වා පන දුබ්බලොපි හුත්වා බලසම්පන්නො හොති, තස්මා ‘‘අන්නදො බලදො’’ති ආහ. වත්ථදොති යස්මා සුරූපොපි දුච්චොළො වා අචොළො වා විරූපො හොති ඔහීළිතො දුද්දසිකො, වත්ථච්ඡන්නො දෙවපුත්තො විය සොභති, තස්මා ‘‘වත්ථදො හොති වණ්ණදො’’ති ආහ. යානදොති හත්ථියානාදීනං දායකො. තෙසු පන – 42. Im zweiten Sutta: „Der Geber von Nahrung“: Weil selbst ein sehr starker Mensch, wenn er zwei oder drei Mahlzeiten lang nichts gegessen hat, nicht aufstehen kann, aber nach dem Essen, selbst wenn er schwach war, voller Kraft wird, deshalb sagte er: „Wer Nahrung gibt, gibt Kraft“. „Der Geber von Kleidung“: Weil selbst ein gutaussehender Mensch, wenn er schlecht gekleidet oder nackt ist, hässlich, verachtet und unansehnlich wird, aber mit Kleidung bedeckt wie ein Göttersohn glänzt, deshalb sagte er: „Wer Kleidung gibt, gibt Schönheit“. „Der Geber eines Fahrzeugs“ ist der Spender von Elefantenfahrzeugen usw. Unter diesen aber: ‘‘න හත්ථියානං සමණස්ස කප්පති,න අස්සයානං, න රථෙන යාතුං; ඉදඤ්ච යානං සමණස්ස කප්පති,උපාහනා රක්ඛතො සීලඛන්ධ’’න්ති. „Für einen Asketen schickt es sich nicht, auf einem Elefanten, einem Pferd oder einem Wagen zu reisen. Doch dieses Fahrzeug ist für einen Asketen erlaubt: Sandalen für jemanden, der die Tugendregeln hütet.“ තස්මා ඡත්තුපාහනකත්තරයට්ඨිමඤ්චපීඨානං දායකො, යො ච මග්ගං සොධෙති, නිස්සෙණිං කරොති, සෙතුං කරොති, නාවං පටියාදෙති, සබ්බොපි යානදොව හොති. සුඛදො හොතීති යානස්ස සුඛාවහනතො සුඛදො නාම හොති. චක්ඛුදොති අන්ධකාරෙ චක්ඛුමන්තානම්පි රූපදස්සනාභාවතො දීපදො චක්ඛුදො නාම හොති, අනුරුද්ධත්ථෙරො විය දිබ්බචක්ඛු සම්පදම්පි ලභති. Daher ist der Spender von Schirm, Sandalen, Wanderstab, Bett und Stuhl, sowie wer den Weg ebnet, eine Leiter baut, eine Brücke errichtet oder ein Boot bereitstellt, ganz und gar ein „Geber eines Fahrzeugs“. „Er ist ein Geber von Glück“: Da ein Fahrzeug Wohlbefinden bringt, wird er „Geber von Glück“ genannt. „Der Geber von Sehkraft“: Da selbst Menschen mit Sehkraft in der Dunkelheit keine Formen sehen können, wird der Geber einer Lampe als „Geber von Sehkraft“ bezeichnet; wie der Ehrwürdige Elder Anuruddha erlangt er auch die Vollkommenheit des himmlischen Auges. සබ්බදදො හොතීති සබ්බෙසංයෙව බලාදීනං දායකො හොති. ද්වෙ තයො ගාමෙ පිණ්ඩාය චරිත්වා කිඤ්චි අලද්ධා ආගතස්සාපි සීතලාය පොක්ඛරණියා න්හායිත්වා පතිස්සයං පවිසිත්වා මුහුත්තං මඤ්චෙ නිපජ්ජිත්වා උට්ඨාය නිසින්නස්ස හි කායෙ බලං ආහරිත්වා පක්ඛිත්තං විය හොති. බහි විචරන්තස්ස ච කායෙ වණ්ණායතනං වාතාතපෙහි ඣායති, පතිස්සයං පවිසිත්වා ද්වාරං පිධාය මුහුත්තං නිපන්නස්ස ච විසභාගසන්තති වූපසම්මති, සභාගසන්තති ඔක්කමති, වණ්ණායතනං ආහරිත්වා පක්ඛිත්තං [Pg.79] විය හොති. බහි විචරන්තස්ස පාදෙ කණ්ටකො විජ්ඣති, ඛාණු පහරති, සරීසපාදිපරිස්සයො චෙව චොරභයඤ්ච උප්පජ්ජති, පතිස්සයං පවිසිත්වා ද්වාරං පිධාය නිපන්නස්ස සබ්බෙතෙ පරිස්සයා න හොන්ති, ධම්මං සජ්ඣායන්තස්ස ධම්මපීතිසුඛං, කම්මට්ඨානං මනසිකරොන්තස්ස උපසමසුඛං උප්පජ්ජති. තථා බහි විචරන්තස්ස ච සෙදා මුච්චන්ති, අක්ඛීනි ඵන්දන්ති, සෙනාසනං පවිසනක්ඛණෙ කූපෙ ඔතිණ්ණො විය හොති, මඤ්චපීඨාදීනි න පඤ්ඤායන්ති. මුහුත්තං නිසින්නස්ස පන අක්ඛිපසාදො ආහරිත්වා පක්ඛිත්තො විය හොති, ද්වාරකවාටවාතපානමඤ්චපීඨාදීනි පඤ්ඤායන්ති. තෙන වුත්තං – ‘‘සො ච සබ්බදදො හොති, යො දදාති උපස්සය’’න්ති. „Er ist ein Geber von allem“ bedeutet: Er ist ein Geber von allem wie Kraft usw. Denn wenn jemand nach dem Almosengang durch zwei oder drei Dörfer ohne etwas zu erhalten zurückgekehrt ist, sich in einem kühlen Teich badet, die Unterkunft betritt, sich für einen Moment auf ein Bett legt, aufsteht und sich hinsetzt, so ist es für seinen Körper, als ob Kraft herbeigeholt und hineingegossen worden wäre. Und beim Umherwandern im Freien verbrennt die körperliche Ausstrahlung durch Wind und Hitze; betritt er jedoch die Unterkunft, schließt die Tür und legt sich für einen Moment hin, so beruhigt sich die unharmonische Kontinuität (visabhāgasantati), die harmonische Kontinuität (sabhāgasantati) stellt sich ein, und es ist, als ob die körperliche Ausstrahlung herbeigeholt und hineingegossen worden wäre. Wer draußen umhergeht, dem sticht ein Dorn in den Fuß, er stößt an einen Baumstumpf, und es drohen Gefahren durch Kriechtiere sowie die Angst vor Dieben; für den aber, der die Unterkunft betritt, die Tür schließt und sich hinlegt, gibt es all diese Gefahren nicht. Dem, der die Lehre rezitiert, entsteht das von der Lehre getragene Glück der Verzückung (dhammapītisukha); dem, der das Meditationsobjekt geistig erwägt, entsteht das Glück des Friedens (upasamasukha). Ebenso tritt dem, der draußen umhergeht, der Schweiß aus, die Augen flimmern, und im Moment des Betretens der Wohnstätte ist ihm, als stiege er in eine Grube hinab; Bett, Stuhl usw. sind nicht zu erkennen. Wenn er aber einen Moment gesessen hat, ist es, als wäre die Sehkraft der Augen herbeigebracht und eingesetzt worden; Türflügel, Fenster, Bett, Stuhl usw. werden deutlich sichtbar. Deshalb wurde gesagt: „Und jener ist ein Geber von allem, der eine Unterkunft schenkt.“ අමතංදදො ච සො හොතීති පණීතභොජනස්ස පත්තං පූරෙන්තො විය අමරණදානං නාම දෙති. යො ධම්මමනුසාසතීති යො ධම්මං අනුසාසති, අට්ඨකථං කථෙති, පාළිං වාචෙති, පුච්ඡිතපඤ්හං විස්සජ්ජෙති, කම්මට්ඨානං ආචික්ඛති, ධම්මස්සවනං කරොති, සබ්බොපෙස ධම්මං අනුසාසති නාම. සබ්බදානානඤ්ච ඉදං ධම්මදානමෙව අග්ගන්ති වෙදිතබ්බං. වුත්තම්පි චෙතං – „Und jener ist ein Geber des Todeslosen“ bedeutet: Wie einer, der die Almosenschale mit vorzüglicher Speise füllt, so gibt er die Gabe der Todeslosigkeit (Nibbāna). „Wer die Lehre lehrt“: Wer die Lehre anweist, den Kommentar vorträgt, den Pāli-Text lehrt, gestellte Fragen beantwortet, das Meditationsobjekt erklärt oder das Anhören der Lehre ermöglicht – all dies wird „die Lehre lehren“ genannt. Und man sollte wissen, dass unter allen Gaben diese Gabe der Lehre die allerhöchste ist. Und dies wurde auch gesagt: ‘‘සබ්බදානං ධම්මදානං ජිනාති,සබ්බරසං ධම්මරසො ජිනාති; සබ්බරතිං ධම්මරති ජිනාති,තණ්හක්ඛයො සබ්බදුක්ඛං ජිනාතී’’ති. (ධ. ප. 354); දුතියං; „Das Geschenk der Lehre übertrifft jedes Geschenk; der Geschmack der Lehre übertrifft jeden Geschmack; die Freude an der Lehre übertrifft jede Freude; die Vernichtung des Begehrens besiegt alles Leiden.“ (Dhp. 354). Das Zweite. 3. අන්නසුත්තවණ්ණනා 3. Die Erklärung des Anna-Sutta. 43. තතියෙ අභිනන්දන්තීති පත්ථෙන්ති. භජතීති උපගච්ඡති, චිත්තගහපතිසීවලිත්ථෙරාදිකෙ විය පච්ඡතො අනුබන්ධති. තස්මාති යස්මා ඉධලොකෙ පරලොකෙ ච අන්නදායකමෙව අනුගච්ඡති, තස්මා. සෙසං උත්තානමෙවාති. තතියං. 43. Im dritten Sutta: „Sie erfreuen sich an“ bedeutet sie ersehnen es. „Er gesellt sich zu“ bedeutet er sucht auf; wie beim Hausvater Citta, dem Thera Sīvalī und anderen folgt es ihnen auf dem Fuße nach. „Darum“: Weil sowohl in dieser Welt als auch in der jenseitigen Welt das Verdienst dem Geber von Nahrung nachfolgt, darum. Der Rest ist leicht verständlich. Das Dritte. 4. එකමූලසුත්තවණ්ණනා 4. Die Erklärung des Ekamūla-Sutta. 44. චතුත්ථෙ එකමූලන්ති අවිජ්ජා තණ්හාය මූලං, තණ්හා අවිජ්ජාය. ඉධ පන තණ්හා අධිප්පෙතා. ද්වීහි සස්සතුච්ඡෙදදිට්ඨීහි ආවට්ටතීති ද්විරාවට්ටා. සා ච රාගාදීහි තීහි මලෙහි තිමලා. තත්‍රාස්සා මොහො සහජාතකොටියා [Pg.80] මලං හොති, රාගදොසා උපනිස්සයකොටියා. පඤ්ච පන කාමගුණා අස්සා පත්ථරණට්ඨානා, තෙසු සා පත්ථරතීති පඤ්චපත්ථරා. සා ච අපූරණීයට්ඨෙන සමුද්දො. අජ්ඣත්තිකබාහිරෙසු පනෙසා ද්වාදසායතනෙසු ආවට්ටති පරිවට්ටතීති ද්වාදසාවට්ටා. අපතිට්ඨට්ඨෙන පන පාතාලොති වුච්චතීති. එකමූලං…පෙ… පාතාලං, අතරි ඉසි, උත්තරි සමතික්කමීති අත්ථො. චතුත්ථං. 44. Im vierten Sutta: „Mit einer einzigen Wurzel“ bedeutet: Unwissenheit ist die Wurzel des Begehrens, und Begehren ist die Wurzel der Unwissenheit. Hier jedoch ist das Begehren gemeint. Weil es durch die beiden Ansichten des Eternalismus und des Annihilismus herumgewirbelt wird, heißt es „mit zweifachem Wirbel“. Und dieses hat drei Befleckungen durch die drei Makel wie Gier usw. Darin ist die Verblendung ein Makel durch die Art der gleichzeitig entstehenden Bedingung (sahajāta-paccaya), Gier und Hass durch die Art der entscheidenden Bedingung (upanissaya-paccaya). Die fünf Sinnensbereiche aber sind die Orte seiner Ausbreitung; weil es sich in diesen ausbreitet, heißt es „mit fünffacher Ausbreitung“. Und dieses Begehren ist wegen seiner Unersättlichkeit wie ein Ozean. Weil es in den zwölf inneren und äußeren Grundlagen (āyatana) kreist und sich umdreht, heißt es „mit zwölffachem Wirbel“. Weil man darin keinen festen Boden findet, wird es „der Abgrund“ genannt. „Mit einer einzigen Wurzel ... Abgrund, der Seher überquerte ihn“ bedeutet: Er ging hinüber, er überwand ihn gänzlich. Das Vierte. 5. අනොමසුත්තවණ්ණනා 5. Die Erklärung des Anoma-Sutta. 45. පඤ්චමෙ අනොමනාමන්ති සබ්බගුණසමන්නාගතත්තා අවෙකල්ලනාමං, පරිපූරනාමන්ති අත්ථො. නිපුණත්ථදස්සින්ති භගවා සණ්හසුඛුමෙ ඛන්ධන්තරාදයො අත්ථෙ පස්සතීති නිපුණත්ථදස්සී. පඤ්ඤාදදන්ති අන්වයපඤ්ඤාධිගමාය පටිපදං කථනවසෙන පඤ්ඤාය දායකං. කාමාලයෙ අසත්තන්ති පඤ්චකාමගුණාලයෙ අලග්ගං. කමමානන්ති භගවා මහාබොධිමණ්ඩෙයෙව අරියමග්ගෙන ගතො, න ඉදානි ගච්ඡති, අතීතං පන උපාදාය ඉදං වුත්තං. මහෙසින්ති මහන්තානං සීලක්ඛන්ධාදීනං එසිතාරං පරියෙසිතාරන්ති. පඤ්චමං. 45. Im fünften Sutta: „Der von makellosem Namen“ bedeutet: Weil er mit allen guten Eigenschaften ausgestattet ist, hat er einen Namen ohne Mangel, einen vollkommenen Namen. „Der den feinen Sinn Schauende“: Weil der Erhabene die subtilen und feinen Bedeutungen wie die feineren Unterschiede der Aggregate (khandha) usw. sieht, wird er „der den feinen Sinn Schauende“ genannt. „Der Weisheit Schenkende“ bedeutet: Er schenkt Weisheit, indem er den Pfad (der Ruhe und Einsicht) zur Erlangung der überweltlichen Weisheit aufzeigt. „Nicht haftend am Sitz der Lüste“ bedeutet: Ungebunden an den fünf Sinnenslüsten. „Der Wandelnde“: Der Erhabene ging auf dem Edlen Pfad genau am Ort der Erleuchtung (Mahābodhimaṇḍa); er geht jetzt nicht mehr, doch dies wurde mit Bezug auf die Vergangenheit gesagt. „Der große Weise (Mahesi)“ wird er genannt, weil er die großen Qualitäten wie die Gruppe der Tugendregeln usw. gesucht und erforscht hat. Das Fünfte. 6. අච්ඡරාසුත්තවණ්ණනා 6. Die Erklärung des Accharā-Sutta. 46. ඡට්ඨෙ අච්ඡරාගණසඞ්ඝුට්ඨන්ති අයං කිර දෙවපුත්තො සත්ථුසාසනෙ පබ්බජිත්වා වත්තපටිපත්තිං පූරයමානො පඤ්චවස්සකාලෙ පවාරෙත්වා ද්වෙමාතිකං පගුණං කත්වා කම්මාකම්මං උග්ගහෙත්වා චිත්තරුචිතං කම්මට්ඨානං උග්ගණ්හිත්වා සල්ලහුකවුත්තිකො අරඤ්ඤං පවිසිත්වා යො භගවතා මජ්ඣිමයාමො සයනස්ස කොට්ඨාසොති අනුඤ්ඤාතො. තස්මිම්පි සම්පත්තෙ ‘‘පමාදස්ස භායාමී’’ති මඤ්චකං උක්ඛිපිත්වා රත්තිඤ්ච දිවා ච නිරාහාරො කම්මට්ඨානමෙව මනසාකාසි. 46. Im sechsten Sutta bedeutet 'accharāgaṇasaṅghuṭṭhaṃ' (von einer Schar von Nymphen umschallt): Dieser Deva-Sohn soll, nachdem er in der Lehre des Meisters ordiniert hatte und die Pflichten und Verhaltensregeln erfüllte, nach Ablauf von fünf Jahren (Vassa) die Pavāraṇā-Zeremonie abgehalten, die beiden Mātikas auswendig gelernt, die Regeln über formelle Handlungen (Kammākamma) erlernt und ein ihm zusagendes Meditationsobjekt (Kammaṭṭhāna) aufgenommen haben. Ein bedürfnisloses Leben führend ging er in den Wald. Selbst als die mittlere Nachtwache herannahte, die vom Erhabenen als die Zeit für den Schlaf erlaubt worden war, dachte er: 'Ich fürchte die Nachlässigkeit', stellte sein Bett beiseite und widmete sich bei Nacht und Tag, ohne Nahrung zu sich zu nehmen, einzig dem Meditationsobjekt. අථස්ස අබ්භන්තරෙ සත්ථකවාතා උප්පජ්ජිත්වා ජීවිතං පරියාදියිංසු. සො ධුරස්මිංයෙව කාලමකාසි. යො හි කොචි භික්ඛු චඞ්කමෙ චඞ්කමමානො වා ආලම්බනත්ථම්භං නිස්සාය ඨිතො වා චඞ්කමකොටියං චීවරං සීසෙ ඨපෙත්වා නිසින්නො වා නිපන්නො වා පරිසමජ්ඣෙ අලඞ්කතධම්මාසනෙ ධම්මං දෙසෙන්තො වා කාලං කරොති, සබ්බො සො ධුරස්මිං කාලං [Pg.81] කරොති නාම. ඉති අයං චඞ්කමනෙ කාලං කත්වා උපනිස්සයමන්දතාය ආසවක්ඛයං අප්පත්තො තාවතිංසභවනෙ මහාවිමානද්වාරෙ නිද්දායිත්වා පබුජ්ඣන්තො විය පටිසන්ධිං අග්ගහෙසි. තාවදෙවස්ස සුවණ්ණතොරණං විය තිගාවුතො අත්තභාවො නිබ්බත්ති. Da entstanden in seinem Inneren schneidende Winde und raubten ihm das Leben. Er verstarb mitten in seiner Anstrengung (unter dem Joch der Praxis). Denn jeder Mönch, der beim Auf- und Abgehen auf dem Gehmeditationspfad, oder sich an einen Stützpfosten lehnend stehend, oder am Ende des Gehpfades sitzend, das Gewand über das Haupt gelegt, oder liegend, oder inmitten der Versammlung auf einem geschmückten Dhamma-Thron die Lehre verkündend stirbt – sie alle sterben mitten in ihrer Aufgabe. So starb dieser Mönch auf dem Gehpfad; da seine unterstützende Bedingung (Upanissaya) jedoch schwach war, erlangte er nicht die Vernichtung der Triebe (Āsavakkhaya), sondern nahm im Tāvatiṃsa-Reich am Tor eines großen Palastes Wiedergeburt, gleichsam als würde er einschlafen und wieder erwachen. Im selben Augenblick entstand für ihn eine Gestalt von drei Gāvutas Größe, glänzend wie ein goldenes Prachtportal. අන්තොවිමානෙ සහස්සමත්තා අච්ඡරා තං දිස්වා, ‘‘විමානසාමිකො දෙවපුත්තො ආගතො, රමයිස්සාම න’’න්ති තූරියානි ගහෙත්වා පරිවාරයිංසු. දෙවපුත්තො න තාව චුතභාවං ජානාති, පබ්බජිතසඤ්ඤීයෙව අච්ඡරා ඔලොකෙත්වා විහාරචාරිකං ආගතං මාතුගාමං දිස්වා ලජ්ජී. පංසුකූලිකො විය උපරි ඨිතං ඝනදුකූලං එකංසං කරොන්තො අංසකූටං පටිච්ඡාදෙත්වා ඉන්ද්‍රියානි ඔක්ඛිපිත්වා අධොමුඛො අට්ඨාසි. තස්ස කායවිකාරෙනෙව තා දෙවතා ‘‘සමණදෙවපුත්තො අය’’න්ති ඤත්වා එවමාහංසු – ‘‘අය්‍ය, දෙවපුත්ත, දෙවලොකො නාමායං, න සමණධම්මස්ස කරණොකාසො, සම්පත්තිං අනුභවනොකාසො’’ති. සො තථෙව අට්ඨාසි. දෙවතා ‘‘න තාවායං සල්ලක්ඛෙතී’’ති තූරියානි පග්ගණ්හිංසු. සො තථාපි අනොලොකෙන්තොව අට්ඨාසි. Als ihn im Inneren des Palastes etwa tausend Nymphen erblickten, dachten sie: 'Der Herr des Palastes, der Deva-Sohn, ist eingetroffen. Lasst uns ihn erfreuen!', nahmen ihre Musikinstrumente und umringten ihn. Der Deva-Sohn wusste noch nicht einmal, dass er gestorben war; er hatte noch ganz das Bewusstsein eines Mönchs. Als er auf die Nymphen blickte, meinte er, Frauen zu sehen, die zu einem Klosterbesuch gekommen waren, und schämte sich. Wie ein Lumpensammler-Mönch (Pāṃsukūlika), der sein feines Obergewand über eine Schulter legt, bedeckte er seine Schulterkuppe, senkte die Sinnesorgane und verharrte mit gesenktem Haupt. Allein an dieser Körperhaltung erkannten die Gottheiten: 'Das ist ein Mönchs-Deva-Sohn', und sprachen zu ihm: 'Ehrwürdiger Deva-Sohn, dies ist die Götterwelt! Dies ist kein Ort, um die Mönchspflichten auszuüben, sondern um die Herrlichkeit zu genießen.' Er blieb jedoch unverändert so stehen. Die Gottheiten dachten: 'Er begreift es noch nicht', und erhoben ihre Musikinstrumente von Neuem. Er verharrte dennoch, ohne sie anzusehen. අථස්ස සබ්බකායිකං ආදාසං පුරතො ඨපයිංසු. සො ඡායං දිස්වා චුතභාවං ඤත්වා, ‘‘න මයා ඉමං ඨානං පත්ථෙත්වා සමණධම්මො කතො, උත්තමත්ථං අරහත්තං පත්ථෙත්වා කතො’’ති සම්පත්තියා විප්පටිසාරී අහොසි, ‘‘සුවණ්ණපටං පටිලභිස්සාමී’’ති තක්කයිත්වා යුද්ධට්ඨානං ඔතිණ්ණමල්ලො මූලකමුට්ඨිං ලභිත්වා විය. සො – ‘‘අයං සග්ගසම්පත්ති නාම සුලභා, බුද්ධානං පාතුභාවො දුල්ලභො’’ති චින්තෙත්වා විමානං අපවිසිත්වාව අසම්භින්නෙනෙව සීලෙන අච්ඡරාසඞ්ඝපරිවුතො දසබලස්ස සන්තිකං ආගම්ම අභිවාදෙත්වා එකමන්තං ඨිතො ඉමං ගාථං අභාසි. Daraufhin stellten sie einen Ganzkörperspiegel vor ihn hin. Als er sein Spiegelbild sah, erkannte er seinen Tod und empfand Reue über diesen himmlischen Wohlstand, indem er dachte: 'Nicht um diesen Ort zu ersehnen, habe ich die Mönchsdisziplin geübt, sondern um das höchste Ziel, die Arahatschaft, zu erstreben!' Es war ihm zumute wie einem Kämpfer, der das Schlachtfeld in der Erwartung betreten hatte, ein goldenes Stirnband zu erlangen, dann aber nur eine Handvoll Rettiche erhielt. Er dachte: 'Dieser himmlische Wohlstand ist leicht zu erlangen, doch das Erscheinen der Buddhas ist überaus selten.' Ohne überhaupt seinen Palast zu betreten, eilte er mit völlig unversehrter Tugend (Sīla), umringt von der Schar der Nymphen, vor den Zehnkräftigen (Buddha), verneigte sich ehrfurchtsvoll, trat an eine angemessene Stelle und sprach diese Strophe: තත්ථ අච්ඡරාගණසඞ්ඝුට්ඨන්ති අච්ඡරාගණෙන ගීතවාදිතසද්දෙහි සඞ්ඝොසිතං. පිසාචගණසෙවිතන්ති තමෙව අච්ඡරාගණං පිසාචගණං කත්වා වදති. වනන්ති නන්දනවනං සන්ධාය වදති. අයඤ්හි නියාමචිත්තතාය අත්තනො ගරුභාවෙන දෙවගණං ‘‘දෙවගණො’’ති වත්තුං න රොචෙති. ‘‘පිසාචගණො’’ති වදති. නන්දනවනඤ්ච ‘‘නන්දන’’න්ති අවත්වා ‘‘මොහන’’න්ති වදති[Pg.82]. කථං යාත්‍රා භවිස්සතීති කථං නිග්ගමනං භවිස්සති, කථං අතික්කමො භවිස්සති, අරහත්තස්ස මෙ පදට්ඨානභූතං විපස්සනං ආචික්ඛථ භගවාති වදති. Darin bedeutet 'von einer Schar von Nymphen umschallt' (accharāgaṇasaṅghuṭṭhaṃ): durch die Schar der Nymphen mit Gesang und Musikklängen laut erschallend. 'Von einer Geisterschar heimgesucht' (pisācagaṇasevitaṃ): Er drückt dies aus, indem er genau diese Schar von Nymphen als eine Horde von Geistern (Pisācas) bezeichnet. Mit 'Wald' (vanaṃ) meint er den Nandana-Hain. Denn aufgrund seines auf den Pfad der Gewissheit (Niyāma) ausgerichteten Geistes und seiner eigenen ernsthaften Gesinnung lag es ihm fern, die Götterschar als 'Götterschar' zu bezeichnen; er nannte sie 'Geisterhorde'. Und anstatt den Nandana-Hain 'Nandana' (Erfreuer) zu nennen, bezeichnete er ihn als 'Mohana' (Ort der Verwirrung). 'Wie wird der Fortgang sein?' (kathaṃ yātrā bhavissati) bedeutet: Wie wird das Entkommen sein, wie das Überschreiten (des Leids)? Er bittet: 'Verkünde mir, o Erhabener, jene Einsicht (Vipassanā), die das Fundament für die Erlangung der Arahatschaft bildet. අථ භගවා ‘‘අතිසල්ලිඛතෙව අයං දෙවපුත්තො, කිං නු ඛො ඉද’’න්ති? ආවජ්ජෙන්තො අත්තනො සාසනෙ පබ්බජිතභාවං ඤත්වා – ‘‘අයං අච්චාරද්ධවීරියතාය කාලං කත්වා දෙවලොකෙ නිබ්බත්තො, අජ්ජාපිස්ස චඞ්කමනස්මිංයෙව අත්තභාවො අසම්භින්නෙන සීලෙන ආගතො’’ති චින්තෙසි. බුද්ධා ච අකතාභිනිවෙසස්ස ආදිකම්මිකස්ස අකතපරිකම්මස්ස අන්තෙවාසිනො චිත්තකාරො භිත්තිපරිකම්මං විය – ‘‘සීලං තාව සොධෙහි, සමාධිං භාවෙහි, කම්මස්සකතපඤ්ඤං උජුං කරොහී’’ති පඨමං පුබ්බභාගප්පටිපදං ආචික්ඛන්ති, කාරකස්ස පන යුත්තපයුත්තස්ස අරහත්තමග්ගපදට්ඨානභූතං සණ්හසුඛුමං සුඤ්ඤතාවිපස්සනංයෙව ආචික්ඛන්ති, අයඤ්ච දෙවපුත්තො කාරකො අභින්නසීලො, එකො මග්ගො අස්ස අනාගතොති සුඤ්ඤතාවිපස්සනං ආචික්ඛන්තො උජුකො නාමාතිආදිමාහ. Da dachte der Erhabene: 'Dieser Deva-Sohn strebt nach außerordentlicher Läuterung. Was mag der Grund dafür sein?' Als er nachsann und erkannte, dass dieser in Seiner Lehre ordiniert gewesen war, dachte Er: 'Dieser starb infolge übermäßiger Willensanstrengung und erschien in der Götterwelt. Sogar heute noch weilt sein Bewusstsein ganz auf dem Gehmeditationspfad; er ist mit unversehrter Tugend hierhergekommen.' Die Buddhas weisen nun einem Anfänger, der noch keine feste Grundlage erarbeitet und die Vorbereitungen noch nicht getroffen hat – gleich einem Maler, der zuerst die Wand glättet –, zuerst die vorbereitende Praxis an: 'Reinige zuerst deine Tugend (Sīla), entfalte die Sammlung (Samādhi) und mache das Verständnis von der Eigenverantwortung des Kamma (Kammassakatā-Ñāṇa) gerade!' Einem entschlossenen Praktizierenden hingegen, der sich bereits eifrig bemüht, verkünden sie direkt die feine und subtile Einsicht in die Leerheit (Suññatā-Vipassanā), die das Fundament für den Pfad zur Arahatschaft bildet. Und da dieser Deva-Sohn ein solcher eifriger Praktizierender mit unversehrtem Sīla war, dachte der Buddha: 'Nur dieser eine Pfad steht ihm noch offen', und lehrte ihn, um die Leerheit-Einsicht zu zeigen, die Strophe, die mit 'Der Gerade genannte...' (ujuko nāma) beginnt. තත්ථ උජුකොති කායවඞ්කාදීනං අභාවතො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො උජුකො නාම. අභයා නාම සා දිසාති නිබ්බානං සන්ධායාහ. තස්මිං හි කිඤ්චි භයං නත්ථි, තං වා පත්තස්ස භයං නත්ථීති ‘‘අභයා නාම සා දිසා’’ති වුත්තං. රථො අකූජනොති අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගොව අධිප්පෙතො. යථා හි පාකතිකරථො අක්ඛෙ වා අනබ්භඤ්ජිතෙ අතිරෙකෙසු වා මනුස්සෙසු අභිරුළ්හෙසු කූජති විරවති, න එවං අරියමග්ගො. සො හි එකප්පහාරෙන චතුරාසීතියාපි පාණසහස්සෙසු අභිරුහන්තෙසු න කූජති න විරවති. තස්මා ‘‘අකූජනො’’ති වුත්තො. ධම්මචක්කෙහි සංයුතොති කායිකචෙතසිකවීරියසඞ්ඛාතෙහි ධම්මචක්කෙහි සංයුත්තො. Darin bedeutet 'gerade' (ujuko): Wegen des Fehlens von körperlicher (sprachlicher usw.) Krummheit wird der achtfache Pfad 'der Gerade' genannt. Die Worte 'die furchtlose Richtung genannt' (abhayā nāma sā disā) sprechen in Bezug auf das Nibbāna. Denn darin existiert keinerlei Furcht, oder vielmehr gibt es für den, der es erreicht hat, keine Furcht mehr; darum heißt es 'die furchtlose Richtung genannt'. Mit 'der lautlose Wagen' (ratho akūjano) ist eben der edle achtfache Pfad gemeint. Wie nämlich ein gewöhnlicher Wagen quietscht und rattert, wenn die Achse ungeschmiert ist oder zu viele Menschen aufsteigen, so ist es beim edlen Pfad nicht. Denn selbst wenn auf einmal vierundachtzigtausend Lebewesen auf ihn aufsteigen, quietscht er nicht und rattert er nicht. Darum wird er 'lautlos' genannt. 'Mit Dhamma-Rädern versehen' (dhammacakkehi saṃyutto) bedeutet: versehen mit den Dhamma-Rädern, die als körperliche und geistige Tatkraft (Vīriya) bezeichnet werden. හිරීති එත්ථ හිරිග්ගහණෙන ඔත්තප්පම්පි ගහිතමෙව හොති. තස්ස අපාලම්බොති යථා බාහිරකරථස්ස රථෙ ඨිතානං යොධානං අපතනත්ථාය දාරුමයං අපාලම්බනං හොති, එවං ඉමස්ස මග්ගරථස්ස අජ්ඣත්තබහිද්ධාසමුට්ඨානං හිරොත්තප්පං අපාලම්බනං. සත්‍යස්ස පරිවාරණන්ති රථස්ස සීහචම්මාදිපරිවාරො විය ඉමස්සාපි මග්ගරථස්ස සම්පයුත්තා සති පරිවාරණං. ධම්මන්ති ලොකුත්තරමග්ගං[Pg.83]. සම්මාදිට්ඨිපුරෙජවන්ති විපස්සනාසම්මාදිට්ඨිපුරෙජවා අස්ස පුබ්බයායිකාති සම්මාදිට්ඨිපුරෙජවො, තං සම්මාදිට්ඨිපුරෙජවං. යථා හි පඨමතරං රාජපුරිසෙහි කාණකුණිආදීනංනීහරණෙන මග්ගෙ සොධිතෙ පච්ඡා රාජා නික්ඛමති, එවමෙවං විපස්සනා සම්මාදිට්ඨියා අනිච්චාදිවසෙන ඛන්ධාදීසු සොධිතෙසු පච්ඡා භූමිලද්ධවට්ටං පරිජානමානා මග්ගසම්මාදිට්ඨි උප්පජ්ජති. තෙන වුත්තං ‘‘ධම්මාහං සාරථිං බ්‍රූමි, සම්මාදිට්ඨිපුරෙජව’’න්ති. Unter 'hirī' (Schamgeföhl) ist hier auch 'ottappa' (Scheu vor dem Sündigen) mit erfasst. 'Tassa apālambo' (seine Lehne) bedeutet: Wie bei einem äußeren Wagen eine hölzerne Lehne vorhanden ist, um das Herabfallen der auf dem Wagen stehenden Krieger zu verhindern, so ist für diesen Wagen des Pfades das im Inneren und Äußeren begründete Scham- und Scheugeföhl (hirottappa) die Lehne. 'Satyassa parivāraṇam' (die Umhüllung der Achtsamkeit) bedeutet: Wie die Umhüllung des Wagens mit Löwenfell usw., so ist für diesen Wagen des Pfades die damit verbundene Achtsamkeit (sati) die Umhüllung. 'Dhamma' bezeichnet den überweltlichen Pfad. 'Sammādiṭṭhipurejavam' (mit der rechten Anschauung als Vorläufer) bedeutet: Da die rechte Anschauung der Einsicht (vipassanā-sammādiṭṭhi) sein Vorläufer ist, der vorangeht, sagt man 'mit der rechten Anschauung als Vorläufer'. Wie nämlich zuerst die königlichen Diener Blinde, Verkrüppelte usw. wegschaffen und den Weg reinigen, woraufhin der König auszieht, ebenso entsteht, nachdem durch die rechte Anschauung der Einsicht die Aggregate usw. im Sinne von Unbeständigkeit usw. gereinigt worden sind, danach die rechte Anschauung des Pfades, welche das Daseinsrund (vaṭṭa), das ihre Grundlage bildet, vollständig durchschaut. Darum wurde gesagt: 'Den Dhamma nenne ich den Wagenlenker, mit der rechten Anschauung als Vorläufer'. ඉති භගවා දෙසනං නිට්ඨාපෙත්වා අවසානෙ චත්තාරි සච්චානි දීපෙසි. දෙසනාපරියොසානෙ දෙවපුත්තො සොතාපත්තිඵලෙ පතිට්ඨාසි. යථා හි රඤ්ඤො භොජනකාලෙ අත්තනො මුඛප්පමාණෙ කබළෙ උක්ඛිත්තෙ අඞ්කෙ නිසින්නො පුත්තො අත්තනො මුඛප්පමාණෙනෙව තතො කබළං කරොති, එවමෙවං භගවති අරහත්තනිකූටෙන දෙසනං දෙසෙන්තෙපි සත්තා අත්තනො උපනිස්සයානුරූපෙන සොතාපත්තිඵලාදීනි පාපුණන්ති. අයම්පි දෙවපුත්තො සොතාපත්තිඵලං පත්වා භගවන්තං ගන්ධාදීහි පූජෙත්වා පක්කාමීති. ඡට්ඨං. So beendete der Erhabene die Lehrrede und legte am Ende die vier edlen Wahrheiten dar. Am Ende der Lehrrede wurde der Göttersohn in der Frucht des Stromeintritts gefestigt. Denn wie zur Essenszeit des Königs, wenn ein Bissen von der GröÙe seines Mundes genommen wird, der auf seinem Schoß sitzende Sohn nur einen Bissen entsprechend der GröÙe seines eigenen Mundes daraus nimmt, ebenso erlangen die Wesen, obwohl der Erhabene die Lehrrede mit der Arahatschaft als Höhepunkt verkündet, entsprechend ihren jeweiligen Voraussetzungen die Frucht des Stromeintritts und andere Stufen. Auch dieser Göttersohn erlangte die Frucht des Stromeintritts, verehrte den Erhabenen mit Wohlgerüchen usw. und ging fort. Das sechste. 7. වනරොපසුත්තවණ්ණනා 7. Erklärung des Vanaropa-Suttas. 47. සත්තමෙ ධම්මට්ඨා සීලසම්පන්නාති කෙ ධම්මට්ඨා, කෙ සීලසම්පන්නාති පුච්ඡති. භගවා ඉමං පඤ්හං ථාවරවත්ථුනා දීපෙන්තො ආරාමරොපාතිආදිමාහ. තත්ථ ආරාමරොපාති පුප්ඵාරාමඵලාරාමරොපකා. වනරොපාති සයංජාතෙ අරොපිමවනෙ සීමං පරික්ඛිපිත්වා චෙතියබොධිචඞ්කමනමණ්ඩපකුටිලෙණරත්තිට්ඨානදිවාට්ඨානානං කාරකා ඡායූපගෙ රුක්ඛෙ රොපෙත්වා දදමානාපි වනරොපායෙව නාම. සෙතුකාරකාති විසමෙ සෙතුං කරොන්ති, උදකෙ නාවං පටියාදෙන්ති. පපන්ති පානීයදානසාලං. උදපානන්ති යංකිඤ්චි පොක්ඛරණීතළාකාදිං. උපස්සයන්ති වාසාගාරං. ‘‘උපාසය’’න්තිපි පාඨො. 47. Im siebten Sutta fragt er: 'Wer steht fest im Dhamma, wer ist vollkommen in der Tugend?' Der Erhabene sprach, um diese Frage anhand von bleibenden Objekten zu erläutern, die Strophe beginnend mit 'ārāmaropā'. Darin bedeutet 'ārāmaropā' diejenigen, die Blumen- und Fruchtgärten anlegen. 'Vanaropā' (Waldanpflanzer) sind jene, die in einem natürlich gewachsenen, ungepflanzten Wald eine Abgrenzung vornehmen, Schreine, Bodhi-Bäume, Wandelpfade, Hallen, Hütten, Höhlen, Nacht- und Taglager errichten, schattenspendende Bäume pflanzen und diese spenden; auch sie werden als 'Waldanpflanzer' bezeichnet. 'Setukārakā' bedeutet jene, die auf unwegsamem Gelände eine Brücke bauen oder auf dem Wasser Boote bereitstellen. 'Papā' ist eine Trinkwasserhalle. 'Udapāna' bezeichnet jegliche Art von Lotusteich, Stausee usw. 'Upassaya' bedeutet ein Wohnhaus. Es gibt auch die Lesart 'upāsayaṁ'. සදා පුඤ්ඤං පවඩ්ඪතීති න අකුසලවිතක්කං වා විතක්කෙන්තස්ස නිද්දායන්තස්ස වා පවඩ්ඪති. යදා යදා පන අනුස්සරති, තදා තදා තස්ස වඩ්ඪති. ඉමමත්ථං සන්ධාය ‘‘සදා පුඤ්ඤං පවඩ්ඪතී’’ති වුත්තං. ධම්මට්ඨා සීලසම්පන්නාති තස්මිං ධම්මෙ ඨිතත්තා තෙනපි සීලෙන සම්පන්නත්තා ධම්මට්ඨා සීලසම්පන්නා. අථ වා [Pg.84] එවරූපානි පුඤ්ඤානි කරොන්තානං දස කුසලා ධම්මා පූරෙන්ති, තෙසු ඨිතත්තා ධම්මට්ඨා. තෙනෙව ච සීලෙන සම්පන්නත්තා සීලසම්පන්නාති. සත්තමං. 'Stets mehrt sich das Verdienst' bedeutet nicht, dass es sich bei jemandem vermehrt, der unheilsame Gedanken hegt oder schläft. Wann immer er sich jedoch daran erinnert, vermehrt es sich für ihn. Im Hinblick auf diese Bedeutung wurde gesagt: 'Stets mehrt sich das Verdienst'. 'Dhammaṭṭhhā sīlasampannā' (die im Dhamma gefestigt und vollkommen in der Tugend sind) bedeutet: Weil sie in jenem Dhamma (des Gartenbaus usw.) feststehen und mit der damit verbundenen Tugend ausgestattet sind, heißen sie 'im Dhamma gefestigt und vollkommen in der Tugend'. Oder aber: Bei jenen, die solche verdienstvollen Taten vollbringen, erfüllen sich die zehn heilsamen Faktoren (dasa kusalā dhammā). Weil sie in diesen gefestigt sind, heißen sie 'im Dhamma gefestigt'. Und weil sie eben mit dieser Tugend ausgestattet sind, heißen sie 'vollkommen in der Tugend'. Das siebte. 8. ජෙතවනසුත්තවණ්ණනා 8. Erklärung des Jetavana-Suttas. 48. අට්ඨමෙ ඉදං හි තං ජෙතවනන්ති අනාථපිණ්ඩිකො දෙවපුත්තො ජෙතවනස්ස චෙව බුද්ධාදීනඤ්ච වණ්ණභණනත්ථං ආගතො එවමාහ. ඉසිසඞ්ඝනිසෙවිතන්ති භික්ඛුසඞ්ඝනිසෙවිතං. 48. Im achten Sutta sprach der Göttersohn AnāthapiṇḀika, der gekommen war, um das Lob des Jetavana und der Buddhas usw. zu verkünden, folgende Worte: 'Dies ist fürwahr jenes Jetavana'. 'Isisaṁghanisevitam' (von Seherschar besucht) bedeutet 'von der Mönchsgemeinde besucht'. එවං පඨමගාථාය ජෙතවනස්ස වණ්ණං කථෙත්වා ඉදානි අරියමග්ගස්ස කථෙන්තො කම්මං විජ්ජාතිආදිමාහ. තත්ථ කම්මන්ති මග්ගචෙතනා. විජ්ජාති මග්ගපඤ්ඤා. ධම්මොති සමාධිපක්ඛිකා ධම්මා. සීලං ජීවිතමුත්තමන්ති සීලෙ පතිට්ඨිතස්ස ජීවිතං උත්තමන්ති දස්සෙති. අථ වා විජ්ජාති දිට්ඨිසඞ්කප්පා. ධම්මොති වායාමසතිසමාධයො. සීලන්ති වාචාකම්මන්තාජීවා. ජීවිතමුත්තමන්ති එතස්මිං සීලෙ ඨිතස්ස ජීවිතං නාම උත්තමං. එතෙන මච්චා සුජ්ඣන්තීති එතෙන අට්ඨඞ්ගිකමග්ගෙන සත්තා විසුජ්ඣන්ති. Nachdem er so in der ersten Strophe das Lob des Jetavana verkündet hatte, sprach er nun, um das Lob des edlen Pfades zu verkünden, die Strophe beginnend mit 'kammaṁ vijjā'. Darin bedeutet 'kamma' die Pfad-Absicht (maggacetanā). 'Vijjā' (Wissen) bedeutet die Pfad-Weisheit (maggapaññā). 'Dhamma' bezeichnet die zur Konzentration gehörenden Faktoren. 'Sīlaṁ jīvitamuttamam' (Tugend und das höchste Leben) zeigt auf, dass das Leben eines in der Tugend Gefestigten das höchste ist. Oder aber: 'Vijjā' bedeutet rechte Anschauung und rechtes Denken. 'Dhamma' bedeutet rechte Anstrengung, rechte Achtsamkeit und rechte Konzentration. 'Sīla' bedeutet rechte Rede, rechtes Handeln und rechter Lebensunterhalt. 'Jīvitamuttamam' bedeutet, dass für jemanden, der in dieser im Pfad enthaltenen Tugend gefestigt ist, das Leben wahrlich das höchste ist. 'Etena maccā sujjhanti' (dadurch reinigen sich die Sterblichen) bedeutet: Durch diesen edlen achtfachen Pfad werden die Wesen rein. තස්මාති යස්මා මග්ගෙන සුජ්ඣන්ති, න ගොත්තධනෙහි, තස්මා. යොනිසො විචිනෙ ධම්මන්ති උපායෙන සමාධිපක්ඛියධම්මං විචිනෙය්‍ය. එවං තත්ථ විසුජ්ඣතීති එවං තස්මිං අරියමග්ගෙ විසුජ්ඣති. අථ වා යොනිසො විචිනෙ ධම්මන්ති උපායෙන පඤ්චක්ඛන්ධධම්මං විචිනෙය්‍ය. එවං තත්ථ විසුජ්ඣතීති එවං තෙසු චතූසු සච්චෙසු විසුජ්ඣති. 'Darum' bedeutet: Weil sie sich durch den Pfad reinigen, und nicht durch Herkunft und Reichtum, darum. 'Yoniso vicine dhammaṁ' (sorgfältig untersuche man den Dhamma) bedeutet: Man sollte mit der rechten Methode die zur Konzentration gehörenden Faktoren untersuchen. 'Evaṁ tattha visujjhati' (so reinigt man sich darin) bedeutet: So wird man in diesem edlen Pfad rein. Oder aber: 'Yoniso vicine dhammaṁ' bedeutet: Man sollte mit der rechten Methode die fünf Aggregate untersuchen. 'Evaṁ tattha visujjhati' bedeutet: So wird man rein, wenn man diese vier edlen Wahrheiten durchdringt. ඉදානි සාරිපුත්තත්ථෙරස්ස වණ්ණං කථෙන්තො සාරිපුත්තොවාතිආදිමාහ. තත්ථ සාරිපුත්තොවාති අවධාරණවචනං, එතෙහි පඤ්ඤාදීහි සාරිපුත්තොව සෙය්‍යොති වදති. උපසමෙනාති කිලෙසඋපසමෙන. පාරං ගතොති නිබ්බානං ගතො. යො කොචි නිබ්බානං පත්තො භික්ඛු, සො එතාවපරමො සියා, න ථෙරෙන උත්තරිතරො නාම අත්ථීති වදති. සෙසං උත්තානමෙවාති. අට්ඨමං. Nun sprach er, um das Lob des ehrwürdigen Thera Sāriputta zu verkünden, die Worte beginnend mit 'sāriputtova'. Darin ist 'sāriputtova' (Sāriputta allein) ein hervorhebendes Wort; es besagt, dass Sāriputta allein durch diese Vorzüge wie Weisheit usw. der Beste ist. 'Upasamena' bedeutet durch das Zurruhekommen der geistigen Befleckungen (kilesa). 'Pāraṁ gato' (an das andere Ufer gelangt) bedeutet zum Nibbāna gelangt. Er besagt: Jeder beliebige Mönch, der das Nibbāna erreicht hat, kann höchstens diesem (Sāriputta) gleichkommen; es gibt niemanden, der noch höher steht als der Thera. Der Rest ist leicht verständlich. Das achte. 9. මච්ඡරිසුත්තවණ්ණනා 9. Erklärung des Macchari-Suttas. 49. නවමෙ මච්ඡරිනොති මච්ඡෙරෙන සමන්නාගතා. එකච්චො හි අත්තනො වසනට්ඨානෙ භික්ඛුං හත්ථං පසාරෙත්වාපි න වන්දති, අඤ්ඤත්ථ ගතො විහාරං [Pg.85] පවිසිත්වා සක්කච්චං වන්දිත්වා මධුරපටිසන්ථාරං කරොති – ‘‘භන්තෙ, අම්හාකං වසනට්ඨානං නාගච්ඡථ, සම්පන්නො පදෙසො, පටිබලා මයං අය්‍යානං යාගුභත්තාදීහි උපට්ඨානං කාතු’’න්ති. භික්ඛූ ‘‘සද්ධො අයං උපාසකො’’ති යාගුභත්තාදීහි සඞ්ගණ්හන්ති. අථෙකො ථෙරො තස්ස ගාමං ගන්ත්වා පිණ්ඩාය චරති. සො තං දිස්වා අඤ්ඤෙන වා ගච්ඡති, ඝරං වා පවිසති. සචෙපි සම්මුඛීභාවං ආගච්ඡති, හත්ථෙන වන්දිත්වා – ‘‘අය්‍යස්ස භික්ඛං දෙථ, අහං එකෙන කම්මෙන ගච්ඡාමී’’ති පක්කමති. ථෙරො සකලගාමං චරිත්වා තුච්ඡපත්තොව නික්ඛමති. ඉදං තාව මුදුමච්ඡරියං නාම, යෙන සමන්නාගතො අදායකොපි දායකො විය පඤ්ඤායති. ඉධ පන ථද්ධමච්ඡරියං අධිප්පෙතං, යෙන සමන්නාගතො භික්ඛූසු පිණ්ඩාය පවිට්ඨෙසු, ‘‘ථෙරා ඨිතා’’ති වුත්තෙ, ‘‘කිං මය්හං පාදා රුජ්ජන්තී’’තිආදීනි වත්වා සිලාථම්භො විය ඛාණුකො විය ච ථද්ධො හුත්වා තිට්ඨති, සාමීචිම්පි න කරොති. කදරියාති ඉදං මච්ඡරිනොති පදස්සෙව වෙවචනං. මුදුකම්පි හි මච්ඡරියං ‘‘මච්ඡරිය’’න්තෙව වුච්චති, ථද්ධං පන කදරියං නාම. පරිභාසකාති භික්ඛූ ඝරද්වාරෙ ඨිතෙ දිස්වා, ‘‘කිං තුම්හෙ කසිත්වා ආගතා, වපිත්වා, ලායිත්වා? මයං අත්තනොපි න ලභාම, කුතො තුම්හාකං, සීඝං නික්ඛමථා’’තිආදීහි සංතජ්ජකා. අන්තරායකරාති දායකස්ස සග්ගන්තරායො, පටිග්ගාහකානං ලාභන්තරායො, අත්තනො උපඝාතොති ඉමෙසං අන්තරායානං කාරකා. 49. Im neunten Sutta bedeutet „maccharino“: mit Geiz behaftet. Denn eine bestimmte Person streckt an ihrem eigenen Wohnort nicht einmal die Hand aus, um einen Mönch zu grüßen, aber wenn sie an einen anderen Ort geht, betritt sie das Kloster, grüßt ehrerbietig und pflegt eine freundliche Begrüßung: „Ehrwürdiger Herr, bitte kommen Sie nicht an unseren Wohnort; die Gegend ist wohlhabend, wir sind in der Lage, die Edlen mit Reisschleim, Speisen und Ähnlichem zu versorgen.“ Die Mönche denken: „Dieser Laienanhänger ist gläubig“, und nehmen die Unterstützung mit Reisschleim usw. an. Danach geht ein bestimmter älterer Mönch (Thera) in das Dorf dieses Mannes und geht auf Almosengang. Jener sieht ihn und geht entweder einen anderen Weg oder betritt ein Haus. Selbst wenn er ihm von Angesicht zu Angesicht begegnet, grüßt er nur mit der Hand und sagt: „Gebt dem Ehrwürdigen Almosenspeise, ich muss wegen eines bestimmten Geschäftes gehen“, und geht davon. Der Thera wandert durch das ganze Dorf und zieht mit einer leeren Almosenschale wieder ab. Dies wird zunächst als „milder Geiz“ (mudumacchariya) bezeichnet, mit dem behaftet man wie ein Gebender erscheint, obwohl man kein Gebender ist. Hier jedoch ist der „harte Geiz“ (thaddhamacchariya) gemeint, mit dem behaftet jemand, wenn Mönche zum Almosengang herangetreten sind und gesagt wird: „Die Theras stehen da“, sagt: „Was, tun mir etwa die Füße weh?“ und so weiter, und wie eine Steinsäule oder ein Baumstumpf starr stehen bleibt und nicht einmal die gebührende Ehrerbietung erweist. „Kadariyā“ (die Knausrigen) ist ein Synonym für eben dieses Wort „maccharino“. Denn auch milder Geiz wird einfach „Geiz“ (macchariya) genannt, der harte Geiz hingegen wird als Knausrigkeit (kadariya) bezeichnet. „Beschimpfer“ (paribhāsakā) sind jene, die, wenn sie Mönche an der Haustür stehen sehen, sie bedrohen mit Worten wie: „Seid ihr hergekommen, nachdem ihr gepflügt, gesät oder geerntet habt? Wir selbst bekommen nicht genug, woher sollten wir für euch etwas haben? Geht schnell weg!“ und so weiter. „Hindernisbereiter“ (antarāyakarā) bedeutet, dass sie Hindnisse schaffen, und zwar: ein Hindernis für den Himmel (saggantarāyo) für den Spender, ein Hindernis für den Erhalt (lābhantarāyo) für die Empfänger und die eigene Schädigung (attano upaghāto). සම්පරායොති පරලොකො. රතීති පඤ්චකාමගුණරති. ඛිඩ්ඩාති කායිකඛිඩ්ඩාදිකා තිවිධා ඛිඩ්ඩා. දිට්ඨෙ ධම්මෙස විපාකොති තස්මිං නිබ්බත්තභවනෙ දිට්ඨෙ ධම්මෙ එස විපාකො. සම්පරායෙ ච දුග්ගතීති ‘‘යමලොකං උපපජ්ජරෙ’’ති වුත්තෙ සම්පරායෙ ච දුග්ගති. „Samparāyo“ bedeutet die jenseitige Welt (paraloko). „Rati“ bedeutet die Freude an den fünf Strängen der Sinnlichkeit. „Khiḍḍā“ ist das dreifache Spiel, wie das körperliche Spiel usw. „Diṭṭhe dhamme esa vipāko“ (dies ist die Reifung in der gegenwärtigen Welt) bedeutet: Dies ist die Reifung in eben jenem Dasein, in dem man wiedergeboren wurde, im gegenwärtigen Leben. „Samparāye ca duggati“ (und ein unglücklicher Zustand im Jenseits) bedeutet: Ein unglücklicher Zustand im Jenseits, wie es heißt: „Sie werden in der Welt des Yama wiedergeboren“. වදඤ්ඤූති භික්ඛූ ඝරද්වාරෙ ඨිතා කිඤ්චාපි තුණ්හීව හොන්ති, අත්ථතො පන – ‘‘භික්ඛං දෙථා’’ති වදන්ති නාම. තත්‍ර යෙ ‘‘මයං පචාම, ඉමෙ පන න පචන්ති, පචමානෙ පත්වා අලභන්තා කුහිං ලභිස්සන්තී’’ති? දෙය්‍යධම්මං සංවිභජන්ති, තෙ වදඤ්ඤූ නාම. පකාසන්තීති විමානප්පභාය ජොතන්ති. පරසම්භතෙසූති පරෙහි සම්පිණ්ඩිතෙසු. සම්පරායෙ ච සුග්ගතීති, ‘‘එතෙ සග්ගා’’ති [Pg.86] එවං වුත්තසම්පරායෙ සුගති. උභින්නම්පි වා එතෙසං තතො චවිත්වා පුන සම්පරායෙපි දුග්ගතිසුගතියෙව හොතීති. නවමං. „Vadaññū“ (die Freigebigen/Verständnisvollen) bedeutet: Obwohl Mönche, die an der Haustür stehen, schweigen, sagen sie der Sache nach doch: „Gebt Almosenspeise“. Wer unter ihnen denkt: „Wir kochen, aber diese kochen nicht; wenn sie zur Kochzeit kommen und nichts erhalten, wo sonst sollten sie etwas bekommen?“ und die Gabe teilen, diese werden „vadaññū“ genannt. „Pakāsanti“ bedeutet: Sie leuchten im Glanz ihrer himmlischen Paläste. „Parasambhatesu“ bedeutet: in dem von anderen Zusammengebrachten/Bereiteten. „Samparāye ca suggati“ bedeutet: Ein glücklicher Zustand im Jenseits, wie es heißt: „Dies sind die Himmel“. Oder aber, wenn beide Gruppen von dort verscheiden, gibt es für sie auch im Jenseits wiederum nur einen unglücklichen oder einen glücklichen Zustand. Das neunte (Sutta). 10. ඝටීකාරසුත්තවණ්ණනා 10. Erklärung des Ghaṭīkāra-Suttas 50. දසමෙ උපපන්නාසෙති නිබ්බත්තිවසෙන උපගතා. විමුත්තාති අවිහාබ්‍රහ්මලොකස්මිං උපපත්තිසමනන්තරමෙව අරහත්තඵලවිමුත්තියා විමුත්තා. මානුසං දෙහන්ති ඉධ පඤ්චොරම්භාගියසංයොජනානි එව වුත්තානි. දිබ්බයොගන්ති පඤ්ච උද්ධම්භාගියසංයොජනානි. උපච්චගුන්ති අතික්කමිංසු. උපකොතිආදීනි තෙසං ථෙරානං නාමානි. කුසලී භාසසී තෙසන්ති, ‘‘කුසල’’න්ති ඉදං වචනං ඉමස්ස අත්ථීති කුසලී, තෙසං ථෙරානං ත්වං කුසලං අනවජ්ජං භාසසි, ථොමෙසි පසංසසි, පණ්ඩිතොසි දෙවපුත්තාති වදති. තං තෙ ධම්මං ඉධඤ්ඤායාති තෙ ථෙරා තං ධම්මං ඉධ තුම්හාකං සාසනෙ ජානිත්වා. ගම්භීරන්ති ගම්භීරත්ථං. බ්‍රහ්මචාරී නිරාමිසොති නිරාමිසබ්‍රහ්මචාරී නාම අනාගාමී, අනාගාමී අහොසින්ති අත්ථො. අහුවාති අහොසි. සගාමෙය්‍යොති එකගාමවාසී. පරියොසානගාථා සඞ්ගීතිකාරෙහි ඨපිතාති. දසමං. 50. Im zehnten Sutta bedeutet „upapannāse“: durch Wiedergeburt gelangt. „Vimuttā“ (befreit) bedeutet: Unmittelbar nach der Wiedergeburt in der Aviha-Brahma-Welt durch die Befreiung der Frucht der Arhatschaft befreit. „Mānusaṃ dehaṃ“ (den menschlichen Körper): Hier sind nur die fünf niederen Fesseln gemeint. „Dibbayogaṃ“ (die himmlische Bindung) bedeutet: die fünf höheren Fesseln. „Upaccaguṃ“ bedeutet: Sie haben überwunden. „Upako“ usw. sind die Namen jener Theras. „Kusalī bhāsasī tesaṃ“: Wer dieses „kusala“ (Heilsame/Makellose) besitzt, ist „kusalī“. Das bedeutet: „Du sprichst vom makellosen Guten jener Theras, du rühmst und preist sie; du bist weise, o Göttersohn“, so sagt er. „Taṃ te dhammaṃ idhaññāya“ bedeutet: Jene Theras haben diese Lehre hier in eurer Lehre erkannt. „Gambhīraṃ“ bedeutet: von tiefgründiger Bedeutung. „Brahmacārī nirāmiso“ (der weltfreie Heilige) bezeichnet einen Nie-Wiederkehrenden (Anāgāmī), was bedeutet: „Ich wurde ein Nie-Wiederkehrender“. „Ahuvā“ bedeutet „ahosi“ (er war/wurde). „Sagāmeyyo“ bedeutet: im selben Dorf wohnend. Die Schlussstrophe wurde von den Konzilsvätern eingefügt. Das zehnte (Sutta). ආදිත්තවග්ගො පඤ්චමො. Das fünfte Kapitel, die Āditta-Vagga (Kapitel über das Brennende), ist beendet. 6. ජරාවග්ගො 6. Jarā-Vagga (Das Kapitel über das Altern) 1. ජරාසුත්තවණ්ණනා 1. Erklärung des Jarā-Suttas 51. ජරාවග්ගස්ස පඨමෙ සාධූති ලද්ධකං භද්දකං. සීලං යාව ජරාති ඉමිනා ඉදං දස්සෙති – යථා මුත්තාමණිරත්තවත්ථාදීනි ආභරණානි තරුණකාලෙයෙව සොභන්ති, ජරාජිණ්ණකාලෙ තානි ධාරෙන්තො ‘‘අයං අජ්ජාපි බාලභාවං පත්ථෙති, උම්මත්තකො මඤ්ඤෙ’’ති වත්තබ්බතං ආපජ්ජති, න එවං සීලං. සීලඤ්හි නිච්චකාලං සොභති. බාලකාලෙපි හි සීලං රක්ඛන්තං ‘‘කිං ඉමස්ස සීලෙනා’’ති? වත්තාරො නත්ථි. මජ්ඣිමකාලෙපි මහල්ලකකාලෙපීති. 51. Im ersten Sutta des Jarā-Vaggas bedeutet „sādhu“: vortrefflich, gut. Mit „Sīlaṃ yāva jarā“ (Tugend ist gut bis ins Alter) wird Folgendes gezeigt: So wie Schmuckstücke wie Perlen, Edelsteine, rote Gewänder usw. nur in der Jugendzeit glänzen, während jemand, der sie im gebrechlichen Greisenalter trägt, sich dem Vorwurf aussetzt: „Dieser will selbst heute noch jung sein, er ist wohl verrückt geworden!“, so verhält es sich mit der Tugend nicht. Denn die Tugend glänzt zu allen Zeiten. Denn selbst in der Jugendzeit gibt es niemanden, der den Tugendhaften tadelt mit den Worten: „Was soll ihm diese Tugend nützen?“ Ebenso wenig in mittleren Jahren oder im hohen Alter. සද්ධා [Pg.87] සාධු පතිට්ඨිතාති හත්ථාළවකචිත්තගහපතිආදීනං විය මග්ගෙන ආගතා පතිට්ඨිතසද්ධා නාම සාධු. පඤ්ඤා නරානං රතනන්ති එත්ථ චිත්තීකතට්ඨාදීහි රතනං වෙදිතබ්බං. වුත්තඤ්හෙතං – „Saddhā sādhu patiṭṭhitā“ (der Glaube ist gut, wenn er gefestigt ist) bedeutet: Ein durch den Pfad erlangtes Vertrauen (patiṭṭhitasaddhā), wie das von Hatthaka Āḷavaka oder Citta dem Hausvater, welches durch nichts anderes erschüttert werden kann, ist gut. In „paññā narānaṃ ratanaṃ“ (Weisheit ist das Juwel der Menschen) ist „Juwel“ (ratana) im Sinne von Wertschätzung usw. zu verstehen. Denn folgendes wurde gesagt: ‘‘යදි චිත්තීකතන්ති රතනං, නනු භගවා චිත්තීකතො පුරිසසීහො, යෙ ච ලොකෙ චිත්තීකතා, තෙසං චිත්තීකතො භගවා. යදි රතිකරන්ති රතනං, නනු භගවා රතිකරො පුරිසසීහො, තස්ස වචනෙන චරන්තා ඣානරතිසුඛෙන අභිරමන්ති. යදි අතුල්‍යන්ති රතනං, නනු භගවා අතුලො පුරිසසීහො. න හි සක්කා තුලෙතුං ගුණෙහි ගුණපාරමිං ගතො. යදි දුල්ලභන්ති රතනං, නනු භගවා දුල්ලභො පුරිසසීහො. යදි අනොමසත්තපරිභොගන්ති රතනං, නනු භගවා අනොමො සීලෙන සමාධිනා පඤ්ඤාය විමුත්තියා විමුත්තිඤාණදස්සනෙනා’’ති. „Wenn das ein Juwel ist, was wertgeschätzt wird, ist dann nicht der Erhabene der wertgeschätzte Löwe unter den Menschen? Und wer immer in der Welt wertgeschätzt wird, dessen Wertschätzung gilt dem Erhabenen. Wenn das ein Juwel ist, was Freude bereitet, ist dann nicht der Erhabene der Freude bringende Löwe unter den Menschen? Diejenigen, die nach seinem Worte leben, erfreuen sich am Glück der Freude an der Vertiefung (Jhāna). Wenn das ein Juwel ist, was unvergleichlich ist, ist dann nicht der Erhabene der unvergleichliche Löwe unter den Menschen? Denn es ist unmöglich, seine Tugenden zu ermessen, da er die Vollkommenheit der Tugenden erreicht hat. Wenn das ein Juwel ist, was schwer zu erlangen ist, ist dann nicht der Erhabene der schwer zu erlangende Löwe unter den Menschen? Wenn das ein Juwel ist, was den erhabenen Wesen zur Nutzung zusteht, ist dann nicht der Erhabene erhaben durch Sittenreinheit, Sammlung, Weisheit, Befreiung und das Wissen und Erkennen der Befreiung?“ ඉධ පන දුල්ලභපාතුභාවට්ඨෙන පඤ්ඤා ‘‘රතන’’න්ති වුත්තං. පුඤ්ඤන්ති පුඤ්ඤචෙතනා, සා හි අරූපත්තා පරිහරිතුං න සක්කාති. පඨමං. Hier jedoch wird die Weisheit aufgrund der Seltenheit ihres Erscheinens als „Juwel“ (ratana) bezeichnet. „Puññaṃ“ bedeutet die heilsame Willensregung (puññacetanā); da sie formlos (immateriell) ist, kann man sie nicht mit sich herumtragen. Das erste (Sutta). 2. අජරසාසුත්තවණ්ණනා 2. Erklärung des Ajarasā-Suttas 52. දුතියෙ අජරසාති අජීරණෙන, අවිපත්තියාති අත්ථො. සීලඤ්හි අවිපන්නමෙව සාධු හොති, විපන්නසීලං ආචරියුපජ්ඣායාදයොපි න සඞ්ගණ්හන්ති, ගතගතට්ඨානෙ නිද්ධමිතබ්බොව හොතීති. දුතියං. 52. Im zweiten Sutta bedeutet „ajarasā“: durch Nicht-Altern, durch Unversehrtheit, das ist die Bedeutung. Denn die Tugend ist nur dann gut, wenn sie unversehrt (avipanna) ist. Einen Menschen mit verletzter Tugend unterstützen selbst Lehrer und Lehrmeister nicht; wohin er auch geht, er verdient es, verjagt zu werden. Das zweite (Sutta). 3. මිත්තසුත්තවණ්ණනා 3. Erklärung des Mitta-Suttas 53. තතියෙ සත්ථොති සද්ධිංචරො, ජඞ්ඝසත්ථො වා සකටසත්ථො වා. මිත්තන්ති රොගෙ උප්පන්නෙ පාටඞ්කියා වා අඤ්ඤෙන වා යානෙන හරිත්වා ඛෙමන්තසම්පාපනෙන මිත්තං. සකෙ ඝරෙති අත්තනො ගෙහෙ. තථාරූපෙ රොගෙ ජාතෙ පුත්තභරියාදයො ජිගුච්ඡන්ති, මාතා පන අසුචිම්පි චන්දනං විය මඤ්ඤති. තස්මා සා සකෙ ඝරෙ මිත්තං. සහායො අත්ථජාතස්සාති උප්පන්නකිච්චස්ස යො තං කිච්චං වහති නිත්ථරති, සො කිච්චෙසු සහ අයනභාවෙන සහායො මිත්තං, සුරාපානාදිසහායා පන න මිත්තා. සම්පරායිකන්ති සම්පරායහිතං. තතියං. 53. Im dritten [Sutta] bedeutet „Karawane“ (sattho) ein Reisegefährte, sei es eine Karawane von Fußgängern oder eine Wagenkarawane. „Freund“ (mittaṃ) bedeutet: Wenn eine Krankheit auftritt, bringt man [den Kranken] auf einer Trage oder mit einem anderen Fahrzeug fort und führt ihn sicher an einen gefahrlosen Ort; aufgrund dieses Sich-Sorgens ist er ein Freund. „Im eigenen Haus“ (sake ghare) bedeutet im eigenen Haus. Wenn eine solche Krankheit auftritt, ekeln sich Söhne, Ehefrauen und andere; die Mutter jedoch betrachtet selbst Unreinheiten wie Sandelholz. Daher ist sie im eigenen Haus ein Freund. „Ein Gefährte dessen, was an Notwendigkeit entstanden ist“ (sahāyo atthajātassa) bedeutet: Wer für jemanden, dem eine Aufgabe entstanden ist, diese Aufgabe trägt und bewältigt, der ist wegen des gemeinsamen Gehens in Zeiten von Aufgaben ein Gefährte und ein wahrer Freund; Saufkumpane und dergleichen hingegen sind keine Freunde. „Auf das Jenseits bezogen“ (samparāyikaṃ) bedeutet dem jenseitigen Wohl dienend. Das dritte [Sutta]. 4. වත්ථුසුත්තවණ්ණනා 4. Die Erklärung des Vatthu-Suttas. 54. චතුත්ථෙ [Pg.88] පුත්තා වත්ථූති මහල්ලකකාලෙ පටිජග්ගනට්ඨෙන පුත්තා පතිට්ඨා. පරමොති අඤ්ඤෙසං අකථෙතබ්බස්සපි ගුය්හස්ස කථෙතබ්බයුත්තතාය භරියා පරමො සඛා නාම. චතුත්ථං. 54. Im vierten [Sutta] bedeutet „Kinder sind die Grundlage“ (puttā vatthu), dass Kinder im Alter aufgrund ihrer Fürsorge und Pflege eine Stütze sind. „Der beste“ (paramo) bedeutet, dass die Ehefrau der beste Gefährte genannt wird, weil es angemessen ist, ihr selbst solche Geheimnisse anzuvertrauen, die man anderen nicht mitteilen darf. Das vierte [Sutta]. 5-7. පඨමජනසුත්තාදිවණ්ණනා 5-7. Die Erklärung des ersten Jana-Suttas und anderer. 55. පඤ්චමෙ විධාවතීති පරසමුද්දාදිගමනවසෙන ඉතො චිතො ච විධාවති. පඤ්චමං. 55. Im fünften [Sutta] bedeutet „rennt umher“ (vidhāvati), dass man aufgrund des Reisens über das jenseitige Meer und dergleichen hierhin und dorthin läuft. Das fünfte [Sutta]. 56. ඡට්ඨෙ දුක්ඛාති වට්ටදුක්ඛතො. ඡට්ඨං. 56. Im sechsten [Sutta] bezieht sich „Leiden“ (dukkhā) auf das Leiden des Daseinskreislaufs (vaṭṭadukkha). Das sechste [Sutta]. 57. සත්තමෙ පරායණන්ති නිප්ඵත්ති අවස්සයො. සත්තමං. 57. Im siebten [Sutta] bedeutet „Zuflucht“ (parāyanaṃ) Vollendung und Stütze. Das siebte [Sutta]. 8. උප්පථසුත්තවණ්ණනා 8. Die Erklärung des Uppatha-Suttas. 58. අට්ඨමෙ රාගො උප්පථොති සුගතිඤ්ච නිබ්බානඤ්ච ගච්ඡන්තස්ස අමග්ගො. රත්තින්දිවක්ඛයොති රත්තිදිවෙහි, රත්තිදිවෙසු වා ඛීයති. ඉත්ථී මලන්ති සෙසං බාහිරමලං භස්මඛාරාදීහි ධොවිත්වා සක්කා සොධෙතුං, මාතුගාමමලෙන දුට්ඨො පන න සක්කා සුද්ධො නාම කාතුන්ති ඉත්ථී ‘‘මල’’න්ති වුත්තා. එත්ථාති එත්ථ ඉත්ථියං පජා සජ්ජති. තපොති ඉන්ද්‍රියසංවරධුතඞ්ගගුණවීරියදුක්කරකාරිකානං නාමං, ඉධ පන ඨපෙත්වා දුක්කරකාරිකං සබ්බාපි කිලෙසසන්තාපිකා පටිපදා වට්ටති. බ්‍රහ්මචරියන්ති මෙථුනවිරති. අට්ඨමං. 58. Im achten [Sutta] bedeutet „Begehren ist der Irrweg“ (rāgo uppatho), dass es für jemanden, der zu einer glücklichen Wiedergeburt und zum Nibbāna geht, kein Weg ist. „Das Vergehen von Tag und Nacht“ (rattindivakkhayo) bedeutet, dass es durch Tage und Nächte oder in Tagen und Nächten vergeht. „Die Frau ist der Makel“ (itthī malaṃ) bedeutet: Anderer, äußerer Schmutz kann durch Waschen mit Asche, Lauge und dergleichen gereinigt werden; wer jedoch durch den Makel einer Frau verdorben ist, kann nicht gereinigt werden. Deshalb wird die Frau als „Makel“ bezeichnet. „Hierin“ (ettha) bedeutet, dass in dieser Frau sich die Geschöpfe verfangen. „Kasteiung“ (tapo) ist eine Bezeichnung für die Zügelung der Sinne, die Vorzüge der Dhutanga-Übungen, Willenskraft und schwierige asketische Praktiken; hier jedoch ist, abgesehen von den schwierigen asketischen Praktiken, jede Praxis, die die Befleckungen erhitzt, damit gemeint. „Heiliger Lebenswandel“ (brahmacariyaṃ) bedeutet die Enthaltung vom Geschlechtsverkehr. Das achte [Sutta]. 9. දුතියසුත්තවණ්ණනා 9. Die Erklärung des zweiten Suttas. 59. නවමෙ කිස්ස චාභිරතොති කිස්මිං අභිරතො. දුතියාති සුගතිඤ්චෙව නිබ්බානඤ්ච ගච්ඡන්තස්ස දුතියිකා. පඤ්ඤා චෙනං පසාසතීති පඤ්ඤා එතං පුරිසං ‘‘ඉදං කරොහි, ඉදං මාකරී’’ති අනුසාසති. නවමං. 59. Im neunten [Sutta] bedeutet „woran erfreut?“ (kissa cābhirato) woran erfreut. „Gefährtin“ (dutiyā) bedeutet eine Gefährtin für jemanden, der zu einer glücklichen Wiedergeburt und zum Nibbāna geht. „Weisheit leitet ihn an“ (paññā cenaṃ pasāsati) bedeutet, dass die Weisheit diesen Menschen anweist: „Tue dies, tue das nicht.“ Das neunte [Sutta]. 10. කවිසුත්තවණ්ණනා 10. Die Erklärung des Kavi-Suttas. 60. දසමෙ ඡන්දො නිදානන්ති ගායත්තිආදිකො ඡන්දො ගාථානං නිදානං. පුබ්බපට්ඨාපනගාථා ආරභන්තො හි ‘‘කතරච්ඡන්දෙන හොතූ’’ති ආරභති[Pg.89]. වියඤ්ජනන්ති ජනනං. අක්ඛරං හි පදං ජනෙති, පදං ගාථං ජනෙති, ගාථා අත්ථං පකාසෙතීති. නාමසන්නිස්සිතාති සමුද්දාදිපණ්ණත්තිනිස්සිතා. ගාථා ආරභන්තො හි සමුද්දං වා පථවිං වා යං කිඤ්චි නාමං නිස්සයිත්වාව ආරභති. ආසයොති පතිට්ඨා. කවිතො හි ගාථා පවත්තන්ති. සො තාසං පතිට්ඨා හොතීති. දසමං. 60. Im zehnten [Sutta] bedeutet „das Metrum ist der Ursprung“ (chando nidānaṃ), dass ein Metrum wie das Gāyatrī-Metrum und andere der Ursprung von Strophen ist. Denn wer das Verfassen einer Strophe beginnt, überlegt zuerst: „In welchem Metrum soll sie sein?“ und beginnt dann. „Ausdruck“ (byañjanaṃ) bedeutet Erzeugung. Denn ein Buchstabe (akkhara) erzeugt ein Wort (pada), ein Wort erzeugt eine Strophe (gāthā), und eine Strophe offenbart den Sinn (attha). „Auf Namen beruhend“ (nāmasannissitā) bedeutet auf Bezeichnungen wie dem Ozean und dergleichen beruhend. Denn wer eine Strophe verfasst, tut dies stets, indem er sich auf irgendeinen Namen wie den Ozean oder die Erde stützt. „Wohnort“ (āsayo) bedeutet Stütze. Denn Strophen gehen von einem Dichter aus; er ist ihre Stütze. Das zehnte [Sutta]. ජරාවග්ගො ඡට්ඨො. Das sechste Kapitel über das Alter (Jarāvaggo). 7. අද්ධවග්ගො 7. Das Kapitel über den Weg (Addhavaggo). 1. නාමසුත්තවණ්ණනා 1. Die Erklärung des Nāma-Suttas. 61. අද්ධවග්ගස්ස පඨමෙ නාමං සබ්බං අද්ධභවීති නාමං සබ්බං අභිභවති අනුපතති. ඔපපාතිකෙන වා හි කිත්තිමෙන වා නාමෙන මුත්තො සත්තො වා සඞ්ඛාරො වා නත්ථි. යස්සපි හි රුක්ඛස්ස වා පාසාණස්ස වා ‘‘ඉදං නාම නාම’’න්ති න ජානන්ති, අනාමකොත්වෙව තස්ස නාමං හොති. පඨමං. 61. Im ersten [Sutta] des Addha-Kapitels bedeutet „der Name überwältigte alles“ (nāmaṃ sabbaṃ addhabhavī), dass der Name alles beherrscht und sich über alles legt. Denn es gibt kein Wesen und keine Gestaltung, die frei von einem angeborenen oder verliehenen Namen wären. Selbst von einem Baum oder Stein, dessen genauen Namen man nicht kennt, ist eben „namenlos“ sein Name. Das erste [Sutta]. 2-3. චිත්තසුත්තාදිවණ්ණනා 2-3. Die Erklärung des Citta-Suttas und anderer. 62. දුතියෙ සබ්බෙව වසමන්වගූති යෙ චිත්තස්ස වසං ගච්ඡන්ති, තෙසංයෙව අනවසෙසපරියාදානමෙතං. දුතියං. 62. Im zweiten [Sutta] bedeutet „alle folgten seiner Herrschaft“ (sabbeva vasamanvagū) die restlose Erfassung all jener Phänomene, die unter die Gewalt des Geistes geraten. Das zweite [Sutta]. 63. තතියෙපි එසෙව නයො. තතියං. 63. Auch im dritten [Sutta] gilt genau dieselbe Methode. Das dritte [Sutta]. 4-5. සංයොජනසුත්තාදිවණ්ණනා 4-5. Die Erklärung des Saṃyojana-Suttas und anderer. 64. චතුත්ථෙ කිං සු සංයොජනොති කිං සංයොජනො කිං බන්ධනො? විචාරණන්ති විචරණා පාදානි. බහුවචනෙ එකවචනං කතං. විතක්කස්ස විචාරණන්ති විතක්කො තස්ස පාදා. චතුත්ථං. 64. Im vierten [Sutta] bedeutet „Was ist wohl die Fessel?“ (kiṃ su saṃyojano): Was ist die Fessel, was ist die Bindung? „Das Umherwandern“ (vicāraṇaṃ) bedeutet das Umherstreifen, die Füße. Hier wurde die Einzahl anstelle der Mehrzahl verwendet. „Das Umherwandern des Gedankens“ (vitakkassa vicāraṇaṃ) bedeutet, dass der Gedanke dessen Füße ist. Das vierte [Sutta]. 65. පඤ්චමෙපි එසෙව නයො. පඤ්චමං. 65. Auch im fünften [Sutta] gilt genau dieselbe Methode. Das fünfte [Sutta]. 6. අත්තහතසුත්තවණ්ණනා 6. Die Erklärung des Attahata-Suttas. 66. ඡට්ඨෙ කෙනස්සුබ්භාහතොති කෙන අබ්භාහතො. සු-කාරො නිපාතමත්තං. ඉච්ඡාධූපායිතොති ඉච්ඡාය ආදිත්තො. ඡට්ඨං. 66. Im sechsten [Sutta] bedeutet „Wodurch ist er geschlagen?“ (kenassu abbhāhato): Wodurch ist er geschlagen? Das Wort „su“ ist bloß eine Partikel. „Vom Wunsch eingeräuchert“ (icchādhūpāyito) bedeutet durch Begehren entflammt. Das sechste [Sutta]. 7-9. උඩ්ඩිතසුත්තාදිවණ්ණනා 7-9. Die Erklärung des Uḍḍita-Suttas und anderer. 67. සත්තමෙ [Pg.90] තණ්හාය උඩ්ඩිතොති තණ්හාය උල්ලඞ්ඝිතො. චක්ඛුඤ්හි තණ්හාරජ්ජුනා ආවුනිත්වා රූපනාගදන්තෙ උඩ්ඩිතං, සොතාදීනි සද්දාදීසූති තණ්හාය උඩ්ඩිතො ලොකො. මච්චුනා පිහිතොති අනන්තරෙ අත්තභාවෙ කතං කම්මං න දූරං එකචිත්තන්තරං, බලවතියා පන මාරණන්තිකවෙදනාය පබ්බතෙන විය ඔත්ථටත්තා සත්තා තං න බුජ්ඣන්තීති ‘‘මච්චුනා පිහිතො ලොකො’’ති වුත්තං. සත්තමං. 67. Im siebten [Sutta] bedeutet „vom Begehren verstrickt“ (taṇhāya uḍḍito) vom Begehren umgarnt. Denn das Auge wird mit dem Seil des Begehrens durchbohrt und an den Wandhaken der äußeren Formen gehängt, ebenso das Gehör und die anderen Sinne an Töne und die anderen Objekte; so ist die Welt vom Begehren verstrickt. „Vom Tod verhüllt“ (maccunā pihito) bedeutet: Das in der unmittelbar vorangehenden Existenz gewirkte Karma ist nicht weit entfernt, sondern nur einen einzigen Geisteszustand weit weg; da die Wesen jedoch durch den heftigen, zum Tode führenden Schmerz wie von einem Berg erdrückt werden, erkennen sie dieses Karma nicht. Deshalb heißt es „die Welt ist vom Tod verhüllt“. Das siebte [Sutta]. 68. අට්ඨමෙ ස්වෙව පඤ්හො දෙවතාය හෙට්ඨුපරියායවසෙන පුච්ඡිතො. අට්ඨමං. 68. Im achten [Sutta] wurde genau dieselbe Frage von der Gottheit gestellt, indem sie das Untere nach oben kehrte. Das achte [Sutta]. 69. නවමෙ සබ්බං උත්තානමෙව. නවමං. 69. Im neunten [Sutta] ist alles ganz offensichtlich. Das neunte [Sutta]. 10. ලොකසුත්තවණ්ණනා 10. Die Erklärung des Loka-Suttas. 70. දසමෙ කිස්මිං ලොකො සමුප්පන්නොති කිස්මිං උප්පන්නෙ ලොකො උප්පන්නොති පුච්ඡති. ඡසූති ඡසු අජ්ඣත්තිකෙසු ආයතනෙසු උප්පන්නෙසු උප්පන්නොති වුච්චති. ඡසු කුබ්බතීති තෙසුයෙව ඡසු සන්ථවං කරොති. උපාදායාති තානියෙව ච උපාදාය ආගම්ම පටිච්ච පවත්තති. විහඤ්ඤතීති තෙසුයෙව ඡසු විහඤ්ඤති පීළියති. ඉති අජ්ඣත්තිකායතනවසෙන අයං පඤ්හො ආගතො, අජ්ඣත්තිකබාහිරානං පන වසෙන ආහරිතුං වට්ටති. ඡසු හි අජ්ඣත්තිකායතනෙසු උප්පන්නෙසු අයං උප්පන්නො නාම හොති, ඡසු බාහිරෙසු සන්ථවං කරොති, ඡන්නං අජ්ඣත්තිකානං උපාදාය ඡසු බාහිරෙසු විහඤ්ඤතීති. දසමං. 70. Im zehnten [Sutta] fragt „Worin entsteht die Welt?“ (kismiṃ loko samuppanno): Wenn was entsteht, entsteht die Welt? „In den sechs“ (chasu) bedeutet: Wenn die sechs inneren Sinnesbereiche entstehen, sagt man, dass sie entsteht. „In den sechs macht sie [Vertrautheit]“ (chasu kubbati) bedeutet, dass sie eben mit diesen sechs Vertrautheit sucht. „Ergreifend“ (upādāya) bedeutet, dass sie eben auf diese gestützt, zu ihnen gelangend und in Abhängigkeit von ihnen existiert. „Wird sie gequält“ (vihañnati) bedeutet, dass die Welt eben wegen dieser sechs gequält und bedrängt wird. So ist diese Frage bezüglich der inneren Sinnesbereiche überliefert; es ist jedoch angemessen, sie sowohl auf die inneren als auch auf die äußeren Sinnesbereiche anzuwenden. Denn wenn die sechs inneren Sinnesbereiche entstehen, spricht man vom Entstehen dieser Welt; in Bezug auf die sechs äußeren sucht sie Vertrautheit, und indem sie die sechs inneren ergreift, wird sie in Bezug auf die sechs äußeren gequält. Das zehnte [Sutta]. අද්ධවග්ගො සත්තමො. Das siebte Kapitel über den Weg (Addhavaggo). 8. ඡෙත්වාවග්ගො 8. Das Kapitel über das Abschneiden (Chetvāvaggo). 1. ඡෙත්වාසුත්තවණ්ණනා 1. Die Erklärung des Chetvā-Suttas. 71. ඡෙත්වාවග්ගස්ස පඨමෙ ඡෙත්වාති වධිත්වා. සුඛං සෙතීති කොධපරිළාහෙන අපරිදය්හමානත්තා සුඛං සයති. න සොචතීති කොධවිනාසෙන විනට්ඨදොමනස්සත්තා න සොචති. විසමූලස්සාති දුක්ඛවිපාකස්ස[Pg.91]. මධුරග්ගස්සාති කුද්ධස්ස පටිකුජ්ඣිත්වා, අක්කුට්ඨස්ස පච්චක්කොසිත්වා, පහටස්ස ච පටිපහරිත්වා සුඛං උප්පජ්ජති, තං සන්ධාය මධුරග්ගොති වුත්තො. ඉමස්මිං හි ඨානෙ පරියොසානං අග්ගන්ති වුත්තං. අරියාති බුද්ධාදයො. පඨමං. 71. Im ersten [Sutta] des Chetvā-Kapitels bedeutet „abgeschnitten habend“ (chetvā) erschlagen habend. „Schläft man friedvoll“ (sukhaṃ seti) bedeutet, dass man friedvoll schläft, weil man nicht von der Hitze des Zorns gequält wird. „Man trauert nicht“ (na socati) bedeutet, dass man wegen der Vernichtung des Zorns und der damit geschwundenen Betrübnis nicht trauert. „Mit giftiger Wurzel“ (visamūlassa) bedeutet mit leidvollem Ergebnis. „Mit süßer Spitze“ (madhuraggassa) bedeutet: Wenn man dem Zornigen mit Zorn entgegnet, den Beschimpfenden zurückbeschimpft und den Schlagenden zurückschlägt, entsteht ein [unheilsames] Vergnügen; darauf bezieht sich der Ausdruck „mit süßer Spitze“. Denn an dieser Stelle wird das Ende (pariyosānaṃ) als Spitze (agga) bezeichnet. „Die Edlen“ (ariyā) sind die Buddhas und andere. Das erste [Sutta]. 2. රථසුත්තවණ්ණනා 2. Die Erklärung des Ratha-Suttas. 72. දුතියෙ පඤ්ඤායති එතෙනාති පඤ්ඤාණං. ධජො රථස්සාති මහන්තස්මිං හි සඞ්ගාමසීසෙ දූරතොව ධජං දිස්වා ‘‘අසුකරඤ්ඤො නාම අයං රථො’’ති රථො පාකටො හොති. තෙන වුත්තං ‘‘ධජො රථස්ස පඤ්ඤාණ’’න්ති. අග්ගිපි දූරතොව ධූමෙන පඤ්ඤායති. චොළරට්ඨං පණ්ඩුරට්ඨන්ති එවං රට්ඨම්පි රඤ්ඤා පඤ්ඤායති. චක්කවත්තිරඤ්ඤො ධීතාපි පන ඉත්ථී ‘‘අසුකස්ස නාම භරියා’’ති භත්තාරං පත්වාව පඤ්ඤායති. තස්මා ධූමො පඤ්ඤාණමග්ගිනොතිආදි වුත්තං. දුතියං. 72. Im zweiten Sutta bedeutet 'das, wodurch etwas erkannt wird' Kennzeichen (paññāṇa). 'Das Banner ist das Kennzeichen des Wagens': Denn wenn man mitten in einer großen Schlacht schon von weitem das Banner sieht, wird der Wagen bekannt: 'Dies ist der Wagen des Königs namens Soundso'. Daher wurde gesagt: 'Das Banner ist das Kennzeichen des Wagens'. Auch das Feuer wird schon von weitem durch den Rauch erkannt. So wird auch ein Land durch seinen König erkannt, wie: 'Das Chola-Reich, das Pandya-Reich'. Doch eine Frau, selbst wenn sie die Tochter eines Raddrehenden Königs ist, wird erst durch das Erreichen ihres Ehemannes bekannt: 'Sie ist die Frau von dem und dem'. Daher wurde gesagt: 'Rauch ist das Kennzeichen des Feuers' usw. Das zweite. 3. විත්තසුත්තවණ්ණනා 3. Die Erklärung des Vitta-Suttas. 73. තතියෙ සද්ධීධ විත්තන්ති යස්මා සද්ධො සද්ධාය මුත්තමණිආදීනිපි විත්තානි ලභති, තිස්සොපි කුලසම්පදා, ඡ කාමසග්ගානි, නව බ්‍රහ්මලොකෙ පත්වා පරියොසානෙ අමතමහානිබ්බානදස්සනම්පි ලභති, තස්මා මණිමුත්තාදීහි විත්තෙහි සද්ධාවිත්තමෙව සෙට්ඨං. ධම්මොති දසකුසලකම්මපථො. සුඛමාවහතීති සබ්බම්පි සාසවානාසවං අසංකිලිට්ඨසුඛං ආවහති. සාදුතරන්ති ලොකස්මිං ලොණම්බිලාදීනං සබ්බරසානං සච්චමෙව මධුරතරං. සච්චස්මිං හි ඨිතා සීඝවෙගං නදිම්පි නිවත්තෙන්ති, විසම්පි නිම්මද්දෙන්ති, අග්ගිම්පි පටිබාහන්ති, දෙවම්පි වස්සාපෙන්ති, තස්මා තං සබ්බරසානං මධුරතරන්ති වුත්තං. පඤ්ඤාජීවිං ජීවිතමාහු සෙට්ඨන්ති යො පඤ්ඤාජීවී ගහට්ඨො සමානො පඤ්චසු සීලෙසු පතිට්ඨාය සලාකභත්තාදීනි පට්ඨපෙත්වා පඤ්ඤාය ජීවති, පබ්බජිතො වා පන ධම්මෙන උප්පන්නෙ පච්චයෙ ‘‘ඉදමත්ථ’’න්ති පච්චවෙක්ඛිත්වා පරිභුඤ්ජන්තො කම්මට්ඨානං ආදාය විපස්සනං පට්ඨපෙත්වා අරියඵලාධිගමවසෙන පඤ්ඤාය ජීවති, තං පඤ්ඤාජීවිං පුග්ගලං සෙට්ඨං ජීවිතං ජීවතීති ආහු. තතියං. 73. Im dritten Sutta bedeutet 'Vertrauen ist hier der beste Besitz': Weil ein Gläubiger durch sein Vertrauen Besitztümer wie Perlen, Juwelen usw. erlangt, die drei Arten von familiärem Erfolg erlangt, die sechs Sinneshimmel und die neun Brahma-Welten erreicht und am Ende auch das Schauen des todlosen, großen Nirvanas erlangt, deshalb ist der Besitz des Vertrauens wahrlich wertvoller als Besitztümer wie Perlen, Juwelen usw. 'Dhamma' bezeichnet die zehn heilsamen Handlungswege. 'Bringt Glück': Es bringt jegliches vom Begehren beeinflusste sowie begehrensfreie, unbefleckte Glück herbei. 'Das Süßere': In der Welt ist unter allen Geschmäckern wie salzig, sauer usw. die Wahrheit wahrlich das Süßeste. Denn jene, die in der Wahrheit gefestigt sind, bringen selbst einen reißenden Fluss zum Stillstand, machen Gift unwirksam, wehren Feuer ab und bringen den Regengott dazu, Regen zu spenden; daher wurde gesagt, dass sie süßer ist als alle Geschmäcker. 'Das Leben dessen, der in Weisheit lebt, nennt man das beste': Wer als Hausvater in Weisheit lebt, indem er in den fünf Tugendregeln gefestigt ist, Speisespenden einrichtet und mit Weisheit lebt; oder wer als Ordinierter die rechtmäßig erlangten Requisiten mit der Reflexion 'Dies dient diesem Zweck' gebraucht, sein Meditationsobjekt aufnimmt, die Einsichtsentfaltung begründet und durch das Erlangen der edlen Frucht mit Weisheit lebt — von einer solchen in Weisheit lebenden Person sagt man, dass sie das beste Leben führt. Das dritte. 4. වුට්ඨිසුත්තවණ්ණනා 4. Die Erklärung des Vuṭṭhi-Suttas. 74. චතුත්ථෙ [Pg.92] බීජන්ති උප්පතන්තානං සත්තවිධං ධඤ්ඤබීජං සෙට්ඨං. තස්මිඤ්හි උග්ගතෙ ජනපදො ඛෙමො හොති සුභික්ඛො. නිපතතන්ති නිපතන්තානං මෙඝවුට්ඨි සෙට්ඨා. මෙඝවුට්ඨියඤ්හි සති විවිධානි සස්සානි උප්පජ්ජන්ති, ජනපදා ඵීතා හොන්ති ඛෙමා සුභික්ඛා. පවජමානානන්ති ජඞ්ගමානං පදසා චරමානානං ගාවො සෙට්ඨා. තා නිස්සාය හි සත්තා පඤ්ච ගොරසෙ පරිභුඤ්ජමානා සුඛං විහරන්ති. පවදතන්ති රාජකුලමජ්ඣාදීසු වදන්තානං පුත්තො වරො. සො හි මාතාපිතූනං අනත්ථාවහං න වදති. 74. Im vierten Sutta bedeutet 'Samen': Unter den Dingen, die emporwachsen, ist die siebenfache Getreidesaat das Beste. Denn wenn diese aufgegangen ist, wird das Land sicher und reich an Nahrung. 'Unter den Herabfallenden': Unter den herabfallenden Dingen ist der Regenschauer das Beste. Denn wenn es regnet, entstehen verschiedene Getreidesorten, und die Länder werden gedeihend, sicher und reich an Nahrung. 'Unter den sich Fortbewegenden': Unter den sich fortbewegenden, auf Füßen gehenden Wesen sind die Rinder das Beste. Denn in Abhängigkeit von ihnen genießen die Wesen die pfirsichfarbenen fünf Erzeugnisse der Kuh und leben glücklich. 'Unter den Redenden': Unter jenen, die inmitten des Königshofs und an anderen Orten sprechen, ist der Sohn der Beste. Denn er spricht nichts, was seinen Eltern Schaden bringt. විජ්ජා උප්පතතං සෙට්ඨාති පුරිමපඤ්හෙ කිර සුත්වා සමීපෙ ඨිතා එකා දෙවතා ‘‘දෙවතෙ, කස්මා ත්වං එතං පඤ්හං දසබලං පුච්ඡසි? අහං තෙ කථෙස්සාමී’’ති අත්තනො ඛන්තියා ලද්ධියා පඤ්හං කථෙසි. අථ නං ඉතරා දෙවතා ආහ – ‘‘යාව පධංසී වදෙසි දෙවතෙ යාව පගබ්භා මුඛරා, අහං බුද්ධං භගවන්තං පුච්ඡාමි. ත්වං මය්හං කස්මා කථෙසී’’ති? නිවත්තෙත්වා තදෙව පඤ්හං දසබලං පුච්ඡි. අථස්සා සත්ථා විස්සජ්ජෙන්තො විජ්ජා උප්පතතන්තිආදිමාහ. තත්ථ විජ්ජාති චතුමග්ගවිජ්ජා. සා හි උප්පතමානා සබ්බාකුසලධම්මෙ සමුග්ඝාතෙති. තස්මා ‘‘උප්පතතං සෙට්ඨා’’ති වුත්තා. අවිජ්ජාති වට්ටමූලකමහාඅවිජ්ජා. සා හි නිපතන්තානං ඔසීදන්තානං වරා. පවජමානානන්ති පදසා චරමානානං ජඞ්ගමානං අනොමපුඤ්ඤක්ඛෙත්තභූතො සඞ්ඝො වරො. තඤ්හි තත්ථ තත්ථ දිස්වා පසන්නචිත්තා සත්තා සොත්ථිං පාපුණන්ති. බුද්ධොති යාදිසො පුත්තො වා හොතු අඤ්ඤො වා, යෙසං කෙසඤ්චි වදමානානං බුද්ධො වරො. තස්ස හි ධම්මදෙසනං ආගම්ම අනෙකසතසහස්සානං පාණානං බන්ධනමොක්ඛො හොතීති. චතුත්ථං. 'Wissen ist das Beste unter den emporsteigenden Dingen': Als nämlich eine Gottheit die vorherige Frage hörte, sagte sie zu einer anderen Gottheit, die in der Nähe stand: 'O Gottheit, warum fragst du den Zehnkraftbegabten nach dieser Frage? Ich werde sie dir erklären', und erklärte die Frage gemäß ihrer eigenen Ansicht. Da sprach die andere Gottheit zu ihr: 'Wie aufdringlich du sprichst, o Gottheit, wie dreist und geschwätzig! Ich frage den erhabenen Buddha. Warum erklärst du sie mir?' Sie wandte sich ab und stellte dieselbe Frage noch einmal dem Zehnkraftbegabten. Daraufhin antwortete ihr der Meister und sprach: 'Wissen ist das Beste unter den emporsteigenden Dingen' usw. Darin bedeutet 'Wissen' das Wissen der vier Pfade. Denn wenn dieses emporsteigt, vernichtet es alle unheilsamen Geisteszustände vollständig. Daher wurde gesagt: 'Das Beste unter den emporsteigenden Dingen'. 'Nichtwissen' bezeichnet das große Nichtwissen, welches die Wurzel des Kreislaufs der Wiedergeburten ist. Dieses ist wahrlich das Mächtigste unter den herabfallenden und versinkenden Dingen. 'Unter den sich Fortbewegenden': Unter den auf Füßen gehenden, sich fortbewegenden Wesen ist der Sangha, der das unvergleichliche Feld des Verdienstes darstellt, der Beste. Denn wenn die Wesen ihn hier und da sehen und ihr Geist voller Vertrauen wird, erlangen sie Wohlergehen. 'Der Buddha': Sei es ein Sohn oder ein anderer, unter allen, die sprechen, ist der Buddha der Beste. Denn aufgrund seiner Lehrverkündigung erfolgt die Befreiung aus den Fesseln für viele Hunderttausende von Lebewesen. Das vierte. 5. භීතාසුත්තවණ්ණනා 5. Die Erklärung des Bhītā-Suttas. 75. පඤ්චමෙ කිංසූධ භීතාති කිං භීතා? මග්ගො චනෙකායතනප්පවුත්තොති අට්ඨතිංසාරම්මණවසෙන අනෙකෙහි කාරණෙහි කථිතො. එවං සන්තෙ කිස්ස භීතා හුත්වා අයං ජනතා ද්වාසට්ඨි දිට්ඨියො අග්ගහෙසීති වදති. භූරිපඤ්ඤාති බහුපඤ්ඤ උස්සන්නපඤ්ඤ. පරලොකං න භායෙති ඉමස්මා ලොකා පරං ලොකං ගච්ඡන්තො න භායෙය්‍ය. පණිධායාති ඨපෙත්වා. බහ්වන්නපානං [Pg.93] ඝරමාවසන්තොති අනාථපිණ්ඩිකාදයො විය බහ්වන්නපානෙ ඝරෙ වසන්තො. සංවිභාගීති අච්ඡරාය ගහිතම්පි නඛෙන ඵාලෙත්වා පරස්ස දත්වාව භුඤ්ජනසීලො. වදඤ්ඤූති වුත්තත්ථමෙව. 75. Im fünften Sutta: 'Wovor haben sie hier Angst?': Warum haben sie Angst? 'Und der Pfad wurde durch viele Grundlagen verkündet': Er wurde aus vielen Gründen anhand der achtunddreißig Meditationsobjekte dargelegt. 'Obwohl dem so ist, wovor hatte diese Schar von Wesen Angst, dass sie die zweiundsechzig falschen Ansichten ergriff?', so sagt er. 'O weitblickend Weiser' (bhūripaññā): Jemand von großer Weisheit, von überragender Weisheit. 'Fürchtet die jenseitige Welt nicht': Wer von dieser Welt in die jenseitige Welt geht, sollte sich nicht fürchten. 'Entschlossen' (paṇidhāya) bedeutet: aufgestellt habend (ṭhapetvā). 'Ein Haus mit reichlich Speise und Trank bewohnend': Wie Anāthapiṇḍika und andere in einem Haus mit reichlich Speise und Trank lebend. 'Freigebig' (saṃvibhāgī) bezeichnet jemanden, der die Gewohnheit hat, selbst eine mit den Fingernägeln zerteilte Handvoll Speise erst einem anderen zu geben, bevor er selbst isst. 'Zuvorkommend' (vadaññū) hat die bereits erwähnte Bedeutung. ඉදානි ගාථාය අඞ්ගානි උද්ධරිත්වා දස්සෙතබ්බානි – ‘‘වාච’’න්ති හි ඉමිනා චත්තාරි වචීසුචරිතානි ගහිතානි, ‘‘මනෙනා’’තිපදෙන තීණි මනොසුචරිතානි, ‘‘කායෙනා’’ති පදෙන තීණි කායසුචරිතානි. ඉති ඉමෙ දස කුසලකම්මපථා පුබ්බසුද්ධිඅඞ්ගං නාම. බහ්වන්නපානං ඝරමාවසන්තොති ඉමිනා යඤ්ඤඋපක්ඛරො ගහිතො. සද්ධොති එකමඞ්ගං, මුදූති එකං, සංවිභාගීති එකං, වදඤ්ඤූති එකං. ඉති ඉමානි චත්තාරි අඞ්ගානි සන්ධාය ‘‘එතෙසු ධම්මෙසු ඨිතො චතූසූ’’ති ආහ. Nun müssen die Glieder aus der Strophe herausgegriffen und dargelegt werden: Mit dem Wort 'Rede' sind die vier guten Verhaltensweisen der Rede gemeint, mit dem Wort 'Geist' die drei guten Verhaltensweisen des Geistes, mit dem Wort 'Körper' die drei guten Verhaltensweisen des Körpers. So bilden diese zehn heilsamen Handlungswege das Glied der anfänglichen Reinheit. Mit der Phrase 'ein Haus mit reichlich Speise und Trank bewohnend' ist das Rüstzeug der Opfergabe gemeint. 'Gläubig' ist ein Glied, 'milde' ist eines, 'freigebig' ist eines, 'zuvorkommend' ist eines. In Bezug auf diese vier Glieder hat er gesagt: 'In diesen vier Eigenschaften gefestigt'. අපරොපි පරියායො – වාචන්තිආදීනි තීණි අඞ්ගානි, බහ්වන්නපානන්ති ඉමිනා යඤ්ඤඋපක්ඛරොව ගහිතො, සද්ධො මුදූ සංවිභාගී වදඤ්ඤූති එකං අඞ්ගං. අපරො දුකනයො නාම හොති. ‘‘වාචං මනඤ්චා’’ති ඉදමෙකං අඞ්ගං, ‘‘කායෙන පාපානි අකුබ්බමානො, බහ්වන්නපානං ඝරමාවසන්තො’’ති එකං, ‘‘සද්ධො මුදූ’’ති එකං, ‘‘සංවිභාගී වදඤ්ඤූ’’ති එකං. එතෙසු චතූසු ධම්මෙසු ඨිතො ධම්මෙ ඨිතො නාම හොති. සො ඉතො පරලොකං ගච්ඡන්තො න භායති. පඤ්චමං. Eine andere Erklärungsweise: Die drei Glieder beginnend mit 'Rede' sind Glieder; mit 'reichlich Speise und Trank' ist allein das Rüstzeug der Opfergabe gemeint; 'gläubig, milde, freigebig und zuvorkommend' bilden ein Glied. Es gibt noch eine andere Methode, die Dyaden-Methode genannt wird: 'Rede und Geist' ist ein Glied, 'mit dem Körper kein Böses tuend, ein Haus mit reichlich Speise und Trank bewohnend' ist eines, 'gläubig und milde' ist eines, 'freigebig und zuvorkommend' ist eines. Wer in diesen vier Eigenschaften gefestigt ist, wird 'im Dhamma gefestigt' genannt. Wenn dieser von hier in die jenseitige Welt geht, fürchter er sich nicht. Das fünfte. 6. නජීරතිසුත්තවණ්ණනා 6. Die Erklärung des Najīrati-Suttas. 76. ඡට්ඨෙ නාමගොත්තං න ජීරතීති අතීතබුද්ධානං යාවජ්ජදිවසා නාමගොත්තං කථියති, තස්මා න ජීරතීති වුච්චති. පොරාණා පන ‘‘අද්ධානෙ ගච්ඡන්තෙ න පඤ්ඤායිස්සති, ජීරණසභාවො පන න හොතියෙවා’’ති වදන්ති. ආලස්‍යන්ති ආලසියං, යෙන ඨිතට්ඨානෙ ඨිතොව, නිසින්නට්ඨානෙ නිසින්නොව හොති, තෙලෙපි උත්තරන්තෙ ඨිතිං න කරොති. පමාදොති නිද්දාය වා කිලෙසවසෙන වා පමාදො. අනුට්ඨානන්ති කම්මසමයෙ කම්මකරණවීරියාභාවො. අසංයමොති සීලසඤ්ඤමාභාවො විස්සට්ඨාචාරතා. නිද්දාති සොප්පබහුලතා. තාය ගච්ඡන්තොපි ඨිතොපි නිසින්නොපි නිද්දායති, පගෙව නිපන්නො. තන්දීති අතිච්ඡාතාදිවසෙන ආගන්තුකාලසියං. තෙ ඡිද්දෙති තානි ඡ ඡිද්දානි විවරානි. සබ්බසොති [Pg.94] සබ්බාකාරෙන. තන්ති නිපාතමත්තං. විවජ්ජයෙති වජ්ජෙය්‍ය ජහෙය්‍ය. ඡට්ඨං. 76. Im sechsten Sutta bedeutet „Name und Sippe altern nicht“ (nāmagottaṃ na jīrati): Der Name und die Sippe der vergangenen Buddhas wird bis zum heutigen Tag verkündet; darum heißt es „altert nicht“. Die Lehrer der alten Zeit (Porāṇā) jedoch sagen: „Im Verlauf der Zeit wird er zwar nicht mehr erkannt werden, aber ein eigentlicher Zustand des Verfalls existiert wahrlich nicht.“ „Trägheit“ (ālasya) bedeutet Faulheit (ālasiya), durch die man an der Stelle, wo man steht, bloß stehen bleibt, und an der Stelle, wo man sitzt, bloß sitzen bleibt; selbst wenn Öl überläuft, unternimmt man keine Anstrengung. „Nachlässigkeit“ (pamāda) ist die Nachlässigkeit entweder durch Schlaf oder durch die Macht der Befleckungen (kilesa). „Mangelnde Initiative“ (anuṭṭhāna) bedeutet das Fehlen von Tatkraft zur Ausführung von Handlungen zur Zeit der Arbeit. „Zügellosigkeit“ (asaṃyama) bedeutet das Fehlen von Zügelung der Tugend (sīla-saññama) und ein disziplinloses Verhalten. „Schläfrigkeit“ (niddā) bedeutet übermäßiger Schlaf; durch diesen schlummert jemand selbst im Gehen, Stehen oder Sitzen ein, geschweige denn im Liegen. „Trägheit“ (tandi) bedeutet eine vorübergehende Faulheit, die durch übermäßigen Hunger und Ähnliches entsteht. „Diese Löcher“ (te chidde) bezieht sich auf jene sechs Löcher oder Spalten. „Vollständig“ (sabbaso) bedeutet in jeder Hinsicht. „Taṃ“ ist eine bloße Partikel. „Man sollte meiden“ (vivajjaye) bedeutet, man sollte es meiden, es aufgeben. Das sechste (Sutta). 7. ඉස්සරියසුත්තවණ්ණනා 7. Erklärung des Issariya-Suttas 77. සත්තමෙ සත්ථමලන්ති මලග්ගහිතසත්ථං. කිං සු හරන්තං වාරෙන්තීති කං හරන්තං නිසෙධෙන්ති. වසොති ආණාපවත්තනං. ඉත්ථීති අවිස්සජ්ජනීයභණ්ඩත්තා ‘‘ඉත්ථී භණ්ඩානමුත්තමං, වරභණ්ඩ’’න්ති ආහ. අථ වා සබ්බෙපි බොධිසත්තා ච චක්කවත්තිනො ච මාතුකුච්ඡියංයෙව නිබ්බත්තන්තීති ‘‘ඉත්ථී භණ්ඩානමුත්තම’’න්ති ආහ. කොධො සත්ථමලන්ති කොධො මලග්ගහිතසත්ථසදිසො, පඤ්ඤාසත්ථස්ස වා මලන්ති සත්ථමලං. අබ්බුදන්ති විනාසකාරණං, චොරා ලොකස්මිං විනාසකාති අත්ථො. හරන්තොති සලාකභත්තාදීනි ගහෙත්වා ගච්ඡන්තො. සලාකභත්තාදීනි හි පට්ඨපිතකාලෙයෙව මනුස්සෙහි පරිච්චත්තානි. තෙසං තානි හරන්තො සමණො පියො හොති, අනාහරන්තෙ පුඤ්ඤහානිං නිස්සාය විප්පටිසාරිනො හොන්ති. සත්තමං. 77. Im siebten Sutta bedeutet „Schmutz der Waffe“ (satthamala) eine von Schmutz befallene Waffe. „Wen halten sie auf, der wegnimmt?“ (kiṃ su harantaṃ vārenti) bedeutet: Wen, der wegnimmt, halten sie zurück? „Macht“ (vaso) bedeutet das Ausüben von Befehlsgewalt. Zur „Frau“ (itthī) sagte er: „Die Frau ist der beste Besitz, ein edler Besitz“, da sie ein Gut ist, das man nicht aufgeben sollte. Oder aber, da alle Bodhisattas und Cakkavattis (Raddreher-Könige) im Schoß einer Mutter entstehen, sagte er: „Die Frau ist der beste Besitz“. „Zorn ist der Schmutz der Waffe“: Zorn gleicht einer schmutzbeladenen Waffe; oder er ist der Schmutz für die Waffe der Weisheit, daher heißt er „Schmutz der Waffe“. „Plage“ (abbuda) bedeutet die Ursache des Verderbens; der Sinn ist, dass Räuber die Verderber in der Welt sind. „Wegnehmend“ (haranto) bezieht sich auf einen, der Salāka-Speisen und Ähnliches entgegennimmt und weggeht. Denn Salāka-Speisen und Ähnliches werden von den Menschen genau zu der Zeit gespendet, wenn sie bereitgestellt werden. Der Asket, der diese von ihnen entgegennimmt, ist ihnen lieb; nimmt er sie nicht entgegen, werden sie aufgrund des Verlusts an Verdienst von Gewissensbissen geplagt. Das siebte (Sutta). 8. කාමසුත්තවණ්ණනා 8. Erklärung des Kāmasuttas 78. අට්ඨමෙ අත්තානං න දදෙති පරස්ස දාසං කත්වා අත්තානං න දදෙය්‍ය ඨපෙත්වා සබ්බබොධිසත්තෙති වුත්තං. න පරිච්චජෙති සීහබ්‍යග්ඝාදීනං න පරිච්චජෙය්‍ය සබ්බබොධිසත්තෙ ඨපෙත්වායෙවාති වුත්තං. කල්‍යාණන්ති සණ්හං මුදුකං. පාපිකන්ති ඵරුසං වාචං. අට්ඨමං. 78. Im achten Sutta bedeutet „gibt sich selbst nicht hin“ (attānaṃ na dade): Man sollte sich nicht selbst hingeben, indem man sich zum Sklaven eines anderen macht; dies wurde mit Ausnahme aller Bodhisattas gesagt. „Gibt sich nicht preis“ (na pariccaje) bedeutet: Man sollte sich nicht Löwen, Tigern und Ähnlichem preisgeben; dies wurde ebenfalls mit Ausnahme aller Bodhisattas gesagt. „Heilsam“ (kalyāṇa) bedeutet eine sanfte, milde (Rede). „Schlecht“ (pāpika) bedeutet eine raue Rede. Das achte (Sutta). 9. පාථෙය්‍යසුත්තවණ්ණනා 9. Erklärung des Pātheyya-Suttas 79. නවමෙ සද්ධා බන්ධති පාථෙය්‍යන්ති සද්ධං උප්පාදෙත්වා දානං දෙති, සීලං රක්ඛති, උපොසථකම්මං කරොති, තෙනෙතං වුත්තං. සිරීති ඉස්සරියං. ආසයොති වසනට්ඨානං. ඉස්සරියෙ හි අභිමුඛීභූතෙ ථලතොපි ජලතොපි භොගා ආගච්ඡන්තියෙව. තෙනෙතං වුත්තං. පරිකස්සතීති පරිකඩ්ඪති. නවමං. 79. Im neunten Sutta bedeutet „Vertrauen bereitet den Reiseproviant“ (saddhā bandhati pātheyyaṃ): Nachdem man Vertrauen erweckt hat, gibt man Gaben, schützt die Tugendregeln und führt die Uposatha-Praxis durch; darum wurde dies gesagt. „Glück“ (sirī) bedeutet Wohlstand (issariya). „Wohnstätte“ (āsayo) bedeutet Aufenthaltsort. Denn wenn Wohlstand herannaht, kommen Reichtümer sowohl vom Land als auch vom Wasser herbei; darum wurde dies gesagt. „Zieht an sich“ (parikassati) bedeutet schleppt herbei (parikaḍḍhati). Das neunte (Sutta). 10. පජ්ජොතසුත්තවණ්ණනා 10. Erklärung des Pajjota-Suttas 80. දසමෙ පජ්ජොතොති පදීපො විය හොති. ජාගරොති ජාගරබ්‍රාහ්මණො විය හොති. ගාවො කම්මෙ සජීවානන්ති කම්මෙන සහ ජීවන්තානං [Pg.95] ගාවොව කම්මෙ කම්මසහායා කම්මදුතියකා නාම හොන්ති. ගොමණ්ඩලෙහි සද්ධිං කසිකම්මාදීනි නිප්ඵජ්ජන්ති. සීතස්ස ඉරියාපථොති සීතං අස්ස සත්තකායස්ස ඉරියාපථො ජීවිතවුත්ති. සීතන්ති නඞ්ගලං. යස්ස හි නඞ්ගලෙහි ඛෙත්තං අප්පමත්තකම්පි කට්ඨං න හොති, සො කථං ජීවිස්සතීති වදති. දසමං. 80. Im zehnten Sutta bedeutet „Licht“ (pajjoto): Es ist wie eine Lampe. „Wachsam“ (jāgaro) bedeutet: Man ist wie ein stets wachsamer Brahmane. „Rinder sind für die von der Arbeit Lebenden“ (gāvo kamme sajīvānaṃ) bedeutet: Für jene, die von ihrer Arbeit leben, sind die Rinder bei der Arbeit die Arbeitsgefährten, die sogenannten „zweiten Partner bei der Arbeit“. Zusammen mit den Rinderherden werden landwirtschaftliche Arbeiten und Ähnliches vollbracht. „Der Lebensweg der Furche“ (sītassa iriyāpatho): Die Furche (sīta) ist der Lebensweg, das heißt der Lebensunterhalt für diese Gemeinschaft der Lebewesen. „Sīta“ bedeutet Pflug (naṅgala). Denn für wen das Feld mit den Pflügen nicht einmal ein wenig gepflügt wird, wie soll der leben? So spricht er. Das zehnte (Sutta). 11. අරණසුත්තවණ්ණනා 11. Erklärung des Araṇa-Suttas 81. එකාදසමෙ අරණාති නික්කිලෙසා. වුසිතන්ති වුසිතවාසො. භොජිස්සියන්ති අදාසභාවො. සමණාති ඛීණාසවසමණා. තෙ හි එකන්තෙන අරණා නාම. වුසිතං න නස්සතීති තෙසං අරියමග්ගවාසො න නස්සති. පරිජානන්තීති පුථුජ්ජනකල්‍යාණකතො පට්ඨාය සෙඛා ලොකියලොකුත්තරාය පරිඤ්ඤාය පරිජානන්ති. භොජිස්සියන්ති ඛීණාසවසමණානංයෙව නිච්චං භුජිස්සභාවො නාම. වන්දන්තීති පබ්බජිතදිවසතො පට්ඨාය වන්දන්ති. පතිට්ඨිතන්ති සීලෙ පතිට්ඨිතං. සමණීධාති සමණං ඉධ. ජාතිහීනන්ති අපි චණ්ඩාලකුලා පබ්බජිතං. ඛත්තියාති න කෙවලං ඛත්තියාව, දෙවාපි සීලසම්පන්නං සමණං වන්දන්තියෙවාති. එකාදසමං. 81. Im elften Sutta bedeutet „friedvoll“ (araṇa) frei von Befleckungen (nikkilesa). „Gelebt“ (vusita) bedeutet das vollendete heilige Leben. „Freiheit“ (bhojissiya) bedeutet der Zustand, kein Sklave zu sein. „Asketen“ (samaṇa) bezieht sich auf die trübungsfreien Asketen (khīṇāsava-samaṇa); denn sie werden im absoluten Sinne „friedvoll“ genannt. „Das Gelebte geht nicht verloren“ bedeutet, dass ihr Verweilen auf dem edlen Pfad nicht verloren geht. „Sie verstehen vollkommen“ (parijānanti) bedeutet: Angefangen vom edlen Weltling (kalyāṇa-puthujjana) an verstehen die Übenden (sekha) die Dinge durch weltliche und überweltliche vollkommene Erkenntnis (pariññā). „Freiheit“ (bhojissiya) ist der Zustand fortwährender Freiheit, der nur den trübungsfreien Asketen eigen ist. „Sie erweisen Verehrung“ (vandanti) bedeutet, sie erweisen Verehrung von dem Tag an, an dem sie ordiniert wurden. „Gegründet“ (patiṭṭhita) bedeutet in der Tugend (sīla) gegründet. „Ein Asket hier“ (samaṇīdha) bedeutet einen Asketen in dieser Welt. „Von niedriger Geburt“ (jātihīna) bezieht sich auf jemanden, der selbst aus einer verstoßenen Caṇḍāla-Familie stammend ordiniert wurde. „Kshatriyas“ bedeutet: Nicht nur die Kriegeradeligen (Kshatriyas) allein, sondern selbst die Götter (Devas) erweisen einem tugendhaften Asketen Verehrung. Das elfte (Sutta). ඡෙත්වාවග්ගො අට්ඨමො. Das achte Kapitel, das Chetvā-Kapitel (Chetvāvagga), ist abgeschlossen. ඉති සාරත්ථප්පකාසිනියා Somit, in der Sāratthappakāsinī, සංයුත්තනිකාය-අට්ඨකථාය dem Kommentar zur Saṃyutta-Nikāya, දෙවතාසංයුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. ist die Erklärung des Devatā-Saṃyuttas abgeschlossen. 2. දෙවපුත්තසංයුත්තං 2. Devaputta-Saṃyutta (Die Sammlung über die Göttersöhne) 1. පඨමවග්ගො 1. Das erste Kapitel (Paṭhamavagga) 1. පඨමකස්සපසුත්තවණ්ණනා 1. Erklärung des ersten Kassapa-Suttas 82. දෙවපුත්තසංයුත්තස්ස [Pg.96] පඨමෙ දෙවපුත්තොති දෙවානඤ්හි අඞ්කෙ නිබ්බත්තා පුරිසා දෙවපුත්තා නාම, ඉත්ථියො දෙවධීතරො නාම හොන්ති. නාමවසෙන අපාකටාව ‘‘අඤ්ඤතරා දෙවතා’’ති වුච්චති, පාකටො ‘‘ඉත්ථන්නාමො දෙවපුත්තො’’ති. තස්මා හෙට්ඨා ‘‘අඤ්ඤතරා දෙවතා’’ති වත්වා ඉධ ‘‘දෙවපුත්තො’’ති වුත්තං. අනුසාසන්ති අනුසිට්ඨිං. අයං කිර දෙවපුත්තො භගවතා සම්බොධිතො සත්තමෙ වස්සෙ යමකපාටිහාරියං කත්වා තිදසපුරෙ වස්සං උපගම්ම අභිධම්මං දෙසෙන්තෙන ඣානවිභඞ්ගෙ – ‘‘භික්ඛූති සමඤ්ඤාය භික්ඛු, පටිඤ්ඤාය භික්ඛූ’’ති (විභ. 510). එවං භික්ඛුනිද්දෙසං කථියමානං අස්සොසි. ‘‘එවං විතක්කෙථ, මා එවං විතක්කයිත්ථ, එවං මනසිකරොථ, මා එවං මනසාකත්ථ. ඉදං පජහථ, ඉදං උපසම්පජ්ජ විහරථා’’ති (පාරා. 19). එවරූපං පන භික්ඛුඔවාදං භික්ඛුඅනුසාසනං න අස්සොසි. සො තං සන්ධාය – ‘‘භික්ඛුං භගවා පකාසෙසි, නො ච භික්ඛුනො අනුසාස’’න්ති ආහ. 82. Im ersten Sutta des Devaputta-Saṃyutta bedeutet „Göttersohn“ (devaputta): Männer, die im Schoß der Götter geboren werden, heißen Göttersöhne; Frauen heißen Göttertöchter. Wer bezüglich seines Namens unbekannt ist, wird als „eine gewisse Gottheit“ (aññatarā devatā) bezeichnet; wer bekannt ist, wird als „der und der Göttersohn“ (itthannāmo devaputto) bezeichnet. Darum wurde, während im vorhergehenden Devatā-Saṃyutta „eine gewisse Gottheit“ gesagt wurde, hier „Göttersohn“ gesagt. „Sie weisen an“ (anusāsanti) bedeutet die Unterweisung (anusiṭṭhi). Dieser Göttersohn nämlich hörte, als der Erhabene im siebten Jahr nach seiner Erleuchtung das Doppelwunder vollbracht hatte, die Regenzeit in der Stadt der Dreiunddreißig verbrachte und das Abhidhamma verkündete, die Darlegung der Definition des Mönchs im Jhānavibhaṅga: „Ein Mönch (bhikkhu) ist ein Mönch durch allgemeine Bezeichnung, ein Mönch durch Selbstzuschreibung...“. Er hörte jedoch keine solche Ermahnung für einen Mönch, keine wiederholte Unterweisung für einen Mönch wie: „Denkt so, denkt nicht so! Richtet eure Aufmerksamkeit so aus, richtet eure Aufmerksamkeit nicht so aus! Gebt dies auf, verweilt, indem ihr jenes erreicht habt!“ Auf eben diese bezog er sich, als er sprach: „Der Erhabene hat zwar den Mönch verkündet, nicht aber die Unterweisung für den Mönch.“ තෙන හීති යස්මා මයා භික්ඛුනො අනුසිට්ඨි න පකාසිතාති වදසි, තස්මා. තඤ්ඤෙවෙත්ථ පටිභාතූති තුය්හෙවෙසා අනුසිට්ඨිපකාසනා උපට්ඨාතූති. යො හි පඤ්හං කථෙතුකාමො හොති, න ච සක්කොති සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණෙන සද්ධිං සංසන්දිත්වා කථෙතුං. යො වා න කථෙතුකාමො හොති, සක්කොති පන කථෙතුං. යො වා නෙව කථෙතුකාමො හොති, කථෙතුං න ච සක්කොති. සබ්බෙසම්පි තෙසං භගවා පඤ්හං භාරං න කරොති. අයං පන දෙවපුත්තො කථෙතුකාමො චෙව, සක්කොති ච කථෙතුං. තස්මා තස්සෙව භාරං කරොන්තො භගවා එවමාහ. සොපි පඤ්හං කථෙසි. „Wohlan denn“ (tena hi) bedeutet: Weil du sagst, ich hätte die Unterweisung für den Mönch nicht verkündet, darum. „Möge es dir selbst hierzu einfallen“ (taññevettha paṭibhātu) bedeutet: Möge diese Verkündung der Unterweisung dir selbst vor Augen treten. Denn wer eine Frage beantworten möchte, aber nicht fähig ist, sie im Einklang mit dem Allwissenheitswissen zu beantworten; oder wer sie nicht beantworten möchte, aber fähig ist, sie zu beantworten; oder wer sie weder beantworten möchte, noch fähig ist, sie zu beantworten – ihnen allen bürdet der Erhabene die Last der Beantwortung nicht auf. Dieser Göttersohn jedoch wollte sie sowohl beantworten als auch war er fähig, sie zu beantworten. Darum sprach der Erhabene dies, indem er ihm die Last auferlegte. Auch jener beantwortete die Frage. තත්ථ සුභාසිතස්ස සික්ඛෙථාති සුභාසිතං සික්ඛෙය්‍ය, චතුසච්චනිස්සිතං දසකථාවත්ථුනිස්සිතං සත්තතිංසබොධිපක්ඛියනිස්සිතං චතුබ්බිධං වචීසුචරිතමෙව සික්ඛෙය්‍ය. සමණූපාසනස්ස චාති සමණෙහි උපාසිතබ්බං සමණූපාසනං [Pg.97] නාම අට්ඨතිංසභෙදං කම්මට්ඨානං, තම්පි සික්ඛෙය්‍ය භාවෙය්‍යාති අත්ථො. බහුස්සුතානං වා භික්ඛූනං උපාසනම්පි සමණූපාසනං. තම්පි ‘කිං, භන්තෙ, කුසල’’න්තිආදිනා පඤ්හපුච්ඡනෙන පඤ්ඤාවුද්ධත්ථං සික්ඛෙය්‍ය. චිත්තවූපසමස්ස චාති අට්ඨසමාපත්තිවසෙන චිත්තවූපසමං සික්ඛෙය්‍ය. ඉති දෙවපුත්තෙන තිස්සො සික්ඛා කථිතා හොන්ති. පුරිමපදෙන හි අධිසීලසික්ඛා කථිතා, දුතියපදෙන අධිපඤ්ඤාසික්ඛා, චිත්තවූපසමෙන අධිචිත්තසික්ඛාති එවං ඉමාය ගාථාය සකලම්පි සාසනං පකාසිතමෙව හොති. පඨමං. Darin bedeutet „Er soll das Gutgesprochene lernen“ (subhāsitassa sikkhethā): Er soll das Gutgesprochene lernen; er soll genau die vierfache gute sprachliche Handlung lernen, die auf den vier Wahrheiten beruht, auf den zehn Themen der Rede beruht und auf den siebenunddreißig Voraussetzungen der Erleuchtung beruht. „Und das Aufsuchen der Asketen“ (samaṇūpāsanassa ca) bedeutet: Das sogenannte Aufsuchen der Asketen ist das in achtunddreißig Arten unterteilte Meditationsobjekt, das von Asketen gepflegt werden soll; auch dieses soll er erlernen und entfalten – dies ist die Bedeutung. Oder aber das Aufsuchen von vielwissenden Mönchen ist ebenfalls das Aufsuchen der Asketen. Auch dieses soll er erlernen, indem er Fragen stellt wie: „Was, Ehrwürdiger, ist heilsam?“, um die Weisheit zu mehren. „Und die Zurruhebringung des Geistes“ (cittavūpasamassa ca) bedeutet: Er soll die Zurruhebringung des Geistes mittels der acht Erreichungen erlernen. So wurden vom Göttersohn die drei Schulungen verkündet. Denn mit dem ersten Wort wurde die höhere Sittlichkeitsschulung verkündet, mit dem zweiten Wort die höhere Weisheitsschulung und mit der Zurruhebringung des Geistes die höhere Geistesschulung; auf diese Weise wird durch diese Strophe die gesamte Lehre dargelegt. Das erste [Sutta]. 2. දුතියකස්සපසුත්තවණ්ණනා 2. Erklärung des zweiten Kassapa-Suttas 83. දුතියෙ ඣායීති ද්වීහි ඣානෙහි ඣායී. විමුත්තචිත්තොති කම්මට්ඨානවිමුත්තියා විමුත්තචිත්තො. හදයස්සානුපත්තින්ති අරහත්තං. ලොකස්සාති සඞ්ඛාරලොකස්ස. අනිස්සිතොති තණ්හාදිට්ඨීහි අනිස්සිතො, තණ්හාදිට්ඨියො වා අනිස්සිතො. තදානිසංසොති අරහත්තානිසංසො. ඉදං වුත්තං හොති – අරහත්තානිසංසො භික්ඛු අරහත්තං පත්ථෙන්තො ඣායී භවෙය්‍ය, සුවිමුත්තචිත්තො භවෙය්‍ය, ලොකස්ස උදයබ්බයං ඤත්වා අනිස්සිතො භවෙය්‍ය. තන්තිධම්මො පන ඉමස්මිං සාසනෙ පුබ්බභාගොති. දුතියං. 83. Im zweiten [Sutta] bedeutet „meditierend“ (jhāyī): meditierend durch die zwei Arten von Jhānas. „Befreiten Geistes“ (vimuttacitto) bedeutet: befreiten Geistes durch die Befreiung mittels des Meditationsobjekts. „Das Erlangen des Herzens“ (hadayassānupattiṃ) bedeutet die Arhatschaft. „Der Welt“ (lokassa) bedeutet der Welt der Gestaltungen. „Ungebunden“ (anissito) bedeutet: ungebunden durch Begehren und Ansichten, oder ungebunden an Begehren und Ansichten. „Diesen Nutzen habend“ (tadānisaṃso) bedeutet: den Nutzen der Arhatschaft habend. Damit ist folgendes gesagt: Ein Mönch, der den Nutzen der Arhatschaft hat und die Arhatschaft anstrebt, soll meditierend sein, von wohlbefreitem Geist sein und, nachdem er das Entstehen und Vergehen der Welt erkannt hat, ungebunden sein. Das überlieferte Dhamma jedoch ist in dieser Lehre die vorbereitende Phase. Das zweite [Sutta]. 3-4. මාඝසුත්තාදිවණ්ණනා 3-4. Erklärung des Māgha-Suttas und anderer 84. තතියෙ මාඝොති සක්කස්සෙතං නාමං. ස්වෙව වත්තෙන අඤ්ඤෙ අභිභවිත්වා දෙවිස්සරියං පත්තොති වත්‍රභූ, වත්‍රනාමකං වා අසුරං අභිභවතීති වත්‍රභූ. තතියං. 84. Im dritten [Sutta] ist „Māgha“ der Name von Sakka. Eben jener wird „Vatrabhū“ genannt, weil er durch seine Pflichten andere übertroffen und die Herrschaft über die Götter erlangt hat; oder er heißt „Vatrabhū“, weil er den Asura namens Vatra überwunden hat. Das dritte [Sutta]. 85. චතුත්ථං වුත්තත්ථමෙව. චතුත්ථං. 85. Das vierte [Sutta] hat genau die bereits erklärte Bedeutung. Das vierte [Sutta]. 5. දාමලිසුත්තවණ්ණනා 5. Erklärung des Dāmali-Suttas 86. පඤ්චමෙ න තෙනාසීසතෙ භවන්ති තෙන කාරණෙන යං කිඤ්චි භවං න පත්ථෙති. ආයතපග්ගහො නාමෙස දෙවපුත්තො, ඛීණාසවස්ස කිච්චවොසානං නත්ථි. ඛීණාසවෙන හි ආදිතො අරහත්තප්පත්තියා වීරියං කතං[Pg.98], අපරභාගෙ මයා අරහත්තං පත්තන්ති මා තුණ්හී භවතු, තථෙව වීරියං දළ්හං කරොතු පරක්කමතූති චින්තෙත්වා එවමාහ. 86. Im fünften [Sutta] bedeutet „Nicht ersehnen sie dadurch das Dasein“ (na tenāsīsate bhavanti): Aus diesem Grund ersehnt er kein wie auch immer geartetes Dasein. Dieser Göttersohn ist einer, der andauernde Willenskraft ausübt, denn er glaubt: „Für den Triebversiegten gibt es kein Ende der Pflicht“. Denn er dachte: „Vom Triebversiegten wurde anfangs zwar Willenskraft für das Erlangen der Arhatschaft aufgewendet, aber er soll sich in der Folgezeit nicht schweigend zurücklehnen und denken: 'Ich habe die Arhatschaft erlangt', sondern ebenso soll er seine Willenskraft festigen und sich weiter anstrengen“ – so denkend sprach er dies. අථ භගවා ‘‘අයං දෙවපුත්තො ඛීණාසවස්ස කිච්චවොසානං අකථෙන්තො මම සාසනං අනිය්‍යානිකං කථෙති, කිච්චවොසානමස්ස කථෙස්සාමී’’ති චින්තෙත්වා නත්ථි කිච්චන්තිආදිමාහ. තීසු කිර පිටකෙසු අයං ගාථා අසංකිණ්ණා. භගවතා හි අඤ්ඤත්ථ වීරියස්ස දොසො නාම දස්සිතො නත්ථි. ඉධ පන ඉමං දෙවපුත්තං පටිබාහිත්වා ‘‘ඛීණාසවෙන පුබ්බභාගෙ ආසවක්ඛයත්ථාය අරඤ්ඤෙ වසන්තෙන කම්මට්ඨානං ආදාය වීරියං කතං, අපරභාගෙ සචෙ ඉච්ඡති, කරොතු, නො චෙ ඉච්ඡති, යථාසුඛං විහරතූ’’ති ඛීණාසවස්ස කිච්චවොසානදස්සනත්ථං එවමාහ. තත්ථ ගාධන්ති පතිට්ඨං. පඤ්චමං. Da dachte der Erhabene: „Dieser Göttersohn verkündet meine Lehre als eine, die nicht zur Befreiung führt, indem er das Ende der Pflicht für einen Triebversiegten nicht anerkennt. Ich werde ihm das Ende der Pflicht verkünden“, und sprach so die Strophe, die mit „Es gibt keine Pflicht mehr“ (natthi kiccanti) beginnt. Diese Strophe ist angeblich in den drei Körben unvermischt. Denn vom Erhabenen wurde an keiner anderen Stelle ein Mangel an Willenskraft aufgezeigt. Hier jedoch wies er diesen Göttersohn zurück und sprach so, um das Ende der Pflicht für einen Triebversiegten aufzuzeigen: „Vom Triebversiegten wurde in der vorbereitenden Phase, als er im Wald zur Vernichtung der Triebe weilte, ein Meditationsobjekt ergriffen und Willenskraft aufgewendet. Wenn er in der Folgezeit Willenskraft aufwenden will, mag er es tun; wenn er es nicht will, mag er in Frieden verweilen.“ Darin bedeutet „gādhaṃ“ festen Boden. Das fünfte [Sutta]. 6. කාමදසුත්තවණ්ණනා 6. Erklärung des Kāmada-Suttas 87. ඡට්ඨෙ දුක්කරන්ති අයං කිර දෙවපුත්තො පුබ්බයොගාවචරො බහලකිලෙසතාය සප්පයොගෙන කිලෙසෙ වික්ඛම්භෙන්තො සමණධම්මං කත්වා පුබ්බූපනිස්සයමන්දතාය අරියභූමිං අප්පත්වාව කාලං කත්වා දෙවලොකෙ නිබ්බත්තො. සො ‘‘තථාගතස්ස සන්තිකං ගන්ත්වා දුක්කරභාවං ආරොචෙස්සාමී’’ති ආගන්ත්වා එවමාහ. තත්ථ දුක්කරන්ති දසපි වස්සානි…පෙ… සට්ඨිපි යදෙතං එකන්තපරිසුද්ධස්ස සමණධම්මස්ස කරණං නාම, තං දුක්කරං. සෙඛාති සත්ත සෙඛා. සීලසමාහිතාති සීලෙන සමාහිතා සමුපෙතා. ඨිතත්තාති පතිට්ඨිතසභාවා. එවං පුච්ඡිතපඤ්හං විස්සජ්ජෙත්වා ඉදානි උපරිපඤ්හසමුට්ඨාපනත්ථං අනගාරියුපෙතස්සාතිආදිමාහ. තත්ථ අනගාරියුපෙතස්සාති අනගාරියං නිග්ගෙහභාවං උපෙතස්ස. සත්තභූමිකෙපි හි පාසාදෙ වසන්තො භික්ඛු වුඩ්ඪතරෙන ආගන්ත්වා ‘‘මය්හං ඉදං පාපුණාතී’’ති වුත්තෙ පත්තචීවරං ආදාය නික්ඛමතෙව. තස්මා ‘‘අනගාරියුපෙතො’’ති වුච්චති. තුට්ඨීති චතුපච්චයසන්තොසො. භාවනායාති චිත්තවූපසමභාවනාය. 87. Im sechsten [Sutta] bedeutet „schwer zu tun“ (dukkaraṃ): Dieser Göttersohn war in einem früheren Leben ein Yoga-Praktizierender, der wegen seiner dichten Befleckungen die Befleckungen mit großer Anstrengung unterdrückte und das Asketentum ausübte. Da jedoch seine früheren unterstützenden Bedingungen schwach waren, erlangte er die Ebene der Edlen nicht, starb und wurde in der Götterwelt wiedergeboren. Er kam mit dem Gedanken: „Ich werde vor dem Erhabenen darlegen, wie schwer dies zu tun ist“, und sprach so. Darin bedeutet „schwer zu tun“ (dukkaraṃ): Zehn Jahre lang ... oder sogar sechzig Jahre lang das absolut reine Asketentum auszuüben, das ist schwer zu tun. „Übende“ (sekhā) bedeutet die sieben Übenden. „Durch Sittlichkeit gefestigt“ (sīlasamāhitā) bedeutet: durch Sittlichkeit gefestigt und vollkommen ausgestattet. „Von gefestigter Natur“ (ṭhitattā) bedeutet: von gefestigter Beschaffenheit. Nachdem der Erhabene die so gestellte Frage beantwortet hatte, sprach er nun, um eine weitere Frage aufzuwerfen, die Worte, die mit „Desjenigen, der in die Hauslosigkeit eingetreten ist“ (anagāriyupetassa) beginnen. Darin bedeutet „desjenigen, der in die Hauslosigkeit eingetreten ist“ (anagāriyupetassa): desjenigen, der in den Zustand der Hauslosigkeit, das Nicht-Besitzen eines Hauses, eingetreten ist. Denn selbst wenn ein Mönch in einem siebenstöckigen Palast wohnt und ein Älterer kommt und sagt: „Dies steht mir zu“, nimmt er einfach seine Almosenschale und seine Robe und geht fort. Daher wird er „in die Hauslosigkeit eingetreten“ genannt. „Zufriedenheit“ (tuṭṭhi) bedeutet Zufriedenheit mit den vier Erfordernissen. „Durch Entfaltung“ (bhāvanāya) bedeutet durch die Entfaltung der Zurruhebringung des Geistes. තෙ ඡෙත්වා මච්චුනො ජාලන්ති යෙ රත්තින්දිවං ඉන්ද්‍රියූපසමෙ රතා, තෙ දුස්සමාදහං චිත්තං සමාදහන්ති. යෙ ච සමාහිතචිත්තා, තෙ චතුපච්චයසන්තොසං පූරෙන්තා න කිලමන්ති. යෙ සන්තුට්ඨා, තෙ සීලං පූරෙන්තා න කිලමන්ති[Pg.99]. යෙ සීලෙ පතිට්ඨිතා සත්ත සෙඛා, තෙ අරියා මච්චුනො ජාලසඞ්ඛාතං කිලෙසජාලං ඡින්දිත්වා ගච්ඡන්ති. දුග්ගමොති ‘‘සච්චමෙතං, භන්තෙ, යෙ ඉන්ද්‍රියූපසමෙ රතා, තෙ දුස්සමාදහං සමාදහන්ති…පෙ… යෙ සීලෙ පතිට්ඨිතා, තෙ මච්චුනො ජාලං ඡින්දිත්වා ගච්ඡන්ති’’. කිං න ගච්ඡිස්සන්ති? අයං පන දුග්ගමො භගවා විසමො මග්ගොති ආහ. තත්ථ කිඤ්චාපි අරියමග්ගො නෙව දුග්ගමො න විසමො, පුබ්බභාගපටිපදාය පනස්ස බහූ පරිස්සයා හොන්ති. තස්මා එවං වුත්තො. අවංසිරාති ඤාණසිරෙන අධොසිරා හුත්වා පපතන්ති. අරියමග්ගං ආරොහිතුං අසමත්ථතායෙව ච තෙ අනරියමග්ගෙ පපතන්තීති ච වුච්චන්ති. අරියානං සමො මග්ගොති ස්වෙව මග්ගො අරියානං සමො හොති. විසමෙ සමාති විසමෙපි සත්තකායෙ සමායෙව. ඡට්ඨං. „Sie, die das Netz des Todes zerrissen haben“ (te chetvā maccuno jālaṃ) bedeutet: Diejenigen, die Tag und Nacht Freude an der Beruhigung der Sinne finden, konzentrieren den schwer zu konzentrierenden Geist. Und diejenigen, die konzentrierten Geistes sind, ermüden nicht, während sie die Zufriedenheit mit den vier Erfordernissen erfüllen. Diejenigen, die zufrieden sind, ermüden nicht, während sie die Sittlichkeit erfüllen. Diejenigen, die in der Sittlichkeit gefestigt sind, nämlich die sieben Übenden – diese Edlen gehen fort, nachdem sie das Netz der Befleckungen, welches als Netz des Todes bezeichnet wird, zerrissen haben. „Schwer begehbar“ (duggamo) bedeutet: Er erwiderte: „Es ist wahr, o Herr, diejenigen, die Freude an der Beruhigung der Sinne finden, konzentrieren das schwer zu Konzentrierende... diejenigen, die in der Sittlichkeit gefestigt sind, gehen fort, nachdem sie das Netz des Todes zerrissen haben. Warum sollten sie nicht fortgehen? Doch dieser Pfad, o Erhabener, ist schwer begehbar und uneben.“ Darin ist der edle Pfad, obwohl er an sich weder schwer begehbar noch uneben ist, dennoch in seiner vorbereitenden Phase mit vielen Gefahren verbunden. Daher wurde es so gesagt. „Kopfüber“ (avaṃsirā) bedeutet: Mit dem Haupt des Wissens nach unten geneigt stürzen sie ab. Und gerade weil sie unfähig sind, den edlen Pfad zu beschreiten, stürzen sie auf den unedlen Pfad hinab – so wird gesagt. „Für den Edlen ist der Pfad eben“ (ariyānaṃ samo maggo) bedeutet: Eben dieser Pfad ist für die Edlen eben. „Eben inmitten des Unebenen“ (visame samā) bedeutet: Selbst inmitten der unebenen Schar der Lebewesen sind sie völlig eben. Das sechste [Sutta]. 7. පඤ්චාලචණ්ඩසුත්තවණ්ණනා 7. Erklärung des Pañcālacaṇḍa-Suttas 88. සත්තමෙ සම්බාධෙති නීවරණසම්බාධං කාමගුණසම්බාධන්ති ද්වෙ සම්බාධා. තෙසු ඉධ නීවරණසම්බාධං අධිප්පෙතං. ඔකාසන්ති ඣානස්සෙතං නාමං. පටිලීනනිසභොති පටිලීනසෙට්ඨො. පටිලීනො නාම පහීනමානො වුච්චති. යථාහ – ‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, භික්ඛු පටිලීනො හොති. ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො අස්මිමානො පහීනො හොති උච්ඡින්නමූලො තාලාවත්ථුකතො අනභාවංකතො ආයතිං අනුප්පාදධම්මො’’ති (අ. නි. 4.38; මහානි. 87). පච්චලත්ථංසූති පටිලභිංසු. සම්මා තෙති යෙ නිබ්බානපත්තියා සතිං පටිලභිංසු, තෙ ලොකුත්තරසමාධිනාපි සුසමාහිතාති මිස්සකජ්ඣානං කථිතං. සත්තමං. 88. Im siebten Sutta: Zu "in der Beengung" (sambādhe) gibt es zwei Arten von Beengung: die Beengung durch die Hemmnisse (nīvaraṇasambādha) und die Beengung durch die Sinnenlüste (kāmaguṇasambādha). Unter diesen ist hier die Beengung durch die Hemmnisse gemeint. "Freiraum" (okāsa) ist eine Bezeichnung für die Vertiefung (jhāna). "Der zurückgezogene Stier" (paṭilīnanisabha) bedeutet der Beste unter den Zurückgezogenen. Als "zurückgezogen" (paṭilīna) wird derjenige bezeichnet, dessen Dünkel (māna) aufgegeben ist. Wie gesagt wurde: „Und wie, ihr Mönche, ist ein Mönch zurückgezogen? Hierbei, ihr Mönche, ist dem Mönch der Ich-Dünkel (asmimāna) aufgegeben, an der Wurzel abgeschnitten, wie ein entwurzelter Palmbaum, unschädlich gemacht, für die Zukunft dem Nicht-Entstehen verfallen.“ "Sie erlangten" (paccalatthaṃsu) bedeutet: sie erlangten zurück. Zu "sammā te" (diejenigen recht): Diejenigen, die zum Erreichen des Nibbānas die Achtsamkeit erlangten, diese sind auch durch die überweltliche Konzentration wohlgefestigt. Somit wird die gemischte Vertiefung (missakajjhāna) erklärt. Das siebte Sutta. 8. තායනසුත්තවණ්ණනා 8. Erklärung des Tāyana-Suttas 89. අට්ඨමෙ පුරාණතිත්ථකරොති පුබ්බෙ තිත්ථකරො. එත්ථ ච තිත්ථං නාම ද්වාසට්ඨි දිට්ඨියො, තිත්ථකරො නාම තාසං උප්පාදකො සත්ථා. සෙය්‍යථිදං නන්දො, වච්ඡො, කිසො, සංකිච්චො. පුරාණාදයො පන තිත්ථියා නාම. අයං පන දිට්ඨිං උප්පාදෙත්වා කථං සග්ගෙ නිබ්බත්තොති? කම්මවාදිතාය. එස කිර උපොසථභත්තාදීනි අදාසි, අනාථානං වත්තං පට්ඨපෙසි, පතිස්සයෙ අකාසි, පොක්ඛරණියො ඛණාපෙසි, අඤ්ඤම්පි බහුං කල්‍යාණං අකාසි. සො තස්ස නිස්සන්දෙන සග්ගෙ නිබ්බත්තො, සාසනස්ස [Pg.100] පන නිය්‍යානිකභාවං ජානාති. සො තථාගතස්ස සන්තිකං ගන්ත්වා සාසනානුච්ඡවිකා වීරියප්පටිසංයුත්තා ගාථා වක්ඛාමීති ආගන්ත්වා ඡින්ද සොතන්තිආදිමාහ. 89. Im achten Sutta: "Ein einstiger Sektengründer" (purāṇatitthakaro) bedeutet ein Sektengründer in der Vergangenheit. Und hierbei bedeutet "Furt" (tittha) die zweiundsechzig falschen Ansichten, und "Furtbereiter" (titthakara) bezeichnet den Lehrer, der diese hervorbringt, wie zum Beispiel Nanda, Vaccha, Kisa, Saṅkicca. Purāṇa und die anderen hingegen werden als Sektierer (titthiyā) bezeichnet. Wie aber wurde dieser, nachdem er eine falsche Ansicht hervorgerufen hatte, im Himmel wiedergeboren? Aufgrund seiner Lehre vom Karma (kammavāditāya). Es heißt nämlich, er spendete Speisen an den Uposatha-Tagen und Ähnliches, richtete Zuwendungen für Schutzlose ein, baute Unterkünfte, ließ Teiche graben und tat auch vieles andere Heilsame. Durch das Ergebnis dieser Taten wurde er im Himmel wiedergeboren; er erkannte jedoch die befreiende Natur (niyyānikabhāva) der Lehre. Er ging zum Erhabenen mit dem Gedanken: 'Ich werde Verse sprechen, die der Lehre angemessen sind und mit Tatkraft zusammenhängen', und sprach nach seiner Ankunft die Strophe, die mit "Schneide den Strom ab" beginnt. තත්ථ ඡින්දාති අනියමිතආණත්ති. සොතන්ති තණ්හාසොතං. පරක්කම්මාති පරක්කමිත්වා වීරියං කත්වා. කාමෙති කිලෙසකාමෙපි වත්ථුකාමෙපි. පනුදාති නීහර. එකත්තන්ති ඣානං. ඉදං වුත්තං හොති – කාමෙ අජහිත්වා මුනි ඣානං න උපපජ්ජති, න පටිලභතීති අත්ථො. කයිරා චෙ කයිරාථෙනන්ති යදි වීරියං කරෙය්‍ය, කරෙය්‍යාථ, තං වීරියං න ඔසක්කෙය්‍ය. දළ්හමෙනං පරක්කමෙති දළ්හං එනං කරෙය්‍ය. සිථිලො හි පරිබ්බාජොති සිථිලගහිතා පබ්බජ්ජා. භිය්‍යො ආකිරතෙ රජන්ති අතිරෙකං උපරි කිලෙසරජං ආකිරති. අකතං දුක්කටං සෙය්‍යොති දුක්කටං අකතමෙව සෙය්‍යො. යං කිඤ්චීති න කෙවලං දුක්කටං කත්වා කතසාමඤ්ඤමෙව, අඤ්ඤම්පි යං කිඤ්චි සිථිලං කතං එවරූපමෙව හොති. සංකිලිට්ඨන්ති දුක්කරකාරිකවතං. ඉමස්මිං හි සාසනෙ පච්චයහෙතු සමාදින්නධුතඞ්ගවතං සංකිලිට්ඨමෙව. සඞ්කස්සරන්ති සඞ්කාය සරිතං, ‘‘ඉදම්පි ඉමිනා කතං භවිස්සති, ඉදම්පි ඉමිනා’’ති එවං ආසඞ්කිතපරිසඞ්කිතං. ආදිබ්‍රහ්මචරියිකාති මග්ගබ්‍රහ්මචරියස්ස ආදිභූතා පුබ්බපධානභූතා. අට්ඨමං. Darin ist "schneide ab" (chinda) ein unbestimmter Befehl. "Den Strom" (sota) bedeutet den Strom des Begehrens (taṇhāsota). "Dich anstrengend" (parakkamma) bedeutet: sich anstrengend, Tatkraft aufwendend. "Die Begierden" (kāme) bezieht sich sowohl auf die Befleckungen der Sinnenlust (kilesakāma) als auch auf die Objekte der Sinnenlust (vatthukāma). "Weise ab" (panuda) bedeutet: weise ab / entferne. "Die Einzigkeit" (ekatta) bedeutet die Vertiefung (jhāna). Damit ist folgendes gesagt: Ohne die Sinnenlüste aufzugeben, tritt der Weise nicht in die Vertiefung ein, erlangt sie nicht; das ist die Bedeutung. Zu "Wenn man etwas tut, soll man es tun" (kayirā ce kayirāthe): Wenn man Tatkraft anwendet, soll man sie anwenden, man soll in dieser Tatkraft nicht nachlassen. "Sich darin fest anstrengen" (daḷhamenaṃ parakkame) bedeutet: man soll dies fest tun. "Denn ein nachlässiger Wanderer..." (sithilo hi paribbājo) bezieht sich auf ein nachlässig geführtes Hauslosenleben. "Streut nur noch mehr Staub auf" (bhiyyo ākirate rajaṃ) bedeutet: er wirft noch mehr als zuvor den Staub der Befleckungen (kilesaraja) über sich auf. "Besser ist eine schlechte Tat ungetan" (akataṃ dukkaṭaṃ seyyo) bedeutet: Es ist weitaus besser, eine schlechte Tat gar nicht erst zu tun. Zu "was auch immer" (yaṃ kiñci): Dies bezieht sich nicht nur auf das Verüben einer schlechten Tat und ein nachlässig geführtes Asketentum, sondern jede andere nachlässig ausgeführte Handlung ist von genau dieser Art. "Befleckt" (saṅkiliṭṭhaṃ) bezieht sich auf ein Gelübde schwer zu praktizierender Askese. Denn in dieser Lehre ist ein auf sich genommenes asketisches Gelübde (dhutaṅgavata), das man nur um der materiellen Gaben (paccaya) willen praktiziert, gänzlich befleckt. "Zweifelhaft" (saṅkassara) bedeutet: von Misstrauen begleitet; "auch dies wird von diesem getan worden sein, auch jenes von diesem" – so ist es von ständigem Verdacht und Zweifel umgeben. "Grundlegend für das heilige Leben" (ādibrahmacariyikā) bedeutet: den Anfang bildend für das heilige Leben des Pfades, die anfängliche Bemühung darstellend. Das achte Sutta. 9. චන්දිමසුත්තවණ්ණනා 9. Erklärung des Candima-Suttas 90. නවමෙ චන්දිමාති චන්දවිමානවාසී දෙවපුත්තො. සබ්බධීති සබ්බෙසු ඛන්ධආයතනාදීසු. ලොකානුකම්පකාති තුය්හම්පි එතස්සපි තාදිසා එව. සන්තරමානොවාති තුරිතො විය. පමුඤ්චසීති අතීතත්ථෙ වත්තමානවචනං. නවමං. 90. Im neunten Sutta ist "der Mondgott" (candimā) der im Mondpalast wohnende Göttersohn (devaputto). "Überall" (sabbadhi) bedeutet in allen Daseinsgruppen (khandha), Sinnesbereichen (āyatana) usw. "Der die Welt Mitleidende" (lokānukampakā) bedeutet: sowohl dir gegenüber als auch diesem gegenüber ist er gleichermaßen gesinnt. "Als würde er sich beeilen" (santaramānovā) bedeutet: wie in Eile. "Du wirst befreit" (pamuñcase) ist ein Wort mit Gegenwartsform in der Bedeutung der Vergangenheit. Das neunte Sutta. 10. සූරියසුත්තවණ්ණනා 10. Erklärung des Sūriya-Suttas 91. දසමෙ සූරියොති සූරියවිමානවාසී දෙවපුත්තො. අන්ධකාරෙති චක්ඛුවිඤ්ඤාණුප්පත්තිනිවාරණෙන අන්ධභාවකරණෙ. විරොචතීති වෙරොචනො. මණ්ඩලීති මණ්ඩලසණ්ඨානො. මා, රාහු, ගිලී චරමන්තලික්ඛෙති අන්තලික්ඛෙ චරං සූරියං, රාහු, මා ගිලීති වදති. කිං පනෙස තං ගිලතීති[Pg.101]? ආම, ගිලති. රාහුස්ස හි අත්තභාවො මහා, උච්චත්තනෙන අට්ඨයොජනසතාධිකානි චත්තාරි යොජනසහස්සානි, බාහන්තරමස්ස ද්වාදසයොජනසතානි, බහලත්තෙන ඡ යොජනසතානි, සීසං නව යොජනසතං, නලාටං තියොජනසතං, භමුකන්තරං පණ්ණාසයොජනං, මුඛං ද්වියොජනසතං, ඝානං තියොජනසතං, මුඛාධානං තියොජනසතගම්භීරං හත්ථතලපාදතලානි පුථුලතො ද්වියොජනසතානි. අඞ්ගුලිපබ්බානි පණ්ණාස යොජනානි. සො චන්දිමසූරියෙ විරොචමානෙ දිස්වා ඉස්සාපකතො තෙසං ගමනවීථිං ඔතරිත්වා මුඛං විවරිත්වා තිට්ඨති. චන්දවිමානං සූරියවිමානං වා තියොජනසතිකෙ මහානරකෙ පක්ඛිත්තං විය හොති. විමානෙ අධිවත්ථා දෙවතා මරණභයතජ්ජිතා එකප්පහාරෙනෙව විරවන්ති. සො පන විමානං කදාචි හත්ථෙන ඡාදෙති, කදාචි හනුකස්ස හෙට්ඨා පක්ඛිපති, කදාචි ජිව්හාය පරිමජ්ජති, කදාචි අවගණ්ඩකාරකං භුඤ්ජන්තො විය කපොලන්තරෙ ඨපෙති. වෙගං පන වාරෙතුං න සක්කොති. සචෙ වාරෙස්සාමීති ගණ්ඩකං කත්වා තිට්ඨෙය්‍ය, මත්ථකං තස්ස භින්දිත්වා නික්ඛමෙය්‍ය, ආකඩ්ඪිත්වා වා නං ඔනමෙය්‍ය. තස්මා විමානෙන සහෙව ගච්ඡති. පජං මමන්ති චන්දිමසූරියා කිර ද්වෙපි දෙවපුත්තා මහාසමයසුත්තකථනදිවසෙ සොතාපත්තිඵලං පත්තා. තෙන භගවා ‘‘පජං මම’’න්ති ආහ, පුත්තො මම එසොති අත්ථො. දසමං. 91. Im zehnten Sutta ist "die Sonne" (sūriyo) der im Sonnenpalast wohnende Göttersohn. "In der Dunkelheit" (andhakāre) bezieht sich auf das Bewirken von Blindheit (Dunkelheit), indem das Entstehen des Sehbewusstseins verhindert wird. Er leuchtet (virocati), daher wird er "der Glänzende" (verocano) genannt. "Der Kreisförmige" (maṇḍalī) bedeutet von kreisrunder Gestalt. „Verschlinge nicht, o Rāhu, die am Himmel ziehende...“: Er sagt zu Rāhu: „Verschlinge nicht die am Himmel ziehende Sonne!“ Aber verschlingt er sie denn wirklich? Ja, er verschlingt sie. Denn die physische Gestalt (attabhāva) von Rāhu ist riesig: an Höhe misst sie viertausendachthundert Yojanas; der Abstand zwischen seinen Armen beträgt tausendzweihundert Yojanas; seine Dicke beträgt sechshundert Yojanas; sein Kopf ist neunhundert Yojanas groß, seine Stirn dreihundert Yojanas, der Abstand zwischen seinen Augenbrauen fünfzig Yojanas, sein Mund zweihundert Yojanas, seine Nase dreihundert Yojanas, seine Mundhöhle dreihundert Yojanas tief; seine Handflächen und Fußsohlen sind zweihundert Yojanas breit; seine Fingerglieder messen fünfzig Yojanas. Wenn er den Mond und die Sonne leuchten sieht, steigt er voller Neid auf deren Umlaufbahn herab, reißt seinen Mund auf und stellt sich ihnen in den Weg. Der Mondpalast oder der Sonnenpalast erscheint dann wie in einen dreihundert Yojanas tiefen Abgrund hinabgeworfen. Die in den Palästen wohnenden Gottheiten schreien, von Todesfurcht ergriffen, alle auf einmal auf. Er wiederum bedeckt den Palast manchmal mit der Hand, steckt ihn manchmal unter sein Kinn, leckt ihn manchmal mit der Zunge ab oder schiebt ihn sich wie einen Bissen in seine Backentasche. Aber ihre Vorwärtsbewegung kann er nicht aufhalten. Wenn er versuchen würde, sie aufzuhalten, indem er sie fest in der Backe behält, würden sie seinen Schädel durchbrechen und heraustreten, oder sie würden ihn mit sich reißen und herabziehen. Deshalb bewegt er sich einfach mit dem Palast zusammen fort. "Meine Nachkommenschaft" (pajaṃ mama): Es heißt, dass beide Göttersöhne, Mond und Sonne, am Tag der Predigt des Mahāsamaya-Suttas die Frucht des Stromeintritts (sotāpattiphala) erlangten. Deshalb sprach der Erhabene: „meine Nachkommenschaft“, was bedeutet: „Er ist mein Sohn“. Das zehnte Sutta. පඨමො වග්ගො. Das erste Kapitel (Vagga). 2. අනාථපිණ්ඩිකවග්ගො 2. Anāthapiṇḍika-Kapitel 1. චන්දිමසසුත්තවණ්ණනා 1. Erklärung des Candimasa-Suttas 92. දුතියවග්ගස්ස පඨමෙ කච්ඡෙවාති කච්ඡෙ විය. කච්ඡෙති පබ්බතකච්ඡෙපි නදීකච්ඡෙපි. එකොදි නිපකාති එකග්ගචිත්තා චෙව පඤ්ඤානෙපක්කෙන ච සමන්නාගතා. සතාති සතිමන්තො. ඉදං වුත්තං හොති – යෙ ඣානානි ලභිත්වා [Pg.102] එකොදී නිපකා සතා විහරන්ති, තෙ අමකසෙ පබ්බතකච්ඡෙ වා නදීකච්ඡෙ වා මගා විය සොත්ථිං ගමිස්සන්තීති. පාරන්ති නිබ්බානං. අම්බුජොති මච්ඡො. රණඤ්ජහාති කිලෙසඤ්ජහා. යෙපි ඣානානි ලභිත්වා අප්පමත්තා කිලෙසෙ ජහන්ති, තෙ සුත්තජාලං භින්දිත්වා මච්ඡා විය නිබ්බානං ගමිස්සන්තීති වුත්තං හොති. පඨමං. 92. Im ersten Sutta des zweiten Kapitels: "Wie im Gebirgs- oder Flussknick" (kaccheva) bedeutet wie in einem Knick. "Im Knick" (kacche) bezieht sich sowohl auf eine Bergkrümmung als auch auf eine Flusskrümmung. "Einspitzig und weise" (ekodi nipakā) bedeutet: sowohl einen einspitzigen Geist besitzend als auch mit schützender Weisheit (nepakka-paññā) ausgestattet. "Achtsam" (satā) bedeutet achtsam (satimanto). Damit ist folgendes gesagt: Diejenigen, die die Vertiefungen erlangt haben und einspitzig, weise und achtsam verweilen, werden wie Wildtiere in einer mückenfreien Bergschlucht oder Flusskrümmung sicher wandeln. "Das jenseitige Ufer" (pāraṃ) bedeutet das Nibbāna. "Im Wasser Geborener" (ambujo) bedeutet Fisch (maccho). "Die den Kampf Aufgebenden" (raṇañjahā) bedeutet: diejenigen, die die Befleckungen aufgeben (kilesañjahā). Und auch diejenigen, die die Vertiefungen erlangt haben, achtsam verweilen und die Befleckungen aufgeben, werden wie Fische, die das Netz zerreißen, zum Nibbāna gelangen. Das erste Sutta. 2. වෙණ්ඩුසුත්තවණ්ණනා 2. Erklärung des Veṇḍu-Suttas 93. දුතියෙ වෙණ්ඩූති තස්ස දෙවපුත්තස්ස නාමං. පයිරුපාසියාති පරිරුපාසිත්වා. අනුසික්ඛරෙති සික්ඛන්ති. සිට්ඨිපදෙති අනුසිට්ඨිපදෙ. කාලෙ තෙ අප්පමජ්ජන්තාති කාලෙ තෙ අප්පමාදං කරොන්තා. දුතියං. 93. Im zweiten [Sutta] ist 'Veṇḍu' der Name jenes Göttersohnes. 'Payirupāsiyā' bedeutet 'nachdem man aufgewartet hat' (payirupāsitvā). 'Anusikkhare' bedeutet 'sie üben/lernen' (sikkhanti). 'Siṭṭhipade' bedeutet 'im Pfad der guten Unterweisung' (anusiṭṭhipade). 'Kāle te appamajjantā' bedeutet 'zur rechten Zeit Achtsamkeit übend' (kāle te appamādaṃ karontā). Das zweite [Sutta]. 3. දීඝලට්ඨිසුත්තවණ්ණනා 3. Erklärung des Dīghalaṭṭhi-Suttas 94. තතියෙ දීඝලට්ඨීති දෙවලොකෙ සබ්බෙ සමප්පමාණා තිගාවුතිකාව හොන්ති, මනුස්සලොකෙ පනස්ස දීඝත්තභාවතාය එවංනාමං අහොසි. සො පුඤ්ඤානි කත්වා දෙවලොකෙ නිබ්බත්තොපි තථෙව පඤ්ඤායි. තතියං. 94. Im dritten [Sutta]: 'Dīghalaṭṭhi' (Lange Stange) – in der Götterwelt haben alle Götter das gleiche Maß, nämlich genau drei Gāvutas. In der Menschenwelt jedoch erhielt er wegen seiner außergewöhnlich großen Körperstatur diesen Namen. Selbst als er nach dem Vollbringen heilsamer Taten in der Götterwelt wiedergeboren wurde, war er immer noch unter ebendiesem Namen bekannt. Das dritte [Sutta]. 4. නන්දනසුත්තවණ්ණනා 4. Erklärung des Nandana-Suttas 95. චතුත්ථෙ ගොතමාති භගවන්තං ගොත්තෙන ආලපති. අනාවටන්ති තථාගතස්ස හි සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණං පෙසෙන්තස්ස රුක්ඛො වා පබ්බතො වා ආවරිතුං සමත්ථො නාම නත්ථි. තෙනාහ ‘‘අනාවට’’න්ති. ඉති තථාගතං ථොමෙත්වා දෙවලොකෙ අභිසඞ්ඛතපඤ්හං පුච්ඡන්තො කථංවිධන්තිආදිමාහ. තත්ථ දුක්ඛමතිච්ච ඉරියතීති දුක්ඛං අතික්කමිත්වා විහරති. සීලවාති ලොකියලොකුත්තරෙන සීලෙන සමන්නාගතො ඛීණාසවො. පඤ්ඤාදයොපි මිස්සකායෙව වෙදිතබ්බා. පූජයන්තීති ගන්ධපුප්ඵාදීහි පූජෙන්ති. චතුත්ථං. 95. Im vierten [Sutta] spricht er mit 'Gotama' den Erhabenen mit dessen Sippennamen an. 'Anāvaṭa' (unbehindert) – denn wenn der Tathāgata sein Allwissenheitswissen aussendet, gibt es keinen Baum oder Berg, der es behindern könnte. Daher sagte er 'anāvaṭa'. Nachdem er so den Tathāgata gepriesen hatte, stellte er die in der Götterwelt vorbereitete Frage und sprach die Strophe beginnend mit 'kathaṃvidhaṃ'. Darin bedeutet 'dukkhamaticca iriyati', dass er das Leiden überwindet und weilt. 'Sīlavā' (der Tugendhafte) ist ein Triebversiegter, der mit weltlicher und überweltlicher Tugend ausgestattet ist. Auch Weisheit und die anderen Eigenschaften sind als gemischt (sowohl weltlich als auch überweltlich) zu verstehen. 'Pūjayanti' bedeutet, dass sie mit Duftstoffen, Blumen usw. verehren. Das vierte [Sutta]. 5-6. චන්දනසුත්තාදිවණ්ණනා 5-6. Erklärung des Candana-Suttas und anderer Suttas 96. පඤ්චමෙ අප්පතිට්ඨෙ අනාලම්බෙති හෙට්ඨා අපතිට්ඨෙ උපරි අනාලම්බනෙ. සුසමාහිතොති අප්පනායපි උපචාරෙනපි සුට්ඨු සමාහිතො[Pg.103]. පහිතත්තොති පෙසිතත්තො. නන්දීරාගපරික්ඛීණොති පරික්ඛීණනන්දීරාගො. නන්දීරාගො නාම තයො කම්මාභිසඞ්ඛාරා. ඉති ඉමාය ගාථාය කාමසඤ්ඤාගහණෙන පඤ්චොරම්භාගියසංයොජනානි, රූපසංයොජනගහණෙන පඤ්ච උද්ධම්භාගියසංයොජනානි, නන්දීරාගෙන තයො කම්මාභිසඞ්ඛාරා ගහිතා. එවං යස්ස දස සංයොජනානි තයො ච කම්මාභිසඞ්ඛාරා පහීනා, සො ගම්භීරෙ මහොඝෙ න සීදතීති. කාමසඤ්ඤාය වා කාමභවො, රූපසංයොජනෙන රූපභවො ගහිතො, තෙසං ගහණෙන අරූපභවො ගහිතොව, නන්දීරාගෙන තයො කම්මාභිසඞ්ඛාරා ගහිතාති එවං යස්ස තීසු භවෙසු තයො සඞ්ඛාරා නත්ථි, සො ගම්භීරෙ න සීදතීතිපි දස්සෙති. පඤ්චමං. 96. Im fünften [Sutta] bedeutet 'appatiṭṭhe anālambe' (ohne festen Boden, ohne Halt) unten haltlos [im Sinnendasein] und oben ohne Stütze [im feinstofflichen und immateriellen Dasein]. 'Susamāhito' bedeutet sowohl durch die Vollkonzentration als auch durch die Annäherungskonzentration wohlgefestigt. 'Pahitatto' bedeutet entschlossenen Geistes [auf das Nibbāna gerichtet]. 'Nandīrāgaparikkhīṇo' bedeutet, dass Lust und Begierde völlig versiegt sind. 'Lust und Begierde' (nandīrāga) bezeichnet hier die drei Arten von karmischen Willensgestaltungen. So werden in dieser Strophe durch die Erfassung der Sinneswahrnehmung (kāmasaññā) die pfünf niederen Fesseln erfasst; durch die Erfassung der Form-Fessel (rūpasaṃyojana) werden die fünf höheren Fesseln erfasst; durch Lust und Begierde (nandīrāga) werden die drei Arten von karmischen Willensgestaltungen erfasst. Für wen so die zehn Fesseln und die drei karmischen Willensgestaltungen überwunden sind, der versinkt nicht in der tiefen, großen Flut. Oder alternativ: Durch die Sinneswahrnehmung wird das Sinnendasein erfasst; durch die Form-Fessel das feinstoffliche Dasein; durch deren Erfassung ist auch das immaterielle Dasein erfasst. Durch Lust und Begierde werden die drei karmischen Willensgestaltungen erfasst. So zeigt dies auch: Für wen in den drei Daseinsformen die drei Gestaltungen nicht existieren, der versinkt nicht in der Tiefe. Das fünfte [Sutta]. 97. ඡට්ඨං වුත්තත්ථමෙව. ඡට්ඨං. 97. Das sechste [Sutta] hat genau den bereits erklärten Sinn. Das sechste [Sutta]. 7. සුබ්‍රහ්මසුත්තවණ්ණනා 7. Erklärung des Subrahma-Suttas 98. සත්තමෙ සුබ්‍රහ්මාති සො කිර දෙවපුත්තො අච්ඡරාසඞ්ඝපරිවුතො නන්දනකීළිකං ගන්ත්වා පාරිච්ඡත්තකමූලෙ පඤ්ඤත්තාසනෙ නිසීදි. තං පඤ්චසතා දෙවධීතරො පරිවාරෙත්වා නිසින්නා, පඤ්චසතා රුක්ඛං අභිරුළ්හා. නනු ච දෙවතානං චිත්තවසෙන යොජනසතිකොපි රුක්ඛො ඔනමිත්වා හත්ථං ආගච්ඡති, කස්මා තා අභිරුළ්හාති. ඛිඩ්ඩාපසුතතාය. අභිරුය්හ පන මධුරස්සරෙන ගායිත්වා ගායිත්වා පුප්ඵානි පාතෙන්ති, තානි ගහෙත්වා ඉතරා එකතොවණ්ටිකමාලාදිවසෙන ගන්ථෙන්ති. අථ රුක්ඛං අභිරුළ්හා උපච්ඡෙදකකම්මවසෙන එකප්පහාරෙනෙව කාලං කත්වා අවීචිම්හි නිබ්බත්තා මහාදුක්ඛං අනුභවන්ති. 98. Im siebten [Sutta] bezieht sich 'Subrahma' auf jenen Göttersohn. Es heißt, er begab sich, umgeben von einer Schar von Nymphen, in den Nandana-Hain zum Vergnügen und setzte sich auf den am Fuße des Pāricchattaka-Baumes hergerichteten Sitz. Fünfhundert Göttertöchter saßen um ihn herum, und fünfhundert stiegen auf den Baum. Beugt sich nicht ein Baum, selbst wenn er hundert Yojanas hoch ist, durch die Willenskraft der Devas herab und kommt ihnen in die Hand? Warum stiegen sie also hinauf? Aufgrund ihres Eifers im Spiel. Nachdem sie hinaufgestiegen waren, sangen sie mit süßer Stimme und ließen Blumen herabfallen. Die anderen sammelten sie auf und fochten Kränze (z. B. Blumenkränze an einem einzigen Stängel). Da starben die fünfhundert Göttertöchter, die auf den Baum gestiegen waren, infolge eines abschneidenden Karmas zur gleichen Zeit (auf einen Schlag) und wurden in der Avīci-Hölle wiedergeboren, wo sie großes Leid erlitten. අථ කාලෙ ගච්ඡන්තෙ දෙවපුත්තො ‘‘ඉමාසං නෙව සද්දො සුය්‍යති, න පුප්ඵානි පාතෙන්ති. කහං නු ඛො ගතා’’ති? ආවජ්ජෙන්තො නිරයෙ නිබ්බත්තභාවං දිස්වා පියවත්ථුකසොකෙන රුප්පමානො චින්තෙසි – ‘‘එතා තාව යථාකම්මෙන ගතා, මය්හං ආයුසඞ්ඛාරො කිත්තකො’’ති. සො – ‘‘සත්තමෙ දිවසෙ මයාපි අවසෙසාහි පඤ්චසතාහි සද්ධිං කාලං කත්වා තත්ථෙව නිබ්බත්තිතබ්බ’’න්ති දිස්වා බලවතරෙන සොකෙන රුප්පි. සො – ‘‘ඉමං මය්හං සොකං සදෙවකෙ ලොකෙ අඤ්ඤත්‍ර තථාගතා නිද්ධමිතුං සමත්ථො නාම නත්ථී’’ති චින්තෙත්වා සත්ථු සන්තිකං ගන්ත්වා නිච්චං උත්‍රස්තන්ති ගාථමාහ. Danach, als einige Zeit verging, hörte der Göttersohn ihre Stimmen nicht mehr und sie ließen auch keine Blumen mehr fallen. 'Wohin sind sie wohl gegangen?', überlegte er. Als er sah, dass sie in der Hölle wiedergeboren worden waren, wurde er von Kummer über geliebte Wesen gequält und dachte nach: 'Diese sind nun gemäß ihrem Karma gegangen. Wie lang ist wohl meine eigene Lebensspanne?' Er sah: 'Am siebten Tag werde auch ich sterben, zusammen mit den verbleibenden fünfhundert Nymphen, und genau dort wiedergeboren werden', und wurde von noch stärkerem Kummer gequält. Er dachte: 'In der Welt samt ihren Göttern gibt es außer dem Tathāgata niemanden, der fähig wäre, diesen meinen Kummer zu vertreiben.' Da begab er sich zum Meister und sprach die Strophe: 'Niccaṃ utrastaṃ...' ('Beständig erschreckt...'). තත්ථ [Pg.104] ඉදන්ති අත්තනො චිත්තං දස්සෙති. දුතියපදං පුරිමස්සෙව වෙවචනං. නිච්චන්ති ච පදස්ස දෙවලොකෙ නිබ්බත්තකාලතො පට්ඨායාති අත්ථො න ගහෙතබ්බො, සොකුප්පත්තිකාලතො පන පට්ඨාය නිච්චන්ති වෙදිතබ්බං. අනුප්පන්නෙසු කිච්ඡෙසූති ඉතො සත්තාහච්චයෙන යානි දුක්ඛානි උප්පජ්ජිස්සන්ති, තෙසු. අථො උප්පතිතෙසු චාති යානි පඤ්චසතානං අච්ඡරානං නිරයෙ නිබ්බත්තානං දිට්ඨානි, තෙසු චාති එවං ඉමෙසු උප්පන්නානුප්පන්නෙසු දුක්ඛෙසු නිච්චං මම උත්‍රස්තං චිත්තං, අබ්භන්තරෙ ඩය්හමානො විය හොමි භගවාති දස්සෙති. Darin zeigt das Wort 'idaṃ' sein eigenes Herz. Das zweite Glied ist ein Synonym des ersten Gliedes. Die Bedeutung des Wortes 'niccaṃ' (beständig) darf nicht ab dem Zeitpunkt der Geburt in der Götterwelt verstanden werden; vielmehr ist es ab dem Entstehen des Kummers als 'beständig' zu verstehen. 'Bei noch nicht eingetretenen Nöten' (anuppannesu kicchesu) bezieht sich auf jene Leiden, die nach Ablauf von sieben Tagen von hier an entstehen werden. 'Und auch bei bereits eingetretenen' (atho uppatitesu ca) bezieht sich auf jene Leiden, die man an den fünfhundert in der Hölle geborenen Nymphen beobachtet hat. So zeigt er: 'Inmitten dieser entstandenen und noch nicht entstandenen Leiden ist mein Geist beständig erschrocken; ich bin gleichsam im Inneren brennend, o Erhabener!' නාඤ්ඤත්‍ර බොජ්ඣා තපසාති බොජ්ඣඞ්ගභාවනඤ්ච තපොගුණඤ්ච අඤ්ඤත්‍ර මුඤ්චිත්වා සොත්ථිං න පස්සාමීති අත්ථො. සබ්බනිස්සග්ගාති නිබ්බානතො. එත්ථ කිඤ්චාපි බොජ්ඣඞ්ගභාවනා පඨමං ගහිතා, ඉන්ද්‍රියසංවරො පච්ඡා, අත්ථතො පන ඉන්ද්‍රියසංවරොව පඨමං වෙදිතබ්බො. ඉන්දියසංවරෙ හි ගහිතෙ චතුපාරිසුද්ධිසීලං ගහිතං හොති. තස්මිං පතිට්ඨිතො භික්ඛු නිස්සයමුත්තකො ධුතඞ්ගසඞ්ඛාතං තපොගුණං සමාදාය අරඤ්ඤං පවිසිත්වා කම්මට්ඨානං භාවෙන්තො සහ විපස්සනාය බොජ්ඣඞ්ගෙ භාවෙති. තස්ස අරියමග්ගො යං නිබ්බානං ආරම්මණං කත්වා උප්පජ්ජති, සො ‘‘සබ්බනිස්සග්ගො’’ති භගවා චතුසච්චවසෙන දෙසනං විනිවත්තෙසි. දෙවපුත්තො දෙසනාපරියොසානෙ සොතාපත්තිඵලෙ පතිට්ඨහීති. සත්තමං. 'Nāññatra bojjhā tapasā' bedeutet: Abgesehen von der Entfaltung der Erleuchtungsglieder und der Tugend der Askese, sehe ich kein Heil. 'Sabbanissaggā' bedeutet: vom Nibbāna her. Hierbei gilt: Auch wenn die Entfaltung der Erleuchtungsglieder zuerst genannt wird und die Zügelung der Sinne danach, ist der Bedeutung nach die Zügelung der Sinne zuerst zu verstehen. Denn wenn die Zügelung der Sinne erfasst ist, ist die vierfache reine Sittlichkeit mit erfasst. Ein auf dieser Grundlage gefestigter Mönch, der von der Abhängigkeit [von einem Lehrer] befreit ist, nimmt die asketische Übung der Dhutangas auf, zieht in den Wald, entfaltet sein Meditationsobjekt und entwickelt zusammen mit der Vipassanā die Erleuchtungsglieder. Der edle Pfad, der für ihn entsteht, indem er das Nibbāna zum Objekt macht, wird als 'das Loslassen von allem' bezeichnet. So lenkte der Erhabene die Lehrverkündigung zur Wahrheit der vier edlen Wahrheiten hin. Am Ende der Lehrverkündigung wurde der Göttersohn in der Frucht des Stromeintritts gefestigt. Das siebte [Sutta]. 8-10. කකුධසුත්තාදිවණ්ණනා 8-10. Erklärung des Kakudha-Suttas und anderer Suttas 99. අට්ඨමෙ කකුධො දෙවපුත්තොති අයං කිර කොලනගරෙ මහාමොග්ගල්ලානත්ථෙරස්ස උපට්ඨාකපුත්තො දහරකාලෙයෙව ථෙරස්ස සන්තිකෙ වසන්තො ඣානං නිබ්බත්තෙත්වා කාලඞ්කතො, බ්‍රහ්මලොකෙ උප්පජ්ජි. තත්‍රාපි නං කකුධො බ්‍රහ්මාත්වෙව සඤ්ජානන්ති. නන්දසීති තුස්සසි. කිං ලද්ධාති තුට්ඨි නාම කිඤ්චි මනාපං ලභිත්වා හොති, තස්මා එවමාහ. කිං ජීයිත්ථාති යස්ස හි කිඤ්චි මනාපං චීවරාදිවත්ථු ජිණ්ණං හොති, සො සොචති, තස්මා එවමාහ. අරතී නාභිකීරතීති උක්කණ්ඨිතා නාභිභවති. අඝජාතස්සාති දුක්ඛජාතස්ස, වට්ටදුක්ඛෙ ඨිතස්සාති අත්ථො. නන්දීජාතස්සාති ජාතතණ්හස්ස. අඝන්ති එවරූපස්ස හි වට්ටදුක්ඛං ආගතමෙව හොති[Pg.105]. ‘‘දුක්ඛී සුඛං පත්ථයතී’’ති හි වුත්තං. ඉති අඝජාතස්ස නන්දී හොති, සුඛවිපරිණාමෙන දුක්ඛං ආගතමෙවාති නන්දීජාතස්ස අඝං හොති. අට්ඨමං. 99. Im achten Sutta bezieht sich „Kakudha devaputto“ (der Göttersohn Kakudha) auf jenen, der – wie man sagt – in der Stadt Kola der Sohn eines Dieners des ehrwürdigen Mahāmoggallāna war. Schon in jungen Jahren wohnte er in der Gegenwart des Thera, erlangte die Vertiefung (Jhāna), verschied und wurde in der Brahma-Welt wiedergeboren. Auch dort erkannte man ihn als „Brahma Kakudha“ an. „Nandasi“ bedeutet: du erfreust dich. „Kiṃ laddhā“ (Was hast du erlangt?) bedeutet: Freude entsteht ja, wenn man etwas Angenehmes erlangt hat; darum sagte er dies. „Kiṃ jīyitthā“ (Was hast du verloren?) bedeutet: Wenn nämlich jemandem ein angenehmer Gegenstand wie eine Robe usw. abgenutzt wird, trauert er; darum sagte er dies. „Aratī nābhikīratīti“ (Unzufriedenheit überwältigt nicht) bedeutet: Unzufriedenheit (bzw. Überdruss) überwältigt ihn nicht. „Aghajātassā“ bedeutet: dem im Leiden Geborenen; das heißt, demjenigen, der im Leiden des Daseinskreislaufs (vaṭṭadukkha) verweilt. „Nandījātassā“ bedeutet: demjenigen, in dem Begehren (taṇhā) entstanden ist. „Aghaṃ“ (Leiden/Übel) bedeutet: Für einen solchen Menschen ist das Leiden des Daseinskreislaufs wahrlich herbeigekommen. Denn es heißt: „Der Leidende sehnt sich nach Glück.“ So hat der im Leiden Geborene Begehren (Ergötzen, nandī), und durch den Wandel des Glücks kommt das Leiden unweigerlich herbei; so entsteht für den im Begehren Geborenen das Leiden. Das achte [Sutta]. 100. නවමං වුත්තත්ථමෙව. නවමං. 100. Das neunte [Sutta] hat genau die bereits erklärte Bedeutung. Das neunte. 101. දසමෙ ආනන්දත්ථෙරස්ස අනුමානබුද්ධියා ආනුභාවප්පකාසනත්ථං අඤ්ඤතරොති ආහ. දසමං. 101. Im zehnten [Sutta] heißt es „ein gewisser [Devaputta]“, um die Kraft der Schlussfolgerungs-Erkenntnis (anumānabuddhi) des ehrwürdigen Ānanda zu offenbaren. Das zehnte. දුතියො වග්ගො. Das zweite Kapitel (Vagga) ist abgeschlossen. 3. නානාතිත්ථියවග්ගො 3. Das Kapitel über die verschiedenen Sektenanhänger (Nānātitthiyavagga) 1-2. සිවසුත්තාදිවණ්ණනා 1-2. Die Erklärung des Siva-Sutta und anderer Suttas 102. තතියවග්ගස්ස පඨමං වුත්තත්ථමෙව. පඨමං. 102. Das erste [Sutta] des dritten Kapitels hat genau die bereits erklärte Bedeutung. Das erste. 103. දුතියෙ පටිකච්චෙවාති පඨමංයෙව. අක්ඛච්ඡින්නොවඣායතීති අක්ඛච්ඡින්නො අවඣායති, බලවචින්තනං චින්තෙති. දුතියගාථාය අක්ඛච්ඡින්නොවාති අක්ඛච්ඡින්නො විය. දුතියං. 103. Im zweiten [Sutta] bedeutet „paṭikacceva“: schon zuvor (zuerst). „Akkhacchinnovajhāyati“ bedeutet: wie einer mit einer gebrochenen Achse grübelt er nach; er hegt intensive Gedanken. In der zweiten Strophe bedeutet „akkhacchinnovā“: wie einer mit gebrochener Achse. Das zweite. 3-4. සෙරීසුත්තාදිවණ්ණනා 3-4. Die Erklärung des Serī-Sutta und anderer Suttas 104. තතියෙ දායකොති දානසීලො. දානපතීති යං දානං දෙමි, තස්ස පති හුත්වා දෙමි, න දාසො න සහායො. යො හි අත්තනා මධුරං භුඤ්ජති, පරෙසං අමධුරං දෙති, සො දානසඞ්ඛාතස්ස දෙය්‍යධම්මස්ස දාසො හුත්වා දෙති. යො යං අත්තනා භුඤ්ජති, තදෙව දෙති, සො සහායො හුත්වා දෙති. යො පන අත්තනා යෙන තෙන යාපෙති, පරෙසං මධුරං දෙති, සො පති ජෙට්ඨකො සාමි හුත්වා දෙති. අහං ‘‘තාදිසො අහොසි’’න්ති වදති. 104. Im dritten [Sutta] bedeutet „dāyako“: einer, der von Natur aus freigebig ist. „Dānapati“ (Herr der Gabe) bedeutet: „Die Gabe, die ich gebe, gebe ich, indem ich ihr Herr bin, nicht ihr Sklave und nicht ihr Gefährte.“ Wer nämlich selbst das Köstliche genießt, anderen aber das Unköstliche gibt, der gibt, indem er ein Sklave der zu spendenden Gabe (deyyadhamma) ist. Wer das gibt, was er selbst genießt, der gibt, indem er ein Gefährte ist. Wer sich jedoch selbst mit irgendetwas begnügt, anderen aber das Köstliche gibt, der gibt, indem er ein Herr, ein Oberhaupt, ein Meister [der Gabe] ist. „Ich war so einer“, sagt er. චතූසු ද්වාරෙසුති තස්ස කිර රඤ්ඤො සින්ධවරට්ඨං සොධිවාකරට්ඨන්ති ද්වෙ රට්ඨානි අහෙසුං, නගරං රොරුවං නාම. තස්ස එකෙකස්මිං ද්වාරෙ දෙවසිකං සතසහස්සං උප්පජ්ජති, අන්තොනගරෙ විනිච්ඡයට්ඨානෙ සතසහස්සං. සො බහුහිරඤ්ඤසුවණ්ණං රාසිභූතං දිස්වා කම්මස්සකතඤාණං උප්පාදෙත්වා චතූසු ද්වාරෙසු [Pg.106] දානසාලායො කාරෙත්වා තස්මිං තස්මිං ද්වාරෙ උට්ඨිතආයෙන දානං දෙථාති අමච්චෙ ඨපෙසි. තෙනාහ – ‘‘චතූසු ද්වාරෙසු දානං දීයිත්ථා’’ති. Zu „catūsu dvāresu“ (an den vier Tore): Jener König hatte, wie man sagt, zwei Königreiche, das Sindhava-Reich und das Sodhivākara-Reich, und die Hauptstadt hieß Roruva. An jedem einzelnen ihrer Tore floss täglich eine Steuer von einhunderttausend ein, und im Inneren der Stadt, an der Gerichtsstätte, ebenfalls einhunderttausend. Als er das aufgehäufte Gold und Silber in großen Mengen sah, erweckte er die Erkenntnis des Besitzes der eigenen Taten (kammassakatāñāṇa), ließ an den vier Toren Spendenschuppen (dānasālā) errichten und setzte Minister ein mit den Worten: „Gebt Spenden mit den Einnahmen, die an dem jeweiligen Tor eingehen!“ Daher heißt es: „An den vier Toren wurde Spende gegeben.“ සමණබ්‍රාහ්මණකපණද්ධිකවනිබ්බකයාචකානන්ති එත්ථ සමණාති පබ්බජ්ජූපගතා. බ්‍රාහ්මණාති භොවාදිනො. සමිතපාපබාහිතපාපෙ පන සමණබ්‍රාහ්මණෙ එස නාලත්ථ. කපණාති දුග්ගතා දලිද්දමනුස්සා කාණකුණිආදයො. අද්ධිකාති පථාවිනො. වනිබ්බකාති යෙ ‘‘ඉට්ඨං, දින්නං, කන්තං, මනාපං, කාලෙන, අනවජ්ජං දින්නං, දදං චිත්තං පසාදෙය්‍ය, ගච්ඡතු භවං බ්‍රහ්මලොක’’න්තිආදිනා නයෙන දානස්ස වණ්ණං ථොමයමානා විචරන්ති. යාචකාති යෙ ‘‘පසතමත්තං දෙථ, සරාවමත්තං දෙථා’’තිආදීනි ච වත්වා යාචමානා විචරන්ති. ඉත්ථාගාරස්ස දානං දීයිත්ථාති පඨමද්වාරස්ස ලද්ධත්තා තත්ථ උප්පජ්ජනකසතසහස්සෙ අඤ්ඤම්පි ධනං පක්ඛිපිත්වා රඤ්ඤො අමච්චෙ හාරෙත්වා අත්තනො අමච්චෙ ඨපෙත්වා රඤ්ඤා දින්නදානතො රාජිත්ථියො මහන්තතරං දානං අදංසු. තං සන්ධායෙවමාහ. මම දානං පටික්කමීති යං මම දානං තත්ථ දීයිත්ථ, තං පටිනිවත්ති. සෙසද්වාරෙසුපි එසෙව නයො. කොචීති කත්ථචි. දීඝරත්තන්ති අසීතිවස්සසහස්සානි. එත්තකං කිර කාලං තස්ස රඤ්ඤො දානං දීයිත්ථ. තතියං. In dem Ausdruck „samaṇabrāhmaṇakapaṇaddhikavanibbakayācakānaṃ“ bezeichnet „samaṇā“ jene, die in die Hauslosigkeit gezogen sind (Mönche). „Brāhmaṇā“ bezeichnet jene, die andere mit „Bho“ anzureden pflegen (Bhovādins, d. h. Brahmanen durch Geburt). Einen wahren Samana oder Brahmana jedoch, der das Böse beruhigt und das Böse abgelegt hat, traf dieser [König] nicht an (da es ein Zeitalter ohne Buddha war). „Kapaṇā“ bezeichnet die Hilflosen, armen Menschen, Blinden, Krüppel usw. „Addhikā“ bezeichnet die Reisenden auf fernen Wegen. „Vanibbakā“ (Sänger der Freigebigkeit) bezeichnet jene, die umherwandern und das Lob der Gabe preisen, indem sie sagen: „Es wurde eine erwünschte, gegebene, liebe, angenehme Gabe zur rechten Zeit gegeben, eine fehlerfreie Gabe wurde dargebracht; möge diese Gabe das Herz erfreuen, möge der Ehrwürdige in die Brahma-Welt gelangen!“ und so weiter. „Yācakā“ (Bettler) bezeichnet jene, die umherwandern und betteln, indem sie sagen: „Gebt mir eine Handvoll Reis! Gebt mir eine kleine Schale mit Speise!“ und so weiter. „Itthāgārassa dānaṃ dīyittha“ (Dem Frauenhaus wurde Spende gegeben) bedeutet: Weil das erste Tor [unter der Obhut der Frauen] stand, legten die königlichen Frauen zu den dort eingehenden einhunderttausend noch weiteres Vermögen hinzu, umgingen die Minister des Königs, setzten ihre eigenen Diener ein und gaben eine weitaus größere Spende als die vom König dargebrachte Spende. Darauf bezieht sich dieser Satz. „Mama dānaṃ paṭikkami“ (Meine Spende zog sich zurück) bedeutet: Die Spende, die von mir dort am ersten Tor gegeben wurde, wurde eingestellt. An den übrigen Toren gilt dieselbe Methode. „Koci“ bedeutet: irgendwo. „Dīgharattaṃ“ bedeutet: achtzigtausend Jahre lang. So lange, wie man sagt, wurde die Spende jenes Königs dargebracht. Das dritte. 105. චතුත්ථං වුත්තත්ථමෙව. චතුත්ථං. 105. Das vierte [Sutta] hat genau die bereits erklärte Bedeutung. Das vierte. 5. ජන්තුසුත්තවණ්ණනා 5. Die Erklärung des Jantu-Sutta 106. පඤ්චමෙ කොසලෙසු විහරන්තීති භගවතො සන්තිකෙ කම්මට්ඨානං ගහෙත්වා තත්ථ ගන්ත්වා විහරන්ති. උද්ධතාති අකප්පියෙ කප්පියසඤ්ඤිතාය ච කප්පියෙ අකප්පියසඤ්ඤිතාය ච අනවජ්ජෙ සාවජ්ජසඤ්ඤිතාය ච සාවජ්ජෙ අනවජ්ජසඤ්ඤිතාය ච උද්ධච්චපකතිකා හුත්වා. උන්නළාති උග්ගතනළා, උට්ඨිතතුච්ඡමානාති වුත්තං හොති. චපලාති පත්තචීවරමණ්ඩනාදිනා චාපල්ලෙන යුත්තා. මුඛරාති මුඛඛරා, ඛරවචනාති වුත්තං හොති. විකිණ්ණවාචාති අසංයතවචනා, දිවසම්පි නිරත්ථකවචනපලාපිනො. මුට්ඨස්සතිනොති නට්ඨස්සතිනො සතිවිරහිතා, ඉධ කතං එත්ථ පමුස්සන්ති. අසම්පජානාති නිප්පඤ්ඤා. අසමාහිතාති අප්පනාඋපචාරසමාධිරහිතා, චණ්ඩසොතෙ [Pg.107] බද්ධනාවාසදිසා. විබ්භන්තචිත්තාති අනවට්ඨිතචිත්තා, පන්ථාරුළ්හබාලමිගසදිසා. පාකතින්ද්‍රියාති සංවරාභාවෙන ගිහිකාලෙ විය විවටඉන්ද්‍රියා. 106. Im fünften [Sutta] bedeutet „kosalesu viharanti“: Sie nahmen ein Meditationsobjekt (kammaṭṭhāna) in der Gegenwart des Erhabenen an, gingen dorthin (in die Grenzwälder von Kosala) und verweilten dort. „Uddhatā“ (aufgeregt/zerstreut) bedeutet: Sie neigten zur Zerstreutheit (uddhacca), indem sie Unzulässiges für zulässig hielten, Zulässiges für unzulässig hielten, Fehlerfreies für fehlerhaft hielten und Fehlerhaftes für fehlerfrei hielten. „Unnaḷā“ (stolz/arrogant) bedeutet: Sie hatten ein emporgewachsenes Schilfrohr [des Stolzes], das heißt, in ihnen stieg eitler Stolz auf. „Capalā“ (unbeständig/flatterhaft) bedeutet: Sie waren behaftet mit Flatterhaftigkeit wie dem Putzen von Almosenschalen und Roben usw. „Mukharā“ (geschwätzig/vorlaut) bedeutet: Sie hatten einen rauen Mund, das heißt, sie gebrauchten raue Worte. „Vikiṇṇavācā“ (unkontrolliert im Sprechen) bedeutet: Sie hatten eine ungezügelte Rede und schwatzten den ganzen Tag über nutzloses Zeug. „Muṭṭhassatino“ (vergesslich/achtlos) bedeutet: Sie hatten ihre Achtsamkeit verloren und waren ohne Achtsamkeit; was sie hier taten oder sagten, vergaßen sie dort wieder. „Asampajānā“ (unwissend) bedeutet: Sie besaßen keine prüfende Weisheit. „Asamāhitā“ (unkonzentriert) bedeutet: Sie waren frei von Samādhi der Angrenzung (upacāra) oder der Vollsammlung (appanā), vergleichbar mit einem Boot, das in einer wilden Strömung festgebunden ist. „Vibbhantacittā“ (wirren Geistes) bedeutet: Sie hatten einen unbeständigen Geist, vergleichbar mit törichten Hirschen, die auf einen Weg geraten sind. „Pākatindriyā“ (mit ungezügelten Sinnen) bedeutet: Aufgrund des Mangels an Sinnenzügelung hatten sie weit geöffnete Sinne wie in ihrer Zeit als Hausleute. ජන්තූති එවංනාමකො දෙවපුත්තො. තදහුපොසථෙති තස්මිං අහු උපොසථෙ, උපොසථදිවසෙති අත්ථො. පන්නරසෙති චාතුද්දසිකාදිපටික්ඛෙපො. උපසඞ්කමීති චොදනත්ථාය උපගතො. සො කිර චින්තෙසි – ‘‘ඉමෙ භික්ඛූ සත්ථු සන්තිකෙ කම්මට්ඨානං ගහෙත්වා නික්ඛන්තා, ඉදානි පමත්තා විහරන්ති, න ඛො පනෙතෙ පාටියෙක්කං නිසින්නට්ඨානෙ චොදියමානා කථං ගණ්හිස්සන්ති, සමාගමනකාලෙ චොදිස්සාමී’’ති උපොසථදිවසෙ තෙසං සන්නිපතිතභාවං ඤත්වා උපසඞ්කමි. ගාථාහි අජ්ඣභාසීති සබ්බෙසං මජ්ඣෙ ඨත්වා ගාථා අභාසි. „Jantu“ ist ein Göttersohn (Devaputta) dieses Namens. „Tadahuposathe“ bedeutet: an jenem Uposatha-Tag; das heißt am Uposatha-Tag. Mit „pannarase“ (am fünfzehnten Tag) wird der vierzehnte Tag usw. ausgeschlossen. „Upasaṅkami“ bedeutet: er näherte sich, um sie zurechtzuweisen. Er dachte nämlich, wie man sagt: „Diese Mönche sind ausgezogen, nachdem sie ein Meditationsobjekt in der Gegenwart des Meisters angenommen hatten, und nun verweilen sie nachlässig. Wenn sie jedoch einzeln an ihren Sitzplätzen zurechtgewiesen werden, wie werden sie es annehmen? Ich will sie zur Zeit ihrer Versammlung zurechtweisen.“ So erfuhr er am Uposatha-Tag von ihrer Versammlung und näherte sich ihnen. „Gāthāhi ajjhabhāsi“ bedeutet: Er stellte sich mitten unter sie alle und sprach die Strophen. තත්ථ යස්මා ගුණකථාය සද්ධිං නිග්ගුණස්ස අගුණො පාකටො හොති, තස්මා ගුණං තාව කථෙන්තො සුඛජීවිනො පුරෙ ආසුන්තිආදිමාහ. තත්ථ සුඛජීවිනො පුරෙ ආසුන්ති පුබ්බෙ භික්ඛූ සුප්පොසා සුභරා අහෙසුං, උච්චනීචකුලෙසු සපදානං චරිත්වා ලද්ධෙන මිස්සකපිණ්ඩෙන යාපෙසුන්ති අධිප්පායෙන එවමාහ. අනිච්ඡාති නිත්තණ්හා හුත්වා. Da nämlich der Mangel an Tugend bei einem Tugendlosen im Vergleich zu einer Rede über Tugend offenkundig wird, sprach er, indem er zuerst die Tugend rühmte: „Glücklich lebten sie einst“ und so weiter. Darin bedeutet „sukhajīvino pure āsuṃ“: In früheren Zeiten waren die Mönche leicht zu ernähren und leicht zu erhalten; sie gingen in hohen und niedrigen Familien der Reihe nach auf Almosengang (sapadāna) und fristeten ihr Leben mit der gemischten Opferspeise (missakapiṇḍa), die sie erhielten; mit dieser Absicht sprach er dies. „Anicchā“ bedeutet: frei von Begehren (taṇhā) geworden. එවං පොරාණකභික්ඛූනං වණ්ණං කථෙත්වා ඉදානි තෙසං අවණ්ණං කථෙන්තො දුප්පොසන්තිආදිමාහ. තත්ථ ගාමෙ ගාමණිකා වියාති යථා ගාමෙ ගාමකුටා නානප්පකාරෙන ජනං පීළෙත්වා ඛීරදධිතණ්ඩුලාදීනි ආහරාපෙත්වා භුඤ්ජන්ති, එවං තුම්හෙපි අනෙසනාය ඨිතා තුම්හාකං ජීවිකං කප්පෙථාති අධිප්පායෙන වදති. නිපජ්ජන්තීති උද්දෙසපරිපුච්ඡාමනසිකාරෙහි අනත්ථිකා හුත්වා සයනම්හි හත්ථපාදෙ විස්සජ්ජෙත්වා නිපජ්ජන්ති. පරාගාරෙසූති පරගෙහෙසු, කුලසුණ්හාදීසූති අත්ථො. මුච්ඡිතාති කිලෙසමුච්ඡාය මුච්ඡිතා. Nachdem er so das Lob der ehemaligen Mönche verkündet hatte, sprach er nun, um deren Tadel auszudrücken, die Worte beginnend mit 'schwer zu ernähren' (dupposa). Darin bedeutet 'wie Gemeindeoberhäupter im Dorf' (gāme gāmaṇikā viya): Wie betrügerische Dorfvorsteher im Dorf die Menschen auf vielfältige Weise bedrängen, sich Abgaben wie Milch, Rahm, Reis und anderes bringen lassen und diese verzehren, ebenso bestreitet auch ihr euren Lebensunterhalt, indem ihr euch auf unrechte Weise der Nahrungssuche (anesanā) hingebt – in dieser Absicht spricht er dies. 'Sie legen sich nieder' (nipajjanti) bedeutet: Ohne Verlangen nach Rezitieren (uddesa), Befragen (paripucchā) und weiser Aufmerksamkeit (manasikāra) lassen sie auf dem Lager Arme und Beine schlaff hängen und schlafen ein. 'In fremden Häusern' (parāgāresu) bedeutet in den Häusern anderer, bezogen auf die Schwiegertöchter angesehener Familien und so weiter. 'Betört' (mucchitā) bedeutet: betört durch die Betörung der Befleckungen (kilesamucchā). එකච්චෙති වත්තබ්බයුත්තකෙයෙව. අපවිද්ධාති ඡඩ්ඩිතකා. අනාථාති අපතිට්ඨා. පෙතාති සුසානෙ ඡඩ්ඩිතා කාලඞ්කතමනුස්සා. යථා හි සුසානෙ ඡඩ්ඩිතා නානාසකුණාදීහි ඛජ්ජන්ති, ඤාතකාපි නෙසං නාථකිච්චං න [Pg.108] කරොන්ති, න රක්ඛන්ති, න ගොපයන්ති, එවමෙවං එවරූපාපි ආචරියුපජ්ඣායාදීනං සන්තිකා ඔවාදානුසාසනිං න ලභන්තීති අපවිද්ධා අනාථා, යථා පෙතා, තථෙව හොන්ති. පඤ්චමං. 'Einige' (ekacce) bezieht sich nur auf jene, die der Zurechtweisung würdig sind. 'Verworfen' (apaviddhā) bedeutet von Lehrern und Präzeptoren verlassen. 'Schutzlos' (anāthā) bedeutet ohne Zuflucht. 'Wie Verstorbene' (petā) bedeutet wie auf dem Friedhof zurückgelassene Leichen. Denn wie auf dem Friedhof zurückgelassene Leichen von verschiedenen Vögeln und anderen Tieren gefressen werden und auch ihre Verwandten ihnen keinen Beistand leisten, sie weder beschützen noch behüten, ebenso erhalten auch solche Mönche von ihren Lehrern, Präzeptoren und anderen keine Ermahnung und Unterweisung. Daher sind sie verworfen und schutzlos, genau wie die Toten. Das fünfte Sutta. 6. රොහිතස්සසුත්තවණ්ණනා 6. Die Erklärung des Rohitassa-Suttas 107. ඡට්ඨෙ යත්ථාති චක්කවාළලොකස්ස එකොකාසෙ භුම්මං. න චවති න උපපජ්ජතීති ඉදං අපරාපරං චුතිපටිසන්ධිවසෙන ගහිතං. ගමනෙනාති පදගමනෙන. නාහං තං ලොකස්ස අන්තන්ති සත්ථා සඞ්ඛාරලොකස්ස අන්තං සන්ධාය වදති. ඤාතෙය්‍යන්තිආදීසු ඤාතබ්බං, දට්ඨබ්බං, පත්තබ්බන්ති අත්ථො. 107. Im sechsten Sutta ist 'wo' (yattha) ein Lokativ, der sich auf einen Bereich der Kosmos-Welt (cakkavāḷaloka) bezieht. 'Weder stirbt noch wiedergeboren wird': Dies ist im Sinne des wiederholten Sterbens und Wiedergeborenwerdens (cuti-paṭisandhi) zu verstehen. 'Durch Gehen' (gamanena) bedeutet durch das Gehen zu Fuß. 'Ich erkläre nicht, dass das Ende der Welt...' – dies spricht der Meister im Hinblick auf das Ende der Welt der Gestaltungen (saṅkhāraloka). In den Ausdrücken 'zu erkennen' (ñāteyya) usw. ist die Bedeutung: was erkannt (ñātabba), was gesehen (daṭṭhabba), was erreicht (pattabba) werden muss. ඉති දෙවපුත්තෙන චක්කවාළලොකස්ස අන්තො පුච්ඡිතො, සත්ථාරා සඞ්ඛාරලොකස්ස කථිතො. සො පන අත්තනො පඤ්හෙන සද්ධිං සත්ථු බ්‍යාකරණං සමෙතීති සඤ්ඤාය පසංසන්තො අච්ඡරියන්තිආදිමාහ. So wurde vom Göttersohn nach dem Ende der Kosmos-Welt gefragt, während der Meister das Ende der Welt der Gestaltungen verkündete. Jener Göttersohn jedoch erkannte, dass die Erklärung des Meisters mit seiner eigenen Frage übereinstimmte, und sprach lobpreisend die Worte beginnend mit 'Erstaunlich!' (acchariyaṃ). දළ්හධම්මොති දළ්හධනු, උත්තමප්පමාණෙන ධනුනා සමන්නාගතො. ධනුග්ගහොති ධනුආචරියො. සුසික්ඛිතොති දස ද්වාදස වස්සානි ධනුසිප්පං සික්ඛිතො. කතහත්ථොති උසභප්පමාණෙපි වාලග්ගං විජ්ඣිතුං සමත්ථභාවෙන කතහත්ථො. කතූපාසනොති කතසරක්ඛෙපො දස්සිතසිප්පො. අසනෙනාති කණ්ඩෙන. අතිපාතෙය්‍යාති අතික්කමෙය්‍ය. යාවතා සො තාලච්ඡායං අතික්කමෙය්‍ය, තාවතා කාලෙන එකචක්කවාළං අතික්කමාමීති අත්තනො ජවසම්පත්තිං දස්සෙති. 'Mit starkem Bogen' (daḷhadhamma) bedeutet ein starker Bogen (daḷhadhanu), ausgestattet mit einem Bogen von überragender Kraft. 'Bogenschütze' (dhanuggaho) ist ein Meister des Bogenschießens. 'Gut ausgebildet' (susikkhito) bedeutet einer, der zehn oder zwölf Jahre lang die Kunst des Bogenschießens gelernt hat. 'Geschickt mit der Hand' (katahattho) bedeutet einer, der durch seine Fähigkeit, selbst auf die Entfernung eines Usabha die Spitze eines Tierhaares zu treffen, eine geübte Hand hat. 'Geübt' (katūpāsano) bedeutet einer, der das Abschießen von Pfeilen beherrscht und seine Kunst bereits öffentlich vorgeführt hat. 'Mit einem Pfeil' (asanena) bedeutet mit einem Pfeil. 'Überschreiten' (atipāteyya) bedeutet hinter sich lassen. 'In der Zeit, die jener Pfeil braucht, um den Schatten einer Palme zu überschreiten, überschreite ich ein ganzes Weltensystem (cakkavāḷa)' – damit zeigt er die Vortrefflichkeit seiner eigenen Schnelligkeit. පුරත්ථිමා සමුද්දා පච්ඡිමොති යථා පුරත්ථිමසමුද්දා පච්ඡිමසමුද්දො දූරෙ, එවං මෙ දූරෙ පදවීතිහාරො අහොසීති වදති. සො කිර පාචීනචක්කවාළමුඛවට්ටියං ඨිතො පාදං පසාරෙත්වා පච්ඡිමචක්කවාළමුඛවට්ටියං අක්කමති, පුන දුතියං පාදං පසාරෙත්වා පරචක්කවාළමුඛවට්ටියං අක්කමති. ඉච්ඡාගතන්ති ඉච්ඡා එව. අඤ්ඤත්‍රෙවාති නිප්පපඤ්චතං දස්සෙති. භික්ඛාචාරකාලෙ කිරෙස නාගලතාදන්තකට්ඨං ඛාදිත්වා අනොතත්තෙ මුඛං ධොවිත්වා කාලෙ සම්පත්තෙ උත්තරකුරුම්හි පිණ්ඩාය චරිත්වා චක්කවාළමුඛවට්ටියං නිසින්නො භත්තකිච්චං කරොති, තත්ථ මුහුත්තං විස්සමිත්වා පුන ජවති. වස්සසතායුකොති තදා දීඝායුකකාලො හොති, අයං පන වස්සසතාවසිට්ඨෙ [Pg.109] ආයුම්හි ගමනං ආරභි. වස්සසතජීවීති තං වස්සසතං අනන්තරායෙන ජීවන්තො. අන්තරාව කාලඞ්කතොති චක්කවාළලොකස්ස අන්තං අප්පත්වා අන්තරාව මතො. සො පන තත්ථ කාලං කත්වාපි ආගන්ත්වා ඉමස්මිංයෙව චක්කවාළෙ නිබ්බත්ති. අප්පත්වාති සඞ්ඛාරලොකස්ස අන්තං අප්පත්වා. දුක්ඛස්සාති වට්ටදුක්ඛස්ස. අන්තකිරියන්ති පරියන්තකරණං. කළෙවරෙති අත්තභාවෙ. සසඤ්ඤිම්හි සමනකෙති සසඤ්ඤෙ සචිත්තෙ. ලොකන්ති දුක්ඛසච්චං. ලොකසමුදයන්ති සමුදයසච්චං. ලොකනිරොධන්ති නිරොධසච්චං. පටිපදන්ති මග්ගසච්චං. ඉති – ‘‘නාහං, ආවුසො, ඉමානි චත්තාරි සච්චානි තිණකට්ඨාදීසු පඤ්ඤපෙමි, ඉමස්මිං පන චාතුමහාභූතිකෙ කායස්මිං යෙව පඤ්ඤපෙමී’’ති දස්සෙති. සමිතාවීති සමිතපාපො. නාසීසතීති න පත්ථෙති. ඡට්ඨං. 'Vom östlichen zum westlichen Meer' (puratthimā samuddā pacchimo) bedeutet: So weit das westliche Meer vom östlichen Meer entfernt ist, so weit war mein Schritt, so sagt er. Er stand nämlich, wie man sagt, auf dem Rand des östlichen Weltensystems (cakkavāḷa), streckte den Fuß aus und trat auf den Rand des westlichen Weltensystems; dann streckte er den zweiten Fuß aus und trat auf den Rand des nächsten Weltensystems. 'Wunschgemäß' (icchāgata) bedeutet durch das bloße Begehren. 'Ohne ein anderes' (aññatreva) zeigt seine unermüdliche Eile. Zur Zeit des Almosengangs, so heißt es, kaute er ein Nāgalatā-Zahnholz, wusch sein Gesicht im Anotatta-See, ging zur rechten Zeit in Uttarakuru auf Almosensammlung, saß auf dem Rand des Weltensystems, nahm sein Mahl ein, ruhte dort einen Augenblick aus und eilte dann wieder weiter. 'Mit einer Lebensdauer von hundert Jahren' (vassasatāyuko) bedeutet: Damals war eine Zeit des langen Lebens, doch er begann seine Reise, als ihm noch eine Lebensspanne von hundert Jahren verblieb. 'Hundert Jahre lebend' (vassasatajīvī) bedeutet, dass er diese hundert Jahre ohne Hindernisse lebte. 'Starb auf dem Weg' (antarāva kālaṅkato) bedeutet, dass er starb, ohne das Ende der Kosmos-Welt zu erreichen, genau auf halbem Weg. Obwohl er jedoch dort verstarb, kehrte er zurück und wurde genau in unserem Weltensystem wiedergeboren. 'Ohne zu erreichen' (appatvā) bedeutet, ohne das Ende der Welt der Gestaltungen (saṅkhāraloka) zu erreichen. 'Des Leidens' (dukkhassa) bedeutet des Leidens des Daseinskreislaufs (vaṭṭadukkha). 'Das Ende bereiten' (antakiriya) bedeutet das Setzen einer Grenze (pariyantakaraṇa). 'In diesem Körper' (kaḷevare) bedeutet im eigenen physischen Dasein (attabhāva). 'Der mit Wahrnehmung und Geist ausgestattet ist' (sasaññimhi samanake) bedeutet mit Wahrnehmung (sasaññi) und mit Geist (sacitte). 'Die Welt' (loka) bezieht sich auf die Wahrheit vom Leiden (dukkhasacca). 'Den Ursprung der Welt' (lokasamudaya) bezieht sich auf die Wahrheit vom Ursprung des Leidens (samudayasacca). 'Das Erlöschen der Welt' (lokanirodha) bezieht sich auf die Wahrheit vom Erlöschen des Leidens (nirodhasacca). 'Den Weg' (paṭipada) bezieht sich auf die Wahrheit vom Pfad (maggasacca). Damit zeigt er: 'Freund, ich verkündige diese vier Wahrheiten nicht in unbelebten Dingen wie Gras, Holz und dergleichen, sondern ich verkündige sie genau in diesem aus den vier großen Elementen bestehenden Körper.' 'Der zur Ruhe Gekommene' (samitāvī) bedeutet einer, dessen Übel durch den Pfad völlig beruhigt wurde (samitapāpa). 'Er ersehnt nicht' (nāsīsati) bedeutet, er wünscht sich nichts mehr (na pattheti). Das sechste Sutta. 108-109. සත්තමට්ඨමානි වුත්තත්ථානෙව. සත්තමං, අට්ඨමං. 108-109. Das siebte und das achte Sutta haben dieselbe Bedeutung wie bereits erklärt. Das siebte, das achte Sutta. 9. සුසිමසුත්තවණ්ණනා 9. Die Erklärung des Susima-Suttas 110. නවමෙ තුය්හම්පි නො, ආනන්ද, සාරිපුත්තො රුච්චතීති සත්ථා ථෙරස්ස වණ්ණං කථෙතුකාමො, වණ්ණො ච නාමෙස විසභාගපුග්ගලස්ස සන්තිකෙ කථෙතුං න වට්ටති. තස්ස සන්තිකෙ කථිතො හි මත්ථකං න පාපුණාති. සො හි ‘‘අසුකො නාම භික්ඛු සීලවා’’ති වුත්තෙ. ‘‘කිං තස්ස සීලං? ගොරූපසීලො සො. කිං තයා අඤ්ඤො සීලවා න දිට්ඨපුබ්බො’’ති වා? ‘‘පඤ්ඤවා’’ති වුත්තෙ, ‘‘කිං පඤ්ඤො සො? කිං තයා අඤ්ඤො පඤ්ඤවා න දිට්ඨපුබ්බො’’ති? වා, ආදීනි වත්වා වණ්ණකථාය අන්තරායං කරොති. ආනන්දත්ථෙරො පන සාරිපුත්තත්ථෙරස්ස සභාගො, පණීතානි ලභිත්වා ථෙරස්ස දෙති, අත්තනො උපට්ඨාකදාරකෙ පබ්බාජෙත්වා ථෙරස්ස සන්තිකෙ උපජ්ඣං ගණ්හාපෙති, උපසම්පාදෙති. සාරිපුත්තත්ථෙරොපි ආනන්දත්ථෙරස්ස තථෙව කරොති. කිං කාරණා? අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස ගුණෙසු පසීදිත්වා. ආනන්දත්ථෙරො හි – ‘‘අම්හාකං ජෙට්ඨභාතිකො එකං අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යං සතසහස්සඤ්ච කප්පෙ පාරමියො පූරෙත්වා සොළසවිධං පඤ්ඤං පටිවිජ්ඣිත්වා ධම්මසෙනාපතිට්ඨානෙ ඨිතො’’ති ථෙරස්ස ගුණෙසු පසීදිත්වාව ථෙරං මමායති. සාරිපුත්තත්ථෙරොපි – ‘‘සම්මාසම්බුද්ධස්ස මයා කත්තබ්බං මුඛොදකදානාදිකිච්චං සබ්බං ආනන්දො කරොති. ආනන්දං නිස්සාය අහං ඉච්ඡිතිච්ඡිතං සමාපත්තිං සමාපජ්ජිතුං ලභාමී’’ති ආයස්මතො ආනන්දස්ස ගුණෙසු [Pg.110] පසීදිත්වාව තං මමායති. තස්මා භගවා සාරිපුත්තත්ථෙරස්ස වණ්ණං කථෙතුකාමො ආනන්දත්ථෙරස්ස සන්තිකෙ කථෙතුං ආරද්ධො. 110. Im neunten Sutta sprach der Meister, da er das Lob des Thera verkünden wollte, die Worte: 'Gefällt dir Sāriputta ebenfalls, Ānanda?'. Lobpreisung geziemt sich nämlich nicht in Gegenwart einer ungleichgesinnten Person (visabhāgapuggala). Wenn das Lob in der Gegenwart einer solchen Person verkündet wird, erreicht es kein gutes Ende. Wenn nämlich gesagt wird: 'Der und der Mönch ist tugendhaft (sīlavā)', erwidert jener: 'Was ist das schon für eine Tugend? Seine Tugend gleicht der einer Kuh. Hast du denn zuvor noch nie einen anderen Tugendhaften gesehen?' Oder wenn gesagt wird: 'Er ist weise (paññavā)', sagt jener: 'Was für eine Weisheit hat er denn? Hast du denn zuvor noch nie einen anderen Weisen gesehen?' Indem er solche Reden führt, stört er die lobenden Worte. Der ehrwürdige Ānanda hingegen war dem ehrwürdigen Sāriputta gleichgesinnt. Wenn er erlesene Gaben erhielt, gab er sie dem Thera. Er ließ die Söhne seiner eigenen Unterstützer ordinieren, ließ sie den Thera als Präzeptor wählen und die höhere Weihe empfangen. Auch der ehrwürdige Sāriputta tat genau dasselbe für den ehrwürdigen Ānanda. Aus welchem Grund? Weil sie wechselseitig in tiefer Verehrung für die Qualitäten des anderen einander schätzten. Der ehrwürdige Ānanda dachte nämlich voller Vertrauen in die Qualitäten des Thera: 'Unser älterer Bruder hat über eine Unzählbarkeit (asaṅkhyeyya) und hunderttausend Äonen hinweg die Vollkommenheiten (pāramī) erfüllt, die sechzehnfache Weisheit durchdrungen und steht im Amt des Generals des Dhamma (dhammasenāpati).' Deshalb schätzte er den Thera überaus. Auch der ehrwürdige Sāriputta dachte voller Vertrauen in die Qualitäten des ehrwürdigen Ānanda: 'Alle Dienste, die ich für den vollkommen Erwachten tun müsste, wie das Darreichen von Gesichtswaschwasser und anderes, all das tut Ānanda. Dank Ānanda erhalte ich die Gelegenheit, in jede beliebige meditative Errungenschaft (samāpatti) einzutreten, wann immer ich möchte.' Deshalb schätzte er ihn überaus. Daher begann der Erhabene, der das Lob des ehrwürdigen Sāriputta verkünden wollte, dies in der Gegenwart des ehrwürdigen Ānanda zu tun. තත්ථ තුය්හම්පීති සම්පිණ්ඩනත්ථො පි-කාරො. ඉදං වුත්තං හොති – ‘‘ආනන්ද, සාරිපුත්තස්ස ආචාරො ගොචරො විහාරො අභික්කමො පටික්කමො ආලොකිතවිලොකිතං සමිඤ්ජිතපසාරණං මය්හං රුච්චති, අසීතිමහාථෙරානං රුච්චති, සදෙවකස්ස ලොකස්ස රුච්චති. තුය්හම්පි රුච්චතී’’ති? Dabei hat in dem Wort 'tuyhampi' ('auch dir') das Element 'pi' die Bedeutung der Hinzufügung. Folgendes ist damit gesagt: 'Ananda, das Verhalten, der Aufenthaltsbereich, das Verweilen, das Vorgehen, das Zurückgehen, das Vorwärtsblicken und Seitwärtsblicken sowie das Beugen und Strecken von Sariputta gefällt mir, es gefällt den achtzig großen Älteren, es gefällt der Welt samt den Göttern. Gefällt es auch dir?' තතො ථෙරො සාටකන්තරෙ ලද්ධොකාසො බලවමල්ලො විය තුට්ඨමානසො හුත්වා – ‘‘සත්ථා මය්හං පියසහායස්ස වණ්ණං කථාපෙතුකාමො. ලභිස්සාමි නො අජ්ජ, දීපධජභූතං මහාජම්බුං විධුනන්තො විය වලාහකන්තරතො චන්දං නීහරිත්වා දස්සෙන්තො විය සාරිපුත්තත්ථෙරස්ස වණ්ණං කථෙතු’’න්ති චින්තෙත්වා පඨමතරං තාව චතූහි පදෙහි පුග්ගලපලාපෙ හරන්තො කස්ස හි නාම, භන්තෙ, අබාලස්සාතිආදිමාහ. බාලො හි බාලතාය, දුට්ඨො දොසතාය, මූළ්හො මොහෙන, විපල්ලත්ථචිත්තො උම්මත්තකො චිත්තවිපල්ලාසෙන වණ්ණං ‘‘වණ්ණො’’ති වා අවණ්ණං ‘‘අවණ්ණෙ’’ති වා, ‘‘අයං බුද්ධො, අයං සාවකො’’ති වා න ජානාති. අබාලාදයො පන ජානන්ති, තස්මා අබාලස්සාතිආදිමාහ. න රුච්චෙය්‍යාති බාලාදීනංයෙව හි සො න රුච්චෙය්‍ය, න අඤ්ඤස්ස කස්සචි න රුච්චෙය්‍ය. Daraufhin war der Ältere mit freudigem Geist erfüllt, wie ein starker Ringkämpfer, der innerhalb eines Vorhangs eine Gelegenheit erhalten hat, und dachte: 'Der Meister wünscht, das Lob meines lieben Freundes zu verkünden. Werde ich heute wohl die Gelegenheit erhalten, das Lob des Älteren Sariputta zu sprechen, gleichsam als ob ich den großen Jambu-Baum, der das Banner der Insel ist, schüttle, oder als ob ich den Mond hinter einer Wolkendecke hervorhole und zeige?' Indem er so dachte, wies er zunächst mit vier Worten jene Personen ab, die wie wertlose Spreu sind, und sprach die Worte beginnend mit: 'Welchem Nicht-Toren wahrlich, o Herr...'. Denn ein Tor erkennt aufgrund seiner Torheit, ein Gehässiger aufgrund seines Hasses, ein Verwirrter aufgrund seiner Verblendung, ein geistig Verkehrter, der wahnsinnig ist, aufgrund seiner geistigen Verkehrtheit weder Lob als Lob noch Tadel als Tadel, noch weiß er: 'Dies ist der Buddha, dies ist der Jünger'. Die Nicht-Toren jedoch wissen es; deshalb sprach er die Worte beginnend mit 'abālassa' ('für einen Nicht-Toren'). Die Formulierung 'er würde nicht gefallen' bedeutet: Nur den Toren und dergleichen würde er wahrlich nicht gefallen, keinem anderen sonst würde er missfallen. එවං පුග්ගලපලාපෙ හරිත්වා ඉදානි සොළසහි පදෙහි යථාභූතං වණ්ණං කථෙන්තො පණ්ඩිතො, භන්තෙතිආදිමාහ. තත්ථ පණ්ඩිතොති පණ්ඩිච්චෙන සමන්නාගතො, චතූසු කොසල්ලෙසු ඨිතස්සෙතං නාමං. වුත්තඤ්හෙතං – ‘‘යතො ඛො, ආනන්ද, භික්ඛු ධාතුකුසලො ච හොති ආයතනකුසලො ච පටිච්චසමුප්පාදකුසලො ච ඨානාට්ඨානකුසලො ච, එත්තාවතා ඛො, ආනන්ද, ‘පණ්ඩිතො භික්ඛූ’ති අලං වචනායා’’ති (ම. නි. 3.124). මහාපඤ්ඤොතිආදීසු මහාපඤ්ඤාදීහි සමන්නාගතොති අත්ථො. තත්‍රිදං මහාපඤ්ඤාදීනං නානත්තං (පටි. ම. 3.4) – කතමා මහාපඤ්ඤා? මහන්තෙ සීලක්ඛන්ධෙ පරිග්ගණ්හාතීති මහාපඤ්ඤා, මහන්තෙ සමාධික්ඛන්ධෙ, පඤ්ඤාක්ඛන්ධෙ, විමුත්තික්ඛන්ධෙ, විමුත්තිඤාණදස්සනක්ඛන්ධෙ පරිග්ගණ්හාතීති මහාපඤ්ඤා. මහන්තානි ඨානාට්ඨානානි, මහාවිහාරසමාපත්තියො, මහන්තානි අරියසච්චානි, මහන්තෙ සතිපට්ඨානෙ, සම්මප්පධානෙ, ඉද්ධිපාදෙ, මහන්තානි ඉන්ද්‍රියානි, බලානි, බොජ්ඣඞ්ගානි, මහන්තෙ [Pg.111] අරියමග්ගෙ, මහන්තානි සාමඤ්ඤඵලානි, මහාඅභිඤ්ඤායො, මහන්තං පරමත්ථං නිබ්බානං පරිග්ගණ්හාතීති මහාපඤ්ඤා. Nachdem er so die wie wertlose Spreu beschriebenen Personen abgewiesen hatte, verkündete er nun mit sechzehn Ausdrücken das Lob der Wirklichkeit entsprechend und sprach die Worte beginnend mit: 'Weise ist er, o Herr...'. Dabei bedeutet 'weise' (paṇḍito): mit Weisheit ausgestattet; dies ist die Bezeichnung für einen, der in den vier Bereichen der Geschicklichkeit gefestigt ist. Denn es wurde gesagt: 'Sobald, o Ananda, ein Mönch geschickt in den Elementen ist, geschickt in den Sinnesbereichen, geschickt im Entstehen in Abhängigkeit und geschickt im Möglichen und Unmöglichen ist – insofern, o Ananda, ist es angemessen zu sagen: „Ein weiser Mönch“.' Bei Worten wie 'von großer Weisheit' (mahāpañño) usw. ist die Bedeutung: mit großer Weisheit usw. ausgestattet. Hierbei ist Folgendes der Unterschied unter den Begriffen wie 'große Weisheit': Was ist große Weisheit? Weil sie die große Gruppe der Tugend erfasst, ist sie große Weisheit. Weil sie die große Gruppe der Konzentration, die Gruppe der Weisheit, die Gruppe der Befreiung und die Gruppe der Erkenntnis und Schauung der Befreiung erfasst, ist sie große Weisheit. Weil sie das große Mögliche und Unmögliche, die großen Zustände des Verweilens und der Erreichungen, die großen edlen Wahrheiten, die großen Grundlagen der Achtsamkeit, die rechten Anstrengungen, die Grundlagen der Geistesmacht, die großen Fähigkeiten, die Kräfte, die Erleuchtungsglieder, den großen edlen Pfad, die großen Früchte des Asketentums, die großen höheren Geisteskräfte und das große höchste Ziel, das Nibbāna, erfasst, ist sie große Weisheit. සා පන ථෙරස්ස දෙවොරොහනං කත්වා සඞ්කස්සනගරද්වාරෙ ඨිතෙන සත්ථාරා පුථුජ්ජනපඤ්චකෙ පඤ්හෙ පුච්ඡිතෙ තං විස්සජ්ජෙන්තස්ස පාකටා ජාතා. Diese [große Weisheit] des Älteren wurde jedoch offenkundig, als der Meister nach seinem Herabsteigen aus der Götterwelt am Tor der Stadt Saṅkassa stand und Fragen bezüglich der fünf Gruppen von Weltlingen stellte, welche der Ältere beantwortete. කතමා පුථුපඤ්ඤා? පුථු නානාඛන්ධෙසු, (ඤාණං පවත්තතීති පුථුපඤ්ඤා.) පුථු නානාධාතූසු, පුථු නානාආයතනෙසු, පුථු නානාපටිච්චසමුප්පාදෙසු, පුථු නානාසුඤ්ඤතමනුපලබ්භෙසු, පුථු නානාඅත්ථෙසු, ධම්මෙසු නිරුත්තීසු පටිභානෙසු, පුථු නානාසීලක්ඛන්ධෙසු, පුථු නානාසමාධි-පඤ්ඤාවිමුත්ති-විමුත්තිඤාණදස්සනක්ඛන්ධෙසු, පුථු නානාඨානාට්ඨානෙසු, පුථු නානාවිහාරසමාපත්තීසු, පුථු නානාඅරියසච්චෙසු, පුථු නානාසතිපට්ඨානෙසු, සම්මප්පධානෙසු, ඉද්ධිපාදෙසු, ඉන්ද්‍රියෙසු, බලෙසු, බොජ්ඣඞ්ගෙසු, පුථු නානාඅරියමග්ගෙසු, සාමඤ්ඤඵලෙසු, අභිඤ්ඤාසු, පුථු නානාජනසාධාරණෙ ධම්මෙ සමතික්කම්ම පරමත්ථෙ නිබ්බානෙ ඤාණං පවත්තතීති පුථුපඤ්ඤා. Was ist weite Weisheit (puthupaññā)? Weil das Wissen weitreichend in den vielfältigen, verschiedenen Daseinsgruppen wirkt, ist sie weite Weisheit. Weil das Wissen weitreichend wirkt in den vielfältigen, verschiedenen Elementen, in den vielfältigen, verschiedenen Sinnesbereichen, in den vielfältigen, verschiedenen Gliedern des Entstehens in Abhängigkeit, in den vielfältigen, verschiedenen Leerheiten, die als substanzlos nicht zu erfassen sind, in den vielfältigen, verschiedenen Bedeutungen, Gesetzen, sprachlichen Ausdrücken und Geistesblitzen, in den vielfältigen, verschiedenen Gruppen der Tugend, in den vielfältigen, verschiedenen Gruppen der Konzentration, der Weisheit, der Befreiung und der Erkenntnis und Schauung der Befreiung, in den vielfältigen, verschiedenen Bereichen des Möglichen und Unmöglichen, in den vielfältigen, verschiedenen Zuständen des Verweilens und der Erreichungen, in den vielfältigen, verschiedenen edlen Wahrheiten, in den vielfältigen, verschiedenen Grundlagen der Achtsamkeit, den rechten Anstrengungen, den Grundlagen der Geistesmacht, den Fähigkeiten, den Kräften, den Erleuchtungsgliedern, in den vielfältigen, verschiedenen edlen Pfaden, den Früchten des Asketentums, den höheren Geisteskräften, und weil das Wissen – indem es die vielfältigen, verschiedenen, mit gewöhnlichen Menschen geteilten Dinge übersteigt – im höchsten Ziel, dem Nibbāna, wirkt, ist sie weite Weisheit. කතමා හාසපඤ්ඤා? ඉධෙකච්චො හාසබහුලො වෙදබහුලො තුට්ඨිබහුලො පාමොජ්ජබහුලො සීලං පරිපූරෙති, ඉන්ද්‍රියසංවරං පරිපූරෙති, භොජනෙ මත්තඤ්ඤුතං, ජාගරියානුයොගං, සීලක්ඛන්ධං, සමාධික්ඛන්ධං, පඤ්ඤාක්ඛන්ධං, විමුත්තික්ඛන්ධං, විමුත්තිඤාණදස්සනක්ඛන්ධං පරිපූරෙතීති, හාසපඤ්ඤා. හාසබහුලො පාමොජ්ජබහුලො ඨානාට්ඨානං පටිවිජ්ඣතීති හාසපඤ්ඤා. හාසබහුලො විහාරසමාපත්තියො පරිපූරෙතීති හාසපඤ්ඤා. හාසබහුලො අරියසච්චානි පටිවිජ්ඣති. සතිපට්ඨානෙ, සම්මප්පධානෙ, ඉද්ධිපාදෙ, ඉන්ද්‍රියානි, බලානි, බොජ්ඣඞ්ගානි, අරියමග්ගං භාවෙතීති හාසපඤ්ඤා. හාසබහුලො සාමඤ්ඤඵලානි සච්ඡිකරොති, අභිඤ්ඤායො පටිවිජ්ඣතීති හාසපඤ්ඤා, හාසබහුලො වෙදතුට්ඨිපාමොජ්ජබහුලො පරමත්ථං නිබ්බානං සච්ඡිකරොතීති හාසපඤ්ඤා. Was ist heitere Weisheit (hāsapaññā)? Hier erfüllt jemand, der reich an Heiterkeit, reich an Begeisterung, reich an Zufriedenheit und reich an Freude ist, die Tugend, erfüllt die Zügelung der Sinne, erfüllt die Mäßigung beim Essen, die Hingabe an die Wachsamkeit, die Gruppe der Tugend, die Gruppe der Konzentration, die Gruppe der Weisheit, die Gruppe der Befreiung und die Gruppe der Erkenntnis und Schauung der Befreiung – dies ist heitere Weisheit. Weil er, reich an Heiterkeit und reich an Freude, das Mögliche und Unmögliche durchdringt, ist sie heitere Weisheit. Weil er, reich an Heiterkeit, die Zustände des Verweilens und der Erreichungen erfüllt, ist sie heitere Weisheit. Weil er, reich an Heiterkeit, die edlen Wahrheiten durchdringt und die Grundlagen der Achtsamkeit, die rechten Anstrengungen, die Grundlagen der Geistesmacht, die Fähigkeiten, die Kräfte, die Erleuchtungsglieder und den edlen Pfad entfaltet, ist sie heitere Weisheit. Weil er, reich an Heiterkeit, die Früchte des Asketentums verwirklicht und die höheren Geisteskräfte durchdringt, ist sie heitere Weisheit. Weil er, reich an Heiterkeit, Begeisterung, Zufriedenheit und Freude, das höchste Ziel, das Nibbāna, verwirklicht, ist sie heitere Weisheit. ථෙරො ච සරදො නාම තාපසො හුත්වා අනොමදස්සිස්ස භගවතො පාදමූලෙ අග්ගසාවකපත්ථනං පට්ඨපෙසි. තංකාලතො පට්ඨාය හාසබහුලො සීලපරිපූරණාදීනි අකාසීති හාසපඤ්ඤො. Und als der Ältere ein Asket namens Sarada war, sprach er zu den Füßen des Erhabenen Anomadassī den Wunsch aus, ein Hauptjünger zu werden. Von jener Zeit an vollbrachte er, reich an Heiterkeit, die Erfüllung der Tugend und andere heilsame Taten; daher ist er einer von heiterer Weisheit. කතමා [Pg.112] ජවනපඤ්ඤා? යංකිඤ්චි රූපං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං…පෙ… යං දූරෙ සන්තිකෙ වා, සබ්බං රූපං අනිච්චතො ඛිප්පං ජවතීති ජවනපඤ්ඤා. දුක්ඛතො ඛිප්පං, අනත්තතො ඛිප්පං ජවතීති ජවනපඤ්ඤා. යා කාචි වෙදනා…පෙ… යා කාචි සඤ්ඤා… යෙ කෙචි සඞ්ඛාරා… යංකිඤ්චි විඤ්ඤාණං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං…පෙ… සබ්බං විඤ්ඤාණං අනිච්චතො, දුක්ඛතො, අනත්තතො ඛිප්පං ජවතීති ජවනපඤ්ඤා. චක්ඛු…පෙ… ජරාමරණං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අනිච්චතො, දුක්ඛතො, අනත්තතො ඛිප්පං ජවතීති ජවනපඤ්ඤා. රූපං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අනිච්චං ඛයට්ඨෙන, දුක්ඛං භයට්ඨෙන, අනත්තා අසාරකට්ඨෙනාති තුලයිත්වා තීරයිත්වා විභාවයිත්වා විභූතං කත්වා රූපනිරොධෙ නිබ්බානෙ ඛිප්පං ජවතීති ජවනපඤ්ඤා. වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං… චක්ඛු…පෙ… ජරාමරණං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අනිච්චං ඛයට්ඨෙන…පෙ… විභූතං කත්වා ජරාමරණනිරොධෙ නිබ්බානෙ ඛිප්පං ජවතීති ජවනපඤ්ඤා. රූපං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං…පෙ… විඤ්ඤාණං. චක්ඛු…පෙ… ජරාමරණං අනිච්චං සඞ්ඛතං පටිච්චසමුප්පන්නං ඛයධම්මං වයධම්මං විරාගධම්මං නිරොධධම්මන්ති තුලයිත්වා තීරයිත්වා විභාවයිත්වා විභූතං කත්වා ජරාමරණනිරොධෙ නිබ්බානෙ ඛිප්පං ජවතීති ජවනපඤ්ඤා. Was ist die schnelle Weisheit (javanapaññā)? Jegliche Form, ob vergangen, zukünftig oder gegenwärtig ... ob fern oder nah – dass man all diese Formen schnell als unbeständig erfasst, das ist schnelle Weisheit. Dass man sie schnell als leidvoll, schnell als nicht-selbst erfasst, das ist schnelle Weisheit. Jegliche Empfindung ... jegliche Wahrnehmung ... jegliche Gestaltungen ... jegliches Bewusstsein, ob vergangen, zukünftig oder gegenwärtig ... dass man all dieses Bewusstsein schnell als unbeständig, leidvoll, nicht-selbst erfasst, das ist schnelle Weisheit. Das Auge ... das Altern und Sterben, ob vergangen, zukünftig oder gegenwärtig, schnell als unbeständig, leidvoll, nicht-selbst zu erfassen, das ist schnelle Weisheit. Nachdem man Form, ob vergangen, zukünftig oder gegenwärtig, abgewogen, untersucht, offengelegt und klar gemacht hat als: „unbeständig im Sinne des Schwindens, leidvoll im Sinne der Gefahr, nicht-selbst im Sinne der Kernlosigkeit“, dringt man schnell in das Erlöschen der Form, in das Nibbāna, ein – das ist schnelle Weisheit. Empfindung ... Wahrnehmung ... Gestaltungen ... Bewusstsein ... Auge ... Altern und Sterben, ob vergangen, zukünftig oder gegenwärtig, als unbeständig im Sinne des Schwindens ... klar gemacht habend, dringt man schnell in das Erlöschen von Altern und Sterben, in das Nibbāna, ein – das ist schnelle Weisheit. Form, ob vergangen, zukünftig oder gegenwärtig ... Bewusstsein. Auge ... Altern und Sterben, nachdem man es abgewogen, untersucht, offengelegt und klar gemacht hat als: „unbeständig, bedingt, in Abhängigkeit entstanden, dem Schwinden unterworfen, dem Vergehen unterworfen, dem Schwinden der Begierde unterworfen, dem Aufhören unterworfen“, dringt man schnell in das Erlöschen von Altern und Sterben, in das Nibbāna, ein – das ist schnelle Weisheit. කතමා තික්ඛපඤ්ඤා? ඛිප්පං කිලෙසෙ ඡින්දතීති තික්ඛපඤ්ඤා. උප්පන්නං කාමවිතක්කං නාධිවාසෙති, උප්පන්නං බ්‍යාපාදවිතක්කං… උප්පන්නං විහිංසාවිතක්කං… උප්පන්නුප්පන්නෙ පාපකෙ අකුසලෙ ධම්මෙ… උප්පන්නං රාගං… දොසං… මොහං… කොධං… උපනාහං… මක්ඛං… පළාසං… ඉස්සං… මච්ඡරියං… මායං… සාඨෙය්‍යං… ථම්භං… සාරම්භං… මානං… අතිමානං… මදං… පමාදං… සබ්බෙ කිලෙසෙ… සබ්බෙ දුච්චරිතෙ… සබ්බෙ අභිසඞ්ඛාරෙ… සබ්බෙ භවගාමිකම්මෙ නාධිවාසෙති පජහති විනොදෙති, බ්‍යන්තීකරොති, අනභාවං ගමෙතීති තික්ඛපඤ්ඤා. එකස්මිං ආසනෙ චත්තාරො ච අරියමග්ගා, චත්තාරි ච සාමඤ්ඤඵලානි, චතස්සො ච පටිසම්භිදායො, ඡ ච අභිඤ්ඤායො අධිගතා හොන්ති සච්ඡිකතා ඵස්සිතා පඤ්ඤායාති තික්ඛපඤ්ඤා. Was ist scharfe Weisheit (tikkhapaññā)? Dass man die Befleckungen (kilesa) schnell abschneidet, das ist scharfe Weisheit. Einen aufgetretenen sinnlichen Gedanken (kāmavitakka) duldet man nicht; einen aufgetretenen Gedanken des Übelwollens ... einen aufgetretenen Gedanken der Grausamkeit ... immer wieder aufgetretene böse, unheilsame Geistezustände ... aufgetrene Gier ... Hass ... Verblendung ... Zorn ... Groll ... Heuchelei ... Rivalität ... Neid ... Geiz ... Betrug ... Arglist ... Starrsinn ... Aufbegehren ... Dünkel ... Überheblichkeit ... Berauschung ... Nachlässigkeit ... alle Befleckungen ... alle schlechten Verhaltensweisen ... alle karmischen Gestaltungen (abhisaṅkhāra) ... alle Taten, die zu neuem Dasein führen, duldet man nicht, gibt man auf, vertreibt man, vernichtet man, bringt man zum Erlöschen – das ist scharfe Weisheit. Dass auf einem einzigen Sitz die vier edlen Pfade, die vier Früchte des Asketentums, die vier analytischen Wissensarten und die sechs höheren Geisteskräfte erlangt, verwirklicht und mit Weisheit erfahren werden, das ist scharfe Weisheit. ථෙරො ච භාගිනෙය්‍යස්ස දීඝනඛපරිබ්බාජකස්ස වෙදනාපරිග්ගහසුත්තෙ දෙසියමානෙ ඨිතකොව සබ්බකිලෙසෙ ඡින්දිත්වා සාවකපාරමිඤාණං පටිවිද්ධකාලතො පට්ඨාය තික්ඛපඤ්ඤො නාම ජාතො. තෙනාහ – ‘‘තික්ඛපඤ්ඤො, භන්තෙ, ආයස්මා සාරිපුත්තො’’ති. Und als dem Neffen des Älteren, dem Wanderbettler Dīghanakha, die Vedanāpariggaha-Sutta dargelegt wurde, schnitt der Ältere, noch während er dabeistand, alle Befleckungen ab; von dem Zeitpunkt an, als er das Wissen der Jüngervollkommenheit (sāvakapāramiñāṇa) durchdrang, wurde er als einer von scharfer Weisheit bekannt. Deswegen sagte [der Ehrwürdige Ānanda]: „Scharf an Weisheit, o Herr, ist der ehrwürdige Sāriputta.