නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස

礼敬彼世尊、阿罗汉、正自觉者

සංයුත්තනිකායො

相应部

සළායතනවග්ගො

六处品

1. සළායතනසංයුත්තං

1. 六处相应

1. අනිච්චවග්ගො

1. 无常品

1. අජ්ඣත්තානිච්චසුත්තං

1. 内无常经

1. එවං [Pg.236] මෙ සුතං. එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘භික්ඛවො’’ති. ‘‘භදන්තෙ’’ති තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

1. 如是我闻。一时，世尊住舍卫城(Sāvatthī)祇陀林(Jetavana)给孤独(Anāthapiṇḍika)园。那时，世尊告诸比丘：“诸比丘！”“尊者！”那些比丘回答世尊。世尊说了这番话：

‘‘චක්ඛුං, භික්ඛවෙ, අනිච්චං. යදනිච්චං තං දුක්ඛං; යං දුක්ඛං තදනත්තා. යදනත්තා තං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. සොතං අනිච්චං. යදනිච්චං…පෙ… ඝානං අනිච්චං. යදනිච්චං…පෙ… ජිව්හා අනිච්චා. යදනිච්චං තං දුක්ඛං; යං දුක්ඛං තදනත්තා. යදනත්තා තං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. කායො අනිච්චො. යදනිච්චං…පෙ… මනො අනිච්චො. යදනිච්චං තං දුක්ඛං; යං දුක්ඛං තදනත්තා. යදනත්තා තං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො චක්ඛුස්මිම්පි නිබ්බින්දති, සොතස්මිම්පි නිබ්බින්දති, ඝානස්මිම්පි නිබ්බින්දති, ජිව්හායපි නිබ්බින්දති, කායස්මිම්පි නිබ්බින්දති[Pg.237], මනස්මිම්පි නිබ්බින්දති. නිබ්බින්දං විරජ්ජති; විරාගා විමුච්චති; විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං හොති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාතී’’ති. පඨමං.

“诸比丘，眼是无常的。凡是无常的，即是苦；凡是苦的，即是无我。凡是无我的，对此应当以正慧如实观：‘此非我所，此非我，此非我之我。’耳是无常的……鼻是无常的……舌是无常的。凡是无常的，即是苦；凡是苦的，即是无我。凡是无我的，对此应当以正慧如实观：‘此非我所，此非我，此非我之我。’身是无常的……意是无常的。凡是无常的，即是苦；凡是苦的，即是无我。凡是无我的，对此应当以正慧如实观：‘此非我所，此非我，此非我之我。’诸比丘，如是观之有闻圣弟子，于眼厌离，于耳厌离，于鼻厌离，于舌厌离，于身厌离，于意厌离。因厌离而离染，因离染而解脱，于解脱中，生起‘我已解脱’之智。他了知：‘我生已尽，梵行已立，所作已办，不受后有。’”第一。

2. අජ්ඣත්තදුක්ඛසුත්තං

2. 内苦经

2. ‘‘චක්ඛුං, භික්ඛවෙ, දුක්ඛං. යං දුක්ඛං තදනත්තා; යදනත්තා තං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. සොතං දුක්ඛං…පෙ… ඝානං දුක්ඛං… ජිව්හා දුක්ඛා… කායො දුක්ඛො… මනො දුක්ඛො. යං දුක්ඛං තදනත්තා; යදනත්තා තං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති. දුතියං.

2. “诸比丘，眼是苦。凡是苦的，即是无我；凡是无我的，应当以正慧如实地观察：‘此非我所，我非此，此非我之我。’耳是苦……乃至……鼻是苦……舌是苦……身是苦……意是苦。凡是苦的，即是无我；凡是无我的，应当以正慧如实地观察：‘此非我所，我非此，此非我之我。’如是观者……乃至……他了知：‘……于此轮回状态，再无后有。’”第二经。

3. අජ්ඣත්තානත්තසුත්තං

3. 内无我经

3. ‘‘චක්ඛුං, භික්ඛවෙ, අනත්තා. යදනත්තා තං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. සොතං අනත්තා…පෙ… ඝානං අනත්තා… ජිව්හා අනත්තා… කායො අනත්තා… මනො අනත්තා. යදනත්තා තං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති. තතියං.

3. “诸比丘，眼是无我。凡是无我的，应当以正慧如实地观察：‘此非我所，我非此，此非我之我。’耳是无我……乃至……鼻是无我……舌是无我……身是无我……意是无我。凡是无我的，应当以正慧如实地观察：‘此非我所，我非此，此非我之我。’如是观者……乃至……他了知：‘……于此轮回状态，再无后有。’”第三经。

4. බාහිරානිච්චසුත්තං

4. 外无常经

4. ‘‘රූපා, භික්ඛවෙ, අනිච්චා. යදනිච්චං තං දුක්ඛං; යං දුක්ඛං තදනත්තා. යදනත්තා තං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. සද්දා… ගන්ධා… රසා… ඵොට්ඨබ්බා… ධම්මා අනිච්චා. යදනිච්චං තං දුක්ඛං; යං දුක්ඛං තදනත්තා. යදනත්තා තං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො රූපෙසුපි නිබ්බින්දති, සද්දෙසුපි නිබ්බින්දති, ගන්ධෙසුපි නිබ්බින්දති, රසෙසුපි නිබ්බින්දති, ඵොට්ඨබ්බෙසුපි නිබ්බින්දති, ධම්මෙසුපි නිබ්බින්දති. නිබ්බින්දං විරජ්ජති; විරාගා විමුච්චති; විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං හොති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාතී’’ති. චතුත්ථං.

4. “诸比丘，色是无常。凡无常者，即是苦；凡是苦者，即是无我。凡无我者，应以正慧如实见：‘此非我所，此非是我，此非我之我。’声……香……味……触……法是无常。凡无常者，即是苦；凡是苦者，即是无我。凡无我者，应以正慧如实见：‘此非我所，此非是我，此非我之我。’诸比丘，如是见的多闻圣弟子，于色亦厌离，于声亦厌离，于香亦厌离，于味亦厌离，于触亦厌离，于法亦厌离。厌离而离贪；因离贪而解脱；于解脱时，生起‘我已解脱’之智。他了知：‘生已尽，梵行已立，所作已办，为此，无有后作。’”第四。

5. බාහිරදුක්ඛසුත්තං

5. 外苦经

5. ‘‘රූපා[Pg.238], භික්ඛවෙ, දුක්ඛා. යං දුක්ඛං තදනත්තා; යදනත්තා තං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. සද්දා… ගන්ධා… රසා… ඵොට්ඨබ්බා… ධම්මා දුක්ඛා. යං දුක්ඛං තදනත්තා. යදනත්තා තං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති. පඤ්චමං.

5. “诸比丘，色是苦。凡是苦者，即是无我；凡无我者，应以正慧如实见：‘此非我所，此非是我，此非我之我。’声……香……味……触……法是苦。凡是苦者，即是无我；凡无我者，应以正慧如实见：‘此非我所，此非是我，此非我之我。’如是见……乃至……他了知：‘……为此，无有后作。’”第五。

6. බාහිරානත්තසුත්තං

6. 外无我经

6. ‘‘රූපා, භික්ඛවෙ, අනත්තා. යදනත්තා තං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. සද්දා… ගන්ධා… රසා… ඵොට්ඨබ්බා… ධම්මා අනත්තා. යදනත්තා තං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති. ඡට්ඨං.

6. “诸比丘，色是无我。凡无我者，应以正慧如实见：‘此非我所，此非是我，此非我之我。’声……香……味……触……法是无我。凡无我者，应以正慧如实见：‘此非我所，此非是我，此非我之我。’如是见……乃至……他了知：‘……为此，无有后作。’”第六。

7. අජ්ඣත්තානිච්චාතීතානාගතසුත්තං

7. 内无常过去未来经

7. ‘‘චක්ඛුං, භික්ඛවෙ, අනිච්චං අතීතානාගතං; කො පන වාදො පච්චුප්පන්නස්ස! එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො අතීතස්මිං චක්ඛුස්මිං අනපෙක්ඛො හොති; අනාගතං චක්ඛුං නාභිනන්දති; පච්චුප්පන්නස්ස චක්ඛුස්ස නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන්නො හොති. සොතං අනිච්චං… ඝානං අනිච්චං… ජිව්හා අනිච්චා අතීතානාගතා; කො පන වාදො පච්චුප්පන්නාය! එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො අතීතාය ජිව්හාය අනපෙක්ඛො හොති; අනාගතං ජිව්හං නාභිනන්දති; පච්චුප්පන්නාය ජිව්හාය නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන්නො හොති. කායො අනිච්චො…පෙ… මනො අනිච්චො අතීතානාගතො; කො පන වාදො පච්චුප්පන්නස්ස! එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො අතීතස්මිං මනස්මිං අනපෙක්ඛො හොති; අනාගතං මනං නාභිනන්දති; පච්චුප්පන්නස්ස මනස්ස නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන්නො හොතී’’ති. සත්තමං.

7. “诸比丘，过去与未来的眼是无常的，更何况是现在的呢！诸比丘，如是见的多闻圣弟子，对过去的眼无所顾恋；不欣喜于未来的眼；为现在眼的厌离、离贪、灭尽而行道。耳是无常的……鼻是无常的……过去与未来的舌是无常的，更何况是现在的呢！诸比丘，如是见的多闻圣弟子，对过去的舌无所顾恋；不欣喜于未来的舌；为现在舌的厌离、离贪、灭尽而行道。身是无常的……意是无常的，是过去与未来的，更何况是现在的呢！诸比丘，如是见的多闻圣弟子，对过去的意无所顾恋；不欣喜于未来的意；为现在意的厌离、离贪、灭尽而行道。”第七。

8. අජ්ඣත්තදුක්ඛාතීතානාගතසුත්තං

8. 内苦过去未来经

8. ‘‘චක්ඛුං[Pg.239], භික්ඛවෙ, දුක්ඛං අතීතානාගතං; කො පන වාදො පච්චුප්පන්නස්ස! එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො අතීතස්මිං චක්ඛුස්මිං අනපෙක්ඛො හොති; අනාගතං චක්ඛුං නාභිනන්දති; පච්චුප්පන්නස්ස චක්ඛුස්ස නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන්නො හොති. සොතං දුක්ඛං…පෙ… ඝානං දුක්ඛං…පෙ… ජිව්හා දුක්ඛා අතීතානාගතා; කො පන වාදො පච්චුප්පන්නාය! එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො අතීතාය ජිව්හාය අනපෙක්ඛො හොති; අනාගතං ජිව්හං නාභිනන්දති; පච්චුප්පන්නාය ජිව්හාය නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන්නො හොති. කායො දුක්ඛො…පෙ… මනො දුක්ඛො අතීතානාගතො; කො පන වාදො පච්චුප්පන්නස්ස! එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො අතීතස්මිං මනස්මිං අනපෙක්ඛො හොති; අනාගතං මනං නාභිනන්දති; පච්චුප්පන්නස්ස මනස්ස නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන්නො හොතී’’ති. අට්ඨමං.

8. “诸比丘，过去、未来的眼是苦，何况是现在的呢！诸比丘，如是见的有闻圣弟子对过去的眼无所顾念，不喜乐未来的眼，为对现在的眼厌离、离贪、灭尽而行道。耳是苦……乃至……鼻是苦……乃至……过去、未来的舌是苦，何况是现在的呢！诸比丘，如是见的有闻圣弟子对过去的舌无所顾念，不喜乐未来的舌，为对现在的舌厌离、离贪、灭尽而行道。身是苦……乃至……过去、未来的意是苦，何况是现在的呢！诸比丘，如是见的有闻圣弟子对过去的意无所顾念，不喜乐未来的意，为对现在的意厌离、离贪、灭尽而行道。”第八。

9. අජ්ඣත්තානත්තාතීතානාගතසුත්තං

9. 内无我过去未来经

9. ‘‘චක්ඛුං, භික්ඛවෙ, අනත්තා අතීතානාගතං; කො පන වාදො පච්චුප්පන්නස්ස! එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො අතීතස්මිං චක්ඛුස්මිං අනපෙක්ඛො හොති; අනාගතං චක්ඛුං නාභිනන්දති; පච්චුප්පන්නස්ස චක්ඛුස්ස නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන්නො හොති. සොතං අනත්තා…පෙ… ඝානං අනත්තා…පෙ… ජිව්හා අනත්තා අතීතානාගතා; කො පන වාදො පච්චුප්පන්නාය! එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො අතීතාය ජිව්හාය අනපෙක්ඛො හොති; අනාගතං ජිව්හං නාභිනන්දති; පච්චුප්පන්නාය ජිව්හාය නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන්නො හොති. කායො අනත්තා…පෙ… මනො අනත්තා අතීතානාගතො; කො පන වාදො පච්චුප්පන්නස්ස! එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො අතීතස්මිං මනස්මිං අනපෙක්ඛො හොති; අනාගතං මනං නාභිනන්දති; පච්චුප්පන්නස්ස මනස්ස නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන්නො හොතී’’ති. නවමං.

9. “诸比丘，过去、未来的眼是无我，更何况是现在的呢！诸比丘，如是见的多闻圣弟子，对过去的眼不顾念，不欣喜未来的眼，为对现在的眼厌离、离贪、灭尽而行道。耳是无我……乃至……鼻是无我……乃至……过去、未来的舌是无我，更何况是现在的呢！诸比丘，如是见的多闻圣弟子，对过去的舌不顾念，不欣喜未来的舌，为对现在的舌厌离、离贪、灭尽而行道。身是无我……乃至……过去、未来的意是无我，更何况是现在的呢！诸比丘，如是见的多闻圣弟子，对过去的意不顾念，不欣喜未来的意，为对现在的意厌离、离贪、灭尽而行道。”第九。

10. බාහිරානිච්චාතීතානාගතසුත්තං

10. 外无常过去未来经

10. ‘‘රූපා, භික්ඛවෙ, අනිච්චා අතීතානාගතා; කො පන වාදො පච්චුප්පන්නානං! එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො අතීතෙසු රූපෙසු [Pg.240] අනපෙක්ඛො හොති; අනාගතෙ රූපෙ නාභිනන්දති; පච්චුප්පන්නානං රූපානං නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන්නො හොති. සද්දා… ගන්ධා… රසා… ඵොට්ඨබ්බා… ධම්මා අනිච්චා අතීතානාගතා; කො පන වාදො පච්චුප්පන්නානං! එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො අතීතෙසු ධම්මෙසු අනපෙක්ඛො හොති; අනාගතෙ ධම්මෙ නාභිනන්දති; පච්චුප්පන්නානං ධම්මානං නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන්නො හොතී’’ති. දසමං.

10. “诸比丘，过去、未来的色是无常，更何况是现在的呢！诸比丘，如是见的多闻圣弟子，对过去的色不顾念，不欣喜未来的色，为对现在的色厌离、离贪、灭尽而行道。声音……气味……味道……所触……过去、未来的法是无常，更何况是现在的呢！诸比丘，如是见的多闻圣弟子，对过去的法不顾念，不欣喜未来的法，为对现在的法厌离、离贪、灭尽而行道。”第十。

11. බාහිරදුක්ඛාතීතානාගතසුත්තං

11. 外苦过去未来经

11. ‘‘රූපා, භික්ඛවෙ, දුක්ඛා අතීතානාගතා; කො පන වාදො පච්චුප්පන්නානං! එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො අතීතෙසු රූපෙසු අනපෙක්ඛො හොති; අනාගතෙ රූපෙ නාභිනන්දති; පච්චුප්පන්නානං රූපානං නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන්නො හොතී’’ති…පෙ. …. එකාදසමං.

11. “比丘们，过去、未来的色是苦，更何况是现在呢！比丘们，如是见的有闻圣弟子，对过去的色无所顾念，不欣喜于未来的色，为对现在的色厌离、离贪、灭尽而行道。”……第十一。

12. බාහිරානත්තාතීතානාගතසුත්තං

12. 外无我过去未来经

12. ‘‘රූපා, භික්ඛවෙ, අනත්තා අතීතානාගතා; කො පන වාදො පච්චුප්පන්නානං! එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො අතීතෙසු රූපෙසු අනපෙක්ඛො හොති; අනාගතෙ රූපෙ නාභිනන්දති; පච්චුප්පන්නානං රූපානං නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන්නො හොති. සද්දා… ගන්ධා… රසා… ඵොට්ඨබ්බා… ධම්මා අනත්තා අතීතානාගතා; කො පන වාදො පච්චුප්පන්නානං! එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො අතීතෙසු ධම්මෙසු අනපෙක්ඛො හොති; අනාගතෙ ධම්මෙ නාභිනන්දති; පච්චුප්පන්නානං ධම්මානං නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන්නො හොතී’’ති. ද්වාදසමං.

12. “比丘们，过去、未来的色是无我，更何况是现在呢！比丘们，如是见的有闻圣弟子，对过去的色无所顾念，不欣喜于未来的色，为对现在的色厌离、离贪、灭尽而行道。声音……香……味……所触……过去、未来的法是无我，更何况是现在呢！比丘们，如是见的有闻圣弟子，对过去的法无所顾念，不欣喜于未来的法，为对现在的法厌离、离贪、灭尽而行道。”第十二。

අනිච්චවග්ගො පඨමො.

无常品第一

තස්සුද්දානං –

此品摄颂：

අනිච්චං දුක්ඛං අනත්තා ච, තයො අජ්ඣත්තබාහිරා;

යදනිච්චෙන තයො වුත්තා, තෙ තෙ අජ්ඣත්තබාහිරාති.

无常、苦与无我，三经皆分内外；以“凡无常者”说三经，彼等亦分内外。

2. යමකවග්ගො

2. 双品

1. පඨමපුබ්බෙසම්බොධසුත්තං

1. 正觉前经第一

13. සාවත්ථිනිදානං[Pg.241]. ‘‘පුබ්බෙව මෙ, භික්ඛවෙ, සම්බොධා අනභිසම්බුද්ධස්ස බොධිසත්තස්සෙව සතො එතදහොසි – ‘කො නු ඛො චක්ඛුස්ස අස්සාදො, කො ආදීනවො, කිං නිස්සරණං? කො සොතස්ස…පෙ… කො ඝානස්ස… කො ජිව්හාය… කො කායස්ස… කො මනස්ස අස්සාදො, කො ආදීනවො, කිං නිස්සරණ’න්ති? තස්ස මය්හං, භික්ඛවෙ, එතදහොසි – ‘යං ඛො චක්ඛුං පටිච්ච උප්පජ්ජති සුඛං සොමනස්සං, අයං චක්ඛුස්ස අස්සාදො. යං චක්ඛුං අනිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, අයං චක්ඛුස්ස ආදීනවො. යො චක්ඛුස්මිං ඡන්දරාගවිනයො ඡන්දරාගප්පහානං, ඉදං චක්ඛුස්ස නිස්සරණං. යං සොතං…පෙ… යං ඝානං…පෙ… යං ජිව්හං පටිච්ච උප්පජ්ජති සුඛං සොමනස්සං, අයං ජිව්හාය අස්සාදො. යං ජිව්හා අනිච්චා දුක්ඛා විපරිණාමධම්මා, අයං ජිව්හාය ආදීනවො. යො ජිව්හාය ඡන්දරාගවිනයො ඡන්දරාගප්පහානං, ඉදං ජිව්හාය නිස්සරණං. යං කායං…පෙ… යං මනං පටිච්ච උප්පජ්ජති සුඛං සොමනස්සං, අයං මනස්ස අස්සාදො. යං මනො අනිච්චො දුක්ඛො විපරිණාමධම්මො, අයං මනස්ස ආදීනවො. යො මනස්මිං ඡන්දරාගවිනයො ඡන්දරාගප්පහානං, ඉදං මනස්ස නිස්සරණ’’’න්ති.

13. 舍卫城因缘。“诸比丘，往昔我尚未证得正等觉，还是菩萨时，曾有此念：‘眼有何乐味，有何过患，有何出离？耳……鼻……舌……身……意有何乐味，有何过患，有何出离？’诸比丘，我曾有此念：‘缘于眼而生起的快乐与喜悦，此即眼之乐味。眼是无常、苦、变易之法，此即眼之过患。于眼调伏欲贪、断除欲贪，此即眼之出离。缘于耳……缘于鼻……缘于舌而生起的快乐与喜悦，此即舌之乐味。舌是无常、苦、变易之法，此即舌之过患。于舌调伏欲贪、断除欲贪，此即舌之出离。缘于身……缘于意而生起的快乐与喜悦，此即意之乐味。意是无常、苦、变易之法，此即意之过患。于意调伏欲贪、断除欲贪，此即意之出离。’”

‘‘යාවකීවඤ්චාහං, භික්ඛවෙ, ඉමෙසං ඡන්නං අජ්ඣත්තිකානං ආයතනානං එවං අස්සාදඤ්ච අස්සාදතො, ආදීනවඤ්ච ආදීනවතො, නිස්සරණඤ්ච නිස්සරණතො යථාභූතං නාබ්භඤ්ඤාසිං, නෙව තාවාහං, භික්ඛවෙ, සදෙවකෙ ලොකෙ සමාරකෙ සබ්‍රහ්මකෙ සස්සමණබ්‍රාහ්මණියා පජාය සදෙවමනුස්සාය ‘අනුත්තරං සම්මාසම්බොධිං අභිසම්බුද්ධො’ති පච්චඤ්ඤාසිං. යතො ච ඛ්වාහං, භික්ඛවෙ, ඉමෙසං ඡන්නං අජ්ඣත්තිකානං ආයතනානං එවං අස්සාදඤ්ච අස්සාදතො, ආදීනවඤ්ච ආදීනවතො, නිස්සරණඤ්ච නිස්සරණතො යථාභූතං අබ්භඤ්ඤාසිං, අථාහං, භික්ඛවෙ, සදෙවකෙ ලොකෙ සමාරකෙ සබ්‍රහ්මකෙ සස්සමණබ්‍රාහ්මණියා පජාය සදෙවමනුස්සාය ‘අනුත්තරං සම්මාසම්බොධිං අභිසම්බුද්ධො’ති පච්චඤ්ඤාසිං. ඤාණඤ්ච පන මෙ දස්සනං උදපාදි – ‘අකුප්පා මෙ විමුත්ති, අයමන්තිමා ජාති, නත්ථි දානි පුනබ්භවො’’’ති. පඨමං.

诸比丘，只要我于此六内处，尚未如实了知其味为味、患为患、离为离，诸比丘，我就不于有天、有魔、有梵之世间，于有沙门、婆罗门、天、人之众生中，宣称我已现等觉无上正等觉。诸比丘，而当我于此六内处，已如实了知其味为味、患为患、离为离时，我才于有天、有魔、有梵之世间，于有沙门、婆罗门、天、人之众生中，宣称我已现等觉无上正等觉。并且，我的智见生起：“我解脱不动，此是最后生，今后无再有。”’第一。

2. දුතියපුබ්බෙසම්බොධසුත්තං

2. 第二正觉前经

14. ‘‘පුබ්බෙව [Pg.242] මෙ, භික්ඛවෙ, සම්බොධා අනභිසම්බුද්ධස්ස බොධිසත්තස්සෙව සතො එතදහොසි – ‘කො නු ඛො රූපානං අස්සාදො, කො ආදීනවො, කිං නිස්සරණං? කො සද්දානං…පෙ… කො ගන්ධානං… කො රසානං… කො ඵොට්ඨබ්බානං… කො ධම්මානං අස්සාදො, කො ආදීනවො, කිං නිස්සරණ’න්ති? තස්ස මය්හං, භික්ඛවෙ, එතදහොසි – ‘යං ඛො රූපෙ පටිච්ච උප්පජ්ජති සුඛං සොමනස්සං, අයං රූපානං අස්සාදො. යං රූපා අනිච්චා දුක්ඛා විපරිණාමධම්මා, අයං රූපානං ආදීනවො. යො රූපෙසු ඡන්දරාගවිනයො ඡන්දරාගප්පහානං, ඉදං රූපානං නිස්සරණං. යං සද්දෙ… ගන්ධෙ… රසෙ… ඵොට්ඨබ්බෙ… යං ධම්මෙ පටිච්ච උප්පජ්ජති සුඛං සොමනස්සං, අයං ධම්මානං අස්සාදො. යං ධම්මා අනිච්චා දුක්ඛා විපරිණාමධම්මා, අයං ධම්මානං ආදීනවො. යො ධම්මෙසු ඡන්දරාගවිනයො ඡන්දරාගප්පහානං, ඉදං ධම්මානං නිස්සරණ’’’න්ති.

14. 诸比丘，我于觉悟前，尚未圆满觉悟，身为菩萨时，曾有此念：“色的乐味为何？过患为何？出离为何？声的……香的……味的……触的……法的乐味为何？过患为何？出离为何？”诸比丘，我当时有此念：“缘于色而生起的乐与喜悦，此即是色的乐味。色是无常、苦、变易之法，此即是色的过患。于诸色中，调伏欲贪、断除欲贪，此即是色的出离。缘于声……香……味……触……缘于法而生起的乐与喜悦，此即是法的乐味。法是无常、苦、变易之法，此即是法的过患。于诸法中，调伏欲贪、断除欲贪，此即是法的出离。”

‘‘යාවකීවඤ්චාහං, භික්ඛවෙ, ඉමෙසං ඡන්නං බාහිරානං ආයතනානං එවං අස්සාදඤ්ච අස්සාදතො, ආදීනවඤ්ච ආදීනවතො, නිස්සරණඤ්ච නිස්සරණතො යථාභූතං නාබ්භඤ්ඤාසිං, නෙව තාවාහං, භික්ඛවෙ, සදෙවකෙ ලොකෙ සමාරකෙ සබ්‍රහ්මකෙ සස්සමණබ්‍රාහ්මණියා පජාය සදෙවමනුස්සාය ‘අනුත්තරං සම්මාසම්බොධිං අභිසම්බුද්ධො’ති පච්චඤ්ඤාසිං. යතො ච ඛ්වාහං, භික්ඛවෙ, ඉමෙසං ඡන්නං බාහිරානං ආයතනානං එවං අස්සාදඤ්ච අස්සාදතො, ආදීනවඤ්ච ආදීනවතො, නිස්සරණඤ්ච නිස්සරණතො යථාභූතං අබ්භඤ්ඤාසිං, අථාහං, භික්ඛවෙ, සදෙවකෙ ලොකෙ සමාරකෙ සබ්‍රහ්මකෙ සස්සමණබ්‍රාහ්මණියා පජාය සදෙවමනුස්සාය ‘අනුත්තරං සම්මාසම්බොධිං අභිසම්බුද්ධො’ති පච්චඤ්ඤාසිං. ඤාණඤ්ච පන මෙ දස්සනං උදපාදි – ‘අකුප්පා මෙ විමුත්ති, අයමන්තිමා ජාති, නත්ථි දානි පුනබ්භවො’’’ති. දුතියං.

诸比丘，只要我对此六外处，未能如实地将其乐味作为乐味、过患作为过患、出离作为出离而彻知，我就未曾在有天、有魔、有梵的世间，在有沙门、婆罗门、天、人的众生中，宣称“我已现证无上正等觉”。诸比丘，而当我对此六外处，已如实地将其乐味作为乐味、过患作为过患、出离作为出离而彻知，我才在有天、有魔、有梵的世间，在有沙门、婆罗门、天、人的众生中，宣称“我已现证无上正等觉”。于我生起智见：“我之解脱不动摇，此是最后生，今后无再有。”’

3. පඨමඅස්සාදපරියෙසනසුත්තං

3. 第一寻求乐味经

15. ‘‘චක්ඛුස්සාහං, භික්ඛවෙ, අස්සාදපරියෙසනං අචරිං. යො චක්ඛුස්ස අස්සාදො තදජ්ඣගමං. යාවතා චක්ඛුස්ස අස්සාදො පඤ්ඤාය මෙ සො සුදිට්ඨො. චක්ඛුස්සාහං, භික්ඛවෙ, ආදීනවපරියෙසනං අචරිං. යො චක්ඛුස්ස ආදීනවො තදජ්ඣගමං. යාවතා චක්ඛුස්ස ආදීනවො පඤ්ඤාය මෙ සො සුදිට්ඨො. චක්ඛුස්සාහං, භික්ඛවෙ, නිස්සරණපරියෙසනං අචරිං. යං චක්ඛුස්ස නිස්සරණං තදජ්ඣගමං. යාවතා චක්ඛුස්ස නිස්සරණං, පඤ්ඤාය මෙ තං සුදිට්ඨං. සොතස්සාහං[Pg.243], භික්ඛවෙ… ඝානස්සාහං, භික්ඛවෙ… ජිව්හායාහං භික්ඛවෙ, අස්සාදපරියෙසනං අචරිං. යො ජිව්හාය අස්සාදො තදජ්ඣගමං. යාවතා ජිව්හාය අස්සාදො පඤ්ඤාය මෙ සො සුදිට්ඨො. ජිව්හායාහං, භික්ඛවෙ, ආදීනවපරියෙසනං අචරිං. යො ජිව්හාය ආදීනවො තදජ්ඣගමං. යාවතා ජිව්හාය ආදීනවො පඤ්ඤාය මෙ සො සුදිට්ඨො. ජිව්හායාහං, භික්ඛවෙ, නිස්සරණපරියෙසනං අචරිං. යං ජිව්හාය නිස්සරණං තදජ්ඣගමං. යාවතා ජිව්හාය නිස්සරණං, පඤ්ඤාය මෙ තං සුදිට්ඨං. මනස්සාහං, භික්ඛවෙ, අස්සාදපරියෙසනං අචරිං. යො මනස්ස අස්සාදො තදජ්ඣගමං. යාවතා මනස්ස අස්සාදො පඤ්ඤාය මෙ සො සුදිට්ඨො. මනස්සාහං, භික්ඛවෙ, ආදීනවපරියෙසනං අචරිං. යො මනස්ස ආදීනවො තදජ්ඣගමං. යාවතා මනස්ස ආදීනවො පඤ්ඤාය මෙ සො සුදිට්ඨො. මනස්සාහං, භික්ඛවෙ, නිස්සරණපරියෙසනං අචරිං. යං මනස්ස නිස්සරණං තදජ්ඣගමං. යාවතා මනස්ස නිස්සරණං, පඤ්ඤාය මෙ තං සුදිට්ඨං.

15. “诸比丘，我曾寻求眼之乐味。凡眼之乐味，我已证得。眼之乐味，尽其所有，我已以智慧善见。诸比丘，我曾寻求眼之过患。凡眼之过患，我已证得。眼之过患，尽其所有，我已以智慧善见。诸比丘，我曾寻求眼之出离。凡眼之出离，我已证得。眼之出离，尽其所有，我已以智慧善见。诸比丘，我曾寻求耳……诸比丘，我曾寻求鼻……诸比丘，我曾寻求舌之乐味。凡舌之乐味，我已证得。舌之乐味，尽其所有，我已以智慧善见。诸比丘，我曾寻求舌之过患。凡舌之过患，我已证得。舌之过患，尽其所有，我已以智慧善见。诸比丘，我曾寻求舌之出离。凡舌之出离，我已证得。舌之出离，尽其所有，我已以智慧善见。诸比丘，我曾寻求意之乐味。凡意之乐味，我已证得。意之乐味，尽其所有，我已以智慧善见。诸比丘，我曾寻求意之过患。凡意之过患，我已证得。意之过患，尽其所有，我已以智慧善见。诸比丘，我曾寻求意之出离。凡意之出离，我已证得。意之出离，尽其所有，我已以智慧善见。”

‘‘යාවකීවඤ්චාහං, භික්ඛවෙ, ඉමෙසං ඡන්නං අජ්ඣත්තිකානං ආයතනානං අස්සාදඤ්ච අස්සාදතො, ආදීනවඤ්ච ආදීනවතො, නිස්සරණඤ්ච නිස්සරණතො යථාභූතං නාබ්භඤ්ඤාසිං…පෙ… පච්චඤ්ඤාසිං. ඤාණඤ්ච පන මෙ දස්සනං උදපාදි – ‘අකුප්පා මෙ විමුත්ති, අයමන්තිමා ජාති, නත්ථි දානි පුනබ්භවො’’’ති. තතියං.

“诸比丘，只要我尚未如实了知此六内处的乐味是乐味、过患是过患、出离是出离……乃至我已证知，我的智见才生起：‘我的解脱不可动摇，此是最后生，如今不再有后有。’”第三经。

4. දුතියඅස්සාදපරියෙසනසුත්තං

4. 第二乐味寻经

16. ‘‘රූපානාහං, භික්ඛවෙ, අස්සාදපරියෙසනං අචරිං. යො රූපානං අස්සාදො තදජ්ඣගමං. යාවතා රූපානං අස්සාදො පඤ්ඤාය මෙ සො සුදිට්ඨො. රූපානාහං, භික්ඛවෙ, ආදීනවපරියෙසනං අචරිං. යො රූපානං ආදීනවො තදජ්ඣගමං. යාවතා රූපානං ආදීනවො පඤ්ඤාය මෙ සො සුදිට්ඨො. රූපානාහං, භික්ඛවෙ, නිස්සරණපරියෙසනං අචරිං. යං රූපානං නිස්සරණං තදජ්ඣගමං. යාවතා රූපානං නිස්සරණං, පඤ්ඤාය මෙ තං සුදිට්ඨං. සද්දානාහං, භික්ඛවෙ… ගන්ධානාහං, භික්ඛවෙ… රසානාහං, භික්ඛවෙ… ඵොට්ඨබ්බානාහං, භික්ඛවෙ… ධම්මානාහං, භික්ඛවෙ, අස්සාදපරියෙසනං අචරිං. යො ධම්මානං අස්සාදො තදජ්ඣගමං. යාවතා ධම්මානං අස්සාදො පඤ්ඤාය මෙ සො සුදිට්ඨො. ධම්මානාහං, භික්ඛවෙ, ආදීනවපරියෙසනං අචරිං. යො ධම්මානං ආදීනවො තදජ්ඣගමං. යාවතා ධම්මානං ආදීනවො පඤ්ඤාය මෙ සො සුදිට්ඨො. ධම්මානාහං, භික්ඛවෙ, නිස්සරණපරියෙසනං අචරිං. යං ධම්මානං නිස්සරණං තදජ්ඣගමං. යාවතා ධම්මානං නිස්සරණං, පඤ්ඤාය [Pg.244] මෙ තං සුදිට්ඨං.

16. “诸比丘，我曾寻求色的乐味。凡是色的乐味，我已通达。所有色的乐味，我皆以慧善见。诸比丘，我曾寻求色的过患。凡是色的过患，我已通达。所有色的过患，我皆以慧善见。诸比丘，我曾寻求色的出离。凡是色的出离，我已通达。所有色的出离，我皆以慧善见。诸比丘，于声……于香……于味……于触……诸比丘，我曾寻求法的乐味。凡是法的乐味，我已通达。所有法的乐味，我皆以慧善见。诸比丘，我曾寻求法的过患。凡是法的过患，我已通达。所有法的过患，我皆以慧善见。诸比丘，我曾寻求法的出离。凡是法的出离，我已通达。所有法的出离，我皆以慧善见。”

‘‘යාවකීවඤ්චාහං, භික්ඛවෙ, ඉමෙසං ඡන්නං බාහිරානං ආයතනානං අස්සාදඤ්ච අස්සාදතො, ආදීනවඤ්ච ආදීනවතො, නිස්සරණඤ්ච නිස්සරණතො යථාභූතං නාබ්භඤ්ඤාසිං…පෙ… පච්චඤ්ඤාසිං. ඤාණඤ්ච පන මෙ දස්සනං උදපාදි – ‘අකුප්පා මෙ විමුත්ති, අයමන්තිමා ජාති, නත්ථි දානි පුනබ්භවො’’’ති. චතුත්ථං.

“诸比丘，只要我于此六外处，尚未如实了知其味为味、过患为过患、出离为出离……乃至我已证知，我的智见才得以生起：‘我心解脱不动，此是最后生，如今再无后有。’”第四。

5. පඨමනොචෙඅස්සාදසුත්තං

5. 初若无乐味经

17. ‘‘නො චෙදං, භික්ඛවෙ, චක්ඛුස්ස අස්සාදො අභවිස්ස, නයිදං සත්තා චක්ඛුස්මිං සාරජ්ජෙය්‍යුං. යස්මා ච ඛො, භික්ඛවෙ, අත්ථි චක්ඛුස්ස අස්සාදො තස්මා සත්තා චක්ඛුස්මිං සාරජ්ජන්ති. නො චෙදං, භික්ඛවෙ, චක්ඛුස්ස ආදීනවො අභවිස්ස, නයිදං සත්තා චක්ඛුස්මිං නිබ්බින්දෙය්‍යුං. යස්මා ච ඛො, භික්ඛවෙ, අත්ථි චක්ඛුස්ස ආදීනවො තස්මා සත්තා චක්ඛුස්මිං නිබ්බින්දන්ති. නො චෙදං, භික්ඛවෙ, චක්ඛුස්ස නිස්සරණං අභවිස්ස, නයිදං සත්තා චක්ඛුස්මා නිස්සරෙය්‍යුං. යස්මා ච ඛො, භික්ඛවෙ, අත්ථි චක්ඛුස්ස නිස්සරණං තස්මා සත්තා චක්ඛුස්මා නිස්සරන්ති. නො චෙදං, භික්ඛවෙ, සොතස්ස අස්සාදො අභවිස්ස… නො චෙදං, භික්ඛවෙ, ඝානස්ස අස්සාදො අභවිස්ස… නො චෙදං, භික්ඛවෙ, ජිව්හාය අස්සාදො අභවිස්ස, නයිදං සත්තා ජිව්හාය සාරජ්ජෙය්‍යුං. යස්මා ච ඛො, භික්ඛවෙ, අත්ථි ජිව්හාය අස්සාදො, තස්මා සත්තා ජිව්හාය සාරජ්ජන්ති. නො චෙදං, භික්ඛවෙ, ජිව්හාය ආදීනවො අභවිස්ස, නයිදං සත්තා ජිව්හාය නිබ්බින්දෙය්‍යුං. යස්මා ච ඛො, භික්ඛවෙ, අත්ථි ජිව්හාය ආදීනවො, තස්මා සත්තා ජිව්හාය නිබ්බින්දන්ති. නො චෙදං, භික්ඛවෙ, ජිව්හාය නිස්සරණං අභවිස්ස, නයිදං සත්තා ජිව්හාය නිස්සරෙය්‍යුං. යස්මා ච ඛො, භික්ඛවෙ, අත්ථි ජිව්හාය නිස්සරණං, තස්මා සත්තා ජිව්හාය නිස්සරන්ති. නො චෙදං, භික්ඛවෙ, කායස්ස අස්සාදො අභවිස්ස… නො චෙදං, භික්ඛවෙ, මනස්ස අස්සාදො අභවිස්ස, නයිදං සත්තා මනස්මිං සාරජ්ජෙය්‍යුං. යස්මා ච ඛො, භික්ඛවෙ, අත්ථි මනස්ස අස්සාදො, තස්මා සත්තා මනස්මිං සාරජ්ජන්ති. නො චෙදං, භික්ඛවෙ, මනස්ස ආදීනවො අභවිස්ස, නයිදං සත්තා මනස්මිං නිබ්බින්දෙය්‍යුං. යස්මා ච ඛො, භික්ඛවෙ, අත්ථි මනස්ස ආදීනවො, තස්මා සත්තා මනස්මිං නිබ්බින්දන්ති. නො චෙදං, භික්ඛවෙ, මනස්ස නිස්සරණං අභවිස්ස, නයිදං සත්තා මනස්මා නිස්සරෙය්‍යුං. යස්මා ච ඛො, භික්ඛවෙ, අත්ථි මනස්ස නිස්සරණං, තස්මා සත්තා මනස්මා නිස්සරන්ති.

17. “诸比丘，如果眼没有乐味，众生就不会对眼贪着。诸比丘，正因为眼有乐味，所以众生才对眼贪着。诸比丘，如果眼没有过患，众生就不会对眼厌离。诸比丘，正因为眼有过患，所以众生才对眼厌离。诸比丘，如果眼没有出离，众生就不会从眼出离。诸比丘，正因为眼有出离，所以众生才从眼出离。诸比丘，如果耳没有乐味……诸比丘，如果鼻没有乐味……诸比丘，如果舌没有乐味，众生就不会对舌贪着。诸比丘，正因为舌有乐味，所以众生才对舌贪着。诸比丘，如果舌没有过患，众生就不会对舌厌离。诸比丘，正因为舌有过患，所以众生才对舌厌离。诸比丘，如果舌没有出离，众生就不会从舌出离。诸比丘，正因为舌有出离，所以众生才从舌出离。诸比丘，如果身没有乐味……诸比丘，如果意没有乐味，众生就不会对意贪着。诸比丘，正因为意有乐味，所以众生才对意贪着。诸比丘，如果意没有过患，众生就不会对意厌离。诸比丘，正因为意有过患，所以众生才对意厌离。诸比丘，如果意没有出离，众生就不会从意出离。诸比丘，正因为意有出离，所以众生才从意出离。”

‘‘යාවකීවඤ්ච, භික්ඛවෙ, සත්තා ඉමෙසං ඡන්නං අජ්ඣත්තිකානං ආයතනානං [Pg.245] අස්සාදඤ්ච අස්සාදතො, ආදීනවඤ්ච ආදීනවතො, නිස්සරණඤ්ච නිස්සරණතො යථාභූතං නාබ්භඤ්ඤංසු, නෙව තාව, භික්ඛවෙ, සත්තා සදෙවකා ලොකා සමාරකා සබ්‍රහ්මකා සස්සමණබ්‍රාහ්මණියා පජාය සදෙවමනුස්සාය නිස්සටා විසඤ්ඤුත්තා විප්පමුත්තා විමරියාදීකතෙන චෙතසා විහරිංසු. යතො ච ඛො, භික්ඛවෙ, සත්තා ඉමෙසං ඡන්නං අජ්ඣත්තිකානං ආයතනානං අස්සාදඤ්ච අස්සාදතො, ආදීනවඤ්ච ආදීනවතො, නිස්සරණඤ්ච නිස්සරණතො යථාභූතං අබ්භඤ්ඤංසු, අථ, භික්ඛවෙ, සත්තා සදෙවකා ලොකා සමාරකා සබ්‍රහ්මකා සස්සමණබ්‍රාහ්මණියා පජාය සදෙවමනුස්සාය නිස්සටා විසඤ්ඤුත්තා විප්පමුත්තා විමරියාදීකතෙන චෙතසා විහරන්තී’’ති. පඤ්චමං.

“诸比丘，只要众生对这六内处，未能如实了知其乐味为乐味、过患为过患、出离为出离，诸比丘，那么众生就还未从这有天、有魔、有梵的世间，以及有沙门、婆罗门、天、人的众生中出离、离系、解脱，以无边际的心而住。诸比丘，而当众生对这六内处，如实了知其乐味为乐味、过患为过患、出离为出离时，诸比丘，那时众生便从这有天、有魔、有梵的世间，以及有沙门、婆罗门、天、人的众生中出离、离系、解脱，以无边际的心而住。”第五。

6. දුතියනොචෙඅස්සාදසුත්තං

6. 第二若无乐味经

18. ‘‘නො චෙදං, භික්ඛවෙ, රූපානං අස්සාදො අභවිස්ස, නයිදං සත්තා රූපෙසු සාරජ්ජෙය්‍යුං. යස්මා ච ඛො, භික්ඛවෙ, අත්ථි රූපානං අස්සාදො, තස්මා සත්තා රූපෙසු සාරජ්ජන්ති. නො චෙදං, භික්ඛවෙ, රූපානං ආදීනවො අභවිස්ස, නයිදං සත්තා රූපෙසු නිබ්බින්දෙය්‍යුං. යස්මා ච ඛො, භික්ඛවෙ, අත්ථි රූපානං ආදීනවො, තස්මා සත්තා රූපෙසු නිබ්බින්දන්ති. නො චෙදං, භික්ඛවෙ, රූපානං නිස්සරණං අභවිස්ස, නයිදං සත්තා රූපෙහි නිස්සරෙය්‍යුං. යස්මා ච ඛො, භික්ඛවෙ, අත්ථි රූපානං නිස්සරණං, තස්මා සත්තා රූපෙහි නිස්සරන්ති. නො චෙදං, භික්ඛවෙ, සද්දානං… ගන්ධානං… රසානං… ඵොට්ඨබ්බානං… ධම්මානං අස්සාදො අභවිස්ස, නයිදං සත්තා ධම්මෙසු සාරජ්ජෙය්‍යුං. යස්මා ච ඛො, භික්ඛවෙ, අත්ථි ධම්මානං අස්සාදො, තස්මා සත්තා ධම්මෙසු සාරජ්ජන්ති. නො චෙදං, භික්ඛවෙ, ධම්මානං ආදීනවො අභවිස්ස, නයිදං සත්තා ධම්මෙසු නිබ්බින්දෙය්‍යුං. යස්මා ච ඛො, භික්ඛවෙ, අත්ථි ධම්මානං ආදීනවො, තස්මා සත්තා ධම්මෙසු නිබ්බින්දන්ති. නො චෙදං, භික්ඛවෙ, ධම්මානං නිස්සරණං අභවිස්ස, නයිදං සත්තා ධම්මෙහි නිස්සරෙය්‍යුං. යස්මා ච ඛො, භික්ඛවෙ, අත්ථි ධම්මානං නිස්සරණං, තස්මා සත්තා ධම්මෙහි නිස්සරන්ති.

18. “诸比丘，如果色没有乐味，众生就不会贪著于色。诸比丘，正因为色有乐味，所以众生才贪著于色。诸比丘，如果色没有过患，众生就不会厌离于色。诸比丘，正因为色有过患，所以众生才厌离于色。诸比丘，如果色没有出离，众生就不会出离于色。诸比丘，正因为色有出离，所以众生才出离于色。诸比丘，如果声音没有乐味……乃至如果法没有乐味，众生就不会贪著于法。诸比丘，正因为法有乐味，所以众生才贪著于法。诸比丘，如果法没有过患，众生就不会厌离于法。诸比丘，正因为法有过患，所以众生才厌离于法。诸比丘，如果法没有出离，众生就不会出离于法。诸比丘，正因为法有出离，所以众生才出离于法。”

‘‘යාවකීවඤ්ච, භික්ඛවෙ, සත්තා ඉමෙසං ඡන්නං බාහිරානං ආයතනානං අස්සාදඤ්ච අස්සාදතො, ආදීනවඤ්ච ආදීනවතො, නිස්සරණඤ්ච නිස්සරණතො යථාභූතං නාබ්භඤ්ඤංසු, නෙව තාව, භික්ඛවෙ, සත්තා සදෙවකා ලොකා සමාරකා සබ්‍රහ්මකා සස්සමණබ්‍රාහ්මණියා [Pg.246] පජාය සදෙවමනුස්සාය නිස්සටා විසඤ්ඤුත්තා විප්පමුත්තා විමරියාදීකතෙන චෙතසා විහරිංසු. යතො ච ඛො, භික්ඛවෙ, සත්තා ඉමෙසං ඡන්නං බාහිරානං ආයතනානං අස්සාදඤ්ච අස්සාදතො, ආදීනවඤ්ච ආදීනවතො, නිස්සරණඤ්ච නිස්සරණතො යථාභූතං අබ්භඤ්ඤංසු, අථ, භික්ඛවෙ, සත්තා සදෙවකා ලොකා සමාරකා සබ්‍රහ්මකා සස්සමණබ්‍රාහ්මණියා පජාය සදෙවමනුස්සාය නිස්සටා විසඤ්ඤුත්තා විප්පමුත්තා විමරියාදීකතෙන චෙතසා විහරන්තී’’ති. ඡට්ඨං.

“诸比丘，乃至众生于此六外处，未能如实了知其味为味、患为患、离为离，诸比丘，彼等众生则未从此有天、有魔、有梵之世间，及此有沙门婆罗门、天人之众生中，出离、不相应、解脱，以超越界限之心而住。诸比丘，而当众生于此六外处，如实了知其味为味、患为患、离为离，尔时，诸比丘，彼等众生则从此有天、有魔、有梵之世间，及此有沙门婆罗门、天人之众生中，出离、不相应、解脱，以超越界限之心而住。”第六。

7. පඨමාභිනන්දසුත්තං

7. 第一欢喜经

19. ‘‘යො, භික්ඛවෙ, චක්ඛුං අභිනන්දති, දුක්ඛං සො අභිනන්දති. යො දුක්ඛං අභිනන්දති, අපරිමුත්තො සො දුක්ඛස්මාති වදාමි. යො සොතං…පෙ… යො ඝානං…පෙ… යො ජිව්හං අභිනන්දති, දුක්ඛං සො අභිනන්දති. යො දුක්ඛං අභිනන්දති, අපරිමුත්තො සො දුක්ඛස්මාති වදාමි. යො කායං…පෙ… යො මනං අභිනන්දති, දුක්ඛං සො අභිනන්දති. යො දුක්ඛං අභිනන්දති, අපරිමුත්තො සො දුක්ඛස්මා’’ති වදාමි.

19. “诸比丘，凡欢喜眼者，彼即欢喜苦。凡欢喜苦者，我说彼未解脱于苦。凡欢喜耳者……乃至……凡欢喜鼻者……乃至……凡欢喜舌者，彼即欢喜苦。凡欢喜苦者，我说彼未解脱于苦。凡欢喜身者……乃至……凡欢喜意者，彼即欢喜苦。凡欢喜苦者，我说彼未解脱于苦。”

‘‘යො ච ඛො, භික්ඛවෙ, චක්ඛුං නාභිනන්දති, දුක්ඛං සො නාභිනන්දති. යො දුක්ඛං නාභිනන්දති, පරිමුත්තො සො දුක්ඛස්මාති වදාමි. යො සොතං…පෙ… යො ඝානං…පෙ… යො ජිව්හං නාභිනන්දති, දුක්ඛං සො නාභිනන්දති. යො දුක්ඛං නාභිනන්දති, පරිමුත්තො සො දුක්ඛස්මාති වදාමි. යො කායං…පෙ… යො මනං නාභිනන්දති, දුක්ඛං සො නාභිනන්දති. යො දුක්ඛං නාභිනන්දති, පරිමුත්තො සො දුක්ඛස්මා’’ති වදාමි. සත්තමං.

“诸比丘，凡不欢喜眼者，彼即不欢喜苦。凡不欢喜苦者，我说彼已解脱于苦。凡不欢喜耳者……乃至……凡不欢喜鼻者……乃至……凡不欢喜舌者，彼即不欢喜苦。凡不欢喜苦者，我说彼已解脱于苦。凡不欢喜身者……乃至……凡不欢喜意者，彼即不欢喜苦。凡不欢喜苦者，我说彼已解脱于苦。”第七。

8. දුතියාභිනන්දසුත්තං

8. 第二欢喜经

20. ‘‘යො, භික්ඛවෙ, රූපෙ අභිනන්දති, දුක්ඛං සො අභිනන්දති. යො දුක්ඛං අභිනන්දති, අපරිමුත්තො සො දුක්ඛස්මාති වදාමි. යො සද්දෙ…පෙ… ගන්ධෙ… රසෙ… ඵොට්ඨබ්බෙ… ධම්මෙ අභිනන්දති, දුක්ඛං සො අභිනන්දති. යො දුක්ඛං අභිනන්දති, අපරිමුත්තො සො දුක්ඛස්මා’’ති වදාමි.

20. “诸比丘，凡喜爱色者，即是喜爱苦。凡喜爱苦者，我说其人未从苦中解脱。凡喜爱声……香……味……触……法者，即是喜爱苦。凡喜爱苦者，我说其人未从苦中解脱。”

‘‘යො ච ඛො, භික්ඛවෙ, රූපෙ නාභිනන්දති, දුක්ඛං සො නාභිනන්දති. යො දුක්ඛං නාභිනන්දති, පරිමුත්තො සො දුක්ඛස්මාති වදාමි. යො සද්දෙ…පෙ… ගන්ධෙ… රසෙ… ඵොට්ඨබ්බෙ… ධම්මෙ නාභිනන්දති, දුක්ඛං සො නාභිනන්දති. යො දුක්ඛං නාභිනන්දති, පරිමුත්තො සො දුක්ඛස්මා’’ති වදාමි. අට්ඨමං.

“诸比丘，凡不喜爱色者，即是不喜爱苦。凡不喜爱苦者，我说其人已从苦中解脱。凡不喜爱声……香……味……触……法者，即是不喜爱苦。凡不喜爱苦者，我说其人已从苦中解脱。”第八经。

9. පඨමදුක්ඛුප්පාදසුත්තං

9. 第一苦生起经

21. ‘‘යො[Pg.247], භික්ඛවෙ, චක්ඛුස්ස උප්පාදො ඨිති අභිනිබ්බත්ති පාතුභාවො, දුක්ඛස්සෙසො උප්පාදො, රොගානං ඨිති, ජරාමරණස්ස පාතුභාවො. යො සොතස්ස…පෙ… යො ඝානස්ස… යො ජිව්හාය… යො කායස්ස… යො මනස්ස උප්පාදො ඨිති අභිනිබ්බත්ති පාතුභාවො, දුක්ඛස්සෙසො උප්පාදො, රොගානං ඨිති, ජරාමරණස්ස පාතුභාවො.

21. “诸比丘，凡眼之生起、持续、新生、显现，此即是苦之生起、病之持续、老死之显现。凡耳之……鼻之……舌之……身之……凡意之生起、持续、新生、显现，此即是苦之生起、病之持续、老死之显现。”

‘‘යො ච ඛො, භික්ඛවෙ, චක්ඛුස්ස නිරොධො වූපසමො අත්ථඞ්ගමො, දුක්ඛස්සෙසො නිරොධො, රොගානං වූපසමො, ජරාමරණස්ස අත්ථඞ්ගමො. යො සොතස්ස… යො ඝානස්ස… යො ජිව්හාය… යො කායස්ස… යො මනස්ස නිරොධො වූපසමො අත්ථඞ්ගමො, දුක්ඛස්සෙසො නිරොධො, රොගානං වූපසමො, ජරාමරණස්ස අත්ථඞ්ගමො’’ති. නවමං.

“诸比丘，凡眼之息灭、平息、消失，此即是苦之息灭、病之平息、老死之消失。凡耳之……鼻之……舌之……身之……凡意之息灭、平息、消失，此即是苦之息灭、病之平息、老死之消失。”第九经。

10. දුතියදුක්ඛුප්පාදසුත්තං

10. 第二苦生起经

22. ‘‘යො, භික්ඛවෙ, රූපානං උප්පාදො ඨිති අභිනිබ්බත්ති පාතුභාවො, දුක්ඛස්සෙසො උප්පාදො, රොගානං ඨිති, ජරාමරණස්ස පාතුභාවො. යො සද්දානං…පෙ… යො ගන්ධානං… යො රසානං… යො ඵොට්ඨබ්බානං… යො ධම්මානං උප්පාදො ඨිති අභිනිබ්බත්ති පාතුභාවො, දුක්ඛස්සෙසො උප්පාදො, රොගානං ඨිති, ජරාමරණස්ස පාතුභාවො.

22. “诸比丘，凡色之生起、持续、新生、显现，此即是苦之生起、病之持续、老死之显现。凡声之……香之……味之……触之……凡法之生起、持续、新生、显现，此即是苦之生起、病之持续、老死之显现。”

‘‘යො ච ඛො, භික්ඛවෙ, රූපානං නිරොධො වූපසමො අත්ථඞ්ගමො, දුක්ඛස්සෙසො නිරොධො, රොගානං වූපසමො, ජරාමරණස්ස අත්ථඞ්ගමො. යො සද්දානං…පෙ… යො ගන්ධානං… යො රසානං… යො ඵොට්ඨබ්බානං… යො ධම්මානං නිරොධො වූපසමො අත්ථඞ්ගමො, දුක්ඛස්සෙසො නිරොධො, රොගානං වූපසමො, ජරාමරණස්ස අත්ථඞ්ගමො’’ති. දසමං.

“诸比丘，凡是色的灭、寂静、消失，这即是苦的灭，是病的寂静，是老死的消失。凡是声的……乃至……凡是香的……凡是味的……凡是触的……凡是法的灭、寂静、消失，这即是苦的灭，是病的寂静，是老死的消失。”第十。

යමකවග්ගො දුතියො.

双品第二。

තස්සුද්දානං –

其摄颂曰：

සම්බොධෙන දුවෙ වුත්තා, අස්සාදෙන අපරෙ දුවෙ;

නො චෙතෙන දුවෙ වුත්තා, අභිනන්දෙන අපරෙ දුවෙ;

උප්පාදෙන දුවෙ වුත්තා, වග්ගො තෙන පවුච්චතීති.

以正觉说二经，以味说另二经；以“若无”说二经，以欢喜说另二经；亦以生起说二经，是故称为品。

3. සබ්බවග්ගො

3. 一切品

1. සබ්බසුත්තං

1. 一切经

23. සාවත්ථිනිදානං[Pg.248]. ‘‘සබ්බං වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි. තං සුණාථ. කිඤ්ච, භික්ඛවෙ, සබ්බං? චක්ඛුඤ්චෙව රූපා ච, සොතඤ්ච සද්දා ච, ඝානඤ්ච ගන්ධා ච, ජිව්හා ච රසා ච, කායො ච ඵොට්ඨබ්බා ච, මනො ච ධම්මා ච – ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සබ්බං. යො, භික්ඛවෙ, එවං වදෙය්‍ය – ‘අහමෙතං සබ්බං පච්චක්ඛාය අඤ්ඤං සබ්බං පඤ්ඤාපෙස්සාමී’ති, තස්ස වාචාවත්ථුකමෙවස්ස ; පුට්ඨො ච න සම්පායෙය්‍ය, උත්තරිඤ්ච විඝාතං ආපජ්ජෙය්‍ය. තං කිස්ස හෙතු? යථා තං, භික්ඛවෙ, අවිසයස්මි’’න්ති. පඨමං.

23. 舍卫城因缘。“诸比丘，我将为你们宣说一切。你们当听。诸比丘，什么是一切呢？即眼与色、耳与声、鼻与香、舌与味、身与触、意与法——诸比丘，这被称为一切。诸比丘，若有人如是说：‘我将弃置此一切，而宣说另一切’，那仅是言说之事而已；当被问及时，他也无法圆满作答，而且会更增苦恼。此是何因？诸比丘，因其非境界故。”第一。

2. පහානසුත්තං

2. 断除经

24. ‘‘සබ්බප්පහානාය වො, භික්ඛවෙ, ධම්මං දෙසෙස්සාමි. තං සුණාථ. කතමො ච, භික්ඛවෙ, සබ්බප්පහානාය ධම්මො? චක්ඛුං, භික්ඛවෙ, පහාතබ්බං, රූපා පහාතබ්බා, චක්ඛුවිඤ්ඤාණං පහාතබ්බං, චක්ඛුසම්ඵස්සො පහාතබ්බො, යම්පිදං චක්ඛුසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි පහාතබ්බං…පෙ… යම්පිදං සොතසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි පහාතබ්බං… යම්පිදං ඝානසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි පහාතබ්බං. ජිව්හා පහාතබ්බා, රසා පහාතබ්බා, ජිව්හාවිඤ්ඤාණං පහාතබ්බං, ජිව්හාසම්ඵස්සො පහාතබ්බො, යම්පිදං ජිව්හාසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි පහාතබ්බං. කායො පහාතබ්බො… මනො පහාතබ්බො, ධම්මා පහාතබ්බා, මනොවිඤ්ඤාණං පහාතබ්බං, මනොසම්ඵස්සො පහාතබ්බො, යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි පහාතබ්බං. අයං ඛො, භික්ඛවෙ, සබ්බප්පහානාය ධම්මො’’ති. දුතියං.

24. “诸比丘，我将为你们宣说为断除一切之法，你们当谛听。诸比丘，什么是为断除一切之法？诸比丘，眼应当断除，色应当断除，眼识应当断除，眼触应当断除，凡缘于眼触而生起的感受，无论是乐、是苦、或是不苦不乐，那也应当断除。……凡缘于耳触而生起的感受……凡缘于鼻触而生起的感受……舌应当断除，味应当断除，舌识应当断除，舌触应当断除，凡缘于舌触而生起的感受，无论是乐、是苦、或是不苦不乐，那也应当断除。身应当断除……意应当断除，法应当断除，意识应当断除，意触应当断除，凡缘于意触而生起的感受，无论是乐、是苦、或是不苦不乐，那也应当断除。诸比丘，这即是为断除一切之法。”第二。

3. අභිඤ්ඤාපරිඤ්ඤාපහානසුත්තං

3. 证知遍知舍断经

25. ‘‘සබ්බං අභිඤ්ඤා පරිඤ්ඤා පහානාය වො, භික්ඛවෙ, ධම්මං දෙසෙස්සාමි. තං සුණාථ. කතමො ච, භික්ඛවෙ, සබ්බං අභිඤ්ඤා පරිඤ්ඤා පහානාය ධම්මො? චක්ඛුං, භික්ඛවෙ, අභිඤ්ඤා පරිඤ්ඤා පහාතබ්බං, රූපා අභිඤ්ඤා පරිඤ්ඤා පහාතබ්බා[Pg.249], චක්ඛුවිඤ්ඤාණං අභිඤ්ඤා පරිඤ්ඤා පහාතබ්බං, චක්ඛුසම්ඵස්සො අභිඤ්ඤා පරිඤ්ඤා පහාතබ්බො, යම්පිදං චක්ඛුසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි අභිඤ්ඤා පරිඤ්ඤා පහාතබ්බං…පෙ… ජිව්හා අභිඤ්ඤා පරිඤ්ඤා පහාතබ්බා, රසා අභිඤ්ඤා පරිඤ්ඤා පහාතබ්බා, ජිව්හාවිඤ්ඤාණං අභිඤ්ඤා පරිඤ්ඤා පහාතබ්බං, ජිව්හාසම්ඵස්සො අභිඤ්ඤා පරිඤ්ඤා පහාතබ්බො, යම්පිදං ජිව්හාසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි අභිඤ්ඤා පරිඤ්ඤා පහාතබ්බං. කායො අභිඤ්ඤා පරිඤ්ඤා පහාතබ්බො… මනො අභිඤ්ඤා පරිඤ්ඤා පහාතබ්බො, ධම්මා අභිඤ්ඤා පරිඤ්ඤා පහාතබ්බා, මනොවිඤ්ඤාණං අභිඤ්ඤා පරිඤ්ඤා පහාතබ්බං, මනොසම්ඵස්සො අභිඤ්ඤා පරිඤ්ඤා පහාතබ්බො, යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි අභිඤ්ඤා පරිඤ්ඤා පහාතබ්බං. අයං ඛො, භික්ඛවෙ, සබ්බං අභිඤ්ඤා පරිඤ්ඤා පහානාය ධම්මො’’ති. තතියං.

25. “诸比丘，我将为你们宣说为了遍知、遍解、舍断一切的法。你们且谛听。诸比丘，什么是为了遍知、遍解、舍断一切的法呢？诸比丘，眼应当被遍知、遍解、舍断；色应当被遍知、遍解、舍断；眼识应当被遍知、遍解、舍断；眼触应当被遍知、遍解、舍断；凡缘眼触而生起的感受，无论是乐、是苦，或是不苦不乐，也应当被遍知、遍解、舍断。……乃至……舌应当被遍知、遍解、舍断；味应当被遍知、遍解、舍断；舌识应当被遍知、遍解、舍断；舌触应当被遍知、遍解、舍断；凡缘舌触而生起的感受，无论是乐、是苦，或是不苦不乐，也应当被遍知、遍解、舍断。身应当被遍知、遍解、舍断……意应当被遍知、遍解、舍断；法应当被遍知、遍解、舍断；意识应当被遍知、遍解、舍断；意触应当被遍知、遍解、舍断；凡缘意触而生起的感受，无论是乐、是苦，或是不苦不乐，也应当被遍知、遍解、舍断。诸比丘，这即是为遍知、遍解、舍断一切的法。”第三。

4. පඨමඅපරිජානනසුත්තං

4. 初不遍知经

26. ‘‘සබ්බං, භික්ඛවෙ, අනභිජානං අපරිජානං අවිරාජයං අප්පජහං අභබ්බො දුක්ඛක්ඛයාය. කිඤ්ච, භික්ඛවෙ, අනභිජානං අපරිජානං අවිරාජයං අප්පජහං අභබ්බො දුක්ඛක්ඛයාය? චක්ඛුං, භික්ඛවෙ, අනභිජානං අපරිජානං අවිරාජයං අප්පජහං අභබ්බො දුක්ඛක්ඛයාය. රූපෙ අනභිජානං අපරිජානං අවිරාජයං අප්පජහං අභබ්බො දුක්ඛක්ඛයාය. චක්ඛුවිඤ්ඤාණං අනභිජානං අපරිජානං අවිරාජයං අප්පජහං අභබ්බො දුක්ඛක්ඛයාය. චක්ඛුසම්ඵස්සං අනභිජානං අපරිජානං අවිරාජයං අප්පජහං අභබ්බො දුක්ඛක්ඛයාය. යම්පිදං චක්ඛුසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි අනභිජානං අපරිජානං අවිරාජයං අප්පජහං අභබ්බො දුක්ඛක්ඛයාය…පෙ… ජිව්හං අනභිජානං අපරිජානං අවිරාජයං අප්පජහං අභබ්බො දුක්ඛක්ඛයාය. රසෙ…පෙ… ජිව්හාවිඤ්ඤාණං…පෙ… ජිව්හාසම්ඵස්සං…පෙ… යම්පිදං ජිව්හාසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි අනභිජානං අපරිජානං අවිරාජයං අප්පජහං අභබ්බො දුක්ඛක්ඛයාය. කායං…පෙ… මනං අනභිජානං අපරිජානං අවිරාජයං අප්පජහං අභබ්බො දුක්ඛක්ඛයාය. ධම්මෙ…පෙ… මනොවිඤ්ඤාණං…පෙ… මනොසම්ඵස්සං…පෙ… යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි අනභිජානං අපරිජානං අවිරාජයං [Pg.250] අප්පජහං අභබ්බො දුක්ඛක්ඛයාය. ඉදං ඛො, භික්ඛවෙ, සබ්බං අනභිජානං අපරිජානං අවිරාජයං අප්පජහං අභබ්බො දුක්ඛක්ඛයාය.

26. 诸比丘，若于一切不以胜智知，不以审察知，不离染，不舍断，则不能灭尽苦。诸比丘，于何者不以胜智知，不以审察知，不离染，不舍断，则不能灭尽苦呢？诸比丘，于眼不以胜智知，不以审察知，不离染，不舍断，则不能灭尽苦。于色……于眼识……于眼触……凡缘眼触而生起的感受，无论是乐、是苦、或是不苦不乐，于此亦不以胜智知，不以审察知，不离染，不舍断，则不能灭尽苦。……于舌……于味……于舌识……于舌触……凡缘舌触而生起的感受，无论是乐、是苦、或是不苦不乐，于此亦不以胜智知，不以审察知，不离染，不舍断，则不能灭尽苦。于身……于意……于法……于意识……于意触……凡缘意触而生起的感受，无论是乐、是苦、或是不苦不乐，于此亦不以胜智知，不以审察知，不离染，不舍断，则不能灭尽苦。诸比丘，确实，于此一切不以胜智知，不以审察知，不离染，不舍断，则不能灭尽苦。

‘‘සබ්බඤ්ච ඛො, භික්ඛවෙ, අභිජානං පරිජානං විරාජයං පජහං භබ්බො දුක්ඛක්ඛයාය. කිඤ්ච, භික්ඛවෙ, සබ්බං අභිජානං පරිජානං විරාජයං පජහං භබ්බො දුක්ඛක්ඛයාය? චක්ඛුං, භික්ඛවෙ, අභිජානං පරිජානං විරාජයං පජහං භබ්බො දුක්ඛක්ඛයාය. රූපෙ අභිජානං පරිජානං විරාජයං පජහං භබ්බො දුක්ඛක්ඛයාය. චක්ඛුවිඤ්ඤාණං අභිජානං පරිජානං විරාජයං පජහං භබ්බො දුක්ඛක්ඛයාය. චක්ඛුසම්ඵස්සං අභිජානං පරිජානං විරාජයං පජහං භබ්බො දුක්ඛක්ඛයාය. යම්පිදං චක්ඛුසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි අභිජානං පරිජානං විරාජයං පජහං භබ්බො දුක්ඛක්ඛයාය…පෙ… ජිව්හං අභිජානං පරිජානං විරාජයං පජහං භබ්බො දුක්ඛක්ඛයාය. රසෙ…පෙ… ජිව්හාවිඤ්ඤාණං…පෙ… ජිව්හාසම්ඵස්සං…පෙ… යම්පිදං ජිව්හාසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි අභිජානං පරිජානං විරාජයං පජහං භබ්බො දුක්ඛක්ඛයාය. කායං…පෙ… මනං අභිජානං පරිජානං විරාජයං පජහං භබ්බො දුක්ඛක්ඛයාය. ධම්මෙ…පෙ… මනොවිඤ්ඤාණං…පෙ… මනොසම්ඵස්සං…පෙ… යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි අභිජානං පරිජානං විරාජයං පජහං භබ්බො දුක්ඛක්ඛයාය. ඉදං ඛො, භික්ඛවෙ, සබ්බං අභිජානං පරිජානං විරාජයං පජහං භබ්බො දුක්ඛක්ඛයායා’’ති. චතුත්ථං.

诸比丘，实则，若对一切彻知、遍知、离染、舍断，便堪能尽苦。诸比丘，对什么一切若彻知、遍知、离染、舍断，便堪能尽苦呢？诸比丘，若对眼彻知、遍知、离染、舍断，便堪能尽苦。若对色彻知、遍知、离染、舍断，便堪能尽苦。若对眼识彻知、遍知、离染、舍断，便堪能尽苦。若对眼触彻知、遍知、离染、舍断，便堪能尽苦。凡缘眼触而生起的或乐、或苦、或不苦不乐的感受，若也对它彻知、遍知、离染、舍断，便堪能尽苦。……乃至……若对舌彻知、遍知、离染、舍断，便堪能尽苦。味……乃至……舌识……乃至……舌触……乃至……凡缘舌触而生起的或乐、或苦、或不苦不乐的感受，若也对它彻知、遍知、离染、舍断，便堪能尽苦。身……乃至……若对意彻知、遍知、离染、舍断，便堪能尽苦。法……乃至……意识……乃至……意触……乃至……凡缘意触而生起的或乐、或苦、或不苦不乐的感受，若也对它彻知、遍知、离染、舍断，便堪能尽苦。诸比丘，实则，若对此一切彻知、遍知、离染、舍断，便堪能尽苦。”第四。

5. දුතියඅපරිජානනසුත්තං

5. 第二不遍知经

27. ‘‘සබ්බං[Pg.251], භික්ඛවෙ, අනභිජානං අපරිජානං අවිරාජයං අප්පජහං අභබ්බො දුක්ඛක්ඛයාය. කිඤ්ච, භික්ඛවෙ, සබ්බං අනභිජානං අපරිජානං අවිරාජයං අප්පජහං අභබ්බො දුක්ඛක්ඛයාය? යඤ්ච, භික්ඛවෙ, චක්ඛු, යෙ ච රූපා, යඤ්ච චක්ඛුවිඤ්ඤාණං, යෙ ච චක්ඛුවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බා ධම්මා…පෙ… යා ච ජිව්හා, යෙ ච රසා, යඤ්ච ජිව්හාවිඤ්ඤාණං, යෙ ච ජිව්හාවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බා ධම්මා; යො ච කායො, යෙ ච ඵොට්ඨබ්බා, යඤ්ච කායවිඤ්ඤාණං, යෙ ච කායවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බා ධම්මා; යො ච මනො, යෙ ච ධම්මා, යඤ්ච මනොවිඤ්ඤාණං, යෙ ච මනොවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බා ධම්මා – ඉදං ඛො, භික්ඛවෙ, සබ්බං අනභිජානං අපරිජානං අවිරාජයං අප්පජහං අභබ්බො දුක්ඛක්ඛයාය.

27. “诸比丘，不彻知、不遍知、不离染、不舍断一切者，不堪于尽苦。诸比丘，不彻知、不遍知、不离染、不舍断何等一切，不堪于尽苦耶？诸比丘，即眼与诸色、眼识及眼识所识之诸法……乃至……舌与诸味、舌识及舌识所识之诸法；身与诸触、身识及身识所识之诸法；意与诸法、意识及意识所识之诸法——诸比丘，这即是那不彻知、不遍知、不离染、不舍断，就不堪于尽苦的一切。”

‘‘සබ්බං, භික්ඛවෙ, අභිජානං පරිජානං විරාජයං පජහං භබ්බො දුක්ඛක්ඛයාය. කිඤ්ච, භික්ඛවෙ, සබ්බං අභිජානං පරිජානං විරාජයං පජහං භබ්බො දුක්ඛක්ඛයාය? යඤ්ච, භික්ඛවෙ, චක්ඛු, යෙ ච රූපා, යඤ්ච චක්ඛුවිඤ්ඤාණං, යෙ ච චක්ඛුවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බා ධම්මා…පෙ… යා ච ජිව්හා, යෙ ච රසා, යඤ්ච ජිව්හාවිඤ්ඤාණං, යෙ ච ජිව්හාවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බා ධම්මා; යො ච කායො, යෙ ච ඵොට්ඨබ්බා, යඤ්ච කායවිඤ්ඤාණං, යෙ ච කායවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බා ධම්මා; යො ච මනො, යෙ ච ධම්මා, යඤ්ච මනොවිඤ්ඤාණං, යෙ ච මනොවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බා ධම්මා – ඉදං ඛො, භික්ඛවෙ, සබ්බං අභිජානං පරිජානං විරාජයං පජහං භබ්බො දුක්ඛක්ඛයායා’’ති. පඤ්චමං.

“诸比丘，彻知、遍知、离染、舍断一切者，堪于尽苦。诸比丘，彻知、遍知、离染、舍断何等一切，堪于尽苦耶？诸比丘，即眼与诸色、眼识及眼识所识之诸法……乃至……舌与诸味、舌识及舌识所识之诸法；身与诸触、身识及身识所识之诸法；意与诸法、意识及意识所识之诸法——诸比丘，这即是那彻知、遍知、离染、舍断，就堪于尽苦的一切。”第五。

6. ආදිත්තසුත්තං

6. 炽燃经

28. එකං සමයං භගවා ගයායං විහරති ගයාසීසෙ සද්ධිං භික්ඛුසහස්සෙන. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘සබ්බං, භික්ඛවෙ, ආදිත්තං. කිඤ්ච, භික්ඛවෙ, සබ්බං ආදිත්තං? චක්ඛු, භික්ඛවෙ, ආදිත්තං, රූපා ආදිත්තා, චක්ඛුවිඤ්ඤාණං ආදිත්තං, චක්ඛුසම්ඵස්සො ආදිත්තො. යම්පිදං චක්ඛුසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි ආදිත්තං. කෙන ආදිත්තං? ‘රාගග්ගිනා, දොසග්ගිනා, මොහග්ගිනා ආදිත්තං, ජාතියා ජරාය මරණෙන සොකෙහි පරිදෙවෙහි දුක්ඛෙහි දොමනස්සෙහි උපායාසෙහි ආදිත්ත’න්ති වදාමි…පෙ… ජිව්හා ආදිත්තා, රසා ආදිත්තා, ජිව්හාවිඤ්ඤාණං ආදිත්තං, ජිව්හාසම්ඵස්සො ආදිත්තො. යම්පිදං ජිව්හාසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි ආදිත්තං. කෙන ආදිත්තං? ‘රාගග්ගිනා, දොසග්ගිනා, මොහග්ගිනා ආදිත්තං, ජාතියා ජරාය මරණෙන සොකෙහි පරිදෙවෙහි දුක්ඛෙහි දොමනස්සෙහි උපායාසෙහි ආදිත්ත’න්ති වදාමි…පෙ… මනො ආදිත්තො, ධම්මා ආදිත්තා, මනොවිඤ්ඤාණං ආදිත්තං, මනොසම්ඵස්සො ආදිත්තො. යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි ආදිත්තං. කෙන ආදිත්තං? ‘රාගග්ගිනා, දොසග්ගිනා, මොහග්ගිනා ආදිත්තං, ජාතියා ජරාය මරණෙන සොකෙහි පරිදෙවෙහි දුක්ඛෙහි දොමනස්සෙහි උපායාසෙහි ආදිත්ත’න්ති වදාමි. එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො චක්ඛුස්මිම්පි නිබ්බින්දති, රූපෙසුපි නිබ්බින්දති, චක්ඛුවිඤ්ඤාණෙපි නිබ්බින්දති, චක්ඛුසම්ඵස්සෙපි නිබ්බින්දති, යම්පිදං චක්ඛුසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති [Pg.252] වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තස්මිම්පි නිබ්බින්දති …පෙ… යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තස්මිම්පි නිබ්බින්දති. නිබ්බින්දං විරජ්ජති; විරාගා විමුච්චති; විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං හොති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාතී’’ති. ඉදමවොච භගවා. අත්තමනා තෙ භික්ඛූ භගවතො භාසිතං අභිනන්දුං. ඉමස්මිඤ්ච පන වෙය්‍යාකරණස්මිං භඤ්ඤමානෙ තස්ස භික්ඛුසහස්සස්ස අනුපාදාය ආසවෙහි චිත්තානි විමුච්චිංසූති. ඡට්ඨං.

28. 一时，世尊与一千比丘，住于伽耶(Gayā)的象头山。尔时，世尊告诸比丘：“诸比丘，一切皆在燃烧。诸比丘，何为一切在燃烧？眼在燃烧，色在燃烧，眼识在燃烧，眼触在燃烧。凡缘于眼触而生起的感受，无论是乐、是苦、或是不苦不乐，那也在燃烧。以何燃烧？我说：以贪火、瞋火、痴火燃烧；以生、老、死、愁、悲、苦、忧、恼燃烧。……舌在燃烧，味在燃烧，舌识在燃烧，舌触在燃烧。凡缘于舌触而生起的感受，无论是乐、是苦、或是不苦不乐，那也在燃烧。以何燃烧？我说：以贪火、瞋火、痴火燃烧；以生、老、死、愁、悲、苦、忧、恼燃烧。……意在燃烧，法在燃烧，意识在燃烧，意触在燃烧。凡缘于意触而生起的感受，无论是乐、是苦、或是不苦不乐，那也在燃烧。以何燃烧？我说：以贪火、瞋火、痴火燃烧；以生、老、死、愁、悲、苦、忧、恼燃烧。诸比丘，如是见的多闻圣弟子，于眼厌离，于色厌离，于眼识厌离，于眼触厌离，亦于缘眼触所生，或乐、或苦、或不苦不乐的感受而厌离。……亦于缘意触所生，或乐、或苦、或不苦不乐的感受而厌离。厌离故离贪，离贪故解脱。于解脱时，生起‘我已解脱’之智。他了知：‘生已尽，梵行已立，所作已办，不受后有。’”世尊作此说已。彼诸比丘心生欢喜，信受世尊所说。于此解说宣说时，彼一千比丘之心，无有执取，由诸漏中解脱。

7. අද්ධභූතසුත්තං

7. 阿达部达经

29. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘සබ්බං, භික්ඛවෙ, අද්ධභූතං. කිඤ්ච, භික්ඛවෙ, සබ්බං අද්ධභූතං? චක්ඛු, භික්ඛවෙ, අද්ධභූතං, රූපා අද්ධභූතා, චක්ඛුවිඤ්ඤාණං අද්ධභූතං, චක්ඛුසම්ඵස්සො අද්ධභූතො, යම්පිදං චක්ඛුසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි අද්ධභූතං. කෙන අද්ධභූතං? ‘ජාතියා ජරාය මරණෙන සොකෙහි පරිදෙවෙහි දුක්ඛෙහි දොමනස්සෙහි උපායාසෙහි අද්ධභූත’න්ති වදාමි…පෙ… ජිව්හා අද්ධභූතා, රසා අද්ධභූතා, ජිව්හාවිඤ්ඤාණං අද්ධභූතං, ජිව්හාසම්ඵස්සො අද්ධභූතො, යම්පිදං ජිව්හාසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි අද්ධභූතං. කෙන අද්ධභූතං? ‘ජාතියා ජරාය මරණෙන සොකෙහි පරිදෙවෙහි දුක්ඛෙහි දොමනස්සෙහි උපායාසෙහි අද්ධභූත’න්ති වදාමි. කායො අද්ධභූතො…පෙ… මනො අද්ධභූතො, ධම්මා අද්ධභූතා, මනොවිඤ්ඤාණං අද්ධභූතං, මනොසම්ඵස්සො අද්ධභූතො, යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි අද්ධභූතං. කෙන අද්ධභූතං? ‘ජාතියා ජරාය මරණෙන සොකෙහි පරිදෙවෙහි දුක්ඛෙහි දොමනස්සෙහි උපායාසෙහි අද්ධභූත’න්ති වදාමි. එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො චක්ඛුස්මිම්පි නිබ්බින්දති, රූපෙසුපි නිබ්බින්දති, චක්ඛුවිඤ්ඤාණෙපි නිබ්බින්දති, චක්ඛුසම්ඵස්සෙපි නිබ්බින්දති…පෙ… යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තස්මිම්පි නිබ්බින්දති. නිබ්බින්දං විරජ්ජති[Pg.253], විරාගා විමුච්චති, විමුත්තස්මිං ‘විමුත්ත’මිති ඤාණං හොති, ‘ඛීණා ජාති වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාතී’’ති. සත්තමං.

29. 如是我闻。一时，世尊住在王舍城(Rājagaha)的竹林迦兰陀园(Veḷuvana Kalandakanivāpa)。尔时，世尊告诸比丘：“诸比丘，一切都被征服。诸比丘，什么是一切都被征服呢？眼被征服，色被征服，眼识被征服，眼触被征服，凡缘眼触所生之受，无论是乐、是苦、或不苦不乐，那也被征服。以何被征服？我说：‘为生、老、死、愁、悲、苦、忧、恼所征服。’……舌被征服，味被征服，舌识被征服，舌触被征服，凡缘舌触所生之受，无论是乐、是苦、或不苦不乐，那也被征服。以何被征服？我说：‘为生、老、死、愁、悲、苦、忧、恼所征服。’身被征服……意被征服，法被征服，意识被征服，意触被征服，凡缘意触所生之受，无论是乐、是苦、或不苦不乐，那也被征服。以何被征服？我说：‘为生、老、死、愁、悲、苦、忧、恼所征服。’诸比丘，如是观的多闻圣弟子，于眼厌离，于色厌离，于眼识厌离，于眼触厌离……凡缘意触所生之受，无论是乐、是苦、或不苦不乐，于彼亦厌离。因厌离而离欲，因离欲而解脱。于解脱时，生起‘我已解脱’之智。他了知：‘生已尽，梵行已立，所作已办，不受后有。’”第七。

8. සමුග්ඝාතසාරුප්පසුත්තං

8. 灭尽相应经

30. ‘‘සබ්බමඤ්ඤිතසමුග්ඝාතසාරුප්පං වො, භික්ඛවෙ, පටිපදං දෙසෙස්සාමි. තං සුණාථ, සාධුකං මනසි කරොථ; භාසිස්සාමීති. කතමා ච සා, භික්ඛවෙ, සබ්බමඤ්ඤිතසමුග්ඝාතසාරුප්පා පටිපදා? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු චක්ඛුං න මඤ්ඤති, චක්ඛුස්මිං න මඤ්ඤති, චක්ඛුතො න මඤ්ඤති, චක්ඛුං මෙති න මඤ්ඤති. රූපෙ න මඤ්ඤති, රූපෙසු න මඤ්ඤති, රූපතො න මඤ්ඤති, රූපා මෙති න මඤ්ඤති. චක්ඛුවිඤ්ඤාණං න මඤ්ඤති, චක්ඛුවිඤ්ඤාණස්මිං න මඤ්ඤති, චක්ඛුවිඤ්ඤාණතො න මඤ්ඤති, චක්ඛුවිඤ්ඤාණං මෙති න මඤ්ඤති. චක්ඛුසම්ඵස්සං න මඤ්ඤති, චක්ඛුසම්ඵස්සස්මිං න මඤ්ඤති, චක්ඛුසම්ඵස්සතො න මඤ්ඤති, චක්ඛුසම්ඵස්සො මෙති න මඤ්ඤති. යම්පිදං චක්ඛුසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි න මඤ්ඤති, තස්මිම්පි න මඤ්ඤති, තතොපි න මඤ්ඤති, තං මෙති න මඤ්ඤති…පෙ… ජිව්හං න මඤ්ඤති, ජිව්හාය න මඤ්ඤති, ජිව්හාතො න මඤ්ඤති, ජිව්හා මෙති න මඤ්ඤති. රසෙ න මඤ්ඤති, රසෙසු න මඤ්ඤති, රසතො න මඤ්ඤති, රසා මෙති න මඤ්ඤති. ජිව්හාවිඤ්ඤාණං න මඤ්ඤති, ජිව්හාවිඤ්ඤාණස්මිං න මඤ්ඤති, ජිව්හාවිඤ්ඤාණතො න මඤ්ඤති, ජිව්හාවිඤ්ඤාණං මෙති න මඤ්ඤති. ජිව්හාසම්ඵස්සං න මඤ්ඤති, ජිව්හාසම්ඵස්සස්මිං න මඤ්ඤති, ජිව්හාසම්ඵස්සතො න මඤ්ඤති, ජිව්හාසම්ඵස්සො මෙති න මඤ්ඤති. යම්පිදං ජිව්හාසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි න මඤ්ඤති, තස්මිම්පි න මඤ්ඤති, තතොපි න මඤ්ඤති, තං මෙති න මඤ්ඤති…පෙ… මනං න මඤ්ඤති, මනස්මිං න මඤ්ඤති, මනතො න මඤ්ඤති, මනො මෙති න මඤ්ඤති. ධම්මෙ න මඤ්ඤති, ධම්මෙසු න මඤ්ඤති, ධම්මතො න මඤ්ඤති, ධම්මා මෙති න මඤ්ඤති. මනොවිඤ්ඤාණං න මඤ්ඤති, මනොවිඤ්ඤාණස්මිං න මඤ්ඤති, මනොවිඤ්ඤාණතො න මඤ්ඤති, මනොවිඤ්ඤාණං මෙති න මඤ්ඤති. මනොසම්ඵස්සං න මඤ්ඤති, මනොසම්ඵස්සස්මිං න මඤ්ඤති, මනොසම්ඵස්සතො න මඤ්ඤති, මනොසම්ඵස්සො මෙති න මඤ්ඤති. යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි න මඤ්ඤති, තස්මිම්පි න මඤ්ඤති, තතොපි න මඤ්ඤති, තං මෙති න මඤ්ඤති. සබ්බං න මඤ්ඤති, සබ්බස්මිං න මඤ්ඤති, සබ්බතො න මඤ්ඤති, සබ්බං මෙති න මඤ්ඤති. සො එවං අමඤ්ඤමානො [Pg.254] න ච කිඤ්චි ලොකෙ උපාදියති. අනුපාදියං න පරිතස්සති. අපරිතස්සං පච්චත්තඤ්ඤෙව පරිනිබ්බායති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාති. අයං ඛො සා, භික්ඛවෙ, සබ්බමඤ්ඤිතසමුග්ඝාතසාරුප්පා පටිපදා’’ති. අට්ඨමං.

30. “诸比丘，我将为你们宣说适合于根除一切妄计的行道。你们要仔细听，善加作意，我要说了。诸比丘，什么是那适合于根除一切妄计的行道呢？在此，比丘不妄计眼是我，不妄计我在眼中，不妄计我从眼而有，不妄计眼是我的；不妄计色是我，不妄计我在色中，不妄计我从色而有，不妄计色是我的；不妄计眼识是我，不妄计我在眼识中，不妄计我从眼识而有，不妄计眼识是我的；不妄计眼触是我，不妄计我在眼触中，不妄计我从眼触而有，不妄计眼触是我的；凡因眼触为缘而生起的感受，无论是乐、苦或不苦不乐，他也不妄计它是我，不妄计我在其中，不妄计我从其中而有，不妄计它是我的……（中略）……不妄计舌是我，不妄计我在舌中，不妄计我从舌而有，不妄计舌是我的；不妄计味是我，不妄计我在味中，不妄计我从味而有，不妄计味是我的；不妄计舌识是我，不妄计我在舌识中，不妄计我从舌识而有，不妄计舌识是我的；不妄计舌触是我，不妄计我在舌触中，不妄计我从舌触而有，不妄计舌触是我的；凡因舌触为缘而生起的感受，无论是乐、苦或不苦不乐，他也不妄计它是我，不妄计我在其中，不妄计我从其中而有，不妄计它是我的……（中略）……不妄计意是我，不妄计我在意中，不妄计我从意而有，不妄计意是我的；不妄计法是我，不妄计我在法中，不妄计我从法而有，不妄计法是我的；不妄计意识是我，不妄计我在意识中，不妄计我从意识而有，不妄计意识是我的；不妄计意触是我，不妄计我在意触中，不妄计我从意触而有，不妄计意触是我的；凡因意触为缘而生起的感受，无论是乐、苦或不苦不乐，他也不妄计它是我，不妄计我在其中，不妄计我从其中而有，不妄计它是我的。他不妄计一切是我，不妄计我在一切中，不妄计我从一切而有，不妄计一切是我的。他如是不妄计，于世间不执取任何事物。不执取者不渴求。不渴求者，即于自身般涅槃。他了知：‘生已尽，梵行已立，应作已作，不复为后有。’诸比丘，这确实就是那适合于根除一切妄计的行道。”第八。

9. පඨමසමුග්ඝාතසප්පායසුත්තං

9. 初根除相应经

31. ‘‘සබ්බමඤ්ඤිතසමුග්ඝාතසප්පායං වො, භික්ඛවෙ, පටිපදං දෙසෙස්සාමි. තං සුණාථ. කතමා ච සා, භික්ඛවෙ, සබ්බමඤ්ඤිතසමුග්ඝාතසප්පායා පටිපදා? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු චක්ඛුං න මඤ්ඤති, චක්ඛුස්මිං න මඤ්ඤති, චක්ඛුතො න මඤ්ඤති, චක්ඛුං මෙති න මඤ්ඤති. රූපෙ න මඤ්ඤති…පෙ… චක්ඛුවිඤ්ඤාණං න මඤ්ඤති, චක්ඛුසම්ඵස්සං න මඤ්ඤති, යම්පිදං චක්ඛුසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි න මඤ්ඤති, තස්මිම්පි න මඤ්ඤති, තතොපි න මඤ්ඤති, තං මෙති න මඤ්ඤති. යඤ්හි, භික්ඛවෙ, මඤ්ඤති, යස්මිං මඤ්ඤති, යතො මඤ්ඤති, යං මෙති මඤ්ඤති, තතො තං හොති අඤ්ඤථා. අඤ්ඤථාභාවී භවසත්තො ලොකො භවමෙවාභිනන්දති…පෙ… ජිව්හං න මඤ්ඤති, ජිව්හාය න මඤ්ඤති, ජිව්හාතො න මඤ්ඤති, ජිව්හා මෙති න මඤ්ඤති. රසෙ න මඤ්ඤති…පෙ… ජිව්හාවිඤ්ඤාණං න මඤ්ඤති, ජිව්හාසම්ඵස්සං න මඤ්ඤති. යම්පිදං ජිව්හාසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි න මඤ්ඤති, තස්මිම්පි න මඤ්ඤති, තතොපි න මඤ්ඤති, තං මෙති න මඤ්ඤති. යඤ්හි, භික්ඛවෙ, මඤ්ඤති, යස්මිං මඤ්ඤති, යතො මඤ්ඤති, යං මෙති මඤ්ඤති, තතො තං හොති අඤ්ඤථා. අඤ්ඤථාභාවී භවසත්තො ලොකො භවමෙවාභිනන්දති…පෙ… මනං න මඤ්ඤති, මනස්මිං න මඤ්ඤති, මනතො න මඤ්ඤති, මනො මෙති න මඤ්ඤති. ධම්මෙ න මඤ්ඤති…පෙ… මනොවිඤ්ඤාණං න මඤ්ඤති, මනොසම්ඵස්සං න මඤ්ඤති. යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි න මඤ්ඤති, තස්මිම්පි න මඤ්ඤති, තතොපි න මඤ්ඤති, තං මෙති න මඤ්ඤති. යඤ්හි, භික්ඛවෙ, මඤ්ඤති, යස්මිං මඤ්ඤති, යතො මඤ්ඤති, යං මෙති මඤ්ඤති, තතො තං හොති අඤ්ඤථා. අඤ්ඤථාභාවී භවසත්තො ලොකො භවමෙවාභිනන්දති. යාවතා, භික්ඛවෙ, ඛන්ධධාතුආයතනං තම්පි න මඤ්ඤති, තස්මිම්පි න මඤ්ඤති, තතොපි න මඤ්ඤති, තං මෙති න මඤ්ඤති. සො එවං අමඤ්ඤමානො න ච කිඤ්චි ලොකෙ උපාදියති. අනුපාදියං න පරිතස්සති. අපරිතස්සං පච්චත්තඤ්ඤෙව පරිනිබ්බායති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාති[Pg.255]. අයං ඛො සා, භික්ඛවෙ, සබ්බමඤ්ඤිතසමුග්ඝාතසප්පායා පටිපදා’’ති. නවමං.

31. “诸比丘，我将为你们宣说根除一切妄计的行道。你们当谛听。诸比丘，什么是那根除一切妄计的行道呢？在此，诸比丘，比丘不妄计眼，不在眼中妄计，不从眼妄计，不妄计‘眼是我的’。他不妄计色……乃至……不妄计眼识，不妄计眼触，以及凡是缘于眼触而生的或乐、或苦、或不苦不乐的感受，他也不妄计它，不在它之中妄计，不从它妄计，不妄计‘它是我的’。诸比丘，因为，凡是人所妄计的、于其中妄计的、从其中妄计的、妄计为‘我的’，那事物就会变得与所妄计的不同。有变易之性、执著于有的世间，只喜乐于有。……乃至……他不妄计舌，不在舌中妄计，不从舌妄计，不妄计‘舌是我的’。他不妄计味……乃至……不妄计舌识，不妄计舌触，以及凡是缘于舌触而生的或乐、或苦、或不苦不乐的感受，他也不妄计它，不在它之中妄计，不从它妄计，不妄计‘它是我的’。诸比丘，因为，凡是人所妄计的、于其中妄计的、从其中妄计的、妄计为‘我的’，那事物就会变得与所妄计的不同。有变易之性、执著于有的世间，只喜乐于有。……乃至……他不妄计意，不在意中妄计，不从意妄计，不妄计‘意是我的’。他不妄计法……乃至……不妄计意识，不妄计意触，以及凡是缘于意触而生的或乐、或苦、或不苦不乐的感受，他也不妄计它，不在它之中妄计，不从它妄计，不妄计‘它是我的’。诸比丘，因为，凡是人所妄计的、于其中妄计的、从其中妄计的、妄计为‘我的’，那事物就会变得与所妄计的不同。有变易之性、执著于有的世间，只喜乐于有。诸比丘，凡所有蕴、界、处，他也不妄计它，不在它之中妄计，不从它妄计，不妄计‘那是我的’。他如此不作妄计，于世间则无任何执取。无所执取，则无战栗。无所战栗，则亲证涅槃。他了知：‘生已尽，梵行已立，所作已办，不受后有。’诸比丘，这即是那根除一切妄计的行道。”第九。

10. දුතියසමුග්ඝාතසප්පායසුත්තං

10. 适于拔除一切臆想经（二）

32. ‘‘සබ්බමඤ්ඤිතසමුග්ඝාතසප්පායං වො, භික්ඛවෙ, පටිපදං දෙසෙස්සාමි. තං සුණාථ. කතමා ච සා, භික්ඛවෙ, සබ්බමඤ්ඤිතසමුග්ඝාතසප්පායා පටිපදා?

32. “比丘们，我将为你们宣说适于拔除一切臆想之道。你们当谛听。比丘们，那适于拔除一切臆想之道是什么呢？”

‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, චක්ඛුං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති?

“比丘们，你们认为如何？眼是常还是无常？”

‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’.

“世尊，是无常。”

‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති?

“凡是无常的，那是苦还是乐呢？”

‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’.

“世尊，是苦。”

‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති?

“再者，凡是无常、是苦、是变易之法，是否适合这样随观：‘这是我的，我是此，这是我的我’？”

‘‘නො හෙතං භන්තෙ’’.

“不，世尊。”

‘‘රූපා…පෙ… චක්ඛුවිඤ්ඤාණං… චක්ඛුසම්ඵස්සො නිච්චො වා අනිච්චො වා’’ති?

“色……乃至……眼识……眼触是常还是无常？”

‘‘අනිච්චො, භන්තෙ’’…පෙ….

“世尊，是无常。……乃至……”

‘‘යම්පිදං චක්ඛුසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති?

“缘眼触而生起的感受，无论是乐、是苦、还是不苦不乐，那也是常还是无常呢？”

‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’.

“世尊，是无常。”

‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති?

“凡是无常的，那是苦还是乐呢？”

‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’.

“世尊，是苦。”

‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති?

“再者，凡是无常、是苦、是变易之法，是否适合这样随观：‘这是我的，我是此，这是我的我’？”

‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’…පෙ….

“不，世尊。……乃至……”

‘‘ජිව්හා නිච්චා වා අනිච්චා වා’’ති?

“舌是常还是无常？”

‘‘අනිච්චා භන්තෙ’’…පෙ….

“世尊，是无常。……乃至……”

‘‘රසා… ජිව්හාවිඤ්ඤාණං… ජිව්හාසම්ඵස්සො…පෙ… යම්පිදං ජිව්හාසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති?

“味……舌识……舌触……乃至……缘舌触而生起的感受，无论是乐、是苦、还是不苦不乐，那也是常还是无常呢？”

‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’…පෙ… ධම්මා… මනොවිඤ්ඤාණං… මනොසම්ඵස්සො නිච්චො වා අනිච්චො වාති?

“世尊，是无常。……乃至……法……意识……意触是常还是无常？”

‘‘අනිච්චො, භන්තෙ’’.

“世尊，是无常。”

‘‘යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති?

“缘意触而生起的感受，无论是乐、是苦、还是不苦不乐，那也是常还是无常呢？”

‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’.

“世尊，是无常。”

‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති?

“凡是无常的，那是苦还是乐呢？”

‘‘දුක්ඛං භන්තෙ’’.

“世尊，是苦。”

‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති?

“再者，凡是无常、苦、有变易之法的感受，适合这样反复观察吗？——‘这是我的，我是此，这是我的我’？”

‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

“世尊，不适合这样。”

‘‘එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො චක්ඛුස්මිම්පි නිබ්බින්දති, රූපෙසුපි නිබ්බින්දති, චක්ඛුවිඤ්ඤාණෙපි නිබ්බින්දති, චක්ඛුසම්ඵස්සෙපි නිබ්බින්දති. යම්පිදං චක්ඛුසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තස්මිම්පි නිබ්බින්දති…පෙ… ජිව්හායපි නිබ්බින්දති, රසෙසුපි…පෙ… යම්පිදං ජිව්හාසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තස්මිම්පි නිබ්බින්දති. මනස්මිම්පි නිබ්බින්දති, ධම්මෙසුපි නිබ්බින්දති, මනොවිඤ්ඤාණෙපි නිබ්බින්දති, මනොසම්ඵස්සෙපි නිබ්බින්දති. යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තස්මිම්පි නිබ්බින්දති. නිබ්බින්දං විරජ්ජති; විරාගා විමුච්චති; විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං හොති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාති[Pg.256]. අයං ඛො සා, භික්ඛවෙ, සබ්බමඤ්ඤිතසමුග්ඝාතසප්පායා පටිපදා’’ති. දසමං.

“诸比丘，如是见者，多闻圣弟子于眼厌离，于色厌离，于眼识厌离，于眼触厌离。凡缘眼触而生起的感受，无论是乐、是苦、或是不苦不乐，他于彼也厌离。……乃至……于舌厌离，于味厌离……乃至……凡缘舌触而生起的感受，无论是乐、是苦、或是不苦不乐，他于彼也厌离。于意厌离，于法厌离，于意识厌离，于意触厌离。凡缘意触而生起的感受，无论是乐、是苦、或是不苦不乐，他于彼也厌离。厌离而离贪；因离贪而解脱；于解脱时，生起‘我已解脱’之智。他了知：‘生已尽，梵行已立，所作已办，不受后有。’诸比丘，此即是拔除一切妄计的适宜之道。”第十。

සබ්බවග්ගො තතියො.

第三 一切品

තස්සුද්දානං –

其摄颂：

සබ්බඤ්ච ද්වෙපි පහානා, පරිජානාපරෙ දුවෙ;

ආදිත්තං අද්ධභූතඤ්ච, සාරුප්පා ද්වෙ ච සප්පායා;

වග්ගො තෙන පවුච්චතීති.

“一切与二舍断，另有二遍知；炽燃、镇伏、相应，及二适宜；以此说为一品。”

4. ජාතිධම්මවග්ගො

4. 生法品

1-10. ජාතිධම්මාදිසුත්තදසකං

1-10. 生法等十经

33. සාවත්ථිනිදානං. තත්‍ර ඛො…පෙ… ‘‘සබ්බං, භික්ඛවෙ, ජාතිධම්මං. කිඤ්ච, භික්ඛවෙ, සබ්බං ජාතිධම්මං? චක්ඛු, භික්ඛවෙ, ජාතිධම්මං. රූපා… චක්ඛුවිඤ්ඤාණං… චක්ඛුසම්ඵස්සො ජාතිධම්මො. යම්පිදං චක්ඛුසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි ජාතිධම්මං…පෙ… ජිව්හා… රසා… ජිව්හාවිඤ්ඤාණං… ජිව්හාසම්ඵස්සො… යම්පිදං ජිව්හාසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි ජාතිධම්මං. කායො…පෙ... මනො ජාතිධම්මො, ධම්මා ජාතිධම්මා, මනොවිඤ්ඤාණං ජාතිධම්මං, මනොසම්ඵස්සො ජාතිධම්මො. යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි ජාතිධම්මං. එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො චක්ඛුස්මිම්පි නිබ්බින්දති, රූපෙසුපි… චක්ඛුවිඤ්ඤාණෙපි… චක්ඛුසම්ඵස්සෙපි…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති. පඨමං.

33. 舍卫城因缘。在那里……“诸比丘，一切皆是生法。诸比丘，何为一切皆是生法？诸比丘，眼是生法。色……眼识……眼触是生法。凡缘眼触而生起的感受，无论是乐、是苦、或是不苦不乐，那也是生法。……乃至……舌……味……舌识……舌触……凡缘舌触而生起的感受，无论是乐、是苦、或是不苦不乐，那也是生法。身……乃至……意是生法，法是生法，意识是生法，意触是生法。凡缘意触而生起的感受，无论是乐、是苦、或是不苦不乐，那也是生法。诸比丘，如是见的多闻圣弟子，于眼厌离，于色……于眼识……于眼触……乃至……他了知：‘再无后有。’”第一。

34. ‘‘සබ්බං, භික්ඛවෙ, ජරාධම්මං…පෙ… සංඛිත්තං. දුතියං.

34. “诸比丘，一切皆是老法。……（简说）。第二。”

35. ‘‘සබ්බං, භික්ඛවෙ, බ්‍යාධිධම්මං…පෙ…. තතියං.

35. “诸比丘，一切皆是病法。……（简说）。第三。”

36. ‘‘සබ්බං, භික්ඛවෙ, මරණධම්මං…පෙ…. චතුත්ථං.

36. “诸比丘，一切皆是死法。……（简说）。第四。”

37. ‘‘සබ්බං, භික්ඛවෙ, සොකධම්මං…පෙ…. පඤ්චමං.

37. “诸比丘，一切皆是忧法。……（简说）。第五。”

38. ‘‘සබ්බං, භික්ඛවෙ, සංකිලෙසිකධම්මං…පෙ…. ඡට්ඨං.

38. “诸比丘，一切皆是染污法。……（简说）。第六。”

39. ‘‘සබ්බං[Pg.257], භික්ඛවෙ, ඛයධම්මං…පෙ…. සත්තමං.

39. “诸比丘，一切皆是尽法。……（简说）。第七。”

40. ‘‘සබ්බං, භික්ඛවෙ, වයධම්මං…පෙ…. අට්ඨමං.

40. “诸比丘，一切皆是衰灭法。……（简说）。第八。”

41. ‘‘සබ්බං, භික්ඛවෙ, සමුදයධම්මං…පෙ…. නවමං.

41. “诸比丘，一切皆是集法。……（简说）。第九。”

42. ‘‘සබ්බං, භික්ඛවෙ, නිරොධධම්මං…පෙ…. දසමං.

42. “诸比丘，一切皆是灭法。……（简说）。第十。”

ජාතිධම්මවග්ගො චතුත්ථො.

生法品第四。

තස්සුද්දානං –

此品之摄颂：

ජාතිජරාබ්‍යාධිමරණං, සොකො ච සංකිලෙසිකං;

ඛයවයසමුදයං, නිරොධධම්මෙන තෙ දසාති.

生、老、病、死，忧、染污，尽、衰灭、集，与灭法，此为十经。

5. සබ්බඅනිච්චවග්ගො

5. 一切无常品

1-9. අනිච්චාදිසුත්තනවකං

1-9. 无常等九经

43. සාවත්ථිනිදානං. තත්‍ර ඛො…පෙ… ‘‘සබ්බං, භික්ඛවෙ, අනිච්චං. කිඤ්ච, භික්ඛවෙ, සබ්බං අනිච්චං? චක්ඛු, භික්ඛවෙ, අනිච්චං, රූපා අනිච්චා, චක්ඛුවිඤ්ඤාණං අනිච්චං, චක්ඛුසම්ඵස්සො අනිච්චො. යම්පිදං චක්ඛුසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි අනිච්චං…පෙ… ජිව්හා අනිච්චා, රසා අනිච්චා, ජිව්හාවිඤ්ඤාණං අනිච්චං, ජිව්හාසම්ඵස්සො අනිච්චො. යම්පිදං ජිව්හාසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි අනිච්චං. කායො අනිච්චො…පෙ… මනො අනිච්චො, ධම්මා අනිච්චා, මනොවිඤ්ඤාණං අනිච්චං, මනොසම්ඵස්සො අනිච්චො. යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි අනිච්චං. එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො චක්ඛුස්මිම්පි නිබ්බින්දති, රූපෙසුපි නිබ්බින්දති, චක්ඛුවිඤ්ඤාණෙපි නිබ්බින්දති, චක්ඛුසම්ඵස්සෙපි නිබ්බින්දති. යම්පිදං චක්ඛුසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තස්මිම්පි නිබ්බින්දති…පෙ… මනස්මිම්පි නිබ්බින්දති, ධම්මෙසුපි නිබ්බින්දති, මනොවිඤ්ඤාණෙපි නිබ්බින්දති, මනොසම්ඵස්සෙපි නිබ්බින්දති, යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තස්මිම්පි නිබ්බින්දති. නිබ්බින්දං විරජ්ජති; විරාගා විමුච්චති; විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති [Pg.258] ඤාණං හොති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාතී’’ති. පඨමං.

43. 缘于舍卫城。在那里……“诸比丘，一切是无常。诸比丘，什么是一切无常？诸比丘，眼是无常，色是无常，眼识是无常，眼触是无常。凡缘眼触所生之受，无论是乐、是苦、或是不苦不乐，彼亦无常。……舌是无常，味是无常，舌识是无常，舌触是无常。凡缘舌触所生之受，无论是乐、是苦、或是不苦不乐，彼亦无常。身是无常……意是无常，法是无常，意识是无常，意触是无常。凡缘意触所生之受，无论是乐、是苦、或是不苦不乐，彼亦无常。诸比丘，如是见的多闻圣弟子，于眼亦厌离，于色亦厌离，于眼识亦厌离，于眼触亦厌离。凡缘眼触所生之受，无论是乐、是苦、或是不苦不乐，于彼亦厌离。……于意亦厌离，于法亦厌离，于意识亦厌离，于意触亦厌离。凡缘意触所生之受，无论是乐、是苦、或是不苦不乐，于彼亦厌离。厌离而离贪；因离贪而解脱；于解脱时，生起‘我已解脱’之智。他了知：‘生已尽，梵行已立，所作已办，再无后有。’”第一。

44. ‘‘සබ්බං, භික්ඛවෙ, දුක්ඛං…පෙ…. දුතියං.

44. “诸比丘，一切是苦。……第二。”

45. ‘‘සබ්බං, භික්ඛවෙ, අනත්තා…පෙ…. තතියං.

45. “诸比丘，一切是无我。……第三。”

46. ‘‘සබ්බං, භික්ඛවෙ, අභිඤ්ඤෙය්‍යං…පෙ…. චතුත්ථං.

46. “诸比丘，一切应被证知。……第四。”

47. ‘‘සබ්බං, භික්ඛවෙ, පරිඤ්ඤෙය්‍යං…පෙ…. පඤ්චමං.

47. “诸比丘，一切应被遍知。……第五。”

48. ‘‘සබ්බං, භික්ඛවෙ, පහාතබ්බං…පෙ…. ඡට්ඨං.

48. “诸比丘，一切应被舍断。……（略）……第六。”

49. ‘‘සබ්බං, භික්ඛවෙ, සච්ඡිකාතබ්බං…පෙ…. සත්තමං.

49. “诸比丘，一切应被亲证。……（略）……第七。”

50. ‘‘සබ්බං, භික්ඛවෙ, අභිඤ්ඤාපරිඤ්ඤෙය්‍යං…පෙ…. අට්ඨමං.

50. “诸比丘，一切应以胜智被遍知。……（略）……第八。”

51. ‘‘සබ්බං, භික්ඛවෙ, උපද්දුතං…පෙ…. නවමං.

51. “诸比丘，一切是受困扰的。……（略）……第九。”

10. උපස්සට්ඨසුත්තං

10. 被逼迫经

52. ‘‘සබ්බං, භික්ඛවෙ, උපස්සට්ඨං. කිඤ්ච, භික්ඛවෙ, සබ්බං උපස්සට්ඨං? චක්ඛු, භික්ඛවෙ, උපස්සට්ඨං, රූපා උපස්සට්ඨා, චක්ඛුවිඤ්ඤාණං උපස්සට්ඨං, චක්ඛුසම්ඵස්සො උපස්සට්ඨො. යම්පිදං චක්ඛුසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි උපස්සට්ඨං…පෙ… ජිව්හා උපස්සට්ඨා, රසා උපස්සට්ඨා, ජිව්හාවිඤ්ඤාණං උපස්සට්ඨං, ජිව්හාසම්ඵස්සො උපස්සට්ඨො. යම්පිදං ජිව්හාසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි උපස්සට්ඨං. කායො උපස්සට්ඨො… මනො උපස්සට්ඨො, ධම්මා උපස්සට්ඨා, මනොවිඤ්ඤාණං උපස්සට්ඨං, මනොසම්ඵස්සො උපස්සට්ඨො. යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි උපස්සට්ඨං. එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො චක්ඛුස්මිම්පි නිබ්බින්දති, රූපෙසුපි නිබ්බින්දති, චක්ඛුවිඤ්ඤාණෙපි නිබ්බින්දති, චක්ඛුසම්ඵස්සෙපි නිබ්බින්දති. යම්පිදං චක්ඛුසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තස්මිම්පි නිබ්බින්දති…පෙ… මනස්මිම්පි නිබ්බින්දති, ධම්මෙසුපි නිබ්බින්දති, මනොවිඤ්ඤාණෙපි නිබ්බින්දති, මනොසම්ඵස්සෙපි නිබ්බින්දති. යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තස්මිම්පි නිබ්බින්දති. නිබ්බින්දං විරජ්ජති; විරාගා විමුච්චති; විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං හොති[Pg.259]. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාතී’’ති. දසමං.

52. “比丘们，一切都被逼恼。比丘们，什么是一切被逼恼？比丘们，眼被逼恼，色被逼恼，眼识被逼恼，眼触被逼恼。凡缘于眼触而生起的受，无论是乐、是苦、或是不苦不乐，那也被逼恼。……乃至……舌被逼恼，味被逼恼，舌识被逼恼，舌触被逼恼。凡缘于舌触而生起的受，无论是乐、是苦、或是不苦不乐，那也被逼恼。身被逼恼……意被逼恼，法被逼恼，意识被逼恼，意触被逼恼。凡缘于意触而生起的受，无论是乐、是苦、或是不苦不乐，那也被逼恼。比丘们，如是见的多闻圣弟子，于眼也厌离，于色也厌离，于眼识也厌离，于眼触也厌离。凡缘于眼触而生起的受，无论是乐、是苦、或是不苦不乐，于那也厌离。……乃至……于意也厌离，于法也厌离，于意识也厌离，于意触也厌离。凡缘于意触而生起的受，无论是乐、是苦、或是不苦不乐，于那也厌离。因厌离而离欲，因离欲而解脱，于解脱时，生起‘已解脱’之智。他了知：‘生已尽，梵行已立，所作已办，不再有此有。’”

සබ්බඅනිච්චවග්ගො පඤ්චමො.

一切无常品第五终。

තස්සුද්දානං –

此品之摄颂：

අනිච්චං දුක්ඛං අනත්තා, අභිඤ්ඤෙය්‍යං පරිඤ්ඤෙය්‍යං;

පහාතබ්බං සච්ඡිකාතබ්බං, අභිඤ්ඤෙය්‍යපරිඤ්ඤෙය්‍යං ;

උපද්දුතං උපස්සට්ඨං, වග්ගො තෙන පවුච්චතීති.

《无常经》、《苦经》、《无我经》、《应遍知经》、《应遍了知经》、《应断经》、《应作证经》、《遍知遍了知经》、《被扰乱经》、《被逼迫经》，因此称为一品。

සළායතනවග්ගෙ පඨමපණ්ණාසකො සමත්තො.

《六处品》第一五十经结束。

තස්ස වග්ගුද්දානං –

此五十经之品摄颂为：

අනිච්චවග්ගං යමකං, සබ්බං වග්ගං ජාතිධම්මං;

අනිච්චවග්ගෙන පඤ්ඤාසං, පඤ්චමො තෙන පවුච්චතීති.

《无常品》、《双品》、《一切品》、《生法品》，与《无常品》共五十经，因此称为第五品。

6. අවිජ්ජාවග්ගො

6. 无明品

1. අවිජ්ජාපහානසුත්තං

1. 断除无明经

53. සාවත්ථිනිදානං. අථ ඛො අඤ්ඤතරො භික්ඛු යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කථං නු ඛො, භන්තෙ, ජානතො කථං පස්සතො අවිජ්ජා පහීයති, විජ්ජා උප්පජ්ජතී’’ති?

53. 舍卫城(Sāvatthī)因缘。那时，一位比丘前往世尊之处，抵达后顶礼世尊，然后坐于一旁。坐于一旁的比丘对世尊这样说：“尊者，怎样知，怎样见，无明被舍弃，明生起？”

‘‘චක්ඛුං ඛො, භික්ඛු, අනිච්චතො ජානතො පස්සතො අවිජ්ජා පහීයති, විජ්ජා උප්පජ්ජති. රූපෙ අනිච්චතො ජානතො පස්සතො අවිජ්ජා පහීයති, විජ්ජා උප්පජ්ජති. චක්ඛුවිඤ්ඤාණං… චක්ඛුසම්ඵස්සං… යම්පිදං චක්ඛුසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි අනිච්චතො ජානතො පස්සතො අවිජ්ජා පහීයති, විජ්ජා උප්පජ්ජති. සොතං… ඝානං… ජිව්හං… කායං… මනං අනිච්චතො ජානතො පස්සතො අවිජ්ජා පහීයති, විජ්ජා උප්පජ්ජති. ධම්මෙ [Pg.260]… මනොවිඤ්ඤාණං… මනොසම්ඵස්සං… යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි අනිච්චතො ජානතො පස්සතො අවිජ්ජා පහීයති, විජ්ජා උප්පජ්ජති. එවං ඛො, භික්ඛු, ජානතො එවං පස්සතො අවිජ්ජා පහීයති, විජ්ජා උප්පජ්ජතී’’ති. පඨමං.

“比丘，知见眼为无常者，无明被舍弃，明生起。知见色为无常者，无明被舍弃，明生起。知见眼识……眼触……以及任何缘于眼触而生的或乐、或苦、或不苦不乐的感受，也知见其为无常者，无明被舍弃，明生起。知见耳……鼻……舌……身……意为无常者，无明被舍弃，明生起。知见法……意识……意触……以及任何缘于意触而生的或乐、或苦、或不苦不乐的感受，也知见其为无常者，无明被舍弃，明生起。比丘，对于如此知、如此见者，无明被舍弃，明生起。”第一。

2. සංයොජනපහානසුත්තං

2. 断结经

54. ‘‘කථං නු ඛො, භන්තෙ, ජානතො, කථං පස්සතො, සංයොජනා පහීයන්තී’’ති? ‘‘චක්ඛුං ඛො, භික්ඛු, අනිච්චතො ජානතො පස්සතො සංයොජනා පහීයන්ති. රූපෙ… චක්ඛුවිඤ්ඤාණං… චක්ඛුසම්ඵස්සං… යම්පිදං චක්ඛුසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි අනිච්චතො ජානතො පස්සතො සංයොජනා පහීයන්ති. සොතං… ඝානං… ජිව්හං… කායං… මනං… ධම්මෙ… මනොවිඤ්ඤාණං… මනොසම්ඵස්සං… යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි අනිච්චතො ජානතො පස්සතො සංයොජනා පහීයන්ති. එවං ඛො, භික්ඛු, ජානතො එවං පස්සතො සංයොජනා පහීයන්තී’’ති. දුතියං.

54. “尊者，如何知、如何见，诸结即被舍断呢？”“比丘，知见眼为无常者，诸结即被舍断。色……眼识……眼触……以及缘于眼触而生的感受，无论是乐、是苦、或是不苦不乐，也知见其为无常者，诸结即被舍断。耳……鼻……舌……身……意……法……意识……意触……以及缘于意触而生的感受，无论是乐、是苦、或是不苦不乐，也知见其为无常者，诸结即被舍断。比丘，如此知、如此见者，诸结即被舍断。”第二。

3. සංයොජනසමුග්ඝාතසුත්තං

3. 断结经

55. ‘‘කථං නු ඛො, භන්තෙ, ජානතො, කථං පස්සතො සංයොජනා සමුග්ඝාතං ගච්ඡන්තී’’ති? ‘‘චක්ඛුං ඛො, භික්ඛු, අනත්තතො ජානතො පස්සතො සංයොජනා සමුග්ඝාතං ගච්ඡන්ති. රූපෙ අනත්තතො… චක්ඛුවිඤ්ඤාණං… චක්ඛුසම්ඵස්සං… යම්පිදං චක්ඛුසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි අනත්තතො ජානතො පස්සතො සංයොජනා සමුග්ඝාතං ගච්ඡන්ති. සොතං… ඝානං… ජිව්හං… කායං… මනං… ධම්මෙ… මනොවිඤ්ඤාණං… මනොසම්ඵස්සං… යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි අනත්තතො ජානතො පස්සතො සංයොජනා සමුග්ඝාතං ගච්ඡන්ති. එවං ඛො, භික්ඛු, ජානතො එවං පස්සතො සංයොජනා සමුග්ඝාතං ගච්ඡන්තී’’ති. තතියං.

55. “尊者，如何知、如何见，诸结即被根除呢？”“比丘，知见眼为无我者，诸结即被根除。色为无我……眼识……眼触……以及缘于眼触而生的感受，无论是乐、是苦、或是不苦不乐，也知见其为无我者，诸结即被根除。耳……鼻……舌……身……意……法……意识……意触……以及缘于意触而生的感受，无论是乐、是苦、或是不苦不乐，也知见其为无我者，诸结即被根除。比丘，如此知、如此见者，诸结即被根除。”第三。

4. ආසවපහානසුත්තං

4. 舍断漏经

56. ‘‘කථං නු ඛො, භන්තෙ, ජානතො, කථං පස්සතො ආසවා පහීයන්තී’’ති…පෙ…. චතුත්ථං.

56. “尊者，如何知、如何见，诸漏即被舍断呢？”……（内容同上，将“无常”改为“无我”即可）第四。

5. ආසවසමුග්ඝාතසුත්තං

5. 根除漏经

57. ‘‘කථං [Pg.261] නු ඛො, භන්තෙ, ජානතො, කථං පස්සතො ආසවා සමුග්ඝාතං ගච්ඡන්තී’’ති…පෙ…. පඤ්චමං.

57. “尊者，如何知，如何见，诸漏被根除呢？”……第五。

6. අනුසයපහානසුත්තං

6. 舍断随眠经

58. ‘‘කථං නු ඛො…පෙ… අනුසයා පහීයන්තී’’ති…පෙ…. ඡට්ඨං.

58. “尊者，如何知……诸随眠被舍断呢？”……第六。

7. අනුසයසමුග්ඝාතසුත්තං

7. 根除随眠经

59. ‘‘කථං නු ඛො…පෙ… අනුසයා සමුග්ඝාතං ගච්ඡන්තී’’ති? ‘‘චක්ඛුං ඛො, භික්ඛු, අනත්තතො ජානතො පස්සතො අනුසයා සමුග්ඝාතං ගච්ඡන්ති…පෙ… සොතං… ඝානං… ජිව්හං… කායං… මනං… ධම්මෙ… මනොවිඤ්ඤාණං… මනොසම්ඵස්සං… යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි අනත්තතො ජානතො පස්සතො අනුසයා සමුග්ඝාතං ගච්ඡන්ති. එවං ඛො, භික්ඛු, ජානතො එවං පස්සතො අනුසයා සමුග්ඝාතං ගච්ඡන්තී’’ති. සත්තමං.

59. “尊者，如何知……诸随眠被根除呢？”“比丘，对知见眼为无我者，诸随眠被根除。……耳……鼻……舌……身……意……法……意识……意触……以及任何缘意触而生的或乐、或苦、或不苦不乐的感受，也对知见其为无我者，诸随眠被根除。比丘，就是这样，对如此知、如此见者，诸随眠被根除。”第七。

8. සබ්බුපාදානපරිඤ්ඤාසුත්තං

8. 遍知一切执取经

60. ‘‘සබ්බුපාදානපරිඤ්ඤාය වො, භික්ඛවෙ, ධම්මං දෙසෙස්සාමි. තං සුණාථ. කතමො ච, භික්ඛවෙ, සබ්බුපාදානපරිඤ්ඤාය ධම්මො? චක්ඛුඤ්ච පටිච්ච රූපෙ ච උප්පජ්ජති චක්ඛුවිඤ්ඤාණං. තිණ්ණං සඞ්ගති ඵස්සො. ඵස්සපච්චයා වෙදනා. එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො චක්ඛුස්මිම්පි නිබ්බින්දති, රූපෙසුපි නිබ්බින්දති, චක්ඛුවිඤ්ඤාණෙපි නිබ්බින්දති, චක්ඛුසම්ඵස්සෙපි නිබ්බින්දති, වෙදනායපි නිබ්බින්දති. නිබ්බින්දං විරජ්ජති; විරාගා විමුච්චති; විමොක්ඛා ‘පරිඤ්ඤාතං මෙ උපාදාන’න්ති පජානාති. සොතඤ්ච පටිච්ච සද්දෙ ච උප්පජ්ජති… ඝානඤ්ච පටිච්ච ගන්ධෙ ච… ජිව්හඤ්ච පටිච්ච රසෙ ච… කායඤ්ච පටිච්ච ඵොට්ඨබ්බෙ ච… මනඤ්ච පටිච්ච ධම්මෙ ච උප්පජ්ජති මනොවිඤ්ඤාණං. තිණ්ණං සඞ්ගති ඵස්සො. ඵස්සපච්චයා වෙදනා. එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො මනස්මිම්පි නිබ්බින්දති, ධම්මෙසුපි නිබ්බින්දති, මනොවිඤ්ඤාණෙපි නිබ්බින්දති, මනොසම්ඵස්සෙපි නිබ්බින්දති, වෙදනායපි නිබ්බින්දති. නිබ්බින්දං විරජ්ජති; විරාගා විමුච්චති; විමොක්ඛා ‘පරිඤ්ඤාතං මෙ උපාදාන’න්ති [Pg.262] පජානාති. අයං ඛො, භික්ඛවෙ, සබ්බුපාදානපරිඤ්ඤාය ධම්මො’’ති. අට්ඨමං.

60. “诸比丘，我将为你们宣说为了遍知一切执取的法。你们当听。诸比丘，何为为了遍知一切执取的法？缘眼与色，生起眼识。三者之会合是触。以触为缘而有受。诸比丘，如是观者，有闻圣弟子于眼亦厌离，于色亦厌离，于眼识亦厌离，于眼触亦厌离，于受亦厌离。因厌离而离贪，因离贪而解脱，由于解脱，他了知：‘我的执取已被遍知。’缘耳与声……缘鼻与香……缘舌与味……缘身与所触……缘意与法，生起意识。三者之会合是触。以触为缘而有受。诸比丘，如是观者，有闻圣弟子于意亦厌离，于法亦厌离，于意识亦厌离，于意触亦厌离，于受亦厌离。因厌离而离贪，因离贪而解脱，由于解脱，他了知：‘我的执取已被遍知。’诸比丘，此即为了遍知一切执取的法。”第八。

9. පඨමසබ්බුපාදානපරියාදානසුත්තං

9. 第一一切执取遍尽经

61. ‘‘සබ්බුපාදානපරියාදානාය වො, භික්ඛවෙ, ධම්මං දෙසෙස්සාමි. තං සුණාථ. කතමො ච, භික්ඛවෙ, සබ්බුපාදානපරියාදානාය ධම්මො? චක්ඛුඤ්ච පටිච්ච රූපෙ ච උප්පජ්ජති චක්ඛුවිඤ්ඤාණං. තිණ්ණං සඞ්ගති ඵස්සො. ඵස්සපච්චයා වෙදනා. එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො චක්ඛුස්මිම්පි නිබ්බින්දති, රූපෙසුපි නිබ්බින්දති, චක්ඛුවිඤ්ඤාණෙපි නිබ්බින්දති, චක්ඛුසම්ඵස්සෙපි නිබ්බින්දති, වෙදනායපි නිබ්බින්දති. නිබ්බින්දං විරජ්ජති; විරාගා විමුච්චති; විමොක්ඛා ‘පරියාදින්නං මෙ උපාදාන’න්ති පජානාති…පෙ… ජිව්හඤ්ච පටිච්ච රසෙ ච උප්පජ්ජති ජිව්හාවිඤ්ඤාණං…පෙ… මනඤ්ච පටිච්ච ධම්මෙ ච උප්පජ්ජති මනොවිඤ්ඤාණං. තිණ්ණං සඞ්ගති ඵස්සො. ඵස්සපච්චයා වෙදනා. එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො මනස්මිම්පි නිබ්බින්දති, ධම්මෙසුපි නිබ්බින්දති, මනොවිඤ්ඤාණෙපි නිබ්බින්දති මනොසම්ඵස්සෙපි නිබ්බින්දති, වෙදනායපි නිබ්බින්දති. නිබ්බින්දං විරජ්ජති; විරාගා විමුච්චති; විමොක්ඛා ‘පරියාදින්නං මෙ උපාදාන’න්ති පජානාති. අයං ඛො, භික්ඛවෙ, සබ්බුපාදානපරියාදානාය ධම්මො’’ති. නවමං.

61. “诸比丘，我将为你们宣说遍尽一切执取之法，你们当谛听。诸比丘，何为遍尽一切执取之法？缘眼与色而生起眼识，三者之会合为触，以触为缘而有受。诸比丘，如此观见的多闻圣弟子，于眼亦厌离，于色亦厌离，于眼识亦厌离，于眼触亦厌离，于受亦厌离。因厌离而离贪，因离贪而解脱，由解脱而了知：‘我的执取已遍尽。’……乃至……缘舌与味而生起舌识……乃至……缘意与法而生起意识，三者之会合为触，以触为缘而有受。诸比丘，如此观见的多闻圣弟子，于意亦厌离，于法亦厌离，于意识亦厌离，于意触亦厌离，于受亦厌离。因厌离而离贪，因离贪而解脱，由解脱而了知：‘我的执取已遍尽。’诸比丘，此即是遍尽一切执取之法。”第九。

10. දුතියසබ්බුපාදානපරියාදානසුත්තං

10. 第二遍尽一切执取经

62. ‘‘සබ්බුපාදානපරියාදානාය වො, භික්ඛවෙ, ධම්මං දෙසෙස්සාමි. තං සුණාථ. කතමො ච, භික්ඛවෙ, සබ්බුපාදානපරියාදානාය ධම්මො’’?

62. “诸比丘，我将为你们宣说遍尽一切执取之法，你们当谛听。诸比丘，何为遍尽一切执取之法？”

‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, චක්ඛු නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති?

“诸比丘，你们怎么认为？眼是常，还是无常？”

‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’.

“大德，是无常。”

‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති?

“凡是无常的，那会是苦，还是乐？”

‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’.

“大德，是苦。”

‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති?

“凡是无常、是苦、是变易之法，还适合将它看作‘此是我的，此是我，此是我的自我’吗？”

‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

“不，大德，这确实不适合。”

‘‘රූපා…පෙ… චක්ඛුවිඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති?

“色……乃至……眼识，是常，还是无常？”

‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’…පෙ….

“大德，是无常。”……

‘‘චක්ඛුසම්ඵස්සො නිච්චො වා අනිච්චො වා’’ති?

“眼触是常，或非常？”

‘‘අනිච්චො, භන්තෙ’’…පෙ….

“世尊，非常。”……

‘‘යම්පිදං චක්ඛුසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති?

“凡缘眼触而生之受，无论是乐、是苦、或是不苦不乐，彼亦是常，或非常？”

‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’…පෙ….

“世尊，非常。”……

‘‘සොතං… ඝානං… ජිව්හා… කායො… මනො… ධම්මා… මනොවිඤ්ඤාණං… මනොසම්ඵස්සො… යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා, තම්පි නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති?

“耳……鼻……舌……身……意……法……意识……意触……凡缘意触而生之受，无论是乐、是苦、或是不苦不乐，彼亦是常，或非常？”

‘‘අනිච්චං[Pg.263], භන්තෙ’’.

“世尊，非常。”

‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති?

“凡非常者，彼是苦，或是乐？”

‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’.

“世尊，是苦。”

‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති?

“凡是非常、是苦、是变易法者，还适合如此看待——‘这是我的，我是此，这是我的自我’吗？”

‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

“世尊，实不适合。”

‘‘එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො චක්ඛුස්මිම්පි නිබ්බින්දති, රූපෙසුපි නිබ්බින්දති, චක්ඛුවිඤ්ඤාණෙපි නිබ්බින්දති, චක්ඛුසම්ඵස්සෙපි නිබ්බින්දති. යම්පිදං චක්ඛුසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තස්මිම්පි නිබ්බින්දති…පෙ… ජිව්හායපි නිබ්බින්දති, රසෙසුපි නිබ්බින්දති, ජිව්හාවිඤ්ඤාණෙපි නිබ්බින්දති, ජිව්හාසම්ඵස්සෙපි නිබ්බින්දති, යම්පිදං ජිව්හාසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති…පෙ… මනස්මිම්පි නිබ්බින්දති, ධම්මෙසුපි නිබ්බින්දති, මනොවිඤ්ඤාණෙපි නිබ්බින්දති, මනොසම්ඵස්සෙපි නිබ්බින්දති. යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තස්මිම්පි නිබ්බින්දති. නිබ්බින්දං විරජ්ජති; විරාගා විමුච්චති; විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං හොති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාති. අයං ඛො, භික්ඛවෙ, සබ්බුපාදානපරියාදානාය ධම්මො’’ති. දසමං.

“诸比丘，如是观时，多闻圣弟子于眼亦厌离，于色亦厌离，于眼识亦厌离，于眼触亦厌离；于缘眼触而生之受，无论是乐、是苦、或是不苦不乐，于彼亦厌离。……于舌亦厌离，于味亦厌离，于舌识亦厌离，于舌触亦厌离；于缘舌触而生之受……于意亦厌离，于法亦厌离，于意识亦厌离，于意触亦厌离；于缘意触而生之受，无论是乐、是苦、或是不苦不乐，于彼亦厌离。由厌离而离染，由离染而解脱，于解脱时，生起‘我已解脱’之智。他了知：‘生已尽，梵行已立，应作已作，不受后有。’诸比丘，此即为遍尽一切取之法。”第十。

අවිජ්ජාවග්ගො ඡට්ඨො.

无明品第六

තස්සුද්දානං –

其摄颂——

අවිජ්ජා සංයොජනා ද්වෙ, ආසවෙන දුවෙ වුත්තා;

අනුසයා අපරෙ ද්වෙ, පරිඤ්ඤා ද්වෙ පරියාදින්නං;

වග්ගො තෙන පවුච්චතීති.

无明与结二部，与漏共二说；其后二随眠，二遍知、遍尽；由此称为品。

7. මිගජාලවග්ගො

7. 弥伽罗品

1. පඨමමිගජාලසුත්තං

1. 第一弥伽罗经

63. සාවත්ථිනිදානං. අථ ඛො ආයස්මා මිගජාලො යෙන භගවා…පෙ… එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා මිගජාලො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘‘එකවිහාරී, එකවිහාරී’ති, භන්තෙ, වුච්චති. කිත්තාවතා නු ඛො, භන්තෙ, එකවිහාරී හොති, කිත්තාවතා ච පන සදුතියවිහාරී හොතී’’ති?

63. 缘起于舍卫城。尔时，具寿弥伽罗(Migajālo)前往世尊之处……坐于一旁后，具寿弥伽罗对世尊说：“世尊，所谓‘独住者，独住者’。世尊，在何种程度上是独住者，又在何种程度上是有同伴而住者呢？”

‘‘සන්ති ඛො, මිගජාල, චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යා රූපා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. තඤ්චෙ භික්ඛු අභිනන්දති අභිවදති අජ්ඣොසාය [Pg.264] තිට්ඨති. තස්ස තං අභිනන්දතො අභිවදතො අජ්ඣොසාය තිට්ඨතො උප්පජ්ජති නන්දී. නන්දියා සති සාරාගො හොති; සාරාගෙ සති සංයොගො හොති. නන්දිසංයොජනසංයුත්තො ඛො, මිගජාල, භික්ඛු සදුතියවිහාරීති වුච්චති. සන්ති…පෙ… සන්ති ඛො, මිගජාල, ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යා රසා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. තඤ්චෙ භික්ඛු අභිනන්දති අභිවදති අජ්ඣොසාය තිට්ඨති. තස්ස තං අභිනන්දතො අභිවදතො අජ්ඣොසාය තිට්ඨතො උප්පජ්ජති නන්දී. නන්දියා සති සාරාගො හොති; සාරාගෙ සති සංයොගො හොති. නන්දිසංයොජනසංයුත්තො ඛො, මිගජාල, භික්ඛු සදුතියවිහාරීති වුච්චති. එවංවිහාරී ච, මිගජාල, භික්ඛු කිඤ්චාපි අරඤ්ඤවනපත්ථානි පන්තානි සෙනාසනානි පටිසෙවති අප්පසද්දානි අප්පනිග්ඝොසානි විජනවාතානි මනුස්සරාහස්සෙය්‍යකානි පටිසල්ලානසාරුප්පානි; අථ ඛො සදුතියවිහාරීති වුච්චති. තං කිස්ස හෙතු? තණ්හා හිස්ස දුතියා, සාස්ස අප්පහීනා. තස්මා සදුතියවිහාරී’’ති වුච්චති.

“弥伽罗，有眼所识之色，其为可意、可爱、可悦、悦意、与欲相关、引人染著者。若比丘于此欢喜、称赞、执持而住，则于彼欢喜、称赞、执持而住者，喜爱生起。有喜爱，则有贪染；有贪染，则有结缚。弥伽罗，与喜爱之结相应的比丘，即被称为‘有同伴而住者’。……弥伽罗，有舌所识之味……若比丘……即被称为‘有同伴而住者’。弥伽罗，如是而住的比丘，即便居住于林野僻静之卧坐处，寂静无声、少有喧嚣、人迹罕至、适于独处、适于宴坐，仍被称为‘有同伴而住者’。此是何因？因渴爱是其同伴，而彼尚未舍断。是故，其被称为‘有同伴而住者’。”

‘‘සන්ති ච ඛො, මිගජාල, චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යා රූපා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. තඤ්චෙ භික්ඛු නාභිනන්දති නාභිවදති නාජ්ඣොසාය තිට්ඨති. තස්ස තං අනභිනන්දතො අනභිවදතො අනජ්ඣොසාය තිට්ඨතො නන්දී නිරුජ්ඣති. නන්දියා අසති සාරාගො න හොති; සාරාගෙ අසති සංයොගො න හොති. නන්දිසංයොජනවිසංයුත්තො ඛො, මිගජාල, භික්ඛු එකවිහාරීති වුච්චති…පෙ… සන්ති ච ඛො, මිගජාල, ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යා රසා…පෙ… සන්ති ච ඛො, මිගජාල, මනොවිඤ්ඤෙය්‍යා ධම්මා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. තඤ්චෙ භික්ඛු නාභිනන්දති නාභිවදති නාජ්ඣොසාය තිට්ඨති. තස්ස තං අනභිනන්දතො අනභිවදතො අනජ්ඣොසාය තිට්ඨතො නන්දී නිරුජ්ඣති. නන්දියා අසති සාරාගො න හොති; සාරාගෙ අසති සංයොගො න හොති. නන්දිසංයොජනවිප්පයුත්තො ඛො, මිගජාල, භික්ඛු එකවිහාරීති වුච්චති. එවංවිහාරී ච, මිගජාල, භික්ඛු කිඤ්චාපි ගාමන්තෙ විහරති ආකිණ්ණො භික්ඛූහි භික්ඛුනීහි උපාසකෙහි උපාසිකාහි රාජූහි රාජමහාමත්තෙහි තිත්ථියෙහි තිත්ථියසාවකෙහි. අථ ඛො එකවිහාරීති වුච්චති. තං කිස්ස හෙතු? තණ්හා හිස්ස දුතියා, සාස්ස පහීනා. තස්මා එකවිහාරීති වුච්චතී’’ති. පඨමං.

“弥伽阇罗，确实有眼所识知的色，是可欲的、可爱的、可喜的、悦意的、引生欲染的、令人染著的。如果比丘不欢喜、不称赞、不执取而住，对于那不欢喜、不称赞、不执取而住的他，喜便会息灭。喜不存在，则贪染不存在；贪染不存在，则结缚不存在。弥伽阇罗，与喜结不相应的比丘，被称为独住者。……弥伽阇罗，确实有舌所识知的味……弥伽阇罗，确实有意识知的法，是可欲的、可爱的、可喜的、悦意的、引生欲染的、令人染著的。如果比丘不欢喜、不称赞、不执取而住，对于那不欢喜、不称赞、不执取而住的他，喜便会息灭。喜不存在，则贪染不存在；贪染不存在，则结缚不存在。弥伽阇罗，与喜结不相应的比丘，被称为独住者。弥伽阇罗，如此而住的比丘，即使住在村边，与比丘、比丘尼、优婆塞、优婆夷、国王、王之大臣、外道、外道弟子们混居，仍被称为独住者。这是什么缘故呢？渴爱是他的第二伴侣，而那渴爱已被他舍断。因此，他被称为独住者。”第一。

2. දුතියමිගජාලසුත්තං

2. 第二弥伽阇罗经

64. අථ [Pg.265] ඛො ආයස්මා මිගජාලො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි…පෙ… එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා මිගජාලො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සාධු මෙ, භන්තෙ, භගවා සංඛිත්තෙන ධම්මං දෙසෙතු, යමහං භගවතො ධම්මං සුත්වා එකො වූපකට්ඨො අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරෙය්‍ය’’න්ති.

64. 尔时，具寿弥伽阇罗(Migajāla)前往世尊之处……坐于一旁。坐于一旁的具寿弥伽阇罗对世尊说：“善哉，世尊！请世尊为我略说法要，我听闻世尊之法后，得以独自远离，不放逸、热忱、自我策励而住。”

‘‘සන්ති ඛො, මිගජාල, චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යා රූපා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. තඤ්චෙ භික්ඛු අභිනන්දති අභිවදති අජ්ඣොසාය තිට්ඨති. තස්ස තං අභිනන්දතො අභිවදතො අජ්ඣොසාය තිට්ඨතො උප්පජ්ජති නන්දී. නන්දිසමුදයා දුක්ඛසමුදයො, මිගජාලාති වදාමි…පෙ… සන්ති ච ඛො, මිගජාල, ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යා රසා…පෙ… සන්ති ච ඛො, මිගජාල, මනොවිඤ්ඤෙය්‍යා ධම්මා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. තඤ්චෙ භික්ඛු අභිනන්දති අභිවදති අජ්ඣොසාය තිට්ඨති. තස්ස තං අභිනන්දතො අභිවදතො අජ්ඣොසාය තිට්ඨතො උප්පජ්ජති නන්දී. නන්දිසමුදයා දුක්ඛසමුදයො, මිගජාලාති වදාමි.

“弥伽罗，诚然，有眼所识之色，其为可欲、可爱、可意、悦意、引生爱欲、令人染著。若比丘对此深生欢喜、称赞、执持而住，于彼深生欢喜、称赞、执持而住者，欢喜即生起。弥伽罗，我说：‘由欢喜之集，则有苦之集。’……乃至……弥伽罗，复有舌所识之味……乃至……弥伽罗，复有意所识之法，其为可欲、可爱、可意、悦意、引生爱欲、令人染著。若比丘对此深生欢喜、称赞、执持而住，于彼深生欢喜、称赞、执持而住者，欢喜即生起。弥伽罗，我说：‘由欢喜之集，则有苦之集。’”

‘‘සන්ති ච ඛො, මිගජාල, චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යා රූපා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. තඤ්චෙ භික්ඛු නාභිනන්දති නාභිවදති නාජ්ඣොසාය තිට්ඨති. තස්ස තං අනභිනන්දතො අනභිවදතො අනජ්ඣොසාය තිට්ඨතො නන්දී නිරුජ්ඣති. නන්දිනිරොධා දුක්ඛනිරොධො, මිගජාලාති වදාමි…පෙ… සන්ති ච ඛො, මිගජාල, ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යා රසා ඉට්ඨා කන්තා…පෙ… සන්ති ච ඛො, මිගජාල, මනොවිඤ්ඤෙය්‍යා ධම්මා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. තඤ්චෙ භික්ඛු නාභිනන්දති නාභිවදති නාජ්ඣොසාය තිට්ඨති. තස්ස තං අනභිනන්දතො අනභිවදතො අනජ්ඣොසාය තිට්ඨතො නන්දී නිරුජ්ඣති. නන්දිනිරොධා දුක්ඛනිරොධො, මිගජාලාති වදාමී’’ති.

“弥伽罗，复有眼所识之色，其为可欲、可爱、可意、悦意、引生爱欲、令人染著。若比丘对此不深生欢喜、不称赞、不执持而住，于彼不深生欢喜、不称赞、不执持而住者，欢喜即灭。弥伽罗，我说：‘由欢喜之灭，则有苦之灭。’……乃至……弥伽罗，复有舌所识之味……乃至……弥伽罗，复有意所识之法，其为可欲、可爱、可意、悦意、引生爱欲、令人染著。若比丘对此不深生欢喜、不称赞、不执持而住，于彼不深生欢喜、不称赞、不执持而住者，欢喜即灭。弥伽罗，我说：‘由欢喜之灭，则有苦之灭。’”

අථ ඛො ආයස්මා මිගජාලො භගවතො භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා පක්කාමි. අථ ඛො ආයස්මා මිගජාලො එකො වූපකට්ඨො අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරතො නචිරස්සෙව – යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති තදනුත්තරං – බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව [Pg.266] ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහාසි. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති අබ්භඤ්ඤාසි. අඤ්ඤතරො ච පනායස්මා මිගජාලො අරහතං අහොසීති. දුතියං.

尔时，具寿弥伽阇罗(Migajāla)对世尊所说，欢喜、随喜，从座而起，礼敬世尊，右绕后离去。其后，具寿弥伽阇罗独自于僻静处，不放逸、热忱、策励自心而住，不久即于现法中，亲身以殊胜智证知、作证、具足并安住于那无上梵行之终点——良家子们正是为此而正确地从在家出家，进入无家生活。他了知：“生已尽，梵行已立，所作已办，于此再无后作。”具寿弥伽阇罗成为诸阿罗汉之一。第二经竟。

3. පඨමසමිද්ධිමාරපඤ්හාසුත්තං

3. 萨弥提问魔经第一

65. එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. අථ ඛො ආයස්මා සමිද්ධි යෙන භගවා…පෙ… භගවන්තං එතදවොච – ‘‘‘මාරො, මාරො’ති, භන්තෙ, වුච්චති. කිත්තාවතා නු ඛො, භන්තෙ, මාරො වා අස්ස මාරපඤ්ඤත්ති වා’’ති?

65. 一时，世尊住在王舍城(Rājagaha)的竹林迦兰陀迦园(Veḷuvane Kalandakanivāpe)。尔时，具寿萨弥提(Samiddhi)前往世尊之处……（中略）……对世尊这么说：“世尊，所谓‘魔、魔’。世尊，在何种程度上，可说有魔，或有魔之施设呢？”

‘‘යත්ථ ඛො, සමිද්ධි, අත්ථි චක්ඛු, අත්ථි රූපා, අත්ථි චක්ඛුවිඤ්ඤාණං, අත්ථි චක්ඛුවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බා ධම්මා, අත්ථි තත්ථ මාරො වා මාරපඤ්ඤත්ති වා. අත්ථි සොතං, අත්ථි සද්දා, අත්ථි සොතවිඤ්ඤාණං, අත්ථි සොතවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බා ධම්මා, අත්ථි තත්ථ මාරො වා මාරපඤ්ඤත්ති වා. අත්ථි ඝානං, අත්ථි ගන්ධා, අත්ථි ඝානවිඤ්ඤාණං, අත්ථි ඝානවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බා ධම්මා, අත්ථි තත්ථ මාරො වා මාරපඤ්ඤත්ති වා. අත්ථි ජිව්හා, අත්ථි රසා, අත්ථි ජිව්හාවිඤ්ඤාණං, අත්ථි ජිව්හාවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බා ධම්මා, අත්ථි තත්ථ මාරො වා මාරපඤ්ඤත්ති වා. අත්ථි කායො, අත්ථි ඵොට්ඨබ්බා, අත්ථි කායවිඤ්ඤාණං, අත්ථි කායවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බා ධම්මා, අත්ථි තත්ථ මාරො වා මාරපඤ්ඤත්ති වා. අත්ථි මනො, අත්ථි ධම්මා, අත්ථි මනොවිඤ්ඤාණං, අත්ථි මනොවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බා ධම්මා, අත්ථි තත්ථ මාරො වා මාරපඤ්ඤත්ති වා.

“萨弥提(Samiddhi)，确实，凡是有眼、有色、有眼识、有眼识所识之法，那里就有死，或死的施设。有耳、有声、有耳识、有耳识所识之法，那里就有死，或死的施设。有鼻、有香、有鼻识、有鼻识所识之法，那里就有死，或死的施设。有舌、有味、有舌识、有舌识所识之法，那里就有死，或死的施设。有身、有触、有身识、有身识所识之法，那里就有死，或死的施设。有意、有法、有意识、有意识所识之法，那里就有死，或死的施设。”

‘‘යත්ථ ච ඛො, සමිද්ධි, නත්ථි චක්ඛු, නත්ථි රූපා, නත්ථි චක්ඛුවිඤ්ඤාණං, නත්ථි චක්ඛුවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බා ධම්මා, නත්ථි තත්ථ මාරො වා මාරපඤ්ඤත්ති වා. නත්ථි සොතං…පෙ… නත්ථි ඝානං…පෙ… නත්ථි ජිව්හා, නත්ථි රසා, නත්ථි ජිව්හාවිඤ්ඤාණං, නත්ථි ජිව්හාවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බා ධම්මා, නත්ථි තත්ථ මාරො වා මාරපඤ්ඤත්ති වා. නත්ථි කායො…පෙ…. නත්ථි මනො, නත්ථි ධම්මා, නත්ථි මනොවිඤ්ඤාණං, නත්ථි මනොවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බා ධම්මා, නත්ථි තත්ථ මාරො වා මාරපඤ්ඤත්ති වා’’ති. තතියං.

“萨弥提，再者，确实，凡是没有眼、没有色、没有眼识、没有眼识所识之法，那里就没有死，也没有死的施设。没有耳……乃至……没有鼻……乃至……没有舌、没有味、没有舌识、没有舌识所识之法，那里就没有死，也没有死的施设。没有身……乃至……没有意、没有法、没有意识、没有意识所识之法，那里就没有死，也没有死的施设。”第三经。

4. සමිද්ධිසත්තපඤ්හාසුත්තං

4. 萨弥提众生问经

66. ‘‘‘සත්තො, සත්තො’ති, භන්තෙ, වුච්චති. කිත්තාවතා නු ඛො, භන්තෙ, සත්තො වා අස්ස සත්තපඤ්ඤත්ති වා’’ති…පෙ…. චතුත්ථං.

66. “世尊，人们说‘众生，众生’。世尊，在何种程度上，才会有众生或众生的施设呢？”……乃至……第四经。

5. සමිද්ධිදුක්ඛපඤ්හාසුත්තං

5. 萨弥提苦问经

67. ‘‘‘දුක්ඛං[Pg.267], දුක්ඛ’න්ති, භන්තෙ, වුච්චති. කිත්තාවතා නු ඛො, භන්තෙ, දුක්ඛං වා අස්ස දුක්ඛපඤ්ඤත්ති වා’’ති…පෙ…. පඤ්චමං.

67. “世尊，人们说‘苦，苦’。世尊，在何等程度上，才有苦或苦的施设呢？”……（中略）……第五经。

6. සමිද්ධිලොකපඤ්හාසුත්තං

6. 三弥提问世间经

68. ‘‘‘ලොකො, ලොකො’ති, භන්තෙ, වුච්චති. කිත්තාවතා නු ඛො, භන්තෙ, ලොකො වා අස්ස ලොකපඤ්ඤත්ති වා’’ති? යත්ථ ඛො, සමිද්ධි, අත්ථි චක්ඛු, අත්ථි රූපා, අත්ථි චක්ඛුවිඤ්ඤාණං, අත්ථි චක්ඛුවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බා ධම්මා, අත්ථි තත්ථ ලොකො වා ලොකපඤ්ඤත්ති වාති…පෙ… අත්ථි ජිව්හා…පෙ… අත්ථි මනො, අත්ථි ධම්මා, අත්ථි මනොවිඤ්ඤාණං, අත්ථි මනොවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බා ධම්මා, අත්ථි තත්ථ ලොකො වා ලොකපඤ්ඤත්ති වා.

68. “世尊，人们说‘世间，世间’。世尊，在何等程度上，才有世间或世间的施设呢？”“三弥提，凡有眼、有色、有眼识、有眼识所应识之法，于彼即有世间或世间的施设。……（中略）……有舌……（中略）……有意、有法、有意识、有意识所应识之法，于彼即有世间或世间的施设。”

‘‘යත්ථ ච ඛො, සමිද්ධි, නත්ථි චක්ඛු, නත්ථි රූපා, නත්ථි චක්ඛුවිඤ්ඤාණං, නත්ථි චක්ඛුවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බා ධම්මා, නත්ථි තත්ථ ලොකො වා ලොකපඤ්ඤත්ති වා…පෙ… නත්ථි ජිව්හා…පෙ… නත්ථි මනො, නත්ථි ධම්මා, නත්ථි මනොවිඤ්ඤාණං, නත්ථි මනොවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බා ධම්මා, නත්ථි තත්ථ ලොකො වා ලොකපඤ්ඤත්ති වා’’ති. ඡට්ඨං.

“三弥提，凡无眼、无色、无眼识、无眼识所应识之法，于彼即无世间或世间的施设。……（中略）……无舌……（中略）……无意、无法、无意识、无意识所应识之法，于彼即无世间或世间的施设。”第六经。

7. උපසෙනආසීවිසසුත්තං

7. 优波先那毒蛇经

69. එකං සමයං ආයස්මා ච සාරිපුත්තො ආයස්මා ච උපසෙනො රාජගහෙ විහරන්ති සීතවනෙ සප්පසොණ්ඩිකපබ්භාරෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මතො උපසෙනස්ස කායෙ ආසීවිසො පතිතො හොති. අථ ඛො ආයස්මා උපසෙනො භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘එථ මෙ, ආවුසො, ඉමං කායං මඤ්චකං ආරොපෙත්වා බහිද්ධා නීහරථ. පුරායං කායො ඉධෙව විකිරති; සෙය්‍යථාපි භුසමුට්ඨී’’ති.

69. 一时，具寿舍利弗与具寿优波先那住在王舍城的寒林，位于蛇首坡（Sappasoṇḍikapabbhāra）。其时，有毒蛇落于具寿优波先那身上。于是，具寿优波先那对众比丘说：“贤友们，来，将我这身体抬上床榻，趁此身还未在此处散坏如一把糠秕之前，将之抬到外面去。”

එවං වුත්තෙ, ආයස්මා සාරිපුත්තො ආයස්මන්තං උපසෙනං එතදවොච – ‘‘න ඛො පන මයං පස්සාම ආයස්මතො උපසෙනස්ස කායස්ස වා අඤ්ඤථත්තං ඉන්ද්‍රියානං වා විපරිණාමං. අථ ච පනායස්මා උපසෙනො එවමාහ – ‘එථ මෙ, ආවුසො, ඉමං කායං මඤ්චකං ආරොපෙත්වා බහිද්ධා නීහරථ. පුරායං කායො ඉධෙව විකිරති; සෙය්‍යථාපි භුසමුට්ඨී’’’ති. ‘‘යස්ස නූන, ආවුසො සාරිපුත්ත, එවමස්ස – ‘අහං චක්ඛූති වා මම චක්ඛූති වා…පෙ… අහං ජිව්හාති වා මම [Pg.268] ජිව්හාති වා… අහං මනොති වා මම මනොති වා’. තස්ස, ආවුසො සාරිපුත්ත, සියා කායස්ස වා අඤ්ඤථත්තං ඉන්ද්‍රියානං වා විපරිණාමො. මය්හඤ්ච ඛො, ආවුසො සාරිපුත්ත, න එවං හොති – ‘අහං චක්ඛූති වා මම චක්ඛූති වා…පෙ… අහං ජිව්හාති වා මම ජිව්හාති වා…පෙ… අහං මනොති වා මම මනොති වා’. තස්ස මය්හඤ්ච ඛො, ආවුසො සාරිපුත්ත, කිං කායස්ස වා අඤ්ඤථත්තං භවිස්සති, ඉන්ද්‍රියානං වා විපරිණාමො’’ති!

如是说时，具寿舍利弗对具寿优波先那说了这番话：“我们实未见具寿优波先那的身体有何变异，或诸根有何变坏。然而具寿优波先那却如是说：‘贤友们，来，将我这身体抬到卧床上，在我这身体还未在此处散坏如同一握糠秕之前，将之抬到外面去。’” “诚然，舍利弗贤友，若有某人起如是念：‘我是眼’或‘眼是我的’……乃至‘我是舌’或‘舌是我的’……‘我是意’或‘意是我的’，舍利弗贤友，对他而言，才会有身体的变异或诸根的变坏。然而，舍利弗贤友，我则不如是念：‘我是眼’或‘眼是我的’……乃至‘我是舌’或‘舌是我的’……乃至‘我是意’或‘意是我的’。舍利弗贤友，对我而言，身体怎么会有变异，诸根又怎么会有变坏呢？”

‘‘තථා හි පනායස්මතො උපසෙනස්ස දීඝරත්තං අහඞ්කාරමමඞ්කාරමානානුසයො සුසමූහතො. තස්මා ආයස්මතො උපසෙනස්ස න එවං හොති – ‘අහං චක්ඛූති වා මම චක්ඛූති වා…පෙ… අහං ජිව්හාති වා මම ජිව්හාති වා…පෙ… අහං මනොති වා මම මනොති වා’’’ති. අථ ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මතො උපසෙනස්ස කායං මඤ්චකං ආරොපෙත්වා බහිද්ධා නීහරිංසු. අථ ඛො ආයස්මතො උපසෙනස්ස කායො තත්ථෙව විකිරි; සෙය්‍යථාපි භුසමුට්ඨීති. සත්තමං.

“诚然，具寿优波先那长夜以来，我执我所执之慢随眠已被善拔。是故，具寿优波先那不如是念：‘我是眼’或‘眼是我的’……乃至‘我是舌’或‘舌是我的’……乃至‘我是意’或‘意是我的’。”尔时，彼诸比丘将具寿优波先那的身体抬到卧床上，移到外面。其后，具寿优波先那的身体就在那里散坏，如同一握糠秕。第七。

8. උපවාණසන්දිට්ඨිකසුත්තං

8. 优波瓦纳现见经

70. අථ ඛො ආයස්මා උපවාණො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි…පෙ… එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා උපවාණො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘‘සන්දිට්ඨිකො ධම්මො, සන්දිට්ඨිකො ධම්මො’ති, භන්තෙ, වුච්චති. කිත්තාවතා නු ඛො, භන්තෙ, සන්දිට්ඨිකො ධම්මො හොති, අකාලිකො එහිපස්සිකො ඔපනෙය්‍යිකො පච්චත්තං වෙදිතබ්බො විඤ්ඤූහී’’ති?

70. 那时，具寿优波瓦纳前往世尊之处……坐于一旁后，对世尊说：“世尊，常说‘法是现见的，法是现见的’。世尊，法在何种程度上是现见的、无时的、来见的、能引导的、智者们各别亲证的呢？”

‘‘ඉධ පන, උපවාණ, භික්ඛු චක්ඛුනා රූපං දිස්වා රූපප්පටිසංවෙදී ච හොති රූපරාගප්පටිසංවෙදී ච. සන්තඤ්ච අජ්ඣත්තං රූපෙසු රාගං ‘අත්ථි මෙ අජ්ඣත්තං රූපෙසු රාගො’ති පජානාති. යං තං, උපවාණ, භික්ඛු චක්ඛුනා රූපං දිස්වා රූපප්පටිසංවෙදී ච හොති රූපරාගප්පටිසංවෙදී ච. සන්තඤ්ච අජ්ඣත්තං රූපෙසු රාගං ‘අත්ථි මෙ අජ්ඣත්තං රූපෙසු රාගො’ති පජානාති. එවම්පි ඛො, උපවාණ, සන්දිට්ඨිකො ධම්මො හොති අකාලිකො එහිපස්සිකො ඔපනෙය්‍යිකො පච්චත්තං වෙදිතබ්බො විඤ්ඤූහී’’ති…පෙ….

“优波瓦纳，于此，比丘以眼见色后，既觉知色，也觉知对色的贪。并且，他了知于内在诸色中存在的贪，了知：‘我于内在诸色中有贪。’优波瓦纳，比丘以眼见色后，既觉知色，也觉知对色的贪，并且了知于内在诸色中存在的贪，了知：‘我于内在诸色中有贪。’优波瓦纳，法也如此是现见的、无时的、来见的、能引导的、智者们各别亲证的。”……

‘‘පුන චපරං, උපවාණ, භික්ඛු ජිව්හාය රසං සායිත්වා රසප්පටිසංවෙදී ච හොති රසරාගප්පටිසංවෙදී ච. සන්තඤ්ච අජ්ඣත්තං රසෙසු රාගං ‘අත්ථි මෙ අජ්ඣත්තං රසෙසු රාගො’ති පජානාති. යං තං, උපවාණ, භික්ඛු ජිව්හාය රසං සායිත්වා රසප්පටිසංවෙදී ච හොති රසරාගප්පටිසංවෙදී ච. සන්තඤ්ච අජ්ඣත්තං රසෙසු [Pg.269] රාගං ‘අත්ථි මෙ අජ්ඣත්තං රසෙසු රාගො’ති පජානාති. එවම්පි ඛො, උපවාණ, සන්දිට්ඨිකො ධම්මො හොති අකාලිකො එහිපස්සිකො ඔපනෙය්‍යිකො පච්චත්තං වෙදිතබ්බො විඤ්ඤූහී’’ති…පෙ….

“再者，优波瓦纳，比丘以舌尝味后，既觉知味，也觉知对味的贪。并且，他了知于内在诸味中存在的贪，了知：‘我于内在诸味中有贪。’优波瓦纳，比丘以舌尝味后，既觉知味，也觉知对味的贪，并且了知于内在诸味中存在的贪，了知：‘我于内在诸味中有贪。’优波瓦纳，法也如此是现见的、无时的、来见的、能引导的、智者们各别亲证的。”……

‘‘පුන චපරං, උපවාණ, භික්ඛු මනසා ධම්මං විඤ්ඤාය ධම්මප්පටිසංවෙදී ච හොති ධම්මරාගප්පටිසංවෙදී ච. සන්තඤ්ච අජ්ඣත්තං ධම්මෙසු රාගං ‘අත්ථි මෙ අජ්ඣත්තං ධම්මෙසු රාගො’ති පජානාති. යං තං, උපවාණ, භික්ඛු මනසා ධම්මං විඤ්ඤාය ධම්මප්පටිසංවෙදී ච හොති ධම්මරාගප්පටිසංවෙදී ච. සන්තඤ්ච අජ්ඣත්තං ධම්මෙසු රාගං ‘අත්ථි මෙ අජ්ඣත්තං ධම්මෙසු රාගො’ති පජානාති. එවම්පි ඛො, උපවාණ, සන්දිට්ඨිකො ධම්මො හොති…පෙ… පච්චත්තං වෙදිතබ්බො විඤ්ඤූහී’’ති…පෙ….

“再者，优波瓦纳，比丘以意了知法后，既感受法，也感受法贪。他了知于内在诸法存在的贪：‘我于内在诸法有贪。’优波瓦纳，比丘以意了知法后，既感受法，也感受法贪，他了知于内在诸法存在的贪：‘我于内在诸法有贪。’优波瓦纳，法亦如是为现见……智者们当于各自心中亲证。’……”

‘‘ඉධ පන, උපවාණ, භික්ඛු චක්ඛුනා රූපං දිස්වා රූපප්පටිසංවෙදී ච හොති, නො ච රූපරාගප්පටිසංවෙදී. අසන්තඤ්ච අජ්ඣත්තං රූපෙසු රාගං ‘නත්ථි මෙ අජ්ඣත්තං රූපෙසු රාගො’ති පජානාති. යං තං, උපවාණ, භික්ඛු චක්ඛුනා රූපං දිස්වා රූපප්පටිසංවෙදීහි ඛො හොති, නො ච රූපරාගප්පටිසංවෙදී. අසන්තඤ්ච අජ්ඣත්තං රූපෙසු රාගං ‘නත්ථි මෙ අජ්ඣත්තං රූපෙසු රාගො’ති පජානාති. එවම්පි ඛො, උපවාණ, සන්දිට්ඨිකො ධම්මො හොති, අකාලිකො එහිපස්සිකො ඔපනෙය්‍යිකො පච්චත්තං වෙදිතබ්බො විඤ්ඤූහී’’ති…පෙ….

“于此，优波瓦纳，比丘以眼见色后，感受色，而不感受色贪。他了知于内在诸色不存在的贪：‘我于内在诸色无贪。’优波瓦纳，比丘以眼见色后，仅仅感受色，而不感受色贪。他了知于内在诸色不存在的贪：‘我于内在诸色无贪。’优波瓦纳，法亦如是为现见的、无时的、欢迎来看的、导向的、智者们当各自亲证的。’……”

‘‘පුන චපරං, උපවාණ, භික්ඛු ජිව්හාය රසං සායිත්වා රසප්පටිසංවෙදීහි ඛො හොති, නො ච රසරාගප්පටිසංවෙදී. අසන්තඤ්ච අජ්ඣත්තං රසෙසු රාගං ‘නත්ථි මෙ අජ්ඣත්තං රසෙසු රාගො’ති පජානාති…පෙ….

“再者，优波瓦纳，比丘以舌尝味后，仅仅感受味，而不感受味贪。他了知于内在诸味不存在的贪：‘我于内在诸味无贪。’……”

‘‘පුන චපරං, උපවාණ, භික්ඛු මනසා ධම්මං විඤ්ඤාය ධම්මප්පටිසංවෙදීහි ඛො හොති, නො ච ධම්මරාගප්පටිසංවෙදී. අසන්තඤ්ච අජ්ඣත්තං ධම්මෙසු රාගං ‘නත්ථි මෙ අජ්ඣත්තං ධම්මෙසු රාගො’ති පජානාති. යං තං, උපවාණ, භික්ඛු මනසා ධම්මං විඤ්ඤාය ධම්මප්පටිසංවෙදීහි ඛො හොති, නො ච ධම්මරාගප්පටිසංවෙදී. අසන්තඤ්ච අජ්ඣත්තං ධම්මෙසු රාගං ‘නත්ථි මෙ අජ්ඣත්තං ධම්මෙසු රාගො’ති පජානාති. එවම්පි ඛො, උපවාණ, සන්දිට්ඨිකො ධම්මො හොති, අකාලිකො එහිපස්සිකො ඔපනෙය්‍යිකො පච්චත්තං වෙදිතබ්බො විඤ්ඤූහී’’ති. අට්ඨමං.

“再者，优波瓦纳，比丘以意了知法后，只是感受法者，而非感受法贪者。他了知于内不存在对诸法之贪：‘于我内，对诸法之贪不存在。’优波瓦纳，比丘以意了知法后，只是感受法者，而非感受法贪者。他了知于内不存在对诸法之贪：‘于我内，对诸法之贪不存在。’优波瓦纳，如是，此法是现见的、无时的、来见的、导向的、智者各自当证知的。”第八。

9. පඨමඡඵස්සායතනසුත්තං

9. 初六触处经

71. ‘‘යො හි කොචි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ඡන්නං ඵස්සායතනානං සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං නප්පජානාති. අවුසිතං [Pg.270] තෙන බ්‍රහ්මචරියං, ආරකා සො ඉමස්මා ධම්මවිනයා’’ති.

71. “诸比丘，任何比丘不如实知六触处的集起、灭没、乐味、过患、出离，此比丘则梵行未住，远离此法与律。”

එවං වුත්තෙ, අඤ්ඤතරො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘එත්ථාහං, භන්තෙ, අනස්සසං. අහඤ්හි, භන්තෙ, ඡන්නං ඵස්සායතනානං සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං නප්පජානාමී’’ති.

如是说已，某位比丘对世尊如此说：“世尊，我于此已沉沦。世尊，我确实不如实知六触处的集起、灭没、乐味、过患与出离。”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, භික්ඛු, චක්ඛුං ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’ති සමනුපස්සසී’’ති?

“比丘，你意下如何？你是否视眼为‘此是我的，此是我，此是我的我’？”

‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

“并非如此，世尊。”

‘‘සාධු, භික්ඛු, එත්ථ ච තෙ, භික්ඛු, චක්ඛු ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය සුදිට්ඨං භවිස්සති. එසෙවන්තො දුක්ඛස්ස…පෙ… ජිව්හං ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’ති සමනුපස්සසී’’ති?

“善哉，比丘！比丘，于此，你对眼当如是如实以正慧善见：‘此非我的，我非此，此非我的我。’此即是苦的终结。……乃至……你是否视舌为‘此是我的，此是我，此是我的我’？”

‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

“并非如此，世尊。”

‘‘සාධු, භික්ඛු, එත්ථ ච තෙ, භික්ඛු, ජිව්හා ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය සුදිට්ඨං භවිස්සති. එසෙවන්තො දුක්ඛස්ස…පෙ… මනං ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’ති සමනුපස්සසී’’ති?

“善哉，比丘！比丘，在此，你将对舌如实地以正慧善见：‘此非我所，此非我，此非我之我。’此即是苦的终结。……乃至……你是否视意为‘此是我所，此是我，此是我之我’？”

‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

“并非如此，世尊。”

‘‘සාධු, භික්ඛු, එත්ථ ච තෙ, භික්ඛු, මනො ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය සුදිට්ඨං භවිස්සති. එසෙවන්තො දුක්ඛස්සා’’ති. නවමං.

“善哉，比丘！比丘，在此，你将对意如实地以正慧善见：‘此非我所，此非我，此非我之我。’此即是苦的终结。”第九经。

10. දුතියඡඵස්සායතනසුත්තං

10. 第二六触处经

72. ‘‘යො හි කොචි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ඡන්නං ඵස්සායතනානං සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං නප්පජානාති. අවුසිතං තෙන බ්‍රහ්මචරියං, ආරකා සො ඉමස්මා ධම්මවිනයා’’ති.

72. “诸比丘，若有任何比丘，不如实了知六触处的集、灭、味、患、离，彼未行梵行，远离于此法与律。”

එවං වුත්තෙ, අඤ්ඤතරො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘එත්ථාහං, භන්තෙ, අනස්සසං පනස්සසං. අහඤ්හි, භන්තෙ, ඡන්නං ඵස්සායතනානං සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං නප්පජානාමී’’ති.

如是说已，某位比丘对世尊说：“世尊，我于此已沉沦，已彻底沉沦。世尊，我确实不如实了知六触处的集、灭、味、患、离。”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, භික්ඛු, චක්ඛුං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති සමනුපස්සසී’’ති?

“比丘，你意下如何？你是否视眼为‘此非我所，此非我，此非我之我’？”

‘‘එවං, භන්තෙ’’.

“如是，世尊。”

‘‘සාධු, භික්ඛු, එත්ථ ච තෙ, භික්ඛු, චක්ඛු ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය සුදිට්ඨං භවිස්සති. එවං තෙ එතං පඨමං ඵස්සායතනං පහීනං භවිස්සති [Pg.271] ආයතිං අපුනබ්භවාය…පෙ….

“善哉，比丘！比丘，在此，你将对眼如实地以正慧善见：‘此非我所，此非我，此非我之我。’如此，你的此第一触处将被断除，为未来不再生故。……乃至……”

‘‘ජිව්හං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති සමනුපස්සසී’’ති?

“你是否视舌为‘此非我所，此非我，此非我之我’？”

‘‘එවං, භන්තෙ’’.

“如是，世尊。”

‘‘සාධු, භික්ඛු, එත්ථ ච තෙ, භික්ඛු, ජිව්හා ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය සුදිට්ඨං භවිස්සති. එවං තෙ එතං චතුත්ථං ඵස්සායතනං පහීනං භවිස්සති ආයතිං අපුනබ්භවාය…පෙ….

“善哉，比丘！比丘，于此，你将以正慧如实地善见舌：‘此非我所，此非我，此非我之我。’如此，你的这第四触处将被断除，于未来不再生起……乃至……”

‘‘මනං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති සමනුපස්සසී’’ති?

“你观察意为‘此非我所，此非我，此非我之我’吗？”

‘‘එවං, භන්තෙ’’.

“如是，世尊。”

‘‘සාධු, භික්ඛු, එත්ථ ච තෙ, භික්ඛු, මනො ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය සුදිට්ඨං භවිස්සති. එවං තෙ එතං ඡට්ඨං ඵස්සායතනං පහීනං භවිස්සති ආයතිං අපුනබ්භවායා’’ති. දසමං.

“善哉，比丘！比丘，于此，你将以正慧如实地善见意：‘此非我所，此非我，此非我之我。’如此，你的这第六触处将被断除，于未来不再生起。”第十经。

11. තතියඡඵස්සායතනසුත්තං

11. 第三六触处经

73. ‘‘යො හි කොචි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ඡන්නං ඵස්සායතනානං සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං නප්පජානාති. අවුසිතං තෙන බ්‍රහ්මචරියං, ආරකා සො ඉමස්මා ධම්මවිනයා’’ති.

73. “诸比丘，任何比丘若不如实了知六触处的集、灭、味、患、离，他则梵行未住，他远离此法与律。”

එවං වුත්තෙ, අඤ්ඤතරො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘එත්ථාහං, භන්තෙ, අනස්සසං පනස්සසං. අහඤ්හි, භන්තෙ, ඡන්නං ඵස්සායතනානං සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං නප්පජානාමී’’ති.

如是说后，一位比丘对世尊说：“世尊，我于此沉沦了，彻底沉沦了！世尊，我确实不如实了知六触处的集、灭、味、患、离。”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, භික්ඛු, චක්ඛු නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති?

“比丘，你认为如何？眼是常还是无常？”

‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’.

“无常，世尊。”

‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති?

“凡是无常的，那是苦还是乐呢？”

‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’.

“是苦，世尊。”

‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති?

“凡是无常、是苦、是变易法者，是否适合视之为‘此是我所，此是我，此是我之我’呢？”

‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

“不适合，世尊。”

‘‘සොතං… ඝානං… ජිව්හා… කායො… මනො නිච්චො වා අනිච්චො වා’’ති?

“耳……鼻……舌……身……意是常还是无常呢？”

‘‘අනිච්චො, භන්තෙ’’.

“无常，世尊。”

‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති?

“凡是无常的，那是苦还是乐呢？”

‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’.

“是苦，世尊。”

‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති?

“再者，凡是无常、苦、变易法之心，适合这样观察吗——‘这是我的，我是此，这是我的我’？”

‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

“世尊，这不适合。”

‘‘එවං පස්සං, භික්ඛු, සුතවා අරියසාවකො චක්ඛුස්මිම්පි නිබ්බින්දති, සොතස්මිම්පි නිබ්බින්දති, ඝානස්මිම්පි නිබ්බින්දති, ජිව්හායපි නිබ්බින්දති, කායස්මිම්පි නිබ්බින්දති, මනස්මිම්පි නිබ්බින්දති. නිබ්බින්දං විරජ්ජති; විරාගා විමුච්චති; විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං හොති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාතී’’ති. එකාදසමං.

“比丘，如是见者，多闻圣弟子于眼亦厌离，于耳亦厌离，于鼻亦厌离，于舌亦厌离，于身亦厌离，于意亦厌离。因厌离而离贪，因离贪而解脱，于解脱中，生起‘我已解脱’之智。他了知：‘生已尽，梵行已立，所作已办，不再有后有。’”第十一。

මිගජාලවග්ගො සත්තමො.

弥伽遮罗品第七

තස්සුද්දානං –

其摄颂——

මිගජාලෙන [Pg.272] ද්වෙ වුත්තා, චත්තාරො ච සමිද්ධිනා;

උපසෙනො උපවාණො, ඡඵස්සායතනිකා තයොති.

弥伽遮罗说二经，三弥提说四经；优波先那、优波瓦纳，及三部六触处经。

8. ගිලානවග්ගො

8. 病患品

1. පඨමගිලානසුත්තං

1. 第一病经

74. සාවත්ථිනිදානං. අථ ඛො අඤ්ඤතරො භික්ඛු යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි…පෙ… එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අමුකස්මිං, භන්තෙ, විහාරෙ අඤ්ඤතරො භික්ඛු නවො අප්පඤ්ඤාතො ආබාධිකො දුක්ඛිතො බාළ්හගිලානො. සාධු, භන්තෙ, භගවා යෙන සො භික්ඛු තෙනුපසඞ්කමතු අනුකම්පං උපාදායා’’ති.

74. 舍卫城(Sāvatthī)因缘。尔时，有一位比丘来到世尊之处……坐于一旁后，那位比丘对世尊说：“世尊，在某寺院中，有一位新学、无名的比丘，他患病、受苦、病重。善哉，世尊！愿世尊出于慈愍，前往那位比丘之处。”

අථ ඛො භගවා නවවාදඤ්ච සුත්වා ගිලානවාදඤ්ච, ‘‘අප්පඤ්ඤාතො භික්ඛූ’’ති ඉති විදිත්වා යෙන සො භික්ඛු තෙනුපසඞ්කමි. අද්දසා ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං දූරතොව ආගච්ඡන්තං. දිස්වාන මඤ්චකෙ සමධොසි. අථ ඛො භගවා තං භික්ඛුං එතදවොච – ‘‘අලං, භික්ඛු, මා ත්වං මඤ්චකෙ සමධොසි. සන්තිමානි ආසනානි පඤ්ඤත්තානි, තත්ථාහං නිසීදිස්සාමී’’ති. නිසීදි භගවා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ. නිසජ්ජ ඛො භගවා තං භික්ඛුං එතදවොච – ‘‘කච්චි තෙ, භික්ඛු, ඛමනීයං, කච්චි යාපනීයං, කච්චි දුක්ඛා වෙදනා පටික්කමන්ති නො අභික්කමන්ති, පටික්කමොසානං පඤ්ඤායති නො අභික්කමො’’ති?

那时，世尊听闻了关于新学比丘与病比丘的谈论，得知有一位不知名的比丘，便前往那位比丘之处。那位比丘远远看见世尊前来，看见后，便在床上挪动身体。那时，世尊对那位比丘说：“比丘，不必了，你不要在床上挪动身体。此处有已铺设好的座位，我将坐在那里。”世尊便在已铺设好的座位上坐下。坐下后，世尊对那位比丘说：“比丘，你尚能忍耐吗？尚能维持吗？痛苦的感受是减退而非增长吗？其减退可知，而非增长吗？”

‘‘න මෙ, භන්තෙ, ඛමනීයං, න යාපනීයං, බාළ්හා මෙ දුක්ඛා වෙදනා අභික්කමන්ති නො පටික්කමන්ති, අභික්කමොසානං පඤ්ඤායති නො පටික්කමො’’ති.

“世尊，我不能忍耐，不能维持。我强烈的痛苦感受正在增长，而非减退；其增长可知，而非减退。”

‘‘කච්චි තෙ, භික්ඛු, න කිඤ්චි කුක්කුච්චං, න කොචි විප්පටිසාරො’’ති?

“比丘，你没有任何担忧，没有任何懊悔吗？”

‘‘තග්ඝ මෙ, භන්තෙ, අනප්පකං කුක්කුච්චං, අනප්පකො විප්පටිසාරො’’ති.

“世尊，确实，我有不小的担忧，不小的懊悔。”

‘‘කච්චි පන තං, භික්ඛු, අත්තා සීලතො උපවදතී’’ති?

“那么，比丘，在戒行方面，你自己会责备自己吗？”

‘‘න ඛො මං, භන්තෙ, අත්තා සීලතො උපවදතී’’ති.

“世尊，在戒行方面，我自己实不责备自己。”

‘‘නො චෙ කිර තෙ, භික්ඛු, අත්තා සීලතො උපවදති, අථ කිඤ්ච තෙ කුක්කුච්චං කො ච විප්පටිසාරො’’ති?

“比丘，如果你自己在戒行方面实不责备自己，那么你的担忧是什么？你的懊悔又是什么呢？”

‘‘න ඛ්වාහං, භන්තෙ, සීලවිසුද්ධත්ථං භගවතා ධම්මං දෙසිතං ආජානාමී’’ති[Pg.273].

“世尊，我实不知晓世尊所说的法是为了戒清净。”

‘‘නො චෙ කිර ත්වං, භික්ඛු, සීලවිසුද්ධත්ථං මයා ධම්මං දෙසිතං ආජානාසි, අථ කිමත්ථං චරහි ත්වං, භික්ඛු, මයා ධම්මං දෙසිතං ආජානාසී’’ති?

“比丘，如果你确实不知晓我所说的法是为了戒清净，那么，比丘，你知晓我所说的法是为了什么呢？”

‘‘රාගවිරාගත්ථං ඛ්වාහං, භන්තෙ, භගවතා ධම්මං දෙසිතං ආජානාමී’’ති.

“世尊，我实知晓世尊所说的法是为了离贪。”

‘‘සාධු සාධු, භික්ඛු! සාධු ඛො ත්වං, භික්ඛු, රාගවිරාගත්ථං මයා ධම්මං දෙසිතං ආජානාසි. රාගවිරාගත්ථො හි, භික්ඛු, මයා ධම්මො දෙසිතො. තං කිං මඤ්ඤසි භික්ඛු, චක්ඛු නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති?

“善哉，善哉，比丘！比丘，你确实善知我所说的法是为了离贪。比丘，我所说的法正是为了离贪。比丘，你认为如何，眼是常还是无常？”

‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’.

“世尊，是无常的。”

‘‘යං…පෙ… සොතං… ඝානං… ජිව්හා… කායො… මනො නිච්චො වා අනිච්චො වා’’ති?

“……耳……鼻……舌……身……意是常还是无常？”

‘‘අනිච්චො, භන්තෙ’’.

“世尊，是无常的。”

‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති?

“那无常的，是苦还是乐？”

‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’.

“世尊，是苦。”

‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති?

“那无常、苦、变易法者，是否适合如此看待：‘这是我的，我是此，这是我的我’？”

‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

“世尊，实非如此。”

‘‘එවං පස්සං, භික්ඛු, සුතවා අරියසාවකො චක්ඛුස්මිම්පි නිබ්බින්දති, සොතස්මිම්පි නිබ්බින්දති…පෙ… මනස්මිම්පි නිබ්බින්දති. නිබ්බින්දං විරජ්ජති; විරාගා විමුච්චති; විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං හොති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාතී’’ති.