“ කතමා [Pg.113] නිබ්බෙධිකපඤ්ඤා? ඉධෙකච්චො සබ්බසඞ්ඛාරෙසු උබ්බෙගබහුලො හොති උත්තාසබහුලො උක්කණ්ඨනබහුලො අරතිබහුලො අනභිරතිබහුලො බහිමුඛො න රමති සබ්බසඞ්ඛාරෙසු, අනිබ්බිද්ධපුබ්බං අප්පදාලිතපුබ්බං ලොභක්ඛන්ධං නිබ්බිජ්ඣති පදාලෙතීති නිබ්බෙධිකපඤ්ඤා. අනිබ්බිද්ධපුබ්බං අප්පදාලිතපුබ්බං දොසක්ඛන්ධං… මොහක්ඛන්ධං… කොධං… උපනාහං…පෙ… සබ්බෙ භවගාමිකම්මෙ නිබ්බිජ්ඣති පදාලෙතීති නිබ්බෙධිකපඤ්ඤා. Was ist durchdringende Weisheit (nibbedhikapaññā)? Hier ist ein bestimmter [Mönch] hinsichtlich aller Gestaltungen (saṅkhāra) voller Erschütterung, voller Furcht, voller Überdruss, voller Unlust, voller Missbehagen; er ist nach außen gerichtet [auf Nibbāna] und findet kein Gefallen an all den Gestaltungen; er durchbricht und zerstört die zuvor undurchbrochene, zuvor unzerstörte Masse der Gier – das ist durchdringende Weisheit. Er durchbricht und zerstört die zuvor undurchbrochene, zuvor unzerstörte Masse des Hasses ... Masse der Verblendung ... den Zorn ... den Groll ... alle Taten, die zu neuem Dasein führen – das ist durchdringende Weisheit. අප්පිච්ඡොති සන්තගුණනිගුහනතා, පච්චයපටිග්ගහණෙ ච මත්තඤ්ඤුතා, එතං අප්පිච්ඡලක්ඛණන්ති ඉමිනා ලක්ඛණෙන සමන්නාගතො. සන්තුට්ඨොති චතූසු පච්චයෙසු යථාලාභසන්තොසො යථාබලසන්තොසො යථාසාරුප්පසන්තොසොති, ඉමෙහි තීහි සන්තොසෙහි සමන්නාගතො. පවිවිත්තොති කායවිවෙකො ච විවෙකට්ඨකායානං නෙක්ඛම්මාභිරතානං, චිත්තවිවෙකො ච පරිසුද්ධචිත්තානං පරමවොදානප්පත්තානං, උපධිවිවෙකො ච නිරුපධීනං පුග්ගලානං විසඞ්ඛාරගතානන්ති, ඉමෙසං තිණ්ණං විවෙකානං ලාභී. අසංසට්ඨොති දස්සනසංසග්ගො සවනසංසග්ගො සමුල්ලපනසංසග්ගො පරිභොගසංසග්ගො කායසංසග්ගොති, ඉමෙහි පඤ්චහි සංසග්ගෙහි විරහිතො. අයඤ්ච පඤ්චවිධො සංසග්ගො රාජූහි රාජමහාමත්තෙහි තිත්ථියෙහි තිත්ථියසාවකෙහි උපාසකෙහි උපසිකාහි භික්ඛූහි භික්ඛුනීහීති අට්ඨහි පුග්ගලෙහි සද්ධිං ජායති, සො සබ්බොපි ථෙරස්ස නත්ථීති අසංසට්ඨො. „Mit wenigen Wünschen“ (appiccho) bedeutet das Verbergen der tatsächlich vorhandenen guten Eigenschaften und Mäßigung beim Empfangen der Lebensbedürfnisse – dies ist das Merkmal von Wunschlosigkeit; mit diesem Merkmal ist er ausgestattet. „Zufrieden“ (santuṭṭho) bedeutet, dass er bezüglich der vier Lebensbedürfnisse mit der Zufriedenheit über das Erhaltene (yathālābhasantosa), der Zufriedenheit gemäß den eigenen Kräften (yathābalasantosa) und der Zufriedenheit gemäß dem Angemessenen (yathāsāruppasantosa) ausgestattet ist; mit diesen drei Arten von Zufriedenheit ist er ausgestattet. „Abgesondert“ (pavivitto) bedeutet, dass er körperliche Absonderung (kāyaviveka) besitzt, wie sie jenen eigen ist, die einen einsamen Körper haben und an der Entsagung Gefallen finden; geistige Absonderung (cittaviveka) derer, die einen völlig reinen Geist besitzen und höchste Läuterung erlangt haben; und Absonderung von den Daseinsgrundlagen (upadhiviveka) derer, die frei von Daseinsgrundlagen sind und das Unbedingte erreicht haben – er ist ein Erlangender dieser drei Arten von Absonderung. „Ungesellig“ (asaṃsaṭṭho) bedeutet, dass er frei von den fünf Arten des Kontakts (saṃsangga) ist: Kontakt durch Sehen, Kontakt durch Hören, Kontakt durch Plaudern, Kontakt durch gemeinsamen Gebrauch und körperlichen Kontakt. Und dieser fünffache Umgang entsteht mit acht Arten von Personen: Königen, königlichen Ministern, Andersgläubigen, deren Jüngern, Laienanhängern, Laienanhängerinnen, Mönchen und Nonnen; all dies ist beim Älteren nicht vorhanden, daher ist er ungesellig. ආරද්ධවීරියොති පග්ගහිතවීරියො පරිපුණ්ණවීරියො. තත්ථ ආරද්ධවීරියො භික්ඛු ගමනෙ උප්පන්නකිලෙසස්ස ඨානං පාපුණිතුං න දෙති, ඨානෙ උප්පන්නස්ස නිසජ්ජං, නිසජ්ජාය උප්පන්නස්ස සෙය්‍යං පාපුණිතුං න දෙති, තස්මිං තස්මිං ඉරියාපථෙ උප්පන්නං තත්ථ තත්ථෙව නිග්ගණ්හාති. ථෙරො පන චතුචත්තාලීස වස්සානි මඤ්චෙ පිට්ඨිං න පසාරෙති. තං සන්ධාය ‘‘ආරද්ධවීරියො’’ති ආහ. වත්තාති ඔධුනනවත්තා. භික්ඛූනං අජ්ඣාචාරං දිස්වා ‘‘අජ්ජ කථෙස්සාමි, ස්වෙ කථෙස්සාමී’’ති කථාවවත්ථානං න කරොති, තස්මිං තස්මිං යෙව ඨානෙ ඔවදති අනුසාසතීති අත්ථො. „Von unermüdlicher Tatkraft“ (āraddhavīriyo) bedeutet, dass er eine aufrechterhaltene Tatkraft und eine vollkommene Tatkraft besitzt. Dabei lässt ein Mönch von unermüdlicher Tatkraft eine beim Gehen entstandene Befleckung nicht das Stehen erreichen; eine beim Stehen entstandene lässt er nicht das Sitzen erreichen; eine beim Sitzen entstandene lässt er nicht das Liegen erreichen. In der jeweiligen Körperhaltung bezwingt er die entstandene Befleckung genau an Ort und Stelle. Der Ältere jedoch streckte vierundvierzig Jahre lang seinen Rücken nicht auf einem Bett aus. Darauf bezugnehmend sagte [Ānanda]: „von unermüdlicher Tatkraft“. „Ein Ermahner“ (vattā) bedeutet einer, der ermahnt, um die Befleckungen abzuschütteln. Wenn er ein Fehlverhalten von Mönchen sieht, schiebt er das Gespräch nicht auf, indem er denkt: „Heute werde ich sprechen, morgen werde ich sprechen“, sondern er ermahnt und weist sie genau an Ort und Stelle zurecht – dies ist die Bedeutung. වචනක්ඛමොති වචනං ඛමති. එකො හි පරස්ස ඔවාදං දෙති, සයං පන අඤ්ඤෙන ඔවදියමානො කුජ්ඣති. ථෙරො පන පරස්සපි ඔවාදං දෙති, සයං [Pg.114] ඔවදියමානොපි සිරසා සම්පටිච්ඡති. එකදිවසං කිර සාරිපුත්තත්ථෙරං සත්තවස්සිකො සාමණෙරො – ‘‘භන්තෙ, සාරිපුත්ත, තුම්හාකං නිවාසනකණ්ණො ඔලම්බතී’’ති ආහ. ථෙරො කිඤ්චි අවත්වාව එකමන්තං ගන්ත්වා පරිමණ්ඩලං නිවාසෙත්වා ආගම්ම ‘‘එත්තකං වට්ටති ආචරියා’’ති අඤ්ජලිං පග්ගය්හ අට්ඨාසි. „Geduldig gegenüber Ermahnungen“ (vacanakkhamo) bedeutet, dass er Worte (Kritik) erträgt. Denn mancher erteilt zwar anderen eine Ermahnung, wird aber selbst zornig, wenn er von einem anderen ermahnt wird. Der Ältere jedoch erteilte nicht nur anderen Ermahnungen, sondern nahm es auch mit geneigtem Haupt an, wenn er selbst ermahnt wurde. Es heißt, dass eines Tages ein siebenjähriger Novize zum älteren Sāriputta sagte: „Ehrwürdiger Sāriputta, der Saum Eures Untergewandes hängt herab.“ Ohne ein einziges Wort zu sagen, ging der Ältere beiseite, legte das Untergewand ordnungsgemäß ringsherum an, kam zurück, faltete die Hände zum Gruß und stand da, während er sagte: „Ist es so recht, o Lehrer?“ ‘‘තදහු පබ්බජිතො සන්තො, ජාතියා සත්තවස්සිකො; සොපි මං අනුසාසෙය්‍ය, සම්පටිච්ඡාමි මත්ථකෙ’’ති. (මි. ප. 6.4.8) – „Selbst wenn er erst am selben Tag ordiniert wurde und von Geburt an erst sieben Jahre alt ist; wenn dieser mich ermahnt, nehme ich es auf meinem Haupte an.“ ආහ. sagte er. චොදකොති වත්ථුස්මිං ඔතිණ්ණෙ වා අනොතිණ්ණෙ වා වීතික්කමං දිස්වා – ‘‘ආවුසො, භික්ඛුනා නාම එවං නිවාසෙතබ්බං, එවං පාරුපිතබ්බං, එවං ගන්තබ්බං, එවං ඨාතබ්බං, එවං නිසීදිතබ්බං, එවං ඛාදිතබ්බං, එවං භුඤ්ජිතබ්බ’’න්ති තන්තිවසෙන අනුසිට්ඨිං දෙති. „Ein Mahner“ (codako) bedeutet, dass er, nachdem er ein Fehlverhalten gesehen hat – ob nun ein tatsächliches Vergehen vorliegt oder nicht –, gemäß den Regeln der Lehre (tantivase) folgende Unterweisung erteilt: „Freund, ein Mönch sollte sich so bekleiden, das Obergewand so anlegen, so gehen, so stehen, so sitzen, so kauen und so essen.“ පාපගරහීති පාපපුග්ගලෙ න පස්සෙ, න තෙසං වචනං සුණෙ, තෙහි සද්ධිං එකචක්කවාළෙපි න වසෙය්‍යං. „Einer, der das Böse tadelt“ (pāpagarahī): Möge ich böse Menschen nicht sehen, möge ich ihre Worte nicht hören, und möge ich mit ihnen nicht einmal in einem einzigen Weltensystem (Cakkavāḷa) zusammenwohnen. ‘‘මා මෙ කදාචි පාපිච්ඡො, කුසීතො හීනවීරියො; අප්පස්සුතො අනාදරො, සමෙතො අහු කත්ථචී’’ති. – „Möge niemals irgendwo ein Mensch mit bösen Wünschen, der träge ist, von geringer Willenskraft, von geringem Wissen und ohne Ehrfurcht, mit mir zusammenkommen.“ එවං පාපපුග්ගලෙපි ගරහති, ‘‘සමණෙන නාම රාගවසිකෙන දොසමොහවසිකෙන න හොතබ්බං, උප්පන්නො රාගො දොසො මොහො පහාතබ්බො’’ති එවං පාපධම්මෙපි ගරහතීති ද්වීහි කාරණෙහි ‘‘පාපගරහී, භන්තෙ, ආයස්මා සාරිපුත්තො’’ති වදති. Auf diese Weise tadelt er auch böse Personen, und mit den Worten: „Ein Asket (Samaṇa) darf sich gewiss nicht von Gier, Hass und Verblendung beherrschen lassen; entstandene Gier, Hass und Verblendung müssen überwunden werden“, tadelt er auch die bösen Geisteszustände (pāpadhamma). Aus diesen zwei Gründen sagt er: „Ehrwürdiger Herr, der ehrwürdige Sāriputta ist einer, der das Böse tadelt (pāpagarahī).“ එවං ආයස්මතා ආනන්දෙන සොළසහි පදෙහි ථෙරස්ස යථාභූතවණ්ණප්පකාසනෙ කතෙ – ‘‘කිං ආනන්දො අත්තනො පියසහායස්ස වණ්ණං කථෙතුං න ලභති, කථෙතු කිං පන තෙන කථිතං තථෙව හොති, කිං සො සබ්බඤ්ඤූ’’ති? කොචි පාපපුග්ගලො වත්තුං මා ලභතූති සත්ථා තං වණ්ණභණනං අකුප්පං සබ්බඤ්ඤුභාසිතං කරොන්තො ජිනමුද්දිකාය ලඤ්ඡන්තො එවමෙතන්තිආදිමාහ. Als nun der ehrwürdige Ānanda das Lob des Thera in sechzehn Worten wahrheitsgemäß verkündet hatte, dachte der Meister: „Sollte Ānanda etwa nicht das Lob seines lieben Freundes verkünden dürfen? Und ist das, was er gesagt hat, tatsächlich so? Ist er etwa allwissend?“ – damit kein schlechter Mensch die Gelegenheit erhält, so zu sprechen, machte der Meister dieses Lob unerschütterlich, erklärte es zu einem Wort des Allwissenden und besiegelte es mit dem Siegel der Sieger (Jinamuddikā), indem er die Worte sprach: „So ist es...“ und so weiter. එවං [Pg.115] තථාගතෙන ච ආනන්දත්ථෙරෙන ච මහාථෙරස්ස වණ්ණෙ කථියමානෙ භුමට්ඨකා දෙවතා උට්ඨහිත්වා එතෙහෙව සොළසහි පදෙහි වණ්ණං කථයිංසු. තතො ආකාසට්ඨකදෙවතා සීතවලාහකා උණ්හවලාහකා චාතුමහාරාජිකාති යාව අකනිට්ඨබ්‍රහ්මලොකා දෙවතා උට්ඨහිත්වා එතෙහෙව සොළසහි පදෙහි වණ්ණං කථයිංසු. එතෙනුපායෙන එකචක්කවාළං ආදිං කත්වා දසසු චක්කවාළසහස්සෙසු දෙවතා උට්ඨහිත්වා කථයිංසු. අථායස්මතො සාරිපුත්තස්ස සද්ධිවිහාරිකො සුසීමො දෙවපුත්තො චින්තෙසි – ‘‘ඉමා දෙවතා අත්තනො අත්තනො නක්ඛත්තකීළං පහාය තත්ථ තත්ථ ගන්ත්වා මය්හං උපජ්ඣායස්සෙව වණ්ණං කථෙන්ති, ගච්ඡාමි තථාගතස්ස සන්තිකං, ගන්ත්වා එතදෙව වණ්ණභණනං දෙවතාභාසිතං කරොමී’’ති, සො තථා අකාසි. තං දස්සෙතුං අථ ඛො සුසීමොතිආදි වුත්තං. Als so das Lob des großen Thera vom Tathāgata und vom Thera Ānanda verkündet wurde, erhoben sich die auf der Erde weilenden Gottheiten (bhummaṭṭhakā devatā) und verkündeten sein Lob mit eben diesen sechzehn Worten. Daraufhin erhoben sich die im Luftraum weilenden Gottheiten, die kalten Wolken-Gottheiten (sītavalāhakā), die heißen Wolken-Gottheiten (uṇhavalāhakā), die Gottheiten der vier Großkönige (cātumahārājikā) bis hinauf zu den Gottheiten der Akaniṭṭha-Brahma-Welt und verkündeten sein Lob mit eben diesen sechzehn Worten. Auf diese Weise erhoben sich, beginnend mit diesem einen Weltensystem, Gottheiten in zehntausend Weltensystemen und verkündeten sein Lob. Da dachte der Göttersohn Susīma, ein Mitbewohner (saddhivihārika) des ehrwürdigen Sāriputta: „Diese Gottheiten haben ihr jeweiliges Festspiel der Gestirne (nakkhattakīḷā) aufgegeben, sind hier- und dorthin gegangen und verkünden das Lob meines Lehrers (upajjhāya). Ich will mich zum Tathāgata begeben und dort eben dieses von den Gottheiten gesprochene Lob vortragen.“ Und so tat er es. Um dies zu zeigen, wurden die Worte beginnend mit „Atha kho Susīmo“ gesprochen. උච්චාවචාති අඤ්ඤෙසු ඨානෙසු පණීතං උච්චං වුච්චති, හීනං අවචං. ඉධ පන උච්චාවචාති නානාවිධා වණ්ණනිභා. තස්සා කිර දෙවපරිසාය නීලට්ඨානං අතිනීලං, පීතකට්ඨානං අතිපීතකං, ලොහිතට්ඨානං අතිලොහිතං, ඔදාතට්ඨානං අච්චොදාතන්ති, චතුබ්බිධා වණ්ණනිභා පාතුභවි. තෙනෙව සෙය්‍යථාපි නාමාති චතස්සො උපමා ආගතා. තත්ථ සුභොති සුන්දරො. ජාතිමාති ජාතිසම්පන්නො. සුපරිකම්මකතොති ධොවනාදිපරිකම්මෙන සුට්ඨු පරිකම්මකතො. පණ්ඩුකම්බලෙ නික්ඛිත්තොති රත්තකම්බලෙ ඨපිතො. එවමෙවන්ති රත්තකම්බලෙ නික්ඛිත්තමණි විය සබ්බා එකප්පහාරෙනෙව විරොචිතුං ආරද්ධා. නික්ඛන්ති අතිරෙකපඤ්චසුවණ්ණෙන කතපිළන්ධනං. තඤ්හි ඝට්ටනමජ්ජනක්ඛමං හොති. ජම්බොනදන්ති මහාජම්බුසාඛාය පවත්තනදියං නිබ්බත්තං, මහාජම්බුඵලරසෙ වා පථවියං පවිට්ඨෙ සුවණ්ණඞ්කුරා උට්ඨහන්ති, තෙන සුවණ්ණෙන කතපිළන්ධනන්තිපි අත්ථො. දක්ඛකම්මාරපුත්තඋක්කාමුඛසුකුසලසම්පහට්ඨන්ති සුකුසලෙන කම්මාරපුත්තෙන උක්කාමුඛෙ පචිත්වා සම්පහට්ඨං. ධාතුවිභඞ්ගෙ (ම. නි. 3.357 ආදයො) අකතභණ්ඩං ගහිතං, ඉධ පන කතභණ්ඩං. „Uccāvaca“ (hoch und niedrig / vielfältig): An anderen Stellen wird das Vorzügliche „ucca“ (hoch) und das Niedere „avaca“ (niedrig) genannt. Hier jedoch bedeutet „uccāvaca“ eine vielfältige Farbenpracht (nānāvidhā vaṇṇanibhā). Es heißt nämlich, dass in jener Versammlung der Gottheiten dort, wo es blau war, ein tiefes Blau erschien; wo es gelb war, ein tiefes Gelb; wo es rot war, ein tiefes Rot; wo es weiß war, ein strahlendes Weiß – so erschien eine vierfache Farbenpracht. Aus diesem Grund sind die vier Gleichnisse beginnend mit „seyyathāpi nāma“ (gleichwie) überliefert. Darin bedeutet „subho“: schön. „Jātimā“: von edler Herkunft (von hervorragender Qualität). „Suparikammakato“: durch Bearbeitung wie Waschen und Schleifen gut bearbeitet. „Paṇḍukambale nikkhitto“: auf einer roten Decke platziert. „Evamevam“ (ebenso): Wie ein auf einer roten Decke platzierter Edelstein begannen alle auf einmal zu erstrahlen. „Nikkaṃ“: ein Schmuckstück, das aus mehr als fünf Suvaṇṇas [Goldmünzen/Gewichtseinheiten] hergestellt wurde. Dieses ist nämlich widerstandsfähig gegen Reibung und Polieren. „Jambonadaṃ“ (Jambu-Fluss-Gold): Gold, das im Fluss entsteht, der unter den Ästen des großen Jambu-Baumes fließt. Oder aber: Wenn der Saft der Früchte des großen Jambu-Baumes in die Erde eindringt, sprießen Goldsprösslinge hervor; unter diesem Gold versteht man auch den daraus gefertigten Schmuck. „Dakkhakammāraputtaukkāmukhasukusalasampahaṭṭhaṃ“: von einem geschickten Goldschmiedlehrling im Schmelzofen geschmolzen und durch Hämmern usw. wohlbearbeitet. Im Dhātuvibhaṅga-Sutta ist damit ein unfertiger Rohling (akatabhaṇḍa) gemeint, hier jedoch ein fertiges Schmuckstück (katabhaṇḍa). විද්ධෙති දූරීභූතෙ. දෙවෙති ආකාසෙ. නභං අබ්භුස්සක්කමානොති ආකාසං අභිලඞ්ඝන්තො. ඉමිනා තරුණසූරියභාවො දස්සිතො. සොරතොති [Pg.116] සොරච්චෙන සමන්නාගතො. දන්තොති නිබ්බිසෙවනො. සත්ථුවණ්ණාභතොති සත්ථාරා ආභතවණ්ණො. සත්ථා හි අට්ඨපරිසමජ්ඣෙ නිසීදිත්වා ‘‘සෙවථ, භික්ඛවෙ, සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානෙ’’තිආදිනා (ම. නි. 3.371) නයෙන ථෙරස්ස වණ්ණං ආහරීති ථෙරො ආභතවණ්ණො නාම හොති. කාලං කඞ්ඛතීති පරිනිබ්බානකාලං පත්ථෙති. ඛීණාසවො හි නෙව මරණං අභිනන්දති, න ජීවිතං පත්ථෙති, දිවසසඞ්ඛෙපං වෙතනං ගහෙත්වා ඨිතපුරිසො විය කාලං පන පත්ථෙති, ඔලොකෙන්තො තිට්ඨතීති අත්ථො. තෙනෙවාහ – „Viddhe“ bedeutet: in der Ferne. „Deve“ bedeutet: am Himmel. „Nabhaṃ abbhussakkamāno“ bedeutet: in den Himmel emporsteigend. Hiermit wird der Zustand der jungen, aufgehenden Sonne dargestellt. „Sorato“ bedeutet: mit Sanftmut ausgestattet. „Danto“ bedeutet: gezähmt (ohne Gifte/Leidenschaften). „Satthuvaṇṇābhato“ bedeutet: dessen Lob vom Meister verkündet wurde. Der Meister saß nämlich inmitten der acht Versammlungen und hob das Lob des Thera hervor auf die Weise: „Dient, ihr Mönche, Sāriputta und Moggallāna“ usw. (Majjhima Nikāya 3.371). Somit wird der Thera als „einer, dessen Lob vom Meister verkündet wurde“ bezeichnet. „Kālaṃ kaṅkhati“ bedeutet: er sehnt sich nach der Zeit des Parinibbāna (er erwartet sie). Denn ein Triebversiegter (Khīṇāsavo) freut sich weder über den Tod, noch wünscht er sich das Leben; vielmehr wartet er auf die Zeit wie ein Tagelöhner, der seinen Lohn empfangen hat und bereitsteht, indem er Ausschau hält – so ist die Bedeutung. Darum sagte er: ‘‘නාභිනන්දාමි මරණං, නාභිනන්දාමි ජීවිතං; කාලඤ්ච පටිකඞ්ඛාමි, නිබ්බිසං භතකො යථා’’ති. (ථෙරගා. 1001-1002); නවමං; „Ich freue mich nicht über den Tod, ich sehne mich nicht nach dem Leben; ich warte auf meine Zeit, wie ein Tagelöhner auf seinen Lohn.“ (Theragāthā 1001-1002). Das Neunte. 10. නානාතිත්ථියසාවකසුත්තවණ්ණනා 10. Die Erklärung des Nānātitthiyasāvaka-Sutta 111. දසමෙ නානාතිත්ථියසාවකාති තෙ කිර කම්මවාදිනො අහෙසුං, තස්මා දානාදීනි පුඤ්ඤානි කත්වා සග්ගෙ නිබ්බත්තා, තෙ ‘‘අත්තනො අත්තනො සත්ථරි පසාදෙන නිබ්බත්තම්හා’’ති සඤ්ඤිනො හුත්වා ‘‘ගච්ඡාම දසබලස්ස සන්තිකෙ ඨත්වා අම්හාකං සත්ථාරානං වණ්ණං කථෙස්සාමා’’ති ආගන්ත්වා පච්චෙකගාථාහි කථයිංසු. තත්ථ ඡින්දිතමාරිතෙති ඡින්දිතෙ ච මාරිතෙ ච. හතජානීසූති පොථනෙ ච ධනජානීසු ච. පුඤ්ඤං වා පනාති අත්තනො පුඤ්ඤම්පි න සමනුපස්සති, සඞ්ඛෙපතො පුඤ්ඤාපුඤ්ඤානං විපාකො නත්ථීති වදති. ස වෙ විස්සාසමාචික්ඛීති සො – ‘‘එවං කතපාපානම්පි කතපුඤ්ඤානම්පි විපාකො නත්ථී’’ති වදන්තො සත්තානං විස්සාසං අවස්සයං පතිට්ඨං ආචික්ඛති, තස්මා මානනං වන්දනං පූජනං අරහතීති වදති. 111. Im zehnten [Sutta] bedeutet „nānātitthiyasāvakā“: Jene waren, so heißt es, Anhänger der Lehre vom Karma (kammavādino); daher wurden sie nach der Verrichtung verdienstvoller Taten wie Geben (dāna) usw. im Himmel wiedergeboren. Mit der Vorstellung „Wir wurden aufgrund des Vertrauens in unseren jeweiligen Lehrer wiedergeboren“ dachten sie: „Wir wollen uns in die Gegenwart des Zehnbezechtigten (Dasabala) begeben, dort stehen und das Lob unserer Lehrer verkünden.“ Sie kamen und verkündeten es in einzelnen Versen (gāthā). Darin bedeutet „chinditamārite“: beim Verstümmeln und Töten. „Hatajānīsūti“: beim Schlagen und beim Verlust von Eigentum. „Puññaṃ vā pana“: Er sieht auch kein eigenes Verdienst, kurz gesagt: Er sagt, dass es keine Frucht (vipāka) von heilsamen oder unheilsamen Taten gibt. „Sa ve vissāsamācikkhī“: Indem er sagt: „Es gibt keine Frucht für die begangenen bösen Taten und ebenso wenig für die verdienstvollen Taten“, lehrt er den Wesen ein Gefühl der Sicherheit (Furchtlosigkeit beim Sünden), eine Zuflucht und ein Fundament; daher, so sagt er, verdient er Verehrung, Ehrerbietung und Huldigung. තපොජිගුච්ඡායාති කායකිලමථතපෙන පාපජිගුච්ඡනෙන. සුසංවුතත්තොති සමන්නාගතො පිහිතො වා. ජෙගුච්ඡීති තපෙන පාපජිගුච්ඡකො. නිපකොති පණ්ඩිතො. චාතුයාමසුසංවුතොති චාතුයාමෙන සුසංවුතො. චාතුයාමො නාම සබ්බවාරිවාරිතො ච හොති සබ්බවාරියුත්තො ච සබ්බවාරිධුතො ච සබ්බවාරිඵුටො චාති ඉමෙ චත්තාරො කොට්ඨාසා. තත්ථ සබ්බවාරිවාරිතොති වාරිතසබ්බඋදකො, පටික්ඛිත්තසබ්බසීතොදකොති අත්ථො. සො කිර සීතොදකෙ සත්තසඤ්ඤී හොති[Pg.117], තස්මා තං න වලඤ්ජෙති. සබ්බවාරියුත්තොති සබ්බෙන පාපවාරණෙන යුතො. සබ්බවාරිධුතොති සබ්බෙන පාපවාරණෙන ධුතපාපො. සබ්බවාරිඵුටොති සබ්බෙන පාපවාරණෙන ඵුට්ඨො. දිට්ඨං සුතඤ්ච ආචික්ඛන්ති දිට්ඨං ‘‘දිට්ඨං මෙ’’ති සුතං ‘‘සුතං මෙ’’ති ආචික්ඛන්තො, න නිගුහන්තො. න හි නූන කිබ්බිසීති එවරූපො සත්ථා කිබ්බිසකාරකො නාම න හොති. „Durch Kasteiung und Abscheu“ (tapojigucchāya) bedeutet: durch die Kasteiung der körperlichen Erschöpfung und durch die Abscheu vor dem Bösen. „Gut gezügelt“ (susaṃvutatto) bedeutet: ausgestattet oder verschlossen. „Abscheu hegend“ (jegucchī) bedeutet: einer, der durch Kasteiung das Böse verabscheut. „Klug“ (nipako) bedeutet: weise. „Durch die vierfache Zügelung geschützt“ (cātuyāmasusaṃvuto) bedeutet: gezügelt durch die vierfache Zügelung. Die sogenannte vierfache Zügelung besteht aus diesen vier Teilen: er meidet jegliches Wasser (sabbavārivārito), er ist mit jeglicher Abwehr verbunden (sabbavāriyutto), er ist von allem Bösen gereinigt (sabbavāridhuto) und er ist von jeglicher Abwehr berührt (sabbavāriphuṭo). Dabei bedeutet „alles Wasser meidend“ (sabbavārivārito): einer, dem alles Wasser verwehrt ist; dies meint, dass er alles kalte Wasser ablehnt. Er hat nämlich, wie man sagt, im kalten Wasser die Vorstellung von Lebewesen (sattasaññī); deshalb gebraucht er es nicht. „Mit jeglicher Abwehr verbunden“ (sabbavāriyutto) bedeutet: verbunden mit der Vermeidung allen Bösen. „Durch jegliche Abwehr gereinigt“ (sabbavāridhuto) bedeutet: einer, dessen Sünden durch die Vermeidung allen Bösen abgeschüttelt sind. „Von jeglicher Abwehr berührt“ (sabbavāriphuṭo) bedeutet: berührt von der Vermeidung allen Bösen. „Sie verkünden Gesehenes und Gehörtes“ bedeutet: er verkündet Gesehenes als „von mir gesehen“ und Gehörtes als „von mir gehört“, ohne es zu verheimlichen. „Sicherlich tut er kein Unheil“ (na hi nūna kibbisī) bedeutet: Ein solcher Lehrer ist gewiss kein Täter von bösen Taten. නානාතිත්ථියෙති සො කිර නානාතිත්ථියානංයෙව උපට්ඨාකො, තස්මා තෙ ආරබ්භ වදති. පකුධකො කාතියානොති පකුධො කච්චායනො. නිගණ්ඨොති නාටපුත්තො. මක්ඛලිපූරණාසෙති මක්ඛලි ච පූරණො ච. සාමඤ්ඤප්පත්තාති සමණධම්මෙ කොටිප්පත්තා. න හි නූන තෙති සප්පුරිසෙහි න දූරෙ, තෙයෙව ලොකෙ සප්පුරිසාති වදති. පච්චභාසීති ‘‘අයං ආකොටකො ඉමෙසං නග්ගනිස්සිරිකානං දසබලස්ස සන්තිකෙ ඨත්වා වණ්ණං කථෙතීති තෙසං අවණ්ණං කථෙස්සාමී’’ති පතිඅභාසීති. „Bezüglich der verschiedenen Sektierer“ (nānātitthiye) bedeutet: Er war, wie man sagt, ein Diener eben jener verschiedenen Sektierer, weshalb er mit Bezug auf sie spricht. „Pakudhako Kātiyāno“ ist Pakudha Kaccāyana. „Nigaṇṭho“ ist Nātaputta. „Makkhalipūraṇāse“ meint Makkhali und Pūraṇa. „Haben das Ziel der Askese erreicht“ (sāmaññappattā) bedeutet: Sie haben den Gipfel im Asketentum (samaṇadhamma) erreicht. „Sicherlich sind sie nicht [weit von edlen Menschen entfernt]“ bedeutet: Er sagt, dass sie nicht weit von guten Menschen entfernt seien und dass eben sie die guten Menschen in der Welt seien. „Er erwiderte“ (paccabhāsi) bedeutet: Er entgegnete mit den Worten: „Dieser Ākoṭaka preist in der Gegenwart des Zehnkräftigen diese glanzlosen, nackten Asketen; ich werde nun deren Mängel aufzeigen.“ තත්ථ සහාචරිතෙනාති සහ චරිතමත්තෙන. ඡවො සිගාලොති ලාමකො කාලසිගාලො. කොත්ථුකොති තස්සෙව වෙවචනං. සඞ්කස්සරාචාරොති ආසඞ්කිතසමාචාරො. න සතං සරික්ඛොති පණ්ඩිතානං සප්පුරිසානං සදිසො න හොති, කිං ත්වං කාලසිගාලසදිසෙ තිත්ථියෙ සීහෙ කරොසීති? Darin bedeutet „durch das gemeinsame Verhalten“ (sahācaritena): durch bloßes gemeinsames Verhalten. „Ein elender Schakal“ (chavo sigālo) ist ein erbärmlicher schwarzer Schakal. „Kotthuko“ (Schakal) ist ein Synonym für eben diesen. „Von zweifelhaftem Verhalten“ (saṅkassarācāro) bedeutet: von verdächtigem Verhalten. „Er gleicht nicht den Guten“ (na sataṃ sarikkho) bedeutet: Er ist den weisen, edlen Menschen nicht ähnlich. Warum machst du Sektierer, die schwarzen Schakalen gleichen, zu Löwen? අන්වාවිසිත්වාති ‘‘අයං එවරූපානං සත්ථාරානං අවණ්ණං කථෙති, තෙනෙව නං මුඛෙන වණ්ණං කථාපෙස්සාමී’’ති චින්තෙත්වා තස්ස සරීරෙ අනුආවිසි අධිමුච්චි, එවං අන්වාවිසිත්වා. ආයුත්තාති තපොජිගුච්ඡනෙ යුත්තපයුත්තා. පාලයං පවිවෙකියන්ති පවිවෙකං පාලයන්තා. තෙ කිර ‘‘න්හාපිතපවිවෙකං පාලෙස්සාමා’’ති සයං කෙසෙ ලුඤ්චන්ති. ‘‘චීවරපවිවෙකං පාතෙස්සාමා’’ති නග්ගා විචරන්ති. ‘‘පිණ්ඩපාතපවිවෙකං පාලෙස්සාමා’’ති සුනඛා විය භූමියං වා භුඤ්ජන්ති හත්ථෙසු වා. ‘‘සෙනාසනපවිවෙකං පාලෙස්සාමා’’ති කණ්ටකසෙය්‍යාදීනි කප්පෙන්ති. රූපෙ නිවිට්ඨාති තණ්හාදිට්ඨීහි රූපෙ පතිට්ඨිතා. දෙවලොකාභිනන්දිනොති දෙවලොකපත්ථනකාමා. මාතියාති මච්චා, තෙ වෙ මච්චා පරලොකත්ථාය සම්මා අනුසාසන්තීති වදති. „Nachdem er von ihm Besitz ergriffen hatte“ (anvāvisitvā) bedeutet: Er dachte: „Dieser tadelt solche Lehrer; mit eben diesem Mund werde ich ihn ihr Lob sprechen lassen“, drang in seinen Körper ein, bemächtigte sich seiner und besetzte ihn so. „Eifrig bemüht“ (āyuttā) bedeutet: in Kasteiung und Abscheu vor dem Bösen sehr engagiert. „Die Abgeschiedenheit bewahrend“ (pālayaṃ pavivekiyaṃ) bedeutet: die Abgeschiedenheit schützend. Sie raufen sich nämlich, wie man sagt, selbst die Haare aus, indem sie denken: „Wir wollen die Abgeschiedenheit vom Barbier bewahren.“ Sie gehen nackt umher, indem sie denken: „Wir wollen die Abgeschiedenheit von Gewändern bewahren.“ Sie essen wie Hunde vom Boden oder aus den Händen, indem sie denken: „Wir wollen die Abgeschiedenheit von Almosenspeise bewahren.“ Sie nutzen Dornenbetten und Ähnliches, indem sie denken: „Wir wollen die Abgeschiedenheit von Lagern und Wohnstätten bewahren.“ „Dem Sichtbaren verfallen“ (rūpe niviṭṭhā) bedeutet: durch Begehren und falsche Ansichten im Sichtbaren verankert. „Sich an der Götterwelt erfreuend“ (devalokābhinandino) bedeutet: solche, die sich die Götterwelt ersehnen. „Mātiyā“ sind Sterbliche (maccā); er sagt: „Jene Sterblichen weisen wahrlich recht für das Wohl in der jenseitigen Welt an.“ ඉති [Pg.118] විදිත්වාති ‘‘අයං පඨමං එතෙසං අවණ්ණං කථෙත්වා ඉදානි වණ්ණං කථෙති, කො නු ඛො එසො’’ති ආවජ්ජෙන්තො ජානිත්වාව. යෙ චන්තලික්ඛස්මිං පභාසවණ්ණාති යෙ අන්තලික්ඛෙ චන්දොභාසසූරියොභාසසඤ්ඣාරාගඉන්දධනුතාරකරූපානං පභාසවණ්ණා. සබ්බෙව තෙ තෙති සබ්බෙව තෙ තයා. නමුචීති මාරං ආලපති. ආමිසංව මච්ඡානං වධාය ඛිත්තාති යථා මච්ඡානං වධත්ථාය බළිසලග්ගං ආමිසං ඛිපති, එවං තයා පසංසමානෙන එතෙ රූපා සත්තානං වධාය ඛිත්තාති වදති. „Dies erkennend“ (iti viditvā) bedeutet: Er überlegte: „Zuerst hat dieser ihre Mängel aufgezeigt und nun preist er sie; wer mag das wohl sein?“, und erkannte es genau. „Welche im Luftraum von leuchtender Farbe sind“ (ye cantalikkhasmiṃ pabhāsavaṇṇā) bezieht sich auf jene Erscheinungen im Luftraum, die den Glanz von Mondlicht, Sonnenlicht, Abendröte, Regenbogen und Sternenbildern haben. „Sie alle sind deine“ (sabbeva te te) bedeutet: sie alle sind von dir gepriesen. Mit „Namuci“ spricht er Māra an. „Ausgeworfen wie ein Köder zum Verderben der Fische“ (āmisaṃva macchānaṃ vadhāya khittā) bedeutet: Er sagt: „Ebenso wie man einen Köder an einem Angelhaken auswirft, um Fische zu töten, so wurden diese Formen von dir, indem du sie gepriesen hast, zum Verderben der Wesen ausgeworfen.“ මාණවගාමියොති අයං කිර දෙවපුත්තො බුද්ධුපට්ඨාකො. රාජගහීයානන්ති රාජගහපබ්බතානං. සෙතොති කෙලාසො. අඝගාමිනන්ති ආකාසගාමීනං. උදධිනන්ති උදකනිධානානං. ඉදං වුත්තං හොති – යථා රාජගහීයානං පබ්බතානං විපුලො සෙට්ඨො, හිමවන්තපබ්බතානං කෙලාසො, ආකාසගාමීනං ආදිච්චො, උදකනිධානානං සමුද්දො, නක්ඛත්තානං චන්දො, එවං සදෙවකස්ස ලොකස්ස බුද්ධො සෙට්ඨොති. දසමං. „Māṇavagāmiya“: Dieser Göttersohn war, wie man sagt, ein Diener des Buddha. „Unter den Bergen von Rājagaha“ (rājagahīyānaṃ) bezieht sich auf die Berge von Rājagaha. „Der Weiße“ (seto) ist der Berg Kelāsa. „Unter den Himmelsgängern“ (aghagāminaṃ) meint die sich im Luftraum Bewegenden. „Unter den Gewässern“ (udadhinaṃ) meint die Wasserbecken. Dies soll damit gesagt sein: Ebenso wie unter den Bergen von Rājagaha der Vipula der beste ist, unter den Bergen des Himavanta der Kelāsa, unter den Himmelsgängern die Sonne, unter den Wasserbecken der Ozean und unter den Gestirnen der Mond, so ist der Buddha der Höchste in der Welt samt den Göttern. Das zehnte [Sutta]. නානාතිත්ථියවග්ගො තතියො. Das dritte Kapitel über die verschiedenen Sektierer (Nānātitthiyavagga). ඉති සාරත්ථප්පකාසිනියා Hier endet in der Sāratthappakāsinī, සංයුත්තනිකාය-අට්ඨකථාය dem Kommentar zur Saṃyutta-Nikāya, දෙවපුත්තසංයුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. die Erklärung der Devaputta-Saṃyutta. 3. කොසලසංයුත්තං 3. Kosalasaṃyutta (Die thematisch geordnete Sammlung über Kosala) 1. පඨමවග්ගො 1. Das erste Kapitel 1. දහරසුත්තවණ්ණනා 1. Erklärung des Dahara-Sutta 112. කොසලසංයුත්තස්ස [Pg.119] පඨමෙ භගවතා සද්ධිං සම්මොදීති යථා ඛමනීයාදීනි පුච්ඡන්තො භගවා තෙන, එවං සොපි භගවතා සද්ධිං සමප්පවත්තමොදො අහොසි. සීතොදකං විය උණ්හොදකෙන සම්මොදිතං එකීභාවං අගමාසි. යාය ච – ‘‘කච්චි, භො ගොතම, ඛමනීයං, කච්චි යාපනීයං, කච්චි භොතො ච ගොතමස්ස සාවකානඤ්ච අප්පාබාධං අප්පාතඞ්කං ලහුට්ඨානං බලං ඵාසුවිහාරො’’තිආදිකාය කථාය සම්මොදි, තං පීතිපාමොජ්ජසඞ්ඛාතසම්මොදජනනතො සම්මොදිතුං යුත්තභාවතො ච සම්මොදනීයං, අත්ථබ්‍යඤ්ජනමධුරතාය චිරම්පි කාලං සාරෙතුං නිරන්තරං පවත්තෙතුං අරහරූපතො සරිතබ්බභාවතො ච සාරණීයං. සුය්‍යමානසුඛතො ච සම්මොදනීයං, අනුස්සරියමානසුඛතො සාරණීයං. තථා බ්‍යඤ්ජනපරිසුද්ධතාය සම්මොදනීයං, අත්ථපරිසුද්ධතාය සාරණීයන්ති එවං අනෙකෙහි පරියායෙහි සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා පරියොසාපෙත්වා නිට්ඨපෙත්වා ඉතො පුබ්බෙ තථාගතස්ස අදිට්ඨත්තා ගුණාගුණවසෙන ගම්භීරභාවං වා උත්තානභාවං වා අජානන්තො එකමන්තං නිසීදි, එකමන්තං නිසින්නො ඛො යං ඔවට්ටිකසාරං කත්වා ආගතො ලොකනිස්සරණභවොක්කන්තිපඤ්හං සත්ථු සම්මාසම්බුද්ධතං පුච්ඡිතුං භවම්පි නොතිආදිමාහ. 112. Im ersten [Sutta] des Kosalasaṃyutta bedeutet „er tauschte freundliche Grüße mit dem Erhabenen aus“ (bhagavatā saddhiṃ sammodi): Ebenso wie der Erhabene, indem er sich nach dem Erträglichen und so weiter erkundigte, mit ihm in gleicher Freude verbunden war, so war auch er mit dem Erhabenen in gleicher Freude verbunden. Es wurde eins, so wie kaltes Wasser, das mit heißem Wasser vermischt wird. Und mit jener Rede, die so beginnt: „Ist es erträglich, ehrwürdiger Gotama? Ist es erträglich zu leben? Haben der ehrwürdige Gotama und seine Jünger wenig Krankheit, wenig Beschwerden, Leichtigkeit, Kraft und ein angenehmes Verweilen?“, tauschte er freundliche Grüße aus. Diese Rede wird „erfreulich“ (sammodanīya) genannt, weil sie jene Freude hervorruft, die als Verzückung und Fröhlichkeit (pītipāmojja) bezeichnet wird, und weil es angemessen ist, sich daran zu erfreuen. Sie wird „erinnerungswürdig“ (sāraṇīya) genannt, weil sie aufgrund der Süße von Sinn und Wortlaut würdig ist, auch über lange Zeit hinweg erinnert und fortwährend aufrechterhalten zu werden, und weil man sich ihrer erinnern sollte. Wegen des Glücks beim Hören ist sie erfreulich, wegen des Glücks beim nachträglichen Erinnern erinnerungswürdig. Ebenso ist sie wegen der Reinheit des Wortlauts erfreulich, wegen der Reinheit des Sinnes erinnerungswürdig. Nachdem er in dieser Weise auf vielfältige Weise diese erfreuliche und erinnerungswürdige Rede ausgetauscht, beendet und abgeschlossen hatte, setzte er sich beiseite nieder, da er den Tathāgata vor diesem Zeitpunkt noch nicht gesehen hatte und daher – hinsichtlich seiner guten oder mangelnden Qualitäten – nicht wusste, ob er tiefgründig oder oberflächlich sei. Als er nun beiseite saß, sprach er die Worte, die mit „Ist auch der Herr...?“ (bhavampi no) beginnen, um den Lehrer nach seiner vollkommenen Erleuchtung zu fragen – eine Frage über das Entkommen aus der Welt und das Eingehen in das Dasein, die er wie ein im Gewandzipfel verborgenes kostbares Gut mit sich trug. තත්ථ භවම්පීති පි-කාරො සම්පිණ්ඩනත්ථෙ නිපාතො, තෙන ච ඡ සත්ථාරෙ සම්පිණ්ඩෙති. යථා පූරණාදයො ‘‘සම්මාසම්බුද්ධම්හා’’ති පටිජානන්ති, එවං භවම්පි නු පටිජානාතීති අත්ථො. ඉදං පන රාජා න අත්තනො ලද්ධියා, ලොකෙ මහාජනෙන ගහිතපටිඤ්ඤාවසෙන පුච්ඡති. අථ භගවා බුද්ධසීහනාදං නදන්තො යං හි තං මහාරාජාතිආදිමාහ. තත්ථ අහං හි මහාරාජාති අනුත්තරං සබ්බසෙට්ඨං සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණසඞ්ඛාතං සම්මාසම්බොධිං අහං අභිසම්බුද්ධොති අත්ථො. සමණබ්‍රාහ්මණාති පබ්බජ්ජූපගමනෙන [Pg.120] සමණා, ජාතිවසෙන බ්‍රාහ්මණා. සඞ්ඝිනොතිආදීසු පබ්බජිතසමූහසඞ්ඛාතො සඞ්ඝො එතෙසං අත්ථීති සඞ්ඝිනො. ස්වෙව ගණො එතෙසං අත්ථීති ගණිනො. ආචාරසික්ඛාපනවසෙන තස්ස ගණස්ස ආචරියාති ගණාචරියා. ඤාතාති පඤ්ඤාතා පාකටා. ‘‘අප්පිච්ඡා සන්තුට්ඨා අප්පිච්ඡතාය වත්ථම්පි න නිවාසෙන්තී’’ති එවං සමුග්ගතො යසො එතෙසං අත්ථීති යසස්සිනො. තිත්ථකරාති ලද්ධිකරා. සාධුසම්මතාති ‘‘සන්තො සප්පුරිසා’’ති එවං සම්මතා. බහුජනස්සාති අස්සුතවතො අන්ධබාලපුථුජ්ජනස්ස. පූරණොතිආදීනි තෙසං නාමගොත්තානි. පූරණොති හි නාමමෙව. තථා, මක්ඛලීති. සො පන ගොසාලාය ජාතත්තා ගොසාලොති වුත්තො. නාටපුත්තොති නාටස්ස පුත්තො. බෙලට්ඨපුත්තොති බෙලට්ඨස්ස පුත්තො. කච්චායනොති පකුධස්ස ගොත්තං. කෙසකම්බලස්ස ධාරණතො අජිතො කෙසකම්බලොති වුත්තො. Darin ist das Wort "pi" im Ausdruck "bhavampī" eine Partikel im Sinne der Zusammenfassung; damit fasst es die sechs Lehrer zusammen. Der Sinn ist: So wie Pūraṇa und die anderen behaupten: "Wir sind vollkommen Erleuchtete", behauptet dies auch der Ehrwürdige [Gotama]? Der König fragt dies jedoch nicht aus eigener Überzeugung, sondern aufgrund der Behauptung, die von der großen Menge in der Welt angenommen wurde. Daraufhin sprach der Erhabene, indem er den Löwenruf eines Buddha ausstieß: "Was auch immer das sein mag, o großer König" und so weiter. Darin bedeutet "Ich nämlich, o großer König": "Ich habe die unübertreffliche, alles überragende vollkommene Erleuchtung, welche als das Allwissende Wissen bezeichnet wird, vollkommen durchdrungen." "Asketen und Brahmanen" bezeichnet jene, die durch das Hinausgehen in die Hauslosigkeit Asketen und durch ihre Geburt Brahmanen sind. In den Ausdrücken wie "saṅghino" ("die eine Gemeinde haben") bedeutet "Gemeinde" die Gemeinschaft der Hinausgegangenen; weil sie eine solche haben, nennt man sie "saṅghino". Eben diese Schar ist ihre "Gruppe"; weil sie eine solche haben, nennt man sie "gaṇino". Da sie diese Gruppe anleiten, indem sie sie in den Verhaltensregeln unterweisen, sind sie die Lehrer dieser Gruppe. "Berühmt" bedeutet weithin bekannt und offenkundig. "Sie haben wenige Wünsche, sind zufrieden; wegen ihrer Wunschlosigkeit tragen sie nicht einmal Kleidung" – weil sie einen solchen weit verbreiteten Ruf genießen, nennt man sie "yasassino". "Ordensstifter" bedeutet Begründer einer Lehrmeinung. "Als gut angesehen" bedeutet, dass sie als "friedvolle, edle Menschen" erachtet werden. "Von den vielen Menschen" meint von den unbelehrten, verblendeten und törichten Weltlingen. "Pūraṇa" und so weiter sind ihre Namen und Sippen. Denn "Pūraṇa" ist nur der Name. Ebenso verhält es sich mit "Makkhali". Jener wird jedoch "Gosāla" genannt, weil er in einem Kuhstall geboren wurde. "Nāṭaputta" bedeutet der Sohn des Nāṭa. "Belaṭṭhaputta" bedeutet der Sohn des Belaṭṭha. "Kaccāyana" ist die Sippe des Pakudha. Weil er eine Decke aus Menschenhaar trug, wird Ajita "Kesakambalo" genannt. තෙපි මයාති කප්පකොලාහලං බුද්ධකොලාහලං චක්කවත්තිකොලාහලන්ති තීණි කොලාහලානි. තත්ථ ‘‘වස්සසතසහස්සමත්ථකෙ කප්පුට්ඨානං භවිස්සතී’’ති කප්පකොලාහලං නාම හොති – ‘‘ඉතො වස්සසතසහස්සමත්ථකෙ ලොකො විනස්සිස්සති, මෙත්තං මාරිසා, භාවෙථ, කරුණං මුදිතං උපෙක්ඛ’’න්ති මනුස්සප්පථෙ දෙවතා ඝොසෙන්තියො විචරන්ති. ‘‘වස්සසහස්සමත්ථකෙ පන බුද්ධො උප්පජ්ජිස්සතී’’ති බුද්ධකොලාහලං නාම හොති – ‘‘ඉතො වස්සසහස්සමත්ථකෙ බුද්ධො උප්පජ්ජිත්වා ධම්මානුධම්මපටිපදං පටිපන්නෙන සඞ්ඝරතනෙන පරිවාරිතො ධම්මං දෙසෙන්තො විචරිස්සතී’’ති දෙවතා උග්ඝොසෙන්ති. ‘‘වස්සසතමත්ථකෙ පන චක්කවත්තී උප්පජ්ජිස්සතී’’ති චක්කවත්තිකොලාහලං නාම හොති – ‘‘ඉතො වස්සසතමත්ථකෙ සත්තරතනසම්පන්නො චතුද්දීපිස්සරො සහස්ස පුත්තපරිවාරො වෙහාසඞ්ගමො චක්කවත්තිරාජා උප්පජ්ජිස්සතී’’ති දෙවතා උග්ඝොසෙන්ති. Es gibt drei Arten von Aufruhr: den Aufruhr über den Weltzyklus, den Aufruhr über einen Buddha und den Aufruhr über einen Raddrehenden Herrscher. Darin ist der sogenannte "Aufruhr über den Weltzyklus" die Ankündigung: "In hunderttausend Jahren wird das Ende des Weltzyklus stattfinden" – wobei Gottheiten auf den Wegen der Menschen umherwandern und rufen: "In hunderttausend Jahren von jetzt an wird die Welt untergehen! Ihr Lieben, entfaltet liebende Güte, entfaltet Mitgefühl, Mitfreude und Gleichmut!" Der sogenannte "Aufruhr über einen Buddha" ist die Ankündigung: "In tausend Jahren wird ein Buddha erscheinen" – wobei Gottheiten verkünden: "In tausend Jahren von jetzt an wird ein Buddha erscheinen und, umgeben vom Juwel der Gemeinde, die den der Lehre gemäßen Pfad beschreitet, umherwandern und die Lehre verkünden!" Der sogenannte "Aufruhr über einen Raddrehenden Herrscher" ist die Ankündigung: "In hundert Jahren wird ein Raddrehender Herrscher erscheinen" – wobei Gottheiten verkünden: "In hundert Jahren von jetzt an wird ein Raddrehender König erscheinen, ausgestattet mit den sieben Juwelen, Herrscher über die vier Kontinente, umgeben von tausend Söhnen, fähig, durch die Lüfte zu fliegen!" ඉමෙසු තීසු කොලාහලෙසු ඉමෙ ඡ සත්ථාරො බුද්ධකොලාහලං සුත්වා ආචරියෙ පයිරුපාසිත්වා චින්තාමාණිවිජ්ජාදීනි උග්ගණ්හිත්වා – ‘‘මයං බුද්ධම්හා’’ති පටිඤ්ඤං කත්වා මහාජනපරිවුතා ජනපදං විචරන්තා අනුපුබ්බෙන සාවත්ථියං පත්තා. තෙසං උපට්ඨාකා රාජානං උපසඞ්කමිත්වා, ‘‘මහාරාජ, පූරණො කස්සපො…පෙ… අජිතො කෙසකම්බලො බුද්ධො කිර සබ්බඤ්ඤූ කිරා’’ති ආරොචෙසුං. රාජා ‘‘තුම්හෙව නෙ නිමන්තෙත්වා ආනෙථා’’ති ආහ[Pg.121]. තෙ ගන්ත්වා තෙහි, ‘‘රාජා වො නිමන්තෙති. රඤ්ඤො ගෙහෙ භික්ඛං ගණ්හථා’’ති වුත්තා ගන්තුං න උස්සහන්ති, පුනප්පුනං වුච්චමානා උපට්ඨාකානං චිත්තානුරක්ඛණත්ථාය අධිවාසෙත්වා සබ්බෙ එකතොව අගමංසු. රාජා ආසනානි පඤ්ඤාපෙත්වා ‘‘නිසීදන්තූ’’ති ආහ. නිග්ගුණානං අත්තභාවෙ රාජුස්මා නාම ඵරති, තෙ මහාරහෙසු ආසනෙසු නිසීදිතුං අසක්කොන්තා ඵලකෙසු චෙව භූමියං ච නිසීදිංසු. Unter diesen drei Aufruhren hörten diese sechs Lehrer den Aufruhr über einen Buddha, suchten ihre Lehrer auf, erlernten magische Künste wie das Wunschjuwel-Mantra und andere, stellten die Behauptung auf: "Wir sind Buddhas", und wanderten, umgeben von einer großen Menschenmenge, durch das Land, bis sie schließlich nach Sāvatthī gelangten. Ihre Unterstützer traten vor den König und berichteten: "Großer König, Pūraṇa Kassapa ... [und so weiter] ... Ajita Kesakambala soll, wie man hört, ein Buddha sein, er soll allwissend sein." Der König sagte: "Ladet sie doch selbst ein und bringt sie her." Sie gingen hin, und als jenen gesagt wurde: "Der König lädt euch ein. Nehmt das Almosenessen im Palast des Königs ein", wagten sie es nicht hinzugehen. Doch als ihnen wiederholt zugesprochen wurde, willigten sie ein, um die Gefühle ihrer Unterstützer zu schonen, und gingen alle gemeinsam hin. Der König ließ Sitze herrichten und sagte: "Mögen sie Platz nehmen." Doch da die königliche Aura auf die Personen dieser tugendlosen Menschen einwirkte, wagten sie es nicht, sich auf die kostbaren Sitze zu setzen, sondern setzten sich auf Holzbretter und auf die bloße Erde. රාජා ‘‘එත්තකෙනෙව නත්ථි තෙසං අන්තො සුක්කධම්මො’’ති වත්වා ආහාරං අදත්වාව තාලතො පතිතං මුග්ගරෙන පොථෙන්තො විය ‘‘තුම්හෙ බුද්ධා, න බුද්ධා’’ති පඤ්හං පුච්ඡි. තෙ චින්තයිංසු – ‘‘සචෙ ‘බුද්ධම්හා’ති වක්ඛාම, රාජා බුද්ධවිසයෙ පඤ්හං පුච්ඡිත්වා කථෙතුං අසක්කොන්තෙ ‘තුම්හෙ මයං බුද්ධාති මහාජනං වඤ්චෙත්වා ආහිණ්ඩථා’ති ජිව්හම්පි ඡින්දාපෙය්‍ය, අඤ්ඤම්පි අනත්ථං කරෙය්‍යා’’ති සකපටිඤ්ඤාය එව ‘න මයං බුද්ධා’ති වදිංසු. අථ නෙ රාජා ගෙහතො නිකඩ්ඪාපෙසි. තෙ රාජඝරතො නික්ඛන්තෙ උපට්ඨාකා පුච්ඡිංසු – ‘‘කිං ආචරියා රාජා තුම්හෙ පඤ්හං පුච්ඡිත්වා සක්කාරසම්මානං අකාසී’’ති? රාජා ‘‘බුද්ධා තුම්හෙ’’ති පුච්ඡි, තතො මයං – ‘‘සචෙ අයං රාජා බුද්ධවිසයෙ පඤ්හං කථියමානං අජානන්තො අම්හෙසු මනං පදොසෙස්සති, බහුං අපුඤ්ඤං පසවිස්සතී’’ති රඤ්ඤො අනුකම්පාය ‘න මයං බුද්ධා’ති වදිම්හා, මයං පන බුද්ධා එව, අම්හාකං බුද්ධභාවො, උදකෙන ධොවිත්වාපි හරිතුං න සක්කාති. ඉති බහිද්ධා ‘බුද්ධම්හා’ති ආහංසු – රඤ්ඤො සන්තිකෙ ‘න මයං බුද්ධා’ති වදිංසූති, ඉදං ගහෙත්වා රාජා එවමාහ. තත්ථ කිං පන භවං ගොතමො දහරො චෙව ජාතියා, නවො ච පබ්බජ්ජායාති ඉදං අත්තනො පටිඤ්ඤං ගහෙත්වා වදති. තත්ථ කින්ති පටික්ඛෙපවචනං. එතෙ ජාතිමහල්ලකා ච චිරපබ්බජිතා ච ‘‘බුද්ධම්හා’’ති න පටිජානන්ති, භවං ගොතමො ජාතියා ච දහරො පබ්බජ්ජාය ච නවො කිං පටිජානාති? මා පටිජානාහීති අත්ථො. Der König erkannte: "Schon allein dadurch zeigt sich, dass in ihrem Inneren kein heilsames Gesetz existiert." Ohne ihnen überhaupt Speise anzubieten, fragte er sie – gleichsam als würde er jemanden, der von einer Palme herabstürzt, noch mit einem Holzhammer schlagen – unverblümt: "Seid ihr Buddhas oder seid ihr keine Buddhas?" Sie überlegten: "Wenn wir sagen: "Wir sind Buddhas", wird der König uns Fragen aus dem Bereich eines Buddha stellen. Wenn wir diese nicht beantworten können, wird er sagen: "Ihr zieht umher und täuscht die Menschen, indem ihr behauptet, ihr selbst seiet Buddhas!", und er könnte uns die Zungen herausschneiden lassen oder uns anderes Unheil zufügen." Daher sagten sie gemäß ihrem eigenen Eingeständnis: "Wir sind keine Buddhas." Daraufhin ließ der König sie aus dem Palast werfen. Als sie den königlichen Palast verlassen hatten, fragten ihre Unterstützer sie: "Haben der König euch Fragen gestellt, o Lehrer, und euch Ehre und Respekt erwiesen?" Sie antworteten: "Der König fragte: "Seid ihr Buddhas?" Daraufhin dachten wir: "Wenn dieser König, der es nicht versteht, wenn Fragen über den Bereich eines Buddha dargelegt werden, seinen Geist gegen uns richtet, wird er viel Unheilsames anhäufen." Aus Mitgefühl mit dem König sagten wir: "Wir sind keine Buddhas." Wir sind jedoch tatsächlich Buddhas! Unsere Eigenschaft als Buddha kann man nicht einmal mit Wasser abwaschen." So behaupteten sie außerhalb: "Wir sind Buddhas", während sie in der Gegenwart des Königs gesagt hatten: "Wir sind keine Buddhas." Indem er dies aufgriff, sprach der König so zum Buddha. Darin bezieht sich der Satz "Wie aber kann der Ehrwürdige Gotama, der doch jung an Jahren und neu im Mönchsleben ist..." auf dieses von jenen abgegebene Eingeständnis. Darin ist das Wort "kiṃ" ein Ausdruck der Ablehnung. Der Sinn ist: "Diese Lehrer, die an Jahren alt und seit langem hinausgegangen sind, behaupten nicht: "Wir sind Buddhas". Warum behauptet der Ehrwürdige Gotama, der an Jahren jung und im Mönchsleben neu ist, dies? Behaupte es nicht!" න උඤ්ඤාතබ්බාති න අවජානිතබ්බා. න පරිභොතබ්බාති න පරිභවිතබ්බා. කතමෙ චත්තාරොති කථෙතුකම්‍යතාපුච්ඡා. ඛත්තියොති රාජකුමාරො. උරගොති ආසීවිසො. අග්ගීති අග්ගියෙව. භික්ඛූති ඉමස්මිං පන පදෙ දෙසනාකුසලතාය අත්තානං අබ්භන්තරං කත්වා සීලවන්තං පබ්බජිතං දස්සෙති. එත්ථ [Pg.122] ච දහරං රාජකුමාරං දිස්වා, උක්කමිත්වා මග්ගං අදෙන්තො, පාරුපනං අනපනෙන්තො, නිසින්නාසනතො අනුට්ඨහන්තො, හත්ථිපිට්ඨාදීහි අනොතරන්තො, හෙට්ඨා කත්වා මඤ්ඤනවසෙන අඤ්ඤම්පි එවරූපං අනාචාරං කරොන්තො ඛත්තියං අවජානාති නාම. ‘‘භද්දකො වතායං රාජකුමාරො, මහාකණ්ඩො මහොදරො – කිං නාම යංකිඤ්චි චොරූපද්දවං වූපසමෙතුං යත්ථ කත්ථචි ඨානෙ රජ්ජං අනුසාසිතුං සක්ඛිස්සතී’’තිආදීනි වදන්තො පරිභොති නාම. අඤ්ජනිසලාකමත්තම්පි ආසීවිසපොතකං කණ්ණාදීසු පිළන්ධන්තො අඞ්ගුලිම්පි ජිව්හම්පි ඩංසාපෙන්තො උරගං අවජානාති නාම. ‘‘භද්දකො වතායං ආසීවිසො උදකදෙඩ්ඩුභො විය කිං නාම කිඤ්චිදෙව ඩංසිතුං කස්සචිදෙව කායෙ විසං ඵරිතුං සක්ඛිස්සතී’’තිආදීනි වදන්තො පරිභොති නාම. ඛජ්ජොපනකමත්තම්පි අග්ගිං ගහෙත්වා හත්ථෙන කීළන්තො භණ්ඩුක්ඛලිකාය ඛිපන්තො චූළාය වා සයනපිට්ඨසාටකපසිබ්බකාදීසු වා ඨපෙන්තො අග්ගිං අවජානාති නාම. ‘‘භද්දකො වතායං අග්ගි කතරං නු ඛො යාගුභත්තං පචිස්සති, කතරං මච්ඡමංසං, කස්ස සීතං විනොදෙස්සතී’’තිආදීනි වදන්තො පරිභොති නාම. දහරසාමණෙරම්පි පන දිස්වා උක්කමිත්වා මග්ගං අදෙන්තොති රාජකුමාරෙ වුත්තං අනාචාරං කරොන්තො භික්ඛුං අවජානාති නාම. ‘‘භද්දකො වතායං සාමණෙරො මහාකණ්ඨො මහොදරො යංකිඤ්චි බුද්ධවචනං උග්ගහෙතුං යංකිඤ්චි අරඤ්ඤං අජ්ඣොගාහෙත්වා වසිතුං සක්ඛිස්සති, සඞ්ඝත්ථෙරකාලෙ මනාපො භවිස්සතී’’තිආදීනි වදන්තො පරිභොති නාම. තං සබ්බම්පි න කාතබ්බන්ති දස්සෙන්තො න උඤ්ඤාතබ්බො න පරිභොතබ්බොති ආහ. »Na uññātabbā« bedeutet: man soll sie nicht verachten. »Na paribhotabbā« bedeutet: man soll sie nicht geringschätzen. »Katame cattāro« (Welche vier?) ist eine Frage aus dem Wunsch heraus, eine Erklärung zu geben. »Khattiyo« bedeutet einen königlichen Prinzen. »Urago« bedeutet eine Giftschlange. »Aggī« bedeutet eben das Feuer. Im Wort »bhikkhu« zeigt der Erhabene jedoch aufgrund seiner Geschicklichkeit in der Lehrverkündigung, indem er sich selbst mit einschließt, einen tugendhaften Mönch (einen ordinierten Sittenreinen). Wenn man hierbei einen jungen Prinzen sieht, ihm nicht aus dem Weg geht, um Platz zu machen, sein Obergewand nicht anpasst, sich nicht von seinem Sitz erhebt, nicht von einem Elefantenrücken oder Ähnlichem herabsteigt, ihn als minderwertig erachtet und in diesem Sinne auch anderes derartiges ungebührliches Verhalten an den Tag legt, so nennt man das: den Khattiya verachten. Wenn man sagt: ‚Dieser Prinz ist ja ganz nett, er hat einen dicken Hals und einen dicken Bauch – wie um alles in der Welt soll er in der Lage sein, irgendeine Räuberplage niederzuschlagen oder an irgendeinem Ort das Reich zu regieren?‘ und Ähnliches, so nennt man das: ihn geringschätzen. Wenn man selbst eine junge Giftschlange von der Größe eines Augensalbenstäbchens an die Ohren legt, sie in den Finger oder die Zunge beißen lässt, so nennt man das: die Schlange verachten. Wenn man sagt: ‚Diese Giftschlange ist ja ganz nett, gerade wie eine Wasserschlange – wie um alles in der Welt soll sie jemanden beißen oder Gift im Körper von jemandem verbreiten können?‘ und Ähnliches, so nennt man das: sie geringschätzen. Wenn man ein Feuer von der Größe eines Glühwürmchens nimmt, mit der Hand damit spielt, es in einen Kasten wirft, es auf den Kopf oder auf ein Bettgestell, ein Tuch, eine Tasche oder Ähnliches legt, so nennt man das: das Feuer verachten. Wenn man sagt: ‚Dieses Feuer ist ja ganz nett – welchen Schleim oder welchen Reis wird es wohl kochen, welchen Fisch, welches Fleisch, oder wem wird es die Kälte vertreiben?‘ und Ähnliches, so nennt man das: es geringschätzen. Wenn man jedoch einen jungen Novizen sieht, ihm nicht aus dem Weg geht und ihm keinen Platz macht – indem man also das ungebührliche Verhalten zeigt, das in Bezug auf den Prinzen beschrieben wurde –, so nennt man das: den Mönch verachten. Wenn man sagt: ‚Dieser Novize ist ja ganz nett, er hat einen dicken Hals und einen dicken Bauch – wie um alles in der Welt soll er das Buddha-Wort erlernen oder in irgendeinen Wald vordringen und dort leben können? Wenn er einmal ein Gemeinde-Ältester wird, wird er dann wohl angenehm sein?‘ und Ähnliches, so nennt man das: ihn geringschätzen. Um zu zeigen, dass all dies keineswegs getan werden darf, sprach er: ‚Er soll nicht verachtet werden, er soll nicht geringgeschätzt werden.‘ එතදවොචාති එතං ගාථාබන්ධං අවොච. ගාථා ච නාමෙතා තදත්ථදීපනාපි හොන්ති විසෙසත්ථදීපනාපි, තත්‍රිමා තදත්ථම්පි විසෙසත්ථම්පි දීපෙන්තියෙව. තත්ථ ඛත්තියන්ති ඛෙත්තානං අධිපතිං. වුත්තඤ්හෙතං ‘‘ඛෙත්තානං අධිපතීති ඛො, වාසෙට්ඨ, ‘ඛත්තියො ඛත්තියො’ත්වෙව දුතියං අක්ඛරං උපනිබ්බත්ත’’න්ති (දී. නි. 3.131). ජාතිසම්පන්නන්ති තායෙව ඛත්තියජාතියා ජාතිසම්පන්නං. අභිජාතන්ති තීණි කුලානි අතික්කමිත්වා ජාතං. »Etadavoca« bedeutet: er sprach diese Strophen-Verbindung. Diese Strophen dienen entweder dazu, die zuvor dargelegte Bedeutung zu erläutern, oder eine besondere Bedeutung darzulegen; in diesem Fall erläutern sie sowohl die zuvor dargelegte als auch die besondere Bedeutung. Darin bedeutet »khattiyaṃ« den Herrn der Felder. Denn dies wurde gesagt: ‚Da er der Herr der Felder ist, o Vāseṭṭha, entstand eben der Name „Khattiya, Khattiya“ als zweite Bezeichnung.‘ »Jātisampannant« bedeutet: durch eben diese Kriegergeburt von vorzüglicher Abstammung. »Abhijātant« bedeutet: hochgeboren, indem er die drei anderen Kasten übertrifft. ඨානං හීති කාරණං විජ්ජති. මනුජින්දොති මනුස්සජෙට්ඨකො. රාජදණ්ඩෙනාති රඤ්ඤො උද්ධටදණ්ඩෙන, සො අප්පකො නාම න හොති, දසසහස්සවීසතිසහස්සප්පමාණො හොතියෙව. තස්මිං පක්කමතෙ භුසන්ති [Pg.123] තස්මිං පුග්ගලෙ බලවඋපක්කමං උපක්කමති. රක්ඛං ජීවිතමත්තනොති අත්තනො ජීවිතං රක්ඛමානො තං ඛත්තියං පරිවජ්ජෙය්‍ය න ඝට්ටෙය්‍ය. »Ṭhānaṃ hi« bedeutet: denn es liegt ein Grund vor. »Manujindo« bedeutet: das Oberhaupt der Menschen. »Rājadaṇḍena« bedeutet: durch die erhobene Strafe des Königs. Diese ist keineswegs gering, sondern beläuft sich gewiss auf das Ausmaß von zehn- oder zwanzigtausend. »Tasmiṃ pakkamate bhusaṃ« bedeutet: er wendet eine gewaltige Maßnahme gegen diese Person an. »Rakkhaṃ jīvitamattano« bedeutet: wer sein eigenes Leben schützt, sollte diesen Khattiya meiden und ihn nicht reizen. උච්චාවචෙහීති නානාවිධෙහි. වණ්ණෙහීති සණ්ඨානෙහි. යෙන යෙන හි වණ්ණෙන චරන්තො ගොචරං ලභති, යදි සප්පවණ්ණෙන, යදි දෙඩ්ඩුභවණ්ණෙන, යදි ධමනිවණ්ණෙන, අන්තමසො කලන්දකවණ්ණෙනපි චරතියෙව. ආසජ්ජාති පත්වා. බාලන්ති යෙන බාලෙන ඝට්ටිතො, තං බාලං නරං වා නාරිං වා ඩංසෙය්‍ය. »Uccāvacehi« bedeutet: mit verschiedenartigen. »Vaṇṇehi« bedeutet: mit Gestalten. Denn in welcher Gestalt auch immer sie umherstreift und Nahrung findet – sei es in der Gestalt einer Giftschlange, einer Wasserschlange, einer Rattennatter, oder selbst in der Gestalt eines Eichhörnchens –, so bewegt sie sich fort. »Āsajja« bedeutet: nachdem sie ihn erreicht hat. »Bālaṃ« bedeutet: den Toren, von dem sie gereizt wurde; diesen Toren – sei es ein Mann oder eine Frau –, würde sie beißen. පහූතභක්ඛන්ති බහුභක්ඛං. අග්ගිස්ස හි අභක්ඛං නාම නත්ථි. ජාලිනන්ති ජාලවන්තං. පාවකන්ති අග්ගිං. පාවගන්තිපි පාඨො. කණ්හවත්තනින්ති වත්තනීති මග්ගො, අග්ගිනා ගතමග්ගො කණ්හො හොති කාළකො, තස්මා ‘‘කණ්හවත්තනී’’ති වුච්චති. »Pahūtabhakkhaṃ« bedeutet: viel verzehrend. Denn für das Feuer gibt es nichts Unfressbares. »Jālinaṃ« bedeutet: ein Netz von Flammen habend. »Pāvakaṃ« bedeutet: das Feuer. Es gibt auch die Lesart »pāvagaṃ«. Im Ausdruck »kaṇhavattanī« bedeutet »vattanī« den Weg; der Weg, den das Feuer gegangen ist, wird schwarz, d. h. dunkel. Darum wird es »das Schwarzpfadige« genannt. මහා හුත්වානාති මහන්තො හුත්වා. අග්ගි හි එකදා යාවබ්‍රහ්මලොකප්පමාණොපි හොති. ජායන්ති තත්ථ පාරොහාති තත්ථ අග්ගිනා දඩ්ඪවනෙ පාරොහා ජායන්ති. පාරොහාති තිණරුක්ඛාදයො වුච්චන්ති. තෙ හි අග්ගිනා දඩ්ඪට්ඨානෙ මූලමත්තෙපි අවසිට්ඨෙ පාදතො රොහන්ති ජායන්ති වඩ්ඪන්ති, තස්මා ‘‘පාරොහා’’ති වුච්චන්ති. පුන රොහනත්ථෙන වා පාරොහා. අහොරත්තානමච්චයෙති රත්තින්දිවානං අතික්කමෙ. නිදාඝෙපි දෙවෙ වුට්ඨමත්තෙ ජායන්ති. »Mahā hutvānā« bedeutet: groß geworden. Denn das Feuer erreicht manchmal sogar ein Ausmaß bis zur Brahma-Welt. »Jāyanti tattha pārohā« bedeutet: dort, im vom Feuer verbrannten Wald, sprießen neue Triebe. Unter »pārohā« versteht man Gras, Bäume usw. Denn an einem vom Feuer verbrannten Ort wachsen, sprießen und gedeihen sie wieder aus der Wurzel, selbst wenn nur ein Rest der Wurzel übrig geblieben ist; deshalb werden sie »pārohā« (Wiederkeimende) genannt. Oder sie heißen »pārohā«, weil sie wieder emporwachsen. »Ahorattānamaccaye« bedeutet: nach dem Vergehen von Tagen und Nächten. Selbst in der heißen Jahreszeit wachsen sie, sobald der Regen fällt. භික්ඛු ඩහති තෙජසාති එත්ථ අක්කොසන්තං පච්චක්කොසන්තො භණ්ඩන්තං පටිභණ්ඩන්තො පහරන්තං පටිපහරන්තො භික්ඛු නාම කිඤ්චි භික්ඛුතෙජසා ඩහිතුං න සක්කොති. යො පන අක්කොසන්තං න පච්චක්කොසති, භණ්ඩන්තං න පටිභණ්ඩති. පහරන්තං න පටිපහරති, තස්මිං විප්පටිපන්නො තස්ස සීලතෙජෙන ඩය්හති. තෙනෙවෙතං වුත්තං. න තස්ස පුත්තා පසවොති තස්ස පුත්තධීතරොපි ගොමහිංසකුක්කුටසූකරාදයො පසවොපි න භවන්ති, විනස්සන්තීති අත්ථො. දායාදා වින්දරෙ ධනන්ති තස්ස දායාදාපි ධනං න වින්දන්ති. තාලාවත්ථූ භවන්ති තෙති තෙ භික්ඛුතෙජසා දඩ්ඪා වත්ථුමත්තාවසිට්ඨො මත්ථකච්ඡින්නතාලො විය භවන්ති, පුත්තධීතාදිවසෙන න වඩ්ඪන්තීති අත්ථො. In der Stelle »bhikkhu ḍahati tejasā« kann ein sogenannter Mönch, der den Beschimpfenden zurückbeschimpft, den Streitenden zurückbestreitet und den Schlagenden zurückschlägt, niemanden durch die feurige Kraft eines Mönchs verbrennen. Wer aber den Beschimpfenden nicht zurückbeschimpft, den Streitenden nicht zurückbestreitet und den Schlagenden nicht zurückschlägt – wer sich an einem solchen Mönch vergeht, der wird durch die Kraft dessen Tugend verbrannt. Aus diesem Grund wurde folgendes gesagt: »Na tassa puttā pasavo« bedeutet: Seine Söhne und Töchter sowie seine Nutztiere wie Rinder, Büffel, Hühner, Schweine usw. gedeihen nicht, sondern gehen zugrunde. »Dāyādā vindare dhanaṃ« bedeutet: Auch seine Erben erlangen kein Vermögen. »Tālāvatthū bhavanti te« bedeutet: Sie werden, durch die feurige Kraft des Mönchs verbrannt, wie eine Palme, deren Krone abgeschlagen ist, von der nur die nackte Stelle übrig bleibt; das heißt, sie vermehren sich nicht durch Söhne, Töchter usw. තස්මාති [Pg.124] යස්මා සමණතෙජෙන දඩ්ඪා මත්ථකච්ඡින්නතාලො විය අවිරුළ්හිධම්මා භවන්ති, තස්මා. සම්මදෙව සමාචරෙති සම්මා සමාචරෙය්‍ය. සම්මා සමාචරන්තෙන පන කිං කාතබ්බන්ති? ඛත්තියං තාව නිස්සාය ලද්ධබ්බං ගාමනිගමයානවාහනාදිආනිසංසං, උරගං නිස්සාය තස්ස කීළාපනෙන ලද්ධබ්බං වත්ථහිරඤ්ඤසුවණ්ණාදිආනිසංසං අග්ගිං නිස්සාය තස්සානුභාවෙන පත්තබ්බං යාගුභත්තපචනසීතවිනොදනාදිආනිසංසං, භික්ඛුං නිස්සාය තස්ස වසෙන පත්තබ්බං අසුතසවනසුතපරියොදපන-සග්ගමග්ගාධිගමාදිආනිසංසං සම්පස්සමානෙන ‘‘එතෙ නිස්සාය පුබ්බෙ වුත්තප්පකාරො ආදීනවො අත්ථි. කිං ඉමෙහී’’ති? න සබ්බසො පහාතබ්බා. ඉස්සරියත්ථිකෙන පන වුත්තප්පකාරං අවජානනඤ්ච පරිභවනඤ්ච අකත්වා පුබ්බුට්ඨායිපච්ඡානිපාතිතාදීහි උපායෙහි ඛත්තියකුමාරො තොසෙතබ්බො, එවං තතො ඉස්සරියං අධිගමිස්සති. අහිතුණ්ඩිකෙන උරගෙ විස්සාසං අකත්වා නාගවිජ්ජං පරිවත්තෙත්වා අජපදෙන දණ්ඩෙන ගීවාය ගහෙත්වා විසහරෙන මූලෙන දාඨා ධොවිත්වා පෙළායං පක්ඛිපිත්වා කීළාපෙන්තෙන චරිතබ්බං. එවං තං නිස්සාය ඝාසච්ඡාදනාදීනි ලභිස්සති. යාගුපචනාදීනි කත්තුකාමෙන අග්ගිං විස්සාසෙන භණ්ඩුක්ඛලිකාදීසු අපක්ඛිපිත්වා හත්ථෙහි අනාමසන්තෙන ගොමයචුණ්ණාදීහි ජාලෙත්වා යාගුපචනාදීනි කත්තබ්බානි, එවං තං නිස්සාය ආනිසංසං ලභිස්සති. අසුතසවනාදීනි පත්ථයන්තෙනපි භික්ඛුං අතිවිස්සාසෙන වෙජ්ජකම්මනවකම්මාදීසු අයොජෙත්වා චතූහි පච්චයෙහි සක්කච්චං උපට්ඨාතබ්බො, එවං තං නිස්සාය අසුතපුබ්බං බුද්ධවචනං අසුතපුබ්බං පඤ්හාවිනිච්ඡයං දිට්ඨධම්මිකසම්පරායිකං අත්ථං තිස්සො කුලසම්පත්තියො ඡ කාමසග්ගානි නව ච බ්‍රහ්මලොකෙ පත්වා අමතමහානිබ්බානදස්සනම්පි ලභිස්සතීති ඉමමත්ථං සන්ධාය සම්මදෙව සමාචරෙති ආහ. Zu "tasmāti": Weil sie nämlich durch die Glut der asketischen Macht verbrannt worden sind und wie eine Palme, deren Krone abgeschlagen ist, von einer Natur sind, die kein neues Wachstum mehr zulässt, deshalb. Zu "sammadeva samācareti": Er soll sich vollkommen recht verhalten. Was aber soll von jemandem getan werden, der sich vollkommen recht verhält? Wenn man den Segen bedenkt, der in Abhängigkeit von einem Khattiya-König erlangt werden kann, wie etwa Dörfer, Städte, Wagen, Fahrzeuge und Ähnliches; den Segen, der in Abhängigkeit von einer Schlange durch deren Vorführen erlangt werden kann, wie etwa Kleidung, Silber, Gold und Ähnliches; den Segen, der in Abhängigkeit vom Feuer durch dessen Kraft erreicht werden kann, wie etwa das Kochen von Reisschleim und Speise, das Vertreiben von Kälte und Ähnliches; und den Segen, der in Abhängigkeit von einem Bhikkhu durch dessen Einfluss erreicht werden kann, wie etwa das Hören des Ungehörten, die Reinigung des Gehörten, das Erlangen des Weges zum Himmel und Ähnliches – dann sollte man nicht denken: "In Abhängigkeit von diesen besteht die zuvor erwähnte Gefahr. Was soll ich mit ihnen?" und sie gänzlich meiden. Wer vielmehr nach Wohlstand strebt, sollte, ohne Verachtung und Herabsetzung der erwähnten Art zu zeigen, den Khattiya-Prinzen durch Mittel wie frühes Aufstehen, spätes Niederlegen und Ähnliches zufriedenstellen; so wird er von diesem Wohlstand erlangen. Ein Schlangenbeschwörer sollte, ohne der Schlange zu vertrauen, das Schlangen-Mantra rezitieren, sie mit einem ziegenfußförmigen Stab am Nacken packen, ihre Giftzähne mit einer giftentziehenden Wurzel reinigen, sie in einen Korb setzen und so verfahren, während er sie spielen lässt. Auf diese Weise wird er in Abhängigkeit von ihr Nahrung, Kleidung und Ähnliches erhalten. Wer Reisschleim kochen möchte und Ähnliches, sollte das Feuer nicht leichtsinnig in Töpfe und Ähnliches werfen und es nicht mit bloßen Händen berühren, sondern es mit Kuhmistpulver und Ähnlichem entzünden und so das Kochen von Reisschleim und Ähnliches verrichten; auf diese Weise wird er in Abhängigkeit von ihm den Nutzen erlangen. Auch wer das Hören des Ungehörten und Ähnliches ersehnt, sollte den Bhikkhu nicht aus übermäßigem Vertrauen mit medizinischen Diensten, Bauarbeiten und Ähnlichem beauftragen, sondern ihn ehrerbietig mit den vier Requisiten versorgen. Auf diese Weise wird er in Abhängigkeit von ihm das zuvor ungehörte Buddha-Wort vernehmen, die zuvor ungehörte Klärung von Fragen bezüglich des Heils im gegenwärtigen und zukünftigen Leben erlangen, den dreifachen Wohlstand der Familien, die sechs himmlischen Welten der Sinnesfreuden und die neun Brahma-Welten erreichen und schließlich auch das Schauen des großen, todlosen Nibbāna erlangen. In Bezug auf diese Bedeutung sprach der Erhabene: "Er soll sich vollkommen recht verhalten". එතදවොචාති ධම්මදෙසනං සුත්වා පසන්නො පසාදං ආවිකරොන්තො එතං ‘‘අභික්කන්ත’’න්තිආදිවචනං අවොච. තත්ථ අභික්කන්තන්ති අභිකන්තං අතිඉට්ඨං අතිමනාපං, අතිසුන්දරන්ති අත්ථො. එත්ථ එකෙන අභික්කන්තසද්දෙන දෙසනං ථොමෙති ‘‘අභික්කන්තං, භන්තෙ, යදිදං භගවතො ධම්මදෙසනා’’ති. එකෙන අත්තනො [Pg.125] පසාදං ‘‘අභික්කන්තං, භන්තෙ, යදිදං භගවතො ධම්මදෙසනං ආගම්ම මම පසාදො’’ති. Zu "etadavocā": Nachdem er die Lehrrede gehört hatte, wurde er voller Vertrauen und drückte seine vertrauensvolle Freude aus, indem er diese Worte sprach, die mit "Vortrefflich!" beginnen. Darin bedeutet "abhikkantaṃ": äußerst wünschenswert, höchst erfreulich, überaus schön; dies ist die Bedeutung. Hierbei preist er mit dem einen Wort "abhikkantaṃ" die Lehrrede: "Vortrefflich, o Herr, ist diese Lehrrede des Erhabenen!" Mit dem anderen Wort preist er seine eigene vertrauensvolle Freude: "Vortrefflich, o Herr, ist diese meine vertrauensvolle Freude, die aufgrund der Lehrrede des Erhabenen in mir entstanden ist!" තතො පරං චතූහි උපමාහි දෙසනංයෙව ථොමෙති. තත්ථ නික්කුජ්ජිතන්ති අධොමුඛඨපිතං, හෙට්ඨාමුඛජාතං වා. උක්කුජ්ජෙය්‍යාති උපරිමුඛං කරෙය්‍ය. පටිච්ඡන්නන්ති තිණපණ්ණාදිඡාදිතං. විවරෙය්‍යාති උග්ඝාටෙය්‍ය. මූළ්හස්සාති දිසාමූළ්හස්ස. මග්ගං ආචික්ඛෙය්‍යාති හත්ථෙ ගහෙත්වා ‘‘එස මග්ගො’’ති වදෙය්‍ය. අන්ධකාරෙති කාළපක්ඛචාතුද්දසී අඩ්ඪරත්තඝනවනසණ්ඩ මෙඝපටලෙහි චතුරඞ්ගෙ තමෙ. ඉදං වුත්තං හොති – යථා කොචි නික්කුජ්ජිතං උක්කුජ්ජෙය්‍ය, එවං සද්ධම්මවිමුඛං අසද්ධම්මෙ පතිතං මං අසද්ධම්මා වුට්ඨාපෙන්තෙන, යථා පටිච්ඡන්නං විවරෙය්‍ය, එවං කස්සපස්ස භගවතො සාසනන්තරධානා පභුති මිච්ඡාදිට්ඨිගහනපටිච්ඡන්නං සාසනං විවරන්තෙන, යථා මූළ්හස්ස මග්ගං ආචික්ඛෙය්‍ය, එවං කුම්මග්ගමිච්ඡාමග්ගපටිපන්නස්ස මෙ සග්ගමොක්ඛමග්ගං ආවිකරොන්තෙන, යථා අන්ධකාරෙ තෙලපජ්ජොතං ධාරෙය්‍ය, එවං මොහන්ධකාරෙ නිමුග්ගස්ස මෙ බුද්ධාදිරතනරූපානි අපස්සතො තප්පටිච්ඡාදකමොහන්ධකාරවිද්ධංසකදෙසනාපජ්ජොතං ධාරෙන්තෙන මය්හං භගවතා එතෙහි පරියායෙහි පකාසිතත්තා අනෙකපරියායෙන ධම්මො පකාසිතොති. Danach preist er eben diese Lehrrede mit vier Vergleichen. Darin bedeutet "nikkujjitaṃ": mit der Öffnung nach unten aufgestellt oder von Natur aus nach unten gerichtet. "Ukkujjeyya" bedeutet: die Öffnung nach oben richten. "Paṭicchannaṃ" bedeutet: mit Gras, Blättern und Ähnlichem bedeckt. "Vivareyya" bedeutet: aufdecken. "Mūḷhassa" bedeutet: demjenigen, der die Orientierung verloren hat. "Maggaṃ ācikkheyya" bedeutet: ihn an der Hand nehmen und sagen: "Dies ist der Weg". "Andhakāre" bezieht sich auf eine vierfache Finsternis, bestehend aus der Nacht des vierzehnten Tages der dunklen Monatshälfte, Mitternacht, einem dichten Wald und dichten Wolkenmassen. Damit ist folgendes gesagt: Gleichwie jemand das Umgestülpte aufrichten würde, so hat der Erhabene mich, der ich der wahren Lehre abgewandt und in die falsche Lehre herabgefallen war, aus der falschen Lehre aufgerichtet; gleichwie man das Verdeckte enthüllen würde, so hat er die Lehre enthüllt, die seit dem Schwinden der Lehre des erhabenen Kassapa im Dickicht falscher Ansichten verborgen war; gleichwie man einem Verirrten den Weg weisen würde, so hat er mir, der ich auf Abwege und Irrwege geraten war, den Weg zum Himmel und zur Befreiung offenbart; gleichwie man in der Dunkelheit eine Öllampe herbeitragen würde, so hat der Erhabene mir, der ich in der Finsternis der Verblendung versunken war und die Formen der Juwelen wie des Buddha und der anderen nicht sehen konnte, die Fackel der Lehrrede dargeboten, welche die verhüllende Finsternis der Verblendung vernichtet. Weil sie durch diese verschiedenen Methoden vom Erhabenen dargelegt wurde, ist die Lehre auf mannigfache Weise geoffenbart worden. එවං දෙසනං ථොමෙත්වා ඉමාය දෙසනාය රතනත්තයෙ පසන්නචිත්තො පසන්නාකාරං කරොන්තො එසාහන්තිආදිමාහ. තත්ථ එසාහන්ති එසො අහං. භගවන්තං සරණං ගච්ඡාමි ධම්මඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝඤ්චාති භගවන්තඤ්ච ධම්මඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝඤ්චාති ඉමං රතනත්තයං සරණං ගච්ඡාමි. උපාසකං මං, භන්තෙ, භගවා ධාරෙතූති මං භගවා ‘උපාසකො අය’න්ති එවං ධාරෙතු, ජානාතූති අත්ථො. අජ්ජතග්ගෙති අජ්ජතං ආදිං කත්වා. අජ්ජදග්ගෙති වා පාඨො, ද-කාරො පදසන්ධිකරො, අජ්ජ අග්ගං කත්වාති අත්ථො. පාණුපෙතන්ති පාණෙහි උපෙතං යාව මෙ ජීවිතං පවත්තති, තාව උපෙතං අනඤ්ඤසත්ථුකං තීහි සරණගමනෙහි සරණං ගතං උපාසකං කප්පියකාරකං මං භගවා ධාරෙතූති අයමෙත්ථ සඞ්ඛෙපො, විත්ථාරො පන සුමඞ්ගලවිලාසිනියා දීඝනිකායට්ඨකථාය සාමඤ්ඤඵලසුත්තෙ සබ්බාකාරෙන වුත්තොති. පඨමං. Nachdem er die Lehrrede auf diese Weise gepriesen hatte und sein Geist durch diese Lehrrede Vertrauen in die Drei Juwelen gefasst hatte, drückte er seine Verehrung aus und sprach die Worte, die mit "esāhaṃ" beginnen. Darin bedeutet "esāhaṃ": ich eben dieser. "Ich nehme Zuflucht zum Erhabenen, zur Lehre und zur Gemeinschaft der Bhikkhus" bedeutet: ich nehme diese drei Juwelen – den Erhabenen, die Lehre und die Gemeinschaft der Bhikkhus – als meine Zuflucht an. "Möge der Erhabene mich, o Herr, als einen Laienanhänger betrachten" bedeutet: möge der Erhabene mich als einen solchen Laienanhänger (Upāsaka) erkennen; dies ist die Bedeutung. "Ajjatagge" bedeutet: von heute an beginnend. Es gibt auch die Lesart "ajjadagge"; der Buchstabe "da" dient der Wortverbindung, und die Bedeutung ist: heute als Ausgangspunkt nehmend. "Pāṇupetaṃ" bedeutet: vom Leben begleitet, solange mein Leben andauert, so lange damit verbunden; keinen anderen Lehrer habend, ein Laienanhänger, der durch die dreifache Zufluchtnahme Zuflucht gesucht hat und der als Helfer dient – als einen solchen möge der Erhabene mich betrachten. Dies ist hier die Kurzfassung; die ausführliche Erklärung hingegen wurde in jeder Hinsicht in der Sumaṅgalavilāsinī, dem Kommentar zur Dīgha-Nikāya, im Sāmaññaphala-Sutta dargelegt. Das erste Sutta ist beendet. 2. පුරිසසුත්තවණ්ණනා 2. Die Erklärung des Purisa-Sutta. 113. දුතියෙ [Pg.126] අභිවාදෙත්වාති පුරිමසුත්තෙ සරණගතත්තා ඉධ අභිවාදෙසි. අජ්ඣත්තන්ති නියකජ්ඣත්තං, අත්තනො සන්තානෙ උප්පජ්ජන්තීති අත්ථො. ලොභාදීසු ලුබ්භනලක්ඛණො ලොභො, දුස්සනලක්ඛණො දොසො, මුය්හනලක්ඛණො මොහොති. හිංසන්තීති විහෙඨෙන්ති නාසෙන්ති විනාසෙන්ති. අත්තසම්භූතාති අත්තනි සම්භූතා. තචසාරංව සම්ඵලන්ති යථා තචසාරං වෙළුං වා නළං වා අත්තනො ඵලං හිංසති විනාසෙති, එවං හිංසන්ති විනාසෙන්තීති. දුතියං. 113. Im zweiten Sutta bedeutet "abhivādetvā": Weil er im vorherigen Sutta die Zuflucht genommen hatte, erwies er hier ehrerbietig seine Ehrfurcht. "Ajjhattaṃ" bedeutet: das eigene Innere; es meint das, was im eigenen Kontinuum entsteht. Unter Gier und den anderen Eigenschaften ist Gier (lobha) das, was das Merkmal des Begehrens hat; Hass (dosa) ist das, was das Merkmal des Verletzens hat; Verblendung (moha) ist das, was das Merkmal des Verwirrtseins hat. "Hiṃsanti" bedeutet: sie quälen, zerstören, vernichten. "Attasambhūtā" bedeutet: im eigenen Inneren entstanden. "Tacasāraṃ va samphalaṃ" bedeutet: Gleichwie ein Schilfrohr oder eine Bambuspflanze, deren Kern in der Rinde liegt, durch ihre eigene Frucht geschädigt und vernichtet wird, so schädigen und vernichten diese Geisteshaltungen die Person. Das zweite Sutta ist beendet. 3. ජරාමරණසුත්තවණ්ණනා 3. Die Erklärung des Jarāmaraṇa-Sutta. 114. තතියෙ අඤ්ඤත්‍ර ජරාමරණාති ජරාමරණතො මුත්තො නාම අත්ථීති වුච්චති. ඛත්තියමහාසාලාති ඛත්තියමහාසාලා නාම මහාසාරප්පත්තා ඛත්තියා. යෙසං හි ඛත්තියානං හෙට්ඨිමන්තෙන කොටිසතං නිධානගතං හොති, තයො කහාපණකුම්භා වලඤ්ජනත්ථාය ගෙහමජ්ඣෙ රාසිං කත්වා ඨපිතා හොන්ති, තෙ ඛත්තියමහාසාලා නාම. යෙසං බ්‍රාහ්මණානං අසීතිකොටිධනං නිහිතං හොති, දියඩ්ඪො කහාපණකුම්භො වලඤ්ජනත්ථාය ගෙහමජ්ඣෙ රාසිං කත්වා ඨපිතො හොති, තෙ බ්‍රාහ්මණමහාසාලා නාම. යෙසං ගහපතීනං චත්තාලීසකොටිධනං නිහිතං හොති, කහාපණකුම්භො වලඤ්ජනත්ථාය ගෙහමජ්ඣෙ රාසිං කත්වා ඨපිතො හොති, තෙ ගහපතිමහාසාලා නාම. 114. Im dritten Sutta: Zu „außer Alter und Tod“ (aññatra jarāmaraṇā) wird gesagt: „Gibt es jemanden, der wahrlich von Alter und Tod befreit ist?“ Zu „Khattiya-Großmeister“ (khattiyamahāsālā): Die sogenannten Khattiya-Großmeister sind Khattiyas (Adlige/Krieger), die großen Wohlstand erlangt haben. Denn jene Khattiyas, bei denen im Mindestmaß ein Schatz von einhundert Millionen vergraben ist und drei Töpfe voll Kahāpaṇas für den alltäglichen Gebrauch in der Mitte des Hauses aufgehäuft bereitstehen, werden Khattiya-Großmeister genannt. Jene Brahmanen, bei denen achtzig Millionen an Vermögen vergraben sind und eineinhalb Töpfe voll Kahāpaṇas für den alltäglichen Gebrauch in der Mitte des Hauses aufgehäuft bereitstehen, werden Brāhmaṇa-Großmeister genannt. Jene Hausväter, bei denen vierzig Millionen an Vermögen vergraben sind und ein Topf voll Kahāpaṇas für den alltäglichen Gebrauch in der Mitte des Hauses aufgehäuft bereitsteht, werden Gahapati-Großmeister genannt. අඩ්ඪාති ඉස්සරා. නිධානගතධනස්ස මහන්තතාය මහද්ධනා. සුවණ්ණරජතභාජනාදීනං උපභොගභණ්ඩානං මහන්තතාය මහාභොගා. අනිධානගතස්ස ජාතරූපරජතස්ස පහූතතාය, පහූතජාතරූපරජතා. විත්තූපකරණස්ස තුට්ඨිකරණස්ස පහූතතාය පහූතවිත්තූපකරණා. ගොධනාදීනඤ්ච සත්තවිධධඤ්ඤානඤ්ච පහූතතාය පහූතධනධඤ්ඤා. තෙසම්පි ජාතානං නත්ථි අඤ්ඤත්‍ර ජරාමරණාති තෙසම්පි එවං ඉස්සරානං ජාතානං නිබ්බත්තානං නත්ථි අඤ්ඤත්‍ර ජරාමරණා, ජාතත්තායෙව ජරාමරණතො මොක්ඛො නාම නත්ථි, අන්තොජරාමරණෙයෙව හොති. „Reich“ (aḍḍhā) bedeutet Herrscher über Reichtum. Sie sind „besitzreich“ (mahaddhanā) aufgrund der Größe ihres gehorteten Schatzes. Sie sind „genussreich“ (mahābhogā) aufgrund der Fülle an Gebrauchsgegenständen wie Gold- und Silbergefäßen. Sie sind „im Besitz von viel Gold und Silber“ (pahūtajātarūparajatā) aufgrund des Überflusses an ungehortetem Gold und Silber. Sie sind „im Besitz von vielen erfreulichen Besitztümern“ (pahūtavittūpakaraṇā) aufgrund der Fülle an Freude spendenden Schmuck- und Gebrauchsgegenständen. Sie sind „reich an Vieh und Getreide“ (pahūtadhanadhaññā) aufgrund der Fülle an Rindern und den sieben Arten von Getreide. „Auch für diese Geborenen gibt es nichts außer Alter und Tod“ (tesampi jātānaṃ natthi aññatra jarāmaraṇā) bedeutet: Auch für jene so mächtigen, geborenen und entstandenen Wesen gibt es nichts außer Alter und Tod; eben weil sie geboren sind, gibt es keine Befreiung von Alter und Tod, sie befinden sich mitten in Alter und Tod. අරහන්තොතිආදීසු [Pg.127] ආරකා කිලෙසෙහීති අරහන්තො. ඛීණා එතෙසං චත්තාරො ආසවාති ඛීණාසවා. බ්‍රහ්මචරියවාසං වුට්ඨා පරිනිට්ඨිතවාසාති වුසිතවන්තො. චතූහි මග්ගෙහි කරණීයං එතෙසං කතන්ති කතකරණීයා. ඛන්ධභාරො කිලෙසභාරො අභිසඞ්ඛාරභාරො කාමගුණභාරොති, ඉමෙ ඔහිතා භාරා එතෙසන්ති ඔහිතභාරා. අනුප්පත්තො අරහත්තසඞ්ඛාතො සකො අත්ථො එතෙසන්ති අනුප්පත්තසදත්ථා. දසවිධම්පි පරික්ඛීණං භවසංයොජනං එතෙසන්ති පරික්ඛීණභවසංයොජනා. සම්මා කාරණෙහි ජානිත්වා විමුත්තාති සම්මදඤ්ඤාවිමුත්තා. මග්ගපඤ්ඤාය චතුසච්චධම්මං ඤත්වා ඵලවිමුත්තියා විමුත්තාති අත්ථො. භෙදනධම්මොති භිජ්ජනසභාවො. නික්ඛෙපනධම්මොති නික්ඛිපිතබ්බසභාවො. ඛීණාසවස්ස හි අජීරණධම්මොපි අත්ථි, ආරම්මණතො පටිවිද්ධං නිබ්බානං, තං හි න ජීරති. ඉධ පනස්ස ජීරණධම්මං දස්සෙන්තො එවමාහ. අත්ථුප්පත්තිකො කිරස්ස සුත්තස්ස නික්ඛෙපො. සිවිකසාලාය නිසීදිත්වා කථිතන්ති වදන්ති. තත්ථ භගවා චිත්‍රානි රථයානාදීනි දිස්වා දිට්ඨමෙව උපමං කත්වා, ‘‘ජීරන්ති වෙ රාජරථා’’ති ගාථමාහ. In den Passagen mit „Arahant“ etc. gilt: „Arahants“ (Würdige) werden sie genannt, weil sie weit entfernt von den Befleckungen (kilesehi ārakā) sind. „Khīṇāsavas“ (die von den Trieben Befreiten) heißen sie, weil ihre vier Triebe versiegt (khīṇā) sind. „Vusitavantas“ (die das heilige Leben vollendet Habenden) bedeutet, dass sie das Leben im heiligen Wandel (brahmacariya) vollendet und abgeschlossen haben. „Katakaraṇīyas“ (die ihre Pflicht Erfüllt-Habenden) bedeutet, dass das, was durch die vier Pfade zu tun war, von ihnen getan wurde. „Ohitabhāras“ (die die Lasten Abgelegt-Habenden) bedeutet, dass diese Lasten von ihnen abgelegt wurden: die Last der Aggregate (khandha), die Last der Befleckungen (kilesa), die Last der karmischen Formationen (abhisaṅkhāra) und die Last der Sinnesfreuden (kāmaguṇa). „Anuppattasadatthas“ (die das eigene Ziel Erreicht-Habenden) bedeutet, dass ihr eigenes Wohl, bekannt als die Frucht der Arahatschaft (arahatta), von ihnen erlangt wurde. „Parikkhīṇabhavasaṃyojanas“ (die die Fesseln des Werdens gänzlich Vernichtet-Habenden) bedeutet, dass die zehnfachen Fesseln des Werdens bei ihnen gänzlich vernichtet sind. „Sammadaññāvimuttas“ (die durch vollkommenes Wissen Befreiten) bedeutet, dass sie durch gründliches Erkennen befreit sind. Dies meint: Sie haben durch die Pfad-Weisheit die Lehre der Vier Edlen Wahrheiten erkannt und sind durch die Frucht-Befreiung befreit. „Bhedanadhammo“ bedeutet von der Natur des Zerfallens. „Nikkhepanadhammo“ bedeutet von der Natur des Abgelegtwerden-Müssens. Denn für den Triebversiegten (khīṇāsava) gibt es auch ein unvergängliches Phänomen (ajīraṇadhamma), nämlich das Nibbāna, das als Meditationsobjekt durchdrungen wurde; dieses altert (vergeht) nämlich nicht. Hier jedoch sprach der Erhabene so, um dessen vergängliche Natur (des Körpers) aufzuzeigen. Die Entstehung dieses Suttas geht, so sagt man, auf einen konkreten Anlass zurück. Die Lehrer sagen, es wurde verkündet, während der Erhabene in der Sänftenhalle (sivikasālā) saß. Dort sah der Erhabene die prächtigen Prunkwagen und Fahrzeuge, nahm genau das Gesehene als Gleichnis und sprach die Strophe: „Es altern ja die prächtigen Königswagen“. තත්ථ ජීරන්තීති ජරං පාපුණන්ති. රාජරථාති රඤ්ඤො අභිරූහනරථා. සුචිත්තාති සුවණ්ණරජතාදීහි සුට්ඨු චිත්තිතා. අථො සරීරම්පි ජරං උපෙතීති එවරූපෙසු අනුපාදිණ්ණකෙසු සාරදාරුමයෙසු රථෙසු ජීරන්තෙසු ඉමස්මිං අජ්ඣත්තිකෙ උපාදිණ්ණකෙ මංසලොහිතාදිමයෙ සරීරෙ කිං වත්තබ්බං? සරීරම්පි ජරං උපෙතියෙවාති අත්ථො. සන්තො හවෙ සබ්භි පවෙදයන්තීති සන්තො සබ්භීහි සද්ධිං සතං ධම්මො න ජරං උපෙතීති එවං පවෙදයන්ති. ‘‘සතං ධම්මො නාම නිබ්බානං, තං න ජීරති, අජරං අමතන්ති එවං කථෙන්තී’’ති අත්ථො. යස්මා වා නිබ්බානං ආගම්ම සීදනසභාවා කිලෙසා භිජ්ජන්ති, තස්මා තං සබ්භීති වුච්චති. ඉති පුරිමපදස්ස කාරණං දස්සෙන්තො ‘‘සන්තො හවෙ සබ්භි පවෙදයන්තී’’ති ආහ. ඉදං හි වුත්තං හොති – සතං ධම්මො න ජරං උපෙති, තස්මා සන්තො සබ්භි පවෙදයන්ති. අජරං නිබ්බානං සතං ධම්මොති ආචික්ඛන්තීති අත්ථො. සුන්දරාධිවචනං වා එතං සබ්භීති. යං සබ්භිධම්මභූතං නිබ්බානං සන්තො පවෙදයන්ති කථයන්ති, සො සතං ධම්මො න ජරං උපෙතීතිපි අත්ථො. තතියං. Darin bedeutet „sie verfallen“ (jīranti): sie erreichen das Alter. „Königswagen“ (rājarathā) sind die Prunkwagen, die der König besteigt. „Schön verziert“ (sucittā) bedeutet: mit Gold, Silber usw. kunstvoll verziert. Zu „Und auch der Körper verfällt“ (atho sarīrampi jaraṃ upeti): Wenn selbst solche unbelebten (anupādiṇṇaka), aus Hartholz gefertigten Wagen verfallen, was soll man dann erst über diesen inneren, belebten (upādiṇṇaka), aus Fleisch, Blut usw. bestehenden Körper sagen? Es bedeutet, dass auch der Körper unvermeidlich dem Verfall anheimfällt. „Die Edlen wahrlich verkünden es unter den Edlen“ (santo have sabbhi pavedayanti) bedeutet: Die Edlen (santo) verkünden gemeinsam mit den Guten (sabbhīhi), dass die Lehre der Guten (sataṃ dhammo) nicht verfällt. Dies meint: „Sie lehren so: Die Lehre der Guten ist wahrlich das Nibbāna; es verfällt nicht, ist alterslos und todlos.“ Oder aber: Weil die Befleckungen, die von Natur aus zum Versinken führen, durch das Erreichen des Nibbāna zerstört werden, wird es „sabbhi“ genannt. Um so den Grund für den vorhergehenden Satzteil („die Lehre der Guten altert nicht“) aufzuzeigen, sprach er: „Die Edlen wahrlich verkünden es unter den Edlen“. Dies soll folgendes bedeuten: Die Lehre der Guten verfällt nicht, darum verkünden die Edlen das Nibbāna; sie lehren nämlich: Das alterslose Nibbāna ist die Lehre der Guten. Oder aber dieses „sabbhi“ ist eine Bezeichnung für das Schöne (sundara). Es hat auch diese Bedeutung: Das Nibbāna, das das Schöne selbst ist und welches die Guten verkünden und lehren, diese Lehre der Guten verfällt nicht. Das dritte (Sutta). 4. පියසුත්තවණ්ණනා 4. Die Erklärung des Priya-Suttas 115. චතුත්ථෙ [Pg.128] රහොගතස්සාති රහසි ගතස්ස. පටිසල්ලීනස්සාති නිලීනස්ස එකීභූතස්ස. එවමෙතං, මහාරාජාති ඉධ භගවා ඉමං සුත්තං සබ්බඤ්ඤුභාසිතං කරොන්තො ආහ. අන්තකෙනාධිපන්නස්සාති මරණෙන අජ්ඣොත්ථටස්ස. චතුත්ථං. 115. Im vierten Sutta: Zu „des in die Einsamkeit Gegangenen“ (rahogatassa) bedeutet: des an einen geheimen Ort Gegangenen. Zu „des Zurückgezogenen“ (paṭisallīnassā) bedeutet: des allein Verweilenden. Zu „So ist es, o Großkönig“ (evametaṃ mahārāja): Hier sprach dies der Erhabene, um dieses Sutta als eine Rede des Allwissenden (sabbaññubhāsita) darzustellen. Zu „des vom Endiger Überwältigten“ (antakenādhipannassa) bedeutet: des vom Tod Bezwungenen. Das vierte (Sutta). 5. අත්තරක්ඛිතසුත්තවණ්ණනා 5. Die Erklärung des Attarakkhita-Suttas 116. පඤ්චමෙ හත්ථිකායොති හත්ථිඝටා. සෙසෙසුපි එසෙව නයො. සංවරොති පිදහනං. සාධු සබ්බත්ථ සංවරොති ඉමිනා කම්මපථභෙදං අපත්තස්ස කම්මස්ස සංවරං දස්සෙති. ලජ්ජීති හිරිමා. ලජ්ජීගහණෙන චෙත්ථ ඔත්තප්පම්පි ගහිතමෙව හොති. පඤ්චමං. 116. Im fünften Sutta: Zu „Elefantenheer“ (hatthikāyo) bedeutet: eine Elefantenschar. Auch bei den übrigen Begriffen gilt genau diese Methode. Zu „Zügelung“ (saṃvaro) bedeutet: das Schließen (oder Abwehren). Mit „Heilsam ist die Zügelung überall“ (sādhu sabbattha saṃvaro) zeigt er die Zügelung einer heilsamen Handlung auf, die noch nicht die Stufe eines unheilsamen Handlungspfades erreicht hat. Zu „schamhaft“ (lajjī) bedeutet: wer Gewissensbisse und Scham besitzt (hirimā). Durch die Erwähnung der Scham (lajjī) ist hier auch die Scheu vor Sünde (ottappa) bereits mit eingeschlossen. Das fünfte (Sutta). 6. අප්පකසුත්තවණ්ණනා 6. Die Erklärung des Appaka-Suttas 117. ඡට්ඨෙ උළාරෙ උළාරෙති පණීතෙ ච බහුකෙ ච. මජ්ජන්තීති මානමජ්ජනෙන මජ්ජන්ති. අතිසාරන්ති අතික්කමං. කූටන්ති පාසං. පච්ඡාසන්ති පච්ඡා තෙසං. ඡට්ඨං. 117. Im sechsten Sutta: Zu „vortrefflich, vortrefflich“ (uḷāre uḷāre) bedeutet: sowohl edel als auch reichlich. Zu „sie berauschen sich“ (majjanti) bedeutet: sie berauschen sich durch den Rausch des Dünkels. Zu „Überschreitung“ (atisāraṃ) bedeutet: das Übertreten (Ausschweifen). Zu „Falle“ (kūṭaṃ) bedeutet: eine Schlinge. Zu „spätere Hoffnung/Folge“ (pacchāsaṃ) bedeutet: was später über sie kommt. Das sechste (Sutta). 7. අඩ්ඩකරණසුත්තවණ්ණනා 7. Die Erklärung des Aḍḍakaraṇa-Suttas 118. සත්තමෙ කාමහෙතූති කාමමූලකං. කාමනිදානන්ති කාමපච්චයා. කාමාධිකරණන්ති කාමකාරණා. සබ්බානි හෙතානි අඤ්ඤමඤ්ඤවෙවචනානෙව. භද්‍රමුඛොති සුන්දරමුඛො. එකදිවසං කිර රාජා අඩ්ඩකරණෙ නිසීදි. තත්ථ පඨමතරං ලඤ්ජං ගහෙත්වා නිසින්නා අමච්චා අස්සාමිකෙපි සාමිකෙ කරිංසු. රාජා තං ඤත්වා – ‘‘මය්හං තාව පථවිස්සරස්ස සම්මුඛාපෙතෙ එවං කරොන්ති, පරම්මුඛා කිං නාම න කරිස්සන්ති? පඤ්ඤායිස්සති දානි විටටූභො සෙනාපති සකෙන රජ්ජෙන, කිං මය්හං එවරූපෙහි ලඤ්ජඛාදකෙහි මුසාවාදීහි සද්ධිං එකට්ඨානෙ නිසජ්ජායා’’ති චින්තෙසි. තස්මා එවමාහ. ඛිප්පංව ඔඩ්ඩිතන්ති කුමිනං විය ඔඩ්ඩිතං. යථා මච්ඡා ඔඩ්ඩිතං කුමිනං පවිසන්තා න ජානන්ති, එවං සත්තා කිලෙසකාමෙන වත්ථුකාමං වීතික්කමන්තා න ජානන්තීති අත්ථො. සත්තමං. 118. Im siebten Sutta: Zu „aus Ursache der Sinnesfreuden“ (kāmahetu) bedeutet: auf den Sinnesfreuden beruhend. Zu „aus Quelle der Sinnesfreuden“ (kāmanidāna) bedeutet: durch die Bedingung der Sinnesfreuden. Zu „aus Anlass der Sinnesfreuden“ (kāmādhikaraṇa) bedeutet: aufgrund der Sinnesfreuden. All diese drei Begriffe sind wechselseitig Synonyme. Zu „Glanzgesicht“ (bhadramukho) bedeutet: von schönem Antlitz. Eines Tages, so wird erzählt, saß der König im Gerichtshof. Dort machten die Minister, nachdem sie zuvor Bestechungsgelder angenommen hatten, die Unberechtigten zu Berechtigten (die Nicht-Eigentümer zu Eigentümern). Als der König dies bemerkte, dachte er: „Sogar vor meinen Augen, dem Herrn dieser Erde, handeln diese so; was werden sie wohl hinter meinem Rücken tun? Nun soll der Feldherr Viṭaṭūbha durch seine eigene Verwaltung des Reiches bekannt werden. Was habe ich davon, mit solchen bestechlichen Lügnern an einem Ort zusammenzusitzen?“ Aus diesem Grund sprach er so. Zu „wie ein rasch aufgestelltes“ (khippaṃva oḍḍitaṃ): wie eine aufgestellte Reuse (kumina). So wie Fische, die in eine aufgestellte Reuse schwimmen, die Gefahr nicht erkennen, ebenso erkennen die Wesen, die aus Begierde nach Sinnesobjekten die Grenzen der Sinnesfreuden überschreiten, die Gefahr nicht. Das siebente (Sutta). 8. මල්ලිකාසුත්තවණ්ණනා 8. Die Erklärung des Mallikā-Suttas 119. අට්ඨමෙ [Pg.129] අත්ථි නු ඛො තෙ මල්ලිකෙති කස්මා පුච්ඡති? අයං කිර මල්ලිකා දුග්ගතමාලාකාරස්ස ධීතා, එකදිවසං ආපණතො පූවං ගහෙත්වා ‘‘මාලාරාමං ගන්ත්වාව ඛාදිස්සාමී’’ති ගච්ඡන්තී පටිපථෙ භික්ඛුසඞ්ඝපරිවාරං භගවන්තං භික්ඛාචාරං පවිසන්තං දිස්වා පසන්නචිත්තා තං භගවතො අදාසි. සත්ථා නිසීදනාකාරං දස්සෙසි. ආනන්දත්ථෙරො චීවරං පඤ්ඤාපෙත්වා අදාසි. භගවා තත්ථ නිසීදිත්වා තං පූවං පරිභුඤ්ජිත්වා මුඛං වික්ඛාලෙත්වා සිතං පාත්වාකාසි. ථෙරො ‘‘ඉමිස්සා, භන්තෙ, කො විපාකො භවිස්සතී’’ති පුච්ඡි. ආනන්ද, අජ්ජෙසා තථාගතස්ස පඨමභොජනං අදාසි, අජ්ජෙව කොසලරඤ්ඤො අග්ගමහෙසී භවිස්සතීති. තංදිවසමෙව ච රාජා කාසිගාමෙ භාගිනෙය්‍යෙන යුද්ධෙන පරාජිතො පලායිත්වා නගරං ආගච්ඡන්තො මාලාරාමං පවිසිත්වා බලකායස්ස ආගමනං ආගමෙසි. තස්ස සා වත්තං අකාසි. සො තාය වත්තෙ පසීදිත්වා තං අන්තෙපූරං අතිහාරාපෙත්වා තං අග්ගමහෙසිට්ඨානෙ ඨපෙසි. 119. Warum fragt er im achten Sutta: 'Gibt es für dich, Mallikā...'? Diese Mallikā war nämlich die Tochter eines armen Blumenbinders. Eines Tages nahm sie einen Kuchen vom Markt und dachte beim Gehen: 'Ich werde ihn erst essen, wenn ich zum Blumengarten gegangen bin.' Als sie unterwegs den Erhabenen sah, wie er, umgeben von der Bhikkhu-Gemeinschaft, zum Almosengang eintrat, schenkte sie ihm mit vertrauensvollem Geist diesen Kuchen. Der Meister zeigte die Absicht, sich zu setzen. Der Ehrwürdige Ānanda breitete seine Robe aus und reichte sie ihm. Der Erhabene setzte sich dort hin, aß den Kuchen, spülte den Mund aus und zeigte ein Lächeln. Der Thera fragte: 'Ehrwürdiger Herr, was wird die Frucht für dieses Mädchen sein?' 'Ānanda, heute hat sie dem Tathāgata die erste Speise gegeben; noch heute wird sie die Hauptgemahlin des Königs von Kosala werden.' Und genau an diesem Tag wurde der König im Kasi-Dorf im Kampf von seinem Neffen besiegt, floh und betrat auf dem Weg zur Stadt den Blumengarten, um auf die Ankunft seines Heeres zu warten. Sie erwies ihm die einem König gebührenden Dienste. Er war über ihre Dienste so erfreut, dass er sie in den inneren Palast bringen ließ und sie in den Stand der Hauptgemahlin erhob. අථෙකදිවසං චින්තෙසි – ‘‘මයා ඉමිස්සා දුග්ගතකුලස්ස ධීතුයා මහන්තං ඉස්සරියං දින්නං, යංනූනාහං ඉමං පුච්ඡෙය්‍යං ‘කො තෙ පියො’ති? සා ‘ත්වං මෙ, මහාරාජ, පියො’ති වත්වා පුන මං පුච්ඡිස්සති. අථස්සාහං ‘මය්හම්පි ත්වංයෙව පියා’ති වක්ඛාමී’’ති. ඉති සො අඤ්ඤමඤ්ඤං විස්සාසජනනත්ථං සම්මොදනීයං කථං කථෙන්තො පුච්ඡති. සා පන දෙවී පණ්ඩිතා බුද්ධුපට්ඨායිකා ධම්මුපට්ඨායිකා සඞ්ඝුපට්ඨායිකා මහාපඤ්ඤා, තස්මා එවං චින්තෙසි – ‘‘නායං පඤ්හො රඤ්ඤො මුඛං ඔලොකෙත්වා කථෙතබ්බො’’ති. සා සරසෙනෙව කථෙත්වා රාජානං පුච්ඡි. රාජා තාය සරසෙන කථිතත්තා නිවත්තිතුං අලභන්තො සයම්පි සරසෙනෙව කථෙත්වා ‘‘සකාරණං ඉදං, තථාගතස්ස නං ආරොචෙස්සාමී’’ති ගන්ත්වා භගවතො ආරොචෙසි. නෙවජ්ඣගාති නාධිගච්ඡති. එවං පියො පුථු අත්තා පරෙසන්ති යථා එකස්ස අත්තා පියො, එවං පරෙසං පුථුසත්තානම්පි අත්තා පියොති අත්ථො. අට්ඨමං. Da dachte der König eines Tages: 'Ich habe dieser Tochter einer armen Familie große Macht verliehen. Wie wäre es, wenn ich sie fragen würde: "Wer ist dir lieb?" Sie wird sagen: "Du, o Großkönig, bist mir lieb", und mich dann wiederum fragen. Daraufhin werde ich ihr antworten: "Auch mir bist nur du lieb".' So fragte er sie, während sie eine angenehme Unterhaltung führten, um gegenseitiges Vertrauen aufzubauen. Die Königin jedoch war weise, eine Dienerin des Buddha, des Dhamma und des Sangha und von großer Weisheit. Daher dachte sie: 'Diese Frage sollte man nicht beantworten, indem man nur auf das Gesicht des Königs schaut.' Sie antwortete gemäß ihrer eigenen wahren Überzeugung und fragte den König. Der König, da sie gemäß ihrer wahren Überzeugung gesprochen hatte, konnte sich dem nicht entziehen und sprach ebenfalls gemäß seiner wahren Überzeugung. Er dachte: 'Dies hat einen tieferen Grund, ich werde dies dem Tathāgata berichten.' Er ging hin und berichtete es dem Erhabenen. 'Nevajjhagā' bedeutet 'er fand nicht'. 'Evaṃ piyo puthu attā paresaṃ' bedeutet: Wie das eigene Selbst für einen selbst lieb ist, so ist auch für die vielen anderen Wesen ihr eigenes Selbst lieb. Dies ist der Sinn. Das achte Sutta. 9. යඤ්ඤසුත්තවණ්ණනා 9. Erklärung des Yañña-Suttas (Opfer-Suttas) 120. නවමෙ [Pg.130] ථූණූපනීතානීති ථූණං උපනීතානි, ථූණාය බද්ධානි හොන්ති. පරිකම්මානි කරොන්තීති එත්තාවතා තෙහි භික්ඛූහි රඤ්ඤො ආරද්ධයඤ්ඤො තථාගතස්ස ආරොචිතො. කස්මා පන රඤ්ඤා අයං යඤ්ඤො ආරද්ධො? දුස්සුපිනපටිඝාතාය. එකදිවසං කිර රාජා සබ්බාලඞ්කාරප්පටිමණ්ඩිතො හත්ථික්ඛන්ධවරගතො නගරං අනුසඤ්චරන්තො වාතපානං විවරිත්වා ඔලොකයමානං එකං ඉත්ථිං දිස්වා තස්සා පටිබද්ධචිත්තො තතොව පටිනිවත්තිත්වා අන්තෙපුරං පවිසිත්වා එකස්ස පුරිසස්ස තමත්ථං ආරොචෙත්වා ‘‘ගච්ඡ තස්සා සස්සාමිකභාවං වා අස්සාමිකභාවං වා ජානාහී’’ති පෙසෙසි. සො ගන්ත්වා පුච්ඡි. සා ‘‘එසො මෙ සාමිකො ආපණෙ නිසින්නො’’ති දස්සෙසි. රාජපුරිසො රඤ්ඤො තමත්ථං ආචික්ඛි. රාජා තං පුරිසං පක්කොසාපෙත්වා ‘‘මං උපට්ඨහා’’ති ආහ. ‘‘නාහං, දෙව, උපට්ඨහිතුං ජානාමී’’ති ච වුත්තෙ ‘‘උපට්ඨානං නාම න ආචරියස්ස සන්තිකෙ උග්ගහෙතබ්බ’’න්ති බලක්කාරෙන ආවුධඵලකං ගාහාපෙත්වා උපට්ඨාකං අකාසි. උපට්ඨහිත්වා ගෙහං ගතමත්තමෙව ච නං පුන පක්කොසාපෙත්වා ‘‘උපට්ඨාකෙන නාම රඤ්ඤො වචනං කත්තබ්බං, ගච්ඡ ඉතො යොජනමත්තෙ අම්හාකං සීසධොවනපොක්ඛරණී අත්ථි, තතො අරුණමත්තිකඤ්ච ලොහිතුප්පලමාලඤ්ච ගණ්හිත්වා එහි. සචෙ අජ්ජෙව නාගච්ඡසි, රාජදණ්ඩං කරිස්සාමී’’ති වත්වා පෙසෙසි. සො රාජභයෙන නික්ඛමිත්වා ගතො. 120. Im neunten Sutta bedeutet 'thūṇūpanītāni': zum Opferpfahl gebracht, am Opferpfahl angebunden. 'Sie führen die Vorbereitungen durch' (parikammāni karonti): Damit wurde dem Erhabenen von jenen Bhikkhus das vom König vorbereitete Opfer gemeldet. Warum aber wurde dieses Opfer vom König begonnen? Zur Abwendung eines bösen Traums. Es heißt nämlich, dass der König eines Tages, reich geschmückt und auf einem edlen Elefanten reitend, durch die Stadt zog. Da sah er eine Frau, die ein Fenster geöffnet hatte und herausschaute. Sein Geist entflammte in Leidenschaft für sie. Er kehrte sofort um, betrat den inneren Palast und teilte die Angelegenheit einem Mann mit, den er aussandte mit den Worten: 'Geh und finde heraus, ob sie verheiratet oder unverheiratet ist.' Dieser ging hin und fragte. Sie wies auf einen Mann: 'Das ist mein Ehemann, der dort im Laden sitzt.' Der königliche Diener berichtete dies dem König. Der König ließ diesen Mann rufen und sagte: 'Diene mir!' Als jener antwortete: 'O Herr, ich weiß nicht, wie man dient', sagte der König: 'Man muss das Dienen nicht bei einem Lehrer lernen', zwang ihn, Schild und Waffe zu ergreifen, und machte ihn zu seinem Diener. Kaum war er nach seinem Dienst nach Hause zurückgekehrt, ließ der König ihn erneut rufen und sagte: 'Ein Diener muss den Befehlen des Königs gehorchen. Geh, eine Yojana von hier entfernt befindet sich unser Teich für die königliche Kopfwäsche. Bring von dort rote Tonerde und einen Kranz aus roten Lotosblüten. Wenn du nicht noch heute zurückkehrst, werde ich dich königlich bestrafen.' So sandte er ihn aus. Aus Angst vor dem König machte sich der Mann auf den Weg. රාජාපි තස්මිං ගතෙ දොවාරිකං පක්කොසාපෙත්වා, ‘‘අජ්ජ සායන්හෙයෙව ද්වාරං පිදහිත්වා ‘අහං රාජදූතො’ති වා ‘උපරාජදූතො’ති වා භණන්තානම්පි මා විවරී’’ති ආහ. සො පුරිසො මත්තිකඤ්ච උප්පලානි ච ගහෙත්වා ද්වාරෙ පිහිතමත්තෙ ආගන්ත්වා බහුං වදන්තොපි ද්වාරං අලභිත්වා පරිස්සයභයෙන ජෙතවනං ගතො. රාජාපි රාගපරිළාහෙන අභිභූතො කාලෙ නිසීදති, කාලෙ තිට්ඨති, කාලෙ නිපජ්ජති, සන්නිට්ඨානං අලභන්තො යත්ථ කත්ථචි නිසින්නකොව මක්කටනිද්දාය නිද්දායති. Als jener weggegangen war, ließ der König den Torwächter rufen und sagte: 'Schließe heute schon am Abend das Tor, und öffne es für niemanden, selbst wenn sie sagen: "Ich bin der Gesandte des Königs" oder "Ich bin der Gesandte des Vizekönigs".' Jener Mann holte die Tonerde und die Lotosblüten, kam zurück, als das Tor gerade geschlossen worden war, und obwohl er viel flehte, erhielt er keinen Einlass. Aus Angst vor Gefahren in der Nacht ging er zum Jetavana-Kloster. Der König aber, gepeinigt von der Glut der Leidenschaft, saß bald, stand bald, lag bald. Da er keine feste Entscheidung fassen konnte, schlief er, wo immer er saß, nur einen unruhigen Schlaf wie ein Affe. පුබ්බෙ [Pg.131] ච තස්මිංයෙව නගරෙ චත්තාරො සෙට්ඨිපුත්තා පරදාරිකකම්මං කත්වා නන්දොපනන්දාය නාම ලොහකුම්භියා නිබ්බත්තිංසු. තෙ ඵෙණුද්දෙහකං පච්චමානා තිංසවස්සසහස්සානි හෙට්ඨා ගච්ඡන්තා කුම්භියා තලං පාපුණන්ති, තිංසවස්සසහස්සානි උපරි ගච්ඡන්තා මත්ථකං පාපුණන්ති. තෙ තං දිවසං ආලොකං ඔලොකෙත්වා අත්තනො දුක්කටභයෙන එකෙකං ගාථං වත්තුකාමා වත්තුං අසක්කොන්තා එකෙකං අක්ඛරමෙව ආහංසු. එකො ස-කාරං, එකො සො-කාරං, එකො න-කාරං, එකො දු-කාරං ආහ. රාජා තෙසං නෙරයිකසත්තානං සද්දං සුතකාලතො පට්ඨාය සුඛං අවින්දමානොව තංරත්තාවසෙසං වීතිනාමෙසි. In der Vergangenheit waren in ebendieser Stadt vier Söhne von reichen Kaufleuten wegen des Ehebruchs in dem eisernen Kessel namens Nandopanandā wiedergeboren worden. Während sie im kochenden Schaum gekocht wurden, sanken sie dreißigtausend Jahre lang hinab, bis sie den Boden des Kessels erreichten, und stiegen dreißigtausend Jahre lang empor, bis sie den Rand erreichten. An jenem Tag erblickten sie das Licht, und aus Angst vor ihren eigenen bösen Taten wollten sie jeweils eine Strophe sprechen. Da sie dies jedoch nicht vermochten, stießen sie jeweils nur eine einzige Silbe aus. Der eine sagte die Silbe 'Sa', der andere die Silbe 'So', der dritte die Silbe 'Na', der vierte die Silbe 'Du'. Seitdem der König die Schreie dieser Höllenwesen gehört hatte, fand er keine Ruhe mehr und verbrachte so den Rest der Nacht. අරුණෙ උට්ඨිතෙ පුරොහිතො ආගන්ත්වා තං සුඛසෙය්‍යං පුච්ඡි. සො ‘‘කුතො මෙ, ආචරිය, සුඛ’’න්ති? වත්වා, ‘‘සුපිනෙ එවරූපෙ සද්දෙ අස්සොසි’’න්ති ආචික්ඛි. බ්‍රාහ්මණො – ‘‘ඉමස්ස රඤ්ඤො ඉමිනා සුපිනෙන වුඩ්ඪි වා හානි වා නත්ථි, අපිච ඛො පන යං ඉමස්ස ගෙහෙ අත්ථි, තං සමණස්ස ගොතමස්ස හොති, ගොතමසාවකානං හොති, බ්‍රාහ්මණා කිඤ්චි න ලභන්ති, බ්‍රාහ්මණානං භික්ඛං උප්පාදෙස්සාමී’’ති, ‘‘භාරියො අයං, මහාරාජ, සුපිනො තීසු ජානීසු එකා පඤ්ඤායති, රජ්ජන්තරායො වා භවිස්සති ජීවිතන්තරායො වා, දෙවො වා න වස්සිස්සතී’’ති ආහ. කථං සොත්ථි භවෙය්‍ය ආචරියාති? ‘‘මන්තෙත්වා ඤාතුං සක්කා, මහාරාජාති. ගච්ඡථ ආචරියෙහි සද්ධිං මන්තෙත්වා අම්හාකං සොත්ථිං කරොථා’’ති. Als das Morgenrot aufstieg, kam der Hofpriester und fragte nach seinem Wohlbefinden im Schlaf. Er sagte: 'Woher soll mir Wohlbefinden kommen, Lehrer?', und berichtete ihm: 'Ich habe im Traum solche Töne gehört.' Der Brahmane dachte: 'Für diesen König gibt es durch diesen Traum weder Gewinn noch Verlust. Aber was immer in seinem Haus ist, geht an den Asketen Gotama und an Gotamas Jünger; die Brahmanen erhalten nichts. Ich werde den Brahmanen ein Almosen verschaffen.' Daher sagte er: 'O Großkönig, dies ist ein schwerwiegender Traum. Eine von drei Arten von Verlusten deutet sich an: Entweder droht Gefahr für das Reich, oder Gefahr für dein Leben, oder der Regengott wird keinen Regen senden.' 'Wie kann es Abhilfe geben, Lehrer?' – 'Das kann man durch Beratung erfahren, o Großkönig.' – 'Geht, beratet euch mit den Lehrern und bewirkt unser Heil.' සො සිවිකසාලායං බ්‍රාහ්මණෙ සන්නිපාතෙත්වා තමත්ථං ආරොචෙත්වා, ‘‘විසුං විසුං ගන්ත්වා එවං වදථා’’ති තයො වග්ගෙ අකාසි. බ්‍රාහ්මණා පවිසිත්වා රාජානං සුඛසෙය්‍යං පුච්ඡිංසු. රාජා පුරොහිතස්ස කථිතනියාමෙනෙව කථෙත්වා ‘‘කථං සොත්ථි භවෙය්‍යා’’ති පුච්ඡි. මහාබ්‍රාහ්මණා – ‘‘සබ්බපඤ්චසතං යඤ්ඤං යජිත්වා එතස්ස කම්මස්ස සොත්ථි භවෙය්‍ය, එවං, මහාරාජ, ආචරියා කථෙන්තී’’ති ආහංසු. රාජා තෙසං සුත්වා අනභිනන්දිත්වා අප්පටික්කොසිත්වා තුණ්හී අහොසි. අථ දුතියවග්ගබ්‍රාහ්මණාපි ආගන්ත්වා තත්ථෙව කථෙසුං. තථා තතියවග්ගබ්‍රාහ්මණාපි. අථ රාජා ‘‘යඤ්ඤං කරොන්තූ’’ති ආණාපෙසි. තතො පට්ඨාය බ්‍රාහ්මණා උසභාදයො පාණෙ ආහරාපෙසුං. නගරෙ මහාසද්දො උදපාදි[Pg.132]. තං පවත්තිං ඤත්වා මල්ලිකා රාජානං තථාගතස්ස සන්තිකං පෙසෙසි. සො ගන්ත්වා භගවන්තං වන්දිත්වා එකමන්තං නිසීදි. අථ නං භගවා – ‘‘හන්ද කුතො නු ත්වං, මහාරාජ, ආගච්ඡසි දිවාදිවස්සා’’ති ආහ. රාජා – ‘‘අජ්ජ මෙ, භන්තෙ, සුපිනකෙ චත්තාරො සද්දා සුතා, සොහං බ්‍රාහ්මණෙ පුච්ඡිං. බ්‍රාහ්මණා ‘භාරියො, මහාරාජ, සුපිනො, සබ්බපඤ්චසතං යඤ්ඤං යජිත්වා පටිකම්මං කරොමාති ආරද්ධා’’’ති ආහ. කින්ති තෙ, මහාරාජ, සද්දා සුතාති. සො යථාසුතං ආරොචෙසි. අථ නං භගවා ආහ – පුබ්බෙ, මහාරාජ, ඉමස්මිංයෙව නගරෙ චත්තාරො සෙට්ඨිපුත්තා පරදාරිකා හුත්වා නන්දොපනන්දාය ලොහකුම්භියා නිබ්බත්තා සට්ඨිවස්සසහස්සමත්ථකෙ උග්ගච්ඡිංසු. Er versammelte die Brahmanen in der Sänftenhalle, teilte ihnen diese Angelegenheit mit und teilte sie in drei Gruppen ein, indem er sprach: „Geht getrennt voneinander und sprecht so!“ Die Brahmanen traten ein und erkundigten sich beim König nach seinem wohlbehüteten Schlaf. Der König erzählte es genau so, wie es ihm der Haushofmeister aufgetragen hatte, und fragte: „Wie kann Wohlergehen erreicht werden?“ Die großen Brahmanen sagten: „Wenn man ein Opfer darbringt, das aus jeweils fünfhundert aller Gattungen besteht, wird dieses Werk Wohlergehen bringen; so, o Großkönig, lehren es die Lehrer.“ Als der König dies hörte, stimmte er weder zu, noch wies er es zurück, sondern verhielt sich still. Da kamen auch die Brahmanen der zweiten Gruppe und sprachen auf ebendiese Weise. Ebenso die Brahmanen der dritten Gruppe. Daraufhin befahl der König: „Sie sollen das Opfer durchführen!“ Von da an ließen die Brahmanen Stiere und andere Lebewesen herbeibringen. In der Stadt entstand ein lautes Wehklagen. Als Königin Mallikā von diesem Vorfall erfuhr, sandte sie den König in die Gegenwart des Erhabenen. Er ging hin, erwies dem Erhabenen Ehrfurcht und setzte sich zur Seite nieder. Da sprach der Erhabene zu ihm: „Nun, von woher kommst du, o Großkönig, mitten am Tage?“ Der König sprach: „Heute, o Herr, habe ich im Traum vier Töne gehört. Daher habe ich die Brahmanen befragt. Die Brahmanen sagten: ‚Der Traum ist schwerwiegend, o Großkönig. Lasst uns ein Gegenmittel bewirken, indem wir ein Opfer von jeweils fünfhundert aller Gattungen darbringen‘, und so haben sie damit begonnen.“ „Wie aber, o Großkönig, klangen diese Töne, die du gehört hast?“ Er berichtete es genau so, wie er es gehört hatte. Da sprach der Erhabene zu ihm: „In der Vergangenheit, o Großkönig, wurden in eben dieser Stadt vier Söhne von Kaufleuten zu Ehebrechern. Sie wurden in der eisernen Kesselhölle namens Nandopanandā wiedergeboren und stiegen nach sechzigtausend Jahren an die Oberfläche empor.“ තත්ථ එකො – Dort wollte einer von ihnen – ‘‘සට්ඨිවස්සසහස්සානි, පරිපුණ්ණානි සබ්බසො; නිරයෙ පච්චමානානං, කදා අන්තො භවිස්සතී’’ති.(පෙ. ව. 802; ජා. 1.4.54) – „Sechzigtausend Jahre sind in jeder Hinsicht vollendet, während wir in der Hölle gepeinigt werden. Wann wird ein Ende sein?“ – ඉමං ගාථං වත්ථුකාමො අහොසි. දුතියො – diesen Vers sprechen. Der zweite wollte – ‘‘සොහං නූන ඉතො ගන්ත්වා, යොනිං ලද්ධාන මානුසිං; වදඤ්ඤූ සීලසම්පන්නො, කාහාමි කුසලං බහු’’න්ති. (පෙ. ව. 805; ජා. 1.4.56) – „Wenn ich nun von hier fortginge und eine menschliche Geburtsstätte erlangte, würde ich, freigebig und tugendhaft, viel Heilsames tun.“ – ඉමං ගාථං වත්ථුකාමො අහොසි. තතියො – diesen Vers sprechen. Der dritte wollte – ‘‘නත්ථි අන්තො කුතො අන්තො, න අන්තො පටිදිස්සති; තදා හි පකතං පාපං, මම තුය්හඤ්ච මාරිසා’’ති. (පෙ. ව. 803; ජා. 1.4.55) – „Es gibt kein Ende; woher sollte ein Ende sein? Kein Ende ist in Sicht. Denn damals wurde von mir und dir, mein Bester, Böses getan.“ – ඉමං ගාථං වත්ථුකාමො අහොසි. චතුත්ථො – diesen Vers sprechen. Der vierte wollte – ‘‘දුජ්ජීවිතමජීවිම්හා, යෙ සන්තෙ න දදම්හසෙ; විජ්ජමානෙසු භොගෙසු, දීපං නාකම්හ අත්තනො’’ති. (පෙ. ව. 804; ජා. 1.4.53) – „Ein schlechtes Leben haben wir gelebt, die wir den Edlen nichts gaben. Obwohl Reichtümer vorhanden waren, haben wir uns selbst keine Insel geschaffen.“ – ඉමං. තෙ ඉමා ගාථා වත්තුං අසක්කොන්තා එකෙකං අක්ඛරං වත්වා තත්ථෙව නිමුග්ගා. ඉති, මහාරාජ, තෙ නෙරයිකසත්තා යථාකම්මෙන විරවිංසු. තස්ස සද්දස්ස සුතපච්චයා තුය්හං හානි වා වුඩ්ඪි වා නත්ථි. එත්තකානං පන පසූනං ඝාතනකම්මං නාම භාරියන්ති නිරයභයෙන තජ්ජෙත්වා ධම්මකථං [Pg.133] කථෙසි. රාජා දසබලෙ පසීදිත්වා, ‘‘මුඤ්චාමි, නෙසං ජීවිතං දදාමි, හරිතානි චෙව තිණානි ඛාදන්තු, සීතලානි ච පානීයානි පිවන්තු, සීතො ච නෙසං වාතො උපවායතූ’’ති වත්වා, ‘‘ගච්ඡථ හාරෙථා’’ති මනුස්සෙ ආණාපෙසි. තෙ ගන්ත්වා බ්‍රාහ්මණෙ පලාපෙත්වා තං පාණසඞ්ඝං බන්ධනතො මොචෙත්වා නගරෙ ධම්මභෙරිං චරාපෙසුං. diesen Vers sprechen. Da sie nicht in der Lage waren, diese Verse ganz auszusprechen, äußerten sie nur jeweils eine einzige Silbe und sanken ebendort wieder hinab. „So, o Großkönig, schrien jene Höllenwesen gemäß ihrem Karma auf. Aufgrund des Hörens dieses Tones gibt es für dich weder Schaden noch Nutzen. Das Abschlachten so vieler Tiere jedoch ist wahrlich eine schwere Tat.“ Indem der Erhabene ihn so mit der Furcht vor der Hölle einschüchterte, hielt er eine Lehrrede. Der König, voll Vertrauen in den Zehnmächtigen, sprach: „Ich lasse sie frei! Ich schenke ihnen das Leben! Mögen sie grünes Gras fressen, kühles Wasser trinken und möge ein kühler Wind sie umwehen!“, und befahl den Menschen: „Geht und bringt sie fort!“ Diese gingen hin, vertrieben die Brahmanen, befreiten jene Schar von Lebewesen aus ihren Fesseln und ließen in der Stadt die Trommel des Dhamma schlagen. අථ රාජා දසබලස්ස සන්තිකෙ නිසින්නො ආහ – ‘‘භන්තෙ, එකරත්ති නාම තියාමා හොති, මය්හං පන අජ්ජ ද්වෙ රත්තියො එකතො ඝටිතා විය අහෙසු’’න්ති. සොපි පුරිසො තත්ථෙව නිසින්නො ආහ – ‘‘භන්තෙ, යොජනං නාම චතුගාවුතං හොති, මය්හං පන අජ්ජ ද්වෙ යොජනානි එකතො කතානි විය අහෙසු’’න්ති. අථ භගවා – ‘‘ජාගරස්ස තාව රත්තියා දීඝභාවො පාකටො, සන්තස්ස යොජනස්ස දීඝභාවො පාකටො, වට්ටපතිතස්ස පන බාලපුථුජ්ජනස්ස අනමතග්ගසංසාරවට්ටං එකන්තදීඝමෙවා’’ති රාජානඤ්ච තඤ්ච පුරිසං නෙරයිකසත්තෙ ච ආරබ්භ ධම්මපදෙ ඉමං ගාථං අභාසි – Daraufhin sagte der König, der in der Nähe des Zehnmächtigen saß: „Herr, eine einzige Nacht hat drei Wachen, doch mir war es heute so, als seien zwei Nächte zusammengefügt.“ Auch jener Mann, der in eben jener Versammlung saß, sagte: „Herr, eine Meile (Yojana) misst vier Gāvutas, doch mir war es heute so, als seien zwei Meilen zusammengetan.“ Da sprach der Erhabene: „Dem Wachenden ist die Länge der Nacht wohlbekannt, dem Erschöpften ist die Länge der Meile wohlbekannt; für den im Daseinskreislauf gefangenen törichten Weltling (bālaputhujjana) aber ist der anfangslose Daseinskreislauf (anamataggasaṃsāravaṭṭa) wahrlich unendlich lang.“ Mit Bezug auf den König, jenen Mann und die Höllenwesen sprach er im Dhammapada diesen Vers: ‘‘දීඝා ජාගරතො රත්ති, දීඝං සන්තස්ස යොජනං; දීඝො බාලානං සංසාරො, සද්ධම්මං අවිජානත’’න්ති. (ධ. ප. 60); „Lang ist die Nacht für den Wachenden, lang ist die Meile für den Erschöpften; lang ist der Daseinskreislauf für die Toren, die das wahre Dhamma nicht kennen.“ ගාථාපරියොසානෙ සො ඉත්ථිසාමිකො පුරිසො සොතාපත්තිඵලෙ පතිට්ඨහි. එතමත්ථං විදිත්වාති එතං කාරණං ජානිත්වා. Am Ende des Verses gründete jener Ehemann in der Frucht des Stromeintritts (sotāpattiphala). ‚Etamatthaṃ viditvā‘ bedeutet: Diesen Grund erkennend. අස්සමෙධන්තිආදීසු – පොරාණරාජකාලෙ කිර සස්සමෙධං පුරිසමෙධං සම්මාපාසං වාචාපෙය්‍යන්ති චත්තාරි සඞ්ගහවත්ථූනි අහෙසුං, යෙහි රාජානො ලොකං සඞ්ගණ්හිංසු. තත්ථ නිප්ඵන්නසස්සතො දසමභාගග්ගහණං සස්සමෙධං නාම, සස්සසම්පාදනෙ මෙධාවිතාති අත්ථො. මහායොධානං ඡමාසිකං භත්ත-වෙතනානුප්පදානං පුරිසමෙධං නාම, පුරිසසඞ්ගණ්හනෙ මෙධාවිතාති අත්ථො. දලිද්දමනුස්සානං හත්ථතො ලෙඛං ගහෙත්වා තීණි වස්සානි විනාව වඩ්ඪියා සහස්සද්විසහස්සමත්තධනානුප්පදානං සම්මාපාසං නාම. තඤ්හි සම්මා මනුස්සෙ පාසෙති, හදයෙ බන්ධිත්වා විය ඨපෙති, තස්මා සම්මාපාසන්ති වුච්චති. ‘‘තාත මාතුලා’’තිආදිනා නයෙන සණ්හවාචාභණනං වාචාපෙය්‍යං නාම, පියවාචාති අත්ථො. එවං චතූහි සඞ්ගහවත්ථූහි සඞ්ගහිතං රට්ඨං ඉද්ධඤ්චෙව [Pg.134] හොති ඵීතඤ්ච පහූතඅන්නපානං ඛෙමං නිරබ්බුදං. මනුස්සා මුදා මොදමානා උරෙ පුත්තෙ නච්චෙන්තා අපාරුතඝරද්වාරා විහරන්ති. ඉදං ඝරද්වාරෙසු අග්ගළානං අභාවතො නිරග්ගළන්ති වුච්චති. අයං පොරාණිකා පවෙණී. Zu ‚Assamedha‘ und so weiter: In den Zeiten der alten Könige gab es wahrlich vier Grundlagen des Gemeinwohls (saṅgahavatthu): das Getreideopfer (sassamedha), das Menschenopfer (purisamedha), die rechte Fessel (sammāpāsa) und die liebenswürdige Rede (vācāpeyya), mit denen die Könige die Gunst der Welt gewannen. Darunter bezeichnet ‚Sassamedha‘ das Erheben des zehnten Teils von der eingebrachten Ernte; dies bedeutet Klugheit bei der Getreideerzeugung. ‚Purisamedha‘ bezeichnet die Gewährung von Verpflegung und Lohn für sechs Monate an die großen Krieger; dies bedeutet Klugheit bei der Gunstgewinnung unter den Männern. ‚Sammāpāsa‘ bezeichnet das Auszahlen einer Geldsumme von etwa eintausend oder zweitausend Münzen an arme Menschen für drei Jahre, ohne dafür Zinsen zu verlangen, nachdem man von ihnen eine schriftliche Erklärung entgegengenommen hat. Denn dies bindet die Menschen auf rechte Weise an sich, gleichsam als würde man sie im Herzen fesseln; darum wird es ‚sammāpāsa‘ genannt. Das Sprechen sanfter Worte wie ‚Vater‘ oder ‚Onkel‘ auf diese Weise wird ‚Vācāpeyya‘ genannt; dies bedeutet liebevolle Rede. Ein Land, das durch diese vier Grundlagen des Gemeinwohls unterstützt wird, ist reich, blühend, mit reichlich Speise und Trank gesegnet, friedvoll und frei von Bedrohungen. Die Menschen leben voller Freude und Fröhlichkeit, lassen ihre Kinder auf ihrer Brust tanzen und wohnen bei unverschlossenen Haustüren. Dies wird wegen des Fehlens von Riegeln an den Haustüren ‚riegellos‘ (niraggaḷa) genannt. Dies ist die uralte Tradition. අපරභාගෙ පන ඔක්කාකරාජකාලෙ බ්‍රාහ්මණා ඉමානි චත්තාරි සඞ්ගහවත්ථූනි ඉමඤ්ච රට්ඨසම්පත්තිං පරිවත්තෙත්වා උද්ධංමූලකං කත්වා අස්සමෙධං පුරිසමෙධන්ති ආදිකෙ පඤ්ච යඤ්ඤෙ නාම අකංසු. තෙසු අස්සමෙත්ථ මෙධන්ති වධන්තීති අස්සමෙධො. ද්වීහි පරියඤ්ඤෙහි යජිතබ්බස්ස එකවීසතියූපස්ස එකස්මිං මජ්ඣිමදිවසෙයෙව සත්තනවුතිපඤ්චපසුසතඝාතභිංසනස්ස ඨපෙත්වා භූමිඤ්ච පුරිසෙ ච අවසෙසසබ්බවිභවදක්ඛිණස්ස යඤ්ඤස්සෙතං අධිවචනං. පුරිසමෙත්ථ මෙධන්තීති පුරිසමෙධො. චතූහි පරියඤ්ඤෙහි යජිතබ්බස්ස සද්ධිං භූමියා අස්සමෙධෙ වුත්තවිභවදක්ඛිණස්ස යඤ්ඤස්සෙතං අධිවචනං. සම්මමෙත්ථ පාසෙන්තීති සම්මාපාසො. දිවසෙ දිවසෙ සම්මං ඛිපිත්වා තස්ස පතිතොකාසෙ වෙදිං කත්වා සංහාරිමෙහි යූපාදීහි සරස්සතිනදියා නිමුග්ගොකාසතො පභුති පටිලොමං ගච්ඡන්තෙන යජිතබ්බස්ස සත්‍රයාගස්සෙතං අධිවචනං. වාජමෙත්ථ පිවන්තීති වාජපෙය්‍යො. එකෙන පරියඤ්ඤෙන සත්තරසහි පසූහි යජිතබ්බස්ස බෙලුවයූපස්ස සත්තරසකදක්ඛිණස්ස යඤ්ඤස්සෙතං අධිවචනං. නත්ථි එත්ථ අග්ගළාති නිරග්ගළො. නවහි පරියඤ්ඤෙහි යජිතබ්බස්ස සද්ධිං භූමියා ච පුරිසෙහි ච අස්සමෙධෙ වුත්තවිභවදක්ඛිණස්ස සබ්බමෙධපරියායනාමස්ස අස්සමෙධවිකප්පස්සෙවෙතං අධිවචනං. මහාරම්භාති මහාකිච්චා මහාකරණීයා. සම්මග්ගතාති සම්මා පටිපන්නා බුද්ධාදයො. නිරාරම්භාති අප්පත්ථා අප්පකිච්චා. යජන්ති අනුකුලන්ති අනුකුලෙසු යජන්ති, යං නිච්චභත්තාදි පුබ්බපුරිසෙහි පට්ඨපිතං, තං අපරාපරං අනුපච්ඡින්නත්තා මනුස්සා දදන්තීති අත්ථො. නවමං. In späterer Zeit aber, zur Zeit des Königs Okkāka, verdrehten die Brahmanen diese vier Grundlagen des Zusammenhalts (saṅgahavatthu) und diesen Wohlstand des Reiches, hoben sie völlig auf und führten die fünf Opferungen ein, beginnend mit dem Pferdeopfer (assamedha) und dem Menschenopfer (purisamedha). Darunter bezeichnet "Pferdeopfer" (assamedha) dasjenige Opfer, bei dem man ein Pferd (assa) tötet (medhanti, vadhanti). Dies ist die Bezeichnung für ein Opfer, das mit zwei begleitenden Opferungen dargebracht werden soll, einundzwanzig Opferpfosten besitzt, an dessen einzigem mittleren Tag eine schreckliche Tötung von fünfhundertsiebenundneunzig Tieren stattfindet, und bei dem – mit Ausnahme des Bodens und der Menschen – der gesamte übrige Besitz als Opfergabe dargebracht wird. "Menschenopfer" (purisamedha) bedeutet, dass man hierbei einen Menschen (purisa) tötet (medhanti). Dies ist die Bezeichnung für ein Opfer, das mit vier begleitenden Opferungen dargebracht werden soll, zusammen mit dem Boden, wobei die Gaben des gesamten Besitzes wie beim Pferdeopfer beschrieben sind. "Sammāpāsa" bedeutet, dass man hierbei den Jochkeil (samma) wirft (pāsentīti, khipanti). Dies ist die Bezeichnung für das Soma-Opfer (satrayāga), das dargebracht werden soll, indem man Tag für Tag den Jochkeil wirft, an dessen Fallstelle einen Altar errichtet, und mit transportablen Opferpfosten usw. von der Stelle, an der der Fluss Sarasvatī im Boden versiegt, flussaufwärts zieht. "Vājapeyya" bedeutet, dass man hierbei den Krafttrunk (vāja) trinkt (pivanti). Dies ist die Bezeichnung für ein Opfer, das mit einer einzigen begleitenden Opferung und siebzehn Tieren dargebracht werden soll, einen Opferpfosten aus Beluva-Holz besitzt und bei dem siebzehnfache Opfergaben dargebracht werden. "Niraggaḷa" (ohne Riegel) bedeutet, dass es hierbei keinen Riegel (aggaḷa) vor den Schatzkammern gibt. Dies ist die Bezeichnung für eine Variante des Pferdeopfers, die auch unter dem Namen "Sabbamedha" (All-Opfer) bekannt ist, welches mit neun begleitenden Opferungen zusammen mit dem Boden und den Menschen dargebracht werden soll, wobei der gesamte Besitz wie beim Pferdeopfer beschrieben als Opfergabe dargeboten wird und es nur um das Töten und Abschlachten der Tiere geht. "Mit großem Aufwand" (mahārambhā) bedeutet: mit großen Aufgaben, mit großen Verrichtungen (die mit dem Töten vieler Wesen verbunden sind). "Die Rechtgewandelten" (sammaggatā) sind die rechtmäßig Praktizierenden, wie die Buddhas und andere Edle. "Ohne großen Aufwand" (nirārambhā) bedeutet: mit geringen Angelegenheiten, mit geringen Verrichtungen (da keine Tiere getötet werden). "Sie opfern gemäß der Familientradition" (yajanti anukulaṃ) bedeutet, dass sie in jenen Familien opfern, die den Bräuchen der Vorfahren folgen; was immer an ständigen Speisespenden usw. von den Vorfahren eingeführt wurde, das geben die Menschen fortlaufend, ohne es abreißen zu lassen. Dies ist die Bedeutung. Das neunte [Sutta]. 10. බන්ධනසුත්තවණ්ණනා 10. Die Erklärung des Bandhana-Suttas (Über die Fesseln). 121. දසමෙ ඉධ, භන්තෙ, රඤ්ඤාති ඉදං තෙ භික්ඛූ තෙසු මනුස්සෙසු ආනන්දත්ථෙරස්ස සුකතකාරණං ආරොචෙන්තා ආරොචෙසුං. රඤ්ඤො කිර සක්කෙන කුසරාජස්ස දින්නො අට්ඨවඞ්කො මණි පවෙණියා ආගතො. රාජා අලඞ්කරණකාලෙ තං මණිං ආහරථාති ආහ. මනුස්සා ‘‘ඨපිතට්ඨානෙ [Pg.135] න පස්සාමා’’ති ආරොචෙසුං. රාජා අන්තොඝරචාරිනො ‘‘මණිං පරියෙසිත්වා දෙථා’’ති බන්ධාපෙසි. ආනන්දත්ථෙරො තෙ දිස්වා මණිපටිසාමකානං එකං උපායං ආචික්ඛි. තෙ රඤ්ඤො ආරොචෙසුං. රාජා ‘‘පණ්ඩිතො ථෙරො, ථෙරස්ස වචනං කරොථා’’ති. පටිසාමකමනුස්සා රාජඞ්ගණෙ උදකචාටිං ඨපෙත්වා සාණියා පරික්ඛිපාපෙත්වා තෙ මනුස්සෙ ආහංසු – ‘‘සාටකං පාරුපිත්වා එත්ථ ගන්ත්වා හත්ථං ඔතාරෙථා’’ති. මණිචොරො චින්තෙසි – ‘‘රාජභණ්ඩං විස්සජ්ජෙතුං වා වලඤ්ජෙතුං වා න සක්කා’’ති. සො ගෙහං ගන්ත්වා මණිං උපකච්ඡකෙ ඨපෙත්වා සාටකං පාරුපිත්වා ආගම්ම උදකචාටියං පක්ඛිපිත්වා පක්කාමි. මහාජනෙ පටික්කන්තෙ රාජමනුස්සා චාටියං හත්ථං ඔතාරෙත්වා මණිං දිස්වා ආහරිත්වා රඤ්ඤො අදංසු. ‘‘ආනන්දත්ථෙරෙන කිර දස්සිතනයෙන මණි දිට්ඨො’’ති මහාජනො කොලාහලං අකාසි. තෙ භික්ඛූ තං කාරණං තථාගතස්ස ආරොචෙන්තා ඉමං පවත්තිං ආරොචෙසුං. සත්ථා – ‘‘අනච්ඡරියං, භික්ඛවෙ, යං ආනන්දො මනුස්සානං හත්ථාරුළ්හමණිං ආහරාපෙය්‍ය, යත්ථ පුබ්බෙ පණ්ඩිතා අත්තනො ඤාණෙ ඨත්වා අහෙතුකපටිසන්ධියං නිබ්බත්තානං තිරච්ඡානගතානම්පි හත්ථාරුළ්හං භණ්ඩං ආහරාපෙත්වා රඤ්ඤො අදංසූ’’ති වත්වා – 121. Im zehnten Sutta berichteten jene Mönche dem Erhabenen diesen Vorfall mit den Worten "Hier, o Herr, vom König...", um die geschickte Tat des Ehrwürdigen Ānanda bezüglich jener Menschen mitzuteilen. Dem König war angeblich ein achteckiges Juwel, das Sakka einst dem König Kusa geschenkt hatte, durch die Erbfolge überkommen. Als sich der König schmücken wollte, sagte er: "Bringt dieses Juwel her!" Die Bediensteten berichteten: "Wir finden es nicht an dem Ort, wo es aufbewahrt wurde." Der König ließ alle, die im Palast ein- und ausgingen, fesseln und befahl: "Sucht das Juwel und gebt es mir zurück!" Als der Ehrwürdige Ānanda sie gefesselt sah, zeigte er den Hütern des Juwels eine List. Diese berichteten es dem König. Der König sprach: "Der Thera ist weise; tut, was der Thera sagt!" Die verantwortlichen Männer stellten im Innenhof des Palastes einen großen Wassertopf auf, ließen ihn mit einem Vorhang umgeben und sagten zu den Menschen: "Hüllt euch in ein Gewand, geht dorthin hinein und taucht eure Hand in den Wassertopf." Der Juwelendieb dachte: "Es ist mir unmöglich, den Besitz des Königs zu verkaufen oder zu benutzen." Er ging nach Hause, steckte das Juwel in seine Achselhöhle, hüllte sich in sein Gewand, kam herbei, ließ das Juwel in den Wassertopf gleiten und ging weg. Als sich die Menschenmenge zurückgezogen hatte, griffen die Diener des Königs in den Topf, sahen das Juwel, holten es heraus und übergaben es dem König. "Durch die Methode, die der Ehrwürdige Ānanda gewiesen hat, wurde das Juwel gefunden!", so rief das Volk in großem Aufruhr. Jene Mönche berichteten diesen Vorfall dem Tathāgata, indem sie ihm diese Begebenheit erzählten. Der Meister sprach: "Es ist nicht verwunderlich, ihr Mönche, dass Ānanda ein Juwel wiederbeschaffen ließ, das sich in den Händen von Menschen befand. In der Vergangenheit haben Weise, gestützt auf ihre eigene Weisheit, sogar Besitztümer wiederbeschafft, die in die Hände von Tieren geraten waren, welche durch eine ursachenlose Wiedergeburt (ahetukapaṭisandhi) geboren wurden, und gaben sie dem König zurück." Nach diesen Worten sprach er: ‘‘උක්කට්ඨෙ සූරමිච්ඡන්ති, මන්තීසු අකුතූහලං; පියඤ්ච අන්නපානම්හි, අත්ථෙ ජාතෙ ච පණ්ඩිත’’න්ති. (ජා. 1.1.92) – ""In Zeiten der Not wünscht man sich einen Helden, bei geheimen Beratungen einen, der nicht geschwätzig ist; einen geliebten Freund bei Speise und Trank, und einen Weisen, wenn ein wichtiges Anliegen entstanden ist."" මහාසාරජාතකං කථෙසි. Er erzählte das Mahāsāra-Jātaka. න තං දළ්හන්ති තං බන්ධනං ථිරන්ති න කථෙන්ති. යදායසන්ති යං ආයසා කතං. සාරත්තරත්තාති සුට්ඨු රත්තරත්තා, සාරත්තෙන වා රත්තා සාරත්තරත්තා, සාරං ඉදන්ති මඤ්ඤනාය රත්තාති අත්ථො. අපෙක්ඛාති ආලයො නිකන්ති. ආහූති කථෙන්ති. ඔහාරිනන්ති චතූසු අපායෙසු ආකඩ්ඪනකං. සිථිලන්ති න ආයසාදිබන්ධනං විය ඉරියාපථං නිවාරෙත්වා ඨිතං. තෙන හි බන්ධනෙන බද්ධා පරදෙසම්පි ගච්ඡන්තියෙව. දුප්පමුඤ්චන්ති අඤ්ඤත්‍ර ලොකුත්තරඤාණෙන මුඤ්චිතුං අසක්කුණෙය්‍යන්ති. දසමං. "Nicht stark nennen sie das" (na taṃ daḷhaṃ) bedeutet, dass die Weisen diese Fessel (aus Eisen, Holz oder Seilen) nicht als eine feste Fessel bezeichnen. "Was aus Eisen ist" (yadāyasanti) bedeutet das, was aus Eisen gemacht ist. "Leidenschaftlich verhaftet" (sārattarattā) bedeutet zutiefst gierig und verhaftet; oder gefesselt durch das Verlangen nach vermeintlich Wertvollem; die Bedeutung ist: verhaftet in dem Glauben "dies ist wertvoll (sāra)" bezüglich Ehefrau, Kindern, Juwelen und Ohrringen. "Erwartung" (apekkhā) bedeutet Anhaftung, Begehren. "Sagen sie" (āhū) bedeutet sie sprechen. "Hinabziehend" (ohārinaṃ) bedeutet, dass es einen in die vier niederen Welten (apāya) hinabzieht. "Lose" (sithilaṃ) bedeutet, dass es die vier Körperhaltungen nicht so einschränkt wie eine Fessel aus Eisen usw. (da es die freie Bewegung nicht physisch verhindert). Denn diejenigen, die mit dieser Fessel des Begehrens gebunden sind, reisen dennoch sogar in fremde Länder oder über das Meer. "Schwer zu lösen" (duppamuñcaṃ) bedeutet, dass man sich ohne das überweltliche Wissen (lokuttarañāṇa) nicht daraus befreien kann. Dies ist so zu verstehen. Das zehnte [Sutta]. පඨමො වග්ගො. Das erste Kapitel (Vagga) [ist beendet]. 2. දුතියවග්ගො 2. Das zweite Kapitel (Dutiyavagga). 1. සත්තජටිලසුත්තවණ්ණනා 1. Die Erklärung des Sattajaṭila-Suttas (Über die sieben Haarflechtenträger). 122. දුතියවග්ගස්ස [Pg.136] පඨමෙ පුබ්බාරාමෙ මිගාරමාතුපාසාදෙති පුබ්බාරාමසඞ්ඛාතෙ විහාරෙ මිගාරමාතුයා පාසාදෙ. තත්‍රායං අනුපුබ්බිකථා – අතීතෙ සතසහස්සකප්පමත්ථකෙ එකා උපාසිකා පදුමුත්තරං භගවන්තං නිමන්තෙත්වා බුද්ධප්පමුඛස්ස භික්ඛුසඞ්ඝස්ස සතසහස්සදානං දත්වා භගවතො පාදමූලෙ නිපජ්ජිත්වා – ‘‘අනාගතෙ තුම්හාදිසස්ස බුද්ධස්ස අග්ගුපට්ඨායිකා හොමී’’ති පත්ථනං අකාසි. සා කප්පසතසහස්සං දෙවෙසු ච මනුස්සෙසු ච සංසරිත්වා අම්හාකං භගවතො කාලෙ භද්දියනගරෙ මෙණ්ඩකපුත්තස්ස ධනඤ්චයසෙට්ඨිනො ගෙහෙ සුමනදෙවියා කුච්ඡිස්මිං පටිසන්ධිං ගණ්හි. ජාතකාලෙ චස්සා විසාඛාති නාමං අකංසු. සා යදා භගවා භද්දියනගරං අගමාසි, තදා පඤ්චහි දාරිකාසතෙහි සද්ධිං භගවතො පච්චුග්ගමනං ගතා පඨමදස්සනම්හියෙව සොතාපන්නා අහොසි. අපරභාගෙ සාවත්ථියං මිගාරසෙට්ඨිපුත්තස්ස පුණ්ණවඩ්ඪනකුමාරස්ස ගෙහං ගතා. තත්ථ නං මිගාරසෙට්ඨි මාතිට්ඨානෙ ඨපෙසි, තස්මා මිගාරමාතාති වුච්චති. තාය කාරිතෙ පාසාදෙ. 122. Im ersten [Sutta] des zweiten Kapitels bedeutet "im Ostkloster, im Palast der Mutter Migāras" (pubbārāme migāramātupāsāde): in dem als Pubbārāma bekannten Kloster, im Palast der Spenderin Visākhā, die den Titel "Mutter Migāras" trug. Hierzu ist folgende fortlaufende Geschichte zu verstehen: In der Vergangenheit, vor einhunderttausend Äonen, lud eine gläubige Laienanhängerin (upāsikā) den erhabenen Padumuttara ein, spendete der Gemeinde der Mönche mit dem Buddha an der Spitze ein großes Almosen für einhunderttausend Personen, warf sich zu den Füßen des Erhabenen nieder und legte folgenden Wunsch ab: "Möge ich in der Zukunft die Hauptpflegerin eines Buddhas wie Euch werden!" Nachdem sie einhunderttausend Äonen lang unter Göttern und Menschen gewandert war, nahm sie zur Zeit unseres Erhabenen im Schoß der Sumanādevī im Haus des Großkaufmanns Dhanañcaya, dem Sohn des Großkaufmanns Meṇḍaka, in der Stadt Bhaddiya eine neue Geburt an. Bei ihrer Geburt gaben sie ihr den Namen Visākhā. Als der Erhabene in die Stadt Bhaddiya kam, ging sie zusammen mit fünfhundert Mädchen dem Erhabenen entgegen und wurde schon bei dieser ersten Begegnung eine Stromeingetretene (sotāpannā). Später ging sie in das Haus des Jünglings Puṇṇavaḍḍhana, dem Sohn des Großkaufmanns Migāra in Sāvatthī. Dort setzte der Großkaufmann Migāra sie an die Stelle seiner Mutter; deshalb wird sie "Mutter Migāras" (migāramātā) genannt. In dem von ihr errichteten Palast. බහි ද්වාරකොට්ඨකෙති පාසාදද්වාරකොට්ඨකස්ස බහි, න විහාරද්වාරකොට්ඨකස්ස. සො කිර පාසාදො ලොහපාසාදො විය සමන්තා චතුද්වාරකොට්ඨකයුත්තෙන පාකාරෙන පරික්ඛිත්තො. තෙසු පාචීනද්වාරකොට්ඨකස්ස බහි පාසාදච්ඡායායං පාචීනලොකධාතුං ඔලොකෙන්තො පඤ්ඤත්තෙ වරබුද්ධාසනෙ නිසින්නො හොති. "Außerhalb des Torhauses" (bahi dvārakoṭṭhake) bedeutet außerhalb des Torhauses des Palastes, nicht außerhalb des Torhauses des Klosters. Jener Palast war nämlich, ähnlich dem Lohapāsāda, ringsum von einer Mauer umgeben, die mit vier Torhäusern versehen war. Unter diesen saß er außerhalb des östlichen Torhauses im Schatten des Palastes auf dem für ihn hergerichteten edlen Buddha-Sitz und blickte nach Osten (in die östliche Weltgegend). පරූළ්හකච්ඡනඛලොමාති පරූළ්හකච්ඡා පරූළ්හනඛා පරූළ්හලොමා, කච්ඡාදීසු දීඝලොමා දීඝනඛා චාති අත්ථො. ඛාරිවිවිධන්ති විවිධඛාරිං නානප්පකාරකං පබ්බජිතපරික්ඛාරභණ්ඩකං. අවිදූරෙ අතික්කමන්තීති අවිදූරමග්ගෙන නගරං පවිසන්ති. රාජාහං, භන්තෙති අහං, භන්තෙ, රාජා පසෙනදි කොසලො, මය්හං නාමං තුම්හෙ ජානාථාති. කස්මා පන රාජා ලොකෙ අග්ගපුග්ගලස්ස සන්තිකෙ නිසින්නො එවරූපානං නග්ගභොග්ගනිස්සිරිකානං අඤ්ජලිං පග්ගණ්හාතීති. සඞ්ගණ්හනත්ථාය. එවං හිස්ස අහොසි – ‘‘සචාහං එත්තකම්පි එතෙසං න කරිස්සාමි[Pg.137], ‘මයං පුත්තදාරං පහාය එතස්සත්ථාය දුබ්භොජනදුක්ඛසෙය්‍යාදීනි අනුභොම, අයං අම්හාකං අඤ්ජලිමත්තම්පි න කරොතී’ති අත්තනා දිට්ඨං සුතං පටිච්ඡාදෙත්වා න කථෙය්‍යුං. එවං කතෙ පන අනිගූහිත්වා කථෙස්සන්තී’’ති. තස්මා එවමකාසි. අපිච සත්ථු අජ්ඣාසයජානනත්ථං එවමකාසි. „‚Mit verwilderten Achselhaaren, Nägeln und Körperhaaren‘ (parūḷhakacchanakhalomā) bedeutet: sie hatten behaarte Achselhöhlen, lange Nägel und langes Körperhaar; das heißt, sie hatten langes Haar in den Achselhöhlen usw. und lange Nägel. ‚Vielerlei Traglasten‘ (khārivividhaṃ) bedeutet verschiedene Traglasten, die mannigfaltigen Utensilien von Asketen. ‚In der Nähe vorbeigehen‘ (avidūre atikkamanti) bedeutet, dass sie auf einem nahen Weg in die Stadt hineingehen. ‚Ich bin der König, Ehrwürdiger‘ (rājāhaṃ, bhante) bedeutet: ‚Ich bin, Ehrwürdiger, der König Pasenadi von Kosala, kennt meinen Namen.‘ Warum aber erweist der König, während er in der Gegenwart des höchsten Wesens der Welt sitzt, solchen nackten, verunstalteten und glanzlosen Personen ehrfurchtsvolle Begrüßung (añjali)? Um sie für sich zu gewinnen (Gunst zu erweisen). Denn er dachte so: ‚Wenn ich ihnen nicht einmal so viel erweise, könnten sie, indem sie das selbst Gesehene und Gehörte verbergen, nichts sagen, weil sie denken: „Wir haben Frau und Kind verlassen und ertragen um dieses Königs willen schlechte Nahrung, harte Lager und so weiter, aber dieser erweist uns nicht einmal ein einfaches Händefalten.“ Wenn ich dies jedoch tue, werden sie es ohne Rückhalt erzählen.‘ Darum tat er dies. Zudem tat er es, um die Gesinnung des Meisters zu erfahren.“ කාසිකචන්දනන්ති සණ්හචන්දනං. මාලාගන්ධවිලෙපනන්ති වණ්ණගන්ධත්ථාය මාලං, සුගන්ධභාවත්ථාය ගන්ධං, වණ්ණගන්ධත්ථාය විලෙපනඤ්ච ධාරෙන්තෙන. „‚Kāsi-Sandelholz‘ (kāsikacandanaṃ) bedeutet feines Sandelholz. ‚Blumenkränze, Düfte und Salben‘ (mālāgandhavilepananti) bezieht sich auf jemanden, der Blumenkränze wegen ihrer Schönheit und ihres Duftes trägt, Düfte für das Erlangen von Wohlgeruch und Salben wegen ihrer Farbe und ihres Duftes.“ සංවාසෙනාති සහවාසෙන. සීලං වෙදිතබ්බන්ති අයං සුසීලො වා දුස්සීලො වාති සංවසන්තෙන උපසඞ්කමන්තෙන ජානිතබ්බො. තඤ්ච ඛො දීඝෙන අද්ධුනා න ඉත්තරන්ති තඤ්ච සීලං දීඝෙන කාලෙන වෙදිතබ්බං, න ඉත්තරෙන. ද්වීහතීහඤ්හි සංයතාකාරො ච සංවුතින්ද්‍රියාකාරො ච න සක්කා දස්සෙතුං. මනසිකරොතාති සීලමස්ස පරිග්ගහෙස්සාමීති මනසිකරොන්තෙන පච්චවෙක්ඛන්තෙනෙව සක්කා ජානිතුං, න ඉතරෙන. පඤ්ඤවතාති තම්පි සප්පඤ්ඤෙනෙව පණ්ඩිතෙන. බාලො හි මනසිකරොන්තොපි ජානිතුං න සක්කොති. „‚Durch Zusammenleben‘ (saṃvāsena) bedeutet durch gemeinsames Wohnen. ‚Ist die Tugend zu erkennen‘ (sīlaṃ veditabbaṃ) bedeutet, ob jemand tugendhaft oder tugendlos ist, ist von einem zu erkennen, der mit ihm zusammenlebt und Umgang pflegt. ‚Und zwar über lange Zeit, nicht über kurze‘ (tañca kho dīghena addhunā na ittaraṃ) bedeutet, dass diese Tugend über einen langen Zeitraum hinweg erkannt werden muss, nicht in kurzer Zeit. Denn für nur zwei oder drei Tage kann man [leicht] ein Verhalten der Zügelung und ein Verhalten der gezügelten Sinne vortäuschen (bzw. ist es nicht möglich, [den wahren Charakter] zu zeigen). ‚Indem man aufmerksam ist‘ (manasikarotā) bedeutet, dass man es nur erkennen kann, wenn man aufmerksam ist und prüft, indem man denkt: ‚Ich will seine Tugend ergründen‘, nicht aber auf andere Weise. ‚Durch einen Weisen‘ (paññavatā) bedeutet, dass dies nur von einem weisen, klugen Menschen erkannt werden kann. Denn ein Tor kann es nicht erkennen, selbst wenn er darauf achtet.“ සංවොහාරෙනාති කථනෙන. „‚Durch geschäftlichen Umgang‘ (saṃvohārena) bedeutet durch das Gespräch (Reden).“ ‘‘යො හි කොචි මනුස්සෙසු, වොහාරං උපජීවති; එවං වාසෙට්ඨ ජානාහි, වාණිජො සො න බ්‍රාහ්මණො’’ති. (ම. නි. 2.457) – „‚Wer immer unter den Menschen vom Handel lebt, den wisse so, Vāseṭṭha, als einen Händler und nicht als einen Brahmanen.‘“ එත්ථ හි බ්‍යවහාරො වොහාරො නාම. ‘‘චත්තාරො අරියවොහාරා චත්තාරො අනරියවොහාරා’’ති (දී. නි. 3.313) එත්ථ චෙතනා. ‘‘සඞ්ඛා සමඤ්ඤා පඤ්ඤත්ති වොහාරො’’ති (ධ. ස. 1313-1315) එත්ථ පඤ්ඤත්ති. ‘‘වොහාරමත්තෙන සො වොහරෙය්‍යා’’ති (සං. නි. 1.25) එත්ථ කථා වොහාරො. ඉධාපි එසොව අධිප්පෙතො. එකච්චස්ස හි සම්මුඛා කථා පරම්මුඛාය කථාය න සමෙති, පරම්මුඛා කථා ච සම්මුඛාය කථාය, තථා පුරිමකථා ච පච්ඡිමකථාය, පච්ඡිමකථා ච පුරිමකථාය. සො කථෙන්තෙනෙව සක්කා ජානිතුං ‘‘අසුචි එසො පුග්ගලො’’ති. සුචිසීලස්ස පන පුරිමං පච්ඡිමෙන, පච්ඡිමඤ්ච පුරිමෙන සමෙති, සම්මුඛාකථිතං පරම්මුඛාකථිතෙන, පරම්මුඛාකථිතඤ්ච සම්මුඛාකථිතෙන, තස්මා කථෙන්තෙන සක්කා සුචිභාවො ජානිතුන්ති පකාසෙන්තො එවමාහ. „Hierbei bedeutet ‚vohāra‘ geschäftlicher Verkehr (Handel). In dem Satz ‚Vier edle Redeweisen, vier unedle Redeweisen‘ (cattāro ariyavohārā...) bedeutet es Absicht (cetanā). In dem Satz ‚Bezeichnung, Benennung, Begriff, sprachliche Konvention (vohāro)‘ bedeutet es Begriff (paññatti). In dem Satz ‚Er würde sich bloß des allgemeinen Sprachgebrauchs bedienen‘ (vohāramattena...) bedeutet es die sprachliche Konversation (kathāvohāro). Auch hier ist genau dies gemeint. Denn bei manchen Menschen stimmt das in Gegenwart Gesprochene nicht mit dem in Abwesenheit Gesprochenen überein, und das in Abwesenheit Gesprochene nicht mit dem in Gegenwart Gesprochenen; ebenso stimmt die frühere Rede nicht mit der späteren Rede überein, und die spätere nicht mit der früheren. Von einem solchen Menschen kann man, während er spricht, erkennen: ‚Dieser Mensch ist unrein.‘ Bei einem Menschen von reinem Wandel hingegen stimmt das Frühere mit dem Späteren überein, und das Spätere mit dem Früheren; das in Gegenwart Gesprochene stimmt mit dem in Abwesenheit Gesprochenen überein, und das in Abwesenheit Gesprochene mit dem in Gegenwart Gesprochenen. Daher kann man an einem Sprechenden dessen Reinheit erkennen. Um dies zu verdeutlichen, sprach der Erhabene diese Worte.“ ථාමොති [Pg.138] ඤාණථාමො. යස්ස හි ඤාණථාමො නත්ථි, සො උප්පන්නෙසු උපද්දවෙසු ගහෙතබ්බග්ගහණං කතබ්බකිච්චං අපස්සන්තො අද්වාරඝරං පවිට්ඨො විය චරති. තෙනාහ ආපදාසු ඛො, මහාරාජ, ථාමො වෙදිතබ්බොති. සාකච්ඡායාති සංකථාය. දුප්පඤ්ඤස්ස හි කථා උදකෙ ගෙණ්ඩු විය උප්පලවති, පඤ්ඤවතො කථෙන්තස්ස පටිභානං අනන්තරං හොති. උදකවිප්ඵන්දිතෙනෙව හි මච්ඡො ඛුද්දකො වා මහන්තො වාති ඤායති. ඔචරකාති හෙට්ඨාචරකා. චරා හි පබ්බතමත්ථකෙන චරන්තාපි හෙට්ඨා – චරකාව හොන්ති. ඔචරිත්වාති අවචරිත්වා වීමංසිත්වා, තං තං පවත්තිං ඤත්වාති අත්ථො. රජොජල්ලන්ති රජඤ්ච ජල්ලඤ්ච. වණ්ණරූපෙනාති වණ්ණසණ්ඨානෙන. ඉත්තරදස්සනෙනාති ලහුකදස්සනෙන. වියඤ්ජනෙනාති පරික්ඛාරභණ්ඩකෙන. පතිරූපකො මත්තිකාකුණ්ඩලොවාති සුවණ්ණකුණ්ඩලපතිරූපකො මත්තිකාකුණ්ඩලොව. ලොහඩ්ඪමාසොති ලොහඩ්ඪමාසකො. පඨමං. „‚Kraft‘ (thāmo) bedeutet die Kraft der Erkenntnis (ñāṇathāmo). Denn wer keine Erkenntniskraft besitzt, der irrt bei auftretenden Gefahren umher, ohne zu sehen, was zu tun und was zu ergreifen ist, so als ob er ein türloses Haus betreten hätte. Darum sprach er: ‚In Zeiten der Not, o Großer König, ist die Standhaftigkeit (Kraft) zu erkennen.‘ ‚Im Gespräch‘ (sākacchāyā) bedeutet in gemeinsamer Unterredung. Denn die Rede eines Unweisen schwimmt wie ein Ball im Wasser obenauf, doch die Geistesgegenwart eines Weisen, wenn er spricht, ist unendlich. Denn allein an der Bewegung des Wassers erkennt man, ob ein Fisch klein oder groß ist. ‚Spione‘ (ocarakā) sind Geheimgesandte. Denn Spione, selbst wenn sie auf Berggipfeln umherziehen, sind dennoch verdeckt Ermittelnde. ‚Nachdem sie ausgekundschaftet haben‘ (ocaritvā) bedeutet, nachdem sie umhergezogen sind, geforscht und diesen oder jenen Sachverhalt in Erfahrung gebracht haben; dies ist der Sinn. ‚Staub und Schmutz‘ (rajojallaṃ) bedeutet Staub und Schmutz. ‚Durch die äußere Gestalt‘ (vaṇṇarūpena) bedeutet durch Farbe und Form. ‚Durch flüchtiges Betrachten‘ (ittaradassanenā) bedeutet durch eine kurze Betrachtung. ‚Durch die Kennzeichen‘ (viyañjanena) bedeutet durch die Besitztümer der Ausrüstung. ‚Wie ein nachgemachter Ohrring aus Ton‘ (patirūpako mattikākuṇḍalo) bedeutet wie ein irdener Ohrring, der ein Abbild eines goldenen Ohrrings ist. ‚Ein kupferner Halbgroschen‘ (lohaḍḍhamāso) bedeutet eine Kupfermünze im Wert von einem halben Māsaka. Dies ist das erste Sutta.“ 2. පඤ්චරාජසුත්තවණ්ණනා 2. „Erklärung des Pañcarāja-Suttas“ 123. දුතියෙ රූපාති නීලපීතාදිභෙදං රූපාරම්මණං. කාමානං අග්ගන්ති එතං කාමානං උත්තමං සෙට්ඨන්ති රූපගරුකො ආහ. සෙසෙසුපි එසෙව නයො. යතොති යදා. මනාපපරියන්තන්ති මනාපනිප්ඵත්තිකං මනාපකොටිකං. තත්ථ ද්වෙ මනාපානි පුග්ගලමනාපං සම්මුතිමනාපඤ්ච. පුග්ගලමනාපං නාම යං එකස්ස පුග්ගලස්ස ඉට්ඨං කන්තං හොති, තදෙව අඤ්ඤස්ස අනිට්ඨං අකන්තං. පච්චන්තවාසීනඤ්හි ගණ්ඩුප්පාදාපි ඉට්ඨා හොන්ති කන්තා මනාපා, මජ්ඣිමදෙසවාසීනං අතිජෙගුච්ඡා. තෙසඤ්ච මොරමංසාදීනි ඉට්ඨානි හොන්ති, ඉතරෙසං තානි අතිජෙගුච්ඡානි. ඉදං පුග්ගලමනාපං. ඉතරං සම්මුතිමනාපං. 123. „Im zweiten Sutta bezieht sich ‚Formen‘ (rūpā) auf das visuelle Objekt, unterschieden nach Blau, Gelb usw. ‚Das Höchste der Sinnengenüsse‘ (kāmānaṃ aggaṃ) bedeutet: Dies ist das Beste und Vorzüglichste unter den Sinnendingen; so spricht jemand, für den visuelle Formen das Wichtigste sind. Auch bei den übrigen Begriffen gilt diese Methode. ‚Wovon‘ (yato) bedeutet ‚sobald‘ (wann). ‚Begrenzt durch das Angenehme‘ (manāpapariyantaṃ) bedeutet das, was im Erlangen des Angenehmen vollendet ist, was das Angenehme als seine äußerste Grenze hat. Darunter gibt es zwei Arten des Angenehmen: das individuell Angenehme (puggalamanāpaṃ) und das allgemein anerkannte Angenehme (sammutimanāpaṃ). Was man das ‚individuell Angenehme‘ nennt, ist das, was für eine bestimmte Person erwünscht und lieblich ist, während genau dasselbe für eine andere Person unerwünscht und unlieblich ist. Denn für die Bewohner der Grenzgebiete sind selbst Regenwürmer erwünscht, lieblich und angenehm, während sie für die Bewohner des Mittellandes äußerst abscheulich sind. Und für jene [Bewohner des Mittellandes] ist Pfauenfleisch und ähnliches erwünscht, während es für die anderen äußerst abscheulich ist. Dies ist das individuell Angenehme. Das andere ist das allgemein anerkannte Angenehme.“ ඉට්ඨානිට්ඨාරම්මණං නාම ලොකෙ පටිවිභත්තං නත්ථි, විභජිත්වා පන දස්සෙතබ්බං. විභජන්තෙන ච න අතිඉස්සරානං මහාසම්මතමහාසුදස්සනධම්මාසොකාදීනං වසෙන විභජිතබ්බං. තෙසඤ්හි දිප්පකප්පම්පි ආරම්මණං අමනාපං උපට්ඨාති. අතිදුග්ගතානං දුල්ලභන්නපානානං වසෙනපි න විභජිතබ්බං. තෙසඤ්හි කණාජකභත්තසිත්ථානිපි පූතිමංසස්ස රසොපි අතිමධුරො අමතසදිසො හොති. මජ්ඣිමානං පන ගණකමහාමත්තසෙට්ඨි කුටුම්බිකවාණිජාදීනං කාලෙන [Pg.139] ඉට්ඨං කාලෙන අනිට්ඨං ලභමානානං වසෙන විභජිතබ්බං. තඤ්ච පනෙතං ආරම්මණං ජවනං පරිච්ඡින්දිතුං න සක්කොති. ජවනඤ්හි ඉට්ඨෙපි රජ්ජති අනිට්ඨෙපි, ඉට්ඨෙපි දුස්සති අනිට්ඨෙපි. එකන්තතො පන විපාකචිත්තං ඉට්ඨානිට්ඨං පරිච්ඡින්දති. කිඤ්චාපි හි මිච්ඡාදිට්ඨිකා බුද්ධං වා සඞ්ඝං වා මහාචෙතියාදීනි වා උළාරානි ආරම්මණානි දිස්වා අක්ඛීනි පිදහන්ති දොමනස්සං ආපජ්ජන්ති, ධම්මසද්දං සුත්වා කණ්ණෙ ථකෙන්ති, චක්ඛුවිඤ්ඤාණසොතවිඤ්ඤාණානි පන තෙසං කුසලවිපාකානෙව හොන්ති. කිඤ්චාපි ගූථසූකරාදයො ගූථගන්ධං ඝායිත්වා ඛාදිතුං ලභිස්සාමාති සොමනස්සජාතා හොන්ති, ගූථදස්සනෙ පන නෙසං චක්ඛුවිඤ්ඤාණං, තස්ස ගන්ධඝායනෙ ඝානවිඤ්ඤාණං, රසසායනෙ ජිව්හාවිඤ්ඤාණඤ්ච අකුසලවිපාකමෙව හොති. භගවා පන පුග්ගලමනාපතං සන්ධාය තෙ ච, මහාරාජ, රූපාතිආදිමාහ. In der Welt gibt es kein absolut festgesetztes, getrenntes angenehmes oder unangenehmes Objekt als solches; vielmehr muss man es durch Unterscheidung aufzeigen. Und wer diese Unterscheidung vornimmt, darf nicht nach dem Maßstab von überaus mächtigen Herrschern wie Mahāsammata, Mahāsudassana, Dhammāsoka usw. urteilen. Denn für diese erscheint selbst ein himmlisches, göttergleiches Objekt manchmal als unangenehm. Auch darf man nicht nach dem Maßstab der extrem Armen urteilen, für die Speise und Trank schwer zu erlangen sind. Denn für sie sind selbst Bruchreis-Reiskörner oder die Brühe von verrottetem Fleisch überaus süß und wie Nektar. Vielmehr muss die Unterscheidung nach dem Maßstab von Durchschnittsmenschen wie Buchhaltern, Ministern, Großkaufleuten, Hausvätern und Händlern vorgenommen werden, die mal ein angenehmes, mal ein unangenehmes Objekt erhalten. Und dieses Objekt vermag das Impulsbewusstsein (Javana) nicht zu bestimmen. Denn das Impulsbewusstsein haftet sowohl an einem angenehmen als auch an einem unangenehmen Objekt an, und es empfindet Ärger sowohl gegenüber einem angenehmen als auch gegenüber einem unangenehmen Objekt. Ausschließlich das Ergebnisbewusstsein (Vipākacitta) bestimmt jedoch das Angenehme und Unangenehme. Denn auch wenn Menschen mit falscher Ansicht ihre Augen schließen und in Missmut verfallen, wenn sie den Buddha, den Sangha oder die Große Cetiya und andere erhabene Objekte sehen, oder wenn sie ihre Ohren verschließen, wenn sie den Klang des Dhamma hören, so sind ihre Seh- und Hörbewusstseine dennoch ausschließlich heilsame Reifungen (Kusala-Vipāka). Auch wenn Kotschweine und andere Tiere, wenn sie den Kotgeruch riechen, in Freude geraten, weil sie denken: „Wir werden fressen können!“, so ist doch ihr Sehbewusstsein beim Anblick von Kot, ihr Riechbewusstsein beim Riechen dieses Geruchs und ihr Geschmacksbewusstsein beim Schmecken ausschließlich eine unheilsame Reifung (Akusala-Vipāka). Der Erhabene sprach jedoch im Hinblick auf das persönliche Missfallen einer Person die Worte: „Und diese Formen, o Großkönig...“ usw. චන්දනඞ්ගලිකොති ඉදං තස්ස උපාසකස්ස නාමං. පටිභාති මං භගවාති භගවා මය්හං එකං කාරණං උපට්ඨාති පඤ්ඤායති. තස්ස තෙ පඤ්ච රාජානො ආමුත්තමණිකුණ්ඩලෙ සජ්ජිතාය ආපානභූමියා නිසින්නවසෙනෙව මහතා රාජානුභාවෙන පරමෙන ඉස්සරියවිභවෙන ආගන්ත්වාපි දසබලස්ස සන්තිකෙ ඨිතකාලතො පට්ඨාය දිවා පදීපෙ විය උදකාභිසිත්තෙ අඞ්ගාරෙ විය සූරියුට්ඨානෙ ඛජ්ජොපනකෙ විය ච හතප්පභෙ හතසොභෙ තං තථාගතඤ්ච තෙහි සතගුණෙන සහස්සගුණෙන විරොචමානං දිස්වා, ‘‘මහන්තා වත භො බුද්ධා නාමා’’ති පටිභානං උදපාදි. තස්මා එවමාහ. „Candanaṅgalika“ ist der Name jenes Laienanhängers (Upāsaka). „Es erscheint mir, o Erhabener“ bedeutet: „O Erhabener, mir wird ein Grund (ein Gleichnis) gegenwärtig und klar.“ Als jene fünf Könige, geschmückt mit angelegten Perlen- und Edelstein-Ohrringen, die gerade auf dem Festplatz saßen, mit großer königlicher Macht und höchster Herrschaftsgewalt herbeikamen, erschienen sie von dem Moment an, als sie in der Gegenwart des Zehnkräftigen standen, wie Lampen am Tag, wie mit Wasser begossene Kohlen und wie Glühwürmchen bei Sonnenaufgang – glanzlos und ohne Schönheit geworden. Als jener Upāsaka Candanaṅgalika jedoch sah, wie der Tathāgata hundertmal, ja tausendmal mehr strahlte als sie, stieg in ihm die Eingebung auf: „Großartig fürwahr sind die Buddhas!“ Darum sprach er so. කොකනදන්ති පදුමස්සෙවෙතං වෙවචනං. පාතොති කාලස්සෙව. සියාති භවෙය්‍ය. අවීතගන්ධන්ති අවිගතගන්ධං. අඞ්ගීරසන්ති සම්මාසම්බුද්ධං. භගවතො හි අඞ්ගතො රස්මියො නික්ඛමන්ති, තස්මා අඞ්ගීරසොති වුච්චති. යථා කොකනදසඞ්ඛාතං පදුමං පාතොව ඵුල්ලං අවීතගන්ධං සියා, එවමෙව භගවන්තං අඞ්ගීරසං තපන්තං ආදිච්චමිව අන්තලික්ඛෙ විරොචමානං පස්සාති අයමෙත්ථ සඞ්ඛෙපත්ථො. භගවන්තං අච්ඡාදෙසීති භගවතො අදාසීති අත්ථො. ලොකවොහාරතො පනෙත්ථ ඊදිසං වචනං හොති. සො කිර උපාසකො – ‘‘එතෙ තථාගතස්ස ගුණෙසු පසීදිත්වා මය්හං පඤ්ච උත්තරාසඞ්ගෙ [Pg.140] දෙන්ති, අහම්පි තෙ භගවතොව දස්සාමී’’ති චින්තෙත්වා අදාසි. දුතියං. „Kokanada“ ist ein Synonym für den Lotus (Paduma). „Am Morgen“ (pāto) bedeutet früh am Morgen. „Sollte sein“ (siyā) bedeutet wäre. „Dessen Duft nicht verflogen ist“ (avītagandhaṃ) bedeutet von unverflogenem Duft. „Aṅgīrasa“ bezeichnet den vollkommen Erleuchteten (Sammāsambuddha). Da nämlich aus den Gliedern des Erhabenen Strahlen hervorgehen, wird er „Aṅgīrasa“ genannt. „Wie die als Kokanada bekannte Lotusblüte am frühen Morgen erblüht und von unverflogenem Duft sein mag, ebenso sieh den strahlenden Erhabenen, den Aṅgīrasa, der wie die Sonne am Himmel leuchtet“ – dies ist hier die zusammenfassende Bedeutung. „Er kleidete den Erhabenen ein“ (acchādesi) bedeutet, er gab (spendete) dem Erhabenen; dies ist die Bedeutung. Hierbei liegt eine solche Redeweise gemäß dem weltlichen Sprachgebrauch vor. Jener Upāsaka dachte nämlich voller Vertrauen in die Tugenden des Erhabenen: „Diese geben mir fünf Obergewänder, und auch ich werde sie dem Erhabenen darbringen“, dachte er und gab sie ihm. Dies ist die zweite Lehrrede. 3. දොණපාකසුත්තවණ්ණනා 3. Erklärung der Doṇapāka-Sutta 124. තතියෙ දොණපාකකුරන්ති දොණපාකං කුරං, දොණස්ස තණ්ඩුලානං පක්කභත්තං තදූපියඤ්ච සූපබ්‍යඤ්ජනං භුඤ්ජතීති අත්ථො. භුත්තාවීති පුබ්බෙ භත්තසම්මදං විනොදෙත්වා මුහුත්තං විස්සමිත්වා බුද්ධුපට්ඨානං ගච්ඡති, තංදිවසං පන භුඤ්ජන්තොව දසබලං සරිත්වා හත්ථෙ ධොවිත්වා අගමාසි. මහස්සාසීති තස්ස ගච්ඡතො බලවා භත්තපරීළාහො උදපාදි, තස්මා මහන්තෙහි අස්සාසෙහි අස්සසති, ගත්තතොපිස්ස සෙදබින්දූනි මුච්චන්ති, තමෙනං උභොසු පස්සෙසු ඨත්වා යමකතාලවණ්ටෙහි බීජන්ති, බුද්ධගාරවෙන පන නිපජ්ජිතුං න උස්සහතීති ඉදං සන්ධාය ‘‘මහස්සාසී’’ති වුත්තං. ඉමං ගාථං අභාසීති, රාජා භොජනෙ අමත්තඤ්ඤුතාය කිලමති, ඵාසු විහාරං දානිස්ස කරිස්සාමීති චින්තෙත්වා අභාසි. මනුජස්සාති සත්තස්ස. කහාපණසතන්ති පාතරාසෙ පණ්ණාසං සායමාසෙ පණ්ණාසන්ති එවං කහාපණසතං. පරියාපුණිත්වාති රඤ්ඤා සද්ධිං ථොකං ගන්ත්වා ‘‘ඉමං මඞ්ගලඅසිං කස්ස දම්මි, මහාරාජා’’ති? අසුකස්ස නාම දෙහීති සො තං අසිං දත්වා දසබලස්ස සන්තිකං ආගම්ම වන්දිත්වා ඨිතකොව ‘‘ගාථං වදථ, භො ගොතමා’’ති වත්වා භගවතා වුත්තං පරියාපුණිත්වාති අත්ථො. 124. Im Dritten bedeutet „doṇapākakuraṃ“: er isst ein gekochtes Essen von der Menge eines Doṇa-Maßes Reis, zusammen mit den dazu passenden Suppen und Beilagen; dies ist die Bedeutung. „Nachdem er gegessen hatte“ (bhuttāvī) bedeutet: Früher pflegte er die Trägheit nach dem Essen zu vertreiben, sich ein wenig auszuruhen und dann zum Dienst für den Buddha zu gehen. An jenem Tag jedoch ging er, noch während er aß, im Gedenken an den Zehnkräftigen und nachdem er sich bloß die Hände gewaschen hatte, sogleich los. „Er atmete schwer“ (mahassāsī) bedeutet: Als er ging, entstand in jenem König eine starke Hitze aufgrund der schweren Mahlzeit. Daher atmete er mit tiefen, schweren Atemzügen, und von seinem Körper ronnen Schweißstropfen herab. Man stellte sich zu seinen beiden Seiten auf und fächelte ihm mit einem Paar Palmblattfächer Luft zu. Aus Respekt vor dem Buddha wagte er es jedoch nicht, sich hinzulegen. Im Hinblick darauf wurde gesagt: „Er atmete schwer.“ „Er sprach diesen Vers“ bedeutet: Der Erhabene dachte: „Der König leidet wegen seiner Unmäßigkeit beim Essen; ich will ihm nun ein angenehmes Leben (Wohlbefinden) verschaffen“, und sprach diesen Vers. „Des Menschen“ (manujassa) bedeutet des Wesens. „Hundert Kahāpaṇas“ bedeutet: fünfzig beim Frühstück und fünfzig beim Abendessen – so macht es einhundert Kahāpaṇas. „Nachdem er gelernt hatte“ (pariyāpuṇitvā) bedeutet: Er (der Jüngling Sudassana) ging ein kurzes Stück mit dem König und fragte: „O Großkönig, wem soll ich dieses Prachtschwert geben?“ Als der König antwortete: „Gib es dem und dem“, gab er das Schwert ab, kam zum Zehnkräftigen, verneigte sich und sprach im Stehen: „Sprecht den Vers, o Herr Gotama!“ Er lernte daraufhin den vom Erhabenen gesprochenen Vers auswendig – dies ist die Bedeutung. භත්තාභිහාරෙ සුදං භාසතීති කථං භාසති? භගවතා අනුසිට්ඨිනියාමෙන. භගවා හි නං එවං අනුසාසි – ‘‘මාණව, ඉමං ගාථං නටො විය පත්තපත්තට්ඨානෙ මා අවච, රඤ්ඤො භුඤ්ජනට්ඨානෙ ඨත්වා පඨමපිණ්ඩාදීසුපි අවත්වා වොසානපිණ්ඩෙ ගහිතෙ වදෙය්‍යාසි, රාජා සුත්වාව භත්තපිණ්ඩං ඡඩ්ඩෙස්සති. අථ රඤ්ඤො හත්ථෙසු ධොතෙසු පාතිං අපනෙත්වා සිත්ථානි ගණෙත්වා තදුපියං බ්‍යඤ්ජනං ඤත්වා පුනදිවසෙ තාවතකෙ තණ්ඩුලෙ හාරෙය්‍යාසි, පාතරාසෙ ච වත්වා සායමාසෙ මා වදෙය්‍යාසී’’ති. සො සාධූති පටිස්සුණිත්වා තංදිවසං රඤ්ඤො පාතරාසං භුත්වා ගතත්තා සායමාසෙ භගවතො අනුසිට්ඨිනියාමෙන ගාථං අභාසි[Pg.141]. රාජා දසබලස්ස වචනං සරිත්වා භත්තපිණ්ඩං පාතියංයෙව ඡඩ්ඩෙසි. රඤ්ඤො හත්ථෙසු ධොතෙසු පාතිං අපනෙත්වා සිත්ථානි ගණෙත්වා තදුපියං බ්‍යඤ්ජනං ඤත්වා පුනදිවසෙ තත්තකෙ තණ්ඩුලෙ හරිංසු. „Er rezitiert ihn wahrlich beim Bringen des Essens“ – wie rezitiert er ihn? Gemäß der Unterweisung des Erhabenen. Der Erhabene wies ihn nämlich so an: „Junger Mann, sprich diesen Vers nicht wie ein Schauspieler an jedem beliebigen Ort, an den du kommst. Stelle dich an den Ort, wo der König speist, und sprich ihn nicht schon beim ersten Bissen usw., sondern wenn der letzte Bissen genommen wird. Sobald der König ihn hört, wird er den Bissen fallen lassen. Wenn sich der König dann die Hände gewaschen haben, nimm die Schale weg, zähle die übriggebliebenen Reiskörner, bestimme die dazu passende Menge an Beilagen, und lass am nächsten Tag nur eine dementsprechende Menge Reis kochen. Und sprich ihn beim Frühstück, aber sprich ihn nicht beim Abendessen.“ Er stimmte mit den Worten „Sehr wohl!“ zu. Da er an jenem Tag erst nach dem Frühstück des Königs hingegangen war, rezitierte er den Vers beim Abendessen gemäß der Unterweisung des Erhabenen. Der König erinnerte sich an die Worte des Zehnkräftigen und legte den Reisschöpfel in die Schale zurück. Nachdem sich der König die Hände gewaschen hatte, nahm man die Schale weg, zählte die Reiskörner, bestimmte die dazu passende Menge an Beilagen und am nächsten Tag nahm man nur eine entsprechende Menge Reis. නාළිකොදනපරමතාය සණ්ඨාසීති සො කිර මාණවො දිවසෙ දිවසෙ තථාගතස්ස සන්තිකං ගච්ඡති, දසබලස්ස විස්සාසිකො අහොසි. අථ නං එකදිවසං පුච්ඡි ‘‘රාජා කිත්තකං භුඤ්ජතී’’ති? සො ‘‘නාළිකොදන’’න්ති ආහ. වට්ටිස්සති එත්තාවතා පුරිසභාගො එස, ඉතො පට්ඨාය ගාථං මා වදීති. ඉති රාජා තත්ථෙව සණ්ඨාසි. දිට්ඨධම්මිකෙන චෙව අත්ථෙන සම්පරායිකෙන චාති එත්ථ සල්ලිඛිතසරීරතා දිට්ඨධම්මිකත්ථො නාම, සීලං සම්පරායිකත්ථො. භොජනෙ මත්තඤ්ඤුතා හි සීලඞ්ගං නාම හොතීති. තතියං. „‚Er hielt sich an das Maß von einer Nāḷika Reis‘: Jener junge Mann ging, wie es heißt, Tag für Tag in die Gegenwart des Tathāgata; er war ein Vertrauter des Zehnkraftbegabten (Dasabala). Da fragte ihn [der Buddha] eines Tages: ‚Wie viel Reis isst der König [noch]?‘ Er antwortete: ‚Eine Nāḷika Reis.‘ [Der Buddha sprach:] ‚Damit wird es genügen, junger Mann; dies ist der Anteil für einen Mann. Rezitiere ihm von nun an keine Strophe mehr.‘ So verblieb der König bei genau diesem Maß. In dem Satz ‚sowohl mit dem sichtbaren Nutzen als auch mit dem zukünftigen Wohl‘ bezeichnet ‚ein schlanker Körper‘ (sallikhitasarīratā) den sichtbaren Nutzen, und ‚Tugend‘ (sīla) das zukünftige Wohl. Denn Mäßigung beim Essen ist wahrlich ein Bestandteil der Tugend (sīlaṅga). Das dritte [Sutta].“ 4. පඨමසඞ්ගාමසුත්තවණ්ණනා 4. Erklärung des ersten Suttas über den Kampf. 125. චතුත්ථෙ වෙදෙහිපුත්තොති වෙදෙහීති පණ්ඩිතාධිවචනමෙතං, පණ්ඩිතිත්ථියා පුත්තොති අත්ථො. චතුරඞ්ගිනින්ති හත්ථිඅස්සරථපත්තිසඞ්ඛාතෙහි චතූහි අඞ්ගෙහි සමන්නාගතං. සන්නය්හිත්වාති චම්මපටිමුඤ්චනාදීහි සන්නාහං කාරෙත්වා. සඞ්ගාමෙසුන්ති යුජ්ඣිංසු. කෙන කාරණෙන? මහාකොසලරඤ්ඤා කිර බිම්බිසාරස්ස ධීතරං දෙන්තෙන ද්වින්නං රජ්ජානං අන්තරෙ සතසහස්සුට්ඨානො කාසිගාමො නාම ධීතු දින්නො. අජාතසත්තුනා ච පිතරි මාරිතෙ මාතාපිස්ස රඤ්ඤො වියොගසොකෙන නචිරස්සෙව මතා. තතො රාජා පසෙනදි කොසලො – ‘‘අජාතසත්තුනා මාතාපිතරො මාරිතා, මය්හං පිතු සන්තකො ගාමො’’ති තස්සත්ථාය අඩ්ඩං කරොති. අජාතසත්තුපි ‘‘මය්හං මාතු සන්තකො’’ති තස්ස ගාමස්සත්ථාය ද්වෙපි මාතුලභාගිනෙය්‍යා යුජ්ඣිංසු. 125. „Im vierten [Sutta] bezeichnet ‚vedehiputto‘ (Sohn der Vedehī) [Folgendes]: ‚Vedehī‘ ist ein Name für eine weise Person; ‚der Sohn einer weisen Frau‘ ist die Bedeutung. ‚Mit einem vierfachen Heer‘ (caturaṅginiṃ) bedeutet: ausgestattet mit den vier Truppengattungen, nämlich Elefanten, Reiterei, Streitwagen und Fußvolk. ‚Nachdem sie sich gerüstet hatten‘ (sannayhitvā) bedeutet: nachdem sie Rüstungen anlegen ließen, wie etwa das Anlegen von Lederharnischen. ‚Sie kämpften‘ (saṅgāmesuṃ) bedeutet: sie lieferten sich eine Schlacht. Aus welchem Grund kämpften sie? Es heißt, dass König Mahākosala, als er König Bimbisāra seine Tochter gab, ihr ein Dorf in Kāsi namens Kāsigāma schenkte, das im Grenzgebiet zwischen den beiden Reichen lag und einen Ertrag von einhunderttausend einbrachte. Als nun Ajātasattu seinen Vater [Bimbisāra] getötet hatte, starb auch dessen Mutter, die Königin, bald darauf vor Kummer über die Trennung von ihrem Gatten. Daraufhin erhob König Pasenadi von Kosala Anspruch [auf das Dorf] mit den Worten: ‚Ajātasattu hat seine Eltern getötet; dieses Dorf gehörte meinem Vater.‘ Ajātasattu wiederum sagte: ‚Es gehörte meiner Mutter‘, und wegen dieses Dorfes führten die beiden, Onkel und Neffe, Krieg gegeneinander.“ පාපා දෙවදත්තාදයො මිත්තා අස්සාති පාපමිත්තො. තෙයෙවස්ස සහායාති පාපසහායො. තෙස්වෙවස්ස චිත්තං නින්නං සම්පවඞ්කන්ති පාපසම්පවඞ්කො. පසෙනදිස්ස සාරිපුත්තත්ථෙරාදීනං වසෙන කල්‍යාණමිත්තාදිතා වෙදිතබ්බා. දුක්ඛං සෙතීති ජිතානි හත්ථිආදීනි අනුසොචන්තො දුක්ඛං සයිස්සති. ඉදං භගවා පුන තස්ස ජයකාරණං දිස්වා ආහ. ජයං වෙරං පසවතීති ජිනන්තො වෙරං පසවති, වෙරිපුග්ගලං ලභති. චතුත්ථං. „‚Er hat böse Freunde‘ (pāpamitto) bedeutet: Er hat böse Menschen wie Devadatta und andere als Freunde. ‚Er hat böse Gefährten‘ (pāpasahāyo) bedeutet: Eben diese sind seine Gefährten. ‚Er ist den Bösen zugeneigt‘ (pāpasampavaṅko) bedeutet: Sein Geist ist genau zu diesen hin geneigt und ihnen zugewandt. Im Fall von Pasenadi ist seine Eigenschaft, gute Freunde zu haben, durch [seine Verbindung mit] dem Ehrwürdigen Sāriputta und anderen zu verstehen. ‚Er schläft in Kummer‘ (dukkhaṃ seti) bedeutet: Er wird in Kummer schlafen, indem er den Verlust von erbeuteten Elefanten und anderen Dingen beklagt. Dies sprach der Erhabene, nachdem er abermals den Grund für dessen [Pasenadi's] Sieg vorausgesehen hatte. ‚Sieg erzeugt Feindschaft‘ (jayaṃ veraṃ pasavati) bedeutet: Wer siegt, erzeugt Feindschaft, er erhält einen Feind. Das vierte [Sutta].“ 5. දුතියසඞ්ගාමසුත්තවණ්ණනා 5. Erklärung des zweiten Suttas über den Kampf. 126. පඤ්චමෙ [Pg.142] අබ්භුය්‍යාසීති පරාජයෙ ගරහප්පත්තො ‘‘ආරාමං ගන්ත්වා භික්ඛූනං කථාසල්ලාපං සුණාථා’’ති රත්තිභාගෙ බුද්ධරක්ඛිතෙන නාම වුඩ්ඪපබ්බජිතෙන ධම්මරක්ඛිතස්ස වුඩ්ඪපබ්බජිතස්ස ‘‘සචෙ රාජා ඉමඤ්ච උපායං කත්වා ගච්ඡෙය්‍ය, පුන ජිනෙය්‍යා’’ති වුත්තජයකාරණං සුත්වා අභිඋය්‍යාසි. 126. „Im fünften [Sutta] bedeutet ‚er zog ins Feld‘ (abbhuyyāsi): Nachdem er durch seine Niederlage in Verruf geraten war, schickte er [Spione] mit den Worten: ‚Geht zum Kloster und hört das Gespräch der Mönche an.‘ Als er dann nachts hörte, wie ein älterer Mönch namens Buddharakkhita zu einem [anderen] älteren Mönch namens Dhammarakkhita über den Grund für einen Sieg sprach: ‚Wenn der König unter Anwendung dieser Strategie ausziehen würde, würde er wieder siegen‘, zog er erneut in den Kampf.“ යාවස්ස උපකප්පතීති යාව තස්ස උපකප්පති සය්හං හොති. යදා චඤ්ඤෙති යදා අඤ්ඤෙ. විලුම්පන්තීති තං විලුම්පිත්වා ඨිතපුග්ගලං විලුම්පන්ති. විලුම්පතීති විලුම්පියති. ඨානං හි මඤ්ඤතීති ‘‘කාරණ’’න්ති හි මඤ්ඤති. යදාති යස්මිං කාලෙ. ජෙතාරං ලභතෙ ජයන්ති ජයන්තො පුග්ගලො පච්ඡා ජෙතාරම්පි ලභති. රොසෙතාරන්ති ඝට්ටෙතාරං. රොසකොති ඝට්ටකො. කම්මවිවට්ටෙනාති කම්මපරිණාමෙන, තස්ස විලුම්පනකම්මස්ස විපාකදානෙන. සො විලුත්තො විලුප්පතීති සො විලුම්පකො විලුම්පියති. පඤ්චමං. „‚Solange es ihm nützt‘ (yāvassa upakappati) bedeutet: solange es ihm dient, solange es für ihn erträglich ist [zu plündern]. ‚Und wenn andere‘ (yadā caññe) bedeutet: wenn andere [plündern]. ‚Sie plündern‘ (vilumpanti) bedeutet: sie plündern jene Person, die zuvor plündernd dastand. ‚Er plündert‘ [bzw. ‚wird geplündert‘] (vilumpati) bedeutet: er wird geplündert. ‚Denn er hält es für eine Gelegenheit‘ (ṭhānañ hi maññati) bedeutet: er hält es nämlich für einen [gerechtfertigten] Grund [für eine böse Tat]. ‚Wenn‘ (yadā) bedeutet: zu welcher Zeit. ‚Der Sieger findet einen Bezwinger‘ (jetāraṃ labhate jayaṃ) bedeutet: Der siegreiche Mensch findet später einen, der wiederum ihn bezwingt. ‚Den Beleidiger‘ (rosetāraṃ) bedeutet: den Kränker. ‚Der Beleidiger‘ (rosako) bedeutet: der Kränker. ‚Durch den Umschwung des Kammas‘ (kammavivaṭṭena) bedeutet: durch die Reifung des Kammas, durch das Reifen der Frucht jener Tat des Plünderns. ‚Der Plünderer wird geplündert‘ (so vilutto viluppati) bedeutet: Jener Plünderer wird [nun selbst] geplündert. Das fünfte [Sutta].“ 6. මල්ලිකාසුත්තවණ්ණනා 6. Erklärung des Mallikā-Suttas. 127. ඡට්ඨෙ උපසඞ්කමීති මල්ලිකාය දෙවියා ගබ්භවුට්ඨානකාලෙ සූතිඝරං පටිජග්ගාපෙත්වා ආරක්ඛං දත්වා උපසඞ්කමි. අනත්තමනො අහොසීති, ‘‘දුග්ගතකුලස්ස මෙ ධීතු මහන්තං ඉස්සරියං දින්නං, සචෙ පුත්තං අලභිස්ස, මහන්තං සක්කාරං අධිගමිස්ස, තතො දානි පරිහීනා’’ති අනත්තමනො අහොසි. සෙය්‍යාති දන්ධපඤ්ඤස්මා එලමූගපුත්තතො එකච්චා ඉත්ථීයෙව සෙය්‍යා. පොසාති පොසෙහි. ජනාධිපාති ජනාධිභුං රාජානං ආලපති. සස්සුදෙවාති සස්සුසසුරදෙවතා. දිසම්පතීති දිසාජෙට්ඨකා. තාදිසා සුභගියාති තාදිසාය සුභරියාය. ඡට්ඨං. 127. „Im sechsten [Sutta] bedeutet ‚er nahte sich‘ (upasaṅkami): Als für Königin Mallikā die Zeit der Entbindung nahte, ließ er das Gebärzimmer herrichten, stellte Wachen auf und nahte sich [dem Erhabenen]. ‚Er war unzufrieden‘ (anattamano ahosi) bedeutet: Er dachte: ‚Meiner Tochter aus armem Hause wurde große Macht verliehen. Wenn sie einen Sohn bekommen hätte, hätte sie große Ehre erlangt. Nun aber ist sie dieser [Ehre] verlustig gegangen.‘ So denkend war er unzufrieden. ‚Besser‘ (seyyā) bedeutet: Im Vergleich zu einem schwachsinnigen, stummen Sohn ist so manche Frau wahrlich besser. ‚Erziehe sie‘ (posā) bedeutet: Ziehe sie groß. ‚O Herrscher der Menschen‘ (janādhipa) ist eine Anrede an den König, der über die Menschen herrscht. ‚Die ihre Schwiegereltern wie Götter verehrt‘ (sassudevā) bedeutet: Sie, die Schwiegermutter und Schwiegervater als ihre Gottheiten ansieht. ‚Herrscher der Himmelsrichtungen‘ (disampati) bedeutet: das Oberhaupt der in allen Richtungen lebenden Menschen. ‚Einer solchen guten Frau‘ (tādisā subhariyā) bedeutet: [der Sohn] einer solchen mit Tugend und Weisheit ausgestatteten guten Ehefrau [wird auch das Reich regieren]. Das sechste [Sutta].“ 7. අප්පමාදසුත්තවණ්ණනා 7. Erklärung des Appamāda-Suttas. 128. සත්තමෙ සමධිග්ගය්හාති සමධිග්ගණ්හිත්වා, ආදියිත්වාති අත්ථො. අප්පමාදොති කාරාපකඅප්පමාදො. සමොධානන්ති සමවධානං උපක්ඛෙපං. එවමෙව ඛොති හත්ථිපදං විය හි කාරාපකඅප්පමාදො, සෙසපදජාතානි විය අවසෙසා චතුභූමකා කුසලධම්මා. තෙ හත්ථිපදෙ සෙසපදානි විය [Pg.143] අප්පමාදෙ සමොධානං ගච්ඡන්ති, අප්පමාදස්ස අන්තො පරිවත්තන්ති. යථා ච හත්ථිපදං සෙසපදානං අග්ගං සෙට්ඨං, එවං අප්පමාදො සෙසධම්මානන්ති දස්සෙති. මහග්ගතලොකුත්තරධම්මානම්පි හෙස පටිලාභකට්ඨෙන ලොකියොපි සමානො අග්ගොව හොති. 128. „Im siebten [Sutta] bedeutet ‚sich aneignend‘ (samadhiggayha): nachdem man es fest ergriffen hat, nachdem man es angenommen hat; dies ist die Bedeutung. ‚Heedfulness / Achtsamkeit‘ (appamādo) bezeichnet die tätige Achtsamkeit, die die [dreifachen] heilsamen Taten hervorbringt. ‚Zusammenfassung / Einbeziehung‘ (samodhānaṃ) bedeutet: das Eingehen in etwas, das Einbezogenwerden. ‚Ebenso‘ (evam eva kho) [ist wie folgt zu verstehen]: Denn die tätige Achtsamkeit ist wie der Fußabdruck eines Elefanten, und die übrigen heilsamen Geisteszustände der vier Ebenen sind wie die Fußabdrücke der anderen Lebewesen. Wie die übrigen Fußabdrücke im Fußabdruck des Elefanten Platz finden, so gehen diese [heilsamen Zustände] in der Achtsamkeit auf; sie bewegen sich innerhalb der Achtsamkeit. Und er zeigt: Wie der Fußabdruck des Elefanten der höchste und beste unter allen Fußabdrücken ist, so ist die Achtsamkeit die höchste unter allen geistigen Zuständen. Denn obwohl diese [Achtsamkeit] weltlich (lokiya) ist, ist sie, da sie die Ursache für das Erlangen der erhabenen (mahaggata) und überweltlichen (lokuttara) Zustände ist, selbst über diese erhaben. Das siebte [Sutta].“ අප්පමාදං පසංසන්තීති ‘‘එතානි ආයුආදීනි පත්ථයන්තෙන අප්පමාදොව කාතබ්බො’’ති අප්පමාදමෙව පසංසන්ති. යස්මා වා පුඤ්ඤකිරියාසු පණ්ඩිතා අප්පමාදං පසංසන්ති, තස්මා ආයුආදීනි පත්ථයන්තෙන අප්පමාදොව කාතබ්බොති අත්ථො. අත්ථාභිසමයාති අත්ථපටිලාභා. සත්තමං. „‚Sie preisen die Achtsamkeit‘ (appamādaṃ pasaṃsanti) bedeutet: ‚Wer sich diese Segnungen wie langes Leben wünscht, der soll Achtsamkeit üben‘ – so preisen die Weisen die Achtsamkeit selbst. Oder aber: Weil die Weisen die Achtsamkeit bei heilsamen Taten preisen, darum soll derjenige, der sich Segnungen wie langes Leben wünscht, Achtsamkeit üben; dies ist die Bedeutung. ‚Durch das Erlangen des Nutzens‘ (atthābhisamayā) bedeutet: durch das Erlangen des Nutzens [wie des gegenwärtigen und zukünftigen]. Das siebte [Sutta].“ 8. කල්‍යාණමිත්තසුත්තවණ්ණනා 8. Erklärung des Kalyāṇamitta-Suttas. 129. අට්ඨමෙ සො ච ඛො කල්‍යාණමිත්තස්සාති සො චායං ධම්මො කල්‍යාණමිත්තස්සෙව ස්වාක්ඛාතො නාම හොති, න පාපමිත්තස්සාති. කිඤ්චාපි හි ධම්මො සබ්බෙසම්පි ස්වාක්ඛාතොව, කල්‍යාණමිත්තස්ස පන සුස්සූසන්තස්ස සද්දහන්තස්ස අත්ථං පූරෙති භෙසජ්ජං විය වළඤ්ජන්තස්ස න ඉතරස්සාති. තෙනෙතං වුත්තං. ධම්මොති චෙත්ථ දෙසනාධම්මො වෙදිතබ්බො. 129. „Im achten [Sutta] bedeutet ‚Und das ist für einen, der einen guten Freund hat‘ (so ca kho kalyāṇamittassa): Diese dargelegte Lehre ist nur für einen, der einen edlen Freund (kalyāṇamitta) hat, wahrlich ‚wohlverkündet‘ (svākkhāta), nicht aber für einen, der einen schlechten Freund hat. Denn obwohl die Lehre für alle gleichermaßen wohlverkündet ist, erfüllt sie den Nutzen [von Tugend und Sammlung] nur bei demjenigen, der einen guten Freund hat, der aufmerksam zuhört und Vertrauen besitzt – so wie eine Medizin ihre heilende Wirkung nur bei dem entfaltet, der sie einnimmt, nicht aber bei dem anderen. Darum wurde dies gesagt. Unter ‚Lehre‘ (dhamma) ist hierbei die dargelegte Lehre (desanā-dhamma) zu verstehen.“ උපඩ්ඪමිදන්ති ථෙරො කිර රහොගතො චින්තෙසි – ‘‘අයං සමණධම්මො නාම ඔවාදකෙ අනුසාසකෙ කල්‍යාණමිත්තෙ සති පච්චත්තපුරිසකාරෙ ඨිතස්ස සම්පජ්ජති, උපඩ්ඪං කල්‍යාණමිත්තතො හොති, උපඩ්ඪං පච්චත්තපුරිසකාරතො’’ති. අථස්ස එතදහොසි – ‘‘අහං පදෙසඤාණෙ ඨිතො නිප්පදෙසං චින්තෙතුං න සක්කොමි, සත්ථාරං පුච්ඡිත්වා නික්කඞ්ඛො භවිස්සාමී’’ති. තස්මා සත්ථාරං උපසඞ්කමිත්වා එවමාහ. බ්‍රහ්මචරියස්සාති අරියමග්ගස්ස. යදිදං කල්‍යාණමිත්තතාති යා එසා කල්‍යාණමිත්තතා නාම, සා උපඩ්ඪං, තතො උපඩ්ඪං ආගච්ඡතීති අත්ථො. ඉති ථෙරෙන ‘‘උපඩ්ඪුපඩ්ඪා සම්මාදිට්ඨිආදයො කල්‍යාණමිත්තතො ආගච්ඡන්ති, උපඩ්ඪුපඩ්ඪා පච්චත්තපුරිසකාරතො’’ති වුත්තං. කිඤ්චාපි ථෙරස්ස අයං මනොරථො, යථා පන බහූහි සිලාථම්භෙ උස්සාපිතෙ, ‘‘එත්තකං ඨානං අසුකෙන උස්සාපිතං, එත්තකං අසුකෙනා’’ති විනිබ්භොගො නත්ථි, යථා ච මාතාපිතරො නිස්සාය උප්පන්නෙසු පුත්තෙසු ‘‘එත්තකං මාතිතො නිබ්බත්තං, එත්තකං පිතිතො’’ති විනිබ්භොගො නත්ථි, එවං ඉධාපි අවිනිබ්භොගධම්මො හෙස, ‘‘එත්තකං සම්මාදිට්ඨිආදීනං [Pg.144] කල්‍යාණමිත්තතො නිබ්බත්තං, එත්තකං පච්චත්තපුරිසකාරතො’’ති න සක්කා ලද්ධුං, කල්‍යාණමිත්තතාය පන උපඩ්ඪගුණො ලබ්භතීති ථෙරස්ස අජ්ඣාසයෙන උපඩ්ඪං නාම ජාතං, සකලගුණො පටිලබ්භතීති භගවතො අජ්ඣාසයෙන සකලං නාම ජාතං. කල්‍යාණමිත්තතාති චෙතං පුබ්බභාගපටිලාභඞ්ගං නාමාති ගහිතං. අත්ථතො කල්‍යාණමිත්තං නිස්සාය ලද්ධා සීලසමාධිවිපස්සනාවසෙන චත්තාරො ඛන්ධා. සඞ්ඛාරක්ඛන්ධොතිපි වදන්තියෙව. „Upaḍḍhamidaṃ“ (Das ist die Hälfte): Es heißt, der Ältere (Ānanda) dachte, als er sich an einen einsamen Ort zurückgezogen hatte: „Dieses sogenannte Asketentum (samaṇadhamma) gelingt dem, der auf eigener menschlicher Anstrengung beharrt, wenn ein ratgebender und anweisender guter Freund (kalyāṇamitta) vorhanden ist. Die Hälfte stammt vom guten Freund, die Hälfte von der eigenen menschlichen Anstrengung.“ Da dachte er: „Ich, der ich auf einer Stufe begrenzten Wissens stehe, kann nicht das Unbegrenzte durchdenken. Nachdem ich den Meister befragt habe, werde ich frei von Zweifel sein.“ Deshalb suchte er den Meister auf und sprach so zu ihm. „Des heiligen Lebens“ (brahmacariyassa) bedeutet: des edlen Pfades. „Was man edle Freundschaft nennt“ (yadidaṃ kalyāṇamittatā) bedeutet: Was eben jene edle Freundschaft ist, das ist die Hälfte, und von dort kommt die Hälfte – das ist die Bedeutung. So wurde vom Älteren gesagt: „Jeweils die Hälfte von rechter Anschauung usw. kommt vom guten Freund, jeweils die Hälfte von der eigenen menschlichen Anstrengung.“ Obwohl dies die Absicht des Älteren war, verhält es sich doch so: Wie wenn viele Menschen eine Steinsäule aufstellen und es keine Trennung gibt wie „Dieser Bereich wurde von dem und dem aufgestellt, jener Bereich von dem und dem“; und wie es bei Kindern, die in Abhängigkeit von Mutter und Vater geboren werden, keine Trennung gibt wie „So viel stammt von der Mutter, so viel vom Vater“; so ist dies auch hier eine untrennbare Sache. Es ist unmöglich festzustellen: „So viel von rechter Anschauung usw. entstand durch den guten Freund, so viel durch die eigene menschliche Anstrengung.“ Da man aber durch edle Freundschaft die Hälfte der guten Eigenschaften erlangt, entstand nach der Absicht des Älteren der Begriff „die Hälfte“; und da man die Gesamtheit aller Eigenschaften erlangt, entstand nach der Absicht des Erhabenen der Begriff „das Ganze“. Und diese „edle Freundschaft“ wird als das Glied zur Erlangung der Anfangsphase aufgefasst. Dem Sinne nach sind dies die vier Daseinsgruppen, die man in Abhängigkeit von einem guten Freund durch die Kraft von Tugend, Sammlung und Klarblick erlangt. Einige Lehrer sagen jedoch, es sei die Gestaltungsgruppe (saṅkhārakkhandha). මා හෙවං, ආනන්දාති, ආනන්ද, මා එවං අභණි, බහුස්සුතො ත්වං සෙඛපටිසම්භිදප්පත්තො අට්ඨ වරෙ ගහෙත්වා මං උපට්ඨහසි, චතූහි අච්ඡරියබ්භුතධම්මෙහි සමන්නාගතො, තාදිසස්ස එවං කථෙතුං න වට්ටති. සකලමෙව හිදං, ආනන්ද, බ්‍රහ්මචරියං, යදිදං කල්‍යාණමිත්තතාති ඉදං භගවා – ‘‘චත්තාරො මග්ගා චත්තාරි ඵලානි තිස්සො විජ්ජා ඡ අභිඤ්ඤා සබ්බං කල්‍යාණමිත්තමූලකමෙව හොතී’’ති සන්ධායාහ. ඉදානි වචීභෙදෙනෙව කාරණං දස්සෙන්තො කල්‍යාණමිත්තස්සෙතන්තිආදිමාහ. තත්ථ පාටිකඞ්ඛන්ති පාටිකඞ්ඛිතබ්බං ඉච්ඡිතබ්බං, අවස්සංභාවීති අත්ථො. „Nicht doch, Ānanda!“ (mā hevaṃ ānanda) bedeutet: Ānanda, sprich nicht so. Du bist sehr gelehrt, hast als noch Übender die analytischen Urteilskräfte erlangt, hast mich unter Annahme von acht Wünschen bedient und bist mit den vier wunderbaren und erstaunlichen Eigenschaften ausgestattet. Für einen wie dich schickt es sich nicht, so zu sprechen. „Wahrlich, Ānanda, dieses ganze heilige Leben besteht in der edlen Freundschaft“: Dies sagte der Erhabene im Hinblick darauf, dass die vier Pfade, die vier Früchte, die drei Wissenszweige und die sechs höheren Geisteskräfte alle gänzlich in der edlen Freundschaft wurzeln. Um nun den Grund allein durch das gesprochene Wort aufzuzeigen, sprach er die Worte beginnend mit „kalyāṇamittassetanti“ („Dem, der einen edlen Freund hat...“). Darin bedeutet „pāṭikaṅkhaṃ“: was zu erwarten ist, was zu wünschen ist, das heißt, unvermeidlich eintretend. ඉධාති ඉමස්මිං සාසනෙ. සම්මාදිට්ඨිං භාවෙතීතිආදීසු අට්ඨන්නං ආදිපදානංයෙව තාව අයං සඞ්ඛෙපවණ්ණනා – සම්මා දස්සනලක්ඛණා සම්මාදිට්ඨි. සම්මා අභිනිරොපනලක්ඛණො සම්මාසඞ්කප්පො. සම්මා පරිග්ගහණලක්ඛණා සම්මාවාචා. සම්මා සමුට්ඨාපනලක්ඛණො සම්මාකම්මන්තො. සම්මා වොදාපනලක්ඛණා සම්මාආජීවො. සම්මා පග්ගහලක්ඛණො සම්මාවායාමො. සම්මා උපට්ඨානලක්ඛණා සම්මාසති. සම්මා සමාධානලක්ඛණො සම්මාසමාධි. „Hier“ (idhā) bedeutet: in dieser Lehre. In Sätzen wie „Er entfaltet die rechte Anschauung“ usw. ist dies zunächst die kurze Erklärung der acht Anfangsbegriffe: Rechte Anschauung hat das Merkmal des rechten Sehens. Rechter Entschluss hat das Merkmal des rechten Ausrichtens [der Begleitfaktoren]. Rechte Rede hat das Merkmal des rechten Erfassens. Rechtes Handeln hat das Merkmal des rechten Hervorbringens. Rechter Lebensunterhalt hat das Merkmal des rechten Reinigens. Rechte Anstrengung hat das Merkmal des rechten Anspornens. Rechte Achtsamkeit hat das Merkmal des rechten Gegenwärtigseins. Rechte Sammlung hat das Merkmal des rechten Festsetzens. තෙසු එකෙකස්ස තීණි කිච්චානි හොන්ති. සෙය්‍යාථිදං – සම්මාදිට්ඨි තාව අඤ්ඤෙහිපි අත්තනො පච්චනීකකිලෙසෙහි සද්ධිං මිච්ඡාදිට්ඨිං පජහති, නිරොධං ආරම්මණං කරොති, සම්පයුත්තධම්මෙ ච පස්සති තප්පටිච්ඡාදකමොහවිධමනවසෙන අසම්මොහතො. සම්මාසඞ්කප්පාදයොපි තථෙව මිච්ඡාසඞ්කප්පාදීනි ච පජහන්ති, නිරොධඤ්ච ආරම්මණං කරොන්ති. විසෙසතො පනෙත්ථ සම්මාදිට්ඨි සහජාතධම්මෙ සම්මා දස්සෙති. සම්මාසඞ්කප්පො සහජාතධම්මෙ අභිනිරොපෙති, සම්මාවාචා සම්මා පරිග්ගණ්හාති, සම්මාකම්මන්තො සම්මා [Pg.145] සමුට්ඨාපෙති, සම්මාආජීවො සම්මා වොදාපෙති, සම්මාවායාමො සම්මා පග්ගණ්හාති, සම්මාසති සම්මා උපට්ඨාපෙති, සම්මාසමාධි සම්මා දහති. Unter diesen hat jeder einzelne faktor drei Funktionen. Und zwar: Die rechte Anschauung überwindet zuerst die falsche Anschauung zusammen mit ihren anderen gegnerischen Befleckungen, nimmt das Erlöschen als Objekt und sieht die begleitenden Geistesfaktoren ohne Verwirrung, indem sie die diese verhüllende Verblendung vertreibt. Ebenso überwinden auch rechter Entschluss usw. die falschen Entschlüsse usw. und nehmen das Erlöschen als Objekt. Im Besonderen aber zeigt hierbei die rechte Anschauung die mitgeborenen Faktoren richtig auf. Der rechte Entschluss richtet die mitgeborenen Faktoren richtig aus; die rechte Rede erfasst die mitgeborenen Faktoren richtig; das rechte Handeln bringt die mitgeborenen Faktoren richtig hervor; der rechte Lebensunterhalt reinigt die mitgeborenen Faktoren richtig; die rechte Anstrengung spornt die mitgeborenen Faktoren richtig an; die rechte Achtsamkeit lässt die mitgeborenen Faktoren richtig gegenwärtig sein; die rechte Sammlung festigt die mitgeborenen Faktoren richtig. අපිචෙසා සම්මාදිට්ඨි නාම පුබ්බභාගෙ නානාඛණා නානාරම්මණා හොති, මග්ගකාලෙ එකක්ඛණා එකාරම්මණා. කිච්චතො පන සම්මාදිට්ඨි දුක්ඛෙ ඤාණන්තිආදීනි චත්තාරි නාමානි ලභති. සම්මාසඞ්කප්පාදයොපි පුබ්බභාගෙ නානාඛණා නානාරම්මණා හොන්ති, මග්ගකාලෙ එකක්ඛණා එකාරම්මණා. තෙසු සම්මාසඞ්කප්පො කිච්චතො නෙක්ඛම්මසඞ්කප්පොතිආදීනි තීණි නාමානි ලභති. සම්මාවාචාදයො තයො විරතියොපි හොන්ති චෙතනායොපි, මග්ගක්ඛණෙ පන විරතියොව. සම්මාවායාමො සම්මාසතීති ඉදම්පි ද්වයං කිච්චතො සම්මප්පධානසතිපට්ඨානවසෙන චත්තාරි නාමානි ලභති. සම්මාසමාධි පන පුබ්බභාගෙපි මග්ගක්ඛණෙපි සම්මාසමාධියෙව. Darüber hinaus tritt diese sogenannte rechte Anschauung in der vorbereitenden Phase in verschiedenen Momenten auf und hat verschiedene Objekte; zur Zeit des Pfades tritt sie in einem einzigen Moment auf und hat ein einziges Objekt. Je nach Funktion erhält die rechte Anschauung vier Bezeichnungen, wie „Wissen über das Leiden“ usw. Auch rechter Entschluss usw. treten in der vorbereitenden Phase in verschiedenen Momenten auf und haben verschiedene Objekte; zur Zeit des Pfades treten sie in einem einzigen Moment auf und haben ein einziges Objekt. Unter diesen erhält der rechte Entschluss je nach Funktion drei Bezeichnungen, wie „Entschluss zur Entsagung“ usw. Die drei Faktoren – rechte Rede usw. – können sowohl Enthaltungen als auch Absichten sein; im Pfad-Moment jedoch sind sie ausschließlich Enthaltungen. Auch dieses Paar – rechte Anstrengung und rechte Achtsamkeit – erhält je nach Funktion vier Bezeichnungen durch die Kraft der rechten Anstrengungen und der Grundlagen der Achtsamkeit. Rechte Sammlung dagegen ist sowohl in der vorbereitenden Phase als auch im Pfad-Moment stets nur rechte Sammlung. එවං තාව ‘‘සම්මාදිට්ඨි’’න්තිආදිනා නයෙන වුත්තානං අට්ඨන්නං ආදිපදානංයෙව අත්ථවණ්ණනං ඤත්වා ඉදානි භාවෙති විවෙකනිස්සිතන්තිආදීසු එවං ඤාතබ්බො. භාවෙතීති වඩ්ඪෙති, අත්තනො චිත්තසන්තානෙ පුනප්පුනං ජනෙති, අභිනිබ්බත්තෙතීති අත්ථො. විවෙකනිස්සිතන්ති විවෙකං නිස්සිතං, විවෙකෙ වා නිස්සිතන්ති විවෙකනිස්සිතං. විවෙකොති විවිත්තතා. විවිත්තතා චායං තදඞ්ගවිවෙකො, වික්ඛම්භන-සමුච්ඡෙද-පටිප්පස්සද්ධි-නිස්සරණවිවෙකොති පඤ්චවිධො. එවමෙතස්මිං පඤ්චවිධෙ විවෙකෙ. විවෙකනිස්සිතන්ති තදඞ්ගවිවෙකනිස්සිතං සමුච්ඡෙදවිවෙකනිස්සිතං නිස්සරණවිවෙකනිස්සිතඤ්ච සම්මාදිට්ඨිං භාවෙතීති අයමත්ථො වෙදිතබ්බො. තථා හි අයං අරියමග්ගභාවනානුයුත්තො යොගී විපස්සනාක්ඛණෙ කිච්චතො තදඞ්ගවිවෙකනිස්සිතං, අජ්ඣාසයතො නිස්සරණවිවෙකනිස්සිතං, මග්ගකාලෙ පන කිච්චතො සමුච්ඡෙදවිවෙකනිස්සිතං, ආරම්මණතො නිස්සරණවිවෙකනිස්සිතං සම්මාදිට්ඨිං භාවෙති. එස නයො විරාගනිස්සිතාදීසු. විවෙකත්ථා එව හි විරාගාදයො. Nachdem man so zunächst die Erklärung der Bedeutung der acht Anfangsbegriffe verstanden hat, die in der Weise von „rechte Anschauung“ usw. dargelegt wurden, ist nun Folgendes bezüglich Begriffen wie „er entfaltet [die rechte Anschauung], gestützt auf die Abgeschiedenheit“ usw. zu wissen: „Bhāveti“ (er entfaltet) bedeutet: er mehrt sie, bringt sie in seinem eigenen Geistestrom immer wieder hervor, lässt sie entstehen – das ist die Bedeutung. „Vivekanissitaṃ“ bedeutet: gestützt auf die Abgeschiedenheit, oder in der Abgeschiedenheit verankert. „Abgeschiedenheit“ (viveka) bedeutet das Abgeschiedensein. Und dieses Abgeschiedensein ist fünffach: die Abgeschiedenheit durch das jeweilige Gegenteil, die Abgeschiedenheit durch Unterdrückung, die Abgeschiedenheit durch Vernichtung, die Abgeschiedenheit durch Beruhigung und die Abgeschiedenheit durch Entkommen. Bei dieser fünffachen Abgeschiedenheit ist die Bedeutung von „vivekanissitaṃ“ wie folgt zu verstehen: Er entfaltet die rechte Anschauung, gestützt auf die Abgeschiedenheit durch das jeweilige Gegenteil, gestützt auf die Abgeschiedenheit durch Vernichtung und gestützt auf die Abgeschiedenheit durch Entkommen. Denn dieser Yogi, der sich der Entfaltung des edlen Pfades widmet, entfaltet im Moment des Klarblicks eine rechte Anschauung, die funktionell auf die Abgeschiedenheit durch das jeweilige Gegenteil gestützt ist und die der Absicht nach auf die Abgeschiedenheit durch Entkommen gestützt ist; zur Zeit des Pfades hingegen entfaltet er eine rechte Anschauung, die funktionell auf die Abgeschiedenheit durch Vernichtung gestützt ist und die dem Objekt nach auf die Abgeschiedenheit durch Entkommen gestützt ist. Dies ist die Methode auch für „gestützt auf das Schwinden der Gier“ usw. Denn „Schwinden der Gier“ usw. haben wahrlich dieselbe Bedeutung wie „Abgeschiedenheit“. කෙවලඤ්චෙත්ථ වොස්සග්ගො දුවිධො පරිච්චාගවොස්සග්ගො ච පක්ඛන්දනවොස්සග්ගො චාති. තත්ථ පරිච්චාගවොස්සග්ගොති විපස්සනාක්ඛණෙ ච තදඞ්ගවසෙන, මග්ගක්ඛණෙ ච සමුච්ඡෙදවසෙන කිලෙසප්පහානං. පක්ඛන්දනවොස්සග්ගොති විපස්සනාක්ඛණෙ තන්නින්නභාවෙන, මග්ගක්ඛණෙ පන ආරම්මණකරණෙන නිබ්බානපක්ඛන්දනං, තදුභයම්පි ඉමස්මිං ලොකියලොකුත්තරමිස්සකෙ අත්ථවණ්ණනානයෙ [Pg.146] වට්ටති. තථා හි අයං සම්මාදිට්ඨි යථාවුත්තෙන පකාරෙන කිලෙසෙ ච පරිච්චජති, නිබ්බානඤ්ච පක්ඛන්දති. Allerdings ist das Loslassen (vossagga) hierbei zweifach, nämlich das Loslassen durch Aufgeben (pariccāga-vossagga) und das Loslassen durch Hineinspringen (pakkhandana-vossagga). Dabei bedeutet 'Loslassen durch Aufgeben' das Überwinden der Befleckungen (kilesa) im Moment der Einsicht (vipassanā) mittels des Aufgebens durch die entsprechenden Faktoren (tadaṅga) sowie im Moment des Pfades (magga) mittels des Aufgebens durch Abschneiden (samuccheda). 'Loslassen durch Hineinspringen' bedeutet das Hineinspringen in das Nibbāna im Moment der Einsicht durch das Neigen dorthin sowie im Moment des Pfades durch das Machen desselben zum Objekt (ārammaṇa). Beides ist in dieser Methode der Bedeutungserklärung, die Weltliches und Überweltliches vermischt, angemessen. Denn diese rechte Ansicht (sammādiṭṭhi) gibt in der zuvor genannten Weise sowohl die Befleckungen auf als auch springt sie in das Nibbāna hinein. වොස්සග්ගපරිණාමින්ති ඉමිනා පන සකලෙන වචනෙන වොස්සග්ගත්ථං පරිණමන්තං පරිණතඤ්ච, පරිපච්චන්තං පරිපක්කඤ්චාති ඉදං වුත්තං හොති. අයඤ්හි අරියමග්ගභාවනානුයුත්තො භික්ඛු යථා සම්මාදිට්ඨි කිලෙසපරිච්චාගවොස්සග්ගත්ථං නිබ්බානපක්ඛන්දනවොස්සග්ගත්ථඤ්ච පරිපච්චති, යථා ච පරිපක්කා හොති, තථා නං භාවෙතීති. එස නයො සෙසමග්ගඞ්ගෙසු. Mit diesem gesamten zusammenfassenden Ausdruck 'vossaggapariṇāmiṃ' (zum Loslassen hinreifend) wird folgendes gesagt: das, was für den Zweck des Loslassens im Moment der Einsicht reift und im Moment des Pfades gereift ist, was reift und vollkommen gereift ist. Denn dieser Mönch, der sich der Entfaltung des edlen Pfades widmet, entfaltet die rechte Ansicht in der Weise, wie sie für den Zweck des Loslassens durch das Aufgeben der Befleckungen und für den Zweck des Loslassens durch das Hineinspringen in das Nibbāna reift, und wie sie vollkommen gereift ist. Diese Methode ist auch bei den übrigen Pfadgliedern anzuwenden. ආගම්මාති ආරබ්භ සන්ධාය පටිච්ච. ජාතිධම්මාති ජාතිසභාවා ජාතිපකතිකා. තස්මාති යස්මා සකලො අරියමග්ගොපි කල්‍යාණමිත්තං නිස්සාය ලබ්භති, තස්මා. හන්දාති වවස්සග්ගත්ථෙ නිපාතො. අප්පමාදං පසංසන්තීති අප්පමාදං වණ්ණයන්ති, තස්මා අප්පමාදො කාතබ්බො. අත්ථාභිසමයාති අත්ථපටිලාභා. අට්ඨමං. 'Āgamma' bedeutet: in Bezug auf, im Hinblick auf, in Abhängigkeit von. 'Jātidhammā' bedeutet: Wesen, die von der Natur des Geborenwerdens sind, die die Eigenschaft des Geborenwerdens haben. 'Tasmā' (darum) bedeutet: weil auch der gesamte edle Pfad in Abhängigkeit von einem edlen Freund (kalyāṇamitta) erlangt wird, darum. 'Handa' ist eine Partikel im Sinne des Loslassens (oder der Entschlossenheit). 'Appamādaṃ pasaṃsanti' (sie preisen die Emsigkeit) bedeutet: sie loben die Emsigkeit; darum sollte Emsigkeit geübt werden. 'Atthābhisamaya' bedeutet: das Erlangen des Nutzens. Die achte [Lehrrede]. 9. පඨමඅපුත්තකසුත්තවණ්ණනා 9. Die Erklärung der ersten Aputtaka-Lehrrede. 130. නවමෙ දිවා දිවස්සාති දිවසස්ස දිවා, මජ්ඣන්හිකසමයෙති අත්ථො. සාපතෙය්‍යන්ති ධනං. කො පන වාදො රූපියස්සාති සුවණ්ණරජතතම්බලොහකාළලොහඵාලකච්ඡපකාදිභෙදස්ස ඝනකතස්ස චෙව පරිභොගභාජනාදිභෙදස්ස ච රූපියභණ්ඩස්ස පන කො වාදො? ‘‘එත්තකං නාමා’’ති කා පරිච්ඡෙදකථාති අත්ථො. කණාජකන්ති සකුණ්ඩකභත්තං. බිලඞ්ගදුතියන්ති කඤ්ජිකදුතියං. සාණන්ති සාණවාකමයං. තිපක්ඛවසනන්ති තීණි ඛණ්ඩානි ද්වීසු ඨානෙසු සිබ්බිත්වා කතනිවාසනං. 130. In der neunten Lehrrede bedeutet 'divā divassa' (am hellen Tage): zur Mittagszeit des Tages, dies ist die Bedeutung. 'Sāpateyya' bedeutet: Vermögen. 'Ko pana vādo rūpiyassa' (was erst soll man über Silber sagen?) bedeutet: Was erst soll man über Silbersachen sagen, seien sie nun als massive Barren oder als Gebrauchsgeschirr gefertigt, bestehend aus verschiedenen Arten wie Gold, Silber, Kupfer, Eisen, Bronze, Zinn usw.? Wie könnte man überhaupt sagen: 'Es gibt so und so viel davon'? Dies ist die Bedeutung. 'Kaṇājaka' bedeutet: Speise aus Kleie. 'Bilaṅgadutiya' bedeutet: mit saurem Reisschleim als zweitem Gericht. 'Sāṇa' bedeutet: hergestellt aus Hanffasern. 'Tipakkhavasana' bedeutet: ein Untergewand, das durch das Zusammennähen von drei Stoffteilen an zwei Stellen hergestellt wurde. අසප්පුරිසොති ලාමකපුරිසො. උද්ධග්ගිකන්තිආදීසු උපරූපරිභූමීසු ඵලදානවසෙන උද්ධං අග්ගමස්සාති උද්ධග්ගිකා. සග්ගස්ස හිතා තත්‍රුපපත්තිජනනතොති සොවග්ගිකා. නිබ්බත්තට්ඨානෙසු සුඛො විපාකො අස්සාති සුඛවිපාකා. සුට්ඨු අග්ගානං දිබ්බවණ්ණාදීනං විසෙසානං නිබ්බත්තනතො සග්ගසංවත්තනිකා. එවරූපං දක්ඛිණදානං න පතිට්ඨාපෙතීති. 'Asappurisa' bedeutet: ein minderwertiger Mensch. In den Passagen mit 'uddhaggikā' usw. ist die Bedeutung wie folgt zu verstehen: 'Uddhaggikā' (aufwärts gerichtet) bedeutet, dass diese Gabe aufgrund des Bringens von Früchten in immer höheren Daseinsebenen ein hohes, hervorragendes Resultat hat. 'Sovaggikā' (himmlisch) bedeutet, dass sie dem Himmel dienlich ist, weil sie die Wiedergeburt in jener himmlischen Welt bewirkt. 'Sukhavipākā' (glückbringend reifend) bedeutet, dass sie an den Orten der Wiedergeburt eine glückliche Reifung hat. 'Saggasaṃvattanikā' (zum Himmel führend) bedeutet, dass sie hervorragende himmlische Vorzüge wie göttliche Gestalt usw. hervorbringt. 'Er begründet keine solche Gabe an ehrwürdige Empfänger' (evarūpaṃ dakkhiṇadānaṃ na patiṭṭhāpeti) ist in diesem Sinne zu verstehen. සාතොදකාති මධුරොදකා. සෙත්තොදකාති වීචීනං භින්නට්ඨානෙ උදකස්ස සෙතතාය සෙතොදකා. සුපතිත්ථාති සුන්දරතිත්ථා. තං ජනොති [Pg.147] යෙන උදකෙන සාතොදකා, තං උදකං ජනො භාජනානි පූරෙත්වා නෙව හරෙය්‍ය. න යථාපච්චයං වා කරෙය්‍යාති, යං යං උදකෙන උදකකිච්චං කාතබ්බං, තං තං න කරෙය්‍ය. තදපෙය්‍යමානන්ති තං අපෙය්‍යමානං. කිච්චකරො ච හොතීති අත්තනා කත්තබ්බකිච්චකරො චෙව කුසලකිච්චකරො ච, භුඤ්ජති ච, කම්මන්තෙ ච පයොජෙති, දානඤ්ච දෙතීති අත්ථො. නවමං. 'Sātodakā' (köstliches Wasser habend) bedeutet: süßes Wasser habend. 'Settodakā' (weißes Wasser habend) bedeutet: weißes Wasser habend aufgrund der Weiße des Wassers an den Stellen, wo sich die Wellen brechen. 'Supatiṭṭhā' (gute Ufer habend) bedeutet: schöne, leicht zugängliche Ufer habend. 'Taṃ jano' (jene Menschen) bedeutet: die Menschen würden dieses Wasser, durch welches der See köstliches Wasser hat, nicht schöpfen, um ihre Gefäße zu füllen und wegzutragen. 'Na yathāpaccayaṃ vā kareyya' (noch würden sie damit nach Bedarf verfahren) bedeutet: Was immer für eine Verrichtung mit dem Wasser getan werden müsste, das würden sie nicht tun. 'Tadapeyyamānaṃ' (dieses ungenutzte Wasser) bedeutet: dieses Wasser, das von niemandem genutzt wird. 'Kiccakaro ca hoti' (und er tut seine Pflichten) bedeutet: Er selbst tut sowohl seine eigenen zu erledigenden Pflichten als auch heilsame Werke (kusala-kicca); er genießt selbst, betreibt Geschäfte und gibt Gaben. Dies ist die Bedeutung. Die neunte [Lehrrede]. 10. දුතියඅපුත්තකසුත්තවණ්ණනා 10. Die Erklärung der zweiten Aputtaka-Lehrrede. 131. දසමෙ පිණ්ඩපාතෙන පටිපාදෙසීති පිණ්ඩපාතෙන සද්ධිං සංයොජෙසි, පිණ්ඩපාතං අදාසීති අත්ථො. පක්කාමීති කෙනචිදෙව රාජුපට්ඨානාදිනා කිච්චෙන ගතො. පච්ඡා විප්පටිසාරී අහොසීති සො කිර අඤ්ඤෙසුපි දිවසෙසු තං පච්චෙකසම්බුද්ධං පස්සති, දාතුං පනස්ස චිත්තං න උප්පජ්ජති. තස්මිං පන දිවසෙ අයං පදුමවතිදෙවියා තතියපුත්තො තග්ගරසිඛී පච්චෙකබුද්ධො ගන්ධමාදනපබ්බතෙ ඵලසමාපත්තිසුඛෙන වීතිනාමෙත්වා පුබ්බණ්හසමයෙ වුට්ඨාය අනොතත්තදහෙ මුඛං ධොවිත්වා මනොසිලාතලෙ නිවාසෙත්වා කායබන්ධනං බන්ධිත්වා පත්තචීවරමාදාය අභිඤ්ඤාපාදකං චතුත්ථජ්ඣානං සමාපජ්ජිත්වා ඉද්ධියා වෙහාසං අබ්භුග්ගන්ත්වා නගරද්වාරෙ ඔරුය්හ චීවරං පාරුපිත්වා පත්තමාදාය නගරවාසීනං ඝරද්වාරෙසු සහස්සභණ්ඩිකං ඨපෙන්තො විය පාසාදිකෙහි අභික්කන්තාදීහි අනුපුබ්බෙන සෙට්ඨිනො ඝරද්වාරං සම්පත්තො. තංදිවසඤ්ච සෙට්ඨි පාතොව උට්ඨාය පණීතභොජනං භුඤ්ජිත්වා, ඝරද්වාරකොට්ඨකෙ ආසනං පඤ්ඤාපෙත්වා, දන්තන්තරානි සොධෙන්තො නිසින්නො හොති. සො පච්චෙකබුද්ධං දිස්වා, තංදිවසං පාතො භුත්වා නිසින්නත්තා දානචිත්තං උප්පාදෙත්වා, භරියං පක්කොසාපෙත්වා, ‘‘ඉමස්ස සමණස්ස පිණ්ඩපාතං දෙහී’’ති වත්වා පක්කාමි. 131. In der zehnten Lehrrede bedeutet 'piṇḍapātena paṭipādesi': er versorgte ihn mit Almosenspeise, das heißt, er gab ihm Almosenspeise. 'Pakkāmi' bedeutet: er ging wegen irgendeines Geschäfts fort, wie dem Dienst beim König usw. 'Pacchā vippaṭisārī ahosi' (später bereute er es) ist wie folgt zu verstehen: Jener Großkaufmann sah den Paccekabuddha zwar auch an anderen Tagen, doch stieg in ihm nie der Gedanke auf, etwas zu geben. An jenem Tag jedoch verbrachte dieser Paccekabuddha namens Taggarasikhī, der dritte Sohn der Königin Padumavatī, auf dem Berg Gandhamādana seine Zeit im Glück des Verweilens in der Fruchtstufe (phalasamāpatti-sukha). Am Morgen erhob er sich aus der Vertiefung, wusch sein Gesicht im Anotatta-See, zog auf dem Plateau aus Rotsiegelstein (manosilātala) sein Untergewand an, band seinen Gürtel um, nahm Almosenschale und Gewand, trat in die als Grundlage für die höheren Geisteskräfte dienende vierte Vertiefung (jhāna) ein, stieg durch seine übersinnliche Kraft in die Luft empor, landete nahe dem Stadttor, legte sein Gewand an und gelangte mit Almosenschale der Reihe nach, gleichsam als würde er Beutel mit tausend Münzen vor den Haustüren der Stadtbewohner niederlegen, mit anmutigem Schreiten usw. vor die Haustür des Großkaufmanns. An diesem Tag war der Großkaufmann früh am Morgen aufgestanden, hatte eine exquisite Mahlzeit zu sich genommen und saß nun auf einem im Torgebäude seines Hauses hergerichteten Sitz, während er sich die Zahnzwischenräume reinigte. Als er den Paccekabuddha erblickte, erweckte er, da er am Morgen bereits gegessen hatte und entspannt dasaß, den Geist des Spendens, rief seine Frau und sagte: 'Gib diesem Asketen eine Almosenspeise!', und ging dann fort. සෙට්ඨිභරියා චින්තෙසි – ‘‘මයා එත්තකෙන කාලෙන ඉමස්ස ‘දෙථා’ති වචනං න සුතපුබ්බං, දාපෙන්තොපි ච අජ්ජ න යස්ස වා තස්ස වා දාපෙති, වීතරාගදොසමොහස්ස වන්තකිලෙසස්ස ඔහිතභාරස්ස පච්චෙකබුද්ධස්ස දාපෙති, යං වා තං වා අදත්වා පණීතං පිණ්ඩපාතං දස්සාමී’’ති, ඝරා නික්ඛම්ම පච්චෙකබුද්ධං පඤ්චපතිට්ඨිතෙන වන්දිත්වා පත්තං ආදාය අන්තොනිවෙසනෙ පඤ්ඤත්තාසනෙ නිසීදාපෙත්වා සුපරිසුද්ධෙහි සාලිතණ්ඩුලෙහි භත්තං සම්පාදෙත්වා තදනුරූපං ඛාදනීයං බ්‍යඤ්ජනං සුපෙය්‍යඤ්ච සල්ලක්ඛෙත්වා පත්තං පූරෙත්වා බහි ගන්ධෙහි සමලඞ්කරිත්වා පච්චෙකබුද්ධස්ස හත්ථෙසු [Pg.148] පතිට්ඨපෙත්වා වන්දි. පච්චෙකබුද්ධො – ‘‘අඤ්ඤෙසම්පි පච්චෙකබුද්ධානං සඞ්ගහං කරිස්සාමී’’ති අපරිභුඤ්ජිත්වාව අනුමොදනං කත්වා පක්කාමි. සොපි ඛො සෙට්ඨි බාහිරතො ආගච්ඡන්තො පච්චෙකබුද්ධං දිස්වා මයං ‘‘තුම්හාකං පිණ්ඩපාතං දෙථා’’ති වත්වා පක්කන්තා, අපි වො ලද්ධොති? ආම, සෙට්ඨි ලද්ධොති. ‘‘පස්සාමී’’ති ගීවං උක්ඛිපිත්වා ඔලොකෙසි. අථස්ස පිණ්ඩපාතගන්ධො උට්ඨහිත්වා නාසාපුටං පහරි. සො චිත්තං සංයමෙතුං අසක්කොන්තො පච්ඡා විප්පටිසාරී ආහොසීති. Die Frau des Großkaufmanns dachte: 'In all dieser Zeit habe ich von ihm noch nie die Worte gehört: „Gebt diesem [Asketen]!“ Und selbst wenn er heute etwas geben lässt, lässt er es nicht an irgendjemanden geben, sondern an einen Paccekabuddha, der frei von Gier, Hass und Verblendung ist, der die Befleckungen ausgespien und die Last des Daseins abgelegt hat. Ich werde ihm nicht irgendetwas Beliebiges geben, sondern eine erlesene Almosenspeise reichen.' Sie verließ das Haus, verneigte sich vor dem Paccekabuddha mit den fünf Berührungspunkten, nahm seine Almosenschale, bat ihn, auf einem im Haus hergerichteten Sitz Platz zu nehmen, bereitete Speise aus erlesenem, reinem Sāli-Reis zu, fügte passende feste Speisen, Beilagen und Suppen hinzu, füllte die Schale ganz an, parfümierte sie von außen mit Wohlgerüchen, legte sie in die Hände des Paccekabuddha und verneigte sich tief. Der Paccekabuddha dachte sich: 'Ich werde auch die anderen Paccekabuddhas unterstützen.' Ohne sogleich davon zu essen, sprach er Segensworte und ging davon. Als auch jener Großkaufmann von draußen zurückkehrte und dem Paccekabuddha begegnete, fragte er: 'Wir sind fortgegangen und sagten: „Gebt dem Ehrwürdigen Almosenspeise!“ Habt Ihr etwas erhalten?' Der Paccekabuddha antwortete: 'Ja, Großkaufmann, ich habe etwas erhalten.' Der Großkaufmann sagte: 'Lasst mich sehen!', reckte den Hals und blickte in die Schale. Da stieg der köstliche Duft der Almosenspeise empor und traf seine Nase. Unfähig, seinen Geist (und seinen Geiz) zu beherrschen, wurde er daraufhin von tiefer Reue geplagt. වරමෙතන්තිආදි විප්පටිසාරස්ස උප්පන්නාකාරදස්සනං. භාතු ච පන එකපුත්තකං සාපතෙය්‍යස්ස කාරණා ජීවිතා වොරොපෙසීති තදා කිරස්ස අවිභත්තෙයෙව කුටුම්බෙ මාතාපිතරො ච ජෙට්ඨභාතා ච කාලමකංසු. සො භාතුජායාය සද්ධිංයෙව සංවාසං කප්පෙසි. භාතු පනස්ස එකො පුත්තො හොති, තං වීථියා කීළන්තං මනුස්සා වදන්ති – ‘‘අයං දාසො අයං දාසී ඉදං යානං ඉදං ධනං තව සන්තක’’න්ති. සො තෙසං කථං ගහෙත්වා – ‘‘අයං දාසො මය්හං සන්තක’’න්තිආදීනි කථෙති. „‚Besser ist dies‘ (varametaṃ) usw. zeigt das Entstehen von Gewissensbissen (vippaṭisāra). Zu den Worten ‚Er beraubte jedoch den einzigen Sohn seines Bruders um des Vermögens willen des Lebens‘ wird erzählt: Damals starben seine Eltern und sein älterer Bruder, noch bevor das Familienvermögen (kuṭumba) aufgeteilt worden war. Er ging eine Lebensgemeinschaft mit der Frau seines Bruders ein. Der Bruder hatte jedoch einen einzigen Sohn. Als dieser auf der Straße spielte, sagten die Leute zu ihm: ‚Dieser Sklave, diese Sklavin, dieser Wagen, dieser Besitz gehört dir.‘ Er nahm ihre Worte auf und sagte: ‚Dieser Sklave gehört mir‘ und so weiter.“ අථස්ස චූළපිතා චින්තෙසි – ‘‘අයං දාරකො ඉදානෙව එවං කථෙසි, මහල්ලකකාලෙ කුටුම්බං මජ්ඣෙ භින්දාපෙය්‍ය, ඉදානෙවස්ස කත්තබ්බං කරිස්සාමී’’ති එකදිවසං වාසිං ආදාය – ‘‘එහි පුත්ත, අරඤ්ඤං ගච්ඡාමා’’ති තං අරඤ්ඤං නෙත්වා විරවන්තං විරවන්තං මාරෙත්වා ආවාටෙ පක්ඛිපිත්වා පංසුනා පටිච්ඡාදෙසි. ඉදං සන්ධායෙතං වුත්තං. සත්තක්ඛත්තුන්ති සත්තවාරෙ. පුබ්බපච්ඡිමචෙතනාවසෙන චෙත්ථ අත්ථො වෙදිතබ්බො. එකපිණ්ඩපාතදානස්මිඤ්හි එකාව චෙතනා ද්වෙ පටිසන්ධියො න දෙති, පුබ්බපච්ඡිමචෙතනාහි පනෙස සත්තක්ඛත්තුං සග්ගෙ, සත්තක්ඛත්තුං සෙට්ඨිකුලෙ නිබ්බත්තො. පුරාණන්ති පච්චෙකසම්බුද්ධස්ස දින්නපිණ්ඩපාතචෙතනාකම්මං. „Da dachte sein Onkel (Vatersbruder): ‚Dieses Kind spricht jetzt schon so. Wenn er erwachsen ist, wird er das Vermögen in zwei Hälften teilen lassen. Ich werde jetzt schon mit ihm tun, was getan werden muss.‘ Eines Tages nahm er eine Axt und sagte: ‚Komm, mein Sohn, wir gehen in den Wald.‘ Er führte ihn in den Wald, tötete ihn, während dieser laut schrie, warf ihn in eine Grube und bedeckte ihn mit Erde. Darauf bezieht sich dieses Wort. ‚Siebenmal‘ (sattakkhattuṃ) bedeutet sieben Male. Der Sinn ist hierbei durch die vorbereitenden und nachfolgenden Willensentscheidungen (pubbapacchimacetanā) zu verstehen. Denn bei der Spende einer einzigen Almosenspeise bewirkt eine einzige Absicht (cetanā) nicht zwei Wiedergeburten. Durch die Kraft der vorbereitenden und nachfolgenden Absichten jedoch wurde er siebenmal im Himmel und siebenmal in einer reichen Kaufmannsfamilie wiedergeboren. ‚Das Alte‘ (purāṇaṃ) bezeichnet das Karma der Willensabsicht bei der Gabe einer Almosenspeise an einen Paccekabuddha.“ පරිග්ගහන්ති පරිග්ගහිතවත්ථු. අනුජීවිනොති එකං මහාකුලං නිස්සාය පණ්ණාසම්පි සට්ඨිපි කුලානි ජීවන්ති, තෙ මනුස්සෙ සන්ධායෙතං වුත්තං. සබ්බං නාදාය ගන්තබ්බන්ති සබ්බමෙතං න ආදියිත්වා ගන්තබ්බං. සබ්බං නික්ඛිප්පගාමිනන්ති සබ්බමෙතං නික්ඛිප්පසභාවං, පරිච්චජිතබ්බසභාවමෙවාති අත්ථො. දසමං. „‚Besitz‘ (pariggaha) bedeutet das angeeignete Objekt. ‚Abhängige‘ (anujīvino) bezieht sich auf jene Menschen, die in Abhängigkeit von einer einzigen großen Familie leben – seien es fünfzig oder sechzig Familien. ‚Ohne alles mitzunehmen, muss man gehen‘ bedeutet, dass man gehen muss, ohne all dies mitzunehmen. ‚Alles muss zurückgelassen werden‘ (nikkhippagāminan) bedeutet, dass all dies von der Natur des Zurücklassens ist, das heißt, es muss gänzlich aufgegeben werden. Das zehnte [Sutta].“ දුතියො වග්ගො. „Das zweite Kapitel (Vagga).“ 3. තතියවග්ගො 3. „Das dritte Kapitel (Vagga).“ 1. පුග්ගලසුත්තවණ්ණනා 1. „Erklärung des Puggala-Sutta (Erklärung des Suttas über die Personen).“ 132. තතියවග්ගස්ස [Pg.149] පඨමෙ ‘‘නීචෙ කුලෙ පච්චාජාතො’’තිආදිකෙන තමෙන යුත්තොති තමො. කායදුච්චරිතාදීහි පුන නිරයතමූපගමනතො තමපරායණො. ඉති උභයෙනපි ඛන්ධතමොව කථිතො හොති. ‘‘උච්චෙ කුලෙ පච්චාජාතො’’තිආදිකෙන ජොතිනා යුත්තතො ජොති, ආලොකීභූතොති වුත්තං හොති. කායසුචරිතාදීහි පුන සග්ගූපපත්තිජොතිභාවූපගමනතො ජොතිපරායණො. ඉමිනා නයෙන ඉතරෙපි ද්වෙ වෙදිතබ්බා. 132. „Im ersten Sutta des dritten Kapitels: Wer mit der Dunkelheit verbunden ist, wie es durch ‚in einer niederen Familie wiedergeboren‘ ausgedrückt wird, ist ‚Dunkelheit‘ (tamo). Weil er durch schlechtes Verhalten mit dem Körper usw. wieder in die Dunkelheit der Hölle gelangt, ist er ‚der Dunkelheit verfallen‘ (tamaparāyana). So wird in beiden Fällen die Dunkelheit der Daseinsgruppen (khandha-tamo) bezeichnet. Wer mit dem Licht verbunden ist, wie es durch ‚in einer hohen Familie wiedergeboren‘ ausgedrückt wird, ist ‚Licht‘ (joti); das bedeutet, dass er zu Licht geworden ist. Weil er durch gutes Verhalten mit dem Körper usw. wieder in den Lichtzustand der Wiedergeburt im Himmel gelangt, ist er ‚dem Licht verfallen‘ (jotiparāyana). Auf diese Weise sind auch die anderen beiden Personen zu verstehen.“ වෙනකුලෙති විලීවකාරකුලෙ. නෙසාදකුලෙති මිගලුද්දකාදීනං කුලෙ. රථකාරකුලෙති චම්මකාරකුලෙ. පුක්කුසකුලෙති පුප්ඵඡඩ්ඩකකුලෙ. කසිරවුත්තිකෙති දුක්ඛවුත්තිකෙ. දුබ්බණ්ණොති පංසුපිසාචකො විය ඣාමඛාණුවණ්ණො. දුද්දසිකොති විජාතමාතුයාපි අමනාපදස්සනො. ඔකොටිමකොති ලකුණ්ඩකො. කාණොති එකක්ඛිකාණො වා උභයක්ඛිකාණො වා. කුණීති එකහත්ථකුණී වා උභයහත්ථකුණී වා. ඛඤ්ජොති එකපාදඛඤ්ජො වා උභයපාදඛඤ්ජො වා. පක්ඛහතොති හතපක්ඛො පීඨසප්පී. පදීපෙය්‍යස්සාති තෙලකපල්ලකාදිනො පදීපඋපකරණස්ස. එවං ඛො, මහාරාජාති එත්ථ එකො පුග්ගලො බහිද්ධා ආලොකං අදිස්වා මාතුකුච්ඡිස්මිංයෙව කාලං කත්වා අපායෙසු නිබ්බත්තන්තො සකලං කප්පම්පි සංසරති, සොපි තමොතමපරායණොව. සො පන කුහකපුග්ගලො භවෙය්‍ය. කුහකස්ස හි එවරූපා නිබ්බත්ති හොතීති වුත්තං. „‚In einer Vena-Familie‘ (venakule) bedeutet in einer Familie von Bambusflechtern. ‚In einer Nesāda-Familie‘ bedeutet in einer Familie von Jägern. ‚In einer Rathakāra-Familie‘ bedeutet in einer Familie von Lederarbeitern. ‚In einer Pukkusa-Familie‘ bedeutet in einer Familie von Müllfegern (die verwelkte Blumen beseitigen). ‚Unter mühsamen Bedingungen lebend‘ (kasiravuttike) bedeutet unter leidvollen Lebensumständen lebend. ‚Hässlich‘ (dubbaṇṇo) bedeutet von der Farbe eines verkohlten Baumstumpfes, wie ein Erdgespenst (paṃsupisācaka). ‚Unansehnlich‘ (duddasiko) bedeutet von unangenehmem Anblick selbst für die leibliche Mutter. ‚Zwergenhaft‘ (okoṭimako) bedeutet kleinwüchsig. ‚Blind‘ (kāṇa) bedeutet entweder auf einem Auge oder auf beiden Augen blind. ‚Verkrüppelt‘ (kuṇi) bedeutet entweder an einer Hand oder an beiden Händen gelähmt oder verkrüppelt. ‚Lahm‘ (khañja) bedeutet entweder auf einem Fuß oder auf beiden Füßen lahm. ‚Halbseitig gelähmt‘ (pakkhahato) bedeutet einseitig gelähmt oder gliederlahm (pīṭhasappī). ‚Für Beleuchtung‘ (padīpeyyassā) bezieht sich auf Beleuchtungsutensilien wie Ölschalen usw. Bei den Worten ‚So ist es, o großer König‘ gilt: Eine Person, die das äußere Licht nicht sieht, im Mutterleib stirbt, in den Leidenswelten wiedergeboren wird und sogar ein ganzes Weltalter lang im Daseinskreislauf umherirrt, ist ebenfalls ein der Dunkelheit verfallener Mensch. Er könnte ein Heuchler (kuhakapuggala) sein. Denn es wird gesagt, dass einem Heuchler eine solche Wiedergeburt zuteilwird.“ එත්ථ ච ‘‘නීචෙ කුලෙ පච්චාජාතො හොති චණ්ඩාලකුලෙ වා’’තිආදීහි ආගමනවිපත්ති චෙව පුබ්බුප්පන්නපච්චයවිපත්ති ච දස්සිතා. දලිද්දෙතිආදීහි පවත්තපච්චයවිපත්ති. කසිරවුත්තිකෙතිආදීහි ආජීවුපායවිපත්ති. දුබ්බණ්ණොතිආදීහි [Pg.150] අත්තභාවවිපත්ති. බව්හාබාධොතිආදීහි දුක්ඛකාරණසමායොගො. න ලාභීතිආදීහි සුඛකාරණවිපත්ති චෙව උපභොගවිපත්ති ච. කායෙන දුච්චරිතන්තිආදීහි තමපරායණභාවස්ස කාරණසමායොගො. කායස්ස භෙදාතිආදීහි සම්පරායිකතමූපගමො. සුක්කපක්ඛො වුත්තපටිපක්ඛනයෙන වෙදිතබ්බො. „Hierbei wird durch Ausdrücke wie ‚in einer niederen Familie wiedergeboren, sei es in einer Caṇḍāla-Familie‘ sowohl das Misslingen der Wiedergeburt (āgamanavipatti) als auch das Misslingen der früheren Bedingungen (pubbuppannapaccayavipatti) aufgezeigt. Durch Ausdrücke wie ‚arm‘ wird das Misslingen der Bedingungen während des Lebensverlaufs (pavattapaccayavipatti) aufgezeigt. Durch ‚unter mühsamen Bedingungen lebend‘ wird das Misslingen der Mittel des Lebensunterhalts (ājīvupāyavipatti) aufgezeigt. Durch ‚hässlich‘ wird das Misslingen der körperlichen Beschaffenheit (attabhāvavipatti) aufgezeigt. Durch ‚oft kränklich‘ wird das Zusammentreffen von Leidensursachen aufgezeigt. Durch ‚erhält nicht‘ wird sowohl das Misslingen der Ursachen des Glücks als auch das Misslingen des Genusses von Besitztümern aufgezeigt. Durch ‚schlechtes Verhalten mit dem Körper‘ wird das Zusammentreffen der Ursachen dafür aufgezeigt, dass man der Dunkelheit verfällt. Durch ‚beim Zerfall des Körpers‘ wird das Eingehen in die zukünftige Dunkelheit aufgezeigt. Die lichte Seite (sukkapakkha) ist nach der gegenteiligen Weise des zuvor Erklärten zu verstehen.“ අක්කොසතීති දසහි අක්කොසවත්ථූහි අක්කොසති. පරිභාසතීති, ‘‘කස්මා තිට්ඨථ? කිං තුම්හෙහි අම්හාකං කසිකම්මාදීනි කතානී’’තිආදීහි? පරිභවවචනෙහි පරිභාසති. රොසකොති ඝට්ටකො. අබ්‍යග්ගමනසොති එකග්ගචිත්තො. පඨමං. „‚Er beschimpft‘ (akkosati) bedeutet, er beschimpft mit den zehn Gegenständen der Beschimpfung (akkosavatthu). ‚Er schmäht‘ (paribhāsati) bedeutet, er schmäht mit Worten der Verachtung wie: ‚Warum steht ihr hier? Habt ihr etwa unsere Feldarbeit erledigt?‘ ‚Zornig‘ (rosaka) bedeutet ein Belästiger (ghaṭṭako). ‚Mit unzerstreutem Geist‘ (abyaggamanaso) bedeutet mit konzentriertem Geist. Das erste [Sutta].“ 2. අය්‍යිකාසුත්තවණ්ණනා 2. „Erklärung des Ayyikā-Sutta (Erklärung des Suttas über die Großmutter).“ 133. දුතියෙ ජිණ්ණාති ජරාජිණ්ණා. වුඩ්ඪාති වයොවුඩ්ඪා. මහල්ලිකාති ජාතිමහල්ලිකා. අද්ධගතාති අද්ධං චිරකාලං අතික්කන්තා. වයොඅනුප්පත්තාති පච්ඡිමවයං සම්පත්තා. පියා මනාපාති රඤ්ඤො කිර මාතරි මතාය අය්‍යිකා මාතුට්ඨානෙ ඨත්වා පටිජග්ගි, තෙනස්ස අය්‍යිකාය බලවපෙමං උප්පජ්ජි. තස්මා එවමාහ. හත්ථිරතනෙනාති සතසහස්සග්ඝනකො හත්ථී සතසහස්සග්ඝනකෙන අලඞ්කාරෙන අලඞ්කතො හත්ථිරතනං නාම. අස්සරතනෙපි එසෙව නයො. ගාමවරොපි සතසහස්සුට්ඨානකගාමොව. සබ්බානි තානි භෙදනධම්මානීති තෙසු හි කිඤ්චි කරියමානමෙව භිජ්ජති, කිඤ්චි කතපරියොසිතං චක්කතො අනපනීතමෙව, කිඤ්චි අපනෙත්වා භූමියං ඨපිතමත්තං, කිඤ්චි තතො පරං, එවමෙව සත්තෙසුපි කොචි පටිසන්ධිං ගහෙත්වා මරති, කොචි මූළ්හගබ්භාය මාතරි මාතුකුච්ඡිතො අනික්ඛන්තොව, කොචි නික්ඛන්තමත්තො, කොචි තතො පරන්ති. තස්මා එවමාහ. දුතියං. 133. „Im zweiten Sutta: ‚Alt‘ (jiṇṇā) bedeutet durch das Alter hinfällig. ‚Betagt‘ (vuddhā) bedeutet an Jahren fortgeschritten. ‚Hochbetagt‘ (mahallikā) bedeutet im Lebensalter weit fortgeschritten. ‚Dahinangegangen‘ (addhagatā) bedeutet, dass sie eine lange Zeitspanne durchschritten hat. ‚Am Lebensende angelangt‘ (vayoanuppattā) bedeutet, dass sie den letzten Lebensabschnitt erreicht hat. ‚Lieb und angenehm‘ (piyā manāpā): Es heißt, dass nach dem Tod der Mutter des Königs die Großmutter die Stelle der Mutter einnahm und ihn aufzog. Dadurch entstand beim König eine überaus starke Liebe zu seiner Großmutter. Deshalb sprach er so. ‚Mit einem Elefantenjuwel‘ (hatthiratanena) bedeutet: Ein Elefant im Wert von einhunderttausend, geschmückt mit Schmuck im Wert von einhunderttausend, wird Elefantenjuwel genannt. Beim Pferdejuwel gilt dieselbe Methode. ‚Ein vortreffliches Dorf‘ (gāmavaro) ist ein Dorf, das einen Steuerertrag von einhunderttausend einbringt. ‚Sie alle sind dem Zerbrechen unterworfen‘ (sabbāni tāni bhedanadhammāni): Denn unter den Töpferwaren zerbricht manche bereits während der Herstellung; manche zerbricht, wenn sie fertig ist, aber noch auf der Drehscheibe steht; manche zerbricht, sobald sie von der Scheibe genommen und auf die Erde gestellt wird; manche erst danach. Ebenso ist es bei den Lebewesen: Manche sterben gleich nach dem Eingehen der Wiedergeburt (paṭisandhi); manche sterben noch im Mutterleib, ohne geboren worden zu sein, während die Mutter in Geburtswehen liegt; manche sterben im Augenblick der Geburt; manche erst danach. Deshalb sprach er so. Das zweite [Sutta].“ 134. තතියෙ සබ්බං උත්තානමෙව. තතියං. 134. „Im dritten Sutta ist alles ganz klar. Das dritte [Sutta].“ 4. ඉස්සත්තසුත්තවණ්ණනා 4. „Erklärung des Issatta-Sutta (Erklärung des Suttas über die Bogenschießkunst).“ 135. චතුත්ථස්ස අට්ඨුප්පත්තිකො නික්ඛෙපො. භගවතො කිර පඨමබොධියං මහාලාභසක්කාරො උදපාදි භික්ඛුසඞ්ඝස්ස ච. තිත්ථියා හතලාභසක්කාරා හුත්වා කුලෙසු එවං කන්ථෙන්තා විචරන්ති – ‘‘සමණො ගොතමො [Pg.151] එවමාහ, ‘මය්හමෙව දානං දාතබ්බං, න අඤ්ඤෙසං දානං දාතබ්බං. මය්හමෙව සාවකානං දානං දාතබ්බං, න අඤ්ඤෙසං සාවකානං දානං දාතබ්බං. මය්හමෙව දින්නං මහප්ඵලං, න අඤ්ඤෙසං දින්නං මහප්ඵලං. මය්හමෙව සාවකානං දින්නං මහප්ඵලං, න අඤ්ඤෙසං සාවකානං දින්නං මහප්ඵල’න්ති. යුත්තං නු ඛො සයම්පි භික්ඛාචාරනිස්සිතෙන පරෙසං භික්ඛාචාරනිස්සිතානං චතුන්නං පච්චයානං අන්තරායං කාතුං, අයුත්තං කරොති අනනුච්ඡවික’’න්ති. සා කථා පත්ථරමානා රාජකුලං සම්පත්තා. රාජා සුත්වා චින්තෙසි – ‘‘අට්ඨානමෙතං යං තථාගතො පරෙසං ලාභන්තරායං කරෙය්‍ය. එතෙ තථාගතස්ස අලාභාය අයසාය පරිසක්කන්ති. සචාහං ඉධෙව ඨත්වා ‘මා එවං අවොචුත්ථ, න සත්ථා එවං කථෙතී’ති වදෙය්‍යං, එවං සා කථා නිජ්ඣත්තිං න ගච්ඡෙය්‍ය, ඉමස්ස මහාජනස්ස සන්නිපතිතකාලෙයෙව නං නිජ්ඣාපෙස්සාමී’’ති එකං ඡණදිවසං ආගමෙන්තො තුණ්හී අහොසි. 135. Dies ist die Darlegung des Anlasses der vierten Lehrrede. Man sagt, dass in der ersten Periode der Erleuchtung des Erhabenen ihm und dem Bhikkhu-Saṅgha großer Gewinn und Verehrung zuteilwurde. Die Andersgläubigen, deren Gewinn und Verehrung zunichte gemacht worden waren, zogen unter den gläubigen Familien umher und sprachen so: „Der Asket Gotama sagt so: ‚Nur mir soll eine Gabe gegeben werden, nicht anderen soll eine Gabe gegeben werden. Nur meinen Jüngern soll eine Gabe gegeben werden, nicht den Jüngern anderer soll eine Gabe gegeben werden. Nur das mir Gegebene ist von großer Frucht, nicht das anderen Gegebene ist von großer Frucht. Nur das meinen Jüngern Gegebene ist von großer Frucht, nicht das den Jüngern anderer Gegebene ist von großer Frucht.‘ Ist es etwa angemessen für jemanden, der selbst vom Almosengang abhängig ist, anderen, die ebenfalls vom Almosengang abhängig sind, bezüglich der vier Erfordernisse ein Hindernis zu bereiten? Er handelt ungebührlich, unschicklich.“ Dieses Gerede breitete sich aus und erreichte den königlichen Hof. Als der König dies hörte, dachte er: „Es ist unmöglich, dass der Tathāgata dem Gewinn anderer ein Hindernis bereitet. Diese Leute bemühen sich, dem Tathāgata Verlust und Mangel an Gefolgschaft zuzufügen. Wenn ich hier verweile und sage: ‚Sprecht nicht so, der Meister spricht nicht so‘, dann würde dieses Gerede nicht zur Überzeugung führen. Ich werde sie erst dann davon überzeugen, wenn diese große Menschenmenge versammelt ist.“ So wartete er schweigend auf einen Festtag. අපරෙන සමයෙන මහාඡණෙ සම්පත්තෙ ‘‘අයං ඉමස්ස කාලො’’ති නගරෙ භෙරිං චරාපෙසි – ‘‘සද්ධා වා අස්සද්ධා වා සම්මාදිට්ඨිකා වා මිච්ඡාදිට්ඨිකා වා ගෙහරක්ඛකෙ දාරකෙ වා මාතුගාමෙ වා ඨපෙත්වා අවසෙසා යෙ විහාරං නාගච්ඡන්ති, පඤ්ඤාසං දණ්ඩො’’ති. සයම්පි පාතොව න්හත්වා කතපාතරාසො සබ්බාභරණපටිමණ්ඩිතො මහතා බලකායෙන සද්ධිං විහාරං අගමාසි. ගච්ඡන්තො ච චින්තෙසි – ‘‘භගවා තුම්හෙ කිර එවං වදථ ‘මය්හමෙව දානං දාතබ්බං…පෙ… න අඤ්ඤෙසං සාවකානං දින්නං මහප්ඵල’න්ති එවං පුච්ඡිතුං අයුත්තං, පඤ්හමෙව පුච්ඡිස්සාමි, පඤ්හං කථෙන්තො ච මෙ භගවා අවසානෙ තිත්ථියානං වාදං භඤ්ජිස්සතී’’ති. සො පඤ්හං පුච්ඡන්තො කත්ථ නු ඛො, භන්තෙ, දානං දාතබ්බන්ති ආහ. යත්ථාති යස්මිං පුග්ගලෙ චිත්තං පසීදති, තස්මිං දාතබ්බං, තස්ස වා දාතබ්බන්ති අත්ථො. Zu einer anderen Zeit, als ein großes Fest stattfand, dachte er: „Dies ist die rechte Zeit dafür“, und ließ die Trommel in der Stadt schlagen: „Ob gläubig oder ungläubig, ob von rechter Ansicht oder von falscher Ansicht – mit Ausnahme der Hauswächter, Kinder und Frauen: Wer von den Übrigen nicht zum Kloster kommt, wird mit einer Strafe von fünfzig Münzen belegt!“ Er selbst badete früh am Morgen, nahm sein Frühstück ein, schmückte sich mit allen Zierden und begab sich zusammen mit einer großen Heerschar zum Kloster. Während er ging, dachte er: „Es ist unpassend, den Erhabenen zu fragen: ‚Sagt Ihr wirklich so: Nur mir soll eine Gabe gegeben werden ... [und so weiter] ... nicht das den Jüngern anderer Gegebene ist von großer Frucht?‘ Ich werde ihm einfach eine Frage stellen. Wenn der Erhabene die Frage beantwortet, wird er am Ende die Behauptung der Andersgläubigen zunichte machen.“ Er stellte die Frage und sprach: „Wo, o Herr, soll eine Gabe gegeben werden?“ [Die Antwort lautet:] „Wo“ (yattha) bedeutet: Bei welcher Person das Herz Vertrauen findet, dieser Person soll man geben; das ist die Bedeutung. එවං වුත්තෙ රාජා යෙහි මනුස්සෙහි තිත්ථියානං වචනං ආරොචිතං, තෙ ඔලොකෙසි. තෙ රඤ්ඤා ඔලොකිතමත්තාව මඞ්කුභූතා අධොමුඛා පාදඞ්ගුට්ඨකෙන භූමිං ලෙඛමානා අට්ඨංසු. රාජා – ‘‘එකපදෙනෙව, භන්තෙ, හතා තිත්ථියා’’ති මහාජනං සාවෙන්තො මහාසද්දෙන අභාසි. එවඤ්ච පන භාසිත්වා – ‘‘භගවා චිත්තං නාම නිගණ්ඨාචෙලකපරිබ්බාජකාදීසු යත්ථ කත්ථචි පසීදති[Pg.152], කත්ථ පන, භන්තෙ, දින්නං මහප්ඵල’’න්ති පුච්ඡි. අඤ්ඤං ඛො එතන්ති, ‘‘මහාරාජ, අඤ්ඤං තයා පඨමං පුච්ඡිතං, අඤ්ඤං පච්ඡා, සල්ලක්ඛෙහි එතං, පඤ්හාකථනං පන මය්හං භාරො’’ති වත්වා සීලවතො ඛොතිආදිමාහ. තත්ථ ඉධ ත්‍යස්සාති ඉධ තෙ අස්ස. සමුපබ්‍යූළ්හොති රාසිභූතො. අසික්ඛිතොති ධනුසිප්පෙ අසික්ඛිතො. අකතහත්ථොති මුට්ඨිබන්ධාදිවසෙන අසම්පාදිතහත්ථො. අකතයොග්ගොති තිණපුඤ්ජමත්තිකාපුඤ්ජාදීසු අකතපරිචයො. අකතූපාසනොති රාජරාජමහාමත්තානං අදස්සිතසරක්ඛෙපො. ඡම්භීති පවෙධිතකායො. Als dies gesagt wurde, blickte der König jene Menschen an, die die Worte der Andersgläubigen berichtet hatten. Sobald sie vom König angeblickt wurden, wurden sie beschämt, senkten die Köpfe und standen da, während sie mit dem großen Zeh auf dem Boden ritzten. Der König sprach mit lauter Stimme, um die Menge hören zu lassen: „Mit einem einzigen Wort, o Herr, sind die Andersgläubigen geschlagen!“ Nachdem er dies gesagt hatte, fragte er: „O Herr, das Herz mag ja Vertrauen fassen zu wem auch immer unter den Nigaṇṭhas, Acelakas, Paribbājakas und so weiter; wo aber, o Herr, ist das Gegebene von großer Frucht?“ „Das ist etwas anderes“: „Großer König, das eine wurde von dir zuerst gefragt, das andere danach. Erkenne dies wohl! Die Beantwortung der Frage ist jedoch meine Aufgabe“, sprach der Erhabene, und sagte dann: „Dem Tugendhaften, gewiss...“ und so weiter. Darin bedeutet ‚idha tyassa‘: ‚idha te assa‘ (hier möge für dich sein). ‚Samupabyūḷho‘ bedeutet: versammelt (zu einer Heerschar geformt). ‚Asikkhito‘ bedeutet: ungeübt in der Kunst des Bogenschießens. ‚Akatahattho‘ bedeutet: jemand, dessen Hand nicht ausgebildet ist (durch das Ballen der Faust und so weiter). ‚Akatayoggo‘ bedeutet: ungeübt im Zielen auf Grasbündel, Lehmhaufen und Ähnliches. ‚Akatūpāsano‘ bedeutet: jemand, der den Königen und königlichen Ministern seine Schießkunst noch nicht demonstriert hat. ‚Chambhī‘ bedeutet: zitternd am Körper. කාමච්ඡන්දො පහීනොතිආදීසු අරහත්තමග්ගෙන කාමච්ඡන්දො පහීනො හොති, අනාගාමිමග්ගෙන බ්‍යාපාදො, අරහත්තමග්ගෙනෙව ථිනමිද්ධං, තථා උද්ධච්චං, තතියෙනෙව කුක්කුච්චං, පඨමමග්ගෙන විචිකිච්ඡා පහීනා හොති. අසෙක්ඛෙන සීලක්ඛන්ධෙනාති අසෙක්ඛස්ස සීලක්ඛන්ධො අසෙක්ඛො සීලක්ඛන්ධො නාම. එස නයො සබ්බත්ථ. එත්ථ ච පුරිමෙහි චතූහි පදෙහි ලොකියලොකුත්තරසීලසමාධිපඤ්ඤාවිමුත්තියො කථිතා. විමුත්තිඤාණදස්සනං පච්චවෙක්ඛණඤාණං හොති, තං ලොකියමෙව. In den Passagen wie „Sinnliches Begehren ist überwunden“ und so weiter: Durch den Pfad der Arahatschaft ist das sinnliche Begehren überwunden; durch den Pfad der Nicht-Wiederkehr ist der Übelwille überwunden; durch den Pfad der Arahatschaft allein ist Starrheit und Trägheit überwunden, ebenso die Aufgeregtheit; durch den dritten Pfad allein ist die Gewissensunruhe überwunden; durch den ersten Pfad ist der Zweifel überwunden. „Durch die Tugendgruppe eines Unerschütterlichen“ (asekkhena sīlakkhandhena) bezieht sich auf die Tugendgruppe eines Arahats, welche „Tugendgruppe des Unerschütterlichen“ genannt wird. Diese Methode gilt überall. Und hierbei sind durch die ersten vier Glieder die weltliche und überweltliche Tugend, Sammlung, Weisheit und Befreiung dargelegt. Das Wissen und die Schauung der Befreiung ist das rückblickende Wissen, und dieses ist weltlich. ඉස්සත්තන්ති උසුසිප්පං. බලවීරියන්ති එත්ථ බලං නාම වායොධාතු, වීරියං කායිකචෙතසිකවීරියමෙව. භරෙති භරෙය්‍ය. නාසූරං ජාතිපච්චයාති, ‘‘අයං ජාතිසම්පන්නො’’ති එවං ජාතිකාරණා අසූරං න භරෙය්‍ය. „Issattaṃ“ bedeutet: die Kunst des Bogenschießens. In „Kraft und Tatkraft“ (balavīriyaṃ) ist ‚Kraft‘ (balaṃ) das Wind-Element, und ‚Tatkraft‘ (vīriyaṃ) ist die körperliche und geistige Tatkraft selbst. „Bhareti“ bedeutet: er sollte nähren (pflegen). „Nicht den Unkühnen aufgrund seiner Abstammung“ (nāsūraṃ jātipaccayā) bedeutet: Aufgrund der Abstammung – im Sinne von „Dieser ist von edler Abstammung“ – sollte man einen Unkühnen nicht unterhalten. ඛන්තිසොරච්චන්ති එත්ථ ඛන්තීති අධිවාසනඛන්ති, සොරච්චන්ති අරහත්තං. ධම්මාති එතෙ ද්වෙ ධම්මා. අස්සමෙති ආවසථෙ. විවනෙති අරඤ්ඤට්ඨානෙ, නිරුදකෙ අරඤ්ඤෙ චතුරස්සපොක්ඛරණිආදීනි කාරයෙති අත්ථො. දුග්ගෙති විසමට්ඨානෙ. සඞ්කමනානීති පණ්ණාසහත්ථසට්ඨිහත්ථානි සමොකිණ්ණපරිසුද්ධවාලිකානි සඞ්කමනානි කරෙය්‍ය. In „Geduld und Milde“ (khantisoraccaṃ) bedeutet ‚Geduld‘ (khantī) die Geduld des Ertragens, und ‚Milde‘ (soraccaṃ) bedeutet Arahatschaft. „Dinge“ (dhammā) bezieht sich auf diese beiden Eigenschaften. „In einer Einsiedelei“ (assame) bedeutet: in Wohnstätten. „In der Wildnis“ (vivaneti) bedeutet: an einem Waldort; die Bedeutung ist, dass man in einem wasserlosen Wald viereckige Teiche und Ähnliches anlegen lassen soll. „In unwegsamem Gelände“ (duggeti) bedeutet: an einem unebenen Ort. „Übergänge“ (saṅkamanāni) bedeutet: man sollte Wandelpfade von fünfzig oder sechzig Ellen Länge anlegen, die mit reinem Sand bestreut sind. ඉදානි එතෙසු අරඤ්ඤසෙනාසනෙසු වසන්තානං භික්ඛූනං භික්ඛාචාරවත්තං ආචික්ඛන්තො අන්නං පානන්තිආදිමාහ. තත්ථ සෙනාසනානීති මඤ්චපීඨාදීනි. විප්පසන්නෙනාති ඛීණාසවස්ස දෙන්තොපි සකඞ්ඛෙන කිලෙසමලිනෙන චිත්තෙන අදත්වා විප්පසන්නෙනෙව චිත්තෙන දදෙය්‍ය. ථනයන්ති ගජ්ජන්තො. සතක්කකූති සතසිඛරො, අනෙකකූටොති අත්ථො. අභිසඞ්ඛච්චාති අභිසඞ්ඛරිත්වා සමොධානෙත්වා රාසිං කත්වා. Nun sprach er, um die Pflichten des Almosengangs für die Bhikkhus aufzuzeigen, die in diesen Waldeinsiedeleien leben, die Worte beginnend mit: „Speise, Trank...“ und so weiter. Darin bedeutet ‚Lagerstätten‘ (senāsanāni): Betten, Stühle und so weiter. „Mit reinem Herzen“ (vippasannena) bedeutet: Auch wenn man einem Triebversiegten gibt, sollte man dies nicht mit einem zweifelnden, von Befleckungen getrübten Geist tun, sondern mit einem völlig reinen Herzen geben. „Donnernd“ (thanayaṃ) bedeutet: grollend. „Hundertgipfelig“ (satakkaku) bedeutet: mit hundert Spitzen, das heißt mit vielen Gipfeln. „Nachdem man bereitet hat“ (abhisaṅkhacca) bedeutet: nachdem man zubereitet, zusammengebracht und aufgehäuft hat. ආමොදමානොති [Pg.153] තුට්ඨමානසො හුත්වා. පකිරෙතීති දානග්ගෙ විචිරති, පකිරන්තො විය වා දානං දෙති. පුඤ්ඤධාරාති අනෙකදානචෙතනාමයා පුඤ්ඤධාරා. දාතාරං අභිවස්සතීති යථා ආකාසෙ සමුට්ඨිතමෙඝතො නික්ඛන්තා උදකධාරා පථවිං සිනෙහයන්තී තෙමෙන්තී කිලෙදයන්තී අභිවස්සති, එවමෙව අයම්පි දායකස්ස අබ්භන්තරෙ උප්පන්නා පුඤ්ඤධාරා තමෙව දාතාරං අන්තො සිනෙහෙති පූරෙති අභිසන්දෙති. තෙන වුත්තං ‘‘දාතාරං අභිවස්සතී’’ති. චතුත්ථං. „Sich freuend“ (āmodamāno) bedeutet: mit erfreutem Geist. „Er streut aus“ (pakireti) bedeutet: er verteilt in der Spendensektion, oder es bedeutet, er gibt eine große Gabe, als würde er sie ausstreuen. „Verdienstströme“ (puññadhārā) bedeutet: Verdienstströme, die aus den mannigfaltigen Absichten des Gebens bestehen. „Ergießt sich über den Geber“ (dātāraṃ abhivassati) bedeutet: Wie die Wasserströme, die aus einer am Himmel aufgestiegenen Wolke herabkommen, sich über die Erde ergießen, sie befeuchten, benässen und durchtränken, ebenso befeuchtet, füllt und durchdringt dieser im Inneren des Spenders entstandene Verdienststrom eben diesen Geber in seinem Inneren. Daher wurde gesagt: „ergießt sich über den Geber“. Dies ist die vierte Lehrrede. 5. පබ්බතූපමසුත්තවණ්ණනා 5. Die Erklärung der Pabbatūpama-Sutta 136. පඤ්චමෙ මුද්ධාවසිත්තානන්ති ඛත්තියාභිසෙකෙන මුද්ධනි අවසිත්තානං කතාභිසෙකානං. කාමගෙධපරියුට්ඨිතානන්ති කාමෙසු ගෙධෙන පරියුට්ඨිතානං අභිභූතානං. ජනපදත්ථාවරියප්පත්තානන්ති ජනපදෙ ථිරභාවප්පත්තානං. රාජකරණීයානීති රාජකම්මානි රාජූහි කත්තබ්බකිච්චානි. තෙසු ඛ්වාහන්ති තෙසු අහං. උසුක්කමාපන්නොති බ්‍යාපාරං ආපන්නො. එස කිර රාජා දිවසස්ස තික්ඛත්තුං භගවතො උපට්ඨානං ගච්ඡති, අන්තරාගමනානි බහූනිපි හොන්ති. තස්ස නිබද්ධං ගච්ඡතො බලකායො මහාපි හොති අප්පොපි. අථෙකදිවසං පඤ්චසතා චොරා චින්තයිංසු – ‘‘අයං රාජා අවෙලාය අප්පෙන බලෙන සමණස්ස ගොතමස්ස උපට්ඨානං ගච්ඡති, අන්තරාමග්ගෙ නං ගහෙත්වා රජ්ජං ගණ්හිස්සාමා’’ති. තෙ අන්ධවනෙ නිලීයිංසු. රාජානො ච නාම මහාපුඤ්ඤා හොන්ති. අථ තෙසංයෙව අබ්භන්තරතො එකො පුරිසො නික්ඛමිත්වා රඤ්ඤො ආරොචෙසි. රාජා මහන්තං බලකායං ආදාය අන්ධවනං පරිවාරෙත්වා තෙ සබ්බෙ ගහෙත්වා අන්ධවනතො යාව නගරද්වාරා මග්ගස්ස උභොසු පස්සෙසු යථා අඤ්ඤමඤ්ඤං චක්ඛුනා චක්ඛුං උපනිබන්ධිත්වා ඔලොකෙන්ති, එවං ආසන්නානි සූලානි රොපාපෙත්වා සූලෙසු උත්තාසෙසි. ඉදං සන්ධාය එවමාහ. 136. Im fünften [Sutta] bedeutet "muddhāvasittānaṃ": auf dem Haupt mit der Kṣatriya-Weihe gesalbt, geweiht. "Kāmagedhapariyuṭṭhitānaṃ" bedeutet: von der Gier nach Sinnengenüssen besessen und überwältigt. "Janapadatthāvariyappattānaṃ" bedeutet: im Lande zu Festigkeit und Beständigkeit gelangt. "Rājakaraṇīyāni" bedeutet: königliche Aufgaben, von Königen zu verrichtende Pflichten. "Tesu khvāhaṃ" bedeutet: "unter diesen ich". "Usukkamāpanno" bedeutet: sich um Eifer und Bemühung bemühend. Dieser König geht, wie man hört, dreimal täglich zur Aufwartung des Erhabenen, und auch der Gänge dazwischen gibt es viele. Während er so ständig dorthin geht, ist sein Gefolge manchmal groß und manchmal klein. Da dachten sich eines Tages fünfhundert Räuber: "Dieser König geht zu einer unpassenden Zeit mit nur geringem Gefolge zur Aufwartung des Asketen Gotama. Wir wollen ihn auf dem Weg abfangen und das Königreich an uns reißen." Sie legten sich im Blindenwald (Andhavana) auf die Lauer. Könige aber haben großes Verdienst. Da trat einer aus ihrer Mitte hervor und meldete es dem König. Der König nahm eine große Streitmacht mit, umstellte den Blindenwald, nahm sie alle gefangen und ließ vom Blindenwald bis zum Stadttor auf beiden Seiten des Weges Pfähle so dicht aufstellen, dass sie sich gleichsam Auge in Auge anblickten, und spießte sie auf den Pfählen auf. Darauf bezieht sich [der König], wenn er dies sagt. අථ සත්ථා චින්තෙසි – ‘‘සචාහං වක්ඛාමි, ‘මහාරාජ, මාදිසෙ නාම සම්මාසම්බුද්ධෙ ධුරවිහාරෙ වසන්තෙ තයා එවරූපං දාරුණං කම්මං කතං, අයුත්තං තෙ කත’න්ති, අථායං රාජා මඞ්කු හුත්වා සන්ථම්භිතුං න සක්කුණෙය්‍ය, පරියායෙන ධම්මං කථෙන්තස්සෙව මෙ සල්ලක්ඛෙස්සතී’’ති ධම්මදෙසනං ආරභන්තො [Pg.154] තං කිං මඤ්ඤසීතිආදිමාහ. තත්ථ සද්ධායිකොති සද්ධාතබ්බො, යස්ස ත්වං වචනං සද්දහසීති අත්ථො. පච්චයිකොති තස්සෙව වෙවචනං, යස්ස වචනං පත්තියායසීති අත්ථො. අබ්භසමන්ති ආකාසසමං. නිප්පොථෙන්තො ආගච්ඡතීති පථවිතලතො යාව අකනිට්ඨබ්‍රහ්මලොකා සබ්බෙ සත්තෙ සණ්හකරණීයං තිණචුණ්ණං විය කරොන්තො පිසන්තො ආගච්ඡති. Da dachte der Meister: "Wenn ich sagen würde: „Großer König, während ein vollkommen Erleuchteter wie ich im Hauptkloster verweilt, hast du eine solch grausame Tat begangen; Unrechtes hast du getan“, dann könnte dieser König beschämt werden und nicht mehr fähig sein, mir mit Vertrautheit zu nahen. Wenn ich ihm jedoch auf indirekte Weise die Lehre verkünde, wird er es einsehen." Indem er die Lehrdarlegung einleitete, sprach er die Worte: "Was meinst du wohl..." und so weiter. Darin bedeutet "saddhāyiko": vertrauenswürdig, das heißt, jemand, dessen Wort du glaubst. "Paccayiko" ist ein Synonym dafür; es bedeutet: jemand, dessen Wort du Vertrauen schenkst. "Abbhasamaṃ" bedeutet: dem Himmel gleich. "Nippothento āgacchati" (zermalmend herannahend) bedeutet: Er kommt herbei, während er alle Wesen von der Erdoberfläche bis zur Akaniṭṭha-Brahma-Welt wie feines Graspulver zerreibt und zermahlt. අඤ්ඤත්‍ර ධම්මචරියායාති ඨපෙත්වා ධම්මචරියං අඤ්ඤං කාතබ්බං නත්ථි, දසකුසලකම්මපථසඞ්ඛාතා ධම්මචරියාව කත්තබ්බා, භන්තෙති – සමචරියාදීනි තස්සෙව වෙවචනානි. ආරොචෙමීති ආචික්ඛාමි. පටිවෙදයාමීති ජානාපෙමි. අධිවත්තතීති අජ්ඣොත්ථරති. හත්ථියුද්ධානීති නාළාගිරිසදිසෙ හෙමකප්පනෙ නාගෙ අභිරුය්හ යුජ්ඣිතබ්බයුද්ධානි. ගතීති නිප්ඵත්ති. විසයොති ඔකාසො, සමත්ථභාවො වා. න හි සක්කා තෙහි ජරාමරණං පටිබාහිතුං. මන්තිනො මහාමත්තාති මන්තසම්පන්නා මහොසධවිධුරපණ්ඩිතාදිසදිසා මහාඅමච්චා. භූමිගතන්ති මහාලොහකුම්භියො පූරෙත්වා භූමියං ඨපිතං. වෙහාසට්ඨන්ති චම්මපසිබ්බකෙ පූරෙත්වා තුලාසඞ්ඝාටාදීසු ලග්ගෙත්වා චෙව නිය්‍යුහාදීසු ච පූරෙත්වා ඨපිතං. උපලාපෙතුන්ති අඤ්ඤමඤ්ඤං භින්දිතුං. යථා ද්වෙ ජනා එකෙන මග්ගෙන න ගච්ඡන්ති එවං කාතුං. "Aññatra dhammacariyāya" bedeutet: Abgesehen vom Wandel in der Lehre gibt es nichts anderes, was zu tun wäre; nur der als die zehn heilsamen Handlungswege bezeichnete Wandel in der Lehre ist zu vollziehen, o Herr. "Samacariyā" usw. sind Synonyme für eben diesen. "Ārocemi" bedeutet: ich verkünde. "Paṭivedayāmi" bedeutet: ich mache kund. "Adhivattati" bedeutet: überwältigt. "Hatthiyuddhāni" bedeutet: Kämpfe, die zu führen sind, indem man Elefanten besteigt, die wie Nālāgiri mit goldenem Schmuckgeschirr ausgestattet sind. "Gati" bedeutet: Erfolg. "Visayo" bedeutet: Gelegenheit oder die Fähigkeit [zum Widerstand]. Denn es ist unmöglich, Alter und Tod durch diese [Mittel] abzuwehren. "Mantino mahāmattā" bedeutet: mit Weisheit ausgestattete Großminister, ähnlich wie die weisen Ratgeber Mahosadha, Vidhura und andere. "Bhūmigataṃ" bedeutet: große Bronzekessel füllend und in die Erde eingegraben. "Vehāsaṭṭhaṃ" bedeutet: in Ledersäcke gefüllt und an Tragbalken und Deckenkonstruktionen aufgehängt oder in Mauernischen und Erkern aufbewahrt. "Upalāpetuṃ" bedeutet: einander zu entzweien; so zu bewirken, dass zwei Personen nicht denselben Weg gehen. නභං ආහච්චාති ආකාසං පූරෙත්වා. එවං ජරා ච මච්චු චාති ඉධ ද්වෙයෙව පබ්බතා ගහිතා, රාජොවාදෙ පන ‘‘ජරා ආගච්ඡති සබ්බයොබ්බනං විලුම්පමානා’’ති එවං ජරා මරණං බ්‍යාධි විපත්තීති චත්තාරොපෙතෙ ආගතාව. තස්මාති යස්මා හත්ථියුද්ධාදීහි ජරාමරණං ජිනිතුං න සක්කා, තස්මා. සද්ධං නිවෙසයෙති සද්ධං නිවෙසෙය්‍ය, පතිට්ඨාපෙය්‍යාති. පඤ්චමං. "Nabhaṃ āhacca" bedeutet: den Luftraum ausfüllend. "Evaṃ jarā ca maccu ca" (Ebenso Alter und Tod): Hier sind nur zwei Berge herangezogen worden. In der Unterweisung des Königs (Rājovāda) jedoch heißt es: "Das Alter naht und raubt alle Jugend"; so sind diese vier – Alter, Tod, Krankheit und Verfall – als herannahend dargestellt. "Tasmā" bedeutet: Weil es unmöglich ist, Alter und Tod durch Elefantenkämpfe und ähnliches zu besiegen, deshalb. "Saddhaṃ nivesaye" bedeutet: Man soll Vertrauen einpflanzen, [es] fest begründen. Das fünfte [Sutta]. තතියො වග්ගො. Das dritte Kapitel (Vagga). ඉති සාරත්ථප්පකාසිනියා Hier endet in der Sāratthappakāsinī, සංයුත්තනිකාය-අට්ඨකථාය dem Kommentar zum Saṃyutta Nikāya, කොසලසංයුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. die Erklärung des Kosala Saṃyutta. 4. මාරසංයුත්තං 4. Das Māra Saṃyutta. 1. පඨමවග්ගො 1. Das erste Kapitel. 1. තපොකම්මසුත්තවණ්ණනා 1. Die Erklärung des Tapokamma Sutta. 137. මාරසංයුත්තස්ස [Pg.155] පඨමෙ උරුවෙලායං විහරතීති පටිවිද්ධසබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණො උරුවෙලගාමං උපනිස්සාය විහරති. පඨමාභිසම්බුද්ධොති අභිසම්බුද්ධො හුත්වා පඨමං අන්තොසත්තාහස්මිංයෙව. දුක්කරකාරිකායාති ඡබ්බස්සානි කතාය දුක්කරකාරිකාය. මාරො පාපිමාති අත්තනො විසයං අතික්කමිතුං පටිපන්නෙ සත්තෙ මාරෙතීති මාරො. පාපෙ නියොජෙති, සයං වා පාපෙ නියුත්තොති පාපිමා. අඤ්ඤානිපිස්ස කණ්හො, අධිපති, වසවත්තී, අන්තකො, නමුචි, පමත්තබන්ධූතිආදීනි බහූනි නාමානි, ඉධ පන නාමද්වයමෙව ගහිතං. උපසඞ්කමීති – ‘‘අයං සමණො ගොතමො ‘මුත්තොස්මී’ති මඤ්ඤති, අමුත්තභාවමස්ස කථෙස්සාමී’’ති චින්තෙත්වා උපසඞ්කමි. 137. Im ersten [Sutta] des Māra Saṃyutta bedeutet "uruvelāyaṃ viharati": Er, der das Allwissenheitswissen durchdrungen hat, verweilt in Abhängigkeit vom Dorf Uruvelā. "Paṭhamābhisambuddho" bedeutet: nachdem er vollkommen erwacht war, ganz zu Beginn, noch innerhalb der ersten sieben Tage. "Dukkarakārikāya" bedeutet: durch die sechs Jahre lang durchgeführten extremen Kasteiungen. "Māro pāpimā" (Māra, der Böse): Er wird "Māra" (der Töter) genannt, weil er jene Wesen tötet, die sich anschicken, seinen eigenen Bereich zu überschreiten. Er leitet zum Bösen an oder ist selbst im Bösen verankert, daher heißt er "pāpimā". Er hat auch viele andere Namen wie Kaṇha, Adhipati, Vasavatti, Antaka, Namuci, Pamattabandhu und so weiter; hier jedoch wurden nur diese beiden Namen verwendet. "Upasaṅkami" bedeutet: Er trat heran, nachdem er dachte: "Dieser Asket Gotama meint: „Ich bin befreit“, ich werde ihm seine Unbefreitheit aufzeigen." තපොකම්මා අපක්කම්මාති තපොකම්මතො අපක්කමිත්වා. අපරද්ධොති ‘‘දූරෙ ත්වං සුද්ධිමග්ගා’’ති වදති. අමරං තපන්ති අමරතපං අමරභාවත්ථාය කතං ලූඛතපං, අත්තකිලමථානුයොගො. සබ්බානත්ථාවහං හොතීති, ‘‘සබ්බං තපං මය්හං අත්ථාවහං න භවතී’’ති ඤත්වා. ඵියාරිත්තංව ධම්මනීති අරඤ්ඤෙ ථලෙ ඵියාරිත්තං විය. ඉදං වුත්තං හොති – යථා අරඤ්ඤෙ ථලෙ නාවං ඨපෙත්වා භණ්ඩස්ස පූරෙත්වා මහාජනා අභිරූහිත්වා ඵියාරිත්තං ගහෙත්වා සංකඩ්ඪෙය්‍යුං චෙව උප්පීලෙය්‍යුං ච, සො මහාජනස්ස වායාමො එකඞ්ගුලද්වඞ්ගුලමත්තම්පි නාවාය ගමනං අසාධෙන්තො නිරත්ථකො භවෙය්‍ය න අනත්ථාවහො, එවමෙව අහං ‘සබ්බං අමරං තපං අනත්ථාවහං හොතී’ති ඤත්වා විස්සජ්ජෙසින්ති. "Tapokammā apakkamma" bedeutet: von den Kasteiungspraktiken abgewichen. "Aparaddho" bedeutet: er sagt: "Weit bist du vom Pfad der Reinheit entfernt". "Amaraṃ tapaṃ" bedeutet: eine Kasteiung, die zum Zwecke des unsterblichen Zustands ausgeübt wird; eine raue Kasteiung, das Ausüben von Selbstquälerei. "Sabbānatthāvahaṃ hoti" bezieht sich darauf, dass ich erkannte: "All diese Kasteiung bringt mir keinen Nutzen." "Phiyārittaṃ va dhammani" bedeutet: wie Ruder und Steuerruder im Wald auf dem trockenen Land. Dies ist damit gesagt: Genauso wie wenn man im Wald auf dem trockenen Land ein Boot hinstellt, es mit Waren belädt, viele Menschen einsteigen, sie Ruder und Steuerruder ergreifen, daran ziehen und sich abmühen – diese Anstrengung der Menschenmenge, da sie das Boot nicht einmal um einen oder zwei Fingerbreit vorwärtsbewegt, wäre völlig nutzlos und nicht nutzbringend. Ebenso gab ich [diese Praktiken] auf, als ich erkannte: "All diese Kasteiung zur Unsterblichkeit bringt keinen Nutzen." ඉදානි [Pg.156] තං අමරං තපං පහාය යෙන මග්ගෙන බුද්ධො ජාතො, තං දස්සෙන්තො සීලන්තිආදිමාහ. තත්ථ සීලන්ති වචනෙන සම්මාවාචාකම්මන්තාජීවා ගහිතා, සමාධිනා සම්මාවායාමසතිසමාධයො, පඤ්ඤාය සම්මාදිට්ඨිසඞ්කප්පා. මග්ගං බොධාය භාවයන්ති ඉමං අට්ඨඞ්ගිකමෙව අරියමග්ගං බොධත්ථාය භාවයන්තො. එත්ථ ච බොධායාති මග්ගත්ථාය. යථා හි යාගුත්ථාය යාගුමෙව පචන්ති, පූවත්ථාය පූවමෙව පචන්ති, න අඤ්ඤං කිඤ්චි කරොන්ති, එවං මග්ගමෙව මග්ගත්ථාය භාවෙති. තෙනාහ ‘‘මග්ගං බොධාය භාවය’’න්ති. පරමං සුද්ධින්ති අරහත්තං. නිහතොති ත්වං මයා නිහතො පරාජිතො. පඨමං. Nachdem er nun diese qualvolle Kasteiung aufgegeben hatte, sprach er, um jenen Pfad aufzuzeigen, durch den er zum Buddha geworden war, die Worte beginnend mit 'Tugend' (sīlaṃ). Darin sind mit dem Wort 'Tugend' rechte Rede, rechtes Handeln und rechter Lebensunterhalt erfasst; mit 'Konzentration' (samādhi) rechte Anstrengung, rechte Achtsamkeit und rechte Konzentration; mit 'Weisheit' (paññā) rechte Ansicht und rechte Absicht. 'Den Pfad zur Erleuchtung entfalten' bedeutet: eben diesen edlen achtfachen Pfad zum Zwecke des Erwachens entfaltend. Und hierbei bedeutet 'zur Erleuchtung' (bodhāya): 'zum Zwecke des Pfades'. Denn wie man zum Zwecke von Reisschleim eben Reisschleim kocht, zum Zwecke von Kuchen eben Kuchen backt und nichts anderes tut, ebenso entfaltet man eben den Pfad zum Zwecke des Pfades. Deshalb sagte er: 'den Pfad zur Erleuchtung entfalten'. 'Höchste Reinheit' bedeutet die Arahatschaft. 'Vernichtet' bedeutet: 'Du bist von mir vernichtet, besiegt'. Das erste [Sutta]. 2. හත්ථිරාජවණ්ණසුත්තවණ්ණනා 2. Erklärung des Hatthirājavaṇṇa-Suttas (Das Sutta über die Gestalt des Elefantenkönigs). 138. දුතියෙ රත්තන්ධකාරතිමිසායන්ති රත්තිං අන්ධභාවකාරකෙ මහාතමෙ චතුරඞ්ගෙ තමසි. අබ්භොකාසෙ නිසින්නො හොතීති ගන්ධකුටිතො නික්ඛමිත්වා චඞ්කමනකොටියං පාසාණඵලකෙ මහාචීවරං සීසෙ ඨපෙත්වා පධානං පරිග්ගණ්හමානො නිසින්නො හොති. 138. Im zweiten [Sutta] bedeutet 'in der Finsternis der Nachtschwärze': in der tiefen Finsternis, die in der Nacht Blindheit bewirkt, der vierfachen Dunkelheit. 'Im Freien sitzend' bedeutet: Nachdem er die Duftkammer verlassen hatte, saß er am Ende des Gehpfades auf einer Steinplatte, wobei er sich die große Robe über das Haupt gelegt hatte und die Anstrengung [der Meditation] aufnahm. නනු ච තථාගතස්ස අභාවිතො වා මග්ගො, අප්පහීනා වා කිලෙසා, අප්පටිවිද්ධං වා අකුප්පං, අසච්ඡිකතො වා නිරොධො නත්ථි, කස්මා එවමකාසීති? අනාගතෙ කුලපුත්තානං අඞ්කුසත්ථං. ‘‘අනාගතෙ හි කුලපුත්තා මයා ගතමග්ගං ආවජ්ජිත්වා අබ්භොකාසවාසං වසිතබ්බං මඤ්ඤමානා පධානකම්මං කරිස්සන්තී’’ති සම්පස්සමානො සත්ථා එවමකාසි. මහාති මහන්තො. අරිට්ඨකොති කාළකො. මණීති පාසාණො. එවමස්ස සීසං හොතීති එවරූපං තස්ස කාළවණ්ණං කූටාගාරප්පමාණං මහාපාසාණසදිසං සීසං හොති. Gibt es denn für den Tathāgata einen unentfalteten Pfad, nicht aufgegebene Befleckungen, eine nicht verwirklichte Unerschütterlichkeit oder ein unerreichtes Erlöschen? Nein, dies gibt es nicht. Warum also handelte er so? Um künftigen Söhnen aus gutem Hause als Ansporn zu dienen. Der Meister handelte so, da er voraussah: 'In der Zukunft werden Söhne aus gutem Hause den von mir gegangenen Weg betrachten und in dem Gedanken, dass man im Freien weilen sollte, das Werk der Anstrengung vollbringen'. 'Groß' bedeutet groß. 'Ariṭṭhaka' bedeutet schwarz. 'Maṇi' bedeutet Stein. 'So war sein Haupt' bedeutet: Ein solches Haupt hatte er: von schwarzer Farbe, von der Größe einer Turmspitze und wie ein riesiger Felsblock. සුභාසුභන්ති දීඝමද්ධානං සංසරන්තො සුන්දරාසුන්දරං වණ්ණං කත්වා ආගතොසීති වදති. අථ වා සංසරන්ති සංසරන්තො ආගච්ඡන්තො. දීඝමද්ධානන්ති වසවත්තිට්ඨානතො යාව උරුවෙලාය දීඝමග්ගං, පුරෙ බොධාය වා ඡබ්බස්සානි දුක්කරකාරිකසමයසඞ්ඛාතං දීඝකාලං. වණ්ණං කත්වා සුභාසුභන්ති සුන්දරඤ්ච අසුන්දරඤ්ච නානප්පකාරං වණ්ණං කත්වා අනෙකවාරං මම සන්තිකං ආගතොසීති අත්ථො. සො කිර වණ්ණො නාම නත්ථි, යෙන [Pg.157] වණ්ණෙන මාරො විභිංසකත්ථාය භගවතො සන්තිකං න ආගතපුබ්බො. තෙන තං භගවා එවමාහ. අලං තෙ තෙනාති අලං තුය්හං එතෙන මාරවිභිංසාකාරදස්සනබ්‍යාපාරෙන. දුතියං. 'Schön und unschön' bedeutet: Er sprach damit aus: 'Während du lange Zeit im Daseinskreislauf gewandert bist, bist du gekommen, indem du schöne und unschöne Gestalten angenommen hast'. Oder: 'saṃsaraṃ' bedeutet wandernd, kommend. 'Einen langen Weg' bedeutet den weiten Weg vom Aufenthaltsort des Vasavatti-Māra bis nach Uruvelā; oder vor der Erleuchtung jene lange Zeit von sechs Jahren, die als die Zeit der Kasteiung bekannt ist. 'Indem du eine schöne und unschöne Gestalt angenommen hast' bedeutet: 'Indem du schöne und unschöne Gestalten mannigfacher Art angenommen hast, bist du viele Male in meine Gegenwart gekommen'; dies ist die Bedeutung. Es gibt wahrlich keine Gestalt, in der Māra nicht schon zuvor in die Gegenwart des Erhabenen gekommen wäre, um Schrecken zu verbreiten. Deshalb sprach der Erhabene so zu ihm. 'Genug damit für dich' bedeutet: Genug für dich mit dieser Bemühung, Māras schreckenerregende Gestalten zu zeigen. Das zweite [Sutta]. 3. සුභසුත්තවණ්ණනා 3. Erklärung des Subha-Suttas. 139. තතියෙ සුසංවුතාති සුපිහිතා. න තෙ මාරවසානුගාති, මාර, තෙ තුය්හං වසානුගා න හොන්ති. න තෙ මාරස්ස බද්ධගූති තෙ තුය්හං මාරස්ස බද්ධචරා සිස්සා අන්තෙවාසිකා න හොන්ති. තතියං. 139. Im dritten [Sutta] bedeutet 'gut gezügelt': gut verschlossen. 'Sie folgen nicht der Macht Māras' bedeutet: Māra, sie geraten nicht unter deine Macht. 'Sie sind nicht an Māra gebunden' bedeutet: Sie werden nicht zu deinen, des Māra, Gefangenen, Schülern oder im Hause wohnenden Schülern. Das dritte [Sutta]. 4. පඨමමාරපාසසුත්තවණ්ණනා 4. Erklärung des ersten Mārapāsa-Suttas. 140. චතුත්ථෙ යොනිසො මනසිකාරාති උපායමනසිකාරෙන. යොනිසො සම්මප්පධානාති උපායවීරියෙන කාරණවීරියෙන. විමුත්තීති අරහත්තඵලවිමුත්ති. අජ්ඣභාසීති ‘‘අයං අත්තනා වීරියං කත්වා අරහත්තං පත්වාපි න තුස්සති, ඉදානි අඤ්ඤෙසම්පි ‘පාපුණාථා’ති උස්සාහං කරොති, පටිබාහෙස්සාමි න’’න්ති චින්තෙත්වා අභාසි. 140. Im vierten [Sutta] bedeutet 'durch weise Erwägung': durch zweckmäßige Erwägung. 'Durch weises rechtes Streben' bedeutet: durch zweckmäßige Tatkraft, durch zielgerichtete Tatkraft. 'Befreiung' bedeutet die Befreiung der Arahat-Frucht. 'Er sprach an' bedeutet: Er sprach [Māra], nachdem er gedacht hatte: 'Dieser [Gotama] gibt sich selbst nach dem Aufbringen von Tatkraft und dem Erreichen der Arahatschaft nicht zufrieden; nun spornt er auch andere an mit den Worten: „Erreicht es!“; ich werde ihn daran hindern'. මාරපාසෙනාති කිලෙසපාසෙන. යෙ දිබ්බා යෙ ච මානුසාති යෙ දිබ්බා කාමගුණසඞ්ඛාතා මානුසා කාමගුණසඞ්ඛාතා ච මාරපාසා නාම අත්ථි, සබ්බෙහි තෙහි ත්වං බද්ධොති වදති. මාරබන්ධනබද්ධොති මාරබන්ධනෙන බද්ධො, මාරබන්ධනෙ වා බද්ධො. න මෙ සමණ මොක්ඛසීති සමණ ත්වං මම විසයතො න මුච්චිස්සසි. චතුත්ථං. 'Durch die Schlinge Māras' bedeutet: durch die Schlinge der Befleckungen. 'Ob himmlisch oder menschlich' bedeutet: Er sagt damit: 'Welche himmlischen Schlingen Māras, die als Sinnesobjekte bezeichnet werden, und menschliche, die als Sinnesobjekte bezeichnet werden, es auch geben mag, mit all diesen bist du gefesselt'. 'Mit der Fessel Māras gefesselt' bedeutet: mit der Fessel Māras gefesselt, oder im Bereich der Fessel Māras gefesselt. 'Du wirst mir nicht entkommen, Asket' bedeutet: Asket, du wirst meinem Machtbereich nicht entkommen. Das vierte [Sutta]. 5. දුතියමාරපාසසුත්තවණ්ණනා 5. Erklärung des zweiten Mārapāsa-Suttas. 141. පඤ්චමෙ මුත්තාහන්ති මුත්තො අහං. පුරිමං සුත්තං අන්තොවස්සෙ වුත්තං, ඉදං පන පවාරෙත්වා වුට්ඨවස්සකාලෙ. චාරිකන්ති අනුපුබ්බගමනචාරිකං. (පවාරෙත්වා) දිවසෙ දිවසෙ යොජනපරමං ගච්ඡන්තා චරථාති වදති. මා එකෙන ද්වෙති එකමග්ගෙන ද්වෙ ජනා මා අගමිත්ථ. එවඤ්හි ගතෙසු එකස්මිං ධම්මං දෙසෙන්තෙ, එකෙන තුණ්හීභූතෙන ඨාතබ්බං හොති. තස්මා එවමාහ. 141. Im fünften [Sutta] bedeutet 'Befreit bin ich': ich bin befreit. Das vorherige Sutta wurde während der Regenzeitklausur gesprochen, dieses hier jedoch nach der Pavāraṇā-Zeremonie, zur Zeit nach dem Ende der Regenzeit. 'Wanderschaft' bedeutet die stufenweise Wanderschaft [von Ort zu Ort]. '[Nach der Pavāraṇā-Zeremonie] wandert umher, indem ihr jeden Tag höchstens eine Yojana weit geht', so sprach er. 'Nicht zwei auf einem Weg' bedeutet: Geht nicht zu zweit auf einem einzigen Weg. Denn wenn sie so gehen und einer die Lehre verkündet, muss der andere schweigend dabeistehen. Deshalb sprach er so. ආදිකල්‍යාණන්ති ආදිම්හි කල්‍යාණං සුන්දරං භද්දකං. තථා මජ්ඣපරියොසානෙසු. ආදිමජ්ඣපරියොසානඤ්ච නාමෙතං සාසනස්ස ච දෙසනාය ච [Pg.158] වසෙන දුවිධං. තත්ථ සාසනස්ස සීලං ආදි, සමථවිපස්සනාමග්ගා මජ්ඣං, ඵලනිබ්බානානි පරියොසානං. සීලසමාධයො වා ආදි, විපස්සනාමග්ගා මජ්ඣං, ඵලනිබ්බානානි පරියොසානං. සීලසමාධිවිපස්සනා වා ආදි, මග්ගො මජ්ඣං, ඵලනිබ්බානානි පරියොසානං. දෙසනාය පන චතුප්පදිකාය ගාථාය තාව පඨමපාදො ආදි, දුතියතතියා මජ්ඣං, චතුත්ථො පරියොසානං. පඤ්චපදඡප්පදානං පඨමපාදො ආදි, අවසානපාදො පරියොසානං, අවසෙසා මජ්ඣං. එකානුසන්ධිකසුත්තස්ස නිදානං ආදි, ‘‘ඉදමවොචා’’ති පරියොසානං, සෙසං මජ්ඣං. අනෙකානුසන්ධිකස්ස මජ්ඣෙ බහූපි අනුසන්ධි මජ්ඣමෙව, නිදානං ආදි, ‘‘ඉදමවොචා’’ති පරියොසානං. 'Anmutig am Anfang' bedeutet: am Anfang herrlich, schön, gut. Ebenso in der Mitte und am Ende. Und dieser sogenannte Anfang, die Mitte und das Ende sind in Bezug auf die Lehre (sāsana) und die Verkündigung (desanā) zweifach. Dabei ist für die Lehre: die Tugend (sīla) der Anfang, Samatha, Vipassanā und die Pfade die Mitte, die Früchte und das Nibbāna das Ende. Oder: Tugend und Konzentration sind der Anfang, Vipassanā und die Pfade die Mitte, die Früchte und das Nibbāna das Ende. Oder: Tugend, Konzentration und Vipassanā sind der Anfang, der Pfad ist die Mitte, die Früchte und das Nibbāna das Ende. Für die Verkündigung jedoch gilt: Bei einer vierzeiligen Strophe (Gāthā) ist zunächst die erste Zeile der Anfang, die zweite und dritte die Mitte, die vierte das Ende. Bei fünf- und sechszeiligen Strophen ist die erste Zeile der Anfang, die letzte Zeile das Ende und die übrigen die Mitte. Bei einem Sutta mit einer einzigen Verbindung ist die Einleitung (nidāna) der Anfang, die Worte 'Dies sprach er' das Ende und der Rest die Mitte. Bei einem Sutta mit mehreren Verbindungen sind auch die vielen Zwischenverbindungen in der Mitte eben die Mitte, die Einleitung ist der Anfang und die Worte 'Dies sprach er' das Ende. සාත්ථන්ති සාත්ථකං කත්වා දෙසෙථ. සබ්‍යඤ්ජනන්ති බ්‍යඤ්ජනෙහි චෙව පදෙහි ච පරිපූරං කත්වා දෙසෙථ. කෙවලපරිපුණ්ණන්ති සකලපරිපුණ්ණං. පරිසුද්ධන්ති නිරුපක්කිලෙසං. බ්‍රහ්මචරියන්ති සික්ඛත්තයසඞ්ගහං සාසනබ්‍රහ්මචරියං. පකාසෙථාති ආවිකරොථ. 'Mit tiefem Sinn' bedeutet: Lehrt es, indem ihr es mit Bedeutung erfüllt. 'Mit rechtem Wortlaut' bedeutet: Lehrt es, indem ihr es mit Lauten und Wörtern vollkommen macht. 'In jeder Hinsicht vollkommen' bedeutet: gänzlich vollkommen. 'Vollkommen rein' bedeutet: frei von Trübungen. 'Das heilige Leben' bedeutet: das heilige Leben der Lehre, welches die dreifache Schulung umfasst. 'Verkündet' bedeutet: Macht es offenbar. අප්පරජක්ඛජාතිකාති පඤ්ඤාචක්ඛුම්හි අප්පකිලෙසරජසභාවා, දුකූලසාණියා පටිච්ඡන්නා විය චතුප්පදිකගාථාපරියොසානෙ අරහත්තං පත්තුං සමත්ථා සන්තීති අත්ථො. අස්සවනතාති අස්සවනතාය. පරිහායන්තීති අලාභපරිහානියා ධම්මතො පරිහායන්ති. සෙනානිගමොති පඨමකප්පිකානං සෙනාය නිවිට්ඨොකාසෙ පතිට්ඨිතගාමො, සුජාතාය වා පිතු සෙනානී නාම නිගමො. තෙනුපසඞ්කමිස්සාමීති නාහං තුම්හෙ උය්‍යොජෙත්වා පරිවෙණාදීනි කාරෙත්වා උපට්ඨාකාදීහි පරිචරියමානො විහරිස්සාමි, තිණ්ණං පන ජටිලානං අඩ්ඪුඩ්ඪානි පාටිහාරියසහස්සානි දස්සෙත්වා ධම්මමෙව දෙසෙතුං උපසඞ්කමිස්සාමීති. තෙනුපසඞ්කමීති, ‘‘අයං සමණො ගොතමො මහායුද්ධං විචාරෙන්තො විය, ‘මා එකෙන ද්වෙ අගමිත්ථ, ධම්මං දෙසෙථා’ති සට්ඨි ජනෙ උය්‍යොජෙති, ඉමස්මිං පන එකස්මිම්පි ධම්මං දෙසෙන්තෙ මය්හං චිත්තස්සාදං නත්ථි, එවං බහූසු දෙසෙන්තෙසු කුතො භවිස්සති, පටිබාහාමි න’’න්ති චින්තෙත්වා උපසඞ්කමි. පඤ්චමං. „Apparajakkhajātikā“ bedeutet: diejenigen, die nur wenig Staub der Befleckungen in ihrem Weisheitsauge haben. Der Sinn ist: gleichsam wie durch einen feinen Vorhang aus Leinen verhüllt, gibt es Wesen, die in der Lage sind, am Ende einer vierzeiligen Strophe die Arhatschaft zu erlangen. „Assavanatā“ bedeutet: aufgrund des Nicht-Hörens. „Parihāyanti“ bedeutet: Sie weichen durch den Verlust des Nicht-Erlangens von der Lehre ab. „Senānigama“ (Heeres-Ortschaft) ist ein Dorf, das an der Stelle errichtet wurde, an der das Heer der Menschen des ersten Weltzeitalters lagerte, oder es bezeichnet den Marktflecken namens Senānī, der dem Vater von Sujātā gehörte. „Tenupasaṅkamissāmi“ („Dorthin werde ich mich begeben“) bedeutet: Ich werde euch nicht fortschicken, um dann selbst hier zu verweilen, Klosterhöfe und Ähnliches errichten zu lassen und mich von Helfern und Betreuern umsorgen zu lassen. Vielmehr werde ich mich dorthin begeben, um den drei Asketen mit geflochtenem Haar (Jaṭilas) dreieinhalbtausend Wunder zu zeigen und ihnen ausschließlich die Lehre zu verkünden. „Tenupasaṅkamī“ („Er begab sich dorthin“) bedeutet: Māra trat an ihn heran, nachdem er dachte: „Dieser Asket Gotama schickt sechzig Personen fort, gleichsam wie ein General, der ein großes Heer befehligt, und sagt: ‚Geht nicht zu zweit denselben Weg, verkündet die Lehre!‘ Wenn auch nur ein einziger von ihnen die Lehre verkündet, habe ich keinen Frieden des Geistes. Wenn nun so viele sie verkünden, wie soll ich da noch Frieden finden? Ich werde ihn aufhalten.“ Das fünfte [Sutta]. 6. සප්පසුත්තවණ්ණනා 6. Die Erklärung des Suttas über die Schlange (Sappa-sutta). 142. ඡට්ඨෙ සොණ්ඩිකාකිලඤ්ජන්ති සුරාකාරකානං පිට්ඨපත්ථරණකකිලඤ්ජං. කොසලිකා කංසපාතීති කොසලරඤ්ඤො රථචක්කප්පමාණා පරිභොගපාති[Pg.159]. ගළගළායන්තෙති ගජ්ජන්තෙ. කම්මාරගග්ගරියාති කම්මාරුද්ධනපණාළියා. ධමමානායාති භස්තවාතෙන පූරියමානාය. ඉති විදිත්වාති – ‘‘සමණො ගොතමො පධානමනුයුත්තො සුඛෙන නිසින්නො, ඝට්ටයිස්සාමි න’’න්ති වුත්තප්පකාරං අත්තභාවං මාපෙත්වා නියාමභූමියං ඉතො චිතො ච සඤ්චරන්තං විජ්ජුලතාලොකෙන දිස්වා, ‘‘කො නු ඛො එසො සත්තො’’ති? ආවජ්ජෙන්තො, ‘‘මාරො අය’’න්ති එවං විදිත්වා. 142. Im sechsten [Sutta] bezeichnet „soṇḍikākilañja“ die Matte der Schnapsbrauer, auf der die Hefe oder Maische ausgebreitet wird. „Kosalikā kaṃsapātī“ ist die Speiseschale des Königs von Kosala, welche die Größe eines Wagenrades hat. „Gaḷagaḷāyante“ bedeutet donnernd. „Kammāragaggariyā“ bedeutet durch das Blasrohr des Ofens eines Schmieds. „Dhamamānāya“ bedeutet wenn der Blasebalg mit Luft gefüllt wird. „Iti viditvā“ („Dies erkennend“) bedeutet: Er sah den Māra mit dem Lichtschein eines Blitzes, wie dieser sich eine Gestalt der beschriebenen Art erschaffen hatte und an dem einsamen Ort hin und her wanderte, und dachte: „Der Asket Gotama verweilt, dem Streben hingegeben, in Frieden. Ich werde ihn stören.“ Und als er sich besann: „Wer ist wohl dieses Wesen?“, erkannte er: „Das ist Māra.“ සුඤ්ඤගෙහානීති සුඤ්ඤාගාරානි. සෙය්‍යාති සෙය්‍යත්ථාය. ඨස්සාමි චඞ්කමිස්සාමි නිසීදිස්සාමි නිපජ්ජිස්සාමීති එතදත්ථාය යො සුඤ්ඤාගාරානි සෙවතීති අත්ථො. සො මුනි අත්තසඤ්ඤතොති සො බුද්ධමුනි හත්ථපාදකුක්කුච්චාභාවෙන සංයතත්තභාවො. වොස්සජ්ජ චරෙය්‍ය තත්ථ සොති සො තස්මිං අත්තභාවෙ ආලයං නිකන්තිං වොස්සජ්ජිත්වා පහාය චරෙය්‍ය. පතිරූපං හි තථාවිධස්ස තන්ති තාදිසස්ස තංසණ්ඨිතස්ස බුද්ධමුනිනො තං අත්තභාවෙ නිකන්තිං වොස්සජ්ජිත්වා චරණං නාම පතිරූපං යුත්තං අනුච්ඡවිකං. „Suññagehāni“ bedeutet leere Behausungen. „Seyyā“ bedeutet zum Zwecke des Ruhens oder Verweilens. Der Sinn ist: Wer zu diesem Zweck – um zu stehen, zu gehen, zu sitzen oder zu liegen – leere Behausungen aufsucht. „So muni attasaññato“ bedeutet: jener Buddha-Weise, dessen Körper und Sinne gezügelt sind, da er keine unnötigen Bewegungen mit Händen und Füßen macht. „Vossajja careyya tattha so“ bedeutet: Er möge in Bezug auf dieses Dasein (die Körperlichkeit) das Anhaften und Begehren aufgeben und ablegen und so wandeln. „Patirūpaṃ hi tathāvidhassa taṃ“ bedeutet: Für einen solchen vollkommen gefassten Buddha-Weisen ist es angemessen, geziemend und würdig, das Begehren nach diesem Dasein aufzugeben und so zu wandeln. චරකාති සීහබ්‍යග්ඝාදිකා සඤ්චරණසත්තා. භෙරවාති සවිඤ්ඤාණකඅවිඤ්ඤාණකභෙරවා. තත්ථ සවිඤ්ඤාණකා සීහබ්‍යග්ඝාදයො, අවිඤ්ඤාණකා රත්තිභාගෙ ඛාණුවම්මිකාදයො. තෙපි හි තස්මිං කාලෙ යක්ඛා විය උපට්ඨහන්ති, රජ්ජුවල්ලියාදීනි සබ්බානි සප්පා විය උපට්ඨහන්ති. තත්ථාති තෙසු භෙරවෙසු සුඤ්ඤාගාරගතො බුද්ධමුනි ලොමචලනමත්තකම්පි න කරොති. „Carakā“ bedeutet umherstreifende Wesen wie Löwen, Tiger und andere wilde Tiere. „Bheravā“ bezeichnet Schrecknisse, sowohl mit Bewusstsein als auch ohne Bewusstsein. Darunter sind die mit Bewusstsein Löwen, Tiger und so weiter. Die ohne Bewusstsein sind zur Nachtzeit Baumstümpfe, Ameisenhaufen und Ähnliches. Denn auch diese erscheinen zu jener Zeit wie Dämonen (Yakkhas), und Seile, Ranken und alles andere erscheinen wie Schlangen. „Tattha“ („Dort“) bedeutet: Angesichts dieser Schrecknisse zeigt der in einer leeren Behausung weilende Buddha-Weise nicht einmal das geringste Sträuben der Körperhaare. ඉදානි අට්ඨානපරිකප්පං දස්සෙන්තො නභං ඵලෙය්‍යාතිආදිමාහ. තත්ථ ඵලෙය්‍යාති කාකපදං විය හීරහීරසො ඵලෙය්‍ය. චලෙය්‍යාති පොක්ඛරපත්තෙ වාතාහතො උදකබින්දු විය චලෙය්‍ය. සල්ලම්පි චෙ උරසි පකප්පයෙය්‍යුන්ති තිඛිණසත්තිසල්ලං චෙපි උරස්මිං චාරෙයෙය්‍යුං. උපධීසූති ඛන්ධූපධීසු. තාණං න කරොන්තීති තිඛිණෙ සල්ලෙ උරස්මිං චාරියමානෙ භයෙන ගුම්බන්තරකන්දරාදීනි පවිසන්තා තාණං කරොන්ති නාම. බුද්ධා පන සමුච්ඡින්නසබ්බභයා එවරූපං තාණං නාම න කරොන්ති. ඡට්ඨං. Um nun eine unmögliche Annahme aufzuzeigen, sprach er die Strophe, die mit „nabhaṃ phaleyya“ („Selbst wenn der Himmel bersten sollte“) beginnt. Darin bedeutet „phaleyya“: wie Krähenfüße in Risse und Spalten zerspringen. „Caleyya“ („beben sollte“): wie ein Wassertropfen auf einem Lotusblatt, der vom Wind bewegt wird. „Sallampi ce urasi pakappayeyyuṃ“ bedeutet: selbst wenn sie eine scharfe Lanzen- oder Pfeilspitze in die Brust dringen lassen würden. „Upadhīsū“ bedeutet in den Daseinsgrundlagen (den Aggregaten). „Tāṇaṃ na karontīti“ bedeutet: Wenn ein scharfer Pfeil in die Brust getrieben wird, suchen gewöhnliche Menschen aus Angst Schutz, indem sie in Dickichte, Felsschluchten und Höhlen fliehen. Die Buddhas jedoch, die alle Furcht völlig entwurzelt haben, suchen einen solchen Schutz nicht. Das sechste [Sutta]. 7. සුපතිසුත්තවණ්ණනා 7. Die Erklärung des Suttas über das Schlafen (Supati-sutta). 143. සත්තමෙ [Pg.160] පාදෙ පක්ඛාලෙත්වාති උතුගාහාපනත්ථං ධොවිත්වා. බුද්ධානං පන සරීරෙ රජොජල්ලං න උපලිම්පති, උදකම්පි පොක්ඛරපත්තෙ පක්ඛිත්තං විය විවට්ටිත්වා ගච්ඡති. අපිච ඛො ධොතපාදකෙ ගෙහෙ පාදෙ ධොවිත්වා පවිසනං පබ්බජිතානං වත්තං. තත්ථ බුද්ධානං වත්තභෙදො නාම නත්ථි, වත්තසීසෙ පන ඨත්වා ධොවන්ති. සචෙ හි තථාගතො නෙව න්හායෙය්‍ය, න පාදෙ ධොවෙය්‍ය, ‘‘නායං මනුස්සො’’ති වදෙය්‍යුං. තස්මා මනුස්සකිරියං අමුඤ්චන්තො ධොවති. සතො සම්පජානොති සොප්පපරිග්ගාහකෙන සතිසම්පජඤ්ඤෙන සමන්නාගතො. උපසඞ්කමීති සමණො ගොතමො සබ්බරත්තිං අබ්භොකාසෙ චඞ්කමිත්වා ගන්ධකුටිං පවිසිත්වා නිද්දායති, අතිවිය සුඛසයිතො භවිස්සති, ඝට්ටයිස්සාමි නන්ති චින්තෙත්වා උපසඞ්කමි. 143. Im siebten [Sutta] bedeutet „pāde pakkhāletvā“: nachdem er die Füße gewaschen hatte, um ein angenehmes Körpergefühl zu erlangen. Am Körper der Buddhas haftet jedoch weder Staub noch Schmutz, und selbst Wasser perlt ab wie auf einem Lotusblatt. Dennoch ist das Waschen der Füße vor dem Betreten eines Hauses, in dem man mit gewaschenen Füßen gehen sollte, eine Pflicht (Vatta) für Ordinierte. Für die Buddhas gibt es zwar keine Verletzung von Pflichten, doch sie waschen sie, indem sie an der Spitze der Erfüllung dieser Pflichten stehen. Denn wenn der Tathāgata sich niemals baden und seine Füße nicht waschen würde, würden die Menschen sagen: „Dieser ist kein Mensch.“ Daher wäscht er sie, ohne das menschliche Verhalten abzulegen. „Sato sampajāno“ bedeutet: ausgestattet mit Achtsamkeit und Klarsicht, die den Schlafzustand genau erfassen. „Upasaṅkamī“ bedeutet: Māra trat heran, nachdem er dachte: „Der Asket Gotama ist die ganze Nacht im Freien auf und ab gewandert, hat die duftende Kammer (Gandhakuṭi) betreten und schläft nun. Er wird überaus friedlich schlafen; ich werde ihn stören.“ කිං සොප්පසීති කිං සුපසි, කිං සොප්පං නාමිදං තවාති වදති. කිං නු සොප්පසීති කස්මා නු සුපසි? දුබ්භගො වියාති මතො විය, විසඤ්ඤී විය ච. සුඤ්ඤමගාරන්ති සුඤ්ඤං මෙ ඝරං ලද්ධන්ති සොප්පසීති වදති. සූරියෙ උග්ගතෙති සූරියම්හි උට්ඨිතෙ. ඉදානි හි අඤ්ඤෙ භික්ඛූ සම්මජ්ජන්ති, පානීයං උපට්ඨපෙන්ති, භික්ඛාචාරගමනසජ්ජා භවන්ති, ත්වං කස්මා සොප්පසියෙව. „Kiṃ soppasī“ bedeutet: „Warum schläfst du? Was soll dieses Schlafen von dir?“, so sagt er. „Kiṃ nu soppasī“ bedeutet: „Aus welchem Grund um alles in der Welt schläfst du?“ „Dubbhago viya“ bedeutet: wie ein Toter oder wie ein Bewusstloser. „Suññamagāraṃ“ bedeutet: Er sagt: „Schläfst du etwa, weil du denkst: ‚Ich habe ein leeres Haus erlangt‘?“ „Sūriye uggate“ bedeutet: wenn die Sonne emporgestiegen ist. Denn jetzt fegen die anderen Mönche, stellen Trinkwasser bereit und schicken sich an, auf Almosengang zu gehen. Warum schläfst du nur immer fort? ජාලිනීති තයො භවෙ අජ්ඣොත්ථරිත්වා ඨිතෙන ‘‘අජ්ඣත්තිකස්සුපාදාය අට්ඨාරසතණ්හාවිචරිතානී’’තිආදිනා (විභ. 842) තෙන තෙන අත්තනො කොට්ඨාසභූතෙන ජාලෙන ජාලිනී. විසත්තිකාති රූපාදීසු තත්ථ තත්ථ විසත්තතාය විසමූලතාය විසපරිභොගතාය ච විසත්තිකා. කුහිඤ්චි නෙතවෙති කත්ථචි නෙතුං. සබ්බූපධි පරික්ඛයාති සබ්බෙසං ඛන්ධකිලෙසාභිසඞ්ඛාරකාමගුණභෙදානං උපධීනං පරික්ඛයා. කිං තවෙත්ථ, මාරාති, මාර, තුය්හං කිං එත්ථ? කස්මා ත්වං උණ්හයාගුයං නිලීයිතුං අසක්කොන්තී ඛුද්දකමක්ඛිකා විය අන්තන්තෙනෙව උජ්ඣායන්තො ආහිණ්ඩසීති. සත්තමං. „Jālinī“ („das Netz“) bezeichnet das Begehren, das die drei Daseinsbereiche überspannt und durch die achtzehn Begehrenszustände bezüglich der inneren Grundlagen usw. als ein Netz wirkt, das jeden einzelnen Teil gefangen hält. „Visattikā“ (das anhaftende Verlangen) wird so genannt wegen ihres Anhaftens an Formen usw., wegen ihrer Natur als Wurzel des Leidens und wegen des Genusses von Gift. „Kuhiñci netave“ bedeutet: irgendwohin (in irgendein Dasein) zu führen. „Sabbūpadhi parikkhayā“ bedeutet: durch das völlige Erlöschen aller Arten von Upadhis, nämlich der Aggregate, der Befleckungen, der gestaltenden Kräfte und der sinnlichen Freuden. „Kiṃ tavettha, māra“ bedeutet: „O Māra, was hast du hier zu suchen? Warum wanderst du unzufrieden ganz in der Nähe umher wie eine kleine Fliege, die sich nicht auf heißer Reissuppe niederlassen kann, und murrst fortwährend?“ Das siebte [Sutta]. 8. නන්දතිසුත්තවණ්ණනා 8. Die Erklärung des Suttas über das Freuen (Nandati-sutta). 144. අට්ඨමං දෙවතාසංයුත්තෙ වුත්තත්ථමෙව. අට්ඨමං. 144. Das achte [Sutta] hat genau dieselbe Bedeutung, wie sie im Devatā-Saṃyutta bereits erklärt wurde. Das achte [Sutta]. 9. පඨමආයුසුත්තවණ්ණනා 9. Die Erklärung des ersten Suttas über die Lebensspanne (Paṭhama-āyu-sutta). 145. නවමෙ [Pg.161] අප්පං වා භිය්‍යොති භිය්‍යො ජීවන්තො අපරං වස්සසතං ජීවිතුං න සක්කොති, පණ්ණාසං වා සට්ඨි වා වස්සානි ජීවති. අජ්ඣභාසීති සමණො ගොතමො ‘‘මනුස්සානං අප්පමායූ’’ති කථෙති, දීඝභාවමස්ස කථෙස්සාමීති පච්චනීකසාතතාය අභිභවිත්වා අභාසි. 145. Im neunten [Sutta] bedeutet „appaṃ vā bhiyyo“: Selbst wer länger lebt, kann nicht noch einmal hundert Jahre leben; er lebt fünfzig oder sechzig Jahre. „Ajjhabhāsī“ bedeutet: Der Asket Gotama sagt: „Die Lebensspanne der Menschen ist kurz.“ Māra dachte sich: „Ich werde ihm sagen, dass sie lang ist“, und sprach ihn an, geleitet von seiner Neigung zum Widerspruch. න නං හීළෙති තං ආයුං ‘‘අප්පකමිද’’න්ති න හීළෙය්‍ය. ඛීරමත්තො වාති යථා දහරො කුමාරො උත්තානසෙය්‍යකො ඛීරං පිවිත්වා දුකූලචුම්බටකෙ නිපන්නො අසඤ්ඤී විය නිද්දායති, කස්සචි ආයුං අප්පං වා දීඝං වාති න චින්තෙති, එවං සප්පුරිසො. චරෙය්‍යාදිත්තසීසො වාති ආයුං පරිත්තන්ති ඤත්වා පජ්ජලිතසීසො විය චරෙය්‍ය. නවමං. „Na naṃ hīḷeti“ bedeutet, man soll diese Lebensspanne nicht verachten, indem man denkt: „Diese ist gering“. „Khīramatto vā“ (wie milchsatt) bedeutet: Wie ein kleines Kind, das auf dem Rücken liegt, Milch getrunken hat und auf einem feinen Tuchkissen liegend wie bewusstlos schläft und nicht darüber nachdenkt, ob die Lebensspanne von jemandem kurz oder lang sei – ebenso verhält sich der edle Mensch. „Careyyādittasīso vā“ (er sollte wandeln wie einer, dessen Haupt brennt) bedeutet, er sollte in dem Wissen wandeln: „Die Lebensspanne ist kurz“, gleichsam wie einer, dessen Haupt in Flammen steht. Das neunte (Sutta). 10. දුතියආයුසුත්තවණ්ණනා 10. Die Erklärung des zweiten Āyu-Suttas. 146. දසමෙ නෙමීව රථකුබ්බරන්ති යථා දිවසං ගච්ඡන්තස්ස රථස්ස චක්කනෙමි කුබ්බරං අනුපරියායති න විජහති, එවං ආයු අනුපරියායතීති. දසමං. 146. Im zehnten (Sutta) bedeutet „nemīva rathakubbaraṃ“ (wie die Felge die Deichsel): Wie bei einem Wagen, der den ganzen Tag fährt, die Radfelge der Deichsel folgt und sie nicht verlässt, so folgt die Lebensspanne [den Sterblichen]. Das zehnte (Sutta). පඨමො වග්ගො. Das erste Kapitel (Vagga). 2. දුතියවග්ගො 2. Das zweite Kapitel (Vagga). 1. පාසාණසුත්තවණ්ණනා 1. Die Erklärung des Pāsāṇa-Suttas (Steinsplitter-Sutta). 147. දුතියවග්ගස්ස පඨමෙ නිසින්නොති පුබ්බෙ වුත්තනයෙනෙව පධානං පරිග්ගණ්හන්තො නිසින්නො. මාරොපිස්ස සුඛනිසින්නභාවං ඤත්වා ඝට්ටයිස්සාමීති උපසඞ්කමන්තො. පදාලෙසීති පබ්බතපිට්ඨෙ ඨත්වා පවිජ්ඣි. පාසාණා නිරන්තරා අඤ්ඤමඤ්ඤං අභිහනන්තා පතන්ති. කෙවලන්ති සකලං. සබ්බන්ති තස්සෙව වෙවචනං. පඨමං. 147. Im ersten (Sutta) des zweiten Kapitels bedeutet „nisinno“ (sitzend): Er saß da, indem er die geistige Anstrengung (die Meditation) auf dieselbe Weise wie zuvor erklärt aufrechterhielt. Auch Māra, der um dessen Zustand des friedlichen Sitzens wusste, dachte: „Ich werde ihn stören“, und näherte sich. „Padālesi“ (er spaltete/zerschmetterte) bedeutet, dass er auf dem Berggipfel stand und Felsen hinabwarf. Die Felsen stürzten unaufhörlich herab, wobei sie gegeneinander stießen. „Kevalaṃ“ bedeutet ganz (sakalaṃ). „Sabbaṃ“ ist ein Synonym dafür. Das erste (Sutta). 2. කින්නුසීහසුත්තවණ්ණනා 2. Die Erklärung des Kinnusīha-Suttas. 148. දුතියෙ විචක්ඛුකම්මායාති පරිසාය පඤ්ඤාචක්ඛුං විනාසෙතුකම්‍යතාය. බුද්ධානං පනෙස පඤ්ඤාචක්ඛුං විනාසෙතුං න සක්කොති, පරිසාය භෙරවාරම්මණං [Pg.162] සාවෙන්තො වා දස්සෙන්තො වා සක්කොති. විජිතාවී නු මඤ්ඤසීති කිං නු ත්වං ‘‘විජිතවිජයො අහ’’න්ති මඤ්ඤසි? මා එවං මඤ්ඤි, නත්ථි තෙ ජයො. පරිසාසූති, අට්ඨසු පරිසාසු. බලප්පත්තාති දසබලප්පත්තා. දුතියං. 148. Im zweitem (Sutta) bedeutet „vicakkhukammāya“: Mit dem Wunsch, das Weisheitsauge der Zuhörerschaft zu zerstören. Jedoch vermag er das Weisheitsauge der Buddhas nicht zu zerstören; wohl aber kann er das der Zuhörerschaft zerstören, indem er ihnen schreckenerregende Sinneseindrücke hören lässt oder zeigt. „Vijitāvī nu maññasī“ (Denkst du etwa, du seist ein Sieger?) bedeutet: Denkst du etwa: „Ich bin einer, der den Sieg errungen hat“? Denke nicht so, es gibt keinen Sieg für dich. „Parisāsu“ bedeutet in den acht Versammlungen. „Balappattā“ bedeutet jene, welche die zehn Kräfte (dasabala) erlangt haben. Das zweite (Sutta). 3. සකලිකසුත්තවණ්ණනා 3. Die Erklärung des Sakalika-Suttas (Der Splitter-Sutta). 149. තතියෙ මන්දියා නූති මන්දභාවෙන මොමූහභාවෙන. උදාහු කාවෙය්‍යමත්තොති උදාහු යථා කවි කබ්බං චින්තෙන්තො තෙන කබ්බකරණෙන මත්තො සයති, එවං සයසි. සම්පචුරාති බහවො. කිමිදං සොප්පසෙ වාති කස්මා ඉදං සොප්පං සොප්පසියෙව? අත්ථං සමෙච්චාති අත්ථං සමාගන්ත්වා පාපුණිත්වා. මය්හං හි අසඞ්ගහො නාම සඞ්ගහවිපන්නො වා අත්ථො නත්ථි. සල්ලන්ති තිඛිණං සත්තිසල්ලං. ජග්ගං න සඞ්කෙති යථා එකච්චො සීහපථාදීසු ජග්ගන්තො සඞ්කති, තථා අහං ජග්ගන්තොපි න සඞ්කාමි. නපි භෙමි සොත්තුන්ති යථා එකච්චො සීහපථාදීසුයෙව සුපිතුං භායති, එවං අහං සුපිතුම්පි න භායාමි. නානුතපන්ති මාමන්ති යථා ආචරියස්ස වා අන්තෙවාසිකස්ස වා අඵාසුකෙ ජාතෙ උද්දෙසපරිපුච්ඡාය ඨිතත්තා අන්තෙවාසිං රත්තින්දිවා අතික්කමන්තා අනුතපන්ති, එවං මං නානුතපන්ති. න හි මය්හං කිඤ්චි අපරිනිට්ඨිතකම්මං නාම අත්ථි. තෙනෙවාහ හානිං න පස්සාමි කුහිඤ්චි ලොකෙති. තතියං. 149. Im dritten (Sutta) bedeutet „mandiyā nu“: aufgrund von Trägheit oder völliger Verwirrung. „Udāhu kāveyyamatto“ bedeutet: Oder schläfst du so, wie ein Dichter, der über ein Gedicht nachdenkt und von diesem Dichten berauscht schläft? „Sampacurā“ bedeutet viele. „Kimidaṃ soppase vā“ bedeutet: Warum schläfst du diesen Schlaf? „Atthaṃ samecca“ bedeutet: nachdem man das höchste Ziel (das Nibbāna) erlangt hat. Denn für mich gibt es kein Ziel, das unerreicht oder verfehlt geblieben wäre. „Sallaṃ“ bedeutet ein scharfer Speer. „Jaggaṃ na saṅke“ bedeutet: Wie sich mancher fürchtet, wenn er auf den Pfaden von Löwen und anderen Raubtieren wacht, so fürchte ich mich nicht, selbst wenn ich wache. „Napi bhemi sottuṃ“ bedeutet: Wie sich mancher fürchtet, genau auf diesen Pfaden von Löwen zu schlafen, so fürchte ich mich nicht, dort zu schlafen. „Nānutapanti māmaṃ“ bedeutet: Wie Schüler Tag und Nacht in Sorge sind, wenn dem Lehrer oder einem Mitschüler ein Unwohlsein widerfährt, während sie mit Lehre und Befragung beschäftigt sind, so betrüben sie mich nicht. Denn es gibt für mich keinerlei unvollendetes Werk. Deshalb sagte er: „Ich sehe nirgends in der Welt einen Verlust (hāni).“ Das dritte (Sutta). 4. පතිරූපසුත්තවණ්ණනා 4. Die Erklärung des Patirūpa-Suttas. 150. චතුත්ථෙ අනුරොධවිරොධෙසූති රාගපටිඝෙසු. මා සජ්ජිත්ථො තදාචරන්ති එවං ධම්මකථං ආචරන්තො මා ලග්ගි. ධම්මකථං කථෙන්තස්ස හි එකච්චෙ සාධුකාරං දදන්ති, තෙසු රාගො උප්පජ්ජති. එකච්චෙ අසක්කච්චං සුණන්ති, තෙසු පටිඝො උප්පජ්ජති. ඉති ධම්මකථිකො අනුරොධවිරොධෙසු සජ්ජති නාම. ත්වං එවං මා සජ්ජිත්ථොති වදති. යදඤ්ඤමනුසාසතීති යං අඤ්ඤං අනුසාසති, තං. සම්බුද්ධො හිතානුකම්පී හිතෙන අනුපකම්පති. යස්මා ච හිතානුකම්පී[Pg.163], තස්මා අනුරොධවිරොධෙහි විප්පමුත්තො තථාගතොති. චතුත්ථං. 150. Im vierten (Sutta) bedeutet „anurodhavirodhesu“: in Zuneigung und Abneigung (Gier und Hass). „Mā sajjittho tadācaraṃ“ bedeutet: Wenn du eine solche Lehrrede hältst, klammere dich nicht daran. Denn wenn jemand eine Lehrrede hält, spenden manche Beifall, und ihnen gegenüber entsteht Gier. Manche hören respektlos zu, und ihnen gegenüber entsteht Abneigung. So verstrickt sich ein Lehrredner in Zuneigung und Abneigung. [Māra] sagt: „Verstricke dich nicht auf diese Weise.“ „Yadaññamanusāsati“ bedeutet: dass er andere belehrt. Der Erwachte, der von Mitgefühl für das Wohl geleitet ist, sorgt voller Wohlwollen für sie. Und weil er von Mitgefühl für das Wohl geleitet ist, ist der Tathāgata völlig frei von Zuneigung und Abneigung. Das vierte (Sutta). 5. මානසසුත්තවණ්ණනා 5. Die Erklärung des Mānasa-Suttas. 151. පඤ්චමෙ ආකාසෙ චරන්තෙපි බන්ධතීති අන්තලික්ඛචරො. පාසොති රාගපාසො. මානසොති මනසම්පයුත්තො. පඤ්චමං. 151. Im fünften (Sutta) bedeutet „antalikkhacaro“: er bindet selbst jene, die sich durch die Luft bewegen. „Pāso“ bedeutet die Schlinge der Gier (rāgapāso). „Mānaso“ bedeutet mit dem Geist verbunden (manasampayutto). Das fünfte (Sutta). 6. පත්තසුත්තවණ්ණනා 6. Die Erklärung des Patta-Suttas (Die Schalen-Sutta). 152. ඡට්ඨෙ පඤ්චන්නං උපාදානක්ඛන්ධානං උපාදායාති පඤ්ච උපාදානක්ඛන්ධෙ ආදියිත්වා, සභාවසාමඤ්ඤලක්ඛණවසෙන නානප්පකාරතො විභජිත්වා දස්සෙන්තො. සන්දස්සෙතීති ඛන්ධානං සභාවලක්ඛණාදීනි දස්සෙති. සමාදපෙතීති ගණ්හාපෙති. සමුත්තෙජෙතීති සමාදානම්හි උස්සාහං ජනෙති. සම්පහංසෙතීති පටිවිද්ධගුණෙන වොදාපෙති ජොතාපෙති. අට්ඨිං කත්වාති අත්ථිකං කත්වා, ‘‘අයං නො අධිගන්තබ්බො අත්ථො’’ති එවං සල්ලක්ඛෙත්වා තාය දෙසනාය අත්ථිකා හුත්වා. මනසි කත්වාති චිත්තෙ ඨපෙත්වා. සබ්බචෙතසො සමන්නාහරිත්වාති සබ්බෙන තෙන කම්මකාරකචිත්තෙන සමන්නාහරිත්වා. ඔහිතසොතාති ඨපිතාසොතා. අබ්භොකාසෙ නික්ඛිත්තාති ඔතාපනත්ථාය ඨපිතා. 152. Im sechsten (Sutta) bedeutet „pañcannaṃ upādānakkhandhānaṃ upādāya“ (in Bezug auf die fünf Gruppen des Ergreifens): die fünf Daseinsgruppen des Ergreifens annehmend, sie in vielfältiger Weise gemäß ihren individuellen Wesensmerkmalen und allgemeinen Merkmalen analysierend und aufzeigend. „Sandasseti“ (er weist hin) bedeutet, er zeigt die Eigenmerkmale und anderen Charakteristika der Daseinsgruppen auf. „Samādapeti“ (er leitet an) bedeutet, er lässt sie diese annehmen. „Samuttejeti“ (er spornt an) bedeutet, er erzeugt Tatkraft für die Ausübung. „Sampahaṃsetī“ (er erfreut) bedeutet, er reinigt und erhellt sie durch die Kraft der durchdrungenen Tugend. „Aṭṭhiṃ katvā“ (es zu einer wichtigen Sache machend) bedeutet, indem man es wertschätzt, indem man bedenkt: „Dies ist das Ziel, das wir erreichen müssen“, und so durch diese Lehrdarlegung voller Verlangen danach wird. „Manasi katvā“ (im Geiste bewahrend) bedeutet, es im Herzen einzuprägen. „Sabbacetaso samannāharitvā“ (mit ganzem Herzen aufmerksam seiend) bedeutet, mit jenem gesamten Geist, der sich dieser Lehrdarlegung widmet, aufmerksam zu sein. „Ohitasotā“ (mit geneigtem Ohr) bedeutet, die Ohren zum Zuhören bereitgemacht zu haben. „Abbhokāse nikkhittā“ (wie im Freien aufgestellt) bedeutet, gleichsam aufgestellt, um von der Sonne beschienen zu werden. රූපං වෙදයිතං සඤ්ඤාන්ති, එතෙ රූපාදයො තයො ඛන්ධා. යඤ්ච සඞ්ඛතන්ති ඉමිනා සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො ගහිතො. එවං තත්ථ විරජ්ජතීති ‘‘එසො අහං න හොමි, එතං මය්හං න හොතී’’ති පස්සන්තො එවං තෙසු ඛන්ධෙසු විරජ්ජති. ඛෙමත්තන්ති ඛෙමීභූතං අත්තභාවං. ඉමිනා ඵලක්ඛණං දස්සෙති. අන්වෙසන්ති භවයොනිගතිඨිතිසත්තාවාසසඞ්ඛාතෙසු සබ්බට්ඨානෙසු පරියෙසමානා. නාජ්ඣගාති න පස්සීති. ඡට්ඨං. „Rūpaṃ vedayitaṃ saññā“ (Körperlichkeit, Empfindung, Wahrnehmung) bezeichnet diese drei Daseinsgruppen, beginnend mit der Körperlichkeit. Mit „yañca saṅkhataṃ“ (und was gestaltet ist) wird die Gruppe der Gestaltungen (saṅkhārakkhandha) erfasst. „Evaṃ tattha virajjati“ (so wendet er sich davon ab) bedeutet, indem er erkennt: „Das bin ich nicht, das gehört mir nicht“, wendet er sich auf diese Weise von diesen Daseinsgruppen ab. „Khemattaṃ“ bedeutet das sicher gewordene eigene Wesen (attabhāva). Hiermit zeigt er den Moment der Frucht (phalakkhaṇa). „Anvesanti“ (sie suchen) bedeutet, an allen Orten suchend, die als Dasein, Schoß, Bestimmung, Bewusstseinsstadien und Wohnstätten der Wesen bekannt sind. „Nājjhagā“ bedeutet, er sah nicht. Das sechste (Sutta). 7. ඡඵස්සායතනසුත්තවණ්ණනා 7. Die Erklärung des Chaphassāyatana-Suttas. 153. සත්තමෙ ඵස්සායතනානන්ති සඤ්ජාතිසමොසරණට්ඨෙන ඡද්වාරිකස්ස ඵස්සස්ස ආයතනානං. භයභෙරවං සද්දන්ති මෙඝදුන්දුභිඅසනිපාතසද්දසදිසං භයජනකං සද්දං. පථවී මඤ්ඤෙ උන්ද්‍රීයතීති අයං මහාපථවී පටපටසද්දං [Pg.164] කුරුමානා විය අහොසි. එත්ථ ලොකො විමුච්ඡිතොති එතෙසු ඡසු ආරම්මණෙසු ලොකො අධිමුච්ඡිතො. මාරධෙය්‍යන්ති මාරස්ස ඨානභූතං තෙභූමකවට්ටං. සත්තමං. 153. Im siebten (Sutta) bedeutet „phassāyatanānaṃ“ (der Bereiche des Kontakts): im Sinne des Entstehens und Zusammenströmens der sechs Pforten des Kontakts. „Bhayabheravaṃ saddaṃ“ (einen furchterregenden, schrecklichen Lärm) bedeutet ein Furcht erregendes Geräusch, vergleichbar mit dem Donnern von Gewitterwolken, Trommeln und Blitzeinschlägen. „Pathavī maññe undrīyati“ (als ob die Erde berste) bedeutet, dass diese große Erde gleichsam ein lautes, krachendes Geräusch von sich zu geben schien. „Ettha loko vimucchito“ (darin ist die Welt betört) bedeutet, dass die Welt der Wesen in diesen sechs Sinnsobjekten zutiefst gefangen ist. „Māradheyyaṃ“ bedeutet der dreifache Daseinskreislauf (tebhūmakavaṭṭa), der als Standort von Māra dient. Das siebte (Sutta). 8. පිණ්ඩසුත්තවණ්ණනා 8. Die Erklärung des Piṇḍa-Suttas. 154. අට්ඨමෙ පාහුනකානි භවන්තීති තථාරූපෙ නක්ඛත්තෙ තත්ථ තත්ථ පෙසෙතබ්බානි පාහුනකානි භවන්ති, ආගන්තුකපණ්ණාකාරදානානි වා. සයංචරණදිවසෙ සමවයජාතිගොත්තා කුමාරකා තතො තතො සන්නිපතන්ති. කුමාරිකායොපි අත්තනො අත්තනො විභවානුරූපෙන අලඞ්කතා තහං තහං විචරන්ති. තත්‍ර කුමාරිකායොපි යථාරුචිකානං කුමාරකානං පණ්ණාකාරං පෙසෙන්ති, කුමාරකාපි කුමාරිකානං අඤ්ඤස්මිං අසති අන්තමසො මාලාගුළෙනපි පරික්ඛිපන්ති. අන්වාවිට්ඨාති අනු ආවිට්ඨා. තංදිවසං කිර පඤ්චසතා කුමාරිකායො උය්‍යානකීළං ගච්ඡන්තියො පටිපථෙ සත්ථාරං දිස්වා ඡණපූවං දදෙය්‍යුං. සත්ථා තාසං දානානුමොදනත්ථං පකිණ්ණකධම්මදෙසනං දෙසෙය්‍ය, දෙසනාපරියොසානෙ සබ්බාපි සොතාපත්තිඵලෙ පතිට්ඨහෙය්‍යුං. මාරො තාසං සම්පත්තියා අන්තරායං කරිස්සාමීති අන්වාවිසි. පාළියං පන මා සමණො ගොතමො පිණ්ඩමලත්ථාති එත්තකංයෙව වුත්තන්ති. 154. Im achten Sutta: Zu 'es gibt Bewirtungen' (pāhunakāni bhavanti): Wenn ein solches Fest stattfindet, gibt es hier und da Geschenke, die verschickt werden müssen, oder Gaben für ankommende Gäste. Am Tag des Festes selbst versammeln sich junge Männer von gleicher Altersstufe und Herkunft von überall her. Auch die jungen Mädchen wandern, geschmückt nach ihrem jeweiligen Wohlstand, hierhin und dorthin. Dort senden auch die jungen Mädchen jenen Jünglingen, die ihnen gefallen, Geschenke; und auch die Jünglinge behängen die Mädchen, wenn nichts anderes vorhanden ist, zumindest mit einem Blumenkranz. 'Anvāviṭṭhā' bedeutet 'besessen' (anu āviṭṭhā). Es heißt, an jenem Tag sahen fünfhundert Mädchen, die auf dem Weg zum Vergnügen im Park waren, den Meister auf dem Weg und gaben ihm Festtagskuchen. Der Meister hielt ihnen zur Segnung der Gabe eine vielseitige Lehrrede. Am Ende der Lehrrede waren alle im Frucht-Pfad des Stromeintritts gefestigt. Māra besetzte sie in der Absicht, ihrem Erfolg ein Hindernis in den Weg zu legen. Im Pali-Text jedoch ist nur Folgendes gesagt worden: 'Möge der Asket Gotama keine Opferspeise erhalten!' කිං පන සත්ථා මාරාවට්ටනං අජානිත්වා පවිට්ඨොති? ආම අජානිත්වා. කස්මා? අනාවජ්ජනතාය. බුද්ධානඤ්හි – ‘‘අසුකට්ඨානෙ භත්තං ලභිස්සාම, න ලභිස්සාමා’’ති ආවජ්ජනං න අනනුච්ඡවිකං. පවිට්ඨො පන මනුස්සානං උපචාරභෙදං දිස්වා, ‘‘කිං ඉද’’න්ති? ආවජ්ජෙන්තො ඤත්වා, ‘‘ආමිසත්ථං මාරාවට්ටනං භින්දිතුං අනනුච්ඡවික’’න්ති අභින්දිත්වාව නික්ඛන්තො. Ist der Meister etwa hineingegangen, ohne die Täuschung Māras zu kennen? Ja, ohne es zu wissen. Warum? Weil er nicht darüber nachdachte. Denn für Buddhas ist ein Nachdenken wie: 'An diesem Ort werden wir Speise erhalten, an jenem nicht', nicht angemessen. Als er jedoch hineingegangen war und den Mangel an Ehrerbietung der Menschen sah, dachte er nach: 'Was ist das?' Als er es erkannte, dachte er: 'Es ist unangemessen, die Täuschung Māras um des materiellen Gewinns willen zu brechen', und ging hinaus, ohne sie gebrochen zu haben. උපසඞ්කමීති අමිත්තවිජයෙන විය තුට්ඨො සකලගාමෙ කටච්ඡුමත්තම්පි භත්තං අලභිත්වා ගාමතො නික්ඛමන්තං භගවන්තං ගාමියමනුස්සවෙසෙන උපසඞ්කමි. තථාහං කරිස්සාමීති ඉදං සො මුසා භාසති. එවං කිරස්ස අහොසි – ‘‘මයා එවං වුත්තෙ පුන පවිසිස්සති, අථ නං ගාමදාරකා ‘සකලගාමෙ චරිත්වා කටච්ඡුභික්ඛම්පි අලභිත්වා ගාමතො නික්ඛම්ම පුන පවිට්ඨොසී’තිආදීනි [Pg.165] වත්වා උප්පණ්ඩෙස්සන්තී’’ති. භගවා පන – ‘‘සචායං මං එවං විහෙඨෙස්සති මුද්ධමස්සෙව සත්තධා ඵලිස්සතී’’ති තස්මිං අනුකම්පාය අපවිසිත්වා ගාථාද්වයමාහ. Zu 'er näherte sich' (upasaṅkami): Erfreut wie über den Sieg über einen Feind, näherte er sich in der Gestalt eines Dorfbewohners dem Erhabenen, der das Dorf verließ, ohne auch nur das Maß eines Löffels Speise im gesamten Dorf erhalten zu haben. 'So werde ich es tun' – dies sprach er lügnerisch. Denn er dachte wohl: 'Wenn ich dies sage, wird er wieder hineingehen; dann werden die Dorfkinder ihn verspotten und sagen: Nach dem Umherwandern im ganzen Dorf hat er nicht einmal einen Löffel voll Almosen erhalten, ist aus dem Dorf hinausgegangen und nun wieder hineingegangen.' Der Erhabene aber sprach aus Mitgefühl mit ihm, ohne wieder hineinzugehen, zwei Verse, da er dachte: 'Wenn dieser mich so belästigt, wird sein eigener Kopf in sieben Teile zerspringen.' තත්ථ පසවීති ජනෙසි නිප්ඵාදෙසි. ආසජ්ජාති ආසාදෙත්වා ඝට්ටෙත්වා. න මෙ පාපං විපච්චතීති මම පාපං න පච්චති. නිප්ඵලං එතන්ති කිං නු ත්වං එවං මඤ්ඤසි? මා එවං මඤ්ඤි, අත්ථි තයා කතස්ස පාපස්ස ඵලන්ති දීපෙති. කිඤ්චනන්ති මද්දිතුං සමත්ථං රාගකිඤ්චනාදි කිලෙසජාතං. ආභස්සරා යථාති යථා ආභස්සරා දෙවා සප්පීතිකජ්ඣානෙන යාපෙන්තා පීතිභක්ඛා නාම හොන්ති, එවං භවිස්සාමාති. අට්ඨමං. Darin bedeutet 'pasavi': erzeugte, brachte hervor. 'Āsajja' bedeutet: angreifend, bedrängend. 'Mir reift kein Übel' (na me pāpaṃ vipaccati) bedeutet: Mein Übel reift nicht. Er verdeutlicht: 'Denkst du etwa: Dies ist fruchtlos? Denke nicht so! Es gibt sehr wohl eine Frucht des von dir begangenen Übels.' 'Kiñcana' bezeichnet die Schar der Befleckungen wie die Trübung der Begierde, die imstande sind, zu bedrücken. 'Wie die Ābhassara' (ābhassarā yathā) bedeutet: Wie die Ābhassara-Götter, die von der von Verzückung begleiteten Absorption leben und 'sich von Verzückung nährend' genannt werden, so werden wir sein. Das achte [Sutta]. 9. කස්සකසුත්තවණ්ණනා 9. Erklärung des Kassaka-Sutta (Des Bauern-Suttas) 155. නවමෙ නිබ්බානපටිසංයුත්තායාති නිබ්බානං අපදිසිත්වා පවත්තාය. හටහටකෙසොති පුරිමකෙසෙ පච්ඡතො, පච්ඡිමකෙසෙ පුරතො වාමපස්සකෙසෙ දක්ඛිණතො, දක්ඛිණපස්සකෙසෙ වාමතො ඵරිත්වා ඵරිත්වා විප්පකිණ්ණකෙසො. මම චක්ඛුසම්ඵස්සවිඤ්ඤාණායතනන්ති චක්ඛුවිඤ්ඤාණෙන සම්පයුත්තො චක්ඛුසම්ඵස්සොපි විඤ්ඤාණායතනම්පි මමෙවාති. එත්ථ ච චක්ඛුසම්ඵස්සෙන විඤ්ඤාණසම්පයුත්තකා ධම්මා ගහිතා, විඤ්ඤාණායතනෙන සබ්බානිපි චක්ඛුද්වාරෙ උප්පන්නානි ආවජ්ජනාදිවිඤ්ඤාණානි. සොතද්වාරාදීසුපි එසෙව නයො. මනොද්වාරෙ පන මනොති සාවජ්ජනකං භවඞ්ගචිත්තං. ධම්මාති ආරම්මණධම්මා. මනොසම්ඵස්සොති සාවජ්ජනෙන භවඞ්ගෙන සම්පයුත්තඵස්සො. විඤ්ඤාණායතනන්ති ජවනචිත්තං තදාරම්මණම්පි වට්ටති. 155. Im neunten [Sutta]: Zu 'mit dem Nibbāna verknüpft' (nibbānapaṭisaṃyuttāya): auf das Nibbāna bezogen stattfindend. 'Haṭahaṭakeso' bedeutet: mit völlig zerzaustem Haar, indem er das vordere Haar nach hinten, das hintere nach vorne, das Haar der linken Seite nach rechts und das der rechten Seite nach links geworfen hat. 'Mein ist der Bereich des Sehkontakts und des Bewusstseins' (mama cakkhusamphassaviññāṇāyatanaṃ) bedeutet: Sowohl der mit dem Sehbewusstsein verbundene Sehkontakt als auch der Bereich des Bewusstseins gehören mir allein. Und hierbei sind mit 'Sehkontakt' die mit dem Sehbewusstsein verbundenen Geistesfaktoren erfasst, mit 'Bereich des Bewusstseins' alle am Augentor entstandenen Bewusstseinsvorgänge wie das Zuwendungsbewusstsein usw. Am Ohrentor usw. gilt dieselbe Methode. Am Geisttor jedoch bezeichnet 'Geist' (mano) das von Aufmerksamkeit begleitete Unterbewusstsein (bhavaṅgacitta). 'Objekte' (dhammā) bezeichnet die Geistobjekte. 'Geistkontakt' (manosamphasso) bezeichnet den mit dem aufmerksamen Unterbewusstsein verbundenen Kontakt. 'Bereich des Bewusstseins' (viññāṇāyatanaṃ) bezeichnet das Impulsbewusstsein (javana), und auch das Registrierbewusstsein (tadārammaṇa) ist hierbei passend. තවෙව පාපිම, චක්ඛූති යං ලොකෙ තිමිරකාචාදීහි උපද්දුතං අනෙකරොගායතනං උපක්කවිපක්කං අන්තමසො කාණචක්ඛුපි, සබ්බං තං තවෙව භවතු. රූපාදීසුපි එසෙව නයො. Zu 'Dein allein, o Böser, ist das Auge' (taveva pāpima, cakkhu): Jedes Auge in der Welt, das von grauem Star und anderem befallen ist, die Stätte zahlreicher Krankheiten, entzündet und eitrig, ja selbst ein blindes Auge – all das soll dein allein sein. Bei den Formen usw. gilt dieselbe Methode. යං වදන්තීති යං භණ්ඩකං ‘‘මම ඉද’’න්ති වදන්ති. යෙ වදන්ති මමන්ති චාති යෙ ච පුග්ගලා ‘‘මම’’න්ති වදන්ති. එත්ථ චෙ තෙ මනො අත්ථීති එතෙසු ච ඨානෙසු යදි චිත්තං අත්ථි. න මෙ සමණ මොක්ඛසීති සමණ මය්හං විසයතො න මුච්චිස්සසි. යං වදන්තීති යං භණ්ඩකං වදන්ති, න තං මය්හං. යෙ වදන්තීති යෙපි පුග්ගලා එවං වදන්ති, න තෙ අහං. න මෙ මග්ගම්පි දක්ඛසීති භවයොනිගතිආදීසු මය්හං ගතමග්ගම්පි න පස්සසි. නවමං. Zu 'worüber sie sagen' (yaṃ vadanti): über welchen Besitz auch immer sie sagen: 'Dies ist mein'. 'Und diejenigen, die sagen: Mein' (ye ca vadanti mamanti): jene Personen, die von sich sagen: 'Mein'. 'Wenn darin dein Geist ist' (ettha ce te mano atthi): wenn in diesen Dingen und Personen dein Geist verhaftet ist. 'Wirst du mir nicht entkommen, o Asket' (na me samaṇa mokkhasi): O Asket, du wirst aus meinem Machtbereich nicht entkommen. 'Worüber sie sagen' (yaṃ vadanti): Welcher Besitz auch immer so genannt wird, er gehört mir nicht. 'Diejenigen, die sagen' (ye vadanti): Auch jene Personen, die so sprechen, bin ich nicht. 'Du wirst nicht einmal meinen Pfad sehen' (na me maggampi dakkhasi): Auch den Pfad meines Gehens in den Daseinsformen, Geburtsstätten und Schicksalen wirst du nicht sehen. Das neunte [Sutta]. 10. රජ්ජසුත්තවණ්ණනා 10. Erklärung des Rajja-Sutta (Des Herrschafts-Suttas) 156. දසමෙ [Pg.166] අහනං අඝාතයන්ති අහනන්තෙන අඝාතයන්තෙන. අජිනං අජාපයන්ති පරස්ස ධනජානිං අකරොන්තෙන අකාරාපෙන්තෙන. අසොචං අසොචාපයන්ති අසොචන්තෙන අසොචාපයන්තෙන. ඉති භගවා අධම්මිකරාජූනං රජ්ජෙ විජිතෙ දණ්ඩකරපීළිතෙ මනුස්සෙ දිස්වා කාරුඤ්ඤවසෙන එවං චින්තෙසි. උපසඞ්කමීති ‘‘සමණො ගොතමො ‘සක්කා නු ඛො රජ්ජං කාරෙතු’න්ති චින්තෙසි, රජ්ජං කාරෙතුකාමො භවිස්සති, රජ්ජඤ්ච නාමෙතං පමාදට්ඨානං, රජ්ජං කාරෙන්තෙ සක්කා ඔතාරං ලභිතුං, ගච්ඡාමි උස්සාහමස්ස ජනෙස්සාමී’’ති චින්තෙත්වා උපසඞ්කමි. ඉද්ධිපාදාති ඉජ්ඣනකකොට්ඨාසා. භාවිතාති වඩ්ඪිතා. බහුලීකතාති පුනප්පුනං කතා. යානීකතාති යුත්තයානං විය කතා. වත්ථුකතාති පතිට්ඨට්ඨෙනවත්ථුකතා. අනුට්ඨිතාති අවිජහිතා නිච්චානුබද්ධා. පරිචිතාති සාතච්චකිරියාය සුපරිචිතා කතා ඉස්සාසස්ස අවිරාධිතවෙධිහත්ථො විය. සුසමාරද්ධාති සුට්ඨු සමාරද්ධා පරිපුණ්ණභාවනා. අධිමුච්චෙය්‍යාති චින්තෙය්‍ය. 156. Im zehnten [Sutta]: Zu 'ohne zu töten, ohne töten zu lassen' (ahanaṃ aghātayaṃ): ohne selbst zu töten, ohne töten zu lassen. 'Ohne zu besiegen, ohne besiegen zu lassen' (ajinaṃ ajāpayaṃ): ohne dem anderen den Verlust von Besitz zuzufügen, ohne ihn zufügen zu lassen. 'Ohne zu betrüben, ohne betrüben zu lassen' (asocaṃ asocāpayaṃ): ohne selbst zu trauern, ohne trauern zu lassen. So dachte der Erhabene aus Mitgefühl, als er die Menschen sah, die im Herrschaftsgebiet unüberlegter Könige durch Strafgelder und Steuern bedrückt wurden. Zu 'er näherte sich' (upasaṅkami): Er dachte: 'Der Asket Gotama hat überlegt: Kann man wohl regieren?, er wird wohl regieren wollen. Und das Regieren ist wahrlich eine Stätte der Nachlässigkeit. Wenn er regiert, wird es möglich sein, eine Schwachstelle zu finden. Ich werde hingehen und seinen Eifer anstacheln' – so dachte er und näherte sich. 'Iddhipādā' bezeichnet die Glieder des Gelingens. 'Bhāvitā' bedeutet: entfaltet, gemehrt. 'Bahulīkatā' bedeutet: vielfach geübt, immer wieder ausgeführt. 'Yānīkatā' bedeutet: wie ein gut angeschirrtes Fahrzeug gemacht. 'Vatthukatā' bedeutet: im Sinne einer festen Grundlage als Basis errichtet. 'Anuṭṭhitā' bedeutet: nicht verlassen, beständig beibehalten. 'Paricitā' bedeutet: durch ständige Übung wohlvertraut gemacht, wie die treffsichere Hand eines Bogenschützen. 'Susamāraddhā' bedeutet: aufs Beste begonnen, vollkommen entfaltet. 'Adhimucceyya' bedeutet: er möge denken. පබ්බතස්සාති පබ්බතො භවෙය්‍ය. ද්විත්තාවාති තිට්ඨතු එකො පබ්බතො, ද්වික්ඛත්තුම්පි තාව මහන්තො සුවණ්ණපබ්බතො එකස්ස නාලං, න පරියත්තොති අත්ථො. ඉති විද්වා සමඤ්චරෙති එවං ජානන්තො සමං චරෙය්‍ය. යතොනිදානන්ති දුක්ඛං නාම පඤ්චකාමගුණනිදානං, තං යතොනිදානං හොති, එවං යො අදක්ඛි. කථං නමෙය්‍යාති සො ජන්තු තෙසු දුක්ඛස්ස නිදානභූතෙසු කාමෙසු කෙන කාරණෙන නමෙය්‍ය. උපධිං විදිත්වාති කාමගුණඋපධිං ‘‘සඞ්ගො එසො, ලග්ගනමෙත’’න්ති එවං විදිත්වා. තස්සෙව ජන්තු විනයාය සික්ඛෙති තස්සෙව උපධිස්ස විනයාය සික්ඛෙය්‍ය. දසමං. „Pabbatassā“ (eines Berges) bedeutet: es mag ein Berg sein. „Dvittāva“ (zwei- oder dreifach) bedeutet: Selbst wenn da ein einziger goldener Berg stünde, ja selbst wenn dieser zweimal so groß wäre, reicht dies für eine einzige Person nicht aus; es ist nicht genug. Dies ist die Bedeutung. „Iti vidvā samañcare“ (dies erkennend wandle er recht) bedeutet: Dies [die Unersättlichkeit des Begehrens] so erkennend, wandle er gleichmäßig [in rechter Weise mit Körper etc.]. „Yatonidānaṃ“ (woher es stammt) bedeutet: Das sogenannte Leiden hat seine Ursache in den fünf Sinnengenüssen; woraus dieses [Leiden] herrührt, das hat jener [mit dem Auge der Weisheit] so gesehen. „Kathaṃ nameyya“ (wie sollte er sich hinneigen) bedeutet: Aus welchem Grund sollte sich dieses Wesen jenen Sinnengenüssen hinneigen, die die Ursache des Leidens sind? „Upadhiṃ viditvā“ (die Bindung erkennend) bedeutet: indem man die Sinnengenüsse als Grundlage des Leidens erkennt, nämlich: „Dies ist eine Bindung, dies ist ein Anhaften“. „Tasseva jantu vinayāya sikkhe“ bedeutet: Das Wesen sollte eben für die Überwindung dieser Grundlage üben. Das zehnte (Sutta). දුතියො වග්ගො. Das zweite Kapitel (Vagga) ist beendet. 3. තතියවග්ගො 3. Das dritte Kapitel (Tatiyavagga) 1. සම්බහුලසුත්තවණ්ණනා 1. Die Erklärung des Sambahula-Suttas 157. තතියවග්ගස්ස පඨමෙ ජටණ්ඩුවෙනාති ජටාචුම්බටකෙන. අජිනක්ඛිපනිවත්ථොති සඛුරං අජිනචම්මං එකං නිවත්ථො එකං පාරුතො. උදුම්බරදණ්ඩන්ති [Pg.167] අප්පිච්ඡභාවප්පකාසනත්ථං ඊසකං වඞ්කං උදුම්බරදණ්ඩං ගහෙත්වා. එතදවොචාති ලොකෙ බ්‍රාහ්මණස්ස වචනං නාම සුස්සූසන්ති, බ්‍රාහ්මණෙසුපි පබ්බජිතස්ස, පබ්බජිතෙසුපි මහල්ලකස්සාති මහල්ලකබ්‍රාහ්මණස්ස පබ්බජිතවෙසං ගහෙත්වා පධානභූමියං කම්මං කරොන්තෙ තෙ භික්ඛූ උපසඞ්කමිත්වා හත්ථං උක්ඛිපිත්වා එතං ‘‘දහරා භවන්තො’’තිආදිවචනං අවොච. ඔකම්පෙත්වාති හනුකෙන උරං පහරන්තො අධොනතං කත්වා. ජිව්හං නිල්ලාලෙත්වාති කබරමහාජිව්හං නීහරිත්වා උද්ධමධො උභයපස්සෙසු ච ලාලෙත්වා. තිවිසාඛන්ති තිසාඛං. නලාටිකන්ති භකුටිං, නලාටෙ උට්ඨිතං වලිත්තයන්ති අත්ථො. පක්කාමීති තුම්හෙ ජානන්තානං වචනං අකත්වා අත්තනොව තෙලෙ පච්චිස්සථාති වත්වා එකං මග්ගං ගහෙත්වා ගතො. පඨමං. 157. Im ersten [Sutta] des dritten Kapitels bedeutet „jaṭaṇḍuvena“: mit einem auf dem Kopf gewundenen Haarkranz (Haarknoten). „Ajinakkhipanivattho“ bedeutet: bekleidet mit einem Antilopenfell samt Klauen, wobei er eines als Untergewand angelegt und eines als Obergewand umgeworfen hatte. „Udumbaradaṇḍaṃ“ (einen Udumbara-Stab) bedeutet: einen leicht gekrümmten Stab aus Udumbara-Holz ergreifend, um seine Begehrenslosigkeit zu bekunden. „Etadavoca“ (sprach er folgendes) bezieht sich darauf: In der Welt hört man gern auf das Wort eines Brahmanen; unter den Brahmanen auf das eines Hinausgetretenen (Ordinierten); und unter den Hinausgetretenen auf das eines Betagten. Mit dieser Absicht nahm er die Gestalt eines betagten, ordinierten Brahmanen an, trat an die Bhikkhus heran, die auf dem Meditationsgelände ihre Praxis ausübten, hob die Hand und sprach jene Worte wie: „Ihr Jungen, ihr Ehrwürdigen...“. „Okampetvā“ (erschütternd / nicken) bedeutet: das Kinn gegen die Brust schlagend und das Haupt nach unten neigend. „Jivhaṃ nillāletvā“ (die Zunge herausstreckend) bedeutet: indem er seine gefleckte, riesige Zunge herausstreckte und sie nach oben, unten und nach beiden Seiten bewegte. „Tivisākhaṃ“ bedeutet: dreifach verzweigt. „Nalāṭikaṃ“ bedeutet: das Stirnrunzeln, d. h. die Ansammlung von drei Falten, die auf der Stirn entstanden sind. „Pakkāmi“ (er ging davon) bedeutet: Nachdem er gesagt hatte: „Weil ihr nicht auf das Wort der Wissenden hört, werdet ihr in eurem eigenen Öl braten“, schlug er einen Weg ein und ging davon. Das erste (Sutta). 2. සමිද්ධිසුත්තවණ්ණනා 2. Die Erklärung des Samiddhi-Suttas 158. දුතියෙ ලාභා වත මෙ, සුලද්ධං වත මෙති එවරූපස්ස සත්ථු චෙව ධම්මස්ස ච සබ්‍රහ්මචාරීනඤ්ච ලද්ධත්තා මය්හං ලාභා මය්හං සුලද්ධන්ති. සො කිරායස්මා පච්ඡා මූලකම්මට්ඨානං සම්මසිත්වා ‘‘අරහත්තං ගහෙස්සාමී’’ති පාසාදිකං තාව කම්මට්ඨානං ගහෙත්වා බුද්ධධම්මසඞ්ඝගුණෙ ආවජ්ජෙත්වා චිත්තකල්ලතං උප්පාදෙත්වා චිත්තං හාසෙත්වා තොසෙත්වා නිසින්නො. තෙනස්ස එවමහොසි. උපසඞ්කමීති ‘‘අයං සමිද්ධි භික්ඛු පාසාදිකං කම්මට්ඨානං ගහෙත්වා නිසින්නසදිසො, යාව මූලකම්මට්ඨානං ගහෙත්වා අරහත්තං න ගණ්හාති, තාවස්ස අන්තරායං කරිස්සාමී’’ති උපසඞ්කමි. ගච්ඡ ත්වන්ති සත්ථා සකලජම්බුදීපං ඔලොකෙන්තො ‘‘තස්මිංයෙව ඨානෙ තස්ස කම්මට්ඨානං සප්පායං භවිස්සතී’’ති අද්දස, තස්මා එවමාහ. සතිපඤ්ඤා ච මෙ බුද්ධාති මයා සති ච පඤ්ඤා ච ඤාතා. කරස්සු රූපානීති බහූනිපි විභිංසකාරහානි රූපානි කරස්සු. නෙව මං බ්‍යාධයිස්සසීති මං නෙව වෙධයිස්සසි න කම්පස්සෙසි. දුතියං. 158. Im zweiten [Sutta] bedeutet „lābhā vata me, suladdhaṃ vata me“ (Wahrlich, ein Gewinn für mich! Wahrlich, ein trefflicher Fund für mich!): Weil ein solcher Meister, eine solche Lehre und solche Gefährten im heiligen Leben erlangt wurden, sagte er: „Es ist mein Gewinn, es ist mein wohlerlangter Segen.“ Jener Ehrwürdige dachte nämlich: „Später werde ich das grundlegende Meditationsobjekt (Mūlakammaṭṭhāna) gründlich betrachten und die Arahatschaft erlangen“; so ergriff er zuerst ein Vertrauen erweckendes Meditationsobjekt, besann sich auf die Vorzüge von Buddha, Dhamma und Sangha, erzeugte eine geistige Eignung, erfreute und beglückte seinen Geist und saß da. Deswegen dachte er so. „Upasaṅkami“ (er trat heran) bedeutet: [Māra dachte:] „Dieser Bhikkhu Samiddhi sitzt da, als habe er ein Vertrauen erweckendes Meditationsobjekt ergriffen. Solange er nicht das grundlegende Meditationsobjekt ergreift und die Arahatschaft erlangt, werde ich ihm ein Hindernis bereiten.“ In dieser Absicht trat er heran. „Gaccha tvaṃ“ (Geh du!) bedeutet: Als der Meister die gesamte Insel Jambudīpa überblickte, sah er: „Genau an jenem Ort wird das Meditationsobjekt für ihn zuträglich sein.“ Deshalb sprach er so. „Satipaññā ca me buddhā“ bedeutet: Achtsamkeit und Weisheit sind von mir erkannt (gewusst). „Karassu rūpāni“ (Erschaffe Formen!) bedeutet: Erschaffe nur viele schreckenserregende Formen! „Neva maṃ byādhayissasī“ (Du wirst mich keineswegs erschüttern) bedeutet: Du wirst mich weder aufschrecken noch ins Wanken bringen. Das zweite (Sutta). 3. ගොධිකසුත්තවණ්ණනා 3. Die Erklärung des Godhika-Suttas 159. තතියෙ [Pg.168] ඉසිගිලිපස්සෙති ඉසිගිලිස්ස නාම පබ්බතස්ස පස්සෙ. කාළසිලායන්ති කාළවණ්ණාය සිලායං. සාමයිකං චෙතොවිමුත්තින්ති අප්පිතප්පිතක්ඛණෙ පච්චනීකධම්මෙහි විමුච්චති, ආරම්මණෙ ච අධිමුච්චතීති ලොකියසමාපත්ති සාමයිකා චෙතොවිමුත්ති නාම. ඵුසීති පටිලභි. පරිහායීති කස්මා යාව ඡට්ඨං පරිහායි? සාබාධත්තා. ථෙරස්ස කිර වාතපිත්තසෙම්හවසෙන අනුසායිකො ආබාධො අත්ථි, තෙන සමාධිස්ස සප්පායෙ උපකාරකධම්මෙ පූරෙතුං න සක්කොති, අප්පිතප්පිතාය සමාපත්තියා පරිහායති. 159. Im dritten [Sutta] bedeutet „isigilipasse“: am Hange des Berges namens Isigili. „Kāḷasilāyaṃ“ bedeutet: auf einer schwarzen Felsplatte. „Sāmayikaṃ cetovimuttiṃ“ (die zeitweilige Gemütsbefreiung) bedeutet: In jedem Moment des Eintretens in die Vertiefung ist man von den gegnerischen Hemmnissen befreit und widmet sich ganz dem Meditationsobjekt; diese weltliche Errungenschaft (Samāpatti) wird „zeitweilige Gemütsbefreiung“ genannt. „Phusi“ bedeutet: er erlangte. „Parihāyi“ (er fiel ab) bedeutet: Warum fiel er bis zu sechsmal ab? Wegen einer Erkrankung. Dem ehrwürdigen Thera wohnte nämlich eine chronische Erkrankung inne, die durch Wind, Galle und Schleim bedingt war; aufgrund dieser Erkrankung war er nicht in der Lage, die für die Konzentration zuträglichen und unterstützenden Bedingungen zu erfüllen, und so fiel er von der jeweils erreichten Vertiefung wieder ab. යංනූනාහං සත්ථං ආහරෙය්‍යන්ති සො කිර චින්තෙසි, යස්මා පරිහීනජ්ඣානස්ස කාලඞ්කරොතො අනිබද්ධා ගති හොති, අපරිහීනජ්ඣානස්ස නිබද්ධා ගති හොති, බ්‍රහ්මලොකෙ නිබ්බත්තති, තස්මා සත්ථං ආහරිතුකාමො අහොසි. උපසඞ්කමීති – ‘‘අයං සමණො සත්ථං ආහරිතුකාමො, සත්ථාහරණඤ්ච නාමෙතං කායෙ ච ජීවිතෙ ච අනපෙක්ඛස්ස හොති. යො එවං කායෙ ච ජීවිතෙ ච අනපෙක්ඛො හොති, සො මූලකම්මට්ඨානං සම්මසිත්වා අරහත්තම්පි ගහෙතුං සමත්ථො හොති, මයා පන පටිබාහිතොපි එස න ඔරමිස්සති, සත්ථාරා පටිබාහිතො ඔරමිස්සතී’’ති ථෙරස්ස අත්ථකාමො විය හුත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි. „Yaṃnūnāhaṃ satthaṃ āhareyyaṃ“ (Wie wäre es, wenn ich das Messer anwendete) bedeutet: Er dachte sich nämlich: „Da für jemanden, der mit verfallener Vertiefung stirbt, das künftige Schicksal ungewiss ist, während für jemanden, der mit unverfallener Vertiefung stirbt, das künftige Schicksal gewiss ist, da er in der Brahma-Welt wiedergeboren wird, deshalb wollte er das Messer anwenden.“ „Upasaṅkami“ (er trat heran) bezieht sich darauf: [Māra dachte:] „Dieser Asket möchte das Messer anwenden. Und dieses Anwenden des Messers geschieht durch jemanden, der ohne Rücksicht auf Körper und Leben ist. Wer aber so ohne Rücksicht auf Körper und Leben ist, der ist imstande, das grundlegende Meditationsobjekt zu betrachten und sogar die Arahatschaft zu erlangen. Wenn er jedoch von mir zurückgehalten wird, wird er nicht davon ablassen; vom Meister zurückgehalten aber wird er davon ablassen.“ So tat er, als wolle er das Wohl des Theras, und begab sich dorthin, wo der Erhabene war. ජලාති ජලමානා. පාදෙ වන්දාමි චක්ඛුමාති පඤ්චහි චක්ඛූහි චක්ඛුමා තව පාදෙ වන්දාමි. ජුතින්ධරාති ආනුභාවධරා. අප්පත්තමානසොති අප්පත්තඅරහත්තො. සෙඛොති සීලාදීනි සික්ඛමානො සකරණීයො. ජනෙ සුතාති ජනෙ විස්සුතා. සත්ථං ආහරිතං හොතීති ථෙරො කිර ‘‘කිං මය්හං ඉමිනා ජීවිතෙනා’’ති? උත්තානො නිපජ්ජිත්වා සත්ථෙන ගලනාළිං ඡින්දි, දුක්ඛා වෙදනා උප්පජ්ජිංසු. ථෙරො වෙදනං වික්ඛම්භෙත්වා තංයෙව වෙදනං පරිග්ගහෙත්වා සතිං උපට්ඨපෙත්වා මූලකම්මට්ඨානං සම්මසන්තො අරහත්තං පත්වා සමසීසී හුත්වා පරිනිබ්බායි. සමසීසී නාම තිවිධො හොති ඉරියාපථසමසීසී, රොගසමසීසී, ජීවිතසමසීසීති. „Jalā“ bedeutet: leuchtend. „Pāde vandāmi cakkhumā“ bedeutet: Du Sehender [mit den fūnf Augen], ich verehre deine Füße. „Jutindhara“ bedeutet: Träger überragender Kraft (Machtbesitzender). „Appattamānasa“ bedeutet: einer, der die Arahatschaft noch nicht erlangt hat. „Sekha“ bedeutet: ein Übender (Schüler), der sich in Sīla etc. übt und noch zu verrichtende Aufgaben hat. „Jane sutā“ bedeutet: unter den Menschen bekannt. „Satthaṃ āharitaṃ hoti“ (Das Messer wurde angewendet) bezieht sich darauf: Der Thera dachte nämlich: „Was soll mir dieses Leben?“ Er legte sich auf den Rücken und schnitt sich mit dem Messer die Luftröhre (Kehle) durch; da stiegen schmerzhafte Empfindungen auf. Der Thera hielt die schmerzhafte Empfindung nieder, erfasste genau diese Empfindung, verankerte die Achtsamkeit, betrachtete das grundlegende Meditationsobjekt, erlangte die Arahatschaft, wurde ein Samasīsī (Gleichzeitigkeits-Erlöschter) und ging ins Parinibbāna ein. Ein sogenannter Samasīsī ist dreifacher Art: Iriyāpathasamasīsī (Gleichzeitigkeit im Bezug auf die Körperhaltung), Rogasamasīsī (Gleichzeitigkeit im Bezug auf die Krankheit) und Jīvitasamasīsī (Gleichzeitigkeit im Bezug auf das Lebensende). තත්ථ [Pg.169] යො ඨානාදීසු ඉරියාපථෙසු අඤ්ඤතරං අධිට්ඨාය – ‘‘ඉමං අකොපෙත්වාව අරහත්තං පාපුණිස්සාමී’’ති විපස්සනං පට්ඨපෙති, අථස්ස අරහත්තප්පත්ති ච ඉරියාපථකොපනඤ්ච එකප්පහාරෙනෙව හොති. අයං ඉරියාපථසමසීසී නාම. යො පන චක්ඛුරොගාදීසු අඤ්ඤතරස්මිං සති – ‘‘ඉතො අනුට්ඨිතොව අරහත්තං පාපුණිස්සාමී’’ති විපස්සනං පට්ඨපෙති, අථස්ස අරහත්තප්පත්ති ච රොගතො වුට්ඨානඤ්ච එකප්පහාරෙනෙව හොති. අයං රොගසමසීසී නාම. කෙචි පන තස්මිංයෙව ඉරියාපථෙ තස්මිඤ්ච රොගෙ පරිනිබ්බානවසෙනෙත්ථ සමසීසිතං පඤ්ඤාපෙන්ති. යස්ස පන ආසවක්ඛයො ච ජීවිතක්ඛයො ච එකප්පහාරෙනෙව හොති. අයං ජීවිතසමසීසී නාම. වුත්තම්පි චෙතං – ‘‘යස්ස පුග්ගලස්ස අපුබ්බං අචරිමං ආසවපරියාදානඤ්ච හොති ජීවිතපරියාදානඤ්ච, අයං වුච්චති පුග්ගලො සමසීසී’’ති (පු. ප. 16). Darunter begründet derjenige, der eine bestimmte Körperhaltung unter den Körperhaltungen wie Stehen usw. einnimmt und denkt: „Ohne diese zu verändern, werde ich die Arahatschaft erlangen“, die Einsicht (Vipassanā). Dann geschehen für ihn das Erreichen der Arahatschaft und die Veränderung der Körperhaltung in genau demselben Moment. Dieser wird „Körperhaltungs-Gleichhaupt-Heiliger“ (iriyāpatha-samasīsī) genannt. Wer aber bei Vorliegen einer bestimmten Krankheit, wie einer Augenkrankheit usw., denkt: „Ohne von dieser Krankheit aufzustehen (zu genesen), werde ich die Arahatschaft erlangen“, und so die Einsicht begründet, bei dem geschieht das Erreichen der Arahatschaft und das Aufstehen (die Genesung) von der Krankheit in genau demselben Moment. Dieser wird „Krankheits-Gleichhaupt-Heiliger“ (roga-samasīsī) genannt. Einige Lehrer jedoch legen das Gleichhaupt-Sein hier in Bezug auf eben jene Körperhaltung oder eben jene Krankheit im Sinne des Parinibbāna dar. Bei wem aber die Vernichtung der Triebe (āsavakkhaya) und das Ende des Lebens (jīvitakkhaya) in genau demselben Moment erfolgen, der wird „Lebens-Gleichhaupt-Heiliger“ (jīvita-samasīsī) genannt. Diesbezüglich wurde auch gesagt: „Bei welcher Person, weder früher noch später, das Versiegen der Triebe und das Versiegen des Lebens eintreten, diese Person wird Gleichhaupt-Heiliger (samasīsī) genannt“ (Pu. Pa. 16). එත්ථ ච පවත්තිසීසං කිලෙසසීසන්ති ද්වෙ සීසානි. තත්ථ පවත්තිසීසං නාම ජීවිතින්ද්‍රියං, කිලෙසසීසං නාම අවිජ්ජා. තෙසු ජීවිතින්ද්‍රියං චුතිචිත්තං ඛෙපෙති, අවිජ්ජා මග්ගචිත්තං. ද්වින්නං චිත්තානං එකතො උප්පාදො නත්ථි. මග්ගානන්තරං පන ඵලං, ඵලානන්තරං භවඞ්ගං, භවඞ්ගතො වුට්ඨාය පච්චවෙක්ඛණං, තං පරිපුණ්ණං වා හොති අපරිපුණ්ණං වා. තිඛිණෙන අසිනා සීසෙ ඡිජ්ජන්තෙපි හි එකො වා ද්වෙ වා පච්චවෙක්ඛණවාරා අවස්සං උප්පජ්ජන්තියෙව, චිත්තානං පන ලහුපරිවත්තිතාය ආසවක්ඛයො ච ජීවිතපරියාදානඤ්ච එකක්ඛණෙ විය පඤ්ඤායති. Und hierbei gibt es zwei Häupter: das Haupt des Fortbestehens (pavatti-sīsa) und das Haupt der Befleckungen (kilesa-sīsa). Darunter ist das Haupt des Fortbestehens die Lebenskraft (jīvitindriya), und das Haupt der Befleckungen ist die Unwissenheit (avijjā). Unter diesen beiden bringt das Sterbebewusstsein (cuticitta) die Lebenskraft zum Schwinden, und das Pfadbewusstsein (maggacitta) bringt die Unwissenheit zum Schwinden. Ein gleichzeitiges Entstehen dieser beiden Bewusstseinszustände gibt es nicht. Unmittelbar auf den Pfad folgt jedoch die Frucht (phala), unmittelbar auf die Frucht das Lebenskontinuum (bhavaṅga), und nach dem Auftauchen aus dem Lebenskontinuum folgt das Reflektieren (paccavekkhaṇa); dieses ist entweder vollständig oder unvollständig. Denn selbst wenn das Haupt mit einem scharfen Schwert abgeschnitten wird, entstehen unweigerlich noch ein oder zwei Zyklen des Reflektierens. Wegen des raschen Wandels der Bewusstseinszustände jedoch erscheinen die Vernichtung der Triebe und das Versiegen des Lebens wie in einem einzigen Augenblick. සමූලං තණ්හමබ්බුය්හාති අවිජ්ජාමූලෙන සමූලකං තණ්හං අරහත්තමග්ගෙන උප්පාටෙත්වා. පරිනිබ්බුතොති අනුපාදිසෙසනිබ්බානෙන පරිනිබ්බුතො. „Die Begehre samt ihrer Wurzel ausgerissen“ (samūlaṃ taṇhamabbuyhā) bedeutet: Nachdem man das Begehren samt seiner Wurzel, der Unwissenheit, mit dem Pfad der Arahatschaft ausgerissen hat. „Völlig erloschen“ (parinibbuto) bedeutet: Durch das Erlöschen ohne verbleibende Daseinsgrundlagen (anupādisesa-nibbāna) völlig erloschen. විවත්තක්ඛන්ධන්ති පරිවත්තක්ඛන්ධං. සෙමානන්ති උත්තානං හුත්වා සයිතං හොති. ථෙරො පන කිඤ්චාපි උත්තානකො සයිතො, තථාපිස්ස දක්ඛිණෙන පස්සෙන පරිචිතසයනත්තා සීසං දක්ඛිණතොව පරිවත්තිත්වා ඨිතං. ධූමායිතත්තන්ති ධූමායිතභාවං. තස්මිං හි ඛණෙ ධූමවලාහකා විය තිමිරවලාහකා විය ච උට්ඨහිංසු. විඤ්ඤාණං සමන්වෙසතීති පටිසන්ධිචිත්තං පරියෙසති. අප්පතිට්ඨිතෙනාති පටිසන්ධිවිඤ්ඤාණෙන අප්පතිට්ඨිතෙන, අප්පතිට්ඨිතකාරණාති අත්ථො. බෙලුවපණ්ඩුවීණන්ති බෙලුවපක්කං විය පණ්ඩුවණ්ණං සුවණ්ණමහාවීණං. ආදායාති කච්ඡෙ ඨපෙත්වා. උපසඞ්කමීති ‘‘ගොධිකත්ථෙරස්ස නිබ්බත්තට්ඨානං න [Pg.170] ජානාමි, සමණං ගොතමං පුච්ඡිත්වා නික්කඞ්ඛො භවිස්සාමී’’ති ඛුද්දකදාරකවණ්ණී හුත්වා උපසඞ්කමි. නාධිගච්ඡාමීති න පස්සාමි. සොකපරෙතස්සාති සොකෙන ඵුට්ඨස්ස. අභස්සථාති පාදපිට්ඨියං පතිතා. තතියං. „Mit gedrehtem Hals“ (vivattakkhandhaṃ) bedeutet mit umgedrehtem Hals. „Liegend“ (semānaṃ) bedeutet auf dem Rücken liegend. Obwohl der Thera (Godhika) auf dem Rücken lag, blieb sein Kopf dennoch nach rechts gewandt, da er es gewohnt war, auf der rechten Seite zu liegen. „Rauchigkeit“ (dhūmāyitattaṃ) bedeutet rauchartiger Zustand. In diesem Moment stiegen nämlich rauchartige Wolken und finstere Dunstwolken auf. „Sucht nach dem Bewusstsein“ (viññāṇaṃ samanvesati) bedeutet, dass er nach dem Wiedergeburtsbewusstsein sucht. „Mit einem nicht-etablierten [Bewusstsein]“ (appatiṭṭhitena) bedeutet mit einem Wiedergeburtsbewusstsein, das keinen Halt gefunden hat; „weil es keinen Halt fand“ ist die Bedeutung. „Eine Laute von der Farbe einer gelblichen Bael-Frucht“ (beluvapaṇḍuvīṇaṃ) bezeichnet eine goldene große Laute von blasser Farbe wie eine reife Bael-Frucht. „Nehmend“ (ādāya) bedeutet unter die Achsel klemmend. „Er näherte sich“ (upasaṅkami) bedeutet: Er näherte sich in der Gestalt eines kleinen Jungen mit dem Gedanken: „Ich weiß nicht, wo der Thera Godhika wiedergeboren wurde. Ich werde den Asketen Gotama fragen und so frei von Zweifeln werden.“ „Ich finde nicht“ (nādhigacchāmi) bedeutet „ich sehe nicht“. „Vom Kummer überwältigt“ (sokaparetassa) bedeutet vom Kummer getroffen. „Sie entglitt“ (abhassatha) bedeutet, dass sie auf den Fußrücken fiel. Das Dritte [Sutta]. 4. සත්තවස්සානුබන්ධසුත්තවණ්ණනා 4. Die Erklärung des Suttas über das siebenjährige Verfolgen (Sattavassānubandhasutta). 160. චතුත්ථෙ සත්ත වස්සානීති පුරෙ බොධියා ඡබ්බස්සානි, බොධිතො පච්ඡා එකං වස්සං. ඔතාරාපෙක්ඛොති ‘‘සචෙ සමණස්ස ගොතමස්ස කායද්වාරාදීසු කිඤ්චිදෙව අනනුච්ඡවිකං පස්සාමි, චොදෙස්සාමි න’’න්ති එවං විවරං අපෙක්ඛමානො. අලභමානොති රථරෙණුමත්තම්පි අවක්ඛලිතං අපස්සන්තො. තෙනාහ – 160. Im vierten [Sutta] bedeutet „sieben Jahre“ (satta vassāni): sechs Jahre vor der Erleuchtung und ein Jahr nach der Erleuchtung. „Nach einer Gelegenheit spähend“ (otārāpekkho) bedeutet: nach einer Schwachstelle suchend mit dem Gedanken: „Wenn ich beim Asketen Gotama auch nur das geringste Ungebührliche an seinem Körpertor usw. sehe, werde ich ihn tadeln.“ „Keine findend“ (alabhamāno) bedeutet, dass er nicht den geringsten Fehltritt, selbst nicht von der Größe eines Wagenstaubkorns, sah. Deswegen sagte er: ‘‘සත්ත වස්සානි භගවන්තං, අනුබන්ධිං පදාපදං; ඔතාරං නාධිගච්ඡිස්සං, සම්බුද්ධස්ස සතීමතො’’ති. (සු. නි. 448); „Sieben Jahre lang folgte ich dem Erhabenen auf Schritt und Tritt; doch ich fand keine Schwachstelle beim vollkommen Erleuchteten, der stets achtsam ist.“ (Su. Ni. 448); උපසඞ්කමීති ‘‘අජ්ජ සමණං ගොතමං අතිගහෙත්වා ගමිස්සාමී’’ති උපසඞ්කමි. „Er näherte sich“ (upasaṅkami) bedeutet: Er näherte sich mit dem Gedanken: „Heute werde ich den Asketen Gotama bezwingen (überführen) und dann gehen.“ ඣායසීති ඣායන්තො අවජ්ඣායන්තො නිසින්නොසීති වදති. විත්තං නු ජීනොති සතං වා සහස්සං වා ජිතොසි නු. ආගුං නු ගාමස්මින්ති, කිං නු අන්තොගාමෙ පමාණාතික්කන්තං පාපකම්මං අකාසි, යෙන අඤ්ඤෙසං මුඛං ඔලොකෙතුං අවිසහන්තො අරඤ්ඤෙ විචරසි? සක්ඛින්ති මිත්තභාවං. „Sinnst du nach?“ (jhāyasi) – damit meint er: „Sitzt du da, meditierend oder grübelnd?“ „Hast du etwa dein Vermögen verloren?“ (vittaṃ nu jīno) bedeutet: „Hast du etwa hundert oder tausend [Münzen] im Spiel verloren?“ „Hast du ein Verbrechen im Dorf begangen?“ (āguṃ nu gāmasmiṃ) bedeutet: „Hast du etwa innerhalb des Dorfes eine maßlose böse Tat begangen, weshalb du dich nicht traust, anderen ins Gesicht zu blicken, und im Wald umherwanderst?“ „Freundschaft“ (sakkhiṃ) bedeutet Freundschaftlichkeit (Freundesverhältnis). පලිඛායාති ඛණිත්වා. භවලොභජප්පන්ති භවලොභසඞ්ඛාතං තණ්හං. අනාසවො ඣායාමීති නිත්තණ්හො හුත්වා ද්වීහි ඣානෙහි ඣායාමි. පමත්තබන්ධූති මාරං ආලපති. සො හි යෙකෙචි ලොකෙ පමත්තා, තෙසං බන්ධු. „Ausgegraben habend“ (palikhāya) bedeutet ausgegraben (beseitigt) habend. „Die Gier und das Verlangen nach Dasein“ (bhavalobhajappaṃ) bedeutet das Begehren, das als Gier nach Dasein bekannt ist. „Triebfrei meditiere ich“ (anāsavo jhāyāmi) bedeutet: Frei von Begehren meditiere ich mittels der zwei Arten der Vertiefung (Jhāna). Mit „Freund der Nachlässigen“ (pamattabandhu) spricht er Māra an. Denn wer auch immer in der Welt nachlässig ist, dessen Freund ist er. සචෙ මග්ගං අනුබුද්ධන්ති යදි තයා මග්ගො අනුබුද්ධො. අපෙහීති අපයාහි. අමච්චුධෙය්‍යන්ති මච්චුනො අනොකාසභූතං නිබ්බානං. පාරගාමිනොති යෙපි පාරං ගතා, තෙපි පාරගාමිනො. යෙපි පාරං ගච්ඡිස්සන්ති, යෙපි පාරං ගන්තුකාමා, තෙපි පාරගාමිනො. „Wenn der Pfad erkannt wurde“ (sace maggaṃ anubuddhaṃ) bedeutet: Wenn der Pfad von dir erkannt wurde. „Weiche!“ (apehi) bedeutet: Geh weg! „Das Reich des Todes Meidende“ (amaccudheyyaṃ) bedeutet das Nibbāna, welches kein Bereich für den Tod ist. „Die zum jenseitigen Ufer Gehenden“ (pāragāmino) bedeutet: Sowohl diejenigen, die das jenseitige Ufer bereits erreicht haben, sind zum jenseitigen Ufer Gehende, als auch diejenigen, die dorthin gehen werden, und diejenigen, die dorthin zu gehen wünschen – sie alle sind zum jenseitigen Ufer Gehende. විසූකායිකානීති [Pg.171] මාරවිසූකානි. විසෙවිතානීති විරුද්ධසෙවිතානි, ‘‘අප්පමායු මනුස්සානං, අච්චයන්ති අහොරත්තා’’ති වුත්තෙ. ‘‘දීඝමායු මනුස්සානං, නාච්චයන්ති අහොරත්තා’’තිආදීනි පටිලොමකාරණානි. විප්ඵන්දිතානීති, තම්හි තම්හි කාලෙ හත්ථිරාජවණ්ණසප්පවණ්ණාදිදස්සනානි. නිබ්බෙජනීයාති උක්කණ්ඨනීයා. „Gaukeleien“ (visūkāyikāni) bezeichnet die Gaukeleien des Māra. „Falsch Praktiziertes“ (visevitāni) bedeutet im Widerspruch Praktiziertes, wie wenn auf die Aussage: „Kurz ist die Lebenszeit der Menschen, Tage und Nächte vergehen“, gegenteilige Argumente vorgebracht werden wie: „Lang ist die Lebenszeit der Menschen, Tage und Nächte vergehen nicht“ usw. „Zuckungen“ (vipphanditāni) bezeichnet das Zeigen von Gestalten wie einem Königselefanten, einer Königsschlange usw. zu verschiedenen Zeiten. „Abscheu erregend“ (nibbejanīyā) bedeutet Überdruss erzeugend. අනුපරියගාතිආදීසු කිඤ්චාපි අතීතවචනං කතං, අත්ථො පන විකප්පවසෙන වෙදිතබ්බො. ඉදං වුත්තං හොති – යථා මෙදවණ්ණං පාසාණං වායසො දිස්වා – ‘‘අපි නාමෙත්ථ මුදුං වින්දෙය්‍යාම, අපි අස්සාදො සියා’’ති අනුපරිගච්ඡෙය්‍ය, අථ සො තත්ථ අස්සාදං අලභිත්වාව වායසො එත්තො අපක්කමෙය්‍ය, තතො පාසාණා අපගච්ඡෙය්‍ය, එවං මයම්පි සො කාකො විය සෙලං ගොතමං ආසජ්ජ අස්සාදං වා සන්ථවං වා අලභන්තා ගොතමා නිබ්බින්දිත්වා අපගච්ඡාම. චතුත්ථං. In Ausdrücken wie „er umkreiste“ (anupariyagā) usw. wird, obwohl eine Vergangenheitsform verwendet wird, die Bedeutung im Sinne eines bildhaften Vergleichs verstanden. Dies bedeutet Folgendes: Wie eine Krähe, die einen fettfarbenen Stein sieht und ihn umkreisen würde mit dem Gedanken: „Vielleicht finden wir hier etwas Weiches, vielleicht gibt es hier einen Wohlgeschmack“; wenn dann jene Krähe dort keinen Wohlgeschmack findet, zieht sie unverrichteter Dinge ab und entfernt sich von dem Stein; ebenso weichen auch wir, die wir wie jene Krähe den steinähnlichen Gotama angegangen sind und weder Wohlgeschmack noch Freundschaft erlangen konnten, voller Überdruss von Gotama ab. Das Vierte [Sutta]. 5. මාරධීතුසුත්තවණ්ණනා 5. Die Erklärung des Suttas über die Töchter des Māra (Māradhītusutta). 161. පඤ්චමෙ අභාසිත්වාති එත්ථ අ-කාරො නිපාතමත්තං, භාසිත්වාති අත්ථො. අභාසයිත්වාතිපි පාඨො. උපසඞ්කමිංසූති ‘‘ගොපාලකදාරකං විය දණ්ඩකෙන භූමිං ලෙඛං දත්වා අතිවිය දුම්මනො හුත්වා නිසින්නො. ‘කින්නු ඛො කාරණ’න්ති? පුච්ඡිත්වා, ජානිස්සාමා’’ති උපසඞ්කමිංසු. 161. Im fünften [Sutta] ist bei dem Wort „abhāsitvā“ der Buchstabe „a-“ ein bloßes Partikel; die Bedeutung ist „bhāsitvā“ (gesprochen habend). Es gibt auch die Lesart „abhāsayitvā“. „Sie näherten sich“ (upasaṅkamiṃsu) bedeutet: Sie näherten sich mit dem Gedanken: „Er sitzt da wie ein Hirtenjunge, der mit einem Stöckchen Linien in die Erde zeichnet, und ist überaus bedrückt. Was mag wohl der Grund sein? Wir wollen ihn fragen und es in Erfahrung bringen.“ සොචසීති චින්තෙසි. ආරඤ්ඤමිව කුඤ්ජරන්ති යථා අරඤ්ඤතො පෙසිතගණිකාරහත්ථිනියො ආරඤ්ඤකං කුඤ්ජරං ඉත්ථිකුත්තදස්සනෙන පලොභෙත්වා බන්ධිත්වා ආනයන්ති, එවං ආනයිස්සාම. මාරධෙය්‍යන්ති තෙභූමකවට්ටං. „Socasī“ („Du trauerst“) bedeutet: er dachte nach (bzw. sorgte sich). „Āraññamiva kuñjaraṃ“ („wie ein Elefant im Wald“) bedeutet: Wie aus dem Wald gesandte, abgerichtete Elefantenkühe einen Waldelefanten im Wald durch das Zeigen weiblicher Verzierungen verführen, fesseln und herbeibringen, so werden wir [ihn] herbeibringen. „Māradheyyanti“ („Bereich des Māra“) bedeutet: den Kreislauf der Existenz auf den drei Ebenen (tebhūmakavaṭṭa). උපසඞ්කමිංසූති – ‘‘තුම්හෙ ථොකං අධිවාසෙථ, මයං තං ආනෙස්සාමා’’ති පිතරං සමස්සාසෙත්වා උපසඞ්කමිංසු. උච්චාවචාති නානාවිධා. එකසතං එකසතන්ති එකෙකං සතං සතං කත්වා. කුමාරිවණ්ණසතන්ති ඉමිනා නයෙන කුමාරිඅත්තභාවානං සතං. „Upasaṅkamiṃsu“ („sie näherten sich“) bedeutet: Indem sie den Vater mit den Worten beruhigten: „Geduldet euch ein wenig, wir werden ihn herbeibringen“, näherten sie sich. „Uccāvacā“ bedeutet: von verschiedenster Art. „Ekasataṃ ekasataṃ“ bedeutet: jeweils einhundert bildend. „Kumārivaṇṇasataṃ“ bedeutet nach dieser Methode: einhundert Erscheinungsformen von jungen Mädchen. අත්ථස්ස [Pg.172] පත්තිං හදයස්ස සන්තින්ති, ද්වීහිපි පදෙහි අරහත්තමෙව කථෙසි. සෙනන්ති කිලෙසසෙනං. සා හි පියරූපසාතරූපා නාම. එකාහං ඣායන්ති එකො අහං ඣායන්තො. සුඛමනුබොධින්ති අරහත්තසුඛං අනුබුජ්ඣිං. ඉදං වුත්තං හොති – පියරූපං සාතරූපං සෙනං ජිනිත්වා අහං එකො ඣායන්තො ‘‘අත්ථස්ස පත්තිං හදයස්ස සන්ති’’න්ති සඞ්ඛං ගතං අරහත්තසුඛං අනුබුජ්ඣිං. තස්මා ජනෙන මිත්තසන්ථවං න කරොමි, තෙනෙව ච මෙ කාරණෙන කෙනචි සද්ධිං සක්ඛී න සම්පජ්ජතීති. Mit den beiden Ausdrücken „atthassa pattiṃ“ („das Erlangen des Nutzens“) und „hadayassa santiṃ“ („den Frieden des Herzens“) sprach er nur von der Arahatschaft. „Senaṃ“ („das Heer“) bezieht sich auf das Heer der Befleckungen (kilesasena). Dieses ist wahrlich von angenehmer und lieblicher Natur. „Ekāhaṃ jhāyaṃ“ („ich meditiere allein“) bedeutet: ich meditiere allein (ohne Gefährten wie Begierden oder andere Personen). „Sukhamanubodhiṃ“ bedeutet: Ich habe das Glück der Arahatschaft erkannt. Dies bedeutet Folgendes: Nachdem ich das Heer [der Befleckungen] von angenehmer und lieblicher Natur besiegt hatte, erkannte ich, allein meditierend, das Glück der Arahatschaft, welches als „das Erlangen des Nutzens, der Frieden des Herzens“ bezeichnet wird. Daher knüpfe ich keine freundschaftliche Vertrautheit mit den Menschen an, und aus eben diesem Grund entsteht für mich mit niemandem eine Freundschaft. කථංවිහාරීබහුලොති කතමෙන විහාරෙන බහුලං විහරන්තො. අලද්ධාති අලභිත්වා. යොති නිපාතමත්තං. ඉදං වුත්තං හොති – කතමෙන ඣානෙන බහුලං ඣායන්තං තං පුග්ගලං කාමසඤ්ඤා අලභිත්වාව පරිබාහිරා හොන්තීති. „Kathaṃvihārībahulo“ („wie verbringt er meist seine Zeit?“) bedeutet: in welchem Verweilzustand (vihāra) verweilt er meist? „Aladdhā“ bedeutet: ohne zu erlangen. „Yo“ ist bloß eine Partikel (nipātamatta). Dies bedeutet Folgendes: Durch welche meditative Vertiefung (jhāna), in der jene Person meist verweilt, bleiben die sinnlichen Vorstellungen (kāmasaññā) erfolglos und somit völlig ausgeschlossen? පස්සද්ධකායොති චතුත්ථජ්ඣානෙන අස්සාසපස්සාසකායස්ස පස්සද්ධත්තා පස්සද්ධකායො. සුවිමුත්තචිත්තොති අරහත්තඵලවිමුත්තියා සුට්ඨු විමුත්තචිත්තො. අසඞ්ඛරානොති තයො කම්මාභිසඞ්ඛාරෙ අනභිසඞ්ඛරොන්තො. අනොකොති අනාලයො. අඤ්ඤාය ධම්මන්ති චතුසච්චධම්මං ජානිත්වා. අවිතක්කඣායීති අවිතක්කෙන චතුත්ථජ්ඣානෙන ඣායන්තො. න කුප්පතීතිආදීසු දොසෙන න කුප්පති, රාගෙන න සරති, මොහෙන න ථීනො. ඉමෙසු තීසු මූලකිලෙසෙසු ගහිතෙසු දියඩ්ඪකිලෙසසහස්සං ගහිතමෙව හොති. පඨමපදෙන වා බ්‍යාපාදනීවරණං ගහිතං, දුතියෙන කාමච්ඡන්දනීවරණං, තතියෙන ථිනං ආදිං කත්වා සෙසනීවරණානි. ඉති ඉමිනා නීවරණප්පහානෙන ඛීණාසවං දස්සෙති. „Passaddhakāyo“ („beruhigten Körpers“) bedeutet: aufgrund der Beruhigung des Körpers von Ein- und Ausatmung durch das vierte Jhāna hat er einen beruhigten Körper. „Suvimuttacitto“ („wohlbefreiten Geistes“) bedeutet: ein durch die Befreiung der Arahat-Frucht (arahattaphalavimutti) vollkommen befreiter Geist. „Asaṅkharāno“ („nicht gestaltend“) bedeutet: die drei Arten von karmischen Gestaltungen (kammābhisaṅkhāra) nicht gestaltend. „Anoko“ („heimatlos“) bedeutet: ohne Anhaftung (anālayo). „Aññāya dhammaṃ“ („die Lehre erkennend“) bedeutet: nachdem er die Wahrheit der Vier Edlen Wahrheiten (catusaccadhamma) erkannt hat. „Avitakkajhāyī“ („ohne Gedankengänge meditierend“) bedeutet: im gedankengangsfreien vierten Jhāna meditierend. In Phrasen wie „na kuppati“ („er erzürnt nicht“) bedeutet es: Er erzürnt nicht durch Hass, er sehnt sich nicht durch Gier, er ist nicht träge durch Verblendung. Wenn diese drei Wurzelbefleckungen (mūlakilesa) erfasst sind, sind damit auch die eintausendfünfhundert Befleckungen erfasst. Oder aber mit dem ersten Wort wird das Hindernis des Übelwollens (byāpādanīvaraṇa) erfasst, mit dem zweiten das Hindernis des Sinnesverlangens (kāmacchandanīvaraṇa) und mit dem dritten das Hindernis von Starrheit und Trägheit (thīna-middha) sowie die übrigen Hindernisse. So zeigt er durch das Aufgeben der Hindernisse den Zustand eines Triebversiegten (khīṇāsava). පඤ්චොඝතිණ්ණොති පඤ්චද්වාරිකං කිලෙසොඝං තිණ්ණො. ඡට්ඨන්ති මනොද්වාරිකම්පි ඡට්ඨං කිලෙසොඝං අතරි. පඤ්චොඝග්ගහණෙන වා පඤ්චොරම්භාගියානි සංයොජනානි, ඡට්ඨග්ගහණෙන පඤ්චුද්ධම්භාගියානි වෙදිතබ්බානි. ගණසඞ්ඝචාරීති ගණෙ ච සඞ්ඝෙ ච චරතීති සත්ථා ගණසඞ්ඝචාරී නාම. අද්ධා චරිස්සන්තීති අඤ්ඤෙපි සද්ධා බහුජනා එකංසෙන චරිස්සන්ති. අයන්ති අයං සත්ථා. අනොකොති අනාලයො. „Pañcoghatiṇṇo“ („der die pfünf Fluten überquert hat“) bedeutet: Er hat die Flut der Befleckungen an den fünf Sinnespforten überquert. „Chaṭṭhaṃ“ („die sechste“) bedeutet: Er hat auch die sechste Flut der Befleckungen an der Geistpforte (manodvāra) überquert. Oder durch die Erwähnung der „fünf Fluten“ sind die fünf niederen Fesseln (orambhāgiyasaṃyojana) zu verstehen, und durch die Erwähnung der „sechsten“ die fünf höheren Fesseln (uddhambhāgiyasaṃyojana). „Gaṇasaṅghacārī“ („der in Gruppen und im Orden wandelt“) bedeutet: Der Lehrer wird „gaṇasaṅghacārī“ genannt, weil er sich in Gruppen und im Orden bewegt. „Addhā carissanti“ („sie werden gewiss wandeln“) bedeutet: Auch andere gläubige Menschen der breiten Masse werden ganz gewiss wandeln. „Ayaṃ“ bedeutet: dieser Lehrer. „Anoko“ bedeutet: ohne Anhaftung (anālayo). අච්ඡෙජ්ජ [Pg.173] නෙස්සතීති අච්ඡින්දිත්වා නයිස්සති, මච්චුරාජස්ස හත්ථතො අච්ඡින්දිත්වා නිබ්බානපාරං නයිස්සතීති වුත්තං හොති. නයමානානන්ති නයමානෙසු. „Acchejja nessati“ („er wird entreißen und wegführen“) bedeutet: Er wird entreißen und wegführen; es bedeutet, dass er sie aus den Händen des Königs des Todes (Māra) entreißen und an das jenseitige Ufer des Nibbāna führen wird. „Nayamānānaṃ“ bedeutet: während sie weggeführt werden (nayamānesu). සෙලංව සිරසූහච්ච, පාතාලෙ ගාධමෙසථාති මහන්තං කූටාගාරප්පමාණං සිලං සීසෙ ඨපෙත්වා පාතාලෙ පතිට්ඨගවෙසනං විය. ඛාණුංව උරසාසජ්ජාති උරසි ඛාණුං පහරිත්වා විය. අපෙථාති අපගච්ඡථ. ඉමස්මිං ඨානෙ සඞ්ගීතිකාරා ‘‘ඉදමවොචා’’ති දෙසනං නිට්ඨපෙත්වා දද්දල්ලමානාති ගාථං ආහංසු. තත්ථ දද්දල්ලමානාති අතිවිය ජලමානා සොභමානා. ආගඤ්ඡුන්ති ආගතා. පනුදීති නීහරි. තූලං භට්ඨංව මාලුතොති යථා ඵලතො භට්ඨං සිම්බලිතූලං වා පොටකිතූලං වා වාතො පනුදති නීහරති, එවං පනුදීති. පඤ්චමං. „Selaṃva sirasūhacca, pātāle gādhamesatha“ („wie einen Felsbrocken auf dem Kopf tragend, sucht ihr festen Boden im Abgrund“) bedeutet: Es ist so, als ob man einen riesigen Stein von der Größe eines Turmhauses auf das Haupt setzt und im tiefen Abgrund des Ozeans nach einem festen Halt sucht. „Khāṇuṃva urasāsajja“ („wie an einen Baumstumpf mit der Brust stoßend“) bedeutet: wie wenn man mit der Brust gegen einen Baumstumpf prallt. „Apetha“ bedeutet: Geht weg! An dieser Stelle sprachen die Redakteure des Konzils (saṅgītikārā) nach Beendigung der Predigt mit den Worten „idamavoca“ die abschließende Strophe, beginnend mit „daddallamānā“. Darin bedeutet „daddallamānā“: überaus strahlend und glänzend. „Āgañchuṃ“ bedeutet: sie kamen. „Panudi“ bedeutet: er vertrieb sie. „Tūlaṃ bhaṭṭhaṃva māluto“ bedeutet: Wie der Wind herabgefallene Seidenbaumwolle (simbalitūla) oder Schilfwolle (poṭakitūla) wegweht und vertreibt, so vertrieb er sie. [Dies ist das] fünfte [Sutta]. තතියො වග්ගො. Das dritte Kapitel (Vagga). ඉති සාරත්ථප්පකාසිනියා Hier endet in der Sāratthappakāsinī, සංයුත්තනිකාය-අට්ඨකථාය dem Kommentar zum Saṃyuttanikāya, මාරසංයුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. die Erklärung des Māra-Saṃyutta. 5. භික්ඛුනීසංයුත්තං 5. Das Bhikkhunī-Saṃyutta (Die Sammlung der Nonnen). 1. ආළවිකාසුත්තවණ්ණනා 1. Die Erklärung des Āḷavikā-Sutta. 162. භික්ඛුනීසංයුත්තස්ස [Pg.174] පඨමෙ ආළවිකාති ආළවියං ජාතා ආළවිනගරතොයෙව ච නික්ඛම්ම පබ්බජිතා. අන්ධවනන්ති කස්සපසම්මාසම්බුද්ධස්ස චෙතියෙ නවකම්මත්ථාය ධනං සමාදපෙත්වා ආගච්ඡන්තස්ස යසොධරස්ස නාම ධම්මභාණකස්ස අරියපුග්ගලස්ස අක්ඛීනි උප්පාටෙත්වා තත්ථෙව අක්ඛිභෙදප්පත්තෙහි පඤ්චහි චොරසතෙහි නිවුත්ථත්තා තතො පට්ඨාය ‘‘අන්ධවන’’න්ති සඞ්ඛං ගතං වනං. තං කිර සාවත්ථිතො දක්ඛිණපස්සෙ ගාවුතමත්තෙ හොති රාජාරක්ඛාය ගුත්තං. තත්ථ පවිවෙකකාමා භික්ඛූ ච භික්ඛුනියො ච ගච්ඡන්ති. තස්මා අයම්පි කායවිවෙකත්ථිනී යෙන තං වනං, තෙනුපසඞ්කමි. නිස්සරණන්ති නිබ්බානං. පඤ්ඤායාති පච්චවෙක්ඛණඤාණෙන. න ත්වං ජානාසි තං පදන්ති ත්වං එතං නිබ්බානපදං වා නිබ්බානගාමිමග්ගපදං වා න ජානාසි. සත්තිසූලූපමාති විනිවිජ්ඣනත්ථෙන සත්තිසූලසදිසා. ඛන්ධාසං අධිකුට්ටනාති ඛන්ධා තෙසං අධිකුට්ටනභණ්ඩිකා. පඨමං. 162. Im ersten [Sutta] des Bhikkhunī-Saṃyutta bedeutet „Āḷavikā“: Sie wurde in Āḷavī geboren und trat genau aus der Stadt Āḷavī kommend ins Hauslose Leben ein. „Andhavana“ (der Blindenwald) ist ein Wald, der so genannt wurde, weil dort fünfhundert Diebe lebten, deren Augen ausgestochen worden waren (sie erblindeten), nachdem sie die Augen des edlen Mannes namens Yasodhara, eines Dhamma-Predigers, ausgestochen hatten, der auf dem Rückweg war, nachdem er Spenden für Bauarbeiten am Schrein des vollkommen Erleuchteten Kassapa gesammelt hatte. Es heißt, dieser Wald befinde sich südlich von Sāvatthī in einer Entfernung von etwa einem Gāvuta und sei durch königlichen Schutz gesichert. Dorthin gehen Mönche und Nonnen, die nach Abgeschiedenheit streben. Daher begab sich auch diese [Nonne], die nach körperlicher Abgeschiedenheit verlangte, dorthin, wo jener Wald war. „Nissaraṇaṃ“ bedeutet Nibbāna. „Paññāyā“ bedeutet durch das Wissen der Rückschau (paccavekkhaṇañāṇa). „Na tvaṃ jānāsi taṃ padaṃ“ bedeutet: Du [Māra] kennst weder diese Stätte des Nibbāna noch den Pfad, der zum Nibbāna führt. „Sattisūlūpamā“ bedeutet: Aufgrund des Durchbohrens sind sie wie Speere und Lanzen. „Khandhāsaṃ adhikuṭṭanā“ bedeutet: Die Daseinsgruppen (khandhā) sind für jene [Speere und Lanzen] wie ein Hackklotz. [Dies ist das] erste [Sutta]. 2. සොමාසුත්තවණ්ණනා 2. Die Erklärung des Somā-Sutta. 163. දුතියෙ ඨානන්ති අරහත්තං. දුරභිසම්භවන්ති දුප්පසහං. ද්වඞ්ගුලපඤ්ඤායාති පරිත්තපඤ්ඤාය. යස්මා වා ද්වීහි අඞ්ගුලෙහි කප්පාසවට්ටිං ගහෙත්වා සුත්තං කන්තන්ති, තස්මා ඉත්ථී ‘‘ද්වඞ්ගුලපඤ්ඤා’’ති වුච්චති. ඤාණම්හි වත්තමානම්හීති ඵලසමාපත්තිඤාණෙ පවත්තමානෙ. ධම්මං විපස්සතොති චතුසච්චධම්මං විපස්සන්තස්ස, පුබ්බභාගෙ වා විපස්සනාය ආරම්මණභූතං ඛන්ධපඤ්චකමෙව. කිඤ්චි වා පන අඤ්ඤස්මීති අඤ්ඤං වා කිඤ්චි ‘‘අහං අස්මී’’ති තණ්හාමානදිට්ඨිවසෙන යස්ස සියා. දුතියං. 163. Im zweiten [Sutta] bedeutet „ṭhānaṃ“: die Arahatschaft. „Durabhisambhavaṃ“ bedeutet: schwer zu erreichen (unbezwingbar). „Dvaṅgulapaññāya“ (mit Zwei-Finger-Weisheit) bedeutet: mit geringer Weisheit. Oder aber, weil Frauen eine Baumwollrolle mit zwei Fingern halten, um Faden zu spinnen, wird eine Frau „Zwei-Finger-Weisheit“ genannt. „Ñāṇamhi vattamānamhi“ bedeutet: wenn das Wissen der Frucht-Errungenschaft (phalasamāpattiñāṇa) gegenwärtig ist. „Dhammaṃ vipassato“ bedeutet: für jemanden, der die Lehre der Vier Edlen Wahrheiten mit Einsicht betrachtet; oder in der vorbereitenden Phase für jemanden, der die fünf Daseinsgruppen als das eigentliche Objekt der Einsichtsmeditation (vipassanā) betrachtet. „Kiñci vā pana aññasmiṃ“ bedeutet: für wen auch immer es bezüglich eines anderen Objekts durch den Einfluss von Begehren, Dünkel und Ansichten (taṇhā, māna, diṭṭhi) die Vorstellung „Ich bin [dies]“ geben sollte. [Dies ist das] zweite [Sutta]. 3. කිසාගොතමීසුත්තවණ්ණනා 3. Die Erklärung des Kisāgotamī-Sutta. 164. තතියෙ කිසාගොතමීති අප්පමංසලොහිතතාය කිසා, ගොතමීති පනස්සා නාමං. පුබ්බෙ කිර සාවත්ථියං එකස්මිං කුලෙ අසීතිකොටිධනං සබ්බං අඞ්ගාරාව ජාතං. කුටුම්බිකො අඞ්ගාරජාතානි අනීහරිත්වා [Pg.175] – ‘‘අවස්සං කොචි පුඤ්ඤවා භවිස්සති, තස්ස පුඤ්ඤෙන පුන පාකතිකං භවිස්සතී’’ති සුවණ්ණහිරඤ්ඤස්ස චාටියො පූරෙත්වා ආපණෙ ඨපෙත්වා සමීපෙ නිසීදි. අථෙකා දුග්ගතකුලස්ස ධීතා – ‘‘අඩ්ඪමාසකං ගහෙත්වා දාරුසාකං ආහරිස්සාමී’’ති වීථිං ගතා තං දිස්වා කුටුම්බිකං ආහ – ‘‘ආපණෙ තාව ධනං එත්තකං, ගෙහෙ කිත්තකං භවිස්සතී’’ති. කිං දිස්වා අම්ම එවං කථෙසීති? ඉමං හිරඤ්ඤසුවණ්ණන්ති. සො ‘‘පුඤ්ඤවතී එසා භවිස්සතී’’ති තස්සා වසනට්ඨානං පුච්ඡිත්වා ආපණෙ භණ්ඩං පටිසාමෙත්වා තස්සා මාතාපිතරො උපසඞ්කමිත්වා එවමාහ – ‘‘අම්හාකං ගෙහෙ වයප්පත්තො දාරකො අත්ථි, තස්සෙතං දාරිකං දෙථා’’ති. කිං සාමි දුග්ගතෙහි සද්ධිං කෙළිං කරොසීති? මිත්තසන්ථවො නාම දුග්ගතෙහිපි සද්ධිං හොති, දෙථ නං, කුටුම්බසාමිනී භවිස්සතීති නං ගහෙත්වා ඝරං ආනෙසි. සා සංවාසමන්වාය පුත්තං විජාතා. පුත්තො පදසා ආහිණ්ඩනකාලෙ කාලමකාසි. සා දුග්ගතකුලෙ උප්පජ්ජිත්වා මහාකුලං ගන්ත්වාපි ‘‘පුත්තවිනාසං පත්තාම්හී’’ති උප්පන්නබලවසොකා පුත්තස්ස සරීරකිච්චං වාරෙත්වා තං මතකළෙවරං ආදාය නගරෙ විප්පලපන්තී චරති. 164. Im dritten Sutta (im Kisāgotamīsutta) bedeutet „kisāgotamī“: „kisā“ wegen ihres Mangels an Fleisch und Blut (da sie mager war), und „gotamī“ war ihr Name. Einst, so heißt es, wurde in einer Familie in Sāvatthī ein ganzes Vermögen von achtzig Millionen zu bloßer Kohle. Der Hausvater warf die zu Kohle gewordenen Stücke nicht weg, sondern dachte: „Sicherlich wird es jemanden geben, der verdienstvoll ist; durch dessen Verdienst wird es wieder zu normalem Zustand werden“, füllte Töpfe mit Gold und Silber (das wie Kohle aussah), stellte sie auf dem Marktplatz auf und setzte sich in die Nähe. Da ging die Tochter einer armen Familie auf die Straße, nachdem sie eine halbe Māsaka-Münze genommen hatte, mit dem Gedanken: „Ich will Brennholz und Gemüse holen.“ Als sie jenes Gold und Silber sah, sagte sie zum Hausvater: „Auf dem Markt ist so viel Reichtum; wie viel mag wohl in Ihrem Hause sein?“ „Was hast du gesehen, meine Liebe, dass du so sprichst?“, fragte er. „Dieses Gold und Silber“, antwortete sie. Er dachte: „Diese muss eine verdienstvolle Person sein“, erkundigte sich nach ihrem Wohnort, räumte die Waren auf dem Markt weg, suchte ihre Eltern auf und sprach so: „In unserem Hause gibt es einen herangewachsenen Jungen. Gebt diesem dieses Mädchen!“ „Herr, warum treibst du Scherz mit den Armen?“, sagten sie. „Eine Freundschaft und Vertrautheit besteht wahrlich auch mit Armen. Gebt sie mir, sie wird die Herrin des Hauses sein.“ So nahm er sie mit und brachte sie in sein Haus. Infolge des Zusammenlebens gebar sie einen Sohn. Als der Sohn im Alter war, zu Fuß umherzugehen, verstarb er. Obwohl sie in einer armen Familie geboren war und in eine große Familie geheiratet hatte, dachte sie: „Ich habe den Verlust meines Sohnes erlitten“, und von heftigem Kummer überwältigt, verhinderte sie die Bestattungszeremonie für ihren Sohn, nahm den Leichnam und wanderte in der Stadt wehklagend umher. එකදිවසං මහතියා බුද්ධවීථියා දසබලස්ස සන්තිකං ගන්ත්වා – ‘‘පුත්තස්ස මෙ අරොගභාවත්ථාය භෙසජ්ජං දෙථ භගවා’’ති ආහ. ගච්ඡ සාවත්ථිං ආහිණ්ඩිත්වා යස්මිං ගෙහෙ මතපුබ්බො නත්ථි, තතො සිද්ධත්ථකං ආහර, පුත්තස්ස තෙ භෙසජ්ජං භවිස්සතීති. සා නගරං පවිසිත්වා ධුරගෙහතො පට්ඨාය භගවතා වුත්තනයෙන ගන්ත්වා සිද්ධත්ථකං යාචන්තී ඝරෙ ඝරෙ, ‘‘කුතො ත්වං එවරූපං ඝරං පස්සිස්සසී’’ති වුත්තා කතිපයානි ගෙහානි ආහිණ්ඩිත්වා – ‘‘සබ්බෙසම්පි කිරායං ධම්මතා, න මය්හං පුත්තස්සෙවා’’ති සාලායං ඡවං ඡඩ්ඩෙත්වා පබ්බජ්ජං යාචි. සත්ථා ‘‘ඉමං පබ්බාජෙතූ’’ති භික්ඛුනිඋපස්සයං පෙසෙසි. සා ඛුරග්ගෙයෙව අරහත්තං පාපුණි. ඉමං ථෙරිං සන්ධාය ‘‘අථ ඛො කිසාගොතමී’’ති වුත්තං. Eines Tages ging sie auf der großen Straße, die zum Buddha führte, in die Gegenwart des Zehnkräftigen und sagte: „Gib mir, o Erhabener, eine Medizin zur Genesung meines Sohnes.“ „Geh, wandere durch Sāvatthī, und aus einem Haus, in dem noch nie jemand gestorben ist, bringe Senfsamen; das wird die Medizin für deinen Sohn sein.“ Sie betrat die Stadt und suchte, angefangen vom ersten Haus, in der vom Erhabenen beschriebenen Weise die Häuser auf. Als sie um Senfsamen bat, wurde ihr in jedem Haus gesagt: „Wo willst du wohl ein solches Haus finden?“ Nach dem Aufsuchen einiger Häuser dachte sie: „Dies ist fürwahr das Naturgesetz für alle, nicht nur für meinen Sohn“, ließ den Leichnam in einer Halle zurück und bat um die Ordination. Der Meister sandte sie mit den Worten „Lasst sie ordinieren!“ in das Nonnenkloster. Sie erreichte die Arhatschaft noch unter der Schermesser-Spitze. In Bezug auf diese Theri wurde gesagt: „Atha kho kisāgotamī“ („Da nun Kisāgotamī...“). එකමාසීති එකා ආසි. රුදම්මුඛීති රුදමානමුඛී විය. අච්චන්තං මතපුත්තාම්හීති එත්ථ අන්තං අතීතං අච්චන්තං, භාවනපුංසකමෙතං. ඉදං වුත්තං හොති – යථා පුත්තමරණං අන්තං අතීතං හොති, එවං මතපුත්තා අහං, ඉදානි මම පුන පුත්තමරණං නාම නත්ථි. පුරිසා එතදන්තිකාති පුරිසාපි මෙ එතදන්තිකාව[Pg.176]. යො මෙ පුත්තමරණස්ස අන්තො, පුරිසානම්පි මෙ එසෙවන්තො, අභබ්බා අහං ඉදානි පුරිසං ගවෙසිතුන්ති. සබ්බත්ථ විහතා නන්දීති සබ්බෙසු ඛන්ධායතනධාතුභවයොනිගතිඨිතිනිවාසෙසු මම තණ්හානන්දී විහතා. තමොක්ඛන්ධොති අවිජ්ජාක්ඛන්ධො. පදාලිතොති ඤාණෙන භින්නො. තතියං. „Ekamāsī“ bedeutet: Sie war allein. „Rudammukhī“ bedeutet: Wie mit einem weinenden Gesicht. In dem Ausdruck „accantaṃ mataputtāmhī“ bedeutet „accantaṃ“: das Ende (anta) überschritten (atīta); dies ist ein sächliches Abstraktum. Dies ist damit gemeint: Ebenso wie der Tod eines Sohnes ein überschrittenes Ende ist, so bin ich eine, deren Sohn gestorben ist; jetzt gibt es für mich keinen Tod eines Sohnes mehr. „Purisā etadantikā“ bedeutet: Auch die Männer haben für mich hier ihr Ende. Was das Ende des Todes meines Sohnes ist, ebendies ist für mich auch das Ende mit den Männern; ich bin nun unfähig, nach einem Mann zu suchen. „Sabbattha vihatā nandī“ bedeutet: In allen Aggregaten, Sinnesbereichen, Elementen, Daseinsformen, Entstehungsweisen, Fährten, Ständen des Bewusstseins und Wohnstätten ist meine Begehrensfreude vernichtet. „Tamokkhandho“ ist der Haufen der Unwissenheit. „Padālito“ bedeutet: durch Erkenntnis gespalten. Das dritte (Sutta). 4. විජයාසුත්තවණ්ණනා 4. Erklärung des Vijayāsutta 165. චතුත්ථෙ පඤ්චඞ්ගිකෙනාති ආතතං විතතං ආතතවිතතං ඝනං සුසිරන්ති එවං පඤ්චඞ්ගසමන්නාගතෙන. නිය්‍යාතයාමි තුය්හෙවාති සබ්බෙ තුය්හංයෙව දෙමි. නාහං තෙනත්ථිකාති නාහං තෙන අත්ථිකා. පූතිකායෙනාති සුවණ්ණවණ්ණොපි කායො නිච්චං උග්ඝරිතපග්ඝරිතට්ඨෙන පූතිකායොව, තස්මා එවමාහ. භින්දනෙනාති භිජ්ජනසභාවෙන. පභඞ්ගුනාති චුණ්ණවිචුණ්ණං ආපජ්ජනධම්මෙන. අට්ටීයාමීති අට්ටා පීළිතා හොමි. හරායාමීති ලජ්ජාමි. සන්තා සමාපත්තීති අට්ඨවිධා ලොකියසමාපත්ති ආරම්මණසන්තතාය අඞ්ගසන්තතාය ච සන්තාති වුත්තා. සබ්බත්ථාති සබ්බෙසු රූපාරූපභවෙසු, තෙසං ද්වින්නං භවානං ගහිතත්තා ගහිතෙ කාමභවෙ අට්ඨසු ච සමාපත්තීසූති එතෙසු සබ්බෙසු ඨානෙසු මය්හං අවිජ්ජාතමො විහතොති වදති. චතුත්ථං. 165. Im vierten Sutta bedeutet „pañcaṅgikena“: mit den fünf Gliedern des Musikinstruments, nämlich dem einseitig bespannten, dem zweiseitig bespannten, dem rundum bespannten, dem metallenen und dem hohlen. „Niyyātayāmi tuyheva“ bedeutet: Ich gebe alle Objekte nur dir. „Nāhaṃ tenatthikā“ bedeutet: Ich habe kein Bedürfnis danach. „Pūtikāyena“ bedeutet: Selbst ein goldfarbener Körper ist wegen des ständigen Absonderns und Heraustropfens nach oben und unten in Wahrheit nur ein fauliger Körper; daher sagt er dies. „Bhindanena“ bedeutet: durch die Natur des Zerbrechens. „Pabhaṅgunā“ bedeutet: durch die Eigenschaft, zu feinstem Staub zu werden. „Aṭṭīyāmi“ bedeutet: Ich bin gequält und gepeinigt. „Harāyāmi“ bedeutet: Ich schäme mich. „Santā samāpattī“ bedeutet: Die achtfache weltliche Samāpatti wird sowohl wegen des Friedens des Objekts als auch wegen des Friedens der Glieder als „friedvoll“ bezeichnet. „Sabbattha“ bedeutet: in allen feinstofflichen und immateriellen Daseinsbereichen; da diese beiden Daseinsformen ergriffen werden, wenn das Sinnen-Dasein ergriffen wird, und in den acht Samāpattis – an all diesen Stellen ist das Dunkel der Unwissenheit für mich vernichtet, so sagt sie. Das vierte (Sutta). 5. උප්පලවණ්ණාසුත්තවණ්ණනා 5. Erklärung des Uppalavaṇṇāsutta 166. පඤ්චමෙ සුපුප්ඵිතග්ගන්ති අග්ගතො පට්ඨාය සුට්ඨු පුප්ඵිතං සාලරුක්ඛං. න චත්ථි තෙ දුතියා වණ්ණධාතූති තව වණ්ණධාතුසදිසා දුතියා වණ්ණධාතු නත්ථි, තයා සදිසා අඤ්ඤා භික්ඛුනී නත්ථීති වදති. ඉධාගතා තාදිසිකා භවෙය්‍යුන්ති යථා ත්වං ඉධාගතා කිඤ්චි සන්ථවං වා සිනෙහං වා න ලභසි, එවමෙවං තෙපි තයාව සදිසා භවෙය්‍යුං. පඛුමන්තරිකායන්ති ද්වින්නං අක්ඛීනං මජ්ඣෙ නාසවංසෙපි තිට්ඨන්තිං මං න පස්සසි. වසීභූතම්හීති වසීභූතා අස්මි. පඤ්චමං. 166. Im fünften Sutta bedeutet „supupphitaggaṃ“: einen Sal-Baum, der von der Spitze an reichlich blüht. „Na catthi te dutiyā vaṇṇadhātu“ bedeutet: Es gibt kein zweites Element der Schönheit, das deiner Schönheit gleicht; es gibt keine andere Nonne, die dir gleicht, so sagt er. „Idhāgatā tādisikā bhaveyyuṃ“ bedeutet: So wie du, die du hierhergekommen bist, keinerlei Vertrautheit oder Zuneigung empfindest, genau so mögen jene dir gleichen. „Pakhumantarikāyaṃ“ bedeutet: Selbst wenn ich mitten zwischen den beiden Augen auf dem Nasenrücken stehe, siehst du mich nicht. „Vasībhūtamhī“ bedeutet: Ich bin eine, die Meisterschaft besitzt. Das fünfte (Sutta). 6. චාලාසුත්තවණ්ණනා 6. Erklärung des Cālāsutta 167. ඡට්ඨෙ කො නු තං ඉදමාදපයීති කො නු මන්දබුද්ධි බාලො තං එවං ගාහාපෙසි? පරික්ලෙසන්ති අඤ්ඤම්පි නානප්පකාරං උපද්දවං. ඉදානි යං මාරො ආහ [Pg.177] – ‘‘කො නු තං ඉදමාදපයී’’ති, තං මද්දන්තී – ‘‘න මං අන්ධබාලො ආදපෙසි, ලොකෙ පන අග්ගපුග්ගලො සත්ථා ධම්මං දෙසෙසී’’ති දස්සෙතුං, බුද්ධොතිආදිමාහ. තත්ථ සච්චෙ නිවෙසයීති පරමත්ථසච්චෙ නිබ්බානෙ නිවෙසෙසි. නිරොධං අප්පජානන්තාති නිරොධසච්චං අජානන්තා. ඡට්ඨං. 167. Im sechsten Sutta bedeutet „ko nu taṃ idamādapayi“: Welcher ungebildete, törichte Mensch hat dich dazu gebracht, dies so anzunehmen? „Pariklesaṃ“ bedeutet: andere vielfältige Bedrängnisse. Um nun jenes Wort zu widerlegen, welches Māra sprach: „Wer hat dir das auferlegt?“, und um zu zeigen: „Nicht ein blinder Tor hat mich dazu gebracht, sondern der Meister, die höchste Person der Welt, hat die Lehre dargelegt“, sprach sie die Worte beginnend mit „Buddho“. Darin bedeutet „sacce nivesayi“: Er hat mich in der absoluten Wahrheit, dem Nibbāna, verankert. „Nirodhaṃ appajānantā“ bedeutet: die die Wahrheit des Erlöschens nicht erkennen. Das sechste (Sutta). 7. උපචාලාසුත්තවණ්ණනා 7. Erklärung des Upacālāsutta 168. සත්තමෙ එන්ති මාරවසං පුනාති පුනප්පුනං මරණමාරකිලෙසමාරදෙවපුත්තමාරානං වසං ආගච්ඡන්ති. පධූපිතොති සන්තාපිතො. අගති යත්ථ මාරස්සාති යත්ථ තුය්හං මාරස්ස අගති. තත්ථාති තස්මිං නිබ්බානෙ. සත්තමං. 168. Im siebten Sutta bedeutet „enti māravasaṃ puna“: Sie geraten immer wieder unter die Herrschaft des Todes-Māra, des Befleckungs-Māra und des Göttersohn-Māra. „Padhūpito“ bedeutet: gepeinigt. „Agati yattha mārassa“ bedeutet: wo für dich, o Māra, kein Zutritt ist. „Tattha“ bedeutet: in jenem Nibbāna. Das siebte (Sutta). 8. සීසුපචාලාසුත්තවණ්ණනා 8. Erklärung des Sīsupacālāsutta 169. අට්ඨමෙ සමණී විය දිස්සසීති සමණිසදිසා දිස්සසි. කිමිව චරසි මොමූහාති කිං කාරණා මොමූහා විය චරසි? ඉතො බහිද්ධාති ඉමම්හා සාසනා බහි. පාසං ඩෙන්තීති පාසණ්ඩා, සත්තානං චිත්තෙසු දිට්ඨිපාසං ඛිපන්තීති අත්ථො. සාසනං පන පාසෙ මොචෙති, තස්මා පාසණ්ඩොති න වුච්චති, ඉතො බහිද්ධායෙව පාසණ්ඩා හොන්ති. පසීදන්තීති සංසීදන්ති ලග්ගන්ති. 169. Im achten (Sutta) bedeutet „du erscheinst wie eine Asketin (samaṇī)“: Du erscheinst ähnlich einer Asketin. „Warum wanderst du umher wie eine völlig Verwirrte (momūhā)?“ bedeutet: Aus welchem Grund wanderst du umher wie eine Verwirrte? „Von hier nach draußen“ bedeutet: außerhalb dieser Lehre (Sāsana). „Sie werfen eine Schlinge (pāsaṃ ḍenti)“, daher werden sie „Häretiker (pāsaṇḍā)“ genannt; das bedeutet, sie werfen die Schlinge der falschen Ansichten in die Geister der Wesen. Die Lehre jedoch befreit von den Schlingen, daher wird sie nicht als „Häretikertum (pāsaṇḍa)“ bezeichnet; nur außerhalb von dieser existieren die Häretiker. „Sie sinken ein (pasīdanti)“ bedeutet, sie versinken (saṃsīdanti), sie bleiben hängen (lagganti). ඉදානි ‘‘කං නු උද්දිස්ස මුණ්ඩාසී’’ති පඤ්හං කථෙන්තී අත්ථි සක්‍යකුලෙ ජාතොතිආදිමාහ. තත්ථ සබ්බාභිභූති සබ්බානි ඛන්ධායතනධාතුභවයොනිගතිආදීනි අභිභවිත්වා ඨිතො. මරණමාරාදයො නුදි නීහරීති මාරනුදො. සබ්බත්ථමපරාජිතොති සබ්බෙසු රාගාදීසු වා මාරයුද්ධෙ වා අජිතො. සබ්බත්ථ මුත්තොති සබ්බෙසු ඛන්ධාදීසු මුත්තො. අසිතොති තණ්හාදිට්ඨිනිස්සයෙන අනිස්සිතො. සබ්බකම්මක්ඛයං පත්තොති සබ්බකම්මක්ඛයසඞ්ඛාතං අරහත්තං පත්තො. උපධිසඞ්ඛයෙති උපධිසඞ්ඛයසඞ්ඛාතෙ නිබ්බානෙ ආරම්මණතො විමුත්තො. අට්ඨමං. Um nun die Frage zu beantworten: „Wegen wem bist du kahlgeschoren?“, sprach sie die Verse, beginnend mit: „Es gibt einen im Sakya-Geschlecht Geborenen...“ Darin bedeutet „Alles-Überwinder (sabbābhibhū)“: Einer, der alle Daseinsgruppen (khandha), Sinnesgrundlagen (āyatana), Elemente (dhātu), Daseinsformen (bhava), Entstehungsweisen (yoni), Wiedergeburtsbereiche (gati) usw. überwunden hat und über ihnen steht. Er vertrieb, stieß den Tod, Māra und die anderen zurück, daher ist er der „Māra-Vertreiber (māranuda)“. „Überall Unbesiegter“ bedeutet: Unbesiegt in allen [Herausforderungen] wie Gier usw. oder im Kampf mit Māra. „Überall Befreiter“ bedeutet: Befreit von allen Daseinsgruppen usw. „Ungebunden (asito)“ bedeutet: Unabhängig durch das Nicht-Anlehnen an Begehren und Ansichten. „Der das Versiegen aller Kamma erreicht hat“ bedeutet: Er hat die Arahatschaft erreicht, welche als das Versiegen aller Kamma bezeichnet wird. „Beim Versiegen der Grundlagen (upadhisaṅkhaye)“ bedeutet: Befreit durch die Ausrichtung des Geistes auf das Nibbāna, welches als das Versiegen der Grundlagen bezeichnet wird. Das achte [Sutta ist beendet]. 9. සෙලාසුත්තවණ්ණනා 9. Die Erklärung des Selā-Sutta. 170. නවමෙ කෙනිදං පකතන්ති කෙන ඉදං කතං. බිම්බන්ති අත්තභාවං සන්ධාය වදති. අඝන්ති දුක්ඛපතිට්ඨානත්තා අත්තභාවමෙව වදති. හෙතුභඞ්ගාති හෙතුනිරොධෙන පච්චයවෙකල්ලෙන. නවමං. 170. Im neunten (Sutta) bedeutet „von wem wurde dies geschaffen? (kenidaṃ pakataṃ)“: Von wem wurde dies gemacht? Mit „Puppe (bimba)“ spricht sie in Bezug auf die eigene Persönlichkeit (attabhāva). Mit „Übel (agha)“ meint sie eben diese Persönlichkeit, weil sie die Stätte des Leidens ist. „Durch das Zerbrechen der Ursache (hetubhaṅgā)“ bedeutet: durch das Aufhören der Ursache, durch das Fehlen der Bedingungen. Das neunte [Sutta ist beendet]. 10. වජිරාසුත්තවණ්ණනා 10. Die Erklärung des Vajirā-Sutta. 171. දසමෙ [Pg.178] නයිධ සත්තුපලබ්භතීති ඉමස්මිං සුද්ධසඞ්ඛාරපුඤ්ජෙ පරමත්ථතො සත්තො නාම න උපලබ්භති. ඛන්ධෙසු සන්තෙසූති පඤ්චසු ඛන්ධෙසු විජ්ජමානෙසු තෙන තෙනාකාරෙන වවත්ථිතෙසු. සම්මුතීති සත්තොති සමඤ්ඤාමත්තමෙව හොති. දුක්ඛන්ති පඤ්චක්ඛන්ධදුක්ඛං. නාඤ්ඤත්‍ර දුක්ඛාති ඨපෙත්වා දුක්ඛං අඤ්ඤො නෙව සම්භොති න නිරුජ්ඣතීති. දසමං. 171. Im zehnten (Sutta) bedeutet „hier ist kein Wesen zu finden (nayidha sattupalabbhati)“: In diesem bloßen Haufen von Gestaltungen (saṅkhārapuñja) ist im absoluten Sinne (paramatthato) kein sogenanntes „Wesen“ zu finden. „Wenn die Daseinsgruppen vorhanden sind“ bedeutet: Wenn die fünf Daseinsgruppen existieren und in dieser und jener Weise bestimmt sind. „Konvention (sammuti)“ bedeutet: Es ist lediglich eine bloße Bezeichnung wie „Wesen“. „Leiden (dukkha)“ bezieht sich auf das Leiden der fünf Daseinsgruppen. „Nichts anderes als Leiden“ bedeutet: Abgesehen vom Leiden entsteht nichts anderes und vergeht nichts anderes. Das zehnte [Sutta ist beendet]. ඉති සාරත්ථප්පකාසිනියා So [endet] in der Sāratthappakāsinī, සංයුත්තනිකාය-අට්ඨකථාය dem Kommentar zum Saṃyutta Nikāya, භික්ඛුනීසංයුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. die Erklärung des Bhikkhunī-Saṃyutta. [Damit ist sie beendet.] 6. බ්‍රහ්මසංයුත්තං 6. Das Brahma-Saṃyutta. 1. පඨමවග්ගො 1. Das erste Kapitel (Vagga). 1. බ්‍රහ්මායාචනසුත්තවණ්ණනා 1. Die Erklärung des Brahmāyācana-Sutta. 172. බ්‍රහ්මසංයුත්තස්ස [Pg.179] පඨමෙ පරිවිතක්කො උදපාදීති සබ්බබුද්ධානං ආචිණ්ණසමාචිණ්ණො අයං චෙතසො විතක්කො උදපාදි. කදා උදපාදීති? බුද්ධභූතස්ස අට්ඨමෙ සත්තාහෙ රාජායතනමූලෙ සක්කෙන දෙවානමින්දෙන ආභතං දන්තකට්ඨඤ්ච ඔසධහරීතකඤ්ච ඛාදිත්වා මුඛං ධොවිත්වා චතූහි ලොකපාලෙහි උපනීතෙ පච්චග්ඝෙ සෙලමයපත්තෙ තපුස්සභල්ලිකානං පිණ්ඩපාතං පරිභුඤ්ජිත්වා පුන පච්චාගන්ත්වා අජපාලනිග්‍රොධෙ නිසින්නමත්තස්ස. 172. Im ersten (Sutta) des Brahma-Saṃyutta bedeutet „da stieg ein Gedanke auf (parivitakko udapādi)“: Dieser Gedanke des Geistes, der von allen Buddhas stets gepflegt und praktiziert wurde, stieg auf. Wann stieg er auf? Dem, der zum Buddha geworden war, in der achten Woche, am Fuße des Rājāyatana-Baumes, nachdem er das von Sakka, dem Herrn der Götter, dargebrachte Zahnputzhölzchen und die heilende Myrobalane-Frucht gekaut und das Gesicht gewaschen hatte, und nachdem er die von den vier Weltwächtern dargebrachten, kostbaren steinernen Almosenschalen, gefüllt mit der Opferspeise von Tapussa und Bhallika, genossen hatte, kehrte er wieder zurück und setzte sich unter den Ajapāla-Banyanbaum nieder – in eben diesem Moment stieg dieser Gedanke in Seinem Geist auf. අධිගතොති පටිවිද්ධො. ධම්මොති චතුසච්චධම්මො. ගම්භීරොති උත්තානපටික්ඛෙපවචනමෙතං. දුද්දසොති ගම්භීරත්තාව දුද්දසො දුක්ඛෙන දට්ඨබ්බො, න සක්කා සුඛෙන දට්ඨුං. දුද්දසත්තාව දුරනුබොධො දුක්ඛෙන අවබුජ්ඣිතබ්බො, න සක්කා සුඛෙන අවබුජ්ඣිතුං. සන්තොති නිබ්බුතො. පණීතොති අතප්පකො. ඉදං ද්වයං ලොකුත්තරමෙව සන්ධාය වුත්තං. අතක්කාවචරොති තක්කෙන අවචරිතබ්බො ඔගාහිතබ්බො න හොති, ඤාණෙනෙව අවචරිතබ්බො. නිපුණොති සණ්හො. පණ්ඩිතවෙදනීයොති සම්මාපටිපදං පටිපන්නෙහි පණ්ඩිතෙහි වෙදිතබ්බො. ආලයරාමාති සත්තා පඤ්චසු කාමගුණෙසු අල්ලීයන්ති, තස්මා තෙ ආලයාති වුච්චන්ති. අට්ඨසතතණ්හාවිචරිතානි වා අල්ලීයන්ති, තස්මාපි ආලයාති වුච්චන්ති. තෙහි ආලයෙහි රමන්තීති ආලයරාමා. ආලයෙසු රතාති ආලයරතා. ආලයෙසු සුට්ඨු මුදිතාති ආලයසම්මුදිතා. යථෙව හි සුසජ්ජිතං පුප්ඵඵලභරිතරුක්ඛාදිසම්පන්නං උය්‍යානං පවිට්ඨො රාජා තාය තාය සම්පත්තියා රමති, සම්මුදිතො ආමොදිතපමොදිතො හොති, න උක්කණ්ඨති, සායම්පි නික්ඛමිතුං න ඉච්ඡති, එවමිමෙහිපි කාමාලයතණ්හාලයෙහි සත්තා රමන්ති, සංසාරවට්ටෙ සම්මුදිතා අනුක්කණ්ඨිතා වසන්ති. තෙන තෙසං භගවා දුවිධං ආලයං උය්‍යානභූමිං විය දස්සෙන්තො ‘‘ආලයරාමා’’තිආදිමාහ. „Erlangt (adhigato)“ bedeutet: durchdrungen. „Die Lehre (dhamma)“ ist die Lehre von den vier edlen Wahrheiten. „Tiefgründig (gambhīro)“ ist ein Wort, das die Oberflächlichkeit ausschließt. „Schwer zu sehen (duddaso)“ bedeutet: Eben wegen der Tiefgründigkeit ist es schwer zu sehen, es muss mit Mühe gesehen werden und kann nicht leicht gesehen werden. Eben wegen der Schwersehbarkeit ist es „schwer zu verstehen (duranubodho)“; es muss mit Mühe erkannt werden, man kann es nicht leicht erkennen. „Friedvoll (santo)“ bedeutet: erloschen. „Erhaben (paṇīto)“ bedeutet: nicht quälend (vollkommen befriedigend). Dieses Paar [friedvoll und erhaben] wurde in Bezug auf das Überweltliche gesagt. „Außerhalb des Bereichs des logischen Denkens (atakkāvacaro)“ bedeutet: Es kann nicht durch bloßes Denken ergründet oder durchdrungen werden, sondern ist nur durch weises Erkennen (ñāṇa) zu erfahren. „Feinsinnig (nipuṇo)“ bedeutet: subtil. „Von den Weisen zu erfahren (paṇḍitavedanīyo)“ bedeutet: Es ist von jenen Weisen zu erkennen, die den rechten Pfad praktizieren. „Dem Anhaften ergeben (ālayarāmā)“: Die Wesen haften an den fünf Sinnesobjekten, daher werden diese als „Anhaftungspunkte (ālaya)“ bezeichnet. Oder die 108 Ausprägungen des Begehrens haften an ihnen, weshalb sie ebenfalls „Anhaftungspunkte (ālaya)“ genannt werden. Weil sie an diesen Anhaftungspunkten Gefallen finden, heißen sie „dem Anhaften ergeben (ālayarāmā)“. „Am Anhaften Gefallen findend (ālayaratā)“ bedeutet: Sie haben Freude an den Anhaftungspunkten. „Durch das Anhaften hocherfreut (ālayasammuditā)“ bedeutet: Sie sind überaus glücklich in den Anhaftungspunkten. Denn so wie ein König, der einen wohlbereiteten, mit blühenden und fruchttragenden Bäumen ausgestatteten Park betritt, an diesem Reichtum Gefallen findet, hocherfreut, entzückt und fröhlich ist, keinen Überdruss verspürt und selbst am Abend nicht weggehen möchte, ebenso finden die Wesen Gefallen an diesen Anhaftungspunkten der Sinnesfreuden und des Begehrens, leben hocherfreut und ohne Überdruss im Kreislauf des Daseins. Daher sprach der Erhabene, um ihnen die zweifache Anhaftung wie ein Parkgelände zu zeigen, die Worte beginnend mit: „Dem Anhaften ergeben...