“比丘，如是见者，多闻圣弟子于眼亦厌离，于耳亦厌离……乃至……于意亦厌离。因厌离而离贪，因离贪而解脱，于解脱时，生起‘已解脱’之智。他了知：‘生已尽，梵行已立，所作已办，不受后有。’”

ඉදමවොච භගවා. අත්තමනො සො භික්ඛු භගවතො භාසිතං අභිනන්දි. ඉමස්මිඤ්ච පන වෙය්‍යාකරණස්මිං භඤ්ඤමානෙ තස්ස භික්ඛුනො විරජං වීතමලං ධම්මචක්ඛුං උදපාදි – ‘‘යං කිඤ්චි සමුදයධම්මං, සබ්බං තං නිරොධධම්ම’’න්ති. පඨමං.

世尊说了此语。那位比丘心生欢喜，欣受世尊所说。于此解说被宣说时，那位比丘生起了远尘离垢的法眼：“凡是集法，皆是灭法。”第一经终。

2. දුතියගිලානසුත්තං

2. 第二病经

75. අථ ඛො අඤ්ඤතරො භික්ඛු…පෙ… භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අමුකස්මිං, භන්තෙ, විහාරෙ අඤ්ඤතරො භික්ඛු නවො අප්පඤ්ඤාතො ආබාධිකො දුක්ඛිතො බාළ්හගිලානො. සාධු, භන්තෙ, භගවා යෙන සො භික්ඛු තෙනුපසඞ්කමතු අනුකම්පං උපාදායා’’ති.

75. 尔时，有一位比丘……对世尊说此言：“世尊，在某某寺院，有一位新学、无名的比丘，他患病、痛苦、病重。善哉，世尊，愿世尊出于慈愍，前往那位比丘之处。”

අථ ඛො භගවා නවවාදඤ්ච සුත්වා ගිලානවාදඤ්ච, ‘‘අප්පඤ්ඤාතො භික්ඛූ’’ති ඉති විදිත්වා යෙන සො භික්ඛු තෙනුපසඞ්කමි. අද්දසා ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං දූරතොව ආගච්ඡන්තං. දිස්වාන මඤ්චකෙ සමධොසි. අථ ඛො භගවා තං භික්ඛුං එතදවොච – ‘‘අලං, භික්ඛු, මා ත්වං මඤ්චකෙ සමධොසි. සන්තිමානි ආසනානි පඤ්ඤත්තානි, තත්ථාහං නිසීදිස්සාමී’’ති. නිසීදි භගවා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ. නිසජ්ජ ඛො භගවා තං භික්ඛුං එතදවොච – ‘‘කච්චි තෙ, භික්ඛු, ඛමනීයං, කච්චි යාපනීයං, කච්චි දුක්ඛා වෙදනා පටික්කමන්ති නො අභික්කමන්ති, පටික්කමොසානං [Pg.274] පඤ්ඤායති නො අභික්කමො’’ති?

那时，世尊听闻了关于一位新比丘和病比丘的谈论，得知“那是一位不知名的比丘”后，便前往那位比丘的住处。那位比丘远远看见世尊前来，便在床上移动身体。于是，世尊对那位比丘说：“好了，比丘，你不要在床上移动。这里有铺设好的座位，我将坐在那里。”世尊在铺设好的座位上坐下。坐下后，世尊对那位比丘说：“比丘，你还忍受得住吗？还维持得了吗？你的苦受是正在减退，而非增长吗？能看得出是在减退，而不是在增长吗？”

‘‘න මෙ, භන්තෙ, ඛමනීයං, න යාපනීයං…පෙ… න ඛො මං, භන්තෙ, අත්තා සීලතො උපවදතී’’ති.

“世尊，我忍受不住，也维持不了了……世尊，我的内心在戒行上并不自责。”

‘‘නො චෙ කිර තෙ, භික්ඛු, අත්තා සීලතො උපවදති, අථ කිඤ්ච තෙ කුක්කුච්චං කො ච විප්පටිසාරො’’ති?

“比丘，既然你的内心在戒行上并不自责，那你又有什么忧虑和追悔呢？”

‘‘න ඛ්වාහං, භන්තෙ, සීලවිසුද්ධත්ථං භගවතා ධම්මං දෙසිතං ආජානාමී’’ති.

“世尊，我并不知道世尊所教导的法是为了戒的清净。”

‘‘නො චෙ කිර ත්වං, භික්ඛු, සීලවිසුද්ධත්ථං මයා ධම්මං දෙසිතං ආජානාසි, අථ කිමත්ථං චරහි ත්වං, භික්ඛු, මයා ධම්මං දෙසිතං ආජානාසී’’ති?

“比丘，你如果不知道我所教导的法是为了戒的清净，那么，比丘，你认为我教导的法是为了什么呢？”

‘‘අනුපාදාපරිනිබ්බානත්ථං ඛ්වාහං, භන්තෙ, භගවතා ධම්මං දෙසිතං ආජානාමී’’ති.

“世尊，我知道世尊所教导的法，是为了无取般涅槃。”

‘‘සාධු සාධු, භික්ඛු! සාධු ඛො ත්වං, භික්ඛු, අනුපාදාපරිනිබ්බානත්ථං මයා ධම්මං දෙසිතං ආජානාසි. අනුපාදාපරිනිබ්බානත්ථො හි, භික්ඛු, මයා ධම්මො දෙසිතො.

“善哉，善哉，比丘！比丘，你正确地了知我所教导的法是为了无取般涅槃。比丘，我所教导的法，确实是为了无取般涅槃。

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, භික්ඛු, චක්ඛු නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති?

“比丘，你认为如何？眼是常还是无常？”

‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’.

“世尊，是无常。”

‘‘යං…පෙ… සොතං… ඝානං… ජිව්හා… කායො… මනො… මනොවිඤ්ඤාණං… මනොසම්ඵස්සො… යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති?

“……耳……鼻……舌……身……意……意识……意触……以及缘于意触而生的，无论是乐受、苦受，或是不苦不乐受，那感受也是常还是无常呢？”

‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’.

“世尊，是无常。”

‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති?

“再者，凡是无常的，那是苦还是乐呢？”

‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’.

“世尊，是苦。”

‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති?

“再者，凡是无常、是苦、是变易法，还适合将它看作‘这是我的，我是此，这是我的我’吗？”

‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

“世尊，那确实不适合。”

‘‘එවං පස්සං, භික්ඛු, සුතවා අරියසාවකො චක්ඛුස්මිම්පි නිබ්බින්දති…පෙ… මනස්මිම්පි… මනොවිඤ්ඤාණෙපි… මනොසම්ඵස්සෙපි නිබ්බින්දති. යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තස්මිම්පි නිබ්බින්දති. නිබ්බින්දං විරජ්ජති; විරාගා විමුච්චති; විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං හොති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාතී’’ති.

“比丘，如此观察的多闻圣弟子，对眼厌离……乃至……对意厌离，对意识也厌离，对意触也厌离。凡是由于意触为缘所生的或乐、或苦、或不苦不乐的感受，他也对那厌离。因厌离而离贪，因离贪而解脱，于解脱时，生起‘我已解脱’之智。他了知：‘生已尽，梵行已立，所作已办，为此更无所作。’”

ඉදමවොච භගවා. අත්තමනො සො භික්ඛු භගවතො භාසිතං අභිනන්දි. ඉමස්මිඤ්ච පන වෙය්‍යාකරණස්මිං භඤ්ඤමානෙ තස්ස භික්ඛුස්ස අනුපාදාය ආසවෙහි චිත්තං විමුච්චීති. දුතියං.

世尊说了这番话。那位比丘心生欢喜，欣然接受世尊的言教。当此解说被讲述时，那位比丘的心，因无所执取，而从诸漏中解脱了。第二经。

3. රාධඅනිච්චසුත්තං

3. 罗陀无常经

76. අථ ඛො ආයස්මා රාධො…පෙ… එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා රාධො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සාධු මෙ, භන්තෙ, භගවා සංඛිත්තෙන ධම්මං දෙසෙතු[Pg.275], යමහං භගවතො ධම්මං සුත්වා එකො වූපකට්ඨො අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරෙය්‍ය’’න්ති. ‘‘යං ඛො, රාධ, අනිච්චං තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. කිඤ්ච, රාධ, අනිච්චං තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො? චක්ඛු අනිච්චං, රූපා අනිච්චා, චක්ඛුවිඤ්ඤාණං… චක්ඛුසම්ඵස්සො… යම්පිදං චක්ඛුසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි අනිච්චං. තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො…පෙ… ජිව්හා… කායො… මනො අනිච්චො. තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. ධම්මා… මනොවිඤ්ඤාණං… මනොසම්ඵස්සො… යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි අනිච්චං. තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. යං ඛො, රාධ, අනිච්චං තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො’’ති. තතියං.

76. 那时，具寿罗陀……坐在一旁。具寿罗陀对世尊说：“世尊，请您为我简要地说法，我听了您的法后，将独自隐退，不放逸、精勤、决意地安住。”“罗陀，凡是无常的，你应当在那里舍弃欲求。罗陀，什么是无常的，你应当在那里舍弃欲求呢？眼是无常的，色是无常的，眼识……眼触……凡是由眼触为缘而生起的感受，无论是乐、是苦、还是不苦不乐，那也是无常的。你应当在那里舍弃欲求……舌……身……意是无常的。你应当在那里舍弃欲求。法……意识……意触……凡是由意触为缘而生起的感受，无论是乐、是苦、还是不苦不乐，那也是无常的。你应当在那里舍弃欲求。罗陀，凡是无常的，你应当在那里舍弃欲求。”第三经。

4. රාධදුක්ඛසුත්තං

4. 罗陀苦经

77. ‘‘යං ඛො, රාධ, දුක්ඛං තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. කිඤ්ච, රාධ, දුක්ඛං? චක්ඛු ඛො, රාධ, දුක්ඛං. තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. රූපා… චක්ඛුවිඤ්ඤාණං… චක්ඛුසම්ඵස්සො… යම්පිදං චක්ඛුසම්ඵස්ස…පෙ… අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි දුක්ඛං. තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො…පෙ… මනො දුක්ඛො… ධම්මා… මනොවිඤ්ඤාණං… මනොසම්ඵස්සො… යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි දුක්ඛං. තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. යං ඛො, රාධ, දුක්ඛං තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො’’ති. චතුත්ථං.

77. “罗陀，凡是苦的，你应当在那里舍弃欲求。罗陀，什么是苦呢？罗陀，眼是苦的，你应当在那里舍弃欲求。色是苦的……眼识是苦的……眼触是苦的……凡由眼触为缘而生起的感受，无论是乐、是苦、还是不苦不乐，那也是苦的。你应当在那里舍弃欲求……意是苦的……法是苦的……意识是苦的……意触是苦的……凡由意触为缘而生起的感受，无论是乐、是苦、还是不苦不乐，那也是苦的。你应当在那里舍弃欲求。罗陀，凡是苦的，你应当在那里舍弃欲求。”第四经。

5. රාධඅනත්තසුත්තං

5. 罗陀无我经

78. ‘‘යො ඛො, රාධ, අනත්තා තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. කො ච, රාධ, අනත්තා? චක්ඛු ඛො, රාධ, අනත්තා. තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. රූපා… චක්ඛුවිඤ්ඤාණං… චක්ඛුසම්ඵස්සො… යම්පිදං චක්ඛුසම්ඵස්සපච්චයා…පෙ… මනො අනත්තා… ධම්මා… මනොවිඤ්ඤාණං… මනොසම්ඵස්සො… යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි අනත්තා. තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. යො ඛො, රාධ, අනත්තා තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො’’ති. පඤ්චමං.

78. “罗陀，凡无我者，你于彼应断除欲求。罗陀，何者为无我？罗陀，眼是无我，你于彼应断除欲求。色……眼识……眼触……凡缘眼触而生起者……乃至……意是无我……法……意识……意触……凡缘意触而生起的感受，无论是乐、是苦、或是不苦不乐，彼亦是无我，你于彼应断除欲求。罗陀，凡无我者，你于彼应断除欲求。”第五。

6. පඨමඅවිජ්ජාපහානසුත්තං

6. 第一断无明经

79. අථ [Pg.276] ඛො අඤ්ඤතරො භික්ඛු යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි…පෙ… එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අත්ථි නු ඛො, භන්තෙ, එකො ධම්මො යස්ස පහානා භික්ඛුනො අවිජ්ජා පහීයති, විජ්ජා උප්පජ්ජතී’’ති?

79. 尔时，有一位比丘来到世尊之处……坐于一旁后，那位比丘对世尊说：“世尊，是否有一法，因断此法，比丘的无明即被断除，明即生起？”

‘‘අත්ථි ඛො, භික්ඛු, එකො ධම්මො යස්ස පහානා භික්ඛුනො අවිජ්ජා පහීයති, විජ්ජා උප්පජ්ජතී’’ති.

“比丘，确实有一法，因断此法，比丘的无明即被断除，明即生起。”

‘‘කතමො පන, භන්තෙ, එකො ධම්මො යස්ස පහානා භික්ඛුනො අවිජ්ජා පහීයති, විජ්ජා උප්පජ්ජතී’’ති?

“世尊，是哪一法，因断此法，比丘的无明即被断除，明即生起？”

‘‘අවිජ්ජා ඛො, භික්ඛු, එකො ධම්මො යස්ස පහානා භික්ඛුනො අවිජ්ජා පහීයති, විජ්ජා උප්පජ්ජතී’’ති.

“比丘，无明即是此一法，因断此法，比丘的无明即被断除，明即生起。”

‘‘කථං පන, භන්තෙ, ජානතො, කථං පස්සතො භික්ඛුනො අවිජ්ජා පහීයති, විජ්ජා උප්පජ්ජතී’’ති?

“世尊，比丘如何知、如何见，无明才被断除，明才生起？”

‘‘චක්ඛුං ඛො, භික්ඛු, අනිච්චතො ජානතො පස්සතො භික්ඛුනො අවිජ්ජා පහීයති, විජ්ජා උප්පජ්ජති. රූපෙ… චක්ඛුවිඤ්ඤාණං… චක්ඛුසම්ඵස්සං… යම්පිදං, චක්ඛුසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි අනිච්චතො ජානතො පස්සතො භික්ඛුනො අවිජ්ජා පහීයති, විජ්ජා උප්පජ්ජති…පෙ… මනං අනිච්චතො ජානතො පස්සතො භික්ඛුනො අවිජ්ජා පහීයති, විජ්ජා උප්පජ්ජති. ධම්මෙ… මනොවිඤ්ඤාණං… මනොසම්ඵස්සං… යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි අනිච්චතො ජානතො පස්සතො භික්ඛුනො අවිජ්ජා පහීයති, විජ්ජා උප්පජ්ජති. එවං ඛො, භික්ඛු, ජානතො එවං පස්සතො භික්ඛුනො අවිජ්ජා පහීයති, විජ්ජා උප්පජ්ජතී’’ති. ඡට්ඨං.

“比丘，知见眼为无常的比丘，其无明被舍断，明生起。色……眼识……眼触……以及任何缘于眼触而生的感受，无论是乐、是苦、或是不苦不乐，知见那感受也为无常的比丘，其无明被舍断，明生起。……乃至……知见意为无常的比丘，其无明被舍断，明生起。法……意识……意触……以及任何缘于意触而生的感受，无论是乐、是苦、或是不苦不乐，知见那感受也为无常的比丘，其无明被舍断，明生起。比丘，如此知、如此见的比丘，其无明被舍断，明生起。”第六。

7. දුතියඅවිජ්ජාපහානසුත්තං

7. 第二舍断无明经

80. අථ ඛො අඤ්ඤතරො භික්ඛු…පෙ… එතදවොච – ‘‘අත්ථි නු ඛො, භන්තෙ, එකො ධම්මො යස්ස පහානා භික්ඛුනො අවිජ්ජා පහීයති, විජ්ජා උප්පජ්ජතී’’ති?

80. 那时，一位比丘……如此说：“世尊，是否有一法，因舍断此法，比丘的无明被舍断，明生起？”

‘‘අත්ථි ඛො, භික්ඛු, එකො ධම්මො යස්ස පහානා භික්ඛුනො අවිජ්ජා පහීයති, විජ්ජා උප්පජ්ජතී’’ති.

“比丘，确实有一法，因舍断此法，比丘的无明被舍断，明生起。”

‘‘කතමො පන, භන්තෙ, එකො ධම්මො යස්ස පහානා භික්ඛුනො අවිජ්ජා පහීයති, විජ්ජා උප්පජ්ජතී’’ති?

“世尊，是哪一法，因舍断此法，比丘的无明被舍断，明生起呢？”

‘‘අවිජ්ජා ඛො, භික්ඛු, එකො ධම්මො යස්ස පහානා භික්ඛුනො අවිජ්ජා පහීයති, විජ්ජා උප්පජ්ජතී’’ති.

“比丘，无明即是那一法，因舍断此法，比丘的无明被舍断，明生起。”

‘‘කථං පන, භන්තෙ, ජානතො, කථං පස්සතො අවිජ්ජා පහීයති, විජ්ජා උප්පජ්ජතී’’ති?

“世尊，如何知、如何见，无明才被舍断，明才生起呢？”

‘‘ඉධ, භික්ඛු, භික්ඛුනො සුතං හොති – ‘සබ්බෙ ධම්මා නාලං අභිනිවෙසායා’ති. එවඤ්චෙතං, භික්ඛු, භික්ඛුනො සුතං හොති – ‘සබ්බෙ ධම්මා [Pg.277] නාලං අභිනිවෙසායා’ති. සො සබ්බං ධම්මං අභිජානාති, සබ්බං ධම්මං අභිඤ්ඤාය සබ්බං ධම්මං පරිජානාති, සබ්බං ධම්මං පරිඤ්ඤාය සබ්බනිමිත්තානි අඤ්ඤතො පස්සති, චක්ඛුං අඤ්ඤතො පස්සති, රූපෙ… චක්ඛුවිඤ්ඤාණං… චක්ඛුසම්ඵස්සං… යම්පිදං චක්ඛුසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි අඤ්ඤතො පස්සති…පෙ… මනං අඤ්ඤතො පස්සති, ධම්මෙ… මනොවිඤ්ඤාණං… මනොසම්ඵස්සං… යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි අඤ්ඤතො පස්සති. එවං ඛො, භික්ඛු, ජානතො එවං පස්සතො භික්ඛුනො අවිජ්ජා පහීයති, විජ්ජා උප්පජ්ජතී’’ති. සත්තමං.

“于此，比丘，有比丘听闻：‘一切法不应执取。’比丘，当比丘如此听闻‘一切法不应执取’时，他遍知一切法，遍知一切法后，周遍了知一切法，周遍了知一切法后，见一切相为另一者，见眼为另一者，见色……见眼识……见眼触……以及凡是缘于眼触而生起的或乐、或苦、或不苦不乐的感受，他也见之为另一者。……乃至……见意为另一者，见法……见意识……见意触……以及凡是缘于意触而生起的或乐、或苦、或不苦不乐的感受，他也见之为另一者。比丘，对于这样知、这样见的比丘，无明被舍断，明得以生起。”第七。

8. සම්බහුලභික්ඛුසුත්තං

8. 众多比丘经

81. අථ ඛො සම්බහුලා භික්ඛූ යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු…පෙ… එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ භික්ඛූ භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘ඉධ නො, භන්තෙ, අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා අම්හෙ එවං පුච්ඡන්ති – ‘කිමත්ථියං, ආවුසො, සමණෙ ගොතමෙ බ්‍රහ්මචරියං වුස්සතී’ති? එවං පුට්ඨා මයං, භන්තෙ, තෙසං අඤ්ඤතිත්ථියානං පරිබ්බාජකානං එවං බ්‍යාකරොම – ‘දුක්ඛස්ස ඛො, ආවුසො, පරිඤ්ඤත්ථං භගවති බ්‍රහ්මචරියං වුස්සතී’ති. කච්චි මයං, භන්තෙ, එවං පුට්ඨා එවං බ්‍යාකරමානා වුත්තවාදිනො චෙව භගවතො හොම, න ච භගවන්තං අභූතෙන අබ්භාචික්ඛාම, ධම්මස්ස චානුධම්මං බ්‍යාකරොම, න ච කොචි සහධම්මිකො වාදානුවාදො ගාරය්හං ඨානං ආගච්ඡතී’’ති?

81. 那时，众多比丘去到世尊那里，……乃至……坐于一旁后，那些比丘对世尊说了这番话：“世尊，于此，有其他外道游行者这样问我们：‘贤友们，你们为了什么在沙门乔达摩座下修梵行呢？’世尊，当被这样问时，我们如此回答那些外道游行者：‘贤友们，是为了周遍了知苦，而在世尊座下修梵行。’世尊，我们被这样问而如此回答，是否说了世尊所说的话，没有以不实之词诽谤世尊，并且解说了法随法，而没有任何如法的说法与随说会遭受呵责呢？”

‘‘තග්ඝ තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, එවං පුට්ඨා එවං බ්‍යාකරමානා වුත්තවාදිනො චෙව මෙ හොථ, න ච මං අභූතෙන අබ්භාචික්ඛථ, ධම්මස්ස චානුධම්මං බ්‍යාකරොථ, න ච කොචි සහධම්මිකො වාදානුවාදො ගාරය්හං ඨානං ආගච්ඡති. දුක්ඛස්ස හි, භික්ඛවෙ, පරිඤ්ඤත්ථං මයි බ්‍රහ්මචරියං වුස්සති. සචෙ පන වො, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා එවං පුච්ඡෙය්‍යුං – ‘කතමං පන තං, ආවුසො, දුක්ඛං, යස්ස පරිඤ්ඤාය සමණෙ ගොතමෙ බ්‍රහ්මචරියං වුස්සතී’ති? එවං පුට්ඨා තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, තෙසං අඤ්ඤතිත්ථියානං පරිබ්බාජකානං එවං බ්‍යාකරෙය්‍යාථ – ‘චක්ඛු ඛො, ආවුසො, දුක්ඛං, තස්ස පරිඤ්ඤාය භගවති බ්‍රහ්මචරියං වුස්සති. රූපා…පෙ… යම්පිදං චක්ඛුසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි දුක්ඛං. තස්ස පරිඤ්ඤාය භගවති බ්‍රහ්මචරියං වුස්සති…පෙ… මනො දුක්ඛො…පෙ… යම්පිදං [Pg.278] මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි දුක්ඛං. තස්ස පරිඤ්ඤාය භගවති බ්‍රහ්මචරියං වුස්සති. ඉදං ඛො තං, ආවුසො, දුක්ඛං, තස්ස පරිඤ්ඤාය භගවති බ්‍රහ්මචරියං වුස්සතී’ති. එවං පුට්ඨා තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, තෙසං අඤ්ඤතිත්ථියානං පරිබ්බාජකානං එවං බ්‍යාකරෙය්‍යාථා’’ති. අට්ඨමං.

“比丘们，诚然，你们被这样询问而这样解说，就是说我所说者，不是以不实诽谤我，是随顺于法而解说，任何如法的言论与随论都不会导致应受呵责的境地。比丘们，诚然，在我这里修梵行，是为了遍知苦。比丘们，如果其他外道游行者这样问你们：‘贤友，在沙门乔达摩处修梵行所要遍知的那个苦，是什么呢？’比丘们，你们被这样问时，应如此为那些其他外道游行者解说：‘贤友，眼是苦，为了遍知它，而在世尊处修梵行。色……乃至……凡缘眼触而生的感受，无论是乐、是苦、或是不苦不乐，那也是苦。为了遍知它，而在世尊处修梵行。……乃至……意是苦……乃至……凡缘意触而生的感受，无论是乐、是苦、或是不苦不乐，那也是苦。为了遍知它，而在世尊处修梵行。贤友，这即是那苦，为了遍知它，而在世尊处修梵行。’比丘们，你们被这样问时，应如此为那些其他外道游行者解说。”第八。

9. ලොකපඤ්හාසුත්තං

9. 世间问经

82. අථ ඛො අඤ්ඤතරො භික්ඛු යෙන භගවා…පෙ… එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච –

82. 那时，一位比丘去到世尊那里……坐于一旁后，那位比丘对世尊说了这番话：

‘‘‘ලොකො, ලොකො’ති, භන්තෙ, වුච්චති. කිත්තාවතා නු ඛො, භන්තෙ, ලොකොති වුච්චතී’’ති? ‘‘‘ලුජ්ජතී’ති ඛො, භික්ඛු, තස්මා ලොකොති වුච්චති. කිඤ්ච ලුජ්ජති? චක්ඛු ඛො, භික්ඛු, ලුජ්ජති. රූපා ලුජ්ජන්ති, චක්ඛුවිඤ්ඤාණං ලුජ්ජති, චක්ඛුසම්ඵස්සො ලුජ්ජති, යම්පිදං චක්ඛුසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි ලුජ්ජති…පෙ… ජිව්හා ලුජ්ජති…පෙ… මනො ලුජ්ජති, ධම්මා ලුජ්ජන්ති, මනොවිඤ්ඤාණං ලුජ්ජති, මනොසම්ඵස්සො ලුජ්ජති, යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි ලුජ්ජති. ලුජ්ජතීති ඛො, භික්ඛු, තස්මා ලොකොති වුච්චතී’’ති. නවමං.

“‘世间，世间’，世尊，人们这样说。世尊，在何等程度上，才被称为‘世间’呢？”“比丘，‘会败坏’，因此被称为‘世间’。什么会败坏呢？比丘，眼会败坏，色会败坏，眼识会败坏，眼触会败坏，凡因眼触为缘所生起的感受——无论是乐、是苦，或是不苦不乐——那也会败坏。……舌会败坏……意会败坏，法会败坏，意识会败坏，意触会败坏，凡因意触为缘所生起的感受——无论是乐、是苦，或是不苦不乐——那也会败坏。比丘，‘会败坏’，因此被称为‘世间’。”第九。

10. ඵග්ගුනපඤ්හාසුත්තං

10. 跋求那所问经

83. අථ ඛො ආයස්මා ඵග්ගුනො…පෙ… එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා ඵග්ගුනො භගවන්තං එතදවොච –

83. 那时，具寿跋求那（Phagguna）……坐于一旁后，对世尊说了这番话：

‘‘අත්ථි නු ඛො, භන්තෙ, තං චක්ඛු, යෙන චක්ඛුනා අතීතෙ බුද්ධෙ පරිනිබ්බුතෙ ඡින්නපපඤ්චෙ ඡින්නවටුමෙ පරියාදින්නවට්ටෙ සබ්බදුක්ඛවීතිවට්ටෙ පඤ්ඤාපයමානො පඤ්ඤාපෙය්‍ය…පෙ… අත්ථි නු ඛො, භන්තෙ, සා ජිව්හා, යාය ජිව්හාය අතීතෙ බුද්ධෙ පරිනිබ්බුතෙ ඡින්නපපඤ්චෙ ඡින්නවටුමෙ පරියාදින්නවට්ටෙ සබ්බදුක්ඛවීතිවට්ටෙ පඤ්ඤාපයමානො පඤ්ඤාපෙය්‍ය…පෙ… අත්ථි නු ඛො සො, භන්තෙ, මනො, යෙන මනෙන අතීතෙ බුද්ධෙ පරිනිබ්බුතෙ ඡින්නපපඤ්චෙ ඡින්නවටුමෙ පරියාදින්නවට්ටෙ සබ්බදුක්ඛවීතිවට්ටෙ පඤ්ඤාපයමානො පඤ්ඤාපෙය්‍යා’’ති?

“世尊，是否存在那样的眼，凭借那样的眼，能够描述已般涅槃、断除戏论、断绝轮回之途、耗尽轮回、超越一切苦的过去诸佛……是否存在那样的舌……世尊，是否存在那样的意，凭借那样的意，能够描述已般涅槃、断除戏论、断绝轮回之途、耗尽轮回、超越一切苦的过去诸佛？”

‘‘නත්ථි ඛො තං, ඵග්ගුන, චක්ඛු, යෙන චක්ඛුනා අතීතෙ බුද්ධෙ පරිනිබ්බුතෙ ඡින්නපපඤ්චෙ ඡින්නවටුමෙ පරියාදින්නවට්ටෙ සබ්බදුක්ඛවීතිවට්ටෙ පඤ්ඤාපයමානො පඤ්ඤාපෙය්‍ය [Pg.279] …පෙ… නත්ථි ඛො සා, ඵග්ගුන, ජිව්හා, යාය ජිව්හාය අතීතෙ බුද්ධෙ පරිනිබ්බුතෙ ඡින්නපපඤ්චෙ ඡින්නවටුමෙ පරියාදින්නවට්ටෙ සබ්බදුක්ඛවීතිවට්ටෙ පඤ්ඤාපයමානො පඤ්ඤාපෙය්‍ය…පෙ… නත්ථි ඛො සො, ඵග්ගුන, මනො, යෙන මනෙන අතීතෙ බුද්ධෙ පරිනිබ්බුතෙ ඡින්නපපඤ්චෙ ඡින්නවටුමෙ පරියාදින්නවට්ටෙ සබ්බදුක්ඛවීතිවට්ටෙ පඤ්ඤාපයමානො පඤ්ඤාපෙය්‍යා’’ති. දසමං.

“颇求那，实无有那样的眼，能以之称说那些过去已般涅槃、断绝戏论、断绝轮转之道、灭尽轮转、超越一切苦的诸佛。……（中略）……颇求那，实无有那样的意，能以之称说那些过去已般涅槃、断绝戏论、断绝轮转之道、灭尽轮转、超越一切苦的诸佛。”第十经。

ගිලානවග්ගො අට්ඨමො.

病人品第八。

තස්සුද්දානං –

其摄颂——

ගිලානෙන දුවෙ වුත්තා, රාධෙන අපරෙ තයො;

අවිජ්ජාය ච ද්වෙ වුත්තා, භික්ඛු ලොකො ච ඵග්ගුනොති.

病者二说，罗陀另三；无明二说，以及比丘、世间与颇求那。

9. ඡන්නවග්ගො

9. 阐那品

1. පලොකධම්මසුත්තං

1. 朽坏法经

84. සාවත්ථිනිදානං. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි…පෙ… එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා ආනන්දො භගවන්තං එතදවොච –

84. 舍卫城因缘。尔时，具寿阿难前往世尊之处……乃至……坐于一旁后，具寿阿难对世尊如是说——

‘‘‘ලොකො, ලොකො’ති, භන්තෙ, වුච්චති. කිත්තාවතා නු ඛො, භන්තෙ, ලොකොති වුච්චතී’’ති? ‘‘යං ඛො, ආනන්ද, පලොකධම්මං, අයං වුච්චති අරියස්ස විනයෙ ලොකො. කිඤ්ච, ආනන්ද, පලොකධම්මං? චක්ඛු ඛො, ආනන්ද, පලොකධම්මං, රූපා පලොකධම්මා, චක්ඛුවිඤ්ඤාණං පලොකධම්මං, චක්ඛුසම්ඵස්සො පලොකධම්මො, යම්පිදං චක්ඛුසම්ඵස්සපච්චයා…පෙ… තම්පි පලොකධම්මං…පෙ… ජිව්හා පලොකධම්මා, රසා පලොකධම්මා, ජිව්හාවිඤ්ඤාණං පලොකධම්මං, ජිව්හාසම්ඵස්සො පලොකධම්මො, යම්පිදං ජිව්හාසම්ඵස්සපච්චයා…පෙ… තම්පි පලොකධම්මං…පෙ… මනො පලොකධම්මො, ධම්මා පලොකධම්මා, මනොවිඤ්ඤාණං පලොකධම්මං, මනොසම්ඵස්සො පලොකධම්මො, යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි පලොකධම්මං. යං ඛො, ආනන්ද, පලොකධම්මං, අයං වුච්චති අරියස්ස විනයෙ ලොකො’’ති. පඨමං.

“‘世间、世间’，世尊，如是说。世尊，以何义被称为‘世间’呢？”“阿难，凡是败坏法，于圣者之律中，此被称为世间。阿难，何为败坏法？阿难，眼是败坏法，诸色是败坏法，眼识是败坏法，眼触是败坏法，凡缘于眼触……乃至……那也是败坏法……乃至……舌是败坏法，诸味是败坏法，舌识是败坏法，舌触是败坏法，凡缘于舌触……乃至……那也是败坏法……乃至……意是败坏法，诸法是败坏法，意识是败坏法，意触是败坏法，凡缘于意触而生起的感受，无论是乐、是苦、或不苦不乐，那也是败坏法。阿难，凡是败坏法，于圣者之律中，此被称为世间。”第一。

2. සුඤ්ඤතලොකසුත්තං

2. 世间空经

85. අථ [Pg.280] ඛො ආයස්මා ආනන්දො…පෙ… භගවන්තං එතදවොච – ‘‘‘සුඤ්ඤො ලොකො, සුඤ්ඤො ලොකො’ති, භන්තෙ, වුච්චති. කිත්තාවතා නු ඛො, භන්තෙ, සුඤ්ඤො ලොකොති වුච්චතී’’ති? ‘‘යස්මා ච ඛො, ආනන්ද, සුඤ්ඤං අත්තෙන වා අත්තනියෙන වා තස්මා සුඤ්ඤො ලොකොති වුච්චති. කිඤ්ච, ආනන්ද, සුඤ්ඤං අත්තෙන වා අත්තනියෙන වා? චක්ඛු ඛො, ආනන්ද, සුඤ්ඤං අත්තෙන වා අත්තනියෙන වා. රූපා සුඤ්ඤා අත්තෙන වා අත්තනියෙන වා, චක්ඛුවිඤ්ඤාණං සුඤ්ඤං අත්තෙන වා අත්තනියෙන වා, චක්ඛුසම්ඵස්සො සුඤ්ඤො අත්තෙන වා අත්තනියෙන වා…පෙ… යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි සුඤ්ඤං අත්තෙන වා අත්තනියෙන වා. යස්මා ච ඛො, ආනන්ද, සුඤ්ඤං අත්තෙන වා අත්තනියෙන වා, තස්මා සුඤ්ඤො ලොකොති වුච්චතී’’ති. දුතියං.

85. 那时，具寿阿难……对世尊这样说：“世尊，常说‘世界是空，世界是空’。世尊，在何种意义上，被称为‘世界是空’呢？”“阿难，因为它空于我或我所，所以被称为‘世界是空’。阿难，什么空于我或我所呢？阿难，眼空于我或我所；色空于我或我所；眼识空于我或我所；眼触空于我或我所……乃至……凡缘意触而生的或乐、或苦、或不苦不乐的感受，那也空于我或我所。阿难，因为它空于我或我所，所以被称为‘世界是空’。”第二。

3. සංඛිත්තධම්මසුත්තං

3. 简略法经

86. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා ආනන්දො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සාධු මෙ, භන්තෙ, භගවා සංඛිත්තෙන ධම්මං දෙසෙතු, යමහං භගවතො ධම්මං සුත්වා එකො වූපකට්ඨො අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරෙය්‍ය’’න්ති.

86. 坐在一旁的具寿阿难对世尊这样说：“世尊，恳请您为我简略说法，我听闻世尊的法后，愿能独居僻静处，不放逸、热忱、自我策励而住。”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ආනන්ද, චක්ඛු නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති?

“阿难，你认为如何，眼是常还是无常呢？”

‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’.

“无常，世尊。”

‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති?

“凡是无常的，那是苦还是乐呢？”

‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’.

“苦，世尊。”

‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති?

“再者，凡是无常、是苦、是变易法，适合这样看待吗：‘这是我的，我是此，这是我的我’？”

‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

“不，世尊，不适合。”

‘‘රූපා නිච්චා වා අනිච්චා වා’’ති?

“色是常还是无常？”

‘‘අනිච්චා, භන්තෙ’’…පෙ….

“无常，世尊。”……乃至……

‘‘චක්ඛුවිඤ්ඤාණං…පෙ… යම්පිදං චක්ඛුසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති?

“眼识……乃至……凡缘眼触而生的或乐、或苦、或不苦不乐的感受，那也是常还是无常呢？”

‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’.

“无常，世尊。”

‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති?

“凡是无常的，那是苦还是乐呢？”

‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’.

“苦，世尊。”

‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො [Pg.281] මෙ අත්තා’’’ති?

“再者，凡是无常、是苦、是变易法，适合如此省察否：‘此是我所，此是我，此是我之我’？”

‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’…පෙ….

“尊者，不适合如此。”……乃至……

‘‘ජිව්හා නිච්චා වා අනිච්චා වා’’ති?

“舌是常或无常？”

‘‘අනිච්චා, භන්තෙ’’…පෙ….

“尊者，是无常。”……乃至……

‘‘ජිව්හාවිඤ්ඤාණං… ජිව්හාසම්ඵස්සො…පෙ… යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති?

“舌识……舌触……乃至……凡缘意触所生之受，或乐、或苦、或不苦不乐，彼亦是常或无常？”

‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’.

“尊者，是无常。”

‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති?

“再者，凡是无常的，彼是苦或乐？”

‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’.

“尊者，是苦。”

‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති?

“再者，凡是无常、是苦、是变易法，适合如此省察否：‘此是我所，此是我，此是我之我’？”

‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’…පෙ….

“尊者，不适合如此。”……乃至……

‘‘එවං පස්සං, ආනන්ද, සුතවා අරියසාවකො චක්ඛුස්මිම්පි නිබ්බින්දති…පෙ… චක්ඛුසම්ඵස්සෙපි නිබ්බින්දති…පෙ… යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තස්මිම්පි නිබ්බින්දති. නිබ්බින්දං විරජ්ජති; විරාගා විමුච්චති; විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං හොති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාතී’’ති. තතියං.

“阿难，如是观之有闻圣弟子，于眼亦厌离……乃至……于眼触亦厌离……乃至……于缘意触所生之受，或乐、或苦、或不苦不乐，于彼亦厌离。因厌离而离贪；因离贪而解脱；于解脱时，生起‘已解脱’之智。他了知：‘生已尽，梵行已立，所作已作，为此再无余事。’”第三。

4. ඡන්නසුත්තං

4. 阐陀经

87. එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා ච සාරිපුත්තො ආයස්මා ච මහාචුන්දො ආයස්මා ච ඡන්නො ගිජ්ඣකූටෙ පබ්බතෙ විහරන්ති. තෙන ඛො පන සමයෙන යෙන ආයස්මා ඡන්නො ආබාධිකො හොති දුක්ඛිතො බාළ්හගිලානො. අථ ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො යෙනායස්මා මහාචුන්දො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං මහාචුන්දං එතදවොච – ‘‘ආයාමාවුසො චුන්ද, යෙනායස්මා ඡන්නො තෙනුපසඞ්කමිස්සාම ගිලානපුච්ඡකා’’ති. ‘‘එවමාවුසො’’ති ඛො ආයස්මා මහාචුන්දො ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස පච්චස්සොසි.

87. 一时，世尊住于王舍城竹林迦兰陀园(Kalandakanivāpa)。当时，具寿舍利弗、具寿大纯陀(Mahācunda)与具寿阐陀(Channa)住于鹫峰山。那时，具寿阐陀有疾、受苦、病重。于是，具寿舍利弗于傍晚时分从独住处起身，前往具寿大纯陀之处；抵达后，对具寿大纯陀说：“贤友纯陀，我们去具寿阐陀那里探病吧。”具寿大纯陀回答具寿舍利弗：“好的，贤友。”

අථ ඛො ආයස්මා ච සාරිපුත්තො ආයස්මා ච මහාචුන්දො යෙනායස්මා ඡන්නො තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදිංසු. නිසජ්ජ ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො ආයස්මන්තං ඡන්නං එතදවොච – ‘‘කච්චි තෙ, ආවුසො ඡන්න, ඛමනීයං, කච්චි යාපනීයං, කච්චි දුක්ඛා වෙදනා පටික්කමන්ති නො අභික්කමන්ති, පටික්කමොසානං පඤ්ඤායති නො අභික්කමො’’ති?

于是，具寿舍利弗与具寿大纯陀前往具寿阐陀之处；抵达后，在铺设好的座位上坐下。坐下后，具寿舍利弗对具寿阐陀问道：“贤友阐陀，你尚能忍耐吗？尚可支撑吗？痛苦的感受是减退而非增加吗？其减退之势可知，而非增加之势吗？”

‘‘න මෙ, ආවුසො සාරිපුත්ත, ඛමනීයං න යාපනීයං, බාළ්හා මෙ දුක්ඛා වෙදනා අභික්කමන්ති නො පටික්කමන්ති, අභික්කමොසානං පඤ්ඤායති නො පටික්කමො. සෙය්‍යථාපි, ආවුසො, බලවා පුරිසො තිණ්හෙන සිඛරෙන මුද්ධනි අභිමත්ථෙය්‍ය ; එවමෙව ඛො, ආවුසො, අධිමත්තා වාතා මුද්ධනි ඌහනන්ති. න මෙ, ආවුසො, ඛමනීයං, න යාපනීයං…පෙ… නො පටික්කමො. සෙය්‍යථාපි[Pg.282], ආවුසො, බලවා පුරිසො දළ්හෙන වරත්තක්ඛණ්ඩෙන සීසෙ සීසවෙඨං දදෙය්‍ය; එවමෙව ඛො, ආවුසො, අධිමත්තා සීසෙ සීසවෙදනා. න මෙ, ආවුසො, ඛමනීයං, න යාපනීයං…පෙ… නො පටික්කමො. සෙය්‍යථාපි, ආවුසො, දක්ඛො ගොඝාතකො වා ගොඝාතකන්තෙවාසී වා තිණ්හෙන ගොවිකන්තනෙන කුච්ඡිං පරිකන්තෙය්‍ය; එවමෙව ඛො අධිමත්තා වාතා කුච්ඡිං පරිකන්තන්ති. න මෙ, ආවුසො, ඛමනීයං, න යාපනීයං…පෙ… නො පටික්කමො. සෙය්‍යථාපි, ආවුසො, ද්වෙ බලවන්තො පුරිසා දුබ්බලතරං පුරිසං නානාබාහාසු ගහෙත්වා අඞ්ගාරකාසුයා සන්තාපෙය්‍යුං සම්පරිතාපෙය්‍යුං; එවමෙව ඛො, ආවුසො, අධිමත්තො කායස්මිං ඩාහො. න මෙ, ආවුසො, ඛමනීයං, න යාපනීයං, බාළ්හා මෙ දුක්ඛා වෙදනා අභික්කමන්ති නො පටික්කමන්ති, අභික්කමොසානං පඤ්ඤායති නො පටික්කමො. සත්ථං, ආවුසො සාරිපුත්ත, ආහරිස්සාමි, නාවකඞ්ඛාමි ජීවිත’’න්ති.

“贤友舍利弗，我无法忍受，尚难支撑。我剧烈的苦受在增长，不消退；只见增长，不见消退。譬如，贤友，强壮的男子用锋利的剑锋劈开头顶；正是如此，贤友，极其猛烈的风刺穿我的头顶。我无法忍受，尚难支撑……不见消退。譬如，贤友，强壮的男子用坚固的皮绳紧勒头部；正是如此，贤友，头部有极其剧烈的疼痛。我无法忍受，尚难支撑……不见消退。譬如，贤友，熟练的屠牛者或其学徒用锋利的屠牛刀剖割腹部；正是如此，极其猛烈的风切割我的腹部。我无法忍受，尚难支撑……不见消退。譬如，贤友，两个强壮的男子抓住一个更羸弱的人的各支手臂，在炭火坑上烧烤、炙烤；正是如此，贤友，我身体里有极其剧烈的灼热。我无法忍受，尚难支撑，我剧烈的苦受在增长，不消退；只见增长，不见消退。贤友舍利弗，我将取来刀刃，我不欲求生命了。”

‘‘මා ආයස්මා ඡන්නො සත්ථං ආහරෙසි. යාපෙතායස්මා ඡන්නො, යාපෙන්තං මයං ආයස්මන්තං ඡන්නං ඉච්ඡාම. සචෙ ආයස්මතො ඡන්නස්ස නත්ථි සප්පායානි භොජනානි, අහං ආයස්මතො ඡන්නස්ස සප්පායානි භොජනානි පරියෙසිස්සාමි. සචෙ ආයස්මතො ඡන්නස්ස නත්ථි සප්පායානි භෙසජ්ජානි, අහං ආයස්මතො ඡන්නස්ස සප්පායානි භෙසජ්ජානි පරියෙසිස්සාමි. සචෙ ආයස්මතො ඡන්නස්ස නත්ථි පතිරූපා උපට්ඨාකා, අහං ආයස්මන්තං ඡන්නං උපට්ඨහිස්සාමි. මා ආයස්මා ඡන්නො සත්ථං ආහරෙසි. යාපෙතායස්මා ඡන්නො, යාපෙන්තං මයං ආයස්මන්තං ඡන්නං ඉච්ඡාමා’’ති.

“具寿阐那，请勿执刀。愿具寿阐那存续，我们希望具寿阐那存续。如果具寿阐那没有适宜的食物，我将为具寿阐那寻找适宜的食物。如果具寿阐那没有适宜的药物，我将为具寿阐那寻找适宜的药物。如果具寿阐那没有合适的侍者，我将侍奉具寿阐那。具寿阐那，请勿执刀。愿具寿阐那存续，我们希望具寿阐那存续。”

‘‘න මෙ, ආවුසො සාරිපුත්ත, නත්ථි සප්පායානි භොජනානි; අත්ථි මෙ සප්පායානි භොජනානි. නපි මෙ නත්ථි සප්පායානි භෙසජ්ජානි; අත්ථි මෙ සප්පායානි භෙසජ්ජානි. නපි මෙ නත්ථි පතිරූපා උපට්ඨාකා; අත්ථි මෙ පතිරූපා උපට්ඨාකා. අපි ච මෙ, ආවුසො, සත්ථා පරිචිණ්ණො දීඝරත්තං මනාපෙනෙව, නො අමනාපෙන. එතඤ්හි, ආවුසො, සාවකස්ස පතිරූපං යං සත්ථාරං පරිචරෙය්‍ය මනාපෙනෙව, නො අමනාපෙන. ‘අනුපවජ්ජං ඡන්නො භික්ඛු සත්ථං ආහරිස්සතී’ති – එවමෙතං, ආවුසො සාරිපුත්ත, ධාරෙහී’’ති.

“贤友舍利弗，我并非没有适宜的食物，我有适宜的食物。我并非没有适宜的药物，我有适宜的药物。我并非没有合适的侍者，我有合适的侍者。而且，贤友，我长久以来都是以可意而非不可意的方式侍奉导师。贤友，弟子以可意而非不可意的方式侍奉导师，这对弟子而言是合适的。‘阐那比丘将无过失地执刀’——贤友舍利弗，请你如此受持。”

‘‘පුච්ඡෙය්‍යාම [Pg.283] මයං ආයස්මන්තං ඡන්නං කඤ්චිදෙව දෙසං, සචෙ ආයස්මා ඡන්නො ඔකාසං කරොති පඤ්හස්ස වෙය්‍යාකරණායා’’ති. ‘‘පුච්ඡාවුසො සාරිපුත්ත, සුත්වා වෙදිස්සාමා’’ති.

“如果具寿阐那允许解答问题，我们想请教您一些法义。”“贤友舍利弗，请问，听后便知。”

‘‘චක්ඛුං, ආවුසො ඡන්න, චක්ඛුවිඤ්ඤාණං චක්ඛුවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බෙ ධම්මෙ ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’ති සමනුපස්සසි…පෙ… ජිව්හං, ආවුසො ඡන්න, ජිව්හාවිඤ්ඤාණං ජිව්හාවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බෙ ධම්මෙ ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’ති සමනුපස්සසි…පෙ… මනං, ආවුසො ඡන්න, මනොවිඤ්ඤාණං මනොවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බෙ ධම්මෙ ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’ති සමනුපස්සසී’’ති?

“贤友阐那(Channa)，你是否观眼、眼识、眼识所应知的诸法为‘这是我的，我是此，这是我的我’？……乃至……舌……乃至……意、意识、意识所应知的诸法为‘这是我的，我是此，这是我的我’？”

‘‘චක්ඛුං, ආවුසො සාරිපුත්ත, චක්ඛුවිඤ්ඤාණං චක්ඛුවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බෙ ධම්මෙ ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති සමනුපස්සාමි…පෙ… ජිව්හං, ආවුසො සාරිපුත්ත, ජිව්හාවිඤ්ඤාණං ජිව්හාවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බෙ ධම්මෙ ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති සමනුපස්සාමි…පෙ… මනං, ආවුසො සාරිපුත්ත, මනොවිඤ්ඤාණං මනොවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බෙ ධම්මෙ ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති සමනුපස්සාමී’’ති.

“贤友舍利弗，我观眼、眼识、眼识所应知的诸法为‘这不是我的，我不是此，这不是我的我’。……乃至……舌……乃至……意、意识、意识所应知的诸法为‘这不是我的，我不是此，这不是我的我’。”

‘‘චක්ඛුස්මිං, ආවුසො ඡන්න, චක්ඛුවිඤ්ඤාණෙ චක්ඛුවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බෙසු ධම්මෙසු කිං දිස්වා කිං අභිඤ්ඤාය චක්ඛුං චක්ඛුවිඤ්ඤාණං චක්ඛුවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බෙ ධම්මෙ ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති සමනුපස්සසි… ජිව්හාය, ආවුසො ඡන්න, ජිව්හාවිඤ්ඤාණෙ ජිව්හාවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බෙසු ධම්මෙසු කිං දිස්වා කිං අභිඤ්ඤාය ජිව්හං ජිව්හාවිඤ්ඤාණං ජිව්හාවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බෙ ධම්මෙ ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති සමනුපස්සසි… මනස්මිං, ආවුසො ඡන්න, මනොවිඤ්ඤාණෙ මනොවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බෙසු ධම්මෙසු කිං දිස්වා කිං අභිඤ්ඤාය මනං මනොවිඤ්ඤාණං මනොවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බෙ ධම්මෙ ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති සමනුපස්සසී’’ති?

“贤友阐那，于眼、眼识、眼识所应知的诸法中，你见到什么、证知什么，而观眼、眼识、眼识所应知的诸法为‘这不是我的，我不是此，这不是我的我’？……乃至……于舌……乃至……于意、意识、意识所应知的诸法中，你见到什么、证知什么，而观意、意识、意识所应知的诸法为‘这不是我的，我不是此，这不是我的我’？”

‘‘චක්ඛුස්මිං, ආවුසො සාරිපුත්ත, චක්ඛුවිඤ්ඤාණෙ චක්ඛුවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බෙසු ධම්මෙසු නිරොධං දිස්වා නිරොධං අභිඤ්ඤාය චක්ඛුං චක්ඛුවිඤ්ඤාණං චක්ඛුවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බෙ ධම්මෙ ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති [Pg.284] සමනුපස්සාමි…පෙ… ජිව්හාය, ආවුසො සාරිපුත්ත, ජිව්හාවිඤ්ඤාණෙ ජිව්හාවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බෙසු ධම්මෙසු නිරොධං දිස්වා නිරොධං අභිඤ්ඤාය ජිව්හං ජිව්හාවිඤ්ඤාණං ජිව්හාවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බෙ ධම්මෙ ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති සමනුපස්සාමි…පෙ… මනස්මිං, ආවුසො සාරිපුත්ත, මනොවිඤ්ඤාණෙ මනොවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බෙසු ධම්මෙසු නිරොධං දිස්වා නිරොධං අභිඤ්ඤාය මනං මනොවිඤ්ඤාණං මනොවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බෙ ධම්මෙ ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති සමනුපස්සාමී’’ති.

贤友舍利弗，于眼、眼识及眼识所识法中，见到灭，证知灭后，我如此随观眼、眼识及眼识所识法：“此非我所，我非此，此非我之我。”……（中略）……贤友舍利弗，于舌、舌识及舌识所识法中，见到灭，证知灭后，我如此随观舌、舌识及舌识所识法：“此非我所，我非此，此非我之我。”……（中略）……贤友舍利弗，于意、意识及意识所识法中，见到灭，证知灭后，我如此随观意、意识及意识所识法：“此非我所，我非此，此非我之我。”’

එවං වුත්තෙ, ආයස්මා මහාචුන්දො ආයස්මන්තං ඡන්නං එතදවොච – ‘‘තස්මාතිහ, ආවුසො ඡන්න, ඉදම්පි තස්ස භගවතො සාසනං නිච්චකප්පං සාධුකං මනසි කාතබ්බං – ‘නිස්සිතස්ස චලිතං, අනිස්සිතස්ස චලිතං නත්ථි. චලිතෙ අසති පස්සද්ධි හොති. පස්සද්ධියා සති නති න හොති. නතියා අසති ආගතිගති න හොති. ආගතිගතියා අසති චුතූපපාතො න හොති. චුතූපපාතෙ අසති නෙවිධ න හුරං න උභයමන්තරෙන. එසෙවන්තො දුක්ඛස්සා’’’ති.

如是说后，具寿大纯陀对具寿阐那说此言：“贤友阐那，是故于此，亦应恒时善作意彼世尊的此项教导：‘有依者则有动摇，无依者则无动摇。无动摇时则有轻安。有轻安时则无倾向。无倾向时则无来去。无来去时则无死生。无死生时则不在此世，不在他世，亦不在二者之间。此即是苦的终结。’”’

අථ ඛො ආයස්මා ච සාරිපුත්තො ආයස්මා ච මහාචුන්දො ආයස්මන්තං ඡන්නං ඉමිනා ඔවාදෙන ඔවදිත්වා උට්ඨායාසනා පක්කමිංසු. අථ ඛො ආයස්මා ඡන්නො අචිරපක්කන්තෙසු තෙසු ආයස්මන්තෙසු සත්ථං ආහරෙසි.

尔时，具寿舍利弗与具寿大纯陀以此教诫教导具寿阐那后，从座起而离去。于彼诸具寿离去后不久，具寿阐那取来了刀。

අථ ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘ආයස්මතා, භන්තෙ, ඡන්නෙන සත්ථං ආහරිතං. තස්ස කා ගති කො අභිසම්පරායො’’ති? ‘‘නනු තෙ, සාරිපුත්ත, ඡන්නෙන භික්ඛුනා සම්මුඛායෙව අනුපවජ්ජතා බ්‍යාකතා’’ති? ‘‘අත්ථි, භන්තෙ, පුබ්බවිජ්ජනං නාම වජ්ජිගාමො. තත්ථායස්මතො ඡන්නස්ස මිත්තකුලානි සුහජ්ජකුලානි උපවජ්ජකුලානී’’ති. ‘‘හොන්ති හෙතෙ, සාරිපුත්ත, ඡන්නස්ස භික්ඛුනො මිත්තකුලානි සුහජ්ජකුලානි උපවජ්ජකුලානි. න ඛො පනාහං, සාරිපුත්ත, එත්තාවතා සඋපවජ්ජොති වදාමි. යො ඛො, සාරිපුත්ත, තඤ්ච කායං නික්ඛිපති, අඤ්ඤඤ්ච කායං උපාදියති, තමහං සඋපවජ්ජොති වදාමි. තං ඡන්නස්ස භික්ඛුනො නත්ථි. ‘අනුපවජ්ජං ඡන්නෙන භික්ඛුනා සත්ථං ආහරිත’න්ති – එවමෙතං, සාරිපුත්ත, ධාරෙහී’’ති. චතුත්ථං.

尔时，具寿舍利弗前往世尊之处，抵达后，顶礼世尊，坐于一旁。坐于一旁的具寿舍利弗对世尊说：“世尊，具寿阐那(Channa)已持刀。他的去处为何？他的来世为何？”“舍利弗，阐那比丘不是在你面前宣告了不再生吗？”“世尊，有一个名叫普巴维阇(Pubbavijjana)的跋耆村，在那里有具寿阐那的亲友家、故旧家与常往来之家。”“舍利弗，阐那比丘确实有那些亲友家、故旧家与常往来之家。然而，舍利弗，我并非仅因此就说他“有再生”。舍利弗，凡是舍弃此身而又执取另一身者，我才称他为“有再生”。阐那比丘没有那样的情况。阐那比丘持刀，是无再生的。舍利弗，你应当如此受持。”第四。

5. පුණ්ණසුත්තං

5. 富楼那经

88. අථ [Pg.285] ඛො ආයස්මා පුණ්ණො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා…පෙ… එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා පුණ්ණො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සාධු මෙ, භන්තෙ, භගවා සංඛිත්තෙන ධම්මං දෙසෙතු, යමහං භගවතො ධම්මං සුත්වා එකො වූපකට්ඨො අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරෙය්‍ය’’න්ති.

88. 尔时，具寿富楼那(Puṇṇa)前往世尊之处；抵达后……乃至……坐于一旁的具寿富楼那对世尊说：“世尊，请您善为我简要说法，我听闻世尊之法后，愿能独自远离，不放逸，精勤，策励自心而住。”

‘‘සන්ති ඛො, පුණ්ණ, චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යා රූපා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. තඤ්චෙ භික්ඛු අභිනන්දති අභිවදති අජ්ඣොසාය තිට්ඨති. තස්ස තං අභිනන්දතො අභිවදතො අජ්ඣොසාය තිට්ඨතො උප්පජ්ජති නන්දී. ‘නන්දිසමුදයා දුක්ඛසමුදයො, පුණ්ණා’ති වදාමි…පෙ… සන්ති ඛො, පුණ්ණ, ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යා රසා…පෙ… සන්ති ඛො, පුණ්ණ, මනොවිඤ්ඤෙය්‍යා ධම්මා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. තඤ්චෙ භික්ඛු අභිනන්දති අභිවදති අජ්ඣොසාය තිට්ඨති. තස්ස තං අභිනන්දතො අභිවදතො අජ්ඣොසාය තිට්ඨතො උප්පජ්ජති නන්දී. ‘නන්දිසමුදයා දුක්ඛසමුදයො, පුණ්ණා’ති වදාමි.

“富楼那，有眼所识之色，是可喜、可爱、可意、悦意、与欲相应、引人染著的。若比丘对此欣喜、称赞、执持而住，对于如此欣喜、称赞、执持而住的他，喜便生起。富楼那，我说：‘由喜之集而有苦之集。’……乃至……富楼那，有舌所识之味……乃至……富楼那，有意所识之法，是可喜、可爱、可意、悦意、与欲相应、引人染著的。若比丘对此欣喜、称赞、执持而住，对于如此欣喜、称赞、执持而住的他，喜便生起。富楼那，我说：‘由喜之集而有苦之集。’”

‘‘සන්ති ඛො, පුණ්ණ, චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යා රූපා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. තඤ්චෙ භික්ඛු නාභිනන්දති නාභිවදති නාජ්ඣොසාය තිට්ඨති, තස්ස තං අනභිනන්දතො අනභිවදතො අනජ්ඣොසාය තිට්ඨතො නිරුජ්ඣති නන්දී. ‘නන්දිනිරොධා දුක්ඛනිරොධො, පුණ්ණා’ති වදාමි…පෙ… සන්ති ඛො, පුණ්ණ, මනොවිඤ්ඤෙය්‍යා ධම්මා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. තඤ්චෙ භික්ඛු නාභිනන්දති නාභිවදති නාජ්ඣොසාය තිට්ඨති, තස්ස තං අනභිනන්දතො අනභිවදතො අනජ්ඣොසාය තිට්ඨතො නිරුජ්ඣති නන්දී. ‘නන්දිනිරොධා දුක්ඛනිරොධො, පුණ්ණා’ති වදාමි.

“富楼那，有眼所识之色，是可喜、可爱、可意、悦意、与欲相应、引人染著的。若比丘对此不欣喜、不称赞、不执持而住，对于如此不欣喜、不称赞、不执持而住的他，喜便寂灭。富楼那，我说：‘由喜之灭而有苦之灭。’……乃至……富楼那，有意所识之法，是可喜、可爱、可意、悦意、与欲相应、引人染著的。若比丘对此不欣喜、不称赞、不执持而住，对于如此不欣喜、不称赞、不执持而住的他，喜便寂灭。富楼那，我说：‘由喜之灭而有苦之灭。’”

‘‘ඉමිනා ත්වං, පුණ්ණ, මයා සංඛිත්තෙන ඔවාදෙන ඔවදිතො කතමස්මිං ජනපදෙ විහරිස්සසී’’ති? ‘‘අත්ථි, භන්තෙ, සුනාපරන්තො නාම ජනපදො, තත්ථාහං විහරිස්සාමී’’ති.

“富楼那，你受我此简要教诫后，将要到哪个地方去安住呢？”“世尊，有一个名为苏那巴兰达的地方，我将要去那里安住。”

‘‘චණ්ඩා ඛො, පුණ්ණ, සුනාපරන්තකා මනුස්සා; ඵරුසා ඛො, පුණ්ණ, සුනාපරන්තකා මනුස්සා. සචෙ තං, පුණ්ණ, සුනාපරන්තකා මනුස්සා අක්කොසිස්සන්ති පරිභාසිස්සන්ති, තත්‍ර තෙ, පුණ්ණ, කින්ති භවිස්සතී’’ති?

“富楼那，苏那巴兰达人是凶恶的；富楼那，苏那巴兰达人是粗暴的。富楼那，如果苏那巴兰达人辱骂你、诃责你，那时你心中会如何呢？”

‘‘සචෙ මං, භන්තෙ, සුනාපරන්තකා [Pg.286] මනුස්සා අක්කොසිස්සන්ති පරිභාසිස්සන්ති, තත්‍ර මෙ එවං භවිස්සති – ‘භද්දකා වතිමෙ සුනාපරන්තකා මනුස්සා, සුභද්දකා වතිමෙ සුනාපරන්තකා මනුස්සා, යං මෙ නයිමෙ පාණිනා පහාරං දෙන්තී’ති. එවමෙත්ථ, භගවා, භවිස්සති; එවමෙත්ථ, සුගත, භවිස්සතී’’ති.

“世尊，若苏那巴兰达人辱骂我、斥骂我，于此我将如是想：‘这些苏那巴兰达人真是贤善，真是极贤善啊！因为他们没有以手击打我。’世尊，于此我将如是想；善逝，于此我将如是想。”

‘‘සචෙ පන තෙ, පුණ්ණ, සුනාපරන්තකා මනුස්සා පාණිනා පහාරං දස්සන්ති, තත්‍ර පන තෙ, පුණ්ණ, කින්ති භවිස්සතී’’ති?

“富楼那，但若苏那巴兰达人以手击打你，富楼那，届时你将作何想？”

‘‘සචෙ මෙ, භන්තෙ, සුනාපරන්තකා මනුස්සා පාණිනා පහාරං දස්සන්ති, තත්‍ර මෙ එවං භවිස්සති – ‘භද්දකා වතිමෙ සුනාපරන්තකා මනුස්සා, සුභද්දකා වතිමෙ සුනාපරන්තකා මනුස්සා, යං මෙ නයිමෙ ලෙඩ්ඩුනා පහාරං දෙන්තී’ති. එවමෙත්ථ, භගවා, භවිස්සති; එවමෙත්ථ, සුගත, භවිස්සතී’’ති.

“世尊，若苏那巴兰达人以手击打我，于此我将如是想：‘这些苏那巴兰达人真是贤善，真是极贤善啊！因为他们没有以土块击打我。’世尊，于此我将如是想；善逝，于此我将如是想。”

‘‘සචෙ පන තෙ, පුණ්ණ, සුනාපරන්තකා මනුස්සා ලෙඩ්ඩුනා පහාරං දස්සන්ති, තත්‍ර පන තෙ, පුණ්ණ, කින්ති භවිස්සතී’’ති?

“富楼那，但若苏那巴兰达人以土块击打你，富楼那，届时你将作何想？”

‘‘සචෙ මෙ, භන්තෙ, සුනාපරන්තකා මනුස්සා ලෙඩ්ඩුනා පහාරං දස්සන්ති, තත්‍ර මෙ එවං භවිස්සති – ‘භද්දකා වතිමෙ සුනාපරන්තකා මනුස්සා, සුභද්දකා වතිමෙ සුනාපරන්තකා මනුස්සා, යං මෙ නයිමෙ දණ්ඩෙන පහාරං දෙන්තී’ති. එවමෙත්ථ, භගවා, භවිස්සති; එවමෙත්ථ, සුගත, භවිස්සතී’’ති.

“世尊，若苏那巴兰达人以土块击打我，于此我将如是想：‘这些苏那巴兰达人真是贤善，真是极贤善啊！因为他们没有以棍杖击打我。’世尊，于此我将如是想；善逝，于此我将如是想。”

‘‘සචෙ පන පුණ්ණ, සුනාපරන්තකා මනුස්සා දණ්ඩෙන පහාරං දස්සන්ති, තත්‍ර පන තෙ, පුණ්ණ, කින්ති භවිස්සතී’’ති?

“富楼那，但若苏那巴兰达人以棍杖击打你，富楼那，届时你将作何想？”

‘‘සචෙ මෙ, භන්තෙ, සුනාපරන්තකා මනුස්සා දණ්ඩෙන පහාරං දස්සන්ති, තත්‍ර මෙ එවං භවිස්සති – ‘භද්දකා වතිමෙ සුනාපරන්තකා මනුස්සා, සුභද්දකා වතිමෙ සුනාපරන්තකා මනුස්සා, යං මෙ නයිමෙ සත්ථෙන පහාරං දෙන්තී’ති. එවමෙත්ථ, භගවා, භවිස්සති; එවමෙත්ථ, සුගත, භවිස්සතී’’ති.

“世尊，若苏那巴兰达人以棍杖击打我，于此我将如是想：‘这些苏那巴兰达人真是贤善，真是极贤善啊！因为他们没有以刀剑砍刺我。’世尊，于此我将如是想；善逝，于此我将如是想。”

‘‘සචෙ පන තෙ, පුණ්ණ, සුනාපරන්තකා මනුස්සා සත්ථෙන පහාරං දස්සන්ති, තත්‍ර පන තෙ, පුණ්ණ, කින්ති භවිස්සතී’’ති?

“富楼那(Puṇṇa)，倘若苏那巴兰达(Sunāparanta)人以刀械攻击你，富楼那，届时你将会如何呢？”

‘‘සචෙ මෙ, භන්තෙ, සුනාපරන්තකා මනුස්සා සත්ථෙන පහාරං දස්සන්ති, තත්‍ර මෙ එවං භවිස්සති – ‘භද්දකා වතිමෙ සුනාපරන්තකා මනුස්සා, සුභද්දකා වතිමෙ සුනාපරන්තකා මනුස්සා, යං මං නයිමෙ තිණ්හෙන සත්ථෙන ජීවිතා වොරොපෙන්තී’ති. එවමෙත්ථ, භගවා, භවිස්සති; එවමෙත්ථ, සුගත, භවිස්සතී’’ති.

“世尊，倘若苏那巴兰达人以刀械攻击我，届时我将作如是想：‘这些苏那巴兰达人真是贤善，真是非常贤善啊！因为他们没有用利刃夺走我的生命。’世尊，届时我将作如是想；善逝，届时我将作如是想。”

‘‘සචෙ [Pg.287] පන තං, පුණ්ණ, සුනාපරන්තකා මනුස්සා තිණ්හෙන සත්ථෙන ජීවිතා වොරොපෙස්සන්ති, තත්‍ර පන තෙ, පුණ්ණ, කින්ති භවිස්සතී’’ති?

“富楼那(Puṇṇa)，倘若苏那巴兰达人以利刃夺你性命，富楼那，届时你将会如何呢？”

‘‘සචෙ මං, භන්තෙ, සුනාපරන්තකා මනුස්සා තිණ්හෙන සත්ථෙන ජීවිතා වොරොපෙස්සන්ති, තත්‍ර මෙ එවං භවිස්සති – ‘සන්ති ඛො තස්ස භගවතො සාවකා කායෙන ච ජීවිතෙන ච අට්ටීයමානා හරායමානා ජිගුච්ඡමානා සත්ථහාරකං පරියෙසන්ති, තං මෙ ඉදං අපරියිට්ඨඤ්ඤෙව සත්ථහාරකං ලද්ධ’න්ති. එවමෙත්ථ, භගවා, භවිස්සති; එවමෙත්ථ, සුගත, භවිස්සතී’’ති.

“世尊，倘若苏那巴兰达人以利刃夺我性命，届时我将作如是想：‘那位世尊的弟子中，确实有因对身体和生命感到苦恼、羞耻、厌恶而寻求夺命刀械的人，而我却未经寻求便得到了这夺命的刀械。’世尊，届时我将作如是想；善逝，届时我将作如是想。”

‘‘සාධු සාධු, පුණ්ණ! සක්ඛිස්සසි ඛො ත්වං, පුණ්ණ, ඉමිනා දමූපසමෙන සමන්නාගතො සුනාපරන්තස්මිං ජනපදෙ වත්ථුං. යස්ස දානි ත්වං, පුණ්ණ, කාලං මඤ්ඤසී’’ති.

“善哉，善哉，富楼那(Puṇṇa)！富楼那，你具足此调伏与寂止，必能安住于苏那巴兰达(Sunāparanta)国。富楼那，你现在可自行斟酌时机了。”

අථ ඛො ආයස්මා පුණ්ණො භගවතො වචනං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා සෙනාසනං සංසාමෙත්වා පත්තචීවරමාදාය යෙන සුනාපරන්තො ජනපදො තෙන චාරිකං පක්කාමි. අනුපුබ්බෙන චාරිකං චරමානො යෙන සුනාපරන්තො ජනපදො තදවසරි. තත්‍ර සුදං ආයස්මා පුණ්ණො සුනාපරන්තස්මිං ජනපදෙ විහරති. අථ ඛො ආයස්මා පුණ්ණො තෙනෙවන්තරවස්සෙන පඤ්චමත්තානි උපාසකසතානි පටිවෙදෙසි. තෙනෙවන්තරවස්සෙන පඤ්චමත්තානි උපාසිකාසතානි පටිවෙදෙසි. තෙනෙවන්තරවස්සෙන තිස්සො විජ්ජා සච්ඡාකාසි. තෙනෙවන්තරවස්සෙන පරිනිබ්බායි.

于是，具寿富楼那(Puṇṇa)欢喜、随喜世尊之语，从座而起，向世尊顶礼，右绕，整理卧具，取衣钵，向苏那巴兰达(Sunāparanta)国游行而去。次第游行，抵达苏那巴兰达国。于是，具寿富楼那就在苏那巴兰达国住下。就在那个雨季中，具寿富楼那令五百位优婆塞证悟；就在那个雨季中，令五百位优婆夷证悟；就在那个雨季中，亲证三明；就在那个雨季中，般涅槃。

අථ ඛො සම්බහුලා භික්ඛූ යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු…පෙ… එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ භික්ඛූ භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘යො සො, භන්තෙ, පුණ්ණො නාම කුලපුත්තො භගවතා සංඛිත්තෙන ඔවාදෙන ඔවදිතො, සො කාලඞ්කතො. තස්ස කා ගති කො අභිසම්පරායො’’ති?

那时，众多比丘前往世尊所在之处……坐于一旁后，那些比丘对世尊这样说：“世尊，那位名叫富楼那(Puṇṇa)的良家子，曾被世尊以简要教诫教导，他已命终。他的趣向如何？他的来世如何？”

‘‘පණ්ඩිතො, භික්ඛවෙ, පුණ්ණො කුලපුත්තො, පච්චපාදි ධම්මස්සානුධම්මං, න ච මං ධම්මාධිකරණං විහෙසෙසි. පරිනිබ්බුතො, භික්ඛවෙ, පුණ්ණො කුලපුත්තො’’ති. පඤ්චමං.

“比丘们，富楼那(Puṇṇa)良家子是贤者，他如法随法而行，没有因为法而扰恼我。比丘们，富楼那良家子已经般涅槃。”第五。

6. බාහියසුත්තං

6. 跋希亚经

89. අථ [Pg.288] ඛො ආයස්මා බාහියො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි…පෙ… එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා බාහියො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සාධු මෙ, භන්තෙ, භගවා සංඛිත්තෙන ධම්මං දෙසෙතු, යමහං භගවතො ධම්මං සුත්වා එකො වූපකට්ඨො අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරෙය්‍ය’’න්ති.

89. 那时，具寿跋希亚(Bāhiya)去见世尊……坐于一旁后，具寿跋希亚对世尊这样说：“世尊，善哉！请世尊为我简略说法，我听闻世尊的法后，可以独自远离，不放逸、精勤、专志而住。”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, බාහිය, චක්ඛු නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති?

“跋希亚(Bāhiya)，你认为如何？眼是常还是无常？”

‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’.

“世尊，是无常。”

‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති?

“凡是无常的，那是苦还是乐呢？”

‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’.

“世尊，是苦。”

‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති?

“凡是无常、是苦、是变易法者，是否适合视之为‘此是我的，此是我，此是我的我’呢？”

‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

“不也，世尊。”

‘‘රූපා නිච්චා වා අනිච්චා වා’’ති?

“色是常，抑或无常？”

‘‘අනිච්චා, භන්තෙ’’…පෙ… චක්ඛුවිඤ්ඤාණං…පෙ… චක්ඛුසම්ඵස්සො…පෙ… යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති?

“世尊，是无常。”……眼识……眼触……乃至意触为缘所生起的感受，无论是乐、是苦、或是不苦不乐，彼亦是常，抑或无常？”

‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’.

“世尊，是无常。”

‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති?

“凡是无常者，彼是苦，抑或是乐？”

‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’.

“世尊，是苦。”

‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති?

“凡是无常、苦、变易法者，适合如此随观：‘此是我的，此是我，此是我的我’否？”

‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

“不也，世尊。”

‘‘එවං පස්සං, බාහිය, සුතවා අරියසාවකො චක්ඛුස්මිම්පි නිබ්බින්දති, රූපෙසුපි නිබ්බින්දති, චක්ඛුවිඤ්ඤාණෙපි නිබ්බින්දති, චක්ඛුසම්ඵස්සෙපි නිබ්බින්දති…පෙ… යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තස්මිම්පි නිබ්බින්දති. නිබ්බින්දං විරජ්ජති; විරාගා විමුච්චති; විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං හොති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාතී’’ති.

“跋希亚，如是观之有闻圣弟子，于眼亦厌离，于色亦厌离，于眼识亦厌离，于眼触亦厌离……乃至意触为缘所生起的感受，无论是乐、是苦、或是不苦不乐，于彼亦厌离。因厌离而离染，因离染而解脱，于解脱时，生起‘已解脱’之智。了知：‘生已尽，梵行已立，所作已办，更无后有。’”

අථ ඛො ආයස්මා බාහියො භගවතො භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා පක්කාමි. අථ ඛො ආයස්මා බාහියො එකො වූපකට්ඨො අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරන්තො නචිරස්සෙව – යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති තදනුත්තරං – බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහාසි. ‘‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’’ති අබ්භඤ්ඤාසි. අඤ්ඤතරො ච පනායස්මා බාහියො අරහතං අහොසීති. ඡට්ඨං.

尔时，具寿跋希亚欢喜、随喜世尊所说，从座起身，顶礼世尊，右绕离去。其后，具寿跋希亚独处闲静，不放逸、热忱、精勤而住，不久即于现法中，为良家子正信出家、舍家趣于非家之目的，自以胜智作证、圆满、安住于彼无上梵行之终。彼证知：“生已尽，梵行已立，所作已办，更无后有。”具寿跋希亚遂成阿罗汉之一。第六。

7. පඨමඑජාසුත්තං

7. 初动摇经

90. ‘‘එජා[Pg.289], භික්ඛවෙ, රොගො, එජා ගණ්ඩො, එජා සල්ලං. තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, තථාගතො අනෙජො විහරති වීතසල්ලො. තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු චෙපි ආකඞ්ඛෙය්‍ය ‘අනෙජො විහරෙය්‍යං වීතසල්ලො’ති, චක්ඛුං න මඤ්ඤෙය්‍ය, චක්ඛුස්මිං න මඤ්ඤෙය්‍ය, චක්ඛුතො න මඤ්ඤෙය්‍ය, චක්ඛු මෙති න මඤ්ඤෙය්‍ය; රූපෙ න මඤ්ඤෙය්‍ය, රූපෙසු න මඤ්ඤෙය්‍ය, රූපතො න මඤ්ඤෙය්‍ය, රූපා මෙති න මඤ්ඤෙය්‍ය; චක්ඛුවිඤ්ඤාණං න මඤ්ඤෙය්‍ය, චක්ඛුවිඤ්ඤාණස්මිං න මඤ්ඤෙය්‍ය, චක්ඛුවිඤ්ඤාණතො න මඤ්ඤෙය්‍ය, චක්ඛුවිඤ්ඤාණං මෙති න මඤ්ඤෙය්‍ය; චක්ඛුසම්ඵස්සං න මඤ්ඤෙය්‍ය, චක්ඛුසම්ඵස්සස්මිං න මඤ්ඤෙය්‍ය, චක්ඛුසම්ඵස්සතො න මඤ්ඤෙය්‍ය, චක්ඛුසම්ඵස්සො මෙති න මඤ්ඤෙය්‍ය. යම්පිදං චක්ඛුසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි න මඤ්ඤෙය්‍ය, තස්මිම්පි න මඤ්ඤෙය්‍ය, තතොපි න මඤ්ඤෙය්‍ය, තං මෙති න මඤ්ඤෙය්‍ය.

90. “诸比丘，渴爱(ejā)是病，渴爱是痈，渴爱是箭。是故，诸比丘，如来无有渴爱、已拔箭而住。是故，诸比丘，若比丘希望‘愿我无有渴爱、已拔箭而住’，则不应妄想眼，不应于眼妄想，不应从眼妄想，不应妄想‘眼是我的’；不应妄想色，不应于色妄想，不应从色妄想，不应妄想‘色是我的’；不应妄想眼识，不应于眼识妄想，不应从眼识妄想，不应妄想‘眼识是我的’；不应妄想眼触，不应于眼触妄想，不应从眼触妄想，不应妄想‘眼触是我的’。凡缘于眼触而生起的感受——无论是乐、是苦、或是不苦不乐——对此也不应妄想，不应于其中妄想，不应从其中妄想，不应妄想‘这是我的’。”

‘‘සොතං න මඤ්ඤෙය්‍ය…පෙ… ඝානං න මඤ්ඤෙය්‍ය…පෙ… ජිව්හං න මඤ්ඤෙය්‍ය, ජිව්හාය න මඤ්ඤෙය්‍ය, ජිව්හාතො න මඤ්ඤෙය්‍ය, ජිව්හා මෙති න මඤ්ඤෙය්‍ය; රසෙ න මඤ්ඤෙය්‍ය…පෙ… ජිව්හාවිඤ්ඤාණං න මඤ්ඤෙය්‍ය…පෙ… ජිව්හාසම්ඵස්සං න මඤ්ඤෙය්‍ය…පෙ… යම්පිදං ජිව්හාසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි න මඤ්ඤෙය්‍ය, තස්මිම්පි න මඤ්ඤෙය්‍ය, තතොපි න මඤ්ඤෙය්‍ය, තං මෙති න මඤ්ඤෙය්‍ය.

“不应妄想耳……乃至……不应妄想鼻……乃至……不应妄想舌，不应于舌妄想，不应从舌妄想，不应妄想‘舌是我的’；不应妄想味……乃至……不应妄想舌识……乃至……不应妄想舌触……乃至……凡缘于舌触而生起的感受——无论是乐、是苦、或是不苦不乐——对此也不应妄想，不应于其中妄想，不应从其中妄想，不应妄想‘这是我的’。”

‘‘කායං න මඤ්ඤෙය්‍ය…පෙ… මනං න මඤ්ඤෙය්‍ය, මනස්මිං න මඤ්ඤෙය්‍ය, මනතො න මඤ්ඤෙය්‍ය, මනො මෙති න මඤ්ඤෙය්‍ය; ධම්මෙ න මඤ්ඤෙය්‍ය…පෙ… මනො විඤ්ඤාණං…පෙ… මනොසම්ඵස්සං…පෙ… යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි න මඤ්ඤෙය්‍ය, තස්මිම්පි න මඤ්ඤෙය්‍ය, තතොපි න මඤ්ඤෙය්‍ය, තං මෙති න මඤ්ඤෙය්‍ය; සබ්බං න මඤ්ඤෙය්‍ය, සබ්බස්මිං න මඤ්ඤෙය්‍ය, සබ්බතො න මඤ්ඤෙය්‍ය, සබ්බං මෙති න මඤ්ඤෙය්‍ය.

“不应思量身……乃至……不应思量意，不应于意中思量，不应从意思量，不应思量‘意是我所有’；不应思量法……乃至……意识……乃至……意触……乃至……凡缘意触而生起的感受——无论是乐、是苦、或是不苦不乐——对彼亦不应思量，不应于彼中思量，不应从彼思量，不应思量‘彼是我所有’；不应思量一切，不应于一切中思量，不应从一切思量，不应思量‘一切是我所有’。”

‘‘සො එවං අමඤ්ඤමානො න කිඤ්චිපි ලොකෙ උපාදියති. අනුපාදියං න පරිතස්සති. අපරිතස්සං පච්චත්තඤ්ඤෙව පරිනිබ්බායති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාතී’’ති. සත්තමං.

“如是不思量者，于世间无任何执取。无所执取，则无渴求。无所渴求，则亲身般涅槃。了知：‘生已尽，梵行已立，所作已办，不受后有。’”第七。

8. දුතියඑජාසුත්තං

8. 第二渴爱经

91. ‘‘එජා[Pg.290], භික්ඛවෙ, රොගො, එජා ගණ්ඩො, එජා සල්ලං. තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, තථාගතො අනෙජො විහරති වීතසල්ලො. තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු චෙපි ආකඞ්ඛෙය්‍ය ‘අනෙජො විහරෙය්‍යං වීතසල්ලො’ති, චක්ඛුං න මඤ්ඤෙය්‍ය, චක්ඛුස්මිං න මඤ්ඤෙය්‍ය, චක්ඛුතො න මඤ්ඤෙය්‍ය, චක්ඛු මෙති න මඤ්ඤෙය්‍ය; රූපෙ න මඤ්ඤෙය්‍ය… චක්ඛුවිඤ්ඤාණං… චක්ඛුසම්ඵස්සං… යම්පිදං චක්ඛුසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි න මඤ්ඤෙය්‍ය, තස්මිම්පි න මඤ්ඤෙය්‍ය, තතොපි න මඤ්ඤෙය්‍ය, තං මෙති න මඤ්ඤෙය්‍ය. යඤ්හි, භික්ඛවෙ, මඤ්ඤති, යස්මිං මඤ්ඤති, යතො මඤ්ඤති, යං මෙති මඤ්ඤති, තතො තං හොති අඤ්ඤථා. අඤ්ඤථාභාවී භවසත්තො ලොකො භවමෙව අභිනන්දති…පෙ….

91. “诸比丘，渴爱是病，渴爱是痈，渴爱是箭。是故，诸比丘，如来住于无渴爱、无箭。是故，诸比丘，若比丘希望‘愿我住于无渴爱、无箭’，他不应思量眼，不应于眼中思量，不应从眼思量，不应思量‘眼是我所有’；不应思量色……乃至……眼识……乃至……眼触……乃至……凡缘眼触而生起的感受——无论是乐、是苦、或是不苦不乐——对彼亦不应思量，不应于彼中思量，不应从彼思量，不应思量‘彼是我所有’。诸比丘，凡是所思量的、于其中思量的、从其思量的、或思量为‘我所有’的，那事物就会因此而变异。有是变异的，而执著于有的世间却只乐于有……乃至……”

‘‘ජිව්හං න මඤ්ඤෙය්‍ය, ජිව්හාය න මඤ්ඤෙය්‍ය, ජිව්හාතො න මඤ්ඤෙය්‍ය, ජිව්හා මෙති න මඤ්ඤෙය්‍ය; රසෙ න මඤ්ඤෙය්‍ය… ජිව්හාවිඤ්ඤාණං… ජිව්හාසම්ඵස්සං… යම්පිදං ජිව්හාසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි න මඤ්ඤෙය්‍ය, තස්මිම්පි න මඤ්ඤෙය්‍ය, තතොපි න මඤ්ඤෙය්‍ය, තං මෙති න මඤ්ඤෙය්‍ය. යඤ්හි, භික්ඛවෙ, මඤ්ඤති, යස්මිං මඤ්ඤති, යතො මඤ්ඤති, යං මෙති මඤ්ඤති, තතො තං හොති අඤ්ඤථා. අඤ්ඤථාභාවී භවසත්තො ලොකො භවමෙව අභිනන්දති…පෙ….

“不应认为舌是我，不应认为我在舌中，不应认为我从舌来，不应认为‘舌是我的’；不应认为味……舌识……舌触……凡缘于舌触而生起的或乐、或苦、或不苦不乐的感受，对此也不应认为是我，不应认为我在其中，不应认为我从其中来，不应认为‘那是我的’。诸比丘，凡是认为，于其中认为，从其中认为，或认为‘那是我的’，那所认为的就会因此而变异。有变异性、执著于有的世间，只乐于有……乃至……”

‘‘මනං න මඤ්ඤෙය්‍ය, මනස්මිං න මඤ්ඤෙය්‍ය, මනතො න මඤ්ඤෙය්‍ය, මනො මෙති න මඤ්ඤෙය්‍ය… මනොවිඤ්ඤාණං… මනොසම්ඵස්සං… යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි න මඤ්ඤෙය්‍ය, තස්මිම්පි න මඤ්ඤෙය්‍ය, තතොපි න මඤ්ඤෙය්‍ය, තං මෙති න මඤ්ඤෙය්‍ය. යඤ්හි, භික්ඛවෙ, මඤ්ඤති, යස්මිං මඤ්ඤති, යතො මඤ්ඤති, යං මෙති මඤ්ඤති, තතො තං හොති අඤ්ඤථා. අඤ්ඤථාභාවී භවසත්තො ලොකො භවමෙව අභිනන්දති.

“不应认为意是我，不应认为我在意中，不应认为我从意来，不应认为‘意是我的’；……意识……意触……凡缘于意触而生起的或乐、或苦、或不苦不乐的感受，对此也不应认为是我，不应认为我在其中，不应认为我从其中来，不应认为‘那是我的’。诸比丘，凡是认为，于其中认为，从其中认为，或认为‘那是我的’，那所认为的就会因此而变异。有变异性、执著于有的世间，只乐于有。”

‘‘යාවතා, භික්ඛවෙ, ඛන්ධධාතුආයතනා තම්පි න මඤ්ඤෙය්‍ය, තස්මිම්පි න මඤ්ඤෙය්‍ය, තතොපි න මඤ්ඤෙය්‍ය, තං මෙති න මඤ්ඤෙය්‍ය. සො එවං අමඤ්ඤමානො න කිඤ්චි ලොකෙ උපාදියති. අනුපාදියං න පරිතස්සති. අපරිතස්සං පච්චත්තඤ්ඤෙව පරිනිබ්බායති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාතී’’ති. අට්ඨමං.

“诸比丘，对一切蕴、界、处，也不应认为是我，不应认为我在其中，不应认为我从其中来，不应认为‘那是我的’。他像这样不认为，就在世间不执取任何事物。不执取就不渴求，不渴求则亲证涅槃。他了知：‘生已尽，梵行已立，所作已办，为达此目的，无有余事。’”第八。

9. පඨමද්වයසුත්තං

9. 第一双经

92. ‘‘ද්වයං [Pg.291] වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි. තං සුණාථ. කිඤ්ච, භික්ඛවෙ, ද්වයං? චක්ඛුඤ්චෙව රූපා ච, සොතඤ්චෙව සද්දා ච, ඝානඤ්චෙව ගන්ධා ච, ජිව්හා චෙව රසා ච, කායො චෙව ඵොට්ඨබ්බා ච, මනො චෙව ධම්මා ච – ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, ද්වයං.

92. “诸比丘，我将为你们说示二法。你们当听。诸比丘，什么是二法呢？即眼与色、耳与声、鼻与香、舌与味、身与触、意与法——诸比丘，这被称为二法。”

‘‘යො, භික්ඛවෙ, එවං වදෙය්‍ය – ‘අහමෙතං ද්වයං පච්චක්ඛාය අඤ්ඤං ද්වයං පඤ්ඤපෙස්සාමී’ති, තස්ස වාචාවත්ථුකමෙවස්ස. පුට්ඨො ච න සම්පායෙය්‍ය. උත්තරිඤ්ච විඝාතං ආපජ්ජෙය්‍ය. තං කිස්ස හෙතු? යථා තං, භික්ඛවෙ, අවිසයස්මි’’න්ති. නවමං.

“诸比丘，若有人如是说：‘我舍弃此二法，另施设其他二法’，那仅是言说之事而已。被问时，他将无法回答，且会更增困窘。此是何因？诸比丘，因其非境界故。”第九。

10. දුතියද්වයසුත්තං

10. 第二双经

93. ‘‘ද්වයං, භික්ඛවෙ, පටිච්ච විඤ්ඤාණං සම්භොති. කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, ද්වයං පටිච්ච විඤ්ඤාණං සම්භොති? චක්ඛුඤ්ච පටිච්ච රූපෙ ච උප්පජ්ජති චක්ඛුවිඤ්ඤාණං. චක්ඛු අනිච්චං විපරිණාමි අඤ්ඤථාභාවි. රූපා අනිච්චා විපරිණාමිනො අඤ්ඤථාභාවිනො. ඉත්ථෙතං ද්වයං චලඤ්චෙව බ්‍යථඤ්ච අනිච්චං විපරිණාමි අඤ්ඤථාභාවි. චක්ඛුවිඤ්ඤාණං අනිච්චං විපරිණාමි අඤ්ඤථාභාවි. යොපි හෙතු යොපි පච්චයො චක්ඛුවිඤ්ඤාණස්ස උප්පාදාය, සොපි හෙතු සොපි පච්චයො අනිච්චො විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවී. අනිච්චං ඛො පන, භික්ඛවෙ, පච්චයං පටිච්ච උප්පන්නං චක්ඛුවිඤ්ඤාණං කුතො නිච්චං භවිස්සති! යා ඛො, භික්ඛවෙ, ඉමෙසං තිණ්ණං ධම්මානං සඞ්ගති සන්නිපාතො සමවායො, අයං වුච්චති චක්ඛුසම්ඵස්සො. චක්ඛුසම්ඵස්සොපි අනිච්චො විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවී. යොපි හෙතු යොපි පච්චයො චක්ඛුසම්ඵස්සස්ස උප්පාදාය, සොපි හෙතු සොපි පච්චයො අනිච්චො විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවී. අනිච්චං ඛො පන, භික්ඛවෙ, පච්චයං පටිච්ච උප්පන්නො චක්ඛුසම්ඵස්සො කුතො නිච්චො භවිස්සති! ඵුට්ඨො, භික්ඛවෙ, වෙදෙති, ඵුට්ඨො චෙතෙති, ඵුට්ඨො සඤ්ජානාති. ඉත්ථෙතෙපි ධම්මා චලා චෙව බ්‍යථා ච අනිච්චා විපරිණාමිනො අඤ්ඤථාභාවිනො. සොතං…පෙ….

93. “诸比丘，缘于二法，识生起。诸比丘，如何缘于二法而识生起呢？缘于眼与色，眼识生起。眼是无常的、变易的、转异的。色是无常的、变易的、转异的。如此，此二法是动摇的、有患的、无常的、变易的、转异的。眼识是无常的、变易的、转异的。凡为眼识生起之因、之缘，彼因、彼缘亦是无常的、变易的、转异的。诸比丘，缘于无常之缘而生起的眼识，如何会是常的呢！诸比丘，此三法之会合、集合、和合，此被称为眼触。眼触亦是无常的、变易的、转异的。凡为眼触生起之因、之缘，彼因、彼缘亦是无常的、变易的、转异的。诸比丘，缘于无常之缘而生起的眼触，如何会是常的呢！诸比丘，触已而受，触已而思，触已而想。如此，此等法亦是动摇的、有患的、无常的、变易的、转异的。耳……乃至……”

‘‘ජිව්හඤ්ච පටිච්ච රසෙ ච උප්පජ්ජති ජිව්හාවිඤ්ඤාණං. ජිව්හා අනිච්චා විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවී. රසා අනිච්චා විපරිණාමිනො අඤ්ඤථාභාවිනො. ඉත්ථෙතං ද්වයං චලඤ්චෙව බ්‍යථඤ්ච අනිච්චං විපරිණාමි අඤ්ඤථාභාවි. ජිව්හාවිඤ්ඤාණං අනිච්චං විපරිණාමි අඤ්ඤථාභාවි. යොපි හෙතු යොපි පච්චයො ජිව්හාවිඤ්ඤාණස්ස උප්පාදාය[Pg.292], සොපි හෙතු සොපි පච්චයො අනිච්චො විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවී. අනිච්චං ඛො පන, භික්ඛවෙ, පච්චයං පටිච්ච උප්පන්නං ජිව්හාවිඤ්ඤාණං, කුතො නිච්චං භවිස්සති! යා ඛො, භික්ඛවෙ, ඉමෙසං තිණ්ණං ධම්මානං සඞ්ගති සන්නිපාතො සමවායො, අයං වුච්චති ජිව්හාසම්ඵස්සො. ජිව්හාසම්ඵස්සොපි අනිච්චො විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවී. යොපි හෙතු යොපි පච්චයො ජිව්හාසම්ඵස්සස්ස උප්පාදාය, සොපි හෙතු සොපි පච්චයො අනිච්චො විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවී. අනිච්චං ඛො පන, භික්ඛවෙ, පච්චයං පටිච්ච උප්පන්නො ජිව්හාසම්ඵස්සො, කුතො නිච්චො භවිස්සති! ඵුට්ඨො, භික්ඛවෙ, වෙදෙති, ඵුට්ඨො චෙතෙති, ඵුට්ඨො සඤ්ජානාති. ඉත්ථෙතෙපි ධම්මා චලා චෙව බ්‍යථා ච අනිච්චා විපරිණාමිනො අඤ්ඤථාභාවිනො. කායං…පෙ….

“缘于舌与味而舌识生起。舌是无常的、变易的、成为别异的。味是无常的、变易的、成为别异的。如此，这二者是动摇的、是困迫的、无常的、变易的、成为别异的。舌识是无常的、变易的、成为别异的。凡是舌识生起的因、舌识生起的缘，那因与缘也是无常的、变易的、成为别异的。诸比丘，缘于无常之缘而生起的舌识，如何会是常的呢？诸比丘，这三法的聚合、集会、和合，这被称为舌触。舌触也是无常的、变易的、成为别异的。凡是舌触生起的因、舌触生起的缘，那因与缘也是无常的、变易的、成为别异的。诸比丘，缘于无常之缘而生起的舌触，如何会是常的呢？诸比丘，由触而感受，由触而思，由触而识别。如此，这些法也是动摇的、是困迫的、无常的、变易的、成为别异的。身……（中略）……”

‘‘මනඤ්ච පටිච්ච ධම්මෙ ච උප්පජ්ජති මනොවිඤ්ඤාණං. මනො අනිච්චො විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවී. ධම්මා අනිච්චා විපරිණාමිනො අඤ්ඤථාභාවිනො. ඉත්ථෙතං ද්වයං චලඤ්චෙව බ්‍යථඤ්ච අනිච්චං විපරිණාමි අඤ්ඤථාභාවි. මනොවිඤ්ඤාණං අනිච්චං විපරිණාමි අඤ්ඤථාභාවි. යොපි හෙතු යොපි පච්චයො මනොවිඤ්ඤාණස්ස උප්පාදාය, සොපි හෙතු සොපි පච්චයො අනිච්චො විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවී. අනිච්චං ඛො පන, භික්ඛවෙ, පච්චයං පටිච්ච උප්පන්නං මනොවිඤ්ඤාණං, කුතො නිච්චං භවිස්සති! යා ඛො, භික්ඛවෙ, ඉමෙසං තිණ්ණං ධම්මානං සඞ්ගති සන්නිපාතො සමවායො, අයං වුච්චති මනොසම්ඵස්සො. මනොසම්ඵස්සොපි අනිච්චො විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවී. යොපි හෙතු යොපි පච්චයො මනොසම්ඵස්සස්ස උප්පාදාය, සොපි හෙතු සොපි පච්චයො අනිච්චො විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවී. අනිච්චං ඛො පන, භික්ඛවෙ, පච්චයං පටිච්ච උප්පන්නො මනොසම්ඵස්සො, කුතො නිච්චො භවිස්සති! ඵුට්ඨො, භික්ඛවෙ, වෙදෙති, ඵුට්ඨො චෙතෙති, ඵුට්ඨො සඤ්ජානාති. ඉත්ථෙතෙපි ධම්මා චලා චෙව බ්‍යථා ච අනිච්චා විපරිණාමිනො අඤ්ඤථාභාවිනො. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, ද්වයං පටිච්ච විඤ්ඤාණං සම්භොතී’’ති. දසමං.

“缘于意与法而意识生起。意是无常的、变易的、有变异性的。法是无常的、变易的、有变异性的。如此，此二者是动摇的、有患的、无常的、变易的、有变异性的。意识是无常的、变易的、有变异性的。凡是意识生起的因、意识生起的缘，那因、那缘也是无常的、变易的、有变异性的。诸比丘，缘于无常之缘而生起的意识，从何而为常呢？诸比丘，凡此三法的聚合、集会、和合，此被称为意触。意触也是无常的、变易的、有变异性的。凡是意触生起的因、意触生起的缘，那因、那缘也是无常的、变易的、有变异性的。诸比丘，缘于无常之缘而生起的意触，从何而为常呢？诸比丘，已触而感受，已触而思，已触而识知。如此，这些法也是动摇的、有患的、无常的、变易的、有变异性的。诸比丘，如是缘于二法而识生起。”第十。

ඡන්නවග්ගො නවමො.

阐那品第九。

තස්සුද්දානං –

其摄颂——

පලොකසුඤ්ඤා සංඛිත්තං, ඡන්නො පුණ්ණො ච බාහියො;

එජෙන ච දුවෙ වුත්තා, ද්වයෙහි අපරෙ දුවෙති.

《崩坏》与《空》、《简要》，《阐那》、《富那》与《跋希亚》；以“动摇”说二经，以“二法”说另外二经。

10. සළවග්ගො

10. 六处品

1. අදන්තඅගුත්තසුත්තං

1. 不调御不守护经

94. සාවත්ථිනිදානං[Pg.293]. ‘‘ඡයිමෙ, භික්ඛවෙ, ඵස්සායතනා අදන්තා අගුත්තා අරක්ඛිතා අසංවුතා දුක්ඛාධිවාහා හොන්ති. කතමෙ ඡ? චක්ඛු, භික්ඛවෙ, ඵස්සායතනං අදන්තං අගුත්තං අරක්ඛිතං අසංවුතං දුක්ඛාධිවාහං හොති…පෙ… ජිව්හා, භික්ඛවෙ, ඵස්සායතනං අදන්තං අගුත්තං අරක්ඛිතං අසංවුතං දුක්ඛාධිවාහං හොති…පෙ… මනො, භික්ඛවෙ, ඵස්සායතනං අදන්තං අගුත්තං අරක්ඛිතං අසංවුතං දුක්ඛාධිවාහං හොති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ ඵස්සායතනා අදන්තා අගුත්තා අරක්ඛිතා අසංවුතා දුක්ඛාධිවාහා හොන්ති’’.

94. 缘起于舍卫城。比丘们，此六触处(phassāyatana)若未被调伏、未被守护、未被保护、未被防护，则会招致痛苦。是哪六者？比丘们，眼触处若未被调伏、未被守护、未被保护、未被防护，则会招致痛苦。……乃至……舌触处若未被调伏、未被守护、未被保护、未被防护，则会招致痛苦。……乃至……意触处若未被调伏、未被守护、未被保护、未被防护，则会招致痛苦。比丘们，这六触处若未被调伏、未被守护、未被保护、未被防护，则会招致痛苦。

‘‘ඡයිමෙ, භික්ඛවෙ, ඵස්සායතනා සුදන්තා සුගුත්තා සුරක්ඛිතා සුසංවුතා සුඛාධිවාහා හොන්ති. කතමෙ ඡ? චක්ඛු, භික්ඛවෙ, ඵස්සායතනං සුදන්තං සුගුත්තං සුරක්ඛිතං සුසංවුතං සුඛාධිවාහං හොති…පෙ… ජිව්හා, භික්ඛවෙ, ඵස්සායතනං සුදන්තං සුගුත්තං සුරක්ඛිතං සුසංවුතං සුඛාධිවාහං හොති…පෙ… මනො, භික්ඛවෙ, ඵස්සායතනං සුදන්තං සුගුත්තං සුරක්ඛිතං සුසංවුතං සුඛාධිවාහං හොති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ ඵස්සායතනා සුදන්තා සුගුත්තා සුරක්ඛිතා සුසංවුතා සුඛාධිවාහා හොන්තී’’ති. ඉදමවොච භගවා…පෙ… එතදවොච සත්ථා –

比丘们，此六触处若被善调伏、善守护、善保护、善防护，则会招致安乐。是哪六者？比丘们，眼触处若被善调伏、善守护、善保护、善防护，则会招致安乐。……乃至……舌触处若被善调伏、善守护、善保护、善防护，则会招致安乐。……乃至……意触处若被善调伏、善守护、善保护、善防护，则会招致安乐。比丘们，这六触处若被善调伏、善守护、善保护、善防护，则会招致安乐。世尊说了这番话。……导师说了此偈：

‘‘සළෙව ඵස්සායතනානි භික්ඛවො,අසංවුතො යත්ථ දුක්ඛං නිගච්ඡති;

තෙසඤ්ච යෙ සංවරණං අවෙදිසුං,සද්ධාදුතියා විහරන්තානවස්සුතා.

比丘们，触处有六种，于此不防护者会遭受痛苦；而那些了知对其防护的人，以信为伴，无染而住。

‘‘දිස්වාන රූපානි මනොරමානි,අථොපි දිස්වාන අමනොරමානි;

මනොරමෙ රාගපථං විනොදයෙ,න චාප්පියං මෙති මනං පදොසයෙ.

看见悦意的色，又或看见不悦意的色；对于悦意的，应去除贪欲之道，也不应因“此非我所喜”而令心生嗔恚。

‘‘සද්දඤ්ච සුත්වා දුභයං පියාප්පියං,පියම්හි සද්දෙ න සමුච්ඡිතො සියා;

අථොප්පියෙ දොසගතං විනොදයෙ,න චාප්පියං මෙති මනං පදොසයෙ.

听闻悦意与不悦意两种声音；对于悦意的声音，不应沉迷；对于不悦意的，应去除嗔恚，也不应因“此非我所喜”而令心生嗔恚。

‘‘ගන්ධඤ්ච [Pg.294] ඝත්වා සුරභිං මනොරමං,අථොපි ඝත්වා අසුචිං අකන්තියං;

අකන්තියස්මිං පටිඝං විනොදයෙ,ඡන්දානුනීතො න ච කන්තියෙ සියා.

嗅闻芬芳可意之香，亦或嗅闻不净不可意之香；于不可意之香，应去除嗔恚，于可意之香，则不应随欲而行。

‘‘රසඤ්ච භොත්වාන අසාදිතඤ්ච සාදුං,අථොපි භොත්වාන අසාදුමෙකදා;

සාදුං රසං නාජ්ඣොසාය භුඤ්ජෙ,විරොධමාසාදුසු නොපදංසයෙ.

品尝可口与美味，亦或有时尝到不可口之味；食用美味时不应贪著，于不可口之味不应显露厌恶。

‘‘ඵස්සෙන ඵුට්ඨො න සුඛෙන මජ්ජෙ,දුක්ඛෙන ඵුට්ඨොපි න සම්පවෙධෙ;

ඵස්සද්වයං සුඛදුක්ඛෙ උපෙක්ඛෙ,අනානුරුද්ධො අවිරුද්ධ කෙනචි.

为乐触所触，不应沉湎；为苦触所触，亦不应战栗；于此乐苦二触，应住于舍，不随顺亦不违逆任何事物。

‘‘පපඤ්චසඤ්ඤා ඉතරීතරා නරා,පපඤ්චයන්තා උපයන්ති සඤ්ඤිනො;

මනොමයං ගෙහසිතඤ්ච සබ්බං,පනුජ්ජ නෙක්ඛම්මසිතං ඉරීයති.

凡夫之人有戏论想，具此想者因戏论而流转；应舍断一切意所生及居家所依，依止出离而行。

‘‘එවං මනො ඡස්සු යදා සුභාවිතො,ඵුට්ඨස්ස චිත්තං න විකම්පතෙ ක්වචි;

තෙ රාගදොසෙ අභිභුය්‍ය භික්ඛවො,භවත්ථ ජාතිමරණස්ස පාරගා’’ති. පඨමං;

如是，当心于六处善修习时，心为所触，于何处皆不动摇；诸比丘，彼等已克服贪与嗔，成为生死之彼岸者。”第一品。

2. මාලුක්‍යපුත්තසුත්තං

2. 摩罗迦子经

95. අථ ඛො ආයස්මා මාලුක්‍යපුත්තො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි…පෙ… එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා මාලුක්‍යපුත්තො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සාධු මෙ, භන්තෙ, භගවා සංඛිත්තෙන ධම්මං දෙසෙතු, යමහං භගවතො ධම්මං සුත්වා එකො වූපකට්ඨො අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරෙය්‍ය’’න්ති.

95. 尔时，具寿摩罗迦子(Mālukyaputto)前往世尊之处……坐于一旁后，具寿摩罗迦子对世尊说：“尊者，请世尊为我简略说法，愿我听闻世尊之法后，能独自于僻静处，不放逸、精勤、策励自身而住。”

‘‘එත්ථ [Pg.295] දානි, මාලුක්‍යපුත්ත, කිං දහරෙ භික්ඛූ වක්ඛාම! යත්‍ර හි නාම ත්වං, භික්ඛු, ජිණ්ණො වුද්ධො මහල්ලකො අද්ධගතො වයොඅනුප්පත්තො සංඛිත්තෙන ඔවාදං යාචසී’’ති.

“摩罗迦子，于此我当对年轻的比丘们说什么呢！你这比丘，已年老、耆旧、高龄，生命旅程已走到尽头，已届晚年，却还来请求简略的教诫。”

‘‘කිඤ්චාපාහං, භන්තෙ, ජිණ්ණො වුද්ධො මහල්ලකො අද්ධගතො වයොඅනුප්පත්තො. දෙසෙතු මෙ, භන්තෙ, භගවා සංඛිත්තෙන ධම්මං, දෙසෙතු සුගතො සංඛිත්තෙන ධම්මං, අප්පෙව නාමාහං භගවතො භාසිතස්ස අත්ථං ආජානෙය්‍යං. අප්පෙව නාමාහං භගවතො භාසිතස්ස දායාදො අස්ස’’න්ති.

“尊者，我虽然已年老、耆旧、高龄，生命旅程已走到尽头，已届晚年，但请世尊为我简略说法，请善逝为我简略说法，或许我能了知世尊所说之义，或许我能成为世尊所说之法的继承者。”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මාලුක්‍යපුත්ත, යෙ තෙ චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යා රූපා අදිට්ඨා අදිට්ඨපුබ්බා, න ච පස්සසි, න ච තෙ හොති පස්සෙය්‍යන්ති? අත්ථි තෙ තත්ථ ඡන්දො වා රාගො වා පෙමං වා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

“摩罗迦子，你意下如何？那些为眼识所识知、你未见、未曾见过的色，你没有看见，也不会生起‘愿我得见’之心，你对它们会有欲求、贪染或爱恋吗？”“世尊，并非如此。”

‘‘යෙ තෙ සොතවිඤ්ඤෙය්‍යා සද්දා අස්සුතා අස්සුතපුබ්බා, න ච සුණාසි, න ච තෙ හොති සුණෙය්‍යන්ති? අත්ථි තෙ තත්ථ ඡන්දො වා රාගො වා පෙමං වා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

“那些为耳识所识知、你未闻、未曾闻过的声，你没有听见，也不会生起‘愿我得闻’之心，你对它们会有欲求、贪染或爱恋吗？”“世尊，并非如此。”

‘‘යෙ තෙ ඝානවිඤ්ඤෙය්‍යා ගන්ධා අඝායිතා අඝායිතපුබ්බා, න ච ඝායසි, න ච තෙ හොති ඝායෙය්‍යන්ති? අත්ථි තෙ තත්ථ ඡන්දො වා රාගො වා පෙමං වා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

“那些为鼻识所识知、你未嗅、未曾嗅过的香，你没有嗅到，也不会生起‘愿我得嗅’之心，你对它们会有欲求、贪染或爱恋吗？”“世尊，并非如此。”

‘‘යෙ තෙ ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යා රසා අසායිතා අසායිතපුබ්බා, න ච සායසි, න ච තෙ හොති සායෙය්‍යන්ති? අත්ථි තෙ තත්ථ ඡන්දො වා රාගො වා පෙමං වා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

“那些为舌识所识知、你未尝、未曾尝过的味，你没有尝到，也不会生起‘愿我得尝’之心，你对它们会有欲求、贪染或爱恋吗？”“世尊，并非如此。”

‘‘යෙ තෙ කායවිඤ්ඤෙය්‍යා ඵොට්ඨබ්බා අසම්ඵුට්ඨා අසම්ඵුට්ඨපුබ්බා, න ච ඵුසසි, න ච තෙ හොති ඵුසෙය්‍යන්ති? අත්ථි තෙ තත්ථ ඡන්දො වා රාගො වා පෙමං වා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

“那些为身识所识知、你未触、未曾触过的触，你没有接触到，也不会生起‘愿我得触’之心，你对它们会有欲求、贪染或爱恋吗？”“世尊，并非如此。”

‘‘යෙ තෙ මනොවිඤ්ඤෙය්‍යා ධම්මා අවිඤ්ඤාතා අවිඤ්ඤාතපුබ්බා, න ච විජානාසි, න ච තෙ හොති විජානෙය්‍යන්ති? අත්ථි තෙ තත්ථ ඡන්දො වා රාගො වා පෙමං වා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

“那些为意识所识知、你未了知、未曾了知过的法，你没有了知，也不会生起‘愿我得了知’之心，你对它们会有欲求、贪染或爱恋吗？”“世尊，并非如此。”

‘‘එත්ථ ච තෙ, මාලුක්‍යපුත්ත, දිට්ඨසුතමුතවිඤ්ඤාතබ්බෙසු ධම්මෙසු දිට්ඨෙ දිට්ඨමත්තං භවිස්සති, සුතෙ සුතමත්තං භවිස්සති, මුතෙ මුතමත්තං භවිස්සති, විඤ්ඤාතෙ විඤ්ඤාතමත්තං භවිස්සති. යතො ඛො තෙ, මාලුක්‍යපුත්ත, දිට්ඨසුතමුතවිඤ්ඤාතබ්බෙසු ධම්මෙසු දිට්ඨෙ දිට්ඨමත්තං භවිස්සති, සුතෙ සුතමත්තං භවිස්සති[Pg.296], මුතෙ මුතමත්තං භවිස්සති, විඤ්ඤාතෙ විඤ්ඤාතමත්තං භවිස්සති; තතො ත්වං, මාලුක්‍යපුත්ත, න තෙන. යතො ත්වං, මාලුක්‍යපුත්ත, න තෙන; තතො ත්වං, මාලුක්‍යපුත්ත, න තත්ථ. යතො ත්වං, මාලුක්‍යපුත්ත, න තත්ථ; තතො ත්වං, මාලුක්‍යපුත්ත, නෙවිධ, න හුරං, න උභයමන්තරෙන. එසෙවන්තො දුක්ඛස්සා’’ති.

“摩罗迦子(Mālukyaputta)，于此，在你所见、所闻、所觉、所识之法中，于所见将仅是所见，于所闻将仅是所闻，于所觉将仅是所觉，于所识将仅是所识。摩罗迦子，当你于所见、所闻、所觉、所识之法中，于所见仅是所见，于所闻仅是所闻，于所觉仅是所觉，于所识仅是所识时；那时，摩罗迦子，你将不因彼而染着。摩罗迦子，当你不因彼而染着时；那时，摩罗迦子，你将不于彼处安住。摩罗迦子，当你不于彼处安住时；那时，摩罗迦子，你就不在此世，不在他世，也不在两者之间。这即是苦的终结。”

‘‘ඉමස්ස ඛ්වාහං, භන්තෙ, භගවතා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාමි –

“世尊，我已详细了知您所简略宣说的义理——”

‘‘රූපං දිස්වා සති මුට්ඨා, පියං නිමිත්තං මනසි කරොතො;

සාරත්තචිත්තො වෙදෙති, තඤ්ච අජ්ඣොස තිට්ඨති.

“见色而失念，作意于爱相；心怀贪染而感受，并执取彼而住。

‘‘තස්ස වඩ්ඪන්ති වෙදනා, අනෙකා රූපසම්භවා;

අභිජ්ඣා ච විහෙසා ච, චිත්තමස්සූපහඤ්ඤති;

එවං ආචිනතො දුක්ඛං, ආරා නිබ්බානමුච්චති.

“彼之诸受增长，多种由色而生；贪欲与恼害，令其心受损；如是积集苦，当知去涅槃尚远。”

‘‘සද්දං සුත්වා සති මුට්ඨා, පියං නිමිත්තං මනසි කරොතො;

සාරත්තචිත්තො වෙදෙති, තඤ්ච අජ්ඣොස තිට්ඨති.

“闻声而失念，作意于爱相；心怀贪染而感受，并执取彼而住。

‘‘තස්ස වඩ්ඪන්ති වෙදනා, අනෙකා සද්දසම්භවා;

අභිජ්ඣා ච විහෙසා ච, චිත්තමස්සූපහඤ්ඤති;

එවං ආචිනතො දුක්ඛං, ආරා නිබ්බානමුච්චති.

“彼之诸受增长，多种由声而生；贪欲与恼害，令其心受损；如是积集苦，当知去涅槃尚远。”

‘‘ගන්ධං ඝත්වා සති මුට්ඨා, පියං නිමිත්තං මනසි කරොතො;

සාරත්තචිත්තො වෙදෙති, තඤ්ච අජ්ඣොස තිට්ඨති.

“嗅香而失念，作意于爱相；心怀贪染而感受，并执取彼而住。

‘‘තස්ස වඩ්ඪන්ති වෙදනා, අනෙකා ගන්ධසම්භවා;

අභිජ්ඣා ච විහෙසා ච, චිත්තමස්සූපහඤ්ඤති;

එවං ආචිනතො දුක්ඛං, ආරා නිබ්බානමුච්චති.

“彼之诸受增长，多种由香而生；贪欲与恼害，令其心受损；如是积集苦，当知去涅槃尚远。”

‘‘රසං භොත්වා සති මුට්ඨා, පියං නිමිත්තං මනසි කරොතො;

සාරත්තචිත්තො වෙදෙති, තඤ්ච අජ්ඣොස තිට්ඨති.

“尝味而失念，作意于爱相；心怀贪染而感受，并执取彼而住。

‘‘තස්ස වඩ්ඪන්ති වෙදනා, අනෙකා රසසම්භවා;

අභිජ්ඣා ච විහෙසා ච, චිත්තමස්සූපහඤ්ඤති;

එවං ආචිනතො දුක්ඛං, ආරා නිබ්බානමුච්චති.

彼人诸受增长，众多由味而生；贪欲与恼害，损害其心；如是积集苦者，被称为远离涅槃。

‘‘ඵස්සං [Pg.297] ඵුස්ස සති මුට්ඨා, පියං නිමිත්තං මනසි කරොතො;

සාරත්තචිත්තො වෙදෙති, තඤ්ච අජ්ඣොස තිට්ඨති.

接触触境，作意可爱相，其念遂失；心怀贪染而感受，执取彼境而住。

‘‘තස්ස වඩ්ඪන්ති වෙදනා, අනෙකා ඵස්සසම්භවා;

අභිජ්ඣා ච විහෙසා ච, චිත්තමස්සූපහඤ්ඤති;

එවං ආචිනතො දුක්ඛං, ආරා නිබ්බානමුච්චති.

彼人诸受增长，众多由触而生；贪欲与恼害，损害其心；如是积集苦者，被称为远离涅槃。

‘‘ධම්මං ඤත්වා සති මුට්ඨා, පියං නිමිත්තං මනසි කරොතො;

සාරත්තචිත්තො වෙදෙති, තඤ්ච අජ්ඣොස තිට්ඨති.

了知法后，作意可爱相，其念遂失；心怀贪染而感受，执取彼境而住。

‘‘තස්ස වඩ්ඪන්ති වෙදනා, අනෙකා ධම්මසම්භවා;

අභිජ්ඣා ච විහෙසා ච, චිත්තමස්සූපහඤ්ඤති;

එවං ආචිනතො දුක්ඛං, ආරා නිබ්බානමුච්චති.

彼人诸受增长，众多由法而生；贪欲与恼害，损害其心；如是积集苦者，被称为远离涅槃。

‘‘න සො රජ්ජති රූපෙසු, රූපං දිස්වා පටිස්සතො;

විරත්තචිත්තො වෙදෙති, තඤ්ච නාජ්ඣොස තිට්ඨති.

彼于诸色不染著，见色之时具念；以离染心感受，且不执取彼而住。

‘‘යථාස්ස පස්සතො රූපං, සෙවතො චාපි වෙදනං;

ඛීයති නොපචීයති, එවං සො චරතී සතො;

එවං අපචිනතො දුක්ඛං, සන්තිකෙ නිබ්බානමුච්චති.

如是见色与习受，苦恼消减不增长；彼人如是具念行。如是不积集苦者，被称为临近涅槃。

‘‘න සො රජ්ජති සද්දෙසු, සද්දං සුත්වා පටිස්සතො;

විරත්තචිත්තො වෙදෙති, තඤ්ච නාජ්ඣොස තිට්ඨති.

彼于诸声不染著，闻声之时具念；以离染心感受，且不执取彼而住。

‘‘යථාස්ස සුණතො සද්දං, සෙවතො චාපි වෙදනං;

ඛීයති නොපචීයති, එවං සො චරතී සතො;

එවං අපචිනතො දුක්ඛං, සන්තිකෙ නිබ්බානමුච්චති.

如是闻声与习受，苦恼消减不增长；彼人如是具念行。如是不积集苦者，被称为临近涅槃。

‘‘න සො රජ්ජති ගන්ධෙසු, ගන්ධං ඝත්වා පටිස්සතො;

විරත්තචිත්තො වෙදෙති, තඤ්ච නාජ්ඣොස තිට්ඨති.

彼于诸香不染著，嗅香之时具念；以离染心感受，且不执取彼而住。

‘‘යථාස්ස ඝායතො ගන්ධං, සෙවතො චාපි වෙදනං;

ඛීයති නොපචීයති, එවං සො චරතී සතො;

එවං අපචිනතො දුක්ඛං, සන්තිකෙ නිබ්බානමුච්චති.

如是嗅香与习受，苦恼消减不增长；彼人如是具念行。如是不积集苦者，被称为临近涅槃。

‘‘න සො රජ්ජති රසෙසු, රසං භොත්වා පටිස්සතො;

විරත්තචිත්තො වෙදෙති, තඤ්ච නාජ්ඣොස තිට්ඨති.

彼于诸味不染著，尝味之时具念；以离染心感受，且不执取彼而住。

‘‘යථාස්ස [Pg.298] සායතො රසං, සෙවතො චාපි වෙදනං;

ඛීයති නොපචීයති, එවං සො චරතී සතො;

එවං අපචිනතො දුක්ඛං, සන්තිකෙ නිබ්බානමුච්චති.

“如其尝味，亦受用感受，苦灭尽而不增长。彼如是具念而行；如是不积集苦者，被称为近于涅槃。

‘‘න සො රජ්ජති ඵස්සෙසු, ඵස්සං ඵුස්ස පටිස්සතො;

විරත්තචිත්තො වෙදෙති, තඤ්ච නාජ්ඣොස තිට්ඨති.

“彼于诸触不染著，接触触境时正念现前；以离染之心感受，且不执取于彼而住。

‘‘යථාස්ස ඵුසතො ඵස්සං, සෙවතො චාපි වෙදනං;

ඛීයති නොපචීයති, එවං සො චරතී සතො;

එවං අපචිනතො දුක්ඛං, සන්තිකෙ නිබ්බානමුච්චති.

“如其接触触境，亦受用感受，苦灭尽而不增长。彼如是具念而行；如是不积集苦者，被称为近于涅槃。

‘‘න සො රජ්ජති ධම්මෙසු, ධම්මං ඤත්වා පටිස්සතො;

විරත්තචිත්තො වෙදෙති, තඤ්ච නාජ්ඣොස තිට්ඨති.

“彼于诸法不染著，了知法时正念现前；以离染之心感受，且不执取于彼而住。

‘‘යථාස්ස ජානතො ධම්මං, සෙවතො චාපි වෙදනං;

ඛීයති නොපචීයති, එවං සො චරතී සතො;

එවං අපචිනතො දුක්ඛං, සන්තිකෙ නිබ්බානමුච්චතී’’ති.

“如其了知法，亦受用感受，苦灭尽而不增长。彼如是具念而行；如是不积集苦者，被称为近于涅槃。”

‘‘ඉමස්ස ඛ්වාහං, භන්තෙ, භගවතා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාමී’’ති. ‘‘සාධු සාධු, මාලුක්‍යපුත්ත! සාධු ඛො ත්වං, මාලුක්‍යපුත්ත, මයා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාසි –

“尊者，对于世尊的简略开示，我已如此详细地了知其义理。”“善哉，善哉，摩罗迦子！你对我简略的开示，能详细了知其义理，实为善哉。

‘‘රූපං දිස්වා සති මුට්ඨා, පියං නිමිත්තං මනසි කරොතො;

සාරත්තචිත්තො වෙදෙති, තඤ්ච අජ්ඣොස තිට්ඨති.

“见色而失念，作意可爱相；以染著心感受，并执取于彼而住。

‘‘තස්ස වඩ්ඪන්ති වෙදනා, අනෙකා රූපසම්භවා;

අභිජ්ඣා ච විහෙසා ච, චිත්තමස්සූපහඤ්ඤති;

එවං ආචිනතො දුක්ඛං, ආරා නිබ්බානමුච්චති.…පෙ….

“彼由色所生的诸多感受增长，贪欲与恼害也恼乱其心。如是积集苦者，被称为远离涅槃。……（中略）……

‘‘න සො රජ්ජති ධම්මෙසු, ධම්මං ඤත්වා පටිස්සතො;

විරත්තචිත්තො වෙදෙති, තඤ්ච නාජ්ඣොස තිට්ඨති.

“彼于诸法不染著，了知法时正念现前；以离染之心感受，且不执取于彼而住。

‘‘යථාස්ස විජානතො ධම්මං, සෙවතො චාපි වෙදනං;

ඛීයති නොපචීයති, එවං සො චරතී සතො;

එවං අපචිනතො දුක්ඛං, සන්තිකෙ නිබ්බානමුච්චතී’’ති.

“如其了知法，亦受用感受，苦灭尽而不增长。彼如是具念而行；如是不积集苦者，被称为近于涅槃。”

‘‘ඉමස්ස ඛො, මාලුක්‍යපුත්ත, මයා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථො දට්ඨබ්බො’’ති.

“摩罗迦子，对我所简略开示的，其义理应如是详细地了知。”

අථ [Pg.299] ඛො ආයස්මා මාලුක්‍යපුත්තො භගවතො භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා පක්කාමි. අථ ඛො ආයස්මා මාලුක්‍යපුත්තො එකො වූපකට්ඨො අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරන්තො නචිරස්සෙව – යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති තදනුත්තරං බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහාසි. ‘‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’’ති අබ්භඤ්ඤාසි. අඤ්ඤතරො ච පනායස්මා මාලුක්‍යපුත්තො අරහතං අහොසීති. දුතියං.

尔时，具寿摩鲁迦子欢喜、随喜世尊所说，从座起身，顶礼世尊，右绕后离去。其后，具寿摩鲁迦子独自于静处，不放逸、热勤、心已专注而住，不久即为彼目的——良家子为此从家真正出家，入于无家生活——于现法中，以殊胜智自证、作证、具足了无上梵行之终点而住。他证知：“生已尽，梵行已立，所作已办，不受后有。”具寿摩鲁迦子遂成阿罗汉之一。第二经。

3. පරිහානධම්මසුත්තං

3. 退减法经

96. ‘‘පරිහානධම්මඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි අපරිහානධම්මඤ්ච ඡ ච අභිභායතනානි. තං සුණාථ. කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, පරිහානධම්මො හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො චක්ඛුනා රූපං දිස්වා උප්පජ්ජන්ති පාපකා අකුසලා සරසඞ්කප්පා සංයොජනියා. තඤ්චෙ භික්ඛු අධිවාසෙති නප්පජහති න විනොදෙති න බ්‍යන්තීකරොති න අනභාවං ගමෙති, වෙදිතබ්බමෙතං, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනා – ‘පරිහායාමි කුසලෙහි ධම්මෙහි’. පරිහානඤ්හෙතං වුත්තං භගවතාති…පෙ….

96. “诸比丘，我将为你们说退减法与不退减法，以及六胜处。你们当谛听。诸比丘，如何是退减法呢？在此，诸比丘，比丘以眼见色后，生起邪恶、不善、能结缚的奔逸思惟。若比丘容忍它，不舍断、不去除、不令其终结、不令其不复存在，比丘当知：‘我于诸善法退减。’此为世尊所说之退减。……（中略）……”

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො ජිව්හාය රසං සායිත්වා උප්පජ්ජන්ති…පෙ… පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො මනසා ධම්මං විඤ්ඤාය උප්පජ්ජන්ති පාපකා අකුසලා සරසඞ්කප්පා සංයොජනියා. තඤ්චෙ භික්ඛු අධිවාසෙති නප්පජහති න විනොදෙති න බ්‍යන්තීකරොති න අනභාවං ගමෙති, වෙදිතබ්බමෙතං, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනා – ‘පරිහායාමි කුසලෙහි ධම්මෙහි’. පරිහානඤ්හෙතං වුත්තං භගවතාති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, පරිහානධම්මො හොති.

“复次，诸比丘，比丘以舌尝味后……（中略）……复次，诸比丘，比丘以意知法后，生起邪恶、不善、能结缚的奔逸思惟。若比丘容忍它，不舍断、不去除、不令其终结、不令其不复存在，比丘当知：‘我于诸善法退减。’此为世尊所说之退减。诸比丘，如此即是退减法。”

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, අපරිහානධම්මො හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො චක්ඛුනා රූපං දිස්වා උප්පජ්ජන්ති පාපකා අකුසලා සරසඞ්කප්පා සංයොජනියා. තඤ්චෙ භික්ඛු නාධිවාසෙති පජහති විනොදෙති බ්‍යන්තීකරොති අනභාවං ගමෙති, වෙදිතබ්බමෙතං, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනා – ‘න පරිහායාමි කුසලෙහි ධම්මෙහි’. අපරිහානඤ්හෙතං වුත්තං භගවතාති…පෙ….

“诸比丘，如何是不退法？诸比丘，于此，比丘以眼见色后，生起邪恶不善、能结缚的奔逸想。若比丘不耽著彼，舍断、去除、灭除、令其不复存在，诸比丘，比丘当知：‘我于诸善法不退失。’此为世尊所说之不退法。……（中略）”

‘‘පුන [Pg.300] චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො ජිව්හාය රසං සායිත්වා උප්පජ්ජන්ති…පෙ… පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො මනසා ධම්මං විඤ්ඤාය උප්පජ්ජන්ති පාපකා අකුසලා සරසඞ්කප්පා සංයොජනියා. තඤ්චෙ භික්ඛු නාධිවාසෙති පජහති විනොදෙති බ්‍යන්තීකරොති අනභාවං ගමෙති, වෙදිතබ්බමෙතං, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනා – ‘න පරිහායාමි කුසලෙහි ධම්මෙහි’. අපරිහානඤ්හෙතං වුත්තං භගවතාති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, අපරිහානධම්මො හොති.

“再者，诸比丘，比丘以舌尝味后……（中略）再者，诸比丘，比丘以意知法后，生起邪恶不善、能结缚的奔逸想。若比丘不耽著彼，舍断、去除、灭除、令其不复存在，诸比丘，比丘当知：‘我于诸善法不退失。’此为世尊所说之不退法。诸比丘，如是即为不退法。”

‘‘කතමානි ච, භික්ඛවෙ, ඡ අභිභායතනානි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො චක්ඛුනා රූපං දිස්වා නුප්පජ්ජන්ති පාපකා අකුසලා සරසඞ්කප්පා සංයොජනියා. වෙදිතබ්බමෙතං, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනා – ‘අභිභූතමෙතං ආයතනං’. අභිභායතනඤ්හෙතං වුත්තං භගවතාති…පෙ… පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො මනසා ධම්මං විඤ්ඤාය නුප්පජ්ජන්ති පාපකා අකුසලා ධම්මා සරසඞ්කප්පා සංයොජනියා. වෙදිතබ්බමෙතං, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනා – ‘අභිභූතමෙතං ආයතනං’. අභිභායතනඤ්හෙතං වුත්තං භගවතාති. ඉමානි වුච්චන්ති, භික්ඛවෙ, ඡ අභිභායතනානී’’ති. තතියං.

“诸比丘，何为六胜处？诸比丘，于此，比丘以眼见色后，不生起邪恶不善、能结缚的奔逸想。诸比丘，比丘当知：‘此处已被克服。’此为世尊所说之胜处。……（中略）再者，诸比丘，比丘以意知法后，不生起邪恶不善法、能结缚的奔逸想。诸比丘，比丘当知：‘此处已被克服。’此为世尊所说之胜处。诸比丘，此等称为六胜处。”第三。

4. පමාදවිහාරීසුත්තං

4. 放逸住经

97. ‘‘පමාදවිහාරිඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි අප්පමාදවිහාරිඤ්ච. තං සුණාථ. කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, පමාදවිහාරී හොති? චක්ඛුන්ද්‍රියං අසංවුතස්ස, භික්ඛවෙ, විහරතො චිත්තං බ්‍යාසිඤ්චති. චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යෙසු රූපෙසු තස්ස බ්‍යාසිත්තචිත්තස්ස පාමොජ්ජං න හොති. පාමොජ්ජෙ අසති පීති න හොති. පීතියා අසති පස්සද්ධි න හොති. පස්සද්ධියා අසති දුක්ඛං හොති. දුක්ඛිනො චිත්තං න සමාධියති. අසමාහිතෙ චිත්තෙ ධම්මා න පාතුභවන්ති. ධම්මානං අපාතුභාවා පමාදවිහාරී ත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති…පෙ… ජිව්හින්ද්‍රියං අසංවුතස්ස, භික්ඛවෙ, විහරතො චිත්තං බ්‍යාසිඤ්චති ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යෙසු රසෙසු, තස්ස බ්‍යාසිත්තචිත්තස්ස…පෙ… පමාදවිහාරී ත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති…පෙ… මනින්ද්‍රියං අසංවුතස්ස, භික්ඛවෙ, විහරතො චිත්තං බ්‍යාසිඤ්චති මනොවිඤ්ඤෙය්‍යෙසු ධම්මෙසු, තස්ස බ්‍යාසිත්තචිත්තස්ස පාමොජ්ජං න හොති. පාමොජ්ජෙ අසති පීති න හොති. පීතියා අසති පස්සද්ධි න හොති. පස්සද්ධියා අසති දුක්ඛං හොති. දුක්ඛිනො චිත්තං න සමාධියති. අසමාහිතෙ චිත්තෙ ධම්මා න පාතුභවන්ති[Pg.301]. ධම්මානං අපාතුභාවා පමාදවිහාරී ත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, පමාදවිහාරී හොති.

97. 诸比丘，我将为你们说放逸住者与不放逸住者，你们当听。诸比丘，如何是放逸住者呢？诸比丘，住于不防护眼根者，其心浸染于眼所识之色。彼心被浸染者，则无喜悦。无喜悦时则无喜，无喜时则无轻安，无轻安时则有苦。有苦者心不得定。心不得定时，菩提分法不显现。因菩提分法不显现，故被称为“放逸住者”。……乃至……诸比丘，住于不防护舌根者，其心浸染于舌所识之味，彼心被浸染者……乃至……故被称为“放逸住者”。……乃至……诸比丘，住于不防护意根者，其心浸染于意所识之法，彼心被浸染者，则无喜悦。无喜悦时则无喜，无喜时则无轻安，无轻安时则有苦。有苦者心不得定。心不得定时，菩提分法不显现。因菩提分法不显现，故被称为“放逸住者”。诸比丘，如是为放逸住者。

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, අප්පමාදවිහාරී හොති? චක්ඛුන්ද්‍රියං සංවුතස්ස, භික්ඛවෙ, විහරතො චිත්තං න බ්‍යාසිඤ්චති චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යෙසු රූපෙසු, තස්ස අබ්‍යාසිත්තචිත්තස්ස පාමොජ්ජං ජායති. පමුදිතස්ස පීති ජායති. පීතිමනස්ස කායො පස්සම්භති. පස්සද්ධකායො සුඛං විහරති. සුඛිනො චිත්තං සමාධියති. සමාහිතෙ චිත්තෙ ධම්මා පාතුභවන්ති. ධම්මානං පාතුභාවා අප්පමාදවිහාරී ත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති…පෙ… ජිව්හින්ද්‍රියං සංවුතස්ස, භික්ඛවෙ, විහරතො චිත්තං න බ්‍යාසිඤ්චති…පෙ… අප්පමාදවිහාරී ත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති. මනින්ද්‍රියං සංවුතස්ස, භික්ඛවෙ, විහරතො චිත්තං න බ්‍යාසිඤ්චති, මනොවිඤ්ඤෙය්‍යෙසු ධම්මෙසු, තස්ස අබ්‍යාසිත්තචිත්තස්ස පාමොජ්ජං ජායති. පමුදිතස්ස පීති ජායති. පීතිමනස්ස කායො පස්සම්භති. පස්සද්ධකායො සුඛං විහරති. සුඛිනො චිත්තං සමාධියති. සමාහිතෙ චිත්තෙ ධම්මා පාතුභවන්ති. ධම්මානං පාතුභාවා අප්පමාදවිහාරී ත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, අප්පමාදවිහාරී හොතී’’ති. චතුත්ථං.

诸比丘，如何为不放逸住者？诸比丘，守护眼根而住时，于眼所识之色，心不染著。彼心不染著者，生起悦；有悦者，生起喜；心有喜者，身轻安；身轻安者，安乐而住；安乐者，心入定；心已得定时，诸法显现。因诸法显现，乃得名为“不放逸住者”。……（中略）……诸比丘，守护舌根而住时……（中略）……乃得名为“不放逸住者”。诸比丘，守护意根而住时，于意所识之法，心不染著。彼心不染著者，生起悦；有悦者，生起喜；心有喜者，身轻安；身轻安者，安乐而住；安乐者，心入定；心已得定时，诸法显现。因诸法显现，乃得名为“不放逸住者”。诸比丘，如是为不放逸住者。’第四。

5. සංවරසුත්තං

5. 防护经

98. ‘‘සංවරඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි, අසංවරඤ්ච. තං සුණාථ. කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, අසංවරො හොති? සන්ති, භික්ඛවෙ, චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යා රූපා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. තඤ්චෙ භික්ඛු අභිනන්දති අභිවදති අජ්ඣොසාය තිට්ඨති, වෙදිතබ්බමෙතං, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනා – ‘පරිහායාමි කුසලෙහි ධම්මෙහි’. පරිහානඤ්හෙතං වුත්තං භගවතාති…පෙ… සන්ති, භික්ඛවෙ, ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යා රසා…පෙ… සන්ති, භික්ඛවෙ, මනොවිඤ්ඤෙය්‍යා ධම්මා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. තඤ්චෙ භික්ඛු අභිනන්දති අභිවදති අජ්ඣොසාය තිට්ඨති, වෙදිතබ්බමෙතං, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනා – ‘පරිහායාමි කුසලෙහි ධම්මෙහි’. පරිහානඤ්හෙතං වුත්තං භගවතාති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, අසංවරො හොති.

98. “诸比丘，我将为你们宣说防护与不防护。你们当听。诸比丘，如何为不防护？诸比丘，有眼所识之色，是可欲、可喜、可意、可爱、引欲、染著的。若比丘欢喜、称赞、执取而住，诸比丘，比丘当知此事：‘我从诸善法退失。’世尊说此为退失。……乃至……有舌所识之味……乃至……有意识之法，是可欲、可喜、可意、可爱、引欲、染著的。若比丘欢喜、称赞、执取而住，诸比丘，比丘当知此事：‘我从诸善法退失。’世尊说此为退失。诸比丘，如是为不防护。”

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, සංවරො හොති? සන්ති, භික්ඛවෙ, චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යා රූපා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. තඤ්චෙ භික්ඛු නාභිනන්දති නාභිවදති නාජ්ඣොසාය තිට්ඨති, වෙදිතබ්බමෙතං, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනා – ‘න පරිහායාමි කුසලෙහි ධම්මෙහි’. අපරිහානඤ්හෙතං වුත්තං භගවතාති [Pg.302] …පෙ… සන්ති, භික්ඛවෙ, ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යා රසා…පෙ… සන්ති, භික්ඛවෙ, මනොවිඤ්ඤෙය්‍යා ධම්මා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. තඤ්චෙ භික්ඛු නාභිනන්දති නාභිවදති නාජ්ඣොසාය තිට්ඨති, වෙදිතබ්බමෙතං භික්ඛුනා – ‘න පරිහායාමි කුසලෙහි ධම්මෙහි’. අපරිහානඤ්හෙතං වුත්තං භගවතාති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, සංවරො හොතී’’ති. පඤ්චමං.

“诸比丘，如何为防护？诸比丘，有眼所识之色，是可欲、可喜、可意、可爱、引欲、染著的。若比丘不欢喜、不称赞、不执取而住，诸比丘，比丘当知此事：‘我不从诸善法退失。’世尊说此为不退失。……乃至……有舌所识之味……乃至……有意识之法，是可欲、可喜、可意、可爱、引欲、染著的。若比丘不欢喜、不称赞、不执取而住，比丘当知此事：‘我不从诸善法退失。’世尊说此为不退失。诸比丘，如是为防护。”第五经竟。

6. සමාධිසුත්තං

6. 定经

99. ‘‘සමාධිං, භික්ඛවෙ, භාවෙථ. සමාහිතො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු යථාභූතං පජානාති. කිඤ්ච යථාභූතං පජානාති? ‘චක්ඛු අනිච්ච’න්ති යථාභූතං පජානාති; ‘රූපා අනිච්චා’ති යථාභූතං පජානාති; ‘චක්ඛුවිඤ්ඤාණං අනිච්ච’න්ති යථාභූතං පජානාති; ‘චක්ඛුසම්ඵස්සො අනිච්චො’ති යථාභූතං පජානාති. ‘යම්පිදං චක්ඛුසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි අනිච්ච’න්ති යථාභූතං පජානාති…පෙ… ‘මනො අනිච්ච’න්ති යථාභූතං පජානාති. ධම්මා… මනොවිඤ්ඤාණං… මනොසම්ඵස්සො… ‘යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි අනිච්ච’න්ති යථාභූතං පජානාති. සමාධිං, භික්ඛවෙ, භාවෙථ. සමාහිතො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු යථාභූතං පජානාතී’’ති. ඡට්ඨං.

99. “诸比丘，你们应修习定。诸比丘，得定的比丘能如实了知。他如实了知什么呢？他如实了知：‘眼是无常的’；他如实了知：‘色是无常的’；他如实了知：‘眼识是无常的’；他如实了知：‘眼触是无常的’。他如实了知：‘凡缘眼触而生起的感受，无论是乐、是苦、或是不苦不乐，那也是无常的’。……乃至……他如实了知：‘意是无常的’；法……意识……意触……他如实了知：‘凡缘意触而生起的感受，无论是乐、是苦、或是不苦不乐，那也是无常的’。诸比丘，你们应修习定。诸比丘，得定的比丘能如实了知。”第六。

7. පටිසල්ලානසුත්තං

7. 静居经

100. ‘‘පටිසල්ලානෙ, භික්ඛවෙ, යොගමාපජ්ජථ. පටිසල්ලීනො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු යථාභූතං පජානාති. කිඤ්ච යථාභූතං පජානාති? ‘චක්ඛු අනිච්ච’න්ති යථාභූතං පජානාති; ‘රූපා අනිච්චා’ති යථාභූතං පජානාති; ‘චක්ඛුවිඤ්ඤාණං අනිච්ච’න්ති යථාභූතං පජානාති; ‘චක්ඛුසම්ඵස්සො අනිච්චො’ති යථාභූතං පජානාති. ‘යම්පිදං චක්ඛුසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි අනිච්ච’න්ති යථාභූතං පජානාති…පෙ… ‘යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි අනිච්ච’න්ති යථාභූතං පජානාති. පටිසල්ලානෙ, භික්ඛවෙ, යොගමාපජ්ජථ. පටිසල්ලීනො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු යථාභූතං පජානාතී’’ති. සත්තමං.

100. “诸比丘，你们当勤修静居。诸比丘，安于静居的比丘能如实了知。他如实了知什么呢？他如实了知：‘眼是无常的’；他如实了知：‘色是无常的’；他如实了知：‘眼识是无常的’；他如实了知：‘眼触是无常的’。他如实了知：‘凡缘眼触而生起的感受，无论是乐、是苦、或是不苦不乐，那也是无常的’。……乃至……他如实了知：‘凡缘意触而生起的感受，无论是乐、是苦、或是不苦不乐，那也是无常的’。诸比丘，你们当勤修静居。诸比丘，安于静居的比丘能如实了知。”第七。

8. පඨමනතුම්හාකංසුත්තං

8. 第一非汝所经

101. ‘‘යං, භික්ඛවෙ, න තුම්හාකං, තං පජහථ. තං වො පහීනං හිතාය සුඛාය භවිස්සති. කිඤ්ච, භික්ඛවෙ, න තුම්හාකං? චක්ඛු, භික්ඛවෙ, න තුම්හාකං[Pg.303]. තං පජහථ. තං වො පහීනං හිතාය සුඛාය භවිස්සති. රූපා න තුම්හාකං. තෙ පජහථ. තෙ වො පහීනා හිතාය සුඛාය භවිස්සන්ති. චක්ඛුවිඤ්ඤාණං න තුම්හාකං. තං පජහථ. තං වො පහීනං හිතාය සුඛාය භවිස්සති. චක්ඛුසම්ඵස්සො න තුම්හාකං. තං පජහථ. සො වො පහීනො හිතාය සුඛාය භවිස්සති. යම්පිදං චක්ඛුසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි න තුම්හාකං. තං පජහථ. තං වො පහීනං හිතාය සුඛාය භවිස්සති. සොතං න තුම්හාකං. තං පජහථ. තං වො පහීනං හිතාය සුඛාය භවිස්සති. සද්දා න තුම්හාකං. තෙ පජහථ. තෙ වො පහීනා හිතාය සුඛාය භවිස්සන්ති. සොතවිඤ්ඤාණං න තුම්හාකං. තං පජහථ. තං වො පහීනං හිතාය සුඛාය භවිස්සති. සොතසම්ඵස්සො න තුම්හාකං. තං පජහථ. සො වො පහීනා හිතාය සුඛාය භවිස්සති. යම්පිදං සොතසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි න තුම්හාකං. තං පජහථ. තං වො පහීනං හිතාය සුඛාය භවිස්සති. ඝානං න තුම්හාකං. තං පජහථ. තං වො පහීනං හිතාය සුඛාය භවිස්සති. ගන්ධා න තුම්හාකං. තෙ පජහථ. තෙ වො පහීනා හිතාය සුඛාය භවිස්සන්ති. ඝානවිඤ්ඤාණං න තුම්හාකං. තං පජහථ. තං වො පහීනං හිතාය සුඛාය භවිස්සති. ඝානසම්ඵස්සො න තුම්හාකං. තං පජහථ. සො වො පහීනා හිතාය සුඛාය භවිස්සති. යම්පිදං ඝානසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි න තුම්හාකං. තං පජහථ. තං වො පහීනං හිතාය සුඛාය භවිස්සති.

101. “诸比丘，凡不是你们的，你们应当舍弃。那被舍弃的，将成为你们的利益与安乐。诸比丘，什么不是你们的呢？诸比丘，眼不是你们的，你们应当舍弃它。那被舍弃的，将成为你们的利益与安乐。色不是你们的，你们应当舍弃它们。那些被舍弃的，将成为你们的利益与安乐。眼识不是你们的，你们应当舍弃它。那被舍弃的，将成为你们的利益与安乐。眼触不是你们的，你们应当舍弃它。那被舍弃的，将成为你们的利益与安乐。凡缘于眼触而生起的感受——无论是乐、是苦、或是不苦不乐——那也不是你们的。你们应当舍弃它。那被舍弃的，将成为你们的利益与安乐。耳不是你们的，你们应当舍弃它。那被舍弃的，将成为你们的利益与安乐。声不是你们的，你们应当舍弃它们。那些被舍弃的，将成为你们的利益与安乐。耳识不是你们的，你们应当舍弃它。那被舍弃的，将成为你们的利益与安乐。耳触不是你们的，你们应当舍弃它。那被舍弃的，将成为你们的利益与安乐。凡缘于耳触而生起的感受——无论是乐、是苦、或是不苦不乐——那也不是你们的。你们应当舍弃它。那被舍弃的，将成为你们的利益与安乐。鼻不是你们的，你们应当舍弃它。那被舍弃的，将成为你们的利益与安乐。香不是你们的，你们应当舍弃它们。那些被舍弃的，将成为你们的利益与安乐。鼻识不是你们的，你们应当舍弃它。那被舍弃的，将成为你们的利益与安乐。鼻触不是你们的，你们应当舍弃它。那被舍弃的，将成为你们的利益与安乐。凡缘于鼻触而生起的感受——无论是乐、是苦、或是不苦不乐——那也不是你们的。你们应当舍弃它。那被舍弃的，将成为你们的利益与安乐。”

ජිව්හා න තුම්හාකං. තං පජහථ. සා වො පහීනා හිතාය සුඛාය භවිස්සති. රසා න තුම්හාකං. තෙ පජහථ. තෙ වො පහීනා හිතාය සුඛාය භවිස්සන්ති. ජිව්හාවිඤ්ඤාණං න තුම්හාකං. තං පජහථ. තං වො පහීනං හිතාය සුඛාය භවිස්සති. ජිව්හාසම්ඵස්සො න තුම්හාකං. තං පජහථ. සො වො පහීනා හිතාය සුඛාය භවිස්සති. යම්පිදං ජිව්හාසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි න තුම්හාකං. තං පජහථ. තං වො පහීනං හිතාය සුඛාය භවිස්සති …පෙ….

舌不是你们的。你们当舍弃它。那已被舍弃的，将为你们带来利益与安乐。味不是你们的。你们当舍弃它们。那些已被舍弃的，将为你们带来利益与安乐。舌识不是你们的。你们当舍弃它。那已被舍弃的，将为你们带来利益与安乐。舌触不是你们的。你们当舍弃它。那已被舍弃的，将为你们带来利益与安乐。凡缘于舌触而生起的感受，无论是乐、是苦、或是不苦不乐，那也不是你们的。你们当舍弃它。那已被舍弃的，将为你们带来利益与安乐。……乃至……

මනො න තුම්හාකං. තං පජහථ. සො වො පහීනො හිතාය සුඛාය භවිස්සති. ධම්මා න තුම්හාකං. තෙ පජහථ. තෙ වො පහීනා හිතාය සුඛාය භවිස්සන්ති. මනොවිඤ්ඤාණං න තුම්හාකං. තං පජහථ. තං වො පහීනං හිතාය සුඛාය භවිස්සති. මනොසම්ඵස්සො න තුම්හාකං. තං පජහථ. සො වො පහීනො හිතාය සුඛාය භවිස්සති. යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි න තුම්හාකං. තං පජහථ. තං වො පහීනං හිතාය සුඛාය භවිස්සති.

意不是你们的。你们当舍弃它。那已被舍弃的，将为你们带来利益与安乐。法不是你们的。你们当舍弃它们。那些已被舍弃的，将为你们带来利益与安乐。意识不是你们的。你们当舍弃它。那已被舍弃的，将为你们带来利益与安乐。意触不是你们的。你们当舍弃它。那已被舍弃的，将为你们带来利益与安乐。凡缘于意触而生起的感受，无论是乐、是苦、或是不苦不乐，那也不是你们的。你们当舍弃它。那已被舍弃的，将为你们带来利益与安乐。

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, යං ඉමස්මිං ජෙතවනෙ තිණකට්ඨසාඛාපලාසං තං ජනො හරෙය්‍ය වා ඩහෙය්‍ය වා යථාපච්චයං වා කරෙය්‍ය, අපි නු තුම්හාකං එවමස්ස – ‘අම්හෙ ජනො හරති වා ඩහති වා යථාපච්චයං වා කරොතී’’’ති?

“比丘们，譬如人们将此祇陀林中的草、木、枝、叶带走、焚烧，或随其所需而处置，难道你们会这样想：‘人们正在带走我们、焚烧我们，或随其所需而处置我们’吗？”

‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

“世尊，绝非如此。”

‘‘තං කිස්ස හෙතු’’?

“那是什么原因呢？”

‘‘න හි නො එතං, භන්තෙ, අත්තා වා අත්තනියං වා’’ති.

“世尊，因为这既不是我，也不是我所。”

‘‘එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, චක්ඛු න තුම්හාකං. තං පජහථ. තං වො පහීනං හිතාය සුඛාය භවිස්සති. රූපා න තුම්හාකං… චක්ඛුවිඤ්ඤාණං… චක්ඛුසම්ඵස්සො…පෙ… යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි න තුම්හාකං. තං පජහථ. තං වො පහීනං හිතාය සුඛාය භවිස්සතී’’ති. අට්ඨමං.

“诸比丘，同样地，眼非你们所有，你们当舍弃它。那被舍弃的，将为你们带来利益与安乐。色非你们所有……眼识……眼触……乃至凡以意触为缘而生的受，无论是乐、是苦、或是不苦不乐，那也非你们所有，你们当舍弃它。那被舍弃的，将为你们带来利益与安乐。”第八。

9. දුතියනතුම්හාකංසුත්තං

9. 第二非汝所有经

102. ‘‘යං[Pg.304], භික්ඛවෙ, න තුම්හාකං තං පජහථ. තං වො පහීනං හිතාය සුඛාය භවිස්සති. කිඤ්ච, භික්ඛවෙ, න තුම්හාකං? චක්ඛු, භික්ඛවෙ, න තුම්හාකං. තං පජහථ. තං වො පහීනං හිතාය සුඛාය භවිස්සති. රූපා න තුම්හාකං. තෙ පජහථ. තෙ වො පහීනා හිතාය සුඛාය භවිස්සන්ති. චක්ඛුවිඤ්ඤාණං න තුම්හාකං. තං පජහථ. තං වො පහීනං හිතාය සුඛාය භවිස්සති. චක්ඛුසම්ඵස්සො න තුම්හාකං. තං පජහථ. සො වො පහීනො හිතාය සුඛාය භවිස්සති…පෙ… යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි න තුම්හාකං. තං පජහථ. තං වො පහීනං හිතාය සුඛාය භවිස්සති. යම්පි, භික්ඛවෙ, න තුම්හාකං, තං පජහථ. තං වො පහීනං හිතාය සුඛාය භවිස්සතී’’ති. නවමං.

102. “诸比丘，凡非你们所有的，你们当舍弃它。那被舍弃的，将为你们带来利益与安乐。诸比丘，什么是你们所没有的呢？诸比丘，眼非你们所有，你们当舍弃它。那被舍弃的，将为你们带来利益与安乐。色非你们所有，你们当舍弃它们。那些被舍弃的，将为你们带来利益与安乐。眼识非你们所有，你们当舍弃它。那被舍弃的，将为你们带来利益与安乐。眼触非你们所有，你们当舍弃它。那被舍弃的，将为你们带来利益与安乐……乃至凡以意触为缘而生的受，无论是乐、是苦、或是不苦不乐，那也非你们所有，你们当舍弃它。那被舍弃的，将为你们带来利益与安乐。诸比丘，凡非你们所有的，你们当舍弃它。那被舍弃的，将为你们带来利益与安乐。”第九。

10. උදකසුත්තං

10. 水经

103. ‘‘උදකො සුදං, භික්ඛවෙ, රාමපුත්තො එවං වාචං භාසති – ‘ඉදං ජාතු වෙදගූ, ඉදං ජාතු සබ්බජී, ඉදං ජාතු අපලිඛතං ගණ්ඩමූලං පලිඛණි’න්ති. තං ඛො පනෙතං, භික්ඛවෙ, උදකො රාමපුත්තො අවෙදගූයෙව සමානො ‘වෙදගූස්මී’ති භාසති, අසබ්බජීයෙව සමානො ‘සබ්බජීස්මී’ති භාසති, අපලිඛතංයෙව ගණ්ඩමූලං පලිඛතං මෙ ‘ගණ්ඩමූල’න්ති භාසති. ඉධ ඛො තං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සම්මා වදමානො වදෙය්‍ය – ‘ඉදං ජාතු වෙදගූ, ඉදං ජාතු සබ්බජී, ඉදං ජාතු අපලිඛතං ගණ්ඩමූලං පලිඛණි’’’න්ති.

103. “诸比丘，罗摩子优陀迦(Rāmaputta Udaka)曾作是说：‘我确实是知者，我确实是全胜者，我确实已掘除未掘除之痈根。’然而，诸比丘，罗摩子优陀迦实非知者，却自称‘我是知者’；实非全胜者，却自称‘我是全胜者’；其痈根实未掘除，却说‘我已掘除痈根’。诸比丘，于此教法中，比丘作此说，方为正说：‘我确实是知者，我确实是全胜者，我确实已掘除未掘除之痈根。’”

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, වෙදගූ හොති? යතො ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ඡන්නං ඵස්සායතනානං සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං පජානාති; එවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු වෙදගූ හොති.

“诸比丘，如何成为知者？诸比丘，当比丘如实了知六触处之集、灭、味、患、离时，诸比丘，如是，比丘即为知者。”

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සබ්බජී හොති? යතො ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ඡන්නං ඵස්සායතනානං සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං විදිත්වා අනුපාදාවිමුත්තො හොති; එවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සබ්බජී හොති.

“诸比丘，比丘如何成为全胜者？诸比丘，当比丘如实了知六触处之集、灭、味、患、离，无取而解脱时，诸比丘，如是，比丘即为全胜者。”

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො අපලිඛතං ගණ්ඩමූලං පලිඛතං හොති? ගණ්ඩොති ඛො, භික්ඛවෙ, ඉමස්සෙතං චාතුමහාභූතිකස්ස කායස්ස අධිවචනං [Pg.305] මාතාපෙත්තිකසම්භවස්ස ඔදනකුම්මාසූපචයස්ස අනිච්චුච්ඡාදනපරිමද්දනභෙදනවිද්ධංසනධම්මස්ස. ගණ්ඩමූලන්ති ඛො, භික්ඛවෙ, තණ්හායෙතං අධිවචනං. යතො ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො තණ්හා පහීනා හොති උච්ඡින්නමූලා තාලාවත්ථුකතා අනභාවඞ්කතා ආයතිං අනුප්පාදධම්මා; එවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො අපලිඛතං ගණ්ඩමූලං පලිඛතං හොති.

“诸比丘，比丘之未掘除痈根，如何成为已掘除？诸比丘，‘痈’者，乃对此四大所成之身的异名，此身由父母所生，以米饭粥糜滋养，具无常、涂抹、按摩、分解、破坏之法。诸比丘，‘痈根’者，乃是渴爱的异名。诸比丘，当比丘的渴爱已断、根绝、如截顶之棕榈树般，已使其不复存在、于未来不生起时，诸比丘，如是，比丘之未掘除痈根即成已掘除。”

‘‘උදකො සුදං, භික්ඛවෙ, රාමපුත්තො එවං වාචං භාසති – ‘ඉදං ජාතු වෙදගූ, ඉදං ජාතු සබ්බජී, ඉදං ජාතු අපලිඛතං ගණ්ඩමූලං පලිඛණි’න්ති. තං ඛො පනෙතං, භික්ඛවෙ, උදකො රාමපුත්තො අවෙදගූයෙව සමානො ‘වෙදගූස්මී’ති භාසති, අසබ්බජීයෙව සමානො ‘සබ්බජීස්මී’ති භාසති; අපලිඛතංයෙව ගණ්ඩමූලං ‘පලිඛතං මෙ ගණ්ඩමූල’න්ති භාසති. ඉධ ඛො තං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සම්මා වදමානො වදෙය්‍ය – ‘ඉදං ජාතු වෙදගූ, ඉදං ජාතු සබ්බජී, ඉදං ජාතු අපලිඛතං ගණ්ඩමූලං පලිඛණි’’’න්ති. දසමං.

“诸比丘，罗摩子优陀迦曾作如是言：‘我实为通达者，我实为全胜者，我实已掘除未掘之疮根。’然而，诸比丘，罗摩子优陀迦实非通达者，却说‘我是通达者’；实非全胜者，却说‘我是全胜者’；疮根实未掘除，却说‘我的疮根已被掘除’。诸比丘，于此教法中，比丘若正说，则当如是说：‘我实为通达者，我实为全胜者，我实已掘除未掘之疮根。’”第十。

සළවග්ගො දසමො.

六处品第十。

තස්සුද්දානං –

其摄颂：

ද්වෙ සංගය්හා පරිහානං, පමාදවිහාරී ච සංවරො;

සමාධි පටිසල්ලානං, ද්වෙ නතුම්හාකෙන උද්දකොති.

二摄受、衰损、放逸住、以及律仪；禅定、独住、二《非汝所有经》、优陀迦。

සළායතනවග්ගෙ දුතියපණ්ණාසකො සමත්තො.

六处篇第二五十集终。

තස්ස වග්ගුද්දානං –

其品摄颂：

අවිජ්ජා මිගජාලඤ්ච, ගිලානං ඡන්නං චතුත්ථකං;

සළවග්ගෙන පඤ්ඤාසං, දුතියො පණ්ණාසකො අයන්ති.

无明、鹿网、病患、阐那为第四品，连同六处品共五十经，此为第二五十集。

පඨමසතකං.

初百经篇终。

11. යොගක්ඛෙමිවග්ගො

11. 离轭安稳品

1. යොගක්ඛෙමිසුත්තං

1. 离轭安稳经

104. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘යොගක්ඛෙමිපරියායං වො, භික්ඛවෙ, ධම්මපරියායං දෙසෙස්සාමි. තං සුණාථ. කතමො ච, භික්ඛවෙ, යොගක්ඛෙමිපරියායො ධම්මපරියායො? සන්ති, භික්ඛවෙ, චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යා රූපා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා [Pg.306] පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. තෙ තථාගතස්ස පහීනා උච්ඡින්නමූලා තාලාවත්ථුකතා අනභාවඞ්කතා ආයතිං අනුප්පාදධම්මා. තෙසඤ්ච පහානාය අක්ඛාසි යොගං, තස්මා තථාගතො ‘යොගක්ඛෙමී’ති වුච්චති…පෙ… සන්ති, භික්ඛවෙ, මනොවිඤ්ඤෙය්‍යා ධම්මා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. තෙ තථාගතස්ස පහීනා උච්ඡින්නමූලා තාලාවත්ථුකතා අනභාවඞ්කතා ආයතිං අනුප්පාදධම්මා. තෙසඤ්ච පහානාය අක්ඛාසි යොගං, තස්මා තථාගතො ‘යොගක්ඛෙමී’ති වුච්චති. අයං ඛො, භික්ඛවෙ, යොගක්ඛෙමිපරියායො ධම්මපරියායො’’ති. පඨමං.

104. 舍卫城。“比丘们，我将为你们说示离轭安稳的法门，你们当谛听。比丘们，什么是离轭安稳的法门呢？比丘们，有眼所识知的色，是可喜的、可爱的、可意的、悦人的、与欲相应的、引人染著的。它们已被如来断除，根已被切，已成棕榈树桩，已令其不复存在，于未来成不生之法。他也为了断除它们而教导了方法，是故如来被称为‘离轭安稳者’。……比丘们，有意所识知的法，是可喜的、可爱的、可意的、悦人的、与欲相应的、引人染著的。它们已被如来断除，根已被切，已成棕榈树桩，已令其不复存在，于未来成不生之法。他也为了断除它们而教导了方法，是故如来被称为‘离轭安稳者’。比丘们，这即是离轭安稳的法门。”第一。

2. උපාදායසුත්තං

2. 执取经

105. ‘‘කිස්මිං නු ඛො, භික්ඛවෙ, සති කිං උපාදාය උප්පජ්ජති අජ්ඣත්තං සුඛං දුක්ඛ’’න්ති?

105. “比丘们，当什么存在时，执取什么，内在的乐与苦才会生起呢？”

‘‘භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා…පෙ….

“世尊，我们的法以世尊为根本……”

‘‘චක්ඛුස්මිං ඛො, භික්ඛවෙ, සති චක්ඛුං උපාදාය උප්පජ්ජති අජ්ඣත්තං සුඛං දුක්ඛං…පෙ… මනස්මිං සති මනං උපාදාය උප්පජ්ජති අජ්ඣත්තං සුඛං දුක්ඛං. තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, චක්ඛු නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති?

“比丘们，当有眼时，执取眼，内在的乐与苦便生起。……当有意时，执取意，内在的乐与苦便生起。比丘们，你们认为眼是常还是无常？”

‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’.

“世尊，是无常的。”

‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති?

“凡是无常的，是苦还是乐呢？”

‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’.

“世尊，是苦。”

‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, අපි නු තං අනුපාදාය උප්පජ්ජෙය්‍ය අජ්ඣත්තං සුඛං දුක්ඛ’’න්ති?

“凡是无常、是苦、是变易法，如果不执取它，内在的乐与苦还会生起吗？”

‘‘නො හෙතං භන්තෙ’’…පෙ….

“世尊，并非如此。”……

‘‘ජිව්හා නිච්චා වා අනිච්චා වා’’ති?

“舌是常还是无常？”

‘‘අනිච්චා, භන්තෙ’’.

“世尊，是无常的。”

‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති?

“凡是无常的，是苦还是乐呢？”

‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’.

“世尊，是苦。”

‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, අපි නු තං අනුපාදාය උප්පජ්ජෙය්‍ය අජ්ඣත්තං සුඛං දුක්ඛ’’න්ති?

“再者，那无常、是苦、是变易法的舌，若不执取它，内在的乐与苦还会生起吗？”

‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’…පෙ….

“不会的，大德。”……

‘‘මනො නිච්චො වා අනිච්චො වා’’ති?

“意是常还是无常？”

‘‘අනිච්චො, භන්තෙ’’.

“大德，是无常。”

‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති?

“再者，凡是无常的意，是苦还是乐呢？”

‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’.

“大德，是苦。”

‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, අපි නු තං අනුපාදාය උප්පජ්ජෙය්‍ය අජ්ඣත්තං සුඛං දුක්ඛ’’න්ති?

“再者，那无常、是苦、是变易法的意，若不执取它，内在的乐与苦还会生起吗？”

‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

“不会的，大德。”

‘‘එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො චක්ඛුස්මිම්පි නිබ්බින්දති…පෙ… මනස්මිම්පි නිබ්බින්දති. නිබ්බින්දං විරජ්ජති; විරාගා විමුච්චති; විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං හොති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාතී’’ති. දුතියං.

“诸比丘，多闻的圣弟子如此观察，对眼也厌离……乃至对意也厌离。因厌离而离贪；因离贪而解脱；于解脱时，生起‘已解脱’之智。他了知：‘生已尽，梵行已立，应作已作，更无后有。’”第二。

3. දුක්ඛසමුදයසුත්තං

3. 苦集经

106. ‘‘දුක්ඛස්ස, භික්ඛවෙ, සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච දෙසෙස්සාමි. තං සුණාථ. කතමො ච, භික්ඛවෙ, දුක්ඛස්ස සමුදයො? චක්ඛුඤ්ච පටිච්ච රූපෙ ච උප්පජ්ජති චක්ඛුවිඤ්ඤාණං[Pg.307]. තිණ්ණං සඞ්ගති ඵස්සො. ඵස්සපච්චයා වෙදනා; වෙදනාපච්චයා තණ්හා. අයං දුක්ඛස්ස සමුදයො…පෙ… ජිව්හඤ්ච පටිච්ච රසෙ ච උප්පජ්ජති ජිව්හාවිඤ්ඤාණං. තිණ්ණං සඞ්ගති ඵස්සො. ඵස්සපච්චයා වෙදනා; වෙදනාපච්චයා තණ්හා. අයං දුක්ඛස්ස සමුදයො…පෙ… මනඤ්ච පටිච්ච ධම්මෙ ච උප්පජ්ජති මනොවිඤ්ඤාණං. තිණ්ණං සඞ්ගති ඵස්සො. ඵස්සපච්චයා වෙදනා; වෙදනාපච්චයා තණ්හා. අයං ඛො, භික්ඛවෙ, දුක්ඛස්ස සමුදයො.

106. “诸比丘，我将为你们宣说苦的集起与灭尽。你们且听。诸比丘，什么是苦的集起？缘于眼与色而生起眼识，三者聚合即是触。以触为缘而有受，以受为缘而有渴爱。此即是苦的集起。……乃至……缘于舌与味而生起舌识，三者聚合即是触。以触为缘而有受，以受为缘而有渴爱。此即是苦的集起。……乃至……缘于意与法而生起意识，三者聚合即是触。以触为缘而有受，以受为缘而有渴爱。诸比丘，此即是苦的集起。”

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, දුක්ඛස්ස අත්ථඞ්ගමො? චක්ඛුඤ්ච පටිච්ච රූපෙ ච උප්පජ්ජති චක්ඛුවිඤ්ඤාණං. තිණ්ණං සඞ්ගති ඵස්සො. ඵස්සපච්චයා වෙදනා; වෙදනාපච්චයා තණ්හා. තස්සායෙව තණ්හාය අසෙසවිරාගනිරොධා උපාදානනිරොධො; උපාදානනිරොධා භවනිරොධො; භවනිරොධා ජාතිනිරොධො; ජාතිනිරොධා ජරාමරණං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා නිරුජ්ඣන්ති. එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස නිරොධො හොති. අයං දුක්ඛස්ස අත්ථඞ්ගමො…පෙ… ජිව්හඤ්ච පටිච්ච රසෙ ච උප්පජ්ජති ජිව්හාවිඤ්ඤාණං…පෙ… මනඤ්ච පටිච්ච ධම්මෙ ච උප්පජ්ජති මනොවිඤ්ඤාණං. තිණ්ණං සඞ්ගති ඵස්සො. ඵස්සපච්චයා වෙදනා; වෙදනාපච්චයා තණ්හා. තස්සායෙව තණ්හාය අසෙසවිරාගනිරොධා උපාදානනිරොධො; උපාදානනිරොධා භවනිරොධො; භවනිරොධා ජාතිනිරොධො; ජාතිනිරොධා ජරාමරණං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා නිරුජ්ඣන්ති. එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස නිරොධො හොති. අයං ඛො, භික්ඛවෙ, දුක්ඛස්ස අත්ථඞ්ගමො’’ති. තතියං.

“诸比丘，什么是苦的灭？缘眼与色而眼识生起。三者和合是触。以触为缘而有受；以受为缘而有渴爱。由那渴爱的无余离贪、灭，故取灭；由取灭故有灭；由有灭故生灭；由生灭故老、死、愁、悲、苦、忧、恼灭尽。如是，此纯大苦蕴便灭。此即是苦的灭。……乃至……缘舌与味而舌识生起……乃至……缘意与法而意识生起。三者和合是触。以触为缘而有受；以受为缘而有渴爱。由那渴爱的无余离贪、灭，故取灭；由取灭故有灭；由有灭故生灭；由生灭故老、死、愁、悲、苦、忧、恼灭尽。如是，此纯大苦蕴便灭。诸比丘，此即是苦的灭。”第三。

4. ලොකසමුදයසුත්තං

4. 世间集经

107. ‘‘ලොකස්ස, භික්ඛවෙ, සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච දෙසෙස්සාමි. තං සුණාථ. කතමො ච, භික්ඛවෙ, ලොකස්ස සමුදයො? චක්ඛුඤ්ච පටිච්ච රූපෙ ච උප්පජ්ජති චක්ඛුවිඤ්ඤාණං. තිණ්ණං සඞ්ගති ඵස්සො. ඵස්සපච්චයා වෙදනා; වෙදනාපච්චයා තණ්හා; තණ්හාපච්චයා උපාදානං; උපාදානපච්චයා භවො; භවපච්චයා ජාති; ජාතිපච්චයා ජරාමරණං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා සම්භවන්ති. අයං ඛො, භික්ඛවෙ, ලොකස්ස සමුදයො …පෙ… ජිව්හඤ්ච පටිච්ච රසෙ ච උප්පජ්ජති ජිව්හාවිඤ්ඤාණං…පෙ… මනඤ්ච පටිච්ච ධම්මෙ ච උප්පජ්ජති මනොවිඤ්ඤාණං. තිණ්ණං සඞ්ගති ඵස්සො. ඵස්සපච්චයා වෙදනා; වෙදනාපච්චයා තණ්හා; තණ්හාපච්චයා උපාදානං; උපාදානපච්චයා භවො[Pg.308]; භවපච්චයා ජාති; ජාතිපච්චයා ජරාමරණං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා සම්භවන්ති. අයං ඛො, භික්ඛවෙ, ලොකස්ස සමුදයො.

107. “诸比丘，我将为你们宣说世间之集与灭，你们当谛听。诸比丘，何为世间之集？缘眼与色而生眼识，三者和合为触。缘触而有受；缘受而有爱；缘爱而有取；缘取而有有；缘有而有生；缘生而有老、死、愁、悲、苦、忧、恼生起。诸比丘，此即世间之集。……乃至……缘舌与味而生舌识……乃至……缘意与法而生意识，三者和合为触。缘触而有受；缘受而有爱；缘爱而有取；缘取而有有；缘有而有生；缘生而有老、死、愁、悲、苦、忧、恼生起。诸比丘，此即世间之集。”

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, ලොකස්ස අත්ථඞ්ගමො? චක්ඛුඤ්ච පටිච්ච රූපෙ ච උප්පජ්ජති චක්ඛුවිඤ්ඤාණං. තිණ්ණං සඞ්ගති ඵස්සො. ඵස්සපච්චයා වෙදනා; වෙදනාපච්චයා තණ්හා. තස්සායෙව තණ්හාය අසෙසවිරාගනිරොධා උපාදානනිරොධො; උපාදානනිරොධා භවනිරොධො; භවනිරොධා ජාතිනිරොධො; ජාතිනිරොධා ජරාමරණං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා නිරුජ්ඣන්ති. එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස නිරොධො හොති. අයං ඛො, භික්ඛවෙ, ලොකස්ස අත්ථඞ්ගමො…පෙ… ජිව්හඤ්ච පටිච්ච රසෙ ච උප්පජ්ජති…පෙ… මනඤ්ච පටිච්ච ධම්මෙ ච උප්පජ්ජති මනොවිඤ්ඤාණං. තිණ්ණං සඞ්ගති ඵස්සො. ඵස්සපච්චයා වෙදනා; වෙදනාපච්චයා තණ්හා. තස්සායෙව තණ්හාය අසෙසවිරාගනිරොධා උපාදානනිරොධො; උපාදානනිරොධා…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස නිරොධො හොති. අයං ඛො, භික්ඛවෙ, ලොකස්ස අත්ථඞ්ගමො’’ති. චතුත්ථං.

“诸比丘，什么是世间的灭没呢？缘眼与色而眼识生起。三者和合为触。缘触而有受；缘受而有渴爱。因那渴爱的无余离贪、灭尽，故取灭；因取灭，故有灭；因有灭，故生灭；因生灭，故老、死、愁、悲、苦、忧、恼灭尽。如是，此纯大苦蕴灭尽。诸比丘，这即是世间的灭没。……乃至……缘舌与味……乃至……缘意与法而意识生起。三者和合为触。缘触而有受；缘受而有渴爱。因那渴爱的无余离贪、灭尽，故取灭；因取灭……乃至……如是，此纯大苦蕴灭尽。诸比丘，这即是世间的灭没。”第四经。

5. සෙය්‍යොහමස්මිසුත්තං

5. 我胜经

108. ‘‘කිස්මිං නු ඛො, භික්ඛවෙ, සති කිං උපාදාය කිං අභිනිවිස්ස සෙය්‍යොහමස්මීති වා හොති, සදිසොහමස්මීති වා හොති, හීනොහමස්මීති වා හොතී’’ති?

108. “诸比丘，当什么存在时，执取什么，执著什么，才会生起‘我胜’、‘我等’或‘我劣’之慢呢？”

‘‘භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා.

“大德，我们的法以世尊为根本。”

‘‘චක්ඛුස්මිං ඛො, භික්ඛවෙ, සති චක්ඛුං උපාදාය චක්ඛුං අභිනිවිස්ස සෙය්‍යොහමස්මීති වා හොති, සදිසොහමස්මීති වා හොති, හීනොහමස්මීති වා හොති…පෙ… ජිව්හාය සති…පෙ… මනස්මිං සති මනං උපාදාය මනං අභිනිවිස්ස සෙය්‍යොහමස්මීති වා හොති, සදිසොහමස්මීති වා හොති, හීනොහමස්මීති වා හොති. තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, චක්ඛු නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති?

“诸比丘，当眼存在时，执取眼，执著眼，就会生起‘我胜’、‘我等’或‘我劣’之慢。……乃至……当舌存在时……乃至……当意存在时，执取意，执著意，就会生起‘我胜’、‘我等’或‘我劣’之慢。诸比丘，你们认为如何？眼是常还是无常？”

‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’.

“大德，是无常的。”

‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති?

“凡是无常的，是苦还是乐？”

‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’.

“大德，是苦。”

‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, අපි නු තං අනුපාදාය සෙය්‍යොහමස්මීති වා අස්ස, සදිසොහමස්මීති වා අස්ස, හීනොහමස්මීති වා අස්සා’’ති?

再者，对于那无常、苦、有变易之法，不执取它，还会有“我为胜”、“我为等”或“我为劣”吗？

‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’…පෙ… ජිව්හා… කායො නිච්චො වා අනිච්චො වා’’ති?

“世尊，并非如此。”……乃至……“舌……身是常还是无常？”

‘‘අනිච්චො, භන්තෙ’’…පෙ….

“世尊，是无常。”……乃至……

‘‘මනො නිච්චො වා අනිච්චො වා’’ති?

“意是常还是无常？”

‘‘අනිච්චො, භන්තෙ’’.

“世尊，是无常。”

‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා [Pg.309] තං සුඛං වා’’ති?

“再者，凡是无常的，那是苦还是乐？”

‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’.

“世尊，是苦。”

‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, අපි නු තං අනුපාදාය සෙය්‍යොහමස්මීති වා අස්ස, සදිසොහමස්මීති වා අස්ස, හීනොහමස්මීති වා අස්සා’’ති?

“再者，对于那无常、苦、有变易之法，不执取它，还会有‘我为胜’、‘我为等’或‘我为劣’吗？”

‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

“世尊，并非如此。”

‘‘එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො චක්ඛුස්මිම්පි නිබ්බින්දති…පෙ… මනස්මිම්පි නිබ්බින්දති. නිබ්බින්දං විරජ්ජති; විරාගා විමුච්චති; විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං හොති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාතී’’ති. පඤ්චමං.

“诸比丘，如是见的多闻圣弟子，于眼亦厌离……乃至……于意亦厌离。因厌离而离欲，因离欲而解脱，于解脱时，生起‘已解脱’之智。他了知：‘生已尽，梵行已立，所作已办，不受后有。’”

6. සංයොජනියසුත්තං

6. 能生结法经

109. ‘‘සංයොජනියෙ ච, භික්ඛවෙ, ධම්මෙ දෙසෙස්සාමි සංයොජනඤ්ච. තං සුණාථ. කතමෙ ච, භික්ඛවෙ, සංයොජනියා ධම්මා, කතමඤ්ච සංයොජනං? චක්ඛුං, භික්ඛවෙ, සංයොජනියො ධම්මො. යො තත්ථ ඡන්දරාගො, තං තත්ථ සංයොජනං…පෙ… ජිව්හා සංයොජනියො ධම්මො…පෙ… මනො සංයොජනියො ධම්මො. යො තත්ථ ඡන්දරාගො, තං තත්ථ සංයොජනං. ඉමෙ වුච්චන්ති, භික්ඛවෙ, සංයොජනියා ධම්මා, ඉදං සංයොජන’’න්ති. ඡට්ඨං.

109. “诸比丘，我将为你们说能生结法与结，你们且听。诸比丘，什么是能生结法？什么是结？诸比丘，眼是能生结法，于其中之欲贪，即是其结。……乃至……舌是能生结法……乃至……意是能生结法，于其中之欲贪，即是其结。诸比丘，此等被称为能生结法，此即是结。”

7. උපාදානියසුත්තං

7. 可取法经

110. ‘‘උපාදානියෙ ච, භික්ඛවෙ, ධම්මෙ දෙසෙස්සාමි උපාදානඤ්ච. තං සුණාථ. කතමෙ ච, භික්ඛවෙ, උපාදානියා ධම්මා, කතමඤ්ච උපාදානං? චක්ඛුං, භික්ඛවෙ, උපාදානියො ධම්මො. යො තත්ථ ඡන්දරාගො, තං තත්ථ උපාදානං…පෙ… ජිව්හා උපාදානියො ධම්මො…පෙ… මනො උපාදානියො ධම්මො. යො තත්ථ ඡන්දරාගො, තං තත්ථ උපාදානං. ඉමෙ වුච්චන්ති, භික්ඛවෙ, උපාදානියා ධම්මා, ඉදං උපාදාන’’න්ති. සත්තමං.

110. “诸比丘，我将为你们宣说可执取法与执取，你们当仔细听。诸比丘，什么是可执取法？什么是执取？诸比丘，眼是可执取法，于彼处之欲贪，即是彼处之执取。……乃至……舌是可执取法……乃至……意是可执取法，于彼处之欲贪，即是彼处之执取。诸比丘，这些被称为可执取法，这被称为执取。”第七。

8. අජ්ඣත්තිකායතනපරිජානනසුත්තං

8. 内处遍知经

111. ‘‘චක්ඛුං, භික්ඛවෙ, අනභිජානං අපරිජානං අවිරාජයං අප්පජහං අභබ්බො දුක්ඛක්ඛයාය. සොතං… ඝානං… ජිව්හං… කායං… මනං අනභිජානං අපරිජානං අවිරාජයං අප්පජහං අභබ්බො දුක්ඛක්ඛයාය. චක්ඛුඤ්ච ඛො, භික්ඛවෙ, අභිජානං පරිජානං විරාජයං පජහං භබ්බො දුක්ඛක්ඛයාය…පෙ… ජිව්හං… කායං… මනං අභිජානං පරිජානං විරාජයං පජහං භබ්බො දුක්ඛක්ඛයායා’’ති. අට්ඨමං.

111. “诸比丘，不了知、不遍知、不离贪、不舍断眼者，则不能灭尽苦。不了知、不遍知、不离贪、不舍断耳……鼻……舌……身……意者，则不能灭尽苦。诸比丘，了知、遍知、离贪、舍断眼者，则能灭尽苦。……乃至……了知、遍知、离贪、舍断舌……身……意者，则能灭尽苦。”第八。

9. බාහිරායතනපරිජානනසුත්තං

9. 外处遍知经

112. ‘‘රූපෙ[Pg.310], භික්ඛවෙ, අනභිජානං අපරිජානං අවිරාජයං අප්පජහං අභබ්බො දුක්ඛක්ඛයාය. සද්දෙ… ගන්ධෙ… රසෙ… ඵොට්ඨබ්බෙ… ධම්මෙ අනභිජානං අපරිජානං අවිරාජයං අප්පජහං අභබ්බො දුක්ඛක්ඛයාය. රූපෙ ච ඛො, භික්ඛවෙ, අභිජානං පරිජානං විරාජයං පජහං භබ්බො දුක්ඛක්ඛයාය. සද්දෙ… ගන්ධෙ… රසෙ… ඵොට්ඨබ්බෙ… ධම්මෙ අභිජානං පරිජානං විරාජයං පජහං භබ්බො දුක්ඛක්ඛයායා’’ති. නවමං.

112. “诸比丘，不了知、不遍知、不离贪、不舍断色者，则不能灭尽苦。不了知、不遍知、不离贪、不舍断声……香……味……触……法者，则不能灭尽苦。诸比丘，了知、遍知、离贪、舍断色者，则能灭尽苦。了知、遍知、离贪、舍断声……香……味……触……法者，则能灭尽苦。”第九。

10. උපස්සුතිසුත්තං

10. 旁听经

113. එකං සමයං භගවා නාතිකෙ විහරති ගිඤ්ජකාවසථෙ. අථ ඛො භගවා රහොගතො පටිසල්ලීනො ඉමං ධම්මපරියායං අභාසි – ‘‘චක්ඛුඤ්ච පටිච්ච රූපෙ ච උප්පජ්ජති චක්ඛුවිඤ්ඤාණං. තිණ්ණං සඞ්ගති ඵස්සො. ඵස්සපච්චයා වෙදනා; වෙදනාපච්චයා තණ්හා; තණ්හාපච්චයා උපාදානං; උපාදානපච්චයා භවො; භවපච්චයා ජාති; ජාතිපච්චයා ජරාමරණං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා සම්භවන්ති. එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස සමුදයො හොති. ජිව්හඤ්ච පටිච්ච රසෙ ච උප්පජ්ජති…පෙ… මනඤ්ච පටිච්ච ධම්මෙ ච උප්පජ්ජති මනොවිඤ්ඤාණං. තිණ්ණං සඞ්ගති ඵස්සො. ඵස්සපච්චයා වෙදනා; වෙදනාපච්චයා තණ්හා; තණ්හාපච්චයා උපාදානං; උපාදානපච්චයා භවො; භවපච්චයා ජාති; ජාතිපච්චයා ජරාමරණං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා සම්භවන්ති. එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස සමුදයො හොති’’.

113. 一时，世尊住在那提迦（Nātika）的砖屋中。当时，世尊独自静处，宣说此法门：“缘眼与色生起眼识，三者和合为触。缘触而有受，缘受而有爱，缘爱而有取，缘取而有有，缘有而有生，缘生而老、死、愁、悲、苦、忧、恼生起。如是，此纯大苦蕴集起。……乃至……缘意与法生起意识，三者和合为触。缘触而有受，缘受而有爱，缘爱而有取，缘取而有有，缘有而有生，缘生而老、死、愁、悲、苦、忧、恼生起。如是，此纯大苦蕴集起。”

‘‘චක්ඛුඤ්ච පටිච්ච රූපෙ ච උප්පජ්ජති චක්ඛුවිඤ්ඤාණං. තිණ්ණං සඞ්ගති ඵස්සො. ඵස්සපච්චයා වෙදනා; වෙදනාපච්චයා තණ්හා. තස්සායෙව තණ්හාය අසෙසවිරාගනිරොධා උපාදානනිරොධො; උපාදානනිරොධා භවනිරොධො; භවනිරොධා ජාතිනිරොධො; ජාතිනිරොධා ජරාමරණං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා නිරුජ්ඣන්ති. එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස නිරොධො හොති…පෙ… ජිව්හඤ්ච පටිච්ච රසෙ ච උප්පජ්ජති…පෙ… මනඤ්ච පටිච්ච ධම්මෙ ච උප්පජ්ජති මනොවිඤ්ඤාණං. තිණ්ණං සඞ්ගති ඵස්සො. ඵස්සපච්චයා වෙදනා; වෙදනාපච්චයා තණ්හා. තස්සායෙව තණ්හාය අසෙසවිරාගනිරොධා උපාදානනිරොධො[Pg.311]; උපාදානනිරොධා…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස නිරොධො හොතී’’ති.

“缘眼与色生起眼识，三者和合为触。缘触而有受，缘受而有爱。由彼爱的无余离贪、灭尽而有取灭，由取灭而有有灭，由有灭而有生滅，由生灭而老、死、愁、悲、苦、忧、恼灭尽。如是，此纯大苦蕴灭尽。……乃至……缘意与法生起意识，三者和合为触。缘触而有受，缘受而有爱。由彼爱的无余离贪、灭尽而有取灭，由取灭……乃至……如是，此纯大苦蕴灭尽。”

තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛු භගවතො උපස්සුති ඨිතො හොති. අද්දසා ඛො භගවා තං භික්ඛුං උපස්සුති ඨිතං. දිස්වාන තං භික්ඛුං එතදවොච – ‘‘අස්සොසි නො ත්වං, භික්ඛු, ඉමං ධම්මපරියාය’’න්ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘උග්ගණ්හාහි ත්වං, භික්ඛු, ඉමං ධම්මපරියායං. පරියාපුණාහි ත්වං, භික්ඛු, ඉමං ධම්මපරියායං. ධාරෙහි ත්වං, භික්ඛු, ඉමං ධම්මපරියායං. අත්ථසංහිතොයං, භික්ඛු, ධම්මපරියායො ආදිබ්‍රහ්මචරියකො’’ති. දසමං.

那时，有一位比丘站在世尊附近旁听。世尊看见了那位站在附近旁听的比丘。看见后，世尊对那位比丘说：“比丘，你听闻此法门了吗？”“是的，尊者。”“比丘，你当受持此法门，当通晓此法门，当忆持此法门。比丘，此法门与义利相应，是梵行的开端。”第十经。

යොගක්ඛෙමිවග්ගො එකාදසමො.

离轭安稳品第十一。

තස්සුද්දානං –

其摄颂：

යොගක්ඛෙමි උපාදාය, දුක්ඛං ලොකො ච සෙය්‍යො ච;

සංයොජනං උපාදානං, ද්වෙ පරිජානං උපස්සුතීති.

离轭安稳、取、苦、世间、我为胜；结、取、二遍知、旁听。

12. ලොකකාමගුණවග්ගො

12. 世间妙欲品

1. පඨමමාරපාසසුත්තං

1. 第一魔罗网经

114. ‘‘සන්ති, භික්ඛවෙ, චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යා රූපා, ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. තඤ්චෙ, භික්ඛු, අභිනන්දති අභිවදති අජ්ඣොසාය තිට්ඨති – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ආවාසගතො මාරස්ස, මාරස්ස වසං ගතො, පටිමුක්කස්ස මාරපාසො. බද්ධො සො මාරබන්ධනෙන යථාකාමකරණීයො පාපිමතො…පෙ….

114. “诸比丘，有眼所识之色，是可欲、可爱、可意、悦意、与欲相应、引人染着的。若有比丘对此欣喜、称赞、执着而住，诸比丘，此比丘被称为已入魔罗住处，已入魔罗势力，魔罗之网已套其颈。他为魔罗的束缚所缚，任由恶者随意处置。……”

‘‘සන්ති, භික්ඛවෙ, ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යා රසා, ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. තඤ්චෙ භික්ඛු අභිනන්දති අභිවදති අජ්ඣොසාය තිට්ඨති – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ආවාසගතො මාරස්ස, මාරස්ස වසං ගතො, පටිමුක්කස්ස මාරපාසො. බද්ධො සො මාරබන්ධනෙන…පෙ….

“诸比丘，有舌所识之味，是可欲、可爱、可意、悦意、与欲相应、引人染着的。若有比丘对此欣喜、称赞、执着而住，诸比丘，此比丘被称为已入魔罗住处，已入魔罗势力，魔罗之网已套其颈。他为魔罗的束缚所缚。……”

‘‘සන්ති[Pg.312], භික්ඛවෙ, මනොවිඤ්ඤෙය්‍යා ධම්මා, ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. තඤ්චෙ භික්ඛු අභිනන්දති අභිවදති අජ්ඣොසාය තිට්ඨති – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ආවාසගතො මාරස්ස, මාරස්ස වසං ගතො, පටිමුක්කස්ස මාරපාසො. බද්ධො සො මාරබන්ධනෙන යථාකාමකරණීයො පාපිමතො.

“诸比丘，有意识所识之法，是可欲、可爱、可意、悦意、与欲相应、引人染着的。若有比丘对此欣喜、称赞、执着而住，诸比丘，此比丘被称为已入魔罗住处，已入魔罗势力，魔罗之网已套其颈。他为魔罗的束缚所缚，任由恶者随意处置。”

‘‘සන්ති ච ඛො, භික්ඛවෙ, චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යා රූපා, ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. තඤ්චෙ භික්ඛු නාභිනන්දති නාභිවදති නාජ්ඣොසාය තිට්ඨති – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, භික්ඛු නාවාසගතො මාරස්ස, න මාරස්ස වසං ගතො, උම්මුක්කස්ස මාරපාසො. මුත්තො සො මාරබන්ධනෙන න යථාකාමකරණීයො පාපිමතො…පෙ….

“诸比丘，确实有眼识所识之色，是可欲、可爱、可意、悦意、与欲俱行、能引染着。若比丘不喜悦、不称赞、不执取而住，诸比丘，此比丘被称为未至魔住处，未入魔掌控，其魔索已解脱。彼已从魔的束缚中解脱，不为恶者随意处置……乃至……”

‘‘සන්ති, භික්ඛවෙ, ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යා රසා, ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. තඤ්චෙ භික්ඛු නාභිනන්දති නාභිවදති නාජ්ඣොසාය තිට්ඨති – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, භික්ඛු නාවාසගතො මාරස්ස, න මාරස්ස වසං ගතො, උම්මුක්කස්ස මාරපාසො. මුත්තො සො මාරබන්ධනෙන න යථාකාමකරණීයො පාපිමතො…පෙ….

“诸比丘，有舌识所识之味，是可欲、可爱、可意、悦意、与欲俱行、能引染着。若比丘不喜悦、不称赞、不执取而住，诸比丘，此比丘被称为未至魔住处，未入魔掌控，其魔索已解脱。彼已从魔的束缚中解脱，不为恶者随意处置……乃至……”

‘‘සන්ති, භික්ඛවෙ, මනොවිඤ්ඤෙය්‍යා ධම්මා, ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. තඤ්චෙ භික්ඛු නාභිනන්දති නාභිවදති නාජ්ඣොසාය තිට්ඨති – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, භික්ඛු නාවාසගතො මාරස්ස, න මාරස්ස වසං ගතො, උම්මුක්කස්ස මාරපාසො. මුත්තො සො මාරබන්ධනෙන න යථාකාමකරණීයො පාපිමතො’’ති. පඨමං.

“诸比丘，有意识所识之法，是可欲、可爱、可意、悦意、与欲俱行、能引染着。若比丘不喜悦、不称赞、不执取而住，诸比丘，此比丘被称为未至魔住处，未入魔掌控，其魔索已解脱。彼已从魔的束缚中解脱，不为恶者随意处置。”第一。

2. දුතියමාරපාසසුත්තං

2. 第二魔索经

115. ‘‘සන්ති, භික්ඛවෙ, චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යා රූපා, ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. තඤ්චෙ භික්ඛු අභිනන්දති අභිවදති අජ්ඣොසාය තිට්ඨති – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, භික්ඛු බද්ධො චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යෙසු රූපෙසු, ආවාසගතො මාරස්ස, මාරස්ස වසං ගතො, පටිමුක්කස්ස මාරපාසො. බද්ධො සො මාරබන්ධනෙන යථාකාමකරණීයො පාපිමතො…පෙ….

115. “诸比丘，有眼识所识之色，是可欲、可爱、可意、悦意、与欲俱行、能引染着。若比丘喜悦、称赞、执取而住，诸比丘，此比丘被称为：为眼识所识之色所缚，已至魔住处，已入魔掌控，其魔索已被套上。彼为魔的束缚所缚，为恶者随意处置……乃至……”

‘‘සන්ති, භික්ඛවෙ, ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යා රසා…පෙ… සන්ති, භික්ඛවෙ, මනොවිඤ්ඤෙය්‍යා ධම්මා, ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. තඤ්චෙ භික්ඛු අභිනන්දති [Pg.313] අභිවදති අජ්ඣොසාය තිට්ඨති – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, භික්ඛු බද්ධො මනොවිඤ්ඤෙය්‍යෙසු ධම්මෙසු, ආවාසගතො මාරස්ස, මාරස්ස වසං ගතො, පටිමුක්කස්ස මාරපාසො. බද්ධො සො මාරබන්ධනෙන යථාකාමකරණීයො පාපිමතො…පෙ….

“诸比丘，有舌所识之味……诸比丘，有意所识之法，是可意的、可爱的、悦意的、具可爱相的、与欲贪相连的、能引染著的。若比丘对此欢喜、称赞、执取而住——诸比丘，此比丘被称为于意所识之法中被缚，已入魔之住处，已随魔之意欲，魔之罗网已套其身。他为魔之束缚所缚，为恶者所随意处置……”

‘‘සන්ති ච ඛො, භික්ඛවෙ, චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යා රූපා, ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. තඤ්චෙ භික්ඛු නාභිනන්දති නාභිවදති නාජ්ඣොසාය තිට්ඨති – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, භික්ඛු මුත්තො චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යෙහි රූපෙහි, නාවාසගතො මාරස්ස, න මාරස්ස වසං ගතො, උම්මුක්කස්ස මාරපාසො. මුත්තො සො මාරබන්ධනෙන න යථාකාමකරණීයො පාපිමතො…පෙ….

“诸比丘，确实有眼所识之色，是可意的、可爱的、悦意的、具可爱相的、与欲贪相连的、能引染著的。若比丘不对此欢喜、不称赞、不执取而住——诸比丘，此比丘被称为从眼所识之色中解脱，未入魔之住处，未随魔之意欲，魔之罗网已解开。他从魔之束缚中解脱，不为恶者所随意处置……”

‘‘සන්ති, භික්ඛවෙ, ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යා රසා…පෙ… සන්ති, භික්ඛවෙ, මනොවිඤ්ඤෙය්‍යා ධම්මා, ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. තඤ්චෙ භික්ඛු නාභිනන්දති නාභිවදති නාජ්ඣොසාය තිට්ඨති – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, භික්ඛු මුත්තො මනොවිඤ්ඤෙය්‍යෙහි ධම්මෙහි, නාවාසගතො මාරස්ස, න මාරස්ස වසං ගතො, උම්මුක්කස්ස මාරපාසො. මුත්තො සො මාරබන්ධනෙන න යථාකාමකරණීයො පාපිමතො’’ති. දුතියං.

“诸比丘，有舌所识之味……诸比丘，有意所识之法，是可意的、可爱的、悦意的、具可爱相的、与欲贪相连的、能引染著的。若比丘不对此欢喜、不称赞、不执取而住——诸比丘，此比丘被称为从意所识之法中解脱，未入魔之住处，未随魔之意欲，魔之罗网已解开。他从魔之束缚中解脱，不为恶者所随意处置。”第二。

3. ලොකන්තගමනසුත්තං

3. 世间边际经

116. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, ගමනෙන ලොකස්ස අන්තං ඤාතෙය්‍යං, දට්ඨෙය්‍යං, පත්තෙය්‍යන්ති වදාමි. න ච පනාහං, භික්ඛවෙ, අප්පත්වා ලොකස්ස අන්තං දුක්ඛස්ස අන්තකිරියං වදාමී’’ති. ඉදං වත්වා භගවා උට්ඨායාසනා විහාරං පාවිසි. අථ ඛො තෙසං භික්ඛූනං අචිරපක්කන්තස්ස භගවතො එතදහොසි – ‘‘ඉදං ඛො නො, ආවුසො, භගවා සංඛිත්තෙන උද්දෙසං උද්දිසිත්වා විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභජිත්වා උට්ඨායාසනා විහාරං පවිට්ඨො – ‘නාහං, භික්ඛවෙ, ගමනෙන ලොකස්ස අන්තං ඤාතෙය්‍යං, දට්ඨෙය්‍යං, පත්තෙය්‍යන්ති වදාමි. න ච පනාහං, භික්ඛවෙ, අප්පත්වා ලොකස්ස අන්තං දුක්ඛස්ස අන්තකිරියං වදාමී’ති. කො නු ඛො ඉමස්ස භගවතා සංඛිත්තෙන උද්දෙසස්ස උද්දිට්ඨස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභත්තස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං විභජෙය්‍යා’’ති?

116. “比丘们，我不说通过行走能知、能见、能到达世界的边际。然而，比丘们，我也不说，未到达世界的边际而能灭尽苦。”世尊说完这话，从座位上起身，进入精舍。那时，在世尊离去后不久，那些比丘们生起此念：“贤友们，世尊为我们简略地举示此纲要，未详细解说义理，就从座位上起身进入精舍：‘比丘们，我不说通过行走能知、能见、能到达世界的边际。然而，比丘们，我也不说，未到达世界的边际而能灭尽苦。’如今，谁能为世尊所简略举示而未详细解说的此纲要，详细地解说义理呢？”

අථ [Pg.314] ඛො තෙසං භික්ඛූනං එතදහොසි – ‘‘අයං ඛො ආයස්මා ආනන්දො සත්ථු චෙව සංවණ්ණිතො, සම්භාවිතො ච විඤ්ඤූනං සබ්‍රහ්මචාරීනං. පහොති චායස්මා ආනන්දො ඉමස්ස භගවතා සංඛිත්තෙන උද්දෙසස්ස උද්දිට්ඨස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභත්තස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං විභජිතුං. යංනූන මයං යෙනායස්මා ආනන්දො තෙනුපසඞ්කමෙය්‍යාම; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං ආනන්දං එතමත්ථං පටිපුච්ඡෙය්‍යාමා’’ති.

那时，那些比丘们生起此念：“这位具寿阿难为导师所称赞，亦为有智的同梵行者所尊重。具寿阿难有能力为世尊所简略举示而未详细解说的此纲要，详细地解说义理。我们何不去到具寿阿难那里，向具寿阿难请教此义理呢？”

අථ ඛො තෙ භික්ඛූ යෙනායස්මා ආනන්දො තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මතා ආනන්දෙන සද්ධිං සම්මොදිංසු. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මන්තං ආනන්දං එතදවොචුං –

于是，那些比丘去到具寿阿难那里；抵达后，与具寿阿难互相致意，交换了亲切友好的问候，然后在一旁坐下。坐在一旁的那些比丘对具寿阿难这样说：

‘‘ඉදං ඛො නො, ආවුසො ආනන්ද, භගවා සංඛිත්තෙන උද්දෙසං උද්දිසිත්වා විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභජිත්වා උට්ඨායාසනා විහාරං පවිට්ඨො – ‘නාහං, භික්ඛවෙ, ගමනෙන ලොකස්ස අන්තං ඤාතෙය්‍යං, දට්ඨෙය්‍යං, පත්තෙය්‍යන්ති වදාමි. න ච පනාහං, භික්ඛවෙ, අප්පත්වා ලොකස්ස අන්තං දුක්ඛස්ස අන්තකිරියං වදාමී’ති. තෙසං නො, ආවුසො, අම්හාකං අචිරපක්කන්තස්ස භගවතො එතදහොසි – ‘ඉදං ඛො නො, ආවුසො, භගවා සංඛිත්තෙන උද්දෙසං උද්දිසිත්වා විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභජිත්වා උට්ඨායාසනා විහාරං පවිට්ඨො – නාහං, භික්ඛවෙ, ගමනෙන ලොකස්ස අන්තං ඤාතෙය්‍යං, දට්ඨෙය්‍යං, පත්තෙය්‍යන්ති වදාමි. න ච පනාහං, භික්ඛවෙ, අප්පත්වා ලොකස්ස අන්තං දුක්ඛස්ස අන්තකිරියං වදාමීති. කො නු ඛො ඉමස්ස භගවතා සංඛිත්තෙන උද්දෙසස්ස උද්දිට්ඨස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභත්තස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං විභජෙය්‍යා’ති? තෙසං නො, ආවුසො, අම්හාකං එතදහොසි – ‘අයං ඛො, ආවුසො, ආයස්මා ආනන්දො සත්ථු චෙව සංවණ්ණිතො, සම්භාවිතො ච විඤ්ඤූනං සබ්‍රහ්මචාරීනං. පහොති චායස්මා ආනන්දො ඉමස්ස භගවතා සංඛිත්තෙන උද්දෙසස්ස උද්දිට්ඨස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභත්තස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං විභජිතුං. යංනූන මයං යෙනායස්මා ආනන්දො තෙනුපසඞ්කමෙය්‍යාම; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං ආනන්දං එතමත්ථං පටිපුච්ඡෙය්‍යාමා’ති. විභජතායස්මා ආනන්දො’’ති.

“贤友阿难，世尊为我们略说此纲要，未详细分别其义，即从座起，进入精舍：‘诸比丘，我不说以行走能了知、能看见、能到达世界的边际。然而，诸比丘，我也不说未到达世界的边际，就能了结苦。’贤友阿难，世尊离去不久，我们生起此念：‘贤友们，世尊为我们略说此纲要，未详细分别其义，即从座起，进入精舍——“诸比丘，我不说以行走能了知、能看见、能到达世界的边际。然而，诸比丘，我也不说未到达世界的边际，就能了结苦。”谁能为世尊这略说而未详细分别的纲要，详细分别其义理呢？’贤友阿难，我们又生起此念：‘贤友们，这位具寿阿难，为导师所称赞，为有智的同梵行者们所尊重。具寿阿难能够为世尊这略说而未详细分别的纲要，详细分别其义理。我们何不去到具寿阿难那里；去到之后，就此事请教具寿阿难呢？’愿具寿阿难为我们分别解说！”

‘‘සෙය්‍යථාපි, ආවුසො, පුරිසො සාරත්ථිකො සාරගවෙසී සාරපරියෙසනං චරමානො මහතො රුක්ඛස්ස තිට්ඨතො සාරවතො අතික්කම්මෙව, මූලං අතික්කම්මෙව, ඛන්ධං සාඛාපලාසෙ සාරං පරියෙසිතබ්බං මඤ්ඤෙය්‍ය; එවං සම්පදමිදං ආයස්මන්තානං සත්ථරි සම්මුඛීභූතෙ තං භගවන්තං අතිසිත්වා [Pg.315] අම්හෙ එතමත්ථං පටිපුච්ඡිතබ්බං මඤ්ඤථ. සො හාවුසො, භගවා ජානං ජානාති, පස්සං පස්සති – චක්ඛුභූතො, ඤාණභූතො, ධම්මභූතො, බ්‍රහ්මභූතො, වත්තා, පවත්තා, අත්ථස්ස නින්නෙතා, අමතස්ස දාතා, ධම්මස්සාමී, තථාගතො. සො චෙව පනෙතස්ස කාලො අහොසි යං භගවන්තංයෙව එතමත්ථං පටිපුච්ඡෙය්‍යාථ. යථා වො භගවා බ්‍යාකරෙය්‍ය තථා වො ධාරෙය්‍යාථා’’ති.

“贤友们，譬如有人需要实木，寻找实木，为了寻找实木而行走，经过一棵挺立、有实木的大树时，竟越过其根、越过其干，而认为应于枝叶中寻找实木。诸位具寿也是如此，导师就在眼前，你们却越过那位世尊，而认为应向我们询问此义。贤友们，那位世尊知其所应知，见其所应见——他是眼，是智，是法，是梵，是演说者，是广说者，是义理的引导者，是不死的施与者，是法主，是如来。那正是你们应当请问世尊此义的时机。世尊如何为你们解答，你们就应如何受持。”

‘‘අද්ධාවුසො ආනන්ද, භගවා ජානං ජානාති, පස්සං පස්සති – චක්ඛුභූතො, ඤාණභූතො, ධම්මභූතො, බ්‍රහ්මභූතො, වත්තා, පවත්තා, අත්ථස්ස නින්නෙතා, අමතස්ස දාතා, ධම්මස්සාමී, තථාගතො. සො චෙව පනෙතස්ස කාලො අහොසි යං භගවන්තංයෙව එතමත්ථං පටිපුච්ඡෙය්‍යාම. යථා නො භගවා බ්‍යාකරෙය්‍ය තථා නං ධාරෙය්‍යාම. අපි චායස්මා ආනන්දො සත්ථු චෙව සංවණ්ණිතො, සම්භාවිතො ච විඤ්ඤූනං සබ්‍රහ්මචාරීනං. පහොති චායස්මා ආනන්දො ඉමස්ස භගවතා සංඛිත්තෙන උද්දෙසස්ස උද්දිට්ඨස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභත්තස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං විභජිතුං. විභජතායස්මා ආනන්දො අගරුං කරිත්වා’’ති.

“贤友阿难，诚然，世尊知其所应知，见其所应见——他是眼，是智，是法，是梵，是演说者，是广说者，是义理的引导者，是不死的施与者，是法主，是如来。那正是我们应当请问世尊此义的时机。世尊如何为我们解答，我们就应如何受持。再者，具寿阿难既为导师所称赞，亦为有智的同梵行者所尊重。具寿阿难有能力，能为世尊所简略开示而未详细分别的此纲要，详细解说其义。请具寿阿难不辞劳烦，为我们分别解说吧。”

‘‘තෙනහාවුසො, සුණාථ, සාධුකං මනසි කරොථ; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවමාවුසො’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මතො ආනන්දස්ස පච්චස්සොසුං. ආයස්මා ආනන්දො එතදවොච –

“贤友们，既然如此，你们当谛听，善思念之，我当说之。”那些比丘回答具寿阿难：“是的，贤友。”具寿阿难说此言：

‘‘යං ඛො වො, ආවුසො, භගවා සංඛිත්තෙන උද්දෙසං උද්දිසිත්වා විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභජිත්වා උට්ඨායාසනා විහාරං පවිට්ඨො – ‘නාහං, භික්ඛවෙ, ගමනෙන ලොකස්ස අන්තං ඤාතෙය්‍යං, දට්ඨෙය්‍යං, පත්තෙය්‍යන්ති වදාමි. න ච පනාහං, භික්ඛවෙ, අප්පත්වා ලොකස්ස අන්තං දුක්ඛස්ස අන්තකිරියං වදාමී’ති, ඉමස්ස ඛ්වාහං, ආවුසො, භගවතා සංඛිත්තෙන උද්දෙසස්ස උද්දිට්ඨස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභත්තස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාමි. යෙන ඛො, ආවුසො, ලොකස්මිං ලොකසඤ්ඤී හොති ලොකමානී – අයං වුච්චති අරියස්ස විනයෙ ලොකො. කෙන චාවුසො, ලොකස්මිං ලොකසඤ්ඤී හොති ලොකමානී? චක්ඛුනා ඛො, ආවුසො, ලොකස්මිං ලොකසඤ්ඤී හොති ලොකමානී. සොතෙන ඛො, ආවුසො… ඝානෙන ඛො, ආවුසො… ජිව්හාය ඛො, ආවුසො, ලොකස්මිං ලොකසඤ්ඤී හොති ලොකමානී[Pg.316]. කායෙන ඛො, ආවුසො… මනෙන ඛො, ආවුසො, ලොකස්මිං ලොකසඤ්ඤී හොති ලොකමානී. යෙන ඛො, ආවුසො, ලොකස්මිං ලොකසඤ්ඤී හොති ලොකමානී – අයං වුච්චති අරියස්ස විනයෙ ලොකො. යං ඛො වො, ආවුසො, භගවා සංඛිත්තෙන උද්දෙසං උද්දිසිත්වා විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභජිත්වා උට්ඨායාසනා විහාරං පවිට්ඨො – ‘නාහං, භික්ඛවෙ, ගමනෙන ලොකස්ස අන්තං ඤාතෙය්‍යං, දට්ඨෙය්‍යං, පත්තෙය්‍යන්ති වදාමි. න ච පනාහං, භික්ඛවෙ, අප්පත්වා ලොකස්ස අන්තං දුක්ඛස්ස අන්තකිරියං වදාමී’ති, ඉමස්ස ඛ්වාහං, ආවුසො, භගවතා සංඛිත්තෙන උද්දෙසස්ස උද්දිට්ඨස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභත්තස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාමි. ආකඞ්ඛමානා ච පන තුම්හෙ ආයස්මන්තො භගවන්තංයෙව උපසඞ්කමිත්වා එතමත්ථං පටිපුච්ඡෙය්‍යාථ. යථා වො භගවා බ්‍යාකරොති තථා නං ධාරෙය්‍යාථා’’ති.

“贤友们，世尊为你们简略宣说纲要，未详细分别其义，便从座起身，进入精舍：‘诸比丘，我不说以行走能知、能见、能到达世界之边际。诸比丘，我也不说未到达世界之边际就能作苦的终结。’贤友们，对于世尊简略宣说而未详细分别其义的此纲要，我详细地了知其义。贤友们，在世间，人因此而有世间想、世间慢，这在圣者之律中被称为‘世间’。贤友们，又因何而在世间有世间想、世间慢呢？贤友们，因眼，在世间有世间想、世间慢。贤友们，因耳……贤友们，因鼻……贤友们，因舌，在世间有世间想、世间慢。贤友们，因身……贤友们，因意，在世间有世间想、世间慢。贤友们，在世间，人因此而有世间想、世间慢，这在圣者之律中被称为‘世间’。贤友们，世尊为你们简略宣说纲要，未详细分别其义，便从座起身，进入精舍：‘诸比丘，我不说以行走能知、能见、能到达世界之边际。诸比丘，我也不说未到达世界之边际就能作苦的终结。’贤友们，对于世尊简略宣说而未详细分别其义的此纲要，我对其义是如此详细地了知。再者，诸具寿如果意欲，就应前往世尊那里，请问此义。世尊对你们如何解说，你们就应如何受持。”

‘‘එවමාවුසො’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මතො ආනන්දස්ස පටිස්සුත්වා උට්ඨායාසනා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ භික්ඛූ භගවන්තං එතදවොචුං –

“是的，贤友。”那些比丘应允了具寿阿难，从座位起身，前往世尊之处；走近后，顶礼世尊，然后坐于一旁。坐于一旁的那些比丘对世尊说了这话：

‘‘යං ඛො නො, භන්තෙ, භගවා සංඛිත්තෙන උද්දෙසං උද්දිසිත්වා විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභජිත්වා උට්ඨායාසනා විහාරං පවිට්ඨො – ‘නාහං, භික්ඛවෙ, ගමනෙන ලොකස්ස අන්තං ඤාතෙය්‍යං, දට්ඨෙය්‍යං, පත්තෙය්‍යන්ති වදාමි. න ච පනාහං, භික්ඛවෙ, අප්පත්වා ලොකස්ස අන්තං දුක්ඛස්ස අන්තකිරියං වදාමී’ති. තෙසං නො, භන්තෙ, අම්හාකං අචිරපක්කන්තස්ස භගවතො එතදහොසි – ‘ඉදං ඛො නො, ආවුසො, භගවා සංඛිත්තෙන උද්දෙසං උද්දිසිත්වා විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභජිත්වා උට්ඨායාසනා විහාරං පවිට්ඨො – නාහං, භික්ඛවෙ, ගමනෙන ලොකස්ස අන්තං ඤාතෙය්‍යං, දට්ඨෙය්‍යං, පත්තෙය්‍යන්ති වදාමි. න ච පනාහං, භික්ඛවෙ, අප්පත්වා ලොකස්ස අන්තං දුක්ඛස්ස අන්තකිරියං වදාමී’ති. කො නු ඛො ඉමස්ස භගවතා සංඛිත්තෙන උද්දෙසස්ස උද්දිට්ඨස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභත්තස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං විභජෙය්‍යාති? තෙසං නො, භන්තෙ, අම්හාකං එතදහොසි – ‘අයං ඛො ආයස්මා ආනන්දො සත්ථු චෙව සංවණ්ණිතො, සම්භාවිතො ච විඤ්ඤූනං සබ්‍රහ්මචාරීනං. පහොති චායස්මා ආනන්දො ඉමස්ස භගවතා සංඛිත්තෙන උද්දෙසස්ස උද්දිට්ඨස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභත්තස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං විභජිතුං. යංනූන මයං යෙනායස්මා ආනන්දො තෙනුපසඞ්කමෙය්‍යාම; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං ආනන්දං එතමත්ථං පටිපුච්ඡෙය්‍යාමා’ති. අථ ඛො මයං[Pg.317], භන්තෙ, යෙනායස්මා ආනන්දො තෙනුපසඞ්කමිම්හ; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං ආනන්දං එතමත්ථං පටිපුච්ඡිම්හ. තෙසං නො, භන්තෙ, ආයස්මතා ආනන්දෙන ඉමෙහි ආකාරෙහි ඉමෙහි පදෙහි ඉමෙහි බ්‍යඤ්ජනෙහි අත්ථො විභත්තො’’ති.

“世尊，世尊为我等略说此纲要，未详细分别其义，即从座起而入精舍：‘诸比丘，我不说以行走能知、能见、能达世界边际。诸比丘，我亦不说未达世界边际而能作苦之终结。’世尊，世尊离去不久，我等生起此念：‘贤友们，世尊为我等略说此纲要，未详细分别其义，即从座起而入精舍：“诸比丘，我不说以行走能知、能见、能达世界边际。诸比丘，我亦不说未达世界边际而能作苦之终结。”对于世尊所略说而未详细分别其义的此纲要，究竟谁能为之作详细的分别呢？’世尊，我等又生起此念：‘这位具寿阿难，为导师所称赞，亦为有智的同梵行者所尊重。具寿阿难有能力，能为世尊所略说而未详细分别其义的此纲要，作详细的分别。我等何不前往具寿阿难之处，趋前请问此义呢？’于是，世尊，我等便前往具寿阿难之处，趋前请问此义。世尊，具寿阿难即以此等行相、此等文句、此等文字，为我等分别其义。”

‘‘පණ්ඩිතො, භික්ඛවෙ, ආනන්දො; මහාපඤ්ඤො, භික්ඛවෙ, ආනන්දො! මං චෙපි තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, එතමත්ථං පටිපුච්ඡෙය්‍යාථ, අහම්පි තං එවමෙවං බ්‍යාකරෙය්‍යං යථා තං ආනන්දෙන බ්‍යාකතං. එසො චෙවෙතස්ස අත්ථො, එවඤ්ච නං ධාරෙය්‍යාථා’’ති. තතියං.

“诸比丘，阿难是智者；诸比丘，阿难是大智者！诸比丘，你们若就此义问我，我也会如阿难所解说的那样解说。这正是它的含义，你们应当如此受持它。”第三经。

4. කාමගුණසුත්තං

4. 欲乐经

117. ‘‘පුබ්බෙව මෙ, භික්ඛවෙ, සම්බොධා අනභිසම්බුද්ධස්ස බොධිසත්තස්සෙව සතො එතදහොසි – ‘යෙමෙ පඤ්ච කාමගුණා චෙතසො සම්ඵුට්ඨපුබ්බා අතීතා නිරුද්ධා විපරිණතා, තත්‍ර මෙ චිත්තං බහුලං ගච්ඡමානං ගච්ඡෙය්‍ය පච්චුප්පන්නෙසු වා අප්පං වා අනාගතෙසු’. තස්ස මය්හං, භික්ඛවෙ, එතදහොසි – ‘යෙමෙ පඤ්ච කාමගුණා චෙතසො සම්ඵුට්ඨපුබ්බා අතීතා නිරුද්ධා විපරිණතා, තත්‍ර මෙ අත්තරූපෙන අප්පමාදො සති චෙතසො ආරක්ඛො කරණීයො’. තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, තුම්හාකම්පි යෙ තෙ පඤ්ච කාමගුණා චෙතසො සම්ඵුට්ඨපුබ්බා අතීතා නිරුද්ධා විපරිණතා, තත්‍ර වො චිත්තං බහුලං ගච්ඡමානං ගච්ඡෙය්‍ය පච්චුප්පන්නෙසු වා අප්පං වා අනාගතෙසු. තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, තුම්හාකම්පි යෙ තෙ පඤ්ච කාමගුණා චෙතසො සම්ඵුට්ඨපුබ්බා අතීතා නිරුද්ධා විපරිණතා, තත්‍ර වො අත්තරූපෙහි අප්පමාදො සති චෙතසො ආරක්ඛො කරණීයො. තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, සෙ ආයතනෙ වෙදිතබ්බෙ යත්ථ චක්ඛු ච නිරුජ්ඣති, රූපසඤ්ඤා ච නිරුජ්ඣති, සෙ ආයතනෙ වෙදිතබ්බෙ…පෙ… යත්ථ ජිව්හා ච නිරුජ්ඣති, රසසඤ්ඤා ච නිරුජ්ඣති, සෙ ආයතනෙ වෙදිතබ්බෙ…පෙ… යත්ථ මනො ච නිරුජ්ඣති, ධම්මසඤ්ඤා ච නිරුජ්ඣති, සෙ ආයතනෙ වෙදිතබ්බෙ’’ති. ඉදං වත්වා භගවා උට්ඨායාසනා විහාරං පාවිසි.

117. “诸比丘，往昔我尚未正等觉，为菩萨时，曾作是念：‘凡此五种欲乐，曾为我心所触，已成过去、已灭、已变异者，我的心大多驰骋于过去和现在的欲乐，而少驰骋于未来的欲乐。’诸比丘，我复作是念：‘凡此五种欲乐，曾为我心所触，已成过去、已灭、已变异者，于彼，我当为自身故，行不放逸与念，守护于心。’是故，诸比丘，你们亦然，凡彼五种欲乐，曾为你们心所触，已成过去、已灭、已变异者，你们的心大多驰骋于过去和现在的欲乐，而少驰骋于未来的欲乐。是故，诸比丘，你们亦然，凡彼五种欲乐，曾为你们心所触，已成过去、已灭、已变异者，于彼，你们当为自身故，行不放逸与念，守护于心。是故，诸比丘，当知彼处，于其处，眼灭，色想亦灭。当知彼处……乃至……于其处，舌灭，味想亦灭。当知彼处……乃至……于其处，意灭，法想亦灭。当知彼处。’世尊说此语后，从座而起，进入精舍。

අථ ඛො තෙසං භික්ඛූනං අචිරපක්කන්තස්ස භගවතො එතදහොසි – ‘‘ඉදං ඛො නො, ආවුසො, භගවා සංඛිත්තෙන උද්දෙසං උද්දිසිත්වා විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභජිත්වා උට්ඨායාසනා විහාරං පවිට්ඨො – ‘තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, සෙ ආයතනෙ වෙදිතබ්බෙ යත්ථ චක්ඛු ච නිරුජ්ඣති, රූපසඤ්ඤා ච නිරුජ්ඣති, සෙ ආයතනෙ වෙදිතබ්බෙ…පෙ… යත්ථ ජිව්හා ච නිරුජ්ඣති, රසසඤ්ඤා ච නිරුජ්ඣති, සෙ [Pg.318] ආයතනෙ වෙදිතබ්බෙ…පෙ… යත්ථ මනො ච නිරුජ්ඣති, ධම්මසඤ්ඤා ච නිරුජ්ඣති, සෙ ආයතනෙ වෙදිතබ්බෙ’ති. කො නු ඛො ඉමස්ස භගවතා සංඛිත්තෙන උද්දෙසස්ස උද්දිට්ඨස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභත්තස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං විභජෙය්‍යා’’ති?

其时，世尊离去不久，那些比丘生起此念：“贤友们，世尊为我们简略地开示此纲要，而未详细分别其义，便从座起，进入精舍——‘诸比丘，因此，应当了知彼处：于彼处，眼亦灭，色想亦灭；应当了知彼处……（略）……于彼处，舌亦灭，味想亦灭；应当了知彼处……（略）……于彼处，意亦灭，法想亦灭；应当了知彼处。’谁能为世尊所简略开示、而未详细分别其义的此纲要，作详细的义理分别呢？”

අථ ඛො තෙසං භික්ඛූනං එතදහොසි – ‘‘අයං ඛො ආයස්මා ආනන්දො සත්ථු චෙව සංවණ්ණිතො, සම්භාවිතො ච විඤ්ඤූනං සබ්‍රහ්මචාරීනං. පහොති චායස්මා ආනන්දො ඉමස්ස භගවතා සංඛිත්තෙන උද්දෙසස්ස උද්දිට්ඨස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභත්තස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං විභජිතුං. යංනූන මයං යෙනායස්මා ආනන්දො තෙනුපසඞ්කමෙය්‍යාම; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං ආනන්දං එතමත්ථං පටිපුච්ඡෙය්‍යාමා’’ති.

其时，那些比丘生起此念：“这位具寿阿难为导师所称赞，亦为有智的同梵行者所尊重。具寿阿难有能力为世尊所简略开示、而未详细分别其义的此纲要，作详细的义理分别。我等何不前往具寿阿难之处，抵达之后，向具寿阿难请问此义呢？”

අථ ඛො තෙ භික්ඛූ යෙනායස්මා ආනන්දො තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මතා ආනන්දෙන සද්ධිං සම්මොදිංසු. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මන්තං ආනන්දං එතදවොචුං –

其时，那些比丘前往具寿阿难之处。抵达后，与具寿阿难相互致意，交换了可喜可忆的言语后，坐于一旁。坐于一旁后，那些比丘对具寿阿难说此言：

‘‘ඉදං ඛො නො, ආවුසො ආනන්ද, භගවා සංඛිත්තෙන උද්දෙසං උද්දිසිත්වා විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභජිත්වා උට්ඨායාසනා විහාරං පවිට්ඨො – ‘තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, සෙ ආයතනෙ වෙදිතබ්බෙ යත්ථ චක්ඛු ච නිරුජ්ඣති, රූපසඤ්ඤා ච නිරුජ්ඣති, සෙ ආයතනෙ වෙදිතබ්බෙ…පෙ… යත්ථ ජිව්හා ච නිරුජ්ඣති, රසසඤ්ඤා ච නිරුජ්ඣති, සෙ ආයතනෙ වෙදිතබ්බෙ…පෙ… යත්ථ මනො ච නිරුජ්ඣති, ධම්මසඤ්ඤා ච නිරුජ්ඣති, සෙ ආයතනෙ වෙදිතබ්බෙ’ති. තෙසං නො, ආවුසො, අම්හාකං අචිරපක්කන්තස්ස භගවතො එතදහොසි – ‘ඉදං ඛො නො, ආවුසො, භගවා සංඛිත්තෙන උද්දෙසං උද්දිසිත්වා විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභජිත්වා උට්ඨායාසනා විහාරං පවිට්ඨො – තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, සෙ ආයතනෙ වෙදිතබ්බෙ යත්ථ චක්ඛු ච නිරුජ්ඣති, රූපසඤ්ඤා ච නිරුජ්ඣති, සෙ ආයතනෙ වෙදිතබ්බෙ…පෙ… යත්ථ ජිව්හා ච නිරුජ්ඣති, රසසඤ්ඤා ච නිරුජ්ඣති සෙ ආයතනෙ වෙදිතබ්බෙ…පෙ… යත්ථ මනො ච නිරුජ්ඣති, ධම්මසඤ්ඤා ච නිරුජ්ඣති, සෙ ආයතනෙ වෙදිතබ්බෙ’ති. කො නු ඛො ඉමස්ස භගවතා සංඛිත්තෙන උද්දෙසස්ස උද්දිට්ඨස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභත්තස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං විභජෙය්‍යාති? තෙසං නො, ආවුසො, අම්හාකං එතදහොසි – ‘අයං ඛො ආයස්මා ආනන්දො සත්ථු චෙව සංවණ්ණිතො, සම්භාවිතො ච විඤ්ඤූනං සබ්‍රහ්මචාරීනං. පහොති චායස්මා ආනන්දො ඉමස්ස භගවතා සංඛිත්තෙන [Pg.319] උද්දෙසස්ස උද්දිට්ඨස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභත්තස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං විභජිතුං. යංනූන මයං යෙනායස්මා ආනන්දො තෙනුපසඞ්කමෙය්‍යාම; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං ආනන්දං එතමත්ථං පටිපුච්ඡෙය්‍යාමා’ති. විභජතායස්මා ආනන්දො’’ති.

贤友阿难，世尊为我们简略地开示此纲要后，未详细分别其义，便从座而起，进入精舍：“诸比丘，因此，当知彼处，于彼处眼亦灭，色想亦灭；当知彼处……于彼处舌亦灭，味想亦灭；当知彼处……于彼处意亦灭，法想亦灭。”贤友阿难，世尊离去不久后，我们生起此念：‘贤友们，世尊为我们简略地开示此纲要后，未详细分别其义，便从座而起，进入精舍：“诸比丘，因此，当知彼处，于彼处眼亦灭，色想亦灭；当知彼处……于彼处舌亦灭，味想亦灭；当知彼处……于彼处意亦灭，法想亦灭。”谁能为世尊所简略开示而未详细分别的此纲要，详细地分别其义呢？’贤友阿难，我们又生起此念：‘这位具寿阿难为导师所称赞，亦为有智的同梵行者所尊重。具寿阿难有能力为世尊所简略开示而未详细分别的此纲要，详细地分别其义。我们何不前往具寿阿难之处，去到后向具寿阿难请问此义呢？’愿具寿阿难分别之！

‘‘සෙය්‍යථාපි, ආවුසො, පුරිසො සාරත්ථිකො සාරගවෙසී සාරපරියෙසනං චරමානො මහතො රුක්ඛස්ස…පෙ… විභජතායස්මා ආනන්දො අගරුං කරිත්වාති.

“贤友们，譬如有人需要心材、寻找心材、为寻求心材而行，于一棵大树……（中略）……愿具寿阿难不以为重，为我等分别解说。”

‘‘තෙනහාවුසො, සුණාථ, සාධුකං මනසි කරොථ; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවමාවුසො’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මතො ආනන්දස්ස පච්චස්සොසුං. ආයස්මා ආනන්දො එතදවොච –

“那么，贤友们，请听，善加作意，我将宣说。”“诚然，贤友。”那些比丘回答了具寿阿难。具寿阿难说了这番话：

‘‘යං ඛො වො, ආවුසො, භගවා සංඛිත්තෙන උද්දෙසං උද්දිසිත්වා විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභජිත්වා උට්ඨායාසනා විහාරං පවිට්ඨො – ‘තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, සෙ ආයතනෙ වෙදිතබ්බෙ යත්ථ චක්ඛු ච නිරුජ්ඣති, රූපසඤ්ඤා ච නිරුජ්ඣති, සෙ ආයතනෙ වෙදිතබ්බෙ…පෙ… යත්ථ මනො ච නිරුජ්ඣති, ධම්මසඤ්ඤා ච නිරුජ්ඣති, සෙ ආයතනෙ වෙදිතබ්බෙ’ති. ඉමස්ස ඛ්වාහං, ආවුසො, භගවතා සංඛිත්තෙන උද්දෙසස්ස උද්දිට්ඨස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභත්තස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාමි. සළායතනනිරොධං නො එතං, ආවුසො, භගවතා සන්ධාය භාසිතං – ‘තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, සෙ ආයතනෙ වෙදිතබ්බෙ, යත්ථ චක්ඛු ච නිරුජ්ඣති, රූපසඤ්ඤා ච නිරුජ්ඣති, සෙ ආයතනෙ වෙදිතබ්බෙ…පෙ… යත්ථ මනො ච නිරුජ්ඣති, ධම්මසඤ්ඤා ච නිරුජ්ඣති, සෙ ආයතනෙ වෙදිතබ්බෙ’ති. අයං ඛො, ආවුසො, භගවා සංඛිත්තෙන උද්දෙසං උද්දිසිත්වා විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභජිත්වා උට්ඨායාසනා විහාරං පවිට්ඨො – ‘තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, සෙ ආයතනෙ වෙදිතබ්බෙ යත්ථ චක්ඛු ච නිරුජ්ඣති, රූපසඤ්ඤා ච නිරුජ්ඣති, සෙ ආයතනෙ වෙදිතබ්බෙ…පෙ… යත්ථ මනො ච නිරුජ්ඣති, ධම්මසඤ්ඤා ච නිරුජ්ඣති, සෙ ආයතනෙ වෙදිතබ්බෙ’ති. ඉමස්ස ඛ්වාහං, ආවුසො, භගවතා සංඛිත්තෙන උද්දෙසස්ස උද්දිට්ඨස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභත්තස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාමි. ආකඞ්ඛමානා ච පන තුම්හෙ ආයස්මන්තො භගවන්තංයෙව උපසඞ්කමථ; උපසඞ්කමිත්වා එතමත්ථං පුච්ඡෙය්‍යාථ. යථා වො භගවා බ්‍යාකරොති තථා නං ධාරෙය්‍යාථා’’ති.

“贤友们，世尊为你们简略地开示了要点，却未详细分别其义，便从座而起，进入精舍——‘因此，比丘们，于此，当知彼处，于其处眼亦灭，色想亦灭；当知彼处……乃至……于其处意亦灭，法想亦灭。’贤友们，对于世尊所简略开示而未详细分别其义的此要点，我如此详细地了知其义。贤友们，世尊是针对六处之灭而说此话的：‘因此，比丘们，于此，当知彼处，于其处眼亦灭，色想亦灭；当知彼处……乃至……于其处意亦灭，法想亦灭。’贤友们，世尊简略地开示了要点，却未详细分别其义，便从座而起，进入精舍——‘因此，比丘们，于此，当知彼处，于其处眼亦灭，色想亦灭；当知彼处……乃至……于其处意亦灭，法想亦灭。’贤友们，对于世尊所简略开示而未详细分别其义的此要点，我如此详细地了知其义。再者，具寿们，你们若有愿求，就去亲近世尊本人；到了之后，当问此义。世尊如何为你们解答，你们就如何受持。”

‘‘එවමාවුසො’’ති [Pg.320] ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මතො ආනන්දස්ස පටිස්සුත්වා උට්ඨායාසනා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ භික්ඛූ භගවන්තං එතදවොචුං –

“是的，贤友。”那些比丘应允具寿阿难后，从座而起，前往世尊之处；趋前后，礼敬世尊，坐于一旁。坐于一旁后，那些比丘对世尊说了此言：

‘‘යං ඛො නො, භන්තෙ, භගවා සංඛිත්තෙන උද්දෙසං උද්දිසිත්වා විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභජිත්වා උට්ඨායාසනා විහාරං පවිට්ඨො – ‘තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, සෙ ආයතනෙ වෙදිතබ්බෙ යත්ථ චක්ඛු ච නිරුජ්ඣති, රූපසඤ්ඤා ච නිරුජ්ඣති, සෙ ආයතනෙ වෙදිතබ්බෙ…පෙ… යත්ථ ජිව්හා ච නිරුජ්ඣති, රසසඤ්ඤා ච නිරුජ්ඣති, සෙ ආයතනෙ වෙදිතබ්බෙ…පෙ… යත්ථ මනො ච නිරුජ්ඣති, ධම්මසඤ්ඤා ච නිරුජ්ඣති, සෙ ආයතනෙ වෙදිතබ්බෙ’ති, තෙසං නො, භන්තෙ, අම්හාකං අචිරපක්කන්තස්ස භගවතො එතදහොසි – ‘ඉදං ඛො නො, ආවුසො, භගවා සංඛිත්තෙන උද්දෙසං උද්දිසිත්වා විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභජිත්වා උට්ඨායාසනා විහාරං පවිට්ඨො – තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, සෙ ආයතනෙ වෙදිතබ්බෙ යත්ථ චක්ඛු ච නිරුජ්ඣති, රූපසඤ්ඤා ච නිරුජ්ඣති, සෙ ආයතනෙ වෙදිතබ්බෙ…පෙ… යත්ථ මනො ච නිරුජ්ඣති, ධම්මසඤ්ඤා ච නිරුජ්ඣති, සෙ ආයතනෙ වෙදිතබ්බෙ’ති. ‘කො නු ඛො ඉමස්ස භගවතා සංඛිත්තෙන උද්දෙසස්ස උද්දිට්ඨස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභත්තස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං විභජෙය්‍යා’ති? තෙසං නො, භන්තෙ, අම්හාකං එතදහොසි – ‘අයං ඛො ආයස්මා ආනන්දො සත්ථු චෙව සංවණ්ණිතො, සම්භාවිතො ච විඤ්ඤූනං සබ්‍රහ්මචාරීනං. පහොති චායස්මා ආනන්දො ඉමස්ස භගවතා සංඛිත්තෙන උද්දෙසස්ස උද්දිට්ඨස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභත්තස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං විභජිතුං. යංනූන මයං යෙනායස්මා ආනන්දො තෙනුපසඞ්කමෙය්‍යාම; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං ආනන්දං එතමත්ථං පටිපුච්ඡෙය්‍යාමා’ති. අථ ඛො මයං, භන්තෙ, යෙනායස්මා ආනන්දො තෙනුපසඞ්කමිම්හ; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං ආනන්දං එතමත්ථං පටිපුච්ඡිම්හ. තෙසං නො, භන්තෙ, ආයස්මතා ආනන්දෙන ඉමෙහි ආකාරෙහි, ඉමෙහි පදෙහි, ඉමෙහි බ්‍යඤ්ජනෙහි අත්ථො විභත්තො’’ති.

“尊者，世尊为我们简略开示纲要，未详细分别其义，便从座起进入精舍：‘诸比丘，因此，当知彼处，于彼处眼灭，色想亦灭；当知彼处……（乃至）……于彼处舌灭，味想亦灭；当知彼处……（乃至）……于彼处意灭，法想亦灭；当知彼处。’尊者，世尊离去不久，我们生起此念：‘贤友们，世尊为我们简略开示纲要，未详细分别其义，便从座起进入精舍：“诸比丘，因此，当知彼处，于彼处眼灭，色想亦灭；当知彼处……（乃至）……于彼处意灭，法想亦灭；当知彼处。”世尊所简略开示而未详细分别的此纲要，有谁能为我们详细分别其义呢？’尊者，我们又生起此念：‘这位具寿阿难，为导师所称赞，为有智的同梵行者所尊重。具寿阿难有能力，为世尊所简略开示而未详细分别的此纲要，详细分别其义。我们何不去到具寿阿难那里，去到之后，向具寿阿难请教此义呢？’尊者，于是我们便去到具寿阿难那里，去到之后，向具寿阿难请教了此义。尊者，具寿阿难以这些行相、这些文句、这些文辞，为我们分别了其义。”

‘‘පණ්ඩිතො, භික්ඛවෙ, ආනන්දො; මහාපඤ්ඤො, භික්ඛවෙ, ආනන්දො! මං චෙපි තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, එතමත්ථං පටිපුච්ඡෙය්‍යාථ, අහම්පි තං එවමෙවං බ්‍යාකරෙය්‍යං යථා තං ආනන්දෙන බ්‍යාකතං. එසො චෙවෙතස්ස අත්ථො. එවඤ්ච නං ධාරෙය්‍යාථා’’ති. චතුත්ථං.

“诸比丘，阿难是智者；诸比丘，阿难有大智慧！诸比丘，你们若就此义询问我，我也会如阿难所解说的那样解说。这正是此义，你们应当如是受持。”第四。

5. සක්කපඤ්හසුත්තං

5. 帝释所问经

118. එකං [Pg.321] සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති ගිජ්ඣකූටෙ පබ්බතෙ. අථ ඛො සක්කො දෙවානමින්දො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතො ඛො සක්කො දෙවානමින්දො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො යෙන මිධෙකච්චෙ සත්තා දිට්ඨෙව ධම්මෙ නො පරිනිබ්බායන්ති? කො පන, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො යෙන මිධෙකච්චෙ සත්තා දිට්ඨෙව ධම්මෙ පරිනිබ්බායන්තී’’ති?

118. 一时，世尊住在王舍城(Rājagaha)鹫峰山(Gijjhakūṭa)。尔时，天帝释(Sakko devānamindo)前往世尊所在之处，抵达后，礼敬世尊，立于一旁。立于一旁的天帝释对世尊这样说：“尊者，是何因、何缘，于此，有些众生在现法中不得圆寂？尊者，又是何因、何缘，于此，有些众生在现法中得以圆寂？”

‘‘සන්ති ඛො, දෙවානමින්ද, චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යා රූපා, ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. තඤ්චෙ භික්ඛු අභිනන්දති අභිවදති අජ්ඣොසාය තිට්ඨති. තස්ස තං අභිනන්දතො අභිවදතො අජ්ඣොසාය තිට්ඨතො තන්නිස්සිතං විඤ්ඤාණං හොති තදුපාදානං. සඋපාදානො, දෙවානමින්ද, භික්ඛු නො පරිනිබ්බායති…පෙ….

“天帝释，有眼识所识知的色，是可喜的、可爱的、可意的、悦人的、与欲相应、引人染著的。若比丘对此欢喜、称扬、执持而住，对于如此欢喜、称扬、执持而住的他，其识便依止于彼，执取于彼。天帝释，有执取的比丘不得圆寂。……乃至……

‘‘සන්ති ඛො, දෙවානමින්ද, ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යා රසා…පෙ… සන්ති ඛො, දෙවානමින්ද, මනොවිඤ්ඤෙය්‍යා ධම්මා, ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. තඤ්චෙ භික්ඛු අභිනන්දති අභිවදති අජ්ඣොසාය තිට්ඨති. තස්ස තං අභිනන්දතො අභිවදතො අජ්ඣොසාය තිට්ඨතො තන්නිස්සිතං විඤ්ඤාණං හොති තදුපාදානං. සඋපාදානො, දෙවානමින්ද, භික්ඛු නො පරිනිබ්බායති. අයං ඛො, දෙවානමින්ද, හෙතු, අයං පච්චයො යෙන මිධෙකච්චෙ සත්තා දිට්ඨෙව ධම්මෙ නො පරිනිබ්බායන්ති.

“天帝释，有舌识所识知的味……乃至……天帝释，有意识所识知的法，是可喜的、可爱的、可意的、悦人的、与欲相应、引人染著的。若比丘对此欢喜、称扬、执持而住，对于如此欢喜、称扬、执持而住的他，其识便依止于彼，执取于彼。天帝释，有执取的比丘不得圆寂。天帝释，这即是因，这即是缘，因此于此有些众生在现法中不得圆寂。”

‘‘සන්ති ච ඛො, දෙවානමින්ද, චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යා රූපා, ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. තඤ්චෙ භික්ඛු නාභිනන්දති නාභිවදති නාජ්ඣොසාය තිට්ඨති. තස්ස තං අනභිනන්දතො අනභිවදතො අනජ්ඣොසාය තිට්ඨතො න තන්නිස්සිතං විඤ්ඤාණං හොති, න තදුපාදානං. අනුපාදානො, දෙවානමින්ද, භික්ඛු පරිනිබ්බායති…පෙ….

天帝释，确实有眼识所识之色，是可欲的、可爱的、可意的、悦人的、与欲有关的、引人染著的。若比丘不喜悦、不称赞、不执持而住，对于那不喜悦、不称赞、不执持而住的他，识则不依于彼，亦无其取。天帝释，无取的比丘即般涅槃……（中略）……

‘‘සන්ති ඛො, දෙවානමින්ද, ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යා රසා…පෙ… සන්ති ඛො, දෙවානමින්ද, මනොවිඤ්ඤෙය්‍යා ධම්මා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. තඤ්චෙ භික්ඛු නාභිනන්දති නාභිවදති නාජ්ඣොසාය තිට්ඨති. තස්ස තං අනභිනන්දතො අනභිවදතො අනජ්ඣොසාය තිට්ඨතො න තන්නිස්සිතං විඤ්ඤාණං හොති න තදුපාදානං. අනුපාදානො, දෙවානමින්ද, භික්ඛු [Pg.322] පරිනිබ්බායති. අයං ඛො, දෙවානමින්ද, හෙතු, අයං පච්චයො යෙන මිධෙකච්චෙ සත්තා දිට්ඨෙව ධම්මෙ පරිනිබ්බායන්තී’’ති. පඤ්චමං.

天帝释，确实有舌识所识之味……（中略）……天帝释，确实有意识所识之法，是可欲的、可爱的、可意的、悦人的、与欲有关的、引人染著的。若比丘不喜悦、不称赞、不执持而住，对于那不喜悦、不称赞、不执持而住的他，识则不依于彼，亦无其取。天帝释，无取的比丘即般涅槃。天帝释，此即是因，此即是缘，某些有情因此于现法中般涅槃。”第五。

6. පඤ්චසිඛසුත්තං

6. 五髻经

119. එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති ගිජ්ඣකූටෙ පබ්බතෙ. අථ ඛො පඤ්චසිඛො ගන්ධබ්බදෙවපුත්තො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතො ඛො පඤ්චසිඛො ගන්ධබ්බදෙවපුත්තො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො යෙන මිධෙකච්චෙ සත්තා දිට්ඨෙව ධම්මෙ නො පරිනිබ්බායන්ති? කො පන, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො යෙන මිධෙකච්චෙ සත්තා දිට්ඨෙව ධම්මෙ පරිනිබ්බායන්තී’’ති? ‘‘සන්ති ඛො, පඤ්චසිඛ, චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යා රූපා…පෙ… සන්ති ඛො, පඤ්චසිඛ, මනොවිඤ්ඤෙය්‍යා ධම්මා, ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. තඤ්චෙ භික්ඛු අභිනන්දති අභිවදති අජ්ඣොසාය තිට්ඨති. තස්ස තං අභිනන්දතො අභිවදතො අජ්ඣොසාය තිට්ඨතො තන්නිස්සිතං විඤ්ඤාණං හොති තදුපාදානං. සඋපාදානො, පඤ්චසිඛ, භික්ඛු නො පරිනිබ්බායති. අයං ඛො, පඤ්චසිඛ, හෙතු, අයං පච්චයො යෙන මිධෙකච්චෙ සත්තා දිට්ඨෙව ධම්මෙ නො පරිනිබ්බායන්ති’’.

119. 一时，世尊住王舍城鹫峰山。尔时，五髻乾闼婆天子(Pañcasikho Gandhabbadevaputto)前往世尊之处。抵达后，礼敬世尊，然后立于一旁。立于一旁的五髻乾闼婆天子对世尊如是说：“世尊，是何因、何缘，于此，某些有情于现法中不得般涅槃？世尊，复是何因、何缘，于此，某些有情于现法中得般涅槃？”“五髻，有眼所识之色……乃至……五髻，有意所识之法，是可喜、可爱、可意、悦意、引欲、染著的。若比丘欣喜、称赞、执著于彼，那么对于这样住立的他，识便会依之而生，且有所执取。五髻，有执取的比丘不得般涅槃。五髻，此即是因，此即是缘，于此，某些有情于现法中不得般涅槃。”

‘‘සන්ති ච ඛො, පඤ්චසිඛ, චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යා රූපා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා…පෙ… සන්ති ඛො, පඤ්චසිඛ, මනොවිඤ්ඤෙය්‍යා ධම්මා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. තඤ්චෙ භික්ඛු නාභිනන්දති නාභිවදති නාජ්ඣොසාය තිට්ඨති, තස්ස තං අනභිනන්දතො අනභිවදතො අනජ්ඣොසාය තිට්ඨතො න තන්නිස්සිතං විඤ්ඤාණං හොති, න තදුපාදානං. අනුපාදානො, පඤ්චසිඛ, භික්ඛු පරිනිබ්බායති. අයං ඛො, පඤ්චසිඛ, හෙතු, අයං පච්චයො යෙන මිධෙකච්චෙ සත්තා දිට්ඨෙව ධම්මෙ පරිනිබ්බායන්තී’’ති. ඡට්ඨං.

“五髻，有眼所识之色，是可喜、可爱、可意……乃至……五髻，有意所识之法，是可喜、可爱、可意、悦意、引欲、染著的。若比丘不欣喜、不称赞、不执著于彼，那么对于这样住立的他，识便不会依之而生，也不会有所执取。五髻，无执取的比丘得般涅槃。五髻，此即是因，此即是缘，于此，某些有情于现法中得般涅槃。”第六。

7. සාරිපුත්තසද්ධිවිහාරිකසුත්තං

7. 舍利弗共住弟子经

120. එකං සමයං ආයස්මා සාරිපුත්තො සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. අථ ඛො අඤ්ඤතරො භික්ඛු යෙනායස්මා සාරිපුත්තො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මතා සාරිපුත්තෙන සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං එතදවොච – ‘‘සද්ධිවිහාරිකො[Pg.323], ආවුසො සාරිපුත්ත, භික්ඛු සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තො’’ති.

120. 一时，具寿舍利弗住在舍卫城祇陀林给孤独园。那时，有一位比丘前往具寿舍利弗所在之处；到达后，与具寿舍利弗互相问候，交谈了一些值得欢喜、值得铭记的话后，便坐在一旁。坐在一旁的那位比丘对具寿舍利弗说：“贤友舍利弗，您的一位同住弟子比丘已舍弃学处而还俗了。”

‘‘එවමෙතං, ආවුසො, හොති ඉන්ද්‍රියෙසු අගුත්තද්වාරස්ස, භොජනෙ අමත්තඤ්ඤුනො, ජාගරියං අනනුයුත්තස්ස. ‘සො වතාවුසො, භික්ඛු ඉන්ද්‍රියෙසු අගුත්තද්වාරො භොජනෙ අමත්තඤ්ඤූ ජාගරියං අනනුයුත්තො යාවජීවං පරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං සන්තානෙස්සතී’ති නෙතං ඨානං විජ්ජති. ‘සො වතාවුසො, භික්ඛු ඉන්ද්‍රියෙසු ගුත්තද්වාරො, භොජනෙ මත්තඤ්ඤූ, ජාගරියං අනුයුත්තො යාවජීවං පරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං සන්තානෙස්සතී’ති ඨානමෙතං විජ්ජති.

“贤友，对于根门不守护、饮食不知量、觉醒不精勤者，事情就是如此。‘贤友，那位比丘根门不守护，饮食不知量，觉醒不精勤，却能终生行持圆满清净的梵行’——此事无有是处。‘贤友，那位比丘根门守护，饮食知量，精勤于觉醒，而能终生行持圆满清净的梵行’——此事有是处。”

‘‘කථඤ්චාවුසො, ඉන්ද්‍රියෙසු ගුත්තද්වාරො හොති? ඉධාවුසො, භික්ඛු චක්ඛුනා රූපං දිස්වා න නිමිත්තග්ගාහී හොති නානුබ්‍යඤ්ජනග්ගාහී. යත්වාධිකරණමෙනං චක්ඛුන්ද්‍රියං අසංවුතං විහරන්තං අභිජ්ඣාදොමනස්සා පාපකා අකුසලා ධම්මා අන්වාස්සවෙය්‍යුං තස්ස සංවරාය පටිපජ්ජති, රක්ඛති චක්ඛුන්ද්‍රියං, චක්ඛුන්ද්‍රියෙ සංවරං ආපජ්ජති. සොතෙන සද්දං සුත්වා… ඝානෙන ගන්ධං ඝායිත්වා… ජිව්හාය රසං සායිත්වා… කායෙන ඵොට්ඨබ්බං ඵුසිත්වා… මනසා ධම්මං විඤ්ඤාය න නිමිත්තග්ගාහී හොති නානුබ්‍යඤ්ජනග්ගාහී. යත්වාධිකරණමෙනං මනින්ද්‍රියං අසංවුතං විහරන්තං අභිජ්ඣාදොමනස්සා පාපකා අකුසලා ධම්මා අන්වාස්සවෙය්‍යුං, තස්ස සංවරාය පටිපජ්ජති, රක්ඛති මනින්ද්‍රියං, මනින්ද්‍රියෙ සංවරං ආපජ්ජති. එවං ඛො, ආවුසො, ඉන්ද්‍රියෙසු ගුත්තද්වාරො හොති.

“贤友，如何是于诸根守护门呢？贤友，于此，比丘以眼见色已，不取相，不取随相。彼若住于眼根不律仪，贪、忧等恶不善法即会因之流入。彼为防护此根而行道，守护眼根，成就眼根之防护。以耳闻声后……以鼻嗅香后……以舌尝味后……以身触所触后……以意知法已，不取相，不取随相。彼若住于意根不律仪，贪、忧等恶不善法即会因之流入。彼为防护此根而行道，守护意根，成就意根之防护。贤友，如是即为于诸根守护门。”

‘‘කථඤ්චාවුසො, භොජනෙ මත්තඤ්ඤූ හොති? ඉධාවුසො, භික්ඛු පටිසඞ්ඛා යොනිසො ආහාරං ආහාරෙති – ‘නෙව දවාය, න මදාය, න මණ්ඩනාය, න විභූසනාය, යාවදෙව ඉමස්ස කායස්ස ඨිතියා යාපනාය, විහිංසූපරතියා, බ්‍රහ්මචරියානුග්ගහාය. ඉති පුරාණඤ්ච වෙදනං පටිහඞ්ඛාමි, නවඤ්ච වෙදනං න උප්පාදෙස්සාමි, යාත්‍රා ච මෙ භවිස්සති, අනවජ්ජතා ච ඵාසුවිහාරො චා’ති. එවං ඛො, ආවුසො, භොජනෙ මත්තඤ්ඤූ හොති.

“贤友，如何是于饮食知量呢？贤友，于此，比丘如理省察而食用食物：‘不为嬉戏，不为骄慢，不为庄严，不为美化，仅为此身之住立、维持，为止息饥饿之苦，为资助梵行。如是，我将击退旧受，不令新受生起，我亦将得以存续、无过失且安乐而住。’贤友，如是即为于饮食知量。”

‘‘කථඤ්චාවුසො, ජාගරියං අනුයුත්තො හොති? ඉධාවුසො, භික්ඛු දිවසං චඞ්කමෙන නිසජ්ජාය ආවරණීයෙහි ධම්මෙහි චිත්තං පරිසොධෙති. රත්තියා පඨමං යාමං චඞ්කමෙන නිසජ්ජාය ආවරණීයෙහි ධම්මෙහි චිත්තං පරිසොධෙති. රත්තියා මජ්ඣිමං යාමං දක්ඛිණෙන පස්සෙන සීහසෙය්‍යං කප්පෙති පාදෙ පාදං අච්චාධාය සතො සම්පජානො, උට්ඨානසඤ්ඤං මනසි කරිත්වා. රත්තියා පච්ඡිමං යාමං පච්චුට්ඨාය චඞ්කමෙන නිසජ්ජාය ආවරණීයෙහි ධම්මෙහි චිත්තං පරිසොධෙති. එවං ඛො, ආවුසො, ජාගරියං [Pg.324] අනුයුත්තො හොති. තස්මාතිහාවුසො, එවං සික්ඛිතබ්බං – ‘ඉන්ද්‍රියෙසු ගුත්තද්වාරා භවිස්සාම, භොජනෙ මත්තඤ්ඤුනො, ජාගරියං අනුයුත්තා’ති. එවඤ්හි වො, ආවුසො, සික්ඛිතබ්බ’’න්ති. සත්තමං.

“贤友，如何是致力于警醒？贤友，于此，比丘白日经行、坐，从诸障法中净化其心。于夜间初夜，经行、坐，从诸障法中净化其心。于夜间中夜，行右胁狮子卧，足与足稍稍相叠，具念正知，作起身想。于夜间后夜，起身，经行、坐，从诸障法中净化其心。贤友，如此即是致力于警醒。是故，贤友，当如是学：‘我等当守护诸根门，于食知量，致力于警醒。’贤友，你们确实应如是学。”第七。

8. රාහුලොවාදසුත්තං

8. 罗睺罗教诫经

121. එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. අථ ඛො භගවතො රහොගතස්ස පටිසල්ලීනස්ස එවං චෙතසො පරිවිතක්කො උදපාදි – ‘‘පරිපක්කා ඛො රාහුලස්ස විමුත්තිපරිපාචනියා ධම්මා; යංනූනාහං රාහුලං උත්තරිං ආසවානං ඛයෙ විනෙය්‍ය’’න්ති. අථ ඛො භගවා පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය සාවත්ථියං පිණ්ඩාය චරිත්වා පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො ආයස්මන්තං රාහුලං ආමන්තෙසි – ‘‘ගණ්හාහි, රාහුල, නිසීදනං. යෙන අන්ධවනං තෙනුපසඞ්කමිස්සාම දිවාවිහාරායා’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො ආයස්මා රාහුලො භගවතො පටිස්සුත්වා නිසීදනං ආදාය භගවන්තං පිට්ඨිතො පිට්ඨිතො අනුබන්ධි.

121. 一时，世尊住在舍卫城(Sāvatthī)祇陀林(Jetavana)给孤独(Anāthapiṇḍika)园。尔时，世尊于闲静处独处，心中生起如是思惟：“罗睺罗的能令解脱成熟之法，确实已成熟。我实应于诸漏灭尽上，进一步教导罗睺罗。”于是，世尊于上午时分，著衣持钵，为食入舍卫城。食后，从乞食处返回，对具寿罗睺罗说：“罗睺罗，取坐具，我等去盲林(Andhavana)作日住。”“是的，世尊。”具寿罗睺罗应诺世尊后，取了坐具，从后紧随世尊。

තෙන ඛො පන සමයෙන අනෙකානි දෙවතාසහස්සානි භගවන්තං අනුබන්ධානි හොන්ති – ‘‘අජ්ජ භගවා ආයස්මන්තං රාහුලං උත්තරිං ආසවානං ඛයෙ විනෙස්සතී’’ති. අථ ඛො භගවා අන්ධවනං අජ්ඣොගාහෙත්වා අඤ්ඤතරස්මිං රුක්ඛමූලෙ පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි. ආයස්මාපි ඛො රාහුලො භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො ආයස්මන්තං රාහුලං භගවා එතදවොච –

那时，有数千天神跟随世尊，心想：“今天世尊将进一步教导具寿罗睺罗灭尽诸漏。”于是，世尊进入盲林，在一棵树下铺设好的座位上坐下。具寿罗睺罗也向世尊顶礼后，在一旁坐下。世尊对坐在一旁的具寿罗睺罗这样说道：

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, රාහුල, චක්ඛු නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති?

“罗睺罗，你认为如何？眼是常还是无常？”

‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’.

“世尊，是无常。”

‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති?

“凡是无常的，那是苦还是乐？”

‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’.

“世尊，是苦。”

‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති?

“凡是无常、是苦、是变易法，是否适合这样看待：‘这是我的，我是这个，这是我的我’？”

‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ( )

“世尊，那不适合。”

‘‘රූපා නිච්චා වා අනිච්චා වා’’ති?

“色是常还是无常？”

‘‘අනිච්චා, භන්තෙ’’…පෙ….

“世尊，是无常。”……乃至……

‘‘චක්ඛුවිඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති?

“眼识是常还是无常？”

‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’…පෙ….

“世尊，是无常。”……乃至……

‘‘චක්ඛුසම්ඵස්සො නිච්චො වා අනිච්චො වා’’ති?

“眼触是常还是无常？”

‘‘අනිච්චො, භන්තෙ’’…පෙ….

“世尊，是无常。”……乃至……

‘‘යම්පිදං චක්ඛුසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදනාගතං, සඤ්ඤාගතං, සඞ්ඛාරගතං, විඤ්ඤාණගතං, තම්පි නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති?

“凡是缘于眼触而生起的受、想、行、识，那也是常还是无常？”

‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’.

“世尊，是无常。”

‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති?

“凡是无常的，那是苦还是乐？”

‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’.

“世尊，是苦。”

‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි[Pg.325], එසො මෙ අත්තා’’’ති?

“凡是无常、是苦、是变易法，是否适合这样看待：‘这是我的，我是这个，这是我的我’？”

‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’…පෙ….

“世尊，那不适合。”……乃至……

‘‘ජිව්හා නිච්චා වා අනිච්චා වා’’ති?

“舌是常还是无常？”

‘‘අනිච්චා, භන්තෙ’’…පෙ….

“世尊，是无常。”……乃至……

‘‘ජිව්හාවිඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති?

“舌识是常还是无常？”

‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’…පෙ….

“世尊，是无常。”……乃至……

‘‘ජිව්හාසම්ඵස්සො නිච්චො වා අනිච්චො වා’’ති?

“舌触是常还是无常？”

‘‘අනිච්චො, භන්තෙ’’…පෙ….

“世尊，是无常。”……乃至……

‘‘යම්පිදං ජිව්හාසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදනාගතං, සඤ්ඤාගතං, සඞ්ඛාරගතං, විඤ්ඤාණගතං, තම්පි නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති?

“凡是缘于舌触而生起的受、想、行、识，那也是常还是无常？”

‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’.

“尊者，是无常。”

‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති?

“凡是无常的，那是苦还是乐呢？”

‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’.

“尊者，是苦。”

‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති?

“凡是无常、是苦、是变易法，是否适合这样看待：‘这是我的，我是此，这是我的我’？”

‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’…පෙ….

“尊者，这不适合。”……乃至……

‘‘මනො නිච්චො වා අනිච්චො වා’’ති?

“意是常还是无常呢？”

‘‘අනිච්චො, භන්තෙ’’.

“尊者，是无常。”

‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වාති?

“凡是无常的，那是苦还是乐呢？”

‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’.

“尊者，是苦。”

‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති?

“凡是无常、是苦、是变易法，是否适合这样看待：‘这是我的，我是此，这是我的我’？”

‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

“尊者，这不适合。”

‘‘ධම්මා නිච්චා වා අනිච්චා වා’’ති?

“法是常还是无常呢？”

‘‘අනිච්චා, භන්තෙ’’…පෙ….

“尊者，是无常。”……乃至……

‘‘මනොවිඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති?

“意识是常还是无常？”

‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’…පෙ….

“尊者，是无常。”……乃至……

‘‘මනොසම්ඵස්සො නිච්චො වා අනිච්චො වා’’ති?

“意触是常还是无常？”

‘‘අනිච්චො, භන්තෙ’’…පෙ….

“尊者，是无常。”……乃至……

‘‘යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදනාගතං, සඤ්ඤාගතං, සඞ්ඛාරගතං, විඤ්ඤාණගතං, තම්පි නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති?

“凡缘于意触而生的受、想、行、识，那也是常还是无常呢？”

‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’.

“尊者，是无常。”

‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති?

“凡是无常的，那是苦还是乐呢？”

‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’.

“尊者，是苦。”

‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති?

“凡是无常、是苦、是变易法，是否适合这样看待：‘这是我的，我是此，这是我的我’？”

‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

“尊者，这不适合。”

‘‘එවං පස්සං, රාහුල, සුතවා අරියසාවකො චක්ඛුස්මිම්පි නිබ්බින්දති, රූපෙසුපි නිබ්බින්දති, චක්ඛුවිඤ්ඤාණෙපි නිබ්බින්දති, චක්ඛුසම්ඵස්සෙපි නිබ්බින්දති, යම්පිදං චක්ඛුසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදනාගතං සඤ්ඤාගතං සඞ්ඛාරගතං විඤ්ඤාණගතං තස්මිම්පි නිබ්බින්දති…පෙ… ජිව්හායපි නිබ්බින්දති, රසෙසුපි නිබ්බින්දති, ජිව්හාවිඤ්ඤාණෙපි නිබ්බින්දති, ජිව්හාසම්ඵස්සෙපි නිබ්බින්දති, යම්පිදං ජිව්හාසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදනාගතං සඤ්ඤාගතං සඞ්ඛාරගතං විඤ්ඤාණගතං තස්මිම්පි නිබ්බින්දති…පෙ….

“罗睺罗，如是见的有闻圣弟子，于眼生厌离，于色生厌离，于眼识生厌离，于眼触生厌离，也于任何缘于眼触而生的受、想、行、识生厌离……乃至……于舌生厌离，于味生厌离，于舌识生厌离，于舌触生厌离，也于任何缘于舌触而生的受、想、行、识生厌离……乃至……”

‘‘මනස්මිම්පි නිබ්බින්දති, ධම්මෙසුපි නිබ්බින්දති, මනොවිඤ්ඤාණෙපි නිබ්බින්දති, මනොසම්ඵස්සෙපි නිබ්බින්දති, යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදනාගතං සඤ්ඤාගතං සඞ්ඛාරගතං විඤ්ඤාණගතං තස්මිම්පි නිබ්බින්දති. නිබ්බින්දං විරජ්ජති; විරාගා විමුච්චති; විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං හොති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාතී’’ති.

“于意亦厌离，于法亦厌离，于意识亦厌离，于意触亦厌离，于此以意触为缘所生起的感受、认知、造作、识知，亦于彼厌离。厌离而离贪；因离贪而解脱；于解脱时，生起‘已解脱’之智。他了知：‘生已尽，梵行已立，应作已作，不再有此有。’”

ඉදමවොච භගවා. අත්තමනො ආයස්මා රාහුලො භගවතො භාසිතං අභිනන්දි. ඉමස්මිඤ්ච පන වෙය්‍යාකරණස්මිං භඤ්ඤමානෙ ආයස්මතො රාහුලස්ස අනුපාදාය ආසවෙහි චිත්තං විමුච්චි. අනෙකානඤ්ච [Pg.326] දෙවතාසහස්සානං විරජං වීතමලං ධම්මචක්ඛුං උදපාදි – ‘‘යං කිඤ්චි සමුදයධම්මං, සබ්බං තං නිරොධධම්ම’’න්ති. අට්ඨමං.

世尊说此语。具寿罗睺罗心生欢喜，欣悦于世尊所说。于此解说被宣说时，具寿罗睺罗之心无所取著而从诸漏解脱。亦有成千上万的天神生起离尘、离垢之法眼：“凡是集法，皆是灭法。”第八。

9. සංයොජනියධම්මසුත්තං

9. 能生结法经

122. ‘‘සංයොජනියෙ ච, භික්ඛවෙ, ධම්මෙ දෙසෙස්සාමි සංයොජනඤ්ච. තං සුණාථ. කතමෙ ච, භික්ඛවෙ, සංයොජනියා ධම්මා, කතමඤ්ච සංයොජනං? සන්ති, භික්ඛවෙ, චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යා රූපා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. ඉමෙ වුච්චන්ති, භික්ඛවෙ, සංයොජනියා ධම්මා. යො තත්ථ ඡන්දරාගො, තං තත්ථ සංයොජනං…පෙ… සන්ති, භික්ඛවෙ, ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යා රසා…පෙ… සන්ති, භික්ඛවෙ, මනොවිඤ්ඤෙය්‍යා ධම්මා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. ඉමෙ වුච්චන්ති, භික්ඛවෙ, සංයොජනියා ධම්මා. යො තත්ථ ඡන්දරාගො තං තත්ථ සංයොජන’’න්ති. නවමං.

122. “诸比丘，我将为你们说能生结之法与结，你们当听。诸比丘，什么是能生结之法，什么是结？诸比丘，有眼所识之色，是可意、可爱、可喜、悦意、与欲相应、能引染著者。诸比丘，这些被称为能生结之法。于彼处之欲贪，即是彼处之结。……诸比丘，有舌所识之味……诸比丘，有意所识之法，是可意、可爱、可喜、悦意、与欲相应、能引染著者。诸比丘，这些被称为能生结之法。于彼处之欲贪，即是彼处之结。”第九。

10. උපාදානියධම්මසුත්තං

10. 能生取之法经

123. ‘‘උපාදානියෙ ච, භික්ඛවෙ, ධම්මෙ දෙසෙස්සාමි උපාදානඤ්ච. තං සුණාථ. කතමෙ ච, භික්ඛවෙ, උපාදානියා ධම්මා, කතමඤ්ච උපාදානං? සන්ති, භික්ඛවෙ, චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යා රූපා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. ඉමෙ වුච්චන්ති, භික්ඛවෙ, උපාදානියා ධම්මා. යො තත්ථ ඡන්දරාගො, තං තත්ථ උපාදානං…පෙ… සන්ති, භික්ඛවෙ, ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යා රසා…පෙ… සන්ති, භික්ඛවෙ, මනොවිඤ්ඤෙය්‍යා ධම්මා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. ඉමෙ වුච්චන්ති, භික්ඛවෙ, උපාදානියා ධම්මා. යො තත්ථ ඡන්දරාගො තං තත්ථ උපාදාන’’න්ති. දසමං.

123. “诸比丘，我将为你们宣说能引生执取之法与执取，你们当听。诸比丘，什么是能引生执取之法？什么是执取？诸比丘，有眼所识之色，为可欲、可喜、可意、爱形、与欲相应、能引染著。诸比丘，此等称为能引生执取之法。于彼处之欲贪，即是于彼处之执取。……乃至……诸比丘，有舌所识之味……乃至……诸比丘，有意所识之法，为可欲、可喜、可意、爱形、与欲相应、能引染著。诸比丘，此等称为能引生执取之法。于彼处之欲贪，即是于彼处之执取。”第十经。

ලොකකාමගුණවග්ගො ද්වාදසමො.

世间欲乐品第十二。

තස්සුද්දානං –

其摄颂曰：

මාරපාසෙන ද්වෙ වුත්තා, ලොකකාමගුණෙන ච;

සක්කො පඤ්චසිඛො චෙව, සාරිපුත්තො ච රාහුලො;

සංයොජනං උපාදානං, වග්ගො තෙන පවුච්චතීති.

魔罗网二说，世间欲乐亦二；帝释与五髻，舍利弗与罗睺罗；结与执取，故说为一品。

13. ගහපතිවග්ගො

13. 居士品

1. වෙසාලීසුත්තං

1. 毗舍离经

124. එකං [Pg.327] සමයං භගවා වෙසාලියං විහරති මහාවනෙ කූටාගාරසාලායං. අථ ඛො උග්ගො ගහපති වෙසාලිකො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො උග්ගො ගහපති වෙසාලිකො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො යෙන මිධෙකච්චෙ සත්තා දිට්ඨෙව ධම්මෙ නො පරිනිබ්බායන්ති? කො පන, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො යෙන මිධෙකච්චෙ සත්තා දිට්ඨෙව ධම්මෙ පරිනිබ්බායන්තී’’ති?

124. 一时，世尊住于毗舍离大林之重阁讲堂。尔时，毗舍离人优伽（Ugga）长者前往世尊之处；至已，坐于一旁。坐于一旁的毗舍离人优伽长者对世尊说：“世尊，是何因、何缘，于此有些有情于现法中不般涅槃？复次，世尊，是何因、何缘，于此有些有情于现法中得般涅槃？”

‘‘සන්ති ඛො, ගහපති, චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යා රූපා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. තඤ්චෙ භික්ඛු අභිනන්දති අභිවදති අජ්ඣොසාය තිට්ඨති. තස්ස තං අභිනන්දතො අභිවදතො අජ්ඣොසාය තිට්ඨතො තන්නිස්සිතං විඤ්ඤාණං හොති තදුපාදානං. සඋපාදානො, ගහපති, භික්ඛු නො පරිනිබ්බායති…පෙ… සන්ති ඛො, ගහපති, ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යා රසා…පෙ… සන්ති ඛො, ගහපති, මනොවිඤ්ඤෙය්‍යා ධම්මා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. තඤ්චෙ භික්ඛු අභිනන්දති අභිවදති අජ්ඣොසාය තිට්ඨති. තස්ස තං අභිනන්දතො අභිවදතො අජ්ඣොසාය තිට්ඨතො තන්නිස්සිතං විඤ්ඤාණං හොති තදුපාදානං. සඋපාදානො, ගහපති, භික්ඛු නො පරිනිබ්බායති. අයං ඛො, ගහපති, හෙතු, අයං පච්චයො යෙන මිධෙකච්චෙ සත්තා දිට්ඨෙව ධම්මෙ නො පරිනිබ්බායන්ති.

“居士，有眼识所能识知的色，是可喜、可爱、可意、喜爱之形色、与欲相应、引人染著的。如果比丘对此欣喜、称赞、执著，其识便依止于彼，并执取于彼。居士，有执取的比丘不般涅槃……居士，有舌识所能识知的味……居士，有意所能识知的法，是可喜、可爱、可意、喜爱之形色、与欲相应、引人染著的。如果比丘对此欣喜、称赞、执著，其识便依止于彼，并执取于彼。居士，有执取的比丘不般涅槃。居士，此即是因，此即是缘，因此有些众生于现法中不般涅槃。”

‘‘සන්ති ච ඛො, ගහපති, චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යා රූපා, ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. තඤ්චෙ භික්ඛු නාභිනන්දති නාභිවදති නාජ්ඣොසාය තිට්ඨති. තස්ස තං අනභිනන්දතො අනභිවදතො අනජ්ඣොසාය තිට්ඨතො න තන්නිස්සිතං විඤ්ඤාණං හොති, න තදුපාදානං. අනුපාදානො, ගහපති, භික්ඛු පරිනිබ්බායති…පෙ… සන්ති ඛො, ගහපති, ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යා රසා…පෙ… සන්ති ඛො, ගහපති, මනොවිඤ්ඤෙය්‍යා ධම්මා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. තඤ්චෙ භික්ඛු නාභිනන්දති නාභිවදති නාජ්ඣොසාය තිට්ඨති, තස්ස තං අනභිනන්දතො අනභිවදතො අනජ්ඣොසාය තිට්ඨතො. න තන්නිස්සිතං විඤ්ඤාණං හොති, න තදුපාදානං. අනුපාදානො[Pg.328], ගහපති, භික්ඛු පරිනිබ්බායති. අයං ඛො, ගහපති, හෙතු අයං පච්චයො යෙන මිධෙකච්චෙ සත්තා දිට්ඨෙව ධම්මෙ පරිනිබ්බායන්තී’’ති. පඨමං.

“居士，有眼识所能识知的色，是可喜、可爱、可意、喜爱之形色、与欲相应、引人染著的。如果比丘不欣喜、不称赞、不执著，其识便不依止于彼，亦不执取于彼。居士，不执取的比丘般涅槃……居士，有舌识所能识知的味……居士，有意所能识知的法，是可喜、可爱、可意、喜爱之形色、与欲相应、引人染著的。如果比丘不欣喜、不称赞、不执著，其识便不依止于彼，亦不执取于彼。居士，不执取的比丘般涅槃。居士，此即是因，此即是缘，因此有些众生于现法中般涅槃。”第一。

2. වජ්ජීසුත්තං

2. 跋耆经

125. එකං සමයං භගවා වජ්ජීසු විහරති හත්ථිගාමෙ. අථ ඛො උග්ගො ගහපති හත්ථිගාමකො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො උග්ගො ගහපති හත්ථිගාමකො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු කො පච්චයො යෙන මිධෙකච්චෙ සත්තා දිට්ඨෙව ධම්මෙ නො පරිනිබ්බායන්ති? කො පන, භන්තෙ හෙතු කො පච්චයො යෙන මිධෙකච්චෙ සත්තා දිට්ඨෙව ධම්මෙ පරිනිබ්බායන්තී’’ති? (යථා පුරිමසුත්තන්තං, එවං විත්ථාරෙතබ්බං). අයං ඛො, ගහපති, හෙතු අයං පච්චයො යෙන මිධෙකච්චෙ සත්තා දිට්ඨෙව ධම්මෙ පරිනිබ්බායන්තීති. දුතියං.

125. 一时，世尊住在跋耆(Vajjī)的象村(Hatthigāma)。那时，象村的居家士乌伽(Ugga)去到世尊那里，抵达后，坐在一旁。坐在一旁的象村居家士乌伽对世尊说：“世尊，是什么因、什么缘，使得此世间有些众生于现法中不能般涅槃？又是什么因、什么缘，使得此世间有些众生于现法中能般涅槃？”（应如前经详细展开）。居家士，这就是因，这就是缘，使得此世间有些众生于现法中能般涅槃。第二。

3. නාළන්දසුත්තං

3. 那烂陀经

126. එකං සමයං භගවා නාළන්දායං විහරති පාවාරිකම්බවනෙ. අථ ඛො, උපාලි ගහපති, යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි…පෙ… එකමන්තං නිසින්නො ඛො, උපාලි ගහපති, භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො යෙන මිධෙකච්චෙ සත්තා දිට්ඨෙව ධම්මෙ නො පරිනිබ්බායන්ති? කො පන, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො යෙන මිධෙකච්චෙ සත්තා දිට්ඨෙව ධම්මෙ පරිනිබ්බායන්තී’’ති? (යථා පුරිමසුත්තන්තං, එවං විත්ථාරෙතබ්බං). අයං ඛො, ගහපති, හෙතු අයං පච්චයො යෙන මිධෙකච්චෙ සත්තා දිට්ඨෙව ධම්මෙ පරිනිබ්බායන්තීති. තතියං.

126. 一时，世尊住在那烂陀(Nāḷandā)的跋瓦瑞咖(Pāvārika)庵婆林。那时，居家士伍巴利(Upāli)去到世尊那里……坐在一旁后，居家士伍巴利对世尊说：“世尊，是什么因、什么缘，使得此世间有些众生于现法中不能般涅槃？又是什么因、什么缘，使得此世间有些众生于现法中能般涅槃？”（应如前经详细展开）。居家士，这就是因，这就是缘，使得此世间有些众生于现法中能般涅槃。第三。

4. භාරද්වාජසුත්තං

4. 巴罗多迦经

127. එකං සමයං ආයස්මා පිණ්ඩොලභාරද්වාජො කොසම්බියං විහරති ඝොසිතාරාමෙ. අථ ඛො රාජා උදෙනො යෙනායස්මා පිණ්ඩොලභාරද්වාජො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මතා පිණ්ඩොලභාරද්වාජෙන සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො රාජා උදෙනො ආයස්මන්තං පිණ්ඩොලභාරද්වාජං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භො භාරද්වාජ, හෙතු [Pg.329] කො පච්චයො යෙනිමෙ දහරා භික්ඛූ සුසූ කාළකෙසා භද්‍රෙන යොබ්බනෙන සමන්නාගතා පඨමෙන වයසා අනිකීළිතාවිනො කාමෙසු යාවජීවං පරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං චරන්ති, අද්ධානඤ්ච ආපාදෙන්තී’’ති? ‘‘වුත්තං ඛො එතං, මහාරාජ, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන – ‘එථ තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, මාතුමත්තීසු මාතුචිත්තං උපට්ඨපෙථ, භගිනිමත්තීසු භගිනිචිත්තං උපට්ඨපෙථ, ධීතුමත්තීසු ධීතුචිත්තං උපට්ඨපෙථා’ති. අයං ඛො, මහාරාජ, හෙතු, අයං පච්චයො යෙනිමෙ දහරා භික්ඛූ සුසූ කාළකෙසා භද්‍රෙන යොබ්බනෙන සමන්නාගතා පඨමෙන වයසා අනිකීළිතාවිනො කාමෙසු යාවජීවං පරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං චරන්ති, අද්ධානඤ්ච ආපාදෙන්තී’’ති.

127. 一时，具寿宾头卢颇罗堕(Piṇḍolabhāradvāja)住在憍赏弥(Kosambī)的瞿师陀园(Ghositārāma)。尔时，优填(Udena)王前往具寿宾头卢颇罗堕之处，抵达后，与具寿宾头卢颇罗堕互相问候，交换了亲切友好的言辞后，坐于一旁。坐于一旁的优填王对具寿宾头卢颇罗堕说：“尊者巴罗多迦(Bhāradvāja)，是何因、何缘，令此等年轻的比丘，年少黑发，具足美好青春，处于人生初年，未曾在欲乐中嬉戏，却能终生行持圆满、清净的梵行，并得以长久持续呢？”“大王，此乃彼知者、见者、阿罗汉、正等觉者世尊所说：‘比丘们，你们来！于如母者，当立母想；于如姐妹者，当立姐妹想；于如女者，当立女想。’大王，此即是因，此即是缘，令此等年轻的比丘，年少黑发，具足美好青春，处于人生初年，未曾在欲乐中嬉戏，却能终生行持圆满、清净的梵行，并得以长久持续。”

‘‘ලොලං ඛො, භො භාරද්වාජ, චිත්තං. අප්පෙකදා මාතුමත්තීසුපි ලොභධම්මා උප්පජ්ජන්ති, භගිනිමත්තීසුපි ලොභධම්මා උප්පජ්ජන්ති, ධීතුමත්තීසුපි ලොභධම්මා උප්පජ්ජන්ති. අත්ථි නු ඛො, භො භාරද්වාජ, අඤ්ඤො ච හෙතු, අඤ්ඤො ච පච්චයො යෙනිමෙ දහරා භික්ඛූ සුසූ කාළකෙසා…පෙ… අද්ධානඤ්ච ආපාදෙන්තී’’ති?

“尊者巴罗多迦，心确实是摇摆不定的。有时于如母者，贪法亦会生起；于如姐妹者，贪法亦会生起；于如女者，贪法亦会生起。尊者巴罗多迦，是否还有其他因、其他缘，能令此等年轻比丘……得以长久持续呢？”

‘‘වුත්තං ඛො එතං, මහාරාජ, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන – ‘එථ තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, ඉමමෙව කායං උද්ධං පාදතලා අධො කෙසමත්ථකා තචපරියන්තං පූරං නානප්පකාරස්ස අසුචිනො පච්චවෙක්ඛථ – අත්ථි ඉමස්මිං කායෙ කෙසා ලොමා නඛා දන්තා තචො මංසං න්හාරු අට්ඨි අට්ඨිමිඤ්ජං වක්කං හදයං යකනං කිලොමකං පිහකං පප්ඵාසං අන්තං අන්තගුණං උදරියං කරීසං පිත්තං සෙම්හං පුබ්බො ලොහිතං සෙදො මෙදො අස්සු වසා ඛෙළො සිඞ්ඝාණිකා ලසිකා මුත්ත’න්ති. අයම්පි ඛො, මහාරාජ, හෙතු, අයං පච්චයො යෙනිමෙ දහරා භික්ඛූ සුසූ කාළකෙසා…පෙ… අද්ධානඤ්ච ආපාදෙන්තී’’ති. ‘‘යෙ තෙ, භො භාරද්වාජ, භික්ඛූ භාවිතකායා භාවිතසීලා භාවිතචිත්තා භාවිතපඤ්ඤා, තෙසං තං සුකරං හොති. යෙ ච ඛො තෙ, භො භාරද්වාජ, භික්ඛූ අභාවිතකායා අභාවිතසීලා අභාවිතචිත්තා අභාවිතපඤ්ඤා, තෙසං තං දුක්කරං හොති. අප්පෙකදා, භො භාරද්වාජ, අසුභතො මනසි [Pg.330] කරිස්සාමීති සුභතොව ආගච්ඡති. අත්ථි නු ඛො, භො භාරද්වාජ, අඤ්ඤො ච ඛො හෙතු අඤ්ඤො ච පච්චයො යෙනිමෙ දහරා භික්ඛූ සුසූ කාළකෙසා…පෙ… අද්ධානඤ්ච ආපාදෙන්තී’’ති?

“大王，那位知者、见者、阿罗汉、正等觉者的世尊曾如此说：‘来，比丘们，你们当观察此身：从脚底向上，从发梢向下，以皮肤为界，充满种种不净。此身中有头发、体毛、指甲、牙齿、皮肤、肌肉、筋腱、骨头、骨髓、肾脏、心脏、肝脏、肋膜、脾脏、肺脏、大肠、小肠、胃中物、粪便、胆汁、痰、脓、血、汗、脂肪、眼泪、油脂、唾液、鼻涕、滑液、尿。’大王，这也是一因、一缘，因此这些年轻、年少、黑发的比丘……乃至……能长久持续。”“巴罗多迦贤友，对那些身已修习、戒已修习、心已修习、慧已修习的比丘而言，此事容易。而对那些身未修习、戒未修习、心未修习、慧未修习的比丘而言，此事困难。巴罗多迦贤友，有时候，当想著作意为不净时，反而会生起净想。巴罗多迦贤友，是否还有其他因、其他缘，因此这些年轻、年少、黑发的比丘……乃至……能长久持续呢？”

‘‘වුත්තං ඛො එතං, මහාරාජ, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන – ‘එථ තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, ඉන්ද්‍රියෙසු ගුත්තද්වාරා විහරථ. චක්ඛුනා රූපං දිස්වා මා නිමිත්තග්ගාහිනො අහුවත්ථ, මානුබ්‍යඤ්ජනග්ගාහිනො. යත්වාධිකරණමෙනං චක්ඛුන්ද්‍රියං අසංවුතං විහරන්තං අභිජ්ඣාදොමනස්සා පාපකා අකුසලා ධම්මා අන්වාස්සවෙය්‍යුං, තස්ස සංවරාය පටිපජ්ජථ. රක්ඛථ චක්ඛුන්ද්‍රියං; චක්ඛුන්ද්‍රියෙ සංවරං ආපජ්ජථ. සොතෙන සද්දං සුත්වා…පෙ… ඝානෙන ගන්ධං ඝායිත්වා… ජිව්හාය රසං සායිත්වා… කායෙන ඵොට්ඨබ්බං ඵුසිත්වා… මනසා ධම්මං විඤ්ඤාය මා නිමිත්තග්ගාහිනො අහුවත්ථ, මානුබ්‍යඤ්ජනග්ගාහිනො. යත්වාධිකරණමෙනං මනින්ද්‍රියං අසංවුතං විහරන්තං අභිජ්ඣාදොමනස්සා පාපකා අකුසලා ධම්මා අන්වාස්සවෙය්‍යුං, තස්ස සංවරාය පටිපජ්ජථ. රක්ඛථ මනින්ද්‍රියං; මනින්ද්‍රියෙ සංවරං ආපජ්ජථා’ති. අයම්පි ඛො, මහාරාජ, හෙතු අයං පච්චයො යෙනිමෙ දහරා භික්ඛූ සුසූ කාළකෙසා භද්‍රෙන යොබ්බනෙන සමන්නාගතා පඨමෙන වයසා අනිකීළිතාවිනො කාමෙසු යාවජීවං පරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං චරන්ති, අද්ධානඤ්ච ආපාදෙන්තී’’ති.

“大王，这确实是那位知者、见者、阿罗汉、正等觉者世尊所说：‘来，比丘们，你们当住于守护根门。以眼见色后，莫执取其相，莫执取其随相。凡是住于不防护眼根者，贪与忧等恶不善法即会流入；当为防护此而行持，当守护眼根，当成就眼根之防护。以耳闻声……以鼻嗅香……以舌尝味……以身触所触……以意知法后，莫执取其相，莫执取其随相。凡是住于不防护意根者，贪与忧等恶不善法即会流入；当为防护此而行持，当守护意根，当成就意根之防护。’大王，这也是因，这也是缘，由此，这些年轻的比丘——乌发，青春美好，正值韶华，未曾在欲乐中嬉戏——能尽其一生修行圆满、清净的梵行，并使之长久持续。”

‘‘අච්ඡරියං, භො භාරද්වාජ; අබ්භුතං, භො භාරද්වාජ! යාව සුභාසිතං චිදං, භො භාරද්වාජ, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන. එසොව ඛො, භො භාරද්වාජ, හෙතු, එස පච්චයො යෙනිමෙ දහරා භික්ඛූ සුසූ කාළකෙසා භද්‍රෙන යොබ්බනෙන සමන්නාගතා පඨමෙන වයසා අනිකීළිතාවිනො කාමෙසු යාවජීවං පරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං චරන්ති, අද්ධානඤ්ච ආපාදෙන්තීති. අහම්පි ඛො, භො භාරද්වාජ, යස්මිං සමයෙ අරක්ඛිතෙනෙව කායෙන, අරක්ඛිතාය වාචාය, අරක්ඛිතෙන චිත්තෙන, අනුපට්ඨිතාය සතියා, අසංවුතෙහි ඉන්ද්‍රියෙහි අන්තෙපුරං පවිසාමි, අතිවිය මං තස්මිං සමයෙ ලොභධම්මා පරිසහන්ති. යස්මිඤ්ච ඛ්වාහං, භො භාරද්වාජ, සමයෙ රක්ඛිතෙනෙව කායෙන, රක්ඛිතාය වාචාය, රක්ඛිතෙන චිත්තෙන, උපට්ඨිතාය සතියා, සංවුතෙහි ඉන්ද්‍රියෙහි අන්තෙපුරං පවිසාමි, න මං තථා [Pg.331] තස්මිං සමයෙ ලොභධම්මා පරිසහන්ති. අභික්කන්තං, භො භාරද්වාජ; අභික්කන්තං, භො භාරද්වාජ! සෙය්‍යථාපි, භො භාරද්වාජ, නික්කුජ්ජිතං වා උක්කුජ්ජෙය්‍ය, පටිච්ඡන්නං වා විවරෙය්‍ය, මූළ්හස්ස වා මග්ගං ආචික්ඛෙය්‍ය, අන්ධකාරෙ වා තෙලපජ්ජොතං ධාරෙය්‍ය, චක්ඛුමන්තො රූපානි දක්ඛන්තීති; එවමෙවං භොතා භාරද්වාජෙන අනෙකපරියායෙන ධම්මො පකාසිතො. එසාහං, භො භාරද්වාජ, තං භගවන්තං සරණං ගච්ඡාමි, ධම්මඤ්ච, භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච. උපාසකං මං භවං භාරද්වාජො ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති. චතුත්ථං.

“真是奇妙啊，巴罗多迦尊者！真是未曾有啊，巴罗多迦尊者！那位知者、见者、阿罗汉、正自觉者的世尊所说的，是何等的善说啊！巴罗多迦尊者，正是此因，正是此缘，这些年轻的比丘们，年少乌发，具足美好的青春，处于人生的初阶，未曾于欲乐中嬉戏，才能终生修行圆满、清净的梵行，并使之长久持续。巴罗多迦尊者，当我在某个时候，以不防护的身、不防护的语、不防护的心，没有安住的念，不守护诸根而进入后宫时，那时，贪欲之法便极度地征服我。巴罗多迦尊者，而当我在某个时候，以防护的身、防护的语、防护的心，安住的念，守护诸根而进入后宫时，那时，贪欲之法便不能那样地征服我。太好了，巴罗多迦尊者！太好了，巴罗多迦尊者！巴罗多迦尊者，这就像扶正倒置之物，揭开覆盖之物，为迷路者指明道路，或在暗处持油灯，好让有眼之人能看见色。正是这样，具寿巴罗多迦以种种方式阐明了法。巴罗多迦尊者，我今皈依那位世尊，皈依法与比丘僧团。愿具寿巴罗多迦接受我为优婆塞，从今日起，终生皈依。”第四品。

5. සොණසුත්තං

5. 输那经

128. එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. අථ ඛො සොණො ගහපතිපුත්තො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සොණො ගහපතිපුත්තො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො යෙන මිධෙකච්චෙ සත්තා දිට්ඨෙව ධම්මෙ නො පරිනිබ්බායන්ති? කො පන, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො යෙන මිධෙකච්චෙ සත්තා දිට්ඨෙව ධම්මෙ පරිනිබ්බායන්තී’’ති? (යථා පුරිමසුත්තන්තං, එවං විත්ථාරෙතබ්බං). අයං ඛො, සොණ, හෙතු, අයං පච්චයො යෙන මිධෙකච්චෙ සත්තා දිට්ඨෙව ධම්මෙ පරිනිබ්බායන්තීති. පඤ්චමං.

128. 一时，世尊住在王舍城(Rājagaha)竹林(Veḷuvana)的迦兰陀迦饲喂处(Kalandakanivāpa)。那时，居士子索那(Soṇa)去到世尊那里；抵达后，向世尊顶礼，然后坐在一旁。坐在一旁的居士子索那对世尊说：“世尊，是何因、何缘，于此，一些有情在现法中不得般涅槃？世尊，又是何因、何缘，于此，一些有情在现法中得般涅槃呢？”（应如前经广说。）“索那，此即是因，此即是缘，于此，一些有情在现法中得般涅槃。”第五。

6. ඝොසිතසුත්තං

6. 瞿师罗经

129. එකං සමයං ආයස්මා ආනන්දො කොසම්බියං විහරති ඝොසිතාරාමෙ. අථ ඛො ඝොසිතො ගහපති යෙනායස්මා ආනන්දො තෙනුපසඞ්කමි…පෙ… එකමන්තං නිසින්නො ඛො ඝොසිතො ගහපති ආයස්මන්තං ආනන්දං එතදවොච – ‘‘‘ධාතුනානත්තං, ධාතුනානත්ත’න්ති, භන්තෙ ආනන්ද, වුච්චති. කිත්තාවතා නු ඛො, භන්තෙ, ධාතුනානත්තං වුත්තං භගවතා’’ති? ‘‘සංවිජ්ජති ඛො, ගහපති, චක්ඛුධාතු, රූපා ච මනාපා, චක්ඛුවිඤ්ඤාණඤ්ච සුඛවෙදනියං. ඵස්සං පටිච්ච උප්පජ්ජති සුඛා වෙදනා. සංවිජ්ජති ඛො, ගහපති, චක්ඛුධාතු, රූපා ච අමනාපා, චක්ඛුවිඤ්ඤාණඤ්ච දුක්ඛවෙදනියං. ඵස්සං පටිච්ච උප්පජ්ජති දුක්ඛා වෙදනා. සංවිජ්ජති ඛො, ගහපති, චක්ඛුධාතු, රූපා ච මනාපා උපෙක්ඛාවෙදනියා, චක්ඛුවිඤ්ඤාණඤ්ච අදුක්ඛමසුඛවෙදනියං. ඵස්සං පටිච්ච උප්පජ්ජති අදුක්ඛමසුඛා [Pg.332] වෙදනා…පෙ… සංවිජ්ජති ඛො, ගහපති, ජිව්හාධාතු, රසා ච මනාපා, ජිව්හාවිඤ්ඤාණඤ්ච සුඛවෙදනියං. ඵස්සං පටිච්ච උප්පජ්ජති සුඛා වෙදනා. සංවිජ්ජති ඛො, ගහපති, ජිව්හාධාතු, රසා ච අමනාපා, ජිව්හාවිඤ්ඤාණඤ්ච දුක්ඛවෙදනියං. ඵස්සං පටිච්ච උප්පජ්ජති දුක්ඛා වෙදනා. සංවිජ්ජති ඛො, ගහපති, ජිව්හාධාතු, රසා ච උපෙක්ඛාවෙදනියා, ජිව්හාවිඤ්ඤාණඤ්ච අදුක්ඛමසුඛවෙදනියං. ඵස්සං පටිච්ච උප්පජ්ජති අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා…පෙ… සංවිජ්ජති ඛො, ගහපති, මනොධාතු, ධම්මා ච මනාපා, මනොවිඤ්ඤාණඤ්ච සුඛවෙදනියං. ඵස්සං පටිච්ච උප්පජ්ජති සුඛා වෙදනා. සංවිජ්ජති ඛො, ගහපති, මනොධාතු, ධම්මා ච අමනාපා, මනොවිඤ්ඤාණඤ්ච දුක්ඛවෙදනියං. ඵස්සං පටිච්ච උප්පජ්ජති දුක්ඛා වෙදනා. සංවිජ්ජති ඛො, ගහපති, මනොධාතු, ධම්මා ච උපෙක්ඛාවෙදනියා, මනොවිඤ්ඤාණඤ්ච අදුක්ඛමසුඛවෙදනියං. ඵස්සං පටිච්ච උප්පජ්ජති අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා. එත්තාවතා ඛො, ගහපති, ධාතුනානත්තං වුත්තං භගවතා’’ති. ඡට්ඨං.

129. 一时，具寿阿难在憍赏弥（Kosambī）的瞿师罗园安住。那时，瞿师罗居士去到具寿阿难那里……坐于一旁后，瞿师罗居士对具寿阿难说了这番话：“阿难尊者，常说‘界的差别，界的差别’。尊者，世尊所说的界的差别，是到什么程度呢？”“居士，有眼界，有可喜的色，也有眼识；缘于能引生乐受的触，生起乐受。居士，有眼界，有不可喜的色，也有眼识；缘于能引生苦受的触，生起苦受。居士，有眼界，有能引生舍受的色，也有眼识；缘于能引生不苦不乐受的触，生起不苦不乐受。……居士，有舌界，有可喜的味，也有舌识；缘于能引生乐受的触，生起乐受。居士，有舌界，有不可喜的味，也有舌识；缘于能引生苦受的触，生起苦受。居士，有舌界，有能引生舍受的味，也有舌识；缘于能引生不苦不乐受的触，生起不苦不乐受。……居士，有意界，有可喜的法，也有意识；缘于能引生乐受的触，生起乐受。居士，有意界，有不可喜的法，也有意识；缘于能引生苦受的触，生起苦受。居士，有意界，有能引生舍受的法，也有意识；缘于能引生不苦不乐受的触，生起不苦不乐受。居士，世尊所说的界的差别，就是到如此程度。”第六。

7. හාලිද්දිකානිසුත්තං

7. 哈利迪咖尼经

130. එකං සමයං ආයස්මා මහාකච්චානො අවන්තීසු විහරති කුරරඝරෙ පපාතෙ පබ්බතෙ. අථ ඛො හාලිද්දිකානි ගහපති යෙනායස්මා මහාකච්චානො තෙනුපසඞ්කමි…පෙ… එකමන්තං නිසින්නො ඛො හාලිද්දිකානි ගහපති ආයස්මන්තං මහාකච්චානං එතදවොච – ‘‘වුත්තමිදං, භන්තෙ, භගවතා – ‘ධාතුනානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති ඵස්සනානත්තං; ඵස්සනානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති වෙදනානානත්ත’න්ති. කථං නු ඛො, භන්තෙ, ධාතුනානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති ඵස්සනානත්තං; ඵස්සනානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති වෙදනානානත්ත’’න්ති? ‘‘ඉධ, ගහපති, භික්ඛු චක්ඛුනා රූපං දිස්වා ‘මනාපං ඉත්ථෙත’න්ති පජානාති චක්ඛුවිඤ්ඤාණං සුඛවෙදනියඤ්ච. ඵස්සං පටිච්ච උප්පජ්ජති සුඛා වෙදනා. චක්ඛුනා ඛො පනෙව රූපං දිස්වා ‘අමනාපං ඉත්ථෙත’න්ති පජානාති චක්ඛුවිඤ්ඤාණං දුක්ඛවෙදනියඤ්ච. ඵස්සං පටිච්ච උප්පජ්ජති දුක්ඛා වෙදනා. චක්ඛුනා ඛො පනෙව රූපං දිස්වා ‘උපෙක්ඛාට්ඨානියං [Pg.333] ඉත්ථෙත’න්ති පජානාති චක්ඛුවිඤ්ඤාණං අදුක්ඛමසුඛවෙදනියඤ්ච. ඵස්සං පටිච්ච උප්පජ්ජති අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා.

130. 一时，具寿摩诃迦旃延住在阿槃提(Avanti)的拘楼罗伽(Kuraraghara)，位于波婆多山(Papāta)。那时，居士哈利迪咖尼去到具寿摩诃迦旃延那里……坐到一旁后，居士哈利迪咖尼对具寿摩诃迦旃延说了这番话：“尊者，世尊曾说：‘缘于种种界，生起种种触；缘于种种触，生起种种受。’尊者，如何是缘于种种界而生起种种触，又缘于种种触而生起种种受呢？”“居士，于此，比丘以眼见色，了知‘此是可意的’。缘于眼识与能感受乐的触，乐受生起。再者，以眼见色，了知‘此是不可意的’。缘于眼识与能感受苦的触，苦受生起。再者，以眼见色，了知‘此是舍处’。缘于眼识与能感受不苦不乐的触，不苦不乐受生起。”

‘‘පුන චපරං, ගහපති, භික්ඛු සොතෙන සද්දං සුත්වා…පෙ… ඝානෙන ගන්ධං ඝායිත්වා…පෙ… ජිව්හාය රසං සායිත්වා…පෙ… කායෙන ඵොට්ඨබ්බං ඵුසිත්වා…පෙ… මනසා ධම්මං විඤ්ඤාය ‘මනාපං ඉත්ථෙත’න්ති පජානාති මනොවිඤ්ඤාණං සුඛවෙදනියඤ්ච. ඵස්සං පටිච්ච උප්පජ්ජති සුඛා වෙදනා. මනසා ඛො පනෙව ධම්මං විඤ්ඤාය ‘අමනාපං ඉත්ථෙත’න්ති පජානාති මනොවිඤ්ඤාණං දුක්ඛවෙදනියඤ්ච. ඵස්සං පටිච්ච උප්පජ්ජති දුක්ඛා වෙදනා. මනසා ඛො පනෙව ධම්මං විඤ්ඤාය ‘උපෙක්ඛාට්ඨානියං ඉත්ථෙත’න්ති පජානාති මනොවිඤ්ඤාණං අදුක්ඛමසුඛවෙදනියඤ්ච. ඵස්සං පටිච්ච උප්පජ්ජති අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා. එවං ඛො, ගහපති, ධාතුනානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති ඵස්සනානත්තං; ඵස්සනානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති වෙදනානානත්ත’’න්ති. සත්තමං.

“再者，居士，比丘以耳听闻声音后……以鼻嗅闻气味后……以舌品尝味道后……以身接触所触后……以意了知法后，了知‘此是可意的’；缘于意识及可乐受触，生起乐受。又，以意了知法后，了知‘此是不可意的’；缘于意识及可苦受触，生起苦受。又，以意了知法后，了知‘此是舍置处’；缘于意识及可不苦不乐受触，生起不苦不乐受。居士，就是这样，缘于界的不同，生起触的不同；缘于触的不同，生起受的不同。”第七。

8. නකුලපිතුසුත්තං

8. 那拘罗父经

131. එකං සමයං භගවා භග්ගෙසු විහරති සුසුමාරගිරෙ භෙසකළාවනෙ මිගදායෙ. අථ ඛො නකුලපිතා ගහපති යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි…පෙ… එකමන්තං නිසින්නො ඛො නකුලපිතා ගහපති භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො යෙන මිධෙකච්චෙ සත්තා දිට්ඨෙව ධම්මෙ නො පරිනිබ්බායන්ති? කො පන, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො යෙන මිධෙකච්චෙ සත්තා දිට්ඨෙව ධම්මෙ පරිනිබ්බායන්තී’’ති? ‘‘සන්ති ඛො, ගහපති, චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යා රූපා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. තඤ්චෙ භික්ඛු අභිනන්දති අභිවදති අජ්ඣොසාය තිට්ඨති. තස්ස තං අභිනන්දතො අභිවදතො අජ්ඣොසාය තිට්ඨතො තන්නිස්සිතං විඤ්ඤාණං හොති තදුපාදානං. සඋපාදානො, ගහපති, භික්ඛු නො පරිනිබ්බායති…පෙ… සන්ති ඛො, ගහපති, ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යා රසා…පෙ… සන්ති ඛො, ගහපති, මනොවිඤ්ඤෙය්‍යා ධම්මා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. තඤ්චෙ භික්ඛු අභිනන්දති අභිවදති අජ්ඣොසාය තිට්ඨති. තස්ස තං අභිනන්දතො අභිවදතො අජ්ඣොසාය තිට්ඨතො තන්නිස්සිතං විඤ්ඤාණං හොති තදුපාදානං. සඋපාදානො, ගහපති, භික්ඛු නො පරිනිබ්බායති[Pg.334]. අයං ඛො, ගහපති, හෙතු අයං පච්චයො යෙන මිධෙකච්චෙ සත්තා දිට්ඨෙව ධම්මෙ නො පරිනිබ්බායන්ති’’.

131. 一时，世尊住在跋伽国(Bhagga)苏苏摩罗山(Susumāragira)的贝沙迦拉林(Bhesakaḷāvane)鹿野苑(Migadāye)中。那时，那拘罗父居士来到世尊之处……坐于一旁后，那拘罗父居士对世尊说：“世尊，是何因何缘，于此，某些众生于现法中不得般涅槃？世尊，又是何因何缘，于此，某些众生于现法中得般涅槃呢？”“居士，有眼所识之色，是可喜的、可爱的、可意的、令人喜爱的、与欲相应的、引人贪染的。若比丘对其欣喜、称誉、执取而住，对于如此欣喜、称誉、执取而住的他，识便依附于其上，并有了执取。居士，有执取的比丘不得般涅槃。……（乃至）……居士，有舌所识之味……（乃至）……居士，有意所识之法，是可喜的、可爱的、可意的、令人喜爱的、与欲相应的、引人贪染的。若比丘对其欣喜、称誉、执取而住，对于如此欣喜、称誉、执取而住的他，识便依附于其上，并有了执取。居士，有执取的比丘不得般涅槃。居士，这即是因，这即是缘，由此某些众生于现法中不得般涅槃。”

‘‘සන්ති ච ඛො, ගහපති, චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යා රූපා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. තඤ්චෙ භික්ඛුනාභිනන්දති නාභිවදති නාජ්ඣොසාය තිට්ඨති. තස්ස තං අනභිනන්දතො අනභිවදතො අනජ්ඣොසාය තිට්ඨතො න තන්නිස්සිතං විඤ්ඤාණං හොති, න තදුපාදානං. අනුපාදානො, ගහපති, භික්ඛු පරිනිබ්බායති…පෙ… සන්ති ඛො, ගහපති, ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යා රසා…පෙ… සන්ති ඛො, ගහපති, මනොවිඤ්ඤෙය්‍යා ධම්මා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. තඤ්චෙ භික්ඛු නාභිනන්දති නාභිවදති නාජ්ඣොසාය තිට්ඨති. තස්ස තං නාභිනන්දතො නාභිවදතො අනජ්ඣොසාය තිට්ඨතො න තන්නිස්සිතං විඤ්ඤාණං හොති න තදුපාදානං. අනුපාදානො, ගහපති, භික්ඛු පරිනිබ්බායති. අයං ඛො, ගහපති, හෙතු, අයං පච්චයො යෙන මිධෙකච්චෙ සත්තා දිට්ඨෙව ධම්මෙ පරිනිබ්බායන්තී’’ති. අට්ඨමං.

“居士，确实有眼识所识知的色，是可喜、可爱、可意、悦爱之相、与欲相应、可染着的。倘若比丘不欢喜、不称扬、不执持而住，对于那不欢喜、不称扬、不执持而住者，其识则不依于彼，亦无取于彼。居士，无所取的比丘即般涅槃。……（中略）……居士，确实有舌识所识知的味……（中略）……居士，确实有意所识知的法，是可喜、可爱、可意、悦爱之相、与欲相应、可染着的。倘若比丘不欢喜、不称扬、不执持而住，对于那不欢喜、不称扬、不执持而住者，其识则不依于彼，亦无取于彼。居士，无所取的比丘即般涅槃。居士，此即是因，此即是缘，某些有情因此于现法中即般涅槃。”第八。

9. ලොහිච්චසුත්තං

9. 罗希迦经

132. එකං සමයං ආයස්මා මහාකච්චානො අවන්තීසු විහරති මක්කරකතෙ අරඤ්ඤකුටිකායං. අථ ඛො ලොහිච්චස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස සම්බහුලා අන්තෙවාසිකා කට්ඨහාරකා මාණවකා යෙනායස්මතො මහාකච්චානස්ස අරඤ්ඤකුටිකා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා පරිතො පරිතො කුටිකාය අනුචඞ්කමන්ති අනුවිචරන්ති උච්චාසද්දා මහාසද්දා කානිචි කානිචි සෙලෙය්‍යකානි කරොන්ති – ‘‘ඉමෙ පන මුණ්ඩකා සමණකා ඉබ්භා කණ්හා බන්ධුපාදාපච්චා, ඉමෙසං භරතකානං සක්කතා ගරුකතා මානිතා පූජිතා අපචිතා’’ති. අථ ඛො ආයස්මා මහාකච්චානො විහාරා නික්ඛමිත්වා තෙ මාණවකෙ එතදවොච – ‘‘මා මාණවකා සද්දමකත්ථ; ධම්මං වො භාසිස්සාමී’’ති. එවං වුත්තෙ, තෙ මාණවකා තුණ්හී අහෙසුං. අථ ඛො ආයස්මා මහාකච්චානො තෙ මාණවකෙ ගාථාහි අජ්ඣභාසි –

132. 一时，具寿摩诃迦旃延住在阿槃提(Avantī)的摩迦罗迦吒(Makkarakaṭa)，于林野孤邸中。其时，罗希迦婆罗门的众多拾柴的少年弟子，前往具寿摩诃迦旃延的林野孤邸。抵达后，他们在孤邸的周围来回走动、四处徘徊，大声喧哗，做着各种嬉戏，说道：“这些剃头沙门是商贾，出身卑劣，是梵天足生之辈，却受到这些主人的恭敬、尊重、尊崇、供养、敬奉！”于是，具寿摩诃迦旃延从住处出来，对那些少年说：“少年们，莫要喧哗，我将为你们说法。”如是说后，那些少年便安静下来。其时，具寿摩诃迦旃延以偈颂对那些少年说——

‘‘සීලුත්තමා පුබ්බතරා අහෙසුං,තෙ බ්‍රාහ්මණා යෙ පුරාණං සරන්ති;

ගුත්තානි ද්වාරානි සුරක්ඛිතානි,අහෙසුං තෙසං අභිභුය්‍ය කොධං.

往昔忆念古法的婆罗门，曾是持戒最胜者；他们降伏忿怒，诸根善得守护。

‘‘ධම්මෙ [Pg.335] ච ඣානෙ ච රතා අහෙසුං,තෙ බ්‍රාහ්මණා යෙ පුරාණං සරන්ති;

ඉමෙ ච වොක්කම්ම ජපාමසෙති,ගොත්තෙන මත්තා විසමං චරන්ති.

往昔忆念古法的婆罗门，曾乐于法与禅。而这些人却背离此德，言“我等诵读”，因种姓而骄慢，行为乖违。

‘‘කොධාභිභූතා පුථුඅත්තදණ්ඩා,විරජ්ජමානා සතණ්හාතණ්හෙසු;

අගුත්තද්වාරස්ස භවන්ති මොඝා,සුපිනෙව ලද්ධං පුරිසස්ස විත්තං.

被忿怒所降伏，大行惩罚，于有贪者、无贪者，行为败坏；不守护根门者，其行虚妄，犹如人在梦中所得之财。

‘‘අනාසකා ථණ්ඩිලසායිකා ච;

පාතො සිනානඤ්ච තයො ච වෙදා.

绝食、卧于粗地、清晨沐浴以及三吠陀，

‘‘ඛරාජිනං ජටාපඞ්කො, මන්තා සීලබ්බතං තපො;

කුහනා වඞ්කදණ්ඩා ච, උදකාචමනානි ච.

粗糙兽皮、结发、牙垢、咒语、戒禁、苦行、欺诈、曲杖以及以水漱洗，

‘‘වණ්ණා එතෙ බ්‍රාහ්මණානං, කතා කිඤ්චික්ඛභාවනා;

චිත්තඤ්ච සුසමාහිතං, විප්පසන්නමනාවිලං;

අඛිලං සබ්බභූතෙසු, සො මග්ගො බ්‍රහ්මපත්තියා’’ති.

这些是婆罗门的表象，是为了些许利益而为；而那善得等持、清澈无秽、于一切众生无有粗暴的心，才是通往梵界之道。

අථ ඛො තෙ මාණවකා කුපිතා අනත්තමනා යෙන ලොහිච්චො බ්‍රාහ්මණො තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා ලොහිච්චං බ්‍රාහ්මණං එතදවොචුං – ‘‘යග්ඝෙ! භවං ජානෙය්‍ය, සමණො මහාකච්චානො බ්‍රාහ්මණානං මන්තෙ එකංසෙන අපවදති, පටික්කොසතී’’ති? එවං වුත්තෙ, ලොහිච්චො බ්‍රාහ්මණො කුපිතො අහොසි අනත්තමනො. අථ ඛො ලොහිච්චස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස එතදහොසි – ‘‘න ඛො පන මෙතං පතිරූපං යොහං අඤ්ඤදත්ථු මාණවකානංයෙව සුත්වා සමණං මහාකච්චානං අක්කොසෙය්‍යං පරිභාසෙය්‍යං. යංනූනාහං උපසඞ්කමිත්වා පුච්ඡෙය්‍ය’’න්ති.

其时，那些青年婆罗门心怀忿怒与不悦，前往罗希迦婆罗门之处。抵达后，他们对罗希迦婆罗门说：“尊者，您可知，沙门摩诃迦旃延正彻底毁谤、斥责婆罗门的圣典！”听闻此言，罗希迦婆罗门也心生忿怒与不悦。其后，罗希迦婆罗门心想：“我仅仅听信这些青年之言，就去辱骂、斥责沙门摩诃迦旃延，这于我实为不当。我何不亲自前去问个究竟。”

අථ ඛො ලොහිච්චො බ්‍රාහ්මණො තෙහි මාණවකෙහි සද්ධිං යෙනායස්මා මහාකච්චානො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මතා මහාකච්චානෙන සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ලොහිච්චො බ්‍රාහ්මණො [Pg.336] ආයස්මන්තං මහාකච්චානං එතදවොච – ‘‘ආගමංසු නු ඛ්විධ, භො කච්චාන, අම්හාකං සම්බහුලා අන්තෙවාසිකා කට්ඨහාරකා මාණවකා’’ති? ‘‘ආගමංසු ඛ්විධ තෙ, බ්‍රාහ්මණ, සම්බහුලා අන්තෙවාසිකා කට්ඨහාරකා මාණවකා’’ති. ‘‘අහු පන භොතො කච්චානස්ස තෙහි මාණවකෙහි සද්ධිං කොචිදෙව කථාසල්ලාපො’’ති? ‘‘අහු ඛො මෙ, බ්‍රාහ්මණ, තෙහි මාණවකෙහි සද්ධිං කොචිදෙව කථාසල්ලාපො’’ති. ‘‘යථා කථං පන භොතො කච්චානස්ස තෙහි මාණවකෙහි සද්ධිං අහොසි කථාසල්ලාපො’’ති? ‘‘එවං ඛො මෙ, බ්‍රාහ්මණ, තෙහි මාණවකෙහි සද්ධිං අහොසි කථාසල්ලාපො –

那时，罗希迦(Lohicca)婆罗门与那些青年们一同前往具寿摩诃迦旃延(Mahākaccāna)之处。抵达后，与具寿摩诃迦旃延互致一番可喜可忆念的问候，然后坐于一旁。坐于一旁的罗希迦婆罗门对具寿摩诃迦旃延说此言：“尊者迦旃延(Kaccāna)，我们许多拾柴的弟子青年们来过这里吗？”“婆罗门，你的许多拾柴的弟子青年们确实来过这里。”“那么，尊者迦旃延与那些青年们有过任何交谈吗？”“婆罗门，我与那些青年们确实有过一些交谈。”“那么，尊者迦旃延与那些青年们是怎样交谈的呢？”“婆罗门，我与那些青年们的交谈是这样的——”

‘‘සීලුත්තමා පුබ්බතරා අහෙසුං,තෙ බ්‍රාහ්මණා යෙ පුරාණං සරන්ති;

…පෙ…;

අඛිලං සබ්බභූතෙසු,සො මග්ගො බ්‍රහ්මපත්තියා’’ති.

“往昔诸婆罗门，忆念古昔之法，曾为戒行最上；……（中略）……于一切众生无有粗暴，此即为达梵之道。”

‘‘එවං ඛො මෙ, බ්‍රාහ්මණ, තෙහි මාණවකෙහි සද්ධිං අහොසි කථාසල්ලාපො’’ති.

“婆罗门，我与那些青年们的交谈就是这样。”

‘‘‘අගුත්තද්වාරො’ති භවං කච්චානො ආහ. කිත්තාවතා නු ඛො, භො කච්චාන, අගුත්තද්වාරො හොතී’’ති? ‘‘ඉධ, බ්‍රාහ්මණ, එකච්චො චක්ඛුනා රූපං දිස්වා පියරූපෙ රූපෙ අධිමුච්චති, අප්පියරූපෙ රූපෙ බ්‍යාපජ්ජති, අනුපට්ඨිතකායස්සති ච විහරති, පරිත්තචෙතසො තඤ්ච චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං යථාභූතං නප්පජානාති යත්ථස්ස තෙ උප්පන්නා පාපකා අකුසලා ධම්මා අපරිසෙසා නිරුජ්ඣන්ති. සොතෙන සද්දං සුත්වා… ඝානෙන ගන්ධං ඝායිත්වා… ජිව්හාය රසං සායිත්වා… කායෙන ඵොට්ඨබ්බං ඵුසිත්වා… මනසා ධම්මං විඤ්ඤාය පියරූපෙ ධම්මෙ අධිමුච්චති, අප්පියරූපෙ ච ධම්මෙ බ්‍යාපජ්ජති, අනුපට්ඨිතකායස්සති ච විහරති, පරිත්තචෙතසො තඤ්ච චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං යථාභූතං නප්පජානාති යත්ථස්ස තෙ උප්පන්නා පාපකා අකුසලා ධම්මා අපරිසෙසා නිරුජ්ඣන්ති. එවං ඛො, බ්‍රාහ්මණ, අගුත්තද්වාරො හොතී’’ති. ‘‘අච්ඡරියං, භො කච්චාන; අබ්භුතං, භො කච්චාන! යාවඤ්චිදං භොතා කච්චානෙන අගුත්තද්වාරොව සමානො අගුත්තද්වාරොති අක්ඛාතො.

“‘尊者迦旃延说：“不守护根门。”’‘尊者迦旃延，怎样才算是不守护根门呢？’‘婆罗门，于此，某人以眼见色后，于可喜之色，他心生耽著；于不可喜之色，他心生瞋恚。他念不现前而住，心思狭隘，且不如实了知那能令已生起的诸恶不善法无余息灭的心解脱、慧解脱。以耳闻声……以鼻嗅香……以舌尝味……以身触所触……以意知法后，于可喜之法，他心生耽著；于不可喜之法，他心生瞋恚。他念不现前而住，心思狭隘，且不如实了知那能令已生起的诸恶不善法无余息灭的心解脱、慧解脱。婆罗门，如此即为不守护根门。’‘尊者迦旃延，真是奇妙！尊者迦旃延，真是稀有！尊者迦旃延竟将不守护根门者，如实地称为不守护根门者！’

‘‘‘ගුත්තද්වාරො’ති [Pg.337] භවං කච්චානො ආහ. කිත්තාවතා නු ඛො, භො කච්චාන, ගුත්තද්වාරො හොතී’’ති? ‘‘ඉධ, බ්‍රාහ්මණ, භික්ඛු චක්ඛුනා රූපං දිස්වා පියරූපෙ රූපෙ නාධිමුච්චති, අප්පියරූපෙ රූපෙ න බ්‍යාපජ්ජති, උපට්ඨිතකායස්සති ච විහරති, අප්පමාණචෙතසො තඤ්ච චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං යථාභූතං පජානාති යත්ථස්ස තෙ උප්පන්නා පාපකා අකුසලා ධම්මා අපරිසෙසා නිරුජ්ඣන්ති. සොතෙන සද්දං සුත්වා… ඝානෙන ගන්ධං ඝායිත්වා… ජිව්හාය රසං සායිත්වා… කායෙන ඵොට්ඨබ්බං ඵුසිත්වා… මනසා ධම්මං විඤ්ඤාය පියරූපෙ ධම්මෙ නාධිමුච්චති, අප්පියරූපෙ ධම්මෙ න බ්‍යාපජ්ජති, උපට්ඨිතකායස්සති ච විහරති, අප්පමාණචෙතසො තඤ්ච චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං යථාභූතං පජානාති, යත්ථස්ස තෙ උප්පන්නා පාපකා අකුසලා ධම්මා අපරිසෙසා නිරුජ්ඣන්ති. එවං ඛො, බ්‍රාහ්මණ, ගුත්තද්වාරො හොතී’’ති.

“‘守护根门’，尊者迦旃延说。尊者迦旃延，如何才算是守护根门呢？”“婆罗门，于此，比丘以眼见色后，于可意之色，心不沉湎；于不可意之色，心不厌恶。他安住于已建立的念，具无量心，并且如实了知那心解脱、慧解脱，于其中，他那些已生起的恶不善法无余寂灭。以耳闻声后……以鼻嗅香后……以舌尝味后……以身触所触后……以意知法后，于可意之法，心不沉湎；于不可意之法，心不厌恶。他安住于已建立的念，具无量心，并且如实了知那心解脱、慧解脱，于其中，他那些已生起的恶不善法无余寂灭。婆罗门，如此，即为守护根门。”

‘‘අච්ඡරියං, භො කච්චාන; අබ්භුතං, භො කච්චාන! යාවඤ්චිදං භොතා කච්චානෙන ගුත්තද්වාරොව සමානො ගුත්තද්වාරොති අක්ඛාතො. අභික්කන්තං, භො කච්චාන; අභික්කන්තං, භො කච්චාන! සෙය්‍යථාපි, භො කච්චාන, නික්කුජ්ජිතං වා උක්කුජ්ජෙය්‍ය, පටිච්ඡන්නං වා විවරෙය්‍ය, මූළ්හස්ස වා මග්ගං ආචික්ඛෙය්‍ය, අන්ධකාරෙ වා තෙලපජ්ජොතං ධාරෙය්‍ය, චක්ඛුමන්තො රූපානි දක්ඛන්තීති; එවමෙවං භොතා කච්චානෙන අනෙකපරියායෙන ධම්මො පකාසිතො. එසාහං, භො කච්චාන, තං භගවන්තං සරණං ගච්ඡාමි, ධම්මඤ්ච, භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච. උපාසකං මං භවං කච්චානො ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගතං. යථා ච භවං කච්චානො මක්කරකතෙ උපාසකකුලානි උපසඞ්කමති; එවමෙව ලොහිච්චකුලං උපසඞ්කමතු. තත්ථ යෙ මාණවකා වා මාණවිකා වා භවන්තං කච්චානං අභිවාදෙස්සන්ති පච්චුට්ඨිස්සන්ති ආසනං වා උදකං වා දස්සන්ති, තෙසං තං භවිස්සති දීඝරත්තං හිතාය සුඛායා’’ති. නවමං.

“尊者迦旃延，真是稀有！尊者迦旃延，真是未曾有！尊者迦旃延善说了何为守护根门者！尊者迦旃延，妙哉！尊者迦旃延，妙哉！譬如扶正颠倒，揭示覆盖，为迷路者指明道路，或于暗中持油灯，令有眼者得见诸色；尊者迦旃延亦复如是，以种种方便，阐明正法。尊者迦旃延，我今归依彼世尊、法与比丘僧伽。愿尊者迦旃延忆持我为优婆塞，从今日起，终生归依。犹如尊者迦旃延前往摩羯罗迦多(Makkarakata)的诸优婆塞家，亦请同样地前往罗希迦家。于彼处，若有童男童女礼敬、迎接尊者迦旃延，奉上座位或水，此将为他们带来长久的利益与安乐。”第九。

10. වෙරහච්චානිසුත්තං

10. 维拉哈迦尼经

133. එකං සමයං ආයස්මා උදායී කාමණ්ඩායං විහරති තොදෙය්‍යස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස අම්බවනෙ. අථ ඛො වෙරහච්චානිගොත්තාය බ්‍රාහ්මණියා අන්තෙවාසී මාණවකො යෙනායස්මා උදායී තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මතා උදායිනා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො තං මාණවකං [Pg.338] ආයස්මා උදායී ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙසි සමාදපෙසි සමුත්තෙජෙසි සම්පහංසෙසි. අථ ඛො සො මාණවකො ආයස්මතා උදායිනා ධම්මියා කථාය සන්දස්සිතො සමාදපිතො සමුත්තෙජිතො සම්පහංසිතො උට්ඨායාසනා යෙන වෙරහච්චානිගොත්තා බ්‍රාහ්මණී තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා වෙරහච්චානිගොත්තං බ්‍රාහ්මණිං එතදවොච – ‘‘යග්ඝෙ, භොති, ජානෙය්‍යාසි ! සමණො උදායී ධම්මං දෙසෙති ආදිකල්‍යාණං මජ්ඣෙකල්‍යාණං පරියොසානකල්‍යාණං, සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනං කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං පකාසෙතී’’ති.

133. 一时，具寿优陀夷住在迦曼陀（Kāmaṇḍā）城多迭亚婆罗门的芒果园。当时，维拉哈迦尼姓婆罗门女的一位年轻弟子前去拜见具寿优陀夷；抵达后，与具寿优陀夷互相愉悦地问候，在说完值得记忆的交谈后，坐于一旁。具寿优陀夷为坐于一旁的这位年轻人以法开示、劝导、激励、使之欢喜。于是，这位年轻人被具寿优陀夷以法开示、劝导、激励、使之欢喜后，便从座位上起身，前去拜见维拉哈迦尼姓婆罗门女；抵达后，对维拉哈迦尼姓婆罗门女说了这番话：“夫人，您当知晓！沙门优陀夷宣说法，此法初善、中善、后善，具义具文，并阐明了完全圆满、纯净的梵行。”

‘‘තෙන හි ත්වං, මාණවක, මම වචනෙන සමණං උදායිං නිමන්තෙහි ස්වාතනාය භත්තෙනා’’ති. ‘‘එවං භොතී’’ති ඛො සො මාණවකො වෙරහච්චානිගොත්තාය බ්‍රාහ්මණියා පටිස්සුත්වා යෙනායස්මා උදායී තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං උදායිං එතදවොච – ‘‘අධිවාසෙතු කිර, භවං, උදායි, අම්හාකං ආචරියභරියාය වෙරහච්චානිගොත්තාය බ්‍රාහ්මණියා ස්වාතනාය භත්ත’’න්ති. අධිවාසෙසි ඛො ආයස්මා උදායී තුණ්හීභාවෙන. අථ ඛො ආයස්මා උදායී තස්සා රත්තියා අච්චයෙන පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය යෙන වෙරහච්චානිගොත්තාය බ්‍රාහ්මණියා නිවෙසනං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි. අථ ඛො වෙරහච්චානිගොත්තා බ්‍රාහ්මණී ආයස්මන්තං උදායිං පණීතෙන ඛාදනීයෙන භොජනීයෙන සහත්ථා සන්තප්පෙසි සම්පවාරෙසි. අථ ඛො වෙරහච්චානිගොත්තා බ්‍රාහ්මණී ආයස්මන්තං උදායිං භුත්තාවිං ඔනීතපත්තපාණිං පාදුකා ආරොහිත්වා උච්චෙ ආසනෙ නිසීදිත්වා සීසං ඔගුණ්ඨිත්වා ආයස්මන්තං උදායිං එතදවොච – ‘‘භණ, සමණ, ධම්ම’’න්ති. ‘‘භවිස්සති, භගිනි, සමයො’’ති වත්වා උට්ඨායාසනා පක්කමි.

“那么，年轻人，你替我邀请沙门优陀夷明天来用饭吧。”“好的，夫人。”那年轻人应允了维拉哈迦尼(Verahaccāni)氏的婆罗门女，便前往具寿优陀夷所在之处；走近后，他对具寿优陀夷说：“尊者优陀夷，我们老师的妻子，维拉哈迦尼氏的婆罗门女，请您接受明日的饭食。”具寿优陀夷默然应允。其后，具寿优陀夷于那一夜过后，在上午时分穿好下衣，持衣钵，前往维拉哈迦尼氏的婆罗门女的住所；抵达后，便在已铺设的座位上坐下。于是，维拉哈迦尼氏的婆罗门女亲手以精美的嚼食与啖食供养具寿优陀夷，使其满足、饱足。之后，维拉哈迦尼氏的婆罗门女见具寿优陀夷食毕、手已离钵，便穿上鞋履，坐在高座上，蒙着头，对具寿优陀夷说：“沙门，请说法吧。”具寿优陀夷说：“姐妹，将会有时机的。”说完，便从座位上起身离开了。

දුතියම්පි ඛො සො මාණවකො යෙනායස්මා උදායී තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මතා උදායිනා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො තං මාණවකං ආයස්මා උදායී ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙසි සමාදපෙසි සමුත්තෙජෙසි සම්පහංසෙසි. දුතියම්පි ඛො සො මාණවකො ආයස්මතා උදායිනා ධම්මියා කථාය සන්දස්සිතො සමාදපිතො සමුත්තෙජිතො සම්පහංසිතො උට්ඨායාසනා යෙන වෙරහච්චානිගොත්තා බ්‍රාහ්මණී තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා [Pg.339] වෙරහච්චානිගොත්තං බ්‍රාහ්මණිං එතදවොච – ‘‘යග්ඝෙ, භොති, ජානෙය්‍යාසි! සමණො උදායී ධම්මං දෙසෙති ආදිකල්‍යාණං මජ්ඣෙකල්‍යාණං පරියොසානකල්‍යාණං, සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනං කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං පකාසෙතී’’ති.

那年轻人第二次前往具寿优陀夷之处；到了之后，与具寿优陀夷互相问候。说完一番值得欣悦、值得忆念的交谈后，坐于一旁。具寿优陀夷为坐于一旁的那位年轻人以法开示、劝导、激励、使之欢喜。于是，那年轻人第二次被具寿优陀夷以法开示、劝导、激励、使之欢喜后，便从座位上起身，前往维拉哈迦尼族婆罗门女之处；到了之后，对维拉哈迦尼族婆罗门女说了这番话：“夫人，请听，您当知晓！沙门优陀夷宣说法要，初善、中善、后善，具义具文，并开显了完全圆满、清净的梵行。”

‘‘එවමෙවං පන ත්වං, මාණවක, සමණස්ස උදායිස්ස වණ්ණං භාසසි. සමණො පනුදායී ‘භණ, සමණ, ධම්ම’න්ති වුත්තො සමානො ‘භවිස්සති, භගිනි, සමයො’ති වත්වා උට්ඨායාසනා පක්කන්තො’’ති. ‘‘තථා හි පන ත්වං, භොති, පාදුකා ආරොහිත්වා උච්චෙ ආසනෙ නිසීදිත්වා සීසං ඔගුණ්ඨිත්වා එතදවොච – ‘භණ, සමණ, ධම්ම’න්ති. ධම්මගරුනො හි තෙ භවන්තො ධම්මගාරවා’’ති. ‘‘තෙන හි ත්වං, මාණවක, මම වචනෙන සමණං උදායිං නිමන්තෙහි ස්වාතනාය භත්තෙනා’’ති. ‘‘එවං, භොතී’’ති ඛො සො මාණවකො වෙරහච්චානිගොත්තාය බ්‍රාහ්මණියා පටිස්සුත්වා යෙනායස්මා උදායී තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං උදායිං එතදවොච – ‘‘අධිවාසෙතු කිර භවං උදායී අම්හාකං ආචරියභරියාය වෙරහච්චානිගොත්තාය බ්‍රාහ්මණියා ස්වාතනාය භත්ත’’න්ති. අධිවාසෙසි ඛො ආයස්මා උදායී තුණ්හීභාවෙන.

“年轻人，你竟如此称赞沙门优陀夷。然而，当沙门优陀夷被要求‘沙门，请说法’时，他却说‘姐妹，会有时机的’，然后从座位上起身离开了。”“可是，夫人，那是因为您当时穿着鞋履，坐在高座上，蒙着头说‘沙门，请说法’。那些尊者是尊重法、恭敬法的。”“那么，年轻人，你替我邀请沙门优陀夷明天来接受饭食供养吧。”“好的，夫人。”那年轻人答应了维拉哈迦尼族婆罗门女后，就去拜访具寿优陀夷，然后对具寿优陀夷说：“尊者优陀夷，我们老师的妻子维拉哈迦尼族婆罗门女，请您接受她为明天准备的饭食吧。”具寿优陀夷默然同意了。

අථ ඛො ආයස්මා උදායී තස්සා රත්තියා අච්චයෙන පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය යෙන වෙරහච්චානිගොත්තාය බ්‍රාහ්මණියා නිවෙසනං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි. අථ ඛො වෙරහච්චානිගොත්තා බ්‍රාහ්මණී ආයස්මන්තං උදායිං පණීතෙන ඛාදනීයෙන භොජනීයෙන සහත්ථා සන්තප්පෙසි සම්පවාරෙසි. අථ ඛො වෙරහච්චානිගොත්තා බ්‍රාහ්මණී ආයස්මන්තං උදායිං භුත්තාවිං ඔනීතපත්තපාණිං පාදුකා ඔරොහිත්වා නීචෙ ආසනෙ නිසීදිත්වා සීසං විවරිත්වා ආයස්මන්තං උදායිං එතදවොච – ‘‘කිස්මිං නු ඛො, භන්තෙ, සති අරහන්තො සුඛදුක්ඛං පඤ්ඤපෙන්ති, කිස්මිං අසති අරහන්තො සුඛදුක්ඛං න පඤ්ඤපෙන්තී’’ති?

那时，具寿优陀夷于夜晚过后，清晨时分着衣持钵，前往维拉哈迦尼族婆罗门女的住处；抵达后，即于所设之座坐下。维拉哈迦尼族婆罗门女亲手以精美的嚼食与啖食供养具寿优陀夷，使其满足、饱足。其后，维拉哈迦尼族婆罗门女见具寿优陀夷食毕，手已离钵，便脱下鞋履，坐于低座，除去头巾，对具寿优陀夷说道：“尊者，于何者有时，诸阿罗汉施设苦乐？于何者无时，诸阿罗汉不施设苦乐？”

‘‘චක්ඛුස්මිං ඛො, භගිනි, සති අරහන්තො සුඛදුක්ඛං පඤ්ඤපෙන්ති, චක්ඛුස්මිං අසති අරහන්තො සුඛදුක්ඛං න පඤ්ඤපෙන්ති…පෙ… ජිව්හාය සති අරහන්තො සුඛදුක්ඛං පඤ්ඤපෙන්ති, ජිව්හාය අසති අරහන්තො සුඛදුක්ඛං න පඤ්ඤපෙන්ති…පෙ…. මනස්මිං සති අරහන්තො සුඛදුක්ඛං පඤ්ඤපෙන්ති, මනස්මිං අසති අරහන්තො සුඛදුක්ඛං න පඤ්ඤපෙන්තී’’ති.

“贤妹，于眼有时，诸阿罗汉施设苦乐；于眼无时，诸阿罗汉不施设苦乐。……乃至……于舌有时，诸阿罗汉施设苦乐；于舌无时，诸阿罗汉不施设苦乐。……乃至……于意有时，诸阿罗汉施设苦乐；于意无时，诸阿罗汉不施设苦乐。”

එවං වුත්තෙ, වෙරහච්චානිගොත්තා බ්‍රාහ්මණී ආයස්මන්තං උදායිං එතදවොච – ‘‘අභික්කන්තං, භන්තෙ; අභික්කන්තං, භන්තෙ! සෙය්‍යථාපි, භන්තෙ, නික්කුජ්ජිතං වා උක්කුජ්ජෙය්‍ය[Pg.340], පටිච්ඡන්නං වා විවරෙය්‍ය, මූළ්හස්ස වා මග්ගං ආචික්ඛෙය්‍ය, අන්ධකාරෙ වා තෙලපජ්ජොතං ධාරෙය්‍ය, චක්ඛුමන්තො රූපානි දක්ඛන්තීති; එවමෙවං අය්‍යෙන උදායිනා අනෙකපරියායෙන ධම්මො පකාසිතො. එසාහං, අය්‍ය උදායි, තං භගවන්තං සරණං ගච්ඡාමි, ධම්මඤ්ච, භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච. උපාසිකං මං අය්‍යො උදායී ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති. දසමං.

如是说后，维拉哈迦尼族婆罗门女对具寿优陀夷说此言：“善哉，尊者！善哉，尊者！譬如将颠倒者扶正，将覆盖者揭开，为迷路者指明道路，于黑暗中持油灯，令有眼者得见诸色；尊者优陀夷亦如是，以种种方便开示了法。尊者优陀夷，我今归依彼世尊、法与比丘僧团。愿尊者优陀夷忆持我为优婆夷，从今日起，乃至命终，皆悉归依。”第十。

ගහපතිවග්ගො තෙරසමො.

家主品第十三。

තස්සුද්දානං –

此品之摄颂：

වෙසාලී වජ්ජි නාළන්දා, භාරද්වාජ සොණො ච ඝොසිතො;

හාලිද්දිකො නකුලපිතා, ලොහිච්චො වෙරහච්චානීති.

毗舍离、跋耆、那烂陀，巴罗多迦、索那与瞿师多；诃梨提迦、那拘罗父，罗希迦、维拉哈迦尼。

14. දෙවදහවග්ගො

14. 天臂品

1. දෙවදහසුත්තං

1. 天臂经

134. එකං සමයං භගවා සක්කෙසු විහරති දෙවදහං නාම සක්‍යානං නිගමො. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, සබ්බෙසංයෙව භික්ඛූනං ඡසු ඵස්සායතනෙසු අප්පමාදෙන කරණීයන්ති වදාමි, න ච පනාහං, භික්ඛවෙ, සබ්බෙසංයෙව භික්ඛූනං ඡසු ඵස්සායතනෙසු නාප්පමාදෙන කරණීයන්ති වදාමි. යෙ තෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ අරහන්තො ඛීණාසවා වුසිතවන්තො කතකරණීයා ඔහිතභාරා අනුප්පත්තසදත්ථා පරික්ඛීණභවසංයොජනා සම්මදඤ්ඤා විමුත්තා, තෙසාහං, භික්ඛවෙ, භික්ඛූනං ඡසු ඵස්සායතනෙසු නාප්පමාදෙන කරණීයන්ති වදාමි. තං කිස්ස හෙතු? කතං තෙසං අප්පමාදෙන, අභබ්බා තෙ පමජ්ජිතුං. යෙ ච ඛො තෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ සෙක්ඛා අප්පත්තමානසා අනුත්තරං යොගක්ඛෙමං පත්ථයමානා විහරන්ති, තෙසාහං, භික්ඛවෙ, භික්ඛූනං ඡසු ඵස්සායතනෙසු අප්පමාදෙන කරණීයන්ති වදාමි. තං කිස්ස හෙතු? සන්ති, භික්ඛවෙ, චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යා රූපා මනොරමාපි, අමනොරමාපි. ත්‍යාස්ස ඵුස්ස ඵුස්ස චිත්තං න පරියාදාය තිට්ඨන්ති. චෙතසො අපරියාදානා ආරද්ධං හොති වීරියං අසල්ලීනං, උපට්ඨිතා සති අසම්මුට්ඨා, පස්සද්ධො කායො අසාරද්ධො, සමාහිතං චිත්තං එකග්ගං. ඉමං ඛ්වාහං, භික්ඛවෙ, අප්පමාදඵලං [Pg.341] සම්පස්සමානො තෙසං භික්ඛූනං ඡසු ඵස්සායතනෙසු අප්පමාදෙන කරණීයන්ති වදාමි…පෙ… සන්ති, භික්ඛවෙ, මනොවිඤ්ඤෙය්‍යා ධම්මා මනොරමාපි අමනොරමාපි. ත්‍යාස්ස ඵුස්ස ඵුස්ස චිත්තං න පරියාදාය තිට්ඨන්ති. චෙතසො අපරියාදානා ආරද්ධං හොති වීරියං අසල්ලීනං, උපට්ඨිතා සති අසම්මුට්ඨා, පස්සද්ධො කායො අසාරද්ධො, සමාහිතං චිත්තං එකග්ගං. ඉමං ඛ්වාහං, භික්ඛවෙ, අප්පමාදඵලං සම්පස්සමානො තෙසං භික්ඛූනං ඡසු ඵස්සායතනෙසු අප්පමාදෙන කරණීයන්ති වදාමී’’ති. පඨමං.

134. 一时，世尊住在释迦族一个名为天臂（Devadaha）的市镇。在那里，世尊对比丘们说：“诸比丘，我并非说所有比丘都应于六触处行不放逸，我也并非说所有比丘都无须于六触处行不放逸。诸比丘，对于那些阿罗汉、漏尽者、梵行已立、所作已作、已舍重担、逮得己利、尽诸有结、正智解脱的比丘，我对他们说，无须于六触处行不放逸。是何缘故？他们已行不放逸，不可能再放逸。而诸比丘，对于那些尚是有学、心尚未得达、为求无上瑜伽安稳而住的比丘，我对他们说，应于六触处行不放逸。是何缘故？诸比丘，有眼所识之色，有可喜的，亦有不可喜的。它们一再接触，但不会占据他的心而留住。因其心不被占据，故精进已发起而不退屈，念已现前而不迷乱，身已轻安而不焦躁，心已得定而专一。诸比丘，我正是见到此不放逸之果，才对那些比丘说，应于六触处行不放逸。……（中略）……诸比丘，有意识所识之法，有可喜的，亦有不可喜的。它们一再接触，但不会占据他的心而留住。因其心不被占据，故精进已发起而不退屈，念已现前而不迷乱，身已轻安而不焦躁，心已得定而专一。诸比丘，我正是见到此不放逸之果，才对那些比丘说，应于六触处行不放逸。”第一。

2. ඛණසුත්තං

2. 时机经

135. ‘‘ලාභා වො, භික්ඛවෙ, සුලද්ධං වො, භික්ඛවෙ, ඛණො වො පටිලද්ධො බ්‍රහ්මචරියවාසාය. දිට්ඨා මයා, භික්ඛවෙ, ඡඵස්සායතනිකා නාම නිරයා. තත්ථ යං කිඤ්චි චක්ඛුනා රූපං පස්සති අනිට්ඨරූපංයෙව පස්සති, නො ඉට්ඨරූපං; අකන්තරූපංයෙව පස්සති, නො කන්තරූපං; අමනාපරූපංයෙව පස්සති, නො මනාපරූපං. යං කිඤ්චි සොතෙන සද්දං සුණාති…පෙ… යං කිඤ්චි ඝානෙන ගන්ධං ඝායති…පෙ… යං කිඤ්චි ජිව්හාය රසං සායති…පෙ… යං කිඤ්චි කායෙන ඵොට්ඨබ්බං ඵුසති…පෙ… යං කිඤ්චි මනසා ධම්මං විජානාති අනිට්ඨරූපංයෙව විජානාති, නො ඉට්ඨරූපං; අකන්තරූපංයෙව විජානාති, නො කන්තරූපං; අමනාපරූපංයෙව විජානාති, නො මනාපරූපං. ලාභා වො, භික්ඛවෙ, සුලද්ධං වො, භික්ඛවෙ, ඛණො වො පටිලද්ධො බ්‍රහ්මචරියවාසාය. දිට්ඨා මයා, භික්ඛවෙ, ඡඵස්සායතනිකා නාම සග්ගා. තත්ථ යං කිඤ්චි චක්ඛුනා රූපං පස්සති ඉට්ඨරූපංයෙව පස්සති, නො අනිට්ඨරූපං; කන්තරූපංයෙව පස්සති, නො අකන්තරූපං; මනාපරූපංයෙව පස්සති, නො අමනාපරූපං…පෙ… යං කිඤ්චි ජිව්හාය රසං සායති…පෙ… යං කිඤ්චි මනසා ධම්මං විජානාති ඉට්ඨරූපංයෙව විජානාති, නො අනිට්ඨරූපං; කන්තරූපංයෙව විජානාති, නො අකන්තරූපං; මනාපරූපංයෙව විජානාති, නො අමනාපරූපං. ලාභා වො, භික්ඛවෙ, සුලද්ධං වො, භික්ඛවෙ, ඛණො වො පටිලද්ධො බ්‍රහ්මචරියවාසායා’’ති. දුතියං.

135. “诸比丘，此乃汝之利得，此乃汝之善得，汝等已得行梵行之时机。诸比丘，我曾见过名为‘六触处’的地狱。在那里，眼见任何色，只见不可喜之色，不见可喜之色；只见不悦意之色，不见悦意之色；只见不称心之色，不见称心之色。耳闻任何声……鼻嗅任何香……舌尝任何味……身触任何所触……意知任何法，只见不可喜之法，不知可喜之法；只见不悦意之法，不知悦意之法；只见不称心之法，不知称心之法。诸比丘，此乃汝之利得，此乃汝之善得，汝等已得行梵行之时机。诸比丘，我曾见过名为‘六触处’的天界。在那里，眼见任何色，只见可喜之色，不见不可喜之色；只见悦意之色，不见不悦意之色；只见称心之色，不见不称心之色……舌尝任何味……意知任何法，只见可喜之法，不知不可喜之法；只见悦意之法，不知不悦意之法；只见称心之法，不知不称心之法。诸比丘，此乃汝之利得，此乃汝之善得，汝等已得行梵行之时机。”

3. පඨමරූපාරාමසුත්තං

3. 初喜爱色经

136. ‘‘රූපාරාමා, භික්ඛවෙ, දෙවමනුස්සා රූපරතා රූපසම්මුදිතා. රූපවිපරිණාමවිරාගනිරොධා දුක්ඛා, භික්ඛවෙ, දෙවමනුස්සා විහරන්ති. සද්දාරාමා, භික්ඛවෙ[Pg.342], දෙවමනුස්සා සද්දරතා සද්දසම්මුදිතා. සද්දවිපරිණාමවිරාගනිරොධා දුක්ඛා, භික්ඛවෙ, දෙවමනුස්සා විහරන්ති. ගන්ධාරාමා… රසාරාමා… ඵොට්ඨබ්බාරාමා… ධම්මාරාමා, භික්ඛවෙ, දෙවමනුස්සා ධම්මරතා ධම්මසම්මුදිතා. ධම්මවිපරිණාමවිරාගනිරොධා දුක්ඛා, භික්ඛවෙ, දෙවමනුස්සා විහරන්ති. තථාගතො ච ඛො, භික්ඛවෙ, අරහං සම්මාසම්බුද්ධො රූපානං සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවං ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං විදිත්වා න රූපාරාමො න රූපරතො න රූපසම්මුදිතො. රූපවිපරිණාමවිරාගනිරොධා සුඛො, භික්ඛවෙ, තථාගතො විහරති. සද්දානං… ගන්ධානං… රසානං… ඵොට්ඨබ්බානං… ධම්මානං සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං විදිත්වා න ධම්මාරාමො, න ධම්මරතො, න ධම්මසම්මුදිතො. ධම්මවිපරිණාමවිරාගනිරොධා සුඛො, භික්ඛවෙ, තථාගතො විහරති’’. ඉදමවොච භගවා. ඉදං වත්වාන සුගතො අථාපරං එතදවොච සත්ථා –

136. “诸比丘，天与人乐于色，喜于色，欣于色。诸比丘，天与人因色的变易、离染、灭而住于苦。诸比丘，天与人乐于声，喜于声，欣于声。诸比丘，天与人因声的变易、离染、灭而住于苦。乐于香……乐于味……乐于触……诸比丘，天与人乐于法，喜于法，欣于法。诸比丘，天与人因法的变易、离染、灭而住于苦。而诸比丘，如来、阿罗汉、正等觉者，如实了知色之集、灭、味、患、离后，不乐于色，不喜于色，不欣于色。诸比丘，如来因色的变易、离染、灭而住于乐。声……香……味……触……如实了知法之集、灭、味、患、离后，不乐于法，不喜于法，不欣于法。诸比丘，如来因法的变易、离染、灭而住于乐。”世尊说了这番话。善逝说完此话，导师接着又说：

‘‘රූපා සද්දා රසා ගන්ධා, ඵස්සා ධම්මා ච කෙවලා;

ඉට්ඨා කන්තා මනාපා ච, යාවතත්ථීති වුච්චති.

“色声味香触法全，所欲所爱亦所喜；世言其有至于斯。

‘‘සදෙවකස්ස ලොකස්ස, එතෙ වො සුඛසම්මතා;

යත්ථ චෙතෙ නිරුජ්ඣන්ති, තං තෙසං දුක්ඛසම්මතං.

“天人世间咸认为，此等事物为安乐；此等事物寂灭处，彼等认为皆是苦。

‘‘සුඛං දිට්ඨමරියෙභි, සක්කායස්ස නිරොධනං;

පච්චනීකමිදං හොති, සබ්බලොකෙන පස්සතං.

“圣者视有身之灭为乐，此见与一切世间相违。

‘‘යං පරෙ සුඛතො ආහු, තදරියා ආහු දුක්ඛතො;

යං පරෙ දුක්ඛතො ආහු, තදරියා සුඛතො විදූ.

“他人所说之乐，圣者说彼为苦；他人所说之苦，圣者知彼为乐。

‘‘පස්ස ධම්මං දුරාජානං, සම්මූළ්හෙත්ථ අවිද්දසු;

නිවුතානං තමො හොති, අන්ධකාරො අපස්සතං.

“当观此难知之法，无智者于此深为迷惑；于被障蔽者是黑暗，于不见者是昏暗。”

‘‘සතඤ්ච විවටං හොති, ආලොකො පස්සතාමි;

සන්තිකෙ න විජානන්ති, මග්ගා ධම්මස්ස අකොවිදා.

于善人则为显现，如光于见者；愚人不善巧于法，虽近而不知。

‘‘භවරාගපරෙතෙභි, භවරාගානුසාරීභි ;

මාරධෙය්‍යානුපන්නෙහි, නායං ධම්මො සුසම්බුධො.

为贪求存在所困者，随贪求存在而行者，堕入魔罗领域者，此法不易善觉。

‘‘කො [Pg.343] නු අඤ්ඤත්‍ර මරියෙභි, පදං සම්බුද්ධුමරහති;

යං පදං සම්මදඤ්ඤාය, පරිනිබ්බන්ති අනාසවා’’ති. තතියං;

“除圣者外，谁能觉悟此境？善知此境，无漏者般涅槃。”第三。

4. දුතියරූපාරාමසුත්තං

4. 第二乐色经

137. ‘‘රූපාරාමා, භික්ඛවෙ, දෙවමනුස්සා රූපරතා රූපසම්මුදිතා. රූපවිපරිණාමවිරාගනිරොධා දුක්ඛා, භික්ඛවෙ, දෙවමනුස්සා විහරන්ති. සද්දාරාමා… ගන්ධාරාමා… රසාරාමා … ඵොට්ඨබ්බාරාමා… ධම්මාරාමා, භික්ඛවෙ, දෙවමනුස්සා ධම්මරතා ධම්මසම්මුදිතා. ධම්මවිපරිණාමවිරාගනිරොධා දුක්ඛා, භික්ඛවෙ, දෙවමනුස්සා විහරන්ති. තථාගතො ච, භික්ඛවෙ, අරහං සම්මාසම්බුද්ධො රූපානං සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං විදිත්වා න රූපාරාමො න රූපරතො න රූපසම්මුදිතො. රූපවිපරිණාමවිරාගනිරොධා සුඛො, භික්ඛවෙ, තථාගතො විහරති. සද්දානං… ගන්ධානං… රසානං… ඵොට්ඨබ්බානං… ධම්මානං සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං විදිත්වා න ධම්මාරාමො න ධම්මරතො න ධම්මසම්මුදිතො. ධම්මවිපරිණාමවිරාගනිරොධා සුඛො, භික්ඛවෙ, තථාගතො විහරතී’’ති. චතුත්ථං.

137. “诸比丘，天与人乐于色、喜于色、悦于色。诸比丘，天与人因色的变异、离贪、灭尽而住于苦。乐于声……乐于香……乐于味……乐于触……诸比丘，天与人乐于法、喜于法、悦于法。诸比丘，天与人因法的变异、离贪、灭尽而住于苦。然而，诸比丘，如来、阿罗汉、正等觉者，如实知色的集、灭、味、患、离后，不乐于色、不喜于色、不悦于色。诸比丘，如来因色的变异、离贪、灭尽而住于乐。如实知声……香……味……触……法的集、灭、味、患、离后，不乐于法、不喜于法、不悦于法。诸比丘，如来因法的变异、离贪、灭尽而住于乐。”第四。

5. පඨමනතුම්හාකංසුත්තං

5. 第一非汝等经

138. ‘‘යං, භික්ඛවෙ, න තුම්හාකං තං පජහථ. තං වො පහීනං හිතාය සුඛාය භවිස්සති. කිඤ්ච, භික්ඛවෙ, න තුම්හාකං? චක්ඛු, භික්ඛවෙ, න තුම්හාකං; තං පජහථ. තං වො පහීනං හිතාය සුඛාය භවිස්සති…පෙ… ජිව්හා න තුම්හාකං; තං පජහථ. සා වො පහීනා හිතාය සුඛාය භවිස්සති…පෙ… මනො න තුම්හාකං; තං පජහථ. සො වො පහීනො හිතාය සුඛාය භවිස්සති. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, යං ඉමස්මිං ජෙතවනෙ තිණකට්ඨසාඛාපලාසං තං ජනො හරෙය්‍ය වා ඩහෙය්‍ය වා යථාපච්චයං වා කරෙය්‍ය, අපි නු තුම්හාකං එවමස්ස – ‘අම්හෙ ජනො හරති වා ඩහති වා යථාපච්චයං වා කරොතී’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘තං කිස්ස හෙතු’’? ‘‘න හි නො එතං, භන්තෙ, අත්තා වා අත්තනියං වා’’ති. ‘‘එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, චක්ඛු න තුම්හාකං; තං පජහථ. තං වො පහීනං හිතාය සුඛාය භවිස්සති…පෙ… ජිව්හා න තුම්හාකං; තං පජහථ. සා වො පහීනා හිතාය සුඛාය භවිස්සති…පෙ… මනො න තුම්හාකං[Pg.344]; තං පජහථ. සො වො පහීනො හිතාය සුඛාය භවිස්සතී’’ති. පඤ්චමං.

138. “诸比丘，凡不属于你们的，你们应当舍弃它。那被舍弃之物，将为你们带来利益与安乐。诸比丘，什么不属于你们呢？诸比丘，眼不属于你们，你们应当舍弃它。那被舍弃之物，将为你们带来利益与安乐……乃至……舌不属于你们，你们应当舍弃它。那被舍弃之物，将为你们带来利益与安乐……乃至……意不属于你们，你们应当舍弃它。那被舍弃之物，将为你们带来利益与安乐。诸比丘，譬如在这祇陀林里，所有草、木、枝、叶，有人或取走，或焚烧，或随意处置，你们岂会这样想：‘有人取走我们，焚烧我们，或随意处置我们’吗？”“大德，不会这样想。”“那是什么原因呢？”“大德，因为那不是我们的我，也不是我所有。”“诸比丘，正是如此，眼不属于你们，你们应当舍弃它。那被舍弃之物，将为你们带来利益与安乐……乃至……舌不属于你们，你们应当舍弃它。那被舍弃之物，将为你们带来利益与安乐……乃至……意不属于你们，你们应当舍弃它。那被舍弃之物，将为你们带来利益与安乐。”第五。

6. දුතියනතුම්හාකංසුත්තං

6. 第二非汝等所有经

139. ‘‘යං, භික්ඛවෙ, න තුම්හාකං, තං පජහථ. තං වො පහීනං හිතාය සුඛාය භවිස්සති. කිඤ්ච, භික්ඛවෙ, න තුම්හාකං? රූපා, භික්ඛවෙ, න තුම්හාකං; තෙ පජහථ. තෙ වො පහීනා හිතාය සුඛාය භවිස්සන්ති. සද්දා… ගන්ධා… රසා… ඵොට්ඨබ්බා… ධම්මා න තුම්හාකං; තෙ පජහථ. තෙ වො පහීනා හිතාය සුඛාය භවිස්සන්ති. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, යං ඉමස්මිං ජෙතවනෙ…පෙ… එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, රූපා න තුම්හාකං; තෙ පජහථ. තෙ වො පහීනා හිතාය සුඛාය භවිස්සන්තී’’ති. ඡට්ඨං.

139. “诸比丘，凡不属于你们的，你们应当舍弃它。那被舍弃之物，将为你们带来利益与安乐。诸比丘，什么不属于你们呢？诸比丘，色不属于你们，你们应当舍弃它们。那些被舍弃之物，将为你们带来利益与安乐。声……香……味……触……法不属于你们，你们应当舍弃它们。那些被舍弃之物，将为你们带来利益与安乐。诸比丘，譬如在这祇陀林里……乃至……诸比丘，正是如此，色不属于你们，你们应当舍弃它们。那些被舍弃之物，将为你们带来利益与安乐。”第六。

7. අජ්ඣත්තානිච්චහෙතුසුත්තං

7. 内无常因经

140. ‘‘චක්ඛුං, භික්ඛවෙ, අනිච්චං. යොපි හෙතු, යොපි පච්චයො චක්ඛුස්ස උප්පාදාය, සොපි අනිච්චො. අනිච්චසම්භූතං, භික්ඛවෙ, චක්ඛු කුතො නිච්චං භවිස්සති…පෙ… ජිව්හා අනිච්චා. යොපි හෙතු, යොපි පච්චයො ජිව්හාය උප්පාදාය සොපි අනිච්චො. අනිච්චසම්භූතා, භික්ඛවෙ, ජිව්හා කුතො නිච්චා භවිස්සති…පෙ… මනො අනිච්චො. යොපි, භික්ඛවෙ, හෙතු යොපි පච්චයො මනස්ස උප්පාදාය, සොපි අනිච්චො. අනිච්චසම්භූතො, භික්ඛවෙ, මනො කුතො නිච්චො භවිස්සති! එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො චක්ඛුස්මිම්පි නිබ්බින්දති…පෙ… ජිව්හායපි නිබ්බින්දති…පෙ… නිබ්බින්දං විරජ්ජති; විරාගා විමුච්චති; විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං හොති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාතී’’ති. සත්තමං.

140. “诸比丘，眼是无常。眼生起之因与缘，亦是无常。诸比丘，由无常所生之眼，何能为常？……舌是无常。舌生起之因与缘，亦是无常。诸比丘，由无常所生之舌，何能为常？……意是无常。意生起之因与缘，亦是无常。诸比丘，由无常所生之意，何能为常？诸比丘，如是见者，多闻圣弟子于眼亦厌离……于舌亦厌离……于意亦厌离。厌离故离贪，离贪故解脱。于解脱时，生起‘已解脱’之智。他了知：‘生已尽，梵行已立，所作已办，不再有此有。’”第七。

8. අජ්ඣත්තදුක්ඛහෙතුසුත්තං

8. 内苦因经

141. ‘‘චක්ඛුං, භික්ඛවෙ, දුක්ඛං. යොපි හෙතු යොපි පච්චයො චක්ඛුස්ස උප්පාදාය, සොපි දුක්ඛො. දුක්ඛසම්භූතං, භික්ඛවෙ, චක්ඛු කුතො සුඛං භවිස්සති…පෙ… ජිව්හා දුක්ඛා. යොපි හෙතු, යොපි පච්චයො ජිව්හාය උප්පාදාය, සොපි දුක්ඛො. දුක්ඛසම්භූතා, භික්ඛවෙ, ජිව්හා කුතො සුඛා භවිස්සති…පෙ… මනො දුක්ඛො. යොපි හෙතු යොපි පච්චයො මනස්ස උප්පාදාය, සොපි දුක්ඛො. දුක්ඛසම්භූතො, භික්ඛවෙ, මනො කුතො සුඛො භවිස්සති! එවං පස්සං…පෙ… ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාතී’’ති. අට්ඨමං.

141. “诸比丘，眼是苦。眼生起之因与缘，亦是苦。诸比丘，由苦所生之眼，何能为乐？……舌是苦。舌生起之因与缘，亦是苦。诸比丘，由苦所生之舌，何能为乐？……意是苦。意生起之因与缘，亦是苦。诸比丘，由苦所生之意，何能为乐？如是见者……他了知：‘生已尽，梵行已立，所作已办，不再有此有。’”第八。

9. අජ්ඣත්තානත්තහෙතුසුත්තං

9. 内无我因经

142. ‘‘චක්ඛුං[Pg.345], භික්ඛවෙ, අනත්තා. යොපි හෙතු, යොපි පච්චයො චක්ඛුස්ස උප්පාදාය, සොපි අනත්තා. අනත්තසම්භූතං, භික්ඛවෙ, චක්ඛු කුතො අත්තා භවිස්සති…පෙ… ජිව්හා අනත්තා. යොපි හෙතු යොපි පච්චයො ජිව්හාය උප්පාදාය, සොපි අනත්තා. අනත්තසම්භූතා, භික්ඛවෙ, ජිව්හා කුතො අත්තා භවිස්සති…පෙ… මනො අනත්තා. යොපි හෙතු යොපි පච්චයො මනස්ස උප්පාදාය, සොපි අනත්තා. අනත්තසම්භූතො, භික්ඛවෙ, මනො කුතො අත්තා භවිස්සති! එවං පස්සං…පෙ… ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාතී’’ති. නවමං.

142. “诸比丘，眼是无我。任何眼生起的因与缘，那也是无我。诸比丘，由无我所生的眼，如何能是我？……舌是无我。任何舌生起的因与缘，那也是无我。诸比丘，由无我所生的舌，如何能是我？……意是无我。任何意生起的因与缘，那也是无我。诸比丘，由无我所生的意，如何能是我？如是观者……他了知：‘生已尽，梵行已立，所作已办，再无此世。’”第九经。

10. බාහිරානිච්චහෙතුසුත්තං

10. 外无常因经

143. ‘‘රූපා, භික්ඛවෙ, අනිච්චා. යොපි හෙතු, යොපි පච්චයො රූපානං උප්පාදාය, සොපි අනිච්චො. අනිච්චසම්භූතා, භික්ඛවෙ, රූපා කුතො නිච්චා භවිස්සන්ති! සද්දා… ගන්ධා… රසා… ඵොට්ඨබ්බා… ධම්මා අනිච්චා. යොපි හෙතු, යොපි පච්චයො ධම්මානං උප්පාදාය, සොපි අනිච්චො. අනිච්චසම්භූතා, භික්ඛවෙ, ධම්මා කුතො නිච්චා භවිස්සන්ති! එවං පස්සං…පෙ… ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාතී’’ති. දසමං.

143. “诸比丘，色是无常。任何色生起的因与缘，那也是无常。诸比丘，由无常所生的色，如何能是常？声……香……味……触……法是无常。任何法生起的因与缘，那也是无常。诸比丘，由无常所生的法，如何能是常？如是观者……他了知：‘生已尽，梵行已立，所作已办，再无此世。’”第十经。

11. බාහිරදුක්ඛහෙතුසුත්තං

11. 外苦因经

144. ‘‘රූපා, භික්ඛවෙ, දුක්ඛා. යොපි හෙතු, යොපි පච්චයො රූපානං උප්පාදාය, සොපි දුක්ඛො. දුක්ඛසම්භූතා, භික්ඛවෙ, රූපා කුතො සුඛා භවිස්සන්ති! සද්දා… ගන්ධා… රසා… ඵොට්ඨබ්බා… ධම්මා දුක්ඛා. යොපි හෙතු, යොපි පච්චයො ධම්මානං උප්පාදාය, සොපි දුක්ඛො. දුක්ඛසම්භූතා, භික්ඛවෙ, ධම්මා කුතො සුඛා භවිස්සන්ති! එවං පස්සං…පෙ… ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාතී’’ති. එකාදසමං.

144. “诸比丘，色是苦。任何色生起的因与缘，那也是苦。诸比丘，由苦所生的色，如何能是乐？声……香……味……触……法是苦。任何法生起的因与缘，那也是苦。诸比丘，由苦所生的法，如何能是乐？如是观者……他了知：‘生已尽，梵行已立，所作已办，再无此世。’”第十一经。

12. බාහිරානත්තහෙතුසුත්තං

12. 外无我因经

145. ‘‘රූපා, භික්ඛවෙ, අනත්තා. යොපි හෙතු, යොපි පච්චයො රූපානං උප්පාදාය, සොපි අනත්තා. අනත්තසම්භූතා, භික්ඛවෙ, රූපා කුතො අත්තා භවිස්සන්ති! සද්දා… ගන්ධා… රසා… ඵොට්ඨබ්බා… ධම්මා අනත්තා. යොපි හෙතු, යොපි පච්චයො ධම්මානං උප්පාදාය, සොපි අනත්තා. අනත්තසම්භූතා, භික්ඛවෙ, ධම්මා [Pg.346] කුතො අත්තා භවිස්සන්ති! එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො රූපෙසුපි නිබ්බින්දති, සද්දෙසුපි… ගන්ධෙසුපි… රසෙසුපි… ඵොට්ඨබ්බෙසුපි… ධම්මෙසුපි නිබ්බින්දති. නිබ්බින්දං විරජ්ජති; විරාගා විමුච්චති; විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං හොති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාතී’’ති. ද්වාදසමං.

145. “诸比丘，色是无我。凡是色生起之因、缘，彼亦是无我。诸比丘，由无我所生之色，如何能是我？声……香……味……触……法是无我。凡是法生起之因、缘，彼亦是无我。诸比丘，由无我所生之法，如何能是我？诸比丘，如是观的多闻圣弟子厌离于色，厌离于声……香……味……触……法。因厌离而离贪，因离贪而解脱；于解脱时，生起‘已解脱’之智。他了知：‘生已尽，梵行已立，所作已办，不受后有。’”第十二经。

දෙවදහවග්ගො චුද්දසමො.

天湖品第十四

තස්සුද්දානං –

其摄颂——

දෙවදහො ඛණො රූපා, ද්වෙ නතුම්හාකමෙව ච;

හෙතුනාපි තයො වුත්තා, දුවෙ අජ්ඣත්තබාහිරාති.