“. තත්ථ යදිදන්ති නිපාතො, තස්ස ඨානං සන්ධාය ‘‘යං ඉද’’න්ති, පටිච්චසමුප්පාදං සන්ධාය ‘‘යො අය’’න්ති එවමත්ථො දට්ඨබ්බො. ඉදප්පච්චයතාපටිච්චසමුප්පාදොති ඉමෙසං [Pg.180] පච්චයා ඉදප්පච්චයා, ඉදප්පච්චයා එව ඉදප්පච්චයතා, ඉදප්පච්චයතා ච සා පටිච්චසමුප්පාදො චාති ඉදප්පච්චයතාපටිච්චසමුප්පාදො. සඞ්ඛාරාදිපච්චයානං එතං අධිවචනං. සබ්බසඞ්ඛාරසමථොතිආදි සබ්බං නිබ්බානමෙව. යස්මා හි තං ආගම්ම සබ්බසඞ්ඛාරවිප්ඵන්දිතානි සමන්ති, වූපසම්මන්ති, තස්මා සබ්බසඞ්ඛාරසමථොති වුච්චති. යස්මා ච තං ආගම්ම සබ්බෙ උපධයො පටිනිස්සට්ඨා හොන්ති, සබ්බා තණ්හා ඛීයන්ති, සබ්බෙ කිලෙසරාගා විරජ්ජන්ති, සබ්බං දුක්ඛං නිරුජ්ඣති, තස්මා සබ්බූපධිපටිනිස්සග්ගො තණ්හාක්ඛයො විරාගො නිරොධොති වුච්චති. යා පනෙසා තණ්හා භවෙන භවං, ඵලෙන වා සද්ධිං කම්මං විනති සංසිබ්බතීති කත්වා වානන්ති වුච්චති, තතො නික්ඛන්තං වානතොති නිබ්බානං. සො මමස්ස කිලමථොති යා අජානන්තානං දෙසනා නාම, සො මම කිලමථො අස්ස, සා මම විහෙසා අස්සාති අත්ථො. කායකිලමථො චෙව කායවිහෙසා ච අස්සාති වුත්තං හොති. චිත්තෙ පන උභයම්පෙතං බුද්ධානං නත්ථි. අපිස්සූති අනුබ්‍රූහනත්ථෙ නිපාතො. සො ‘‘න කෙවලං අයං පරිවිතක්කො උදපාදි, ඉමාපි ගාථා පටිභංසූ’’ති දීපෙති. අනච්ඡරියාති අනුඅච්ඡරියා. පටිභංසූති පටිභානසඞ්ඛාතස්ස ඤාණස්ස ගොචරා අහෙසුං, පරිවිතක්කයිතබ්බතං පාපුණිංසු. Darin ist „yadidaṃ“ eine Partikel, ihre Bedeutung ist in Bezug auf die Stelle als „yaṃ idaṃ“ (was dies ist) und in Bezug auf das bedingte Entstehen als „yo ayaṃ“ (welches dieses ist) zu verstehen. „Die Bedingtheit dieses [Zustands], das bedingte Entstehen (idappaccayatā-paṭiccasamuppādo)“: Die Bedingungen für diese [Gestaltungen usw.] sind „idappaccayā“ (Bedingungen für dies). Eben diese Bedingungen für dies sind „idappaccayatā“ (Bedingtheit dieses). Und das, was diese Bedingtheit dieses ist, ist zugleich das bedingte Entstehen – daher heißt es „idappaccayatā-paṭiccasamuppādo“. Dies ist eine Bezeichnung für die Bedingungen von Gestaltungen (saṅkhāra) usw. Ausdrücke wie „die Beruhigung aller Gestaltungen (sabbasaṅkhārasamatha)“ usw. beziehen sich alle ausschließlich auf das Nibbāna. Denn da sich in Abhängigkeit davon alle Regungen der Gestaltungen beruhigen und völlig erlöschen, wird es „Beruhigung aller Gestaltungen“ genannt. Und da in Abhängigkeit davon alle Grundlagen (upadhi) aufgegeben werden, alles Begehren versiegt, alle Befleckungs-Leidenschaften schwinden und alles Leiden aufhört, wird es als „das Aufgeben aller Grundlagen, das Versiegen des Begehrens, die Begehrenslosigkeit, das Erlöschen“ bezeichnet. Jenes Begehren aber, das eine Existenz mit einer anderen Existenz oder das Kamma mit seiner Frucht verwebt und zusammennäht, wird daher als „Weben (vāna)“ bezeichnet; das Entkommen aus diesem Weben (vānato) ist das Nibbāna. „Das würde mir zur Ermüdung gereichen (so mamassa kilamatho)“: Das Lehren jener, die es nicht verstehen, das würde mir zur Ermüdung gereichen, das würde mir zur Plage gereichen, so ist die Bedeutung. Damit ist gesagt: Es würde sowohl zur körperlichen Ermüdung als auch zur körperlichen Plage gereichen. Im Geist der Buddhas jedoch existiert dieses Beides nicht. „Apissu“ ist eine Partikel im Sinne der Bekräftigung. Sie verdeutlicht: „Nicht nur stieg dieser Gedanke auf, sondern auch diese Verse traten hervor.“ „Anacchariyā“ bedeutet: immer wieder erstaunlich (anu-acchariyā). „Sie traten hervor (paṭibhaṃsu)“ bedeutet: Sie wurden zu Objekten des Wissens, das als Geistesgegenwart bezeichnet wird, sie gelangten in den Bereich dessen, worüber nachgedacht werden soll. කිච්ඡෙනාති දුක්ඛෙන, න දුක්ඛාය පටිපදාය. බුද්ධානං හි චත්තාරොපි මග්ගා සුඛපටිපදාව හොන්ති. පාරමීපූරණකාලෙ පන සරාගසදොසසමොහස්සෙව සතො ආගතාගතානං යාචකානං අලඞ්කතපටියත්තං සීසං කන්තිත්වා ගලලොහිතං නීහරිත්වා සුඅඤ්ජිතානි අක්ඛීනි උප්පාටෙත්වා කුලවංසප්පදීපං පුත්තං මනාපචාරිනිං භරියන්ති එවමාදීනි දෙන්තස්ස අඤ්ඤානි ච ඛන්තිවාදිසදිසෙසු අත්තභාවෙසු ඡෙජ්ජභෙජ්ජාදීනි පාපුණන්තස්ස ආගමනීයපටිපදං සන්ධායෙතං වුත්තං. හලන්ති එත්ථ හ-කාරො නිපාතමත්තො, අලන්ති අත්ථො. පකාසිතුන්ති දෙසිතුං, එවං කිච්ඡෙන අධිගතස්ස අලං දෙසිතුං පරියත්තං දෙසිතුං. කො අත්ථො දෙසිතෙනාති වුත්තං හොති? රාගදොසපරෙතෙහීති රාගදොසඵුට්ඨෙහි රාගදොසානුගතෙහි වා. „Kicchena“ (mit Mühe) bedeutet mit Mühsal (dukkhena), nicht durch einen mühsamen Pfad der Ausübung. Denn für die Buddhas sind alle vier Pfade von angenehmer Ausübung (sukhapaṭipadā). Jedoch wurde dies im Hinblick auf den Pfad des Gelangens zur Buddhaschaft gesagt, als er während der Zeit der Erfüllung der Vollkommenheiten, während er noch von Gier, Hass und Verblendung behaftet war, den herbeiströmenden Bittstellern sein geschmücktes und hergerichtetes Haupt abschnitt und gab, sein Kehlenblut vergoss, seine wohlgesalbten Augen herausriss und gab, seinen Sohn – das Licht der Familienlinie – und seine treu sorgende Ehefrau und Ähnliches weggab, sowie in anderen Existenzen wie jener des Khantivāda-Asketen Verstümmelung und Zerstückelung erlitt. Das Wort „halaṃ“: Hierbei ist der Buchstabe „ha“ bloß eine Partikel (nipāta), und die Bedeutung ist „alaṃ“ (nicht angemessen / zwecklos). „Pakāsituṃ“ bedeutet zu verkünden (desituṃ); das bedeutet: „Es ist nicht angemessen, das mit solcher Mühe Erreichte zu verkünden; ich bin nicht fähig, es zu verkünden. Welchen Nutzen hätte eine Verkündung?“ „Rāgadosaparetehi“ bedeutet von Gier und Hass berührt (rāgadosaphuṭṭhehi) oder von Gier und Hass beherrscht (rāgadosānugatehi). පටිසොතගාමින්ති නිච්චාදීනං පටිසොතං, ‘‘අනිච්චං දුක්ඛමනත්තා අසුභ’’න්ති එවං ගතං චතුසච්චධම්මං. රාගරත්තාති කාමරාගෙන භවරාගෙන දිට්ඨිරාගෙන ච රත්තා. න දක්ඛන්තීති අනිච්චං දුක්ඛමනත්තා අසුභන්ති ඉමිනා සභාවෙන න පස්සිස්සන්ති[Pg.181], තෙ අපස්සන්තෙ කො සක්ඛිස්සති එවං ගාහාපෙතුං. තමොඛන්ධෙන ආවුටාති අවිජ්ජාරාසිනා අජ්ඣොත්ථටා. „Paṭisotagāmiṃ“ (gegen den Strom gehend) bedeutet gegen den Strom der Wahnvorstellungen von Beständigkeit usw. gerichtet, nämlich die als „unbeständig, leidvoll, unrein und ohne Selbst“ verstandene Lehre der vier Wahrheiten. „Rāgarattā“ bedeutet leidenschaftlich verhaftet durch Sinnengier, Daseinsgier und Ansichten-Gier. „Na dakkhanti“ (sie werden nicht sehen) bedeutet, dass sie es in dieser wahren Natur als unbeständig, leidvoll, unselbstständig und unrein nicht sehen werden; und wenn sie es nicht sehen, wer wird imstande sein, sie dies so erfassen zu lassen? „Tamokhandhena āvuṭā“ (von der Masse der Dunkelheit verhüllt) bedeutet von der Masse der Unwissenheit (avijjā) überwältigt. අප්පොස්සුක්කතායාති නිරුස්සුක්කභාවෙන, අදෙසෙතුකාමතායාති අත්ථො. කස්මා පනස්ස එවං චිත්තං නමි? නනු එස මුත්තො මොචෙස්සාමි, තිණ්ණො තාරෙස්සාමි – „Appossukkatāya“ (zur Untätigkeit/Zurückhaltung) bedeutet durch den Zustand der Tatlosigkeit (nirussukkabhāva), das heißt mit dem Wunsch, nicht zu lehren (adesetukāmatā). Warum aber neigte sich sein Geist so dorthin? Hat er nicht einst gedacht: „Selbst befreit, will ich andere befreien; selbst hinübergegangen, will ich andere hinüberführen“? ‘‘කිං මෙ අඤ්ඤාතවෙසෙන, ධම්මං සච්ඡිකතෙනිධ; සබ්බඤ්ඤුතං පාපුණිත්වා, තාරයිස්සං සදෙවක’’න්ති. (බු. වං. 2.56) – „Was nützt es mir, hier in unerkannter Gestalt die Wahrheit zu verwirklichen? Wenn ich die Allwissenheit erlangt habe, werde ich die Welt samt den Göttern hinüberretten.“ පත්ථනං කත්වා පාරමියො පූරෙත්වා සබ්බඤ්ඤුතං පත්තොති? සච්චමෙතං, තදෙවං පච්චවෙක්ඛණානුභාවෙන පනස්ස එවං චිත්තං නමි. තස්ස හි සබ්බඤ්ඤුතං පත්වා සත්තානං කිලෙසගහනතං, ධම්මස්ස ච ගම්භීරතං පච්චවෙක්ඛන්තස්ස සත්තානං කිලෙසගහනතා ච ධම්මගම්භීරතා ච සබ්බාකාරෙන පාකටා ජාතා. අථස්ස – ‘‘ඉමෙ සත්තා කඤ්ජියපුණ්ණා ලාබු විය, තක්කභරිතා චාටි විය, වසාතෙලපීතපිලොතිකා විය, අඤ්ජනමක්ඛිතහත්ථො විය ච කිලෙසභරිතා අතිසංකිලිට්ඨා රාගරත්තා දොසදුට්ඨා මොහමූළ්හා, තෙ කිං නාම පටිවිජ්ඣිස්සන්තී’’ති? චින්තයතො කිලෙසගහනපච්චවෙක්ඛණානුභාවෙනාපි එවං චිත්තං නමි. Hat er nicht, nachdem er den Entschluss gefasst und die Vollkommenheiten erfüllt hatte, die Allwissenheit erlangt? Das ist wahr. Dennoch neigte sich sein Geist gerade aufgrund der Macht jener Reflexion so. Denn als er nach dem Erlangen der Allwissenheit die Dichte der Befleckungen der Wesen und die Tiefe der Lehre betrachtete, wurden ihm die Dichte der Befleckungen der Wesen und die Tiefe der Lehre in jeder Hinsicht offenbar. Da dachte er: „Diese Wesen sind wie ein mit Reisschleim gefülltes Flaschenkürbis-Gefäß, wie ein mit Buttermilch gefüllter Krug, wie ein mit Fett oder Öl getränktes Tuch, wie eine mit Augensalbe verschmierte Hand, übervoll von Befleckungen, zutiefst verunreinigt, von Gier gefärbt, von Hass verdorben und von Verblendung umnachtet. Wie sollten sie dies jemals durchdringen?“ Während er so dachte, neigte sich sein Geist auch durch die Macht der Reflexion über die Dichte der Befleckungen der Wesen in dieser Weise. ‘‘අයඤ්ච ධම්මො පථවීසන්ධාරකඋදකක්ඛන්ධො විය ගම්භීරො, පබ්බතෙන පටිච්ඡාදෙත්වා ඨපිතො සාසපො විය දුද්දසො, සතධා භින්නස්ස වාලස්ස කොටියා කොටිපටිපාදනං විය දුරනුබොධො. නනු මයා හි ඉමං ධම්මං පටිවිජ්ඣිතුං වායමන්තෙන අදින්නං දානං නාම නත්ථි, අරක්ඛිතං සීලං නාම නත්ථි, අපරිපූරිතා කාචි පාරමී නාම නත්ථි, තස්ස මෙ නිරුස්සාහං විය මාරබලං විධමන්තස්සාපි පථවී න කම්පිත්ථ, පඨමයාමෙ පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරන්තස්සාපි න කම්පිත්ථ, මජ්ඣිමයාමෙ දිබ්බචක්ඛුං විසොධෙන්තස්සාපි න කම්පිත්ථ, පච්ඡිමයාමෙ පන පටිච්චසමුප්පාදං පටිවිජ්ඣන්තස්සෙව මෙ දසසහස්සිලොකධාතු කම්පිත්ථ. ඉති මාදිසෙනාපි තික්ඛඤාණෙන කිච්ඡෙනෙවායං ධම්මො පටිවිද්ධො. තං ලොකියමහාජනා කථං පටිවිජ්ඣිස්සන්තී’’ති? ධම්මගම්භීරපච්චවෙක්ඛණානුභාවෙනාපි එවං චිත්තං නමීති වෙදිතබ්බං. „Und diese Lehre ist so tief wie die Wassermasse, die die Erde trägt; so schwer zu sehen wie ein Senfkorn, das unter einem Berg verborgen liegt; so schwer zu erfassen wie das Treffen von Spitze auf Spitze bei einem hundertfach gespaltenen Haar. Wahrlich, als ich mich bemühte, diese Lehre zu durchdringen, gab es keine Gabe, die nicht gegeben wurde, keine Tugend, die unbehütet blieb, keine Vollkommenheit, die unvollendet blieb. Dennoch bebte die Erde nicht, als ich – gleichsam mühelos – die Heerschar Māras bezwang; sie bebte nicht, als ich in der ersten Nachtwache meine früheren Daseinsformen erinnerte; sie bebte nicht, als ich in der mittleren Nachtwache das himmlische Auge reinigte; in der letzten Nachtwache jedoch, als ich das Entstehen in Abhängigkeit (paṭiccasamuppāda) durchdrang, erbebte das zehntausendfache Weltensystem. So wurde diese Lehre selbst von einem von scharfem Verstand wie mir nur mit äußerster Mühsal durchdrungen. Wie sollten die gewöhnlichen Menschen in der Welt sie durchdringen?“ Es ist zu verstehen, dass sich sein Geist auch durch die Macht der Reflexion über die Tiefe der Lehre in dieser Weise neigte. අපිච බ්‍රහ්මුනා යාචිතෙ දෙසෙතුකාමතායපිස්ස එවං චිත්තං නමි. ජානාති හි භගවා – ‘‘මම අප්පොස්සුක්කතාය චිත්තෙ නමමානෙ මං මහාබ්‍රහ්මා ධම්මදෙසනං [Pg.182] යාචිස්සති, ඉමෙ ච සත්තා බ්‍රහ්මගරුකා. තෙ ‘සත්ථා කිර ධම්මං න දෙසෙතුකාමො අහොසි. අථ නං මහාබ්‍රහ්මා යාචිත්වා දෙසාපෙසි. සන්තො වත භො ධම්මො, පණීතො වත භො ධම්මො’ති මඤ්ඤමානා සුස්සූසිස්සන්තී’’ති. ඉදම්පිස්ස කාරණං පටිච්ච අප්පොස්සුක්කතාය චිත්තං නමි, නො ධම්මදෙසනායාති වෙදිතබ්බං. Zudem neigte sich sein Geist auch in dieser Weise aus dem Wunsch heraus, zu lehren, sobald er von Brahmā darum gebeten würde. Denn der Erhabene wusste: „Wenn sich mein Geist zur Untätigkeit neigt, wird mich der Große Brahmā um die Verkündung der Lehre bitten; und diese Wesen haben große Ehrfurcht vor Brahmā. Sie werden denken: ‚Der Meister wollte die Lehre offenbar nicht verkünden. Doch dann bat ihn der Große Brahmā darum und veranlasste ihn zur Verkündung. Friedvoll ist fürwahr die Lehre, erhaben ist fürwahr die Lehre!‘, und in diesem Glauben werden sie aufmerksam zuhören.“ Es ist zu verstehen, dass sich sein Geist auch aufgrund dieses Umstandes zunächst zur Untätigkeit neigte und nicht direkt zur Verkündung der Lehre. සහම්පතිස්සාති සො කිර කස්සපස්ස භගවතො සාසනෙ සහකො නාම ථෙරො පඨමජ්ඣානං නිබ්බත්තෙත්වා පඨමජ්ඣානභූමියං කප්පායුකබ්‍රහ්මා හුත්වා නිබ්බත්තො. තත්‍ර නං ‘‘සහම්පතිබ්‍රහ්මා’’ති පටිසඤ්ජානන්ති. තං සන්ධායාහ ‘‘බ්‍රහ්මුනො සහම්පතිස්සා’’ති. නස්සති වත භොති සො කිර ඉමං සද්දං තථා නිච්ඡාරෙසි, යථා දසසහස්සිලොකධාතුබ්‍රහ්මානො සුත්වා සබ්බෙ සන්නිපතිංසු. යත්‍ර හි නාමාති යස්මිං නාම ලොකෙ. පුරතො පාතුරහොසීති තෙහි දසහි බ්‍රහ්මසහස්සෙහි සද්ධිං පාතුරහොසි. අප්පරජක්ඛජාතිකාති පඤ්ඤාමයෙ අක්ඛිම්හි අප්පං පරිත්තං රාගදොසමොහරජං එතෙසං එවංසභාවාති අප්පරජක්ඛජාතිකා. අස්සවනතාති අස්සවනතාය. භවිස්සන්තීති පුරිමබුද්ධෙසු දසපුඤ්ඤකිරියවසෙන කතාධිකාරා පරිපාකගතා පදුමානි විය සූරියරස්මිසම්ඵස්සං, ධම්මදෙසනංයෙව ආකඞ්ඛමානා චතුප්පදිකගාථාවසානෙ අරියභූමිං ඔක්කමනාරහා න එකො, න ද්වෙ, අනෙකසතසහස්සා ධම්මස්ස අඤ්ඤාතාරො භවිස්සන්තීති දස්සෙති. „Sahampatissa“ (des Sahampati): Er war, so heißt es, in der Lehre des erhabenen Kassapa ein Ältester namens Sahaka, der die erste Vertiefung (paṭhamajjhāna) entfaltet hatte und auf der Ebene der ersten Vertiefung als ein Brahmā mit der Lebensspanne eines Äons wiedergeboren wurde. Dort kennt man ihn als „Sahampati-Brahmā“. Darauf bezieht sich die Formulierung „des Brahmā Sahampati“. „Nassati vata bho“ (Wehe, sie geht wahrlich zugrunde): Er stieß diesen Ruf so aus, dass alle Brahmās aus den zehntausend Weltsystemen ihn hörten und zusammenkamen. „Yatra hi nāma“ bedeutet in welcher Welt auch immer. „Purato pāturahosi“ bedeutet, dass er zusammen mit jenen zehntausend Brahmās erschien. „Apparajakkhajātikā“ (Wesen mit wenig Staub in den Augen) bezeichnet jene Wesen, in deren Auge der Weisheit nur sehr wenig Staub von Gier, Hass und Verblendung vorhanden ist, da dies ihre Natur ist. „Assavanatā“ bedeutet durch das Nicht-Hören. „Bhavissantīti“ (sie werden sein) zeigt, dass es nicht nur einen oder zwei, sondern viele Hunderttausende geben wird, die die Wahrheit verstehen werden – Wesen, die unter früheren Buddhas durch die zehn verdienstvollen Handlungen heilsame Voraussetzungen geschaffen haben und nun, wie reife Lotusknospen, die sich nach der Berührung mit den Sonnenstrahlen sehnen, nach eben dieser Verkündung der Lehre verlangen und bereit sind, am Ende einer vierzeiligen Strophe in die Ebene der Edlen (ariyabhūmi) einzutreten. පාතුරහොසීති පාතුභවි. සමලෙහි චින්තිතොති සමලෙහි ඡහි සත්ථාරෙහි චින්තිතො. තෙ හි පුරෙතරං උප්පජ්ජිත්වා සකලජම්බුදීපෙ කණ්ටකෙ පත්ථරමානා විය, විසං සිඤ්චමානා විය ච සමලං මිච්ඡාදිට්ඨිධම්මං දෙසයිංසු. අපාපුරෙතන්ති විවරං එතං. අමතස්ස ද්වාරන්ති අමතස්ස නිබ්බානස්ස ද්වාරභූතං අරියමග්ගං. සුණන්තු ධම්මං විමලෙනානුබුද්ධන්ති ඉමෙ සත්තා රාගාදිමලානං අභාවතො විමලෙන සම්මාසම්බුද්ධෙන අනුබුද්ධං චතුසච්චධම්මං සුණන්තු තාව භගවාති යාචති. „Pāturahosi“ bedeutet er erschien (pātubhavi). „Samalehi cintito“ (von Befleckten erdacht) bedeutet erdacht von den sechs Lehrern, die mit Befleckungen behaftet waren. Diese traten nämlich zuvor auf und lehrten im gesamten Jambudīpa unreine, falsche Ansichten, gleichsam als würden sie Dornen ausstreuen oder Gift vergießen. „Apāpuretaṃ“ bedeutet öffne es (vivaraṃ etaṃ). „Amatassa dvāraṃ“ (das Tor zum Todeslosen) bedeutet den edlen Pfad, der das Tor zum todeslosen Nibbāna darstellt. „Suṇantu dhammaṃ vimalenānubuddhanti“ (Mögen sie die vom Makellosen erkannte Lehre hören): Er bittet den Erhabenen mit den Worten: „Mögen diese Wesen die Lehre der vier Wahrheiten hören, die von dem vollkommen Erwachten, der wegen des Fehlens von Gier und anderen Befleckungen makellos (vimala) ist, erkannt wurde.“ සෙලෙ යථා පබ්බතමුද්ධනිට්ඨිතොති සෙලමයෙ එකග්ඝනෙ පබ්බතමුද්ධනි යථාඨිතොව. න හි තස්ස ඨිතස්ස දස්සනත්ථං ගීවුක්ඛිපනපසාරණාදිකිච්චං අත්ථි. තථූපමන්ති තප්පටිභාගං සෙලපබ්බතූපමං. අයං පනෙත්ථ සඞ්ඛෙපත්ථො – යථා සෙලපබ්බතමුද්ධනි ඨිතොව චක්ඛුමා පුරිසො සමන්තතො ජනතං පස්සෙය්‍ය[Pg.183], තථා ත්වම්පි සුමෙධ සුන්දරපඤ්ඤ සබ්බඤ්ඤුතඤාණෙන සමන්තචක්ඛු භගවා ධම්මමයං පාසාදමාරුය්හ සයං අපෙතසොකො සොකාවතිණ්ණං ජාතිජරාභිභූතං ජනතං අවෙක්ඛස්සු උපධාරය උපපරික්ඛ. අයං පනෙත්ථ අධිප්පායො – යථා හි පබ්බතපාදෙ සමන්තා මහන්තං ඛෙත්තං කත්වා, තත්ථ කෙදාරපාළීසු කුටිකායො කත්වා රත්තිං අග්ගිං ජාලෙය්‍යුං, චතුරඞ්ගසමන්නාගතඤ්ච අන්ධකාරං අස්ස, අථ තස්ස පබ්බතස්ස මත්ථකෙ ඨත්වා චක්ඛුමතො පුරිසස්ස භූමිං ඔලොකයතො නෙව ඛෙත්තං න කෙදාරපාළියො න කුටියො න තත්ථ සයිතමනුස්සා පඤ්ඤායෙය්‍යුං. කුටිකාසු පන අග්ගිජාලාමත්තකමෙව පඤ්ඤායෙය්‍ය, එවං ධම්මපාසාදං ආරුය්හ සත්තනිකායං ඔලොකයතො තථාගතස්ස යෙ තෙ අකතකල්‍යාණා සත්තා, තෙ එකවිහාරෙ දක්ඛිණජාණුපස්සෙ නිසින්නාපි බුද්ධචක්ඛුස්ස ආපාථං නාගච්ඡන්ති, රත්තිං ඛිත්තා සරා විය හොන්ති. යෙ පන කතකල්‍යාණා වෙනෙය්‍යපුග්ගලා, තෙ එවස්ස දූරෙපි ඨිතා ආපාථං ආගච්ඡන්ති සො අග්ගි විය හිමවන්තපබ්බතො විය ච. වුත්තම්පි චෙතං – „Wie auf einem Felsengipfel stehend“ bedeutet: auf einem steinernen, massiven Berggipfel genau so stehend, wie er ist. Denn für diesen dort Stehenden gibt es, um zu sehen, keine Notwendigkeit für Verrichtungen wie das Heben oder Strecken des Halses und dergleichen. „Dem gleich“ bedeutet: dem entsprechend, ähnlich jenem felsigen Berggipfel. Dies ist hierbei der zusammenfassende Sinn: Wie ein sehender Mann, der auf dem Gipfel eines Felsenbergs steht, ringsum die Menschenmenge erblicken würde, ebenso mögest du, o Weiser von hervorragender Weisheit, mit dem allsehenden Auge durch dein allwissendes Wissen, Erhabener, nachdem du den aus dem Dhamma bestehenden Palast bestiegen hast, selbst frei von Kummer, auf die in Kummer versunkene, von Geburt und Alter überwältigte Menschenmenge herabblicken, sie betrachten und erforschen. Dies ist hierbei die tiefere Absicht: Wie wenn man am Fuße des Berges ringsherum ein großes Feld anlegen, dort an den Feldrainen Hütten errichten und nachts Feuer anzünden würde, und es herrschte eine tiefe, vierfache Dunkelheit; wenn dann ein sehender Mann auf dem Gipfel dieses Berges stünde und auf die Erde hinabblickte, würde ihm weder das Feld noch die Feldraine noch die Hütten noch die darin schlafenden Menschen erscheinen. In den Hütten jedoch würde nur das bloße Aufflackern der Flammen wahrnehmbar sein. Ebenso erscheinen dem Tathāgata, der den Palast des Dhamma bestiegen hat und auf die Schar der Wesen blickt, jene Wesen, die keine heilsamen Taten vollbracht haben, selbst wenn sie in derselben Wohnstätte ganz nahe an seiner rechten Knieseite sitzen, nicht im Bereich des Buddha-Auges; sie sind wie nachts abgeschossene Pfeile. Diejenigen führbaren Personen jedoch, die heilsame Taten vollbracht haben, treten, selbst wenn sie weit entfernt sind, in seinen Bereich, wie jenes Feuer oder wie der Himavanta-Berg. Dies wurde auch gesagt: ‘‘දූරෙ සන්තො පකාසෙන්ති, හිමවන්තොව පබ්බතො; අසන්තෙත්ථ න දිස්සන්ති, රත්තිං ඛිත්තා යථා සරා’’ති. (ධ. ප. 304); „Die Guten leuchten schon von weitem, wie der Schneeberg (Himavanta); die Schlechten sieht man hier nicht, wie nachts abgeschossene Pfeile.“ අජ්ඣෙසනන්ති යාචනං. බුද්ධචක්ඛුනාති ඉන්ද්‍රියපරොපරියත්තඤාණෙන ච ආසයානුසයඤාණෙන ච. ඉමෙසං හි ද්වින්නං ඤාණානං ‘‘බුද්ධචක්ඛූ’’ති නාමං, සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණස්ස ‘‘සමන්තචක්ඛූ’’ති, තිණ්ණං මග්ගඤාණානං ‘‘ධම්මචක්ඛූ’’ති. අප්පරජක්ඛෙතිආදීසු යෙසං වුත්තනයෙනෙව පඤ්ඤාචක්ඛුම්හි රාගාදිරජං අප්පං, තෙ අප්පරජක්ඛා. යෙසං තං මහන්තං, තෙ මහාරජක්ඛා. යෙසං සද්ධාදීනි ඉන්ද්‍රියානි තික්ඛානි, තෙ තික්ඛින්ද්‍රියා. යෙසං තානි මුදූනි, තෙ මුදින්ද්‍රියා. යෙසං තෙයෙව සද්ධාදයො ආකාරා සුන්දරා, තෙ ස්වාකාරා. යෙ කථිතකාරණං සල්ලක්ඛෙන්ති, සුඛෙන සක්කා හොන්ති විඤ්ඤාපෙතුං, තෙ සුවිඤ්ඤාපයා. යෙ පරලොකඤ්චෙව වජ්ජඤ්ච භයතො පස්සන්ති, තෙ පරලොකවජ්ජභයදස්සාවිනො නාම. „Aufforderung“ bedeutet Bitten. „Mit dem Buddha-Auge“ bedeutet: sowohl mit dem Wissen um die unterschiedliche Reife der Fähigkeiten [anderer Wesen] als auch mit dem Wissen um deren Neigungen und schlummernde Tendenzen. Denn der Name dieser beiden Erkenntnisse ist „Buddha-Auge“ (buddhacakkhu); der des allwissenden Wissens ist „das ringsum-sehende Auge“ (samantacakkhu), und der der drei [unteren] Pfaderkenntnisse ist „Dhamma-Auge“ (dhammacakkhu). In den Passagen wie „mit wenig Staub“ usw. gilt: Diejenigen, bei denen auf die eben beschriebene Weise im Auge der Weisheit der Staub von Gier usw. gering ist, sind „solche mit wenig Staub“. Diejenigen, bei denen dieser groß ist, sind „solche mit viel Staub“. Diejenigen, deren Fähigkeiten wie Vertrauen usw. scharf sind, sind „solche mit scharfen Fähigkeiten“. Diejenigen, bei denen sie schwach sind, sind „solche mit schwachen Fähigkeiten“. Diejenigen, bei denen eben diese Merkmale wie Vertrauen usw. gut beschaffen sind, sind „solche von guter Beschaffenheit“. Diejenigen, die die dargelegte Ursache erfassen und leicht zu belehren sind, sind „leicht zu belehrende“. Diejenigen, die sowohl die jenseitige Welt als auch ein Vergehen als Gefahr betrachten, werden „die Jenseits- und Vergehensgefahr Sehenden“ genannt. අයං පනෙත්ථ පාළි – ‘‘සද්ධො පුග්ගලො අප්පරජක්ඛො, අස්සද්ධො පුග්ගලො මහාරජක්ඛො. ආරද්ධවීරියො, කුසීතො. උපට්ඨිතස්සති, මුට්ඨස්සති. සමාහිතො[Pg.184], අසමාහිතො. පඤ්ඤවා, දුප්පඤ්ඤො පුග්ගලො මහාරජක්ඛො. තථා සද්ධො පුග්ගලො තික්ඛින්ද්‍රියො…පෙ… පඤ්ඤවා පුග්ගලො පරලොකවජ්ජභයදස්සාවී, දුප්පඤ්ඤො පුග්ගලො න පරලොකවජ්ජභයදස්සාවී. ලොකොති ඛන්ධලොකො, ආයතනලොකො, ධාතුලොකො, සම්පත්තිභවලොකො, සම්පත්තිසම්භවලොකො, විපත්තිභවලොකො, විපත්තිසම්භවලොකො. එකො ලොකො සබ්බෙ සත්තා ආහාරට්ඨිතිකා. ද්වෙ ලොකා නාමඤ්ච රූපඤ්ච. තයො ලොකා තිස්සො වෙදනා. චත්තාරො ලොකා චත්තාරො ආහාරා. පඤ්ච ලොකා පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා. ඡ ලොකා ඡ අජ්ඣත්තිකානි ආයතනානි. සත්ත ලොකා සත්ත විඤ්ඤාණට්ඨිතියො. අට්ඨ ලොකා අට්ඨ ලොකධම්මා. නව ලොකා නව සත්තාවාසා. දස ලොකා දසායතනානි. ද්වාදස ලොකා ද්වාදසායතනානි. අට්ඨාරස ලොකා අට්ඨාරස ධාතුයො. වජ්ජන්ති සබ්බෙ කිලෙසා වජ්ජා, සබ්බෙ දුච්චරිතා වජ්ජා, සබ්බෙ අභිසඞ්ඛාරා වජ්ජා, සබ්බෙ භවගාමිකම්මා වජ්ජා, ඉති ඉමස්මිඤ්ච ලොකෙ ඉමස්මිඤ්ච වජ්ජෙ තිබ්බා භයසඤ්ඤා පච්චුපට්ඨිතා හොති, සෙය්‍යථාපි උක්ඛිත්තාසිකෙ වධකෙ. ඉමෙහි පඤ්ඤාසාය ආකාරෙහි ඉමානි පඤ්චින්ද්‍රියානි ජානාති පස්සති අඤ්ඤාසි පටිවිජ්ඣි. ඉදං තථාගතස්ස ඉන්ද්‍රියපරොපරියත්තෙ ඤාණ’’න්ති (පටි. ම. 1.112). Dies ist hierbei der kanonische Text: „Eine gläubige Person hat wenig Staub, eine ungläubige Person hat viel Staub. Eine mit tatkräftiger Energie [hat wenig Staub], eine träge [hat viel Staub]. Eine mit gegenwärtiger Achtsamkeit [hat wenig Staub], eine mit verwirrter Achtsamkeit [hat viel Staub]. Eine konzentrierte [hat wenig Staub], eine unkonzentrierte [hat viel Staub]. Eine weise Person [hat wenig Staub], eine unverständige Person hat viel Staub. Ebenso: eine gläubige Person hat scharfe Fähigkeiten... und so weiter... eine weise Person sieht die Gefahr im Jenseits und im Vergehen, eine unverständige Person sieht die Gefahr im Jenseits und im Vergehen nicht.“ „Welt“ bedeutet: die Welt der Daseinsgruppen, die Welt der Sinnesgrundlagen, die Welt der Elemente, die Welt des glücklichen Daseins, die Welt des Entstehens von Glück, die Welt des unglücklichen Daseins, die Welt des Entstehens von Unglück. „Eine Welt: alle Wesen bestehen durch Nahrung. Zwei Welten: Geist und Materie. Drei Welten: drei Gefühle. Vier Welten: vier Nahrungsarten. Fünf Welten: fünf Aneignungsgruppen. Sechs Welten: sechs innere Sinnesgrundlagen. Sieben Welten: sieben Ebenen des Bewusstseins. Acht Welten: acht weltliche Gegebenheiten. Neun Welten: neun Wohnstätten der Wesen. Zehn Welten: zehn Sinnesgrundlagen. Zwölf Welten: zwölf Sinnesgrundlagen. Achtzehn Welten: achtzehn Elemente.“ „Vergehen“ bedeutet: alle Befleckungen sind Vergehen, alle schlechten Verhaltensweisen sind Vergehen, alle Willensgestaltungen sind Vergehen, alle in ein neues Dasein führenden Kamma-Handlungen sind Vergehen. So ist in Bezug auf diese Welt und dieses Vergehen eine intensive Wahrnehmung von Gefahr gegenwärtig, genau wie gegenüber einem Scharfrichter mit erhobenem Schwert. Auf diese fünfzig Weisen erkennt er diese fünf Fähigkeiten, sieht sie, erfasst sie und durchdringt sie. Dies ist das „Wissen des Tathāgata über die unterschiedliche Reife der Fähigkeiten [anderer]“. උප්පලිනියන්ති උප්පලවනෙ. ඉතරෙසුපි එසෙව නයො. අන්තොනිමුග්ගපොසීනීති යානි අන්තො නිමුග්ගානෙව පොසියන්ති. උදකං අච්චුග්ගම්ම ඨිතානී ති උදකං අතික්කමිත්වා ඨිතානි. තත්ථ යානි අච්චුග්ගම්ම ඨිතානි, තානි සූරියරස්මිසම්ඵස්සං ආගමයමානානි ඨිතානි අජ්ජ පුප්ඵනකානි. යානි පන සමොදකං ඨිතානි, තානි ස්වෙ පුප්ඵනකානි. යානි උදකානුග්ගතානි අන්තොනිමුග්ගපොසීනි, තානි තතියදිවසෙ පුප්ඵනකානි. උදකා පන අනුග්ගතානි අඤ්ඤානිපි සරොගඋප්පලාදීනි නාම අත්ථි, යානි නෙව පුප්ඵිස්සන්ති, මච්ඡකච්ඡපභක්ඛානෙව භවිස්සන්ති, තානි පාළිං නාරුළ්හානි. ආහරිත්වා පන දීපෙතබ්බානීති දීපිතානි. යථෙව හි තානි චතුබ්බිධානි පුප්ඵානි, එවමෙවං උග්ඝටිතඤ්ඤූ විපඤ්චිතඤ්ඤූ නෙය්‍යො පදපරමොති චත්තාරො පුග්ගලා. „In einem Teich mit blauen Lotusblumen“ bedeutet: in einem Feld von blauen Lotusblumen. Bei den anderen [Ausdrücken wie paduminiyaṃ] gilt dieselbe Methode. „Die untergetaucht genährt werden“ bedeutet: jene, die ganz unter Wasser getaucht wachsen. „Die aus dem Wasser emporragend stehen“ bedeutet: das Wasser überragend stehend. Darunter stehen diejenigen, die emporragen, in Erwartung der Berührung mit den Sonnenstrahlen, bereit, noch am heutigen Tag aufzublühen. Diejenigen jedoch, die auf gleicher Höhe mit dem Wasserspiegel stehen, werden morgen aufblühen. Diejenigen, die noch nicht aus dem Wasser aufgetaucht sind und unter Wasser wachsen, werden am dritten Tag aufblühen. Es gibt aber auch andere, die noch nicht aus dem Wasser aufgetaucht sind, wie kranke Lotusblumen usw., die niemals aufblühen werden, sondern bloß Fraß für Fische und Schildkröten sein werden. Diese sind im Pali-Kanon nicht enthalten, wurden jedoch herbeigezogen und zur Veranschaulichung dargelegt. Wie es nun diese vier Arten von Blumen gibt, ebenso gibt es vier Arten von Personen: jene von schneller Auffassungsgabe, jene, die durch nähere Ausführung verstehen, jene, die der Führung bedürfen, und jene, für die das Wort das Höchste ist. තත්ථ ‘‘යස්ස පුග්ගලස්ස සහ උදාහටවෙලාය ධම්මාභිසමයො හොති, අයං වුච්චති පුග්ගලො උග්ඝටිතඤ්ඤූ. යස්ස පුග්ගලස්ස සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස [Pg.185] විත්ථාරෙන අත්ථෙ විභජියමානෙ ධම්මාභිසමයො හොති, අයං වුච්චති පුග්ගලො විපඤ්චිතඤ්ඤූ. යස්ස පුග්ගලස්ස උද්දෙසතො පරිපුච්ඡතො යොනිසො මනසිකරොතො කල්‍යාණමිත්තෙ සෙවතො භජතො පයිරුපාසතො අනුපුබ්බෙන ධම්මාභිසමයො හොති, අයං වුච්චති පුග්ගලො නෙය්‍යො. යස්ස පුග්ගලස්ස බහුම්පි සුණතො බහුම්පි භණතො බහුම්පි ධාරයතො බහුම්පි වාචයතො න තාය ජාතියා ධම්මාභිසමයො හොති, අයං වුච්චති පුග්ගලො පදපරමො (පු. ප. 148-151). තත්ථ භගවා උප්පලවනාදිසදිසං දසසහස්සිලොකධාතුං ඔලොකෙන්තො – ‘‘අජ්ජ පුප්ඵනකානි විය උග්ඝටිතඤ්ඤූ, ස්වෙ පුප්ඵනකානි විය විපඤ්චිතඤ්ඤූ, තතියදිවසෙ පුප්ඵනකානි විය නෙය්‍යො, මච්ඡකච්ඡපභක්ඛානි පුප්ඵානි විය පදපරමො’’ති අද්දස්ස. පස්සන්තො ච ‘‘එත්තකා අප්පරජක්ඛා, එත්තකා මහාරජක්ඛා, තත්‍රාපි එත්තකා උග්ඝටිතඤ්ඤූ’’ති එවං සබ්බාකාරතොව අද්දස. Darunter wird jene Person, für die genau im Moment der Darlegung [der Wahrheit] die Durchdringung der Lehre (dhammābhisamayo) stattfindet, als „Schnellwissender“ (ugghaṭitaññū) bezeichnet. Jene Person, für die die Durchdringung der Lehre stattfindet, wenn die Bedeutung des kurz Gesagten im Detail analysiert wird, wird als „durch Ausführlichkeit Wissender“ (vipañcitaññū) bezeichnet. Jene Person, für die durch Rezitieren, Befragen, weise Aufmerksamkeit sowie durch das Pflegen, Aufsuchen und Ehren von edlen Freunden allmählich die Durchdringung der Lehre stattfindet, wird als „Leitungsbedürftiger“ (neyyo) bezeichnet. Jene Person, für die, obwohl sie viel hört, viel rezitiert, viel im Gedächtnis behält und viel lehrt, in dieser Existenz keine Durchdringung der Lehre stattfindet, wird als „Wort-Höchster“ (padaparamo) bezeichnet. Als der Erhabene dort die zehntausend Weltsysteme betrachtete, die wie ein Teich voll verschiedener Lotosblumen waren, sah er: jene, die Schnellwissende sind, wie Lotosknospen, die am selben Tag aufblühen; jene, die durch Ausführlichkeit Wissende sind, wie Lotosknospen, die am nächsten Tag aufblühen; jene, die Leitungsbedürftige sind, wie Lotosknospen, die am dritten Tag aufblühen; und jene, die Wort-Höchste sind, wie Lotosblumen, die von Fischen und Schildkröten gefressen werden [und nicht emporkommen]. Und blickend sah er auf all diese Weisen: „So viele sind mit wenig Staub in den Augen, so viele mit viel Staub; und darunter wiederum sind so viele Schnellwissende.“ තත්ථ තිණ්ණං පුග්ගලානං ඉමස්මිංයෙව අත්තභාවෙ භගවතො ධම්මදෙසනා අත්ථං සාධෙති. පදපරමානං අනාගතත්ථාය වාසනා හොති. අථ භගවා ඉමෙසං චතුන්නං පුග්ගලානං අත්ථාවහං ධම්මදෙසනං විදිත්වා දෙසෙතුකම්‍යතං උප්පාදෙත්වා පුන සබ්බෙපි තීසු භවෙසු සත්තෙ භබ්බාභබ්බවසෙන ද්වෙ කොට්ඨාසෙ අකාසි. යෙ සන්ධාය වුත්තං – ‘‘කතමෙ සත්තා අභබ්බා? යෙ තෙ සත්තා කම්මාවරණෙන සමන්නාගතා කිලෙසාවරණෙන සමන්නාගතා විපාකාවරණෙන සමන්නාගතා අස්සද්ධා අච්ඡන්දිකා දුප්පඤ්ඤා අභබ්බා නියාමං ඔක්කමිතුං කුසලෙසු ධම්මෙසු සම්මත්තං, ඉමෙ තෙ සත්තා අභබ්බා. කතමෙ සත්තා භබ්බා? යෙ තෙ සත්තා න කම්මාවරණෙන…පෙ… ඉමෙ තෙ සත්තා භබ්බා’’ති (විභ. 827; පටි. ම. 1.115). තත්ථ සබ්බෙපි අභබ්බපුග්ගලෙ පහාය භබ්බපුග්ගලෙයෙව ඤාණෙන පරිග්ගහෙත්වා, ‘‘එත්තකා රාගචරිතා එත්තකා දොස-මොහචරිතා විතක්ක-සද්ධා-බුද්ධිචරිතා’’ති ඡ කොට්ඨාසෙ අකාසි. එවං කත්වා ධම්මං දෙසෙස්සාමීති චින්තෙසි. Darunter bewirkt die Lehrverkündigung des Erhabenen für drei Personen genau in diesem gegenwärtigen Dasein (attabhāve) den Nutzen [die Befreiung]. Für die Wort-Höchsten (padaparamo) dient sie als Eindruck (vāsanā) für künftigen Nutzen [für die künftige Erlangung von Pfad und Frucht]. Nachdem der Erhabene erkannt hatte, dass die Lehrverkündigung diesen vier Personen zum Nutzen gereicht, und in ihm der Wunsch zu lehren entstanden war, teilte er alle Lebewesen in den drei Daseinsbereichen nach ihrer Fähigkeit (bhabba) oder Unfähigkeit (abhabba) in zwei Gruppen ein. In Bezug darauf wurde gesagt: „Welche Lebewesen sind unfähig (abhabbā)? Jene Lebewesen, die mit dem Hindernis des Kamma (kammāvaraṇa), dem Hindernis der Befleckung (kilesāvaraṇa) und dem Hindernis der Wiedergeburtswirkung (vipākāvaraṇa) behaftet sind, die ohne Glauben (assaddhā), ohne Willen (acchandikā) und von schwacher Weisheit (duppaññā) sind; die unfähig sind, in den rechten Pfad bei den heilsamen Dingen einzutreten – diese Lebewesen sind unfähig (abhabbā). Welche Lebewesen sind fähig (bhabbā)? Jene Lebewesen, die nicht mit dem Hindernis des Kamma behaftet sind ... pe ... diese Lebewesen sind fähig (bhabbā).“ Darunter schloss er alle unfähigen Personen aus, erfasste mit seinem Wissen nur die fähigen Personen und teilte sie in sechs Temperamente ein: „So viele sind von gierigem Charakter (rāgacarita), so viele von hasserfülltem, verblendetem, spekulativem, gläubigem und weisem Charakter.“ Nachdem er dies getan hatte, dachte er: „Ich werde die Lehre verkünden.“ පච්චභාසීති පතිඅභාසි. අපාරුතාති විවටා. අමතස්ස ද්වාරාති අරියමග්ගො. සො හි අමතසඞ්ඛාතස්ස නිබ්බානස්ස ද්වාරං, සො මයා විවරිත්වා ඨපිතොති දස්සෙති. පමුඤ්චන්තු සද්ධන්ති සබ්බෙ අත්තනො සද්ධං පමුඤ්චන්තු [Pg.186] විස්සජ්ජෙන්තු. පච්ඡිමපදද්වයෙ අයමත්ථො – අහඤ්හි අත්තනො පගුණං සුප්පවත්තිතම්පි ඉමං පණීතං උත්තමං ධම්මං කායවාචාකිලමථසඤ්ඤී හුත්වා න භාසිං. ඉදානි පන සබ්බො ජනො සද්ධාභාජනං උපනෙතු, පූරෙස්සාමි තෙසං සඞ්කප්පන්ති. „Paccabhāsi“ [er antwortete] bedeutet: er erwiderte (paṭiabhāsi). „Apārutā“ bedeutet: offen, enthüllt (vivaṭā). „Amatassa dvārā“ bezeichnet den edlen Pfad (ariyamagga). Denn dieser ist gleichsam das Tor zum Nibbāna, das als das Todeslose bezeichnet wird. Er zeigt damit: „Dieses Tor zum Nibbāna habe ich geöffnet und bereitgestellt.“ „Pamuñcantu saddhaṃ“ [sie mögen ihren Glauben freisetzen] bedeutet: Mögen alle ihren Glauben freigeben, ihn strömen lassen (vissajjentu). In den beiden letzten Zeilen ist dies die Bedeutung: „Ich habe ja diese erhabene, vortreffliche Lehre, die ich meisterhaft beherrsche und die mir leicht von den Lippen geht, bisher nicht verkündet, weil ich die Erschöpfung von Körper und Rede scheute. Nun aber mögen alle Menschen das Gefäß des Glaubens herbeibringen; ich werde ihr Verlangen [ihre heilsamen Absichten] erfüllen.“ අන්තරධායීති සත්ථාරං ගන්ධමාලාදීහි පූජෙත්වා අන්තරහිතො, සකට්ඨානමෙව ගතොති අත්ථො. ගතෙ ච පන තස්මිං භගවා ‘‘කස්ස නු ඛො අහං පඨමං ධම්මං දෙසෙය්‍ය’’න්ති? ආළාරුදකානං කාලඞ්කතභාවං, පඤ්චවග්ගියානඤ්ච බහූපකාරභාවං ඤත්වා තෙසං ධම්මං දෙසෙතුකාමො බාරාණසියං ඉසිපතනං ගන්ත්වා ධම්මචක්කං පවත්තෙසීති. පඨමං. „Antaradhāyi“ [er verschwand] bedeutet: Er verehrte den Meister mit Duftstoffen, Blumen und dergleichen, verschwand aus seiner Gegenwart und ging an seinen eigenen Ort [die Brahma-Welt] zurück. Als dieser gegangen war, dachte der Erhabene: „Wem soll ich wohl zuerst die Lehre verkünden?“ Da er erkannte, dass Āḷāra und Udaka verstorben waren und dass die fünf Gefährten ihm von großem Nutzen gewesen waren, und er den Wunsch hegte, ihnen die Lehre zu verkünden, begab er sich nach Isipatana bei Bārāṇasī und setzte das Rad der Lehre (Dhammacakka) in Bewegung. Dies ist die Erklärung des ersten Sutta. 2. ගාරවසුත්තවණ්ණනා 2. Erklärung des Gārava-Sutta 173. දුතියෙ උදපාදීති අයං විතක්කො පඤ්චමෙ සත්තාහෙ උදපාදි. අගාරවොති අඤ්ඤස්මිං ගාරවරහිතො, කඤ්චි ගරුට්ඨානෙ අට්ඨපෙත්වාති අත්ථො. අප්පතිස්සොති පතිස්සයරහිතො, කඤ්චි ජෙට්ඨකට්ඨානෙ අට්ඨපෙත්වාති අත්ථො. 173. Im zweiten Sutta bedeutet „udapādi“ [erhob sich]: Dieser Gedanke erhob sich in der fünften Woche. „Agāravo“ bedeutet: ohne Ehrfurcht gegenüber anderen, ohne irgendjemanden in die Position eines Respektierten (garuṭṭhāna) zu erheben. „Appatisso“ bedeutet: ohne Gehorsam, ohne irgendjemanden in die Position eines Vorgesetzten (jeṭṭhakaṭṭhāna) zu erheben. සදෙවකෙතිආදීසු සද්ධිං දෙවෙහි සදෙවකෙ. දෙවග්ගහණෙන චෙත්ථ මාරබ්‍රහ්මෙසු ගහිතෙසුපි මාරො නාම වසවත්තී සබ්බෙසං උපරි වසං වත්තෙති, බ්‍රහ්මා නාම මහානුභාවො එකඞ්ගුලියා එකස්මිං චක්කවාළසහස්සෙ ආලොකං ඵරති. ද්වීහි ද්වීසු…පෙ… දසහි අඞ්ගුලීහි දසසුපි චක්කවාළසහස්සෙසු ආලොකං ඵරති, සො ඉමිනා සීලසම්පන්නතරොති වත්තුං මා ලභතූති සමාරකෙ සබ්‍රහ්මකෙති විසුං වුත්තං. තථා සමණා නාම එකනිකායාදිවසෙන බහුස්සුතා සීලවන්තො පණ්ඩිතා, බ්‍රාහ්මණාපි වත්ථුවිජ්ජාදිවසෙන බහුස්සුතා පණ්ඩිතා, තෙ ඉමිනා සීලසම්පන්නතරාති වත්තුං මා ලභන්තූති සස්සමණබ්‍රාහ්මණියා පජායාති වුත්තං. සදෙවමනුස්සායාති ඉදං පන නිප්පදෙසතො දස්සනත්ථං ගහිතමෙව ගහෙත්වා වුත්තං. අපිචෙත්ථ පුරිමානි තීණි පදානි ලොකවසෙන වුත්තානි, පච්ඡිමානි ද්වෙ පජාවසෙන. සීලසම්පන්නතරන්ති සීලෙන සම්පන්නතරං, අධිකතරන්ති අත්ථො. සෙසෙසුපි එසෙව නයො. එත්ථ ච සීලාදයො චත්තාරො ධම්මා ලොකියලොකුත්තරා කථිතා, විමුත්තිඤාණදස්සනං ලොකියමෙව. පච්චවෙක්ඛණඤාණං හෙතං. In Passagen wie „sadevake“ [mit den Devas] bedeutet „sadevaka“: die Welt zusammen mit den Devas. Obwohl durch das Erfassen von „Devas“ auch Māras und Brahmas eingeschlossen sind, übt Māra, der Beherrscher (vasavattī), Macht über alle aus. Und ein Brahma besitzt große Macht: Mit einem einzigen Finger kann er Licht über tausend Weltsysteme verbreiten; mit zweien über zweitausend ... mit zehn Fingern kann er Licht über zehntausend Weltsysteme verbreiten. Damit diese nicht die Gelegenheit erhalten zu sagen: „Er ist tugendhafter als dieser Gotama“, wurden „mit den Māras“ (samārake) und „mit den Brahmas“ (sabrahmake) separat genannt. Desgleichen sind Asketen (samaṇā) gelehrt im Sinne der Kenntnis eines Nikāya usw., tugendhaft und weise; auch Brahmanen (brāhmaṇā) sind gelehrt im Sinne von Wissenschaften wie der Geomantie usw. und weise. Damit auch sie nicht sagen können: „Sie sind tugendhafter als dieser Gotama“, wurde gesagt: „unter der Generation der Asketen und Brahmanen“ (sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya). Der Ausdruck „mit Devas und Menschen“ (sadevamanussāya) aber wurde hinzugefügt, um ausnahmslos alles einzuschließen, indem er das bereits Erfasste noch einmal umfassend zusammenfasst. Zudem wurden hier die ersten drei Begriffe in Bezug auf die Welten (loka) genannt, die letzten beiden in Bezug auf die darauf lebende Generation (pajā). „Sīlasampannataraṃ“ bedeutet: vollkommener in der Tugend, überlegener. Genauso verhält es sich mit den übrigen Begriffen. Und hierbei werden die vier Dinge wie Tugend usw. sowohl als weltlich als auch als überweltlich erklärt. Das Wissen und Schauen der Befreiung (vimuttiñāṇadassana) jedoch wird als rein weltlich bezeichnet; denn dies ist das rückblickende Wissen (paccavekkhaṇañāṇa). පාතුරහොසීති [Pg.187] – ‘‘අයං සත්ථා අවීචිතො යාව භවග්ගා සීලාදීහි අත්තනා අධිකතරං අපස්සන්තො ‘මයා පටිවිද්ධං නවලොකුත්තරධම්මමෙව සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරිස්සාමී’ති චින්තෙති, කාරණං භගවා චින්තෙති, අත්ථං වුඩ්ඪිවිසෙසං චින්තෙති, ගච්ඡාමිස්ස උස්සාහං ජනෙස්සාමී’’ති චින්තෙත්වා පුරතො පාකටො අහොසි, අභිමුඛෙ අට්ඨාසීති අත්ථො. „Pāturahosi“ [er erschien] bedeutet: Dieser [Brahma Sahampati] dachte: „Der Meister sieht von der Avīci-Hölle bis zur Spitze des Daseins niemanden, der ihm an Tugend usw. überlegen ist, und denkt daher: ‚Ich will eben diese von mir durchdrungene neunfache überweltliche Lehre ehren, achten und in Abhängigkeit von ihr verweilen.‘ Der Erhabene denkt an den Grund, er denkt an den Nutzen, an den besonderen Fortschritt. Ich will hingehen und sein Streben anregen.“ Nach diesem Gedanken wurde er vor ihm sichtbar und stellte sich direkt vor ihn hin. විහරන්ති චාති එත්ථ යො වදෙය්‍ය ‘‘විහරන්තීති වචනතො පච්චුප්පන්නෙපි බහූ බුද්ධා’’ති, සො ‘‘භගවාපි, භන්තෙ, එතරහි අරහං සම්මාසම්බුද්ධො’’ති ඉමිනා වචනෙන පටිබාහිතබ්බො. Bei „viharanti ca“ [und sie verweilen]: Wenn ein gegnerischer Redner sagen sollte: „Weil das Wort ‚viharanti‘ im Plural steht, gibt es auch in der Gegenwart viele Buddhas“, so sollte er mit diesen Worten zurückgewiesen werden: „Auch der Erhabene, o Herr, ist jetzt ein Heiliger, ein vollkommen Erleuchteter...“ ‘‘න මෙ ආචරියො අත්ථි, සදිසො මෙ න විජ්ජති; සදෙවකස්මිං ලොකස්මිං, නත්ථි මෙ පටිපුග්ගලො’’ති. (මහාව. 11; ම. නි. 1.285) – „Keinen Lehrer habe ich, meinesgleichen existiert nicht; in der Welt samt ihren Göttern gibt es keinen, der mir gleichkäme.“ ආදීහි චස්ස සුත්තෙහි අඤ්ඤෙසං බුද්ධානං අභාවො දීපෙතබ්බො. තස්මාති යස්මා සබ්බෙපි බුද්ධා සද්ධම්මගරුනො, තස්මා. මහත්තමභිකඞ්ඛතාති මහන්තභාවං පත්ථයමානෙන. සරං බුද්ධාන-සාසනන්ති බුද්ධානං සාසනං සරන්තෙන. දුතියං. Durch diese und ähnliche Lehrreden soll das Nichtvorhandensein anderer Buddhas für diesen Upaka-Asketen aufgezeigt werden. 'Deshalb' (tasmāti): Weil alle Buddhas die wahre Lehre (saddhamma) ehren, deshalb. 'Nach Größe strebend' (mahattamabhikaṅkhatā): nach dem Zustand der Großartigkeit verlangend. 'Sich an die Lehre der Buddhas erinnernd' (saraṃ buddhāna-sāsanaṃ): sich an die Unterweisung der Buddhas erinnernd, [sollte man die wahre Lehre ehren]. Die zweite [Lehrrede]. 3. බ්‍රහ්මදෙවසුත්තවණ්ණනා 3. Die Erklärung der Brahmadeva-Lehrrede. 174. තතියෙ එකොති ඨානාදීසු ඉරියාපථෙසු එකකො, එකවිහාරීති අත්ථො. වූපකට්ඨොති කායෙන වූපකට්ඨො නිස්සටො. අප්පමත්තොති සතියා අවිප්පවාසෙ ඨිතො. ආතාපීති වීරියාතාපෙන සමන්නාගතො. පහිතත්තොති පෙසිතත්තො. කුලපුත්තාති ආචාරකුලපුත්තා. සම්මදෙවාති න ඉණට්ටා න භයට්ටා න ජීවිතපකතා හුත්වා, යථා වා තථා වා පබ්බජිතාපි යෙ අනුලොමපටිපදං පූරෙන්ති, තෙ සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති නාම. බ්‍රහ්මචරියපරියොසානන්ති මග්ගබ්‍රහ්මචරියස්ස පරියොසානභූතං අරියඵලං. දිට්ඨෙව ධම්මෙති ඉමස්මිංයෙව අත්තභාවෙ. සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වාති සාමං ජානිත්වා පච්චක්ඛං කත්වා. උපසම්පජ්ජාති පටිලභිත්වා සම්පාදෙත්වා විහාසි. එවං විහරන්තො ච ඛීණා ජාති…පෙ… අබ්භඤ්ඤාසීති. එතෙනස්ස පච්චවෙක්ඛණභූමි දස්සිතා. 174. In der dritten [Lehrrede] bedeutet 'allein' (eko): einzeln in den Körperhaltungen wie dem Stehen usw., ein einsam Lebender; das ist der Sinn. 'Zurückgezogen' (vūpakaṭṭho): mit dem Körper zurückgezogen, von der Menge abgesondert. 'Achtsam' (appamatto): verankert im Nicht-Abweichen von der Achtsamkeit. 'Eifrig' (ātāpī): ausgestattet mit der Hitze der Willenskraft. 'Entschlossenen Geistes' (pahitatto): mit einem auf das Nibbāna ausgerichteten Geist. 'Söhne aus gutem Hause' (kulaputtā): Söhne aus gutem Hause hinsichtlich ihres vorbildlichen Verhaltens. 'In rechter Weise' (sammadeve): Sie sind weder von Schulden, noch von Furcht, noch aus Mangel an Lebensunterhalt getrieben. Wer auch immer, wie auch immer, in die Hauslosigkeit gezogen ist und die dem edlen Pfad entsprechende Praxis (anulomapaṭipadā) erfüllt, der zieht wahrlich in rechter Weise aus dem Hausleben in die Hauslosigkeit aus. 'Die Vollendung des heiligen Lebens' (brahmacariyapariyosānaṃ): die edle Frucht (ariyaphala), welche die Vollendung des Pfades des heiligen Lebens darstellt. 'In genau diesem Leben' (diṭṭheva dhamme): in genau dieser gegenwärtigen Existenzform. 'Selbst durch höheres Wissen erkannt und verwirklicht habend' (sayaṃ abhiññā sacchikatvā): selbst erkennend und mit eigenen Augen sehend. 'Erlangt habend' (upasampajja): erreicht und vollendet habend, verweilte er. Und während er so verweilte, erkannte er: 'Versiegt ist die Geburt...' usw. Dadurch wird sein Bereich der rückblickenden Betrachtung (paccavekkhaṇabhūmi) aufgezeigt. කතමා [Pg.188] පනස්ස ජාති ඛීණා, කථඤ්ච නං අබ්භඤ්ඤාසීති? වුච්චතෙ, න තාවස්ස අතීතා ජාති ඛීණා පුබ්බෙව ඛීණත්තා, න අනාගතා තත්ථ වායාමාභාවතො, න පච්චුප්පන්නා විජ්ජමානත්තා. මග්ගස්ස පන අභාවිතත්තා යා උප්පජ්ජෙය්‍ය එකචතුපඤ්චවොකාරභවෙසු එකචතුපඤ්චක්ඛන්ධප්පභෙදා ජාති. සා මග්ගස්ස භාවිතත්තා අනුප්පාදධම්මතං ආපජ්ජනෙන ඛීණා. තං සො මග්ගභාවනාය පහීනකිලෙසෙ පච්චවෙක්ඛිත්වා – ‘‘කිලෙසාභාවෙ විජ්ජමානම්පි කම්මං ආයතිං අප්පටිසන්ධිකං හොතී’’ති ජානන්තො ජානාති. Welche Geburt aber ist für ihn versiegt, und wie hat er dies erkannt? Es wird geantwortet: Seine vergangene Geburt ist nicht jetzt versiegt, weil sie bereits in der Vergangenheit vergangen war; auch nicht die zukünftige, weil es dort an Anstrengung fehlt; auch nicht die gegenwärtige, weil sie gegenwärtig vorhanden ist. Vielmehr ist es jene Geburt, unterteilt in einen, vier oder fielen Daseinsbestandteile (khandha) in den Existenzen mit einem, vier oder fünf Daseinsbereichen (vokāra), die entstehen würde, wenn der Pfad nicht entfaltet worden wäre. Weil aber der Pfad entfaltet wurde, ist diese Geburt versiegt, indem sie dem Gesetz des Nicht-Wiederauftretens anheimfiel. Er betrachtet die durch die Entfaltung des Pfades überwundenen Verunreinigungen (kilesas) und weiß dies, indem er erkennt: 'Wenn keine Verunreinigungen mehr vorhanden sind, führt das Karma, auch wenn es noch da ist, in Zukunft zu keiner Wiederverkörperung mehr.' වුසිතන්ති වුත්ථං පරිවුත්ථං, කතං චරිතං නිට්ඨාපිතන්ති අත්ථො. බ්‍රහ්මචරියන්ති මග්ගබ්‍රහ්මචරියං. කතං කරණීයන්ති චතූසු සච්චෙසු චතූහි මග්ගෙහි පරිඤ්ඤාපහානසච්ඡිකිරියභාවනාවසෙන සොළසවිධම්පි කිච්චං නිට්ඨාපිතන්ති අත්ථො. නාපරං ඉත්ථත්තායාති ඉදානි පුන ඉත්ථභාවාය, එවං සොළසකිච්චභාවාය, කිලෙසක්ඛයාය වා කතමග්ගභාවනා නත්ථීති. අථ වා ඉත්ථත්තායාති ඉත්ථත්තභාවතො, ඉමස්මා එවංපකාරා ඉදානි වත්තමානක්ඛන්ධසන්තානා අපරං ඛන්ධසන්තානං නත්ථි, ඉමෙ පන පඤ්චක්ඛන්ධා පරිඤ්ඤාතා තිට්ඨන්ති ඡින්නමූලකො රුක්ඛො වියාති අබ්භඤ්ඤාසි. අඤ්ඤතරොති එකො. අරහතන්ති අරහන්තානං, භගවතො සාවකානං අරහතං අබ්භන්තරො අහොසි. 'Gelebt' (vusitaṃ) bedeutet gelebt, vollständig vollzogen; das Verhalten ist vollendet, zu Ende geführt – das ist der Sinn. 'Das heilige Leben' (brahmacariyaṃ) bedeutet das heilige Leben des Pfades. 'Getan ist, was zu tun war' (kataṃ karaṇīyaṃ) bedeutet: Bezüglich der vier Wahrheiten wurde durch die vier Pfade mittels vollem Verständnis (pariññā), Überwindung (pahāna), Verwirklichung (sacchikiriyā) und Entfaltung (bhāvanā) die sechzehnfache Aufgabe vollendet – das ist der Sinn. 'Nichts Weiteres für diesen Zustand' (nāparaṃ itthattāya) bedeutet: Jetzt gibt es keine weitere Entfaltung des Pfades mehr, die für das erneute Entstehen dieses Zustands, also für die sechzehnfache Aufgabe oder für das Versiegen der Verunreinigungen, getan werden müsste. Oder aber: 'für diesen Zustand' (itthattāya) bedeutet aus diesem Zustand heraus; nach dieser gegenwärtig bestehenden Kontinuität der Aggregate (khandha-santāna) dieser Art gibt es keine weitere Kontinuität der Aggregate mehr. Diese fünf Aggregate jedoch verbleiben als vollkommen verstanden, wie ein Baum, dessen Wurzeln durchtrennt sind – so erkannte er. 'Einer' (aññataro) bedeutet ein bestimmtes Individuum. 'Der Arhats' (arahataṃ) bedeutet, dass er einer der Arhats, der Jünger des Erhabenen, wurde. සපදානන්ති සපදානචාරං, සම්පත්තඝරං අනුක්කම්ම පටිපාටියා චරන්තො. උපසඞ්කමීති උපසඞ්කමන්තො. මාතා පනස්ස පුත්තං දිස්වාව ඝරා නික්ඛම්ම පත්තං ගහෙත්වා අන්තොනිවෙසනං පවෙසෙත්වා පඤ්ඤත්තාසනෙ නිසීදාපෙසි. 'Reihenweise' (sapadānaṃ) bedeutet den ununterbrochenen Almosengang (sapadānacāra) ausführend; er ging der Reihe nach vor, ohne ein erreichtes Haus zu überspringen. 'Er suchte auf' (upasaṅkami) bedeutet herantretend. Seine Mutter aber erblickte ihren Sohn, ging aus dem Haus hinaus, nahm seine Almosenschale entgegen, führte ihn ins Innere des Hauses und ließ ihn auf einem bereitgestellten Sitz Platz nehmen. ආහුතිං නිච්චං පග්ගණ්හාතීති නිච්චකාලෙ ආහුතිපිණ්ඩං පග්ගණ්හාති. තං දිවසං පන තස්මිං ඝරෙ භූතබලිකම්මං හොති. සබ්බගෙහං හරිතුපලිත්තං විප්පකිණ්ණලාජං වනමාලපරික්ඛිත්තං උස්සිතද්ධජපටාකං තත්ථ තත්ථ පුණ්ණඝරෙ ඨපෙත්වා දණ්ඩදීපිකා ජාලෙත්වා ගන්ධචුණ්ණමාලාදීහි අලඞ්කතං, සමන්තතො සඤ්ඡාදියමානා ධූමකටච්ඡු අහොසි. සාපි බ්‍රාහ්මණී කාලස්සෙව වුට්ඨාය සොළසහි ගන්ධොදකඝටෙහි න්හායිත්වා සබ්බාලඞ්කාරෙන අත්තභාවං අලඞ්කරි. සා තස්මිං සමයෙ මහාඛීණාසවං නිසීදාපෙත්වා, යාගුඋළුඞ්කමත්තම්පි අදත්වා, ‘‘මහාබ්‍රහ්මං භොජෙස්සාමී’’ති සුවණ්ණපාතියං පායාසං [Pg.189] පූරෙත්වා සප්පිමධුසක්ඛරාදීහි යොජෙත්වා නිවෙසනස්ස පච්ඡාභාගෙ හරිතුපලිත්තභාවාදීහි අලඞ්කතා භූතපීඨිකා අත්ථි. සා තං පාතිං ආදාය, තත්ථ ගන්ත්වා, චතූසු කොණෙසු මජ්ඣෙ ච එකෙකං පායාසපිණ්ඩං ඨපෙත්වා, එකං පිණ්ඩං හත්ථෙන ගහෙත්වා, යාව කප්පරා සප්පිනා පග්ඝරන්තෙන පථවියං ජාණුමණ්ඩලං පතිට්ඨාපෙත්වා ‘‘භුඤ්ජතු භවං මහාබ්‍රහ්මා, සායතු භවං මහාබ්‍රහ්මා, තප්පෙතු භවං මහාබ්‍රහ්මා’’ති වදමානා බ්‍රහ්මානං භොජෙති. 'Sie bringt beständig ein Opfer dar' (āhutiṃ niccaṃ paggaṇhāti) bedeutet: Sie bringt gewohnheitsmäßig ein Opferklößchen dar. An jenem Tag fand jedoch in diesem Haus eine Opferhandlung für die Geister (Brahma) statt. Das ganze Haus war mit frischem Kuhdung bestrichen, mit Puffreis bestreut, mit Waldblumenkränzen umgeben, und Flaggen und Banner waren aufgehängt. Hier und da waren mit Wasser gefüllte Krüge aufgestellt, Fackeln entzündet und alles mit Duftpulver, Blumenkränzen usw. geschmückt; von allen Seiten war das Haus mit Rauch aus einer Weihrauchschale erfüllt. Auch jene Brahmanin stand früh am Morgen auf, badete mit sechzehn Krügen duftenden Wassers und schmückte ihren Körper mit allem Schmuck. Während sie zu jener Zeit den großen Arhat dort sitzen ließ, reichte sie ihm nicht einmal ein Löffelchen Reisbrühe, sondern dachte: 'Ich werde dem Großen Brahma Speise darbringen.' Sie füllte eine goldene Schale mit Milchspeise (pāyāsa), mischte sie mit geklärter Butter, Honig, Zucker usw. Im hinteren Teil des Hauses befand sich ein Geisterpodest (bhūtapīṭhikā), das mit frischem Kuhdung bestrichen und reich geschmückt war. Sie nahm jene Schale, ging dorthin, legte an den vier Ecken und in der Mitte je einen Kloß der Milchspeise nieder, nahm einen Kloß mit der Hand, während die geklärte Butter bis zu ihrem Ellbogen herabtropfte, setzte ihre Knie auf die Erde und speiste den Brahma, indem sie sprach: 'Möge der Herr, der Große Brahma, essen! Möge der Herr, der Große Brahma, kosten! Möge der Herr, der Große Brahma, gesättigt sein!' එතදහොසීති මහාඛීණාසවස්ස සීලගන්ධං ඡදෙවලොකෙ අජ්ඣොත්ථරිත්වා බ්‍රහ්මලොකං උපගතං ඝායමානස්ස එතං අහොසි. සංවෙජෙය්‍යන්ති චොදෙය්‍යං, සම්මාපටිපත්තියං යොජෙය්‍යං. ‘අයං හි එවරූපං අග්ගදක්ඛිණෙය්‍යං මහාඛීණාසවං නිසීදාපෙත්වා යාගුඋළුඞ්කමත්තම්පි අදත්වා, ‘‘මහාබ්‍රහ්මං භොජෙස්සාමී’’ති තුලං පහාය හත්ථෙන තුලයන්තී විය, භෙරිං පහාය කුච්ඡිං වාදෙන්තී විය, අග්ගිං පහාය ඛජ්ජොපනකං ධමමානා විය භූතබලිං කුරුමානා ආහිණ්ඩති. ගච්ඡාමිස්සා මිච්ඡාදස්සනං භින්දිත්වා අපායමග්ගතො උද්ධරිත්වා යථා අසීතිකොටිධනං බුද්ධසාසනෙ විප්පකිරිත්වා සග්ගමග්ගං ආරොහති, තථා කරොමීති වුත්තං හොති. 'Da kam ihm folgender Gedanke' (etadahosi) bedeutet: Der Duft der Tugend (sīla-gandha) des großen Arhats verbreitete sich über die sechs Deva-Welten bis hinauf in die Brahma-Welt, und als jener [Brahma Sahampati] diesen Duft wahrnahm, kam ihm dieser Gedanke. 'Ich will sie aufrütteln' (saṃvejeyyaṃ) bedeutet: Ich will sie anspornen, sie zur rechten Praxis hinführen. 'Diese Frau nämlich lässt einen solchen großen Arhat, der das höchste Opfer verdient, bei sich sitzen, gibt ihm nicht einmal ein Löffelchen Reisbrühe und denkt: »Ich werde den großen Brahma speisen«. Dies ist so, als ob jemand eine Waage wegwirft und mit der Hand das Gewicht schätzt, oder als ob jemand eine Trommel wegwirft und stattdessen auf seinen eigenen Bauch schlägt, oder als ob jemand das Feuer wegwirft und versucht, ein Glühwürmchen anzublasen – so wandert sie umher und bringt Geisteropfer dar. Ich werde hingehen, ihre falsche Ansicht zerschlagen, sie vom Pfad in die unheilvollen Daseinsbereiche (apāya-magga) retten und bewirken, dass sie – indem sie ihren Reichtum von achtzig Millionen in der Lehre des Buddha (buddhasāsana) verteilt – den Weg in den Himmel beschreitet; so werde ich handeln.' Dies ist damit gemeint. දූරෙ ඉතොති ඉමම්හා ඨානා දූරෙ බ්‍රහ්මලොකො. තතො හි කූටාගාරමත්තා සිලා පාතිතා එකෙන අහොරත්තෙන අට්ඨචත්තාලීසයොජනසහස්සානි ඛෙපයමානා චතූහි මාසෙහි පථවියං පතිට්ඨහෙය්‍ය, සබ්බහෙට්ඨිමොපි බ්‍රහ්මලොකො එවං දූරෙ. යස්සාහුතින්ති යස්ස බ්‍රහ්මුනො ආහුතිං පග්ගණ්හාසි, තස්ස බ්‍රහ්මලොකො දූරෙති අත්ථො. බ්‍රහ්මපථන්ති එත්ථ බ්‍රහ්මපථො නාම චත්තාරි කුසලජ්ඣානානි, විපාකජ්ඣානානි පන නෙසං ජීවිතපථො නාම, තං බ්‍රහ්මපථං අජානන්තී ත්වං කිං ජප්පසි විප්පලපසි? බ්‍රහ්මානො හි සප්පීතිකජ්ඣානෙන යාපෙන්ති, න එතං තිණබීජානි පක්ඛිපිත්වා රන්ධං ගොයූසං ඛාදන්ති, මා අකාරණා කිලමසීති. 'Weit von hier' (dūre ito) bedeutet: Von diesem Ort ist die Brahma-Welt weit entfernt. Denn wenn ein Stein von der Größe eines Giebelhauses von dort herabgeworfen würde, würde er, indem er in einem Tag und einer Nacht achtundvierzigtausend Yojanas zurücklegt, erst nach vier Monaten auf der Erde aufkommen. Selbst die unterste Brahma-Welt ist so weit entfernt. 'Dessen Opfer' (yassāhutiṃ): Desjenigen Brahma, dem du das Opfer darbringst, dessen Brahma-Welt ist weit entfernt – das ist der Sinn. 'Der Pfad zu Brahma' (brahmapathaṃ): Hierbei bezeichnet 'Pfad zu Brahma' die vier heilsamen Vertiefungen (kusalajhāna). Die Vertiefungen der Reifung (vipākajhāna) hingegen sind ihre Lebensgrundlage (jīvitapatha). Da du diesen Pfad zu Brahma nicht kennst, warum murmelst und jammerst du? Die Brahmas erhalten sich nämlich durch die von Verzückung begleitete Vertiefung (sappītikajhāna); sie essen nicht diese aus Grassamen zubereitete, gekochte Milchspeise (goyūsa). Plage dich nicht grundlos ab! එවං වත්වා පුන සො මහාබ්‍රහ්මා අඤ්ජලිං පග්ගය්හ අවකුජ්ජො හුත්වා ථෙරං උපදිසන්තො එසො හි තෙ බ්‍රාහ්මණි බ්‍රහ්මදෙවොතිආදිමාහ. තත්ථ නිරූපධිකොති කිලෙසාභිසඞ්ඛාරකාමගුණොපධීහි විරහිතො. අතිදෙවපත්තොති දෙවානං අතිදෙවභාවං බ්‍රහ්මානං අතිබ්‍රහ්මභාවං පත්තො. අනඤ්ඤපොසීති [Pg.190] ඨපෙත්වා ඉමං අත්තභාවං අඤ්ඤස්ස අත්තභාවස්ස වා පුත්තදාරස්ස වා අපොසනතාය අනඤ්ඤපොසී. Nachdem er so gesprochen hatte, erhob jener Große Brahma ehrerbietig die gefalteten Hände, verneigte sich tief und sprach, auf den Thera hinweisend, die Worte: 'Dies, o Brahmanin, ist dein Brahmadeva' und so weiter. Darin bedeutet 'nirūpadhiko' (ohne Grundlagen): frei von den Grundlagen der Befleckungen (kilesupadhi), der karmischen Gestaltungen (abhisaṅkhārupadhi) und der Sinnlichkeit (kāmaguṇupadhi). 'Atidevapatto' (der den Zustand über den Göttern erreicht hat) bedeutet: der den Zustand eines Gottes über den Göttern und eines Brahma über den Brahmas erlangt hat. 'Anaññaposī' (keinen anderen ernährend) bedeutet: Da er, abgesehen von dieser seiner eigenen Existenz, keine andere Existenz oder Frau und Kinder zu ernähren hat, ist er einer, der keinen anderen ernährt. ආහුනෙය්‍යොති ආහුනපිණ්ඩං පටිග්ගහෙතුං යුත්තො. වෙදගූති චතුමග්ගසඞ්ඛාතෙහි වෙදෙහි දුක්ඛස්සන්තං ගතො. භාවිතත්තොති අත්තානං භාවෙත්වා වඩ්ඪෙත්වා ඨිතො. අනූපලිත්තොති තණ්හාදීහි ලෙපෙහි ආලිත්තො. ඝාසෙසනං ඉරියතීති ආහාරපරියෙසනං චරති. 'Āhuneyyo' (des Opfers würdig) bedeutet: geeignet, die von weither gebrachten Gaben der Tugendhaften entgegenzunehmen. 'Vedagū' (Wissensgelangter) bedeutet: der durch das Wissen, das als die vier Pfade bezeichnet wird, an das Ende des Leidens gelangt ist. 'Bhāvitatto' (mit entfaltetem Selbst) bedeutet: einer, der sich selbst entfaltet und kultiviert hat und darin gefestigt ist. 'Anūpalitto' (unbefleckt) bedeutet: nicht beschmiert mit den Salben von Begehren und so weiter. 'Ghāsesanaṃ iriyati' (er geht auf Nahrungssuche) bedeutet: er geht umher, um Nahrung zu suchen. න තස්ස පච්ඡා න පුරත්ථමත්ථීති පච්ඡා වුච්චති අතීතං, පුරත්ථං වුච්චති අනාගතං, අතීතානාගතෙසු ඛන්ධෙසු ඡන්දරාගවිරහිතස්ස පච්ඡා වා පුරත්ථං වා නත්ථීති වදති. සන්තොතිආදීසු රාගාදිසන්තතාය සන්තො. කොධධූමවිගමා විධූමො, දුක්ඛාභාවා අනීඝො, කත්තරදණ්ඩාදීනි ගහෙත්වා විචරන්තොපි වධකචෙතනාය අභාවා නික්ඛිත්තදණ්ඩො. තසථාවරෙසූති එත්ථ පන පුථුජ්ජනා තසා නාම, ඛීණාසවා ථාවරා නාම. සත්ත පන සෙඛා තසාති වත්තුං න සක්කා, ථාවරා න හොන්ති, භජමානා පන ථාවරපක්ඛමෙව භජන්ති. සො ත්‍යාහුතින්ති සො තෙ ආහුතිං. In der Passage 'Für ihn gibt es kein Dahinter und kein Davor' wird mit 'Dahinter' die Vergangenheit bezeichnet und mit 'Davor' die Zukunft. Dies besagt, dass für einen, der frei von Begehren und Anhaftung an die vergangenen und zukünftigen Daseinsgruppen (khandha) ist, weder ein Dahinter noch ein Davor existiert. In den Worten beginnend mit 'santo' (friedvoll) bedeutet 'santo' friedvoll aufgrund des Erlöschens von Gier und so weiter. 'Vidhūmo' (rauchlos) bedeutet frei vom Rauch des Zorns. 'Anīgho' (leidlos) bedeutet frei von Leiden aufgrund der Abwesenheit von Leiden. 'Nikkhittadaṇḍo' (der den Stock niedergelegt hat) bedeutet: Selbst wenn er mit einem Wanderstab und dergleichen umherwandert, ist er aufgrund des Fehlens jeglicher Tötungsabsicht einer, der den Stock niedergelegt hat. In der Passage 'unter den Beweglichen und den Festen' (tasathāvaresu) jedoch werden die Weltlinge (puthujjana) 'die Beweglichen' genannt, da sie durch die Kraft von Begehren, Stolz und falscher Ansicht erzittern; die Triebfreien (khīṇāsava) werden 'die Festen' genannt, da sie in den fünf Daseinsbereichen nicht mehr umherirren. Die sieben Übenden (sekha) jedoch können weder als 'die Beweglichen' noch als 'die Festen' bezeichnet werden; ordnet man sie jedoch zu, so gehören sie zur Seite der Festen. 'So tyāhutiṃ' bedeutet: 'Möge er deine Opferspeise genießen'. විසෙනිභූතොති කිලෙසසෙනාය විසෙනො ජාතො. අනෙජොති නිත්තණ්හො. සුසීලොති ඛීණාසවසීලෙන සුසීලො. සුවිමුත්තචිත්තොති ඵලවිමුත්තියා සුට්ඨු විමුත්තචිත්තො. ඔඝතිණ්ණන්ති චත්තාරො ඔඝෙ තිණ්ණං. එත්තකෙන කථාමග්ගෙන බ්‍රහ්මා ථෙරස්ස වණ්ණං කථෙන්තො ආයතනෙ බ්‍රාහ්මණිං නියොජෙසි. අවසානගාථා පන සඞ්ගීතිකාරෙහි ඨපිතා. පතිට්ඨපෙසි දක්ඛිණන්ති චතුපච්චයදක්ඛිණං පතිට්ඨපෙසි. සුඛමායතිකන්ති සුඛායතිකං ආයතිං සුඛවිපාකං, සුඛාවහන්ති අත්ථො. තතියං. 'Visenibhūto' (von Heeren befreit) bedeutet: er ist einer geworden, der frei vom Heer der Befleckungen (kilesasena) ist. 'Anejo' (regungslos) bedeutet frei von Begehren (taṇhā). 'Susīlo' (vollkommen tugendhaft) bedeutet tugendhaft durch die Tugend eines Triebfreien. 'Suvimuttacitto' (von vollkommen befreitem Geist) bedeutet ein durch die Befreiung der Frucht vollkommen befreiter Geist. 'Oghatiṇṇaṃ' bedeutet denjenigen, der die vier Fluten (ogha) überquert hat. Mit dieser dargelegten Rede pries Brahma die Tugenden des Thera und spornte die Brahmanin zur Gabe an. Die Schlussstrophe jedoch wurde von den Konzilsvätern eingefügt. 'Patiṭṭhapesi dakkhiṇaṃ' (er brachte die Gabe dar) bedeutet: sie brachte die Gabe der vier Requisiten dar. 'Sukhamāyatikā' bedeutet: was in der Zukunft Glück bringt, in der Zukunft ein glückbringendes Ergebnis hat, Glück herbeiführend; dies ist die Bedeutung. Das Dritte. 4. බකබ්‍රහ්මසුත්තවණ්ණනා 4. Die Erklärung des Bakabrahma-Suttas. 175. චතුත්ථෙ පාපකං දිට්ඨිගතන්ති ලාමිකා සස්සතදිට්ඨි. ඉදං නිච්චන්ති ඉදං සහ කායෙන බ්‍රහ්මට්ඨානං අනිච්චං ‘‘නිච්ච’’න්ති වදති. ධුවාදීනි තස්සෙව වෙවචනානි. තත්ථ ධුවන්ති ථිරං. සස්සතන්ති සදා විජ්ජමානං. කෙවලන්ති අඛණ්ඩං සකලං. අචවනධම්මන්ති අචවනසභාවං. ඉදං හි න ජායතීතිආදීසු ඉමස්මිං ඨානෙ කොචි ජායනකො වා ජීයනකො වා මීයනකො වා චවනකො [Pg.191] වා උපපජ්ජනකො වා නත්ථි, තං සන්ධාය වදති. ඉතො ච පනඤ්ඤන්ති ඉතො සහකායා බ්‍රහ්මට්ඨානා උත්තරි අඤ්ඤං නිස්සරණං නාම නත්ථීති. එවමස්ස ථාමගතා සස්සතදිට්ඨි උප්පන්නා හොති. එවංවාදී ච පන සො උපරි තිස්සො ඣානභූමියො චත්තාරො මග්ගෙ චත්තාරි ඵලානි නිබ්බානන්ති සබ්බං පටිබාහති. කදා පනස්ස සා දිට්ඨි උප්පන්නාති? පඨමජ්ඣානභූමියං නිබ්බත්තකාලෙ. දුතියජ්ඣානභූමියන්ති එකෙ. 175. Im vierten (Sutta) bedeutet 'eine schlechte Ansicht' (pāpakaṃ diṭṭhigataṃ) eine üble Ansicht von der Ewigkeit (sassatadiṭṭhi). 'Dies ist beständig' (idaṃ niccaṃ) bedeutet: er bezeichnet diese unbeständige Brahma-Ebene mitsamt seiner Existenz (Körper) als 'beständig'. 'Dhuvam' (dauerhaft) und so weiter sind Synonyme für ebendieses 'niccaṃ'. Darin bedeutet 'dhuvam' stabil. 'Sassatam' (ewig) bedeutet allzeit existierend. 'Kevalam' (ganz) bedeutet ungeteilt, vollständig. 'Acavanadhammam' (nicht dem Sterben unterworfen) bedeutet von der Natur des Nicht-Sterbens. In den Sätzen wie 'Dies wird wahrlich nicht geboren' und so weiter bezieht es sich darauf, dass an diesem Ort niemand geboren wird, altert, stirbt, abfällt oder wiedergeboren wird; darauf bezieht er sich. 'Und darüber hinaus gibt es kein anderes' (ito ca panaññaṃ) bedeutet: über diese Brahma-Ebene mitsamt der Existenz hinaus gibt es kein anderes Entrinnen. So entstand in ihm diese fest verwurzelte Ewigkeitsansicht. Und indem er dies behauptete, wies er alles ab, nämlich die drei höheren Jhana-Ebenen, die vier Pfade, die vier Früchte und das Nibbana. Wann aber entstand diese Ansicht in ihm? Zur Zeit der Wiedergeburt in der Ebene des ersten Jhana. 'In der Ebene des zweiten Jhana', sagen einige. තත්‍රායං අනුපුබ්බිකථා – හෙට්ඨුපපත්තිකො කිරෙස බ්‍රහ්මා අනුප්පන්නෙ බුද්ධුප්පාදෙ ඉසිපබ්බජ්ජං පබ්බජිත්වා කසිණපරිකම්මං කත්වා සමාපත්තියො නිබ්බත්තෙත්වා අපරිහීනජ්ඣානො කාලං කත්වා චතුත්ථජ්ඣානභූමියං වෙහප්ඵලබ්‍රහ්මලොකෙ පඤ්චකප්පසතිකං ආයුං ගහෙත්වා නිබ්බත්ති. තත්ථ යාවතායුකං ඨත්වා හෙට්ඨුපපත්තිකං කත්වා තතියජ්ඣානං පණීතං භාවෙත්වා සුභකිණ්හබ්‍රහ්මලොකෙ චතුසට්ඨිකප්පං ආයුං ගහෙත්වා නිබ්බත්ති. තත්ථ දුතියජ්ඣානං භාවෙත්වා ආභස්සරෙ අට්ඨ කප්පෙ ආයුං ගහෙත්වා නිබ්බත්ති. තත්ථ පඨමජ්ඣානං භාවෙත්වා, පඨමජ්ඣානභූමියං කප්පායුකො හුත්වා නිබ්බත්ති. සො පඨමකාලෙ අත්තනා කතකම්මඤ්ච නිබ්බත්තට්ඨානඤ්ච අඤ්ඤාසි, කාලෙ පන ගච්ඡන්තෙ ගච්ඡන්තෙ උභයං පමුස්සිත්වා සස්සතදිට්ඨිං උප්පාදෙසි. Hierzu ist folgende aufeinanderfolgende Geschichte zu berichten: Dieser Brahma soll ein Wesen gewesen sein, das zuvor auf niedrigeren Ebenen geboren wurde. Zu einer Zeit, als noch kein Buddha erschienen war, wurde er ein Einsiedler-Asket, praktizierte die Kasina-Vorbereitungsübungen, erlangte die meditativen Erreichungen und starb mit unvermindertem Jhana, woraufhin er in der Vehapphala-Brahmawelt auf der Ebene des vierten Jhana mit einer Lebensspanne von fünfhundert Weltzeitaltern wiedergeboren wurde. Nachdem er dort für die Dauer seiner Lebensspanne verweilt hatte, bewirkte er eine Wiedergeburt auf einer niedrigeren Ebene, entfaltete das dritte Jhana zu einem erhabenen Zustand und wurde in der Subhakiṇha-Brahmawelt mit einer Lebensspanne von vierundsechzig Weltzeitaltern wiedergeboren. Nachdem er dort das zweite Jhana entfaltet hatte, wurde er in der Ābhassara-Welt mit einer Lebensspanne von acht Weltzeitaltern wiedergeboren. Nachdem er dort das erste Jhana entfaltet hatte, wurde er auf der Ebene des ersten Jhana mit einer langen Lebensspanne wiedergeboren. Zu Beginn dieser Existenz erinnerte er sich an seine eigenen früheren Taten und an seinen Geburtsort; doch im Laufe der Zeit vergaß er beides und brachte die Ewigkeitsansicht hervor. අවිජ්ජාගතොති අවිජ්ජාය ගතො සමන්නාගතො අඤ්ඤාණී අන්ධීභූතො. යත්‍ර හි නාමාති යො නාම. වක්ඛතීති භණති. ‘‘යත්‍රා’’ති නිපාතයොගෙන පන අනාගතවචනං කතං. 'Avijjāgato' (in Unwissenheit versunken) bedeutet: mit Unwissenheit behaftet, versehen, unwissend und blind geworden. 'Yatra hi nāma' bedeutet: wer auch immer. 'Vakkhati' bedeutet er spricht. Aufgrund der Verbindung mit der Partikel 'yatra' wurde jedoch die Zukunftsform verwendet. එවං වුත්තෙ සො බ්‍රහ්මා යථා නාම මග්ගචොරො ද්වෙ තයො පහාරෙ අධිවාසෙන්තො සහායෙ අනාචික්ඛිත්වාපි උත්තරිං පහාරං පහරියමානො ‘‘අසුකො ච අසුකො ච මය්හං සහායො’’ති ආචික්ඛති, එවමෙව භගවතා සන්තජ්ජියමානො සතිං ලභිත්වා, ‘‘භගවා මය්හං පදානුපදං පෙක්ඛන්තො මං නිප්පීළිතුකාමො’’ති භීතො අත්තනො සහායෙ ආචික්ඛන්තො ද්වාසත්තතීතිආදිමාහ. තස්සත්ථො – භො ගොතම, මයං ද්වාසත්තති ජනා පුඤ්ඤකම්මා තෙන පුඤ්ඤකම්මෙන ඉධ නිබ්බත්තා. වසවත්තිනො සයං අඤ්ඤෙසං වසෙ අවත්තිත්වා පරෙ අත්තනො වසෙ වත්තෙම, ජාතිඤ්ච ජරඤ්ච අතීතා, අයං නො වෙදෙහි ගතත්තා ‘‘වෙදගූ’’ති සඞ්ඛං ගතා භගවා අන්තිමා බ්‍රහ්මුපපත්ති. අස්මාභිජප්පන්ති ජනා අනෙකාති අනෙකජනා අම්හෙ [Pg.192] අභිජප්පන්ති. ‘‘අයං ඛො භවං බ්‍රහ්මා, මහාබ්‍රහ්මා, අභිභූ, අනභිභූතො, අඤ්ඤදත්ථුදසො, වසවත්තී, ඉස්සරො, කත්තා, නිම්මාතා, සෙට්ඨො, සජිතා, වසී, පිතා භූතභබ්‍යාන’’න්ති එවං පත්ථෙන්ති පිහෙන්තීති. Als dies gesagt wurde, dachte jener Brahma: 'Wie ein Wegelagerer, der zwei oder drei Schläge erträgt, ohne seine Gefährten zu verraten, aber wenn er weiter geschlagen wird, verrät: "Der und der ist mein Gefährte", ebenso bekam er, als er vom Erhabenen zurechtgewiesen wurde, Angst, indem er dachte: "Der Erhabene, der meinen Schritten folgt, möchte mich bedrängen", erlangte Achtsamkeit und sprach, um seine Gefährten preiszugeben, die Strophe beginnend mit "Zweiundsiebzig". Deren Bedeutung ist: O Gotama, wir zweiundsiebzig Personen haben verdienstvolle Taten vollbracht, und durch dieses heilsame Kamma sind wir hier wiedergeboren. Wir sind Beherrscher; wir selbst unterwerfen uns nicht dem Willen anderer, sondern unterwerfen andere unserem eigenen Willen. Wir haben Geburt und Alter überwunden. Weil wir durch Erkenntnisse dorthin gelangt sind, haben wir die Bezeichnung "Vedagū" (Wissensgelangte) erhalten. O Erhabener, dies ist unsere letzte Brahma-Existenz. "Viele Menschen begehren uns" (asmābhijappanti janā anekā) bedeutet: Viele Wesen begehren und verehren uns zweiundsiebzig. Sie wünschen und sehnen sich nach uns, indem sie sagen: "Wahrlich, dieser edle Brahma ist der Große Brahma, der Bezwinger, der Unbezwungene, der Allsehende, der Gebieter, der Herrscher, der Schöpfer, der Erschaffer, der Beste, der Zuteiler, der Meister, der Vater der gewordenen und der zukünftigen Wesen." So beten sie und sehnen sich danach; dies ist die Bedeutung. අථ නං භගවා අප්පං හි එතන්තිආදිමාහ. තත්ථ එතන්ති යං ත්වං ඉධ තව ආයුං ‘‘දීඝ’’න්ති මඤ්ඤසි, එතං අප්පං පරිත්තකං. සතං සහස්සානං නිරබ්බුදානන්ති නිරබ්බුදගණනාය සතසහස්සනිරබ්බුදානං. ආයුං පජානාමීති, ‘‘ඉදානි තව අවසිට්ඨං එත්තකං ආයූ’’ති අහං ජානාමි. අනන්තදස්සී භගවා හමස්මීති, භගවා, තුම්හෙ ‘‘අහං අනන්තදස්සී ජාතිආදීනි උපාතිවත්තො’’ති වදථ. කිං මෙ පුරාණන්ති, යදි ත්වං අනන්තදස්සී, එවං සන්තෙ ඉදං මෙ ආචික්ඛ, කිං මය්හං පුරාණං? වතසීලවත්තන්ති සීලමෙව වුච්චති. යමහං විජඤ්ඤාති යං අහං තයා කථිතං ජානෙය්‍යං, තං මෙ ආචික්ඛාති වදති. Daraufhin sprach der Erhabene zu ihm jene Worte, die mit „Gering ist wahrlich dies“ beginnen. Darin bedeutet „dies“ (etaṃ): Was du hier in Bezug auf deine Lebensspanne als „lang“ ansiehst, das ist gering und sehr kurz. „Hunderttausend Nirabbudas“ bedeutet hunderttausend Nirabbudas nach der Nirabbuda-Zählweise. „Ich kenne die Lebensspanne“ bedeutet: „Ich weiß, dass dies deine verbleibende Lebensspanne ist.“ „Ein unendlich Sehender, der Erhabene bin ich“: Ihr, o Erhabener, sagt: „Ich bin von unendlicher Schau, der Geburt und so weiter überwunden hat.“ „Was ist mein Altes?“: „Wenn Ihr von unendlicher Schau seid, so verkündet mir dies: Was war mein früheres Verhalten?“ Mit „Gelübde, Tugend und Pflicht“ (vata-sīla-vatta) wird allein die Tugend (sīla) bezeichnet. „Damit ich es erkenne“ bedeutet: „Das, was von Euch gesprochen wird, möchte ich wissen. Verkündet es mir!“, so spricht er [der Brahma]. ඉදානිස්ස ආචික්ඛන්තො භගවා යං ත්වං අපායෙසීතිආදිමාහ. තත්‍රායං අධිප්පායො – පුබ්බෙ කිරෙස කුලඝරෙ නිබ්බත්තිත්වා කාමෙසු ආදීනවං දිස්වා – ‘‘ජාතිජරාමරණස්ස අන්තං කරිස්සාමී’’ති නික්ඛම්ම ඉසිපබ්බජ්ජං පබ්බජිත්වා සමාපත්තියො නිබ්බත්තෙත්වා අභිඤ්ඤාපාදකජ්ඣානස්ස ලාභී හුත්වා ගඞ්ගාතීරෙ පණ්ණසාලං කාරෙත්වා ඣානරතියා වීතිනාමෙති. තදා ච කාලෙනකාලං සත්ථවාහා පඤ්චහි සකටසතෙහි මරුකන්තාරං පටිපජ්ජන්ති. මරුකන්තාරෙ පන දිවා න සක්කා ගන්තුං, රත්තිං ගමනං හොති. අථ පුරිමසකටස්ස අග්ගයුගෙ යුත්තබලිබද්දා ගච්ඡන්තා ගච්ඡන්තා නිවත්තිත්වා ආගතමග්ගාභිමුඛා අහෙසුං, සබ්බසකටානි තථෙව නිවත්තිත්වා අරුණෙ උග්ගතෙ නිවත්තිතභාවං ජානිංසු. තෙසඤ්ච තදා කන්තාරං අතික්කමනදිවසො අහොසි. සබ්බං දාරුදකං පරික්ඛීණං – තස්මා ‘‘නත්ථි දානි අම්හාකං ජීවිත’’න්ති චින්තෙත්වා, ගොණෙ චක්කෙසු බන්ධිත්වා, මනුස්සා සකටච්ඡායං පවිසිත්වා නිපජ්ජිංසු. Um ihm dies nun zu erklären, sprach der Erhabene jene Worte, beginnend mit: „Als du trinken ließest...“. Darin liegt folgende Bedeutung: Es heißt, dass dieser in der Vergangenheit in einer angesehenen Familie geboren wurde. Als er das Elend der Sinnlichkeit sah, dachte er: „Ich will dem Rad von Geburt, Altern und Tod ein Ende setzen.“ Er zog in die Hauslosigkeit hinaus, empfing die Weihe eines Sehers (isipabbajjā), erlangte die meditativen Errungenschaften, wurde zu einem Erreger der vertieften Betrachtung als Grundlage der höheren Geisteskräfte (abhiññāpādakajjhāna), ließ sich am Ufer des Ganges eine Blätterhütte errichten und verbrachte seine Zeit in der Wonne der Vertiefung. Zu jener Zeit reisten von Zeit zu Zeit Karawanenführer mit fündhundert Karren durch die Maru-Wüste. In der Maru-Wüste kann man jedoch tagsüber nicht reisen; das Reisen geschieht nachts. Da geschah es, dass die Zugochsen, die an das Joch des vordersten Karrens gespannt waren, während des Gehens umkehrten und sich wieder dem Weg zuwandten, von dem sie gekommen waren. Alle Karren kehrten ebenso um, und als die Morgenröte aufstieg, erkannten sie, dass sie umgekehrt waren. Das war für sie der Tag, an dem sie die Wüste eigentlich hätten durchquert haben sollen. All ihr Holz und Wasser war aufgebraucht. Daher dachten sie: „Nun gibt es für uns kein Überleben mehr“, banden die Ochsen an die Räder, begaben sich in den Schatten der Karren und legten sich nieder. තාපසොපි කාලස්සෙව පණ්ණසාලතො නික්ඛමිත්වා පණ්ණසාලද්වාරෙ නිසින්නො ගඞ්ගං ඔලොකයමානො අද්දස ගඞ්ගං මහතා උදකොඝෙන පූරියමානං පවත්තිතමණික්ඛන්ධං විය ආගච්ඡන්තං, දිස්වා චින්තෙසි – ‘‘අත්ථි නු ඛො ඉමස්මිං ලොකෙ එවරූපස්ස මධුරොදකස්ස අලාභෙන කිලිස්සමානා සත්තා’’ති? සො එවං ආවජ්ජෙන්තො මරුකන්තාරෙ තං සත්ථං දිස්වා ‘ඉමෙ සත්තා මා නස්සන්තූ’ති ‘‘ඉතො චිතො ච මහාඋදකක්ඛන්ධො ඡිජ්ජිත්වා මරුකන්තාරෙ [Pg.193] සත්ථාභිමුඛො ගච්ඡතූ’’ති අභිඤ්ඤාචිත්තෙන අධිට්ඨාසි. සහ චිත්තුප්පාදෙන මාතිකාරුළ්හං විය උදකං තත්ථ අගමාසි. මනුස්සා උදකසද්දෙන වුට්ඨාය උදකං දිස්වා හට්ඨතුට්ඨා න්හායිත්වා පිවිත්වා ගොණෙපි පායෙත්වා සොත්ථිනා ඉච්ඡිතට්ඨානං අගමංසු. සත්ථා තං බ්‍රහ්මුනො පුබ්බකම්මං දස්සෙන්තො පඨමං ගාථමාහ. තත්ථ අපායෙසීති පායෙසි. අ-කාරො නිපාතමත්තං. ගම්මනීති ගිම්හෙ. සම්පරෙතෙති ගිම්හාතපෙන ඵුට්ඨෙ අනුගතෙ. Auch der Asket verließ am frühen Morgen seine Blätterhütte, setzte sich an die Tür der Blätterhütte und blickte auf den Ganges. Er sah den Ganges, der mit einer großen Wassermasse anschwoll und wie ein rollender Juwelenblock dahinfloss. Als er ihn sah, dachte er: „Gibt es wohl in dieser Welt Wesen, die Mangel leiden, weil sie solch süßes Wasser nicht erlangen können?“ Während er so nachdann, erblickte er jene Karawane in der Maru-Wüste. Er dachte: „Mögen diese Wesen nicht zugrunde gehen!“, und beschloss kraft seines Geistes der höheren Erkenntnis: „Möge sich von hier eine große Wassermasse abspalten und durch die Maru-Wüste direkt auf die Karawane zufließen!“ Zusammen mit dem Aufkommen dieses Gedankens floss das Wasser dorthin, wie in einen Kanal geleitet. Die Menschen erhoben sich beim Geräusch des Wassers, sahen das Wasser und waren hocherfreut. Sie badeten, tranken, gaben auch den Ochsen zu trinken und gelangten wohlbehalten an ihren Bestimmungsort. Der Meister sprach die erste Strophe, um dieses frühere Wirken des Brahma aufzuzeigen. Darin bedeutet „apāyesi“: du ließest trinken. Der Buchstabe „a“ ist bloß eine Partikel. „Gammanī“ bedeutet im Sommer. „Samparete“ bedeutet von der Sommerhitze getroffen und bedrängt. අපරස්මිම්පි සමයෙ තාපසො ගඞ්ගාතීරෙ පණ්ණසාලං මාපෙත්වා අරඤ්ඤගාමකං නිස්සාය වසති. තෙන ච සමයෙන චොරා තං ගාමං පහරිත්වා හත්ථසාරං ගහෙත්වා ගාවියො ච කරමරෙ ච ගහෙත්වා ගච්ඡන්ති. ගාවොපි සුනඛාපි මනුස්සාපි මහාවිරවං විරවන්ති. තාපසො තං සද්දං සුත්වා ‘‘කින්නු ඛො එත’’න්ති? ආවජ්ජෙන්තො ‘‘මනුස්සානං භයං උප්පන්න’’න්ති ඤත්වා ‘‘මයි පස්සන්තෙ ඉමෙ සත්තා මා නස්සන්තූ’’ති අභිඤ්ඤාපාදකජ්ඣානං සමාපජ්ජිත්වා වුට්ඨාය අභිඤ්ඤාචිත්තෙන චොරානං පටිපථෙ චතුරඞ්ගිනිං සෙනං මාපෙසි. කම්මසජ්ජා ආගච්ඡන්තා චොරා දිස්වා, ‘‘රාජා මඤ්ඤෙ ආගතො’’ති විලොපං ඡඩ්ඩෙත්වා පක්කමිංසු. තාපසො ‘‘යං යස්ස සන්තකං, තං තස්සෙව හොතූ’’ති අධිට්ඨාසි, තං තථෙව අහොසි. මහාජනො සොත්ථිභාවං පාපුණි. සත්ථා ඉදම්පි තස්ස පුබ්බකම්මං දස්සෙන්තො දුතියං ගාථමාහ. තත්ථ එණිකූලස්මින්ති ගඞ්ගාතීරෙ. ගය්හකං නීයමානන්ති ගහෙත්වා නීයමානං, කරමරං නීයමානන්තිපි අත්ථො. Zu einer anderen Zeit errichtete der Asket am Ufer des Ganges eine Blätterhütte und lebte in der Nähe eines Grenzdorfes. Zu jener Zeit überfielen Räuber dieses Dorf, raubten wertvolle Güter sowie Kühe und nahmen Gefangene mit sich. Sowohl die Kühe als auch die Hunde und die Menschen stießen gellende Schreie aus. Der Asket hörte das Geschrei, dachte: „Was ist das wohl?“, und als er erkannte: „Über die Menschen ist Gefahr gekommen“, dachte er: „Mögen diese Wesen nicht vor meinen Augen vernichtet werden!“ Er trat in die meditative Vertiefung ein, die als Grundlage für die höheren Geisteskräfte dient, erhob sich daraus und erschuf mit seinem Geist der höheren Erkenntnis direkt auf dem Weg der Räuber ein viergliedriges Heer. Als die herannahenden Räuber das kampfbereite Heer sahen, dachten sie: „Der König ist wohl gekommen!“, ließen ihre Beute zurück und flohen. Der Asket beschloss: „Was wem gehört, das soll genau diesem wieder gehören.“ Und so geschah es. Die Menschenmenge erlangte Sicherheit. Der Meister verkündete die zweite Strophe, um auch dieses frühere Wirken von ihm zu zeigen. Darin bedeutet „eṇikūlasmiṃ“: am Ufer des Ganges. „Gayhakaṃ nīyamānaṃ“ bedeutet: ergriffen und weggeführt; auch die Bedeutung „als Kriegsgefangener weggeführt“ ist darunter zu verstehen. පුන එකස්මිං සමයෙ උපරිගඞ්ගාවාසිකං එකං කුලං හෙට්ඨාගඞ්ගාවාසිකෙන කුලෙන සද්ධිං මිත්තසන්ථවං කත්වා, නාවාසඞ්ඝාටං බන්ධිත්වා, බහුං ඛාදනීයඤ්චෙව භොජනීයඤ්ච ගන්ධමාලාදීනි ච ආරොපෙත්වා ගඞ්ගාසොතෙන ආගච්ඡති. මනුස්සා ඛාදමානා භුඤ්ජමානා නච්චන්තා ගායන්තා දෙවවිමානෙන ගච්ඡන්තා විය බලවසොමනස්සා අහෙසුං. ගඞ්ගෙය්‍යකො නාගො දිස්වා කුපිතො ‘‘ඉමෙ මයි සඤ්ඤම්පි න කරොන්ති. ඉදානි නෙ සමුද්දමෙව පාපෙස්සාමී’’ති මහන්තං අත්තභාවං මාපෙත්වා උදකං ද්විධා භින්දිත්වා උට්ඨාය ඵණං කත්වා, සුසුකාරං කරොන්තො අට්ඨාසි. මහාජනො දිස්වා භීතො විස්සරමකාසි. තාපසො පණ්ණසාලායං නිසින්නො සුත්වා, ‘‘ඉමෙ ගායන්තා නච්චන්තා සොමනස්සජාතා ආගච්ඡන්ති. ඉදානි පන භයරවං රවිංසු, කින්නු ඛො’’ති? ආවජ්ජෙන්තො [Pg.194] නාගරාජං දිස්වා, ‘‘මයි පස්සන්තෙ සත්තා මා නස්සන්තූ’’ති අභිඤ්ඤාපාදකජ්ඣානං සමාපජ්ජිත්වා අත්තභාවං පජහිත්වා සුපණ්ණවණ්ණං මාපෙත්වා නාගරාජස්ස දස්සෙසි. නාගරාජා භීතො ඵණං සංහරිත්වා උදකං පවිට්ඨො, මහාජනො සොත්ථිභාවං පාපුණි. සත්ථා ඉදම්පි තස්ස පුබ්බකම්මං දස්සෙන්තො තතියං ගාථමාහ. තත්ථ ලුද්දෙනාති දාරුණෙන. මනුස්සකම්‍යාති මනුස්සකාමතාය, මනුස්සෙ විහෙඨෙතුකාමතායාති අත්ථො. Wiederum zu einer anderen Zeit schloss eine Familie, die am Oberlauf des Ganges lebte, Freundschaft mit einer Familie, die am Unterlauf des Ganges lebte. Sie banden Boote zu einem Floß zusammen, luden viele feste und weiche Speisen sowie Wohlgerüche, Blumenkränze usw. auf und fuhren mit der Strömung des Ganges hinab. Die Menschen aßen, tranken, tanzten, sangen und waren voller Freude, als würden sie in einem Götterpalast reisen. Die im Ganges lebende Naga-Schlange sah dies und wurde zornig: „Diese Leute nehmen nicht einmal Notiz von mir! Jetzt werde ich sie direkt in den Ozean treiben lassen!“ Sie erschuf eine riesige Gestalt, teilte das Wasser in zwei Hälften, erhob sich, blähte ihre Haube auf und stand da, während sie ein zischendes Geräusch von sich gab. Die Menschen sahen dies, gerieten in Panik und stießen gellende Schreie aus. Der in seiner Blätterhütte sitzende Asket hörte dies und dachte: „Eben kamen sie noch singend, tanzend und voller Freude daher. Nun aber stoßen sie Angstschreie aus. Was mag wohl los sein?“ Als er nachsah und den Naga-König erblickte, dachte er: „Mögen diese Wesen nicht vor meinen Augen vernichtet werden!“ Er trat in die meditative Vertiefung ein, die als Grundlage für die höheren Geisteskräfte dient, legte seine eigene Gestalt ab, erschuf die Gestalt eines Goldflügelvogels (Garuda) und zeigte sie dem Naga-König. Der Naga-König zog verängstigt seine Haube ein und tauchte im Wasser unter; die Menschen gelangten in Sicherheit. Der Meister sprach die dritte Strophe, um auch dieses frühere Wirken von ihm zu zeigen. Darin bedeutet „luddena“: durch den Grausamen. „Manussakamyā“ bedeutet aus Verlangen nach Menschen, das heißt, mit der Absicht, den Menschen Schaden zuzufügen. අපරස්මිම්පි සමයෙ එස ඉසිපබ්බජ්ජං පබ්බජිත්වා කෙසවො නාම තාපසො අහොසි. තෙන සමයෙන අම්හාකං බොධිසත්තො කප්පො නාම මාණවො කෙසවස්ස බද්ධචරො අන්තෙවාසිකො හුත්වා ආචරියස්ස කිංකාරපටිස්සාවී මනාපචාරී බුද්ධිසම්පන්නො අත්ථචරො අහොසි. කෙසවො තෙන විනා වසිතුං න සක්කොති, තං නිස්සායෙව ජීවිකං කප්පෙසි. සත්ථා ඉදම්පි තස්ස පුබ්බකම්මං දස්සෙන්තො චතුත්ථං ගාථමාහ. Zu einer anderen Zeit ging er ebenfalls in die Hauslosigkeit der Seher und wurde ein Asket namens Kesava. Zu jener Zeit war unser Bodhisatta ein junger Brahmane namens Kappa. Er war Kesavas ständiger Gefährte und Schüler, war stets bereit, die Anweisungen des Lehrers zu befolgen, verhielt sich gefällig, war weise und handelte zum Wohle des Lehrers. Kesava konnte ohne ihn nicht leben; nur auf ihn gestützt fristete er sein Dasein. Der Meister sprach die vierte Strophe, um auch dieses frühere Wirken von ihm aufzuzeigen. තත්ථ බද්ධචරොති අන්තෙවාසිකො, සො පන ජෙට්ඨන්තෙවාසිකො අහොසි. සම්බුද්ධිමන්තං වතිනං අමඤ්ඤීති, ‘‘සම්මා බුද්ධිමා වතසම්පන්නො අය’’න්ති එවං මඤ්ඤමානො කප්පො තව අන්තෙවාසිකො අහොසිං අහං සො තෙන සමයෙනාති දස්සෙති. අඤ්ඤෙපි ජානාසීති න කෙවලං මය්හං ආයුමෙව, අඤ්ඤෙපි ත්වං ජානාසියෙව. තථා හි බුද්ධොති තථා හි ත්වං බුද්ධො, යස්මා බුද්ධො, තස්මා ජානාසීති අත්ථො. තථා හි ත්‍යායං ජලිතානුභාවොති යස්මා ච ත්වං බුද්ධො, තස්මා තෙ අයං ජලිතො ආනුභාවො. ඔභාසයං තිට්ඨතීති සබ්බං බ්‍රහ්මලොකං ඔභාසයන්තො තිට්ඨති. චතුත්ථං. Darin bedeutet 'baddhacaro': ein Schüler (antevāsiko); er war nämlich der älteste Schüler (jeṭṭhantevāsiko). 'Sambuddhimantaṃ vatinaṃ amaññī': Dies zeigt: 'In der Annahme: „Dieser ist wahrhaft weise und reich an Tugendübung (vatasampanno)“, war Kappa damals dein Schüler; ich war jener.' 'Aññepi jānāsi' (Du kennst auch andere): Nicht nur meine [Lebensspanne], sondern auch andere kennst du wahrlich. 'Tathā hi buddho' (Denn so ist der Buddha): Denn so bist du der Buddha; weil du der Buddha bist, darum weißt du es – das ist die Bedeutung. 'Tathā hi tyāyaṃ jalitānubhāvo': Und weil du der Buddha bist, darum ist dies deine lodernde Macht. 'Obhāsayaṃ tiṭṭhati': Es steht da und erleuchtet die gesamte Brahma-Welt. Das Vierte. 5. අඤ්ඤතරබ්‍රහ්මසුත්තවණ්ණනා 5. Erklärung des Suttas über eine bestimmte Brahma-Gottheit (Aññatarabrahmasutta). 176. පඤ්චමෙ තෙජොධාතුං සමාපජ්ජිත්වාති තෙජොකසිණපරිකම්මං කත්වා පාදකජ්ඣානතො වුට්ඨාය, ‘‘සරීරතො ජාලා නික්ඛමන්තූ’’ති අධිට්ඨහන්තො අධිට්ඨානචිත්තානුභාවෙන සකලසරීරතො ජාලා නික්ඛමන්ති, එවං තෙජොධාතුං සමාපන්නො නාම හොති, තථා සමාපජ්ජිත්වා. තස්මිං බ්‍රහ්මලොකෙති කස්මා ථෙරො තත්ථ අගමාසි? ථෙරස්ස කිර තෙජොධාතුං සමාපජ්ජිත්වා තස්ස බ්‍රහ්මුනො උපරි නිසින්නං තථාගතං දිස්වා ‘‘අට්ඨිවෙධී [Pg.195] අයං පුග්ගලො, මයාපෙත්ථ ගන්තබ්බ’’න්ති අහොසි, තස්මා අගමාසි. සෙසානං ගමනෙපි එසෙව නයො. සො හි බ්‍රහ්මා තථාගතස්ස චෙව තථාගතසාවකානඤ්ච ආනුභාවං අදිස්වා අභබ්බො විනයං උපගන්තුං, තෙන සො සන්නිපාතො අහොසි. තත්ථ තථාගතස්ස සරීරතො උග්ගතජාලා සකලබ්‍රහ්මලොකං අතික්කමිත්වා අජටාකාසෙ පක්ඛන්දා, තා ච පන ඡබ්බණ්ණා අහෙසුං, තථාගතස්ස සාවකානං ආභා පකතිවණ්ණාව. 176. Im fünften [Sutta] bedeutet 'tejodhātuṃ samāpajjitvā' (nachdem er das Feuerelement erreicht hatte): Nachdem er die Vorbereitung für das Feuer-Kasiṇa (tejokasiṇaparikammaṃ) durchgeführt hatte und aus dem Basis-Jhāna (pādakajjhāna) aufgestanden war, bestimmte er: 'Mögen Flammen aus meinem Körper heraustreten!' Durch die Macht dieses Entschlussgeistes traten Flammen aus seinem gesamten Körper aus; auf diese Weise wird jemand als 'in das Feuerelement eingetreten' bezeichnet, nachdem er es so erreicht hat. 'Tasmiṃ brahmaloke' (in jener Brahma-Welt): Warum ging der Ehrwürdige [Moggallāna] dorthin? Es heißt, als der Ehrwürdige sah, dass der Tathāgata, nachdem er das Feuerelement erreicht hatte, über jenem Brahma saß, dachte er: 'Diese Person ist jemand, der bis ins Mark getroffen (überzeugt/gezähmt) werden sollte; auch ich muss dorthin gehen.' Deshalb ging er. Auf dieselbe Weise ist auch das Gehen der übrigen [Ehrwürdigen] zu verstehen. Denn wenn dieser Brahma die Macht des Tathāgata und der Jünger des Tathāgata nicht gesehen hätte, wäre er unfähig gewesen, sich der Führung (Zähmung) zu unterwerfen. Aus diesem Grund fand jene Versammlung statt. Dabei stiegen die Flammen aus dem Körper des Tathāgata empor, überstiegen die gesamte Brahma-Welt und schossen in den freien Himmel empor. Diese waren sechsfarbig. Der Glanz der Jünger des Tathāgata hingegen hatte nur seine natürliche Farbe. පස්සසි වීතිවත්තන්තන්ති ඉමස්මිං බ්‍රහ්මලොකෙ අඤ්ඤබ්‍රහ්මසරීරවිමානාලඞ්කාරාදීනං පභා අතික්කමමානං බුද්ධස්ස භගවතො පභස්සරං පභං පස්සසීති පුච්ඡති. න මෙ, මාරිස, සා දිට්ඨීති යා මෙසා, ‘‘ඉධාගන්තුං සමත්ථො අඤ්ඤො සමණො වා බ්‍රාහ්මණො වා නත්ථී’’ති පුරෙ දිට්ඨි, නත්ථි මෙ සා. කථං වජ්ජන්ති කෙන කාරණෙන වදෙය්‍යං. නිච්චොම්හි සස්සතොති ඉමස්ස කිර බ්‍රහ්මුනො ලද්ධිදිට්ඨි සස්සතදිට්ඨි චාති ද්වෙ දිට්ඨියො. තත්‍රාස්ස තථාගතඤ්චෙව තථාගතසාවකෙ ච පස්සතො ලද්ධිදිට්ඨි පහීනා. භගවා පනෙත්ථ මහන්තං ධම්මදෙසනං දෙසෙසි. බ්‍රහ්මා දෙසනාපරියොසානෙ සොතාපත්තිඵලෙ පතිට්ඨහි. ඉතිස්ස මග්ගෙන සස්සතදිට්ඨි පහීනා, තස්මා එවමාහ. 'Passasi vītivattantaṃ' (Siehst du es übertreffen?): Er fragt: 'Siehst du das strahlende Licht des erhabenen Buddha, welches das Licht der Körper, Paläste, Ornamente usw. der anderen Brahmas in dieser Brahma-Welt übertrifft?' 'Na me, mārisa, sā diṭṭhi' (Ich habe diese Ansicht nicht mehr, Werter): 'Jene Ansicht, die ich zuvor hatte: „Es gibt keinen anderen Asketen oder Brahmanen, der fähig ist, hierher zu gelangen“, diese habe ich nicht mehr.' 'Kathaṃ vajjaṃ': Aus welchem Grund (wie) sollte ich das auch sagen? 'Nicco'mhi sassato' (Ich bin beständig, ewig): Dieser Brahma hatte angeblich zwei Ansichten: die dogmatische Ansicht (laddhidiṭṭhi) und die Ewigkeitsansicht (sassatadiṭṭhi). Als er nun den Tathāgata und die Jünger des Tathāgata sah, wurde seine dogmatische Ansicht aufgegeben. Der Erhabene hielt dort eine große Dhamma-Lehrrede. Am Ende der Lehrrede gründete sich der Brahma in der Frucht des Stromeintritts (sotāpattiphale). So wurde durch den Pfad seine Ewigkeitsansicht aufgegeben. Aus diesem Grund sprach er so. බ්‍රහ්මපාරිසජ්ජන්ති බ්‍රහ්මපාරිචාරිකං. ථෙරානඤ්හි භණ්ඩගාහකදහරා විය බ්‍රහ්මානම්පි පාරිසජ්ජා බ්‍රහ්මානො නාම හොන්ති. තෙනුපසඞ්කමාති කස්මා ථෙරස්සෙව සන්තිකං පෙසෙසි? ථෙරෙ කිරස්ස තත්තකෙනෙව කථාසල්ලාපෙන විස්සාසො උදපාදි, තස්මා තස්සෙව සන්තිකං පෙසෙසි අඤ්ඤෙපීති යථා තුම්හෙ චත්තාරො ජනා, කින්නු ඛො එවරූපා අඤ්ඤෙපි අත්ථි, උදාහු තුම්හෙ චත්තාරො එව මහිද්ධිකාති? තෙවිජ්ජාති පුබ්බෙනිවාසදිබ්බචක්ඛුආසවක්ඛයසඞ්ඛාතාහි තීහි විජ්ජාහි සමන්නාගතා. ඉද්ධිපත්තාති ඉද්ධිවිධඤාණං පත්තා. චෙතොපරියායකොවිදාති පරෙසං චිත්තාචාරෙ කුසලා. එවමෙත්ථ පඤ්ච අභිඤ්ඤාපි සරූපෙන වුත්තා. දිබ්බසොතං පන තාසං වසෙන ආගතමෙව හොති. බහූති එවරූපා ඡළභිඤ්ඤා බුද්ධසාවකා බහූ ගණනපථං අතික්කන්තා, සකලං ජම්බුදීපං කාසාවපජ්ජොතං කත්වා විචරන්තීති. පඤ්චමං. 'Brahmapārisajja' bedeutet ein Brahma-Gefolgsmann (brahmapāricārika). Wie nämlich die jungen Mönche, die die Utensilien tragen, für die älteren Mönche da sind, so gibt es auch für die Groß-Brahmas Gefolgs-Brahmas (pārisajjā). 'Tenupasaṅkama' (Geh zu ihm): Warum schickte er [ihn] ausgerechnet in die Gegenwart des Ehrwürdigen? Es heißt, dass durch dieses bloße Gespräch Vertrauen (vissāso) zum Ehrwürdigen in ihm entstand; darum schickte er ihn ausgerechnet zu ihm. 'Aññepi' (Gibt es auch andere?): Er fragt: 'Gibt es, wie ihr vier Personen, wohl noch andere von solcher Beschaffenheit, oder seid nur ihr vier von so großer Wunderkraft?' 'Tevijjā': ausgestattet mit den drei klaren Wissen (tīhi vijjāhi), nämlich der Erinnerung an frühere Leben, dem himmlischen Auge und der Versiegung der Triebe. 'Iddhipattā': jene, die das Wissen um die verschiedenen übernatürlichen Kräfte (iddhividhañāṇa) erlangt haben. 'Cetopariyāyakovidā': geschickt darin, die Gedankenbewegungen anderer zu erkennen. Auf diese Weise werden hier auch fünf höhere Geisteskräfte (abhiññā) namentlich genannt. Das himmliche Gehör (dibbasota) jedoch versteht sich durch sie von selbst als mitgegeben. 'Bahū' (Viele): Es gibt viele solche Buddha-Jünger mit den sechs höheren Geisteskräften (chaḷabhiññā), deren Zahl jede Zählweise übersteigt und die umherwandern, indem sie ganz Jambudīpa im Glanze der gelben Roben erstrahlen lassen. Das Fünfte. 6. බ්‍රහ්මලොකසුත්තවණ්ණනා 6. Erklärung des Brahmalokasutta. 177. ඡට්ඨෙ [Pg.196] පච්චෙකං ද්වාරබාහන්ති එකෙකො එකෙකං ද්වාරබාහං නිස්සාය ද්වාරපාලා විය අට්ඨංසු. ඉද්ධොති ඣානසුඛෙන සමිද්ධො. ඵීතොති අභිඤ්ඤාපුප්ඵෙහි සුපුප්ඵිතො. අනධිවාසෙන්තොති අසහන්තො. එතදවොචාති එතෙසං නිම්මිතබ්‍රහ්මානං මජ්ඣෙ නිසින්නො එතං ‘‘පස්සසි මෙ’’තිආදිවචනං අවොච. 177. Im sechsten [Sutta] bedeutet 'paccekaṃ dvārabāhaṃ' (jeder an einem Türpfosten): Jeder Einzelne stand an einem Türpfosten gelehnt wie ein Türhüter. 'Iddho' bedeutet: reich an Jhāna-Glück. 'Phīto': herrlich erblüht durch die Blüten der höheren Geisteskräfte (abhiññā). 'Anadhivāsento' bedeutet: es nicht ertragend. 'Etadavoc' (er sprach dies): Mitten unter diesen erschaffenen Brahmas sitzend, sprach er diese Worte: 'Siehst du meine...?' usw. තයො සුපණ්ණාති ගාථාය පඤ්චසතාති සතපදං රූපවසෙන වා පන්තිවසෙන වා යොජෙතබ්බං. රූපවසෙන තාව තයො සුපණ්ණාති තීණි සුපණ්ණරූපසතානි. චතුරො ච හංසාති චත්තාරිහංසරූපසතානි. බුග්ඝීනිසා පඤ්චසතාති බ්‍යග්ඝසදිසා එකච්චෙ මිගා බ්‍යග්ඝීනිසා නාම, තෙසං බ්‍යග්ඝීනිසාරූපකානං පඤ්චසතානි, පන්තිවසෙන තයො සුපණ්ණාති තීණි සුපණ්ණපන්තිසතානි, චතුරො හංසාති චත්තාරි හංසපන්තිසතානි. බ්‍යග්ඝීනිසා පඤ්චසතාති පඤ්ච බ්‍යග්ඝීනිසා පන්තිසතානි. ඣායිනොති ඣායිස්ස මය්හං විමානෙ අයං විභූතීති දස්සෙති. ඔභාසයන්ති ඔභාසයමානං. උත්තරස්සං දිසායන්ති තං කිර කනකවිමානං තෙසං මහාබ්‍රහ්මානං ඨිතට්ඨානතො උත්තරදිසායං හොති. තස්මා එවමාහ. අයං පනස්ස අධිප්පායො – එවරූපෙ කනකවිමානෙ වසන්තො අහං කස්ස අඤ්ඤස්ස උපට්ඨානං ගමිස්සාමීති. රූපෙ රණං දිස්වාති රූපම්හි ජාතිජරාභඞ්ගසඞ්ඛාතං දොසං දිස්වා. සදා පවෙධිතන්ති සීතාදීහි ච නිච්චං පවෙධිතං චලිතං ඝට්ටිතං රූපං දිස්වා. තස්මා න රූපෙ රමති සුමෙධොති යස්මා රූපෙ රණං පස්සති, සදා පවෙධිතඤ්ච රූපං පස්සති, තස්මා සුමෙධො සුන්දරපඤ්ඤො සො සත්ථා රූපෙ න රමතීති. ඡට්ඨං. In der Strophe 'Tayo supaṇṇā' (Drei Supaṇṇas) ist das Wort 'hundert' (sata) im Wort 'pañcasatā' (fünfhundert) entweder nach der Gestalt (rūpavasena) oder nach den Reihen (pantivasena) zu verbinden. Zunächst nach der Gestalt: 'tayo supaṇṇā' bedeutet dreihundert Supaṇṇa-Gestalten (Garudas). 'caturo ca haṃsā' bedeutet vierhundert Entengestalten (Hamsa-Gestalten). 'byagghīnisā pañcasatā' (byagghīnisā fünfhundert): Bestimmte Raubtiere, die Tigern ähneln, werden 'byagghīnisā' genannt; von diesen tigerähnlichen Gestalten gibt es fünfhundert. Nach den Reihen: 'tayo supaṇṇā' bedeutet dreihundert Reihen von Supaṇṇas. 'caturo haṃsā' bedeutet vierhundert Reihen von Enten. 'byagghīnisā pañcasatā' bedeutet fünfhundert Reihen von tigerähnlichen Raubtieren. 'Jhāyino' (des Meditierenden): Dies zeigt: 'In meinem Palast gibt es, während ich meditiere, eine solche Pracht.' 'Obhāsayaṃ' bedeutet: erstrahlend. 'Uttarassaṃ disāyaṃ' (in der nördlichen Richtung): Jener goldene Palast befand sich im Norden vom Standort jener Groß-Brahmas aus. Deshalb sprach er so. Dies ist jedoch seine Absicht: 'Wenn ich in einem solchen goldenen Palast wohne, zu wem sonst sollte ich gehen, um ihm aufzuwarten?' 'Rūpe raṇaṃ disvā' (nachdem er den Makel/Kampf in der Form sah): Nachdem er mit Erkenntnis den Makel in der Form sah, welcher aus Entstehen, Altern und Verfall besteht. 'Sadā pavedhitā' (allzeit erzitternd): Nachdem er sah, dass die Form durch Kälte usw. allzeit erzittert, schwankt und bedrängt ist. 'Tasmā na rūpe ramati sumedho' (Darum findet der Weise kein Gefallen an der Form): Weil er den Makel in der Form sieht und sieht, dass die Form allzeit erzittert, darum findet der weise Lehrer von schöner Weisheit kein Gefallen an der Form. Das Sechste. 7. කොකාලිකසුත්තවණ්ණනා 7. Erklärung des Kokālikasutta. 178. සත්තමෙ අප්පමෙය්‍යං පමිනන්තොති අප්පමෙය්‍යං ඛීණාසවපුග්ගලං ‘‘එත්තකං සීලං, එත්තකො සමාධි, එත්තකා පඤ්ඤා’’ති එවං මිනන්තො. කොධවිද්වා විකප්පයෙති කො ඉධ විද්වා මෙධාවී විකප්පෙය්‍ය, ඛීණාසවොව ඛීණාසවං මිනන්තො කප්පෙය්‍යාති දීපෙති. නිවුතං තං මඤ්ඤෙති යො පන පුථුජ්ජනො තං පමෙතුං ආරභති, තං නිවුතං අවකුජ්ජපඤ්ඤං මඤ්ඤාමීති. සත්තමං. 178. Im siebten [Sutta] bedeutet 'appameyyaṃ paminanto' (den Unermesslichen messend): Den unermesslichen Triebversiegten (khīṇāsava) messend mit den Gedanken: 'So groß ist seine Tugend (sīla), so groß seine Sammlung (samādhi), so groß seine Weisheit (paññā).' 'Kodhavidvā vikappeyye' (Wer, der weise ist, würde urteilen?): Welcher Weise, welcher Kluge hier würde darüber urteilen? Nur ein Triebversiegter, der einen Triebversiegten misst, könnte ihn beurteilen – dies wird damit verdeutlicht. 'Nivutaṃ taṃ maññe' (Ich halte ihn für verhüllt): Wer als weltlicher Mensch (puthujjana) jedoch versucht, jenen zu messen, den halten wir für einen Verhüllten mit umgestürzter (verblendeter) Weisheit. Das Siebte. 8. කතමොදකතිස්සසුත්තවණ්ණනා 8. Erklärung des Katamodakatissasutta. 179. අට්ඨමෙ [Pg.197] අකිස්සවන්ති කිස්සවා වුච්චති පඤ්ඤා, නිප්පඤ්ඤොති අත්ථො. අට්ඨමං. 179. Im achten [Sutta] bedeutet 'akissava': Weisheit wird 'kissavā' genannt; 'ohne Weisheit' (nippañño) ist die Bedeutung. Das Achte. 9. තුරූබ්‍රහ්මසුත්තවණ්ණනා 9. Erklärung des Turūbrahmasutta. 180. නවමෙ ආබාධිකොති ‘‘සාසපමත්තීහි පීළකාහී’’තිආදිනා නයෙන අනන්තරසුත්තෙ ආගතෙන ආබාධෙන ආබාධිකො. බාළ්හගිලානොති අධිමත්තගිලානො. තුරූති කොකාලිකස්ස උපජ්ඣායො තුරුත්ථෙරො නාම අනාගාමිඵලං පත්වා බ්‍රහ්මලොකෙ නිබ්බත්තො. සො භූමට්ඨකදෙවතා ආදිං කත්වා, ‘‘අයුත්තං කොකාලිකෙන කතං අග්ගසාවකෙ අන්තිමවත්ථුනා අබ්භාචික්ඛන්තෙනා’’ති පරම්පරාය බ්‍රහ්මලොකසම්පත්තං කොකාලිකස්ස පාපකම්මං සුත්වා – ‘‘මා මය්හං පස්සන්තස්සෙව වරාකො නස්සි, ඔවදිස්සාමි නං ථෙරෙසු චිත්තපසාදත්ථායා’’ති ආගන්ත්වා තස්ස පුරතො අට්ඨාසි. තං සන්ධාය වුත්තං ‘‘තුරූ පච්චෙකබ්‍රහ්මා’’ති. පෙසලාති පියසීලා. කොසි ත්වං, ආවුසොති නිපන්නකොව කබරක්ඛීනි උම්මීලෙත්වා එවමාහ. පස්ස යාවඤ්ච තෙති පස්ස යත්තකං තයා අපරද්ධං, අත්තනො නලාටෙ මහාගණ්ඩං අපස්සන්තො සාසපමත්තාය පීළකාය මං චොදෙතබ්බං මඤ්ඤසීති ආහ. 180. Im neunten [Sutta]: "krank" (ābādhiko) bedeutet erkrankt an jener Krankheit, die im unmittelbar darauffolgenden Sutta in der Weise wie "mit senfkorngroßen Pusteln" usw. überliefert ist. "Schwer krank" (bāḷhagilāno) bedeutet übermäßig krank. "Turu" (turū) war der Lehrer des Kokālika, ein Älterer namens Turu, der die Frucht der Nichtwiederkehr erlangt hatte und in der Brahma-Welt wiedergeboren wurde. Er hörte durch eine Kette von Berichten, beginnend bei den erdgebundenen Gottheiten, von der schlechten Tat des Kokālika, die bis in die Brahma-Welt gedrungen war: "Kokālika hat Unrecht getan, indem er die Hauptschüler mit dem äußersten Vergehen fälschlich beschuldigte." Da dachte er: "Möge dieser Elende nicht vor meinen Augen zugrunde gehen; ich werde ihn ermahnen, damit er Vertrauen im Geiste zu den Älteren gewinnt." Er kam und stellte sich vor ihn hin. Darauf bezieht sich die Aussage: "Turu, der Pacceka-Brahma". "Tugendhaft" (pesalā) bedeutet von liebenswürdigem Charakter. "Wer bist du, Freund?" (ko si tvaṃ, āvuso) sagte [Kokālika], während er daliegend seine gefleckten Augen öffnete. "Sieh, wie weit dein [Fehltritt reicht]" (passa yāvañca te) bedeutet: Sieh, wie sehr du gefehlt hast! Er sagte: "Ohne die große Beule auf der eigenen Stirn zu sehen, meinst du, mich wegen einer senfkorngroßen Pustel tadeln zu müssen?" අථ නං ‘‘අදිට්ඨිප්පත්තො අයං වරාකො, ගිලවිසො විය කස්සචි වචනං න කරිස්සතී’’ති ඤත්වා පුරිසස්ස හීතිආදිමාහ. තත්ථ කුඨාරීති කුඨාරිසදිසා ඵරුසා වාචා. ඡින්දතීති කුසලමූලසඞ්ඛාතෙ මූලෙයෙව නිකන්තති. නින්දියන්ති නින්දිතබ්බං දුස්සීලපුග්ගලං. පසංසතීති උත්තමත්ථෙ සම්භාවෙත්වා ඛීණාසවොති වදති. තං වා නින්දති යො පසංසියොති, යො වා පසංසිතබ්බො ඛීණාසවො, තං අන්තිමවත්ථුනා චොදෙන්තො ‘‘දුස්සීලො අය’’න්ති වදති. වචිනාති මුඛෙන සො කලින්ති, සො තං අපරාධං මුඛෙන විචිනාති නාම. කලිනා තෙනාති තෙන අපරාධෙන සුඛං න වින්දති. නින්දියපසංසාය හි පසංසියනින්දාය ච සමකොව විපාකො. Als er [Turu-Brahma] nun erkannte: "Dieser Elende hat die Wahrheit nicht geschaut; wie einer, der Gift geschluckt hat, wird er auf niemandes Wort hören", sprach er den Vers, der mit "purisassa hi" beginnt. Darin ist "die Axt" (kuṭhārī) die raue Rede, die einer Axt gleicht. "Schneidet ab" (chindati) bedeutet: sie trennt direkt an der Wurzel ab, nämlich den sogenannten heilsamen Wurzeln. "Den Tadelnswerten" (nindiyam) bezieht sich auf eine tugendlose Person, die zu tadeln ist. "Lobt" (pasaṃsati) bedeutet, dass er ihn im höchsten Sinne würdigt und als Triebversiegten bezeichnet. "Oder den tadelt, der lobenswert ist" (taṃ vā nindati yo pasaṃsiyo) bedeutet: Wer den lobenswerten Triebversiegten mit dem äußersten Vergehen beschuldigt, sagt: "Dieser ist tugendlos". "Er liest mit dem Mund das Unglück auf" (vacināti mukhena so kaliṃ) bedeutet, dass jener dieses Vergehen mit seinem Mund zusammensucht. "Durch dieses Unglück" (kalinā tena) bedeutet: durch dieses Vergehen erfährt er kein Glück. Denn das Loben des Tadelnswerten und das Tadeln des Lobenswerten bringen eine völlig gleiche Reifung hervor. සබ්බස්සාපි සහාපි අත්තනාති සබ්බෙන සකෙනපි අත්තනාපි සද්ධිං යො අක්ඛෙසු ධනපරාජයො නාම, අයං අප්පමත්තකො අපරාධො. යො [Pg.198] සුගතෙසූති යො පන සම්මග්ගතෙසු පුග්ගලෙසු චිත්තං පදුස්සෙය්‍ය, අයං චිත්තපදොසොව තතො කලිතො මහන්තතරො කලි. "Selbst samt dem eigenen [Besitz und] Selbst" (sabbassāpi sahāpi attanā) bedeutet: Der Verlust des gesamten eigenen Vermögens mitsamt der eigenen Person beim Würfelspiel ist ein nur geringfügiges Unglück. "Wer gegenüber den Wohlgegangenen" (yo sugatesu) bedeutet: Wer jedoch seinen Geist gegenüber jenen Personen, die den rechten Weg gegangen sind, böswillig verdirbt – eben diese geistige Verderbnis ist ein weitaus größeres Unglück als jener [Verlust beim Würfelspiel]. ඉදානි තස්ස මහන්තතරභාවං දස්සෙන්තො සතං සහස්සානන්තිආදිමාහ. තත්ථ සතං සහස්සානන්ති නිරබ්බුදගණනාය සතසහස්සං. ඡත්තිංසතීති අපරානි ඡත්තිංසති නිරබ්බුදානි. පඤ්ච චාති අබ්බුදගණනාය පඤ්ච අබ්බුදානි. යමරියගරහීති යං අරියෙ ගරහන්තො නිරයං උපපජ්ජති, තත්ථ එත්තකං ආයුප්පමාණන්ති. නවමං. Um nun die weitaus größere Tragweite [dieser geistigen Verderbnis] aufzuzeigen, sprach er den Vers beginnend mit "sataṃ sahassānaṃ". Darin bedeutet "hunderttausend" (sataṃ sahassānaṃ) einhunderttausend in der Nirabbuda-Zählung. "Sechsunddreißig" (chattiṃsati) bedeutet weitere sechsunddreißig Nirabbudas. "Und fünf" (pañca ca) bedeutet fünf Abbudas in der Abbuda-Zählung. "Welches der Edlen-Tadler" (yamariyagarahī) bedeutet: In jener Hölle, in der einer wiedergeboren wird, der die Edlen schmäht, beträgt die Lebensspanne genau dieses Ausmaß. Das neunte [Sutta]. 10. කොකාලිකසුත්තවණ්ණනා 10. Die Erklärung des Kokālika-Sutta. 181. දසමෙ කොකාලිකො භික්ඛු යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමීති, කො අයං කොකාලිකො, කස්මා ච උපසඞ්කමි? අයං කිර කොකාලිකරට්ඨෙ කොකාලිකනගරෙ කොකාලිකසෙට්ඨිස්ස පුත්තො පබ්බජිත්වා පිතරා කාරාපිතෙ විහාරෙ පටිවසති චූළකොකාලිකොති නාමෙන, න දෙවදත්තස්ස සිස්සො. සො හි බ්‍රාහ්මණපුත්තො මහාකොකාලිකො නාම. භගවති පන සාවත්ථියං විහරන්තෙ ද්වෙ අග්ගසාවකා පඤ්චමත්තෙහි භික්ඛුසතෙහි සද්ධිං ජනපදචාරිකං චරමානා උපකට්ඨාය වස්සූපනායිකාය විවෙකාවාසං වසිතුකාමා තෙ භික්ඛූ උය්‍යොජෙත්වා අත්තනො පත්තචීවරමාදාය තස්මිං ජනපදෙ තං නගරං පත්වා තං විහාරං අගමංසු. තත්ථ නෙසං කොකාලිකො වත්තං දස්සෙසි. තෙ තෙන සද්ධිං සම්මොදිත්වා, ‘‘ආවුසො, මයං ඉධ තෙමාසං වසිස්සාම, මා කස්සචි ආරොචෙහී’’ති පටිඤ්ඤං ගහෙත්වා වසිංසු. වසිත්වා පවාරණාදිවසෙ පවාරෙත්වා, ‘‘ගච්ඡාම මයං, ආවුසො’’ති කොකාලිකං ආපුච්ඡිංසු. කොකාලිකො ‘‘අජ්ජෙකදිවසං, ආවුසො, වසිත්වා ස්වෙ ගමිස්සථා’’ති වත්වා දුතියදිවසෙ නගරං පවිසිත්වා මනුස්සෙ ආමන්තෙසි – ‘‘ආවුසො, තුම්හෙ අග්ගසාවකෙ ඉධාගන්ත්වා වසමානෙපි න ජානාථ, න නෙ කොචි පච්චයෙනාපි නිමන්තෙතී’’ති. නගරවාසිනො, ‘‘කහං, භන්තෙ, ථෙරා, කස්මා නො න ආරොචයිත්ථා’’ති? කිං ආවුසො ආරොචිතෙන, කිං න පස්සථ ද්වෙ භික්ඛූ ථෙරාසනෙ නිසීදන්තෙ, එතෙ අග්ගසාවකාති. තෙ ඛිප්පං සන්නිපතිත්වා සප්පිඵාණිතාදීනි චෙව චීවරදුස්සානි ච සංහරිංසු. 181. Im zehnten [Sutta]: "Der Mönch Kokālika begab sich dorthin, wo der Erhabene war" (kokāliko bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkamī). Wer war dieser Kokālika, und warum suchte er den Erhabenen auf? Dieser war, wie man hört, der Sohn des Großkaufmanns Kokālika in der Stadt Kokālika im Land Kokālika. Er war ausgetreten und wohnte in einem Kloster, das sein Vater hatte errichten lassen. Er war unter dem Namen Cūḷa-Kokālika (der kleine Kokālika) bekannt und war nicht der Schüler des Devadatta. Denn jener [Schüler des Devadatta] war ein Brahmanensohn namens Mahā-Kokālika (der große Kokālika). Als nun der Erhabene in Sāvatthī weilte, wanderten die beiden Hauptschüler zusammen mit etwa fünfhundert Mönchen durch das Land. Als der Eintritt der Regenzeit herannahte, wünschten sie an einem einsamen Ort zu verweilen; sie sandten jene Mönche fort, nahmen ihre Almosenschalen und Gewänder, erreichten jene Stadt in jenem Land und begaben sich zu jenem Kloster. Dort erwies ihnen Kokālika die schuldigen Pflichten. Sie tauschten freundliche Worte mit ihm aus und baten ihn, nachdem sie sein Versprechen erhalten hatten: "Freund, wir werden drei Monate lang hier verweilen; erzähle es niemandem!" So verweilten sie dort. Nach ihrem Aufenthalt und nachdem sie am Pavāraṇā-Tag die Pavāraṇā-Zeremonie abgehalten hatten, verabschiedeten sich von Kokālika mit den Worten: "Freund, wir brechen auf." Kokālika sagte: "Freunde, verweilt heute noch diesen einen Tag und reist morgen ab." Nachdem er dies gesagt hatte, betrat er am folgenden Tag die Stadt und sprach zu den Menschen: "Freunde, obwohl die Hauptschüler hierher gekommen sind und hier verweilen, wisst ihr nichts davon, und niemand lädt sie auch nur mit den Erfordernissen ein!" Die Stadtbewohner fragten: "Wo, Ehrwürdiger, sind die Älteren? Warum habt Ihr uns das nicht mitgeteilt?" [Kokālika erwiderte:] "Freunde, was nützt eine Mitteilung? Seht ihr nicht die zwei Mönche auf den Plätzen der Älteren sitzen? Das sind die Hauptschüler!" Da kamen jene rasch zusammen und trugen geklärte Butter, Melasse usw. sowie Stoffe für Gewänder zusammen. කොකාලිකො [Pg.199] චින්තෙසි – ‘‘පරමප්පිච්ඡා අග්ගසාවකා පයුත්තවාචාය උප්පන්නං ලාභං න සාදියිස්සන්ති, අසාදියන්තා ‘ආවාසිකස්ස දෙථා’ති වක්ඛන්තී’’ති. තං තං ලාභං ගාහාපෙත්වා ථෙරානං සන්තිකං අගමාසි. ථෙරා දිස්වාව ‘‘ඉමෙ පච්චයා නෙව අම්හාකං, න කොකාලිකස්ස කප්පන්තී’’ති පටික්ඛිපිත්වා පක්කමිංසු. කොකාලිකො ‘‘කථං හි නාම අත්තනා අගණ්හන්තා මය්හම්පි අදාපෙත්වා පක්කමිස්සන්තී’’ති? ආඝාතං උප්පාදෙසි. තෙපි භගවතො සන්තිකං ගන්ත්වා භගවන්තං වන්දිත්වා පුන අත්තනො පරිසං ආදාය ජනපදචාරිකං චරන්තා අනුපුබ්බෙන තස්මිං රට්ඨෙ තමෙව නගරං පච්චාගමිංසු. නාගරා ථෙරෙ සඤ්ජානිත්වා සහ පරික්ඛාරෙහි දානං සජ්ජිත්වා නගරමජ්ඣෙ මණ්ඩපං කත්වා දානං අදංසු, ථෙරානඤ්ච පරික්ඛාරෙ උපනාමෙසුං. ථෙරා භික්ඛුසඞ්ඝස්ස නිය්‍යාදයිංසු. තං දිස්වා කොකාලිකො චින්තෙසි – ‘‘ඉමෙ පුබ්බෙ අප්පිච්ඡා අහෙසුං, ඉදානි පාපිච්ඡා ජාතා, පුබ්බෙපි අප්පිච්ඡසන්තුට්ඨපවිවිත්තසදිසා මඤ්ඤෙ’’ති ථෙරෙ උපසඞ්කමිත්වා, ‘‘ආවුසො, තුම්හෙ පුබ්බෙ අප්පිච්ඡා විය, ඉදානි පන පාපභික්ඛූ ජාතා’’ති වත්වා ‘‘මූලට්ඨානෙයෙව නෙසං පතිට්ඨං භින්දිස්සාමී’’ති තරමානරූපො නික්ඛමිත්වා සාවත්ථිං ගන්ත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි. අයමෙව කොකාලිකො ඉමිනා ච කාරණෙන උපසඞ්කමීති වෙදිතබ්බො. Kokālika dachte: "Die Hauptschüler sind von äußerster Begierdelosigkeit. Sie werden keinen Gewinn annehmen, der durch anspielende Rede erlangt wurde. Da sie ihn nicht annehmen, werden sie sagen: „Gebt ihn dem ansässigen Mönch!“" Er ließ all diese Gaben zusammentragen und begab sich zu den Älteren. Sobald die Älteren sie sahen, wiesen sie diese mit den Worten zurück: "Diese Erfordernisse sind weder für uns noch für Kokālika statthaft", und reisten ab. Kokālika dachte: "Wie können sie es nur wagen, selbst nichts anzunehmen, und auch mir nichts geben zu lassen, bevor sie abreisen?" So entwickelte er Groll. Jene begaben sich ebenfalls zum Erhabenen, erwiesen ihm Ehrerbietung, nahmen daraufhin wieder ihre Gefolgschaft mit sich und wanderten durch das Land, bis sie nach und nach wieder in ebendiese Stadt in jenem Land zurückkehrten. Als die Stadtbewohner die Älteren erkannten, bereiteten sie eine Almosengabe mitsamt Gebrauchsgegenständen vor, errichteten eine Halle inmitten der Stadt, spendeten die Gabe und boten den Älteren die Gebrauchsgegenstände an. Die Älteren übergaben sie der Mönchsgemeinde. Als Kokālika dies sah, dachte er: "Früher waren sie begierdelos, nun aber sind sie von schlechten Begierden erfüllt; ich glaube, auch früher glichen sie nur solchen, die begierdelos, genügsam und zurückgezogen leben." Er suchte die Älteren auf und sagte: "Freunde, früher wart ihr wie Begierdelose, nun aber seid ihr zu schlechten Mönchen geworden!" Er dachte: "Ich werde ihr Ansehen direkt an ihrer Quelle (beim Erhabenen) zerstören", brach in großer Eile auf, reiste nach Sāvatthī und begab sich dorthin, wo der Erhabene war. Es ist zu verstehen, dass dies eben jener Kokālika war und er aus diesem Grund den Erhabenen aufsuchte. භගවා තං තුරිතතුරිතං ආගච්ඡන්තං දිස්වාව ආවජ්ජෙන්තො අඤ්ඤාසි – ‘‘අයං අග්ගසාවකෙ අක්කොසිතුකාමො ආගතො’’ති. ‘‘සක්කා නු ඛො පටිසෙධෙතු’’න්ති ච ආවජ්ජෙන්තො, ‘‘න සක්කා පටිසෙධෙතුං, ථෙරෙසු අපරජ්ඣිත්වා කාලඞ්කතො එකංසෙන පදුමනිරයෙ නිබ්බත්තිස්සතී’’ති දිස්වා, ‘‘සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානෙපි නාම ගරහන්තං සුත්වා න නිසෙධෙතී’’ති වාදමොචනත්ථං අරියූපවාදස්ස ච මහාසාවජ්ජභාවදස්සනත්ථං මා හෙවන්ති තික්ඛත්තුං පටිසෙධෙසි. තත්ථ මා හෙවන්ති මා එවං අභණි. සද්ධායිකොති සද්ධාය ආකරො පසාදාවහො සද්ධාතබ්බවචනො වා. පච්චයිකොති පත්තියායිතබ්බවචනො. Als der Erhabene sah, wie jener [Kokālika] in großer Eile herbeikam, dachte er nach und erkannte: »Dieser ist gekommen mit dem Wunsch, die Hauptschüler zu schmähen.« Als er weiter überlegte: »Ist es wohl möglich, ihn davon abzuhalten?«, sah er: »Es ist unmöglich, ihn abzuhalten. Nachdem er sich an den Theras vergangen hat, wird er nach seinem Tod unweigerlich in der Paduma-Hölle wiedergeboren werden.« Da er dies sah und dachte: »Selbst wenn er hört, dass er Sāriputta und Moggallāna schmäht, hält er ihn nicht ab«, hielt er ihn dreimal mit den Worten »Tu das nicht!« (mā hevaṃ) ab, um sich selbst von gegenseitigem Tadel zu befreien und um die große Schuldhaftigkeit der Schmähung von Edlen (Ariyas) aufzuzeigen. Darin bedeutet »mā hevaṃ«: »Sprich nicht so!« »Saddhāyiko« bedeutet: die Quelle des Glaubens, Vertrauen erweckend, oder: einer, dessen Worte glaubwürdig sind. »Paccayiko« bedeutet: einer, dessen Worte vertrauenswürdig sind (dem man Vertrauen schenken sollte). පක්කාමීති කම්මානුභාවෙන චොදියමානො පක්කාමි. ඔකාසකතං හි කම්මං න සක්කා පටිබාහිතුං, තං තස්ස තත්ථ ඨාතුං න අදාසි. අචිරපක්කන්තස්සාති පක්කන්තස්ස සතො න චිරෙනෙව. සබ්බො කායො ඵුටො [Pg.200] අහොසීති කෙසග්ගමත්තම්පි ඔකාසං ආවජ්ජෙත්වා සකලසරීරං අට්ඨීනි භින්දිත්වා උග්ගතාහි පීළකාහි අජ්ඣොත්ථටං අහොසි. යස්මා පන බුද්ධානුභාවෙන තථාරූපං කම්මං බුද්ධානං සම්මුඛීභාවෙ විපාකං න දෙති, දස්සනූපචාරෙ විජහිතමත්තෙ දෙති, තස්මා තස්ස අචිරපක්කන්තස්ස පීළකා උට්ඨහිංසු. කලායමත්තියොති චණකමත්තියො. බෙලුවසලාටුකමත්තියොති තරුණබෙලුවමත්තියො. (බිල්ලමත්තියොති මහාබෙලුවමත්තියො.) පභිජ්ජිංසූති භිජ්ජිංසු. තාසු භින්නාසු සකලසරීරං පනසපක්කං විය අහොසි. සො පක්කෙන ගත්තෙන ජෙතවනද්වාරකොට්ඨකෙ විසගිලිතො මච්ඡො විය කදලිපත්තෙසු සයි. අථ ධම්මසවනත්ථං ආගතාගතා මනුස්සා – ‘‘ධි කොකාලික, ධි කොකාලික, අයුත්තමකාසි, අත්තනොයෙව මුඛං නිස්සාය අනයබ්‍යසනං පත්තො’’ති ආහංසු. තෙසං සුත්වා ආරක්ඛදෙවතා ධි-කාරං අකංසු. ආරක්ඛකදෙවතානං ආකාසදෙවතාති ඉමිනා උපායෙන යාව අකනිට්ඨභවනා එකධිකාරො උදපාදි. අථස්ස උපජ්ඣායො ආගන්ත්වා ඔවාදං අගණ්හන්තං ඤත්වා ගරහිත්වා පක්කාමි. »Er zog fort« (pakkāmi) bedeutet: von der Kraft seiner Taten (Kamma) getrieben, zog er fort. Denn es ist unmöglich, ein Kamma abzuwehren, das seine Gelegenheit gefunden hat; dieses erlaubte es ihm nicht, dort länger zu verweilen. »Kurz nachdem er weggegangen war« (acirapakkantassa) bedeutet: kurz nachdem er [aus der Gegenwart des Meisters] weggegangen war. »Sein ganzer Körper war bedeckt« (sabbo kāyo phuṭo ahosi) bedeutet: ohne auch nur eine Stelle von der Größe einer Haarspitze auszusparen, war sein ganzer Körper von Pusteln übersät, die sich emporhoben, selbst die Knochen spalteten und den gesamten Leib bedeckten. Weil jedoch durch die spirituelle Macht der Buddhas eine solche Tat von so schwerwiegender Schuldhaftigkeit in der Gegenwart der Buddhas keine Frucht tragen kann, sondern erst dann reift, wenn er deren Sichtkreis verlassen hat, traten diese Pusteln bei ihm kurz nach seinem Weggang hervor. »Von der Größe von Kalāya-Erbsen« (kalāyamattiyo) bedeutet: von der Größe von Kichererbsen. »Von der Größe von unreifen Beluva-Früchten« (beluvasalāṭukamattiyo) bedeutet: von der Größe von jungen Beluva-Früchten. (»Billamattiyo« bedeutet: von der Größe von großen Beluva-Früchten.) »Sie brachen auf« (pabhijjiṃsu) bedeutet: sie platzten auf. Als diese aufplatzten, wurde sein ganzer Körper wie eine reife Jackfrucht. Mit seinem schmerzenden, eiternden Körper legte er sich im Torhaus des Jetavana-Klosters auf Bananenblätter, wie ein Fisch, der Gift geschluckt hat. Da sagten die Menschen, die herbeigekommen waren, um die Lehre zu hören: »Pfui, Kokālika! Pfui, Kokālika! Du hast Unrechtes getan! Aufgrund deines eigenen Mundes bist du ins Verderben und ins Unglück gestürzt!« Als die Schutzgottheiten dies hörten, stießen sie einen Ruf des Abscheus (»Pfui!«) aus. Von den Schutzgottheiten ging dies auf die Gottheiten des Luftraums über, und so entstand auf diese Weise bis hinauf zur Akaniṭṭha-Himmelwelt ein einziger Ruf des Abscheus. Da kam sein Lehrer (Upajjhāya), der Tudu-Brahma, und als er sah, dass jener seine Unterweisung nicht annahm, tadelte er ihn und zog fort. කාලමකාසීති උපජ්ඣායෙ පක්කන්තෙ කාලමකාසි. පදුමං නිරයන්ති පාටියෙක්කො පදුමනිරයො නාම නත්ථි, අවීචිමහානිරයම්හියෙව පන පදුමගණනාය පච්චිතබ්බෙ එකස්මිං ඨානෙ නිබ්බත්ති. »Er starb« (kālamakāsi) bedeutet: nachdem sein Lehrer (Upajjhāya) weggegangen war, verstarb er. »Die Paduma-Hölle« (padumaṃ nirayaṃ) bedeutet: Es gibt keine eigenständige Hölle namens Paduma-Hölle, sondern er wurde an einem bestimmten Ort in der großen Avīci-Hölle wiedergeboren, wo man für eine nach dem Paduma-Maß berechnete Zeitspanne büßen muss. වීසතිඛාරිකොති මාගධකෙන පත්ථෙන චත්තාරො පත්ථා කොසලරට්ඨෙ එකපත්ථො හොති, තෙන පත්ථෙන චත්තාරො පත්ථා ආළ්හකං, චත්තාරි ආළ්හකානි දොණං, චතුදොණා මානිකා, චතුමානිකා ඛාරී, තාය ඛාරියා වීසතිඛාරිකො. තිලවාහොති මාගධකානං සුඛුමතිලානං තිලසකටං. අබ්බුදො නිරයොති අබ්බුදො නාම පාටියෙක්කො නිරයො නත්ථි. අවීචිම්හියෙව පන අබ්බුදගණනාය පච්චිතබ්බට්ඨානස්සෙතං නාමං. නිරබ්බුදාදීසුපි එසෙව නයො. »Zwanzig Khārīs fassend« (vīsatikhāriko): Vier Patthas nach dem Maße von Magadha entsprechen einem Pattha im Lande Kosala. Mit diesem [Kosala-]Pattha gemessen, bilden vier Patthas ein Āḷhaka, vier Āḷhakas ein Doṇa, vier Doṇas eine Mānikā und vier Mānikās eine Khārī. Nach dieser Khārī bemessen sind es zwanzig Khārīs. »Eine Wagenladung Sesam« (tilavāho) entspricht einer Wagenladung voll kleiner Sesamsamen nach dem Maß der Magadher. »Die Abbuda-Hölle« (abbudo nirayo) bedeutet: Es gibt keine eigenständige Hölle namens Abbuda, sondern dies ist der Name für einen Ort in der Avīci-Hölle selbst, an dem man für eine nach dem Abbuda-Maß berechnete Zeitspanne büßen muss. Ebenso verhält es sich mit Nirabbuda und den anderen Hölle-Maßen. වස්සගණනාපි පනෙත්ථ එවං වෙදිතබ්බා – යථෙව හි සතං සතසහස්සානි කොටි හොති, එවං සතං සතසහස්සකොටියො පකොටි නාම හොති, සතං සතසහස්සපකොටියො කොටිපකොටි නාම, සතං සතසහස්සකොටිපකොටියො [Pg.201] නහුතං, සතං සතසහස්සනහුතානි නින්නහුතං, සතං සතසහස්සනින්නහුතානි එකං අබ්බුදං, තතො වීසතිගුණං නිරබ්බුදං. එසෙව නයො සබ්බත්ථාති. දසමං. Auch die Zählung der Jahre ist hierbei wie folgt zu verstehen: So wie nämlich einhundertmal einhunderttausend (10 Millionen) eine Koṭi bilden, so bilden einhundertmal einhunderttausend Koṭis eine Pakoṭi. Einhundertmal einhunderttausend Pakoṭis heißen Koṭipakoṭi. Einhundertmal einhunderttausend Koṭipakoṭis heißen Nahuta. Einhundertmal einhunderttausend Nahutas heißen Ninnahuta. Einhundertmal einhunderttausend Ninnahutas bilden ein Abbuda. Das Zwanzigfache davon ist ein Nirabbuda. Ebenso ist diese Methode überall anzuwenden. Das zehnte [Sutta ist beendet]. පඨමො වග්ගො. Das erste Kapitel (Vagga) ist beendet. 2. දුතියවග්ගො 2. Das zweite Kapitel. 1. සනඞ්කුමාරසුත්තවණ්ණනා 1. Erklärung des Sanaṅkumāra-Sutta. 182. දුතියවග්ගස්ස පඨමෙ සප්පිනීතීරෙති සප්පිනීනාමිකාය නදියා තීරෙ. සනඞ්කුමාරොති සො කිර පඤ්චසිඛකුමාරකකාලෙ ඣානං භාවෙත්වා බ්‍රහ්මලොකෙ නිබ්බත්තො කුමාරකවණ්ණෙනෙව විචරති. තෙන නං ‘‘කුමාරො’’ති සඤ්ජානන්ති, පොරාණකත්තා පන ‘‘සනඞ්කුමාරො’’ති වුච්චති. ජනෙතස්මින්ති ජනිතස්මිං, පජායාති අත්ථො. යෙ ගොත්තපටිසාරිනොති යෙ ජනෙතස්මිං ගොත්තං පටිසරන්ති තෙසු ලොකෙ ගොත්තපටිසාරීසු ඛත්තියො සෙට්ඨො. විජ්ජාචරණසම්පන්නොති භයභෙරවසුත්තපරියායෙන (ම. නි. 1.34 ආදයො) පුබ්බෙනිවාසාදීහි වා තීහි, අම්බට්ඨසුත්තපරියායෙන (දී. නි. 1.278 ආදයො) විපස්සනාඤාණං මනොමයිද්ධි ඡ අභිඤ්ඤායොති ඉමාහි වා අට්ඨහි විජ්ජාහි, සීලෙසු පරිපූරකාරිතා ඉන්ද්‍රියෙසු ගුත්තද්වාරතා භොජනෙ මත්තඤ්ඤුතා ජාගරියානුයොගො සත්ත සද්ධම්මා චත්තාරි රූපාවචරජ්ඣානානීති එවං පන්නරසධම්මභෙදෙන චරණෙන ච සමන්නාගතො. සො සෙට්ඨො දෙවමානුසෙති සො ඛීණාසවබ්‍රාහ්මණො දෙවෙසු ච මනුස්සෙසු ච සෙට්ඨො උත්තමොති. පඨමං. 182. Im ersten [Sutta] des zweiten Kapitels bedeutet »am Ufer des Sappinī« (sappinītīre): am Ufer des Flusses namens Sappinī. »Sanaṅkumāra«: Jener Brahma soll, nachdem er zur Zeit, als er noch ein Knabe mit fünk Haarschöpfen (Pañcasikha) war, die Vertiefung (Jhāna) entfaltet hatte, in der Brahma-Welt wiedergeboren worden sein und wanderte dort in der Gestalt eines Knaben umher. Daher erkannte man ihn als »Kumāra« (Knabe). Wegen seines hohen Alters wird er jedoch »Sanaṅkumāra« genannt. »Unter dieser Generation« (janetasmiṃ) bedeutet: in der geborenen Schar der Wesen, unter der Nachkommenschaft. »Diejenigen, die auf ihre Abstammung pochen« (ye gottapaṭisārino) bedeutet: unter den Menschen in der Welt, die auf ihre Sippe oder Abstammung vertrauen, ist der Adlige (Khattiya) der Beste. »Vollendet in Wissen und Wandel« (vijjācaraṇasampanno) bedeutet: nach der Darlegung im Bhayabherava-Sutta ausgestattet mit den drei klaren Wissen, wie dem Wissen um frühere Daseinsformen, oder nach der Darlegung im Ambaṭṭha-Sutta mit den acht klaren Wissen, nämlich der Vipassanā-Erkenntnis, der geistgeschaffenen Schöpferkraft (manomayiddhi) und den sechs höheren Geisteskräften (abhiññā), sowie mit dem Wandel (caraṇa), der sich in fünfzehn Teile gliedert, nämlich: die vollkommene Erfüllung der Tugendregeln, das Hüten der Sinnentore, das Maßhalten beim Essen, das Streben nach Wachsamkeit, die sieben edlen Qualitäten (saddhamma) und die vier feinstofflichen Vertiefungen (rūpāvacarajjhāna). »Er ist der Beste unter Göttern und Menschen« (so seṭṭho devamānuse) bedeutet: jener Arhat-Brahmane ist der Edelste und Höchste unter Göttern und Menschen. Das erste [Sutta ist beendet]. 2. දෙවදත්තසුත්තවණ්ණනා 2. Erklärung des Devadatta-Sutta. 183. දුතියෙ අචිරපක්කන්තෙති සඞ්ඝං භින්දිත්වා නචිරස්සෙව වෙළුවනතො ගයාසීසං ගතෙ. අස්සතරින්ති ගද්‍රභස්ස වළවාය ජාතං. දුතියං. 183. Im zweiten [Sutta] bedeutet »kurz nachdem er weggegangen war« (acirapakkante): kurz nachdem [Devadatta] den Orden gespalten hatte und vom Veḷuvana-Kloster nach Gayāsīsa gegangen war. »Maultier« (assatarī) bedeutet: das von einer Eselstute geborene [Fohlen]. Das zweite [Sutta ist beendet]. 3. අන්ධකවින්දසුත්තවණ්ණනා 3. Erklärung des Andhakavinda-Sutta. 184. තතියෙ [Pg.202] අන්ධකවින්දන්ති එවංනාමකං ගාමං. උපසඞ්කමීති ‘‘සත්ථා ඉදානිපි වීරියං කරොති පධානමනුයුඤ්ජති, ගච්ඡාමිස්ස සන්තිකෙ ඨත්වා සාසනානුච්ඡවිකං වීරියපටිසංයුත්තං ගාථං වක්ඛාමී’’ති උපසඞ්කමි. 184. Im dritten [Sutta] bedeutet »nach Andhakavinda« (andhakavindaṃ): zu dem Dorf dieses Namens. »Er suchte ihn auf« (upasaṅkami) bedeutet: Er suchte ihn auf mit dem Gedanken: »Der Meister strengt sich selbst jetzt noch an und widmet sich der geistigen Übung. Ich will hingehen und in seiner Gegenwart eine der Lehre angemessene Strophe sprechen, die mit Tatkraft verbunden ist.« පන්තානීති ජනතං අතික්කමිත්වා මනුස්සානං අනුපචාරෙ ඨිතානි. සංයොජනවිප්පමොක්ඛාති තානි ච සෙනාසනානි සෙවමානො න චීවරාදීනං අත්ථාය සෙවෙය්‍ය, අථ ඛො දසසංයොජනවිප්පමොක්ඛත්ථාය චරෙය්‍ය. සඞ්ඝෙ වසෙති තෙසු සෙනාසනෙසු රතිං අලභන්තො උපට්ඨාකාදීනං චිත්තානුරක්ඛණත්ථං ගද්‍රභපිට්ඨෙ රජං විය උප්පතන්තො අරඤ්ඤෙ අචරිත්වා සඞ්ඝමජ්ඣෙ වසෙය්‍ය. රක්ඛිතත්තො සතීමාති තත්ථ ච වසන්තො සගවචණ්ඩො ගොණො විය සබ්‍රහ්මචාරිනො අවිජ්ඣන්තො අඝට්ටෙන්තො රක්ඛිතත්තො සතිපට්ඨානපරායණො හුත්වා වසෙය්‍ය. »Einsame« [Wohnsitze] (pantāni) bedeutet: weit weg von der Menschenmenge, außerhalb des normalen Bereichs von Menschen gelegen. »Zur Befreiung von den Fesseln« (saṃyojanavippamokkhā) bedeutet: Wenn man diese Behausungen nutzt, sollte man sie nicht wegen Roben und anderer materieller Dinge nutzen, sondern man sollte sich darin üben, um sich von den zehn Fesseln zu befreien. »Er soll in der Gemeinschaft leben« (saṅghe vase) bedeutet: Wenn er in jenen Waldeinsamkeiten keine Freude [an der Vertiefung] findet, sollte er – statt mit unruhigem Geist, der wie aufgewirbelter Staub auf dem Rücken eines Esels umherfliegt, im tiefen Wald umherzuwandern, nur um die Gemüter der Unterstützer und Spender zu schonen – inmitten der Gemeinschaft von Gleichgesinnten leben. »Mit gezügeltem Selbst und achtsam« (rakkhitatto satīmā) bedeutet: Auch wenn er inmitten der Gemeinschaft lebt, sollte er wie ein Stier unter wilden Rindern leben, ohne seine Ordensbrüder anzustoßen oder zu belästigen, mit behütetem Geist und ganz auf die Grundlagen der Achtsamkeit (Satipaṭṭhāna) ausgerichtet. ඉදානි සඞ්ඝෙ වසමානස්ස භික්ඛුනො භික්ඛාචාරවත්තං ආචික්ඛන්තො කුලාකුලන්තිආදිමාහ. තත්ථ පිණ්ඩිකාය චරන්තොති පිණ්ඩත්ථාය චරමානො. සෙවෙථ පන්තානි සෙනාසනානීති සඞ්ඝමජ්ඣං ඔතරිත්වා වසමානොපි ධුරපරිවෙණෙ තාලනාළිකෙරආදීනි රොපෙත්වා උපට්ඨාකාදිසංසට්ඨො න වසෙය්‍ය, චිත්තකල්ලතං පන ජනෙත්වා චිත්තං හාසෙත්වා තොසෙත්වා පුන පන්තසෙනාසනෙ වසෙය්‍යාති අරඤ්ඤස්සෙව වණ්ණං කථෙති. භයාති වට්ටභයතො. අභයෙති නිබ්බානෙ. විමුත්තොති අධිමුත්තො හුත්වා වසෙය්‍ය. Nun sprach er [der Brahma Sahampati], um die Pflichten des Almosengangs eines in der Gemeinschaft lebenden Mönchs zu erklären, die Worte beginnend mit 'kulākulaṃ'. Darin bedeutet 'piṇḍikāya caranto' (auf Almosengang gehend): auf der Suche nach Almosen umhergehend. 'Sevetha pantāni senāsanāni' (er soll entlegene Lagerstätten aufsuchen) bedeutet: Selbst wenn ein Mönch in die Gemeinschaft hinabsteigt und dort lebt, sollte er nicht am Eingang des Klosterhofs Palmen, Kokospalmen und dergleichen anpflanzen und in enger Verbindung mit Laienunterstützern und anderen verweilen. Vielmehr sollte er, nachdem er die Bereitschaft des Geistes herbeigeführt, den Geist erfreut und zufriedengestellt hat, wiederum in einer entlegenen Lagerstätte weilen; auf diese Weise preist er den Wert des Waldes allein. 'Bhayā' (vor der Furcht) bedeutet: vor der Furcht des Daseinskreislaufs (vaṭṭabhaya). 'Abhaye' (im Furchtlosen) bedeutet: im Nibbāna. 'Vimutto' (befreit) bedeutet: er möge weilen, indem er ganz darauf ausgerichtet ist. යත්ථ භෙරවාති යස්මිං ඨානෙ භයජනකා සවිඤ්ඤාණකා සීහබ්‍යග්ඝාදයො, අවිඤ්ඤාණකා රත්තිභාගෙ ඛාණුවල්ලිආදයො බහූ අත්ථි. සරීසපාති දීඝජාතිකාදිසරීසපා. නිසීදි තත්ථ භික්ඛූති තාදිසෙ ඨානෙ භික්ඛු නිසින්නො. ඉමිනා ඉදං දීපෙති – භගවා යථා තුම්හෙ එතරහි තත්‍රට්ඨකභෙරවාරම්මණානි චෙව සරීසපෙ ච විජ්ජුනිච්ඡාරණාදීනි ච අමනසිකත්වා නිසින්නා, එවමෙවං පධානමනුයුත්තා භික්ඛූ නිසීදන්තීති. 'Wo es schreckenerregend ist' (yattha bheravā) bedeutet: an einem Ort, an dem es viele furchterregende beseelte Wesen wie Löwen, Tiger und dergleichen gibt, sowie zur Nachtzeit viele leblose Objekte wie Baumstümpfe, Schlingpflanzen und so weiter. 'Sarīsapā' (Kriechtiere) bedeutet: Kriechtiere wie Schlangen und andere. 'Dort saß der Mönch' (nisīdi tattha bhikkhū) bedeutet: An einem solchen Ort sitzt der Mönch, frei von Haarsträuben. Damit verdeutlicht er Folgendes: So wie Ihr, o Erhabener, gegenwärtig dasitzt und die furchterregenden Objekte an diesem Ort, die Kriechtiere sowie die Blitze und dergleichen nicht beachtet, ebenso sitzen jene Mönche da, die sich eifrig der geistigen Anstrengung widmen. ජාතු මෙ දිට්ඨන්ති එකංසෙන මයා දිට්ඨං. න යිදං ඉතිහීතිහන්ති ඉදං ඉතිහ ඉතිහාති න තක්කහෙතු වා නයහෙතු වා පිටකසම්පදානෙන වා [Pg.203] අහං වදාමි. එකස්මිං බ්‍රහ්මචරියස්මින්ති එකාය ධම්මදෙසනාය. ධම්මදෙසනා හි ඉධ බ්‍රහ්මචරියන්ති අධිප්පෙතා. මච්චුහායිනන්ති මරණපරිච්චාගිනං ඛීණාසවානං. 'Wahrlich, von mir wurde es gesehen' (jātu me diṭṭhaṃ) bedeutet: Es wurde von mir mit absoluter Gewissheit gesehen. 'Dies ist nicht vom Hörensagen' (na yidaṃ itihītihaṃ) bedeutet: Ich sage dies nicht aufgrund von bloßer Weitererzählung ('so war es, so war es'), noch aus Gründen der Spekulation, noch aus Gründen der logischen Methode oder der autoritativen Textüberlieferung. 'In einem heiligen Wandel' (ekasmiṃ brahmacariyasmiṃ) bedeutet: in einer einzigen Lehrverkündigung; denn unter 'brahmacariya' ist an dieser Stelle die Lehrverkündigung (dhammadesanā) zu verstehen. 'Die den Tod hinter sich gelassen haben' (maccuhāyinaṃ) bedeutet: jene Triebversiegten (Arahants), die den Tod gänzlich überwunden haben. දසා ච දසධා දසාති එත්ථ දසාති දසෙව, දසධා දසාති සතං, අඤ්ඤෙ ච දසුත්තරං සෙඛසතං පස්සාමීති වදති. සොතසමාපන්නාති මග්ගසොතං සමාපන්නා. අතිරච්ඡානගාමිනොති දෙසනාමත්තමෙතං, අවිනිපාතධම්මාති අත්ථො. සඞ්ඛාතුං නොපි සක්කොමීති මුසාවාදභයෙන එත්තකා නාම පුඤ්ඤභාගිනො සත්තාති ගණෙතුං න සක්කොමීති බහුං බ්‍රහ්මධම්මදෙසනං සන්ධාය එවමාහ. තතියං. In den Worten 'zehn und zehnmal zehn' (dasā ca dasadhā dasa) bedeutet 'zehn' genau zehn, und 'zehnmal zehn' bedeutet einhundert. Er sagt: 'Und ich sehe ein weiteres einhundertundzehn Lernende (sekha).' 'In den Strom Eingetretene' (sotasamāpannā) bedeutet: in den Strom des Pfades Eingetretene. 'Nicht zum Abgrund Gehende' (atiracchānagāmino) ist lediglich eine Ausdrucksweise der Lehrverkündigung; die Bedeutung ist 'vom Verfall in die niederen Welten freie Wesen' (avinipātadhammā). 'Ich vermag sie nicht zu zählen' (saṅkhātuṃ nopi sakkomi) bedeutet: Aus Scheu vor einer Falschaussage sagt er: 'Ich vermag nicht zu zählen, dass es genau so und so viele Wesen gibt, die Anteil am heilsamen Verdienst haben.' Dies sagte er im Hinblick auf die weitreichende Brahma-Lehrverkündigung. Das dritte (Sutta). 4. අරුණවතීසුත්තවණ්ණනා 4. Die Erklärung des Aruṇavatī-Sutta. 185. චතුත්ථෙ අභිභූසම්භවන්ති අභිභූ ච සම්භවො ච. තෙසු අභිභූථෙරො සාරිපුත්තත්ථෙරො විය පඤ්ඤාය අග්ගො, සම්භවත්ථෙරො මහාමොග්ගල්ලානො විය සමාධිනා අග්ගො. උජ්ඣායන්තීති අවජ්ඣායන්ති, ලාමකතො වා චින්තෙන්ති. ඛිය්‍යන්තීති, කින්නාමෙතං කින්නාමෙතන්ති? අඤ්ඤමඤ්ඤං කථෙන්ති. විපාචෙන්තීති විත්ථාරයන්තා පුනප්පුනං කථෙන්ති. හෙට්ඨිමෙන උපඩ්ඪකායෙනාති නාභිතො පට්ඨාය හෙට්ඨිමකායෙන. පාළියං එත්තකමෙව ආගතං. ථෙරො පන ‘‘පකතිවණ්ණං විජහිත්වා නාගවණ්ණං ගහෙත්වා දස්සෙති, සුපණ්ණවණ්ණං ගහෙත්වා වා දස්සෙතී’’තිආදිනා (පටි. ම. 3.13) නයෙන ආගතං අනෙකප්පකාරං ඉද්ධිවිකුබ්බනං දස්සෙසි. ඉමා ගාථායො අභාසීති ථෙරො කිර චින්තෙසි – ‘‘කථං දෙසිතා නු ඛො ධම්මදෙසනා සබ්බෙසං පියා අස්ස මනාපා’’ති. තතො ආවජ්ජෙන්තො – ‘‘සබ්බෙපි පාසණ්ඩා සබ්බෙ දෙවමනුස්සා අත්තනො අත්තනො සමයෙ පුරිසකාරං වණ්ණයන්ති, වීරියස්ස අවණ්ණවාදී නාම නත්ථි, වීරියපටිසංයුත්තං කත්වා දෙසෙස්සාමි, එවං අයං ධම්මදෙසනා සබ්බෙසං පියා භවිස්සති මනාපා’’ති ඤත්වා තීසු පිටකෙසු විචිනිත්වා ඉමා ගාථා අභාසි. 185. Im vierten Sutta bezieht sich 'Abhibhū-Sambhava' auf den Thera Abhibhū und den Thera Sambhava. Unter ihnen war der Thera Abhibhū hervorragend an Weisheit, gleich dem ehrwürdigen Sāriputta, während der Thera Sambhava hervorragend an geistiger Sammlung war, gleich dem ehrwürdigen Mahāmoggallāna. 'Sie beschwerten sich' (ujjhāyanti) bedeutet: sie tadelten oder dachten geringwerfig darüber. 'Sie äußerten ihren Unmut' (khīyanti) bedeutet, dass sie zueinander sagten: 'Was soll das nur sein? Was soll das nur sein?' 'Sie verbreiteten es' (vipācenti) bedeutet, dass sie es weitläufig herumerzählten und immer wieder davon sprachen. 'Mit der unteren Körperhälfte' (heṭṭhimena upaḍḍhakāyena) bedeutet: mit dem Körperteil vom Nabel abwärts. Im Pali-Text ist nur so viel überliefert. Der Thera zeigte jedoch eine vielfältige magische Entfaltung (iddhivikubbana), wie sie in der Weise überliefert ist: 'Er legte seine gewöhnliche Gestalt ab, nahm die Gestalt eines Nāga an und zeigte sich, oder er nahm die Gestalt eines Supaṇṇa an und zeigte sich.' 'Er sprach diese Verse' (imā gāthāyo abhāsi): Es heißt, der Thera überlegte: 'Auf welche Weise dargelegt würde eine Lehrverkündigung wohl allen lieb und angenehm sein?' Daraufhin erwog er: 'Alle Sektenanhänger, alle Götter und Menschen preisen in ihren jeweiligen Lehren die persönliche Tatkraft (purisakāra). Es gibt niemanden, der die Tatkraft (vīriya) herabwürdigt. Ich will die Lehre in Verbindung mit Tatkraft verkünden; so wird diese Lehrverkündigung allen lieb und angenehm sein.' Nachdem er dies erkannt hatte, forschte er in den drei Piṭakas und sprach diese Verse. තත්ථ ආරම්භථාති ආරම්භවීරියං කරොථ. නික්කමථාති නික්කමවීරියං කරොථ. යුඤ්ජථාති පයොගං කරොථ පරක්කමථ. මච්චුනො සෙනන්ති මච්චුනො සෙනා නාම කිලෙසසෙනා, තං ධුනාථ. ජාතිසංසාරන්ති ජාතිඤ්ච [Pg.204] සංසාරඤ්ච, ජාතිසඞ්ඛාතං වා සංසාරං. දුක්ඛස්සන්තං කරිස්සතීති වට්ටදුක්ඛස්ස පරිච්ඡෙදං කරිස්සති. කිං පන කත්වා ථෙරො සහස්සිලොකධාතුං විඤ්ඤාපෙසීති? නීලකසිණං තාව සමාපජ්ජිත්වා සබ්බත්ථ ආලොකට්ඨානෙ අන්ධකාරං ඵරි, ඔදාතකසිණං සමාපජ්ජිත්වා අන්ධකාරට්ඨානෙ ඔභාසං. තතො ‘‘කිමිදං අන්ධකාර’’න්ති? සත්තානං ආභොගෙ උප්පන්නෙ ආලොකං දස්සෙසි. ආලොකට්ඨානෙ ආලොකකිච්චං නත්ථි, ‘‘කිං ආලොකො අය’’න්ති? විචිනන්තානං අත්තානං දස්සෙසි. අථ තෙසං ථෙරොති වදන්තානං ඉමා ගාථායො අභාසි, සබ්බෙ ඔසටාය පරිසාය මජ්ඣෙ නිසීදිත්වා ධම්මං දෙසෙන්තස්ස විය සද්දං සුණිංසු. අත්ථොපි නෙසං පාකටො අහොසි. චතුත්ථං. Darin bedeutet 'Rafft euch auf!' (ārambhatha): Entfaltet die Tatkraft des Anfangens. 'Strebt voran!' (nikkamatha): Entfaltet die Tatkraft des Hinausstrebens. 'Widmet euch!' (yuñjatha): Bringt die Tatkraft der Praxis auf, strengt euch an. 'Das Heer des Todes' (maccuno senaṃ): Das Heer des Todes ist das Heer der geistigen Trübungen (kilesa); vertreibt es. 'Den Kreislauf der Geburten' (jātisaṃsāraṃ) bedeutet: die Geburt und den Daseinskreislauf, oder den Kreislauf, der als Geburt charakterisiert ist. 'Er wird dem Leiden ein Ende setzen' (dukkhassantaṃ karissati) bedeutet: Er wird das Leiden des Daseinskreislaufs (vaṭṭadukkha) begrenzen. Wie aber brachte der Thera das Tausendfache Weltsystem dazu, ihm Gehör zu schenken? Zuerst trat er in das blaue Kasiṇa ein und breitete über alle lichten Orte Dunkelheit aus; dann trat er in das weiße Kasiṇa ein und erhellte die dunklen Orte mit Glanz. Als die Wesen daraufhin dachten: 'Was ist das für eine Finsternis?', zeigte er Licht. Da an einem bereits hellen Ort kein Bedarf an Lichterzeugung besteht, zeigte er sich selbst jenen, die sich fragten: 'Was ist das für ein Licht?'. Während sie riefen: 'Es ist der Thera!', sprach er diese Verse. Alle hörten seine Stimme, als ob sie inmitten einer zusammengekommenen Gemeinde säßen, während er die Lehre verkündete. Auch der Sinn wurde ihnen völlig klar. Das vierte (Sutta). 5. පරිනිබ්බානසුත්තවණ්ණනා 5. Die Erklärung des Parinibbāna-Sutta. 186. පඤ්චමෙ උපවත්තනෙ මල්ලානං සාලවනෙති යථෙව හි කදම්බනදීතීරතො රාජමාතුවිහාරද්වාරෙන ථූපාරාමං ගන්තබ්බං හොති, එවං හිරඤ්ඤවතිකාය නාම නදියා පාරිමතීරතො සාලවනං උය්‍යානං. යථා අනුරාධපුරස්ස ථූපාරාමො, එවං තං කුසිනාරාය හොති. යථා ථූපාරාමතො දක්ඛිණද්වාරෙන නගරං පවිසනමග්ගො පාචීනමුඛො ගන්ත්වා උත්තරෙන නිවත්තති, එවං උය්‍යානතො සාලපන්ති පාචීනමුඛා ගන්ත්වා උත්තරෙන නිවත්තා. තස්මා තං ‘‘උපවත්තන’’න්ති වුච්චති. තස්මිං උපවත්තනෙ මල්ලානං සාලවනෙ. අන්තරෙන යමකසාලානන්ති මූලක්ඛන්ධවිටපපත්තෙහි අඤ්ඤමඤ්ඤං සංසිබ්බිත්වා ඨිතසාලානං අන්තරිකාය. අප්පමාදෙන සම්පාදෙථාති සතිඅවිප්පවාසෙන කත්තබ්බකිච්චානි සම්පාදයථ. ඉති භගවා යථා නාම මරණමඤ්චෙ නිපන්නො මහද්ධනො කුටුම්බිකො පුත්තානං ධනසාරං ආචික්ඛෙය්‍ය, එවමෙවං පරිනිබ්බානමඤ්චෙ නිපන්නො පඤ්චචත්තාලීස වස්සානි දින්නං ඔවාදං සබ්බං එකස්මිං අප්පමාදපදෙයෙව පක්ඛිපිත්වා අභාසි. අයං තථාගතස්ස පච්ඡිමා වාචාති ඉදං පන සඞ්ගීතිකාරානං වචනං. 186. Im fünften Sutta bedeutet 'im Upavattana, dem Salwald der Mallas' (upavattane mallānaṃ sālavane) Folgendes: Ebenso wie man vom Ufer des Kadamba-Flusses durch das Tor des Rājamātu-Klosters zum Thūpārāma gelangt, so gelangt man vom jenseitigen Ufer des Flusses namens Hiraññavatī zum Garten des Salwaldes. Wie der Thūpārāma im Südwesten von Anurādhapura liegt, so liegt jener Garten im Südwesten von Kusinārā. Und wie der Weg, auf dem man vom Thūpārāma durch das Südtor in die Stadt gelangt, nach Osten ausgerichtet verläuft und sich dann nach Norden wendet, so verläuft auch die Salbaumreihe vom Garten aus nach Osten und biegt nach Norden ab. Daher wird dieser Ort 'Upavattana' (die Kehre) genannt. 'In diesem Upavattana, im Salwald der Mallas'. 'Zwischen den Zwillingssalbäumen' (antarena yamakasālānaṃ) bedeutet: in dem Zwischenraum von Salbäumen, die so standen, dass ihre Wurzeln, Stämme, Äste und Blätter miteinander verflochten waren. 'Vollendet es durch Unermüdlichkeit' (appamādena sampādetha) bedeutet: Vollbringt die zu verrichtenden Aufgaben durch beständige Achtsamkeit (satiavippavāsa). Auf diese Weise tat es der Erhabene: Wie ein reicher Hausvater auf dem Sterbebett liegend seinen Kindern das Wesentliche seines Vermögens anzeigt, ebenso fasste der Erhabene, auf dem Bett des Parinibbāna liegend, alle Unterweisungen, die er im Laufe von fünfundvierzig Jahren erteilt hatte, in diesem einen Begriff der Unermüdlichkeit (appamāda) zusammen und sprach ihn aus. 'Dies ist das letzte Wort des Tathāgata' – dies sind jedoch die Worte der Verfasser des Konzils (saṅgītikāra). ඉතො පරං යං පරිනිබ්බානපරිකම්මං කත්වා භගවා පරිනිබ්බුතො, තං දස්සෙතුං, අථ ඛො භගවා පඨමං ඣානන්තිආදි වුත්තං. තත්ථ සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං සමාපන්නෙ භගවති අස්සාසපස්සාසානං අප්පවත්තිං දිස්වා, ‘‘පරිනිබ්බුතො සත්ථා’’ති සඤ්ඤාය දෙවමනුස්සා එකප්පහාරෙන විරවිංසු, ආනන්දත්ථෙරොපි – ‘‘පරිනිබ්බුතො නු ඛො, භන්තෙ, අනුරුද්ධ භගවා’’ති ථෙරං [Pg.205] පුච්ඡි. ථෙරො ‘‘න ඛො, ආවුසො ආනන්ද, තථාගතො පරිනිබ්බුතො, අපිච සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං සමාපන්නො’’ති ආහ. කථං පන සො අඤ්ඤාසි? ථෙරො කිර සත්ථාරා සද්ධිංයෙව තං තං සමාපත්තිං සමාපජ්ජන්තො යාව නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනවුට්ඨානං, තාව ගන්ත්වා, ‘‘ඉදානි භගවා නිරොධං සමාපන්නො, අන්තොනිරොධෙ ච කාලංකිරියා නාම නත්ථී’’ති අඤ්ඤාසි. Um zu zeigen, wie der Erhabene ins Parinibbāna einging, nachdem er die Vorbereitungen für das Parinibbāna getroffen hatte, wurde die Passage beginnend mit 'Atha kho bhagavā paṭhamaṃ jhānaṃ' gesprochen. Als der Erhabene das Erlöschen von Wahrnehmung und Empfindung (saññāvedayitanirodha) erlangt hatte, sahen Götter und Menschen, dass das Ein- und Ausatmen ausblieb, und weinten alle auf einmal auf, in der Annahme: 'Der Meister ist ins Parinibbāna eingegangen'. Auch der ehrwürdige Ānanda fragte den Thera: 'Ehrwürdiger Anuruddha, ist der Erhabene bereits ins Parinibbāna eingegangen?' Der Thera sprach: 'Nein, Freund Ānanda, der Tathāgata ist nicht ins Parinibbāna eingegangen, sondern er ist in das Erlöschen von Wahrnehmung und Empfindung eingetreten.' Wie aber wusste er dies? Es heißt, der Thera trat gemeinsam mit dem Meister in die jeweiligen Errungenschaften ein. Er folgte ihm bis zum Austritt aus der Sphäre der Weder-Wahrnehmung-noch-Nicht-Wahrnehmung und wusste dadurch: 'Nun ist der Erhabene in das Erlöschen eingetreten, und innerhalb des Erlöschens gibt es keinen Tod.' අථ ඛො භගවා සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධසමාපත්තිතො වුට්ඨහිත්වා නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනං සමාපජ්ජි…පෙ… තතියජ්ඣානා වුට්ඨහිත්වා චතුත්ථං ඣානං සමාපජ්ජීති එත්ථ පන භගවා චතුවීසතියා ඨානෙසු පඨමං ඣානං සමාපජ්ජි, තෙරසසු ඨානෙසු දුතියං ඣානං… තථා තතියං… පන්නරසසු ඨානෙසු චතුත්ථං ඣානං සමාපජ්ජි. කථං? දසසු අසුභෙසු ද්වත්තිංසාකාරෙ අට්ඨසු කසිණෙසු මෙත්තාකරුණාමුදිතෙසු ආනාපානෙ පරිච්ඡෙදාකාසෙති ඉමෙසු තාව චතුවීසතියා ඨානෙසු පඨමං ඣානං සමාපජ්ජි. ඨපෙත්වා පන ද්වත්තිංසාකාරඤ්ච දස ච අසුභානි සෙසෙසු තෙරසසු දුතියං ඣානං… තෙසුයෙව තතියං ඣානං සමාපජ්ජි. අට්ඨසු පන කසිණෙසු උපෙක්ඛාබ්‍රහ්මවිහාරෙ ආනාපානෙ පරිච්ඡෙදාකාසෙ චතූසු අරූපෙසූති ඉමෙසු පන්නරසසු ඨානෙසු චතුත්ථං ඣානං සමාපජ්ජි. අයම්පි ච සඞ්ඛෙපකථාව. නිබ්බානපුරං පවිසන්තො පන භගවා ධම්මස්සාමි සබ්බාපි චතුවීසතිකොටිසතසහස්සසඞ්ඛා සමාපත්තියො පවිසිත්වා විදෙසං ගච්ඡන්තො ඤාතිජනං ආලිඞ්ගෙත්වා විය සබ්බසමාපත්තිසුඛං අනුභවිත්වා පවිට්ඨො. Daraufhin erhob sich der Erhabene aus der Errungenschaft des Erlöschens von Wahrnehmung und Empfindung und trat in die Sphäre der Weder-Wahrnehmung-noch-Nicht-Wahrnehmung ein... [und so weiter]... erhob sich aus der dritten Vertiefung und trat in die vierte Vertiefung ein. In dieser Erklärung bezüglich des Eintretens in die Errungenschaften trat der Erhabene an vierundzwanzig Stellen in die erste Vertiefung ein, an dreizehn Stellen in die zweite Vertiefung, ebenso in die dritte, und an fünfzehn Stellen in die vierte Vertiefung. Wie? Bei den zehn Unreinheiten, bei den zweiunddreißig Körperteilen, bei den acht Kasiṇas, bei den göttlichen Verweilungsstätten von Liebender Güte, Mitgefühl und Mitfreude, bei der Ein- und Ausatmung und beim begrenzten Raum – an diesen vierundzwanzig Stellen trat er zunächst in die erste Vertiefung ein. Ausgenommen jedoch die zweiunddreißig Körperteile und die zehn Unreinheiten, trat er an den verbleibenden dreizehn Stellen in die zweite Vertiefung ein und an eben diesen auch in die dritte Vertiefung. Bei den acht Kasiṇas jedoch, bei der göttlichen Verweilungsstätte des Gleichmuts, bei der Ein- und Ausatmung, beim begrenzten Raum und bei den vier formlosen Zuständen – an diesen fünfzehn Stellen trat er in die vierte Vertiefung ein. Auch dies ist nur eine kurze Darstellung. Als der Erhabene jedoch, der Herr der Lehre, in die Stadt des Nibbāna einging, trat er in alle vierundzwanzig Billionen Errungenschaften ein und erfuhr das Glück aller Errungenschaften, bevor er einging – gleichsam wie jemand, der in ein fremdes Land reist und zuvor seine Verwandten umarmt. චතුත්ථජ්ඣානා වුට්ඨහිත්වා සමනන්තරා භගවා පරිනිබ්බායීති එත්ථ ච ඣානසමනන්තරං පච්චවෙක්ඛණසමනන්තරන්ති, ද්වෙ සමනන්තරානි. චතුත්ථජ්ඣානා වුට්ඨාය භවඞ්ගං ඔතිණ්ණස්ස තත්ථෙව පරිනිබ්බානං ඣානසමනන්තරං නාම, චතුත්ථජ්ඣානා වුට්ඨහිත්වා පුන ඣානඞ්ගානි පච්චවෙක්ඛිත්වා භවඞ්ගං ඔතිණ්ණස්ස තත්ථෙව පරිනිබ්බානං පච්චවෙක්ඛණසමනන්තරං නාම. ඉමානි ද්වෙපි සමනන්තරානෙව. භගවා පන ඣානං සමාපජ්ජිත්වා ඣානා වුට්ඨාය ඣානඞ්ගානි පච්චවෙක්ඛිත්වා භවඞ්ගචිත්තෙන අබ්‍යාකතෙන දුක්ඛසච්චෙන පරිනිබ්බායි. යෙ හි කෙචි බුද්ධා වා පච්චෙකබුද්ධා වා අරියසාවකා වා අන්තමසො කුන්ථකිපිල්ලිකං උපාදාය සබ්බෙ භවඞ්ගචිත්තෙනෙව අබ්‍යාකතෙන දුක්ඛසච්චෙන කාලං කරොන්ති. In dieser Aussage 'Nachdem er sich aus der vierten Vertiefung erhoben hatte, ging der Erhabene unmittelbar danach ins Parinibbāna ein' gibt es zwei Arten von Unmittelbarkeit (samanantara): die Unmittelbarkeit der Vertiefung (jhāna-samanantara) und die Unmittelbarkeit der Rückschau (paccavekkhaṇa-samanantara). Wenn man sich aus der vierten Vertiefung erhebt, in das Lebenskontinuum (bhavaṅga) herabsinkt und genau dort das Parinibbāna stattfindet, nennt man dies 'Unmittelbarkeit der Vertiefung'. Wenn man sich aus der vierten Vertiefung erhebt, erneut die Vertiefungsglieder (jhānaṅga) reflektiert, in das Lebenskontinuum herabsinkt und genau dort das Parinibbāna stattfindet, nennt man dies 'Unmittelbarkeit der Rückschau'. Diese beiden sind in der Tat Formen der Unmittelbarkeit. Der Erhabene aber trat in die Vertiefung ein, erhob sich aus ihr, reflektierte die Vertiefungsglieder und ging mit dem unbestimmten (abyākata) Lebenskontinuum-Geist (bhavaṅgacitta), der zur Wahrheit vom Leiden (dukkhasacca) gehört, ins Parinibbāna ein. Denn alle Lebewesen, seien es Buddhas, Paccekabuddhas oder edle Jünger, ja selbst hinab bis zu Ameisen und Insekten, sterben ausschließlich mit dem unbestimmten Lebenskontinuum-Geist, der zur Wahrheit vom Leiden gehört. භූතාති [Pg.206] සත්තා. අප්පටිපුග්ගලොති පටිභාගපුග්ගලවිරහිතො. බලප්පත්තොති දසවිධං ඤාණබලං පත්තො. උප්පාදවයධම්මිනොති උප්පාදවයසභාවා. තෙසං වූපසමොති තෙසං සඞ්ඛාරානං වූපසමො. සුඛොති අසඞ්ඛතං නිබ්බානමෙව සුඛන්ති අත්ථො. තදාසීති ‘‘සහ පරිනිබ්බානා මහාභූමිචාලො අහොසී’’ති එවං මහාපරිනිබ්බානෙ (දී. නි. 2.220) වුත්තං භූමිචාලං සන්ධායාහ. සො හි ලොමහංසනකො ච භිංසනකො ච ආසි. සබ්බාකාරවරූපෙතෙති සබ්බාකාරවරගුණූපෙතෙ. නාහු අස්සාසපස්සාසොති න ජාතො අස්සාසපස්සාසො. අනෙජොති තණ්හාසඞ්ඛාතාය එජාය අභාවෙන අනෙජො. සන්තිමාරබ්භාති අනුපාදිසෙසං නිබ්බානං ආරබ්භ පටිච්ච සන්ධාය. චක්ඛුමාති පඤ්චහි චක්ඛූහි චක්ඛුමා. පරිනිබ්බුතොති ඛන්ධපරිනිබ්බානෙන පරිනිබ්බුතො. අසල්ලීනෙනාති අනල්ලීනෙන අසඞ්කුටිතෙන සුවිකසිතෙනෙව චිත්තෙන. වෙදනං අජ්ඣවාසයීති වෙදනං අධිවාසෙසි, න වෙදනානුවත්තී හුත්වා ඉතො චිතො සම්පරිවත්ති. විමොක්ඛොති කෙනචි ධම්මෙන අනාවරණවිමොක්ඛො සබ්බසො අපඤ්ඤත්තිභාවූපගමො පජ්ජොතනිබ්බානසදිසො ජාතොති. පඤ්චමං. 'Bhūtā' bedeutet Wesen. 'Appaṭipuggala' bedeutet ohnegleichen. 'Balappatta' bedeutet, dass er die zehnfache Erkenntniskraft erlangt hat. 'Uppādavayadhammino' bedeutet von der Natur des Entstehens und Vergehens. 'Tesaṃ vūpasamo' bedeutet die Beruhigung dieser Gestaltungen (saṅkhāra). 'Sukho' bedeutet, dass nur das unkonditionierte Nibbāna Glück ist, so die Bedeutung. 'Tadāsi' bezieht sich auf das Erdbeben, das im Mahāparinibbāna-Sutta mit den Worten beschrieben wird: 'Gleichzeitig mit dem Parinibbāna ereignete sich ein großes Erdbeben'. Dieses Erdbeben war in der Tat haarsträubend und schreckenerregend. 'Sabbākāravarūpete' bedeutet mit allen vortrefflichen Eigenschaften in jeder Hinsicht ausgestattet. 'Nāhu assāsapassāso' bedeutet, dass kein Ein- und Ausatmen mehr stattfand. 'Anejo' bedeutet frei von Regung (Begierde), da 'ejā' (die Regung), d.h. das Begehren, nicht vorhanden ist. 'Santimārabbha' bedeutet im Hinblick auf den Frieden, d.h. bezogen auf das Nibbāna ohne Substratrest (anupādisesa-nibbāna). 'Cakkhumā' bedeutet der Sehende durch die fünf Augen. 'Parinibbuto' bedeutet durch das Erlöschen der Daseinsgruppen (khandhaparinibbāna) erloschen. 'Asallīnena' bedeutet mit einem unverzagten, ungehemmten, völlig entfalteten Geist. 'Vedanaṃ ajjhavāsayi' bedeutet, dass er das todbringende Gefühl ertrug; er wurde nicht vom Gefühl überwältigt und wälzte sich nicht hin und her. 'Vimokkho' bedeutet eine durch nichts behinderte Befreiung, die gänzlich in den Zustand der Unbenennbarkeit übergegangen ist, ähnlich dem Erlöschen einer Lampe. Dies ist das fünfte Sutta. දුතියො වග්ගො. Das zweite Kapitel (Vagga) ist abgeschlossen. ඉති සාරත්ථප්පකාසිනියා Somit, in der Sāratthappakāsinī, සංයුත්තනිකාය-අට්ඨකථාය dem Kommentar zur Saṃyutta-Nikāya, බ්‍රහ්මසංයුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. ist die Erklärung der Brahmasaṃyutta abgeschlossen. 7. බ්‍රාහ්මණසංයුත්තං 7. Brāhmaṇasaṃyutta 1. අරහන්තවග්ගො 1. Arahantavagga 1. ධනඤ්ජානීසුත්තවණ්ණනා 1. Die Erklärung des Dhanañjānī-Sutta 187. බ්‍රාහ්මණසංයුත්තස්ස [Pg.207] පඨමෙ ධනඤ්ජානීති ධනඤ්ජානිගොත්තා. උක්කට්ඨගොත්තා කිරෙසා. සෙසබ්‍රාහ්මණා කිර බ්‍රහ්මුනො මුඛතො ජාතා, ධනඤ්ජානිගොත්තා මත්ථකං භින්දිත්වා නික්ඛන්තාති තෙසං ලද්ධි. උදානං උදානෙසීති කස්මා උදානෙසි? සො කිර බ්‍රාහ්මණො මිච්ඡාදිට්ඨිකො ‘‘බුද්ධො ධම්මො සඞ්ඝො’’ති වුත්තෙ කණ්ණෙ පිදහති, ථද්ධො ඛදිරඛාණුසදිසො. බ්‍රාහ්මණී පන සොතාපන්නා අරියසාවිකා. බ්‍රාහ්මණො දානං දෙන්තො පඤ්චසතානං බ්‍රාහ්මණානං අප්පොදකං පායාසං දෙති, බ්‍රාහ්මණී බුද්ධප්පමුඛස්ස සඞ්ඝස්ස නානාරසභොජනං. බ්‍රාහ්මණස්ස දානදිවසෙ බ්‍රාහ්මණී තස්ස වසවත්තිතාය පහීනමච්ඡෙරතාය ච සහත්ථා පරිවිසති. බ්‍රාහ්මණියා පන දානදිවසෙ බ්‍රාහ්මණො පාතොව ඝරා නික්ඛමිත්වා පලායති. අථෙකදිවසං බ්‍රාහ්මණො බ්‍රාහ්මණියා සද්ධිං අසම්මන්තෙත්වා පඤ්චසතෙ බ්‍රාහ්මණෙ නිමන්තෙත්වා බ්‍රාහ්මණිං ආහ – ‘‘ස්වෙ භොති අම්හාකං ඝරෙ පඤ්චසතා බ්‍රාහ්මණා භුඤ්ජිස්සන්තී’’ති. මයා කිං කාතබ්බං බ්‍රාහ්මණාති? තයා අඤ්ඤං කිඤ්චි කාතබ්බං නත්ථි, සබ්බං පචනපරිවෙසනං අඤ්ඤෙ කරිස්සන්ති. යං පන ත්වං ඨිතාපි නිසින්නාපි ඛිපිත්වාපි උක්කාසිත්වාපි ‘‘නමො බුද්ධස්සා’’ති තස්ස මුණ්ඩකස්ස සමණකස්ස නමක්කාරං කරොසි, තං ස්වෙ එකදිවසමත්තං මා අකාසි. තං හි සුත්වා බ්‍රාහ්මණා අනත්තමනා හොන්ති, මා මං බ්‍රාහ්මණෙහි භින්දසීති. ත්වං බ්‍රාහ්මණෙහි වා භිජ්ජ දෙවෙහි වා, අහං පන සත්ථාරං අනුස්සරිත්වා න සක්කොමි අනමස්සමානා සණ්ඨාතුන්ති. භොති කුලසතිකෙ ගාමෙ ගාමද්වාරම්පි තාව පිදහිතුං වායමන්ති, ත්වං ද්වීහඞ්ගුලෙහි පිදහිතබ්බං මුඛං බ්‍රාහ්මණානං භොජනකාලමත්තං පිදහිතුං න සක්කොසීති. එවං පුනප්පුනං කථෙත්වාපි සො නිවාරෙතුං අසක්කොන්තො උස්සීසකෙ ඨපිතං මණ්ඩලග්ගඛග්ගං ගහෙත්වා – ‘‘භොති සචෙ ස්වෙ බ්‍රාහ්මණෙසු නිසින්නෙසු තං [Pg.208] මුණ්ඩසමණකං නමස්සසි, ඉමිනා තං ඛග්ගෙන පාදතලතො පට්ඨාය යාව කෙසමත්ථකා කළීරං විය කොට්ටෙත්වා රාසිං කරිස්සාමී’’ති ඉමං ගාථං අභාසි – 187. Im ersten Kapitel des Brāhmaṇasaṃyutta bezieht sich „dhanañjānī“ auf die Angehörige der Dhanañjāni-Sippe. Diese Sippe soll eine überaus vornehme Sippe sein. Die übrigen Brahmanen seien, so heißt es, aus dem Munde des Schöpfergottes Brahma geboren; jene der Dhanañjāni-Sippe hingegen seien hervorgekommen, indem sie das Haupt des Brahma spalteten – so lautet ihre Ansicht. Warum aber stieß sie diesen freudigen Ausruf (Udāna) aus? Jener Brahmane war nämlich von falscher Ansicht. Wenn die Worte „Buddha, Dhamma, Sangha“ ausgesprochen wurden, hielt er sich die Ohren zu; er war starr und unnachgiebig wie ein Pfahl aus Akazienholz. Die Brahmanin hingegen war eine Stromeingetretene (Sotāpannā), eine edle Jüngerin des Erhabenen. Wenn der Brahmane eine Gabe spendete, gab er fünfhundert Brahmanen dicke Milchspeise mit nur wenig Wasser; die Brahmanin hingegen spendete der Gemeinde mit dem Buddha an der Spitze Speisen von verschiedensten erlesenen Wohlgeschmäcken. Am Tag der Gabe des Brahmanen bediente die Brahmanin die Gäste mit eigener Hand, geleitet von ihrer Gefügigkeit ihm gegenüber und weil sie allen Geiz abgelegt hatte. Am Tag der Gabe der Brahmanin jedoch verließ der Brahmane schon am frühen Morgen das Haus und lief davon. Eines Tages lud der Brahmane, ohne sich mit der Brahmanin zu beraten, fünfhundert Brahmanen ein und sagte zu ihr: „Morgen, edle Dame, werden fünfhundert Brahmanen in unserem Hause speisen.“ Sie fragte: „Was soll ich tun, Brahmane?“ Er antwortete: „Du brauchst nichts weiter zu tun; all das Kochen und Servieren werden andere übernehmen. Aber dass du, ob im Stehen, Sitzen, beim Niesen oder Husten, stets ‚Verehrung dem Buddha‘ (namo buddhassa) rufst und diesem kahlscherigen Scheinasketen deine Ehrung erweist, das unterlasse morgen für diesen einen Tag. Denn wenn die Brahmanen das hören, werden sie zutiefst unzufrieden sein. Entfremde mich nicht von den Brahmanen!“ Sie entgegnete: „Mögest du dich nun von den Brahmanen entfremden oder gar von den Göttern – ich aber kann, wenn ich mich an den Meister erinnere, nicht verweilen, ohne ihm Ehrung zu erweisen.“ Daraufhin sagte der Brahmane: „Edle Frau, in einem Dorf, das einer Familie gehört, versucht man sogar das Dorftor zu schließen. Kannst du denn nicht deinen Mund, den man mit zwei Fingern verschließen kann, für die bloße Dauer der Mahlzeit der Brahmanen geschlossen halten?“ Obwohl er dies wieder und wieder sagte, vermochte er sie nicht davon abzuhalten. Da nahm er das am Kopfende des Bettes liegende krumme Schwert und drohte: „Edle Frau, wenn du morgen, während die Brahmanen dasitzen, jenem kahlscherigen Scheinasketen deine Verehrung erweist, werde ich dich mit diesem Schwert von den Fußsohlen an aufwärts bis zu den Haarspitzen auf dem Haupt wie einen weichen Bambusspross zerhacken und zu einem Haufen machen!“ Mit dieser Drohung sprach er diese Strophe: ‘‘ඉමිනා මණ්ඩලග්ගෙන, පාදතො යාව මත්ථකා; කළීරමිව ඡෙජ්ජාමි, යදි මිච්ඡං න කාහසි. „Mit diesem krummen Schwert werde ich dich von den Füßen bis zum Scheitel wie einen Bambusspross zerschneiden, wenn du dich meinem Willen widersetzt. ‘‘සචෙ බුද්ධොති භණසි, සචෙ ධම්මොති භාසසි; සචෙ සඞ්ඝොති කිත්තෙසි, ජීවන්තී මෙ නිවෙසනෙ’’ති. Wenn du ‚Buddha‘ sagst, wenn du ‚Dhamma‘ sprichst, wenn du ‚Sangha‘ rühmst, während du lebendig in meinem Hause weilst!“ අරියසාවිකා පන පථවී විය දුප්පකම්පා, සිනෙරු විය දුප්පරිවත්තියා. සා තෙන නං එවමාහ – Die edle Jüngerin aber war unerschütterlich wie die Erde, unumstößlich wie der Berg Sineru. Sie sprach daher so zu ihm: ‘‘සචෙ මෙ අඞ්ගමඞ්ගානි, කාමං ඡෙජ්ජසි බ්‍රාහ්මණ; නෙවාහං විරමිස්සාමි, බුද්ධසෙට්ඨස්ස සාසනා. „Selbst wenn du meine Glieder nach Belieben abschneiden solltest, Brahmane, werde ich niemals von der Lehre des erhabenen Buddha weichen. ‘‘නාහං ඔක්කා වරධරා, සක්කා රොධයිතුං ජිනා; ධීතාහං බුද්ධසෙට්ඨස්ස, ඡින්ද වා මං වධස්සු වා’’ති. Ich habe den letzten Körper der endgültigen Erlösung zwar noch nicht erlangt, doch mich vom Sieger abzubringen, ist unmöglich. Ich bin die Tochter des erhabenen Buddha; so zerschneide mich oder töte mich!“ එවං ධනඤ්ජානිගජ්ජිතං නාම ගජ්ජන්තී පඤ්ච ගාථාසතානි අභාසි. බ්‍රාහ්මණො බ්‍රාහ්මණිං පරාමසිතුං වා පහරිතුං වා අසක්කොන්තො ‘‘භොති යං තෙ රුච්චති, තං කරොහී’’ති වත්වා ඛග්ගං සයනෙ ඛිපි. පුනදිවසෙ ගෙහං හරිතුපලිත්තං කාරාපෙත්වා ලාජාපුණ්ණඝටමාලාගන්ධාදීහි තත්ථ තත්ථ අලඞ්කාරාපෙත්වා පඤ්චන්නං බ්‍රාහ්මණසතානං නවසප්පිසක්ඛරමධුයුත්තං අප්පොදකපායාසං පටියාදාපෙත්වා කාලං ආරොචාපෙසි. Während sie so das sogenannte „Löwengebrüll der Dhanañjānī“ ausstieß, sprach sie fünfhundert Strophen. Da der Brahmane es nicht wagte, die Brahmanin anzufassen oder zu schlagen, sagte er: „Edle Frau, tu, was dir gefällt!“, und warf das Schwert auf das Bett. Am folgenden Tag ließ er das Haus mit frischem Kuhmist reinigend bestreichen, es hier und da mit Röstgetreide, gefüllten Krügen, Girlanden, Düften und anderem schmücken, und ließ für die fünfhundert Brahmanen eine reine Milchspeise mit sehr wenig Wasser zubereiten, die mit frischem Butterschmalz, Zucker und Honig verfeinert war. Daraufhin ließ er die Essenszeit verkünden. බ්‍රාහ්මණීපි පාතොව ගන්ධොදකෙන සයං න්හායිත්වා සහස්සග්ඝනකං අහතවත්ථං නිවාසෙත්වා පඤ්චසතග්ඝනකං එකංසං කත්වා සබ්බාලඞ්කාරපටිමණ්ඩිතා සුවණ්ණකටච්ඡුං ගහෙත්වා භත්තග්ගෙ බ්‍රාහ්මණෙ පරිවිසමානා තෙහි සද්ධිං එකපන්තියං නිසින්නස්ස තස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස භත්තං උපසංහරන්තී දුන්නික්ඛිත්තෙ දාරුභණ්ඩෙ පක්ඛලි. පක්ඛලනඝට්ටනාය දුක්ඛා වෙදනා උප්පජ්ජි. තස්මිං සමයෙ දසබලං සරි. සතිසම්පන්නතාය පන පායාසපාතිං අඡඩ්ඩෙත්වා සණිකං ඔතාරෙත්වා භූමියං සණ්ඨපෙත්වා පඤ්චන්නං බ්‍රාහ්මණසතානං මජ්ඣෙ සිරසි අඤ්ජලිං ඨපෙත්වා යෙන වෙළුවනං, තෙනඤ්ජලිං පණාමෙත්වා ඉමං උදානං උදානෙසි. Auch die Brahmanin badete sich am frühen Morgen selbst mit duftendem Wasser, legte ein neues Gewand im Wert von tausend Münzen an, warf sich ein anderes Gewand im Wert von fünfhundert Münzen über eine Schulter, schmückte sich mit allerlei Zierrat, nahm eine goldene Kelle und bediente die Brahmanen im Speisesaal. Als sie ihrem Gatten, dem Brahmanen, der mit den anderen in einer Reihe saß, die Milchspeise reichte, stolperte sie über ein ungünstig abgestelltes Holzgefäß. Durch das Stolpern und den Aufprall empfand sie heftigen Schmerz. In diesem Moment erinnerte sie sich an den Zehnfach-Mächtigen (Dasabala). Doch dank ihrer Achtsamkeit ließ sie die Schale mit der Milchspeise nicht fallen, sondern setzte sie behutsam auf dem Boden ab. Inmitten der fünfhundert Brahmanen legte sie die Hände ehrfurchtsvoll an die Stirn, verneigte sich in die Richtung, in der das Bambuswäldchen (Veḷuvana) lag, und stieß diesen freudigen Ausruf aus: තස්මිඤ්ච [Pg.209] සමයෙ තෙසු බ්‍රාහ්මණෙසු කෙචි භුත්තා හොන්ති, කෙචි භුඤ්ජමානා, කෙචි හත්ථෙ ඔතාරිතමත්තා, කෙසඤ්චි භොජනං පුරතො ඨපිතමත්තං හොති. තෙ තං සද්දං සුත්වාව සිනෙරුමත්තෙන මුග්ගරෙන සීසෙ පහටා විය කණ්ණෙසු සූලෙන විද්ධා විය දුක්ඛදොමනස්සං පටිසංවෙදියමානා ‘‘ඉමිනා අඤ්ඤලද්ධිකෙන මයං ඝරං පවෙසිතා’’ති කුජ්ඣිත්වා හත්ථෙ පිණ්ඩං ඡඩ්ඩෙත්වා මුඛෙන ගහිතං නිට්ඨුභිත්වා ධනුං දිස්වා කාකා විය බ්‍රාහ්මණං අක්කොසමානා දිසාවිදිසා පක්කමිංසු. බ්‍රාහ්මණො එවං භිජ්ජිත්වා ගච්ඡන්තෙ බ්‍රාහ්මණෙ දිස්වා බ්‍රාහ්මණිං සීසතො පට්ඨාය ඔලොකෙත්වා, ‘‘ඉදමෙව භයං සම්පස්සමානා මයං හිය්‍යො පට්ඨාය භොතිං යාචන්තා න ලභිම්හා’’ති නානප්පකාරෙහි බ්‍රාහ්මණිං අක්කොසිත්වා, එතං ‘‘එවමෙවං පනා’’තිආදිවචනං අවොච. Zu jener Zeit hatten einige der Brahmanen bereits fertig gegessen, andere waren noch am Essen, manche hatten gerade ihre Hände von der Speise genommen, und vor einigen war die Speise gerade erst abgestellt worden. Kaum hatten sie jene Worte gehört, da empfanden sie einen solchen Schmerz und Unmut, als ob sie mit einer Keule von der Größe des Berges Sineru auf das Haupt geschlagen oder mit einem eisernen Spieß in die Ohren gestochen worden wären. Zornig riefen sie: „Von dieser Frau mit fremdem Glauben wurden wir ins Haus geführt!“, warfen die Bissen, die sie in den Händen hielten, weg, spuckten aus, was sie im Mund hatten, und flohen – wie Krähen, die einen Bogen erblicken – in alle Himmelsrichtungen, während sie den Brahmanen beschimpften. Als der Brahmane sah, wie die Brahmanen so im Streit davonliefen, blickte er die Brahmanin von Kopf bis Fuß an und schalt sie auf vielfältige Weise: „Genau diese Gefahr habe ich vorausgesehen, als ich dich seit gestern anflehte, aber kein Gehör fand!“ Und er sprach zu ihr jene Worte, beginnend mit „So ist es nun einmal...“ und so weiter. උපසඞ්කමීති ‘‘සමණො ගොතමො ගාමනිගමරට්ඨපූජිතො, න සක්කා ගන්ත්වා යං වා තං වා වත්වා සන්තජ්ජෙතුං, එකමෙව නං පඤ්හං පුච්ඡිස්සාමී’’ති ගච්ඡන්තොව ‘‘කිංසු ඡෙත්වා’’ති ගාථං අභිසඞ්ඛරිත්වා – ‘‘සචෙ ‘අසුකස්ස නාම වධං රොචෙමී’ති වක්ඛති, අථ නං ‘යෙ තුය්හං න රුච්චන්ති, තෙ මාරෙතුකාමොසි, ලොකවධාය උප්පන්නො, කිං තුය්හං සමණභාවෙනා’ති? නිග්ගහෙස්සාමි. සචෙ ‘න කස්සචි වධං රොචෙමී’ති වක්ඛති, අථ නං ‘ත්වං රාගාදීනම්පි වධං න ඉච්ඡසි. කස්මා සමණො හුත්වා ආහිණ්ඩසී’ති? නිග්ගහෙස්සාමී. ඉති ඉමං උභතොකොටිකං පඤ්හං සමණො ගොතමො නෙව ගිලිතුං න උග්ගිලිතුං සක්ඛිස්සතී’’ති චින්තෙත්වා උපසඞ්කමි. සම්මොදීති අත්තනො පණ්ඩිතතාය කුද්ධභාවං අදස්සෙත්වා මධුරකථං කථෙන්තො සම්මොදි. පඤ්හො දෙවතාසංයුත්තෙ කථිතො. සෙසම්පි හෙට්ඨා විත්ථාරිතමෙවාති. පඨමං. „Er suchte auf“ (upasaṅkami) bedeutet: Er dachte noch auf dem Weg: „Der Asket Gotama wird von Dörfern, Marktflecken und Königreichen verehrt. Es ist nicht möglich, einfach hinzugehen, irgendetwas zu sagen und ihn einzuschüchtern. Ich werde ihm nur eine einzige Frage stellen.“ So verfasste er im Gehen die Strophe „Was schneidet man ab...?“ und dachte: „Wenn er sagt: ‚Ich heiße die Tötung des Soundso gut‘, dann werde ich ihn so in die Enge treiben: ‚Diejenigen, die dir nicht gefallen, die willst du töten lassen? Du bist zum Verderben der Welt erschienen! Was nützt dir dein Asketentum?‘ Wenn er aber sagt: ‚Ich heiße die Tötung von niemandem gut‘, dann werde ich ihn so in die Enge treiben: ‚Du wünschst also nicht einmal die Vernichtung von Begierde und den anderen Leidenschaften? Warum bist du dann ein Asket geworden und ziehst umher?‘ So dachte er: ‚Diese zweischneidige Frage wird der Asket Gotama weder herunterschlucken noch ausspucken können‘, und suchte ihn auf. „Er wechselte freundliche Worte“ (sammodi) bedeutet: Aufgrund seiner eigenen Klugheit zeigte er seinen Zorn nicht, sondern sprach mit süßen Worten und hielt ein freundliches Gespräch. Die Frage wurde im Devatā-Saṃyutta dargelegt. Das Übrige wurde bereits weiter unten ausführlich erklärt. Das Erste. 2. අක්කොසසුත්තවණ්ණනා 2. Erläuterung der Akkosa-Sutta 188. දුතියෙ අක්කොසකභාරද්වාජොති භාරද්වාජොව සො, පඤ්චමත්තෙහි පන ගාථා සතෙහි තථාගතං අක්කොසන්තො ආගතොති. ‘‘අක්කොසකභාරද්වාජො’’ති තස්ස සඞ්ගීතිකාරෙහි නාමං ගහිතං. කුපිතො අනත්තමනොති ‘‘සමණෙන ගොතමෙන මය්හං ජෙට්ඨකභාතරං පබ්බාජෙන්තෙන [Pg.210] ජානි කතා, පක්ඛො භින්නො’’ති කොධෙන කුපිතො දොමනස්සෙන ච අනත්තමනො හුත්වාති අත්ථො. අක්කොසතීති ‘‘චොරොසි, බාලොසි, මූළ්හොසි, ථෙනොසි, ඔට්ඨොසි, මෙණ්ඩොසි, ගොණොසි, ගද්‍රභොසි, තිරච්ඡානගතොසි, නෙරයිකොසී’’ති දසහි අක්කොසවත්ථූහි අක්කොසති. පරිභාසතීති ‘‘හොතු මුණ්ඩකසමණක, ‘අදණ්ඩො අහ’න්ති කරොසි, ඉදානි තෙ රාජකුලං ගන්ත්වා දණ්ඩං ආරොපෙස්සාමී’’තිආදීනි වදන්තො පරිභාසති නාම. 188. Im Zweiten [Sutta]: „Akkosaka-Bhāradvāja“ – er war eigentlich ein Bhāradvāja, aber weil er kam, um den Tathāgata mit etwa fünfhundert Strophen zu beschimpfen, gaben ihm die Konzilsväter den Namen „Akkosaka-Bhāradvāja“ (der schmähende Bhāradvāja). „Zornig und unwillig“ (kupito anattamano) bedeutet: Er war zornig vor Wut und unwillig vor Missmut, da er dachte: „Der Asket Gotama hat meinen älteren Bruder ordiniert und dadurch unsere Familie geschädigt und unsere Sippe gespalten.“ „Er schmäht“ (akkosati) bedeutet: Er beschimpft ihn mit den zehn Arten von Schmähungen: „Du bist ein Dieb, du bist ein Tor, du bist ein Verwirrter, du bist ein Gauner, du bist ein Kamel, du bist ein Schaf, du bist ein Ochse, du bist ein Esel, du bist ein Tier, du bist ein Höllebewohner.“ „Er bedroht“ (paribhāsati) bedeutet: Er bedroht ihn, indem er Worte spricht wie: „Genug, du kahlköpfiger elender Asket! Denkst du, ‚ich bin straffrei‘? Nun werde ich zum Königshof gehen und dafür sorgen, dass eine Strafe über dich verhängt wird!“ und dergleichen. සම්භුඤ්ජතීති එකතො භුඤ්ජති. වීතිහරතීති කතස්ස පටිකාරං කරොති. භගවන්තං ඛො, ගොතමන්ති කස්මා එවමාහ? ‘‘තවෙවෙතං, බ්‍රාහ්මණ, තවෙවෙතං, බ්‍රාහ්මණා’’ති කිරස්ස සුත්වා. ‘‘ඉසයො නාම කුපිතා සපනං දෙන්ති කිසවච්ඡාදයො වියා’’ති අනුස්සවවසෙන ‘‘සපති මං මඤ්ඤෙ සමණො ගොතමො’’ති භයං උප්පජ්ජි. තස්මා එවමාහ. „Er speist mit“ (sambhuñjati) bedeutet: Er isst zusammen mit jemandem. „Er erwidert“ (vītiharati) bedeutet: Er vergilt das, was ihm angetan wurde (er erwidert die Schmähung). Warum sprach er so zum Erhabenen Gotama? Als er den Erhabenen sagen hörte: „Das gehört ganz dir, Brahmane, das gehört ganz dir, Brahmane!“, da er durch mündliche Überlieferung gehört hatte: „Wenn Seher wie Kisavaccha und andere zornig werden, verfluchen sie jemanden“, dachte er: „Der Asket Gotama verflucht mich wohl“, und geriet in Angst. Deshalb sprach er so. දන්තස්සාති නිබ්බිසෙවනස්ස. තාදිනොති තාදිලක්ඛණං පත්තස්ස. තස්සෙව තෙන පාපියොති තස්සෙව පුග්ගලස්ස තෙන කොධෙන පාපං හොති. සතො උපසම්මතීති සතියා සමන්නාගතො හුත්වා අධිවාසෙති. උභින්නං තිකිච්ඡන්තානන්ති උභින්නං තිකිච්ඡන්තං. අයමෙව වා පාඨො. යො පුග්ගලො සතො උපසම්මති, උභින්නමත්ථං චරති තිකිච්ඡති සාධෙති, තං පුග්ගලං ජනා බාලොති මඤ්ඤන්ති. කීදිසා ජනා? යෙ ධම්මස්ස අකොවිදා. ධම්මස්සාති පඤ්චක්ඛන්ධධම්මස්ස වා චතුසච්චධම්මස්ස වා. අකොවිදාති තස්මිං ධම්මෙ අකුසලා අන්ධබාලපුථුජ්ජනා. දුතියං. „Des Gezähmten“ (dantassa) bedeutet: Desjenigen, der frei von den Erschütterungen durch Begierde, Hass und andere Leidenschaften ist. „Des Gleichmütigen“ (tādino) bedeutet: Desjenigen, der das Merkmal des Gleichmuts erreicht hat. „Für den ist es schlimmer“ (tasseva tena pāpiyo) bedeutet: Eben jener Person erwächst aus diesem Zorn Übles. „Wer achtsam zur Ruhe kommt“ (sato upasammatī) bedeutet: Wer mit Achtsamkeit ausgestattet ist und das Unangenehme erträgt. „Der beide heilt“ (ubhinnaṃ tikicchantānaṃ). Dies ist die eigentliche Lesart. Wer achtsam zur Ruhe kommt, das Wohl beider anstrebt, sie heilt und vollbringt, diese Person halten die Menschen für einen Toren. Was für Menschen denken so? Diejenigen, die in der Lehre (dhamma) nicht bewandert sind. „Der Lehre“ (dhammassa) bezieht sich entweder auf die Lehre von den fünf Daseinsgruppen (pañcakkhandha-dhamma) oder auf die Lehre von den Vier Edlen Wahrheiten (catusacca-dhamma). „Nicht bewandert“ (akovidā) bedeutet: In dieser Lehre unkundig, blind und törichte Weltlinge. Das Zweite. 3. අසුරින්දකසුත්තවණ්ණනා 3. Erläuterung der Asurindaka-Sutta 189. තතියෙ අසුරින්දකභාරද්වාජොති අක්කොසකභාරද්වාජස්ස කනිට්ඨො. කුපිතොති තෙනෙව කාරණෙන කුද්ධො. ජයඤ්චෙවස්ස තං හොතීති අස්සෙව තං ජයං හොති, සො ජයො හොතීති අත්ථො. කතමස්සාති? යා තිතික්ඛා විජානතො අධිවාසනාය ගුණං විජානන්තස්ස තිතික්ඛා අධිවාසනා, අයං තස්ස විජානතොව ජයො. බාලො [Pg.211] පන ඵරුසං භණන්තො ‘‘මය්හං ජයො’’ති කෙවලං ජයං මඤ්ඤති. තතියං. 189. Im Dritten: „Asurindaka-Bhāradvāja“ war der jüngere Bruder von Akkosaka-Bhāradvāja. „Zornig“ (kupito) bedeutet: Aus eben demselben Grund (der Ordination seiner älteren Brüder) erzürnt. „Und eben dies ist sein Sieg“ (jayañcevassa taṃ hoti) bedeutet: Genau dieser Person gehört dieser Sieg, das ist die Bedeutung. „Für wen?“: Demjenigen, der die Geduld versteht, das heißt, der den Nutzen des Ertragens versteht – dessen Geduld und Ertragen ist eben der Sieg für diesen Erkennenden. Der Tor hingegen spricht raue Worte und denkt bloß: „Mein ist der Sieg“, während er in Wirklichkeit durch seine aufsteigenden Befleckungen besiegt ist. Das Dritte. 4. බිලඞ්ගීකසුත්තවණ්ණනා 4. Erläuterung der Bilaṅgīka-Sutta 190. චතුත්ථෙ බිලඞ්ගිකභාරද්වාජොති භාරද්වාජොව සො, නානප්පකාරං පන සුද්ධඤ්ච සම්භාරයුත්තඤ්ච කඤ්ජිකං කාරෙත්වා වික්කිණාපෙන්තො බහුධනං සඞ්ඛරීති ‘‘බිලඞ්ගිකභාරද්වාජො’’ති තස්ස සඞ්ගීතිකාරෙහි නාමං ගහිතං. තුණ්හීභූතොති ‘‘තයො මෙ ජෙට්ඨකභාතරො ඉමිනා පබ්බාජිතා’’ති අතිවිය කුද්ධො කිඤ්චි වත්තුං අසක්කොන්තො තුණ්හීභූතො අට්ඨාසි. ගාථා පන දෙවතාසංයුත්තෙ කථිතාව. චතුත්ථං. 190. Im Vierten: „Bilaṅgika-Bhāradvāja“ – er war eigentlich ein Bhāradvāja, aber weil er verschiedene Arten von reinem und gewürztem Reisschleim (kañjika) herstellen ließ, verkaufte und so großen Reichtum anhäufte, gaben ihm die Konzilsväter den Namen „Bilaṅgika-Bhāradvāja“ (Reisschleim-Bhāradvāja). „Er schwieg“ (tuṇhībhūto) bedeutet: Er dachte: „Drei meiner älteren Brüder wurden von diesem Gotama ordiniert.“ Er war so überaus zornig, dass er kein Wort hervorbringen konnte, und stand schweigend da. Die Strophe wurde bereits im Devatā-Saṃyutta dargelegt. Das Vierte. 5. අහිංසකසුත්තවණ්ණනා 5. Erläuterung der Ahiṃsaka-Sutta 191. පඤ්චමෙ අහිංසකභාරද්වාජොති භාරද්වාජොවෙස, අහිංසකපඤ්හං පන පුච්ඡි, තෙනස්සෙතං සඞ්ගීතිකාරෙහි නාමං ගහිතං. නාමෙන වා එස අහිංසකො, ගොත්තෙන භාරද්වාජො. අහිංසකාහන්ති අහිංසකො අහං, ඉති මෙ භවං ගොතමො ජානාතූති ආහ. තථා චස්සාති තථා චෙ අස්ස, භවෙය්‍යාසීති අත්ථො. න හිංසතීති න විහෙඨෙති න දුක්ඛාපෙති. පඤ්චමං. 