天湖、刹那、色，二非汝等；以因说三，内外二种。

15. නවපුරාණවග්ගො

15. 新旧品

1. කම්මනිරොධසුත්තං

1. 业灭经

146. ‘‘නවපුරාණානි, භික්ඛවෙ, කම්මානි දෙසෙස්සාමි කම්මනිරොධං කම්මනිරොධගාමිනිඤ්ච පටිපදං. තං සුණාථ, සාධුකං මනසි කරොථ; භාසිස්සාමීති. කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, පුරාණකම්මං? චක්ඛු, භික්ඛවෙ, පුරාණකම්මං අභිසඞ්ඛතං අභිසඤ්චෙතයිතං වෙදනියං දට්ඨබ්බං…පෙ… ජිව්හා පුරාණකම්මා අභිසඞ්ඛතා අභිසඤ්චෙතයිතා වෙදනියා දට්ඨබ්බා…පෙ… මනො පුරාණකම්මො අභිසඞ්ඛතො අභිසඤ්චෙතයිතො වෙදනියො දට්ඨබ්බො. ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, පුරාණකම්මං. කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, නවකම්මං? යං ඛො, භික්ඛවෙ, එතරහි කම්මං කරොති කායෙන වාචාය මනසා, ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, නවකම්මං. කතමො ච, භික්ඛවෙ, කම්මනිරොධො? යො ඛො, භික්ඛවෙ, කායකම්මවචීකම්මමනොකම්මස්ස නිරොධා විමුත්තිං ඵුසති, අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, කම්මනිරොධො. කතමා ච, භික්ඛවෙ, කම්මනිරොධගාමිනී පටිපදා? අයමෙව අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො, සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි, සම්මාසඞ්කප්පො, සම්මාවාචා, සම්මාකම්මන්තො, සම්මාආජීවො, සම්මාවායාමො, සම්මාසති, සම්මාසමාධි – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, කම්මනිරොධගාමිනී පටිපදා. ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, දෙසිතං මයා පුරාණකම්මං, දෙසිතං [Pg.347] නවකම්මං, දෙසිතො කම්මනිරොධො, දෙසිතා කම්මනිරොධගාමිනී පටිපදා. යං ඛො, භික්ඛවෙ, සත්ථාරා කරණීයං සාවකානං හිතෙසිනා අනුකම්පකෙන අනුකම්පං උපාදාය, කතං වො තං මයා. එතානි, භික්ඛවෙ, රුක්ඛමූලානි, එතානි සුඤ්ඤාගාරානි. ඣායථ, භික්ඛවෙ, මා පමාදත්ථ; මා පච්ඡාවිප්පටිසාරිනො අහුවත්ථ. අයං වො අම්හාකං අනුසාසනී’’ති. පඨමං.

146. “诸比丘，我将为你们宣说新业与旧业、业的止息，以及导向业止息的行道。你们当谛听，善作意，我将宣说。诸比丘，何为旧业？诸比丘，眼是旧业，应被看作是有为的、由思所成、是感受之因。……乃至……舌是旧业，应被看作是有为的、由思所成、是感受之因。……乃至……意是旧业，应被看作是有为的、由思所成、是感受之因。诸比丘，这被称为旧业。诸比丘，何为新业？诸比丘，凡现在以身、语、意所造的业，这被称为新业。诸比丘，何为业的止息？诸比丘，凡因身业、语业、意业的止息而触证解脱，这被称为业的止息。诸比丘，何为导向业止息的行道？此即八圣道，即：正见、正思惟、正语、正业、正命、正精进、正念、正定。诸比丘，这被称为导向业止息的行道。如是，诸比丘，我已为你们宣说旧业，已宣说新业，已宣说业的止息，已宣说导向业止息的行道。诸比丘，导师为求弟子们的利益、哀愍他们，出于哀愍而应为弟子们所做之事，我已为你们完成。诸比丘，这里有树下，这里有空寂处。诸比丘，你们当禅修，莫放逸，莫于日后追悔。此即我们对你们的教诫。”第一。

2. අනිච්චනිබ්බානසප්පායසුත්තං

2. 导向涅槃的无常经

147. ‘‘නිබ්බානසප්පායං වො, භික්ඛවෙ, පටිපදං දෙසෙස්සාමි. තං සුණාථ…පෙ… කතමා ච සා, භික්ඛවෙ, නිබ්බානසප්පායා පටිපදා? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු චක්ඛුං අනිච්චන්ති පස්සති, රූපා අනිච්චාති පස්සති, චක්ඛුවිඤ්ඤාණං අනිච්චන්ති පස්සති, චක්ඛුසම්ඵස්සො අනිච්චොති පස්සති. යම්පිදං චක්ඛුසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි අනිච්චන්ති පස්සති…පෙ… ජිව්හා අනිච්චාති පස්සති, රසා අනිච්චාති පස්සති, ජිව්හාවිඤ්ඤාණං අනිච්චන්ති පස්සති, ජිව්හාසම්ඵස්සො අනිච්චොති පස්සති, යම්පිදං ජිව්හාසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි අනිච්චන්ති පස්සති…පෙ… මනො අනිච්චොති පස්සති, ධම්මා අනිච්චාති පස්සති, මනොවිඤ්ඤාණං අනිච්චන්ති පස්සති, මනොසම්ඵස්සො අනිච්චොති පස්සති, යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි අනිච්චන්ති පස්සති. අයං ඛො සා, භික්ඛවෙ, නිබ්බානසප්පායා පටිපදා’’ති. දුතියං.

147. “诸比丘，我将为你们说适合于涅槃的行道。你们当听……（中略）……诸比丘，什么是适合于涅槃的行道呢？于此，诸比丘，比丘观眼为无常，观色为无常，观眼识为无常，观眼触为无常。凡缘眼触而生的受，或乐、或苦、或不苦不乐，他也观其为无常……（中略）……观舌为无常，观味为无常，观舌识为无常，观舌触为无常，凡缘舌触而生的受，或乐、或苦、或不苦不乐，他也观其为无常……（中略）……观意为无常，观法为无常，观意识为无常，观意触为无常，凡缘意触而生的受，或乐、或苦、或不苦不乐，他也观其为无常。诸比丘，这即是适合于涅槃的行道。”第二。

3. දුක්ඛනිබ්බානසප්පායසුත්තං

3. 苦相应适合涅槃经

148. ‘‘නිබ්බානසප්පායං වො, භික්ඛවෙ, පටිපදං දෙසෙස්සාමි. තං සුණාථ…පෙ… කතමා ච සා, භික්ඛවෙ, නිබ්බානසප්පායා පටිපදා? ඉධ, භික්ඛවෙ, චක්ඛුං දුක්ඛන්ති පස්සති, රූපා දුක්ඛාති පස්සති, චක්ඛුවිඤ්ඤාණං දුක්ඛන්ති පස්සති, චක්ඛුසම්ඵස්සො දුක්ඛොති පස්සති, යම්පිදං චක්ඛුසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි දුක්ඛන්ති පස්සති…පෙ… ජිව්හා දුක්ඛාති පස්සති…පෙ… මනො දුක්ඛොති පස්සති, ධම්මා දුක්ඛාති පස්සති, මනොවිඤ්ඤාණං දුක්ඛන්ති පස්සති, මනොසම්ඵස්සො දුක්ඛොති පස්සති, යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි [Pg.348] දුක්ඛන්ති පස්සති. අයං ඛො සා, භික්ඛවෙ, නිබ්බානසප්පායා පටිපදා’’ති. තතියං.

148. “比丘们，我将为你们说适于涅槃的行道。你们当听……比丘们，那适于涅槃的行道是什么呢？于此，比丘们，有比丘观眼是苦，观色是苦，观眼识是苦，观眼触是苦，缘眼触而生的任何感受，无论是乐、是苦或是不苦不乐，他也观其为苦……（中略）……观舌是苦……（中略）……观意是苦，观法是苦，观意识是苦，观意触是苦，缘意触而生的任何感受，无论是乐、是苦或是不苦不乐，他也观其为苦。比丘们，这即是那适于涅槃的行道。”第三经。

4. අනත්තනිබ්බානසප්පායසුත්තං

4. 无我适于涅槃经

149. ‘‘නිබ්බානසප්පායං වො, භික්ඛවෙ, පටිපදං දෙසෙස්සාමි. තං සුණාථ…පෙ… කතමා ච සා, භික්ඛවෙ, නිබ්බානසප්පායා පටිපදා? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු චක්ඛුං අනත්තාති පස්සති, රූපා අනත්තාති පස්සති, චක්ඛුවිඤ්ඤාණං අනත්තාති පස්සති, චක්ඛුසම්ඵස්සො අනත්තාති පස්සති, යම්පිදං චක්ඛුසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි අනත්තාති පස්සති…පෙ… මනො අනත්තාති පස්සති, ධම්මා අනත්තාති පස්සති, මනොවිඤ්ඤාණං අනත්තාති පස්සති, මනොසම්ඵස්සො අනත්තාති පස්සති, යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි අනත්තාති පස්සති. අයං ඛො සා, භික්ඛවෙ, නිබ්බානසප්පායා පටිපදා’’ති. චතුත්ථං.

149. “比丘们，我将为你们说适于涅槃的行道。你们当听……比丘们，那适于涅槃的行道是什么呢？于此，比丘们，一位比丘观眼是无我，观色是无我，观眼识是无我，观眼触是无我，缘眼触而生的任何感受，无论是乐、是苦或是不苦不乐，他也观其为无我……（中略）……观意是无我，观法是无我，观意识是无我，观意触是无我，缘意触而生的任何感受，无论是乐、是苦或是不苦不乐，他也观其为无我。比丘们，这即是那适于涅槃的行道。”第四经。

5. නිබ්බානසප්පායපටිපදාසුත්තං

5. 适于涅槃行道经

150. ‘‘නිබ්බානසප්පායං වො, භික්ඛවෙ, පටිපදං දෙසෙස්සාමි. තං සුණාථ…පෙ… කතමා ච සා, භික්ඛවෙ, නිබ්බානසප්පායා පටිපදා? තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, චක්ඛු නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති?

150. “诸比丘，我将为你们宣说适于涅槃的行道。你们当谛听……诸比丘，什么是适于涅槃的行道呢？诸比丘，你们认为如何？眼是常还是无常呢？”

‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’.

“尊者，是无常。”

‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති?

“凡是无常的，那是苦还是乐呢？”

‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’.

“尊者，是苦。”

‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති?

“凡是无常、是苦、是变易法者，是否适于视之为‘此是我的，此是我，此是我的我’呢？”

‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

“尊者，实不适于此。”

‘‘රූපා නිච්චා වා අනිච්චා වා’’ති?

“色是常还是无常呢？”

‘‘අනිච්චා, භන්තෙ’’…පෙ….

“尊者，是无常。”……

‘‘චක්ඛුවිඤ්ඤාණං… චක්ඛුසම්ඵස්සො…පෙ… යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති?

“眼识……眼触……凡缘于意触而生的感受，无论是乐、是苦、或是不苦不乐，那也是常还是无常呢？”

‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’.

“尊者，是无常。”

‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති?

“凡是无常的，那是苦还是乐呢？”

‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’.

“尊者，是苦。”

‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති?

“凡是无常、是苦、是变易法者，是否适于视之为‘此是我的，此是我，此是我的我’呢？”

‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

“尊者，实不适于此。”

‘‘එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො චක්ඛුස්මිම්පි නිබ්බින්දති, රූපෙසුපි නිබ්බින්දති, චක්ඛුවිඤ්ඤාණෙපි නිබ්බින්දති, චක්ඛුසම්ඵස්සෙපි නිබ්බින්දති…පෙ… යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තස්මිම්පි නිබ්බින්දති. නිබ්බින්දං විරජ්ජති; විරාගා විමුච්චති …පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාති. අයං ඛො සා, භික්ඛවෙ, නිබ්බානසප්පායා පටිපදා’’ති. පඤ්චමං.

“诸比丘，多闻圣弟子如是见，则于眼厌离，于色厌离，于眼识厌离，于眼触厌离……凡缘于意触而生的感受，无论是乐、是苦、或是不苦不乐，亦于彼厌离。因厌离而离贪，因离贪而解脱……了知：‘……于此不再有。’诸比丘，这确实就是适于涅槃的行道。”第五。

6. අන්තෙවාසිකසුත්තං

6. 弟子经

151. ‘‘අනන්තෙවාසිකමිදං[Pg.349], භික්ඛවෙ, බ්‍රහ්මචරියං වුස්සති අනාචරියකං. සන්තෙවාසිකො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සාචරියකො දුක්ඛං න ඵාසු විහරති. අනන්තෙවාසිකො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අනාචරියකො සුඛං ඵාසු විහරති. කථඤ්ච, භික්ඛු, සන්තෙවාසිකො සාචරියකො දුක්ඛං න ඵාසු විහරති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො චක්ඛුනා රූපං දිස්වා උප්පජ්ජන්ති පාපකා අකුසලා ධම්මා සරසඞ්කප්පා සංයොජනියා. ත්‍යාස්ස අන්තො වසන්ති, අන්තස්ස වසන්ති පාපකා අකුසලා ධම්මාති. තස්මා සන්තෙවාසිකොති වුච්චති. තෙ නං සමුදාචරන්ති, සමුදාචරන්ති නං පාපකා අකුසලා ධම්මාති. තස්මා සාචරියකොති වුච්චති…පෙ….

151. “诸比丘，当无弟子、无师地行此梵行。诸比丘，有弟子、有师的比丘住于苦，不安乐。诸比丘，无弟子、无师的比丘住于乐，安乐而住。诸比丘，比丘如何为有弟子、有师，住于苦，不安乐？在此，诸比丘，比丘以眼见色后，生起奔逸、能结缚的诸恶不善法。那些法住于其内，恶不善法住于其内，是故被称为‘有弟子者’。那些法支配他，恶不善法支配他，是故被称为‘有师者’。……”

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො ජිව්හාය රසං සායිත්වා උප්පජ්ජන්ති පාපකා අකුසලා ධම්මා සරසඞ්කප්පා සංයොජනියා. ත්‍යාස්ස අන්තො වසන්ති, අන්තස්ස වසන්ති පාපකා අකුසලා ධම්මාති. තස්මා සන්තෙවාසිකොති වුච්චති. තෙ නං සමුදාචරන්ති, සමුදාචරන්ති නං පාපකා අකුසලා ධම්මාති. තස්මා සාචරියකොති වුච්චති…පෙ….

“再者，诸比丘，比丘以舌尝味后，生起奔逸、能结缚的诸恶不善法。那些法住于其内，恶不善法住于其内，是故被称为‘有弟子者’。那些法支配他，恶不善法支配他，是故被称为‘有师者’。……”

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො මනසා ධම්මං විඤ්ඤාය උප්පජ්ජන්ති පාපකා අකුසලා ධම්මා සරසඞ්කප්පා සංයොජනියා. ත්‍යාස්ස අන්තො වසන්ති, අන්තස්ස වසන්ති පාපකා අකුසලා ධම්මාති. තස්මා සන්තෙවාසිකොති වුච්චති. තෙ නං සමුදාචරන්ති, සමුදාචරන්ති නං පාපකා අකුසලා ධම්මාති. තස්මා සාචරියකොති වුච්චති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සන්තෙවාසිකො සාචරියකො දුක්ඛං, න ඵාසු විහරති.

“再者，诸比丘，比丘以意知法后，生起奔逸、能结缚的诸恶不善法。那些法住于其内，恶不善法住于其内，是故被称为‘有弟子者’。那些法支配他，恶不善法支配他，是故被称为‘有师者’。诸比丘，如是，有弟子、有师的比丘住于苦，不安乐。”

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අනන්තෙවාසිකො අනාචරියකො සුඛං ඵාසු විහරති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො චක්ඛුනා රූපං දිස්වා න උප්පජ්ජන්ති පාපකා අකුසලා ධම්මා සරසඞ්කප්පා සංයොජනියා. ත්‍යාස්ස න අන්තො වසන්ති, නාස්ස අන්තො වසන්ති පාපකා අකුසලා ධම්මාති. තස්මා අනන්තෙවාසිකොති වුච්චති. තෙ නං න සමුදාචරන්ති, න සමුදාචරන්ති නං පාපකා අකුසලා ධම්මාති. තස්මා අනාචරියකොති වුච්චති…පෙ….

“诸比丘，比丘如何无弟子、无师而安乐、舒适地安住？诸比丘，于此，比丘以眼见色后，不生起奔逸、能结缚的邪恶不善法。彼法不住于其内，邪恶不善法不住于其内。是故，被称为‘无弟子者’。彼法不支配他，邪恶不善法不支配他。是故，被称为‘无师者’。……（中略）……”

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො ජිව්හාය රසං සායිත්වා න උප්පජ්ජන්ති පාපකා අකුසලා ධම්මා සරසඞ්කප්පා සංයොජනියා. ත්‍යාස්ස න අන්තො වසන්ති, නාස්ස [Pg.350] අන්තො වසන්ති පාපකා අකුසලා ධම්මාති. තස්මා අනන්තෙවාසිකොති වුච්චති. තෙ නං න සමුදාචරන්ති, න සමුදාචරන්ති නං පාපකා අකුසලා ධම්මාති. තස්මා අනාචරියකොති වුච්චති…පෙ….

“再者，诸比丘，比丘以舌尝味后，不生起奔逸、能结缚的邪恶不善法。彼法不住于其内，邪恶不善法不住于其内。是故，被称为‘无弟子者’。彼法不支配他，邪恶不善法不支配他。是故，被称为‘无师者’。……（中略）……”

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො මනසා ධම්මං විඤ්ඤාය න උප්පජ්ජන්ති පාපකා අකුසලා ධම්මා සරසඞ්කප්පා සංයොජනියා. ත්‍යාස්ස න අන්තො වසන්ති, නාස්ස අන්තො වසන්ති පාපකා අකුසලා ධම්මාති. තස්මා අනන්තෙවාසිකොති වුච්චති. තෙ නං න සමුදාචරන්ති, න සමුදාචරන්ති නං පාපකා අකුසලා ධම්මාති. තස්මා අනාචරියකොති වුච්චති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අනන්තෙවාසිකො අනාචරියකො සුඛං ඵාසු විහරති. අනන්තෙවාසිකමිදං, භික්ඛවෙ, බ්‍රහ්මචරියං වුස්සති. අනාචරියකං සන්තෙවාසිකො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සාචරියකො දුක්ඛං, න ඵාසු විහරති. අනන්තෙවාසිකො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අනාචරියකො සුඛං ඵාසු විහරතී’’ති. ඡට්ඨං.

“再者，诸比丘，比丘以意知法后，不生起奔逸、能结缚的邪恶不善法。彼法不住于其内，邪恶不善法不住于其内，是故，被称为‘无弟子者’。彼法不支配他，邪恶不善法不支配他，是故，被称为‘无师者’。诸比丘，如此，无弟子、无师的比丘安乐、舒适地安住。诸比丘，当无弟子、无师地行此梵行。诸比丘，有弟子、有师的比丘痛苦地安住，不得舒适。诸比丘，无弟子、无师的比丘安乐、舒适地安住。”第六。

7. කිමත්ථියබ්‍රහ්මචරියසුත්තං

7. 梵行所为何事经

152. ‘‘සචෙ වො, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා එවං පුච්ඡෙය්‍යුං – ‘කිමත්ථියං, ආවුසො, සමණෙ ගොතමෙ බ්‍රහ්මචරියං වුස්සතී’ති? එවං පුට්ඨා තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, තෙසං අඤ්ඤතිත්ථියානං පරිබ්බාජකානං එවං බ්‍යාකරෙය්‍යාථ – ‘දුක්ඛස්ස ඛො, ආවුසො, පරිඤ්ඤාය භගවති බ්‍රහ්මචරියං වුස්සතී’ති. සචෙ පන වො, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා එවං පුච්ඡෙය්‍යුං – ‘කතමං පනාවුසො, දුක්ඛං, යස්ස පරිඤ්ඤාය සමණෙ ගොතමෙ බ්‍රහ්මචරියං වුස්සතී’ති? එවං පුට්ඨා තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, තෙසං අඤ්ඤතිත්ථියානං පරිබ්බාජකානං එවං බ්‍යාකරෙය්‍යාථ –

152. “比丘们，若其他外道游行者如此问你们：‘贤友，在沙门乔达摩处修梵行是为了什么？’比丘们，被如此问时，你们应如此回答那些外道游行者：‘贤友，是为了遍知苦，而在世尊处修梵行。’比丘们，若那些外道游行者又如此问：‘贤友，那么，是为遍知何种苦，而在沙门乔达摩处修梵行呢？’比丘们，被如此问时，你们应如此回答那些外道游行者——”

‘‘චක්ඛු ඛො, ආවුසො, දුක්ඛං; තස්ස පරිඤ්ඤාය භගවති බ්‍රහ්මචරියං වුස්සති. රූපා දුක්ඛා; තෙසං පරිඤ්ඤාය භගවති බ්‍රහ්මචරියං වුස්සති. චක්ඛුවිඤ්ඤාණං දුක්ඛං; තස්ස පරිඤ්ඤාය භගවති බ්‍රහ්මචරියං වුස්සති. චක්ඛුසම්ඵස්සො දුක්ඛො; තස්ස පරිඤ්ඤාය භගවති බ්‍රහ්මචරියං වුස්සති. යම්පිදං චක්ඛුසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි දුක්ඛං; තස්ස පරිඤ්ඤාය භගවති බ්‍රහ්මචරියං වුස්සති…පෙ… ජිව්හා දුක්ඛා… මනො දුක්ඛො; තස්ස පරිඤ්ඤාය භගවති බ්‍රහ්මචරියං වුස්සති…පෙ… යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි දුක්ඛං; තස්ස පරිඤ්ඤාය භගවති බ්‍රහ්මචරියං වුස්සති. ඉදං ඛො, ආවුසො[Pg.351], දුක්ඛං; යස්ස පරිඤ්ඤාය භගවති බ්‍රහ්මචරියං වුස්සතී’ති. එවං පුට්ඨා තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, තෙසං අඤ්ඤතිත්ථියානං පරිබ්බාජකානං එවං බ්‍යාකරෙය්‍යාථා’’ති. සත්තමං.

“‘贤友，眼是苦，为遍知它，而在世尊处修梵行。色是苦，为遍知它们，而在世尊处修梵行。眼识是苦，为遍知它，而在世尊处修梵行。眼触是苦，为遍知它，而在世尊处修梵行。凡缘眼触而生的感受，或乐、或苦、或不苦不乐，彼亦是苦；为遍知它，而在世尊处修梵行。……乃至……舌是苦……意是苦，为遍知它，而在世尊处修梵行。……乃至……凡缘意触而生的感受，或乐、或苦、或不苦不乐，彼亦是苦；为遍知它，而在世尊处修梵行。贤友，这即是苦，为遍知它，而在世尊处修梵行。’比丘们，被如此问时，你们应如此回答那些外道游行者。”第七。

8. අත්ථිනුඛොපරියායසුත්තං

8. 有法门经

153. ‘‘අත්ථි නු ඛො, භික්ඛවෙ, පරියායො යං පරියායං ආගම්ම භික්ඛු අඤ්ඤත්‍රෙව සද්ධාය, අඤ්ඤත්‍ර රුචියා, අඤ්ඤත්‍ර අනුස්සවා, අඤ්ඤත්‍ර ආකාරපරිවිතක්කා, අඤ්ඤත්‍ර දිට්ඨිනිජ්ඣානක්ඛන්තියා අඤ්ඤං බ්‍යාකරෙය්‍ය – ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාමී’’ති ? ‘‘භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා, භගවංනෙත්තිකා භගවංපටිසරණා. සාධු වත, භන්තෙ, භගවන්තංයෙව පටිභාතු එතස්ස භාසිතස්ස අත්ථො. භගවතො සුත්වා භික්ඛූ ධාරෙස්සන්තී’’ති. ‘‘තෙන හි, භික්ඛවෙ, සුණාථ, සාධුකං මනසි කරොථ; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච – ‘‘අත්ථි, භික්ඛවෙ, පරියායො යං පරියායං ආගම්ම භික්ඛු අඤ්ඤත්‍රෙව සද්ධාය, අඤ්ඤත්‍ර රුචියා, අඤ්ඤත්‍ර අනුස්සවා, අඤ්ඤත්‍ර ආකාරපරිවිතක්කා, අඤ්ඤත්‍ර දිට්ඨිනිජ්ඣානක්ඛන්තියා අඤ්ඤං බ්‍යාකරෙය්‍ය – ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාමී’’ති.

153. “诸比丘，是否存在一种方法，比丘依此方法，除去信，除去喜好，除去传闻，除去对行相的思择，除去对邪见的审察认可，而记说阿罗汉果：‘我了知：生已尽，梵行已立，应作已作，于此（轮回）状态，无有后有’？”“世尊，我等之法，以世尊为根本，以世尊为导师，以世尊为归依处。善哉，世尊！唯愿世尊为我等阐明此说之义。听闻世尊所说后，诸比丘将受持之。”“那么，诸比丘，你们要听，要善作意，我将为你们说。”“是的，世尊。”那些比丘回答世尊。世尊说：“诸比丘，确实存在一种方法，比丘依此方法，除去信，除去喜好，除去传闻，除去对行相的思择，除去对邪见的审察认可，而记说阿罗汉果：‘我了知：生已尽，梵行已立，应作已作，于此（轮回）状态，无有后有’。”

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, පරියායො, යං පරියායං ආගම්ම භික්ඛු අඤ්ඤත්‍රෙව සද්ධාය…පෙ… අඤ්ඤත්‍ර දිට්ඨිනිජ්ඣානක්ඛන්තියා අඤ්ඤං බ්‍යාකරොති – ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාමී’ති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු චක්ඛුනා රූපං දිස්වා සන්තං වා අජ්ඣත්තං රාගදොසමොහං, අත්ථි මෙ අජ්ඣත්තං රාගදොසමොහොති පජානාති; අසන්තං වා අජ්ඣත්තං රාගදොසමොහං, නත්ථි මෙ අජ්ඣත්තං රාගදොසමොහොති පජානාති. යං තං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු චක්ඛුනා රූපං දිස්වා සන්තං වා අජ්ඣත්තං රාගදොසමොහං, අත්ථි මෙ අජ්ඣත්තං රාගදොසමොහොති පජානාති; අසන්තං වා අජ්ඣත්තං රාගදොසමොහං, නත්ථි මෙ අජ්ඣත්තං රාගදොසමොහොති පජානාති. අපි නුමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා සද්ධාය වා වෙදිතබ්බා, රුචියා වා වෙදිතබ්බා, අනුස්සවෙන වා වෙදිතබ්බා, ආකාරපරිවිතක්කෙන වා වෙදිතබ්බා, දිට්ඨිනිජ්ඣානක්ඛන්තියා වා වෙදිතබ්බා’’ති? ‘‘නො හෙතං[Pg.352], භන්තෙ’’. ‘‘නනුමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා පඤ්ඤාය දිස්වා වෙදිතබ්බා’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘අයං ඛො, භික්ඛවෙ, පරියායො යං පරියායං ආගම්ම භික්ඛු අඤ්ඤත්‍රෙව සද්ධාය, අඤ්ඤත්‍ර රුචියා, අඤ්ඤත්‍ර අනුස්සවා, අඤ්ඤත්‍ර ආකාරපරිවිතක්කා, අඤ්ඤත්‍ර දිට්ඨිනිජ්ඣානක්ඛන්තියා අඤ්ඤං බ්‍යාකරොති – ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාමී’’ති…පෙ….

“诸比丘，是何种方法，比丘依据此方法，非由信……非由对见解的审察忍可，而记说究竟智：‘我了知：生已尽，梵行已立，所作已办，于此更无后有’呢？诸比丘，于此，比丘以眼见色后，若有内在的贪、瞋、痴，则了知‘我内在有贪、瞋、痴’；若无内在的贪、瞋、痴，则了知‘我内在无贪、瞋、痴’。诸比丘，比丘以眼见色后，若有内在的贪、瞋、痴，则了知‘我内在有贪、瞋、痴’；若无内在的贪、瞋、痴，则了知‘我内在无贪、瞋、痴’。诸比丘，此等法难道应由信而得知，或由喜好而得知，或由传闻而得知，或由行相的寻思而得知，或由对见解的审察忍可而得知吗？”“世尊，并非如此。”“诸比丘，此等法难道不应以慧见后而得知吗？”“世尊，正是如此。”“诸比丘，这即是该方法，比丘依据此方法，非由信，非由喜好，非由传闻，非由行相的寻思，非由对见解的审察忍可，而记说究竟智：‘我了知：生已尽，梵行已立，所作已办，于此更无后有。’”

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ජිව්හාය රසං සායිත්වා සන්තං වා අජ්ඣත්තං…පෙ… රාගදොසමොහොති පජානාති; අසන්තං වා අජ්ඣත්තං රාගදොසමොහං, නත්ථි මෙ අජ්ඣත්තං රාගදොසමොහොති පජානාති. යං තං, භික්ඛවෙ, ජිව්හාය රසං සායිත්වා සන්තං වා අජ්ඣත්තං රාගදොසමොහං, අත්ථි මෙ අජ්ඣත්තං රාගදොසමොහොති පජානාති; අසන්තං වා අජ්ඣත්තං රාගදොසමොහං, නත්ථි මෙ අජ්ඣත්තං රාගදොසමොහොති පජානාති; අපි නුමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා සද්ධාය වා වෙදිතබ්බා, රුචියා වා වෙදිතබ්බා, අනුස්සවෙන වා වෙදිතබ්බා, ආකාරපරිවිතක්කෙන වා වෙදිතබ්බා, දිට්ඨිනිජ්ඣානක්ඛන්තියා වා වෙදිතබ්බා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘නනුමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා පඤ්ඤාය දිස්වා වෙදිතබ්බා’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘අයම්පි ඛො, භික්ඛවෙ, පරියායො යං පරියායං ආගම්ම භික්ඛු අඤ්ඤත්‍රෙව සද්ධාය, අඤ්ඤත්‍ර රුචියා, අඤ්ඤත්‍ර අනුස්සවා, අඤ්ඤත්‍ර ආකාරපරිවිතක්කා, අඤ්ඤත්‍ර දිට්ඨිනිජ්ඣානක්ඛන්තියා අඤ්ඤං බ්‍යාකරොති – ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාමී’’ති …පෙ….

“再者，比丘们，比丘以舌尝味后，若内有贪、瞋、痴，则了知‘我内有贪、瞋、痴’；若内无贪、瞋、痴，则了知‘我内无贪、瞋、痴’。比丘们，此即以舌尝味后，若内有贪、瞋、痴，则了知‘我内有贪、瞋、痴’；若内无贪、瞋、痴，则了知‘我内无贪、瞋、痴’。比丘们，这些法，是应由信而知，应由喜好而知，应由听闻传承而知，应由思惟行相而知，还是应由对见解的审思忍可而知呢？”“并非如此，世尊。”“比丘们，这些法，难道不应是以慧亲见而知吗？”“是的，世尊。”“比丘们，这也是一个法门，依此法门，比丘非由信，非由喜好，非由听闻传承，非由思惟行相，非由对见解的审思忍可，而记说究竟智：‘我了知：生已尽，梵行已立，所作已办，不受后有。’”

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු මනසා ධම්මං විඤ්ඤාය සන්තං වා අජ්ඣත්තං රාගදොසමොහං, අත්ථි මෙ අජ්ඣත්තං රාගදොසමොහොති පජානාති; අසන්තං වා අජ්ඣත්තං රාගදොසමොහං, නත්ථි මෙ අජ්ඣත්තං රාගදොසමොහොති පජානාති. යං තං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු මනසා ධම්මං විඤ්ඤාය සන්තං වා අජ්ඣත්තං රාගදොසමොහං, අත්ථි මෙ අජ්ඣත්තං රාගදොසමොහොති පජානාති; අසන්තං වා අජ්ඣත්තං රාගදොසමොහං, නත්ථි මෙ අජ්ඣත්තං රාගදොසමොහොති පජානාති; අපි නුමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා සද්ධාය වා වෙදිතබ්බා, රුචියා වා වෙදිතබ්බා, අනුස්සවෙන වා වෙදිතබ්බා, ආකාරපරිවිතක්කෙන වා වෙදිතබ්බා, දිට්ඨිනිජ්ඣානක්ඛන්තියා වා වෙදිතබ්බා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘නනුමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා පඤ්ඤාය දිස්වා වෙදිතබ්බා’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘අයම්පි ඛො, භික්ඛවෙ, පරියායො යං පරියායං ආගම්ම භික්ඛු [Pg.353] අඤ්ඤත්‍රෙව සද්ධාය, අඤ්ඤත්‍ර රුචියා, අඤ්ඤත්‍ර අනුස්සවා, අඤ්ඤත්‍ර ආකාරපරිවිතක්කා, අඤ්ඤත්‍ර දිට්ඨිනිජ්ඣානක්ඛන්තියා අඤ්ඤං බ්‍යාකරොති – ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාමී’’ති. අට්ඨමං.

“再者，诸比丘，比丘以意了知法后，若于内实有贪、瞋、痴，则了知：‘我于内有贪、瞋、痴’；若于内实无贪、瞋、痴，则了知：‘我于内无贪、瞋、痴’。诸比丘，比丘以意了知法后，若于内实有贪、瞋、痴，则了知：‘我于内有贪、瞋、痴’；若于内实无贪、瞋、痴，则了知：‘我于内无贪、瞋、痴’——诸比丘，这些法是应由信而知，应由喜好而知，应由传闻而知，应由对行相的思惟而知，还是应由对见的审虑认可而知呢？”“并非如此，世尊。”“诸比丘，这些法难道不是应以慧亲见而知吗？”“诚然，世尊。”“诸比丘，这亦是法门，依此法门，比丘舍离信，舍离喜好，舍离传闻，舍离对行相的思惟，舍离对见的审虑认可，而宣告究竟智：‘我了知：“生已尽，梵行已立，应作已作，于此生不再有。”’”第八。

9. ඉන්ද්‍රියසම්පන්නසුත්තං

9. 根具足经

154. අථ ඛො අඤ්ඤතරො භික්ඛු යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි…පෙ… එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘‘ඉන්ද්‍රියසම්පන්නො, ඉන්ද්‍රියසම්පන්නො’ති, භන්තෙ, වුච්චති. කිත්තාවතා නු ඛො, භන්තෙ, ඉන්ද්‍රියසම්පන්නො හොතී’’ති?

154. 尔时，有一位比丘来到世尊之处……坐于一旁后，那位比丘对世尊说：“世尊，所谓‘根具足者，根具足者’，世尊，如何才算是根具足呢？”

‘‘චක්ඛුන්ද්‍රියෙ චෙ, භික්ඛු, උදයබ්බයානුපස්සී විහරන්තො චක්ඛුන්ද්‍රියෙ නිබ්බින්දති…පෙ… ජිව්හින්ද්‍රියෙ චෙ, භික්ඛු, උදයබ්බයානුපස්සී විහරන්තො ජිව්හින්ද්‍රියෙ නිබ්බින්දති…පෙ… මනින්ද්‍රියෙ චෙ, භික්ඛු, උදයබ්බයානුපස්සී විහරන්තො මනින්ද්‍රියෙ නිබ්බින්දති. නිබ්බින්දං විරජ්ජති…පෙ… විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං හොති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාති. එත්තාවතා ඛො, භික්ඛු, ඉන්ද්‍රියසම්පන්නො හොතී’’ති. නවමං.

“比丘，若于眼根随观生灭而住，则厌离眼根……（略）……若于舌根随观生灭而住，则厌离舌根……（略）……若于意根随观生灭而住，则厌离意根。因厌离而离贪……（略）……于解脱时，生起‘我已解脱’之智。了知：‘生已尽，梵行已立，所作已办，于此状态，无有后有。’比丘，仅以此，即为诸根具足者。”第九。

10. ධම්මකථිකපුච්ඡසුත්තං

10. 说法者问经

155. අථ ඛො අඤ්ඤතරො භික්ඛු යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි…පෙ… එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘‘ධම්මකථිකො, ධම්මකථිකො’ති, භන්තෙ, වුච්චති. කිත්තාවතා නු ඛො, භන්තෙ, ධම්මකථිකො හොතී’’ති?

155. 尔时，有一位比丘来到世尊之处……（略）……坐于一旁后，那位比丘对世尊说此言：“尊者，所谓‘说法者，说法者’。尊者，以何而为说法者？”

‘‘චක්ඛුස්ස චෙ, භික්ඛු නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය ධම්මං දෙසෙති, ‘ධම්මකථිකො භික්ඛූ’ති අලංවචනාය. චක්ඛුස්ස චෙ, භික්ඛු, නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන්නො හොති, ‘ධම්මානුධම්මප්පටිපන්නො භික්ඛූ’ති අලංවචනාය. චක්ඛුස්ස චෙ, භික්ඛු, නිබ්බිදා විරාගා නිරොධා අනුපාදාවිමුත්තො හොති, ‘දිට්ඨධම්මනිබ්බානප්පත්තො භික්ඛූ’ති අලංවචනාය…පෙ… ජිව්හාය චෙ, භික්ඛු, නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය ධම්මං දෙසෙති, ‘ධම්මකථිකො භික්ඛූ’ති අලංවචනාය…පෙ… මනස්ස චෙ, භික්ඛු, නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය ධම්මං දෙසෙති, ‘ධම්මකථිකො භික්ඛූ’ති අලංවචනාය. මනස්ස චෙ, භික්ඛු, නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන්නො හොති, ‘ධම්මානුධම්මප්පටිපන්නො භික්ඛූ’ති අලංවචනාය. මනස්ස [Pg.354] චෙ, භික්ඛු, නිබ්බිදා විරාගා නිරොධා අනුපාදාවිමුත්තො හොති, ‘දිට්ඨධම්මනිබ්බානප්පත්තො භික්ඛූ’ති අලංවචනායා’’ති. දසමං.

“比丘，若为眼之厌离、离贪、灭尽而说法，则堪称为‘说法比丘’。比丘，若为眼之厌离、离贪、灭尽而行道，则堪称为‘法随法行比丘’。比丘，若因眼之厌离、离贪、灭尽而无取解脱，则堪称为‘现法得涅槃比丘’。……（略）……比丘，若为舌之厌离、离贪、灭尽而说法，则堪称为‘说法比丘’。……（略）……比丘，若为意之厌离、离贪、灭尽而说法，则堪称为‘说法比丘’。比丘，若为意之厌离、离贪、灭尽而行道，则堪称为‘法随法行比丘’。比丘，若因意之厌离、离贪、灭尽而无取解脱，则堪称为‘现法得涅槃比丘’。”第十。

නවපුරාණවග්ගො පඤ්චදසමො.

第五新旧品结束。

තස්සුද්දානං –

其摄颂：

කම්මං චත්තාරි සප්පායා, අනන්තෙවාසි කිමත්ථියා;

අත්ථි නු ඛො පරියායො, ඉන්ද්‍රියකථිකෙන චාති.

业、四适宜、无间弟子、何义、有方法、根与说法者。

සළායතනවග්ගෙ තතියපණ්ණාසකො සමත්තො.

《六处篇》第三五十经结束。

තස්ස වග්ගුද්දානං –

其品摄颂：

යොගක්ඛෙමි ච ලොකො ච, ගහපති දෙවදහෙන ච;

නවපුරාණෙන පණ්ණාසො, තතියො තෙන වුච්චතීති.

离轭安稳、世间、居士、天湖，以及新旧品，是故称为第三五十经。

16. නන්දික්ඛයවග්ගො

16. 喜尽品

1. අජ්ඣත්තනන්දික්ඛයසුත්තං

1. 内喜尽经

156. ‘‘අනිච්චංයෙව, භික්ඛවෙ, භික්ඛු චක්ඛුං අනිච්චන්ති පස්සති, සාස්ස හොති සම්මාදිට්ඨි. සම්මා පස්සං නිබ්බින්දති. නන්දික්ඛයා රාගක්ඛයො; රාගක්ඛයා නන්දික්ඛයො. නන්දිරාගක්ඛයා චිත්තං සුවිමුත්තන්ති වුච්චති…පෙ… අනිච්චංයෙව, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ජිව්හං අනිච්චන්ති පස්සති, සාස්ස හොති සම්මාදිට්ඨි. සම්මා පස්සං නිබ්බින්දති. නන්දික්ඛයා රාගක්ඛයො; රාගක්ඛයා…පෙ… චිත්තං සුවිමුත්තන්ති වුච්චති…පෙ… අනිච්චංයෙව, භික්ඛවෙ, භික්ඛු මනං අනිච්චන්ති පස්සති, සාස්ස හොති සම්මාදිට්ඨි. සම්මා පස්සං නිබ්බින්දති. නන්දික්ඛයා රාගක්ඛයො; රාගක්ඛයා නන්දික්ඛයො. නන්දිරාගක්ඛයා චිත්තං සුවිමුත්තන්ති වුච්චතී’’ති. පඨමං.

156. “诸比丘，比丘见确实无常的眼为‘无常’，此即是他的正见。正确地见后，他便厌离。因喜的灭尽而有贪的灭尽；因贪的灭尽而有喜的灭尽。因喜与贪的灭尽，心被称为‘善解脱’。……诸比丘，比丘见确实无常的舌为‘无常’，此即是他的正见。正确地见后，他便厌离。因喜的灭尽而有贪的灭尽；因贪的灭尽……心被称为‘善解脱’。……诸比丘，比丘见确实无常的意为‘无常’，此即是他的正见。正确地见后，他便厌离。因喜的灭尽而有贪的灭尽；因贪的灭尽而有喜的灭尽。因喜与贪的灭尽，心被称为‘善解脱’。”第一。

2. බාහිරනන්දික්ඛයසුත්තං

2. 外喜尽经

157. ‘‘අනිච්චෙයෙව, භික්ඛවෙ, භික්ඛු රූපෙ අනිච්චාති පස්සති, සාස්ස හොති සම්මාදිට්ඨි. සම්මා පස්සං නිබ්බින්දති. නන්දික්ඛයා රාගක්ඛයො; රාගක්ඛයා නන්දික්ඛයො[Pg.355]. නන්දිරාගක්ඛයා චිත්තං සුවිමුත්තන්ති වුච්චති. අනිච්චෙයෙව, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සද්දෙ… ගන්ධෙ… රසෙ… ඵොට්ඨබ්බෙ… ධම්මෙ අනිච්චාති පස්සති, සාස්ස හොති සම්මාදිට්ඨි. සම්මා පස්සං නිබ්බින්දති. නන්දික්ඛයා රාගක්ඛයො; රාගක්ඛයා නන්දික්ඛයො. නන්දිරාගක්ඛයා චිත්තං සුවිමුත්තන්ති වුච්චතී’’ති. දුතියං.

157. “诸比丘，比丘见确实无常的色为‘无常’，此即是他的正见。正确地见后，他便厌离。因喜的灭尽而有贪的灭尽；因贪的灭尽而有喜的灭尽。因喜与贪的灭尽，心被称为‘善解脱’。诸比丘，比丘见确实无常的声……香……味……触……法为‘无常’，此即是他的正见。正确地见后，他便厌离。因喜的灭尽而有贪的灭尽；因贪的灭尽而有喜的灭尽。因喜与贪的灭尽，心被称为‘善解脱’。”第二。

3. අජ්ඣත්තඅනිච්චනන්දික්ඛයසුත්තං

3. 内无常喜尽经

158. ‘‘චක්ඛුං, භික්ඛවෙ, යොනිසො මනසි කරොථ; චක්ඛානිච්චතඤ්ච යථාභූතං සමනුපස්සථ. චක්ඛුං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු යොනිසො මනසිකරොන්තො, චක්ඛානිච්චතඤ්ච යථාභූතං සමනුපස්සන්තො චක්ඛුස්මිම්පි නිබ්බින්දති. නන්දික්ඛයා රාගක්ඛයො; රාගක්ඛයා නන්දික්ඛයො. නන්දිරාගක්ඛයා චිත්තං සුවිමුත්තන්ති වුච්චති. සොතං, භික්ඛවෙ, යොනිසො මනසි කරොථ… ඝානං… ජිව්හං, භික්ඛවෙ, යොනිසො මනසි කරොථ; ජිව්හානිච්චතඤ්ච යථාභූතං සමනුපස්සථ. ජිව්හං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු යොනිසො මනසිකරොන්තො, ජිව්හානිච්චතඤ්ච යථාභූතං සමනුපස්සන්තො ජිව්හායපි නිබ්බින්දති. නන්දික්ඛයා රාගක්ඛයො; රාගක්ඛයා නන්දික්ඛයො. නන්දිරාගක්ඛයා චිත්තං සුවිමුත්තන්ති වුච්චති. කායං… මනං, භික්ඛවෙ, යොනිසො මනසි කරොථ; මනානිච්චතඤ්ච යථාභූතං සමනුපස්සථ. මනං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු යොනිසො මනසිකරොන්තො, මනානිච්චතඤ්ච යථාභූතං සමනුපස්සන්තො මනස්මිම්පි නිබ්බින්දති. නන්දික්ඛයා රාගක්ඛයො; රාගක්ඛයා නන්දික්ඛයො. නන්දිරාගක්ඛයා චිත්තං සුවිමුත්තන්ති වුච්චතී’’ති. තතියං.

158. “诸比丘，你们当如理作意于眼，当如实观察眼的无常。诸比丘，比丘如理作意于眼、如实观察眼的无常时，也对眼厌离。因喜的灭尽而贪灭尽，因贪的灭尽而喜灭尽。因喜与贪的灭尽，心被称为善解脱。诸比丘，你们当如理作意于耳……鼻……诸比丘，你们当如理作意于舌，当如实观察舌的无常。诸比丘，比丘如理作意于舌、如实观察舌的无常时，也对舌厌离。因喜的灭尽而贪灭尽，因贪的灭尽而喜灭尽。因喜与贪的灭尽，心被称为善解脱。身……诸比丘，你们当如理作意于意，当如实观察意的无常。诸比丘，比丘如理作意于意、如实观察意的无常时，也对意厌离。因喜的灭尽而贪灭尽，因贪的灭尽而喜灭尽。因喜与贪的灭尽，心被称为善解脱。”第三经。

4. බාහිරඅනිච්චනන්දික්ඛයසුත්තං

4. 外无常喜尽经

159. ‘‘රූපෙ, භික්ඛවෙ, යොනිසො මනසි කරොථ; රූපානිච්චතඤ්ච යථාභූතං සමනුපස්සථ. රූපෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු යොනිසො මනසිකරොන්තො, රූපානිච්චතඤ්ච යථාභූතං සමනුපස්සන්තො රූපෙසුපි නිබ්බින්දති. නන්දික්ඛයා රාගක්ඛයො; රාගක්ඛයා නන්දික්ඛයො. නන්දිරාගක්ඛයා චිත්තං සුවිමුත්තන්ති වුච්චති. සද්දෙ… ගන්ධෙ… රසෙ… ඵොට්ඨබ්බෙ… ධම්මෙ, භික්ඛවෙ, යොනිසො මනසි කරොථ; ධම්මානිච්චතඤ්ච යථාභූතං සමනුපස්සථ. ධම්මෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු යොනිසො මනසිකරොන්තො, ධම්මානිච්චතඤ්ච යථාභූතං සමනුපස්සන්තො ධම්මෙසුපි නිබ්බින්දති. නන්දික්ඛයා රාගක්ඛයො; රාගක්ඛයා නන්දික්ඛයො. නන්දිරාගක්ඛයා චිත්තං සුවිමුත්තන්ති වුච්චතී’’ති. චතුත්ථං.

159. “诸比丘，你们应当如理作意于色，如实观察色的无常。诸比丘，比丘如理作意于色、如实观察色的无常，便对色生起厌离。喜尽则贪尽，贪尽则喜尽。由喜与贪的灭尽，心被称为‘善解脱’。声……香……味……触……诸比丘，你们应当如理作意于法，如实观察法的无常。诸比丘，比丘如理作意于法、如实观察法的无常，便对法生起厌离。喜尽则贪尽，贪尽则喜尽。由喜与贪的灭尽，心被称为‘善解脱’。”第四。

5. ජීවකම්බවනසමාධිසුත්තං

5. 耆婆芒果园定经

160. එකං [Pg.356] සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති ජීවකම්බවනෙ. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘භික්ඛවො’’ති…පෙ… ‘‘සමාධිං, භික්ඛවෙ, භාවෙථ. සමාහිතස්ස, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො යථාභූතං ඔක්ඛායති. කිඤ්ච යථාභූතං ඔක්ඛායති? චක්ඛුං අනිච්චන්ති යථාභූතං ඔක්ඛායති, රූපා අනිච්චාති යථාභූතං ඔක්ඛායති, චක්ඛුවිඤ්ඤාණං අනිච්චන්ති යථාභූතං ඔක්ඛායති, චක්ඛුසම්ඵස්සො අනිච්චොති යථාභූතං ඔක්ඛායති, යම්පිදං චක්ඛුසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි අනිච්චන්ති යථාභූතං ඔක්ඛායති…පෙ… ජිව්හා අනිච්චාති යථාභූතං ඔක්ඛායති…පෙ… මනො අනිච්චොති යථාභූතං ඔක්ඛායති, ධම්මා අනිච්චාති යථාභූතං ඔක්ඛායති…පෙ… යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි අනිච්චන්ති යථාභූතං ඔක්ඛායති. සමාධිං, භික්ඛවෙ, භාවෙථ. සමාහිතස්ස, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො යථාභූතං ඔක්ඛායතී’’ති. පඤ්චමං.

160. 一时，世尊住在王舍城(Rājagaha)耆婆芒果园(Jīvakambavana)。在那里，世尊称呼比丘们：“诸比丘！”……“诸比丘，你们当修习定。诸比丘，对于已得定的比丘，法如实显现。什么法如实显现呢？‘眼是无常’，如此如实显现；‘色是无常’，如此如实显现；‘眼识是无常’，如此如实显现；‘眼触是无常’，如此如实显现；‘缘于眼触而生起的任何感受，无论是乐、是苦、或是不苦不乐，那也是无常’，如此如实显现。……‘舌是无常’，如此如实显现……‘意是无常’，如此如实显现；‘法是无常’，如此如实显现……‘缘于意触而生起的任何感受，无论是乐、是苦、或是不苦不乐，那也是无常’，如此如实显现。诸比丘，你们当修习定。诸比丘，对于已得定的比丘，法如实显现。”第五。

6. ජීවකම්බවනපටිසල්ලානසුත්තං

6. 耆婆芒果园静修经

161. එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති ජීවකම්බවනෙ. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි…පෙ… ‘‘පටිසල්ලානෙ, භික්ඛවෙ, යොගමාපජ්ජථ. පටිසල්ලීනස්ස, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො යථාභූතං ඔක්ඛායති. කිඤ්ච යථාභූතං ඔක්ඛායති? චක්ඛුං අනිච්චන්ති යථාභූතං ඔක්ඛායති, රූපා අනිච්චාති යථාභූතං ඔක්ඛායති, චක්ඛුවිඤ්ඤාණං අනිච්චන්ති යථාභූතං ඔක්ඛායති, චක්ඛුසම්ඵස්සො අනිච්චොති යථාභූතං ඔක්ඛායති, යම්පිදං චක්ඛුසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි අනිච්චන්ති යථාභූතං ඔක්ඛායති…පෙ… මනො අනිච්චොති යථාභූතං ඔක්ඛායති, ධම්මා… මනොවිඤ්ඤාණං… මනොසම්ඵස්සො… යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි අනිච්චන්ති යථාභූතං ඔක්ඛායති. පටිසල්ලානෙ භික්ඛවෙ, යොගමාපජ්ජථ. පටිසල්ලීනස්ස, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො යථාභූතං ඔක්ඛායතී’’ති. ඡට්ඨං.

161. 一时，世尊住在王舍城耆婆芒果园。在那里，世尊对诸比丘说：……“诸比丘，你们应当致力于独处。诸比丘，对于独住的比丘，法如实显现。什么法如实显现呢？‘眼是无常’，如此如实显现；‘色是无常’，如此如实显现；‘眼识是无常’，如此如实显现；‘眼触是无常’，如此如实显现；‘凡缘于眼触而生起的感受，无论是乐、是苦、或是不苦不乐，那也是无常’，如此如实显现。……‘意是无常’，如此如实显现；法……意识……意触……‘凡缘于意触而生起的感受，无论是乐、是苦、或是不苦不乐，那也是无常’，如此如实显现。诸比丘，你们应当致力于独处。诸比丘，对于独住的比丘，法如实显现。”第六。

7. කොට්ඨිකඅනිච්චසුත්තං

7. 拘絺罗无常经

162. අථ ඛො ආයස්මා මහාකොට්ඨිකො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි…පෙ… එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා කොට්ඨිකො භගවන්තං එතදවොච [Pg.357] – ‘‘සාධු මෙ, භන්තෙ, භගවා සංඛිත්තෙන ධම්මං දෙසෙතු, යමහං භගවතො ධම්මං සුත්වා එකො වූපකට්ඨො අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරෙය්‍ය’’න්ති.

162. 那时，具寿摩诃拘絺罗(Mahākoṭṭhika)前往世尊之处……坐于一旁的具寿拘絺罗对世尊这样说：“大德，恳请世尊为我简要说法，我听闻世尊的法后，愿能独自远离，不放逸、热忱、策励自心而住。”

‘‘යං ඛො, කොට්ඨික, අනිච්චං තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. කිඤ්ච, කොට්ඨික, අනිච්චං? චක්ඛු ඛො, කොට්ඨික, අනිච්චං; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. රූපා අනිච්චා; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. චක්ඛුවිඤ්ඤාණං අනිච්චං; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. චක්ඛුසම්ඵස්සො අනිච්චො; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. යම්පිදං චක්ඛුසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි අනිච්චං; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො…පෙ… ජිව්හා අනිච්චා; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. රසා අනිච්චා; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. ජිව්හාවිඤ්ඤාණං අනිච්චං; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. ජිව්හාසම්ඵස්සො අනිච්චො; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. යම්පිදං ජිව්හාසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි අනිච්චං; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො…පෙ… මනො අනිච්චො; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. ධම්මා අනිච්චා; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. මනොවිඤ්ඤාණං අනිච්චං; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. මනොසම්ඵස්සො අනිච්චො; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි අනිච්චං; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. යං ඛො, කොට්ඨික, අනිච්චං තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො’’ති. සත්තමං.

“拘絺罗，凡是无常的，你应当于彼舍弃欲。拘絺罗，什么是无常的呢？拘絺罗，眼是无常的，你应当于彼舍弃欲。色是无常的，你应当于彼舍弃欲。眼识是无常的，你应当于彼舍弃欲。眼触是无常的，你应当于彼舍弃欲。凡缘眼触而生起的受，无论是乐、是苦、或是不苦不乐，那也是无常的，你应当于彼舍弃欲。……乃至……舌是无常的，你应当于彼舍弃欲。味是无常的，你应当于彼舍弃欲。舌识是无常的，你应当于彼舍弃欲。舌触是无常的，你应当于彼舍弃欲。凡缘舌触而生起的受，无论是乐、是苦、或是不苦不乐，那也是无常的，你应当于彼舍弃欲。……乃至……意是无常的，你应当于彼舍弃欲。法是无常的，你应当于彼舍弃欲。意识是无常的，你应当于彼舍弃欲。意触是无常的，你应当于彼舍弃欲。凡缘意触而生起的受，无论是乐、是苦、或是不苦不乐，那也是无常的，你应当于彼舍弃欲。拘絺罗，凡是无常的，你应当于彼舍弃欲。”第七经。

8. කොට්ඨිකදුක්ඛසුත්තං

8. 拘絺罗苦经

163. අථ ඛො ආයස්මා මහාකොට්ඨිකො…පෙ… භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සාධු මෙ, භන්තෙ…පෙ… විහරෙය්‍ය’’න්ති. ‘‘යං ඛො, කොට්ඨික, දුක්ඛං තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. කිඤ්ච, කොට්ඨික, දුක්ඛං? චක්ඛු ඛො, කොට්ඨික, දුක්ඛං; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. රූපා දුක්ඛා; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. චක්ඛුවිඤ්ඤාණං දුක්ඛං; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. චක්ඛුසම්ඵස්සො දුක්ඛො; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. යම්පිදං චක්ඛුසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි දුක්ඛං; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො…පෙ… ජිව්හා දුක්ඛා; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො…පෙ… මනො දුක්ඛො; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. ධම්මා දුක්ඛා; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. මනොවිඤ්ඤාණං දුක්ඛං[Pg.358]; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. මනොසම්ඵස්සො දුක්ඛො; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි දුක්ඛං; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. යං ඛො, කොට්ඨික, දුක්ඛං තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො’’ති. අට්ඨමං.

163. 那时，具寿摩诃拘ṭṭhita……乃至……对世尊这样说：“尊者，请允许我……乃至……愿我安住。”“拘ṭṭhita，凡是苦，你都应在那里断除欲求。拘ṭṭhita，什么是苦呢？拘ṭṭhita，眼是苦，你应在那里断除欲求。色是苦，你应在那里断除欲求。眼识是苦，你应在那里断除欲求。眼触是苦，你应在那里断除欲求。凡缘眼触而生的受，无论是乐、是苦、或是不苦不乐，那也是苦，你应在那里断除欲求。……乃至……舌是苦，你应在那里断除欲求。……乃至……意是苦，你应在那里断除欲求。法是苦，你应在那里断除欲求。意识是苦，你应在那里断除欲求。意触是苦，你应在那里断除欲求。凡缘意触而生的受，无论是乐、是苦、或是不苦不乐，那也是苦，你应在那里断除欲求。拘ṭṭhita，凡是苦，你都应在那里断除欲求。”第八。

9. කොට්ඨිකඅනත්තසුත්තං

9. 果替噶无我经

164. එකමන්තං…පෙ… විහරෙය්‍යන්ති. ‘‘යො ඛො, කොට්ඨික, අනත්තා තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. කො ච, කොට්ඨික, අනත්තා? චක්ඛු ඛො, කොට්ඨික, අනත්තා; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. රූපා අනත්තා; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. චක්ඛුවිඤ්ඤාණං අනත්තා; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. චක්ඛුසම්ඵස්සො අනත්තා; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. යම්පිදං චක්ඛුසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි අනත්තා; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො …පෙ… ජිව්හා අනත්තා; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො…පෙ… මනො අනත්තා; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. ධම්මා අනත්තා; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. මනොවිඤ්ඤාණං… මනොසම්ඵස්සො… යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි අනත්තා; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. යො ඛො, කොට්ඨික, අනත්තා, තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො’’ති. නවමං.

164. “果替噶，凡是无我，你应当于彼处断除欲求。果替噶，什么是无我呢？果替噶，眼是无我，你应当于彼处断除欲求。色是无我，你应当于彼处断除欲求。眼识是无我，你应当于彼处断除欲求。眼触是无我，你应当于彼处断除欲求。凡缘眼触而生起的受，无论是乐、是苦、或是不苦不乐，那也是无我，你应当于彼处断除欲求。……舌是无我，你应当于彼处断除欲求。……意是无我，你应当于彼处断除欲求。法是无我，你应当于彼处断除欲求。意识……意触……凡缘意触而生起的受，无论是乐、是苦、或是不苦不乐，那也是无我，你应当于彼处断除欲求。果替噶，凡是无我，你应当于彼处断除欲求。”第九经。

10. මිච්ඡාදිට්ඨිපහානසුත්තං

10. 断除邪见经

165. අථ ඛො අඤ්ඤතරො භික්ඛු යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි…පෙ… එකමන්තං නිසින්නො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කථං නු ඛො, භන්තෙ, ජානතො කථං පස්සතො මිච්ඡාදිට්ඨි පහීයතී’’ති?

165. 尔时，有一位比丘来到世尊之处……坐于一面后，那位比丘对世尊这样说道：“尊者，要如何知、如何见，才能断除邪见呢？”

‘‘චක්ඛුං ඛො, භික්ඛු, අනිච්චතො ජානතො පස්සතො මිච්ඡාදිට්ඨි පහීයති. රූපෙ අනිච්චතො ජානතො පස්සතො මිච්ඡාදිට්ඨි පහීයති. චක්ඛුවිඤ්ඤාණං අනිච්චතො ජානතො පස්සතො මිච්ඡාදිට්ඨි පහීයති. චක්ඛුසම්ඵස්සං අනිච්චතො ජානතො පස්සතො මිච්ඡාදිට්ඨි පහීයති…පෙ… යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි අනිච්චතො ජානතො පස්සතො මිච්ඡාදිට්ඨි පහීයති. එවං ඛො, භික්ඛු, ජානතො එවං පස්සතො මිච්ඡාදිට්ඨි පහීයතී’’ති. දසමං.

“比丘，知见眼为无常者，其邪见即被断除。知见色为无常者，其邪见即被断除。知见眼识为无常者，其邪见即被断除。知见眼触为无常者，其邪见即被断除。……凡缘意触而生起的受，无论是乐、是苦、或是不苦不乐，知见彼亦为无常者，其邪见即被断除。比丘，如是知、如是见者，其邪见即被断除。”第十经。

11. සක්කායදිට්ඨිපහානසුත්තං

11. 断除有身见经

166. අථ [Pg.359] ඛො අඤ්ඤතරො භික්ඛු…පෙ… එතදවොච – ‘‘කථං නු ඛො, භන්තෙ, ජානතො කථං පස්සතො සක්කායදිට්ඨි පහීයතී’’ති? ‘‘චක්ඛුං ඛො, භික්ඛු, දුක්ඛතො ජානතො පස්සතො සක්කායදිට්ඨි පහීයති. රූපෙ දුක්ඛතො ජානතො පස්සතො සක්කායදිට්ඨි පහීයති. චක්ඛුවිඤ්ඤාණං දුක්ඛතො ජානතො පස්සතො සක්කායදිට්ඨි පහීයති. චක්ඛුසම්ඵස්සං දුක්ඛතො ජානතො පස්සතො සක්කායදිට්ඨි පහීයති…පෙ… යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි දුක්ඛතො ජානතො පස්සතො සක්කායදිට්ඨි පහීයති. එවං ඛො, භික්ඛු, ජානතො එවං පස්සතො සක්කායදිට්ඨි පහීයතී’’ති. එකාදසමං.

166. 那时，一位比丘……说了这番话：“尊者，怎样知、怎样见，有身见(sakkāyadiṭṭhi)才被舍断呢？”“比丘，知眼为苦、见眼为苦，有身见即被舍断。知色为苦、见色为苦，有身见即被舍断。知眼识为苦、见眼识为苦，有身见即被舍断。知眼触为苦、见眼触为苦，有身见即被舍断……乃至，凡缘于意触而生起的或乐、或苦、或不苦不乐的感受，也知其为苦、见其为苦，有身见即被舍断。比丘，就是这样知、这样见，有身见才被舍断。”第十一经。

12. අත්තානුදිට්ඨිපහානසුත්තං

12. 断除我随见经

167. අථ ඛො අඤ්ඤතරො භික්ඛු…පෙ… එතදවොච – ‘‘කථං නු ඛො, භන්තෙ, ජානතො කථං පස්සතො අත්තානුදිට්ඨි පහීයතී’’ති? ‘‘චක්ඛුං ඛො, භික්ඛු, අනත්තතො ජානතො පස්සතො අත්තානුදිට්ඨි පහීයති. රූපෙ අනත්තතො ජානතො පස්සතො අත්තානුදිට්ඨි පහීයති. චක්ඛුවිඤ්ඤාණං අනත්තතො ජානතො පස්සතො අත්තානුදිට්ඨි පහීයති. චක්ඛුසම්ඵස්සං අනත්තතො ජානතො පස්සතො අත්තානුදිට්ඨි පහීයති. යම්පිදං චක්ඛුසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි අනත්තතො ජානතො පස්සතො අත්තානුදිට්ඨි පහීයති…පෙ… ජිව්හං අනත්තතො ජානතො පස්සතො අත්තානුදිට්ඨි පහීයති…පෙ… මනං අනත්තතො ජානතො පස්සතො අත්තානුදිට්ඨි පහීයති. ධම්මෙ… මනොවිඤ්ඤාණං… මනොසම්ඵස්සං… යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි අනත්තතො ජානතො පස්සතො අත්තානුදිට්ඨි පහීයතී’’ති. ද්වාදසමං.

167. 那时，一位比丘……说了这番话：“尊者，怎样知、怎样见，我随见(attānudiṭṭhi)才被舍断呢？”“比丘，知眼为无我、见眼为无我，我随见即被舍断；知色为无我、见色为无我，我随见即被舍断；知眼识为无我、见眼识为无我，我随见即被舍断；知眼触为无我、见眼触为无我，我随见即被舍断；凡缘于眼触而生起的或乐、或苦、或不苦不乐的感受，也知其为无我、见其为无我，我随见即被舍断……乃至……知舌为无我、见舌为无我，我随见即被舍断……乃至……知意为无我、见意为无我，我随见即被舍断；知法为无我、见法为无我，我随见即被舍断；知意识为无我、见意识为无我，我随见即被舍断；知意触为无我、见意触为无我，我随见即被舍断；凡缘于意触而生起的或乐、或苦、或不苦不乐的感受，也知其为无我、见其为无我，我随见即被舍断。”第十二经。

නන්දික්ඛයවග්ගො සොළසමො.

欢喜尽品第一完。

තස්සුද්දානං –

其摄颂曰：

නන්දික්ඛයෙන චත්තාරො, ජීවකම්බවනෙ දුවෙ;

කොට්ඨිකෙන තයො වුත්තා, මිච්ඡා සක්කාය අත්තනොති.

由欢喜灭尽说四经，于耆婆芒果园说二经；由拘絺罗说三经：邪见、有身见、我见。

17. සට්ඨිපෙය්‍යාලවග්ගො

17. 六十略品

1. අජ්ඣත්තඅනිච්චඡන්දසුත්තං

1. 内无常欲经

168. ‘‘යං[Pg.360], භික්ඛවෙ, අනිච්චං, තත්‍ර වො ඡන්දො පහාතබ්බො. කිඤ්ච, භික්ඛවෙ, අනිච්චං? චක්ඛු, භික්ඛවෙ, අනිච්චං; තත්‍ර වො ඡන්දො පහාතබ්බො…පෙ… ජිව්හා අනිච්චා; තත්‍ර වො ඡන්දො පහාතබ්බො…පෙ… මනො අනිච්චො; තත්‍ර වො ඡන්දො පහාතබ්බො. යං, භික්ඛවෙ, අනිච්චං, තත්‍ර වො ඡන්දො පහාතබ්බො’’ති.

168. “诸比丘，凡是无常的，于彼，你们当断欲。诸比丘，什么是无常的呢？诸比丘，眼是无常的，于彼，你们当断欲。……乃至……舌是无常的，于彼，你们当断欲。……乃至……意是无常的，于彼，你们当断欲。诸比丘，凡是无常的，于彼，你们当断欲。”

2. අජ්ඣත්තඅනිච්චරාගසුත්තං

2. 内无常贪经

169. ‘‘යං, භික්ඛවෙ, අනිච්චං, තත්‍ර වො රාගො පහාතබ්බො. කිඤ්ච, භික්ඛවෙ, අනිච්චං? චක්ඛු, භික්ඛවෙ, අනිච්චං; තත්‍ර වො රාගො පහාතබ්බො…පෙ… ජිව්හා අනිච්චා; තත්‍ර වො රාගො පහාතබ්බො…පෙ… මනො අනිච්චො; තත්‍ර වො රාගො පහාතබ්බො. යං, භික්ඛවෙ, අනිච්චං, තත්‍ර වො රාගො පහාතබ්බො’’ති.

169. “诸比丘，凡是无常的，于彼，你们当断贪。诸比丘，什么是无常的呢？诸比丘，眼是无常的，于彼，你们当断贪。……乃至……舌是无常的，于彼，你们当断贪。……乃至……意是无常的，于彼，你们当断贪。诸比丘，凡是无常的，于彼，你们当断贪。”

3. අජ්ඣත්තඅනිච්චඡන්දරාගසුත්තං

3. 内无常欲贪经

170. ‘‘යං, භික්ඛවෙ, අනිච්චං, තත්‍ර වො ඡන්දරාගො පහාතබ්බො. කිඤ්ච, භික්ඛවෙ, අනිච්චං? චක්ඛු, භික්ඛවෙ, අනිච්චං; තත්‍ර වො ඡන්දරාගො පහාතබ්බො…පෙ… ජිව්හා අනිච්චා; තත්‍ර වො ඡන්දරාගො පහාතබ්බො…පෙ… මනො අනිච්චො; තත්‍ර වො ඡන්දරාගො පහාතබ්බො. යං, භික්ඛවෙ, අනිච්චං, තත්‍ර වො ඡන්දරාගො පහාතබ්බො’’ති.

170. “诸比丘，凡是无常的，于彼，你们当断欲贪。诸比丘，什么是无常的呢？诸比丘，眼是无常的，于彼，你们当断欲贪。……乃至……舌是无常的，于彼，你们当断欲贪。……乃至……意是无常的，于彼，你们当断欲贪。诸比丘，凡是无常的，于彼，你们当断欲贪。”

4-6. දුක්ඛඡන්දාදිසුත්තං

4-6. 苦欲等经

171-173. ‘‘යං, භික්ඛවෙ, දුක්ඛං, තත්‍ර වො ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො. කිඤ්ච, භික්ඛවෙ, දුක්ඛං? චක්ඛු, භික්ඛවෙ, දුක්ඛං; තත්‍ර වො ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො…පෙ… ජිව්හා දුක්ඛා…පෙ… මනො දුක්ඛො; තත්‍ර වො ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො. යං, භික්ඛවෙ, දුක්ඛං තත්‍ර වො ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො’’ති.

171-173. “诸比丘，凡是苦，于彼，你们当断欲，当断贪，当断欲贪。诸比丘，什么是苦呢？诸比丘，眼是苦，于彼，你们当断欲，当断贪，当断欲贪。……乃至……舌是苦……乃至……意是苦，于彼，你们当断欲，当断贪，当断欲贪。诸比丘，凡是苦，于彼，你们当断欲，当断贪，当断欲贪。”

7-9. අනත්තඡන්දාදිසුත්තං

7-9. 无我欲等经

174-176. ‘‘යො[Pg.361], භික්ඛවෙ, අනත්තා, තත්‍ර වො ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො. කො ච, භික්ඛවෙ, අනත්තා? චක්ඛු, භික්ඛවෙ, අනත්තා; තත්‍ර වො ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො…පෙ… ජිව්හා අනත්තා; තත්‍ර වො ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො…පෙ… මනො අනත්තා; තත්‍ර වො ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො. යො, භික්ඛවෙ, අනත්තා තත්‍ර වො ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො’’ති.

174-176. 比丘们，凡是无我的，你们应当于彼断除欲，断除贪，断除欲贪。比丘们，什么是无我呢？比丘们，眼是无我，你们应当于彼断除欲，断除贪，断除欲贪。……乃至……舌是无我，你们应当于彼断除欲，断除贪，断除欲贪。……乃至……意是无我，你们应当于彼断除欲，断除贪，断除欲贪。比丘们，凡是无我的，你们应当于彼断除欲，断除贪，断除欲贪。

10-12. බාහිරානිච්චඡන්දාදිසුත්තං

10-12.外无常欲等经

177-179. ‘‘යං, භික්ඛවෙ, අනිච්චං, තත්‍ර වො ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො. කිඤ්ච, භික්ඛවෙ, අනිච්චං? රූපා, භික්ඛවෙ, අනිච්චා; තත්‍ර වො ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො. සද්දා අනිච්චා; තත්‍ර වො ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො. ගන්ධා අනිච්චා; තත්‍ර වො ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො. රසා අනිච්චා; තත්‍ර වො ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො. ඵොට්ඨබ්බා අනිච්චා; තත්‍ර වො ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො. ධම්මා අනිච්චා; තත්‍ර වො ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො. යං, භික්ඛවෙ, අනිච්චං තත්‍ර වො ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො’’ති.

177-179. 比丘们，凡是无常的，你们应当于彼断除欲，断除贪，断除欲贪。比丘们，什么是无常呢？比丘们，色是无常的，你们应当于彼断除欲，断除贪，断除欲贪。声是无常的，你们应当于彼断除欲，断除贪，断除欲贪。香是无常的，你们应当于彼断除欲，断除贪，断除欲贪。味是无常的，你们应当于彼断除欲，断除贪，断除欲贪。触是无常的，你们应当于彼断除欲，断除贪，断除欲贪。法是无常的，你们应当于彼断除欲，断除贪，断除欲贪。比丘们，凡是无常的，你们应当于彼断除欲，断除贪，断除欲贪。

13-15. බාහිරදුක්ඛඡන්දාදිසුත්තං

13-15.外苦欲等经

180-182. ‘‘යං, භික්ඛවෙ, දුක්ඛං, තත්‍ර වො ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො. කිඤ්ච, භික්ඛවෙ, දුක්ඛං? රූපා, භික්ඛවෙ, දුක්ඛා; තත්‍ර වො ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො. සද්දා… ගන්ධා… රසා… ඵොට්ඨබ්බා… ධම්මා දුක්ඛා; තත්‍ර වො ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො. යං, භික්ඛවෙ, දුක්ඛං, තත්‍ර වො ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො’’ති.

180-182. “诸比丘，凡为苦者，于彼，汝等应舍断欲，应舍断贪，应舍断欲贪。诸比丘，何者为苦？诸比丘，色为苦，于彼，汝等应舍断欲，应舍断贪，应舍断欲贪。声……香……味……触……法为苦，于彼，汝等应舍断欲，应舍断贪，应舍断欲贪。诸比丘，凡为苦者，于彼，汝等应舍断欲，应舍断贪，应舍断欲贪。”

16-18. බාහිරානත්තඡන්දාදිසුත්තං

16-18. 外无我欲等经

183-185. ‘‘යො[Pg.362], භික්ඛවෙ, අනත්තා, තත්‍ර වො ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො. කො ච, භික්ඛවෙ, අනත්තා? රූපා, භික්ඛවෙ, අනත්තා; තත්‍ර වො ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො. සද්දා… ගන්ධා… රසා… ඵොට්ඨබ්බා… ධම්මා අනත්තා; තත්‍ර වො ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො. යො, භික්ඛවෙ, අනත්තා තත්‍ර වො ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො’’ති.

183-185. “诸比丘，凡为无我者，于彼，汝等应舍断欲，应舍断贪，应舍断欲贪。诸比丘，何者为无我？诸比丘，色为无我，于彼，汝等应舍断欲，应舍断贪，应舍断欲贪。声……香……味……触……法为无我，于彼，汝等应舍断欲，应舍断贪，应舍断欲贪。诸比丘，凡为无我者，于彼，汝等应舍断欲，应舍断贪，应舍断欲贪。”

19. අජ්ඣත්තාතීතානිච්චසුත්තං

19. 19. 内过去无常经

186. ‘‘චක්ඛු, භික්ඛවෙ, අනිච්චං අතීතං…පෙ… ජිව්හා අනිච්චා අතීතා…පෙ… මනො අනිච්චො අතීතො. එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො චක්ඛුස්මිම්පි නිබ්බින්දති…පෙ… ජිව්හායපි නිබ්බින්දති…පෙ… මනස්මිම්පි නිබ්බින්දති. නිබ්බින්දං විරජ්ජති; විරාගා විමුච්චති; විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං හොති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාතී’’ති.

186. “诸比丘，过去之眼是无常的……过去之舌是无常的……过去之意是无常的。诸比丘，多闻圣弟子如是见，则于眼厌离……于舌厌离……于意厌离。因厌离而离贪，因离贪而解脱，于解脱时，生起‘我已解脱’之智。他了知：‘生已尽，梵行已立，所作已作，不为如是存在而有后有。’”

20. අජ්ඣත්තානාගතානිච්චසුත්තං

20. 20. 内未来无常经

187. ‘‘චක්ඛු, භික්ඛවෙ, අනිච්චං අනාගතං…පෙ… ජිව්හා අනිච්චා අනාගතා…පෙ… මනො අනිච්චො අනාගතො. එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති.

187. “诸比丘，未来之眼是无常的……未来之舌是无常的……未来之意是无常的。如是见……他了知：‘不为如是存在而有后有。’”

21. අජ්ඣත්තපච්චුප්පන්නානිච්චසුත්තං

21. 21. 内现在无常经

188. ‘‘චක්ඛු, භික්ඛවෙ, අනිච්චං පච්චුප්පන්නං…පෙ… ජිව්හා අනිච්චා පච්චුප්පන්නා…පෙ… මනො අනිච්චො පච්චුප්පන්නො. එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති.

188. “诸比丘，现在的眼是无常的……现在的舌是无常的……现在的意是无常的。如是见者……了知‘为此，无有余事’。”

22-24. අජ්ඣත්තාතීතාදිදුක්ඛසුත්තං

22-24. 内过去等苦经

189-191. ‘‘චක්ඛු, භික්ඛවෙ, දුක්ඛං අතීතං අනාගතං පච්චුප්පන්නං…පෙ… ජිව්හා දුක්ඛා අතීතා අනාගතා පච්චුප්පන්නා…පෙ… මනො දුක්ඛො අතීතො අනාගතො පච්චුප්පන්නො. එවං පස්සං, භික්ඛවෙ…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති.

189-191. “诸比丘，过去的、未来的、现在的眼是苦的……过去的、未来的、现在的舌是苦的……过去的、未来的、现在的意是苦的。诸比丘，如是见者……了知‘为此，无有余事’。”

25-27. අජ්ඣත්තාතීතාදිඅනත්තසුත්තං

25-27. 内过去等无我经

192-194. ‘‘චක්ඛු[Pg.363], භික්ඛවෙ, අනත්තා අතීතං අනාගතං පච්චුප්පන්නං…පෙ… ජිව්හා අනත්තා…පෙ… මනො අනත්තා අතීතො අනාගතො පච්චුප්පන්නො. එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති.

192-194. “诸比丘，过去的、未来的、现在的眼是无我的……过去的、未来的、现在的舌是无我的……过去的、未来的、现在的意是无我的。如是见者……了知‘为此，无有余事’。”

28-30. බාහිරාතීතාදිඅනිච්චසුත්තං

28-30. 外过去等无常经

195-197. ‘‘රූපා, භික්ඛවෙ, අනිච්චා අතීතා අනාගතා පච්චුප්පන්නා. සද්දා… ගන්ධා… රසා… ඵොට්ඨබ්බා… ධම්මා අනිච්චා අතීතා අනාගතා පච්චුප්පන්නා. එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති.

195-197. “诸比丘，过去的、未来的、现在的色是无常的。声……香……味……所触……过去的、未来的、现在的法是无常的。如是见者……了知‘为此，无有余事’。”

31-33. බාහිරාතීතාදිදුක්ඛසුත්තං

31-33. 外过去等苦经

198-200. ‘‘රූපා, භික්ඛවෙ, දුක්ඛා අතීතා අනාගතා පච්චුප්පන්නා. සද්දා… ගන්ධා… රසා… ඵොට්ඨබ්බා… ධම්මා දුක්ඛා අතීතා අනාගතා පච්චුප්පන්නා. එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති.

198-200. “诸比丘，过去的、未来的、现在的色是苦的。声……香……味……所触……过去的、未来的、现在的法是苦的。如是见者……了知‘为此，无有余事’。”

34-36. බාහිරාතීතාදිඅනත්තසුත්තං

34-36. 外过去等无我经

201-203. ‘‘රූපා, භික්ඛවෙ, අනත්තා අතීතා අනාගතා පච්චුප්පන්නා. සද්දා… ගන්ධා… රසා… ඵොට්ඨබ්බා… ධම්මා අනත්තා අතීතා අනාගතා පච්චුප්පන්නා. එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති.

201-203. “诸比丘，过去的、未来的、现在的色是无我的。声……香……味……所触……过去的、未来的、现在的法是无我的。如是见者……了知‘为此，无有余事’。”

37. අජ්ඣත්තාතීතයදනිච්චසුත්තං

37. 内过去无常经

204. ‘‘චක්ඛු, භික්ඛවෙ, අනිච්චං අතීතං. යදනිච්චං, තං දුක්ඛං. යං දුක්ඛං, තදනත්තා. යදනත්තා, තං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං…පෙ… ජිව්හා අනිච්චා අතීතා. යදනිච්චං, තං දුක්ඛං. යං දුක්ඛං, තදනත්තා. යදනත්තා, තං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං…පෙ… මනො අනිච්චො අතීතො. යදනිච්චං, තං දුක්ඛං. යං දුක්ඛං, තදනත්තා. යදනත්තා, තං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති.

204. “诸比丘，过去的眼是无常的。凡是无常的，就是苦；凡是苦的，就是无我。凡是无我的，那应当以正慧如实地观照：‘这不是我的，我不是此，这不是我的我。’……过去的舌是无常的……过去的意是无常的……如是观者……他了知：‘为了此事，再无其它应作之事。’”

38. අජ්ඣත්තානාගතයදනිච්චසුත්තං

38. 内在未来无常经

205. ‘‘චක්ඛු[Pg.364], භික්ඛවෙ, අනිච්චං අනාගතං. යදනිච්චං, තං දුක්ඛං. යං දුක්ඛං, තදනත්තා. යදනත්තා තං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං…පෙ… ජිව්හා අනිච්චා අනාගතා. යදනිච්චං, තං දුක්ඛං. යං දුක්ඛං, තදනත්තා. යදනත්තා, තං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං…පෙ… මනො අනිච්චො අනාගතො. යදනිච්චං, තං දුක්ඛං. යං දුක්ඛං, තදනත්තා. යදනත්තා, තං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. එවං පස්සං, භික්ඛවෙ…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති.

205. “诸比丘，未来的眼是无常的。凡是无常的，就是苦；凡是苦的，就是无我。凡是无我的，那应当以正慧如实地观照：‘这不是我的，我不是此，这不是我的我。’……未来的舌是无常的……未来的意是无常的……诸比丘，如是观者……他了知：‘为了此事，再无其它应作之事。’”

39. අජ්ඣත්තපච්චුප්පන්නයදනිච්චසුත්තං

39. 内在现前无常经

206. ‘‘චක්ඛු, භික්ඛවෙ, අනිච්චං පච්චුප්පන්නං. යදනිච්චං, තං දුක්ඛං. යං දුක්ඛං, තදනත්තා. යදනත්තා තං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං…පෙ… ජිව්හා අනිච්චා පච්චුප්පන්නා. යදනිච්චං, තං දුක්ඛං. යං දුක්ඛං, තදනත්තා. යදනත්තා, තං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං…පෙ… මනො අනිච්චො පච්චුප්පන්නො. යදනිච්චං තං දුක්ඛං. යං දුක්ඛං තදනත්තා. යදනත්තා, තං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති.

206. “诸比丘，当下的眼是无常的。凡是无常的，即是苦；凡是苦的，即是无我；凡是无我，就应以正慧如是如实见：‘此非我所，此非是我，此非我之我。’……乃至……当下的舌是无常的。凡是无常的，即是苦；凡是苦的，即是无我；凡是无我，就应以正慧如是如实见：‘此非我所，此非是我，此非我之我。’……乃至……当下的意是无常的。凡是无常的，即是苦；凡是苦的，即是无我；凡是无我，就应以正慧如是如实见：‘此非我所，此非是我，此非我之我。’如是见者……乃至……他了知‘于此，再无所作’。”

40-42. අජ්ඣත්තාතීතාදියංදුක්ඛසුත්තං

40-42. 内在过去等苦经

207-209. ‘‘චක්ඛු, භික්ඛවෙ, දුක්ඛං අතීතං අනාගතං පච්චුප්පන්නං. යං දුක්ඛං, තදනත්තා. යදනත්තා, තං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං…පෙ… ජිව්හා දුක්ඛා…පෙ… මනො දුක්ඛො අතීතො අනාගතො පච්චුප්පන්නො. යං දුක්ඛං, තදනත්තා. යදනත්තා, තං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති.

207-209. “诸比丘，眼，无论是过去、未来或当下，都是苦。凡是苦的，即是无我；凡是无我，就应以正慧如是如实见：‘此非我所，此非是我，此非我之我。’……乃至……舌是苦……乃至……意，无论是过去、未来或当下，都是苦。凡是苦的，即是无我；凡是无我，就应以正慧如是如实见：‘此非我所，此非是我，此非我之我。’如是见者……乃至……他了知‘于此，再无所作’。”

43-45. අජ්ඣත්තාතීතාදියදනත්තසුත්තං

43-45. 内在过去等无我经

210-212. ‘‘චක්ඛු, භික්ඛවෙ, අනත්තා අතීතං අනාගතං පච්චුප්පන්නං. යදනත්තා, තං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං [Pg.365] යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං…පෙ… ජිව්හා අනත්තා…පෙ… මනො අනත්තා අතීතො අනාගතො පච්චුප්පන්නො. යදනත්තා තං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති.

210-212. “诸比丘，眼，无论是过去、未来或当下，都是无我。凡是无我，就应以正慧如是如实见：‘此非我所，此非是我，此非我之我。’……乃至……舌是无我……乃至……意，无论是过去、未来或当下，都是无我。凡是无我，就应以正慧如是如实见：‘此非我所，此非是我，此非我之我。’如是见者……乃至……他了知‘于此，再无所作’。”

46-48. බාහිරාතීතාදියදනිච්චසුත්තං

46-48. 外在过去等无常经

213-215. ‘‘රූපා, භික්ඛවෙ, අනිච්චා අතීතා අනාගතා පච්චුප්පන්නා. යදනිච්චං, තං දුක්ඛං. යං දුක්ඛං, තදනත්තා. යදනත්තා, තං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. සද්දා… ගන්ධා… රසා… ඵොට්ඨබ්බා… ධම්මා අනිච්චා අතීතා අනාගතා පච්චුප්පන්නා. යදනිච්චං තං දුක්ඛං. යං දුක්ඛං තදනත්තා. යදනත්තා තං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති.

213-215. “诸比丘，过去、未来、现在的色是无常的。凡是无常的，即是苦；凡是苦的，即是无我；凡是无我的，对此，应以正慧如实地见：‘这不是我的，这不是我，这不是我的我。’声……香……味……触……法是过去、未来、现在无常的。凡是无常的，即是苦；凡是苦的，即是无我；凡是无我的，对此，应以正慧如实地见：‘这不是我的，这不是我，这不是我的我。’如是见者……（中略）……他了知：‘为此，再无其它应作之事。’”

49-51. බාහිරාතීතාදියංදුක්ඛසුත්තං

49-51. 外在过去等苦经

216-218. ‘‘රූපා, භික්ඛවෙ, දුක්ඛා අතීතා අනාගතා පච්චුප්පන්නා. යං දුක්ඛං, තදනත්තා. යදනත්තා, තං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. සද්දා… ගන්ධා… රසා… ඵොට්ඨබ්බා… ධම්මා දුක්ඛා අතීතා අනාගතා පච්චුප්පන්නා. යං දුක්ඛං, තදනත්තා. යදනත්තා, තං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති.

216-218. “诸比丘，过去、未来、现在的色是苦的。凡是苦的，即是无我；凡是无我的，对此，应以正慧如实地见：‘这不是我的，这不是我，这不是我的我。’声……香……味……触……法是过去、未来、现在苦的。凡是苦的，即是无我；凡是无我的，对此，应以正慧如实地见：‘这不是我的，这不是我，这不是我的我。’如是见者……（中略）……他了知：‘为此，再无其它应作之事。’”

52-54. බාහිරාතීතාදියදනත්තසුත්තං

52-54. 外在过去等无我经

219-221. ‘‘රූපා, භික්ඛවෙ, අනත්තා අතීතා අනාගතා පච්චුප්පන්නා. යදනත්තා, තං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. සද්දා… ගන්ධා… රසා… ඵොට්ඨබ්බා… ධම්මා අනත්තා අතීතා අනාගතා පච්චුප්පන්නා. යදනත්තා, තං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති.

219-221. “诸比丘，过去、未来、现在的色是无我的。凡是无我的，对此，应以正慧如实地见：‘这不是我的，这不是我，这不是我的我。’声……香……味……触……法是过去、未来、现在无我的。凡是无我的，对此，应以正慧如实地见：‘这不是我的，这不是我，这不是我的我。’如是见者……（中略）……他了知：‘为此，再无其它应作之事。’”

55. අජ්ඣත්තායතනඅනිච්චසුත්තං

55. 内在处无常经

222. ‘‘චක්ඛු[Pg.366], භික්ඛවෙ, අනිච්චං…පෙ… ජිව්හා අනිච්චා…පෙ… මනො අනිච්චො. එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති.

222. “比丘们，眼是无常……（略）……舌是无常……（略）……意是无常。如是见者……（略）……了知：‘于此，无有余事。’”

56. අජ්ඣත්තායතනදුක්ඛසුත්තං

56. 内处苦经

223. ‘‘චක්ඛු, භික්ඛවෙ, දුක්ඛං…පෙ… ජිව්හා දුක්ඛා…පෙ… මනො දුක්ඛො. එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති.

223. “比丘们，眼是苦……（略）……舌是苦……（略）……意是苦。如是见者……（略）……了知：‘于此，无有余事。’”

57. අජ්ඣත්තායතනඅනත්තසුත්තං

57. 内处无我经

224. ‘‘චක්ඛු, භික්ඛවෙ, අනත්තා…පෙ… ජිව්හා අනත්තා…පෙ… මනො අනත්තා. එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති.

224. “比丘们，眼是无我……（略）……舌是无我……（略）……意是无我。如是见者……（略）……了知：‘于此，无有余事。’”

58. බාහිරායතනඅනිච්චසුත්තං

58. 外处无常经

225. ‘‘රූපා, භික්ඛවෙ, අනිච්චා. සද්දා… ගන්ධා… රසා… ඵොට්ඨබ්බා… ධම්මා අනිච්චා. එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති.

225. “比丘们，色是无常，声……香……味……触……法是无常。如是见者……（略）……了知：‘于此，无有余事。’”

59. බාහිරායතනදුක්ඛසුත්තං

59. 外处苦经

226. ‘‘රූපා, භික්ඛවෙ, දුක්ඛා. සද්දා… ගන්ධා… රසා… ඵොට්ඨබ්බා… ධම්මා දුක්ඛා. එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති.

226. “比丘们，色是苦，声……香……味……触……法是苦。如是见者……（略）……了知：‘于此，无有余事。’”

60. බාහිරායතනඅනත්තසුත්තං

60. 外处无我经

227. ‘‘රූපා, භික්ඛවෙ, අනත්තා. සද්දා… ගන්ධා… රසා… ඵොට්ඨබ්බා… ධම්මා අනත්තා. එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති.

227. “比丘们，色是无我，声……香……味……触……法是无我。如是见者……（略）……了知：‘于此，无有余事。’”

සට්ඨිපෙය්‍යාලවග්ගො සත්තරසමො.

六十略说品第十七

තස්සුද්දානං –

其摄颂曰——

ඡන්දෙනට්ඨාරස හොන්ති, අතීතෙන ච ද්වෙ නව;

යදනිච්චාට්ඨාරස වුත්තා, තයො අජ්ඣත්තබාහිරා;

පෙය්‍යාලො සට්ඨිකො වුත්තො, බුද්ධෙනාදිච්චබන්ධුනාති.

以欲有十八，以过去亦二九；说“凡无常”十八，内外各有三；日亲之佛陀，说六十略说。

සුත්තන්තානි සට්ඨි.

经六十篇。

18. සමුද්දවග්ගො

18. 海品

1. පඨමසමුද්දසුත්තං

1. 第一海经

228. ‘‘‘සමුද්දො[Pg.367], සමුද්දො’ති, භික්ඛවෙ, අස්සුතවා පුථුජ්ජනො භාසති. නෙසො, භික්ඛවෙ, අරියස්ස විනයෙ සමුද්දො. මහා එසො, භික්ඛවෙ, උදකරාසි මහාඋදකණ්ණවො. චක්ඛු, භික්ඛවෙ, පුරිසස්ස සමුද්දො; තස්ස රූපමයො වෙගො. යො තං රූපමයං වෙගං සහති, අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අතරි චක්ඛුසමුද්දං සඌමිං සාවට්ටං සගාහං සරක්ඛසං; තිණ්ණො පාරඞ්ගතො ථලෙ තිට්ඨති බ්‍රාහ්මණො…පෙ… ජිව්හා, භික්ඛවෙ, පුරිසස්ස සමුද්දො; තස්ස රසමයො වෙගො. යො තං රසමයං වෙගං සහති, අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අතරි ජිව්හාසමුද්දං සඌමිං සාවට්ටං සගාහං සරක්ඛසං; තිණ්ණො පාරඞ්ගතො ථලෙ තිට්ඨති බ්‍රාහ්මණො…පෙ… මනො, භික්ඛවෙ, පුරිසස්ස සමුද්දො; තස්ස ධම්මමයො වෙගො. යො තං ධම්මමයං වෙගං සහති, අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අතරි මනොසමුද්දං සඌමිං සාවට්ටං සගාහං සරක්ඛසං; තිණ්ණො පාරඞ්ගතො ථලෙ තිට්ඨති බ්‍රාහ්මණො’’ති. ඉදමවොච…පෙ… සත්ථා –

228. “‘海，海’，诸比丘，未听闻正法的凡夫这样说。诸比丘，这在圣者的教法中不是海。诸比丘，这只是大水聚、大水域。诸比丘，于人而言，眼是海，其冲力由色所成。凡能忍受此色所成之冲力者，诸比丘，此人被称为已渡过具足波浪、漩涡、恶兽、罗刹的眼海；已渡，已达彼岸，住立于陆地的婆罗门。……（略）……诸比丘，于人而言，舌是海，其冲力由味所成。凡能忍受此味所成之冲力者，诸比丘，此人被称为已渡过具足波浪、漩涡、恶兽、罗刹的舌海；已渡，已达彼岸，住立于陆地的婆罗门。……（略）……诸比丘，于人而言，意是海，其冲力由法所成。凡能忍受此法所成之冲力者，诸比丘，此人被称为已渡过具足波浪、漩涡、恶兽、罗刹的意海；已渡，已达彼岸，住立于陆地的婆罗门。”世尊说了这番话。……（略）……导师——

‘‘යො ඉමං සමුද්දං සගාහං සරක්ඛසං,සඌමිං සාවට්ටං සභයං දුත්තරං අච්චතරි;

ස වෙදගූ වුසිතබ්‍රහ්මචරියො,ලොකන්තගූ පාරගතොති වුච්චතී’’ති. පඨමං;

“凡渡过此具足恶兽、罗刹，具足波浪、漩涡，具足怖畏、难以渡越的海洋；彼为达智者，梵行已立，已达世界边际，被称为已到彼岸者。”第一经。

2. දුතියසමුද්දසුත්තං

2. 第二海经

229. ‘‘සමුද්දො, සමුද්දො’ති, භික්ඛවෙ, අස්සුතවා පුථුජ්ජනො භාසති. නෙසො, භික්ඛවෙ, අරියස්ස විනයෙ සමුද්දො. මහා එසො, භික්ඛවෙ, උදකරාසි මහාඋදකණ්ණවො. සන්ති, භික්ඛවෙ, චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යා රූපා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අරියස්ස විනයෙ සමුද්දො. එත්ථායං සදෙවකො ලොකො සමාරකො සබ්‍රහ්මකො සස්සමණබ්‍රාහ්මණී පජා සදෙවමනුස්සා යෙභුය්‍යෙන සමුන්නා තන්තාකුලකජාතා කුලගණ්ඨිකජාතා මුඤ්ජපබ්බජභූතා, අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං සංසාරං නාතිවත්තති…පෙ….

229. “‘海，海’，诸比丘，未听闻正法的凡夫这样说。诸比丘，这在圣者的教法中不是海。诸比丘，这只是大水聚、大水域。诸比丘，有眼所识之色，是可欲的、可喜的、可意的、可爱的、与欲有关的、令人染著的。诸比丘，这在圣者的教法中被称为海。于此，这包含天、魔、梵的世界，连同沙门、婆罗门、天与人的众生，大多都已沉没，如线团般纠缠，如乱丝结，如文阇草、巴拔草，不能超越恶趣、苦趣、堕处、轮回。……（略）……”

‘‘සන්ති[Pg.368], භික්ඛවෙ, ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යා රසා…පෙ… සන්ති, භික්ඛවෙ, මනොවිඤ්ඤෙය්‍යා ධම්මා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අරියස්ස විනයෙ සමුද්දො. එත්ථායං සදෙවකො ලොකො සමාරකො සබ්‍රහ්මකො සස්සමණබ්‍රාහ්මණී පජා සදෙවමනුස්සා යෙභුය්‍යෙන සමුන්නා තන්තාකුලකජාතා කුලගණ්ඨිකජාතා මුඤ්ජපබ්බජභූතා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං සංසාරං නාතිවත්තතී’’ති.

“诸比丘，有舌所识之味……乃至……诸比丘，有意所识之法，其为可喜、可爱、可意、悦意、与欲有关、能引生贪著。诸比丘，于圣者之律中，此被称为海。于此，此世间连同天、魔、梵，此众生连同沙门、婆罗门、天与人，大多沉溺其中，如乱线缠结，如线团缠结，如门折草与灯心草，不能超越恶处、恶趣、堕处、轮回。”

‘‘යස්ස රාගො ච දොසො ච, අවිජ්ජා ච විරාජිතා;

සො ඉමං සමුද්දං සගාහං සරක්ඛසං, සඌමිභයං දුත්තරං අච්චතරි.

“其贪、嗔与痴，皆已离染；彼已渡此难渡之海，此海有鳄、有罗刹、有波涛、有怖畏。”

‘‘සඞ්ගාතිගො මච්චුජහො නිරුපධි, පහාසි දුක්ඛං අපුනබ්භවාය;

අත්ථඞ්ගතො සො න පුනෙති, අමොහයී, මච්චුරාජන්ති බ්‍රූමී’’ති. දුතියං;

“超越执著，舍弃死亡，无有依执；为不再有而舍弃了苦。彼已寂灭，不再复返，已令死王迷惑，我如是说。”第二。

3. බාළිසිකොපමසුත්තං

3. 鱼钩本行

230. ‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, බාළිසිකො ආමිසගතබළිසං ගම්භීරෙ උදකරහදෙ පක්ඛිපෙය්‍ය. තමෙනං අඤ්ඤතරො ආමිසචක්ඛු මච්ඡො ගිලෙය්‍ය. එවඤ්හි සො, භික්ඛවෙ, මච්ඡො ගිලිතබළිසො බාළිසිකස්ස අනයං ආපන්නො බ්‍යසනං ආපන්නො යථාකාමකරණීයො බාළිසිකස්ස.

230. “诸比丘，譬如渔夫将带饵的鱼钩投入深水湖中。某只贪饵之鱼将其吞下。诸比丘，如此，那吞下鱼钩的鱼，便遭遇不幸，遭遇灾祸，任由渔夫随意处置。”

එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, ඡයිමෙ බළිසා ලොකස්මිං අනයාය සත්තානං වධාය පාණිනං. කතමෙ ඡ? සන්ති, භික්ඛවෙ, චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යා රූපා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. තඤ්චෙ, භික්ඛු, අභිනන්දති අභිවදති අජ්ඣොසාය තිට්ඨති. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ගිලිතබළිසො, මාරස්ස අනයං ආපන්නො බ්‍යසනං ආපන්නො යථාකාමකරණීයො පාපිමතො…පෙ… සන්ති, භික්ඛවෙ, ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යා රසා…පෙ….

“诸比丘，正是如此，于世间有此六种鱼钩，为众生之不幸，为有情之杀戮。是哪六种？诸比丘，有眼所识之色，其为可喜、可爱、可意、悦意、与欲有关、能引生贪著。若有比丘欣喜、称誉、执著于彼，诸比丘，此比丘被称为已吞鱼钩者，已遭遇魔之不幸，已遭遇毁灭，可任由恶者随意处置。……乃至……诸比丘，有舌所识之味……乃至……”

සන්ති, භික්ඛවෙ, මනොවිඤ්ඤෙය්‍යා ධම්මා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. තඤ්චෙ, භික්ඛු, අභිනන්දති අභිවදති අජ්ඣොසාය තිට්ඨති. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ගිලිතබළිසො මාරස්ස අනයං ආපන්නො බ්‍යසනං ආපන්නො යථාකාමකරණීයො පාපිමතො.

诸比丘，有意所识之法，是所欲的、可爱的、悦意的、可喜相的、与欲有关的、能引生贪著的。若比丘对此欢喜、称赞、执持而住，诸比丘，此比丘被称为吞了魔罗之钩者，已遭不幸，已遭毁灭，可为恶者随欲所为。

‘‘සන්ති [Pg.369] ච, භික්ඛවෙ, චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යා රූපා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. තඤ්චෙ භික්ඛු නාභිනන්දති නාභිවදති නාජ්ඣොසාය තිට්ඨති. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, භික්ඛු න ගිලිතබළිසො මාරස්ස අභෙදි බළිසං පරිභෙදි බළිසං න අනයං ආපන්නො න බ්‍යසනං ආපන්නො න යථාකාමකරණීයො පාපිමතො…පෙ….

诸比丘，有眼所识之色，是所欲的、可爱的、悦意的、可喜相的、与欲有关的、能引生贪著的。若比丘不欢喜、不称赞、不执持而住，诸比丘，此比丘被称为未吞魔罗之钩者，已破坏鱼钩，已彻底破坏鱼钩，未遭不幸，未遭毁灭，不可为恶者随欲所为。……乃至……

‘‘සන්ති, භික්ඛවෙ, ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යා රසා…පෙ…. සන්ති, භික්ඛවෙ, මනොවිඤ්ඤෙය්‍යා ධම්මා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. තඤ්චෙ භික්ඛු නාභිනන්දති නාභිවදති නාජ්ඣොසාය තිට්ඨති, අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, භික්ඛු න ගිලිතබළිසො මාරස්ස අභෙදි බළිසං පරිභෙදි බළිසං න අනයං ආපන්නො න බ්‍යසනං ආපන්නො න යථාකාමකරණීයො පාපිමතො’’ති. තතියං.

“诸比丘，有舌所识之味……乃至……诸比丘，有意所识之法，是所欲的、可爱的、悦意的、可喜相的、与欲有关的、能引生贪著的。若比丘不欢喜、不称赞、不执持而住，诸比丘，此比丘被称为未吞魔罗之钩者，已破坏鱼钩，已彻底破坏鱼钩，未遭不幸，未遭毁灭，不可为恶者随欲所为。”第三经竟。

4. ඛීරරුක්ඛොපමසුත්තං

4. 乳树本行

231. ‘‘යස්ස කස්සචි, භික්ඛවෙ, භික්ඛුස්ස වා භික්ඛුනියා වා චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යෙසු රූපෙසු යො රාගො සො අත්ථි, යො දොසො සො අත්ථි, යො මොහො සො අත්ථි, යො රාගො සො අප්පහීනො, යො දොසො සො අප්පහීනො, යො මොහො සො අප්පහීනො තස්ස පරිත්තා චෙපි චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යා රූපා චක්ඛුස්ස ආපාථං ආගච්ඡන්ති පරියාදියන්තෙවස්ස චිත්තං; කො පන වාදො අධිමත්තානං! තං කිස්ස හෙතු? යො, භික්ඛවෙ, රාගො, සො අත්ථි, යො දොසො සො අත්ථි, යො මොහො සො අත්ථි, යො රාගො සො අප්පහීනො, යො දොසො සො අප්පහීනො, යො මොහො සො අප්පහීනො…පෙ….

231. “诸比丘，任何比丘或比丘尼，于眼所识之色，若其贪存在，其嗔存在，其痴存在，且其贪未断，其嗔未断，其痴未断，则即使微少的眼所识之色来到其眼根范围，也必完全占据其心，何况大量的呢！那是什么原因呢？诸比丘，因为其贪存在，其嗔存在，其痴存在，其贪未断，其嗔未断，其痴未断……乃至……

‘‘යස්ස කස්සචි, භික්ඛවෙ, භික්ඛුස්ස වා භික්ඛුනියා වා ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යෙසු රසෙසු යො රාගො සො අත්ථි…පෙ….

诸比丘，任何比丘或比丘尼，于舌识所识之味，其贪存在……乃至……

‘‘යස්ස කස්සචි, භික්ඛවෙ, භික්ඛුස්ස වා භික්ඛුනියා වා මනොවිඤ්ඤෙය්‍යෙසු ධම්මෙසු යො රාගො සො අත්ථි, යො දොසො සො අත්ථි, යො මොහො සො අත්ථි, යො රාගො සො අප්පහීනො, යො දොසො සො අප්පහීනො, යො මොහො සො අප්පහීනො, තස්ස පරිත්තා චෙපි මනොවිඤ්ඤෙය්‍යා ධම්මා මනස්ස ආපාථං ආගච්ඡන්ති පරියාදියන්තෙවස්ස චිත්තං; කො පන වාදො අධිමත්තානං! තං කිස්ස හෙතු? යො, භික්ඛවෙ, රාගො, සො අත්ථි, යො දොසො සො අත්ථි, යො මොහො සො [Pg.370] අත්ථි, යො රාගො සො අප්පහීනො, යො දොසො සො අප්පහීනො, යො මොහො සො අප්පහීනො.

诸比丘，任何比丘或比丘尼，于意识所识之法，其贪存在，其嗔存在，其痴存在；其贪未断，其嗔未断，其痴未断。那么，即使微少的意识所识之法来到其意的范围，也完全占据彼之心，何况是大量的呢！此是何因？诸比丘，因为其贪存在，其嗔存在，其痴存在；其贪未断，其嗔未断，其痴未断。

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, ඛීරරුක්ඛො අස්සත්ථො වා නිග්‍රොධො වා පිලක්ඛො වා උදුම්බරො වා දහරො තරුණො කොමාරකො. තමෙනං පුරිසො තිණ්හාය කුඨාරියා යතො යතො ආභින්දෙය්‍ය ආගච්ඡෙය්‍ය ඛීර’’න්ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘තං කිස්ස හෙතු’’? ‘‘යඤ්හි, භන්තෙ, ඛීරං තං අත්ථී’’ති.

“诸比丘，譬如乳树——无论是菩提树、榕树、波浪叶榕还是优昙婆罗树——幼嫩而稚弱。如果有人用锋利的斧头从任何地方劈开它，会流出乳汁吗？”“是的，尊者。”“那是什么原因呢？”“因为，尊者，它里面有乳汁。”

‘‘එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, යස්ස කස්සචි භික්ඛුස්ස වා භික්ඛුනියා වා චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යෙසු රූපෙසු යො රාගො සො අත්ථි, යො දොසො සො අත්ථි, යො මොහො සො අත්ථි, යො රාගො සො අප්පහීනො, යො දොසො සො අප්පහීනො, යො මොහො සො අප්පහීනො, තස්ස පරිත්තා චෙපි චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යා රූපා චක්ඛුස්ස ආපාථං ආගච්ඡන්ති පරියාදියන්තෙවස්ස චිත්තං; කො පන වාදො අධිමත්තානං! තං කිස්ස හෙතු? යො, භික්ඛවෙ, රාගො සො අත්ථි, යො දොසො සො අත්ථි, යො මොහො සො අත්ථි, යො රාගො සො අප්පහීනො, යො දොසො සො අප්පහීනො, යො මොහො සො අප්පහීනො…පෙ….

诸比丘，正是如此，任何比丘或比丘尼，于眼识所识之色，其贪存在，其嗔存在，其痴存在；其贪未断，其嗔未断，其痴未断。那么，即使微少的眼识所识之色来到其眼的范围，也完全占据彼之心，何况是大量的呢！此是何因？诸比丘，因为其贪存在，其嗔存在，其痴存在；其贪未断，其嗔未断，其痴未断……乃至……

‘‘යස්ස කස්සචි, භික්ඛවෙ, භික්ඛුස්ස වා භික්ඛුනියා වා ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යෙසු රසෙසු යො රාගො සො අත්ථි…පෙ….

诸比丘，任何比丘或比丘尼，于舌识所识之味，其贪存在……乃至……

‘‘යස්ස කස්සචි, භික්ඛවෙ, භික්ඛුස්ස වා භික්ඛුනියා වා මනොවිඤ්ඤෙය්‍යෙසු ධම්මෙසු යො රාගො සො අත්ථි, යො දොසො සො අත්ථි, යො මොහො සො අත්ථි, යො රාගො සො අප්පහීනො, යො දොසො සො අප්පහීනො, යො මොහො සො අප්පහීනො, තස්ස පරිත්තා චෙපි මනොවිඤ්ඤෙය්‍යා ධම්මා මනස්ස ආපාථං ආගච්ඡන්ති පරියාදියන්තෙවස්ස චිත්තං; කො පන වාදො අධිමත්තානං! තං කිස්ස හෙතු? යො, භික්ඛවෙ, රාගො සො අත්ථි, යො දොසො සො අත්ථි, යො මොහො සො අත්ථි, යො රාගො සො අප්පහීනො, යො දොසො සො අප්පහීනො, යො මොහො සො අප්පහීනො.

诸比丘，任何比丘或比丘尼，若于意所识之法，其贪存在，其嗔存在，其痴存在，其贪未断，其嗔未断，其痴未断，那么即使微劣的意所识之法来到其意的范围，也必定占据其心；何况是殊胜的呢！此是何因？诸比丘，因为其贪存在，其嗔存在，其痴存在，其贪未断，其嗔未断，其痴未断。

‘‘යස්ස කස්සචි, භික්ඛවෙ, භික්ඛුස්ස වා භික්ඛුනියා වා චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යෙසු රූපෙසු යො රාගො සො නත්ථි, යො දොසො සො නත්ථි, යො මොහො සො නත්ථි, යො රාගො සො පහීනො, යො දොසො සො පහීනො, යො මොහො සො [Pg.371] පහීනො, තස්ස අධිමත්තා චෙපි චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යා රූපා චක්ඛුස්ස ආපාථං ආගච්ඡන්ති නෙවස්ස චිත්තං පරියාදියන්ති; කො පන වාදො පරිත්තානං! තං කිස්ස හෙතු? යො, භික්ඛවෙ, රාගො සො නත්ථි, යො දොසො සො නත්ථි, යො මොහො සො නත්ථි, යො රාගො සො පහීනො, යො දොසො සො පහීනො, යො මොහො සො පහීනො…පෙ….

诸比丘，任何比丘或比丘尼，若于眼所识之色，其贪不存在，其嗔不存在，其痴不存在，其贪已断，其嗔已断，其痴已断，那么即使殊胜的眼所识之色来到其眼的范围，也绝不占据其心；何况是微劣的呢！此是何因？诸比丘，因为其贪不存在，其嗔不存在，其痴不存在，其贪已断，其嗔已断，其痴已断……

‘‘යස්ස කස්සචි, භික්ඛවෙ, භික්ඛුස්ස වා භික්ඛුනියා වා ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යෙසු රසෙසු…පෙ… මනොවිඤ්ඤෙය්‍යෙසු ධම්මෙසු යො රාගො සො නත්ථි, යො දොසො සො නත්ථි, යො මොහො සො නත්ථි, යො රාගො සො පහීනො, යො දොසො සො පහීනො, යො මොහො සො පහීනො, තස්ස අධිමත්තා චෙපි මනොවිඤ්ඤෙය්‍යා ධම්මා මනස්ස ආපාථං ආගච්ඡන්ති නෙවස්ස චිත්තං පරියාදියන්ති; කො පන වාදො පරිත්තානං! තං කිස්ස හෙතු? යො, භික්ඛවෙ, රාගො සො නත්ථි, යො දොසො සො නත්ථි, යො මොහො සො නත්ථි, යො රාගො සො පහීනො, යො දොසො සො පහීනො, යො මොහො සො පහීනො. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, ඛීරරුක්ඛො අස්සත්ථො වා නිග්‍රොධො වා පිලක්ඛො වා උදුම්බරො වා සුක්ඛො කොලාපො තෙරොවස්සිකො. තමෙනං පුරිසො තිණ්හාය කුඨාරියා යතො යතො ආභින්දෙය්‍ය ආගච්ඡෙය්‍ය ඛීර’’න්ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘තං කිස්ස හෙතු’’? ‘‘යඤ්හි, භන්තෙ, ඛීරං තං නත්ථී’’ති.

诸比丘，无论任何比丘或比丘尼，对于舌所识之味……乃至……对于意所识之法，贪欲不存在，嗔恚不存在，愚痴不存在；贪欲已被断，嗔恚已被断，愚痴已被断。那么，即使殊胜的意所识之法进入意的境域，也不能占据其心；何况是微劣的呢！此是何因？诸比丘，因为贪欲不存在，嗔恚不存在，愚痴不存在；贪欲已被断，嗔恚已被断，愚痴已被断。诸比丘，譬如一棵乳树——无论是菩提树(assattha)、榕树(nigrodha)、毗罗叉树(pilakkha)或优昙婆罗树(udumbara)——干枯、腐朽、历经多年。若有人用锋利的斧头从任何地方劈开它，会流出乳汁吗？”“不会的，尊者。”“此是何因？”“尊者，因为那乳汁已不存在了。”

‘‘එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, යස්ස කස්සචි භික්ඛුස්ස වා භික්ඛුනියා වා චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යෙසු රූපෙසු යො රාගො සො නත්ථි, යො දොසො සො නත්ථි, යො මොහො සො නත්ථි, යො රාගො සො පහීනො, යො දොසො සො පහීනො, යො මොහො සො පහීනො, තස්ස අධිමත්තා චෙපි චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යා රූපා චක්ඛුස්ස ආපාථං ආගච්ඡන්ති නෙවස්ස චිත්තං පරියාදියන්ති; කො පන වාදො පරිත්තානං! තං කිස්ස හෙතු? යො, භික්ඛවෙ, රාගො සො නත්ථි, යො දොසො සො නත්ථි, යො මොහො සො නත්ථි, යො රාගො සො පහීනො, යො දොසො සො පහීනො, යො මොහො සො පහීනො…පෙ….

诸比丘，正是如此，无论任何比丘或比丘尼，对于眼所识之色，贪欲不存在，嗔恚不存在，愚痴不存在；贪欲已被断，嗔恚已被断，愚痴已被断。那么，即使殊胜的眼所识之色进入眼的境域，也不能占据其心；何况是微劣的呢！此是何因？诸比丘，因为贪欲不存在，嗔恚不存在，愚痴不存在；贪欲已被断，嗔恚已被断，愚痴已被断……乃至……

‘‘යස්ස කස්සචි, භික්ඛවෙ, භික්ඛුස්ස වා භික්ඛුනියා වා ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යෙසු රසෙසු…පෙ….

诸比丘，无论任何比丘或比丘尼，对于舌所识之味……乃至……

‘‘යස්ස [Pg.372] කස්සචි, භික්ඛවෙ, භික්ඛුස්ස වා භික්ඛුනියා වා මනොවිඤ්ඤෙය්‍යෙසු ධම්මෙසු යො රාගො සො නත්ථි, යො දොසො සො නත්ථි, යො මොහො සො නත්ථි, යො රාගො සො පහීනො, යො දොසො සො පහීනො, යො මොහො සො පහීනො, තස්ස අධිමත්තා චෙපි මනොවිඤ්ඤෙය්‍යා ධම්මා මනස්ස ආපාථං ආගච්ඡන්ති, නෙවස්ස චිත්තං පරියාදියන්ති; කො පන වාදො පරිත්තානං! තං කිස්ස හෙතු? යො, භික්ඛවෙ, රාගො සො නත්ථි, යො දොසො සො නත්ථි, යො මොහො සො නත්ථි, යො රාගො සො පහීනො, යො දොසො සො පහීනො, යො මොහො සො පහීනො’’ති. චතුත්ථං.

诸比丘，对任何比丘或比丘尼而言，于意所识之法，其贪欲不存在，嗔恚不存在，愚痴不存在；贪欲已断，嗔恚已断，愚痴已断。即使是极大的意所识之法来到其意之所缘，亦不能占据其心，何况是少量的呢！是何缘故？诸比丘，因为其贪欲不存在，嗔恚不存在，愚痴不存在；贪欲已断，嗔恚已断，愚痴已断。”第四。

5. කොට්ඨිකසුත්තං

5. 拘絺罗经

232. එකං සමයං ආයස්මා ච සාරිපුත්තො ආයස්මා ච මහාකොට්ඨිකො බාරාණසියං විහරන්ති ඉසිපතනෙ මිගදායෙ. අථ ඛො ආයස්මා මහාකොට්ඨිකො සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො යෙනායස්මා සාරිපුත්තො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මතා සාරිපුත්තෙන සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා මහාකොට්ඨිකො ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං එතදවොච –

232. 一时，具寿舍利弗与具寿摩诃拘絺罗(Mahākoṭṭhika)住于波罗奈(Bārāṇasī)仙人堕处之鹿野苑(Migadāya)。尔时，具寿摩诃拘絺罗于傍晚时分从宴坐而起，往诣具寿舍利弗之处。诣已，与具寿舍利弗相互致意，交换可喜可忆之言后，坐于一面。坐于一面已，具寿摩诃拘絺罗对具寿舍利弗作是言：

‘‘කිං නු ඛො, ආවුසො සාරිපුත්ත, චක්ඛු රූපානං සංයොජනං, රූපා චක්ඛුස්ස සංයොජනං…පෙ… ජිව්හා රසානං සංයොජනං, රසා ජිව්හාය සංයොජනං …පෙ… මනො ධම්මානං සංයොජනං, ධම්මා මනස්ස සංයොජන’’න්ති?

“贤友舍利弗，是眼为色之结，抑或色为眼之结？……是舌为味之结，抑或味为舌之结？……是意为法之结，抑或法为意之结？”

‘‘න ඛො, ආවුසො කොට්ඨික, චක්ඛු රූපානං සංයොජනං, න රූපා චක්ඛුස්ස සංයොජනං. යඤ්ච තත්ථ තදුභයං පටිච්ච උප්පජ්ජති ඡන්දරාගො තං තත්ථ සංයොජනං…පෙ… න ජිව්හා රසානං සංයොජනං, න රසා ජිව්හාය සංයොජනං. යඤ්ච තත්ථ තදුභයං පටිච්ච උප්පජ්ජති ඡන්දරාගො තං තත්ථ සංයොජනං…පෙ… න මනො ධම්මානං සංයොජනං, න ධම්මා මනස්ස සංයොජනං. යඤ්ච තත්ථ තදුභයං පටිච්ච උප්පජ්ජති ඡන්දරාගො තං තත්ථ සංයොජනං.

“贤友拘絺罗，眼不是色的系缚，色也不是眼的系缚。凡于此二者，缘之而生起欲贪，此即是其系缚。……舌不是味的系缚，味也不是舌的系缚。凡于此二者，缘之而生起欲贪，此即是其系缚。……意不是法的系缚，法也不是意的系缚。凡于此二者，缘之而生起欲贪，此即是其系缚。”

‘‘සෙය්‍යථාපි, ආවුසො, කාළො ච බලීබද්දො ඔදාතො ච බලීබද්දො එකෙන දාමෙන වා යොත්තෙන වා සංයුත්තා අස්සු. යො නු ඛො එවං [Pg.373] වදෙය්‍ය – ‘කාළො බලීබද්දො ඔදාතස්ස බලීබද්දස්ස සංයොජනං, ඔදාතො බලීබද්දො කාළස්ස බලීබද්දස්ස සංයොජන’න්ති, සම්මා නු ඛො සො වදමානො වදෙය්‍යා’’ති? ‘‘නො හෙතං, ආවුසො’’. ‘‘න ඛො, ආවුසො, කාළො බලීබද්දො ඔදාතස්ස බලීබද්දස්ස සංයොජනං, න ඔදාතො බලීබද්දො කාළස්ස බලීබද්දස්ස සංයොජනං. යෙන ච ඛො තෙ එකෙන දාමෙන වා යොත්තෙන වා සංයුත්තා තං තත්ථ සංයොජනං.

“贤友，譬如一头黑牛和一头白牛，被同一条绳或轭拴在一起。若有人如是说：‘黑牛是白牛的系缚，白牛是黑牛的系缚。’他这样说，可说是正说吗？”“贤友，此非正说。”“贤友，黑牛不是白牛的系缚，白牛也不是黑牛的系缚。而那条将它们拴在一起的绳或轭，才是此处的系缚。”

‘‘එවමෙව ඛො, ආවුසො, න චක්ඛු රූපානං සංයොජනං, න රූපා චක්ඛුස්ස සංයොජනං. යඤ්ච තත්ථ තදුභයං පටිච්ච උප්පජ්ජති ඡන්දරාගො තං තත්ථ සංයොජනං…පෙ… න ජිව්හා රසානං සංයොජනං…පෙ… න මනො ධම්මානං සංයොජනං, න ධම්මා මනස්ස සංයොජනං. යඤ්ච තත්ථ තදුභයං පටිච්ච උප්පජ්ජති ඡන්දරාගො, තං තත්ථ සංයොජනං.

“正是如此，贤友，眼不是色的系缚，色也不是眼的系缚。凡于此二者，缘之而生起欲贪，此即是其系缚。……舌不是味的系缚……意不是法的系缚，法也不是意的系缚。凡于此二者，缘之而生起欲贪，此即是其系缚。”

‘‘චක්ඛු වා, ආවුසො, රූපානං සංයොජනං අභවිස්ස, රූපා වා චක්ඛුස්ස සංයොජනං, නයිදං බ්‍රහ්මචරියවාසො පඤ්ඤායෙථ සම්මා දුක්ඛක්ඛයාය. යස්මා ච ඛො, ආවුසො, න චක්ඛු රූපානං සංයොජනං, න රූපා චක්ඛුස්ස සංයොජනං; යඤ්ච තත්ථ තදුභයං පටිච්ච උප්පජ්ජති ඡන්දරාගො, තං තත්ථ සංයොජනං, තස්මා බ්‍රහ්මචරියවාසො පඤ්ඤායති සම්මා දුක්ඛක්ඛයාය…පෙ….

“贤友，若眼是色的结缚，或色是眼的结缚，则此为了善尽苦边的梵行生活将不显现。贤友，正因为眼不是色的结缚，色不是眼的结缚；于彼处，缘此二者而生起的欲贪，才是彼处的结缚。是故，为了善尽苦边的梵行生活得以显现。……乃至……”

‘‘ජිව්හා, ආවුසො, රසානං සංයොජනං අභවිස්ස, රසා වා ජිව්හාය සංයොජනං, නයිදං බ්‍රහ්මචරියවාසො පඤ්ඤායෙථ සම්මා දුක්ඛක්ඛයාය. යස්මා ච ඛො, ආවුසො, න ජිව්හා රසානං සංයොජනං, න රසා ජිව්හාය සංයොජනං; යඤ්ච තත්ථ තදුභයං පටිච්ච උප්පජ්ජති ඡන්දරාගො, තං තත්ථ සංයොජනං, තස්මා බ්‍රහ්මචරියවාසො පඤ්ඤායති සම්මා දුක්ඛක්ඛයාය…පෙ….

“贤友，若舌是味的结缚，或味是舌的结缚，则此为了善尽苦边的梵行生活将不显现。贤友，正因为舌不是味的结缚，味不是舌的结缚；于彼处，缘此二者而生起的欲贪，才是彼处的结缚。是故，为了善尽苦边的梵行生活得以显现。……乃至……”

‘‘මනො වා, ආවුසො, ධම්මානං සංයොජනං අභවිස්ස, ධම්මා වා මනස්ස සංයොජනං, නයිදං බ්‍රහ්මචරියවාසො පඤ්ඤායෙථ සම්මා දුක්ඛක්ඛයාය. යස්මා ච ඛො, ආවුසො, න මනො ධම්මානං සංයොජනං, න ධම්මා මනස්ස සංයොජනං; යඤ්ච තත්ථ තදුභයං පටිච්ච උප්පජ්ජති ඡන්දරාගො, තං තත්ථ සංයොජනං, තස්මා බ්‍රහ්මචරියවාසො පඤ්ඤායති සම්මා දුක්ඛක්ඛයාය.

“贤友，若意是法的结缚，或法是意的结缚，则此为了善尽苦边的梵行生活将不显现。贤友，正因为意不是法的结缚，法不是意的结缚；于彼处，缘此二者而生起的欲贪，才是彼处的结缚。是故，为了善尽苦边的梵行生活得以显现。”

‘‘ඉමිනාපෙතං[Pg.374], ආවුසො, පරියායෙන වෙදිතබ්බං යථා න චක්ඛු රූපානං සංයොජනං, න රූපා චක්ඛුස්ස සංයොජනං. යඤ්ච තත්ථ තදුභයං පටිච්ච උප්පජ්ජති ඡන්දරාගො, තං තත්ථ සංයොජනං…පෙ… න ජිව්හා රසානං සංයොජනං…පෙ… න මනො ධම්මානං සංයොජනං, න ධම්මා මනස්ස සංයොජනං. යඤ්ච තත්ථ තදුභයං පටිච්ච උප්පජ්ජති ඡන්දරාගො, තං තත්ථ සංයොජනං.

“贤友，亦应以此理趣了知：眼不是色的结缚，色不是眼的结缚，而于彼处，缘此二者生起的欲贪，才是彼处的结缚。……乃至……舌不是味的结缚……乃至……意不是法的结缚，法不是意的结缚，而于彼处，缘此二者生起的欲贪，才是彼处的结缚。”

‘‘සංවිජ්ජති ඛො, ආවුසො, භගවතො චක්ඛු. පස්සති භගවා චක්ඛුනා රූපං. ඡන්දරාගො භගවතො නත්ථි. සුවිමුත්තචිත්තො භගවා. සංවිජ්ජති ඛො, ආවුසො, භගවතො සොතං. සුණාති භගවා සොතෙන සද්දං. ඡන්දරාගො භගවතො නත්ථි. සුවිමුත්තචිත්තො භගවා. සංවිජ්ජති ඛො, ආවුසො, භගවතො ඝානං. ඝායති භගවා ඝානෙන ගන්ධං. ඡන්දරාගො භගවතො නත්ථි. සුවිමුත්තචිත්තො භගවා. සංවිජ්ජති ඛො, ආවුසො, භගවතො ජිව්හා. සායති භගවා ජිව්හාය රසං. ඡන්දරාගො භගවතො නත්ථි. සුවිමුත්තචිත්තො භගවා. සංවිජ්ජති ඛො, ආවුසො, භගවතො කායො. ඵුසති භගවා කායෙන ඵොට්ඨබ්බං. ඡන්දරාගො භගවතො නත්ථි. සුවිමුත්තචිත්තො භගවා. සංවිජ්ජති ඛො, ආවුසො, භගවතො මනො. විජානාති භගවා මනසා ධම්මං. ඡන්දරාගො භගවතො නත්ථි. සුවිමුත්තචිත්තො භගවා.

贤友，世尊确实有眼。世尊以眼见色。世尊无有欲贪。世尊心善解脱。贤友，世尊确实有耳。世尊以耳闻声。世尊无有欲贪。世尊心善解脱。贤友，世尊确实有鼻。世尊以鼻嗅香。世尊无有欲贪。世尊心善解脱。贤友，世尊确实有舌。世尊以舌尝味。世尊无有欲贪。世尊心善解脱。贤友，世尊确实有身。世尊以身触所触。世尊无有欲贪。世尊心善解脱。贤友，世尊确实有意。世尊以意了知法。世尊无有欲贪。世尊心善解脱。

‘‘ඉමිනා ඛො එතං, ආවුසො, පරියායෙන වෙදිතබ්බං යථා න චක්ඛු රූපානං සංයොජනං, න රූපා චක්ඛුස්ස සංයොජනං; යඤ්ච තත්ථ තදුභයං පටිච්ච උප්පජ්ජති ඡන්දරාගො, තං තත්ථ සංයොජනං. න සොතං… න ඝානං… න ජිව්හා රසානං සංයොජනං, න රසා ජිව්හාය සංයොජනං; යඤ්ච තත්ථ තදුභයං පටිච්ච උප්පජ්ජති ඡන්දරාගො තං තත්ථ සංයොජනං. න කායො… න මනො ධම්මානං සංයොජනං, න ධම්මා මනස්ස සංයොජනං; යඤ්ච තත්ථ තදුභයං පටිච්ච උප්පජ්ජති ඡන්දරාගො, තං තත්ථ සංයොජන’’න්ති. පඤ්චමං.

贤友，应以此理趣得知：眼不是色的结缚，色也不是眼的结缚；而缘于彼二者所生起的欲贪，那才是此处的结缚。耳……鼻……舌不是味的结缚，味也不是舌的结缚；而缘于彼二者所生起的欲贪，那才是此处的结缚。身……意不是法的结缚，法也不是意的结缚；而缘于彼二者所生起的欲贪，那才是此处的结缚。”第五。

6. කාමභූසුත්තං

6. 迦摩浮经

233. එකං සමයං ආයස්මා ච ආනන්දො ආයස්මා ච කාමභූ කොසම්බියං විහරන්ති ඝොසිතාරාමෙ. අථ ඛො ආයස්මා කාමභූ සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො යෙනායස්මා ආනන්දො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මතා ආනන්දෙන සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං [Pg.375] කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා කාමභූ ආයස්මන්තං ආනන්දං එතදවොච –

233. 一时，具寿阿难与具寿迦摩浮(Kāmabhū)住在憍赏弥(Kosambī)的瞿师多园(Ghositārāma)。尔时，具寿迦摩浮于傍晚时分从独住处起来，前往具寿阿难之处。抵达后，与具寿阿难互相问候，交换了可喜、可忆念的言语，然后坐于一旁。坐于一旁的具寿迦摩浮对具寿阿难说了这番话：

‘‘කිං නු ඛො, ආවුසො ආනන්ද, චක්ඛු රූපානං සංයොජනං, රූපා චක්ඛුස්ස සංයොජනං…පෙ… ජිව්හා රසානං සංයොජනං, රසා ජිව්හාය සංයොජනං…පෙ… මනො ධම්මානං සංයොජනං, ධම්මා මනස්ස සංයොජන’’න්ති?

“贤友阿难，究竟是眼为诸色之结，还是诸色为眼之结？……究竟是舌为诸味之结，还是诸味为舌之结？……究竟是意为诸法之结，还是诸法为意之结？”

‘‘න ඛො, ආවුසො කාමභූ, චක්ඛු රූපානං සංයොජනං, න රූපා චක්ඛුස්ස සංයොජනං. යඤ්ච තත්ථ තදුභයං පටිච්ච උප්පජ්ජති ඡන්දරාගො, තං තත්ථ සංයොජනං…පෙ… න ජිව්හා රසානං සංයොජනං, න රසා ජිව්හාය සංයොජනං…පෙ… න මනො ධම්මානං සංයොජනං, න ධම්මා මනස්ස සංයොජනං. යඤ්ච තත්ථ තදුභයං පටිච්ච උප්පජ්ජති ඡන්දරාගො තං තත්ථ සංයොජනං.

“贤友迦摩浮，眼非诸色之结，诸色亦非眼之结。凡于彼处，缘此二者而生起之欲贪，彼即是结。……舌非诸味之结，诸味亦非舌之结……意非诸法之结，诸法亦非意之结；凡于彼处，缘此二者而生起之欲贪，彼即是结。”

‘‘සෙය්‍යථාපි, ආවුසො, කාළො ච බලීබද්දො ඔදාතො ච බලීබද්දො එකෙන දාමෙන වා යොත්තෙන වා සංයුත්තා අස්සු. යො නු ඛො එවං වදෙය්‍ය – ‘කාළො බලීබද්දො ඔදාතස්ස බලීබද්දස්ස සංයොජනං, ඔදාතො බලීබද්දො කාළස්ස බලීබද්දස්ස සංයොජන’න්ති, සම්මා නු ඛො සො වදමානො වදෙය්‍යා’’ති? ‘‘නො හෙතං, ආවුසො’’. ‘‘න ඛො, ආවුසො, කාළො බලීබද්දො ඔදාතස්ස බලීබද්දස්ස සංයොජනං, නපි ඔදාතො බලීබද්දො කාළස්ස බලීබද්දස්ස සංයොජනං. යෙන ච ඛො තෙ එකෙන දාමෙන වා යොත්තෙන වා සංයුත්තා, තං තත්ථ සංයොජනං. එවමෙව ඛො, ආවුසො, න චක්ඛු රූපානං සංයොජනං, න රූපා චක්ඛුස්ස සංයොජනං…පෙ… න ජිව්හා…පෙ… න මනො…පෙ… යඤ්ච තත්ථ තදුභයං පටිච්ච උප්පජ්ජති ඡන්දරාගො, තං තත්ථ සංයොජන’’න්ති. ඡට්ඨං.

“贤友，譬如一头黑公牛与一头白公牛，被同一根绳索或同一条轭绳所结合。若有人如是说：‘黑公牛是白公牛的结，白公牛是黑公牛的结。’他这样说，是正确地说吗？”“贤友，这并非如此。”“贤友，黑公牛不是白公牛的结，白公牛也不是黑公牛的结。它们被同一根绳索或同一条轭绳所结合，那绳索或轭绳才是那里的结。贤友，正是如此，眼不是色的结，色也不是眼的结……乃至……舌……乃至……意……乃至……凡缘于此二者而生起的欲与贪，那才是那里的结。”第六。

7. උදායීසුත්තං

7. 优陀夷经

234. එකං සමයං ආයස්මා ච ආනන්දො ආයස්මා ච උදායී කොසම්බියං විහරන්ති ඝොසිතාරාමෙ. අථ ඛො ආයස්මා උදායී සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො යෙනායස්මා ආනන්දො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මතා ආනන්දෙන සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා උදායී ආයස්මන්තං ආනන්දං එතදවොච –

234. 一时，具寿阿难与具寿优陀夷住于憍赏弥(Kosambī)的瞿师罗园(Ghositārāma)。尔时，具寿优陀夷于傍晚时分从宴坐处起身，前往具寿阿难之处，抵达后，与具寿阿难互相致意，交换了亲切愉悦、值得忆念的言谈，然后坐于一旁。坐于一旁的具寿优陀夷对具寿阿难如是说：

‘‘යථෙව [Pg.376] නු ඛො, ආවුසො ආනන්ද, අයං කායො භගවතා අනෙකපරියායෙන අක්ඛාතො විවටො පකාසිතො – ‘ඉතිපායං කායො අනත්තා’ති, සක්කා එවමෙව විඤ්ඤාණං පිදං ආචික්ඛිතුං දෙසෙතුං පඤ්ඤපෙතුං පට්ඨපෙතුං විවරිතුං විභජිතුං උත්තානීකාතුං – ‘ඉතිපිදං විඤ්ඤාණං අනත්තා’’’ති?

“贤友阿难，正如世尊以种种方式宣说、开显、阐明此身为无我——‘如是，此身为无我’；是否也能同样地说明、教导、施设、建立、开显、分析、阐明此识为无我——‘如是，此识为无我’？”

‘‘යථෙව ඛො, ආවුසො උදායී, අයං කායො භගවතා අනෙකපරියායෙන අක්ඛාතො විවටො පකාසිතො – ‘ඉතිපායං කායො අනත්තා’ති, සක්කා එවමෙව විඤ්ඤාණං පිදං ආචික්ඛිතුං දෙසෙතුං පඤ්ඤපෙතුං පට්ඨපෙතුං විවරිතුං විභජිතුං උත්තානීකාතුං – ‘ඉතිපිදං විඤ්ඤාණං අනත්තා’’’ති.

贤友优陀夷，正如世尊以种种方式宣说、开显、阐明此身，谓：“亦因此故，此身为无我”；同样地，亦能指示、教说、施设、建立、开显、分别、阐明此识，谓：“亦因此故，此识为无我”。

‘‘චක්ඛුඤ්ච, ආවුසො, පටිච්ච රූපෙ ච උප්පජ්ජති චක්ඛුවිඤ්ඤාණ’’න්ති? ‘‘එවමාවුසො’’ති. ‘‘යො චාවුසො, හෙතු, යො ච පච්චයො චක්ඛුවිඤ්ඤාණස්ස උප්පාදාය, සො ච හෙතු, සො ච පච්චයො සබ්බෙන සබ්බං සබ්බථා සබ්බං අපරිසෙසං නිරුජ්ඣෙය්‍ය. අපි නු ඛො චක්ඛුවිඤ්ඤාණං පඤ්ඤායෙථා’’ති? ‘‘නො හෙතං, ආවුසො’’. ‘‘ඉමිනාපි ඛො එතං, ආවුසො, පරියායෙන භගවතා අක්ඛාතං විවටං පකාසිතං – ‘ඉතිපිදං විඤ්ඤාණං අනත්තා’’’ති…පෙ….

“贤友，缘于眼与色而生起眼识，是吗？”“是的，贤友。”“贤友，若眼识生起之因与缘，完全、彻底、无余地灭尽，眼识还会显现吗？”“不会，贤友。”“贤友，世尊亦以此理宣说、开显、阐明：‘亦因此故，此识为无我’。”……

‘‘ජිව්හඤ්චාවුසො, පටිච්ච රසෙ ච උප්පජ්ජති ජිව්හාවිඤ්ඤාණ’’න්ති? ‘‘එවමාවුසො’’ති. ‘‘යො චාවුසො, හෙතු යො ච පච්චයො ජිව්හාවිඤ්ඤාණස්ස උප්පාදාය, සො ච හෙතු, සො ච පච්චයො සබ්බෙන සබ්බං සබ්බථා සබ්බං අපරිසෙසං නිරුජ්ඣෙය්‍ය, අපි නු ඛො ජිව්හාවිඤ්ඤාණං පඤ්ඤායෙථා’’ති? ‘‘නො හෙතං, ආවුසො’’. ‘‘ඉමිනාපි ඛො එතං, ආවුසො, පරියායෙන භගවතා අක්ඛාතං විවටං පකාසිතං – ‘ඉතිපිදං විඤ්ඤාණං අනත්තා’’’ති…පෙ….

“贤友，缘于舌与味而生起舌识，是吗？”“是的，贤友。”“贤友，若舌识生起之因与缘，完全、彻底、无余地灭尽，舌识还会显现吗？”“不会，贤友。”“贤友，世尊亦以此理宣说、开显、阐明：‘亦因此故，此识为无我’。”……

‘‘මනඤ්චාවුසො, පටිච්ච ධම්මෙ ච උප්පජ්ජති මනොවිඤ්ඤාණ’’න්ති? ‘‘එවමාවුසො’’ති. ‘‘යො චාවුසො, හෙතු, යො ච පච්චයො මනොවිඤ්ඤාණස්ස උප්පාදාය, සො ච හෙතු, සො ච පච්චයො සබ්බෙන සබ්බං සබ්බථා සබ්බං අපරිසෙසං නිරුජ්ඣෙය්‍ය, අපි නු ඛො මනොවිඤ්ඤාණං පඤ්ඤායෙථා’’ති? ‘‘නො හෙතං, ආවුසො’’. ‘‘ඉමිනාපි ඛො එතං, ආවුසො, පරියායෙන භගවතා අක්ඛාතං විවටං පකාසිතං – ‘ඉතිපිදං විඤ්ඤාණං අනත්තා’’’ති.

“贤友，缘于意与法而生起意识，是吗？”“是的，贤友。”“贤友，若意识生起之因与缘，完全、彻底、无余地灭尽，意识还会显现吗？”“不会，贤友。”“贤友，世尊亦以此理宣说、开显、阐明：‘亦因此故，此识为无我’。”

‘‘සෙය්‍යථාපි, ආවුසො, පුරිසො සාරත්ථිකො සාරගවෙසී සාරපරියෙසනං චරමානො තිණ්හං කුඨාරිං ආදාය වනං පවිසෙය්‍ය. සො තත්ථ [Pg.377] පස්සෙය්‍ය මහන්තං කදලික්ඛන්ධං උජුං නවං අකුක්කුකජාතං. තමෙනං මූලෙ ඡින්දෙය්‍ය; මූලෙ ඡෙත්වා අග්ගෙ ඡින්දෙය්‍ය; අග්ගෙ ඡෙත්වා පත්තවට්ටිං විනිබ්භුජෙය්‍ය. සො තත්ථ ඵෙග්ගුම්පි නාධිගච්ඡෙය්‍ය, කුතො සාරං! එවමෙව ඛො, ආවුසො, භික්ඛු ඡසු ඵස්සායතනෙසු නෙවත්තානං න අත්තනියං සමනුපස්සති. සො එවං අසමනුපස්සන්තො න කිඤ්චි ලොකෙ උපාදියති. අනුපාදියං න පරිතස්සති. අපරිතස්සං පච්චත්තඤ්ඤෙව පරිනිබ්බායති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාතී’’ති. සත්තමං.

“贤友，譬如有人需要心材，寻觅心材，为求心材而行，他拿著利斧进入森林。他在那里看见一株巨大、正直、新发、未腐朽的芭蕉树干。他从根部将它砍断，从根部砍断后，又从顶部砍断，从顶部砍断后，再剥开它的叶卷。他在那里连虚软之物也得不到，何况心材呢！贤友，比丘也是如此，于六触处不见有我，亦不见有我所。他这样不见，于世间便无任何执取。无所执取，故不渴求。无所渴求，故自身证得圆寂。他了知：‘生已尽，梵行已立，所作已办，不受后有。’”第七。

8. ආදිත්තපරියායසුත්තං

8. 燃火法门经

235. ‘‘ආදිත්තපරියායං වො, භික්ඛවෙ, ධම්මපරියායං දෙසෙස්සාමි. තං සුණාථ. කතමො ච, භික්ඛවෙ, ආදිත්තපරියායො, ධම්මපරියායො? වරං, භික්ඛවෙ, තත්තාය අයොසලාකාය ආදිත්තාය සම්පජ්ජලිතාය සජොතිභූතාය චක්ඛුන්ද්‍රියං සම්පලිමට්ඨං, න ත්වෙව චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යෙසු රූපෙසු අනුබ්‍යඤ්ජනසො නිමිත්තග්ගාහො. නිමිත්තස්සාදගථිතං වා, භික්ඛවෙ, විඤ්ඤාණං තිට්ඨමානං තිට්ඨෙය්‍ය, අනුබ්‍යඤ්ජනස්සාදගථිතං වා තස්මිඤ්චෙ සමයෙ කාලං කරෙය්‍ය, ඨානමෙතං විජ්ජති, යං ද්වින්නං ගතීනං අඤ්ඤතරං ගතිං ගච්ඡෙය්‍ය – නිරයං වා, තිරච්ඡානයොනිං වා. ඉමං ඛ්වාහං, භික්ඛවෙ, ආදීනවං දිස්වා එවං වදාමි.

235. “诸比丘，我将为你们说示燃火法门，你们当谛听。诸比丘，何为燃火法门？诸比丘，宁可以烧热、炽燃、灼亮、发光的铁条遍刺眼根，实不应于眼所识知之色，以随相的方式执取其相。诸比丘，若识住于贪著其相之味，或贪著其随相之味，若于彼时命终，则有此可能，他将趣向两种趣之一：地狱或畜生胎。诸比丘，我正是见到此过患，才如是说。”

‘‘වරං, භික්ඛවෙ, තිණ්හෙන අයොසඞ්කුනා ආදිත්තෙන සම්පජ්ජලිතෙන සජොතිභූතෙන සොතින්ද්‍රියං සම්පලිමට්ඨං, න ත්වෙව සොතවිඤ්ඤෙය්‍යෙසු සද්දෙසු අනුබ්‍යඤ්ජනසො නිමිත්තග්ගාහො. නිමිත්තස්සාදගථිතං වා, භික්ඛවෙ, විඤ්ඤාණං තිට්ඨමානං තිට්ඨෙය්‍ය, අනුබ්‍යඤ්ජනස්සාදගථිතං වා තස්මිඤ්චෙ සමයෙ කාලඞ්කරෙය්‍ය, ඨානමෙතං විජ්ජති, යං ද්වින්නං ගතීනං අඤ්ඤතරං ගතිං ගච්ඡෙය්‍ය – නිරයං වා තිරච්ඡානයොනිං වා. ඉමං ඛ්වාහං, භික්ඛවෙ, ආදීනවං දිස්වා එවං වදාමි.

诸比丘，宁可用锋利、烧红、炽燃、发光的铁锥刺穿耳根，也绝不应于耳识所识之声执取其总相或细相。诸比丘，若识为总相之味或细相之味所缚而住，此人若于彼时命终，则有此可能，将趣向二趣之一：地狱或畜生界。诸比丘，我正是见到此过患，才如是说。

‘‘වරං[Pg.378], භික්ඛවෙ, තිණ්හෙන නඛච්ඡෙදනෙන ආදිත්තෙන සම්පජ්ජලිතෙන සජොතිභූතෙන ඝානින්ද්‍රියං සම්පලිමට්ඨං, න ත්වෙව ඝානවිඤ්ඤෙය්‍යෙසු ගන්ධෙසු අනුබ්‍යඤ්ජනසො නිමිත්තග්ගාහො. නිමිත්තස්සාදගථිතං වා, භික්ඛවෙ, විඤ්ඤාණං තිට්ඨමානං තිට්ඨෙය්‍ය, අනුබ්‍යඤ්ජනස්සාදගථිතං වා තස්මිඤ්චෙ සමයෙ කාලං කරෙය්‍ය. ඨානමෙතං විජ්ජති, යං ද්වින්නං ගතීනං අඤ්ඤතරං ගතිං ගච්ඡෙය්‍ය – නිරයං වා තිරච්ඡානයොනිං වා. ඉමං ඛ්වාහං, භික්ඛවෙ, ආදීනවං දිස්වා එවං වදාමි.

诸比丘，宁可用锋利、烧红、炽燃、发光的指甲刀割裂鼻根，也绝不应于鼻识所识之香执取其总相或细相。诸比丘，若识为总相之味或细相之味所缚而住，此人若于彼时命终，则有此可能，将趣向二趣之一：地狱或畜生界。诸比丘，我正是见到此过患，才如是说。

‘‘වරං, භික්ඛවෙ, තිණ්හෙන ඛුරෙන ආදිත්තෙන සම්පජ්ජලිතෙන සජොතිභූතෙන ජිව්හින්ද්‍රියං සම්පලිමට්ඨං, න ත්වෙව ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යෙසු රසෙසු අනුබ්‍යඤ්ජනසො නිමිත්තග්ගාහො. නිමිත්තස්සාදගථිතං වා, භික්ඛවෙ, විඤ්ඤාණං තිට්ඨමානං තිට්ඨෙය්‍ය, අනුබ්‍යඤ්ජනස්සාදගථිතං වා තස්මිඤ්චෙ සමයෙ කාලං කරෙය්‍ය. ඨානමෙතං විජ්ජති, යං ද්වින්නං ගතීනං අඤ්ඤතරං ගතිං ගච්ඡෙය්‍ය – නිරයං වා තිරච්ඡානයොනිං වා. ඉමං ඛ්වාහං, භික්ඛවෙ, ආදීනවං දිස්වා එවං වදාමි.

诸比丘，宁可用锋利、烧红、炽燃、发光的剃刀割裂舌根，也绝不应于舌识所识之味执取其总相或细相。诸比丘，若识为总相之味或细相之味所缚而住，此人若于彼时命终，则有此可能，将趣向二趣之一：地狱或畜生界。诸比丘，我正是见到此过患，才如是说。

‘‘වරං, භික්ඛවෙ, තිණ්හාය සත්තියා ආදිත්තාය සම්පජ්ජලිතාය සජොතිභූතාය කායින්ද්‍රියං සම්පලිමට්ඨං, න ත්වෙව කායවිඤ්ඤෙය්‍යෙසු ඵොට්ඨබ්බෙසු අනුබ්‍යඤ්ජනසො නිමිත්තග්ගාහො. නිමිත්තස්සාදගථිතං වා, භික්ඛවෙ, විඤ්ඤාණං තිට්ඨමානං තිට්ඨෙය්‍ය, අනුබ්‍යඤ්ජනස්සාදගථිතං වා තස්මිඤ්චෙ සමයෙ කාලං කරෙය්‍ය. ඨානමෙතං විජ්ජති, යං ද්වින්නං ගතීනං අඤ්ඤතරං ගතිං ගච්ඡෙය්‍ය – නිරයං වා තිරච්ඡානයොනිං වා. ඉමං ඛ්වාහං, භික්ඛවෙ, ආදීනවං දිස්වා එවං වදාමි.

“诸比丘，宁可用锋利、炽燃、烧得火红、发光的矛刺穿身根，实不应于身识所识知的所触，以随相的方式执取其相。诸比丘，识若执著于相味而住，或执著于随相味而住，若于尔时命终，则有此可能，即他会趣向二趣之一：地狱或畜生胎。诸比丘，我正是见到此过患，才如是说。”

‘‘වරං, භික්ඛවෙ, සොත්තං. සොත්තං ඛො පනාහං, භික්ඛවෙ, වඤ්ඣං ජීවිතානං වදාමි, අඵලං ජීවිතානං වදාමි, මොමූහං ජීවිතානං වදාමි, න ත්වෙව තථාරූපෙ විතක්කෙ විතක්කෙය්‍ය යථාරූපානං විතක්කානං වසං ගතො සඞ්ඝං භින්දෙය්‍ය. ඉමං ඛ්වාහං, භික්ඛවෙ, වඤ්ඣං ජීවිතානං ආදීනවං දිස්වා එවං වදාමි.

“诸比丘，宁可睡眠。诸比丘，我说睡眠对有生命者而言是贫瘠的，我说其是无果的，我说其是迷蒙的。但实不应生起那样的寻思，以致于受其控制而分裂僧团。诸比丘，我正是见到此对有生命者贫瘠的过患，才如是说。”

‘‘තත්ථ, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘තිට්ඨතු තාව තත්තාය අයොසලාකාය ආදිත්තාය සම්පජ්ජලිතාය සජොතිභූතාය චක්ඛුන්ද්‍රියං සම්පලිමට්ඨං. හන්දාහං ඉදමෙව මනසි කරොමි – ඉති චක්ඛු අනිච්චං, රූපා අනිච්චා, චක්ඛුවිඤ්ඤාණං අනිච්චං, චක්ඛුසම්ඵස්සො අනිච්චො, යම්පිදං චක්ඛුසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි අනිච්චං’’’.

“诸比丘，于此，有闻圣弟子如是省思：‘暂且放下被烧热、炽燃、烧得火红、发光的铁条刺穿眼根之事。我且只作意此事：即眼是无常的，色是无常的，眼识是无常的，眼触是无常的，凡缘眼触而生的受，无论是乐、是苦、或是不苦不乐，那也是无常的。’”

‘‘තිට්ඨතු [Pg.379] තාව තිණ්හෙන අයොසඞ්කුනා ආදිත්තෙන සම්පජ්ජලිතෙන සජොතිභූතෙන සොතින්ද්‍රියං සම්පලිමට්ඨං. හන්දාහං ඉදමෙව මනසි කරොමි – ඉති සොතං අනිච්චං, සද්දා අනිච්චා, සොතවිඤ්ඤාණං අනිච්චං, සොතසම්ඵස්සො අනිච්චො, යම්පිදං සොතසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි අනිච්චං.

“‘暂且放下被锋利、炽燃、烧得火红、发光的铁刺刺穿耳根之事。我且只作意此事：即耳是无常的，声是无常的，耳识是无常的，耳触是无常的，凡缘耳触而生的受，无论是乐、是苦、或是不苦不乐，那也是无常的。’

‘‘තිට්ඨතු තාව තිණ්හෙන නඛච්ඡෙදනෙන ආදිත්තෙන සම්පජ්ජලිතෙන සජොතිභූතෙන ඝානින්ද්‍රියං සම්පලිමට්ඨං. හන්දාහං ඉදමෙව මනසි කරොමි – ඉති ඝානං අනිච්චං, ගන්ධා අනිච්චා, ඝානවිඤ්ඤාණං අනිච්චං, ඝානසම්ඵස්සො අනිච්චො, යම්පිදං ඝානසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං…පෙ… තම්පි අනිච්චං.

“以烧得通红、炽燃、发光的锋利指甲刀割除鼻根，此事暂且不论。那么，我只作意此事，即是：鼻是无常的，诸香是无常的，鼻识是无常的，鼻触是无常的，凡缘于鼻触而生起的感受……那也是无常的。”

‘‘තිට්ඨතු තාව තිණ්හෙන ඛුරෙන ආදිත්තෙන සම්පජ්ජලිතෙන සජොතිභූතෙන ජිව්හින්ද්‍රියං සම්පලිමට්ඨං. හන්දාහං ඉදමෙව මනසි කරොමි – ඉති ජිව්හා අනිච්චා, රසා අනිච්චා, ජිව්හාවිඤ්ඤාණං අනිච්චං, ජිව්හාසම්ඵස්සො අනිච්චො, යම්පිදං ජිව්හාසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති…පෙ… තම්පි අනිච්චං.

“以烧得通红、炽燃、发光的锋利剃刀割断舌根，此事暂且不论。那么，我只作意此事，即是：舌是无常的，诸味是无常的，舌识是无常的，舌触是无常的，凡缘于舌触而生起的……那也是无常的。”

‘‘තිට්ඨතු තාව තිණ්හාය සත්තියා ආදිත්තාය සම්පජ්ජලිතාය සජොතිභූතාය කායින්ද්‍රියං සම්පලිමට්ඨං. හන්දාහං ඉදමෙව මනසි කරොමි – ඉති කායො අනිච්චො, ඵොට්ඨබ්බා අනිච්චා, කායවිඤ්ඤාණං අනිච්චං, කායසම්ඵස්සො අනිච්චො, යම්පිදං කායසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං…පෙ… තම්පි අනිච්චං.

“以烧得通红、炽燃、发光的锋利长矛剥离身根，此事暂且不论。那么，我只作意此事，即是：身是无常的，诸所触是无常的，身识是无常的，身触是无常的，凡缘于身触而生起的感受……那也是无常的。”

‘‘තිට්ඨතු තාව සොත්තං. හන්දාහං ඉදමෙව මනසි කරොමි – ඉති මනො අනිච්චො, ධම්මා අනිච්චා, මනොවිඤ්ඤාණං අනිච්චං, මනොසම්ඵස්සො අනිච්චො, යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි අනිච්චං’’.

“睡眠暂且不论。那么，我只作意此事，即是：意是无常的，诸法是无常的，意识是无常的，意触是无常的，凡缘于意触而生起的感受，无论是乐、是苦、或是不苦不乐，那也是无常的。”

‘‘එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො චක්ඛුස්මිම්පි නිබ්බින්දති, රූපෙසුපි නිබ්බින්දති, චක්ඛුවිඤ්ඤාණෙපි නිබ්බින්දති, චක්ඛුසම්ඵස්සෙපි නිබ්බින්දති…පෙ… යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තස්මිම්පි නිබ්බින්දති. නිබ්බින්දං විරජ්ජති; විරාගා විමුච්චති; විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං හොති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාති. අයං ඛො, භික්ඛවෙ, ආදිත්තපරියායො, ධම්මපරියායො’’ති. අට්ඨමං.

“比丘们，如是见者，多闻圣弟子于眼亦厌离，于色亦厌离，于眼识亦厌离，于眼触亦厌离……乃至……凡缘意触所生起之受，或乐、或苦、或不苦不乐，于彼亦厌离。厌离而离贪，因离贪而解脱，于解脱时，生起‘我已解脱’之智。了知：‘生已尽，梵行已立，所作已办，不受后有。’比丘们，此即炽燃教说，正法教说。”第八。

9. පඨමහත්ථපාදොපමසුත්තං

9. 第一手足本行

236. ‘‘හත්ථෙසු[Pg.380], භික්ඛවෙ, සති ආදානනික්ඛෙපනං පඤ්ඤායති; පාදෙසු සති අභික්කමපටික්කමො පඤ්ඤායති; පබ්බෙසු සති සමිඤ්ජනපසාරණං පඤ්ඤායති; කුච්ඡිස්මිං සති ජිඝච්ඡා පිපාසා පඤ්ඤායති. එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, චක්ඛුස්මිං සති චක්ඛුසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති අජ්ඣත්තං සුඛං දුක්ඛං…පෙ… ජිව්හාය සති ජිව්හාසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති අජ්ඣත්තං සුඛං දුක්ඛං…පෙ… මනස්මිං සති මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති අජ්ඣත්තං සුඛං දුක්ඛං…පෙ….

236. “比丘们，有手，则知有取有舍；有足，则知有进有退；有节，则知有屈有伸；有腹，则知有饥有渴。比丘们，正是如此，有眼，则因眼触之缘而于内生起乐、苦……乃至……有舌，则因舌触之缘而于内生起乐、苦……乃至……有意，则因意触之缘而于内生起乐、苦……乃至……”

‘‘හත්ථෙසු, භික්ඛවෙ, අසති ආදානනික්ඛෙපනං න පඤ්ඤායති; පාදෙසු අසති අභික්කමපටික්කමො න පඤ්ඤායති; පබ්බෙසු අසති සමිඤ්ජනපසාරණං න පඤ්ඤායති; කුච්ඡිස්මිං අසති ජිඝච්ඡා පිපාසා න පඤ්ඤායති. එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, චක්ඛුස්මිං අසති චක්ඛුසම්ඵස්සපච්චයා නුප්පජ්ජති අජ්ඣත්තං සුඛං දුක්ඛං…පෙ… ජිව්හාය අසති ජිව්හාසම්ඵස්සපච්චයා නුප්පජ්ජති…පෙ… මනස්මිං අසති මනොසම්ඵස්සපච්චයා නුප්පජ්ජති අජ්ඣත්තං සුඛං දුක්ඛ’’න්ති. නවමං.

“比丘们，无手，则不知有取有舍；无足，则不知有进有退；无节，则不知有屈有伸；无腹，则不知有饥有渴。比丘们，正是如此，无眼，则因眼触之缘而于内不生起乐、苦……乃至……无舌，则因舌触之缘而不生起……乃至……无意，则因意触之缘而于内不生起乐、苦。”第九。

10. දුතියහත්ථපාදොපමසුත්තං

10. 第二手足本行

237. ‘‘හත්ථෙසු, භික්ඛවෙ, සති ආදානනික්ඛෙපනං හොති; පාදෙසු සති අභික්කමපටික්කමො හොති; පබ්බෙසු සති සමිඤ්ජනපසාරණං හොති; කුච්ඡිස්මිං සති ජිඝච්ඡා පිපාසා හොති. එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, චක්ඛුස්මිං සති චක්ඛුසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති අජ්ඣත්තං සුඛං දුක්ඛං…පෙ… ජිව්හාය සති…පෙ… මනස්මිං සති මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති අජ්ඣත්තං සුඛං දුක්ඛං…පෙ….

237. “诸比丘，有手则有取放；有足则有来去；有关节则有屈伸；有腹则有饥渴。诸比丘，正是如此，有眼，则缘眼触而于内生起乐与苦……乃至……有舌……乃至……有意，则缘意触而于内生起乐与苦……乃至……”

‘‘හත්ථෙසු, භික්ඛවෙ, අසති ආදානනික්ඛෙපනං න හොති; පාදෙසු අසති අභික්කමපටික්කමො න හොති; පබ්බෙසු අසති සමිඤ්ජනපසාරණං න හොති; කුච්ඡිස්මිං අසති ජිඝච්ඡා පිපාසා න හොති. එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, චක්ඛුස්මිං අසති චක්ඛුසම්ඵස්සපච්චයා නුප්පජ්ජති අජ්ඣත්තං සුඛං දුක්ඛං…පෙ… ජිව්හාය අසති ජිව්හාසම්ඵස්සපච්චයා නුප්පජ්ජති…පෙ… මනස්මිං අසති මනොසම්ඵස්සපච්චයා නුප්පජ්ජති අජ්ඣත්තං සුඛං දුක්ඛ’’න්ති. දසමං.

“诸比丘，无手则无取放；无足则无来去；无关节则无屈伸；无腹则无饥渴。诸比丘，正是如此，无眼，则不会因眼触而于内生起乐与苦……乃至……无舌，则不会因舌触而生起……乃至……无意，则不会因意触而于内生起乐与苦。”第十。

සමුද්දවග්ගො අට්ඨරසමො.

海品第十八

තස්සුද්දානං –

此品之摄颂：

ද්වෙ [Pg.381] සමුද්දා බාළිසිකො, ඛීරරුක්ඛෙන කොට්ඨිකො;

කාමභූ උදායී චෙව, ආදිත්තෙන ච අට්ඨමං;

හත්ථපාදූපමා ද්වෙති, වග්ගො තෙන පවුච්චතීති.

二《海经》、《钓者经》，《乳树经》与《拘絺罗经》；《迦摩浮经》与《优陀夷经》，以及第八《炽燃经》；二篇《手足《本行》》，故此得名为一品。

19. ආසීවිසවග්ගො

19. 毒蛇品

1. ආසීවිසොපමසුත්තං

1. 毒蛇本行

238. ‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, චත්තාරො ආසීවිසා උග්ගතෙජා ඝොරවිසා. අථ පුරිසො ආගච්ඡෙය්‍ය ජීවිතුකාමො අමරිතුකාමො සුඛකාමො දුක්ඛප්පටිකූලො. තමෙනං එවං වදෙය්‍යුං – ‘ඉමෙ තෙ, අම්භො පුරිස, චත්තාරො ආසීවිසා උග්ගතෙජා ඝොරවිසා කාලෙන කාලං වුට්ඨාපෙතබ්බා, කාලෙන කාලං න්හාපෙතබ්බා, කාලෙන කාලං භොජෙතබ්බා, කාලෙන කාලං සංවෙසෙතබ්බා. යදා ච ඛො තෙ, අම්භො පුරිස, ඉමෙසං චතුන්නං ආසීවිසානං උග්ගතෙජානං ඝොරවිසානං අඤ්ඤතරො වා අඤ්ඤතරො වා කුප්පිස්සති, තතො ත්වං, අම්භො පුරිස, මරණං වා නිගච්ඡසි, මරණමත්තං වා දුක්ඛං. යං තෙ, අම්භො පුරිස, කරණීයං තං කරොහී’’’ති.

238. “诸比丘，譬如四条威力猛烈、毒性剧烈的毒蛇。这时有个人前来，他想活命，不想死亡，希求安乐，厌恶痛苦。有人会对他说：‘喂，男子，这四条威力猛烈、毒性剧烈的毒蛇，你须时时令其起身，时时为之沐浴，时时喂食，时时令其安卧。喂，男子，当这四条威力猛烈、毒性剧烈的毒蛇中，任何一条发怒时，你就会因此遭遇死亡，或如死之苦。喂，男子，你所应做之事，即当做之。’”

‘‘අථ ඛො සො, භික්ඛවෙ, පුරිසො භීතො චතුන්නං ආසීවිසානං උග්ගතෙජානං ඝොරවිසානං යෙන වා තෙන වා පලායෙථ. තමෙනං එවං වදෙය්‍යුං – ‘ඉමෙ ඛො, අම්භො පුරිස, පඤ්ච වධකා පච්චත්ථිකා පිට්ඨිතො පිට්ඨිතො අනුබන්ධා, යත්ථෙව නං පස්සිස්සාම තත්ථෙව ජීවිතා වොරොපෙස්සාමාති. යං තෙ, අම්භො පුරිස, කරණීයං තං කරොහී’’’ති.

“诸比丘，那时，那人因害怕四条威力猛烈、毒性剧烈的毒蛇，便朝任何方向逃跑。有人会对他说：‘喂，男子，有五个追杀的敌人在你身后紧紧追来，〔心想〕：“无论在何处看见他，就在何处夺其性命。”喂，男子，你所应做之事，即当做之。’”

‘‘අථ ඛො සො, භික්ඛවෙ, පුරිසො භීතො චතුන්නං ආසීවිසානං උග්ගතෙජානං ඝොරවිසානං, භීතො පඤ්චන්නං වධකානං පච්චත්ථිකානං යෙන වා තෙන වා පලායෙථ. තමෙනං එවං වදෙය්‍යුං – ‘අයං තෙ, අම්භො පුරිස, ඡට්ඨො අන්තරචරො වධකො උක්ඛිත්තාසිකො පිට්ඨිතො පිට්ඨිතො අනුබන්ධො යත්ථෙව නං පස්සිස්සාමි තත්ථෙව සිරො පාතෙස්සාමීති. යං තෙ, අම්භො පුරිස, කරණීයං තං කරොහී’’’ති.

“诸比丘，那时，那人因害怕四条威力猛烈、毒性剧烈的毒蛇，又害怕五个追杀的敌人，便朝任何方向逃跑。有人会对他说：‘喂，男子，有第六个拔剑在手的内应杀手在你身后紧紧追来，〔心想〕：“无论在何处看见他，就在何处砍下他的头。”喂，男子，你所应做之事，即当做之。’”

‘‘අථ [Pg.382] ඛො සො, භික්ඛවෙ, පුරිසො භීතො චතුන්නං ආසීවිසානං උග්ගතෙජානං ඝොරවිසානං, භීතො පඤ්චන්නං වධකානං පච්චත්ථිකානං, භීතො ඡට්ඨස්ස අන්තරචරස්ස වධකස්ස උක්ඛිත්තාසිකස්ස යෙන වා තෙන වා පලායෙථ. සො පස්සෙය්‍ය සුඤ්ඤං ගාමං. යඤ්ඤදෙව ඝරං පවිසෙය්‍ය රිත්තකඤ්ඤෙව පවිසෙය්‍ය තුච්ඡකඤ්ඤෙව පවිසෙය්‍ය සුඤ්ඤකඤ්ඤෙව පවිසෙය්‍ය. යඤ්ඤදෙව භාජනං පරිමසෙය්‍ය රිත්තකඤ්ඤෙව පරිමසෙය්‍ය තුච්ඡකඤ්ඤෙව පරිමසෙය්‍ය සුඤ්ඤකඤ්ඤෙව පරිමසෙය්‍ය. තමෙනං එවං වදෙය්‍යුං – ‘ඉදානි, අම්භො පුරිස, ඉමං සුඤ්ඤං ගාමං චොරා ගාමඝාතකා පවිසන්ති. යං තෙ, අම්භො පුරිස, කරණීයං තං කරොහී’’’ති.

比丘们，那时，那个人因害怕四条威力猛烈、剧毒的蛇，害怕五个杀人越货的敌人，害怕第六个举着剑、作为内应的杀人者，而无论朝哪个方向逃跑。他会看到一个空村。他进入任何一间屋子，都发现只是空荡、虚无、空寂。他触摸任何一个器皿，都发现只是空荡、虚无、空寂。有人会对他说：“喂，男子，毁村的盗贼们现在正进入这座空村。喂，男子，你该做什么，就做吧！”

‘‘අථ ඛො සො, භික්ඛවෙ, පුරිසො භීතො චතුන්නං ආසීවිසානං උග්ගතෙජානං ඝොරවිසානං, භීතො පඤ්චන්නං වධකානං පච්චත්ථිකානං, භීතො ඡට්ඨස්ස අන්තරචරස්ස වධකස්ස උක්ඛිත්තාසිකස්ස, භීතො චොරානං ගාමඝාතකානං යෙන වා තෙන වා පලායෙථ. සො පස්සෙය්‍ය මහන්තං උදකණ්ණවං ඔරිමං තීරං සාසඞ්කං සප්පටිභයං, පාරිමං තීරං ඛෙමං අප්පටිභයං. න චස්ස නාවා සන්තාරණී උත්තරසෙතු වා අපාරා පාරං ගමනාය. අථ ඛො, භික්ඛවෙ, තස්ස පුරිසස්ස එවමස්ස – ‘අයං ඛො මහාඋදකණ්ණවො ඔරිමං තීරං සාසඞ්කං සප්පටිභයං, පාරිමං තීරං ඛෙමං අප්පටිභයං, නත්ථි ච නාවා සන්තාරණී උත්තරසෙතු වා අපාරා පාරං ගමනාය. යංනූනාහං තිණකට්ඨසාඛාපලාසං සංකඩ්ඪිත්වා කුල්ලං බන්ධිත්වා තං කුල්ලං නිස්සාය හත්ථෙහි ච පාදෙහි ච වායමමානො සොත්ථිනා පාරං ගච්ඡෙය්‍ය’’’න්ති.

比丘们，那时，那个人因害怕四条威力猛烈、剧毒的蛇，害怕五个杀人越货的敌人，害怕第六个举着剑、作为内应的杀人者，害怕毁村的盗贼，而无论朝哪个方向逃跑。他会看到一个大水域，此岸充满危险与恐怖，彼岸安稳而无恐怖，却没有用以从此岸到彼岸的渡船或桥梁。比丘们，那时，那个人会这样想：“这个大水域，此岸充满危险与恐怖，彼岸安稳而无恐怖，却没有用以从此岸到彼岸的渡船或桥梁。不如我收集草、木、枝、叶，绑成一个筏，依靠那个筏，用手脚努力，安全地到达彼岸。”

‘‘අථ ඛො සො, භික්ඛවෙ, පුරිසො තිණකට්ඨසාඛාපලාසං සංකඩ්ඪිත්වා කුල්ලං බන්ධිත්වා තං කුල්ලං නිස්සාය හත්ථෙහි ච පාදෙහි ච වායමමානො සොත්ථිනා පාරං ගච්ඡෙය්‍ය, තිණ්ණො පාරඞ්ගතො ථලෙ තිට්ඨති බ්‍රාහ්මණො.

诸比丘，那时，那人收集草、木、枝、叶，捆扎成筏，依靠那筏，手足并用而努力，得以安稳地到达彼岸。已渡过、已到彼岸，彼已除恶者，立于陆上。

‘‘උපමා ඛො ම්‍යායං, භික්ඛවෙ, කතා අත්ථස්ස විඤ්ඤාපනාය. අයඤ්චෙත්ථ අත්ථො – චත්තාරො ආසීවිසා උග්ගතෙජා ඝොරවිසාති ඛො, භික්ඛවෙ, චතුන්නෙතං මහාභූතානං අධිවචනං – පථවීධාතුයා, ආපොධාතුයා, තෙජොධාතුයා, වායොධාතුයා.

诸比丘，我为说明义理而作此比喻。此中义理为：诸比丘，所谓“四条凶猛、剧毒的毒蛇”，此乃对四大种的称谓，即地界、水界、火界、风界。

‘‘පඤ්ච [Pg.383] වධකා පච්චත්ථිකාති ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චන්නෙතං උපාදානක්ඛන්ධානං අධිවචනං, සෙය්‍යථිදං – රූපුපාදානක්ඛන්ධස්ස, වෙදනුපාදානක්ඛන්ධස්ස, සඤ්ඤුපාදානක්ඛන්ධස්ස, සඞ්ඛාරුපාදානක්ඛන්ධස්ස, විඤ්ඤාණුපාදානක්ඛන්ධස්ස.

诸比丘，所谓“五位杀者、怨敌”，此乃对五取蕴的称谓，即：色取蕴、受取蕴、想取蕴、行取蕴、识取蕴。

‘‘ඡට්ඨො අන්තරචරො වධකො උක්ඛිත්තාසිකොති ඛො, භික්ඛවෙ, නන්දීරාගස්සෙතං අධිවචනං.

诸比丘，所谓“第六位挥舞着剑的随行杀者”，此乃对喜贪的称谓。

‘‘සුඤ්ඤො ගාමොති ඛො, භික්ඛවෙ, ඡන්නෙතං අජ්ඣත්තිකානං ආයතනානං අධිවචනං. චක්ඛුතො චෙපි නං, භික්ඛවෙ, පණ්ඩිතො බ්‍යත්තො මෙධාවී උපපරික්ඛති රිත්තකඤ්ඤෙව ඛායති, තුච්ඡකඤ්ඤෙව ඛායති, සුඤ්ඤකඤ්ඤෙව ඛායති…පෙ… ජිව්හාතො චෙපි නං, භික්ඛවෙ…පෙ… මනතො චෙපි නං, භික්ඛවෙ, පණ්ඩිතො බ්‍යත්තො මෙධාවී උපපරික්ඛති රිත්තකඤ්ඤෙව ඛායති, තුච්ඡකඤ්ඤෙව ඛායති, සුඤ්ඤකඤ්ඤෙව ඛායති.

诸比丘，所谓“空村”，此乃对六内处的称谓。诸比丘，若有智慧、干练、贤明之比丘，以眼审察于它，则显现为无实、空虚、空寂……乃至……以舌……乃至……诸比丘，若有智慧、干练、贤明之比丘，以意审察于它，则显现为无实、空虚、空寂。

‘‘චොරා ගාමඝාතකාති ඛො, භික්ඛවෙ, ඡන්නෙතං බාහිරානං ආයතනානං අධිවචනං. චක්ඛු, භික්ඛවෙ, හඤ්ඤති මනාපාමනාපෙසු රූපෙසු; සොතං, භික්ඛවෙ…පෙ… ඝානං, භික්ඛවෙ…පෙ… ජිව්හා, භික්ඛවෙ, හඤ්ඤති මනාපාමනාපෙසු රසෙසු; කායො, භික්ඛවෙ…පෙ… මනො, භික්ඛවෙ, හඤ්ඤති මනාපාමනාපෙසු ධම්මෙසු.

诸比丘，所谓“劫掠村庄的盗贼”，此乃对六外处的称谓。诸比丘，眼于可意与不可意的色中被伤害；诸比丘，耳……乃至……诸比丘，鼻……乃至……诸比丘，舌于可意与不可意的味中被伤害；诸比丘，身……乃至……诸比丘，意于可意与不可意的法中被伤害。

‘‘මහා උදකණ්ණවොති ඛො, භික්ඛවෙ, චතුන්නෙතං ඔඝානං අධිවචනං – කාමොඝස්ස, භවොඝස්ස, දිට්ඨොඝස්ස, අවිජ්ජොඝස්ස.

诸比丘，“大洪流”，实是这四种暴流的同义词，即：欲暴流、有暴流、见暴流、无明暴流。

‘‘ඔරිමං තීරං සාසඞ්කං සප්පටිභයන්ති ඛො, භික්ඛවෙ, සක්කායස්සෙතං අධිවචනං.

诸比丘，“此岸有忧患、有怖畏”，实是有身的同义词。

‘‘පාරිමං තීරං ඛෙමං අප්පටිභයන්ති ඛො, භික්ඛවෙ, නිබ්බානස්සෙතං අධිවචනං.

诸比丘，“彼岸安稳、无怖畏”，实是涅槃的同义词。

‘‘කුල්ලන්ති ඛො, භික්ඛවෙ, අරියස්සෙතං අට්ඨඞ්ගිකස්ස මග්ගස්ස අධිවචනං, සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාසමාධි.

诸比丘，“筏”，实是圣八支道的同义词，即：正见……乃至……正定。

‘‘තස්ස හත්ථෙහි ච පාදෙහි ච වායාමොති ඛො, භික්ඛවෙ, වීරියාරම්භස්සෙතං අධිවචනං.

诸比丘，“以手足努力”，实是发起精进的同义词。

‘‘තිණ්ණො පාරඞ්ගතො ථලෙ තිට්ඨති බ්‍රාහ්මණොති ඛො, භික්ඛවෙ, අරහතො එතං අධිවචන’’න්ති. පඨමං.

诸比丘，“已渡，已达彼岸，立于陆地之婆罗门”，实是阿罗汉的同义词。’第一。

2. රථොපමසුත්තං

2. 车喻经

239. ‘‘තීහි[Pg.384], භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු දිට්ඨෙව ධම්මෙ සුඛසොමනස්සබහුලො විහරති, යොනි චස්ස ආරද්ධා හොති ආසවානං ඛයාය. කතමෙහි තීහි? ඉන්ද්‍රියෙසු ගුත්තද්වාරො හොති, භොජනෙ මත්තඤ්ඤූ, ජාගරියං අනුයුත්තො.

239. 诸比丘，比丘具足三法，于现法中多住于乐与喜悦，且为诸漏的灭尽奠定了基础。是哪三法？守护根门，于饮食知量，致力于保持清醒。

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ඉන්ද්‍රියෙසු ගුත්තද්වාරො හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු චක්ඛුනා රූපං දිස්වා න නිමිත්තග්ගාහී හොති, නානුබ්‍යඤ්ජනග්ගාහී; යත්වාධිකරණමෙනං චක්ඛුන්ද්‍රියං අසංවුතං විහරන්තං අභිජ්ඣාදොමනස්සා පාපකා අකුසලා ධම්මා අන්වාස්සවෙය්‍යුං. තස්ස සංවරාය පටිපජ්ජති; රක්ඛති චක්ඛුන්ද්‍රියං; චක්ඛුන්ද්‍රියෙ සංවරං ආපජ්ජති. සොතෙන සද්දං සුත්වා… ඝානෙන ගන්ධං ඝායිත්වා… ජිව්හාය රසං සායිත්වා… කායෙන ඵොට්ඨබ්බං ඵුසිත්වා… මනසා ධම්මං විඤ්ඤාය න නිමිත්තග්ගාහී හොති නානුබ්‍යඤ්ජනග්ගාහී; යත්වාධිකරණමෙනං මනින්ද්‍රියං අසංවුතං විහරන්තං අභිජ්ඣාදොමනස්සා පාපකා අකුසලා ධම්මා අන්වාස්සවෙය්‍යුං, තස්ස සංවරාය පටිපජ්ජති; රක්ඛති මනින්ද්‍රියං; මනින්ද්‍රියෙ සංවරං ආපජ්ජති. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, සුභූමියං චාතුමහාපථෙ ආජඤ්ඤරථො යුත්තො අස්ස ඨිතො ඔධස්තපතොදො. තමෙනං දක්ඛො යොග්ගාචරියො අස්සදම්මසාරථි අභිරුහිත්වා වාමෙන හත්ථෙන රස්මියො ගහෙත්වා, දක්ඛිණෙන හත්ථෙන පතොදං ගහෙත්වා, යෙනිච්ඡකං යදිච්ඡකං සාරෙය්‍යපි පච්චාසාරෙය්‍යපි. එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ඉමෙසං ඡන්නං ඉන්ද්‍රියානං ආරක්ඛාය සික්ඛති, සංයමාය සික්ඛති, දමාය සික්ඛති, උපසමාය සික්ඛති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ඉන්ද්‍රියෙසු ගුත්තද්වාරො හොති.

“诸比丘，比丘如何守护根门呢？诸比丘，在此，比丘以眼见色时，不取其相，不取其随相；因为若他住于不防护眼根，贪欲和忧愁这些恶的不善法便会流入。他为防护而行道，守护眼根，于眼根达成防护。以耳闻声……以鼻嗅香……以舌尝味……以身触所触……以意知法时，不取其相，不取其随相；因为若他住于不防护意根，贪欲和忧愁这些恶的不善法便会流入，他为防护而行道，守护意根，于意根达成防护。诸比丘，譬如在平坦的四衢道上，一辆由良马所套之车停放着，备妥了鞭策。一位善巧的驯马师、驾车人登上该车，左手执缰，右手持鞭，便能随心所欲地驱车前往或返回。诸比丘，正是如此，比丘为守护此六根而修学，为自制而修学，为调伏而修学，为寂静而修学。诸比丘，比丘就是这样守护根门的。”

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, භික්ඛු භොජනෙ මත්තඤ්ඤූ හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු පටිසඞ්ඛා යොනිසො ආහාරං ආහාරෙති – ‘නෙව දවාය, න මදාය, න මණ්ඩනාය, න විභූසනාය, යාවදෙව ඉමස්ස කායස්ස ඨිතියා, යාපනාය, විහිංසූපරතියා, බ්‍රහ්මචරියානුග්ගහාය, ඉති පුරාණඤ්ච වෙදනං පටිහඞ්ඛාමි, නවඤ්ච වෙදනං න උප්පාදෙස්සාමි, යාත්‍රා ච මෙ භවිස්සති, අනවජ්ජතා ච ඵාසුවිහාරො චා’ති. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, පුරිසො වණං ආලිම්පෙය්‍ය [Pg.385] යාවදෙව රොහනත්ථාය, සෙය්‍යථා වා පන අක්ඛං අබ්භඤ්ජෙය්‍ය යාවදෙව භාරස්ස නිත්ථරණත්ථාය; එවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු පටිසඞ්ඛා යොනිසො ආහාරං ආහාරෙති – ‘නෙව දවාය, න මදාය, න මණ්ඩනාය, න විභූසනාය, යාවදෙව ඉමස්ස කායස්ස ඨිතියා, යාපනාය, විහිංසූපරතියා, බ්‍රහ්මචරියානුග්ගහාය, ඉති පුරාණඤ්ච වෙදනං පටිහඞ්ඛාමි, නවඤ්ච වෙදනං න උප්පාදෙස්සාමි, යාත්‍රා ච මෙ භවිස්සති, අනවජ්ජතා ච ඵාසුවිහාරො චා’ති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු භොජනෙ මත්තඤ්ඤූ හොති.

“诸比丘，比丘如何于饮食知量呢？诸比丘，于此，比丘如理思择后受用食物：‘不为嬉戏，不为骄慢，不为肥壮，不为美饰，仅为此身之维持、存续，为止息（饥饿之）苦，为资助梵行。如是，我将平息旧（苦）受，不令新（苦）受生起，我将得以存续、无过失与安乐住。’诸比丘，犹如有人涂药于疮，仅为使其愈合；又如有人润滑车轴，仅为运载货物。诸比丘，正是如此，比丘如理思择后受用食物：‘不为嬉戏，不为骄慢，不为肥壮，不为美饰，仅为此身之维持、存续，为止息（饥饿之）苦，为资助梵行。如是，我将平息旧（苦）受，不令新（苦）受生起，我将得以存续、无过失与安乐住。’诸比丘，正是如此，比丘于饮食知量。”

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ජාගරියං අනුයුත්තො හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු දිවසං චඞ්කමෙන නිසජ්ජාය ආවරණීයෙහි ධම්මෙහි චිත්තං පරිසොධෙති. රත්තියා පඨමං යාමං චඞ්කමෙන නිසජ්ජාය ආවරණීයෙහි ධම්මෙහි චිත්තං පරිසොධෙති. රත්තියා මජ්ඣිමං යාමං දක්ඛිණෙන පස්සෙන සීහසෙය්‍යං කප්පෙති පාදෙ පාදං අච්චාධාය සතො සම්පජානො උට්ඨානසඤ්ඤං මනසි කරිත්වා. රත්තියා පච්ඡිමං යාමං පච්චුට්ඨාය චඞ්කමෙන නිසජ්ජාය ආවරණීයෙහි ධම්මෙහි චිත්තං පරිසොධෙති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ජාගරියං අනුයුත්තො හොති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, තීහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු දිට්ඨෙව ධම්මෙ සුඛසොමනස්සබහුලො විහරති, යොනි චස්ස ආරද්ධා හොති ආසවානං ඛයායා’’ති. දුතියං.

“诸比丘，比丘如何是致力于警醒者？诸比丘，于此，比丘于白日，以经行、以宴坐，从诸障法净化其心。于夜之初分，以经行、以宴坐，从诸障法净化其心。于夜之中分，右胁而卧，行狮子卧，一足叠于另一足上，具念正知，作起身想。于夜之后分，起身之后，以经行、以宴坐，从诸障法净化其心。诸比丘，比丘如是致力于警醒。诸比丘，具足此三法的比丘，于现法中多住于乐与喜悦，并且为灭尽诸漏而作了努力。”第二。

3. කුම්මොපමසුත්තං

3. 龟本行

240. ‘‘භූතපුබ්බං, භික්ඛවෙ, කුම්මො කච්ඡපො සායන්හසමයං අනුනදීතීරෙ ගොචරපසුතො අහොසි. සිඞ්ගාලොපි ඛො, භික්ඛවෙ, සායන්හසමයං අනුනදීතීරෙ ගොචරපසුතො අහොසි. අද්දසා ඛො, භික්ඛවෙ, කුම්මො කච්ඡපො සිඞ්ගාලං දූරතොව ගොචරපසුතං. දිස්වාන සොණ්ඩිපඤ්චමානි අඞ්ගානි සකෙ කපාලෙ සමොදහිත්වා අප්පොස්සුක්කො තුණ්හීභූතො සඞ්කසායති. සිඞ්ගාලොපි ඛො, භික්ඛවෙ, අද්දස කුම්මං කච්ඡපං දූරතොව ගොචරපසුතං. දිස්වාන යෙන කුම්මො කච්ඡපො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා කුම්මං කච්ඡපං පච්චුපට්ඨිතො අහොසි – ‘යදායං කුම්මො කච්ඡපො සොණ්ඩිපඤ්චමානං අඞ්ගානං අඤ්ඤතරං වා අඤ්ඤතරං වා අඞ්ගං අභිනින්නාමෙස්සති, තත්ථෙව නං ගහෙත්වා උද්දාලිත්වා ඛාදිස්සාමී’ති. යදා ඛො, භික්ඛවෙ, කුම්මො කච්ඡපො [Pg.386] සොණ්ඩිපඤ්චමානං අඞ්ගානං අඤ්ඤතරං වා අඤ්ඤතරං වා අඞ්ගං න අභිනින්නාමි, අථ සිඞ්ගාලො කුම්මම්හා නිබ්බිජ්ජ පක්කාමි, ඔතාරං අලභමානො.

240. “诸比丘，过去曾有一只龟，于傍晚时分在河岸边觅食。诸比丘，也有一只豺，于傍晚时分在河岸边觅食。诸比丘，那龟远远地看见正在觅食的豺。看见后，便将头等五肢缩进自己的壳里，无有顾虑，默然而住。诸比丘，那豺也远远地看见正在觅食的龟。看见后，便走近那龟；走近后，守在龟旁，心想：‘当这只龟将头等五肢的任何一肢伸出来时，我便当场抓住它，破其甲而食之！’诸比丘，当那龟不将头等五肢的任何一肢伸出来时，那豺因不得其便，便对那龟感到厌烦而离去了。”

‘‘එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, තුම්හෙපි මාරො පාපිමා සතතං සමිතං පච්චුපට්ඨිතො – ‘අප්පෙව නාමාහං ඉමෙසං චක්ඛුතො වා ඔතාරං ලභෙය්‍යං…පෙ… ජිව්හාතො වා ඔතාරං ලභෙය්‍යං…පෙ… මනතො වා ඔතාරං ලභෙය්‍ය’න්ති. තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, ඉන්ද්‍රියෙසු ගුත්තද්වාරා විහරථ. චක්ඛුනා රූපං දිස්වා මා නිමිත්තග්ගාහිනො අහුවත්ථ, මා අනුබ්‍යඤ්ජනග්ගාහිනො. යත්වාධිකරණමෙනං චක්ඛුන්ද්‍රියං අසංවුතං විහරන්තං අභිජ්ඣාදොමනස්සා පාපකා අකුසලා ධම්මා අන්වාස්සවෙය්‍යුං, තස්ස සංවරාය පටිපජ්ජථ, රක්ඛථ චක්ඛුන්ද්‍රියං, චක්ඛුන්ද්‍රියෙ සංවරං ආපජ්ජථ. සොතෙන සද්දං සුත්වා… ඝානෙන ගන්ධං ඝායිත්වා… ජිව්හාය රසං සායිත්වා… කායෙන ඵොට්ඨබ්බං ඵුසිත්වා… මනසා ධම්මං විඤ්ඤාය මා නිමිත්තග්ගාහිනො අහුවත්ථ, මා අනුබ්‍යඤ්ජනග්ගාහිනො. යත්වාධිකරණමෙනං මනින්ද්‍රියං අසංවුතං විහරන්තං අභිජ්ඣාදොමනස්සා පාපකා අකුසලා ධම්මා අන්වාස්සවෙය්‍යුං, තස්ස සංවරාය පටිපජ්ජථ, රක්ඛථ මනින්ද්‍රියං, මනින්ද්‍රියෙ සංවරං ආපජ්ජථ. යතො තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, ඉන්ද්‍රියෙසු ගුත්තද්වාරා විහරිස්සථ, අථ තුම්හෙහිපි මාරො පාපිමා නිබ්බිජ්ජ පක්කමිස්සති, ඔතාරං අලභමානො – කුම්මම්හාව සිඞ්ගාලො’’ති.

“诸比丘，正是如此，恶魔亦恒常不断地守候着你们，心想：‘或许我能从他们的眼得到可乘之机……乃至……从他们的舌得到可乘之机……乃至……从他们的意得到可乘之机。’是故，诸比丘，你们当住于守护根门。以眼见色后，莫取于相，莫取于随相。由于住于不守护眼根，贪与忧等恶不善法即会流入，你们当为防护此根而行道，当守护眼根，当达成眼根的防护。以耳闻声后……以鼻嗅香后……以舌尝味后……以身触所触后……以意了知法后，莫取于相，莫取于随相。由于住于不守护意根，贪与忧等恶不善法即会流入，你们当为防护此根而行道，当守护意根，当达成意根的防护。诸比丘，当你们住于守护根门时，那时恶魔因从你们这里得不到可乘之机，就会厌离而退去，就像豺狼从乌龟旁退去一样。”

‘‘කුම්මො අඞ්ගානි සකෙ කපාලෙ,සමොදහං භික්ඛු මනොවිතක්කෙ;

අනිස්සිතො අඤ්ඤමහෙඨයානො,පරිනිබ්බුතො නූපවදෙය්‍ය කඤ්චී’’ති. තතියං;

“犹如乌龟将肢体收摄于自己的壳中，比丘亦应收摄心的寻思。无所依止，不恼害他人，烦恼已寂灭，不应非难任何人。”

4. පඨමදාරුක්ඛන්ධොපමසුත්තං

4. 第一木块本行

241. එකං සමයං භගවා කොසම්බියං විහරති ගඞ්ගාය නදියා තීරෙ. අද්දසා ඛො භගවා මහන්තං දාරුක්ඛන්ධං ගඞ්ගාය නදියා සොතෙන වුය්හමානං. දිස්වාන භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘පස්සථ නො තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, අමුං මහන්තං දාරුක්ඛන්ධං ගඞ්ගාය නදියා සොතෙන වුය්හමාන’’න්ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘සචෙ සො, භික්ඛවෙ, දාරුක්ඛන්ධො න ඔරිමං තීරං උපගච්ඡති, න පාරිමං තීරං උපගච්ඡති, න මජ්ඣෙ සංසීදිස්සති, න ථලෙ උස්සීදිස්සති, න මනුස්සග්ගාහො ගහෙස්සති, න [Pg.387] අමනුස්සග්ගාහො ගහෙස්සති, න ආවට්ටග්ගාහො ගහෙස්සති, න අන්තොපූති භවිස්සති; එවඤ්හි සො, භික්ඛවෙ, දාරුක්ඛන්ධො සමුද්දනින්නො භවිස්සති සමුද්දපොණො සමුද්දපබ්භාරො. තං කිස්ස හෙතු? සමුද්දනින්නො, භික්ඛවෙ, ගඞ්ගාය නදියා සොතො සමුද්දපොණො සමුද්දපබ්භාරො.

241. 一时，世尊住在憍赏弥(Kosambī)，于恒河(Gaṅgā)岸边。世尊看见一大段木头顺着恒河的水流漂走。看见后，世尊便对比丘们说：“比丘们，你们看见那一大段顺着恒河水流漂走的木头了吗？”“是的，世尊。”“比丘们，如果那段木头不靠近此岸，不靠近彼岸，不在中间沉没，不在陆上搁浅，不被人执取，不被非人执取，不被漩涡执取，内部不腐烂；比丘们，如此，那段木头就会倾向于海，趋向于海，朝向于海。这是什么缘故呢？比丘们，因为恒河的水流是倾向于海，趋向于海，朝向于海的。”

‘‘එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, සචෙ තුම්හෙපි න ඔරිමං තීරං උපගච්ඡථ, න පාරිමං තීරං උපගච්ඡථ; න මජ්ඣෙ සංසීදිස්සථ, න ථලෙ උස්සීදිස්සථ, න මනුස්සග්ගාහො ගහෙස්සති, න අමනුස්සග්ගාහො ගහෙස්සති, න ආවට්ටග්ගාහො ගහෙස්සති, න අන්තොපූතී භවිස්සථ; එවං තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, නිබ්බානනින්නා භවිස්සථ නිබ්බානපොණා නිබ්බානපබ්භාරා. තං කිස්ස හෙතු? නිබ්බානනින්නා, භික්ඛවෙ, සම්මාදිට්ඨි නිබ්බානපොණා නිබ්බානපබ්භාරා’’ති. එවං වුත්තෙ, අඤ්ඤතරො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කිං නු ඛො, භන්තෙ, ඔරිමං තීරං, කිං පාරිමං තීරං, කො මජ්ඣෙ සංසාදො, කො ථලෙ උස්සාදො, කො මනුස්සග්ගාහො, කො අමනුස්සග්ගාහො, කො ආවට්ටග්ගාහො, කො අන්තොපූතිභාවො’’ති?

“比丘们，正是如此，如果你们也不靠近此岸，不靠近彼岸；不在中间沉没，不在陆上搁浅；不被人执取，不被非人执取，不被漩涡执取，不在内部腐烂；比丘们，如此，你们就会倾向于涅槃，趋向于涅槃，朝向于涅槃。这是什么缘故呢？比丘们，因为正见是倾向于涅槃，趋向于涅槃，朝向于涅槃的。”此话讲完，一位比丘对世尊说：“世尊，什么是此岸？什么是彼岸？谁是在中间沉没者？谁是在陆上搁浅者？谁是人执取者？谁是非人执取者？谁是漩涡执取者？什么是内部腐烂的状态？”

‘‘‘ඔරිමං තීර’න්ති ඛො, භික්ඛු, ඡන්නෙතං අජ්ඣත්තිකානං ආයතනානං අධිවචනං. ‘පාරිමං තීර’න්ති ඛො, භික්ඛු, ඡන්නෙතං බාහිරානං ආයතනානං අධිවචනං. ‘මජ්ඣෙ සංසාදො’ති ඛො, භික්ඛු, නන්දීරාගස්සෙතං අධිවචනං. ‘ථලෙ උස්සාදො’ති ඛො, භික්ඛු, අස්මිමානස්සෙතං අධිවචනං.

“比丘，所谓‘此岸’，乃是六内处之同义词。比丘，所谓‘彼岸’，乃是六外处之同义词。比丘，所谓‘中间沉没’，乃是喜贪之同义词。比丘，所谓‘陆上高搁’，乃是我慢之同义词。”

‘‘කතමො ච, භික්ඛු, මනුස්සග්ගාහො? ඉධ, භික්ඛු, ගිහීහි සංසට්ඨො විහරති, සහනන්දී සහසොකී, සුඛිතෙසු සුඛිතො, දුක්ඛිතෙසු දුක්ඛිතො, උප්පන්නෙසු කිච්චකරණීයෙසු අත්තනා තෙසු යොගං ආපජ්ජති. අයං වුච්චති, භික්ඛු, මනුස්සග්ගාහො.

“比丘，什么是为人所执？在此，有比丘与在家人混杂而住，与他们同喜同忧；在家人快乐时他快乐，在家人痛苦时他痛苦；当有事务生起时，他便亲自投身其中。比丘，这称为为人所执。”

‘‘කතමො ච, භික්ඛු, අමනුස්සග්ගාහො? ඉධ, භික්ඛු, එකච්චො අඤ්ඤතරං දෙවනිකායං පණිධාය බ්‍රහ්මචරියං චරති – ‘ඉමිනාහං සීලෙන වා වතෙන වා තපෙන වා බ්‍රහ්මචරියෙන වා දෙවො වා භවිස්සාමි දෙවඤ්ඤතරො වා’ති. අයං වුච්චති, භික්ඛු, අමනුස්සග්ගාහො. ‘ආවට්ටග්ගාහො’ති ඛො, භික්ඛු, පඤ්චන්නෙතං කාමගුණානං අධිවචනං.

“比丘，什么是为非人所执？在此，有人立愿投生某个天神部类而修梵行，他想：‘我以此戒、或此誓、或此苦行、或此梵行，将成为天神或某一类天神。’比丘，这称为为非人所执。比丘，所谓‘为漩涡所执’，乃是五欲之同义词。”

‘‘කතමො ච, භික්ඛු, අන්තොපූතිභාවො? ඉධ, භික්ඛු, එකච්චො දුස්සීලො හොති පාපධම්මො අසුචිසඞ්කස්සරසමාචාරො පටිච්ඡන්නකම්මන්තො අස්සමණො [Pg.388] සමණපටිඤ්ඤො අබ්‍රහ්මචාරී බ්‍රහ්මචාරිපටිඤ්ඤො අන්තොපූති අවස්සුතො කසම්බුජාතො. අයං වුච්චති, භික්ඛු, ‘අන්තොපූතිභාවො’’’ති.

“比丘，什么是内腐？在此，有某位比丘毁坏戒行，本性邪恶，行为不净而可疑，行为隐秘，非沙门而自称沙门，非梵行者而自称梵行者，内心腐烂，充满欲漏，已成渣滓。比丘，这被称为‘内腐’。”

තෙන ඛො පන සමයෙන නන්දො ගොපාලකො භගවතො අවිදූරෙ ඨිතො හොති. අථ ඛො නන්දො ගොපාලකො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අහං ඛො, භන්තෙ, න ඔරිමං තීරං උපගච්ඡාමි, න පාරිමං තීරං උපගච්ඡාමි, න මජ්ඣෙ සංසීදිස්සාමි, න ථලෙ උස්සීදිස්සාමි, න මං මනුස්සග්ගාහො ගහෙස්සති, න අමනුස්සග්ගාහො ගහෙස්සති, න ආවට්ටග්ගාහො ගහෙස්සති, න අන්තොපූති භවිස්සාමි. ලභෙය්‍යාහං, භන්තෙ, භගවතො සන්තිකෙ පබ්බජ්ජං, ලභෙය්‍යං උපසම්පද’’න්ති. ‘‘තෙන හි ත්වං, නන්ද, සාමිකානං ගාවො නිය්‍යාතෙහී’’ති. ‘‘ගමිස්සන්ති, භන්තෙ, ගාවො වච්ඡගිද්ධිනියො’’ති. ‘‘නිය්‍යාතෙහෙව ත්වං, නන්ද, සාමිකානං ගාවො’’ති. අථ ඛො නන්දො ගොපාලකො සාමිකානං ගාවො නිය්‍යාතෙත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං එතදවොච – ‘‘නිය්‍යාතිතා, භන්තෙ, සාමිකානං ගාවො. ලභෙය්‍යාහං, භන්තෙ, භගවතො සන්තිකෙ පබ්බජ්ජං, ලභෙය්‍යං උපසම්පද’’න්ති. අලත්ථ ඛො නන්දො ගොපාලකො භගවතො සන්තිකෙ පබ්බජ්ජං, අලත්ථ උපසම්පදං. අචිරූපසම්පන්නො ච පනායස්මා නන්දො එකො වූපකට්ඨො…පෙ… අඤ්ඤතරො ච පනායස්මා නන්දො අරහතං අහොසීති. චතුත්ථං.

那时，牧牛人难陀(Nanda)站在世尊不远处。于是，牧牛人难陀对世尊说：“大德，我不靠近此岸，不靠近彼岸，不在中间沉没，不在陆上搁浅，不被人捕获，不被非人捕获，不被漩涡捕获，内部也不会腐烂。大德，愿我能在世尊座下出家，得受具足戒。”“难陀，那么你先把牛归还给主人。”“大德，母牛因爱恋牛犊，自会回去。”“难陀，你还是必须将牛归还给主人。”于是，牧牛人难陀将牛归还给主人后，便前往世尊之处。抵达后，他对世尊说：“大德，牛已归还给主人。愿我能在世尊座下出家，得受具足戒。”牧牛人难陀就在世尊座下获得了出家，得受了具足戒。具寿难陀受具足戒后不久，独自于静处……具寿难陀亦成为阿罗汉之一。第四。

5. දුතියදාරුක්ඛන්ධොපමසුත්තං

5. 第二木材本行

242. එකං සමයං භගවා කිමිලායං විහරති ගඞ්ගාය නදියා තීරෙ. අද්දසා ඛො භගවා මහන්තං දාරුක්ඛන්ධං ගඞ්ගාය නදියා සොතෙන වුය්හමානං. දිස්වාන භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘පස්සථ නො තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, අමුං මහන්තං දාරුක්ඛන්ධං ගඞ්ගාය නදියා සොතෙන වුය්හමාන’’න්ති? ‘‘එවං භන්තෙ’’…පෙ… එවං වුත්තෙ, ආයස්මා කිමිලො භගවන්තං එතදවොච – කිං නු ඛො, භන්තෙ, ඔරිමං තීරං…පෙ… කතමො ච, කිමිල, අන්තොපූතිභාවො. ඉධ, කිමිල, භික්ඛු අඤ්ඤතරං සංකිලිට්ඨං ආපත්තිං ආපන්නො හොති යථාරූපාය ආපත්තියා න වුට්ඨානං පඤ්ඤායති. අයං වුච්චති, කිමිල, අන්තොපූතිභාවොති. පඤ්චමං.

242. 一时，世尊住在金毗罗(Kimila)，在恒河岸边。世尊看见一大段木头被恒河水流冲走。看见后，世尊对比丘们说：“比丘们，你们看见那段被恒河水流冲走的大木头了吗？”“是的，世尊。”……如是说后，具寿金毗罗对世尊这样说：“世尊，什么是此岸……？金毗罗，什么是内在腐败呢？于此，金毗罗，有比丘犯下某种染污的罪，从此类罪不见有出离。金毗罗，这被称为内在腐败。”第五。

6. අවස්සුතපරියායසුත්තං

6. 漏失法门经

243. එකං [Pg.389] සමයං භගවා සක්කෙසු විහරති කපිලවත්ථුස්මිං නිග්‍රොධාරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන කාපිලවත්ථවානං සක්‍යානං නවං සන්ථාගාරං අචිරකාරිතං හොති අනජ්ඣාවුට්ඨං සමණෙන වා බ්‍රාහ්මණෙන වා කෙනචි වා මනුස්සභූතෙන. අථ ඛො කාපිලවත්ථවා සක්‍යා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො කාපිලවත්ථවා සක්‍යා භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘ඉධ, භන්තෙ, කාපිලවත්ථවානං සක්‍යානං නවං සන්ථාගාරං අචිරකාරිතං අනජ්ඣාවුට්ඨං සමණෙන වා බ්‍රාහ්මණෙන වා කෙනචි වා මනුස්සභූතෙන. තං, භන්තෙ, භගවා පඨමං පරිභුඤ්ජතු. භගවතා පඨමං පරිභුත්තං පච්ඡා කාපිලවත්ථවා සක්‍යා පරිභුඤ්ජිස්සන්ති. තදස්ස කාපිලවත්ථවානං සක්‍යානං දීඝරත්තං හිතාය සුඛායා’’ති. අධිවාසෙසි භගවා තුණ්හීභාවෙන.

243. 一时，世尊住在释迦国，在迦毗罗卫(Kapilavatthu)的尼拘律园(Nigrodhārāma)。当时，迦毗罗卫的释迦族人新建了一座集会堂，未曾被沙门、婆罗门或任何人类使用过。于是，迦毗罗卫的释迦族人前往世尊之处；前去礼拜世尊后，坐于一旁。坐于一旁后，迦毗罗卫的释迦族人对世尊这样说：“世尊，迦毗罗卫的释迦族人新建了一座集会堂，未曾被沙门、婆罗门或任何人类使用过。世尊，请世尊首先使用它。世尊首先使用后，迦毗罗卫的释迦族人再使用。这将为迦毗罗卫的释迦族人带来长久的利益和安乐。”世尊默然应允。

අථ ඛො කාපිලවත්ථවා සක්‍යා භගවතො අධිවාසනං විදිත්වා උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා යෙන නවං සන්ථාගාරං තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා සබ්බසන්ථරිං සන්ථාගාරං සන්ථරිත්වා ආසනානි පඤ්ඤාපෙත්වා උදකමණිකං පතිට්ඨාපෙත්වා තෙලප්පදීපං ආරොපෙත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘සබ්බසන්ථරිසන්ථතං, භන්තෙ, සන්ථාගාරං, ආසනානි පඤ්ඤත්තානි, උදකමණිකො පතිට්ඨාපිතො, තෙලප්පදීපො ආරොපිතො. යස්ස දානි, භන්තෙ, භගවා කාලං මඤ්ඤතී’’ති. අථ ඛො භගවා නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය සද්ධිං භික්ඛුසඞ්ඝෙන යෙන නවං සන්ථාගාරං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා පාදෙ පක්ඛාලෙත්වා සන්ථාගාරං පවිසිත්වා මජ්ඣිමං ථම්භං නිස්සාය පුරත්ථාභිමුඛො නිසීදි. භික්ඛුසඞ්ඝොපි ඛො පාදෙ පක්ඛාලෙත්වා සන්ථාගාරං පවිසිත්වා පච්ඡිමං භිත්තිං නිස්සාය පුරත්ථාභිමුඛො නිසීදි භගවන්තංයෙව පුරක්ඛත්වා. කාපිලවත්ථවා සක්‍යා පාදෙ පක්ඛාලෙත්වා සන්ථාගාරං පවිසිත්වා පුරත්ථිමං භිත්තිං නිස්සාය පච්ඡිමාභිමුඛා නිසීදිංසු භගවන්තංයෙව පුරක්ඛත්වා. අථ ඛො භගවා කාපිලවත්ථවෙ සක්‍යෙ බහුදෙව රත්තිං ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙත්වා සමාදපෙත්වා සමුත්තෙජෙත්වා සම්පහංසෙත්වා උය්‍යොජෙසි – ‘‘අභික්කන්තා ඛො, ගොතමා, රත්ති. යස්ස දානි කාලං මඤ්ඤථා’’ති[Pg.390]. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො කාපිලවත්ථවා සක්‍යා භගවතො පටිස්සුත්වා උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා පක්කමිංසු.

那时，迦毗罗卫（Kāpilavatthu）的释迦族人得知世尊应允后，便从座位起身，向世尊礼敬，右绕后前往新建的集会堂（santhāgāra）。到达后，他们将集会堂遍铺铺垫物，准备好座位，放置好水罐，点亮油灯，然后前往世尊之处禀告说：“尊者，集会堂已遍铺铺垫物，座位也已准备好，水罐已经放好，油灯也已点亮。现在，世尊认为何时适宜，请便。”于是，世尊穿好下衣，取了衣钵，与比丘僧团一起前往新建的集会堂。到达后，世尊洗了脚，进入集会堂，靠着中央的柱子，面向东方坐下。比丘僧团也洗了脚，进入集会堂，靠着西边的墙，面向东方，以世尊为首而坐。迦毗罗卫的释迦族人洗了脚，进入集会堂，靠着东边的墙，面向西方，以世尊为首而坐。然后，世尊为迦毗罗卫的释迦族人以法说开示、劝导、激励、使之欢喜，直到深夜，才遣散他们说：“乔达摩（Gotama）们，夜已深，现在你们认为何时适宜就离开吧。”迦毗罗卫的释迦族人回答世尊说：“是的，尊者。”然后从座位起身，向世尊礼敬，右绕后离去。

අථ ඛො භගවා අචිරපක්කන්තෙසු කාපිලවත්ථවෙසු සක්‍යෙසු ආයස්මන්තං මහාමොග්ගල්ලානං ආමන්තෙසි – ‘‘විගතථිනමිද්ධො ඛො, මොග්ගල්ලාන, භික්ඛුසඞ්ඝො. පටිභාතු තං, මොග්ගල්ලාන, භික්ඛූනං ධම්මී කථා. පිට්ඨි මෙ ආගිලායති; තමහං ආයමිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො භගවතො පච්චස්සොසි. අථ ඛො භගවා චතුග්ගුණං සඞ්ඝාටිං පඤ්ඤපෙත්වා දක්ඛිණෙන පස්සෙන සීහසෙය්‍යං කප්පෙසි, පාදෙ පාදං අච්චාධාය, සතො සම්පජානො උට්ඨානසඤ්ඤං මනසි කරිත්වා. තත්‍ර ඛො ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘ආවුසො භික්ඛවෙ’’ති. ‘‘ආවුසො’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මතො මහාමොග්ගල්ලානස්ස පච්චස්සොසුං. ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො එතදවොච – ‘‘අවස්සුතපරියායඤ්ච වො, ආවුසො, දෙසෙස්සාමි, අනවස්සුතපරියායඤ්ච. තං සුණාථ, සාධුකං මනසි කරොථ; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවමාවුසො’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මතො මහාමොග්ගල්ලානස්ස පච්චස්සොසුං. ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො එතදවොච –

那时，世尊在迦毗罗卫的释迦族人刚离开不久，便对具寿大目犍连(Mahāmoggallāna)说：“目犍连，比丘僧众已无昏沉睡眠。目犍连，请你为比丘们说法，我的背酸痛，我要伸展一下。”“是的，世尊。”具寿大目犍连回答世尊。于是，世尊将僧伽梨(saṅghāṭi)折成四叠铺好，以右胁作狮子卧，一足略叠于另一足上，具念正知，心中作起身想。当时，具寿大目犍连对众比丘说：“贤友比丘们！”“贤友。”那些比丘回答具寿大目犍连。具寿大目犍连说道：“贤友们，我将为你们讲说染污法门(avassutapariyāya)与不染污法门(anavassutapariyāya)。你们要谛听，善于作意，我当说。”“是的，贤友。”那些比丘回答具寿大目犍连。具寿大目犍连说道：

‘‘කථං, ආවුසො, අවස්සුතො හොති? ඉධාවුසො, භික්ඛු චක්ඛුනා රූපං දිස්වා පියරූපෙ රූපෙ අධිමුච්චති, අප්පියරූපෙ රූපෙ බ්‍යාපජ්ජති, අනුපට්ඨිතකායස්සති විහරති පරිත්තචෙතසො, තඤ්ච චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං යථාභූතං නප්පජානාති යත්ථස්ස තෙ උප්පන්නා පාපකා අකුසලා ධම්මා අපරිසෙසා නිරුජ්ඣන්ති …පෙ… ජිව්හාය රසං සායිත්වා…පෙ… මනසා ධම්මං විඤ්ඤාය පියරූපෙ ධම්මෙ අධිමුච්චති, අප්පියරූපෙ ධම්මෙ බ්‍යාපජ්ජති, අනුපට්ඨිතකායස්සති ච විහරති පරිත්තචෙතසො, තඤ්ච චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං යථාභූතං නප්පජානාති යත්ථස්ස තෙ උප්පන්නා පාපකා අකුසලා ධම්මා අපරිසෙසා නිරුජ්ඣන්ති. අයං වුච්චති, ආවුසො, භික්ඛු අවස්සුතො චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යෙසු රූපෙසු…පෙ… අවස්සුතො ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යෙසු රසෙසු…පෙ… අවස්සුතො මනොවිඤ්ඤෙය්‍යෙසු ධම්මෙසු. එවංවිහාරිඤ්චාවුසො, භික්ඛුං චක්ඛුතො චෙපි නං මාරො උපසඞ්කමති ලභතෙව මාරො ඔතාරං, ලභති මාරො ආරම්මණං…පෙ… ජිව්හාතො චෙපි නං මාරො උපසඞ්කමති, ලභතෙව මාරො ඔතාරං[Pg.391], ලභති මාරො ආරම්මණං…පෙ… මනතො චෙපි නං මාරො උපසඞ්කමති, ලභතෙව මාරො ඔතාරං, ලභති මාරො ආරම්මණං.

“贤友，如何为有漏呢？贤友，于此，有比丘以眼见色后，对可喜之色生起执著，对不可喜之色生起瞋恚，他身念不现前、心狭隘而住，且不如实了知那心解脱、慧解脱——于此解脱中，那些已生起的恶不善法得以无余息灭。……乃至……以舌尝味……乃至……以意知法后，对可喜之法生起执著，对不可喜之法生起瞋恚，他身念不现前、心狭隘而住，且不如实了知那心解脱、慧解脱——于此解脱中，那些已生起的恶不善法得以无余息灭。贤友，这被称为比丘于眼所识之色有漏，……乃至……于舌所识之味有漏，……乃至……于意所识之法有漏。贤友，对于这样安住的比丘，魔若从眼接近他，魔即能得到可乘之机，魔即能得到所缘。……乃至……魔若从舌接近他，魔即能得到可乘之机，魔即能得到所缘。……乃至……魔若从意接近他，魔即能得到可乘之机，魔即能得到所缘。”

‘‘සෙය්‍යථාපි, ආවුසො, නළාගාරං වා තිණාගාරං වා සුක්ඛං කොලාපං තෙරොවස්සිකං. පුරත්ථිමාය චෙපි නං දිසාය පුරිසො ආදිත්තාය තිණුක්කාය උපසඞ්කමෙය්‍ය, ලභෙථෙව අග්ගි ඔතාරං, ලභෙථ අග්ගි ආරම්මණං; පච්ඡිමාය චෙපි නං දිසාය පුරිසො ආදිත්තාය තිණුක්කාය උපසඞ්කමෙය්‍ය…පෙ… උත්තරාය චෙපි නං දිසාය…පෙ… දක්ඛිණාය චෙපි නං දිසාය…පෙ… හෙට්ඨිමතො චෙපි නං…පෙ… උපරිමතො චෙපි නං… යතො කුතොචි චෙපි නං පුරිසො ආදිත්තාය තිණුක්කාය උපසඞ්කමෙය්‍ය, ලභෙථෙව අග්ගි ඔතාරං ලභෙථ අග්ගි ආරම්මණං. එවමෙව ඛො, ආවුසො, එවංවිහාරිං භික්ඛුං චක්ඛුතො චෙපි නං මාරො උපසඞ්කමති, ලභතෙව මාරො ඔතාරං, ලභති මාරො ආරම්මණං…පෙ… ජිව්හාතො චෙපි නං මාරො උපසඞ්කමති…පෙ… මනතො චෙපි නං මාරො උපසඞ්කමති, ලභතෙව මාරො ඔතාරං, ලභති මාරො ආරම්මණං. එවංවිහාරිඤ්චාවුසො, භික්ඛුං රූපා අධිභංසු, න භික්ඛු රූපෙ අධිභොසි; සද්දා භික්ඛුං අධිභංසු, න භික්ඛු සද්දෙ අධිභොසි; ගන්ධා භික්ඛුං අධිභංසු, න භික්ඛු ගන්ධෙ අධිභොසි; රසා භික්ඛුං අධිභංසු, න භික්ඛු රසෙ අධිභොසි; ඵොට්ඨබ්බා භික්ඛුං අධිභංසු, න භික්ඛු ඵොට්ඨබ්බෙ අධිභොසි; ධම්මා භික්ඛුං අධිභංසු, න භික්ඛු ධම්මෙ අධිභොසි. අයං වුච්චතාවුසො, භික්ඛු රූපාධිභූතො, සද්දාධිභූතො, ගන්ධාධිභූතො, රසාධිභූතො, ඵොට්ඨබ්බාධිභූතො, ධම්මාධිභූතො, අධිභූතො, අනධිභූ, අධිභංසු නං පාපකා අකුසලා ධම්මා සංකිලෙසිකා පොනොබ්භවිකා සදරා දුක්ඛවිපාකා ආයතිං ජාතිජරාමරණියා. එවං ඛො, ආවුසො, අවස්සුතො හොති.

“贤友，譬如一间干枯腐朽、久经雨淋的芦苇屋或草屋。若有人从东方拿着燃烧的草火把靠近它，火就能得到机会，火就能得到助燃物；若有人从西方拿着燃烧的草火把靠近它……（乃至）……从北方……（乃至）……从南方……（乃至）……从下方……（乃至）……从上方……若有人从任何方向拿着燃烧的草火把靠近它，火就能得到机会，火就能得到助燃物。同样地，贤友，对于这样安住的比丘，若魔从眼根靠近他，魔就能得到机会，魔就能得到所缘……（乃至）……若魔从舌根靠近他……（乃至）……若魔从意根靠近他，魔就能得到机会，魔就能得到所缘。贤友，对于这样安住的比丘，色征服了他，而他没有征服色；声音征服了他，而他没有征服声音；气味征服了他，而他没有征服气味；味道征服了他，而他没有征服味道；所触征服了他，而他没有征服所触；法征服了他，而他没有征服法。贤友，此比丘被称为被色所征服者、被声音所征服者、被气味所征服者、被味道所征服者、被所触所征服者、被法所征服者，是为被征服者，非征服者。他被那些染污的、导致再有的、带来忧恼的、有苦果的、于未来导致生老死的恶不善法所征服。贤友，像这样，就是被漏所湿。”

‘‘කථඤ්චාවුසො, අනවස්සුතො හොති? ඉධාවුසො, භික්ඛු චක්ඛුනා රූපං දිස්වා පියරූපෙ රූපෙ නාධිමුච්චති, අප්පියරූපෙ රූපෙ න බ්‍යාපජ්ජති, උපට්ඨිතකායස්සති ච විහරති අප්පමාණචෙතසො, තඤ්ච චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං යථාභූතං පජානාති යත්ථස්ස තෙ උප්පන්නා පාපකා අකුසලා ධම්මා අපරිසෙසා නිරුජ්ඣන්ති…පෙ… ජිව්හාය රසං සායිත්වා…පෙ… මනසා [Pg.392] ධම්මං විඤ්ඤාය පියරූපෙ ධම්මෙ නාධිමුච්චති, අප්පියරූපෙ ධම්මෙ න බ්‍යාපජ්ජති, උපට්ඨිතකායස්සති ච විහරති අප්පමාණචෙතසො, තඤ්ච චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං යථාභූතං පජානාති යත්ථස්ස තෙ උප්පන්නා පාපකා අකුසලා ධම්මා අපරිසෙසා නිරුජ්ඣන්ති. අයං වුච්චතාවුසො, භික්ඛු අනවස්සුතො චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යෙසු රූපෙසු…පෙ… අනවස්සුතො මනොවිඤ්ඤෙය්‍යෙසු ධම්මෙසු. එවංවිහාරිඤ්චාවුසො, භික්ඛුං චක්ඛුතො චෙපි නං මාරො උපසඞ්කමති, නෙව ලභති මාරො ඔතාරං, න ලභති මාරො ආරම්මණං…පෙ… ජිව්හාතො චෙපි නං මාරො උපසඞ්කමති…පෙ… මනතො චෙපි නං මාරො උපසඞ්කමති, නෙව ලභති මාරො ඔතාරං, න ලභති මාරො ආරම්මණං.

“贤友们，如何为不染湿？贤友们，在此，比丘以眼见色时，对可喜的色不执著，对不可喜的色不嗔恚，身念现前，住于无量心，并如实了知那心解脱与慧解脱，在那里，他所生起的恶不善法完全止息……乃至以舌尝味……乃至以意知法时，对可喜的法不执著，对不可喜的法不嗔恚，身念现前，住于无量心，并如实了知那心解脱与慧解脱，在那里，他所生起的恶不善法完全止息。贤友们，此比丘被称为于眼所识之色不染湿……于意所识之法不染湿。贤友们，像这样安住的比丘，即使魔从眼门来接近他，魔也找不到可乘之机，找不到凭借处……乃至魔从舌门来接近他……乃至魔从意门来接近他，魔也找不到可乘之机，找不到凭借处。”

‘‘සෙය්‍යථාපි, ආවුසො, කූටාගාරං වා සාලා වා බහලමත්තිකා අද්දාවලෙපනා. පුරත්ථිමාය චෙපි නං දිසාය පුරිසො ආදිත්තාය තිණුක්කාය උපසඞ්කමෙය්‍ය, නෙව ලභෙථ අග්ගි ඔතාරං, න ලභෙථ අග්ගි ආරම්මණං…පෙ… පච්ඡිමාය චෙපි නං… උත්තරාය චෙපි නං… දක්ඛිණාය චෙපි නං… හෙට්ඨිමතො චෙපි නං… උපරිමතො චෙපි නං… යතො කුතොචි චෙපි නං පුරිසො ආදිත්තාය තිණුක්කාය උපසඞ්කමෙය්‍ය, නෙව ලභෙථ අග්ගි ඔතාරං, න ලභෙථ අග්ගි ආරම්මණං. එවමෙව ඛො, ආවුසො, එවංවිහාරිං භික්ඛුං චක්ඛුතො චෙපි නං මාරො උපසඞ්කමති, නෙව ලභති මාරො ඔතාරං, න ලභති මාරො ආරම්මණං…පෙ… මනතො චෙපි නං මාරො උපසඞ්කමති, නෙව ලභති මාරො ඔතාරං, න ලභති මාරො ආරම්මණං. එවංවිහාරී චාවුසො, භික්ඛු රූපෙ අධිභොසි, න රූපා භික්ඛුං අධිභංසු; සද්දෙ භික්ඛු අධිභොසි, න සද්දා භික්ඛුං අධිභංසු; ගන්ධෙ භික්ඛු අධිභොසි, න ගන්ධා භික්ඛුං අධිභංසු; රසෙ භික්ඛු අධිභොසි, න රසා භික්ඛුං අධිභංසු; ඵොට්ඨබ්බෙ භික්ඛු අධිභොසි, න ඵොට්ඨබ්බා භික්ඛුං අධිභංසු; ධම්මෙ භික්ඛු අධිභොසි, න ධම්මා භික්ඛුං අධිභංසු. අයං වුච්චතාවුසො, භික්ඛු රූපාධිභූ, සද්දාධිභූ, ගන්ධාධිභූ, රසාධිභූ, ඵොට්ඨබ්බාධිභූ, ධම්මාධිභූ, අධිභූ, අනධිභූතො, අධිභොසි තෙ පාපකෙ අකුසලෙ ධම්මෙ සංකිලෙසිකෙ පොනොබ්භවිකෙ සදරෙ දුක්ඛවිපාකෙ ආයතිං ජාතිජරාමරණියෙ. එවං ඛො, ආවුසො, අනවස්සුතො හොතී’’ති.

贤友们，譬如一间楼阁或殿堂，涂抹了厚泥灰。即使有人从东方拿着燃烧的草炬靠近它，火也找不到可乘之机，找不到凭借处……乃至从西方……北方……南方……下方……上方……从任何方向拿着燃烧的草炬靠近它，火也找不到可乘之机，找不到凭借处。同样地，贤友们，像这样安住的比丘，即使魔从眼门来接近他，魔也找不到可乘之机，找不到凭借处……乃至魔从意门来接近他，魔也找不到可乘之机，找不到凭借处。贤友们，像这样安住的比丘，他已胜伏色，而非色胜伏他；他已胜伏声，而非声胜伏他；他已胜伏香，而非香胜伏他；他已胜伏味，而非味胜伏他；他已胜伏触，而非触胜伏他；他已胜伏法，而非法胜伏他。贤友们，这样的比丘被称为胜伏色者、胜伏声者、胜伏香者、胜伏味者、胜伏触者、胜伏法者，是胜伏者，不是被胜伏者，他已胜伏那些染污、导致再有、有忧恼、有苦果、于未来导致生老死的恶不善法。贤友们，这样就是不为烦恼所湿。

අථ [Pg.393] ඛො භගවා වුට්ඨහිත්වා ආයස්මන්තං මහාමොග්ගල්ලානං ආමන්තෙසි – ‘‘සාධු සාධු, මොග්ගල්ලාන! සාධු ඛො ත්වං, මොග්ගල්ලාන, භික්ඛූනං අවස්සුතපරියායඤ්ච අනවස්සුතපරියායඤ්ච අභාසී’’ති.

于是，世尊从座起身，对具寿大目犍连说：“善哉，善哉，目犍连！目犍连，你很好地为比丘们说了为烦恼所湿的法门与不为烦恼所湿的法门。”

ඉදමවොච ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො. සමනුඤ්ඤො සත්ථා අහොසි. අත්තමනා තෙ භික්ඛූ ආයස්මතො මහාමොග්ගල්ලානස්ස භාසිතං අභිනන්දුන්ති. ඡට්ඨං.

具寿大目犍连说了这番话。导师予以嘉许。那些比丘心怀欢喜，欣悦于具寿大目犍连所说之法。第六经。

7. දුක්ඛධම්මසුත්තං

7. 苦法经

244. යතො ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සබ්බෙසංයෙව දුක්ඛධම්මානං සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච යථාභූතං පජානාති. තථා ඛො පනස්ස කාමා දිට්ඨා හොන්ති, යථාස්ස කාමෙ පස්සතො, යො කාමෙසු කාමච්ඡන්දො කාමස්නෙහො කාමමුච්ඡා කාමපරිළාහො, සො නානුසෙති. තථා ඛො පනස්ස චාරො ච විහාරො ච අනුබුද්ධො හොති, යථා චරන්තං විහරන්තං අභිජ්ඣාදොමනස්සා පාපකා අකුසලා ධම්මා නානුසෙන්ති.

244. 诸比丘，当比丘如实了知一切苦法的集起与灭没时，他便如是见到诸欲。当他如是见欲时，于诸欲的欲贪、欲爱、欲迷、欲恼，便不再潜伏。他便如是了悟行住。当他行住时，贪婪与忧恼等恶不善法便不再潜伏。

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සබ්බෙසංයෙව දුක්ඛධම්මානං සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච යථාභූතං පජානාති? ‘ඉති රූපං, ඉති රූපස්ස සමුදයො, ඉති රූපස්ස අත්ථඞ්ගමො; ඉති වෙදනා… ඉති සඤ්ඤා… ඉති සඞ්ඛාරා… ඉති විඤ්ඤාණං, ඉති විඤ්ඤාණස්ස සමුදයො, ඉති විඤ්ඤාණස්ස අත්ථඞ්ගමො’ති – එවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සබ්බෙසංයෙව දුක්ඛධම්මානං සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච යථාභූතං පජානාති.

诸比丘，比丘如何如实了知一切苦法的集起与灭没呢？“此是色，此是色的集起，此是色的灭没；此是受……此是想……此是行……此是识，此是识的集起，此是识的灭没。”诸比丘，比丘便是如此如实了知一切苦法的集起与灭没。

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො කාමා දිට්ඨා හොන්ති? යථාස්ස කාමෙ පස්සතො, යො කාමෙසු කාමච්ඡන්දො කාමස්නෙහො කාමමුච්ඡා කාමපරිළාහො, සො නානුසෙති. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, අඞ්ගාරකාසු සාධිකපොරිසා පුණ්ණා අඞ්ගාරානං වීතච්චිකානං වීතධූමානං. අථ පුරිසො ආගච්ඡෙය්‍ය ජීවිතුකාමො අමරිතුකාමො සුඛකාමො දුක්ඛපටිකූලො. තමෙනං ද්වෙ බලවන්තො පුරිසා නානාබාහාසු ගහෙත්වා, තං අඞ්ගාරකාසුං උපකඩ්ඪෙය්‍යුං. සො ඉතිචීතිචෙව කායං සන්නාමෙය්‍ය. තං කිස්ස හෙතු? ඤාත ඤ්හි, භික්ඛවෙ, තස්ස පුරිසස්ස ඉමං චාහං අඞ්ගාරකාසුං පපතිස්සාමි, තතොනිදානං මරණං වා නිගච්ඡිස්සාමි මරණමත්තං වා දුක්ඛන්ති. එවමෙව ඛො[Pg.394], භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො අඞ්ගාරකාසූපමා කාමා දිට්ඨා හොන්ති, යථාස්ස කාමෙ පස්සතො, යො කාමෙසු කාමච්ඡන්දො කාමස්නෙහො කාමමුච්ඡා කාමපරිළාහො, සො නානුසෙති.

“诸比丘，比丘如何见诸欲？如是见诸欲时，其于诸欲的欲贪、欲爱、欲昏迷、欲热恼便不再潜伏。诸比丘，譬如有一深过一人的火坑，里面充满了无焰、无烟的燃炭。这时，有一欲生、不欲死、欲乐、厌苦之人前来。有两位强壮的男人各捉其一臂，将他拖向那火坑。他便会向两边扭转身躯。此为何故？诸比丘，因为那人确知：‘我将堕入此火坑，缘此我将遭遇死亡，或濒死之苦。’正是如此，诸比丘，比丘视诸欲如火坑之譬，如是见诸欲时，其于诸欲的欲贪、欲爱、欲昏迷、欲热恼便不再潜伏。”

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො චාරො ච විහාරො ච අනුබුද්ධො හොති, යථා චරන්තං විහරන්තං අභිජ්ඣාදොමනස්සා පාපකා අකුසලා ධම්මා නානුස්සවන්ති ? සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, පුරිසො බහුකණ්ටකං දායං පවිසෙය්‍ය. තස්ස පුරතොපි කණ්ටකො, පච්ඡතොපි කණ්ටකො, උත්තරතොපි කණ්ටකො, දක්ඛිණතොපි කණ්ටකො, හෙට්ඨතොපි කණ්ටකො, උපරිතොපි කණ්ටකො. සො සතොව අභික්කමෙය්‍ය, සතොව පටික්කමෙය්‍ය – ‘මා මං කණ්ටකො’ති. එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, යං ලොකෙ පියරූපං සාතරූපං, අයං වුච්චති අරියස්ස විනයෙ කණ්ටකො’’ති. ඉති විදිත්වා සංවරො ච අසංවරො ච වෙදිතබ්බො.

“诸比丘，比丘如何了知行与住，从而于行、住时，贪欲和忧恼等恶不善法不再跟随侵扰？诸比丘，譬如一人进入多刺的树林。其前方有刺，后方有刺，北方有刺，南方有刺，下方有刺，上方亦有刺。他便正念而进，正念而退，心想：‘愿刺不要刺到我！’正是如此，诸比丘，世间凡是可爱可意之色，在圣者之律中，这被称为‘刺’。如是知已，当知防护与不防护。”

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, අසංවරො හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු චක්ඛුනා රූපං දිස්වා පියරූපෙ රූපෙ අධිමුච්චති, අප්පියරූපෙ රූපෙ බ්‍යාපජ්ජති, අනුපට්ඨිතකායස්සති ච විහරති පරිත්තචෙතසො, තඤ්ච චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං යථාභූතං නප්පජානාති, යත්ථස්ස තෙ උප්පන්නා පාපකා අකුසලා ධම්මා අපරිසෙසා නිරුජ්ඣන්ති…පෙ… ජිව්හාය රසං සායිත්වා…පෙ… මනසා ධම්මං විඤ්ඤාය පියරූපෙ ධම්මෙ අධිමුච්චති, අප්පියරූපෙ ධම්මෙ බ්‍යාපජ්ජති, අනුපට්ඨිතකායස්සති ච විහරති පරිත්තචෙතසො, තඤ්ච චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං යථාභූතං නප්පජානාති යත්ථස්ස තෙ උප්පන්නා පාපකා අකුසලා ධම්මා අපරිසෙසා නිරුජ්ඣන්ති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, අසංවරො හොති.

“诸比丘，云何为不防护？诸比丘，于此，有比丘以眼见色后，于可喜之色则极度贪著，于不可喜之色则生嗔恚，身至念不现前而住，心狭小，且不如实了知彼心解脱、慧解脱——于此解脱中，他已生起的诸恶不善法得以无余灭尽。……乃至……以舌尝味后……乃至……以意知法后，于可喜之法则极度贪著，于不可喜之法则生嗔恚，身至念不现前而住，心狭小，且不如实了知彼心解脱、慧解脱——于此解脱中，他已生起的诸恶不善法得以无余灭尽。诸比丘，如是为不防护。”

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, සංවරො හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු චක්ඛුනා රූපං දිස්වා පියරූපෙ රූපෙ නාධිමුච්චති, අප්පියරූපෙ රූපෙ න බ්‍යාපජ්ජති, උපට්ඨිතකායස්සති ච විහරති අප්පමාණචෙතසො, තඤ්ච චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං යථාභූතං පජානාති, යත්ථස්ස තෙ උප්පන්නා පාපකා අකුසලා ධම්මා අපරිසෙසා නිරුජ්ඣන්ති…පෙ… ජිව්හා රසං සායිත්වා…පෙ… මනසා ධම්මං විඤ්ඤාය පියරූපෙ ධම්මෙ නාධිමුච්චති, අප්පියරූපෙ ධම්මෙ න බ්‍යාපජ්ජති, උපට්ඨිතකායස්සති ච විහරති අප්පමාණචෙතසො, තඤ්ච චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං යථාභූතං පජානාති, යත්ථස්ස තෙ උප්පන්නා පාපකා [Pg.395] අකුසලා ධම්මා අපරිසෙසා නිරුජ්ඣන්ති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, සංවරො හොති.

“诸比丘，云何为防护？诸比丘，于此，有比丘以眼见色后，于可喜之色则不极度贪著，于不可喜之色则不生嗔恚，身至念现前而住，心无量，且如实了知彼心解脱、慧解脱——于此解脱中，他已生起的诸恶不善法得以无余灭尽。……乃至……以舌尝味后……乃至……以意知法后，于可喜之法则不极度贪著，于不可喜之法则不生嗔恚，身至念现前而住，心无量，且如实了知彼心解脱、慧解脱——于此解脱中，他已生起的诸恶不善法得以无余灭尽。诸比丘，如是为防护。”

‘‘තස්ස චෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො එවං චරතො එවං විහරතො කදාචි කරහචි සතිසම්මොසා උප්පජ්ජන්ති, පාපකා අකුසලා සරසඞ්කප්පා සංයොජනියා, දන්ධො, භික්ඛවෙ, සතුප්පාදො. අථ ඛො නං ඛිප්පමෙව පජහති විනොදෙති බ්‍යන්තීකරොති අනභාවං ගමෙති.

“诸比丘，彼比丘如是行、如是住，若有时因失念而生起诸恶不善、能引生结缚的奔驰寻思，诸比丘，其念之生起虽缓，然彼能迅速舍断、消除、使其终结、令其不复存在。”

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, පුරිසො දිවසංසන්තත්තෙ අයොකටාහෙ ද්වෙ වා තීණි වා උදකඵුසිතානි නිපාතෙය්‍ය. දන්ධො, භික්ඛවෙ, උදකඵුසිතානං නිපාතො, අථ ඛො නං ඛිප්පමෙව පරික්ඛයං පරියාදානං ගච්ඡෙය්‍ය. එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, තස්ස චෙ භික්ඛුනො එවං චරතො, එවං විහරතො කදාචි කරහචි සතිසම්මොසා උප්පජ්ජන්ති පාපකා අකුසලා සරසඞ්කප්පා සංයොජනියා, දන්ධො, භික්ඛවෙ, සතුප්පාදො. අථ ඛො නං ඛිප්පමෙව පජහති විනොදෙති බ්‍යන්තීකරොති අනභාවං ගමෙති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො චාරො ච විහාරො ච අනුබුද්ධො හොති; යථා චරන්තං විහරන්තං අභිජ්ඣාදොමනස්සා පාපකා අකුසලා ධම්මා නානුස්සවන්ති. තඤ්චෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛුං එවං චරන්තං එවං විහරන්තං රාජානො වා රාජමහාමත්තා වා මිත්තා වා අමච්චා වා ඤාතී වා සාලොහිතා වා, භොගෙහි අභිහට්ඨුං පවාරෙය්‍යුං – ‘එහි, භො පුරිස, කිං තෙ ඉමෙ කාසාවා අනුදහන්ති, කිං මුණ්ඩො කපාලමනුචරසි, එහි හීනායාවත්තිත්වා භොගෙ ච භුඤ්ජස්සු, පුඤ්ඤානි ච කරොහී’ති. සො වත, භික්ඛවෙ, භික්ඛු එවං චරන්තො එවං විහරන්තො සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තිස්සතීති නෙතං ඨානං විජ්ජති.

“诸比丘，譬如有人在白天烧得通红的铁锅里滴入两三滴水。诸比丘，水滴的落下是缓慢的，然而它很快就会耗尽、干涸。同样地，诸比丘，若有比丘如此行、如此住，偶尔因失念而生起邪恶不善的、与结相连的寻思，诸比丘，念的生起是缓慢的，然而他很快就能舍弃、去除、消灭它们，使之不复存在。诸比丘，如此，比丘的行与住是已善了知的；当他如此行、如此住时，贪与忧等邪恶不善法就不会潜流。诸比丘，若有国王、大臣、朋友、同伴、亲戚或血亲，带着财富来劝诱那如此行、如此住的比丘说：‘来吧，贤者！这些袈裟为何折磨你？为何剃头持钵到处乞食？来吧，还俗后享受财富，也做些福德之事！’诸比丘，那位如此行、如此住的比丘，会舍弃学处而还俗——此事无有是处。”

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, ගඞ්ගා නදී පාචීනනින්නා පාචීනපොණා පාචීනපබ්භාරා. අථ මහාජනකායො ආගච්ඡෙය්‍ය කුද්දාල-පිටකං ආදාය – ‘මයං ඉමං ගඞ්ගං නදිං පච්ඡානින්නං කරිස්සාම පච්ඡාපොණං පච්ඡාපබ්භාර’න්ති. තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, අපි නු ඛො සො මහාජනකායො ගඞ්ගං නදිං පච්ඡානින්නං කරෙය්‍ය පච්ඡාපොණං පච්ඡාපබ්භාර’’න්ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘තං කිස්ස හෙතු’’? ‘‘ගඞ්ගා, භන්තෙ, නදී පාචීනනින්නා පාචීනපොණා පාචීනපබ්භාරා; සා න සුකරා පච්ඡානින්නා කාතුං පච්ඡාපොණා පච්ඡාපබ්භාරා. යාවදෙව ච පන සො මහාජනකායො කිලමථස්ස විඝාතස්ස භාගී අස්සා’’ති. ‘‘එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, තඤ්චෙ භික්ඛුං එවං චරන්තං එවං විහරන්තං රාජානො වා රාජමහාමත්තා [Pg.396] වා මිත්තා වා අමච්චා වා ඤාතී වා සාලොහිතා වා භොගෙහි අභිහට්ඨුං පවාරෙය්‍යුං – ‘එහි, භො පුරිස, කිං තෙ ඉමෙ කාසාවා අනුදහන්ති, කිං මුණ්ඩො කපාලමනුචරසි, එහි හීනායාවත්තිත්වා භොගෙ ච භුඤ්ජස්සු, පුඤ්ඤානි ච කරොහී’ති. සො වත, භික්ඛවෙ, භික්ඛු එවං චරන්තො එවං විහරන්තො සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තිස්සතීති නෙතං ඨානං විජ්ජති. තං කිස්ස හෙතු? යඤ්හි තං, භික්ඛවෙ, චිත්තං දීඝරත්තං විවෙකනින්නං විවෙකපොණං විවෙකපබ්භාරං, තථා හීනායාවත්තිස්සතීති නෙතං ඨානං විජ්ජතී’’ති. සත්තමං.

“诸比丘，譬如恒河向东流，向东倾，向东注。于时，有一大群人带着锄头与篮子前来，说：‘我们要让这条恒河向西流，向西倾，向西注。’诸比丘，你们意下如何？那一群人能让恒河向西流，向西倾，向西注吗？”“不能，世尊。”“此是何因？”“世尊，恒河向东流，向东倾，向东注，要让它向西流，向西倾，向西注，实非易事。那一群人只会徒增疲劳与苦恼而已。”“正是如此，诸比丘，若有比丘如是行、如是住，纵有国王、大臣、朋友、同僚、亲戚或血亲以财富劝诱于他，说：‘来吧，善男子，你何必受这些袈裟的折磨？为何要剃头持钵地行走呢？来吧，还俗去享受财富，也做些功德吧！’诸比丘，一位如是行、如是住的比丘，会舍弃学处而还俗，此事绝无可能。此是何因？诸比丘，因为那颗心已长时倾向远离、倾心远离、趋向远离，要它因此还俗，此事绝无可能。”第七。

8. කිංසුකොපමසුත්තං

8. 甄叔迦树本行

245. අථ ඛො අඤ්ඤතරො භික්ඛු යෙනඤ්ඤතරො භික්ඛු තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා තං භික්ඛුං එතදවොච – ‘‘කිත්තාවතා නු ඛො, ආවුසො, භික්ඛුනො දස්සනං සුවිසුද්ධං හොතී’’ති? ‘‘යතො ඛො, ආවුසො, භික්ඛු ඡන්නං ඵස්සායතනානං සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච යථාභූතං පජානාති, එත්තාවතා ඛො, ආවුසො, භික්ඛුනො දස්සනං සුවිසුද්ධං හොතී’’ති.

245. 那时，一位比丘去见另一位比丘，走近后对他说：“贤友，一位比丘的见要到什么程度才算是完全清净呢？”“贤友，当一位比丘如实了知六触处的生起和灭没时，贤友，到此程度，比丘的见就是完全清净的。”

අථ ඛො සො භික්ඛු අසන්තුට්ඨො තස්ස භික්ඛුස්ස පඤ්හවෙය්‍යාකරණෙන, යෙනඤ්ඤතරො භික්ඛු තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා තං භික්ඛුං එතදවොච – ‘‘කිත්තාවතා නු ඛො, ආවුසො, භික්ඛුනො දස්සනං සුවිසුද්ධං හොතී’’ති? ‘‘යතො ඛො, ආවුසො, භික්ඛු පඤ්චන්නං උපාදානක්ඛන්ධානං සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච යථාභූතං පජානාති, එත්තාවතා ඛො, ආවුසො, භික්ඛුනො දස්සනං සුවිසුද්ධං හොතී’’ති.

那时，那位比丘不满意那位比丘的解答，便去到另一位比丘那里。抵达后，他对那位比丘这么说：“贤友，比丘的见达到什么程度才算完全清净呢？”“贤友，当一位比丘如实了知五取蕴的集起与灭去时，贤友，到这个程度，比丘的见就是完全清净的。”

අථ ඛො සො භික්ඛු අසන්තුට්ඨො තස්ස භික්ඛුස්ස පඤ්හවෙය්‍යාකරණෙන, යෙනඤ්ඤතරො භික්ඛු තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා තං භික්ඛුං එතදවොච – ‘‘කිත්තාවතා නු ඛො, ආවුසො, භික්ඛුනො දස්සනං සුවිසුද්ධං හොතී’’ති? ‘‘යතො ඛො, ආවුසො, භික්ඛු චතුන්නං මහාභූතානං සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච යථාභූතං පජානාති, එත්තාවතා ඛො, ආවුසො, භික්ඛුනො දස්සනං සුවිසුද්ධං හොතී’’ති.

那时，那位比丘不满意那位比丘的解答，便去到另一位比丘那里。抵达后，他对那位比丘这么说：“贤友，比丘的见达到什么程度才算完全清净呢？”“贤友，当一位比丘如实了知四大种的集起与灭去时，贤友，到这个程度，比丘的见就是完全清净的。”

අථ ඛො සො භික්ඛු අසන්තුට්ඨො තස්ස භික්ඛුස්ස පඤ්හවෙය්‍යාකරණෙන, යෙනඤ්ඤතරො භික්ඛු තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා තං භික්ඛුං එතදවොච – ‘‘කිත්තාවතා [Pg.397] නු ඛො, ආවුසො, භික්ඛුනො දස්සනං සුවිසුද්ධං හොතී’’ති? ‘‘යතො ඛො, ආවුසො, භික්ඛු යං කිඤ්චි සමුදයධම්මං, සබ්බං තං නිරොධධම්මන්ති යථාභූතං පජානාති, එත්තාවතා, ඛො, ආවුසො, භික්ඛුනො දස්සනං සුවිසුද්ධං හොතී’’ති.

那时，那位比丘不满意那位比丘的解答，便去到另一位比丘那里。抵达后，他对那位比丘这么说：“贤友，比丘的见达到什么程度才算完全清净呢？”“贤友，当一位比丘如实了知‘凡是集法，一切皆是灭法’时，贤友，到这个程度，比丘的见就是完全清净的。”

අථ ඛො සො භික්ඛු අසන්තුට්ඨො තස්ස භික්ඛුස්ස පඤ්හවෙය්‍යාකරණෙන, යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං එතදවොච – ‘‘ඉධාහං, භන්තෙ, යෙනඤ්ඤතරො භික්ඛු තෙනුපසඞ්කමිං; උපසඞ්කමිත්වා තං භික්ඛුං එතදවොචං – කිත්තාවතා නු ඛො, ආවුසො, භික්ඛුනො දස්සනං සුවිසුද්ධං හොතී’ති? එවං වුත්තෙ, භන්තෙ, සො භික්ඛු මං එතදවොච – ‘යතො ඛො, ආවුසො, භික්ඛු ඡන්නං ඵස්සායතනානං සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච යථාභූතං පජානාති, එත්තාවතා ඛො, ආවුසො, භික්ඛුනො දස්සනං සුවිසුද්ධං හොතී’ති. අථ ඛ්වාහං, භන්තෙ, අසන්තුට්ඨො තස්ස භික්ඛුස්ස පඤ්හවෙය්‍යාකරණෙන, යෙනඤ්ඤතරො භික්ඛු තෙනුපසඞ්කමිං; උපසඞ්කමිත්වා තං භික්ඛුං එතදවොචං – ‘කිත්තාවතා නු ඛො, ආවුසො, භික්ඛුනො දස්සනං සුවිසුද්ධං හොතී’ති? එවං වුත්තෙ, භන්තෙ, සො භික්ඛු මං එතදවොච – ‘යතො ඛො, ආවුසො, භික්ඛු පඤ්චන්නං උපාදානක්ඛන්ධානං…පෙ… චතුන්නං මහාභූතානං සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච යථාභූතං පජානාති…පෙ… යං කිඤ්චි සමුදයධම්මං, සබ්බං තං නිරොධධම්මන්ති යථාභූතං පජානාති, එත්තාවතා ඛො, ආවුසො, භික්ඛුනො දස්සනං සුවිසුද්ධං හොතී’ති. අථ ඛ්වාහං, භන්තෙ, අසන්තුට්ඨො තස්ස භික්ඛුස්ස පඤ්හවෙය්‍යාකරණෙන යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිං ( ). කිත්තාවතා නු ඛො, භන්තෙ, භික්ඛුනො දස්සනං සුවිසුද්ධං හොතී’’ති?

那时，那位比丘对那位比丘的解答不满意，便去见世尊，走近后对世尊说：“世尊，我曾去见一位比丘，走近后问他：‘贤友，比丘的见达到何等程度，才算完全清净呢？’世尊，当我这样说后，那位比丘对我这样说：‘贤友，当一位比丘如实了知六触处的生起与灭没时，贤友，到此程度，比丘的见就是完全清净的。’世尊，我对那位比丘的解答不满意，便去见另一位比丘，走近后问他：‘贤友，比丘的见达到何等程度，才算完全清净呢？’世尊，当我这样说后，那位比丘对我这样说：‘贤友，当一位比丘如实了知五取蕴……四大种的生起与灭没……凡是集法，彼一切皆是灭法，并如实了知时，贤友，到此程度，比丘的见就是完全清净的。’于是，世尊，我对那位比丘的解答不满意，便来见世尊。世尊，比丘的见达到何等程度，才算完全清净呢？”

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛු, පුරිසස්ස කිංසුකො අදිට්ඨපුබ්බො අස්ස. සො යෙනඤ්ඤතරො පුරිසො කිංසුකස්ස දස්සාවී තෙනුපසඞ්කමෙය්‍ය. උපසඞ්කමිත්වා තං පුරිසං එවං වදෙය්‍ය – ‘කීදිසො, භො පුරිස, කිංසුකො’ති? සො එවං වදෙය්‍ය – ‘කාළකො ඛො, අම්භො පුරිස, කිංසුකො – සෙය්‍යථාපි ඣාමඛාණූ’ති. තෙන ඛො පන, භික්ඛු, සමයෙන තාදිසොවස්ස කිංසුකො යථාපි තස්ස පුරිසස්ස දස්සනං. අථ ඛො, සො භික්ඛු, පුරිසො අසන්තුට්ඨො තස්ස පුරිසස්ස පඤ්හවෙය්‍යාකරණෙන, යෙනඤ්ඤතරො පුරිසො කිංසුකස්ස දස්සාවී තෙනුපසඞ්කමෙය්‍ය; උපසඞ්කමිත්වා තං පුරිසං එවං වදෙය්‍ය – ‘කීදිසො[Pg.398], භො පුරිස, කිංසුකො’ති? සො එවං වදෙය්‍ය – ‘ලොහිතකො ඛො, අම්භො පුරිස, කිංසුකො – සෙය්‍යථාපි මංසපෙසී’ති. තෙන ඛො පන, භික්ඛු, සමයෙන තාදිසොවස්ස කිංසුකො යථාපි තස්ස පුරිසස්ස දස්සනං. අථ ඛො සො භික්ඛු පුරිසො අසන්තුට්ඨො තස්ස පුරිසස්ස පඤ්හවෙය්‍යාකරණෙන, යෙනඤ්ඤතරො පුරිසො කිංසුකස්ස දස්සාවී තෙනුපසඞ්කමෙය්‍ය; උපසඞ්කමිත්වා තං පුරිසං එවං වදෙය්‍ය – ‘කීදිසො, භො පුරිස, කිංසුකො’ති? සො එවං වදෙය්‍ය – ‘ඔචීරකජාතො ඛො, අම්භො පුරිස, කිංසුකො ආදින්නසිපාටිකො – සෙය්‍යථාපි සිරීසො’ති. තෙන ඛො පන, භික්ඛු, සමයෙන තාදිසොවස්ස කිංසුකො, යථාපි තස්ස පුරිසස්ස දස්සනං. අථ ඛො සො භික්ඛු පුරිසො අසන්තුට්ඨො තස්ස පුරිසස්ස පඤ්හවෙය්‍යාකරණෙන, යෙනඤ්ඤතරො පුරිසො කිංසුකස්ස දස්සාවී තෙනුපසඞ්කමෙය්‍ය; උපසඞ්කමිත්වා තං පුරිසං එවං වදෙය්‍ය – ‘කීදිසො, භො පුරිස, කිංසුකො’ති? සො එවං වදෙය්‍ය – ‘බහලපත්තපලාසො සන්දච්ඡායො ඛො, අම්භො පුරිස, කිංසුකො – සෙය්‍යථාපි නිග්‍රොධො’ති. තෙන ඛො පන, භික්ඛු, සමයෙන තාදිසොවස්ස කිංසුකො, යථාපි තස්ස පුරිසස්ස දස්සනං. එවමෙව ඛො, භික්ඛු, යථා යථා අධිමුත්තානං තෙසං සප්පුරිසානං දස්සනං සුවිසුද්ධං හොති, තථා තථා ඛො තෙහි සප්පුරිසෙහි බ්‍යාකතං.

比丘，譬如有一位从未见过翅子树（kiṃsuka）的人。他去到一位见过翅子树的人那里，走近后，对那人这么说：“先生，翅子树是什么样子的？”那人会这么说：“先生，翅子树是黑色的，就像烧焦的树桩。”比丘，在那个时候，翅子树确实就像那人所见到的那样。于是，比丘，那人对这个人的解答不满意，又去到另一位见过翅子树的人那里；走近后，对那人这么说：“先生，翅子树是什么样子的？”那人会这么说：“先生，翅子树是红色的，就像一块肉。”比丘，在那个时候，翅子树确实就像那人所见到的那样。于是，比丘，那人对这个人的解答不满意，又去到另一位见过翅子树的人那里；走近后，对那人这么说：“先生，翅子树是什么样子的？”那人会这么说：“先生，翅子树长有垂缨，荚果下垂如剑鞘，就像尸利沙树（sirīsa）。”比丘，在那个时候，翅子树确实就像那人所见到的那样。于是，比丘，那人对这个人的解答不满意，又去到另一位见过翅子树的人那里；走近后，对那人这么说：“先生，翅子树是什么样子的？”那人会这么说：“先生，翅子树枝叶繁茂，树荫浓密，就像榕树（nigrodha）。”比丘，在那个时候，翅子树确实就像那人所见到的那样。比丘，正是如此。那些已信解的善士，其知见如何善清净，其所作的解说亦复如是。

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛු, රඤ්ඤො පච්චන්තිමං නගරං දළ්හුද්ධාපං දළ්හපාකාරතොරණං ඡද්වාරං. තත්‍රස්ස දොවාරිකො පණ්ඩිතො බ්‍යත්තො මෙධාවී, අඤ්ඤාතානං නිවාරෙතා, ඤාතානං පවෙසෙතා. පුරත්ථිමාය දිසාය ආගන්ත්වා සීඝං දූතයුගං තං දොවාරිකං එවං වදෙය්‍ය – ‘කහං, භො පුරිස, ඉමස්ස නගරස්ස නගරස්සාමී’ති? සො එවං වදෙය්‍ය – ‘එසො, භන්තෙ, මජ්ඣෙ සිඞ්ඝාටකෙ නිසින්නො’ති. අථ ඛො තං සීඝං දූතයුගං නගරස්සාමිකස්ස යථාභූතං වචනං නිය්‍යාතෙත්වා යථාගතමග්ගං පටිපජ්ජෙය්‍ය. පච්ඡිමාය දිසාය ආගන්ත්වා සීඝං දූතයුගං…පෙ… උත්තරාය දිසාය… දක්ඛිණාය දිසාය ආගන්ත්වා සීඝං දූතයුගං තං දොවාරිකං එවං වදෙය්‍ය – ‘කහං, භො පුරිස, ඉමස්ස නගරස්සාමී’ති? සො එවං වදෙය්‍ය – ‘එසො, භන්තෙ, මජ්ඣෙ සිඞ්ඝාටකෙ නිසින්නො’ති. අථ ඛො තං සීඝං දූතයුගං නගරස්සාමිකස්ස යථාභූතං වචනං නිය්‍යාතෙත්වා යථාගතමග්ගං පටිපජ්ජෙය්‍ය.

比丘，譬如国王有一边境城邑，壁垒坚固，城墙与门楼亦坚固，有六门。那里有一位守门人，贤明、干练、有智慧，能阻止陌生人，放行相识者。从东方来了一对迅捷的使者，会对那守门人如此说道：“喂，男子，此城主在何处？”他会如此回答：“尊者，这位城主正坐在中央的十字路口。”其后，那对迅捷的使者将如实之言禀告城主，便循来路而去。从西方来了一对迅捷的使者……（中略）……从北方……从南方来了一对迅捷的使者，会对那守门人如此说道：“喂，男子，此城主在何处？”他会如此回答：“尊者，这位城主正坐在中央的十字路口。”其后，那对迅捷的使者将如实之言禀告城主，便循来路而去。

‘‘උපමා [Pg.399] ඛො ම්‍යායං, භික්ඛු, කතා අත්ථස්ස විඤ්ඤාපනාය. අයඤ්චෙත්ථ අත්ථො – ‘නගර’න්ති ඛො, භික්ඛු, ඉමස්සෙතං චාතුමහාභූතිකස්ස කායස්ස අධිවචනං මාතාපෙත්තිකසම්භවස්ස ඔදනකුම්මාසූපචයස්ස අනිච්චුච්ඡාදනපරිමද්දනභෙදනවිද්ධංසනධම්මස්ස. ‘ඡ ද්වාරා’ති ඛො, භික්ඛු, ඡන්නෙතං අජ්ඣත්තිකානං ආයතනානං අධිවචනං. ‘දොවාරිකො’ති ඛො, භික්ඛු, සතියා එතං අධිවචනං. ‘සීඝං දූතයුග’න්ති ඛො, භික්ඛු, සමථවිපස්සනානෙතං අධිවචනං. ‘නගරස්සාමී’ති ඛො, භික්ඛු, විඤ්ඤාණස්සෙතං අධිවචනං. ‘මජ්ඣෙ සිඞ්ඝාටකො’ති ඛො, භික්ඛු, චතුන්නෙතං මහාභූතානං අධිවචනං – පථවීධාතුයා, ආපොධාතුයා, තෙජොධාතුයා, වායොධාතුයා. ‘යථාභූතං වචන’න්ති ඛො, භික්ඛු, නිබ්බානස්සෙතං අධිවචනං. ‘යථාගතමග්ගො’ති ඛො, භික්ඛු, අරියස්සෙතං අට්ඨඞ්ගිකස්ස මග්ගස්ස අධිවචනං, සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨියා…පෙ… සම්මාසමාධිස්සා’’ති. අට්ඨමං.

比丘，我作此譬喻是为了阐明其义。此中之义是：比丘，“城”是指这个由四大组成的身体，由父母所生，以饭食粥糜滋养，是无常、涂饰、按摩、破坏、毁灭之法。“六门”是指六内处。“守门人”是指念。“一对快速的信使”是指止与观。“城主”是指识。“城中十字路口”是指四大——地界、水界、火界、风界。“如实语”(yathābhūtaṃ vacana)是指涅槃。“来时之道”(yathāgatamagga)是指八支圣道，即：正见……正定。第八。

9. වීණොපමසුත්තං

9. 琴喻经

246. ‘‘යස්ස කස්සචි, භික්ඛවෙ, භික්ඛුස්ස වා භික්ඛුනියා වා චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යෙසු රූපෙසු උප්පජ්ජෙය්‍ය ඡන්දො වා රාගො වා දොසො වා මොහො වා පටිඝං වාපි චෙතසො, තතො චිත්තං නිවාරෙය්‍ය. සභයො චෙසො මග්ගො සප්පටිභයො ච සකණ්ටකො ච සගහනො ච උම්මග්ගො ච කුම්මග්ගො ච දුහිතිකො ච. අසප්පුරිසසෙවිතො චෙසො මග්ගො, න චෙසො මග්ගො සප්පුරිසෙහි සෙවිතො. න ත්වං එතං අරහසීති. තතො චිත්තං නිවාරයෙ චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යෙහි රූපෙහි…පෙ… යස්ස කස්සචි, භික්ඛවෙ, භික්ඛුස්ස වා භික්ඛුනියා වා ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යෙසු රසෙසු…පෙ… මනොවිඤ්ඤෙය්‍යෙසු ධම්මෙසු උප්පජ්ජෙය්‍ය ඡන්දො වා රාගො වා දොසො වා මොහො වා පටිඝං වාපි චෙතසො තතො චිත්තං නිවාරෙය්‍ය. සභයො චෙසො මග්ගො සප්පටිභයො ච සකණ්ටකො ච සගහනො ච උම්මග්ගො ච කුම්මග්ගො ච දුහිතිකො ච. අසප්පුරිසසෙවිතො චෙසො මග්ගො, න චෙසො මග්ගො සප්පුරිසෙහි සෙවිතො. න ත්වං එතං අරහසීති. තතො චිත්තං නිවාරයෙ මනොවිඤ්ඤෙය්‍යෙහි ධම්මෙහි.

246. “诸比丘，任何比丘或比丘尼，若于眼所识之色生起欲、贪、瞋、痴或心之恚碍，则应从彼制止其心。此道有怖、有险、有荆棘、有丛林，是邪道、是恶道、是难行道。此道为非善人所行，非善人所行之道。‘你不应行此道’——如是，应从眼所识之色制止其心。……乃至……诸比丘，任何比丘或比丘尼……若于意所识之法生起欲、贪、瞋、痴或心之恚碍，则应从彼制止其心。此道有怖、有险、有荆棘、有丛林，是邪道、是恶道、是难行道。此道为非善人所行，非善人所行之道。‘你不应行此道’——如是，应从意所识之法制止其心。”

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, කිට්ඨං සම්පන්නං. කිට්ඨාරක්ඛො ච පමත්තො, ගොණො ච කිට්ඨාදො අදුං කිට්ඨං ඔතරිත්වා යාවදත්ථං මදං ආපජ්ජෙය්‍ය පමාදං ආපජ්ජෙය්‍ය[Pg.400]; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, අස්සුතවා පුථුජ්ජනො ඡසු ඵස්සායතනෙසු අසංවුතකාරී පඤ්චසු කාමගුණෙසු යාවදත්ථං මදං ආපජ්ජති පමාදං ආපජ්ජති.

“譬如，诸比丘，庄稼已成熟，然守稼者放逸，食稼之牛遂进入田中，随意沉醉、放逸。亦复如是，诸比丘，无闻凡夫于六触处于不守护，于五欲中，随意沉醉、放逸。”

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, කිට්ඨං සම්පන්නං කිට්ඨාරක්ඛො ච අප්පමත්තො ගොණො ච කිට්ඨාදො අදුං කිට්ඨං ඔතරෙය්‍ය. තමෙනං කිට්ඨාරක්ඛො නාසායං සුග්ගහිතං ගණ්හෙය්‍ය. නාසායං සුග්ගහිතං ගහෙත්වා උපරිඝටායං සුනිග්ගහිතං නිග්ගණ්හෙය්‍ය. උපරිඝටායං සුනිග්ගහිතං නිග්ගහෙත්වා දණ්ඩෙන සුතාළිතං තාළෙය්‍ය. දණ්ඩෙන සුතාළිතං තාළෙත්වා ඔසජ්ජෙය්‍ය. දුතියම්පි ඛො, භික්ඛවෙ …පෙ… තතියම්පි ඛො, භික්ඛවෙ, ගොණො කිට්ඨාදො අදුං කිට්ඨං ඔතරෙය්‍ය. තමෙනං කිට්ඨාරක්ඛො නාසායං සුග්ගහිතං ගණ්හෙය්‍ය. නාසායං සුග්ගහිතං ගහෙත්වා උපරිඝටායං සුනිග්ගහිතං නිග්ගණ්හෙය්‍ය. උපරිඝටායං සුනිග්ගහිතං නිග්ගහෙත්වා දණ්ඩෙන සුතාළිතං තාළෙය්‍ය. දණ්ඩෙන සුතාළිතං තාළෙත්වා ඔසජ්ජෙය්‍ය. එවඤ්හි සො, භික්ඛවෙ, ගොණො කිට්ඨාදො ගාමගතො වා අරඤ්ඤගතො වා, ඨානබහුලො වා අස්ස නිසජ්ජබහුලො වා න තං කිට්ඨං පුන ඔතරෙය්‍ය – තමෙව පුරිමං දණ්ඩසම්ඵස්සං සමනුස්සරන්තො. එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, යතො ඛො භික්ඛුනො ඡසු ඵස්සායතනෙසු චිත්තං උදුජිතං හොති සුදුජිතං, අජ්ඣත්තමෙව සන්තිට්ඨති, සන්නිසීදති, එකොදි හොති, සමාධියති.

“诸比丘，譬如庄稼丰熟，守田者不放逸，有一头贪吃庄稼的牛进入那庄稼地。守田者就牢牢抓住它的鼻子；牢牢抓住鼻子后，在两角之间善加制伏；在两角之间善加制伏后，用棍杖狠狠抽打；狠狠抽打后，将它放开。诸比丘，第二次……乃至……诸比丘，第三次，那头贪吃庄稼的牛又进入那庄稼地。守田者就牢牢抓住它的鼻子；牢牢抓住鼻子后，在两角之间善加制伏；在两角之间善加制伏后，用棍杖狠狠抽打；狠狠抽打后，将它放开。诸比丘，这样一来，那头贪吃庄稼的牛，无论是去到村庄或森林，无论是多站立或多坐卧，都不会再进入那庄稼地——因为它不断忆念着先前那棍杖之触。诸比丘，正是如此，当比丘的心于六触处(phassāyatanesu)被制伏、善制伏时，它就在内安住、沉静，成为一境而入定。”

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤො වා රාජමහාමත්තස්ස වා වීණාය සද්දො අස්සුතපුබ්බො අස්ස. සො වීණාසද්දං සුණෙය්‍ය. සො එවං වදෙය්‍ය – ‘අම්භො, කස්ස නු ඛො එසො සද්දො එවංරජනීයො එවංකමනීයො එවංමදනීයො එවංමුච්ඡනීයො එවංබන්ධනීයො’ති? තමෙනං එවං වදෙය්‍යුං – ‘එසා, ඛො, භන්තෙ, වීණා නාම, යස්සා එසො සද්දො එවංරජනීයො එවංකමනීයො එවංමදනීයො එවංමුච්ඡනීයො එවංබන්ධනීයො’ති. සො එවං වදෙය්‍ය – ‘ගච්ඡථ මෙ, භො, තං වීණං ආහරථා’ති. තස්ස තං වීණං ආහරෙය්‍යුං. තමෙනං එවං වදෙය්‍යුං – ‘අයං ඛො සා, භන්තෙ, වීණා යස්සා එසො සද්දො එවංරජනීයො එවංකමනීයො එවංමදනීයො එවංමුච්ඡනීයො එවංබන්ධනීයො’ති. සො එවං වදෙය්‍ය – ‘අලං මෙ, භො, තාය වීණාය, තමෙව මෙ සද්දං ආහරථා’ති. තමෙනං එවං වදෙය්‍යුං – ‘අයං ඛො, භන්තෙ, වීණා නාම අනෙකසම්භාරා මහාසම්භාරා. අනෙකෙහි සම්භාරෙහි සමාරද්ධා වදති[Pg.401], සෙය්‍යථිදං – දොණිඤ්ච පටිච්ච චම්මඤ්ච පටිච්ච දණ්ඩඤ්ච පටිච්ච උපධාරණෙ ච පටිච්ච තන්තියො ච පටිච්ච කොණඤ්ච පටිච්ච පුරිසස්ස ච තජ්ජං වායාමං පටිච්ච එවායං, භන්තෙ, වීණා නාම අනෙකසම්භාරා මහාසම්භාරා. අනෙකෙහි සම්භාරෙහි සමාරද්ධා වදතී’ති. සො තං වීණං දසධා වා සතධා වා ඵාලෙය්‍ය, දසධා වා සතධා වා තං ඵාලෙත්වා සකලිකං සකලිකං කරෙය්‍ය. සකලිකං සකලිකං කරිත්වා අග්ගිනා ඩහෙය්‍ය, අග්ගිනා ඩහිත්වා මසිං කරෙය්‍ය. මසිං කරිත්වා මහාවාතෙ වා ඔඵුනෙය්‍ය, නදියා වා සීඝසොතාය පවාහෙය්‍ය. සො එවං වදෙය්‍ය – ‘අසතී කිරායං, භො, වීණා නාම, යථෙවං යං කිඤ්චි වීණා නාම එත්ථ ච පනායං ජනො අතිවෙලං පමත්තො පලළිතො’ති. එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු රූපං සමන්වෙසති යාවතා රූපස්ස ගති, වෙදනං සමන්වෙසති යාවතා වෙදනාය ගති, සඤ්ඤං සමන්වෙසති යාවතා සඤ්ඤාය ගති, සඞ්ඛාරෙ සමන්වෙසති යාවතා සඞ්ඛාරානං ගති, විඤ්ඤාණං සමන්වෙසති යාවතා විඤ්ඤාණස්ස ගති. තස්ස රූපං සමන්වෙසතො යාවතා රූපස්ස ගති, වෙදනං සමන්වෙසතො…පෙ… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං සමන්වෙසතො යාවතා විඤ්ඤාණස්ස ගති. යම්පිස්ස තං හොති අහන්ති වා මමන්ති වා අස්මීති වා තම්පි තස්ස න හොතී’’ති. නවමං.

“诸比丘，譬如国王或王的大臣，从未听过琴(vīṇā)声。他听到了琴声，便会这样说：‘朋友，这是什么声音？如此令人染著，如此可爱，如此令人沉醉，如此令人迷恋，如此令人束缚？’人们会这样对他说：‘主公，这乃是名为琴之物，其声如此令人染著，如此可爱，如此令人沉醉，如此令人迷恋，如此令人束缚。’他会这样说：‘朋友们，去为我拿那把琴来。’他们会为他拿来那把琴。他们会对他说：‘主公，这就是那把琴，它的声音如此令人染著，如此可爱，如此令人沉醉，如此令人迷恋，如此令人束缚。’他会这样说：‘朋友们，我不要那把琴，只为我拿那个声音来。’人们会这样对他说：‘主公，这名为琴之物，由众多部件构成，由大量部件组成。它由众多部件组合而发声，即是：缘于琴身(doṇi)、缘于皮革(camma)、缘于琴颈(daṇḍa)、缘于弦钮(upadhāraṇa)、缘于琴弦(tanti)、缘于拨子(koṇa)，以及缘于人之相应的努力，主公，这名为琴之物，由众多部件构成，由大量部件组成，由众多部件组合而发声。’他会把那琴劈成十块或一百块，劈开后，再把它弄成碎片。把它弄成碎片后，用火焚烧；焚烧后，化为灰烬；化为灰烬后，或以大风吹散，或投入湍急的河流中。他会这样说：‘朋友们，这所谓的琴，真是虚妄不实！不仅是这把琴，任何所谓的琴都是如此。然而众人却对此过度放逸、沉迷。’正是如此，诸比丘，比丘探寻色，直至色的范围；探寻受，直至受的范围；探寻想，直至想的范围；探寻行，直至行的范围；探寻识，直至识的范围。当他探寻色，直至色的范围；探寻受……想……行……探寻识，直至识的范围时，凡是他所具有的‘我’、‘我的’或‘我是’之念，于他亦不复存在。”

10. ඡප්පාණකොපමසුත්තං

10. 六生物本行

247. ‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, පුරිසො අරුගත්තො පක්කගත්තො සරවනං පවිසෙය්‍ය. තස්ස කුසකණ්ටකා චෙව පාදෙ විජ්ඣෙය්‍යුං, සරපත්තානි ච ගත්තානි විලෙඛෙය්‍යුං. එවඤ්හි සො, භික්ඛවෙ, පුරිසො භිය්‍යොසොමත්තාය තතොනිදානං දුක්ඛං දොමනස්සං පටිසංවෙදියෙථ. එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, ඉධෙකච්චො භික්ඛු ගාමගතො වා අරඤ්ඤගතො වා ලභති වත්තාරං – ‘අයඤ්ච සො ආයස්මා එවංකාරී එවංසමාචාරො අසුචිගාමකණ්ටකො’ති. තං කණ්ටකොති ඉති විදිත්වා සංවරො ච අසංවරො ච වෙදිතබ්බො.

247. “诸比丘，譬如有人身有疮口、身有脓疮，进入荆棘丛林。草刺会刺伤他的脚，荆棘叶会刮伤他的身体。诸比丘，那人因此会更加感受到由此而生的痛苦与忧恼。同样地，诸比丘，于此，某位比丘进入村落或森林，会得到说者言：‘这位具寿有如此行为、如此行状，是不净的村落之刺。’当知其为‘刺’后，当知防护与不防护。”

‘‘කථඤ්ච[Pg.402], භික්ඛවෙ, අසංවරො හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු චක්ඛුනා රූපං දිස්වා පියරූපෙ රූපෙ අධිමුච්චති, අප්පියරූපෙ රූපෙ බ්‍යාපජ්ජති, අනුපට්ඨිතකායස්සති ච විහරති පරිත්තචෙතසො. තඤ්ච චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං යථාභූතං නප්පජානාති, යත්ථස්ස තෙ උප්පන්නා පාපකා අකුසලා ධම්මා අපරිසෙසා නිරුජ්ඣන්ති. සොතෙන සද්දං සුත්වා… ඝානෙන ගන්ධං ඝායිත්වා… ජිව්හාය රසං සායිත්වා… කායෙන ඵොට්ඨබ්බං ඵුසිත්වා… මනසා ධම්මං විඤ්ඤාය පියරූපෙ ධම්මෙ අධිමුච්චති, අප්පියරූපෙ ධම්මෙ බ්‍යාපජ්ජති, අනුපට්ඨිතකායස්සති ච විහරති පරිත්තචෙතසො, තඤ්ච චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං යථාභූතං නප්පජානාති, යත්ථස්ස තෙ උප්පන්නා පාපකා අකුසලා ධම්මා අපරිසෙසා නිරුජ්ඣන්ති.

“诸比丘，如何是不防护呢？诸比丘，于此，比丘以眼见色后，于可意色而极执著，于不可意色而生瞋恚，身念不现前，以狭小之心而住。他不如实了知那能使其已生起的恶不善法无余寂灭的心解脱、慧解脱。以耳闻声……以鼻嗅香……以舌尝味……以身触所触……以意知法后，于可意法而极执著，于不可意法而生瞋恚，身念不现前，以狭小之心而住，他不如实了知那能使其已生起的恶不善法无余寂灭的心解脱、慧解脱。”

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, පුරිසො ඡප්පාණකෙ ගහෙත්වා නානාවිසයෙ නානාගොචරෙ දළ්හාය රජ්ජුයා බන්ධෙය්‍ය. අහිං ගහෙත්වා දළ්හාය රජ්ජුයා බන්ධෙය්‍ය. සුසුමාරං ගහෙත්වා දළ්හාය රජ්ජුයා බන්ධෙය්‍ය. පක්ඛිං ගහෙත්වා දළ්හාය රජ්ජුයා බන්ධෙය්‍ය. කුක්කුරං ගහෙත්වා දළ්හාය රජ්ජුයා බන්ධෙය්‍ය. සිඞ්ගාලං ගහෙත්වා දළ්හාය රජ්ජුයා බන්ධෙය්‍ය. මක්කටං ගහෙත්වා දළ්හාය රජ්ජුයා බන්ධෙය්‍ය. දළ්හාය රජ්ජුයා බන්ධිත්වා මජ්ඣෙ ගණ්ඨිං කරිත්වා ඔස්සජ්ජෙය්‍ය. අථ ඛො, තෙ, භික්ඛවෙ, ඡප්පාණකා නානාවිසයා නානාගොචරා සකං සකං ගොචරවිසයං ආවිඤ්ඡෙය්‍යුං – අහි ආවිඤ්ඡෙය්‍ය ‘වම්මිකං පවෙක්ඛාමී’ති, සුසුමාරො ආවිඤ්ඡෙය්‍ය ‘උදකං පවෙක්ඛාමී’ති, පක්ඛී ආවිඤ්ඡෙය්‍ය ‘ආකාසං ඩෙස්සාමී’ති, කුක්කුරො ආවිඤ්ඡෙය්‍ය ‘ගාමං පවෙක්ඛාමී’ති, සිඞ්ගාලො ආවිඤ්ඡෙය්‍ය ‘සීවථිකං පවෙක්ඛාමී’ති, මක්කටො ආවිඤ්ඡෙය්‍ය ‘වනං පවෙක්ඛාමී’ති. යදා ඛො තෙ, භික්ඛවෙ, ඡප්පාණකා ඣත්තා අස්සු කිලන්තා, අථ ඛො යො නෙසං පාණකානං බලවතරො අස්ස තස්ස තෙ අනුවත්තෙය්‍යුං, අනුවිධායෙය්‍යුං වසං ගච්ඡෙය්‍යුං. එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, යස්ස කස්සචි භික්ඛුනො කායගතාසති අභාවිතා අබහුලීකතා, තං චක්ඛු ආවිඤ්ඡති මනාපියෙසු රූපෙසු, අමනාපියා රූපා පටිකූලා හොන්ති…පෙ… මනො ආවිඤ්ඡති මනාපියෙසු ධම්මෙසු, අමනාපියා ධම්මා පටිකූලා හොන්ති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, අසංවරො හොති.

“诸比丘，譬如有人捕捉了六种不同领域、不同行境的动物，用坚固的绳索将它们绑缚。他捕捉蛇，用坚固的绳索绑缚；捕捉鳄鱼，用坚固的绳索绑缚；捕捉鸟，用坚固的绳索绑缚；捕捉狗，用坚固的绳索绑缚；捕捉豺，用坚固的绳索绑缚；捕捉猴子，用坚固的绳索绑缚。用坚固的绳索绑缚后，在中间打一个结，然后放开它们。于是，诸比丘，那六种不同领域、不同行境的动物，各自会朝自己的行境领域拉扯——蛇会拉扯，想：‘我要进入蚁穴’；鳄鱼会拉扯，想：‘我要进入水中’；鸟会拉扯，想：‘我要飞向天空’；狗会拉扯，想：‘我要进入村庄’；豺会拉扯，想：‘我要去坟场’；猴子会拉扯，想：‘我要进入森林’。诸比丘，当这六种动物饥饿疲惫时，它们就会跟随、顺从其中最强壮者，为其所控制。诸比丘，正是如此，若有任何比丘对身至念未修习、未多修习，眼根就会将他拉向可意的色境，而不可意的色境则会令他厌恶……乃至……意根就会将他拉向可意的法境，而不可意的法境则会令他厌恶。诸比丘，如此即为不防护。”

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, සංවරො හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු චක්ඛුනා රූපං දිස්වා පියරූපෙ රූපෙ නාධිමුච්චති, අප්පියරූපෙ රූපෙ න බ්‍යාපජ්ජති, උපට්ඨිතකායස්සති ච [Pg.403] විහරති අප්පමාණචෙතසො, තඤ්ච චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං යථාභූතං පජානාති, යත්ථස්ස තෙ උප්පන්නා පාපකා අකුසලා ධම්මා අපරිසෙසා නිරුජ්ඣන්ති…පෙ… ජිව්හා රසං සායිත්වා…පෙ… මනසා ධම්මං විඤ්ඤාය පියරූපෙ ධම්මෙ නාධිමුච්චති, අප්පියරූපෙ ධම්මෙ න බ්‍යාපජ්ජති, උපට්ඨිතකායස්සති ච විහරති අප්පමාණචෙතසො, තඤ්ච චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං යථාභූතං පජානාති යත්ථස්ස තෙ උප්පන්නා පාපකා අකුසලා ධම්මා අපරිසෙසා නිරුජ්ඣන්ති.

“诸比丘，如何是防护？诸比丘，于此，比丘以眼见色后，于可意色不沉迷，于不可意色不生瞋恚，身念现前、心无量而住。他如实了知那心解脱、慧解脱，于其中，他那些已生起的恶不善法无余止息。……以舌尝味……以意知法后，于可意法不沉迷，于不可意法不生瞋恚，身念现前、心无量而住。他如实了知那心解脱、慧解脱，于其中，他那些已生起的恶不善法无余止息。”

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, පුරිසො ඡප්පාණකෙ ගහෙත්වා නානාවිසයෙ නානාගොචරෙ දළ්හාය රජ්ජුයා බන්ධෙය්‍ය. අහිං ගහෙත්වා දළ්හාය රජ්ජුයා බන්ධෙය්‍ය. සුසුමාරං ගහෙත්වා දළ්හාය රජ්ජුයා බන්ධෙය්‍ය. පක්ඛිං ගහෙත්වා…පෙ… කුක්කුරං ගහෙත්වා… සිඞ්ගාලං ගහෙත්වා… මක්කටං ගහෙත්වා දළ්හාය රජ්ජුයා බන්ධෙය්‍ය. දළ්හාය රජ්ජුයා බන්ධිත්වා දළ්හෙ ඛීලෙ වා ථම්භෙ වා උපනිබන්ධෙය්‍ය. අථ ඛො තෙ, භික්ඛවෙ, ඡප්පාණකා නානාවිසයා නානාගොචරා සකං සකං ගොචරවිසයං ආවිඤ්ඡෙය්‍යුං – අහි ආවිඤ්ඡෙය්‍ය ‘වම්මිකං පවෙක්ඛාමී’ති, සුසුමාරො ආවිඤ්ඡෙය්‍ය ‘උදකං පවෙක්ඛාමී’ති, පක්ඛී ආවිඤ්ඡෙය්‍ය ‘ආකාසං ඩෙස්සාමී’ති, කුක්කුරො ආවිඤ්ඡෙය්‍ය ‘ගාමං පවෙක්ඛාමී’ති, සිඞ්ගාලො ආවිඤ්ඡෙය්‍ය ‘සීවථිකං පවෙක්ඛාමී’ති, මක්කටො ආවිඤ්ඡෙය්‍ය ‘වනං පවෙක්ඛාමී’ති. යදා ඛො තෙ, භික්ඛවෙ, ඡප්පාණකා ඣත්තා අස්සු කිලන්තා, අථ තමෙව ඛීලං වා ථම්භං වා උපතිට්ඨෙය්‍යුං, උපනිසීදෙය්‍යුං, උපනිපජ්ජෙය්‍යුං. එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, යස්ස කස්සචි භික්ඛුනො කායගතාසති භාවිතා බහුලීකතා, තං චක්ඛු නාවිඤ්ඡති මනාපියෙසු රූපෙසු, අමනාපියා රූපා නප්පටිකූලා හොන්ති…පෙ… ජිව්හා නාවිඤ්ඡති මනාපියෙසු රසෙසු…පෙ… මනො නාවිඤ්ඡති මනාපියෙසු ධම්මෙසු, අමනාපියා ධම්මා නප්පටිකූලා හොන්ති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, සංවරො හොති.

“诸比丘，譬如有人捕捉了六只不同领域、不同行境的有情，用坚固的绳索捆绑。捕捉蛇，用坚固的绳索捆绑；捕捉鳄鱼，用坚固的绳索捆绑；捕捉鸟……捕捉家犬……捕捉豺……捕捉猴，用坚固的绳索捆绑。用坚固的绳索捆绑后，将它们系于坚固的木桩或石柱上。于是，诸比丘，那六只不同领域、不同行境的有情，各自朝自己的行境领域拉扯——蛇想：‘我将进入蚁丘！’而拉扯；鳄鱼想：‘我将进入水中！’而拉扯；鸟想：‘我将飞向天空！’而拉扯；家犬想：‘我将进入村庄！’而拉扯；豺想：‘我将进入坟场！’而拉扯；猴想：‘我将进入森林！’而拉扯。诸比丘，当那六只有情饥饿疲惫时，它们就会靠近那木桩或石柱，或站、或坐、或卧。诸比丘，正是如此，任何比丘若已修习、多作身至念，眼则不为可意的色所牵引，而不可意的色也不会令他生厌……舌则不为可意的味所牵引……意则不为可意的法所牵引，而不可意的法也不会令他生厌。诸比丘，如是即为防护。”

‘‘‘දළ්හෙ ඛීලෙ වා ථම්භෙ වා’ති ඛො, භික්ඛවෙ, කායගතාය සතියා එතං අධිවචනං. තස්මාතිහ වො, භික්ඛවෙ, එවං සික්ඛිතබ්බං – ‘කායගතා නො සති භාවිතා භවිස්සති බහුලීකතා යානීකතා වත්ථුකතා අනුට්ඨිතා පරිචිතා සුසමාරද්ධා’ති. එවඤ්හි ඛො, භික්ඛවෙ, සික්ඛිතබ්බ’’න්ති. දසමං.

“诸比丘，‘坚固的木桩或石柱’，实为身至念的同义词。是故，诸比丘，你们于此应如是学：‘我们的身至念，将得到修习与多作，成为车乘与基石，得以确立、熟习与善于发起。’诸比丘，你们确实应如是学。”第十。

11. යවකලාපිසුත්තං

11. 麦束经

248. ‘‘සෙය්‍යථාපි[Pg.404], භික්ඛවෙ, යවකලාපී චාතුමහාපථෙ නික්ඛිත්තා අස්ස. අථ ඡ පුරිසා ආගච්ඡෙය්‍යුං බ්‍යාභඞ්ගිහත්ථා. තෙ යවකලාපිං ඡහි බ්‍යාභඞ්ගීහි හනෙය්‍යුං. එවඤ්හි සා, භික්ඛවෙ, යවකලාපී සුහතා අස්ස ඡහි බ්‍යාභඞ්ගීහි හඤ්ඤමානා. අථ සත්තමො පුරිසො ආගච්ඡෙය්‍ය බ්‍යාභඞ්ගිහත්ථො. සො තං යවකලාපිං සත්තමාය බ්‍යාභඞ්ගියා හනෙය්‍ය. එවඤ්හි සා භික්ඛවෙ, යවකලාපී සුහතතරා අස්ස, සත්තමාය බ්‍යාභඞ්ගියා හඤ්ඤමානා. එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, අස්සුතවා පුථුජ්ජනො චක්ඛුස්මිං හඤ්ඤති මනාපාමනාපෙහි රූපෙහි…පෙ… ජිව්හාය හඤ්ඤති මනාපාමනාපෙහි රසෙහි…පෙ… මනස්මිං හඤ්ඤති මනාපාමනාපෙහි ධම්මෙහි. සචෙ සො, භික්ඛවෙ, අස්සුතවා පුථුජ්ජනො ආයතිං පුනබ්භවාය චෙතෙති, එවඤ්හි සො, භික්ඛවෙ, මොඝපුරිසො සුහතතරො හොති, සෙය්‍යථාපි සා යවකලාපී සත්තමාය බ්‍යාභඞ්ගියා හඤ්ඤමානා.

248. “诸比丘，譬如有一捆大麦置于四衢道口。其时，有六人手持连枷前来，他们用六支连枷击打那捆大麦。诸比丘，如此，那捆大麦被六支连枷击打，已被重击。其后，有第七人手持连枷前来，他用第七支连枷击打那捆大麦。诸比丘，如此，那捆大麦被第七支连枷击打，则被更重地击打。同样地，诸比丘，未闻法的凡夫于眼处被可意与不可意的色所击打……乃至……于舌处被可意与不可意的味所击打……乃至……于意处被可意与不可意的法所击打。诸比丘，倘若此未闻法的凡夫还筹谋未来再生，诸比丘，如此，此愚人则被更重地击打，犹如那捆被第七支连枷击打的大麦一般。”

‘‘භූතපුබ්බං, භික්ඛවෙ, දෙවාසුරසඞ්ගාමො සමුපබ්‍යූළ්හො අහොසි. අථ ඛො, භික්ඛවෙ, වෙපචිත්ති අසුරින්දො අසුරෙ ආමන්තෙසි – ‘සචෙ, මාරිසා, දෙවාසුරසඞ්ගාමෙ සමුපබ්‍යූළ්හෙ අසුරා ජිනෙය්‍යුං දෙවා පරාජිනෙය්‍යුං, යෙන නං සක්කං දෙවානමින්දං කණ්ඨපඤ්චමෙහි බන්ධනෙහි බන්ධිත්වා මම සන්තිකෙ ආනෙය්‍යාථ අසුරපුර’න්ති. සක්කොපි ඛො, භික්ඛවෙ, දෙවානමින්දො දෙවෙ තාවතිංසෙ ආමන්තෙසි – ‘සචෙ, මාරිසා, දෙවාසුරසඞ්ගාමෙ සමුපබ්‍යූළ්හෙ දෙවා ජිනෙය්‍යුං අසුරා පරාජිනෙය්‍යුං, යෙන නං වෙපචිත්තිං අසුරින්දං කණ්ඨපඤ්චමෙහි බන්ධනෙහි බන්ධිත්වා මම සන්තිකෙ ආනෙය්‍යාථ සුධම්මං දෙවසභ’න්ති. තස්මිං ඛො පන, භික්ඛවෙ, සඞ්ගාමෙ දෙවා ජිනිංසු, අසුරා පරාජිනිංසු. අථ ඛො, භික්ඛවෙ, දෙවා තාවතිංසා වෙපචිත්තිං අසුරින්දං කණ්ඨපඤ්චමෙහි බන්ධනෙහි බන්ධිත්වා සක්කස්ස දෙවානමින්දස්ස සන්තිකෙ ආනෙසුං සුධම්මං දෙවසභං. තත්‍ර සුදං, භික්ඛවෙ, වෙපචිත්ති අසුරින්දො කණ්ඨපඤ්චමෙහි බන්ධනෙහි බද්ධො හොති. යදා ඛො, භික්ඛවෙ, වෙපචිත්තිස්ස අසුරින්දස්ස එවං හොති – ‘ධම්මිකා ඛො දෙවා, අධම්මිකා අසුරා[Pg.405], ඉධෙව දානාහං දෙවපුරං ගච්ඡාමී’ති. අථ කණ්ඨපඤ්චමෙහි බන්ධනෙහි මුත්තං අත්තානං සමනුපස්සති, දිබ්බෙහි ච පඤ්චහි කාමගුණෙහි සමප්පිතො සමඞ්ගීභූතො පරිචාරෙති. යදා ච ඛො, භික්ඛවෙ, වෙපචිත්තිස්ස අසුරින්දස්ස එවං හොති – ‘ධම්මිකා ඛො අසුරා, අධම්මිකා දෙවා, තත්ථෙව දානාහං අසුරපුරං ගමිස්සාමී’ති, අථ කණ්ඨපඤ්චමෙහි බන්ධනෙහි බද්ධං අත්තානං සමනුපස්සති. දිබ්බෙහි ච පඤ්චහි කාමගුණෙහි පරිහායති. එවං සුඛුමං ඛො, භික්ඛවෙ, වෙපචිත්තිබන්ධනං. තතො සුඛුමතරං මාරබන්ධනං. මඤ්ඤමානො ඛො, භික්ඛවෙ, බද්ධො මාරස්ස, අමඤ්ඤමානො මුත්තො පාපිමතො.

“诸比丘！往昔，天众与阿修罗众集结对阵。其时，阿修罗王韦巴吉帝对阿修罗众说：‘诸位，如果在天众与阿修罗众的战争中，阿修罗众获胜，天众战败，你们就用五处系缚捆住天帝释(Sakka)，把他带到我所在的阿修罗城来。’而诸比丘！天帝释也对忉利天众说：‘诸位，如果在天众与阿修罗众的战争中，天众获胜，阿修罗众战败，你们就用五处系缚捆住阿修罗王韦巴吉帝，把他带到我所在的善法堂(Sudhammā devasabhā)来。’诸比丘！在那场战争中，天众获胜，阿修罗众战败。于是，诸比丘，忉利天众用五处系缚捆住阿修罗王韦巴吉帝，把他带到天帝释所在的善法堂。在那里，诸比丘，阿修罗王韦巴吉帝被五处系缚捆着。诸比丘！当阿修罗王韦巴吉帝这样想：‘天众是如法的，阿修罗众是不如法的，如今我就去天城’时，他便见到自己从五处系缚中解脱，并具足、圆满天界的五种欲乐而受用。而诸比丘！当阿修罗王韦巴吉帝这样想：‘阿修罗众是如法的，天众是不如法的，如今我就要去那阿修罗城’时，他便见到自己被五处系缚捆着，并从天界的五种欲乐中退失。诸比丘！韦巴吉帝的束缚就是如此微细，比那更微细的是魔罗(Māra)的束缚。诸比丘！起慢者，为魔罗所缚；不起慢者，即从恶魔(pāpimā)解脱。”

‘‘‘අස්මී’ති, භික්ඛවෙ, මඤ්ඤිතමෙතං, ‘අයමහමස්මී’ති මඤ්ඤිතමෙතං, ‘භවිස්ස’න්ති මඤ්ඤිතමෙතං, ‘න භවිස්ස’න්ති මඤ්ඤිතමෙතං, ‘රූපී භවිස්ස’න්ති මඤ්ඤිතමෙතං, ‘අරූපී භවිස්ස’න්ති මඤ්ඤිතමෙතං, ‘සඤ්ඤී භවිස්ස’න්ති මඤ්ඤිතමෙතං, ‘අසඤ්ඤී භවිස්ස’න්ති මඤ්ඤිතමෙතං, ‘නෙවසඤ්ඤීනාසඤ්ඤී භවිස්ස’න්ති මඤ්ඤිතමෙතං. මඤ්ඤිතං, භික්ඛවෙ, රොගො, මඤ්ඤිතං ගණ්ඩො, මඤ්ඤිතං සල්ලං. තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, ‘අමඤ්ඤමානෙන චෙතසා විහරිස්සාමා’ති – එවඤ්හි වො, භික්ඛවෙ, සික්ඛිතබ්බං.

“诸比丘！‘我是’，这是一种慢想；‘这是我’，这是一种慢想；‘我将存在’，这是一种慢想；‘我将不存在’，这是一种慢想；‘我将有色’，这是一种慢想；‘我将无色’，这是一种慢想；‘我将有想’，这是一种慢想；‘我将无想’，这是一种慢想；‘我将非想非非想’，这是一种慢想。诸比丘！慢想是病，慢想是痈，慢想是箭。是故，诸比丘，‘我们当以无慢想的心安住’——诸比丘，你们确实应如是学。”

‘‘‘අස්මී’ති, භික්ඛවෙ, ඉඤ්ජිතමෙතං, ‘අයමහමස්මී’ති ඉඤ්ජිතමෙතං, ‘භවිස්ස’න්ති ඉඤ්ජිතමෙතං, ‘න භවිස්ස’න්ති ඉඤ්ජිතමෙතං, ‘රූපී භවිස්ස’න්ති ඉඤ්ජිතමෙතං, ‘අරූපී භවිස්ස’න්ති ඉඤ්ජිතමෙතං, ‘සඤ්ඤී භවිස්ස’න්ති ඉඤ්ජිතමෙතං, ‘අසඤ්ඤී භවිස්ස’න්ති ඉඤ්ජිතමෙතං, ‘නෙවසඤ්ඤීනාසඤ්ඤී භවිස්ස’න්ති ඉඤ්ජිතමෙතං. ඉඤ්ජිතං, භික්ඛවෙ, රොගො, ඉඤ්ජිතං ගණ්ඩො, ඉඤ්ජිතං සල්ලං. තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, ‘අනිඤ්ජමානෙන චෙතසා විහරිස්සාමා’ති – එවඤ්හි වො, භික්ඛවෙ, සික්ඛිතබ්බං.

“诸比丘！‘我是’，这是一种动摇；‘这是我’，这是一种动摇；‘我将存在’，这是一种动摇；‘我将不存在’，这是一种动摇；‘我将有色’，这是一种动摇；‘我将无色’，这是一种动摇；‘我将有想’，这是一种动摇；‘我将无想’，这是一种动摇；‘我将非想非非想’，这是一种动摇。诸比丘！动摇是病，动摇是痈，动摇是箭。是故，诸比丘，‘我们当以不动摇的心安住’——诸比丘，你们确实应如是学。”

‘‘‘අස්මී’ති, භික්ඛවෙ, ඵන්දිතමෙතං, ‘අයමහමස්මී’ති ඵන්දිතමෙතං, ‘භවිස්ස’න්ති…පෙ… ‘න භවිස්ස’න්ති… ‘රූපී භවිස්ස’න්ති… ‘අරූපී භවිස්ස’න්ති… ‘සඤ්ඤී භවිස්ස’න්ති… ‘අසඤ්ඤී භවිස්ස’න්ති… ‘නෙවසඤ්ඤීනාසඤ්ඤී භවිස්ස’න්ති ඵන්දිතමෙතං. ඵන්දිතං, භික්ඛවෙ, රොගො, ඵන්දිතං ගණ්ඩො, ඵන්දිතං සල්ලං. තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, ‘අඵන්දමානෙන චෙතසා විහරිස්සාමා’ති – එවඤ්හි වො, භික්ඛවෙ, සික්ඛිතබ්බං.

“诸比丘！‘我是’，这是一种颤动；‘这是我’，这是一种颤动；‘我将存在’……乃至……‘我将不存在’……‘我将有色’……‘我将无色’……‘我将有想’……‘我将无想’……‘我将非想非非想’，这是一种颤动。诸比丘！颤动是病，颤动是痈，颤动是箭。是故，诸比丘，‘我们当以不颤动的心安住’——诸比丘，你们确实应如是学。”

‘‘‘අස්මී’ති, භික්ඛවෙ, පපඤ්චිතමෙතං, ‘අයමහමස්මී’ති පපඤ්චිතමෙතං, ‘භවිස්ස’න්ති…පෙ… ‘න භවිස්ස’න්ති… ‘රූපී භවිස්ස’න්ති… ‘අරූපී භවිස්ස’න්ති… ‘සඤ්ඤී භවිස්ස’න්ති… ‘අසඤ්ඤී භවිස්ස’න්ති… ‘නෙවසඤ්ඤීනාසඤ්ඤී භවිස්ස’න්ති පපඤ්චිතමෙතං[Pg.406]. පපඤ්චිතං, භික්ඛවෙ, රොගො, පපඤ්චිතං ගණ්ඩො, පපඤ්චිතං සල්ලං. තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, ‘නිප්පපඤ්චෙන චෙතසා විහරිස්සාමා’ති – එවඤ්හි වො, භික්ඛවෙ, සික්ඛිතබ්බං.

“诸比丘，‘我是’，此是戏论；‘我是此’，此是戏论；‘我将是’……‘我将不是’……‘我将是有色’……‘我将是无色’……‘我将是有想’……‘我将是无想’……‘我将是非想非非想’，此是戏论。诸比丘，戏论是病，戏论是痈，戏论是箭。是故，诸比丘，你们应当如是学：‘我们当以无戏论之心安住。’”

‘‘‘අස්මී’ති, භික්ඛවෙ, මානගතමෙතං, ‘අයමහමස්මී’ති මානගතමෙතං, ‘භවිස්ස’න්ති මානගතමෙතං, ‘න භවිස්ස’න්ති මානගතමෙතං, ‘රූපී භවිස්ස’න්ති මානගතමෙතං, ‘අරූපී භවිස්ස’න්ති මානගතමෙතං, ‘සඤ්ඤී භවිස්ස’න්ති මානගතමෙතං, ‘අසඤ්ඤී භවිස්ස’න්ති මානගතමෙතං, ‘නෙවසඤ්ඤීනාසඤ්ඤී භවිස්ස’න්ති මානගතමෙතං. මානගතං, භික්ඛවෙ, රොගො, මානගතං ගණ්ඩො, මානගතං සල්ලං. තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, ‘නිහතමානෙන චෙතසා විහරිස්සාමා’ති – එවඤ්හි වො, භික්ඛවෙ, සික්ඛිතබ්බ’’න්ති. එකාදසමං.

“诸比丘，‘我是’，此是慢；‘我是此’，此是慢；‘我将是’，此是慢；‘我将不是’，此是慢；‘我将是有色’，此是慢；‘我将是无色’，此是慢；‘我将是有想’，此是慢；‘我将是无想’，此是慢；‘我将是非想非非想’，此是慢。诸比丘，慢是病，慢是痈，慢是箭。是故，诸比丘，你们应当如是学：‘我们当以已降伏慢之心安住。’”第十一。

ආසීවිසවග්ගො එකූනවීසතිමො.

毒蛇品第四。

තස්සුද්දානං –

此品摄颂：

ආසීවිසො රථො කුම්මො, ද්වෙ දාරුක්ඛන්ධා අවස්සුතො;

දුක්ඛධම්මා කිංසුකා වීණා, ඡප්පාණා යවකලාපීති.

毒蛇、车、龟、二木块、有漏；苦法、紧叔迦、琵琶、六生物、麦束。

සළායතනවග්ගෙ චතුත්ථපණ්ණාසකො සමත්තො.

六处品中，第四五十经篇结束。

තස්ස වග්ගුද්දානං –

此五十经篇之品摄颂：

නන්දික්ඛයො සට්ඨිනයො, සමුද්දො උරගෙන ච;

චතුපණ්ණාසකා එතෙ, නිපාතෙසු පකාසිතාති.

难陀尽、六十法、海、与蛇；此等第四五十经篇，已于诸篇中善说。

සළායතනසංයුත්තං සමත්තං.

六处相应终。

2. වෙදනාසංයුත්තං

2. 受相应

1. සගාථාවග්ගො

1. 有偈品

1. සමාධිසුත්තං

1. 定经

249. ‘‘තිස්සො [Pg.407] ඉමා, භික්ඛවෙ, වෙදනා. කතමා තිස්සො? සුඛා වෙදනා, දුක්ඛා වෙදනා, අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා – ඉමා ඛො, භික්ඛවෙ, තිස්සො වෙදනාති.

249. “诸比丘，有此等三种受。是哪三种呢？乐受、苦受、不苦不乐受。诸比丘，此即三种受。”

‘‘සමාහිතො සම්පජානො, සතො බුද්ධස්ස සාවකො;

වෙදනා ච පජානාති, වෙදනානඤ්ච සම්භවං.

“有定、正知、具念的佛弟子，了知诸受，以及诸受的生起。

‘‘යත්ථ චෙතා නිරුජ්ඣන්ති, මග්ගඤ්ච ඛයගාමිනං;

වෙදනානං ඛයා භික්ඛු, නිච්ඡාතො පරිනිබ්බුතො’’ති. පඨමං;

“了知此等受灭尽之处，以及导向灭尽之道；比丘因诸受之灭尽，无有渴爱，已般涅槃。”第一。

2. සුඛසුත්තං

2. 乐经

250. ‘‘තිස්සො ඉමා, භික්ඛවෙ, වෙදනා. කතමා තිස්සො? සුඛා වෙදනා, දුක්ඛා වෙදනා, අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා – ඉමා ඛො, භික්ඛවෙ, තිස්සො වෙදනාති.

250. “诸比丘，有此三种受。是哪三种呢？乐受、苦受、不苦不乐受。诸比丘，此即是三种受。”

‘‘සුඛං වා යදි වා දුක්ඛං, අදුක්ඛමසුඛං සහ;

අජ්ඣත්තඤ්ච බහිද්ධා ච, යං කිඤ්චි අත්ථි වෙදිතං.

“无论是乐或苦，以及不苦不乐，内在的与外在的，凡有任何所受之法，

‘‘එතං දුක්ඛන්ති ඤත්වාන, මොසධම්මං පලොකිනං;

ඵුස්ස ඵුස්ස වයං පස්සං, එවං තත්ථ විරජ්ජතී’’ති. දුතියං;

了知“此是苦”，是虚妄、坏灭之法；再再触及而见其消逝，如是于彼离染。’第二。

3. පහානසුත්තං

3. 断离经

251. ‘‘තිස්සො ඉමා, භික්ඛවෙ, වෙදනා. කතමා තිස්සො? සුඛා වෙදනා, දුක්ඛා වෙදනා, අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා. සුඛාය, භික්ඛවෙ, වෙදනාය රාගානුසයො පහාතබ්බො, දුක්ඛාය වෙදනාය පටිඝානුසයො පහාතබ්බො, අදුක්ඛමසුඛාය වෙදනාය අවිජ්ජානුසයො පහාතබ්බො. යතො ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො සුඛාය වෙදනාය රාගානුසයො පහීනො හොති, දුක්ඛාය වෙදනාය පටිඝානුසයො පහීනො හොති, අදුක්ඛමසුඛාය [Pg.408] වෙදනාය අවිජ්ජානුසයො පහීනො හොති, අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, ‘භික්ඛු නිරනුසයො සම්මද්දසො අච්ඡෙච්ඡි තණ්හං, විවත්තයි සංයොජනං, සම්මා මානාභිසමයා අන්තමකාසි දුක්ඛස්සා’’’ති.

251. “诸比丘，有此三种受。是哪三种呢？乐受、苦受、不苦不乐受。诸比丘，于乐受，当断贪随眠；于苦受，当断瞋随眠；于不苦不乐受，当断无明随眠。诸比丘，当比丘于乐受之贪随眠已被断，于苦受之瞋随眠已被断，于不苦不乐受之无明随眠已被断，诸比丘，此比丘称为‘无随眠者、正见者，已断绝渴爱，已解开结缚，由正遍知我慢，已作苦之终结’。”

‘‘සුඛං වෙදයමානස්ස, වෙදනං අප්පජානතො;

සො රාගානුසයො හොති, අනිස්සරණදස්සිනො.

“感受乐时，若不了知受，不见出离，则有贪随眠。

‘‘දුක්ඛං වෙදයමානස්ස, වෙදනං අප්පජානතො;

පටිඝානුසයො හොති, අනිස්සරණදස්සිනො.

感受苦时，若不了知受，不见出离，则有瞋随眠。

‘‘අදුක්ඛමසුඛං සන්තං, භූරිපඤ්ඤෙන දෙසිතං;

තඤ්චාපි අභිනන්දති, නෙව දුක්ඛා පමුච්චති.

“广慧者所示之寂静、不苦不乐受，若亦欢喜之，则不从苦解脱。

‘‘යතො ච භික්ඛු ආතාපී, සම්පජඤ්ඤං න රිඤ්චති;

තතො සො වෙදනා සබ්බා, පරිජානාති පණ්ඩිතො.

“若有比丘精勤，不舍正知，彼智者则遍知一切受。

‘‘සො වෙදනා පරිඤ්ඤාය, දිට්ඨෙ ධම්මෙ අනාසවො;

කායස්ස භෙදා ධම්මට්ඨො, සඞ්ඛ්‍යං නොපෙති වෙදගූ’’ති. තතියං;

“彼遍知诸受，于现法中无漏；身坏后，住于法，通达者不入于数。”第三。

4. පාතාලසුත්තං

4. 深渊经

252. ‘‘අස්සුතවා, භික්ඛවෙ, පුථුජ්ජනො යං වාචං භාසති – ‘අත්ථි මහාසමුද්දෙ පාතාලො’ති. තං ඛො පනෙතං, භික්ඛවෙ, අස්සුතවා පුථුජ්ජනො අසන්තං අවිජ්ජමානං එවං වාචං භාසති – ‘අත්ථි මහාසමුද්දෙ පාතාලො’ති. සාරීරිකානං ඛො එතං, භික්ඛවෙ, දුක්ඛානං වෙදනානං අධිවචනං යදිදං ‘පාතාලො’ති. අස්සුතවා, භික්ඛවෙ, පුථුජ්ජනො සාරීරිකාය දුක්ඛාය වෙදනාය ඵුට්ඨො සමානො සොචති කිලමති පරිදෙවති උරත්තාළිං කන්දති සම්මොහං ආපජ්ජති. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, ‘අස්සුතවා පුථුජ්ජනො පාතාලෙ න පච්චුට්ඨාසි, ගාධඤ්ච නාජ්ඣගා’. සුතවා ච ඛො, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො සාරීරිකාය දුක්ඛාය වෙදනාය ඵුට්ඨො සමානො නෙව සොචති, න කිලමති, න පරිදෙවති, න උරත්තාළිං කන්දති, න සම්මොහං ආපජ්ජති. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, ‘සුතවා අරියසාවකො පාතාලෙ පච්චුට්ඨාසි, ගාධඤ්ච අජ්ඣගා’’’ති.

252. “诸比丘，无闻凡夫说此言：‘于大洋中有深渊。’诸比丘，无闻凡夫所说的，是不实有、不显现的，他却说此言：‘于大洋中有深渊。’诸比丘，此‘深渊’实乃身苦受之增上语。诸比丘，无闻凡夫为身之苦受所触时，愁、疲、悲泣、捶胸哭号、陷入迷乱。诸比丘，此谓‘无闻凡夫未能于深渊中站稳，未得立足处’。而诸比丘，有闻圣弟子为身之苦受所触时，不愁、不疲、不悲泣、不捶胸哭号、不陷入迷乱。诸比丘，此谓‘有闻圣弟子已于深渊中站稳，已得立足处’。”

‘‘යො [Pg.409] එතා නාධිවාසෙති, උප්පන්නා වෙදනා දුඛා;

සාරීරිකා පාණහරා, යාහි ඵුට්ඨො පවෙධති.

“若人于已生、属身、夺命之苦受，不能忍受，为彼所触则战栗。

‘‘අක්කන්දති පරොදති, දුබ්බලො අප්පථාමකො;

න සො පාතාලෙ පච්චුට්ඨාසි, අථො ගාධම්පි නාජ්ඣගා.

“哭号、悲泣，智慧微劣，彼人未能于深渊中站稳，亦未得立足处。

‘‘යො චෙතා අධිවාසෙති, උප්පන්නා වෙදනා දුඛා;

සාරීරිකා පාණහරා, යාහි ඵුට්ඨො න වෙධති;

ස වෙ පාතාලෙ පච්චුට්ඨාසි, අථො ගාධම්පි අජ්ඣගා’’ති. චතුත්ථං;

“若人于已生、属身、夺命之苦受，善能忍受，为彼所触不战栗；彼实已于深渊中站稳，亦已得立足处。”第四。

5. දට්ඨබ්බසුත්තං

5. 应见经

253. ‘‘තිස්සො ඉමා, භික්ඛවෙ, වෙදනා. කතමා තිස්සො? සුඛා වෙදනා, දුක්ඛා වෙදනා, අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා. සුඛා, භික්ඛවෙ, වෙදනා දුක්ඛතො දට්ඨබ්බා, දුක්ඛා වෙදනා සල්ලතො දට්ඨබ්බා, අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා අනිච්චතො දට්ඨබ්බා. යතො ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො සුඛා වෙදනා දුක්ඛතො දිට්ඨා හොති, දුක්ඛා වෙදනා සල්ලතො දිට්ඨා හොති, අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා අනිච්චතො දිට්ඨා හොති – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, ‘භික්ඛු සම්මද්දසො අච්ඡෙච්ඡි තණ්හං, විවත්තයි සංයොජනං, සම්මා මානාභිසමයා අන්තමකාසි දුක්ඛස්සා’’’ති.

253. 诸比丘，有此三种受。是哪三种呢？乐受、苦受、不苦不乐受。诸比丘，应视乐受为苦，应视苦受为箭，应视不苦不乐受为无常。诸比丘，当一位比丘已视乐受为苦，已视苦受为箭，已视不苦不乐受为无常时——诸比丘，此比丘被称为“具正见者，已断绝渴爱，已转离结缚，因完全了知我慢而终结了苦”。

‘‘යො සුඛං දුක්ඛතො අද්ද, දුක්ඛමද්දක්ඛි සල්ලතො;

අදුක්ඛමසුඛං සන්තං, අද්දක්ඛි නං අනිච්චතො.

彼见乐为苦，见苦为箭；见寂静之不苦不乐受为无常。

‘‘ස වෙ සම්මද්දසො භික්ඛු, පරිජානාති වෙදනා;

සො වෙදනා පරිඤ්ඤාය, දිට්ඨෙ ධම්මෙ අනාසවො;

කායස්ස භෙදා ධම්මට්ඨො, සඞ්ඛ්‍යං නොපෙති වෙදගූ’’ති. පඤ්චමං;

彼实为具正见比丘，周遍了知诸受。彼周遍了知诸受已，于现法中无漏；身坏之后，住于法、已通达者，不入称谓。第五。

6. සල්ලසුත්තං

6. 第六 箭经

254. ‘‘අස්සුතවා, භික්ඛවෙ, පුථුජ්ජනො සුඛම්පි වෙදනං වෙදයති, දුක්ඛම්පි වෙදනං වෙදයති, අදුක්ඛමසුඛම්පි වෙදනං වෙදයති. සුතවා, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො සුඛම්පි වෙදනං වෙදයති, දුක්ඛම්පි වෙදනං වෙදයති, අදුක්ඛමසුඛම්පි [Pg.410] වෙදනං වෙදයති. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, කො විසෙසො කො අධිප්පයාසො කිං නානාකරණං සුතවතො අරියසාවකස්ස අස්සුතවතා පුථුජ්ජනෙනා’’ති? භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා…පෙ… අස්සුතවා. භික්ඛවෙ, පුථුජ්ජනො දුක්ඛාය වෙදනාය ඵුට්ඨො සමානො සොචති කිලමති පරිදෙවති උරත්තාළිං කන්දති සම්මොහං ආපජ්ජති. සො ද්වෙ වෙදනා වෙදයති – කායිකඤ්ච, චෙතසිකඤ්ච. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, පුරිසං සල්ලෙන විජ්ඣෙය්‍ය. තමෙනං දුතියෙන සල්ලෙන අනුවෙධං විජ්ඣෙය්‍ය. එවඤ්හි සො, භික්ඛවෙ, පුරිසො ද්විසල්ලෙන වෙදනං වෙදයති. එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, අස්සුතවා පුථුජ්ජනො දුක්ඛාය වෙදනාය ඵුට්ඨො සමානො සොචති කිලමති පරිදෙවති උරත්තාළිං කන්දති සම්මොහං ආපජ්ජති. සො ද්වෙ වෙදනා වෙදයති – කායිකඤ්ච, චෙතසිකඤ්ච. තස්සායෙව ඛො පන දුක්ඛාය වෙදනාය ඵුට්ඨො සමානො පටිඝවා හොති. තමෙනං දුක්ඛාය වෙදනාය පටිඝවන්තං, යො දුක්ඛාය වෙදනාය පටිඝානුසයො, සො අනුසෙති. සො දුක්ඛාය වෙදනාය ඵුට්ඨො සමානො කාමසුඛං අභිනන්දති. තං කිස්ස හෙතු? න හි සො, භික්ඛවෙ, පජානාති අස්සුතවා පුථුජ්ජනො අඤ්ඤත්‍ර කාමසුඛා දුක්ඛාය වෙදනාය නිස්සරණං, තස්ස කාමසුඛඤ්ච අභිනන්දතො, යො සුඛාය වෙදනාය රාගානුසයො, සො අනුසෙති. සො තාසං වෙදනානං සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං නප්පජානාති. තස්ස තාසං වෙදනානං සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං අප්පජානතො, යො අදුක්ඛමසුඛාය වෙදනාය අවිජ්ජානුසයො, සො අනුසෙති. සො සුඛඤ්චෙ වෙදනං වෙදයති, සඤ්ඤුත්තො නං වෙදයති. දුක්ඛඤ්චෙ වෙදනං වෙදයති, සඤ්ඤුත්තො නං වෙදයති. අදුක්ඛමසුඛඤ්චෙ වෙදනං වෙදයති, සඤ්ඤුත්තො නං වෙදයති. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, ‘අස්සුතවා පුථුජ්ජනො සඤ්ඤුත්තො ජාතියා ජරාය මරණෙන සොකෙහි පරිදෙවෙහි දුක්ඛෙහි දොමනස්සෙහි උපායාසෙහි, සඤ්ඤුත්තො දුක්ඛස්මා’ති වදාමි.

254. “诸比丘，无闻凡夫感受乐受，感受苦受，亦感受不苦不乐受。诸比丘，有闻圣弟子感受乐受，感受苦受，亦感受不苦不乐受。诸比丘，于此，有闻圣弟子与无闻凡夫有何差别？有何优越之处？有何不同呢？”“尊者，我等之法，以世尊为根本……诸比丘，无闻凡夫被苦受所触时，便忧愁、疲惫、悲叹，捶胸哭泣，陷入迷乱。他感受两种受——身受与心受。诸比丘，譬如有人被一支箭射中，接着又被第二支箭射中。诸比丘，这样，那个人就感受两支箭的感受。诸比丘，正是这样，无闻凡夫被苦受所触时，便忧愁、疲惫、悲叹，捶胸哭泣，陷入迷乱。他感受两种受——身受与心受。他被那苦受所触，心怀瞋恚。当他对苦受怀有瞋恚时，对于苦受的瞋恚潜随眠便潜伏着。他被苦受所触，便欣喜于欲乐。那是什么原因呢？诸比丘，因为那无闻凡夫不知道除了欲乐之外，还有从苦受的出离。当他欣喜于欲乐时，对于乐受的贪潜随眠便潜伏着。他不如实了知那些受的集、灭、味、患、离。当他不如实了知那些受的集、灭、味、患、离时，对于不苦不乐受的无明潜随眠便潜伏着。如果他感受乐受，他是被束缚地感受它；如果他感受苦受，他是被束缚地感受它；如果他感受不苦不乐受，他是被束缚地感受它。诸比丘，这被称为‘无闻凡夫，被生、老、死、愁、悲、苦、忧、恼所束缚’。我说：‘他被苦所束缚’。”

‘‘සුතවා ච ඛො, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො දුක්ඛාය වෙදනාය ඵුට්ඨො සමානො න සොචති, න කිලමති, න පරිදෙවති, න උරත්තාළිං කන්දති, න [Pg.411] සම්මොහං ආපජ්ජති. සො එකං වෙදනං වෙදයති – කායිකං, න චෙතසිකං.

“诸比丘，多闻圣弟子为苦受所触时，不忧愁，不疲惫，不悲叹，不捶胸哭泣，不陷入迷乱。他感受一种受——身的，而非心的。”

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, පුරිසං සල්ලෙන විජ්ඣෙය්‍ය. තමෙනං දුතියෙන සල්ලෙන අනුවෙධං න විජ්ඣෙය්‍ය. එවඤ්හි සො, භික්ඛවෙ, පුරිසො එකසල්ලෙන වෙදනං වෙදයති. එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො දුක්ඛාය වෙදනාය ඵුට්ඨො සමානො න සොචති, න කිලමති, න පරිදෙවති, න උරත්තාළිං කන්දති, න සම්මොහං ආපජ්ජති. සො එකං වෙදනං වෙදයති – කායිකං, න චෙතසිකං. තස්සායෙව ඛො පන දුක්ඛාය වෙදනාය ඵුට්ඨො සමානො පටිඝවා න හොති. තමෙනං දුක්ඛාය වෙදනාය අප්පටිඝවන්තං, යො දුක්ඛාය වෙදනාය පටිඝානුසයො, සො නානුසෙති. සො දුක්ඛාය වෙදනාය ඵුට්ඨො සමානො කාමසුඛං නාභිනන්දති. තං කිස්ස හෙතු? පජානාති හි සො, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො අඤ්ඤත්‍ර කාමසුඛා දුක්ඛාය වෙදනාය නිස්සරණං. තස්ස කාමසුඛං නාභිනන්දතො යො සුඛාය වෙදනාය රාගානුසයො, සො නානුසෙති. සො තාසං වෙදනානං සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවං ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං පජානාති. තස්ස තාසං වෙදනානං සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං පජානතො, යො අදුක්ඛමසුඛාය වෙදනාය අවිජ්ජානුසයො, සො නානුසෙති. සො සුඛඤ්චෙ වෙදනං වෙදයති, විසඤ්ඤුත්තො නං වෙදයති. දුක්ඛඤ්චෙ වෙදනං වෙදයති, විසඤ්ඤුත්තො නං වෙදයති. අදුක්ඛමසුඛඤ්චෙ වෙදනං වෙදයති, විසඤ්ඤුත්තො නං වෙදයති. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, ‘සුතවා අරියසාවකො විසඤ්ඤුත්තො ජාතියා ජරාය මරණෙන සොකෙහි පරිදෙවෙහි දුක්ඛෙහි දොමනස්සෙහි උපායාසෙහි, විසඤ්ඤුත්තො දුක්ඛස්මා’ති වදාමි. අයං ඛො, භික්ඛවෙ, විසෙසො, අයං අධිප්පයාසො, ඉදං නානාකරණං සුතවතො අරියසාවකස්ස අස්සුතවතා පුථුජ්ජනෙනා’’ති.

“诸比丘，譬如有人被箭射中，但他不会接着被第二支箭射中。这样，诸比丘，此人只感受一支箭的受。同样地，诸比丘，多闻的圣弟子为苦受所触时，不忧愁、不疲惫、不悲叹，不捶胸哭泣、不陷入迷乱。他只感受一种受——身受，而非心受。当他为苦受所触时，他不起瞋恚。由于他对苦受不起瞋恚，对于苦受的瞋恚随眠便不潜伏。他为苦受所触时，不喜乐于欲乐。这是什么原因呢？诸比丘，因为多闻的圣弟子了知，除了欲乐之外，尚有从苦受的出离。由于他不喜乐于欲乐，对于乐受的贪随眠便不潜伏。他如实了知这些受的集、灭、味、患、出离。由于他如实了知这些受的集、灭、味、患、出离，对于不苦不乐受的无明随眠便不潜伏。如果他感受乐受，他是离缚地感受它；如果他感受苦受，他是离缚地感受它；如果他感受不苦不乐受，他是离缚地感受它。诸比丘，此人被称为‘多闻的圣弟子，已脱离生、老、死、愁、悲、苦、忧、恼’，我说‘他已脱离了苦’。诸比丘，这便是多闻的圣弟子与无闻的凡夫之间的差别、特异、不同。”

‘‘න වෙදනං වෙදයති සපඤ්ඤො,සුඛම්පි දුක්ඛම්පි බහුස්සුතොපි;

අයඤ්ච ධීරස්ස පුථුජ්ජනෙන,මහා විසෙසො කුසලස්ස හොති.

有慧者、多闻者，不感受乐受与苦受。此即贤者、善巧之圣弟子与凡夫的大差别。

‘‘සඞ්ඛාතධම්මස්ස [Pg.412] බහුස්සුතස්ස,විපස්සතො ලොකමිමං පරඤ්ච;

ඉට්ඨස්ස ධම්මා න මථෙන්ති චිත්තං,අනිට්ඨතො නො පටිඝාතමෙති.

已辨知法者，多闻者，明见此世与他世；可爱法不动其心，因不可爱法不生瞋恚。

‘‘තස්සානුරොධා අථවා විරොධා,විධූපිතා අත්ථගතා න සන්ති;

පදඤ්ච ඤත්වා විරජං අසොකං,සම්මා පජානාති භවස්ස පාරගූ’’ති. ඡට්ඨං;

于彼，随顺与违逆，皆已吹散、灭没、不存在。了知无尘、无忧的境地后，他如实了知，已达有之彼岸。

7. පඨමගෙලඤ්ඤසුත්තං

7. 第一病经

255. එකං සමයං භගවා වෙසාලියං විහරති මහාවනෙ කූටාගාරසාලායං. අථ ඛො භගවා සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො යෙන ගිලානසාලා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි. නිසජ්ජ ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි –

255. 一时，世尊住在毗舍离大林的重阁讲堂。尔时，世尊于傍晚时分从宴坐中起身，前往病房；抵达后，在已铺设的座位上坐下。坐下后，世尊对比丘们说：

‘‘සතො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සම්පජානො කාලං ආගමෙය්‍ය. අයං වො අම්හාකං අනුසාසනී.

“诸比丘，比丘当具念、正知以待时至。此为我对你们的教诫。”

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සතො හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කායෙ කායානුපස්සී විහරති ආතාපී සම්පජානො සතිමා, විනෙය්‍ය ලොකෙ අභිජ්ඣාදොමනස්සං; වෙදනාසු වෙදනානුපස්සී විහරති…පෙ… චිත්තෙ චිත්තානුපස්සී විහරති…පෙ… ධම්මෙසු ධම්මානුපස්සී විහරති ආතාපී සම්පජානො සතිමා, විනෙය්‍ය ලොකෙ අභිජ්ඣාදොමනස්සං. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සතො හොති.

“诸比丘，比丘如何是具念的呢？诸比丘，于此，比丘于身随观身而住，热忱、正知、具念，调伏世间的贪与忧；于受随观受而住……于心随观心而住……于法随观法而住，热忱、正知、具念，调伏世间的贪与忧。诸比丘，如是，比丘即为具念。”

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සම්පජානො හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අභික්කන්තෙ පටික්කන්තෙ සම්පජානකාරී හොති, ආලොකිතෙ විලොකිතෙ සම්පජානකාරී හොති, සමිඤ්ජිතෙ පසාරිතෙ සම්පජානකාරී හොති, සඞ්ඝාටිපත්තචීවරධාරණෙ සම්පජානකාරී හොති, අසිතෙ පීතෙ ඛායිතෙ සායිතෙ සම්පජානකාරී හොති, උච්චාරපස්සාවකම්මෙ සම්පජානකාරී හොති, ගතෙ ඨිතෙ නිසින්නෙ සුත්තෙ ජාගරිතෙ භාසිතෙ තුණ්හීභාවෙ [Pg.413] සම්පජානකාරී හොති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සම්පජානකාරී හොති. සතො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සම්පජානො කාලං ආගමෙය්‍ය. අයං වො අම්හාකං අනුසාසනී.

诸比丘，比丘如何具足正知？诸比丘，于此，比丘于前行、后退时具正知而行，于前视、旁观时具正知而行，于屈、伸时具正知而行，于持僧伽梨、钵、衣时具正知而行，于食、饮、嚼、尝时具正知而行，于大小便时具正知而行，于行、住、坐、卧、醒、语、默时具正知而行。诸比丘，比丘如是具正知而行。诸比丘，比丘应具念与正知，等待时机。此为我对你们的教诫。

‘‘තස්ස චෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො එවං සතස්ස සම්පජානස්ස අප්පමත්තස්ස ආතාපිනො පහිතත්තස්ස විහරතො උප්පජ්ජති සුඛා වෙදනා, සො එවං පජානාති – ‘උප්පන්නා ඛො ම්‍යායං සුඛා වෙදනා. සා ච ඛො පටිච්ච, නො අප්පටිච්ච. කිං පටිච්ච? ඉමමෙව කායං පටිච්ච. අයං ඛො පන කායො අනිච්චො සඞ්ඛතො පටිච්චසමුප්පන්නො. අනිච්චං ඛො පන සඞ්ඛතං පටිච්චසමුප්පන්නං කායං පටිච්ච උප්පන්නා සුඛා වෙදනා කුතො නිච්චා භවිස්සතී’ති! සො කායෙ ච සුඛාය ච වෙදනාය අනිච්චානුපස්සී විහරති, වයානුපස්සී විහරති, විරාගානුපස්සී විහරති, නිරොධානුපස්සී විහරති, පටිනිස්සග්ගානුපස්සී විහරති. තස්ස කායෙ ච සුඛාය ච වෙදනාය අනිච්චානුපස්සිනො විහරතො, වයානුපස්සිනො විහරතො, විරාගානුපස්සිනො විහරතො, නිරොධානුපස්සිනො විහරතො, පටිනිස්සග්ගානුපස්සිනො විහරතො, යො කායෙ ච සුඛාය ච වෙදනාය රාගානුසයො, සො පහීයති.

诸比丘，若比丘如是具念、正知、不放逸、精勤、决意而住，生起乐受，他便如是了知：“我这乐受已经生起。而它是依缘而生，不是无因而生。依何而生？即依此身而生。然而这身体是无常的、有为的、依缘而生的。既然乐受是依无常的、有为的、依缘而生的身体而生，又怎么会是常恒的呢！”他于是对身体和乐受，安住于随观无常、随观坏灭、随观离欲、随观灭尽、随观舍弃。当他对身体和乐受，安住于随观无常、随观坏灭、随观离欲、随观灭尽、随观舍弃时，他对身体和乐受的贪欲随眠即被断除。

‘‘තස්ස චෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො එවං සතස්ස සම්පජානස්ස අප්පමත්තස්ස ආතාපිනො පහිතත්තස්ස විහරතො උප්පජ්ජති දුක්ඛා වෙදනා. සො එවං පජානාති – ‘උප්පන්නා ඛො ම්‍යායං දුක්ඛා වෙදනා. සා ච ඛො පටිච්ච, නො අප්පටිච්ච. කිං පටිච්ච? ඉමමෙව කායං පටිච්ච. අයං ඛො පන කායො අනිච්චො සඞ්ඛතො පටිච්චසමුප්පන්නො. අනිච්චං ඛො පන සඞ්ඛතං පටිච්චසමුප්පන්නං කායං පටිච්ච උප්පන්නා දුක්ඛා වෙදනා කුතො නිච්චා භවිස්සතී’ති! සො කායෙ ච දුක්ඛාය වෙදනාය අනිච්චානුපස්සී විහරති, වයානුපස්සී විහරති, විරාගානුපස්සී විහරති, නිරොධානුපස්සී විහරති, පටිනිස්සග්ගානුපස්සී විහරති. තස්ස කායෙ ච දුක්ඛාය ච වෙදනාය අනිච්චානුපස්සිනො විහරතො…පෙ… පටිනිස්සග්ගානුපස්සිනො විහරතො, යො කායෙ ච දුක්ඛාය ච වෙදනාය පටිඝානුසයො, සො පහීයති.

诸比丘，若有比丘如是具念、正知、不放逸、热勤、心已遣送而住，生起苦受。他如是了知：“我此苦受已生起。其乃缘生，非无缘生。缘何而生？即缘此身而生。又此身是无常、有为、缘生。缘于无常、有为、缘生之身而生起的苦受，何得为常？”他于身及苦受，随观无常而住，随观坏灭而住，随观离贪而住，随观灭尽而住，随观舍遣而住。当他于身及苦受随观无常而住……乃至……随观舍遣而住时，其于身及苦受之瞋恚随眠即被断除。

‘‘තස්ස චෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො එවං සතස්ස සම්පජානස්ස අප්පමත්තස්ස ආතාපිනො පහිතත්තස්ස විහරතො උප්පජ්ජති අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා, සො එවං පජානාති – ‘උප්පන්නා ඛො ම්‍යායං අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා. සා ච ඛො පටිච්ච, නො අප්පටිච්ච. කිං පටිච්ච? ඉමමෙව කායං පටිච්ච. අයං ඛො පන කායො අනිච්චො සඞ්ඛතො පටිච්චසමුප්පන්නො. අනිච්චං ඛො පන සඞ්ඛතං පටිච්චසමුප්පන්නං කායං [Pg.414] පටිච්ච උප්පන්නා අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා කුතො නිච්චා භවිස්සතී’ති! සො කායෙ ච අදුක්ඛමසුඛාය ච වෙදනාය අනිච්චානුපස්සී විහරති, වයානුපස්සී විහරති, විරාගානුපස්සී විහරති, නිරොධානුපස්සී විහරති, පටිනිස්සග්ගානුපස්සී විහරති. තස්ස කායෙ ච අදුක්ඛමසුඛාය ච වෙදනාය අනිච්චානුපස්සිනො විහරතො…පෙ… පටිනිස්සග්ගානුපස්සිනො විහරතො, යො කායෙ ච අදුක්ඛමසුඛාය ච වෙදනාය අවිජ්ජානුසයො, සො පහීයති.

诸比丘，若有比丘如是具念、正知、不放逸、热勤、心已遣送而住，生起不苦不乐受。他如是了知：“我此不苦不乐受已生起。其乃缘生，非无缘生。缘何而生？即缘此身而生。又此身是无常、有为、缘生。缘于无常、有为、缘生之身而生起的不苦不乐受，何得为常？”他于身及不苦不乐受，随观无常而住，随观坏灭而住，随观离贪而住，随观灭尽而住，随观舍遣而住。当他于身及不苦不乐受随观无常而住……乃至……随观舍遣而住时，其于身及不苦不乐受之无明随眠即被断除。

‘‘සො සුඛඤ්චෙ වෙදනං වෙදයති, සා අනිච්චාති පජානාති, අනජ්ඣොසිතාති පජානාති, අනභිනන්දිතාති පජානාති; දුක්ඛඤ්චෙ වෙදනං වෙදයති, සා අනිච්චාති පජානාති, අනජ්ඣොසිතාති පජානාති, අනභිනන්දිතාති පජානාති; අදුක්ඛමසුඛඤ්චෙ වෙදනං වෙදයති, සා අනිච්චාති පජානාති, අනජ්ඣොසිතාති පජානාති, අනභිනන්දිතාති පජානාති. සො සුඛඤ්චෙ වෙදනං වෙදයති, විසඤ්ඤුත්තො නං වෙදයති; දුක්ඛඤ්චෙ වෙදනං වෙදයති, විසඤ්ඤුත්තො නං වෙදයති; අදුක්ඛමසුඛඤ්චෙ වෙදනං වෙදයති, විසඤ්ඤුත්තො නං වෙදයති. සො කායපරියන්තිකං වෙදනං වෙදයමානො ‘කායපරියන්තිකං වෙදනං වෙදයාමී’ති පජානාති, ජීවිතපරියන්තිකං වෙදනං වෙදයමානො ‘ජීවිතපරියන්තිකං වෙදනං වෙදයාමී’ති පජානාති. ‘කායස්ස භෙදා උද්ධං ජීවිතපරියාදානා ඉධෙව සබ්බවෙදයිතානි අනභිනන්දිතානි සීතීභවිස්සන්තී’ති පජානාති.

“他若感受乐受，了知‘它是无常的’，了知‘它是不为所著的’，了知‘它是不被欣悦的’；若感受苦受，了知‘它是无常的’，了知‘它是不为所著的’，了知‘它是不被欣悦的’；若感受不苦不乐受，了知‘它是无常的’，了知‘它是不为所著的’，了知‘它是不被欣悦的’。他若感受乐受，则离系地感受它；若感受苦受，则离系地感受它；若感受不苦不乐受，则离系地感受它。他感受以身为限的受时，了知‘我正感受以身为限的受’；感受以命为限的受时，了知‘我正感受以命为限的受’。他了知：‘身坏命终之后，就在此世，一切所受，因不被欣悦，都将变得清凉。’”

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, තෙලඤ්ච පටිච්ච වට්ටිඤ්ච පටිච්ච තෙලප්පදීපො ඣායෙය්‍ය, තස්සෙව තෙලස්ස ච වට්ටියා ච පරියාදානා අනාහාරො නිබ්බායෙය්‍ය; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කායපරියන්තිකං වෙදනං වෙදයමානො ‘කායපරියන්තිකං වෙදනං වෙදයාමී’ති පජානාති. ජීවිතපරියන්තිකං වෙදනං වෙදයමානො ‘ජීවිතපරියන්තිකං වෙදනං වෙදයාමී’ති පජානාති. ‘කායස්ස භෙදා උද්ධං ජීවිතපරියාදානා ඉධෙව සබ්බවෙදයිතානි අනභිනන්දිතානි සීතීභවිස්සන්තී’ති පජානාතී’’ති. සත්තමං.

“诸比丘，譬如油灯，缘于油与灯芯而燃烧；因那油与灯芯的耗尽，无所资助而熄灭。正是这样，诸比丘，比丘感受以身为限的受时，了知‘我正感受以身为限的受’；感受以命为限的受时，了知‘我正感受以命为限的受’。他了知：‘身坏命终之后，就在此世，一切所受，因不被欣悦，都将变得清凉。’”第七。

8. දුතියගෙලඤ්ඤසුත්තං

8. 第二病经

256. එකං සමයං භගවා වෙසාලියං විහරති මහාවනෙ කූටාගාරසාලායං. අථ ඛො භගවා සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො යෙන ගිලානසාලා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි. නිසජ්ජ ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි –

256. 一时，世尊住在毗舍离（Vesālī）大林中的重阁讲堂（Kūṭāgārasālā）。尔时，世尊于傍晚时分从静处起身，前往病坊。抵达后，即于备妥的座位坐下。坐下后，世尊对诸比丘说：

‘‘සතො[Pg.415], භික්ඛවෙ, භික්ඛු සම්පජානො කාලං ආගමෙය්‍ය. අයං වො අම්හාකං අනුසාසනී.

诸比丘，比丘当具念、正知，等待时机。此乃我们对你们的教诫。

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සතො හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කායෙ කායානුපස්සී විහරති ආතාපී සම්පජානො සතිමා, විනෙය්‍ය ලොකෙ අභිජ්ඣාදොමනස්සං; වෙදනාසු වෙදනානුපස්සී විහරති… චිත්තෙ චිත්තානුපස්සී විහරති… ධම්මෙසු ධම්මානුපස්සී විහරති ආතාපී සම්පජානො සතිමා, විනෙය්‍ය ලොකෙ අභිජ්ඣාදොමනස්සං. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සතො හොති.

诸比丘，比丘如何是具念的呢？诸比丘，于此，比丘于身随观身而住，热忱、正知、具念，调伏世间的贪与忧；于受随观受而住……于心随观心而住……于法随观法而住，热忱、正知、具念，调伏世间的贪与忧。诸比丘，如是，比丘是具念的。

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සම්පජානො හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අභික්කන්තෙ පටික්කන්තෙ සම්පජානකාරී හොති…පෙ… භාසිතෙ තුණ්හීභාවෙ සම්පජානකාරී හොති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සම්පජානො හොති. සතො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සම්පජානො කාලං ආගමෙය්‍ය. අයං වො අම්හාකං අනුසාසනී.

诸比丘，比丘如何是正知的呢？诸比丘，于此，比丘于前进、后退时，是正知而行者……乃至言语、沉默时，是正知而行者。诸比丘，如是，比丘是正知的。诸比丘，比丘当具念、正知，等待时机。此乃我们对你们的教诫。

‘‘තස්ස චෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො එවං සතස්ස සම්පජානස්ස අප්පමත්තස්ස ආතාපිනො පහිතත්තස්ස විහරතො උප්පජ්ජති සුඛා වෙදනා. සො එවං පජානාති – ‘උප්පන්නා ඛො ම්‍යායං සුඛා වෙදනා; සා ච ඛො පටිච්ච, නො අප්පටිච්ච. කිං පටිච්ච? ඉමමෙව ඵස්සං පටිච්ච. අයං ඛො පන ඵස්සො අනිච්චො සඞ්ඛතො පටිච්චසමුප්පන්නො. අනිච්චං ඛො පන සඞ්ඛතං පටිච්චසමුප්පන්නං ඵස්සං පටිච්ච උප්පන්නා සුඛා වෙදනා කුතො නිච්චා භවිස්සතී’ති! සො ඵස්සෙ ච සුඛාය ච වෙදනාය අනිච්චානුපස්සී විහරති, වයානුපස්සී විහරති, විරාගානුපස්සී විහරති, නිරොධානුපස්සී විහරති, පටිනිස්සග්ගානුපස්සී විහරති. තස්ස ඵස්සෙ ච සුඛාය ච වෙදනාය අනිච්චානුපස්සිනො විහරතො, වයානුපස්සිනො විහරතො, විරාගානුපස්සිනො විහරතො, නිරොධානුපස්සිනො විහරතො, පටිනිස්සග්ගානුපස්සිනො විහරතො යො ඵස්සෙ ච සුඛාය ච වෙදනාය රාගානුසයො, සො පහීයති.

诸比丘，若有比丘如是具念、正知、不放逸、热忱、勤策自心而住，生起乐受。他如是了知：“我此乐受已生；彼乃缘生，非无缘生。缘何而生？即缘此触。然此触是无常、有为、缘生。缘于无常、有为、缘生之触而生起的乐受，何以会是常呢？”他于触及乐受，随观无常而住，随观坏灭而住，随观离贪而住，随观灭尽而住，随观舍弃而住。当他于触及乐受，随观无常而住，随观坏灭而住，随观离贪而住，随观灭尽而住，随观舍弃而住时，其于触及乐受之贪随眠即被断除。

‘‘තස්ස චෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො එවං සතස්ස…පෙ… විහරතො උප්පජ්ජති දුක්ඛා වෙදනා…පෙ… උප්පජ්ජති අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා. සො එවං පජානාති – ‘උප්පන්නා ඛො ම්‍යායං අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා; සා ච ඛො පටිච්ච, නො අප්පටිච්ච. කිං පටිච්ච? ඉමමෙව ඵස්සං පටිච්ච…පෙ… කායස්ස [Pg.416] භෙදා උද්ධං ජීවිතපරියාදානා ඉධෙව සබ්බවෙදයිතානි අනභිනන්දිතානි සීතීභවිස්සන්තී’ති පජානාති’’.

“诸比丘，如果比丘如此具念……安住时，生起苦受……生起不苦不乐受。他这样了知：‘我这不苦不乐受已经生起；它有缘而生，非无缘而生。缘于什么？就缘于此触……身体坏灭，生命终结之后，一切所感受的，因不被喜爱，都将在此处寂静。’他这样了知。”

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, තෙලඤ්ච පටිච්ච වට්ටිඤ්ච පටිච්ච තෙලප්පදීපො ඣායෙය්‍ය, තස්සෙව තෙලස්ස ච වට්ටියා ච පරියාදානා අනාහාරො නිබ්බායෙය්‍ය; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කායපරියන්තිකං වෙදනං වෙදයමානො ‘කායපරියන්තිකං වෙදනං වෙදයාමී’ති පජානාති. ජීවිතපරියන්තිකං වෙදනං වෙදයමානො ‘ජීවිතපරියන්තිකං වෙදනං වෙදයාමී’ති පජානාති. ‘කායස්ස භෙදා උද්ධං ජීවිතපරියාදානා ඉධෙව සබ්බවෙදයිතානි අනභිනන්දිතානි සීතීභවිස්සන්තී’ති පජානාතී’’ති. අට්ඨමං.

“诸比丘，譬如油灯，缘油与灯芯而燃烧，当那油与灯芯耗尽，无有燃料，便会熄灭。正是如此，诸比丘，比丘感受以身体为限的受时，他了知：‘我正感受以身体为限的受。’感受以生命为限的受时，他了知：‘我正感受以生命为限的受。’他了知：‘身体坏灭，生命终结之后，就在此世，一切所感受的，因不被喜爱，都将趋于寂静。’”第八。

9. අනිච්චසුත්තං

9. 无常经

257. ‘‘තිස්සො ඉමා, භික්ඛවෙ, වෙදනා අනිච්චා සඞ්ඛතා පටිච්චසමුප්පන්නා ඛයධම්මා වයධම්මා විරාගධම්මා නිරොධධම්මා. කතමා තිස්සො? සුඛා වෙදනා, දුක්ඛා වෙදනා, අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා – ඉමා ඛො, භික්ඛවෙ, තිස්සො වෙදනා අනිච්චා සඞ්ඛතා පටිච්චසමුප්පන්නා ඛයධම්මා වයධම්මා විරාගධම්මා නිරොධධම්මා’’ති. නවමං.

257. “诸比丘，这三种受是无常的、有为的、缘起的，是尽法、坏法、离贪法、灭法。哪三种呢？乐受、苦受、不苦不乐受——诸比丘，这三种受是无常的、有为的、缘起的，是尽法、坏法、离贪法、灭法。”第九。

10. ඵස්සමූලකසුත්තං

10. 触为根本经

258. ‘‘තිස්සො ඉමා, භික්ඛවෙ, වෙදනා ඵස්සජා ඵස්සමූලකා ඵස්සනිදානා ඵස්සපච්චයා. කතමා තිස්සො? සුඛා වෙදනා, දුක්ඛා වෙදනා, අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා. සුඛවෙදනියං, භික්ඛවෙ, ඵස්සං පටිච්ච උප්පජ්ජති සුඛා වෙදනා. තස්සෙව සුඛවෙදනියස්ස ඵස්සස්ස නිරොධා, යං තජ්ජං වෙදයිතං සුඛවෙදනියං ඵස්සං පටිච්ච උප්පන්නා සුඛා වෙදනා, සා නිරුජ්ඣති, සා වූපසම්මති. දුක්ඛවෙදනියං, භික්ඛවෙ, ඵස්සං පටිච්ච උප්පජ්ජති දුක්ඛා වෙදනා. තස්සෙව දුක්ඛවෙදනියස්ස ඵස්සස්ස නිරොධා, යං තජ්ජං වෙදයිතං දුක්ඛවෙදනියං ඵස්සං පටිච්ච උප්පන්නා දුක්ඛා වෙදනා, සා නිරුජ්ඣති, සා වූපසම්මති. අදුක්ඛමසුඛවෙදනියං, භික්ඛවෙ, ඵස්සං පටිච්ච උප්පජ්ජති අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා. තස්සෙව අදුක්ඛමසුඛවෙදනියස්ස ඵස්සස්ස නිරොධා, යං තජ්ජං වෙදයිතං අදුක්ඛමසුඛවෙදනියං ඵස්සං පටිච්ච උප්පන්නා අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා, සා නිරුජ්ඣති, සා වූපසම්මති. සෙය්‍යථාපි[Pg.417], භික්ඛවෙ, ද්වින්නං කට්ඨානං සඞ්ඝට්ටනසමොධානා උස්මා ජායති, තෙජො අභිනිබ්බත්තති. තෙසංයෙව කට්ඨානං නානාභාවා විනික්ඛෙපා, යා තජ්ජා උස්මා, සා නිරුජ්ඣති, සා වූපසම්මති. එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, ඉමා තිස්සො වෙදනා ඵස්සජා ඵස්සමූලකා ඵස්සනිදානා ඵස්සපච්චයා. තජ්ජං ඵස්සං පටිච්ච තජ්ජා වෙදනා උප්පජ්ජන්ති. තජ්ජස්ස ඵස්සස්ස නිරොධා තජ්ජා වෙදනා නිරුජ්ඣන්තී’’ති. දසමං.

258. “诸比丘，此三受由触而生，以触为根，以触为因，以触为缘。是哪三者？乐受、苦受、不苦不乐受。诸比丘，缘于能引生乐受的触而生起乐受。因那能引生乐受的触的息灭，那缘之而生的感受——即缘于能引生乐受的触而生的乐受——便会息灭、平息。诸比丘，缘于能引生苦受的触而生起苦受。因那能引生苦受的触的息灭，那缘之而生的感受——即缘于能引生苦受的触而生的苦受——便会息灭、平息。诸比丘，缘于能引生不苦不乐受的触而生起不苦不乐受。因那能引生不苦不乐受的触的息灭，那缘之而生的感受——即缘于能引生不苦不乐受的触而生的不苦不乐受——便会息灭、平息。诸比丘，譬如两根木柴，因相互撞击、聚合而生热、起火。当这两根木柴被分开、离散时，那缘此而生的热，便会息灭、平息。正是如此，诸比丘，此三受由触而生，以触为根，以触为因，以触为缘。缘于相应的触而生起相应的受；因相应的触息灭，相应的受便息灭。”第十。

සගාථාවග්ගො පඨමො.

有偈品第一。

තස්සුද්දානං –

此品之摄颂：

සමාධි සුඛං පහානෙන, පාතාලං දට්ඨබ්බෙන ච;

සල්ලෙන චෙව ගෙලඤ්ඤා, අනිච්ච ඵස්සමූලකාති.

定、乐与舍断，深渊及应见，以及箭、病，无常、触为根。

2. රහොගතවග්ගො

2. 独处品

1. රහොගතසුත්තං

1. 独处经

259. අථ ඛො අඤ්ඤතරො භික්ඛු යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘ඉධ මය්හං, භන්තෙ, රහොගතස්ස පටිසල්ලීනස්ස එවං චෙතසො පරිවිතක්කො උදපාදි – ‘තිස්සො වෙදනා වුත්තා භගවතා. සුඛා වෙදනා, දුක්ඛා වෙදනා, අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා – ඉමා තිස්සො වෙදනා වුත්තා භගවතා. වුත්තං ඛො පනෙතං භගවතා – ‘යං කිඤ්චි වෙදයිතං තං දුක්ඛස්මි’න්ති. කිං නු ඛො එතං භගවතා සන්ධාය භාසිතං – ‘යං කිඤ්චි වෙදයිතං තං දුක්ඛස්මි’’’න්ති?

259. 那时，有一位比丘来到世尊那里，顶礼世尊后，坐于一旁。坐于一旁的那位比丘对世尊这样说：“世尊，我在此独处静坐时，心中生起了这样的思惟：‘世尊宣说了三种受：乐受、苦受、不苦不乐受。世尊宣说了这三种受。然而，世尊又曾说：“凡所有受，皆是苦。”世尊是针对什么而说“凡所有受，皆是苦”的呢？’”

‘‘සාධු සාධු, භික්ඛු! තිස්සො ඉමා, භික්ඛු, වෙදනා වුත්තා මයා. සුඛා වෙදනා, දුක්ඛා වෙදනා, අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා – ඉමා තිස්සො වෙදනා වුත්තා මයා. වුත්තං ඛො පනෙතං, භික්ඛු, මයා – ‘යං කිඤ්චි වෙදයිතං, තං දුක්ඛස්මි’න්ති. තං ඛො පනෙතං, භික්ඛු, මයා සඞ්ඛාරානංයෙව අනිච්චතං සන්ධාය භාසිතං – ‘යං කිඤ්චි වෙදයිතං තං දුක්ඛස්මි’න්ති[Pg.418]. තං ඛො පනෙතං, භික්ඛු, මයා සඞ්ඛාරානංයෙව ඛයධම්මතං…පෙ… වයධම්මතං…පෙ… විරාගධම්මතං …පෙ… නිරොධධම්මතං…පෙ… විපරිණාමධම්මතං සන්ධාය භාසිතං – ‘යං කිඤ්චි වෙදයිතං තං දුක්ඛස්මි’න්ති. අථ ඛො පන, භික්ඛු, මයා අනුපුබ්බසඞ්ඛාරානං නිරොධො අක්ඛාතො. පඨමං ඣානං සමාපන්නස්ස වාචා නිරුද්ධා හොති. දුතියං ඣානං සමාපන්නස්ස විතක්කවිචාරා නිරුද්ධා හොන්ති. තතියං ඣානං සමාපන්නස්ස පීති නිරුද්ධා හොති. චතුත්ථං ඣානං සමාපන්නස්ස අස්සාසපස්සාසා නිරුද්ධා හොන්ති. ආකාසානඤ්චායතනං සමාපන්නස්ස රූපසඤ්ඤා නිරුද්ධා හොති. විඤ්ඤාණඤ්චායතනං සමාපන්නස්ස ආකාසානඤ්චායතනසඤ්ඤා නිරුද්ධා හොති. ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං සමාපන්නස්ස විඤ්ඤාණඤ්චායතනසඤ්ඤා නිරුද්ධා හොති. නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනං සමාපන්නස්ස ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසඤ්ඤා නිරුද්ධා හොති. සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං සමාපන්නස්ස සඤ්ඤා ච වෙදනා ච නිරුද්ධා හොන්ති. ඛීණාසවස්ස භික්ඛුනො රාගො නිරුද්ධො හොති, දොසො නිරුද්ධො හොති, මොහො නිරුද්ධො හොති. අථ ඛො, භික්ඛු, මයා අනුපුබ්බසඞ්ඛාරානං වූපසමො අක්ඛාතො. පඨමං ඣානං සමාපන්නස්ස වාචා වූපසන්තා හොති. දුතියං ඣානං සමාපන්නස්ස විතක්කවිචාරා වූපසන්තා හොන්ති…පෙ… සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං සමාපන්නස්ස සඤ්ඤා ච වෙදනා ච වූපසන්තා හොන්ති. ඛීණාසවස්ස භික්ඛුනො රාගො වූපසන්තො හොති, දොසො වූපසන්තො හොති, මොහො වූපසන්තො හොති. ඡයිමා, භික්ඛු, පස්සද්ධියො. පඨමං ඣානං සමාපන්නස්ස වාචා පටිප්පස්සද්ධා හොති. දුතියං ඣානං සමාපන්නස්ස විතක්කවිචාරා පටිප්පස්සද්ධා හොන්ති. තතියං ඣානං සමාපන්නස්ස පීති පටිප්පස්සද්ධා හොති. චතුත්ථං ඣානං සමාපන්නස්ස අස්සාසපස්සාසා පටිප්පස්සද්ධා හොන්ති. සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං සමාපන්නස්ස සඤ්ඤා ච වෙදනා ච පටිප්පස්සද්ධා හොන්ති. ඛීණාසවස්ස භික්ඛුනො රාගො පටිප්පස්සද්ධො හොති, දොසො පටිප්පස්සද්ධො හොති, මොහො පටිප්පස්සද්ධො හොතී’’ති. පඨමං.

“善哉，善哉，比丘！比丘，我已宣说此三受：乐受、苦受、不苦不乐受——此三受为我所宣说。比丘，我确实曾说：‘凡所有受，皆是苦。’然而，比丘，我所说的此言，是针对诸行的无常而说：‘凡所有受，皆是苦。’比丘，我所说的此言，是针对诸行的坏灭性……衰灭性……离贪性……灭尽性……变易性而说：‘凡所有受，皆是苦。’又，比丘，我已宣说诸行的次第止息：入初禅者，言语已止息；入第二禅者，寻、伺已止息；入第三禅者，喜已止息；入第四禅者，入出息已止息；入空无边处者，色想已止息；入识无边处者，空无边处想已止息；入无所有处者，识无边处想已止息；入非想非非想处者，无所有处想已止息；入想受灭者，想与受已止息；漏尽比丘，贪已止息，嗔已止息，痴已止息。又，比丘，我已宣说诸行的次第寂静：入初禅者，言语已寂静；入第二禅者，寻、伺已寂静……入想受灭者，想与受已寂静；漏尽比丘，贪已寂静，嗔已寂静，痴已寂静。比丘，有此六种平息：入初禅者，言语已平息；入第二禅者，寻、伺已平息；入第三禅者，喜已平息；入第四禅者，入出息已平息；入想受灭者，想与受已平息；漏尽比丘，贪已平息，嗔已平息，痴已平息。”

2. පඨමආකාසසුත්තං

2. 第一虚空经

260. ‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, ආකාසෙ විවිධා වාතා වායන්ති. පුරත්ථිමාපි වාතා වායන්ති, පච්ඡිමාපි වාතා වායන්ති, උත්තරාපි වාතා වායන්ති, දක්ඛිණාපි වාතා වායන්ති, සරජාපි වාතා වායන්ති, අරජාපි වාතා වායන්ති, සීතාපි වාතා වායන්ති, උණ්හාපි වාතා වායන්ති, පරිත්තාපි වාතා වායන්ති, අධිමත්තාපි වාතා [Pg.419] වායන්ති. එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, ඉමස්මිං කායස්මිං විවිධා වෙදනා උප්පජ්ජන්ති, සුඛාපි වෙදනා උප්පජ්ජති, දුක්ඛාපි වෙදනා උප්පජ්ජති, අදුක්ඛමසුඛාපි වෙදනා උප්පජ්ජතී’’ති.

260. “诸比丘，譬如在空中吹着种种风：东风吹，西风吹，北风吹，南风吹，有尘的风吹，无尘的风吹，冷风吹，热风吹，微风吹，强风吹。诸比丘，正是如此，于此身中生起种种感受：乐受生起，苦受生起，不苦不乐受也生起。”

‘‘යථාපි වාතා ආකාසෙ, වායන්ති විවිධා පුථූ;

පුරත්ථිමා පච්ඡිමා චාපි, උත්තරා අථ දක්ඛිණා.

“犹如空中种种风，众多各异地吹拂；东风西风与北风，以及南风亦吹拂。

‘‘සරජා අරජා චපි, සීතා උණ්හා ච එකදා;

අධිමත්තා පරිත්තා ච, පුථූ වායන්ති මාලුතා.

“有尘无尘之风吹，时而寒冷时而热；强风微风亦吹拂，众多之风皆吹拂。

‘‘තථෙවිමස්මිං කායස්මිං, සමුප්පජ්ජන්ති වෙදනා;

සුඛදුක්ඛසමුප්පත්ති, අදුක්ඛමසුඛා ච යා.

“于此身中亦如是，种种感受皆生起；乐受苦受之生起，以及不苦不乐受。

‘‘යතො ච භික්ඛු ආතාපී, සම්පජඤ්ඤං න රිඤ්චති ;

තතො සො වෙදනා සබ්බා, පරිජානාති පණ්ඩිතො.

“若有比丘具热忱，于正知而不舍离，尔时彼为智慧者，能遍知一切感受。

‘‘සො වෙදනා පරිඤ්ඤාය, දිට්ඨෙ ධම්මෙ අනාසවො;

කායස්ස භෙදා ධම්මට්ඨො, සඞ්ඛ්‍යං නොපෙති වෙදගූ’’ති. දුතියං;

“彼遍知诸受，于现法中无漏；身坏法住者，通达不入数。”第二经竟。

3. දුතියආකාසසුත්තං

3. 第二虚空经

261. ‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, ආකාසෙ විවිධා වාතා වායන්ති. පුරත්ථිමාපි වාතා වායන්ති…පෙ… අධිමත්තාපි වාතා වායන්ති. එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, ඉමස්මිං කායස්මිං විවිධා වෙදනා උප්පජ්ජන්ති, සුඛාපි වෙදනා උප්පජ්ජති, දුක්ඛාපි වෙදනා උප්පජ්ජති, අදුක්ඛමසුඛාපි වෙදනා උප්පජ්ජතී’’ති. තතියං.

261. “诸比丘，譬如在空中吹着种种风：东风也吹……乃至……强风也吹。诸比丘，正是如此，于此身中生起种种感受：乐受生起，苦受生起，不苦不乐受也生起。”第三经竟。

4. අගාරසුත්තං

4. 家经

262. ‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, ආගන්තුකාගාරං. තත්ථ පුරත්ථිමායපි දිසාය ආගන්ත්වා වාසං කප්පෙන්ති, පච්ඡිමායපි දිසාය ආගන්ත්වා වාසං කප්පෙන්ති, උත්තරායපි දිසාය ආගන්ත්වා වාසං කප්පෙන්ති, දක්ඛිණායපි දිසාය ආගන්ත්වා වාසං කප්පෙන්ති. ඛත්තියාපි ආගන්ත්වා වාසං කප්පෙන්ති, බ්‍රාහ්මණාපි ආගන්ත්වා වාසං කප්පෙන්ති, වෙස්සාපි ආගන්ත්වා වාසං කප්පෙන්ති, සුද්දාපි ආගන්ත්වා වාසං කප්පෙන්ති. එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, ඉමස්මිං කායස්මිං විවිධා වෙදනා [Pg.420] උප්පජ්ජන්ති. සුඛාපි වෙදනා උප්පජ්ජති, දුක්ඛාපි වෙදනා උප්පජ්ජති, අදුක්ඛමසුඛාපි වෙදනා උප්පජ්ජති. සාමිසාපි සුඛා වෙදනා උප්පජ්ජති, සාමිසාපි දුක්ඛා වෙදනා උප්පජ්ජති, සාමිසාපි අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා උප්පජ්ජති. නිරාමිසාපි සුඛා වෙදනා උප්පජ්ජති, නිරාමිසාපි දුක්ඛා වෙදනා උප්පජ්ජති, නිරාමිසාපි අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා උප්පජ්ජතී’’ති. චතුත්ථං.

262. “诸比丘，譬如客舍。从东方来者也来此居住，从西方来者也来此居住，从北方来者也来此居住，从南方来者也来此居住。刹帝利也来此居住，婆罗门也来此居住，吠舍也来此居住，首陀罗也来此居住。诸比丘，正是这样，于此身中生起种种感受。乐受也生起，苦受也生起，不苦不乐受也生起。有食的乐受也生起，有食的苦受也生起，有食的不苦不乐受也生起。无食的乐受也生起，无食的苦受也生起，无食的不苦不乐受也生起。”第四。

5. පඨමආනන්දසුත්තං

5. 第一阿难经

263. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා එකමන්තං නිසීදි, එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා ආනන්දො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කතමා නු ඛො, භන්තෙ, වෙදනා, කතමො වෙදනාසමුදයො, කතමො වෙදනානිරොධො, කතමා වෙදනානිරොධගාමිනී පටිපදා? කො වෙදනාය අස්සාදො, කො ආදීනවො, කිං නිස්සරණන්ති? තිස්සො ඉමා, ආනන්ද, වෙදනා – සුඛා වෙදනා, දුක්ඛා වෙදනා, අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා – ඉමා වුච්චන්ති, ආනන්ද, වෙදනා. ඵස්සසමුදයා වෙදනාසමුදයො; ඵස්සනිරොධා වෙදනානිරොධො. අයමෙව අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො වෙදනානිරොධගාමිනී පටිපදා, සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාසමාධි. යං වෙදනං පටිච්ච උප්පජ්ජති සුඛං සොමනස්සං, අයං වෙදනාය අස්සාදො. යා වෙදනා අනිච්චා දුක්ඛා විපරිණාමධම්මා, අයං වෙදනාය ආදීනවො. යො වෙදනාය ඡන්දරාගවිනයො ඡන්දරාගප්පහානං, ඉදං වෙදනාය නිස්සරණං. අථ ඛො පනානන්ද, මයා අනුපුබ්බසඞ්ඛාරානං නිරොධො අක්ඛාතො. පඨමං ඣානං සමාපන්නස්ස වාචා නිරුද්ධා හොති…පෙ… සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං සමාපන්නස්ස සඤ්ඤා ච වෙදනා ච නිරුද්ධා හොන්ති. ඛීණාසවස්ස භික්ඛුනො රාගො නිරුද්ධො හොති, දොසො නිරුද්ධො හොති, මොහො නිරුද්ධො හොති. අථ ඛො පනානන්ද, මයා අනුපුබ්බසඞ්ඛාරානං වූපසමො අක්ඛාතො. පඨමං ඣානං සමාපන්නස්ස වාචා වූපසන්තා හොති…පෙ… සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං සමාපන්නස්ස සඤ්ඤා ච වෙදනා ච වූපසන්තා හොන්ති. ඛීණාසවස්ස භික්ඛුනො රාගො වූපසන්තො හොති, දොසො වූපසන්තො හොති, මොහො වූපසන්තො හොති. අථ ඛො පනානන්ද, මයා අනුපුබ්බසඞ්ඛාරානං පටිප්පස්සද්ධි අක්ඛාතා. පඨමං ඣානං සමාපන්නස්ස වාචා පටිප්පස්සද්ධා හොති…පෙ… ආකාසානඤ්චායතනං සමාපන්නස්ස රූපසඤ්ඤා පටිප්පස්සද්ධා හොති. විඤ්ඤාණඤ්චායතනං සමාපන්නස්ස ආකාසානඤ්චායතනසඤ්ඤා පටිප්පස්සද්ධා හොති. ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං සමාපන්නස්ස [Pg.421] විඤ්ඤාණඤ්චායතනසඤ්ඤා පටිප්පස්සද්ධා හොති. නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනං සමාපන්නස්ස ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසඤ්ඤා පටිප්පස්සද්ධා හොති. සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං සමාපන්නස්ස සඤ්ඤා ච වෙදනා ච පටිප්පස්සද්ධා හොන්ති. ඛීණාසවස්ස භික්ඛුනො රාගො පටිප්පස්සද්ධො හොති, දොසො පටිප්පස්සද්ධො හොති, මොහො පටිප්පස්සද්ධො හොතී’’ති. පඤ්චමං.

263. 那时，具寿阿难前往世尊之处。抵达后，他坐于一旁。坐于一旁的具寿阿难对世尊如是说：“世尊，什么是受？什么是受集？什么是受灭？什么是导向受灭的行道？什么是受的乐味，什么是过患，什么是出离？”“阿难，有此三种受：乐受、苦受、不苦不乐受。阿难，这些被称为受。触集故受集，触灭故受灭。此八支圣道即是导向受灭的行道，也就是：正见……乃至……正定。缘受而生的乐与喜，此即是受的乐味。凡受皆是无常、苦、变易之法，此即是受的过患。凡于受调伏欲贪、断除欲贪，此即是受的出离。复次，阿难，我已宣说次第诸行之灭。入初禅者，其语言已灭……乃至……入想受灭定者，其想与受已灭。漏尽比丘，其贪已灭，瞋已灭，痴已灭。复次，阿难，我已宣说次第诸行之寂止。入初禅者，其语言已寂止……乃至……入想受灭定者，其想与受已寂止。漏尽比丘，其贪已寂止，瞋已寂止，痴已寂止。复次，阿难，我已宣说次第诸行之轻安。入初禅者，其语言已轻安……乃至……入空无边处定(ākāsānañcāyatana)者，其色想已轻安。入识无边处定(viññāṇañcāyatana)者，其空无边处想已轻安。入无所有处定(ākiñcaññāyatana)者，其识无边处想已轻安。入非想非非想处定(nevasaññānāsaññāyatana)者，其无所有处想已轻安。入想受灭定者，其想与受已轻安。漏尽比丘，其贪已轻安，瞋已轻安，痴已轻安。”第五。

6. දුතියආනන්දසුත්තං

6. 第二阿难经

264. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො ආයස්මන්තං ආනන්දං භගවා එතදවොච – ‘‘කතමා නු ඛො, ආනන්ද, වෙදනා, කතමො වෙදනාසමුදයො, කතමො වෙදනානිරොධො, කතමා වෙදනානිරොධගාමිනී පටිපදා? කො වෙදනාය අස්සාදො, කො ආදීනවො, කිං නිස්සරණ’’න්ති? ‘‘භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා භගවන්නෙත්තිකා භගවම්පටිසරණා. සාධු, භන්තෙ, භගවන්තඤ්ඤෙව පටිභාතු එතස්ස භාසිතස්ස අත්ථො. භගවතො සුත්වා භික්ඛූ ධාරෙස්සන්තී’’ති. ‘‘තෙන හි, ආනන්ද, සුණොහි, සාධුකං මනසි කරොහි; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො ආයස්මා ආනන්දො භගවතො පච්චස්සොසි. භගවා එතදවොච – ‘‘තිස්සො ඉමා, ආනන්ද, වෙදනා – සුඛා වෙදනා, දුක්ඛා වෙදනා, අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා – ඉමා වුච්චන්ති, ආනන්ද, වෙදනා…පෙ… ඵස්සසමුදයා…පෙ… ඛීණාසවස්ස භික්ඛුනො රාගො පටිප්පස්සද්ධො හොති, දොසො පටිප්පස්සද්ධො හොති, මොහො පටිප්පස්සද්ධො හොතී’’ති. ඡට්ඨං.