191. Im Fünften: „Ahiṃsaka-Bhāradvāja“ – er war ein Bhāradvāja, aber er stellte eine Frage über die Gewaltlosigkeit (ahiṃsā), weshalb die Konzilsväter ihm diesen Namen gaben. Oder aber er hieß mit Namen Ahiṃsaka (der Gewaltlose) und gehörte zur Familie Bhāradvāja. „Ich bin Ahiṃsaka“ (ahiṃsakāhaṃ) bedeutet: Er sprach: „Möge der Herr Gotama wissen, dass ich Ahiṃsaka heiße.“ „Möge es so sein“ (tathā cassā) bedeutet: Mögest du so sein (deinem Namen entsprechend handeln), das ist der Sinn. „Er verletzt nicht“ (na hiṃsati) bedeutet: Er quält nicht und fügt kein Leid zu. Das Fünfte. 6. ජටාසුත්තවණ්ණනා 6. Erläuterung der Jaṭā-Sutta 192. ඡට්ඨෙ ජටාභාරද්වාජොති භාරද්වාජොවෙස, ජටාපඤ්හස්ස පන පුච්ඡිතත්තා සඞ්ගීතිකාරෙහි එවං වුත්තො. සෙසං දෙවතාසංයුත්තෙ කථිතමෙව. ඡට්ඨං. 192. Im Sechsten: „Jaṭā-Bhāradvāja“ – er war ein Bhāradvāja, wurde aber von den Konzilsvätern so genannt, weil er die Frage über das Gewirr (jaṭā) stellte. Das Übrige wurde bereits im Devatā-Saṃyutta dargelegt. Das Sechste. 7. සුද්ධිකසුත්තවණ්ණනා 7. Erläuterung der Suddhikasuttavaṇṇanā 193. සත්තමෙ සුද්ධිකභාරද්වාජොති අයම්පි භාරද්වාජොව, සුද්ධිකපඤ්හස්ස පන පුච්ඡිතත්තා සඞ්ගීතිකාරෙහි එවං වුත්තො. සීලවාපි තපොකරන්ති සීලසම්පන්නොපි තපොකම්මං කරොන්තො. විජ්ජාචරණසම්පන්නොති එත්ථ විජ්ජාති තයො වෙදා. චරණන්ති ගොත්තචරණං. සො සුජ්ඣති න අඤ්ඤා ඉතරා පජාති සො තෙවිජ්ජො බ්‍රාහ්මණො සුජ්ඣති, අයං පන අඤ්ඤා නාමිකා [Pg.212] පජා න සුජ්ඣතීති වදති. බහුම්පි පලපං ජප්පන්ති බහුම්පි පලපං ජප්පන්තො, ‘‘බ්‍රාහ්මණොව සුජ්ඣතී’’ති එවං වචනසහස්සම්පි භණන්තොති අත්ථො. අන්තොකසම්බූති අන්තො කිලෙසපූතිසභාවෙන පූතිකො. සංකිලිට්ඨොති කිලිට්ඨෙහි කායකම්මාදීහි සමන්නාගතො. සත්තමං. 193. Im Siebten: „Suddhika-Bhāradvāja“ – auch er war ein Bhāradvāja, wurde aber von den Konzilsvätern so genannt, weil er die Frage über die Reinheit (suddhika) stellte. „Auch wenn er tugendhaft ist und Askese übt“ (sīlavāpi tapokaraṃ) bedeutet: Auch wenn er vollkommen in der Tugend ist oder asketische Übungen praktiziert. „Ausgestattet mit Wissen und Wandel“ (vijjācaraṇasampanno): Hier bedeutet „Wissen“ (vijjā) die drei Veden. „Wandel“ (caraṇa) bezieht sich auf den Wandel der eigenen Sippe. „Er wird rein, keine andere, übrige Brut“ (so sujjhati na aññā itarā pajā) bedeutet: Er sagt, dass jener Brahmane, der die drei Veden beherrscht, rein wird, während die anderen Wesen, die wie unwissendes Wild sind, nicht rein werden. „Sie plappern viel Geschwätz“ (bahumpi palapaṃ jappanti) bedeutet: Selbst wenn er viel schwatzt und wohl tausend Verse aufsagt, um zu behaupten: „Nur der Brahmane wird rein.“ „Im Inneren voller Moder“ (antokasambu) bedeutet: Im Inneren verfault aufgrund der Fäulnis der geistigen Trübungen. „Befleckt“ (saṅkiliṭṭho) bedeutet: Ausgestattet mit unreinen körperlichen Handlungen und dergleichen. Das Siebte. 8. අග්ගිකසුත්තවණ්ණනා 8. Erläuterung der Aggika-Sutta 194. අට්ඨමෙ අග්ගිකභාරද්වාජොති අයම්පි භාරද්වාජොව, අග්ගි පරිචරණවසෙන පනස්ස සඞ්ගීතිකාරෙහි එතං නාමං ගහිතං. සන්නිහිතො හොතීති සංයොජිතො හොති. අට්ඨාසීති කස්මා තත්ථ අට්ඨාසි? භගවා කිර පච්චූසසමයෙ ලොකං ඔලොකෙන්තො ඉමං බ්‍රාහ්මණං දිස්වා චින්තෙසි – ‘‘අයං බ්‍රාහ්මණො එවරූපං අග්ගපායාසං ගහෙත්වා ‘මහාබ්‍රහ්මානං භොජෙමී’ති අග්ගිම්හි ඣාපෙන්තො අඵලං කරොති අපායමග්ගං ඔක්කමති, ඉමං ලද්ධිං අවිස්සජ්ජන්තො අපායපූරකොව භවිස්සති, ගච්ඡාමිස්ස ධම්මදෙසනාය, මිච්ඡාදිට්ඨිං භින්දිත්වා පබ්බාජෙත්වා චත්තාරො මග්ගෙ චෙව චත්තාරි ච ඵලානි දෙමී’’ති, තස්මා පුබ්බණ්හසමයෙ රාජගහං පවිසිත්වා තත්ථ අට්ඨාසි. 194. Im achten [Sutta] bedeutet "Aggikabhāradvāja": Auch dieser ist ein Bhāradvāja. Aufgrund seiner Verehrung des Feuers (aggi-paricaraṇa) gaben die Konzilssänger ihm diesen Namen. "Sannihito hoti" bedeutet: Es ist zubereitet (mit Ghee vermischt). "Aṭṭhāsi" (er stellte sich auf): Warum stellte er sich dort auf? Es heißt, dass der Erhabene in der Morgendämmerung die Welt betrachtete, diesen Brahmanen sah und dachte: "Dieser Brahmane nimmt eine solche hervorragende Milchreisspeise und verbrennt sie im Feuer im Glauben: 'Ich speise den Großen Brahma'. Damit bewirkt er nichts Nützliches und beschreitet den Weg in die Leidenswelt (apāyamagga). Wenn er diese falsche Ansicht nicht aufgibt, wird er nur die Leidenswelt füllen. Ich werde hingehen, durch eine Dhamma-Lehre seine falsche Ansicht zerschlagen, ihn ordinieren lassen und ihm die vier Pfade und die vier Früchte verleihen." Aus diesem Grund betrat er am Vormittag Rājagaha und stellte sich dort auf. තීහි විජ්ජාහීති තීහි වෙදෙහි. ජාතිමාති යාව සත්තමා පිතාමහයුගා පරිසුද්ධාය ජාතියා සමන්නාගතො. සුතවා බහූති බහු නානප්පකාරෙ ගන්ථෙ සුතවා. සොමං භුඤ්ජෙය්‍යාති සො තෙවිජ්ජො බ්‍රාහ්මණො ඉමං පායාසං භුඤ්ජිතුං යුත්තො, තුම්හාකං පනෙස පායාසො අයුත්තොති වදති. "Tīhi vijjāhi" (mit den drei Wissen) bedeutet: mit den drei Veden. "Jātimā" (von guter Geburt) bedeutet: ausgestattet mit reiner Abstammung bis zurück zur siebten Generation der Vorfahren väterlicherseits. "Sutavā bahū" (sehr belesen) bedeutet: einer, der viele verschiedene Arten von Schriften gelernt hat. "Somaṃ bhuñjeyya" (Möge er dies essen) bedeutet: Jener Brahmane, der die drei Veden beherrscht, ist würdig, diesen Milchreis zu essen; für Euch hingegen ist dieser Milchreis ungeeignet – so sagt er. වෙදීති පුබ්බෙනිවාසඤාණෙන ජානි පටිවිජ්ඣි. සග්ගාපායන්ති දිබ්බෙන චක්ඛුනා සග්ගම්පි අපායම්පි පස්සති. ජාතික්ඛයන්ති අරහත්තං. අභිඤ්ඤාවොසිතොති ජානිත්වා වොසිතවොසානො. බ්‍රාහ්මණො භවන්ති අවීචිතො යාව භවග්ගා භොතා ගොතමෙන සදිසො ජාතිසම්පන්නො ඛීණාසවබ්‍රාහ්මණො නත්ථි, භවංයෙව බ්‍රාහ්මණොති. "Vedī" (er hat erkannt) bedeutet: Er hat durch das Wissen um frühere Daseinsformen (pubbenivāsañāṇa) erkannt und durchdrungen. "Saggāpāyaṃ" (Himmel und Hölle) bedeutet: Er sieht mit dem himmlischen Auge sowohl die Himmelswelt als auch die Leidenswelt. "Jātikkhayaṃ" (das Ende der Geburten) bedeutet: die Arahatschaft (arahatta). "Abhiññāvosito" (durch direktes Wissen vollendet) bedeutet: nachdem er die Wahrheiten erkannt hat, hat er die Pflichten vollendet. "Brāhmaṇo bhavan" (der Herr ist ein Brahmane) bedeutet: Von der Avīci-Hölle bis zur höchsten Existenzebene (bhavagga) gibt es keinen triebversiegten Brahmanen (khīṇāsavabrāhmaṇa), der bezüglich seiner Geburt dem ehrwürdigen Gotama gleicht. Nur der Ehrwürdige selbst ist ein wahrer Brahmane. එවඤ්ච පන වත්වා සුවණ්ණපාතිං පූරෙත්වා දසබලස්ස පායාසං උපනාමෙසි. සත්ථා උප්පත්තිං දීපෙත්වා භොජනං පටික්ඛිපන්තො ගාථාභිගීතං මෙතිආදිමාහ. තත්ථ ගාථාභිගීතන්ති ගාථාහි අභිගීතං. අභොජනෙය්‍යන්ති අභුඤ්ජිතබ්බං[Pg.213]. ඉදං වුත්තං හොති – ත්වං, බ්‍රාහ්මණ, මය්හං එත්තකං කාලං භික්ඛාචාරවත්තෙන ඨිතස්ස කටච්ඡුමත්තම්පි දාතුං නාසක්ඛි, ඉදානි පන මයා තුය්හං කිලඤ්ජම්හි තිලෙ විත්ථාරෙන්තෙන විය සබ්බෙ බුද්ධගුණා පකාසිතා, ඉති ගායනෙන ගායිත්වා ලද්ධං විය ඉදං භොජනං හොති, තස්මා ඉදං ගාථාභිගීතං මෙ අභොජනෙය්‍යන්ති. සම්පස්සතං, බ්‍රාහ්මණ, නෙස ධම්මොති, බ්‍රාහ්මණ, අත්ථඤ්ච ධම්මඤ්ච සම්පස්සන්තානං ‘‘එවරූපං භොජනං භුඤ්ජිතබ්බ’’න්ති එස ධම්මො න හොති. සුධාභොජනම්පි ගාථාභිගීතං පනුදන්ති බුද්ධා, ගාථාහි ගායිත්වා ලද්ධං බුද්ධා නීහරන්තියෙව. ධම්මෙ සති, බ්‍රාහ්මණ, වුත්තිරෙසාති, බ්‍රාහ්මණ, ධම්මෙ සති ධම්මං අපෙක්ඛිත්වා ධම්මෙ පතිට්ඨාය ජීවිතං කප්පෙන්තානං එසා වුත්ති අයං ආජීවො – එවරූපං නීහරිත්වා ධම්මලද්ධමෙව භුඤ්ජිතබ්බන්ති. Nachdem er dies gesagt hatte, füllte er eine goldene Schale und bot dem Zehnkräftigen (Dasabala) den Milchreis an. Der Meister wies die Speise ab, indem er den Anlass darlegte und sprach: "Was durch Verse besungen wurde..." (gāthābhigītaṃ me...) usw. Darin bedeutet "gāthābhigītaṃ": durch Strophen besungen. "Abhojaneyyaṃ": ungenießbar (darf nicht verzehrt werden). Damit ist Folgendes gesagt: "Brahmane, all diese Zeit konntest du mir, der ich in der Pflicht des Almosengangs dastand, nicht einmal das Maß eines einzigen Schöpflöffels an Speise geben. Nun aber ist diese Speise für mich wie etwas, das dadurch erlangt wurde, dass ich dir alle Eigenschaften des Buddha dargelegt (besungen) habe – so wie man Sesamkörner auf einer Bastmatte ausbreitet. Deshalb ist das, was durch Verse besungen wurde, für mich ungenießbar." "Sampassataṃ, brāhmaṇa, nesa dhammo" bedeutet: "Brahmane, für diejenigen, die Nutzen (attha) und Grund (dhamma) klar erkennen, ist dies nicht der rechte Brauch (dhamma), eine solche Speise zu verzehren, selbst wenn es eine Götterspeise (sudhābhojana) wäre." "gāthābhigītaṃ panudanti buddhā": Speise, die durch das Vorsingen von Versen erlangt wurde, weisen die Buddhas stets zurück. "Dhamme sati, brāhmaṇa, vuttiresā" bedeutet: "Brahmane, wenn der Dhamma (die Sitte der Edlen) besteht, ist dies die Lebensweise (vutti), der rechte Lebensunterhalt (ājīva) für jene, die mit Rücksicht auf den Dhamma und im Dhamma gefestigt ihr Leben fristen: Man muss eine solche Speise zurückweisen und darf nur das essen, was auf rechtmäßige Weise (dhammaladdha) erlangt wurde." So ist es zu verstehen. අථ බ්‍රාහ්මණො චින්තෙසි – අහං පුබ්බෙ සමණස්ස ගොතමස්ස ගුණෙ වා අගුණෙ වා න ජානාමි. ඉදානි පනස්සාහං ගුණෙ ඤත්වා මම ගෙහෙ අසීතිකොටිමත්තං ධනං සාසනෙ විප්පකිරිතුකාමො ජාතො, අයඤ්ච ‘‘මයා දින්නපච්චයා අකප්පියා’’ති වදති. අප්පටිග්ගය්හො අහං සමණෙන ගොතමෙනාති. අථ භගවා සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණං පෙසෙත්වා තස්ස චිත්තාචාරං වීමංසන්තො, ‘‘අයං සබ්බෙපි අත්තනා දින්නපච්චයෙ ‘අකප්පියා’ති සල්ලක්ඛෙති. යං හි භොජනං ආරබ්භ කථා උප්පන්නා, එතදෙව න වට්ටති, සෙසා නිද්දොසා’’ති බ්‍රාහ්මණස්ස චතුන්නං පච්චයානං දානද්වාරං දස්සෙන්තො අඤ්ඤෙන චාතිආදිමාහ. තත්ථ කුක්කුච්චවූපසන්තන්ති හත්ථකුක්කුච්චාදීනං වසෙන වූපසන්තකුක්කුච්චං. අන්නෙන පානෙනාති දෙසනාමත්තමෙතං. අයං පනත්ථො – අඤ්ඤෙහි තයා ‘‘පරිච්චජිස්සාමී’’ති සල්ලක්ඛිතෙහි චීවරාදීහි පච්චයෙහි උපට්ඨහස්සු. ඛෙත්තං හි තං පුඤ්ඤපෙක්ඛස්ස හොතීති එතං තථාගතසාසනං නාම පුඤ්ඤපෙක්ඛස්ස පුඤ්ඤත්ථිකස්ස තුය්හං අප්පෙපි බීජෙ බහුසස්සඵලදායකං සුඛෙත්තං විය පටියත්තං හොති. අට්ඨමං. Da dachte der Brahmane: "Zuvor wusste ich nichts von den Vorzügen oder Nicht-Vorzügen des Asketen Gotama. Nun aber, da ich seine Vorzüge kenne, möchte ich mein Vermögen von etwa achtzig Millionen in der Lehre verstreuen. Doch dieser sagt: „Die von mir dargebrachten Gaben sind unzulässig (akappiya).“ Ich werde vom Asketen Gotama nicht angenommen." Daraufhin sandte der Erhabene sein Allwissenheitswissen aus, erforschte die Gedankenbewegungen des Brahmanen und erkannte: "Dieser meint, dass alle von ihm gespendeten Gaben unzulässig (akappiya) seien. Doch nur diese Speise, bezüglich derer das Gespräch entstanden ist, ist unzulässig; die übrigen Gaben sind makellos." Um dem Brahmanen das Tor für das Spenden der vier Requisiten zu zeigen, sprach er: "Mit anderem..." (aññena ca...) usw. Darin bedeutet "kukkuccavūpasantaṃ": jener, dessen Unruhe bezüglich des Zappelns der Hände usw. zur Ruhe gekommen ist. "Mit Speise und Trank" (annena pānena) ist nur eine beispielhafte Erläuterung. Dies ist die Bedeutung: "Diene uns mit anderen Requisiten wie Roben usw., von denen du beschlossen hast: „Ich werde sie spenden.“" "Denn ein Feld ist dies für den, der nach Verdienst strebt" (khettaṃ hi taṃ puññapekkhassa hoti): Das bedeutet, dass diese Lehre des Tathāgata für dich, der nach Verdienst strebt und Gutes wünscht, wie ein fruchtbares Feld bereitsteht, das selbst bei wenig Saatgut eine reiche Ernte einbringt. Das achte [Sutta]. 9. සුන්දරිකසුත්තවණ්ණනා 9. Die Erklärung des Sundarika-Suttas. 195. නවමෙ සුන්දරිකභාරද්වාජොති සුන්දරිකාය නදියා තීරෙ අග්ගිජුහණෙන එවංලද්ධනාමො. සුන්දරිකායාති එවංනාමිකාය නදියා. අග්ගිං [Pg.214] ජුහතීති ආහුතිං පක්ඛිපනෙන ජාලෙති. අග්ගිහුත්තං පරිචරතීති අග්‍යායතනං සම්මජ්ජනුපලෙපනබලිකම්මාදිනා පයිරුපාසති. කො නු ඛො ඉමං හබ්‍යසෙසං භුඤ්ජෙය්‍යාති සො කිර බ්‍රාහ්මණො අග්ගිම්හි හුතාවසෙසං පායාසං දිස්වා චින්තෙසි – ‘‘අග්ගිම්හි තාව පක්ඛිත්තපායාසො මහාබ්‍රහ්මුනා භුත්තො, අයං පන අවසෙසො අත්ථි, තං යදි බ්‍රහ්මුනො මුඛතො ජාතස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස දදෙය්‍යං, එවං මෙ පිතරා සහ පුත්තොපි සන්තප්පිතො භවෙය්‍ය, සුවිසොධිතො චස්ස බ්‍රහ්මලොකගාමිමග්ගො’’ති. සො බ්‍රාහ්මණස්ස දස්සනත්ථං උට්ඨායාසනා චතුද්දිසා අනුවිලොකෙසි, ‘‘කො නු ඛො ඉමං හබ්‍යසෙසං භුඤ්ජෙය්‍යා’’ති? 195. Im neunten [Sutta] bezieht sich "Sundarikabhāradvāja" auf einen Brahmanen, der diesen Namen aufgrund seiner Feueropfer am Ufer des Flusses namens Sundarikā erhielt. "Sundarikāyā" bedeutet: am Fluss dieses Namens. "Aggiṃ juhati" (er opfert dem Feuer) bedeutet: Er entzündet das Feuer, indem er Opfergaben hineinwirft. "Aggihuttaṃ paricarati" (er pflegt das Feueropfer) bedeutet: Er verehrt die Opferstätte durch Fegen, Bestreichen (mit Kuhmist) und das Darbringen von Opfergaben (balikamma) usw. "Wer wohl mag diesen Opferrest essen?" (ko nu kho imaṃ habyasesaṃ bhuñjeyyā): Es heißt, jener Brahmane sah den Milchreis, der nach dem Feueropfer übrig geblieben war (hutāvasesa), und dachte: "Der ins Feuer geworfene Milchreis wurde bereits vom Großen Brahma verzehrt. Dies hier ist jedoch der Rest, der übrig geblieben ist. Wenn ich diesen einem Brahmanen gäbe, der aus dem Munde Brahmas geboren wurde, dann wäre damit auch mein Sohn zusammen mit dem Vater zufriedengestellt, und mein Weg zur Brahma-Welt wäre wohlgesäubert." Um einen Brahmanen zu erblicken, erhob er sich von seinem Sitz und blickte in alle vier Himmelsrichtungen mit dem Gedanken: "Wer wohl mag diesen Opferrest essen?" රුක්ඛමූලෙති තස්මිං වනසණ්ඩෙ ජෙට්ඨකරුක්ඛස්ස මූලෙ. සසීසං පාරුතං නිසින්නන්ති සහ සීසෙන පාරුතකායං නිසින්නං. කස්මා පන භගවා තත්ථ නිසීදි? භගවා කිර පච්චූසසමයෙ ලොකං ඔලොකෙන්තො ඉමං බ්‍රාහ්මණං දිස්වා චින්තෙසි – අයං බ්‍රාහ්මණො එවරූපං අග්ගපායාසං ගහෙත්වා ‘‘මහාබ්‍රහ්මානං භොජෙමී’’ති අග්ගිම්හි ඣාපෙන්තො අඵලං කරොති…පෙ… චත්තාරො මග්ගෙ චෙව චත්තාරි ච ඵලානි දෙමීති. තස්මා කාලස්සෙව වුට්ඨාය සරීරපටිජග්ගනං කත්වා පත්තචීවරං ආදාය ගන්ත්වා වුත්තනයෙන තස්මිං රුක්ඛමූලෙ නිසීදි. අථ කස්මා සසීසං පාරුපීති? හිමපාතස්ස ච සීතවාතස්ස ච පටිබාහණත්ථං, පටිබලොව එතං තථාගතො අධිවාසෙතුං. සචෙ පන අපාරුපිත්වා නිසීදෙය්‍ය, බ්‍රාහ්මණො දූරතොව සඤ්ජානිත්වා නිවත්තෙය්‍ය, එවං සති කථා නප්පවත්තෙය්‍ය. ඉති භගවා – ‘‘බ්‍රාහ්මණෙ ආගතෙ සීසං විවරිස්සාමි, අථ මං සො දිස්වා කථං පවත්තෙස්සති, තස්සාහං කථානුසාරෙන ධම්මං දෙසෙස්සාමී’’ති කථාපවත්තනත්ථං එවමකාසි. „Am Fuße eines Baumes“ (rukkhamūle) bedeutet: am Fuße des mächtigsten Baumes in jenem Waldstück. „Mit verhülltem Haupt dasitzend“ (sasīsaṃ pārutaṃ nisinnaṃ) bedeutet: mit samt dem Haupt verhülltem Körper dasitzend. Warum aber saß der Erhabene dort? Es heißt, dass der Erhabene in der Morgendämmerung, als er die Welt betrachtete, diesen Brahmanen sah und dachte: „Dieser Brahmane nimmt solch eine vorzügliche Opferspeise (Milchreis) und verbrennt sie im Feuer im Glauben: ‚Ich speise den Großen Brahma‘, wodurch er Sinnloses tut … [usw.] … ich werde ihm die vier Pfade und die vier Früchte schenken.“ Daher stand er früh am Morgen auf, reinigte seinen Körper, nahm Schale und Obergewand und ging hin, um sich in der beschriebenen Weise am Fuße jenes Baumes niederzulassen. Warum aber verhüllte er sich samt dem Haupt? Um den Schneefall und den kalten Wind abzuwehren. Zwar wäre der Tathāgata durchaus in der Lage, dies zu ertragen; wenn er jedoch unverhüllt dasäße, würde der Brahmane ihn schon von weitem erkennen und umkehren. Wenn dies geschähe, käme kein Gespräch zustande. So dachte der Erhabene: „Wenn der Brahmane herantritt, werde ich mein Haupt enthüllen. Wenn er mich dann sieht, wird er ein Gespräch beginnen, und im Verlauf dieses Gesprächs werde ich ihm die Lehre (Dhamma) verkünden.“ Um ein Gespräch anzubahnen, handelte er so. උපසඞ්කමීති බ්‍රාහ්මණො – ‘‘අයං සසීසං පාරුපිත්වා සබ්බරත්තිං පධානමනුයුත්තො. ඉමස්ස දක්ඛිණොදකං දත්වා ඉමං හබ්‍යසෙසං දස්සාමී’’ති, බ්‍රාහ්මණසඤ්ඤී හුත්වා උපසඞ්කමි. මුණ්ඩො අයං භවං, මුණ්ඩකො අයං භවන්ති සීසෙ විවරිතමත්තෙ නීචකෙසන්තං දිස්වා ‘‘මුණ්ඩො’’ති ආහ. තතො සුට්ඨුතරං ඔලොකෙන්තො පවත්තමත්තම්පි සිඛං අදිස්වා හීළෙන්තො ‘‘මුණ්ඩකො’’ති ආහ. තතොවාති යත්ථ ඨිතො අද්දස, තම්හාව පදෙසා. මුණ්ඩාපි හීති කෙනචි කාරණෙන මුණ්ඩිතසීසාපි හොන්ති. „Er trat heran“ (upasaṅkami) bedeutet: Der Brahmane dachte: „Dieser hat sich samt dem Haupt verhüllt und die ganze Nacht hindurch dem Streben (der Meditation) gewidmet. Nachdem ich ihm das Spendewasser dargebracht habe, werde ich ihm diesen Rest der Opferspeise geben.“ In der Vorstellung, es handle sich um einen Brahmanen, trat er heran. Die Worte „Shorn ist dieser Herr, ein kahler Schaveling ist dieser“ rufen hervor: Als das Haupt gerade enthüllt war, sah er das kurze Haar und sagte: „Ein Kahlgeschorener (muṇḍo)“. Danach blickte er noch genauer hin, und da er nicht einmal das geringste Haarbüschel (einen Haarschopf) erblickte, sagte er geringschätzig: „Ein Schaveling (muṇḍako)“. „Genau von dort“ (tatovā) bedeutet: von eben dem Ort aus, an dem er stand und [den Erhabenen] erblickte. „Denn auch Kahlgeschorene“ (muṇḍāpi hi) bedeutet: Aus irgendeinem Grund gibt es auch solche, die ein geschorenes Haupt haben [und dennoch Brahmanen sind]. මා [Pg.215] ජාතිං පුච්ඡාති යදි දානස්ස මහප්ඵලතං පච්චාසීසසි, ජාතිං මා පුච්ඡ. අකාරණං හි දක්ඛිණෙය්‍යභාවස්ස ජාති. චරණඤ්ච පුච්ඡාති අපිච ඛො සීලාදිගුණභෙදං චරණං පුච්ඡ. එතං හි දක්ඛිණෙය්‍යභාවස්ස කාරණං. ඉදානිස්ස තමත්ථං විභාවෙන්තො කට්ඨා හවෙ ජායති ජාතවෙදොතිආදිමාහ. තත්‍රායං අධිප්පායො – ඉධ කට්ඨා අග්ගි ජායති, න ච සො සාලාදිකට්ඨා ජාතොව අග්ගිකිච්චං කරොති, සාපාන-දොණිආදිකට්ඨා ජාතො න කරොති, අත්තනො පන අච්චියාදිගුණසම්පත්තියා යතො වා තතො වා ජාතො කරොතියෙව. එවං න බ්‍රාහ්මණකුලාදීසු ජාතොව දක්ඛිණෙය්‍යො හොති, චණ්ඩාලකුලාදීසු ජාතො න හොති, අපිච ඛො නීචකුලිනොපි උච්චකුලිනොපි ඛීණාසව-මුනි ධිතිමා හිරීනිසෙධො ආජානීයො හොති. ඉමාය ධිතිහිරිපමොක්ඛාය ගුණසම්පත්තියා ජාතිමා උත්තමදක්ඛිණෙය්‍යො හොති. සො හි ධිතියා ගුණෙ ධාරෙති, හිරියා දොසෙ නිසෙධෙතීති. අපිචෙත්ථ මුනීති මොනධම්මෙන සමන්නාගතො. ධිතිමාති වීරියවා. ආජානීයොති කාරණාකාරණජානනකො. හිරීනිසෙධොති හිරියා පාපානි නිසෙධෙත්වා ඨිතො. „Frage nicht nach der Geburt“ (mā jātiṃ puccha) bedeutet: Wenn du nach der großen Frucht der Gabe verlangst, so frage nicht nach der Geburt. Denn die Geburt ist kein Grund dafür, ein Spendenwürdiger (dakkhiṇeyya) zu sein. „Sondern frage nach dem Wandel“ (caraṇañca puccha) bedeutet: Frage vielmehr nach dem Wandel, der sich in Tugenden wie Sittlichkeit (sīla) und anderem unterteilt. Denn dies ist der Grund für die Spendenwürdigkeit. Um ihm nun diese Bedeutung zu verdeutlichen, sprach er die Worte: „Aus Holz wahrlich wird das Feuer geboren …“ (kaṭṭhā have jāyati jātavedo). Darin liegt folgende Absicht: In dieser Welt entsteht Feuer aus Holz. Dabei ist es nicht so, dass nur das aus reinem Holz wie dem Sal-Baum entstandene Feuer die Funktion des Feuers erfüllt, während das aus unreinem Holz wie einem Hundetrog entstandene Feuer dies nicht täte. Vielmehr erfüllt das Feuer, aus welchem Holz auch immer es entstanden sein mag, allein durch die Vollkommenheit seiner eigenen Eigenschaften wie Flamme und Glut seine Funktion. Ebenso verhält es sich hier: Nicht nur derjenige ist spendenwürdig, der in einer Brahmanenfamilie oder ähnlichem geboren wurde, noch ist derjenige unspendwürdig, der in einer Caṇḍāla-Familie (Ausgestoßenen) oder ähnlichem geboren wurde. Vielmehr ist ein triebfreier Weiser (khīṇāsava-muni) – ob von niedriger oder hoher Geburt –, der charakterfest (dhitimā), durch Gewissensscheu gezügelt (hirīnisedho) und edel/einsichtsvoll (ājānīyo) ist, spendenwürdig. Durch diese Fülle an Vorzügen, allen voran Festigkeit und Scheu, besitzt er wahre Edelkopf-Geburt und ist ein höchst Spendenwürdiger. Denn durch Festigkeit bewahrt er die guten Eigenschaften, und durch Scheu wehrt er die Fehler ab. Zudem bedeutet hier „Weiser“ (muni): ausgestattet mit der Eigenschaft der Weisheit (monadhamma). „Charakterfest“ (dhitimā) bedeutet: tatkräftig/willensstark (vīriyavā). „Edel“ (ājānīyo) bedeutet: einer, der zu unterscheiden weiß, was eine Ursache ist und was nicht. „Durch Scheu gezügelt“ (hirīnisedho) bedeutet: einer, der fest verankert ist, indem er das Unheilsame durch Scheu abgewehrt hat. සච්චෙන දන්තොති පරමත්ථසච්චෙන දන්තො. දමසා උපෙතොති ඉන්ද්‍රියදමෙන උපෙතො. වෙදන්තගූති චතුන්නං මග්ගවෙදානං අන්තං, චතූහි වා මග්ගවෙදෙහි කිලෙසානං අන්තං ගතො. වුසිතබ්‍රහ්මචරියොති මග්ගබ්‍රහ්මචරියවාසං වුත්ථො. යඤ්ඤොපනීතොති උපනීතයඤ්ඤො පටියාදිතයඤ්ඤො ච. තමුපව්හයෙථාති යෙන යඤ්ඤො පටියාදිතො, සො තං පරමත්ථබ්‍රාහ්මණං අව්හයෙය්‍ය. ‘‘ඉන්දමව්හයාම, සොමමව්හයාම, වරුණමව්හයාම, ඊසානමව්හයාම, යාමමව්හයාමා’’ති ඉදං පන අව්හානං නිරත්ථකං. කාලෙනාති අව්හයන්තො ච ‘‘කාලො, භන්තෙ, නිට්ඨිතං භත්ත’’න්ති අන්තොමජ්ඣන්හිකකාලෙයෙව තං උපව්හයෙය්‍ය. සො ජුහති දක්ඛිණෙය්‍යෙති යො එවං කාලෙ ඛීණාසවං ආමන්තෙත්වා තත්ථ චතුපච්චයදක්ඛිණං පතිට්ඨපෙති, සො දක්ඛිණෙය්‍යෙ ජුහති නාම, න අචෙතනෙ අග්ගිම්හි පක්ඛිපන්තො. „Durch Wahrheit gezähmt“ (saccena danto) bedeutet: gezähmt durch die höchste Wahrheit (den Pfad). „Mit Selbstbezähmung ausgestattet“ (damasā upeto) bedeutet: ausgestattet mit der Bezähmung der Sinnesorgane. „Der das Ende des Wissens erreicht hat“ (vedantagū) bedeutet: der das Ende der vier Pfad-Erkenntnisse (die Frucht) erreicht hat, oder: der durch die vier Pfad-Erkenntnisse das Ende der Verunreinigungen (kilesa) erreicht hat. „Der das heilige Leben vollendet hat“ (vusitabrahmacariyo) bedeutet: der das Leben des heiligen Pfades gelebt hat. „Dem das Opfer dargebracht wird“ (yaññopanīto) bedeutet: einer, zu dem das Opfer gebracht wird oder für den das Opfer vorbereitet wurde. „Ihn soll er herbeirufen“ (tamupavhayetha) bedeutet: Wer das Opfer vorbereitet hat, der soll diesen wahren Brahmanen (Arhat) herbeirufen. Das bloße Rufen wie: „Wir rufen Indra herbei, wir rufen Soma herbei, wir rufen Varuṇa herbei, wir rufen Īsāna herbei, wir rufen Yama herbei“ – dieses Rufen ist jedoch nutzlos. „Zur rechten Zeit“ (kālena) bedeutet: Wenn er ihn herbeiruft, sollte er ihn noch vor der Mittagszeit mit den Worten einladen: „Es ist Zeit, Ehrwürdiger, das Mahl ist bereit.“ „Dieser opfert dem Spendenwürdigen“ (so juhati dakkhiṇeyye) bedeutet: Wer so zur rechten Zeit den Triebfreien einlädt und ihm die Gabe der vier Bedarfsnisse darbringt, der opfert wahrlich einem Spendenwürdigen – und nicht derjenige, der [Gaben] in das leblose Feuer wirft. ඉති බ්‍රාහ්මණො භගවතො කථං සුණන්තො පසීදිත්වා ඉදානි අත්තනො පසාදං ආවිකරොන්තො අද්ධා සුයිට්ඨන්තිආදිමාහ. තස්සත්ථො – අද්ධා මම යිදං ඉදානි සුයිට්ඨඤ්ච සුහුතඤ්ච භවිස්සති, පුබ්බෙ පන අග්ගිම්හි ඣාපිතං නිරත්ථකං අහොසීති. අඤ්ඤො ජනොති ‘‘අහං බ්‍රාහ්මණො, අහං බ්‍රාහ්මණො’’ති වදන්තො [Pg.216] අන්ධබාලපුථුජ්ජනො. හබ්‍යසෙසන්ති හුතසෙසං. භුඤ්ජතු භවන්තිආදි පුරිමසුත්තෙ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බං. Als der Brahmane so die Worte des Erhabenen vernahm, gewann er Vertrauen. Um nun sein Vertrauen zu bekunden, sprach er die Worte beginnend mit: „Wahrlich, wohlgeopfert …“ (addhā suyiṭṭhaṃ). Die Bedeutung davon ist: „Wahrlich, diese meine Gabe wird nun wohlgeopfert und wohldargebracht sein; was ich zuvor jedoch im Feuer verbrannt habe, war nutzlos.“ „Andere Menschen“ (añño jano) bezeichnet den verblendeten, törichten Weltling (puthujjana), der von sich sagt: „Ich bin ein Brahmane, ich bin ein Brahmane.“ „Opferrest“ (habyasesaṃ) bedeutet den Überrest des Opfers (hutasesaṃ). Die Worte „Möge der Herr speisen“ und so weiter sind genau in der Weise zu verstehen, wie sie im vorherigen Sutta dargelegt wurden. න ඛ්වාහන්ති න ඛො අහං. කස්මා පනෙවමාහාති? තස්මිං කිර භොජනෙ උපහටමත්තෙව ‘‘සත්ථා භුඤ්ජිස්සතී’’ති සඤ්ඤාය චතූසු මහාදීපෙසු ද්වීසු පරිත්තදීපසහස්සෙසු දෙවතා පුප්ඵඵලාදීනි චෙව සප්පිනවනීතතෙලමධුඵාණිතාදීනි ච ආදාය මධුපටලං පීළෙත්වා මධුං ගණ්හන්තියො විය දිබ්බානුභාවෙන නිබ්බත්තිතොජමෙව ගහෙත්වා පක්ඛිපිංසු. තෙන තං සුඛුමත්තං ගතං, මනුස්සානඤ්ච ඔළාරිකං වත්ථූති තෙසං තාව ඔළාරිකවත්ථුතාය සම්මා පරිණාමං න ගච්ඡති. ගොයූසෙ පන තිලබීජානි පක්ඛිපිත්වා පක්කත්තා ඔළාරිකමිස්සකං ජාතං, දෙවානඤ්ච සුඛුමං වත්ථූති තෙසං සුඛුමවත්ථුතාය සම්මා පරිණාමං න ගච්ඡති. සුක්ඛවිපස්සකඛීණාසවස්සාපි කුච්ඡියං න පරිණමති. අට්ඨසමාපත්තිලාභීඛීණාසවස්ස පන සමාපත්තිබලෙන පරිණාමෙය්‍ය. භගවතො පන පාකතිකෙනෙව කම්මජතෙජෙන පරිණාමෙය්‍ය. „Nicht fürwahr ich“ (na khvāhaṃ) ist die Worttrennung für „na kho ahaṃ“. Warum aber sprach er so? Es heißt, dass die Gottheiten auf den vier großen Kontinenten und den zweitausend kleinen Inseln, sobald jene Speise herbeigebracht wurde, in der Erwartung: „Der Meister wird speisen“, Blüten, Früchte usw. sowie Butter, Butterfett, Öl, Honig, Melasse usw. herbeibrachten, die göttliche Essenz mittels übernatürlicher Kraft entnahmen und hineingaben, gleichsam als ob sie eine Bienenwabe auspressen, um Honig zu gewinnen. Dadurch erlangte diese Speise eine äußerst feinstoffliche Beschaffenheit. Da die Menschen jedoch einen grobstofflichen Körper (vatthu) besitzen, würde sie bei ihnen aufgrund dieser Grobstofflichkeit des Körpers nicht richtig verdaut werden. Da andererseits Sesamsamen in Kuhmilch geworfen und gekocht worden waren, war eine mit Grobstofflichem vermischte Speise entstanden. Und da die Gottheiten einen feinstofflichen Körper besitzen, würde diese Speise bei ihnen aufgrund der Feinstofflichkeit des Körpers ebenfalls nicht richtig verdaut werden. Selbst im Magen eines trocken-schauenden Triebfreien (sukkhavipassaka-khīṇāsava) würde sie nicht verdaut werden. Bei einem Triebfreien jedoch, der die acht Sammlungsstufen (samāpatti) erlangt hat, könnte sie durch die Kraft der Sammlung verdaut werden. Beim Erhabenen hingegen wurde sie durch sein ganz natürliches, aus dem Kamma geborenes Verdauungsfeuer (kammajateja) verdaut. අප්පහරිතෙති අහරිතෙ. සචෙ හි හරිතෙසු තිණෙසු පක්ඛිපෙය්‍ය, සිනිද්ධපායාසෙන තිණානි පූතීනි භවෙය්‍යුං. බුද්ධා ච භූතගාමසික්ඛාපදං න වීතික්කමන්ති, තස්මා එවමාහ. යත්ථ පන ගලප්පමාණානි මහාතිණානි, තාදිසෙ ඨානෙ පක්ඛිපිතුං වට්ටති. අප්පාණකෙති සප්පාණකස්මිං හි පරිත්තකෙ උදකෙ පක්ඛිත්තෙ පාණකා මරන්ති, තස්මා එවමාහ. යං පන ගම්භීරං මහාඋදකං හොති, පාතිසතෙපි පාතිසහස්සෙපි පක්ඛිත්තෙ න ආලුළති, තථාරූපෙ උදකෙ වට්ටති. ඔපිලාපෙසීති සුවණ්ණපාතියා සද්ධිංයෙව නිමුජ්ජාපෙසි. චිච්චිටායති චිටිචිටායතීති එවරූපං සද්දං කරොති. කිං පනෙස පායාසස්ස ආනුභාවො, උදාහු තථාගතස්සාති? තථාගතස්ස. අයං හි බ්‍රාහ්මණො තං පායාසං ඔපිලාපෙත්වා උම්මග්ගං ආරුය්හ සත්ථු සන්තිකං අනාගන්ත්වාව ගච්ඡෙය්‍ය, අථ භගවා – ‘‘එත්තකං අච්ඡරියං දිස්වා මම සන්තිකං ආගමිස්සති. අථස්සාහං ධම්මදෙසනාය මිච්ඡාදිට්ඨිගහණං භින්දිත්වා සාසනෙ ඔතාරෙත්වා අමතපානං පායෙස්සාමී’’ති අධිට්ඨානබලෙන එවමකාසි. „‚Auf graslosem Boden‘ (appaharite) bedeutet auf einem Ort ohne frisches Grün. Wenn er es nämlich auf grünes Gras schütten würde, würde das Gras aufgrund des fetten Milchreises verfaulen. Und die Buddhas übertreten die Trainingsregel bezüglich der Pflanzengemeinschaft (bhūtagāma-sikkhāpada) nicht, darum sprach er so. Wo jedoch großes Gras von Halshöhe wächst, an einem solchen Ort ist das Hinschütten erlaubt. ‚In lebwesenfreiem Wasser‘ (appāṇake) bedeutet: Wenn es nämlich in wenig Wasser, das Lebewesen enthält, geschüttet wird, sterben die Lebewesen; darum sprach er so. Welches Wasser jedoch tief ist und eine große Wassermenge besitzt, die sich nicht trübt, selbst wenn man hundert oder tausend Schalen hineinschüttet, in ein solches Wasser ist das Schütten erlaubt. ‚Er ließ es untertauchen‘ (opilāpesi) bedeutet, er ließ es zusammen mit der goldenen Schale versinken. ‚Es zischt und prasselt‘ (cicciṭāyati ciṭiciṭāyati) bedeutet, es macht ein solches Geräusch. War dies nun die Macht des Milchreises oder die des Tathāgata? Es war die des Tathāgata. Denn dieser Brahmane wäre, nachdem er den Milchreis versenkt hatte, auf einen Nebenweg abgebogen und weggegangen, ohne zum Meister zurückzukehren. Da dachte der Erhabene: ‚Wenn er ein solches Wunder sieht, wird er zu mir kommen. Dann werde ich ihm durch eine Lehrrede das Dickicht der falschen Ansichten zerschlagen, ihn in die Lehre einführen und ihn den Trank der Todeslosigkeit trinken lassen.‘ Durch die Kraft seines Entschlusses bewirkte er dies so.“ දාරු [Pg.217] සමාදහානොති දාරුං ඣාපයමානො. බහිද්ධා හි එතන්ති එතං දාරුජ්ඣාපනං නාම අරියධම්මතො බහිද්ධා. යදි එතෙන සුද්ධි භවෙය්‍ය, යෙ දවඩාහකාදයො බහූනි දාරූනි ඣාපෙන්ති, තෙ පඨමතරං සුජ්ඣෙය්‍යුං. කුසලාති ඛන්ධාදීසු කුසලා. අජ්ඣත්තමෙවුජ්ජලයාමි ජොතින්ති නියකජ්ඣත්තෙ අත්තනො සන්තානස්මිංයෙව ඤාණජොතිං ජාලෙමි. නිච්චග්ගිනීති ආවජ්ජනපටිබද්ධෙන සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණෙන නිච්චං පජ්ජලිතග්ගි. නිච්චසමාහිතත්තොති නිච්චං සම්මා ඨපිතචිත්තො. බ්‍රහ්මචරියං චරාමීති බොධිමණ්ඩෙ චරිතං බ්‍රහ්මචරියං ගහෙත්වා එවං වදති. „‚Holz aufschichtend‘ (dāru samādahāno) bedeutet Holz verbrennend. ‚Denn dies ist außerhalb‘ (bahiddhā hi etaṃ) bedeutet: Dieses Verbrennen von Holz liegt außerhalb des edlen Dhamma. Wenn dadurch Reinheit entstünde, dann müssten jene, wie Waldbrandstifter und andere, die viel Holz verbrennen, als Erste rein werden. ‚Die Kundigen‘ (kusalā) sind jene, die bezüglich der Daseinsgruppen (khandha) usw. weise sind. ‚Nur im Inneren entzünde ich das Licht‘ (ajjhattamevujjalayāmi jotiṃ) bedeutet: Nur im eigenen Inneren, im eigenen Geistesstrom, entzünde ich das Licht des Wissens (ñāṇa-joti). ‚Von ständig brennendem Feuer‘ (niccaggini) bedeutet einer, dessen Feuer durch das mit der Zuwendung verknüpfte Allwissenheitswissen beständig entzündet ist. ‚Von beständig gesammeltem Geist‘ (niccasamāhitatto) bedeutet einer, dessen Geist beständig recht gefestigt ist. ‚Ich führe das heilige Leben‘ (brahmacariyaṃ carāmi) sagt er unter Bezugnahme auf das heilige Leben, das am Erleuchtungsort (bodhimaṇḍa) praktiziert wurde.“ මානො හි තෙ, බ්‍රාහ්මණ, ඛාරිභාරොති යථා ඛාරිභාරො ඛන්ධෙන වය්හමානො උපරි ඨිතොපි අක්කන්තක්කන්තට්ඨානෙ පථවියා සද්ධිං ඵුසෙති, එවමෙව ජාතිගොත්තකුලාදීනි මානවත්ථූනි නිස්සාය උස්සාපිතො මානොපි තත්ථ තත්ථ ඉස්සං උප්පාදෙන්තො චතූසු අපායෙසු සංසීදාපෙති. තෙනාහ ‘‘මානො හි තෙ, බ්‍රාහ්මණ, ඛාරිභාරො’’ති. කොධො ධූමොති තව ඤාණග්ගිස්ස උපක්කිලෙසට්ඨෙන කොධො ධුමො. තෙන හි තෙ උපක්කිලිට්ඨො ඤාණග්ගි න විරොචති. භස්මනි මොසවජ්ජන්ති නිරොජට්ඨෙන මුසාවාදො ඡාරිකා නාම. යථා හි ඡාරිකාය පටිච්ඡන්නො අග්ගි න ජොතෙති, එවං තෙ මුසාවාදෙන පටිච්ඡන්නං ඤාණන්ති දස්සෙති. ජිව්හා සුජාති යථා තුය්හං සුවණ්ණරජතලොහකට්ඨමත්තිකාසු අඤ්ඤතරමයා යාගයජනත්ථාය සුජා හොති, එවං මය්හං ධම්මයාගං යජනත්ථාය පහූතජිව්හා සුජාති වදති. හදයං ජොතිට්ඨානන්ති යථා තුය්හං නදීතීරෙ ජොතිට්ඨානං, එවං මය්හං ධම්මයාගස්ස යජනට්ඨානත්ථෙන සත්තානං හදයං ජොතිට්ඨානං. අත්තාති චිත්තං. „‚Der Dünkel ist deine Traglast, o Brahmane‘ (māno hi te, brāhmaṇa, khāribhāro) bedeutet: Wie eine Traglast, die auf der Schulter getragen wird, obwohl sie sich oben befindet, bei jedem Schritt den Boden berührt, ebenso versenkt auch der Dünkel, der gestützt auf die Dünkel-Objekte wie Geburt, Sippe, Familie usw. emporgerichtet ist, indem er hier und da Missgunst erzeugt, in den vier Leidenswelten (apāya). Darum sprach er: ‚Der Dünkel ist deine Traglast, o Brahmane‘. ‚Zorn ist der Rauch‘ (kodho dhūmo) bedeutet: Zorn ist Rauch im Sinne einer Befleckung deines Wissens-Feuers. Denn durch diesen befleckt, leuchtet dein Wissens-Feuer nicht. ‚Die Lüge ist wie Asche‘ (bhasmani mosavajjaṃ) bedeutet: Im Sinne von Kraftlosigkeit ist die Lüge wie Asche. Wie nämlich ein von Asche bedecktes Feuer nicht leuchtet, so leuchtet dein durch Lüge verdecktes Wissen nicht; das zeigt er damit. ‚Die Zunge ist die Opferschaufel‘ (jivhā sujā) bedeutet: Wie für dich eine Schaufel aus Gold, Silber, Kupfer, Holz oder Ton zum Darbringen des Opfers dient, so dient mir die weite Zunge als Opferschaufel, um das Dhamma-Opfer darzubringen. ‚Das Herz ist die Feuerstätte‘ (hadayaṃ jotiṭṭhānaṃ) bedeutet: Wie für dich die Feuerstätte am Flussufer liegt, so ist für mich das Herz der Wesen die Feuerstätte, im Sinne des Opferplatzes für das Dhamma-Opfer. ‚Das Selbst‘ (attā) bedeutet der Geist (citta).“ ධම්මො රහදොති යථා ත්වං අග්ගිං පරිචරිත්වා ධූමඡාරිකසෙදකිලිට්ඨසරීරො සුන්දරිකං නදිං ඔතරිත්වා න්හායසි, එවං මය්හං සුන්දරිකාසදිසෙන බාහිරෙන රහදෙන අත්ථො නත්ථි, අට්ඨඞ්ගිකමග්ගධම්මො පන මය්හං රහදො, තත්‍රාහං පාණසතම්පි පාණසහස්සම්පි චතුරාසීතිපාණසහස්සානිපි එකප්පහාරෙන න්හාපෙමි. සීලතිත්ථොති තස්ස පන මෙ ධම්මරහදස්ස චතුපාරිසුද්ධිසීලං තිත්ථන්ති දස්සෙති. අනාවිලොති යථා තුය්හං සුන්දරිකා නදී චතූහි පඤ්චහි එකතො න්හායන්තෙහි හෙට්ඨුපරියවාලිකා ආලුළා හොති[Pg.218], න එවං මය්හං රහදො, අනෙකසතසහස්සෙසුපි පාණෙසු ඔතරිත්වා න්හායන්තෙසු සො අනාවිලො විප්පසන්නොව හොති. සබ්භි සතං පසත්ථොති පණ්ඩිතෙහි පණ්ඩිතානං පසට්ඨො. උත්තමත්ථෙන වා සො සබ්භීති වුච්චති, පණ්ඩිතෙහි පසත්ථත්තා සතං පසත්ථො. තරන්ති පාරන්ති නිබ්බානපාරං ගච්ඡන්ති. „‚Der Dhamma ist der See‘ (dhammo rahado) bedeutet: Wie du, nachdem du dem Feuer gedient hast, mit von Rauch, Asche und Schweiß schmutzigem Körper in den Sundarikā-Fluss hinabsteigst und badest, so gibt es für mich keinen Nutzen durch einen äußeren See, der dem Sundarikā-Fluss gleicht. Der achtfache Pfad-Dhamma jedoch ist mein See. Darin lasse ich hundert Wesen, tausend Wesen oder auch vierundachtzigtausend Wesen auf einmal baden. ‚Die Tugend ist die Badestelle‘ (sīlatittho) zeigt: Für meinen Dhamma-See ist die vierfache völlig reine Tugend (catupārisuddhi-sīla) die Badestelle (Furt). ‚Ungetrübt‘ (anāvilo) bedeutet: Wie dein Sundarikā-Fluss, wenn vier oder fünf Personen zusammen baden, durch den von unten nach oben aufgewühlten Sand getrübt wird, so ist es bei meinem See nicht. Selbst wenn viele hunderttausend Wesen hinabsteigen und darin baden, bleibt er ungetrübt und ganz klar. ‚Von den Guten, den Weisen gelobt‘ (sabbhi sataṃ pasattho) bedeutet: Von Weisen wird der der Weisen gelobt. Oder er wird im höchsten Sinne als ‚die Guten‘ (sabbhi) bezeichnet; weil er von den Weisen gelobt wird, ist er von den Guten gelobt (sataṃ pasattho). ‚Sie überqueren zum jenseitigen Ufer‘ (taranti pāraṃ) bedeutet: Sie gelangen zum jenseitigen Ufer des Nibbāna.“ ඉදානි අරියමග්ගරහදස්ස අඞ්ගානි උද්ධරිත්වා දස්සෙන්තො සච්චං ධම්මොතිආදිමාහ. තත්ථ සච්චන්ති වචීසච්චං. ධම්මොති ඉමිනා දිට්ඨිසඞ්කප්පවායාමසතිසමාධයො දස්සෙති. සංයමොති ඉමිනා කම්මන්තාජීවා ගහිතා. සච්චන්ති වා ඉමිනා මග්ගසච්චං ගහිතං. සා අත්ථතො සම්මාදිට්ඨි. වුත්තඤ්හෙතං – ‘‘සම්මාදිට්ඨි මග්ගො චෙව හෙතු චා’’ති (ධ. ස. 1039). සම්මාදිට්ඨියා පන ගහිතාය තග්ගතිකත්තා සම්මාසඞ්කප්පො ගහිතොව හොති. ධම්මොති ඉමිනා වායාමසතිසමාධයො. සංයමොති ඉමිනා වාචාකම්මන්තාජීවා. එවම්පි අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො දස්සිතො හොති. අථ වා සච්චන්ති පරමත්ථසච්චං, තං අත්ථතො නිබ්බානං. ධම්මොතිපදෙන දිට්ඨි සඞ්කප්පො වායාමො සති සමාධීති පඤ්චඞ්ගානි ගහිතානි. සංයමොති වාචා කම්මන්තො ආජීවොති තීණි. එවම්පි අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො දස්සිතො හොති. බ්‍රහ්මචරියන්ති එතං බ්‍රහ්මචරියං නාම. මජ්ඣෙ සිතාති සස්සතුච්ඡෙදෙ වජ්ජෙත්වා මජ්ඣෙ නිස්සිතා. බ්‍රහ්මපත්තීති සෙට්ඨපත්ති. ස තුජ්ජුභූතෙසු නමො කරොහීති එත්ථ ත-කාරො පදසන්ධිකරො, ස ත්වං උජුභූතෙසු ඛීණාසවෙසු නමො කරොහීති අත්ථො. තමහං නරං ධම්මසාරීති බ්‍රූමීති යො එවං පටිපජ්ජති, තමහං පුග්ගලං ‘‘ධම්මසාරී එසො ධම්මසාරියා පටිච්ඡන්නො’’ති ච ‘‘කුසලධම්මෙහි අකුසලධම්මෙ සාරෙත්වා ඨිතො’’ති වාති වදාමීති. නවමං. „Um nun die Glieder des edlen Pfad-Sees hervorzuheben und aufzuzeigen, sprach er: ‚Wahrheit, Dhamma‘ (saccaṃ dhammo) usw. Darin bedeutet ‚Wahrheit‘ (saccaṃ) die sprachliche Wahrheit. Unter ‚Dhamma‘ (dhammo) zeigt er rechte Ansicht, rechte Absicht, rechte Anstrengung, rechte Achtsamkeit und rechte Konzentration. Unter ‚Zügelung‘ (saṃyamo) sind rechtes Handeln und rechter Lebensunterhalt erfasst. Oder aber unter ‚Wahrheit‘ (saccaṃ) ist die Wahrheit vom Pfad (magga-sacca) erfasst. Diese ist ihrem Wesen nach die rechte Ansicht (sammā-diṭṭhi). Denn es wurde gesagt: ‚Die rechte Ansicht ist sowohl der Pfad als auch die Ursache‘. Wenn aber die rechte Ansicht erfasst ist, ist aufgrund ihrer Gleichartigkeit die rechte Absicht (sammā-saṅkappa) bereits mit erfasst. Unter ‚Dhamma‘ (dhammo) sind rechte Anstrengung, rechte Achtsamkeit und rechte Konzentration erfasst. Unter ‚Zügelung‘ (saṃyamo) sind rechte Rede, rechtes Handeln und rechter Lebensunterhalt erfasst. Auch so wird der achtfache Pfad aufgezeigt. Oder aber ‚Wahrheit‘ (saccaṃ) bedeutet die absolute Wahrheit (paramattha-sacca), was dem Wesen nach das Nibbāna ist. Unter dem Wort ‚Dhamma‘ (dhammo) sind die fünf Glieder: Ansicht, Absicht, Anstrengung, Achtsamkeit und Konzentration erfasst. Unter ‚Zügelung‘ (saṃyamo) sind die drei: Rede, Handeln und Lebensunterhalt erfasst. Auch auf diese Weise wird der achtfache Pfad aufgezeigt. ‚Heiliges Leben‘ (brahmacariyaṃ) bedeutet: Dies wird das heilige Leben genannt. ‚In der Mitte verankert‘ (majjhe sitā) bedeutet, dass man Ewigkeit- und Vernichtungsansicht vermeidet und sich auf die Mitte stützt. ‚Das Erreichen des Hohen‘ (brahmapatti) bedeutet das Erreichen des Vortrefflichen. Bei ‚Erweise du den Aufrechten Ehrerbietung‘ (sa tujjubhūtesu namo karohi) ist der Buchstabe ‚ta‘ ein Wortverbindungslaut (padasandhikara); die Bedeutung ist: Erweise du den Aufrechten, den Triebversiegten (khīṇāsava), deine Ehrerbietung! ‚Jenen Menschen nenne ich einen im Dhamma Wandelnden‘ (tamahaṃ naraṃ dhammasārīti brūmi) bedeutet: Wer so praktiziert, von diesem Menschen sage ich: ‚Er wandelt im Dhamma, er ist vom Wandel im Dhamma umhüllt‘, und auch: ‚Er steht gefestigt, nachdem er unheilsame Zustände durch heilsame Zustände vertrieben hat‘. Das neunte [Sutta].“ 10. බහුධීතරසුත්තවණ්ණනා 10. „Die Erklärung des Bahudhītara-Sutta (Sutta über die vielen Töchter)“ 196. දසමෙ අඤ්ඤතරස්මිං වනසණ්ඩෙති පච්චූසසමයෙ ලොකං ඔලොකෙන්තො තස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස අරහත්තස්ස උපනිස්සයං දිස්වා ‘‘ගච්ඡාමිස්ස සඞ්ගහං කරිස්සාමී’’ති ගන්ත්වා තස්මිං වනසණ්ඩෙ විහරති. නට්ඨා හොන්තීති කසිත්වා විස්සට්ඨා අටවිමුඛා චරමානා බ්‍රාහ්මණෙ භුඤ්ජිතුං ගතෙ පලාතා හොන්ති. පල්ලඞ්කන්ති සමන්තතො ඌරුබද්ධාසනං. ආභුජිත්වාති බන්ධිත්වා[Pg.219]. උජුං කායං පණිධායාති උපරිමං සරීරං උජුකං ඨපෙත්වා, අට්ඨාරස පිට්ඨිකණ්ටකෙ කොටියා කොටිං පටිපාදෙත්වා. පරිමුඛං සතිං උපට්ඨපෙත්වාති කම්මට්ඨානාභිමුඛං සතිං ඨපයිත්වා, මුඛසමීපෙ වා කත්වාති අත්ථො. තෙනෙව විභඞ්ගෙ වුත්තං – ‘‘අයං සති උපට්ඨිතා හොති සූපට්ඨිතා නාසිකග්ගෙ වා මුඛනිමිත්තෙ වා, තෙන වුච්චති පරිමුඛං සතිං උපට්ඨපෙත්වා’’ති (විභ. 537). අථ වා ‘‘පරීති පරිග්ගහට්ඨො. මුඛන්ති නිය්‍යානට්ඨො. සතීති උපට්ඨානට්ඨො. තෙන වුච්චති පරිමුඛං සතිං උපට්ඨපෙත්වා’’ති එවං පටිසම්භිදායං (පටි. ම. 1.164) වුත්තනයෙනපෙත්ථ අත්ථො දට්ඨබ්බො. තත්‍රායං සඞ්ඛෙපො – ‘‘පරිග්ගහිතනිය්‍යානං සතිං කත්වා’’ති. එවං නිසීදන්තො ච පන ඡබ්බණ්ණා ඝනබුද්ධරස්මියො විස්සජ්ජෙත්වා නිසීදි. උපසඞ්කමීති දොමනස්සාභිභූතො ආහිණ්ඩන්තො, ‘‘සුඛෙන වතායං සමණො නිසින්නො’’ති චින්තෙත්වා උපසඞ්කමි. 196. Dasame aññatarasmiṃ vanasaṇḍeti: In der zehnten (Lehrrede) bedeutet 'aññatarasmiṃ vanasaṇḍe' (in einem bestimmten Waldgebiet): Als der Erhabene zur Zeit der Morgendämmerung die Welt betrachtete, sah er das Potenzial (upanissaya) jenes Brahmanen für die Arahatschaft. Mit dem Gedanken: 'Ich werde dorthin gehen und ihm Beistand leisten', begab er sich dorthin und verweilte in jenem Waldgebiet. 'Naṭṭhā hontīti' (sie sind verloren gegangen): Nachdem die Rinder gepflügt hatten und freigelassen worden waren, liefen sie in Richtung des Waldes weidend davon, während der Brahmane gegangen war, um zu essen. 'Pallaṅkanti' (den Thronsitz/die Meditationshaltung) bedeutet einen Sitz mit ringsum verschränkten Schenkeln. 'Ābhujitvāti' bedeutet verschränkt habend. 'Ujuṃ kāyaṃ paṇidhāyāti' (den Körper aufrecht ausrichtend) bedeutet, den Oberkörper gerade zu halten, indem die achtzehn Rückenwirbel Ende an Ende aufeinander ausgerichtet werden. 'Parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvāti' (die Achtsamkeit vor sich aufrichtend) bedeutet, die Achtsamkeit auf das Meditationsobjekt auszurichten, oder sie in der Nähe des Mundes zu etablieren; dies ist die Bedeutung. Genau deshalb wurde im Vibhaṅga gesagt: 'Diese Achtsamkeit ist gegenwärtig, gut etabliert an der Nasenspitze oder am Mundzeichen, darum heißt es: die Achtsamkeit vor sich gegenwärtig haltend'. Oder aber: 'pari' hat die Bedeutung des Erfassens. 'mukha' hat die Bedeutung des Hinausführens (zur Befreiung). 'sati' hat die Bedeutung des Gegenwärtigseins. Darum heißt es: 'die Achtsamkeit vor sich gegenwärtig haltend'. In dieser Weise ist die Bedeutung auch nach der in der Paṭisambhidāmagga dargelegten Methode hier zu verstehen. Hierbei ist die Zusammenfassung: 'indem er die Achtsamkeit, die das Hinausführen erfasst, etabliert'. Und während er so dasaß, verweilte er, indem er die sechserlei dichten Buddha-Lichtstrahlen aussandte. 'Upasaṅkamīti' (er trat heran): Von Kummer überwältigt umherstreifend dachte er: 'Wahrlich, in vollem Glück sitzt dieser Asket da', und trat an ihn heran. අජ්ජසට්ඨිං න දිස්සන්තීති අජ්ජ ඡදිවසමත්තකා පට්ඨාය න දිස්සන්ති. පාපකාති ලාමකා තිලඛාණුකා. තෙන කිර තිලඛෙත්තෙ වපිතෙ තදහෙව දෙවො වස්සිත්වා තිලෙ පංසුම්හි ඔසීදාපෙසි, පුප්ඵං වා ඵලං වා ගහෙතුං නාසක්ඛිංසු. යෙපි වඩ්ඪිංසු, තෙසං උපරි පාණකා පතිත්වා පණ්ණානි ඛාදිංසු, එකපණ්ණදුපණ්ණා ඛාණුකා අවසිස්සිංසු. බ්‍රාහ්මණො ඛෙත්තං ඔලොකෙතුං ගතො තෙ දිස්වා – ‘‘වඩ්ඪියා මෙ තිලා ගහිතා, තෙපි නට්ඨා’’ති දොමනස්සජාතො අහොසි, තං ගහෙත්වා ඉමං ගාථමාහ. 'Ajjasaṭṭhiṃ na dissantīti' (heute am sechsten Tag sind sie nicht zu sehen) bedeutet: Von heute an gerechnet sind sie seit etwa sechs Tagen nicht zu sehen. 'Pāpakāti' (die schlechten) bedeutet minderwertige (ertragslose) Sesampflanzenstümpfe. Es wird nämlich erzählt, dass, als jener Brahmane das Sesamfeld besät hatte, am selben Tag Regen fiel, der die Sesamsamen in die Erde einsinken ließ, sodass sie weder Blüten noch Früchte hervorbringen konnten. Selbst diejenigen Pflanzen, die wuchsen, wurden von Schädlingen befallen, die auf sie herabfielen und ihre Blätter fraßen, sodass nur ein- oder zweiblättrige Stümpfe übrig blieben. Als der Brahmane hinging, um das Feld zu betrachten, und diese sah, wurde er von Kummer erfüllt mit dem Gedanken: 'Ich habe meinen Sesam auf Kredit genommen, und nun ist auch dieser vernichtet.' Diesen Umstand aufgreifend sprach er diesen Vers. උස්සොළ්හිකායාති උස්සාහෙන කණ්ණනඞ්ගුට්ඨාදීනි උක්ඛිපිත්වා විචරන්තා උප්පතන්ති. තස්ස කිර අනුපුබ්බෙන භොගෙසු පරික්ඛීණෙසු පක්ඛිපිතබ්බස්ස අභාවෙන තුච්ඡකොට්ඨා අහෙසුං. තස්ස ඉතො චිතො ච සත්තහි ඝරෙහි ආගතා මූසිකා තෙ තුච්ඡකොට්ඨෙ පවිසිත්වා උය්‍යානකීළං කීළන්තා විය නච්චන්ති, තං ගහෙත්වා එවමාහ. 'Ussoḷhikāyāti' (mit Ausgelassenheit/Eifer) bedeutet: mit großem Eifer die Ohren und Schwänze aufrichtend, laufen sie umher und springen empor. Es wird erzählt, dass, als sein Wohlstand nach und nach aufgezehrt war, seine Speicher leer standen, da es nichts mehr gab, was hineinzutun gewesen wäre. Aus sieben Häusern von hier und dort zusammengekommene Mäuse drangen in seine leeren Speicher ein und tanzten darin herum, gleichsam als spielten sie im Lustgarten. Diesen Umstand aufgreifend sprach er dies. උප්පාටකෙහි සඤ්ඡන්නොති උප්පාටකපාණකෙහි සඤ්ඡන්නො. තස්ස කිර බ්‍රාහ්මණස්ස සයනත්ථාය සන්ථතං තිණපණ්ණසන්ථාරං කොචි අන්තරන්තරා පටිජග්ගන්තො නත්ථි. සො දිවසං අරඤ්ඤෙ කම්මං කත්වා සායං ආගන්ත්වා තස්මිං නිපජ්ජති. අථස්ස උප්පාටකපාණකා සරීරං එකච්ඡන්නං කරොන්තා ඛාදන්ති, තං ගහෙත්වා එවමාහ. 'Uppāṭakehi sañchannoti' (von Ungeziefer bedeckt) bedeutet: von hautbeißenden Wanzen bedeckt. Es gab nämlich niemanden, der für jenen Brahmanen von Zeit zu Zeit seine als Lagerstätte ausgebreitete Unterlage aus Gras und Blättern säuberte. Er arbeitete tagsüber im Wald, kam am Abend zurück und legte sich auf dieses Lager. Da bissen ihn die Wanzen, während sie seinen Körper lückenlos bedeckten. Diesen Umstand aufgreifend sprach er dies. විධවාති [Pg.220] මතපතිකා. යාව කිර තස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස ගෙහෙ විභවමත්තා අහොසි, තාව තා විධවාපි හුත්වා පතිකුලෙසු වසිතුං ලභිංසු. යදා පන සො නිද්ධනො ජාතො, තදා තා ‘‘පිතුඝරං ගච්ඡථා’’ති සස්සුසසුරාදීහි නික්කඩ්ඪිතා තතො තස්සෙව ඝරං ආගන්ත්වා වසන්තියො බ්‍රාහ්මණස්ස භොජනකාලෙ ‘‘ගච්ඡථ අය්‍යකෙන සද්ධිං භුඤ්ජථා’’ති පුත්තෙ පෙසෙන්ති, තෙහි පාතියං හත්ථෙසු ඔතාරිතෙසු බ්‍රාහ්මණො හත්ථස්ස ඔකාසං න ලභති. තං ගහෙත්වා ඉමං ගාථමාහ. 'Vidhavāti' (Witwen) bedeutet Frauen mit verstorbenen Ehemännern. Solange im Hause jenes Brahmanen noch ein wenig Wohlstand vorhanden war, durften jene Frauen, selbst als Witwen, in den Familien ihrer Ehemänner wohnen. Als er jedoch mittellos geworden war, wurden sie von ihren Schwiegereltern und anderen mit den Worten 'Geht in das Haus eures Vaters!' vertrieben. Von dort kamen sie in sein Haus, um darin zu leben, und schickten zur Essenszeit des Brahmanen ihre Söhne mit den Worten: 'Geht und esst zusammen mit eurem Großvater!' Wenn diese dann ihre Hände in die Essensschale streckten, fand der Brahmane keinen Platz mehr für seine eigene Hand. Diesen Umstand aufgreifend sprach er diesen Vers. පිඞ්ගලාති කළාරපිඞ්ගලා. තිලකාහතාති කාළසෙතාදිවණ්ණෙහි තිලකෙහි ආහතගත්තා. සොත්තං පාදෙන බොධෙතීති නිද්දං ඔක්කන්තං පාදෙන පහරිත්වා පබොධෙති. අයං කිර බ්‍රාහ්මණො මූසිකසද්දෙන උබ්බාළ්හො උප්පාටකෙහි ච ඛජ්ජමානො සබ්බරත්තිං නිද්දං අලභිත්වා පච්චූසකාලෙ නිද්දායති. අථ නං අක්ඛීසු නිම්මිලිතමත්තෙස්වෙව – ‘‘කිං කරොසි, බ්‍රාහ්මණ, පච්ඡා ච පුබ්බෙ ච ගහිතස්ස ඉණස්ස? වඩ්ඪි මත්ථකං පත්තා, සත්ත ධීතරො පොසෙතබ්බා. ඉදානි ඉණායිකා ආගන්ත්වා ගෙහං පරිවාරෙස්සන්ති, ගච්ඡ කම්මං කරොහී’’ති පාදෙන පහරිත්වා පබොධෙති. තං ගහෙත්වා ඉමං ගාථමාහ. 'Piṅgalāti' bedeutet eine Frau mit hervorstehenden, rötlich-braunen Augen. 'Tilakāhatāti' bedeutet einen Körper, der mit schwarzen, weißen und andersfarbigen Flecken übersät ist. 'Sottaṃ pādena bodhetīti' (sie weckt den Schlafenden mit dem Fuß) bedeutet, dass sie den in Schlaf gesunkenen Mann mit dem Fuß stößt und aufweckt. Dieser Brahmane nämlich, der vom Lärm der Mäuse geplagt und von den Wanzen gebissen worden war, fand die ganze Nacht keinen Schlaf und schlief erst in der Morgendämmerung ein. Sobald er jedoch die Augen geschlossen hatte, weckte sie ihn, indem sie ihn mit dem Fuß stieß und sprach: 'Brahmane, was tust du da hinsichtlich der früher und später aufgenommenen Schulden? Die Zinsen haben den Höchststand erreicht, sieben Töchter müssen ernährt werden. Jetzt werden die Gläubiger kommen und das Haus belagern, geh und arbeite!' Diesen Umstand aufgreifend sprach er diesen Vers. ඉණායිකාති යෙසං අනෙන හත්ථතො ඉණං ගහිතං. සො කිර කස්සචි හත්ථතො එකං කහාපණං කස්සචි ද්වෙ කස්සචි දස…පෙ… කස්සචි සතන්ති එවං බහූනං හත්ථතො ඉණං අග්ගහෙසි. තෙ දිවා බ්‍රාහ්මණං අපස්සන්තා ‘‘ගෙහතො තං නික්ඛන්තමෙව ගණ්හිස්සාමා’’ති බලවපච්චූසෙ ගන්ත්වා චොදෙන්ති. තං ගහෙත්වා ඉමං ගාථමාහ. 'Iṇāyikāti' (Gläubiger) bezieht sich auf jene, aus deren Händen er Schulden aufgenommen hatte. Er hatte nämlich von der Hand eines einen Kahāpaṇa geliehen, von der eines anderen zwei, von einem anderen zehn ... und von wieder einem anderen hundert; so hatte er von vielen Personen Schulden aufgenommen. Da sie den Brahmanen tagsüber nicht sahen, dachten sie: 'Wir werden ihn fassen, sobald er das Haus verlässt', gingen in der frühen Morgendämmerung hin und forderten die Rückzahlung. Diesen Umstand aufgreifend sprach er diesen Vers. භගවා තෙන බ්‍රාහ්මණෙන ඉමාහි සත්තහි ගාථාහි දුක්ඛෙ කථිතෙ ‘‘යං යං, බ්‍රාහ්මණ, තයා දුක්ඛං කථිතං, සබ්බමෙතං මය්හං නත්ථී’’ති දස්සෙන්තො පටිගාථාහි බ්‍රාහ්මණස්ස ධම්මදෙසනං වඩ්ඪෙසි. බ්‍රාහ්මණො තා ගාථා සුත්වා භගවති පසන්නො සරණෙසු පතිට්ඨාය පබ්බජිත්වා අරහත්තං පාපුණි. තං දස්සෙතුං එවං වුත්තෙ භාරද්වාජගොත්තොතිආදි වුත්තං. තත්ථ අලත්ථාති ලභි. Als der Brahmane sein Leiden in diesen sieben Versen dargelegt hatte, entfaltete der Erhabene die Lehrverkündigung für den Brahmanen mit Gegenstrophen, um zu zeigen: 'Brahmane, welches Leiden auch immer von dir geschildert wurde, all das gibt es bei mir nicht.' Nachdem der Brahmane diese Strophen gehört hatte, fasste er Vertrauen zum Erhabenen, festigte sich in den Zufluchten, wurde ein Weltentsager und erlangte die Arahatschaft. Um dies aufzuzeigen, wurde die Passage beginnend mit 'Als dies so gesprochen worden war, sprach der vom Bhāradvāja-Geschlecht...' dargelegt. Darin bedeutet 'alattha': er erhielt. තඤ්ච පන බ්‍රාහ්මණං භගවා පබ්බාජෙත්වා ආදාය ජෙතවනං ගන්ත්වා පුනදිවසෙ තෙන ථෙරෙන පච්ඡාසමණෙන කොසලරඤ්ඤො ගෙහද්වාරං අගමාසි[Pg.221]. රාජා ‘‘සත්ථා ආගතො’’ති සුත්වා පාසාදා ඔරුය්හ වන්දිත්වා හත්ථතො පත්තං ගහෙත්වා තථාගතං උපරිපාසාදං ආරොපෙත්වා වරාසනෙ නිසීදාපෙත්වා ගන්ධොදකෙන පාදෙ ධොවිත්වා සතපාකතෙලෙන මක්ඛෙත්වා යාගුං ආහරාපෙත්වා රජතදණ්ඩං සුවණ්ණකටච්ඡුං ගහෙත්වා සත්ථු උපනාමෙසි. සත්ථා පත්තං පිදහි. රාජා තථාගතස්ස පාදෙසු පතිත්වා, ‘‘සචෙ මෙ, භන්තෙ, දොසො අත්ථි, ඛමථා’’ති ආහ. නත්ථි, මහාරාජාති. අථ කස්මා යාගුං න ගණ්හථාති? පලිබොධො අත්ථි, මහාරාජාති. කිං පන, භන්තෙ, යාගුං අගණ්හන්තෙහෙව ලභිතබ්බො එස පලිබොධො, පටිබලො අහං පලිබොධං දාතුං, ගණ්හථ, භන්තෙති. සත්ථා අග්ගහෙසි. මහල්ලකත්ථෙරොපි දීඝරත්තං ඡාතො යාවදත්ථං යාගුං පිවි. රාජා ඛාදනීයභොජනීයං දත්වා භත්තකිච්චාවසානෙ භගවන්තං වන්දිත්වා ආහ – ‘‘භගවා තුම්හෙ පවෙණියා ආගතෙ ඔක්කාකවංසෙ උප්පජ්ජිත්වා චක්කවත්තිසිරිං පහාය පබ්බජිත්වා ලොකෙ අග්ගතං පත්තො, කො නාම, භන්තෙ, තුම්හාකං පලිබොධො’’ති? මහාරාජ, එතස්ස මහල්ලකත්ථෙරස්ස පලිබොධො අම්හාකං පලිබොධසදිසොවාති. Nachdem der Erhabene jenen Brahmanen hatte ordinieren lassen, nahm er ihn mit sich, ging zum Jetavana-Kloster und begab sich am nächsten Tag mit jenem Thera als seinem Begleiter (pacchāsamaṇa) zum Tor des Palastes des Königs von Kosala. Als der König hörte: „Der Meister ist gekommen“, stieg er vom Palast herab, erwies ihm Ehrerbietung, nahm die Almosenschale aus Seiner Hand, führte den Tathāgata hinauf in den Palast, ließ ihn auf einem edlen Sitz Platz nehmen, wusch Seine Füße mit duftendem Wasser, salbte sie mit hundertfach gesottenem Öl, ließ Reisschleim herbeibringen, nahm eine goldene Kelle mit silbernem Griff und bot sie dem Meister an. Der Meister bedeckte seine Almosenschale. Der König warf sich vor den Füßen des Tathāgata nieder und sprach: „Wenn ich ein Vergehen begangen habe, o Herr, vergebt mir bitte.“ – „Es gibt kein Vergehen, o großer König“, sprach er. – „Aber warum nehmt Ihr dann den Reisschleim nicht an?“ – „Es gibt ein Hindernis (Sorge/Verpflichtung), o großer König.“ – „Aber Herr, muss dieses Hindernis denn dadurch gelöst werden, dass Ihr den Reisschleim nicht annehmt? Ich bin durchaus in der Lage, dieses Hindernis zu beseitigen. Bitte nehmt ihn an, o Herr!“ Da nahm der Meister ihn an. Auch der alte Thera, der lange Zeit hungrig gewesen war, trank so viel Reisschleim, wie er begehrte. Nachdem der König feste und weiche Speisen dargebracht hatte, verneigte er sich am Ende des Mahls vor dem Erhabenen und sprach: „O Erhabener, Ihr seid in der durch Abstammung überlieferten Okkāka-Dynastie geboren, habt die Pracht eines Raddreher-Königs (Cakkavatti) aufgegeben, seid in die Hauslosigkeit gezogen und habt die höchste Stätte in der Welt erlangt. Was für ein Hindernis könntet Ihr wohl haben, o Herr?“ – „O großer König, das Hindernis dieses alten Theras ist genau wie unser eigenes Hindernis.“ රාජා ථෙරං වන්දිත්වා – ‘‘කො, භන්තෙ, තුම්හාකං පලිබොධො’’ති පුච්ඡි? ඉණපලිබොධො, මහාරාජාති. කිත්තකො, භන්තෙති? ගණෙහි, මහාරාජාති. රඤ්ඤො ‘‘එකං ද්වෙ සතං සහස්ස’’න්ති ගණෙන්තස්ස අඞ්ගුලියො නප්පහොන්ති. අථෙකං පුරිසං පක්කොසිත්වා, ‘‘ගච්ඡ, භණෙ, නගරෙ භෙරිං චරාපෙහි ‘සබ්බෙ බහුධීතිකබ්‍රාහ්මණස්ස ඉණායිකා රාජඞ්ගණෙ සන්නිපතන්තූ’’ති. මනුස්සා භෙරිං සුත්වා සන්නිපතිංසු. රාජා තෙසං හත්ථතො පණ්ණානි ආහරාපෙත්වා සබ්බෙසං අනූනං ධනමදාසි. තත්ථ සුවණ්ණමෙව සතසහස්සග්ඝනකං අහොසි. පුන රාජා පුච්ඡි – ‘‘අඤ්ඤොපි අත්ථි, භන්තෙ, පලිබොධො’’ති. ඉණං නාම, මහාරාජ, දත්වා මුච්චිතුං සක්කා, එතා පන සත්ත දාරිකා මහාපලිබොධා මය්හන්ති. රාජා යානානි පෙසෙත්වා තස්ස ධීතරො ආහරාපෙත්වා අත්තනො ධීතරො කත්වා තං තං කුලඝරං පෙසෙත්වා, ‘‘අඤ්ඤොපි, භන්තෙ, අත්ථි පලිබොධො’’ති පුච්ඡි? බ්‍රාහ්මණී, මහාරාජාති. රාජා යානං පෙසෙත්වා, තස්ස බ්‍රාහ්මණිං ආහරාපෙත්වා, අය්‍යිකට්ඨානෙ ඨපෙත්වා පුන පුච්ඡි – ‘‘අඤ්ඤොපි, භන්තෙ, අත්ථි පලිබොධො’’ති? නත්ථි[Pg.222], මහාරාජාති වුත්තෙ රාජාපි චීවරදුස්සානි දාපෙත්වා, ‘‘භන්තෙ, මම සන්තකං තුම්හාකං භික්ඛුභාවං ජානාථා’’ති ආහ. ආම, මහාරාජාති. අථ නං රාජා ආහ – ‘‘භන්තෙ, චීවරපිණ්ඩපාතාදයොපි සබ්බෙ පච්චයා අම්හාකං සන්තකා භවිස්සන්ති. තුම්හෙ තථාගතස්ස මනං ගහෙත්වා සමණධම්මං කරොථා’’ති. ථෙරො තථෙව අප්පමත්තො සමණධම්මං කරොන්තො නචිරස්සෙව ආසවක්ඛයං පත්තොති. දසමං. Der König verneigte sich vor dem Thera und fragte: „Was für ein Hindernis habt Ihr, o Herr?“ – „Ein Hindernis durch Schulden, o großer König.“ – „Wie viel ist es, o Herr?“ – „Zähle es, o großer König.“ Als der König zählte: „Eins, zwei, hundert, tausend...“, reichten seine Finger nicht aus. Da rief er einen Mann herbei und sprach: „Geh, mein Guter, lass die Trommel in der Stadt schlagen und verkünden: ‚Alle Gläubiger des Brahmanen Bahudhītika („der mit vielen Töchtern“) sollen sich im Schlosshof versammeln!‘“ Die Leute hörten den Trommelschlag und versammelten sich. Der König ließ die Schuldscheine aus ihren Händen holen und zahlte allen den vollen Betrag aus. Allein das ausgezahlte Gold hatte einen Wert von einhunderttausend. Erneut fragte der König: „Gibt es noch ein anderes Hindernis, o Herr?“ – „Schulden, o großer König, kann man abbezahlen, um sich zu befreien. Aber diese sieben Töchter sind für mich ein großes Hindernis.“ Der König sandte Wagen aus, ließ seine Töchter herbeibringen, machte sie zu seinen eigenen Töchtern (adoptierte sie), verheiratete sie in die jeweiligen Familien und fragte erneut: „Gibt es noch ein anderes Hindernis, o Herr?“ – „Die Brahmanin (meine Ehefrau), o großer König.“ Der König sandte wieder einen Wagen aus, ließ seine Brahmanin herbeibringen, setzte sie in die Stellung einer Großmutter im Palast ein und fragte wieder: „Gibt es noch ein anderes Hindernis, o Herr?“ Als er sagte: „Es gibt keines mehr, o großer König“, ließ der König Gewänder überreichen und sprach: „O Herr, erkennt Euer Mönchsleben als unter meiner Obhut stehend an.“ – „Ja, o großer König.“ Daraufhin sprach der König zu ihm: „O Herr, alle Requisiten wie Gewänder, Almosenspeise und so weiter werden aus unserem Besitz stammen. Richtet Euren Geist ganz auf den Tathāgata und praktiziert das Mönchsleben.“ Der Thera praktizierte unermüdlich genau so das Mönchsleben und erlangte schon bald die Vernichtung der Triebe (Arhatschaft). Das Zehnte. පඨමො වග්ගො. Das erste Kapitel (Vagga). 2. උපාසකවග්ගො 2. Das Kapitel über die Laienanhänger (Upāsaka-Vagga) 1. කසිභාරද්වාජසුත්තවණ්ණනා 1. Die Erklärung des Kasibhāradvāja-Sutta 197. දුතියවග්ගස්ස පඨමෙ මගධෙසූති එවංනාමකෙ ජනපදෙ. දක්ඛිණාගිරිස්මින්ති රාජගහං පරිවාරෙත්වා ඨිතස්ස ගිරිනො දක්ඛිණභාගෙ ජනපදො අත්ථි, තස්මිං ජනපදෙ, තත්ථ විහාරස්සාපි තදෙව නාමං. එකනාළායං බ්‍රාහ්මණගාමෙති එකනාළාති තස්ස ගාමස්ස නාමං. බ්‍රාහ්මණා පනෙත්ථ සම්බහුලා පටිවසන්ති, බ්‍රාහ්මණභොගො එව වා සො. තස්මා ‘‘බ්‍රාහ්මණගාමො’’ති වුච්චති. 197. Im ersten Sutta des zweiten Kapitels bedeutet „in Magadha“: in dem Bezirk dieses Namens. „In Dakkhiṇāgiri“ bedeutet: Es gibt einen Bezirk im südlichen Teil des Gebirges, das Rājagaha umgibt; in diesem Bezirk. Auch das dortige Kloster hat denselben Namen. „In Ekanāḷā, dem Brahmanendorf“: „Ekanāḷā“ ist der Name jenes Dorfes. Hier wohnen jedoch sehr viele Brahmanen, oder es handelt sich um ein den Brahmanen zur Nutzung überlassenes Lehen. Deshalb wird es „Brahmanendorf“ genannt. තෙන ඛො පන සමයෙනාති යං සමයං භගවා මගධරට්ඨෙ එකනාළං බ්‍රාහ්මණගාමං උපනිස්සාය දක්ඛිණගිරිමහාවිහාරෙ බ්‍රාහ්මණස්ස ඉන්ද්‍රියපරිපාකං ආගමයමානො විහරති, තෙන සමයෙන. කසිභාරද්වාජස්සාති සො බ්‍රාහ්මණො කසිං නිස්සාය ජීවති, භාරද්වාජොති චස්ස ගොත්තං. පඤ්චමත්තානීති පඤ්ච පමාණානි, අනූනානි අනධිකානි පඤ්චනඞ්ගලසතානීති වුත්තං හොති. පයුත්තානීති යොජිතානි, බලීබද්දානං ඛන්ධෙසු ඨපෙත්වා යුගෙ යොත්තෙහි යොජිතානීති අත්ථො. „Zu jener Zeit nun“ bedeutet: Zu jener Zeit, als der Erhabene in Abhängigkeit von dem Brahmanendorf Ekanāḷā im Lande Magadha im großen Dakkhiṇāgiri-Kloster weilte und auf die Reifung der geistigen Fähigkeiten (indriya) des Brahmanen wartete. „Des Kasi-Bhāradvāja“: Jener Brahmane lebte vom Ackerbau (kasi), und Bhāradvāja war sein Sippenname (gotta). „Etwa fünfhundert“ bedeutet genau fünfhundert Pflüge, weder weniger noch mehr. „Angeschirrt“ bedeutet eingespannt; es meint, dass die Joche auf den Nacken der Stiere gelegt und mit den Jochriemen festgebunden waren. වප්පකාලෙති වප්පනකාලෙ බීජනික්ඛෙපසමයෙ. තත්ථ ද්වෙ වප්පානි කලලවප්පඤ්ච පංසුවප්පඤ්ච. පංසුවප්පං ඉධ අධිප්පෙතං, තඤ්ච ඛො පඨමදිවසෙ මඞ්ගලවප්පං. තත්ථායං උපකරණසම්පදා – තීණි බලිබද්දසහස්සානි උපට්ඨාපිතානි හොන්ති, සබ්බෙසං සුවණ්ණමයානි සිඞ්ගානි පටිමුක්කානි, රජතමයා ඛුරා, සබ්බෙ [Pg.223] සෙතමාලාහි චෙව ගන්ධපඤ්චඞ්ගුලීහි ච අලඞ්කතා පරිපුණ්ණපඤ්චඞ්ගා සබ්බලක්ඛණසම්පන්නා, එකච්චෙ කාළා අඤ්ජනවණ්ණා, එකච්චෙ සෙතා ඵලිකවණ්ණා, එකච්චෙ රත්තා පවාළවණ්ණා, එකච්චෙ කම්මාසා මසාරගල්ලවණ්ණා. එවං පඤ්චසතා කස්සකා සබ්බෙ අහතසෙතවත්ථා ගන්ධමාලාලඞ්කතා දක්ඛිණඅංසකූටෙසු පතිට්ඨිතපුප්ඵචුම්බටකා හරිතාලමනොසිලාලඤ්ජනුජ්ජලගත්තා දස දස නඞ්ගලා එකෙකගුම්බා හුත්වා ගච්ඡන්ති. නඞ්ගලානං සීසඤ්ච යුගඤ්ච පතොදා ච සුවණ්ණඛචිතා. පඨමනඞ්ගලෙ අට්ඨ බලීබද්දා යුත්තා, සෙසෙසු චත්තාරො චත්තාරො, අවසෙසා කිලන්තපරිවත්තනත්ථං ආනීතා. එකෙකගුම්බෙ එකෙකබීජසකටං එකෙකො කසති, එකෙකො වප්පති. „Zur Saatzeit“ bedeutet zur Zeit des Aussäens, zur Zeit des Ausstreuens der Saatkörner. Dabei gibt es zwei Arten der Aussaat: die Aussaat im Schlamm (kalalavappa) und die Aussaat im trockenen Staub (paṃsuvappa). Hier ist die Aussaat im trockenen Staub gemeint, und zwar am ersten Tag als feierliche Aussaat. Dabei war die Ausstattung wie folgt: Dreitausend Stiere waren bereitgestellt, allen waren goldene Hüllen über die Hörner und silberne Hüllen über die Hufe gezogen, sie alle waren mit weißen Kränzen und mit duftenden Fünffinger-Abdrücken geschmückt, sie hatten vollkommene Glieder und waren mit allen guten Merkmalen ausgestattet; einige waren schwarz von der Farbe von Augensalbe, einige weiß von der Farbe von Kristall, einige rot von der Farbe von Korallen, einige gefleckt von der Farbe von Masāragalla-Edelsteinen. Ebenso gab es fünfhundert Ackerleute; sie alle trugen ungetragene, weiße Gewänder, waren mit Duftstoffen und Kränzen geschmückt, trugen wohlplatzierte Blumenkränze auf ihren rechten Schultern und ihre Körper glänzten, bemalt mit Gelberde, Roterde und Augensalbe; je zehn Pflüge bildeten eine Gruppe und zogen los. Die Spitzen der Pflüge, die Joche und die Treibstacheln waren mit Gold verziert. Vor den ersten Pflug waren acht Stiere gespannt, vor die übrigen jeweils vier; die restlichen Stiere wurden mitgeführt, um die müde gewordenen Tiere auszuwechseln. In jeder Gruppe gab es einen eigenen Saatgutwagen; einer pflügte, ein anderer säte aus. බ්‍රාහ්මණො පන පගෙව මස්සුකම්මං කාරාපෙත්වා න්හායිත්වා සුගන්ධගන්ධෙහි විලිත්තො පඤ්චසතග්ඝනකං වත්ථං නිවාසෙත්වා සහස්සග්ඝනකං එකංසං කරිත්වා එකෙකිස්සා අඞ්ගුලියා ද්වෙ ද්වෙති වීසති අඞ්ගුලිමුද්දිකායො කණ්ණෙසු සීහකුණ්ඩලානි සීසෙ බ්‍රහ්මවෙඨනං පටිමුඤ්චිත්වා සුවණ්ණමාලං කණ්ඨෙ කත්වා බ්‍රාහ්මණගණපරිවුතො කම්මන්තං වොසාසති. අථස්ස බ්‍රාහ්මණී අනෙකසතභාජනෙසු පායාසං පචාපෙත්වා මහාසකටෙසු ආරොපෙත්වා ගන්ධොදකෙන න්හායිත්වා සබ්බාලඞ්කාරවිභූසිතා බ්‍රාහ්මණීගණපරිවුතා කම්මන්තං අගමාසි. ගෙහම්පිස්ස හරිතුපලිත්තං විප්පකිණ්ණලාජං පුණ්ණඝටකදලිධජපටාකාහි අලඞ්කතං ගන්ධපුප්ඵාදීහි සුකතබලිකම්මං, ඛෙත්තඤ්ච තෙසු තෙසු ඨානෙසු සමුස්සිතද්ධජපටාකං අහොසි. පරිජනකම්මකාරෙහි සද්ධිං ඔසටපරිසා අඩ්ඪතෙය්‍යසහස්සා අහොසි, සබ්බෙ අහතවත්ථා, සබ්බෙසං පායාසභොජනමෙව පටියත්තං. Der Brahmane aber ließ sich schon im Voraus den Bart scheren, badete, salbte sich mit wohlriechenden Düften, kleidete sich in ein Gewand im Wert von fünfhundert Münzen, warf sich ein Obergewand im Wert von tausend Münzen über eine Schulter, steckte an jeden einzelnen Finger je zwei Ringe – mithin zwanzig Fingerringe –, setzte sich löwenförmige Ohrringe in die Ohren, einen Turban wie eine Krone des Brahma auf das Haupt, legte sich eine goldene Girlande um den Hals und leitete, umgeben von einer Schar von Brahmanen, die Feldarbeit. Da ließ seine Ehefrau, die Brahmanin, Milchreis in vielen hundert Gefäßen kochen, lud ihn auf große Wagen, badete mit Duftwasser, schmückte sich mit allerlei Zierrat und begab sich, umgeben von einer Schar von Brahmaninnen, zum Arbeitsplatz. Auch sein Haus war mit frischem Kuhdung bestrichen, mit verstreutem Puffreis versehen, mit gefüllten Krügen, Bananenstauden, Wimpeln und Bannern geschmückt, und mit Blumen, Düften usw. war ein Opfer dargebracht worden; und auch auf dem Feld waren hier und da Banner und Wimpel aufgerichtet. Zusammen mit den Gefolgsleuten und Arbeitern betrug die versammelte Menge zweitausendfünfhundert Personen; alle waren in neue Gewänder gekleidet, und für alle war ausschließlich eine Mahlzeit aus Milchreis bereitet worden. අථ බ්‍රාහ්මණො සුවණ්ණපාතිං ධොවාපෙත්වා පායාසස්ස පූරෙත්වා සප්පිමධුඵාණිතෙහි අභිසඞ්ඛරිත්වා නඞ්ගලබලිකම්මං කාරාපෙසි. බ්‍රාහ්මණී පඤ්චන්නං කස්සකසතානං සුවණ්ණරජතකංසතම්බලොහමයානි භාජනානි දාපෙත්වා සුවණ්ණකටච්ඡුං ගහෙත්වා පායාසෙන පරිවිසන්තී ගච්ඡති. බ්‍රාහ්මණො පන බලිකම්මං කාරෙත්වා රත්තබන්ධිකායො උපාහනායො ආරොහිත්වා රත්තසුවණ්ණදණ්ඩකං ගහෙත්වා, ‘‘ඉධ පායාසං දෙථ, ඉධ සප්පිං [Pg.224] දෙථ, ඉධ සක්ඛරං දෙථා’’ති වොසාසමානො විචරති. අයං තාව කම්මන්තෙ පවත්ති. Daraufhin ließ der Brahmane eine goldene Schale waschen, füllte sie mit Milchreis, verfeinerte ihn mit geklärter Butter, Honig und Melasse und ließ das Pflug-Opferfeier vollziehen. Die Brahmanin ließ den fünfhundert Ackerbauern Schalen aus Gold, Silber, Bronze, Kupfer und Eisen geben, nahm eine goldene Kelle und ging umher, um den Milchreis zu verteilen. Der Brahmane aber, nachdem er das Opfer vollzogen hatte, zog rote, geschnürte Sandalen an, nahm einen Stab aus rotem Gold und ging umher, während er anwies: „Gebt hier Milchreis! Gebt hier geklärte Butter! Gebt hier Zucker!“ Dies ist zunächst das Geschehen bei der Arbeit. විහාරෙ පන යත්ථ යත්ථ බුද්ධා වසන්ති, තත්ථ තත්ථ නෙසං දෙවසිකං පඤ්ච කිච්චානි භවන්ති, සෙය්‍යථිදං – පුරෙභත්තකිච්චං පච්ඡාභත්තකිච්චං පුරිමයාමකිච්චං මජ්ඣිමයාමකිච්චං පච්ඡිමයාමකිච්චන්ති. Im Kloster aber, wo auch immer die Buddhas weilen, haben sie täglich fünf Pflichten, nämlich: die Pflicht vor dem Mahl, die Pflicht nach dem Mahl, die Pflicht in der ersten Nachtwache, die Pflicht in der mittleren Nachtwache und die Pflicht in der letzten Nachtwache. තත්‍රිදං පුරෙභත්තකිච්චං – භගවා හි පාතොව උට්ඨාය උපට්ඨාකානුග්ගහත්ථං සරීරඵාසුකත්ථඤ්ච මුඛධොවනාදිපරිකම්මං කත්වා යාව භික්ඛාචාරවෙලා, තාව විවිත්තාසනෙ වීතිනාමෙත්වා භික්ඛාචාරවෙලාය නිවාසෙත්වා කායබන්ධනං බන්ධිත්වා චීවරං පාරුපිත්වා පත්තමාදාය කදාචි එකකො කදාචි භික්ඛුසඞ්ඝපරිවුතො ගාමං වා නිගමං වා පිණ්ඩාය පවිසති කදාචි පකතියා, කදාචි අනෙකෙහි පාටිහාරියෙහි වත්තමානෙහි. සෙය්‍යථිදං – පිණ්ඩාය පවිසතො ලොකනාථස්ස පුරතො පුරතො ගන්ත්වා මුදුගතියො වාතා පථවිං සොධෙන්ති, වලාහකා උදකඵුසිතානි මුඤ්චන්තා මග්ගෙ රෙණුං වූපසමෙත්වා උපරි විතානං හුත්වා තිට්ඨන්ති, අපරෙ වාතා පුප්ඵානි උපහරිත්වා මග්ගෙ ඔකිරන්ති. උන්නතා භූමිප්පදෙසා ඔනමන්ති, ඔනතා උන්නමන්ති. පාදනික්ඛෙපසමයෙ සමාව භූමි හොති, සුඛසම්ඵස්සානි පදුමපුප්ඵානි වා පාදෙ සම්පටිච්ඡන්ති. ඉන්දඛීලස්ස අන්තො ඨපිතමත්තෙ දක්ඛිණපාදෙ සරීරා ඡබ්බණ්ණරස්මියො නික්ඛමිත්වා සුවණ්ණරසසිඤ්චනානි විය චිත්‍රපටපරික්ඛිත්තානි විය ච පාසාදකූටාගාරාදීනි කරොන්තියො ඉතො චිතො ච විධාවන්ති. හත්ථිඅස්සවිහඞ්ගාදයො සකසකට්ඨානෙසු ඨිතායෙව මධුරෙනාකාරෙන සද්දං කරොන්ති, තථා භෙරිවීණාදීනි තූරියානි මනුස්සානඤ්ච කායූපගානි ආභරණානි. තෙන සඤ්ඤාණෙන මනුස්සා ජානන්ති ‘‘අජ්ජ භගවා ඉධ පිණ්ඩාය පවිට්ඨො’’ති. තෙ සුනිවත්ථා සුපාරුතා ගන්ධපුප්ඵාදීනි ආදාය ඝරා නික්ඛමිත්වා අන්තරවීථිං පටිපජ්ජිත්වා භගවන්තං ගන්ධපුප්ඵාදීහි සක්කච්චං පූජෙත්වා වන්දිත්වා – ‘‘අම්හාකං, භන්තෙ, දස භික්ඛූ, අම්හාකං වීසති, අම්හාකං භික්ඛුසතං දෙථා’’ති යාචිත්වා භගවතොපි පත්තං ගහෙත්වා ආසනං පඤ්ඤාපෙත්වා සක්කච්චං පිණ්ඩපාතෙන පටිමානෙන්ති. Dabei ist dies die Pflicht vor dem Mahl: Der Erhabene steht nämlich früh am Morgen auf, verrichtet, um denen, die ihm dienen, Beistand zu leisten, und um das Wohlbefinden seines Körpers zu fördern, die vorbereitenden Handlungen wie das Waschen des Gesichts usw., und verbringt die Zeit bis zur Stunde des Almosengangs auf einem abgelegenen Sitz. Zur Stunde des Almosengangs legt er das Untergewand an, bindet den Gürtel um, legt das Obergewand an, nimmt die Almosenschale und begibt sich manchmal allein, manchmal von der Mönchsgemeinde umgeben, in ein Dorf oder eine Kleinstadt um Almosenspeise willen hinein – manchmal in seiner gewöhnlichen Gestalt, manchmal unter dem Wirken zahlreicher Wunder. Und zwar so: Vor dem Weltenhüter, wenn er zum Almosengang eintritt, wehen sanfte Winde voraus und reinigen den Erdboden. Wolken lassen Wassertropfen herabfallen, legen den Staub auf dem Weg nieder und verbleiben oben wie ein Baldachin. Andere Winde tragen Blumen herbei und verstreuen sie auf dem Weg. Erhöhte Stellen des Bodens senken sich, tiefe Stellen heben sich. Im Moment des Auftretens wird der Erdboden völlig eben, oder sanft zu berührende Lotusblüten fangen seine Füße auf. Sobald er den rechten Fuß über die Torschwelle setzt, entspringen seinem Körper sechsfarbige Strahlen, die wie ein Überguss aus flüssigem Gold oder wie mit bunten Gewändern umhüllt umherlaufen und Paläste, Türme und Giebelhäuser schmücken. Elefanten, Pferde, Vögel und andere Tiere verbleiben an ihren jeweiligen Plätzen und stoßen liebliche Töne aus. Ebenso erzeugen Musikinstrumente wie Trommeln und Lauten sowie der am Körper getragene Schmuck der Menschen liebliche Klänge. An diesem Zeichen erkennen die Menschen: „Heute ist der Erhabene hier zum Almosengang eingetroffen.“ Sie kleiden und hüllen sich ordentlich ein, nehmen Duftstoffe, Blumen usw., verlassen ihre Häuser, betreten die Straße, auf der er wandelt, verehren den Erhabenen ehrerbietig mit Duftstoffen, Blumen usw., erweisen ihm Ehrerbietung und bitten: „Ehrwürdiger Herr, gebt uns zehn Mönche! Gebt uns zwanzig! Gebt uns einhundert Mönche!“, nehmen die Almosenschale des Erhabenen, bereiten einen Sitz und bedienen ihn ehrerbietig mit Almosenspeise. භගවා [Pg.225] කතභත්තකිච්චො තෙසං සන්තානානි ඔලොකෙත්වා තථා ධම්මං දෙසෙති, යථා කෙචි සරණගමනෙ පතිට්ඨහන්ති, කෙචි පඤ්චසු සීලෙසු, කෙචි සොතාපත්තිසකදාගාමිඅනාගාමිඵලානං අඤ්ඤතරස්මිං, කෙචි පබ්බජිත්වා අග්ගඵලෙ අරහත්තෙති. එවං මහාජනං අනුග්ගහෙත්වා උට්ඨායාසනා විහාරං ගච්ඡති. තත්ථ ගන්ධමණ්ඩලමාළෙ පඤ්ඤත්තවරබුද්ධාසනෙ නිසීදති භික්ඛූනං භත්තකිච්චපරියොසානං ආගමයමානො. තතො භික්ඛූනං භත්තකිච්චපරියොසානෙ උපට්ඨාකො භගවතො නිවෙදෙති. අථ භගවා ගන්ධකුටිං පවිසති. ඉදං තාව පුරෙභත්තකිච්චං. Nachdem der Erhabene sein Mahl beendet hat, blickt er auf die geistigen Anlagen dieser Menschen und verkündet die Lehre so, dass einige Zuflucht nehmen, einige sich in den fünf Tugendregeln festigen, einige eine der Früchte des Stromeintritts, der Einmalwiederkehr oder der Nichtwiederkehr erlangen, und einige, nachdem sie ordiniert wurden, die höchste Frucht, die Erhabenheit, erreichen. Nachdem er so der großen Menschenmenge Beistand geleistet hat, erhebt er sich von seinem Sitz und geht zurück zum Kloster. Dort setzt er sich in der duftenden Rundhalle auf den für ihn bereiteten, edlen Buddha-Sitz und wartet, bis die Mönche ihr Mahl beendet haben. Danach, wenn die Mönche ihr Mahl beendet haben, erstattet der persönliche Diener dem Erhabenen Bericht. Daraufhin betritt der Erhabene die Duftkammer. Dies ist zunächst die Pflicht vor dem Mahl. අථ භගවා එවං කතපුරෙභත්තකිච්චො ගන්ධකුටියා උපට්ඨානෙ නිසීදිත්වා පාදෙ පක්ඛාලෙත්වා පාදපීඨෙ ඨත්වා භික්ඛුසඞ්ඝං ඔවදති – ‘‘භික්ඛවෙ, අප්පමාදෙන සම්පාදෙථ, දුල්ලභො බුද්ධුප්පාදො ලොකස්මිං, දුල්ලභො මනුස්සත්තපටිලාභො, දුල්ලභා සද්ධාසම්පත්ති, දුල්ලභා පබ්බජ්ජා, දුල්ලභං සද්ධම්මස්සවන’’න්ති. තත්ථ කෙචි භගවන්තං කම්මට්ඨානං පුච්ඡන්ති. භගවා තෙසං අත්තනො චරියානුරූපං කම්මට්ඨානං දෙති. තතො සබ්බෙපි භගවන්තං වන්දිත්වා අත්තනො අත්තනො රත්තිට්ඨානදිවාට්ඨානානි ගච්ඡන්ති, කෙචි අරඤ්ඤං, කෙචි රුක්ඛමූලං, කෙචි පබ්බතාදීනං අඤ්ඤතරං, කෙචි චාතුමහාරාජිකභවනං…පෙ… කෙචි වසවත්තිභවනන්ති. තතො භගවා ගන්ධකුටිං පවිසිත්වා සචෙ ආකඞ්ඛති, දක්ඛිණෙන පස්සෙන සතො සම්පජානො මුහුත්තං සීහසෙය්‍යං කප්පෙති. අථ සමස්සාසිතකායො උට්ඨහිත්වා දුතියභාගෙ ලොකං වොලොකෙති. තතියභාගෙ යං ගාමං වා නිගමං වා උපනිස්සාය විහරති, තත්ථ මහාජනො පුරෙභත්තං දානං දත්වා පච්ඡාභත්තං සුනිවත්ථො සුපාරුතො ගන්ධපුප්ඵාදීනි ආදාය විහාරෙ සන්නිපතති. තතො භගවා සම්පත්තපරිසාය අනුරූපෙන පාටිහාරියෙන ගන්ත්වා ධම්මසභායං පඤ්ඤත්තවරබුද්ධාසනෙ නිසජ්ජ ධම්මං දෙසෙති කාලයුත්තං සමයයුත්තං. අථ කාලං විදිත්වා පරිසං උය්‍යොජෙති, මනුස්සා භගවන්තං වන්දිත්වා පක්කමන්ති. ඉදං පච්ඡාභත්තකිච්චං. Daraufhin ermahnt der Erhabene, nachdem er so seine Vormittagspflichten erfüllt hat, indem er sich im Vorraum der Duftkammer (Gandhakuṭi) niedersetzt, seine Füße wäscht und auf dem Fußschemel steht, die Mönchsgemeinschaft: „Ihr Mönche, bemüht euch unermüdlich! Schwer zu erlangen ist das Erscheinen eines Buddhas in der Welt; schwer zu erlangen ist die Gewinnung des menschlichen Daseins; schwer zu erlangen ist die Fülle des Glaubens; schwer zu erlangen ist das Hinausgehen in die Hauslosigkeit; schwer zu erlangen ist das Hören des wahren Dhamma.“ Hierbei fragen einige Mönche den Erhabenen nach einem Meditationsobjekt (Kammaṭṭhāna). Der Erhabene gibt ihnen ein ihrer jeweiligen Veranlagung entsprechendes Meditationsobjekt. Danach verneigen sich alle vor dem Erhabenen und begeben sich zu ihren jeweiligen Nacht- und Tagessitzen; einige gehen in den Wald, einige an den Fuß eines Baumes, einige zu Bergen und anderen Orten, einige in das Reich der Vier Großkönige... und manche in das Reich der Vasavatti-Götter. Danach betritt der Erhabene die Duftkammer und pflegt, wenn er es wünscht, auf der rechten Seite liegend, achtsam und klar wissend, für eine Weile den Löwenschlaf. Daraufhin erhebt er sich mit erfrischtem Körper und betrachtet im zweiten Teil des Nachmittags die Welt. Im dritten Teil hält er sich in Abhängigkeit von einem Dorf oder einer Kleinstadt auf; dort spenden die Menschen am Vormittag eine Gabe und versammeln sich am Nachmittag, ordentlich gekleidet und verhüllt, mit Düften, Blumen und anderem im Kloster. Daraufhin begibt sich der Erhabene mit einer der anwesenden Versammlung angemessenen übernatürlichen Kraft dorthin, setzt sich in der Versammlungshalle auf den hergerichteten edlen Buddhasitz und lehrt den Dhamma, wie es der Zeit und dem Anlass entspricht. Wenn er schließlich die rechte Zeit erkennt, entlässt er die Versammlung; die Menschen verneigen sich vor dem Erhabenen und gehen fort. Dies ist die Pflicht des Nachmittags. සො එවං නිට්ඨිතපච්ඡාභත්තකිච්චො සචෙ ගත්තානි ඔසිඤ්චිතුකාමො හොති, බුද්ධාසනා වුට්ඨාය න්හානකොට්ඨකං පවිසිත්වා උපට්ඨාකෙන පටියාදිතඋදකෙන ගත්තානි උතුං ගාහාපෙති. උපට්ඨාකොපි බුද්ධාසනං ආනෙත්වා පප්ඵොටෙත්වා ගන්ධකුටිපරිවෙණෙ පඤ්ඤාපෙති. භගවා සුරත්තදුපට්ටං නිවාසෙත්වා කායබන්ධනං බන්ධිත්වා උත්තරාසඞ්ගං කත්වා තත්ථ ආගන්ත්වා නිසීදති [Pg.226] එකකොව මුහුත්තං පටිසල්ලීනො. අථ භික්ඛූ තතො තතො ආගම්ම භගවතො උපට්ඨානං ගච්ඡන්ති. තත්ථ එකච්චෙ පඤ්හං පුච්ඡන්ති, එකච්චෙ කම්මට්ඨානං, එකච්චෙ ධම්මස්සවනං යාචන්ති. භගවා තෙසං අධිප්පායං සම්පාදෙන්තො පුරිමයාමං වීතිනාමෙති. ඉදං පුරිමයාමකිච්චං. Wenn er so seine Nachmittagspflichten vollendet hat und seinen Körper mit Wasser zu übergießen wünscht, erhebt er sich vom Buddhasitz, betritt das Badehaus und lässt seinen Körper durch das vom Diener vorbereitete Wasser die angenehme Temperatur annehmen. Auch der Diener holt den Buddhasitz herbei, klopft ihn aus und bereitet ihn im Hof der Duftkammer vor. Der Erhabene legt sein tiefrotes Untergewand an, bindet den Gürtel um, legt das Obergewand an, begibt sich dorthin und setzt sich für eine Weile ganz allein in Zurückgezogenheit nieder. Daraufhin kommen die Mönche von hier und da herbei und begeben sich zur Aufwartung beim Erhabenen. Dort stellen einige Fragen, manche bitten um ein Meditationsobjekt, andere bitten um das Hören des Dhamma. Indem der Erhabene ihre Wünsche erfüllt, verbringt er die erste Nachtwache. Dies ist die Pflicht der ersten Nachtwache. පුරිමයාමකිච්චපරියොසානෙ පන භික්ඛූසු භගවන්තං වන්දිත්වා පක්කමන්තෙසු සකලදසසහස්සිලොකධාතුදෙවතායො ඔකාසං ලභමානා භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා පඤ්හං පුච්ඡන්ති යථාභිසඞ්ඛතං අන්තමසො චතුරක්ඛරම්පි. භගවා තාසං තාසං දෙවතානං පඤ්හං විස්සජ්ජෙන්තො මජ්ඣිමයාමං වීතිනාමෙති. ඉදං මජ්ඣිමයාමකිච්චං. Am Ende der Pflichten der ersten Nachtwache aber, während die Mönche nach der Ehrerbietung vor dem Erhabenen fortgehen, kommen die Gottheiten aus dem gesamten zehntausendfachen Weltsystem, nachdem sie die Gelegenheit dazu erhalten haben, zum Erhabenen und stellen Fragen, die sie vorbereitet haben – und seien es im Mindesten nur vier Silben. Der Erhabene verbringt die mittlere Nachtwache damit, die Fragen der jeweiligen Gottheiten zu beantworten. Dies ist die Pflicht der mittleren Nachtwache. පච්ඡිමයාමං පන තයො කොට්ඨාසෙ කත්වා පුරෙභත්තතො පට්ඨාය නිසජ්ජාපීළිතස්ස සරීරස්ස කිලාසුභාවමොචනත්ථං එකං කොට්ඨාසං චඞ්කමෙන වීතිනාමෙති. දුතියකොට්ඨාසෙ ගන්ධකුටිං පවිසිත්වා දක්ඛිණෙන පස්සෙන සතො සම්පජානො සීහසෙය්‍යං කප්පෙති. තතියකොට්ඨාසෙ පච්චුට්ඨාය නිසීදිත්වා පුරිමබුද්ධානං සන්තිකෙ දානසීලාදිවසෙන කතාධිකාරපුග්ගලදස්සනත්ථං බුද්ධචක්ඛුනා ලොකං ඔලොකෙති. ඉදං පච්ඡිමයාමකිච්චං. Die letzte Nachtwache aber teilt er in drei Teile; um die Erschöpfung des Körpers zu lindern, der durch das Sitzen seit dem Vormittag geplagt ist, verbringt er einen Teil mit dem Gehmeditieren. Im zweiten Teil betritt die Duftkammer und pflegt auf der rechten Seite liegend, achtsam und klar wissend, den Löwenschlaf. Im dritten Teil steht er auf, setzt sich nieder und betrachtet mit dem Buddha-Auge die Welt, um jene Personen zu erkennen, die unter früheren Buddhas durch Gaben, Tugend und andere heilsame Taten Verdienste angesammelt haben. Dies ist die Pflicht der letzten Nachtwache. තදාපි එවං ඔලොකෙන්තො කසිභාරද්වාජං බ්‍රාහ්මණං අරහත්තස්ස උපනිස්සයසම්පන්නං දිස්වා – ‘‘තත්ථ මයි ගතෙ කථා පවත්තිස්සති, කථාවසානෙ ධම්මදෙසනං සුත්වා එසො බ්‍රාහ්මණො සපුත්තදාරො තීසු සරණෙසු පතිට්ඨාය අසීතිකොටිධනං මම සාසනෙ විප්පකිරිත්වා අපරභාගෙ නික්ඛම්ම පබ්බජිත්වා අරහත්තං පාපුණිස්සතී’’ති ඤත්වා තත්ථ ගන්ත්වා කථං සමුට්ඨාපෙත්වා ධම්මං දෙසෙසි. එතමත්ථං දස්සෙතුං අථ ඛො භගවාතිආදි වුත්තං. Als er auch damals so Ausschau hielt, sah er den Brahmanen Kasibhāradvāja, der mit den Voraussetzungen für die Erlangung der Arahatschaft ausgestattet war, und erkannte: „Wenn ich dorthin gehe, wird sich ein Gespräch entspinnen. Am Ende des Gesprächs wird dieser Brahmane, nachdem er die Dhamma-Lehre gehört hat, zusammen mit Frau und Kindern in den Drei Zufluchten Zuflucht nehmen, sein Vermögen von achtzig Millionen in meiner Lehre verteilen und später die Hauslosigkeit antreten, ordinieren und die Arahatschaft erlangen.“ Mit diesem Wissen begab er sich dorthin, leitete ein Gespräch ein und lehrte den Dhamma. Um diesen Sachverhalt darzustellen, wurde die Passage beginnend mit „Atha kho bhagavā“ gesprochen. තත්ථ පුබ්බණ්හසමයන්ති භුම්මත්ථෙ උපයොගවචනං, පුබ්බණ්හසමයෙති අත්ථො. නිවාසෙත්වාති පරිදහිත්වා. විහාරචීවරපරිවත්තනවසෙනෙතං වුත්තං. පත්තචීවරමාදායාති පත්තං හත්ථෙහි, චීවරං කායෙන ආදියිත්වා, සම්පටිච්ඡිත්වා ධාරෙත්වාති අත්ථො. භගවතො කිර පිණ්ඩාය පවිසිතුකාමස්ස භමරො විය විකසිතපදුමද්වයමජ්ඣං, ඉන්දනීලමණිවණ්ණසෙලමයපත්තො හත්ථද්වයමජ්ඣං ආගච්ඡති. තං එවමාගතං පත්තං හත්ථෙහි සම්පටිච්ඡිත්වා චීවරඤ්ච පරිමණ්ඩලං පාරුතං කායෙන ධාරෙත්වාති වුත්තං හොති. තෙනුපසඞ්කමීති [Pg.227] යෙන මග්ගෙන කම්මන්තො ගන්තබ්බො, තෙන එකකොව උපසඞ්කමි. කස්මා පන නං භික්ඛූ නානුබන්ධිංසූති? යදා හි භගවා එකකොව කත්ථචි ගන්තුකාමො හොති, යාව භික්ඛාචාරවෙලා ද්වාරං පිදහිත්වා අන්තොගන්ධකුටියං නිසීදති. භික්ඛූ තාය සඤ්ඤාය ජානන්ති ‘‘අජ්ජ භගවා එකකොව පිණ්ඩාය චරිතුකාමො, අද්ධා කඤ්චි එව විනෙතබ්බපුග්ගලං අද්දසා’’ති. තෙ අත්තනො පත්තචීවරං ගහෙත්වා ගන්ධකුටිං පදක්ඛිණං කත්වා වන්දිත්වා භික්ඛාචාරං ගච්ඡන්ති. තදා ච භගවා එවමකාසි, තස්මා භික්ඛූ නානුබන්ධිංසූති. Darin ist „pubbaṇhasamayaṃ“ (am Vormittag) ein Akkusativ in der Bedeutung des Lokativs; die Bedeutung ist „pubbaṇhasamaye“ (zur Vormittagszeit). „Nivāsetvā“ (bekleidet habend) bedeutet „paridahitvā“ (angelegt habend). Dies wurde im Hinblick auf das Wechseln des im Kloster getragenen Gewandes gesagt. „Pattacīvaramādāya“ (Schale und Gewand nehmend) bedeutet: die Schale mit den Händen, das Gewand mit dem Körper nehmend, annehmend und tragend. Es heißt nämlich, dass für den Erhabenen, wenn er auf Almosengang gehen möchte, die aus saphirblauem Stein bestehende Almosenschale wie eine Biene, die in die Mitte zweier erblühter Lotosblüten fliegt, in die Mitte seiner beiden Hände herabgleitet. Mit den Worten „nachdem er diese so herabgekommene Schale mit den Händen entgegengenommen hatte und das Gewand ringsum ordentlich angelegt am Körper trug“ ist dies gemeint. „Tenupasaṅkami“ (dorthin begab er sich) bedeutet: Auf jenem Weg, auf dem man zum Arbeitsfeld gelangt, begab er sich ganz allein dorthin. Warum aber folgten die Mönche ihm nicht? Denn wenn der Erhabene ganz allein irgendwohin gehen möchte, schließt er die Tür und sitzt in der Duftkammer, bis es Zeit für den Almosengang ist. Die Mönche erkennen an diesem Zeichen: „Heute möchte der Erhabene ganz allein auf Almosengang gehen; gewiss hat er eine zu bekehrende Person gesehen.“ Sie nehmen ihre Schale und ihr Gewand, umrunden die Duftkammer ehrerbietig im Uhrzeigersinn, verneigen sich und gehen auf Almosengang. Und an jenem Tag handelte der Erhabene ebenso, weshalb sie ihm nicht folgten. පරිවෙසනා වත්තතීති තෙසං සුවණ්ණභාජනාදීනි ගහෙත්වා නිසින්නානං පඤ්චසතානං කස්සකානං පරිවිසනා විප්පකතා හොති. එකමන්තං අට්ඨාසීති යත්ථ ඨිතං බ්‍රාහ්මණො පස්සති, තථාරූපෙ දස්සනූපචාරෙ කථාසවනඵාසුකෙ උච්චට්ඨානෙ අට්ඨාසි. ඨත්වා ච රජතසුවණ්ණරසපිඤ්ජරං චන්දිමසූරියානං පභං අතිරොචමානං සමන්තතො සරීරප්පභං මුඤ්චි, යාය අජ්ඣොත්ථටත්තා බ්‍රාහ්මණස්ස කම්මන්තසාලාභිත්තිරුක්ඛකසිතමත්තිකපිණ්ඩාදයො සුවණ්ණමයා විය අහෙසුං. අථ මනුස්සා භුඤ්ජන්තා ච කසන්තා ච සබ්බකිච්චානි පහාය අසීතිඅනුබ්‍යඤ්ජනපරිවාරං ද්වත්තිංසමහාපුරිසලක්ඛණපටිමණ්ඩිතං සරීරං බ්‍යාමප්පභාපරික්ඛෙපවිභූසිතං බාහුයුගලං ජඞ්ගමං විය පදුමසරං, රස්මිජාලසමුජ්ජලිතතාරාගණමිව ගගනතලං, විජ්ජුලතාවිනද්ධමිව ච කනකසිඛරං සිරියා ජලමානං සම්මාසම්බුද්ධං එකමන්තං ඨිතං දිස්වා හත්ථපාදෙ ධොවිත්වා අඤ්ජලිං පග්ගය්හ සම්පරිවාරෙත්වා අට්ඨංසු. එවං තෙහි සම්පරිවාරිතං අද්දසා ඛො කසිභාරද්වාජො බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං පිණ්ඩාය ඨිතං, දිස්වාන භගවන්තං එතදවොච – අහං ඛො, සමණ, කසාමි ච වපාමි චාති. „Es herrscht Essensverteilung“ bedeutet, dass das Servieren der Mahlzeit für jene fünfhundert Bauern, die dasaßen und goldene Gefäße und anderes hielten, noch nicht abgeschlossen war. „Er stellte sich beiseite“ bedeutet, dass er sich an einer höher gelegenen Stelle aufstellte, die im Sichtbereich lag, wo der Brahmane ihn sehen konnte, und wo es leicht war, ein Gespräch zu hören. Und nachdem er sich aufgestellt hatte, strahlte er eine Körperaura nach allen Seiten aus, die wie flüssiges Silber und Gold glänzte und das Licht von Mond und Sonne übertraf. Durch diese Ausstrahlung überflutet, erschienen die Arbeitsbaracke, die Wände, die Bäume, die Pflüge und die Erdschollen des Brahmanen wie aus reinem Gold. Da ließen die essenden und pflügenden Menschen all ihre Tätigkeiten liegen. Als sie den vollkommen Erleuchteten erblickten, der beiseite stand, dessen Körper von den zweiunddreißig Merkmalen eines großen Mannes geschmückt und von den achtzig Nebenmerkmalen umgeben war, dessen Armpaar von einer eine Klafter weit reichenden Aura geziert war, der wie ein wandelnder Lotusteich erschien, wie ein Himmelszelt, das von einem im Strahlennetz aufleuchtenden Sternenheer erhellt wird, oder wie ein goldener Berggipfel, der von Blitzen umwoben ist, und der in seiner ganzen Pracht erstrahlte, wuschen sie ihre Hände und Füße, erhoben ehrfürchtig die gefalteten Hände, umringten ihn und blieben so stehen. Den so von ihnen umringten Erhabenen sah nun der Brahmane Kasibhāradvāja für Almosenspeise dastehen. Als er den Erhabenen sah, sprach er zu ihm: „Ich, o Asket, pflüge und säe.“ කස්මා පනායං එවමාහ, කිං සමන්තපාසාදිකෙ පසාදනීයෙ උත්තමදමථසමථමනුප්පත්තෙපි තථාගතෙ අප්පසාදෙන, උදාහු අඩ්ඪතියානං ජනසහස්සානං පායාසං පටියාදෙත්වාපි කටච්ඡුභික්ඛාය මච්ඡෙරෙනාති? උභයථාපි නො, භගවතො පනස්ස දස්සනෙන අතිත්තං නික්ඛිත්තකම්මන්තං ජනං දිස්වා ‘‘කම්මභඞ්ගං මෙ කාතුං ආගතො’’ති අනත්තමනතා අහොසි, තස්මා [Pg.228] එවමාහ. භගවතො ච ලක්ඛණසම්පත්තිං දිස්වා – ‘‘සචායං කම්මන්තෙ අප්පයොජයිස්ස, සකලජම්බුදීපෙ මනුස්සානං සීසෙ චූළාමණි විය අභවිස්ස, කො නාමස්ස අත්ථො න සම්පජ්ජිස්සති, එවමෙවං අලසතාය කම්මන්තෙ අප්පයොජෙත්වා වප්පමඞ්ගලාදීසු පිණ්ඩාය චරතී’’තිපිස්ස අනත්තමනතා අහොසි. තෙනාහ – ‘‘අහං ඛො, සමණ, කසාමි ච වපාමි ච, කසිත්වා ච වපිත්වා ච භුඤ්ජාමී’’ති. Warum aber sprach dieser so? Geschah es etwa aus mangelndem Vertrauen gegenüber dem Tathāgata, der doch allseits anmutig und vertrauenswürdig ist und die höchste Selbstbezähmung und Geistesruhe erlangt hat? Oder sprach er so aus Geiz bezüglich einer Löffelspeise, obwohl er Milchreis für zweieinhalbtausend Menschen zubereitet hatte? Keines von beiden war der Fall. Vielmehr missfiel es ihm, als er sah, wie die Menschen ihre Arbeit niederlegten und des Anblicks des Erhabenen nicht satt werden konnten, und er dachte: „Er ist gekommen, um meine Arbeit zu ruinieren.“ Darum sprach er so. Und als er die Vollkommenheit der Merkmale des Erhabenen sah, missfiel es ihm ebenfalls, da er dachte: „Wenn dieser Mann sich für weltliche Arbeiten anstrengen würde, wäre er wie ein Kronjuwel auf den Häuptern der Menschen im gesamten Jambudīpa. Welcher Nutzen würde ihm nicht zuteilwerden? Doch gerade so wandert er aus Trägheit, ohne sich für Arbeiten anzustrengen, beim Aussaatfest und anderen Gelegenheiten um Almosenspeise umher.“ Darum sagte er: „Ich, o Asket, pflüge und säe; und nachdem ich gepflügt und gesät habe, esse ich.“ අයං කිරස්ස අධිප්පායො – මය්හම්පි තාව කම්මන්තා න බ්‍යාපජ්ජන්ති, න චම්හි යථා ත්වං එවං ලක්ඛණසම්පන්නො, ත්වම්පි කසිත්වා ච වපිත්වා ච භුඤ්ජස්සු, කො තෙ අත්ථො න සම්පජ්ජෙය්‍ය එවං ලක්ඛණසම්පන්නස්සාති. අපිචායං අස්සොසි – ‘‘සක්‍යරාජකුලෙ කිර කුමාරො උප්පන්නො, සො චක්කවත්තිරජ්ජං පහාය පබ්බජිතො’’ති. තස්මා ඉදානි ‘‘අයං සො’’ති ඤත්වා ‘‘චක්කවත්තිරජ්ජං පහාය කිලන්තොසී’’ති උපාරම්භං ආරොපෙන්තො එවමාහ. අපිච තික්ඛපඤ්ඤො එස බ්‍රාහ්මණො, න භගවන්තං අපසාදෙන්තො භණති, භගවතො පන රූපසම්පත්තිං දිස්වා පුඤ්ඤසම්පත්තිං සම්භාවයමානො කථාපවත්තනත්ථම්පි එවමාහ. අථ භගවා වෙනෙය්‍යවසෙන සදෙවකෙ ලොකෙ අග්ගකස්සකවප්පකභාවං අත්තනො දස්සෙන්තො අහම්පි ඛො බ්‍රාහ්මණොතිආදිමාහ. Dies war wohl seine Absicht: „Selbst meine eigenen Arbeiten verderben nicht, obwohl ich nicht wie du mit solchen Merkmalen ausgestattet bin. Pflüge und säe auch du und iss dann! Welcher Nutzen würde dir, der du mit solchen Merkmalen ausgestattet bist, nicht zuteilwerden?“ Zudem hatte er gehört: „Im Sakya-Königshaus wurde wohl ein Prinz geboren; dieser gab das Reich eines Weltherrschers auf und ging in die Hauslosigkeit.“ Da er nun erkannte: „Das ist er“, sprach er so, um ihm den Vorwurf zu machen: „Da du das Reich eines Weltherrschers aufgegeben hast, bist du nun erschöpft.“ Überdies war dieser Brahmane von scharfem Verstand. Er sprach nicht, um dem Erhabenen Missachtung entgegenzubringen, sondern weil er die vollkommene Gestalt des Erhabenen sah und dessen vollkommenes Verdienst rühmen wollte, sprach er so, auch um ein Gespräch in Gang zu bringen. Daraufhin sprach der Erhabene, um im Einklang mit der Empfänglichkeit des zu Lehrenden seine eigene Natur als der höchste Pflüger und Säer in der Welt samt den Göttern zu zeigen: „Auch ich, o Brahmane...“ und so weiter. අථ බ්‍රාහ්මණො චින්තෙසි – ‘‘අයං සමණො’’ ‘අහම්පි කසාමි ච වපාමි චා’ති භණති. න චස්ස ඔළාරිකානි යුගනඞ්ගලාදීනි කසිභණ්ඩානි පස්සාමි, කිං නු ඛො මුසා භණතී’’ති? භගවන්තං පාදතලතො පට්ඨාය යාව කෙසග්ගා ඔලොකයමානො, අඞ්ගවිජ්ජාය කතාධිකාරත්තා ද්වත්තිංසවරලක්ඛණසම්පත්තිමස්ස ඤත්වා, ‘‘අට්ඨානමෙතං යං එවරූපො මුසා භණෙය්‍යා’’ති සඤ්ජාතබහුමානො භගවති සමණවාදං පහාය ගොත්තෙන භගවන්තං සමුදාචරමානො න ඛො පන මයං පස්සාම භොතො ගොතමස්සාතිආදිමාහ. භගවා පන යස්මා පුබ්බධම්මසභාගතාය කථනං නාම බුද්ධානං ආනුභාවො, තස්මා බුද්ධානුභාවං දීපෙන්තො සද්ධා බීජන්තිආදිමාහ. Da dachte der Brahmane: „Dieser Asket sagt: ‚Auch ich pflüge und säe.‘ Doch ich sehe bei ihm keine grobstofflichen Pflügewerkzeuge wie Joch, Pflug und dergleichen. Spricht er etwa die Unwahrheit?“ Er betrachtete den Erhabenen von den Fußsohlen bis zu den Haarspitzen und erkannte anhand der Lehre von den Körpermerkmalen, da er in der Vergangenheit entsprechende heilsame Verdienste erworben hatte, dessen Ausstattung mit den zweiunddreißig vorzüglichen Merkmalen eines großen Mannes. Er dachte: „Es ist unmöglich, dass eine solche Persönlichkeit die Unwahrheit spricht.“ Von tiefer Ehrfurcht erfüllt, gab er es auf, den Erhabenen als „Asketen“ zu bezeichnen, sprach ihn stattdessen mit seinem Clan-Namen an und sagte: „Wir sehen jedoch kein Joch oder Pflug des verehrten Gotama...“ und so weiter. Da es aber die Wirkkraft der Buddhas ist, Erklärungen im Einklang mit den zuvor dargelegten Prinzipien zu geben, sprach der Erhabene, um diese Buddha-Wirkkraft aufzuzeigen: „Vertrauen ist der Same...“ und so weiter. කා පනෙත්ථ පුබ්බධම්මසභාගතා? නනු බ්‍රාහ්මණෙන භගවා නඞ්ගලාදිකසිසම්භාරසමායොගං පුට්ඨො අපුච්ඡිතස්ස බීජස්ස සභාගතාය ආහ ‘‘සද්ධා බීජ’’න්ති, එවඤ්ච සති කථාපි අනනුසන්ධිකා හොති? න හි බුද්ධානං අනනුසන්ධිකකථා [Pg.229] නාම අත්ථි, නපි පුබ්බධම්මස්ස අසභාගතාය කථෙන්ති. එවං පනෙත්ථ අනුසන්ධි වෙදිතබ්බා – බ්‍රාහ්මණෙන හි භගවා යුගනඞ්ගලාදිකසිසම්භාරවසෙන කසිං පුච්ඡිතො. සො තස්ස අනුකම්පාය ‘‘ඉදං අපුච්ඡිත’’න්ති අපරිහාපෙත්වා සමූලං සඋපකාරං සසම්භාරං සඵලං කසිං පඤ්ඤාපෙතුං මූලතො පට්ඨාය දස්සෙන්තො ‘‘සද්ධා බීජ’’න්තිආදිමාහ. තත්ථ බීජං කසියා මූලං, තස්මිං සති කත්තබ්බතො, අසති අකත්තබ්බතො, තප්පමාණෙන ච කත්තබ්බතො. බීජෙ හි සති කසිං කරොන්ති, න අසති. බීජප්පමාණෙන ච කුසලා කස්සකා ඛෙත්තං කසන්ති, න ඌනං ‘‘මා නො සස්සං පරිහායී’’ති, න අධිකං ‘‘මා නො මොඝො වායාමො අහොසී’’ති. යස්මා ච බීජමෙව මූලං, තස්මා භගවා මූලතො පට්ඨාය කසිසම්භාරං දස්සෙන්තො තස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස කසියා පුබ්බධම්මස්ස බීජස්ස සභාගතාය අත්තනො කසියා පුබ්බධම්මං දස්සෙන්තො ආහ ‘‘සද්ධා බීජ’’න්ති. එවමෙත්ථ පුබ්බධම්මසභාගතාපි වෙදිතබ්බා. Was bedeutet hier „Übereinstimmung mit dem zuvor dargelegten Prinzip“? Wurde der Erhabene nicht vom Brahmanen nach seiner Ausstattung mit den Pflügewerkzeugen wie dem Pflug gefragt? Und da er in Entsprechung zum nicht erfragten Samen sprach: „Vertrauen ist der Same“, würde in diesem Fall nicht auch die Rede unzusammenhängend werden? Denn bei den Buddhas gibt es keine unzusammenhängende Rede, noch sprechen sie im Widerspruch zu einem zuvor dargelegten Prinzip. Hierbei ist der Zusammenhang wie folgt zu verstehen: Der Brahmane fragte den Erhabenen nämlich nach dem Pflügen bezüglich der Ausrüstung wie Joch, Pflug und so weiter. Aus Mitgefühl mit ihm verwarf der Erhabene dies nicht mit dem Gedanken „Dies wurde nicht gefragt“, sondern um ihm ein Pflügen zu erklären, das eine Wurzel hat, mit unterstützenden Mitteln, mit der nötigen Ausrüstung und mit einer Frucht versehen ist, zeigte er es von der Wurzel an auf und sprach: „Vertrauen ist der Same...“ und so weiter. Dabei ist der Same die Wurzel des Pflügens, denn wenn er vorhanden ist, muss das Pflügen getan werden, wenn er nicht vorhanden ist, unterbleibt es, und es wird entsprechend seiner Menge ausgeführt. Denn wenn der Same vorhanden ist, pflügen sie, nicht aber, wenn er fehlt. Und entsprechend der Samenmenge pflügen geschickte Bauern das Feld – nicht zu wenig, denkend „Möge unsere Ernte nicht geschmälert werden!“, und nicht zu viel, denkend „Möge unsere Anstrengung nicht vergeblich sein!“. Und da der Same eben die Wurzel ist, zeigte der Erhabene die Ausrüstung des Pflügens von der Wurzel an auf. Und um in Entsprechung zum Samen, dem zuvor dargelegten Prinzip des Pflügens dieses Brahmanen, das zuvor dargelegte Prinzip seines eigenen Pflügens aufzuzeigen, sprach er: „Vertrauen ist der Same“. So ist auch hierbei die Übereinstimmung mit dem zuvor dargelegten Prinzip zu verstehen. පුච්ඡිතංයෙව වත්වා අපුච්ඡිතං පච්ඡා කිං න වුත්තන්ති චෙ? තස්ස උපකාරභාවතො ච ධම්මසම්බන්ධසමත්ථභාවතො ච. අයං හි බ්‍රාහ්මණො පඤ්ඤවා, මිච්ඡාදිට්ඨිකුලෙ පන ජාතත්තා සද්ධාරහිතො, සද්ධාරහිතො ච පඤ්ඤවා පරෙසං සද්ධාය අත්තනො අවිසයෙ අපටිපජ්ජමානො විසෙසං නාධිගච්ඡති, කිලෙසකාලුස්සියපරාමට්ඨාපි චස්ස දුබ්බලා සද්ධා බලවතියා පඤ්ඤාය සහසා වත්තමානා අත්ථසිද්ධිං න කරොති හත්ථිනා සද්ධිං එකධුරෙ යුත්තො ගොණො විය. ඉතිස්ස සද්ධා උපකාරිකාති තං බ්‍රාහ්මණං සද්ධාය පතිට්ඨාපෙන්තෙන පච්ඡාපි වත්තබ්බො අයමත්ථො දෙසනාකුසලතාය පුබ්බෙ වුත්තො. බීජස්ස ච උපකාරිකා වුට්ඨි, සා තදනන්තරංයෙව වුච්චමානා සමත්ථා හොති. එවං ධම්මසම්බන්ධසමත්ථභාවතො පච්ඡාපි වත්තබ්බො අයමත්ථො, අඤ්ඤො ච එවරූපො ඊසායොත්තාදි පුබ්බෙ වුත්තොති වෙදිතබ්බො. Wenn man fragt: „Warum wurde das, was gefragt wurde, zuerst gesagt, und das Ungefragte erst später dargelegt?“ – Dies geschah sowohl aufgrund seiner Förderlichkeit für jenen Brahminen als auch aufgrund der Fähigkeit, die Verbindung zur Lehre (Dhammasambandha) herzustellen. Denn dieser Brahmin ist weise; da er jedoch in einer Familie mit falscher Ansicht geboren wurde, fehlt es ihm an Glauben (Saddhā). Ein Weiser ohne Glauben erlangt jedoch, da er nicht durch den Glauben anderer in einem Bereich praktiziert, der nicht sein eigener Bereich ist, keinen besonderen Fortschritt. Auch bringt sein schwacher Glaube, der durch die Trübung der Befleckungen (Kilesa) beeinträchtigt ist, wenn er plötzlich zusammen mit starker Weisheit wirkt, keine Verwirklichung des Nutzens zustande – wie ein Ochse, der zusammen mit einem Elefanten an dasselbe Joch gespannt ist. Da somit der Glaube für ihn hilfreich ist, wurde dieser Sinn – der, um jenen Brahminen im Glauben zu festigen, eigentlich erst später hätte gesagt werden müssen – aufgrund der Geschicklichkeit in der Lehrverkündigung (Desanākusalatā) schon zuvor dargelegt. Und der Regen ist hilfreich für den Samen; wenn er unmittelbar danach genannt wird, ist er wirksam. Ebenso ist zu verstehen, dass dieser Sinn, der eigentlich erst später hätte gesagt werden müssen, sowie andere derartige Dinge wie die Deichsel, das Seil usw. wegen der Fähigkeit, die Verbindung der Lehre herzustellen, schon zuvor dargelegt wurden. තත්ථ සම්පසාදලක්ඛණා සද්ධා, ඔකප්පනලක්ඛණා වා. බීජන්ති පඤ්චවිධං බීජං මූලබීජං ඛන්ධබීජං ඵලුබීජං අග්ගබීජං බීජබීජමෙව පඤ්චමන්ති. තං සබ්බම්පි විරුහණට්ඨෙන බීජන්තෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති. Dabei hat der Glaube (Saddhā) das Merkmal des Klärens (Sampasāda) oder das Merkmal des Vertrauens (Okappana). Unter „Samen“ (Bīja) versteht man den fünffachen Samen: Wurzelsamen, Stammsamen, Knotensamen, Knospensamen und Kornsamen als fünften. All dies fällt aufgrund des Sinnes des Keimens (Virūhana) unter die Bezeichnung „Samen“. තත්ථ [Pg.230] යථා බ්‍රාහ්මණස්ස කසියා මූලභූතං බීජං ද්වෙ කිච්චානි කරොති, හෙට්ඨා මූලෙන පතිට්ඨාති, උපරි අඞ්කුරං උට්ඨාපෙති, එවං භගවතො කසියා මූලභූතා සද්ධා හෙට්ඨා සීලමූලෙන පතිට්ඨාති, උපරි සමථවිපස්සනඞ්කුරං උට්ඨාපෙති. යථා ච තං මූලෙන පථවිරසං ආපොරසං ගහෙත්වා නාළෙන ධඤ්ඤපරිපාකගහණත්ථං වඩ්ඪති, එවමයං සීලමූලෙන සමථවිපස්සනාරසං ගහෙත්වා අරියමග්ගනාළෙන අරියඵලධඤ්ඤපරිපාකගහණත්ථං වඩ්ඪති. යථා ච තං සුභූමියං පතිට්ඨහිත්වා මූලඞ්කුරපණ්ණනාළකණ්ඩපසවෙහි වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං පත්වා ඛීරං ජනෙත්වා අනෙකසාලිඵලභරිතං සාලිසීසං නිප්ඵාදෙති, එවමෙසා චිත්තසන්තානෙ පතිට්ඨහිත්වා ඡහි විසුද්ධීහි වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං පත්වා ඤාණදස්සනවිසුද්ධිඛීරං ජනෙත්වා අනෙකපටිසම්භිදාභිඤ්ඤාභරිතං අරහත්තඵලං නිප්ඵාදෙති. තෙන වුත්තං ‘‘සද්ධා බීජ’’න්ති. Dabei erfüllt, wie der Same als Grundlage für das Pflügen des Brahminen zwei Funktionen ausübt – unten festigt er sich durch die Wurzel, oben treibt er den Keim aus –, ebenso der Glaube als Grundlage für das Pflügen des Erhabenen zwei Funktionen: unten festigt er sich durch die Wurzel der Tugend (Sīla), oben treibt er den Keim von Ruhe (Samatha) und Hellblick (Vipassanā) aus. Und wie jener Same durch die Wurzel die Erdessenz und die Wasseressenz aufnimmt und durch den Halm wächst, um die Reife des Korns zu erlangen, ebenso nimmt dieser Glaube durch die Wurzel der Tugend die Essenz von Ruhe und Hellblick auf und wächst durch den Halm des edlen Pfades (Ariyamagga), um die Reife des Korns der edlen Frucht (Ariyaphala) zu erlangen. Und wie jener Same, wenn er sich auf gutem Boden festgesetzt hat, durch das Hervorbringen von Wurzeln, Keimen, Blättern, Halmen und Knoten zu Wachstum (Vuddhi), Gedeihen (Virūḷhi) und Fülle (Vepulla) gelangt, den Milchsaft erzeugt und eine Ähre hervorbringt, die mit unzähligen Reiskörnern gefüllt ist, ebenso setzt sich dieser Glaube im Geistesstrom fest, gelangt durch die sechs Läuterungen (Visuddhi) zu Wachstum, Gedeihen und Fülle, erzeugt den Milchsaft der Läuterung der Erkenntnis und Schau (Ñāṇadassanavisuddhi) und bringt die Frucht der Arhatschaft (Arahattaphala) hervor, die mit den vielfältigen analytischen Wissensarten (Paṭisambhidā) und höheren Geisteskräften (Abhiññā) erfüllt ist. Darum wurde gesagt: „Der Glaube ist der Samen“. කස්මා පන අඤ්ඤෙසු පරොපඤ්ඤාසාය කුසලධම්මෙසු එකතො උප්පජ්ජමානෙසු සද්ධාව ‘‘බීජ’’න්ති වුත්තාති චෙ? බීජකිච්චකරණතො. යථා හි තෙසු විඤ්ඤාණංයෙව විජානනකිච්චං කරොති, එවං සද්ධා බීජකිච්චං. සා ච සබ්බකුසලානං මූලභූතා. යථාහ – ‘‘සද්ධාජාතො උපසඞ්කමති, උපසඞ්කමන්තො පයිරුපාසති…පෙ… පඤ්ඤාය ච නං අතිවිජ්ඣ පස්සතී’’ති (ම. නි. 2.183). Wenn man aber fragt: „Warum wird, obwohl die anderen mehr als fünfzig heilsamen Geisteszustände (Kusaladhamma) gemeinsam entstehen, nur der Glaube als „Samen“ bezeichnet?“ – Weil er die Funktion eines Samens erfüllt. Denn wie unter jenen Geisteszuständen das Erkenntnisvermögen (Viññāṇa) die Funktion des Erkennens ausübt, so übt der Glaube die Funktion des Samens aus. Und er ist das Fundament aller heilsamen Zustände. Wie es heißt: „Wer Glauben gefasst hat, nähert sich; wer sich nähert, gesellt sich bei ... und mit Weisheit durchdringt und sieht er es“. අකුසලධම්මෙ චෙව කායඤ්ච තපතීති තපො. ඉන්ද්‍රියසංවරවීරියධුතඞ්ගදුක්කරකාරිකානං එතං අධිවචනං, ඉධ පන ඉන්ද්‍රියසංවරො අධිප්පෙතො. වුට්ඨීති වස්සවුට්ඨි වාතවුට්ඨීතිආදි අනෙකවිධා, ඉධ වස්සවුට්ඨි අධිප්පෙතා. යථා හි බ්‍රාහ්මණස්ස වස්සවුට්ඨිසමනුග්ගහිතං බීජං බීජමූලකඤ්ච සස්සං විරුහති න මිලායති නිප්ඵත්තිං ගච්ඡති, එවං භගවතො ඉන්ද්‍රියසංවරසමනුග්ගහිතා සද්ධා, සද්ධාමූලා ච සීලාදයො ධම්මා විරුහන්ති, න මිලායන්ති නිප්ඵත්තිං ගච්ඡන්ති. තෙනාහ ‘‘තපො වුට්ඨී’’ති. Es wird „Glut“ (Tapo) genannt, weil es die unheilsamen Zustände sowie den Körper erhitzt. Dies ist eine Bezeichnung für die Zügelung der Sinne (Indriyasaṃvara), Tatkraft (Vīriya), asketische Übungen (Dhutaṅga) und schwierige Praktiken (Dukkarakārikā); hier jedoch ist die Zügelung der Sinne gemeint. „Regen“ (Vuṭṭhi) ist von vielfältiger Art, wie Regenfall, Windsturm usw.; hier ist der Regenfall gemeint. Denn wie für den Brahminen der durch den Regenfall begünstigte Samen und die aus dem Samen stammende Saat gedeihen, nicht welken und zur Reife gelangen, ebenso gedeihen für den Erhabenen der durch die Zügelung der Sinne begünstigte Glaube sowie die im Glauben wurzelnden Zustände wie Tugend usw., welken nicht und gelangen zur Vollendung. Darum wurde gesagt: „Die Glut ist der Regen“. පඤ්ඤා මෙති එත්ථ වුත්තො මෙ-සද්දො පුරිමපදෙසුපි යොජෙතබ්බො ‘‘සද්ධා මෙ බීජං, තපො මෙ වුට්ඨී’’ති තෙන කිං දීපෙති? යථා, බ්‍රාහ්මණ, තයා වපිතෙ ඛෙත්තෙ සචෙ වුට්ඨි අත්ථි, ඉච්චෙතං කුසලං. නො චෙ අත්ථි, උදකම්පි තාව දාතබ්බං හොති. තථා මයා හිරිඊසෙ පඤ්ඤායුගනඞ්ගලෙ මනොයොත්තෙන එකාබද්ධෙ කතෙ වීරියබලීබද්දෙ යොජෙත්වා සතිපාචනෙන විජ්ඣිත්වා අත්තනො චිත්තසන්තානඛෙත්තම්හි සද්ධාබීජෙ වපිතෙ [Pg.231] වුට්ඨියා අභාවො නාම නත්ථි, අයං පන මෙ නිච්චකාලං ඉන්ද්‍රියසංවරතපො වුට්ඨීති. Das hier in „meine Weisheit“ (Paññā me) gesprochene Wort „mein“ (me) ist auch auf die vorhergehenden Glieder anzuwenden: „Der Glaube ist mein Samen, die Glut ist mein Regen“. Was wird damit verdeutlicht? So wie es gut ist, o Brahmin, wenn es auf dem von dir besäten Feld regnet, und wenn es nicht regnet, man zumindest Wasser herbeiführen muss, ebenso gibt es – wenn von mir die Pflugschar der Weisheit und das Joch mit der Deichsel der Gewissensscheu (Hiri) durch das Seil des Geistes (Mano) fest miteinander verbunden worden sind, nachdem die Ochsen der Tatkraft (Vīriya) angespannt und mit dem Treibstachel der Achtsamkeit (Sati) angetrieben wurden, und der Samen des Glaubens auf dem Feld des eigenen Geistesstroms gesät wurde – niemals einen Mangel an Regen. Denn diese meine Zügelung der Sinne als Glut ist zu allen Zeiten mein Regen. පඤ්ඤාති කාමාවචරාදිභෙදතො අනෙකවිධා. ඉධ පන සහ විපස්සනාය මග්ගපඤ්ඤා අධිප්පෙතා. යුගනඞ්ගලන්ති යුගඤ්ච නඞ්ගලඤ්ච යුගනඞ්ගලං. යථා හි බ්‍රාහ්මණස්ස යුගනඞ්ගලං, එවං භගවතො දුවිධාපි විපස්සනා පඤ්ඤා ච. තත්ථ යථා යුගං ඊසාය උපනිස්සයං හොති, පුරතො ච ඊසාබද්ධං හොති, යොත්තානං නිස්සයං හොති, බලීබද්දානං එකතො ගමනං ධාරෙති, එවං පඤ්ඤා හිරිප්පමුඛානං ධම්මානං උපනිස්සයා හොති. යථාහ – ‘‘පඤ්ඤුත්තරා සබ්බෙ කුසලා ධම්මා’’ති (අ. නි. 8.83; 10.58) ච, ‘‘පඤ්ඤා හි සෙට්ඨා කුසලා වදන්ති, නක්ඛත්තරාජාරිව තාරකාන’’න්ති (ජා. 2.17.81) ච. කුසලානං ධම්මානං පුබ්බඞ්ගමට්ඨෙන පුරතො ච හොති. යථාහ – ‘‘සීලං සිරී චාපි සතඤ්ච ධම්මො, අන්වායිකා පඤ්ඤවතො භවන්තී’’ති හිරිවිප්පයොගෙන අනුප්පත්තිතො පන ඊසාබද්ධො හොති. මනොසඞ්ඛාතස්ස සමාධියොත්තස්ස නිස්සයපච්චයතො යොත්තානං නිස්සයො හොති. අච්චාරද්ධාතිලීනභාවපටිසෙධනතො වීරියබලීබද්දානං එකතො ගමනං ධාරෙති, යථා ච නඞ්ගලං ඵාලයුත්තං කසනකාලෙ පථවිඝනං භින්දති, මූලසන්තානකානි පදාලෙති, එවං සතියුත්තා පඤ්ඤා විපස්සනාකාලෙ ධම්මානං සන්තතිසමූහකිච්චාරම්මණඝනං භින්දති, සබ්බකිලෙසමූලසන්තානකානි පදාලෙති. සා ච ඛො ලොකුත්තරාව, ඉතරා පන ලොකිකාපි සියා. තෙනාහ ‘‘පඤ්ඤා මෙ යුගනඞ්ගල’’න්ති. Unter „Weisheit“ (Paññā) versteht man vielfältige Arten entsprechend den Einteilungen wie der Sinnensphäre (Kāmāvacara) usw. Hier jedoch ist die Pfad-Weisheit (Maggapaññā) zusammen mit dem Hellblick (Vipassanā) gemeint. „Joch und Pflug“ (Yuganaṅgala) meint das Joch und den Pflug zusammen. Wie der Brahmin ein Joch und einen Pflug hat, so hat der Erhabene beide Arten: den Hellblick und die Weisheit. Dabei ist, wie das Joch die Stütze für die Deichsel (Īsā) ist, vorn an der Deichsel befestigt ist, die Stütze für die Seile (Yotta) ist und den gleichmäßigen Gang der Ochsen aufrechterhält, ebenso die Weisheit die Stütze für jene Geistesfaktoren, die von der Gewissensscheu (Hiri) angeführt werden. Wie es heißt: „Alle heilsamen Zustände haben die Weisheit als ihr Höchstes“ und „Die Weisen sagen, die Weisheit sei das Beste, wie der Mond unter den Gestirnen“. Und sie ist vorn, da sie den heilsamen Zuständen vorangeht. Wie es heißt: „Tugend, Herrlichkeit und die Lehre der Guten folgen dem Weisen“. Weil sie nicht ohne Gewissensscheu entsteht, ist sie „an die Deichsel gebunden“. Da sie die Bedingung der Stütze für das Seil der Sammlung (Samādhi), welches als Geist (Mano) bezeichnet wird, darstellt, ist sie die Stütze für die Seile. Weil sie Überanstrengung und Erschlaffung abwendet, erhält sie den gleichmäßigen Gang der Ochsen der Tatkraft (Vīriya) aufrecht. Und wie der mit der Pflugschar versehene Pflug beim Pflügen die harte Erde bricht und das Wurzelgeflecht zerreißt, ebenso bricht die mit Achtsamkeit verbundene Weisheit beim Hellblick die Kompaktheit (Ghana) der Kontinuität, der Gruppe, der Funktion und des Objekts der Daseinsfaktoren (Dhammas) auf und zerreißt das Wurzelgeflecht aller Befleckungen (Kilesa). Und diese Weisheit ist wahrlich überweltlich (Lokuttara), während die andere auch weltlich (Lokiya) sein kann. Darum wurde gesagt: „Die Weisheit ist mein Joch und Pflug“. හිරීයති පාපකෙහි ධම්මෙහීති හිරී. තග්ගහණෙන තාය අවිප්පයුත්තං ඔත්තප්පම්පි ගහිතමෙව හොති. ඊසාති යුගනඞ්ගලසන්ධාරිකා රුක්ඛලට්ඨි. යථා හි බ්‍රාහ්මණස්ස ඊසා යුගනඞ්ගලං ධාරෙති, එවං භගවතොපි හිරී ලොකියලොකුත්තරපඤ්ඤාසඞ්ඛාතං යුගනඞ්ගලං ධාරෙති හිරිඅභාවෙ පඤ්ඤාය අභාවතො. යථා ච ඊසාපටිබද්ධයුගනඞ්ගලං කිච්චකරං හොති අචලං අසිථිලං, එවං හිරිපටිබද්ධා ච පඤ්ඤා කිච්චකාරී හොති අචලා අසිථිලා අබ්බොකිණ්ණා අහිරිකෙන. තෙනාහ ‘‘හිරී ඊසා’’ති. මුනාතීති මනො, චිත්තස්සෙතං නාමං. ඉධ පන මනොසීසෙන තංසම්පයුත්තො සමාධි අධිප්පෙතො. යොත්තන්ති රජ්ජුබන්ධනං. තං තිවිධං ඊසාය සහ යුගස්ස [Pg.232] බන්ධනං, යුගෙන සහ බලීබද්දානං බන්ධනං, සාරථිනා සහ බලීබද්දානං එකාබන්ධනන්ති. තත්ථ යථා බ්‍රාහ්මණස්ස යොත්තං ඊසායුගබලීබද්දෙ එකාබද්ධෙ කත්වා සකකිච්චෙ පටිපාදෙති, එවං භගවතො සමාධි සබ්බෙව තෙ හිරිපඤ්ඤාවීරියධම්මෙ එකාරම්මණෙ අවික්ඛෙපසභාවෙන බන්ධිත්වා සකකිච්චෙ පටිපාදෙති. තෙනාහ ‘‘මනො යොත්ත’’න්ති. Weil es sich vor sündhaften Zuständen schämt, wird es Schamgefühl (hirī) genannt. Durch dessen Erfassung ist auch die von ihm untrennbare Scheu vor dem Bösen (ottappa) mit erfasst. Die Deichsel (īsā) ist der hölzerne Stab, der das Joch und den Pflug zusammenhält. Wie nämlich die Deichsel des Brahmanen das Joch und den Pflug trägt, so trägt auch das Schamgefühl des Erhabenen das Joch und den Pflug, welche als die weltliche und überweltliche Weisheit bezeichnet werden; denn bei Abwesenheit von Schamgefühl gibt es keine Weisheit. Und wie das an der Deichsel befestigte Joch und der Pflug ihre Arbeit unbeweglich und ungelockert verrichten, so verrichtet auch die mit dem Schamgefühl verbundene Weisheit ihre Aufgabe unbeweglich, ungelockert und unvermischt mit Schamlosigkeit. Deshalb sagte er: "Das Schamgefühl ist die Deichsel". Weil er erkennt, ist er der Geist (mano); dies ist eine Bezeichnung für das Bewusstsein (citta). Hier jedoch ist mit dem Geist als Hauptfaktor die mit ihm verbundene Konzentration (samādhi) gemeint. Das Seil (yotta) bedeutet das Bindeseil. Dieses ist dreifach: die Verbindung der Deichsel mit dem Joch, die Verbindung des Jochs mit den Ochsen und die gemeinsame Verbindung der Ochsen durch den Wagenlenker. Wie dabei das Seil des Brahmanen, indem es Deichsel, Joch und Ochsen zu einer Einheit verbindet, seine eigene Arbeit vollbringt, so bindet die Konzentration des Erhabenen all jene Geistesfaktoren wie Schamgefühl, Weisheit und Tatkraft auf ein einziges Objekt durch das Wesen der Unabgelenktheit und vollbringt so ihre eigene Aufgabe. Deshalb sagte er: "Der Geist ist das Seil". චිරකතාදිමත්ථං සරතීති සති. ඵාලෙතීති ඵාලො. පාජෙන්ති එතෙනාති පාජනං. තං ඉධ ‘‘පාචන’’න්ති වුත්තං. පතොදස්සෙතං නාමං. ඵාලො ච පාචනඤ්ච ඵාලපාචනං. යථා හි බ්‍රාහ්මණස්ස ඵාලපාචනං, එවං භගවතො විපස්සනාසම්පයුත්තා මග්ගසම්පයුත්තා ච සති. තත්ථ යථා ඵාලො නඞ්ගලං අනුරක්ඛති, පුරතො චස්ස ගච්ඡති, එවං සති කුසලාකුසලානං ධම්මානං ගතියො සමන්වෙසමානා ආරම්මණෙ වා උපට්ඨාපයමානා පඤ්ඤානඞ්ගලං රක්ඛති. තෙනෙවෙසා ‘‘සතාරක්ඛෙන චෙතසා විහරතී’’තිආදීසු (අ. නි. 10.20) විය ආරක්ඛාති වුත්තා. අප්පමුස්සනවසෙන චස්සා පුරතො හොති. සතිපරිචිතෙ හි ධම්මෙ පඤ්ඤා පජානාති, නො පමුට්ඨෙ. යථා ච පාචනං බලීබද්දානං විජ්ඣනභයං දස්සෙන්තං සංසීදිතුං න දෙති, උප්පථගමනං වාරෙති, එවං සති වීරියබලීබද්දානං අපායභයං දස්සෙන්තී කොසජ්ජසංසීදනං න දෙති, කාමගුණසඞ්ඛාතෙ අගොචරෙ චාරං නිවාරෙත්වා කම්මට්ඨානෙ නියොජෙන්තී උප්පථගමනං වාරෙති. තෙනාහ ‘‘සති මෙ ඵාලපාචන’’න්ති. Weil sie sich an längst Getanes und Ähnliches erinnert, wird sie Achtsamkeit (sati) genannt. Weil sie die Erde spaltet, ist sie die Pflugschar (phāla). Womit man antreibt, das ist das Antriebsmittel (pājana); dies wird hier "pācana" genannt. Es ist eine Bezeichnung für den Treibstachel. Pflugschar und Treibstachel sind Pflugschar-und-Treibstachel. Wie nämlich der Brachmane eine Pflugschar und einen Treibstachel hat, so hat der Erhabene die mit Hellsicht (vipassanā) und dem Pfad (magga) verbundene Achtsamkeit. Wie dabei die Pflugschar den Pflug schützt und vor ihm hergeht, so schützt die Achtsamkeit, indem sie die Verläufe heilsamer und unheilsamer Geistesformationen untersucht oder sie im Objekt gegenwärtig macht, den Pflug der Weisheit. Eben darum wird sie, wie in Textstellen wie "Er verweilt mit einem durch Achtsamkeit behüteten Geist", als "Behütung" (ārakkha) bezeichnet. Und durch die Abwesenheit von Vergesslichkeit geht sie ihr voraus. Denn in einem durch Achtsamkeit vertrauten Ding erkennt die Weisheit klar, nicht aber in einem vergessenen. Und wie der Treibstachel den Ochsen die Gefahr des Stechens zeigt und sie so nicht ermatten lässt sowie das Abweichen vom Weg verhindert, so zeigt die Achtsamkeit den Ochsen der Tatkraft die Gefahr der Leidenswelten, lässt sie nicht in Trägheit versinken, hält sie vom Umherschweifen im ungeeigneten Bereich der Sinnengenußobjekte ab, lenkt sie auf das Meditationsobjekt (kammaṭṭhāna) und verhindert so das Abweichen vom Weg. Deshalb sagte er: "Achtsamkeit ist meine Pflugschar und mein Treibstachel". කායගුත්තොති තිවිධෙන කායසුචරිතෙන ගුත්තො. වචීගුත්තොති චතුබ්බිධෙන වචීසුචරිතෙන ගුත්තො. එත්තාවතා පාතිමොක්ඛසංවරසීලං වුත්තං. ආහාරෙ උදරෙ යතොති එත්ථ ආහාරමුඛෙන සබ්බපච්චයානං ගහිතත්තා චතුබ්බිධෙපි පච්චයෙ යතො සංයතො නිරුපක්කිලෙසොති අත්ථො. ඉමිනා ආජීවපාරිසුද්ධිසීලං වුත්තං. උදරෙ යතොති උදරෙ යතො සංයතො මිතභොජී, ආහාරෙ මත්තඤ්ඤූති වුත්තං හොති. ඉමිනා භොජනෙ මත්තඤ්ඤුතාමුඛෙන පච්චයපටිසෙවනසීලං වුත්තං. තෙන කිං දීපෙති? යථා ත්වං, බ්‍රාහ්මණ, බීජං වපිත්වා සස්සපරිපාලනත්ථං කණ්ටකවතිං වා රුක්ඛවතිං වා පාකාරපරික්ඛෙපං වා කරොසි, තෙන තෙ ගොමහිංසමිගගණා පවෙසං අලභන්තා සස්සං න විලුම්පන්ති, එවමහම්පි තං සද්ධාබීජං වපිත්වා නානප්පකාරකුසලසස්සපරිපාලනත්ථං කායවචීආහාරගුත්තිමයං තිවිධං පරික්ඛෙපං කරොමි[Pg.233], තෙන මෙ රාගාදිඅකුසලධම්මගොමහිංසමිගගණා පවෙසං අලභන්තා නානප්පකාරකං කුසලසස්සං න විලුම්පන්තීති. "Körperlich gezügelt" (kāyagutto) bedeutet durch das dreifache gute körperliche Verhalten geschützt. "Sprachlich gezügelt" (vacīgutto) bedeutet durch das vierfache gute sprachliche Verhalten geschützt. Hiermit ist das Sittengesetz der Beherrschung der Ordensregeln (pātimokkhasaṃvarasīla) dargelegt. In der Formulierung "bezüglich der Nahrung im Magen gezügelt" (āhāre udare yato) bedeutet dies: Da durch das Hauptwort "Nahrung" (āhāra) alle vier Erfordernisse erfasst sind, ist man bezüglich aller vier Erfordernisse gezügelt, beherrscht und frei von Unreinheiten. Hiermit ist die Sittlichkeit der Reinheit des Lebensunterhalts (ājīvapārisuddhisīla) dargelegt. "Im Magen gezügelt" bedeutet: im Magen gezügelt, beherrscht, mäßig im Essen, das rechte Maß bei der Nahrung kennend. Hiermit ist, mit der Mäßigkeit beim Essen als Hauptmerkmal, die Sittlichkeit bezüglich des Gebrauchs der Erfordernisse (paccayapaṭisevanasīla) dargelegt. Was wird damit verdeutlicht? Wie du, o Brachmane, Samen aussäst und zum Schutz des Getreides einen Dornen- oder Holzzaun oder eine Umfassungsmauer errichtest, wodurch Herden von Rindern, Büffeln und Wildtieren keinen Zutritt erhalten und das Getreide nicht zerstören, ebenso säe auch ich jenen Samen des Glaubens (saddhā) aus und errichte zum Schutz des vielfältigen heilsamen Getreides eine dreifache Umzäunung, die aus der Zügelung von Körper, Sprache und Nahrung besteht. Dadurch erlangen die Herden unheilsamer Zustände wie Gier usw., welche wie Rinder, Büffel und Wildtiere sind, keinen Zutritt und zerstören nicht mein vielfältiges heilsames Getreide. සච්චං කරොමි නිද්දානන්ති එත්ථ ද්වීහාකාරෙහි අවිසංවාදනං සච්චං. නිද්දානන්ති ඡෙදනං ලුනනං උප්පාටනං. කරණත්ථෙ චෙතං උපයොගවචනං වෙදිතබ්බං. අයං හෙත්ථ අත්ථො ‘‘සච්චෙන කරොමි නිද්දාන’’න්ති. කිං වුත්තං හොති – ‘‘යථා ත්වං බාහිරං කසිං කත්වා සස්සදූසකානං තිණානං හත්ථෙන වා අසිතෙන වා නිද්දානං කරොසි, එවං අහම්පි අජ්ඣත්තිකං කසිං කත්වා කුසලසස්සදූසකානං විසංවාදනතිණානං සච්චෙන නිද්දානං කරොමී’’ති. යථාභූතඤාණං වා එත්ථ සච්චන්ති වෙදිතබ්බං. තෙන අත්තසඤ්ඤාදීනං තිණානං නිද්දානං කරොමීති දස්සෙති. අථ වා නිද්දානන්ති ඡෙදකං ලාවකං උප්පාටකන්ති අත්ථො. යථා ත්වං දාසං වා කම්මකරං වා නිද්දානං කරොසි, ‘‘නිද්දෙහි තිණානී’’ති තිණානං ඡෙදකං ලාවකං උප්පාටකං කරොසි, එවමහං සච්චං කරොමීති දස්සෙති, අථ වා සච්චන්ති දිට්ඨිසච්චං. තමහං නිද්දානං කරොමි, ඡින්දිතබ්බං ලුනිතබ්බං උප්පාටෙතබ්බං කරොමීති. ඉති ඉමෙසු ද්වීසු විකප්පෙසු උපයොගෙනෙවත්ථො යුජ්ජති. In "Die Wahrheit mache ich zum Jäten" (saccaṃ karomi niddānaṃ) ist die Wahrheit (sacca) das Freisein von Täuschung auf zweifache Weise. "Jäten" (niddāna) bedeutet Abschneiden, Ernten, Ausreißen. Und dies ist als Akkusativ mit instrumentaler Bedeutung zu verstehen. Folgender Sinn liegt hier vor: "Mit der Wahrheit vollziehe ich das Jäten." Was wird damit gesagt? "Wie du eine äußere Landwirtschaft betreibst und die das Getreide schädigenden Unkräuter mit der Hand oder der Sichel jätest, ebenso betreibe auch ich eine innere Landwirtschaft und jäte mit der Wahrheit die Unkräuter der Täuschung, die das heilsame Getreide schädigen." Oder unter "Wahrheit" ist hier das Wissen um die Wirklichkeit (yathābhūtañāṇa) zu verstehen. Damit zeigt er: "Mit diesem jäte ich die Unkräuter der Ich-Vorstellung (attasaññā) und so weiter." Oder aber "Jäter" (niddāna) hat die Bedeutung von Abschneider, Ernter, Ausreißer. Wie du einen Sklaven oder Tagelöhner zum Jäter machst, indem du sagst: "Jätet die Unkräuter!", und ihn somit zum Abschneider, Ernter oder Ausreißer der Unkräuter machst, so zeigt er: "Ebenso mache ich die Wahrheit [zum Jäter]." Oder die "Wahrheit" (sacca) ist die Wahrheit der Ansichten (diṭṭhisacca). Diese mache ich zum Gegenstand des Jätens, mache sie zu etwas, das abgeschnitten, geerntet und ausgerissen werden muss. Somit ist in diesen beiden Auslegungen der Sinn mit dem Akkusativ stimmig. සොරච්චං මෙ පමොචනන්ති එත්ථ යං තං ‘‘කායිකො අවීතික්කමො වාචසිකො අවීතික්කමො’’ති සීලමෙව ‘‘සොරච්ච’’න්ති වුත්තං, න තං අධිප්පෙතං. ‘‘කායගුත්තො’’තිආදිනා හි තං වුත්තමෙව. අරහත්තඵලං පන අධිප්පෙතං. තං හි සුන්දරෙ නිබ්බානෙ රතත්තා ‘‘සොරච්ච’’න්ති වුච්චති. පමොචනන්ති යොගවිස්සජ්ජනං. ඉදං වුත්තං හොති – යථා තව පමොචනං පුනපි සායන්හෙ වා දුතියදිවසෙ වා අනාගතසංවච්ඡරෙ වා යොජෙතබ්බතො අප්පමොචනමෙව හොති, න මම එවං. න හි මම අන්තරා මොචනං නාම අත්ථි. අහං හි දීපඞ්කරදසබලකාලතො පට්ඨාය පඤ්ඤානඞ්ගලෙ වීරියබලීබද්දෙ යොජෙත්වා කප්පසතසහස්සාධිකානි චත්තාරි අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යානි මහාකසිං කසන්තො තාව න මුඤ්චිං, යාව න සම්මාසම්බොධිං අභිසම්බුජ්ඣිං. යදා ච මෙ සබ්බං තං කාලං ඛෙපෙත්වා බොධිමූලෙ අපරාජිතපල්ලඞ්කෙ නිසින්නස්ස සබ්බගුණපරිවාරං අරහත්තඵලං උදපාදි, තදා මයා තං සබ්බුස්සුක්කපටිප්පස්සද්ධියා පමුත්තං, න දානි පුන යොජෙතබ්බං භවිස්සතීති. එතමත්ථං සන්ධායාහ ‘‘සොරච්චං මෙ පමොචන’’න්ති. In "Die Milde ist meine Befreiung" (soraccaṃ me pamocanaṃ) ist jene Sittlichkeit (sīla), die als "körperliches Nicht-Vergehen oder sprachliches Nicht-Vergehen" bezeichnet und "Milde" (soracca) genannt wird, nicht gemeint. Denn diese wurde bereits mit Worten wie "körperlich gezügelt" dargelegt. Gemeint ist vielmehr die Frucht der Arhatschaft (arahattaphala). Denn diese wird wegen des Verweilens im herrlichen Nirwana "Milde" (soracca) genannt. "Befreiung" (pamocana) bedeutet das Entlassen aus dem Joch. Dies wird damit gesagt: Wie deine Befreiung keine wirkliche Befreiung ist, da du am Abend, am nächsten Tag oder im kommenden Jahr wieder anspannen musst, so ist es bei mir nicht. Denn für mich gibt es dazwischen keine vorübergehende Befreiung. Ich habe nämlich, beginnend von der Zeit des Dīpaṅkara des Zehnkraft-Besitzers an, die Ochsen der Tatkraft an den Pflug der Weisheit gespannt und vier unzählbare Weltalter und über einhunderttausend Äonen lang diese große Landwirtschaft betrieben, und ich habe mich so lange nicht davon befreit, bis ich die vollkommene Selbsterleuchtung tiefgründig erkannte. Und als mir, nachdem all jene Zeit vergangen war, am Fuße des Bodhi-Baums auf dem unbesiegten Thron sitzend, die von allen guten Eigenschaften begleitete Frucht der Arhatschaft entstand, da wurde ich durch die Beruhigung aller Mühen davon befreit, und nun wird es kein erneutes Anspannen mehr geben. Auf diesen Sinn bezugnehmend sagte er: "Die Milde ist meine Befreiung". වීරියං [Pg.234] මෙ ධුරධොරය්හන්ති එත්ථ වීරියන්ති කායිකචෙතසිකො වීරියාරම්භො. ධුරධොරය්හන්ති ධුරායං ධොරය්හං, ධුරාවහන්ති අත්ථො. යථා හි බ්‍රාහ්මණස්ස ධුරායං ධොරය්හාකඩ්ඪිතං නඞ්ගලං භූමිඝනං භින්දති, මූලසන්තානකානි ච පදාලෙති, එවං භගවතො වීරියාකඩ්ඪිතං පඤ්ඤානඞ්ගලං යථා වුත්තං ඝනං භින්දති, කිලෙසසන්තානකානි ච පදාලෙති. තෙනාහ ‘‘වීරියං මෙ ධුරධොරය්හ’’න්ති. අථ වා පුරිමධුරාවහත්තා ධුරා, මූලධුරාවහත්තා ධොරය්හා, ධුරා ච ධොරය්හා ච ධුරධොරය්හා. ඉති යථා බ්‍රාහ්මණස්ස එකෙකස්මිං නඞ්ගලෙ චතුබලීබද්දපභෙදං ධුරධොරය්හං වහන්තං උප්පන්නුප්පන්නං තිණමූලඝාතඤ්චෙව සස්සසම්පත්තිඤ්ච සාධෙති, එවං භගවතො චතුසම්මප්පධානවීරියභෙදං ධුරධොරය්හං වහන්තං උප්පන්නුප්පන්නං අකුසලඝාතඤ්චෙව කුසලසම්පත්තිඤ්ච සාධෙති. තෙනාහ ‘‘වීරියං මෙ ධුරධොරය්හ’’න්ති. „Vīriyaṃ me dhuradhorayhaṃ“ (Die Tatkraft ist mein Lasttier am Joch): Hierbei bedeutet „vīriyaṃ“ die körperliche und geistige Tatkraft, das Aufbieten von Energie (vīriyārambho). „Dhuradhorayhaṃ“ bedeutet ein Lasttier am Joch (dhurāyaṃ dhorayhaṃ), das die Last trägt (dhurāvahaṃ). Wie nämlich die Pflugschar des Brahmanen, gezogen von seinen Lasttieren am Joch, die harte Erde aufbricht und das Wurzelwerk zerreißt, so bricht die Pflugschar der Weisheit (paññānaṅgalaṃ) des Erhabenen, gezogen von der Tatkraft, die besagte dichte Masse auf und zerreißt das Geflecht der Befleckungen (kilesasantānakāni). Darum sprach er: „Vīriyaṃ me dhuradhorayhaṃ“. Oder aber: Wegen des Tragens der vorderen Last heißt es „dhurā“; wegen des Tragens der grundlegenden Last heißt es „dhorayhā“; es ist sowohl die Last als auch das Tragen der Last, daher „dhuradhorayhā“. Wie nun beim Brahmanen an jedem einzelnen Pflug ein Lasttier, bestehend aus vier Ochsen, beim Ziehen die Vernichtung der emporgewachsenen Unkrautwurzeln sowie das Gedeihen der Ernte bewirkt, so bewirkt das Lasttier der Tatkraft des Erhabenen, das in den vierfachen rechten Anstrengungen (catusammappadhāna) besteht, beim Ziehen die Vernichtung der jeweils entstandenen unheilsamen Dinge sowie die Vollendung der heilsamen Dinge. Darum sprach er: „Vīriyaṃ me dhuradhorayhaṃ“. යොගක්ඛෙමාධිවාහනන්ති එත්ථ යොගෙහි ඛෙමත්තා නිබ්බානං යොගක්ඛෙමං නාම, තං අධිකිච්ච වාහීයති, අභිමුඛං වා වාහීයතීති අධිවාහනං, යොගක්ඛෙමස්ස අධිවාහනං යොගක්ඛෙමාධිවාහනන්ති. ඉදං වුත්තං හොති – යථා තව ධුරධොරය්හං පුරත්ථිමාදීසු අඤ්ඤතරදිසාභිමුඛං වාහීයති, තථා මම ධුරධොරය්හං නිබ්බානාභිමුඛං වාහීයතීති. එවං වාහීයමානංව ගච්ඡති අනිවත්තන්තං. යථා තව නඞ්ගලං වහන්තං ධුරධොරය්හං ඛෙත්තකොටිං පත්වා පුන නිවත්තති, එවං අනිවත්තන්තං දීපඞ්කරකාලතො පට්ඨාය ගච්ඡතෙව. යස්මා වා තෙන තෙන මග්ගෙන පහීනා කිලෙසා න පුනප්පුනං පහාතබ්බා හොන්ති, යථා තව නඞ්ගලෙන ඡින්නානි තිණානි පුන අපරස්මිං සමයෙ ඡින්දිතබ්බානි හොන්ති, තස්මාපි එවං පඨමමග්ගවසෙන දිට්ඨෙකට්ඨෙ කිලෙසෙ, දුතියවසෙන ඔළාරිකෙ, තතියවසෙන අණුසහගතෙ, චතුත්ථවසෙන සබ්බකිලෙසෙ පජහන්තං ගච්ඡති අනිවත්තන්තං. අථ වා ගච්ඡති අනිවත්තන්ති නිවත්තනරහිතං හුත්වා ගච්ඡතීති අත්ථො. තන්ති තං ධුරධොරය්හං. එවමෙත්ථ අත්ථො වෙදිතබ්බො. එවං ගච්ඡන්තඤ්ච යථා තව ධුරධොරය්හං න තං ඨානං ගච්ඡති, යත්ථ ගන්ත්වා කස්සකො අසොකො විරජො හුත්වා න සොචති. එතං පන තං ඨානං ගච්ඡති යත්ථ ගන්ත්වා න සොචති. යත්ථ සතිපාචනෙන එතං වීරියධුරධොරය්හං චොදෙන්තො ගන්ත්වා මාදිසො කස්සකො අසොකො විරජො හුත්වා න සොචති, තං සබ්බසොකසල්ලසමුග්ඝාතභූතං නිබ්බානං නාම අසඞ්ඛතං ඨානං ගච්ඡතීති. „Yogakkhemādhivāhanaṃ“ (das zur Sicherheit vor den Jochen führt): Hierbei wird das Nibbāna wegen der Sicherheit (khemattā) vor den Jochen (yogehi) „yogakkhema“ genannt. Da es darauf bezogen hinführt (vāhīyati) oder darauf ausgerichtet hinführt (abhimukhaṃ vāhīyati), heißt es „adhivāhanaṃ“. Das Hinführen zur Sicherheit vor den Jochen ist „yogakkhemādhivāhanaṃ“. Dies ist damit gesagt: Wie dein Lasttier am Joch nach Osten oder in eine andere Richtung geführt wird, so wird mein Lasttier am Joch auf das Nibbāna zugeführt. So geführt geht es ohne Umkehr (anivattantaṃ) voran. Wie dein den Pflug ziehendes Lasttier am Joch, wenn es die Grenze des Feldes erreicht hat, wieder umkehrt, so kehrt dieses nicht um, sondern geht seit der Zeit des [Buddhas] Dīpaṅkara unentwegt voran. Oder aber: Weil die durch den jeweiligen Pfad überwundenen Befleckungen (kilesā) nicht immer wieder überwunden werden müssen – während die durch deinen Pflug abgeschnittenen Gräser zu einer anderen Zeit wieder abgeschnitten werden müssen –, deshalb geht es voran, ohne umzukehren, indem es durch den ersten Pfad die Befleckungen auf der Ebene der falschen Ansichten (diṭṭhekaṭṭhe) abwirft, durch den zweiten Pfad die groben (oḷārike), durch den dritten Pfad die feinen, latenten (aṇusahagate) und durch den vierten Pfad alle Befleckungen (sabbakilese). Oder aber: „gacchati anivattaṃ“ bedeutet, dass es frei von Umkehr geht. „Taṃ“ bezieht sich auf jene Lasttier am Joch (die Tatkraft). So ist der Sinn hierbei zu verstehen. Und während es so geht: Wie dein Lasttier am Joch nicht an jenen Ort geht, wo der Bauer nach seiner Ankunft sorgenfrei und leidenschaftslos wird und nicht mehr trauert, sondern an einen Ort geht, an dem er trauert; so geht dieses [meine Tatkraft] an jenen Ort, wo man nach der Ankunft nicht trauert. Wo ein Bauer wie ich, dieses Lasttier der Tatkraft mit dem Treibstachel der Achtsamkeit (satipācane) antreibend, nach der Ankunft sorgenfrei und leidenschaftslos wird und nicht mehr trauert – an jenen unkonditionierten Ort namens Nibbāna, der das Herausreißen des Pfeils allen Kummers ist, geht es. ඉදානි [Pg.235] නිගමනං කරොන්තො එවමෙසා කසීති ගාථමාහ. තස්සායං සඞ්ඛෙපත්ථො – යස්ස, බ්‍රාහ්මණ, එසා සද්ධාබීජා තපොවුට්ඨියා අනුග්ගහිතා කසී පඤ්ඤාමයං යුගනඞ්ගලං හිරිමයඤ්ච ඊසං මනොමයෙන යොත්තෙන එකාබද්ධං කත්වා පඤ්ඤානඞ්ගලෙන සතිඵාලං ආකොටෙත්වා සතිපාචනං ගහෙත්වා කායවචීආහාරගුත්තියා ගොපෙත්වා සච්චං නිද්දානං කත්වා සොරච්චපමොචනං වීරියධුරධොරය්හං යොගක්ඛෙමාභිමුඛං අනිවත්තන්තං වාහන්තෙන කට්ඨා කසී කම්මපරියොසානං චතුබ්බිධං සාමඤ්ඤඵලං පාපිතා, සා හොති අමතප්ඵලා, සා එසා කසී අමතප්ඵලා හොති. අමතං වුච්චති නිබ්බානං, නිබ්බානානිසංසා හොතීති අත්ථො. සා ඛො පනෙසා කසී න මමෙවෙකස්ස අමතප්ඵලා හොති, අථ ඛො යො කොචි ඛත්තියො වා බ්‍රාහ්මණො වා වෙස්සො වා සුද්දො වා ගහට්ඨො වා පබ්බජිතො වා එතං කසිං කසති, සො සබ්බොපි එතං කසිත්වාන සබ්බදුක්ඛා පමුච්චතීති. Nun sprach der Erhabene, um den abschließenden Schluss zu ziehen, den Vers: „evamesā kasī“ (So steht es um diese Pflügung). Dies ist der kurze Sinn davon: O Brahmane, für wen dieses Pflügen – unterstützt durch den Samen des Glaubens und den Regen der Selbstzucht (saddhābījā tapovuṭṭhiyā) –, nachdem das Joch und der Pflug aus Weisheit (paññāmayaṃ yuganaṅgalaṃ) und die Deichsel aus Gewissensscheu (hirimayaṃ īsaṃ) mit dem Seil des Geistes (manomayena yottena) zu einem Ganzen verbunden wurden, nachdem die Pflugschar der Achtsamkeit (satiphālaṃ) fest mit dem Weisheitspflug verbunden und der Treibstachel der Achtsamkeit (satipācanaṃ) ergriffen wurde, geschützt durch die Zügelung von Körper, Rede und Nahrung (kāyavacīāhāraguttiyā), indem die Wahrheit als Unkrautjäten (saccaṃ niddānaṃ) eingesetzt wurde, und gezogen von dem Lasttier der Tatkraft, das zur Erlösung der Sanftmut führt (soraccapamocanaṃ vīriyadhuradhorayhaṃ) und ohne Umkehr auf die Sicherheit vor den Jochen ausgerichtet ist, zum Ende der Pflügungsarbeit, nämlich zu den vierfachen Früchten des Asketentums (catubbidhaṃ sāmaññaphalaṃ) geführt hat; dieses Pflügen bringt die Frucht des Todeslosen (amatapphalā) hervor. Das Todeslose wird Nibbāna genannt; es bedeutet, dass es das Nibbāna als Segen (nibbānānisaṃsā) bringt. Und wahrlich, dieses Pflügen bringt nicht nur mir allein die Frucht des Todeslosen; vielmehr, wer auch immer – sei es ein Adliger (khattiyo), ein Brahmane (brāhmaṇo), ein Bürgerlicher (vesso), ein Diener (suddo), ein Hausvater (gahaṭṭho) oder ein Ordinierter (pabbajito) – dieses Pflügen verrichtet, sie alle werden, wenn sie so gepflügt haben, von allem Leiden befreit. එවං භගවා බ්‍රාහ්මණස්ස අරහත්තනිකූටෙන නිබ්බානපරියොසානං කත්වා දෙසනං නිට්ඨාපෙසි. තතො බ්‍රාහ්මණො ගම්භීරත්ථං දෙසනං සුත්වා – ‘‘මම කසිඵලං භුඤ්ජිත්වා පුනපි දිවසෙයෙව ඡාතො හොති, ඉමස්ස පන කසී අමතප්ඵලා, තස්ස ඵලං භුඤ්ජිත්වා සබ්බදුක්ඛා පමුච්චතී’’ති ඤත්වා පසන්නො පසන්නාකාරං කරොන්තො භුඤ්ජතු භවං ගොතමොතිආදිමාහ. තං සබ්බං තතො පරඤ්ච වුත්තත්ථමෙවාති. පඨමං. So beendete der Erhabene die Lehrrede für den Brahmanen, indem er das Freisetzungs-Resultat der Arhatschaft zum Gipfel und das Nibbāna zum Abschluss machte. Daraufhin hörte der Brahmane die Lehrrede von tiefem Sinn und erkannte: „Wenn ich die Frucht meines Pflügens esse, werde ich schon am selben Tag wieder hungrig; das Pflügen dieses ehrwürdigen Gotama aber bringt das Todeslose als Frucht, und wenn man dessen Frucht genießt, wird man von allem Leiden befreit.“ Erfüllt von Vertrauen (pasanno) und seine Verehrung zeigend, sprach er die Worte, beginnend mit: „Möge der ehrwürdige Gotama speisen“ (bhuñjatu bhavaṃ gotamo). All dies und das Folgende hat genau die bereits erklärte Bedeutung. Das Erste [Sutta ist abgeschlossen]. 2. උදයසුත්තවණ්ණනා 2. Die Erklärung des Udaya-Suttas 198. දුතියෙ ඔදනෙන පූරෙසීති අත්තනො අත්ථාය සම්පාදිතෙන සූපබ්‍යඤ්ජනෙන ඔදනෙන පූරෙත්වා අදාසි. භගවා කිර පච්චූසසමයෙ ලොකං ඔලොකෙන්තොව තං බ්‍රාහ්මණං දිස්වා, පාතොව සරීරපටිජග්ගනං කත්වා, ගන්ධකුටිං පවිසිත්වා, ද්වාරං පිධාය, නිසින්නො තස්ස භොජනං උපසංහරියමානං දිස්වා, එකකොව පත්තං අංසකූටෙ ලග්ගෙත්වා, ගන්ධකුටිතො නික්ඛම්ම, නගරද්වාරෙ පත්තං නීහරිත්වා, අන්තොනගරං පවිසිත්වා, පටිපාටියා ගච්ඡන්තො බ්‍රාහ්මණස්ස ද්වාරකොට්ඨකෙ අට්ඨාසි. බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං දිස්වා, අත්තනො සජ්ජිතං භොජනං අදාසි. තං සන්ධායෙතං වුත්තං. දුතියම්පීති දුතියදිවසෙපි. තතියම්පීති තතියදිවසෙපි. තානි කිර තීණි දිවසානි නිරන්තරං [Pg.236] බ්‍රාහ්මණස්ස ඝරද්වාරං ගච්ඡන්තස්ස භගවතො අන්තරා අඤ්ඤො කොචි උට්ඨාය පත්තං ගහෙතුං සමත්ථො නාම නාහොසි, මහාජනො ඔලොකෙන්තොව අට්ඨාසි. 198. Im zweiten Sutta bedeutet „odanena pūresi“ (er füllte sie mit Reis): Er füllte sie mit Reis nebst Suppe und Beilagen, die für ihn selbst zubereitet worden waren, und spendete sie. Es heißt nämlich, dass der Erhabene in der Morgendämmerung die Welt betrachtete und jenen Brahmanen erblickte. Frühmorgens verrichtete er die Körperpflege, betrat die Duftkammer (gandhakuṭi), schloss die Tür und setzte sich nieder. Als er sah, dass dem Brahmanen die Speise dargebracht wurde, ging er allein hinaus, hängte sich die Almosenschale über die Schulter, verließ die Duftkammer, nahm am Stadttor die Schale heraus, betrat die Stadt und ging der Reihe nach von Haus zu Haus, bis er am Torhaus des Brahmanen stehen blieb. Der Brahmane sah den Erhabenen und spendete die für sich selbst zubereitete Speise. Darauf bezieht sich dieses Wort. „Dutiyampi“ bedeutet: auch am zweiten Tag. „Tatiyampi“ bedeutet: auch am dritten Tag. Es heißt, dass während dieser drei Tage ununterbrochen, als der Erhabene zur Tür des Hauses des Brahmanen ging, niemand sonst auf dem Weg fähig war aufzustehen, um die Schale entgegenzunehmen; die Volksmenge stand einfach da und schaute zu. එතදවොචාති බ්‍රාහ්මණො තීණි දිවසානි පත්තං පූරෙත්වා දෙන්තොපි න සද්ධාය අදාසි, ‘‘ඝරද්වාරං ආගන්ත්වා ඨිතස්ස පබ්බජිතස්ස භික්ඛාමත්තම්පි අදත්වා භුඤ්ජතී’’ති උපාරම්භභයෙන අදාසි. දදන්තො ච ද්වෙ දිවසානි දත්වා කිඤ්චි අවත්වාව නිවත්තො. භගවාපි කිඤ්චි අවත්වාව පක්කන්තො. තතියදිවසෙ පන අධිවාසෙතුං අසක්කොන්තො එතං ‘‘පකට්ඨකො’’තිආදිවචනං අවොච. භගවාපි එතං වචනං නිච්ඡාරාපනත්ථමෙව යාව තතියමගමාසි. තත්ථ පකට්ඨකොති රසගිද්ධො. „Etadavoca“ (er sagte dies): Obwohl der Brahmane drei Tage lang die Schale füllte und spendete, gab er nicht aus Glaubensvertrauen (saddhā), sondern aus Furcht vor Tadel (upārambhabhayena), indem er dachte: „Er isst, ohne dem Asketen, der vor seiner Haustür steht, auch nur ein wenig Almosen zu geben.“ Und beim Geben kehrte er an zwei Tagen, nachdem er gespendet hatte, schweigend um, ohne ein Wort zu sagen. Auch der Erhabene ging fort, ohne ein Wort zu sagen. Am dritten Tag jedoch, da er es nicht mehr ertragen konnte, sprach er diese Worte, beginnend mit „pakaṭṭhako“ (der Zudringliche). Auch der Erhabene ging bis zum dritten Tag dorthin, um ihn eben diese Worte aussprechen zu lassen. Darin bedeutet „pakaṭṭhako“: gierig nach Geschmäckern (rasagiddho). පුනප්පුනං චෙව වපන්ති බීජන්ති සත්ථා බ්‍රාහ්මණස්ස වචනං සුත්වා, ‘‘බ්‍රාහ්මණ, ත්වං තීණි දිවසානි පිණ්ඩපාතං දත්වා ඔසක්කසි, පුනප්පුනං කාතබ්බා නාම ලොකස්මිං සොළස ධම්මා’’ති වත්වා තෙ ධම්මෙ දස්සෙතුං ඉමං දෙසනං ආරභි. තත්ථ පුනප්පුනං චෙව වපන්තීති එකස්මිං සස්සවාරෙ වුත්තං ‘‘අලමෙත්තාවතා’’ති අනොසක්කිත්වා අපරාපරෙසුපි සස්සවාරෙසු ච වපන්තියෙව. පුනප්පුනං වස්සතීති න එකදිවසං වස්සිත්වා තිට්ඨති, පුනප්පුනදිවසෙසුපි පුනප්පුනසංවච්ඡරෙසුපි වස්සතියෙව, එවං ජනපදා ඉද්ධා හොන්ති. එතෙනුපායෙන සබ්බත්ථ නයො වෙදිතබ්බො. „Immer wieder säen sie den Samen“: Als der Meister die Worte des Brahmanen [Udaya] hörte, sprach er: „Brahmane, nachdem du drei Tage lang Almosenspeise gegeben hast, ziehst du dich zurück. In der Welt gibt es sechzehn Dinge, die man immer wieder tun sollte.“ Um diese Dinge aufzuzeigen, leitete er diese Lehrrede ein. Darin bedeutet „Immer wieder säen sie“: Ohne nachzulassen und zu denken: „Das reicht für diese eine Aussaatzeit“, säen sie fortlaufend in den jeweils folgenden Aussaatzeiten. „Immer wieder regnet es“ bedeutet, dass der Regen nicht nach einem einzigen Tag aufhört, sondern an immer wiederkehrenden Tagen und in immer wiederkehrenden Jahren herabfällt; so werden die Länder wohlhabend. Auf diese Weise ist die Methode überall zu verstehen. යාචකාති ඉමස්මිං පදෙ සත්ථා දෙසනාකුසලතාය අත්තානම්පි පක්ඛිපිත්වා දස්සෙති. ඛීරනිකාති ඛීරකාරකා ගොදොහකා. න හි තෙ එකවාරමෙව ථනං අඤ්ඡන්ති, පුනප්පුනං අඤ්ඡන්තා ධෙනුං දුහන්තීති අත්ථො. කිලමති ඵන්දති චාති අයං සත්තො තෙන ඉරියාපථෙන කිලමති චෙව ඵන්දති ච. ගබ්භන්ති සොණසිඞ්ගාලාදීනම්පි තිරච්ඡානගතානං කුච්ඡිං. සිවථිකන්ති සුසානං, මතං මතං සත්තං තත්ථ පුනප්පුනං හරන්තීති අත්ථො. මග්ගඤ්ච ලද්ධා අපුනබ්භවායාති අපුනබ්භවාය මග්ගො නාම නිබ්බානං, තං ලභිත්වාති අත්ථො. „Bettler“: In diesem Wort schließt der Meister aus Geschicklichkeit in der Lehrverkündigung sich selbst mit ein, um es zu veranschaulichen. „Milchbesitzer“ (khīranikā) bedeutet Milchgewinner, d. h. Kuhmelker. Denn sie ziehen nicht nur ein einziges Mal am Euter, sondern melken die Kuh, indem sie immer wieder daran ziehen – dies ist die Bedeutung. „Es ermüdet und zappelt“ bedeutet, dass dieses Lebewesen durch jene Körperhaltung sowohl ermüdet als auch zappelt. „In den Schoß“ (gabbhaṃ) bezieht sich auf den Mutterleib von Tieren wie Hunden, Schakalen usw. „Leichenstätte“ (sivathikā) bedeutet Friedhof; jedes Mal, wenn ein Lebewesen stirbt, bringt man es immer wieder dorthin – dies ist die Bedeutung. „Und nachdem man den Pfad zur Nicht-Wiedergeburt erlangt hat“ bedeutet: Der Pfad zur Nicht-Wiedergeburt ist das Nibbāna; nachdem man dieses erlangt hat – dies ist die Bedeutung. එවං වුත්තෙති එවං භගවතා අන්තරවීථියං ඨත්වාව සොළස පුනප්පුනධම්මෙ දෙසෙන්තෙන වුත්තෙ. එතදවොචාති දෙසනාපරියොසානෙ පසන්නො සද්ධිං [Pg.237] පුත්තදාරමිත්තඤාතිවග්ගෙන භගවතො පාදෙ වන්දිත්වා එතං ‘‘අභික්කන්තං භො’’තිආදිවචනං අවොච. දුතියං. „Als dies so gesagt wurde“ bedeutet: Als der Erhabene, während er mitten auf der Straße stand, die sechzehn immer wieder zu tuenden Dinge verkündete und so gesprochen hatte. „Er sprach folgendes“: Am Ende der Lehrverkündigung voller Vertrauen verehrte er [der Brahmane Udaya] zusammen mit seiner Schar von Kindern, Ehefrau, Freunden und Verwandten die Füße des Erhabenen und sprach diese Worte, beginnend mit: „Vortrefflich, Herr!“ Das zweite [Sutta]. 3. දෙවහිතසුත්තවණ්ණනා 3. Die Erklärung des Devahita-Suttas 199. තතියෙ වාතෙහීති උදරවාතෙහි. භගවතො කිර ඡබ්බස්සානි දුක්කරකාරිකං කරොන්තස්ස පසතමුග්ගයූසාදීනි ආහාරයතො දුබ්භොජනෙන චෙව දුක්ඛසෙය්‍යාය ච උදරවාතො කුප්පි. අපරභාගෙ සම්බොධිං පත්වා පණීතභොජනං භුඤ්ජන්තස්සාපි අන්තරන්තරා සො ආබාධො අත්තානං දස්සෙතියෙව. තං සන්ධායෙතං වුත්තං. උපට්ඨාකො හොතීති පඨමබොධියං අනිබද්ධුපට්ඨාකකාලෙ උපට්ඨාකො හොති. තස්මිං කිර කාලෙ සත්ථුඅසීතිමහාථෙරෙසු උපට්ඨාකො අභූතපුබ්බො නාම නත්ථි. නාගසමාලො උපවානො සුනක්ඛත්තො චුන්දො සමණුද්දෙසො සාගතො බොධි මෙඝියොති ඉමෙ පන පාළියං ආගතුපට්ඨාකා. ඉමස්මිං පන කාලෙ උපවානත්ථෙරො පාතොව උට්ඨාය පරිවෙණසම්මජ්ජනං දන්තකට්ඨදානං න්හානොදකපරියාදනං පත්තචීවරං ගහෙත්වා අනුගමනන්ති සබ්බං භගවතො උපට්ඨානමකාසි. උපසඞ්කමීති පඨමබොධියං කිර වීසති වස්සානි නිද්ධූමං අරඤ්ඤමෙව හොති, භික්ඛුසඞ්ඝස්ස උදකතාපනම්පි න භගවතා අනුඤ්ඤාතං. සො ච බ්‍රාහ්මණො උද්ධනපාළිං බන්ධාපෙත්වා මහාචාටියො උද්ධනමාරොපෙත්වා උණ්හොදකං කාරෙත්වා, න්හානීයචුණ්ණාදීහි සද්ධිං තං වික්කිණන්තො ජීවිකං කප්පෙති. න්හායිතුකාමා තත්ථ ගන්ත්වා මූලං දත්වා න්හායිත්වා ගන්ධෙ විලිම්පිත්වා මාලං පිළන්ධිත්වා පක්කමන්ති. තස්මා ථෙරො තත්ථ උපසඞ්කමි. 199. Im Dritten [Sutta] bedeutet „durch Winde“: durch Bauchwinde. Als der Erhabene sechs Jahre lang schwere Kasteiungen praktizierte und sich von einer Handvoll Mungbohnenbrühe und Ähnlichem ernährte, erregten sich seine Bauchwinde aufgrund der schlechten Nahrung und des beschwerlichen Lagers. Später, selbst nachdem er die vollkommene Erleuchtung erlangt hatte und vorzügliche Speisen zu sich nahm, zeigte sich jene Krankheit von Zeit zu Zeit immer wieder. Darauf bezieht sich dieses Wort. „Er ist der Diener“ bedeutet, dass er in der Zeit nach der ersten Erleuchtung, als es noch keinen festen persönlichen Diener gab, der Diener war. In jener Zeit gab es unter den achtzig großen Schülern des Meisters wohl keinen, der nicht schon einmal sein Diener gewesen war. Nāgasamāla, Upavāna, Sunakkhatta, der Novize Cunda, Sāgata und Meghiya – diese erscheinen im Pāḷi-Kanon als Diener. Zu dieser Zeit jedoch stand der ehrwürdige Upavāna früh am Morgen auf, kehrte den Hof, reichte das Zahnputzholz, bereitete das Badewasser vor, nahm Almosenschale und Gewand und folgte ihm nach; so verrichtete er alle Dienste für den Erhabenen. „Er ging hin“: In den ersten zwanzig Jahren nach der Erleuchtung lebte der Erhabene ununterbrochen im Wald, und das Erhitzen von Wasser für die Mönchsgemeinschaft war vom Erhabenen noch nicht erlaubt worden. Und jener Brahmane [Devahita] ließ eine Reihe von Öfen errichten, setzte große Töpfe auf die Öfen, bereitete heißes Wasser vor und verdiente seinen Lebensunterhalt, indem er dieses zusammen mit Badepulver und Ähnlichem verkaufte. Diejenigen, die baden wollten, gingen dorthin, zahlten den Preis, badeten, salbten sich mit Duftstoffen, schmückten sich mit Blumenkränzen und gingen weg. Darum begab sich der ehrwürdige Elder dorthin. කිං පත්ථයානොති කිං ඉච්ඡන්තො. කිං එසන්ති කිං ගවෙසන්තො. පූජිතො පූජනෙය්‍යානන්ති ඉදං ථෙරො දසබලස්ස වණ්ණං කථෙතුමාරභි. ගිලානභෙසජ්ජත්ථං ගතෙන කිර ගිලානස්ස වණ්ණො කථෙතබ්බොති වත්තමෙතං. වණ්ණං හි සුත්වා මනුස්සා සක්කච්චං භෙසජ්ජං දාතබ්බං මඤ්ඤන්ති. සප්පායභෙසජ්ජං ලද්ධා ගිලානො ඛිප්පමෙව වුට්ඨාති. කථෙන්තෙන ච ඣානවිමොක්ඛසමාපත්තිමග්ගඵලානි ආරබ්භ කථෙතුං න වට්ටති. ‘‘සීලවා ලජ්ජී කුක්කුච්චකො බහුස්සුතො ආගමධරො වංසානුරක්ඛකො’’ති එවං පන ආගමනීයපටිපදංයෙව කථෙතුං වට්ටති. පූජනෙය්‍යානන්ති අසීතිමහාථෙරා සදෙවකෙන ලොකෙන [Pg.238] පූජෙතබ්බාති පූජනෙය්‍යා. තෙයෙව සක්කාතබ්බාති සක්කරෙය්‍යා. තෙසංයෙව අපචිති කත්තබ්බාති අපචෙය්‍යා. භගවා තෙසං පූජිතො සක්කතො අපචිතො ච, ඉච්චස්ස තං ගුණං පකාසෙන්තො ථෙරො එවමාහ. හාතවෙති හරිතුං. „Was begehrend“ bedeutet: was wünschend. „Was suchend“ bedeutet: was suchend. „Der Verehrte der Verehrungswürdigen“: Mit diesen Worten begann der Elder, das Lob des Zehnerkraft-Besitzers [des Buddhas] zu verkünden. Denn es gilt als Pflicht, dass ein Mönch, der auszieht, um Medizin für einen Kranken zu besorgen, das Lob des Kranken verkünden sollte. Denn wenn die Menschen dessen Vorzüge hören, sind sie bereit, die Medizin ehrfurchtsvoll zu spenden. Erhält der Kranke die geeignete Medizin, erholt er sich rasch. Wer aber das Lob verkündet, dem geziemt es nicht, über Vertiefungen (jhāna), Befreiungen (vimokkha), Errungenschaften (samāpatti), Pfade (magga) und Früchte (phala) zu sprechen. Vielmehr geziemt es sich, nur über die hinführende Praxis zu sprechen, wie: „Er ist tugendhaft, gewissenhaft, skrupulös, sehr belesen, ein Bewahrer der Überlieferung und ein Schützer der Traditionslinie.“ „Der Verehrungswürdigen“ bedeutet: Die achtzig großen Schüler sind von der Welt mitsamt den Göttern zu verehren, darum heißen sie „verehrungswürdig“ (pūjaneyyā). Eben diese sind respektvoll zu behandeln, darum heißen sie „respektwürdig“ (sakkareyyā). Eben diesen ist Ehrbietung zu erweisen, darum heißen sie „ehrwürdig“ (apaceyyā). Der Erhabene wird von diesen verehrt, respektiert und geehrt. Indem der Elder diese Qualität des Erhabenen offenbarte, sprach er so. „Hātave“ bedeutet fortzubringen [zu holen]. ඵාණිතස්ස ච පුටන්ති මහන්තං නිච්ඡාරිකං ගුළපිණ්ඩං. සො කිර ‘‘කිං සමණස්ස ගොතමස්ස අඵාසුක’’න්ති? පුච්ඡිත්වා, ‘‘උදරවාතො’’ති සුත්වා, ‘‘තෙන හි මයමෙත්ථ භෙසජ්ජං ජානාම, ඉතො ථොකෙන උදකෙන ඉදං ඵාණිතං ආලොළෙත්වා න්හානපරියොසානෙ පාතුං දෙථ, ඉති උණ්හොදකෙන බහි පරිසෙදො භවිස්සති, ඉමිනා අන්තොති එවං සමණස්ස ගොතමස්ස ඵාසුකං භවිස්සතී’’ති වත්වා ථෙරස්ස පත්තෙ පක්ඛිපිත්වා අදාසි. „Und ein Paket Melasse“ bedeutet ein großes Stück unraffinierte Melasse [Zuckerklumpen]. Es heißt, jener [Brahmane] fragte: „Was fehlt dem Asketen Gotama?“, und als er hörte: „Bauchwinde“, sagte er: „In diesem Fall kennen wir die Medizin dafür. Löst diese Melasse in etwas von diesem Wasser auf und gebt es ihm nach dem Bad zu trinken. Durch das heiße Wasser wird äußerlich Schweiß austreten, und damit hat es ein Ende. Auf diese Weise wird es dem Asketen Gotama besser gehen.“ Nachdem er dies gesagt hatte, legte er es in die Almosenschale des Elders und gab es ihm. උපසඞ්කමීති තස්මිං කිර ආබාධෙ පටිප්පස්සද්ධෙ ‘‘දෙවහිතෙන තථාගතස්ස භෙසජ්ජං දින්නං, තෙනෙව රොගො වූපසන්තො, අහො දානං පරමදානං බ්‍රාහ්මණස්සා’’ති කථා විත්ථාරිතා ජාතා. තං සුත්වා කිත්තිකාමො බ්‍රාහ්මණො ‘‘එත්තකෙනපි තාව මෙ අයං කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගතො’’ති සොමනස්සජාතො අත්තනා කතභාවං ජානාපෙතුකාමො තාවතකෙනෙව දසබලෙ විස්සාසං ආපජ්ජිත්වා උපසඞ්කමි. „Er begab sich hin“: Als jene Krankheit abgeklungen war, verbreitete sich das Gespräch weithin: „Devahita hat dem Tathāgata Medizin gegeben, und dadurch ist die Krankheit geeint worden. Oh, welch eine Gabe! Eine höchst vortreffliche Gabe des Brahmanen!“ Als der Brahmane, der nach Ruhm verlangte, dies hörte, geriet er in Freude und dachte: „Schon durch so wenig hat sich mein guter Ruf so weit verbreitet!“ Da er seine Tat bekannt machen wollte, gewann er allein dadurch Vertrauen zum Zehnerkraft-Besitzer und begab sich zu ihm. දජ්ජාති දදෙය්‍ය. කථං හි යජමානස්සාති කෙන කාරණෙන යජන්තස්ස. ඉජ්ඣතීති සමිජ්ඣති මහප්ඵලො හොති. යොවෙදීති යො අවෙදි අඤ්ඤාසි, විදිතං පාකටමකාසි ‘‘යොවෙතී’’තිපි පාඨො, යො අවෙති ජානාතීති අත්ථො. පස්සතීති දිබ්බචක්ඛුනා පස්සති. ජාතික්ඛයන්ති අරහත්තං. අභිඤ්ඤාවොසිතොති ජානිත්වා වොසිතො වොසානං කතකිච්චතං පත්තො. එවං හි යජමානස්සාති ඉමිනා ඛීණාසවෙ යජනාකාරෙන යජන්තස්ස. තතියං. „Er möge geben“ (dajjā) bedeutet er sollte spenden. „Wie für den Opfernden“ bedeutet: Aus welchem Grund für den Spender. „Wird es erfolgreich“ bedeutet: Es gelingt und bringt große Frucht. „Wer weiß“ (yo vedi) bedeutet: wer erkannt hat und das Erkannte offenbarte. Es gibt auch die Lesart „yo vetī“, was bedeutet: wer weiß – dies ist die Bedeutung. „Er sieht“ bedeutet: er sieht mit dem himmlischen Auge. „Das Ende der Geburt“ bezieht sich auf die Arahatschaft. „Durch höheres Wissen vollendet“ bedeutet: Nachdem er erkannt hat, ist er am Ziel angelangt und hat den Zustand des Vollbrachten erreicht. „Denn so für den Opfernden“ bezieht sich auf einen, der auf diese Weise des Spendens an einem Triebversiegten spendet. Das dritte [Sutta]. 4. මහාසාලසුත්තවණ්ණනා 4. Die Erklärung des Mahāsāla-Suttas 200. චතුත්ථෙ ලූඛො ලූඛපාවුරණොති ජිණ්ණො ජිණ්ණපාවුරණො. උපසඞ්කමීති කස්මා උපසඞ්කමි? තස්ස කිර ඝරෙ අට්ඨසතසහස්සධනං අහොසි. සො චතුන්නං පුත්තානං ආවාහං කත්වා චත්තාරි සතසහස්සානි අදාසි[Pg.239]. අථස්ස බ්‍රාහ්මණියා කාලඞ්කතාය පුත්තා සම්මන්තයිංසු – ‘‘සචෙ අඤ්ඤං බ්‍රාහ්මණිං ආනෙස්සති, තස්සා කුච්ඡියං නිබ්බත්තවසෙන කුලං භිජ්ජිස්සති. හන්ද නං මයං සඞ්ගණ්හාමා’’ති. තෙ චත්තාරොපි පණීතෙහි ඝාසච්ඡාදනාදීහි උපට්ඨහන්තා හත්ථපාදසම්බාහනාදීනි කරොන්තා සඞ්ගණ්හිත්වා එකදිවසං දිවා නිද්දායිත්වා වුට්ඨිතස්ස හත්ථපාදෙ සම්බාහමානා පාටියෙක්කං ඝරාවාසෙ ආදීනවං වත්වා – ‘‘මයං තුම්හෙ ඉමිනා නීහාරෙන යාවජීවං උපට්ඨහිස්සාම, සෙසධනම්පි නො දෙථා’’ති යාචිංසු. බ්‍රාහ්මණො පුන එකෙකස්ස සතසහස්සං සතසහස්සං දත්වා අත්තනො නිවත්ථපාරුපනමත්තං ඨපෙත්වා සබ්බං උපභොගපරිභොගං චත්තාරො කොට්ඨාසෙ කත්වා නිය්‍යාදෙසි. තං ජෙට්ඨපුත්තො කතිපාහං උපට්ඨහි. 200. Im vierten (Vers bedeutet) „schäbig, in schäbiger Kleidung“: alt, mit abgenutztem Obergewand. „Er trat heran“: Warum trat er heran? In seinem Haus gab es angeblich ein Vermögen von achthunderttausend (Münzen). Er verheiratete seine vier Söhne und gab ihnen vierhunderttausend. Als dann seine Frau, die Brahmanin, verstorben war, beratschlagten die Söhne: „Wenn er eine andere Brahmanin heimführt, wird durch die Nachkommenschaft, die in ihrem Schoß geboren wird, die Familie gespalten werden. Wohlan, lasst uns für ihn sorgen!“ Alle vier pflegten ihn mit vorzüglicher Speise und Kleidung, massierten seine Hände und Füße und sorgten für ihn. Als er eines Tages nach dem Mittagsschlaf aufstand und sie seine Hände und Füße massierten, sprachen sie einzeln über die Nachteile des Haushaltslebens und baten ihn: „Wir wollen euch auf diese Weise euer ganzes Leben lang pflegen; gebt uns auch das restliche Vermögen.“ Der Brahmane gab daraufhin jedem einzelnen nochmals einhunderttausend, behielt nur seine eigene Kleidung zurück, teilte seinen gesamten nutzbaren Besitz in vier Teile auf und übergab ihn ihnen. Der älteste Sohn pflegte ihn danach einige Tage lang. අථ නං එකදිවසං න්හත්වා ආගච්ඡන්තං ද්වාරකොට්ඨකෙ ඨත්වා සුණ්හා එවමාහ – ‘‘කිං තයා ජෙට්ඨපුත්තස්ස සතං වා සහස්සං වා අතිරෙකං දින්නමත්ථි? නනු සබ්බෙසං ද්වෙ ද්වෙ සතසහස්සානි දින්නානි, කිං සෙසපුත්තානං ඝරස්ස මග්ගං න ජානාසී’’ති? සො ‘‘නස්ස වසලී’’ති කුජ්ඣිත්වා අඤ්ඤස්ස ඝරං අගමාසි, තතොපි කතිපාහච්චයෙන ඉමිනාව උපායෙන පලාපිතො අඤ්ඤස්සාති එවං එකඝරෙපි පවෙසනං අලභමානො පණ්ඩරඞ්ගපබ්බජ්ජං පබ්බජිත්වා භික්ඛාය චරන්තො කාලානමච්චයෙන ජරාජිණ්ණො දුබ්භොජනදුක්ඛසෙය්‍යාහි මිලාතසරීරො භික්ඛාචාරතො ආගම්ම, පීඨකාය නිපන්නො නිද්දං ඔක්කමිත්වා වුට්ඨාය නිසින්නො අත්තානං ඔලොකෙත්වා පුත්තෙසු පතිට්ඨං අපස්සන්තො චින්තෙසි – ‘‘සමණො කිර ගොතමො අබ්භාකුටිකො උත්තානමුඛො සුඛසම්භාසො පටිසන්ථාරකුසලො, සක්කා සමණං ගොතමං උපසඞ්කමිත්වා පටිසන්ථාරං ලභිතු’’න්ති නිවාසනපාවුරණං සණ්ඨපෙත්වා භික්ඛාභාජනමාදාය යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි. Als er eines Tages vom Baden zurückkehrte, stellte sich die Schwiegertochter in das Torgewölbe und sprach zu ihm: „Hast du dem ältesten Sohn etwa einhundert oder eintausend mehr gegeben? Wurden nicht allen jeweils zweihunderttausend gegeben? Kennst du etwa den Weg zum Haus der anderen Söhne nicht?“ Er wurde zornig, sagte: „Geh zugrunde, du gemeines Weib!“, und ging zum Haus eines anderen Sohnes. Doch auch von dort wurde er nach einigen Tagen mit derselben Methode vertrieben, und ebenso von dem des nächsten. Da er so in keinem einzigen Haus mehr Zuflucht fand, weihte er sich als Pandaranga-Asket und zog auf Almosengang umher. Im Laufe der Zeit wurde er altersschwach, sein Körper war durch schlechte Nahrung und ein hartes Lager ausgemergelt. Als er einmal vom Almosengang zurückkehrte, sich auf einer Bank niederlegte, einschlief, wieder aufstand, sich hinsetzte und seinen Zustand betrachtete, sah er keine Zuflucht bei seinen Söhnen und dachte: „Der Asket Gotama soll frei von finsterer Miene sein, mit heiterem Antlitz, freundlich im Gespräch und geschickt im herzlichen Empfang. Es sollte möglich sein, sich an den Asketen Gotama zu wenden, um ein freundliches Willkommen zu erhalten.“ Er ordnete seine Kleidung, nahm seine Almosenschale und begab sich dorthin, wo der Erhabene war. දාරෙහි සංපුච්ඡ ඝරා නික්ඛාමෙන්තීති සබ්බං මම සන්තකං ගහෙත්වා මය්හං නිද්ධනභාවං ඤත්වා අත්තනො භරියාහි සද්ධිං මන්තයිත්වා මං ඝරා නික්කඩ්ඪාපෙන්ති. „Nachdem sie sich mit ihren Frauen beraten haben, treiben sie mich aus dem Haus“ bedeutet: Nachdem sie meinen gesamten Besitz an sich genommen und erkannt haben, dass ich mittellos bin, beratschlagen sie sich mit ihren eigenen Frauen und jagen mich aus dem Haus. නන්දිස්සන්ති නන්දිජාතො තුට්ඨො පමුදිතො අහොසිං. භවමිච්ඡිසන්ති වුඩ්ඪිං පත්ථයිං. සාව වාරෙන්ති සූකරන්ති යථා සුනඛා වග්ගවග්ගා හුත්වා භුස්සන්තා [Pg.240] භුස්සන්තා සූකරං වාරෙන්ති, පුනප්පුනං මහාරවං රවාපෙන්ති, එවං දාරෙහි සද්ධිං මං බහුං වත්වා විරවන්තං පලාපෙන්තීති අත්ථො. „Sie werden sich freuen“ bedeutet: Ich war voller Freude, zufrieden und glücklich. „Ich wünschte ihr Wohlergehen“ bedeutet: Ich ersehnte ihr Gedeihen. „Wie Hunde ein Wildschwein abwehren“ bedeutet: So wie Hunde in Rudeln zusammenkommen und bellend ein Wildschwein abwehren, indem sie es immer wieder laut aufschreien lassen, so jagen sie mich im Verein mit ihren Frauen mit vielen Worten davon, während ich laut wehklage. Das ist die Bedeutung. අසන්තාති අසප්පුරිසා. ජම්මාති ලාමකා. භාසරෙති භාසන්ති. පුත්තරූපෙනාති පුත්තවෙසෙන. වයොගතන්ති තයො වයෙ ගතං අතික්කන්තං පච්ඡිමවයෙ ඨිතං මං. ජහන්තීති පරිච්චජන්ති. „Die Schlechten“ bedeutet unedle Menschen. „Die Schändlichen“ bedeutet gemeine Menschen. „Sie sprechen“ bedeutet sie reden. „In Gestalt von Söhnen“ bedeutet in der Erscheinung von Söhnen. „Den Gealterten“ bezieht sich auf mich, der ich die drei Lebensalter durchschritten habe und im letzten Lebensabschnitt stehe. „Sie verlassen“ bedeutet sie verstoßen mich. නිබ්භොගොති නිප්පරිභොගො. ඛාදනා අපනීයතීති අස්සො හි යාවදෙව තරුණො හොති ජවසම්පන්නො, තාවස්ස නානාරසං ඛාදනං දදන්ති, ජිණ්ණං නිබ්භොගං තතො අපනෙන්ති, අන්තිමවයෙ තං වත්තං න ලභති, ගාවීහි සද්ධිං අටවියං සුක්ඛතිණානි ඛාදන්තො චරති. යථා සො අස්සො, එවං ජිණ්ණකාලෙ විලුත්තසබ්බධනත්තා නිබ්භොගො මාදිසොපි බාලකානං පිතා ථෙරො පරඝරෙසු භික්ඛති. „Unbrauchbar“ bedeutet ohne Nutzen. „Vom Futter ausgeschlossen“ bedeutet: Solange ein Pferd jung und voller Tatkraft ist, gibt man ihm wohlschmeckendes Futter. Ist es alt und unbrauchbar geworden, entzieht man es ihm. Im letzten Lebensabschnitt erhält es diese Zuwendung nicht mehr und zieht mit den Kühen im Wald umher, wo es trockenes Gras frisst. Ebenso wie dieses Pferd bettelt im Alter ein gealterter Vater wie ich, der seines gesamten Vermögens beraubt und mittellos geworden ist, durch die Torheit seiner Söhne in fremden Häusern. යඤ්චෙති නිපාතො. ඉදං වුත්තං හොති – යෙ මම පුත්තා අනස්සවා අප්පතිස්සා අවසවත්තිනො, තෙහි දණ්ඩොව කිර සෙය්‍යො සුන්දරතරොති. ඉදානිස්ස සෙය්‍යභාවං දස්සෙතුං චණ්ඩම්පි ගොණන්තිආදි වුත්තං. „Und was“ (yañca) ist eine Partikel. Dies wird damit gesagt: Für mich ist der Stock wahrlich besser und nützlicher als jene Söhne von mir, die ungehorsam, respektlos und unbändig sind. Um nun die Vorzüglichkeit des Stocks zu zeigen, wurde das Wort beginnend mit „selbst einen wilden Stier“ gesprochen. පුරෙ හොතීති අග්ගතො හොති, තං පුරතො කත්වා ගන්තුං සුඛං හොතීති අත්ථො. ගාධමෙධතීති උදකං ඔතරණකාලෙ ගම්භීරෙ උදකෙ පතිට්ඨං ලභති. „Er geht voran“ bedeutet, er ist an der Spitze; die Bedeutung ist, dass es angenehm ist zu gehen, wenn man ihn voranstellt. „Er findet festen Grund“ bedeutet, dass er beim Hinabsteigen ins Wasser im tiefen Wasser festen Halt bietet. පරියාපුණිත්වාති උග්ගණ්හිත්වා වා වාචුග්ගතා කත්වා. සන්නිසින්නෙසූති තථාරූපෙ බ්‍රාහ්මණානං සමාගමදිවසෙ සබ්බාලඞ්කාරපටිමණ්ඩිතෙසු පුත්තෙසු තං සභං ඔගාහෙත්වා බ්‍රාහ්මණානං මජ්ඣෙ මහාරහෙ ආසනෙ නිසින්නෙසු. අභාසීති ‘අයං මෙ කාලො’ති සභාය මජ්ඣෙ පවිසිත්වා හත්ථං උක්ඛිපිත්වා, ‘‘භො අහං තුම්හාකං ගාථා භාසිතුකාමො, භාසිතෙ සුණිස්සථා’’ති වත්වා – ‘‘භාස, බ්‍රාහ්මණ, සුණොමා’’ති වුත්තො ඨිතකොව අභාසි. ‘‘තෙන ච සමයෙන මනුස්සානං වත්තං හොති යො මාතාපිතූනං සන්තකං ඛාදන්තො මාතාපිතරො න පොසෙති, සො මාරෙතබ්බො’’ති. තස්මා තෙ බ්‍රාහ්මණපුත්තා පිතුපාදෙසු නිපතිත්වා ‘‘ජීවිතං නො තාත, දෙහී’’ති යාචිංසු. සො පිතුහදයස්ස පුත්තානං මුදුත්තා ‘‘මා මෙ, භො, බාලකෙ විනාසයිත්ථ, පොසිස්සන්ති ම’’න්ති ආහ. „Nachdem er sie erlernt hatte“ bedeutet, nachdem er sie auswendig gelernt und im Gedächtnis behalten hatte. „Als sie zusammensaßen“ bezieht sich auf einen solchen Tag der Versammlung der Brahmanen, als seine mit allem Schmuck verzierten Söhne die Versammlung betraten und sich inmitten der Brahmanen auf kostbare Sitze setzten. „Er sprach“ bedeutet, er dachte: „Dies ist meine Zeit“, betrat die Mitte der Versammlung, hob die Hand und sagte: „Ihr Herren, ich möchte euch Verse vortragen. Werdet ihr zuhören, wenn ich sie vortrage?“ Als man ihm antwortete: „Sprich, Brahmane, wir hören zu!“, trug er sie im Stehen vor. Zu jener Zeit gab es unter den Menschen das Gesetz: „Wer das Eigentum seiner Eltern verzehrt und die Eltern nicht versorgt, soll getötet werden.“ Daher fielen die Brahmanensöhne ihrem Vater zu Füßen und flehten: „Vater, schenke uns das Leben!“ Wegen der Milde des Vaterherzens gegenüber seinen Kindern sagte er: „Ihr Herren, vernichtet meine unbändigen Söhne nicht, sie werden mich fortan versorgen.“ අථස්ස [Pg.241] පුත්තෙ මනුස්සා ආහංසු – ‘‘සචෙ, භො, අජ්ජ පට්ඨාය පිතරං න සම්මා පටිජග්ගිස්සථ, ඝාතෙස්සාම වො’’ති. තෙ භීතා ඝරං නෙත්වා පටිජග්ගිංසු. තං දස්සෙතුං අථ ඛො නං බ්‍රාහ්මණමහාසාලන්තිආදි වුත්තං. තත්ථ නෙත්වාති පීඨෙ නිසීදාපෙත්වා සයං උක්ඛිපිත්වා නයිංසු. න්හාපෙත්වාති සරීරං තෙලෙන අබ්භඤ්ජිත්වා උබ්බට්ටෙත්වා ගන්ධචුණ්ණාදීහි න්හාපෙසුං. බ්‍රාහ්මණියොපි පක්කොසාපෙත්වා, ‘‘අජ්ජ පට්ඨාය අම්හාකං පිතරං සම්මා පටිජග්ගථ. සචෙ පමාදං ආපජ්ජිස්සථ, ඝරතො වො නික්කඩ්ඪිස්සාමා’’ති වත්වා, පණීතභොජනං භොජෙසුං. Da sprachen die Menschen zu seinen Söhnen: „Ihr Herren, wenn ihr von heute an euren Vater nicht gut versorgt, werden wir euch töten!“ Voller Furcht brachten sie ihn nach Hause und versorgten ihn. Um dies zu zeigen, wurde das Wort beginnend mit „Daraufhin (führten die Söhne) den wohlhabenden Brahmanen“ gesprochen. Darin bedeutet „nachdem sie ihn heimgeführt hatten“: Sie ließen ihn auf einer Trage sitzen, hoben ihn selbst hoch und trugen ihn fort. „Nachdem sie ihn gebadet hatten“ bedeutet, dass sie seinen Körper mit Öl salbten, ihn abrieben und mit Duftpulver und anderem badeten. Sie ließen auch ihre Ehefrauen rufen und sagten: „Sorgt von heute an gut für unseren Vater. Wenn ihr nachlässig werdet, werden wir euch aus dem Haus jagen!“, und ließen ihn vorzügliche Speisen essen. බ්‍රාහ්මණො සුභොජනඤ්ච සුඛසෙය්‍යඤ්ච ආගම්ම කතිපාහච්චයෙන සඤ්ජාතබලො පීණිතින්ද්‍රියො අත්තභාවං ඔලොකෙත්වා, ‘‘අයං මෙ සම්පත්ති සමණං ගොතමං නිස්සාය ලද්ධා’’ති පණ්ණාකාරං ආදාය භගවතො සන්තිකං අගමාසි. තං දස්සෙතුං අථ ඛො සොතිආදි වුත්තං. තත්ථ එතදවොචාති දුස්සයුගං පාදමූලෙ ඨපෙත්වා එතං අවොච. සරණගමනාවසානෙ චාපි භගවන්තං එවමාහ – ‘‘භො ගොතම, මය්හං පුත්තෙහි චත්තාරි ධුරභත්තානි දින්නානි, තතො අහං ද්වෙ තුම්හාකං දම්මි, ද්වෙ සයං පරිභුඤ්ජිස්සාමී’’ති. කල්‍යාණං, බ්‍රාහ්මණ, පාටියෙක්කං පන මා නිය්‍යාදෙහි, අම්හාකං රුච්චනට්ඨානමෙව ගමිස්සාමාති. ‘‘එවං, භො’’ති ඛො බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං වන්දිත්වා ඝරං ගන්ත්වා පුත්තෙ ආමන්තෙසි ‘‘තාතා, සමණො ගොතමො මය්හං සහායො, තස්ස ද්වෙ ධුරභත්තානි දින්නානි, තුම්හෙ තස්මිං සම්පත්තෙ මා පමජ්ජථා’’ති. සාධු, තාතාති. පුනදිවසෙ භගවා පුබ්බණ්හසමයෙ පත්තචීවරං ආදාය ජෙට්ඨපුත්තස්ස නිවෙසනද්වාරං ගතො. සො සත්ථාරං දිස්වාව හත්ථතො පත්තං ගහෙත්වා ඝරං පවෙසෙත්වා මහාරහෙ පල්ලඞ්කෙ නිසීදාපෙත්වා පණීතභොජනමදාසි. සත්ථා පුනදිවසෙ ඉතරස්ස, පුනදිවසෙ ඉතරස්සාති පටිපාටියා සබ්බෙසං ඝරානි අගමාසි. සබ්බෙ තථෙව සක්කාරං අකංසු. Der Brhmaa, der durch gutes Essen und ein bequemes Lager nach einigen Tagen wieder zu Krften gekommen war und dessen Sinnesorgane erfrischt waren, betrachtete seinen Krper und dachte: ’Diesen Wohlstand habe ich in Abhngigkeit vom Asketen Gotama erlangt.‘ Er nahm ein Geschenk und begab sich in die Gegenwart des Erhabenen. Um dies aufzuzeigen, wurde die Passage beginnend mit ’atha kho so’ gesprochen. Darin bedeutet ’er sprach dies’ (etadavoca): Er legte ein Paar Gewnder zu Seinen Fen nieder und sprach dies. Und auch am Ende der Zufluchtnahme sprach er so zum Erhabenen: ’Verehrter Gotama, von meinen Shnen wurden mir vier stndige Mahlzeiten gegeben; davon gebe ich Euch zwei, und zwei werde ich selbst verzehren.‘ – ’Es ist gut, Brhmaa, aber weise sie uns nicht einzeln zu; wir werden einfach an den Ort gehen, der uns beliebt.‘ – ’Gewiss, Herr’, erwiderte der Brhmaa, verneigte sich vor dem Erhabenen, ging nach Hause und sprach zu seinen Shnen: ’Liebe Kinder, der Asket Gotama ist mein Freund. Ihm wurden zwei stndige Mahlzeiten gegeben. Wenn er eintrifft, seid nicht nachlassig.‘ – ’Es ist gut, Vater’, antworteten sie. Am folgenden Tag nahm der Erhabene am Vormittag Almosenschale und Obergewand und ging zum Hauseingang des ltesten Sohnes. Sobald dieser den Meister sah, nahm er Seine Almosenschale aus Seiner Hand, hie Ihn in das Haus eintreten, lie Ihn auf einem kostbaren Thronsitz Platz nehmen und bot Ihm erlesene Speisen an. Der Meister ging am nchsten Tag zum anderen, am darauffolgenden Tag wiederum zum anderen, und so der Reihe nach zu den Husern aller Shne. Alle erwiesen Ihm auf dieselbe Weise Ehre. අථෙකදිවසං ජෙට්ඨපුත්තස්ස ඝරෙ මඞ්ගලං පච්චුපට්ඨිතං. සො පිතරං ආහ – ‘‘තාත, කස්ස මඞ්ගලං දෙමා’’ති. අම්හෙ අඤ්ඤං න ජානාම? නනු සමණො ගොතමො මය්හං සහායොති? තෙන හි තුම්හෙ පඤ්චහි භික්ඛුසතෙහි සද්ධිං ස්වාතනාය සමණං ගොතමං නිමන්තෙථාති. බ්‍රාහ්මණො තථා අකාසි[Pg.242]. භගවා අධිවාසෙත්වා පුනදිවසෙ භික්ඛුසඞ්ඝපරිවුතො තස්ස ගෙහද්වාරං අගමාසි. සො හරිතුපලිත්තං සබ්බාලඞ්කාරපටිමණ්ඩිතං ගෙහං සත්ථාරං පවෙසෙත්වා බුද්ධප්පමුඛං භික්ඛුසඞ්ඝං පඤ්ඤත්තාසනෙසු නිසීදාපෙත්වා අප්පොදකපායාසඤ්චෙව ඛජ්ජකවිකතිඤ්ච අදාසි. අන්තරභත්තස්මිංයෙව බ්‍රාහ්මණස්ස චත්තාරොපි පුත්තා සත්ථු සන්තිකෙ නිසීදිත්වා ආහංසු – ‘‘භො ගොතම, මයං අම්හාකං පිතරං පටිජග්ගාම නප්පමජ්ජාම, පස්සථස්ස අත්තභාව’’න්ති. සත්ථා ‘‘කල්‍යාණං වො කතං, මාතාපිතුපොසකං නාම පොරාණකපණ්ඩිතානං ආචිණ්ණමෙවා’’ති වත්වා මහානාගජාතකං (ජා. 1.11.1 ආදයො; චරියා. 2.1 ආදයො) නාම කථෙත්වා, චත්තාරි සච්චානි දීපෙත්වා ධම්මං දෙසෙසි. දෙසනාපරියොසානෙ බ්‍රාහ්මණො සද්ධිං චතූහි පුත්තෙහි චතූහි ච සුණ්හාහි දෙසනානුසාරෙන ඤාණං පෙසෙත්වා සොතාපත්තිඵලෙ පතිට්ඨිතො. තතො පට්ඨාය සත්ථා න සබ්බකාලං තෙසං ගෙහං අගමාසීති. චතුත්ථං. Eines Tages stand im Haus des ltesten Sohnes ein Fest an. Er sprach zu seinem Vater: ’Vater, wem sollen wir das Festmahl darbieten?‘ – ’Wir kennen doch keinen anderen. Ist nicht der Asket Gotama mein Freund?‘ – ’Wenn dem so ist, dann ladet den Asketen Gotama zusammen mit fnfhundert Mnchen fr morgen ein.‘ Der Brhmaa tat so. Der Erhabene willigte durch Schweigen ein und begab sich am folgenden Tag, umgeben von der Mnchsgemeinde, zum Hauseingang des Sohnes. Jener hie den Meister in das mit frischem Kuhdung bestrichene und reichlich geschmckte Haus eintreten, lie die Mnchsgemeinde mit dem Buddha an der Spitze auf den bereitgestellten Sitzen Platz nehmen und reichte ihnen dicken Milchreis sowie verschiedene Arten von Knabbergebck. Noch whrend der Mahlzeit setzten sich alle vier Shne des Brhmaas in die Nhe des Meisters und sagten: ’Verehrter Gotama, wir pflegen unseren Vater und sind nicht nachlssig; seht doch seinen gesunden Zustand an!‘ Der Meister sprach: ’Ihr habt Gutes getan. Die Frsorge fr die Eltern ist wahrlich eine Gewohnheit der Weisen vergangener Zeiten.‘ Er erzhlte das Mahnga-Jtaka, verdeutlichte die Vier Edlen Wahrheiten und verkndete die Lehre. Am Ende der Lehrrede richtete der Brhmaa zusammen mit seinen vier Shnen und vier Schwiegertchtern seine Erkenntnis gem der Lehrrede aus und festigte sich in der Frucht des Stromeintritts. Von da an ging der Meister nicht mehr bestndig zu ihrem Haus. Dies ist das vierte Sutta. 5. මානත්ථද්ධසුත්තවණ්ණනා 5. Die Erklrung des Mnatthaddha-Sutta. 201. පඤ්චමෙ මානත්ථද්ධොති වාතභරිතභස්තා විය මානෙන ථද්ධො. ආචරියන්ති සිප්පුග්ගහණකාලෙ ආචරියො අනභිවාදෙන්තස්ස සිප්පං න දෙති, අඤ්ඤස්මිං පන කාලෙ තං න අභිවාදෙති, අත්ථිභාවම්පිස්ස න ජානාති. නායං සමණොති එවං කිරස්ස අහොසි – ‘‘යස්මා අයං සමණො මාදිසෙ ජාතිසම්පන්නබ්‍රාහ්මණෙ සම්පත්තෙ පටිසන්ථාරමත්තම්පි න කරොති, තස්මා න කිඤ්චි ජානාතී’’ති. 201. Im fnften Sutta: ’mnatthaddho’ bedeutet, dass jemand durch Stolz starr ist wie ein luftgefllter Blasebalg. Zu ’cariyaı’: Zur Zeit des Erlernens einer Kunst gibt der Lehrer demjenigen, der ihm keine Ehrerbietung erweist, die Kunst nicht; zu einer anderen Zeit jedoch erweist jener dem Lehrer keine Ehrerbietung und wei nicht einmal um seine Existenz. Zu ’nyaı samaıo’: Solch ein Gedanke kam ihm angeblich: ’Da dieser Asket, wenn ein von edler Herkunft erfllter Brhmaa wie ich eintrifft, nicht einmal das Geringste an freundlichem Empfang erweist, wei er folglich berhaupt nichts.‘ අබ්භුතවිත්තජාතාති අභූතපුබ්බාය තුට්ඨියා සමන්නාගතා. කෙසු චස්සාති කෙසු භවෙය්‍ය. ක්‍යස්සාති කෙ අස්ස පුග්ගලස්ස. අපචිතා අස්සූති අපචිතිං දස්සෙතුං යුත්තා භවෙය්‍යුං. අරහන්තෙති ඉමාය ගාථාය දෙසනාකුසලත්තා අත්තානං අන්තොකත්වා පූජනෙය්‍යං දස්සෙති. පඤ්චමං. ’abbhutavittajt’ bedeutet: erfllt von einer nie zuvor dagewesenen Freude. Zu ’kesu cassa’: in welchen Existenzen sollte es sein? Zu ’kyassa’: welche Personen fr diese Person? Zu ’apacit assu’: sie sollten angemessen sein, um Ehrfurcht zu erweisen. Mit dieser Strophe ’arahante’ schliet er, aufgrund seiner Geschicklichkeit in der Lehrverkndigung, sich selbst mit ein und zeigt den Verehrungswrdigen auf. Das fnfte Sutta. 6. පච්චනීකසුත්තවණ්ණනා 6. Die Erklrung des Paccanka-Sutta. 202. ඡට්ඨෙ ‘‘සබ්බං සෙත’’න්ති වුත්තෙ ‘‘සබ්බං කණ්හ’’න්තිආදිනා නයෙන පච්චනීකං කරොන්තස්සෙවස්ස සාතං සුඛං හොතීති පච්චනීකසාතො. යො [Pg.243] ච විනෙය්‍ය සාරම්භන්ති යො කරණුත්තරියලක්ඛණං සාරම්භං විනෙත්වා සුණාතීති අත්ථො. ඡට්ඨං. 202. Im sechsten Sutta: Wenn gesagt wird ’alles ist wei’, empfindet er nur dann Vergnügen und Wohlgefallen, wenn er nach der Methode ’alles ist schwarz’ usw. das Gegenteil behauptet; daher heit er ’paccankasto’ (der am Widerspruch Gefallen Findende). ’yo ca vineyya srambhaı’ bedeutet: Wer die Halsstarrigkeit, welche das Merkmal des Rechthaberischen hat, ablegt und zuhrt. Das sechste Sutta. 