264. 那时，具寿阿难前往世尊之处。抵达后，礼敬世尊，坐于一旁。世尊对坐于一旁的具寿阿难说：“阿难，什么是受？什么是受之集？什么是受之灭？什么是导向受灭的行道？受的乐味是什么？过患是什么？出离是什么？”“世尊，我们的法以世尊为根本，以世尊为引导，以世尊为依归。善哉，世尊，愿世尊亲自阐明此言说之义。诸比丘听闻世尊之教后，将受持之。”“那么，阿难，你仔细听，善作意，我将要说了。”具寿阿难回答世尊：“是的，世尊。”世尊说：“阿难，有这三种受：乐受、苦受、不苦不乐受。阿难，这些称为受。……由触之集……漏尽比丘，其贪已平息，瞋已平息，痴已平息。”第六。

7. පඨමසම්බහුලසුත්තං

7. 第一众多比丘经

265. අථ ඛො සම්බහුලා භික්ඛූ යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ භික්ඛූ භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘කතමා නු ඛො, භන්තෙ, වෙදනා, කතමො වෙදනාසමුදයො, කතමො වෙදනානිරොධො, කතමා වෙදනානිරොධගාමිනී පටිපදා? කො වෙදනාය අස්සාදො, කො ආදීනවො, කිං නිස්සරණ’’න්ති? ‘‘තිස්සො ඉමා, භික්ඛවෙ, වෙදනා – සුඛා වෙදනා, දුක්ඛා වෙදනා, අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා – ඉමා වුච්චන්ති, භික්ඛවෙ, වෙදනා. ඵස්සසමුදයා [Pg.422] වෙදනාසමුදයො; ඵස්සනිරොධා වෙදනානිරොධො. අයමෙව අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො වෙදනානිරොධගාමිනී පටිපදා, සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාසමාධි. යං වෙදනං පටිච්ච උප්පජ්ජති සුඛං සොමනස්සං, අයං වෙදනාය අස්සාදො. යා වෙදනා අනිච්චා දුක්ඛා විපරිණාමධම්මා, අයං වෙදනාය ආදීනවො. යො වෙදනාය ඡන්දරාගවිනයො ඡන්දරාගප්පහානං, ඉදං වෙදනාය නිස්සරණං.

265. 那时，众多比丘前往世尊之处。抵达后，他们顶礼世尊，然后坐于一旁。坐于一旁的那些比丘对世尊如是说：“大德，什么是受？什么是受的集起？什么是受的灭？什么是导向受灭的行道？什么是受的乐味？什么是过患？什么是出离？”“比丘们，有这三种受：乐受、苦受、不苦不乐受。比丘们，这些被称为受。由触集起故受集起；由触灭故受灭。此八支圣道即是导向受灭的行道，即：正见……正定。缘于受所生起的乐与喜，此即是受的乐味。凡受是无常、苦、变易法，此即是受的过患。对于受，凡调伏欲贪、断除欲贪，此即是受的出离。”

‘‘අථ ඛො පන, භික්ඛවෙ, මයා අනුපුබ්බසඞ්ඛාරානං නිරොධො අක්ඛාතො. පඨමං ඣානං සමාපන්නස්ස වාචා නිරුද්ධා හොති…පෙ… ඛීණාසවස්ස භික්ඛුනො රාගො නිරුද්ධො හොති, දොසො නිරුද්ධො හොති, මොහො නිරුද්ධො හොති. අථ ඛො පන, භික්ඛවෙ, මයා අනුපුබ්බසඞ්ඛාරානං වූපසමො අක්ඛාතො. පඨමං ඣානං සමාපන්නස්ස වාචා වූපසන්තා හොති…පෙ… ඛීණාසවස්ස භික්ඛුනො රාගො වූපසන්තො හොති, දොසො වූපසන්තො හොති, මොහො වූපසන්තො හොති. ඡයිමා, භික්ඛවෙ, පස්සද්ධියො. පඨමං ඣානං සමාපන්නස්ස වාචා පටිප්පස්සද්ධා හොති. දුතියං ඣානං සමාපන්නස්ස විතක්කවිචාරා පටිප්පස්සද්ධා හොන්ති. තතියං ඣානං සමාපන්නස්ස පීති පටිප්පස්සද්ධා හොති. චතුත්ථං ඣානං සමාපන්නස්ස අස්සාසපස්සාසා පටිප්පස්සද්ධා හොන්ති. සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං සමාපන්නස්ස සඤ්ඤා ච වෙදනා ච පටිප්පස්සද්ධා හොන්ති. ඛීණාසවස්ස භික්ඛුනො රාගො පටිප්පස්සද්ධො හොති, දොසො පටිප්පස්සද්ධො හොති, මොහො පටිප්පස්සද්ධො හොතී’’ති. සත්තමං.

再者，诸比丘，我已宣说次第诸行的止灭。入初禅者，言语已止灭……漏尽比丘，贪已止灭，瞋已止灭，痴已止灭。再者，诸比丘，我已宣说次第诸行的寂静。入初禅者，言语已寂静……漏尽比丘，贪已寂静，瞋已寂静，痴已寂静。诸比丘，此为六轻安。入初禅者，言语已轻安。入第二禅者，寻与伺已轻安。入第三禅者，喜已轻安。入第四禅者，入出息已轻安。入想受灭定者，想与受已轻安。漏尽比丘，贪已轻安，瞋已轻安，痴已轻安。”第七。

8. දුතියසම්බහුලසුත්තං

8. 第二众多比丘经

266. අථ ඛො සම්බහුලා භික්ඛූ යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු…පෙ… එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ භික්ඛූ භගවා එතදවොච – ‘‘කතමා නු ඛො, භික්ඛවෙ, වෙදනා, කතමො වෙදනාසමුදයො, කතමො වෙදනානිරොධො, කතමා වෙදනානිරොධගාමිනී පටිපදා? කො වෙදනාය අස්සාදො, කො ආදීනවො, කිං නිස්සරණ’’න්ති? ‘‘භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා…පෙ…’’ ‘‘තිස්සො ඉමා, භික්ඛවෙ, වෙදනා – සුඛා වෙදනා, දුක්ඛා වෙදනා, අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා – ඉමා වුච්චන්ති, භික්ඛවෙ, වෙදනා…පෙ… ඵස්සසමුදයා…පෙ…. (යථා පුරිමසුත්තන්තෙ, තථා විත්ථාරෙතබ්බො.) අට්ඨමං.

266. 那时，许多比丘走近世尊……坐在一旁后，世尊对他们说：“诸比丘，什么是受？什么是受的生起？什么是受的灭尽？什么是导向受灭尽的行道？受的乐味是什么？过患是什么？出离是什么？”“尊者，我们的法以世尊为根本……”“诸比丘，有这三种受：乐受、苦受、不苦不乐受。诸比丘，这些被称为受……由触而生起……（如前经应广说。）”第八。

9. පඤ්චකඞ්ගසුත්තං

9. 五匠经

267. අථ [Pg.423] ඛො පඤ්චකඞ්ගො ථපති යෙනායස්මා උදායී තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං උදායිං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො පඤ්චකඞ්ගො ථපති ආයස්මන්තං උදායිං එතදවොච – ‘‘කති නු ඛො, භන්තෙ උදායි, වෙදනා වුත්තා භගවතා’’ති? ‘‘තිස්සො ඛො, ථපති, වෙදනා වුත්තා භගවතා. සුඛා වෙදනා, දුක්ඛා වෙදනා, අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා – ඉමා ඛො, ථපති, තිස්සො වෙදනා වුත්තා භගවතා’’ති. එවං වුත්තෙ, පඤ්චකඞ්ගො ථපති ආයස්මන්තං උදායිං එතදවොච – ‘‘න ඛො, භන්තෙ උදායි, තිස්සො වෙදනා වුත්තා භගවතා. ද්වෙ වෙදනා වුත්තා භගවතා – සුඛා වෙදනා, දුක්ඛා වෙදනා. යායං, භන්තෙ, අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා, සන්තස්මිං එසා පණීතෙ සුඛෙ වුත්තා භගවතා’’ති. දුතියම්පි ඛො ආයස්මා උදායී පඤ්චකඞ්ගං ථපතිං එතදවොච – ‘‘න ඛො, ථපති, ද්වෙ වෙදනා වුත්තා භගවතා. තිස්සො වෙදනා වුත්තා භගවතා. සුඛා වෙදනා, දුක්ඛා වෙදනා, අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා – ඉමා තිස්සො වෙදනා වුත්තා භගවතා’’ති. දුතියම්පි ඛො පඤ්චකඞ්ගො ථපති ආයස්මන්තං උදායිං එතදවොච – ‘‘න ඛො, භන්තෙ උදායි, තිස්සො වෙදනා වුත්තා භගවතා. ද්වෙ වෙදනා වුත්තා භගවතා – සුඛා වෙදනා, දුක්ඛා වෙදනා. යායං, භන්තෙ, අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා, සන්තස්මිං එසා පණීතෙ සුඛෙ වුත්තා භගවතා’’ති. තතියම්පි ඛො ආයස්මා උදායී පඤ්චකඞ්ගං ථපතිං එතදවොච – ‘‘න ඛො, ථපති, ද්වෙ වෙදනා වුත්තා භගවතා. තිස්සො වෙදනා වුත්තා භගවතා. සුඛා වෙදනා, දුක්ඛා වෙදනා, අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා – ඉමා තිස්සො වෙදනා වුත්තා භගවතා’’ති. තතියම්පි ඛො පඤ්චකඞ්ගො ථපති ආයස්මන්තං උදායිං එතදවොච – ‘‘න ඛො, භන්තෙ උදායි, තිස්සො වෙදනා වුත්තා භගවතා. ද්වෙ වෙදනා වුත්තා භගවතා – සුඛා වෙදනා, දුක්ඛා වෙදනා. යායං, භන්තෙ, අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා, සන්තස්මිං එසා පණීතෙ සුඛෙ වුත්තා භගවතා’’ති. නෙව සක්ඛි ආයස්මා උදායී පඤ්චකඞ්ගං ථපතිං සඤ්ඤාපෙතුං, න පනාසක්ඛි පඤ්චකඞ්ගො ථපති ආයස්මන්තං උදායිං සඤ්ඤාපෙතුං. අස්සොසි ඛො ආයස්මා ආනන්දො ආයස්මතො උදායිස්ස පඤ්චකඞ්ගෙන ථපතිනා සද්ධිං ඉමං කථාසල්ලාපං.

267. 尔时，木匠师五支(Pañcakaṅga)去到具寿优陀夷之处。抵达后，他礼敬具寿优陀夷，然后坐于一旁。坐于一旁的木匠师五支对具寿优陀夷这样说：“尊者优陀夷，世尊说了几种受呢？”“木匠师，世尊说了三种受：乐受、苦受、不苦不乐受。木匠师，世尊说了这三种受。”此言一出，木匠师五支对具寿优陀夷这样说：“尊者优陀夷，世尊没有说三种受，世尊说了两种受：乐受与苦受。尊者，对于此不苦不乐受，世尊已说其在寂静、殊胜之乐中。”第二次，具寿优陀夷对木匠师五支这样说：“木匠师，世尊没有说两种受，世尊说了三种受：乐受、苦受、不苦不乐受。世尊说了这三种受。”第二次，木匠师五支对具寿优陀夷这样说：“尊者优陀夷，世尊没有说三种受，世尊说了两种受：乐受与苦受。尊者，对于此不苦不乐受，世尊已说其在寂静、殊胜之乐中。”第三次，具寿优陀夷对木匠师五支这样说：“木匠师，世尊没有说两种受，世尊说了三种受：乐受、苦受、不苦不乐受。世尊说了这三种受。”第三次，木匠师五支对具寿优陀夷这样说：“尊者优陀夷，世尊没有说三种受，世尊说了两种受：乐受与苦受。尊者，对于此不苦不乐受，世尊已说其在寂静、殊胜之乐中。”具寿优陀夷无法使木匠师五支信解，木匠师五支也无法使具寿优陀夷信解。具寿阿难听到了具寿优陀夷与木匠师五支的这次对谈。

අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා ආනන්දො යාවතකො [Pg.424] ආයස්මතො උදායිස්ස පඤ්චකඞ්ගෙන ථපතිනා සද්ධිං අහොසි කථාසල්ලාපො තං සබ්බං භගවතො ආරොචෙසි.

尔时，具寿阿难前往世尊之处，抵达后，坐于一旁。坐于一旁的具寿阿难，将具寿优陀夷与工匠五支的所有谈话，尽皆禀告世尊。

‘‘සන්තමෙව, ආනන්ද, පරියායං පඤ්චකඞ්ගො ථපති උදායිස්ස භික්ඛුනො නාබ්භනුමොදි; සන්තඤ්ච පනානන්ද, පරියායං උදායී භික්ඛු පඤ්චකඞ්ගස්ස ථපතිනො නාබ්භනුමොදි. ද්වෙපි මයා, ආනන්ද, වෙදනා වුත්තා පරියායෙන. තිස්සොපි මයා වෙදනා වුත්තා පරියායෙන. පඤ්චපි මයා වෙදනා වුත්තා පරියායෙන. ඡපි මයා වෙදනා වුත්තා පරියායෙන. අට්ඨාරසාපි මයා වෙදනා වුත්තා පරියායෙන. ඡත්තිංසාපි මයා වෙදනා වුත්තා පරියායෙන. අට්ඨසතම්පි මයා වෙදනා වුත්තා පරියායෙන. එවං පරියායදෙසිතො ඛො, ආනන්ද, මයා ධම්මො. එවං පරියායදෙසිතෙ ඛො, ආනන්ද, මයා ධම්මෙ යෙ අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස සුභාසිතං සුලපිතං, න සමනුමඤ්ඤිස්සන්ති, න සමනුජානිස්සන්ති, න සමනුමොදිස්සන්ති, තෙසං එතං පාටිකඞ්ඛං – භණ්ඩනජාතා කලහජාතා විවාදාපන්නා අඤ්ඤමඤ්ඤං මුඛසත්තීහි විතුදන්තා විහරිස්සන්තීති. එවං පරියායදෙසිතො ඛො, ආනන්ද, මයා ධම්මො. එවං පරියායදෙසිතෙ ඛො, ආනන්ද, මයා ධම්මෙ යෙ අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස සුභාසිතං සුලපිතං සමනුමඤ්ඤිස්සන්ති සමනුජානිස්සන්ති සමනුමොදිස්සන්ති, තෙසං එතං පාටිකඞ්ඛං – සමග්ගා සම්මොදමානා අවිවදමානා ඛීරොදකීභූතා අඤ්ඤමඤ්ඤං පියචක්ඛූහි සම්පස්සන්තා විහරිස්සන්තී’’ති.

“阿难，工匠五支不认可比丘优陀夷那确实存在的道理；阿难，而比丘优陀夷也不认可工匠五支那确实存在的道理。阿难，我曾依理趣宣说二受，依理趣宣说三受，依理趣宣说五受，依理趣宣说六受，依理趣宣说十八受，依理趣宣说三十六受，依理趣宣说一百零八受。阿难，我正是这样依理趣教示法。阿难，在我这样依理趣所教示的法中，若有人对彼此的善说、善言不认可、不赞许、不随喜，则可以预料：他们将生起争斗、争论，陷入争端，住于互相以口舌为矛彼此伤害。阿难，我正是这样依理趣教示法。阿难，在我这样依理趣所教示的法中，若有人对彼此的善说、善言能认可、能赞许、能随喜，则可以预料：他们将和合、欢喜、无诤，如水乳交融，住于互相以慈爱之眼彼此相视。”

‘‘පඤ්චිමෙ, ආනන්ද, කාමගුණා. කතමෙ පඤ්ච? චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යා රූපා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා…පෙ… කායවිඤ්ඤෙය්‍යා ඵොට්ඨබ්බා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. ඉමෙ ඛො, ආනන්ද, පඤ්ච කාමගුණා. යං ඛො, ආනන්ද, ඉමෙ පඤ්ච කාමගුණෙ පටිච්ච උප්පජ්ජති සුඛං සොමනස්සං – ඉදං වුච්චති කාමසුඛං. යෙ ඛො, ආනන්ද, එවං වදෙය්‍යුං – ‘එතංපරමං සන්තං සුඛං සොමනස්සං පටිසංවෙදෙන්තී’ති – ඉදං නෙසාහං නානුජානාමි. තං කිස්ස හෙතු? අත්ථානන්ද, එතම්හා සුඛා අඤ්ඤං සුඛං අභික්කන්තතරඤ්ච පණීතතරඤ්ච.

阿难，有这五种感官欲乐。是哪五种呢？眼所识知的、可欲的、可爱的、可意的、形态悦人、与欲相关、能引染著的色……乃至……身所识知的、可欲的、可爱的、可意的、形态悦人、与欲相关、能引染著的触。阿难，这即是五种感官欲乐。阿难，缘于这五种感官欲乐而生起的乐与喜悦，这被称为欲乐。阿难，若有人如此说：“他们感受到此是至上、寂静的乐与喜悦。”我不认可他们此言。是何原因呢？阿难，有比此乐更超胜、更殊妙的乐存在。

‘‘කතමඤ්චානන්ද, එතම්හා සුඛා අඤ්ඤං සුඛං අභික්කන්තතරඤ්ච පණීතතරඤ්ච? ඉධානන්ද, භික්ඛු විවිච්චෙව කාමෙහි විවිච්ච අකුසලෙහි ධම්මෙහි සවිතක්කං සවිචාරං විවෙකජං පීතිසුඛං පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. ඉදං ඛො, ආනන්ද, එතම්හා සුඛා අඤ්ඤං සුඛං අභික්කන්තතරඤ්ච පණීතතරඤ්ච. යෙ ඛො, ආනන්ද, එවං [Pg.425] වදෙය්‍යුං – ‘එතංපරමං සන්තං සුඛං සොමනස්සං පටිසංවෙදෙන්තී’ති – ඉදං නෙසාහං නානුජානාමි. තං කිස්ස හෙතු? අත්ථානන්ද, එතම්හා සුඛා අඤ්ඤං සුඛං අභික්කන්තතරඤ්ච පණීතතරඤ්ච.

阿难，什么是比此乐更超胜、更殊妙的乐呢？于此，阿难，比丘远离诸欲，远离诸不善法，有寻有伺，离生喜乐，成就初禅而住。阿难，这即是比此乐更超胜、更殊妙的乐。阿难，若有人如此说：“他们感受到此是至上、寂静的乐与喜悦。”我不认可他们此言。是何原因呢？阿难，有比此乐更超胜、更殊妙的乐存在。

‘‘කතමඤ්චානන්ද, එතම්හා සුඛා අඤ්ඤං සුඛං අභික්කන්තතරඤ්ච පණීතතරඤ්ච? ඉධානන්ද, භික්ඛු, විතක්කවිචාරානං වූපසමා අජ්ඣත්තං සම්පසාදනං චෙතසො එකොදිභාවං අවිතක්කං අවිචාරං සමාධිජං පීතිසුඛං දුතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. ඉදං ඛො, ආනන්ද, එතම්හා සුඛා අඤ්ඤං සුඛං අභික්කන්තතරඤ්ච පණීතතරඤ්ච. යෙ ඛො, ආනන්ද, එවං වදෙය්‍යුං – ‘එතංපරමං සන්තං සුඛං සොමනස්සං පටිසංවෙදෙන්තී’ති – ඉදං නෙසාහං නානුජානාමි. තං කිස්ස හෙතු? අත්ථානන්ද, එතම්හා සුඛා අඤ්ඤං සුඛං අභික්කන්තතරඤ්ච පණීතතරඤ්ච.

“阿难，比此（初禅之）乐更殊胜、更美妙的乐是什么呢？于此，阿难，比丘因寻、伺的平息，内心澄净，心念专一，无寻、无伺，具足定生的喜乐，成就第二禅而住。阿难，这确实是比那（初禅之）乐更殊胜、更美妙的另一乐。阿难，若有人这么说：‘他们感受到这最上、寂静的乐与喜悦。’——我不认可他们此言。这是什么缘故呢？阿难，因为有比此（第二禅之）乐更殊胜、更美妙的另一乐。”

‘‘කතමඤ්චානන්ද, එතම්හා සුඛා අඤ්ඤං සුඛං අභික්කන්තතරඤ්ච පණීතතරඤ්ච? ඉධානන්ද, භික්ඛු පීතියා ච විරාගා උපෙක්ඛකො ච විහරති සතො ච සම්පජානො, සුඛඤ්ච කායෙන පටිසංවෙදෙති, යං තං අරියා ආචික්ඛන්ති – ‘උපෙක්ඛකො සතිමා සුඛවිහාරී’ති තතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. ඉදං ඛො, ආනන්ද, එතම්හා සුඛා අඤ්ඤං සුඛං අභික්කන්තතරඤ්ච පණීතතරඤ්ච. යෙ ඛො, ආනන්ද, එවං වදෙය්‍යුං – ‘එතංපරමං සන්තං සුඛං සොමනස්සං පටිසංවෙදෙන්තී’ති – ඉදං නෙසාහං නානුජානාමි. තං කිස්ස හෙතු? අත්ථානන්ද, එතම්හා සුඛා අඤ්ඤං සුඛං අභික්කන්තතරඤ්ච පණීතතරඤ්ච.

“阿难，比此（第二禅之）乐更殊胜、更美妙的乐是什么呢？于此，阿难，比丘因喜的离染，具舍、具念、具正知而住，以身感受乐，成就第三禅而住——圣者们称此为‘具舍、具念、乐住者’。阿难，这确实是比那（第二禅之）乐更殊胜、更美妙的另一乐。阿难，若有人这么说：‘他们感受到这最上、寂静的乐与喜悦。’——我不认可他们此言。这是什么缘故呢？阿难，因为有比此（第三禅之）乐更殊胜、更美妙的另一乐。”

‘‘කතමඤ්චානන්ද, එතම්හා සුඛා අඤ්ඤං සුඛං අභික්කන්තතරඤ්ච පණීතතරඤ්ච? ඉධානන්ද, භික්ඛු සුඛස්ස ච පහානා දුක්ඛස්ස ච පහානා පුබ්බෙව සොමනස්සදොමනස්සානං අත්ථඞ්ගමා අදුක්ඛමසුඛං උපෙක්ඛාසතිපාරිසුද්ධිං චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. ඉදං ඛො, ආනන්ද, එතම්හා සුඛා අඤ්ඤං සුඛං අභික්කන්තතරඤ්ච පණීතතරඤ්ච. යෙ ඛො, ආනන්ද, එවං වදෙය්‍යුං – ‘එතංපරමං සන්තං සුඛං සොමනස්සං පටිසංවෙදෙන්තී’ති – ඉදං නෙසාහං නානුජානාමි. තං කිස්ස හෙතු? අත්ථානන්ද, එතම්හා සුඛා අඤ්ඤං සුඛං අභික්කන්තතරඤ්ච පණීතතරඤ්ච.

“阿难，什么是比此乐更殊胜、更微妙的乐呢？阿难，于此，比丘因舍离乐、舍离苦，以及先前喜、忧的灭没，进入并安住于非苦非乐、舍念清净的第四禅。阿难，这确实是比那乐更殊胜、更微妙的乐。阿难，若有人如是说：‘他们感受到此最上、寂静的乐与喜。’我不认可他们的这种说法。此是何因？阿难，尚有比此乐更殊胜、更微妙的乐。”

‘‘කතමඤ්චානන්ද, එතම්හා සුඛා අඤ්ඤං සුඛං අභික්කන්තතරඤ්ච පණීතතරඤ්ච? ඉධානන්ද, භික්ඛු සබ්බසො රූපසඤ්ඤානං සමතික්කමා, පටිඝසඤ්ඤානං අත්ථඞ්ගමා, නානත්තසඤ්ඤානං අමනසිකාරා, ‘අනන්තො ආකාසො’ති ආකාසානඤ්චායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති. ඉදං ඛො, ආනන්ද, එතම්හා සුඛා අඤ්ඤං සුඛං අභික්කන්තතරඤ්ච පණීතතරඤ්ච. යෙ ඛො, ආනන්ද, එවං වදෙය්‍යුං – ‘එතංපරමං සන්තං [Pg.426] සුඛං සොමනස්සං පටිසංවෙදෙන්තී’ති – ඉදං නෙසාහං නානුජානාමි. තං කිස්ස හෙතු? අත්ථානන්ද, එතම්හා සුඛා අඤ්ඤං සුඛං අභික්කන්තතරඤ්ච පණීතතරඤ්ච.

“阿难，什么是比此乐更殊胜、更微妙的乐呢？阿难，于此，比丘完全超越色想，有对想灭没，不作意种种想，进入并安住于‘虚空无边’的空无边处(ākāsānañcāyatana)。阿难，这确实是比那乐更殊胜、更微妙的乐。阿难，若有人如是说：‘他们感受到此最上、寂静的乐与喜。’我不认可他们的这种说法。此是何因？阿难，尚有比此乐更殊胜、更微妙的乐。”

‘‘කතමඤ්චානන්ද, එතම්හා සුඛා අඤ්ඤං සුඛං අභික්කන්තතරඤ්ච පණීතතරඤ්ච? ඉධානන්ද, භික්ඛු සබ්බසො ආකාසානඤ්චායතනං සමතික්කම්ම, ‘අනන්තං විඤ්ඤාණ’න්ති විඤ්ඤාණඤ්චායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති. ඉදං ඛො, ආනන්ද, එතම්හා සුඛා අඤ්ඤං සුඛං අභික්කන්තතරඤ්ච පණීතතරඤ්ච. යෙ ඛො, ආනන්ද, එවං වදෙය්‍යුං – ‘එතංපරමං සන්තං සුඛං සොමනස්සං පටිසංවෙදෙන්තී’ති – ඉදං නෙසාහං නානුජානාමි. තං කිස්ස හෙතු? අත්ථානන්ද, එතම්හා සුඛා අඤ්ඤං සුඛං අභික්කන්තතරඤ්ච පණීතතරඤ්ච.

“阿难，比此乐更殊胜、更善妙的另一乐是什么？于此，阿难，比丘完全超越空无边处，作意‘识是无边的’，具足并安住于识无边处。阿难，这确实是比此乐更殊胜、更善妙的另一乐。阿难，若有人如是说：‘他们感受到此为至上、寂静之乐与喜悦’，我不认可他们此言。此是何因？阿难，因为有比此乐更殊胜、更善妙的另一乐存在。”

‘‘කතමඤ්චානන්ද, එතම්හා සුඛා අඤ්ඤං සුඛං අභික්කන්තතරඤ්ච පණීතතරඤ්ච? ඉධානන්ද, භික්ඛු සබ්බසො විඤ්ඤාණඤ්චායතනං සමතික්කම්ම, ‘නත්ථි කිඤ්චී’ති ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති. ඉදං ඛො, ආනන්ද, එතම්හා සුඛා අඤ්ඤං සුඛං අභික්කන්තතරඤ්ච පණීතතරඤ්ච. යෙ ඛො, ආනන්ද, එවං වදෙය්‍යුං – ‘එතංපරමං සන්තං සුඛං සොමනස්සං පටිසංවෙදෙන්තී’ති – ඉදං නෙසාහං නානුජානාමි. තං කිස්ස හෙතු? අත්ථානන්ද, එතම්හා සුඛා අඤ්ඤං සුඛං අභික්කන්තතරඤ්ච පණීතතරඤ්ච.

“阿难，比此乐更殊胜、更善妙的另一乐是什么？于此，阿难，比丘完全超越识无边处，作意‘无任何所有’，具足并安住于无所有处。阿难，这确实是比此乐更殊胜、更善妙的另一乐。阿难，若有人如是说：‘他们感受到此为至上、寂静之乐与喜悦’，我不认可他们此言。此是何因？阿难，因为有比此乐更殊胜、更善妙的另一乐存在。”

‘‘කතමඤ්චානන්ද, එතම්හා සුඛා අඤ්ඤං සුඛං අභික්කන්තතරඤ්ච පණීතතරඤ්ච? ඉධානන්ද, භික්ඛු සබ්බසො ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං සමතික්කම්ම නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති. ඉදං ඛො, ආනන්ද, එතම්හා සුඛා අඤ්ඤං සුඛං අභික්කන්තතරඤ්ච පණීතතරඤ්ච. යෙ ඛො, ආනන්ද, එවං වදෙය්‍යුං – ‘එතංපරමං සන්තං සුඛං සොමනස්සං පටිසංවෙදෙන්තී’ති – ඉදං නෙසාහං නානුජානාමි. තං කිස්ස හෙතු? අත්ථානන්ද, එතම්හා සුඛා අඤ්ඤං සුඛං අභික්කන්තතරඤ්ච පණීතතරඤ්ච.

“阿难，比此乐更殊胜、更善妙的另一乐是什么？于此，阿难，比丘完全超越无所有处，具足并安住于非想非非想处。阿难，这确实是比此乐更殊胜、更善妙的另一乐。阿难，若有人如是说：‘他们感受到此为至上、寂静之乐与喜悦’，我不认可他们此言。此是何因？阿难，因为有比此乐更殊胜、更善妙的另一乐存在。”

‘‘කතමඤ්චානන්ද, එතම්හා සුඛා අඤ්ඤං සුඛං අභික්කන්තතරඤ්ච පණීතතරඤ්ච? ඉධානන්ද, භික්ඛු සබ්බසො නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනං සමතික්කම්ම සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං උපසම්පජ්ජ විහරති. ඉදං ඛො, ආනන්ද, එතම්හා සුඛා අඤ්ඤං සුඛං අභික්කන්තතරඤ්ච පණීතතරඤ්ච.

“阿难，什么是从此乐之外，另一更殊胜、更微妙的乐呢？阿难，于此，比丘完全超越非想非非想处，具足想受灭而住。阿难，此即是从彼乐之外，另一更殊胜、更微妙的乐。”

‘‘ඨානං ඛො පනෙතං, ආනන්ද, විජ්ජති යං අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා එවං වදෙය්‍යුං – ‘සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං සමණො ගොතමො ආහ, තඤ්ච සුඛස්මිං [Pg.427] පඤ්ඤපෙති. තයිදං කිංසු, තයිදං කථංසූ’ති? එවංවාදිනො, ආනන්ද, අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා එවමස්සු වචනීයා – ‘න ඛො, ආවුසො, භගවා සුඛඤ්ඤෙව වෙදනං සන්ධාය සුඛස්මිං පඤ්ඤපෙති. යත්ථ යත්ථ, ආවුසො, සුඛං උපලබ්භති, යහිං යහිං, තං තං තථාගතො සුඛස්මිං පඤ්ඤපෙතී’’’ති. නවමං.

“阿难，此因缘实有，即外道游方者会如是说：‘沙门乔达摩说想受灭，并将其施设为乐。此为何？此云何？’阿难，对如是说的外道游方者，应如是言：‘贤友，世尊并非只针对乐受而施设为乐。贤友，无论在何处能获得或存在快乐，如来都将其施设为乐。’”第九。

10. භික්ඛුසුත්තං

10. 比丘经

268. ‘‘ද්වෙපි මයා, භික්ඛවෙ, වෙදනා වුත්තා පරියායෙන, තිස්සොපි මයා වෙදනා වුත්තා පරියායෙන, පඤ්චපි මයා වෙදනා වුත්තා පරියායෙන, ඡපි මයා වෙදනා වුත්තා පරියායෙන, අට්ඨාරසාපි මයා වෙදනා වුත්තා පරියායෙන, ඡත්තිංසාපි මයා වෙදනා වුත්තා පරියායෙන, අට්ඨසතම්පි මයා වෙදනා වුත්තා පරියායෙන. එවං පරියායදෙසිතො, භික්ඛවෙ, මයා ධම්මො. එවං පරියායදෙසිතෙ ඛො, භික්ඛවෙ, මයා ධම්මෙ යෙ අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස සුභාසිතං සුලපිතං න සමනුමඤ්ඤිස්සන්ති, න සමනුජානිස්සන්ති, න සමනුමොදිස්සන්ති, තෙසං එතං පාටිකඞ්ඛං – භණ්ඩනජාතා කලහජාතා විවාදාපන්නා අඤ්ඤමඤ්ඤං මුඛසත්තීහි විතුදන්තා විහරිස්සන්තීති. එවං පරියායදෙසිතො, භික්ඛවෙ, මයා ධම්මො. එවං පරියායදෙසිතෙ ඛො, භික්ඛවෙ, මයා ධම්මෙ යෙ අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස සුභාසිතං සුලපිතං සමනුමඤ්ඤිස්සන්ති සමනුජානිස්සන්ති සමනුමොදිස්සන්ති, තෙසං එතං පාටිකඞ්ඛං – සමග්ගා සම්මොදමානා අවිවදමානා ඛීරොදකීභූතා අඤ්ඤමඤ්ඤං පියචක්ඛූහි සම්පස්සන්තා විහරිස්සන්තීති.

268. “诸比丘，我已有差别地宣说二受，我已有差别地宣说三受，我已有差别地宣说五受，我已有差别地宣说六受，我已有差别地宣说十八受，我已有差别地宣说三十六受，我已有差别地宣说一百零八受。诸比丘，我如此有差别地宣说了法。诸比丘，在我如此有差别地宣说的法中，若有人对彼此的善说、善语，不认同、不认可、不随喜，对他们而言，这是可以预期的：他们将发生争吵、发生争论、陷入争执，以口舌为矛互相攻击而住。诸比丘，我如此有差别地宣说了法。诸比丘，在我如此有差别地宣说的法中，若有人对彼此的善说、善语，予以认同、予以认可、予以随喜，对他们而言，这是可以预期的：他们将和合、欢悦、无诤，如水乳交融，以慈爱之眼互相看待而住。”

‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, කාමගුණා…පෙ… ඨානං ඛො පනෙතං, භික්ඛවෙ, විජ්ජති යං අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා එවං වදෙය්‍යුං – ‘සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං සමණො ගොතමො ආහ, තඤ්ච සුඛස්මිං පඤ්ඤපෙති. තයිදං කිංසු, තයිදං කථංසූ’ති? එවංවාදිනො, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා එවමස්සු වචනීයා – ‘න ඛො, ආවුසො, භගවා සුඛඤ්ඤෙව වෙදනං සන්ධාය සුඛස්මිං පඤ්ඤපෙති. යත්ථ යත්ථ, ආවුසො, සුඛං උපලබ්භති යහිං යහිං, තං තං තථාගතො සුඛස්මිං පඤ්ඤපෙතී’’ති. දසමං.

“诸比丘，有此五欲……（中略）……诸比丘，确有此种可能，其他外道游方者会如是说：‘沙门乔达摩说想受灭，并将其施设于乐中。此为何？此云何？’诸比丘，对持此说的其他外道游方者，应如是说：‘贤友，世尊并非仅就乐受而施设为乐。贤友，于任何处可得之乐，如来即将其施设为乐。’”第十。

රහොගතවග්ගො දුතියො.

独处品第二。

තස්සුද්දානං –

其摄颂曰——

රහොගතං [Pg.428] ද්වෙ ආකාසං, අගාරං ද්වෙ ච ආනන්දා;

සම්බහුලා දුවෙ වුත්තා, පඤ්චකඞ්ගො ච භික්ඛුනාති.

独处、二虚空，在家与二阿难； 二众多、五支，以及比丘。

3. අට්ඨසතපරියායවග්ගො

3. 百八法门品

1. සීවකසුත්තං

1. 西瓦咖经

269. එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. අථ ඛො මොළියසීවකො පරිබ්බාජකො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො මොළියසීවකො පරිබ්බාජකො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සන්ති, භො ගොතම, එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘යං කිඤ්චායං පුරිසපුග්ගලො පටිසංවෙදෙති සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා සබ්බං තං පුබ්බෙකතහෙතූ’ති. ඉධ භවං ගොතමො කිමාහා’’ති?

269. 一时，世尊住于王舍城(Rājagaha)的竹林(Veḷuvana)迦兰陀园(Kalandakanivāpa)。尔时，游方者毛离耶西瓦咖(Moḷiyasīvaka)前往世尊之处；抵达后，与世尊相互致意，交换了可喜可忆的言辞后，坐于一旁。坐于一旁的游方者毛离耶西瓦咖对世尊说此言：“乔达摩尊者，有一些沙门、婆罗门持如是说、如是见：‘此人所感受的任何乐、或苦、或不苦不乐，其一切皆以过去所作为因。’于此，乔达摩尊者如何说？”

‘‘පිත්තසමුට්ඨානානිපි ඛො, සීවක, ඉධෙකච්චානි වෙදයිතානි උප්පජ්ජන්ති. සාමම්පි ඛො එතං, සීවක, වෙදිතබ්බං යථා පිත්තසමුට්ඨානානිපි ඉධෙකච්චානි වෙදයිතානි උප්පජ්ජන්ති; ලොකස්සපි ඛො එතං, සීවක, සච්චසම්මතං යථා පිත්තසමුට්ඨානානිපි ඉධෙකච්චානි වෙදයිතානි උප්පජ්ජන්ති. තත්‍ර, සීවක, යෙ තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘යං කිඤ්චායං පුරිසපුග්ගලො පටිසංවෙදෙති සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා සබ්බං තං පුබ්බෙකතහෙතූ’ති. යඤ්ච සාමං ඤාතං තඤ්ච අතිධාවන්ති, යඤ්ච ලොකෙ සච්චසම්මතං තඤ්ච අතිධාවන්ති. තස්මා තෙසං සමණබ්‍රාහ්මණානං මිච්ඡාති වදාමි.

“西瓦咖，于此，确实有某些感受是由胆汁而生起。西瓦咖，此事也应由自己亲知，即于此有某些感受是由胆汁而生起；西瓦咖，此事也为世间所公认为真实，即于此有某些感受是由胆汁而生起。西瓦咖，就此而言，那些持如是说、如是见的沙门、婆罗门——‘此人所感受的任何乐、或苦、或不苦不乐，其一切皆以过去所作为因’——他们既逾越了自己所亲知的，也逾越了世间所公认为真实的。是故，我说那些沙门、婆罗门的说法是错误的。”

‘‘සෙම්හසමුට්ඨානානිපි ඛො, සීවක…පෙ… වාතසමුට්ඨානානිපි ඛො, සීවක…පෙ… සන්නිපාතිකානිපි ඛො, සීවක…පෙ… උතුපරිණාමජානිපි ඛො, සීවක…පෙ… විසමපරිහාරජානිපි ඛො, සීවක…පෙ… ඔපක්කමිකානිපි ඛො, සීවක…පෙ… කම්මවිපාකජානිපි ඛො, සීවක, ඉධෙකච්චානි වෙදයිතානි උප්පජ්ජන්ති. සාමම්පි ඛො එතං, සීවක, වෙදිතබ්බං. යථා කම්මවිපාකජානිපි ඉධෙකච්චානි [Pg.429] වෙදයිතානි උප්පජ්ජන්ති; ලොකස්සපි ඛො එතං, සීවක, සච්චසම්මතං. යථා කම්මවිපාකජානිපි ඉධෙකච්චානි වෙදයිතානි උප්පජ්ජන්ති; තත්‍ර, සීවක, යෙ තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘යං කිඤ්චායං පුරිසපුග්ගලො පටිසංවෙදෙති සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා සබ්බං තං පුබ්බෙකතහෙතූ’ති. යඤ්ච සාමං ඤාතං තඤ්ච අතිධාවන්ති යඤ්ච ලොකෙ සච්චසම්මතං තඤ්ච අතිධාවන්ති. තස්මා තෙසං සමණබ්‍රාහ්මණානං මිච්ඡාති වදාමීති. එවං වුත්තෙ, මොළියසීවකො පරිබ්බාජකො භගවන්තං එතදවොච – ‘අභික්කන්තං, භො ගොතම, අභික්කන්තං, භො ගොතම …පෙ… උපාසකං මං භවං ගොතමො ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’’න්ති.

“西瓦咖，确实有些感受是因痰而生起……西瓦咖，确实有些感受是因风而生起……西瓦咖，确实有些感受是因三者和合而生起……西瓦咖，确实有些感受是因季节变化而生起……西瓦咖，确实有些感受是因行为失当而生起……西瓦咖，确实有些感受是因外力所致而生起……西瓦咖，在此，确实有些感受是因业报而生起。西瓦咖，这应由自己亲知：在此，确实有些感受是因业报而生起的；西瓦咖，这也被世间公认为真实：在此，确实有些感受是因业报而生起的。西瓦咖，那些如此说、如此见的沙门婆罗门——‘凡此人所感受的任何乐、苦或不苦不乐，其一切皆因过去所作为’——他们既超越了自己所知的，也超越了世间公认的真实。因此，我说那些沙门婆罗门的说法是错误的。”如此说后，游方者茂利耶西瓦咖(Moḷiyasīvaka)对世尊说了这番话：“太好了，乔达摩尊者！太好了，乔达摩尊者！……从今日起，愿乔达摩尊者接受我为终生归依的优婆塞。”

‘‘පිත්තං සෙම්හඤ්ච වාතො ච, සන්නිපාතා උතූනි ච;

විසමං ඔපක්කමිකං, කම්මවිපාකෙන අට්ඨමී’’ති. පඨමං;

胆汁、痰与风，和合、季节变，失调与外力，业报为第八。

2. අට්ඨසතසුත්තං

2. 百八经

270. ‘‘අට්ඨසතපරියායං වො, භික්ඛවෙ, ධම්මපරියායං දෙසෙස්සාමි. තං සුණාථ. කතමො ච, භික්ඛවෙ, අට්ඨසතපරියායො, ධම්මපරියායො? ද්වෙපි මයා, භික්ඛවෙ, වෙදනා වුත්තා පරියායෙන; තිස්සොපි මයා වෙදනා වුත්තා පරියායෙන; පඤ්චපි මයා වෙදනා වුත්තා පරියායෙන; ඡපි මයා වෙදනා වුත්තා පරියායෙන; අට්ඨාරසාපි මයා වෙදනා වුත්තා පරියායෙන; ඡත්තිංසාපි මයා වෙදනා වුත්තා පරියායෙන; අට්ඨසතම්පි මයා වෙදනා වුත්තා පරියායෙන. ‘‘කතමා ච, භික්ඛවෙ, ද්වෙ වෙදනා? කායිකා ච චෙතසිකා ච – ඉමා වුච්චන්ති, භික්ඛවෙ, ද්වෙ වෙදනා. කතමා ච, භික්ඛවෙ, තිස්සො වෙදනා? සුඛා වෙදනා, දුක්ඛා වෙදනා, අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා – ඉමා වුච්චන්ති, භික්ඛවෙ, තිස්සො වෙදනා. කතමා ච, භික්ඛවෙ, පඤ්ච වෙදනා? සුඛින්ද්‍රියං, දුක්ඛින්ද්‍රියං, සොමනස්සින්ද්‍රියං, දොමනස්සින්ද්‍රියං, උපෙක්ඛින්ද්‍රියං – ඉමා වුච්චන්ති, භික්ඛවෙ, පඤ්ච වෙදනා. කතමා ච, භික්ඛවෙ, ඡ වෙදනා? චක්ඛුසම්ඵස්සජා වෙදනා…පෙ… මනොසම්ඵස්සජා වෙදනා – ඉමා වුච්චන්ති, භික්ඛවෙ, ඡ වෙදනා. කතමා ච, භික්ඛවෙ, අට්ඨාරස වෙදනා? ඡ සොමනස්සූපවිචාරා, ඡ දොමනස්සූපවිචාරා, ඡ උපෙක්ඛූපවිචාරා – ඉමා වුච්චන්ති, භික්ඛවෙ, අට්ඨාරස වෙදනා. කතමා ච, භික්ඛවෙ, ඡත්තිංස වෙදනා? ඡ ගෙහසිතානි සොමනස්සානි, ඡ නෙක්ඛම්මසිතානි සොමනස්සානි, ඡ ගෙහසිතානි දොමනස්සානි, ඡ නෙක්ඛම්මසිතානි [Pg.430] දොමනස්සානි, ඡ ගෙහසිතා උපෙක්ඛා, ඡ නෙක්ඛම්මසිතා උපෙක්ඛා – ඉමා වුච්චන්ති, භික්ඛවෙ, ඡත්තිංස වෙදනා. කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, අට්ඨසතං වෙදනා? අතීතා ඡත්තිංස වෙදනා, අනාගතා ඡත්තිංස වෙදනා, පච්චුප්පන්නා ඡත්තිංස වෙදනා – ඉමා වුච්චන්ති, භික්ඛවෙ, අට්ඨසතං වෙදනා. අයං, භික්ඛවෙ, අට්ඨසතපරියායො ධම්මපරියායො’’ති. දුතියං.

270. “诸比丘，我将为你们宣说一百零八缘由的法门。你们当谛听。诸比丘，何为一百零八缘由的法门？诸比丘，我曾依缘由宣说二受；我曾依缘由宣说三受；我曾依缘由宣说五受；我曾依缘由宣说六受；我曾依缘由宣说十八受；我曾依缘由宣说三十六受；我曾依缘由宣说一百零八受。诸比丘，何为二受？身受与心受——诸比丘，此谓二受。诸比丘，何为三受？乐受、苦受、不苦不乐受——诸比丘，此谓三受。诸比丘，何为五受？乐根、苦根、喜根、忧根、舍根——诸比丘，此谓五受。诸比丘，何为六受？眼触所生受……乃至意触所生受——诸比丘，此谓六受。诸比丘，何为十八受？六喜行、六忧行、六舍行——诸比丘，此谓十八受。诸比丘，何为三十六受？六种居家所依喜、六种出离所依喜、六种居家所依忧、六种出离所依忧、六种居家所依舍、六种出离所依舍——诸比丘，此谓三十六受。诸比丘，何为一百零八受？过去的三十六受、未来的三十六受、现在的三十六受——诸比丘，此谓一百零八受。诸比丘，此即一百零八缘由的法门。”第二。

3. අඤ්ඤතරභික්ඛුසුත්තං

3. 某比丘经

271. අථ ඛො අඤ්ඤතරො භික්ඛු යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කතමා නු ඛො, භන්තෙ, වෙදනා, කතමො වෙදනාසමුදයො, කතමා වෙදනාසමුදයගාමිනී පටිපදා? කතමො වෙදනානිරොධො, කතමා වෙදනානිරොධගාමිනී පටිපදා? කො වෙදනාය අස්සාදො, කො ආදීනවො, කිං නිස්සරණ’’න්ති?

271. 尔时，有一位比丘来到世尊之处，抵达后，礼敬世尊，退坐一面。坐于一面后，那位比丘对世尊说：“大德，何为受？何为受集？何为趣向受集之道？何为受灭？何为趣向受灭之道？何为受之味？何为受之过患？何为受之出离？”

‘‘තිස්සො ඉමා, භික්ඛු, වෙදනා – සුඛා වෙදනා, දුක්ඛා වෙදනා, අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා. ඉමා වුච්චන්ති, භික්ඛු, වෙදනා. ඵස්සසමුදයා වෙදනාසමුදයො. තණ්හා වෙදනාසමුදයගාමිනී පටිපදා. ඵස්සනිරොධා වෙදනානිරොධො. අයමෙව අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො වෙදනානිරොධගාමිනී පටිපදා, සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාසමාධි. යං වෙදනං පටිච්ච උප්පජ්ජති සුඛං සොමනස්සං, අයං වෙදනාය අස්සාදො; යා වෙදනා අනිච්චා දුක්ඛා විපරිණාමධම්මා, අයං වෙදනාය ආදීනවො; යො වෙදනාය ඡන්දරාගවිනයො ඡන්දරාගප්පහානං, ඉදං වෙදනාය නිස්සරණ’’න්ති. තතියං.

“比丘，有此三受：乐受、苦受、不苦不乐受。比丘，此等被称为受。由触集而有受集。渴爱是趣向受集之道。由触灭而有受灭。此圣八支道即是趣向受灭之道，谓：正见……乃至……正定。缘于受而生起乐与喜，此是受之味；凡受皆是无常、苦、变易法，此是受之过患；于受调伏欲贪、舍断欲贪，此是受之出离。”第三。

4. පුබ්බසුත්තං

4. 先前经

272. ‘‘පුබ්බෙව මෙ, භික්ඛවෙ, සම්බොධා අනභිසම්බුද්ධස්ස බොධිසත්තස්සෙව සතො එතදහොසි – ‘කතමා නු ඛො වෙදනා, කතමො වෙදනාසමුදයො, කතමා වෙදනාසමුදයගාමිනී පටිපදා, කතමො වෙදනානිරොධො, කතමා වෙදනානිරොධගාමිනී පටිපදා? කො වෙදනාය අස්සාදො, කො ආදීනවො, කිං නිස්සරණ’න්ති? තස්ස මය්හං, භික්ඛවෙ, එතදහොසි – ‘තිස්සො ඉමා වෙදනා – සුඛා වෙදනා, දුක්ඛා වෙදනා, අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා. ඉමා වුච්චන්ති වෙදනා. ඵස්සසමුදයා වෙදනාසමුදයො. තණ්හා වෙදනාසමුදයගාමිනී පටිපදා…පෙ… යො වෙදනාය ඡන්දරාගවිනයො ඡන්දරාගප්පහානං. ඉදං වෙදනාය නිස්සරණ’’’න්ති. චතුත්ථං.

272. “诸比丘，在我尚未证得正自觉，还是菩萨时，我曾生起这样的思考：‘什么是受？什么是受的集起？什么是导向受集起的道？什么是受的息灭？什么是导向受息灭的道？什么是受的乐味？什么是过患？什么是出离？’诸比丘，我曾生起这样的思考：‘有此三受：乐受、苦受、不苦不乐受。这些被称为受。以触的集起而有受的集起。渴爱是导向受集起的道……（中略）……对受的欲贪的调伏与舍断，此即是受的出离。’”第四经。

5. ඤාණසුත්තං

5. 智经

273. ‘‘‘ඉමා [Pg.431] වෙදනා’ති මෙ, භික්ඛවෙ, පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු චක්ඛුං උදපාදි, ඤාණං උදපාදි, පඤ්ඤා උදපාදි, විජ්ජා උදපාදි, ආලොකො උදපාදි. ‘අයං වෙදනාසමුදයො’ති මෙ, භික්ඛවෙ, පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු චක්ඛුං උදපාදි…පෙ… ආලොකො උදපාදි. ‘අයං වෙදනාසමුදයගාමිනී පටිපදා’ති මෙ, භික්ඛවෙ, පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු චක්ඛුං උදපාදි…පෙ… ‘අයං වෙදනානිරොධො’ති මෙ, භික්ඛවෙ, පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු චක්ඛුං උදපාදි …පෙ… ‘අයං වෙදනානිරොධගාමිනී පටිපදා’ති මෙ, භික්ඛවෙ, පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු චක්ඛුං උදපාදි…පෙ… ‘අයං වෙදනාය අස්සාදො’ති මෙ, භික්ඛවෙ, පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු…පෙ… ‘අයං වෙදනාය ආදීනවො’ති මෙ, භික්ඛවෙ, පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු…පෙ… ‘ඉදං ඛො නිස්සරණ’න්ති මෙ, භික්ඛවෙ, පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු චක්ඛුං උදපාදි, ඤාණං උදපාදි, පඤ්ඤා උදපාදි, විජ්ජා උදපාදි, ආලොකො උදපාදී’’ති. පඤ්චමං.

273. “‘此等是受’，诸比丘，我于往昔未闻之法中，眼生起，智生起，慧生起，明生起，光生起。‘此是受的集起’，诸比丘，我于往昔未闻之法中，眼生起……（中略）……光生起。‘此是导向受集起的道’，诸比丘，我于往昔未闻之法中，眼生起……（中略）……‘此是受的息灭’，诸比丘，我于往昔未闻之法中，眼生起……（中略）……‘此是导向受息灭的道’，诸比丘，我于往昔未闻之法中，眼生起……（中略）……‘此是受的乐味’，诸比丘，我于往昔未闻之法中……（中略）……‘此是受的过患’，诸比丘，我于往昔未闻之法中……（中略）……‘此即是出离’，诸比丘，我于往昔未闻之法中，眼生起，智生起，慧生起，明生起，光生起。”第五经。

6. සම්බහුලභික්ඛුසුත්තං

6. 众多比丘经

274. අථ ඛො සම්බහුලා භික්ඛූ යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා…පෙ… එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ භික්ඛූ භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘කතමා නු ඛො, භන්තෙ, වෙදනා, කතමො වෙදනාසමුදයො, කතමා වෙදනාසමුදයගාමිනී පටිපදා? කතමො වෙදනානිරොධො, කතමා වෙදනානිරොධගාමිනී පටිපදා? කො වෙදනාය අස්සාදො, කො ආදීනවො, කිං නිස්සරණ’’න්ති? ‘‘තිස්සො ඉමා, භික්ඛවෙ, වෙදනා – සුඛා වෙදනා, දුක්ඛා වෙදනා, අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා. ඉමා වුච්චන්ති, භික්ඛවෙ, වෙදනා. ඵස්සසමුදයා වෙදනාසමුදයො. තණ්හා වෙදනාසමුදයගාමිනී පටිපදා. ඵස්සනිරොධා…පෙ… යො වෙදනාය ඡන්දරාගවිනයො ඡන්දරාගප්පහානං. ඉදං වෙදනාය නිස්සරණ’’න්ති. ඡට්ඨං.

274. 尔时，众多比丘前往世尊之处，抵达后……坐于一旁。坐于一旁后，彼等比丘对世尊说：“大德，何为受？何为受集？何为导向受集之道？何为受灭？何为导向受灭之道？受之味为何？过患为何？出离为何？”“诸比丘，有此三受：乐受、苦受、不苦不乐受。诸比丘，此等被称为受。由触集而有受集。渴爱是导向受集之道。由触灭……于受，凡欲贪之调伏、欲贪之舍断，此即是受之出离。”第六。

7. පඨමසමණබ්‍රාහ්මණසුත්තං

7. 初沙门婆罗门经

275. ‘‘තිස්සො ඉමා, භික්ඛවෙ, වෙදනා. කතමා තිස්සො? සුඛා වෙදනා, දුක්ඛා වෙදනා, අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා. යෙ හි කෙචි, භික්ඛවෙ, සමණා [Pg.432] වා බ්‍රාහ්මණා වා ඉමාසං තිස්සන්නං වෙදනානං සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං නප්පජානන්ති. න මෙ තෙ, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා සමණෙසු වා සමණසම්මතා බ්‍රාහ්මණෙසු වා බ්‍රාහ්මණසම්මතා, න ච පන තෙ ආයස්මන්තො සාමඤ්ඤත්ථං වා බ්‍රහ්මඤ්ඤත්ථං වා දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරන්ති. යෙ ච ඛො කෙචි, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා ඉමාසං තිස්සන්නං වෙදනානං සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවං ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං පජානන්ති. තෙ ඛො මෙ, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා සමණෙසු චෙව සමණසම්මතා බ්‍රාහ්මණෙසු ච බ්‍රාහ්මණසම්මතා. තෙ ච පනායස්මන්තො සාමඤ්ඤත්ථඤ්ච බ්‍රහ්මඤ්ඤත්ථඤ්ච, දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරන්තී’’ති. සත්තමං.

275. “诸比丘，有此三种受。是哪三种呢？乐受、苦受、不苦不乐受。诸比丘，若有任何沙门或婆罗门，对此三种受的生起、灭尽、乐味、过患、出离不如实了知，诸比丘，我不认为他们是沙门中的沙门、婆罗门中的婆罗门。彼等具寿亦不能于现法中，亲自以证智作证，具足沙门果或婆罗门果而住。而诸比丘，若有任何沙门或婆罗门，对此三种受的生起、灭尽、乐味、过患、出离如实了知，诸比丘，我认为他们是沙门中的沙门、婆罗门中的婆罗门。彼等具寿能于现法中，亲自以证智作证，具足沙门果与婆罗门果而住。”第七。

8. දුතියසමණබ්‍රාහ්මණසුත්තං

8. 第二沙门婆罗门经

276. ‘‘තිස්සො ඉමා, භික්ඛවෙ, වෙදනා. කතමා තිස්සො? සුඛා වෙදනා, දුක්ඛා වෙදනා, අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා. යෙ හි කෙචි, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා ඉමාසං තිස්සන්නං වෙදනානං සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං නප්පජානන්ති…පෙ… පජානන්ති…පෙ… සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරන්තී’’ති. අට්ඨමං.

276. “诸比丘，有此三种受。是哪三种呢？乐受、苦受、不苦不乐受。诸比丘，若有任何沙门或婆罗门，对此三种受的生起、灭尽、乐味、过患、出离不如实了知……乃至……如实了知……乃至……亲自以证智作证，具足而住。”第八。

9. තතියසමණබ්‍රාහ්මණසුත්තං

9. 第三沙门婆罗门经

277. ‘‘යෙ හි කෙචි, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා වෙදනං නප්පජානන්ති, වෙදනාසමුදයං නප්පජානන්ති, වෙදනානිරොධං නප්පජානන්ති, වෙදනානිරොධගාමිනිං පටිපදං නප්පජානන්ති…පෙ… පජානන්ති…පෙ… සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරන්තී’’ති. නවමං.

277. “诸比丘，任何沙门或婆罗门不了知受，不了知受集，不了知受灭，不了知导向受灭之道……乃至……了知……乃至……自己以胜智现证，具足而住。”第九经。

10. සුද්ධිකසුත්තං

10. 纯净经

278. ‘‘තිස්සො ඉමා, භික්ඛවෙ, වෙදනා. කතමා තිස්සො? සුඛා වෙදනා, දුක්ඛා වෙදනා, අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා – ඉමා ඛො, භික්ඛවෙ, තිස්සො වෙදනා’’ති. දසමං.

278. “诸比丘，有此三种受。是哪三种呢？乐受、苦受、不苦不乐受。诸比丘，此即是三种受。”第十经。

11. නිරාමිසසුත්තං

11. 无食饵经

279. ‘‘අත්ථි[Pg.433], භික්ඛවෙ, සාමිසා පීති, අත්ථි නිරාමිසා පීති, අත්ථි නිරාමිසා නිරාමිසතරා පීති; අත්ථි සාමිසං සුඛං, අත්ථි නිරාමිසං සුඛං, අත්ථි නිරාමිසා නිරාමිසතරං සුඛං; අත්ථි සාමිසා උපෙක්ඛා, අත්ථි නිරාමිසා උපෙක්ඛා, අත්ථි නිරාමිසා නිරාමිසතරා උපෙක්ඛා; අත්ථි සාමිසො විමොක්ඛො, අත්ථි නිරාමිසො විමොක්ඛො, අත්ථි නිරාමිසා නිරාමිසතරො විමොක්ඛො. කතමා ච, භික්ඛවෙ, සාමිසා පීති? පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, කාමගුණා. කතමෙ පඤ්ච? චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යා රූපා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා…පෙ… කායවිඤ්ඤෙය්‍යා ඵොට්ඨබ්බා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච කාමගුණා. යා ඛො, භික්ඛවෙ, ඉමෙ පඤ්ච කාමගුණෙ පටිච්ච උප්පජ්ජති පීති, අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සාමිසා පීති.

279. “诸比丘，有有食饵的喜，有无食饵的喜，有比无食饵更无食饵的喜；有有食饵的乐，有无食饵的乐，有比无食饵更无食饵的乐；有有食饵的舍，有无食饵的舍，有比无食饵更无食饵的舍；有有食饵的解脱，有无食饵的解脱，有比无食饵更无食饵的解脱。诸比丘，什么是那有食饵的喜呢？诸比丘，有此五种欲。是哪五种呢？眼所识的色，是所期望的、可喜的、可悦的、悦意的、与欲相应的、引生染着的……乃至……身所识的触，是所期望的、可喜的、可悦的、悦意的、与欲相应的、引生染着的。诸比丘，此即是五种欲。诸比丘，凡缘此五种欲而生的喜，诸比丘，这称为有食饵的喜。

‘‘කතමා ච, භික්ඛවෙ, නිරාමිසා පීති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු විවිච්චෙව කාමෙහි විවිච්ච අකුසලෙහි ධම්මෙහි සවිතක්කං සවිචාරං විවෙකජං පීතිසුඛං පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. විතක්කවිචාරානං වූපසමා අජ්ඣත්තං සම්පසාදනං චෙතසො එකොදිභාවං අවිතක්කං අවිචාරං සමාධිජං පීතිසුඛං දුතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, නිරාමිසා පීති.

诸比丘，何为无染喜？诸比丘，于此，比丘远离诸欲，远离不善法，有寻有伺，具足离生喜乐，进入初禅而住。寻伺止息，内净，心一境性，无寻无伺，具足定生喜乐，进入第二禅而住。诸比丘，此谓无染喜。

‘‘කතමා ච, භික්ඛවෙ, නිරාමිසා නිරාමිසතරා පීති? යා ඛො, භික්ඛවෙ, ඛීණාසවස්ස භික්ඛුනො රාගා චිත්තං විමුත්තං පච්චවෙක්ඛතො, දොසා චිත්තං විමුත්තං පච්චවෙක්ඛතො, මොහා චිත්තං විමුත්තං පච්චවෙක්ඛතො උප්පජ්ජති පීති, අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, නිරාමිසා නිරාමිසතරා පීති.

诸比丘，何为更无染之喜？诸比丘，当漏尽比丘省察心从贪解脱、从瞋解脱、从痴解脱时所生起的喜，诸比丘，此谓更无染之喜。

‘‘කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, සාමිසං සුඛං? පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, කාමගුණා. කතමෙ පඤ්ච? චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යා රූපා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා…පෙ… කායවිඤ්ඤෙය්‍යා ඵොට්ඨබ්බා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච කාමගුණා. යං ඛො, භික්ඛවෙ, ඉමෙ පඤ්ච කාමගුණෙ පටිච්ච උප්පජ්ජති සුඛං සොමනස්සං, ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සාමිසං සුඛං.

诸比丘，何为有染乐？诸比丘，有五妙欲。是哪五种？眼所识之色，为所欲、所爱、所喜、悦意、与欲相应、引人染著……乃至……身所识之触，为所欲、所爱、所喜、悦意、与欲相应、引人染著。诸比丘，此即五妙欲。诸比丘，凡缘此五妙欲而生的乐与喜悦，此谓有染乐。

‘‘කතමඤ්ච[Pg.434], භික්ඛවෙ, නිරාමිසං සුඛං? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු විවිච්චෙව කාමෙහි විවිච්ච අකුසලෙහි ධම්මෙහි සවිතක්කං සවිචාරං විවෙකජං පීතිසුඛං පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. විතක්කවිචාරානං වූපසමා අජ්ඣත්තං සම්පසාදනං චෙතසො එකොදිභාවං අවිතක්කං අවිචාරං සමාධිජං පීතිසුඛං දුතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. පීතියා ච විරාගා උපෙක්ඛකො ච විහරති සතො ච සම්පජානො සුඛඤ්ච කායෙන පටිසංවෙදෙති, යං තං අරියා ආචික්ඛන්ති – ‘උපෙක්ඛකො සතිමා සුඛවිහාරී’ති තතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, නිරාමිසං සුඛං.

诸比丘，何为无染之乐？诸比丘，于此，比丘已离诸欲、离诸不善法，有寻有伺，进入并安住于离生喜乐的初禅。寻、伺寂止，内安靖，心一境性，无寻无伺，进入并安住于定生喜乐的第二禅。又因离喜而住于舍，具念、正知，以身感受乐，即圣者们所宣说的“具舍、具念、乐住者”，进入并安住于第三禅。诸比丘，此被称为无染之乐。

‘‘කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, නිරාමිසා නිරාමිසතරං සුඛං? යං ඛො, භික්ඛවෙ, ඛීණාසවස්ස භික්ඛුනො රාගා චිත්තං විමුත්තං පච්චවෙක්ඛතො, දොසා චිත්තං විමුත්තං පච්චවෙක්ඛතො, මොහා චිත්තං විමුත්තං පච්චවෙක්ඛතො උප්පජ්ජති සුඛං සොමනස්සං, ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, නිරාමිසා නිරාමිසතරං සුඛං.

诸比丘，何为比无染更无染之乐？诸比丘，漏尽比丘省察其心已从贪解脱、从瞋解脱、从痴解脱时所生起的乐与喜悦，诸比丘，此被称为比无染更无染之乐。

‘‘කතමා ච, භික්ඛවෙ, සාමිසා උපෙක්ඛා? පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, කාමගුණා. කතමෙ පඤ්ච? චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යා රූපා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා…පෙ… කායවිඤ්ඤෙය්‍යා ඵොට්ඨබ්බා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච කාමගුණා. යා ඛො, භික්ඛවෙ, ඉමෙ පඤ්ච කාමගුණෙ පටිච්ච උප්පජ්ජති උපෙක්ඛා, අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සාමිසා උපෙක්ඛා.

诸比丘，何为有染之舍？诸比丘，有此五欲。是哪五种？眼所识之色，是可欲、可意、可悦、悦人的，与欲相应、能引染著；……乃至……身所识之触，是可欲、可意、可悦、悦人的，与欲相应、能引染著。诸比丘，此即五欲。诸比丘，凡缘此五欲而生起之舍，此被称为有染之舍。

‘‘කතමා ච, භික්ඛවෙ, නිරාමිසා උපෙක්ඛා? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සුඛස්ස ච පහානා, දුක්ඛස්ස ච පහානා, පුබ්බෙව සොමනස්සදොමනස්සානං අත්ථඞ්ගමා, අදුක්ඛමසුඛං උපෙක්ඛාසතිපාරිසුද්ධිං චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, නිරාමිසා උපෙක්ඛා.

诸比丘，何为无染之舍？诸比丘，于此，比丘因断乐、断苦，以及先前喜、忧的灭没，进入并安住于不苦不乐、舍念清净的第四禅。诸比丘，此被称为无染之舍。

‘‘කතමා ච, භික්ඛවෙ, නිරාමිසා නිරාමිසතරා උපෙක්ඛා? යා ඛො, භික්ඛවෙ, ඛීණාසවස්ස භික්ඛුනො රාගා චිත්තං විමුත්තං පච්චවෙක්ඛතො, දොසා චිත්තං විමුත්තං පච්චවෙක්ඛතො, මොහා චිත්තං විමුත්තං පච්චවෙක්ඛතො උප්පජ්ජති උපෙක්ඛා, අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, නිරාමිසා නිරාමිසතරා උපෙක්ඛා.

“诸比丘，什么是比无染更无染的舍？诸比丘，漏尽比丘省察心从贪解脱、省察心从瞋解脱、省察心从痴解脱时所生起的舍，诸比丘，这被称为比无染更无染的舍。”

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, සාමිසො විමොක්ඛො? රූපප්පටිසංයුත්තො විමොක්ඛො සාමිසො විමොක්ඛො.

“诸比丘，什么是有染解脱？与色相应的解脱，是有染解脱。”

‘‘කතමො [Pg.435] ච, භික්ඛවෙ, නිරාමිසො විමොක්ඛො? අරූපප්පටිසංයුත්තො විමොක්ඛො නිරාමිසො විමොක්ඛො.

“诸比丘，什么是无染解脱？与无色相应的解脱，是无染解脱。”

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, නිරාමිසා නිරාමිසතරො විමොක්ඛො? යො ඛො, භික්ඛවෙ, ඛීණාසවස්ස භික්ඛුනො රාගා චිත්තං විමුත්තං පච්චවෙක්ඛතො, දොසා චිත්තං විමුත්තං පච්චවෙක්ඛතො, මොහා චිත්තං විමුත්තං පච්චවෙක්ඛතො උප්පජ්ජති විමොක්ඛො, අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, නිරාමිසා නිරාමිසතරො විමොක්ඛො’’ති. එකාදසමං.

“诸比丘，什么是比无染更无染的解脱？诸比丘，漏尽比丘省察心从贪解脱、省察心从瞋解脱、省察心从痴解脱时所生起的解脱，诸比丘，这被称为比无染更无染的解脱。”第十一。

අට්ඨසතපරියායවග්ගො තතියො.

百八法门品第三。

තස්සුද්දානං –

其摄颂——

සීවකඅට්ඨසතං භික්ඛු, පුබ්බෙ ඤාණඤ්ච භික්ඛුනා;

සමණබ්‍රාහ්මණා තීණි, සුද්ධිකඤ්ච නිරාමිසන්ති.

西瓦咖、百八、比丘，三篇先前之智，比丘尼，三篇沙门婆罗门，以及清净与无染。

වෙදනාසංයුත්තං සමත්තං.

受相应圆满。

3. මාතුගාමසංයුත්තං

3. 妇女相应

1. පඨමපෙය්‍යාලවග්ගො

1. 第一广说品

1. මාතුගාමසුත්තං

1. 妇女经

280. ‘‘පඤ්චහි[Pg.436], භික්ඛවෙ, අඞ්ගෙහි සමන්නාගතො මාතුගාමො එකන්තඅමනාපො හොති පුරිසස්ස. කතමෙහි පඤ්චහි? න ච රූපවා හොති, න ච භොගවා හොති, න ච සීලවා හොති, අලසො ච හොති, පජඤ්චස්ස න ලභති – ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි අඞ්ගෙහි සමන්නාගතො මාතුගාමො එකන්තඅමනාපො හොති පුරිසස්ස. පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, අඞ්ගෙහි සමන්නාගතො මාතුගාමො එකන්තමනාපො හොති පුරිසස්ස. කතමෙහි පඤ්චහි? රූපවා ච හොති, භොගවා ච හොති, සීලවා ච හොති, දක්ඛො ච හොති අනලසො, පජඤ්චස්ස ලභති – ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි අඞ්ගෙහි සමන්නාගතො මාතුගාමො එකන්තමනාපො හොති පුරිසස්සා’’ති. පඨමං.

280. “诸比丘，具足五支的女人，对男人而言，是完全不可喜的。是哪五支呢？无容色，无财富，无戒行，且懒惰，不能为他获得后嗣——诸比丘，具足此五支的女人，对男人而言，是完全不可喜的。诸比丘，具足五支的女人，对男人而言，是完全可喜的。是哪五支呢？有容色，有财富，有戒行，且聪慧不懒惰，能为他获得后嗣——诸比丘，具足此五支的女人，对男人而言，是完全可喜的。”第一。

2. පුරිසසුත්තං

2. 男人经

281. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, අඞ්ගෙහි සමන්නාගතො පුරිසො එකන්තඅමනාපො හොති මාතුගාමස්ස. කතමෙහි පඤ්චහි? න ච රූපවා හොති, න ච භොගවා හොති, න ච සීලවා හොති, අලසො ච හොති, පජඤ්චස්ස න ලභති – ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි අඞ්ගෙහි සමන්නාගතො පුරිසො එකන්තඅමනාපො හොති මාතුගාමස්ස. පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, අඞ්ගෙහි සමන්නාගතො පුරිසො එකන්තමනාපො හොති මාතුගාමස්ස. කතමෙහි පඤ්චහි? රූපවා ච හොති, භොගවා ච හොති, සීලවා ච හොති, දක්ඛො ච හොති අනලසො, පජඤ්චස්ස ලභති – ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි අඞ්ගෙහි සමන්නාගතො පුරිසො එකන්තමනාපො හොති මාතුගාමස්සා’’ති. දුතියං.

281. “诸比丘，具足五支的男人，对女人而言，是完全不可喜的。是哪五支呢？无容色，无财富，无戒行，且懒惰，不能为她获得后嗣——诸比丘，具足此五支的男人，对女人而言，是完全不可喜的。诸比丘，具足五支的男人，对女人而言，是完全可喜的。是哪五支呢？有容色，有财富，有戒行，且聪慧不懒惰，能为她获得后嗣——诸比丘，具足此五支的男人，对女人而言，是完全可喜的。”第二。

3. ආවෙණිකදුක්ඛසුත්තං

3. 特有之苦经

282. ‘‘පඤ්චිමානි, භික්ඛවෙ, මාතුගාමස්ස ආවෙණිකානි දුක්ඛානි, යානි මාතුගාමො පච්චනුභොති, අඤ්ඤත්‍රෙව පුරිසෙහි. කතමානි පඤ්ච? ඉධ, භික්ඛවෙ[Pg.437], මාතුගාමො දහරොව සමානො පතිකුලං ගච්ඡති, ඤාතකෙහි විනා හොති. ඉදං, භික්ඛවෙ, මාතුගාමස්ස පඨමං ආවෙණිකං දුක්ඛං, යං මාතුගාමො පච්චනුභොති, අඤ්ඤත්‍රෙව පුරිසෙහි. පුන චපරං, භික්ඛවෙ, මාතුගාමො උතුනී හොති. ඉදං, භික්ඛවෙ, මාතුගාමස්ස දුතියං ආවෙණිකං දුක්ඛං, යං මාතුගාමො පච්චනුභොති, අඤ්ඤත්‍රෙව පුරිසෙහි. පුන චපරං, භික්ඛවෙ, මාතුගාමො ගබ්භිනී හොති. ඉදං, භික්ඛවෙ, මාතුගාමස්ස තතියං ආවෙණිකං දුක්ඛං, යං මාතුගාමො පච්චනුභොති, අඤ්ඤත්‍රෙව පුරිසෙහි. පුන චපරං, භික්ඛවෙ, මාතුගාමො විජායති. ඉදං, භික්ඛවෙ, මාතුගාමස්ස චතුත්ථං ආවෙණිකං දුක්ඛං, යං මාතුගාමො පච්චනුභොති, අඤ්ඤත්‍රෙව පුරිසෙහි. පුන චපරං, භික්ඛවෙ, මාතුගාමො පුරිසස්ස පාරිචරියං උපෙති. ඉදං ඛො, භික්ඛවෙ, මාතුගාමස්ස පඤ්චමං ආවෙණිකං දුක්ඛං, යං මාතුගාමො පච්චනුභොති, අඤ්ඤත්‍රෙව පුරිසෙහි. ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච මාතුගාමස්ස ආවෙණිකානි දුක්ඛානි, යානි මාතුගාමො පච්චනුභොති, අඤ්ඤත්‍රෙව පුරිසෙහී’’ති. තතියං.

282. “诸比丘，妇女有此五种特有的苦，是妇女所经历，而男人所没有的。是哪五种呢？诸比丘，于此，妇女尚在年少，便去到夫家，与亲族分离。诸比丘，这是妇女第一种特有的苦，是妇女所经历，而男人所没有的。再者，诸比丘，妇女有月事。诸比丘，这是妇女第二种特有的苦，是妇女所经历，而男人所没有的。再者，诸比丘，妇女怀孕。诸比丘，这是妇女第三种特有的苦，是妇女所经历，而男人所没有的。再者，诸比丘，妇女生产。诸比丘，这是妇女第四种特有的苦，是妇女所经历，而男人所没有的。再者，诸比丘，妇女侍奉男人。诸比丘，这确实是妇女第五种特有的苦，是妇女所经历，而男人所没有的。诸比丘，这确实是妇女的五种特有的苦，是妇女所经历，而男人所没有的。”第三经。

4. තීහිධම්මෙහිසුත්තං

4. 三法经

283. ‘‘තීහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො මාතුගාමො යෙභුය්‍යෙන කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජති. කතමෙහි තීහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, මාතුගාමො පුබ්බණ්හසමයං මච්ඡෙරමලපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා අගාරං අජ්ඣාවසති. මජ්ඣන්හිකසමයං ඉස්සාපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා අගාරං අජ්ඣාවසති. සායන්හසමයං කාමරාගපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා අගාරං අජ්ඣාවසති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, තීහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො මාතුගාමො යෙභුය්‍යෙන කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජතී’’ති. චතුත්ථං.

283. “诸比丘，具足三法的女人，身坏命终后，大多数会投生于苦界、恶趣、堕处、地狱。是哪三法呢？诸比丘，于此，女人上午以被悭吝之垢所缠之心住于家中，中午以被嫉妒所缠之心住于家中，傍晚以被欲贪所缠之心住于家中。诸比丘，具足此三法的女人，身坏命终后，大多数会投生于苦界、恶趣、堕处、地狱。”第四经。

5. කොධනසුත්තං

5. 忿怒者经

284. අථ ඛො ආයස්මා අනුරුද්ධො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා අනුරුද්ධො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘ඉධාහං, භන්තෙ, මාතුගාමං පස්සාමි දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජන්තං. කතීහි නු ඛො, භන්තෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො මාතුගාමො [Pg.438] කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජතී’’ති?

284. 尔时，具寿阿那律前往世尊之处，抵达后，坐于一旁。坐于一旁的具寿阿那律对世尊说：“世尊，我于此以清净、超人之天眼，看见女人身坏命终后，投生于苦界、恶趣、堕处、地狱。世尊，女人具足多少法，身坏命终后会投生于苦界、恶趣、堕处、地狱呢？”’

‘‘පඤ්චහි ඛො, අනුරුද්ධ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො මාතුගාමො කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජති. කතමෙහි පඤ්චහි? අස්සද්ධො ච හොති, අහිරිකො ච හොති, අනොත්තප්පී ච හොති, කොධනො ච හොති, දුප්පඤ්ඤො ච හොති – ඉමෙහි ඛො, අනුරුද්ධ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො මාතුගාමො කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජතී’’ති. පඤ්චමං.

“阿那律，具足五法的女人，身坏命终后，会投生于苦界、恶趣、堕处、地狱。是哪五法呢？即是无信、无惭、无愧、忿怒、无慧。阿那律，具足此五法的女人，身坏命终后，会投生于苦界、恶趣、堕处、地狱。”第五经。

6. උපනාහීසුත්තං

6. 怀恨经

285. ‘‘පඤ්චහි, අනුරුද්ධ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො මාතුගාමො කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජති. කතමෙහි පඤ්චහි? අස්සද්ධො ච හොති, අහිරිකො ච හොති, අනොත්තප්පී ච හොති, උපනාහී ච හොති, දුප්පඤ්ඤො ච හොති – ඉමෙහි ඛො, අනුරුද්ධ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො මාතුගාමො කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජතී’’ති. ඡට්ඨං.

285. “阿那律，具足五法的女人，身坏命终后，投生于苦处、恶趣、堕处、地狱。是哪五法呢？即是无信、无惭、无愧、怀恨、无慧。阿那律，具足此五法的女人，身坏命终后，投生于苦处、恶趣、堕处、地狱。”第六。

7. ඉස්සුකීසුත්තං

7. 嫉妒经

286. ‘‘පඤ්චහි, අනුරුද්ධ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො මාතුගාමො කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජති. කතමෙහි පඤ්චහි? අස්සද්ධො ච හොති, අහිරිකො ච හොති, අනොත්තප්පී ච හොති, ඉස්සුකී ච හොති, දුප්පඤ්ඤො ච හොති – ඉමෙහි ඛො, අනුරුද්ධ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො මාතුගාමො කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජතී’’ති. සත්තමං.

286. “阿那律，具足五法的女人，身坏命终后，投生于苦处、恶趣、堕处、地狱。是哪五法呢？即是无信、无惭、无愧、嫉妒、无慧。阿那律，具足此五法的女人，身坏命终后，投生于苦处、恶趣、堕处、地狱。”第七。

8. මච්ඡරීසුත්තං

8. 悭吝经

287. ‘‘පඤ්චහි, අනුරුද්ධ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො මාතුගාමො කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජති. කතමෙහි පඤ්චහි? අස්සද්ධො ච හොති, අහිරිකො ච හොති, අනොත්තප්පී ච හොති, මච්ඡරී ච හොති, දුප්පඤ්ඤො ච හොති – ඉමෙහි ඛො, අනුරුද්ධ, පඤ්චහි [Pg.439] ධම්මෙහි සමන්නාගතො මාතුගාමො…පෙ… අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජතී’’ති. අට්ඨමං.

287. “阿那律，具足五法的女人，身坏命终后，投生于苦处、恶趣、堕处、地狱。是哪五法呢？即是无信、无惭、无愧、悭吝、无慧。阿那律，具足此五法的女人……投生于苦处、恶趣、堕处、地狱。”第八。

9. අතිචාරීසුත්තං

9. 邪行经

288. ‘‘පඤ්චහි, අනුරුද්ධ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො මාතුගාමො…පෙ… අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජති. කතමෙහි පඤ්චහි? අස්සද්ධො ච හොති, අහිරිකො ච හොති, අනොත්තප්පී ච හොති, අතිචාරී ච හොති, දුප්පඤ්ඤො ච හොති – ඉමෙහි ඛො, අනුරුද්ධ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො මාතුගාමො…පෙ… උපපජ්ජතී’’ති. නවමං.

288. “阿那律，具足五法的女人……投生于苦处、恶趣、堕处、地狱。是哪五法呢？即是无信、无惭、无愧、行邪淫、无慧。阿那律，具足此五法的女人……投生。”第九。

10. දුස්සීලසුත්තං

10. 恶戒经

289. ‘‘පඤ්චහි, අනුරුද්ධ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො මාතුගාමො…පෙ… නිරයං උපපජ්ජති. කතමෙහි පඤ්චහි? අස්සද්ධො ච හොති, අහිරිකො ච හොති, අනොත්තප්පී ච හොති, දුස්සීලො ච හොති, දුප්පඤ්ඤො ච හොති – ඉමෙහි ඛො, අනුරුද්ධ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො මාතුගාමො…පෙ… නිරයං උපපජ්ජතී’’ති. දසමං.

289. “阿那律，具足五法的女人……投生于地狱。何等为五？即无信、无惭、无愧、恶戒、无慧。阿那律，具足此五法的女人……投生于地狱。”第十经。

11. අප්පස්සුතසුත්තං

11. 寡闻经

290. ‘‘පඤ්චහි, අනුරුද්ධ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො මාතුගාමො…පෙ… නිරයං උපපජ්ජති. කතමෙහි පඤ්චහි? අස්සද්ධො ච හොති, අහිරිකො ච හොති, අනොත්තප්පී ච හොති, අප්පස්සුතො ච හොති, දුප්පඤ්ඤො ච හොති – ඉමෙහි ඛො, අනුරුද්ධ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො මාතුගාමො…පෙ… නිරයං උපපජ්ජතී’’ති. එකාදසමං.

290. “阿那律，具足五法的女人……投生于地狱。何等为五？即无信、无惭、无愧、寡闻、无慧。阿那律，具足此五法的女人……投生于地狱。”第十一经。

12. කුසීතසුත්තං

12. 懈怠经

291. ‘‘පඤ්චහි, අනුරුද්ධ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො මාතුගාමො…පෙ… නිරයං උපපජ්ජති. කතමෙහි පඤ්චහි? අස්සද්ධො ච හොති, අහිරිකො ච හොති, අනොත්තප්පී ච හොති, කුසීතො ච හොති, දුප්පඤ්ඤො ච හොති – ඉමෙහි ඛො, අනුරුද්ධ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො මාතුගාමො…පෙ… අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජතී’’ති. ද්වාදසමං.

291. “阿那律，具足五法的女人……投生于地狱。何等为五？即无信、无惭、无愧、懈怠、无慧。阿那律，具足此五法的女人……投生于恶趣、恶道、堕处、地狱。”第十二经。

13. මුට්ඨස්සතිසුත්තං

13. 失念经

292. ‘‘පඤ්චහි[Pg.440], අනුරුද්ධ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො මාතුගාමො…පෙ… නිරයං උපපජ්ජති. කතමෙහි පඤ්චහි? අස්සද්ධො ච හොති, අහිරිකො ච හොති, අනොත්තප්පී ච හොති, මුට්ඨස්සති ච හොති, දුප්පඤ්ඤො ච හොති – ඉමෙහි ඛො, අනුරුද්ධ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො මාතුගාමො…පෙ… නිරයං උපපජ්ජතී’’ති. තෙරසමං.

292. “阿那律，具足五法的女人……投生于地狱。何等为五？即无信、无惭、无愧、失念、无慧。阿那律，具足此五法的女人……投生于地狱。”第十三经。

14. පඤ්චවෙරසුත්තං

14. 五怖畏经

293. ‘‘පඤ්චහි, අනුරුද්ධ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො මාතුගාමො…පෙ… නිරයං උපපජ්ජති. කතමෙහි පඤ්චහි? පාණාතිපාතී ච හොති, අදින්නාදායී ච හොති, කාමෙසුමිච්ඡාචාරී ච හොති, මුසාවාදී ච හොති, සුරාමෙරයමජ්ජප්පමාදට්ඨායී ච හොති – ඉමෙහි ඛො, අනුරුද්ධ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො මාතුගාමො කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජතී’’ති. චුද්දසමං.

293. “阿那律，女人具足五法……投生于地狱。是哪五法呢？即是杀生、不与取、欲邪行、妄语，以及服用致放逸的酒与迷醉物——阿那律，女人具足此五法，身坏命终之后，投生于苦趣、恶趣、堕处、地狱。”第十四。

පඨමපෙය්‍යාලවග්ගො.

第一复述品

තස්සුද්දානං –

此为摄颂：

මාතුගාමො පුරිසො ච, ආවෙණිකා තිධම්මො ච ;

කොධනො උපනාහී ච, ඉස්සුකී මච්ඡරෙන ච;

අතිචාරී ච දුස්සීලො, අප්පස්සුතො ච කුසීතො;

මුට්ඨස්සති පඤ්චවෙරං, කණ්හපක්ඛෙ පකාසිතො.

女人与男人，特法及三法；忿怒与结恨，嫉妒与悭吝；行非与破戒，寡闻与懈怠；失念五怖畏，于黑品中说。

2. දුතියපෙය්‍යාලවග්ගො

2. 第二复述品

1. අක්කොධනසුත්තං

1. 无忿经

294. අථ ඛො ආයස්මා අනුරුද්ධො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා…පෙ… එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා අනුරුද්ධො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘ඉධාහං, භන්තෙ, මාතුගාමං පස්සාමි දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන [Pg.441] කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්තං. කතීහි නු ඛො, භන්තෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො මාතුගාමො කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජතී’’ති?

294. 尔时，具寿阿那律前往世尊之处；抵达后……坐于一旁。坐于一旁的具寿阿那律对世尊说：“世尊，我在此以清净、超人之天眼，看见女人身坏命终之后，投生于善趣、天界。世尊，女人具足几法，能于身坏命终之后，投生于善趣、天界呢？”

‘‘පඤ්චහි ඛො, අනුරුද්ධ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො මාතුගාමො කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජති. කතමෙහි පඤ්චහි? සද්ධො ච හොති, හිරිමා ච හොති, ඔත්තප්පී ච හොති, අක්කොධනො ච හොති, පඤ්ඤවා ච හොති – ඉමෙහි ඛො, අනුරුද්ධ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො මාතුගාමො කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජතී’’ති. පඨමං.

“阿那律，女人具足五法，于身坏命终之后，投生于善趣、天界。是哪五法呢？即是有信、有惭、有愧、无忿、有慧——阿那律，女人具足此五法，于身坏命终之后，投生于善趣、天界。”第一。

2. අනුපනාහීසුත්තං

2. 无结恨经

295. ‘‘පඤ්චහි, අනුරුද්ධ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො මාතුගාමො කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජති. කතමෙහි පඤ්චහි? සද්ධො ච හොති, හිරිමා ච හොති, ඔත්තප්පී ච හොති, අනුපනාහී ච හොති, පඤ්ඤවා ච හොති – ඉමෙහි ඛො, අනුරුද්ධ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො මාතුගාමො කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජතී’’ති. දුතියං.

295. “阿那律，具足五法的女人，身坏命终之后，投生于善趣、天界。以哪五法呢？有信，有惭，有愧，不怀恨，有慧。阿那律，具足此五法的女人，身坏命终之后，投生于善趣、天界。”第二。

3. අනිස්සුකීසුත්තං

3. 不嫉妒经

296. ‘‘පඤ්චහි, අනුරුද්ධ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො මාතුගාමො කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජති. කතමෙහි පඤ්චහි? සද්ධො ච හොති, හිරිමා ච හොති, ඔත්තප්පී ච හොති, අනිස්සුකී ච හොති, පඤ්ඤවා ච හොති – ඉමෙහි ඛො, අනුරුද්ධ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො මාතුගාමො කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජතී’’ති. තතියං.

296. “阿那律，具足五法的女人，身坏命终之后，投生于善趣、天界。以哪五法呢？有信，有惭，有愧，不嫉妒，有慧。阿那律，具足此五法的女人，身坏命终之后，投生于善趣、天界。”第三。

4. අමච්ඡරීසුත්තං

4. 不悭吝经

297. අමච්ඡරී ච හොති, පඤ්ඤවා ච හොති…පෙ…. චතුත්ථං.

297. 不悭吝，有慧……乃至……第四。

5. අනතිචාරීසුත්තං

5. 不越轨经

298. අනතිචාරී ච හොති, පඤ්ඤවා ච හොති…පෙ…. පඤ්චමං.

298. 不越轨，有慧……乃至……第五。

6. සුසීලසුත්තං

6. 善戒经

299. සීලවා ච හොති, පඤ්ඤවා ච හොති…පෙ…. ඡට්ඨං.

299. 有戒，有慧……乃至……第六。

7. බහුස්සුතසුත්තං

7. 多闻经

300. බහුස්සුතො [Pg.442] ච හොති, පඤ්ඤවා ච හොති…පෙ…. සත්තමං.

300. 多闻，有慧……乃至……第七。

8. ආරද්ධවීරියසුත්තං

8. 发起精进经

301. ආරද්ධවීරියො ච හොති, පඤ්ඤවා ච හොති…පෙ…. අට්ඨමං.

301. 发起精进，有慧……乃至……第八。

9. උපට්ඨිතස්සතිසුත්තං

9. 念现起经

302. ‘‘උපට්ඨිතස්සති ච හොති, පඤ්ඤවා ච හොති – ඉමෙහි ඛො, අනුරුද්ධ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො මාතුගාමො කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජතී’’ති. නවමං.

302. “念现起，有慧——阿那律，具足此五法的女人，身坏命终之后，投生于善趣、天界。”第九。

ඉමෙ අට්ඨ සුත්තන්තසඞ්ඛෙපා.

此为八部省略经。

10. පඤ්චසීලසුත්තං

10. 五戒经

303. ‘‘පඤ්චහි, අනුරුද්ධ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො මාතුගාමො කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජති. කතමෙහි පඤ්චහි? පාණාතිපාතා පටිවිරතො ච හොති, අදින්නාදානා පටිවිරතො ච හොති, කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පටිවිරතො ච හොති, මුසාවාදා පටිවිරතො ච හොති, සුරාමෙරයමජ්ජප්පමාදට්ඨානා පටිවිරතො ච හොති – ඉමෙහි ඛො, අනුරුද්ධ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො මාතුගාමො කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජතී’’ති. දසමං.

303. “阿那律，女人具足五法，身坏命终之后，投生于善趣、天界。是哪五法？远离杀生，远离不与取，远离欲邪行，远离虚妄语，远离作为放逸之因的酒类。阿那律，女人具足这五法，身坏命终之后，投生于善趣、天界。”第十。

දුතියපෙය්‍යාලවග්ගො.

第二遍诵品

තස්සුද්දානං –

其摄颂——

දුතියෙ ච අක්කොධනො, අනුපනාහී අනිස්සුකී;

අමච්ඡරී අනතිචාරී, සීලවා ච බහුස්සුතො;

වීරියං සති සීලඤ්ච, සුක්කපක්ඛෙ පකාසිතො.

第二品：无嗔、无怨恨、不嫉妒、不悭吝、不邪行、具戒、多闻、精进、念与五戒，此于白品中宣说。

3. බලවග්ගො

3. 力品

1. විසාරදසුත්තං

1. 无畏经

304. ‘‘පඤ්චිමානි[Pg.443], භික්ඛවෙ, මාතුගාමස්ස බලානි. කතමානි පඤ්ච? රූපබලං, භොගබලං, ඤාතිබලං, පුත්තබලං, සීලබලං – ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච මාතුගාමස්ස බලානි. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි බලෙහි සමන්නාගතො මාතුගාමො විසාරදො අගාරං අජ්ඣාවසතී’’ති. පඨමං.

304. “诸比丘，女人有此五种力。是哪五种？容貌力、财富力、亲族力、子嗣力、戒行力。诸比丘，此乃女人的五种力。诸比丘，具足此五力的女人，能无畏地住于家中。”第一。

2. පසය්හසුත්තං

2. 压制经

305. ‘‘පඤ්චිමානි, භික්ඛවෙ, මාතුගාමස්ස බලානි. කතමානි පඤ්ච? රූපබලං, භොගබලං, ඤාතිබලං, පුත්තබලං, සීලබලං – ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච මාතුගාමස්ස බලානි. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි බලෙහි සමන්නාගතො මාතුගාමො සාමිකං පසය්හ අගාරං අජ්ඣාවසතී’’ති. දුතියං.

305. “诸比丘，女人有此五种力。是哪五种？容貌力、财富力、亲族力、子嗣力、戒行力。诸比丘，此乃女人的五种力。诸比丘，具足此五力的女人，能压制其夫而住于家中。”第二。

3. අභිභුය්‍යසුත්තං

3. 征服经

306. ‘‘පඤ්චිමානි, භික්ඛවෙ, මාතුගාමස්ස බලානි. කතමානි පඤ්ච? රූපබලං, භොගබලං, ඤාතිබලං, පුත්තබලං, සීලබලං – ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච මාතුගාමස්ස බලානි. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි බලෙහි සමන්නාගතො මාතුගාමො සාමිකං අභිභුය්‍ය වත්තතී’’ති. තතියං.

306. “诸比丘，女人有此五种力。是哪五种？容貌力、财富力、亲族力、子嗣力、戒行力。诸比丘，此乃女人的五种力。诸比丘，具足此五力的女人，能征服其夫而行事。”第三。

4. එකසුත්තං

4. 一力经

307. ‘‘එකෙන ච ඛො, භික්ඛවෙ, බලෙන සමන්නාගතො පුරිසො මාතුගාමං අභිභුය්‍ය වත්තති. කතමෙන එකෙන බලෙන? ඉස්සරියබලෙන අභිභූතං මාතුගාමං නෙව රූපබලං තායති, න භොගබලං තායති, න ඤාතිබලං තායති, න පුත්තබලං තායති, න සීලබලං තායතී’’ති. චතුත්ථං.

307. “诸比丘，实则，具足一种力的男人支配着女人。以哪一种力呢？以主宰力。被主宰力所压服的女人，容貌力不能保护，财富力不能保护，亲族力不能保护，子女力不能保护，戒德力也不能保护。”第四。

5. අඞ්ගසුත්තං

5. 支分经

308. ‘‘පඤ්චිමානි, භික්ඛවෙ, මාතුගාමස්ස බලානි. කතමානි පඤ්ච? රූපබලං, භොගබලං, ඤාතිබලං, පුත්තබලං, සීලබලං. රූපබලෙන ච, භික්ඛවෙ, මාතුගාමො සමන්නාගතො හොති, න ච භොගබලෙන – එවං සො තෙනඞ්ගෙන අපරිපූරො හොති. යතො ච ඛො, භික්ඛවෙ, මාතුගාමො රූපබලෙන ච සමන්නාගතො හොති, භොගබලෙන ච – එවං සො තෙනඞ්ගෙන පරිපූරො හොති. රූපබලෙන [Pg.444] ච, භික්ඛවෙ, මාතුගාමො සමන්නාගතො හොති, භොගබලෙන ච, න ච ඤාතිබලෙන – එවං සො තෙනඞ්ගෙන අපරිපූරො හොති. යතො ච ඛො, භික්ඛවෙ, මාතුගාමො රූපබලෙන ච සමන්නාගතො හොති, භොගබලෙන ච, ඤාතිබලෙන ච – එවං සො තෙනඞ්ගෙන පරිපූරො හොති. රූපබලෙන ච, භික්ඛවෙ, මාතුගාමො සමන්නාගතො හොති, භොගබලෙන ච, ඤාතිබලෙන ච, න ච පුත්තබලෙන – එවං සො තෙනඞ්ගෙන අපරිපූරො හොති. යතො ච ඛො, භික්ඛවෙ, මාතුගාමො රූපබලෙන ච සමන්නාගතො හොති, භොගබලෙන ච, ඤාතිබලෙන ච, පුත්තබලෙන ච – එවං සො තෙනඞ්ගෙන පරිපූරො හොති. රූපබලෙන ච, භික්ඛවෙ, මාතුගාමො සමන්නාගතො හොති, භොගබලෙන ච, ඤාතිබලෙන ච, පුත්තබලෙන ච, න ච සීලබලෙන – එවං සො තෙනඞ්ගෙන අපරිපූරො හොති. යතො ච ඛො, භික්ඛවෙ, මාතුගාමො රූපබලෙන ච සමන්නාගතො හොති, භොගබලෙන ච, ඤාතිබලෙන ච, පුත්තබලෙන ච, සීලබලෙන ච – එවං සො තෙනඞ්ගෙන පරිපූරො හොති. ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච මාතුගාමස්ස බලානී’’ති. පඤ්චමං.

308. “诸比丘，女人有五种力。是哪五种呢？容貌力、财富力、亲族力、子女力、戒力。诸比丘，女人具足容貌力，而不具足财富力，这样她于此分不圆满。而当女人具足容貌力，也具足财富力时，诸比丘，这样她于此分则为圆满。诸比丘，女人具足容貌力与财富力，而不具足亲族力，这样她于此分不圆满。而当女人具足容貌力、财富力与亲族力时，诸比丘，这样她于此分则为圆满。诸比丘，女人具足容貌力、财富力与亲族力，而不具足子女力，这样她于此分不圆满。而当女人具足容貌力、财富力、亲族力与子女力时，诸比丘，这样她于此分则为圆满。诸比丘，女人具足容貌力、财富力、亲族力与子女力，而不具足戒力，这样她于此分不圆满。而当女人具足容貌力、财富力、亲族力、子女力与戒力时，诸比丘，这样她于此分则为圆满。诸比丘，这即是女人的五种力。”第五。

6. නාසෙන්තිසුත්තං

6. 驱逐经

309. ‘‘පඤ්චිමානි, භික්ඛවෙ, මාතුගාමස්ස බලානි. කතමානි පඤ්ච? රූපබලං, භොගබලං, ඤාතිබලං, පුත්තබලං, සීලබලං. රූපබලෙන ච, භික්ඛවෙ, මාතුගාමො සමන්නාගතො හොති, න ච සීලබලෙන, නාසෙන්තෙව නං, කුලෙ න වාසෙන්ති. රූපබලෙන ච, භික්ඛවෙ, මාතුගාමො සමන්නාගතො හොති, භොගබලෙන ච, න ච සීලබලෙන, නාසෙන්තෙව නං, කුලෙ න වාසෙන්ති. රූපබලෙන ච, භික්ඛවෙ, මාතුගාමො සමන්නාගතො හොති, භොගබලෙන ච, ඤාතිබලෙන ච, න ච සීලබලෙන, නාසෙන්තෙව නං, කුලෙ න වාසෙන්ති. රූපබලෙන ච, භික්ඛවෙ, මාතුගාමො සමන්නාගතො හොති, භොගබලෙන ච, ඤාතිබලෙන ච, පුත්තබලෙන ච, න ච සීලබලෙන, නාසෙන්තෙව නං, කුලෙ න වාසෙන්ති. සීලබලෙන ච, භික්ඛවෙ, මාතුගාමො සමන්නාගතො හොති, න ච රූපබලෙන, වාසෙන්තෙව නං, කුලෙ න නාසෙන්ති. සීලබලෙන ච, භික්ඛවෙ, මාතුගාමො සමන්නාගතො හොති, න ච භොගබලෙන, වාසෙන්තෙව නං, කුලෙ න නාසෙන්ති. සීලබලෙන ච, භික්ඛවෙ, මාතුගාමො සමන්නාගතො හොති, න ච ඤාතිබලෙන, වාසෙන්තෙව නං, කුලෙ න නාසෙන්ති. සීලබලෙන ච, භික්ඛවෙ, මාතුගාමො සමන්නාගතො හොති, න ච පුත්තබලෙන, වාසෙන්තෙව නං, කුලෙ න නාසෙන්ති. ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච මාතුගාමස්ස බලානී’’ති. ඡට්ඨං.

309. “诸比丘，妇女有五力。是哪五力？姿色力、财富力、亲族力、子女力、戒行力。诸比丘，妇女若具足姿色力，而不具足戒行力，他们便驱逐她，不让她住在家族里。诸比丘，妇女若具足姿色力与财富力，而不具足戒行力，他们便驱逐她，不让她住在家族里。诸比丘，妇女若具足姿色力、财富力与亲族力，而不具足戒行力，他们便驱逐她，不让她住在家族里。诸比丘，妇女若具足姿色力、财富力、亲族力与子女力，而不具足戒行力，他们便驱逐她，不让她住在家族里。诸比丘，妇女若具足戒行力，而不具足姿色力，他们便让她住在家族里，不驱逐她。诸比丘，妇女若具足戒行力，而不具足财富力，他们便让她住在家族里，不驱逐她。诸比丘，妇女若具足戒行力，而不具足亲族力，他们便让她住在家族里，不驱逐她。诸比丘，妇女若具足戒行力，而不具足子女力，他们便让她住在家族里，不驱逐她。诸比丘，此等即是妇女的五力。”第六。

7. හෙතුසුත්තං

7. 因经

310. ‘‘පඤ්චිමානි[Pg.445], භික්ඛවෙ, මාතුගාමස්ස බලානි. කතමානි පඤ්ච? රූපබලං, භොගබලං, ඤාතිබලං, පුත්තබලං, සීලබලං. න, භික්ඛවෙ, මාතුගාමො රූපබලහෙතු වා භොගබලහෙතු වා ඤාතිබලහෙතු වා පුත්තබලහෙතු වා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජති. සීලබලහෙතු ඛො, භික්ඛවෙ, මාතුගාමො කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජති. ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච මාතුගාමස්ස බලානී’’ති. සත්තමං.

310. “诸比丘，女性有此五种力。是哪五种呢？色力、财力、亲族力、子女力、戒力。诸比丘，女性不因色力、财力、亲族力或子女力，于身坏命终后，往生善趣、天界。诸比丘，女性实因戒力，于身坏命终后，往生善趣、天界。诸比丘，此等确实是女性的五种力。”第七。

8. ඨානසුත්තං

8. 处经

311. ‘‘පඤ්චිමානි, භික්ඛවෙ, ඨානානි දුල්ලභානි අකතපුඤ්ඤෙන මාතුගාමෙන. කතමානි පඤ්ච? පතිරූපෙ කුලෙ ජායෙය්‍යන්ති – ඉදං, භික්ඛවෙ, පඨමං ඨානං දුල්ලභං අකතපුඤ්ඤෙන මාතුගාමෙන. පතිරූපෙ කුලෙ ජායිත්වා පතිරූපං කුලං ගච්ඡෙය්‍යන්ති – ඉදං, භික්ඛවෙ, දුතියං ඨානං දුල්ලභං අකතපුඤ්ඤෙන මාතුගාමෙන. පතිරූපෙ කුලෙ ජායිත්වා, පතිරූපං කුලං ගන්ත්වා, අසපත්ති අගාරං අජ්ඣාවසෙය්‍යන්ති – ඉදං, භික්ඛවෙ, තතියං ඨානං දුල්ලභං අකතපුඤ්ඤෙන මාතුගාමෙන. පතිරූපෙ කුලෙ ජායිත්වා, පතිරූපං කුලං ගන්ත්වා, අසපත්ති අගාරං අජ්ඣාවසන්තී පුත්තවතී අස්සන්ති – ඉදං, භික්ඛවෙ, චතුත්ථං ඨානං දුල්ලභං අකතපුඤ්ඤෙන මාතුගාමෙන. පතිරූපෙ කුලෙ ජායිත්වා, පතිරූපං කුලං ගන්ත්වා, අසපත්ති අගාරං අජ්ඣාවසන්තී පුත්තවතී සමානා සාමිකං අභිභුය්‍ය වත්තෙය්‍යන්ති – ඉදං, භික්ඛවෙ, පඤ්චමං ඨානං දුල්ලභං අකතපුඤ්ඤෙන මාතුගාමෙන. ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ඨානානි දුල්ලභානි අකතපුඤ්ඤෙන මාතුගාමෙනාති.

311. “诸比丘，未作福德的女性有此五种难得之境遇。是哪五种呢？‘愿我生于合适的家族’——诸比丘，此是未作福德的女性难得的第一种境遇。‘生于合适的家族后，愿我嫁入合适的家族’——诸比丘，此是未作福德的女性难得的第二种境遇。‘生于合适的家族，嫁入合适的家族后，愿我无怨敌而居家’——诸比丘，此是未作福德的女性难得的第三种境遇。‘生于合适的家族，嫁入合适的家族，无怨敌而居家，愿我成为有子女者’——诸比丘，此是未作福德的女性难得的第四种境遇。‘生于合适的家族，嫁入合适的家族，无怨敌而居家，成为有子女者后，愿我能掌控丈夫’——诸比丘，此是未作福德的女性难得的第五种境遇。诸比丘，此等确实是未作福德的女性难得的五种境遇。”

‘‘පඤ්චිමානි, භික්ඛවෙ, ඨානානි සුලභානි කතපුඤ්ඤෙන මාතුගාමෙන. කතමානි පඤ්ච? පතිරූපෙ කුලෙ ජායෙය්‍යන්ති – ඉදං, භික්ඛවෙ, පඨමං ඨානං සුලභං කතපුඤ්ඤෙන මාතුගාමෙන. පතිරූපෙ කුලෙ ජායිත්වා පතිරූපං කුලං ගච්ඡෙය්‍යන්ති – ඉදං, භික්ඛවෙ, දුතියං ඨානං සුලභං කතපුඤ්ඤෙන මාතුගාමෙන. පතිරූපෙ කුලෙ ජායිත්වා පතිරූපං කුලං ගන්ත්වා අසපත්ති අගාරං අජ්ඣාවසෙය්‍යන්ති – ඉදං, භික්ඛවෙ, තතියං ඨානං සුලභං කතපුඤ්ඤෙන මාතුගාමෙන. පතිරූපෙ කුලෙ ජායිත්වා පතිරූපං කුලං ගන්ත්වා අසපත්ති අගාරං අජ්ඣාවසන්තී පුත්තවතී අස්සන්ති – ඉදං, භික්ඛවෙ, චතුත්ථං ඨානං සුලභං කතපුඤ්ඤෙන මාතුගාමෙන. පතිරූපෙ කුලෙ ජායිත්වා පතිරූපං කුලං ගන්ත්වා අසපත්ති අගාරං අජ්ඣාවසන්තී [Pg.446] පුත්තවතී සමානා සාමිකං අභිභුය්‍ය වත්තෙය්‍යන්ති – ඉදං, භික්ඛවෙ, පඤ්චමං ඨානං සුලභං කතපුඤ්ඤෙන මාතුගාමෙන. ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ඨානානි සුලභානි කතපුඤ්ඤෙන මාතුගාමෙනා’’ති. අට්ඨමං.

“诸比丘，已作福业的女人，易得五事。是哪五事？‘愿我生于相称之家’——诸比丘，此是已作福业的女人易得的第一事。‘生于相称之家后，愿我嫁入相称之家’——诸比丘，此是已作福业的女人易得的第二事。‘生于相称之家，嫁入相称之家后，愿我无有敌手而住家’——诸比丘，此是已作福业的女人易得的第三事。‘生于相称之家，嫁入相称之家，无有敌手而住家，愿我成为有子女者’——诸比丘，此是已作福业的女人易得的第四事。‘生于相称之家，嫁入相称之家，无有敌手而住家，成为有子女者后，愿我能胜过丈夫而行事’——诸比丘，此是已作福业的女人易得的第五事。诸比丘，已作福业的女人，实易得此五事。”第八。

9. පඤ්චසීලවිසාරදසුත්තං

9. 五戒无畏经

312. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො මාතුගාමො විසාරදො අගාරං අජ්ඣාවසති. කතමෙහි පඤ්චහි? පාණාතිපාතා පටිවිරතො ච හොති, අදින්නාදානා පටිවිරතො ච හොති, කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පටිවිරතො ච හොති, මුසාවාදා පටිවිරතො ච හොති, සුරාමෙරයමජ්ජප්පමාදට්ඨානා පටිවිරතො ච හොති – ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො මාතුගාමො විසාරදො අගාරං අජ්ඣාවසතී’’ති. නවමං.

312. “诸比丘，具足五法的女人，能无所畏惧地居家生活。是哪五法呢？远离杀生、远离不与取、远离欲邪行、远离虚妄语、远离作为放逸之因的谷酒与果酒等麻醉品。诸比丘，具足此五法的女人，能无所畏惧地居家生活。”第九。

10. වඩ්ඪීසුත්තං

10. 增长经

313. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, වඩ්ඪීහි වඩ්ඪමානා අරියසාවිකා අරියාය වඩ්ඪියා වඩ්ඪති සාරාදායිනී ච හොති වරාදායිනී ච කායස්ස. කතමෙහි පඤ්චහි? සද්ධාය වඩ්ඪති, සීලෙන වඩ්ඪති, සුතෙන වඩ්ඪති, චාගෙන වඩ්ඪති, පඤ්ඤාය වඩ්ඪති – ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි වඩ්ඪීහි වඩ්ඪමානා අරියසාවිකා අරියාය වඩ්ඪියා වඩ්ඪති, සාරාදායිනී ච හොති, වරාදායිනී ච කායස්සා’’ති.

313. “诸比丘，圣女弟子以五种增长而增长，依圣增长而增长，于此身成为取精华者与取殊胜者。以哪五种呢？以信增长，以戒增长，以闻增长，以舍增长，以慧增长。诸比丘，圣女弟子以此五种增长而增长，依圣增长而增长，于此身成为取精华者与取殊胜者。”

‘‘සද්ධාය සීලෙන ච යාධ වඩ්ඪති,පඤ්ඤාය චාගෙන සුතෙන චූභයං;

සා තාදිසී සීලවතී උපාසිකා,ආදීයති සාරමිධෙව අත්තනො’’ති. දසමං;

“于此世间，以信与戒，并以慧、舍与闻而增长；如是具戒之优婆夷，即于此生为己获取精华。”第十。

බලවග්ගො තතියො.

力品第三。

තස්සුද්දානං –

其摄颂：

විසාරදා පසය්හ අභිභුය්‍ය, එකං අඞ්ගෙන පඤ්චමං;

නාසෙන්ති හෙතු ඨානඤ්ච, විසාරදො වඩ්ඪිනා දසාති.

无畏、强压、征服，一、以支、第五；毁灭、因、处、无畏、增长，此为十经。

මාතුගාමසංයුත්තං සමත්තං.

女人相应完结。

4. ජම්බුඛාදකසංයුත්තං

4. 瞻部喀达咖相应

1. නිබ්බානපඤ්හාසුත්තං

1. 涅槃问经

314. එකං [Pg.447] සමයං ආයස්මා සාරිපුත්තො මගධෙසු විහරති නාලකගාමකෙ. අථ ඛො ජම්බුඛාදකො පරිබ්බාජකො යෙනායස්මා සාරිපුත්තො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මතා සාරිපුත්තෙන සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ජම්බුඛාදකො පරිබ්බාජකො ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං එතදවොච –

314. 一时，具寿舍利弗(Sāriputta)住在摩揭陀(Magadha)的纳拉咖(Nālaka)村。那时，游行者瞻部喀达咖(Jambukhādaka)前往具寿舍利弗之处。抵达后，他与具寿舍利弗互相致意，交换了可喜的、值得忆念的言辞，然后坐于一旁。坐于一旁的游行者瞻部喀达咖对具寿舍利弗这么说：

‘‘‘නිබ්බානං, නිබ්බාන’න්ති, ආවුසො සාරිපුත්ත, වුච්චති. කතමං නු ඛො, ආවුසො, නිබ්බාන’’න්ති? ‘‘යො ඛො, ආවුසො, රාගක්ඛයො දොසක්ඛයො මොහක්ඛයො – ඉදං වුච්චති නිබ්බාන’’න්ති. ‘‘අත්ථි පනාවුසො, මග්ගො අත්ථි පටිපදා එතස්ස නිබ්බානස්ස සච්ඡිකිරියායා’’ති? ‘‘අත්ථි ඛො, ආවුසො, මග්ගො අත්ථි පටිපදා එතස්ස නිබ්බානස්ස සච්ඡිකිරියායා’’ති. ‘‘කතමො පනාවුසො, මග්ගො කතමා පටිපදා එතස්ස නිබ්බානස්ස සච්ඡිකිරියායා’’ති? ‘‘අයමෙව ඛො, ආවුසො, අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො එතස්ස නිබ්බානස්ස සච්ඡිකිරියාය, සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි සම්මාසඞ්කප්පො සම්මාවාචා සම්මාකම්මන්තො සම්මාආජීවො සම්මාවායාමො සම්මාසති සම්මාසමාධි. අයං ඛො, ආවුසො, මග්ගො අයං පටිපදා එතස්ස නිබ්බානස්ස සච්ඡිකිරියායා’’ති. ‘‘භද්දකො, ආවුසො, මග්ගො භද්දිකා පටිපදා එතස්ස නිබ්බානස්ස සච්ඡිකිරියාය. අලඤ්ච පනාවුසො සාරිපුත්ත, අප්පමාදායා’’ති. පඨමං.

“贤友舍利弗，常言‘涅槃，涅槃’。贤友，什么是涅槃呢？”“贤友，凡贪之灭尽、嗔之灭尽、痴之灭尽，此被称为涅槃。”“贤友，为作证此涅槃，有道、有行道吗？”“贤友，为作证此涅槃，确实有道、有行道。”“贤友，为作证此涅槃，什么是道，什么是行道呢？”“贤友，为作证此涅槃，正是此圣八支道，也就是：正见、正思惟、正语、正业、正命、正精进、正念、正定。贤友，此即为作证此涅槃之道，此即为行道。”“贤友，为作证此涅槃，此道善妙，此行道善妙。贤友舍利弗，这足以令人不放逸了。”第一。

2. අරහත්තපඤ්හාසුත්තං

2. 阿罗汉果问经

315. ‘‘‘අරහත්තං, අරහත්ත’න්ති, ආවුසො සාරිපුත්ත, වුච්චති. කතමං නු ඛො, ආවුසො, අරහත්ත’’න්ති? ‘‘යො ඛො, ආවුසො, රාගක්ඛයො දොසක්ඛයො මොහක්ඛයො – ඉදං වුච්චති අරහත්ත’’න්ති. ‘‘අත්ථි පනාවුසො, මග්ගො අත්ථි පටිපදා එතස්ස අරහත්තස්ස සච්ඡිකිරියායා’’ති? ‘‘අත්ථි ඛො, ආවුසො, මග්ගො අත්ථි පටිපදා එතස්ස අරහත්තස්ස සච්ඡිකිරියායා’’ති. ‘‘කතමො [Pg.448] පනාවුසො, මග්ගො කතමා පටිපදා එතස්ස අරහත්තස්ස සච්ඡිකිරියායා’’ති? ‘‘අයමෙව ඛො, ආවුසො, අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො එතස්ස අරහත්තස්ස සච්ඡිකිරියාය, සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි සම්මාසඞ්කප්පො සම්මාවාචා සම්මාකම්මන්තො සම්මාආජීවො සම්මාවායාමො සම්මාසති සම්මාසමාධි. අයං ඛො ආවුසො, මග්ගො, අයං පටිපදා එතස්ස අරහත්තස්ස සච්ඡිකිරියායා’’ති. ‘‘භද්දකො, ආවුසො, මග්ගො භද්දිකා පටිපදා එතස්ස අරහත්තස්ස සච්ඡිකිරියාය. අලඤ්ච පනාවුසො සාරිපුත්ත, අප්පමාදායා’’ති. දුතියං.

315. “贤友舍利弗，人们说‘阿罗汉果、阿罗汉果’。贤友，究竟什么是阿罗汉果呢？”“贤友，凡是贪的灭尽、嗔的灭尽、痴的灭尽——这被称为阿罗汉果。”“贤友，是否有道，是否有行道，能亲证此阿罗汉果呢？”“贤友，有道，有行道，能亲证此阿罗汉果。”“贤友，什么是道，什么是行道，能亲证此阿罗汉果呢？”“贤友，正是此圣八支道，能亲证此阿罗汉果，也就是：正见、正思惟、正语、正业、正命、正精进、正念、正定。贤友，这就是道，这就是行道，能亲证此阿罗汉果。”“贤友，此道善，此行道善，能亲证此阿罗汉果。贤友舍利弗，这足以令人不放逸了。”第二。

3. ධම්මවාදීපඤ්හාසුත්තං

3. 说法者问题经

316. ‘‘කෙ නු ඛො, ආවුසො සාරිපුත්ත, ලොකෙ ධම්මවාදිනො, කෙ ලොකෙ සුප්පටිපන්නා, කෙ ලොකෙ සුගතා’’ති? ‘‘යෙ ඛො, ආවුසො, රාගප්පහානාය ධම්මං දෙසෙන්ති, දොසප්පහානාය ධම්මං දෙසෙන්ති, මොහප්පහානාය ධම්මං දෙසෙන්ති, තෙ ලොකෙ ධම්මවාදිනො. යෙ ඛො, ආවුසො, රාගස්ස පහානාය පටිපන්නා, දොසස්ස පහානාය පටිපන්නා, මොහස්ස පහානාය පටිපන්නා, තෙ ලොකෙ සුප්පටිපන්නා. යෙසං ඛො, ආවුසො, රාගො පහීනො උච්ඡින්නමූලො තාලාවත්ථුකතො අනභාවඞ්කතො ආයතිං අනුප්පාදධම්මො, දොසො පහීනො උච්ඡින්නමූලො තාලාවත්ථුකතො අනභාවඞ්කතො ආයතිං අනුප්පාදධම්මො, මොහො පහීනො උච්ඡින්නමූලො තාලාවත්ථුකතො අනභාවඞ්කතො ආයතිං අනුප්පාදධම්මො, තෙ ලොකෙ සුගතා’’ති.

316. “贤友舍利弗，于此世间，谁是说法者？谁是善行道者？谁是善逝呢？”“贤友，凡为断除贪欲而说法，为断除嗔恚而说法，为断除愚痴而说法者，他们是世间的说法者。贤友，凡为断除贪欲而行道，为断除嗔恚而行道，为断除愚痴而行道者，他们是世间的善行道者。贤友，凡贪欲已断，根已断绝，如断头多罗树，令其不复存在，于未来成不生之法；嗔恚已断，根已断绝，如断头多罗树，令其不复存在，于未来成不生之法；愚痴已断，根已断绝，如断头多罗树，令其不复存在，于未来成不生之法者，他们是世间的善逝。”

‘‘අත්ථි පනාවුසො, මග්ගො අත්ථි පටිපදා එතස්ස රාගස්ස දොසස්ස මොහස්ස පහානායා’’ති? ‘‘අත්ථි ඛො, ආවුසො, මග්ගො අත්ථි පටිපදා එතස්ස රාගස්ස දොසස්ස මොහස්ස පහානායා’’ති. ‘‘කතමො, පනාවුසො, මග්ගො කතමා පටිපදා එතස්ස රාගස්ස දොසස්ස මොහස්ස පහානායා’’ති? ‘‘අයමෙව ඛො, ආවුසො, අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො එතස්ස රාගස්ස දොසස්ස මොහස්ස පහානාය, සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි සම්මාසඞ්කප්පො සම්මාවාචා සම්මාකම්මන්තො සම්මාආජීවො සම්මාවායාමො සම්මාසති සම්මාසමාධි. අයං ඛො, ආවුසො, මග්ගො අයං පටිපදා එතස්ස රාගස්ස දොසස්ස මොහස්ස පහානායා’’ති. ‘‘භද්දකො, ආවුසො, මග්ගො භද්දිකා පටිපදා, එතස්ස රාගස්ස දොසස්ස මොහස්ස පහානාය. අලඤ්ච පනාවුසො සාරිපුත්ත, අප්පමාදායා’’ති. තතියං.

“贤友，为断除此贪、嗔、痴，有道、有行道吗？”“贤友，为断除此贪、嗔、痴，确实有道、有行道。”“贤友，为断除此贪、嗔、痴，什么是道？什么是行道？”“贤友，为断除此贪、嗔、痴，正是此圣八支道，即：正见、正思惟、正语、正业、正命、正精进、正念、正定。贤友，为断除此贪、嗔、痴，此即是道，此即是行道。”“贤友，为断除此贪、嗔、痴，此道善，此行道善。贤友舍利弗，这足以令人不放逸了。”第三经。

4. කිමත්ථියසුත්තං

4. 为何义经

317. ‘‘කිමත්ථියං[Pg.449], ආවුසො සාරිපුත්ත, සමණෙ ගොතමෙ බ්‍රහ්මචරියං වුස්සතී’’ති? ‘‘දුක්ඛස්ස ඛො, ආවුසො, පරිඤ්ඤත්ථං භගවති බ්‍රහ්මචරියං වුස්සතී’’ති. ‘‘අත්ථි පනාවුසො, මග්ගො අත්ථි පටිපදා එතස්ස දුක්ඛස්ස පරිඤ්ඤායා’’ති? ‘‘අත්ථි ඛො, ආවුසො, මග්ගො අත්ථි පටිපදා, එතස්ස දුක්ඛස්ස පරිඤ්ඤායා’’ති? ‘‘කතමො පනාවුසො, මග්ගො කතමා පටිපදා, එතස්ස දුක්ඛස්ස පරිඤ්ඤායා’’ති?

317. “贤友舍利弗，在沙门乔达摩座下修梵行，是为何义？”“贤友，在世尊座下修梵行，是为了遍知苦。”“贤友，为遍知此苦，有道、有行道吗？”“贤友，为遍知此苦，确实有道、有行道。”“贤友，为遍知此苦，什么是道？什么是行道？”

‘‘අයමෙව ඛො, ආවුසො, අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො, එතස්ස දුක්ඛස්ස පරිඤ්ඤාය, සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි සම්මාසඞ්කප්පො සම්මාවාචා සම්මාකම්මන්තො සම්මාආජීවො සම්මාවායාමො සම්මාසති සම්මාසමාධි. අයං ඛො, ආවුසො, මග්ගො අයං පටිපදා එතස්ස දුක්ඛස්ස පරිඤ්ඤායා’’ති. ‘‘භද්දකො, ආවුසො, මග්ගො භද්දිකා පටිපදා, එතස්ස දුක්ඛස්ස පරිඤ්ඤාය. අලඤ්ච පනාවුසො සාරිපුත්ත, අප්පමාදායා’’ති. චතුත්ථං.

“贤友，为遍知此苦，正是此圣八支道，即：正见、正思惟、正语、正业、正命、正精进、正念、正定。贤友，为遍知此苦，此即是道，此即是行道。”“贤友，为遍知此苦，此道善，此行道善。贤友舍利弗，这足以令人不放逸了。”第四经。

5. අස්සාසප්පත්තසුත්තං

5. 安息成就经

318. ‘‘‘අස්සාසප්පත්තො, අස්සාසප්පත්තො’ති, ආවුසො සාරිපුත්ත, වුච්චති. කිත්තාවතා නු ඛො, ආවුසො, අස්සාසප්පත්තො හොතී’’ති? ‘‘යතො ඛො, ආවුසො, භික්ඛු ඡන්නං ඵස්සායතනානං සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං පජානාති, එත්තාවතා ඛො, ආවුසො, අස්සාසප්පත්තො හොතී’’ති. ‘‘අත්ථි පනාවුසො, මග්ගො අත්ථි පටිපදා, එතස්ස අස්සාසස්ස සච්ඡිකිරියායා’’ති? ‘‘අත්ථි ඛො, ආවුසො, මග්ගො අත්ථි පටිපදා, එතස්ස අස්සාසස්ස සච්ඡිකිරියායා’’ති. ‘‘කතමො පනාවුසො, මග්ගො කතමා පටිපදා, එතස්ස අස්සාසස්ස සච්ඡිකිරියායා’’ති? ‘‘අයමෙව ඛො, ආවුසො, අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො එතස්ස අස්සාසස්ස සච්ඡිකිරියාය, සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි සම්මාසඞ්කප්පො සම්මාවාචා සම්මාකම්මන්තො සම්මාආජීවො සම්මාවායාමො සම්මාසති සම්මාසමාධි. අයං ඛො, ආවුසො, මග්ගො අයං පටිපදා, එතස්ස අස්සාසස්ස සච්ඡිකිරියායා’’ති. ‘‘භද්දකො, ආවුසො, මග්ගො භද්දිකා පටිපදා, එතස්ස අස්සාසස්ස සච්ඡිකිරියාය. අලඤ්ච පනාවුසො සාරිපුත්ත, අප්පමාදායා’’ති. පඤ්චමං.

318. “贤友舍利弗，所谓‘得安息，得安息’。贤友，于何等程度，方为得安息？”“贤友，当比丘如实了知六触处(phassāyatana)的集、灭、味、患、离，贤友，于此等程度，即为得安息。”“贤友，是否有道，有行道，能证得此安息？”“贤友，实有道，有行道，能证得此安息。”“贤友，何为道，何为行道，能证得此安息？”“贤友，即此八支圣道，能证得此安息，所谓：正见、正思惟、正语、正业、正命、正精进、正念、正定。贤友，此即为证此安息之道，此即行道。”“贤友，为证此安息，道善，行道亦善。贤友舍利弗，此实足以令人不放逸。”第五。

6. පරමස්සාසප්පත්තසුත්තං

6. 究竟安息经

319. ‘‘‘පරමස්සාසප්පත්තො, පරමස්සාසප්පත්තො’ති, ආවුසො සාරිපුත්ත, වුච්චති. කිත්තාවතා නු ඛො, ආවුසො, පරමස්සාසප්පත්තො හොතී’’ති? ‘‘යතො [Pg.450] ඛො, ආවුසො, භික්ඛු ඡන්නං ඵස්සායතනානං සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං විදිත්වා අනුපාදාවිමුත්තො හොති, එත්තාවතා ඛො, ආවුසො, පරමස්සාසප්පත්තො හොතී’’ති. ‘‘අත්ථි පනාවුසො, මග්ගො අත්ථි පටිපදා, එතස්ස පරමස්සාසස්ස සච්ඡිකිරියායා’’ති? ‘‘අත්ථි ඛො, ආවුසො, මග්ගො අත්ථි පටිපදා, එතස්ස පරමස්සාසස්ස සච්ඡිකිරියායා’’ති. ‘‘කතමො පන, ආවුසො, මග්ගො කතමා පටිපදා, එතස්ස පරමස්සාසස්ස සච්ඡිකිරියායා’’ති? ‘‘අයමෙව ඛො, ආවුසො, අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො එතස්ස පරමස්සාසස්ස සච්ඡිකිරියාය, සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි සම්මාසඞ්කප්පො සම්මාවාචා සම්මාකම්මන්තො සම්මාආජීවො සම්මාවායාමො සම්මාසති සම්මාසමාධි. අයං ඛො, ආවුසො, මග්ගො අයං පටිපදා, එතස්ස පරමස්සාසස්ස සච්ඡිකිරියායා’’ති. ‘‘භද්දකො, ආවුසො, මග්ගො භද්දිකා පටිපදා, එතස්ස පරමස්සාසස්ස සච්ඡිකිරියාය. අලඤ්ච පනාවුසො සාරිපුත්ත, අප්පමාදායා’’ති. ඡට්ඨං.

319. “贤友舍利弗，所谓‘已达究竟安稳，已达究竟安稳’者，贤友，以何为已达究竟安稳呢？”“贤友，若有比丘如实了知六触处的生起、灭没、乐味、过患及出离，无取著而解脱，贤友，以此为已达究竟安稳。”“贤友，为证此究竟安稳，可有道、有行道？”“贤友，为证此究竟安稳，实有道、有行道。”“贤友，为证此究竟安稳，何为道，何为行道？”“贤友，为证此究竟安稳，正是此八支圣道，即：正见、正思惟、正语、正业、正命、正精进、正念、正定。贤友，此即为证此究竟安稳之道，此即行道。”“贤友，为证此究竟安稳，此道善，此行道善。贤友舍利弗，这足以令人不放逸了。”第六。

7. වෙදනාපඤ්හාසුත්තං

7. 受问经

320. ‘‘‘වෙදනා, වෙදනා’ති, ආවුසො සාරිපුත්ත, වුච්චති. කතමා නු ඛො, ආවුසො, වෙදනා’’ති? ‘‘තිස්සො ඉමාවුසො, වෙදනා. කතමා තිස්සො? සුඛා වෙදනා, දුක්ඛා වෙදනා, අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා – ඉමා ඛො, ආවුසො, තිස්සො වෙදනා’’ති. ‘‘අත්ථි පනාවුසො, මග්ගො අත්ථි පටිපදා, එතාසං තිස්සන්නං වෙදනානං පරිඤ්ඤායා’’ති? ‘‘අත්ථි ඛො, ආවුසො, මග්ගො අත්ථි පටිපදා, එතාසං තිස්සන්නං වෙදනානං පරිඤ්ඤායා’’ති. ‘‘කතමො පනාවුසො, මග්ගො කතමා පටිපදා, එතාසං තිස්සන්නං වෙදනානං පරිඤ්ඤායා’’ති? ‘‘අයමෙව ඛො, ආවුසො, අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො, එතාසං තිස්සන්නං වෙදනානං පරිඤ්ඤාය, සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි සම්මාසඞ්කප්පො සම්මාවාචා සම්මාකම්මන්තො සම්මාආජීවො සම්මාවායාමො සම්මාසති සම්මාසමාධි. අයං ඛො, ආවුසො, මග්ගො අයං පටිපදා, එතාසං තිස්සන්නං වෙදනානං පරිඤ්ඤායා’’ති. ‘‘භද්දකො, ආවුසො, මග්ගො භද්දිකා පටිපදා, එතාසං තිස්සන්නං වෙදනානං පරිඤ්ඤාය. අලඤ්ච පනාවුසො සාරිපුත්ත, අප්පමාදායා’’ති. සත්තමං.

320. “贤友舍利弗，‘受，受’如是说。贤友，什么是受呢？”“贤友，有此三受。是哪三者呢？乐受、苦受、不苦不乐受。贤友，此即三受。”“贤友，为遍知此三受，有道、有行道吗？”“贤友，为遍知此三受，确实有道、有行道。”“贤友，为遍知此三受，什么是道，什么是行道呢？”“贤友，为遍知此三受，正是此圣八支道，即是：正见、正思惟、正语、正业、正命、正精进、正念、正定。贤友，此即为遍知此三受之道，此即行道。”“贤友，为遍知此三受，道是善的，行道是善的。贤友舍利弗，这足以令人不放逸了。”第七。

8. ආසවපඤ්හාසුත්තං

8. 漏问经

321. ‘‘‘ආසවො, ආසවො’ති, ආවුසො සාරිපුත්ත, වුච්චති. කතමො නු ඛො, ආවුසො, ආසවො’’ති? ‘‘තයො මෙ, ආවුසො, ආසවා[Pg.451]. කාමාසවො, භවාසවො, අවිජ්ජාසවො – ඉමෙ ඛො, ආවුසො, තයො ආසවා’’ති. ‘‘අත්ථි පනාවුසො, මග්ගො අත්ථි පටිපදා එතෙසං ආසවානං පහානායා’’ති? ‘‘අත්ථි ඛො, ආවුසො, මග්ගො අත්ථි පටිපදා එතෙසං ආසවානං පහානායා’’ති. ‘‘කතමො පනාවුසො, මග්ගො කතමා පටිපදා එතෙසං ආසවානං පහානායා’’ති? ‘‘අයමෙව ඛො, ආවුසො, අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො එතෙසං ආසවානං පහානාය, සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි සම්මාසඞ්කප්පො සම්මාවාචා සම්මාකම්මන්තො සම්මාආජීවො සම්මාවායාමො සම්මාසති සම්මාසමාධි. අයං ඛො, ආවුසො, මග්ගො අයං පටිපදා, එතෙසං ආසවානං පහානායා’’ති. ‘‘භද්දකො, ආවුසො, මග්ගො භද්දිකා පටිපදා, එතෙසං ආසවානං පහානාය. අලඤ්ච පනාවුසො සාරිපුත්ත, අප්පමාදායා’’ති. අට්ඨමං.

321. “贤友舍利弗，有言‘漏、漏’。贤友，什么是漏呢？”“贤友，有三种漏：欲漏(kāmāsavo)、有漏(bhavāsavo)、无明漏(avijjāsavo)。贤友，此即是三种漏。”“然而，贤友，为断此等漏，有道、有行道否？”“贤友，为断此等漏，确实有道、有行道。”“然而，贤友，为断此等漏，什么是道，什么是行道呢？”“贤友，为断此等漏，正是此神圣八支道，即：正见、正思惟、正语、正业、正命、正精进、正念、正定。贤友，此即是道，此即是行道，为断此等漏。”“贤友，为断此等漏，道是善，行道是善。贤友舍利弗，此足以令人不放逸了。”第八。

9. අවිජ්ජාපඤ්හාසුත්තං

9. 无明问经

322. ‘‘‘අවිජ්ජා, අවිජ්ජා’ති, ආවුසො සාරිපුත්ත, වුච්චති. කතමා නු ඛො, ආවුසො, අවිජ්ජා’’ති? ‘‘යං ඛො, ආවුසො, දුක්ඛෙ අඤ්ඤාණං, දුක්ඛසමුදයෙ අඤ්ඤාණං, දුක්ඛනිරොධෙ අඤ්ඤාණං, දුක්ඛනිරොධගාමිනියා පටිපදාය අඤ්ඤාණං – අයං වුච්චතාවුසො, අවිජ්ජා’’ති. ‘‘අත්ථි පනාවුසො, මග්ගො අත්ථි පටිපදා, එතිස්සා අවිජ්ජාය පහානායා’’ති? ‘‘අත්ථි ඛො, ආවුසො, මග්ගො අත්ථි පටිපදා, එතිස්සා අවිජ්ජාය පහානායා’’ති. ‘‘කතමො පනාවුසො, මග්ගො කතමා පටිපදා, එතිස්සා අවිජ්ජාය පහානායා’’ති? ‘‘අයමෙව ඛො, ආවුසො, අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො, එතිස්සා අවිජ්ජාය පහානාය, සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි සම්මාසඞ්කප්පො සම්මාවාචා සම්මාකම්මන්තො සම්මාආජීවො සම්මාවායාමො සම්මාසති සම්මාසමාධි. අයං ඛො, ආවුසො, මග්ගො අයං පටිපදා, එතිස්සා අවිජ්ජාය පහානායා’’ති. ‘‘භද්දකො, ආවුසො, මග්ගො භද්දිකා පටිපදා, එතිස්සා අවිජ්ජාය පහානාය. අලඤ්ච පනාවුසො සාරිපුත්ත, අප්පමාදායා’’ති. නවමං.

322. “贤友舍利弗，人们说‘无明，无明’。贤友，什么是无明呢？”“贤友，凡于苦不了知，于苦集不了知，于苦灭不了知，于导向苦灭之道不了知——贤友，这被称为无明。”“然而，贤友，为断除此无明，有道、有行道吗？”“贤友，为断除此无明，确实有道、有行道。”“然而，贤友，为断除此无明，什么是道，什么是行道呢？”“贤友，为断除此无明，正是这圣八支道，即：正见、正思惟、正语、正业、正命、正精进、正念、正定。贤友，这即是道，这即是行道，为断除此无明。”“贤友，为断除此无明，道是善的，行道是善的。贤友舍利弗，这足以令人不放逸了。”第九经。

10. තණ්හාපඤ්හාසුත්තං

10. 渴爱问经

323. ‘‘‘තණ්හා, තණ්හා’ති, ආවුසො සාරිපුත්ත, වුච්චති. කතමා නු ඛො, ආවුසො, තණ්හා’’ති? ‘‘තිස්සො ඉමා, ආවුසො, තණ්හා. කාමතණ්හා, භවතණ්හා, විභවතණ්හා – ඉමා ඛො, ආවුසො, තිස්සො තණ්හා’’ති. ‘‘අත්ථි පනාවුසො, මග්ගො අත්ථි පටිපදා, එතාසං තණ්හානං පහානායා’’ති? ‘‘අත්ථි ඛො, ආවුසො, මග්ගො අත්ථි පටිපදා, එතාසං තණ්හානං පහානායා’’ති. ‘‘කතමො [Pg.452] පනාවුසො, මග්ගො කතමා පටිපදා, එතාසං තණ්හානං පහානායා’’ති? ‘‘අයමෙව ඛො, ආවුසො, අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො, එතාසං තණ්හානං පහානාය, සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි සම්මාසඞ්කප්පො සම්මාවාචා සම්මාකම්මන්තො සම්මාආජීවො සම්මාවායාමො සම්මාසති සම්මාසමාධි. අයං ඛො, ආවුසො, මග්ගො අයං පටිපදා, එතාසං තණ්හානං පහානායා’’ති. ‘‘භද්දකො, ආවුසො, මග්ගො භද්දිකා පටිපදා, එතාසං තණ්හානං පහානාය. අලඤ්ච පනාවුසො සාරිපුත්ත, අප්පමාදායා’’ති. දසමං.

323. “贤友舍利弗，所说的‘渴爱，渴爱’，贤友，这渴爱究竟是什么呢？”“贤友，有此三渴爱：欲爱、有爱、无有爱。贤友，此即三渴爱。”“贤友，为断除此等渴爱，是否有道、有行道呢？”“贤友，为断除此等渴爱，确实有道、有行道。”“贤友，为断除此等渴爱，是何道、何行道呢？”“贤友，为断除此等渴爱，即此圣八支道，也就是：正见、正思惟、正语、正业、正命、正精进、正念、正定。贤友，为断除此等渴爱，此即是道，此即是行道。”“贤友，为断除此等渴爱，此道善，此行道妙！贤友舍利弗，实应不放逸！”第十经。

11. ඔඝපඤ්හාසුත්තං

11. 瀑流问经

324. ‘‘‘ඔඝො, ඔඝො’ති, ආවුසො සාරිපුත්ත, වුච්චති. කතමො නු ඛො, ආවුසො, ඔඝො’’ති? ‘‘චත්තාරොමෙ, ආවුසො, ඔඝා. කාමොඝො, භවොඝො, දිට්ඨොඝො, අවිජ්ජොඝො – ඉමෙ ඛො, ආවුසො, චත්තාරො ඔඝා’’ති. ‘‘අත්ථි පනාවුසො, මග්ගො අත්ථි පටිපදා, එතෙසං ඔඝානං පහානායා’’ති? ‘‘අත්ථි ඛො, ආවුසො, මග්ගො අත්ථි පටිපදා, එතෙසං ඔඝානං පහානායා’’ති. ‘‘කතමො පනාවුසො, මග්ගො කතමා පටිපදා, එතෙසං ඔඝානං පහානායා’’ති? ‘‘අයමෙව ඛො, ආවුසො, අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො, එතෙසං ඔඝානං පහානාය, සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි සම්මාසඞ්කප්පො සම්මාවාචා සම්මාකම්මන්තො සම්මාආජීවො සම්මාවායාමො සම්මාසති සම්මාසමාධි. අයං ඛො, ආවුසො, මග්ගො අයං පටිපදා, එතෙසං ඔඝානං පහානායා’’ති. ‘‘භද්දකො, ආවුසො, මග්ගො භද්දිකා පටිපදා, එතෙසං ඔඝානං පහානාය. අලඤ්ච පනාවුසො සාරිපුත්ත, අප්පමාදායා’’ති. එකාදසමං.

324. “贤友舍利弗，所谓‘暴流(ogha)，暴流(ogha)’。贤友，什么是暴流呢？”“贤友，有此四种暴流：欲暴流(kāmogha)、有暴流(bhavogha)、见暴流(diṭṭhogha)、无明暴流(avijjogha)。贤友，此即四种暴流。”“贤友，为断此等暴流，是否有道、有行道呢？”“贤友，为断此等暴流，实有道、有行道。”“贤友，为断此等暴流，什么是道、什么是行道呢？”“贤友，为断此等暴流，正是此圣八支道，即：正见、正思惟、正语、正业、正命、正精进、正念、正定。贤友，此即是道，此即是行道，能断此等暴流。”“贤友，为断此等暴流，此道善，此行道善。贤友舍利弗，实应为不放逸！”第十一经。

12. උපාදානපඤ්හාසුත්තං

12. 执取问经

325. ‘‘‘උපාදානං, උපාදාන’න්ති, ආවුසො සාරිපුත්ත, වුච්චති. කතමං නු ඛො, ආවුසො, උපාදාන’’න්ති? ‘‘චත්තාරිමානි, ආවුසො, උපාදානානි. කාමුපාදානං, දිට්ඨුපාදානං සීලබ්බතුපාදානං, අත්තවාදුපාදානං – ඉමානි ඛො, ආවුසො, චත්තාරි උපාදානානී’’ති. ‘‘අත්ථි පනාවුසො, මග්ගො අත්ථි පටිපදා, එතෙසං උපාදානානං පහානායා’’ති? ‘‘අත්ථි ඛො, ආවුසො, මග්ගො අත්ථි පටිපදා, එතෙසං උපාදානානං පහානායා’’ති. ‘‘කතමො පනාවුසො, මග්ගො කතමා පටිපදා, එතෙසං උපාදානානං පහානායා’’ති? ‘‘අයමෙව ඛො, ආවුසො, අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො, එතෙසං උපාදානානං පහානාය, සෙය්‍යථිදං [Pg.453] – සම්මාදිට්ඨි සම්මාසඞ්කප්පො සම්මාවාචා සම්මාකම්මන්තො සම්මාආජීවො සම්මාවායාමො සම්මාසති සම්මාසමාධි. අයං ඛො, ආවුසො, මග්ගො අයං පටිපදා, එතෙසං උපාදානානං පහානායා’’ති. ‘‘භද්දකො, ආවුසො, මග්ගො භද්දිකා පටිපදා, එතෙසං උපාදානානං පහානාය. අලඤ්ච පනාවුසො සාරිපුත්ත, අප්පමාදායා’’ති. ද්වාදසමං.

325. “贤友舍利弗，所谓的‘取，取’。贤友，什么是取呢？”“贤友，这有四种取：欲取、见取、戒禁取、我语取。贤友，这即是四种取。”“贤友，为舍断此等诸取，有道、有行道吗？”“贤友，为舍断此等诸取，确实有道、有行道。”“贤友，为舍断此等诸取，什么是道，什么是行道呢？”“贤友，为舍断此等诸取，正是此圣八支道，即：正见、正思惟、正语、正业、正命、正精进、正念、正定。贤友，为舍断此等诸取，此即是道，此即是行道。”“贤友，为舍断此等诸取，此道善哉，此行道善哉。贤友舍利弗，这足以令人不放逸了。”第十二。

13. භවපඤ්හාසුත්තං

13. 有问经

326. ‘‘‘භවො, භවො’ති, ආවුසො සාරිපුත්ත, වුච්චති. කතමො නු ඛො, ආවුසො, භවො’’ති? ‘‘තයො මෙ, ආවුසො, භවා. කාමභවො, රූපභවො, අරූපභවො – ඉමෙ ඛො, ආවුසො, තයො භවා’’ති. ‘‘අත්ථි පනාවුසො, මග්ගො අත්ථි පටිපදා, එතෙසං භවානං පරිඤ්ඤායා’’ති? ‘‘අත්ථි ඛො, ආවුසො, මග්ගො අත්ථි පටිපදා, එතෙසං භවානං පරිඤ්ඤායා’’ති. ‘‘කතමො, පනාවුසො, මග්ගො කතමා පටිපදා, එතෙසං භවානං පරිඤ්ඤායා’’ති? ‘‘අයමෙව ඛො, ආවුසො, අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො, එතෙසං භවානං පරිඤ්ඤාය, සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි සම්මාසඞ්කප්පො සම්මාවාචා සම්මාකම්මන්තො සම්මාආජීවො සම්මාවායාමො සම්මාසති සම්මාසමාධි. අයං ඛො, ආවුසො, මග්ගො අයං පටිපදා, එතෙසං භවානං පරිඤ්ඤායා’’ති. ‘‘භද්දකො, ආවුසො, මග්ගො භද්දිකා පටිපදා, එතෙසං භවානං පරිඤ්ඤාය. අලඤ්ච පනාවුසො සාරිපුත්ත, අප්පමාදායා’’ති. තෙරසමං.

326. “贤友舍利弗，其被称为‘有、有’。贤友，什么是‘有’呢？”“贤友，有三种有：欲有、色有、无色有。贤友，此即是三种有。”“然而，贤友，为遍知此等诸有，是否有道，是否有行道呢？”“贤友，为遍知此等诸有，确实有道，确实有行道。”“然而，贤友，什么是为遍知此等诸有的道，什么是行道呢？”“贤友，为遍知此等诸有，正是此圣八支道，即：正见、正思惟、正语、正业、正命、正精进、正念、正定。贤友，此即是为遍知此等诸有的道，此即是行道。”“贤友，为遍知此等诸有的道是善，行道是善。贤友舍利弗，这足以令人不放逸了。”第十三。

14. දුක්ඛපඤ්හාසුත්තං

14. 苦问经

327. ‘‘‘දුක්ඛං, දුක්ඛ’න්ති, ආවුසො සාරිපුත්ත, වුච්චති. කතමං නු ඛො, ආවුසො, දුක්ඛ’’න්ති? ‘‘තිස්සො ඉමා, ආවුසො, දුක්ඛතා. දුක්ඛදුක්ඛතා, සඞ්ඛාරදුක්ඛතා, විපරිණාමදුක්ඛතා – ඉමා ඛො, ආවුසො, තිස්සො දුක්ඛතා’’ති. ‘‘අත්ථි පනාවුසො මග්ගො අත්ථි පටිපදා, එතාසං දුක්ඛතානං පරිඤ්ඤායා’’ති? ‘‘අත්ථි ඛො, ආවුසො, මග්ගො අත්ථි පටිපදා, එතාසං දුක්ඛතානං පරිඤ්ඤායා’’ති. ‘‘කතමො පනාවුසො, මග්ගො කතමා පටිපදා, එතාසං දුක්ඛතානං පරිඤ්ඤායා’’ති? ‘‘අයමෙව ඛො, ආවුසො, අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො, එතාසං දුක්ඛතානං පරිඤ්ඤාය, සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි සම්මාසඞ්කප්පො සම්මාවාචා සම්මාකම්මන්තො සම්මාආජීවො සම්මාවායාමො සම්මාසති සම්මාසමාධි. අයං ඛො, ආවුසො, මග්ගො අයං පටිපදා, එතාසං දුක්ඛතානං පරිඤ්ඤායා’’ති. ‘‘භද්දකො, ආවුසො, මග්ගො භද්දිකා පටිපදා, එතාසං දුක්ඛතානං පරිඤ්ඤාය. අලඤ්ච පනාවුසො සාරිපුත්ත, අප්පමාදායා’’ති. චුද්දසමං.

327. “贤友舍利弗，所谓‘苦，苦’。贤友，什么是苦呢？”“贤友，有此三种苦性：苦苦性、行苦性、坏苦性。贤友，此即三种苦性。”“贤友，是否有道、有行道，能遍知此等苦性呢？”“贤友，确实有道、有行道，能遍知此等苦性。”“贤友，那是什么样的道、什么样的行道，能遍知此等苦性呢？”“贤友，正是此八支圣道，能遍知此等苦性，即：正见、正思惟、正语、正业、正命、正精进、正念、正定。贤友，此即是道，此即是行道，能遍知此等苦性。”“贤友，为遍知此等苦性，此道善哉，此行道善哉！贤友舍利弗，实足以令人不放逸！”第十四。

15. සක්කායපඤ්හාසුත්තං

15. 有身问经

328. ‘‘‘සක්කායො[Pg.454], සක්කායො’ති, ආවුසො සාරිපුත්ත, වුච්චති. කතමො නු ඛො, ආවුසො, සක්කායො’’ති? ‘‘පඤ්චිමෙ, ආවුසො, උපාදානක්ඛන්ධා සක්කායො වුත්තො භගවතා, සෙය්‍යථිදං – රූපුපාදානක්ඛන්ධො, වෙදනුපාදානක්ඛන්ධො, සඤ්ඤුපාදානක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරුපාදානක්ඛන්ධො, විඤ්ඤාණුපාදානක්ඛන්ධො. ඉමෙ ඛො, ආවුසො, පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා සක්කායො වුත්තො භගවතා’’ති. ‘‘අත්ථි පනාවුසො, මග්ගො අත්ථි පටිපදා, එතස්ස සක්කායස්ස පරිඤ්ඤායා’’ති? ‘‘අත්ථි ඛො, ආවුසො, මග්ගො අත්ථි පටිපදා, එතස්ස සක්කායස්ස පරිඤ්ඤායා’’ති. ‘‘කතමො පනාවුසො, මග්ගො කතමා පටිපදා, එතස්ස සක්කායස්ස පරිඤ්ඤායා’’ති? ‘‘අයමෙව ඛො, ආවුසො, අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො, එතස්ස සක්කායස්ස පරිඤ්ඤාය, සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි සම්මාසඞ්කප්පො සම්මාවාචා සම්මාකම්මන්තො සම්මාආජීවො සම්මාවායාමො සම්මාසති සම්මාසමාධි. අයං ඛො, ආවුසො, මග්ගො අයං පටිපදා, එතස්ස සක්කායස්ස පරිඤ්ඤායා’’ති. ‘‘භද්දකො, ආවුසො, මග්ගො භද්දිකා පටිපදා, එතස්ස සක්කායස්ස පරිඤ්ඤාය. අලඤ්ච පනාවුසො සාරිපුත්ත, අප්පමාදායා’’ති. පන්නරසමං.

328. “贤友舍利弗，所谓‘有身，有身’。贤友，何为有身？”“贤友，世尊说此五取蕴为有身，即：色取蕴、受取蕴、想取蕴、行取蕴、识取蕴。贤友，世尊所说的有身，即是此五取蕴。”“贤友，为遍知此有身，可有道，可有行道？”“贤友，为遍知此有身，实有道，实有行道。”“贤友，为遍知此有身，是何道，何行道？”“贤友，为遍知此有身，即是此八支圣道，即：正见、正思惟、正语、正业、正命、正精进、正念、正定。贤友，为遍知此有身，此即是道，此即是行道。”“贤友，为遍知此有身，此道善，此行道亦善。贤友舍利弗，这足以策励不放逸了。”第十五。

16. දුක්කරපඤ්හාසුත්තං

16. 难问经

329. ‘‘කිං නු ඛො, ආවුසො සාරිපුත්ත, ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ දුක්කර’’න්ති? ‘‘පබ්බජ්ජා ඛො, ආවුසො, ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ දුක්කරා’’ති. ‘‘පබ්බජිතෙන පනාවුසො, කිං දුක්කර’’න්ති? ‘‘පබ්බජිතෙන ඛො, ආවුසො, අභිරති දුක්කරා’’ති. ‘‘අභිරතෙන පනාවුසො, කිං දුක්කර’’න්ති? ‘‘අභිරතෙන ඛො, ආවුසො, ධම්මානුධම්මප්පටිපත්ති දුක්කරා’’ති. ‘‘කීවචිරං පනාවුසො, ධම්මානුධම්මප්පටිපන්නො භික්ඛු අරහං අස්සා’’ති? ‘‘නචිරං, ආවුසො’’ති. සොළසමං.

329. “贤友舍利弗，于此法与律中，何为难行？”“贤友，于此法与律中，出家为难行。”“贤友，出家者，何为难行？”“贤友，出家者，乐于梵行为难行。”“贤友，乐于梵行者，何为难行？”“贤友，乐于梵行者，法随法行为难行。”“贤友，法随法行的比丘，经多久当成为阿罗汉？”“贤友，不经久。”第十六。

ජම්බුඛාදකසංයුත්තං සමත්තං.

瞻部喀达咖相应竟。

තස්සුද්දානං –

其摄颂：

නිබ්බානං අරහත්තඤ්ච, ධම්මවාදී කිමත්ථියං;

අස්සාසො පරමස්සාසො, වෙදනා ආසවාවිජ්ජා;

තණ්හා ඔඝා උපාදානං, භවො දුක්ඛඤ්ච සක්කායො.ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ දුක්කරන්ති.

涅槃、阿罗汉果、说法者、为何义、安息、最上安息、受、漏、无明、爱、暴流、取、有、苦、有身，以及在此法与律中的难行。

5. සාමණ්ඩකසංයුත්තං

5. 沙曼陀迦相应

1. සාමණ්ඩකසුත්තං

1. 沙曼陀迦经

330. එකං [Pg.455] සමයං ආයස්මා සාරිපුත්තො වජ්ජීසු විහරති උක්කචෙලායං ගඞ්ගාය නදියා තීරෙ. අථ ඛො සාමණ්ඩකො පරිබ්බාජකො යෙනායස්මා සාරිපුත්තො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මතා සාරිපුත්තෙන සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සාමණ්ඩකො පරිබ්බාජකො ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං එතදවොච –

330. 一时，具寿舍利弗(āyasmā Sāriputta)住在跋耆(Vajjī)的优迦遮罗(Ukkacelā)，在恒河岸边。那时，游行者沙曼陀迦(Sāmaṇḍaka)前往具寿舍利弗之处；抵达后，与具寿舍利弗互致问候，交谈一番亲切友好的话语，然后坐于一旁。坐于一旁的游行者沙曼陀迦对具寿舍利弗说了这番话：

‘‘‘නිබ්බානං, නිබ්බාන’න්ති, ආවුසො සාරිපුත්ත, වුච්චති. කතමං නු ඛො, ආවුසො, නිබ්බාන’’න්ති? ‘‘යො ඛො, ආවුසො, රාගක්ඛයො දොසක්ඛයො මොහක්ඛයො – ඉදං වුච්චති නිබ්බාන’’න්ති. ‘‘අත්ථි පනාවුසො, මග්ගො අත්ථි පටිපදා, එතස්ස නිබ්බානස්ස සච්ඡිකිරියායා’’ති? ‘‘අත්ථි ඛො, ආවුසො, මග්ගො අත්ථි පටිපදා, එතස්ස නිබ්බානස්ස සච්ඡිකිරියායා’’ති.

“贤友舍利弗，人们说‘涅槃，涅槃’。贤友，什么是涅槃呢？”“贤友，凡是贪的灭尽、嗔的灭尽、痴的灭尽，这被称为涅槃。”“那么，贤友，为亲证此涅槃，有道、有行道吗？”“贤友，为亲证此涅槃，确实有道、有行道。”

‘‘කතමො පනාවුසො, මග්ගො කතමා පටිපදා එතස්ස නිබ්බානස්ස සච්ඡිකිරියායා’’ති? ‘‘අයමෙව ඛො, ආවුසො, අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො, එතස්ස නිබ්බානස්ස සච්ඡිකිරියාය, සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි සම්මාසඞ්කප්පො සම්මාවාචා සම්මාකම්මන්තො සම්මාආජීවො සම්මාවායාමො සම්මාසති සම්මාසමාධි. අයං ඛො, ආවුසො, මග්ගො අයං පටිපදා, එතස්ස නිබ්බානස්ස සච්ඡිකිරියායා’’ති. ‘‘භද්දකො, ආවුසො, මග්ගො භද්දිකා පටිපදා, එතස්ස නිබ්බානස්ස සච්ඡිකිරියාය. අලඤ්ච පනාවුසො සාරිපුත්ත, අප්පමාදායා’’ති. පඨමං.

“那么，贤友，为亲证此涅槃，什么是道，什么是行道呢？”“贤友，为亲证此涅槃，正是此八圣道，即：正见、正思惟、正语、正业、正命、正精进、正念、正定。贤友，此即是道，此即是行道，为亲证此涅槃。”“贤友，为亲证此涅槃，道是善的，行道是善的。贤友舍利弗，这足以令人不放逸了！”第一经竟。

(යථා ජම්බුඛාදකසංයුත්තං, තථා විත්ථාරෙතබ්බං).

（应如《瞻部喀达咖相应》那般详说。）

2. දුක්කරසුත්තං

2. 难行经

331. ‘‘කිං [Pg.456] නු ඛො, ආවුසො සාරිපුත්ත, ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ දුක්කර’’න්ති? ‘‘පබ්බජ්ජා ඛො, ආවුසො, ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ දුක්කරා’’ති. ‘‘පබ්බජිතෙන පනාවුසො, කිං දුක්කර’’න්ති? ‘‘පබ්බජිතෙන ඛො, ආවුසො, අභිරති දුක්කරා’’ති. ‘‘අභිරතෙන පනාවුසො, කිං දුක්කර’’න්ති? ‘‘අභිරතෙන ඛො, ආවුසො, ධම්මානුධම්මප්පටිපත්ති දුක්කරා’’ති. ‘‘කීවචිරං පනාවුසො, ධම්මානුධම්මප්පටිපන්නො භික්ඛු අරහං අස්සා’’ති? ‘‘නචිරං, ආවුසො’’ති. සොළසමං.

331. “贤友舍利弗，在这法与律中，什么是难行的呢？”“贤友，在这法与律中，出家是难行的。”“那么，贤友，出家之后，什么是难行的呢？”“贤友，出家之后，乐于修行是难行的。”“那么，贤友，在乐于修行后，什么是难行的呢？”“贤友，在乐于修行后，法随法行是难行的。”“贤友，法随法行的比丘，要多久才能成为阿罗汉呢？”“贤友，不会很久。”第十六。

(පුරිමකසදිසං උද්දානං.)

（摄颂同前。）

සාමණ්ඩකසංයුත්තං සමත්තං.

沙门达迦相应终。

6. මොග්ගල්ලානසංයුත්තං

6. 目犍连相应

1. පඨමඣානපඤ්හාසුත්තං

1. 初禅问经

332. එකං [Pg.457] සමයං ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තත්‍ර ඛො ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘ආවුසො, භික්ඛවෙ’’ති. ‘‘ආවුසො’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මතො මහාමොග්ගල්ලානස්ස පච්චස්සොසුං. ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො එතදවොච –

332. 一时，具寿大目犍连住在舍卫城（Sāvatthī）祇陀林（Jetavana）给孤独（Anāthapiṇḍika）园。在那里，具寿大目犍连召唤比丘们说：“贤友比丘们！”那些比丘回答具寿大目犍连：“贤友！”具寿大目犍连说了这番话：

‘‘ඉධ මය්හං, ආවුසො, රහොගතස්ස පටිසල්ලීනස්ස එවං චෙතසො පරිවිතක්කො උදපාදි – ‘පඨමං ඣානං, පඨමං ඣාන’න්ති වුච්චති. කතමං නු ඛො පඨමං ඣානන්ති? තස්ස මය්හං, ආවුසො, එතදහොසි – ‘ඉධ භික්ඛු විවිච්චෙව කාමෙහි විවිච්ච අකුසලෙහි ධම්මෙහි සවිතක්කං සවිචාරං විවෙකජං පීතිසුඛං පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. ඉදං වුච්චති පඨමං ඣාන’න්ති. සො ඛ්වාහං, ආවුසො, විවිච්චෙව කාමෙහි විවිච්ච අකුසලෙහි ධම්මෙහි සවිතක්කං සවිචාරං විවෙකජං පීතිසුඛං පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරාමි. තස්ස මය්හං, ආවුසො, ඉමිනා විහාරෙන විහරතො කාමසහගතා සඤ්ඤාමනසිකාරා සමුදාචරන්ති.

“贤友们，我独处静居时，心中生起这样的思惟：‘人们说“初禅，初禅”，到底什么是初禅呢？’贤友们，我便这样想：‘在此，比丘离诸欲，离诸不善法，有寻有伺，具足并安住于离所生、有喜乐的初禅。这被称为初禅。’贤友们，我确实离诸欲，离诸不善法，有寻有伺，具足并安住于离所生、有喜乐的初禅。贤友们，当我如此安住时，与欲相应的想和作意不断生起。”

‘‘අථ ඛො මං, ආවුසො, භගවා ඉද්ධියා උපසඞ්කමිත්වා එතදවොච – ‘මොග්ගල්ලාන, මොග්ගල්ලාන! මා, බ්‍රාහ්මණ, පඨමං ඣානං පමාදො, පඨමෙ ඣානෙ චිත්තං සණ්ඨපෙහි, පඨමෙ ඣානෙ චිත්තං එකොදිං කරොහි, පඨමෙ ඣානෙ චිත්තං සමාදහා’ති. සො ඛ්වාහං, ආවුසො, අපරෙන සමයෙන විවිච්චෙව කාමෙහි විවිච්ච අකුසලෙහි ධම්මෙහි සවිතක්කං සවිචාරං විවෙකජං පීතිසුඛං පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහාසිං. යඤ්හි තං, ආවුසො, සම්මා වදමානො වදෙය්‍ය – ‘සත්ථාරානුග්ගහිතො සාවකො මහාභිඤ්ඤතං පත්තො’ති, මමං තං සම්මා වදමානො වදෙය්‍ය – ‘සත්ථාරානුග්ගහිතො සාවකො මහාභිඤ්ඤතං පත්තො’’’ති. පඨමං.

“贤友，那时，世尊以神通来到我跟前，对我说道：‘目犍连，目犍连！已除恶者，莫于初禅放逸，当于初禅中安住其心，于初禅中专一其心，于初禅中等持其心。’贤友，其后我远离诸欲，远离诸不善法，有寻有伺，具足离生喜乐，进入并安住于初禅。贤友，若有言说者如理而言：‘为导师所摄护的弟子，已证得大神通’，彼如理言说者，即是说我：‘为导师所摄护的弟子，已证得大神通’。”第一。

2. දුතියඣානපඤ්හාසුත්තං

2. 第二禅问经

333. ‘‘‘දුතියං [Pg.458] ඣානං, දුතියං ඣාන’න්ති වුච්චති. කතමං නු ඛො දුතියං ඣානන්ති? තස්ස මය්හං, ආවුසො, එතදහොසි – ‘ඉධ භික්ඛු විතක්කවිචාරානං වූපසමා අජ්ඣත්තං සම්පසාදනං චෙතසො එකොදිභාවං අවිතක්කං අවිචාරං සමාධිජං පීතිසුඛං දුතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. ඉදං වුච්චති දුතියං ඣාන’න්ති. සො ඛ්වාහං, ආවුසො, විතක්කවිචාරානං වූපසමා අජ්ඣත්තං සම්පසාදනං චෙතසො එකොදිභාවං අවිතක්කං අවිචාරං සමාධිජං පීතිසුඛං දුතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරාමි. තස්ස මය්හං, ආවුසො, ඉමිනා විහාරෙන විහරතො විතක්කසහගතා සඤ්ඤාමනසිකාරා සමුදාචරන්ති.

333. “‘第二禅，第二禅’如是说。然则，何为第二禅？贤友，我生此念：‘于此，比丘寻伺寂止，内净，心专一，无寻无伺，具足定生喜乐，进入并安住于第二禅。此谓第二禅。’贤友，我寻伺寂止，内净，心专一，无寻无伺，具足定生喜乐，进入并安住于第二禅。贤友，当我安住于此住时，与寻俱行的想与作意现行。”

‘‘අථ ඛො මං, ආවුසො, භගවා ඉද්ධියා උපසඞ්කමිත්වා එතදවොච – ‘මොග්ගල්ලාන, මොග්ගල්ලාන! මා, බ්‍රාහ්මණ, දුතියං ඣානං පමාදො, දුතියෙ ඣානෙ චිත්තං සණ්ඨපෙහි, දුතියෙ ඣානෙ චිත්තං එකොදිං කරොහි, දුතියෙ ඣානෙ චිත්තං සමාදහා’ති. සො ඛ්වාහං, ආවුසො, අපරෙන සමයෙන විතක්කවිචාරානං වූපසමා අජ්ඣත්තං සම්පසාදනං චෙතසො එකොදිභාවං අවිතක්කං අවිචාරං සමාධිජං පීතිසුඛං දුතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහාසිං. යඤ්හි තං, ආවුසො, සම්මා වදමානො වදෙය්‍ය – ‘සත්ථාරානුග්ගහිතො සාවකො මහාභිඤ්ඤතං පත්තො’ති, මමං තං සම්මා වදමානො වදෙය්‍ය – ‘සත්ථාරානුග්ගහිතො සාවකො මහාභිඤ්ඤතං පත්තො’’’ති. දුතියං.

“贤友，那时，世尊以神通来到我这里，对我说了这番话：‘目犍连，目犍连！婆罗门，莫于第二禅放逸，于第二禅中安立心，于第二禅中令心一境，于第二禅中善安住心。’贤友，其后我因寻、伺的平息，内有净信，心一境性，无寻无伺，由定生喜乐，成就并住于第二禅。贤友，若有谁当如实说‘弟子为导师所摄受，已得大神通’，他就是如实地在说我：‘弟子为导师所摄受，已得大神通’。”第二。

3. තතියඣානපඤ්හාසුත්තං

3. 第三禅问经

334. ‘‘‘තතියං ඣානං, තතියං ඣාන’න්ති වුච්චති. කතමං නු ඛො තතියං ඣානන්ති? තස්ස මය්හං, ආවුසො, එතදහොසි – ඉධ භික්ඛු පීතියා ච විරාගා උපෙක්ඛකො ච විහරති සතො ච සම්පජානො සුඛඤ්ච කායෙන පටිසංවෙදෙති, යං තං අරියා ආචික්ඛන්ති – ‘උපෙක්ඛකො සතිමා සුඛවිහාරී’ති තතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. ඉදං වුච්චති තතියං ඣානන්ති. සො ඛ්වාහං, ආවුසො, පීතියා ච විරාගා උපෙක්ඛකො ච විහරාමි සතො ච සම්පජානො සුඛඤ්ච කායෙන පටිසංවෙදෙමි. යං තං අරියා ආචික්ඛන්ති – ‘උපෙක්ඛකො සතිමා සුඛවිහාරී’ති තතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරාමි. තස්ස මය්හං, ආවුසො, ඉමිනා විහාරෙන විහරතො පීතිසහගතා සඤ්ඤාමනසිකාරා සමුදාචරන්ති.

334. “‘第三禅，第三禅’，有此说法。那么，什么是第三禅呢？贤友，我如此思惟：‘在此，比丘因喜的离贪，住于舍，具念、正知，以身感受乐，成就并住于圣者们所宣称的“具舍、具念、乐住”的第三禅。’这被称为第三禅。贤友，我因喜的离贪，住于舍，具念、正知，以身感受乐，我成就并住于圣者们所宣称的“具舍、具念、乐住”的第三禅。贤友，当我住于此住时，与喜俱行的想和作意生起。

‘‘අථ [Pg.459] ඛො මං, ආවුසො, භගවා ඉද්ධියා උපසඞ්කමිත්වා එතදවොච – ‘මොග්ගල්ලාන, මොග්ගල්ලාන! මා, බ්‍රාහ්මණ, තතියං ඣානං පමාදො, තතියෙ ඣානෙ චිත්තං සණ්ඨපෙහි, තතියෙ ඣානෙ චිත්තං එකොදිං කරොහි, තතියෙ ඣානෙ චිත්තං සමාදහා’ති. සො ඛ්වාහං, ආවුසො, අපරෙන සමයෙන පීතියා ච විරාගා උපෙක්ඛකො ච විහරාමි සතො ච සම්පජානො සුඛඤ්ච කායෙන පටිසංවෙදෙමි, යං තං අරියා ආචික්ඛන්ති – ‘උපෙක්ඛකො සතිමා සුඛවිහාරී’ති තතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහාසිං. යඤ්හි තං ආවුසො සම්මා වදමානො වදෙය්‍ය…පෙ… මහාභිඤ්ඤතං පත්තො’’ති. තතියං.

“贤友，那时，世尊以神通来到我面前，对我说了这番话：‘目犍连，目犍连！婆罗门，莫于第三禅放逸，当于第三禅中安立心，于第三禅中令心一境，于第三禅中善安住心。’贤友，后来，我因离喜而为舍者，具念、正知而住，以身感受乐，证入并安住于第三禅，即圣者们所宣称的‘舍者、具念、乐住者’。贤友，若有谁要如实地说……已达大神通，那正是在说我。”第三。

4. චතුත්ථඣානපඤ්හාසුත්තං

4. 第四禅问经

335. ‘‘‘චතුත්ථං ඣානං, චතුත්ථං ඣාන’න්ති වුච්චති. කතමං නු ඛො චතුත්ථං ඣානන්ති? තස්ස මය්හං, ආවුසො, එතදහොසි – ‘ඉධ භික්ඛු සුඛස්ස ච පහානා දුක්ඛස්ස ච පහානා පුබ්බෙව සොමනස්සදොමනස්සානං අත්ථඞ්ගමා අදුක්ඛමසුඛං උපෙක්ඛාසතිපාරිසුද්ධිං චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. ඉදං වුච්චති චතුත්ථං ඣාන’න්ති. සො ඛ්වාහං, ආවුසො, සුඛස්ස ච පහානා දුක්ඛස්ස ච පහානා පුබ්බෙව සොමනස්සදොමනස්සානං අත්ථඞ්ගමා අදුක්ඛමසුඛං උපෙක්ඛාසතිපාරිසුද්ධිං චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරාමි. තස්ස මය්හං, ආවුසො, ඉමිනා විහාරෙන විහරතො සුඛසහගතා සඤ්ඤාමනසිකාරා සමුදාචරන්ති.

335. “‘第四禅，第四禅’，如是说。那么，什么是第四禅呢？贤友，我生起这样的思惟：‘在此，比丘因断乐及断苦，并先已灭除喜、忧，遂证入并安住于不苦不乐、由舍而念清净的第四禅。此即称为第四禅。’贤友，我确实因断乐及断苦，并先已灭除喜、忧，遂证入并安住于不苦不乐、由舍而念清净的第四禅。贤友，当我安住于此住时，与乐相应的想与作意时常生起。

‘‘අථ ඛො මං, ආවුසො, භගවා ඉද්ධියා උපසඞ්කමිත්වා එතදවොච – ‘මොග්ගල්ලාන, මොග්ගල්ලාන! මා, බ්‍රාහ්මණ, චතුත්ථං ඣානං පමාදො, චතුත්ථෙ ඣානෙ චිත්තං සණ්ඨපෙහි, චතුත්ථෙ ඣානෙ චිත්තං එකොදිං කරොහි, චතුත්ථෙ ඣානෙ චිත්තං සමාදහා’ති. සො ඛ්වාහං, ආවුසො, අපරෙන සමයෙන සුඛස්ස ච පහානා දුක්ඛස්ස ච පහානා පුබ්බෙව සොමනස්සදොමනස්සානං අත්ථඞ්ගමා අදුක්ඛමසුඛං උපෙක්ඛාසතිපාරිසුද්ධිං චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහාසිං. යඤ්හි තං, ආවුසො, සම්මා වදමානො වදෙය්‍ය…පෙ… මහාභිඤ්ඤතං පත්තො’’ති. චතුත්ථං.

“贤友，那时，世尊以神通来到我这里，对我说了这番话：‘目犍连，目犍连！婆罗门，莫于第四禅放逸，于第四禅中安立心，于第四禅中令心一境，于第四禅中令心入定。’贤友，其后，我因断乐与断苦，并因先前喜、忧的灭没，证入并安住于不苦不乐、舍念清净的第四禅。贤友，若有谁要正确地说，就应该说我‘……已达到大神通’。”第四。

5. ආකාසානඤ්චායතනපඤ්හාසුත්තං

5. 空无边处问经

336. ‘‘‘ආකාසානඤ්චායතනං, ආකාසානඤ්චායතන’න්ති වුච්චති. කතමං නු ඛො ආකාසානඤ්චායතනන්ති? තස්ස මය්හං, ආවුසො, එතදහොසි – ‘ඉධ [Pg.460] භික්ඛු සබ්බසො රූපසඤ්ඤානං සමතික්කමා පටිඝසඤ්ඤානං අත්ථඞ්ගමා නානත්තසඤ්ඤානං අමනසිකාරා අනන්තො ආකාසොති ආකාසානඤ්චායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති. ඉදං වුච්චති ආකාසානඤ්චායතන’න්ති. සො ඛ්වාහං, ආවුසො, සබ්බසො රූපසඤ්ඤානං සමතික්කමා පටිඝසඤ්ඤානං අත්ථඞ්ගමා නානත්තසඤ්ඤානං අමනසිකාරා අනන්තො ආකාසොති ආකාසානඤ්චායතනං උපසම්පජ්ජ විහරාමි. තස්ස මය්හං, ආවුසො, ඉමිනා විහාරෙන විහරතො රූපසහගතා සඤ්ඤාමනසිකාරා සමුදාචරන්ති.

336. “‘空无边处，空无边处’，如是说。那么，什么是空无边处呢？贤友，我生起此念：‘在此，比丘完全超越一切色想，因有对想的灭没，不作意种种想，思惟“虚空无边”，而证入并安住于空无边处。此即称为空无边处。’贤友，我确实完全超越一切色想，因有对想的灭没，不作意种种想，思惟‘虚空无边’，而证入并安住于空无边处。贤友，当我安住于此住处时，与色相应的想和作意不断现行。”

‘‘අථ ඛො මං, ආවුසො, භගවා ඉද්ධියා උපසඞ්කමිත්වා එතදවොච – ‘මොග්ගල්ලාන, මොග්ගල්ලාන! මා, බ්‍රාහ්මණ, ආකාසානඤ්චායතනං පමාදො, ආකාසානඤ්චායතනෙ චිත්තං සණ්ඨපෙහි, ආකාසානඤ්චායතනෙ චිත්තං එකොදිං කරොහි, ආකාසානඤ්චායතනෙ චිත්තං සමාදහා’ති. සො ඛ්වාහං, ආවුසො, අපරෙන සමයෙන සබ්බසො රූපසඤ්ඤානං සමතික්කමා පටිඝසඤ්ඤානං අත්ථඞ්ගමා නානත්තසඤ්ඤානං අමනසිකාරා අනන්තො ආකාසොති ආකාසානඤ්චායතනං උපසම්පජ්ජ විහාසිං. යඤ්හි තං, ආවුසො, සම්මා වදමානො වදෙය්‍ය…පෙ… මහාභිඤ්ඤතං පත්තො’’ති. පඤ්චමං.

“贤友，那时，世尊以神通来到我这里，对我说：‘目犍连，目犍连！婆罗门啊，莫于空无边处放逸，于空无边处安立心，于空无边处令心一境，于空无边处令心入定。’贤友，后来我完全超越色想，有对想灭尽，不作意种种想，思惟‘虚空无边’，证入并安住于空无边处。贤友，若有人正确地说……他已达到大神通。”第五。

6. විඤ්ඤාණඤ්චායතනපඤ්හාසුත්තං

6. 识无边处问经

337. ‘‘‘විඤ්ඤාණඤ්චායතනං, විඤ්ඤාණඤ්චායතන’න්ති වුච්චති. කතමං නු ඛො විඤ්ඤාණඤ්චායතනන්ති? තස්ස මය්හං, ආවුසො, එතදහොසි – ‘ඉධ භික්ඛු සබ්බසො ආකාසානඤ්චායතනං සමතික්කම්ම අනන්තං විඤ්ඤාණන්ති විඤ්ඤාණඤ්චායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති. ඉදං වුච්චති විඤ්ඤාණඤ්චායතන’න්ති. සො ඛ්වාහං, ආවුසො, සබ්බසො ආකාසානඤ්චායතනං සමතික්කම්ම අනන්තං විඤ්ඤාණන්ති විඤ්ඤාණඤ්චායතනං උපසම්පජ්ජ විහරාමි. තස්ස මය්හං, ආවුසො, ඉමිනා විහාරෙන විහරතො ආකාසානඤ්චායතනසහගතා සඤ්ඤාමනසිකාරා සමුදාචරන්ති.

337. “‘识无边处，识无边处’，如是说。那么，什么是识无边处呢？贤友，我曾作是念：‘在此，比丘完全超越空无边处，思惟“识无边”，证入并安住于识无边处。这被称为识无边处。’贤友，我确实完全超越空无边处，思惟‘识无边’，证入并安住于识无边处。贤友，我如是住时，与空无边处相应的想与作意生起。”

‘‘අථ ඛො මං, ආවුසො, භගවා ඉද්ධියා උපසඞ්කමිත්වා එතදවොච – ‘මොග්ගල්ලාන, මොග්ගල්ලාන! මා, බ්‍රාහ්මණ, විඤ්ඤාණඤ්චායතනං පමාදො, විඤ්ඤාණඤ්චායතනෙ චිත්තං සණ්ඨපෙහි, විඤ්ඤාණඤ්චායතනෙ චිත්තං එකොදිං කරොහි, විඤ්ඤාණඤ්චායතනෙ චිත්තං සමාදහා’ති. සො ඛ්වාහං, ආවුසො, අපරෙන සමයෙන සබ්බසො ආකාසානඤ්චායතනං සමතික්කම්ම අනන්තං විඤ්ඤාණන්ති [Pg.461] විඤ්ඤාණඤ්චායතනං උපසම්පජ්ජ විහාසිං. යඤ්හි තං, ආවුසො, සම්මා වදමානො වදෙය්‍ය…පෙ… මහාභිඤ්ඤතං පත්තො’’ති. ඡට්ඨං.

“贤友，那时，世尊以神通来到我处，对我说：‘目犍连，目犍连！婆罗门啊，莫于识无边处放逸，于识无边处安立心，于识无边处令心一境，于识无边处令心入定。’贤友，后来，我完全超越空无边处，思惟‘识无边’，证入并安住于识无边处。贤友，若有人正说……他已证得大神通。”第六。

7. ආකිඤ්චඤ්ඤායතනපඤ්හාසුත්තං

7. 无所有处问经

338. ‘‘‘ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං, ආකිඤ්චඤ්ඤායතන’න්ති වුච්චති. කතමං නු ඛො ආකිඤ්චඤ්ඤායතනන්ති? තස්ස මය්හං, ආවුසො, එතදහොසි – ‘ඉධ භික්ඛු සබ්බසො විඤ්ඤාණඤ්චායතනං සමතික්කම්ම නත්ථි කිඤ්චීති ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති. ඉදං වුච්චති ආකිඤ්චඤ්ඤායතන’න්ති. සො ඛ්වාහං, ආවුසො, සබ්බසො විඤ්ඤාණඤ්චායතනං සමතික්කම්ම නත්ථි කිඤ්චීති ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං උපසම්පජ්ජ විහරාමි. තස්ස මය්හං, ආවුසො, ඉමිනා විහාරෙන විහරතො විඤ්ඤාණඤ්චායතනසහගතා සඤ්ඤාමනසිකාරා සමුදාචරන්ති.

338. “‘无所有处，无所有处’，如是说。究竟什么是无所有处呢？贤友，我曾作是念：‘在此，比丘完全超越识无边处，作意“无有少许”，具足无所有处而住。这被称为无所有处。’贤友，我确实完全超越识无边处，作意“无有少许”，具足无所有处而住。贤友，我以此住而住时，与识无边处相应的想与作意持续生起。”

‘‘අථ ඛො මං, ආවුසො, භගවා ඉද්ධියා උපසඞ්කමිත්වා එතදවොච – ‘මොග්ගල්ලාන, මොග්ගල්ලාන! මා, බ්‍රාහ්මණ, ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං පමාදො, ආකිඤ්චඤ්ඤායතනෙ චිත්තං සණ්ඨපෙහි, ආකිඤ්චඤ්ඤායතනෙ චිත්තං එකොදිං කරොහි, ආකිඤ්චඤ්ඤායතනෙ චිත්තං සමාදහා’ති. සො ඛ්වාහං, ආවුසො, අපරෙන සමයෙන සබ්බසො විඤ්ඤාණඤ්චායතනං සමතික්කම්ම නත්ථි කිඤ්චීති ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං උපසම්පජ්ජ විහාසිං. යඤ්හි තං, ආවුසො, සම්මා වදමානො වදෙය්‍ය…පෙ… මහාභිඤ්ඤතං පත්තො’’ති. සත්තමං.

“贤友，那时，世尊以神通来到我处，如是说：‘目犍连，目犍连！婆罗门，莫于无所有处放逸，于无所有处安立其心，于无所有处令心一趣，于无所有处善安立心。’贤友，后来，我完全超越识无边处，作意“无有少许”，具足无所有处而住了。贤友，若有善说者应如是说……已达大神通。”第七。

8. නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනපඤ්හාසුත්තං

8. 非想非非想处问经

339. ‘‘‘නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනං, නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතන’න්ති වුච්චති. කතමං නු ඛො නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනන්ති? තස්ස මය්හං, ආවුසො, එතදහොසි – ‘ඉධ භික්ඛු සබ්බසො ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං සමතික්කම්ම නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති. ඉදං වුච්චති නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතන’න්ති. සො ඛ්වාහං, ආවුසො, සබ්බසො ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං සමතික්කම්ම නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනං උපසම්පජ්ජ විහරාමි. තස්ස මය්හං, ආවුසො, ඉමිනා විහාරෙන විහරතො ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසහගතා සඤ්ඤාමනසිකාරා සමුදාචරන්ති.