7. නවකම්මිකසුත්තවණ්ණනා 7. Die Erklrung des Navakammika-Sutta. 203. සත්තමෙ නවකම්මිකභාරද්වාජොති සො කිර අරඤ්ඤෙ රුක්ඛං ඡින්දාපෙත්වා තත්ථෙව පාසාදකූටාගාරාදීනි යොජෙත්වා නගරං ආහරිත්වා වික්කිණාති, ඉති නවකම්මං නිස්සාය ජීවතීති නවකම්මිකො, ගොත්තෙන භාරද්වාජොති නවකම්මිකභාරද්වාජො. දිස්වානස්ස එතදහොසීති ඡබ්බණ්ණරස්මියො විස්සජ්ජෙත්වා නිසින්නං භගවන්තං දිස්වාන අස්ස එතං අහොසි. වනස්මින්ති ඉමස්මිං වනසණ්ඩෙ. උච්ඡින්නමූලං මෙ වනන්ති මය්හං කිලෙසවනං උච්ඡින්නමූලං. නිබ්බනථොති නික්කිලෙසවනො. එකො රමෙති එකකො අභිරමාමි. අරතිං විප්පහායාති පන්තසෙනාසනෙසු චෙව භාවනාය ච උක්කණ්ඨිතං ජහිත්වා. සත්තමං. 203. Im siebten Sutta: Zu ’navakammikabhradvjo’: Er lie angeblich Bume im Wald fllen, fertigte direkt dort Giebel und Dachsthle fr Palste usw. an, brachte sie in die Stadt und verkaufte sie; da er so im Vertrauen auf die Bauttigkeit seinen Lebensunterhalt bestritt, hie er ’navakammika’ (der Bauunternehmer), und mit Familiennamen Bhradvja; daher ’Navakammikabhradvja’. Zu ’disvnassa etadahosi’: Als er den Erhabenen sah, wie Er dasa und die sechskolorierten Strahlen aussandte, kam ihm dieser Gedanke. ’vanasmiı’ bedeutet: in diesem Waldgebiet. ’ucchinnamlaı me vanaı’ bedeutet: Mein Wald der Befleckungen ist mitsamt den Wurzeln ausgerottet. ’nibbanatho’ bedeutet: frei vom Gestrpp der Befleckungen. ’eko rame’ bedeutet: Ich erfreue mich ganz allein. ’aratiı vippahya’ bedeutet: Nachdem man die Unlust an weit entfernten Unterknften sowie an der geistigen Entfaltung abgelegt hat. Das siebte Sutta. 8. කට්ඨහාරසුත්තවණ්ණනා 8. Die Erklrung des Kaţţhahra-Sutta. 204. අට්ඨමෙ අන්තෙවාසිකාති වෙය්‍යාවච්චං කත්වා සිප්පුග්ගණ්හනකා ධම්මන්තෙවාසිකා. නිසින්නන්ති ඡබ්බණ්ණරස්මියො විස්සජ්ජෙත්වා නිසින්නං. ගම්භීරරූපෙති ගම්භීරසභාවෙ. 204. Im achten Sutta: Zu ’antevsik’: Schler der Lehre, die Dienste leisten und die Kunst erlernen. ’nisinnaı’ bedeutet: dasitzend, whrend Er die sechskolorierten Strahlen aussandte. ’gambhrarpe’ bedeutet: von tiefer Natur (d.h. dicht bewachsen). බහුභෙරවෙති තත්‍රට්ඨකසවිඤ්ඤාණකඅවිඤ්ඤාණකභෙරවෙහි බහුභෙරවෙ. විගාහියාති අනුපවිසිත්වා. අනිඤ්ජමානෙනාතිආදීනි කායවිසෙසනානි, එවරූපෙන කායෙනාති අත්ථො. සුචාරුරූපං වතාති අතිසුන්දරං වත ඣානං ඣායසීති වදති. ’bahubherave’ bedeutet: voller vieler Schrecken aufgrund der dort befindlichen beseelten und unbeseelten Gefahren. ’vighiya’ bedeutet: eingetreten seiend. ’anijamnena’ usw. sind Bestimmungen des Krpers; die Bedeutung ist: mit einem solchen unbewegten Krper. Zu ’sucrurpaı vata’: Er sagt: ’Wie beraus herrlich du wahrlich meditierst!‘ වනවස්සිතො මුනීති වනං අවස්සිතො බුද්ධමුනි. ඉදන්ති ඉදං තුම්හාකං එවං වනෙ නිසින්නකාරණං මය්හං අච්ඡෙරරූපං පටිභාති. පීතිමනොති තුට්ඨචිත්තො. වනෙ වසෙති වනම්හි වසි. ’vanavassito mun’ bedeutet: der im Wald lebende Buddha-Weise. ’idaı’ bedeutet: Dieser Grund fr Euer Dasein im Wald erscheint mir als etwas hchst Erstaunliches. ’ptimano’ bedeutet: mit erfreutem Geist. ’vane vase’ bedeutet: Er weilte im Wald. මඤ්ඤාමහන්ති මඤ්ඤාමි අහං. ලොකාධිපතිසහබ්‍යතන්ති ලොකාධිපතිමහාබ්‍රහ්මුනා සහභාවං. ආකඞ්ඛමානොති ඉච්ඡමානො. තිදිවං අනුත්තරන්ති ඉදං බ්‍රහ්මලොකමෙව සන්ධායාහ. කස්මා භවං විජනමරඤ්ඤමස්සිතොති අහං තාව බ්‍රහ්මලොකං ආකඞ්ඛමානොති මඤ්ඤාමි. යදි එවං න හොති, අථ මෙ ආචික්ඛ, කස්මා භවන්ති? පුච්ඡති. බ්‍රහ්මපත්තියාති සෙට්ඨපත්තියා[Pg.244]. ඉධ ඉදං තපො කස්මා කරොසීති අපරෙනපි ආකාරෙන පුච්ඡති. „Maññāmahaṃ“ [Ich denke] bedeutet: Ich denke (maññāmi ahaṃ). „Lokādhipatisahabyataṃ“ [Gemeinschaft mit dem Weltherrscher] bedeutet: Gemeinschaft (sahabhāvaṃ) mit dem Weltherrscher, dem Großen Brahmā (lokādhipati-mahābrahmunā). „Ākaṅkhamāno“ [begehrend] bedeutet: wünschend (icchamāno). Die Worte „tidivaṃ anuttaraṃ“ [das unvergleichliche Dreihimmelsreich] sagte er in Bezug auf eben die Brahmā-Welt (brahmalokam-eva sandhāya). „Kasmā bhavaṃ vijanam-araññam-assito“ [Warum hat sich der Herr in den einsamen Wald zurückgezogen?] bedeutet: Zuerst dachte ich, der Erhabene wünsche sich die Brahmā-Welt. Wenn dies nicht der Fall ist, so erkläre mir doch: Warum weilt der Herr (im Wald)? So fragt er. „Brahmapattiyā“ [um das Brahmā-Heil zu erlangen] bedeutet: um das Höchste zu erlangen (seṭṭhapattiyā). „Warum übst du hier diese Selbstzucht (tapo) aus?“ – so fragt er auf eine andere Weise. කඞ්ඛාති තණ්හා. අභිනන්දනාති අභිනන්දනවසෙන තණ්හාව වුත්තා. අනෙකධාතූසූති අනෙකසභාවෙසු ආරම්මණෙසු. පුථූති නානප්පකාරා තණ්හා සෙසකිලෙසා වා. සදාසිතාති නිච්චකාලං අවස්සිතා. අඤ්ඤාණමූලප්පභවාති අවිජ්ජාමූලා හුත්වා ජාතා. පජප්පිතාති තණ්හාව ‘‘ඉදම්පි මය්හං, ඉදම්පි මය්හ’’න්ති පජප්පාපනවසෙන පජප්පිතා නාමාති වුත්තා. සබ්බා මයා බ්‍යන්තිකතාති සබ්බා තණ්හා මයා අග්ගමග්ගෙන විගතන්තා නිරන්තා කතා. සමූලිකාති සද්ධිං අඤ්ඤාණමූලෙන. „Kaṅkhā“ [Zweifel/Verlangen] bedeutet: Begehren (taṇhā). „Abhinandanā“ [Entzücken] bezieht sich im Sinne des Entzückens auf eben dieses Begehren. „Anekadhātūsu“ [in vielfältigen Elementen] bedeutet: in Objekten von vielfältiger Natur (anekasabhāvesu ārammaṇesu). „Puthū“ [zahlreich/vielfältig] bedeutet: das in mancherlei Weise auftretende Begehren oder die übrigen Befleckungen (kilesas). „Sadāsitā“ [immer anhaftend] bedeutet: für alle Zeit anhaftend (niccakālaṃ avassitā). „Aññāṇamūlappabhavā“ [aus der Wurzel des Unwissens entsprungen] bedeutet: mit dem Unwissen (avijjā) als Wurzel entstanden. „Pajappitā“ [begehrt/ersehnt] bezeichnet eben das Begehren, das so genannt wird, weil es einen dazu treibt zu flüstern: „Auch dies gehört mir, auch das gehört mir“. „Sabbā mayā byantikatā“ [Alle wurden von mir vernichtet] bedeutet: Alle Begierden wurden von mir durch den höchsten Pfad (aggamagga) zum Erlöschen gebracht und völlig beseitigt. „Samūlikā“ [samt der Wurzel] bedeutet: zusammen mit der Wurzel des Unwissens (aññāṇamūla). අනූපයොති අනුපගමනො. සබ්බෙසු ධම්මෙසු විසුද්ධදස්සනොති ඉමිනා සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණං දීපෙති. සම්බොධිමනුත්තරන්ති අරහත්තං සන්ධායාහ. සිවන්ති සෙට්ඨං. ඣායාමීති ද්වීහි ඣානෙහි ඣායාමි. විසාරදොති විගතසාරජ්ජො. අට්ඨමං. „Anūpayo“ [unbeteiligt/nicht anhaftend] bedeutet: nicht herangehend (anupagamano). Mit den Worten „sabbesu dhammesu visuddhadassano“ [mit reiner Einsicht in allen Dingen] zeigt er das Allwissenheits-Wissen (sabbaññutaññāṇa). Unter „sambodhim-anuttaraṃ“ [die unvergleichliche Erleuchtung] spricht er in Bezug auf die Arhatschaft (arahatta). „Sivaṃ“ [heilvoll] bedeutet: das Beste (seṭṭhaṃ). „Jhāyāmi“ [ich meditiere] bedeutet: Ich schaue mit den zwei Arten der Vertiefung (jhāna). „Visārado“ [zuversichtlich] bedeutet: frei von Verlegenheit oder Ängstlichkeit (vigatasārajjo). (Dies ist die Erklärung des) achten Suttas. 9. මාතුපොසකසුත්තවණ්ණනා 9. Die Erklärung des Mātuposaka-Suttas 205. නවමෙ පෙච්චාති ඉතො පටිගන්ත්වා. නවමං. 205. Im neunten (Sutta) bedeutet „pecca“ [nach dem Tode]: von hier fortgegangen seiend. (Dies ist die Erklärung des) neunten Suttas. 10. භික්ඛකසුත්තවණ්ණනා 10. Die Erklärung des Bhikkhaka-Suttas 206. දසමෙ ඉධාති ඉමස්මිං භික්ඛුභාවෙ. විස්සං ධම්මන්ති දුග්ගන්ධං අකුසලධම්මං. බාහිත්වාති අග්ගමග්ගෙන ජහිත්වා. සඞ්ඛායාති ඤාණෙන. ස වෙ භික්ඛූති වුච්චතීති සො වෙ භින්නකිලෙසත්තා භික්ඛු නාම වුච්චති. දසමං. 206. Im zehnten (Sutta) bedeutet „idha“ [hier]: in diesem Zustand des Mönchseins (bhikkhubhāve). „Vissaṃ dhammaṃ“ [einen übelriechenden Zustand] bedeutet: den übelriechenden, unheilsamen Zustand (akusaladhamma). „Bāhitvā“ [vertrieben habend] bedeutet: durch den höchsten Pfad (aggamagga) überwunden habend. „Saṅkhāya“ [durch Erwägung] bedeutet: durch Erkenntnis (ñāṇa). „Sa ve bhikkhūti vuccati“ [Er wahrlich wird Mönch genannt] bedeutet: Er wird wahrlich deshalb „Mönch“ (bhikkhu) genannt, weil er die Befleckungen (kilesas) zerbrochen hat. (Dies ist die Erklärung des) zehnten Suttas. 11. සඞ්ගාරවසුත්තවණ්ණනා 11. Die Erklärung des Saṅgārava-Suttas 207. එකාදසමෙ පච්චෙතීති ඉච්ඡති පත්ථෙති. සාධු, භන්තෙති ආයාචමානො ආහ. ථෙරස්ස කිරෙස ගිහිසහායො, තස්මා ථෙරො ‘‘අයං වරාකො මං සහායං ලභිත්වාපි මිච්ඡාදිට්ඨිං ගහෙත්වා මා අපායපූරකො අහොසී’’ති ආයාචති. අපිචෙස මහාපරිවාරො, තස්මිං [Pg.245] පසන්නෙ පඤ්චකුලසතානි අනුවත්තිස්සන්තීති මඤ්ඤමානොපි ආයාචති. අත්ථවසන්ති අත්ථානිසංසං අත්ථකාරණං. පාපන්ති පාණාතිපාතාදිඅකුසලං. පවාහෙමීති ගලප්පමාණං උදකං ඔතරිත්වා පවාහෙමි පලාපෙමි. ධම්මොති ගාථා වුත්තත්ථාව. එකාදසමං. 207. Im elften (Sutta) bedeutet „pacceti“: er wünscht, er ersehnt (icchati pattheti). Mit den Worten „Es wäre gut, o Herr“ sprach er in bittender Absicht. Jener (Saṅgārava) war nämlich ein weltlicher Freund des Theras (Ananda). Daher bat der Thera: „Möge dieser Ärmste, obwohl er mich zum Freund hat, nicht aufgrund des Ergreifens falscher Ansichten die Leidenswelten füllen!“ Zudem dachte er: „Dieser Mann hat ein großes Gefolge; wenn er Vertrauen fasst, werden ihm fünfhundert Familien folgen“, und so bat er ebenfalls. „Atthavasaṃ“ [den Grund des Nutzens] bedeutet: den heilsamen Zweck, den Nutzen (atthānisaṃsaṃ atthakāraṇaṃ). „Pāpaṃ“ [das Böse] bedeutet: Unheilsames wie das Töten von Lebewesen usw. „Pavāhemi“ [ich spüle fort] bedeutet: Ich steige in halstiefes Wasser und lasse es wegspülen, treibe es von mir fort. Die Strophe, die mit „dhammo“ beginnt, hat dieselbe Bedeutung wie bereits erklärt. (Dies ist die Erklärung des) elften Suttas. 12. ඛොමදුස්සසුත්තවණ්ණනා 12. Die Erklärung des Khomadussa-Suttas 208. ද්වාදසමෙ ඛොමදුස්සං නාමාති ඛොමදුස්සානං උස්සන්නත්තා එවංලද්ධනාමං. සභායන්ති සාලායං. ඵුසායතීති ඵුසිතානි මුඤ්චති වස්සති. සත්ථා කිර තං සභං උපසඞ්කමිතුකාමො – ‘‘මයි එවමෙවං උපසඞ්කමන්තෙ අඵාසුකධාතුකං හොති, එකං කාරණං පටිච්ච උපසඞ්කමිස්සාමී’’ති අධිට්ඨානවසෙන වුට්ඨිං උප්පාදෙසි. සභාධම්මන්ති සුඛනිසින්නෙ කිර අසඤ්චාලෙත්වා එකපස්සෙන පවිසනං තෙසං සභාධම්මො නාම, න මහාජනං චාලෙත්වා උජුකමෙව පවිසනං. භගවා ච උජුකමෙව ආගච්ඡති, තෙන තෙ කුපිතා භගවන්තං හීළෙන්තා ‘‘කෙ ච මුණ්ඩකා සමණකා, කෙ ච සභාධම්මං ජානිස්සන්තී’’ති ආහංසු. සන්තොති පණ්ඩිතා සප්පුරිසා. පහායාති එතෙ රාගාදයො ජහිත්වා රාගාදිවිනයාය ධම්මං භණන්ති, තස්මා තෙ සන්තො නාමාති. ද්වාදසමං. 208. Im zwölften (Sutta) bezieht sich der Name „Khomadussa“ auf den Ort, der diesen Namen wegen des dortigen Überflusses an Leinentüchern (khomadussa) erhalten hat. „Sabhāyaṃ“ bedeutet: in der Halle (sālāyaṃ). „Phusāyati“ [es tröpfelt] bedeutet: es lässt Regentropfen fallen, es regnet. Der Meister wollte sich nämlich jener Halle nähern, dachte jedoch: „Wenn ich einfach so herantrete, wird es für sie unangenehm sein; ich werde mich aus einem bestimmten Anlass nähern.“ So rief er durch die Kraft seines Entschlusses (adhiṭṭhāna) einen Regenschauer hervor. „Sabhādhammaṃ“ [die Hallen-Sitte] bedeutet: Wenn die Menschen dort bequem sitzen, still an die Seite zu treten, ohne sie aufzustören – dies galt als ihre Hallen-Sitte; nicht aber, die menge aufzuschrecken und direkt hineinzugehen. Der Erhabene jedoch kam direkt auf sie zu. Deshalb wurden sie zornig und sagten voller Verachtung über den Erhabenen: „Wer sind diese kahlscherigen Mönchlein, und was verstehen sie schon von der Hallen-Sitte?“ „Santo“ [die Friedvollen] bedeutet: die Weisen, die edlen Menschen (sappurisā). „Pahāya“ [aufgegeben habend] bedeutet: Nachdem sie Leidenschaft (rāga) und die anderen Befleckungen aufgegeben haben, verkünden sie die Lehre zur Überwindung von Leidenschaft usw.; deshalb werden sie „santo“ genannt. (Dies ist die Erklärung des) zwölften Suttas. උපාසකවග්ගො දුතියො. Die zweite Vagga über die Laienanhänger (Upāsakavagga). ඉති සාරත්ථප්පකාසිනියා So endet in der Sāratthappakāsinī, සංයුත්තනිකාය-අට්ඨකථාය dem Kommentar zum Saṃyuttanikāya, බ්‍රාහ්මණසංයුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. die Erklärung des Brāhmaṇasaṃyutta. 8. වඞ්ගීසසංයුත්තං 8. Das Vaṅgīsasaṃyutta 1. නික්ඛන්තසුත්තවණ්ණනා 1. Die Erklärung des Nikkhanta-Suttas 209. වඞ්ගීසසංයුත්තස්ස [Pg.246] පඨමෙ අග්ගාළවෙ චෙතියෙති ආළවියං අග්ගචෙතියෙ. අනුප්පන්නෙ බුද්ධෙ අග්ගාළවගොතමකාදීනි යක්ඛනාගාදීනං භවනානි, චෙතියානි අහෙසුං. උප්පන්නෙ බුද්ධෙ තානි අපනෙත්වා මනුස්සා විහාරෙ කරිංසු. තෙසං තානෙව නාමානි ජාතානි. නිග්‍රොධකප්පෙනාති නිග්‍රොධරුක්ඛමූලවාසිනා කප්පත්ථෙරෙන. ඔහිය්‍යකොති ඔහීනකො. විහාරපාලොති සො කිර තදා අවස්සිකො හොති පත්තචීවරග්ගහණෙ අකොවිදො. අථ නං ථෙරා භික්ඛූ – ‘‘ආවුසො, ඉමානි ඡත්තුපාහනකත්තරයට්ඨිආදීනි ඔලොකෙන්තො නිසීදා’’ති විහාරරක්ඛකං කත්වා පිණ්ඩාය පවිසිංසු. තෙන වුත්තං ‘‘විහාරපාලො’’ති. සමලඞ්කරිත්වාති අත්තනො විභවානුරූපෙන අලඞ්කාරෙන අලඞ්කරිත්වා. චිත්තං අනුද්ධංසෙතීති කුසලචිත්තං විද්ධංසෙති විනාසෙති. තං කුතෙත්ථ ලබ්භාති එතස්මිං රාගෙ උප්පන්නෙ තං කාරණං කුතො ලබ්භා. යං මෙ පරොති යෙන මෙ කාරණෙන අඤ්ඤො පුග්ගලො වා ධම්මො වා අනභිරතිං විනොදෙත්වා ඉදානෙව අභිරතිං උප්පාදෙය්‍ය ආචරියුපජ්ඣායාපි මං විහාරෙ ඔහාය ගතා. 209. Im ersten Sutta des Vaṅgīsasaṃyutta bedeutet „aggāḷave cetiye“: am Agga-Schrein nahe Āḷavī. Bevor der Buddha in der Welt erschien, waren Orte wie Aggāḷavagotamaka usw. die Wohnstätten von Yakkhas, Nāgas usw. und dienten als Schreine (cetiyas). Als der Buddha erschien, beseitigten die Menschen diese Schreine und bauten dort Klöster (vihāras). Diese erhielten eben jene Namen. „Nigrodhakappena“ bedeutet: mit dem Elder Kappa, der am Fuße eines Banyan-Baumes (nigrodha) wohnte. „Ohiyyako“ bedeutet: zurückgeblieben. „Vihārapālo“ [Klosterhüter]: Er hatte damals nämlich noch keine Regenzeit verbracht (avassiko) und war im Umgang mit Almosenschale und Gewand noch unerfahren (akovido). Da sprachen die älteren Mönche zu ihm: „Freund, sitze hier und gib acht auf diese Dinge wie Schirme, Sandalen, Wanderstäbe usw.“ Sie machten ihn zum Klosterwächter und gingen auf Almosengang. Deshalb wird er „Klosterhüter“ genannt. „Samalaṅkaritvā“ [reich geschmückt] bedeutet: geschmückt mit Schmuck, der ihrem Wohlstand entsprach. „Cittaṃ anuddhaṃsetīti“ [zerstört den Geist] bedeutet: zerstört und vernichtet den heilsamen Geist (kusalacitta). „Taṃ kutettha labbhā“ [Woher soll man das hier bekommen?] bedeutet: Wenn diese Leidenschaft (rāga) aufkommt, woher soll man dann die Möglichkeit bekommen (die Unzufriedenheit zu vertreiben)? „Yaṃ me paro“ [Was ein anderer mir...] bedeutet: durch welchen Umstand ein anderer Mensch oder ein anderes Ding meine Unzufriedenheit (anabhirati) vertreiben und sogleich Freude (abhirati) erwecken könnte, während selbst meine Lehrer und Lehrer-Prezeptoren (ācariyupajjhāyā) mich im Kloster zurückgelassen haben und weggegangen sind. අගාරස්මාති අගාරතො නික්ඛන්තං. අනගාරියන්ති පබ්බජ්ජං උපගතන්ති අත්ථො. කණ්හතොති කණ්හපක්ඛතො මාරපක්ඛතො ආධාවන්ති. උග්ගපුත්තාති උග්ගතානං පුත්තා මහෙසක්ඛා රාජඤ්ඤභූතා. දළ්හධම්මිනොති දළ්හධනුනො, උත්තමප්පමාණං ආචරියධනුං ධාරයමානා. සහස්සං අපලායිනන්ති යෙ තෙ සමන්තා සරෙහි පරිකිරෙය්‍යුං, තෙසං අපලායීනං සඞ්ඛං දස්සෙන්තො ‘‘සහස්ස’’න්ති ආහ. එතතො භිය්‍යොති එතස්මා සහස්සා අතිරෙකතරා. නෙව මං බ්‍යාධයිස්සන්තීති මං චාලෙතුං න සක්ඛිස්සන්ති. ධම්මෙ සම්හි පතිට්ඨිතන්ති අනභිරතිං විනොදෙත්වා අභිරතිං උප්පාදනසමත්ථෙ සකෙ සාසනධම්මෙ පතිට්ඨිතං. ඉදං වුත්තං හොති – ඉස්සාසසහස්සෙ තාව සමන්තා සරෙහි පරිකිරන්තෙ සික්ඛිතො පුරිසො දණ්ඩකං ගහෙත්වා සබ්බෙ සරෙ සරීරෙ අපතමානෙ අන්තරාව පහරිත්වා පාදමූලෙ පාතෙති. තත්ථ [Pg.247] එකොපි ඉස්සාසො ද්වෙ සරෙ එකතො න ඛිපති, ඉමා පන ඉත්ථියො රූපාරම්මණාදිවසෙන පඤ්ච පඤ්ච සරෙ එකතො ඛිපන්ති. එවං ඛිපන්තියො එතා සචෙපි අතිරෙකසහස්සා හොන්ති, නෙව මං චාලෙතුං සක්ඛිස්සන්තීති. „Agārasmā“ [aus dem Hause] bedeutet: aus dem Hausleben ausgezogen. „Anagāriyaṃ“ [in die Hauslosigkeit] bedeutet: in das Mönchsleben eingetreten (pabbajjaṃ upagataṃ). „Kaṇhato“ [von der dunklen Seite] bedeutet: Sie stürmen herbei von der dunklen Seite, der Seite Māras (mārapakkha). „Uggaputtā“ [Fürstensöhne] bedeutet: Söhne von edler Herkunft, von großer Macht und königlicher Abstammung. „Daḷhadhammino“ [mit starken Bogen] bedeutet: Inhaber von starken Bogen (daḷhadhanuno), die den meisterhaften Bogen von hervorragendem Ausmaß führen. Mit den Worten „tausend Unfliehende“ [sahassaṃ apalāyinaṃ] nennt er die Zahl derer, die ringsumher mit Pfeilen schießen würden, und sagt „tausend“. „Etato bhiyyo“ [mehr als dies] bedeutet: noch weitaus mehr als diese Tausend. „Neva maṃ byādhayissanti“ [Sie werden mich nicht erschüttern] bedeutet: Sie werden nicht imstande sein, mich ins Wanken zu bringen. „Dhamme samhi patiṭṭhitam“ [gegründet in der eigenen Lehre] bedeutet: gegründet in der eigenen Lehre des Buddha (sāsanadhamma), die fähig ist, Unzufriedenheit zu vertreiben und Freude zu erwecken. Dies soll damit gesagt sein: Wenn tausend Bogenschützen von allen Seiten mit Pfeilen schießen, kann ein wohlgeschulter Mann einen Stab nehmen, alle Pfeile abfangen, ohne dass sie seinen Körper treffen, und sie direkt vor seinen Füßen zu Boden fallen lassen. Dabei schießt kein einziger Bogenschütze zwei Pfeile gleichzeitig ab; diese Frauen jedoch schießen durch die Kraft von visuellen Objekten usw. fünf Pfeile gleichzeitig ab. Selbst wenn es mehr als tausend solcher Frauen gäbe, die so schießen, wären sie dennoch nicht imstande, mich ins Wanken zu bringen. සක්ඛී හි මෙ සුතං එතන්ති මයා හි සම්මුඛා එතං සුතං. නිබ්බානගමනං මග්ගන්ති විපස්සනං සන්ධායාහ. සො හි නිබ්බානස්ස පුබ්බභාගමග්ගො, ලිඞ්ගවිපල්ලාසෙන පන ‘‘මග්ග’’න්ති ආහ. තත්ථ මෙති තස්මිං මෙ අත්තනො තරුණවිපස්සනාසඞ්ඛාතෙ නිබ්බානගමනමග්ගෙ මනො නිරතො. පාපිමාති කිලෙසං ආලපති. මච්චූතිපි තමෙව ආලපති. න මෙ මග්ගම්පි දක්ඛසීති යථා මෙ භවයොනිආදීසු ගතමග්ගම්පි න පස්සසි, තථා කරිස්සාමීති. පඨමං. „Sakkhī hi me sutaṃ etaṃ“ (Denn ich selbst habe dies gehört) bedeutet: „Ich habe dies persönlich [aus dem Mund des Erhabenen] gehört“. „Den zum Nibbāna führenden Pfad“ (nibbānagamanaṃ maggaṃ) sagt er in Bezug auf die Einsicht (vipassanā). Denn jener [Einsichtspfad] ist der vorbereitende Pfad (pubbabhāgamagga) zum Nibbāna; wegen einer Vertauschung des grammatikalischen Geschlechts (liṅgavipallāsa) sagt er jedoch „magga“ [als Maskulinum]. „Darin [ist] mein“ (tattha me) bedeutet: In diesem Pfad von mir, der als die junge Einsicht (taruṇavipassanā) bekannt ist und zum Erreichen des Nibbāna führt, ist mein Geist erfreut (mano nirato). Mit „Böser“ (pāpimā) spricht er die Verunreinigung (kilesa) an. Auch mit „Maccu“ (Tod) spricht er genau diese an. „Du wirst nicht einmal meinen Pfad sehen“ (na me maggampi dakkhasī) bedeutet: „So wie du meinen eingeschlagenen Pfad in den Daseinsformen (bhavayoni) und so weiter nicht siehst, so werde ich es einrichten.“ Das erste [Sutta]. 2. අරතීසුත්තවණ්ණනා 2. Erklärung des Aratī-Sutta (Über die Unzufriedenheit). 210. දුතියෙ නික්ඛමතීති විහාරා නික්ඛමති. අපරජ්ජු වා කාලෙති දුතියදිවසෙ වා භික්ඛාචාරකාලෙ. විහාරගරුකො කිරෙස ථෙරො. අරතිඤ්ච රතිඤ්චාති සාසනෙ අරතිං කාමගුණෙසු ච රතිං. සබ්බසො ගෙහසිතඤ්ච විතක්කන්ති පඤ්චකාමගුණගෙහනිස්සිතං පාපවිතක්කඤ්ච සබ්බාකාරෙන පහාය. වනථන්ති කිලෙසමහාවනං. කුහිඤ්චීති කිස්මිඤ්චි ආරම්මණෙ. නිබ්බනථොති නික්කිලෙසවනො. අරතොති තණ්හාරතිරහිතො. 210. Im zweiten [Sutta] bedeutet „er geht hinaus“ (nikkhamati): er verlässt das Kloster (vihāra). „Am folgenden Tag oder zur [rechten] Zeit“ (aparajju vā kāle) bedeutet: auch am zweiten Tag zur Zeit des Almosengangs (bhikkhācārakāle). Dieser Thera soll das Kloster in der Tat sehr geschätzt haben (vihāragaruko). „Sowohl Unzufriedenheit als auch Lust“ (aratiñca ratiñca) bedeutet: Unzufriedenheit in der Lehre (sāsane aratiṃ) und Lust an den fünf Strängen der Sinnenlust (kāmaguṇesu ca ratiṃ). „Und jeden ganz auf das Haus bezogenen Gedanken“ (sabbaso gehasitañca vitakkaṃ) bedeutet: nachdem man den unheilsamen Gedanken (pāpavitakka), der auf dem Haus der fünf Sinnenfreuden beruht, auf jegliche Weise (sabbākārena) aufgegeben hat (pahāya). „Dickicht“ (vanatha) bezeichnet den großen Wald der Verunreinigungen (kilesamahāvana). „Irgendwo“ (kuhiñci) bedeutet: an irgendeinem Objekt (ārammaṇa). „Frei vom Dickicht“ (nibbanatho) bedeutet: frei vom Wald der Verunreinigungen (nikkilesavano). „Würdig“ (arato) bedeutet: frei von der Lust des Begehrens (taṇhāratirahito). පථවිඤ්ච වෙහාසන්ති පථවිට්ඨිතඤ්ච ඉත්ථිපුරිසවත්ථාලඞ්කාරාදිවණ්ණං, වෙහාසට්ඨකඤ්ච චන්දසූරියොභාසාදි. රූපගතන්ති රූපමෙව. ජගතොගධන්ති ජගතියා ඔගධං, අන්තොපථවියං නාගභවනගතන්ති අත්ථො. පරිජීයතීති පරිජීරති. සබ්බමනිච්චන්ති සබ්බං තං අනිච්චං. අයං ථෙරස්ස මහාවිපස්සනාති වදන්ති. එවං සමච්චාති එවං සමාගන්ත්වා. චරන්ති මුතත්තාති විඤ්ඤාතත්තභාවා විහරන්ති. „Die Erde und den Luftraum“ (pathaviñca vehāsaṃ) bedeutet: sowohl das auf der Erde Befindliche – die Gestalt und Farbe von Frauen, Männern, Besitztümern, Schmuck und so weiter – als auch das im Luftraum Befindliche wie das Licht von Sonne und Mond und so weiter. „Was zur Form gehört“ (rūpagata) bedeutet: die Form selbst (rūpameva). „In der Welt verankert“ (jagatogadha) bedeutet: in der Erde versunken, das heißt im Inneren der Erde, im Reich der Nāgas (nāgabhavana) befindlich. „Verfällt“ (parijīyati) bedeutet: zerfällt (parijīrati). „Alles ist unbeständig“ (sabbamaniccaṃ) bedeutet: All das ist unbeständig. „Dies ist die tiefe Einsicht (mahāvipassanā) des Thera [Vaṅgīsa]“, so sagen sie. „So erkannt habend“ (evaṃ samacca) bedeutet: so mit Erkenntnis gelangt seiend (evaṃ samāgantvā). „Sie wandeln mit befreitem Geist“ (caranti mutattā) bedeutet: sie verweilen mit vollkommen verstandenem Wesen des Selbst (viññātattabhāvā). උපධීසූති ඛන්ධකිලෙසාභිසඞ්ඛාරෙසු. ගධිතාති ගිද්ධා. දිට්ඨසුතෙති චක්ඛුනා දිට්ඨෙ රූපෙ, සොතෙන සුතෙ සද්දෙ. පටිඝෙ ච මුතෙ චාති එත්ථ පටිඝපදෙන ගන්ධරසා ගහිතා, මුතපදෙන ඵොට්ඨබ්බාරම්මණං. යො එත්ථ න ලිම්පතීති යො එතෙසු පඤ්චකාමගුණෙසු තණ්හාදිට්ඨිලෙපෙහි න ලිම්පති. „In den Grundlagen“ (upadhīsu) bedeutet: in den Daseinsgruppen (khandha), den Verunreinigungen (kilesa) und den Willensformationen (abhisaṅkhāra). „Gefesselt“ (gadhitā) bedeutet: gierig / verhaftet (giddhā). „Im Gesehenen und Gehörten“ (diṭṭhasute) bedeutet: in der durch das Auge gesehenen Form (rūpa) und im durch das Ohr gehörten Klang (sadda). „Im Empfundenen und Gedachten“ (paṭighe ca mute ca): Hier sind mit dem Wort „Widerstand“ (paṭigha) Gerüche und Geschmäcke gemeint, und mit dem Wort „Gedachtes“ (muta) das Berührungsobjekt (phoṭṭhabbārammaṇa). „Wer sich hierbei nicht befleckt“ (yo ettha na limpati) bedeutet: wer sich in diesen fünf Strängen der Sinnenlust nicht durch die Befleckungen von Begehren und Ansichten (taṇhādiṭṭhilepa) befleckt. අථ සට්ඨිනිස්සිතා සවිතක්කා, පුථූ ජනතාය අධම්මා නිවිට්ඨාති අථ ඡ ආරම්මණනිස්සිතා පුථූ අධම්මවිතක්කා ජනතාය නිවිට්ඨාති අත්ථො. න [Pg.248] ච වග්ගගතස්ස කුහිඤ්චීති තෙසං වසෙන න කත්ථචි කිලෙසවග්ගගතො භවෙය්‍ය. නො පන දුට්ඨුල්ලභාණීති දුට්ඨුල්ලවචනභාණීපි න සියා. ස භික්ඛූති සො එවංවිධො භික්ඛු නාම හොති. „Danach haften die vielen unheilsamen, auf den sechzig [falschen Ansichten] beruhenden Gedanken in der Masse der Menschen“ (Atha saṭṭhinissitā savitakkā, puthū janatāya adhammā niviṭṭhā) bedeutet: Danach haften die vielen unheilsamen Gedanken (adhammavitakka), die auf den sechs Sinnenobjekten beruhen, in der Masse der Menschen. „Und er gehört nirgendwo zu einer Gruppe“ (na ca vaggagatassa kuhiñci) bedeutet: Unter deren Einfluss gerät er an keinem Ort in die Gruppe der Verunreinigungen (kilesavagga). „Und er spricht keine gemeinen Worte“ (no pana duṭṭhullabhāṇī) bedeutet: Er sollte auch kein Sprecher von gemeinen, mit Sinnlichkeit verbundenen Worten sein (duṭṭhullavacanabhāṇī). „Er ist wahrlich ein Mönch“ (sa bhikkhū) bedeutet: Ein solcher Mensch wird fürwahr ein „Bhikkhu“ genannt. දබ්බොති දබ්බජාතිකො පණ්ඩිතො. චිරරත්තසමාහිතොති දීඝරත්තං සමාහිතචිත්තො. නිපකොති නෙපක්කෙන සමන්නාගතො පරිණතපඤ්ඤො. අපිහාලූති නිත්තණ්හො. සන්තං පදන්ති නිබ්බානං. අජ්ඣගමා මුනීති අධිගතො මුනි. පටිච්ච පරිනිබ්බුතො කඞ්ඛති කාලන්ති නිබ්බානං පටිච්ච කිලෙසපරිනිබ්බානෙන පරිනිබ්බුතො පරිනිබ්බානකාලං ආගමෙති. දුතියං. „Fähig“ (dabbo) bedeutet: von weiser Natur, ein Weiser (paṇḍito). „Für lange Zeit konzentriert“ (cirarattasamāhito) bedeutet: für lange Zeit mit konzentriertem Geist (dīgharattaṃ samāhitacitto). „Klug“ (nipako) bedeutet: ausgestattet mit Klugheit (nepakka), d.h. mit gereifter Weisheit (pariṇatapañño). „Nicht begehrend“ (apihālu) bedeutet: frei von Begehren (nittaṇho). „Die friedvolle Stätte“ (santaṃ padaṃ) bedeutet: Nibbāna. „Der Weise erreichte“ (ajjhagamā muni) bedeutet: der Weise hat [es] erlangt. „In Abhängigkeit [davon] erloschen, wartet er auf die Zeit“ (paṭicca parinibbuto kaṅkhati kālaṃ) bedeutet: Indem er sich auf das Nibbāna bezieht und durch das Erlöschen der Verunreinigungen (kilesaparinibbāna) völlig erloschen ist, wartet er auf die Zeit des Erlöschens ohne verbleibende Existenzgrundlage (anupādisesa-parinibbāna). Das zweite [Sutta]. 3. පෙසලසුත්තවණ්ණනා 3. Erklärung des Pesala-Sutta (Über den Tugendhaften). 211. තතියෙ අතිමඤ්ඤතීති ‘‘කිං ඉමෙ මහල්ලකා? න එතෙසං පාළි, න අට්ඨකථා, න පදබ්‍යඤ්ජනමධුරතා, අම්හාකං පන පාළිපි අට්ඨකථාපි නයසතෙන නයසහස්සෙන උපට්ඨාතී’’ති අතික්කමිත්වා මඤ්ඤති. ගොතමාති ගොතමබුද්ධසාවකත්තා අත්තානං ආලපති. මානපථන්ති මානාරම්මණඤ්චෙව මානසහභුනො ච ධම්මෙ. විප්පටිසාරීහුවාති විප්පටිසාරී අහුවා, අහොසීති අත්ථො. මග්ගජිනොති මග්ගෙන ජිතකිලෙසො. කිත්තිඤ්ච සුඛඤ්චාති වණ්ණභණනඤ්ච කායිකචෙතසිකසුඛඤ්ච. අඛිලොධ පධානවාති අඛිලො ඉධ පධානවා වීරියසම්පන්නො. විසුද්ධොති විසුද්ධො භවෙය්‍ය. අසෙසන්ති නිස්සෙසං නවවිධං. විජ්ජායන්තකරොති විජ්ජාය කිලෙසානං අන්තකරො. සමිතාවීති රාගාදීනං සමිතතාය සමිතාවී. තතියං. 211. Im dritten [Sutta] bedeutet „er unterschätzt“ (atimaññati): Indem er andere herabsetzt, denkt er: „Was sind das für Greise? Ihnen erschließt sich weder der Pali-Kanon, noch der Kommentar, noch die Süße der Worte und Silben. Uns hingegen erschließt sich sowohl der Pali-Kanon als auch der Kommentar auf hundertfache Weise, auf tausendfache Weise.“ So schätzt er sich selbst hoch ein. „O Gotama“ (gotamā): Er spricht sich selbst so an, weil er ein Schüler des Buddha Gotama (gotamabuddhasāvakatta) ist. „Den Pfad des Dünkels“ (mānapatha) bedeutet: jene Geisteszustände (dhamma), die sowohl den Dünkel zum Objekt haben als auch mit Dünkel verbunden sind. „Er wurde von Reue geplagt“ (vippaṭisārī huvā) bedeutet: er war voller Reue (vippaṭisārī ahosi). „Der Pfadsieger“ (maggajino) bedeutet: einer, der die Verunreinigungen durch den Pfad besiegt hat (maggena jitakileso). „Ruhm und Glück“ (kittiñca sukhañca) bedeutet: Lobpreisung (vaṇṇabhaṇana) sowie körperliches und geistiges Glück. „Frei von geistiger Brachheit, hier strebend“ (akhilodha padhānavā) bedeutet: frei von geistiger Brachheit (akhilo), ausgestattet mit Tatkraft und Energie (vīriyasampanno) in dieser Lehre (idha). „Rein“ (visuddho) bedeutet: er möge vollkommen rein sein. „Restlos“ (asesaṃ) bedeutet: ohne Rest den neunfachen Dünkel. „Der durch Wissen ein Ende macht“ (vijjāyantakaro) bedeutet: einer, der durch das höchste Wissen (vijjā) den Verunreinigungen ein Ende bereitet. „Der Beruhigte“ (samitāvī) bedeutet: einer, der wegen der endgültigen Beruhigung von Gier etc. (rāgādīnaṃ samitatāya) seine Verunreinigungen gestillt hat. Das dritte [Sutta]. 4. ආනන්දසුත්තවණ්ණනා 4. Erklärung des Ānanda-Sutta. 212. චතුත්ථෙ රාගොති ආයස්මා ආනන්දො මහාපුඤ්ඤො සම්භාවිතො, තං රාජරාජමහාමත්තාදයො නිමන්තෙත්වා අන්තොනිවෙසනෙ නිසීදාපෙන්ති. සබ්බාලඞ්කාරපටිමණ්ඩිතාපි ඉත්ථියො ථෙරං උපසඞ්කමිත්වා වන්දිත්වා තාලවණ්ටෙන බීජෙන්ති, උපනිසීදිත්වා පඤ්හං පුච්ඡන්ති ධම්මං සුණන්ති. තත්ථ ආයස්මතො වඞ්ගීසස්ස නවපබ්බජිතස්ස ආරම්මණං පරිග්ගහෙතුං අසක්කොන්තස්ස ඉත්ථිරූපාරම්මණෙ රාගො චිත්තං අනුද්ධංසෙති. සො සද්ධාපබ්බජිතත්තා උජුජාතිකො කුලපුත්තො ‘‘අයං මෙ රාගො වඩ්ඪිත්වා දිට්ඨධම්මිකසම්පරායිකං අත්ථං නාසෙය්‍යා’’ති [Pg.249] චින්තෙත්වා අනන්තරං නිසින්නොව ථෙරස්ස අත්තානං ආවිකරොන්තො කාමරාගෙනාතිආදිමාහ. 212. Im vierten [Sutta]: „Begehren“ (rāgo). Der ehrwürdige Ānanda besaß großes Verdienst (mahāpuñño) und war hochgeachtet (sambhāvito). Die königlichen Minister und andere luden ihn ein und ließen ihn im Inneren ihrer Häuser Platz nehmen. Selbst Frauen, die mit allerlei Schmuck geschmückt waren, näherten sich dem Thera, erwiesen ihm Ehrerbietung, fächelten ihm mit einem Palmblattfächer Luft zu, setzten sich in seine Nähe, stellten Fragen und hörten die Lehre. Dort ergriff das Begehren (rāgo) das Herz des ehrwürdigen Vaṅgīsa, der erst frisch ordiniert war (navapabbajita) und es nicht vermochte, das Objekt (ārammaṇa) [durch Einsichtsmeditation] zu erfassen, angesichts des Anblicks weiblicher Formen. Da er jedoch aus Vertrauen ordiniert war (saddhāpabbajitatta) und ein aufrichtiger Sohn aus gutem Hause (ujujātiko kulaputto) war, dachte er: „Wenn dieses Begehren in mir wächst, wird es meinen Nutzen in diesem Leben und im zukünftigen Leben zerstören.“ Nachdem er dies bedacht hatte, setzte er sich unmittelbar daneben nieder, offenbarte sich dem Thera und sprach die Strophe, die mit den Worten „Durch Sinnenlust...“ beginnt. තත්ථ නිබ්බාපනන්ති රාගනිබ්බානකාරණං. විපරියෙසාති විපල්ලාසෙන. සුභං රාගූපසඤ්හිතන්ති රාගට්ඨානියං ඉට්ඨාරම්මණං. පරතො පස්සාති අනිච්චතො පස්ස. මා ච අත්තතොති අත්තතො මා පස්ස. කායගතා ත්‍යත්ථූති කායගතා තෙ අත්ථු. අනිමිත්තඤ්ච භාවෙහීති නිච්චාදීනං නිමිත්තානං උග්ඝාටිතත්තා විපස්සනා අනිමිත්තා නාම, තං භාවෙහීති වදති. මානාභිසමයාති මානස්ස දස්සනාභිසමයා චෙව පහානාභිසමයා ච. උපසන්තොති රාගාදිසන්තතාය උපසන්තො. චතුත්ථං. Darin bedeutet „Erlöschen“ (nibbāpana): die Ursache für das Erlöschen des Begehrens. „Durch Verzerrung“ (vipariyesā) bedeutet: aufgrund einer verkehrten Wahrnehmung (vipallāsa). „Das Schöne, das mit Begehren verbunden ist“ (subhaṃ rāgūpasañhitaṃ) bedeutet: ein begehrenserregendes, erwünschtes Objekt (iṭṭhārammaṇa). „Betrachte es als fremd“ (parato passa) bedeutet: betrachte es als unbeständig (aniccato passa). „Und nicht als ein Selbst“ (mā ca attato) bedeutet: betrachte es nicht als ein Selbst. „Achtsamkeit auf den Körper soll dir sein“ (kāyagatā tyatthu) bedeutet: Möge die auf den Körper gerichtete Achtsamkeit (kāyagatā sati) in dir präsent sein. „Und entfalte das Zeichenlose“ (animittañca bhāvehi) bedeutet: Da die Merkmale der Beständigkeit usw. (niccādīnaṃ nimittānaṃ) beseitigt sind, wird die Einsicht (vipassanā) als „zeichenlos“ (animittā) bezeichnet; er sagt: „entfalte diese [Einsicht]“. „Durch das Durchschauen des Dünkels“ (mānābhisamayā) bedeutet: sowohl durch das Durchschauen durch Erkennen (dassanābhisamaya) als auch durch das Durchschauen durch Aufgeben (pahānābhisamaya). „Zur Ruhe gekommen“ (upasanto) bedeutet: zur Ruhe gekommen durch das Erlöschen von Gier etc. Das vierte [Sutta]. 5. සුභාසිතසුත්තවණ්ණනා 5. Erklärung des Subhāsita-Sutta (Über die wohlgesprochene Rede). 213. පඤ්චමෙ අඞ්ගෙහීති කාරණෙහි, අවයවෙහි වා. මුසාවාදාවෙරමණිආදීනි හි චත්තාරි සුභාසිතවාචාය කාරණානි, සච්චවචනාදයො චත්තාරො අවයවා. කාරණත්ථෙ ච අඞ්ගසද්දෙ ‘‘චතූහී’’ති නිස්සක්කවචනං හොති, අවයවත්ථෙ කරණවචනං. සමන්නාගතාති සමනුආගතා පවත්තා යුත්තා ච. වාචාති සමුල්ලපනවාචා, යා ‘‘වාචා ගිරා බ්‍යප්පථො’’ති (ධ. ස. 636) ච, ‘‘නෙලා කණ්ණසුඛා’’ති (දී. නි. 1.9) ච ආගතා. ‘‘යා පන වාචාය චෙ කතං කම්ම’’න්ති එවං විඤ්ඤත්ති ච ‘‘යා චතූහි වචීදුච්චරිතෙහි ආරති…පෙ… අයං වුච්චති සම්මාවාචා’’ති (විභ. 206) එවං විරති ච, ‘‘ඵරුසවාචා, භික්ඛවෙ, ආසෙවිතා භාවිතා බහුලීකතා නිරයසංවත්තනිකා හොතී’’ති (අ. නි. 8.40) එවං චෙතනා ච වාචාති ආගතා, න සා ඉධ අධිප්පෙතා. කස්මා? අභාසිතබ්බතො. සුභාසිතාති සුට්ඨු භාසිතා. තෙනස්සා අත්ථාවහතං දීපෙති. නො දුබ්භාසිතාති න දුට්ඨු භාසිතා. තෙනස්සා අනත්ථාවහනපහානතං දීපෙති. අනවජ්ජාති රාගාදිවජ්ජරහිතා. ඉමිනාස්සා කාරණසුද්ධිං චතුදොසාභාවඤ්ච දීපෙති. අනනුවජ්ජාති අනුවාදවිමුත්තා. ඉමිනාස්සා සබ්බාකාරසම්පත්තිං දීපෙති. විඤ්ඤූනන්ති පණ්ඩිතානං. තෙන නින්දාපසංසාසු බාලා අප්පමාණාති දීපෙති. 213. Im fünften Sutta bedeutet „durch die Faktoren“ (aṅgehi): entweder durch die Ursachen oder durch die Bestandteile. Denn die vier Enthaltungen, beginnend mit der Enthaltung von falscher Rede, sind die Ursachen für gut gesprochene Rede; und die vier Eigenschaften, beginnend mit wahrhaftiger Rede, sind die Bestandteile. Wenn das Wort „Faktor“ (aṅga) im Sinne einer Ursache verwendet wird, steht das Wort „catūhi“ (durch vier) im Ablativ; wenn es im Sinne eines Bestandteils verwendet wird, steht es im Instrumental. „Ausgestattet“ (samannāgatā) bedeutet wohlgelangt, fortbestehend und verbunden. „Rede“ (vācā) bezeichnet die gesprochene Sprache, die als „Rede, Stimme, Äußerung“ und als „fehlerfrei, dem Ohr wohlgefällig“ überliefert ist. Wo es heißt „Welche Tat auch immer durch Rede vollbracht wird“, dort wird sie als Ankündigung oder Geste bezeichnet; und in „Welche Enthaltung von den vier verbalen Fehlverhalten... dies wird rechte Rede genannt“, dort wird sie als Enthaltung bezeichnet; und in „Raue Rede, ihr Mönche, wenn gepflegt, entfaltet und gehäuft, führt zur Hölle“, dort wird sie als Absicht bezeichnet. All dies ist als „Rede“ überliefert, aber sie ist hier nicht gemeint. Warum? Weil sie nicht zu sprechen ist. „Gut gesprochen“ (subhāsitā) bedeutet vortrefflich gesprochen. Damit zeigt er, dass sie heilsamen Nutzen bringt. „Nicht schlecht gesprochen“ (no dubbhāsitā) bedeutet nicht übel gesprochen. Damit zeigt er das Aufgeben dessen auf, was Schaden bringt. „Tadellos“ (anavajjā) bedeutet frei von Fehlern wie Gier und so weiter. Damit zeigt er die Reinheit ihrer Ursache und das Nichtvorhandensein der vier Fehler. „Unbekrittelbar“ (ananuvajjā) bedeutet frei von Tadel. Damit zeigt er ihre Vollkommenheit in jeder Hinsicht. „Von den Weisen“ (viññūnaṃ) bedeutet von den Klugen. Damit zeigt er, dass Toren bei Tadel und Lob kein Maßstab sind. සුභාසිතංයෙව [Pg.250] භාසතීති පුග්ගලාධිට්ඨානාය දෙසනාය චතූසු වාචඞ්ගෙසු අඤ්ඤතරනිද්දොසවචනමෙතං. නො දුබ්භාසිතන්ති තස්සෙව වාචඞ්ගස්ස පටිපක්ඛභාසනනිවාරණං. නො දුබ්භාසිතන්ති ඉමිනා මිච්ඡාවාචප්පහානං දීපෙති. සුභාසිතන්ති ඉමිනා පහීනමිච්ඡාවාචෙන භාසිතබ්බවචනලක්ඛණං. අඞ්ගපරිදීපනත්ථං පනෙත්ථ අභාසිතබ්බං පුබ්බෙ අවත්වා භාසිතබ්බමෙවාහ. එස නයො ධම්මංයෙවාතිආදීසුපි. එත්ථ ච පඨමෙන පිසුණදොසරහිතං සමග්ගකරණං වචනං වුත්තං, දුතියෙන සම්ඵප්පලාපදොසරහිතං ධම්මතො අනපෙතං මන්තාවචනං, ඉතරෙහි ද්වීහි ඵරුසාලිකරහිතානි පියසච්චවචනානි. ඉමෙහි ඛොති ආදිනා තානි අඞ්ගානි පච්චක්ඛතො දස්සෙන්තො තං වාචං නිගමෙති. යඤ්ච අඤ්ඤෙ පටිඤ්ඤාදීහි අවයවෙහි, නාමාදීහි පදෙහි, ලිඞ්ගවචනවිභත්තිකාලකාරකසම්පත්තීහි ච සමන්නාගතං මුසාවාදාදිවාචම්පි සුභාසිතන්ති මඤ්ඤන්ති, තං පටිසෙධෙති. අවයවාදිසමන්නාගතාපි හි තථාරූපී වාචා දුබ්භාසිතාව හොති අත්තනො ච පරෙසඤ්ච අනත්ථාවහත්තා. ඉමෙහි පන චතූහඞ්ගෙහි සමන්නාගතා සචෙපි මිලක්ඛුභාසාපරියාපන්නා ඝටචෙටිකාගීතිකපරියාපන්නාපි හොති, තථාපි සුභාසිතාව ලොකියලොකුත්තරහිතසුඛාවහත්තා. තථා හි මග්ගපස්සෙ සස්සං රක්ඛන්තියා සීහළචෙටිකාය සීහළකෙනෙව ජාතිජරාමරණයුත්තං ගීතිකං ගායන්තියා සද්දං සුත්වා මග්ගං ගච්ඡන්තා සට්ඨිමත්තා විපස්සකා භික්ඛූ අරහත්තං පාපුණිංසු. තථා තිස්සො නාම ආරද්ධවිපස්සකො භික්ඛු පදුමසරසමීපෙන ගච්ඡන්තො පදුමසරෙ පදුමානි භඤ්ජිත්වා – „Er spricht nur, was gut gesprochen ist“ bezieht sich in dieser auf eine Person bezogenen Darlegung auf ein tadelloses Wort unter den vier Redegliedern. „Nicht schlecht gesprochen“ bedeutet die Verhinderung des Sprechens des Gegenteils eben dieses Redeglieds. Mit „nicht schlecht gesprochen“ zeigt er das Aufgeben von falscher Rede auf. Mit „gut gesprochen“ zeigt er das Merkmal der Rede auf, die von jemandem gesprochen werden sollte, der falsche Rede aufgegeben hat. Um jedoch die Glieder darzustellen, hat er, ohne zuvor das zu erwähnen, was nicht gesprochen werden sollte, nur das dargelegt, was gesprochen werden sollte. Diese Methode gilt auch für „nur das Gesetz“ (dhammaṃyeva) und so weiter. Und hierbei wird mit dem ersten Glied eine Rede bezeichnet, die frei vom Fehler der Verleumdung ist und Eintracht stiftet. Mit dem zweiten eine Rede, die frei vom Fehler des geschwätzigen Plauderns ist, nicht vom Gesetz abweicht und bedachtsam ist. Mit den anderen beiden werden liebevolle und wahre Worte bezeichnet, die frei von Härte und Lüge sind. Mit den Worten „Wahrlich, mit diesen...“ schließt er jene Rede ab, indem er diese Glieder direkt vor Augen führt. Und was andere als gut gesprochene Rede ansehen – selbst wenn es sich um falsche Rede handelt –, nur weil sie mit logischen Gliedern wie Thesen und Beispielen, mit Nomen und anderen Wortarten sowie mit der Vollkommenheit von Genus, Numerus, Kasus, Tempus und syntaktischen Beziehungen ausgestattet ist, das weist er zurück. Denn selbst wenn eine solche Rede mit solchen Gliedern ausgestattet ist, is sie dennoch schlecht gesprochen, weil sie für sich selbst und für andere Unheil bringt. Wenn eine Rede jedoch mit diesen vier Faktoren ausgestattet ist, selbst wenn sie zu einer fremden Sprache gehört oder das Lied einer Sklavin des Töpfers ist, so ist sie dennoch gut gesprochen, weil sie weltliches und überweltliches Wohl und Glück bringt. Denn als etwa sechzig meditierende Mönche, die des Weges zogen, den Gesang einer srilankischen Sklavin hörten, die am Wegrand das Korn bewachte und auf Singhalesisch ein Lied über Geburt, Alter und Tod sang, erreichten sie die Arhatschaft. Ebenso erlangte ein Mönch namens Tissa, der die Einsichtspraxis begonnen hatte, als er nahe einem Lotosteich vorüberging und Lotose im Lotosteich pflückte, ... ‘‘පාතොව ඵුල්ලිතකොකනදං, සූරියාලොකෙන භිජ්ජියතෙ; එවං මනුස්සත්තං ගතා සත්තා, ජරාභිවෙගෙන මද්දියන්තී’’ති. – „Die am Morgen erblühte rote Lotosblüte wird durch das Sonnenlicht zerstört; ebenso werden die Wesen, die das Menschsein erlangt haben, durch den gewaltigen Ansturm des Alters zermalmt.“ ඉමං ගීතිකං ගායන්තියා චෙටිකාය සුත්වා අරහත්තං පත්තො. Nachdem er dieses Lied von einer Sklavin singen gehört hatte, erreichte er die Arhatschaft. බුද්ධන්තරෙපි අඤ්ඤතරො පුරිසො සත්තහි පුත්තෙහි සද්ධිං අටවිතො ආගම්ම අඤ්ඤතරාය ඉත්ථියා මුසලෙන තණ්ඩුලෙ කොට්ටෙන්තියා – Auch in der Zwischenzeit zwischen zwei Buddhas kam ein gewisser Mann zusammen mit seinen sieben Söhnen aus dem Wald und hörte einer Frau zu, die mit einer Mörserkeule Reis stampfte und sang: ‘‘ජරාය [Pg.251] පරිමද්දිතං එතං, මිලාතඡවිචම්මනිස්සිතං; මරණෙන භිජ්ජති එතං, මච්චුස්ස ඝාසමාමිසං. „Dieser Körper ist vom Alter geplagt, er weilt unter einer welken Außen- und Innenhaut; durch den Tod zerfällt er, er ist nichts als Fraß und Köder für den Gott des Todes.“ ‘‘කිමීනං ආලයං එතං, නානාකුණපෙන පූරිතං; අසුචිස්ස භාජනං එතං, කදලික්ඛන්ධසමං ඉද’’න්ති. – „Er ist eine Wohnstätte für Würmer, gefüllt mit mancherlei faulem Kadaver; dieses Gefäß des Unreinen gleicht dem Stamm einer Bananenstaude.“ ඉමං ගීතිකං සුත්වා පච්චවෙක්ඛන්තො සහ පුත්තෙහි පච්චෙකබොධිං පත්තො. එවං ඉමෙහි චතූහි අඞ්ගෙහි සමන්නාගතා වාචා සචෙපි මිලක්ඛුභාසාපරියාපන්නා ඝටචෙටිකාගීතිකපරියාපන්නාපි හොති, තථාපි සුභාසිතාති වෙදිතබ්බා. සුභාසිතත්තා එව ච අනවජ්ජා ච අනනුවජ්ජා ච විඤ්ඤූනං අත්ථත්ථිකානං අත්ථපටිසරණානං, නො බ්‍යඤ්ජනපටිසරණානන්ති. Als er dieses Lied hörte und darüber reflektierte, erlangte er zusammen mit seinen Söhnen die Einzelbuddhaschaft. So ist zu wissen: Eine Rede, die mit diesen vier Faktoren ausgestattet ist, selbst wenn sie zu einer fremden Sprache gehört oder das Lied einer Sklavin des Töpfers ist, ist dennoch als gut gesprochen anzusehen. Und gerade weil sie gut gesprochen ist, ist sie auch tadellos und unbekrittelbar für die Weisen, die das Heilsame suchen und sich auf den Sinn stützen, nicht aber für jene, die sich bloß auf den Wortlaut stützen. සාරුප්පාහීති අනුච්ඡවිකාහි. අභිත්ථවීති පසංසි. න තාපයෙති විප්පටිසාරෙන න තාපෙය්‍ය න විබාධෙය්‍ය. පරෙති පරෙහි භින්දන්තො නාභිභවෙය්‍ය න බාධෙය්‍ය. ඉති ඉමාය ගාථාය අපිසුණවාචාවසෙන භගවන්තං ථොමෙති. පටිනන්දිතාති පියායිතා. යං අනාදායාති යං වාචං භාසන්තො පරෙසං පාපානි අප්පියානි ඵරුසවචනානි අනාදාය අත්ථබ්‍යඤ්ජනමධුරං පියමෙව භාසති, තං වාචං භාසෙය්‍යාති පියවාචාවසෙන අභිත්ථවි. „Mit angemessenen“ (sāruppāhi) bedeutet mit passenden. „Er pries“ (abhitthavi) bedeutet er lobte. „Er quält nicht“ (na tāpaye) bedeutet er sollte weder sich selbst durch Gewissensbisse quälen noch andere bedrängen. „Andere“ (pare) bedeutet er sollte andere nicht durch Spaltung bedrücken oder verletzen. So preist er mit dieser Strophe den Erhabenen aufgrund Seiner vollkommenen Abwesenheit von verleumderischer Rede. „Willkommen geheißen“ (paṭinanditā) bedeutet geliebt. „Ohne anzunehmen“ (yaṃ anādāya) bezieht sich auf eine Rede, bei der der Sprechende böse, unliebsame und raue Worte anderer nicht annimmt, sondern nur das spricht, was angenehm ist und in Sinn und Wortlaut süß klingt; eine solche Rede sollte man sprechen. So pries er Ihn aufgrund Seiner liebevollen Rede. අමතාති සාධුභාවෙන අමතසදිසා. වුත්තම්පි හෙතං – ‘‘සච්චං හවෙ සාදුතරං රසාන’’න්ති (සං. නි. 1.246) නිබ්බානාමතපච්චයත්තා වා අමතා. එස ධම්මො සනන්තනොති යා අයං සච්චවාචා නාම, එස පොරාණො ධම්මො චරියා පවෙණී. ඉදමෙව හි පොරාණානං ආචිණ්ණං, න තෙ අලිකං භාසිංසු. තෙනෙවාහ – සච්චෙ අත්ථෙ ච ධම්මෙ ච, ආහු සන්තො පතිට්ඨිතාති. „Todlos“ (amatā) bedeutet aufgrund ihrer Vortrefflichkeit dem Nektar der Unsterblichkeit gleichend. Denn es wurde gesagt: „Wahrheit wahrlich ist der süßeste aller Geschmäcker.“ Oder sie ist todlos, weil sie die Ursache für das todlose Nibbāna ist. „Dies ist ein ewiges Gesetz“ (esa dhammo sanantano) bedeutet: Diese sogenannte wahre Rede ist ein uraltes Gesetz, ein Wandel und eine Tradition. Denn eben dies war der Brauch der Alten; sie sprachen keine Lüge. Deshalb sagte er: „In der Wahrheit, im Nutzen und im Gesetz, so sagen sie, sind die Guten gefestigt.“ තත්ථ සච්චෙ පතිට්ඨිතත්තාව අත්තනො ච පරෙසඤ්ච අත්ථෙ පතිට්ඨිතා, අත්ථෙ පතිට්ඨිතත්තා එව ධම්මෙ පතිට්ඨිතා හොන්තීති වෙදිතබ්බා. සච්චවිසෙසනමෙව වා එතං. ඉදං හි වුත්තං හොති – සච්චෙ පතිට්ඨිතා, කීදිසෙ? අත්ථෙ ච ධම්මෙ ච, යං පරෙසං අත්ථතො අනපෙතත්තා අත්ථං අනුපරොධකරං, ධම්මතො අනපෙතත්තා ධම්මං ධම්මිකමෙව අත්ථං සාධෙතීති. ඉති ඉමාය ගාථාය සච්චවචනවසෙන අභිත්ථවි. Darunter ist zu verstehen: Weil sie in der Wahrheit gefestigt sind, sind sie auch im Nutzen für sich selbst und für andere gefestigt; und weil sie im Nutzen gefestigt sind, sind sie im Gesetz gefestigt. Oder dies ist bloß eine nähere Bestimmung der Wahrheit. Dies will nämlich sagen: Sie sind in der Wahrheit gefestigt – in welcher Art? Sowohl im Nutzen als auch im Gesetz, welches, weil es nicht vom Wohl der anderen abweicht, das Wohl ohne Beeinträchtigung bewirkt, und welches, weil es nicht vom Gesetz abweicht, den dem Gesetz entsprechenden wahren Nutzen herbeiführt. So pries er Ihn mit dieser Strophe aufgrund Seiner wahrhaftigen Rede. ඛෙමන්ති [Pg.252] අභයං නිරුපද්දවං. කෙන කාරණෙනාති චෙ. නිබ්බානපත්තියා දුක්ඛස්සන්තකිරියාය, යස්මා කිලෙසනිබ්බානං පාපෙති, වට්ටදුක්ඛස්ස ච අන්තකිරියාය සංවත්තතීති අත්ථො. අථ වා යං බුද්ධො නිබ්බානපත්තියා දුක්ඛස්සන්තකිරියායාති ද්වින්නං නිබ්බානධාතූනං අත්ථාය ඛෙමමග්ගප්පකාසනතො ඛෙමං වාචං භාසති, සා වෙ වාචානමුත්තමාති සා වාචා සබ්බවාචානං සෙට්ඨාති එවමෙත්ථ අත්ථො දට්ඨබ්බො. ඉති ඉමාය ගාථාය මන්තාවචනවසෙන භගවන්තං අභිත්ථවන්තො අරහත්තනිකූටෙන දෙසනං නිට්ඨපෙසීති. පඤ්චමං. „Khema“ (sicher, furchtlos) bedeutet furchtlos und frei von Drangsal. Wenn man fragt: „Aus welchem Grund?“, lautet die Erklärung: Weil es zur Erlangung des Nibbāna führt, das das Erlöschen der Befleckungen bewirkt und zur Beendigung des Leidens sowie zur Beendigung des Leidens im Daseinskreislauf (vaṭṭadukkha) beiträgt. Oder aber: Welche sichere Rede der Buddha zum Wohle der zwei Nibbāna-Elemente spricht, nämlich zur Erlangung des Nibbāna und zur Beendigung des Leidens, indem er den sicheren Weg offenbart – „sā ve vācānamuttamā“ bedeutet, dass diese Rede die beste aller Reden ist; so ist die Bedeutung hierbei zu verstehen. Indem er auf diese Weise mit dieser vierten Strophe den Erhabenen mit beratenden Worten preiste, schloss er die Lehrverkündigung mit dem Gipfel der Arhatschaft ab. Das fünfte (Sutta). 6. සාරිපුත්තසුත්තවණ්ණනා 6. Die Erläuterung des Sāriputta-Suttas 214. ඡට්ඨෙ පොරියාති අක්ඛරාදිපරිපුණ්ණාය. විස්සට්ඨායාති අවිබද්ධාය අපලිබුද්ධාය. ධම්මසෙනාපතිස්ස හි කථෙන්තස්ස පිත්තාදීනං වසෙන අපලිබුද්ධවචනං හොති, අයදණ්ඩෙන පහතකංසතාලතො සද්දො විය නිච්ඡරති. අනෙලගලායාති අනෙලාය අගලාය නිද්දොසාය චෙව අක්ඛලිතපදබ්‍යඤ්ජනාය ච. ථෙරස්ස හි කථයතො පදං වා බ්‍යඤ්ජනං වා න පරිහායති. අත්ථස්ස විඤ්ඤාපනියාති අත්ථස්ස විඤ්ඤාපනසමත්ථාය. භික්ඛුනන්ති භික්ඛූනං. 214. Im sechsten (Sutta) bedeutet „poriyā“ (höflich) das Freisein von Mängeln bezüglich der Silben usw. „Vissaṭṭhā“ (klar) bedeutet ungehindert und ungestört. Denn wenn der Feldherr der Lehre (Sāriputta) spricht, ist seine Rede durch den Einfluss von Galle usw. ungestört, und sie ertönt wie der Klang eines Bronzebeckens, das mit einem Eisenstab geschlagen wird. „Anelagalā“ (rein, fehlerfrei) bedeutet sowohl makellos als auch frei von stolpernden Wörtern und Silben. Denn wenn der Thera spricht, geht weder ein Wort noch eine Silbe verloren. „Atthassa viññāpanī“ (den Sinn verständlich machend) bedeutet fähig, den Sinn (des gegenwärtigen Lebens etc.) verständlich zu machen. „Bhikkhunaṃ“ bedeutet der Mönche. සංඛිත්තෙනපීති ‘‘චත්තාරිමානි, ආවුසො, අරියසච්චානි. කතමානි චත්තාරි? දුක්ඛං අරියසච්චං…පෙ… ඉමානි ඛො, ආවුසො, චත්තාරි අරියසච්චානි, තස්මාතිහ, ආවුසො, ඉදං දුක්ඛං අරියසච්චන්ති යොගො කරණීයො’’ති (සං. නි. 5.1096-1098) එවං සංඛිත්තෙනපි දෙසෙති. විත්ථාරෙනපීති ‘‘කතමං, ආවුසො, දුක්ඛං අරියසච්ච’’න්තිආදිනා (ම. නි. 3.373) නයෙන තානෙව විභජන්තො විත්ථාරෙනපි භාසති. ඛන්ධාදිදෙසනාසුපි එසෙව නයො. සාළිකායිව නිග්ඝොසොති යථා මධුරං අම්බපක්කං සායිත්වා පක්ඛෙහි වාතං දත්වා මධුරස්සරං නිච්ඡාරෙන්තියා සාළිකසකුණියා නිග්ඝොසො, එවං ථෙරස්ස ධම්මං කථෙන්තස්ස මධුරො නිග්ඝොසො හොති. පටිභානං උදීරයීති සමුද්දතො ඌමියො විය අනන්තං පටිභානං උට්ඨහති. ඔධෙන්තීති ඔදහන්ති. ඡට්ඨං. „Auch in Kürze“: Er lehrt es auch in Kürze wie folgt: „Es gibt, Freunde, diese vier edlen Wahrheiten. Welche vier? Die edle Wahrheit vom Leiden ... [wie zuvor] ... Dies sind fürwahr, Freunde, die vier edlen Wahrheiten; darum, Freunde, soll hierbei die Anstrengung unternommen werden: ‚Dies ist die edle Wahrheit vom Leiden‘.“ „Auch ausführlich“: Er spricht auch ausführlich, indem er eben diese (Wahrheiten) auf jene Weise analysiert, beginnend mit: „Welches, Freunde, ist die edle Wahrheit vom Leiden?“ usw. Auch bei den Lehrdarlegungen über die Aggregate (khandha) usw. gilt genau diese Methode. „Wie der Ruf eines Salika-Vogels“: Wie der Ruf eines Salika-Vogel-Weibchens, das eine süße, reife Mango gekostet hat, mit den Flügeln schlägt und eine süße Stimme ertönen lässt, so ist die Stimme des Thera lieblich, wenn er die Lehre verkündet. „Er ließ die Redegabe aufsteigen“: Wie Wellen aus dem Ozean steigt unendliche Redegabe (Geistesgegenwart) in ihm auf. „Sie neigen (das Ohr)“ bedeutet, sie hören aufmerksam zu. Das sechste (Sutta). 7. පවාරණාසුත්තවණ්ණනා 7. Die Erläuterung des Pavāraṇā-Suttas 215. සත්තමෙ [Pg.253] තදහූති තස්මිං අහු, තස්මිං දිවසෙති අත්ථො. උපවසන්ති එත්ථාති උපොසථො. උපවසන්තීති ච සීලෙන වා අනසනෙන වා උපෙතා හුත්වා වසන්තීති අත්ථො. සො පනෙස උපොසථදිවසො අට්ඨමීචාතුද්දසීපන්නරසීභෙදෙන තිවිධො, තස්මා සෙසද්වයනිවාරණත්ථං පන්නරසෙති වුත්තං. පවාරණායාති වස්සං-වුට්ඨ-පවාරණාය. විසුද්ධිපවාරණාතිපි එතිස්සාව නාමං. නිසින්නො හොතීති සායන්හසමයෙ සම්පත්තපරිසාය කාලයුත්තං ධම්මං දෙසෙත්වා උදකකොට්ඨකෙ ගත්තානි පරිසිඤ්චිත්වා නිවත්ථනිවාසනො එකංසං සුගතමහාචීවරං කත්වා මජ්ඣිමත්ථම්භං නිස්සාය පඤ්ඤත්තෙ වරබුද්ධාසනෙ පුරත්ථිමදිසාය උට්ඨහතො චන්දමණ්ඩලස්ස සිරිං සිරියා අභිභවමානො නිසින්නො හොති. තුණ්හීභූතං තුණ්හීභූතන්ති යතො යතො අනුවිලොකෙති, තතො තතො තුණ්හීභූතමෙව. තත්ථ හි එකභික්ඛුස්සාපි හත්ථකුක්කුච්චං වා පාදකුක්කුච්චං වා නත්ථි, සබ්බෙ නිරවා සන්තෙන ඉරියාපථෙන නිසීදිංසු. අනුවිලොකෙත්වාති දිස්සමානපඤ්චපසාදෙහි නෙත්තෙහි අනුවිලොකෙත්වා. හන්දාති වොස්සග්ගත්ථෙ නිපාතො. න ච මෙ කිඤ්චි ගරහථාති එත්ථ න ච කිඤ්චීති පුච්ඡනත්ථෙ න-කාරො. කිං මෙ කිඤ්චි ගරහථ? යදි ගරහථ, වදථ, ඉච්ඡාපෙමි වො වත්තුන්ති අත්ථො. කායිකං වා වාචසිකං වාති ඉමිනා කායවචීද්වාරානෙව පවාරෙති, න මනොද්වාරං. කස්මා? අපාකටත්තා. කායවචීද්වාරෙසු හි දොසො පාකටො හොති, න මනොද්වාරෙ. ‘‘එකමඤ්චෙ සයතොපි හි කිං චින්තෙසී’’ති? පුච්ඡිත්වා චිත්තාචාරං ජානාති. ඉති මනොද්වාරං අපාකටත්තා න පවාරෙති, නො අපරිසුද්ධත්තා. බොධිසත්තභූතස්සාපි හි තස්ස භූරිදත්තඡද්දන්තසඞ්ඛපාලධම්මපාලාදිකාලෙ මනොද්වාරං පරිසුද්ධං, ඉදානෙත්ථ වත්තබ්බමෙව නත්ථි. 215. Im siebten (Sutta) bedeutet „tadahū“: an jenem Tag. „Uposatha“ bedeutet: Man verweilt (fastet) an diesem Tag. Und „sie verweilen (fasten)“ bedeutet, dass sie leben, indem sie entweder mit Tugend (sīla) oder mit Fasten (anasana) ausgestattet sind. Dieser Uposatha-Tag ist dreifach eingeteilt: am achten Tag, am vierzehnten Tag und am fünfzehnten Tag. Daher wurde, um die anderen beiden auszuschließen, „am fünfzehnten“ (pannarase) gesagt. „Für die Pavāraṇā“ bedeutet: für die Pavāraṇā am Ende der Regenzeit-Klausur (vassaṃ-vuṭṭha-pavāraṇāya). Auch „Visuddhi-Pavāraṇā“ (Reinheits-Pavāraṇā) ist nur ein Name für eben diese. „Er sits da“ bedeutet: Am Abend, nachdem er der versammelten Zuhörerschaft die zeitgemäße Lehre dargelegt hatte, wusch er seinen Körper im Badehaus, legte sein Untergewand an, warf das große Obergewand des Sugata über eine Schulter, lehnte sich an die mittlere Säule und saß auf dem für ihn hergerichteten edlen Buddha-Sitz, wobei er mit seiner eigenen Pracht die Pracht der am östlichen Horizont aufsteigenden Mondscheibe übertraf. „Völlig still“ bedeutet: Wohin auch immer er blickte, dort herrschte tiefes Schweigen. Denn dort gab es bei keinem einzigen Mönch ein unruhiges Bewegen der Hände oder Füße; alle saßen geräuschlos in friedvoller Haltung da. „Nachdem er umhergeblickt hatte“ bedeutet: indem er mit seinen Augen blickte, die die fünf Arten der Klarheit zeigten. „Handa“ (wohlan) ist eine Partikel im Sinne der Freigabe. Bei den Worten „und tadelt ihr mir nichts?“ steht das Wort „na“ im Sinne einer Frage: „Tadelt ihr mir irgendetwas an körperlichem oder sprachlichem Verhalten? Wenn ihr es tadelt, sprecht es aus; ich wünsche, dass ihr es sagt“ – dies ist der Sinn. Mit den Worten „sei es körperlich oder sprachlich“ lädt er zur Kritik bezüglich des körperlichen und sprachlichen Tores ein, nicht aber bezüglich des geistigen Tores. Warum? Weil es nicht offenkundig ist. Denn an den körperlichen und sprachlichen Toren ist ein Fehler offenkundig, nicht aber am geistigen Tor. Denn selbst bei jemandem, der auf demselben Bett liegt, erfährt man seine Gedankenbewegungen erst, wenn man fragt: „Was denkst du?“ So lädt er wegen der Nicht-Offenkundigkeit nicht bezüglich des geistigen Tores ein, nicht etwa wegen mangelnder Reinheit. Denn selbst als er noch ein Bodhisatta war, zur Zeit als Bhūridatta, Chaddanta, Saṅkhapāla, Dhammapāla usw., war sein geistiges Tor völlig rein; um wie viel mehr jetzt, wo es hierbei überhaupt nichts zu tadeln gibt. එතදවොචාති ධම්මසෙනාපතිට්ඨානෙ ඨිතත්තා භික්ඛුසඞ්ඝස්ස භාරං වහන්තො එතං අවොච. න ඛො මයං, භන්තෙති, භන්තෙ, මයං භගවතො න කිඤ්චි ගරහාම. කායිකං වා වාචසිකං වාති ඉදං චතුන්නං අරක්ඛියතං සන්ධාය ථෙරො ආහ. භගවතො හි චත්තාරි අරක්ඛියානි. යථාහ – „Dies sprach er“ bedeutet: Weil er in der Stellung des Feldherrn der Lehre stand, trug er die Last der Mönchsgemeinde und sprach dies. „Gewiss nicht wir, o Herr“ bedeutet: „O Herr, wir tadeln den Erhabenen in keiner Weise.“ „Sei es körperlich oder sprachlich“: Dies sprach der Thera im Hinblick auf die vier Dinge, die beim Erhabenen keines Schutzes bedürfen. Denn für den Erhabenen gibt es vier Dinge, die keines Schutzes bedürfen. Wie es heißt: ‘‘චත්තාරිමානි[Pg.254], භික්ඛවෙ, තථාගතස්ස අරක්ඛියානි. කතමානි චත්තාරි? පරිසුද්ධකායසමාචාරො, භික්ඛවෙ, තථාගතො, නත්ථි තථාගතස්ස කායදුච්චරිතං, යං තථාගතො රක්ඛෙය්‍ය ‘මා මෙ ඉදං පරො අඤ්ඤාසී’ති. පරිසුද්ධවචීසමාචාරො, භික්ඛවෙ, තථාගතො, නත්ථි තථාගතස්ස වචීදුච්චරිතං, යං තථාගතො රක්ඛෙය්‍ය, ‘මා මෙ ඉදං පරො අඤ්ඤාසී’ති. පරිසුද්ධමනොසමාචාරො, භික්ඛවෙ, තථාගතො, නත්ථි තථාගතස්ස මනොදුච්චරිතං, යං තථාගතො රක්ඛෙය්‍ය, ‘මා මෙ ඉදං පරො අඤ්ඤාසී’ති. පරිසුද්ධාජීවො, භික්ඛවෙ, තථාගතො, නත්ථි තථාගතස්ස මිච්ඡාආජීවො, යං තථාගතො රක්ඛෙය්‍ය ‘‘මා මෙ ඉදං පරො අඤ්ඤාසී’’ති (අ. නි. 7.58). „Diese vier Dinge, o Mönche, bedürfen beim Tathāgata keines Schutzes. Welche vier? Rein ist das körperliche Verhalten des Tathāgata, o Mönche; es gibt kein körperliches Fehlverhalten des Tathāgata, das der Tathāgata hüten müsste, indem er denkt: ‚Möge der andere dies nicht von mir erfahren.‘ Rein ist das sprachliche Verhalten des Tathāgata, o Mönche; es gibt kein sprachliches Fehlverhalten des Tathāgata, das der Tathāgata hüten müsste, indem er denkt: ‚Möge der andere dies nicht von mir erfahren.‘ Rein ist das gedankliche Verhalten des Tathāgata, o Mönche; es gibt kein gedankliches Fehlverhalten des Tathāgata, das der Tathāgata hüten müsste, indem er denkt: ‚Möge der andere dies nicht von mir erfahren.‘ Rein ist der Lebensunterhalt des Tathāgata, o Mönche; es gibt keinen falschen Lebensunterhalt des Tathāgata, den der Tathāgata hüten müsste, indem er denkt: ‚Möge der andere dies nicht von mir erfahren.‘“ ඉදානි භගවතො යථාභූතගුණෙ කථෙන්තො භගවා හි, භන්තෙතිආදිමාහ. තත්ථ අනුප්පන්නස්සාති කස්සපසම්මාසම්බුද්ධතො පට්ඨාය අඤ්ඤෙන සමණෙන වා බ්‍රාහ්මණෙන වා අනුප්පාදිතපුබ්බස්ස. අසඤ්ජාතස්සාති ඉදං අනුප්පන්නවෙවචනමෙව. අනක්ඛාතස්සාති අඤ්ඤෙන අදෙසිතස්ස. පච්ඡා සමන්නාගතාති පඨමගතස්ස භගවතො පච්ඡා සමනුආගතා. ඉති ථෙරො යස්මා සබ්බෙපි භගවතො සීලාදයො ගුණා අරහත්තමග්ගමෙව නිස්සාය ආගතා, තස්මා අරහත්තමග්ගමෙව නිස්සාය ගුණං කථෙසි. තෙන සබ්බගුණා කථිතාව හොන්ති. අහඤ්ච ඛො, භන්තෙති ඉදං ථෙරො සදෙවකෙ ලොකෙ අග්ගපුග්ගලස්ස අත්තනො චෙව සඞ්ඝස්ස ච කායිකවාචසිකං පවාරෙන්තො ආහ. Nun sprach er, um die wahrhaften Tugenden des Erhabenen zu verkünden, die Worte beginnend mit: „bhagavā hi, bhante“ („Der Erhabene nämlich, Herr, ...“). Darin bedeutet „anuppannassa“ (des Unentstandenen): von dem vollkommen Erleuchteten Kassapa an von keinem anderen Asketen oder Brahmanen zuvor in einem anderen Geistheilstrom hervorgebracht. „Asañjātassā“ (des Ungeborenen) ist nur ein Synonym für „anuppannassa“. „Anakkhātassā“ (des Unverkündeten) bedeutet: von keinem anderen dargelegt. „Pacchā samannāgatā“ (die danach Folgenden) bedeutet: dem zuerst gegangenen Erhabenen nachgefolgt und nacheinander gut angelangt. Da sich alle Tugenden des Erhabenen wie die Sittlichkeit (sīla) usw. auf den Pfad der Arahatschaft stützen und daraus hervorgehen, verkündete der Thera (Sāriputta) die Tugenden in Abhängigkeit vom Pfad der Arahatschaft. Dadurch sind alle Tugenden bereits mitverkündet. Die Worte „Ahañca kho, bhante“ sprach der Thera, um dem Erhabenen – dem höchsten Wesen in der Welt samt den Göttern – das körperliche und sprachliche Verhalten von sich selbst und der Sangha zur Einladung (pavāraṇā) freizustellen. පිතරා පවත්තිතන්ති චක්කවත්තිම්හි කාලඞ්කතෙ වා පබ්බජිතෙ වා සත්තාහච්චයෙන චක්කං අන්තරධායති, තතො දසවිධං ද්වාදසවිධං චක්කවත්තිවත්තං පූරෙත්වා නිසින්නස්ස පුත්තස්ස අඤ්ඤං පාතුභවති, තං සො පවත්තෙති. රතනමයත්තා පන සදිසට්ඨෙන තදෙව වත්තං කත්වා ‘‘පිතරා පවත්තිත’’න්ති වුත්තං. යස්මා වා සො ‘‘අප්පොස්සුක්කො ත්වං, දෙව, හොහි, අහමනුසාසිස්සාමී’’ති ආහ, තස්මා පිතරා පවත්තිතං ආණාචක්කං අනුප්පවත්තෙති නාම. සම්මදෙව අනුප්පවත්තෙසීති සම්මා නයෙන හෙතුනා කාරණෙනෙව අනුප්පවත්තෙසි. භගවා හි චතුසච්චධම්මං කථෙති, ථෙරො තමෙව අනුකථෙති, තස්මා එවමාහ. උභතොභාගවිමුත්තාති ද්වීහි භාගෙහි විමුත්තා[Pg.255], අරූපාවචරසමාපත්තියා රූපකායතො විමුත්තා, අග්ගමග්ගෙන නාමකායතොති. පඤ්ඤාවිමුත්තාති පඤ්ඤාය විමුත්තා තෙවිජ්ජාදිභාවං අප්පත්තා ඛීණාසවා. „Pitarā pavattitaṃ“ (vom Vater in Gang gesetzt): Wenn ein Radlaufkönig (cakkavatti) stirbt oder das Hausleben verlässt, verschwindet das Rad-Juwel nach sieben Tagen. Danach erscheint dem ältesten Sohn, der die zehn- bzw. zwölf-fältigen Pflichten eines Radlaufkönigs erfüllt hat und auf dem Thron sitzt, ein anderes Rad-Juwel, das er in Gang setzt. Weil dieses aus Juwelen besteht und dem ersten gleicht, wird es unter Verrichtung derselben Pflichten als „vom Vater in Gang gesetzt“ bezeichnet. Oder weil jener Sohn spricht: „Sei unbesorgt, o König, ich werde die Regierungsgeschäfte leiten“, setzt er das vom Vater begründete Herrschaftsrad (āṇācakka) fort. „Sammā deva anuppavettesi“ (er hat es vollkommen nacheinander in Gang gesetzt) bedeutet: Er hat es auf rechte Weise, durch Grund und Ursache, nacheinander in Gang gesetzt. Denn der Erhabene verkündet die Lehre von den Vier Edlen Wahrheiten, und der Thera verkündet genau diese danach; darum sagte er dies so. „Ubhatobhāgavimuttā“ (auf beiderlei Weise Befreite) bedeutet: Jene, die in zweifacher Hinsicht befreit sind; durch die formlose Errungenschaft vom Formkörper (rūpakāya) befreit und durch den höchsten Pfad (aggamagga) vom Namenskörper (nāmakāya). „Paññāvimuttā“ (durch Weisheit Befreite) sind jene durch Weisheit befreiten Triebversiegten (khīṇāsavā), die den Zustand des dreifachen Wissens (tevijjā) usw. nicht erlangt haben. විසුද්ධියාති විසුද්ධත්ථාය. සංයොජනබන්ධනච්ඡිදාති සංයොජනසඞ්ඛාතෙ චෙව බන්ධනසඞ්ඛාතෙ ච කිලෙසෙ ඡින්දිත්වා ඨිතා. විජිතසඞ්ගාමන්ති විජිතරාගදොසමොහසඞ්ගාමං, මාරබලස්ස විජිතත්තාපි විජිතසඞ්ගාමං. සත්ථවාහන්ති අට්ඨඞ්ගිකමග්ගරථෙ ආරොපෙත්වා වෙනෙය්‍යසත්ථං වාහෙති සංසාරකන්තාරං උත්තාරෙතීති භගවා සත්ථවාහො, තං සත්ථවාහං. පලාපොති අන්තොතුච්ඡො දුස්සීලො. ආදිච්චබන්ධුනන්ති ආදිච්චබන්ධුං සත්ථාරං දසබලං වන්දාමීති වදති. සත්තමං. „Visuddhiyā“ bedeutet: zum Zwecke der Läuterung (Visuddhi-Pavāraṇā). „Saṃyojanabandhanacchidā“ bedeutet: jene, die die Befleckungen (kilesa), welche sowohl als Fesseln (saṃyojana) als auch als Bande (bandhana) bezeichnet werden, durchschnitten haben und feststehen. „Vijitasaṅgāmaṃ“ (der die Schlacht gewonnen hat) bedeutet: der die Schlacht gegen Gier, Hass und Verblendung besiegt hat; oder auch wegen des Sieges über das Heer Māras besitzt er eine gewonnene Schlacht. „Satthavāhaṃ“ (den Karawanenführer): Der Erhabene wird Karawanenführer genannt, weil er die führungsbereiten Wesen auf den Wagen des edlen achtfachen Pfades setzt, sie führt und sie über die beschwerliche Wildnis des Daseinskreislaufs (saṃsārakantāra) hinüberrettet; diesen Karawanenführer. „Palāpo“ bedeutet: im Inneren leer (ohne Tugend) und sittenlos. „Ādiccabandhunaṃ“ bedeutet: Er sagt: „Ich verehre den Lehrer, den Zehnfach-Kraftvollen, den Verwandten der Sonne (Ādiccabandhu)“. Dies ist das siebte [Sutta]. 8. පරොසහස්සසුත්තවණ්ණනා 8. Die Erklärung des Parosahassa-Sutta 216. අට්ඨමෙ පරොසහස්සන්ති අතිරෙකසහස්සං. අකුතොභයන්ති නිබ්බානෙ කුතොචි භයං නත්ථි, නිබ්බානප්පත්තස්ස වා කුතොචි භයං නත්ථීති නිබ්බානං අකුතොභයං නාම. ඉසීනං ඉසිසත්තමොති විපස්සිතො පට්ඨාය ඉසීනං සත්තමකො ඉසි. 216. Im achten Sutta bedeutet „parosahassaṃ“: mehr als tausend. „Akutobhayam“ (furchtlos von überallher) bedeutet: Im Nibbāna gibt es keinerlei Furcht, oder für denjenigen, der das Nibbāna erreicht hat, gibt es von nirgendwoher Furcht; daher wird das Nibbāna „von überallher furchtlos“ genannt. „Isīnaṃ isisattamo“ (der siebte Seher unter den Sehern) bedeutet: beginnend mit dem Erhabenen Vipassī ist er der siebte Seher unter den Sehern. කිං නු තෙ වඞ්ගීසාති ඉදං භගවා අත්ථුප්පත්තිවසෙන ආහ. සඞ්ඝමජ්ඣෙ කිර කථා උදපාදි ‘‘වඞ්ගීසත්ථෙරො විස්සට්ඨවත්තො, නෙව උද්දෙසෙ, න පරිපුච්ඡාය, න යොනිසොමනසිකාරෙ කම්මං කරොති, ගාථා බන්ධන්තො චුණ්ණියපදානි කරොන්තො විචරතී’’ති. අථ භගවා චින්තෙසි – ‘‘ඉමෙ භික්ඛූ වඞ්ගීසස්ස පටිභානසම්පත්තිං න ජානන්ති, චින්තෙත්වා චින්තෙත්වා වදතීති මඤ්ඤන්ති, පටිභානසම්පත්තිමස්ස ජානාපෙස්සාමී’’ති චින්තෙත්වා, ‘‘කිං නු තෙ වඞ්ගීසා’’තිආදිමාහ. Die Worte „Kiṃ nu te vaṅgīsa“ („Was ist mit dir, Vaṅgīsa?“) sprach der Erhabene aufgrund eines besonderen Anlasses (atthuppatti). Es heißt nämlich, dass inmitten der Sangha folgendes Gespräch aufkam: „Der Thera Vaṅgīsa hat seine Übungen vernachlässigt; er widmet sich weder dem Studium der Lehrtexte (uddesa) noch den Erläuterungen (paripucchā) noch der weisen Aufmerksamkeit (yonisomanasikāra). Er zieht nur umher, verfasst Strophen (gāthā) und schmiedet Prosasätze.“ Da überlegte der Erhabene: „Diese Mönche kennen Vaṅgīsas vollendete Geistesgegenwart (paṭibhāna) nicht; sie meinen, er spreche erst, nachdem er lange nachgedacht hat. Ich werde sie seine vollendete Geistesgegenwart erkennen lassen.“ Nach dieser Überlegung sprach er die Worte beginnend mit: „Kiṃ nu te vaṅgīsa“. උම්මග්ගපථන්ති අනෙකානි කිලෙසුම්මුජ්ජනසතානි, වට්ටපථත්තා පන පථන්ති වුත්තං. පභිජ්ජ ඛිලානීති රාගඛිලාදීනි පඤ්ච භින්දිත්වා චරසි. තං පස්සථාති තං එවං අභිභුය්‍ය භින්දිත්වා චරන්තං බුද්ධං පස්සථ. බන්ධපමුඤ්චකරන්ති බන්ධනමොචනකරං. අසිතන්ති අනිස්සිතං. භාගසො පවිභජන්ති සතිපට්ඨානාදිකොට්ඨාසවසෙන ධම්මං විභජන්තං. පවිභජ්ජාති වා පාඨො, අඞ්ගපච්චඞ්ගකොට්ඨාසවසෙන විභජිත්වා විභජිත්වා පස්සථාති අත්ථො. „Ummaggapathaṃ“ (Irrweg) bezeichnet die unzähligen Hunderte von Verstrickungen der Befleckungen wie Gier usw.; da es jedoch die Ursache für den Daseinskreislauf (vaṭṭa) ist, wird es „Pfad“ genannt. „Pabhijja khilāni“ (nach dem Zerbrechen der Ödländer) bedeutet: Nachdem du die fünf geistigen Ödländer wie das Ödland der Gier (rāgakhila) usw. zerbrochen hast, wanderst du. „Taṃ passatha“ (seht ihn) bedeutet: Seht jenen Buddha, der auf diese Weise siegreich und zerstörend wandert. „Bandhapamuñcakaraṃ“ bedeutet: derjenige, der die Befreiung von den Banden bewirkt. „Asitaṃ“ bedeutet: unabhängig (anissita). „Bhāgaso pavibhajaṃ“ bedeutet: derjenige, der die Lehre nach den Abteilungen wie den Grundlagen der Achtsamkeit (satipaṭṭhāna) usw. unterteilt und verkündet. Es gibt auch die Lesart „pavibhajjā“, was bedeutet: Seht, nachdem er sie nach den Haupt- und Nebenteilen zergliedert hat; dies ist der Sinn. ඔඝස්සාති [Pg.256] චතුරොඝස්ස. අනෙකවිහිතන්ති සතිපට්ඨානාදිවසෙන අනෙකවිධං. තස්මිං ච අමතෙ අක්ඛාතෙති තස්මිං තෙන අක්ඛාතෙ අමතෙ. ධම්මද්දසාති ධම්මස්ස පස්සිතාරො. ඨිතා අසංහීරාති අසංහාරියා හුත්වා පතිට්ඨිතා. „Oghassa“ (der Flut) bedeutet: der vierfachen Flut. „Anekavihitaṃ“ bedeutet: von vielfältiger Art, mittels der Grundlagen der Achtsamkeit usw. „Tasmiṃ ca amate akkhāte“ bedeutet: wenn jenes zum Todlosen führende Nibbāna von jenem Buddha verkündet wird. „Dhammaddasā“ (die Seher der Lehre) bedeutet: jene, die die Lehre der vier Wahrheiten durch das Durchdringungswissen geschaut haben. „Ṭhitā asaṃhīrā“ (unerschütterlich feststehend) bedeutet: feststehend, indem sie durch die Stürme falscher Ansichten unerschütterlich geworden sind. අතිවිජ්ඣාති අතිවිජ්ඣිත්වා. සබ්බට්ඨිතීනන්ති සබ්බෙසං දිට්ඨිට්ඨානානං විඤ්ඤාණට්ඨිතීනං වා. අතික්කමමද්දසාති අතික්කමභූතං නිබ්බානමද්දස. අග්ගන්ති උත්තමධම්මං. අග්ගෙති වා පාඨො, පඨමතරන්ති අත්ථො. දසද්ධානන්ති පඤ්චන්නං, අග්ගධම්මං පඤ්චවග්ගියානං, අග්ගෙ වා පඤ්චවග්ගියානං ධම්මං දෙසෙසීති අත්ථො. තස්මාති යස්මා එස ධම්මො සුදෙසිතොති ජානන්තෙන ච පමාදො න කාතබ්බො, තස්මා. අනුසික්ඛෙති තිස්සො සික්ඛා සික්ඛෙය්‍ය. අට්ඨමං. „Ativijjha“ (durchdringend) bedeutet: nachdem man durchdrungen und erkannt hat. „Sabbaṭṭhitīnaṃ“ bedeutet: aller Stützpunkte der falschen Ansichten oder aller Stützpunkte des Bewusstseins (viññāṇaṭṭhiti). „Atikkamamaddasa“ (er sah das Hinausgehen) bedeutet: Er sah das Nibbāna, welches im Zustand des Hinausgehens besteht. „Aggaṃ“ bedeutet: die höchste Lehre. Es gibt auch die Lesart „agge“, was „zuerst“ bedeutet; dies ist der Sinn. „Dasaddhānaṃ“ (der Hälfte von zehn) bedeutet: der pfünf [Personen]; er verkündete die höchste Lehre den fünf Mönchen der Gruppe (pañcavaggiyā), oder: Er lehrte zuerst den pfünf Mönchen der Gruppe die Lehre; dies ist der Sinn. „Tasmā“ (darum) bedeutet: Da diese Lehre gut verkündet wurde, darf man im Wissen um die Seltenheit der Lehre keine Nachlässigkeit (pamāda) üben; darum. „Anusikkhe“ bedeutet: Er sollte sich in den drei Schulungen (sikkhā) üben. Dies ist das achte [Sutta]. 9. කොණ්ඩඤ්ඤසුත්තවණ්ණනා 9. Die Erklärung des Koṇḍañña-Sutta 217. නවමෙ අඤ්ඤාසිකොණ්ඩඤ්ඤොති පඨමං ධම්මස්ස අඤ්ඤාතත්තා එවං ගහිතනාමො ථෙරො. සුචිරස්සෙවාති කීවචිරස්ස? ද්වාදසන්නං සංවච්ඡරානං. එත්තකං කාලං කත්ථ විහාසීති. ඡද්දන්තභවනෙ මන්දාකිනිපොක්ඛරණියා තීරෙ පච්චෙකබුද්ධානං වසනට්ඨානෙ. කස්මා? විහාරගරුතාය. සො හි පඤ්ඤවා මහාසාවකො. යථෙව භගවතො, එවමස්ස දසසහස්සචක්කවාළෙ දෙවමනුස්සානං අබ්භන්තරෙ ගුණා පත්ථටාව. දෙවමනුස්සා තථාගතස්ස සන්තිකං ගන්ත්වා ගන්ධමාලාදීහි පූජං කත්වා ‘‘අග්ගධම්මං පටිවිද්ධසාවකො’’ති අනන්තරං ථෙරං උපසඞ්කමිත්වා පූජෙන්ති. සන්තිකං ආගතානඤ්ච නාම තථාරූපා ධම්මකථා වා පටිසන්ථාරො වා කාතබ්බො හොති. ථෙරො ච විහාරගරුකො, තෙනස්ස සො පපඤ්චො විය උපට්ඨාති. ඉති විහාරගරුතාය තත්ථ ගන්ත්වා විහාසි. 217. Im neunten Sutta ist „Aññāsikoṇḍañño“ der Thera, der diesen Namen erhielt, weil er die Wahrheit der Lehre als Erster erkannt hatte. „Sucirasseva“ (nach sehr langer Zeit) bedeutet: Wie lange? Nach zwölf Jahren. Wo verweilte er all diese Zeit? Im Chaddanta-Wald am Ufer des Mandākinī-Teichs, dem Verweilort der Paccekabuddhas. Warum? Weil er das friedvolle, einsame Verweilen (vihāra) schätzte. Er war nämlich ein weiser, großer Jünger (mahāsāvaka). Ebenso wie die des Erhabenen waren auch seine Tugenden unter den Göttern und Menschen in den zehntausend Weltsystemen weithin verbreitet. Götter und Menschen gingen zum Erhabenen, erwiesen ihm mit Duftstoffen, Blumen usw. ihre Verehrung, und suchten unmittelbar danach den Thera auf, um ihn als „den Jünger, der die höchste Lehre durchdrungen hat“ zu verehren. Denen, die zu ihm kamen, musste er dann eine entsprechende Lehrrede halten oder sie freundlich empfangen. Da der Thera jedoch das einsame Verweilen schätzte, erschien ihm dieses geschäftige Beisammensein mit der Menge wie eine weltliche Verwicklung (papañca). Daher ging er aus Liebe zum einsamen Verweilen dorthin und verweilte dort. අපරම්පි කාරණං – භික්ඛාචාරවෙලායං තාව සබ්බසාවකා වස්සග්ගෙන ගච්ඡන්ති. ධම්මදෙසනාකාලෙ පන මජ්ඣට්ඨානෙ අලඞ්කතබුද්ධාසනම්හි සත්ථරි නිසින්නෙ දක්ඛිණහත්ථපස්සෙ ධම්මසෙනාපති, වාමහත්ථපස්සෙ මහාමොග්ගල්ලානත්ථෙරො නිසීදති, තෙසං පිට්ඨිභාගෙ අඤ්ඤාසිකොණ්ඩඤ්ඤත්ථෙරස්ස ආසනං පඤ්ඤාපෙන්ති. සෙසා භික්ඛූ තං පරිවාරෙත්වා නිසීදන්ති. ද්වෙ අග්ගසාවකා අග්ගධම්මපටිවිද්ධත්තා ච මහල්ලකත්තා ච ථෙරෙ සගාරවා ථෙරං මහාබ්‍රහ්මං [Pg.257] විය අග්ගික්ඛන්ධං විය ආසීවිසං විය ච මඤ්ඤමානා ධුරාසනෙ නිසීදන්තා ඔත්තප්පන්ති හරායන්ති. ථෙරො චින්තෙසි – ‘‘ඉමෙහි ධුරාසනත්ථාය කප්පසතසහස්සාධිකං අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යං පාරමියො පූරිතා, තෙ ඉදානි ධුරාසනෙ නිසීදන්තා මම ඔත්තප්පන්ති හරායන්ති, ඵාසුවිහාරං නෙසං කරිස්සාමී’’ති. සො පතිරූපෙ කාලෙ තථාගතං උපසඞ්කමිත්වා ‘‘ඉච්ඡාමහං, භන්තෙ, ජනපදෙ වසිතු’’න්ති ආහ, සත්ථා අනුජානි. Ein weiterer Grund ist: Zur Zeit des Almosengangs gehen alle Jünger zunächst gemäß ihrer Ordensaltersfolge. Zur Zeit der Lehrverkündung jedoch, wenn der Meister auf dem geschmückten Buddha-Sitz in der Mitte Platz genommen hat, setzt sich der Feldherr der Lehre zur rechten Hand und der ältere Ehrwürdige Mahāmoggallāna zur linken Hand nieder. Hinter ihnen bereiten sie den Sitz für den älteren Ehrwürdigen Aññāsikoṇḍañña vor. Die übrigen Mönche setzen sich um ihn herum nieder. Die beiden Hauptjünger hegten große Ehrfurcht gegenüber dem Thera Koṇḍañña, sowohl weil er das höchste Dhamma zuerst durchdrungen hatte, als auch wegen seines hohen Alters. Da sie den Thera wie einen großen Brahma, wie eine lodernde Feuersäule oder wie eine hochgiftige Schlange betrachteten, scheuten und schämten sie sich, auf dem vordersten Platz zu sitzen. Der Thera dachte: „Diese haben für die Erlangung des vordersten Platzes ein Asankheyya und mehr als hunderttausend Äonen lang die Vollkommenheiten erfüllt. Wenn sie nun auf dem vordersten Platz sitzen, scheuen und schämen sie sich meinetwegen. Ich will ihnen ein angenehmes Verweilen bereiten.“ Zur geeigneten Zeit begab er sich zum Tathāgata und sprach: „Ich wünsche, o Herr, auf dem Lande zu leben.“ Der Meister gestattete es ihm. ථෙරො සෙනාසනං සංසාමෙත්වා පත්තචීවරමාදාය ඡද්දන්තභවනෙ මන්දාකිනිතීරං ගතො. පුබ්බෙ පච්චෙකබුද්ධානං පාරිචරියාය කතපරිචයා අට්ඨසහස්සා හත්ථිනාගා ථෙරං දිස්වාව ‘‘අම්හාකං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ආගත’’න්ති නඛෙහි චඞ්කමනං නිත්තිණං කත්වා ආවරණසාඛා හරිත්වා ථෙරස්ස වසනට්ඨානං පටිජග්ගිත්වා වත්තං කත්වා සබ්බෙ සන්නිපතිත්වා මන්තයිංසු – ‘‘සචෙ හි මයං ‘අයං ථෙරස්ස කත්තබ්බං කරිස්සති, අයං කරිස්සතී’ති පටිපජ්ජිස්සාම, ථෙරො බහුඤාතිකගාමං ගතො විය යථාධොතෙනෙව පත්තෙන ගමිස්සති, වාරෙන නං පටිජග්ගිස්සාම, එකස්ස පන වාරෙ පත්තෙ සෙසෙහිපි නප්පමජ්ජිතබ්බ’’න්ති වාරං ඨපයිංසු. වාරිකනාගො පාතොව ථෙරස්ස මුඛොදකඤ්ච දන්තකට්ඨඤ්ච ඨපෙති, වත්තං කරොති. Der Thera räumte seine Unterkunft auf, nahm Almosenschale und Gewänder und begab sich an das Ufer des Mandākinī-Sees im Wohngebiet der Chaddanta-Elefanten. Als achttausend Elefantenbullen, die in der Vergangenheit durch ihren Dienst an den Paccekabuddhas wohlvertraut mit solchen Pflichten waren, den Thera sahen, dachten sie: „Unser Feld des Verdienstes ist gekommen!“ Sie säuberten mit ihren Nägeln den Wandelpfad von Gras, entfernten störende Äste, pflegten den Aufenthaltsort des Thera, erfüllten die Pflichten, versammelten sich alle und beratschlagten: „Wenn wir so verfahren, dass wir denken: 'Dieser wird die Pflichten für den Thera tun, jener wird es tun', dann wird der Thera mit einer ungewaschen sauberen Schale fortgehen, gerade so, als sei er in ein Dorf mit vielen Verwandten gekommen. Wir wollen ihn der Reihe nach pflegen, und wenn die Reihe an einem ist, dürfen auch die übrigen nicht nachlässig sein.“ So legten sie eine Reihenfolge fest. Der Elefant, der an der Reihe war, stellte am frühen Morgen Wasser zum Waschen des Gesichts und ein Zahnputzhölzchen für den Thera bereit und erfüllte die Pflichten. මන්දාකිනිපොක්ඛරණී නාම චෙසා පණ්ණාසයොජනා හොති. තස්සා පඤ්චවීසතියොජනමත්තෙ ඨානෙ සෙවාලො වා පණකං වා නත්ථි, ඵලිකවණ්ණං උදකමෙව හොති. තතො පරං පන කටිප්පමාණෙ උදකෙ අඩ්ඪයොජනවිත්ථතං සෙසපදුමවනං පණ්ණාසයොජනං සරං පරික්ඛිපිත්වා ඨිතං. තදනන්තරං තාව මහන්තමෙව රත්තපදුමවනං, තදනන්තරං රත්තකුමුදවනං, තදනන්තරං සෙතකුමුදවනං, තදනන්තරං නීලුප්පලවනං, තදනන්තරං රත්තුප්පලවනං, තදනන්තරං සුගන්ධරත්තසාලිවනං, තදනන්තරං එළාලුකලාබුකුම්භණ්ඩාදීනි මධුරරසානි වල්ලිඵලානි, තදනන්තරං අඩ්ඪයොජනවිත්ථාරමෙව උච්ඡුවනං, තත්ථ පූගරුක්ඛක්ඛන්ධප්පමාණා උච්ඡූ, තදනන්තරං කදලිවනං, යතො දුවෙ පක්කානි ඛාදන්තා කිලමන්ති, තදනන්තරං චාටිප්පමාණඵලං පනසවනං, තදනන්තරං ජම්බුවනං, තදනන්තරං අම්බවනං, තදනන්තරං කපිත්ථවනන්ති. සඞ්ඛෙපතො තස්මිං දහෙ ඛාදිතබ්බයුත්තකං ඵලං නාම නත්ථීති න වත්තබ්බං. කුසුමානං පුප්ඵනසමයෙ වාතො රෙණුවට්ටිං උට්ඨාපෙත්වා පදුමිනිපත්තෙසු ඨපෙති, තත්ථ උදකඵුසිතානි පතන්ති. තතො ආදිච්චපාකෙන පච්චිත්වා පක්කපයොඝනිකා විය තිට්ඨති, එතං පොක්ඛරමධු නාම[Pg.258], තං ථෙරස්ස ආහරිත්වා දෙන්ති. මුළාලං නඞ්ගලසීසමත්තං හොති, තම්පි ආහරිත්වා දෙන්ති. භිසං මහාභෙරිපොක්ඛරප්පමාණං හොති, තස්ස එකස්මිං පබ්බෙ පාදඝටකප්පමාණං ඛීරං හොති, තං ආහරිත්වා දෙන්ති. පොක්ඛරට්ඨීනි මධුසක්ඛරාය යොජෙත්වා දෙන්ති. උච්ඡුං පාසාණපිට්ඨෙ ඨපෙත්වා පාදෙන අක්කමන්ති. තතො රසො පග්ඝරිත්වා සොණ්ඩිආවාටෙ පූරෙත්වා, ආදිච්චපාකෙන පච්චිත්වා ඛීරපාසාණපිණ්ඩො විය තිට්ඨති, තං ආහරිත්වා දෙන්ති. පනසකදලිඅම්බපක්කාදීසු කථාව නත්ථි. Dieser Mandākinī-See ist fünfzig Yojanas groß. In einem Bereich von fünfundzwanzig Yojanas gibt es weder Algen noch Wasserpflanzen, sondern nur kristallklares Wasser. Darüber hinaus aber, im hüfttiefen Wasser, umgibt ein weißer Lotuswald von einer halben Yojana Breite den fünfzig Yojanas großen See. Unmittelbar dahinter liegt ein ebenso großer roter Lotuswald, dahinter ein roter Seerosenwald, dahinter ein weißer Seerosenwald, dahinter ein blauer Lotuswald, dahinter ein roter Lotuswald, dahinter ein duftender roter Bergreiswald, dahinter süße Kletterfrüchte wie Gurken, Flaschenkürbisse, Kürbisse usw., dahinter ein Zuckerrohrwald von ebenfalls einer halben Yojana Breite, wo das Zuckerrohr die Dicke von Arekapalmenstämmen hat, dahinter ein Bananenwald, von dessen reifen Früchten man schon nach dem Verzehr von zweien satt wird, dahinter ein Jackfruchtwald mit Früchten von der Größe von Tontöpfen, dahinter ein Jambu-Baumwald, dahinter ein Mangowald, dahinter ein Holzapfelwald. Kurz gesagt: Man kann nicht behaupten, dass es in diesem See an essbaren Früchten mangelt. Wenn die Blumen blühen, wirbelt der Wind den Blütenstaub auf und lagert ihn auf den Lotusblättern ab, worauf Wassertropfen fallen. Durch die Sonnenhitze kocht dies ein und wird wie dicke, gekochte Milch; dies nennt man Lotus-Honig. Sie bringen ihn dem Thera dar. Die Lotuswurzel ist so groß wie ein Pflugkopf; auch diese bringen und spenden sie. Die Lotusstängel sind so groß wie das Fell einer großen Trommel; in jedem ihrer Gelenke befindet sich ein milchiger Saft von der Menge eines Fußgefäßes. Diesen bringen und spenden sie. Lotus-Samen mischen sie mit Honigzucker und spenden sie. Das Zuckerrohr legen sie auf eine Felsplatte und zertreten es mit den Füßen. Der Saft fließt heraus, füllt kleine Felsmulden, kocht durch die Sonnenhitze ein und wird fest wie Milchstein-Klumpen. Diesen bringen und spenden sie. Was reife Jackfrüchte, Bananen, Mangos und dergleichen betrifft, so erübrigt sich jedes weitere Wort. කෙලාසපබ්බතෙ නාගදත්තො නාම දෙවපුත්තො වසති. ථෙරො කාලෙන කාලං තස්ස විමානද්වාරං ගච්ඡති. සො නවසප්පිපොක්ඛරමධුචුණ්ණයුත්තස්ස නිරුදකපායාසස්ස පත්තං පූරෙත්වා දෙති. සො කිර කස්සපබුද්ධකාලෙ වීසතිවස්සසහස්සානි සුගන්ධසප්පිනා ඛීරසලාකං අදාසි. තෙනස්සෙතං භොජනං උප්පජ්ජති. එවං ථෙරො ද්වාදස වස්සානි වසිත්වා අත්තනො ආයුසඞ්ඛාරං ඔලොකෙන්තො පරික්ඛීණභාවං ඤත්වා ‘‘කත්ථ පරිනිබ්බායිස්සාමී’’ති චින්තෙත්වා – ‘‘හත්ථිනාගෙහි මං ද්වාදස වස්සානි උපට්ඨහන්තෙහි දුක්කරං කතං, සත්ථාරං අනුජානාපෙත්වා එතෙසංයෙව සන්තිකෙ පරිනිබ්බායිස්සාමී’’ති ආකාසෙන භගවතො සන්තිකං අගමාසි. තෙන වුත්තං ‘‘සුචිරස්සෙව යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමී’’ති. Auf dem Berg Kelāsa wohnt ein Göttersohn namens Nāgadatta. Der Thera begab sich von Zeit zu Zeit an das Tor von dessen Palast. Jener füllte seine Almosenschale mit reinem Milchreis, der mit frischer Butter, Lotushonig und Zuckerpulver vermischt war. Jener soll nämlich zur Zeit des Buddha Kassapa zwanzigtausend Jahre lang Milchreis-Portionen mit duftendem Butterschmalz gespendet haben. Aufgrund dessen entstand für ihn diese Speise. Nachdem der Thera so zwölf Jahre gelebt hatte, betrachtete er seine Lebenskräfte und erkannte deren Erschöpfung. Er überlegte: „Wo soll ich ins Parinibbāna eingehen?“, und dachte bei sich: „Die Elefantenbullen haben ein schweres Werk vollbracht, indem sie mich zwölf Jahre lang pflegten. Nachdem ich mir vom Meister die Erlaubnis geholt habe, will ich genau in ihrer Gegenwart ins Parinibbāna eingehen.“ So reiste er durch die Luft in die Gegenwart des Erhabenen. Daher wurde gesagt: „Nach langer Zeit begab er sich dorthin, wo der Erhabene war.“ නාමඤ්චාති කස්මා නාමං සාවෙති? ථෙරඤ්හි කෙචි සඤ්ජානන්ති, කෙචි න සඤ්ජානන්ති. තත්ථ ථෙරො චින්තෙසි – ‘‘යෙ මං අජානන්තා ‘කො එස පණ්ඩරසීසො ඔභග්ගො ගොපානසිවඞ්කො මහල්ලකො සත්ථාරා සද්ධිං පටිසන්ථාරං කරොතී’ති චිත්තං පදූසෙස්සන්ති, තෙ අපායපූරකා භවිස්සන්ති. යෙ පන මං ජානන්තා – ‘දසසහස්සචක්කවාළෙ සත්ථා විය පඤ්ඤාතො පාකටො මහාසාවකො’ති චිත්තං පසාදෙස්සන්ති, තෙ සග්ගූපගා භවිස්සන්තී’’ති, සත්තානං අපායමග්ගං පිදහිත්වා සග්ගමග්ගං විවරන්තො නාමං සාවෙති. „Und den Namen“: Warum verkündet er seinen Namen? Denn einige kennen den Thera gut, andere wiederum kennen ihn nicht. In diesem Zusammenhang dachte der Thera: „Diejenigen, die mich nicht kennen und denken: 'Wer ist dieser weißhaarige, gebeugte Greis, der krumm wie ein Dachsparren ist und mit dem Meister vertraulich spricht?', und dadurch ihren Geist trüben, die werden die niederen Welten füllen. Diejenigen aber, die mich kennen und denken: 'Er ist ein bekannter, berühmter großer Jünger, der im zehntausendfachen Weltensystem wie der Meister selbst bekannt ist', und dadurch ihren Geist mit Vertrauen erfüllen, die werden in den Himmelswelten wiedergeboren werden.“ Indem er den Wesen den Weg in die niederen Welten versperrt und den Weg zum Himmel öffnet, verkündet er seinen Namen. බුද්ධානුබුද්ධොති පඨමං සත්ථා චත්තාරි සච්චානි බුජ්ඣි, පච්ඡා ථෙරො, තස්මා බුද්ධානුබුද්ධොති, වුච්චති. තිබ්බනික්කමොති බාළ්හවීරියො. විවෙකානන්ති තිණ්ණං විවෙකානං. තෙවිජ්ජො, චෙතොපරියායකොවිදොති ඡසු අභිඤ්ඤාසු චතස්සො වදති. ඉතරා ද්වෙ කිඤ්චාපි න වුත්තා, ථෙරො පන ඡළභිඤ්ඤොව. ඉමිස්සා ච ගාථාය පරියොසානෙ පරිසා සන්නිසීදි. පරිසාය [Pg.259] සන්නිසින්නභාවං ඤත්වා ථෙරො සත්ථාරා සද්ධිං පටිසන්ථාරං කත්වා ‘‘පරික්ඛීණා මෙ, භන්තෙ, ආයුසඞ්ඛාරා, පරිනිබ්බායිස්සාමී’’ති, පරිනිබ්බානකාලං අනුජානාපෙසි. කත්ථ පරිනිබ්බායිස්සසි කොණ්ඩඤ්ඤාති? උපට්ඨාකෙහි මෙ, භන්තෙ, හත්ථිනාගෙහි දුක්කරං කතං, තෙසං සන්තිකෙති. සත්ථා අනුජානි. „Buddhānubuddha“ („der dem Buddha folgend Erwachte“) bedeutet: Zuerst erkannte der Meister die vier Wahrheiten, danach der Thera; darum wird er „Buddhānubuddha“ genannt. „Tibbanikkama“ („von starkem Tatendrang“) bedeutet: einer von intensiver Willenskraft (hinsichtlich der vier rechten Anstrengungen). „Vivekānaṃ“ („der Abgeschiedenheiten“) bedeutet: der drei Abgeschiedenheiten (von Körper, Geist und Daseinsgrundlage). Mit „tevijjo cetopariyāyakovido“ („Besitzer des dreifachen Wissens, kundig in der Durchdringung des Geistes“) spricht er von nur vieren der sechs höheren Geisteskräfte (Abhiññā). Obwohl die anderen beiden nicht genannt werden, war der Thera dennoch im Besitz aller sechs höheren Geisteskräfte. Am Ende dieses Verses saß die Versammlung still da. Als der Thera bemerkte, dass die Versammlung zur Ruhe gekommen war, tauschte er mit dem Meister freundliche Worte aus, sagte: „Ehrwürdiger Herr, meine Lebenskräfte sind aufgezehrt, ich werde ins Parinibbāna eingehen“, und bat um die Erlaubnis für den Zeitpunkt seines Parinibbānas. „Wo wirst du ins Parinibbāna eingehen, Koṇḍañña?“, fragte der Meister. „Ehrwürdiger Herr, meine Diener, die edlen Elefanten, haben Schweres für mich getan; in ihrer Gegenwart werde ich ins Parinibbāna eingehen“, antwortete er. Der Meister erlaubte es. ථෙරො දසබලං පදක්ඛිණං කත්වා – ‘‘පුබ්බං තං මෙ, භන්තෙ, පඨමදස්සනං, ඉදං පච්ඡිමදස්සන’’න්ති පරිදෙවන්තෙ මහාජනෙ සත්ථාරං වන්දිත්වා නික්ඛමිත්වා, ද්වාරකොට්ඨකෙ ඨිතො – ‘‘මා සොචිත්ථ, මා පරිදෙවිත්ථ, බුද්ධා වා හොන්තු බුද්ධසාවකා වා, උප්පන්නා සඞ්ඛාරා අභිජ්ජනකා නාම නත්ථී’’ති මහාජනං ඔවදිත්වා පස්සන්තස්සෙව මහාජනස්ස වෙහාසං අබ්භුග්ගම්ම මන්දාකිනිතීරෙ ඔතරිත්වා පොක්ඛරණියං න්හත්වා නිවත්ථනිවාසනො කතුත්තරාසඞ්ගො සෙනාසනං සංසාමෙත්වා ඵලසමාපත්තියා තයො යාමෙ වීතිනාමෙත්වා බලවපච්චූසසමයෙ පරිනිබ්බායි. ථෙරස්ස සහපරිනිබ්බානා හිමවති සබ්බරුක්ඛා පුප්ඵෙහි ච ඵලෙහි ච ඔනතවිනතා අහෙසුං. වාරිකනාගො ථෙරස්ස පරිනිබ්බුතභාවං අජානන්තො පාතොව මුඛොදකදන්තකට්ඨානි උපට්ඨපෙත්වා වත්තං කත්වා ඛාදනීයඵලානි ආහරිත්වා චඞ්කමනකොටියං අට්ඨාසි. සො යාව සූරියුග්ගමනා ථෙරස්ස නික්ඛමනං අපස්සන්තො ‘‘කිං නු ඛො එතං? පුබ්බෙ අය්‍යො පාතොව චඞ්කමති, මුඛං ධොවති. අජ්ජ පන පණ්ණසාලතොපි න නික්ඛමතී’’ති කුටිද්වාරං කම්පෙත්වා ඔලොකෙන්තො ථෙරං නිසින්නකමෙව දිස්වා හත්ථං පසාරෙත්වා පරාමසිත්වා අස්සාසපස්සාසෙ පරියෙසන්තො තෙසං අප්පවත්තිභාවං ඤත්වා – ‘‘පරිනිබ්බුතො ථෙරො’’ති සොණ්ඩං මුඛෙ පක්ඛිපිත්වා මහාරවං විරවි. සකලහිමවන්තො එකනින්නාදො අහොසි. අට්ඨනාගසහස්සානි සන්නිපතිත්වා ථෙරං ජෙට්ඨකනාගස්ස කුම්භෙ නිසීදාපෙත්වා සුපුප්ඵිතරුක්ඛසාඛා ගහෙත්වා පරිවාරෙත්වා සකලහිමවන්තං අනුවිචරිත්වා සකට්ඨානමෙව ආගතා. Der Thera umwandelte den Zehnkraft-Besitzenden ehrerbietig rechtsherum, sprach: „Ehrwürdiger Herr, jene frühere Begegnung war mein erstes Sehen, diese hier ist mein letztes Sehen“, verbeugte sich vor dem Meister, während die große Menschenmenge weinte, ging hinaus und blieb am Torweg stehen. Er ermahnte die Volksmenge: „Grämt euch nicht, weint nicht! Ob Buddhas oder Jünger der Buddhas, es gibt keine entstandenen Gestaltungen, die nicht dem Verfall preisgegeben wären.“ Nachdem er die Menge so ermahnt hatte, erhob er sich vor den Augen der zuschauenden Menschen in die Luft, stieg am Ufer des Mandākinī-Sees herab, badete im See, legte sein Untergewand an, ordnete sein Obergewand über der Schulter, räumte seine Liegestatt auf, verbrachte die drei Nachtwachen in der Frucht-Errungenschaft und ging zur Zeit der tiefen Morgendämmerung ins Parinibbāna ein. Mit dem Parinibbāna des Theras neigten sich im Himavanta-Wald alle Bäume, behangen mit Blüten und Früchten, tief herab. Der diensttuende Elefantenbulle, der vom Erlöschen des Theras nichts wusste, bereitete am frühen Morgen Gesichtswasser und Zahnputzhölzchen vor, erfüllte seine Pflichten, brachte essbare Früchte herbei und stellte sich am Ende des Wandelpfads auf. Als er bis zum Sonnenaufgang das Herauskommen des Theras nicht sah, dachte er: „Was mag das sein? Früher ging der Edle schon früh am Morgen auf dem Wandelpfad auf und ab und wusch sein Gesicht. Heute aber kommt er nicht einmal aus seiner Blätterhütte heraus.“ Er rüttelte an der Hüttentür, blickte hinein, sah den Thera still dasitzen, streckte seinen Rüssel aus, berührte ihn und fühlte nach der Ein- und Ausatmung. Als er erkannte, dass diese aufgehört hatten, dachte er: „Der Thera ist ins Parinibbāna eingegangen“, steckte seinen Rüssel ins Maul und stieß ein gewaltiges Geschrei aus. Der gesamte Himavanta-Wald hallte von einem einzigen Echo wider. Achttausend Elefanten kamen zusammen, setzten den Thera auf den Stirnhöcker des Leitelephanten, nahmen prächtig blühende Baumzweige, umringten ihn, zogen durch den ganzen Himavanta-Wald und kehrten schließlich an ihren eigenen Ort zurück. සක්කො විස්සකම්මං ආමන්තෙසි – ‘‘තාත, අම්හාකං ජෙට්ඨභාතා පරිනිබ්බුතො, සක්කාරං කරිස්සාම, නවයොජනිකං සබ්බරතනමයං කූටාගාරං මාපෙහී’’ති. සො තථා කත්වා ථෙරං තත්ථ නිපජ්ජාපෙත්වා හත්ථිනාගානං අදාසි. තෙ කූටාගාරං උක්ඛිපිත්වා තියොජනසහස්සං හිමවන්තං පුනප්පුනං ආවිජ්ඣිංසු[Pg.260]. තෙසං හත්ථතො ආකාසට්ඨකා දෙවා ගහෙත්වා සාධුකීළිතං කීළිංසු. තතො වස්සවලාහකා සීතවලාහකා උණ්හවලාහකා චාතුමහාරාජිකා තාවතිංසාති එතෙනුපායෙන යාව බ්‍රහ්මලොකා කූටාගාරං අගමාසි, පුන බ්‍රහ්මානො දෙවානන්ති අනුපුබ්බෙන හත්ථිනාගානංයෙව කූටාගාරං අදංසු. එකෙකා දෙවතා චතුරඞ්ගුලමත්තං චන්දනඝටිකං ආහරි, චිතකො නවයොජනිකො අහොසි. කූටාගාරං චිතකං ආරොපයිංසු. පඤ්ච භික්ඛුසතානි ආකාසෙනාගන්ත්වා සබ්බරත්තිං සජ්ඣායමකංසු. අනුරුද්ධත්ථෙරො ධම්මං කථෙසි, බහූනං දෙවතානං ධම්මාභිසමයො අහොසි. පුනදිවසෙ අරුණුග්ගමනවෙලායමෙව චිතකං නිබ්බාපෙත්වා සුමනමකුළවණ්ණානං ධාතූනං පරිසාවනං පූරෙත්වා භගවති නික්ඛමිත්වා වෙළුවනවිහාරකොට්ඨකං සම්පත්තෙ ආහරිත්වා සත්ථු හත්ථෙ ඨපයිංසු. සත්ථා ධාතුපරිසාවනං ගහෙත්වා පථවියා හත්ථං පසාරෙසි, මහාපථවිං භින්දිත්වා රජතබුබ්බුළසදිසං චෙතියං නික්ඛමි. සත්ථා සහත්ථෙන චෙතියෙ ධාතුයො නිධෙසි. අජ්ජාපි කිර තං චෙතියං ධරතියෙවාති. නවමං. Sakka sprach zu Vissakamma: „Mein Lieber, unser ältester Bruder ist ins Parinibbāna eingegangen. Wir wollen ihm die letzte Ehre erweisen. Erschaffe ein neun Yojanas großes, ganz aus Juwelen bestehendes Turmhaus!“ Dieser tat wie geheißen, bettete den Thera darin und übergab es den Elefantenbullen. Sie hoben das Turmhaus empor und trugen es wieder und wieder durch den dreitausend Yojanas weiten Himavanta-Wald. Die im Luftraum verweilenden Götter nahmen es aus ihren Händen entgegen und feierten ein frohes Fest. Danach gelangte das Turmhaus auf diese Weise über die Regenwolken-Götter, die Kaltwolken-Götter, die Heißwolken-Götter, die Götter der Vier Großkönige und die der Dreiunddreißig bis hinauf zur Brahma-Welt. Wiederum gaben die Brahmas es den Göttern, und so der Reihe nach zurück bis hin zu den Elefantenbullen. Jede Gottheit brachte ein vier Zoll langes Stück Sandelholz herbei. Der Scheiterhaufen war neun Yojanas groß. Sie hoben das Turmhaus auf den Scheiterhaufen. Fünfhundert Mönche kamen durch die Luft herbei und rezitierten die ganze Nacht hindurch. Der Thera Anuruddha predigte das Dhamma, und bei vielen Gottheiten fand das Erfassen der Wahrheit statt. Am nächsten Tag, genau zur Zeit des Sonnenaufgangs, löschten sie den Scheiterhaufen, füllten das Seihtuch mit den Reliquien, die die Farbe von Jasminknospen hatten, und als der Erhabene herausgekommen und am Torweg des Veḷuvana-Klosters angelangt war, brachten sie es herbei und legten es in die Hand des Meisters. Der Meister nahm das Reliquien-Seihtuch und streckte seine Hand zur Erde aus; die große Erde spaltete sich auf, und ein Schrein (Cetiya), der einer silbernen Blase glich, stieg empor. Der Meister bettete die Reliquien mit eigener Hand in den Schrein ein. Es heißt, dass dieser Schrein noch heute dort steht. Das neunte. 10. මොග්ගල්ලානසුත්තවණ්ණනා 10. Die Erklärung des Moggallāna-Suttas. 218. දසමෙ සමන්නෙසතීති පරියෙසති පච්චවෙක්ඛති. නගස්සාති පබ්බතස්ස. මුනින්ති බුද්ධමුනිං. දුක්ඛස්ස පාරගුන්ති දුක්ඛපාරං ගතං. සමන්නෙසන්ති සමන්නෙසන්තො. එවං සබ්බඞ්ගසම්පන්නන්ති එවං සබ්බගුණසම්පන්නං. අනෙකාකාරසම්පන්නන්ති අනෙකෙහි ගුණෙහි සමන්නාගතං. දසමං. 218. Im zehnten (Sutta) bedeutet „samannesatī“: er sucht, er betrachtet reflektierend. „Nagassa“ bedeutet: des Berges (Isigili). „Muniṃ“ bedeutet: den Buddha-Weisen. „Dukkhassa pāraguṃ“ bedeutet: der an das Ende des Leidens gelangt ist. „Samannesaṃ“ bedeutet: nachforschend. „Evaṃ sabbaṅgasampannaṃ“ bedeutet: so mit allen guten Eigenschaften ausgestattet. „Anekākārasampannaṃ“ bedeutet: mit zahlreichen vortrefflichen Eigenschaften versehen. Das zehnte. 11. ගග්ගරාසුත්තවණ්ණනා 11. Die Erklärung des Gaggarā-Suttas. 219. එකාදසමෙ ත්‍යාස්සුදන්ති තෙ අස්සුදං. අස්සුදන්ති නිපාතමත්තං. වණ්ණෙනාති සරීරවණ්ණෙන. යසසාති පරිවාරෙන. විගතමලොව භාණුමාති විගතමලො ආදිච්චො විය. එකාදසමං. 219. Im elften (Sutta) ist das Wort „tyāssudaṃ“ aufzuteilen in „te assudaṃ“. „Assudaṃ“ ist bloß eine Partikel. „Vaṇṇena“ bedeutet: durch die Körperfarbe. „Yasasā“ bedeutet: durch das Gefolge. „Vigatamalova bhāṇumā“ bedeutet: wie die Sonne, die frei von Trübung ist. Das elfte. 12. වඞ්ගීසසුත්තවණ්ණනා 12. Die Erklärung des Vaṅgīsa-Suttas. 220. ද්වාදසමෙ ආයස්මාති පියවචනං. වඞ්ගීසොති තස්ස ථෙරස්ස නාමං. සො කිර පුබ්බෙ පදුමුත්තරකාලෙ පටිභානසම්පන්නං සාවකං දිස්වා දානං [Pg.261] දත්වා පත්ථනං කත්වා කප්පසතසහස්සං පාරමියො පූරෙත්වා අම්හාකං භගවතො කාලෙ සකලජම්බුදීපෙ වාදකාමතාය ජම්බුසාඛං පරිහරිත්වා එකෙන පරිබ්බාජකෙන සද්ධිං වාදං කත්වා වාදෙ ජයපරාජයානුභාවෙන තෙනෙව පරිබ්බාජකෙන සද්ධිං සංවාසං කප්පෙත්වා වසමානාය එකිස්සා පරිබ්බාජිකාය කුච්ඡිම්හි නිබ්බත්තො වයං ආගම්ම මාතිතො පඤ්චවාදසතානි, පිතිතො පඤ්චවාදසතානීති වාදසහස්සං උග්ගණ්හිත්වා විචරති. එකඤ්ච විජ්ජං ජානාති, යං විජ්ජං පරිජප්පිත්වා මතානං සීසං අඞ්ගුලියා පහරිත්වා – ‘‘අසුකට්ඨානෙ නිබ්බත්තො’’ති ජානාති. සො අනුපුබ්බෙන ගාමනිගමාදීසු විචරන්තො පඤ්චහි මාණවකසතෙහි සද්ධිං සාවත්ථිං අනුප්පත්තො නගරද්වාරෙ සාලාය නිසීදති. 220. Im zwölften (Sutta) ist das Wort „āyasmā“ ein liebevolles Wort. „Vaṅgīsa“ ist der Name jenes Theras. Es heißt, dass er einst zur Zeit des Buddha Padumuttara einen Jünger sah, der mit schneller Auffassungsgabe begabt war. Er spendete Gaben, legte ein Gelübde ab und erfüllte einhunderttausend Weltalter hindurch die Vollkommenheiten. Zur Zeit unseres Erhabenen zog er, getrieben von Debattierlust, mit einem Jambu-Zweig durch das ganze Jambudīpa. Er führte eine Debatte mit einem Wanderphilosophen. Infolge von Sieg und Niederlage bei diesem Disput lebte eine Wanderphilosophin mit eben jenem Wanderphilosophen zusammen, und in ihrem Schoß wurde er wiedergeboren. Als er das lernfähige Alter erreicht hatte, erlernte er fünfhundert Lehrsysteme von der Mutter und fünfhundert vom Vater, sodass er eintausend philosophische Systeme beherrschte, und wanderte umher. Er kannte auch eine magische Formel; wenn er diese Formel murmelte und mit dem Finger gegen den Schädel eines Verstorbenen klopfte, wusste er: „Er ist an diesem oder jenem Ort wiedergeboren worden.“ Während er der Reihe nach durch Dörfer und Marktflecken zog, gelangte er schließlich zusammen mit fünfhundert Brahmanenschülern nach Sāvatthī und ließ sich in einer Halle am Stadttor nieder. තදා ච නගරවාසිනො පුරෙභත්තං දානං දත්වා පච්ඡාභත්තං සුද්ධුත්තරාසඞ්ගා ගන්ධමාලාදිහත්ථා ධම්මස්සවනාය විහාරං ගච්ඡන්ති. මාණවො දිස්වා, ‘‘කහං ගච්ඡථා’’ති? පුච්ඡි. තෙ ‘‘දසබලස්ස සන්තිකං ධම්මස්සවනායා’’ති ආහංසු. සොපි සපරිවාරො තෙහි සද්ධිං ගන්ත්වා පටිසන්ථාරං කත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. අථ නං භගවා ආහ – ‘‘වඞ්ගීස, භද්දකං කිර සිප්පං ජානාසී’’ති. ‘‘භො ගොතම, අහං බහුසිප්පං ජානාමි. තුම්හෙ කතරං සන්ධාය වදථා’’ති? ඡවදූසකසිප්පන්ති. ආම, භො ගොතමාති. අථස්ස භගවා අත්තනො ආනුභාවෙන නිරයෙ නිබ්බත්තස්ස සීසං දස්සෙත්වා, ‘‘වඞ්ගීස, අයං කහං නිබ්බත්තො’’ති පුච්ඡි. සො මන්තං ජප්පිත්වා අඞ්ගුලියා පහරිත්වා ‘‘නිරයෙ’’ති ආහ. ‘‘සාධු, වඞ්ගීස, සුකථිත’’න්ති දෙවලොකෙ නිබ්බත්තස්ස සීසං දස්සෙසි. තම්පි සො තථෙව බ්‍යාකාසි. අථස්ස ඛීණාසවස්ස සීසං දස්සෙසි. සො පුනප්පුනං මන්තං පරිවත්තෙත්වාපි අඞ්ගුලියා පහරිත්වාපි නිබ්බත්තට්ඨානං න පස්සති. Zu jener Zeit gaben die Stadtbewohner am Vormittag Almosengaben und gingen am Nachmittag, bekleidet mit reinen Obergewändern und Parfum, Blumen und Ähnliches in den Händen haltend, zum Kloster, um der Lehre zuzuhören. Als der junge Mann Vangīsa sie sah, fragte er: „Wohin geht ihr?“ Sie antworteten: „In die Gegenwart des Zehnkräftigen, um der Lehre zuzuhören.“ Da ging auch er mit seinem Gefolge zusammen mit ihnen, grüßte freundlich und stellte sich an eine Seite. Da sprach der Erhabene zu ihm: „Vangīsa, man sagt, du verstehst eine gute Kunst?“ „Verehrter Gotama, ich kenne viele Künste. Auf welche bezieht Ihr Euch, wenn Ihr sprecht?“ „Auf die Kunst des Schädellesens.“ „Ja, verehrter Gotama.“ Da zeigte ihm der Erhabene durch seine eigene übernatürliche Macht den Schädel von jemandem, der in der Hölle wiedergeboren worden war, und fragte: „Vangīsa, wo ist dieser wiedergeboren?“ Er murmelte ein Mantra, klopfte mit dem Finger an den Schädel und sagte: „In der Hölle.“ „Gut, Vangīsa, richtig gesagt!“, sprach der Erhabene und zeigte ihm den Schädel von jemandem, der in einer Götterwelt wiedergeboren worden war. Auch diesen erklärte er auf genau dieselbe Weise. Da zeigte er ihm den Schädel eines Triebversiegten. Obwohl er sein Mantra immer wieder rezitierte und mit dem Finger klopfte, sah er den Ort der Wiedergeburt nicht. අථ නං භගවා ‘‘කිලමසි, වඞ්ගීසා’’ති ආහ? ආම භො, ගොතමාති. පුනප්පුනං උපධාරෙහීති. තථා කරොන්තොපි අදිස්වා, ‘‘තුම්හෙ, භො ගොතම, ජානාථා’’ති ආහ. ආම, වඞ්ගීස, මං නිස්සාය චෙස ගතො, අහමස්ස ගතිං ජානාමීති. මන්තෙන ජානාසි, භො ගොතමාති? ආම, වඞ්ගීස, එකෙන මන්තෙනෙව ජානාමීති. භො ගොතම, මය්හං මන්තෙන ඉමං මන්තං දෙථාති. අමූලිකො, වඞ්ගීස, මය්හං මන්තොති. දෙථ, භො ගොතමාති. න [Pg.262] සක්කා මය්හං සන්තිකෙ අපබ්බජිතස්ස දාතුන්ති. සො අන්තෙවාසිකෙ ආමන්තෙසි – ‘‘තාතා සමණො ගොතමො අතිරෙකසිප්පං ජානාති, අහං ඉමස්ස සන්තිකෙ පබ්බජිත්වා සිප්පං ගණ්හාමි, තතො සකලජම්බුදීපෙ අම්හෙහි බහුතරං ජානන්තො නාම න භවිස්සති. තුම්හෙ යාව අහං ආගච්ඡාමි, තාව අනුක්කණ්ඨිත්වා විචරථා’’ති තෙ උය්‍යොජෙත්වා ‘‘පබ්බාජෙථ ම’’න්ති ආහ. සත්ථා නිග්‍රොධකප්පස්ස පටිපාදෙසි. ථෙරො තං අත්තනො වසනට්ඨානං නෙත්වා පබ්බාජෙසි. සො පබ්බජිත්වා සත්ථු සන්තිකං ආගම්ම වන්දිත්වා ඨිතො ‘‘සිප්පං දෙථා’’ති යාචි. වඞ්ගීස, තුම්හෙ සිප්පං ගණ්හන්තා අලොණභොජනථණ්ඩිලසෙය්‍යාදීහි පරිකම්මං කත්වා ගණ්හථ, ඉමස්සාපි සිප්පස්ස පරිකම්මං අත්ථි, තං තාව කරොහීති. සාධු, භන්තෙති. අථස්ස සත්ථා ද්වත්තිංසාකාරකම්මට්ඨානං ආචික්ඛි. සො තං අනුලොමපටිලොමං මනසිකරොන්තො විපස්සනං වඩ්ඪෙත්වා අනුක්කමෙන අරහත්තං පාපුණි. Da fragte ihn der Erhabene: „Bist du erschöpft, Vangīsa?“ „Ja, verehrter Gotama.“ „Untersuche es nochmals wieder und wieder.“ Obwohl er dies tat, sah er es nicht und sagte: „Wisst Ihr es, verehrter Gotama?“ „Ja, Vangīsa, dieser ist in Abhängigkeit von mir gegangen, ich kenne seinen Weg.“ „Wisst Ihr es durch ein Mantra, verehrter Gotama?“ „Ja, Vangīsa, ich weiß es allein durch ein einziges Mantra.“ „Verehrter Gotama, gebt mir dieses Mantra im Tausch gegen mein Mantra!“ „Mein Mantra, Vangīsa, ist unbezahlbar.“ „Gebt es mir, verehrter Gotama.“ „Es ist unmöglich, es jemandem in meiner Gegenwart zu geben, der nicht das Ordensleben angetreten hat.“ Da wandte er sich an seine Schüler: „Liebe Freunde, der Einsiedler Gotama kennt eine überlegene Kunst. Ich werde unter ihm das Ordensleben antreten und diese Kunst erlernen. Danach wird es auf der ganzen Insel der Rosenäpfel niemanden geben, der mehr weiß als wir. Wandert umher, ohne ungeduldig zu werden, bis ich zurückkehre!“ Nachdem er sie weggeschickt hatte, sagte er: „Ordiniert mich!“ Der Meister übergab ihn dem ehrwürdigen Nigrodhakappa. Der Thera führte ihn zu seiner Wohnstätte und ordinierte ihn. Nachdem er ordiniert war, kam er zum Meister, verneigte sich vor ihm, blieb stehen und bat: „Gebt mir nun die Kunst!“ „Vangīsa, wenn ihr eine Kunst erlernt, tut ihr dies, indem ihr vorbereitende Übungen wie ungesalzenes Essen, Schlafen auf dem nackten Boden und Ähnliches ausführt. Auch für meine Kunst gibt es eine Vorbereitung; führe diese zuerst aus!“ „Sehr wohl, Herr“, stimmte er zu. Da erklärte ihm der Meister das Meditationsobjekt der zweiunddreißig Körperteile. Während er dieses in direkter und umgekehrter Reihenfolge im Geist erwog, entfaltete er die Einsicht und erreichte allmählich die Arahatschaft. විමුත්තිසුඛං පටිසංවෙදීති එවං අරහත්තං පත්වා විමුත්තිසුඛං පටිසංවෙදෙන්තො. කාවෙය්‍යමත්තාති කාවෙය්‍යෙන කබ්බකරණෙන මත්තා. ඛන්ධායතනධාතුයොති ඉමානි ඛන්ධාදීනි පකාසෙන්තො ධම්මං දෙසෙසි. යෙ නියාමගතද්දසාති යෙ නියාමගතා චෙව නියාමදස්සාති ච. ස්වාගතන්ති සුආගමනං. ඉද්ධිපත්තොම්හීති ඉමිනා ඉද්ධිවිධඤාණං ගහිතං. චෙතොපරියායකොවිදොති ඉමිනා චෙතොපරියඤාණං. දිබ්බසොතං පන අවුත්තම්පි ගහිතමෙව හොති. එවං ඡ අභිඤ්ඤාපත්තො එසො මහාසාවකොති වෙදිතබ්බො. ද්වාදසමං. „Das Glück der Befreiung erfahrend“ (vimuttisukhaṃ paṭisaṃvedī) bedeutet: Nachdem er so die Arahatschaft erlangt hatte, erfuhr (genoss) er das Glück der Befreiung. „Berauscht von Dichtkunst“ (kāveyyamattā) bedeutet: durch Dichtkunst bzw. das Verfassen von Gedichten geprägt. „Die Aggregate, Sinnesbereiche und Elemente“ (khandhāyatanadhātuyo) bedeutet: Er lehrte das Dhamma, indem er diese Aggregate und so weiter verkündete. „Jene, die den festen Pfad betreten haben und ihn sehen“ (ye niyāmagataddasā) bedeutet: diejenigen, die sowohl auf dem festen Pfad etabliert sind als auch den festen Pfad sehen. „Willkommen“ (svāgataṃ) bedeutet: eine gute Ankunft. Mit dem Ausdruck „ich habe übernatürliche Macht erlangt“ (iddhipattomhi) ist das Wissen um die verschiedenen übernatürlichen Kräfte erfasst. Mit dem Ausdruck „kundig im Durchschauen des Geistes anderer“ (cetopariyāyakovido) ist das Wissen über die Geisteszustände anderer erfasst. Das himmlische Ohr wiederum ist, obwohl nicht ausdrücklich erwähnt, ebenfalls mitgemeint. So ist zu verstehen, dass er ein großer Jünger war, der die sechs höheren Geisteskräfte erlangt hatte. Das Zwölfte [Sutta]. ඉති සාරත්ථප්පකාසිනියා Hier endet in der Sāratthappakāsinī, සංයුත්තනිකාය-අට්ඨකථාය dem Kommentar zum Saṃyutta Nikāya, වඞ්ගීසසංයුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. die Erklärung des Vaṅgīsa-Saṃyutta. 9. වනසංයුත්තං 9. Das Wald-Saṃyutta (Vanasaṃyutta) 1. විවෙකසුත්තවණ්ණනා 1. Die Erklärung des Viveka-Sutta 221. වනසංයුත්තස්ස [Pg.263] පඨමෙ කොසලෙසු විහරතීති සත්ථු සන්තිකෙ කම්මට්ඨානං ගහෙත්වා තස්ස ජනපදස්ස සුලභභික්ඛතාය තත්ථ ගන්ත්වා විහරති. සංවෙජෙතුකාමාති විවෙකං පටිපජ්ජාපෙතුකාමා. විවෙකකාමොති තයො විවෙකෙ පත්ථයන්තො. නිච්ඡරතී බහිද්ධාති බාහිරෙසු පුථුත්තාරම්මණෙසු චරති. ජනො ජනස්මින්ති ත්වං ජනො අඤ්ඤස්මිං ජනෙ ඡන්දරාගං විනයස්සු. පජහාසීති පජහ. භවාසීති භව. සතං තං සාරයාමසෙති සතිමන්තං පණ්ඩිතං තං මයම්පි සාරයාම, සතං වා ධම්මං මයං තං සාරයාමාති අත්ථො. පාතාලරජොති අප්පතිට්ඨට්ඨෙන පාතාලසඞ්ඛාතො කිලෙසරජො. මා තං කාමරජොති අයං කාමරාගරජො තං මා අවහරි, අපායමෙව මා නෙතූති අත්ථො. පංසුකුන්ථිතොති පංසුමක්ඛිතො. විධුනන්ති විධුනන්තො. සිතං රජන්ති සරීරලග්ගං රජං. සංවෙගමාපාදීති දෙවතාපි නාම මං එවං සාරෙතීති විවෙකමාපන්නො, උත්තමවීරියං වා පග්ගය්හ පරමවිවෙකං මග්ගමෙව පටිපන්නොති. පඨමං. 221. Im ersten Sutta des Wald-Saṃyutta bedeutet „er weilte im Kosala-Land“ (kosalesu viharati): Nachdem er ein Meditationsobjekt in der Gegenwart des Meisters angenommen hatte, ging er dorthin und weilte dort, weil in jenem Land leicht Almosenspeise zu bekommen war. „In der Absicht, ihn wachzurütteln“ (saṃvejetukāmā) bedeutet: in der Absicht, ihn zur Abgeschiedenheit zu führen. „Nach Abgeschiedenheit verlangend“ (vivekakāmo) bedeutet: nach den drei Arten der Abgeschiedenheit strebend. „Schweift nach außen ab“ (niccharatī bahiddhā) bedeutet: er wandert unter den äußeren, vielfältigen Sinnesobjekten umher. „Ein Mensch unter Menschen“ (jano janasmiṃ) bedeutet: „Du, ein Mensch (Mönch), vertreibe das Begehren und die Leidenschaft gegenüber anderen Menschen!“ „Gib auf!“ (pajahāsī) bedeutet: gib auf (pajaha). „Sei!“ (bhavāsī) bedeutet: sei (bhava). „Wir erinnern dich an die Guten“ (sataṃ taṃ sārayāmase) bedeutet: „Auch wir erinnern dich, der du ein achtsamer und weiser Mönch bist; oder: wir erinnern dich an die Lehre der Guten (Edlen), die frei von Befleckungen ist“ – dies ist die Bedeutung. „Der Staub des Abgrunds“ (pātālarajo) bedeutet: der Staub der Befleckungen, der aufgrund seiner Haltlosigkeit als Abgrund bezeichnet wird. „Möge dich der Staub der Sinnenlust nicht...“ (mā taṃ kāmarajo) bedeutet: „Möge dieser Staub der Sinnengier dich nicht mitreißen, möge er dich nicht in die niederen Welten führen“ – dies ist die Bedeutung. „Mit Staub bedeckt“ (paṃsukunthito) bedeutet: mit Staub bedeckt. „Abschüttelnd“ (vidhunaṃ) bedeutet: abschüttelnd. „Den Staub“ (sitaṃ rajaṃ) bedeutet: den am Körper haftenden Staub. „Er erlangte heilsamen Schreck“ (saṃvegamāpādi) bedeutet: „Selbst eine Gottheit erinnert mich auf diese Weise!“ – so dachte er und gelangte zur Abgeschiedenheit (zu Samatha und Vipassanā); oder: er spornte höchste Tatkraft an und betrat den Pfad selbst, welcher die höchste Abgeschiedenheit (die Überwindung der Befleckungen) ist. Das Erste [Sutta]. 2. උපට්ඨානසුත්තවණ්ණනා 2. Die Erklärung des Upaṭṭhāna-Sutta 222. දුතියෙ සුපතීති අයං කිර ඛීණාසවො, සො දූරෙ භික්ඛාචාරගාමං ගන්ත්වා ආගතො පණ්ණසාලාය පත්තචීවරං පටිසාමෙත්වා අවිදූරෙ ජාතස්සරං ඔතරිත්වා ගත්තානි උතුං ගාහාපෙත්වා දිවාට්ඨානං සම්මජ්ජිත්වා තත්ථ නීචමඤ්චකං පඤ්ඤාපෙත්වා නිද්දං අනොක්කමන්තොව නිපන්නො. ඛීණාසවස්සාපි හි කායදරථො හොතියෙවාති තස්ස විනොදනත්ථං, තං සන්ධාය සුපතීති වුත්තං. අජ්ඣභාසීති ‘‘අයං භික්ඛු සත්ථු සන්තිකෙ කම්මට්ඨානං ගහෙත්වා දිවා සුපති, දිවාසොප්පඤ්ච නාමෙතං වඩ්ඪිතං දිට්ඨධම්මිකසම්පරායිකං අත්ථං නාසෙතී’’ති මඤ්ඤමානා ‘‘චොදෙස්සාමි න’’න්ති චින්තෙත්වා අභාසි. 222. Im zweiten Sutta bedeutet „er schläft“ (supati): Dieser Mönch war angeblich ein Triebversiegter. Nachdem er in ein weit entferntes Dorf zur Almosensammlung gegangen und zurückgekehrt war, legte er Almosenschale und Gewänder in der Blätterhütte ab. Dann stieg er in einen nahegelegenen natürlichen See, um seinen Körper abzukühlen. Danach fegte er seinen Aufenthaltsort für den Tag, stellte dort ein niedriges Bettchen auf und legte sich hin, ohne jedoch einzuschlafen. Denn auch bei einem Triebversiegten gibt es durchaus körperliche Ermüdung; um diese zu vertreiben, lag er dort. Darauf bezieht sich die Aussage „er schläft“. „Sie sprach zu ihm“ (ajjhabhāsi) bedeutet: Da die Waldgottheit dachte: „Dieser Mönch hat ein Meditationsobjekt in der Gegenwart des Meisters angenommen und schläft nun am Tag; und dieser Mittagsschlaf zerstört das Wachstum des Nutzens für dieses Leben und das zukünftige Leben“, beschloss sie: „Ich werde ihn ermahnen“, und sprach so zu ihm. ආතුරස්සාති ජරාතුරො රොගාතුරො කිලෙසාතුරොති තයො ආතුරා, තෙසු කිලෙසාතුරං සන්ධායෙවමාහ. සල්ලවිද්ධස්සාති සවිසෙන [Pg.264] සත්තිසල්ලෙන විය අවිජ්ජාවිසවිට්ඨෙන තණ්හාසල්ලෙන හදයෙ විද්ධස්ස. රුප්පතොති ඝට්ටියමානස්ස. „Für den Leidenden“ (āturassa) bedeutet: Es gibt drei Arten von Leidenden: den durch Alter Geplagten, den durch Krankheit Geplagten und den durch Befleckungen Geplagten. Unter diesen bezieht sich das Wort hier auf den durch Befleckungen Geplagten. „Für den von einem Pfeil Getroffenen“ (sallaviddhassa) bedeutet: wie einer, der von einem vergifteten Speer oder Pfeil getroffen wurde, so ist er im Herzen getroffen von dem Pfeil des Begehrens, der mit dem Gift der Unwissenheit bestrichen ist. „Für den Bedrängten“ (ruppato) bedeutet: für den Gepeinigten. ඉදානිස්ස කාමෙසු ආදීනවං කථයන්තී අනිච්චාතිආදිමාහ. තත්ථ අසිතන්ති තණ්හාදිට්ඨිනිස්සයෙන අනිස්සිතං. කස්මා පබ්බජිතං තපෙති එවරූපං ඛීණාසවං දිවාසොප්පං න තපති, තාදිසං පන කස්මා න තපෙස්සතීති? වදති. ථෙරස්සෙව වා එතං වචනං, තස්මා අයමෙත්ථ අත්ථො – බද්ධෙසු මුත්තං අසිතං මාදිසං ඛීණාසවපබ්බජිතං කස්මා දිවාසොප්පං තපෙ, න තපෙස්සතීති? සෙසගාථාසුපි එසෙව නයො. දෙවතාය හි වචනපක්ඛෙ – ‘‘එවරූපං ඛීණාසවපබ්බජිතං දිවාසොප්පං න තපති, තාදිසං පන කස්මා න තපෙස්සති? තපෙස්සතියෙවා’’ති අත්ථො. ථෙරස්ස වචනපක්ඛෙ – ‘‘එවරූපං මාදිසං ඛීණාසවපබ්බජිතං කස්මා දිවාසොප්පං තපෙ? න තපතියෙවා’’ති අත්ථො. අයං පනෙත්ථ අනුත්තානපදවණ්ණනා. විනයාති විනයෙන. සමතික්කමාති වට්ටමූලිකාය අවිජ්ජාය සමතික්කමෙන. තං ඤාණන්ති තං චතුසච්චඤාණං. පරමොදානන්ති පරමපරිසුද්ධං. පබ්බජිතන්ති එවරූපෙන ඤාණෙන සමන්නාගතං පබ්බජිතං. විජ්ජායාති චතුත්ථමග්ගවිජ්ජාය. ආරද්ධවීරියන්ති පග්ගහිතවීරියං පරිපුණ්ණවීරියං. දුතියං. Nun sprach der Ältere zu diesem Waldgott, um das Elend in den Sinnengenüssen darzulegen, die Strophe, die mit 'anicca' beginnt. Darin bedeutet 'asitaṃ': frei von Abhängigkeit durch Begehren und Ansichten. Er sagt: 'Warum quält es den Hinausgegangenen? Einem solchen Triebfreien schadet der Tagschlaf nicht. Aber warum sollte er einen solchen nicht quälen?' Dies sind vielmehr die Worte des Älteren selbst, weshalb dies hier die Bedeutung ist: 'Warum sollte der Tagschlaf einen aus den Fesseln Befreiten, Unabhängigen, einen triebfreien Hinausgegangenen wie mich quälen? Er wird ihn nicht quälen.' Ebenso verhält es sich in den verbleibenden Strophen. Denn aufseiten der Worte der Gottheit ist die Bedeutung: 'Einem solchen triebfreien Hinausgegangenen schadet der Tagschlaf nicht, aber warum sollte er einen solchen nicht quälen? Er wird ihn gewiss quälen.' Aufseiten der Worte des Älteren hingegen ist die Bedeutung: 'Warum sollte der Tagschlaf einen solchen triebfreien Hinausgegangenen wie mich quälen? Er schadet ihm gewiss nicht.' Dies ist hier die Erklärung der dunklen Begriffe: 'Vinayā' bedeutet durch Bändigung. 'Samatikkamā' bedeutet durch das Überwinden der Unwissenheit, welche die Wurzel des Kreislaufs des Daseins ist. 'Taṃ ñāṇaṃ' bedeutet das Wissen um die Vier Edlen Wahrheiten. 'Paramodānaṃ' bedeutet höchste Reinheit. 'Pabbajitaṃ' bedeutet einen Hinausgegangenen, der mit einem solchen Wissen ausgestattet ist. 'Vijjāya' bedeutet durch das Wissen des vierten Pfades. 'Āraddhavīriyaṃ' bedeutet einer mit entfalteter Tatkraft, mit vollkommener Tatkraft. Das zweite. 3. කස්සපගොත්තසුත්තවණ්ණනා 3. Die Erklärung des Kassapagotta-Suttas 223. තතියෙ ඡෙතන්ති එකං මිගලුද්දකං. ඔවදතීති සො කිර මිගලුද්දකො පාතොව භුඤ්ජිත්වා ‘‘මිගෙ වධිස්සාමී’’ති අරඤ්ඤං පවිට්ඨො එකං රොහිතමිගං දිස්වා ‘‘සත්තියා නං පහරිස්සාමී’’ති අනුබන්ධමානො ථෙරස්ස පඨමසුත්තෙ වුත්තනයෙනෙව දිවාවිහාරං නිසින්නස්ස අවිදූරෙන පක්කමති. අථ නං ථෙරො – ‘‘උපාසක, පාණාතිපාතො නාමෙස අපායසංවත්තනිකො අප්පායුකසංවත්තනිකො, සක්කා අඤ්ඤෙනපි කසිවණිජ්ජාදිකම්මෙන දාරභරණං කාතුං, මා එවරූපං කක්ඛළකම්මං කරොහී’’ති ආහ. සොපි ‘‘මහාපංසුකූලිකත්ථෙරො කථෙතී’’ති ගාරවෙන ඨත්වා සොතුං ආරද්ධො. අථස්ස සොතුකාමතං ජනෙස්සාමීති ථෙරො අඞ්ගුට්ඨකං ජාලාපෙසි. සො අක්ඛීහිපි පස්සති, කණ්ණෙහිපි සුණාති, චිත්තං පනස්ස ‘‘අසුකට්ඨානං [Pg.265] මිගො ගතො භවිස්සති, අසුකතිත්ථං ඔතිණ්ණො, තත්ථ නං ගන්ත්වා ඝාතෙත්වා යාවදිච්ඡකං මංසං ඛාදිත්වා සෙසං කාජෙනාදාය ගන්ත්වා පුත්තකෙ තොසෙස්සාමී’’ති එවං මිගස්සෙව අනුපදං ධාවති. එවං වික්ඛිත්තචිත්තස්ස ධම්මං දෙසෙන්තං ථෙරං සන්ධාය වුත්තං ‘‘ඔවදතී’’ති. අජ්ඣභාසීති ‘‘අයං ථෙරො අදාරුං තච්ඡන්තො විය අඛෙත්තෙ වප්පන්තො විය අත්තනොපි කම්මං නාසෙති, එතස්සාපි චොදෙස්සාමි න’’න්ති අභාසි. 223. Im dritten bedeutet 'cheta' einen bestimmten Hirschjäger. 'Ovadati': Jener Jäger soll, nachdem er am Morgen gegessen hatte, mit dem Gedanken 'Ich werde Wild töten' in den Wald gegangen sein. Als er einen roten Hirsch sah und ihn verfolgte, um ihn mit einem Speer zu treffen, lief er nahe an dem Älteren vorbei, der sich in der im ersten Sutta beschriebenen Weise zum Aufenthalt am Tage niedergelassen hatte. Da sprach der Ältere zu ihm: 'Laienanhänger, dieses Töten von Lebewesen führt in die Leidenswelten, führt zu einer kurzen Lebensspanne. Man kann Frau und Kinder auch durch andere Tätigkeiten wie Ackerbau oder Handel ernähren. Begehe keine solch grausame Tat!' Auch er blieb ehrerbietig stehen und begann zuzuhören, indem er dachte: 'Der große Ältere, der Lumpengewänder trägt, spricht zu mir.' Um in ihm den Wunsch zu wecken, zuzuhören, ließ der Ältere seinen Daumen aufleuchten. Er sah zwar mit seinen Augen und hörte mit seinen Ohren, doch sein Geist folgte den Spuren des Hirsches und dachte: 'Der Hirsch wird an jenen Ort gelaufen sein; er wird zu jener Tränke hinabgestiegen sein. Wenn ich dorthin gehe, ihn töte, so viel Fleisch esse, wie ich begehre, und den Rest auf einer Tragstange mitnehme, werde ich heimgehen und meine Kinder erfreuen.' Mit Bezug auf den Älteren, der einem Menschen mit einem derart abgelenkten Geist die Lehre verkündete, heißt es: 'er ermahnt'. 'Ajjhabhāsi' bedeutet, dass die Waldgottheit sprach, indem sie dachte: 'Dieser Ältere vernichtet seine eigene Mühe, wie jemand, der Nicht-Holz schnitzt, oder wie jemand, der auf einem Nicht-Feld sät; ich will ihn tadeln.' අප්පපඤ්ඤන්ති නිප්පඤ්ඤං. අචෙතසන්ති කාරණජානනසමත්ථෙන චිත්තෙන රහිතං. මන්දොවාති අන්ධබාලො විය. සුණාතීති තව ධම්මකථං සුණාති. න විජානාතීති අත්ථමස්ස න ජානාති. ආලොකෙතීති තව පුථුජ්ජනිකඉද්ධියා ජලන්තං අඞ්ගුට්ඨකං ආලොකෙති. න පස්සතීති එත්ථ ‘‘නෙව තෙලං න වට්ටි න දීපකපල්ලිකා, ථෙරස්ස පන ආනුභාවෙනායං ජලතී’’ති ඉමං කාරණං න පස්සති. දස පජ්ජොතෙති දසසු අඞ්ගුලීසු දස පදීපෙ. රූපානීති කාරණරූපානි. චක්ඛූති පඤ්ඤාචක්ඛු. සංවෙගමාපාදීති කිං මෙ ඉමිනාති? වීරියං පග්ගය්හ පරමවිවෙකං අරහත්තමග්ගං පටිපජ්ජි. තතියං. 'Appapaññaṃ' bedeutet ohne Weisheit. 'Acetasaṃ' bedeutet frei von einem Geist, der fähig ist, die Ursachen zu erkennen. 'Mando va' bedeutet wie ein blinder Tor. 'Suṇāti' bedeutet, er hört deine Lehrrede. 'Na vijānāti' bedeutet, er kennt deren Bedeutung nicht. 'Āloketi' bedeutet, er blickt auf deinen Daumen, der durch deine weltliche übernatürliche Kraft leuchtet. 'Na passati' bedeutet, er sieht diesen Grund hierbei nicht: 'Hier ist weder Öl, noch ein Docht, noch eine Lampenschale; vielmehr leuchtet dies allein durch die Macht des Älteren.' 'Dasa pajjote' bedeutet zehn Lampen auf zehn Fingern. 'Rūpāni' bedeutet die ursächlichen Formen. 'Cakkhu' bedeutet das Auge der Weisheit. 'Saṃvegamāpādi' bedeutet: Denkend 'Was nützt mir dieser Jäger?', spornte er seine Tatkraft an und betrat den Pfad der Arahatschaft, die höchste Einsamkeit. Das dritte. 4. සම්බහුලසුත්තවණ්ණනා 4. Die Erklärung des Sambahula-Suttas 224. චතුත්ථෙ සම්බහුලාති බහූ සුත්තන්තිකා ආභිධම්මිකා විනයධරා ච. විහරන්තීති සත්ථු සන්තිකෙ කම්මට්ඨානං ගහෙත්වා විහරන්ති. පක්කමිංසූති තෙ කිර තස්මිං ජනපදෙ අඤ්ඤතරං ගාමං උපසඞ්කමන්තෙ දිස්වා මනුස්සා පසන්නචිත්තා ආසනසාලාය කොජවත්ථරණාදීනි පඤ්ඤාපෙත්වා යාගුඛජ්ජකානි දත්වා උපනිසීදිංසු. මහාථෙරො එකං ධම්මකථිකං ‘‘ධම්මං කථෙහී’’ති ආහ. සො චිත්තං ධම්මකථං කථෙසි. මනුස්සා පසීදිත්වා භොජනවෙලායං පණීතභොජනං අදංසු. මහාථෙරො මනුඤ්ඤං භත්තානුමොදනමකාසි. මනුස්සා භිය්‍යොසොමත්තාය පසන්නා ‘‘ඉධෙව, භන්තෙ, තෙමාසං වසථා’’ති පටිඤ්ඤං කාරෙත්වා ගමනාගමනසම්පන්නෙ ඨානෙ සෙනාසනානි කාරෙත්වා චතූහි පච්චයෙහි උපට්ඨහිංසු. මහාථෙරො වස්සූපනායිකදිවසෙ භික්ඛූ ඔවදි – ‘‘ආවුසො, තුම්හෙහි ගරුකස්ස සත්ථු සන්තිකෙ කම්මට්ඨානං ගහිතං, බුද්ධපාතුභාවො නාම දුල්ලභො. මාසස්ස අට්ඨ දිවසෙ ධම්මස්සවනං කත්වා ගණසඞ්ගණිකං පහාය අප්පමත්තා විහරථා’’ති. තෙ තතො පට්ඨාය යුඤ්ජන්ති ඝටෙන්ති. කදාචි සබ්බරත්තිකං ධම්මස්සවනං [Pg.266] කරොන්ති, කදාචි පඤ්හං විස්සජ්ජෙන්ති, කදාචි පධානං කරොන්ති. තෙසං ධම්මස්සවනදිවසෙ ධම්මං කථෙන්තානංයෙව අරුණො උග්ගච්ඡති. පඤ්හාවිස්සජ්ජනදිවසෙ බ්‍යත්තො භික්ඛු පඤ්හං පුච්ඡති, පණ්ඩිතො විස්සජ්ජෙතීති පුච්ඡනවිස්සජ්ජනං කරොන්තානංයෙව. පධානදිවසෙ සූරියත්ථඞ්ගමනෙ ගණ්ඩිං පහරිත්වාව චඞ්කමං ඔතරිත්වා පධානං කරොන්තානංයෙව. තෙ එවං වස්සං වස්සිත්වා පවාරෙත්වා පක්කමිංසු. තං සන්ධායෙතං වුත්තං. පරිදෙවමානාති ‘‘ඉදානි තථාරූපං මධුරං ධම්මස්සවනං පඤ්හාකථනං කුතො ලභිස්සාමී’’තිආදීනි වත්වා රොදමානා. 224. Im vierten bedeutet 'sambahulā' viele Gelehrte der Suttas, Gelehrte des Abhidhamma und Bewahrer der Disziplin. 'Viharanti' bedeutet, dass sie weilen, nachdem sie beim Meister ein Meditationsobjekt empfangen haben. 'Pakkamiṃsu': Es heißt, als die Menschen sahen, wie jene sich einem bestimmten Dorf in jenem Landstrich näherten, wurden sie freudigen Herzens, breiteten Teppiche und andere Decken in der Aufenthaltshalle aus, gaben ihnen Reisschleim und feste Nahrung und setzten sich in ihre Nähe. Der Großältere sprach zu einem Prediger der Lehre: 'Verkünde die Lehre!' Dieser hielt eine vielfältige Lehrrede. Die Menschen wurden gläubig und spendeten zur Essenszeit vorzügliche Speisen. Der Großältere vollzog die angenehme Danksagung für das Mahl. Die Menschen wurden noch weitaus gläubiger, ließen sie versprechen: 'Ehrwürdige Herren, wohnt doch genau hier während der dreimonatigen Regenzeit', errichteten an einem gut erreichbaren Ort Wohnstätten und versorgten sie mit den vier Erfordernissen. Am Tag des Eintritts in die Regenzeit ermahnte der Großältere die Mönche: 'Ihr Ehrwürdigen, ihr habt beim tief zu verehrenden Meister ein Meditationsobjekt empfangen. Das Erscheinen eines Buddhas ist schwer zu erlangen. Hört an den acht Tagen des Monats die Lehre, meidet das Zusammensein in Gruppen und weilt achtsam!' Von da an bemühten sie sich und strengten sich an. Manchmal hörten sie die ganze Nacht hindurch die Lehre, manchmal beantworteten sie Fragen, manchmal übten sie die Meditation aus. An den Tagen des Lehrens ging gerade während sie die Lehre verkündeten die Morgenröte auf. An den Tagen der Fragenbeantwortung, gerade während ein kundiger Mönch die Frage stellte und ein weiser sie beantwortete, ging die Morgenröte auf. An den Tagen der Meditation stiegen sie bei Sonnenuntergang, direkt nachdem sie das Holzklopfbrett geschlagen hatten, auf den Gehmeditationspfad hinab, und gerade während sie die Meditation ausübten, ging die Morgenröte auf. Nachdem sie so die Regenzeit verbracht und die Pavāraṇā-Zeremonie abgehalten hatten, reisten sie ab. Mit Bezug darauf wurde dies gesagt. 'Paridevamānā' bedeutet, dass sie weinten und Worte sprachen wie: 'Woher sollen wir nun eine solch süße Anhörung der Lehre und das Besprechen von Fragen erhalten?' ඛායතීති පඤ්ඤායති උපට්ඨාති. කො මෙති කහං ඉමෙ. වජ්ජිභූමියාති වජ්ජිරට්ඨාභිමුඛා ගතා. මගා වියාති යථා මගා තස්මිං තස්මිං පබ්බතපාදෙ වා වනසණ්ඩෙ වා විචරන්තා – ‘‘ඉදං අම්හාකං මාතුසන්තකං පිතුසන්තකං පවෙණිආගත’’න්ති අගහෙත්වා, යත්ථෙව නෙසං ගොචරඵාසුතා ච හොති පරිපන්ථාභාවො ච, තත්ථ විචරන්ති. එවං අනිකෙතා අගෙහා භික්ඛවොපි ‘‘අයං, ආවුසො, අම්හාකං ආචරියුපජ්ඣායානං සන්තකො පවෙණිආගතො’’ති අගහෙත්වා යත්ථෙව නෙසං උතුසප්පායං භොජනසප්පායං පුග්ගලසප්පායං සෙනාසනසප්පායං ධම්මස්සවනසප්පායඤ්ච සුලභං හොති, තත්ථ විහරන්ති. චතුත්ථං. „Khāyati“ bedeutet: es ist erkennbar, es erscheint deutlich. „Ko me“ bedeutet: wohin sind diese [Mönche gegangen]? „Vajjibhūmiyā“ bedeutet: sie sind in Richtung des Vajjī-Landes gegangen. „Magā viya“ (wie Wildtiere) bedeutet: Gleichwie Wildtiere, wenn sie am jeweiligen Fuß eines Berges oder in diesem oder jenem Waldstück umherstreifen, nicht davon ausgehen: „Dies gehört unserer Mutter, dies gehört unserem Vater, dies ist uns durch die Ahnenreihe überliefert“, sondern genau dort umherstreifen, wo sie leicht Nahrung finden und wo keine Gefahr droht; ebenso verhalten sich auch die obdachlosen, heimatlosen Mönche: Ohne anzunehmen: „Dieses [Gebiet], ihr Ehrwürdigen, gehört unseren Lehrern und Präzeptoren, es ist uns überliefert“, verweilen sie genau dort, wo für sie zuträgliches Klima, zuträgliche Nahrung, zuträgliche Personen, eine zuträgliche Unterkunft und die Gelegenheit zum Hören der Lehre leicht zu erlangen sind. Das vierte [Sutta]. 5. ආනන්දසුත්තවණ්ණනා 5. Die Erklärung des Ānanda-Suttas 225. පඤ්චමෙ ආනන්දොති ධම්මභණ්ඩාගාරිකත්ථෙරො. අතිවෙලන්ති අතික්කන්තං වෙලං. ගිහිසඤ්ඤත්තිබහුලොති රත්තිඤ්ච දිවා ච බහුකාලං ගිහී සඤ්ඤාපයන්තො. භගවති පරිනිබ්බුතෙ මහාකස්සපත්ථෙරො ථෙරං ආහ – ‘‘ආවුසො, මයං රාජගහෙ වස්සං උපගන්ත්වා ධම්මං සඞ්ගායිස්සාම, ගච්ඡ ත්වං අරඤ්ඤං පවිසිත්වා උපරිමග්ගත්තයත්ථාය වායාමං කරොහී’’ති. සො භගවතො පත්තචීවරමාදාය කොසලරට්ඨං ගන්ත්වා එකස්මිං අරඤ්ඤාවාසෙ වසිත්වා පුනදිවසෙ එකං ගාමං පාවිසි. මනුස්සා ථෙරං දිස්වා – ‘‘භන්තෙ ආනන්ද, තුම්හෙ පුබ්බෙ සත්ථාරා සද්ධිං ආගච්ඡථ. අජ්ජ එකකාව ආගතා. කහං සත්ථාරං ඨපෙත්වා ආගතත්ථ? ඉදානි කස්ස පත්තචීවරං ගහෙත්වා විචරථ? කස්ස මුඛොදකං දන්තකට්ඨං දෙථ, පරිවෙණං සම්මජ්ජථ, වත්තපටිවත්තං කරොථා’’ති බහුං වත්වා පරිදෙවිංසු. ථෙරො – ‘‘මා, ආවුසො, සොචිත්ථ, මා [Pg.267] පරිදෙවිත්ථ, අනිච්චා සඞ්ඛාරා’’තිආදීනි වත්වා තෙ සඤ්ඤාපෙත්වා භත්තකිච්චාවසානෙ වසනට්ඨානමෙව ගච්ඡති. මනුස්සා සායම්පි තත්ථ ගන්ත්වා තථෙව පරිදෙවන්ති. ථෙරොපි තථෙව ඔවදති. තං සන්ධායෙතං වුත්තං. අජ්ඣභාසීති ‘‘අයං ථෙරො භික්ඛුසඞ්ඝස්ස කථං සුත්වා ‘සමණධම්මං කරිස්සාමී’ති අරඤ්ඤං පවිසිත්වා ඉදානි ගිහී සඤ්ඤාපෙන්තො විහරති, සත්ථු සාසනං අසඞ්ගහිතපුප්ඵරාසි විය ඨිතං, ධම්මසඞ්ගහං න කරොති, චොදෙස්සාමි න’’න්ති චින්තෙත්වා අභාසි. 225. Im fünften [Sutta]: „Ānando“ bezeichnet den Älteren Ānanda, den Hüter der Schatzkammer der Lehre. „Ativelaṃ“ bedeutet: übermäßig lange Zeit. „Gihisaññattibahulo“ bedeutet: der bei Tag und Nacht für lange Zeit die Laien belehrt [sie zum rechten Verständnis führt]. Als der Erhabene ins Parinibbāna eingegangen war, sagte der Ältere Mahākassapa zum Älteren [Ānanda]: „Freund, wir wollen in Rājagaha die Regenzeit verbringen und das Konzil zur Rezitation der Lehre abhalten. Geh du, zieh dich in den Wald zurück und bemühe dich um des Erlangens der drei höheren Pfade willen.“ Er nahm Almosenschale und Robe des Erhabenen, reiste in das Kosala-Land, verwelte dort in einer Waldeinsiedelei und betrat am folgenden Tag ein Dorf. Als die Menschen den Älteren sahen, jammerten sie sehr und sprachen: „Ehrwürdiger Ānanda, früher kamt ihr immer zusammen mit dem Meister. Heute seid ihr ganz allein gekommen. Wo habt ihr den Meister gelassen, dass ihr [allein] kommt? Wessen Almosenschale und Roben trägt ihr nun umher? Wem reicht ihr das Wasser zum Gesichtwaschen und das Zahnputzholz? Wessen Hof kehrt ihr? Wem erweist ihr die großen und kleinen Pflichten?“ Der Ältere sprach: „Sorgt euch nicht, ihr Freunde, weint nicht! Vergänglich sind alle gestalteten Dinge (saṅkhārā)“, und nachdem er sie so belehrt hatte, ging er nach Beendigung des Mahls zurück zu seiner Wohnstätte. Die Menschen kamen auch am Abend dorthin und jammerten ebenso. Der Ältere belehrte sie ebenso. Darauf bezieht sich dies. „Ajjhabhāsi“ (er sprach an) bedeutet: [Der Waldgott] dachte: „Dieser Ältere hat die Worte der Mönchsgemeinschaft gehört und ging in den Wald mit dem Vorsatz: ‚Ich will die Pflichten eines Asketen üben‘, doch nun verweilt er hier und belehrt die Laien. Die Lehre des Meisters liegt da wie ein ungeordneter Haufen von Blumen, und er unternimmt nichts zur Rezitation der Lehre; ich werde ihn ermahnen“, und so sprach er es aus. පසක්කියාති පවිසිත්වා. හදයස්මිං ඔපියාති කිච්චතො ච ආරම්මණතො ච හදයම්හි පක්ඛිපිත්වා. ‘‘නිබ්බානං පාපුණිස්සාමී’’ති වීරියං කරොන්තො නිබ්බානං කිච්චතො හදයම්හි ඔපෙති නාම, නිබ්බානාරම්මණං පන සමාපත්තිං අප්පෙත්වා නිසීදන්තො ආරම්මණතො. තදුභයම්පි සන්ධායෙසා භාසති. ඣායාති ද්වීහි ඣානෙහි ඣායිකො භව. බිළිබිළිකාති අයං ගිහීහි සද්ධිං බිළිබිළිකථා. පඤ්චමං. „Pasakkiyā“ bedeutet: eingetreten seiend. „Hadayasmiṃ opiyā“ bedeutet: sowohl bezüglich der Aufgabe (kiccato) als auch bezüglich des Objekts (ārammaṇato) ins Herz gelegt habend. Wer sich mit der Anstrengung bemüht: „Ich werde das Nibbāna erreichen“, der legt das Nibbāna bezüglich der Aufgabe in sein Herz; wer sich jedoch niedersetzt, nachdem er eine meditative Errungenschaft (samāpatti) erlangt hat, die das Nibbāna zum Objekt hat, tut dies bezüglich des Objekts. Auf beides bezogen spricht diese [Gottheit] dies. „Jhāya“ bedeutet: Sei einer, der mit den beiden Arten der Meditation (jhāna) meditiert. „Biḷibiḷikā“ bezeichnet dieses [leere] Geflüster mit den Laien. Das fünfte [Sutta]. 6. අනුරුද්ධසුත්තවණ්ණනා 6. Die Erklärung des Anuruddha-Suttas 226. ඡට්ඨෙ පුරාණදුතියිකාති අනන්තරෙ අත්තභාවෙ අග්ගමහෙසී. සොභසීති පුබ්බෙපි සොභසි, ඉදානිපි සොභසි. දුග්ගතාති න ගතිදුග්ගතියා දුග්ගතා. තා හි සුගතියං ඨිතා සම්පත්තිං අනුභවන්ති, පටිපත්තිදුග්ගතියා පන දුග්ගතා. තතො චුතා හි තා නිරයෙපි උපපජ්ජන්තීති දුග්ගතා. පතිට්ඨිතාති සක්කායස්මිං හි පතිට්ඨහන්තො අට්ඨහි කාරණෙහි පතිට්ඨාති – රත්තො රාගවසෙන පතිට්ඨාති, දුට්ඨො දොසවසෙන… මූළ්හො මොහවසෙන… විනිබද්ධො මානවසෙන… පරාමට්ඨො දිට්ඨිවසෙන… ථාමගතො අනුසයවසෙන… අනිට්ඨඞ්ගතො විචිකිච්ඡාවසෙන… වික්ඛෙපගතො උද්ධච්චවසෙන පතිට්ඨාති. තාපි එවං පතිට්ඨිතාව. නරදෙවානන්ති දෙවනරානං. 226. Im sechsten [Sutta]: „Purāṇadutiyikā“ bezeichnet die Hauptgemahlin in der unmittelbar vorhergehenden Existenz. „Sobhasi“ bedeutet: Du warst in der Vergangenheit schön, und du bist auch jetzt schön. „Duggatā“ bedeutet: Sie sind nicht im Sinne eines unglücklichen Daseinsbereichs (gati-duggati) im Elend. Denn sie befinden sich in einer glücklichen Existenzebene und genießen dort himmlischen Wohlstand; sie sind jedoch im Elend aufgrund ihres Fehlverhaltens (paṭipatti-duggati). Denn wenn sie von dort verscheiden, werden sie sogar in der Hölle wiedergeboren, weshalb sie als „im Elend befindlich“ bezeichnet werden. „Patiṭṭhitā“ (festgesetzt) bedeutet: Wer sich nämlich in der Persönlichkeitsansicht (sakkāya) festsetzt, tut dies aus acht Gründen: Der Gierige setzt sich durch die Kraft der Gier fest, der Gehässige durch die Kraft des Hasses, der Verblendete durch die Kraft der Verblendung, der Gefesselte durch die Kraft des Dünkels, der dogmatisch Anhaftende durch die Kraft der Ansicht, der Festgewurzelte durch die Kraft der latenten Neigungen, der Unentschlossene durch die Kraft des Zweifels und der Zerstreute durch die Kraft der Rastlosigkeit. Auch jene [Göttinnen] sind auf diese Weise festgesetzt. „Naradevānaṃ“ bedeutet: von Göttern und Menschen. නත්ථි දානීති සා කිර දෙවධීතා ථෙරෙ බලවසිනෙහා අහොසි, පටිගන්තුං නාසක්ඛි. කාලෙන ආගන්ත්වා පරිවෙණං සම්මජ්ජති, මුඛොදකං දන්තකට්ඨං පානීයං පරිභොජනීයං උපට්ඨපෙති. ථෙරො අනාවජ්ජනෙන පරිභුඤ්ජති. එකස්මිං දිවසෙ ථෙරස්ස ජිණ්ණචීවරස්ස චොළකභික්ඛං චරතො සඞ්කාරකූටෙ දිබ්බදුස්සං ඨපෙත්වා පක්කමි. ථෙරො තං දිස්වා උක්ඛිපිත්වා, ඔලොකෙන්තො දුස්සන්තං [Pg.268] දිස්වා ‘‘දුස්සමෙත’’න්ති ඤත්වා, ‘‘අලං එත්තාවතා’’ති අග්ගහෙසි. තෙනෙවස්ස චීවරං නිට්ඨාසි. අථ ද්වෙ අග්ගසාවකා අනුරුද්ධත්ථෙරො චාති තයො ජනා චීවරං කරිංසු. සත්ථා සූචිං යොජෙත්වා අදාසි. නිට්ඨිතචීවරස්ස පිණ්ඩාය චරතො දෙවතා පිණ්ඩපාතං සමාදපෙති. සා කාලෙන එකිකා, කාලෙන අත්තදුතියා ථෙරස්ස සන්තිකං ආගච්ඡති. තදා පන අත්තතතියා ආගන්ත්වා දිවාට්ඨානෙ ථෙරං උපසඞ්කමිත්වා – ‘‘මයං මනාපකායිකා නාම මනසා ඉච්ඡිතිච්ඡිතරූපං මාපෙමා’’ති ආහ. ථෙරො – ‘‘එතා එවං වදන්ති, වීමංසිස්සාමි, සබ්බා නීලකා හොන්තූ’’ති චින්තෙසි. තා ථෙරස්ස මනං ඤත්වා සබ්බාව නීලවණ්ණා අහෙසුං, එවං පීතලොහිතඔදාතවණ්ණාති. තතො චින්තයිංසු – ‘‘ථෙරො අම්හාකං දස්සනං අස්සාදෙතී’’ති තා සමජ්ජං කාතුං ආරද්ධා, එකාපි ගායි, එකාපි නච්චි, එකාපි අච්ඡරං පහරි. ථෙරො ඉන්ද්‍රියානි ඔක්ඛිපි. තතො – ‘‘න අම්හාකං දස්සනං ථෙරො අස්සාදෙතී’’ති ඤත්වා සිනෙහං වා සන්ථවං වා අලභමානා නිබ්බින්දිත්වා ගන්තුමාරද්ධා. ථෙරො තාසං ගමනභාවං ඤත්වා – ‘‘මා පුනප්පුනං ආගච්ඡිංසූ’’ති අරහත්තං බ්‍යාකරොන්තො ඉමං ගාථමාහ. තත්ථ වික්ඛීණොති ඛීණො. ජාතිසංසාරොති තත්ථ තත්ථ ජාතිසඞ්ඛාතො සංසාරො. ඡට්ඨං. „Natthi dāni“ bedeutet: Jene Göttin [Jālinī] hatte eine starke Zuneigung zu dem Älteren [Anuruddha] und konnte sich nicht von ihm lösen. Von Zeit zu Zeit kam sie, fegte seinen Wohnbereich, stellte Gesichtswasser, ein Zahnputzholz sowie Trink- und Nutzwasser bereit. Der Ältere benutzte dies, ohne weiter darüber nachzudenken. Eines Tages, als der Ältere mit seiner abgenutzten Robe auf der Suche nach Lumpen umherging, legte sie ein himmlisches Gewebe auf einen Müllhaufen und ging weg. Der Ältere sah es, hob es auf, betrachtete es, sah den Saum des Tuches und erkannte: „Dies ist ein Gewebe.“ Er dachte: „Hiermit ist es genug“, und nahm es an sich. Damit wurde seine dreiteilige Robe fertiggestellt. Daraufhin fertigten drei Personen – die beiden Hauptschüler und der Ältere Anuruddha – die Robe an. Der Meister fädelte den Faden in die Nadel und reichte sie ihnen. Als er mit der fertiggestellten Robe auf Almosengang ging, veranlasste die Gottheit die Menschen, ihm Almosenspeise zu spenden. Sie kam manchmal allein, manchmal in Begleitung einer zweiten Gefährtin zum Älteren. Zu jener Zeit jedoch kam sie in Begleitung zweier weiterer Gefährtinnen an den Tagesaufenthaltsort des Älteren, trat an ihn heran und sprach: „Ehrwürdiger, wir gehören zu den Gottheiten namens Manāpakāyikā. Wir können durch unseren Geist jede beliebige Gestalt annehmen, die wir uns wünschen.“ Der Ältere dachte: „Sie sagen dies; ich will sie prüfen. Mögen sie alle von tiefblauer Farbe sein!“ Sie erkannten die Gedanken des Älteren und wurden alle von tiefblauer Farbe. Ebenso verhielt es sich, als er an gelbe, rote und weiße Farben dachte. Daraufhin dachten sie: „Der Ältere erfreut sich an unserem Anblick“, und begannen eine Vorführung zu veranstalten: Eine sang, eine tanzte, eine klatschte in die Hände. Der Ältere senkte seine Sinnesorgane. Daraufhin erkannten sie: „Der Ältere erfreut sich nicht an unserem Anblick.“ Da sie weder Zuneigung noch Vertrautheit erlangen konnten, wurden sie dessen überdrüssig und schickten sich an zu gehen. Der Ältere erkannte ihre Absicht zu gehen und sprach diese Strophe, um seine Arhatschaft zu verkünden, damit sie nicht immer wiederkehrten. Darin bedeutet „vikkhīṇo“: vollständig vernichtet. „Jātisaṃsāro“ bedeutet: der aus den jeweiligen Geburten bestehende Kreislauf des Wiederwerdens. Das sechste [Sutta]. 7. නාගදත්තසුත්තවණ්ණනා 7. Die Erklärung des Nāgadatta-Suttas 227. සත්තමෙ අතිකාලෙනාති සබ්බරත්තිං නිද්දායිත්වා බලවපච්චූසෙ කොටිසම්මුඤ්ජනියා ථොකං සම්මජ්ජිත්වා මුඛං ධොවිත්වා යාගුභික්ඛාය පාතොව පවිසති. අතිදිවාති යාගුං ආදාය ආසනසාලං ගන්ත්වා පිවිත්වා එකස්මිං ඨානෙ නිපන්නො නිද්දායිත්වා – ‘‘මනුස්සානං භොජනවෙලාය පණීතං භික්ඛං ලභිස්සාමී’’ති උපකට්ඨෙ මජ්ඣන්හිකෙ උට්ඨාය ධම්මකරණෙන උදකං ගහෙත්වා අක්ඛීනි පමජ්ජිත්වා පිණ්ඩාය චරිත්වා යාවදත්ථං භුඤ්ජිත්වා මජ්ඣන්හිකෙ වීතිවත්තෙ පටික්කමති. දිවා ච ආගන්ත්වාති අතිකාලෙ පවිට්ඨෙන නාම අඤ්ඤෙහි භික්ඛූහි පඨමතරං ආගන්තබ්බං හොති, ත්වං පන අතිවිය දිවා ආගන්ත්වා ගතාසීති අත්ථො. භායාමි නාගදත්තන්ති තං නාගදත්තං අහං භායාමි. සුප්පගබ්භන්ති සුට්ඨු පගබ්භං. කුලෙසූති ඛත්තියකුලාදිඋපට්ඨාකකුලෙසු. සත්තමං. 227. Im siebten [Sutta]: Zu „atikālene“ (zu früh): Nachdem er die ganze Nacht geschlafen hat, fegt er in der tiefen Morgendämmerung ein wenig mit der Spitze eines Besens, wäscht sein Gesicht und geht schon am frühen Morgen für das Almosenschöpfen von Reisschleim [in das Dorf] hinein. Zu „atidivā“ (zu spät am Tag): Nachdem er den Reisschleim empfangen hat, geht er zur Speisehalle, trinkt ihn, legt sich an einem Ort nieder und schläft; in der Annahme: „Zur Essenszeit der Menschen werde ich vorzügliche Almosenspeise erhalten“, steht er erst kurz vor Mittag auf, filtert Wasser mit dem Wasserfilter, reibt sich die Augen, geht auf Almosengang, isst nach Wunsch und kehrt erst nach dem Mittag, wenn dieser vorüber ist, zurück. Zu „divā ca āgantvā“ (und bei Tage kommend): Wer sehr früh [in das Dorf] hineingegangen ist, sollte eigentlich vor den anderen Mönchen zurückkehren; du aber bist sehr spät am Tag gekommen und gegangen, so ist die Bedeutung. Zu „bhāyāmi nāgadatta“ (ich fürchte dich, Nāgadatta): Ich fürchte diesen Nāgadatta. Zu „suppagabbha“ (sehr kühn/dreist): Überaus frech bzw. unverschämt. Zu „kulesu“ (in den Familien): In den unterstützenden Familien wie den Kṣatriya-Familien usw. Das siebte. 8. කුලඝරණීසුත්තවණ්ණනා 8. Erklärung des Kulagharaṇī-Suttas. 228. අට්ඨමෙ [Pg.269] අජ්ඣොගාළ්හප්පත්තොති ඔගාහප්පත්තො. සො කිර සත්ථු සන්තිකෙ කම්මට්ඨානං ගහෙත්වා තං වනසණ්ඩං පවිසිත්වා දුතියදිවසෙ ගාමං පිණ්ඩාය පාවිසි පාසාදිකෙහි අභික්කන්තාදීහි. අඤ්ඤතරං කුලං තස්ස ඉරියාපථෙ පසීදිත්වා පඤ්චපතිට්ඨිතෙන වන්දිත්වා පිණ්ඩපාතං අදාසි. භත්තානුමොදනං පුන සුත්වා අතිරෙකතරං පසීදිත්වා, ‘‘භන්තෙ, නිච්චකාලං ඉධෙව භික්ඛං ගණ්හථා’’ති නිමන්තෙසි. ථෙරො අධිවාසෙත්වා තෙසං ආහාරං පරිභුඤ්ජමානො වීරියං පග්ගය්හ ඝටෙන්තො අරහත්තං පත්වා චින්තෙසි – ‘‘බහූපකාරං මෙ එතං කුලං, අඤ්ඤත්ථ ගන්ත්වා කිං කරිස්සාමී’’ති? ඵලසමාපත්තිසුඛං අනුභවන්තො තත්ථෙව වසි. අජ්ඣභාසීති සා කිර ථෙරස්ස ඛීණාසවභාවං අජානන්තී චින්තෙසි – ‘‘අයං ථෙරො නෙව අඤ්ඤං ගාමං ගච්ඡති, න අඤ්ඤං ඝරං, න රුක්ඛමූලආසනසාලාදීසු නිසීදති, නිච්චකාලං ඝරං පවිසිත්වාව නිසීදති, උභොපෙතෙ ඔගාධප්පත්තා පටිගාධප්පත්තා, කදාචි එස ඉමං කුලං දූසෙය්‍ය, චොදෙස්සාමි න’’න්ති. තස්මා අභාසි. 228. Im achten [Sutta]: Zu „ajjhogāḷhappatto“ (tiefe Vertrautheit erlangt): Er hat Vertrautheit erlangt. Jener [Mönch] soll nämlich, nachdem er beim Meister ein Meditationsobjekt angenommen hatte, in jenes Waldstück eingetreten sein und am zweiten Tag mit einer vertrauenerweckenden Haltung beim Gehen usw. zum Almosengang in das Dorf gegangen sein. Eine bestimmte Familie [ein Ehepaar] fand Gefallen an seiner Haltung, verneigte sich mit den fünf Berührungspunkten vor ihm und gab ihm Almosenspeise. Nachdem sie wiederum die Dankesrede nach dem Mahl gehört hatten, gewannen sie noch größeres Vertrauen und luden ihn ein: „Ehrwürdiger Herr, nehmt doch für immer genau hier eure Almosenspeise an.“ Der ältere Mönch [Thera] willigte ein, verzehrte ihre Nahrung, spannte seine Tatkraft an, bemühte sich, erlangte die Arahatschaft und dachte: „Diese Familie ist mir von großem Nutzen gewesen. Was soll ich tun, wenn ich woanders hingehe?“ Während er das Glück des Verweilens in der Frucht [Phalasamāpatti] erlebte, verweilte er genau dort. Zu „ajjhabhāsi“ (sprach zu/sprach an): Jene [Waldgottheit] nämlich, die den Zustand des Theras als Triebversiegter [Khīṇāsava] nicht kannte, dachte wohl: „Dieser Thera geht weder in ein anderes Dorf, noch in ein anderes Haus, noch sitzt er am Fuße von Bäumen oder in der Speisehalle usw. Er geht beständig in das Haus hinein und setzt sich nieder; diese beiden haben tiefe Vertrautheit erlangt und gegenseitige Zuneigung gefunden. Vielleicht könnte dieser [Mönch] diese Familie [die Hausfrau] verführen. Ich werde ihn tadeln.“ Daher sprach sie. සණ්ඨානෙති නගරද්වාරස්ස ආසන්නෙ මනුස්සානං භණ්ඩකං ඔතාරෙත්වා විස්සමනට්ඨානෙ. සඞ්ගම්මාති සමාගන්ත්වා. මන්තෙන්තීති කථෙන්ති. මඤ්ච තඤ්චාති මඤ්ච කථෙන්ති තඤ්ච කථෙන්ති. කිමන්තරන්ති කිං කාරණං? බහූ හි සද්දා පච්චූහාති බහුකා එතෙ ලොකස්මිං පටිලොමසද්දා. න තෙනාති තෙන කාරණෙන, තෙන වා තපස්සිනා න මඞ්කු හොතබ්බං. න හි තෙනාති න හි තෙන පරෙහි වුත්තවචනෙන සත්තො කිලිස්සති, අත්තනා කතෙන පන පාපකම්මෙනෙව කිලිස්සතීති දස්සෙති. වාතමිගො යථාති යථා වනෙ වාතමිගො වාතෙරිතානං පණ්ණාදීනං සද්දෙන පරිතස්සති, එවං යො සද්දපරිත්තාසී හොතීති අත්ථො. නාස්ස සම්පජ්ජතෙ වතන්ති තස්ස ලහුචිත්තස්ස වතං න සම්පජ්ජති. ථෙරො පන ඛීණාසවත්තා සම්පන්නවතොති වෙදිතබ්බො. අට්ඨමං. Zu „saṇṭhāne“ (auf dem Rastplatz): Nahe dem Stadttor, an dem Ort, wo die Menschen ihre Lasten ablegen und sich ausruhen. Zu „saṅgammā“ (zusammenkommend): Sich versammelnd. Zu „mantentī“ (sie sprechen/beraten): Sie reden. Zu „mañca tañcā“ (über mich und über dich): Sie sprechen über mich und sie sprechen über dich. Zu „kimantaraṃ“ (was ist der Grund): Aus welchem Grund? Zu „bahū hi saddā paccūhā“ (denn viele Geräusche sind Hindernisse): Es gibt viele solcher widersprüchlichen Worte in der Welt. Zu „na tena“ (nicht deswegen): Aus diesem Grund – oder durch jenen Asketen – sollte man nicht niedergeschlagen sein. Zu „na hi tena“ (denn nicht dadurch): Er zeigt auf, dass ein Wesen nicht durch jenes von anderen gesprochene Wort befleckt wird, sondern allein durch das von ihm selbst begangene böse Kamma befleckt wird. Zu „vātamigo yathā“ (wie ein Windhirsch): Wie im Wald ein Windhirsch vor dem Geräusch der vom Wind bewegten Blätter usw. erschreckt, so ist die Bedeutung bei jemandem, der sich vor bloßen Worten fürchtet. Zu „nāssa sampajjate vataṃ“ (sein Gelübde gelingt ihm nicht): Demjenigen, der einen unbeständigen Geist hat, gelingt das Gelübde nicht. Der Thera jedoch ist, weil er ein Triebversiegter ist, als einer zu verstehen, dessen Gelübde vollkommen erfüllt ist. Das achte. 9. වජ්ජිපුත්තසුත්තවණ්ණනා 9. Erklärung des Vajjiputta-Suttas. 229. නවමෙ වජ්ජිපුත්තකොති වජ්ජිරට්ඨෙ රාජපුත්තො ඡත්තං පහාය පබ්බජිතො. සබ්බරත්තිචාරොති කත්තිකනක්ඛත්තං ඝොසෙත්වා සකලනගරං ධජපටාකාදීහි [Pg.270] පටිමණ්ඩෙත්වා පවත්තිතො සබ්බරත්තිචාරො. ඉදඤ්හි නක්ඛත්තං යාව චාතුමහාරාජිකෙහි එකාබද්ධං හොති. තූරියතාළිතවාදිතනිග්ඝොසසද්දන්ති භෙරිආදිතූරියානං තාළිතානං වීණාදීනඤ්ච වාදිතානං නිග්ඝොසසද්දං. අභාසීති වෙසාලියං කිර සත්ත රාජසහස්සානි සත්තසතානි සත්ත ච රාජානො, තත්තකාව තෙසං උපරාජසෙනාපතිආදයො. තෙසු අලඞ්කතපටියත්තෙසු නක්ඛත්තකීළනත්ථාය වීථිං ඔතිණ්ණෙසු සට්ඨිහත්ථෙ මහාචඞ්කමෙ චඞ්කමමානො නභස්ස මජ්ඣෙ ඨිතං චන්දං දිස්වා චඞ්කමනකොටියං ඵලකං නිස්සාය ඨිතො අභාසි. අපවිද්ධංව වනස්මිං දාරුකන්ති වත්ථවෙඨනාලඞ්කාරරහිතත්තා වනෙ ඡඩ්ඩිතදාරුකං විය ජාතං. පාපියොති ලාමකතරො අම්හෙහි අඤ්ඤො කොචි අත්ථි. පිහයන්තීති ථෙරො ආරඤ්ඤිකො පංසුකූලිකො පිණ්ඩපාතිකො සපදානචාරිකො අප්පිච්ඡො සන්තුට්ඨොති බහූ තුය්හං පත්ථයන්තීති අත්ථො. සග්ගගාමිනන්ති සග්ගං ගච්ඡන්තානං ගතානම්පි. නවමං. 229. Im neunten [Sutta]: Zu „vajjiputtako“ (der Sohn der Vajjier): Ein Königssohn im Lande Vajji, der den weißen Schirm aufgab und in die Hauslosigkeit zog. Zu „sabbaratticāro“ (das die ganze Nacht dauernde Fest): Nachdem das Kattika-Sternenfest ausgerufen und die gesamte Stadt mit Flaggen, Bannern usw. geschmückt worden war, fand das die ganze Nacht dauernde Fest statt. Denn dieses Sternenfest ist eng verbunden bis hinauf zu den Göttern der vier Großkönige. Zu „tūriyatāḷitavāditanigghosasaddaṃ“ (das Getöse und der Klang von geschlagenen und gespielten Musikinstrumenten): Der Schall von geschlagenen Musikinstrumenten wie Trommeln usw. und von gespielten Instrumenten wie Lauten usw. Zu „abhāsi“ (sprach): In Vesālī nämlich, [wo] siebentausend, siebenhundert und sieben Könige sowie ebenso viele Vizekönige, Feldherren usw. waren – als diese, festlich geschmückt und herausgeputzt, auf die Straßen hinabgestiegen waren, um das Sternenfest spielend zu feiern –, schritt er auf einem sechzig Ellen langen großen Wandelpfad auf und ab, erblickte den Mond, der inmitten des Himmels stand, lehnte sich am Ende des Wandelpfades an eine Holzplanke und sprach. Zu „apaviddhaṃva vanasmiṃ dārukaṃ“ (wie ein im Wald weggeworfenes Holzstück): Weil er keine feinen Gewänder, Kopfbedeckungen und Schmuckstücke trug, war er wie ein im Wald liegengelassenes Holzscheit geworden. Zu „pāpiyo“ (schlechter/geringer): Gibt es irgendeinen anderen, der noch geringer ist als wir? Zu „pihayanti“ (sie beneiden/begehren): Weil der Thera im Wald lebt, Lumpengewänder trägt, von Almosenspeise lebt, von Haus zu Haus umherwandert, wunschlos ist und zufrieden ist, begehren [verehren] dich viele; so ist die Bedeutung. Zu „saggagāminaṃ“ (denen, die zum Himmel gehen): Sowohl jenen, die zum Himmel emporsteigen, als auch jenen, die bereits dorthin gelangt sind. Das neunte. 10. සජ්ඣායසුත්තවණ්ණනා 10. Erklärung des Sajjhāya-Suttas. 230. දසමෙ යං සුදන්ති නිපාතමත්තං. සජ්ඣායබහුලොති නිස්සරණපරියත්තිවසෙන සජ්ඣායනතො බහුතරං කාලං සජ්ඣායන්තො. සො කිර ආචරියස්ස දිවාට්ඨානං සම්මජ්ජිත්වා ආචරියං උදික්ඛන්තො තිට්ඨති. අථ නං ආගච්ඡන්තං දිස්වාව පච්චුග්ගන්ත්වා පත්තචීවරං පටිග්ගහෙත්වා පඤ්ඤත්තාසනෙ නිසින්නස්ස තාලවණ්ටවාතං දත්වා පානීයං ආපුච්ඡිත්වා පාදෙ ධොවිත්වා තෙලං මක්ඛෙත්වා වන්දිත්වා ඨිතො උද්දෙසං ගහෙත්වා යාව සූරියත්ථඞ්ගමා සජ්ඣායං කරොති. සො න්හානකොට්ඨකෙ උදකං උපට්ඨපෙත්වා අඞ්ගාරකපල්ලෙ අග්ගිං කරොති. ආචරියස්ස න්හත්වා ආගතස්ස පාදෙසු උදකං පුඤ්ඡිත්වා පිට්ඨිපරිකම්මං කත්වා වන්දිත්වා උද්දෙසං ගහෙත්වා පඨමයාමෙ සජ්ඣායං කත්වා මජ්ඣිමයාමෙ සරීරං සමස්සාසෙත්වා පච්ඡිමයාමෙ උද්දෙසං ගහෙත්වා යාව අරුණුග්ගමනා සජ්ඣායං කත්වා නිරුද්ධසද්දං ඛයතො සම්මසති. තතො සෙසං උපාදායරූපං භූතරූපං නාමරූපන්ති පඤ්චසු ඛන්ධෙසු විපස්සනං වඩ්ඪෙත්වා අරහත්තං පාපුණි. අප්පොස්සුක්කොති උද්දෙසග්ගහණෙ ච සජ්ඣායකරණීයෙ ච නිරුස්සුක්කො. සඞ්කසායතීති යස්ස දානි අත්ථාය අහං සජ්ඣායං කරෙය්‍යං, සො මෙ අත්ථො මත්ථකං [Pg.271] පත්තො. කිං මෙ ඉදානි සජ්ඣායෙනාති ඵලසමාපත්තිසුඛෙන කාලං අතිවත්තෙති. අජ්ඣභාසීති, ‘‘කිං නු ඛො අස්ස ථෙරස්ස අඵාසුකං ජාතං, උදාහුස්ස ආචරියස්ස? කෙන නු ඛො කාරණෙන පුබ්බෙ විය මධුරස්සරෙන න සජ්ඣායතී’’ති? ආගන්ත්වා සන්තිකෙ ඨිතා අභාසි. 230. Im zehnten Sutta ist das Wort 'sudanti' bloß eine Partikel. 'Sajjhāyabahulo' (viel rezitierend) bedeutet: einer, der durch das Rezitieren im Sinne des zur Befreiung führenden Studiums eine sehr lange Zeit rezitiert. Er, so wird erzählt, fegt den Tagesaufenthaltsort seines Lehrers und steht da, auf den Lehrer wartend. Sobald er ihn kommen sieht, geht er ihm entgegen, nimmt Almosenschale und Gewand entgegen, gibt dem auf dem bereiteten Sitz sitzenden Lehrer mit einem Palmblattfächer Luft, bittet um Trinkwasser, wäscht die Füße, salbt sie mit Öl, erweist ihm Ehrerbietung und steht da, nimmt eine Unterweisung entgegen und rezitiert bis zum Sonnenuntergang. Er bereitet Wasser im Badehaus vor und macht Feuer im Kohlenbecken. Wenn der Lehrer gebadet hat und zurückgekehrt ist, trocknet er seine Füße, führt die Rückenmassage aus, erweist ihm Ehrerbietung, nimmt eine Unterweisung entgegen, rezitiert in der ersten Nachtwache, lässt den Körper in der mittleren Nachtwache ruhen, nimmt in der letzten Nachtwache eine Unterweisung entgegen, rezitiert bis zum Sonnenaufgang und betrachtet nach dem Rezitieren den verklingenden Ton unter dem Aspekt des Vergehens. Danach entfaltet er die Vipassana-Meditation bezüglich der fünf Daseinsgruppen, nämlich der restlichen abgeleiteten Materie, der primären Materie und von Geist-und-Körper, und erlangte die Arahatschaft. 'Appossukko' (unbesorgt) bedeutet: eiferlos hinsichtlich des Aneignens von Unterweisungen und des Verrichtens von Rezitationen. 'Saṅkasāyati' (er ruht im Stillen) bedeutet: 'Für welchen Zweck sollte ich jetzt noch rezitieren? Jener Zweck ist von mir im Höchsten erreicht worden. Was nützt mir jetzt noch das Rezitieren?' – so verbringt er die Zeit im Glück des Erreichens der Frucht. 'Ajjhabhāsi' (er sprach an) bedeutet: Er dachte: 'Ist diesem Thera wohl ein Unwohlsein zugestoßen oder etwa seinem Lehrer? Aus welchem Grund rezitiert er nicht wie früher mit lieblicher Stimme?' Er kam herbei, stellte sich in die Nähe und sprach ihn an. ධම්මපදානීති ඉධ සබ්බම්පි බුද්ධවචනං අධිප්පෙතං. නාධීයසීති න සජ්ඣායසි. නාදියසීති වා පාඨො, න ගණ්හාසීති අත්ථො. පසංසන්ති ධම්මභාණකො පසංසං ලභති, ආභිධම්මිකො සුත්තන්තිකො විනයධරොතිස්ස පසංසිතා භවන්ති. විරාගෙනාති අරියමග්ගෙන. අඤ්ඤායාති ජානිත්වා. නික්ඛෙපනන්ති තස්ස දිට්ඨසුතාදිනො විස්සජ්ජනං සන්තො වදන්තීති දීපෙති, න බුද්ධවචනස්ස. එත්තාවතා ‘‘ථෙරො බුද්ධවචනං න විස්සජ්ජාපෙතී’’ති න නිච්චකාලං සජ්ඣායන්තෙනෙව භවිතබ්බං, සජ්ඣායිත්වා පන – ‘‘එත්තකස්සාහං අත්ථස්ස වා ධම්මස්ස වා ආධාරො භවිතුං සමත්ථො’’ති ඤත්වා වට්ටදුක්ඛස්ස අන්තකිරියාය පටිපජ්ජිතබ්බං. දසමං. 'Dhammapadāni' bedeutet hier: das gesamte Buddha-Wort ist gemeint. 'Nādhīyasi' bedeutet: du rezitierst nicht. Es gibt auch die Lesart 'nādiyasi', was bedeutet: du nimmst die Unterweisung nicht an. 'Pasaṃsanti': Ein Dhamma-Prediger erhält Lob; ein Abhidhamma-Kenner, ein Suttanta-Kenner und ein Vinaya-Hüter loben diesen Mönch. 'Virāgena' bedeutet: durch den edlen Pfad. 'Aññāya' bedeutet: erkannt habend. 'Nikkhepanan' (das Niederlegen) zeigt auf: Die Edlen nennen das Aufgeben des Gesehenen, Gehörten usw., nicht aber das Aufgeben des Buddha-Wortes. Mit 'Der Thera gibt das Buddha-Wort nicht auf' wird gezeigt: Man sollte nicht die ganze Zeit nur rezitieren. Vielmehr sollte man nach dem Rezitieren erkennen: 'Ich bin fähig, der Träger von so viel Sinn oder Lehre zu sein', und dann praktizieren, um dem Leiden des Daseinskreislaufs ein Ende zu setzen. Das zehnte Sutta. 11. අකුසලවිතක්කසුත්තවණ්ණනා 11. Erklärung des Akusalavitakka-Sutta 231. එකාදසමෙ අකුසලෙ විතක්කෙති කාමවිතක්කාදයො තයො මහාවිතක්කෙ. අයොනිසො මනසිකාරාති අනුපායමනසිකාරෙන. සොති සො ත්වං. අයොනිසො පටිනිස්සජ්ජාති එතං අනුපායමනසිකාරං වජ්ජෙහි. සත්ථාරන්ති ඉමාය ගාථාය පාසාදිකකම්මට්ඨානං කථෙති. පීතිසුඛමසංසයන්ති එකංසෙනෙව බලවපීතිඤ්ච සුඛඤ්ච අධිගමිස්සසි. එකාදසමං. 231. Im elften Sutta bedeutet 'akusale vitakke' (unheilsame Gedanken): die drei großen unheilsamen Gedanken wie den Gedanken an Sinnlichkeit usw. 'Ayoniso manasikārā' bedeutet: durch unsachgemäße Aufmerksamkeit. 'So' bedeutet: du selbst. 'Ayoniso paṭinissajja' bedeutet: meide diese unsachgemäße Aufmerksamkeit. Mit der Strophe 'Satthāraṃ...' verkündet die Gottheit ein vertrauenerweckendes Meditationsobjekt. 'Pītisukhamasaṃsayaṃ' bedeutet: Du wirst ganz gewiss starke Verzückung und Glück erlangen. Das elfte Sutta. 12. මජ්ඣන්හිකසුත්තවණ්ණනා 12. Erklärung des Majjhanhika-Sutta 232. ද්වාදසමෙ යං වත්තබ්බං, තං දෙවතාසංයුත්තෙ නන්දනවග්ගෙ වුත්තමෙව. ද්වාදසමං. 232. Was im zwölften Sutta zu sagen ist, wurde bereits im Nandana-Vagga des Devatā-Saṃyutta dargelegt. Das zwölfte Sutta. 13. පාකතින්ද්‍රියසුත්තවණ්ණනා 13. Erklärung des Pākatindriya-Sutta 233. තෙරසමං දෙවපුත්තසංයුත්තෙ ජන්තුදෙවපුත්තසුත්තෙ විත්ථාරිතමෙව. තෙරසමං. 233. Das dreizehnte Sutta wurde bereits im Jantudevaputta-Sutta des Devaputta-Saṃyutta ausführlich erklärt. Das dreizehnte Sutta. 14. ගන්ධත්ථෙනසුත්තවණ්ණනා 14. Erklärung des Gandhatthena-Sutta 234. චුද්දසමෙ [Pg.272] අජ්ඣභාසීති තං භික්ඛුං නාළෙ ගහෙත්වා පදුමං සිඞ්ඝමානං දිස්වාව – ‘‘අයං භික්ඛු සත්ථු සන්තිකෙ කම්මට්ඨානං ගහෙත්වා සමණධම්මං කාතුං අරඤ්ඤං පවිට්ඨො ගන්ධාරම්මණං උපනිජ්ඣායති, ස්වායං අජ්ජ උපසිඞ්ඝං ස්වෙපි පුනදිවසෙපි උපසිඞ්ඝිස්සති, එවමස්ස සා ගන්ධතණ්හා වඩ්ඪිත්වා දිට්ඨධම්මිකසම්පරායිකං අත්ථං නාසෙස්සති, මා මයි පස්සන්තියා නස්සතු, චොදෙස්සාමි න’’න්ති උපසඞ්කමිත්වා අභාසි. 234. Im vierzehnten Sutta bedeutet 'ajjhabhāsi' (sprach an): Als sie jenen Mönch sah, wie er den Stängel hielt und an der Lotusblüte roch, dachte sie: 'Dieser Mönch hat beim Erhabenen ein Meditationsobjekt genommen und ist in den Wald gegangen, um das mönchische Leben zu praktizieren. Dennoch haftet er mit seinem Geist an einem Duftobjekt. Er riecht heute voller Begehren daran, und er wird auch morgen und übermorgen voller Begehren daran riechen. Wenn das so weitergeht, wird sein Verlangen nach diesem Duft wachsen und sein Wohl in dieser und der zukünftigen Welt zerstören. Möge er nicht vor meinen Augen ins Verderben stürzen! Ich werde ihn aufrütteln.' Daher ging sie auf ihn zu und sprach ihn an. එකඞ්ගමෙතං ථෙය්‍යානන්ති ථෙනිතබ්බානං රූපාරම්මණාදීනං පඤ්චකොට්ඨාසානං ඉදං එකඞ්ගං, එකකොට්ඨාසොති අත්ථො. න හරාමීති න ගහෙත්වා ගච්ඡාමි. ආරාති දූරෙ නාළෙ ගහෙත්වා නාමෙත්වා දූරෙ ඨිතො උපසිඞ්ඝාමීති වදති. වණ්ණෙනාති කාරණෙන. 'Ekaṅgametaṃ theyyānaṃ' bedeutet: Dies ist ein Teil, eine Abteilung aus den pfändbaren Dingen, d. h. den fünf Gruppen der Sinnesobjekte wie sichtbare Formen usw. 'Na harāmi' bedeutet: Ich nehme es nicht weg und gehe davon. 'Ārā' (von weitem) bedeutet: Er sagt, dass er den Stängel von weitem hält, ihn herabneigt und, in der Ferne stehend, bloß daran riecht. 'Vaṇṇena' bedeutet: aus einem bestimmten Grund. ය්වායන්ති යො අයං. තස්මිං කිර දෙවතාය සද්ධිං කථෙන්තෙයෙව එකො තාපසො ඔතරිත්වා භිසඛනනාදීනි කාතුං ආරද්ධො, තං සන්ධායෙවමාහ. ආකිණ්ණකම්මන්තොති එවං අපරිසුද්ධකම්මන්තො. අඛීණකම්මන්තොතිපි පාඨො, කක්ඛළකම්මන්තොති අත්ථො. න වුච්චතීති ගන්ධචොරොති වා පුප්ඵචොරොති වා කස්මා න වුච්චති. 'Yvāyaṃ' steht für 'yo ayaṃ'. Während er noch mit der Gottheit sprach, stieg, so heißt es, ein Asket ins Wasser hinab und begann, Lotuswurzeln auszugraben usw. Auf diesen bezog sich der Mönch, als er so sprach. 'Ākiṇṇakammanto' bedeutet: einer, der auf diese Weise unrein handelt. Es gibt auch die Lesart 'akhīṇakammanto', was 'grob handelnd' bedeutet. 'Na vuccati' (wird nicht genannt) bezieht sich auf die Frage: Warum wird er nicht 'Duftdieb' oder 'Blumendieb' genannt? ආකිණ්ණලුද්දොති බහුපාපො ගාළ්හපාපො වා, තස්මා න වුච්චති. ධාතිචෙලංව මක්ඛිතොති යථා ධාතියා නිවත්ථකිලිට්ඨවත්ථං උච්චාරපස්සාවපංසුමසිකද්දමාදීහි මක්ඛිතං, එවමෙවං රාගදොසාදීහි මක්ඛිතො. අරහාමි වත්තවෙති අරහාමි වත්තුං. දෙවතාය චොදනා කිර සුගතානුසිට්ඨිසදිසා, න තං ලාමකා හීනාධිමුත්තිකා මිච්ඡාපටිපන්නකපුග්ගලා ලභන්ති. තස්මිං පන අත්තභාවෙ මග්ගඵලානං භබ්බරූපා පුග්ගලා තං ලභන්ති, තස්මා එවමාහ. 'Ākiṇṇaluddo' bedeutet: überaus sündhaft oder schwer sündhaft; darum wird er nicht so genannt. 'Dhāticelaṃva makkhito' (wie das Kleid einer Amme beschmutzt) bedeutet: Wie das von einer Amme getragene, schmutzige Gewand mit Kot, Urin, Staub, Tinte, Schlamm usw. beschmutzt ist, ebenso ist er mit Leidenschaft, Hass usw. beschmutzt. 'Arahāmi vattave' bedeutet: Ich bin berechtigt zu sprechen. Die Zurechtweisung durch eine Gottheit gleicht nämlich der Unterweisung des Erhabenen. Minderwertige Personen von niederer Gesinnung, die den falschen Pfad eingeschlagen haben, erhalten eine solche Zurechtweisung nicht. Doch Personen, die in dieser Existenz fähig sind, die Pfade und Früchte zu erlangen, erhalten sie. Darum sprach die Gottheit so. සුචිගවෙසිනොති සුචීනි සීලසමාධිඤාණානි ගවෙසන්තස්ස. අබ්භාමත්තං වාති වලාහකකූටමත්තං විය. ජානාසීති සුද්ධො අයන්ති ජානාසි. වජ්ජාසීති වදෙය්‍යාසි. නෙව තං උපජීවාමාති දෙවතා කිර චින්තෙසි – ‘‘අයං භික්ඛු අත්ථි මෙ හිතකාමා දෙවතා, සා මං චොදෙස්සති සාරෙස්සතීති [Pg.273] පමාදම්පි අනුයුඤ්ජෙය්‍ය, නාස්ස වචනං සම්පටිච්ඡිස්සාමී’’ති. තස්මා එවමාහ. ත්වමෙවාති ත්වංයෙව. ජානෙය්‍යාති ජානෙය්‍යාසි. යෙනාති යෙන කම්මෙන සුගතිං ගච්ඡෙය්‍යාසි, තං කම්මං ත්වංයෙව ජානෙය්‍යාසීති. චුද්දසමං. 'Sucigavesino' bedeutet: für jemanden, der nach den reinen Tugenden wie Sittlichkeit, Sammlung und Erkenntnis in sich selbst sucht. 'Abbhāmattaṃ vā' bedeutet: wie von der Größe einer Wolke. 'Jānāsi' bedeutet: Du weißt, dass dieser Mönch an Tugend rein ist. 'Vajjāsi' bedeutet: Mögest du sprechen. 'Neva taṃ upajīvāma' bedeutet: Die Gottheit dachte, so heißt es: 'Dieser Mönch könnte denken: "Ich habe eine mir wohlgesinnte Gottheit; sie wird mich gewiss zurechtweisen und mich erinnern", und er könnte dadurch in Nachlässigkeit verharren. Ich werde seine Worte nicht annehmen.' Darum sprach sie so. 'Tvameva' bedeutet: Du selbst. 'Jāneyyā' bedeutet: Mögest du erkennen. Mit 'yena' ist gemeint: 'Welche Tat dich zu einem glücklichen Dasein führen wird, diese Tat solltest du selbst erkennen.' Das vierzehnte Sutta. ඉති සාරත්ථප්පකාසිනියා Hier endet in der Sāratthappakāsinī, සංයුත්තනිකාය-අට්ඨකථාය dem Kommentar zum Saṃyuttanikāya, වනසංයුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. die Erklärung des Vana-Saṃyutta. 10. යක්ඛසංයුත්තං 10. Yakkha-Saṃyutta 1. ඉන්දකසුත්තවණ්ණනා 1. Erklärung des Indaka-Sutta 235. යක්ඛසංයුත්තස්ස [Pg.274] පඨමෙ ඉන්දකස්සාති ඉන්දකූටනිවාසිනො යක්ඛස්ස. යක්ඛතො හි කූටෙන, කූටතො ච යක්ඛෙන නාමං ලද්ධං. රූපං න ජීවන්ති වදන්තීති යදි බුද්ධා රූපං ජීවන්ති න වදන්ති, යදි රූපං සත්තො පුග්ගලොති එවං න වදන්තීති අත්ථො. කථං න්වයන්ති කථං නු අයං? කුතස්ස අට්ඨීයකපිණ්ඩමෙතීති අස්ස සත්තස්ස අට්ඨියකපිණ්ඩඤ්ච කුතො ආගච්ඡති? එත්ථ ච අට්ඨිග්ගහණෙන තීණි අට්ඨිසතානි, යකපිණ්ඩග්ගහණෙන නව මංසපෙසිසතානි ගහිතානි. යදි රූපං න ජීවො, අථස්ස ඉමානි ච අට්ඨීනි ඉමා ච මංසපෙසියො කුතො ආගච්ඡන්තීති පුච්ඡති. කථං න්වයං සජ්ජති ගබ්භරස්මින්ති කෙන නු කාරණෙන අයං සත්තො මාතුකුච්ඡිස්මිං සජ්ජති ලග්ගති, තිට්ඨතීති? පුග්ගලවාදී කිරෙස යක්ඛො, ‘‘එකප්පහාරෙනෙව සත්තො මාතුකුච්ඡිස්මිං නිබ්බත්තතී’’ති ගහෙත්වා ගබ්භසෙය්‍යකසත්තස්ස මාතා මච්ඡමංසාදීනි ඛාදති, සබ්බානි එකරත්තිවාසෙන පචිත්වා ඵෙණං විය විලීයන්ති. යදි රූපං සත්තො න භවෙය්‍ය, එවමෙව විලීයෙය්‍යාති ලද්ධියා එවමාහ. අථස්ස භගවා – ‘‘න මාතුකුච්ඡිස්මිං එකප්පහාරෙනෙව නිබ්බත්තති, අනුපුබ්බෙන පන වඩ්ඪතී’’ති දස්සෙන්තො පඨමං කලලං හොතීතිආදිමාහ. තත්ථ පඨමන්ති පඨමෙන පටිසන්ධිවිඤ්ඤාණෙන සද්ධිං තිස්සොති වා ඵුස්සොති වා නාමං නත්ථි, අථ ඛො තීහි ජාතිඋණ්ණංසූහි කතසුත්තග්ගෙ සණ්ඨිතතෙලබින්දුප්පමාණං කලලං හොති, යං සන්ධාය වුත්තං – 235. Im ersten Sutta des Yakkha-Saṃyutta bezieht sich 'Indaka' auf den Yakkha, der auf dem Indakūṭa-Berg wohnt. Denn durch den Yakkha erhielt der Berggipfel seinen Namen (Indakūṭa) und durch den Berggipfel erhielt der Yakkha seinen Namen (Indaka). 'Sie sagen nicht, dass die Form die Lebenskraft (jīva) ist' bedeutet: Wenn die Buddhas nicht sagen, dass die Form die Lebenskraft ist, oder wenn sie nicht sagen, dass die Form ein Wesen (satta) oder eine Person (puggala) ist. 'Wie nun dieser?' (kathaṃ nvayaṃ) bedeutet: 'Wie nun dieser?'. 'Woher kommen seine Knochen und der Leberklumpen?': Woher kommen diesem Wesen die Knochen und der Leberklumpen? Hierbei sind mit dem Begriff 'Knochen' (aṭṭhi) die dreihundert Knochen gemeint, und mit dem Begriff 'Leberklumpen' (yakapiṇḍa) die neunhundert Fleischstücke. Er fragt: 'Wenn die Form nicht die Lebenskraft ist, woher kommen dann diese seine Knochen und diese Fleischstücke?'. 'Wie bleibt dieses im Schoße haften?' bedeutet: Aus welchem Grund bleibt dieses Wesen im Mutterleib haften, kleben oder verweilt dort? Dieser Yakkha war anscheinend ein Verfechter der Personen-Lehre (Puggalavāda). Er nahm an: 'In einem einzigen Augenblick entsteht das Wesen im Mutterleib.' Unter dieser Annahme dachte er: Wenn die Mutter eines im Mutterleib liegenden Wesens Fisch, Fleisch usw. isst, verdauen all diese Nahrungsmittel im Verlauf einer einzigen Nacht und lösen sich wie Schaum auf. 'Wenn die Form kein Wesen wäre, würde sie sich ebenso auflösen' – mit dieser Ansicht sprach er so. Daraufhin sprach der Erhabene zu ihm, um zu zeigen: 'Es entsteht nicht in einem einzigen Augenblick im Mutterleib, sondern wächst allmählich', und sagte: 'Zuerst entsteht das Kalala' usw. Darin bedeutet 'zuerst' (paṭhamaṃ): Zusammen mit dem ersten Wiedergeburtsbewusstsein gibt es noch keinen Namen wie Tissa oder Phussa. Vielmehr entsteht ein Kalala (der klebrige Tropfen) von der Größe eines Öltropfens, der an der Spitze eines Fadens haftet, der aus drei feinen Wollhaaren hergestellt wurde. Darauf bezieht sich das Folgende: ‘‘තිලතෙලස්ස යථා බින්දු, සප්පිමණ්ඩො අනාවිලො; එවං වණ්ණප්පටිභාගං, කලලං සම්පවුච්චතී’’ති. 'Wie ein Tropfen Sesamöl oder wie geklärte, reine Butter, so von ähnlicher Farbe, so wird das Kalala genannt.' කලලා හොති අබ්බුදන්ති තස්මා කලලා සත්තාහච්චයෙන මංසධොවනඋදකවණ්ණං අබ්බුදං නාම හොති, කලලන්ති නාමං අන්තරධායති. වුත්තම්පි චෙතං – 'Vom Kalala entsteht das Abbuda': Aus jenem Kalala entsteht nach dem Ablauf einer Woche das sogenannte Abbuda (Blasenstadium), das die Farbe von Fleischwaschwasser hat; der Name 'Kalala' verschwindet. Dies wurde auch wie folgt gesagt: ‘‘සත්තාහං කලලං හොති, පරිපක්කං සමූහතං; විවට්ටමානං තබ්භාවං, අබ්බුදං නාම ජායතී’’ති. 'Eine Woche lang bleibt es ein Kalala. Wenn es herangereift und sich verdichtet hat, wandelt es sich in diesen Zustand um und entsteht als das sogenannte Abbuda.' අබ්බුදා [Pg.275] ජායතෙ පෙසීති තස්මාපි අබ්බුදා සත්තාහච්චයෙන විලීනතිපුසදිසා පෙසි නාම සඤ්ජායති. සා මරිචඵාණිතෙන දීපෙතබ්බා. ගාමදාරිකා හි සුපක්කානි මරිචානි ගහෙත්වා සාටකන්තෙ භණ්ඩිකං කත්වා පීළෙත්වා මණ්ඩං ආදාය කපාලෙ පක්ඛිපිත්වා ආතපෙ ඨපෙන්ති, තං සුක්ඛමානං සබ්බභාගෙහි මුච්චති. එවරූපා පෙසි හොති, අබ්බුදන්ති නාමං අන්තරධායති. වුත්තම්පි චෙතං – 'Vom Abbuda entsteht die Pesi': Aus jenem Abbuda entsteht nach dem Ablauf einer Woche die sogenannte Pesi (das Fleischstück), die wie geschmolzenes Zinn aussieht. Dies ist durch Chili-Sirup zu veranschaulichen. Denn Dorfmädchen nehmen reife Chilis, binden sie in das Ende eines Tuches zu einem Bündel, pressen sie aus, nehmen den klaren Saft, geben ihn in eine Tonscherbe und stellen ihn in die Sonne. Wenn dieser trocknet, löst er sich von allen Seiten ab. Eine solche Form hat die Pesi; der Name 'Abbuda' verschwindet. Dies wurde auch wie folgt gesagt: ‘‘සත්තාහං අබ්බුදං හොති, පරිපක්කං සමූහතං; විවට්ටමානං තබ්භාවං, පෙසි නාම පජායතී’’ති. 'Eine Woche lang bleibt es ein Abbuda. Wenn es herangereift und sich verdichtet hat, wandelt es sich in diesen Zustand um und entsteht als die sogenannte Pesi.' පෙසි නිබ්බත්තතී ඝනොති තතො පෙසිතො සත්තාහච්චයෙන කුක්කුටණ්ඩසණ්ඨානො ඝනො නාම මංසපිණ්ඩො නිබ්බත්තති, පෙසීති නාමං අන්තරධායති. වුත්තම්පි චෙතං – 'Von der Pesi entsteht der Ghana': Aus jener Pesi entsteht nach dem Ablauf einer Woche ein fester Fleischklumpen namens Ghana, der die Form eines Hühnereies hat; der Name 'Pesi' verschwindet. Dies wurde auch wie folgt gesagt: ‘‘සත්තාහං පෙසි භවති, පරිපක්කං සමූහතං; විවට්ටමානං තබ්භාවං, ඝනොති නාම ජායති. 'Eine Woche lang bleibt es eine Pesi. Wenn sie herangereift und sich verdichtet hat, wandelt sie sich in diesen Zustand um und entsteht als das sogenannte Ghana. ‘‘යථා කුක්කුටියා අණ්ඩං, සමන්තා පරිමණ්ඩලං; එවං ඝනස්ස සණ්ඨානං, නිබ්බත්තං කම්මපච්චයා’’ති. 'Wie das Ei einer Henne ringsherum rund ist, so ist die Gestalt des Ghana beschaffen, entstanden durch die Bedingung des Karmas.' ඝනා පසාඛා ජායන්තීති පඤ්චමෙ සත්තාහෙ ද්වින්නං හත්ථපාදානං සීසස්ස චත්ථාය පඤ්ච පීළකා ජායන්ති, යං සන්ධායෙතං වුත්තං ‘‘පඤ්චමෙ, භික්ඛවෙ, සත්තාහෙ පඤ්ච පීළකා සණ්ඨහන්ති කම්මතො’’ති. 'Vom Ghana entstehen die Zweige': In der fünften Woche entstehen für die beiden Hände, die beiden Füße und den Kopf fünf Knospen. Darauf bezieht sich das Wort: 'In der fünften Woche, ihr Mönche, bilden sich durch Karma fünf Knospen heraus.' ඉතො පරං ඡට්ඨසත්තමාදීනි සත්තාහානි අතික්කම්ම දෙසනං සඞ්ඛිපිත්වා ද්වාචත්තාලීසෙ සත්තාහෙ පරිණතකාලං ගහෙත්වා දස්සෙන්තො කෙසාතිආදිමාහ. තත්ථ කෙසා ලොමා නඛාපි චාති ද්වාචත්තාලීසෙ සත්තාහෙ එතානි ජායන්ති. Danach, die sechste, siebte und die folgenden Wochen überspringend, fasst er die Lehrverkündigung zusammen und zeigt die Zeit der Reife in der zweiundvierzigsten Woche auf, indem er sagt: 'Haare' usw. Darin bedeutet 'Haare, Körperhaare und auch Nägel': In der zweiundvierzigsten Woche entstehen diese. තෙන සො තත්ථ යාපෙතීති තස්ස හි නාභිතො උට්ඨිතො නාළො මාතු උදරපටලෙන එකාබද්ධො හොති, සො උප්පලදණ්ඩකො විය ඡිද්දො, තෙන ආහාරරසො සංසරිත්වා ආහාරසමුට්ඨානරූපං සමුට්ඨාපෙති. එවං සො දස මාසෙ යාපෙති. මාතුකුච්ඡිගතො නරොති මාතුයා තිරොකුච්ඡිගතො, කුච්ඡියා අබ්භන්තරගතොති අත්ථො. ඉති භගවා [Pg.276] ‘‘එවං ඛො, යක්ඛ, අයං සත්තො අනුපුබ්බෙන මාතුකුච්ඡියං වඩ්ඪති, න එකප්පහාරෙනෙව නිබ්බත්තතී’’ති දස්සෙති. පඨමං. 'Dadurch fristet er dort sein Leben': Die aus seinem Nabel entspringende Nabelschnur ist mit der Bauchwand der Mutter verbunden. Sie ist hohl wie der Stängel eines Lotus. Dadurch fließt der Nahrungssaft und bringt die durch Nahrung erzeugte Körperlichkeit hervor. So fristet er zehn Monate lang sein Leben. 'Ein Mensch im Mutterleib' bedeutet: im Schoß der Mutter, im Inneren des Mutterleibs befindlich. So zeigt der Erhabene: 'Auf diese Weise, o Yakkha, wächst dieses Wesen allmählich im Mutterleib heran, es entsteht nicht in einem einzigen Augenblick.' Das erste [Sutta]. 2. සක්කනාමසුත්තවණ්ණනා 2. Erklärung des Sakkanāma-Sutta 236. දුතියෙ සක්කනාමකොති එවං නාමකො එකො යක්ඛො, සො කිර මාරපක්ඛිකයක්ඛො. විප්පමුත්තස්සාති තීහි භවෙහි විප්පමුත්තස්ස. යදඤ්ඤන්ති යං අඤ්ඤං. වණ්ණෙනාති කාරණෙන. සංවාසොති එකතො වාසො, සක්ඛිධම්මො මිත්තධම්මොති අත්ථො. සප්පඤ්ඤොති සුපඤ්ඤො සම්බුද්ධො. දුතියං. 236. Im zweiten Sutta bedeutet 'Sakka genannt': ein Yakkha dieses Namens; er soll ein Yakkha aus der Gefolgschaft Maras gewesen sein. 'Des Befreiten' (vippamuttassa): des von den drei Daseinsformen Befreiten. 'Yadaññaṃ' bedeutet 'was anderes' (yaṃ aññaṃ). 'Durch die Farbe' (vaṇṇena): durch den Grund (kāraṇena). 'Zusammenleben' (saṃvāsa): das Zusammenwohnen. 'Sakkhidhamma': Freundschaft (mittadhamma), das ist die Bedeutung. 'Der Weise' (sappañño): der an Weisheit reiche vollkommen Erwachte (sambuddha). Das zweite [Sutta]. 3. සූචිලොමසුත්තවණ්ණනා 3. Erklärung des Sūciloma-Sutta 237. තතියෙ ගයායන්ති ගයාගාමෙ, ගයාය අවිදූරෙ නිවිට්ඨගාමං උපනිස්සායාති අත්ථො. ටඞ්කිතමඤ්චෙති දීඝමඤ්චෙ පාදමජ්ඣෙ විජ්ඣිත්වා අටනියො පවෙසෙත්වා කතමඤ්චෙ. තස්ස ‘‘ඉදං උපරි, ඉදං හෙට්ඨා’’ති නත්ථි, පරිවත්තෙත්වා අත්ථතොපි තාදිසොව හොති, තං දෙවට්ඨානෙ ඨපෙන්ති. චතුන්නං පාසාණානං උපරි පාසාණං අත්ථරිත්වා කතගෙහම්පි ‘‘ටඞ්කිතමඤ්චො’’ති වුච්චති. සූචිලොමස්සාති කථිනසූචිසදිසලොමස්ස. සො කිර කස්සපස්ස භගවතො සාසනෙ පබ්බජිත්වා දූරට්ඨානතො ආගතො සෙදමලග්ගහිතෙන ගත්තෙන සුපඤ්ඤත්තං සඞ්ඝිකමඤ්චං අනාදරෙන අපච්චත්ථරිත්වා නිපජ්ජි, තස්ස පරිසුද්ධසීලස්ස තං කම්මං සුද්ධවත්ථෙ කාළකං විය අහොසි. සො තස්මිං අත්තභාවෙ විසෙසං නිබ්බත්තෙතුං අසක්කොන්තො කාලංකත්වා ගයාගාමද්වාරෙ සඞ්කාරට්ඨානෙ යක්ඛො හුත්වා නිබ්බත්ති. නිබ්බත්තමත්තස්සෙව චස්ස සකලසරීරං කථිනසූචීහි ගවිච්ඡිවිජ්ඣිතං විය ජාතං. 237. Im dritten Sutta bedeutet 'in Gayā': im Dorf Gayā, in der Nähe von Gayā, bezogen auf ein dort errichtetes Dorf, das ist die Bedeutung. 'Ein gemeißeltes Bett' (ṭaṅkitamañca): ein langes Bett, bei dem Löcher in die Mitte der Beine gebohrt wurden, um die Rahmenbalken einzusetzen. Bei diesem gibt es kein 'dies ist oben, dies ist unten'; selbst wenn man es umdreht und bespannt, bleibt es genau gleich. Man stellt es in einer Götterstätte auf. Auch ein Haus, das errichtet wurde, indem man eine Steinplatte auf vier Steine legte, wird 'ṭaṅkitamañca' genannt. 'Sūciloma' bedeutet: einer, der Haare wie harte Nadeln hat. Es heißt, er sei in der Lehre des erhabenen Kassapa ordiniert worden. Als er aus der Ferne kam, legte er sich mit einem von Schweiß und Schmutz bedeckten Körper achtlos auf ein gut hergerichtetes Bett der Sangha, ohne eine Unterlage auszubreiten. Obwohl er von reinem Tugendverhalten war, wirkte sich diese Tat auf ihn aus wie ein schwarzer Fleck auf einem sauberen Tuch. Da er in jener Existenz keinen spirituellen Fortschritt erzielen konnte, wurde er nach dem Tod als ein Yakkha auf einem Müllhaufen am Tor des Dorfes Gayā wiedergeboren. Unmittelbar nach seiner Geburt war sein ganzer Körper wie von harten Nadeln durchbohrt, ähnlich dem Auge einer Kuh (gavicchi). අථෙකදිවසං භගවා පච්චූසසමයෙ ලොකං ඔලොකෙන්තො තං යක්ඛං පඨමාවජ්ජනස්සෙව ආපාථං ආගතං දිස්වා – ‘‘අයං එකං බුද්ධන්තරං මහාදුක්ඛං අනුභවි. කිං නු ඛ්වාස්ස මං ආගම්ම සොත්ථිකාරණං භවෙය්‍යා’’ති? ආවජ්ජෙන්තො [Pg.277] පඨමමග්ගස්ස උපනිස්සයං අද්දස. අථස්ස සඞ්ගහං කාතුකාමො සුරත්තදුපට්ටං නිවාසෙත්වා සුගතමහාචීවරං පාරුපිත්වා දෙවවිමානකප්පං ගන්ධකුටිං පහාය හත්ථිගවාස්සමනුස්සකුක්කුරාදිකුණපදුග්ගන්ධං සඞ්කාරට්ඨානං ගන්ත්වා තත්ථ මහාගන්ධකුටියං විය නිසීදි. තං සන්ධාය වුත්තං ‘‘සූචිලොමස්ස යක්ඛස්ස භවනෙ’’ති. Daraufhin, eines Tages, als der Erhabene zur Zeit der Morgendämmerung die Welt der zu führenden Wesen betrachtete, sah er sogleich bei seiner ersten Reflexion jenen Yakkha Sūciloma in seinen Wahrnehmungsbereich treten. Er erwog: „Dieser Yakkha hat für die Dauer eines ganzen Buddhantara-Intervalls großes Leid erfahren. Könnte wohl durch mich ein Grund für sein Heil entstehen?“ Während er dies erwog, sah er die starke Unterstützung (Upanissaya) für den ersten Pfad in ihm. Daraufhin, von dem Wunsch beseelt, ihm Beistand zu leisten, legte er sein leuchtend rotes Untergewand an, hüllte sich in das große Gewand des Sugata, verließ die duftende Kammer (Gandhakuṭi), die einem göttlichen Palast glich, und begab sich zu einem Kehrichtplatz, der nach den Kadavern und Ausscheidungen von Elefanten, Rindern, Pferden, Menschen, Hunden und anderen Tieren stank. Dort setzte er sich nieder, als wäre es eine große, duftende Kammer. In Bezug darauf wurde gesagt: „In der Wohnstätte des Yakkha Sūciloma“. ඛරොති සුංසුමාරපිට්ඨි විය ඡදනිට්ඨකාහි විසමච්ඡදනපිට්ඨි විය ච ඛරසරීරො. සො කිර කස්සපසම්මාසම්බුද්ධකාලෙ සීලසම්පන්නො උපාසකො එකදිවසෙ විහාරෙ චිත්තත්ථරණාදීහි අත්ථතාය භූමියා සඞ්ඝිකෙ අත්ථරණෙ අත්තනො උත්තරාසඞ්ගං අපච්චත්ථරිත්වා නිපජ්ජි. සඞ්ඝිකං තෙලං අභාජෙත්වා අත්තනො උත්තරාසඞ්ගං අපච්චත්ථරිත්වා නිපජ්ජි. සඞ්ඝිකං තෙලං අභාජෙත්වා අත්තනො හත්ථෙහි සරීරං මක්ඛෙසීතිපි වදන්ති. සො තෙන කම්මෙන සග්ගෙ නිබ්බත්තිතුං අසක්කොන්තො තස්සෙව ගාමස්ස ද්වාරෙ සඞ්කාරට්ඨානෙ යක්ඛො හුත්වා නිබ්බත්ති. නිබ්බත්තමත්තස්ස චස්ස සකලසරීරං වුත්තප්පකාරං අහොසි. තෙ උභොපි සහායා ජාතා. ඉති ඛරස්ස ඛරභාවො වෙදිතබ්බො. „Khara“ (rau) bedeutet, dass er einen rauen Körper hatte, wie der Rücken eines Krokodils oder wie die unebene Oberfläche eines mit Ziegeln gedeckten Daches. Jener Khara, so heißt es, war zur Zeit des vollkommen Erleuchteten Kassapa ein tugendhafter Laienanhänger (Upāsaka). Eines Tages legte er sich im Kloster auf dem mit bunten Matten usw. ausgelegten Boden auf einer Decke der Gemeinde (Saṅgha) nieder, ohne sein eigenes Obergewand darunter auszubreiten. Man sagt auch, dass er, ohne das Öl der Gemeinde aufzuteilen, seinen Körper mit den eigenen Händen salbte. Aufgrund dieser unheilsamen Tat war er unfähig, im Himmel wiedergeboren zu werden, und wurde stattdessen als Yakkha an der Müllstätte am Tor ebendieses Dorfes geboren. Sogleich nach seiner Geburt wurde sein ganzer Körper von der beschriebenen rauen Beschaffenheit. Diese beiden wurden Gefährten. So ist die Rauköpfigkeit des Khara zu verstehen. අවිදූරෙ අතික්කමන්තීති ගොචරං පරියෙසන්තා සමාගමට්ඨානං වා ගච්ඡන්තා ආසන්නෙ ඨානෙ ගච්ඡන්ති. තෙසු සූචිලොමො සත්ථාරං න පස්සති, ඛරලොමො පඨමතරං දිස්වා සූචිලොමං යක්ඛං එතදවොච – ‘‘එසො සමණො’’ති, සම්ම, එස තව භවනං පවිසිත්වා නිසින්නො එකො සමණොති. නෙසො සමණො, සමණකො එසොති සො කිර යො මං පස්සිත්වා භීතො පලායති, තං සමණකොති වදති. යො න භායති, තං සමණොති. තස්මා ‘‘අයං මං දිස්වා භීතො පලායිස්සතී’’ති මඤ්ඤමානො එවමාහ. „Sie gingen ganz in der Nähe vorbei“ bedeutet, dass sie entweder auf Nahrungssuche waren oder sich auf dem Weg zu einer Versammlungsstätte der Yakkhas befanden und an einem nahegelegenen Ort vorbeigingen. Unter ihnen sah Sūciloma den Meister nicht; Kharaloma sah ihn jedoch zuerst und sagte zum Yakkha Sūciloma: „Das ist ein Asket (Samaṇa).“ Das bedeutet: „Freund, ein Asket ist in deine Wohnstätte eingetreten und sitzt dort.“ [Sūciloma erwiderte:] „Das ist kein wahrer Asket, das ist bloß ein Scheinaspekt (Samaṇaka).“ Denn jener Sūciloma, so heißt es, nannte einen, der aus Angst flieht, wenn er ihn sieht, einen „Samaṇaka“ (armseligen Asketen). Wer sich aber nicht fürchtet, den nannte er einen „Samaṇa“. Daher sagte er dies in der Annahme: „Wenn dieser mich sieht, wird er voller Furcht fliehen.“ කායං උපනාමෙසීති භෙරවරූපං නිම්මිනිත්වා මහාමුඛං විවරිත්වා සකලසරීරෙ ලොමානි උට්ඨාපෙත්වා කායං උපනාමෙසි. අපනාමෙසීති රතනසතිකං සුවණ්ණග්ඝනිකං විය ථොකං අපනාමෙසි. පාපකොති ලාමකො අමනුඤ්ඤො. සො ගූථං විය අග්ගි විය කණ්හසප්පො විය ච පරිවජ්ජෙතබ්බො, න ඉමිනා සුවණ්ණවණ්ණෙන සරීරෙන සම්පටිච්ඡිතබ්බො. එවං වුත්තෙ පන සූචිලොමො ‘‘පාපකො කිර මෙ සම්ඵස්සො’’ති කුද්ධො පඤ්හං තං, සමණාතිආදිමාහ. චිත්තං වා තෙ ඛිපිස්සාමීති යෙසඤ්හි අමනුස්සා චිත්තං [Pg.278] ඛිපිතුකාමා හොන්ති, තෙසං සෙතමුඛං නීලොදරං සුරත්තහත්ථපාදං මහාසීසං පජ්ජලිතනෙත්තං භෙරවං වා අත්තභාවං නිම්මිනිත්වා දස්සෙන්ති, භෙරවං වා සද්දං සාවෙන්ති, කථෙන්තානංයෙව වා මුඛෙ හත්ථං පක්ඛිපිත්වා හදයං මද්දන්ති, තෙන තෙ සත්තා උම්මත්තකා හොන්ති ඛිත්තචිත්තා. තං සන්ධායෙවමාහ. පාරගඞ්ගායාති ද්වීසු පාදෙසු ගහෙත්වා තං ආවිඤ්ඡෙත්වා යථා න පුනාගච්ඡසි, එවං පාරං වා ගඞ්ගාය ඛිපිස්සාමීති වදති. සදෙවකෙතිආදි වුත්තත්ථමෙව. පුච්ඡ යදාකඞ්ඛසීති යංකිඤ්චි ආකඞ්ඛසි, තං සබ්බං පුච්ඡ, අසෙසං තෙ බ්‍යාකරිස්සාමීති සබ්බඤ්ඤුපවාරණං පවාරෙති. „Er neigte seinen Körper hin“ bedeutet, dass er eine schreckenerregende Gestalt annahm, sein weites Maul aufriss, die Haare am ganzen Körper sträubte und seinen Körper nahe heranrückte. „Er wich aus“ bedeutet, dass der Erhabene sich ein wenig wegbewegte, wie ein hundert Ellen langer Goldbarren. „Schlecht“ (pāpaka) bedeutet minderwertig und unangenehm. Sie [die Berührung des Yakkha] sollte gemieden werden wie Kot, wie Feuer oder wie eine schwarze Schlange, und sie sollte von diesem goldfarbenen Körper nicht empfangen werden. Als dies gesagt wurde, geriet Sūciloma in heftigen Zorn darüber, dass seine Berührung als schlecht bezeichnet wurde, und sprach die Worte: „Ich werde dir eine Frage stellen, o Asket“ usw. „Oder ich werde deinen Verstand verwirren (deinen Geist wegschleudern)“ bezieht sich darauf, dass untermenschliche Wesen (Amanussa), wenn sie den Verstand von Wesen verwirren wollen, ihnen eine schreckliche Gestalt mit weißem Gesicht, schwarzem Bauch, knallroten Händen und Füßen, einem riesigen Kopf und flammenden Augen zeigen, oder sie stoßen ein furchterregendes Geschrei aus, oder sie stecken den Sprechenden die Hand in den Mund und zerquetschen ihr Herz, wodurch jene Wesen wahnsinnig werden und den Verstand verlieren. Darauf bezog er sich mit diesen Worten. „Über den Ganges hinaus“ bedeutet, dass er sagte: „Ich werde dich an beiden Füßen packen, dich herbeiziehen und dich so ans andere Ufer des Ganges schleudern, dass du nie wieder zurückkehrst.“ Die Worte „mit den Göttern“ usw. wurden bereits erklärt. „Frage, was du wünschst“ bedeutet, dass der Erhabene die Einladung eines Allwissenden aussprach: „Frage, was immer du begehrst; ich werde es dir restlos beantworten.“ කුතොනිදානාති කිංනිදානා, කිංපච්චයාති අත්ථො? කුමාරකා ධඞ්කමිවොස්සජන්තීති යථා කුමාරකා කාකං ගහෙත්වා ඔස්සජන්ති ඛිපන්ති, එවං පාපවිතක්කා කුතො සමුට්ඨාය චිත්තං ඔස්සජන්තීති පුච්ඡති? „Woraus entspringen sie?“ hat die Bedeutung: Was ist ihr Ursprung, was ist ihre Bedingung? „Wie Kinder einen Raben freilassen“ bedeutet: Wie Kinder einen Raben fangen und ihn fliegen lassen bzw. wegwerfen, so fragt er hier: „Woher entspringen auf diese Weise die bösen Gedanken (pāpavitakka) und lassen den heilsamen Geist los (bzw. werfen ihn hin und her)?“ ඉතොනිදානාති අයං අත්තභාවො නිදානං එතෙසන්ති ඉතො නිදානා. ඉතොජාති ඉතො අත්තභාවතො ජාතා. ඉතො සමුට්ඨාය මනොවිතක්කාති යථා දීඝසුත්තකෙන පාදෙ බද්ධං කාකං කුමාරකා තස්ස සුත්තපරියන්තං අඞ්ගුලියං වෙඨෙත්වා ඔස්සජන්ති, සො දූරං ගන්ත්වාපි පුන තෙසං පාදමූලෙයෙව පතති, එවමෙව ඉතො අත්තභාවතො සමුට්ඨාය පාපවිතක්කා චිත්තං ඔස්සජන්ති. „Aus diesem entspringend“ bedeutet, dass diese eigene Persönlichkeit (attabhāva) ihr Ursprung ist; daher heißt es „aus diesem entspringend“. „Aus diesem geboren“ bedeutet aus dieser Persönlichkeit geboren. „Aus diesem entspringend, lassen die Gedankengänge des Geistes...“ lässt sich so vergleichen: Wie Kinder einen Raben, dessen Fuß mit einem langen Faden gebunden ist, fliegen lassen, nachdem sie das Ende des Faden um ihren Finger gewickelt haben, und dieser, obwohl er weit wegfliegt, dennoch wieder genau zu den Füßen jener Kinder zurückfällt; ebenso entspringen die bösen Gedanken aus dieser eigenen Persönlichkeit und lassen den Geist los. ස්නෙහජාති තණ්හාසිනෙහතො ජාතා. අත්තසම්භූතාති අත්තනි සම්භූතා. නිග්‍රොධස්සෙව ඛන්ධජාති නිග්‍රොධඛන්ධෙ ජාතා පාරොහා විය. පුථූති බහූ අනෙකප්පකාරා පාපවිතක්කා තංසම්පයුත්තකිලෙසා ච. විසත්තාති ලග්ගා ලග්ගිතා. කාමෙසූති වත්ථුකාමෙසු. මාලුවාව විතතා වනෙති යථා වනෙ මාලුවා ලතා යං රුක්ඛං නිස්සාය ජායති, තං මූලතො යාව අග්ගා, අග්ගතො යාව මූලා පුනප්පුනං සංසිබ්බිත්වා අජ්ඣොත්ථරිත්වා ඔතතවිතතා තිට්ඨති. එවං වත්ථුකාමෙසු පුථූ කිලෙසකාමා විසත්තා, පුථූ වා සත්තා තෙහි කිලෙසකාමෙහි වත්ථුකාමෙසු විසත්තා. යෙ නං පජානන්තීති යෙ ‘‘අත්තසම්භූතා’’ති එත්ථ වුත්තං අත්තභාවං ජානන්ති. „Aus Zuneigung geboren“ bedeutet, aus der Feuchtigkeit des Begehrens (Taṇhā) geboren. „In sich selbst entstanden“ bedeutet in der eigenen Persönlichkeit entstanden. „Wie am Stamm des Banyanbaumes gewachsen“ ist wie die Luftwurzeln, die am Stamm des Banyanbaumes wachsen. „Zahlreich“ bedeutet die vielen, vielfältigen bösen Gedanken und die mit ihnen verbundenen Befleckungen (Kilesa). „Verstrickt“ bedeutet festsitzend und angehaftet. „An den Sinnesobjekten“ bezieht sich auf die materiellen Objekte der Sinneslust (Vatthukāma). „Wie die Māluvā-Schlingpflanze, die sich im Wald ausbreitet“ lässt sich so vergleichen: Wie im Wald eine Māluvā-Schlingpflanze in Abhängigkeit von einem Baum wächst und diesen von der Wurzel bis zur Krone und von der Krone bis zur Wurzel immer wieder umgarnt, überwuchert und dicht umschlungen hält; ebenso sind an den materiellen Sinnesobjekten die vielfältigen Befleckungen der Lust verstrickt, oder viele Wesen sind durch diese Befleckungen der Lust an den materiellen Sinnesobjekten verstrickt. „Wer dieses erkennt“ bezeichnet jene, die die eigene Persönlichkeit (die fünf Daseinsgruppen), welche im Ausdruck „in sich selbst entstanden“ erwähnt wird, vollkommen verstehen. යතොනිදානන්ති [Pg.279] යං නිදානමස්ස අත්තභාවස්ස තඤ්ච ජානන්ති. තෙ නං විනොදෙන්තීති තෙ එවං අත්තභාවසඞ්ඛාතස්ස දුක්ඛසච්චස්ස නිදානභූතං සමුදයසච්චං මග්ගසච්චෙන විනොදෙන්ති. තෙ දුත්තරන්ති තෙ සමුදයසච්චං නීහරන්තා ඉදං දුත්තරං කිලෙසොඝං තරන්ති. අතිණ්ණපුබ්බන්ති අනමතග්ගෙ සංසාරෙ සුපිනන්තෙපි න තිණ්ණපුබ්බං. අපුනබ්භවායාති අපුනබ්භවසඞ්ඛාතස්ස නිරොධසච්චස්සත්ථාය. ඉති ඉමාය ගාථාය චත්තාරි සච්චානි පකාසෙන්තො අරහත්තනිකූටෙන දෙසනං නිට්ඨපෙසි. දෙසනාවසානෙ සූචිලොමො තස්මිංයෙව පදෙසෙ ඨිතො දෙසනානුසාරෙන ඤාණං පෙසෙත්වා සොතාපත්තිඵලෙ පතිට්ඨිතො. සොතාපන්නා ච නාම න කිලිට්ඨත්තභාවෙ තිට්ඨන්තීති සහ ඵලපටිලාභෙනස්ස සරීරෙ සෙතකණ්ඩුපීළකසූචියො සබ්බා පතිතා. සො දිබ්බවත්ථනිවත්ථො දිබ්බවරදුකූලුත්තරාසඞ්ගො දිබ්බවෙඨනවෙඨිතො දිබ්බාභරණගන්ධමාලධරො සුවණ්ණවණ්ණො හුත්වා භුම්මදෙවතාපරිහාරං පටිලභීති. තතියං. „‚Woher es verursacht ist‘ (yatonidānaṃ) bedeutet: Sie erkennen die Ursache dieses Daseins sowie dieses Dasein selbst. ‚Sie vertreiben dies‘ (te naṃ vinodenti) bedeutet: Sie vertreiben so die Wahrheit vom Ursprung des Leidens (samudayasacca), die die Ursache für die als individuelles Dasein (attabhāva) bezeichnete Wahrheit vom Leiden (dukkhasacca) ist, mittels der Wahrheit des Pfades (maggasacca). ‚Sie, die schwer zu Überquerende‘ (te duttaraṃ) bedeutet: Indem sie die Wahrheit vom Ursprung des Leidens beseitigen, überqueren sie diese schwer zu überquerende Flut der Befleckungen (kilesogha). ‚Zuvor nie überquert‘ (atiṇṇapubbaṃ) bedeutet: Im anfangslosen Daseinskreislauf (saṃsāra) selbst im Traum nicht zuvor überquert. ‚Zur Nicht-Wiedergeburt‘ (apunabbhavāya) bedeutet: Zum Zweck der Wahrheit des Aufhörens (nirodhasacca), welche als die Nicht-Wiedergeburt bezeichnet wird. Indem er so mit dieser Strophe die vier edlen Wahrheiten verkündete, schloss er die Lehrdarlegung mit dem Höhepunkt der Arahatschaft ab. Am Ende der Lehrdarlegung verweilte der Yakkha Sūciloma an eben diesem Ort, lenkte seine Erkenntnis im Einklang mit der Lehrdarlegung und gründete sich in der Frucht des Stromeintritts (sotāpattiphale). Und da Stromeingetretene (sotāpanna) gewiss nicht in einem unreinen Zustand des Körpers verbleiben, fielen zeitgleich mit dem Erlangen der Frucht alle weißen, juckenden Pusteln und nadelartigen Ausschläge von seinem Körper ab. Er kleidete sich in himmlische Gewänder, legte ein vorzügliches himmlisches Obergewand aus feiner Seide an, band sich einen himmlischen Turban um, trug himmlischen Schmuck, Düfte sowie Blumengirlanden, erstrahlte in goldener Farbe und erlangte das Gefolge einer Erdgottheit (bhummadevatā). Das dritte [Sutta].“ 4. මණිභද්දසුත්තවණ්ණනා 4. „Die Erläuterung des Maṇibhadda-Suttas“ 238. චතුත්ථෙ සුඛමෙධතීති, සුඛං පටිලභති. සුවෙ සෙය්‍යොති සුවෙ සුවෙ සෙය්‍යො, නිච්චමෙව සෙය්‍යොති අත්ථො. වෙරා න පරිමුච්චතීති අහං සතිමාති එත්තකෙන වෙරතො න මුච්චති. යස්සාති යස්ස අරහතො. අහිංසායාති කරුණාය චෙව කරුණාපුබ්බභාගෙ ච. මෙත්තංසොති සො මෙත්තඤ්චෙව මෙත්තාපුබ්බභාගඤ්ච භාවෙති. අථ වා අංසොති කොට්ඨාසො වුච්චති. මෙත්තා අංසො එතස්සාති මෙත්තංසො. ඉදං වුත්තං හොති – යස්ස අරහතො සබ්බකාලං අහිංසාය රතො මනො, යස්ස ච සබ්බභූතෙසු මෙත්තාකොට්ඨාසො අත්ථි, තස්ස කෙනචි පුග්ගලෙන සද්ධිං වෙරං නාම නත්ථි යක්ඛාති. චතුත්ථං. 238. „Im vierten Sutta bedeutet ‚er erlangt Glück‘ (sukhamedhati): er erlangt Glück. ‚Morgen ist es besser‘ (suve seyyo) bedeutet: Tag für Tag ist es besser, also allezeit besser. ‚Er wird nicht von Feindschaft befreit‘ (verā na parimuccati) bedeutet: Bloß durch den Gedanken ‚Ich bin achtsam‘ wird man nicht von Feindschaft befreit. ‚Dessen‘ (yassa) meint: desjenigen Arahats. ‚In Harmlosigkeit‘ (ahiṃsāya) bedeutet: sowohl im Mitleid als auch in der vorbereitenden Stufe des Mitleids. ‚Einen Anteil an Liebe habend‘ (mettaṃso) bedeutet: Er entfaltet sowohl allumfassende Liebe als auch die vorbereitende Stufe der Liebe. Oder aber: ‚aṃso‘ bedeutet Teil oder Anteil. Wer einen Anteil an allumfassender Liebe besitzt, wird ‚mettaṃso‘ genannt. Dies ist damit gesagt: O Yakkha, der Arahat, dessen Geist allezeit an der Harmlosigkeit Gefallen findet und der einen Anteil an allumfassender Liebe gegenüber allen Lebewesen besitzt, hat mit keinerlei Person irgendeine Feindschaft. Das vierte [Sutta].“ 5. සානුසුත්තවණ්ණනා 5. „Die Erläuterung des Sānu-Suttas“ 239. පඤ්චමෙ යක්ඛෙන ගහිතො හොතීති සො කිර තස්සා උපාසිකාය එකපුත්තකො. අථ නං සා දහරකාලෙයෙව පබ්බාජෙසි. සො පබ්බජිතකාලතො පට්ඨාය සීලවා අහොසි වත්තසම්පන්නො, ආචරියුපජ්ඣායආගන්තුකාදීනං [Pg.280] වත්තං කතමෙව හොති, මාසස්ස අට්ඨමීදිවසෙ පාතො වුට්ඨාය උදකමාළකෙ උදකං උපට්ඨාපෙත්වා ධම්මස්සවනග්ගං සම්මජ්ජිත්වා දීපං ජාලෙත්වා මධුරස්සරෙන ධම්මස්සවනං ඝොසෙති. භික්ඛූ තස්ස ථාමං ඤත්වා ‘‘සරභාණං භණ, සාමණෙරා’’ති අජ්ඣෙසන්ති. සො ‘‘මය්හං හදයවාතො රුජති, කාසො වා බාධතී’’ති කිඤ්චි පච්චාහාරං අකත්වා ධම්මාසනං අභිරුහිත්වා ආකාසගඞ්ගං ඔතාරෙන්තො විය සරභාණං වත්වා ඔතරන්තො – ‘‘මය්හං මාතාපිතූනම්පි ඉමස්මිං සරභඤ්ඤෙ පත්තී’’ති වදති. තස්ස මනුස්සා මාතාපිතරො පත්තියා දින්නභාවං න ජානන්ති. අනන්තරත්තභාවෙ පනස්ස මාතා යක්ඛිනී ජාතා. සා දෙවතාහි සද්ධිං ආගතා, ධම්මං සුත්වා – ‘‘සාමණෙරෙන දින්නපත්තිං අනුමොදාමි, තාතා’’ති වදති. සීලසම්පන්නා ච නාම භික්ඛූ සදෙවකස්ස ලොකස්ස පියා හොන්තීති තස්මිං සාමණෙරෙ දෙවතා සලජ්ජා සගාරවා මහාබ්‍රහ්මං විය අග්ගික්ඛන්ධං විය ච නං මඤ්ඤන්ති. සාමණෙරෙ ගාරවෙන තං යක්ඛිනිං ගරුං කත්වා පස්සන්ති. ධම්මස්සවනයක්ඛසමාගමාදීසු ‘‘සානුමාතා සානුමාතා’’ති යක්ඛිනියා අග්ගාසනං අග්ගොදකං අග්ගපිණ්ඩං දෙන්ති. මහෙසක්ඛාපි යක්ඛා තං දිස්වා මග්ගා ඔක්කමන්ති, ආසනා වුට්ඨහන්ති. 239. „Im fünften Sutta bedeutet ‚er war von einem Yakkha besessen‘ (yakkhena gahito hoti): Jener Novize Sānu war, wie man hört, der einzige Sohn jener gläubigen Laienanhängerin (upāsikā). Daraufhin ließ sie ihn schon in jungen Jahren die Hauslosigkeit antreten. Seit der Zeit seiner Ordination war er tugendhaft und gewissenhaft in seinen Pflichten; die Pflichten gegenüber dem Lehrer, dem Präzeptor (upajjhāya), den Gästen und anderen erfüllte er stets vorbildlich. Am achten Tag des Mondmonats stand er früh morgens auf, stellte Wasser auf dem Wassergestell bereit, fegte die Halle für die Lehrverkündung, entzündete die Öllampe und rief mit lieblicher Stimme zur Lehrverkündung auf. Da die Mönche seine Begabung kannten, baten sie ihn: ‚Novize, trage die Lehre in melodischer Rezitation (sarabhañña) vor!‘ Ohne Ausflüchte vorzubringen wie ‚Mir schmerzt die Brust‘ oder ‚Ich leide unter Husten‘, bestieg er den Predigtstuhl, rezitierte die Lehre mit wohlklingender Stimme, als ließe er den himmlischen Ganges herabströmen, und sagte beim Herabsteigen: ‚Möge der Verdienst aus dieser Rezitation auch meinen Eltern zuteilwerden!‘ Seine menschlichen Eltern wussten nichts von dieser Verdienstübertragung. Doch seine Mutter aus einer unmittelbar vorhergegangenen Existenz war als Yakkhinī wiedergeboren worden. Sie war zusammen mit den Gottheiten herbeigekommen, hörte die Lehre und sprach: ‚Ich erfreue mich an dem Verdienst, den der Novize übertragen hat, mein Lieber!‘ Da tugendhafte Mönche der gesamten Welt samt den Göttern lieb sind, begegneten die Gottheiten diesem Novizen voller Schamgefühl und Ehrfurcht; sie sahen ihn an wie den großen Brahma oder wie eine gewaltige Feuersäule. Aus Respekt vor dem Novizen behandelten sie auch jene Yakkhinī ehrerbietig. Bei den Versammlungen der Yakkhas zur Lehrverkündung riefen sie: ‚Sānus Mutter! Sānus Mutter!‘ und reichten der Yakkhinī den Ehrenplatz, das beste Wasser und die besten Speisespenden. Selbst mächtige Yakkhas wichen vor ihr vom Weg ab und erhoben sich von ihren Sitzen, wenn sie sie erblickten.“ අථ ඛො සාමණෙරො වුඩ්ඪිමන්වාය පරිපක්කින්ද්‍රියො අනභිරතිපීළිතො අනභිරතිං විනොදෙතුං අසක්කොන්තො පරූළ්හකෙසනඛො කිලිට්ඨනිවාසනපාරුපනො කස්සචි අනාරොචෙත්වා පත්තචීවරමාදාය එකකොව මාතු ඝරං ගතො. උපාසිකා පුත්තං දිස්වා, වන්දිත්වා ආහ – ‘‘තාත, ත්වං පුබ්බෙ ආචරියුපජ්ඣායෙහි වා දහරසාමණෙරෙහි වා සද්ධිං ඉධාගච්ඡසි. කස්මා එකකොව අජ්ජ ආගතො’’ති? සො උක්කණ්ඨිතභාවං ආරොචෙසි. සද්ධා උපාසිකා නානප්පකාරෙන ඝරාවාසෙ ආදීනවං දස්සෙත්වා පුත්තං ඔවදමානාපි තං සඤ්ඤාපෙතුං අසක්කොන්තී, ‘‘අප්පෙව නාම අත්තනො ධම්මතායපි සල්ලක්ඛෙස්සතී’’ති අනුයොජෙත්වාව – ‘‘තිට්ඨ, තාත, යාව තෙ යාගුභත්තං සම්පාදෙමි, යාගුං පිවිත්වා කතභත්තකිච්චස්ස තෙ මනාපානි වත්ථානි නීහරිත්වා දස්සාමී’’ති වත්වා ආසනං පඤ්ඤාපෙත්වා අදාසි. නිසීදි සාමණෙරො. උපාසිකා මුහුත්තෙනෙව යාගුඛජ්ජකං සම්පාදෙත්වා අදාසි. තතො ‘‘භත්තං සම්පාදෙස්සාමී’’ති අවිදූරෙ නිසින්නා තණ්ඩුලෙ ධොවති. තස්මිං සමයෙ සා යක්ඛිනී ‘‘කහං නු ඛො සාමණෙරො? කිඤ්චි භික්ඛාහාරං ලභති[Pg.281], උදාහු නො’’ති? ආවජ්ජමානා තස්ස විබ්භමිතුකාමතාය නිසින්නභාවං ඤත්වා, ‘‘මා හෙව ඛො මෙ දෙවතානං අන්තරෙ ලජ්ජං උප්පාදෙය්‍ය, ගච්ඡාමිස්ස විබ්භමනෙ අන්තරායං කරොමී’’ති ආගන්ත්වා සරීරෙ අධිමුච්චිත්වා ගීවං පරිවත්තෙත්වා භූමියං පාතෙසි. සො අක්ඛීහි විපරිවත්තෙහි ඛෙළෙන පග්ඝරන්තෙන භූමියං විප්ඵන්දති. තෙන වුත්තං ‘‘යක්ඛෙන ගහිතො හොතී’’ති. „Als der Novize herangewachsen war und seine geistigen Fähigkeiten herangereift waren, wurde er von Unzufriedenheit (anabhirati) mit dem heiligen Leben geplagt. Da er diese Unzufriedenheit nicht zu vertreiben vermochte, ließ er Haare und Nägel lang wachsen, trug schmutzige Unter- und Obergewänder, verließ den Orden, ohne es jemandem mitzuteilen, nahm Almosenschale und Gewänder und ging ganz allein zum Haus seiner Mutter. Als die Laienanhängerin ihren Sohn erblickte, verneigte sie sich vor ihm und sprach: ‚Mein Sohn, früher bist du stets zusammen mit deinen Lehrern und Präzeptoren oder mit jungen Novizen hierher gekommen. Warum bist du heute ganz allein gekommen?‘ Er offenbarte ihr seine Unzufriedenheit mit dem klösterlichen Leben. Obwohl die gläubige Laienanhängerin ihren Sohn ermahnte und ihm auf vielfältige Weise das Elend des Haushaltslebens aufzeigte, vermochte sie ihn nicht umzustimmen. In der Hoffnung ‚Vielleicht wird er es durch seine eigene Einsicht einsehen‘, gab sie schließlich nach und sprach: ‚Bleibe noch ein wenig, mein Sohn, während ich für dich Reisschleim und Essen zubereite. Wenn du den Schleim getrunken und das Essen beendet hast, werde ich dir schöne Kleider herbeiholen und geben.‘ Nach diesen Worten richtete sie einen Sitzplatz für ihn her. Der Novize setzte sich. Die Laienanhängerin bereitete in kürzester Zeit Reisschleim und feste Speisen zu und reichte sie ihm. Daraufhin setzte sie sich ganz in der Nähe nieder und wusch Reis, um das Hauptmahl zuzubereiten. In diesem Moment dachte jene Yakkhinī bei sich: ‚Wo mag der Novize wohl sein? Hat er Almosenspeise erhalten oder nicht?‘ Als sie erkannte, dass er mit dem Wunsch dasaß, in den Laienstand zurückzukehren, dachte sie: ‚Möge er mir bloß keine Schande unter den Göttern bereiten! Ich werde hingehen und sein Vorhaben, in den Laienstand zurückzukehren, vereiteln.‘ Sie kam herbei, ergriff Besitz von seinem Körper, verdrehte ihm den Hals und warf ihn zu Boden. Mit verdrehten Augen und triefendem Speichel zappelte er am Boden. Aus diesem Grund heißt es: ‚er war von einem Yakkha besessen‘.“ අභාසීති උපාසිකා පුත්තස්ස තං විප්පකාරං දිස්වා වෙගෙන ගන්ත්වා පුත්තං ආලිඞ්ගෙත්වා ඌරූසු නිපජ්ජාපෙසි. සකලගාමවාසිනො ආගන්ත්වා බලිකම්මාදීනි කරොන්ති. උපාසිකා පරිදෙවමානා ඉමා ගාථායො අභාසි. „‚Sie sprach‘ (abhāsi) bedeutet: Als die Laienanhängerin diesen Zustand ihres Sohnes sah, lief sie hastig herbei, umarmte ihren Sohn und legte ihn auf ihre Oberschenkel. Alle Dorfbewohner kamen herbei und vollzogen Opferrituale und andere Zeremonien. Die Laienanhängerin klagte weinend und sprach diese Strophen.“ පාටිහාරියපක්ඛඤ්චාති මනුස්සා ‘‘අට්ඨමීඋපොසථස්ස පච්චුග්ගමනඤ්ච අනුග්ගමනඤ්ච කරිස්සාමා’’ති සත්තමියාපි නවමියාපි උපොසථඞ්ගානි සමාදියන්ති, චාතුද්දසීපන්නරසීනං පච්චුග්ගමනානුග්ගමනං කරොන්තා තෙරසියාපි පාටිපදෙපි සමාදියන්ති, ‘‘වස්සාවාසස්ස අනුග්ගමනං කරිස්සාමා’’ති ද්වින්නං පවාරණානං අන්තරෙ අඩ්ඪමාසං නිබද්ධුපොසථිකා භවන්ති. ඉදං සන්ධාය වුත්තං ‘‘පාටිහාරියපක්ඛඤ්චා’’ති. අට්ඨඞ්ගසුසමාගතන්ති අට්ඨඞ්ගෙහි සුට්ඨු සමාගතං, සම්පයුත්තන්ති අත්ථො. බ්‍රහ්මචරියන්ති සෙට්ඨචරියං. න තෙ හි යක්ඛා කීළන්තීති න තෙ ගහෙත්වා යක්ඛා කිලමෙන්ති. Unter 'und die außerordentliche Feiertagsperiode' (pāṭihāriyapakkhañca) ist Folgendes zu verstehen: Die Menschen nehmen mit dem Gedanken 'Wir wollen den Vorbereitungstag und den Nachbereitungstag des achttägigen Uposatha begehen' sowohl am siebten als auch am neunten Tag die Uposatha-Glieder auf sich. Wenn sie den Vorbereitungs- und Nachbereitungstag des vierzehnten und fünfzehnten Uposatha begehen, nehmen sie diese auch am dreizehnten Tag sowie am ersten Tag des neuen Mondmonats auf sich. Mit dem Gedanken 'Wir wollen den Nachbereitungstag der Regenzeitresidenz begehen' beobachten sie in der Zeit zwischen den beiden Pavāraṇā-Zeremonien ein halbes Monat lang ununterbrochen den Uposatha. Im Hinblick darauf wurde gesagt: 'und die außerordentliche Feiertagsperiode'. 'Vollkommen ausgestattet' (aṭṭhaṅgasusamāgata) bedeutet: mit den acht Gliedern wohl versehen; 'verbunden' (sampayutta) ist der Sinn. 'Heiliger Wandel' (brahmacariya) bedeutet den edlen Wandel. 'Denn mit ihnen spielen die Yakkhas nicht' bedeutet: Die Yakkhas ergreifen sie nicht und quälen sie nicht. පුන චාතුද්දසින්ති ඉමාය ගාථාය සාමණෙරස්ස කායෙ අධිමුත්තා යක්ඛිනී ආහ. ආවි වා යදි වා රහොති කස්සචි සම්මුඛෙ වා පරම්මුඛෙ වා. පමුත්‍යත්ථීති පමුත්ති අත්ථි. උප්පච්චාපීති උප්පතිත්වාපි. සචෙපි සකුණො විය උප්පතිත්වා පලායසි, තථාපි තෙ මොක්ඛො නත්ථීති වදති. එවඤ්ච පන වත්වා සාමණෙරං මුඤ්චි. සාමණෙරො අක්ඛීනි උම්මීලෙසි, මාතා කෙසෙ පකිරිය අස්සසන්තී පස්සසන්තී රොදති. සො ‘‘අමනුස්සෙන ගහිතොම්හී’’ති න ජානාති. ඔලොකෙන්තො පන ‘‘අහං පුබ්බෙ පීඨෙ නිසින්නො. මාතා මෙ අවිදූරෙ නිසීදිත්වා තණ්ඩුලෙ ධොවති. ඉදානි පනම්හි භූමියං නිසින්නො, මාතාපි මෙ අස්සසන්තී පස්සසන්තී රොදති, සකලගාමවාසිනොපි සන්නිපතිතා. කිං නු ඛො එත’’න්ති? නිපන්නකොව මතං වා අම්මාති ගාථමාහ. Wiederum sprach die Yakkhinī, die vom Körper des Novizen Besitz ergriffen hatte, mit dieser Strophe: 'Wiederum am vierzehnten'. 'Offenbar oder insgeheim' bedeutet: vor den Augen von jemandem oder in dessen Abwesenheit. 'Es gibt eine Befreiung' (pamutyatthi) bedeutet: Eine Befreiung existiert. 'Selbst emporfliegend' (uppaccāpi) bedeutet: selbst wenn man emporfliegt. 'Selbst wenn du wie ein Vogel emporfliegst und entfliehst, so gibt es dennoch keine Befreiung für dich', so sagt sie. Nachdem sie dies gesagt hatte, ließ sie den Novizen los. Der Novize öffnete die Augen. Seine Mutter, die ihr Haar aufgelöst hatte, schluchzte auf- und ausatmend und weinte. Er wusste nicht: 'Ich wurde von einem Nicht-Menschen besessen.' Als er sich jedoch umblickte, dachte er: 'Zuvor saß ich auf einem Stuhl. Meine Mutter saß unweit von mir und wusch Reis. Nun aber sitze ich auf der Erde, und meine Mutter weint, schluchzend ein- und ausatmend, und alle Dorfbewohner sind zusammengekommen. Was mag das wohl sein?' Noch während er so lag, sprach er die Strophe beginnend mit 'Oder einen Toten, Mutter'. කාමෙ [Pg.282] චජිත්වානාති දුවිධෙපි කාමෙ පහාය. පුනරාගච්ඡතෙති විබ්භමනවසෙන ආගච්ඡති. පුන ජීවං මතො හි සොති උප්පබ්බජිත්වා පුන ජීවන්තොපි සො මතකොව, තස්මා තම්පි රොදන්තීති වදති. 'Nachdem man die Sinnlichkeit aufgegeben hat' (kāme cajitvāna) bedeutet: nachdem man die zweifache Art von Sinnlichkeit abgelegt hat. 'Er kehrt zurück' (punarāgacchate) bedeutet: er kehrt zurück, indem er das mönchische Leben aufgibt. 'Obwohl er wieder lebendig ist, ist er doch ein Toter' bedeutet: Selbst wenn er nach dem Verlassen des Ordens wieder lebt, ist er wie ein Toter; darum weint man auch um ihn, so sagt sie. ඉදානිස්ස ඝරාවාසෙ ආදීනවං දස්සෙන්තී කුක්කුළාතිආදිමාහ. තත්ථ කුක්කුළාති ඝරාවාසො කිර උණ්හට්ඨෙන කුක්කුළා නාම හොති. කස්ස උජ්ඣාපයාමසෙති – ‘‘අභිධාවථ, භද්දං තෙ හොතූ’’ති එවං වත්වා – ‘‘යං ත්වං විබ්භමිතුකාමො යක්ඛෙන පාපිතො, ඉමං විප්පකාරං කස්ස මයං උජ්ඣාපයාම නිජ්ඣාපයාම ආරොචයාමා’’ති වදති. පුන ඩය්හිතුමිච්ඡසීතිආදිත්තඝරතො නීහටභණ්ඩං විය ඝරා නීහරිත්වා බුද්ධසාසනෙ පබ්බජිතො පුන මහාඩාහසදිසෙ ඝරාවාසෙ ඩය්හිතුං ඉච්ඡසීති අත්ථො. සො මාතරි කථෙන්තියා කථෙන්තියා සල්ලක්ඛෙත්වා හිරොත්තප්පං පටිලභිත්වා, ‘‘නත්ථි මය්හං ගිහිභාවෙන අත්ථො’’ති ආහ. අථස්ස මාතා ‘‘සාධු, තාතා’’ති තුට්ඨා පණීතභොජනං භොජෙත්වා, ‘‘කති වස්සොසි, තාතා’’ති පුච්ඡි. පරිපුණ්ණවස්සොම්හි උපාසිකෙති. ‘‘තෙන හි, තාත, උපසම්පදං කරොහී’’ති චීවරසාටකෙ අදාසි. සො තිචීවරං කාරාපෙත්වා උපසම්පන්නො බුද්ධවචනං උග්ගණ්හන්තො තෙපිටකො හුත්වා සීලාදීනං ආගතට්ඨානෙ තං තං පූරෙන්තො නචිරස්සෙව අරහත්තං පත්වා මහාධම්මකථිකො හුත්වා වීසවස්සසතං ඨත්වා සකලජම්බුදීපං ඛොභෙත්වා පරිනිබ්බායි. පඤ්චමං. Um ihm nun das Elend des Hauslebens vor Augen zu führen, sprach sie die Strophe beginnend mit 'heiße Asche' (kukkuḷā) usw. Darin bedeutet 'heiße Asche': Das Hausleben wird wahrlich wegen seiner Hitze 'heiße Asche' genannt. 'Wem von uns sollen wir klagen' (kassa ujjhāpayāmase) bedeutet – nachdem sie gesagt hatte: 'Eilt herbei, Segen sei mit dir!' – 'Wem von uns sollen wir diese verkehrte Weise klagen, klarmachen und mitteilen, die du, der du das mönchische Leben aufgeben willst, durch den Yakkha erlitten hast?', so sagt sie. 'Wünschst du, erneut verbrannt zu werden' (puna ḍayhitumicchasi) bedeutet: Nachdem man wie ein Gut, das aus einem brennenden Haus gerettet wurde, aus dem Haus ausgezogen und in der Lehre des Buddha das mönchische Leben angetreten ist, wünscht man, im Hausleben, das einer großen Feuersbrunst gleicht, erneut verbrannt zu werden – dies ist der Sinn. Während seine Mutter so sprach und sprach, dachte er darüber nach, erlangte Scham und Scheu vor dem Bösen (hiri-ottappa) wieder und sagte: 'Ich habe kein Bedürfnis nach dem Dasein als Laie.' Da freute sich seine Mutter und sagte: 'Gut, mein Lieber!', bewirtete ihn mit vorzüglicher Speise und fragte: 'Wie viele Jahre alt bist du, mein Lieber?' 'Ich habe das Alter von zwanzig Jahren vollendet, o Laienanhängerin.' 'Wenn dem so ist, mein Lieber, dann vollziehe die höhere Ordination!' So sprechend gab sie ihm die Gewänderstoffe. Er ließ die drei Gewänder anfertigen, empfing die höhere Ordination, erlernte das Wort des Buddha, wurde zu einem Kenner der drei Körbe (Tipiṭaka) und erfüllte überall dort, wo es um Tugend usw. ging, diese Tugenden. In nicht allzu langer Zeit erlangte er die Arahatschaft, wurde ein großer Verkünder der Lehre, lebte einhundertzwanzig Jahre lang, brachte das gesamte Jambudīpa in Bewegung und ging ins Parinibbāna ein. Das Fünfte. 6. පියඞ්කරසුත්තවණ්ණනා 6. Die Erklärung des Piyaṅkara-Sutta. 240. ඡට්ඨෙ ජෙතවනෙති ජෙතවනස්ස පච්චන්තෙ කොසම්බකකුටි නාම අත්ථි, තත්ථ විහරති. ධම්මපදානීති ඉධ පාටියෙක්කං සඞ්ගහං ආරුළ්හා ඡබ්බීසතිවග්ගා තන්ති අධිප්පෙතා. තත්‍ර ථෙරො තස්මිං සමයෙ අන්තොවිහාරෙ නිසින්නො මධුරස්සරෙන සරභඤ්ඤං කත්වා අප්පමාදවග්ගං භාසති. එවං තොසෙසීති සා කිර පුත්තං පියඞ්කරං අඞ්කෙනාදාය ජෙතවනස්ස පච්ඡිමභාගතො පට්ඨාය ගොචරං පරියෙසන්තී අනුපුබ්බෙන නගරාභිමුඛී හුත්වා උච්චාරපස්සාවඛෙළසිඞ්ඝාණිකදුබ්භොජනානි පරියෙසමානා ථෙරස්ස වසනට්ඨානං පත්වා මධුරස්සරං අස්සොසි. තස්සා සො සද්දො ඡවිආදීනි ඡෙත්වා [Pg.283] අට්ඨිමිඤ්ජං ආහච්ච හදයඞ්ගමනීයො හුත්වා අට්ඨාසි. අථස්සා ගොචරපරියෙසනෙ චිත්තම්පි න උප්පජ්ජි, ඔහිතසොතා ධම්මමෙව සුණන්තී ඨිතා. යක්ඛදාරකස්ස පන දහරතාය ධම්මස්සවනෙ චිත්තං නත්ථි. සො ජිඝච්ඡාය පීළිතත්තා, ‘‘කස්මා අම්මා ගතගතට්ඨානෙ ඛාණුකො විය තිට්ඨසි? න මය්හං ඛාදනීයං වා භොජනීයං වා පරියෙසසී’’ති පුනප්පුනං මාතරං චොදෙති. සා ‘‘ධම්මස්සවනස්ස මෙ අන්තරායං කරොතී’’ති පුත්තකං ‘‘මා සද්දං කරි, පියඞ්කරා’’ති එවං තොසෙසි. තත්ථ මා සද්දං කරීති සද්දං මා කරි. 240. Im sechsten Sutta bedeutet 'im Jetavana' (jetavane): Am Rande des Jetavana gibt es eine Hütte namens Kosambakakuṭi; dort verweilt er. 'Die Lehrstücke' (dhammapadāni) bedeutet hier: der Text, der in sechsundzwanzig Kapiteln als eigenständige Sammlung in das Konzil aufgenommen wurde. Zu jener Zeit saß der Thera im Inneren des Klosters und rezitierte mit lieblicher Stimme im Sarabhañña-Stil die Sektion über die Emsigkeit (Appamādavagga). 'So beruhigte sie ihn' (evaṃ tosesi) bedeutet: Jene Yakkhinī nahm wahrlich ihren Sohn Piyaṅkara auf die Hüfte und suchte, ausgehend von der westlichen Seite des Jetavana, nach Nahrung. Allmählich wandte sie sich der Stadt zu. Während sie nach Kot, Urin, Speichel, Nasenschleim und ungenießbaren Speiseresten suchte, erreichte sie den Wohnort des Thera und vernahm die liebliche Stimme. Dieser Klang drang ihr durch die Haut usw. bis in das Knochenmark, berührte ihr Herz zutiefst und sie stand gebannt da. Da kam ihr nicht einmal mehr der Gedanke an die Nahrungssuche. Sie stand da mit geneigtem Ohr und lauschte nur der Lehre. Der junge Yakkha-Knabe jedoch hatte wegen seiner Jugend kein Interesse am Hören der Lehre. Von Hunger geplagt, drängte er seine Mutter immer wieder mit den Worten: 'Warum, Mutter, stehst du an jedem Ort, an den wir kommen, wie ein Baumstumpf da? Suchst du mir denn keine feste oder weiche Speise?' Sie dachte: 'Er stört mich beim Hören der Lehre' und beruhigte das Söhnchen: 'Mach keinen Lärm, Piyaṅkara!'. Darin bedeutet 'mache keinen Lärm' (mā saddaṃ kari): mache keinen Lärm. පාණෙසු චාති ගාථාය සා අත්තනො ධම්මතාය සමාදිණ්ණං පඤ්චසීලං දස්සෙති. තත්ථ සංයමාමසෙති සංයමාම සංයතා හොම. ඉමිනා පාණාතිපාතා විරති ගහිතා, දුතියපදෙන මුසාවාදා විරති, තතියපදෙන සෙසා තිස්සො විරතියො. අපි මුච්චෙම පිසාචයොනියාති අපි නාම යක්ඛලොකෙ උප්පන්නානි පඤ්ච වෙරානි පහාය, යොනිසො පටිපජ්ජිත්වා ඉමාය ඡාතකදුබ්භික්ඛාය පිසාචයක්ඛයොනියා මුච්චෙම, තාතාති වදති. ඡට්ඨං. Mit der Strophe beginnend mit 'und gegenüber den Lebewesen' (pāṇesu ca) zeigt sie ihre von Natur aus auf sich genommenen fünf Tugendregeln. Darin bedeutet 'wir wollen uns zügeln' (saṃyamāmase): wir zügeln uns, wir seien gezügelt. Hiermit ist die Enthaltung vom Töten von Lebewesen erfasst. Mit dem zweiten Glied ist die Enthaltung von Lüge erfasst. Mit dem dritten Glied sind die übrigen drei Enthaltungen erfasst. 'Vielleicht befreien wir uns aus dem Schoß der Geister' (api muccema pisācayoniyā) bedeutet, sie sagt: 'Mein Lieber, wenn wir die im Yakkha-Reich entstandenen fünf Feindschaften aufgeben, uns weise verhalten, können wir uns vielleicht aus diesem von Hunger und Mangel geplagten Dasein als hungriger Geist oder Yakkha befreien.' Das Sechste. 7. පුනබ්බසුසුත්තවණ්ණනා 7. Die Erklärung des Punabbasu-Sutta. 241. සත්තමෙ තෙන ඛො පන සමයෙනාති කතරසමයෙන? සූරියස්ස අත්ථඞ්ගමනසමයෙන. තදා කිර භගවා පච්ඡාභත්තෙ මහාජනස්ස ධම්මං දෙසෙත්වා මහාජනං උය්‍යොජෙත්වා න්හානකොට්ඨකෙ න්හත්වා ගන්ධකුටිපරිවෙණෙ පඤ්ඤත්තවරබුද්ධාසනෙ පුරත්ථිමලොකධාතුං ඔලොකයමානො නිසීදි. අථෙකචාරිකද්විචාරිකාදයො පංසුකූලිකපිණ්ඩපාතිකභික්ඛූ අත්තනො අත්තනො වසනට්ඨානෙහි නික්ඛමිත්වා ආගම්ම දසබලං වන්දිත්වා රත්තසාණියා පරික්ඛිපමානා විය නිසීදිංසු. අථ නෙසං අජ්ඣාසයං විදිත්වා සත්ථා නිබ්බානපටිසංයුත්තං ධම්මකථං කථෙසි. 241. Im siebten Sutta bedeutet 'zu jener Zeit' (tena kho pana samayena): Zu welcher Zeit? Zur Zeit des Sonnenuntergangs. Zu jener Zeit nämlich hatte der Erhabene nach dem Mittagsmahl der großen Menge die Lehre verkündet, die Menschen entlassen, im Badehaus gebadet und sich im Hof der Duftkammer auf dem hergerichteten, vortrefflichen Buddha-Sitz niedergelassen, während er die östliche Weltordnung betrachtete. Da verließen Mönche, die das Lumpengewand und die Almosenschale als Übung trugen und allein oder zu zweit wanderten, ihre jeweiligen Aufenthaltsorte, kamen herbei, erwiesen dem Zehnkräftigen ihre Ehrerbietung und setzten sich nieder, als ob sie von einem roten Vorhang umgeben wären. Als der Meister daraufhin ihre edle Neigung erkannte, hielt er eine Lehrrede, die sich auf das Nibbāna bezog. එවං තොසෙසීති සා කිර ධීතරං අඞ්කෙනාදාය පුත්තං අඞ්ගුලියා ගහෙත්වා ජෙතවනපිට්ඨියං පාකාරපරික්ඛෙපසමීපෙ උච්චාරපස්සාවඛෙළසිඞ්ඝාණිකං පරියෙසමානා අනුපුබ්බෙන ජෙතවනද්වාරකොට්ඨකං සම්පත්තා. භගවතො ච, ‘‘ආනන්ද, පත්තං ආහර, චීවරං ආහර, විඝාසාදානං දානං දෙහී’’ති කථෙන්තස්ස සද්දො සමන්තා ද්වාදසහත්ථමත්තමෙව ගණ්හාති. ධම්මං දෙසෙන්තස්ස [Pg.284] සචෙපි චක්කවාළපරියන්තං කත්වා පරිසා නිසීදති, යථා පරිසං ගච්ඡති, බහිපරිසාය එකඞ්ගුලිමත්තම්පි න නිග්ගච්ඡති, ‘‘මා අකාරණා මධුරසද්දො නස්සී’’ති. තත්‍රායං යක්ඛිනී බහිපරිසාය ඨිතා සද්දං න සුණාති, ද්වාරකොට්ඨකෙ ඨිතාය පනස්සා මහතියා බුද්ධවීථියා අභිමුඛෙ ඨිතා ගන්ධකුටි පඤ්ඤායි. සා නිවාතෙ දීපසිඛා විය බුද්ධගාරවෙන හත්ථකුක්කුච්චාදිරහිතං නිච්චලං පරිසං දිස්වා – ‘‘නූන මෙත්ථ කිඤ්චි භාජනීයභණ්ඩං භවිස්සති, යතො අහං සප්පිතෙලමධුඵාණිතාදීසු කිඤ්චිදෙව පත්තතො වා හත්ථතො වා පග්ඝරන්තං භූමියං වා පන පතිතං ලභිස්සාමී’’ති අන්තොවිහාරං පාවිසි. ද්වාරකොට්ඨකෙ අවරුද්ධකානං නිවාරණත්ථාය ඨිතා ආරක්ඛදෙවතා යක්ඛිනියා උපනිස්සයං දිස්වා න නිවාරෙසි. තස්සා සහ පරිසාය එකීභාවගමනෙන මධුරස්සරො ඡවිආදීනි ඡින්දිත්වා අට්ඨිමිඤ්ජං ආහච්ච අට්ඨාසි. තං ධම්මස්සවනත්ථාය නිච්චලං ඨිතං පුරිමනයෙනෙව පුත්තකා චොදයිංසු. සා ‘‘ධම්මස්සවනස්ස මෙ අන්තරායං කරොන්තී’’ති පුත්තකෙ තුණ්හී උත්තරිකෙ හොහීති එවං තොසෙසි. „Evaṃ tosesi“ („So besänftigte sie“) bedeutet: Jene Yakkhinī (die Mutter von Punabbasuka) nahm, wie man sagt, ihre kleine Tochter auf die Hüfte, ergriff ihren kleinen Sohn an den Fingern und suchte hinter dem Jetavana-Kloster, nahe der Umfassungsmauer, nach Kot, Urin, Speichel und Nasenschleim. Allmählich erreichte sie das Torhaus des Jetavana. Wenn der Erhabene spricht: „Ānanda, bring die Schale, bring das Gewand, gib den Resteessern eine Gabe“, so reicht seine Stimme ringsum nur etwa zwölf Ellen weit. Wenn Er jedoch das Dhamma lehrt, reicht seine Stimme – selbst wenn die Versammlung bis an den Rand des Weltalls (Cakkavāḷa) reicht – genau so weit wie die Versammlung und dringt nicht einmal um eine Fingerbreite über die Versammlung hinaus, damit die liebliche Stimme nicht grundlos vergeudet werde. Jene Yakkhinī stand außerhalb der Versammlung und konnte die Stimme nicht hören. Als sie jedoch am Torhaus stand, erblickte sie die Duftkammer (Gandhakuṭi), die direkt gegenüber der großen Buddha-Straße lag. Als sie die Versammlung sah, die aus Ehrfurcht vor dem Buddha völlig bewegungslos wie eine Flamme an einem windstillen Ort war und keinerlei unruhige Bewegungen der Hände und Füße zeigte, dachte sie: „Gewiss wird es hier etwas zu verteilende Nahrung geben, von der ich ein wenig Butter, Öl, Honig oder Melasse erhalten kann, das entweder aus einer Schale oder aus den Händen träufelt oder auf die Erde gefallen ist“, und sie betrat das Innere des Klosters. Die Schutzgottheit, die am Torhaus stand, um Unerwünschte abzuwehren, hielt die Yakkhinī nicht auf, da sie deren starke Neigung (Upanissaya) zur Befreiung erkannte. Als sie sich der Versammlung anschloss, drang die süße Stimme des Erhabenen durch ihre Haut und andere Schichten, traf ihr Knochenmark und verweilte dort. Während sie völlig regungslos dastand, um dem Dhamma zu lauschen, drängten ihre kleinen Kinder sie auf dieselbe Weise wie zuvor. Sie dachte: „Sie hindern mich daran, dem Dhamma zu lauschen“, und besänftigte sie mit den Worten: „Seid still, Punabbasuka, sei still, Uttara!“ තත්ථ යාවාති යාව ධම්මං සුණාමි, තාව තුණ්හී හොහීති අත්ථො. සබ්බගන්ථප්පමොචනන්ති නිබ්බානං ආගම්ම සබ්බෙ ගන්ථා පමුච්චන්ති, තස්මා තං සබ්බගන්ථප්පමොචනන්ති වුච්චති. අතිවෙලාති වෙලාතික්කන්තා පමාණාතික්කන්තා. පියායනාති මග්ගනා පත්ථනා. තතො පියතරන්ති යා අයං අස්ස ධම්මස්ස මග්ගනා පත්ථනා, ඉදං මය්හං තතො පියතරන්ති අත්ථො. පියතරාති වා පාඨො. පාණිනන්ති යථා පාණීනං දුක්ඛා මොචෙති. කෙ මොචෙතීති? පාණිනෙති ආහරිත්වා වත්තබ්බං. යං ධම්මං අභිසම්බුද්ධන්ති, යං ධම්මං භගවා අභිසම්බුද්ධො. තුණ්හීභූතායමුත්තරාති න කෙවලං අහමෙව, අයං මෙ භගිනී උත්තරාපි තුණ්හීභූතාති වදති. සද්ධම්මස්ස අනඤ්ඤායාති, අම්ම, මයං පුබ්බෙපි ඉමං සද්ධම්මමෙව අජානිත්වා ඉදානි ඉදං ඛුප්පිපාසාදිදුක්ඛං අනුභවන්තා දුක්ඛං චරාම විහරාම. Hierbei bedeutet „yāva“ („solange“): „Solange ich dem Dhamma lausche, solange sei still.“ „Sabbaganthappamocanaṃ“ („Befreiung von allen Fesseln“): In Abhängigkeit von Nibbāna werden alle Fesseln gelöst; daher wird es als Befreiung von allen Fesseln bezeichnet. „Ativelā“ bedeutet: die Grenze überschreitend, das Maß überschreitend. „Piyāyanā“ bedeutet: Suchen, Begehen. „Tato piyataraṃ“ bedeutet: Dieses Suchen und Begehren nach diesem Dhamma ist mir lieber als jene lieben Kinder. Es gibt auch die Lesart „piyatarā“. „Pāṇinaṃ“ bedeutet: wie es die Lebewesen vom Leiden befreit. Wen befreit es? Es sollte durch Ergänzung des Akkusativs „pāṇine“ („die Lebewesen“) erklärt werden. „Yaṃ dhammaṃ abhisambuddhanti“ bedeutet: jene Lehre, die der Erhabene vollkommen durchdrungen und erkannt hat. „Tuṇhībhūtāyamuttarā“ bedeutet: „Nicht nur ich allein bin still geworden, sondern auch meine Schwester Uttara hier ist still geworden“, so sagt er. „Saddhammassa anaññāyā“ bedeutet: „Mutter, weil wir dieses wahre Dhamma auch in der Vergangenheit nicht kannten, erfahren wir jetzt dieses Leiden von Hunger und Durst und wandern voller Kummer umher.“ චක්ඛුමාති පඤ්චහි චක්ඛූහි චක්ඛුමා. ධම්මං දෙසෙන්තොයෙව භගවා පරිසං සල්ලක්ඛයමානො තස්සා යක්ඛිනියා චෙව යක්ඛදාරකස්ස ච සොතාපත්තිඵලස්ස උපනිස්සයං දිස්වා දෙසනං විනිවට්ටෙත්වා චතුසච්චකථං දීපෙති, තං සුත්වා තස්මිංයෙව දෙසෙ ඨිතා යක්ඛිනී සද්ධිං පුත්තෙන [Pg.285] සොතාපත්තිඵලෙ පතිට්ඨිතා. ධීතුයාපි පනස්සා උපනිස්සයො අත්ථි, අතිදහරත්තා පන දෙසනං සම්පටිච්ඡිතුං නාසක්ඛි. „Cakkhumā“ („der Sehende“) bedeutet: Er besitzt die fünf Augen. Während der Erhabene das Dhamma lehrte und die Versammlung aufmerksam betrachtete, sah Er die reife Bedingung (Upanissaya) für die Frucht des Stromeintritts (Sotāpattiphala) sowohl bei jener Yakkhinī als auch bei ihrem kleinen Sohn. Er lenkte seine Predigt darauf hin und legte die Darlegung der Vier Edlen Wahrheiten dar. Als sie dies hörten, wurden die Yakkhinī und ihr Sohn, noch während sie an eben diesem Ort standen, in der Frucht des Stromeintritts gefestigt. Auch ihre Tochter besaß zwar die unterstützende Bedingung, konnte jedoch aufgrund ihres allzu zarten Alters die Lehre noch nicht vollkommen erfassen. ඉදානි සා යක්ඛිනී පුත්තස්ස අනුමොදනං කරොන්තී සාධු ඛො පණ්ඩිතො නාමාතිආදිමාහ. අජ්ජාහම්හි සමුග්ගතාති අහම්හි අජ්ජ වට්ටතො උග්ගතා සමුග්ගතා සාසනෙ වා උග්ගතා සමුග්ගතා, ත්වම්පි සුඛී හොහීති. දිට්ඨානීති මයා ච තයා ච දිට්ඨානි. උත්තරාපි සුණාතු මෙති, ‘‘අම්හාකං චතුසච්චපටිවෙධභාවං, ධීතා මෙ උත්තරාපි, සුණාතූ’’ති වදති. සහ සච්චපටිවෙධෙනෙව සාපි සූචිලොමො විය සබ්බං සෙතකණ්ඩුකච්ඡුආදිභාවං පහාය දිබ්බසම්පත්තිං පටිලභති සද්ධිං පුත්තෙන. ධීතා පනස්සා යථා නාම ලොකෙ මාතාපිතූහි ඉස්සරියෙ ලද්ධෙ පුත්තානම්පි තං හොති, එවං මාතු-ආනුභාවෙනෙව සම්පත්තිං ලභි. තතො පට්ඨාය ච සා සද්ධිං පුත්තකෙහි ගන්ධකුටිසමීපරුක්ඛෙයෙව නිවාසරුක්ඛං ලභිත්වා සායං පාතං බුද්ධදස්සනං ලභමානා ධම්මං සුණමානා දීඝරත්තං තත්ථෙව වසි. සත්තමං. Nun sprach jene Yakkhinī, während sie die Zustimmung ihres Sohnes feierte, die Worte, die mit „Sādhu kho paṇḍito nāma“ („Gut ist wahrlich der Weise“) beginnen. „Ajjāhamhi samuggatā“ bedeutet: „Ich bin heute aus dem Sumpf des Daseinskreislaufs (Vaṭṭa) emporgetaucht und befreit, oder ich bin in der Lehre des Buddha emporgestiegen; mögest auch du glücklich sein.“ „Diṭṭhānī“ bedeutet: Die Wahrheiten wurden von mir und von dir gesehen. „Uttarāpi suṇātu me“ bedeutet: „Möge auch meine geliebte Tochter Uttara von unserer Durchdringung der Vier Edlen Wahrheiten hören“, so sagt sie. Zusammen mit der Durchdringung der Wahrheiten legte sie, wie einst der Yakkha Sūciloma, alle weißen Flecken, den Juckreiz und die Räude ab und erlangte zusammen mit ihrem Sohn göttliche Herrlichkeit. Ihre Tochter hingegen erlangte diese Herrlichkeit allein durch die Macht der Mutter, so wie in der Welt der Wohlstand der Eltern, wenn sie Herrschaft erlangen, auch auf die Kinder übergeht. Von da an erhielt sie zusammen mit ihren kleinen Kindern einen Wohnbaum direkt in der Nähe der Gandhakuṭi. Sie erfreute sich morgens und abends des Anblicks des Buddha, lauschte der Lehre und lebte für lange Zeit genau dort. Das siebte Sutta. 8. සුදත්තසුත්තවණ්ණනා 8. Die Erklärung des Sudatta-Suttas 242. අට්ඨමෙ කෙනචිදෙව කරණීයෙනාති වාණිජ්ජකම්මං අධිප්පෙතං. අනාථපිණ්ඩිකො ච රාජගහසෙට්ඨි ච අඤ්ඤමඤ්ඤං භගිනිපතිකා හොන්ති. යදා රාජගහෙ උට්ඨානකභණ්ඩකං මහග්ඝං හොති, තදා රාජගහසෙට්ඨි තං ගහෙත්වා පඤ්චසකටසතෙහි සාවත්ථිං ගන්ත්වා යොජනමත්තෙ ඨිතො අත්තනො ආගතභාවං ජානාපෙති. අනාථපිණ්ඩිකො පච්චුග්ගන්ත්වා තස්ස මහාසක්කාරං කත්වා එකයානං ආරොපෙත්වා සාවත්ථිං පවිසති. සො සචෙ භණ්ඩං ලහුකං වික්කීයති, වික්කිණාති. නො චෙ, භගිනිඝරෙ ඨපෙත්වා පක්කමති. අනාථපිණ්ඩිකොපි තථෙව කරොති. ස්වායං තදාපි තෙනෙව කරණීයෙන අගමාසි. තං සන්ධායෙතං වුත්තං. 242. Im achten Sutta bezieht sich „kenacideva karaṇīyena“ („wegen eines gewissen Geschäfts“) auf Handelsgeschäfte. Anāthapiṇḍika und der Großkaufmann von Rājagaha waren Schwäger (sie hatten jeweils die Schwester des anderen geheiratet). Wann immer in Rājagaha neu eingetroffene Waren sehr wertvoll wurden, nahm der Großkaufmann von Rājagaha diese, reiste mit fünfhundert Karren nach Sāvatthī, machte in einer Entfernung von einer Yojana Halt und ließ seine Ankunft ankündigen. Anāthapiṇḍika ging ihm entgegen, erwies ihm große Gastfreundschaft, ließ ihn in seinen eigenen Wagen steigen und zog mit ihm nach Sāvatthī ein. Wenn sich jene Waren schnell verkaufen ließen, verkaufte er sie. Wenn nicht, lagerte er sie im Haus seiner Schwester und reiste ab. Ebenso verfuhr auch Anāthapiṇḍika. Auch zu jener Zeit reiste dieser Anāthapiṇḍika genau aus diesem geschäftlichen Grund dorthin. Im Hinblick darauf wurde dies gesagt. තං දිවසං පන රාජගහසෙට්ඨි යොජනමත්තෙ ඨිතෙන අනාථපිණ්ඩිකෙන ආගතභාවජානනත්ථං පෙසිතං පණ්ණං න සුණි, ධම්මස්සවනත්ථාය විහාරං අගමාසි. සො ධම්මකථං සුත්වා ස්වාතනාය බුද්ධප්පමුඛං භික්ඛුසඞ්ඝං නිමන්තෙත්වා අත්තනො ඝරෙ උද්ධනඛණාපනදාරුඵාලනාදීනි කාරෙසි. අනාථපිණ්ඩිකොපි ‘‘ඉදානි මය්හං පච්චුග්ගමනං කරිස්සති, ඉදානි කරිස්සතී’’ති ඝරද්වාරෙපි පච්චුග්ගමනං අලභිත්වා [Pg.286] අන්තොඝරං පවිට්ඨො පටිසන්ථාරම්පි න බහුං අලත්ථ. ‘‘කිං, මහාසෙට්ඨි, කුසලං දාරකරූපානං? නසි මග්ගෙ කිලන්තො’’ති? එත්තකොව පටිසන්ථාරො අහොසි. සො තස්ස මහාබ්‍යාපාරං දිස්වා, ‘‘කිං නු තෙ, ගහපති, ආවාහො වා භවිස්සතී’’ති? ඛන්ධකෙ (චූළව. 304) ආගතනයෙනෙව කථං පවත්තෙත්වා තස්ස මුඛතො බුද්ධසද්දං සුත්වා පඤ්චවණ්ණං පීතිං පටිලභි. සා තස්ස සීසෙන උට්ඨාය යාව පාදපිට්ඨියා, පාදපිට්ඨියා උට්ඨාය යාව සීසා ගච්ඡති, උභතො උට්ඨාය මජ්ඣෙ ඔසරති, මජ්ඣෙ උට්ඨාය උභතො ගච්ඡති. සො පීතියා නිරන්තරං ඵුට්ඨො, ‘‘බුද්ධොති ත්වං, ගහපති, වදෙසි? බුද්ධො තාහං, ගහපති, වදාමී’’ති එවං තික්ඛත්තුං පුච්ඡිත්වා, ‘‘ඝොසොපි ඛො එසො දුල්ලභො ලොකස්මිං යදිදං බුද්ධො’’ති ආහ. ඉදං සන්ධාය වුත්තං ‘‘අස්සොසි ඛො අනාථපිණ්ඩිකො, ගහපති, බුද්ධො කිර ලොකෙ උප්පන්නො’’ති. An jenem Tag aber schenkte der Großkaufmann von Rājagaha dem Brief keine Beachtung, den Anāthapiṇḍika, der in einer Entfernung von etwa einer Yojana Halt gemacht hatte, gesandt hatte, um seine Ankunft anzukündigen; stattdessen ging er zum Kloster, um das Dhamma zu hören. Nachdem er den Lehrvortrag gehört hatte, lud er für den folgenden Tag die Mönchsgemeinde mit dem Buddha an der Spitze ein und ließ in seinem eigenen Haus Vorbereitungen treffen, wie das Ausheben von Kochstellen, das Spalten von Brennholz und Ähnliches. Auch Anāthapiṇḍika dachte: „Nun wird er mir entgegenkommen, nun wird er es tun“, doch er erhielt nicht einmal am Haustor einen Empfang. Als er das Haus betrat, wurde ihm auch keine große Begrüßung zuteil. „Wie steht es, Großkaufmann, geht es den Kindern gut? Bist du auf dem Weg nicht ermüdet?“ – Dies war die ganze Begrüßung. Als er dessen emsige Betriebsamkeit sah, fragte er: „Wie ist es, Hausvater, steht dir etwa eine Hochzeit bevor?“ Nachdem er das Gespräch ganz nach der im Khandhaka überlieferten Weise gelenkt hatte und aus dessen Mund das Wort „Buddha“ vernahm, erlebte er eine fünfältige Verzückung. Diese stieg von seinem Kopf auf und drang bis zu seinen Fußrücken hinab; von den Fußrücken stieg sie auf und drang bis zum Kopf; von beiden Seiten stieg sie auf und strömte in der Mitte des Körpers zusammen; in der Mitte stieg sie auf und breitete sich nach beiden Seiten hin aus. Beständig von dieser Verzückung durchdrungen, fragte er: „Sagst du ‚Buddha‘, Hausvater?“ – „Ich sage ‚Buddha‘, Hausvater“, antwortete jener. Nachdem er dies dreimal gefragt hatte, sagte er: „Sogar dieser Ruf ‚Buddha‘ ist in der Welt schwer zu erlangen.“ Darauf bezieht sich das Wort: „Anāthapiṇḍika, der Hausvater, hörte: ‚Ein Buddha soll in der Welt erschienen sein!‘“ එතදහොසි අකාලො ඛො අජ්ජාති සො කිර තං සෙට්ඨිං පුච්ඡි, ‘‘කුහිං ගහපති සත්ථා විහරතී’’ති? අථස්ස සො – ‘‘බුද්ධා නාම දුරාසදා ආසීවිසසදිසා හොන්ති, සත්ථා සිවථිකාය වසති, න සක්කා තත්ථ තුම්හාදිසෙහි ඉමාය වෙලාය ගන්තු’’න්ති ආචික්ඛි. අථස්ස එතදහොසි. බුද්ධගතාය සතියා නිපජ්ජීති තංදිවසං කිරස්ස භණ්ඩසකටෙසු වා උපට්ඨාකෙසු වා චිත්තම්පි න උප්පජ්ජි, සායමාසම්පි න අකාසි, සත්තභූමිකං පන පාසාදං ආරුය්හ සුපඤ්ඤත්තාලඞ්කතවරසයනෙ ‘‘බුද්ධො බුද්ධො’’ති සජ්ඣායං කරොන්තොව නිපජ්ජිත්වා නිද්දං ඔක්කමි. තෙන වුත්තං ‘‘බුද්ධගතාය සතියා නිපජ්ජී’’ති. „Da dachte er: ‚Heute ist es unzeitgemäß‘“ – es heißt nämlich, er fragte jenen Großkaufmann: „Wo, Hausvater, weilt der Meister?“ Da erklärte dieser ihm: „Die Buddhas sind wahrlich schwer zugänglich, sie sind wie giftige Schlangen. Der Meister weilt beim Leichenfeld. Für jemanden wie dich ist es unmöglich, zu dieser Stunde dorthin zu gehen.“ Da hatte er diesen Gedanken. „Er legte sich mit auf den Buddha gerichteter Achtsamkeit nieder“ bedeutet: An jenem Tag entstand in ihm nicht einmal ein Gedanke an seine Warenwagen oder seine Diener; er nahm nicht einmal das Abendessen zu sich. Vielmehr stieg er in den siebenstöckigen Palast hinauf, legte sich auf das wohlbereitete, geschmückte, edle Lager, rezitierte fortlaufend „Buddha, Buddha“ und schlief schließlich ein. Daher heißt es: „Er legte sich mit auf den Buddha gerichteter Achtsamkeit nieder.“ රත්තියා සුදං තික්ඛත්තුං උට්ඨාසි පභාතන්ති මඤ්ඤමානොති පඨමයාමෙ තාව වීතිවත්තෙ උට්ඨාය බුද්ධං අනුස්සරි, අථස්ස බලවප්පසාදො උදපාදි, පීතිආලොකො අහොසි, සබ්බතමං විගච්ඡි, දීපසහස්සුජ්ජලං විය චන්දුට්ඨානං සූරියුට්ඨානං විය ච ජාතං. සො ‘‘පපාදං ආපන්නො වතම්හි, සූරියො උග්ගතො’’ති උට්ඨාය ආකාසතලෙ ඨිතං චන්දං උල්ලොකෙත්වා ‘‘එකොව යාමො ගතො, අඤ්ඤෙ ද්වෙ අත්ථී’’ති පුන පවිසිත්වා නිපජ්ජි. එතෙනුපායෙන මජ්ඣිමයාමාවසානෙපි පච්ඡිමයාමාවසානෙපීති තික්ඛත්තුං උට්ඨාසි. පච්ඡිමයාමාවසානෙ පන බලවපච්චූසෙයෙව උට්ඨාය ආකාසතලං ආගන්ත්වා [Pg.287] මහාද්වාරාභිමුඛොව අහොසි, සත්තභූමිකද්වාරං සයමෙව විවටං අහොසි. සො පාසාදා ඔරුය්හ අන්තරවීථිං පටිපජ්ජි. „Er stand in der Nacht dreimal auf im Glauben, es sei bereits Morgenstunde“ bedeutet: Als die erste Nachtwache vergangen war, stand er auf und dachte an den Buddha. Da entstand in ihm tiefes Vertrauen, und es erschien ein Licht der Verzückung; alle Dunkelheit schwand dahin. Es wurde hell, als würden tausend Lampen brennen, oder als ginge der Mond oder die Sonne auf. Er dachte: „Ich bin wohl in Unachtsamkeit verfallen, die Sonne ist bereits aufgegangen!“ Er stand auf, blickte zum Mond am Himmel empor und stellte fest: „Erst eine Nachtwache ist vergangen, zwei stehen noch aus.“ So ging er wieder hinein und legte sich nieder. Auf diese Weise stand er dreimal auf: am Ende der mittleren Nachtwache und am Ende der letzten Nachtwache. Am Ende der letzten Nachtwache aber, zur Zeit der starken Morgendämmerung, stand er auf, trat ins Freie und wandte sich direkt dem Haupttor zu. Das Tor des siebenstöckigen Palastes öffnete sich von selbst. Er stieg vom Palast hinab und betrat die Hauptstraße. විවරිංසූති ‘‘අයං මහාසෙට්ඨි ‘බුද්ධුපට්ඨානං ගමිස්සාමී’ති නික්ඛන්තො, පඨමදස්සනෙනෙව සොතාපත්තිඵලෙ පතිට්ඨාය තිණ්ණං රතනානං අග්ගුපට්ඨාකො හුත්වා අසදිසං සඞ්ඝාරාමං කත්වා චාතුද්දිසස්ස අරියගණස්ස අනාවටද්වාරො භවිස්සති, න යුත්තමස්ස ද්වාරං පිදහිතු’’න්ති චින්තෙත්වා විවරිංසු. අන්තරධායීති රාජගහං කිර ආකිණ්ණමනුස්සං අන්තොනගරෙ නව කොටියො, බහිනගරෙ නවාති තං උපනිස්සාය අට්ඨාරස මනුස්සකොටියො වසන්ති. අවෙලාය මතමනුස්සෙ බහි නීහරිතුං අසක්කොන්තා අට්ටාලකෙ ඨත්වා බහිද්වාරෙ ඛිපන්ති. මහාසෙට්ඨි නගරතො බහිනික්ඛන්තමත්තොව අල්ලසරීරං පාදෙන අක්කමි, අපරම්පි පිට්ඨිපාදෙන පහරි. මක්ඛිකා උප්පතිත්වා පරිකිරිංසු. දුග්ගන්ධො නාසපුටං අභිහනි. බුද්ධප්පසාදො තනුත්තං ගතො. තෙනස්ස ආලොකො අන්තරධායි, අන්ධකාරො පාතුරහොසි. සද්දමනුස්සාවෙසීති ‘‘සෙට්ඨිස්ස උස්සාහං ජනෙස්සාමී’’ති සුවණ්ණකිඞ්කිණිකං ඝට්ටෙන්තො විය මධුරස්සරෙන සද්දං අනුස්සාවෙසි. „Sie öffneten“ bedeutet: Sie [die Gottheiten] dachten: „Dieser Großkaufmann ist ausgezogen mit dem Gedanken: ‚Ich will gehen, um dem Buddha zu dienen.‘ Bereits beim ersten Sehen wird er in der Frucht des Stromeintritts gefestigt sein, wird zum hervorragendsten Diener der Drei Juwelen werden, wird ein unvergleichliches Kloster errichten und seine Tore für die edle Gemeinschaft der vier Himmelsrichtungen unverschlossen halten. Es ist nicht recht, ihm das Tor verschlossen zu halten.“ So dachten sie und öffneten es. „Es verschwand“ bedeutet: Rājagaha war von Menschen dicht bevölkert; neunzig Millionen (neun Koṭis) lebten innerhalb der Stadt, neunzig Millionen außerhalb, sodass in ihrer Umgebung insgesamt einhundertachtzig Millionen Menschen wohnten. Wenn es ihnen zu ungewöhnlicher Zeit unmöglich war, die Verstorbenen aus der Stadt hinauszubringen, stellten sie sich auf die Wehrtürme und warfen sie vor das äußere Tor. Sobald der Großkaufmann aus der Stadt hinaustrat, trat er mit dem Fuß auf einen frischen Leichnam; an einen anderen stieß er mit dem Fußrücken. Fliegen flogen auf und umschwärmten ihn. Ein übler Gestank drang in seine Nase. Seine gläubige Freude am Buddha schwand dahin. Dadurch verschwand sein Licht, und tiefe Finsternis trat ein. „Er ließ eine Stimme vernehmen“ bedeutet: Mit dem Gedanken „Ich will dem Kaufmann Mut einflößen“ ließ er mit süßer Stimme einen Ruf ertönen, ähnlich dem Klingen eines goldenen Glöckchens. සතං කඤ්ඤාසහස්සානීති පුරිමපදානිපි ඉමිනාව සහස්සපදෙන සද්ධිං සම්බන්ධනීයානි. යථෙව හි සතං කඤ්ඤාසහස්සානි, සතං සහස්සානි හත්ථී, සතං සහස්සානි අස්සා, සතං සහස්සානි රථාති අයමෙත්ථ අත්ථො. ඉති එකෙකසතසහස්සමෙව දීපිතං. පදවීතිහාරස්සාති පදවීතිහාරො නාම සමගමනෙ ද්වින්නං පදානං අන්තරෙ මුට්ඨිරතනමත්තං. කලං නාග්ඝන්ති සොළසින්ති තං එකං පදවීතිහාරං සොළසභාගෙ කත්වා තතො එකො කොට්ඨාසො පුන සොළසධා, තතො එකො සොළසධාති එවං සොළස වාරෙ සොළසධා භින්නස්ස එකො කොට්ඨාසො සොළසිකලා නාම, තං සොළසිකලං එතානි චත්තාරි සතසහස්සානි න අග්ඝන්ති. ඉදං වුත්තං හොති – සතං හත්ථිසහස්සානි සතං අස්සසහස්සානි සතං රථසහස්සානි සතං කඤ්ඤාසහස්සානි, තා ච ඛො ආමුක්කමණිකුණ්ඩලා සකලජම්බුදීපරාජධීතරො වාති ඉමස්මා එත්තකා ලාභා විහාරං ගච්ඡන්තස්ස තස්මිං සොළසිකලසඞ්ඛාතෙ පදෙසෙ පවත්තචෙතනාව උත්තරිතරාති. ඉදං පන විහාරගමනං කස්ස වසෙන ගහිතන්ති? විහාරං ගන්ත්වා අනන්තරායෙන සොතාපත්තිඵලෙ පතිට්ඨහන්තස්ස. ‘‘ගන්ධමාලාදීහි පූජං කරිස්සාමි[Pg.288], චෙතියං වන්දිස්සාමි, ධම්මං සොස්සාමි, දීපපූජං කරිස්සාමි, සඞ්ඝං නිමන්තෙත්වා දානං දස්සාමි, සික්ඛාපදෙසු වා සරණෙසු වා පතිට්ඨහිස්සාමී’’ති ගච්ඡතොපි වසෙන වට්ටතියෙව. „Hunderttausend Jungfrauen“ bedeutet: Auch die vorhergehenden Wörter sind mit diesem Wort „tausend“ zu verbinden. Der Sinn hierbei ist nämlich: „Ebenso wie hunderttausend Jungfrauen, [gibt es] hunderttausend Elefanten, hunderttausend Pferde, hunderttausend Wagen.“ So wird für jedes Einzelne jeweils ein Hunderttausend aufgezeigt. „Eines Vorwärtsschrittes“ bedeutet: Ein Vorwärtsschritt ist bei normalem Gehen der Abstand zwischen zwei Füßen im Ausmaß einer Faust mit ausgestrecktem Daumen. „Sind nicht einmal einen sechzehnten Teil wert“ bedeutet: Wenn man diesen einen Schritt in sechzehn Teile teilt, und davon einen Teil wiederum in sechzehn Teile, und davon wiederum einen in sechzehn Teile – und dies auf diese Weise sechzehnmal wiederholt, so nennt man den so durch sechzehnfaches Teilen entstandenen Bruchteil einen „sechzehnten Bruchteil“. Diesen sechzehnten Bruchteil sind jene vierhunderttausend Dinge nicht wert. Dies bedeutet: Verglichen mit diesem gewaltigen Gewinn von hunderttausend Elefanten, hunderttausend Pferden, hunderttausend Wagen und hunderttausend Jungfrauen – und diese sind wahrlich Königstöchter aus ganz Jambudīpa, die mit Edelsteinohrringen geschmückt sind –, ist der reine Wille (cetanā), der in jenem als ein sechzehnter Bruchteil bezeichneten Bereich beim Gehen zum Kloster entsteht, weitaus vorzüglicher. Unter wessen Gesichtspunkt aber wird dieser Gang zum Kloster hier verstanden? Unter dem Gesichtspunkt dessen, der zum Kloster geht und ohne Hindernisse in der Frucht des Stromeintritts gefestigt wird. Aber auch unter dem Gesichtspunkt dessen, der im Geist geht: „Ich will mit Duftstoffen, Blumen usw. verehren, das Heiligtum verehren, das Dhamma hören, eine Lampenverehrung darbringen, die Saṅgha einladen und eine Gabe spenden, oder mich in den Tugendregeln oder den Zufluchten festigen“ – auch unter dessen Gesichtspunkt ist es durchaus zutreffend. අන්ධකාරො අන්තරධායීති සො කිර චින්තෙසි – ‘‘අහං එකකොති සඤ්ඤං කරොමි, අනුයුත්තාපි මෙ අත්ථි, කස්මා භායාමී’’ති සූරො අහොසි. අථස්ස බලවා බුද්ධප්පසාදො උදපාදි. තස්මා අන්ධකාරො අන්තරධායීති. සෙසවාරෙසුපි එසෙව නයො. අපිච පුරතො පුරතො ගච්ඡන්තො භිංසනකෙ සුසානමග්ගෙ අට්ඨිකසඞ්ඛලිකසමංසලොහිතන්තිආදීනි අනෙකවිධානි කුණපානි අද්දස. සොණසිඞ්ගාලාදීනං සද්දං අස්සොසි. තං සබ්බං පරිස්සයං පුනප්පුනං බුද්ධගතං පසාදං වඩ්ඪෙත්වා මද්දන්තො අගමාසියෙව. "Die Dunkelheit verschwand": Er dachte wohl: „Ich mache mir die Vorstellung, allein zu sein, doch ich habe auch Gefährten, die mir folgen; warum sollte ich mich fürchten?“, und so wurde er mutig. Da entstand in ihm ein starkes Vertrauen zum Buddha. Deshalb verschwand die Dunkelheit. Auch bei den übrigen Malen ist dies die Methode. Zudem sah er, als er weiter und weiter voranschritt, auf dem schreckenerregenden Friedhofsweg verschiedene Arten von Kadavern, wie Skelette mitsamt Fleisch und Blut und so weiter. Er hörte die Laute von Hunden, Schakalen und anderen Tieren. All diese Gefahren überwand er, indem er sein auf den Buddha ausgerichtetes Vertrauen immer wieder stärkte, und ging einfach weiter. එහි සුදත්තාති සො කිර සෙට්ඨි ගච්ඡමානොව චින්තෙසි – ‘‘ඉමස්මිං ලොකෙ බහූ පූරණකස්සපාදයො තිත්ථියා ‘මයං බුද්ධා මයං බුද්ධා’ති වදන්ති, කථං නු ඛො අහං සත්ථු බුද්ධභාවං ජානෙය්‍ය’’න්ති? අථස්ස එතදහොසි – ‘‘මය්හං ගුණවසෙන උප්පන්නං නාමං මහාජනො ජානාති, කුලදත්තියං පන මෙ නාමං අඤ්ඤත්‍ර මයා න කොචි ජානාති. සචෙ බුද්ධො භවිස්සති, කුලදත්තිකනාමෙන මං ආලපිස්සතී’’ති. සත්ථා තස්ස චිත්තං ඤත්වා එවමාහ. "Komm, Sudatta!": Der Großkaufmann dachte wohl auf dem Weg: „In dieser Welt behaupten viele Sektenführer wie Pūraṇa Kassapa und andere: ‚Wir sind Buddhas, wir sind Buddhas‘. Wie kann ich wohl das Buddhatum des Meisters erkennen?“ Da kam ihm folgender Gedanke: „Meinen Namen, der aufgrund meiner Tugenden entstanden ist, kennt die Allgemeinheit. Meinen von der Familie gegebenen Namen jedoch kennt außer mir niemand. Wenn er ein Buddha ist, wird er mich mit meinem Familiennamen anreden.“ Der Meister erkannte seine Gedanken und sprach so. පරිනිබ්බුතොති කිලෙසපරිනිබ්බානෙන පරිනිබ්බුතො. ආසත්තියොති තණ්හායො. සන්තින්ති කිලෙසවූපසමං. පප්පුය්‍යාති පත්වා. ඉදඤ්ච පන වත්වා සත්ථා තස්ස අනුපුබ්බිකථං කථෙත්වා මත්ථකෙ චත්තාරි සච්චානි පකාසෙසි. සෙට්ඨි ධම්මදෙසනං සුත්වා සොතාපත්තිඵලෙ පතිට්ඨාය බුද්ධප්පමුඛං භික්ඛුසඞ්ඝං නිමන්තෙත්වා පුනදිවසතො පට්ඨාය මහාදානං දාතුං ආරභි. බිම්බිසාරාදයො සෙට්ඨිස්ස සාසනං පෙසෙන්ති – ‘‘ත්වං ආගන්තුකො, යං නප්පහොති, තං ඉතො ආහරාපෙහී’’ති. සො ‘‘අලං තුම්හෙ බහුකිච්චා’’ති සබ්බෙ පටික්ඛිපිත්වා පඤ්චහි සකටසතෙහි ආනීතවිභවෙන සත්තාහං මහාදානං අදාසි. දානපරියොසානෙ ච භගවන්තං සාවත්ථියං වස්සාවාසං පටිජානාපෙත්වා රාජගහස්ස ච සාවත්ථියා [Pg.289] ච අන්තරෙ යොජනෙ යොජනෙ සතසහස්සං දත්වා පඤ්චචත්තාලීස විහාරෙ කාරෙන්තො සාවත්ථිං ගන්ත්වා ජෙතවනමහාවිහාරං කාරෙත්වා බුද්ධප්පමුඛස්ස භික්ඛුසඞ්ඝස්ස නිය්‍යාදෙසීති. අට්ඨමං. "Erloschen" (parinibbuto) bedeutet erloschen durch das Erlöschen der Befleckungen. "Anhaftungen" (āsattiyo) bedeutet Begehren. "Frieden" (santi) bedeutet die Stillung der Befleckungen. "Erreicht habend" (pappuyya) bedeutet erlangt habend. Nachdem der Meister dies gesprochen hatte, hielt er für ihn die stufenweise Lehrrede und verkündete am Ende die vier Wahrheiten. Der Großkaufmann hörte die Lehrverkündigung, gründete sich in der Frucht des Stromeintritts, lud die vom Buddha angeführte Mönchsgemeinschaft ein und begann, ab dem folgenden Tag ein großes Almosen zu geben. Bimbisāra und andere sandten dem Großkaufmann Botschaften: „Du bist ein Gast; was immer nicht ausreicht, das lass von hier bringen.“ Er wies alle mit den Worten ab: „Es ist genug, ihr habt viele Pflichten“, und gab sieben Tage lang eine große Gabe mit dem Reichtum, den er auf fünfhundert Wagen herbeigeschafft hatte. Am Ende der Almosengabe bat er den Erhabenen um das Versprechen, die Regenzeitklausur in Sāvatthī zu verbringen. Zwischen Rājagaha und Sāvatthī gab er Yojana für Yojana einhunderttausend aus, ließ fünfundvierzig Klöster errichten, reiste nach Sāvatthī, ließ das große Jetavana-Kloster erbauen und übergab es der vom Buddha angeführten Mönchsgemeinschaft. Das achte. 9. පඨමසුක්කාසුත්තවණ්ණනා 9. Die Erklärung des ersten Sukka-Suttas. 243. නවමෙ රථිකාය රථිකන්ති එකං රථිකං ගහෙත්වා තතො අපරං ගච්ඡන්තො රථිකාය රථිකං උපසඞ්කමන්තො නාම හොති. සිඞ්ඝාටකෙපි එසෙව නයො. එත්ථ ච රථිකාති රච්ඡා. සිඞ්ඝාටකන්ති චතුක්කං. කිං මෙ කතාති කිං ඉමෙ කතා? කිං කරොන්තීති අත්ථො. මධුපීතාව සෙයරෙති ගන්ධමධුපානං පීතා විය සයන්ති. ගන්ධමධුපානං පීතො කිර සීසං උක්ඛිපිතුං න සක්කොති, අසඤ්ඤී හුත්වා සයතෙව. තස්මා එවමාහ. 243. Im neunten Sutta bedeutet „von Straße zu Straße“ (rathikāya rathikaṃ), dass jemand, nachdem er eine Straße betreten hat, von dort zu einer anderen geht; dies nennt man „von Straße zu Straße tretend“. Auch bei „an Wegkreuzungen“ gilt dieselbe Methode. Hierbei ist „rathikā“ eine Straße. „Siṅghāṭaka“ ist eine Straßenkreuzung. „Was haben diese getan?“ (kiṃ me katā) hat die Bedeutung von: „Was tun sie?“. „Sie schlafen wie Honigtrinker“ (madhupītāva seyare) bedeutet, dass sie schlafen, als hätten sie süßen Gewürztrunk getrunken. Wer nämlich süßen Gewürztrunk getrunken hat, kann den Kopf nicht heben, verliert das Bewusstsein und schläft einfach. Deshalb sagte er dies. තඤ්ච පන අප්පටිවානීයන්ති තඤ්ච පන ධම්මං අප්පටිවානීයං දෙසෙති. බාහිරකඤ්හි සුමධුරම්පි භොජනං පුනප්පුනං භුඤ්ජන්තස්ස න රුච්චති, ‘‘අපනෙථ, කිං ඉමිනා’’ති? පටිවානෙතබ්බං අපනෙතබ්බං හොති, න එවමයං ධම්මො. ඉමං හි ධම්මං පණ්ඩිතා වස්සසතම්පි වස්සසහස්සම්පි සුණන්තා තිත්තිං න ගච්ඡන්ති. තෙනාහ ‘‘අප්පටිවානීය’’න්ති. අසෙචනකමොජවන්ති අනාසිත්තකං ඔජවන්තං. යථා හි බාහිරානි අසම්භින්නපායාසාදීනිපි සප්පිමධුසක්ඛරාහි ආසිත්තානි යොජිතානෙව මධුරානි ඔජවන්තානි හොන්ති, න එවමයං ධම්මො. අයං හි අත්තනො ධම්මතාය මධුරො චෙව ඔජවා ච, න අඤ්ඤෙන උපසිත්තො. තෙනාහ ‘‘අසෙචනකමොජව’’න්ති. පිවන්ති මඤ්ඤෙ සප්පඤ්ඤාති පණ්ඩිතපුරිසා පිවන්ති විය. වලාහකමෙව පන්ථගූති වලාහකන්තරතො නික්ඛන්තඋදකං ඝම්මාභිතත්තා පථිකා විය. නවමං. „Und jene unaufhörliche Lehre“ (tañca pana appaṭivānīyaṃ): Er verkündet diese Lehre als unaufhörlich (nicht zurückzuweisen). Denn eine weltliche Speise gefällt einem, selbst wenn sie sehr süß ist, bei wiederholtem Essen nicht mehr, sodass man sagt: „Tragt es weg, was soll ich damit?“. Sie ist zurückzuweisen und wegzuschaffen. Nicht so verhält es sich mit dieser Lehre. Denn selbst wenn Weise diese Lehre hundert oder tausend Jahre lang hören, erlangen sie keine Sättigung. Deshalb heißt es „unaufhörlich“. „Rein und nahrhaft“ (asecanakamojavaṃ) bedeutet ungegossen (ohne künstliche Zusätze) und voller Nährkraft. Denn während weltliche Speisen wie unvermischter Milchreis und so weiter erst dann süß und nahrhaft sind, wenn sie mit Butterschmalz, Honig und Zucker übergossen und zubereitet wurden, verhält es sich mit dieser Lehre nicht so. Diese ist nämlich von Natur aus sowohl süß als auch nahrhaft und nicht mit einem anderen Geschmack übergossen. Deshalb heißt es „rein und nahrhaft“. „Die Weisen trinken sie wohl“ (pivanti maññe sappaññā) bedeutet, dass weise Menschen sie gleichsam trinken. „Wie Wanderer das Wolkenwasser“ (valāhakameva panthagū) bezieht sich darauf, wie von der Hitze gequälte Wanderer das aus einer Wolke fallende Wasser trinken. Das neunte. 10-11. දුතියසුක්කාසුත්තාදිවණ්ණනා 10-11. Die Erklärung des zweiten Sukka-Suttas und der folgenden. 244. දසමෙ පුඤ්ඤං වත පසවි බහුන්ති බහුං වත පුඤ්ඤං පසවතීති. දසමං. 244. Im zehnten Sutta bedeutet „er hat wahrlich viel Verdienst erzeugt“ (puññaṃ vata pasavi bahuṃ): Er bringt wahrlich viel Verdienst hervor. Das zehnte. 245. එකාදසමං උත්තානමෙව. එකාදසමං. 245. Das elfte Sutta ist leicht verständlich. Das elfte. 12. ආළවකසුත්තවණ්ණනා 12. Die Erklärung des Āḷavaka-Suttas 246. ද්වාදසමෙ ආළවියන්ති ආළවීති තං රට්ඨම්පි නගරම්පි. තඤ්ච භවනං නගරස්ස අවිදූරෙ ගාවුතමත්තෙ ඨිතං. භගවා තත්ථ විහරන්තො තං නගරං උපනිස්සාය [Pg.290] ආළවියං විහරතීති වුත්තො. ආළවකස්ස යක්ඛස්ස භවනෙති එත්ථ පන අයමනුපුබ්බිකථා – ආළවකො කිර රාජා විවිධනාටකූපභොගං ඡඩ්ඩෙත්වා චොරපටිබාහනත්ථං පටිරාජනිසෙධනත්ථං බ්‍යායාමකරණත්ථඤ්ච සත්තමෙ සත්තමෙ දිවසෙ මිගවං ගච්ඡන්තො එකදිවසං බලකායෙන සද්ධිං කතිකං අකාසි – ‘‘යස්ස පස්සෙන මිගො පලායති, තස්සෙව සො භාරො’’ති. අථ තස්සෙව පස්සෙන මිගො පලායි, ජවසම්පන්නො රාජා ධනුං ගහෙත්වා පත්තිකොව තියොජනං තං මිගං අනුබන්ධි. එණිමිගා ච තියොජනවෙගා එව හොන්ති. අථ පරික්ඛීණජවං තං උදකං විය පවිසිත්වා ඨිතං වධිත්වා ද්විධා ඡෙත්වා අනත්ථිකොපි මංසෙන ‘‘නාසක්ඛි මිගං ගහෙතු’’න්ති අපවාදමොචනත්ථං කාජෙනාදාය ආගච්ඡන්තො නගරස්සාවිදූරෙ බහලපත්තපලාසං මහානිග්‍රොධං දිස්වා පරිස්සමවිනොදනත්ථං තස්ස මූලමුපගතො. තස්මිඤ්ච නිග්‍රොධෙ ආළවකො යක්ඛො මහාරාජසන්තිකා භවනං ලභිත්වා මජ්ඣන්හිකසමයෙ තස්ස රුක්ඛස්ස ඡායාය ඵුට්ඨොකාසං පවිට්ඨෙ පාණිනො ඛාදන්තො පටිවසති. සො තං දිස්වා ඛාදිතුං උපගතො. රාජා තෙන සද්ධිං කතිකං අකාසි – ‘‘මුඤ්ච මං, අහං තෙ දිවසෙ දිවසෙ මනුස්සඤ්ච ථාලිපාකඤ්ච පෙසෙස්සාමී’’ති. යක්ඛො – ‘‘ත්වං රාජූපභොගෙන පමත්තො න සරිස්සසි, අහං පන භවනං අනුපගතඤ්ච අනනුඤ්ඤාතඤ්ච ඛාදිතුං න ලභාමි, ස්වාහං භවන්තම්පි ජීයෙය්‍ය’’න්ති න මුඤ්චි. රාජා ‘‘යං දිවසං න පෙසෙමි, තං දිවසං මං ගහෙත්වා ඛාදා’’ති අත්තානං අනුජානිත්වා තෙන මුත්තො නගරාභිමුඛො අගමාසි. 12. Im zwölften Sutta bedeutet „in Āḷavī“ (āḷaviyaṃ): „Āḷavī“ bezeichnet sowohl das Land als auch die Stadt. Und jene Wohnstätte des Yakkha lag unweit der Stadt, etwa eine Meile (Gāvuta) entfernt. Da der Erhabene dort verweilte, wird gesagt, dass er in Abhängigkeit von dieser Stadt in Āḷavī weilte. Zu „in der Behausung des Yakkha Āḷavaka“ (āḷavakassa yakkhassa bhavane) folgt hier die fortlaufende Vorgeschichte: Der König von Āḷavī, so heißt es, gab die verschiedenen Genüsse von Theateraufführungen auf und ging an jedem siebten Tag zur Jagd, um Diebe abzuwehren, feindliche Könige zurückzuhalten und sich körperlich zu ertüchtigen. Eines Tages vereinbarte er mit seinem Gefolge: „An wessen Seite ein Wildtier entkommt, auf dem liegt die Last.“ Da entkam ein Hirsch an der Seite des Königs selbst. Der laufstarke König nahm seinen Bogen und verfolgte den Hirsch zu Fuß über drei Yojanas. Die Antilopen haben nämlich eine Ausdauer von genau drei Yojanas. Als das Tier seine Kraft erschöpft hatte, ins Wasser gelaufen war und dort stehen blieb, tötete er es, teilte es in zwei Hälften und trug es, obwohl er eigentlich keine Verwendung für das Fleisch hatte, auf einer Tragstange mit sich, um dem Vorwurf zu entgehen, er sei nicht in der Lage gewesen, das Wild zu fangen. Auf dem Rückweg sah er unweit der Stadt einen großen Banyanbaum mit dichtem Laubwerk und trat an dessen Fuß, um sich von der Erschöpfung auszuruhen. In diesem Banyanbaum hauste der Yakkha Āḷavaka, der diese Wohnstätte von den Großkönigen erhalten hatte; er fraß Lebewesen, die zur Mittagszeit den schattigen Bereich des Baumes betraten. Als er den König sah, trat er heran, um ihn zu fressen. Der König schloss ein Abkommen mit ihm: „Lass mich frei! Ich werde dir Tag für Tag einen Menschen und einen Topf gekochten Reis schicken.“ Der Yakkha sagte: „Du wirst, durch die königlichen Genüsse abgelenkt, nicht daran denken. Ich aber darf niemanden fressen, der meine Behausung nicht betritt oder mir nicht ausdrücklich überlassen wurde; wenn ich dich freilasse, könnte ich auch dich verlieren“, und ließ ihn nicht frei. Der König willigte ein: „An dem Tag, an dem ich niemanden schicke, nimm mich selbst und friss mich!“, und nachdem er sich selbst so verpfändet hatte, wurde er freigelassen und ging in Richtung der Stadt. බලකායො මග්ගෙ ඛන්ධාවාරං බන්ධිත්වා ඨිතො රාජානං දිස්වා, ‘‘කිං, මහාරාජ, අයසමත්තභයා එවං කිලන්තොසී’’ති? වදන්තො පච්චුග්ගන්ත්වා පටිග්ගහෙසි. රාජා තං පවත්තිං අනාරොචෙත්වා නගරං ගන්ත්වා කතපාතරාසො නගරගුත්තිකං ආමන්තෙත්වා එතමත්ථං ආරොචෙසි. නගරගුත්තිකො – ‘‘කිං, දෙව, කාලපරිච්ඡෙදො කතො’’ති ආහ? න කතො භණෙති. දුට්ඨු කතං, දෙව, අමනුස්සා හි පරිච්ඡින්නමත්තමෙව ලභන්ති, අපරිච්ඡින්නෙ පන ජනපදස්සාබාධො භවිස්සති, හොතු දෙව, කිඤ්චාපි එවමකාසි, අප්පොස්සුක්කො ත්වං රජ්ජසුඛමනුභොහි, අහමෙත්ථ කාතබ්බං කරිස්සාමීති. සො කාලස්සෙව වුට්ඨාය බන්ධනාගාරද්වාරෙ ඨත්වා යෙ යෙ වජ්ඣා හොන්ති, තෙ තෙ සන්ධාය ‘‘යො ජීවිතත්ථිකො, සො නික්ඛමතූ’’ති [Pg.291] භණති. යො පඨමං නික්ඛමති, තං ගෙහං නෙත්වා න්හාපෙත්වා භොජෙත්වා ච ‘‘ඉමං ථාලිපාකං යක්ඛස්ස දෙහී’’ති පෙසෙති. තං රුක්ඛමූලං පවිට්ඨමත්තංයෙව යක්ඛො භෙරවං අත්තභාවං නිම්මිනිත්වා මූලකන්දං විය ඛාදි. යක්ඛානුභාවෙන කිර මනුස්සානං කෙසාදීනි උපාදාය සකලසරීරං නවනීතපිණ්ඩං විය හොති, යක්ඛස්ස භත්තං ගාහාපෙතුං ගතපුරිසා තං දිස්වා භීතා යථාමිත්තං ආරොචෙසුං. තතො පභුති ‘‘රාජා චොරෙ ගහෙත්වා යක්ඛස්ස දෙතී’’ති මනුස්සා චොරකම්මතො පටිවිරතා. තතො අපරෙන සමයෙන නවචොරානං අභාවෙන පුරාණචොරානඤ්ච පරික්ඛයෙන බන්ධනාගාරානි සුඤ්ඤානි අහෙසුං. Als das Heer, das auf dem Weg ein Lager aufgeschlagen hatte und dort aufgestellt war, den König sah, ging es ihm entgegen, empfing ihn und sprach: ‚Bist du, o großer König, nur aus Furcht vor bloßem Ehrverlust so erschöpft?‘ Der König ging, ohne diesen Vorfall jemandem mitzuteilen, in die Stadt. Nachdem er gefrühstückt hatte, rief er den Stadtgouverneur zu sich und berichtete ihm diese Angelegenheit. Der Stadtgouverneur fragte: ‚O Herr, wurde eine zeitliche Frist festgelegt?‘ ‚Es wurde keine festgelegt, mein Lieber‘, antwortete der König. ‚Das war schlecht gemacht, o Herr! Denn Nicht-Menschen erhalten nur das, was genau festgelegt ist. Wenn es jedoch unbegrenzt bleibt, wird Bedrängnis über das Land kommen. Doch sei es drum, o Herr, auch wenn du so gehandelt hast, sei unbesorgt und genieße das Glück der Herrschaft. Ich werde in dieser Angelegenheit das Nötige tun.‘ Dieser erhob sich in aller Frühe, stellte sich an das Tor des Gefängnisses und sagte im Hinblick auf jene, die zum Tode verurteilt waren: ‚Wer am Leben bleiben will, der trete heraus!‘ Wer als Erster heraustrat, den ließ er in sein Haus bringen, baden und speisen, und sandte ihn dann mit den Worten: ‚Bring diesen Topf mit gekochtem Reis dem Yakkha!‘ Sobald jener den Fuß des Baumes betreten hatte, nahm der Yakkha eine schreckliche Gestalt an und verschlang ihn wie eine Wurzelknolle. Durch die übernatürliche Macht des Yakkha soll der ganze Körper der Menschen, angefangen von den Haaren, weich wie ein Klumpen frischer Butter werden. Die Männer, die mitgegangen waren, um die Speise für den Yakkha überbringen zu lassen, sahen dies, gerieten in Schrecken und berichteten es ihren Freunden. Von da an hielten sich die Menschen vom Diebstahl zurück, weil sie sagten: ‚Der König nimmt die Diebe fest und gibt sie dem Yakkha.‘ Später, als es keine neuen Diebe mehr gab und die alten Diebe aufgebraucht waren, wurden die Gefängnisse leer. අථ නගරගුත්තිකො රඤ්ඤො ආරොචෙසි. රාජා අත්තනො ධනං නගරරච්ඡාසු ඡඩ්ඩාපෙසි ‘‘අප්පෙව නාම කොචි ලොභෙන ගණ්හෙය්‍යා’’ති. තං පාදෙනපි කොචි නච්ඡුපි. සො චොරෙ අලභන්තො අමච්චානං ආරොචෙසි. අමච්චා ‘‘කුලපටිපාටියා එකමෙකං ජිණ්ණකං පෙසෙම, සො පකතියාපි මච්චුපථෙ වත්තතී’’ති ආහංසු. රාජා ‘‘අම්හාකං පිතරං අම්හාකං පිතාමහං පෙසෙතීති මනුස්සා ඛොභං කරිස්සන්ති, මා වො එතං රුච්චී’’ති වාරෙසි. ‘‘තෙන හි, දෙව, දාරකං පෙසෙම උත්තානසෙය්‍යකං, තථාවිධස්ස හි ‘මාතා මෙ’ති ‘පිතා මෙ’ති සිනෙහො නත්ථී’’ති ආහංසු. රාජා අනුජානි. තෙ තථා අකංසු. නගරෙ දාරකමාතරො ච දාරකෙ ගහෙත්වා ගබ්භිනියො ච පලායිත්වා පරජනපදෙ දාරකෙ සංවඩ්ඪෙත්වා ආනෙන්ති. එවං ද්වාදස වස්සානි ගතානි. Daraufhin berichtete der Stadtgouverneur dem König davon. Der König ließ sein eigenes Geld auf den Straßen der Stadt verstreuen, in der Hoffnung: ‚Vielleicht nimmt es jemand aus Gier an sich.‘ Doch niemand wagte es, dieses Geld auch nur mit dem Fuß zu berühren. Da der König keine Diebe fand, berichtete er dies den Ministern. Die Minister sagten: ‚Lasst uns der Reihe nach aus jeder Familie jeweils einen Greis senden; ein solcher befindet sich ja ohnehin schon auf dem Weg des Todes.‘ Der König verbot dies jedoch und sagte: ‚Die Menschen werden Aufruhr stiften und klagen: „Er schickt unsere Väter und Großväter fort!“ Dies soll euch nicht gefallen.‘ Sie sagten: ‚Wenn dem so ist, o Herr, lasst uns einen Säugling senden, der noch auf dem Rücken liegt. Denn ein solches Kind hat noch keine Zuneigung im Sinne von „das ist meine Mutter“ oder „das ist mein Vater“.‘ Der König willigte ein. Sie handelten dementsprechend. Die Mütter der Kinder in der Stadt nahmen ihre Kinder, und auch die schwangeren Frauen flohen in ein anderes Land, zogen ihre Kinder dort auf und brachten sie erst dann zurück. Auf diese Weise vergingen zwölf Jahre. තතො එකදිවසං සකලනගරං විචිනිත්වා එකම්පි දාරකං අලභිත්වා අමච්චා රඤ්ඤො ආරොචෙසුං – ‘‘නත්ථි, දෙව, නගරෙ දාරකො ඨපෙත්වා අන්තෙපුරෙ තව පුත්තං ආළවකකුමාර’’න්ති. රාජා ‘‘යථා මම පුත්තො පියො, එවං සබ්බලොකස්ස, අත්තනා පන පියතරං නත්ථි, ගච්ඡථ තම්පි දත්වා මම ජීවිතං රක්ඛථා’’ති. තෙන ච සමයෙන ආළවකස්ස මාතා පුත්තං න්හාපෙත්වා මණ්ඩෙත්වා දුකූලචුම්බටකෙ කත්වා අඞ්කෙ සයාපෙත්වා නිසින්නා හොති. රාජපුරිසා රඤ්ඤො ආණාය තත්ථ ගන්ත්වා විප්පලපන්තියා තස්සා සොළසන්නඤ්ච දෙවිසහස්සානං සද්ධිං ධාතියා තං ආදාය පක්කමිංසු, ‘‘ස්වෙ යක්ඛභක්ඛො භවිස්සතී’’ති. තංදිවසඤ්ච භගවා පච්චූසසමයං පච්චුට්ඨාය [Pg.292] ජෙතවනවිහාරෙ ගන්ධකුටියං මහාකරුණාසමාපත්තිං සමාපජ්ජිත්වා බුද්ධචක්ඛුනා ලොකං ඔලොකෙන්තො අද්දස ආළවකස්ස කුමාරස්ස අනාගාමිඵලුප්පත්තියා උපනිස්සයං යක්ඛස්ස ච සොතාපත්තිඵලුප්පත්තියා, දෙසනාපරියොසානෙ ච චතුරාසීතිපාණසහස්සානං ධම්මචක්ඛුපටිලාභස්සාති. සො විභාතාය රත්තියා පුරිමභත්තකිච්චං කත්වා සුනිට්ඨිතපච්ඡාභත්තකිච්චො කාළපක්ඛූපොසථදිවසෙ වත්තමානෙ ඔග්ගතෙ සූරියෙ එකො අදුතියො පත්තචීවරමාදාය පාදමග්ගෙනෙව සාවත්ථිතො තිංස යොජනානි ගන්ත්වා තස්ස යක්ඛස්ස භවනං පාවිසි. තෙන වුත්තං ‘‘ආළවකස්ස යක්ඛස්ස භවනෙ’’ති. Danach suchten die Minister eines Tages die gesamte Stadt ab, fanden jedoch kein einziges Kind und berichteten dem König: ‚O Herr, es gibt kein Kind mehr in der Stadt, außer deinem eigenen Sohn, dem Prinzen Āḷavaka, im inneren Palast.‘ Der König sprach: ‚So wie mir mein Sohn lieb ist, so ist er es allen Menschen. Doch es gibt nichts, was einem lieber ist als das eigene Selbst. Geht hin, gebt auch ihn hin und rettet mein Leben!‘ Zu jener Zeit saß die Mutter von Āḷavaka da; sie hatte ihren Sohn gebadet, geschmückt, auf ein Kissen aus feiner Seide gelegt und ließ ihn auf ihrem Schoß schlummern. Die königlichen Diener gingen auf Befehl des Königs dorthin, nahmen das Kind mitsamt der Amme inmitten des Wehklagens der Mutter und der sechzehntausend königlichen Gemahlinnen an sich und zogen ab, indem sie sagten: ‚Morgen wird er die Nahrung des Yakkha sein.‘ An jenem Tag erhob sich der Erhabene zur Morgendämmerung im Jetavana-Kloster in der Duftkammer, trat in die Sammlung des Großen Mitleids ein und blickte mit dem Buddha-Auge auf die Welt. Dabei sah er, dass Prinz Āḷavaka die Voraussetzung besaß, die Frucht der Nie-Wiederkehr zu erlangen, dass der Yakkha die Voraussetzung besaß, die Frucht des Stromeintritts zu erlangen, und dass am Ende der Lehrrede vierundachtzigtausend Lebewesen das Auge der Lehre erlangen würden. Als die Nacht vergangen war, verrichtete er seine morgendlichen Pflichten. Nachdem er seine Pflichten nach dem Mahl wohlerledigt hatte, begab er sich am Uposatha-Tag der dunklen Mondhälfte, als die Sonne untergegangen war, ganz allein, nur mit Schale und Gewand versehen, zu Fuß von Sāvatthi aus auf den dreißig Yojanas weiten Weg und betrat die Behausung des besagten Yakkha. Daher heißt es: ‚In der Behausung des Yakkha Āḷavaka‘. කිං පන භගවා යස්මිං නිග්‍රොධෙ ආළවකස්ස භවනං, තස්ස මූලෙ විහාසි, උදාහු භවනෙයෙවාති? භවනෙයෙව. යථෙව හි යක්ඛා අත්තනො භවනං පස්සන්ති, තථා භගවාපි. සො තත්ථ ගන්ත්වා භවනද්වාරෙ අට්ඨාසි. තදා ආළවකො හිමවන්තෙ යක්ඛසමාගමං ගතො හොති. තතො ආළවකස්ස ද්වාරපාලො ගද්‍රභො නාම යක්ඛො භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා වන්දිත්වා, ‘‘කිං, භන්තෙ, භගවා විකාලෙ ආගතො’’ති ආහ. ආම, ගද්‍රභ, ආගතොම්හි, සචෙ තෙ අගරු, විහරෙය්‍යාමෙකරත්තං ආළවකස්ස භවනෙති. න මෙ, භන්තෙ, ගරු, අපිච ඛො සො යක්ඛො කක්ඛළො ඵරුසො, මාතාපිතූනම්පි අභිවාදනාදීනි න කරොති, මා රුච්චි භගවතො ඉධ වාසොති. ජානාමි, ගද්‍රභ, තස්ස සභාවං, න කොචි මමන්තරායො භවිස්සති. සචෙ තෙ අගරු, විහරෙය්‍යාමෙකරත්තන්ති. Verweilte der Erhabene aber am Fuße jenes Banyanbaumes, auf dem sich die Behausung des Āḷavaka befand, oder direkt in der Behausung? In der Behausung selbst. Denn genau so, wie die Yakkhas ihre eigenen Behausungen sehen, so sieht sie auch der Erhabene. Er begab sich dorthin und stellte sich an das Tor der Behausung. Zu jener Zeit war Āḷavaka zu einer Versammlung der Yakkhas im Himalaja gereist. Da trat Āḷavakas Torhüter, ein Yakkha namens Gadrabha, an den Erhabenen heran, verneigte sich ehrfurchtsvoll vor ihm und fragte: ‚Wie kommt es, o Herr, dass der Erhabene zu so ungewohnter Stunde hergekommen ist?‘ ‚Ja, Gadrabha, ich bin gekommen. Wenn es dir keine Last bereitet, würden wir gerne eine Nacht in der Behausung des Āḷavaka verbringen.‘ ‚Mir bereitet es keine Last, o Herr, aber dieser Yakkha ist grimmig und grausam. Selbst seinen eigenen Eltern erweist er keinen Gruß oder andere Ehrerbietungen. Möge dem Erhabenen ein Aufenthalt hier nicht gefallen.‘ ‚Ich kenne seinen Charakter, Gadrabha. Mir wird kein Unheil widerfahren. Wenn es dir keine Last bereitet, möchten wir eine Nacht hier verbringen.‘ දුතියම්පි ගද්‍රභො යක්ඛො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අග්ගිතත්තකපාලසදිසො, භන්තෙ, ආළවකො, මාතාපිතරොති වා සමණබ්‍රාහ්මණාති වා ධම්මොති වා න ජානාති, ඉධාගතානං පන චිත්තක්ඛෙපම්පි කරොති, හදයම්පි ඵාලෙති, පාදෙපි ගහෙත්වා පරසමුද්දං වා පරචක්කවාළං වා ඛිපතී’’ති. දුතියම්පි භගවා ආහ – ‘‘ජානාමි, ගද්‍රභ, සචෙපි තෙ අගරු, විහරෙය්‍යාමෙකරත්ත’’න්ති. න මෙ, භන්තෙ, ගරු, අපිච ඛො සො යක්ඛො අත්තනො අනාරොචෙත්වා අනුජානන්තං මං ජීවිතාපි වොරොපෙය්‍ය, ආරොචෙමි, භන්තෙ, තස්සාති. යථාසුඛං[Pg.293], ගද්‍රභ, ආරොචෙහීති. ‘‘තෙන හි, භන්තෙ, ත්වමෙව ජානාහී’’ති භගවන්තං අභිවාදෙත්වා හිමවන්තාභිමුඛො පක්කාමි. භවනද්වාරම්පි සයමෙව භගවතො විවරමදාසි. භගවා අන්තොභවනං පවිසිත්වා යත්ථ අභිලක්ඛිතෙසු මඞ්ගලදිවසාදීසු නිසීදිත්වා ආළවකො සිරිං අනුභොති, තස්මිංයෙව දිබ්බරතනමයෙ පල්ලඞ්කෙ නිසීදිත්වා සුවණ්ණාභං මුඤ්චි. තං දිස්වා යක්ඛස්ස ඉත්ථියො ආගන්ත්වා භගවන්තං වන්දිත්වා සම්පරිවාරෙත්වා නිසීදිංසු. භගවා ‘‘පුබ්බෙ තුම්හෙ දානං දත්වා සීලං සමාදියිත්වා පූජනෙය්‍යං පූජෙත්වා ඉමං සම්පත්තිං පත්තා, ඉදානිපි තථෙව කරොථ, මා අඤ්ඤමඤ්ඤං ඉස්සාමච්ඡරියාභිභූතා විහරථා’’තිආදිනා නයෙන තාසං පකිණ්ණකධම්මකථං කථෙසි. තා භගවතො මධුරනිග්ඝොසං සුත්වා සාධුකාරසහස්සානි දත්වා භගවන්තං සම්පරිවාරෙත්වා නිසීදිංසුයෙව. ගද්‍රභොපි හිමවන්තං ගන්ත්වා ආළවකස්සාරොචෙසි – ‘‘යග්ඝෙ, මාරිස, ජානෙය්‍යාසි විමානෙ තෙ භගවා නිසින්නො’’ති. සො ගද්‍රභස්ස සඤ්ඤං අකාසි ‘‘තුණ්හී හොහි, ගන්ත්වා කත්තබ්බං කරිස්සාමී’’ති. පුරිසමානෙන කිර ලජ්ජිතො අහොසි, තස්මා ‘‘මා කොචි පරිසමජ්ඣෙ සුණෙය්‍යා’’ති එවමකාසි. Ein zweites Mal sprach der Yakkha Gadrabha zum Erhabenen: „Herr, Āḷavaka gleicht einer glühenden Tonscherbe; er respektiert weder Eltern, Asketen und Brahmanen noch die Lehre. Und jenen, die hierher kommen, verwirrt er den Geist, zerreißt ihr Herz oder packt sie an den Füßen und schleudert sie über das Meer oder über das andere Weltensystem.“ Ein zweites Mal sprach der Erhabene: „Ich weiß es, Gadrabha. Wenn es dir keine Umstände bereitet, wollen wir für eine einzige Nacht hier verweilen.“ – „Herr, mir bereitet es keine Umstände, aber wenn dieser Yakkha, ohne selbst informiert worden zu sein, erfährt, dass ich [Ihnen] die Erlaubnis erteilt habe, könnte er mich des Lebens berauben. Ich werde es ihm mitteilen, Herr.“ – „Tu, wie es dir beliebt, Gadrabha, teile es ihm mit.“ – „Wenn dem so ist, Herr, mögt Ihr selbst entscheiden.“ Nachdem er sich vor dem Erhabenen ehrfurchtsvoll verneigt hatte, brach er in Richtung des Himavanta auf. Selbst das Tor des Palastes öffnete sich von selbst für den Erhabenen. Der Erhabene betrat das Innere des Palastes und setzte sich genau auf jenen mit göttlichen Juwelen besetzten Thron, auf dem Āḷavaka an feierlichen Glückstagen zu sitzen pflegte, um seine Pracht zu genießen, und strahlte ein goldenes Licht aus. Als die Frauen des Yakkha dieses sahen, kamen sie herbei, verneigten sich vor dem Erhabenen, umringten ihn und setzten sich nieder. Der Erhabene hielt für sie eine vielseitige Lehrrede, beginnend mit den Worten: „Zuvor habt ihr Gaben gespendet, die Tugendregeln auf euch genommen, die Ehrwürdigen verehrt und so diesen Wohlstand erlangt. Tut auch jetzt genau dasselbe und lebt nicht von gegenseitigem Neid und Geiz beherrscht.“ Als sie die süße Stimme des Erhabenen hörten, riefen sie tausendfaches „Sādhu“ aus, umringten den Erhabenen und blieben einfach so sitzen. Auch Gadrabha ging zum Himavanta und berichtete Āḷavaka: „Mögest du wissen, edler Freund, der Erhabene sitzt in deinem Palast.“ Dieser gab Gadrabha ein Zeichen: „Schweig! Ich werde hingehen und tun, was zu tun ist.“ Er schämte sich nämlich wegen seines Männerstolzes; deshalb tat er dies, damit niemand inmitten der Versammlung davon höre. තදා සාතාගිරහෙමවතා භගවන්තං ජෙතවනෙයෙව වන්දිත්වා ‘‘යක්ඛසමාගමං ගමිස්සාමා’’ති සපරිවාරා නානායානෙහි ආකාසෙන ගච්ඡන්ති. ආකාසෙ ච යක්ඛානං සබ්බත්ථ මග්ගො නත්ථි, ආකාසට්ඨානි විමානානි පරිහරිත්වා මග්ගට්ඨානෙනෙව මග්ගො හොති. ආළවකස්ස පන විමානං භූමට්ඨං සුගුත්තං පාකාරපරික්ඛිත්තං සුසංවිහිතද්වාරඅට්ටාලකගොපුරං උපරි කංසජාලසඤ්ඡන්නං මඤ්ජූසසදිසං තියොජනං උබ්බෙධෙන, තස්ස උපරි මග්ගො හොති. තෙ තං පදෙසමාගම්ම ගන්තුං නාසක්ඛිංසු. බුද්ධානං හි නිසින්නොකාසස්ස උපරිභාගෙන යාව භවග්ගා කොචි ගන්තුං න සක්කොති. තෙ ‘‘කිමිද’’න්ති? ආවජ්ජෙත්වා භගවන්තං දිස්වා ආකාසෙ ඛිත්තලෙඩ්ඩු විය ඔරුය්හ වන්දිත්වා ධම්මං සුත්වා පදක්ඛිණං කත්වා, ‘‘යක්ඛසමාගමං ගච්ඡාම භගවා’’ති තීණි වත්ථූනි පසංසන්තා යක්ඛසමාගමං අගමංසු. ආළවකො තෙ දිස්වා, ‘‘ඉධ නිසීදථා’’ති පටික්කම්ම ඔකාසමදාසි. තෙ ආළවකස්ස නිවෙදෙසුං – ‘‘ලාභා තෙ, ආළවක, යස්ස තෙ භවනෙ භගවා විහරති, ගච්ඡාවුසො, භගවන්තං පයිරුපාසස්සූ’’ති. එවං භගවා භවනෙයෙව විහාසි, න යස්මිං නිග්‍රොධෙ [Pg.294] ආළවකස්ස භවනං, තස්ස මූලෙති. තෙන වුත්තං – ‘‘එකං සමයං භගවා ආළවියං විහරති ආළවකස්ස යක්ඛස්ස භවනෙ’’ති. Damals verneigten sich Sātāgira und Hemavata vor dem Erhabenen noch im Jetavana-Kloster, und mit dem Gedanken „Wir wollen zur Versammlung der Yakkhas gehen“ reisten sie mit ihrem Gefolge in verschiedenen Fahrzeugen durch die Luft. Und in der Luft gibt es für die Yakkhas nicht überall einen Weg; sie müssen die in der Luft schwebenden Paläste meiden, und nur dort, wo Platz für einen Weg ist, verläuft der Pfad. Der Palast des Āḷavaka jedoch stand auf der Erde, war gut gesichert, von Mauern umgeben, mit wohlgeordneten Toren, Wachtürmen und Torbauten versehen, oben mit Netzen aus Bronze bedeckt, glich einer Schatulle und war drei Yojanas hoch. Über diesem Palast verlief der Luftweg. Als sie an jenen Ort kamen, konnten sie nicht weiterreisen. Denn über der Stelle, an der die Buddhas sitzen, kann niemand bis hinauf zur höchsten Existenzebene fliegen. Sie dachten nach: „Was ist das?“, erblickten den Erhabenen, stiegen herab wie eine Scholle, die in die Luft geworfen wurde, verneigten sich, hörten die Lehre, umrundeten ihn ehrfurchtsvoll und sagten: „Wir gehen zur Yakkha-Versammlung, o Erhabener.“ Indem sie die Drei Juwelen priesen, begaben sie sich zur Versammlung der Yakkhas. Als Āḷavaka sie sah, rückte er beiseite, gab ihnen Platz und sagte: „Setzt euch hierher.“ Sie teilten Āḷavaka mit: „Es ist ein Gewinn für dich, Āḷavaka, dass der Erhabene in deinem Palast weilt. Geh, Freund, und erweise dem Erhabenen deine Aufwartung!“ So weilte der Erhabene genau im Palast und nicht am Fuße des Banyanbaumes, in dem sich Āḷavakas Wohnstätte befand. Deshalb wurde gesagt: „Zu einer Zeit weilte der Erhabene in Āḷavī im Palast des Yakkha Āḷavaka.“ අථ ඛො ආළවකො…පෙ… එතදවොච – ‘‘නික්ඛම, සමණා’’ති කස්මා පනායං එතදවොච? රොසෙතුකාමතාය. තත්‍රෙවං ආදිතො පභුති සම්බන්ධො වෙදිතබ්බො – අයං හි යස්මා අස්සද්ධස්ස සද්ධාකථා දුක්කථා හොති දුස්සීලාදීනං සීලාදිකථා විය, තස්මා තෙසං යක්ඛානං සන්තිකා භගවතො පසංසං සුත්වායෙව අග්ගිම්හි පක්ඛිත්තලොණසක්ඛරා විය අබ්භන්තරෙ කොපෙන තටතටායමානහදයො හුත්වා ‘‘කො සො භගවා නාම, යො මම භවනං පවිට්ඨො’’ති ආහ. තෙ අහංසු – ‘‘න ත්වං, ආවුසො, ජානාසි භගවන්තං අම්හාකං සත්ථාරං, යො තුසිතභවනෙ ඨිතො පඤ්චමහාවිලොකිතං විලොකෙත්වා’’තිආදිනා නයෙන යාව ධම්මචක්කපවත්තනා කථෙන්තා පටිසන්ධිආදීසු ද්වත්තිංස පුබ්බනිමිත්තානි වත්වා, ‘‘ඉමානිපි ත්වං, ආවුසො, අච්ඡරියානි නාද්දසා’’ති? චොදෙසුං. සො දිස්වාපි කොධවසෙන ‘‘නාද්දස’’න්ති ආහ. ආවුසො ආළවක, පස්සෙය්‍යාසි වා ත්වං, න වා, කො තයා අත්ථො පස්සතා වා අපස්සතා වා? කිං ත්වං කරිස්සසි අම්හාකං සත්ථුනො, යො ත්වං තං උපනිධාය චලක්කකුධ-මහාඋසභසමීපෙ තදහුජාතවච්ඡකො විය, තිධා පභින්නමත්තවාරණසමීපෙ භිඞ්කපොතකො විය, භාසුරවිලම්බිතකෙසරසොභිතක්ඛන්ධස්ස මිගරඤ්ඤො සමීපෙ ජරසිඞ්ගාලො විය, දියඩ්ඪයොජනසතපවඩ්ඪකායසුපණ්ණරාජසමීපෙ ඡින්නපක්ඛකාකපොතකො විය ඛායසි, ගච්ඡ යං තෙ කරණීයං, තං කරොහීති. එවං වුත්තෙ දුට්ඨො ආළවකො උට්ඨහිත්වා මනොසිලාතලෙ වාමපාදෙන ඨත්වා – ‘‘පස්සථ දානි තුම්හාකං වා සත්ථා මහානුභාවො, අහං වා’’ති දක්ඛිණපාදෙන සට්ඨියොජනමත්තං කෙලාසපබ්බතකූටං අක්කමි. තං අයොකූටපහටො විය නිද්ධන්තඅයොපිණ්ඩො පපටිකායො මුඤ්චි, සො තත්‍ර ඨත්වා, ‘‘අහං ආළවකො’’ති උග්ඝොසෙසි. සකලජම්බුදීපං සද්දො ඵරි. Da sprach Āḷavaka… [und so weiter] … Folgendes: „Tritt heraus, Asket!“ Warum aber sprach er dies? Aus dem Wunsch heraus, ihn zu provozieren. Hierbei ist der Zusammenhang von Anfang an wie folgt zu verstehen: Denn wie für einen Sittenlosen eine Rede über Tugend eine unliebsame Rede ist, so ist für einen Ungläubigen eine Rede über das Vertrauen eine unliebsame Rede. Als er daher von jenen Yakkhas das Lob des Erhabenen hörte, wurde sein Herz in seinem Inneren vor brennendem Zorn wie ein ins Feuer geworfenes Salzstück, das prasselnd zerplatzt, und er sagte: „Wer ist denn dieser sogenannte Erhabene, der meinen Palast betreten hat?“ Sie sagten: „Weißt du etwa nicht, Freund, von dem Erhabenen, unserem Lehrer, der im Tusita-Himmel verweilte, die fünf großen Betrachtungen anstellte…“ und so weiter, indem sie alles bis zur Drehung des Rades der Lehre erzählten und die zweiunddreißig Vorzeichen bei seiner Empfängnis erwähnten, fragten sie ihn anklagend: „Hast du, Freund, all diese Wunder nicht gesehen?“ Obwohl er sie gesehen hatte, sagte er aus Zorn: „Ich habe sie nicht gesehen!“ – „Freund Āḷavaka, ob du sie nun siehst oder nicht, welchen Nutzen hat jemand wie du davon, ob er sie sieht oder nicht? Was willst du unserem Lehrer anhaben? Im Vergleich zu ihm erscheinst du wie ein am selben Tag geborenes Kälbchen neben einem mächtigen Stier mit bebendem Buckel, wie ein neugeborenes Elefantenbaby neben einem wilden, dreifach brünstigen Elefantenbullen, wie ein alter Schakal neben dem Löwenkönig, dessen Schultern durch eine glänzende, herabhängende Mähne verschönert sind, oder wie ein junger Rabe mit gebrochenen Flügeln neben dem Garuda-König, dessen Körper einhundertfünfzig Yojanas misst. Geh! Was immer du tun musst, das tu!“ Als dies gesagt wurde, erhob sich der boshafte Āḷavaka, stellte sich mit dem linken Fuß auf eine Realgar-Felsplatte und rief: „Seht nun, wer von größerer Macht ist – euer Lehrer oder ich!“ Dann trat er mit dem rechten Fuß auf den sechzig Yojanas hohen Gipfel des Berges Kelāsa. Dieser splitterte in unzählige Teile ab, wie ein glühender Eisenklumpen, der mit einem eisernen Vorschlaghammer getroffen wird. Dort stehend schrie er aus: „Ich bin Āḷavaka!“ Der Schall verbreitete sich über ganz Jambudīpa. චත්තාරො කිර සද්දා සකලජම්බුදීපෙ සූයිංසු – යඤ්ච පුණ්ණකො යක්ඛසෙනාපති ධනඤ්ජයකොරබ්‍යරාජානං ජූතං ජිනිත්වා අප්ඵොටෙත්වා ‘‘අහං ජිනි’’න්ති උග්ඝොසෙසි; යඤ්ච සක්කො දෙවානමින්දො කස්සපභගවතො සාසනෙ ඔසක්කන්තෙ විස්සකම්මදෙවපුත්තං සුනඛං කරිත්වා – ‘‘අහං පාපභික්ඛූ ච [Pg.295] පාපභික්ඛුනියො ච උපාසකෙ ච උපාසිකායො ච සබ්බෙව ච අධම්මවාදිනො ඛාදාමී’’ති උග්ඝොසාපෙසි; යඤ්ච කුසජාතකෙ පභාවතිහෙතු සත්තහි රාජූහි නගරෙ උපරුද්ධෙ පභාවතිං අත්තනා සහ හත්ථික්ඛන්ධෙ ආරොපෙත්වා නගරා නික්ඛම්ම – ‘‘අහං සීහස්සරමහාකුසරාජා’’ති මහාපුරිසො උග්ඝොසෙසි; යඤ්ච කෙලාසමුද්ධනි ඨත්වා ආළවකොති. තදා හි සකලජම්බුදීපෙ ද්වාරෙ ඨත්වා උග්ඝොසිතසදිසං අහොසි. තියොජනසහස්සවිත්ථතො ච හිමවාපි සඞ්කම්පි යක්ඛස්සානුභාවෙන. Es heißt, dass vier Laute auf der gesamten Insel Jambudīpa zu vernehmen waren: erstens, als der Yakṣa-General Puṇṇaka den König Dhanañjaya Korabya im Würfelspiel besiegte, in die Hände klatschte und laut ausrief: "Ich habe gewonnen!"; zweitens, als Sakka, der Herrscher der Götter, zur Zeit des Niedergangs der Lehre des erhabenen Kassapa den Göttersohn Vissakamma in einen großen schwarzen Hund verwandelte und ausrufen ließ: "Ich werde die sündigen Mönche und sündigen Nonnen, die sündigen Laienanhänger und sündigen Laienanhängerinnen sowie alle, die Unrecht lehren, verschlingen!"; drittens, als im Kusa-Jātaka die Stadt wegen der Prinzessin Pabhāvatī von sieben Königen belagert wurde und das Große Wesen die Prinzessin Pabhāvatī zu sich auf den Nacken des Elefanten hob, aus der Stadt auszog und laut ausrief: "Ich bin der große König Kusa mit der Stimme eines Löwen!"; und viertens, als der Yakṣa Āḷavaka auf dem Gipfel des Berges Kelāsa stand und seinen Ruf erschallen ließ. Damals war es in ganz Jambudīpa so, als stünde jemand an jeder Haustür und würde rufen. Und selbst der dreitausend Yojanas breite Himavanta-Wald erbebte durch die Macht des Yakṣas. සො වාතමණ්ඩලං සමුට්ඨාපෙසි – ‘‘එතෙනෙව සමණං පලාපෙස්සාමී’’ති. තෙ පුරත්ථිමාදිභෙදා වාතා සමුට්ඨහිත්වා අඩ්ඪයොජනයොජනද්වියොජනතියොජනප්පමාණානි පබ්බතකූටානි පදාලෙත්වා වනගච්ඡරුක්ඛාදීනි උම්මූලං කත්වා, ආළවිනගරං පක්ඛන්තා ජිණ්ණහත්ථිසාලාදීනි චුණ්ණෙන්තා ඡදනිට්ඨකා ආකාසෙ විධමෙන්තා. භගවා ‘‘මා කස්සචි උපරොධො හොතූ’’ති අධිට්ඨාසි. තෙ වාතා දසබලං පත්වා චීවරකණ්ණමත්තම්පි චාලෙතුං නාසක්ඛිංසු. තතො මහාවස්සං සමුට්ඨාපෙසි. ‘‘උදකෙන අජ්ඣොත්ථරිත්වා සමණං මාරෙස්සාමී’’ති. තස්සානුභාවෙන උපරූපරි සතපටලසහස්සපටලාදිභෙදා වලාහකා උට්ඨහිත්වා පවස්සිංසු. වුට්ඨිධාරාවෙගෙන පථවී ඡිද්දා අහොසි. වනරුක්ඛාදීනං උපරි මහොඝො ආගන්ත්වා දසබලස්ස චීවරෙ උස්සාවබින්දුමත්තම්පි තෙමෙතුං නාසක්ඛි. තතො පාසාණවස්සං සමුට්ඨාපෙසි. මහන්තානි මහන්තානි පබ්බතකූටානි ධූමායන්තානි පජ්ජලන්තානි ආකාසෙනාගන්ත්වා දසබලං පත්වා දිබ්බමාලාගුළානි සම්පජ්ජිංසු. තතො පහරණවස්සං සමුට්ඨාපෙසි. එකතොධාරාඋභතොධාරාඅසිසත්තිඛුරප්පාදයො ධූමායන්තා පජ්ජලන්තා ආකාසෙනාගන්ත්වා දසබලං පත්වා දිබ්බපුප්ඵානි අහෙසුං. තතො අඞ්ගාරවස්සං සමුට්ඨාපෙසි. කිංසුක වණ්ණා අඞ්ගාරා ආකාසෙනාගන්ත්වා දසබලස්ස පාදමූලෙ දිබ්බපුප්ඵානි හුත්වා විකීරයිංසු. තතො කුක්කුලවස්සං සමුට්ඨාපෙසි. අච්චුණ්හා කුක්කුලා ආකාසෙනාගන්ත්වා දසබලස්ස පාදමූලෙ චන්දනචුණ්ණං හුත්වා නිපතිංසු. තතො වාලිකවස්සං සමුට්ඨාපෙසි. අතිසුඛුමවාලිකා ධූමායන්තා පජ්ජලන්තා ආකාසෙනාගන්ත්වා දසබලස්ස පාදමූලෙ දිබ්බපුප්ඵානි හුත්වා නිපතිංසු. තතො කලලවස්සං සමුට්ඨාපෙසි. තං කලලවස්සං ධූමායන්තං පජ්ජලන්තං ආකාසෙනාගන්ත්වා දසබලස්ස පාදමූලෙ දිබ්බගන්ධං හුත්වා නිපති. තතො [Pg.296] අන්ධකාරං සමුට්ඨාපෙසි ‘‘භිංසෙත්වා සමණං පලාපෙස්සාමී’’ති. තං චතුරඞ්ගසමන්නාගතං අන්ධකාරසදිසං හුත්වා දසබලං පත්වා සූරියප්පභාවිහතමිව අන්ධකාරං අන්තරධායි. Er erzeugte einen Wirbelsturm im Gedanken: "Allein dadurch werde ich den Asketen in die Flucht schlagen." Diese Stürme, die aus dem Osten und den anderen Himmelsrichtungen aufstiegen, spalteten Berggipfel mit einer Größe von einem halben, einem, zwei oder drei Yojanas, entwurzelten Waldgebüsch und Bäume, fegten über die Stadt Āḷavī hinweg, zermalmten alte Elefantenställe und dergleichen und wirbelten die Dachziegel in die Luft. Der Erhabene fasste den Entschluss: "Niemandem soll ein Schaden entstehen." Als jene Winde den Zehnmächtigen erreichten, vermochten sie nicht einmal den Saum seines Gewandes zu bewegen. Danach ließ er ein gewaltiges Unwetter aufziehen im Gedanken: "Mit Wasser überschwemmend will ich den Asketen töten." Durch seine Macht stiegen nacheinander Wolkenschichten zu Hunderten und Tausenden auf und regneten herab. Durch die Wucht der Regengüsse wurde die Erde aufgerissen. Eine mächtige Flut strömte über die Waldbäume und anderes hinweg, doch sie vermochte das Gewand des Zehnmächtigen nicht einmal wie ein Tautropfen zu benetzen. Danach ließ er einen Steinschlag niedergehen. Gewaltige Berggipfel kamen, Rauch und Flammen ausstoßend, durch die Luft geflogen; doch als sie den Zehnmächtigen erreichten, verwandelten sie sich in göttliche Blumenkränze. Danach ließ er einen Waffenregen niedergehen. Ein- und zweischneidige Schwerter, Speere, Dolche und andere Waffen kamen, Rauch und Flammen ausstoßend, durch die Luft geflogen; doch als sie den Zehnmächtigen erreichten, wurden sie zu göttlichen Blumen. Danach ließ er einen Regen aus glühenden Kohlen niedergehen. Kohlen in der leuchtend roten Farbe von Kiṃsuka-Blüten kamen durch die Luft geflogen, wurden vor den Füßen des Zehnmächtigen zu göttlichen Blumen und fielen herab. Danach ließ er einen heißen Ascheregen niedergehen. Extrem heiße Asche kam durch die Luft geflogen und fiel vor den Füßen des Zehnmächtigen als Sandelholzpulver nieder. Danach ließ er einen Sandregen niedergehen. Äußerst feiner Sand kam, Rauch und Flammen ausstoßend, durch die Luft geflogen und fiel vor den Füßen des Zehnmächtigen als göttliche Blumen nieder. Danach ließ er einen Schlammregen niedergehen. Dieser Schlammregen kam, Rauch und Flammen ausstoßend, durch die Luft geflogen und fiel vor den Füßen des Zehnmächtigen als göttlicher Duft nieder. Danach erzeugte er eine tiefe Finsternis im Gedanken: "Indem ich ihn erschrecke, werde ich den Asketen in die Flucht schlagen." Diese wurde zu einer vierfachen Finsternis, doch als sie den Zehnmächtigen erreichte, schwand sie dahin, als wäre sie vom Sonnenlicht vertrieben worden. එවං යක්ඛො ඉමාහි නවහි වාතවස්සපාසාණපහරණඞ්ගාරකුක්කුලවාලිකකලලන්ධකාරවුට්ඨීහි භගවන්තං පලාපෙතුං අසක්කොන්තො නානාවිධපහරණහත්ථාය අනෙකප්පකාරරූපභූතගණසමාකුලාය චතුරඞ්ගිනියා සෙනාය සයමෙව භගවන්තං අභිගතො. තෙ භූතගණා අනෙකප්පකාරෙ විකාරෙ කත්වා ‘‘ගණ්හථ හනථා’’ති භගවතො උපරි ආගච්ඡන්තා විය හොන්ති. අපිච ඛො නිද්ධන්තලොහපිණ්ඩං විය මක්ඛිකා, භගවන්තං අල්ලීයිතුං අසමත්ථාව අහෙසුං. එවං සන්තෙපි යථා බොධිමණ්ඩෙ මාරො ආගතවෙලායමෙව නිවත්තො, තථා අනිවත්තෙත්වා උපඩ්ඪරත්තිමත්තං බ්‍යාකුලමකංසු. එවං උපඩ්ඪරත්තිමත්තං අනෙකප්පකාරවිභිංසනකදස්සනෙනපි භගවන්තං චාලෙතුං අසක්කොන්තො ආළවකො චින්තෙසි – ‘‘යංනූනාහං කෙනචි අජෙය්‍යං දුස්සාවුධං මුඤ්චෙය්‍ය’’න්ති. Da der Yakṣa den Erhabenen mit diesen neun Plagen von Sturm-, Wasser-, Stein-, Waffen-, Kohlen-, Asche-, Sand-, Schlamm- und Finsternisregen nicht in die Flucht schlagen konnte, rückte er selbst mit einem viergliedrigen Heer, das mit verschiedenartigen Waffen ausgerüstet und von zahlreichen Scharen schrecklicher Geister durchsetzt war, gegen den Erhabenen vor. Jene Geisterscharen nahmen verschiedenste furchterregende Gestalten an, drangen auf den Erhabenen ein, als wollten sie rufen: "Ergreift ihn! Erschlagt ihn!" Doch so wie Fliegen sich nicht auf einem glühenden Eisenkeil niederlassen können, so waren auch sie völlig außerstande, sich dem Erhabenen zu nähern. Trotzdem wichen sie – unähnlich dem Māra am Ort der Erleuchtung, der sogleich nach seiner Ankunft umkehrte – nicht zurück, sondern stifteten bis zur Mitte der Nacht heftigen Tumult an. Als Āḷavaka den Erhabenen selbst nach einer halben Nacht voller verschiedenartigster Schreckensvisionen nicht zu erschüttern vermochte, dachte er bei sich: "Wie wäre es, wenn ich nun die unbesiegbare Gewand-Waffe schleudere?" චත්තාරි කිර ආවුධානි ලොකෙ සෙට්ඨානි – සක්කස්ස වජිරාවුධං, වෙස්සවණස්ස ගදාවුධං, යමස්ස නයනාවුධං, ආළවකස්ස දුස්සාවුධන්ති. යදි හි සක්කො දුට්ඨො වජිරාවුධං සිනෙරුමත්ථකෙ පහරෙය්‍ය, අට්ඨසට්ඨිසහස්සාධිකයොජනසතසහස්සං විනිවිජ්ඣිත්වා හෙට්ඨතො ගච්ඡෙය්‍ය. වෙස්සවණෙන කුජ්ඣනකාලෙ විස්සජ්ජිතං ගදාවුධං බහූනං යක්ඛසහස්සානං සීසං පාතෙත්වා පුන හත්ථපාසං ආගන්ත්වා තිට්ඨති. යමෙන දුට්ඨෙන නයනාවුධෙන ඔලොකිතමත්තෙ අනෙකානි කුම්භණ්ඩසහස්සානි තත්තකපාලෙ තිලා විය ඵරන්තානි විනස්සන්ති. ආළවකො දුට්ඨො සචෙ ආකාසෙ දුස්සාවුධං මුඤ්චෙය්‍ය, ද්වාදස වස්සානි දෙවො න වස්සෙය්‍ය. සචෙ පථවියං මුඤ්චෙය්‍ය. සබ්බරුක්ඛතිණාදීනි සුස්සිත්වා ද්වාදසවස්සන්තරෙ න පුන විරුහෙය්‍යුං. සචෙ සමුද්දෙ මුඤ්චෙය්‍ය, තත්තකපාලෙ උදකබින්දු විය සබ්බමුදකං සුස්සෙය්‍ය. සචෙ සිනෙරුසදිසෙපි පබ්බතෙ මුඤ්චෙය්‍ය, ඛණ්ඩාඛණ්ඩං හුත්වා විකිරෙය්‍ය. සො එවං මහානුභාවං දුස්සාවුධං උත්තරිසාටකං මුඤ්චිත්වා අග්ගහෙසි. යෙභුය්‍යෙන දසසහස්සීලොකධාතුදෙවතා වෙගෙන සන්නිපතිංසු ‘‘අජ්ජ [Pg.297] භගවා ආළවකං දමෙස්සති, තත්ථ ධම්මං සොස්සාමා’’ති යුද්ධදස්සනකාමාපි දෙවතා සන්නිපතිංසු. එවං සකලම්පි ආකාසං දෙවතාහි පරිපුණ්ණමහොසි. Es heißt, dass es vier Waffen auf der Welt gibt, die unübertroffen sind: Sakkas Donnerkeil-Waffe, Vessavaṇas Keulen-Waffe, Yamas Todesblick-Waffe und Āḷavakas Gewand-Waffe. Wenn nämlich der zornige Sakka seine Donnerkeil-Waffe auf den Gipfel des Sineru schleudern würde, würde sie den einhundertachtundsechzigtausend Yojanas hohen Berg Sineru glatt durchbohren und unten wieder austreten. Die Keulen-Waffe, die von Vessavaṇa im Zorn geschleudert wird, schlägt vielen Tausenden von Yakṣas den Kopf ab und kehrt wieder in seine Hand zurück. Sobald der zornige Yama jemanden mit seiner Todesblick-Waffe anschaut, vergehen viele Tausend Kumbhaṇḍa-Dämonen und zerplatzen wie Sesamkörner in einer heißen Pfanne. Wenn der zornige Āḷavaka seine Gewand-Waffe in die Luft schleudern würde, würde es zwölf Jahre lang nicht regnen. Wenn er sie auf die Erde schleudern würde, würden alle Bäume, Gräser und Pflanzen vertrocknen und erst nach Ablauf von zwölf Jahren wieder zu sprießen beginnen. Wenn er sie in den Ozean schleudern würde, würde das gesamte Wasser des Meeres verdampfen wie ein Wassertropfen in einer heißen Pfanne. Wenn er sie gegen einen Berg schleudern würde, selbst wenn dieser dem Sineru gliche, würde dieser in Stücke zerschmettert und weggesprengt werden. Er löste nun sein Obergewand, jene überaus mächtige Gewand-Waffe, und ergriff es. Da kamen die Gottheiten aus dem zehntausendfachen Kosmos rasch herbeigeeilt in dem Gedanken: "Heute wird der Erhabene den Āḷavaka bezähmen; dort werden wir die Lehre vernehmen!" Auch die Götter, die das Schauspiel des Kampfes sehen wollten, versammelten sich. So wurde der gesamte Himmel von Gottheiten erfüllt. අථ ආළවකො භගවතො සමීපෙ උපරූපරි විචරිත්වා වත්ථාවුධං මුඤ්චි. තං අසනිවිචක්කං විය ආකාසෙ භෙරවසද්දං කරොන්තං ධූමායන්තං පජ්ජලන්තං භගවන්තං පත්වා යක්ඛමානමද්දනත්ථං පාදපුඤ්ඡනචොළං හුත්වා පාදමූලෙ නිපති. ආළවකො තං දිස්වා ඡින්නවිසාණො විය උසභො උද්ධතදාඨො විය සප්පො නිත්තෙජො නිම්මදො නිපතිතමානද්ධජො හුත්වා චින්තෙසි – ‘‘දුස්සාවුධම්පි මෙ සමණං නාභිභොසි. කිං නු ඛො කාරණ’’න්ති? ‘‘ඉදං කාරණං, මෙත්තාවිහාරයුත්තො සමණො, හන්ද නං රොසෙත්වා මෙත්තාය වියොජෙමී’’ති ඉමිනා සම්බන්ධෙනෙතං වුත්තං – අථ ඛො ආළවකො යක්ඛො යෙන භගවා…පෙ… නික්ඛම සමණාති. තත්ථායමධිප්පායො – කස්මා මයා අනනුඤ්ඤාතො මම භවනං පවිසිත්වා ඝරසාමිකො විය ඉත්ථාගාරස්ස මජ්ඣෙ නිසින්නොසි? අනනුයුත්තමෙතං සමණස්ස යදිදං අදින්නපරිභොගො ඉත්ථිසංසග්ගො ච? තස්මා යදි ත්වං සමණධම්මෙ ඨිතො, නික්ඛම සමණාති. එකෙ පන – ‘‘එතානි අඤ්ඤානි ච ඵරුසවචනානි වත්වා එවායං එතදවොචා’’ති භණන්ති. Daraufhin ging der Yakkha Āḷavaka in der Nähe des Erhabenen hoch oben in der Luft hin und her und schleuderte seine Gewand-Waffe. Diese flog durch den Himmel, erzeugte ein furchterregendes Getöse wie ein flammendes Donnerrad, rauchte, loderte, erreichte den Erhabenen und fiel, um den Stolz des Yakkha zu brechen, als ein Fußabtreiftuch zu seinen Füßen nieder. Als Āḷavaka dies sah, wurde er wie ein Stier mit gebrochenen Hörnern, wie eine Schlange, deren Giftzähne gezogen wurden, kraftlos, ohne Stolz, mit gesenktem Banner des Hochmuts, und dachte: „Selbst meine Gewand-Waffe konnte diesen Asketen nicht überwältigen. Was mag wohl die Ursache dafür sein?“ [Er überlegte:] „Dies ist der Grund: Der Asket verweilt im Zustand liebevoller Güte. Wohlan, ich werde ihn reizen und ihn von seiner liebevollen Güte abbringen!“ In diesem Zusammenhang wurde folgendes gesagt: „Da ging der Yakkha Āḷavaka dorthin, wo der Erhabene war … und sprach: ‚Tritt hinaus, o Asket!‘“ Hierbei ist die Absicht folgende: „Warum bist du ohne meine Erlaubnis in meinen Palast eingedrungen und sitzt inmitten meines Frauenhauses wie ein Hausherr? Es geziemt sich nicht für einen Asketen, Ungegebenes zu nutzen und Umgang mit Frauen zu haben. Darum, wenn du in der Praxis eines Asketen gefestigt bist, tritt hinaus, o Asket!“ Einige jedoch sagen: „Nachdem er diese und andere raue Worte gesprochen hatte, sagte er dies.“ අථ භගවා – ‘‘යස්මා ථද්ධො පටිථද්ධභාවෙන විනෙතුං න සක්කා, සො හි පටිථද්ධභාවෙ කයිරමානෙ, සෙය්‍යථාපි චණ්ඩස්ස කුක්කුරස්ස නාසාය පිත්තං භින්දෙය්‍ය, සො භිය්‍යොසොමත්තාය චණ්ඩතරො අස්ස, එවං ථද්ධතරො හොති, මුදුනා පන සො සක්කා විනෙතු’’න්ති ඤත්වා, සාධාවුසොති පියවචනෙන තස්ස වචනං සම්පටිච්ඡිත්වා නික්ඛමි. තෙන වුත්තං සාධාවුසොති භගවා නික්ඛමීති. Daraufhin erkannte der Erhabene: „Da ein Unbeugsamer nicht durch Gegenunbeugsamkeit gezähmt werden kann – denn wenn man ihm mit Unbeugsamkeit begegnet, wird er nur noch härter, so wie ein bissiger Hund, auf dessen Nase man Galle gießt, nur noch weitaus wütender werden würde –, so kann er jedoch durch Sanftmut gezähmt werden.“ Nachdem er dies erkannt hatte, willigte er mit den freundlichen Worten „Gut, mein Freund“ in dessen Worte ein und trat hinaus. Deshalb wurde gesagt: „Mit den Worten ‚Gut, mein Freund‘ trat der Erhabene hinaus.“ තතො ආළවකො – ‘‘සුබ්බචො වතායං සමණො එකවචනෙනෙව නික්ඛන්තො, එවං නාම නික්ඛමෙතුං සුඛං සමණං අකාරණෙනෙවාහං සකලරත්තිං යුද්ධෙන අබ්භුය්‍යාසි’’න්ති මුදුචිත්තො හුත්වා පුන චින්තෙසි – ‘‘ඉදානිපි න සක්කා ජානිතුං, කිං නු ඛො සුබ්බචතාය නික්ඛන්තො උදාහු කොධනො. හන්දාහං වීමංසාමී’’ති. තතො පවිස, සමණාති ආහ. අථ සුබ්බචොති මුදුභූතචිත්තවවත්ථානකරණත්ථං පුන පියවචනං වදන්තො සාධාවුසොති භගවා [Pg.298] පාවිසි. ආළවකො පුනප්පුනං තමෙව සුබ්බචභාවං වීමංසන්තො දුතියම්පි තතියම්පි නික්ඛම පවිසාති ආහ. භගවාපි තථා අකාසි. යදි න කරෙය්‍ය, පකතියාපි ථද්ධයක්ඛස්ස චිත්තං ථද්ධතරං හුත්වා ධම්මකථාය භාජනං න භවෙය්‍ය. තස්මා යථා නාම මාතා රොදන්තං පුත්තකං යං සො ඉච්ඡති, තං දත්වා වා කත්වා වා සඤ්ඤාපෙසි තථා භගවා කිලෙසරොදනෙන රොදන්තං යක්ඛං සඤ්ඤාපෙතුං යං සො භණති, තං අකාසි. යථා ච ධාතී ථඤ්ඤං අපිවන්තං දාරකං කිඤ්චි දත්වා උපලාළෙත්වා පායෙති, තථා භගවා යක්ඛං ලොකුත්තරධම්මඛීරං පායෙතුං තස්ස පත්ථිතවචනකරණෙන උපලාළෙන්තො එවමකාසි. යථා ච පුරිසො ලාබුම්හි චතුමධුරං පූරෙතුකාමො තස්සබ්භන්තරං සොධෙති, එවං භගවා යක්ඛස්ස චිත්තෙ ලොකුත්තරචතුමධුරං පූරෙතුකාමො තස්සබ්භන්තරෙ කොධමලං සොධෙතුං යාව තතියං නික්ඛමනපවිසනං අකාසි. Daraufhin dachte Āḷavaka mit besänftigtem Herzen: „Wahrlich, dieser Asket ist folgsam! Er ist auf ein einziges Wort hin hinausgegangen. Gegen einen solchen Asketen, der so leicht zum Hinausgehen zu bewegen ist, habe ich völlig grundlos die ganze Nacht hindurch Krieg geführt!“ Doch er dachte weiter: „Aber auch jetzt kann man es noch nicht sicher wissen. Ist er aus Folgsamkeit hinausgegangen oder aus Zorn? Wohlan, ich werde ihn prüfen!“ Daraufhin sagte er: „Tritt ein, o Asket!“ Da sprach der Erhabene, um die Entschlossenheit in dem nun sanft gestimmten Geist des Yakkha, dass er folgsam sei, zu festigen, wiederum freundliche Worte: „Gut, mein Freund“, und trat ein. Um ebendiese Folgsamkeit immer wieder zu prüfen, sagte Āḷavaka auch ein zweites und ein drittes Mal: „Tritt hinaus! Tritt ein!“ Und der Erhabene tat ebenso. Wenn er dies nicht getan hätte, wäre der Geist des ohnehin von Natur aus unbeugsamen Yakkha noch viel härter geworden, und er wäre kein taugliches Gefäß für eine Lehrrede geworden. Deshalb, gleichwie eine Mutter ihr weinendes Kind beruhigt, indem sie ihm das gibt oder für es tut, was es begehrt, ebenso tat der Erhabene alles, was der Yakkha sagte, um den Yakkha, der gleichsam unter dem Weinen der Befleckungen weinte, zu besänftigen. Und gleichwie eine Amme einem Kind, das keine Muttermilch trinken will, etwas schenkt, es liebkost und so zum Trinken bringt, ebenso tat es der Erhabene, indem er den Yakkha liebkoste und seine Wünsche erfüllte, um ihn die Milch der überweltlichen Lehre trinken zu lassen. Und gleichwie ein Mann, der eine Kürbisflasche mit dem vierfachen süßen Trank füllen will, zuerst deren Inneres reinigt, ebenso führte der Erhabene, um den Schmutz des Zorns im Inneren des Yakkha zu reinigen, da er dessen Geist mit dem überweltlichen vierfachen süßen Trank füllen wollte, bis zum dritten Mal das Hinausgehen und Eintreten aus. අථ ආළවකො ‘‘සුබ්බචො අයං සමණො ‘නික්ඛමා’ති වුත්තො නික්ඛමති, ‘පවිසා’ති වුත්තො පවිසති. යංනූනාහං ඉමං සමණං එවමෙව සකලරත්තිං කිලමෙත්වා පාදෙ ගහෙත්වා පාරගඞ්ගාය ඛිපෙය්‍ය’’න්ති? පාපකං චිත්තං උප්පාදෙත්වා චතුත්ථවාරං ආහ නික්ඛම, සමණාති. තං ඤත්වා භගවා න ඛ්වාහං තන්ති ආහ. එවං වා වුත්තෙ තදුත්තරිකරණීයං පරියෙසමානො පඤ්හං පුච්ඡිතබ්බං මඤ්ඤිස්සති. තං ධම්මකථාය මුඛං භවිස්සතීති ඤත්වා, න ඛ්වාහං තන්ති ආහ. තත්ථ න-ඉති පටික්ඛෙපෙ. ඛොති අවධාරණෙ. අහන්ති අත්තනිදස්සනං. තන්ති හෙතුවචනං. තෙනෙවෙත්ථ ‘‘යස්මා ත්වං එවං චින්තෙසි, තස්මා අහං, ආවුසො, නෙව නික්ඛමිස්සාමි, යං තෙ කරණීයං, තං කරොහී’’ති එවමත්ථො දට්ඨබ්බො. Daraufhin fasste Āḷavaka einen bösen Gedanken: „Dieser Asket ist folgsam: Wenn man ihm sagt: ‚Tritt hinaus!‘, tritt er hinaus; wenn man ihm sagt: ‚Tritt ein!‘, tritt er ein. Wie wäre es, wenn ich diesen Asketen auf diese Weise die ganze Nacht hindurch ermüde, ihn dann an den Füßen packe und an das andere Ufer des Ganges schleudere?“ Nachdem er diesen bösen Gedanken gefasst hatte, sagte er zum vierten Mal: „Tritt hinaus, o Asket!“ Da der Erhabene dies erkannte, sprach er: „Gewiss werde ich das nicht tun (na khvāhaṃ taṃ).“ Denn er wusste: „Wenn dies so gesagt wird, wird er nach einer weiteren Möglichkeit suchen und meinen, eine Frage stellen zu müssen.“ Da er erkannte, dass dies die Einleitung für eine Lehrrede sein würde, sprach er: „Gewiss werde ich das nicht tun.“ Hierbei dient „na“ der Verneinung. „Kho“ dient der Bestärkung. „Ahaṃ“ verweist auf die eigene Person. „Taṃ“ drückt den Grund aus. Daher ist die Bedeutung hier wie folgt zu verstehen: „Da du so denkst, werde ich, mein Freund, keineswegs hinausgehen. Was auch immer du tun musst, das tu!“ තතො ආළවකො යස්මා පුබ්බෙපි ආකාසෙන ගමනවෙලාය – ‘‘කිං නු ඛො එතං සුවණ්ණවිමානං, උදාහු රජතමණිවිමානානං අඤ්ඤතරං, හන්ද නං පස්සාමා’’ති එවං අත්තනො විමානං ආගතෙ ඉද්ධිමන්තෙ තාපසපරිබ්බාජකෙ පඤ්හං පුච්ඡිත්වා විස්සජ්ජෙතුං අසක්කොන්තෙ චිත්තක්ඛෙපාදීහි විහෙඨෙති, තස්මා භගවන්තම්පි තථා විහෙඨෙස්සාමීති මඤ්ඤමානො පඤ්හං තන්තිආදිමාහ. Daraufhin dachte Āḷavaka, da er schon früher übernatürlich begabte Asketen und Wanderbettleute, die auf ihrer Reise durch die Luft zu seinem Palast kamen – mit dem Gedanken: „Was ist das wohl für ein goldener Palast, oder ist es einer aus Silber und Edelsteinen? Wohlan, wir wollen ihn betrachten!“ –, mit Fragen bedrängte und sie, wenn sie diese nicht beantworten konnten, durch Geistesverwirrung und ähnliches quälte, dass er auch den Erhabenen auf dieselbe Weise quälen würde, und sprach die Worte beginnend mit: „Eine Frage [werde ich dir stellen] …“ කුතො පනස්ස පඤ්හාති[Pg.299]? තස්ස කිර මාතාපිතරො කස්සපං භගවන්තං පයිරුපාසිත්වා අට්ඨ පඤ්හෙ සහ විස්සජ්ජනෙන උග්ගහෙසුං. තෙ දහරකාලෙ ආළවකං පරියාපුණාපෙසුං; සො කාලච්චයෙන විස්සජ්ජනං සම්මුස්සි. තතො ‘‘ඉමෙ පඤ්හාපි මා විනස්සන්තූ’’ති සුවණ්ණපට්ඨෙ ජාතිහිඞ්ගුලකෙන ලෙඛාපෙත්වා විමානෙ නික්ඛිපි. එවමෙතෙ පුට්ඨපඤ්හා බුද්ධවිසයාව හොන්ති. භගවා තං සුත්වා යස්මා බුද්ධානං පරිච්චත්තලාභන්තරායො වා ජීවිතන්තරායො වා සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණබ්‍යාමප්පභාදිපටිඝාතො වා න සක්කා කෙනචි කාතුං, තස්මා නං ලොකෙ අසාධාරණං බුද්ධානුභාවං දස්සෙන්තො න ඛ්වාහං තං, ආවුසො, පස්සාමි සදෙවකෙ ලොකෙතිආදිමාහ. Woher aber hatte er diese Fragen? Es heißt, seine Eltern hätten einst dem Erhabenen Kassapa gedient und acht Fragen mitsamt deren Antworten gelernt. Sie ließen den jungen Āḷavaka diese lernen; doch im Laufe der Zeit vergaß er die Antworten. Daraufhin ließ er, damit diese Fragen nicht verloren gingen, sie mit natürlichem Zinnober auf eine Goldplatte schreiben und bewahrte sie in seinem Palast auf. Auf diese Weise gehören diese gestellten Fragen wahrlich in den Bereich eines Buddha. Als der Erhabene dies hörte – und da es für niemanden möglich ist, den Buddhas ein Hindernis für ihren dargebrachten Gewinn, ein Hindernis für ihr Leben oder eine Beeinträchtigung ihres Allwissenden Wissens und ihrer klafterweiten Aura zuzufügen –, sprach er, um ihm die in der Welt unvergleichliche Macht der Buddhas zu zeigen, die Worte beginnend mit: „Ich sehe in der Welt mitsamt den Göttern niemanden, mein Freund …“ එවං භගවා තස්ස බාධනචිත්තං පටිසෙධෙත්වා පඤ්හාපුච්ඡනෙ උස්සාහං ජනෙන්තො ආහ අපිච ත්වං, ආවුසො, පුච්ඡ, යදාකඞ්ඛසීති. තස්සත්ථො – පුච්ඡ, යදි ආකාඞ්ඛසි, න මෙ පඤ්හාවිස්සජ්ජනෙ භාරො අත්ථි. අථ වා පුච්ඡ, යං ආකඞ්ඛසි. සබ්බං තෙ විස්සජ්ජෙස්සාමීති සබ්බඤ්ඤුපවාරණං පවාරෙසි අසාධාරණං පච්චෙකබුද්ධඅග්ගසාවකමහාසාවකෙහි. එවං භගවතො සබ්බඤ්ඤුපවාරණාය පවාරිතාය අථ ඛො ආළවකො යක්ඛො භගවන්තං ගාථාය අජ්ඣභාසි. Indem der Erhabene so dessen Absicht, ihn zu quälen, abwehrte und in ihm den Eifer weckte, Fragen zu stellen, sprach er: „Dennoch, mein Freund, frage, was immer du wünschst!“ Die Bedeutung davon ist: „Frage, wenn du es wünschst, es ist mir keine Last, Fragen zu beantworten.“ Oder: „Frage, was immer du begehrst. Ich werde dir alles beantworten.“ Damit sprach er die Einladung eines Allwissenden aus, die den Paccekabuddhas, den Hauptschülern und den großen Schülern nicht gemein ist. Als der Erhabene so die Einladung eines Allwissenden ausgesprochen hatte, wandte sich der Yakkha Āḷavaka mit einer Strophe an den Erhabenen. තත්ථ කිං සූධ විත්තන්ති, කිං සු ඉධ විත්තං. විත්තන්ති ධනං. තං හි පීතිසඞ්ඛාතං විත්තිං කරොති, තස්මා ‘‘විත්ත’’න්ති වුච්චති. සුචිණ්ණන්ති සුකතං. සුඛන්ති කායිකචෙතසිකං සාතං. ආවහාතීති ආවහති ආනෙති දෙති අප්පෙති. හවෙ-ඉති දළ්හත්ථෙ නිපාතො. සාදුතරන්ති අතිසයෙන සාදු. ‘‘සාධුතර’’න්තිපි පාඨො. රසානන්ති රසසඤ්ඤිතානං ධම්මානං. කථන්ති කෙන පකාරෙන. කථංජීවිනො ජීවිතං කථංජීවිංජීවිතං. ගාථාබන්ධසුඛත්ථං පන සානුනාසිකං වුච්චති. කථංජීවිං ජීවතන්ති වා පාඨො, තස්ස ‘‘ජීවන්තානං කථංජීවි’’න්ති අත්ථො. එවං ඉමාය ගාථාය ‘‘කිං සු ඉධ ලොකෙ පුරිසස්ස විත්තං සෙට්ඨං? කිං සු සුචිණ්ණං සුඛමාවහාති? කිං රසානං සාදුතරං? කථංජීවිං ජීවිතං සෙට්ඨමාහූ’’ති? ඉමෙ චත්තාරො පඤ්හෙ පුච්ඡි. Darin bedeutet 'kiṃ sūdha vittanti': 'kiṃ su idha vittaṃ' (Was ist hier wohl der Besitz?). 'Vitta' (Besitz) bedeutet Reichtum (dhana). Denn dieser bewirkt ein Vergnügen (vitti), welches als Freude (pīti) bezeichnet wird; darum wird es 'vitta' genannt. 'Suciṇṇa' (gut geübt) bedeutet gut getan (sukata). 'Sukha' (Glück) bedeutet körperliche und geistige Annehmlichkeit (sāta). 'Āvahātīti' bedeutet es bringt (āvahati), führt herbei (āneti), gibt (deti), verschafft (appeti). Das Wort 'have' ist eine Partikel der Bekräftigung (daḷhatthe). 'Sādutaranti' bedeutet überaus wohlschmeckend (sādu). Es gibt auch die Lesart 'sādhutara' (besser/heilsamer). 'Rasānaṃ' bedeutet unter den Dingen, die als Geschmäcker bekannt sind. 'Kathaṃ' bedeutet auf welche Weise. 'Kathaṃjīvino jīvitaṃ' (das Leben dessen, der wie lebt) wird als 'kathaṃjīviṃjīvitaṃ' zusammengesetzt. Zur Erleichterung des Metrums (gāthābandhasukhatthaṃ) wird es jedoch mit dem Nasal (Niggahita) gesprochen. Es gibt auch die Lesart 'kathaṃjīviṃ jīvataṃ', deren Bedeutung ist: 'unter den Lebenden, das Leben wessen...'. So stellte er mit diesem ersten Vers diese vier Fragen: 'Was ist hier auf der Welt der beste Besitz eines Mannes? Was, gut geübt, bringt Glück herbei? Was ist unter den Geschmäckern das Süßeste? Das Leben wessen, so sagt man, ist das beste Leben?' අථස්ස භගවා කස්සපදසබලෙන විස්සජ්ජිතනයෙනෙව විස්සජ්ජෙන්තො ඉමං ගාථමාහ සද්ධීධ විත්තන්ති. තත්ථ යථා හිරඤ්ඤසුවණ්ණාදි විත්තං උපභොගසුඛං [Pg.300] ආවහති, ඛුප්පිපාසාදිදුක්ඛං පටිබාහති, දාලිද්දියං වූපසමෙති, මුත්තාදිරතනපටිලාභහෙතු හොති, ලොකසන්තතිඤ්ච ආවහති, එවං ලොකියලොකුත්තරා සද්ධාපි යථාසම්භවං ලොකියලොකුත්තරං විපාකං සුඛමාවහති, සද්ධාධුරෙන පටිපන්නානං ජාතිජරාදිදුක්ඛං පටිබාහති, ගුණදාලිද්දියං වූපසමෙති, සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගාදිරතනපටිලාභහෙතු හොති. Daraufhin sprach der Erhabene zu diesem Yakkha, indem er genau auf dieselbe Weise antwortete, wie der mit der zehnfachen Macht ausgestattete Kassapa geantwortet hatte, diesen Vers: 'saddhīdha vittaṃ...' (Vertrauen ist hier der Besitz...). Darin gilt: Ebenso wie weltlicher Besitz wie Gold, Silber und dergleichen das Glück des Genusses herbeiführt, das Leiden von Hunger, Durst usw. abwehrt, die Armut stillt, die Ursache für das Erlangen von Juwelen wie Perlen und Ähnlichem ist und den Fortbestand der Welt aufrechterhält; ebenso bringt auch das weltliche und überweltliche Vertrauen (saddhā) je nach Möglichkeit weltliches und überweltliches Reifungsglück herbei, wehrt das Leiden von Geburt, Alter usw. für jene ab, die mit dem Vertrauen als Führung praktizieren, stillt die Armut an edlen Tugendqualitäten und ist die Ursache für das Erlangen von Juwelen wie dem Erleuchtungsglied der Achtsamkeit und anderen. ‘‘සද්ධො සීලෙන සම්පන්නො, යසො භොගසමප්පිතො; යං යං පදෙසං භජති, තත්ථ තත්ථෙව පූජිතො’’ති. (ධ. ප. 303) – 'Wer voller Vertrauen und tugendhaft ist, ausgestattet mit Ruhm und Reichtum; welchen Ort auch immer er aufsucht, genau dort wird er verehrt.' (Dhp. 303) — වචනතො ලොකසන්තතිඤ්ච ආවහතීති කත්වා ‘‘විත්ත’’න්ති වුත්තං. යස්මා පන තෙසං සද්ධාවිත්තං අනුගාමිකං අනඤ්ඤසාධාරණං සබ්බසම්පත්තිහෙතු, ලොකියස්ස හිරඤ්ඤසුවණ්ණාදිවිත්තස්සාපි නිදානං. සද්ධොයෙව හි දානාදීනි පුඤ්ඤානි කත්වා විත්තං අධිගච්ඡති, අස්සද්ධස්ස පන විත්තං යාවදෙව අනත්ථාය හොති, තස්මා සෙට්ඨන්ති වුත්තං. පුරිසස්සාති උක්කට්ඨපරිච්ඡෙදදෙසනා. තස්මා න කෙවලං පුරිසස්ස, ඉත්ථිආදීනම්පි සද්ධාවිත්තමෙව සෙට්ඨන්ති වෙදිතබ්බං. Aufgrund dieser Aussage wird es, weil es auch den Fortbestand der Welt herbeiführt, als 'Besitz' (vitta) bezeichnet. Weil aber für sie das Besitztum des Vertrauens ein nachfolgender Begleiter ins Jenseits (anugāmika) ist, unteilbar mit anderen und unraubbar (anaññasādhāraṇa), die Ursache allen Glücks ist und sogar die Quelle des weltlichen Reichtums wie Gold und Silber darstellt. Denn nur wer vertrauensvoll ist, vollbringt verdienstvolle Taten wie das Spenden und erlangt dadurch Reichtum; für einen Vertrauenslosen jedoch gereicht Reichtum lediglich zum Unheil. Daher wird es als 'das Beste' (seṭṭha) bezeichnet. Der Ausdruck 'des Mannes' (purisassa) ist eine Lehrverkündung im Sinne einer beispielhaften Hervorhebung (ukkaṭṭhapariccheda). Daher ist zu verstehen, dass nicht nur für einen Mann, sondern auch für Frauen und andere das Besitztum des Vertrauens allein das Beste ist. ධම්මොති දසකුසලධම්මො, දානසීලභාවනාධම්මො වා. සුචිණ්ණොති සුකතො සුචරිතො. සුඛමාවහතීති සොණසෙට්ඨිපුත්තරට්ඨපාලාදීනං විය මනුස්සසුඛං, සක්කාදීනං විය දිබ්බසුඛං, පරියොසානෙ මහාපදුමාදීනං විය නිබ්බානසුඛඤ්ච ආවහති. 'Dhamma' bezeichnet die zehn heilsamen Handlungsweisen (dasakusaladhamma) oder die Praxis von Geben, Tugend und Geistesschulung (dānasīlabhāvanādhamma). 'Suciṇṇa' (gut geübt) bedeutet gut getan, gut ausgeführt. 'Bringt Glück herbei' (sukhamāvahati) bedeutet, dass es menschliches Glück bringt, wie das des Millionärssohns Soṇa, von Raṭṭhapāla und anderen; göttliches Glück, wie das von Sakka und anderen; und letztendlich das Glück des Nibbāna, wie das des Prinzen Mahāpaduma und anderen. සච්චන්ති අයං සච්චසද්දො අනෙකෙසු අත්ථෙසු දිස්සති. සෙය්‍යථිදං – ‘‘සච්චං භණෙ න කුජ්ඣෙය්‍යා ’’ තිආදීසු (ධ. ප. 224) වාචාසච්චෙ. ‘‘සච්චෙ ඨිතා සමණබ්‍රාහ්මණා චා’’තිආදීසු (ජා. 2.21.433) විරතිසච්චෙ. ‘‘කස්මා නු සච්චානි වදන්ති නානා, පවාදියාසෙ කුසලා වදානා’’තිආදීසු (සු. නි. 891) දිට්ඨිසච්චෙ. ‘‘චත්තාරිමානි, භික්ඛවෙ, බ්‍රාහ්මණසච්චානී’’තිආදීසු (අ. නි. 4.185) බ්‍රාහ්මණසච්චෙ. ‘‘එකං හි සච්චං න දුතියමත්ථී’’තිආදීසු (සු. නි. 890; මහානි. 119) පරමත්ථසච්චෙ. ‘‘චතුන්නං සච්චානං කති කුසලා’’තිආදීසු (විභ. 216) අරියසච්චෙ. ඉධ පන පරමත්ථසච්චං නිබ්බානං විරතිසච්චඤ්ච අබ්භන්තරං කත්වා [Pg.301] වාචාසච්චං අධිප්පෙතං, යස්සානුභාවෙන උදකාදීනි වසෙ වත්තෙන්ති, ජාතිජරාමරණපාරං තරන්ති. යථාහ – 'Sacca' (Wahrheit): Dieses Wort 'sacca' wird in verschiedenen Bedeutungen verwendet, wie folgt: In 'Man spreche die Wahrheit, man zürne nicht' (Dhp. 224) steht es für die Wahrhaftigkeit der Rede (vācāsacca). In 'In der Wahrheit gefestigt sind Asketen und Brahmanen' steht es für die Wahrheit der Enthaltung (viratisacca). In 'Warum verkünden die disputierenden Gelehrten verschiedene Wahrheiten?' (Sn. 891) steht es für die Wahrheit der Ansichten (diṭṭhisacca). In 'Diese vier, o Mönche, sind die Brahmanen-Wahrheiten' (AN 4.185) steht es für die Wahrheiten der wahren Weisen (brāhmaṇasacca). In 'Denn die Wahrheit ist eine, eine zweite existiert nicht' (Sn. 890) steht es für die absolute Wahrheit (paramatthasacca, d.h. Nibbāna). In 'Wie viele der vier Wahrheiten sind heilsam?' (Vibh. 216) steht es für die edlen Wahrheiten (ariyasacca). Hier jedoch ist, während das Nibbāna als absolute Wahrheit und die Wahrheit der Enthaltung implizit eingeschlossen sind, die Wahrhaftigkeit der Rede (vācāsacca) gemeint, durch deren Wirkkraft sie Wasser und Ähnliches ihrem Willen unterwerfen und das jenseitige Ufer von Geburt, Alter und Tod überschreiten. Wie gesagt wurde: ‘‘සච්චෙන වාචෙනුදකම්හි ධාවති,විසම්පි සච්චෙන හනන්ති පණ්ඩිතා; සච්චෙන දෙවො ථනයං පවස්සති,සචෙ ඨිතා නිබ්බුතිං පත්ථයන්ති. 'Durch die Wahrheit des Wortes wandelt man auf dem Wasser; selbst Gift vernichten die Weisen durch die Wahrheit. Durch die Wahrheit regnet die Regenwolke unter Donnern herab; in der Wahrheit gefestigt streben sie nach dem Erlöschen (nibbuti).' ‘‘යෙ කෙචිමෙ අත්ථි රසා පථබ්‍යා,සච්චං තෙසං සාදුතරං රසානං; සච්චෙ ඨිතා සමණබ්‍රාහ්මණා ච,තරන්ති ජාතිමරණස්ස පාර’’න්ති. (ජා. 2.21.433); 'Welche Geschmäcker es auch immer auf dieser Erde gibt, die Wahrheit ist unter diesen Geschmäckern der süßeste. Und die Asketen und Brahmanen, die in der Wahrheit gefestigt sind, überschreiten die Grenze von Geburt und Tod.' සාදුතරන්ති මධුරතරං පණීතතරං. රසානන්ති යෙ ඉමෙ ‘‘මූලරසො ඛන්ධරසො’’තිආදිනා (ධ. ස. 628-630) නයෙන සායනීයධම්මා, යෙචිමෙ ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, සබ්බං ඵලරසං (මහාව. 300), අරසරූපො භවං ගොතමො, යෙ තෙ, බ්‍රාහ්මණ, රූපරසා සද්දරසා (පාරා. 3; අ. නි. 8.11), අනාපත්ති රසරසෙ (පාචි. 605-611), අයං ධම්මවිනයො එකරසො විමුත්තිරසො (චූළව. 385; අ. නි. 8.19), භාගී වා භගවා අත්ථරසස්ස ධම්මරසස්සා’’තිආදිනා (මහානි. 149) නයෙන රූපාචාරරසුපවජ්ජා අවසෙසා බ්‍යඤ්ජනාදයො ‘‘ධම්මරසා’’ති වුච්චන්ති. තෙසං රසානං සච්චං හවෙ සාදුතරං සච්චමෙව සාදුතරං. සාධුතරං වා, සෙට්ඨතරං, උත්තමතරං. මූලරසාදයො හි සරීරමුපබ්‍රූහෙන්ති, සංකිලෙසිකඤ්ච සුඛමාවහන්ති. සච්චරසෙ විරතිසච්චවාචාසච්චරසා සමථවිපස්සනාදීහි චිත්තං උපබ්‍රූහෙති, අසංකිලෙසිකඤ්ච සුඛමාවහති. විමුත්තිරසො පරමත්ථසච්චරසපරිභාවිතත්තා සාදු, අත්ථරසධම්මරසා ච තදධිගමූපායභූතං අත්ථඤ්ච ධම්මඤ්ච නිස්සාය පවත්තිතොති. 'Sādutara' bedeutet süßer (madhuratara), erhabener (paṇītatara). 'Rasānaṃ' (unter den Geschmäckern/Säften) bezieht sich auf jene verkostbaren Dinge (sāyanīyadhammā) nach der Methode von 'Geschmack von Wurzeln, Geschmack von Stämmen' usw.; ferner auf jene, die in Stellen wie 'Ich erlaube, o Mönche, jeden Fruchtsaft', 'Herr Gotama ist frei von weltlichen Bindungen', 'jene Formen-Geschmäcker und Ton-Geschmäcker, o Brahmane', 'Straffreiheit bei Geschmack von Geschmack' und 'dieser Dhamma-Vinaya hat nur einen Geschmack: den Geschmack der Befreiung (vimuttirasa)' sowie 'der Erhabene hat Anteil am Geschmack der Bedeutung (attharasa), am Geschmack der Lehre (dhammarasa) und am Geschmack der Befreiung' erwähnt werden. Mit Ausnahme der Genüsse von Form und anständigem Verhalten (rūpācārarasa) werden die übrigen sprachlichen Ausdrücke und so weiter als 'Lehrgeschmäcker' (dhammarasa) bezeichnet. Unter all diesen Geschmäckern ist die Wahrheit wahrlich (have) das Süßeste, ja die Wahrheit allein ist das Süßeste. Oder aber im Sinne von 'sādhutara': weitaus heilsamer, preisenswerter (seṭṭhatara), erhabener (uttamatara). Denn die physischen Geschmäcker von Wurzeln usw. nähren nur den Körper und bringen ein mit Befleckungen behaftetes Glück (saṃkilesika). Beim Geschmack der Wahrheit hingegen nährt der Geschmack der Enthaltungs- und Redewahrheit den Geist durch Ruhe und Einsicht (samathavipassanā) und bringt ein unbeflecktes Glück (asaṃkilesika). Der Geschmack der Befreiung (vimuttirasa) ist süß, weil er ganz vom Geschmack der absoluten Wahrheit [Nibbāna] durchdrungen ist; und der Geschmack der Bedeutung sowie der Geschmack der Lehre sind süß, weil sie in Abhängigkeit von der Bedeutung und der Lehre entstehen, welche die Mittel zur Erlangung jener absoluten Wahrheit darstellen. So ist dies zu verstehen. පඤ්ඤාජීවිංජීවිතන්ති එත්ථ පන ය්වායං අන්ධෙකචක්ඛුද්විචක්ඛුකෙසු ද්විචක්ඛුපුග්ගලො ගහට්ඨො වා කම්මන්තානුට්ඨාන-සරණගමනදාන-සංවිභාග-සීලසමාදානුපොසථකම්මාදි ගහට්ඨපටිපදං, පබ්බජිතො වා අවිප්පටිසාරකරසීලසඞ්ඛාතං තදුත්තරිචිත්තවිසුද්ධිආදිභෙදම්පි පබ්බජිතපටිපදං පඤ්ඤාය ආරාධෙත්වා ජීවති, තස්ස [Pg.302] පඤ්ඤාය ජීවිනො ජීවිතං, තං වා පඤ්ඤාජීවිතං සෙට්ඨමාහූති එවමත්ථො දට්ඨබ්බො. Bezüglich 'paññājīviṃ jīvitaṃ' (das weisheitsgemäße Leben) ist folgende Bedeutung zu verstehen: Unter den Blinden, den Einäugigen und den Zweiäugigen ist der Zweiäugige [der sowohl das eigene Wohl als auch das Wohl anderer erkennt] gemeint. Sei es als Hausvater, der die Haushälter-Praxis erfüllt wie das Ausüben von Arbeit, das Nehmen der Zuflucht, das Geben und Teilen, das Aufnehmen der Tugendregeln und das Begehen des Uposatha-Tages; oder sei es als Ordensgetretener, der durch Weisheit die mönchische Praxis erfüllt, welche aus der reuelosen Tugendreinheit (avippaṭisārasīla) und darüber hinaus aus den Stufen der Geistesreinigung (cittavisuddhi) und so weiter besteht, und so lebt: Das Leben dieses durch Weisheit Lebenden oder eben dieses Leben in Weisheit wird als das Beste bezeichnet. එවං භගවතා විස්සජ්ජිතෙ චත්තාරොපි පඤ්හෙ සුත්වා අත්තමනො යක්ඛො අවසෙසෙපි චත්තාරො පඤ්හෙ පුච්ඡන්තො කථංසු තරති ඔඝන්ති ගාථමාහ. අථස්ස භගවා පුරිමනයෙනෙව විස්සජ්ජෙන්තො සද්ධාය තරතීති ගාථමාහ. තත්ථ කිඤ්චාපි යො චතුබ්බිධමොඝං තරති, සො සංසාරණ්ණවම්පි තරති, වට්ටදුක්ඛම්පි අච්චෙති, කිලෙසමලාපි පරිසුජ්ඣති, එවං සන්තෙපි පන යස්මා අස්සද්ධො ඔඝතරණං අසද්දහන්තො න පක්ඛන්දති, පඤ්චසු කාමගුණෙසු චිත්තවොස්සග්ගෙන පමත්තො තත්ථෙව විසත්තත්තා සංසාරණ්ණවං න තරති, කුසීතො දුක්ඛං විහරති වොකිණ්ණො අකුසලෙහි ධම්මෙහි, අප්පඤ්ඤො සුද්ධිමග්ගං අජානන්තො න පරිසුජ්ඣති, තස්මා තප්පටිපක්ඛං දස්සෙන්තෙන භගවතා අයං ගාථා වුත්තා. Nachdem der Yakkha [Āḷavaka] die vier Fragen vernommen hatte, die vom Erhabenen so beantwortet worden waren, freute er sich im Geiste. Da er die verbleibenden vier Fragen stellen wollte, sprach er die Strophe: „Wie überquert man die Flut?“. Daraufhin antwortete ihm der Erhabene nach derselben Methode wie zuvor und sprach die Strophe: „Durch Vertrauen überquert man die Flut“. Darin gilt: Wer auch immer die vierfache Flut überquert, der überquert auch den Ozean des Samsara, entkommt dem Leiden des Daseinskreislaufs und reinigt sich von den Befleckungen der Leidenschaften. Obwohl dies so ist, eilt ein Vertrauensloser jedoch nicht vorwärts, weil er nicht an das Überqueren der Flut glaubt; durch das freie Gewährenlassen seines Geistes in den fünf Sinnengenüssen wird er nachlässig und überquert aufgrund seiner Verstrickung in genau diese den Ozean des Samsara nicht. Der Träge lebt im Leiden, vermischt mit unheilsamen Geisteszuständen, und der Unweise reinigt sich nicht, da er den Pfad der Reinheit nicht kennt. Daher wurde diese Strophe vom Erhabenen gesprochen, um das jeweilige Gegenmittel dazu aufzuzeigen. එවං වුත්තාය චෙතාය යස්මා සොතාපත්තියඞ්ගපදට්ඨානං සද්ධින්ද්‍රියං, තස්මා සද්ධාය තරති ඔඝන්ති ඉමිනා පදෙන දිට්ඨොඝතරණං සොතාපත්තිමග්ගං සොතාපන්නඤ්ච පකාසෙති. යස්මා පන සොතාපන්නො කුසලානං ධම්මානං භාවනාය සාතච්චකිරියසඞ්ඛතෙන අප්පමාදෙන සමන්නාගතො දුතියමග්ගං ආරාධෙත්වා ඨපෙත්වා සකිදෙවිමං ලොකං ආගමනමග්ගං අවසෙසං සොතාපත්තිමග්ගෙන අතිණ්ණං භවොඝවත්ථුං සංසාරණ්ණවං තරති, තස්මා අප්පමාදෙන අණ්ණවන්ති ඉමිනා පදෙන භවොඝතරණං සකදාගාමිමග්ගං සකදාගාමිඤ්ච පකාසෙති. යස්මා ච සකදාගාමී වීරියෙන තතියමග්ගං ආරාධෙත්වා සකදාගාමිමග්ගෙන අනතීතං කාමොඝවත්ථුං කාමොඝසඤ්ඤිතඤ්ච කාමදුක්ඛමච්චෙති, තස්මා වීරියෙන දුක්ඛමච්චෙතීති ඉමිනා පදෙන කාමොඝතරණං අනාගාමිමග්ගං අනාගාමිඤ්ච පකාසෙති. යස්මා පන අනාගාමී විගතකාමසඤ්ඤාය පරිසුද්ධාය පඤ්ඤාය එකන්තපරිසුද්ධං චතුත්ථමග්ගපඤ්ඤං ආරාධෙත්වා අනාගාමිමග්ගෙන අප්පහීනං අවිජ්ජාසඞ්ඛාතං පරමමලං පජහති, තස්මා පඤ්ඤාය පරිසුජ්ඣතීති, ඉමිනා පදෙන අවිජ්ජොඝතරණං අරහත්තමග්ගඤ්ච අරහත්තඤ්ච පකාසෙති. ඉමාය ච අරහත්තනිකූටෙන කථිතාය ගාථාය පරියොසානෙ යක්ඛො සොතාපත්තිඵලෙ පතිට්ඨාසි. Durch diese so gesprochene Strophe offenbart der Erhabene – da die Fähigkeit des Vertrauens die unmittelbare Ursache für die Glieder des Stromeintritts darstellt – mit den Worten „Durch Vertrauen überquert man die Flut“ den Pfad des Stromeintritts, durch den man die Flut der Ansichten überquert, sowie den Stromeingetretenen. Weil ferner der Stromeingetretene zur Entfaltung heilsamer Geisteszustände mit unermüdlicher Achtsamkeit ausgestattet ist, die als beständiges Bemühen definiert wird, und nach Verwirklichung des zweiten Pfades, welcher bewirkt, dass man nur noch ein einziges Mal in diese Welt zurückkehrt, den restlichen Ozean des Samsara überquert, der die Grundlage für die Flut des Werdens darstellt und durch den Pfad des Stromeintritts noch nicht überquert worden war; darum offenbart der Erhabene mit den Worten „durch Achtsamkeit den Ozean“ den Pfad der Einmalwiederkehr, durch den man die Flut des Werdens überquert, sowie den Einmalwiederkehrer. Und weil der Einmalwiederkehrer durch Tatkraft den dritten Pfad verwirklicht und somit die Grundlage der Sinnlichkeitsflut und das als Sinnlichkeitsflut bekannte Leiden der Sinnlichkeit überwindet, die durch den Pfad der Einmalwiederkehr noch nicht überwunden worden waren; darum offenbart der Erhabene mit den Worten „durch Tatkraft überwindet man das Leiden“ den Pfad der Nichtwiederkehr, durch den man die Flut der Sinnlichkeit überquert, sowie den Nichtwiederkehrer. Weil aber der Nichtwiederkehrer durch eine von Sinnlichkeitswahrnehmungen freie, vollkommen reine Weisheit die absolut reine Weisheit des vierten Pfades verwirklicht und dadurch den als Unwissenheit bekannten höchsten Makel aufgibt, der durch den Pfad der Nichtwiederkehr noch nicht aufgegeben worden war; darum offenbart der Erhabene mit den Worten „durch Weisheit wird man rein“ den Pfad der Arhatschaft, durch den man die Flut der Unwissenheit überquert, sowie die Arhatschaft. Am Ende dieser Strophe, die mit der Arhatschaft als krönendem Gipfel verkündet wurde, etablierte sich der Yakkha in der Frucht des Stromeintritts. ඉදානි [Pg.303] තමෙව ‘‘පඤ්ඤාය පරිසුජ්ඣතී’’ති එත්ථ වුත්තං පඤ්ඤාපදං ගහෙත්වා අත්තනො පටිභානෙන ලොකියලොකුත්තරමිස්සකං පඤ්හං පුච්ඡන්තො කථංසු ලභතෙ පඤ්ඤන්ති ඉමං ඡප්පදං ගාථමාහ. තත්ථ කථංසූති සබ්බත්ථෙව අත්ථයුත්තිපුච්ඡා හොන්ති. අයං හි පඤ්ඤාදිඅත්ථං ඤත්වා තස්ස යුත්තිං පුච්ඡති – ‘‘කථං, කාය යුත්තියා, කෙන කාරණෙන පඤ්ඤං ලභතී’’ති? එස නයො ධනාදීසු. Nun griff der Yakkha eben dieses Wort „Weisheit“ auf, das hier in dem Satz „durch Weisheit wird man rein“ gesprochen wurde. Um mit seiner eigenen Geistesgegenwart eine Frage zu stellen, die Weltliches und Überweltliches vermischt, sprach er diese sechszeilige Strophe: „Wie erlangt man Weisheit?“. Darin ist das Wort „wie“ in allen Fällen eine Frage nach der logischen Begründung für das Erlangen von Weisheit und so weiter. Denn dieser Yakkha verstand die Bedeutung von Weisheit und so weiter und fragte nach deren Begründung: „Wie, durch welche Methode, aus welchem Grund erlangt man Weisheit?“. Dieselbe Methode gilt auch für Reichtum und so weiter. අථස්ස භගවා චතූහි කාරණෙහි පඤ්ඤාලාභං දස්සෙන්තො සද්දහානොතිආදිමාහ. තස්සත්ථො – යෙන පුබ්බභාගෙ කායසුචරිතාදිභෙදෙන අපරභාගෙ ච සත්තතිංසබොධිපක්ඛියභෙදෙන ධම්මෙන අරහන්තො බුද්ධපච්චෙකබුද්ධසාවකා නිබ්බානං පත්තා, තං සද්දහානො අරහතං ධම්මං නිබ්බානපත්තියා ලොකියලොකුත්තරපඤ්ඤං ලභති, තඤ්ච ඛො න සද්ධාමත්තකෙනෙව. යස්මා පන සද්ධාජාතො උපසඞ්කමති, උපසඞ්කමන්තො පයිරුපාසති, පයිරුපාසන්තො සොතං ඔදහති, ඔහිතසොතො ධම්මං සුණාති, තස්මා උපසඞ්කමනතො පභුති යාව ධම්මස්සවනෙන සුස්සූසං ලභති. කිං වුත්තං හොති – තං ධම්මං සද්දහිත්වාපි ආචරියුපජ්ඣායෙ කාලෙන උපසඞ්කමිත්වා වත්තකරණෙන පයිරුපාසිත්වා යදා පයිරුපාසනාය ආරාධිතචිත්තා කිඤ්චි වත්තුකාමා හොන්ති. අථ අධිගතාය සොතුකාමතාය සොතං ඔදහිත්වා සුණන්තො ලභතීති. එවං සුස්සූසම්පි ච සතිඅවිප්පවාසෙන අප්පමත්තො සුභාසිතදුබ්භාසිතඤ්ඤුතාය විචක්ඛණො එව ලභති, න ඉතරො. තෙනාහ ‘‘අප්පමත්තො විචක්ඛණො’’ති. Daraufhin sprach der Erhabene zu dem Yakkha die Worte beginnend mit „Wer vertraut...“, um das Erlangen der Weisheit durch vier Ursachen aufzuzeigen. Deren Bedeutung ist wie folgt zu verstehen: Durch welche Lehre im Anfangsstadium – aufgeteilt in gutes körperliches Verhalten und so weiter – und im späteren Stadium – aufgeteilt in die siebenunddreißig Faktoren des Erwachens – die Arhats, Buddhas, Paccekabuddhas und edlen Jünger das Nibbana erreicht haben: Wer dieser Lehre der Würdigen im Hinblick auf das Erreichen des Nibbana vertraut, erlangt weltliche und überweltliche Weisheit. Dies geschieht jedoch gewiss nicht durch bloßes Vertrauen allein. Weil aber jemand, in dem Vertrauen entstanden ist, sich nähert; wer sich nähert, den Lehrern aufwartet; wer aufwartet, sein Ohr neigt; und wer sein Ohr geneigt hat, die Lehre hört; deshalb erlangt er vom Zeitpunkt des Sich-Näherns an bis hin zum Hören der Lehre die Fähigkeit des aufmerksamen Zuhörens. Was wird damit gesagt? Selbst wenn man dieser Lehre vertraut, nähert man sich den Lehrern und Präzeptoren zur rechten Zeit, wartet ihnen durch das Erfüllen der Pflichten auf und wenn diese durch das Aufwarten erfreuten Geistes sind und etwas lehren wollen, dann neigt man voller Wissbegierde sein Ohr und erlangt beim Zuhören die Weisheit. Und selbst wenn man so aufmerksam zuhört, erlangt sie nur derjenige, der achtsam ist, ohne seine Achtsamkeit zu verlieren, und der scharfsinnig ist, weil er wohlgesprochene von schlecht gesprochenen Worten zu unterscheiden weiß, kein anderer. Deshalb sprach er: „achtsam und scharfsinnig“. එවං යස්මා සද්ධාය පඤ්ඤලාභසංවත්තනිකං පටිපදං පටිපජ්ජති, සුස්සූසාය සක්කච්චං පඤ්ඤාධිගමූපායං සුණාති, අප්පමාදෙන ගහිතං න පමුස්සති. විචක්ඛණතාය අනූනාධිකං අවිපරීතඤ්ච ගහෙත්වා විත්ථාරිකං කරොති. සුස්සූසාය වා ඔහිතසොතො පඤ්ඤාපටිලාභහෙතුං ධම්මං සුණාති, අප්පමාදෙන සුතධම්මං ධාරෙති, විචක්ඛණතාය ධතානං ධම්මානං අත්ථමුපපරික්ඛති, අථානුපුබ්බෙන පරමත්ථසච්චං සච්ඡිකරොති, තස්මාස්ස භගවා ‘‘කථංසු ලභතෙ පඤ්ඤ’’න්ති පුට්ඨො ඉමානි චත්තාරි කාරණානි දස්සෙන්තො ඉමං ගාථමාහ. Weil man nun auf diese Weise durch Vertrauen die Praxis ausübt, die zur Erlangung von Weisheit führt; durch aufmerksames Zuhören ehrfürchtig die Mittel zum Erlangen der Weisheit vernimmt; und durch Achtsamkeit das Aufgenommene nicht vergisst; und weil man durch Scharfsinnigkeit die Bedeutung unverfälscht sowie ohne Mangel oder Übermaß erfasst und sie ausführlich darlegt. Oder alternativ: Durch die Bereitschaft zum Zuhören neigt man das Ohr und hört die Lehre, die die Ursache für das Erlangen der Weisheit ist; durch Achtsamkeit behält man die gehörte Lehre im Gedächtnis; durch Scharfsinn untersucht man die Bedeutung der behaltenen Lehren; und danach verwirklicht man schrittweise die letztendliche Wahrheit. Daher sprach der Erhabene zu ihm, nachdem er gefragt worden war: „Wie erlangt man Weisheit?“, diese Strophe, um diese vier Ursachen aufzuzeigen. ඉදානි [Pg.304] තතො පරෙ තයො පඤ්හෙ විස්සජ්ජෙන්තො පතිරූපකාරීති ඉමං ගාථමාහ. තත්ථ දෙසකාලාදීනි අහාපෙත්වා ලොකියස්ස ලොකුත්තරස්ස වා ධනස්ස පතිරූපං අධිගමූපායං කරොතීති පතිරූපකාරී. ධුරවාති චෙතසිකවීරියවසෙන අනික්ඛිත්තධුරො. උට්ඨාතාති, ‘‘යො ච සීතඤ්ච උණ්හඤ්ච, තිණා භිය්‍යො න මඤ්ඤතී’’තිආදිනා (ථෙරගා. 232) නයෙන කායිකවීරීයවසෙන උට්ඨානසම්පන්නො අසිථිලපරක්කමො. වින්දතෙ ධනන්ති එකමූසිකාය නචිරස්සෙව චතුසතසහස්සසඞ්ඛං චූළන්තෙවාසී විය ලොකියධනඤ්ච, මහල්ලකමහාතිස්සත්ථෙරො විය ලොකුත්තරධනඤ්ච ලභති. සො ‘‘තීහියෙව ඉරියාපථෙහි විහරිස්සාමී’’ති වත්තං කත්වා ථිනමිද්ධාගමනවෙලාය පලාලචුම්බටකං තෙමෙත්වා සීසෙ කත්වා ගලප්පමාණං උදකං පවිසිත්වා ථිනමිද්ධං පටිබාහන්තො දසහි වස්සෙහි අරහත්තං පාපුණි. සච්චෙනාති වචීසච්චෙනාපි ‘‘සච්චවාදී භූතවාදී’’ති, පරමත්ථසච්චෙනාපි ‘‘බුද්ධො පච්චෙකබුද්ධො අරියසාවකො’’ති එවං කිත්තිං පප්පොති. දදන්ති යංකිඤ්චි ඉච්ඡිතපත්ථිතං දදන්තො මිත්තානි ගන්ථති, සම්පාදෙති කරොතීති අත්ථො. දුද්දදං වා දදං තං ගන්ථති. දානමුඛෙන වා චත්තාරිපි සඞ්ගහවත්ථූනි ගහිතානීති වෙදිතබ්බානි, තෙහි මිත්තානි කරොතීති වුත්තං හොති. Nun sprach [der Erhabene], um die folgenden drei Fragen zu beantworten, diese Strophe: „Wer angemessen handelt...“ (patirūpakārī). Darin bedeutet „wer angemessen handelt“ (patirūpakārī): einer, der ohne Vernachlässigung von Ort, Zeit usw. (desakāla) das angemessene Mittel zur Erlangung (adhigamūpāya) von entweder weltlichem Reichtum (lokiya-dhana) oder überweltlichem Reichtum (lokuttara-dhana) anwendet. „Träger der Last“ (dhuravā) bedeutet: einer, der kraft mentaler Tatkraft (cetasika-vīriya) die Last nicht abgelegt hat (anikkhittadhura). „Der Tatkräftige“ (uṭṭhātā) bedeutet: einer, der gemäß der Methode „Wer Kälte und Hitze nicht mehr achtet als einen Grashalm...“ (Thag. 232) kraft körperlicher Tatkraft (kāyika-vīriya) mit Initiative ausgestattet ist und unermüdliche Anstrengung (asithilaparakkama) besitzt. „Er findet Reichtum“ (vindate dhanaṃ) bedeutet: Er erlangt weltlichen Reichtum – wie der Schüler Cūḷantevāsī, der in kurzer Zeit mit nur einer einzigen toten Maus einen Reichtum von vierhunderttausend [Münzen] erwarb – und überweltlichen Reichtum wie der ältere Mönch Mahallaka-Mahātissa. Dieser legte das Gelübde ab: „Ich werde nur in drei Körperhaltungen verweilen [d.h. ohne Liegen]“, und wenn Trägheit und Schläfrigkeit (thīna-middha) aufkamen, befeuchtete er einen Strohkranz, setzte ihn auf sein Haupt, stieg bis zum Hals ins Wasser und bezwang so die Trägheit und Schläfrigkeit, wodurch er in zehn Jahren die vollkommene Heiligkeit (Arahatschaft) erlangte. „Durch Wahrheit“ (saccena) bedeutet: Sowohl durch die Wahrheit der Rede (vacī-sacca) erlangt man Ruhm als „jemand, der die Wahrheit spricht, der die Realität spricht“, als auch durch die absolute Wahrheit (paramattha-sacca) als „Buddha, Paccekabuddha oder edler Jünger“ (ariya-sāvaka). „Durch Geben“ (dadaṃ) bedeutet: Wer gibt, was auch immer gewünscht und ersehnt wird, knüpft Freundschaften (mittāni ganthati), vollendet sie und pflegt sie; dies ist die Bedeutung. Oder: Indem er gibt, was schwer zu geben ist, knüpft er diese [Freundschaft]. Oder es ist zu verstehen, dass durch das Geben (dāna) auch alle vier Grundlagen des Zusammenhalts (saṅgahavatthu) eingeschlossen sind, und es wird gesagt, dass er durch diese Freunde gewinnt. එවං ගහට්ඨපබ්බජිතානං සාධාරණෙන ලොකියලොකුත්තරමිස්සකෙන නයෙන චත්තාරො පඤ්හෙ විස්සජ්ජෙත්වා ඉදානි ‘‘කථං පෙච්ච න සොචතී’’ති ඉමං පඤ්චමං පඤ්හං ගහට්ඨවසෙන විස්සජ්ජෙන්තො යස්සෙතෙතිආදීමාහ. තස්සත්ථො – යස්ස ‘‘සද්දහානො අරහත’’න්ති එත්ථ වුත්තාය සබ්බකල්‍යාණධම්මුප්පාදිකාය සද්ධාය සමන්නාගතත්තා සද්ධස්ස, ඝරමෙසිනොති ඝරාවාසං පඤ්ච වා කාමගුණෙ එසන්තස්ස ගවෙසන්තස්ස කාමභොගිනො ගහට්ඨස්ස ‘‘සච්චෙන කිත්තිං පප්පොතී’’ති එත්ථ වුත්තප්පකාරං සච්චං. ‘‘සුස්සූසං ලභතෙ පඤ්ඤ’’න්ති එත්ථ සුස්සූසපඤ්ඤානාමෙන වුත්තොව දමො. ‘‘ධුරවා උට්ඨාතා’’ති එත්ථ ධුරනාමෙන උට්ඨානනාමෙන ච වුත්තා ධිති. ‘‘දදං මිත්තානි ගන්ථතී’’ති එත්ථ වුත්තප්පකාරො චාගො චාති එතෙ චතුරො ධම්මා සන්ති. ස වෙ පෙච්ච න සොචතීති ඉධලොකා පරලොකං ගන්ත්වා ස වෙ න සොචතීති. Nachdem [der Erhabene] so die vier Fragen auf eine Weise beantwortet hatte, die sowohl für Hausväter als auch für Ordensleute gilt, indem er weltliche und überweltliche Methoden mischte, sprach er nun, um die fünfte Frage „Wie grämt er sich nach dem Tode nicht?“ (kathaṃ pecca na socati) aus der Perspektive eines Hausvaters zu beantworten, die Worte: „Wer diese [vier Tugenden besitzt]...“ (yassetete) und so weiter. Deren Bedeutung ist: Für den gläubigen Hausvater (saddhassa gahaṭṭhassa) – der ein „Heimsucher“ (gharamesī) ist, d.h. ein Genießer von Sinnesfreuden (kāmabhogī), der das häusliche Leben oder die fünf Stränge der Sinnlichkeit sucht – weil er mit dem Glauben (saddhā) ausgestattet ist, der alle edlen Qualitäten hervorbringt, wie es in „dem Glauben an die Arahants“ (saddahāno arahatam) beschrieben ist, gibt es die Wahrheit (sacca) von jener Art, wie sie in „durch Wahrheit erlangt man Ruhm“ (saccena kittiṃ pappoti) dargelegt ist. Die Selbstbezähmung (damo) ist genau das, was unter dem Namen der „Weisheit des Lernwillens“ (sussūsa-paññā) in „durch den Willen zu lernen erlangt man Weisheit“ (sussūsaṃ labhate paññaṃ) gelehrt wurde. Die Standhaftigkeit (dhiti) ist das, was unter dem Namen „Tragen der Last“ (dhura) und „Initiative“ (uṭṭhāna) in „der Lastenträger, der Tatkräftige“ (dhuravā uṭṭhātā) dargelegt wurde. Und die Freigiebigkeit (cāgo) ist von jener Art, wie sie in „durch Geben knüpft man Freundschaften“ (dadaṃ mittāni ganthati) beschrieben ist. Wenn diese vier Qualitäten (dhammā) [bei jemandem] vorhanden sind: „Der grämt sich wahrlich nach dem Tode nicht“ (sa ve pecca na socati) bedeutet, dass er wahrlich nicht trauert, wenn er von dieser Welt in die jenseitige Welt hinübergegangen ist. එවං [Pg.305] භගවා පඤ්චමම්පි පඤ්හං විස්සජ්ජෙත්වා තං යක්ඛං චොදෙන්තො ඉඞ්ඝ අඤ්ඤෙපීතිආදිමාහ. තත්ථ ඉඞ්ඝාති චොදනත්ථෙ නිපාතො. අඤ්ඤෙපීති අඤ්ඤෙපි ධම්මෙ පුථූ සමණබ්‍රාහ්මණෙ පුච්ඡස්සු. අඤ්ඤෙපි වා පූරණාදයො සබ්බඤ්ඤුපටිඤ්ඤෙ පුථූ සමණබ්‍රාහ්මණෙ පුච්ඡස්සු. යදි අම්හෙහි ‘‘සච්චෙන කිත්තිං පප්පොතී’’ති එත්ථ වුත්තප්පකාරා සච්චා භිය්‍යො කිත්තිප්පත්තිකාරණං වා, ‘‘සුස්සූසං ලභතෙ පඤ්ඤ’’න්ති එත්ථ සුස්සූසාති පඤ්ඤාපදෙසෙන වුත්තා දම්මා භිය්‍යො ලොකියලොකුත්තරපඤ්ඤාපටිලාභකාරණං වා, ‘‘දදං මිත්තානි ගන්ථතී’’ති එත්ථ වුත්තප්පකාරා චාගා භිය්‍යො මිත්තගන්ථනකාරණං වා, ‘‘ධුරවා උට්ඨාතා’’ති එත්ථ තං තං අත්ථවසං පටිච්ච ධුරනාමෙන උට්ඨානනාමෙන ච වුත්තාය මහාභාරසහනත්ථෙන උස්සොළ්හිභාවප්පත්තාය වීරියසඞ්ඛාතාය ඛන්ත්‍යා භිය්‍යො ලොකියලොකුත්තරධනවින්දනකාරණං වා, ‘‘සච්චං දම්මො ධිති චාගො’’ති එවං වුත්තෙහි ඉමෙහෙව චතූහි ධම්මෙහි භිය්‍යො අස්මා ලොකා පරං ලොකං පෙච්ච අසොචනකාරණං වා ඉධ විජ්ජතීති අයමෙත්ථ සද්ධිං සඞ්ඛෙපයොජනාය අත්ථවණ්ණනා. විත්ථාරතො පන එකමෙකං පදං අත්ථුද්ධාරපදුද්ධාරපදවණ්ණනානයෙහි විභජිත්වා වෙදිතබ්බා. Nachdem der Erhabene auch die fünfte Frage so beantwortet hatte, sprach er, um jenen Yakkha anzuspornen, die Worte: „Wohlan, auch andere...“ (iṅgha aññepi) und so weiter. Darin ist „iṅgha“ eine Partikel im Sinne der Aufforderung („Wohlan!“, „Los!“). „Auch andere“ (aññepi) bedeutet: Befrage auch zahlreiche andere Asketen und Brahmanen über andere Lehren. Oder: Befrage andere zahlreiche Asketen und Brahmanen wie Pūraṇa und andere, die für sich Allwissenheit beanspruchen. Wenn es in dieser Welt [eine Ursache] gibt, die größer ist als: die Wahrheit (sacca) von jener Art, wie sie in „durch Wahrheit erlangt man Ruhm“ beschrieben ist, als Ursache für das Erreichen von Ruhm; oder die Selbstbezähmung (dama), die unter der Bezeichnung der Weisheit als „Lernwille“ (sussūsā) in „durch den Willen zu lernen erlangt man Weisheit“ gelehrt wurde, als Ursache für die Erlangung weltlicher und überweltlicher Weisheit; oder die Freigiebigkeit (cāga) von jener Art, wie sie in „durch Geben knüpft man Freundschaften“ beschrieben ist, als Ursache für das Knüpfen von Freundschaften; oder die Geduld (khanti), welche als Tatkraft (vīriya) verstanden wird und in Abhängigkeit von den jeweiligen Umständen unter den Namen „Tragen der Last“ (dhura) und „Initiative“ (uṭṭhāna) in „der Lastenträger, der Tatkräftige“ gelehrt wurde, weil sie schwere Lasten ertragen kann und den Zustand höchster Anstrengung erreicht, als Ursache für das Auffinden von weltlichem und überweltlichem Reichtum; oder wenn es eine Ursache dafür gibt, sich nach dem Scheiden aus dieser Welt in die nächste Welt nicht zu grämen, die größer ist als diese vier Qualitäten, die als „Wahrheit, Selbstbezähmung, Standhaftigkeit und Freigiebigkeit“ (saccaṃ dammo dhiti cāgo) dargelegt wurden – [so befrage sie]. Dies ist hier die Erklärung der Bedeutung zusammen mit einer kurzen Satzverknüpfung (saṅkhepa-yojanā). Im Detail jedoch soll jedes einzelne Wort verstanden werden, indem man es nach den Methoden der Bedeutungsanalyse (atthuddhāra), der Wortanalyse (paduddhāra) und des Wortkommentars (padavaṇṇanā) zergliedert. එවං වුත්තෙ යක්ඛො යෙන සංසයෙන අඤ්ඤෙ පුච්ඡෙය්‍ය, තස්ස පහීනත්තා කථං නු දානි පුච්ඡෙය්‍යං, පුථූ සමණබ්‍රාහ්මණෙති වත්වා යෙපිස්ස අපුච්ඡනකාරණං න ජානන්ති, තෙපි ජානාපෙන්තො යොහං අජ්ජපජානාමි, යො අත්ථො සම්පරායිකොති ආහ. තත්ථ අජ්ජාති අජ්ජාදිං කත්වාති අධිප්පායො. පජානාමීති යථාවුත්තෙන පකාරෙන ජානාමි. යො අත්ථොති එත්තාවතා ‘‘සුස්සූසං ලභතෙ පඤ්ඤ’’න්තිආදිනා නයෙන වුත්තං දිට්ඨධම්මිකං දස්සෙති. සම්පරායිකොති ඉමිනා ‘‘යස්සෙතෙ චතුරො ධම්මා’’ති වුත්තං පෙච්ච සොකාභාවකාරණං සම්පරායිකං. අත්ථොති ච කාරණස්සෙතං අධිවචනං. අයං හි අත්ථසද්දො ‘‘සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජන’’න්ති එවමාදීසු (පාරා. 1; දී. නි. 1.255) පාඨත්ථෙ වත්තති. ‘‘අත්ථො මෙ, ගහපති, හිරඤ්ඤසුවණ්ණෙනා’’තිආදීසු (දී. නි. 2.250; ම. නි. 3.258) විචක්ඛණෙ. ‘‘හොති සීලවතං අත්ථො’’තිආදීසු (ජා. 1.1.11) වුඩ්ඪිම්හි. ‘‘බහුජනො භජතෙ අත්ථහෙතූ’’තිආදීසු ධනෙ. ‘‘උභින්නමත්ථං චරතී’’තිආදීසු (ජා. 1.7.66; සං. නි. 1.250; ථෙරගා. 443) හිතෙ[Pg.306]. ‘‘අත්ථෙ ජාතෙ ච පණ්ඩිත’’න්තිආදීසු (ජා. 1.1.92) කාරණෙ. ඉධ පන කාරණෙ. තස්මා යං පඤ්ඤාදිලාභාදීනං කාරණං දිට්ඨධම්මිකං, යඤ්ච පෙච්ච සොකාභාවස්ස කාරණං සම්පරායිකං, තං යොහං අජ්ජ භගවතා වුත්තනයෙන සාමංයෙව පජානාමි, සො කථං නු දානි පුච්ඡෙය්‍යං පුථූ සමණබ්‍රාහ්මණෙති එවමෙත්ථ සඞ්ඛෙපතො අත්ථො වෙදිතබ්බො. Als dies gesagt wurde, sprach der Yakkha, da jener Zweifel, der ihn veranlassen könnte, andere zu fragen, beseitigt war: „Wie könnte ich nun verschiedene Asketen und Brahmanen fragen?“, und um auch jene, die den Grund für sein Nicht-Fragen nicht kannten, davon in Kenntnis zu setzen, sagte er: „Ich verstehe heute, was der Nutzen für das jenseitige Leben ist.“ Darin bedeutet „heute“ (ajjā): von heute an; dies ist die Absicht. „Ich verstehe“ (pajānāmi) bedeutet: Ich weiß es auf die oben dargelegte Weise. „Was der Nutzen ist“ (yo attho) zeigt das gegenwärtige (diṭṭhadhammika) Wohl auf, das bis zu diesem Punkt durch die Methode wie „durch den Willen zu lernen erlangt man Weisheit“ usw. dargelegt wurde. Mit „für das jenseitige Leben“ (samparāyiko) zeigt er das Jenseitige auf, d.h. die Ursache für die Abwesenheit von Kummer nach dem Tode, wie es in „wer diese vier Qualitäten besitzt“ gesagt wurde. Und das Wort „Nutzen“ (attha) ist eine Bezeichnung für „Ursache“ (kāraṇa). Denn dieses Wort „attha“ kommt in Passagen wie „sātthaṃ sabyañjanaṃ“ (mit Sinn und Wortlaut) in der Bedeutung des Wortsinns (pāṭhatthe) vor. In Passagen wie „Attho me, gahapati, hiraññasuvaṇṇena“ (Ich habe Bedarf, Hausvater, an Gold und Silber) kommt es im Sinne von Bedarf oder Nutzen (vicakkhaṇe) vor. In Passagen wie „Hoti sīlavataṃ attho“ (Es gibt Gedeihen für die Tugendhaften) kommt es im Sinne von Gedeihen oder Zuwachs (vuḍḍhimhi) vor. In Passagen wie „Bahujano bhajate atthahetu“ (Viele Menschen schließen sich um des Gewinnes willen an) kommt es im Sinne von Reichtum oder Besitz (dhane) vor. In Passagen wie „Ubhinnamatthaṃ carati“ (Er handelt zum Nutzen beider) kommt es im Sinne von Wohl oder Heil (hite) vor. In Passagen wie „Atthe jāte ca paṇḍitaṃ“ (Wenn ein Anlass entsteht, erweist sich der Weise) kommt es im Sinne von Ursache oder Anlass (kāraṇe) vor. Hier jedoch steht es im Sinne von Ursache (kāraṇe). Daher: Jene Ursache, welche im gegenwärtigen Leben zur Erlangung von Weisheit usw. führt, und jene Ursache, welche im jenseitigen Leben zur Abwesenheit von Kummer nach dem Tode führt – diese erkenne ich heute selbst durch die vom Erhabenen gelehrte Methode. Wie könnte ich da nun verschiedene Asketen und Brahmanen befragen? In dieser Weise ist hier die Bedeutung in Kürze zu verstehen. එවං යක්ඛො ‘‘පජානාමි යො අත්ථො සම්පරායිකො’’ති වත්වා තස්ස ඤාණස්ස භගවංමූලකත්තං දස්සෙන්තො අත්ථාය වත මෙ බුද්ධොති ආහ. තත්ථ අත්ථායාති හිතාය වුඩ්ඪියා ච. යත්ථ දින්නං මහප්ඵලන්ති ‘‘යස්සෙතෙ චතුරො ධම්මා’’ති එත්ථ වුත්තචාගෙන යත්ථ දින්නං මහප්ඵලං, තං අග්ගදක්ඛිණෙය්‍යං බුද්ධං පජානාමීති අත්ථො. කෙචි පන ‘‘සඞ්ඝං සන්ධාය එවමාහා’’ති භණන්ති. Nachdem der Yakkha so gesagt hatte: „Ich verstehe, was der Nutzen für das jenseitige Leben ist“, und damit aufzeigte, dass seine Erkenntnis den Erhabenen als Ursprung hat, sprach er: „Wahrlich, zu meinem Heile [erschien] der Buddha!“ (atthāya vata me buddho). Darin bedeutet „zum Nutzen“ (atthāya): zum Wohl (hita) und zum Gedeihen (vuḍḍhi). „Wo das Gegebene große Frucht bringt“ (yattha dinnaṃ mahapphalaṃ) bedeutet: Ich erkenne den Buddha als den höchsten Spendenempfänger (aggadakkhiṇeyya), in dem eine Gabe, die mit der in „wer diese vier Qualitäten besitzt“ erwähnten Freigiebigkeit dargebracht wird, reiche Frucht trägt. Dies ist die Bedeutung. Einige [Lehrer] jedoch sagen: „Dies sprach er mit Bezug auf die Gemeinschaft (Saṅgha).“ එවං ඉමාය ගාථාය අත්තනො හිතාධිගමං දස්සෙත්වා ඉදානි සහිතපටිපත්තිං දීපෙන්තො සො අහං විචරිස්සාමීතිආදිමාහ. තත්ථ ගාමා ගාමන්ති දෙවගාමා දෙවගාමං. පුරා පුරන්ති දෙවනගරතො දෙවනගරං. නමස්සමානො සම්බුද්ධං, ධම්මස්ස ච සුධම්මතන්ති ‘‘සම්මාසම්බුද්ධො වත භගවා, ස්වාක්ඛාතො වත භගවතො ධම්මො’’තිආදිනා නයෙන බුද්ධසුබොධිතඤ්ච ධම්මසුධම්මතඤ්ච ච-සද්දෙන ‘‘සුප්පටිපන්නො වත භගවතො සාවකසඞ්ඝො’’තිආදිනා සඞ්ඝසුප්පටිපත්තිඤ්ච අභිත්ථවිත්වා නමස්සමානො ධම්මඝොසකො හුත්වා විචරිස්සාමීති වුත්තං හොති. Nachdem er so mit diesem Vers die Erlangung seines eigenen Wohls dargelegt hat, sprach er nun, um seine durch Weisheit wohlgeführte Praxis aufzuzeigen: 'So werde ich wandern...' und so weiter. Darin bedeutet 'von Dorf zu Dorf' (gāmā gāmaṃ): von einem Götterdorf zu einem Götterdorf. 'Von Stadt zu Stadt' (purā puraṃ) bedeutet: von einer Götterstadt zu einer Götterstadt. 'Verneigend vor dem vollkommen Erwachten und der Wohlbeschaffenheit der Lehre' (namassamāno sambuddhaṃ, dhammassa ca sudhammataṃ) bedeutet: Indem er sowohl die vollkommene Erleuchtung des Buddha als auch die Wohlbeschaffenheit des Dhamma in dieser Weise lobpreiste: 'Wahrlich, vollkommen erwacht ist der Erhabene, wahrlich, wohlverkündet ist die Lehre des Erhabenen' usw., und mit dem Wort 'und' (ca) auch das gute Verhalten der Gemeinde (saṅgha) in dieser Weise lobpreiste: 'Wahrlich, gut verhalten hat sich die Jüngerschaft des Erhabenen' usw., dachte er, sich verneigend: 'Ich werde als ein Verkünder der Lehre (dhammaghosako) umherwandern' – dies ist damit gesagt. එවමිමාය ගාථාය පරියොසානඤ්ච රත්තිවිභාවනඤ්ච සාධුකාරසද්දුට්ඨානඤ්ච ආළවකකුමාරස්ස යක්ඛභවනං ආනයනඤ්ච එකක්ඛණෙයෙව අහොසි. රාජපුරිසා සාධුකාරසද්දං සුත්වා – ‘‘එවරූපො සාධුකාරසද්දො ඨපෙත්වා බුද්ධෙ න අඤ්ඤෙසං අබ්භුග්ගච්ඡති, ආගතො නු ඛො භගවා’’ති ආවජ්ජෙන්තා භගවතො සරීරප්පභං දිස්වා පුබ්බෙ විය බහි අට්ඨත්වා නිබ්බිසඞ්කා අන්තොයෙව පවිසිත්වා අද්දසංසු භගවන්තං යක්ඛස්ස භවනෙ නිසින්නං, යක්ඛඤ්ච අඤ්ජලිං පග්ගහෙත්වා ඨිතං. දිස්වාන යක්ඛං ආහංසු – ‘‘අයං තෙ, මහායක්ඛ, රාජකුමාරො බලිකම්මාය ආනීතො, හන්ද නං ඛාද වා භුඤ්ජ වා, යථාපච්චයං වා කරොහී’’ති. සො සොතාපන්නත්තා ලජ්ජිතො විසෙසෙන [Pg.307] ච භගවතො පුරතො එවං වුච්චමානො අථ තං කුමාරං උභොහි හත්ථෙහි පටිග්ගහෙත්වා භගවතො උපනාමෙසි ‘‘අයං, භන්තෙ, කුමාරො මය්හං පෙසිතො, ඉමාහං භගවතො දම්මි, හිතානුකම්පකා බුද්ධා, පටිග්ගණ්හාතු, භන්තෙ, භගවා ඉමං දාරකං ඉමස්ස හිතත්ථාය සුඛත්ථායා’’ති ඉමඤ්ච ගාථමාහ – So geschahen das Ende dieses Verses, das Anbrechen des Tages (die Morgendämmerung), das Ertönen des Beifallrufs [der versammelten Götter] und das Herbeibringen des Prinzen Āḷavaka zur Behausung des Yakkha in ein und demselben Augenblick. Als die königlichen Männer den Ruf des Beifalls ('Sādhu') hörten, überlegten sie: 'Ein solcher Beifallsruf erhebt sich, außer für den Buddha, für niemanden sonst. Ist etwa der Erhabene gekommen?' Als sie nachsannen und den Körperglanz des Erhabenen erblickten, blieben sie nicht wie zuvor draußen vor dem Banyanbaum stehen, sondern traten ohne jede Furcht direkt hinein und sahen den Erhabenen in der Behausung des Yakkha sitzen und den Yakkha mit gefalteten Händen davorstehen. Als sie den Yakkha sahen, sagten sie: 'Großer Yakkha, dieser Prinz ist dir als Opfergabe gebracht worden. Wohlan, verschlinge ihn oder iss ihn auf, oder tu mit ihm, was dir beliebt!' Da jener [Yakkha] bereits ein Stromeingetretener (sotāpanna) war, schämte er sich zutiefst, insbesondere weil dies vor den Augen des Erhabenen zu ihm gesagt wurde. Daraufhin nahm er den Knaben mit beiden Händen entgegen, reichte ihn dem Erhabenen dar und sprach: 'Ehrwürdiger Herr, dieser Knabe wurde mir gesandt. Ich gebe ihn dem Erhabenen. Die Buddhas sind voller Mitgefühl für das Wohl der Wesen; möge der Erhabene, o Herr, dieses Kind zum Wohle und Glück dieses Knaben annehmen!' Und er sprach folgenden Vers: ‘‘ඉමං කුමාරං සතපුඤ්ඤලක්ඛණං,සබ්බඞ්ගුපෙතං පරිපුණ්ණබ්‍යඤ්ජනං; උදග්ගචිත්තො සුමනො දදාමි තෙ,පටිග්ගහ ලොකහිතාය චක්ඛුමා’’ති. „Diesen Prinzen, der die Zeichen von hundert Verdiensten trägt, der mit allen Gliedern ausgestattet ist und vollkommene Merkmale besitzt, gebe ich dir mit freudigem Herzen und glücklichem Sinn. Nimm ihn an zum Wohle der Welt, o Sehender!“ පටිග්ගහෙසි භගවා කුමාරං. පටිග්ගණ්හන්තො ච යක්ඛස්ස ච කුමාරස්ස ච මඞ්ගලකරණත්ථං පාදූනගාථං අභාසි. තං යක්ඛො කුමාරං සරණං ගමෙන්තො තික්ඛත්තුං චතුත්ථපාදෙන පූරෙසි. සෙය්‍යථිදං – Der Erhabene nahm den Knaben an. Und während er ihn annahm, sprach er, um dem Yakkha und dem Knaben Segen zu bringen, einen Vers, dem ein Versfuß fehlte. Diesen ergänzte der Yakkha dreimal mit dem vierten Versfuß, um den Knaben Zuflucht nehmen zu lassen. Und zwar wie folgt: ‘‘දීඝායුකො හොතු අයං කුමාරො,තුවඤ්ච යක්ඛ සුඛිතො භවාහි; අබ්‍යාධිතා ලොකහිතාය තිට්ඨථ,අයං කුමාරො සරණමුපෙති බුද්ධං; අයං කුමාරො සරණමුපෙති ධම්මං; අයං කුමාරො සරණමුපෙති සඞ්ඝ’’න්ති. „Langes Leben sei diesem Prinzen beschieden, und du, o Yakkha, sei glücklich! Frei von Krankheit mögt ihr zum Wohle der Welt verweilen!“ „Dieser Prinz geht zur Zuflucht zum Buddha.“ „Dieser Prinz geht zur Zuflucht zur Lehre (Dhamma).“ „Dieser Prinz geht zur Zuflucht zur Gemeinde (Sangha).“ අථ භගවා කුමාරං රාජපුරිසානං අදාසි – ‘‘ඉමං වඩ්ඪෙත්වා පුන මමෙව දෙථා’’ති. එවං සො කුමාරො රාජපුරිසානං හත්ථතො යක්ඛස්ස හත්ථං, යක්ඛස්ස හත්ථතො භගවතො හත්ථං, භගවතො හත්ථතො පුන රාජපුරිසානං හත්ථං ගතත්තා නාමතො ‘‘හත්ථකො ආළවකො’’ති ජාතො. තං ආදාය පටිනිවත්තෙ රාජපුරිසෙ දිස්වා කස්සකවනකම්මිකාදයො ‘‘කිං යක්ඛො කුමාරං අතිදහරත්තා න ඉච්ඡී’’ති? භීතා පුච්ඡිංසු. රාජපුරිසා ‘‘මා භායථ. ඛෙමං කතං භගවතා’’ති සබ්බමාරොචෙසුං. තතො ‘‘සාධු සාධූ’’ති සකලං ආළවිනගරං එකකොලාහලෙන යක්ඛාභිමුඛං අහොසි. යක්ඛොපි භගවතො භික්ඛාචාරකාලෙ අනුප්පත්තෙ පත්තචීවරං ගහෙත්වා උපඩ්ඪමග්ගං අනුගන්ත්වා නිවත්ති. Daraufhin gab der Erhabene den Prinzen den königlichen Männern und sprach: 'Zieht diesen Knaben auf und gebt ihn mir dann wieder zurück.' Weil dieser Prinz so aus den Händen der königlichen Männer in die Hand des Yakkha, aus der Hand des Yakkha in die Hand des Erhabenen und aus der Hand des Erhabenen wiederum in die Hände der königlichen Männer gelangte, wurde er unter dem Namen 'Hatthaka Āḷavaka' (Hatthaka von Āḷavī, der von Hand zu Hand Gereichte) bekannt. Als die Bauern, Waldarbeiter und andere die königlichen Männer mit ihm zurückkehren sahen, fragten sie voller Furcht: 'Wie nun? Wollte der Yakkha den Prinzen nicht, weil er noch zu jung war?' Die königlichen Männer berichteten ihnen alles: 'Fürchtet euch nicht. Der Erhabene hat für Sicherheit gesorgt.' Daraufhin erhob sich in der gesamten Stadt Āḷavī ein einziger jubelnder Ruf von 'Sādhu, Sādhu!' in Richtung des Yakkha. Auch der Yakkha nahm, als die Zeit für den Almosengang des Erhabenen herangekommen war, dessen Almosenschale und Gewand, begleitete ihn die halbe Wegstrecke und kehrte dann um. අථ භගවා නගරෙ පිණ්ඩාය චරිත්වා කතභත්තකිච්චො නගරද්වාරෙ අඤ්ඤතරස්මිං විවිත්තෙ රුක්ඛමූලෙ පඤ්ඤත්තබුද්ධාසනෙ නිසීදි. තතො මහාජනකායෙන සද්ධිං රාජා ච නාගරා ච එකතො සම්පිණ්ඩිත්වා භගවන්තං උපසඞ්කම්ම [Pg.308] වන්දිත්වා පරිවාරෙත්වා නිසින්නා – ‘‘කථං, භන්තෙ, එවං දාරුණං යක්ඛං දමයිත්ථා’’ති පුච්ඡිංසු. තෙසං භගවා යුද්ධමාදිං කත්වා ‘‘එවං නවවිධං වස්සං වස්සෙත්වා එවං විභිංසනකං අකාසි, එවං පඤ්හං පුච්ඡි. තස්සාහං එවං විස්සජ්ජෙසි’’න්ති තමෙවාළවකසුත්තං කථෙසි. කථාපරියොසානෙ චතුරාසීතිපාණසහස්සානං ධම්මාභිසමයො අහොසි. තතො රාජා චෙව නාගරා ච වෙස්සවණමහාරාජස්ස භවනසමීපෙ යක්ඛස්ස භවනං කත්වා පුප්ඵගන්ධාදිසක්කාරුපෙතං නිච්චබලිං පවත්තෙසුං. තඤ්ච කුමාරං විඤ්ඤුතං පත්තං ‘‘ත්වං භගවන්තං නිස්සාය ජීවිතං ලභි, ගච්ඡ භගවන්තංයෙව පයිරුපාසස්සු භික්ඛුසඞ්ඝඤ්චා’’ති විස්සජ්ජෙසුං. සො භගවන්තඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච පයිරුපාසමානො නචිරස්සෙව අනාගාමිඵලෙ පතිට්ඨාය සබ්බං බුද්ධවචනං උග්ගහෙත්වා පඤ්චසතඋපාසකපරිවාරො අහොසි. භගවා ච නං එතදග්ගෙ නිද්දිසි – ‘‘එතදග්ගං, භික්ඛවෙ, මම සාවකානං උපාසකානං චතූහි සඞ්ගහවත්ථූහි පරිසං සඞ්ගණ්හන්තානං යදිදං හත්ථකො ආළවකො’’ති (අ. නි. 1.251). ද්වාදසමං. Danach wanderte der Erhabene in der Stadt um Almosenspeise, und nach Beendigung seines Mahles setzte er sich am Stadttor im Schatten eines bestimmten einsamen Baumes auf den für den Buddha bereiteten Sitz. Daraufhin kamen der König und die Bürger zusammen mit einer großen Menschenmenge gemeinsam herbei, näherten sich dem Erhabenen, erwiesen ihm die Ehrung und setzten sich rings um ihn nieder. Sie fragten: 'Ehrwürdiger Herr, wie habt Ihr einen so schrecklichen Yakkha gezähmt?' Der Erhabene verkündete ihnen eben dieses Āḷavaka-Sutta, beginnend mit dem Kampf, und sprach: 'In dieser Weise ließ er die neun Arten von Regen herabregnen, in dieser Weise erzeugte er furchterregende Erscheinungen, in dieser Weise stellte er Fragen, und in dieser Weise habe ich sie beantwortet.' Am Ende der Lehrrede fand für vierundachtzigtausend Lebewesen das Durchdringen der Wahrheit (dhammābhisamaya) statt. Danach bauten der König und die Bürger dem Yakkha in der Nähe des Palastes des Großkönigs Vessavaṇa eine Wohnstätte und richteten ein regelmäßiges Opfer ein, versehen mit Gaben wie Blumen, Wohlgerüchen und Ähnlichem. Und als jener Prinz das verständige Alter erreicht hatte, entließen sie ihn mit den Worten: 'Du hast dein Leben dank dem Erhabenen erhalten. Geh und diene dem Erhabenen selbst und der Gemeinde der Mönche.' Indem er dem Erhabenen und der Gemeinde der Mönche diente, verweilte er schon bald in der Frucht der Nichtwiederkehr (anāgāmiphale), erlernte das gesamte Buddha-Wort und hatte ein Gefolge von fünfhundert Laienanhängern. Und der Erhabene erklärte ihn zum Vorzüglichsten auf diesem Gebiet: 'Mönche, dies ist der Vorzüglichste unter meinen Laienanhängern, die eine Gefolgschaft durch die vier Mittel des Zusammenhalts (saṅgahavatthu) für sich gewinnen, nämlich Hatthaka Āḷavaka.' Dies ist das zwölfte [Sutta]. ඉති සාරත්ථප්පකාසිනියා So [endet] in der Sāratthappakāsinī, සංයුත්තනිකාය-අට්ඨකථාය dem Kommentar zur Saṃyutta-Nikāya, යක්ඛසංයුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. die Erklärung des Yakkha-Saṃyutta (Verbundene Sammlung über die Yakkhas). [Damit ist sie] abgeschlossen. 