339. “‘非想非非想处，非想非非想处’，如是说。究竟什么是非想非非想处呢？贤友，我曾作是念：‘在此，比丘完全超越无所有处，具足非想非非想处而住。这被称为非想非非想处。’贤友，我确实完全超越无所有处，具足非想非非想处而住。贤友，我以此住而住时，与无所有处相应的想与作意持续生起。”

‘‘අථ [Pg.462] ඛො මං, ආවුසො, භගවා ඉද්ධියා උපසඞ්කමිත්වා එතදවොච – ‘මොග්ගල්ලාන, මොග්ගල්ලාන! මා, බ්‍රාහ්මණ, නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනං පමාදො, නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනෙ චිත්තං සණ්ඨපෙහි, නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනෙ චිත්තං එකොදිං කරොහි, නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනෙ චිත්තං සමාදහා’ති. සො ඛ්වාහං, ආවුසො, අපරෙන සමයෙන සබ්බසො ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං සමතික්කම්ම නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනං උපසම්පජ්ජ විහාසිං. යඤ්හි තං, ආවුසො, සම්මා වදමානො වදෙය්‍ය…පෙ… මහාභිඤ්ඤතං පත්තො’’ති. අට්ඨමං.

“贤友，那时，世尊以神通来到我处，对我说了这番话：‘目犍连，目犍连！梵志，莫对非想非非想处放逸，当于非想非非想处安立其心，当于非想非非想处令心专一，当于非想非非想处善安住心。’贤友，后来，我完全超越无所有处，到达非想非非想处而住。贤友，若有谁当正说……乃至……‘已达大神通。’”第八。

9. අනිමිත්තපඤ්හාසුත්තං

9. 无相问经

340. ‘‘‘අනිමිත්තො චෙතොසමාධි, අනිමිත්තො චෙතොසමාධී’ති වුච්චති. කතමො නු ඛො අනිමිත්තො චෙතොසමාධීති? තස්ස මය්හං, ආවුසො, එතදහොසි – ‘ඉධ භික්ඛු සබ්බනිමිත්තානං අමනසිකාරා අනිමිත්තං චෙතොසමාධිං උපසම්පජ්ජ විහරති. අයං වුච්චති අනිමිත්තො චෙතොසමාධී’ති. සො ඛ්වාහං, ආවුසො, සබ්බනිමිත්තානං අමනසිකාරා අනිමිත්තං චෙතොසමාධිං උපසම්පජ්ජ විහරාමි. තස්ස මය්හං, ආවුසො, ඉමිනා විහාරෙන විහරතො නිමිත්තානුසාරි විඤ්ඤාණං හොති.

340. “‘无相心定，无相心定’，有此一说。那么，什么是无相心定呢？贤友，我曾这样想：‘在此，比丘因不作意一切相，到达无相心定而住。这被称为无相心定。’贤友，我确实因不作意一切相，到达无相心定而住。贤友，当我以此状态安住时，生起了随相而行的识。”

‘‘අථ ඛො මං, ආවුසො, භගවා ඉද්ධියා උපසඞ්කමිත්වා එතදවොච – ‘මොග්ගල්ලාන, මොග්ගල්ලාන! මා, බ්‍රාහ්මණ, අනිමිත්තං චෙතොසමාධිං පමාදො, අනිමිත්තෙ චෙතොසමාධිස්මිං චිත්තං සණ්ඨපෙහි, අනිමිත්තෙ චෙතොසමාධිස්මිං චිත්තං එකොදිං කරොහි, අනිමිත්තෙ චෙතොසමාධිස්මිං චිත්තං සමාදහා’ති. සො ඛ්වාහං, ආවුසො, අපරෙන සමයෙන සබ්බනිමිත්තානං අමනසිකාරා අනිමිත්තං චෙතොසමාධිං උපසම්පජ්ජ විහාසිං. යඤ්හි තං, ආවුසො, සම්මා වදමානො වදෙය්‍ය – ‘සත්ථාරානුග්ගහිතො සාවකො මහාභිඤ්ඤතං පත්තො’ති, මමං තං සම්මා වදමානො වදෙය්‍ය – ‘සත්ථාරානුග්ගහිතො සාවකො මහාභිඤ්ඤතං පත්තො’’’ති. නවමං.

“贤友，那时，世尊以神通来到我处，对我说了这番话：‘目犍连，目犍连！梵志，莫对无相心定放逸，当于无相心定安立其心，当于无相心定令心专一，当于无相心定善安住心。’贤友，后来，我因不作意一切相，到达无相心定而住。贤友，若有谁当正说：‘为导师所摄受的弟子已达大神通’，他正说的就是我：‘为导师所摄受的弟子已达大神通。’”第九。

10. සක්කසුත්තං

10. 帝释经

341. අථ ඛො ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො – සෙය්‍යථාපි නාම බලවා පුරිසො සමිඤ්ජිතං වා බාහං පසාරෙය්‍ය, පසාරිතං වා බාහං සමිඤ්ජෙය්‍ය; එවමෙව – ජෙතවනෙ අන්තරහිතො දෙවෙසු තාවතිංසෙසු පාතුරහොසි[Pg.463]. අථ ඛො සක්කො දෙවානමින්දො පඤ්චහි දෙවතාසතෙහි සද්ධිං යෙනායස්මා මහාමොග්ගල්ලානො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං මහාමොග්ගල්ලානං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතං ඛො සක්කං දෙවානමින්දං ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො එතදවොච –

341. 那时，具寿大目犍连——犹如强壮的男子伸出已屈之臂，或屈回已伸之臂——就在祇陀林中隐没，而显现于忉利天诸天之中。那时，天帝释与五百位天子一同去到具寿大目犍连所在之处；去到后，礼敬具寿大目犍连，然后立于一旁。具寿大目犍连对立于一旁的天帝释说了这番话：

‘‘සාධු ඛො, දෙවානමින්ද, බුද්ධසරණගමනං හොති. බුද්ධසරණගමනහෙතු ඛො, දෙවානමින්ද, එවමිධෙකච්චෙ සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්ති. සාධු ඛො, දෙවානමින්ද, ධම්මසරණගමනං හොති. ධම්මසරණගමනහෙතු ඛො, දෙවානමින්ද, එවමිධෙකච්චෙ සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්ති. සාධු ඛො, දෙවානමින්ද, සඞ්ඝසරණගමනං හොති. සඞ්ඝසරණගමනහෙතු ඛො, දෙවානමින්ද, එවමිධෙකච්චෙ සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්තී’’ති.

“善哉，天帝释，归依于佛，实为善事。天帝释，正是因归依于佛之故，于此世间，某些有情身坏命终之后，得生善趣、天界。善哉，天帝释，归依于法，实为善事。天帝释，正是因归依于法之故，于此世间，某些有情身坏命终之后，得生善趣、天界。善哉，天帝释，归依于僧，实为善事。天帝释，正是因归依于僧之故，于此世间，某些有情身坏命终之后，得生善趣、天界。”

‘‘සාධු ඛො, මාරිස මොග්ගල්ලාන, බුද්ධසරණගමනං හොති. බුද්ධසරණගමනහෙතු ඛො, මාරිස මොග්ගල්ලාන, එවමිධෙකච්චෙ සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්ති. සාධු ඛො, මාරිස මොග්ගල්ලාන, ධම්මසරණගමනං හොති. ධම්මසරණගමනහෙතු ඛො, මාරිස මොග්ගල්ලාන, එවමිධෙකච්චෙ සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්ති. සාධු ඛො, මාරිස මොග්ගල්ලාන, සඞ්ඝ…පෙ… සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්තී’’ති.

“善哉，仁者目犍连，归依于佛，实为善事。仁者目犍连，正是因归依于佛之故，于此世间，某些有情身坏命终之后，得生善趣、天界。善哉，仁者目犍连，归依于法，实为善事。仁者目犍连，正是因归依于法之故，于此世间，某些有情身坏命终之后，得生善趣、天界。善哉，仁者目犍连，归依于僧……乃至……得生善趣、天界。”

අථ ඛො සක්කො දෙවානමින්දො ඡහි දෙවතාසතෙහි සද්ධිං…පෙ… අථ ඛො සක්කො දෙවානමින්දො සත්තහි දෙවතාසතෙහි සද්ධිං…පෙ… අථ ඛො සක්කො දෙවානමින්දො අට්ඨහි දෙවතාසතෙහි සද්ධිං…පෙ… අථ ඛො සක්කො දෙවානමින්දො අසීතියා දෙවතාසහස්සෙහි සද්ධිං යෙනායස්මා මහාමොග්ගල්ලානො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං මහාමොග්ගල්ලානං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතං ඛො සක්කං දෙවානමින්දං ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො එතදවොච –

尔时，天帝释与六百位天人一同……乃至……尔时，天帝释与七百位天人一同……乃至……尔时，天帝释与八百位天人一同……乃至……尔时，天帝释与八万位天人一同，前往具寿大目犍连之处；抵达后，礼敬具寿大目犍连，然后立于一旁。具寿大目犍连对立于一旁的天帝释说了这番话：

‘‘සාධු ඛො, දෙවානමින්ද, බුද්ධසරණගමනං හොති. බුද්ධසරණගමනහෙතු ඛො, දෙවානමින්ද, එවමිධෙකච්චෙ සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්ති. සාධු ඛො, දෙවානමින්ද, ධම්මසරණගමනං හොති. ධම්මසරණගමනහෙතු [Pg.464] ඛො, දෙවානමින්ද, එවමිධෙකච්චෙ සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්ති. සාධු ඛො, දෙවානමින්ද, සඞ්ඝසරණගමනං හොති. සඞ්ඝසරණගමනහෙතු ඛො, දෙවානමින්ද, එවමිධෙකච්චෙ සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්තී’’ති.

“善哉，天帝释，归依佛是善的。天帝释，正是因归依佛之故，于此，某些有情身坏命终之后，投生于善趣、天界。善哉，天帝释，归依法是善的。天帝释，正是因归依法之故，于此，某些有情身坏命终之后，投生于善趣、天界。善哉，天帝释，归依僧是善的。天帝释，正是因归依僧之故，于此，某些有情身坏命终之后，投生于善趣、天界。”

‘‘සාධු ඛො, මාරිස මොග්ගල්ලාන, බුද්ධසරණගමනං හොති. බුද්ධසරණගමනහෙතු ඛො, මාරිස මොග්ගල්ලාන, එවමිධෙකච්චෙ සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්ති. සාධු ඛො, මාරිස මොග්ගල්ලාන, ධම්මසරණගමනං හොති…පෙ… සාධු ඛො, මාරිස මොග්ගල්ලාන, සඞ්ඝසරණගමනං හොති. සඞ්ඝසරණගමනහෙතු ඛො, මාරිස මොග්ගල්ලාන, එවමිධෙකච්චෙ සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්තී’’ති.

“善哉，仁者目犍连，归依佛是善的。仁者目犍连，正是因归依佛之故，于此，某些有情身坏命终之后，投生于善趣、天界。善哉，仁者目犍连，归依法是善的……乃至……善哉，仁者目犍连，归依僧是善的。仁者目犍连，正是因归依僧之故，于此，某些有情身坏命终之后，投生于善趣、天界。”

අථ ඛො සක්කො දෙවානමින්දො පඤ්චහි දෙවතාසතෙහි සද්ධිං යෙනායස්මා මහාමොග්ගල්ලානො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං මහාමොග්ගල්ලානං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතං ඛො සක්කං දෙවානමින්දං ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො එතදවොච –

那时，天主帝释(Sakko devānamindo)与五百位天神一同来到具寿大目犍连(Mahāmoggallāna)之处；抵达后，礼敬具寿大目犍连，然后立于一旁。具寿大目犍连接着对立于一旁的天主帝释说了这番话——

‘‘සාධු ඛො, දෙවානමින්ද, බුද්ධෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගමනං හොති – ‘ඉතිපි සො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො විජ්ජාචරණසම්පන්නො සුගතො ලොකවිදූ අනුත්තරො පුරිසදම්මසාරථි සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවා’ති. බුද්ධෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගමනහෙතු ඛො, දෙවානමින්ද, එවමිධෙකච්චෙ සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්ති.

“天主帝释，于佛具足不坏净信是善好的——‘彼世尊是阿罗汉、正等觉者、明行足、善逝、世间解、无上士调御丈夫、天人师、佛、世尊。’天主帝释，正是由于具足于佛不坏净信之故，于此，某些众生在身坏命终之后，往生于善趣、天界。

‘‘සාධු ඛො, දෙවානමින්ද, ධම්මෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගමනං හොති – ‘ස්වාක්ඛාතො භගවතා ධම්මො සන්දිට්ඨිකො අකාලිකො එහිපස්සිකො ඔපනෙය්‍යිකො පච්චත්තං වෙදිතබ්බො විඤ්ඤූහී’ති. ධම්මෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගමනහෙතු ඛො, දෙවානමින්ද, එවමිධෙකච්චෙ සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්ති.

“天主帝释，于法具足不坏净信是善好的——‘法乃世尊所善说，是自见的、无时的、来见的、能引的、智者们各别可证知的。’天主帝释，正是由于具足于法不坏净信之故，于此，某些众生在身坏命终之后，往生于善趣、天界。

‘‘සාධු ඛො, දෙවානමින්ද, සඞ්ඝෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගමනං හොති – ‘සුප්පටිපන්නො භගවතො සාවකසඞ්ඝො, උජුප්පටිපන්නො භගවතො සාවකසඞ්ඝො[Pg.465], ඤායප්පටිපන්නො භගවතො සාවකසඞ්ඝො, සාමීචිප්පටිපන්නො භගවතො සාවකසඞ්ඝො, යදිදං චත්තාරි පුරිසයුගානි අට්ඨ පුරිසපුග්ගලා එස භගවතො සාවකසඞ්ඝො ආහුනෙය්‍යො පාහුනෙය්‍යො දක්ඛිණෙය්‍යො අඤ්ජලිකරණීයො අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්සා’ති. සඞ්ඝෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගමනහෙතු ඛො, දෙවානමින්ද, එවමිධෙකච්චෙ සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්ති.

“天帝，于僧具足不坏净信是善——‘世尊的声闻僧团是善行道者，是直行道者，是如理行道者，是和敬行道者。此即四双八辈之人。此世尊的声闻僧团，是应供者、应奉者、应施者、应合掌者，是世间无上福田。’天帝，正是由于具足于僧不坏净信之故，于此，某些众生在身坏命终之后，往生于善趣、天界。

‘‘සාධු ඛො, දෙවානමින්ද, අරියකන්තෙහි සීලෙහි සමන්නාගමනං හොති අඛණ්ඩෙහි අච්ඡිද්දෙහි අසබලෙහි අකම්මාසෙහි භුජිස්සෙහි විඤ්ඤුප්පසත්ථෙහි අපරාමට්ඨෙහි සමාධිසංවත්තනිකෙහි. අරියකන්තෙහි සීලෙහි සමන්නාගමනහෙතු ඛො, දෙවානමින්ද, එවමිධෙකච්චෙ සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්තී’’ති.

“善哉，天帝释，具足圣者所喜爱之戒是善，此戒无缺、无穿、无斑、无点、自在、为智者所称赞、无所执取、能引生禅定。天帝释，正是因具足圣者所喜爱之戒的缘故，于此，某些有情身坏命终之后，往生于善趣、天界。”

‘‘සාධු ඛො, මාරිස මොග්ගල්ලාන, බුද්ධෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගමනං හොති – ‘ඉතිපි සො…පෙ… සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවා’ති. බුද්ධෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගමනහෙතු ඛො, මාරිස මොග්ගල්ලාන, එවමිධෙකච්චෙ සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්ති.

“善哉，贤友目犍连，具足于佛之不坏净信是善——‘彼世尊亦即是……乃至……天人导师、佛、世尊’。贤友目犍连，正是因具足于佛之不坏净信的缘故，于此，某些有情身坏命终之后，往生于善趣、天界。”

‘‘සාධු ඛො, මාරිස මොග්ගල්ලාන, ධම්මෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගමනං හොති – ‘ස්වාක්ඛාතො භගවතා ධම්මො…පෙ… පච්චත්තං වෙදිතබ්බො විඤ්ඤූහී’ති. ධම්මෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගමනහෙතු ඛො, මාරිස මොග්ගල්ලාන, එවමිධෙකච්චෙ සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්ති.

“善哉，贤友目犍连，具足于法之不坏净信是善——‘法乃世尊所善说……乃至……为诸智者所当亲证’。贤友目犍连，正是因具足于法之不坏净信的缘故，于此，某些有情身坏命终之后，往生于善趣、天界。”

‘‘සාධු ඛො, මාරිස මොග්ගල්ලාන, සඞ්ඝෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගමනං හොති – ‘සුප්පටිපන්නො භගවතො සාවකසඞ්ඝො…පෙ… අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්සා’ති. සඞ්ඝෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගමනහෙතු ඛො, මාරිස මොග්ගල්ලාන, එවමිධෙකච්චෙ සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්ති.

“善哉，贤友目犍连，具足于僧之不坏净信是善——‘世尊之声闻僧团乃善行道者……乃至……为世间无上之福田’。贤友目犍连，正是因具足于僧之不坏净信的缘故，于此，某些有情身坏命终之后，往生于善趣、天界。”

‘‘සාධු ඛො, මාරිස මොග්ගල්ලාන, අරියකන්තෙහි සීලෙහි සමන්නාගමනං හොති අඛණ්ඩෙහි…පෙ… සමාධිසංවත්තනිකෙහි. අරියකන්තෙහි සීලෙහි සමන්නාගමනහෙතු ඛො, මාරිස මොග්ගල්ලාන, එවමිධෙකච්චෙ සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්තී’’ති.

“善哉，贤友目犍连，具足圣者所喜爱之戒是善，此戒无缺……乃至……能引生禅定。贤友目犍连，正是因具足圣者所喜爱之戒的缘故，于此，某些有情身坏命终之后，往生于善趣、天界。”

අථ [Pg.466] ඛො සක්කො දෙවානමින්දො ඡහි දෙවතාසතෙහි සද්ධිං…පෙ…. අථ ඛො සක්කො දෙවානමින්දො සත්තහි දෙවතාසතෙහි සද්ධිං…පෙ…. අථ ඛො සක්කො දෙවානමින්දො අට්ඨහි දෙවතාසතෙහි සද්ධිං…පෙ…. අථ ඛො සක්කො දෙවානමින්දො අසීතියා දෙවතාසහස්සෙහි සද්ධිං යෙනායස්මා මහාමොග්ගල්ලානො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං මහාමොග්ගල්ලානං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතං ඛො සක්කං දෙවානමින්දං ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො එතදවොච –

那时，天帝释与六百位天子一起……（中略）……那时，天帝释与七百位天子一起……（中略）……那时，天帝释与八百位天子一起……（中略）……那时，天帝释与八万位天子一起，前往具寿大目犍连所在之处；抵达后，向具寿大目犍连顶礼，然后站于一旁。具寿大目犍连对站于一旁的天帝释说了这话：

‘‘සාධු ඛො, දෙවානමින්ද, බුද්ධෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගමනං හොති – ‘ඉතිපි සො භගවා…පෙ… සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවා’ති. බුද්ධෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගමනහෙතු ඛො, දෙවානමින්ද, එවමිධෙකච්චෙ සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්ති.

“天帝，于佛具足不坏净信，诚然为善。所谓：‘彼世尊……（中略）……是天人师、佛、世尊。’天帝，正是因为具足对佛的不坏净信之故，此世间的一些有情，在身坏命终之后，往生于善趣、天界。

‘‘සාධු ඛො, දෙවානමින්ද, ධම්මෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගමනං හොති – ‘ස්වාක්ඛාතො භගවතා ධම්මො…පෙ… පච්චත්තං වෙදිතබ්බො විඤ්ඤූහී’ති. ධම්මෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගමනහෙතු ඛො, දෙවානමින්ද, එවමිධෙකච්චෙ සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්ති.

“天帝，于法具足不坏净信，诚然为善。所谓：‘法由世尊善说……（中略）……智者各自证知。’天帝，正是因为具足对法的不坏净信之故，此世间的一些有情，在身坏命终之后，往生于善趣、天界。

‘‘සාධු ඛො, දෙවානමින්ද, සඞ්ඝෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගමනං හොති – ‘සුප්පටිපන්නො භගවතො සාවකසඞ්ඝො…පෙ… අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්සා’ති. සඞ්ඝෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගමනහෙතු ඛො, දෙවානමින්ද, එවමිධෙකච්චෙ සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්ති.

“天帝，于僧具足不坏净信，诚然为善。所谓：‘世尊的声闻僧团是善行道的……（中略）……是世间无上的福田。’天帝，正是因为具足对僧的不坏净信之故，此世间的一些有情，在身坏命终之后，往生于善趣、天界。

‘‘සාධු ඛො, දෙවානමින්ද, අරියකන්තෙහි සීලෙහි සමන්නාගමනං හොති අඛණ්ඩෙහි…පෙ… සමාධිසංවත්තනිකෙහි. අරියකන්තෙහි සීලෙහි සමන්නාගමනහෙතු ඛො, දෙවානමින්ද, එවමිධෙකච්චෙ සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්තී’’ති.

“善哉，天帝！具足无毁坏……能导向定的、为圣者所喜爱的戒是好的。天帝，正是由于具足为圣者所喜爱的戒之缘故，于此，某些有情身坏命终之后，往生于善趣、天界。”

‘‘සාධු ඛො, මාරිස මොග්ගල්ලාන, බුද්ධෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගමනං හොති – ‘ඉතිපි සො භගවා…පෙ… සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවා’ති. බුද්ධෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගමනහෙතු ඛො, මාරිස මොග්ගල්ලාන, එවමිධෙකච්චෙ සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්ති.

“善哉，尊者目犍连！具足于佛的不坏净信是好的——即：‘彼世尊亦是……天人师、佛、世尊。’尊者目犍连，正是由于具足于佛的不坏净信之缘故，于此，某些有情身坏命终之后，往生于善趣、天界。”

‘‘සාධු [Pg.467] ඛො, මාරිස මොග්ගල්ලාන, ධම්මෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගමනං හොති – ‘ස්වාක්ඛාතො භගවතා ධම්මො…පෙ… පච්චත්තං වෙදිතබ්බො විඤ්ඤූහී’ති. ධම්මෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගමනහෙතු ඛො, මාරිස මොග්ගල්ලාන, එවමිධෙකච්චෙ සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්ති.

“善哉，尊者目犍连！具足于法的不坏净信是好的——即：‘法乃世尊所善说……智者们当各自证知。’尊者目犍连，正是由于具足于法的不坏净信之缘故，于此，某些有情身坏命终之后，往生于善趣、天界。”

‘‘සාධු ඛො, මාරිස මොග්ගල්ලාන, සඞ්ඝෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගමනං හොති – ‘සුප්පටිපන්නො භගවතො සාවකසඞ්ඝො…පෙ… අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්සා’ති. සඞ්ඝෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගමනහෙතු ඛො, මාරිස මොග්ගල්ලාන, එවමිධෙකච්චෙ සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්ති.

“善哉，尊者目犍连！具足于僧的不坏净信是好的——即：‘世尊的弟子僧团是善行道者……是世间无上福田。’尊者目犍连，正是由于具足于僧的不坏净信之缘故，于此，某些有情身坏命终之后，往生于善趣、天界。”

‘‘සාධු ඛො, මාරිස මොග්ගල්ලාන, අරියකන්තෙහි සීලෙහි සමන්නාගමනං හොති අඛණ්ඩෙහි…පෙ… සමාධිසංවත්තනිකෙහි. අරියකන්තෙහි සීලෙහි සමන්නාගමනහෙතු ඛො, මාරිස මොග්ගල්ලාන, එවමිධෙකච්චෙ සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්තී’’ති.

“善哉，尊者目犍连！具足无毁坏……能导向定的、为圣者所喜爱的戒是好的。尊者目犍连，正是由于具足为圣者所喜爱的戒之缘故，于此，某些有情身坏命终之后，往生于善趣、天界。”

අථ ඛො සක්කො දෙවානමින්දො පඤ්චහි දෙවතාසතෙහි සද්ධිං යෙනායස්මා මහාමොග්ගල්ලානො තෙනුපසඞ්කමි …පෙ… එකමන්තං ඨිතං ඛො සක්කං දෙවානමින්දං ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො එතදවොච –

那时，天帝释与五百位天子一同前往具寿大目犍连之处……具寿大目犍连对站在一旁的天帝释说了此言：

‘‘සාධු ඛො, දෙවානමින්ද, බුද්ධසරණගමනං හොති. බුද්ධසරණගමනහෙතු ඛො, දෙවානමින්ද, එවමිධෙකච්චෙ සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්ති. තෙ අඤ්ඤෙ දෙවෙ දසහි ඨානෙහි අධිගණ්හන්ති – දිබ්බෙන ආයුනා, දිබ්බෙන වණ්ණෙන, දිබ්බෙන සුඛෙන, දිබ්බෙන යසෙන, දිබ්බෙන ආධිපතෙය්‍යෙන, දිබ්බෙහි රූපෙහි, දිබ්බෙහි සද්දෙහි, දිබ්බෙහි ගන්ධෙහි, දිබ්බෙහි රසෙහි, දිබ්බෙහි ඵොට්ඨබ්බෙහි.

“天帝，归依佛是善的。天帝，正是由于归依佛的缘故，此世间的一些众生身坏命终之后，投生到善趣、天界。他们在十个方面胜过其他天神——天寿、天色、天乐、天眷属、天主权、天色境、天声、天香、天味、天触。”

‘‘සාධු ඛො, දෙවානමින්ද, ධම්මසරණගමනං හොති. ධම්මසරණගමනහෙතු ඛො, දෙවානමින්ද, එවමිධෙකච්චෙ සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්ති. තෙ අඤ්ඤෙ දෙවෙ දසහි ඨානෙහි අධිගණ්හන්ති – දිබ්බෙන ආයුනා, දිබ්බෙන වණ්ණෙන, දිබ්බෙන සුඛෙන, දිබ්බෙන යසෙන, දිබ්බෙන ආධිපතෙය්‍යෙන, දිබ්බෙහි රූපෙහි, දිබ්බෙහි සද්දෙහි, දිබ්බෙහි ගන්ධෙහි, දිබ්බෙහි රසෙහි, දිබ්බෙහි ඵොට්ඨබ්බෙහි.

“天帝，归依法是善的。天帝，正是由于归依法的缘故，此世间的一些众生身坏命终之后，投生到善趣、天界。他们在十个方面胜过其他天神——天寿、天色、天乐、天眷属、天主权、天色境、天声、天香、天味、天触。”

‘‘සාධු [Pg.468] ඛො, දෙවානමින්ද, සඞ්ඝසරණගමනං හොති. සඞ්ඝසරණගමනහෙතු ඛො, දෙවානමින්ද, එවමිධෙකච්චෙ සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්ති. තෙ අඤ්ඤෙ දෙවෙ දසහි ඨානෙහි අධිගණ්හන්ති – දිබ්බෙන ආයුනා, දිබ්බෙන වණ්ණෙන, දිබ්බෙන සුඛෙන, දිබ්බෙන යසෙන, දිබ්බෙන ආධිපතෙය්‍යෙන, දිබ්බෙහි රූපෙහි, දිබ්බෙහි සද්දෙහි, දිබ්බෙහි ගන්ධෙහි, දිබ්බෙහි රසෙහි, දිබ්බෙහි ඵොට්ඨබ්බෙහී’’ති.

“天帝，归依僧是善的。天帝，正是由于归依僧的缘故，此世间的一些众生身坏命终之后，投生到善趣、天界。他们在十个方面胜过其他天神——天寿、天色、天乐、天眷属、天主权、天色境、天声、天香、天味、天触。”

‘‘සාධු ඛො, මාරිස මොග්ගල්ලාන, බුද්ධසරණගමනං හොති. බුද්ධසරණගමනහෙතු ඛො, මාරිස මොග්ගල්ලාන, එවමිධෙකච්චෙ සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්ති. තෙ අඤ්ඤෙ දෙවෙ දසහි ඨානෙහි අධිගණ්හන්ති – දිබ්බෙන ආයුනා…පෙ… දිබ්බෙහි ඵොට්ඨබ්බෙහි.

“善哉，贤友目犍连！归依于佛是善的。贤友目犍连，正是由于归依佛的缘故，此世间的一些众生身坏命终之后，投生到善趣、天界。他们在十个方面超越其他天神——以天寿……乃至以天触。”

‘‘සාධු ඛො, මාරිස මොග්ගල්ලාන, ධම්මසරණගමනං හොති…පෙ….

“善哉，贤友目犍连！归依于法是善的……乃至……。”

‘‘සාධු ඛො, මාරිස මොග්ගල්ලාන, සඞ්ඝසරණගමනං හොති. සඞ්ඝසරණගමනහෙතු ඛො, මාරිස මොග්ගල්ලාන, එවමිධෙකච්චෙ සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්ති. තෙ අඤ්ඤෙ දෙවෙ දසහි ඨානෙහි අධිගණ්හන්ති – දිබ්බෙන ආයුනා, දිබ්බෙන වණ්ණෙන, දිබ්බෙන සුඛෙන, දිබ්බෙන යසෙන, දිබ්බෙන ආධිපතෙය්‍යෙන, දිබ්බෙහි රූපෙහි, දිබ්බෙහි සද්දෙහි, දිබ්බෙහි ගන්ධෙහි, දිබ්බෙහි රසෙහි, දිබ්බෙහි ඵොට්ඨබ්බෙහී’’ති.

“善哉，贤友目犍连！归依于僧是善的。贤友目犍连，正是由于归依僧的缘故，此世间的一些众生身坏命终之后，投生到善趣、天界。他们在十个方面超越其他天神——以天寿、天颜、天乐、天眷属、天主权、天色、天声、天香、天味、天触。”

අථ ඛො සක්කො දෙවානමින්දො ඡහි දෙවතාසතෙහි සද්ධිං…පෙ… අථ ඛො සක්කො දෙවානමින්දො සත්තහි දෙවතාසතෙහි සද්ධිං…පෙ… අථ ඛො සක්කො දෙවානමින්දො අට්ඨහි දෙවතාසතෙහි සද්ධිං…පෙ… අථ ඛො සක්කො දෙවානමින්දො අසීතියා දෙවතාසහස්සෙහි සද්ධිං යෙනායස්මා මහාමොග්ගල්ලානො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං මහාමොග්ගල්ලානං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතං ඛො සක්කං දෙවානමින්දං ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො එතදවොච –

尔时，天帝释与六百天人一起……乃至……尔时，天帝释与七百天人一起……乃至……尔时，天帝释与八百天人一起……乃至……尔时，天帝释与八万天人一起，前往具寿大目犍连之处。趋前后，顶礼具寿大目犍连，然后立于一旁。具寿大目犍连对立于一旁的天帝释说了这番话——

‘‘සාධු ඛො, දෙවානමින්ද, බුද්ධසරණගමනං හොති. බුද්ධසරණගමනහෙතු ඛො, දෙවානමින්ද, එවමිධෙකච්චෙ සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්ති. තෙ අඤ්ඤෙ දෙවෙ දසහි ඨානෙහි අධිගණ්හන්ති – දිබ්බෙන ආයුනා…පෙ… දිබ්බෙහි ඵොට්ඨබ්බෙහි.

“善哉，天帝！归依于佛是善的。天帝，正是由于归依佛的缘故，此世间的一些众生身坏命终之后，投生到善趣、天界。他们在十个方面超越其他天神——以天寿……乃至以天触。”

‘‘සාධු ඛො, දෙවානමින්ද, ධම්මසරණගමනං හොති…පෙ….

“善哉，天帝！归依于法是善的……乃至……。”

‘‘සාධු [Pg.469] ඛො, දෙවානමින්ද, සඞ්ඝසරණගමනං හොති. සඞ්ඝසරණගමනහෙතු ඛො, දෙවානමින්ද, එවමිධෙකච්චෙ සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්ති. තෙ අඤ්ඤෙ දෙවෙ දසහි ඨානෙහි අධිගණ්හන්ති – දිබ්බෙන ආයුනා, දිබ්බෙන වණ්ණෙන, දිබ්බෙන සුඛෙන, දිබ්බෙන යසෙන, දිබ්බෙන ආධිපතෙය්‍යෙන, දිබ්බෙහි රූපෙහි, දිබ්බෙහි සද්දෙහි, දිබ්බෙහි ගන්ධෙහි, දිබ්බෙහි රසෙහි, දිබ්බෙහි ඵොට්ඨබ්බෙහී’’ති.

“善哉，天帝！归依僧是好的。天帝，正是由于归依僧的缘故，此世间的一些众生身坏命终之后，投生到善趣天界。他们在十个方面胜过其他天神——以天寿、天容、天乐、天威望、天统领、天色、天声、天香、天味、天触。”

‘‘සාධු ඛො, මාරිස මොග්ගල්ලාන, බුද්ධසරණගමනං හොති…පෙ… සාධු ඛො, මාරිස මොග්ගල්ලාන, ධම්මසරණගමනං හොති…පෙ… සාධු ඛො මාරිස මොග්ගල්ලාන, සඞ්ඝසරණගමනං හොති. සඞ්ඝසරණගමනහෙතු ඛො, මාරිස මොග්ගල්ලාන, එවමිධෙකච්චෙ සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්ති. තෙ අඤ්ඤෙ දෙවෙ දසහි ඨානෙහි අධිගණ්හන්ති – දිබ්බෙන ආයුනා, දිබ්බෙන වණ්ණෙන, දිබ්බෙන සුඛෙන, දිබ්බෙන යසෙන, දිබ්බෙන ආධිපතෙය්‍යෙන, දිබ්බෙහි රූපෙහි, දිබ්බෙහි සද්දෙහි, දිබ්බෙහි ගන්ධෙහි, දිබ්බෙහි රසෙහි, දිබ්බෙහි ඵොට්ඨබ්බෙහී’’ති.

“善哉，贤友目犍连，归依佛是好的……善哉，贤友目犍连，归依法是好的……善哉，贤友目犍连，归依僧是好的。贤友目犍连，正是由于归依僧的缘故，此世间的一些众生身坏命终之后，投生到善趣天界。他们在十个方面胜过其他天神——以天寿、天容、天乐、天威望、天统领、天色、天声、天香、天味、天触。”

අථ ඛො සක්කො දෙවානමින්දො පඤ්චහි දෙවතාසතෙහි සද්ධිං යෙනායස්මා මහාමොග්ගල්ලානො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං මහාමොග්ගල්ලානං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතං ඛො සක්කං දෙවානමින්දං ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො එතදවොච –

那时，天帝释与五百天众一同去到具寿大目犍连那里；抵达后，礼敬具寿大目犍连，然后立于一旁。具寿大目犍连对立于一旁的天帝释说道：

‘‘සාධු ඛො, දෙවානමින්ද, බුද්ධෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගමනං හොති – ‘ඉතිපි සො භගවා…පෙ… සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවා’ති. බුද්ධෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගමනහෙතු ඛො, දෙවානමින්ද, එවමිධෙකච්චෙ සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්ති. තෙ අඤ්ඤෙ දෙවෙ දසහි ඨානෙහි අධිගණ්හන්ති – දිබ්බෙන ආයුනා…පෙ… දිබ්බෙහි ඵොට්ඨබ්බෙහි.

“善哉，天帝！于佛具足不坏净，诚然为善——‘彼世尊亦即是……天人师、佛、世尊。’天帝，因于佛具足不坏净之故，于此，有些有情身坏命终之后，往生于善趣、天界。他们以十事超越其他天神——以天寿……以天触。

‘‘සාධු ඛො, දෙවානමින්ද, ධම්මෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගමනං හොති – ‘ස්වාක්ඛාතො භගවතා ධම්මො…පෙ… පච්චත්තං වෙදිතබ්බො විඤ්ඤූහී’ති. ධම්මෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගමනහෙතු ඛො, දෙවානමින්ද, එවමිධෙකච්චෙ සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්ති…පෙ….

“善哉，天帝！于法具足不坏净，诚然为善——‘法乃世尊所善说……智者们当各自证知。’天帝，因于法具足不坏净之故，于此，有些有情身坏命终之后，往生于善趣、天界……”

‘‘සාධු ඛො, දෙවානමින්ද, සඞ්ඝෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගමනං හොති – ‘සුප්පටිපන්නො භගවතො සාවකසඞ්ඝො…පෙ… ලොකස්සා’ති. සඞ්ඝෙ අවෙච්චප්පසාදෙන [Pg.470] සමන්නාගමනහෙතු ඛො, දෙවානමින්ද, එවමිධෙකච්චෙ සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්ති…පෙ….

“善哉，天帝！于僧具足不坏净，诚然为善——‘世尊的声闻僧团是善行道者……是世间无上福田。’天帝，因于僧具足不坏净之故，于此，有些有情身坏命终之后，往生于善趣、天界……”

‘‘සාධු ඛො, දෙවානමින්ද, අරියකන්තෙහි සීලෙහි සමන්නාගමනං හොති අඛණ්ඩෙහි…පෙ… සමාධිසංවත්තනිකෙහි. අරියකන්තෙහි සීලෙහි සමන්නාගමනහෙතු ඛො, දෙවානමින්ද, එවමිධෙකච්චෙ සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්ති. තෙ අඤ්ඤෙ දෙවෙ දසහි ඨානෙහි අධිගණ්හන්ති – දිබ්බෙන ආයුනා…පෙ… දිබ්බෙහි ඵොට්ඨබ්බෙහී’’ති.

“善哉，天帝！具足圣者所爱、无缺……能引生禅定之戒，诚然为善。天帝，因具足圣者所爱之戒的缘故，于此，有些有情身坏命终之后，往生于善趣、天界。他们以十事超越其他天神——以天寿……以天触。”

‘‘සාධු ඛො, මාරිස මොග්ගල්ලාන, බුද්ධෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගමනං හොති – ‘ඉතිපි සො භගවා…පෙ… සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවා’ති. බුද්ධෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගමනහෙතු ඛො, මාරිස මොග්ගල්ලාන, එවමිධෙකච්චෙ සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්ති. තෙ අඤ්ඤෙ දෙවෙ දසහි ඨානෙහි අධිගණ්හන්ති – දිබ්බෙන ආයුනා…පෙ… දිබ්බෙහි ඵොට්ඨබ්බෙහි.

“善哉，贤友目犍连！于佛具足不坏净是好的——‘如是，彼世尊……是天人师、佛、世尊。’贤友目犍连，因于佛具足不坏净之故，于此，某些有情身坏命终之后，往生于善趣、天界。他们以十事超越其他天神——以天寿……以天触。”

‘‘සාධු ඛො, මාරිස මොග්ගල්ලාන, ධම්මෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගමනං හොති – ‘ස්වාක්ඛාතො භගවතා ධම්මො…පෙ… පච්චත්තං වෙදිතබ්බො විඤ්ඤූහී’ති. ධම්මෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගමනහෙතු ඛො, මාරිස මොග්ගල්ලාන, එවමිධෙකච්චෙ සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්ති. තෙ අඤ්ඤෙ දෙවෙ දසහි ඨානෙහි අධිගණ්හන්ති – දිබ්බෙන ආයුනා…පෙ… දිබ්බෙහි ඵොට්ඨබ්බෙහි.

“善哉，贤友目犍连！于法具足不坏净是好的——‘法是世尊所善说的……是智者们各自当证知的。’贤友目犍连，因于法具足不坏净之故，于此，某些有情身坏命终之后，往生于善趣、天界。他们以十事超越其他天神——以天寿……以天触。”

‘‘සාධු ඛො, මාරිස මොග්ගල්ලාන, සඞ්ඝෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගමනං හොති – ‘සුප්පටිපන්නො භගවතො සාවකසඞ්ඝො…පෙ… ලොකස්සා’ති. සඞ්ඝෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගමනහෙතු ඛො, මාරිස මොග්ගල්ලාන, එවමිධෙකච්චෙ සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්ති…පෙ….

“善哉，贤友目犍连！于僧具足不坏净是好的——‘世尊的声闻僧团是善行道者……是世间无上的福田。’贤友目犍连，因于僧具足不坏净之故，于此，某些有情身坏命终之后，往生于善趣、天界……”

‘‘සාධු ඛො, මාරිස මොග්ගල්ලාන, අරියකන්තෙහි සීලෙහි සමන්නාගමනං හොති අඛණ්ඩෙහි…පෙ… සමාධිසංවත්තනිකෙහි. අරියකන්තෙහි සීලෙහි සමන්නාගමනහෙතු ඛො, මාරිස මොග්ගල්ලාන, එවමිධෙකච්චෙ සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්ති. තෙ අඤ්ඤෙ දෙවෙ දසහි ඨානෙහි අධිගණ්හන්ති – දිබ්බෙන ආයුනා…පෙ… දිබ්බෙහි ඵොට්ඨබ්බෙහී’’ති.

“善哉，贤友目犍连！具足圣者所喜爱、无缺……导向禅定之戒是好的。贤友目犍连，因具足圣者所喜爱之戒故，于此，某些有情身坏命终之后，往生于善趣、天界。他们以十事超越其他天神——以天寿……以天触。”

අථ [Pg.471] ඛො සක්කො දෙවානමින්දො ඡහි දෙවතාසතෙහි සද්ධිං…පෙ… අථ ඛො සක්කො දෙවානමින්දො සත්තහි දෙවතාසතෙහි සද්ධිං…පෙ… අථ ඛො සක්කො දෙවානමින්දො අට්ඨහි දෙවතාසතෙහි සද්ධිං…පෙ… අථ ඛො සක්කො දෙවානමින්දො අසීතියා දෙවතාසහස්සෙහි සද්ධිං යෙනායස්මා මහාමොග්ගල්ලානො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං මහාමොග්ගල්ලානං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතං ඛො සක්කං දෙවානමින්දං ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො එතදවොච –

那时，天帝释与六百位天子一同……乃至……那时，天帝释与七百位天子一同……乃至……那时，天帝释与八百位天子一同……乃至……那时，天帝释与八万位天子一同，去到具寿大目犍连所在之处。抵达后，礼敬具寿大目犍连，然后立于一旁。具寿大目犍连对立于一旁的天帝释说了这话：

‘‘සාධු ඛො, දෙවානමින්ද, බුද්ධෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගමනං හොති – ‘ඉතිපි සො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො විජ්ජාචරණසම්පන්නො සුගතො ලොකවිදූ අනුත්තරො පුරිසදම්මසාරථි සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවා’ති. බුද්ධෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගමනහෙතු ඛො, දෙවානමින්ද, එවමිධෙකච්චෙ සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්ති. තෙ අඤ්ඤෙ දෙවෙ දසහි ඨානෙහි අධිගණ්හන්ති – දිබ්බෙන ආයුනා, දිබ්බෙන වණ්ණෙන, දිබ්බෙන සුඛෙන, දිබ්බෙන යසෙන, දිබ්බෙන ආධිපතෙය්‍යෙන, දිබ්බෙහි රූපෙහි, දිබ්බෙහි සද්දෙහි, දිබ්බෙහි ගන්ධෙහි, දිබ්බෙහි රසෙහි, දිබ්බෙහි ඵොට්ඨබ්බෙහි.

“天帝，善哉！于佛具足不坏净信，即：‘彼世尊亦是阿罗汉、正自觉者、明行具足者、善逝、世间解、无上丈夫调御士、天人师、佛、世尊。’天帝，正因于佛具足不坏净信，于此，某些有情身坏命终之后，往生善趣、天界。他们以十事超越其他天神，即：天寿、天颜、天乐、天誉、天威、天色、天声、天香、天味、天触。”

‘‘සාධු ඛො, දෙවානමින්ද, ධම්මෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගමනං හොති – ‘ස්වාක්ඛාතො භගවතා ධම්මො සන්දිට්ඨිකො අකාලිකො එහිපස්සිකො ඔපනෙය්‍යිකො පච්චත්තං වෙදිතබ්බො විඤ්ඤූහී’ති. ධම්මෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගමනහෙතු ඛො, දෙවානමින්ද, එවමිධෙකච්චෙ සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්ති. තෙ අඤ්ඤෙ දෙවෙ දසහි ඨානෙහි අධිගණ්හන්ති – දිබ්බෙන ආයුනා…පෙ… දිබ්බෙහි ඵොට්ඨබ්බෙහි.

“天帝，善哉！于法具足不坏净信，即：‘法由世尊所善说，是自见的、无时限的、欢迎来看的、能导向的、智者们各自当证知的。’天帝，正因于法具足不坏净信，于此，某些有情身坏命终之后，往生善趣、天界。他们以十事超越其他天神，即：天寿……乃至……天触。”

‘‘සාධු ඛො, දෙවානමින්ද, සඞ්ඝෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගමනං හොති – ‘සුප්පටිපන්නො භගවතො සාවකසඞ්ඝො, උජුප්පටිපන්නො භගවතො සාවකසඞ්ඝො, ඤායප්පටිපන්නො භගවතො සාවකසඞ්ඝො, සාමීචිප්පටිපන්නො භගවතො සාවකසඞ්ඝො, යදිදං චත්තාරි පුරිසයුගානි අට්ඨ පුරිසපුග්ගලා එස භගවතො සාවකසඞ්ඝො ආහුනෙය්‍යො පාහුනෙය්‍යො දක්ඛිණෙය්‍යො අඤ්ජලිකරණීයො අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්සා’ති. සඞ්ඝෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගමනහෙතු ඛො, දෙවානමින්ද, එවමිධෙකච්චෙ සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්ති. තෙ [Pg.472] අඤ්ඤෙ දෙවෙ දසහි ඨානෙහි අධිගණ්හන්ති – දිබ්බෙන ආයුනා…පෙ… දිබ්බෙහි ඵොට්ඨබ්බෙහි.

“天帝，于僧具足不坏净信是善——‘世尊的声闻僧团是善行道者，是直行道者，是如理行道者，是和敬行道者，此即四双八辈之人。此世尊的声闻僧团是应供者、应奉者、应施者、应合掌者，是世间无上福田。’天帝，因于僧具足不坏净信之故，于此，有些众生身坏命终之后，往生于善趣、天界。他们以十事超越其他诸天——以天寿……乃至以天触。”

‘‘සාධු ඛො, දෙවානමින්ද, අරියකන්තෙහි සීලෙහි සමන්නාගමනං හොති අඛණ්ඩෙහි අච්ඡිද්දෙහි අසබලෙහි අකම්මාසෙහි භුජිස්සෙහි විඤ්ඤුප්පසත්ථෙහි අපරාමට්ඨෙහි සමාධිසංවත්තනිකෙහි. අරියකන්තෙහි සීලෙහි සමන්නාගමනහෙතු ඛො, දෙවානමින්ද, එවමිධෙකච්චෙ සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්ති. තෙ අඤ්ඤෙ දෙවෙ දසහි ඨානෙහි අධිගණ්හන්ති – දිබ්බෙන ආයුනා, දිබ්බෙන වණ්ණෙන, දිබ්බෙන සුඛෙන, දිබ්බෙන යසෙන, දිබ්බෙන ආධිපතෙය්‍යෙන, දිබ්බෙහි රූපෙහි, දිබ්බෙහි සද්දෙහි, දිබ්බෙහි ගන්ධෙහි, දිබ්බෙහි රසෙහි, දිබ්බෙහි ඵොට්ඨබ්බෙහී’’ති.

“善哉，天帝！具足圣者所爱之戒，即无毁、无穿、无斑、无点、自在、为智者所称赞、无所执取、能导向禅定之戒，此为善事。天帝，因具足圣者所爱之戒故，于此，有些众生身坏命终之后，往生于善趣、天界。他们以十事超越其他诸天——以天寿、天颜、天乐、天眷属、天主权，以及天色、天声、天香、天味、天触。”

‘‘සාධු ඛො, මාරිස මොග්ගල්ලාන, බුද්ධෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගමනං හොති – ‘ඉතිපි සො භගවා…පෙ… සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවා’ති. බුද්ධෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගමනහෙතු ඛො, මාරිස මොග්ගල්ලාන, එවමිධෙකච්චෙ සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්ති. තෙ අඤ්ඤෙ දෙවෙ දසහි ඨානෙහි අධිගණ්හන්ති – දිබ්බෙන ආයුනා…පෙ… දිබ්බෙහි ඵොට්ඨබ්බෙහි.

“善哉，贤友目犍连！于佛具足不坏净是善，即：‘彼世尊……乃至……是天人师、佛、世尊。’贤友目犍连，因于佛具足不坏净故，于此，某些有情身坏命终后，往生善趣、天界。他们于十处超越其他天神，即：以天寿……乃至……以天触。”

‘‘සාධු ඛො, මාරිස මොග්ගල්ලාන, ධම්මෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගමනං හොති – ‘ස්වාක්ඛාතො භගවතා ධම්මො…පෙ… පච්චත්තං වෙදිතබ්බො විඤ්ඤූහී’ති. ධම්මෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගමනහෙතු ඛො, මාරිස මොග්ගල්ලාන, එවමිධෙකච්චෙ සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්ති. තෙ අඤ්ඤෙ දෙවෙ දසහි ඨානෙහි අධිගණ්හන්ති – දිබ්බෙන ආයුනා…පෙ… දිබ්බෙහි ඵොට්ඨබ්බෙහි.

“善哉，贤友目犍连！于法具足不坏净是善，即：‘法乃世尊所善说……乃至……智者们当各自证知。’贤友目犍连，因于法具足不坏净故，于此，某些有情身坏命终后，往生善趣、天界。他们于十处超越其他天神，即：以天寿……乃至……以天触。”

‘‘සාධු ඛො, මාරිස මොග්ගල්ලාන, සඞ්ඝෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගමනං හොති – ‘සුප්පටිපන්නො භගවතො සාවකසඞ්ඝො…පෙ… අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්සා’ති. සඞ්ඝෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගමනහෙතු ඛො, මාරිස මොග්ගල්ලාන, එවමිධෙකච්චෙ සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්ති. තෙ අඤ්ඤෙ දෙවෙ දසහි ඨානෙහි අධිගණ්හන්ති – දිබ්බෙන ආයුනා…පෙ… දිබ්බෙහි ඵොට්ඨබ්බෙහි.

“善哉，贤友目犍连！于僧具足不坏净是善，即：‘世尊的声闻僧团是善行道者……乃至……是世间无上福田。’贤友目犍连，因于僧具足不坏净故，于此，某些有情身坏命终后，往生善趣、天界。他们于十处超越其他天神，即：以天寿……乃至……以天触。”

‘‘සාධු ඛො, මාරිස මොග්ගල්ලාන, අරියකන්තෙහි සීලෙහි සමන්නාගමනං හොති අඛණ්ඩෙහි…පෙ… සමාධිසංවත්තනිකෙහි. අරියකන්තෙහි සීලෙහි සමන්නාගමනහෙතු [Pg.473] ඛො, මාරිස මොග්ගල්ලාන, එවමිධෙකච්චෙ සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්ති. තෙ අඤ්ඤෙ දෙවෙ දසහි ඨානෙහි අධිගණ්හන්ති – දිබ්බෙන ආයුනා, දිබ්බෙන වණ්ණෙන, දිබ්බෙන සුඛෙන, දිබ්බෙන යසෙන, දිබ්බෙන ආධිපතෙය්‍යෙන, දිබ්බෙහි රූපෙහි, දිබ්බෙහි සද්දෙහි, දිබ්බෙහි ගන්ධෙහි, දිබ්බෙහි රසෙහි, දිබ්බෙහි ඵොට්ඨබ්බෙහී’’ති. දසමං.

“贤友目犍连，具足圣者所爱的、不破的……乃至……能生起定的戒，是善的。贤友目犍连，因为具足圣者所爱的戒，在此，有些众生身坏命终后，投生于善趣、天界。他们以十事超越其他天神，即：天寿、天颜、天乐、天名望、天主权，以及天的色、声、香、味、触。”第十经。

11. චන්දනසුත්තං

11. 栴檀经

342. අථ ඛො චන්දනො දෙවපුත්තො…පෙ….

342. 尔时，栴檀天子……乃至……

අථ ඛො සුයාමො දෙවපුත්තො…පෙ….

尔时，苏亚马天子……乃至……

අථ ඛො සන්තුසිතො දෙවපුත්තො…පෙ….

尔时，兜率天子……乃至……

අථ ඛො සුනිම්මිතො දෙවපුත්තො…පෙ….

尔时，善化天子……乃至……

අථ ඛො වසවත්ති දෙවපුත්තො…පෙ….

尔时，自在天子……乃至……

(යථා සක්කසුත්තං තථා ඉමෙ පඤ්ච පෙය්‍යාලා විත්ථාරෙතබ්බා). එකාදසමං.

（这五篇省略的经文应如《帝释经》一样广说。）第十一经。

මොග්ගල්ලානසංයුත්තං සමත්තං.

目犍连相应完。

තස්සුද්දානං –

此品之摄颂：

සවිතක්කාවිතක්කඤ්ච, සුඛෙන ච උපෙක්ඛකො;

ආකාසඤ්චෙව විඤ්ඤාණං, ආකිඤ්චං නෙවසඤ්ඤිනා;

අනිමිත්තො ච සක්කො ච, චන්දනෙකාදසෙන චාති.

有寻与无寻，乐与舍；空、识、无所有、非想；无相、帝释，以及第十一栴檀。

7. චිත්තසංයුත්තං

7. 质多相应

1. සංයොජනසුත්තං

1. 结经

343. එකං [Pg.474] සමයං සම්බහුලා ථෙරා භික්ඛූ මච්ඡිකාසණ්ඩෙ විහරන්ති අම්බාටකවනෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන සම්බහුලානං ථෙරානං භික්ඛූනං පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තානං මණ්ඩලමාළෙ සන්නිසින්නානං සන්නිපතිතානං අයමන්තරාකථා උදපාදි – ‘‘‘සංයොජන’න්ති වා, ආවුසො, ‘සංයොජනියා ධම්මා’ති වා ඉමෙ ධම්මා නානත්ථා නානාබ්‍යඤ්ජනා උදාහු එකත්ථා බ්‍යඤ්ජනමෙව නාන’’න්ති? තත්‍රෙකච්චෙහි ථෙරෙහි භික්ඛූහි එවං බ්‍යාකතං හොති – ‘‘‘සංයොජන’න්ති වා, ආවුසො, ‘සංයොජනියා ධම්මා’ති වා ඉමෙ ධම්මා නානත්ථා චෙව නානාබ්‍යඤ්ජනා චා’’ති. එකච්චෙහි ථෙරෙහි භික්ඛූහි එවං බ්‍යාකතං හොති – ‘‘‘සංයොජන’න්ති වා, ආවුසො, ‘සංයොජනියා ධම්මා’ති වා ඉමෙ ධම්මා එකත්ථා බ්‍යඤ්ජනමෙව නාන’’න්ති.

343. 一时，许多长老比丘住在马奇咖三答(Macchikāsaṇḍa)的安巴塔迦林(Ambāṭakavana)中。当时，许多长老比丘于饭后自托钵归来，在集会堂聚集而坐时，他们之间生起了这样的谈论：“贤友们，此等被称为‘结’(saṃyojana)或‘结法’(saṃyojaniyā dhammā)的法，是义异文异，还是义同而文仅异呢？”于此，一部分长老比丘如此解答道：“贤友们，此等被称为‘结’或‘结法’的法，是义异，文亦异。”另一部分长老比丘如此解答道：“贤友们，此等被称为‘结’或‘结法’的法，是义同而文仅异。”

තෙන ඛො පන සමයෙන චිත්තො ගහපති මිගපථකං අනුප්පත්තො හොති කෙනචිදෙව කරණීයෙන. අස්සොසි ඛො චිත්තො ගහපති සම්බහුලානං කිර ථෙරානං භික්ඛූනං පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තානං මණ්ඩලමාළෙ සන්නිසින්නානං සන්නිපතිතානං අයමන්තරාකථා උදපාදි – ‘‘‘සංයොජන’න්ති වා, ආවුසො, ‘සංයොජනියා ධම්මා’ති වා ඉමෙ ධම්මා නානත්ථා නානාබ්‍යඤ්ජනා උදාහු එකත්ථා බ්‍යඤ්ජනමෙව නාන’’න්ති? තත්‍රෙකච්චෙහි ථෙරෙහි භික්ඛූහි එවං බ්‍යාකතං – ‘‘‘සංයොජන’න්ති වා, ආවුසො, ‘සංයොජනියා ධම්මා’ති වා ඉමෙ ධම්මා නානත්ථා චෙව නානාබ්‍යඤ්ජනා චා’’ති. එකච්චෙහි ථෙරෙහි භික්ඛූහි එවං බ්‍යාකතං ‘සංයොජන’න්ති වා, ආවුසො ‘සංයොජනියා ධම්මා’ති වා ඉමෙ ධම්මා එකත්ථා බ්‍යඤ්ජනමෙව නානන්ති. අථ ඛො චිත්තො ගහපති යෙන ථෙරා භික්ඛූ තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ථෙරෙ භික්ඛූ අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො චිත්තො ගහපති ථෙරෙ භික්ඛූ එතදවොච – ‘‘සුතං මෙතං, භන්තෙ, සම්බහුලානං කිර ථෙරානං භික්ඛූනං පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තානං මණ්ඩලමාළෙ සන්නිසින්නානං සන්නිපතිතානං අයමන්තරාකථා උදපාදි – ‘සංයොජන’න්ති වා, ආවුසො, ‘සංයොජනියා ධම්මා’ති වා ඉමෙ ධම්මා නානත්ථා නානාබ්‍යඤ්ජනා උදාහු එකත්ථා බ්‍යඤ්ජනමෙව නාන’’න්ති? එකච්චෙහි ථෙරෙහි භික්ඛූහි [Pg.475] එවං බ්‍යාකතං – ‘‘‘සංයොජන’න්ති වා, ආවුසො, ‘සංයොජනියා ධම්මා’ති වා ඉමෙ ධම්මා නානත්ථා චෙව නානාබ්‍යඤ්ජනා චා’’ති. එකච්චෙහි ථෙරෙහි භික්ඛූහි එවං බ්‍යාකතං ‘‘‘සංයොජන’න්ති වා, ආවුසො, ‘සංයොජනියා ධම්මා’ති වා ඉමෙ ධම්මා එකත්ථා බ්‍යඤ්ජනමෙව නාන’’න්ති. ‘‘එවං, ගහපතී’’ති.

那时，质多(Citta)长者因某一要事，抵达了鹿径村(Migapathaka)。质多长者听闻，许多长老比丘于饭后从托钵归来，在圆形殿堂(maṇḍalamāḷa)集会坐下时，生起此番谈论：“贤友们，‘结’(saṃyojana)或‘结所缘法’(saṃyojaniyā dhammā)，这些法是义异、文亦异，还是义同而文异呢？”于此，一些长老比丘如此解说：“贤友们，‘结’或‘结所缘法’，这些法是义异、文亦异。”另一些长老比丘如此解说：“贤友们，‘结’或‘结所缘法’，这些法是义同而文异。”于是，质多长者前往长老比丘们之处；抵达后，顶礼长老比丘们，然后坐于一旁。坐于一旁的质多长者对长老比丘们如此说道：“尊者们，我听闻，许多长老比丘于饭后从托钵归来，在圆形殿堂集会坐下时，生起此番谈论：‘贤友们，“结”或“结所缘法”，这些法是义异、文亦异，还是义同而文异呢？’于此，一些长老比丘如此解说：‘贤友们，“结”或“结所缘法”，这些法是义异、文亦异。’另一些长老比丘如此解说：‘贤友们，“结”或“结所缘法”，这些法是义同而文异。’” “正是如此，长者。”

‘‘‘සංයොජන’න්ති වා, භන්තෙ, ‘සංයොජනියා ධම්මා’ති වා ඉමෙ ධම්මා නානත්ථා චෙව නානාබ්‍යඤ්ජනා ච. තෙන හි, භන්තෙ, උපමං වො කරිස්සාමි. උපමායපිධෙකච්චෙ විඤ්ඤූ පුරිසා භාසිතස්ස අත්ථං ආජානන්ති. සෙය්‍යථාපි, භන්තෙ, කාළො ච බලීබද්දො ඔදාතො ච බලීබද්දො එකෙන දාමෙන වා යොත්තෙන වා සංයුත්තා අස්සු. යො නු ඛො එවං වදෙය්‍ය – ‘කාළො බලීබද්දො ඔදාතස්ස බලීබද්දස්ස සංයොජනං, ඔදාතො බලීබද්දො කාළස්ස බලීබද්දස්ස සංයොජන’න්ති, සම්මා නු ඛො සො වදමානො වදෙය්‍යා’’ති? ‘‘නො හෙතං, ගහපති! න ඛො, ගහපති, කාළො බලීබද්දො ඔදාතස්ස බලීබද්දස්ස සංයොජනං, නපි ඔදාතො බලීබද්දො කාළස්ස බළීබද්දස්ස සංයොජනං; යෙන ඛො තෙ එකෙන දාමෙන වා යොත්තෙන වා සංයුත්තා තං තත්ථ සංයොජන’’න්ති. ‘‘එවමෙව ඛො, භන්තෙ, න චක්ඛු රූපානං සංයොජනං, න රූපා චක්ඛුස්ස සංයොජනං; යඤ්ච තත්ථ තදුභයං පටිච්ච උප්පජ්ජති ඡන්දරාගො තං තත්ථ සංයොජනං. න සොතං සද්දානං… න ඝානං ගන්ධානං… න ජිව්හා රසානං… න කායො ඵොට්ඨබ්බානං සංයොජනං, න ඵොට්ඨබ්බා කායස්ස සංයොජනං; යඤ්ච තත්ථ තදුභයං පටිච්ච උප්පජ්ජති ඡන්දරාගො තං තත්ථ සංයොජනං. න මනො ධම්මානං සංයොජනං, න ධම්මා මනස්ස සංයොජනං; යඤ්ච තත්ථ තදුභයං පටිච්ච උප්පජ්ජති ඡන්දරාගො තං තත්ථ සංයොජන’’න්ති. ‘‘ලාභා තෙ, ගහපති, සුලද්ධං තෙ, ගහපති, යස්ස තෙ ගම්භීරෙ බුද්ධවචනෙ පඤ්ඤාචක්ඛු කමතී’’ති. පඨමං.

“尊者们，‘结’(saṃyojana)或‘结法’(saṃyojaniyā dhammā)，这些法义理各异，文句也各异。因此，尊者们，我为你们作一譬喻，此世间有些智者能因譬喻而了知所说之义。尊者们，譬如一头黑公牛与一头白公牛，被同一根绳或同一根轭所系缚。若有人言：‘黑公牛是白公牛的结，白公牛是黑公牛的结。’如此说者，所说为正说耶？”“并非如此，家主。家主，黑公牛不是白公牛的结，白公牛亦非黑公牛的结；而是将它们系于一处的那根绳或那根轭，那才是结。”“正是如此，尊者们。眼不是色的结，色亦非眼的结；缘于此二者而生起的欲贪(chandarāga)，那才是结。耳不是声……鼻不是香……舌不是味……身不是触，触亦非身的结；缘于此二者而生起的欲贪，那才是结。意不是法的结，法亦非意的结；缘于此二者而生起的欲贪，那才是结。”“家主，你有所得！家主，你已善得！于甚深佛语中，你的慧眼能行。”第一。

2. පඨමඉසිදත්තසුත්තං

2. 初伊西达多经

344. එකං සමයං සම්බහුලා ථෙරා භික්ඛූ මච්ඡිකාසණ්ඩෙ විහරන්ති අම්බාටකවනෙ. අථ ඛො චිත්තො ගහපති යෙන ථෙරා භික්ඛූ තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ථෙරෙ භික්ඛූ අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො චිත්තො ගහපති ථෙරෙ භික්ඛූ එතදවොච – ‘‘අධිවාසෙන්තු මෙ, භන්තෙ, ථෙරා ස්වාතනාය භත්ත’’න්ති. අධිවාසෙසුං ඛො ථෙරා භික්ඛූ තුණ්හීභාවෙන[Pg.476]. අථ ඛො චිත්තො ගහපති ථෙරානං භික්ඛූනං අධිවාසනං විදිත්වා උට්ඨායාසනා ථෙරෙ භික්ඛූ අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා පක්කාමි. අථ ඛො ථෙරා භික්ඛූ තස්සා රත්තියා අච්චයෙන පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය යෙන චිත්තස්ස ගහපතිස්ස නිවෙසනං තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදිංසු.

344. 有一次，众多长老比丘住在马奇咖三答(Macchikāsaṇḍa)的芒果林中。于是，质多(Citta)居士去到长老比丘们那里；抵达后，礼敬长老比丘们，然后坐于一旁。坐于一旁的质多居士对长老比丘们如是说：“尊者们，请长老们接受我明日的斋食。”长老比丘们默然应允。于是，质多居士得知长老比丘们已应允，即从座起，礼敬长老比丘们，右绕而去。于是，长老比丘们于彼夜过后，于清晨时分，穿好下衣，取衣钵，前往质多居士的住处；抵达后，于已设之座就座。

අථ ඛො චිත්තො ගහපති යෙන ථෙරා භික්ඛූ තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ථෙරෙ භික්ඛූ අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො චිත්තො ගහපති ආයස්මන්තං ථෙරං එතදවොච – ‘‘‘ධාතුනානත්තං, ධාතුනානත්ත’න්ති, භන්තෙ ථෙර, වුච්චති. කිත්තාවතා නු ඛො, භන්තෙ, ධාතුනානත්තං වුත්තං භගවතා’’ති? එවං වුත්තෙ ආයස්මා ථෙරො තුණ්හී අහොසි. දුතියම්පි ඛො චිත්තො ගහපති ආයස්මන්තං ථෙරං එතදවොච – ‘‘‘ධාතුනානත්තං, ධාතුනානත්ත’න්ති, භන්තෙ ථෙර, වුච්චති. කිත්තාවතා නු ඛො, භන්තෙ, ධාතුනානත්තං වුත්තං භගවතා’’ති? දුතියම්පි ඛො ආයස්මා ථෙරො තුණ්හී අහොසි. තතියම්පි ඛො චිත්තො ගහපති ආයස්මන්තං ථෙරං එතදවොච – ‘‘‘ධාතුනානත්තං, ධාතුනානත්ත’න්ති, භන්තෙ ථෙර, වුච්චති. කිත්තාවතා නු ඛො, භන්තෙ, ධාතුනානත්තං වුත්තං භගවතා’’ති? තතියම්පි ඛො ආයස්මා ථෙරො තුණ්හී අහොසි.

于是，质多居士前往长老比丘们那里；抵达后，礼敬长老比丘们，然后坐于一旁。坐于一旁的质多居士对具寿长老如是说：“尊者长老，常言‘诸界差别，诸界差别’。尊者，世尊所说的诸界差别，究竟有几种呢？”如是说已，具寿长老默然不语。质多居士第二次对具寿长老如是说：“尊者长老，常言‘诸界差别，诸界差别’。尊者，世尊所说的诸界差别，究竟有几种呢？”具寿长老第二次亦默然不语。质多居士第三次对具寿长老如是说：“尊者长老，常言‘诸界差别，诸界差别’。尊者，世尊所说的诸界差别，究竟有几种呢？”具寿长老第三次亦默然不语。

තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා ඉසිදත්තො තස්මිං භික්ඛුසඞ්ඝෙ සබ්බනවකො හොති. අථ ඛො ආයස්මා ඉසිදත්තො ආයස්මන්තං ථෙරං එතදවොච – ‘‘බ්‍යාකරොමහං, භන්තෙ ථෙර, චිත්තස්ස ගහපතිනො එතං පඤ්හ’’න්ති? ‘‘බ්‍යාකරොහි ත්වං, ආවුසො ඉසිදත්ත, චිත්තස්ස ගහපතිනො එතං පඤ්හ’’න්ති. ‘‘එවඤ්හි ත්වං, ගහපති, පුච්ඡසි – ‘ධාතුනානත්තං, ධාතුනානත්තන්ති, භන්තෙ ථෙර, වුච්චති. කිත්තාවතා නු ඛො, භන්තෙ, ධාතුනානත්තං, වුත්තං භගවතා’’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘ඉදං ඛො, ගහපති, ධාතුනානත්තං වුත්තං භගවතා – චක්ඛුධාතු, රූපධාතු, චක්ඛුවිඤ්ඤාණධාතු…පෙ… මනොධාතු, ධම්මධාතු, මනොවිඤ්ඤාණධාතු. එත්තාවතා ඛො, ගහපති, ධාතුනානත්තං වුත්තං භගවතා’’ති.

当时，具寿伊西达多是彼比丘僧团中最年轻者。于是，具寿伊西达多对长老说：“尊者长老，我来为质多(Citta)居士解答此问。”“贤友伊西达多，你来为质多居士解答此问吧。”“居士，你是否这样问：‘尊者长老，所谓“界的差别，界的差别”。尊者，世尊所说的界的差别究竟有多少呢？’” “是的，尊者。”“居士，世尊所说的界的差别是这些：眼界、色界、眼识界……（乃至）……意界、法界、意识界。居士，世尊所说的界的差别，即是这些。”

අථ ඛො චිත්තො ගහපති ආයස්මතො ඉසිදත්තස්ස භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා ථෙරෙ භික්ඛූ පණීතෙන ඛාදනීයෙන භොජනීයෙන සහත්ථා සන්තප්පෙසි සම්පවාරෙසි. අථ ඛො ථෙරා භික්ඛූ භුත්තාවිනො ඔනීතපත්තපාණිනො උට්ඨායාසනා පක්කමිංසු. අථ ඛො ආයස්මා ථෙරො ආයස්මන්තං ඉසිදත්තං එතදවොච – ‘‘සාධු ඛො තං, ආවුසො ඉසිදත්ත[Pg.477], එසො පඤ්හො පටිභාසි, නෙසො පඤ්හො මං පටිභාසි. තෙනහාවුසො ඉසිදත්ත, යදා අඤ්ඤථාපි එවරූපො පඤ්හො ආගච්ඡෙය්‍ය, තඤ්ඤෙවෙත්ථ පටිභාසෙය්‍යා’’ති. දුතියං.

于是，质多居士欢喜、随喜具寿伊西达多之所说已，亲手以胜妙嚼食、啖食令长老比丘们饱足、满足。于是，长老比丘们食毕，手已离钵，即从座起而去。于是，具寿长老对具寿伊西达多如是说：“善哉，贤友伊西达多，此问于你显现，于我则未显现。是故，贤友伊西达多，若今后亦有如是之问生起，你当于此回答。”第二。

3. දුතියඉසිදත්තසුත්තං

3. 第二伊西达多经

345. එකං සමයං සම්බහුලා ථෙරා භික්ඛූ මච්ඡිකාසණ්ඩෙ විහරන්ති අම්බාටකවනෙ. අථ ඛො චිත්තො ගහපති යෙන ථෙරා භික්ඛූ තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ථෙරෙ භික්ඛූ අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො චිත්තො ගහපති ථෙරෙ භික්ඛූ එතදවොච – ‘‘අධිවාසෙන්තු මෙ, භන්තෙ ථෙරා, ස්වාතනාය භත්ත’’න්ති. අධිවාසෙසුං ඛො ථෙරා භික්ඛූ තුණ්හීභාවෙන. අථ ඛො චිත්තො ගහපති ථෙරානං භික්ඛූනං අධිවාසනං විදිත්වා උට්ඨායාසනා ථෙරෙ භික්ඛූ අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා පක්කාමි. අථ ඛො ථෙරා භික්ඛූ තස්සා රත්තියා අච්චයෙන පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය යෙන චිත්තස්ස ගහපතිස්ස නිවෙසනං තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදිංසු.

345. 一时，众多长老比丘住在马奇咖三答（Macchikāsaṇḍa）的庵婆罗树林中。尔时，质多居士往诣长老比丘之处；诣已，顶礼长老比丘，坐于一旁。坐于一旁后，质多居士对长老比丘如是说：“尊者们，愿长老们接受我明日的斋食。”长老比丘默然应允。尔时，质多居士得知长老比丘已应允，即从座起，顶礼长老比丘，作右绕后离去。尔时，于彼夜过后，长老比丘于清晨时著衣，持衣钵，往诣质多居士的住处；诣已，于所设之座就座。

අථ ඛො චිත්තො ගහපති යෙන ථෙරා භික්ඛූ තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ථෙරෙ භික්ඛූ අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො චිත්තො ගහපති ආයස්මන්තං ථෙරං එතදවොච – ‘‘යා ඉමා, භන්තෙ ථෙර, අනෙකවිහිතා දිට්ඨියො ලොකෙ උප්පජ්ජන්ති – ‘සස්සතො ලොකොති වා, අසස්සතො ලොකොති වා, අන්තවා ලොකොති වා, අනන්තවා ලොකොති වා, තං ජීවං තං සරීරන්ති වා, අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීරන්ති වා, හොති තථාගතො පරං මරණාති වා, න හොති තථාගතො පරං මරණාති වා, හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණාති වා, නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා. යානි චිමානි ද්වාසට්ඨි දිට්ඨිගතානි බ්‍රහ්මජාලෙ භණිතානි; ඉමා නු ඛො, භන්තෙ, දිට්ඨියො කිස්මිං සති හොන්ති, කිස්මිං අසති න හොන්තී’’ති?

尔时，质多居士往诣长老比丘之处；诣已，顶礼长老比丘，坐于一旁。坐于一旁后，质多居士对具寿长老如是说：“尊者长老，世间生起种种不同之见——或谓‘世界常恒’，或谓‘世界无常’，或谓‘世界有边’，或谓‘世界无边’，或谓‘命即是身’，或谓‘命异于身’，或谓‘如来死后存在’，或谓‘如来死后不存在’，或谓‘如来死后亦存在亦不存在’，或谓‘如来死后非存在非不存在’。还有世尊在《梵网经》中所说的六十二种邪见。尊者，此等见于何有故有，于何无故无？”

එවං වුත්තෙ, ආයස්මා ථෙරො තුණ්හී අහොසි. දුතියම්පි ඛො චිත්තො ගහපති…පෙ… තතියම්පි ඛො චිත්තො ගහපති ආයස්මන්තං ථෙරං එතදවොච – ‘‘යා ඉමා, භන්තෙ ථෙර, අනෙකවිහිතා දිට්ඨියො ලොකෙ [Pg.478] උප්පජ්ජන්ති – සස්සතො ලොකොති වා, අසස්සතො ලොකොති වා, අන්තවා ලොකොති වා, අනන්තවා ලොකොති වා, තං ජීවං තං සරීරන්ති වා, අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීරන්ති වා, හොති තථාගතො පරං මරණාති වා, න හොති තථාගතො පරං මරණාති වා, හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණාති වා, නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණාති වා. යානි චිමානි ද්වාසට්ඨි දිට්ඨිගතානි බ්‍රහ්මජාලෙ භණිතානි; ඉමා නු ඛො, භන්තෙ, දිට්ඨියො කිස්මිං සති හොන්ති, කිස්මිං අසති න හොන්තී’’ති? තතියම්පි ඛො ආයස්මා ථෙරො තුණ්හී අහොසි.

如是说已，具寿长老默然不语。质多居士第二次……（乃至）……质多居士第三次对具寿长老如是说：“尊者长老，世间生起种种不同之见——或谓‘世界常恒’，或谓‘世界无常’；或谓‘世界有边’，或谓‘世界无边’；或谓‘命即是身’，或谓‘命与身异’；或谓‘有情死后存在’，或谓‘有情死后不存在’，或谓‘有情死后亦存在亦不存在’，或谓‘有情死后非存在非不存在’，以及《梵网经》中所说的六十二种见解，尊者，此等见解于何有故有？于何无故无？”具寿长老第三次亦默然不语。

තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා ඉසිදත්තො තස්මිං භික්ඛුසඞ්ඝෙ සබ්බනවකො හොති. අථ ඛො ආයස්මා ඉසිදත්තො ආයස්මන්තං ථෙරං එතදවොච – ‘‘බ්‍යාකරොමහං, භන්තෙ ථෙර, චිත්තස්ස ගහපතිනො එතං පඤ්හ’’න්ති? ‘‘බ්‍යාකරොහි ත්වං, ආවුසො ඉසිදත්ත, චිත්තස්ස ගහපතිනො එතං පඤ්හ’’න්ති. ‘‘එවඤ්හි ත්වං, ගහපති, පුච්ඡසි – ‘යා ඉමා, භන්තෙ ථෙර, අනෙකවිහිතා දිට්ඨියො ලොකෙ උප්පජ්ජන්ති – සස්සතො ලොකොති වා…පෙ…; ඉමා නු ඛො, භන්තෙ, දිට්ඨියො කිස්මිං සති හොන්ති, කිස්මිං අසති න හොන්තී’’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘යා ඉමා, ගහපති, අනෙකවිහිතා දිට්ඨියො ලොකෙ උප්පජ්ජන්ති – ‘සස්සතො ලොකොති වා, අසස්සතො ලොකොති වා, අන්තවා ලොකොති වා අනන්තවා ලොකොති වා, තං ජීවං තං සරීරන්ති වා, අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීරන්ති වා, හොති තථාගතො පරං මරණාති වා, න හොති තථාගතො පරං මරණාති වා, හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණාති වා, නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණාති වා. යානි චිමානි ද්වාසට්ඨි දිට්ඨිගතානි බ්‍රහ්මජාලෙ භණිතානි; ඉමා ඛො, ගහපති, දිට්ඨියො සක්කායදිට්ඨියා සති හොන්ති, සක්කායදිට්ඨියා අසති න හොන්තී’’’ති.

当时，具寿伊西达多在彼比丘僧团中是最年少者。于是，具寿伊西达多对具寿长老说：“尊者长老，我来为质多居士解答此问。”“贤友伊西达多，你来为质多居士解答此问。”“居士，你是否这样问：‘尊者长老，世间生起的种种见——“世间是常的”……（乃至）……尊者，这些见，于何有故有，于何无故无？’”“是的，尊者。”“居士，世间生起的种种见——即‘世间是常的’，或‘世间是无常的’，或‘世间是有边的’，或‘世间是无边的’，或‘命即是身’，或‘命与身异’，或‘如来死后存在’，或‘如来死后不存在’，或‘如来死后亦存在亦不存在’，或‘如来死后非存在非不存在’。以及《梵网经》中所说的六十二种见。居士，此等见，于有身见故有，于无身见故无。”

‘‘කථං පන, භන්තෙ, සක්කායදිට්ඨි හොතී’’ති? ‘‘ඉධ, ගහපති, අස්සුතවා පුථුජ්ජනො අරියානං අදස්සාවී අරියධම්මස්ස අකොවිදො අරියධම්මෙ අවිනීතො, සප්පුරිසානං අදස්සාවී සප්පුරිසධම්මස්ස අකොවිදො සප්පුරිසධම්මෙ අවිනීතො රූපං අත්තතො සමනුපස්සති, රූපවන්තං වා අත්තානං, අත්තනි වා රූපං, රූපස්මිං වා අත්තානං; වෙදනං අත්තතො සමනුපස්සති…පෙ… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං අත්තතො සමනුපස්සති, විඤ්ඤාණවන්තං වා අත්තානං, අත්තනි [Pg.479] වා විඤ්ඤාණං, විඤ්ඤාණස්මිං වා අත්තානං. එවං ඛො, ගහපති, සක්කායදිට්ඨි හොතී’’ති.

“尊者，身见是如何生起的呢？”“居士，于此，无闻凡夫不见诸圣者，不善巧于圣法，未于圣法受教；不见诸善士，不善巧于善士法，未于善士法受教。他视色为我，或视我具色，或视色于我中，或视我于色中；视受为我……视想……视诸行……视识为我，或视我具识，或视识于我中，或视我于识中。居士，身见即如是生起。”

‘‘කථං පන, භන්තෙ, සක්කායදිට්ඨි න හොතී’’ති? ‘‘ඉධ, ගහපති, සුතවා අරියසාවකො අරියානං දස්සාවී අරියධම්මස්ස කොවිදො අරියධම්මෙ සුවිනීතො සප්පුරිසානං දස්සාවී සප්පුරිසධම්මස්ස කොවිදො සප්පුරිසධම්මෙ සුවිනීතො න රූපං අත්තතො සමනුපස්සති, න රූපවන්තං වා අත්තානං, න අත්තනි වා රූපං, න රූපස්මිං වා අත්තානං; න වෙදනං… න සඤ්ඤං… න සඞ්ඛාරෙ… න විඤ්ඤාණං අත්තතො සමනුපස්සති, න විඤ්ඤාණවන්තං වා අත්තානං, න අත්තනි වා විඤ්ඤාණං, න විඤ්ඤාණස්මිං වා අත්තානං. එවං ඛො, ගහපති, සක්කායදිට්ඨි න හොතී’’ති.

“尊者，身见是如何不生起的呢？”“居士，于此，有闻圣弟子得见诸圣者，善巧于圣法，于圣法善受教；得见诸善士，善巧于善士法，于善士法善受教。他不视色为我，不视我具色，不视色于我中，不视我于色中；不视受……不视想……不视诸行……不视识为我，不视我具识，不视识于我中，不视我于识中。居士，身见即如是不生起。”

‘‘කුතො, භන්තෙ, අය්‍යො ඉසිදත්තො ආගච්ඡතී’’ති? ‘‘අවන්තියා ඛො, ගහපති, ආගච්ඡාමී’’ති. ‘‘අත්ථි, භන්තෙ, අවන්තියා ඉසිදත්තො නාම කුලපුත්තො අම්හාකං අදිට්ඨසහායො පබ්බජිතො? දිට්ඨො සො ආයස්මතා’’ති? ‘‘එවං, ගහපතී’’ති. ‘‘කහං නු ඛො සො, භන්තෙ, ආයස්මා එතරහි විහරතී’’ති? එවං වුත්තෙ, ආයස්මා ඉසිදත්තො තුණ්හී අහොසි. ‘‘අය්‍යො නො, භන්තෙ, ඉසිදත්තො’’ති? ‘‘එවං, ගහපතී’’ති. ‘‘අභිරමතු, භන්තෙ, අය්‍යො ඉසිදත්තො මච්ඡිකාසණ්ඩෙ. රමණීයං අම්බාටකවනං. අහං අය්‍යස්ස ඉසිදත්තස්ස උස්සුක්කං කරිස්සාමි චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරාන’’න්ති. ‘‘කල්‍යාණං වුච්චති, ගහපතී’’ති.

“尊者伊西达多，您从何处来？”“居士，我从阿槃提（Avanti）来。”“尊者，在阿槃提有位名叫伊西达多的良家子，是我们未曾谋面的友人，他已经出家。具寿见过他吗？”“是的，居士。”“尊者，那位具寿现在住在哪里呢？”当被这么问时，具寿伊西达多沉默不语。“尊者，您就是我们的伊西达多吗？”“是的，居士。”“伊西达多尊者，愿您乐于住在马奇咖三答（Macchikāsaṇḍa）。此处的安巴塔卡林（Ambāṭakavana）令人愉悦。我将为伊西达多尊者操办衣、食、卧具与病缘医药资具。”“居士，说得好。”

අථ ඛො චිත්තො ගහපති ආයස්මතො ඉසිදත්තස්ස භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා ථෙරෙ භික්ඛූ පණීතෙන ඛාදනීයෙන භොජනීයෙන සහත්ථා සන්තප්පෙසි සම්පවාරෙසි. අථ ඛො ථෙරා භික්ඛූ භුත්තාවිනො ඔනීතපත්තපාණිනො උට්ඨායාසනා පක්කමිංසු. අථ ඛො ආයස්මා ථෙරො ආයස්මන්තං ඉසිදත්තං එතදවොච – ‘‘සාධු ඛො තං, ආවුසො ඉසිදත්ත, එසො පඤ්හො පටිභාසි. නෙසො පඤ්හො මං පටිභාසි. තෙනහාවුසො ඉසිදත්ත, යදා අඤ්ඤථාපි එවරූපො පඤ්හො ආගච්ඡෙය්‍ය, තඤ්ඤෙවෙත්ථ පටිභාසෙය්‍යා’’ති. අථ ඛො ආයස්මා ඉසිදත්තො සෙනාසනං සංසාමෙත්වා පත්තචීවරමාදාය මච්ඡිකාසණ්ඩම්හා පක්කාමි. යං මච්ඡිකාසණ්ඩම්හා පක්කාමි, තථා පක්කන්තොව අහොසි, න පුන පච්චාගච්ඡීති. තතියං.

那时，质多居士对具寿伊西达多所说的话欢喜、随喜，然后亲手以殊胜的嚼食与啖食令诸长老比丘满足、饱足。那时，诸长老比丘用完餐，手已离钵，从座起身离去。那时，具寿长老对具寿伊西达多说：“贤友伊西达多，善哉！此问题你已能解答，此问题我未能解答。是故，贤友伊西达多，若再有此类问题出现，你当解答。”于是，具寿伊西达多收拾好卧具，拿上衣钵，离开了马奇咖三答。他从马奇咖三答离去后，就那样离去了，再也没有回来。第三。

4. මහකපාටිහාරියසුත්තං

4. 摩诃迦神变经

346. එකං [Pg.480] සමයං සම්බහුලා ථෙරා භික්ඛූ මච්ඡිකාසණ්ඩෙ විහරන්ති අම්බාටකවනෙ. අථ ඛො චිත්තො ගහපති යෙන ථෙරා භික්ඛූ තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ථෙරෙ භික්ඛූ අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො චිත්තො ගහපති ථෙරෙ භික්ඛූ එතදවොච – ‘‘අධිවාසෙන්තු මෙ, භන්තෙ ථෙරා, ස්වාතනාය ගොකුලෙ භත්ත’’න්ති. අධිවාසෙසුං ඛො ථෙරා භික්ඛූ තුණ්හීභාවෙන. අථ ඛො චිත්තො ගහපති ථෙරානං භික්ඛූනං අධිවාසනං විදිත්වා උට්ඨායාසනා ථෙරෙ භික්ඛූ අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා පක්කාමි. අථ ඛො ථෙරා භික්ඛූ තස්සා රත්තියා අච්චයෙන පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය යෙන චිත්තස්ස ගහපතිනො ගොකුලං තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදිංසු.

346. 一时，众多长老比丘住在马奇咖三答(Macchikāsaṇḍa)的庵婆吒迦林(Ambāṭakavana)中。那时，质多(Citto)居士前往诸长老比丘处；抵达后，礼敬诸长老比丘，然后坐于一旁。坐于一旁后，质多居士对诸长老比丘说：“尊者们，请诸长老应允我明日在牛棚的斋食。”诸长老比丘以沉默应允。于是，质多居士得知诸长老比丘已应允后，从座起身，礼敬诸长老比丘，右绕后离去。彼夜过后，清晨时分，诸长老比丘着衣，持衣钵，前往质多居士的牛棚；抵达后，坐于已设之座。

අථ ඛො චිත්තො ගහපති ථෙරෙ භික්ඛූ පණීතෙන සප්පිපායාසෙන සහත්ථා සන්තප්පෙසි සම්පවාරෙසි. අථ ඛො ථෙරා භික්ඛූ භුත්තාවිනො ඔනීතපත්තපාණිනො උට්ඨායාසනා පක්කමිංසු. චිත්තොපි ඛො ගහපති ‘සෙසකං විස්සජ්ජෙථා’ති වත්වා ථෙරෙ භික්ඛූ පිට්ඨිතො පිට්ඨිතො අනුබන්ධි. තෙන ඛො පන සමයෙන උණ්හං හොති කුථිතං ; තෙ ච ථෙරා භික්ඛූ පවෙලියමානෙන මඤ්ඤෙ කායෙන ගච්ඡන්ති, යථා තං භොජනං භුත්තාවිනො.

于是，质多居士亲手以殊胜的酥油乳粥供养诸长老比丘，直至他们满足、饱足。彼时，诸长老比丘食毕，手已离钵，从座起身离去。质多居士也说：“请分发剩余的食物”，然后紧随诸长老比丘身后。当时天气炎热，酷热难当；那些长老比丘身体仿佛沉重地行走，就像刚用完餐的人一样。

තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා මහකො තස්මිං භික්ඛුසඞ්ඝෙ සබ්බනවකො හොති. අථ ඛො ආයස්මා මහකො ආයස්මන්තං ථෙරං එතදවොච – ‘‘සාධු ඛ්වස්ස, භන්තෙ ථෙර, සීතකො ච වාතො වායෙය්‍ය, අබ්භසම්පිලාපො ච අස්ස, දෙවො ච එකමෙකං ඵුසායෙය්‍යා’’ති.

当时，具寿摩诃(Mahako)是该比丘僧团中戒腊最小者。于是，具寿摩诃对上座尊者说：“尊者上座，善哉！若有凉风吹来，云层密布，天降细雨，那该多好啊！”

‘‘සාධු ඛ්වස්ස, ආවුසො මහක, යං සීතකො ච වාතො වායෙය්‍ය, අබ්භසම්පිලාපො ච අස්ස, දෙවො ච එකමෙකං ඵුසායෙය්‍යා’’ති. අථ ඛො ආයස්මා මහකො තථාරූපං ඉද්ධාභිසඞ්ඛාරං අභිසඞ්ඛරි යථා සීතකො ච වාතො වායි, අබ්භසම්පිලාපො ච අස්ස, දෙවො ච එකමෙකං ඵුසි. අථ ඛො චිත්තස්ස ගහපතිනො එතදහොසි – ‘‘යො ඛො ඉමස්මිං භික්ඛුසඞ්ඝෙ සබ්බනවකො භික්ඛු තස්සායං එවරූපො ඉද්ධානුභාවො’’ති[Pg.481]. අථ ඛො ආයස්මා මහකො ආරාමං සම්පාපුණිත්වා ආයස්මන්තං ථෙරං එතදවොච – ‘‘අලමෙත්තාවතා, භන්තෙ ථෙරා’’ති? ‘‘අලමෙත්තාවතා, ආවුසො මහක! කතමෙත්තාවතා, ආවුසො මහක! පූජිතමෙත්තාවතා, ආවුසො මහකා’’ති. අථ ඛො ථෙරා භික්ඛූ යථාවිහාරං අගමංසු. ආයස්මාපි මහකො සකං විහාරං අගමාසි.

“贤友摩诃，善哉！若有凉风吹来，云层密布，雨水一滴滴地落下，那就好了。”于是，具寿摩诃作了这样的神通变现，以致凉风吹来，云层密布，雨水一滴滴地落下。那时，质多居士心想：“在此比丘僧团中，最年轻的比丘竟有如此神通威力。”于是，具寿摩诃抵达园林后，对长老说：“尊者长老，这样足够了吗？”“贤友摩诃，足够了！贤友摩诃，已经做了！贤友摩诃，已经供养了！”于是，诸长老比丘各自回到自己的住处，具寿摩诃也回到自己的住处。

අථ ඛො චිත්තො ගහපති යෙනායස්මා මහකො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං මහකං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො චිත්තො ගහපති ආයස්මන්තං මහකං එතදවොච – ‘‘සාධු මෙ, භන්තෙ, අය්‍යො මහකො උත්තරිමනුස්සධම්මං ඉද්ධිපාටිහාරියං දස්සෙතූ’’ති. ‘‘තෙන හි ත්වං, ගහපති, ආලින්දෙ උත්තරාසඞ්ගං පඤ්ඤපෙත්වා තිණකලාපං ඔකාසෙහී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො චිත්තො ගහපති ආයස්මතො මහකස්ස පටිස්සුත්වා ආලින්දෙ උත්තරාසඞ්ගං පඤ්ඤපෙත්වා තිණකලාපං ඔකාසෙසි. අථ ඛො ආයස්මා මහකො විහාරං පවිසිත්වා සූචිඝටිකං දත්වා තථාරූපං ඉද්ධාභිසඞ්ඛාරං අභිසඞ්ඛරි යථා තාලච්ඡිග්ගළෙන ච අග්ගළන්තරිකාය ච අච්චි නික්ඛමිත්වා තිණානි ඣාපෙසි, උත්තරාසඞ්ගං න ඣාපෙසි. අථ ඛො චිත්තො ගහපති උත්තරාසඞ්ගං පප්ඵොටෙත්වා සංවිග්ගො ලොමහට්ඨජාතො එකමන්තං අට්ඨාසි. අථ ඛො ආයස්මා මහකො විහාරා නික්ඛමිත්වා චිත්තං ගහපතිං එතදවොච – ‘‘අලමෙත්තාවතා, ගහපතී’’ති?

尔时，质多居士前往具寿摩诃之处；抵达后，顶礼具寿摩诃，然后坐于一旁。坐于一旁后，质多居士对具寿摩诃说：“尊者，请具寿摩诃为我显示超越人法的神通神变！”“那么，居士，你当在门廊铺好上衣，然后散开一束草。”“是的，尊者。”质多居士应诺具寿摩诃后，在门廊铺好上衣，然后散开一束草。尔时，具寿摩诃进入住处，插上门闩，施展了这样的神通，以致火焰从锁孔和门闩缝隙中冒出，烧毁了草，却没有烧到上衣。尔时，质多居士抖掉上衣，心生惊惧，毛骨悚然，站于一旁。尔时，具寿摩诃从住处出来，对质多居士说：“居士，这样就够了吗？”

‘‘අලමෙත්තාවතා, භන්තෙ මහක! කතමෙත්තාවතා, භන්තෙ, මහක! පූජිතමෙත්තාවතා, භන්තෙ මහක! අභිරමතු, භන්තෙ, අය්‍යො මහකො මච්ඡිකාසණ්ඩෙ. රමණීයං අම්බාටකවනං. අහං අය්‍යස්ස මහකස්ස උස්සුක්කං කරිස්සාමි චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරාන’’න්ති. ‘‘කල්‍යාණං වුච්චති, ගහපතී’’ති. අථ ඛො ආයස්මා මහකො සෙනාසනං සංසාමෙත්වා පත්තචීවරමාදාය මච්ඡිකාසණ්ඩම්හා පක්කාමි. යං මච්ඡිකාසණ්ඩම්හා පක්කාමි, තථා පක්කන්තොව අහොසි; න පුන පච්චාගච්ඡීති. චතුත්ථං.

“尊者摩诃，够了！尊者摩诃，已作了！尊者摩诃，已作供养了！尊者，愿具寿摩诃乐于住在马奇咖三答(Macchikāsaṇḍa)。安巴塔卡林(Ambāṭakavana)是可喜乐处。我将为具寿摩诃努力承办衣、食、住处、病缘医药资具。”“居士，说得好。”尔时，具寿摩诃收拾好卧具，持衣钵从马奇咖三答离去。他从马奇咖三答离去，就那样地离去了，再也没有回来。第四经。

5. පඨමකාමභූසුත්තං

5. 第一迦摩浮经

347. එකං සමයං ආයස්මා කාමභූ මච්ඡිකාසණ්ඩෙ විහරති අම්බාටකවනෙ. අථ ඛො චිත්තො ගහපති යෙනායස්මා කාමභූ තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං කාමභුං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි[Pg.482]. එකමන්තං නිසින්නං ඛො චිත්තං ගහපතිං ආයස්මා කාමභූ එතදවොච –

347. 一时，具寿迦摩浮(Kāmabhū)住在马奇咖三答(Macchikāsaṇḍa)的安婆陀迦林(Ambāṭakavana)中。那时，质多(Citta)居士前往具寿迦摩浮所在之处；到达后，向具寿迦摩浮顶礼，然后坐于一旁。具寿迦摩浮对坐于一旁的质多居士说了这话：

‘‘වුත්තමිදං, ගහපති –

“居士，此乃所说——

‘‘නෙලඞ්ගො සෙතපච්ඡාදො, එකාරො වත්තතී රථො;

අනීඝං පස්ස ආයන්තං, ඡින්නසොතං අබන්ධන’’න්ති.

“无垢白盖覆，一辐车运转；观彼来者无有苦，断流无束缚。”

‘‘ඉමස්ස නු ඛො, ගහපති, සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස කථං විත්ථාරෙන අත්ථො දට්ඨබ්බො’’ති? ‘‘කිං නු ඛො එතං, භන්තෙ, භගවතා භාසිත’’න්ති? ‘‘එවං, ගහපතී’’ති. ‘‘තෙන හි, භන්තෙ, මුහුත්තං ආගමෙහි යාවස්ස අත්ථං පෙක්ඛාමී’’ති. අථ ඛො චිත්තො ගහපති මුහුත්තං තුණ්හී හුත්වා ආයස්මන්තං කාමභුං එතදවොච –

“居士，对此略说，当如何详知其义？”“尊者，此言确为世尊所说吗？”“是的，居士。”“尊者，若是如此，请稍待片刻，容我思惟其义。”于是，质多居士沉默片刻后，对具寿迦摩浮说了这话：

‘‘‘නෙලඞ්ග’න්ති ඛො, භන්තෙ, සීලානමෙතං අධිවචනං. ‘සෙතපච්ඡාදො’ති ඛො, භන්තෙ, විමුත්තියා එතං අධිවචනං. ‘එකාරො’ති ඛො, භන්තෙ, සතියා එතං අධිවචනං. ‘වත්තතී’ති ඛො, භන්තෙ, අභික්කමපටික්කමස්සෙතං අධිවචනං. ‘රථො’ති ඛො, භන්තෙ, ඉමස්සෙතං චාතුමහාභූතිකස්ස කායස්ස අධිවචනං මාතාපෙත්තිකසම්භවස්ස ඔදනකුම්මාසූපචයස්ස අනිච්චුච්ඡාදනපරිමද්දනභෙදනවිද්ධංසනධම්මස්ස. රාගො ඛො, භන්තෙ, නීඝො, දොසො නීඝො, මොහො නීඝො. තෙ ඛීණාසවස්ස භික්ඛුනො පහීනා උච්ඡින්නමූලා තාලාවත්ථුකතා අනභාවඞ්කතා ආයතිං අනුප්පාදධම්මා. තස්මා ඛීණාසවො භික්ඛු ‘අනීඝො’ති වුච්චති. ‘ආයන්ත’න්ති ඛො, භන්තෙ, අරහතො එතං අධිවචනං. ‘සොතො’ති ඛො, භන්තෙ, තණ්හායෙතං අධිවචනං. සා ඛීණාසවස්ස භික්ඛුනො පහීනා උච්ඡින්නමූලා තාලාවත්ථුකතා අනභාවඞ්කතා ආයතිං අනුප්පාදධම්මා. තස්මා ඛීණාසවො භික්ඛු ‘ඡින්නසොතො’ති වුච්චති. රාගො ඛො, භන්තෙ, බන්ධනං, දොසො බන්ධනං, මොහො බන්ධනං. තෙ ඛීණාසවස්ස භික්ඛුනො පහීනා උච්ඡින්නමූලා තාලාවත්ථුකතා අනභාවඞ්කතා ආයතිං අනුප්පාදධම්මා. තස්මා ඛීණාසවො භික්ඛු ‘අබන්ධනො’ති වුච්චති. ඉති ඛො, භන්තෙ, යං තං භගවතා වුත්තං –

“‘无垢’，尊者，这是戒的异名。‘白盖’，尊者，这是解脱的异名。‘单厢’，尊者，这是念的异名。‘运转’，尊者，这是前进后退的异名。‘车’，尊者，这是对此四大所成之身的异名——此身由父母所生，由饭食与粥食所长养，具有无常、需涂饰按摩、会毁坏消散的特性。尊者，贪是苦恼，嗔是苦恼，痴是苦恼。彼等已为漏尽比丘所断，根已被切断，已成多罗树桩，令其不复存在，于未来成不生之法。是故，漏尽比丘被称为‘无苦恼者’。‘来者’，尊者，这是阿罗汉的异名。‘流’，尊者，这是渴爱的异名。它已为漏尽比丘所断，根已被切断，已成多罗树桩，令其不复存在，于未来成不生之法。是故，漏尽比丘被称为‘断流者’。尊者，贪是束缚，嗔是束缚，痴是束缚。彼等已为漏尽比丘所断，根已被切断，已成多罗树桩，令其不复存在，于未来成不生之法。是故，漏尽比丘被称为‘无束缚者’。尊者，诚然，此乃世尊所说——”

‘‘නෙලඞ්ගො සෙතපච්ඡාදො, එකාරො වත්තතී රථො;

අනීඝං පස්ස ආයන්තං, ඡින්නසොතං අබන්ධන’’න්ති.

“无垢白盖，单厢车运转；观彼来者无苦恼，断流亦无缚。”

‘‘ඉමස්ස [Pg.483] ඛො, භන්තෙ, භගවතා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාමී’’ති. ‘‘ලාභා තෙ, ගහපති, සුලද්ධං තෙ, ගහපති! යස්ස තෙ ගම්භීරෙ බුද්ධවචනෙ පඤ්ඤාචක්ඛු කමතී’’ති. පඤ්චමං.

“尊者，对于世尊简略所说的，我能如此详细地理解其义。”“居士，你真幸运，你真是获得了善利！因为你的智慧之眼，能在佛陀甚深的教法中行进。”第五经。

6. දුතියකාමභූසුත්තං

6. 第二迦摩浮经

348. එකං සමයං ආයස්මා කාමභූ මච්ඡිකාසණ්ඩෙ විහරති අම්බාටකවනෙ. අථ ඛො චිත්තො ගහපති යෙනායස්මා කාමභූ තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො චිත්තො ගහපති ආයස්මන්තං කාමභුං එතදවොච – ‘‘කති නු ඛො, භන්තෙ, සඞ්ඛාරා’’ති? ‘‘තයො ඛො, ගහපති, සඞ්ඛාරා – කායසඞ්ඛාරො, වචීසඞ්ඛාරො, චිත්තසඞ්ඛාරො’’ති. ‘‘සාධු, භන්තෙ’’ති ඛො චිත්තො ගහපති ආයස්මතො කාමභුස්ස භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා ආයස්මන්තං කාමභුං උත්තරිං පඤ්හං අපුච්ඡි – ‘‘කතමො පන, භන්තෙ, කායසඞ්ඛාරො, කතමො වචීසඞ්ඛාරො, කතමො චිත්තසඞ්ඛාරො’’ති? ‘‘අස්සාසපස්සාසා ඛො, ගහපති, කායසඞ්ඛාරො, විතක්කවිචාරා වචීසඞ්ඛාරො, සඤ්ඤා ච වෙදනා ච චිත්තසඞ්ඛාරො’’ති.

348. 一时，具寿迦摩浮(Kāmabhū)住在马奇咖三答(Macchikāsaṇḍa)的安婆陀迦林(Ambāṭakavana)中。那时，质多(Citta)居士前往具寿迦摩浮所在之处，到达后，坐于一旁。坐于一旁的质多居士对具寿迦摩浮这样说：“尊者，行(saṅkhārā)有几种呢？”“居士，行有三种：身行、语行、心行。”“善哉，尊者！”质多居士欢喜、随喜具寿迦摩浮所说后，向具寿迦摩浮进一步提问：“尊者，何为身行？何为语行？何为心行？”“居士，入出息(assāsapassāsā)是身行，寻与伺(vitakkavicārā)是语行，想与受(saññā ca vedanā ca)是心行。”

‘‘සාධු, භන්තෙ’’ති ඛො චිත්තො ගහපති…පෙ… උත්තරිං පඤ්හං අපුච්ඡි – ‘‘කස්මා පන, භන්තෙ, අස්සාසපස්සාසා කායසඞ්ඛාරො, කස්මා විතක්කවිචාරා වචීසඞ්ඛාරො, කස්මා සඤ්ඤා ච වෙදනා ච චිත්තසඞ්ඛාරො’’ති? ‘‘අස්සාසපස්සාසා ඛො, ගහපති, කායිකා. එතෙ ධම්මා කායප්පටිබද්ධා, තස්මා අස්සාසපස්සාසා කායසඞ්ඛාරො. පුබ්බෙ ඛො, ගහපති, විතක්කෙත්වා විචාරෙත්වා පච්ඡා වාචං භින්දති, තස්මා විතක්කවිචාරා වචීසඞ්ඛාරො. සඤ්ඤා ච වෙදනා ච චෙතසිකා. එතෙ ධම්මා චිත්තප්පටිබද්ධා, තස්මා සඤ්ඤා ච වෙදනා ච චිත්තසඞ්ඛාරො’’ති.

“善哉，尊者！”质多居士……进一步提问：“尊者，为何入出息是身行？为何寻与伺是语行？为何想与受是心行？”“居士，入出息是依身的，这些法与身相连，因此入出息是身行。居士，先寻、伺，然后才发出言语，因此寻与伺是语行。想与受是心所，这些法与心相连，因此想与受是心行。”

සාධු…පෙ… උත්තරිං පඤ්හං අපුච්ඡි – ‘‘කථං පන, භන්තෙ, සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධසමාපත්ති හොතී’’ති? ‘‘න ඛො, ගහපති, සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං සමාපජ්ජන්තස්ස භික්ඛුනො එවං හොති – ‘අහං සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං සමාපජ්ජිස්ස’න්ති වා ‘අහං සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං සමාපජ්ජාමී’ති වා ‘අහං සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං සමාපන්නො’ති වා. අථ ඛ්වස්ස පුබ්බෙව තථා චිත්තං භාවිතං හොති යං තං තථත්තාය උපනෙතී’’ති.

“善哉……又进一步提问：‘尊者，想受灭等至是如何发生的呢？’”“居士，入想受灭等至的比丘，不会有这样的想法：‘我将入想受灭等至’，或‘我正入想受灭等至’，或‘我已入想受灭等至’。而是先前就已如此培育其心，那心会引导他达到那种状态。”

සාධු [Pg.484] …පෙ… උත්තරිං පඤ්හං අපුච්ඡි – ‘‘සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං සමාපජ්ජන්තස්ස පන, භන්තෙ, භික්ඛුනො කතමෙ ධම්මා පඨමං නිරුජ්ඣන්ති, යදි වා කායසඞ්ඛාරො, යදි වා වචීසඞ්ඛාරො, යදි වා චිත්තසඞ්ඛාරො’’ති? ‘‘සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං සමාපජ්ජන්තස්ස ඛො, ගහපති, භික්ඛුනො වචීසඞ්ඛාරො පඨමං නිරුජ්ඣති, තතො කායසඞ්ඛාරො, තතො චිත්තසඞ්ඛාරො’’ති.

“善哉……又进一步提问：‘尊者，入想受灭等至的比丘，是哪些法首先寂灭？是身行，是语行，还是心行呢？’”“居士，入想受灭等至的比丘，语行首先寂灭，然后是身行，再后是心行。”

සාධු…පෙ… උත්තරිං පඤ්හං අපුච්ඡි – ‘‘ය්වායං, භන්තෙ, මතො කාලඞ්කතො, යො චායං භික්ඛු සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං සමාපන්නො, ඉමෙසං කිං නානාකරණ’’න්ති? ‘‘ය්වායං ගහපති, මතො කාලඞ්කතො තස්ස කායසඞ්ඛාරො නිරුද්ධො පටිප්පස්සද්ධො, වචීසඞ්ඛාරො නිරුද්ධො පටිප්පස්සද්ධො, චිත්තසඞ්ඛාරො නිරුද්ධො පටිප්පස්සද්ධො, ආයු පරික්ඛීණො, උස්මා වූපසන්තා, ඉන්ද්‍රියානි විපරිභින්නානි. යො ච ඛ්වායං, ගහපති, භික්ඛු සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං සමාපන්නො, තස්සපි කායසඞ්ඛාරො නිරුද්ධො පටිප්පස්සද්ධො, වචීසඞ්ඛාරො නිරුද්ධො පටිප්පස්සද්ධො, චිත්තසඞ්ඛාරො නිරුද්ධො පටිප්පස්සද්ධො, ආයු අපරික්ඛීණො, උස්මා අවූපසන්තා, ඉන්ද්‍රියානි විප්පසන්නානි. ය්වායං, ගහපති, මතො කාලඞ්කතො, යො චායං භික්ඛු සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං සමාපන්නො, ඉදං නෙසං නානාකරණ’’න්ති.

“善哉……又进一步提问：‘尊者，那已死、已命终者，与那已入想受灭等至的比丘，此二者有何差异？’”“居士，那已死、已命终者，其身行已灭、已止息，语行已灭、已止息，心行已灭、已止息，寿已尽，暖已息，诸根已毁坏。而居士，那已入想受灭等至的比丘，其身行也已灭、已止息，语行也已灭、已止息，心行也已灭、已止息，但寿未尽，暖未息，诸根清明。居士，这就是那已死、已命终者与那已入想受灭等至的比丘的差异。”

සාධු…පෙ… උත්තරිං පඤ්හං අපුච්ඡි – ‘‘කථං පන, භන්තෙ, සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධසමාපත්තියා වුට්ඨානං හොතී’’ති? ‘‘න ඛො, ගහපති, සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධසමාපත්තියා වුට්ඨහන්තස්ස භික්ඛුනො එවං හොති – ‘අහං සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධසමාපත්තියා වුට්ඨහිස්ස’න්ති වා ‘අහං සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධසමාපත්තියා වුට්ඨහාමී’ති වා ‘අහං සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධසමාපත්තියා වුට්ඨිතො’ති වා. අථ ඛ්වස්ස පුබ්බෙව තථා චිත්තං භාවිතං හොති, යං තං තථත්තාය උපනෙතී’’ති.

善哉……再进一步提问：“尊者，从想受灭定(saññāvedayitanirodhasamāpatti)的出定是如何发生的呢？”“居士，从想受灭定出定的比丘，不会生起这样的心念：“我将从想受灭定出定”，或“我正在从想受灭定出定”，或“我已从想受灭定出定”。而是他的心先前就已如此培育，那心将他引向那样的状态。”

සාධු, භන්තෙ…පෙ… උත්තරිං පඤ්හං අපුච්ඡි – ‘‘සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධසමාපත්තියා වුට්ඨහන්තස්ස පන, භන්තෙ, භික්ඛුනො කතමෙ ධම්මා පඨමං උප්පජ්ජන්ති, යදි වා කායසඞ්ඛාරො, යදි වා වචීසඞ්ඛාරො, යදි වා චිත්තසඞ්ඛාරො’’ති? ‘‘සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධසමාපත්තියා වුට්ඨහන්තස්ස, ගහපති, භික්ඛුනො චිත්තසඞ්ඛාරො පඨමං උප්පජ්ජති, තතො කායසඞ්ඛාරො, තතො වචීසඞ්ඛාරො’’ති.

善哉，尊者……再进一步提问：“尊者，对于从想受灭定出定的比丘，是哪些法最先生起？是身行(kāyasaṅkhāro)、语行(vacīsaṅkhāro)，还是心行(cittasaṅkhāro)呢？”“居士，对于从想受灭定出定的比丘，心行最先生起，其后是身行，再其后是语行。”

සාධු…පෙ… උත්තරිං පඤ්හං අපුච්ඡි – ‘‘සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධසමාපත්තියා වුට්ඨිතං පන, භන්තෙ, භික්ඛුං කති ඵස්සා ඵුසන්ති’’? ‘‘සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධසමාපත්තියා වුට්ඨිතං [Pg.485] ඛො, ගහපති, භික්ඛුං තයො ඵස්සා ඵුසන්ති – සුඤ්ඤතො ඵස්සො, අනිමිත්තො ඵස්සො, අප්පණිහිතො ඵස්සො’’ති.

善哉……再进一步提问：“尊者，有几种触(phassa)会触及从想受灭定出定的比丘呢？”“居士，有三种触会触及从想受灭定出定的比丘：空触(suññato phasso)、无相触(animitto phasso)和无愿触(appaṇihito phasso)。”

සාධු…පෙ… උත්තරිං පඤ්හං අපුච්ඡි – ‘‘සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධසමාපත්තියා වුට්ඨිතස්ස පන, භන්තෙ, භික්ඛුනො කිංනින්නං චිත්තං හොති, කිංපොණං, කිංපබ්භාර’’න්ති? ‘‘සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධසමාපත්තියා වුට්ඨිතස්ස ඛො, ගහපති, භික්ඛුනො විවෙකනින්නං චිත්තං හොති විවෙකපොණං විවෙකපබ්භාර’’න්ති.

善哉……再进一步提问：“尊者，从想受灭定出定后，比丘的心倾向于什么、趋向于什么、偏向于什么呢？”“居士，从想受灭定出定后，比丘的心倾向于远离(viveka)、趋向于远离、偏向于远离。”

‘‘සාධු, භන්තෙ’’ති ඛො චිත්තො ගහපති ආයස්මතො කාමභුස්ස භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා ආයස්මන්තං කාමභුං උත්තරිං පඤ්හං අපුච්ඡි – ‘‘සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධසමාපත්තියා පන, භන්තෙ, කති ධම්මා බහූපකාරා’’ති? ‘‘අද්ධා ඛො ත්වං, ගහපති, යං පඨමං පුච්ඡිතබ්බං තං පුච්ඡසි. අපි ච ත්‍යාහං බ්‍යාකරිස්සාමි. සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධසමාපත්තියා ඛො, ගහපති, ද්වෙ ධම්මා බහූපකාරා – සමථො ච විපස්සනා චා’’ති. ඡට්ඨං.

“善哉，尊者！”质多居士对具寿迦摩浮所说欢喜、随喜后，又进一步问具寿迦摩浮：“尊者，于想受灭定，有多少法有大助益？”“居士，你确实是将应先问的，在后面才问。不过，我将为你解答。居士，于想受灭定，有二法有大助益——止与观。”第六。

7. ගොදත්තසුත්තං

7. 瞿达多经

349. එකං සමයං ආයස්මා ගොදත්තො මච්ඡිකාසණ්ඩෙ විහරති අම්බාටකවනෙ. අථ ඛො චිත්තො ගහපති යෙනායස්මා ගොදත්තො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං ගොදත්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො චිත්තං ගහපතිං ආයස්මා ගොදත්තො එතදවොච – ‘‘යා චායං, ගහපති, අප්පමාණා චෙතොවිමුත්ති, යා ච ආකිඤ්චඤ්ඤා චෙතොවිමුත්ති, යා ච සුඤ්ඤතා චෙතොවිමුත්ති, යා ච අනිමිත්තා චෙතොවිමුත්ති, ඉමෙ ධම්මා නානත්ථා නානාබ්‍යඤ්ජනා උදාහු එකත්ථා බ්‍යඤ්ජනමෙව නාන’’න්ති? ‘‘අත්ථි, භන්තෙ, පරියායො යං පරියායං ආගම්ම ඉමෙ ධම්මා නානත්ථා චෙව නානාබ්‍යඤ්ජනා ච. අත්ථි පන, භන්තෙ, පරියායො යං පරියායං ආගම්ම ඉමෙ ධම්මා එකත්ථා බ්‍යඤ්ජනමෙව නාන’’න්ති.

349. 一时，具寿瞿达多(Godatta)住在马奇咖三答(Macchikāsaṇḍa)的安巴塔卡林(Ambāṭakavana)中。那时，质多(Citta)居士去到具寿瞿达多所在之处；到达后，礼敬具寿瞿达多，然后坐于一旁。具寿瞿达多对坐于一旁的质多居士说了这番话：“居士，此无量心解脱、无所有处心解脱、空心解脱、无相心解脱，此等诸法是义异文异，还是义一而唯文为异？”“尊者，有此理趣，依此理趣，此等诸法义异文亦异。尊者，亦有此理趣，依此理趣，此等诸法义一而唯文为异。”

‘‘කතමො ච, භන්තෙ, පරියායො යං පරියායං ආගම්ම ඉමෙ ධම්මා නානත්ථා චෙව නානාබ්‍යඤ්ජනා ච? ඉධ, භන්තෙ, භික්ඛු මෙත්තාසහගතෙන චෙතසා එකං දිසං ඵරිත්වා විහරති, තථා දුතියං, තථා තතියං, තථා චතුත්ථං. ඉති උද්ධමධො තිරියං සබ්බධි සබ්බත්තතාය සබ්බාවන්තං ලොකං [Pg.486] මෙත්තාසහගතෙන චෙතසා විපුලෙන මහග්ගතෙන අප්පමාණෙන අවෙරෙන අබ්‍යාපජ්ජෙන ඵරිත්වා විහරති. කරුණාසහගතෙන චෙතසා…පෙ… මුදිතාසහගතෙන චෙතසා…පෙ… උපෙක්ඛාසහගතෙන චෙතසා එකං දිසං ඵරිත්වා විහරති, තථා දුතියං, තථා තතියං, තථා චතුත්ථං. ඉති උද්ධමධො තිරියං සබ්බධි සබ්බත්තතාය සබ්බාවන්තං ලොකං උපෙක්ඛාසහගතෙන චෙතසා විපුලෙන මහග්ගතෙන අප්පමාණෙන අවෙරෙන අබ්‍යාපජ්ජෙන ඵරිත්වා විහරති. අයං වුච්චති, භන්තෙ, අප්පමාණා චෙතොවිමුත්ති.

尊者，是何道理，依此道理，此等诸法义异而文亦异？尊者，于此，比丘以与慈俱行之心，遍满一个方向而住；同样地，第二个方向，同样地，第三个方向，同样地，第四个方向。就这样，向上、向下、横向，于一切处，对一切有情，将心遍满于包含一切的世界，以与慈俱行的、广大的、崇高的、无量的、无怨恨、无恼害之心而住。以与悲俱行之心……以与喜俱行之心……以与舍俱行之心，遍满一个方向而住；同样地，第二个方向，同样地，第三个方向，同样地，第四个方向。就这样，向上、向下、横向，于一切处，对一切有情，将心遍满于包含一切的世界，以与舍俱行的、广大的、崇高的、无量的、无怨恨、无恼害之心而住。尊者，这被称为无量心解脱。

‘‘කතමා ච, භන්තෙ, ආකිඤ්චඤ්ඤා චෙතොවිමුත්ති? ඉධ, භන්තෙ, භික්ඛු සබ්බසො විඤ්ඤාණඤ්චායතනං සමතික්කම්ම, ‘නත්ථි කිඤ්චී’ති ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති. අයං වුච්චති, භන්තෙ, ආකිඤ්චඤ්ඤා චෙතොවිමුත්ති.

尊者，什么是无所有处心解脱？尊者，于此，比丘完全超越识无边处，作意“无任何事物”，成就无所有处而住。尊者，这被称为无所有处心解脱。

‘‘කතමා ච, භන්තෙ, සුඤ්ඤතා චෙතොවිමුත්ති? ඉධ, භන්තෙ, භික්ඛු අරඤ්ඤගතො වා රුක්ඛමූලගතො වා සුඤ්ඤාගාරගතො වා ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘සුඤ්ඤමිදං අත්තෙන වා අත්තනියෙන වා’ති. අයං වුච්චති, භන්තෙ, සුඤ්ඤතා චෙතොවිමුත්ති.

尊者，什么是空心解脱？尊者，于此，比丘或去到森林，或去到树下，或去到空静处，如此审察：“此法空，无我或我所。”尊者，这被称为空心解脱。

‘‘කතමා ච, භන්තෙ, අනිමිත්තා චෙතොවිමුත්ති? ඉධ, භන්තෙ, භික්ඛු සබ්බනිමිත්තානං අමනසිකාරා අනිමිත්තං චෙතොසමාධිං උපසම්පජ්ජ විහරති. අයං වුච්චති, භන්තෙ, අනිමිත්තා චෙතොවිමුත්ති. අයං ඛො, භන්තෙ, පරියායො යං පරියායං ආගම්ම ඉමෙ ධම්මා නානත්ථා චෙව නානාබ්‍යඤ්ජනා ච.

尊者，什么是无相心解脱？尊者，于此，比丘因不作意一切相，成就无相心定而住。尊者，这被称为无相心解脱。尊者，这确实就是那个道理，依此道理，这些法义理各异而文句也各异。

‘‘කතමො ච, භන්තෙ, පරියායො යං පරියායං ආගම්ම ඉමෙ ධම්මා එකත්ථා බ්‍යඤ්ජනමෙව නානං? රාගො, භන්තෙ, පමාණකරණො, දොසො පමාණකරණො, මොහො පමාණකරණො. තෙ ඛීණාසවස්ස භික්ඛුනො පහීනා උච්ඡින්නමූලා තාලාවත්ථුකතා අනභාවඞ්කතා ආයතිං අනුප්පාදධම්මා. යාවතා ඛො, භන්තෙ, අප්පමාණා චෙතොවිමුත්තියො, අකුප්පා තාසං චෙතොවිමුත්ති අග්ගමක්ඛායති. සා ඛො පන අකුප්පා චෙතොවිමුත්ති සුඤ්ඤා රාගෙන, සුඤ්ඤා දොසෙන, සුඤ්ඤා මොහෙන. රාගො ඛො, භන්තෙ, කිඤ්චනං, දොසො කිඤ්චනං, මොහො කිඤ්චනං. තෙ ඛීණාසවස්ස භික්ඛුනො පහීනා උච්ඡින්නමූලා තාලාවත්ථුකතා අනභාවඞ්කතා ආයතිං අනුප්පාදධම්මා. යාවතා ඛො, භන්තෙ, ආකිඤ්චඤ්ඤා චෙතොවිමුත්තියො, අකුප්පා තාසං චෙතොවිමුත්ති අග්ගමක්ඛායති. සා ඛො [Pg.487] පන අකුප්පා චෙතොවිමුත්ති සුඤ්ඤා රාගෙන, සුඤ්ඤා දොසෙන, සුඤ්ඤා මොහෙන. රාගො ඛො, භන්තෙ, නිමිත්තකරණො, දොසො නිමිත්තකරණො, මොහො නිමිත්තකරණො. තෙ ඛීණාසවස්ස භික්ඛුනො පහීනා උච්ඡින්නමූලා තාලාවත්ථුකතා අනභාවඞ්කතා ආයතිං අනුප්පාදධම්මා. යාවතා ඛො, භන්තෙ, අනිමිත්තා චෙතොවිමුත්තියො, අකුප්පා තාසං චෙතොවිමුත්ති අග්ගමක්ඛායති. සා ඛො පන අකුප්පා චෙතොවිමුත්ති සුඤ්ඤා රාගෙන, සුඤ්ඤා දොසෙන, සුඤ්ඤා මොහෙන. අයං ඛො, භන්තෙ, පරියායො යං පරියායං ආගම්ම ඉමෙ ධම්මා එකත්ථා බ්‍යඤ්ජනමෙව නාන’’න්ති. ‘‘ලාභා තෙ, ගහපති, සුලද්ධං තෙ, ගහපති! යස්ස තෙ ගම්භීරෙ බුද්ධවචනෙ පඤ්ඤාචක්ඛු කමතී’’ති. සත්තමං.

“尊者，是何道理，依此道理，此等法义同而文异？尊者，贪能作限量，嗔能作限量，痴能作限量。此等法已为漏尽比丘所断，根已被切断，已成多罗树桩，已令不复存在，是未来不生之法。尊者，所有无量心解脱中，不动心解脱被称为最上。而彼不动心解脱，空于贪，空于嗔，空于痴。尊者，贪是障碍，嗔是障碍，痴是障碍。此等法已为漏尽比丘所断，根已被切断，已成多罗树桩，已令不复存在，是未来不生之法。尊者，所有无所有心解脱中，不动心解脱被称为最上。而彼不动心解脱，空于贪，空于嗔，空于痴。尊者，贪能作相，嗔能作相，痴能作相。此等法已为漏尽比丘所断，根已被切断，已成多罗树桩，已令不复存在，是未来不生之法。尊者，所有无相心解脱中，不动心解脱被称为最上。而彼不动心解脱，空于贪，空于嗔，空于痴。尊者，此即是其道理，依此道理，此等法义同而文异。”“居士，你得善利！居士，你得善得！你的慧眼能深入甚深佛语。”第七。

8. නිගණ්ඨනාටපුත්තසුත්තං

8. 尼乾陀若提子经

350. තෙන ඛො පන සමයෙන නිගණ්ඨො නාටපුත්තො මච්ඡිකාසණ්ඩං අනුප්පත්තො හොති මහතියා නිගණ්ඨපරිසාය සද්ධිං. අස්සොසි ඛො චිත්තො ගහපති – ‘‘නිගණ්ඨො කිර නාටපුත්තො මච්ඡිකාසණ්ඩං අනුප්පත්තො මහතියා නිගණ්ඨපරිසාය සද්ධි’’න්ති. අථ ඛො චිත්තො ගහපති සම්බහුලෙහි උපාසකෙහි සද්ධිං යෙන නිගණ්ඨො නාටපුත්තො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා නිගණ්ඨෙන නාටපුත්තෙන සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො චිත්තං ගහපතිං නිගණ්ඨො නාටපුත්තො එතදවොච – ‘‘සද්දහසි ත්වං, ගහපති, සමණස්ස ගොතමස්ස – අත්ථි අවිතක්කො අවිචාරො සමාධි, අත්ථි විතක්කවිචාරානං නිරොධො’’ති?

350. 其时，尼乾陀·若提子(Nigaṇṭho Nāṭaputto)与一大群尼乾陀众抵达了马奇咖三答(Macchikāsaṇḍa)。质多居士听闻：“尼乾陀·若提子据说已与一大群尼乾陀众抵达了马奇咖三答。”于是，质多居士与众多优婆塞一同前往尼乾陀·若提子之处。抵达后，他与尼乾陀·若提子互相问候，交换了可喜、可忆的言语后，坐于一旁。尼乾陀·若提子对坐于一旁的质多居士说了这番话：“居士，你相信沙门乔达摩有无寻、无伺的等持，有寻与伺的止息吗？”

‘‘න ඛ්වාහං එත්ථ, භන්තෙ, භගවතො සද්ධාය ගච්ඡාමි. අත්ථි අවිතක්කො අවිචාරො සමාධි, අත්ථි විතක්කවිචාරානං නිරොධො’’ති. එවං වුත්තෙ, නිගණ්ඨො නාටපුත්තො උල්ලොකෙත්වා එතදවොච – ‘‘ඉදං භවන්තො පස්සන්තු, යාව උජුකො චායං චිත්තො ගහපති, යාව අසඨො චායං චිත්තො ගහපති, යාව අමායාවී චායං චිත්තො ගහපති, වාතං වා සො ජාලෙන බාධෙතබ්බං මඤ්ඤෙය්‍ය, යො විතක්කවිචාරෙ නිරොධෙතබ්බං මඤ්ඤෙය්‍ය[Pg.488], සකමුට්ඨිනා වා සො ගඞ්ගාය සොතං ආවාරෙතබ්බං මඤ්ඤෙය්‍ය, යො විතක්කවිචාරෙ නිරොධෙතබ්බං මඤ්ඤෙය්‍යා’’ති.

“尊者，于此事，我并非是凭着对世尊的信心才接受的。有无寻、无伺的等持，有寻与伺的止息。”如是说后，尼乾陀·若提子抬头环顾其会众，说了这番话：“诸位请看，这位质多居士是多么正直，这位质多居士是多么不狡诈，这位质多居士是多么不虚伪！谁若认为寻与伺可被止息，他就是认为可用网罗来困住风；谁若认为寻与伺可被止息，他就是认为可用自己的拳头来阻挡恒河的水流。”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, භන්තෙ, කතමං නු ඛො පණීතතරං – ඤාණං වා සද්ධා වා’’ති? ‘‘සද්ධාය ඛො, ගහපති, ඤාණංයෙව පණීතතර’’න්ති. ‘‘අහං ඛො, භන්තෙ, යාවදෙව ආකඞ්ඛාමි, විවිච්චෙව කාමෙහි විවිච්ච අකුසලෙහි ධම්මෙහි සවිතක්කං සවිචාරං විවෙකජං පීතිසුඛං පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරාමි. අහං ඛො, භන්තෙ, යාවදෙව ආකඞ්ඛාමි, විතක්කවිචාරානං වූපසමා…පෙ… දුතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරාමි. අහං ඛො, භන්තෙ, යාවදෙව ආකඞ්ඛාමි, පීතියා ච විරාගා…පෙ… තතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරාමි. අහං ඛො, භන්තෙ, යාවදෙව ආකඞ්ඛාමි, සුඛස්ස ච පහානා…පෙ… චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරාමි. න සො ඛ්වාහං, භන්තෙ, එවං ජානන්තො එවං පස්සන්තො කස්ස අඤ්ඤස්ස සමණස්ස වා බ්‍රාහ්මණස්ස වා සද්ධාය ගමිස්සාමි? අත්ථි අවිතක්කො අවිචාරො සමාධි, අත්ථි විතක්කවිචාරානං නිරොධො’’ති.

“尊者，您认为如何？是智更殊胜，还是信更殊胜？”“居士，与信相比，智确实更殊胜。”“尊者，只要我意欲，就能离诸欲、离诸不善法，证入并安住于有寻、有伺、由远离所生、有喜乐的初禅。尊者，只要我意欲，就能平息寻与伺……证入并安住于第二禅。尊者，只要我意欲，就能离喜……证入并安住于第三禅。尊者，只要我意欲，就能舍乐……证入并安住于第四禅。尊者，我如此知、如此见，又岂会就‘有无寻无伺之定，有寻伺之灭’一事，凭着信去追随其他任何沙门或婆罗门呢？”

එවං වුත්තෙ, නිගණ්ඨො නාටපුත්තො සකං පරිසං අපලොකෙත්වා එතදවොච – ‘‘ඉදං භවන්තො පස්සන්තු, යාව අනුජුකො චායං චිත්තො ගහපති, යාව සඨො චායං චිත්තො ගහපති, යාව මායාවී චායං චිත්තො ගහපතී’’ති.

如是说后，尼乾陀·若提子(Nigaṇṭha Nāṭaputta)环顾自己的会众说道：“诸君请看，这位质多居士(Citta gahapati)是何等不正直，何等虚伪，何等狡猾！”

‘‘ඉදානෙව ඛො තෙ මයං, භන්තෙ, භාසිතං – ‘එවං ආජානාම ඉදං භවන්තො පස්සන්තු, යාව උජුකො චායං චිත්තො ගහපති, යාව අසඨො චායං චිත්තො ගහපති, යාව අමායාවී චායං චිත්තො ගහපතී’ති. ඉදානෙව ච පන මයං, භන්තෙ, භාසිතං – ‘එවං ආජානාම ඉදං භවන්තො පස්සන්තු, යාව අනුජුකො චායං චිත්තො ගහපති, යාව සඨො චායං චිත්තො ගහපති, යාව මායාවී චායං චිත්තො ගහපතී’ති. සචෙ තෙ, භන්තෙ, පුරිමං සච්චං, පච්ඡිමං තෙ මිච්ඡා. සචෙ පන තෙ, භන්තෙ, පුරිමං මිච්ඡා, පච්ඡිමං තෙ සච්චං. ඉමෙ ඛො පන, භන්තෙ, දස සහධම්මිකා පඤ්හා ආගච්ඡන්ති. යදා නෙසං අත්ථං ආජානෙය්‍යාසි, අථ මං පටිහරෙය්‍යාසි සද්ධිං නිගණ්ඨපරිසාය. එකො පඤ්හො, එකො උද්දෙසො, එකං වෙය්‍යාකරණං. ද්වෙ පඤ්හා, ද්වෙ උද්දෙසා, ද්වෙ වෙය්‍යාකරණානි. තයො පඤ්හා, තයො උද්දෙසා, තීණි වෙය්‍යාකරණානි. චත්තාරො පඤ්හා, චත්තාරො උද්දෙසා, චත්තාරි [Pg.489] වෙය්‍යාකරණානි. පඤ්ච පඤ්හා, පඤ්ච උද්දෙසා, පඤ්ච වෙය්‍යාකරණානි. ඡ පඤ්හා, ඡ උද්දෙසා, ඡ වෙය්‍යාකරණානි. සත්ත පඤ්හා, සත්ත උද්දෙසා, සත්ත වෙය්‍යාකරණානි. අට්ඨ පඤ්හා, අට්ඨ උද්දෙසා, අට්ඨ වෙය්‍යාකරණානි. නව පඤ්හා, නව උද්දෙසා, නව වෙය්‍යාකරණානි. දස පඤ්හා, දස උද්දෙසා, දස වෙය්‍යාකරණානී’’ති. අථ ඛො චිත්තො ගහපති නිගණ්ඨං නාටපුත්තං ඉමෙ දස සහධම්මිකෙ පඤ්හෙ ආපුච්ඡිත්වා උට්ඨායාසනා පක්කාමීති. අට්ඨමං.

尊者，您刚才才说：“诸位请看，这位质多居士是多么正直、多么不狡诈、多么不虚伪啊！”然而，尊者，您现在又说：“诸位请看，这位质多居士是多么不正直、多么狡诈、多么虚伪啊！”尊者，若您先前所说为真，则后来所说为假；若您先前所说为假，则后来所说为真。尊者，现在有这十个有理据的问题来了。当您了知它们的含义时，请与尼乾陀会众一起来答复我。一个问题，一个提纲，一个解说。两个问题，两个提纲，两个解说。三个问题，三个提纲，三个解说。四个问题，四个提纲，四个解说。五个问题，五个提纲，五个解说。六个问题，六个提纲，六个解说。七个问题，七个提纲，七个解说。八个问题，八个提纲，八个解说。九个问题，九个提纲，九个解说。十个问题，十个提纲，十个解说。’于是，质多居士向尼乾陀·若提子提出这十个有理据的问题后，从座位上起身离开了。第八。

9. අචෙලකස්සපසුත්තං

9. 裸体迦叶经

351. තෙන ඛො පන සමයෙන අචෙලො කස්සපො මච්ඡිකාසණ්ඩං අනුප්පත්තො හොති චිත්තස්ස ගහපතිනො පුරාණගිහිසහායො. අස්සොසි ඛො චිත්තො ගහපති – ‘‘අචෙලො කිර කස්සපො මච්ඡිකාසණ්ඩං අනුප්පත්තො අම්හාකං පුරාණගිහිසහායො’’ති. අථ ඛො චිත්තො ගහපති යෙන අචෙලො කස්සපො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා අචෙලෙන කස්සපෙන සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො චිත්තො ගහපති අචෙලං කස්සපං එතදවොච – ‘‘කීවචිරං පබ්බජිතස්ස, භන්තෙ, කස්සපා’’ති? ‘‘තිංසමත්තානි ඛො මෙ, ගහපති, වස්සානි පබ්බජිතස්සා’’ති. ‘‘ඉමෙහි පන තෙ, භන්තෙ, තිංසමත්තෙහි වස්සෙහි අත්ථි කොචි උත්තරිමනුස්සධම්මා අලමරියඤාණදස්සනවිසෙසො අධිගතො ඵාසුවිහාරො’’ති? ‘‘ඉමෙහි ඛො මෙ, ගහපති, තිංසමත්තෙහි වස්සෙහි පබ්බජිතස්ස නත්ථි කොචි උත්තරිමනුස්සධම්මා අලමරියඤාණදස්සනවිසෙසො අධිගතො ඵාසුවිහාරො, අඤ්ඤත්‍ර නග්ගෙය්‍යා ච මුණ්ඩෙය්‍යා ච පාවළනිප්ඵොටනාය චා’’ති. එවං වුත්තෙ, චිත්තො ගහපති අචෙලං කස්සපං එතදවොච – ‘‘අච්ඡරියං වත, භො, අබ්භුතං වත, භො! ධම්මස්ස ස්වාක්ඛාතතා යත්‍ර හි නාම තිංසමත්තෙහි වස්සෙහි න කොචි උත්තරිමනුස්සධම්මා අලමරියඤාණදස්සනවිසෙසො අධිගතො අභවිස්ස ඵාසුවිහාරො, අඤ්ඤත්‍ර නග්ගෙය්‍යා ච මුණ්ඩෙය්‍යා ච පාවළනිප්ඵොටනාය චා’’ති!

351. 其时，裸行者迦叶抵达马奇咖三答，他是质多居士在家的旧友。质多居士听闻：“据说裸行者迦叶，我们在家的旧友，已抵达马奇咖三答。”于是，质多居士前往裸行者迦叶之处，与他互致问候。一番寒暄叙旧后，坐于一旁。坐于一旁的质多居士对裸行者迦叶说道：“尊者迦叶，您出家多久了？”“居士，我出家已有三十年了。”“那么，尊者，在这三十年间，您是否证得了任何超人之法、堪为圣者的殊胜智见或安乐住？”“居士，我出家这三十年间，除了裸行、剃头与拂去坐处尘土之外，没有证得任何超人之法、堪为圣者的殊胜智见或安乐住。”听闻此言，质多居士对裸行者迦叶说道：“贤友，真是稀有啊！贤友，真是未曾有啊！法的善说，竟至于此：在三十年间，除了裸行、剃头与拂去坐处尘土之外，竟无任何超人之法、堪为圣者的殊胜智见或安乐住可得！”

‘‘තුය්හං පන, ගහපති, කීවචිරං උපාසකත්තං උපගතස්සා’’ති? ‘‘මය්හම්පි ඛො පන, භන්තෙ, තිංසමත්තානි වස්සානි උපාසකත්තං උපගතස්සා’’ති. ‘‘ඉමෙහි පන තෙ, ගහපති, තිංසමත්තෙහි වස්සෙහි අත්ථි කොචි උත්තරිමනුස්සධම්මා අලමරියඤාණදස්සනවිසෙසො [Pg.490] අධිගතො ඵාසුවිහාරො’’ති? ‘‘ගිහිනොපි සියා, භන්තෙ. අහඤ්හි, භන්තෙ, යාවදෙව ආකඞ්ඛාමි, විවිච්චෙව කාමෙහි විවිච්ච අකුසලෙහි ධම්මෙහි සවිතක්කං සවිචාරං විවෙකජං පීතිසුඛං පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරාමි. අහඤ්හි, භන්තෙ, යාවදෙව ආකඞ්ඛාමි, විතක්කවිචාරානං වූපසමා …පෙ… දුතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරාමි. අහඤ්හි, භන්තෙ, යාවදෙව ආකඞ්ඛාමි, පීතියා ච විරාගා…පෙ… තතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරාමි. අහඤ්හි, භන්තෙ, යාවදෙව ආකඞ්ඛාමි, සුඛස්ස ච පහානා…පෙ… චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරාමි. සචෙ ඛො පනාහං, භන්තෙ, භගවතො පඨමතරං කාලං කරෙය්‍යං, අනච්ඡරියං ඛො පනෙතං යං මං භගවා එවං බ්‍යාකරෙය්‍ය – ‘නත්ථි තං සංයොජනං යෙන සංයොජනෙන සංයුත්තො චිත්තො ගහපති පුන ඉමං ලොකං ආගච්ඡෙය්‍යා’’’ති. එවං වුත්තෙ, අචෙලො කස්සපො චිත්තං ගහපතිං එතදවොච – ‘‘අච්ඡරියං වත භො, අබ්භුතං වත භො! ධම්මස්ස ස්වාක්ඛාතතා, යත්‍ර හි නාම ගිහී ඔදාතවසනො එවරූපං උත්තරිමනුස්සධම්මා අලමරියඤාණදස්සනවිසෙසං අධිගමිස්සති ඵාසුවිහාරං. ලභෙය්‍යාහං, ගහපති, ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ පබ්බජ්ජං, ලභෙය්‍යං උපසම්පද’’න්ති.

“居士，你成为优婆塞有多久了？”“尊者，我成为优婆塞大约有三十年了。”“居士，在这大约三十年中，你是否证得了任何超越人法的、圣者的殊胜智见与安乐住？”“尊者，即使是居家之人也能证得。尊者，只要我愿意，就能完全地离欲、离不善法，进入有寻有伺、由远离而生喜乐的初禅而住。尊者，只要我愿意，在寻和伺止息之后……进入第二禅而住。尊者，只要我愿意，在离喜之后……进入第三禅而住。尊者，只要我愿意，在舍弃乐之后……进入第四禅而住。尊者，如果我比世尊更早去世，这并不稀奇，世尊会这样为我记说：‘已无彼结，能令质多居士因之而再还来此世间。’”此话一出，无衣迦叶对质多居士说道：“诚然稀有，仁者！诚然未曾有，仁者！法是如此善说，竟能让一位身穿白衣的居家之人证得如此超越人法的、圣者的殊胜智见与安乐住。居士啊，愿我能于此法与律中出家，得受具足戒！”

අථ ඛො චිත්තො ගහපති අචෙලං කස්සපං ආදාය යෙන ථෙරා භික්ඛූ තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ථෙරෙ භික්ඛූ එතදවොච – ‘‘අයං, භන්තෙ, අචෙලො කස්සපො අම්හාකං පුරාණගිහිසහායො. ඉමං ථෙරා පබ්බාජෙන්තු උපසම්පාදෙන්තු. අහමස්ස උස්සුක්කං කරිස්සාමි චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරාන’’න්ති. අලත්ථ ඛො අචෙලො කස්සපො ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ පබ්බජ්ජං, අලත්ථ උපසම්පදං. අචිරූපසම්පන්නො ච පනායස්මා කස්සපො එකො වූපකට්ඨො අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරන්තො නචිරස්සෙව – යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති, තදනුත්තරං බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහාසි. ‘‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’’ති අබ්භඤ්ඤාසි. අඤ්ඤතරො ච පනායස්මා කස්සපො අරහතං අහොසීති. නවමං.

尔时，质多居士带领无衣迦叶前往长老比丘们所在之处。抵达后，他对长老比丘们说：“尊者们，这位无衣迦叶是我们过去的在家同伴。愿长老们让他出家，为他受具足戒。我将为他努力操办衣服、饮食、卧具、病缘医药等资具。”于是，无衣迦叶于此法与律中，得以出家，得受具足戒。具寿迦叶受具足戒不久，独自于僻静处，不放逸、有热忱、策励自心而住，不久即对那良家子为之善从家出家、趣于非家的无上梵行之终极，于现法中以殊胜智亲自证知、作证、具足而住。他证知：“生已尽，梵行已立，所作已办，为此再无他事。”具寿迦叶成为了阿罗汉之一。第九。

10. ගිලානදස්සනසුත්තං

10. 探病经

352. තෙන [Pg.491] ඛො පන සමයෙන චිත්තො ගහපති ආබාධිකො හොති දුක්ඛිතො බාළ්හගිලානො. අථ ඛො සම්බහුලා ආරාමදෙවතා වනදෙවතා රුක්ඛදෙවතා ඔසධිතිණවනප්පතීසු අධිවත්ථා දෙවතා සඞ්ගම්ම සමාගම්ම චිත්තං ගහපතිං එතදවොචුං – ‘‘පණිධෙහි, ගහපති, අනාගතමද්ධානං රාජා අස්සං චක්කවත්තී’’ති.

352. 当时，质多居士生病、痛苦、病重。尔时，众多园林天神、森林天神、树木天神，以及居住在药草、草、林木中的天神，聚集在一起，对质多居士这样说：“居士，请发愿：‘愿我于未来之时，成为转轮王。’”

එවං වුත්තෙ, චිත්තො ගහපති තා ආරාමදෙවතා වනදෙවතා රුක්ඛදෙවතා ඔසධිතිණවනප්පතීසු අධිවත්ථා දෙවතා එතදවොච – ‘‘තම්පි අනිච්චං, තම්පි අද්ධුවං, තම්පි පහාය ගමනීය’’න්ති. එවං වුත්තෙ, චිත්තස්ස ගහපතිනො මිත්තාමච්චා ඤාතිසාලොහිතා චිත්තං ගහපතිං එතදවොචුං – ‘‘සතිං, අය්‍යපුත්ත, උපට්ඨපෙහි, මා විප්පලපී’’ති. ‘‘කිං තාහං වදාමි යං මං තුම්හෙ එවං වදෙථ – ‘සතිං, අය්‍යපුත්ත, උපට්ඨපෙහි, මා විප්පලපී’’’ති? ‘‘එවං ඛො ත්වං, අය්‍යපුත්ත, වදෙසි – ‘තම්පි අනිච්චං, තම්පි අද්ධුවං, තම්පි පහාය ගමනීය’’’න්ති. ‘‘තථා හි පන මං ආරාමදෙවතා වනදෙවතා රුක්ඛදෙවතා ඔසධිතිණවනප්පතීසු අධිවත්ථා දෙවතා එවමාහංසු – ‘පණිධෙහි, ගහපති, අනාගතමද්ධානං රාජා අස්සං චක්කවත්තී’ති. තාහං එවං වදාමි – ‘තම්පි අනිච්චං…පෙ… තම්පි පහාය ගමනීය’’’න්ති. ‘‘කිං පන තා, අය්‍යපුත්ත, ආරාමදෙවතා වනදෙවතා රුක්ඛදෙවතා ඔසධිතිණවනප්පතීසු අධිවත්ථා දෙවතා අත්ථවසං සම්පස්සමානා එවමාහංසු – ‘පණිධෙහි, ගහපති, අනාගතමද්ධානං රාජා අස්සං චක්කවත්තී’’’ති? ‘‘තාසං ඛො ආරාමදෙවතානං වනදෙවතානං රුක්ඛදෙවතානං ඔසධිතිණවනප්පතීසු අධිවත්ථානං දෙවතානං එවං හොති – ‘අයං ඛො චිත්තො ගහපති, සීලවා කල්‍යාණධම්මො. සචෙ පණිදහිස්සති – අනාගතමද්ධානං රාජා අස්සං චක්කවත්තී’ති, ‘තස්ස ඛො අයං ඉජ්ඣිස්සති, සීලවතො චෙතොපණිධි විසුද්ධත්තා ධම්මිකො ධම්මිකං ඵලං අනුපස්සතී’ති. ඉමං ඛො තා ආරාමදෙවතා වනදෙවතා රුක්ඛදෙවතා ඔසධිතිණවනප්පතීසු අධිවත්ථා දෙවතා අත්ථවසං සම්පස්සමානා එවමාහංසු – ‘පණිධෙහි, ගහපති, අනාගතමද්ධානං රාජා අස්සං චක්කවත්තී’ති. තාහං එවං වදාමි – ‘තම්පි අනිච්චං, තම්පි අද්ධුවං, තම්පි පහාය ගමනීය’’’න්ති.

如是说时，质多(Citta)居士对那些园林神、森林神、树神，以及住在药草、草、林木中的天神们说了这番话：“那也是无常的，那也是不恒久的，那也应舍弃而离去。”如是说时，质多居士的朋友、同僚、亲族、血亲对质多居士说了这番话：“贤子，请提起正念，不要胡言乱语。”“我说了什么，以至于你们对我这么说——‘贤子，请提起正念，不要胡言乱语’呢？”“贤子，你确实是这么说的：‘那也是无常的，那也是不恒久的，那也应舍弃而离去。’”“确实如此。那些园林神、森林神、树神，以及住在药草、草、林木中的天神们曾对我这么说：‘居士，请发愿：“愿我于未来世成为转轮王！”’我对他们这么说：‘那也是无常的……那也应舍弃而离去。’”“贤子，那些园林神、森林神、树神，以及住在药草、草、林木中的天神们，是看到了什么利益，才这么说：‘居士，请发愿：“愿我于未来世成为转轮王！”’呢？”“那些园林神、森林神、树神，以及住在药草、草、林木中的天神们是这么想的：‘这位质多居士是具戒者、善法者。如果他发愿：“愿我于未来世成为转轮王！”那么，具戒者的此心愿，因其清净故，必将成就。法行者得见如法之果。’那些园林神、森林神、树神，以及住在药草、草、林木中的天神们，正是看到了这个利益，才这么说：‘居士，请发愿：“愿我于未来世成为转轮王！”’而我对他们这么说：‘那也是无常的，那也是不恒久的，那也应舍弃而离去。’”

‘‘තෙන [Pg.492] හි, අය්‍යපුත්ත, අම්හෙපි ඔවදාහී’’ති. ‘‘තස්මා හි වො එවං සික්ඛිතබ්බං – බුද්ධෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගතා භවිස්සාම – ‘ඉතිපි සො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො විජ්ජාචරණසම්පන්නො සුගතො ලොකවිදූ අනුත්තරො පුරිසදම්මසාරථි සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවා’ති. ධම්මෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගතා භවිස්සාම – ‘ස්වාක්ඛාතො භගවතා ධම්මො සන්දිට්ඨිකො අකාලිකො එහිපස්සිකො ඔපනෙය්‍යිකො පච්චත්තං වෙදිතබ්බො විඤ්ඤූහී’ති. සඞ්ඝෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගතා භවිස්සාම – ‘සුප්පටිපන්නො භගවතො සාවකසඞ්ඝො, උජුප්පටිපන්නො භගවතො සාවකසඞ්ඝො, ඤායප්පටිපන්නො භගවතො සාවකසඞ්ඝො, සාමීචිප්පටිපන්නො භගවතො සාවකසඞ්ඝො, යදිදං චත්තාරි පුරිසයුගානි අට්ඨ පුරිසපුග්ගලා එස භගවතො සාවකසඞ්ඝො ආහුනෙය්‍යො පාහුනෙය්‍යො දක්ඛිණෙය්‍යො අඤ්ජලිකරණීයො අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්සා’ති. යං ඛො පන කිඤ්චි කුලෙ දෙය්‍යධම්මං සබ්බං තං අප්පටිවිභත්තං භවිස්සති සීලවන්තෙහි කල්‍යාණධම්මෙහීති එවඤ්හි වො සික්ඛිතබ්බ’’න්ති. අථ ඛො චිත්තො ගහපති මිත්තාමච්චෙ ඤාතිසාලොහිතෙ බුද්ධෙ ච ධම්මෙ ච සඞ්ඝෙ ච චාගෙ ච සමාදපෙත්වා කාලමකාසීති. දසමං.

“那么，尊子，也请您教导我们。”“因此，你们应当这样学习：‘我们将对佛具足不坏净信，即：“彼世尊是阿罗汉、正等正觉者、明行具足、善逝、世间解、无上士、调御丈夫、天人师、佛、世尊。”我们将对法具足不坏净信，即：“法乃世尊所善说，是自见的、无时的、来见的、能引至涅槃的、智者们可各自亲证的。”我们将对僧具足不坏净信，即：“世尊的声闻僧团是善行道者，是直行道者，是如理行道者，是和敬行道者，此即四双八辈之人。此世尊的声闻僧团是应供者、应奉者、应施者、应合掌者，是世间无上福田。”以及“凡家中所有任何可施之物，皆将与具戒的善法者们无分别地共享。”你们应当这样学习。’于是，质多居士劝导朋友、同伴及亲属血亲，使他们确立于佛、法、僧及布施，然后命终了。第十。

චිත්තසංයුත්තං සමත්තං.

质多相应 圆满。

තස්සුද්දානං –

其摄颂——

සංයොජනං ද්වෙ ඉසිදත්තා, මහකො කාමභූපි ච;

ගොදත්තො ච නිගණ්ඨො ච, අචෙලෙන ගිලානදස්සනන්ති.

结，二伊西达多，摩诃迦与迦摩浮，哥达塔与尼乾陀，以及无衣者、见病者。

8. ගාමණිසංයුත්තං

8. 村主相应

1. චණ්ඩසුත්තං

1. 凶暴经

353. සාවත්ථිනිදානං[Pg.493]. අථ ඛො චණ්ඩො ගාමණි යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො චණ්ඩො ගාමණි භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො යෙන මිධෙකච්චො චණ්ඩො චණ්ඩොත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති. කො පන, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො යෙන මිධෙකච්චො සොරතො සොරතොත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡතී’’ති? ‘‘ඉධ, ගාමණි, එකච්චස්ස රාගො අප්පහීනො හොති. රාගස්ස අප්පහීනත්තා පරෙ කොපෙන්ති, පරෙහි කොපියමානො කොපං පාතුකරොති. සො චණ්ඩොත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති. දොසො අප්පහීනො හොති. දොසස්ස අප්පහීනත්තා පරෙ කොපෙන්ති, පරෙහි කොපියමානො කොපං පාතුකරොති. සො චණ්ඩොත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති. මොහො අප්පහීනො හොති. මොහස්ස අප්පහීනත්තා පරෙ කොපෙන්ති, පරෙහි කොපියමානො කොපං පාතුකරොති. සො චණ්ඩොත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති. අයං ඛො, ගාමණි, හෙතු, අයං පච්චයො යෙන මිධෙකච්චො චණ්ඩො චණ්ඩොත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති’’.

353. 那时，旃陀村主（Caṇḍa gāmaṇi）前往世尊之处；去到后，向世尊顶礼，然后坐于一旁。坐于一旁的旃陀村主对世尊这样说：“世尊，是何因、何缘，于此世间，某人被称为‘暴戾者(caṇḍa)’？世尊，又是何因、何缘，于此世间，某人被称为‘温和者(sorata)’？”“村主，于此世间，某人贪(rāga)未断。由于贪未断，当被他人激怒时，他便显露愤怒。于是他被称为‘暴戾者’。其嗔(dosa)未断。由于嗔未断，当被他人激怒时，他便显露愤怒。于是他被称为‘暴戾者’。其痴(moha)未断。由于痴未断，当被他人激怒时，他便显露愤怒。于是他被称为‘暴戾者’。村主，这即是因，这即是缘，由此于此世间，某人被称为‘暴戾者’。”

‘‘ඉධ පන, ගාමණි, එකච්චස්ස රාගො පහීනො හොති. රාගස්ස පහීනත්තා පරෙ න කොපෙන්ති, පරෙහි කොපියමානො කොපං න පාතුකරොති. සො සොරතොත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති. දොසො පහීනො හොති. දොසස්ස පහීනත්තා පරෙ න කොපෙන්ති, පරෙහි කොපියමානො කොපං න පාතුකරොති. සො සොරතොත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති. මොහො පහීනො හොති. මොහස්ස පහීනත්තා පරෙ න කොපෙන්ති, පරෙහි කොපියමානො කොපං න පාතුකරොති. සො සොරතොත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති. අයං ඛො, ගාමණි, හෙතු අයං පච්චයො යෙන මිධෙකච්චො සොරතො සොරතොත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡතී’’ති.

“再者，村主，于此世间，某人贪(rāga)已断。由于贪已断，即使被他人激怒，他也不显露愤怒。于是他被称为‘温和者’。其嗔(dosa)已断。由于嗔已断，即使被他人激怒，他也不显露愤怒。于是他被称为‘温和者’。其痴(moha)已断。由于痴已断，即使被他人激怒，他也不显露愤怒。于是他被称为‘温和者’。村主，这即是因，这即是缘，由此于此世间，某人被称为‘温和者’。”

එවං වුත්තෙ, චණ්ඩො ගාමණි භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අභික්කන්තං, භන්තෙ, අභික්කන්තං, භන්තෙ! සෙය්‍යථාපි, භන්තෙ, නික්කුජ්ජිතං වා උක්කුජ්ජෙය්‍ය, පටිච්ඡන්නං වා [Pg.494] විවරෙය්‍ය, මූළ්හස්ස වා මග්ගං ආචික්ඛෙය්‍ය, අන්ධකාරෙ වා තෙලපජ්ජොතං ධාරෙය්‍ය – චක්ඛුමන්තො රූපානි දක්ඛන්තීති; එවමෙවං භගවතා අනෙකපරියායෙන ධම්මො පකාසිතො. එසාහං, භන්තෙ, භගවන්තං සරණං ගච්ඡාමි ධම්මඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච. උපාසකං මං භගවා ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති. පඨමං.

如是说后，旃陀(Caṇḍa)村主对世尊说：“世尊，真是绝妙！世尊，真是绝妙！世尊，犹如扶正倒置之物，打开遮蔽之物，为迷路者指明道路，或如在黑暗中举起油灯，好让有眼之人能看见诸色。世尊正是这样，以种种方式阐明了法。世尊，我今皈依世尊、法与比丘僧团。愿世尊忆持我为优婆塞，从今日起，尽形寿皈依。”第一经终。

2. තාලපුටසුත්තං

2. 多罗富吒经

354. එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. අථ ඛො තාලපුටො නටගාමණි යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො තාලපුටො නටගාමණි භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සුතං මෙතං, භන්තෙ, පුබ්බකානං ආචරියපාචරියානං නටානං භාසමානානං – ‘යො සො නටො රඞ්ගමජ්ඣෙ සමජ්ජමජ්ඣෙ සච්චාලිකෙන ජනං හාසෙති රමෙති, සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා පහාසානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’ති. ඉධ භගවා කිමාහා’’ති? ‘‘අලං, ගාමණි, තිට්ඨතෙතං. මා මං එතං පුච්ඡී’’ති. දුතියම්පි ඛො තාලපුටො නටගාමණි භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සුතං මෙතං, භන්තෙ, පුබ්බකානං ආචරියපාචරියානං නටානං භාසමානානං – ‘යො සො නටො රඞ්ගමජ්ඣෙ සමජ්ජමජ්ඣෙ සච්චාලිකෙන ජනං හාසෙති රමෙති, සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා පහාසානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’ති. ඉධ භගවා කිමාහා’’ති? ‘‘අලං, ගාමණි, තිට්ඨතෙතං. මා මං එතං පුච්ඡී’’ති. තතියම්පි ඛො තාලපුටො නටගාමණි භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සුතං මෙතං, භන්තෙ, පුබ්බකානං ආචරියපාචරියානං නටානං භාසමානානං – ‘යො සො නටො රඞ්ගමජ්ඣෙ සමජ්ජමජ්ඣෙ සච්චාලිකෙන ජනං හාසෙති රමෙති, සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා පහාසානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’ති. ඉධ භගවා කිමාහා’’ති?

354. 一时，世尊住在王舍城竹林迦兰陀园。尔时，演艺团主塔拉普陀(Tālapuṭa)前往世尊之处；抵达后，顶礼世尊，坐于一旁。坐于一旁的演艺团主塔拉普陀对世尊这样说：“世尊，我从往昔师师相传的演艺者们所说中听闻：‘凡于舞台中央、集会中央，以亦真亦假的言行，令众人欢笑、愉悦的演艺者，他身坏命终后，得生为欢笑天众的同伴。’世尊对此如何说？”“够了，首领，此事暂置，莫以此问我。”演艺团主塔拉普陀第二次对世尊这样说：“世尊，我从往昔师师相传的演艺者们所说中听闻：‘凡于舞台中央、集会中央，以亦真亦假的言行，令众人欢笑、愉悦的演艺者，他身坏命终后，得生为欢笑天众的同伴。’世尊对此如何说？”“够了，首领，此事暂置，莫以此问我。”演艺团主塔拉普陀第三次对世尊这样说：“世尊，我从往昔师师相传的演艺者们所说中听闻：‘凡于舞台中央、集会中央，以亦真亦假的言行，令众人欢笑、愉悦的演艺者，他身坏命终后，得生为欢笑天众的同伴。’世尊对此如何说？”

‘‘අද්ධා ඛො ත්‍යාහං, ගාමණි, න ලභාමි – ‘අලං, ගාමණි, තිට්ඨතෙතං, මා මං එතං පුච්ඡී’ති. අපි ච ත්‍යාහං බ්‍යාකරිස්සාමි. පුබ්බෙ ඛො, ගාමණි, සත්තා අවීතරාගා රාගබන්ධනබද්ධා. තෙසං නටො රඞ්ගමජ්ඣෙ සමජ්ජමජ්ඣෙ යෙ ධම්මා රජනීයා තෙ උපසංහරති භිය්‍යොසොමත්තාය. පුබ්බෙ ඛො, ගාමණි, සත්තා අවීතදොසා දොසබන්ධනබද්ධා. තෙසං නටො රඞ්ගමජ්ඣෙ සමජ්ජමජ්ඣෙ යෙ ධම්මා [Pg.495] දොසනීයා තෙ උපසංහරති භිය්‍යොසොමත්තාය. පුබ්බෙ ඛො, ගාමණි, සත්තා අවීතමොහා මොහබන්ධනබද්ධා. තෙසං නටො රඞ්ගමජ්ඣෙ සමජ්ජමජ්ඣෙ යෙ ධම්මා මොහනීයා තෙ උපසංහරති භිය්‍යොසොමත්තාය. සො අත්තනා මත්තො පමත්තො පරෙ මදෙත්වා පමාදෙත්වා කායස්ස භෙදා පරං මරණා පහාසො නාම නිරයො තත්ථ උපපජ්ජති. සචෙ ඛො පනස්ස එවංදිට්ඨි හොති – ‘යො සො නටො රඞ්ගමජ්ඣෙ සමජ්ජමජ්ඣෙ සච්චාලිකෙන ජනං හාසෙති රමෙති, සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා පහාසානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’ති, සාස්ස හොති මිච්ඡාදිට්ඨි. මිච්ඡාදිට්ඨිකස්ස ඛො පනාහං, ගාමණි, පුරිසපුග්ගලස්ස ද්වින්නං ගතීනං අඤ්ඤතරං ගතිං වදාමි – නිරයං වා තිරච්ඡානයොනිං වා’’ති.

“戏班主啊，我确实无法对你说：‘够了，戏班主，就此打住，不要问我这个。’然而，我还是要为你解说。戏班主啊，往昔的众生未离贪欲，为贪欲的束缚所捆绑。艺人在舞台中央、集会中央，向他们呈现那些能引生贪欲的事物，以极度增长其贪欲。戏班主啊，往昔的众生未离嗔恨，为嗔恨的束缚所捆绑。艺人在舞台中央、集会中央，向他们呈现那些能引生嗔恨的事物，以极度增长其嗔恨。戏班主啊，往昔的众生未离愚痴，为愚痴的束缚所捆绑。艺人在舞台中央、集会中央，向他们呈现那些能引生愚痴的事物，以极度增长其愚痴。他自己沉迷放逸，又使他人沉迷放逸，身坏命终之后，投生到名为‘欢笑’(Pahāsa)的地狱之中。再者，如果他持有这样的见解：‘那在舞台中央、集会中央，以虚实相间的言行使人们欢笑、娱乐的艺人，身坏命终之后，会投生为欢笑天(Pahāsa)众的同伴。’那便是他的邪见。戏班主啊，对于持有邪见的个人(purisapuggala)，我宣说他有两种去处之一：地狱或畜生道。”

එවං වුත්තෙ, තාලපුටො නටගාමණි, පරොදි, අස්සූනි පවත්තෙසි. ‘‘එතං ඛො ත්‍යාහං, ගාමණි, නාලත්ථං – ‘අලං, ගාමණි, තිට්ඨතෙතං; මා මං එතං පුච්ඡී’’’ති. ‘‘නාහං, භන්තෙ, එතං රොදාමි යං මං භගවා එවමාහ; අපි චාහං, භන්තෙ, පුබ්බකෙහි ආචරියපාචරියෙහි නටෙහි දීඝරත්තං නිකතො වඤ්චිතො පලුද්ධො – ‘යො සො නටො රඞ්ගමජ්ඣෙ සමජ්ජමජ්ඣෙ සච්චාලිකෙන ජනං හාසෙති රමෙති සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා පහාසානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’’’ති. ‘‘අභික්කන්තං, භන්තෙ, අභික්කන්තං, භන්තෙ! සෙය්‍යථාපි, භන්තෙ, නික්කුජ්ජිතං වා උක්කුජ්ජෙය්‍ය, පටිච්ඡන්නං වා විවරෙය්‍ය, මූළ්හස්ස වා මග්ගං ආචික්ඛෙය්‍ය, අන්ධකාරෙ වා තෙලපජ්ජොතං ධාරෙය්‍ය – චක්ඛුමන්තො රූපානි දක්ඛන්තීති; එවමෙවං භගවතා අනෙකපරියායෙන ධම්මො පකාසිතො. එසාහං, භන්තෙ, භගවන්තං සරණං ගච්ඡාමි ධම්මඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච. ලභෙය්‍යාහං, භන්තෙ, භගවතො සන්තිකෙ පබ්බජ්ජං, ලභෙය්‍යං උපසම්පද’’න්ති. අලත්ථ ඛො තාලපුටො නටගාමණි භගවතො සන්තිකෙ පබ්බජ්ජං, අලත්ථ උපසම්පදං. අචිරූපසම්පන්නො ච පනායස්මා තාලපුටො…පෙ… අරහතං අහොසීති. දුතියං.

如此说后，艺人首领多罗普陀(Tālapuṭa)哭了，流下眼泪。“首领，我不是对你说过吗：‘首领，够了，此事暂止，不要问我这个’？”“世尊，我并非因为世尊如此说而哭泣；世尊，实乃我长久以来，被往昔的艺人师长们所欺骗、蒙蔽、蛊惑——他们说：‘那在舞台中央、集会中央，以亦真亦假的表演令众人欢笑、愉悦的艺人，他身坏命终之后，会投生为欢笑天(Pahāsa)众的同伴。’”“善哉，世尊！善哉，世尊！世尊，犹如扶正倒卧之物，揭开覆盖之物，为迷路者指示道路，或于黑暗中持油灯，令有眼者得见诸色；世尊亦复如是，以种种方便开示法。世尊，我今皈依世尊、法及比丘僧。世尊，愿我得于世尊座下出家，得受具足戒。”艺人首领多罗普陀在世尊座下得受出家，得受具足戒。具寿多罗普陀受具足戒不久……即成为阿罗汉之一。第二。

3. යොධාජීවසුත්තං

3. 战士营生经

355. අථ ඛො යොධාජීවො ගාමණි යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා…පෙ… එකමන්තං නිසින්නො ඛො යොධාජීවො ගාමණි භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සුතං මෙතං, භන්තෙ, පුබ්බකානං ආචරියපාචරියානං යොධාජීවානං භාසමානානං – ‘යො සො යොධාජීවො සඞ්ගාමෙ උස්සහති වායමති, තමෙනං [Pg.496] උස්සහන්තං වායමන්තං පරෙ හනන්ති පරියාපාදෙන්ති, සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා පරජිතානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’ති. ඉධ භගවා කිමාහා’’ති? ‘‘අලං, ගාමණි, තිට්ඨතෙතං; මා මං එතං පුච්ඡී’’ති. දුතියම්පි ඛො…පෙ… තතියම්පි ඛො යොධාජීවො ගාමණි භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සුතං මෙතං, භන්තෙ, පුබ්බකානං ආචරියපාචරියානං යොධාජීවානං භාසමානානං – ‘යො සො යොධාජීවො සඞ්ගාමෙ උස්සහති වායමති, තමෙනං උස්සහන්තං වායමන්තං පරෙ හනන්ති පරියාපාදෙන්ති, සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා පරජිතානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’ති. ඉධ භගවා කිමාහා’’ති?

355. 于是，战斗维生将领(Yodhājīvo)前往世尊之处。抵达后……坐于一旁。坐定后，战斗维生将领对世尊说：“世尊，我曾听闻以战斗为生的历代师长们说：‘若有以战斗为生者，在战场上努力、奋斗，当他努力、奋斗时，为他人所杀害、消灭，他身坏命终之后，投生为战败天众(Parajitā devā)的同伴。’于此，世尊如何说？”“够了，将领，且置此事，莫问我此事。”第二次……乃至第三次，战斗维生将领对世尊说：“世尊，我曾听闻以战斗为生的历代师长们说：‘若有以战斗为生者，在战场上努力、奋斗，当他努力、奋斗时，为他人所杀害、消灭，他身坏命终之后，投生为战败天众的同伴。’于此，世尊如何说？”

‘‘අද්ධා ඛො ත්‍යාහං, ගාමණි, න ලභාමි – ‘අලං, ගාමණි, තිට්ඨතෙතං; මා මං එතං පුච්ඡී’ති. අපි ච ත්‍යාහං බ්‍යාකරිස්සාමි. යො සො, ගාමණි, යොධාජීවො සඞ්ගාමෙ උස්සහති වායමති, තස්ස තං චිත්තං පුබ්බෙ ගහිතං දුක්කටං දුප්පණිහිතං – ‘ඉමෙ සත්තා හඤ්ඤන්තු වා බජ්ඣන්තු වා උච්ඡිජ්ජන්තු වා විනස්සන්තු වා මා වා අහෙසුං ඉති වා’ති. තමෙනං උස්සහන්තං වායමන්තං පරෙ හනන්ති පරියාපාදෙන්ති; සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා පරජිතො නාම නිරයො තත්ථ උපපජ්ජතීති. සචෙ ඛො පනස්ස එවං දිට්ඨි හොති – ‘යො සො යොධාජීවො සඞ්ගාමෙ උස්සහති වායමති තමෙනං උස්සහන්තං වායමන්තං පරෙ හනන්ති පරියාපාදෙන්ති, සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා පරජිතානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’ති, සාස්ස හොති මිච්ඡාදිට්ඨි. මිච්ඡාදිට්ඨිකස්ස ඛො පනාහං, ගාමණි, පුරිසපුග්ගලස්ස ද්වින්නං ගතීනං අඤ්ඤතරං ගතිං වදාමි – නිරයං වා තිරච්ඡානයොනිං වා’’ති.

“将领，我确实没能对你说：‘够了，将领，此事暂且搁置，不要问我这件事。’但我还是要为你解说。将领，凡是以作战为生者，在战场上努力、奋斗，他的心在先前就已执取了恶作(dukkaṭa)与恶意，即：‘愿这些众生被杀害、被捆绑、被断绝、被毁灭，或愿他们不存在！’当他努力、奋斗时，被他人杀害、消灭；他身坏命终后，投生到名为‘战败(Parajita)’的地狱中。但如果他有这样的见解：‘凡是以作战为生者，在战场上努力、奋斗，当他努力、奋斗时，被他人杀害、消灭，他身坏命终后，会投生为战败诸天(Parajitā devā)的同伴。’这便是他的邪见。将领，对于持有邪见的个人(purisapuggala)，我宣说两种归宿的其中之一：地狱或畜生道。”

එවං වුත්තෙ, යොධාජීවො ගාමණි පරොදි, අස්සූනි පවත්තෙසි. ‘‘එතං ඛො ත්‍යාහං, ගාමණි, නාලත්ථං – ‘අලං, ගාමණි, තිට්ඨතෙතං; මා මං එතං පුච්ඡී’’’ති. ‘‘නාහං, භන්තෙ, එතං රොදාමි යං මං භගවා එවමාහ; අපිචාහං, භන්තෙ, පුබ්බකෙහි ආචරියපාචරියෙහි යොධාජීවෙහි දීඝරත්තං නිකතො වඤ්චිතො පලුද්ධො – ‘යො සො යොධාජීවො සඞ්ගාමෙ උස්සහති වායමති, තමෙනං උස්සහන්තං වායමන්තං පරෙ හනන්ති පරියාපාදෙන්ති, සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා පරජිතානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’’’ති. ‘‘අභික්කන්තං, භන්තෙ…පෙ… අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති. තතියං.

如是说后，以作战为生的将领哭了，流下眼泪。“将领，我确实没能对你说：‘够了，将领，此事暂且搁置，不要问我这件事。’”“世尊，我哭泣，并非因为世尊对我这样说。世尊，而是因为我长久以来被往昔以作战为生的历代师长们所欺骗、蒙蔽、蛊惑——他们说：‘凡是以作战为生者，在战场上努力、奋斗，当他努力、奋斗时，被他人杀害、消灭，他身坏命终后，会投生到战败诸天(Parajitā devā)的同伴中。’”“世尊，真是绝妙！……从今日起，我终生归依。”第三。

4. හත්ථාරොහසුත්තං

4. 象师经

356. අථ [Pg.497] ඛො හත්ථාරොහො ගාමණි යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා…පෙ… අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගතන්ති. චතුත්ථං.

356. 于是，象兵长官前往世尊之处；抵达后……（他说道：）“从今日起，我终生归依。”第四经。

5. අස්සාරොහසුත්තං

5. 骑兵经

357. අථ ඛො අස්සාරොහො ගාමණි යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො අස්සාරොහො ගාමණි භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සුතං මෙතං, භන්තෙ, පුබ්බකානං ආචරියපාචරියානං අස්සාරොහානං භාසමානානං – ‘යො සො අස්සාරොහො සඞ්ගාමෙ උස්සහති වායමති, තමෙනං උස්සහන්තං වායමන්තං පරෙ හනන්ති පරියාපාදෙන්ති, සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා පරජිතානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’ති. ඉධ භගවා කිමාහා’’ති? ‘‘අලං, ගාමණි, තිට්ඨතෙතං; මා මං එතං පුච්ඡී’’ති. දුතියම්පි ඛො…පෙ… තතියම්පි ඛො අස්සාරොහො ගාමණි භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සුතං මෙතං, භන්තෙ, පුබ්බකානං ආචරියපාචරියානං අස්සාරොහානං භාසමානානං – ‘යො සො අස්සාරොහො සඞ්ගාමෙ උස්සහති වායමති, තමෙනං උස්සහන්තං වායමන්තං පරෙ හනන්ති පරියාපාදෙන්ති, සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා පරජිතානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’ති. ඉධ භගවා කිමාහා’’ති?

357. 于是，骑兵长官前往世尊之处，抵达后坐于一旁。坐于一旁的骑兵长官对世尊这样说：“大德，我曾听闻往昔师长辈的骑兵们说：‘任何骑兵，在战场上努力、奋战，当他正在努力、奋战时，被他人所杀、所害，他身坏命终后，会投生为波罗耆多天（Parajitā devā）的同伴。’于此，世尊怎么说呢？”“长官，够了！且将此事搁置一旁，不要问我。”第二次……乃至……第三次，骑兵长官又对世尊这样说：“大德，我曾听闻往昔师长辈的骑兵们说：‘任何骑兵，在战场上努力、奋战，当他正在努力、奋战时，被他人所杀、所害，他身坏命终后，会投生为波罗耆多天（Parajitā devā）的同伴。’于此，世尊怎么说呢？”

‘‘අද්ධා ඛො ත්‍යාහං, ගාමණි, න ලභාමි – ‘අලං, ගාමණි, තිට්ඨතෙතං; මා මං එතං පුච්ඡී’ති. අපි ච ඛො ත්‍යාහං බ්‍යාකරිස්සාමි. යො සො, ගාමණි, අස්සාරොහො සඞ්ගාමෙ උස්සහති වායමති තස්ස තං චිත්තං පුබ්බෙ ගහිතං දුක්කටං දුප්පණිහිතං – ‘ඉමෙ සත්තා හඤ්ඤන්තු වා බජ්ඣන්තු වා උච්ඡිජ්ජන්තු වා විනස්සන්තු වා මා අහෙසුං ඉති වා’ති. තමෙනං උස්සහන්තං වායමන්තං පරෙ හනන්ති පරියාපාදෙන්ති, සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා පරජිතො නාම නිරයො තත්ථ උපපජ්ජති. සචෙ ඛො පනස්ස එවං දිට්ඨි හොති – ‘යො සො අස්සාරොහො සඞ්ගාමෙ උස්සහති වායමති, තමෙනං උස්සහන්තං වායමන්තං පරෙ හනන්ති පරියාපාදෙන්ති, සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා පරජිතානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’ති, සාස්ස හොති මිච්ඡාදිට්ඨි. මිච්ඡාදිට්ඨිකස්ස ඛො පනාහං ගාමණි, පුරිසපුග්ගලස්ස ද්වින්නං ගතීනං අඤ්ඤතරං ගතිං වදාමි – නිරයං වා තිරච්ඡානයොනිං වා’’ති.

“首领，我确实没能劝住你：‘够了，首领，请就此打住；不要问我这件事。’然而，我还是要为你解说。首领，凡是在战场上奋勉、努力的骑兵，他的那个心先前就已执取，是恶作(dukkaṭa)、恶安立的：‘愿这些众生被杀害、被捆绑、被断绝、被毁灭，或愿他们不存在！’当他如此奋勉、努力时，被敌人杀害、消灭，他身坏命终后，会投生到名为‘战败(Parajita)’的地狱中。但如果他有这样的见解：‘凡是在战场上奋勉、努力的骑兵，当他如此奋勉、努力时，被敌人杀害、消灭，他身坏命终后，会投生为战败诸天(Parajitā devā)的同伴。’这便是他的邪见。首领，对于持有邪见的个人(purisapuggala)，我宣说两种归宿的其中之一：地狱或畜生道。”

එවං [Pg.498] වුත්තෙ, අස්සාරොහො ගාමණි පරොදි, අස්සූනි පවත්තෙසි. ‘‘එතං ඛො ත්‍යාහං, ගාමණි, නාලත්ථං – ‘අලං, ගාමණි, තිට්ඨතෙතං; මා මං එතං පුච්ඡී’’’ති. ‘‘නාහං, භන්තෙ, එතං රොදාමි යං මං භගවා එවමාහ. අපිචාහං, භන්තෙ, පුබ්බකෙහි ආචරියපාචරියෙහි අස්සාරොහෙහි දීඝරත්තං නිකතො වඤ්චිතො පලුද්ධො – ‘යො සො අස්සාරොහො සඞ්ගාමෙ උස්සහති වායමති, තමෙනං උස්සහන්තං වායමන්තං පරෙ හනන්ති පරියාපාදෙන්ති, සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා පරජිතානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’’’ති. ‘‘අභික්කන්තං, භන්තෙ…පෙ… අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති. පඤ්චමං.

世尊这样说后，骑兵首领哭了，流下眼泪。“首领，我确实没能劝住你：‘够了，首领，请就此打住；不要问我这件事。’”“世尊，我哭泣，并非因为世尊对我这样说。而是，世尊，我长久以来被往昔的骑兵师长们所欺骗、蒙蔽、蛊惑——他们说：‘凡是在战场上奋勉、努力的骑兵，当他如此奋勉、努力时，被敌人杀害、消灭，他身坏命终后，会投生为战败诸天的同伴。’”“世尊，真是绝妙！……从今日起，愿世尊接受我为终生归依的优婆塞。”第五经。

6. අසිබන්ධකපුත්තසුත්තං

6. 阿私槃陀迦子经

358. එකං සමයං භගවා නාළන්දායං විහරති පාවාරිකම්බවනෙ. අථ ඛො අසිබන්ධකපුත්තො ගාමණි යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො අසිබන්ධකපුත්තො ගාමණි භගවන්තං එතදවොච – ‘‘බ්‍රාහ්මණා, භන්තෙ, පච්ඡා භූමකා කාමණ්ඩලුකා සෙවාලමාලිකා උදකොරොහකා අග්ගිපරිචාරකා. තෙ මතං කාලඞ්කතං උය්‍යාපෙන්ති නාම සඤ්ඤාපෙන්ති නාම සග්ගං නාම ඔක්කාමෙන්ති. භගවා පන, භන්තෙ, අරහං සම්මාසම්බුද්ධො පහොති තථා කාතුං යථා සබ්බො ලොකො කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජෙය්‍යා’’ති? ‘‘තෙන හි, ගාමණි, තඤ්ඤෙවෙත්ථ පටිපුච්ඡිස්සාමි. යථා තෙ ඛමෙය්‍ය තථා නං බ්‍යාකරෙය්‍යාසී’’ති.

358. 一时，世尊住在那烂陀(Nāḷandā)的跋瓦瑞咖(Pāvārika)芒果园。尔时，阿私磐陀子(Asibandhakaputta)村长前往世尊之处；抵达后，顶礼世尊，坐于一旁。坐于一旁的阿私磐陀子村长对世尊说：“世尊，有西方地的婆罗门，他们是持水瓶者、戴苔藻花环者、入水者、事火者。他们能使亡故者上升，能使其明了，能引导其生天。然而，世尊，您是阿罗汉、正等觉者，是否能够做到，让所有人都于身坏命终之后，投生善趣、天界呢？”“那么，村长，我就此事反问你。你觉得如何，便如何回答。”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ගාමණි, ඉධස්ස පුරිසො පාණාතිපාතී අදින්නාදායී කාමෙසුමිච්ඡාචාරී මුසාවාදී පිසුණවාචො ඵරුසවාචො සම්ඵප්පලාපී අභිජ්ඣාලු බ්‍යාපන්නචිත්තො මිච්ඡාදිට්ඨිකො. තමෙනං මහා ජනකායො සඞ්ගම්ම සමාගම්ම ආයාචෙය්‍ය ථොමෙය්‍ය පඤ්ජලිකො අනුපරිසක්කෙය්‍ය – ‘අයං පුරිසො කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජතූ’ති. තං කිං මඤ්ඤසි, ගාමණි, අපි නු සො පුරිසො මහතො ජනකායස්ස ආයාචනහෙතු වා ථොමනහෙතු වා පඤ්ජලිකා අනුපරිසක්කනහෙතු වා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජෙය්‍යා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

“村长，你认为如何？于此，有一人杀生、不与取、行欲邪行、妄语、两舌、恶口、绮语、贪婪、心怀嗔恚、怀有邪见。有一大群人聚集前来，为他祈求、赞美，合掌围绕，说：‘愿此人于身坏命终之后，投生善趣、天界！’村长，你认为如何？那人会因为那一大群人的祈求、赞美，或合掌围绕，而于身坏命终之后，投生善趣、天界吗？”“不会的，世尊。”

‘‘සෙය්‍යථාපි, ගාමණි, පුරිසො මහතිං පුථුසිලං ගම්භීරෙ උදකරහදෙ පක්ඛිපෙය්‍ය. තමෙනං මහා ජනකායො සඞ්ගම්ම සමාගම්ම ආයාචෙය්‍ය ථොමෙය්‍ය [Pg.499] පඤ්ජලිකො අනුපරිසක්කෙය්‍ය – ‘උම්මුජ්ජ, භො පුථුසිලෙ, උප්ලව, භො පුථුසිලෙ, ථලමුප්ලව, භො පුථුසිලෙ’ති. තං කිං මඤ්ඤසි, ගාමණි, අපි නු සා පුථුසිලා මහතො ජනකායස්ස ආයාචනහෙතු වා ථොමනහෙතු වා පඤ්ජලිකා අනුපරිසක්කනහෙතු වා උම්මුජ්ජෙය්‍ය වා උප්ලවෙය්‍ය වා ථලං වා උප්ලවෙය්‍යා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘එවමෙව ඛො, ගාමණි, යො සො පුරිසො පාණාතිපාතී අදින්නාදායී කාමෙසුමිච්ඡාචාරී මුසාවාදී පිසුණවාචො ඵරුසවාචො සම්ඵප්පලාපී අභිජ්ඣාලු බ්‍යාපන්නචිත්තො මිච්ඡාදිට්ඨිකො. කිඤ්චාපි තං මහා ජනකායො සඞ්ගම්ම සමාගම්ම ආයාචෙය්‍ය ථොමෙය්‍ය පඤ්ජලිකො අනුපරිසක්කෙය්‍ය – ‘අයං පුරිසො කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජතූ’’’ති, අථ ඛො සො පුරිසො කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජෙය්‍ය.