11. සක්කසංයුත්තං 11. Sakka-Saṃyutta (Verbundene Sammlung über Sakka) 1. පඨමවග්ගො 1. Erstes Kapitel (Vagga) 1. සුවීරසුත්තවණ්ණනා 1. Die Erklärung des Suvīra-Sutta 247. සක්කසංයුත්තස්ස [Pg.309] පඨමෙ අභියංසූති කදා අභියංසු? යදා බලවන්තො අහෙසුං, තදා. තත්‍රායං අනුපුබ්බිකථා – සක්කො කිර මගධරට්ඨෙ මචලගාමකෙ මඝො නාම මාණවො හුත්වා තෙත්තිංස පුරිසෙ ගහෙත්වා කල්‍යාණකම්මං කරොන්තො සත්ත වතපදානි පූරෙත්වා තත්ථ කාලඞ්කතො දෙවලොකෙ නිබ්බත්ති. තං බලවකම්මානුභාවෙන සපරිසං සෙසදෙවතා දසහි ඨානෙහි අධිගණ්හන්තං දිස්වා ‘‘ආගන්තුකදෙවපුත්තා ආගතා’’ති නෙවාසිකා ගන්ධපානං සජ්ජයිංසු. සක්කො සකපරිසාය සඤ්ඤං අදාසි – ‘‘මාරිසා මා ගන්ධපානං පිවිත්ථ, පිවනාකාරමත්තමෙව දස්සෙථා’’ති. තෙ තත්ථ අකංසු. නෙවාසිකදෙවතා සුවණ්ණසරකෙහි උපනීතං ගන්ධපානං යාවදත්ථං පිවිත්වා මත්තා තත්ථ තත්ථ සුවණ්ණපථවියං පතිත්වා සයිංසු. සක්කො ‘‘ගණ්හථ පුත්තහතාය පුත්තෙ’’ති තෙ පාදෙසු ගහෙත්වා සිනෙරුපාදෙ ඛිපාපෙසි. සක්කස්ස පුඤ්ඤතෙජෙන තදනුවත්තකාපි සබ්බෙ තත්ථෙව පතිංසු. තෙ සිනෙරුවෙමජ්ඣකාලෙ සඤ්ඤං ලභිත්වා, ‘‘තාතා න සුරං පිවිම්හ, න සුරං පිවිම්හා’’ති ආහංසු. තතො පට්ඨාය අසුරා නාම ජාතා. අථ නෙසං කම්මපච්චයඋතුසමුට්ඨානං සිනෙරුස්ස හෙට්ඨිමතලෙ දසයොජනසහස්සං අසුරභවනං නිබ්බත්ති. සක්කො තෙසං නිවත්තෙත්වා අනාගමනත්ථාය ආරක්ඛං ඨපෙසි, යං සන්ධාය වුත්තං – 247. Im ersten [Sutta] des Sakka-Saṃyutta: „Sie rückten vor“ – wann rückten sie vor? Als sie mächtig waren, da [rückten sie vor]. Hierzu ist dies die fortlaufende Erzählung: Es heißt, dass Sakka einst im Lande Magadha, im Dorf Macala, ein junger Mann namens Magha war, sich mit dreiunddreißig Männern zusammentat, heilsame Taten vollbrachte, die sieben Gelöbnisse erfüllte und nach seinem dortigen Tod in der Götterwelt wiedergeboren wurde. Als die ansässigen Gottheiten sahen, wie er mitsamt seinem Gefolge aufgrund der großen Kraft seines heilsamen Wirkens die übrigen Gottheiten in zehn Belangen überragte, dachten sie: „Neu eingetroffene Göttersöhne sind angekommen!“, und bereiteten einen duftenden Trank. Sakka gab seinem Gefolge ein Zeichen: „Ihr Lieben, trinkt nicht von diesem duftenden Trank, tut nur so, als ob ihr trinken würdet!“ Sie taten entsprechend. Die ansässigen Gottheiten aber tranken den in goldenen Schalen gereichten duftenden Trank nach Herzenslust, wurden betrunken, fielen hier und da auf den goldenen Boden und schliefen ein. Sakka sagte: „Ergreift diese [Trunkenbolde]!“, ergriff sie an den Füßen und ließ sie an den Fuß des Berges Sineru werfen. Durch die Verdienstmacht Sakkas fielen auch alle jene, die seinem Willen folgten, genau dorthin. Als sie auf halber Höhe des Sineru das Bewusstsein wiedererlangten, sagten sie: „Ihr Lieben, wir trinken keinen Alkohol (surā) mehr, wir trinken keinen Alkohol mehr!“ Von da an wurden sie „Asuras“ genannt. Daraufhin entstand für sie im untersten Bereich des Sineru ein zehntausend Yojanas weites Asura-Reich, hervorgebracht durch das Kamma und klimatische Bedingungen. Sakka stellte Wachen auf, um sie zurückzuhalten und an einer Rückkehr zu hindern; worauf sich das Folgende bezieht: ‘‘අන්තරා ද්වින්නං අයුජ්ඣපුරානං,පඤ්චවිධා ඨපිතා අභිරක්ඛා; උදකං කරොටි-පයස්ස ච හාරී,මදනයුතා චතුරො ච මහත්ථා’’ති. „Zwischen den beiden unbezwingbaren Städten sind fünffache Wachen aufgestellt: die im Wasser, die Karoṭi-Vögel, die Milchräuber, die dem Rausch Ergebenen und die vier Mächtigen.“ ද්වෙ [Pg.310] නගරානි හි යුද්ධෙන ගහෙතුං අසක්කුණෙය්‍යතාය අයුජ්ඣපුරානි නාම ජාතානි දෙවනගරඤ්ච අසුරනගරඤ්ච. යදා හි අසුරා බලවන්තො හොන්ති, අථ දෙවෙහි පලායිත්වා දෙවනගරං පවිසිත්වා ද්වාරෙ පිදහිතෙ අසුරානං සතසහස්සම්පි කිඤ්චි කාතුං න සක්කොති. යදා දෙවා බලවන්තො හොන්ති, අථාසුරෙහි පලායිත්වා අසුරනගරස්ස ද්වාරෙ පිදහිතෙ සක්කානං සතසහස්සම්පි කිඤ්චි කාතුං න සක්කොති. ඉති ඉමානි ද්වෙ නගරානි අයුජ්ඣපුරානි නාම. නෙසං අන්තරා එතෙසු උදකාදීසු පඤ්චසු ඨානෙසු සක්කෙන ආරක්ඛා ඨපිතා. තත්ථ උදකසද්දෙන නාගා ගහිතා. තෙ හි උදකෙ බලවන්තො හොන්ති. තස්මා සිනෙරුස්ස පඨමාලින්දෙ තෙසං ආරක්ඛා. කරොටිසද්දෙන සුපණ්ණා ගහිතා. තෙසං කිර කරොටි නාම පානභොජනං, තෙන තං නාමං ලභිංසු. දුතියාලින්දෙ තෙසං ආරක්ඛා. පයස්සහාරීසද්දෙන කුම්භණ්ඩා ගහිතා. දානවරක්ඛසා කිර තෙ. තතියාලින්දෙ තෙසං ආරක්ඛා. මදනයුතසද්දෙන යක්ඛා ගහිතා. විසමචාරිනො කිරතෙ යුජ්ඣසොණ්ඩා. චතුත්ථාලින්දෙ තෙසං ආරක්ඛා. චතුරො ච මහන්තාති චත්තාරො මහාරාජානො වුත්තා. පඤ්චමාලින්දෙ තෙසං ආරක්ඛා. තස්මා යදි අසුරා කුපිතාවිලචිත්තා දෙවපුරං උපයන්ති යුද්ධෙසූ, යං ගිරිනො පඨමං පරිභණ්ඩං, තං උරගා පටිබාහන්ති එවං සෙසෙසු සෙසා. Weil die beiden Städte – die Götterstadt und die Asura-Stadt – durch Krieg unbezwingbar sind, werden sie „unbezwingbare Städte“ (ayujjhapurāni) genannt. Denn wenn die Asuras mächtig sind, fliehen die Götter, betreten die Götterstadt und schließen das Tor, sodass selbst hunderttausend Asuras ihnen nichts anhaben können. Wenn die Götter mächtig sind, fliehen die Asuras, schließen das Tor der Asura-Stadt, sodass selbst hunderttausend Sakkas ihnen nichts anhaben können. So werden diese beiden Städte „unbezwingbare Städte“ genannt. Zwischen ihnen, an diesen fünf Stellen wie dem Wasser usw., wurden von Sakka Wachen aufgestellt. Dabei sind mit dem Wort „Wasser“ die Nāgas gemeint; denn sie sind im Wasser mächtig. Daher befindet sich ihre Wache auf der ersten Terrasse (alinda) des Sineru. Mit dem Wort „Karoṭi“ sind die Supaṇṇas (Garuḍas) gemeint. Es heißt, sie hatten eine Speise und einen Trank namens Karoṭi, weshalb sie diesen Namen erhielten. Ihre Wache befindet sich auf der zweiten Terrasse. Mit dem Wort „Milchdiebe“ (payassahārī) sind die Kumbhaṇḍas gemeint. Es heißt, sie sind Dämonen (dānavarakkhasa). Ihre Wache befindet sich auf der dritten Terrasse. Mit dem Wort „dem Rausch Ergebenen“ (madanayuta) sind die Yakkhas gemeint. Es heißt, sie wandeln auf Abwegen (visamacārino) und sind kampfsüchtig. Ihre Wache befindet sich auf der vierten Terrasse. Mit „die vier Mächtigen“ sind die Vier Großen Könige gemeint. Ihre Wache befindet sich auf der fünften Terrasse. Wenn daher die Asuras mit zornentbranntem und verwirrtem Geist im Zuge von Kämpfen gegen die Götterstadt vorrücken, wehren die Schlangen (uragā) sie an der ersten Terrasse (paribhaṇḍa) des Berges ab, und ebenso tun es die übrigen [Wachen] auf den übrigen [Terrassen]. තෙ පන අසුරා ආයුවණ්ණරසඉස්සරියසම්පත්තීහි තාවතිංසසදිසාව. තස්මා අන්තරා අත්තානං අජානිත්වා පාටලියා පුප්ඵිතාය, ‘‘න ඉදං දෙවනගරං, තත්ථ පාරිච්ඡත්තකො පුප්ඵති, ඉධ පන චිත්තපාටලී, ජරසක්කෙනාම්හාකං සුරං පායෙත්වා වඤ්චිතා, දෙවනගරඤ්ච නො ගහිතං, ගච්ඡාම තෙන සද්ධිං යුජ්ඣිස්සාමා’’ති හත්ථිඅස්සරථෙ ආරුය්හ සුවණ්ණරජතමණිඵලකානි ගහෙත්වා, යුද්ධසජ්ජා හුත්වා, අසුරභෙරියො වාදෙන්තා මහාසමුද්දෙ උදකං ද්විධා භෙත්වා උට්ඨහන්ති. තෙ දෙවෙ වුට්ඨෙ වම්මිකමක්ඛිකා වම්මිකං විය සිනෙරුං අභිරුහිතු ආරභන්ති. අථ නෙසං පඨමං නාගෙහි සද්ධිං යුද්ධං හොති. තස්මිං ඛො පන යුද්ධෙ න කස්සචි ඡවි වා චම්මං වා ඡිජ්ජති, න ලොහිතං උප්පජ්ජති, කෙවලං කුමාරකානං දාරුමෙණ්ඩකයුද්ධං විය අඤ්ඤමඤ්ඤං සන්තාසනමත්තමෙව [Pg.311] හොති. කොටිසතාපි කොටිසහස්සාපි නාගා තෙහි සද්ධිං යුජ්ඣිත්වා තෙ අසුරපුරංයෙව පවෙසෙත්වා නිවත්තන්ති. Diese Asuras gleichen den Tāvatiṃsa-Göttern in Bezug auf Lebensdauer, Schönheit, Ansehen, Herrschaft und Fülle. Da sie sich daher zwischendurch nicht bewusst sind [wo sie sich befinden], erkennen sie erst, wenn der Pāṭali-Baum blüht: „Dies ist nicht die Götterstadt! Dort blüht der Pāricchattaka-Baum, hier aber blüht der bunte Pāṭali-Baum. Der alte Sakka hat uns betrunken gemacht, uns getäuscht und unsere Götterstadt weggenommen! Auf, lasst uns gehen und mit ihm kämpfen!“ Sie besteigen ihre Elefanten, Pferde und Streitwagen, nehmen Schilde aus Gold, Silber und Edelsteinen, rüsten sich zum Kampf, schlagen die Asura-Trommeln, teilen das Wasser des großen Ozeans in zwei Hälften und steigen empor. Wie Ameisen, die bei Regen auf einen Ameisenhügel klettern, beginnen sie, den Sineru zu besteigen. Dann kommt es zuerst zum Kampf mit den Nāgas. In diesem Kampf wird jedoch niemandes Oberhaut oder Unterhaut verletzt, noch fließt Blut; es ist rein wie das Spiel von Kindern mit Holzschafen – ein bloßes gegenseitiges Erschrecken. Hunderte und Tausende von Millionen Nāgas kämpfen mit ihnen, drängen sie in die Asura-Stadt zurück und kehren um. යදා පන අසුරා බලවන්තො හොන්ති, අථ නාගා ඔසක්කිත්වා දුතියෙ ආලින්දෙ සුපණ්ණෙහි සද්ධිං එකතොව හුත්වා යුජ්ඣන්ති. එස නයො සුපණ්ණාදීසූපි. යදා පන තානි පඤ්චපි ඨානානි අසුරා මද්දන්ති, තදා එකතො සම්පිණ්ඩිතානිපි පඤ්ච බලානි ඔසක්කන්ති. අථ චත්තාරො මහාරාජානො ගන්ත්වා සක්කස්ස තං පවත්තිං ආරොචෙන්ති. සක්කො තෙසං වචනං සුත්වා දියඩ්ඪයොජනසතිකං වෙජයන්තරථං ආරුය්හ සයං වා නික්ඛමති, එකං වා පුත්තං පෙසෙති. ඉමස්මිං පන කාලෙ පුත්තං පෙසෙතුකාමො, තාත සුවීරාතිආදිමාහ. Wenn jedoch die Asuras mächtig sind, weichen die Nāgas zurück und kämpfen auf der zweiten Terrasse gemeinsam with den Supaṇṇas. Ebenso verhält es sich bei den Supaṇṇas usw. Wenn die Asuras jedoch alle diese fünf Stellen überrennen, weichen die fünf Heere zurück, selbst wenn sie sich zusammengeschlossen haben. Daraufhin gehen die Vier Großen Könige zu Sakka und berichten ihm von diesem Vorfall. Als Sakka ihre Worte hört, besteigt er den einhundertfünfzig Yojanas großen Streitwagen Vejayanta und zieht entweder selbst aus oder sendet einen seiner Söhne aus. In diesem Fall aber, als er seinen Sohn aussenden wollte, sprach er: „Lieber Suvīra...“ usw. එවං භද්දන්තවාති ඛොති එවං හොතු භද්දං තව ඉති ඛො. පමාදං ආපාදෙසීති පමාදං අකාසි. අච්ඡරාසඞ්ඝපරිවුතො සට්ඨියොජනං විත්ථාරෙන සුවණ්ණමහාවීථිං ඔතරිත්වා නක්ඛත්තං කීළන්තො නන්දනවනාදීසු විචරතීති අත්ථො. „‚So sei es, Herr‘ (evaṃ bhaddantavāti kho) bedeutet: ‚So sei es, Heil sei dir‘. ‚Er verfiel in Nachlässigkeit‘ (pamādaṃ āpādesi) bedeutet: Er handelte nachlässig. ‚Umgeben von einer Schar von Himmelsnymphen stieg er auf die sechzig Yojanas breite große goldene Straße hinab, feierte das Sternenfest und wandelte im Nandana-Hain und anderen Orten umher‘ – dies ist die Bedeutung. අනුට්ඨහන්ති අනුට්ඨහන්තො. අවායාමන්ති අවායමන්තො. අලස්වස්සාති අලසො අස්ස. න ච කිච්චානි කාරයෙති කිඤ්චි කිච්චං නාම න කරෙය්‍ය. සබ්බකාමසමිද්ධස්සාති සබ්බකාමෙහි සමිද්ධො අස්ස. තං මෙ, සක්ක, වරං දිසාති, සක්ක දෙවසෙට්ඨ, තං මෙ වරං උත්තමං ඨානං ඔකාසං දිසං ආචික්ඛ කථෙහීති වදති. නිබ්බානස්ස හි සො මග්ගොති කම්මං අකත්වා ජීවිතට්ඨානං නාම නිබ්බානස්ස මග්ගො. පඨමං. „‚Anuṭṭhahaṃ‘ bedeutet: ‚ohne Tatkraft‘ (anuṭṭhahanto). ‚Avāyāmaṃ‘ bedeutet: ‚ohne Anstrengung‘ (avāyamanto). ‚Alasvassā‘ ist als die Worttrennung ‚alaso assa‘ (wenn er träge wäre) zu verstehen. ‚Na ca kiccāni kāraye‘ bedeutet: Er sollte keinerlei Arbeit verrichten. ‚Sabbakāmasamiddhassa‘ bedeutet: Er wäre mit allen Wünschen reichlich ausgestattet. ‚Taṃ me, sakka, varaṃ disa‘ bedeutet: ‚O Sakka, du Bester der Götter, weise mir diesen vorzüglichen, erhabenen Ort, zeige ihn mir und beschreibe ihn mir‘ – so spricht er. ‚Nibbānassa hi so maggo‘ bedeutet: Eine Lebensführung, ohne Arbeit zu verrichten, ist in der Tat der Pfad zum Nibbāna. [Dies ist] das erste [Sutta].“ 2. සුසීමසුත්තවණ්ණනා 2. Erklärung des Susīma-Sutta 248. දුතියෙ සුසීමන්ති අත්තනො පුත්තසහස්සස්ස අන්තරෙ එවංනාමකං එකං පුත්තමෙව. දුතියං. 248. Im zweiten [Sutta]: „Susīma“ bezeichnet einen einzigen Sohn dieses Namens inmitten seiner tausend Söhne. [Dies ist] das zweite [Sutta]. 3. ධජග්ගසුත්තවණ්ණනා 3. Erklärung des Dhajagga-Sutta 249. තතියෙ සමුපබ්‍යූළ්හොති සම්පිණ්ඩිතො රාසිභූතො. ධජග්ගං උල්ලොකෙය්‍යථාති සක්කස්ස කිර දියඩ්ඪයොජනසතායාමො රථො[Pg.312]. තස්ස හි පච්ඡිමන්තො පණ්ණාසයොජනො, මජ්ඣෙ රථපඤ්ජරො පණ්ණාසයොජනො, රථසන්ධිතො යාව රථසීසා පණ්ණාසයොජනානි. තදෙව පමාණං දිගුණං කත්වා තියොජනසතායාමොතිපි වදන්තියෙව. තස්මිං යොජනිකපල්ලඞ්කො අත්ථතො, තියොජනිකං සෙතච්ඡත්තං මත්ථකෙ ඨපිතං, එකස්මිංයෙව යුගෙ සහස්සආජඤ්ඤා යුත්තා, සෙසාලඞ්කාරස්ස පමාණං නත්ථි. ධජො පනස්ස අඩ්ඪතියානි යොජනසතානි උග්ගතො, යස්ස වාතාහතස්ස පඤ්චඞ්ගිකතූරියස්සෙව සද්දො නිච්ඡරති, තං උල්ලොකෙය්‍යාථාති වදති. කස්මා? තං පස්සන්තානඤ්හි රාජා නො ආගන්ත්වා පරිසපරියන්තෙ නිඛාතථම්භො විය ඨිතො, කස්ස මයං භායාමාති භයං න හොති. පජාපතිස්සාති සො කිර සක්කෙන සමානවණ්ණො සමානායුකො දුතියං ආසනං ලභති. තථා වරුණො ඊසානො ච. වරුණො පන තතියං ආසනං ලභති, ඊසානො චතුත්ථං. පලායීති අසුරෙහි පරාජිතො තස්මිං රථෙ ඨිතො අප්පමත්තකම්පි රජධජං දිස්වා පලායනධම්මො. 249. Im dritten [Sutta bedeutet] samupabyūḷha: zusammengezogen, zu einer Masse geworden [bezogen auf das Aufeinanderprallen der beiden Heere]. Dhajaggaṃ ullokeyyatha [blickt auf die Spitze der Standarte] bedeutet: Es heißt, der Streitwagen von Sakka hat eine Länge von einhundertfünfzig Yojanas. Denn sein hinterer Teil misst fünfzig Yojanas, in der Mitte misst der Wagenkasten fünfzig Yojanas, und vom Wagensitz bis zur Spitze des Wagens sind es fünfzig Yojanas. Indem man dieses Maß verdoppelt, sagen einige sogar, seine Länge betrage dreihundert Yojanas. Auf diesem Streitwagen ist ein Thronsitz von einem Yojana Größe ausgebreitet, und ein drei Yojanas messender weißer Schirm ist über ihm aufgestellt; an ein einziges Joch sind tausend edle Rosse gespannt, und für den übrigen Schmuck gibt es kein Maß. Seine Standarte aber ragt zweihundertfünfzig Yojanas empor, und wenn der Wind sie bewegt, ertönt von ihr ein Klang wie von einer fünfgliedrigen Musik; blickt auf diese Standarte, sagt er. Warum? Denn für diejenigen, die sie betrachten, gilt: „Unser König ist gekommen und steht am Rande des Heeres wie eine fest eingerammte Säule. Vor wem sollten wir uns fürchten?“ – so entsteht keine Furcht. Pajāpatissā [des Pajāpati] bedeutet: Er soll in Aussehen und Lebensdauer Sakka gleich sein und erhält den zweiten Sitz. Ebenso Varuṇa und Īsāna. Varuṇa aber erhält den dritten Sitz, und Īsāna den vierten. Palāyī [Fliehender] bedeutet: Jemand, der von den Asuras besiegt wurde, auf jenem Streitwagen steht und selbst beim Anblick einer unbedeutenden, staubigen Standarte die Neigung hat zu fliehen. ඉතිපි සො භගවාතිආදීනි විසුද්ධිමග්ගෙ විත්ථාරිතානෙව. ඉදමවොචාති ඉදං ධජග්ගපරිත්තං නාම භගවා අවොච, යස්ස ආණාඛෙත්තෙ කොටිසතසහස්සචක්කවාළෙ ආනුභාවො වත්තති. ඉදං ආවජ්ජෙත්වා හි යක්ඛභයචොරභයාදීහි දුක්ඛෙහි මුත්තානං අන්තො නත්ථි. තිට්ඨතු අඤ්ඤදුක්ඛවූපසමො, ඉදං ආවජ්ජමානො හි පසන්නචිත්තො ආකාසෙපි පතිට්ඨං ලභති. Die Erklärungen der Passagen wie „Itipi so bhagavā“ usw. sind bereits im Visuddhimagga ausführlich dargelegt worden. Idamavoca [dies sprach er] bedeutet: Der Erhabene sprach dieses Schutzwort namens Dhajagga-Paritta, dessen Machtbereich sich über einhundert Milliarden Weltensysteme erstreckt. Denn es gibt kein Ende der Zahl jener, die durch das Gedenken an dieses Schutzwort von Leiden wie der Furcht vor Yakkhas, der Furcht vor Räubern usw. befreit wurden. Ganz zu schweigen von der Linderung anderer Leiden, findet derjenige, der mit reinem Geist daran gedenkt, selbst in der Luft Halt. තත්‍රිදං වත්ථු – දීඝවාපිචෙතියම්හි කිර සුධාකම්මෙ කයිරමානෙ එකො දහරො මුද්ධවෙදිකාපාදතො පතිත්වා චෙතියකුච්ඡියා භස්සති. හෙට්ඨා ඨිතො භික්ඛුසඞ්ඝො ‘‘ධජග්ගපරිත්තං, ආවුසො, ආවජ්ජාහී’’ති ආහ. සො මරණභයෙන තජ්ජිතො ‘‘ධජග්ගපරිත්තං මං රක්ඛතූ’’ති ආහ. තාවදෙවස්ස චෙතියකුච්ඡිතො ද්වෙ ඉට්ඨකා නික්ඛමිත්වා සොපානං හුත්වා අට්ඨංසු, උපරිට්ඨිතො වල්ලිනිස්සෙණිං ඔතාරෙසුං. තස්මිං නිස්සෙණියං ඨිතෙ ඉට්ඨකා යථාට්ඨානෙයෙව අට්ඨංසු. තතියං. Dazu gibt es folgende Geschichte: Als am Dīghavāpi-Cetiya Verputzarbeiten durchgeführt wurden, stürzte ein junger Mönch vom Fuß der oberen Brüstung herab und glitt an der Rundung des Cetiyas hinunter. Die unten stehende Mönchsgemeinschaft rief: „Gedenke des Dhajagga-Parittas, Freund!“ Von Todesfurcht gepeinigt, rief er: „Möge das Dhajagga-Paritta mich schützen!“ In genau diesem Augenblick traten zwei Ziegelsteine aus der Rundung des Cetiyas hervor und blieben als eine Stufe stehen; die oben stehenden Mönche ließen eine Strickleiter hinab. Als er auf der Leiter stand, kehrten die Ziegelsteine genau an ihren ursprünglichen Platz zurück. Das dritte. 4. වෙපචිත්තිසුත්තවණ්ණනා 4. Die Erklärung des Vepacitti-Suttas. 250. චතුත්ථෙ [Pg.313] වෙපචිත්තීති සො කිර අසුරානං සබ්බජෙට්ඨකො. යෙනාති නිපාතමත්තං නන්ති ච. කණ්ඨපඤ්චමෙහීති ද්වීසු හත්ථෙසු පාදෙසු කණ්ඨෙ චාති එවං පඤ්චහි බන්ධනෙහි. තානි පන නළිනසුත්තං විය මක්කටකසුත්තං විය ච චක්ඛුස්සාපාථං ආගච්ඡන්ති, ඉරියාපථං රුජ්ඣන්ති. තෙහි පන චිත්තෙනෙව බජ්ඣති, චිත්තෙනෙව මුච්චති. අක්කොසතීති චොරොසි බාලොසි මූළ්හොසි ථෙනොසි ඔට්ඨොසි ගොණොසි ගද්‍රභොසි නෙරයිකොසි තිරච්ඡානගතොසි, නත්ථි තුය්හං සුගති, දුග්ගතියෙව තුය්හං පාටිකඞ්ඛාති ඉමෙහි දසහි අක්කොසවත්ථූහි අක්කොසති. පරිභාසතීති, ජරසක්ක, න ත්වං සබ්බකාලං ජිනිස්සසි, යදා අසුරානං ජයො භවිස්සති, තදා තම්පි එවං බන්ධිත්වා අසුරභවනස්ස ද්වාරෙ නිපජ්ජාපෙත්වා පොථාපෙස්සාමීති ආදීනි වත්වා තජ්ජෙති. සක්කො විජිතවිජයො න තං මනසි කරොති, මහාපටිග්ගහණං පනස්ස මත්ථකෙ විධුනන්තො සුධම්මදෙවසභං පවිසති චෙව නික්ඛමති ච. අජ්ඣභාසීති ‘‘කිං නු ඛො එස සක්කො ඉමානි ඵරුසවචනානි භයෙන තිතික්ඛති, උදාහු අධිවාසනඛන්තියා සමන්නාගතත්තා’’ති? වීමංසන්තො අභාසි. 250. Im vierten [Sutta bedeutet] Vepacitti: Er ist, wie man sagt, der Älteste unter den Asuras. Yena und naṃ sind bloße Partikeln. Kaṇṭhapañcamehi [mit der Kehle als fünftem] bedeutet: mit fūnf Fesseln – an beiden Händen, beiden Füßen und an der Kehle. Diese erscheinen dem Auge wie ein Lotusfaden oder wie ein Spinnenfaden, behindern jedoch die Körperbewegungen. Durch diese wird man allein durch den Geist gefesselt und allein durch den Geist befreit. Akkosati [beschimpft] bedeutet: Er beschimpft ihn mit den zehn Arten von Schmähungen: „Du bist ein Dieb, du bist ein Tor, du bist ein Verwirrter, du bist ein Räuber, du bist ein Kamel, du bist ein Ochse, du bist ein Esel, du bist ein Höllebewohner, du bist ein Tier; es gibt keine gute Wiedergeburt für dich, nur eine unglückliche Wiedergeburt steht dir bevor.“ Paribhāsati [bedroht] bedeutet: Er bedroht ihn mit den Worten: „O alter Sakka, du wirst nicht für immer siegreich sein! Wenn der Sieg den Asuras gehört, dann werde ich dich ebenso fesseln, dich an der Tür des Asura-Reiches niederwerfen und dich schlagen lassen“, und so weiter. Sakka, der den Sieg davongetragen hat, nimmt sich dies nicht zu Herzen; er schüttelt jedoch ein großes Auffangtuch über dessen Haupt aus, während er die Sudhammā-Versammlungshalle der Götter betritt und wieder verlässt. Ajjhabhāsi [sprach an] bedeutet: Er sprach ihn an, um ihn auf die Probe zu stellen: „Erträgt dieser Sakka diese groben Worte etwa aus Furcht, oder weil er mit der Geduld des Ertragens ausgestattet ist?“ දුබ්බල්‍යා නොති දුබ්බලභාවෙන නු. පටිසංයුජෙති පටිසංයුජෙය්‍ය පටිප්ඵරෙය්‍ය. පභිජ්ජෙය්‍යුන්ති විරජ්ජෙය්‍යුං. පකුජ්ඣෙය්‍යුන්තිපි පාඨො. පරන්ති පච්චත්ථිකං. යො සතො උපසම්මතීති යො සතිමා හුත්වා උපසම්මති, තස්ස උපසමංයෙවාහං බාලස්ස පටිසෙධනං මඤ්ඤෙති අත්ථො. යදා නං මඤ්ඤතීති යස්මා තං මඤ්ඤති. අජ්ඣාරුහතීති අජ්ඣොත්ථරති. ගොව භිය්‍යො පලායිනන්ති යථා ගොයුද්ධෙ තාවදෙව ද්වෙ ගාවො යුජ්ඣන්තෙ ගොගණො ඔලොකෙන්තො තිට්ඨති, යදා පන එකො පලායති, අථ නං පලායන්තං සබ්බො ගොගණො භිය්‍යො අජ්ඣොත්ථරති. එවං දුම්මෙධො ඛමන්තං භිය්‍යො අජ්ඣොත්ථරතීති අත්ථො. Dubbalyā no bedeutet: „Etwa aus Schwäche?“ Paṭisaṃyuje bedeutet: er würde sich widersetzen, er würde entgegenschlagen. Pabhijjeyyuṃ bedeutet: sie würden abweichen. Es gibt auch die Lesart pakujjheyyuṃ. Paraṃ bedeutet: den Feind. Yo sato upasammatī [wer achtsam zur Ruhe kommt] bedeutet: Wer achtsam ist und zur Ruhe kommt – dessen Beruhigung allein halte ich für die wirksamste Abwehr gegen den Toren; das ist die Bedeutung. Yadā naṃ maññati bedeutet: Weil er so über ihn denkt. Ajjhāruhati bedeutet: er überwältigt. Gova bhiyyo palāyinaṃ [wie ein Stier den Fliehenden noch mehr bedrängt] bedeutet: Wie bei einem Rinderkampf zwei Stiere miteinander kämpfen und die Herde zuschaut; wenn aber einer flieht, dann bedrängt die ganze Herde den Fliehenden noch heftiger. Ebenso überwältigt der Unweise den Duldsamen noch mehr; das ist die Bedeutung. සදත්ථපරමාති සකත්ථපරමා. ඛන්ත්‍යා භිය්‍යො න විජ්ජතීති තෙසු සකඅත්ථපරමෙසු අත්ථෙසු ඛන්තිතො උත්තරිතරො අඤ්ඤො අත්ථො න විජ්ජති. තමාහු පරමං ඛන්තින්ති යො බලවා තිතික්ඛති, තස්ස තං ඛන්තිං පරමං ආහු. බාලබලං නාම අඤ්ඤාණබලං. තං යස්ස බලං, අබලමෙව [Pg.314] තං බලන්ති ආහු කථෙන්තීති දීපෙති. ධම්මගුත්තස්සාති ධම්මෙන රක්ඛිතස්ස, ධම්මං වා රක්ඛන්තස්ස. පටිවත්තාති පටිප්ඵරිත්වා වත්තා, පටිප්ඵරිත්වා වා බාලබලන්ති වදෙය්‍යාපි, ධම්මට්ඨං පන චාලෙතුං සමත්ථො නාම නත්ථි. තස්සෙව තෙන පාපියොති තෙන කොධෙන තස්සෙව පුග්ගලස්ස පාපං. කතරස්ස? යො කුද්ධං පටිකුජ්ඣති. තිකිච්ඡන්තානන්ති එකවචනෙ බහුවචනං, තිකිච්ඡන්තන්ති අත්ථො. ජනා මඤ්ඤන්තීති එවරූපං අත්තනො ච පරස්ස චාති උභින්නං අත්ථං තිකිච්ඡන්තං නිප්ඵාදෙන්තං පුග්ගලං ‘‘අන්ධබාලො අය’’න්ති අන්ධබාලපුථුජ්ජනාව එවං මඤ්ඤන්ති. ධම්මස්ස අකොවිදාති චතුසච්චධම්මෙ අඡෙකා. ඉධාති ඉමස්මිං සාසනෙ. ඛොති නිපාතමත්තං. චතුත්ථං. Sadatthaparamā bedeutet: das eigene Wohl als das Höchste ansehend. Khantyā bhiyyo na vijjati [es gibt nichts Höheres als Geduld] bedeutet: Unter jenen Dingen, die das eigene Wohl als das Höchste betreffen, gibt es keinen Nutzen, der höher steht als Geduld. Tamāhu paramaṃ khantiṃ [das nennen sie die höchste Geduld] bedeutet: Wenn einer, der stark ist, Geduld übt, so nennen sie diese seine Geduld die höchste. Die Kraft der Toren ist die Kraft des Unwissens. Wer dies als Kraft possesses, dessen Kraft ist in Wahrheit Kraftlosigkeit; doch sie nennen und bezeichnen es als Kraft; das wird damit verdeutlicht. Dhammaguttassa [durch das Dhamma Geschützten] bedeutet: durch das Dhamma geschützt, oder das Dhamma schützend. Paṭivattā [Widersprecher] bedeutet: einer, der entgegnet und spricht. Er mag zwar im Widerstreit sagen: „Das ist die Kraft eines Toren“, aber es gibt niemanden, der fähig wäre, einen im Dhamma Festgewurzelten ins Wanken zu bringen. Tasseva tena pāpiyo [für diesen selbst ist es dadurch schlimmer] bedeutet: Durch diesen Zorn geschieht jenem Menschen Schlechtes. Welchem? Demjenigen, der dem Zornigen mit Zorn entgegnet. Tikicchantānaṃ [den Heilenden] ist ein Plural für den Singular; es bedeutet „dem Heilenden“. Janā maññanti [die Leute meinen] bedeutet: Über eine solche Person, die das Wohl von beiden – das eigene wie das der anderen – heilt und herbeiführt, denken nur die verblendeten gewöhnlichen Menschen: „Dieser ist ein blinder Tor.“ Dhammassa akovidā bedeutet: unkundig in der Lehre der Vier Edlen Wahrheiten. Idha bedeutet: in dieser Lehre. Kho ist eine bloße Partikel. Das vierte. 5. සුභාසිතජයසුත්තවණ්ණනා 5. Die Erklärung des Subhāsitajaya-Suttas. 251. පඤ්චමෙ අසුරින්දං එතදවොචාති ඡෙකතාය එතං අවොච. එවං කිරස්ස අහොසි ‘‘පරස්ස නාම ගාහං මොචෙත්වා පඨමං වත්තුං ගරු. පරස්ස වචනං අනුගන්ත්වා පන පච්ඡා සුඛං වත්තු’’න්ති. පුබ්බදෙවාති දෙවලොකෙ චිරනිවාසිනො පුබ්බසාමිකා, තුම්හාකං තාව පවෙණිආගතං භණථාති. අදණ්ඩාවචරාති දණ්ඩාවචරණරහිතා, දණ්ඩං වා සත්ථං වා ගහෙතබ්බන්ති එවමෙත්ථ නත්ථීති අත්ථො. පඤ්චමං. 251. Im fünften (Sutta): Zu „sprach er zum Asura-Herrscher folgendes“ (asurindaṃ etadavocā) – wegen seiner Geschicklichkeit sprach er dies. So nämlich dachte er bei sich: „Es ist schwierig, zuerst zu sprechen, indem man den Namen eines anderen aufgreift. Wenn man sich jedoch den Worten eines anderen anschließt, ist es danach leicht zu sprechen.“ „Ehemalige Götter“ (pubbadevā) bedeutet: langjährige Bewohner der Götterwelt, die früheren Herren. „Sprecht ihr zuerst das, was gemäß eurer Tradition überliefert ist“ (tāva paveṇiāgataṃ bhaṇatha). „Außerhalb des Bereichs der Strafe“ (adaṇḍāvacarā) bedeutet: frei von Bestrafung; die Bedeutung ist, dass es hier kein Ergreifen von Strafe oder Waffen gibt. Das Fünfte. 6. කුලාවකසුත්තවණ්ණනා 6. Erklärung des Kulāvaka-Suttas 252. ඡට්ඨෙ අජ්ඣභාසීති තස්ස කිර සිම්බලිවනාභිමුඛස්ස ජාතස්ස රථසද්දො ච ආජානීයසද්දො ධජසද්දො ච සමන්තා අසනිපාතසද්දො විය අහොසි. තං සුත්වා සිම්බලිවනෙ බලවසුපණ්ණා පලායිංසු, ජරාජිණ්ණා චෙව රොගදුබ්බලා ච අසඤ්ජාතපක්ඛපොතකා ච පලායිතුං අසක්කොන්තා, මරණභයෙන තජ්ජිතා එකප්පහාරෙනෙව මහාවිරවං විරවිංසු. සක්කො තං සුත්වා ‘‘කස්ස සද්දො, තාතා’’ති? මාතලිං පුච්ඡි. රථසද්දං, තෙ දෙව, සුත්වා සුපණ්ණා පලායිතුං අසක්කොන්තා විරවන්තීති. තං සුත්වා කරුණාසමාවජ්ජිතහදයො අභාසි. ඊසාමුඛෙනාති රථස්ස ඊසාමුඛෙන. යථා කුලාවකෙ ඊසාමුඛං න සඤ්චුණ්ණෙති, එවං ඉමිනා ඊසාමුඛෙන තෙ පරිවජ්ජය. සො හි රථො පුඤ්ඤපච්චයනිබ්බත්තො චක්කවාළපබ්බතෙපි [Pg.315] සිනෙරුම්හිපි සම්මුඛීභූතෙ විනිවිජ්ඣිත්වාව ගච්ඡති න සජ්ජති, ආකාසගතසදිසෙනෙව ගච්ඡති. සචෙ තෙන සිම්බලිවනෙන ගතො භවෙය්‍ය, යථා මහාසකටෙ කදලිවනමජ්ඣෙන වා එරණ්ඩවනමජ්ඣෙන වා ගච්ඡන්තෙ සබ්බවනං විභග්ගං නිම්මථිතං හොති, එවං තම්පි සිම්බලිවනං භවෙය්‍ය. ඡට්ඨං. 252. Im sechsten (Sutta): Zu „sprach er“ (ajjhabhāsī) – als er sich dem Seidenhaarschmalzwald (Simbali-Wald) zuwandte, war das Geräusch seines Wagens, das Wiehern der edlen Rosse und das Flattern der Banner ringsumher wie das Krachen von herabstürzenden Blitzen. Als sie das hörten, flohen die starken Supaṇṇas (Garudas) im Simbali-Wald. Die altersgemachten, durch Krankheit geschwächten sowie die noch flügellosen Jungvögel, die nicht fliehen konnten, schrien aus Todesangst alle auf einmal mit lautem Wehgeschrei auf. Als Sakka dies hörte, fragte er Mātali: „Wessen Stimme ist das, Lieber?“ – „O Gott, die Supaṇṇas, die wegen des Geräuschs deines Wagens nicht fliehen können, wehklagen“, antwortete er. Als Sakka dies hörte, sprach er mit von Mitgefühl bewegtem Herzen. „Mit der Deichselspitze“ (īsāmukhena) bedeutet: mit dem vorderen Ende der Wagendeichsel. Weiche so aus, dass diese Deichselspitze die Nester nicht zermalmt. Denn jener Wagen, der durch die Kraft des Verdienstes entstanden ist, fährt selbst dann, wenn sich ihm die Cakkavāḷa-Berge oder der Sineru in den Weg stellen, mitten durch sie hindurch, ohne hängenzubleiben; er läuft gerade so, als liefe er durch den freien Raum. Wenn er jedoch mitten durch jenen Simbali-Wald fahren würde, so würde der gesamte Wald – ähnlich wie bei einem großen Wagen, der durch einen Bananenwald oder einen Rizinuswald fährt, wodurch der gesamte Wald zerbrochen und verwüstet wird – ebenso zerstört werden. Das Sechste. 7. නදුබ්භියසුත්තවණ්ණනා 7. Erklärung des Nadubbhiya-Suttas 253. සත්තමෙ උපසඞ්කමීති ‘‘අයං සක්කො ‘යොපි මෙ අස්ස සුපච්චත්ථිකො, තස්ස පාහං න දුබ්භෙය්‍ය’න්ති චින්තෙති, මයා තස්ස පච්චත්ථිකතරො නාම නත්ථි, වීමංසිස්සාමි තාව නං, කිං නු ඛො මං පස්සිත්වා දුබ්භති, න දුබ්භතී’’ති චින්තෙත්වා උපසඞ්කමි. තිට්ඨ වෙපචිත්ති ගහිතොසීති වෙපචිත්ති, එත්ථෙව තිට්ඨ, ගහිතො ත්වං මයාති වදති. සහ වචනෙනෙවස්ස සො කණ්ඨපඤ්චමෙහි බන්ධනෙහි බද්ධොව අහොසි. සපස්සු ච මෙති මයි අදුබ්භත්ථාය සපථං කරොහීති වදති. යං මුසාභණතො පාපන්ති ඉමස්මිං කප්පෙ පඨමකප්පිකෙසු චෙතියරඤ්ඤො පාපං සන්ධායාහ. අරියූපවාදිනොති කොකලිකස්ස විය පාපං. මිත්තද්දුනො ච යං පාපන්ති මහාකපිජාතකෙ මහාසත්තෙ දුට්ඨචිත්තස්ස පාපං. අකතඤ්ඤුනොති දෙවදත්තසදිසස්ස අකතඤ්ඤුනො පාපං. ඉමානි කිර ඉමස්මිං කප්පෙ චත්තාරි මහාපාපානි. සත්තමං. 253. Im siebten (Sutta): Zu „er näherte sich“ (upasaṅkami) – Vepacitti dachte bei sich: „Dieser Sakka denkt: ‚Selbst wenn jemand mein ärgster Feind wäre, würde ich ihm kein Leid zufügen.‘ Es gibt für ihn keinen größeren Feind als mich. Ich will ihn erst einmal auf die Probe stellen: Wird er mir Leid zufügen, wenn er mich sieht, oder nicht?“ Mit diesem Gedanken näherte er sich ihm. „Halt, Vepacitti, du bist gefangen!“ (tiṭṭha vepacitti gahitosi) bedeutet: „Vepacitti, bleib genau dort stehen, ich habe dich gefangen genommen!“, sagt Sakka. Sogleich mit diesen Worten war er mit fünffachen Banden (die Fesselungen einschließlich des Halses als fünftem) gefesselt. „Schwöre mir einen Eid“ (sapassu ca me) bedeutet: „Leiste mir einen Eid, dass du mir kein Leid zufügen wirst“, sagt er. „Das Übel dessen, der die Unwahrheit spricht“ (yaṃ musābhaṇato pāpaṃ) bezieht sich auf das Übel des Königs Cetiya unter den ersten Menschen dieses Weltalters. „Desjenigen, der die Edlen schmäht“ (ariyūpavādinoti) bezieht sich auf ein Übel wie das von Kokālika. „Und das Übel des Freundschaftsverräters“ (mittadduno ca yaṃ pāpaṃ) bezieht sich auf das Übel des boshaften Wesens gegenüber dem Großen Wesen (dem Bodhisatta) im Mahākapi-Jātaka. „Des Undankbaren“ (akataññunoti) bezieht sich auf das Übel eines Undankbaren, der Devadatta gleicht. Dies sind wahrlich die vier großen Sünden in diesem Weltalter. Das Siebte. 8. වෙරොචනඅසුරින්දසුත්තවණ්ණනා 8. Erklärung des Verocanaasurinda-Suttas 254. අට්ඨමෙ අට්ඨංසූති ද්වාරපාලරූපකානි විය ඨිතා. නිප්ඵදාති නිප්ඵත්ති, යාව අත්ථො නිප්ඵජ්ජති, තාව වායමෙථෙවාති වදති. දුතියගාථා සක්කස්ස. තත්ථ ඛන්ත්‍යා භිය්‍යොති නිප්ඵන්නසොභනෙසු අත්ථෙසු ඛන්තිතො උත්තරිතරො අත්ථො නාම නත්ථි. අත්ථජාතාති කිච්චජාතා. සොණසිඞ්ගාලාදයොපි හි උපාදාය අකිච්චජාතො සත්තො නාම නත්ථි. ඉතො එත්තො ගමනමත්තම්පි කිච්චමෙව හොති. සංයොගපරමා ත්වෙව, සම්භොගා සබ්බපාණිනන්ති පාරිවාසිකඔදනාදීනි හි අසම්භොගාරහානි හොන්ති, තානි පුන උණ්හාපෙත්වා භජ්ජිත්වා සප්පිමධුඵාණිතාදීහි සංයොජිතානි සම්භොගාරහානි හොන්ති. තෙනාහ ‘‘සංයොගපරමා ත්වෙව, සම්භොගා සබ්බපාණින’’න්ති[Pg.316]. නිප්ඵන්නසොභනො අත්ථොති ඉමෙ අත්ථා නාම නිප්ඵන්නාව සොභන්ති. පුන චතුත්ථගාථා සක්කස්ස. තත්ථාපි වුත්තනයෙනෙව අත්ථො වෙදිතබ්බො. අට්ඨමං. 254. Im achten (Sutta): Zu „sie standen“ (aṭṭhaṃsu) – sie standen da wie Statuen von Torwächtern. „Erfolg“ (nipphadā) bedeutet das Gelingen (nipphatti). Vepacitti sagt: „Man sollte sich so lange anstrengen, bis das Ziel erreicht ist.“ Der zweite Vers stammt von Sakka. Darin bedeutet „besser als Geduld“ (khantyā bhiyyo): Unter den Dingen, die in ihrer Vollendung schön sind, gibt es kein höheres Ziel als die Geduld. „In Angelegenheiten verstrickt“ (atthajātā) bedeutet: mit Pflichten behaftet. Denn selbst wenn man bei Hunden und Schakalen ansetzt, gibt es kein Lebewesen, das frei von Pflichten wäre. Selbst das bloße Gehen von hier nach dort ist eine Pflicht. „Der Genuss aller Lebewesen beruht wahrlich auf der Kombination“ (saṃyogaparamā tveva, sambhogā sabbapāṇinaṃ) bedeutet: Stehengebliebener Reis und Ähnliches sind ungenießbar; wenn man sie jedoch wieder erwärmt, röstet und mit Butter, Honig, Melasse usw. mischt, werden sie genießbar. Deshalb sagte er: „Der Genuss aller Lebewesen beruht wahrlich auf der Kombination.“ „Ein vollendetes schönes Ziel“ (nipphannasobhano attho) bedeutet: Diese Ziele sind erst dann schön, wenn sie vollendet sind. Der vierte Vers stammt wiederum von Sakka. Auch dort ist der Sinn in der bereits dargelegten Weise zu verstehen. Das Achte. 9. අරඤ්ඤායතනඉසිසුත්තවණ්ණනා 9. Erklärung des Araññāyatanaisi-Suttas 255. නවමෙ පණ්ණකුටීසු සම්මන්තීති හිමවන්තපදෙසෙ රමණීයෙ අරඤ්ඤායතනෙ රත්තිට්ඨානදිවාට්ඨානචඞ්කමනාදීහි සම්පන්නාසු පණ්ණසාලාසු වසන්ති. සක්කො ච දෙවානමින්දො වෙපචිත්ති චාති ඉමෙ ද්වෙ ජනා ජාමාතිකසසුරා කාලෙන කලහං කරොන්ති, කාලෙන එකතො චරන්ති, ඉමස්මිං පන කාලෙ එකතො චරන්ති. පටලියොති ගණඞ්ගණූපාහනා. ඛග්ගං ඔලග්ගෙත්වාති ඛග්ගං අංසෙ ඔලග්ගෙත්වා. ඡත්තෙනාති දිබ්බසෙතච්ඡත්තෙන මත්ථකෙ ධාරයමානෙන. අපබ්‍යාමතො කරිත්වාති බ්‍යාමතො අකත්වා. චිරදික්ඛිතානන්ති චිරසමාදිණ්ණවතානං. ඉතො පටික්කම්මාති ‘‘ඉතො පක්කම පරිවජ්ජය, මා උපරිවාතෙ තිට්ඨා’’ති වදන්ති. න හෙත්ථ දෙවාති එතස්මිං සීලවන්තානං ගන්ධෙ දෙවා න පටික්කූලසඤ්ඤිනො, ඉට්ඨකන්තමනාපසඤ්ඤිනොයෙවාති දීපෙති. නවමං. 255. Im neunten (Sutta): Zu „sie wohnen friedlich in Blätterhütten“ (paṇṇakuṭīsu sammanti) – sie leben in Blätterhütten in einem lieblichen Waldgebiet im Himalaja, die mit Nachtplätzen, Tagesplätzen, Wandelpfaden usw. ausgestattet sind. „Sakka, der Herrscher der Götter, und Vepacitti“ – diese beiden Personen, Schwiegersohn und Schwiegervater, streiten sich manchmal, und manchmal gehen sie zusammen; zu dieser Zeit jedoch gingen sie zusammen. „Sandalen“ (paṭaliyo) bedeutet mehrlagige Sandalen. „Das Schwert umgehängt“ (khaggaṃ olaggetvā) bedeutet: das Schwert über der Schulter tragend. „Unter einem Schirm“ (chattena) bedeutet: einen göttlichen weißen Schirm über dem Kopf haltend. „Ohne ihn zur Seite zu neigen“ (apabyāmato karitvā) bedeutet: ohne ihn schief zu halten. „Derer, die seit langem geweiht sind“ (ciradikkhitānaṃ) bedeutet: derer, die ihre Gelübde seit langer Zeit aufrechterhalten. „Weicht von hier zurück“ (ito paṭikkamma) bedeutet: „Geht von hier weg, meidet uns, steht nicht in der Windrichtung!“, sagen sie. „Hier sind die Götter nicht...“ (na hettha devā) verdeutlicht Folgendes: Bezüglich dieses Geruchs der Tugendhaften haben die Götter keine Wahrnehmung des Abscheus, sondern vielmehr die Wahrnehmung des Erwünschten, Liebenswerten und Angenehmen. Das Neunte. 10. සමුද්දකසුත්තවණ්ණනා 10. Erklärung des Samuddaka-Suttas 256. දසමෙ සමුද්දතීරෙ පණ්ණකුටීසූති චක්කවාළමහාසමුද්දපිට්ඨියං රජතපට්ටවණ්ණෙ වාලුකපුළිනෙ වුත්තප්පකාරාසු පණ්ණසාලාසු වසන්ති. සියාපි නොති සියාපි අම්හාකං. අභයදක්ඛිණං යාචෙය්‍යාමාති අභයදානං යාචෙය්‍යාම. යෙභුය්‍යෙන කිර දෙවාසුරසඞ්ගාමො මහාසමුද්දපිට්ඨෙ හොති. අසුරානං න සබ්බකාලං ජයො හොති, බහුවාරෙ පරාජයොව හොති. තෙ දෙවෙහි පරාජිතා පලායන්තා ඉසීනං අස්සමපදෙන ගච්ඡන්තා ‘‘සක්කො ඉමෙහි සද්ධිං මන්තෙත්වා අම්හෙ නාසෙති, ගණ්හථ පුත්තහතාය පුත්තෙ’’ති කුපිතා අස්සමපදෙ පානීයඝටචඞ්කමනසාලාදීනි විද්ධංසෙන්ති. ඉසයො අරඤ්ඤතො ඵලාඵලං ආදාය ආගතා නං දිස්වා පුන දුක්ඛෙන පටිපාකතිකං [Pg.317] කරොන්ති. තෙපි පුනප්පුනං තථෙව විනාසෙන්ති. තස්මා ‘‘ඉදානි තෙසං සඞ්ගාමො පච්චුපට්ඨිතො’’ති සුත්වා එවං චින්තයිංසු. 256. Im zehnten (Sutta): Zu „in Blätterhütten am Meeresufer“ (samuddatīre paṇṇakuṭīsu) – sie wohnten in Blätterhütten der bereits erwähnten Art auf den silberfarbenen Sandbänken am Ufer des großen Ozeans am Fuße der Cakkavāḷa-Berge. „Es könnte uns widerfahren“ (siyāpi no) bedeutet: „Es könnte uns (Gefahr durch die Asuras) widerfahren“. „Wir wollen um die Gabe der Furchtlosigkeit bitten“ (abhayadakkhiṇaṃ yāceyyāma) bedeutet: „Wir wollen um das Geschenk der Furchtlosigkeit bitten“. Meistens findet der Kampf zwischen Devas und Asuras auf der Oberfläche des großen Ozeans statt. Die Asuras siegen nicht immer, sondern erleiden sehr oft eine Niederlage. Wenn sie von den Devas besiegt fliehen und dabei durch die Einsiedelei der Weisen ziehen, werden sie zornig und sagen: „Sakka hat sich mit diesen [Weisen] abgesprochen und vernichtet uns! Ergreift diese elenden Kerle!“ So zerstören sie in der Einsiedelei die Trinkwasserkrüge, die Wandelpfade, die Hallen und anderes. Wenn die Weisen mit verschiedenen Früchten aus dem Wald zurückkehren und die Zerstörung sehen, stellen sie alles mühsam wieder in den ursprünglichen Zustand her. Doch jene zerstören es immer wieder auf dieselbe Weise. Als sie daher hörten, dass „nun ihr Kampf bevorsteht“, dachten sie wie folgt. කාමංකරොති ඉච්ඡිතකරො. භයස්ස අභයස්ස වාති භයං වා අභයං වා. ඉදං වුත්තං හොති – සචෙ ත්වං අභයං දාතුකාමො, අභයං දාතුං පහොසි. සචෙ භයං දාතුකාමො. භයං දාතුං පහොසි. අම්හාකං පන අභයදානං දෙහීති. දුට්ඨානන්ති විරුද්ධානං. පවුත්තන්ති ඛෙත්තෙ පතිට්ඨාපිතං. „Er handelt nach Wunsch“ (kāmaṃkaroti) bedeutet, er tut, was gewünscht wird. „Von Furcht oder Furchtlosigkeit“ (bhayassa abhayassa vā) meint Furcht oder Furchtlosigkeit. Dies ist damit gemeint: „Sambara, wenn du Furchtlosigkeit gewähren willst, bist du imstande, Furchtlosigkeit zu gewähren. Wenn du Furcht bringen willst, bist du imstande, Furcht zu bringen. Uns aber gewähre die Gabe der Furchtlosigkeit.“ „Der Feindseligen“ (duṭṭhānaṃ) bedeutet derer, die sich widersetzen. „Gesät“ (pavuttaṃ) bedeutet das auf dem Feld Ausgesäte, nachdem der Samen gepflanzt wurde. තික්ඛත්තුං උබ්බිජ්ජීති සායමාසභත්තං භුඤ්ජිත්වා සයනං අභිරුය්හ නිපන්නො නිද්දාය ඔක්කන්තමත්තාය සමන්තා ඨත්වා සත්තිසතෙන පහටො විය විරවන්තො උට්ඨහති, දසයොජනසහස්සං අසුරභවනං ‘‘කිමිද’’න්ති සඞ්ඛොභං ආපජ්ජති. අථ නං ආගන්ත්වා ‘‘කිමිද’’න්ති පුච්ඡන්ති. සො ‘‘න කිඤ්චී’’ති වදති. දුතියයාමාදීසුපි එසෙව නයො. ඉති අසුරානං ‘‘මා භායි, මහාරාජා’’ති තං අස්සාසෙන්තානංයෙව අරුණං උග්ගච්ඡති. එවමස්ස තතො පට්ඨාය ගෙලඤ්ඤජාතං චිත්තං වෙපති. තෙනෙව චස්ස ‘‘වෙපචිත්තී’’ති අපරං නාමං උදපාදීති. දසමං. „Er schreckt dreimal auf“ (tikkhattuṃ ubbijji) bedeutet: Nachdem er das Abendessen zu sich genommen hatte, das Bett bestiegen hatte und sich hingelegt hatte, erhob er sich, sobald er in Schlaf gesunken war, schreiend, als ob er ringsherum von hundert Speeren getroffen worden wäre, und das zehntausend Yojanas große Asura-Reich geriet in Aufruhr [mit dem Gedanken]: „Was ist das?“ Daraufhin kamen sie zu ihm und fragten: „Was ist das, o großer König?“ Er antwortete: „Es ist nichts.“ Auch in der zweiten Nachtwache und den folgenden gilt genau dieselbe Weise. Während die Asuras ihn so trösteten mit den Worten: „Fürchte dich nicht, o großer König!“, stieg die Morgenröte auf. Auf diese Weise entstand in ihm von da an eine Krankheit, und sein Geist zitterte. Genau aus diesem Grund entstand für ihn der andere Name „Vepacitti“ (der mit dem zitternden Geist). Das zehnte [Sutta]. පඨමො වග්ගො. Das erste Kapitel (Vagga). 2. දුතියවග්ගො 2. Das zweite Kapitel (Vagga). 1. වතපදසුත්තවණ්ණනා 1. Erklärung des Vatapada-Suttas (Sutta über die Gelübde-Schritte). 257. දුතියවග්ගස්ස පඨමෙ වතපදානීති වතකොට්ඨාසානි. සමත්තානීති පරිපුණ්ණානි. සමාදින්නානීති ගහිතානි. කුලෙ ජෙට්ඨාපචායීති කුලජෙට්ඨකානං මහාපිතා මහාමාතා චූළපිතා චූළමාතා මාතුලො මාතුලානීතිආදීනං අපචිතිකාරකො. සණ්හවාචොති පියමුදුමධුරවාචො. මුත්තචාගොති විස්සට්ඨචාගො. පයතපාණීති දෙය්‍යධම්මදානත්ථාය සදා ධොතහත්ථො. වොස්සග්ගරතොති වොස්සජ්ජනෙ රතො. යාචයොගොති පරෙහි යාචිතබ්බාරහො, යාචයොගොති වා යාචයොගෙනෙව යුත්තො. දානසංවිභාගරතොති දානෙ ච සංවිභාගෙ ච රතො. පඨමං. 257. Im ersten Sutta des zweiten Kapitels bedeutet „Gelübde-Schritte“ (vatapadāni) Gruppen von Gelübden. „Vollkommen erfüllt“ (samattāni) bedeutet gänzlich makellos vollendet. „Auf sich genommen“ (samādinnāni) bedeutet mit Respekt angenommen. „Die Älteren in der Familie ehrend“ (kule jeṭṭhāpacāyī) bedeutet derjenige, der den Älteren in der Familie Respekt erweist, wie dem älteren Onkel väterlicherseits, der älteren Tante mütterlicherseits, dem jüngeren Onkel, der jüngeren Tante, dem Onkel mütterlicherseits, der Tante mütterlicherseits usw. „Von sanfter Sprache“ (saṇhavāco) bedeutet eine liebevolle, sanfte und süße Sprache habend. „Von freigiebiger Natur“ (muttacāgo) bedeutet frei von Anhaftung beim Geben. „Mit reinen Händen“ (payatapāṇi) bedeutet stets gewaschene Hände habend zum Zweck des Spendens von Gaben. „Freude am Loslassen habend“ (vossaggarato) bedeutet Freude am Geben von Gaben habend. „Zugänglich für Bitten“ (yācayogo) bedeutet wert, von anderen um Gaben gebeten zu werden; oder „yācayogo“ bedeutet geeignet für das Bemühen, Gaben zu erbitten. „Freude am Spenden und Teilen habend“ (dānasaṃvibhāgarato) bedeutet Freude sowohl am großzügigen Schenken als auch am Teilen der eigenen Besitztümer habend. Das erste [Sutta]. 2. සක්කනාමසුත්තවණ්ණනා 2. Erklärung des Sakkanāma-Suttas (Sutta über die Namen Sakkas). 258. දුතියෙ [Pg.318] මනුස්සභූතොති මගධරට්ඨෙ මචලගාමෙ මනුස්සභූතො. ආවසථං අදාසීති චතුමහාපථෙ මහාජනස්ස ආවසථං කාරෙත්වා අදාසි. සහස්සම්පි අත්ථානන්ති සහස්සම්පි කාරණානං, ජනසහස්සෙන වා වචනසහස්සෙන වා ඔසාරිතෙ ‘‘අයං ඉමස්ස අත්ථො, අයං ඉමස්ස අත්ථො’’ති එකපදෙ ඨිතොව විනිච්ඡිනති. දුතියං. 258. Im zweiten Sutta bedeutet „als er ein Mensch war“ (manussabhūto), als er als Mensch im Dorf Macala im Land Magadha lebte. „Er gab ein Rasthaus“ (āvasathaṃ adāsi) bedeutet, dass er an einer Kreuzung von vier Hauptwegen eine Herberge für die Allgemeinheit errichten ließ und sie spendete. „Sogar tausend Angelegenheiten“ (sahassampi atthānaṃ) bedeutet sogar tausend Gründe; wenn von tausend Menschen oder durch tausend Worte Argumente vorgebracht wurden, konnte er, bei einem einzigen Satz verweilend, entscheiden: „Dies ist die Bedeutung dieses Wortes, dies ist die Bedeutung jenes Wortes.“ Das zweite [Sutta]. 3. මහාලිසුත්තවණ්ණනා 3. Erklärung des Mahāli-Suttas. 259. තතියෙ උපසඞ්කමීති ‘‘සක්කො දෙවරාජාති කථෙන්ති, අත්ථි නු ඛො සො සක්කො, යෙන සො දිට්ඨපුබ්බොති ඉමමත්ථං දසබලං පුච්ඡිස්සාමී’’ති උපසඞ්කමි. තඤ්ච පජානාමීති බහුවචනෙ එකවචනං, තෙ ච ධම්මෙ පජානාමීති අත්ථො. සක්කො කිර අනන්තරෙ අත්තභාවෙ මගධරට්ඨෙ මචලගාමෙ මඝො නාම මාණවො අහොසි පණ්ඩිතො බ්‍යත්තො, බොධිසත්තචරියා විය ච තස්ස චරියා අහොසි. සො තෙත්තිංස පුරිසෙ ගහෙත්වා කල්‍යාණමකාසි. එකදිවසං අත්තනොව පඤ්ඤාය උපපරික්ඛිත්වා ගාමමජ්ඣෙ මහාජනස්ස සන්නිපතිතට්ඨානෙ කචවරං උභතොපස්සෙසු අපබ්‍යූහිත්වා තං ඨානං රමණීයං අකාසි. පුන තත්ථෙව මණ්ඩපං කාරෙසි. පුන ගච්ඡන්තෙ කාලෙ සාලං කාරෙසි. ගාමතො ච නික්ඛමිත්වා ගාවුතම්පි අඩ්ඪයොජනම්පි තිගාවුතම්පි යොජනම්පි විචරිත්වා තෙහි සහායෙහි සද්ධිං විසමං සමං අකාසි. තෙ සබ්බෙව එකච්ඡන්දා තත්ථ තත්ථ සෙතුයුත්තට්ඨානෙ සෙතුං, මණ්ඩපසාලාපොක්ඛරණිමාලාවච්ඡරොපනපදීනං යුත්තට්ඨානෙසු මණ්ඩපසාලාපොක්ඛරණිමාලාවච්ඡරොපනාදීනි කරොන්තා බහුං පුඤ්ඤමකංසු. මඝො සත්ත වතපදානි පූරෙත්වා කායස්ස භෙදා සද්ධිං සහායෙහි තාවතිංසභවනෙ නිබ්බත්ති. තං සබ්බං භගවා ජානාති. තෙනාහ – යෙසං ධම්මානං සමාදින්නත්තා සක්කො සක්කත්තං අජ්ඣගා, තඤ්ච පජානාමීති. අයං සක්කස්ස සක්කත්තාධිගමෙ සඞ්ඛෙපකථා, විත්ථාරො පන සුමඞ්ගලවිලාසිනියා දීඝනිකායට්ඨකථාය සක්කපණ්හවණ්ණනායං වුත්තො. තතියං. 259. Im dritten Sutta bedeutet „er näherte sich“ (upasaṅkami): Mit dem Gedanken „Sie sagen, Sakka sei der König der Götter; existiert dieser Sakka wirklich und hat ihn schon einmal jemand gesehen? Ich will den Zehnkräftigen bezüglich dieser Angelegenheit befragen“, näherte er sich. „Und ich kenne es“ (tañca pajānāmi) steht im Singular für den Plural, die Bedeutung ist: „und diese Eigenschaften kenne ich“. Sakka war nämlich in seiner unmittelbar vorhergehenden Existenz ein junger Mann namens Magha im Dorf Macala im Land Magadha, weise und geschickt, und sein Lebenswandel war wie der eines Bodhisattvas. Er scharte dreiunddreißig Männer um sich und tat Gutes. Eines Tages dachte er mit seiner eigenen Weisheit nach und fegte in der Mitte des Dorfes, am Versammlungsort der Menschen, den Schmutz zu beiden Seiten beiseite und machte diesen Ort lieblich. Später ließ er genau dort einen Pavillon (maṇḍapa) errichten. Im Laufe der Zeit ließ er eine Rasthalle (sālā) errichten. Und er ging aus dem Dorf hinaus, wanderte einen Gāvuta, eine halbe Yojana, drei Gāvutas oder eine Yojana weit und ebnete zusammen mit jenen Gefährten die unebenen Stellen. Sie alle handelten einstimmig und legten an verschiedenen Orten Brücken an, wo Brücken nötig waren, und errichteten Pavillons, Rasthallen, Teiche und pflanzten Blumensträucher an geeigneten Stellen und häuften so viel Verdienst an. Nachdem Magha die sieben Gelübde-Schritte (vatapadāni) erfüllt hatte, wurde er nach dem Zerfall des Körpers zusammen mit seinen Gefährten in der Tāvatiṃsa-Welt wiedergeboren. All das weiß der Erhabene. Darum sprach er: „Durch das Aufsichnehmen welcher Eigenschaften Sakka den Zustand Sakkas erlangte, auch das weiß ich.“ Dies ist die kurze Darstellung bezüglich der Erlangung von Sakkas Zustand; die ausführliche Darstellung wurde jedoch von mir in der Sumaṅgalavilāsinī, dem Kommentar zur Dīgha-Nikāya, bei der Erklärung des Sakkapañha-Suttas dargelegt. Das dritte [Sutta]. 4. දලිද්දසුත්තවණ්ණනා 4. Erklärung des Dalidda-Suttas (Sutta über den Armen). 260. චතුත්ථෙ [Pg.319] මනුස්සදලිද්දොති මනුස්සඅධනො. මනුස්සකපණොති මනුස්සකාරුඤ්ඤතං පත්තො. මනුස්සවරාකොති මනුස්සලාමකො. තත්‍රාති තස්මිං ඨානෙ, තස්මිං වා අතිරොචනෙ. උජ්ඣායන්තීති අවජ්ඣායන්ති ලාමකතො චින්තෙන්ති. ඛියන්තීති කථෙන්ති පකාසෙන්ති. විපාචෙන්තීති තත්ථ තත්ථ කථෙන්ති විත්ථාරෙන්ති. එසො ඛො මාරිසාති එත්ථ අයමනුපුබ්බිකථා – සො කිර අනුප්පන්නෙ බුද්ධෙ කාසිරට්ඨෙ බාරාණසිරාජා හුත්වා සමුස්සිතද්ධජපටාකනානාලඞ්කාරෙන සුට්ඨු අලඞ්කතං නගරං පදක්ඛිණං අකාසි අත්තනො සිරිසම්පත්තියා සමාකඩ්ඪිතනෙත්තෙන ජනකායෙන සමුල්ලොකියමානො. තස්මිඤ්ච සමයෙ එකො පච්චෙකබුද්ධො ගන්ධමාදනපබ්බතා ආගම්ම තස්මිං නගරෙ පිණ්ඩාය චරති, සන්තින්ද්‍රියො සන්තමානසො උත්තමදමථසමන්නාගතො. මහාජනොපි රාජගතං චිත්තීකාරං පහාය පච්චෙකබුද්ධමෙව ඔලොකෙසි. රාජා – ‘‘ඉදානි ඉමස්මිං ජනකායෙ එකොපි මං න ඔලොකෙති. කිං නු ඛො එත’’න්ති? ඔලොකෙන්තො පච්චෙකබුද්ධං අද්දස. සොපි පච්චෙකබුද්ධො මහල්ලකො හොති පච්ඡිමවයෙ ඨිතො. චීවරානිපිස්ස ජිණ්ණානි, තතො තතො සුත්තානි ගළන්ති. රඤ්ඤො සතසහස්සාධිකානි ද්වෙ අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යානි පූරිතපාරමිං පච්චෙකබුද්ධං දිස්වා චිත්තපසාදමත්තං වා හත්ථං පසාරෙත්වා වන්දනමත්තං වා නාහොසි. සො රාජා ‘‘පබ්බජිතො මඤ්ඤෙ එස උසූයාය මං න ඔලොකෙතී’’ති කුජ්ඣිත්වා ‘‘ක්වායං කුට්ඨිචීවරානි පාරුතො’’ති නිට්ඨුභිත්වා පක්කාමි. තස්ස කම්මස්ස විපාකෙන මහානිරයෙ නිබ්බත්තිත්වා විපාකාවසෙසෙන මනුස්සලොකං ආගච්ඡන්තො රාජගහෙ පරමකපණාය ඉත්ථියා කුච්ඡිම්හි පටිසන්ධිං ගණ්හි. ගහිතකාලතො පට්ඨාය සා ඉත්ථී කඤ්ජිකමත්තම්පි උදරපූරං නාලත්ථ. තස්ස කුච්ඡිගතස්සෙව කණ්ණනාසා විලීනා, සඞ්ඛපලිතකුට්ඨී හුත්වා මාතුකුච්ඡිතො නික්ඛන්තො. මාතාපිතරො නාම දුක්කරකාරිකා හොන්ති, තෙනස්ස මාතා යාව කපාලං ගහෙත්වා චරිතුං න සක්කොති, තාවස්ස කඤ්ජිකම්පි උදකම්පි ආහරිත්වා අදාසි. භික්ඛාය චරිතුං සමත්ථකාලෙ පනස්ස කපාලං හත්ථෙ දත්වා ‘‘පඤ්ඤායිස්සසි සකෙන කම්මෙනා’’ති පක්කාමි. 260. Im vierten Sutta bedeutet „manussadaliddo“ einen besitzlosen Menschen. „Manussakapaṇo“ bedeutet einen Menschen, der in einen bemitleidenswerten Zustand geraten ist. „Manussavarāko“ bedeutet einen elenden Menschen. „Tatra“ bedeutet an jenem Ort, oder bei jener überragenden Pracht. „Ujjhāyanti“ bedeutet, sie blicken geringschätzig herab, sie betrachten ihn als minderwertig. „Khiyanti“ bedeutet, sie sprechen darüber, sie machen es kund. „Vipācenti“ bedeutet, sie sprechen hier und da darüber, sie verbreiten es weit und breit. Bei den Worten „Eso kho mārisa“ ist dies die aufeinanderfolgende Erzählung: Als noch kein Buddha erschienen war, so heißt es, war er König von Bārāṇasī im Kasi-Reich. Er zog im Uhrzeigersinn durch die Stadt, die mit aufgerichteten Bannern, Flaggen und verschiedenen Ornamenten prächtig geschmückt war, während er von der Volksmenge, deren Blicke durch seine glanzvolle Herrlichkeit angezogen wurden, ehrfürchtig emporblickend betrachtet wurde. Zu jener Zeit kam ein Pacceka-Buddha vom Berg Gandhamādana herab und ging in jener Stadt auf Almosengang; er war von beruhigten Sinnen, friedvollem Geist und besaß die höchste Selbstbezähmung. Auch die große Volksmenge wandte ihre dem König gebührende Ehrfurcht ab und blickte nur noch auf den Pacceka-Buddha. Der König dachte: „Jetzt blickt in dieser Volksmenge nicht ein Einziger mehr auf mich. Was ist das wohl?“ Als er umherschaute, erblickte er den Pacceka-Buddha. Jener Pacceka-Buddha war alt und befand sich in seinem letzten Lebensalter. Auch seine Gewänder waren abgetragen; hier und da hingen Fäden herab. Obwohl der König den Pacceka-Buddha sah, der über zwei unzählbare Zeitalter und einhunderttausend Äonen hinweg die Vollkommenheiten erfüllt hatte, entstand in ihm weder auch nur ein Hauch von geistiger Heiterkeit, noch streckte er die Hände aus, um ihn auch nur im Geringsten zu verehren. Jener König ärgerte sich und dachte: „Ich nehme an, dieser Ordinierte blickt mich aus Neid nicht an“, und nachdem er sagte: „Wo kommt dieser her, der in aussätzigen-ähnliche Gewänder gehüllt ist?“, spie er aus und ging weg. Als Reifung dieser Tat wurde er in der großen Hölle wiedergeboren. Mit der verbleibenden Wirkung kehrte er in die Menschenwelt zurück und nahm Empfängnis im Schoß einer äußerst armen Frau in Rājagaha. Von der Zeit der Empfängnis an erhielt jene Frau nicht einmal so viel saures Reiserwasser, um ihren Bauch zu füllen. Noch während er in ihrem Schoß lag, schmolzen seine Ohren und seine Nase weg, und er kam mit schorfigem Aussatz wie eine verwitterte Muschel aus dem Mutterschoß zur Welt. Eltern sind wahrlich solche, die Schweres vollbringen; daher brachte seine Mutter ihm, solange er noch nicht fähig war, selbst mit einer Almosenschale umherzugehen, zumindest saures Reiserwasser und Wasser und gab es ihm. Als er jedoch in der Lage war, selbst auf Almosengang zu gehen, drückte sie ihm eine Almosenschale in die Hand und verließ ihn mit den Worten: „Du wirst durch dein eigenes Karma deinen Weg finden.“ අථස්ස [Pg.320] තතො පට්ඨාය සකලසරීරතො මංසානි ඡිජ්ජිත්වා ඡිජ්ජිත්වා පතන්ති, යූසං පග්ඝරති, මහාවෙදනා වත්තන්ති. යං යං රච්ඡං නිස්සාය සයති, සබ්බරත්තිං මහාරවෙන රවති. තස්ස කාරුඤ්ඤපරිදෙවිතසද්දෙන සකලවීථියං මනුස්සා සබ්බරත්තිං නිද්දං න ලභන්ති. තස්ස තතො පට්ඨාය සුඛසයිතෙ පබොධෙතීති සුප්පබුද්ධොත්වෙව නාමං උදපාදි. අථාපරෙන සමයෙන භගවති රාජගහං සම්පත්තෙ නාගරා සත්ථාරං නිමන්තෙත්වා නගරමජ්ඣෙ මහාමණ්ඩපං කත්වා දානං අදංසු. සුප්පබුද්ධොපි කුට්ඨී ගන්ත්වා දානග්ගමණ්ඩපස්ස අවිදූරෙ නිසීදි. නාගරා බුද්ධප්පමුඛං භික්ඛුසඞ්ඝං පණීතෙන ඛාදනීයෙන භොජනීයෙන පරිවිසන්තා තස්සාපි යාගුභත්තං අදංසු. තස්ස පණීතභොජනං භුත්තස්ස චිත්තං එකග්ගං අහොසි. සත්ථා භත්තකිච්චාවසානෙ අනුමොදනං කත්වා සච්චානි දීපෙසි, සුප්පබුද්ධො නිසින්නට්ඨානෙ නිසින්නොව දෙසනානුසාරෙන ඤාණං පෙසෙත්වා සොතාපත්තිඵලෙ පතිට්ඨිතො. සත්ථා උට්ඨාය විහාරං ගතො. සොපි චුම්බටං ආරුය්හ කපාලමාදාය දණ්ඩමොලුබ්භ අත්තනො වසනට්ඨානං ගච්ඡන්තො විබ්භන්තාය ගාවියා ජීවිතා වොරොපිතො මත්තිකපාතිං භින්දිත්වා සුවණ්ණපාතිං පටිලභන්තො විය දුතියචිත්තවාරෙ දෙවලොකෙ නිබ්බත්තො අත්තනො පුඤ්ඤං නිස්සාය අඤ්ඤෙ දෙවෙ අතික්කම්ම විරොචිත්ථ. තං කාරණං දස්සෙන්තො සක්කො දෙවානමින්දො එසො ඛො මාරිසාතිආදිමාහ. Von da an fielen von seinem gesamten Körper Fleischstücke ab, Eiter sickerte heraus, und große Schmerzen quälten ihn. An welcher Straßenecke auch immer er lag, schrie er die ganze Nacht hindurch mit lauter Stimme. Wegen seines jämmerlichen, wehklagenden Schreiens fanden die Menschen in der gesamten Straße die ganze Nacht keinen Schlaf. Da er von da an jene weckte, die friedlich schliefen, entstand für ihn der Name „Suppabuddha“. Später, als der Erhabene in Rājagaha eintraf, luden die Bürger den Meister ein, errichteten eine große Festhalle mitten in der Stadt und gaben eine Spende. Auch der Aussätzige Suppabuddha ging dorthin und setzte sich unweit des Spendenpavillons nieder. Während die Bürger die Mönchsgemeinde mit dem Buddha an der Spitze mit erlesenen festen und weichen Speisen bewirteten, gaben sie auch ihm Reisschleim und Speise. Als er die köstliche Speise gegessen hatte, wurde sein Geist konzentriert. Am Ende des Mahls sprach der Meister die Dankesworte und legte die Wahrheiten dar. Suppabuddha, der genau dort sitzen blieb, wo er saß, richtete seine Erkenntnis im Einklang mit der Lehrrede aus und festigte sich in der Frucht des Stromeintritts. Der Meister erhob sich und ging zum Kloster zurück. Auch er setzte sich ein Tragekissen auf, nahm seine Almosenschale, stützte sich auf einen Stab und ging zu seinem Wohnort; unterwegs wurde er von einer wild gewordenen Kuh des Lebens beraubt. Wie jemand, der ein Tongefäß zerbricht und dafür eine goldene Schale erhält, wurde er beim zweiten Geistesmoment in der Götterwelt wiedergeboren, übertraf aufgrund seines eigenen Verdienstes die anderen Götter und strahlte in großem Glanz. Um diesen Grund aufzuzeigen, sprach Sakka, der Herrscher der Götter, die Verse, beginnend mit: „Das, werter Herr, ...“ සද්ධාති මග්ගෙනාගතසද්ධා. සීලඤ්ච යස්ස කල්‍යාණන්ති කල්‍යාණසීලං නාම අරියසාවකස්ස අරියකන්තසීලං වුච්චති. තත්ථ කිඤ්චාපි අරියසාවකස්ස එකසීලම්පි අකන්තං නාම නත්ථි, ඉමස්මිං පනත්ථෙ භවන්තරෙපි අප්පහීනං පඤ්චසීලං අධිප්පෙතං. චතුත්ථං. „Saddhā“ bezeichnet das durch den Pfad erlangte Vertrauen. Bei den Worten „Sīlañca yassa kalyāṇanti“ wird als edles Verhalten die von den Edlen geliebte Tugend eines edlen Jüngers bezeichnet. Darin gibt es zwar für einen edlen Jünger nicht eine einzige Tugendregel, die ungeliebt wäre, doch ist in diesem Zusammenhang die Einhaltung der fünf Tugendregeln gemeint, die auch in einer zukünftigen Existenz nicht abgelegt werden. Das vierte Sutta. 5. රාමණෙය්‍යකසුත්තවණ්ණනා 5. Erklärung des Rāmaṇeyyaka-Sutta 261. පඤ්චමෙ ආරාමචෙත්‍යාති ආරාමචෙතියානි. වනචෙත්‍යාති වනචෙතියානි. උභයත්ථාපි චිත්තීකතට්ඨෙන චෙත්‍යං වෙදිතබ්බං. මනුස්සරාමණෙය්‍යස්සාති මනුස්සරමණීයභාවස්ස. ඉදානි මනුස්සරමණීයකවසෙන භූමිරමණීයකං දස්සෙන්තො ගාමෙ වාතිආදිමාහ. පඤ්චමං. 261. Im fünften Sutta bedeutet „ārāmacetyā“ Park-Heiligtümer. „Vanacetyā“ bedeutet Wald-Heiligtümer. In beiden Fällen ist „cetya“ im Sinne von „verehrt“ zu verstehen. „Manussarāmaṇeyyassa“ bedeutet die Eigenschaft, für Menschen lieblich zu sein. Um nun die Lieblichkeit des Bodens anhand der Lieblichkeit für Menschen aufzuzeigen, sprach er die Verse, beginnend mit „gāme vā“. Das fünfte Sutta. 6. යජමානසුත්තවණ්ණනා 6. Erklärung des Yajamāna-Sutta 262. ඡට්ඨෙ [Pg.321] යජමානානන්ති යජන්තානං. තදා කිර අඞ්ගමගධවාසිකා මනුස්සා අනුසංවච්ඡරං සප්පිමධුඵාණිතාදීසු අග්ගං ගහෙත්වා එකස්මිං ඨානෙ දාරූනං සට්ඨිමත්තෙ සකටභාරෙ රාසිං කත්වා අග්ගිං දත්වා පජ්ජලිතකාලෙ ‘‘මහාබ්‍රහ්මුනො යජාමා’’ති තං සබ්බං පක්ඛිපන්ති. ‘‘එකවාරං පක්ඛිත්තං සහස්සගුණඵලං දෙතී’’ති නෙසං ලද්ධි. සක්කො දෙවරාජා ‘‘සබ්බෙපිමෙ සබ්බඅග්ගානි ගහෙත්වා ‘මහාබ්‍රහ්මුනො යජාමා’ති අග්ගිම්හි ඣාපෙන්ති. අඵලං කරොන්ති, මයි පස්සන්තෙ මා නස්සන්තු, යථා බුද්ධස්ස චෙව සඞ්ඝස්ස ච දත්වා බහුං පුඤ්ඤං පසවන්ති, එවං කරිස්සාමී’’ති දාරුරාසිං ජලාපෙත්වා ඔලොකෙන්තෙසු මනුස්සෙසු පුණ්ණමදිවසෙ බ්‍රහ්මත්තභාවං මාපෙත්වා මහාජනස්ස පස්සන්තස්සෙව චන්දමණ්ඩලං භින්දිත්වා නික්ඛන්තො විය අහොසි. මහාජනො දිස්වා ‘‘ඉමං යඤ්ඤං පටිග්ගහෙතුං මහාබ්‍රහ්මා ආගච්ඡතී’’ති ජණ්ණුකෙහි භූමියං පතිට්ඨාය, අඤ්ජලිං පග්ගය්හ නමස්සමානො අට්ඨාසි. බ්‍රාහ්මණා ආහංසු ‘‘තුම්හෙ ‘මයං තක්කෙන කථෙමා’ති මඤ්ඤථ, ඉදානි පස්සථ, අයං වො බ්‍රහ්මා සහත්ථා යඤ්ඤං පටිග්ගහෙතුං ආගච්ඡතී’’ති. සක්කො ආගන්ත්වා දාරුචිතකමත්ථකෙ ආකාසෙ ඨත්වා ‘‘කස්සායං සක්කාරො’’ති පුච්ඡි? තුම්හාකං, භන්තෙ, පටිග්ගණ්හථ නො යඤ්ඤන්ති. තෙන හි ආගච්ඡථ, මා තුලං ඡඩ්ඩෙත්වා හත්ථෙන තුලයිත්ථ, අයං සත්ථා ධුරවිහාරෙ වසති, තං පුච්ඡිස්සාම ‘‘කස්ස දින්නං මහප්ඵලං හොතී’’ති? උභයරට්ඨවාසිනො ගහෙත්වා සත්ථු සන්තිකං ගන්ත්වා පුච්ඡන්තො එවමාහ. 262. Im sechsten Sutta bedeutet 'yajamānānaṃ' 'derer, die opfern'. Zu jener Zeit, so heißt es, nahmen die Menschen, die in Anga und Magadha wohnten, alljährlich das Beste von Ghee, Honig, Melasse usw., errichteten an einem Ort einen Haufen aus etwa sechzig Wagenladungen Brennholz, zündeten diesen an und warfen, als er loderte, all dies mit den Worten hinein: 'Wir opfern dem Großen Brahma!' Sie vertraten die Ansicht: 'Einmal hineingeworfen, bringt es tausendfachen Lohn.' Sakka, der König der Götter, dachte: 'All diese Menschen nehmen das Beste von allem und verbrennen es im Feuer im Glauben, dem Großen Brahma zu opfern. Sie tun dies ohne Nutzen. Mögen sie nicht unter meinen Augen verloren gehen! Ich werde es so einrichten, dass sie großen Verdienst erzeugen, indem sie es dem Buddha und dem Saṅgha spenden.' Am folgenden Tag ließ er den Holzstapel brennen, und während die Menschen zusahen, erschuf er die Gestalt des Brahma und erschien vor den Augen der Volksmenge, als träte er aus der gespaltenen Mondscheibe hervor. Als die Volksmenge dies sah, dachte sie: 'Der Große Brahma kommt, um dieses Opfer anzunehmen', fiel auf die Knie auf die Erde, erhob die gefalteten Hände zum Gruß und blieb in ehrerbietiger Haltung stehen. Die Brahmanen sagten: 'Ihr dachtet, wir sprächen nur aus bloßer Vermutung. Seht nun selbst: Dieser euer Brahma kommt, um das Opfer mit eigener Hand entgegenzunehmen!' Sakka kam herbei, verweilte in der Luft über dem Holzstoß und fragte: 'Wem gilt diese Ehrung?' Sie antworteten: 'Euch, o Herr, nehmt unser Opfer an!' Er sagte: 'Wenn dem so ist, dann kommt mit mir. Werft nicht die Waage weg, um mit der Hand zu wiegen! Dieser Meister weilt im Hauptkloster. Wir wollen ihn fragen: „Wem gegeben bringt es reiche Frucht?“' Er nahm die Bewohner beider Reiche mit sich, begab sich in die Gegenwart des Meisters und fragte ihn, indem er diese Strophe sprach. තත්ථ පුඤ්ඤපෙක්ඛානන්ති පුඤ්ඤං ඉච්ඡන්තානං පුඤ්ඤත්ථිකානං. ඔපධිකං පුඤ්ඤන්ති උපධිවිපාකං පුඤ්ඤං. සඞ්ඝෙ දින්නං මහප්ඵලන්ති අරියසඞ්ඝෙ දින්නං විප්ඵාරවන්තං හොති. දෙසනාවසානෙ චතුරාසීතිපාණසහස්සානි අමතපානං පිවිංසු. තතො පට්ඨාය මනුස්සා සබ්බානි අග්ගදානානි භික්ඛුසඞ්ඝස්ස අදංසු. ඡට්ඨං. Darin bedeutet 'puññapekkhānaṃ' 'derer, die nach Verdienst verlangen, die Verdienst anstreben'. 'Opadhikaṃ puññaṃ' bedeutet 'Verdienst, das zu Frucht in den Daseinsbereichen führt'. 'Saṅghe dinnaṃ mahapphalaṃ' bedeutet, dass eine Gabe, die dem edlen Saṅgha dargebracht wird, von weitreichender Wirkung ist. Am Ende der Lehrrede tranken vierundachtzigtausend Lebewesen den Trank der Unsterblichkeit. Von da an gaben die Menschen alle ihre besten Gaben dem Bhikkhu-Saṅgha. Das sechste [Sutta]. 7. බුද්ධවන්දනාසුත්තවණ්ණනා 7. Die Erklärung des Suttas über die Verehrung des Buddha. 263. සත්තමෙ උට්ඨෙහීති උට්ඨහ, ඝට, වායම. විජිතසඞ්ගාමාති රාගාදීනඤ්චෙව ද්වාදසයොජනිකස්ස ච මාරබලස්ස ජිතත්තා භගවන්තං එවං ආලපති[Pg.322]. පන්නභාරාති ඔරොපිතඛන්ධකිලෙසාභිසඞ්ඛාරභාර. පන්නරසාය රත්තින්ති පන්නරසාය පුණ්ණමාය රත්තිං. සත්තමං. 263. Im siebten Sutta bedeutet 'uṭṭhehi' 'stehe auf, bemühe dich, strenge dich an'. 'Vijitasaṅgāma' redet den Erhabenen so an, weil er Gier usw. sowie das Heer des Māra, das sich über zwölf Yojanas erstreckt, besiegt hat. 'Pannabhāra' bedeutet jener, der die Last der Aggregate, der Befleckungen und der karmischen Formationen abgelegt hat. 'Pannarasāya rattiṃ' bedeutet in der Nacht des fünfzehnten Tages, der Nacht des Vollmonds. Das siebte [Sutta]. 8. ගහට්ඨවන්දනාසුත්තවණ්ණනා 8. Die Erklärung des Suttas über die Verehrung durch Hausväter. 264. අට්ඨමෙ පුථුද්දිසාති චතස්සො දිසා චතස්සො අනුදිසා ච. භුම්මාති භූමිවාසිනො. චිරරත්තසමාහිතෙති උපචාරප්පනාහි චිරරත්තසමාහිතචිත්තෙ. වන්දෙති වන්දාමි. බ්‍රහ්මචරියපරායණෙති දසපි වස්සානි වීසතිපි වස්සානි…පෙ… සට්ඨිපි වස්සානි ආපාණකොටිකං එකසෙය්‍යං එකභත්තන්තිආදිකං සෙට්ඨචරියං බ්‍රහ්මචරියං චරමානෙති අත්ථො. පුඤ්ඤකරාති චතුපච්චයදානං කුසුම්භසුමනපූජා දීපසහස්සජාලන්ති එවමාදිපුඤ්ඤකාරකා. සීලවන්තොති උපාසකත්තෙ පතිට්ඨාය පඤ්චහිපි දසහිපි සීලෙහි සමන්නාගතා. ධම්මෙන දාරං පොසෙන්තීති උමඞ්ගභින්දනාදීනි අකත්වා ධම්මිකෙහි කසිගොරක්ඛවණිජ්ජාදීහි පුත්තදාරං පොසෙන්ති. පමුඛො රථමාරුහීති දෙවානං පමුඛො සෙට්ඨො රථං ආරුහි. අට්ඨමං. 264. Im achten Sutta bedeutet 'puthuddisā' die vier Haupt- und die vier Zwischenhimmelsrichtungen. 'Bhummā' bedeutet die Erdbewohner. 'Cirarattasamāhite' bedeutet jene, deren Geist durch die Annäherungskonzentration und die Vollkonzentration über lange Zeit gefestigt ist. 'Vande' bedeutet 'ich verehre'. 'Brahmacariyaparāyaṇe' bedeutet jene, die das edelste Leben führen, indem sie zehn Jahre, zwanzig Jahre ... und so weiter ... sechzig Jahre lang, ja bis zum Lebensende, allein schlafen, nur eine Mahlzeit am Tag zu sich nehmen und ähnliche vortreffliche Verhaltensweisen praktizieren; dies ist die Bedeutung. 'Puññakarā' bedeutet jene, die Verdienste wirken, wie das Spenden der vier Requisiten, das Darbringen von Safran- und Jasminblumen, das Entzünden von tausend Lampen und dergleichen Verdienstvolles mehr. 'Sīlavanto' bedeutet, dass sie fest im Status eines Laienanhängers verankert sind und die fünf oder auch die zehn Tugendregeln einhalten. 'Dhammena dāraṃ posenti' bedeutet, dass sie ohne Einbruchsdiebstahl und ähnliche Taten zu begehen, Frau und Kinder durch rechtmäßige Landwirtschaft, Viehzucht, Handel und dergleichen ernähren. 'Pamukho rathamāruhi' bedeutet, dass das Oberhaupt, der Vorzüglichste der Götter, den Streitwagen bestieg. Das achte Sutta. 9. සත්ථාරවන්දනාසුත්තවණ්ණනා 9. Die Erklärung des Suttas über die Verehrung des Meisters. 265. නවමෙ භගවන්තං නමස්සතීති එකංසං උත්තරියං දුකුලං කත්වා, බ්‍රහ්මජාණුකො හුත්වා සිරසි අඤ්ජලිං ඨපෙත්වා නමස්සති. සො යක්ඛොති සො සක්කො. අනොමනාමන්ති සබ්බගුණෙහි ඔමකභාවස්ස නත්ථිතාය සබ්බගුණනෙමිත්තකෙහි නාමෙහි අනොමනාමං. අවිජ්ජාසමතික්කමාති චතුසච්චපටිච්ඡාදිකාය වට්ටමූලකඅවිජ්ජාය සමතික්කමෙන. සෙක්ඛාති සත්ත සෙක්ඛා. අපචයාරාමාති වට්ටවිද්ධංසනෙ රතා. සික්ඛරෙති සික්ඛන්ති. නවමං. 265. Im neunten Sutta bedeutet 'bhagavantaṃ namassatī' (er verehrt den Erhabenen), dass er sein Obergewand aus feiner Seide über eine Schulter legt, die Knie auf die Erde setzt, die gefalteten Hände an die Stirn legt und so seine Verehrung bezeugt. 'So yakkho' bezieht sich auf jenen Sakka. 'Anomanāma' bedeutet, dass er aufgrund des völligen Fehlens jeglicher Minderwertigkeit in all seinen Tugenden einen Namen trägt, der von all diesen Tugendqualitäten herrührt und vollkommen ist. 'Avijjāsamatikkamā' bedeutet durch das Überwinden der Unwissenheit, welche die Wurzel des Daseinskreislaufs ist und die vier edlen Wahrheiten verhüllt. 'Sekkhā' bezieht sich auf die sieben Übenden. 'Apacayārāmā' bedeutet jene, die Freude daran finden, den Daseinskreislauf zu zertrümmern. 'Sikkhareti' bedeutet 'sie üben sich'. Das neunte Sutta. 10. සඞ්ඝවන්දනාසුත්තවණ්ණනා 10. Die Erklärung des Suttas über die Verehrung des Saṅgha. 266. දසමෙ අජ්ඣභාසීති කස්මා එස පුනප්පුනං එවං භාසතීති? සක්කස්ස කිර දෙවරඤ්ඤො සද්දො මධුරො, සුඵසිතං දන්තාවරණං, කථනකාලෙ සුවණ්ණකිඞ්කිණිකසද්දො විය නිච්ඡරති. තං පුනප්පුනං සොතුං ලභිස්සාමීති භාසති. පූතිදෙහසයාති පූතිම්හි මාතුසරීරෙ වා, අත්තනොයෙව වා සරීරං අවත්ථරිත්වා සයනතො පූතිදෙහසයා. නිමුග්ගා [Pg.323] කුණපම්හෙතෙති දසමාසෙ මාතුකුච්ඡිසඞ්ඛාතෙ කුණපස්මිං එතෙ නිමුග්ගා. එතං තෙසං පිහයාමීති එතෙසං එතං පිහයාමි පත්ථයාමි. න තෙ සං කොට්ඨෙ ඔපෙන්තීති න තෙ සං සන්තකං ධඤ්ඤං කොට්ඨෙ පක්ඛිපන්ති. න හි එතෙසං ධඤ්ඤං අත්ථි. න කුම්භීති න කුම්භියං. න කළොපියන්ති න පච්ඡියං. පරනිට්ඨිතමෙසානාති පරෙසං නිට්ඨිතං පරඝරෙ පක්කං භික්ඛාචාරවත්තෙන එසමානා ගවෙසමානා. තෙනාති එවං පරියිට්ඨෙන. සුබ්බතාති දසපි…පෙ… සට්ඨිපි වස්සානි සුසමාදින්නසුන්දරවතා. 266. Im zehnten Sutta: Warum spricht dieser wieder und wieder so? Man sagt, dass die voice des Götterkönigs Sakka süß ist, seine Lippen wohlgeformt sind und seine Stimme beim Sprechen wie der Klang goldener Glöckchen ertönt. In dem Wunsch, diese immer wieder zu hören, stellt er diese Fragen. 'Pūtidehasayā' bedeutet jene, die schlafen, indem sie sich im unreinen Körper der Mutter oder in ihrem eigenen Körper niederlassen. 'Nimuggā kuṇapamhete' bedeutet, dass diese zehn Monate lang in jenem Leichnam, der als Mutterleib bekannt ist, versunken waren. 'Etaṃ tesaṃ pihayāmi' bedeutet: Ich bewundere und ersehne dies an ihnen. 'Na te saṃ koṭṭhe openti' bedeutet, dass sie kein Getreide, das ihnen gehört, in Speichern lagern; denn sie besitzen kein Getreide. 'Na kumbhī' bedeutet 'nicht in einem Topf'. 'Na kaḷopiyanti' bedeutet 'nicht in einem Korb'. 'Paraniṭṭhitamesānā' bedeutet, dass sie nach Speisen suchen und diese erstreben, die von anderen in deren Häusern zubereitet und gekocht wurden, indem sie die Regeln des Almosengangs befolgen. 'Tenā' bedeutet 'mit diesem so Erlangten'. 'Subbatā' bezieht sich auf Mönche, die über zehn ... und so weiter ... sechzig Jahre lang wohlerwogene, vortreffliche Gelübde praktizieren. සුමන්තමන්තිනොති ධම්මං සජ්ඣායිස්සාම, ධුතඞ්ගං සමාදියිස්සාම, අමතං පරිභුඤ්ජිස්සාම, සමණධම්මං කරිස්සාමාති එවං සුභාසිතභාසිනො. තුණ්හීභූතා සමඤ්චරාති තියාමරත්තිං අසනිඝොසෙන ඝොසිතා විය ධම්මං කථෙන්තාපි තුණ්හීභූතා සමං චරන්තියෙව නාම. කස්මා? නිරත්ථකවචනස්සාභාවා. පුථුමච්චා චාති බහුසත්තා ච අඤ්ඤමඤ්ඤං විරුද්ධා. අත්තදණ්ඩෙසු නිබ්බුතාති පරවිහෙඨනත්ථං ගහිතදණ්ඩෙසු සත්තෙසු නිබ්බුතා විස්සට්ඨදණ්ඩා. සාදානෙසු අනාදානාති සගහණෙසු සත්තෙසු ච භවයොනිආදීනං එකකොට්ඨාසස්සාපි අගහිතත්තා අගහණා. දසමං. 'Sumantamantino' bezieht sich auf jene, die nur wohlgesprochene Worte äußern, wie: 'Wir wollen die Lehre rezitieren, wir wollen die Dhutaṅga-Gelübde aufnehmen, wir wollen das Unsterbliche erfahren, wir wollen die Pflichten eines Asketen erfüllen.' 'Tuṇhībhūtā samañcarā' bedeutet, dass sie, obwohl sie während der drei Nachtwachen die Lehre laut wie ein Donnergrollen verkünden, danach schweigend in edlem Schweigen verharren und wahrlich in Gleichmut wandeln. Warum? Weil es bei ihnen kein nutzloses Gerede gibt. 'Puthumaccā ca' bedeutet die vielen Wesen, die untereinander im Konflikt stehen. 'Attadaṇḍesu nibbutā' bedeutet friedvoll unter jenen Wesen, die Waffen ergriffen haben, um andere zu schädigen, während sie selbst die Waffen abgelegt haben. 'Sādānesu anādānā' bedeutet unter jenen Wesen, die am Dasein festhalten, frei von Anhaftung zu sein, da sie nicht einen einzigen Teil der Daseinsbereiche, Geburtsformen usw. ergreifen. Das zehnte Sutta. දුතියො වග්ගො. Das zweite Kapitel. 3. තතියවග්ගො 3. Das dritte Kapitel. 1. ඡෙත්වාසුත්තවණ්ණනා 1. Die Erklärung des Chetvā-Suttas. 267. තතියවග්ගස්ස පඨමං වුත්තත්ථමෙව. පඨමං. 267. Das erste Sutta des dritten Kapitels hat dieselbe Bedeutung wie bereits zuvor erklärt. Das erste Sutta. 2. දුබ්බණ්ණියසුත්තවණ්ණනා 2. Die Erklärung des Dubbaṇṇiya-Suttas. 268. දුතියෙ දුබ්බණ්ණොති ඣාමඛාණුවණ්ණො. ඔකොටිමකොති ලකුණ්ඩකො මහොදරො. ආසනෙති පණ්ඩුකම්බලසිලායං. කොධභක්ඛොති සක්කෙන ගහිතනාමමෙවෙතං. සො පන එකො රූපාවචරබ්‍රහ්මා, ‘‘සක්කො කිර ඛන්තිබලෙන සමන්නාගතො’’ති සුත්වා වීමංසනත්ථං ආගතො[Pg.324]. අවරුද්ධකයක්ඛා පන එවරූපං සංවිහිතාරක්ඛං ඨානං පවිසිතුං න සක්කොන්ති. උපසඞ්කමීති දෙවානං සුත්වා ‘‘න සක්කා එස ඵරුසෙන චාලෙතුං, නීචවුත්තිනා පන ඛන්තියං ඨිතෙන සක්කා පලාපෙතු’’න්ති තථා පලාපෙතුකාමො උපසඞ්කමි. අන්තරධායීති ඛන්තියං ඨත්වා බලවචිත්තීකාරං පච්චුපට්ඨපෙත්වා නීචවුත්තියා දස්සියමානාය සක්කාසනෙ ඨාතුං අසක්කොන්තො අන්තරධායි. න සූපහතචිත්තොම්හීති එත්ථ සූති නිපාතමත්තං, උපහතචිත්තොම්හීති ආහ. නාවත්තෙන සුවානයොති න කොධාවත්තෙන සුආනයො, කොධවසෙ වත්තෙතුං න සුකරොම්හීති වදති. න වො චිරාහන්ති වොති නිපාතමත්තං, අහං චිරං න කුජ්ඣාමීති වදති. දුතියං. 268. Im zweiten Sutta bedeutet ‚hässlich‘ (dubbaṇṇa): von der Farbe eines verbrannten Baumstumpfs. ‚Zwergenhaft‘ (okoṭimaka): kleinwüchsig und dickbäuchig. ‚Auf dem Sitz‘ (āsane): auf der Pandukambala-Steinplatte. ‚Der Zornfresser‘ (kodhabhakkho): Dies ist bloß ein Name, den Sakka ihm gegeben hat. Er war jedoch ein Brahma der feinstofflichen Sphäre (rūpāvacarabrahmā), der gekommen war, um zu prüfen, nachdem er gehört hatte: „Sakka soll ja mit der Kraft der Geduld ausgestattet sein.“ Ausgesperrte Yakkhas jedoch können einen solchen gut bewachten Ort nicht betreten. ‚Er näherte sich‘ (upasaṅkami): Nachdem Sakka die Worte der Devas gehört hatte, dachte er: „Dieser kann nicht durch Grobheit vertrieben werden; vielmehr kann man ihn durch demütiges Verhalten vertreiben, indem man in Geduld verweilt.“ In der Absicht, ihn auf diese Weise zu vertreiben, näherte er sich. ‚Er verschwand‘ (antaradhāyi): Da Sakka in Geduld verweilt, tiefe Ehrerbietung gezeigt und demütiges Verhalten an den Tag gelegt hatte, war jener nicht in der Lage, auf Sakkas Thron zu verweilen, und verschwand. Unter ‚ich bin nicht von völlig zerrüttetem Geist‘ (na sūpahatacittomhi) ist hier ‚su‘ ein bloßes Partikel (nipātamatta); er sagt damit: „Ich bin nicht von zerrüttetem Geist erzürnt.“ Unter ‚nicht leicht durch den Strudel wegzuführen‘ (nāvattena suvānayo) sagt er: „Ich bin nicht leicht durch den Strudel des Zorns wegzuführen; ich bin nicht leicht unter die Macht des Zorns zu bringen.“ Unter ‚nicht lange für euch‘ (na vo cirāhaṃ) ist ‚vo‘ ein bloßes Partikel; er sagt: „Ich zürne nicht lange.“ Das zweite Sutta. 3. සම්බරිමායාසුත්තවණ්ණනා 3. Die Erklärung des Sambarimāyā-Suttas 269. තතියෙ ආබාධිකොති ඉසිගණෙන අභිසපකාලෙ උප්පන්නාබාධෙන ආබාධිකො. වාචෙහි මන්ති සචෙ මං සම්බරිමායං වාචෙසි, එවමහං තම්පි තිකිච්ඡිස්සාමීති වදති. මා ඛො ත්වං, මාරිස, වාචෙසීති විනාපි තාව සම්බරිමායං සක්කො අම්හෙ බාධති, යදි පන තං ජානිස්සති, නට්ඨා මයං, මා අත්තනො එකස්ස අත්ථාය අම්හෙ නාසෙහීති වත්වා නිවාරයිංසු. සම්බරොව සතං සමන්ති යථා සම්බරො අසුරින්දො මායාවී මායං පයොජෙත්වා වස්සසතං නිරයෙ පක්කො, එවං පච්චති. තුම්හෙ ධම්මිකාව, අලං වො මායායාති වදති. කිං පන සක්කො තස්ස කොධං තිකිච්ඡිතුං සක්කුණෙය්‍යාති? ආම සක්කුණෙය්‍ය. කථං? තදා කිර සො ඉසිගණො ධරතියෙව, තස්මා නං ඉසීනං සන්තිකං නෙත්වා ඛමාපෙය්‍ය, එවමස්ස ඵාසු භවෙය්‍ය. තෙන පන වඤ්චිතත්තා තථා අකත්වා පක්කන්තොව. තතියං. 269. Im dritten Sutta bedeutet ‚erkrankt‘ (ābādhiko): erkrankt an einer Krankheit, die entstand, als er von der Schar der Rishis verflucht wurde. ‚Lehre mich‘ (vācehi maṃ): Sakka sagt: „Wenn du mich die Magie des Sambari lehrst, dann werde ich dich im Gegenzug behandeln und heilen.“ ‚Lehre sie ja nicht, Werter!‘ (mā kho tvaṃ, mārisa, vācesi): Die anderen Asuras hielten ihn zurück und sagten: „Schon ohne Sambaris Magie bedrängt uns Sakka; wenn er sie jedoch kennenlernt, sind wir verloren. Vernichte uns nicht um deines einzelnen Nutzens willen!“ ‚Wie Sambara ein Jahrhundert lang‘ (sambarova sataṃ samaṃ): So wie der Asura-König Sambara, der Magier, Magie anwandte und dafür ein Jahrhundert lang in der Hölle litt, so wird man gepeinigt. Er sagt: „Ihr Götter seid wahrlich gerecht, Magie ist für euch nicht angemessen.“ Könnte Sakka aber dessen Zorn und Krankheit heilen? Ja, er könnte es. Wie? Damals lebte jene Schar der Rishis ja noch. Daher hätte er ihn in die Gegenwart der Rishis bringen und ihn um Vergebung bitten lassen können; so wäre es ihm wohlergangen. Weil er jedoch betrügerisch war, tat er dies nicht und ging einfach davon. Das dritte Sutta. 4. අච්චයසුත්තවණ්ණනා 4. Die Erklärung des Accaya-Suttas 270. චතුත්ථෙ සම්පයොජෙසුන්ති කලහං අකංසු. අච්චසරාති අතික්කමි, එකො භික්ඛු එකං භික්ඛුං අතික්කම්ම වචනං අවොචාති අත්ථො. යථාධම්මං [Pg.325] නප්පටිග්ගණ්හාතීති න ඛමති. කොධො වො වසමායාතූති කොධො තුම්හාකං වසං ආගච්ඡතු, මා තුම්හෙ කොධවසං ගමිත්ථාති දීපෙති. මා ච මිත්තෙ හි වො ජරාති එත්ථ හීති නිපාතමත්තං, තුම්හාකං මිත්තධම්මෙ ජරා නාම මා නිබ්බත්ති. භුම්මත්ථෙ වා කරණවචනං, මිත්තෙසු වො ජරා මා නිබ්බත්ති, මිත්තභාවතො අඤ්ඤථාභාවො මා හොතූති අත්ථො. අගරහියං මා ගරහිත්ථාති අගාරය්හං ඛීණාසවපුග්ගලං මා ගරහිත්ථ. චතුත්ථං. 270. Im vierten Sutta bedeutet ‚sie zettelten an‘ (sampayojesuṃ): sie machten einen Streit. ‚Er beging ein Vergehen‘ (accasarā): er überschritt die Grenzen; die Bedeutung ist, dass ein Mönch zu einem anderen Mönch verletzende Worte sprach, die die Beherrschung verletzten. ‚Er nimmt es nicht der Lehre entsprechend an‘ (yathādhammaṃ nappaṭiggaṇhāti): er verzeiht nicht. ‚Euer Zorn soll unter Kontrolle gebracht werden‘ (kodho vo vasamāyātu) verdeutlicht: „Der Zorn soll unter eure Kontrolle geraten, geratet nicht unter die Kontrolle des Zorns.“ Unter ‚Und kein Verfall soll euch bei euren Freunden entstehen‘ (mā ca mitte hi vo jarā) ist ‚hi‘ ein bloßes Partikel; es bedeutet: „Lasst in eurer freundschaftlichen Gesinnung keinen Verfall (Feindschaft) entstehen.“ Oder der Instrumentalis steht im Sinne des Lokativs: „Bei euren Freunden soll kein Verfall entstehen; ein Abweichen vom Zustand der Freundschaft soll nicht stattfinden“, das ist die Bedeutung. ‚Tadelt nicht den Untadeligen‘ (agarahiyaṃ mā garahittha): Tadelt nicht eine cankerfreie Person (einen Arahant), die nicht getadelt werden sollte. Das vierte Sutta. 5. අක්කොධසුත්තවණ්ණනා 5. Die Erklärung des Akkodha-Suttas 271. පඤ්චමෙ මා වො කොධො අජ්ඣභවීති කොධො තුම්හෙ මා අභිභවි, තුම්හෙව කොධං අභිභවථ. මා ච කුජ්ඣිත්ථ කුජ්ඣිතන්ති කුජ්ඣන්තානං මා පටිකුජ්ඣිත්ථ. අක්කොධොති මෙත්තා ච මෙත්තාපුබ්බභාගො ච. අවිහිංසාති කරුණා ච කරුණාපුබ්බභාගො ච. අථ පාපජනං කොධො, පබ්බතොවාභිමද්දතීති ලාමකජනං පබ්බතො විය කොධො අභිමද්දතීති. පඤ්චමං. 271. Im fünften Sutta bedeutet ‚euer Zorn soll euch nicht überwältigen‘ (mā vo kodho ajjhabhavī): Der Zorn soll euch nicht überwältigen; überwältigt ihr vielmehr den Zorn. ‚Und werdet nicht zornig auf den Zornigen‘ (mā ca kujjhittha kujjhitaṃ): Erwidert den Zorn derer nicht, die zornig sind. ‚Nicht-Zorn‘ (akkodho): liebevolle Güte (mettā) und die Vorstufe der liebevollen Güte. ‚Nicht-Schädigen‘ (avihiṃsā): Mitgefühl (karuṇā) und die Vorstufe des Mitgefühls. ‚Dann zermalmt der Zorn den bösen Menschen wie ein Berg‘ (atha pāpajanaṃ kodho pabbatovābhimaddati) bedeutet: Der Zorn zermalmt einen niederen Menschen, so wie ein Berg alles darunter zermalmt. Das fünfte Sutta. තතියො වග්ගො. Das dritte Kapitel. සක්කසංයුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. Die Erklärung des Sakka-Saṃyutta ist abgeschlossen. ඉති සාරත්ථප්පකාසිනියා සංයුත්තනිකාය-අට්ඨකථාය Hiermit endet in der Sāratthappakāsinī, dem Kommentar zum Saṃyutta-Nikāya, සගාථාවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා. die Erklärung des Sagāthā-Vagga ist abgeschlossen. සංයුත්තනිකාය-අට්ඨකථාය පඨමො භාගො. Der erste Teil des Kommentars zum Saṃyutta-Nikāya.
हिंदी
पाली कैनन	कमेंट्री	उप-टिप्पणियाँ	अन्य
1101 पाराजिक पाळि 1102 पाचित्तिय पाळि 1103 महावग्ग पाळि (विनय) 1104 चूळवग्ग पाळि 1105 परिवार पाळि	1201 पाराजिककण्ड अट्ठकथा-1 1202 पाराजिककण्ड अट्ठकथा-2 1203 पाचित्तिय अट्ठकथा 1204 महावग्ग अट्ठकथा (विनय) 1205 चूळवग्ग अट्ठकथा 1206 परिवार अट्ठकथा	1301 सारत्थदीपनी टीका-1 1302 सारत्थदीपनी टीका-2 1303 सारत्थदीपनी टीका-3	1401 द्वेमातिकापाळि 1402 विनयसंगह अट्ठकथा 1403 वजिरबुद्धि टीका 1404 विमतिविनोदनी टीका-1 1405 विमतिविनोदनी टीका-2 1406 विनयालंकार टीका-1 1407 विनयालंकार टीका-2 1408 कंखावितरणीपुराण टीका 1409 विनयविनिच्छय-उत्तरविनिच्छय 1410 विनयविनिच्छय टीका-1 1411 विनयविनिच्छय टीका-2 1412 पाचित्यादियोजनापाळि 1413 खुद्दसिक्खा-मूलसिक्खा 8401 विसुद्धिमग्ग-1 8402 विसुद्धिमग्ग-2 8403 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-1 8404 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-2 8405 विसुद्धिमग्ग निदानकथा 8406 दीघनिकाय (पु-वि) 8407 मज्झिमनिकाय (पु-वि) 8408 संयुत्तनिकाय (पु-वि) 8409 अङ्गुत्तरनिकाय (पु-वि) 8410 विनयपिटक (पु-वि) 8411 अभिधम्मपिटक (पु-वि) 8412 अट्ठकथा (पु-वि) 8413 निरुत्तिदीपनी 8414 परमत्थदीपनी सङ्गहमहाटीकापाठ 8415 अनुदीपनीपाठ 8416 पट्ठानुद्देस दीपनीपाठ 8417 नमक्कारटीका 8418 महापणामपाठ 8419 लक्खणातो बुद्धथोमनागाथा 8420 सुतवन्दना 8421 कमलाञ्जलि 8422 जिनालंकार 8423 पज्जमधु 8424 बुद्धगुणगाथावली 8425 चूळगन्थवंस 8427 सासनवंस 8426 महावंस 8429 मोग्गल्लानब्याकरणं 8428 कच्चायनब्याकरणं 8430 सद्दनीतिप्पकरणं (पदमाला) 8431 सद्दनीतिप्पकरणं (धातुमाला) 8432 पदरूपसिद्धि 8433 मोग्गल्लानपञ्चिका 8434 पयोगसिद्धिपाठ 8435 वुत्तोदयपाठ 8436 अभिधानप्पदीपिकापाठ 8437 अभिधानप्पदीपिकाटीका 8438 सुबोधालंकारपाठ 8439 सुबोधालंकारटीका 8440 बालावतार गण्ठिपदत्थविनिच्छयसार 8446 कविदप्पणनीति 8447 नीतिमञ्जरी 8445 धम्मनीति 8444 महारहनीति 8441 लोकनीति 8442 सुत्तन्तनीति 8443 सूरस्सतीनीति 8450 चाणक्यनीति 8448 नरदक्खदीपनी 8449 चतुरारक्खदीपनी 8451 रसवाहिनी 8452 सीमविसोधनीपाठ 8453 वेस्सन्तरगीति 8454 मोग्गल्लान वुत्तिविवरणपञ्चिका 8455 थूपवंस 8456 दाठावंस 8457 धातुपाठविलासिनिया 8458 धातुवंस 8459 हत्थवनगल्लविहारवंस 8460 जिनचरितय 8461 जिनवंसदीपं 8462 तेलकटाहगाथा 8463 मिलिदटीका 8464 पदमञ्जरी 8465 पदसाधनं 8466 सद्दबिन्दुपकरणं 8467 कच्चायनधातुमञ्जुसा 8468 सामन्तकूटवण्णना
2101 सीलक्खन्धवग्ग पाळि 2102 महावग्ग पाळि (दीघ) 2103 पाथिकवग्ग पाळि	2201 सीलक्खन्धवग्ग अट्ठकथा 2202 महावग्ग अट्ठकथा (दीघ) 2203 पाथिकवग्ग अट्ठकथा	2301 सीलक्खन्धवग्ग टीका 2302 महावग्ग टीका (दीघ) 2303 पाथिकवग्ग टीका 2304 सीलक्खन्धवग्ग-अभिनवटीका-1 2305 सीलक्खन्धवग्ग-अभिनवटीका-2
3101 मूलपण्णास पाळि 3102 मज्झिमपण्णास पाळि 3103 उपरिपण्णास पाळि	3201 मूलपण्णास अट्ठकथा-1 3202 मूलपण्णास अट्ठकथा-2 3203 मज्झिमपण्णास अट्ठकथा 3204 उपरिपण्णास अट्ठकथा	3301 मूलपण्णास टीका 3302 मज्झिमपण्णास टीका 3303 उपरिपण्णास टीका
4101 सगाथावग्ग पाळि 4102 निदानवग्ग पाळि 4103 खन्धवग्ग पाळि 4104 सळायतनवग्ग पाळि 4105 महावग्ग पाळि (संयुत्त)	4201 सगाथावग्ग अट्ठकथा 4202 निदानवग्ग अट्ठकथा 4203 खन्धवग्ग अट्ठकथा 4204 सळायतनवग्ग अट्ठकथा 4205 महावग्ग अट्ठकथा (संयुत्त)	4301 सगाथावग्ग टीका 4302 निदानवग्ग टीका 4303 खन्धवग्ग टीका 4304 सळायतनवग्ग टीका 4305 महावग्ग टीका (संयुत्त)
5101 एककनिपात पाळि 5102 दुकनिपात पाळि 5103 तिकनिपात पाळि 5104 चतुक्कनिपात पाळि 5105 पञ्चकनिपात पाळि 5106 छक्कनिपात पाळि 5107 सत्तकनिपात पाळि 5108 अट्ठकादिनिपात पाळि 5109 नवकनिपात पाळि 5110 दसकनिपात पाळि 5111 एकादसकनिपात पाळि	5201 एककनिपात अट्ठकथा 5202 दुक-तिक-चतुक्कनिपात अट्ठकथा 5203 पञ्चक-छक्क-सत्तकनिपात अट्ठकथा 5204 अट्ठकादिनिपात अट्ठकथा	5301 एककनिपात टीका 5302 दुक-तिक-चतुक्कनिपात टीका 5303 पञ्चक-छक्क-सत्तकनिपात टीका 5304 अट्ठकादिनिपात टीका
6101 खुद्दकपाठ पाळि 6102 धम्मपद पाळि 6103 उदान पाळि 6104 इतिवुत्तक पाळि 6105 सुत्तनिपात पाळि 6106 विमानवत्थु पाळि 6107 पेतवत्थु पाळि 6108 थेरगाथा पाळि 6109 थेरीगाथा पाळि 6110 अपदान पाळि-1 6111 अपदान पाळि-2 6112 बुद्धवंस पाळि 6113 चरियापिटक पाळि 6114 जातक पाळि-1 6115 जातक पाळि-2 6116 महानिद्देस पाळि 6117 चूळनिद्देस पाळि 6118 पटिसम्भिदामग्ग पाळि 6119 नेत्तिप्पकरण पाळि 6120 मिलिन्दपञ्ह पाळि 6121 पेटकोपदेस पाळि	6201 खुद्दकपाठ अट्ठकथा 6202 धम्मपद अट्ठकथा-1 6203 धम्मपद अट्ठकथा-2 6204 उदान अट्ठकथा 6205 इतिवुत्तक अट्ठकथा 6206 सुत्तनिपात अट्ठकथा-1 6207 सुत्तनिपात अट्ठकथा-2 6208 विमानवत्थु अट्ठकथा 6209 पेतवत्थु अट्ठकथा 6210 थेरगाथा अट्ठकथा-1 6211 थेरगाथा अट्ठकथा-2 6212 थेरीगाथा अट्ठकथा 6213 अपदान अट्ठकथा-1 6214 अपदान अट्ठकथा-2 6215 बुद्धवंस अट्ठकथा 6216 चरियापिटक अट्ठकथा 6217 जातक अट्ठकथा-1 6218 जातक अट्ठकथा-2 6219 जातक अट्ठकथा-3 6220 जातक अट्ठकथा-4 6221 जातक अट्ठकथा-5 6222 जातक अट्ठकथा-6 6223 जातक अट्ठकथा-7 6224 महानिद्देस अट्ठकथा 6225 चूळनिद्देस अट्ठकथा 6226 पटिसम्भिदामग्ग अट्ठकथा-1 6227 पटिसम्भिदामग्ग अट्ठकथा-2 6228 नेत्तिप्पकरण अट्ठकथा	6301 नेत्तिप्पकरण टीका 6302 नेत्तिविभाविनी
7101 धम्मसङ्गणी पाळि 7102 विभङ्ग पाळि 7103 धातुकथा पाळि 7104 पुग्गलपञ्ञत्ति पाळि 7105 कथावत्थु पाळि 7106 यमक पाळि-1 7107 यमक पाळि-2 7108 यमक पाळि-3 7109 पट्ठान पाळि-1 7110 पट्ठान पाळि-2 7111 पट्ठान पाळि-3 7112 पट्ठान पाळि-4 7113 पट्ठान पाळि-5	7201 धम्मसङ्गणि अट्ठकथा 7202 सम्मोहविनोदनी अट्ठकथा 7203 पञ्चपकरण अट्ठकथा	7301 धम्मसङ्गणी-मूलटीका 7302 विभङ्ग-मूलटीका 7303 पञ्चपकरण-मूलटीका 7304 धम्मसङ्गणी-अनुटीका 7305 पञ्चपकरण-अनुटीका 7306 अभिधम्मावतारो-नामरूपपरिच्छेदो 7307 अभिधम्मत्थसङ्गहो 7308 अभिधम्मावतार-पुराणटीका 7309 अभिधम्ममातिकापाळि

Indonesia
Kanon Pali	Komentar	Sub-komentar	Lainnya
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

日文
パーリ仏典	註釈書	副註釈書	その他
1101 パーラージカ・パーリ 1102 パーチッティヤ・パーリ 1103 マハーヴァッガ・パーリ（ヴィナヤ） 1104 チューラヴァッガ・パーリ 1105 パリヴァーラ・パーリ	1201 パーラージカカンダ・アッタカター-1 1202 パーラージカカンダ・アッタカター-2 1203 パーチッティヤ・アッタカター 1204 マハーヴァッガ・アッタカター（ヴィナヤ） 1205 チューラヴァッガ・アッタカター 1206 パリヴァーラ・アッタカター	1301 サーラッタディーパニー・ティーカー-1 1302 サーラッタディーパニー・ティーカー-2 1303 サーラッタディーパニー・ティーカー-3	1401 ドヴェマーティカー・パーリ 1402 ヴィナヤサンガハ・アッタカター 1403 ヴァジラブッディ・ティーカー 1404 ヴィマティヴィノーダニー・ティーカー-1 1405 ヴィマティヴィノーダニー・ティーカー-2 1406 ヴィナヤーランカーラ・ティーカー-1 1407 ヴィナヤーランカーラ・ティーカー-2 1408 カンカーウィタラニープラーナ・ティーカー 1409 ヴィナヤヴィニッチャヤ-ウッタラヴィニッチャヤ 1410 ヴィナヤヴィニッチャヤ・ティーカー-1 1411 ヴィナヤヴィニッチャヤ・ティーカー-2 1412 パーチッティヤーディヨージャナー・パーリ 1413 クッダシッカー-ムーラシッカー 8401 ヴィスッディマッガ-1 8402 ヴィスッディマッガ-2 8403 ヴィスッディマッガ・マハーティーカー-1 8404 ヴィスッディマッガ・マハーティーカー-2 8405 ヴィスッディマッガ・ニダーナカター 8406 ディーガニカーヤ（プ・ヴィ） 8407 マッジマニカーヤ（プ・ヴィ） 8408 サンユッタニカーヤ（プ・ヴィ） 8409 アングッタラニカーヤ（プ・ヴィ） 8410 ヴィナヤピタカ（プ・ヴィ） 8411 アビダンマピタカ（プ・ヴィ） 8412 アッタカター（プ・ヴィ） 8413 ニルッティディーパニー 8414 パラマッタディーパニー・サンガハマハーティカーパータ 8415 アヌディーパニーパータ 8416 パッターヌッデーサ・ディーパニーパータ 8417 ナマッカラ・ティーカー 8418 マハーパナーマ・パータ 8419 ラッカナート・ブッダトーマナーガーター 8420 スタヴァンダナー 8421 カマラーニャジャリ 8422 ジナランカーラ 8423 パッジャマドゥ 8424 ブッダグナガーター・ヴァリー 8425 チューラガンタヴァンサ 8427 サーサナヴァンサ 8426 マハーヴァンサ 8429 モッガラーナ・ビャーカラナン 8428 カッチャーヤナ・ビャーカラナン 8430 サッダニーティッパカラナン（パダマーラー） 8431 サッダニーティッパカラナン（ダートゥマーラー） 8432 パダルーパシッディ 8433 モッガラーナ・パンチカー 8434 パヨーガシッディ・パータ 8435 ヴットーダヤ・パータ 8436 アビダーナッパディーピカー・パータ 8437 アビダーナッパディーピカー・ティーカー 8438 スボーダーランカーラ・パータ 8439 スボーダーランカーラ・ティーカー 8440 バーラーヴァターラ・ガンティパダッタヴィニッチャヤサーラ 8446 カヴィダッパナニーティ 8447 ニーティマンジャリー 8445 ダンマニーティ 8444 マハーラハニーティ 8441 ローカニーティ 8442 スタンタニーティ 8443 スーラッサティニーティ 8450 チャーナキャニーティ 8448 ナラダッカディーパニー 8449 チャトゥラーラッカディーパニー 8451 ラサヴァーヒニー 8452 シーマヴィソーダニー・パータ 8453 ヴェッサンタラ・ギーティ 8454 モッガラーナ・ヴッティヴィヴァラナパンチカー 8455 トゥーパヴァンサ 8456 ダーターヴァンサ 8457 ダートゥパータヴィラーヴィシニヤー 8458 ダートゥヴァンサ 8459 ハッタヴァナッガラヴィハーラヴァンサ 8460 ジナチャリタヤ 8461 ジナヴァンサディーパン 8462 テーラカターガーター 8463 ミリダ・ティーカー 8464 パダマンジャリー 8465 パダサーダナン 8466 サッダビンドゥパカラナン 8467 カッチャーヤナ・ダートゥマンジューサー 8468 サーマンタクータ・ヴァンナナー
2101 シーラッカンダワッガ・パーリ 2102 マハーワッガ・パーリ（ディーガ） 2103 パーティカワッガ・パーリ	2201 シーラッカンダワッガ・アッタカター 2202 マハーワッガ・アッタカター（ディーガ） 2203 パーティカワッガ・アッタカター	2301 シーラッカンダワッガ・ティーカー 2302 マハーワッガ・ティーカー（ディーガ） 2303 パーティカワッガ・ティーカー 2304 シーラッカンダワッガ・アビナワティーカー-1 2305 シーラッカンダワッガ・アビナワティーカー-2
3101 ムーラパンナーサ・パーリ 3102 マッジマパンナーサ・パーリ 3103 ウパリパンナーサ・パーリ	3201 ムーラパンナーサ・アッタカター-1 3202 ムーラパンナーサ・アッタカター-2 3203 マッジマパンナーサ・アッタカター 3204 ウパリパンナーサ・アッタカター	3301 ムーラパンナーサ・ティーカー 3302 マッジマパンナーサ・ティーカー 3303 ウパリパンナーサ・ティーカー
4101 サガーター・ワッガ・パーリ 4102 ニダーナ・ワッガ・パーリ 4103 カンダ・ワッガ・パーリ 4104 サラーヤタナ・ワッガ・パーリ 4105 マハーワッガ・パーリ（サンユッタ）	4201 サガーター・ワッガ・アッタカター 4202 ニダーナ・ワッガ・アッタカター 4203 カンダ・ワッガ・アッタカター 4204 サラーヤタナ・ワッガ・アッタカター 4205 マハーワッガ・アッタカター（サンユッタ）	4301 サガーター・ワッガ・ティーカー 4302 ニダーナ・ワッガ・ティーカー 4303 カンダ・ワッガ・ティーカー 4304 サラーヤタナ・ワッガ・ティーカー 4305 マハーワッガ・ティーカー（サンユッタ）
5101 エーカカニパータ・パーリ 5102 ドゥカニパータ・パーリ 5103 ティカニパータ・パーリ 5104 チャトゥッカニパータ・パーリ 5105 パンチャカニパータ・パーリ 5106 チャッカニパータ・パーリ 5107 サッタカニパータ・パーリ 5108 アッタカーディニパータ・パーリ 5109 ナヴァカニパータ・パーリ 5110 ダサカニパータ・パーリ 5111 エーカーダサカニパータ・パーリ	5201 エーカカニパータ・アッタカター 5202 ドゥカ・ティカ・チャトゥッカニパータ・アッタカター 5203 パンチャカ・チャッカ・サッタカニパータ・アッタカター 5204 アッタカーディニパータ・アッタカター	5301 エーカカニパータ・ティーカー 5302 ドゥカ・ティカ・チャトゥッカニパータ・ティーカー 5303 パンチャカ・チャッカ・サッタカニパータ・ティーカー 5304 アッタカーディニパータ・ティーカー
6101 クッダカパータ・パーリ 6102 ダンマパダ・パーリ 6103 ウダーナ・パーリ 6104 イティヴッタカ・パーリ 6105 スッタニパータ・パーリ 6106 ヴィマーナヴァットゥ・パーリ 6107 ペーヴァットゥ・パーリ 6108 テーラガーター・パーリ 6109 テーリーガーター・パーリ 6110 アパダーナ・パーリ-1 6111 アパダーナ・パーリ-2 6112 ブッダヴァンサ・パーリ 6113 チャリヤーピタカ・パーリ 6114 ジャータカ・パーリ-1 6115 ジャータカ・パーリ-2 6116 マハーニッデーサ・パーリ 6117 チューラニッデーサ・パーリ 6118 パティサンビダーマッガ・パーリ 6119 ネッティッパカラナ・パーリ 6120 ミリンダパンハ・パーリ 6121 ペータコーパデーサ・パーリ	6201 クッダカパータ・アッタカター 6202 ダンマパダ・アッタカター-1 6203 ダンマパダ・アッタカター-2 6204 ウダーナ・アッタカター 6205 イティヴッタカ・アッタカター 6206 スッタニパータ・アッタカター-1 6207 スッタニパータ・アッタカター-2 6208 ヴィマーナヴァットゥ・アッタカター 6209 ペータヴァットゥ・アッタカター 6210 テーラガーター・アッタカター-1 6211 テーラガーター・アッタカター-2 6212 テーリーガーター・アッタカター 6213 アパダーナ・アッタカター-1 6214 アパダーナ・アッタカター-2 6215 ブッダヴァンサ・アッタカター 6216 チャリヤーピタカ・アッタカター 6217 ジャータカ・アッタカター-1 6218 ジャータカ・アッタカター-2 6219 ジャータカ・アッタカター-3 6220 ジャータカ・アッタカター-4 6221 ジャータカ・アッタカター-5 6222 ジャータカ・アッタカター-6 6223 ジャータカ・アッタカター-7 6224 マハーニッデーサ・アッタカター 6225 チューラニッデーサ・アッタカター 6226 パティサンビダーマッガ・アッタカター-1 6227 パティサンビダーマッガ・アッタカター-2 6228 ネッティッパカラナ・アッタカター	6301 ネッティッパカラナ・ティーカー 6302 ネッティヴィバーヴィニー
7101 ダンマサンガニー・パーリ 7102 ヴィバンガ・パーリ 7103 ダートゥカター・パーリ 7104 プッガラパンニャッティ・パーリ 7105 カター・ヴァットゥ・パーリ 7106 ヤマカ・パーリ-1 7107 ヤマカ・パーリ-2 7108 ヤマカ・パーリ-3 7109 パッターナ・パーリ-1 7110 パッターナ・パーリ-2 7111 パッターナ・パーリ-3 7112 パッターナ・パーリ-4 7113 パッターナ・パーリ-5	7201 ダンマサンガニ・アッタカター 7202 サンモーハヴィノーダニー・アッタカター 7203 パンチャパカラナ・アッタカター	7301 ダンマサンガニー・ムーラティーカー 7302 ヴィバンガ・ムーラティーカー 7303 パンチャパカラナ・ムーラティーカー 7304 ダンマサンガニー・アヌティーカー 7305 パンチャパカラナ・アヌティーカー 7306 アビダンマーヴァターロ・ナーマルーパパリッチェード 7307 アビダンマッタ・サンガホ 7308 アビダンマーヴァターラ・プラーナティーカー 7309 アビダンマ・マーティカーパーリ

ខ្មែរ
ព្រះត្រៃបិដកបាលី	អដ្ឋកថា	ដីកា	ផ្សេងទៀត
1101 បារាជិកបាឡិ 1102 បាចិត្តិយបាឡិ 1103 មហាវគ្គបាឡិ (វិន័យ) 1104 ចូឡវគ្គបាឡិ 1105 បរិវារបាឡិ	1201 បារាជិកកណ្ឌអដ្ឋកថា-១ 1202 បារាជិកកណ្ឌអដ្ឋកថា-២ 1203 បាចិត្តិយអដ្ឋកថា 1204 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (វិន័យ) 1205 ចូឡវគ្គអដ្ឋកថា 1206 បរិវារអដ្ឋកថា	1301 សារត្ថទីបនីដីកា-១ 1302 សារត្ថទីបនីដីកា-២ 1303 សារត្ថទីបនីដីកា-៣	1401 ទ្វេមាតិកាបាឡិ 1402 វិនយសង្គហអដ្ឋកថា 1403 វជិរពុទ្ធិដីកា 1404 វិមតិវិនោទនីដីកា-១ 1405 វិមតិវិនោទនីដីកា-២ 1406 វិនយាលង្ការដីកា-១ 1407 វិនយាលង្ការដីកា-២ 1408 កង្ខាវិតរណីបុរាណដីកា 1409 វិនយវិនិច្ឆយ-ឧត្តរវិនិច្ឆយ 1410 វិនយវិនិច្ឆយដីកា-១ 1411 វិនយវិនិច្ឆយដីកា-២ 1412 បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ 1413 ខុទ្ទសិក្ខា-មូលសិក្ខា 8401 វិសុទ្ធិមគ្គ-១ 8402 វិសុទ្ធិមគ្គ-២ 8403 វិសុទ្ធិមគ្គ-មហាដីកា-១ 8404 វិសុទ្ធិមគ្គ-មហាដីកា-២ 8405 វិសុទ្ធិមគ្គ និទានកថា 8406 ទីឃនិកាយ (បុ-វិ) 8407 មជ្ឈិមនិកាយ (បុ-វិ) 8408 សំយុត្តនិកាយ (បុ-វិ) 8409 អង្គុត្តរនិកាយ (បុ-វិ) 8410 វិនយបិដក (បុ-វិ) 8411 អភិធម្មបិដក (បុ-វិ) 8412 អដ្ឋកថា (បុ-វិ) 8413 និរុត្តិទីបនី 8414 បរមត្ថទីបនី សង្គហមហាដីកាបាឋ 8415 អនុទីបនីបាឋ 8416 បដ្ឋានុទ្ទេស ទីបនីបាឋ 8417 នមក្ការដីកា 8418 មហាបណាមបាឋ 8419 លក្ខណាតោ ពុទ្ធថោមនាគាថា 8420 សុតវន្ទនា 8421 កមលាញ្ជលិ 8422 ជិនាលង្ការ 8423 បជ្ជមធុ 8424 ពុទ្ធគុណគាថាវលី 8425 ចូឡគន្ថវង្ស 8427 សាសនវង្ស 8426 មហាវង្ស 8429 មោគ្គល្លានព្យាករណំ 8428 កច្ចាយនព្យាករណំ 8430 សទ្ទនីតិប្បករណំ (បទមាលា) 8431 សទ្ទនីតិប្បករណំ (ធាតុមាលា) 8432 បទរូបសិទ្ធិ 8433 មោគ្គល្លានបញ្ចិកា 8434 បយោគសិទ្ធិបាឋ 8435 វុត្តោទយបាឋ 8436 អភិធានប្បទីបិកាបាឋ 8437 អភិធានប្បទីបិកាដីកា 8438 សុពោធាលង្ការបាឋ 8439 សុពោធាលង្ការដីកា 8440 បាលាវតារ គណ្ឋិបទត្ថវិនិច្ឆយសារ 8446 កវិទប្បណនីតិ 8447 នីតិមញ្ជរី 8445 ធម្មនីតិ 8444 មហារហនីតិ 8441 លោកនីតិ 8442 សុត្តន្តនីតិ 8443 សូរស្សតិនីតិ 8450 ចាណក្យនីតិ 8448 នរទក្ខទីបនី 8449 ចតុរារក្ខទីបនី 8451 រសវាហិនី 8452 សីមវិសោធនីបាឋ 8453 វេស្សន្តរគីតិ 8454 មោគ្គល្លាន វុត្តិវិវរណបញ្ចិកា 8455 ថូបវង្ស 8456 ទាឋាវង្ស 8457 ធាតុបាឋវិលាសិនិយា 8458 ធាតុវង្ស 8459 ហត្ថវនគល្លវិហារវង្ស 8460 ជិនចរិតយ 8461 ជិនវង្សទីបំ 8462 តេលកដាហគាថា 8463 មិលិទដីកា 8464 បទមញ្ជរី 8465 បទសាធនំ 8466 សទ្ទពិន្ទុបករណំ 8467 កច្ចាយនធាតុមញ្ជុសា 8468 សាមន្តកូដវណ្ណនា
2101 សីលក្ខន្ធវគ្គបាឡិ 2102 មហាវគ្គបាឡិ (ទីឃ) 2103 បាថិកវគ្គបាឡិ	2201 សីលក្ខន្ធវគ្គអដ្ឋកថា 2202 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (ទីឃ) 2203 បាថិកវគ្គអដ្ឋកថា	2301 សីលក្ខន្ធវគ្គដីកា 2302 មហាវគ្គដីកា (ទីឃ) 2303 បាថិកវគ្គដីកា 2304 សីលក្ខន្ធវគ្គ-អភិនវដីកា-១ 2305 សីលក្ខន្ធវគ្គ-អភិនវដីកា-២
3101 មូលបណ្ណាសបាឡិ 3102 មជ្ឈិមបណ្ណាសបាឡិ 3103 ឧបរិបណ្ណាសបាឡិ	3201 មូលបណ្ណាសអដ្ឋកថា-១ 3202 មូលបណ្ណាសអដ្ឋកថា-២ 3203 មជ្ឈិមបណ្ណាសអដ្ឋកថា 3204 ឧបរិបណ្ណាសអដ្ឋកថា	3301 មូលបណ្ណាសដីកា 3302 មជ្ឈិមបណ្ណាសដីកា 3303 ឧបរិបណ្ណាសដីកា
4101 សគាថាវគ្គបាឡិ 4102 និទានវគ្គបាឡិ 4103 ខន្ធវគ្គបាឡិ 4104 សឡាយតនវគ្គបាឡិ 4105 មហាវគ្គបាឡិ (សំយុត្ត)	4201 សគាថាវគ្គអដ្ឋកថា 4202 និទានវគ្គអដ្ឋកថា 4203 ខន្ធវគ្គអដ្ឋកថា 4204 សឡាយតនវគ្គអដ្ឋកថា 4205 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (សំយុត្ត)	4301 សគាថាវគ្គដីកា 4302 និទានវគ្គដីកា 4303 ខន្ធវគ្គដីកា 4304 សឡាយតនវគ្គដីកា 4305 មហាវគ្គដីកា (សំយុត្ត)
5101 ឯកកនិបាតបាឡិ 5102 ទុកនិបាតបាឡិ 5103 តិកនិបាតបាឡិ 5104 ចតុក្កនិបាតបាឡិ 5105 បញ្ចកនិបាតបាឡិ 5106 ឆក្កនិបាតបាឡិ 5107 សត្តកនិបាតបាឡិ 5108 អដ្ឋកាទិនិបាតបាឡិ 5109 នវកនិបាតបាឡិ 5110 ទសកនិបាតបាឡិ 5111 ឯកាទសកនិបាតបាឡិ	5201 ឯកកនិបាតអដ្ឋកថា 5202 ទុក-តិក-ចតុក្កនិបាតអដ្ឋកថា 5203 បញ្ចក-ឆក្ក-សត្តកនិបាតអដ្ឋកថា 5204 អដ្ឋកាទិនិបាតអដ្ឋកថា	5301 ឯកកនិបាតដីកា 5302 ទុក-តិក-ចតុក្កនិបាតដីកា 5303 បញ្ចក-ឆក្ក-សត្តកនិបាតដីកា 5304 អដ្ឋកាទិនិបាតដីកា
6101 ខុទ្ទកបាឋបាឡិ 6102 ធម្មបទបាឡិ 6103 ឧទានបាឡិ 6104 ឥតិវុត្តកបាឡិ 6105 សុត្តនិបាតបាឡិ 6106 វិមានវត្ថុបាឡិ 6107 បេតវត្ថុបាឡិ 6108 ថេរគាថាបាឡិ 6109 ថេរីគាថាបាឡិ 6110 អបទានបាឡិ-១ 6111 អបទានបាឡិ-២ 6112 ពុទ្ធវង្សបាឡិ 6113 ចរិយាបិដកបាឡិ 6114 ជាតកបាឡិ-១ 6115 ជាតកបាឡិ-២ 6116 មហានិទ្ទេសបាឡិ 6117 ចូឡនិទ្ទេសបាឡិ 6118 បដិសម្ភិទាមគ្គបាឡិ 6119 នេត្តិប្បករណបាឡិ 6120 មិលិន្ទបញ្ហាបាឡិ 6121 បេដកោបទេសបាឡិ	6201 ខុទ្ទកបាឋអដ្ឋកថា 6202 ធម្មបទអដ្ឋកថា-១ 6203 ធម្មបទអដ្ឋកថា-២ 6204 ឧទានអដ្ឋកថា 6205 ឥតិវុត្តកអដ្ឋកថា 6206 សុត្តនិបាតអដ្ឋកថា-១ 6207 សុត្តនិបាតអដ្ឋកថា-២ 6208 វិមានវត្ថុអដ្ឋកថា 6209 បេតវត្ថុអដ្ឋកថា 6210 ថេរគាថាអដ្ឋកថា-១ 6211 ថេរគាថាអដ្ឋកថា-២ 6212 ថេរីគាថាអដ្ឋកថា 6213 អបទានអដ្ឋកថា-១ 6214 អបទានអដ្ឋកថា-២ 6215 ពុទ្ធវង្សអដ្ឋកថា 6216 ចរិយាបិដកអដ្ឋកថា 6217 ជាតកអដ្ឋកថា-១ 6218 ជាតកអដ្ឋកថា-២ 6219 ជាតកអដ្ឋកថា-៣ 6220 ជាតកអដ្ឋកថា-៤ 6221 ជាតកអដ្ឋកថា-៥ 6222 ជាតកអដ្ឋកថា-៦ 6223 ជាតកអដ្ឋកថា-៧ 6224 មហានិទ្ទេសអដ្ឋកថា 6225 ចូឡនិទ្ទេសអដ្ឋកថា 6226 បដិសម្ភិទាមគ្គអដ្ឋកថា-១ 6227 បដិសម្ភិទាមគ្គអដ្ឋកថា-២ 6228 នេត្តិប្បករណអដ្ឋកថា	6301 នេត្តិប្បករណដីកា 6302 នេត្តិវិភាវិនី
7101 ធម្មសង្គណីបាឡិ 7102 វិភង្គបាឡិ 7103 ធាតុកថាបាឡិ 7104 បុគ្គលបញ្ញត្តិបាឡិ 7105 កថាវត្ថុបាឡិ 7106 យមកបាឡិ-១ 7107 យមកបាឡិ-២ 7108 យមកបាឡិ-៣ 7109 បដ្ឋានបាឡិ-១ 7110 បដ្ឋានបាឡិ-២ 7111 បដ្ឋានបាឡិ-៣ 7112 បដ្ឋានបាឡិ-៤ 7113 បដ្ឋានបាឡិ-៥	7201 ធម្មសង្គណិអដ្ឋកថា 7202 សម្មោហវិនោទនីអដ្ឋកថា 7203 បញ្ចបករណអដ្ឋកថា	7301 ធម្មសង្គណី-មូលដីកា 7302 វិភង្គ-មូលដីកា 7303 បញ្ចបករណ-មូលដីកា 7304 ធម្មសង្គណី-អនុដីកា 7305 បញ្ចបករណ-អនុដីកា 7306 អភិធម្មាវតារោ-នាមរូបបរិច្ឆេទោ 7307 អភិធម្មត្ថសង្គហោ 7308 អភិធម្មាវតារ-បុរាណដីកា 7309 អភិធម្មមាតិកាបាឡិ

한국인
팔리 대장경	주석서	부주석서	기타
1101 빠라지카 빨리 1102 빠찟띠야 빨리 1103 마하왁가 빨리 (비나야) 1104 출라왁가 빨리 1105 빠리와라 빨리	1201 빠라지까깐다 앗타카타-1 1202 빠라지까깐다 앗타카타-2 1203 빠찟띠야 앗타카타 1204 마하왁가 앗타카타 (비나야) 1205 출라왁가 앗타카타 1206 빠리와라 앗타카타	1301 사랏타디빠니 띠까-1 1302 사랏타디빠니 띠까-2 1303 사랏타디빠니 띠까-3	1401 드베마띠까빨리 1402 위나야상가하 앗타카타 1403 와지라붓디 띠까 1404 위마띠위노다니 띠까-1 1405 위마띠위노다니 띠까-2 1406 위나야랑까라 띠까-1 1407 위나야랑까라 띠까-2 1408 깡카위따라니뿌라나 띠까 1409 위나야위닛차야-웃따라위닛차야 1410 위나야위닛차야 띠까-1 1411 위나야위닛차야 띠까-2 1412 빠찟땨디요자나빨리 1413 쿳닷시카-물라시카 8401 위숟디막가-1 8402 위숟디막가-2 8403 위숟디막가-마하띠까-1 8404 위숟디막가-마하띠까-2 8405 위숟디막가 니다나까타 8406 디가니까야 (뿌-위) 8407 맛지마니까야 (뿌-위) 8408 삼윳따니까야 (뿌-위) 8409 앙굳따라니까야 (뿌-위) 8410 위나야삐따까 (뿌-위) 8411 아비담마삐따까 (뿌-위) 8412 앗타카타 (뿌-위) 8413 니룻띠디빠니 8414 빠라맛타디빠니 상가하마하띠까빠타 8415 아누디빠니빠타 8416 빳타누ㄸ데사 디빠니빠타 8417 나막까라띠까 8418 마하빠나마빠타 8419 락카나또 붓다토마나가타 8420 수타완다나 8421 까말란자리 8422 지나랑까라 8423 빳자마두 8424 붓다구나가타왈리 8425 출라간타왕사 8427 사사나왕사 8426 마하왕사 8429 목갈라나뱌까라낭 8428 깟차야나뱌까라낭 8430 삿다니띠빠까라낭 (빠다말라) 8431 삿다니띠빠까라낭 (다두말라) 8432 빠다루빠싣디 8433 목갈라나빤찌까 8434 빠요가싣디빠타 8435 붇또다야빠타 8436 아비다나빠디피까빠타 8437 아비다나빠디피까띠까 8438 수보다랑까라빠타 8439 수보다랑까라띠까 8440 발라와따라 간티빠닷타위닛차야사라 8446 까위닷빠나니띠 8447 니띠만자리 8445 담마니띠 8444 마하라하니띠 8441 로까니띠 8442 숫딴따니띠 8443 수랏사띠니띠 8450 짜낙야니띠 8448 나라닥카디빠니 8449 짜뚜라락카디빠니 8451 라사와히니 8452 시마위소다니빠타 8453 웨산따라기띠 8454 목갈라나 붇띠위와라나빤찌까 8455 투빠왕사 8456 다타왕사 8457 다두빠타윌라시니야 8458 다두왕사 8459 핟타와나갈라위하라왕사 8460 지나짜리따야 8461 지나왕사디빵 8462 떼라까타하가타 8463 밀리다띠까 8464 빠다만자리 8465 빠다사다낭 8466 삿다빈두빠까라낭 8467 깟차야나다두만주사 8468 사만따꿋타완나나
2101 실락칸다왁가 빨리 2102 마하왁가 빨리 (디가) 2103 빠티까왁가 빨리	2201 실락칸다왁가 앗타카타 2202 마하왁가 앗타카타 (디가) 2203 빠티까왁가 앗타카타	2301 실락칸다왁가 띠까 2302 마하왁가 띠까 (디가) 2303 빠티까왁가 띠까 2304 실락칸다왁가-아비나와띠까-1 2305 실락칸다왁가-아비나와띠까-2
3101 물라빤나사 빨리 3102 맛지마빤나사 빨리 3103 우빠리빤나사 빨리	3201 물라빤나사 앗타카타-1 3202 물라빤나사 앗타카타-2 3203 맛지마빤나사 앗타카타 3204 우빠리빤나사 앗타카타	3301 물라빤나사 띠까 3302 맛지마빤나사 띠까 3303 우빠리빤나사 띠까
4101 사가타왁가 빨리 4102 니다나왁가 빨리 4103 칸다왁가 빨리 4104 살라야따나왁가 빨리 4105 마하왁가 빨리 (삼윳따)	4201 사가타왁가 앗타카타 4202 니다나왁가 앗타카타 4203 칸다왁가 앗타카타 4204 살라야따나왁가 앗타카타 4205 마하왁가 앗타카타 (삼윳따)	4301 사가타왁가 띠까 4302 니다나왁가 띠까 4303 칸다왁가 띠까 4304 살라야따나왁가 띠까 4305 마하왁가 띠까 (삼윳따)
5101 에까까니빠따 빨리 5102 두까니빠따 빨리 5103 띠까니빠따 빨리 5104 짜뚝까니빠따 빨리 5105 빤짜까니빠따 빨리 5106 착까니빠따 빨리 5107 삿따까니빠따 빨리 5108 앗타까디니빠따 빨리 5109 나와까니빠따 빨리 5110 다사까니빠따 빨리 5111 에까다사까니빠따 빨리	5201 에까까니빠따 앗타카타 5202 두까-띠까-짜뚝까니빠따 앗타카타 5203 빤짜까-착까-삿따까니빠따 앗타카타 5204 앗타까디니빠따 앗타카타	5301 에까까니빠따 띠까 5302 두까-띠까-짜뚝까니빠따 띠까 5303 빤짜까-착까-삿따까니빠따 띠까 5304 앗타까디니빠따 띠까
6101 쿳닥까빠타 빨리 6102 담마빠다 빨리 6103 우다나 빨리 6104 이띠웃따까 빨리 6105 숫따니빠따 빨리 6106 위마나왓투 빨리 6107 베따왓투 빨리 6108 테라가타 빨리 6109 테리가타 빨리 6110 아빠다나 빨리-1 6111 아빠다나 빨리-2 6112 붓다왕사 빨리 6113 짜리야삐따까 빨리 6114 자따까 빨리-1 6115 자따까 빨리-2 6116 마하닷데사 빨리 6117 출라닷데사 빨리 6118 빠티삼비다막가 빨리 6119 넷띠빠까라나 빨리 6120 밀린다빤하 빨리 6121 뻬따꼬빠데사 빨리	6201 쿳닥까빠타 앗타카타 6202 담마빠다 앗타카타-1 6203 담마빠다 앗타카타-2 6204 우다나 앗타카타 6205 이띠웃따까 앗타카타 6206 숫따니빠따 앗타카타-1 6207 숫따니빠따 앗타카타-2 6208 위마나왓투 앗타카타 6209 베따왓투 앗타카타 6210 테라가타 앗타카타-1 6211 테라가타 앗타카타-2 6212 테리가타 앗타카타 6213 아빠다나 앗타카타-1 6214 아빠다나 앗타카타-2 6215 붓다왕사 앗타카타 6216 짜리야삐따까 앗타카타 6217 자따까 앗타카타-1 6218 자따까 앗타카타-2 6219 자따까 앗타카타-3 6220 자따까 앗타카타-4 6221 자따까 앗타카타-5 6222 자따까 앗타카타-6 6223 자따까 앗타카타-7 6224 마하닷데사 앗타카타 6225 출라닷데사 앗타카타 6226 빠티삼비다막가 앗타카타-1 6227 빠티삼비다막가 앗타카타-2 6228 넷띠빠까라나 앗타카타	6301 넷띠빠까라나 띠까 6302 넷띠위바비니
7101 담마상가니 빨리 7102 위방가 빨리 7103 다뚜까타 빨리 7104 뿍갈라빤냣띠 빨리 7105 까타왓투 빨리 7106 야마까 빨리-1 7107 야마까 빨리-2 7108 야마까 빨리-3 7109 빳타나 빨리-1 7110 빳타나 빨리-2 7111 빳타나 빨리-3 7112 빳타나 빨리-4 7113 빳타나 빨리-5	7201 담마상가니 앗타카타 7202 삼모하위노다니 앗타카타 7203 빤짜빠까라나 앗타카타	7301 담마상가니-물라띠까 7302 위방가-물라띠까 7303 빤짜빠까라나-물라띠까 7304 담마상가니-아누띠까 7305 빤짜빠까라나-아누띠까 7306 아비담마와따로-나마루빠빠릳체도 7307 아비담맛타상가호 7308 아비담마와따라-뿌라나띠까 7309 아비담마마띠까빨리

ອັກສອນລາວ
ປາລີ	ອັດຖະກະຖາ	ຏີກາ	ອັນຍາ
1101 ປາຣາຊິກະ ປາລີ 1102 ປາຈິດຕິຍະ ປາລີ 1103 ມະຫາວັກຄະ ປາລີ (ວິໄນ) 1104 ຈູລະວັກຄະ ປາລີ 1105 ປະລິວາລະ ປາລີ	1201 ປາຣາຊິກະກັນທະ ອັດຖະກະຖາ-1 1202 ປາຣາຊິກະກັນທະ ອັດຖະກະຖາ-2 1203 ປາຈິດຕິຍະ ອັດຖະກະຖາ 1204 ມະຫາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ (ວິໄນ) 1205 ຈູລະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 1206 ປະລິວາລະ ອັດຖະກະຖາ	1301 ສາຣັດຖະທີປະນີ ຏີກາ-1 1302 ສາຣັດຖະທີປະນີ ຏີກາ-2 1303 ສາຣັດຖະທີປະນີ ຏີກາ-3	1401 ທເວມາຕິກາປາລີ 1402 ວິນະຍະສັງຄະຫະ ອັດຖະກະຖາ 1403 ວະຊິລະພຸດທິ ຏີກາ 1404 ວິມະຕິວິໂນທະນີ ຏີກາ-1 1405 ວິມະຕິວິໂນທະນີ ຏີກາ-2 1406 ວິນະຍາລັງກາລະ ຏີກາ-1 1407 ວິນະຍາລັງກາລະ ຏີກາ-2 1408 ກັງຂາວິຕະຣະນີປຸຣານະ ຏີກາ 1409 ວິນະຍະວິນິດສະຍະ-ອຸຕຕະຣະວິນິດສະຍະ 1410 ວິນະຍະວິນິດສະຍະ ຏີກາ-1 1411 ວິນະຍະວິນິດສະຍະ ຏີກາ-2 1412 ປາຈິຕະຍາທິໂຍຊະນາປາລີ 1413 ຂຸທະທະສິກຂາ-ມູລະສິກຂາ 8401 ວິສຸດທິມັກຄະ-1 8402 ວິສຸດທິມັກຄະ-2 8403 ວິສຸດທິມັກຄະ-ມະຫາຏີກາ-1 8404 ວິສຸດທິມັກຄະ-ມະຫາຏີກາ-2 8405 ວິສຸດທິມັກຄະ ນິທານະກະຖາ 8406 ທີຆະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8407 ມັດຊິມະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8408 ສັງຍຸຕຕະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8409 ອັງຄຸຕຕະລະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8410 ວິນະຍະປິຕະກະ (ປຸ-ວິ) 8411 ອະພິທັມມະປິຕະກະ (ປຸ-ວິ) 8412 ອັດຖະກະຖາ (ປຸ-ວິ) 8413 ນິລຸຕຕິທີປະນີ 8414 ປະຣະມັດຖະທີປະນີ ສັງຄະຫະມະຫາຏີກາປາຖະ 8415 ອະນຸທີປະນີປາຖະ 8416 ປັດຖານຸທເທສະ ທີປະນີປາຖະ 8417 ນະມັກກາລະຏີກາ 8418 ມະຫາປະຖາມະປາຖະ 8419 ລັກຂະນາໂຕ ພຸດທະຖະມະນາຄາຖາ 8420 ສຸຕະວັນທະນາ 8421 ກະມະລາຍຈະລິ 8422 ຊິນາລັງກາລະ 8423 ປັດຊະມະທຸ 8424 ພຸດທະຄຸນະຄາຖາວະລີ 8425 ຈູລະຄັນຖະວັງສະ 8426 ມະຫາວັງສະ 8427 ສາສະນະວັງສະ 8428 ກັດຈາຍະນະພະຍາກະລະນັງ 8429 ມົກຄັນທານະພະຍາກະລະນັງ 8430 ສັດທະນີຕິປະກະລະນັງ (ປະທະມາລາ) 8431 ສັດທະນີຕິປະກະລະນັງ (ຘາຕຸມາລາ) 8432 ປະທະຣູປະສິດທິ 8433 ໂມຄັນທານະປັນຈິກາ 8434 ປະໂຍຄະສິດທິປາຖະ 8435 ວຸຕະໂທຍະປາຖະ 8436 ອະພິທານະປະປະທີປິກາປາຖະ 8437 ອະພິທານະປະປະທີປິກາຏີກາ 8438 ສຸໂພທາລັງກາລະປາຖະ 8439 ສຸໂພທາລັງກາລະຏີກາ 8440 ພາລາວະຕາລະ ຄັນຖິປະທັດຖະວິນິດສະຍະສາລະ 8441 ໂລກະນີຕິ 8442 ສຸດຕັນຕະນີຕິ 8443 ສູລັດສະຕິນີຕິ 8444 ມະຫາລະຫະນີຕິ 8445 ທັມມະນີຕິ 8446 ກະວິທັບປະຖານີຕິ 8447 ນີຕິມັນຊະລີ 8448 ນະລະທັກຂະທີປະນີ 8449 ຈະຕຸຣາລັກຂະທີປະນີ 8450 ຈານັກຍະນີຕິ 8451 ລະສະວາຫິນີ 8452 ສີມາວິໂສທະນີປາຖະ 8453 ເວສສັນຕະລະຄີຕິ 8454 ໂມຄັນທານະ ວຸຕຕິວິວະລະນະປັນຈິກາ 8455 ຖູປະວັງສະ 8456 ທາຐາວັງສະ 8457 ຘາຕຸປາຖະວິລາສິນີຍາ 8458 ຘາຕຸວັງສະ 8459 ຫັດຖະວະນະຄັນລະວິຫາລະວັງສະ 8460 ຊິນະຈະລິຕະຍະ 8461 ຊິນະວັງສະທີປັງ 8462 ເຕລະກະຕາຫາຄາຖາ 8463 ມິລິທະຏີກາ 8464 ປະທະມັນຊະລີ 8465 ປະທະສາຘະນັງ 8466 ສັດທະພິນທຸປະກະລະນັງ 8467 ກັດຈາຍະນະຘາຕຸມັນຊຸສາ 8468 ສາມັນຕະກູຏະວັນນະນາ
2101 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ ປາລີ 2102 ມະຫາວັກຄະ ປາລີ (ທີຆະ) 2103 ປາຖິກະວັກຄະ ປາລີ	2201 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 2202 ມະຫາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ (ທີຆະ) 2203 ປາຖິກະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ	2301 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ ຏີກາ 2302 ມະຫາວັກຄະ ຏີກາ (ທີຆະ) 2303 ປາຖິກະວັກຄະ ຏີກາ 2304 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ-ອະພິນະວະຏີກາ-1 2305 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ-ອະພິນະວະຏີກາ-2
3101 ມູລະປັນຍາສະ ປາລີ 3102 ມັດຊິມະປັນຍາສະ ປາລີ 3103 ອຸປະລິປັນຍາສະ ປາລີ	3201 ມູລະປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ-1 3202 ມູລະປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ-2 3203 ມັດຊິມະປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ 3204 ອຸປະລິປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ	3301 ມູລະປັນຍາສະ ຏີກາ 3302 ມັດຊິມະປັນຍາສະ ຏີກາ 3303 ອຸປະລິປັນຍາສະ ຏີກາ
4101 ສະຄາຖາວັກຄະ ປາລີ 4102 ນິທານະວັກຄະ ປາລີ 4103 ຂັນທະວັກຄະ ປາລີ 4104 ສະຫຼາຍາຕະນະວັກຄະ ປາລີ 4105 ມະຫາວັກຄະ ປາລີ (ສັງຍຸຕຕະ)	4201 ສະຄາຖາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4202 ນິທານະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4203 ຂັນທະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4204 ສະຫຼາຍາຕະນະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4205 ມະຫາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ (ສັງຍຸຕຕະ)	4301 ສະຄາຖາວັກຄະ ຏີກາ 4302 ນິທານະວັກຄະ ຏີກາ 4303 ຂັນທະວັກຄະ ຏີກາ 4304 ສະຫຼາຍາຕະນະວັກຄະ ຏີກາ 4305 ມະຫາວັກຄະ ຏີກາ (ສັງຍຸຕຕະ)
5101 ເອກະກະນິປາຕະ ປາລີ 5102 ທຸກະນິປາຕະ ປາລີ 5103 ຕິກະນິປາຕະ ປາລີ 5104 ຈະຕຸກກະນິປາຕະ ປາລີ 5105 ປັຈຈະກະນິປາຕະ ປາລີ 5106 ຉັກກະນິປາຕະ ປາລີ 5107 ສັດຕະກະນິປາຕະ ປາລີ 5108 ອັດຖະກາທິນິປາຕະ ປາລີ 5109 ນະວະກະນິປາຕະ ປາລີ 5110 ທະສະກະນິປາຕະ ປາລີ 5111 ເອກາທະສະກະນິປາຕະ ປາລີ	5201 ເອກະກະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ 5202 ທຸກະ-ຕິກະ-ຈະຕຸກກະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ 5203 ປັຈຈະກະ-ຉັກກະ-ສັດຕະກະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ 5204 ອັດຖະກາທິນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ	5301 ເອກະກະນິປາຕະ ຏີກາ 5302 ທຸກະ-ຕິກະ-ຈະຕຸກກະນິປາຕະ ຏີກາ 5303 ປັຈຈະກະ-ຉັກກະ-ສັດຕະກະນິປາຕະ ຏີກາ 5304 ອັດຖະກາທິນິປາຕະ ຏີກາ
6101 ຂຸທະທະກະປາຖະ ປາລີ 6102 ທຳມະປະທະ ປາລີ 6103 ອຸທານະ ປາລີ 6104 ອິຕິວຸຕຕະກະ ປາລີ 6105 ສຸດຕະນິປາຕະ ປາລີ 6106 ວິມານະວັດຖຸ ປາລີ 6107 ເປຕະວັດຖຸ ປາລີ 6108 ເຖລະຄາຖາ ປາລີ 6109 ເຖລີຄາຖາ ປາລີ 6110 ອະປະທານະ ປາລີ-1 6111 ອະປະທານະ ປາລີ-2 6112 ພຸດທະວັງສະ ປາລີ 6113 ຈະຣິຍາປິຕະກະ ປາລີ 6114 ຊາຕະກະ ປາລີ-1 6115 ຊາຕະກະ ປາລີ-2 6116 ມະຫານິທເທສະ ປາລີ 6117 ຈູລະນິທເທສະ ປາລີ 6118 ປະຕິສັມພິທາມັກຄະ ປາລີ 6119 ເນຕຕິປະກະລະນະ ປາລີ 6120 ມິລິນທະປັນຫາ ປາລີ 6121 ເປຏະກົປເທສະ ປາລີ	6201 ຂຸທະທະກະປາຖະ ອັດຖະກະຖາ 6202 ທຳມະປະທະ ອັດຖະກະຖາ-1 6203 ທຳມະປະທະ ອັດຖະກະຖາ-2 6204 ອຸທານະ ອັດຖະກະຖາ 6205 ອິຕິວຸຕຕະກະ ອັດຖະກະຖາ 6206 ສຸດຕະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ-1 6207 ສຸດຕະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ-2 6208 ວິມານະວັດຖຸ ອັດຖະກະຖາ 6209 ເປຕະວັດຖຸ ອັດຖະກະຖາ 6210 ເຖລະຄາຖາ ອັດຖະກະຖາ-1 6211 ເຖລະຄາຖາ ອັດຖະກະຖາ-2 6212 ເຖລີຄາຖາ ອັດຖະກະຖາ 6213 ອະປະທານະ ອັດຖະກະຖາ-1 6214 ອະປະທານະ ອັດຖະກະຖາ-2 6215 ພຸດທະວັງສະ ອັດຖະກະຖາ 6216 ຈະຣິຍາປິຕະກະ ອັດຖະກະຖາ 6217 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-1 6218 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-2 6219 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-3 6220 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-4 6221 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-5 6222 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-6 6223 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-7 6224 ມະຫານິທເທສະ ອັດຖະກະຖາ 6225 ຈູລະນິທເທສະ ອັດຖະກະຖາ 6226 ປະຕິສັມພິທາມັກຄະ ອັດຖະກະຖາ-1 6227 ປະຕິສັມພິທາມັກຄະ ອັດຖະກະຖາ-2 6228 ເນຕຕິປະກະລະນະ ອັດຖະກະຖາ	6301 ເນຕຕິປະກະລະນະ ຏີກາ 6302 ເນຕຕິວິພາວິນີ
7101 ທຳມະສັງຄະນີ ປາລີ 7102 ວິພັງຄະ ປາລີ 7103 ຘາຕຸກະຖາ ປາລີ 7104 ປຸກຄະລະປັນຍັດຕິ ປາລີ 7105 ກະຖາວັດຖຸ ປາລີ 7106 ຍະມະກະ ປາລີ-1 7107 ຍະມະກະ ປາລີ-2 7108 ຍະມະກະ ປາລີ-3 7109 ປັດຖານະ ປາລີ-1 7110 ປັດຖານະ ປາລີ-2 7111 ປັດຖານະ ປາລີ-3 7112 ປັດຖານະ ປາລີ-4 7113 ປັດຖານະ ປາລີ-5	7201 ທຳມະສັງຄະນິ ອັດຖະກະຖາ 7202 ສັມໂມຫະວິໂນທະນີ ອັດຖະກະຖາ 7203 ປັຈຈະປະກະລະນະ ອັດຖະກະຖາ	7301 ທຳມະສັງຄະນີ-ມູລະຏີກາ 7302 ວິພັງຄະ-ມູລະຏີກາ 7303 ປັຈຈະປະກະລະນະ-ມູລະຏີກາ 7304 ທຳມະສັງຄະນີ-ອະນຸຏີກາ 7305 ປັຈຈະປະກະລະນະ-ອະນຸຏີກາ 7306 ອະພິທັມມາວະຕາໂຣ-ນາມະຣູປະປະຣິຈເທໂທ 7307 ອະພິທັມມັດຖະສັງຄະໂຫ 7308 ອະພິທັມມາວະຕາລະ-ປຸຣານະຏີກາ 7309 ອະພິທັມມາມາຕິກາປາລີ

मराठी
पाळी	अट्ठकथा	टीका	अन्य
1101 पाराजिक पाळी 1102 पाचित्तिय पाळी 1103 महावग्ग पाळी (विनय) 1104 चूळवग्ग पाळी 1105 परिवार पाळी	1201 पाराजिककंड अट्ठकथा-१ 1202 पाराजिककंड अट्ठकथा-२ 1203 पाचित्तिय अट्ठकथा 1204 महावग्ग अट्ठकथा (विनय) 1205 चूळवग्ग अट्ठकथा 1206 परिवार अट्ठकथा	1301 सारत्थदीपनी टीका-१ 1302 सारत्थदीपनी टीका-२ 1303 सारत्थदीपनी टीका-३	1401 द्वेमातिकापाळी 1402 विनयसंगह अट्ठकथा 1403 वजिरबुद्धि टीका 1404 विमतिविनोदनी टीका-१ 1405 विमतिविनोदनी टीका-२ 1406 विनयालंकार टीका-१ 1407 विनयालंकार टीका-२ 1408 कंखावितरणीपुराण टीका 1409 विनयविनिच्छय-उत्तरविनिच्छय 1410 विनयविनिच्छय टीका-१ 1411 विनयविनिच्छय टीका-२ 1412 पाचित्यादियोजनापाळी 1413 खुद्दसिक्खा-मूलसिक्खा 8401 विसुद्धिमग्ग-१ 8402 विसुद्धिमग्ग-२ 8403 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-१ 8404 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-२ 8405 विसुद्धिमग्ग निदानकथा 8406 दीघनिकाय (पु-वि) 8407 मज्झिमनिकाय (पु-वि) 8408 संयुत्तनिकाय (पु-वि) 8409 अंगुत्तरनिकाय (पु-वि) 8410 विनयपिटक (पु-वि) 8411 अभिधम्मपिटक (पु-वि) 8412 अट्ठकथा (पु-वि) 8413 निरुत्तिदीपनी 8414 परमत्थदीपनी संगहमहाटीकापाठ 8415 अनुदीपनीपाठ 8416 पट्ठानुद्देस दीपनीपाठ 8417 नमक्कारटीका 8418 महापणामपाठ 8419 लक्खणातो बुद्धथोमनागाथा 8420 सुतवंदना 8421 कमलांजलि 8422 जिनालंकार 8423 पज्जमधु 8424 बुद्धगुणगाथावली 8425 चूळगंथवंस 8426 महावंस 8427 सासनवंस 8428 कच्चायनव्याकरणं 8429 मोग्गल्लानव्याकरणं 8430 सद्दनीतिप्पकरणं (पदमाला) 8431 सद्दनीतिप्पकरणं (धातुमाला) 8432 पदरूपसिद्धि 8433 मोग्गल्लानपंचिका 8434 पयोगसिद्धिपाठ 8435 वुत्तोदयपाठ 8436 अभिधानप्पदीपिकापाठ 8437 अभिधानप्पदीपिकाटीका 8438 सुबोधालंकारपाठ 8439 सुबोधालंकारटीका 8440 बालावतार गंठिपदत्थविनिच्छयसार 8441 लोकनीति 8442 सुत्तंतनीति 8443 सूरस्सतीनीति 8444 महारहनीति 8445 धम्मनीति 8446 कविदप्पणनीति 8447 नीतिमंजरी 8448 नरदक्खदीपनी 8449 चतुरारक्खदीपनी 8450 चाणक्यनीति 8451 रसवाहिनी 8452 सीमाविसोधनीपाठ 8453 वेस्संतरगीति 8454 मोग्गल्लान वुत्तिविवरणपंचिका 8455 थूपवंस 8456 दाठावंस 8457 धातुपाठविलासिनिया 8458 धातुवंस 8459 हत्थवनगल्लविहारवंस 8460 जिनचरितय 8461 जिनवंसदीपं 8462 तेलकटाहगाथा 8463 मिलिदटीका 8464 पदमंजरी 8465 पदसाधनं 8466 सद्दबिंदुपकरणं 8467 कच्चायनधातुमंजुसा 8468 सामंतकूटवण्णना
2101 सीलक्खंधवग्ग पाळी 2102 महावग्ग पाळी (दीघ) 2103 पाथिकवग्ग पाळी	2201 सीलक्खंधवग्ग अट्ठकथा 2202 महावग्ग अट्ठकथा (दीघ) 2203 पाथिकवग्ग अट्ठकथा	2301 सीलक्खंधवग्ग टीका 2302 महावग्ग टीका (दीघ) 2303 पाथिकवग्ग टीका 2304 सीलक्खंधवग्ग-अभिनवटीका-१ 2305 सीलक्खंधवग्ग-अभिनवटीका-२
3101 मूलपण्णास पाळी 3102 मज्झिमपण्णास पाळी 3103 उपरिपण्णास पाळी	3201 मूलपण्णास अट्ठकथा-१ 3202 मूलपण्णास अट्ठकथा-२ 3203 मज्झिमपण्णास अट्ठकथा 3204 उपरिपण्णास अट्ठकथा	3301 मूलपण्णास टीका 3302 मज्झिमपण्णास टीका 3303 उपरिपण्णास टीका
4101 सगाथावग्ग पाळी 4102 निदानवग्ग पाळी 4103 खंधवग्ग पाळी 4104 सळायतनवग्ग पाळी 4105 महावग्ग पाळी (संयुत्त)	4201 सगाथावग्ग अट्ठकथा 4202 निदानवग्ग अट्ठकथा 4203 खंधवग्ग अट्ठकथा 4204 सळायतनवग्ग अट्ठकथा 4205 महावग्ग अट्ठकथा (संयुत्त)	4301 सगाथावग्ग टीका 4302 निदानवग्ग टीका 4303 खंधवग्ग टीका 4304 सळायतनवग्ग टीका 4305 महावग्ग टीका (संयुत्त)
5101 एककनिपात पाळी 5102 दुकनिपात पाळी 5103 तिकनिपात पाळी 5104 चतुक्कनिपात पाळी 5105 पंचकनिपात पाळी 5106 छक्कनिपात पाळी 5107 सत्तकनिपात पाळी 5108 अट्ठकादिनिपात पाळी 5109 नवकनिपात पाळी 5110 दसकनिपात पाळी 5111 एकादसकनिपात पाळी	5201 एककनिपात अट्ठकथा 5202 दुक-तिक-चतुक्कनिपात अट्ठकथा 5203 पंचक-छक्क-सत्तकनिपात अट्ठकथा 5204 अट्ठकादिनिपात अट्ठकथा	5301 एककनिपात टीका 5302 दुक-तिक-चतुक्कनिपात टीका 5303 पंचक-छक्क-सत्तकनिपात टीका 5304 अट्ठकादिनिपात टीका
6101 खुद्दकपाठ पाळी 6102 धम्मपद पाळी 6103 उदान पाळी 6104 इतिवुत्तक पाळी 6105 सुत्तनिपात पाळी 6106 विमानवत्थु पाळी 6107 पेतवत्थु पाळी 6108 थेरगाथा पाळी 6109 थेरीगाथा पाळी 6110 अपदान पाळी-१ 6111 अपदान पाळी-२ 6112 बुद्धवंस पाळी 6113 चरियापिटक पाळी 6114 जातक पाळी-१ 6115 जातक पाळी-२ 6116 महानिद्देस पाळी 6117 चूळनिद्देस पाळी 6118 पटिसंभिदामग्ग पाळी 6119 नेत्तिप्पकरण पाळी 6120 मिलिंदपंह पाळी 6121 पेटकोपदेस पाळी	6201 खुद्दकपाठ अट्ठकथा 6202 धम्मपद अट्ठकथा-१ 6203 धम्मपद अट्ठकथा-२ 6204 उदान अट्ठकथा 6205 इतिवुत्तक अट्ठकथा 6206 सुत्तनिपात अट्ठकथा-१ 6207 सुत्तनिपात अट्ठकथा-२ 6208 विमानवत्थु अट्ठकथा 6209 पेतवत्थु अट्ठकथा 6210 थेरगाथा अट्ठकथा-१ 6211 थेरगाथा अट्ठकथा-२ 6212 थेरीगाथा अट्ठकथा 6213 अपदान अट्ठकथा-१ 6214 अपदान अट्ठकथा-२ 6215 बुद्धवंस अट्ठकथा 6216 चरियापिटक अट्ठकथा 6217 जातक अट्ठकथा-१ 6218 जातक अट्ठकथा-२ 6219 जातक अट्ठकथा-३ 6220 जातक अट्ठकथा-४ 6221 जातक अट्ठकथा-५ 6222 जातक अट्ठकथा-६ 6223 जातक अट्ठकथा-७ 6224 महानिद्देस अट्ठकथा 6225 चूळनिद्देस अट्ठकथा 6226 पटिसंभिदामग्ग अट्ठकथा-१ 6227 पटिसंभिदामग्ग अट्ठकथा-२ 6228 नेत्तिप्पकरण अट्ठकथा	6301 नेत्तिप्पकरण टीका 6302 नेत्तिविभाविनी
7101 धम्मसंगणी पाळी 7102 विभंग पाळी 7103 धातुकथा पाळी 7104 पुग्गलपंयत्ति पाळी 7105 कथावत्थु पाळी 7106 यमक पाळी-१ 7107 यमक पाळी-२ 7108 यमक पाळी-३ 7109 पट्ठान पाळी-१ 7110 पट्ठान पाळी-२ 7111 पट्ठान पाळी-३ 7112 पट्ठान पाळी-४ 7113 पट्ठान पाळी-५	7201 धम्मसंगणि अट्ठकथा 7202 सम्मोहविनोदनी अट्ठकथा 7203 पंचपकरण अट्ठकथा	7301 धम्मसंगणी-मूलटीका 7302 विभंग-मूलटीका 7303 पंचपकरण-मूलटीका 7304 धम्मसंगणी-अनुटीका 7305 पंचपकरण-अनुटीका 7306 अभिधम्मावतारो-नामरूपपरिच्छेदो 7307 अभिधम्मत्थसंगहो 7308 अभिधम्मावतार-पुराणटीका 7309 अभिधम्ममातिकापाळी

မြန်မာ
ပါဠိတော်	အဋ္ဌကထာ	ဋီကာ	အခြား
1101 ပါရာဇိက ပါဠိ 1102 ပါစိတ္တိယ ပါဠိ 1103 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (ဝိနယ) 1104 စူဠဝဂ္ဂ ပါဠိ 1105 ပရိဝါရ ပါဠိ	1201 ပါရာဇိကကဏ္ဍ အဋ္ဌကထာ-၁ 1202 ပါရာဇိကကဏ္ဍ အဋ္ဌကထာ-၂ 1203 ပါစိတ္တိယ အဋ္ဌကထာ 1204 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (ဝိနယ) 1205 စူဠဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 1206 ပရိဝါရ အဋ္ဌကထာ	1301 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၁ 1302 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၂ 1303 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၃	1401 ဒွေမာတိကာပါဠိ 1402 ဝိနယသင်္ဂဟ အဋ္ဌကထာ 1403 ဝဇိရဗုဒ္ဓိ ဋီကာ 1404 ဝိမတိဝိနောဒနီ ဋီကာ-၁ 1405 ဝိမတိဝိနောဒနီ ဋီကာ-၂ 1406 ဝိနယာလင်္ကာရ ဋီကာ-၁ 1407 ဝိနယာလင်္ကာရ ဋီကာ-၂ 1408 ကင်္ခာဝိတရဏီပုရာဏ ဋီကာ 1409 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ-ဥတ္တရဝိနိစ္ဆယ 1410 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ ဋီကာ-၁ 1411 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ ဋီကာ-၂ 1412 ပါစိတျာဒိယောဇနာပါဠိ 1413 ခုဒ္ဒသိက္ခာ-မူလသိက္ခာ 8401 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-၁ 8402 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-၂ 8403 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-မဟာဋီကာ-၁ 8404 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-မဟာဋီကာ-၂ 8405 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ နိဒါနကထာ 8406 ဒီဃနိကာယ (ပု-ဝိ) 8407 မဇ္ဈိမနိကာယ (ပု-ဝိ) 8408 သံယုတ္တနိကာယ (ပု-ဝိ) 8409 အင်္ဂုတ္တရနိကာယ (ပု-ဝိ) 8410 ဝိနယပိဋက (ပု-ဝိ) 8411 အဘိဓမ္မပိဋက (ပု-ဝိ) 8412 အဋ္ဌကထာ (ပု-ဝိ) 8413 နိရုတ္တိဒီပနီ 8414 ပရမတ္ထဒီပနီ သင်္ဂဟမဟာဋီကာပါဌ 8415 အနုဒီပနီပါဌ 8416 ပဋ္ဌာနုဒ္ဒေသ ဒီပနီပါဌ 8417 နမက္ကာရဋီကာ 8418 မဟာပဏာမပါဌ 8419 လက္ခဏာတော ဗုဒ္ဓထောမနာဂါထာ 8420 သုတဝန္ဒနာ 8421 ကမလာဉ္ဇလိ 8422 ဇိနာလင်္ကာရ 8423 ပဇ္ဇမဓု 8424 ဗုဒ္ဓဂုဏဂါထာဝလီ 8425 စူဠဂန္ထဝံသ 8427 သာသနဝံသ 8426 မဟာဝံသ 8429 မောဂ္ဂလ္လာနဗျာကရဏံ 8428 ကစ္စာယနဗျာကရဏံ 8430 သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏံ (ပဒမာလာ) 8431 သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏံ (ဓါတုမာလာ) 8432 ပဒရူပသိဒ္ဓိ 8433 မောဂလ္လာနပဉ္စိကာ 8434 ပယောဂသိဒ္ဓိပါဌ 8435 ဝုတ္တောဒယပါဌ 8436 အဘိဓါနပ္ပဒီပိကာပါဌ 8437 အဘိဓါနပ္ပဒီပိကာဋီကာ 8438 သုဗောဓါလင်္ကာရပါဌ 8439 သုဗောဓါလင်္ကာရဋီကာ 8440 ဗာလာဝတာရ ဂဏ္ဌိပဒတ္ထဝိနိစ္ဆယသာရ 8446 ကဝိဒပ္ပဏနီတိ 8447 နီတိမဉ္ဇရီ 8445 ဓမ္မနီတိ 8444 မဟာရဟနီတိ 8441 လောကနီတိ 8442 သုတ္တန္တနီတိ 8443 သူရဿတိနီတိ 8450 စာဏကျနီတိ 8448 နရဒက္ခဒီပနီ 8449 စတုရာရက္ခဒီပနီ 8451 ရသဝါဟိနီ 8452 သီမဝိသောဓနီပါဌ 8453 ဝေဿန္တရဂီတိ 8454 မောဂ္ဂလ္လာန ဝုတ္တိဝိဝရဏပဉ္စိကာ 8455 ထူပဝံသ 8456 ဒါဌာဝံသ 8457 ဓါတုပါဌဝိလာသိနိယာ 8458 ဓါတုဝံသ 8459 ဟတ္ထဝနဂလ္လဝိဟာရဝံသ 8460 ဇိနစရိတယ 8461 ဇိနဝံသဒီပံ 8462 တေလကဋာဟဂါထာ 8463 မိလိဒဋီကာ 8464 ပဒမဉ္ဇရီ 8465 ပဒသာဓနံ 8466 သဒ္ဒဗိန္ဒုပကရဏံ 8467 ကစ္စာယနဓါတုမဉ္ဇုသာ 8468 သာမန္တကူဋဝဏ္ဏနာ
2101 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ ပါဠိ 2102 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (ဒီဃ) 2103 ပါထိကဝဂ္ဂ ပါဠိ	2201 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 2202 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (ဒီဃ) 2203 ပါထိကဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ	2301 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ ဋီကာ 2302 မဟာဝဂ္ဂ ဋီကာ (ဒီဃ) 2303 ပါထိကဝဂ္ဂ ဋီကာ 2304 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ-အဘိနဝဋီကာ-၁ 2305 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ-အဘိနဝဋီကာ-၂
3101 မူလပဏ္ဏာသ ပါဠိ 3102 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ ပါဠိ 3103 ဥပရိပဏ္ဏာသ ပါဠိ	3201 မူလပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ-၁ 3202 မူလပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ-၂ 3203 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ 3204 ဥပရိပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ	3301 မူလပဏ္ဏာသ ဋီကာ 3302 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ ဋီကာ 3303 ဥပရိပဏ္ဏာသ ဋီကာ
4101 သဂါထာဝဂ္ဂ ပါဠိ 4102 နိဒါနဝဂ္ဂ ပါဠိ 4103 ခန္ဓဝဂ္ဂ ပါဠိ 4104 သဠာယတနဝဂ္ဂ ပါဠိ 4105 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (သံယုတ္တ)	4201 သဂါထာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4202 နိဒါနဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4203 ခန္ဓဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4204 သဠာယတနဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4205 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (သံယုတ္တ)	4301 သဂါထာဝဂ္ဂ ဋီကာ 4302 နိဒါနဝဂ္ဂ ဋီကာ 4303 ခန္ဓဝဂ္ဂ ဋီကာ 4304 သဠာယတနဝဂ္ဂ ဋီကာ 4305 မဟာဝဂ္ဂ ဋီကာ (သံယုတ္တ)
5101 ဧကကနိပါတ ပါဠိ 5102 ဒုကနိပါတ ပါဠိ 5103 တိကနိပါတ ပါဠိ 5104 စတုက္ကနိပါတ ပါဠိ 5105 ပဉ္စကနိပါတ ပါဠိ 5106 ဆက္ကနိပါတ ပါဠိ 5107 သတ္တကနိပါတ ပါဠိ 5108 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ ပါဠိ 5109 နဝကနိပါတ ပါဠိ 5110 ဒသကနိပါတ ပါဠိ 5111 ဧကာဒသကနိပါတ ပါဠိ	5201 ဧကကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5202 ဒုက-တိက-စတုက္ကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5203 ပဉ္စက-ဆက္က-သတ္တကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5204 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ အဋ္ဌကထာ	5301 ဧကကနိပါတ ဋီကာ 5302 ဒုက-တိက-စတုက္ကနိပါတ ဋီကာ 5303 ပဉ္စက-ဆက္က-သတ္တကနိပါတ ဋီကာ 5304 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ ဋီကာ
6101 ခုဒ္ဒကပါဌ ပါဠိ 6102 ဓမ္မပဒ ပါဠိ 6103 ဥဒါန ပါဠိ 6104 ဣတိဝုတ္တက ပါဠိ 6105 သုတ္တနိပါတ ပါဠိ 6106 ဝိမာနဝတ္ထု ပါဠိ 6107 ပေတဝတ္ထု ပါဠိ 6108 ထေရဂါထာ ပါဠိ 6109 ထေရီဂါထာ ပါဠိ 6110 အပဒါန ပါဠိ-၁ 6111 အပဒါန ပါဠိ-၂ 6112 ဗုဒ္ဓဝံသ ပါဠိ 6113 စရိယာပိဋက ပါဠိ 6114 ဇာတက ပါဠိ-၁ 6115 ဇာတက ပါဠိ-၂ 6116 မဟာနိဒ္ဒေသ ပါဠိ 6117 စူဠနိဒ္ဒေသ ပါဠိ 6118 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ ပါဠိ 6119 နေတ္တိပ္ပကရဏ ပါဠိ 6120 မိလိန္ဒပဉှ ပါဠိ 6121 ပေဋကောပဒေသ ပါဠိ	6201 ခုဒ္ဒကပါဌ အဋ္ဌကထာ 6202 ဓမ္မပဒ အဋ္ဌကထာ-၁ 6203 ဓမ္မပဒ အဋ္ဌကထာ-၂ 6204 ဥဒါန အဋ္ဌကထာ 6205 ဣတိဝုတ္တက အဋ္ဌကထာ 6206 သုတ္တနိပါတ အဋ္ဌကထာ-၁ 6207 သုတ္တနိပါတ အဋ္ဌကထာ-၂ 6208 ဝိမာနဝတ္ထု အဋ္ဌကထာ 6209 ပေတဝတ္ထု အဋ္ဌကထာ 6210 ထေရဂါထာ အဋ္ဌကထာ-၁ 6211 ထေရဂါထာ အဋ္ဌကထာ-၂ 6212 ထေရီဂါထာ အဋ္ဌကထာ 6213 အပဒါန အဋ္ဌကထာ-၁ 6214 အပဒါန အဋ္ဌကထာ-၂ 6215 ဗုဒ္ဓဝံသ အဋ္ဌကထာ 6216 စရိယာပိဋက အဋ္ဌကထာ 6217 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၁ 6218 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၂ 6219 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၃ 6220 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၄ 6221 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၅ 6222 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၆ 6223 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၇ 6224 မဟာနိဒ္ဒေသ အဋ္ဌကထာ 6225 စူဠနိဒ္ဒေသ အဋ္ဌကထာ 6226 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ-၁ 6227 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ-၂ 6228 နေတ္တိပ္ပကရဏ အဋ္ဌကထာ	6301 နေတ္တိပ္ပကရဏ ဋီကာ 6302 နေတ္တိဝိဘာဝိနီ
7101 ဓမ္မသင်္ဂဏီ ပါဠိ 7102 ဝိဘင်္ဂ ပါဠိ 7103 ဓါတုကထာ ပါဠိ 7104 ပုဂ္ဂလပညတ္တိ ပါဠိ 7105 ကထာဝတ္ထု ပါဠိ 7106 ယမက ပါဠိ-၁ 7107 ယမက ပါဠိ-၂ 7108 ယမက ပါဠိ-၃ 7109 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၁ 7110 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၂ 7111 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၃ 7112 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၄ 7113 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၅	7201 ဓမ္မသင်္ဂဏိ အဋ္ဌကထာ 7202 သမ္မောဟဝိနောဒနီ အဋ္ဌကထာ 7203 ပဉ္စပကရဏ အဋ္ဌကထာ	7301 ဓမ္မသင်္ဂဏီ-မူလဋီကာ 7302 ဝိဘင်္ဂ-မူလဋီကာ 7303 ပဉ္စပကရဏ-မူလဋီကာ 7304 ဓမ္မသင်္ဂဏီ-အနုဋီကာ 7305 ပဉ္စပကရဏ-အနုဋီကာ 7306 အဘိဓမ္မာဝတာရော-နာမရူပပရိစ္ဆေဒေါ 7307 အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟော 7308 အဘိဓမ္မာဝတာရ-ပုရာဏဋီကာ 7309 အဘိဓမ္မမာတိကာပါဠိ

português
Páli	Aṭṭhakathā	Ṭīkā	Outro
1101 Ofensas Graves (Pārājika) 1102 Ofensas Leves (Pācittiya) 1103 Grande Seção do Vīnaya (Mahāvagga) 1104 Pequena Seção do Vīnaya (Cūḷavagga) 1105 Apêndice do Vīnaya (Parivāra)	1201 Comentário das Ofensas Graves - Vol. 1 1202 Comentário das Ofensas Graves - Vol. 2 1203 Comentário das Ofensas Leves 1204 Comentário da Grande Seção do Vīnaya 1205 Comentário da Pequena Seção do Vīnaya 1206 Comentário do Apêndice do Vīnaya	1301 Subcomentário que Elucida o Sentido Essencial - Vol. 1 1302 Subcomentário que Elucida o Sentido Essencial - Vol. 2 1303 Subcomentário que Elucida o Sentido Essencial - Vol. 3	1401 Texto das Duas Matrizes 1402 Comentário do Compêndio do Vīnaya 1403 Subcomentário de Vajirabuddhi 1404 Subcomentário que Dissipa Dúvidas - Vol. 1 1405 Subcomentário que Dissipa Dúvidas - Vol. 2 1406 Subcomentário do Ornamento do Vīnaya - Vol. 1 1407 Subcomentário do Ornamento do Vīnaya - Vol. 2 1408 Antigo Subcomentário que Supera Dúvidas 1409 Decisão sobre o Vīnaya e Decisão Superior 1410 Subcomentário da Decisão sobre o Vīnaya - Vol. 1 1411 Subcomentário da Decisão sobre o Vīnaya - Vol. 2 1412 Texto da Aplicação das Regras 1413 Pequeno Treinamento e Treinamento Fundamental 8401 Caminho da Purificação - Vol. 1 8402 Caminho da Purificação - Vol. 2 8403 Grande Subcomentário do Caminho da Purificação - Vol. 1 8404 Grande Subcomentário do Caminho da Purificação - Vol. 2 8405 História da Origem do Caminho da Purificação 8406 Coleção dos Longos Discursos (índice Pāli-Vietnamita) 8407 Coleção dos Discursos Médios (índice Pāli-Vietnamita) 8408 Coleção dos Discursos Agrupados (índice Pāli-Vietnamita) 8409 Coleção dos Discursos Numerados (índice Pāli-Vietnamita) 8410 Cesto da Disciplina (índice Pāli-Vietnamita) 8411 Cesto do Abhidhamma (índice Pāli-Vietnamita) 8412 Comentários (índice Pāli-Vietnamita) 8413 Elucidação da Etimologia 8414 Grande Subcomentário do Compêndio que Elucida o Sentido Supremo 8415 Texto do Subcomentário Elucidativo 8416 Texto Elucidativo sobre a Exposição das Condições 8417 Subcomentário da Saudação 8418 Grande Texto de Saudação 8419 Versos de Louvor a Buda pelos Sinais 8420 Saudação com Recitação 8421 Oferenda de Lótus 8422 Ornamento dos Vencedores 8423 Mel dos Versos 8424 Coleção de Versos sobre as Qualidades de Buda 8425 Pequena Crônica dos Livros 8427 Crônica do Ensinamento 8426 Grande Crônica 8429 Gramática de Moggallāna 8428 Gramática de Kaccāyana 8430 Tratado sobre a Gramática - Série de Palavras 8431 Tratado sobre a Gramática - Série de Raízes 8432 Realização das Formas das Palavras 8433 Comentário de Moggallāna 8434 Texto sobre a Realização da Aplicação 8435 Texto sobre a Origem dos Versos 8436 Texto do Dicionário Iluminado 8437 Subcomentário do Dicionário Iluminado 8438 Texto sobre o Ornamento da Boa Compreensão 8439 Subcomentário do Ornamento da Boa Compreensão 8440 Essência da Decisão sobre os Termos do Glossário de Bālāvatāra 8446 Ética do Poeta 8447 Coleção de Ética 8445 Ética do Dhamma 8444 Grande Ética Secreta 8441 Ética do Mundo 8442 Ética dos Suttas 8443 Ética do Herói 8450 Ética de Cāṇakya 8448 Elucidação sobre os Perigos para os Homens 8449 Elucidação sobre as Quatro Proteções 8451 O Fluxo do Sabor - Histórias Edificantes 8452 Texto sobre a Purificação dos Limites 8453 Canto de Vessantara 8454 Explicação do Comentário de Moggallāna 8455 Crônica das Estupas 8456 Crônica da Relíquia do Dente 8457 O Esplendor da Leitura dos Elementos 8458 Crônica das Relíquias 8459 Crônica do Mosteiro de Hatthavanagalla 8460 História do Vencedor 8461 Ilha da Linhagem dos Vencedores 8462 Versos da Panela de Óleo 8463 Subcomentário de Milinda 8464 Cacho de Flores de Palavras 8465 Realização das Palavras 8466 Tratado sobre os Pontos da Gramática 8467 Coleção de Raízes de Kaccāyana 8468 Descrição do Pico de Sāmantakūṭa
2101 Seção da Moralidade - Dīgha 2102 Grande Seção - Dīgha 2103 Seção de Pāthika - Dīgha	2201 Comentário da Seção da Moralidade - Dīgha 2202 Comentário da Grande Seção - Dīgha 2203 Comentário da Seção de Pāthika - Dīgha	2301 Subcomentário da Seção da Moralidade - Dīgha 2302 Subcomentário da Grande Seção - Dīgha 2303 Subcomentário da Seção de Pāthika - Dīgha 2304 Novo Subcomentário da Seção da Moralidade - Vol. 1 2305 Novo Subcomentário da Seção da Moralidade - Vol. 2
3101 Cinquenta Discursos Fundamentais - Majjhima 3102 Cinquenta Discursos Médios - Majjhima 3103 Cinquenta Discursos Superiores - Majjhima	3201 Comentário dos Cinquenta Fundamentais - Vol. 1 3202 Comentário dos Cinquenta Fundamentais - Vol. 2 3203 Comentário dos Cinquenta Médios 3204 Comentário dos Cinquenta Superiores	3301 Subcomentário dos Cinquenta Fundamentais 3302 Subcomentário dos Cinquenta Médios 3303 Subcomentário dos Cinquenta Superiores
4101 Seção com Versos - Saṃyutta 4102 Seção das Causas - Saṃyutta 4103 Seção dos Agregados - Saṃyutta 4104 Seção das Seis Bases dos Sentidos - Saṃyutta 4105 Grande Seção - Saṃyutta	4201 Comentário da Seção com Versos - Saṃyutta 4202 Comentário da Seção das Causas - Saṃyutta 4203 Comentário da Seção dos Agregados - Saṃyutta 4204 Comentário da Seção das Seis Bases - Saṃyutta 4205 Comentário da Grande Seção - Saṃyutta	4301 Subcomentário da Seção com Versos - Saṃyutta 4302 Subcomentário da Seção das Causas - Saṃyutta 4303 Subcomentário da Seção dos Agregados - Saṃyutta 4304 Subcomentário da Seção das Seis Bases - Saṃyutta 4305 Subcomentário da Grande Seção - Saṃyutta
5101 Grupos de Um - Aṅguttara 5102 Grupos de Dois - Aṅguttara 5103 Grupos de Três - Aṅguttara 5104 Grupos de Quatro - Aṅguttara 5105 Grupos de Cinco - Aṅguttara 5106 Grupos de Seis - Aṅguttara 5107 Grupos de Sete - Aṅguttara 5108 Grupos de Oito, etc. - Aṅguttara 5109 Grupos de Nove - Aṅguttara 5110 Grupos de Dez - Aṅguttara 5111 Grupos de Onze - Aṅguttara	5201 Comentário dos Grupos de Um - Aṅguttara 5202 Comentário dos Grupos de Dois, Três e Quatro 5203 Comentário dos Grupos de Cinco, Seis e Sete 5204 Comentário dos Grupos de Oito, etc.	5301 Subcomentário dos Grupos de Um - Aṅguttara 5302 Subcomentário dos Grupos de Dois, Três e Quatro 5303 Subcomentário dos Grupos de Cinco, Seis e Sete 5304 Subcomentário dos Grupos de Oito, etc.
6101 Pequena Leitura (Khuddakapāṭha) 6102 Versos do Dhamma (Dhammapada) 6103 Exclamações Inspiradas (Udāna) 6104 Assim Foi Dito (Itivuttaka) 6105 Coleção de Discursos (Suttanipāta) 6106 Histórias das Mansões Celestiais 6107 Histórias dos Fantasmas 6108 Versos dos Monges Anciãos 6109 Versos das Monjas Anciãs 6110 Histórias Passadas - Vol. 1 6111 Histórias Passadas - Vol. 2 6112 História dos Budas (Buddhavaṃsa) 6113 Cesto das Condutas (Cariyāpiṭaka) 6114 Histórias de Nascimentos - Vol. 1 6115 Histórias de Nascimentos - Vol. 2 6116 Grande Exposição (Mahāniddesa) 6117 Pequena Exposição (Cūḷaniddesa) 6118 Caminho da Discriminação Analítica 6119 O Guia (Nettippakaraṇa) 6120 As Perguntas de Milinda 6121 Instrução do Cesto (Peṭakopadesa)	6201 Comentário da Pequena Leitura 6202 Comentário do Dhammapada - Vol. 1 6203 Comentário do Dhammapada - Vol. 2 6204 Comentário do Udāna 6205 Comentário do Itivuttaka 6206 Comentário do Suttanipāta - Vol. 1 6207 Comentário do Suttanipāta - Vol. 2 6208 Comentário das Histórias das Mansões 6209 Comentário das Histórias dos Fantasmas 6210 Comentário dos Versos dos Monges - Vol. 1 6211 Comentário dos Versos dos Monges - Vol. 2 6212 Comentário dos Versos das Monjas 6213 Comentário das Histórias Passadas - Vol. 1 6214 Comentário das Histórias Passadas - Vol. 2 6215 Comentário da História dos Budas 6216 Comentário do Cesto das Condutas 6217 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 1 6218 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 2 6219 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 3 6220 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 4 6221 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 5 6222 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 6 6223 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 7 6224 Comentário da Grande Exposição 6225 Comentário da Pequena Exposição 6226 Comentário do Caminho da Discriminação - Vol. 1 6227 Comentário do Caminho da Discriminação - Vol. 2 6228 Comentário do Guia	6301 Subcomentário do Guia 6302 Elucidação do Guia
7101 Enumeração dos Fenômenos (Dhammasaṅgaṇī) 7102 Análise (Vibhaṅga) 7103 Discurso sobre os Elementos (Dhātukathā) 7104 Designação das Pessoas (Puggalapaññatti) 7105 Pontos da Discussão (Kathāvatthu) 7106 O Livro dos Pares - Vol. 1 7107 O Livro dos Pares - Vol. 2 7108 O Livro dos Pares - Vol. 3 7109 Condições de Originação - Vol. 1 7110 Condições de Originação - Vol. 2 7111 Condições de Originação - Vol. 3 7112 Condições de Originação - Vol. 4 7113 Condições de Originação - Vol. 5	7201 Comentário da Enumeração dos Fenômenos 7202 Comentário que Dissipa a Confusão 7203 Comentário dos Cinco Tratados	7301 Subcomentário Principal da Enumeração dos Fenômenos 7302 Subcomentário Principal da Análise 7303 Subcomentário Principal dos Cinco Tratados 7304 Subcomentário Secundário da Enumeração dos Fenômenos 7305 Subcomentário Secundário dos Cinco Tratados 7306 Introdução ao Abhidhamma - Análise de Nome e Forma 7307 Compêndio do Abhidhamma 7308 Antigo Subcomentário da Introdução ao Abhidhamma 7309 Matriz do Abhidhamma

русский
Палийский канон	Комментарии	Субкомментарии	Другое
1101 Параджика-пали 1102 Пачиттия-пали 1103 Махавагга-пали (Виная) 1104 Чулавагга-пали 1105 Паривара-пали	1201 Параджиканда-аттхакатха-1 1202 Параджиканда-аттхакатха-2 1203 Пачиттия-аттхакатха 1204 Махавагга-аттхакатха (Виная) 1205 Чулавагга-аттхакатха 1206 Паривара-аттхакатха	1301 Сараттхадипани-тика-1 1302 Сараттхадипани-тика-2 1303 Сараттхадипани-тика-3	1401 Двематика-пали 1402 Винаясангаха-аттхакатха 1403 Ваджирабуддхи-тика 1404 Вимативинодани-тика-1 1405 Вимативинодани-тика-2 1406 Винаяланкара-тика-1 1407 Винаяланкара-тика-2 1408 Канкхавитаранипурана-тика 1409 Винаявиниччая-уттаравиниччая 1410 Винаявиниччая-тика-1 1411 Винаявиниччая-тика-2 1412 Пачиттиядийоджана-пали 1413 Кхуддасиккха-муласиккха 8401 Висуддхимагга-1 8402 Висуддхимагга-2 8403 Висуддхимагга-махатика-1 8404 Висуддхимагга-махатика-2 8405 Висуддхимагга-ниданакатха 8406 Дигханикая (пу-ви) 8407 Мадджхиманикая (пу-ви) 8408 Самъюттаникая (пу-ви) 8409 Ангуттараникая (пу-ви) 8410 Винаяпитака (пу-ви) 8411 Абхидхаммапитака (пу-ви) 8412 Аттхакатха (пу-ви) 8413 Нируттидипани 8414 Параматтхадипани Сангахамахатикапатха 8415 Анудипанипатха 8416 Паттхануддеса дипанипатха 8417 Намаккаратика 8418 Махапанамапатха 8419 Лаккханато буддхатхоманагатха 8420 Сутавандана 8421 Камаланджали 8422 Джиналанкара 8423 Паджамадху 8424 Буддхагунагатхавали 8425 Чулагантхавамса 8427 Сасанавамса 8426 Махавамса 8429 Моггалланабьякарана 8428 Каччаянабьякарана 8430 Садданитиппакарана (падамала) 8431 Садданитиппакарана (дхатумала) 8432 Падарупасиддхи 8433 Могалланапанчика 8434 Пайогасиддхипатха 8435 Вуттодаяпатха 8436 Абхидханаппадипикапатха 8437 Абхидханаппадипикатика 8438 Субодхаланкарапатха 8439 Субодхаланкаратика 8440 Балаватара гантхипадаттхавиниччаясара 8446 Кавидаппананити 8447 Нитиманджари 8445 Дхамманити 8444 Махараханити 8441 Локанити 8442 Суттантанити 8443 Сурассатинити 8450 Чанакьянити 8448 Нарадаккхадипани 8449 Чатурараккхадипани 8451 Расавахини 8452 Симависодханипатха 8453 Вессантарагити 8454 Моггаллана вуттививаранапанчика 8455 Тхупавамса 8456 Датхавамса 8457 Дхатупатхавиласиния 8458 Дхатувамса 8459 Хаттхаванагаллавихаравамса 8460 Джиначаритая 8461 Джинавамсадипа 8462 Телакатахагатха 8463 Милидатика 8464 Падаманджари 8465 Падасадхана 8466 Саддабиндупакарана 8467 Каччаянадхатуманджуса 8468 Самантакутаваннана
2101 Силаккхандхавагга-пали 2102 Махавагга-пали (Дигха) 2103 Патхикавагга-пали	2201 Силаккхандхавагга-аттхакатха 2202 Махавагга-аттхакатха (Дигха) 2203 Патхикавагга-аттхакатха	2301 Силаккхандхавагга-тика 2302 Махавагга-тика (Дигха) 2303 Патхикавагга-тика 2304 Силаккхандхавагга-абхинаватика-1 2305 Силаккхандхавагга-абхинаватика-2
3101 Мулапаннаса-пали 3102 Мадджхимапаннаса-пали 3103 Упарипаннаса-пали	3201 Мулапаннаса-аттхакатха-1 3202 Мулапаннаса-аттхакатха-2 3203 Мадджхимапаннаса-аттхакатха 3204 Упарипаннаса-аттхакатха	3301 Мулапаннаса-тика 3302 Мадджхимапаннаса-тика 3303 Упарипаннаса-тика
4101 Сагатхавагга-пали 4102 Ниданавагга-пали 4103 Кхандхавагга-пали 4104 Салаятанавагга-пали 4105 Махавагга-пали (Самъютта)	4201 Сагатхавагга-аттхакатха 4202 Ниданавагга-аттхакатха 4203 Кхандхавагга-аттхакатха 4204 Салаятанавагга-аттхакатха 4205 Махавагга-аттхакатха (Самъютта)	4301 Сагатхавагга-тика 4302 Ниданавагга-тика 4303 Кхандхавагга-тика 4304 Салаятанавагга-тика 4305 Махавагга-тика (Самъютта)
5101 Экаканипата-пали 5102 Дуканипата-пали 5103 Тиканипата-пали 5104 Чатукканипата-пали 5105 Панчаканипата-пали 5106 Чхакканипата-пали 5107 Саттаканипата-пали 5108 Аттхакадинипата-пали 5109 Наваканипата-пали 5110 Дасаканипата-пали 5111 Экадасаканипата-пали	5201 Экаканипата-аттхакатха 5202 Дука-тика-чатукканипата-аттхакатха 5203 Панчака-чхакка-саттаканипата-аттхакатха 5204 Аттхакадинипата-аттхакатха	5301 Экаканипата-тика 5302 Дука-тика-чатукканипата-тика 5303 Панчака-чхакка-саттаканипата-тика 5304 Аттхакадинипата-тика
6101 Кхуддакапатха-пали 6102 Дхаммапада-пали 6103 Удана-пали 6104 Итивуттака-пали 6105 Суттанипата-пали 6106 Виманаваттху-пали 6107 Петаваттху-пали 6108 Тхерагатха-пали 6109 Тхеригатха-пали 6110 Ападана-пали-1 6111 Ападана-пали-2 6112 Буддхавамса-пали 6113 Чарияпитака-пали 6114 Джатака-пали-1 6115 Джатака-пали-2 6116 Маханиддеса-пали 6117 Чуланиддеса-пали 6118 Патисамбхидамагга-пали 6119 Неттиппакарана-пали 6120 Милиндапаньха-пали 6121 Петакопадеса-пали	6201 Кхуддакапатха-аттхакатха 6202 Дхаммапада-аттхакатха-1 6203 Дхаммапада-аттхакатха-2 6204 Удана-аттхакатха 6205 Итивуттака-аттхакатха 6206 Суттанипата-аттхакатха-1 6207 Суттанипата-аттхакатха-2 6208 Виманаваттху-аттхакатха 6209 Петаваттху-аттхакатха 6210 Тхерагатха-аттхакатха-1 6211 Тхерагатха-аттхакатха-2 6212 Тхеригатха-аттхакатха 6213 Ападана-аттхакатха-1 6214 Ападана-аттхакатха-2 6215 Буддхавамса-аттхакатха 6216 Чарияпитака-аттхакатха 6217 Джатака-аттхакатха-1 6218 Джатака-аттхакатха-2 6219 Джатака-аттхакатха-3 6220 Джатака-аттхакатха-4 6221 Джатака-аттхакатха-5 6222 Джатака-аттхакатха-6 6223 Джатака-аттхакатха-7 6224 Маханиддеса-аттхакатха 6225 Чуланиддеса-аттхакатха 6226 Патисамбхидамагга-аттхакатха-1 6227 Патисамбхидамагга-аттхакатха-2 6228 Неттиппакарана-аттхакатха	6301 Неттиппакарана-тика 6302 Неттивибхавини
7101 Дхаммасангани-пали 7102 Вибханга-пали 7103 Дхатукатха-пали 7104 Пуггалапаннятти-пали 7105 Катхаваттху-пали 7106 Ямака-пали-1 7107 Ямака-пали-2 7108 Ямака-пали-3 7109 Паттхана-пали-1 7110 Паттхана-пали-2 7111 Паттхана-пали-3 7112 Паттхана-пали-4 7113 Паттхана-пали-5	7201 Дхаммасангани-аттхакатха 7202 Саммохивинодани-аттхакатха 7203 Панчапакарана-аттхакатха	7301 Дхаммасангани-мулатика 7302 Вибханга-мулатика 7303 Панчапакарана-мулатика 7304 Дхаммасангани-анутика 7305 Панчапакарана-анутика 7306 Абхидхаммаватаро-намарупапариччхедо 7307 Абхидхамматтхасангахо 7308 Абхидхаммаватара-пуранатика 7309 Абхидхаммаматика-пали

සිංහල
පාලි කැනනය	විවරණ	අටුවා	වෙනත්
1101 පාරාජික පාළි 1102 පාචිත්තිය පාළි 1103 මහාවග්ග පාළි (විනය) 1104 චූළවග්ග පාළි 1105 පරිවාර පාළි	1201 පාරාජිකකණ්ඩ අට්ඨකථා-1 1202 පාරාජිකකණ්ඩ අට්ඨකථා-2 1203 පාචිත්තිය අට්ඨකථා 1204 මහාවග්ග අට්ඨකථා (විනය) 1205 චූළවග්ග අට්ඨකථා 1206 පරිවාර අට්ඨකථා	1301 සාරත්ථදීපනී ටීකා-1 1302 සාරත්ථදීපනී ටීකා-2 1303 සාරත්ථදීපනී ටීකා-3	1401 ද්වෙමාතිකාපාළි 1402 විනයසංගහ අට්ඨකථා 1403 වජිරබුද්ධි ටීකා 1404 විමතිවිනෝදනී ටීකා-1 1405 විමතිවිනෝදනී ටීකා-2 1406 විනයාලංකාර ටීකා-1 1407 විනයාලංකාර ටීකා-2 1408 කඞ්ඛාවිතරණීපුරාණ ටීකා 1409 විනයවිනිච්ඡය-උත්තරවිනිච්ඡය 1410 විනයවිනිච්ඡය ටීකා-1 1411 විනයවිනිච්ඡය ටීකා-2 1412 පාචිත්යාදියෝජනාපාළි 1413 ඛුද්දසික්ඛා-මූලසික්ඛා 8401 විසුද්ධිමග්ග-1 8402 විසුද්ධිමග්ග-2 8403 විසුද්ධිමග්ග-මහාටීකා-1 8404 විසුද්ධිමග්ග-මහාටීකා-2 8405 විසුද්ධිමග්ග නිදානකථා 8406 දීඝනිකාය (පු-වි) 8407 මජ්ඣිමනිකාය (පු-වි) 8408 සංයුත්තනිකාය (පු-වි) 8409 අඞ්ගුත්තරනිකාය (පු-වි) 8410 විනයපිටක (පු-වි) 8411 අභිධම්මපිටක (පු-වි) 8412 අට්ඨකථා (පු-වි) 8413 නිරුත්තිදීපනී 8414 පරමත්ථදීපනී සඞ්ගහමහාටීකාපාඨ 8415 අනුදීපනීපාඨ 8416 පට්ඨානුද්දේස දීපනීපාඨ 8417 නමක්කාරටීකා 8418 මහාපණාමපාඨ 8419 ලක්ඛණාතෝ බුද්ධථෝමනාගාථා 8420 සුතවන්දනා 8421 කමලාඤ්ජලි 8422 ජිනාලඞ්කාර 8423 පජ්ජමධු 8424 බුද්ධගුණගාථාවලී 8425 චූළගන්ථවංස 8427 සාසනවංස 8426 මහාවංස 8429 මොග්ගල්ලානබ්යාකරණං 8428 කච්චායනබ්යාකරණං 8430 සද්දනීතිප්පකරණං (පදමාලා) 8431 සද්දනීතිප්පකරණං (ධාතුමාලා) 8432 පදරූපසිද්ධි 8433 මොග්ගල්ලානපඤ්චිකා 8434 පයෝගසිද්ධිපාඨ 8435 වුත්තෝදයපාඨ 8436 අභිධානප්පදීපිකාපාඨ 8437 අභිධානප්පදීපිකාටීකා 8438 සුබෝධාලඞ්කාරපාඨ 8439 සුබෝධාලඞ්කාරටීකා 8440 බාලාවතාර ගණ්ඨිපදත්ථවිනිච්ඡයසාර 8446 කවිදප්පණනීති 8447 නීතිමඤ්ජරී 8445 ධම්මනීති 8444 මහාරහනීති 8441 ලෝකනීති 8442 සුත්තන්තනීති 8443 සූරස්සතිනීති 8450 චාණක්යනීති 8448 නරදක්ඛදීපනී 8449 චතුරාරක්ඛදීපනී 8451 රසවාහිනී 8452 සීමවිසෝධනීපාඨ 8453 වෙස්සන්තරගීති 8454 මොග්ගල්ලාන වුත්තිවිවරණපඤ්චිකා 8455 ථූපවංස 8456 දාඨාවංස 8457 ධාතුපාඨවිලාසිනියා 8458 ධාතුවංස 8459 හත්ථවනගල්ලවිහාරවංස 8460 ජිනචරිතය 8461 ජිනවංසදීපං 8462 තේලකටාහගාථා 8463 මිලිදටීකා 8464 පදමඤ්ජරී 8465 පදසාධනං 8466 සද්දබින්දුපකරණං 8467 කච්චායනධාතුමඤ්ජුසා 8468 සාමන්තකූටවණ්ණනා
2101 සීලක්ඛන්ධවග්ග පාළි 2102 මහාවග්ග පාළි (දීඝ) 2103 පාථිකවග්ග පාළි	2201 සීලක්ඛන්ධවග්ග අට්ඨකථා 2202 මහාවග්ග අට්ඨකථා (දීඝ) 2203 පාථිකවග්ග අට්ඨකථා	2301 සීලක්ඛන්ධවග්ග ටීකා 2302 මහාවග්ග ටීකා (දීඝ) 2303 පාථිකවග්ග ටීකා 2304 සීලක්ඛන්ධවග්ග-අභිනවටීකා-1 2305 සීලක්ඛන්ධවග්ග-අභිනවටීකා-2
3101 මූලපණ්ණාස පාළි 3102 මජ්ඣිමපණ්ණාස පාළි 3103 උපරිපණ්ණාස පාළි	3201 මූලපණ්ණාස අට්ඨකථා-1 3202 මූලපණ්ණාස අට්ඨකථා-2 3203 මජ්ඣිමපණ්ණාස අට්ඨකථා 3204 උපරිපණ්ණාස අට්ඨකථා	3301 මූලපණ්ණාස ටීකා 3302 මජ්ඣිමපණ්ණාස ටීකා 3303 උපරිපණ්ණාස ටීකා
4101 සගාථාවග්ග පාළි 4102 නිදානවග්ග පාළි 4103 ඛන්ධවග්ග පාළි 4104 සළායතනවග්ග පාළි 4105 මහාවග්ග පාළි (සංයුත්ත)	4201 සගාථාවග්ග අට්ඨකථා 4202 නිදානවග්ග අට්ඨකථා 4203 ඛන්ධවග්ග අට්ඨකථා 4204 සළායතනවග්ග අට්ඨකථා 4205 මහාවග්ග අට්ඨකථා (සංයුත්ත)	4301 සගාථාවග්ග ටීකා 4302 නිදානවග්ග ටීකා 4303 ඛන්ධවග්ග ටීකා 4304 සළායතනවග්ග ටීකා 4305 මහාවග්ග ටීකා (සංයුත්ත)
5101 එකකනිපාත පාළි 5102 දුකනිපාත පාළි 5103 තිකනිපාත පාළි 5104 චතුක්කනිපාත පාළි 5105 පඤ්චකනිපාත පාළි 5106 ඡක්කනිපාත පාළි 5107 සත්තකනිපාත පාළි 5108 අට්ඨකාදිනිපාත පාළි 5109 නවකනිපාත පාළි 5110 දසකනිපාත පාළි 5111 එකාදසකනිපාත පාළි	5201 එකකනිපාත අට්ඨකථා 5202 දුක-තික-චතුක්කනිපාත අට්ඨකථා 5203 පඤ්චක-ඡක්ක-සත්තකනිපාත අට්ඨකථා 5204 අට්ඨකාදිනිපාත අට්ඨකථා	5301 එකකනිපාත ටීකා 5302 දුක-තික-චතුක්කනිපාත ටීකා 5303 පඤ්චක-ඡක්ක-සත්තකනිපාත ටීකා 5304 අට්ඨකාදිනිපාත ටීකා
6101 ඛුද්දකපාඨ පාළි 6102 ධම්මපද පාළි 6103 උදාන පාළි 6104 ඉතිවුත්තක පාළි 6105 සුත්තනිපාත පාළි 6106 විමානවත්ථු පාළි 6107 පේතවත්ථු පාළි 6108 ථේරගාථා පාළි 6109 ථේරීගාථා පාළි 6110 අපදාන පාළි-1 6111 අපදාන පාළි-2 6112 බුද්ධවංස පාළි 6113 චරියාපිටක පාළි 6114 ජාතක පාළි-1 6115 ජාතක පාළි-2 6116 මහානිද්දේස පාළි 6117 චූළනිද්දේස පාළි 6118 පටිසම්භිදාමග්ග පාළි 6119 නෙත්තිප්පකරණ පාළි 6120 මිලින්දපඤ්හ පාළි 6121 පේටකෝපදේස පාළි	6201 ඛුද්දකපාඨ අට්ඨකථා 6202 ධම්මපද අට්ඨකථා-1 6203 ධම්මපද අට්ඨකථා-2 6204 උදාන අට්ඨකථා 6205 ඉතිවුත්තක අට්ඨකථා 6206 සුත්තනිපාත අට්ඨකථා-1 6207 සුත්තනිපාත අට්ඨකථා-2 6208 විමානවත්ථු අට්ඨකථා 6209 පේතවත්ථු අට්ඨකථා 6210 ථේරගාථා අට්ඨකථා-1 6211 ථේරගාථා අට්ඨකථා-2 6212 ථේරීගාථා අට්ඨකථා 6213 අපදාන අට්ඨකථා-1 6214 අපදාන අට්ඨකථා-2 6215 බුද්ධවංස අට්ඨකථා 6216 චරියාපිටක අට්ඨකථා 6217 ජාතක අට්ඨකථා-1 6218 ජාතක අට්ඨකථා-2 6219 ජාතක අට්ඨකථා-3 6220 ජාතක අට්ඨකථා-4 6221 ජාතක අට්ඨකථා-5 6222 ජාතක අට්ඨකථා-6 6223 ජාතක අට්ඨකථා-7 6224 මහානිද්දේස අට්ඨකථා 6225 චූළනිද්දේස අට්ඨකථා 6226 පටිසම්භිදාමග්ග අට්ඨකථා-1 6227 පටිසම්භිදාමග්ග අට්ඨකථා-2 6228 නෙත්තිප්පකරණ අට්ඨකථා	6301 නෙත්තිප්පකරණ ටීකා 6302 නෙත්තිවිභාවිනී
7101 ධම්මසංගණී පාළි 7102 විභඞ්ග පාළි 7103 ධාතුකථා පාළි 7104 පුග්ගලපඤ්ඤත්ති පාළි 7105 කථාවත්ථු පාළි 7106 යමක පාළි-1 7107 යමක පාළි-2 7108 යමක පාළි-3 7109 පට්ඨාන පාළි-1 7110 පට්ඨාන පාළි-2 7111 පට්ඨාන පාළි-3 7112 පට්ඨාන පාළි-4 7113 පට්ඨාන පාළි-5	7201 ධම්මසංගණි අට්ඨකථා 7202 සම්මෝහවිනෝදනී අට්ඨකථා 7203 පඤ්චපකරණ අට්ඨකථා	7301 ධම්මසංගණී-මූලටීකා 7302 විභඞ්ග-මූලටීකා 7303 පඤ්චපකරණ-මූලටීකා 7304 ධම්මසංගණී-අනුටීකා 7305 පඤ්චපකරණ-අනුටීකා 7306 අභිධම්මාවතාරෝ-නාමරූපපරිච්ඡේදෝ 7307 අභිධම්මත්ථසංගහෝ 7308 අභිධම්මාවතාර-පුරාණටීකා 7309 අභිධම්මමාතිකාපාළි

Español
El Canon Pali	Los Comentarios	Los Subcomentarios	Otros
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

แบบไทย
บาลีแคน	ข้อคิดเห็น	คำอธิบายย่อย	อื่น
1101 ปาราชิกปาฬิ 1102 ปาจิตติยปาฬิ 1103 มหาวคฺคปาฬิ (วินัย) 1104 จูฬวคฺคปาฬิ 1105 ปริวารปาฬิ	1201 ปาราชิกกณฺฑอฏฺฐกถา-๑ 1202 ปาราชิกกณฺฑอฏฺฐกถา-๒ 1203 ปาจิตฺติยอฏฺฐกถา 1204 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (วินัย) 1205 จูฬวคฺคอฏฺฐกถา 1206 ปริวารอฏฺฐกถา	1301 สารตฺถทีปนีฏีกา-๑ 1302 สารตฺถทีปนีฏีกา-๒ 1303 สารตฺถทีปนีฏีกา-๓	1401 ทเวมาติกาปาฬิ 1402 วินยสํคหอฏฺฐกถา 1403 วชิรพุทฺธิฏีกา 1404 วิมติวิโนทนีฏีกา-๑ 1405 วิมติวิโนทนีฏีกา-๒ 1406 วินยาลงฺการฏีกา-๑ 1407 วินยาลงฺการฏีกา-๒ 1408 กงฺขาวิตรณีปุราณฏีกา 1409 วินยวินิจฉย-อุตฺตรวินิจฉย 1410 วินยวินิจฉยฏีกา-๑ 1411 วินยวินิจฉยฏีกา-๒ 1412 ปาจิตฺยาทิโยชนาปาฬิ 1413 ขุทฺทสิกฺขา-มูลสิกฺขา 8401 วิสุทฺธิมคฺค-๑ 8402 วิสุทฺธิมคฺค-๒ 8403 วิสุทฺธิมคฺค-มหาฏีกา-๑ 8404 วิสุทฺธิมคฺค-มหาฏีกา-๒ 8405 วิสุทฺธิมคฺค-นิทานกถา 8406 ทีฆนิกาย (ปุ-วิ) 8407 มชฺฌิมนิกาย (ปุ-วิ) 8408 สํยุตฺตนิกาย (ปุ-วิ) 8409 องฺคุตฺตรนิกาย (ปุ-วิ) 8410 วินยปิฎก (ปุ-วิ) 8411 อภิธมฺมปิฎก (ปุ-วิ) 8412 อฏฺฐกถา (ปุ-วิ) 8413 นิรุตฺติทีปนี 8414 ปรมตฺถทีปนี สงฺคหมหาฏีกาปาฐ 8415 อนุทีปนีปาฐ 8416 ปฎฺฐานุทฺเทสทีปนีปาฐ 8417 นมกฺการฏีกา 8418 มหาปณามปาฐ 8419 ลกฺขณาโต พุทฺธโถมนาคาถา 8420 สุตวทน 8421 กมลาญฺชลิ 8422 ชินาลงฺการ 8423 ปชฺชมธุ 8424 พุทฺธคุณคาถาวลี 8425 จูฬคนฺถวํส 8427 สาสนวํส 8426 มหาวํส 8429 โมคฺคลฺลานพฺยากรณํ 8428 กจฺจายนพฺยากรณํ 8430 สทฺทานีติปฺปกรณํ (ปทมาลา) 8431 สทฺทานีติปฺปกรณํ (ธาตุมาลา) 8432 ปทรูปสิทฺธิ 8433 โมคคฺลานปญฺจิกา 8434 ปโยคสิทฺธิปาฐ 8435 วุตฺโตทยปาฐ 8436 อภิธานปฺปทีปิกาปาฐ 8437 อภิธานปฺปทีปิกาฏีกา 8438 สุโพธาลงฺการปาฐ 8439 สุโพธาลงฺการฏีกา 8440 พาลาวตาร คณฺฐิปทตฺถวินิจฺฉยสาร 8446 กวิทปฺปณนีติ 8447 นีติมญฺชรี 8445 ธมฺมนีติ 8444 มหารหนีติ 8441 โลกนีติ 8442 สุตฺตนฺตนีติ 8443 สูรสฺสตินีติ 8450 จาณกฺยนีติ 8448 นรทกฺขทีปนี 8449 จตุราวรกฺขทีปนี 8451 รสวาหินี 8452 สีมวิโสธนีปาฐ 8453 เวสฺสนฺตรคีติ 8454 โมคฺคลฺลาน วุตฺติวิวรณปญฺจิกา 8455 ถูปวํส 8456 ทาฐาวํส 8457 ธาตุปาฐวิลาสินิยา 8458 ธาตุวํส 8459 หตฺถวนคัลลวิหารวํส 8460 ชนจริตย 8461 ชนวํสทีปํ 8462 เตลกฏาหคาถา 8463 มิลิทฏีกา 8464 ปทมญฺชรี 8465 ปทสาธนํ 8466 สทฺทพินฺทุปกรณํ 8467 กจฺจายนธาตุมญฺชุสา 8468 สามนฺตกูฏวณฺณนา
2101 สีลกฺขนฺธวคฺคปาฬิ 2102 มหาวคฺคปาฬิ (ทีฆ) 2103 ปาถิกวคฺคปาฬิ	2201 สีลกฺขนฺธวคฺคอฏฺฐกถา 2202 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (ทีฆ) 2203 ปาถิกวคฺคอฏฺฐกถา	2301 สีลกฺขนฺธวคฺคฏีกา 2302 มหาวคฺคฏีกา (ทีฆ) 2303 ปาถิกวคฺคฏีกา 2304 สีลกฺขนฺธวคฺค-อภินวฏีกา-๑ 2305 สีลกฺขนฺธวคฺค-อภินวฏีกา-๒
3101 มูลปณฺณาสปาฬิ 3102 มชฺฌิมปณฺณาสปาฬิ 3103 อุปริปณฺณาสปาฬิ	3201 มูลปณฺณาสอฏฺฐกถา-๑ 3202 มูลปณฺณาสอฏฺฐกถา-๒ 3203 มชฺฌิมปณฺณาสอฏฺฐกถา 3204 อุปริปณฺณาสอฏฺฐกถา	3301 มูลปณฺณาสฏีกา 3302 มชฺฌิมปณฺณาสฏีกา 3303 อุปริปณฺณาสฏีกา
4101 สคาถาวคฺคปาฬิ 4102 นิทานวคฺคปาฬิ 4103 ขนฺธวคฺคปาฬิ 4104 สฬายตนวคฺคปาฬิ 4105 มหาวคฺคปาฬิ (สํยุตฺต)	4201 สคาถาวคฺคอฏฺฐกถา 4202 นิทานวคฺคอฏฺฐกถา 4203 ขนฺธวคฺคอฏฺฐกถา 4204 สฬายตนวคฺคอฏฺฐกถา 4205 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (สํยุตฺต)	4301 สคาถาวคฺคฏีกา 4302 นิทานวคฺคฏีกา 4303 ขนฺธวคฺคฏีกา 4304 สฬายตนวคฺคฏีกา 4305 มหาวคฺคฏีกา (สํยุตฺต)
5101 เอกกนิปาตปาฬิ 5102 ทุกนิปาตปาฬิ 5103 ติกนิปาตปาฬิ 5104 จตุกฺกนิปาตปาฬิ 5105 ปญฺจกนิปาตปาฬิ 5106 ฉกฺกนิปาตปาฬิ 5107 สตฺตกนิปาตปาฬิ 5108 อฏฺฐกาทินิปาตปาฬิ 5109 นวกนิปาตปาฬิ 5110 ทสกนิปาตปาฬิ 5111 เอกาทสกนิปาตปาฬิ	5201 เอกกนิปาตอฏฺฐกถา 5202 ทุก-ติก-จตุกฺกนิปาตอฏฺฐกถา 5203 ปญฺจก-ฉกฺก-สตฺตกนิปาตอฏฺฐกถา 5204 อฏฺฐกาทินิปาตอฏฺฐกถา	5301 เอกกนิปาตฏีกา 5302 ทุก-ติก-จตุกฺกนิปาตฏีกา 5303 ปญฺจก-ฉกฺก-สตฺตกนิปาตฏีกา 5304 อฏฺฐกาทินิปาตฏีกา
6101 ขุทฺทกปาฐปาฬิ 6102 ธมฺมปทปาฬิ 6103 อุทานปาฬิ 6104 อิติวุตฺตกปาฬิ 6105 สุตฺตนิบาตปาฬิ 6106 วิมานวตฺถุปาฬิ 6107 เปตวตฺถุปาฬิ 6108 เถรคาถาปาฬิ 6109 เถรีคาถาปาฬิ 6110 อปทานปาฬิ-๑ 6111 อปทานปาฬิ-๒ 6112 พุทธวงฺสปาฬิ 6113 จริยาปิฏกปาฬิ 6114 ชาตกปาฬิ-๑ 6115 ชาตกปาฬิ-๒ 6116 มหานิทฺเทสปาฬิ 6117 จูฬนิทฺเทสปาฬิ 6118 ปฏิสมฺภิทามคฺคปาฬิ 6119 เนตฺติปฺปกฺรณปาฬิ 6120 มิลินฺทปญฺหาปาฬิ 6121 เปฏโกปเทสปาฬิ	6201 ขุทฺทกปาฐอฏฺฐกถา 6202 ธมฺมปทอฏฺฐกถา-๑ 6203 ธมฺมปทอฏฺฐกถา-๒ 6204 อุทานอฏฺฐกถา 6205 อิติวุตฺตกอฏฺฐกถา 6206 สุตฺตนิบาตอฏฺฐกถา-๑ 6207 สุตฺตนิบาตอฏฺฐกถา-๒ 6208 วิมานวตฺถุอฏฺฐกถา 6209 เปตวตฺถุอฏฺฐกถา 6210 เถรคาถาอฏฺฐกถา-๑ 6211 เถรคาถาอฏฺฐกถา-๒ 6212 เถรีคาถาอฏฺฐกถา 6213 อปทานอฏฺฐกถา-๑ 6214 อปทานอฏฺฐกถา-๒ 6215 พุทธวงฺสอฏฺฐกถา 6216 จริยาปิฏกอฏฺฐกถา 6217 ชาตกอฏฺฐกถา-๑ 6218 ชาตกอฏฺฐกถา-๒ 6219 ชาตกอฏฺฐกถา-๓ 6220 ชาตกอฏฺฐกถา-๔ 6221 ชาตกอฏฺฐกถา-๕ 6222 ชาตกอฏฺฐกถา-๖ 6223 ชาตกอฏฺฐกถา-๗ 6224 มหานิทฺเทสอฏฺฐกถา 6225 จูฬนิทฺเทสอฏฺฐกถา 6226 ปฏิสมฺภิทามคฺคอฏฺฐกถา-๑ 6227 ปฏิสมฺภิทามคฺคอฏฺฐกถา-๒ 6228 เนตฺติปฺปกฺรณอฏฺฐกถา	6301 เนตฺติปฺปกฺรณฏีกา 6302 เนตฺติวิภาวินี
7101 ธมฺมสงฺคณีปาฬิ 7102 วิภงฺคปาฬิ 7103 ธาตุกถาปาฬิ 7104 ปุคฺคลปญฺญตฺติปาฬิ 7105 กถาวตฺถุปาฬิ 7106 ยมกปาฬิ-๑ 7107 ยมกปาฬิ-๒ 7108 ยมกปาฬิ-๓ 7109 ปฎฺฐานปาฬิ-๑ 7110 ปฎฺฐานปาฬิ-๒ 7111 ปฎฺฐานปาฬิ-๓ 7112 ปฎฺฐานปาฬิ-๔ 7113 ปฎฺฐานปาฬิ-๕	7201 ธมฺมสงฺคณิอฏฺฐกถา 7202 สมฺโมหวินิทนีอฏฺฐกถา 7203 ปญฺจปกรณอฏฺฐกถา	7301 ธมฺมสงฺคณีมูลฏีกา 7302 วิภงฺคมูลฏีกา 7303 ปญฺจปกรณมูลฏีกา 7304 ธมฺมสงฺคณีอนุฏีกา 7305 ปญฺจปกรณอนุฏีกา 7306 อภิธมฺมาวตาโร-นามรูปปริจฺเฉโท 7307 อภิธมฺมตฺถสงฺคโห 7308 อภิธมฺมาวตาร-ปุราณฏีกา 7309 อภิธมฺมมาติกาปาฬิ

བོད་མི
པཱ་ལི་གསུང་རབ།	འགྲེལ་བཤད།	འགྲེལ་བཤད་ཕྲན།	གཞན།
1101 ཕ་ར་ཇི་ཀ་པཱ་ལི། 1102 པཱ་ཙི་ཏི་ཡ་པཱ་ལི། 1103 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (ཝི་ན་ཡ) 1104 ཙཱུ་ལ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 1105 པ་རི་ཝཱ་ར་པཱ་ལི།	1201 ཕ་ར་ཇི་ཀ་ཀཎྜ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 1202 ཕ་ར་ཇི་ཀ་ཀཎྜ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 1203 པཱ་ཙི་ཏི་ཡ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 1204 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (ཝི་ན་ཡ) 1205 ཙཱུ་ལ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 1206 པ་རི་ཝཱ་ར་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	1301 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1302 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1303 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༣	1401 དྭེ་མཱ་ཏི་ཀཱ་པཱ་ལི། 1402 ཝི་ན་ཡ་སངྒ་ཧ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 1403 ཝ་ཇི་ར་བུད་དྷི་ཊཱི་ཀཱ། 1404 ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1405 ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1406 ཝི་ན་ཡཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1407 ཝི་ན་ཡཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1408 ཀངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎཱི་པུ་རཱ་ཎ་ཊཱི་ཀཱ། 1409 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཨུ་ཏྟ་ར་ཝི་ནི་ཙ་ཡ། 1410 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1411 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1412 པཱ་ཙི་ཏྱཱ་དི་ཡོ་ཇ་ནཱ་པཱ་ལི། 1413 ཁུད་ད་སིཀྑཱ་མཱུ་ལ་སིཀྑཱ། 8401 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ-༡ 8402 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ-༢ 8403 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ-༡ 8404 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ-༢ 8405 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ། 8406 དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8407 མཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8408 སཾ་ཡུཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8409 ཨངྒུ་ཏྟ་ར་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8410 ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀ། (པུ་ཝི) 8411 ཨ་བྷི་དྷམྨ་པི་ཊ་ཀ། (པུ་ཝི) 8412 ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (པུ་ཝི) 8413 ནི་རུཏྟི་དཱི་པ་ནཱི། 8414 པ་ར་མཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་སངྒ་ཧ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ་པཱ་ཋ། 8415 ཨ་ནུ་དཱི་པ་ནཱི་པཱ་ཋ། 8416 པཊྛཱ་ནུདྡེ་ས་དཱི་པ་ནཱི་པཱ་ཋ། 8417 ན་མཀྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ། 8418 མ་ཧཱ་པ་ཎཱ་མ་པཱ་ཋ། 8419 ལཀྑ་ཎཱ་ཏོ་བུདྡྷ་ཐོ་མ་ནཱ་གཱ་ཐཱ། 8420 སུ་ཏ་ཝནྡ་ནཱ། 8421 ཀ་མ་ལཱཉྫ་ལི། 8422 ཇི་ནཱ་ལངྐཱ་ར། 8423 པཛྫ་མ་དྷུ། 8424 བུདྡྷ་གུ་ཎ་གཱ་ཐཱ་ཝ་ལཱི། 8425 ཙཱུ་ལ་གནྠ་ཝཾ་ས། 8427 སཱ་ས་ན་ཝཾ་ས། 8426 མ་ཧཱ་ཝཾ་ས། 8429 མོགྒ་ལླཱ་ན་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ། 8428 ཀཙྩཱ་ཡ་ན་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ། 8430 སདྡ་ནཱི་ཏི་པྤ་ཀ་ར་ཎཾ། (པ་ད་མཱ་ལཱ) 8431 སདྡ་ནཱི་ཏི་པྤ་ཀ་ར་ཎཾ། (དྷཱ་ཏུ་མཱ་ལཱ) 8432 པ་ད་རཱུ་པ་སིད་དྷི། 8433 མོ་ག་ལླཱ་ན་པཉྩ་ཀཱ། 8434 པ་ཡོ་ག་སིད་དྷི་པཱ་ཋ། 8435 བུཏྟོ་ད་ཡ་པཱ་ཋ། 8436 ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་པྤ་དཱི་པི་ཀཱ་པཱ་ཋ། 8437 ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་པྤ་དཱི་པི་ཀཱ་ཊཱི་ཀཱ། 8438 སུ་བོ་དྷཱ་ལངྐཱ་ར་པཱ་ཋ། 8439 སུ་བོ་དྷཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ། 8440 བཱ་ལཱ་ཝ་ཏཱ་ར་གཎྛི་པ་དཏྠ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་སཱ་ར། 8446 ཀ་ཝི་དཔྤ་ཎ་ནཱི་ཏི། 8447 ནཱི་ཏི་མཉྫ་རཱི། 8445 དྷམྨ་ནཱི་ཏི། 8444 མ་ཧཱ་ར་ཧ་ནཱི་ཏི། 8441 ལོ་ཀ་ནཱི་ཏི། 8442 སུཏྟནྟ་ནཱ་ཏི། 8443 སཱུ་རསྶ་ཏི་ནཱི་ཏི། 8450 ཙཱ་ཎཀྱ་ནཱི་ཏི། 8448 ན་ར་དཀྑ་དཱི་པ་ནཱི། 8449 ཙ་ཏུ་རཱ་རཀྑ་དཱི་པ་ནཱི། 8451 ར་ས་ཝཱ་ཧི་ནཱི། 8452 སཱི་མ་ཝི་སོ་ད་ནཱི་པཱ་ཋ། 8453 ཝེསྶནྟ་ར་གཱི་ཏི། 8454 མོགྒ་ལླཱ་ན་བུཏྟི་ཝི་ཝ་ར་ཎ་པཉྩ་ཀཱ། 8455 ཐཱུ་པ་ཝཾ་ས། 8456 དཱ་ཊྷཱ་ཝཾ་ས། 8457 དྷཱ་ཏུ་པཱ་ཋ་ཝི་ལཱ་སི་ནི་ཡཱ། 8458 དྷཱ་ཏུ་ཝཾ་ས། 8459 ཧཏྠ་ཝ་ན་གལླ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝཾ་ས། 8460 ཇི་ན་ཙ་རི་ཏ་ཡ། 8461 ཇི་ན་ཝཾ་ས་དཱི་པཾ། 8462 ཏེ་ལ་ཀ་ཊཱ་ཧ་གཱ་ཐཱ། 8463 མི་ལི་ད་ཊཱི་ཀཱ། 8464 པ་ད་མཉྫ་རཱི། 8465 པ་ད་སཱ་ད་ནཾ། 8466 སདྡ་བིནྡུ་པ་ཀ་ར་ཎཾ། 8467 ཀཙྩཱ་ཡ་ན་དྷཱ་ཏུ་མཉྫུ་སཱ། 8468 སཱ་མནྟ་ཀཱུ་ཊ་ཝཎྞ་ནཱ།
2101 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 2102 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (དཱི་གྷ) 2103 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་པཱ་ལི།	2201 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 2202 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (དཱི་གྷ) 2203 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	2301 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 2302 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། (དཱི་གྷ) 2303 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 2304 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨ་བྷི་ན་ཝ་ཊཱི་ཀཱ-༡ 2305 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨ་བྷི་ན་ཝ་ཊཱི་ཀཱ-༢
3101 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི། 3102 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི། 3103 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི།	3201 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 3202 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 3203 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 3204 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	3301 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ། 3302 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ། 3303 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ།
4101 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4102 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4103 ཁནྡྷ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4104 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4105 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (སཾ་ཡུཏྟ)	4201 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4202 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4203 ཁནྡྷ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4204 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4205 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (སཾ་ཡུཏྟ)	4301 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4302 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4303 ཁནྡྷ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4304 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4305 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། (སཾ་ཡུཏྟ)
5101 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5102 དུ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5103 ཏི་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5104 ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5105 པཉྩ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5106 ཆཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5107 སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5108 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5109 ན་ཝ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5110 ད་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5111 ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི།	5201 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 5202 དུ་ཀ་ཏི་ཀ་ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 5203 པཉྩ་ཀ་ཆཀྐ་སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 5204 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	5301 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ། 5302 དུ་ཀ་ཏི་ཀ་ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ། 5303 པཉྩ་ཀ་ཆཀྐ་སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ། 5304 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ།
6101 ཁུད་ད་ཀ་པཱ་ཋ་པཱ་ལི། 6102 དྷམྨ་པ་ད་པཱ་ལི། 6103 ཨུ་དཱ་ན་པཱ་ལི། 6104 ཨི་ཏི་ཝུཏྟ་ཀ་པཱ་ལི། 6105 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 6106 ཝི་མཱ་ན་ཝཏྠུ་པཱ་ལི། 6107 པེ་ཏ་ཝཏྠུ་པཱ་ལི། 6108 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་པཱ་ལི། 6109 ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་པཱ་ལི། 6110 ཨ་པ་དཱ་ན་པཱ་ལི-༡ 6111 ཨ་པ་དཱ་ན་པཱ་ལི-༢ 6112 བུདྡྷ་ཝཾ་ས་པཱ་ལི། 6113 ཙ་རི་ཡཱ་པི་ཊ་ཀ་པཱ་ལི། 6114 ཛཱ་ཏ་ཀ་པཱ་ལི-༡ 6115 ཛཱ་ཏ་ཀ་པཱ་ལི-༢ 6116 མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་ས་པཱ་ལི། 6117 ཙཱུ་ལ་ནི་དྡེ་ས་པཱ་ལི། 6118 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་པཱ་ལི། 6119 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་པཱ་ལི། 6120 མི་ལིནྡ་པཉྷ་པཱ་ལི། 6121 པེ་ཊ་ཀོ་པ་དེ་ས་པཱ་ལི།	6201 ཁུད་ད་ཀ་པཱ་ཋ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6202 དྷམྨ་པ་ད་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6203 དྷམྨ་པ་ད་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6204 ཨུ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6205 ཨི་ཏི་ཝུཏྟ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6206 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6207 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6208 ཝི་མཱ་ན་ཝཏྠུ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6209 པེ་ཏ་ཝཏྠུ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6210 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6211 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6212 ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6213 ཨ་པ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6214 ཨ་པ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6215 བུདྡྷ་ཝཾ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6216 ཙ་རི་ཡཱ་པི་ཊ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6217 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6218 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6219 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༣ 6220 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༤ 6221 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༥ 6222 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༦ 6223 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༧ 6224 མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6225 ཙཱུ་ལ་ནི་དྡེ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6226 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6227 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6228 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	6301 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་ཊཱི་ཀཱ། 6302 ནེཏྟི་ཝི་བྷཱི་ནཱི།
7101 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་པཱ་ལི། 7102 ཝི་བྷངྒ་པཱ་ལི། 7103 དྷཱ་ཏུ་ཀ་ཐཱ་པཱ་ལི། 7104 པུགྒ་ལ་པཉྙཏྟི་པཱ་ལི། 7105 ཀ་ཐཱ་ཝཏྠུ་པཱ་ལི། 7106 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༡ 7107 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༢ 7108 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༣ 7109 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༡ 7110 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༢ 7111 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༣ 7112 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༤ 7113 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༥	7201 དྷམྨ་སངྒ་ཎི་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 7202 སམྨོ་ཧ་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 7203 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	7301 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ། 7302 ཝི་བྷངྒ་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ། 7303 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ། 7304 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་ཨ་ནུ་ཊཱི་ཀཱ། 7305 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཨ་ནུ་ཊཱི་ཀཱ། 7306 ཨ་བྷི་དྷམྨཱ་ཝ་ཏཱ་རོ་ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་ཙྪེ་དོ། 7307 ཨ་བྷི་དྷམྨཏྠ་སངྒ་ཧོ། 7308 ཨ་བྷི་དྷམྨཱ་ཝ་ཏཱ་ར་པུ་རཱ་ཎ་ཊཱི་ཀཱ། 7309 ཨ་བྷི་དྷམྨ་མཱ་ཏི་ཀཱ་པཱ་ལི།

Tiếng Việt
Kinh điển Pali	Chú giải	Phụ chú giải	Khác
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Tạng Luật) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Chú Giải Pārājikakaṇḍa - 1 1202 Chú Giải Pārājikakaṇḍa - 2 1203 Chú Giải Pācittiya 1204 Chú Giải Mahāvagga (Tạng Luật) 1205 Chú Giải Cūḷavagga 1206 Chú Giải Parivāra	1301 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 1 1302 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 2 1303 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Chú Giải Vinayasaṅgaha 1403 Phụ Chú Giải Vajirabuddhi 1404 Phụ Chú Giải Vimativinodanī - 1 1405 Phụ Chú Giải Vimativinodanī - 2 1406 Phụ Chú Giải Vinayālaṅkāra - 1 1407 Phụ Chú Giải Vinayālaṅkāra - 2 1408 Phụ Chú Giải Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Phụ Chú Giải Vinayavinicchaya - 1 1411 Phụ Chú Giải Vinayavinicchaya - 2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Thanh Tịnh Đạo - 1 8402 Thanh Tịnh Đạo - 2 8403 Đại Phụ Chú Giải Thanh Tịnh Đạo - 1 8404 Đại Phụ Chú Giải Thanh Tịnh Đạo - 2 8405 Lời Tựa Thanh Tịnh Đạo 8406 Trường Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8407 Trung Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8408 Tương Ưng Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8409 Tăng Chi Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8410 Tạng Luật (Vấn Đáp) 8411 Tạng Vi Diệu Pháp (Vấn Đáp) 8412 Chú Giải (Vấn Đáp) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Phụ Chú Giải Namakkāra 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Phụ Chú Giải Abhidhānappadīpikā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Phụ Chú Giải Subodhālaṅkāra 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8444 Mahārahanīti 8445 Dhammanīti 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8450 Cāṇakyanīti 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Phụ Chú Giải Milinda 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Trường Bộ) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Chú Giải Sīlakkhandhavagga 2202 Chú Giải Mahāvagga (Trường Bộ) 2203 Chú Giải Pāthikavagga	2301 Phụ Chú Giải Sīlakkhandhavagga 2302 Phụ Chú Giải Mahāvagga (Trường Bộ) 2303 Phụ Chú Giải Pāthikavagga 2304 Phụ Chú Giải Mới Sīlakkhandhavagga - 1 2305 Phụ Chú Giải Mới Sīlakkhandhavagga - 2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Chú Giải Mūlapaṇṇāsa - 1 3202 Chú Giải Mūlapaṇṇāsa - 2 3203 Chú Giải Majjhimapaṇṇāsa 3204 Chú Giải Uparipaṇṇāsa	3301 Phụ Chú Giải Mūlapaṇṇāsa 3302 Phụ Chú Giải Majjhimapaṇṇāsa 3303 Phụ Chú Giải Uparipaṇṇāsa
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Tương Ưng Bộ)	4201 Chú Giải Sagāthāvagga 4202 Chú Giải Nidānavagga 4203 Chú Giải Khandhavagga 4204 Chú Giải Saḷāyatanavagga 4205 Chú Giải Mahāvagga (Tương Ưng Bộ)	4301 Phụ Chú Giải Sagāthāvagga 4302 Phụ Chú Giải Nidānavagga 4303 Phụ Chú Giải Khandhavagga 4304 Phụ Chú Giải Saḷāyatanavagga 4305 Phụ Chú Giải Mahāvagga (Tương Ưng Bộ)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Chú Giải Ekakanipāta 5202 Chú Giải Duka-tika-catukkanipāta 5203 Chú Giải Pañcaka-chakka-sattakanipāta 5204 Chú Giải Aṭṭhakādinipāta	5301 Phụ Chú Giải Ekakanipāta 5302 Phụ Chú Giải Duka-tika-catukkanipāta 5303 Phụ Chú Giải Pañcaka-chakka-sattakanipāta 5304 Phụ Chú Giải Aṭṭhakādinipāta
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi - 1 6111 Apadāna Pāḷi - 2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi - 1 6115 Jātaka Pāḷi - 2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Chú Giải Khuddakapāṭha 6202 Chú Giải Dhammapada - 1 6203 Chú Giải Dhammapada - 2 6204 Chú Giải Udāna 6205 Chú Giải Itivuttaka 6206 Chú Giải Suttanipāta - 1 6207 Chú Giải Suttanipāta - 2 6208 Chú Giải Vimānavatthu 6209 Chú Giải Petavatthu 6210 Chú Giải Theragāthā - 1 6211 Chú Giải Theragāthā - 2 6212 Chú Giải Therīgāthā 6213 Chú Giải Apadāna - 1 6214 Chú Giải Apadāna - 2 6215 Chú Giải Buddhavaṃsa 6216 Chú Giải Cariyāpiṭaka 6217 Chú Giải Jātaka - 1 6218 Chú Giải Jātaka - 2 6219 Chú Giải Jātaka - 3 6220 Chú Giải Jātaka - 4 6221 Chú Giải Jātaka - 5 6222 Chú Giải Jātaka - 6 6223 Chú Giải Jātaka - 7 6224 Chú Giải Mahāniddesa 6225 Chú Giải Cūḷaniddesa 6226 Chú Giải Paṭisambhidāmagga - 1 6227 Chú Giải Paṭisambhidāmagga - 2 6228 Chú Giải Nettippakaraṇa	6301 Phụ Chú Giải Nettippakaraṇa 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi - 1 7107 Yamaka Pāḷi - 2 7108 Yamaka Pāḷi - 3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi - 1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi - 2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi - 3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi - 4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi - 5	7201 Chú Giải Dhammasaṅgaṇi 7202 Chú Giải Sammohavinodanī 7203 Chú Giải Pañcapakaraṇa	7301 Phụ Chú Giải Gốc Dhammasaṅgaṇī 7302 Phụ Chú Giải Gốc Vibhaṅga 7303 Phụ Chú Giải Gốc Pañcapakaraṇa 7304 Phụ Chú Giải Tiếp Theo Dhammasaṅgaṇī 7305 Phụ Chú Giải Tiếp Theo Pañcapakaraṇa 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Phụ Chú Giải Cổ Điển Abhidhammāvatāra 7309 Abhidhammamātikāpāḷi