“村长，譬如有人将一块大石板投进深水池中。有一大群人聚集前来，向它祈求、赞美，并合掌围绕着它说：‘喂，大石板，出现吧！喂，大石板，浮上来吧！喂，大石板，浮到岸上来吧！’村长，你认为如何？那块大石板会因为那一大群人的祈求、赞美，或合掌围绕而出现、浮上来，或浮到岸上吗？”“尊者，此事不然。”“村长，正是如此。凡是有人杀生、不与取、行邪淫、妄语、两舌、恶口、绮语、贪婪、心怀嗔恚、怀有邪见，即便有一大群人聚集前来，向他祈求、赞美，并合掌围绕着他说：‘愿此人身坏命终之后，投生于善趣、天界！’然而，那人身坏命终之后，依然会投生于恶趣、恶道、堕处、地狱。”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ගාමණි, ඉධස්ස පුරිසො පාණාතිපාතා පටිවිරතො අදින්නාදානා පටිවිරතො කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පටිවිරතො මුසාවාදා පටිවිරතො පිසුණාය වාචාය පටිවිරතො ඵරුසාය වාචාය පටිවිරතො සම්ඵප්පලාපා පටිවිරතො අනභිජ්ඣාලු අබ්‍යාපන්නචිත්තො සම්මාදිට්ඨිකො. තමෙනං මහා ජනකායො සඞ්ගම්ම සමාගම්ම ආයාචෙය්‍ය ථොමෙය්‍ය පඤ්ජලිකො අනුපරිසක්කෙය්‍ය – ‘අයං පුරිසො කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජතූ’ති. තං කිං මඤ්ඤසි, ගාමණි, අපි නු සො පුරිසො මහතො ජනකායස්ස ආයාචනහෙතු වා ථොමනහෙතු වා පඤ්ජලිකා අනුපරිසක්කනහෙතු වා කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජෙය්‍යා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

“村长，你认为如何？于此，有个人远离杀生、远离不与取、远离欲邪行、远离妄语、远离离间语、远离粗恶语、远离绮语，不贪婪，无瞋恚心，有正见。有大众集合起来，向他祈求、赞美，并合掌再三恳求，说：‘愿此人身坏命终之后，投生到恶趣、恶归处、堕处、地狱！’村长，你认为如何？那个人会因为大众的祈求、赞美，或因合掌再三恳求的缘故，而于身坏命终之后，投生到恶趣、恶归处、堕处、地狱吗？”“不会的，世尊。”

‘‘සෙය්‍යථාපි, ගාමණි, පුරිසො සප්පිකුම්භං වා තෙලකුම්භං වා ගම්භීරෙ උදකරහදෙ ඔගාහෙත්වා භින්දෙය්‍ය. තත්‍ර යාස්ස සක්ඛරා වා කඨලා වා සා අධොගාමී අස්ස; යඤ්ච ඛ්වස්ස තත්‍ර සප්පි වා තෙලං වා තං උද්ධං ගාමි අස්ස. තමෙනං මහා ජනකායො සඞ්ගම්ම සමාගම්ම ආයාචෙය්‍ය ථොමෙය්‍ය පඤ්ජලිකො අනුපරිසක්කෙය්‍ය – ‘ඔසීද, භො සප්පිතෙල, සංසීද, භො සප්පිතෙල, අධො ගච්ඡ, භො සප්පිතෙලා’ති. තං කිං මඤ්ඤසි, ගාමණි, අපි [Pg.500] නු තං සප්පිතෙලං මහතො ජනකායස්ස ආයාචනහෙතු වා ථොමනහෙතු වා පඤ්ජලිකා අනුපරිසක්කනහෙතු වා ඔසීදෙය්‍ය වා සංසීදෙය්‍ය වා අධො වා ගච්ඡෙය්‍යා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘එවමෙව ඛො, ගාමණි, යො සො පුරිසො පාණාතිපාතා පටිවිරතො, අදින්නාදානා පටිවිරතො, කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පටිවිරතො, මුසාවාදා පටිවිරතො, පිසුණාය වාචාය පටිවිරතො, ඵරුසාය වාචාය පටිවිරතො, සම්ඵප්පලාපා පටිවිරතො, අනභිජ්ඣාලු, අබ්‍යාපන්නචිත්තො, සම්මාදිට්ඨිකො, කිඤ්චාපි තං මහා ජනකායො සඞ්ගම්ම සමාගම්ම ආයාචෙය්‍ය ථොමෙය්‍ය පඤ්ජලිකො අනුපරිසක්කෙය්‍ය – ‘අයං පුරිසො කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජතූ’ති, අථ ඛො සො පුරිසො කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජෙය්‍යා’’ති. එවං වුත්තෙ, අසිබන්ධකපුත්තො ගාමණි භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අභික්කන්තං, භන්තෙ…පෙ… අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති. ඡට්ඨං.

“村长，譬如有人将一罐酥油或油投入深水池中将其打碎。其中的碎石或陶片会下沉，而酥油或油会上浮。这时若有众多人群聚集起来，祈求、赞美、合掌围绕，对它说：‘沉下去吧，酥油和油啊！沉下去吧，酥油和油啊！往下走吧，酥油和油啊！’村长，你怎么认为？那酥油和油会因为众多人群的祈求、赞美或合掌围绕而沉没、下沉或往下走吗？”“不会的，世尊。”“正是如此，村长，如果有人远离杀生、远离不与取、远离欲邪行、远离妄语、远离离间语、远离粗恶语、远离杂秽语，没有贪欲、没有瞋恚心、具有正见，即使有众多人群聚集起来，祈求、赞美、合掌围绕，对他说：‘愿这个人身坏命终之后，生于恶趣、苦处、堕处、地狱！’然而这个人身坏命终之后，必定往生善趣、天界。”听闻此言，阿私磐陀迦子(Asibandhakaputta)村长对世尊说：“太美妙了，世尊！……从今日起，我终身皈依。”第六。

7. ඛෙත්තූපමසුත්තං

7. 田地本行

359. එකං සමයං භගවා නාළන්දායං විහරති පාවාරිකම්බවනෙ. අථ ඛො අසිබන්ධකපුත්තො ගාමණි යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො අසිබන්ධකපුත්තො ගාමණි භගවන්තං එතදවොච – ‘‘නනු, භන්තෙ, භගවා සබ්බපාණභූතහිතානුකම්පී විහරතී’’ති? ‘‘එවං, ගාමණි, තථාගතො සබ්බපාණභූතහිතානුකම්පී විහරතී’’ති. ‘‘අථ කිඤ්චරහි, භන්තෙ, භගවා එකච්චානං සක්කච්චං ධම්මං දෙසෙති, එකච්චානං නො තථා සක්කච්චං ධම්මං දෙසෙතී’’ති? ‘‘තෙන හි, ගාමණි, තඤ්ඤෙවෙත්ථ පටිපුච්ඡිස්සාමි. යථා තෙ ඛමෙය්‍ය තථා නං බ්‍යාකරෙය්‍යාසි. තං කිං මඤ්ඤසි, ගාමණි, ඉධස්සු කස්සකස්ස ගහපතිනො තීණි ඛෙත්තානි – එකං ඛෙත්තං අග්ගං, එකං ඛෙත්තං මජ්ඣිමං, එකං ඛෙත්තං හීනං ජඞ්ගලං ඌසරං පාපභූමි. තං කිං මඤ්ඤසි, ගාමණි, අසු කස්සකො ගහපති බීජානි පතිට්ඨාපෙතුකාමො කත්ථ පඨමං පතිට්ඨාපෙය්‍ය, යං වා අදුං ඛෙත්තං අග්ගං, යං වා අදුං ඛෙත්තං මජ්ඣිමං, යං වා අදුං ඛෙත්තං හීනං ජඞ්ගලං ඌසරං පාපභූමී’’ති? ‘‘අසු, භන්තෙ, කස්සකො ගහපති බීජානි පතිට්ඨාපෙතුකාමො යං අදුං ඛෙත්තං අග්ගං තත්ථ පතිට්ඨාපෙය්‍ය[Pg.501]. තත්ථ පතිට්ඨාපෙත්වා යං අදුං ඛෙත්තං මජ්ඣිමං තත්ථ පතිට්ඨාපෙය්‍ය. තත්ථ පතිට්ඨාපෙත්වා යං අදුං ඛෙත්තං හීනං ජඞ්ගලං ඌසරං පාපභූමි තත්ථ පතිට්ඨාපෙය්‍යපි, නොපි පතිට්ඨාපෙය්‍ය. තං කිස්ස හෙතු? අන්තමසො ගොභත්තම්පි භවිස්සතී’’ති.

359. 一时，世尊住在那烂陀(Nāḷandā)的跋瓦瑞咖(Pāvārika)芒果园。当时，阿私奔达迦子(Asibandhakaputta)村长前往世尊之处；到了之后，礼敬世尊，然后坐于一旁。坐于一旁的阿私奔达迦子村长对世尊这样说道：“尊者，世尊不是对一切众生怀有利乐与悲悯而住吗？”“是的，村长，如来是对一切众生怀有利乐与悲悯而住。”“那么，尊者，为何世尊对某些人殷重地说法，而对某些人却不那么殷重地说法呢？”“既然如此，村长，我正要就此事反问你。你认为怎样合适，就怎样回答。村长，你意下如何？譬如一位农夫家主有三块田地：一块是上等田，一块是中等田，以及一块是下等的，荒芜、盐碱、贫瘠的土地。村长，你意下如何？那位想播种的农夫家主，会先在哪块田里播种呢？是在那块上等田，还是那块中等田，还是那块下等的，荒芜、盐碱、贫瘠的土地呢？”“尊者，那位想播种的农夫家主，会先在那块上等田里播种。在上等田播种之后，再在那块中等田里播种。在中等田播种之后，对于那块下等的，荒芜、盐碱、贫瘠的土地，他或许会播种，或许不会播种。那是什么原因呢？因为至少还可以作为牛食。”

‘‘සෙය්‍යථාපි, ගාමණි, යං අදුං ඛෙත්තං අග්ගං; එවමෙව මය්හං භික්ඛුභික්ඛුනියො. තෙසාහං ධම්මං දෙසෙමි – ආදිකල්‍යාණං මජ්ඣෙකල්‍යාණං පරියොසානකල්‍යාණං, සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනං කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං පකාසෙමි. තං කිස්ස හෙතු? එතෙ හි, ගාමණි, මංදීපා මංලෙණා මංතාණා මංසරණා විහරන්ති. සෙය්‍යථාපි, ගාමණි, යං අදුං ඛෙත්තං මජ්ඣිමං; එවමෙව මය්හං උපාසකඋපාසිකායො. තෙසං පාහං ධම්මං දෙසෙමි – ආදිකල්‍යාණං මජ්ඣෙකල්‍යාණං පරියොසානකල්‍යාණං, සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනං කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං පකාසෙමි. තං කිස්ස හෙතු? එතෙ හි, ගාමණි, මංදීපා මංලෙණා මංතාණා මංසරණා විහරන්ති. සෙය්‍යථාපි, ගාමණි, යං අදුං ඛෙත්තං හීනං ජඞ්ගලං ඌසරං පාපභූමි; එවමෙව මය්හං අඤ්ඤතිත්ථියා සමණබ්‍රාහ්මණපරිබ්බාජකා. තෙසං පාහං ධම්මං දෙසෙමි – ආදිකල්‍යාණං මජ්ඣෙකල්‍යාණං පරියොසානකල්‍යාණං සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනං, කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං පකාසෙමි. තං කිස්ස හෙතු? අප්පෙව නාම එකං පදම්පි ආජානෙය්‍යුං තං නෙසං අස්ස දීඝරත්තං හිතාය සුඛායා’’ති.

“首领啊，譬如那块上等的田地，我的比丘、比丘尼也是如此。我为他们宣说初善、中善、后善，有义有文的法，并阐明圆满、遍净的梵行。那是什么原因呢？首领啊，因为他们以我为洲岛、为庇护所、为守护者、为皈依处而住。首领啊，譬如那块中等的田地，我的优婆塞、优婆夷也是如此。我也为他们宣说初善、中善、后善，有义有文的法，并阐明圆满、遍净的梵行。那是什么原因呢？首领啊，因为他们以我为洲岛、为庇护所、为守护者、为皈依处而住。首领啊，譬如那块低劣、荒芜、盐碱、贫瘠的田地，那些外道的沙门、婆罗门、游方者也是如此。我也为他们宣说初善、中善、后善，有义有文的法，并阐明圆满、遍净的梵行。那是什么原因呢？或许他们能了知一句法句，那也将为他们带来长久的利益与安乐。”

‘‘සෙය්‍යථාපි, ගාමණි, පුරිසස්ස තයො උදකමණිකා – එකො උදකමණිකො අච්ඡිද්දො අහාරී අපරිහාරී, එකො උදකමණිකො අච්ඡිද්දො හාරී පරිහාරී, එකො උදකමණිකො ඡිද්දො හාරී පරිහාරී. තං කිං මඤ්ඤසි, ගාමණි, අසු පුරිසො උදකං නික්ඛිපිතුකාමො කත්ථ පඨමං නික්ඛිපෙය්‍ය, යො වා සො උදකමණිකො අච්ඡිද්දො අහාරී අපරිහාරී, යො වා සො උදකමණිකො අච්ඡිද්දො හාරී පරිහාරී, යො වා සො උදකමණිකො ඡිද්දො හාරී පරිහාරී’’ති? ‘‘අසු, භන්තෙ, පුරිසො උදකං නික්ඛිපිතුකාමො, යො සො උදකමණිකො අච්ඡිද්දො අහාරී අපරිහාරී තත්ථ නික්ඛිපෙය්‍ය, තත්ථ නික්ඛිපිත්වා, යො සො උදකමණිකො අච්ඡිද්දො හාරී පරිහාරී තත්ථ නික්ඛිපෙය්‍ය, තත්ථ නික්ඛිපිත්වා, යො සො උදකමණිකො ඡිද්දො හාරී පරිහාරී තත්ථ නික්ඛිපෙය්‍යපි, නොපි නික්ඛිපෙය්‍ය. තං කිස්ස හෙතු? අන්තමසො භණ්ඩධොවනම්පි භවිස්සතී’’ති.

“村长，譬如一人有三个水罐：一个水罐无孔、不漏、不渗；一个水罐无孔，但会漏、会渗；一个水罐有孔，且会漏、会渗。村长，你认为如何？如果那人想要储水，会先将水倒入哪个水罐？是那个无孔、不漏、不渗的水罐，还是那个无孔但会漏、会渗的水罐，还是那个有孔且会漏、会渗的水罐呢？”“尊者，如果那人想要储水，会先倒入那个无孔、不漏、不渗的水罐；倒入那个之后，再倒入那个无孔但会漏、会渗的水罐；倒入那个之后，对于那个有孔且会漏、会渗的水罐，或许会倒入，或许不会倒入。这是什么原因呢？因为（里面的水）至少还可以用来清洗物品。”

‘‘සෙය්‍යථාපි, ගාමණි, යො සො උදකමණිකො අච්ඡිද්දො අහාරී අපරිහාරී; එවමෙව මය්හං භික්ඛුභික්ඛුනියො. තෙසාහං ධම්මං දෙසෙමි – ආදිකල්‍යාණං මජ්ඣෙකල්‍යාණං පරියොසානකල්‍යාණං [Pg.502] සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනං, කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං පකාසෙමි. තං කිස්ස හෙතු? එතෙ හි, ගාමණි, මංදීපා මංලෙණා මංතාණා මංසරණා විහරන්ති. සෙය්‍යථාපි, ගාමණි, යො සො උදකමණිකො අච්ඡිද්දො හාරී පරිහාරී; එවමෙව මය්හං උපාසකඋපාසිකායො. තෙසාහං ධම්මං දෙසෙමි – ආදිකල්‍යාණං මජ්ඣෙකල්‍යාණං පරියොසානකල්‍යාණං සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනං, කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං පකාසෙමි. තං කිස්ස හෙතු? එතෙ හි, ගාමණි, මංදීපා මංලෙණා මංතාණා මංසරණා විහරන්ති. සෙය්‍යථාපි, ගාමණි, යො සො උදකමණිකො ඡිද්දො හාරී පරිහාරී; එවමෙව මය්හං අඤ්ඤතිත්ථියා සමණබ්‍රාහ්මණපරිබ්බාජකා. තෙසාහං ධම්මං දෙසෙමි – ආදිකල්‍යාණං මජ්ඣෙකල්‍යාණං පරියොසානකල්‍යාණං සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනං කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං පකාසෙමි. තං කිස්ස හෙතු? අප්පෙව නාම එකං පදම්පි ආජානෙය්‍යුං, තං නෙසං අස්ස දීඝරත්තං හිතාය සුඛායා’’ති. එවං වුත්තෙ, අසිබන්ධකපුත්තො ගාමණි භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අභික්කන්තං, භන්තෙ…පෙ… අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති. සත්තමං.

“村长，譬如那水器无孔隙，不取水，不持水；我的比丘、比丘尼们也是如此。我为他们宣说初善、中善、后善，有义有文之法，开示完全圆满、遍净的梵行。此是何因？村长，因为他们以我为洲，以我为庇护所，以我为归依处而住。村长，譬如那水器无孔隙，能取水，能持水；我的优婆塞、优婆夷们也是如此。我为他们宣说初善、中善、后善，有义有文之法，开示完全圆满、遍净的梵行。此是何因？村长，因为他们以我为洲，以我为庇护所，以我为护卫，以我为归依处而住。村长，譬如那水器有孔隙，能取水，能持水；其他外道的沙门、婆罗门、游行者也是如此。我为他们宣说初善、中善、后善，有义有文之法，开示完全圆满、遍净的梵行。此是何因？愿他们或能了知一句法句，那也将为他们带来长久的利益与安乐。”如是说后，持剑者之子村长对世尊说：“尊者，真是绝妙！……从今日起，愿世尊接受我为终生归依的优婆塞。”第七。

8. සඞ්ඛධමසුත්තං

8. 吹螺者经

360. එකං සමයං භගවා නාළන්දායං විහරති පාවාරිකම්බවනෙ. අථ ඛො අසිබන්ධකපුත්තො ගාමණි නිගණ්ඨසාවකො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො අසිබන්ධකපුත්තං ගාමණිං භගවා එතදවොච – ‘‘කථං නු ඛො, ගාමණි, නිගණ්ඨො නාටපුත්තො සාවකානං ධම්මං දෙසෙතී’’ති? ‘‘එවං ඛො, භන්තෙ, නිගණ්ඨො නාටපුත්තො සාවකානං ධම්මං දෙසෙති – ‘යො කොචි පාණං අතිපාතෙති, සබ්බො සො ආපායිකො නෙරයිකො, යො කොචි අදින්නං ආදියති, සබ්බො සො ආපායිකො නෙරයිකො, යො කොචි කාමෙසු මිච්ඡා චරති, සබ්බො සො ආපායිකො නෙරයිකො, යො කොචි මුසා භණති සබ්බො, සො ආපායිකො නෙරයිකො. යංබහුලං යංබහුලං විහරති, තෙන තෙන නීයතී’ති. එවං ඛො, භන්තෙ, නිගණ්ඨො නාටපුත්තො සාවකානං ධම්මං දෙසෙතී’’ති. ‘‘‘යංබහුලං යංබහුලඤ්ච, ගාමණි, විහරති, තෙන තෙන නීයති’, එවං සන්තෙ න කොචි ආපායිකො නෙරයිකො භවිස්සති, යථා නිගණ්ඨස්ස නාටපුත්තස්ස වචනං’’.

360. 一时，世尊住在那烂陀(Nāḷandā)的跋瓦瑞咖(Pāvārika)芒果园中。那时，尼乾陀的弟子阿私频陀迦子(Asibandhakaputta)村长前去拜见世尊，之后坐在一旁。世尊对坐在一旁的阿私频陀迦子村长说：“村长，尼乾陀·若提子(Nigaṇṭha Nāṭaputta)是怎样为弟子们说法的呢？”“尊者，尼乾陀·若提子是这样为弟子们说法的：‘任何杀生者，皆堕恶趣、地狱；任何不与取者，皆堕恶趣、地狱；任何行邪淫者，皆堕恶趣、地狱；任何说妄语者，皆堕恶趣、地狱。他多安住于何，便为彼所引导。’尊者，尼乾陀·若提子就是这样为弟子们说法的。”“村长，若‘他多安住于何，便为彼所引导’，那么按照尼乾陀·若提子所言，就不会有人堕入恶趣、地狱了。”

‘‘තං [Pg.503] කිං මඤ්ඤසි, ගාමණි, යො සො පුරිසො පාණාතිපාතී රත්තියා වා දිවසස්ස වා සමයාසමයං උපාදාය, කතමො බහුතරො සමයො, යං වා සො පාණමතිපාතෙති, යං වා සො පාණං නාතිපාතෙතී’’ති? ‘‘යො සො, භන්තෙ, පුරිසො පාණාතිපාතී රත්තියා වා දිවසස්ස වා සමයාසමයං උපාදාය, අප්පතරො සො සමයො යං සො පාණමතිපාතෙති, අථ ඛො ස්වෙව බහුතරො සමයො යං සො පාණං නාතිපාතෙතී’’ති. ‘‘‘යංබහුලං යංබහුලඤ්ච, ගාමණි, විහරති තෙන තෙන නීයතී’ති, එවං සන්තෙ න කොචි ආපායිකො නෙරයිකො භවිස්සති, යථා නිගණ්ඨස්ස නාටපුත්තස්ස වචනං’’.

“村长，你认为如何？对于一个在白天或黑夜杀生的人，比较他杀生的时间与不杀生的时间，哪个更长呢？”“尊者，对于一个在白天或黑夜杀生的人，他杀生的时间比较短，而不杀生的时间确实更长。”“村长，若‘他多安住于何，便为彼所引导’，那么按照尼乾陀·若提子所言，就不会有人堕入恶趣、地狱了。”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ගාමණි, යො සො පුරිසො අදින්නාදායී රත්තියා වා දිවසස්ස වා සමයාසමයං උපාදාය, කතමො බහුතරො සමයො, යං වා සො අදින්නං ආදියති, යං වා සො අදින්නං නාදියතී’’ති. ‘‘යො සො, භන්තෙ, පුරිසො අදින්නාදායී රත්තියා වා දිවසස්ස වා සමයාසමයං උපාදාය අප්පතරො සො සමයො, යං සො අදින්නං ආදියති, අථ ඛො ස්වෙව බහුතරො සමයො, යං සො අදින්නං නාදියතී’’ති. ‘‘‘යංබහුලං යංබහුලඤ්ච, ගාමණි, විහරති තෙන තෙන නීයතී’ති, එවං සන්තෙ න කොචි ආපායිකො නෙරයිකො භවිස්සති, යථා නිගණ්ඨස්ස නාටපුත්තස්ස වචනං’’.

“村长，你认为如何？某人惯于不与取，或于夜间，或于白日，依于时与非时，哪个时间更多？是他行不与取之时，还是他不行不与取之时？”“尊者，某人惯于不与取，或于夜间，或于白日，依于时与非时，他行不与取之时，那个时间更少；然而，他不行不与取之时，那个时间才更多。”“村长，‘多多安住于何者，即被彼彼所引导’，若如是，则如尼乾陀·若提子之言，将无人成为堕恶趣者、地狱者。”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ගාමණි, යො සො පුරිසො කාමෙසුමිච්ඡාචාරී රත්තියා වා දිවසස්ස වා සමයාසමයං උපාදාය, කතමො බහුතරො සමයො, යං වා සො කාමෙසු මිච්ඡා චරති, යං වා සො කාමෙසු මිච්ඡා න චරතී’’ති? ‘‘යො සො, භන්තෙ, පුරිසො කාමෙසුමිච්ඡාචාරී රත්තියා වා දිවසස්ස වා සමයාසමයං උපාදාය, අප්පතරො සො සමයො යං සො කාමෙසු මිච්ඡා චරති, අථ ඛො ස්වෙව බහුතරො සමයො, යං සො කාමෙසු මිච්ඡා න චරතී’’ති. ‘‘‘යංබහුලං යංබහුලඤ්ච, ගාමණි, විහරති තෙන තෙන නීයතී’ති, එවං සන්තෙ න කොචි ආපායිකො නෙරයිකො භවිස්සති, යථා නිගණ්ඨස්ස නාටපුත්තස්ස වචනං’’.

“村长，你认为如何？某人惯于行欲邪行，或于夜间，或于白日，依于时与非时，哪个时间更多？是他行欲邪行之时，还是他不行欲邪行之时？”“尊者，某人惯于行欲邪行，或于夜间，或于白日，依于时与非时，他行欲邪行之时，那个时间更少；然而，他不行欲邪行之时，那个时间才更多。”“村长，‘多多安住于何者，即被彼彼所引导’，若如是，则如尼乾陀·若提子之言，将无人成为堕恶趣者、地狱者。”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ගාමණි, යො සො පුරිසො මුසාවාදී රත්තියා වා දිවසස්ස වා සමයාසමයං උපාදාය, කතමො බහුතරො සමයො, යං වා සො මුසා භණති, යං වා සො මුසා න භණතී’’ති? ‘‘යො සො, භන්තෙ, පුරිසො මුසාවාදී රත්තියා වා දිවසස්ස වා සමයාසමයං උපාදාය[Pg.504], අප්පතරො සො සමයො, යං සො මුසා භණති, අථ ඛො ස්වෙව බහුතරො සමයො, යං සො මුසා න භණතී’’ති. ‘‘‘යංබහුලං යංබහුලඤ්ච, ගාමණි, විහරති තෙන තෙන නීයතී’ති, එවං සන්තෙ න කොචි ආපායිකො නෙරයිකො භවිස්සති, යථා නිගණ්ඨස්ස නාටපුත්තස්ස වචනං’’.

“村长，对此你如何认为？有这么一个惯于妄语的人，就其日夜而言，哪个时间更多：是他妄语的时间，还是他不妄语的时间呢？”“尊者，有这么一个惯于妄语的人，就其日夜而言，他妄语的时间较少，而他不妄语的时间确实更多。”“村长，‘人多数时间安住于何种状态，就会被其所引导’，如果真是这样，那么按照尼乾陀·若提子的说法，就没有人会堕入恶趣、地狱了。”

‘‘ඉධ, ගාමණි, එකච්චො සත්ථා එවංවාදී හොති එවංදිට්ඨි – ‘යො කොචි පාණමතිපාතෙති, සබ්බො සො ආපායිකො නෙරයිකො, යො කොචි අදින්නං ආදියති, සබ්බො සො ආපායිකො නෙරයිකො, යො කොචි කාමෙසු මිච්ඡා චරති, සබ්බො සො ආපායිකො නෙරයිකො, යො කොචි මුසා භණති, සබ්බො සො ආපායිකො නෙරයිකො’ති. තස්මිං ඛො පන, ගාමණි, සත්ථරි සාවකො අභිප්පසන්නො හොති. තස්ස එවං හොති – ‘මය්හං ඛො සත්ථා එවංවාදී එවංදිට්ඨි – යො කොචි පාණමතිපාතෙති, සබ්බො සො ආපායිකො නෙරයිකොති. අත්ථි ඛො පන මයා පාණො අතිපාතිතො, අහම්පම්හි ආපායිකො නෙරයිකොති දිට්ඨිං පටිලභති. තං, ගාමණි, වාචං අප්පහාය තං චිත්තං අප්පහාය තං දිට්ඨිං අප්පටිනිස්සජ්ජිත්වා යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං නිරයෙ. මය්හං ඛො සත්ථා එවංවාදී එවංදිට්ඨි – යො කොචි අදින්නං ආදියති, සබ්බො සො ආපායිකො නෙරයිකොති. අත්ථි ඛො පන මයා අදින්නං ආදින්නං අහම්පම්හි ආපායිකො නෙරයිකොති දිට්ඨිං පටිලභති. තං, ගාමණි, වාචං අප්පහාය තං චිත්තං අප්පහාය තං දිට්ඨිං අප්පටිනිස්සජ්ජිත්වා යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං නිරයෙ. මය්හං ඛො සත්ථා එවංවාදී එවංදිට්ඨි – යො කොචි කාමෙසු මිච්ඡා චරති, සබ්බො සො ආපායිකො නෙරයිකො’ති. අත්ථි ඛො පන මයා කාමෙසු මිච්ඡා චිණ්ණං. ‘අහම්පම්හි ආපායිකො නෙරයිකො’ති දිට්ඨිං පටිලභති. තං, ගාමණි, වාචං අප්පහාය තං චිත්තං අප්පහාය තං දිට්ඨිං අප්පටිනිස්සජ්ජිත්වා යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං නිරයෙ. මය්හං ඛො සත්ථා එවංවාදී එවංදිට්ඨි – යො කොචි මුසා භණති, සබ්බො සො ආපායිකො නෙරයිකොති. අත්ථි ඛො පන මයා මුසා භණිතං. ‘අහම්පම්හි ආපායිකො නෙරයිකො’ති දිට්ඨිං පටිලභති. තං, ගාමණි, වාචං අප්පහාය තං චිත්තං අප්පහාය තං දිට්ඨිං අප්පටිනිස්සජ්ජිත්වා යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං නිරයෙ.

“村长啊，于此，有某位导师这样说、这样认为：‘任何杀生者，全都堕入恶趣、地狱；任何不与取者，全都堕入恶趣、地狱；任何行邪淫者，全都堕入恶趣、地狱；任何说妄语者，全都堕入恶趣、地狱。’村长啊，一位弟子对那位导师极为净信。他就会这样想：‘我的导师这样说、这样认为——任何杀生者，全都堕入恶趣、地狱。而我确实曾经杀生，那么我也堕入恶趣、地狱了。’他获得这种见解。村长啊，他不舍断那言语，不舍断那心，不放弃那见解，就如同被带来放下一般，如此被置于地狱中。‘我的导师这样说、这样认为——任何不与取者，全都堕入恶趣、地狱。而我确实曾经不与取，那么我也堕入恶趣、地狱了。’他获得这种见解。村长啊，他不舍断那言语，不舍断那心，不放弃那见解，就如同被带来放下一般，如此被置于地狱中。‘我的导师这样说、这样认为——任何行邪淫者，全都堕入恶趣、地狱。而我确实曾经行邪淫，那么我也堕入恶趣、地狱了。’他获得这种见解。村长啊，他不舍断那言语，不舍断那心，不放弃那见解，就如同被带来放下一般，如此被置于地狱中。‘我的导师这样说、这样认为——任何说妄语者，全都堕入恶趣、地狱。而我确实曾经说妄语，那么我也堕入恶趣、地狱了。’他获得这种见解。村长啊，他不舍断那言语，不舍断那心，不放弃那见解，就如同被带来放下一般，如此被置于地狱中。”

‘‘ඉධ [Pg.505] පන, ගාමණි, තථාගතො ලොකෙ උප්පජ්ජති අරහං සම්මාසම්බුද්ධො විජ්ජාචරණසම්පන්නො සුගතො ලොකවිදූ අනුත්තරො පුරිසදම්මසාරථි සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවා. සො අනෙකපරියායෙන පාණාතිපාතං ගරහති විගරහති, ‘පාණාතිපාතා විරමථා’ති චාහ. අදින්නාදානං ගරහති විගරහති, ‘අදින්නාදානා විරමථා’ති චාහ. කාමෙසුමිච්ඡාචාරං ගරහති, විගරහති ‘කාමෙසුමිච්ඡාචාරා විරමථා’ති චාහ. මුසාවාදං ගරහති විගරහති ‘මුසාවාදා විරමථා’ති චාහ. තස්මිං ඛො පන, ගාමණි, සත්ථරි සාවකො අභිප්පසන්නො හොති. සො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘භගවා ඛො අනෙකපරියායෙන පාණාතිපාතං ගරහති විගරහති, පාණාතිපාතා විරමථාති චාහ. අත්ථි ඛො පන මයා පාණො අතිපාතිතො යාවතකො වා තාවතකො වා. යො ඛො පන මයා පාණො අතිපාතිතො යාවතකො වා තාවතකො වා, තං න සුට්ඨු, තං න සාධු. අහඤ්චෙව ඛො පන තප්පච්චයා විප්පටිසාරී අස්සං. න මෙතං පාපං කම්මං අකතං භවිස්සතී’ති. සො ඉති පටිසඞ්ඛාය තඤ්චෙව පාණාතිපාතං පජහති. ආයතිඤ්ච පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති. එවමෙතස්ස පාපස්ස කම්මස්ස පහානං හොති. එවමෙතස්ස පාපස්ස කම්මස්ස සමතික්කමො හොති.

再者，村长，在此，如来出现于世，是阿罗汉、正等觉者、明行具足者、善逝、世间解、无上调御丈夫、天人导师、佛、世尊。他以种种方式责备、呵斥杀生，且说：“应远离杀生！”他责备、呵斥不与取，且说：“应远离不与取！”他责备、呵斥欲邪行，且说：“应远离欲邪行！”他责备、呵斥虚妄语，且说：“应远离虚妄语！”村长，当弟子对彼导师生起全然的信心时，他如是思惟：“世尊实以种种方式责备、呵斥杀生，且说：‘应远离杀生。’而我确实曾杀害过生命，或多或少。我所杀害的生命，那是不好的，那是不善的。我实因此而追悔，而此恶业并不会成为未造作。”他如是思惟后，便舍弃彼杀生，于未来亦远离杀生。如是，此恶业得以舍断；如是，此恶业得以超越。

‘‘‘භගවා ඛො අනෙකපරියායෙන අදින්නාදානං ගරහති විගරහති, අදින්නාදානා විරමථාති චාහ. අත්ථි ඛො පන මයා අදින්නං ආදින්නං යාවතකං වා තාවතකං වා. යං ඛො පන මයා අදින්නං ආදින්නං යාවතකං වා තාවතකං වා තං න සුට්ඨු, තං න සාධු. අහඤ්චෙව ඛො පන තප්පච්චයා විප්පටිසාරී අස්සං, න මෙතං පාපං කම්මං අකතං භවිස්සතී’ති. සො ඉති පටිසඞ්ඛාය තඤ්චෙව අදින්නාදානං පජහති. ආයතිඤ්ච අදින්නාදානා පටිවිරතො හොති. එවමෙතස්ස පාපස්ස කම්මස්ස පහානං හොති. එවමෙතස්ස පාපස්ස කම්මස්ස සමතික්කමො හොති.

“世尊确实以多种方式谴责、呵责不与取，并说：‘你们当远离不与取。’我确实行过不与取，无论多少。凡我所行的不与取，无论多少，那是不好的，那是不善的。我若因此而追悔，这个恶业也不会变成未造作的。”他如此省察后，便舍断那不与取，未来也远离不与取。如此，便是此恶业的舍断；如此，便是此恶业的超越。

‘‘‘භගවා ඛො පන අනෙකපරියායෙන කාමෙසුමිච්ඡාචාරං ගරහති විගරහති, කාමෙසුමිච්ඡාචාරා විරමථාති චාහ. අත්ථි ඛො පන මයා කාමෙසු මිච්ඡා චිණ්ණං යාවතකං වා තාවතකං වා. යං ඛො පන මයා කාමෙසු මිච්ඡා චිණ්ණං යාවතකං වා තාවතකං වා තං න සුට්ඨු, තං න සාධු. අහඤ්චෙව ඛො පන තප්පච්චයා විප්පටිසාරී අස්සං, න [Pg.506] මෙතං පාපං කම්මං අකතං භවිස්සතී’ති. සො ඉති පටිසඞ්ඛාය තඤ්චෙව කාමෙසුමිච්ඡාචාරං පජහති, ආයතිඤ්ච කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පටිවිරතො හොති. එවමෙතස්ස පාපස්ස කම්මස්ස පහානං හොති. එවමෙතස්ස පාපස්ස කම්මස්ස සමතික්කමො හොති.

“世尊确实以多种方式谴责、呵责邪淫，并说：‘你们当远离邪淫。’我确实曾行过邪淫，无论多少。凡我所行的邪淫，无论多少，那是不好的，那是不善的。我若因此而追悔，这个恶业也不会变成未造作的。”他如此省察后，便舍断那邪淫，未来也远离邪淫。如此，便是此恶业的舍断；如此，便是此恶业的超越。

‘‘‘භගවා ඛො පන අනෙකපරියායෙන මුසාවාදං ගරහති විගරහති, මුසාවාදා විරමථාති චාහ. අත්ථි ඛො පන මයා මුසා භණිතං යාවතකං වා තාවතකං වා. යං ඛො පන මයා මුසා භණිතං යාවතකං වා තාවතකං වා තං න සුට්ඨු, තං න සාධු. අහඤ්චෙව ඛො පන තප්පච්චයා විප්පටිසාරී අස්සං, න මෙතං පාපං කම්මං අකතං භවිස්සතී’ති. සො ඉති පටිසඞ්ඛාය තඤ්චෙව මුසාවාදං පජහති, ආයතිඤ්ච මුසාවාදා පටිවිරතො හොති. එවමෙතස්ස පාපස්ස කම්මස්ස පහානං හොති. එවමෙතස්ස පාපස්ස කම්මස්ස සමතික්කමො හොති.

“世尊实以种种方式谴责、呵责妄语，并说：‘你们当远离妄语。’‘我确实曾说过或多或少的妄语。凡我所说的或多或少的妄语，那是不好的，那是不善的。我若因此而追悔，我那恶业也不会成为未造作的。’他如此省察后，便舍弃那妄语，未来也远离妄语。如此，便有对此恶业的舍弃；如此，便有对此恶业的超越。

‘‘සො පාණාතිපාතං පහාය පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති. අදින්නාදානං පහාය අදින්නාදානා පටිවිරතො හොති. කාමෙසුමිච්ඡාචාරං පහාය කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පටිවිරතො හොති. මුසාවාදං පහාය මුසාවාදා පටිවිරතො හොති. පිසුණං වාචං පහාය පිසුණාය වාචාය පටිවිරතො හොති. ඵරුසං වාචං පහාය ඵරුසාය වාචාය පටිවිරතො හොති. සම්ඵප්පලාපං පහාය සම්ඵප්පලාපා පටිවිරතො හොති. අභිජ්ඣං පහාය අනභිජ්ඣාලු හොති. බ්‍යාපාදප්පදොසං පහාය අබ්‍යාපන්නචිත්තො හොති. මිච්ඡාදිට්ඨිං පහාය සම්මාදිට්ඨිකො හොති.

他舍弃杀生，远离杀生；舍弃不与取，远离不与取；舍弃邪淫，远离邪淫；舍弃妄语，远离妄语；舍弃离间语，远离离间语；舍弃粗恶语，远离粗恶语；舍弃绮语，远离绮语；舍弃贪欲，而不贪欲；舍弃嗔恚，而心无嗔恚；舍弃邪见，而具足正见。

‘‘ස ඛො සො, ගාමණි, අරියසාවකො එවං විගතාභිජ්ඣො විගතබ්‍යාපාදො අසම්මූළ්හො සම්පජානො පටිස්සතො මෙත්තාසහගතෙන චෙතසා එකං දිසං ඵරිත්වා විහරති, තථා දුතියං, තථා තතියං, තථා චතුත්ථං. ඉති උද්ධමධො තිරියං සබ්බධි සබ්බත්තතාය සබ්බාවන්තං ලොකං මෙත්තාසහගතෙන චෙතසා විපුලෙන මහග්ගතෙන අප්පමාණෙන අවෙරෙන අබ්‍යාපජ්ජෙන ඵරිත්වා විහරති. සෙය්‍යථාපි, ගාමණි, බලවා සඞ්ඛධමො අප්පකසිරෙනෙව චතුද්දිසා විඤ්ඤාපෙය්‍ය; එවමෙව ඛො, ගාමණි, එවං භාවිතාය මෙත්තාය චෙතොවිමුත්තියා එවං බහුලීකතාය යං පමාණකතං කම්මං, න තං තත්‍රාවසිස්සති, න තං තත්‍රාවතිට්ඨති.

“村长，那位圣弟子就是这样离贪、离嗔，不痴、正知、具念，以慈俱心遍满一方而住；同样地，第二方；同样地，第三方；同样地，第四方。像这样，上下、横向，在一切处、对一切众生，以慈俱的、广大、殊胜、无量、无怨、无恼害之心遍满整个世界而住。村长，譬如强壮的吹螺者，能毫不费力地令四方得知；同样地，村长，如此修习，如此多修习慈心解脱，任何有限量的业，都不会在那里残余，都不会在那里存留。”

‘‘ස [Pg.507] ඛො සො, ගාමණි, අරියසාවකො එවං විගතාභිජ්ඣො විගතබ්‍යාපාදො අසම්මූළ්හො සම්පජානො පටිස්සතො කරුණාසහගතෙන චෙතසා…පෙ… මුදිතාසහගතෙන චෙතසා…පෙ…. උපෙක්ඛාසහගතෙන චෙතසා එකං දිසං ඵරිත්වා විහරති, තථා දුතියං, තථා තතියං, තථා චතුත්ථං. ඉති උද්ධමධො තිරියං සබ්බධි සබ්බත්තතාය සබ්බාවන්තං ලොකං උපෙක්ඛාසහගතෙන චෙතසා විපුලෙන මහග්ගතෙන අප්පමාණෙන අවෙරෙන අබ්‍යාපජ්ජෙන ඵරිත්වා විහරති. සෙය්‍යථාපි, ගාමණි, බලවා සඞ්ඛධමො අප්පකසිරෙනෙව චතුද්දිසා විඤ්ඤාපෙය්‍ය; එවමෙව ඛො, ගාමණි, එවං භාවිතාය උපෙක්ඛාය චෙතොවිමුත්තියා එවං බහුලීකතාය යං පමාණකතං කම්මං න තං තත්‍රාවසිස්සති, න තං තත්‍රාවතිට්ඨතී’’ති. එවං වුත්තෙ, අසිබන්ධකපුත්තො ගාමණි භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අභික්කන්තං, භන්තෙ, අභික්කන්තං, භන්තෙ…පෙ… උපාසකං මං භගවා ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති. අට්ඨමං.

“村长，那位圣弟子就是这样离贪、离嗔，不痴、正知、具念，以悲俱心……（中略）……以喜俱心……（中略）……以舍俱心遍满一方而住；同样地，第二方；同样地，第三方；同样地，第四方。像这样，上下、横向，在一切处、对一切众生，以舍俱的、广大、殊胜、无量、无怨、无恼害之心遍满整个世界而住。村长，譬如强壮的吹螺者，能毫不费力地令四方得知；同样地，村长，如此修习，如此多修习舍心解脱，任何有限量的业，都不会在那里残余，都不会在那里存留。”如是说后，阿西班达卡子村长对世尊说：“稀有，世尊！稀有，世尊！……（中略）……愿世尊从今日起，接受我为终身皈依的优婆塞。”第八。

9. කුලසුත්තං

9. 族经

361. එකං සමයං භගවා කොසලෙසු චාරිකං චරමානො මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං යෙන නාළන්දා තදවසරි. තත්‍ර සුදං භගවා නාළන්දායං විහරති පාවාරිකම්බවනෙ.

361. 一时，世尊与大比丘僧团于憍萨罗国游行，抵达那烂陀。当时，世尊住在那烂陀的跋瓦瑞咖芒果园中。

තෙන ඛො පන සමයෙන නාළන්දා දුබ්භික්ඛා හොති ද්වීහිතිකා සෙතට්ඨිකා සලාකාවුත්තා. තෙන ඛො පන සමයෙන නිගණ්ඨො නාටපුත්තො නාළන්දායං පටිවසති මහතියා නිගණ්ඨපරිසාය සද්ධිං. අථ ඛො අසිබන්ධකපුත්තො ගාමණි නිගණ්ඨසාවකො යෙන නිගණ්ඨො නාටපුත්තො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා නිගණ්ඨං නාටපුත්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො අසිබන්ධකපුත්තං ගාමණිං නිගණ්ඨො නාටපුත්තො එතදවොච – ‘‘එහි ත්වං, ගාමණි, සමණස්ස ගොතමස්ස වාදං ආරොපෙහි. එවං තෙ කල්‍යාණො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගච්ඡිස්සති – ‘අසිබන්ධකපුත්තෙන ගාමණිනා සමණස්ස ගොතමස්ස එවංමහිද්ධිකස්ස එවංමහානුභාවස්ස වාදො ආරොපිතො’’’ති.

当时，那烂陀发生饥荒，民不聊生，白骨遍地，以票证维生。当时，尼乾陀·若提子与一大群尼乾陀徒众同住于那烂陀。其时，身为尼乾陀弟子的村长阿西班达迦子前往尼乾陀·若提子之处；抵达后，向尼乾陀·若提子行礼，然后坐于一旁。尼乾陀·若提子对坐于一旁的村长阿西班达迦子说：“来，村长，你去驳斥沙门乔达摩的学说。如此，你的美名将会远扬——‘村长阿西班达迦子驳斥了有如此大神通、大威力的沙门乔达摩的学说！’”

‘‘කථං පනාහං, භන්තෙ, සමණස්ස ගොතමස්ස එවංමහිද්ධිකස්ස එවංමහානුභාවස්ස වාදං ආරොපෙස්සාමී’’ති? ‘‘එහි ත්වං, ගාමණි, යෙන සමණො ගොතමො තෙනුපසඞ්කම; උපසඞ්කමිත්වා සමණං ගොතමං එවං [Pg.508] වදෙහි – ‘නනු, භන්තෙ, භගවා අනෙකපරියායෙන කුලානං අනුද්දයං වණ්ණෙති, අනුරක්ඛං වණ්ණෙති, අනුකම්පං වණ්ණෙතී’ති? සචෙ ඛො, ගාමණි, සමණො ගොතමො එවං පුට්ඨො එවං බ්‍යාකරොති – ‘එවං, ගාමණි, තථාගතො අනෙකපරියායෙන කුලානං අනුද්දයං වණ්ණෙති, අනුරක්ඛං වණ්ණෙති, අනුකම්පං වණ්ණෙතී’ති, තමෙනං ත්වං එවං වදෙය්‍යාසි – ‘අථ කිඤ්චරහි, භන්තෙ, භගවා දුබ්භික්ඛෙ ද්වීහිතිකෙ සෙතට්ඨිකෙ සලාකාවුත්තෙ මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං චාරිකං චරති? උච්ඡෙදාය භගවා කුලානං පටිපන්නො, අනයාය භගවා කුලානං පටිපන්නො, උපඝාතාය භගවා කුලානං පටිපන්නො’ති! ඉමං ඛො තෙ, ගාමණි, සමණො ගොතමො උභතොකොටිකං පඤ්හං පුට්ඨො නෙව සක්ඛති උග්ගිලිතුං, නෙව සක්ඛති ඔගිලිතු’’න්ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො අසිබන්ධකපුත්තො ගාමණි නිගණ්ඨස්ස නාටපුත්තස්ස පටිස්සුත්වා උට්ඨායාසනා නිගණ්ඨං නාටපුත්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො අසිබන්ධකපුත්තො ගාමණි භගවන්තං එතදවොච –

“尊者，我对具有如此大神通、大威力的沙门乔达摩，如何能提出诘难呢？”“来吧，村主，你到沙门乔达摩那里去；去了之后，对沙门乔达摩这样说：‘尊者，世尊难道不是以种种方式赞叹对家族的慈悯、赞叹对家族的守护、赞叹对家族的怜悯吗？’村主，如果沙门乔达摩被这样问后如此回答：‘是的，村主，如来确实以种种方式赞叹对家族的慈悯、赞叹对家族的守护、赞叹对家族的怜悯。’那么你就应该对他说：‘那么，尊者，为何世尊在饥荒、民不聊生、白骨遍地、靠抽签维生之时，还与大比丘僧团一同游行呢？世尊是为了使家族断绝而行，世尊是为了使家族遭难而行，世尊是为了损害家族而行！’村主，沙门乔达摩被你这两难的问题问到，将既不能吐出，也不能咽下。”“是的，尊者。”阿私磐陀子(Asibandhakaputta)村主应允尼乾陀·若提子(Nigaṇṭha Nāṭaputta)后，从座位上起身，顶礼尼乾陀·若提子，右绕他后，便前往世尊之处；抵达后，顶礼世尊，然后坐在一旁。坐在一旁的阿私磐陀子村主对世尊说了这番话——

‘‘නනු, භන්තෙ, භගවා අනෙකපරියායෙන කුලානං අනුද්දයං වණ්ණෙති, අනුරක්ඛං වණ්ණෙති, අනුකම්පං වණ්ණෙතී’’ති? ‘‘එවං, ගාමණි, තථාගතො අනෙකපරියායෙන කුලානං අනුද්දයං වණ්ණෙති, අනුරක්ඛං වණ්ණෙති, අනුකම්පං වණ්ණෙතී’’ති. ‘‘අථ කිඤ්චරහි, භන්තෙ, භගවා දුබ්භික්ඛෙ ද්වීහිතිකෙ සෙතට්ඨිකෙ සලාකාවුත්තෙ මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං චාරිකං චරති? උච්ඡෙදාය භගවා කුලානං පටිපන්නො, අනයාය භගවා කුලානං පටිපන්නො, උපඝාතාය භගවා කුලානං පටිපන්නො’’ති. ‘‘ඉතො සො, ගාමණි, එකනවුතිකප්පෙ යමහං අනුස්සරාමි, නාභිජානාමි කිඤ්චි කුලං පක්කභික්ඛානුප්පදානමත්තෙන උපහතපුබ්බං. අථ ඛො යානි තානි කුලානි අඩ්ඪානි මහද්ධනානි මහාභොගානි පහූතජාතරූපරජතානි පහූතවිත්තූපකරණානි පහූතධනධඤ්ඤානි, සබ්බානි තානි දානසම්භූතානි චෙව සච්චසම්භූතානි ච සාමඤ්ඤසම්භූතානි ච. අට්ඨ ඛො, ගාමණි, හෙතූ, අට්ඨ පච්චයා කුලානං උපඝාතාය. රාජතො වා කුලානි උපඝාතං ගච්ඡන්ති, චොරතො වා කුලානි උපඝාතං ගච්ඡන්ති, අග්ගිතො වා කුලානි උපඝාතං ගච්ඡන්ති[Pg.509], උදකතො වා කුලානි උපඝාතං ගච්ඡන්ති, නිහිතං වා ඨානා විගච්ඡති, දුප්පයුත්තා වා කම්මන්තා විපජ්ජන්ති, කුලෙ වා කුලඞ්ගාරොති උප්පජ්ජති, යො තෙ භොගෙ විකිරති විධමති විද්ධංසෙති, අනිච්චතායෙ අට්ඨමීති. ඉමෙ ඛො, ගාමණි, අට්ඨ හෙතූ, අට්ඨ පච්චයා කුලානං උපඝාතාය. ඉමෙසු ඛො, ගාමණි, අට්ඨසු හෙතූසු, අට්ඨසු පච්චයෙසු සංවිජ්ජමානෙසු යො මං එවං වදෙය්‍ය – ‘උච්ඡෙදාය භගවා කුලානං පටිපන්නො, අනයාය භගවා කුලානං පටිපන්නො, උපඝාතාය භගවා කුලානං පටිපන්නො’ති, තං, ගාමණි, වාචං අප්පහාය තං චිත්තං අප්පහාය තං දිට්ඨිං අප්පටිනිස්සජ්ජිත්වා යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං නිරයෙ’’ති. එවං වුත්තෙ, අසිබන්ධකපුත්තො ගාමණි භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අභික්කන්තං, භන්තෙ, අභික්කන්තං, භන්තෙ…පෙ… උපාසකං මං භගවා ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති. නවමං.

“尊者，世尊不是以种种方式赞叹对家族的慈悲、守护与怜悯吗？”“正是如此，村长，如来以种种方式赞叹对家族的慈悲、守护与怜悯。”“那么，尊者，为何世尊要在饥荒、人心惶惶、白骨遍地、靠抽签维生的时期，与大比丘僧团一同游行呢？世尊是为断绝家族而行，为家族的灾祸而行，为损害家族而行。”“村长，自我所忆念的这九十一劫以来，我不曾知晓有任何家族仅仅因为布施熟食而被毁坏。然而，那些富裕、大富、大财、多金银、多资具、多钱谷的家族，全都是由布施、诚实与德行而生。村长，有八因、八缘会导致家族的毁坏：家族或因国王而遭毁坏，或因盗贼而遭毁坏，或因火灾而遭毁坏，或因水灾而遭毁坏；或宝藏从其位置消失；或经营不善而失败；或家族中出现‘败家子’，他挥霍、吹散、毁灭那些财富；无常是第八种。村长，这正是导致家族毁坏的八因、八缘。村长，在这八因、八缘存在的情况下，若有人对我这么说：‘世尊是为断绝家族而行，为家族的灾祸而行，为损害家族而行’，村长啊，此人不舍此言、不舍此心、不放弃此见，则如被带来放下一般，被置于地狱中。”听闻此言，阿西班达卡普陀（Asibandhakaputta）村长对世尊说：“太殊胜了，尊者！太殊胜了！……请世尊从今日起接受我为终生归依的优婆塞。”第九经。

10. මණිචූළකසුත්තං

10. 摩尼珠髻经

362. එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන රාජන්තෙපුරෙ රාජපරිසාය සන්නිසින්නානං සන්නිපතිතානං අයමන්තරාකථා උදපාදි – ‘‘කප්පති සමණානං සක්‍යපුත්තියානං ජාතරූපරජතං, සාදියන්ති සමණා සක්‍යපුත්තියා ජාතරූපරජතං, පටිග්ගණ්හන්ති සමණා සක්‍යපුත්තියා ජාතරූපරජත’’න්ති!

362. 一时，世尊住在王舍城(Rājagaha)竹林(Veḷuvana)的迦兰陀喂养处(Kalandakanivāpa)。当时，在王宫中，王室大众聚集而坐，其间生起了这样的谈论：“对释迦子沙门而言，金银是允许的；释迦子沙门欣然接受金银；释迦子沙门收受金银！”

තෙන ඛො පන සමයෙන මණිචූළකො ගාමණි තස්සං පරිසායං නිසින්නො හොති. අථ ඛො මණිචූළකො ගාමණි තං පරිසං එතදවොච – ‘‘මා අය්‍යො එවං අවචුත්ථ. න කප්පති සමණානං සක්‍යපුත්තියානං ජාතරූපරජතං, න සාදියන්ති සමණා සක්‍යපුත්තියා ජාතරූපරජතං, නප්පටිග්ගණ්හන්ති සමණා සක්‍යපුත්තියා ජාතරූපරජතං, නික්ඛිත්තමණිසුවණ්ණා සමණා සක්‍යපුත්තියා අපෙතජාතරූපරජතා’’ති. අසක්ඛි ඛො මණිචූළකො ගාමණි තං පරිසං සඤ්ඤාපෙතුං. අථ ඛො මණිචූළකො ගාමණි යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො මණිචූළකො ගාමණි භගවන්තං එතදවොච – ‘‘ඉධ, භන්තෙ, රාජන්තෙපුරෙ රාජපරිසාය සන්නිසින්නානං සන්නිපතිතානං අයමන්තරාකථා උදපාදි – ‘කප්පති සමණානං සක්‍යපුත්තියානං ජාතරූපරජතං, සාදියන්ති සමණා සක්‍යපුත්තියා ජාතරූපරජතං, පටිග්ගණ්හන්ති සමණා සක්‍යපුත්තියා ජාතරූපරජත’න්ති. එවං වුත්තෙ, අහං, භන්තෙ, තං පරිසං එතදවොචං – ‘මා අය්‍යො එවං අවචුත්ථ. න කප්පති සමණානං සක්‍යපුත්තියානං ජාතරූපරජතං, න සාදියන්ති සමණා සක්‍යපුත්තියා ජාතරූපරජතං, නප්පටිග්ගණ්හන්ති සමණා සක්‍යපුත්තියා [Pg.510] ජාතරූපරජතං, නික්ඛිත්තමණිසුවණ්ණා සමණා සක්‍යපුත්තියා අපෙතජාතරූපරජතා’ති. අසක්ඛිං ඛ්වාහං, භන්තෙ, තං පරිසං සඤ්ඤාපෙතුං. කච්චාහං, භන්තෙ, එවං බ්‍යාකරමානො වුත්තවාදී චෙව භගවතො හොමි, න ච භගවන්තං අභූතෙන අබ්භාචික්ඛාමි, ධම්මස්ස චානුධම්මං බ්‍යාකරොමි, න ච කොචි සහධම්මිකො වාදානුවාදො ගාරය්හං ඨානං ආගච්ඡතී’’ති?

当时，摩尼珠髻(Maṇicūḷako)村长正坐在那个集会中。于是，摩尼珠髻村长对那个集会这样说：“诸位，请不要这样说。金银对释迦子沙门是不适合的，释迦子沙门不乐于金银，不领受金银；释迦子沙门已放下珠宝黄金，已舍离金银。”摩尼珠髻村长确实能够使那个集会信服。然后，摩尼珠髻村长前往世尊所在之处；上前顶礼世尊后，坐于一旁。坐于一旁后，摩尼珠髻村长对世尊这样说：“世尊，在此王宫内，于国王的集会中，当人们安坐集会时，生起了这样的谈论：‘金银对释迦子沙门是适合的，释迦子沙门乐于金银，领受金银。’世尊，当此话被说出时，我就对那个集会这样说：‘诸位，请不要这样说。金银对释迦子沙门是不适合的，释迦子沙门不乐于金银，不领受金银；释迦子沙门已放下珠宝黄金，已舍离金银。’世尊，我确实能够使那个集会信服。世尊，我这样回答，是否是说的世尊所说之言，没有以不实之言诽谤世尊，是随法、顺法地解说，并且没有任何合乎教法的言论与后续言论会陷入应受谴责的境地呢？”

‘‘තග්ඝ ත්වං, ගාමණි, එවං බ්‍යාකරමානො වුත්තවාදී චෙව මෙ හොසි, න ච මං අභූතෙන අබ්භාචික්ඛසි, ධම්මස්ස චානුධම්මං බ්‍යාකරොසි, න ච කොචි සහධම්මිකො වාදානුවාදො ගාරය්හං ඨානං ආගච්ඡති. න හි, ගාමණි, කප්පති සමණානං සක්‍යපුත්තියානං ජාතරූපරජතං, න සාදියන්ති සමණා සක්‍යපුත්තියා ජාතරූපරජතං, නප්පටිග්ගණ්හන්ති සමණා සක්‍යපුත්තියා ජාතරූපරජතං, නික්ඛිත්තමණිසුවණ්ණා සමණා සක්‍යපුත්තියා අපෙතජාතරූපරජතා. යස්ස ඛො, ගාමණි, ජාතරූපරජතං කප්පති, පඤ්චපි තස්ස කාමගුණා කප්පන්ති. යස්ස පඤ්ච කාමගුණා කප්පන්ති ( ), එකංසෙනෙතං, ගාමණි, ධාරෙය්‍යාසි අස්සමණධම්මො අසක්‍යපුත්තියධම්මොති. අපි චාහං, ගාමණි, එවං වදාමි – තිණං තිණත්ථිකෙන පරියෙසිතබ්බං, දාරු දාරුත්ථිකෙන පරියෙසිතබ්බං, සකටං සකටත්ථිකෙන පරියෙසිතබ්බං, පුරිසො පුරිසත්ථිකෙන පරියෙසිතබ්බො. නත්වෙවාහං, ගාමණි, කෙනචි පරියායෙන ‘ජාතරූපරජතං සාදිතබ්බං පරියෙසිතබ්බ’න්ති වදාමී’’ති. දසමං.

“村长，你确实这样回答，是随我语者，也没有以不实诽谤我，并且回答了法随法，任何如法的言论与随言都不会导致被呵责的境地。村长，对释迦子沙门来说，金银确实是不允许的。释迦子沙门不乐受金银，释迦子沙门不领受金银，释迦子沙门是放下珠宝黄金者，是舍离金银者。村长，对任何允许金银的人，五欲也对他允许。对任何允许五欲的人，村长，你应确切地忆持：‘这是非沙门法，非释迦子法。’此外，村长，我这样说：需要草者应寻找草，需要木者应寻找木，需要车者应寻找车，需要人力者应寻找人力。村长，我绝不以任何方式说‘应乐受、应寻找金银’。”第十。

11. භද්‍රකසුත්තං

11. 跋陀罗迦经

363. එකං සමයං භගවා මල්ලෙසු විහරති උරුවෙලකප්පං නාම මල්ලානං නිගමො. අථ ඛො භද්‍රකො ගාමණි යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො භද්‍රකො ගාමණි භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සාධු මෙ, භන්තෙ, භගවා දුක්ඛස්ස සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච දෙසෙතූ’’ති. ‘‘අහඤ්චෙ තෙ, ගාමණි, අතීතමද්ධානං ආරබ්භ [Pg.511] දුක්ඛස්ස සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච දෙසෙය්‍යං – ‘එවං අහොසි අතීතමද්ධාන’න්ති, තත්‍ර තෙ සියා කඞ්ඛා, සියා විමති. අහං චෙ තෙ, ගාමණි, අනාගතමද්ධානං ආරබ්භ දුක්ඛස්ස සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච දෙසෙය්‍යං – ‘එවං භවිස්සති අනාගතමද්ධාන’න්ති, තත්‍රාපි තෙ සියා කඞ්ඛා, සියා විමති. අපි චාහං, ගාමණි, ඉධෙව නිසින්නො එත්ථෙව තෙ නිසින්නස්ස දුක්ඛස්ස සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච දෙසෙස්සාමි. තං සුණාහි, සාධුකං මනසි කරොහි; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො භද්‍රකො ගාමණි භගවතො පච්චස්සොසි. භගවා එතදවොච –

363. 一时，世尊住在末罗国(Mallesu)，一个名叫优楼频螺迦波(Uruvelakappa)的末罗人市镇。尔时，跋陀伽(Bhadraka)村长来到世尊之处，抵达后，顶礼世尊，然后坐于一旁。坐于一旁的跋陀伽村长对世尊这样说：“尊者，善哉！请世尊为我宣说苦的集起与灭尽。”“村长，我若为你宣说关于过去的苦的集起与灭尽——‘过去曾是这样’，于此你可能会有疑惑，可能会有犹豫。村长，我若为你宣说关于未来的苦的集起与灭尽——‘未来将会这样’，于此你可能也会有疑惑，可能会有犹豫。然而，村长，我将就在此地坐着，为也在此地坐着的你，宣说苦的集起与灭尽。你且谛听，善作意之，我当说。”“是的，尊者。”跋陀伽村长应诺了世尊。世尊这样说：

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ගාමණි, අත්ථි තෙ උරුවෙලකප්පෙ මනුස්සා යෙසං තෙ වධෙන වා බන්ධෙන වා ජානියා වා ගරහාය වා උප්පජ්ජෙය්‍යුං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා’’ති? ‘‘අත්ථි මෙ, භන්තෙ, උරුවෙලකප්පෙ මනුස්සා යෙසං මෙ වධෙන වා බන්ධෙන වා ජානියා වා ගරහාය වා උප්පජ්ජෙය්‍යුං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා’’ති. ‘‘අත්ථි පන තෙ, ගාමණි, උරුවෙලකප්පෙ මනුස්සා යෙසං තෙ වධෙන වා බන්ධෙන වා ජානියා වා ගරහාය වා නුප්පජ්ජෙය්‍යුං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා’’ති? ‘‘අත්ථි මෙ, භන්තෙ, උරුවෙලකප්පෙ මනුස්සා යෙසං මෙ වධෙන වා බන්ධෙන වා ජානියා වා ගරහාය වා නුප්පජ්ජෙය්‍යුං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා’’ති. ‘‘කො නු ඛො, ගාමණි, හෙතු, කො පච්චයො යෙන තෙ එකච්චානං උරුවෙලකප්පියානං මනුස්සානං වධෙන වා බන්ධෙන වා ජානියා වා ගරහාය වා උප්පජ්ජෙය්‍යුං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා’’ති? ‘‘යෙසං මෙ, භන්තෙ, උරුවෙලකප්පියානං මනුස්සානං වධෙන වා බන්ධෙන වා ජානියා වා ගරහාය වා උප්පජ්ජෙය්‍යුං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා, අත්ථි මෙ තෙසු ඡන්දරාගො. යෙසං පන, භන්තෙ, උරුවෙලකප්පියානං මනුස්සානං වධෙන වා බන්ධෙන වා ජානියා වා ගරහාය වා නුප්පජ්ජෙය්‍යුං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා, නත්ථි මෙ තෙසු ඡන්දරාගො’’ති. ‘‘ඉමිනා ත්වං, ගාමණි, ධම්මෙන දිට්ඨෙන විදිතෙන අකාලිකෙන පත්තෙන පරියොගාළ්හෙන අතීතානාගතෙ නයං නෙහි – ‘යං ඛො කිඤ්චි අතීතමද්ධානං දුක්ඛං උප්පජ්ජමානං උප්පජ්ජි සබ්බං තං ඡන්දමූලකං ඡන්දනිදානං. ඡන්දො හි මූලං දුක්ඛස්ස. යම්පි හි කිඤ්චි අනාගතමද්ධානං දුක්ඛං උප්පජ්ජමානං උප්පජ්ජිස්සති, සබ්බං තං ඡන්දමූලකං ඡන්දනිදානං. ඡන්දො හි මූලං දුක්ඛස්සා’’’ති[Pg.512]. ‘‘අච්ඡරියං, භන්තෙ, අබ්භුතං, භන්තෙ! යාව සුභාසිතං චිදං, භන්තෙ, භගවතා – ‘යං කිඤ්චි දුක්ඛං උප්පජ්ජමානං උප්පජ්ජති, සබ්බං තං ඡන්දමූලකං ඡන්දනිදානං. ඡන්දො හි මූලං දුක්ඛස්සා’ති. අත්ථි මෙ, භන්තෙ, චිරවාසී නාම කුමාරො බහි ආවසථෙ පටිවසති. සො ඛ්වාහං, භන්තෙ, කාලස්සෙව වුට්ඨාය පුරිසං උය්‍යොජෙමි – ‘ගච්ඡ, භණෙ, චිරවාසිං කුමාරං ජානාහී’ති. යාවකීවඤ්ච, භන්තෙ, සො පුරිසො නාගච්ඡති, තස්ස මෙ හොතෙව අඤ්ඤථත්තං – ‘මා හෙව චිරවාසිස්ස කුමාරස්ස කිඤ්චි ආබාධයිත්ථා’’’ති.

“村长，你认为如何？在优楼频螺邑(Uruvelakappa)，是否有些人，你杀害、捆绑、使其财产损失或呵责他们，会让你生起愁、悲、苦、忧、恼？”“尊者，是的，在优楼频螺邑，有些人，我杀害、捆绑、使其财产损失或呵责他们，会让我生起愁、悲、苦、忧、恼。”“村长，在优楼频螺邑，是否有些人，你杀害、捆绑、使其财产损失或呵责他们，不会让你生起愁、悲、苦、忧、恼？”“尊者，是的，在优楼频螺邑，有些人，我杀害、捆绑、使其财产损失或呵责他们，不会让我生起愁、悲、苦、忧、恼。”“村长，是何因、何缘，使得你杀害、捆绑、使其财产损失或呵责优楼频螺邑的某些人，会让你生起愁、悲、苦、忧、恼？”“尊者，对于那些我杀害、捆绑、使其财产损失或呵责会让我生起愁、悲、苦、忧、恼的优楼频螺邑人，我对他们有欲贪。然而，尊者，对于那些我杀害、捆绑、使其财产损失或呵责不会让我生起愁、悲、苦、忧、恼的优楼频螺邑人，我对他们没有欲贪。”“村长，凭借你亲见、亲知、即时、已得、已深入的这个法，你可以推知过去和未来——‘过去生起的任何苦，都是以欲为根，以欲为因。诚然，欲是苦的根。未来将要生起的任何苦，也都是以欲为根，以欲为因。诚然，欲是苦的根。’”“尊者，真是奇妙！尊者，真是未曾有！尊者，世尊说得多么善好：‘生起的任何苦，都是以欲为根，以欲为因。诚然，欲是苦的根。’尊者，我有个名叫迟住(Ciravāsī)的童子，住在城外的住所。尊者，我清晨一早就派人去说：‘你去，了解一下童子迟住的情况。’尊者，只要那人还没回来，我心里就七上八下，想道：‘但愿没有什么事伤害到童子迟住！’”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ගාමණි, චිරවාසිස්ස කුමාරස්ස වධෙන වා බන්ධෙන වා ජානියා වා ගරහාය වා උප්පජ්ජෙය්‍යුං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා’’ති? ‘‘චිරවාසිස්ස මෙ, භන්තෙ, කුමාරස්ස වධෙන වා බන්ධෙන වා ජානියා වා ගරහාය වා ජීවිතස්සපි සියා අඤ්ඤථත්තං, කිං පන මෙ නුප්පජ්ජිස්සන්ති සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා’’ති. ‘‘ඉමිනාපි ඛො එතං, ගාමණි, පරියායෙන වෙදිතබ්බං – ‘යං කිඤ්චි දුක්ඛං උප්පජ්ජමානං උප්පජ්ජති, සබ්බං තං ඡන්දමූලකං ඡන්දනිදානං. ඡන්දො හි මූලං දුක්ඛස්සා’’’ති.

“村长，对此你怎么想？因对童子奇拉瓦西(Ciravāsi)的杀害、或束缚、或财产损失、或呵责，会生起愁、悲、苦、忧、恼吗？”“尊者，因对我的童子奇拉瓦西的杀害、或束缚、或财产损失、或呵责，我的生命都会有危险，何况愁、悲、苦、忧、恼怎能不生起呢？”“村长，也应以此理趣了知此事：‘任何生起的苦，那一切都以欲为根本，以欲为缘由。诚然，欲是苦的根本。’”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ගාමණි, යදා තෙ චිරවාසිමාතා අදිට්ඨා අහොසි, අස්සුතා අහොසි, තෙ චිරවාසිමාතුයා ඡන්දො වා රාගො වා පෙමං වා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘දස්සනං වා තෙ, ගාමණි, ආගම්ම සවනං වා එවං තෙ අහොසි – ‘චිරවාසිමාතුයා ඡන්දො වා රාගො වා පෙමං වා’’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’.

“村长，对此你怎么想？当你未曾见、未曾闻奇拉瓦西(Ciravāsi)的母亲时，你对奇拉瓦西的母亲有欲、或染、或爱吗？”“尊者，并非如此。”“村长，你是缘于见或闻，才对奇拉瓦西的母亲有此欲、或染、或爱吗？”“尊者，正是如此。”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ගාමණි, චිරවාසිමාතුයා තෙ වධෙන වා බන්ධෙන වා ජානියා වා ගරහාය වා උප්පජ්ජෙය්‍යුං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා’’ති? ‘‘චිරවාසිමාතුයා මෙ, භන්තෙ, වධෙන වා බන්ධෙන වා ජානියා වා ගරහාය වා ජීවිතස්සපි සියා අඤ්ඤථත්තං, කිං පන මෙ නුප්පජ්ජිස්සන්ති සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා’’ති! ‘‘ඉමිනාපි ඛො එතං, ගාමණි, පරියායෙන වෙදිතබ්බං – ‘යං කිඤ්චි දුක්ඛං උප්පජ්ජමානං උප්පජ්ජති, සබ්බං තං ඡන්දමූලකං ඡන්දනිදානං. ඡන්දො හි මූලං දුක්ඛස්සා’’’ති. එකාදසමං.

“村长，对此你怎么想？因对你的奇拉瓦西(Ciravāsi)之母的杀害、或束缚、或财产损失、或呵责，会生起愁、悲、苦、忧、恼吗？”“尊者，因对我的奇拉瓦西之母的杀害、或束缚、或财产损失、或呵责，我的生命都会有危险，何况愁、悲、苦、忧、恼怎能不生起呢？”“村长，也应以此理趣了知此事：‘任何生起的苦，那一切都以欲为根本，以欲为缘由。诚然，欲是苦的根本。’”第十一经。

12. රාසියසුත්තං

12. 罗西耶经

364. අථ [Pg.513] ඛො රාසියො ගාමණි යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො රාසියො ගාමණි භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සුතං මෙතං, භන්තෙ, ‘සමණො ගොතමො සබ්බං තපං ගරහති, සබ්බං තපස්සිං ලූඛජීවිං එකංසෙන උපවදති උපක්කොසතී’ති. යෙ තෙ, භන්තෙ, එවමාහංසු – ‘සමණො ගොතමො සබ්බං තපං ගරහති, සබ්බං තපස්සිං ලූඛජීවිං එකංසෙන උපවදති උපක්කොසතී’ති, කච්චි තෙ, භන්තෙ, භගවතො වුත්තවාදිනො, න ච භගවන්තං අභූතෙන අබ්භාචික්ඛන්ති, ධම්මස්ස චානුධම්මං බ්‍යාකරොන්ති, න ච කොචි සහධම්මිකො වාදානුවාදො ගාරය්හං ඨානං ආගච්ඡතී’’ති? ‘‘යෙ තෙ, ගාමණි, එවමාහංසු – ‘සමණො ගොතමො සබ්බං තපං ගරහති, සබ්බං තපස්සිං ලූඛජීවිං එකංසෙන උපවදති උපක්කොසතී’ති, න මෙ තෙ වුත්තවාදිනො, අබ්භාචික්ඛන්ති ච පන මං තෙ අසතා තුච්ඡා අභූතෙන’’.

364. 那时，罗西耶（Rāsiya）村长去到世尊那里，去到后，顶礼世尊，坐在一旁。坐在一旁的罗西耶村长对世尊说：“尊者，我听说：‘沙门乔达摩呵责一切苦行，一概指责、诋毁所有苦行者和过艰苦生活的人。’尊者，那些这样说的人——‘沙门乔达摩呵责一切苦行，一概指责、诋毁所有苦行者和过艰苦生活的人’——他们是否如实转述了世尊的话语？是否没有用虚假之言诽谤世尊？是否依照正法解释法义？是否没有任何合乎正法的辩论会招致责难？”“村长，那些这样说的人——‘沙门乔达摩呵责一切苦行，一概指责、诋毁所有苦行者和过艰苦生活的人’——他们不是在转述我的话语，而是在用虚假、空洞、不实之言诽谤我。”

‘‘ද්වෙමෙ, ගාමණි, අන්තා පබ්බජිතෙන න සෙවිතබ්බා – යො චායං කාමෙසු කාමසුඛල්ලිකානුයොගො හීනො ගම්මො පොථුජ්ජනිකො අනරියො අනත්ථසංහිතො, යො චායං අත්තකිලමථානුයොගො දුක්ඛො අනරියො අනත්ථසංහිතො. එතෙ තෙ, ගාමණි, උභො අන්තෙ අනුපගම්ම මජ්ඣිමා පටිපදා තථාගතෙන අභිසම්බුද්ධා – චක්ඛුකරණී ඤාණකරණී උපසමාය අභිඤ්ඤාය සම්බොධාය නිබ්බානාය සංවත්තති. කතමා ච සා, ගාමණි, මජ්ඣිමා පටිපදා තථාගතෙන අභිසම්බුද්ධා – චක්ඛුකරණී ඤාණකරණී උපසමාය අභිඤ්ඤාය සම්බොධාය නිබ්බානාය සංවත්තති? අයමෙව අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො, සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාසමාධි. අයං ඛො සා, ගාමණි, මජ්ඣිමා පටිපදා තථාගතෙන අභිසම්බුද්ධා – චක්ඛුකරණී ඤාණකරණී උපසමාය අභිඤ්ඤාය සම්බොධාය නිබ්බානාය සංවත්තති.

“村长，出家人不应行此二边：即此于诸欲中，致力于欲乐之行，是卑劣的、凡俗的、凡夫的、非圣者的、无益的；以及，即此致力于自我折磨之行，是痛苦的、非圣者的、无益的。村长，如来不近此二边而现等觉中道，其引生眼，引生智，导向寂静、胜知、正觉、涅槃。村长，何为如来所现等觉，引生眼、引生智，导向寂静、胜知、正觉、涅槃之中道？即此圣八支道，谓：正见……乃至……正定。村长，此即如来所现等觉之中道，其引生眼、引生智，导向寂静、胜知、正觉、涅槃。”

‘‘තයො ඛො මෙ, ගාමණි, කාමභොගිනො සන්තො සංවිජ්ජමානා ලොකස්මිං. කතමෙ තයො? ඉධ, ගාමණි, එකච්චො කාමභොගී අධම්මෙන භොගෙ පරියෙසති, සාහසෙන අධම්මෙන භොගෙ පරියෙසිත්වා සාහසෙන න අත්තානං සුඛෙති න පීණෙති න සංවිභජති න පුඤ්ඤානි කරොති. ඉධ පන, ගාමණි, එකච්චො කාමභොගී අධම්මෙන භොගෙ පරියෙසති සාහසෙන. අධම්මෙන භොගෙ පරියෙසිත්වා සාහසෙන අත්තානං සුඛෙති පීණෙති, න සංවිභජති න පුඤ්ඤානි කරොති. ඉධ පන, ගාමණි, එකච්චො කාමභොගී අධම්මෙන භොගෙ පරියෙසති [Pg.514] සාහසෙන. අධම්මෙන භොගෙ පරියෙසිත්වා සාහසෙන අත්තානං සුඛෙති පීණෙති සංවිභජති පුඤ්ඤානි කරොති.

“村长，世间现有此三类受用欲者。是哪三类呢？村长，于此，某一受用欲者不如法地、强力地寻求财富。他不如法地、强力地寻求财富后，不令自己快乐、满足，不分享，不作福德。复次，村长，某一受用欲者不如法地、强力地寻求财富。他不如法地、强力地寻求财富后，令自己快乐、满足，但不分享，不作福德。复次，村长，某一受用欲者不如法地、强力地寻求财富。他不如法地、强力地寻求财富后，令自己快乐、满足，也分享，也作福德。”

‘‘ඉධ පන, ගාමණි, එකච්චො කාමභොගී ධම්මාධම්මෙන භොගෙ පරියෙසති සාහසෙනපි අසාහසෙනපි. ධම්මාධම්මෙන භොගෙ පරියෙසිත්වා සාහසෙනපි අසාහසෙනපි න අත්තානං සුඛෙති, න පීණෙති, න සංවිභජති, න පුඤ්ඤානි කරොති. ඉධ පන, ගාමණි, එකච්චො කාමභොගී ධම්මාධම්මෙන භොගෙ පරියෙසති සාහසෙනපි අසාහසෙනපි. ධම්මාධම්මෙන භොගෙ පරියෙසිත්වා සාහසෙනපි අසාහසෙනපි අත්තානං සුඛෙති පීණෙති, න සංවිභජති, න පුඤ්ඤානි කරොති. ඉධ පන, ගාමණි, එකච්චො කාමභොගී ධම්මාධම්මෙන භොගෙ පරියෙසති, සාහසෙනපි අසාහසෙනපි. ධම්මාධම්මෙන භොගෙ පරියෙසිත්වා සාහසෙනපි අසාහසෙනපි අත්තානං සුඛෙති පීණෙති සංවිභජති පුඤ්ඤානි කරොති.

村长，再者，于此，某一享受欲乐者，以如法与不如法、强制与非强制的方式寻求财富。如此寻求财富后，他不令自己快乐、满足，不与人分享，也不造作福德。村长，再者，于此，某一享受欲乐者，以如法与不如法、强制与非强制的方式寻求财富。如此寻求财富后，他令自己快乐、满足，但不与人分享，也不造作福德。村长，再者，于此，某一享受欲乐者，以如法与不如法、强制与非强制的方式寻求财富。如此寻求财富后，他令自己快乐、满足，与人分享，也造作福德。

‘‘ඉධ පන, ගාමණි, එකච්චො කාමභොගී ධම්මෙන භොගෙ පරියෙසති අසාහසෙන. ධම්මෙන භොගෙ පරියෙසිත්වා අසාහසෙන න අත්තානං සුඛෙති, න පීණෙති, න සංවිභජති, න පුඤ්ඤානි කරොති. ඉධ පන, ගාමණි, එකච්චො කාමභොගී ධම්මෙන භොගෙ පරියෙසති අසාහසෙන. ධම්මෙන භොගෙ පරියෙසිත්වා අසාහසෙන අත්තානං සුඛෙති පීණෙති, න සංවිභජති, න පුඤ්ඤානි කරොති. ඉධ පන, ගාමණි, එකච්චො කාමභොගී ධම්මෙන භොගෙ පරියෙසති අසාහසෙන. ධම්මෙන භොගෙ පරියෙසිත්වා අසාහසෙන අත්තානං සුඛෙති පීණෙති සංවිභජති පුඤ්ඤානි කරොති. තෙ ච භොගෙ ගධිතො මුච්ඡිතො අජ්ඣොපන්නො අනාදීනවදස්සාවී අනිස්සරණපඤ්ඤො පරිභුඤ්ජති. ඉධ පන, ගාමණි, එකච්චො කාමභොගී ධම්මෙන භොගෙ පරියෙසති අසාහසෙන. ධම්මෙන භොගෙ පරියෙසිත්වා අසාහසෙන අත්තානං සුඛෙති පීණෙති සංවිභජති පුඤ්ඤානි කරොති. තෙ ච භොගෙ අගධිතො අමුච්ඡිතො අනජ්ඣොපන්නො ආදීනවදස්සාවී නිස්සරණපඤ්ඤො පරිභුඤ්ජති.

村长，再者，于此，某一享受欲乐者，如法、非强制地寻求财富。如此寻求财富后，他不令自己快乐、满足，不与人分享，也不造作福德。村长，再者，于此，某一享受欲乐者，如法、非强制地寻求财富。如此寻求财富后，他令自己快乐、满足，但不与人分享，也不造作福德。村长，再者，于此，某一享受欲乐者，如法、非强制地寻求财富。如此寻求财富后，他令自己快乐、满足，与人分享，也造作福德。他贪著、沉迷、执著于那些财富，不见其过患，无出离之慧而受用。村长，再者，于此，某一享受欲乐者，如法、非强制地寻求财富。如此寻求财富后，他令自己快乐、满足，与人分享，也造作福德。他不贪著、不沉迷、不执著于那些财富，见到其过患，有出离之慧而受用。

‘‘තත්‍ර[Pg.515], ගාමණි, ය්වායං කාමභොගී අධම්මෙන භොගෙ පරියෙසති සාහසෙන, අධම්මෙන භොගෙ පරියෙසිත්වා සාහසෙන න අත්තානං සුඛෙති, න පීණෙති, න සංවිභජති, න පුඤ්ඤානි කරොති. අයං, ගාමණි, කාමභොගී තීහි ඨානෙහි ගාරය්හො. කතමෙහි තීහි ඨානෙහි ගාරය්හො? අධම්මෙන භොගෙ පරියෙසති සාහසෙනාති, ඉමිනා පඨමෙන ඨානෙන ගාරය්හො. න අත්තානං සුඛෙති න පීණෙතීති, ඉමිනා දුතියෙන ඨානෙන ගාරය්හො. න සංවිභජති, න පුඤ්ඤානි කරොතීති, ඉමිනා තතියෙන ඨානෙන ගාරය්හො. අයං, ගාමණි, කාමභොගී ඉමෙහි තීහි ඨානෙහි ගාරය්හො.

村长，于此，有享受欲乐者，不如法地、以暴力寻求财富；不如法地、以暴力寻求到财富后，不令自己快乐、满足，不与人分享，亦不作福德。村长，此享受欲乐者，于三处应受呵责。以何三处？“不如法地、以暴力寻求财富”，以此为第一处，应受呵责。“不令自己快乐、满足”，以此为第二处，应受呵责。“不与人分享，亦不作福德”，以此为第三处，应受呵责。村长，此享受欲乐者，以此三处应受呵责。

‘‘තත්‍ර, ගාමණි, ය්වායං කාමභොගී අධම්මෙන භොගෙ පරියෙසති සාහසෙන, අධම්මෙන භොගෙ පරියෙසිත්වා සාහසෙන අත්තානං සුඛෙති පීණෙති, න සංවිභජති, න පුඤ්ඤානි කරොති. අයං, ගාමණි, කාමභොගී ද්වීහි ඨානෙහි ගාරය්හො, එකෙන ඨානෙන පාසංසො. කතමෙහි ද්වීහි ඨානෙහි ගාරය්හො? අධම්මෙන භොගෙ පරියෙසති සාහසෙනාති, ඉමිනා පඨමෙන ඨානෙන ගාරය්හො. න සංවිභජති, න පුඤ්ඤානි කරොතීති, ඉමිනා දුතියෙන ඨානෙන ගාරය්හො. කතමෙන එකෙන ඨානෙන පාසංසො? අත්තානං සුඛෙති පීණෙතීති, ඉමිනා එකෙන ඨානෙන පාසංසො. අයං, ගාමණි, කාමභොගී ඉමෙහි ද්වීහි ඨානෙහි ගාරය්හො, ඉමිනා එකෙන ඨානෙන පාසංසො.

村长，于此，有享受欲乐者，不如法地、以暴力寻求财富；不如法地、以暴力寻求到财富后，令自己快乐、满足，但不与人分享，亦不作福德。村长，此享受欲乐者，于二处应受呵责，于一处应受赞许。以何二处应受呵责？“不如法地、以暴力寻求财富”，以此为第一处，应受呵责。“不与人分享，亦不作福德”，以此为第二处，应受呵责。以何一处应受赞许？“令自己快乐、满足”，以此为一处，应受赞许。村长，此享受欲乐者，以此二处应受呵责，以此一处应受赞许。

‘‘තත්‍ර, ගාමණි, ය්වායං කාමභොගී අධම්මෙන භොගෙ පරියෙසති සාහසෙන, අධම්මෙන භොගෙ පරියෙසිත්වා සාහසෙන අත්තානං සුඛෙති පීණෙති සංවිභජති පුඤ්ඤානි කරොති. අයං, ගාමණි, කාමභොගී එකෙන ඨානෙන ගාරය්හො, ද්වීහි ඨානෙහි පාසංසො. කතමෙන එකෙන ඨානෙන ගාරය්හො? අධම්මෙන භොගෙ පරියෙසති සාහසෙනාති, ඉමිනා එකෙන ඨානෙන ගාරය්හො. කතමෙහි ද්වීහි ඨානෙහි පාසංසො? අත්තානං සුඛෙති පීණෙතීති, ඉමිනා පඨමෙන ඨානෙන පාසංසො. සංවිභජති පුඤ්ඤානි කරොතීති, ඉමිනා දුතියෙන ඨානෙන පාසංසො. අයං, ගාමණි, කාමභොගී, ඉමිනා එකෙන ඨානෙන ගාරය්හො, ඉමෙහි ද්වීහි ඨානෙහි පාසංසො.

“村长，于此，凡享受欲乐者，强行、不如法地寻求财富；强行、不如法地寻求财富后，令自己快乐满足，并且分享、作福德。村长，此享受欲乐者，因一个原因应受指责，因两个原因应受称赞。因哪一个原因应受指责？因其‘强行、不如法地寻求财富’，以此一个原因而应受指责。因哪两个原因应受称赞？因其‘令自己快乐满足’，以此第一个原因而应受称赞；因其‘分享、作福德’，以此第二个原因而应受称赞。村长，此享受欲乐者，以此一个原因而应受指责，以此两个原因而应受称赞。

‘‘තත්‍ර, ගාමණි, ය්වායං කාමභොගී ධම්මාධම්මෙන භොගෙ පරියෙසති සාහසෙනපි අසාහසෙනපි, ධම්මාධම්මෙන භොගෙ පරියෙසිත්වා සාහසෙනපි අසාහසෙනපි න අත්තානං සුඛෙති, න පීණෙති, න සංවිභජති, න [Pg.516] පුඤ්ඤානි කරොති. අයං, ගාමණි, කාමභොගී එකෙන ඨානෙන පාසංසො, තීහි ඨානෙහි ගාරය්හො. කතමෙන එකෙන ඨානෙන පාසංසො? ධම්මෙන භොගෙ පරියෙසති අසාහසෙනාති, ඉමිනා එකෙන ඨානෙන පාසංසො. කතමෙහි තීහි ඨානෙහි ගාරය්හො? අධම්මෙන භොගෙ පරියෙසති සාහසෙනාති, ඉමිනා පඨමෙන ඨානෙන ගාරය්හො. න අත්තානං සුඛෙති, න පීණෙතීති, ඉමිනා දුතියෙන ඨානෙන ගාරය්හො. න සංවිභජති, න පුඤ්ඤානි කරොතීති, ඉමිනා තතියෙන ඨානෙන ගාරය්හො. අයං, ගාමණි, කාමභොගී ඉමිනා එකෙන ඨානෙන පාසංසො, ඉමෙහි තීහි ඨානෙහි ගාරය්හො.

“村长，于此，凡享受欲乐者，如法不如法地、强行不强行地寻求财富；如法不如法地、强行不强行地寻求财富后，既不令自己快乐满足，也不分享，也不作福德。村长，此享受欲乐者，因一个原因应受称赞，因三个原因应受指责。因哪一个原因应受称赞？因其‘如法地、不强行地寻求财富’，以此一个原因而应受称赞。因哪三个原因应受指责？因其‘不如法地、强行地寻求财富’，以此第一个原因而应受指责；因其‘不令自己快乐满足’，以此第二个原因而应受指责；因其‘不分享、不作福德’，以此第三个原因而应受指责。村长，此享受欲乐者，以此一个原因而应受称赞，以此三个原因而应受指责。

‘‘තත්‍ර, ගාමණි, ය්වායං කාමභොගී ධම්මාධම්මෙන භොගෙ පරියෙසති සාහසෙනපි අසාහසෙනපි, ධම්මාධම්මෙන භොගෙ පරියෙසිත්වා සාහසෙනපි අසාහසෙනපි අත්තානං සුඛෙති පීණෙති, න සංවිභජති, න පුඤ්ඤානි කරොති. අයං, ගාමණි, කාමභොගී ද්වීහි ඨානෙහි පාසංසො, ද්වීහි ඨානෙහි ගාරය්හො. කතමෙහි ද්වීහි ඨානෙහි පාසංසො? ධම්මෙන භොගෙ පරියෙසති අසාහසෙනාති, ඉමිනා පඨමෙන ඨානෙන පාසංසො. අත්තානං සුඛෙති පීණෙතීති, ඉමිනා දුතියෙන ඨානෙන පාසංසො. කතමෙහි ද්වීහි ඨානෙහි ගාරය්හො? අධම්මෙන භොගෙ පරියෙසති සාහසෙනාති, ඉමිනා පඨමෙන ඨානෙන ගාරය්හො. න සංවිභජති, න පුඤ්ඤානි කරොතීති, ඉමිනා දුතියෙන ඨානෙන ගාරය්හො. අයං, ගාමණි, කාමභොගී ඉමෙහි ද්වීහි ඨානෙහි පාසංසො, ඉමෙහි ද්වීහි ඨානෙහි ගාරය්හො.

“村长，于此，某一享受欲乐者，他以如法与不如法、暴力与非暴力的方式寻求财富；在以如法与不如法、暴力与非暴力的方式寻求到财富后，他令自己快乐满足，却不与人分享，也不行福德。村长，此享受欲乐者，因两个原因应受称赞，因两个原因应受指责。是哪两个原因应受称赞呢？‘他如法地、不以暴力寻求财富’，以此为第一个原因，他应受称赞。‘他令自己快乐满足’，以此为第二个原因，他应受称赞。是哪两个原因应受指责呢？‘他不如法地、以暴力寻求财富’，以此为第一个原因，他应受指责。‘他不与人分享，也不行福德’，以此为第二个原因，他应受指责。村长，此享受欲乐者，即因这两个原因应受称赞，因这两个原因应受指责。”

‘‘තත්‍ර, ගාමණි, ය්වායං කාමභොගී ධම්මාධම්මෙන භොගෙ පරියෙසති සාහසෙනපි අසාහසෙනපි, ධම්මාධම්මෙන භොගෙ පරියෙසිත්වා සාහසෙනපි අසාහසෙනපි අත්තානං සුඛෙති පීණෙති සංවිභජති පුඤ්ඤානි කරොති. අයං, ගාමණි, කාමභොගී තීහි ඨානෙහි පාසංසො, එකෙන ඨානෙන ගාරය්හො. කතමෙහි තීහි ඨානෙහි පාසංසො? ධම්මෙන භොගෙ පරියෙසති අසාහසෙනාති, ඉමිනා පඨමෙන ඨානෙන පාසංසො. අත්තානං සුඛෙති පීණෙතීති, ඉමිනා දුතියෙන ඨානෙන පාසංසො. සංවිභජති පුඤ්ඤානි කරොතීති, ඉමිනා තතියෙන ඨානෙන පාසංසො. කතමෙන එකෙන ඨානෙන ගාරය්හො? අධම්මෙන භොගෙ පරියෙසති සාහසෙනාති[Pg.517], ඉමිනා එකෙන ඨානෙන ගාරය්හො. අයං, ගාමණි, කාමභොගී ඉමෙහි තීහි ඨානෙහි පාසංසො, ඉමිනා එකෙන ඨානෙන ගාරය්හො.

“村长，于此，某一享受欲乐者，他以如法与不如法、暴力与非暴力的方式寻求财富；在以如法与不如法、暴力与非暴力的方式寻求到财富后，他令自己快乐满足，与人分享，且行福德。村长，此享受欲乐者，因三个原因应受称赞，因一个原因应受指责。是哪三个原因应受称赞呢？‘他如法地、不以暴力寻求财富’，以此为第一个原因，他应受称赞。‘他令自己快乐满足’，以此为第二个原因，他应受称赞。‘他与人分享，且行福德’，以此为第三个原因，他应受称赞。是哪一个原因应受指责呢？‘他不如法地、以暴力寻求财富’，以此为这一个原因，他应受指责。村长，此享受欲乐者，即因这三个原因应受称赞，因这一个原因应受指责。”

‘‘තත්‍ර, ගාමණි, ය්වායං කාමභොගී ධම්මෙන භොගෙ පරියෙසති අසාහසෙන, ධම්මෙන භොගෙ පරියෙසිත්වා අසාහසෙන, න අත්තානං සුඛෙති, න පීණෙති, න සංවිභජති, න පුඤ්ඤානි කරොති. අයං, ගාමණි, කාමභොගී එකෙන ඨානෙන පාසංසො, ද්වීහි ඨානෙහි ගාරය්හො. කතමෙන එකෙන ඨානෙන පාසංසො? ධම්මෙන භොගෙ පරියෙසති අසාහසෙනාති, ඉමිනා එකෙන ඨානෙන පාසංසො. කතමෙහි ද්වීහි ඨානෙහි ගාරය්හො? න අත්තානං සුඛෙති, න පීණෙතීති, ඉමිනා පඨමෙන ඨානෙන ගාරය්හො. න සංවිභජති, න පුඤ්ඤානි කරොතීති, ඉමිනා දුතියෙන ඨානෙන ගාරය්හො. අයං, ගාමණි, කාමභොගී ඉමිනා එකෙන ඨානෙන පාසංසො, ඉමෙහි ද්වීහි ඨානෙහි ගාරය්හො.

“村长，于此，有受用欲者，如法、不以暴力寻求财富；如法、不以暴力寻求财富后，不令自己安乐满足，不与人分享，亦不作福德。村长，此受用欲者，于一事应受称赞，于二事应受呵责。以何一事应受称赞？‘如法、不以暴力寻求财富’，以此一事应受称赞。以何二事应受呵责？‘不令自己安乐满足’，以此第一事应受呵责。‘不与人分享，亦不作福德’，以此第二事应受呵责。村长，此受用欲者，以此一事应受称赞，以此二事应受呵责。”

‘‘තත්‍ර, ගාමණි, ය්වායං කාමභොගී ධම්මෙන භොගෙ පරියෙසති අසාහසෙන, ධම්මෙන භොගෙ පරියෙසිත්වා අසාහසෙන අත්තානං සුඛෙති පීණෙති, න සංවිභජති, න පුඤ්ඤානි කරොති. අයං, ගාමණි, කාමභොගී ද්වීහි ඨානෙහි පාසංසො, එකෙන ඨානෙන ගාරය්හො. කතමෙහි ද්වීහි ඨානෙහි පාසංසො? ධම්මෙන භොගෙ පරියෙසති අසාහසෙනාති, ඉමිනා පඨමෙන ඨානෙන පාසංසො. අත්තානං සුඛෙති පීණෙතීති, ඉමිනා දුතියෙන ඨානෙන පාසංසො. කතමෙන එකෙන ඨානෙන ගාරය්හො? න සංවිභජති, න පුඤ්ඤානි කරොතීති, ඉමිනා එකෙන ඨානෙන ගාරය්හො. අයං, ගාමණි, කාමභොගී ඉමෙහි ද්වීහි ඨානෙහි පාසංසො, ඉමිනා එකෙන ඨානෙන ගාරය්හො.

“村长，于此，有受用欲者，如法、不以暴力寻求财富；如法、不以暴力寻求财富后，令自己安乐满足，但不与人分享，亦不作福德。村长，此受用欲者，于二事应受称赞，于一事应受呵责。以何二事应受称赞？‘如法、不以暴力寻求财富’，以此第一事应受称赞。‘令自己安乐满足’，以此第二事应受称赞。以何一事应受呵责？‘不与人分享，亦不作福德’，以此一事应受呵责。村长，此受用欲者，以此二事应受称赞，以此一事应受呵责。”

‘‘තත්‍ර, ගාමණි, ය්වායං කාමභොගී ධම්මෙන භොගෙ පරියෙසති අසාහසෙන, ධම්මෙන භොගෙ පරියෙසිත්වා අසාහසෙන අත්තානං සුඛෙති පීණෙති සංවිභජති පුඤ්ඤානි කරොති, තෙ ච භොගෙ ගධිතො මුච්ඡිතො අජ්ඣොපන්නො අනාදීනවදස්සාවී අනිස්සරණපඤ්ඤො පරිභුඤ්ජති. අයං, ගාමණි, කාමභොගී තීහි ඨානෙහි පාසංසො, එකෙන ඨානෙන ගාරය්හො. කතමෙහි තීහි ඨානෙහි පාසංසො? ධම්මෙන භොගෙ පරියෙසති අසාහසෙනාති, ඉමිනා පඨමෙන ඨානෙන පාසංසො. අත්තානං සුඛෙති පීණෙතීති, ඉමිනා දුතියෙන ඨානෙන පාසංසො. සංවිභජති පුඤ්ඤානි කරොතීති, ඉමිනා තතියෙන ඨානෙන පාසංසො[Pg.518]. කතමෙන එකෙන ඨානෙන ගාරය්හො? තෙ ච භොගෙ ගධිතො මුච්ඡිතො අජ්ඣොපන්නො අනාදීනවදස්සාවී අනිස්සරණපඤ්ඤො පරිභුඤ්ජතීති, ඉමිනා එකෙන ඨානෙන ගාරය්හො. අයං, ගාමණි, කාමභොගී ඉමෙහි තීහි ඨානෙහි පාසංසො, ඉමිනා එකෙන ඨානෙන ගාරය්හො.

“村主，于此，有某类享受欲乐者，如法、不以暴力寻求财富；如法、不以暴力寻求财富后，令自己喜悦满足，分享并作福德。又，于彼财富，他贪着、沉迷、深陷其中，不见过患，无出离慧而受用。村主，此享受欲乐者，以三事应受称赞，以一事应受呵责。以哪三事应受称赞？‘如法、不以暴力寻求财富’，以此第一事，应受称赞。‘令自己喜悦满足’，以此第二事，应受称赞。‘分享并作福德’，以此第三事，应受称赞。以哪一事应受呵责？‘于彼财富，贪着、沉迷、深陷其中，不见过患，无出离慧而受用’，以此一事，应受呵责。村主，此享受欲乐者，以此三事应受称赞，以此一事应受呵责。”

‘‘තත්‍ර, ගාමණි, ය්වායං කාමභොගී ධම්මෙන භොගෙ පරියෙසති අසාහසෙන, ධම්මෙන භොගෙ පරියෙසිත්වා අසාහසෙන අත්තානං සුඛෙති පීණෙති සංවිභජති පුඤ්ඤානි කරොති. තෙ ච භොගෙ අගධිතො අමුච්ඡිතො අනජ්ඣොපන්නො ආදීනවදස්සාවී නිස්සරණපඤ්ඤො පරිභුඤ්ජති. අයං, ගාමණි, කාමභොගී චතූහි ඨානෙහි පාසංසො. කතමෙහි චතූහි ඨානෙහි පාසංසො? ධම්මෙන භොගෙ පරියෙසති අසාහසෙනාති, ඉමිනා පඨමෙන ඨානෙන පාසංසො. අත්තානං සුඛෙති පීණෙතීති, ඉමිනා දුතියෙන ඨානෙන පාසංසො. සංවිභජති පුඤ්ඤානි කරොතීති, ඉමිනා තතියෙන ඨානෙන පාසංසො. තෙ ච භොගෙ අගධිතො අමුච්ඡිතො අනජ්ඣොපන්නො ආදීනවදස්සාවී නිස්සරණපඤ්ඤො පරිභුඤ්ජතීති, ඉමිනා චතුත්ථෙන ඨානෙන පාසංසො. අයං, ගාමණි, කාමභොගී ඉමෙහි චතූහි ඨානෙහි පාසංසො.

“村主，于此，有某类享受欲乐者，如法、不以暴力寻求财富；如法、不以暴力寻求财富后，令自己喜悦满足，分享并作福德。又，于彼财富，他不贪着、不沉迷、不深陷其中，见过患，具出离慧而受用。村主，此享受欲乐者，以四事应受称赞。以哪四事应受称赞？‘如法、不以暴力寻求财富’，以此第一事，应受称赞。‘令自己喜悦满足’，以此第二事，应受称赞。‘分享并作福德’，以此第三事，应受称赞。‘于彼财富，不贪着、不沉迷、不深陷其中，见过患，具出离慧而受用’，以此第四事，应受称赞。村主，此享受欲乐者，以此四事应受称赞。”

‘‘තයොමෙ, ගාමණි, තපස්සිනො ලූඛජීවිනො සන්තො සංවිජ්ජමානා ලොකස්මිං. කතමෙ තයො? ඉධ, ගාමණි, එකච්චො තපස්සී ලූඛජීවී සද්ධා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො හොති – ‘අප්පෙව නාම කුසලං ධම්මං අධිගච්ඡෙය්‍යං, අප්පෙව නාම උත්තරිමනුස්සධම්මා අලමරියඤාණදස්සනවිසෙසං සච්ඡිකරෙය්‍ය’න්ති. සො අත්තානං ආතාපෙති පරිතාපෙති, කුසලඤ්ච ධම්මං නාධිගච්ඡති, උත්තරි ච මනුස්සධම්මා අලමරියඤාණදස්සනවිසෙසං න සච්ඡිකරොති.

“村长，世间有此三类现存的苦行、生活粗劣者。是哪三类呢？村长，于此，某一苦行、生活粗劣者，以信从在家而出家，成为无家者，心想：‘或许我能证得善法，或许我能亲证超越人法之殊胜圣智见。’他令自身热恼、遍热恼，却未证得善法，也未亲证超越人法之殊胜圣智见。”

‘‘ඉධ පන, ගාමණි, එකච්චො තපස්සී ලූඛජීවී සද්ධා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො හොති – ‘අප්පෙව නාම කුසලං ධම්මං අධිගච්ඡෙය්‍යං, අප්පෙව නාම උත්තරිමනුස්සධම්මා අලමරියඤාණදස්සනවිසෙසං සච්ඡිකරෙය්‍ය’න්ති. සො අත්තානං ආතාපෙති පරිතාපෙති, කුසලඤ්හි ඛො ධම්මං අධිගච්ඡති, උත්තරිමනුස්සධම්මා අලමරියඤාණදස්සනවිසෙසං න සච්ඡිකරොති.

“再者，村长，于此，某一苦行、生活粗劣者，以信从在家而出家，成为无家者，心想：‘或许我能证得善法，或许我能亲证超越人法之殊胜圣智见。’他令自身热恼、遍热恼，确实证得了善法，但未亲证超越人法之殊胜圣智见。”

‘‘ඉධ [Pg.519] පන, ගාමණි, එකච්චො තපස්සී ලූඛජීවී සද්ධා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො හොති – ‘අප්පෙව නාම කුසලං ධම්මං අධිගච්ඡෙය්‍යං, අප්පෙව නාම උත්තරිමනුස්සධම්මා අලමරියඤාණදස්සනවිසෙසං සච්ඡිකරෙය්‍ය’න්ති. සො අත්තානං ආතාපෙති පරිතාපෙති, කුසලඤ්ච ධම්මං අධිගච්ඡති, උත්තරි ච මනුස්සධම්මා අලමරියඤාණදස්සනවිසෙසං සච්ඡිකරොති.

“再者，村长，于此，某一苦行、生活粗劣者，以信从在家而出家，成为无家者，心想：‘或许我能证得善法，或许我能亲证超越人法之殊胜圣智见。’他令自身热恼、遍热恼，既证得了善法，也亲证了超越人法之殊胜圣智见。”

‘‘තත්‍ර, ගාමණි, ය්වායං තපස්සී ලූඛජීවී අත්තානං ආතාපෙති පරිතාපෙති, කුසලඤ්ච ධම්මං නාධිගච්ඡති, උත්තරි ච මනුස්සධම්මා අලමරියඤාණදස්සනවිසෙසං න සච්ඡිකරොති. අයං, ගාමණි, තපස්සී ලූඛජීවී තීහි ඨානෙහි ගාරය්හො. කතමෙහි තීහි ඨානෙහි ගාරය්හො? අත්තානං ආතාපෙති පරිතාපෙතීති, ඉමිනා පඨමෙන ඨානෙන ගාරය්හො. කුසලඤ්ච ධම්මං නාධිගච්ඡතීති, ඉමිනා දුතියෙන ඨානෙන ගාරය්හො. උත්තරි ච මනුස්සධම්මා අලමරියඤාණදස්සනවිසෙසං න සච්ඡිකරොතීති, ඉමිනා තතියෙන ඨානෙන ගාරය්හො. අයං, ගාමණි, තපස්සී ලූඛජීවී, ඉමෙහි තීහි ඨානෙහි ගාරය්හො.

伽摩尼，于此，若有苦行者过着粗劣的生活，折磨、遍恼自身，既不得善法，亦不现证超越人法之殊胜圣智见。伽摩尼，此过着粗劣生活的苦行者，应由三事而受呵责。以何三事？“折磨、遍恼自身”，应以此初事而受呵责。“不得善法”，应以此第二事而受呵责。“不现证超越人法之殊胜圣智见”，应以此第三事而受呵责。伽摩尼，此过着粗劣生活的苦行者，应由此三事而受呵责。

‘‘තත්‍ර, ගාමණි, ය්වායං තපස්සී ලූඛජීවී අත්තානං ආතාපෙති පරිතාපෙති, කුසලඤ්හි ඛො ධම්මං අධිගච්ඡති, උත්තරි ච මනුස්සධම්මා අලමරියඤාණදස්සනවිසෙසං න සච්ඡිකරොති. අයං, ගාමණි, තපස්සී ලූඛජීවී ද්වීහි ඨානෙහි ගාරය්හො, එකෙන ඨානෙන පාසංසො. කතමෙහි ද්වීහි ඨානෙහි ගාරය්හො? අත්තානං ආතාපෙති පරිතාපෙතීති, ඉමිනා පඨමෙන ඨානෙන ගාරය්හො. උත්තරි ච මනුස්සධම්මා අලමරියඤාණදස්සනවිසෙසං න සච්ඡිකරොතීති, ඉමිනා දුතියෙන ඨානෙන ගාරය්හො. කතමෙන එකෙන ඨානෙන පාසංසො? කුසලඤ්හි ඛො ධම්මං අධිගච්ඡතීති, ඉමිනා එකෙන ඨානෙන පාසංසො. අයං, ගාමණි, තපස්සී ලූඛජීවී ඉමෙහි ද්වීහි ඨානෙහි ගාරය්හො, ඉමිනා එකෙන ඨානෙන පාසංසො.

伽摩尼，于此，若有苦行者过着粗劣的生活，折磨、遍恼自身，实得善法，然不现证超越人法之殊胜圣智见。伽摩尼，此过着粗劣生活的苦行者，应由二事而受呵责，由一事而受称赞。以何二事而受呵责？“折磨、遍恼自身”，应以此初事而受呵责。“不现证超越人法之殊胜圣智见”，应以此第二事而受呵责。以何一事而受称赞？“实得善法”，应以此一事而受称赞。伽摩尼，此过着粗劣生活的苦行者，应由此二事而受呵责，由此一事而受称赞。

‘‘තත්‍ර, ගාමණි, ය්වායං තපස්සී ලූඛජීවී අත්තානං ආතාපෙති පරිතාපෙති, කුසලඤ්ච ධම්මං අධිගච්ඡති, උත්තරි ච මනුස්සධම්මා අලමරියඤාණදස්සනවිසෙසං සච්ඡිකරොති. අයං, ගාමණි, තපස්සී ලූඛජීවී එකෙන ඨානෙන ගාරය්හො, ද්වීහි ඨානෙහි පාසංසො. කතමෙන එකෙන ඨානෙන ගාරය්හො? අත්තානං ආතාපෙති පරිතාපෙතීති, ඉමිනා එකෙන ඨානෙන ගාරය්හො. කතමෙහි ද්වීහි ඨානෙහි පාසංසො? කුසලඤ්ච ධම්මං අධිගච්ඡතීති, ඉමිනා පඨමෙන ඨානෙන පාසංසො. උත්තරි ච මනුස්සධම්මා අලමරියඤාණදස්සනවිසෙසං සච්ඡිකරොතීති, ඉමිනා දුතියෙන ඨානෙන පාසංසො[Pg.520]. අයං, ගාමණි, තපස්සී ලූඛජීවී ඉමිනා එකෙන ඨානෙන ගාරය්හො, ඉමෙහි ද්වීහි ඨානෙහි පාසංසො.

“村长，在这些人中，若有生活清苦的苦行者，他折磨、烧灼自身，却证得善法，并且亲证超越人法之殊胜圣智见。村长，这位生活清苦的苦行者，在一个方面应受责难，在两个方面应受赞扬。以哪一个方面应受责难呢？因他折磨、烧灼自身，以此一个方面应受责难。以哪两个方面应受赞扬呢？因他证得善法，以此第一个方面应受赞扬；又因他亲证超越人法之殊胜圣智见，以此第二个方面应受赞扬。村长，这位生活清苦的苦行者，以此一个方面应受责难，以此两个方面应受赞扬。”

‘‘තිස්සො ඉමා, ගාමණි, සන්දිට්ඨිකා නිජ්ජරා අකාලිකා එහිපස්සිකා ඔපනෙය්‍යිකා පච්චත්තං වෙදිතබ්බා විඤ්ඤූහි. කතමා තිස්සො? යං රත්තො රාගාධිකරණං අත්තබ්‍යාබාධායපි චෙතෙති, පරබ්‍යාබාධායපි චෙතෙති, උභයබ්‍යාබාධායපි චෙතෙති. රාගෙ පහීනෙ නෙවත්තබ්‍යාබාධාය චෙතෙති, න පරබ්‍යාබාධාය චෙතෙති, න උභයබ්‍යාබාධාය චෙතෙති. සන්දිට්ඨිකා නිජ්ජරා අකාලිකා එහිපස්සිකා ඔපනෙය්‍යිකා පච්චත්තං වෙදිතබ්බා විඤ්ඤූහි. යං දුට්ඨො දොසාධිකරණං අත්තබ්‍යාබාධායපි චෙතෙති, පරබ්‍යාබාධායපි චෙතෙති, උභයබ්‍යාබාධායපි චෙතෙති. දොසෙ පහීනෙ නෙවත්තබ්‍යාබාධාය චෙතෙති, න පරබ්‍යාබාධාය චෙතෙති, න උභයබ්‍යාබාධාය චෙතෙති. සන්දිට්ඨිකා නිජ්ජරා අකාලිකා එහිපස්සිකා ඔපනෙය්‍යිකා පච්චත්තං වෙදිතබ්බා විඤ්ඤූහි. යං මූළ්හො මොහාධිකරණං අත්තබ්‍යාබාධායපි චෙතෙති, පරබ්‍යාබාධායපි චෙතෙති, උභයබ්‍යාබාධායපි චෙතෙති. මොහෙ පහීනෙ නෙවත්තබ්‍යාබාධාය චෙතෙති, න පරබ්‍යාබාධාය චෙතෙති, න උභයබ්‍යාබාධාය චෙතෙති. සන්දිට්ඨිකා නිජ්ජරා අකාලිකා එහිපස්සිකා ඔපනෙය්‍යිකා පච්චත්තං වෙදිතබ්බා විඤ්ඤූහි. ඉමා ඛො, ගාමණි, තිස්සො සන්දිට්ඨිකා නිජ්ජරා අකාලිකා එහිපස්සිකා ඔපනෙය්‍යිකා පච්චත්තං වෙදිතබ්බා විඤ්ඤූහී’’ති.

“村主，这三种灭尽是现见的、无时的、欢迎来看的、能导向的、智者们各自当知的。是哪三者？有贪者，因贪之故，思虑恼害自己，也思虑恼害他人，也思虑恼害双方。贪被断除后，就不思虑恼害自己，不思虑恼害他人，不思虑恼害双方。此灭尽是现见的、无时的、欢迎来看的、能导向的、智者们各自当知的。有嗔者，因嗔之故，思虑恼害自己，也思虑恼害他人，也思虑恼害双方。嗔被断除后，就不思虑恼害自己，不思虑恼害他人，不思虑恼害双方。此灭尽是现见的、无时的、欢迎来看的、能导向的、智者们各自当知的。有痴者，因痴之故，思虑恼害自己，也思虑恼害他人，也思虑恼害双方。痴被断除后，就不思虑恼害自己，不思虑恼害他人，不思虑恼害双方。此灭尽是现见的、无时的、欢迎来看的、能导向的、智者们各自当知的。村主，这确实是三种灭尽，是现见的、无时的、欢迎来看的、能导向的、智者们各自当知的。”

එවං වුත්තෙ, රාසියො ගාමණි භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අභික්කන්තං, භන්තෙ…පෙ… උපාසකං මං භගවා ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති. ද්වාදසමං.

如是说已，村主罗西耶（Rāsiyo）白世尊言：“世尊，妙极！……世尊，请忆持我为优婆塞，从今日起，终生归依。”第十二。

13. පාටලියසුත්තං

13. 波吒利耶经

365. එකං සමයං භගවා කොලියෙසු විහරති උත්තරං නාම කොලියානං නිගමො. අථ ඛො පාටලියො ගාමණි යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො පාටලියො ගාමණි භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සුතං මෙතං, භන්තෙ – ‘සමණො ගොතමො මායං ජානාතී’ති. යෙ තෙ, භන්තෙ, එවමාහංසු – ‘සමණො ගොතමො මායං ජානාතී’ති, කච්චි තෙ, භන්තෙ, භගවතො [Pg.521] වුත්තවාදිනො, න ච භගවන්තං අභූතෙන අබ්භාචික්ඛන්ති, ධම්මස්ස චානුධම්මං බ්‍යාකරොන්ති, න ච කොචි සහධම්මිකො වාදානුවාදො ගාරය්හං ඨානං ආගච්ඡති? අනබ්භාචික්ඛිතුකාමා හි මයං, භන්තෙ, භගවන්ත’’න්ති. ‘‘යෙ තෙ, ගාමණි, එවමාහංසු – ‘සමණො ගොතමො මායං ජානාතී’ති, වුත්තවාදිනො චෙව මෙ, තෙ න ච මං අභූතෙන අබ්භාචික්ඛන්ති, ධම්මස්ස චානුධම්මං බ්‍යාකරොන්ති, න ච කොචි සහධම්මිකො වාදානුවාදො ගාරය්හං ඨානං ආගච්ඡතීති, සච්චංයෙව කිර, භො, මයං තෙසං සමණබ්‍රාහ්මණානං න සද්දහාම – ‘සමණො ගොතමො මායං ජානාතීති, සමණො ඛලු භො ගොතමො මායාවී’ති. යො නු ඛො, ගාමණි, එවං වදෙති – ‘අහං මායං ජානාමී’ති, සො එවං වදෙති – ‘අහං මායාවී’ති. තථෙව තං භගවා හොති, තථෙව තං සුගත හොතී’’ති. තෙන හි, ගාමණි, තඤ්ඤෙවෙත්ථ පටිපුච්ඡිස්සාමි; යථා තෙ ඛමෙය්‍ය, තථා තං බ්‍යාකරෙය්‍යාසි –

365. 一时，世尊住在拘利耶人(Koliyā)中，一个名叫郁多罗(Uttara)的镇里。那时，村长波吒厘(Pāṭaliyo gāmaṇi)前往世尊之处；抵达后，向世尊行礼，然后坐于一旁。坐于一旁的村长波吒厘对世尊说：“尊者，我听闻此言：‘沙门乔达摩知晓幻术。’尊者，那些如此说‘沙门乔达摩知晓幻术’的人，他们是否如实转述了世尊的话，没有以不实之词诽谤世尊，且能如法随法地解说，而没有任何合乎法义的言论与诘难会导向应受呵责的境地呢？尊者，因为我们不愿诽谤世尊。”“村长，那些如此说‘沙门乔达摩知晓幻术’的人，他们确实是如实转述了我的话，没有以不实之词诽谤我，且能如法随法地解说，而没有任何合乎法义的言论与诘难会导向应受呵责的境地。”“那么，这竟是真的了！我们之前还不相信那些沙门、婆罗门所说的“沙门乔达摩知晓幻术”。原来沙门乔达摩确实是幻术师！”“村长，难道说“我知晓幻术”，就是在说“我是幻术师”吗？”“世尊，正是如此！善逝，正是如此！”“那么，村长，我将就此反问你，请你按照你认为合适的方式回答。”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ගාමණි, ජානාසි ත්වං කොලියානං ලම්බචූළකෙ භටෙ’’ති? ‘‘ජානාමහං, භන්තෙ, කොලියානං ලම්බචූළකෙ භටෙ’’ති. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ගාමණි, කිමත්ථියා කොලියානං ලම්බචූළකා භටා’’ති? ‘‘යෙ ච, භන්තෙ, කොලියානං චොරා තෙ ච පටිසෙධෙතුං, යානි ච කොලියානං දූතෙය්‍යානි තානි ච වහාතුං, එතදත්ථියා, භන්තෙ, කොලියානං ලම්බචූළකා භටා’’ති. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ගාමණි, ජානාසි ත්වං කොලියානං ලම්බචූළකෙ භටෙ සීලවන්තෙ වා තෙ දුස්සීලෙ වා’’ති? ‘‘ජානාමහං, භන්තෙ, කොලියානං ලම්බචූළකෙ භටෙ දුස්සීලෙ පාපධම්මෙ; යෙ ච ලොකෙ දුස්සීලා පාපධම්මා කොලියානං ලම්බචූළකා භටා තෙසං අඤ්ඤතරා’’ති. ‘‘යො නු ඛො, ගාමණි, එවං වදෙය්‍ය – ‘පාටලියො ගාමණි ජානාති කොලියානං ලම්බචූළකෙ භටෙ දුස්සීලෙ පාපධම්මෙ, පාටලියොපි ගාමණි දුස්සීලො පාපධම්මො’ති, සම්මා නු ඛො සො වදමානො වදෙය්‍යා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ! අඤ්ඤෙ, භන්තෙ, කොලියානං ලම්බචූළකා භටා, අඤ්ඤොහමස්මි. අඤ්ඤථාධම්මා කොලියානං ලම්බචූළකා භටා, අඤ්ඤථාධම්මොහමස්මී’’ති. ‘‘ත්වඤ්හි නාම, ගාමණි, ලච්ඡසි – ‘පාටලියො ගාමණි ජානාති කොලියානං ලම්බචූළකෙ භටෙ දුස්සීලෙ පාපධම්මෙ, න ච පාටලියො ගාමණි දුස්සීලො පාපධම්මො’ති, කස්මා තථාගතො න ලච්ඡති – ‘තථාගතො මායං ජානාති, න ච තථාගතො මායාවී’ති? මායං චාහං, ගාමණි, පජානාමි, මායාය [Pg.522] ච විපාකං, යථාපටිපන්නො ච මායාවී කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජති තඤ්ච පජානාමි’’.

“村长，你意下如何？你认识拘利人(Koliyā)那些名为‘长髻’(Lambacūḷaka)的仆役吗？”“尊者，我认识拘利人那些名为‘长髻’的仆役。”“村长，你意下如何？拘利人那些名为‘长髻’的仆役有何作用？”“尊者，是为了阻止拘利人的盗贼，以及为拘利人办理信使事务。尊者，这就是拘利人那些名为‘长髻’的仆役的作用。”“村长，你意下如何？你所认识的拘利人那些名为‘长髻’的仆役，他们是有戒的还是无戒的？”“尊者，我认识拘利人那些名为‘长髻’的仆役是无戒的、恶法的。世间凡是无戒、恶法之人，拘利人那些名为‘长髻’的仆役即是其中一类。”“村长，若有人这么说：‘村长波吒厘(Pāṭaliya)知道拘利人那些名为“长髻”的仆役是无戒、恶法的，那么村长波吒厘也是无戒、恶法的。’如此说者，可说是善说吗？”“并非如此，尊者！尊者，拘利人那些名为‘长髻’的仆役是一回事，我又是另一回事。拘利人那些名为‘长髻’的仆役是另一种品性，我也是另一种品性。”“村长，你尚且可以获得这样的说法：‘村长波吒厘知道拘利人那些名为“长髻”的仆役是无戒、恶法的，但村长波吒厘并非无戒、恶法。’为何如来就不能获得这样的说法：‘如来知晓欺诈(māyā)，但如来并非欺诈者(māyāvī)’呢？村长，我了知欺诈，也了知欺诈的果报，并且了知行持欺诈者如何身坏命终后，投生于恶处、恶趣、堕处、地狱。”

‘‘පාණාතිපාතං චාහං, ගාමණි, පජානාමි, පාණාතිපාතස්ස ච විපාකං, යථාපටිපන්නො ච පාණාතිපාතී කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජති තඤ්ච පජානාමි. අදින්නාදානං චාහං, ගාමණි, පජානාමි, අදින්නාදානස්ස ච විපාකං, යථාපටිපන්නො ච අදින්නාදායී කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජති තඤ්ච පජානාමි. කාමෙසුමිච්ඡාචාරං චාහං, ගාමණි, පජානාමි, කාමෙසුමිච්ඡාචාරස්ස ච විපාකං, යථාපටිපන්නො ච කාමෙසුමිච්ඡාචාරී කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජති තඤ්ච පජානාමි. මුසාවාදං චාහං, ගාමණි, පජානාමි, මුසාවාදස්ස ච විපාකං, යථාපටිපන්නො ච මුසාවාදී කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජති තඤ්ච පජානාමි. පිසුණවාචං චාහං, ගාමණි, පජානාමි, පිසුණවාචාය ච විපාකං, යථාපටිපන්නො ච පිසුණවාචො කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජති තඤ්ච පජානාමි. ඵරුසවාචං චාහං, ගාමණි, පජානාමි, ඵරුසවාචාය ච විපාකං, යථාපටිපන්නො ච ඵරුසවාචො කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජති තඤ්ච පජානාමි. සම්ඵප්පලාපං චාහං, ගාමණි, පජානාමි, සම්ඵප්පලාපස්ස ච විපාකං, යථාපටිපන්නො ච සම්ඵප්පලාපී කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජති තඤ්ච පජානාමි. අභිජ්ඣං චාහං, ගාමණි, පජානාමි, අභිජ්ඣාය ච විපාකං, යථාපටිපන්නො ච අභිජ්ඣාලු කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජති තඤ්ච පජානාමි. බ්‍යාපාදපදොසං චාහං, ගාමණි, පජානාමි, බ්‍යාපාදපදොසස්ස ච විපාකං, යථාපටිපන්නො ච බ්‍යාපන්නචිත්තො කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජති තඤ්ච පජානාමි. මිච්ඡාදිට්ඨිං චාහං, ගාමණි, පජානාමි, මිච්ඡාදිට්ඨියා ච විපාකං, යථාපටිපන්නො ච මිච්ඡාදිට්ඨිකො කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජති තඤ්ච පජානාමි.

“村长啊，我了知杀生，了知杀生的果报，也了知行杀生者如何于身坏命终之后，投生到不幸处、恶趣、堕处、地狱，此事我亦了知。村长啊，我了知不与取，了知不与取的果报，也了知行不与取者如何于身坏命终之后，投生到不幸处、恶趣、堕处、地狱，此事我亦了知。村长啊，我了知欲邪行，了知欲邪行的果报，也了知行欲邪行者如何于身坏命终之后，投生到不幸处、恶趣、堕处、地狱，此事我亦了知。村长啊，我了知妄语，了知妄语的果报，也了知说妄语者如何于身坏命终之后，投生到不幸处、恶趣、堕处、地狱，此事我亦了知。村长啊，我了知离间语，了知离间语的果报，也了知说离间语者如何于身坏命终之后，投生到不幸处、恶趣、堕处、地狱，此事我亦了知。村长啊，我了知粗恶语，了知粗恶语的果报，也了知说粗恶语者如何于身坏命终之后，投生到不幸处、恶趣、堕处、地狱，此事我亦了知。村长啊，我了知绮语，了知绮语的果报，也了知说绮语者如何于身坏命终之后，投生到不幸处、恶趣、堕处、地狱，此事我亦了知。村长啊，我了知贪欲，了知贪欲的果报，也了知具足贪欲者如何于身坏命终之后，投生到不幸处、恶趣、堕处、地狱，此事我亦了知。村长啊，我了知瞋恚，了知瞋恚的果报，也了知心怀瞋恚者如何于身坏命终之后，投生到不幸处、恶趣、堕处、地狱，此事我亦了知。村长啊，我了知邪见，了知邪见的果报，也了知具足邪见者如何于身坏命终之后，投生到不幸处、恶趣、堕处、地狱，此事我亦了知。”

‘‘සන්ති හි, ගාමණි, එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘යො කොචි පාණමතිපාතෙති, සබ්බො සො දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛං දොමනස්සං පටිසංවෙදයති. යො කොචි අදින්නං ආදියති, සබ්බො සො දිට්ඨෙව ධම්මෙ [Pg.523] දුක්ඛං දොමනස්සං පටිසංවෙදයති. යො කොචි කාමෙසු මිච්ඡා චරති, සබ්බො සො දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛං දොමනස්සං පටිසංවෙදයති. යො කොචි මුසා භණති, සබ්බො සො දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛං දොමනස්සං පටිසංවෙදයතී’’’ති.

村长，确实有一些沙门、婆罗门持如是说、如是见：“凡是杀生者，皆于现法中感受苦与忧。凡是不与取者，皆于现法中感受苦与忧。凡是行于欲邪行者，皆于现法中感受苦与忧。凡是说妄语者，皆于现法中感受苦与忧。”

‘‘දිස්සති ඛො පන, ගාමණි, ඉධෙකච්චො මාලී කුණ්ඩලී සුන්හාතො සුවිලිත්තො කප්පිතකෙසමස්සු ඉත්ථිකාමෙහි රාජා මඤ්ඤෙ පරිචාරෙන්තො. තමෙනං එවමාහංසු – ‘අම්භො! අයං පුරිසො කිං අකාසි මාලී කුණ්ඩලී සුන්හාතො සුවිලිත්තො කප්පිතකෙසමස්සු ඉත්ථිකාමෙහි රාජා මඤ්ඤෙ පරිචාරෙතී’ති? තමෙනං එවමාහංසු – ‘අම්භො! අයං පුරිසො රඤ්ඤො පච්චත්ථිකං පසය්හ ජීවිතා වොරොපෙසි. තස්ස රාජා අත්තමනො අභිහාරමදාසි. තෙනායං පුරිසො මාලී කුණ්ඩලී සුන්හාතො සුවිලිත්තො කප්පිතකෙසමස්සු, ඉත්ථිකාමෙහි රාජා මඤ්ඤෙ පරිචාරෙතී’’’ති.

村长，然而在此世间，确实可见某人：头戴花环，耳着饰品，善沐浴，善涂香，修饰须发，犹如国王一般，享受着女色之乐。人们便如此问他：“朋友！此人做了什么，能头戴花环，耳着饰品，善沐浴，善涂香，修饰须发，犹如国王一般，享受着女色之乐？”人们便如此回答：“朋友！此人强力制伏了国王的敌人，使其断命。国王心生欢喜，赐予他赏赐。因此，此人头戴花环，耳着饰品，善沐浴，善涂香，修饰须发，犹如国王一般，享受着女色之乐。”

‘‘දිස්සති ඛො, ගාමණි, ඉධෙකච්චො දළ්හාය රජ්ජුයා පච්ඡාබාහං ගාළ්හබන්ධනං බන්ධිත්වා ඛුරමුණ්ඩං කරිත්වා ඛරස්සරෙන පණවෙන රථියාය රථියං සිඞ්ඝාටකෙන සිඞ්ඝාටකං පරිනෙත්වා, දක්ඛිණෙන ද්වාරෙන නික්ඛාමෙත්වා, දක්ඛිණතො නගරස්ස සීසං ඡිජ්ජමානො. තමෙනං එවමාහංසු – ‘අම්භො! අයං පුරිසො කිං අකාසි, දළ්හාය රජ්ජුයා පච්ඡාබාහං ගාළ්හබන්ධනං බන්ධිත්වා ඛුරමුණ්ඩං කරිත්වා ඛරස්සරෙන පණවෙන රථියාය රථියං සිඞ්ඝාටකෙන සිඞ්ඝාටකං පරිනෙත්වා දක්ඛිණෙන ද්වාරෙන නික්ඛාමෙත්වා දක්ඛිණතො නගරස්ස සීසං ඡින්දතී’ති ? තමෙනං එවමාහංසු – ‘අම්භො! අයං පුරිසො රාජවෙරී ඉත්ථිං වා පුරිසං වා ජීවිතා වොරොපෙසි, තෙන නං රාජානො ගහෙත්වා එවරූපං කම්මකාරණං කාරෙන්තී’’’ති.

“村长，确实可见：于此，某人被用坚固的绳索反绑双手，捆绑牢固，剃光头后，伴着刺耳的鼓声，从街道到街道、从路口到路口地游行，从南门被带出，在城南正被斩首。人们会这样说：‘喂！此人做了什么，被用坚固的绳索反绑双手，捆绑牢固，剃光头后，伴着刺耳的鼓声，从街道到街道、从路口到路口地游行，从南门带出，在城南斩其首级？’人们会这样说：‘喂！此人是国王的敌人，夺去了女人或男人的生命，因此国王们逮捕他，对他施以如此的刑罚。’”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ගාමණි, අපි නු තෙ එවරූපං දිට්ඨං වා සුතං වා’’ති? ‘‘දිට්ඨඤ්ච නො, භන්තෙ, සුතඤ්ච සුය්‍යිස්සති චා’’ති. ‘‘තත්‍ර, ගාමණි, යෙ තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘යො කොචි පාණමතිපාතෙති, සබ්බො සො දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛං දොමනස්සං පටිසංවෙදයතී’ති, සච්චං වා තෙ ආහංසු මුසා වා’’ති? ‘‘මුසා, භන්තෙ’’. ‘‘යෙ පන තෙ තුච්ඡං මුසා විලපන්ති, සීලවන්තො වා තෙ දුස්සීලා වා’’ති? ‘‘දුස්සීලා, භන්තෙ’’. ‘‘යෙ පන තෙ දුස්සීලා [Pg.524] පාපධම්මා මිච්ඡාපටිපන්නා වා තෙ සම්මාපටිපන්නා වා’’ති? ‘‘මිච්ඡාපටිපන්නා, භන්තෙ’’. ‘‘යෙ පන තෙ මිච්ඡාපටිපන්නා මිච්ඡාදිට්ඨිකා වා තෙ සම්මාදිට්ඨිකා වා’’ති? ‘‘මිච්ඡාදිට්ඨිකා, භන්තෙ’’. ‘‘යෙ පන තෙ මිච්ඡාදිට්ඨිකා කල්ලං නු තෙසු පසීදිතු’’න්ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

“村长，你认为如何？你曾见过或听过这样的事吗？”“尊者，我们曾见过，也曾听过，而且将来还会听到。”“村长，那些这样说、这样见的沙门婆罗门——‘凡是杀生者，都会在现法中感受苦与忧’，他们说的是真话还是假话呢？”“尊者，是假话。”“那些虚妄言说者，是有戒德还是无戒德？”“尊者，是无戒德。”“那些无戒德、具恶法者，是邪行还是正行？”“尊者，是邪行。”“那些邪行者，是邪见者还是正见者？”“尊者，是邪见者。”“那些邪见者，适合对他们生起净信吗？”“尊者，这不适合。”

‘‘දිස්සති ඛො පන, ගාමණි, ඉධෙකච්චො මාලී කුණ්ඩලී…පෙ… ඉත්ථිකාමෙහි රාජා මඤ්ඤෙ පරිචාරෙන්තො. තමෙනං එවමාහංසු – ‘අම්භො! අයං පුරිසො කිං අකාසි මාලී කුණ්ඩලී…පෙ… ඉත්ථිකාමෙහි රාජා මඤ්ඤෙ පරිචාරෙතී’ති? තමෙනං එවමාහංසු – ‘අම්භො! අයං පුරිසො රඤ්ඤො පච්චත්ථිකස්ස පසය්හ රතනං අහාසි. තස්ස රාජා අත්තමනො අභිහාරමදාසි. තෙනායං පුරිසො මාලී කුණ්ඩලී…පෙ… ඉත්ථිකාමෙහි රාජා මඤ්ඤෙ පරිචාරෙතී’’’ති.

“村长，确实可见，在此世间，有某人戴着花环、耳环……如国王般享受女欲。人们如此说他：‘诸位！此人做了什么，能戴着花环、耳环……如国王般享受女欲？’人们如此回答他：‘诸位！此人强行夺取了国王敌人的财宝。国王对他心生欢喜，赐予他赏赐。因此，此人戴着花环、耳环……如国王般享受女欲。’”

‘‘දිස්සති ඛො, ගාමණි, ඉධෙකච්චො දළ්හාය රජ්ජුයා…පෙ… දක්ඛිණතො නගරස්ස සීසං ඡිජ්ජමානො තමෙනං එවමාහංසු – ‘අම්භො! අයං පුරිසො කිං අකාසි දළ්හාය රජ්ජුයා…පෙ… දක්ඛිණතො නගරස්ස සීසං ඡින්දතී’ති? තමෙනං එවමාහංසු – ‘අම්භො! අයං පුරිසො ගාමා වා අරඤ්ඤා වා අදින්නං ථෙය්‍යසඞ්ඛාතං ආදියි. තෙන නං රාජානො ගහෙත්වා එවරූපං කම්මකාරණං කාරෙන්තී’ති. තං කිං මඤ්ඤසි, ගාමණි, අපි නු තෙ එවරූපං දිට්ඨං වා සුතං වා’’ති? ‘‘දිට්ඨඤ්ච නො, භන්තෙ, සුතඤ්ච සුය්‍යිස්සති චා’’ති. ‘‘තත්‍ර, ගාමණි, යෙ තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘යො කොචි අදින්නං ආදියති, සබ්බො සො දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛං දොමනස්සං පටිසංවෙදයතී’ති, සච්චං වා තෙ ආහංසු මුසා වාති…පෙ… කල්ලං නු තෙසු පසීදිතු’’න්ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

“村长，确实可见，在此世间，有某人被用结实的绳索……从城的南面被斩首。人们如此说他：‘诸位！此人做了什么，竟被用结实的绳索……从城的南面被斩首？’人们如此回答他：‘诸位！此人从村庄或森林里偷盗了未给予之物。因此国王们逮捕了他，并对他施加这种刑罚。’村长，你认为如何？你曾见过或听过这样的事吗？”“尊者，我们见过，也听过，将来还会听到。”“村长，那些如此说、如此见的沙门、婆罗门——‘任何拿取未给予之物者，其一切皆于现法中感受苦与忧’，他们说的是真实语还是虚妄语？……对他们生起净信适合吗？”“不适合，尊者。”

‘‘දිස්සති ඛො පන, ගාමණි, ඉධෙකච්චො මාලී කුණ්ඩලී…පෙ… ඉත්ථිකාමෙහි රාජා මඤ්ඤෙ පරිචාරෙන්තො. තමෙනං එවමාහංසු – ‘අම්භො! අයං පුරිසො කිං අකාසි මාලී කුණ්ඩලී…පෙ… ඉත්ථිකාමෙහි රාජා මඤ්ඤෙ පරිචාරෙතී’ති? තමෙනං එවමාහංසු – ‘අම්භො! අයං පුරිසො රඤ්ඤො පච්චත්ථිකස්ස දාරෙසු චාරිත්තං ආපජ්ජි. තස්ස රාජා අත්තමනො අභිහාරමදාසි. තෙනායං පුරිසො මාලී කුණ්ඩලී…පෙ… ඉත්ථිකාමෙහි රාජා මඤ්ඤෙ පරිචාරෙතී’’’ති.

“村长，确实可见，在此世间，有某人戴着花环、耳环……如国王般享受女欲。人们如此说他：‘诸位！此人做了什么，能戴着花环、耳环……如国王般享受女欲？’人们如此回答他：‘诸位！此人与国王敌人的妻子们行淫。国王对他心生欢喜，赐予他赏赐。因此，此人戴着花环、耳环……如国王般享受女欲。’”

‘‘දිස්සති [Pg.525] ඛො, ගාමණි, ඉධෙකච්චො දළ්හාය රජ්ජුයා…පෙ… දක්ඛිණතො නගරස්ස සීසං ඡිජ්ජමානො. තමෙනං එවමාහංසු – ‘අම්භො! අයං පුරිසො කිං අකාසි දළ්හාය රජ්ජුයා…පෙ… දක්ඛිණතො නගරස්ස සීසං ඡින්දතී’ති? තමෙනං එවමාහංසු – ‘අම්භො! අයං පුරිසො කුලිත්ථීසු කුලකුමාරීසු චාරිත්තං ආපජ්ජි, තෙන නං රාජානො ගහෙත්වා එවරූපං කම්මකාරණං කාරෙන්තී’ති. තං කිං මඤ්ඤසි, ගාමණි, අපි නු තෙ එවරූපං දිට්ඨං වා සුතං වා’’ති? ‘‘දිට්ඨඤ්ච නො, භන්තෙ, සුතඤ්ච සුය්‍යිස්සති චා’’ති. ‘‘තත්‍ර, ගාමණි, යෙ තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘යො කොචි කාමෙසු මිච්ඡා චරති, සබ්බො සො දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛං දොමනස්සං පටිසංවෙදයතී’ති, සච්චං වා තෙ ආහංසු මුසා වාති…පෙ… කල්ලං නු තෙසු පසීදිතු’’න්ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

“村长，于此，可见某人被坚固的绳索……（此处省略如前）……在城南被斩首。人们如此说：‘喂！此人所作何事，以致被坚固的绳索……（此处省略如前）……在城南被斩首？’人们又如此说：‘喂！此人与良家妇女、良家少女行不正当的行为，因此国王们将他逮捕，施以此种惩罚。’村长，你意下如何？你可曾见过或听过此种之事？”“世尊，我等曾见、曾闻，将来亦会听闻。”“村长，于此，彼等沙门、婆罗门作如是说、持如是见：‘任何于欲行邪行者，皆于现法中感受苦与忧。’他们所说是真实语，还是虚妄语？……（此处省略如前）……于彼等生起净信，是否妥当？”“世尊，此非妥当。”

‘‘දිස්සති ඛො පන, ගාමණි, ඉධෙකච්චො මාලී කුණ්ඩලී සුන්හාතො සුවිලිත්තො කප්පිතකෙසමස්සු ඉත්ථිකාමෙහි රාජා මඤ්ඤෙ පරිචාරෙන්තො. තමෙනං එවමාහංසු – ‘අම්භො! අයං පුරිසො කිං අකාසි මාලී කුණ්ඩලී සුන්හාතො සුවිලිත්තො කප්පිතකෙසමස්සු ඉත්ථිකාමෙහි රාජා මඤ්ඤෙ පරිචාරෙතී’ති? තමෙනං එවමාහංසු – ‘අම්භො! අයං පුරිසො රාජානං මුසාවාදෙන හාසෙසි. තස්ස රාජා අත්තමනො අභිහාරමදාසි. තෙනායං පුරිසො මාලී කුණ්ඩලී සුන්හාතො සුවිලිත්තො කප්පිතකෙසමස්සු ඉත්ථිකාමෙහි රාජා මඤ්ඤෙ පරිචාරෙතී’’’ති.

“再者，村长，于此，可见某人头戴花环，耳着饰物，沐浴洁净，涂抹香膏，修饰须发，享受着女色之欲，宛如国王一般。人们如此说：‘喂！此人所作何事，以致头戴花环，耳着饰物，沐浴洁净，涂抹香膏，修饰须发，享受着女色之欲，宛如国王一般？’人们又如此说：‘喂！此人以妄语取悦国王。国王心悦，赐予他赏赐。因此，此人头戴花环，耳着饰物，沐浴洁净，涂抹香膏，修饰须发，享受着女色之欲，宛如国王一般。’”

‘‘දිස්සති ඛො, ගාමණි, ඉධෙකච්චො දළ්හාය රජ්ජුයා පච්ඡාබාහං ගාළ්හබන්ධනං බන්ධිත්වා ඛුරමුණ්ඩං කරිත්වා ඛරස්සරෙන පණවෙන රථියාය රථියං සිඞ්ඝාටකෙන සිඞ්ඝාටකං පරිනෙත්වා දක්ඛිණෙන ද්වාරෙන නික්ඛාමෙත්වා දක්ඛිණතො නගරස්ස සීසං ඡිජ්ජමානො. තමෙනං එවමාහංසු – ‘අම්භො! අයං පුරිසො කිං අකාසි දළ්හාය රජ්ජුයා පච්ඡාබාහං ගාළ්හබන්ධනං බන්ධිත්වා ඛුරමුණ්ඩං කරිත්වා ඛරස්සරෙන පණවෙන රථියාය රථියං සිඞ්ඝාටකෙන සිඞ්ඝාටකං පරිනෙත්වා, දක්ඛිණෙන ද්වාරෙන නික්ඛාමෙත්වා, දක්ඛිණතො නගරස්ස සීසං ඡින්දතී’ති? තමෙනං එවමාහංසු – ‘අම්භො! අයං පුරිසො ගහපතිස්ස වා ගහපතිපුත්තස්ස වා මුසාවාදෙන අත්ථං භඤ්ජි, තෙන නං රාජානො ගහෙත්වා එවරූපං කම්මකාරණං කාරෙන්තී’ති. තං කිං මඤ්ඤසි, ගාමණි, අපි නු තෙ එවරූපං දිට්ඨං වා සුතං වා’’ති? ‘‘දිට්ඨඤ්ච නො[Pg.526], භන්තෙ, සුතඤ්ච සුය්‍යිස්සති චා’’ති. ‘‘තත්‍ර, ගාමණි, යෙ තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘යො කොචි මුසා භණති, සබ්බො සො දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛං දොමනස්සං පටිසංවෙදයතී’ති, සච්චං වා තෙ ආහංසු මුසා වා’’ති? ‘‘මුසා, භන්තෙ’’. ‘‘යෙ පන තෙ තුච්ඡං මුසා විලපන්ති සීලවන්තො වා තෙ දුස්සීලා වා’’ති? ‘‘දුස්සීලා, භන්තෙ’’. ‘‘යෙ පන තෙ දුස්සීලා පාපධම්මා මිච්ඡාපටිපන්නා වා තෙ සම්මාපටිපන්නා වා’’ති? ‘‘මිච්ඡාපටිපන්නා, භන්තෙ’’. ‘‘යෙ පන තෙ මිච්ඡාපටිපන්නා මිච්ඡාදිට්ඨිකා වා තෙ සම්මාදිට්ඨිකා වා’’ති? ‘‘මිච්ඡාදිට්ඨිකා, භන්තෙ’’. ‘‘යෙ පන තෙ මිච්ඡාදිට්ඨිකා කල්ලං නු තෙසු පසීදිතු’’න්ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

“村长，在此可见有人被用坚固的绳子反绑双手，紧紧捆住，剃光头，伴随着刺耳的鼓声，从一条街到另一条街，从一个十字路口到另一个十字路口地押送，从南门押出，在城南被砍头。人们会这样谈论他：‘喂！这个人做了什么，以至于被用坚固的绳子反绑双手，紧紧捆住，剃光头，伴随着刺耳的鼓声，从一条街到另一条街，从一个十字路口到另一个十字路口地押送，从南门押出，在城南被砍头？’人们会这样回答：‘喂！这个人以妄语损害了居士或居士子的利益，因此国王们逮捕了他，对他施加这样的刑罚。’村长，你认为如何？你可曾见过或听过这样的事？”“尊者，我们见过，也听过，将来还会听到。”“村长，那些持此说、持此见的沙门、婆罗门——‘任何说妄语者，都会在现法中感受苦与忧’，他们说的是真实语还是妄语呢？”“尊者，是妄语。”“那些说空洞妄语的人，他们是有戒者还是无戒者？”“尊者，是无戒者。”“那些无戒、具足恶法的人，他们是邪行者还是正行者？”“尊者，是邪行者。”“那些邪行者，他们是邪见者还是正见者？”“尊者，是邪见者。”“那些邪见者，对他们生起净信是适宜的吗？”“尊者，这不适宜。”

‘‘අච්ඡරියං, භන්තෙ, අබ්භුතං, භන්තෙ! අත්ථි මෙ, භන්තෙ, ආවසථාගාරං. තත්ථ අත්ථි මඤ්චකානි, අත්ථි ආසනානි, අත්ථි උදකමණිකො, අත්ථි තෙලප්පදීපො. තත්ථ යො සමණො වා බ්‍රාහ්මණො වා වාසං උපෙති, තෙනාහං යථාසත්ති යථාබලං සංවිභජාමි. භූතපුබ්බං, භන්තෙ, චත්තාරො සත්ථාරො නානාදිට්ඨිකා නානාඛන්තිකා නානාරුචිකා, තස්මිං ආවසථාගාරෙ වාසං උපගච්ඡුං’’.

“稀有，尊者！未曾有，尊者！尊者，我有一间客堂。那里有床、有座、有水瓶、有油灯。凡有沙门或婆罗门来此住宿，我都尽己所能地与他们分享。尊者，往昔曾有四位导师，他们见解各异、意乐各异、喜好各异，在那客堂中住宿。”

‘‘එකො සත්ථා එවංවාදී එවංදිට්ඨි – ‘නත්ථි දින්නං, නත්ථි යිට්ඨං, නත්ථි හුතං, නත්ථි සුකතදුක්කටානං කම්මානං ඵලං විපාකො. නත්ථි අයං ලොකො, නත්ථි පරො ලොකො, නත්ථි මාතා, නත්ථි පිතා, නත්ථි සත්තා ඔපපාතිකා, නත්ථි ලොකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා සම්මග්ගතා සම්මාපටිපන්නා යෙ ඉමඤ්ච ලොකං පරඤ්ච ලොකං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදෙන්තී’’’ති.

“有一位导师如是说、如是见：‘无布施，无祭祀，无供奉，无善作与恶作诸业的果与异熟。无此世，无他世，无母，无父，无化生有情，世间无已达正道、正行之沙门、婆罗门，能亲身以神通证知此世与他世而宣说。’”

‘‘එකො සත්ථා එවංවාදී එවංදිට්ඨි – ‘අත්ථි දින්නං, අත්ථි යිට්ඨං, අත්ථි හුතං, අත්ථි සුකතදුක්කටානං කම්මානං ඵලං විපාකො, අත්ථි අයං ලොකො, අත්ථි පරො ලොකො, අත්ථි මාතා, අත්ථි පිතා, අත්ථි සත්තා ඔපපාතිකා, අත්ථි ලොකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා සම්මග්ගතා සම්මාපටිපන්නා, යෙ ඉමඤ්ච ලොකං පරඤ්ච ලොකං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදෙන්තී’’’ති.

“有一位导师如是说、如是见：‘有布施，有祭祀，有供奉，有善作与恶作诸业的果与异熟，有此世，有他世，有母，有父，有化生有情，世间有已达正道、正行之沙门、婆罗门，能亲身以神通证知此世与他世而宣说。’”

‘‘එකො සත්ථා එවංවාදී එවංදිට්ඨි – ‘කරොතො කාරයතො, ඡින්දතො ඡෙදාපයතො, පචතො පාචාපයතො, සොචයතො සොචාපයතො, කිලමතො කිලමාපයතො, ඵන්දතො ඵන්දාපයතො, පාණමතිපාතයතො, අදින්නං ආදියතො, සන්ධිං ඡින්දතො, නිල්ලොපං හරතො, එකාගාරිකං [Pg.527] කරොතො, පරිපන්ථෙ තිට්ඨතො, පරදාරං ගච්ඡතො, මුසා භණතො, කරොතො න කරීයති පාපං. ඛුරපරියන්තෙන චෙපි චක්කෙන යො ඉමිස්සා පථවියා පාණෙ එකං මංසඛලං එකං මංසපුඤ්ජං කරෙය්‍ය, නත්ථි තතොනිදානං පාපං, නත්ථි පාපස්ස ආගමො. දක්ඛිණං චෙපි ගඞ්ගාය තීරං ගච්ඡෙය්‍ය හනන්තො ඝාතෙන්තො ඡින්දන්තො ඡෙදාපෙන්තො පචන්තො පාචාපෙන්තො, නත්ථි තතොනිදානං පාපං, නත්ථි පාපස්ස ආගමො. උත්තරං චෙපි ගඞ්ගාය තීරං ගච්ඡෙය්‍ය දදන්තො දාපෙන්තො යජන්තො යජාපෙන්තො, නත්ථි තතොනිදානං පුඤ්ඤං, නත්ථි පුඤ්ඤස්ස ආගමො. දානෙන දමෙන සංයමෙන සච්චවජ්ජෙන නත්ථි පුඤ්ඤං, නත්ථි පුඤ්ඤස්ස ආගමො’’’ති.

有一位导师如是说、如是见：“亲自做或教他做；亲自砍或教他砍；亲自折磨或教他折磨；亲自忧愁或教他忧愁；亲自疲惫或教他疲惫；亲自颤抖或教他颤抖；杀生；不与取；挖墙；掠夺；抢劫独户；拦路抢劫；与人妻通奸；说妄语——做者不造恶。纵使用利如剃刀之轮，将此大地之众生碾成一肉块、一肉堆，由此因缘亦无有恶，无有恶之生起。即使去到恒河南岸，杀戮、教他杀戮，砍截、教他砍截，折磨、教他折磨，由此因缘亦无有恶，无有恶之生起。即使去到恒河北岸，布施、教他布施，祭祀、教他祭祀，由此因缘亦无有福德，无有福德之生起。由布施、调伏、守护、实语，亦无有福德，无有福德之生起。”

‘‘එකො සත්ථා එවංවාදී එවංදිට්ඨි – ‘කරොතො කාරයතො, ඡින්දතො ඡෙදාපයතො, පචතො පාචාපයතො, සොචයතො සොචාපයතො, කිලමතො කිලමාපයතො, ඵන්දතො ඵන්දාපයතො, පාණමතිපාතයතො, අදින්නං ආදියතො, සන්ධිං ඡින්දතො, නිල්ලොපං හරතො, එකාගාරිකං කරොතො, පරිපන්ථෙ තිට්ඨතො, පරදාරං ගච්ඡතො, මුසා භණතො, කරොතො කරීයති පාපං. ඛුරපරියන්තෙන චෙපි චක්කෙන යො ඉමිස්සා පථවියා පාණෙ එකං මංසඛලං එකං මංසපුඤ්ජං කරෙය්‍ය, අත්ථි තතොනිදානං පාපං, අත්ථි පාපස්ස ආගමො. දක්ඛිණං චෙපි ගඞ්ගාය තීරං ගච්ඡෙය්‍ය හනන්තො ඝාතෙන්තො ඡින්දන්තො ඡෙදාපෙන්තො පචන්තො පාචාපෙන්තො, අත්ථි තතොනිදානං පාපං, අත්ථි පාපස්ස ආගමො. උත්තරං චෙපි ගඞ්ගාය තීරං ගච්ඡෙය්‍ය දදන්තො දාපෙන්තො, යජන්තො යජාපෙන්තො, අත්ථි තතොනිදානං පුඤ්ඤං, අත්ථි පුඤ්ඤස්ස ආගමො. දානෙන දමෙන සංයමෙන සච්චවජ්ජෙන අත්ථි පුඤ්ඤං, අත්ථි පුඤ්ඤස්ස ආගමො’’’ති.

有一位导师如是说、如是见：“自己行事、使他人行事；自己砍截、使他人砍截；自己折磨、使他人折磨；自己悲伤、使他人悲伤；自己疲惫、使他人疲惫；自己颤抖、使他人颤抖；杀生；不与取；破墙盗窃；掠夺；入户抢劫；拦路抢劫；与人妻通奸；说妄语——行此等事，即是造恶。即使有人以利如剃刀之轮，将此大地众生碾为一团肉、一堆肉，由此有罪恶，有罪恶之生起。即使去到恒河南岸，杀戮、使人杀戮，砍截、使人砍截，折磨、使人折磨，由此有罪恶，有罪恶之生起。即使去到恒河北岸，布施、使人布施，祭祀、使人祭祀，由此有功德，有功德之生起。通过布施、调伏、节制、说实语，有功德，有功德之生起。”

‘‘තස්ස මය්හං, භන්තෙ, අහුදෙව කඞ්ඛා, අහු විචිකිච්ඡා – ‘කොසු නාම ඉමෙසං භවතං සමණබ්‍රාහ්මණානං සච්චං ආහ, කො මුසා’’’ති?

“世尊，那时我的确生起了疑惑、犹豫——‘这些可敬的沙门、婆罗门中，谁说的是真话，谁说的是假话呢？’”

‘‘අලඤ්හි තෙ, ගාමණි, කඞ්ඛිතුං, අලං විචිකිච්ඡිතුං. කඞ්ඛනීයෙ ච පන තෙ ඨානෙ විචිකිච්ඡා උප්පන්නා’’ති. ‘‘එවං පසන්නොහං, භන්තෙ, භගවති. පහොති මෙ භගවා තථා ධම්මං දෙසෙතුං යථාහං ඉමං කඞ්ඛාධම්මං පජහෙය්‍ය’’න්ති.

“村长，你当然会怀疑，当然会犹豫。你正是在值得怀疑之处生起了犹豫。”“世尊，我因此而对您有净信。世尊能够为我说法，使我舍弃此疑惑之法。”

‘‘අත්ථි, ගාමණි, ධම්මසමාධි. තත්‍ර චෙ ත්වං චිත්තසමාධිං පටිලභෙය්‍යාසි. එවං ත්වං ඉමං කඞ්ඛාධම්මං පජහෙය්‍යාසි. කතමො ච, ගාමණි, ධම්මසමාධි? ඉධ, ගාමණි, අරියසාවකො පාණාතිපාතං පහාය පාණාතිපාතා පටිවිරතො [Pg.528] හොති, අදින්නාදානං පහාය අදින්නාදානා පටිවිරතො හොති, කාමෙසුමිච්ඡාචාරං පහාය කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පටිවිරතො හොති, මුසාවාදං පහාය මුසාවාදා පටිවිරතො හොති, පිසුණං වාචං පහාය පිසුණාය වාචාය පටිවිරතො හොති, ඵරුසං වාචං පහාය ඵරුසාය වාචාය පටිවිරතො හොති, සම්ඵප්පලාපං පහාය සම්ඵප්පලාපා පටිවිරතො හොති, අභිජ්ඣං පහාය අනභිජ්ඣාලු හොති, බ්‍යාපාදපදොසං පහාය අබ්‍යාපන්නචිත්තො හොති, මිච්ඡාදිට්ඨිං පහාය සම්මාදිට්ඨිකො හොති.

“村长，有法三摩地。你若能于其中获得心定，就能如此舍弃此疑惑。村长，什么是法三摩地呢？在此，村长，圣弟子舍弃杀生，远离杀生；舍弃不与取，远离不与取；舍弃欲邪行，远离欲邪行；舍弃妄语，远离妄语；舍弃离间语，远离离间语；舍弃粗恶语，远离粗恶语；舍弃绮语，远离绮语；舍弃贪欲，而无贪欲；舍弃瞋害，而心无瞋害；舍弃邪见，而有正见。”

‘‘ස ඛො සො, ගාමණි, අරියසාවකො එවං විගතාභිජ්ඣො විගතබ්‍යාපාදො අසම්මූළ්හො සම්පජානො පටිස්සතො මෙත්තාසහගතෙන චෙතසා එකං දිසං ඵරිත්වා විහරති, තථා දුතියං, තථා තතියං, තථා චතුත්ථං, ඉති උද්ධමධො තිරියං සබ්බධි සබ්බත්තතාය සබ්බාවන්තං ලොකං මෙත්තාසහගතෙන චෙතසා විපුලෙන මහග්ගතෙන අප්පමාණෙන අවෙරෙන අබ්‍යාපජ්ජෙන ඵරිත්වා විහරති. සො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘ය්වායං සත්ථා එවංවාදී එවංදිට්ඨි – නත්ථි දින්නං, නත්ථි යිට්ඨං, නත්ථි හුතං, නත්ථි සුකතදුක්කටානං කම්මානං ඵලං විපාකො, නත්ථි අයං ලොකො, නත්ථි පරො ලොකො, නත්ථි මාතා, නත්ථි පිතා, නත්ථි සත්තා ඔපපාතිකා, නත්ථි ලොකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා, සම්මග්ගතා සම්මාපටිපන්නා යෙ ඉමඤ්ච ලොකං පරඤ්ච ලොකං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදෙන්තී’ති. ‘සචෙ තස්ස භොතො සත්ථුනො සච්චං වචනං, අපණ්ණකතාය මය්හං, ය්වාහං න කිඤ්චි බ්‍යාබාධෙමි තසං වා ථාවරං වා? උභයමෙත්ථ කටග්ගාහො, යං චම්හි කායෙන සංවුතො වාචාය සංවුතො මනසා සංවුතො, යඤ්ච කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජිස්සාමී’ති. තස්ස පාමොජ්ජං ජායති. පමුදිතස්ස පීති ජායති. පීතිමනස්ස කායො පස්සම්භති. පස්සද්ධකායො සුඛං වෙදයති. සුඛිනො චිත්තං සමාධියති. අයං ඛො, ගාමණි, ධම්මසමාධි. තත්‍ර චෙ ත්වං චිත්තසමාධිං පටිලභෙය්‍යාසි, එවං ත්වං ඉමං කඞ්ඛාධම්මං පජහෙය්‍යාසි.

“村长啊，那位圣弟子如此离贪欲、离瞋恚、不愚痴、具足正知、常持正念，以慈俱之心遍满一方而住；同样地，遍满第二、第三、第四方。如是，向上、向下、横向，于一切处，于一切有情如己，以广大、崇高、无量、无怨、无恼害的慈俱之心，遍满一切世界而住。他如此省思：‘有某位导师这样说、这样见：“没有布施，没有供养，没有祭祀，没有善作、恶作诸业的果与报；没有此世，没有他世；没有母亲，没有父亲；没有化生有情；世间没有已达正道、已入正行的沙门、婆罗门，能以亲身证知、作证后宣说此世与他世。”若那位尊者导师所言为实，那么我既然不伤害任何有情——无论是会战栗的还是稳固的——此行道对我而言便是万无一失的。于此，我已把握住双重胜利：我身、语、意三业防护，并且身坏命终之后，将往生善趣、天界。’他生起喜悦，喜悦者生起欢喜，心欢喜者身得轻安，身轻安者感受快乐，快乐者心得入定。村长啊，这即是法等持。若你于此能得心等持，你便能如此舍断此疑惑之法。”

‘‘ස ඛො සො, ගාමණි, අරියසාවකො එවං විගතාභිජ්ඣො විගතබ්‍යාපාදො අසම්මූළ්හො සම්පජානො පටිස්සතො මෙත්තාසහගතෙන චෙතසා එකං දිසං ඵරිත්වා විහරති, තථා දුතියං, තථා තතියං, තථා [Pg.529] චතුත්ථං, ඉති උද්ධමධො තිරියං සබ්බධි සබ්බත්තතාය සබ්බාවන්තං ලොකං මෙත්තාසහගතෙන චෙතසා විපුලෙන මහග්ගතෙන අප්පමාණෙන අවෙරෙන අබ්‍යාපජ්ජෙන ඵරිත්වා විහරති. සො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘ය්වායං සත්ථා එවංවාදී එවංදිට්ඨි – අත්ථි දින්නං, අත්ථි යිට්ඨං, අත්ථි හුතං, අත්ථි සුකතදුක්කටානං කම්මානං ඵලං විපාකො, අත්ථි අයං ලොකො, අත්ථි පරො ලොකො, අත්ථි මාතා, අත්ථි පිතා, අත්ථි සත්තා ඔපපාතිකා, අත්ථි ලොකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා, සම්මග්ගතා සම්මාපටිපන්නා යෙ ඉමඤ්ච ලොකං පරඤ්ච ලොකං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදෙන්තී’ති. ‘සචෙ තස්ස භොතො සත්ථුනො සච්චං වචනං, අපණ්ණකතාය මය්හං, ය්වාහං න කිඤ්චි බ්‍යාබාධෙමි තසං වා ථාවරං වා? උභයමෙත්ථ කටග්ගාහො, යං චම්හි කායෙන සංවුතො වාචාය සංවුතො මනසා සංවුතො, යඤ්ච කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජිස්සාමී’ති. තස්ස පාමොජ්ජං ජායති. පමුදිතස්ස පීති ජායති. පීතිමනස්ස කායො පස්සම්භති. පස්සද්ධකායො සුඛං වෙදයති. සුඛිනො චිත්තං සමාධියති. අයං ඛො, ගාමණි, ධම්මසමාධි. තත්‍ර චෙ ත්වං චිත්තසමාධිං පටිලභෙය්‍යාසි, එවං ත්වං ඉමං කඞ්ඛාධම්මං පජහෙය්‍යාසි.

“村长啊，那位圣弟子如此离贪欲、离嗔恚、不痴、正知、具念，以慈俱心遍满一方而住，同样遍满第二方、第三方、第四方；如是，向上、向下、横向，于一切处，于一切有情如于己身，以广大、殊胜、无量、无怨、无恼的慈俱心遍满一切世界而住。他如此省思：‘若有导师如是说、如是见：“有布施，有献供，有祭祀；有善作、恶作诸业的果报；有此世，有他世；有母，有父；有化生有情；世间有已达正道、已入正行的沙门、婆罗门，他们亲自以殊胜智证知、现证此世与他世后而宣说。”’‘若那位尊者导师之言为真，那么，我这不伤害任何会动或不动有情的行持，便是万无一失的。于此，我已把握双重胜算：其一，我于身、语、意皆已防护；其二，我身坏命终之后，将往生善趣、天界。’他生起喜悦；喜悦者生起欢欣；心欢欣者身得轻安；身轻安者感受快乐；快乐者心得入定。村长啊，这即是法三摩地。于此，你若能获得心定，便能如此舍弃这疑惑之法。”

‘‘ස ඛො සො, ගාමණි, අරියසාවකො එවං විගතාභිජ්ඣො විගතබ්‍යාපාදො අසම්මූළ්හො සම්පජානො පටිස්සතො මෙත්තාසහගතෙන චෙතසා එකං දිසං ඵරිත්වා විහරති, තථා දුතියං, තථා තතියං, තථා චතුත්ථං, ඉති උද්ධමධො තිරියං සබ්බධි සබ්බත්තතාය සබ්බාවන්තං ලොකං මෙත්තාසහගතෙන චෙතසා විපුලෙන මහග්ගතෙන අප්පමාණෙන අවෙරෙන අබ්‍යාපජ්ජෙන ඵරිත්වා විහරති. සො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘ය්වායං සත්ථා එවංවාදී එවංදිට්ඨි – කරොතො කාරයතො, ඡින්දතො ඡෙදාපයතො, පචතො පාචාපයතො, සොචයතො සොචාපයතො, කිලමතො කිලමාපයතො, ඵන්දතො ඵන්දාපයතො, පාණමතිපාතයතො, අදින්නං ආදියතො, සන්ධිං ඡින්දතො, නිල්ලොපං හරතො, එකාගාරිකං කරොතො, පරිපන්ථෙ තිට්ඨතො, පරදාරං ගච්ඡතො, මුසා භණතො, කරොතො න කරීයති පාපං. ඛුරපරියන්තෙන චෙපි චක්කෙන යො ඉමිස්සා පථවියා පාණෙ එකං මංසඛලං එකං මංසපුඤ්ජං කරෙය්‍ය, නත්ථි තතොනිදානං පාපං, නත්ථි පාපස්ස ආගමො. දක්ඛිණඤ්චෙපි ගඞ්ගාය තීරං ගච්ඡෙය්‍ය හනන්තො ඝාතෙන්තො ඡින්දන්තො ඡෙදාපෙන්තො පචන්තො පාචාපෙන්තො, නත්ථි තතොනිදානං [Pg.530] පාපං, නත්ථි පාපස්ස ආගමො. උත්තරඤ්චෙපි ගඞ්ගාය තීරං ගච්ඡෙය්‍ය දදන්තො දාපෙන්තො, යජන්තො යජාපෙන්තො, නත්ථි තතොනිදානං පුඤ්ඤං, නත්ථි පුඤ්ඤස්ස ආගමො. දානෙන දමෙන සංයමෙන සච්චවජ්ජෙන නත්ථි පුඤ්ඤං, නත්ථි පුඤ්ඤස්ස ආගමො’ති. ‘සචෙ තස්ස භොතො සත්ථුනො සච්චං වචනං, අපණ්ණකතාය මය්හං, ය්වාහං න කිඤ්චි බ්‍යාබාධෙමි තසං වා ථාවරං වා? උභයමෙත්ථ කටග්ගාහො, යං චම්හි කායෙන සංවුතො වාචාය සංවුතො මනසා සංවුතො, යඤ්ච කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජිස්සාමී’ති. තස්ස පාමොජ්ජං ජායති. පමුදිතස්ස පීති ජායති. පීතිමනස්ස කායො පස්සම්භති. පස්සද්ධකායො සුඛං වෙදයති. සුඛිනො චිත්තං සමාධියති. අයං ඛො, ගාමණි, ධම්මසමාධි තත්‍ර චෙ ත්වං චිත්තසමාධිං පටිලභෙය්‍යාසි, එවං ත්වං ඉමං කඞ්ඛාධම්මං පජහෙය්‍යාසි.

“村长啊，那位圣弟子如此离贪欲、离嗔恚、不痴、正知、具念，以慈俱心遍满一方而住，同样遍满第二方、第三方、第四方；如是，向上、向下、横向，于一切处、对一切众生、于一切世界，以广大、殊胜、无量、无怨、无瞋的慈俱心遍满而住。他如此省思：‘若有导师这样说、这样见——亲自做、教唆他人做，亲自砍、教唆他人砍，亲自折磨、教唆他人折磨，亲自使人悲伤、教唆他人悲伤，亲自使人疲劳、教唆他人疲劳，亲自使人颤抖、教唆他人颤抖，杀害生命，拿取未给之物，闯入他家，抢劫掠夺，抢劫单户人家，拦路抢劫，与他人之妻通奸，说谎，做了这些事，不算作恶。即使有人用利刃轮，将这大地上的众生剁成一堆肉泥、一堆肉块，也不会因此产生恶，也不会有恶的到来。即使有人沿着恒河南岸走，杀戮、教唆杀戮，砍伐、教唆砍伐，折磨、教唆折磨，也不会因此产生恶，也不会有恶的到来。即使有人沿着恒河北岸走，布施、教唆布施，祭祀、教唆祭祀，也不会因此产生福德，也不会有福德的到来。通过布施、调伏、守护、说实话，没有福德，也没有福德的到来。’‘若那位尊者导师之言为实，那么对我来说，此行是确凿无误的，因为我不恼害任何颤栗或稳固的众生。于此，我已两相获胜：我以身语意守护，并且身坏命终之后，我将往生善趣天界。’他生起喜悦；喜悦者生起欢喜；心欢喜者身得轻安；身轻安者感受快乐；快乐者心得入定。村长啊，这即是法之定。若你于此能获得心定，你就能舍弃此怀疑之法。”

‘‘ස ඛො සො, ගාමණි, අරියසාවකො එවං විගතාභිජ්ඣො විගතබ්‍යාපාදො අසම්මූළ්හො සම්පජානො පටිස්සතො මෙත්තාසහගතෙ චෙතසා එකං දිසං ඵරිත්වා විහරති, තථා දුතියං, තථා තතියං, තථා චතුත්ථං, ඉති උද්ධමධො තිරියං සබ්බධි සබ්බත්තතාය සබ්බාවන්තං ලොකං මෙත්තාසහගතෙන චෙතසා විපුලෙන මහග්ගතෙන අප්පමාණෙන අවෙරෙන අබ්‍යාපජ්ජෙන ඵරිත්වා විහරති. සො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘ය්වායං සත්ථා එවංවාදී එවංදිට්ඨි – කරොතො කාරයතො, ඡින්දතො ඡෙදාපයතො, පචතො පාචාපයතො, සොචයතො සොචාපයතො, කිලමතො කිලමාපයතො, ඵන්දතො ඵන්දාපයතො, පාණමතිපාතයතො, අදින්නං ආදියතො, සන්ධිං ඡින්දතො, නිල්ලොපං හරතො, එකාගාරිකං කරොතො, පරිපන්ථෙ තිට්ඨතො, පරදාරං ගච්ඡතො, මුසා භණතො, කරොතො කරීයති පාපං. ඛුරපරියන්තෙන චෙපි චක්කෙන යො ඉමිස්සා පථවියා පාණෙ එකං මංසඛලං එකං මංසපුඤ්ජං කරෙය්‍ය, අත්ථි තතොනිදානං පාපං, අත්ථි පාපස්ස ආගමො. දක්ඛිණඤ්චෙපි ගඞ්ගාය තීරං ගච්ඡෙය්‍ය හනන්තො ඝාතෙන්තො ඡින්දන්තො ඡෙදාපෙන්තො පචන්තො පාචාපෙන්තො, අත්ථි තතොනිදානං පාපං, අත්ථි පාපස්ස ආගමො. උත්තරඤ්චෙපි ගඞ්ගාය තීරං ගච්ඡෙය්‍ය දදන්තො දාපෙන්තො, යජන්තො යජාපෙන්තො, අත්ථි තතොනිදානං [Pg.531] පුඤ්ඤං, අත්ථි පුඤ්ඤස්ස ආගමො. දානෙන දමෙන සංයමෙන සච්චවජ්ජෙන අත්ථි පුඤ්ඤං අත්ථි පුඤ්ඤස්ස ආගමොති. සචෙ තස්ස භොතො සත්ථුනො සච්චං වචනං, අපණ්ණකතාය මය්හං, ය්වාහං න කිඤ්චි බ්‍යාබාධෙමි තසං වා ථාවරං වා? උභයමෙත්ථ කටග්ගාහො, යං චම්හි කායෙන සංවුතො වාචාය සංවුතො මනසා සංවුතො, යඤ්ච කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජිස්සාමී’ති. තස්ස පාමොජ්ජං ජායති. පමුදිතස්ස පීති ජායති. පීතිමනස්ස කායො පස්සම්භති. පස්සද්ධකායො සුඛං වෙදයති. සුඛිනො චිත්තං සමාධියති. අයං ඛො, ගාමණි, ධම්මසමාධි. තත්‍ර චෙ ත්වං චිත්තසමාධිං පටිලභෙය්‍යාසි, එවං ත්වං ඉමං කඞ්ඛාධම්මං පජහෙය්‍යාසි.

“村长，那位圣弟子如此离贪欲、离嗔恚、不迷惑、有正知、具念，以慈俱心遍满一方而住，同样遍满第二方，同样遍满第三方，同样遍满第四方。如是向上、向下、横向，于一切处，于一切有情犹如自身，以广大、殊胜、无量、无怨、无恼的慈俱心遍满整个世间而住。他如此思惟：‘有位导师如是说、如是见——“亲自做、教唆他人做，亲自砍、教唆他人砍，亲自折磨、教唆他人折磨，亲自使人悲伤、教唆他人悲伤，亲自使人疲劳、教唆他人疲劳，亲自使人颤抖、教唆他人颤抖，杀害生命，拿取未给之物，破门盗窃，抢劫掠夺，独户盗窃，拦路抢劫，与他人之妻发生关系，说谎，行此等事，即作成恶。纵使有人用利如剃刀之轮，将此大地众生，作成一肉堆、一肉聚，由此因缘亦有恶，亦有恶之来。纵使有人沿恒河南岸而行，杀害、教唆杀害，砍断、教唆砍断，折磨、教唆折磨，由此因缘亦有恶，亦有恶之来。纵使有人沿恒河北岸而行，布施、教唆布施，祭祀、教唆祭祀，由此因缘亦有福，亦有福之来。由布施、调伏、守护、说实话，而有福，有福之来。”’（他思惟：）‘若那位尊师之言为实，那么我既然不伤害任何会动摇或稳固的有情，我的这条道路就是确定无误的了。于此我已得双重把握：即我身、语、意已守护，以及我身坏命终之后，将生于善趣、天界。’他生起喜悦；喜悦者生起喜；心喜者身轻安；身轻安者感受乐；有乐者心入定。村长，此即法之定。你若能于此获得心定，便能如是舍弃此疑惑之法。”

‘‘ස ඛො සො, ගාමණි, අරියසාවකො එවං විගතාභිජ්ඣො විගතබ්‍යාපාදො අසම්මූළ්හො සම්පජානො පටිස්සතො කරුණාසහගතෙ චෙතසා එකං දිසං ඵරිත්වා විහරති…පෙ… මුදිතාසහගතෙන චෙතසා එකං දිසං ඵරිත්වා විහරති…පෙ….

“村长，那位圣弟子如此离贪欲、离嗔恚、不迷惑、有正知、具念，以悲俱心遍满一方而住……以喜俱心遍满一方而住……。”

‘‘ස ඛො සො, ගාමණි, අරියසාවකො එවං විගතාභිජ්ඣො විගතබ්‍යාපාදො අසම්මූළ්හො සම්පජානො පටිස්සතො උපෙක්ඛාසහගතෙ චෙතසා එකං දිසං ඵරිත්වා විහරති, තථා දුතියං, තථා තතියං, තථා චතුත්ථං, ඉති උද්ධමධො තිරියං සබ්බධි සබ්බත්තතාය සබ්බාවන්තං ලොකං උපෙක්ඛාසහගතෙන චෙතසා විපුලෙන මහග්ගතෙන අප්පමාණෙන අවෙරෙන අබ්‍යාපජ්ජෙන ඵරිත්වා විහරති. සො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘ය්වායං සත්ථා එවංවාදී එවංදිට්ඨි – නත්ථි දින්නං, නත්ථි යිට්ඨං, නත්ථි හුතං නත්ථි සුකතදුක්කටානං කම්මානං ඵලං විපාකො, නත්ථි අයං ලොකො නත්ථි පරො ලොකො, නත්ථි මාතා නත්ථි පිතා නත්ථි සත්තා ඔපපාතිකා, නත්ථි ලොකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා සම්මග්ගතා සම්මාපටිපන්නා යෙ ඉමඤ්ච ලොකං පරඤ්ච ලොකං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදෙන්තීති. සචෙ තස්ස භොතො සත්ථුනො සච්චං වචනං, අපණ්ණකතාය මය්හං, ය්වාහං න කිඤ්චි බ්‍යාබාධෙමි තසං වා ථාවරං වා? උභයමෙත්ථ කටග්ගාහො, යං චම්හි කායෙන සංවුතො වාචාය සංවුතො මනසා සංවුතො, යඤ්ච කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජිස්සාමී’ති. තස්ස පාමොජ්ජං ජායති. පමුදිතස්ස පීති ජායති. පීතිමනස්ස කායො පස්සම්භති. පස්සද්ධකායො සුඛං වෙදයති. සුඛිනො චිත්තං සමාධියති. අයං [Pg.532] ඛො, ගාමණි, ධම්මසමාධි. තත්‍ර චෙ ත්වං චිත්තසමාධිං පටිලභෙය්‍යාසි, එවං ත්වං ඉමං කඞ්ඛාධම්මං පජහෙය්‍යාසි.

“村长，那位圣弟子如此离贪欲、离嗔恚、不迷惑、有正知、具念，以舍俱心遍满一方而住，同样第二方，同样第三方，同样第四方。如是，于上、下、横一切处，视一切众生如己，以广大、崇高、无量、无怨、无恼的舍俱心，遍满一切世界而住。他如此省察：‘有位导师如是说、如是见：“无布施，无供养，无祭祀，无善作与恶作之业的果与异熟，无此世，无他世，无母，无父，无化生众生，世间无正至、正行的沙门、婆罗门，能以神通亲自证知、现证此世与他世而宣说。”若那位导师尊者之言为实，于我而言，此行确是无误，因我不恼害任何会惊怖或稳固的众生。于此，我已两面获胜：其一，我身、语、意皆已防护；其二，我身坏命终后，将往生善趣、天界。’他生起喜悦；喜悦者生起欢喜；心怀欢喜者身轻安；身轻安者感受乐；有乐者心入定。村长，此即法等持。若于此你能获得心等持，你即应舍断此疑惑法。”

‘‘ස ඛො සො, ගාමණි, අරියසාවකො එවං විගතාභිජ්ඣො විගතබ්‍යාපාදො අසම්මූළ්හො සම්පජානො පටිස්සතො උපෙක්ඛාසහගතෙ චෙතසා එකං දිසං ඵරිත්වා විහරති, තථා දුතියං, තථා තතියං, තථා චතුත්ථං, ඉති උද්ධමධො තිරියං සබ්බධි සබ්බත්තතාය සබ්බාවන්තං ලොකං උපෙක්ඛාසහගතෙන චෙතසා විපුලෙන මහග්ගතෙන අප්පමාණෙන අවෙරෙන අබ්‍යාපජ්ජෙන ඵරිත්වා විහරති. සො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘ය්වායං සත්ථා එවංවාදී එවංදිට්ඨි – අත්ථි දින්නං, අත්ථි යිට්ඨං, අත්ථි හුතං, අත්ථි සුකතදුක්කටානං කම්මානං ඵලං විපාකො, අත්ථි අයං ලොකො අත්ථි පරො ලොකො, අත්ථි මාතා අත්ථි පිතා අත්ථි සත්තා ඔපපාතිකා, අත්ථි ලොකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා සම්මග්ගතා සම්මාපටිපන්නා යෙ ඉමඤ්ච ලොකං පරඤ්ච ලොකං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදෙන්තීති. සචෙ තස්ස භොතො සත්ථුනො සච්චං වචනං, අපණ්ණකතාය මය්හං, ය්වාහං න කිඤ්චි බ්‍යාබාධෙමි තසං වා ථාවරං වා? උභයමෙත්ථ කටග්ගාහො, යං චම්හි කායෙන සංවුතො වාචාය සංවුතො මනසා සංවුතො, යඤ්ච කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජිස්සාමී’ති. තස්ස පාමොජ්ජං ජායති. පමුදිතස්ස පීති ජායති. පීතිමනස්ස කායො පස්සම්භති. පස්සද්ධකායො සුඛං වෙදයති. සුඛිනො චිත්තං සමාධියති. අයං ඛො, ගාමණි, ධම්මසමාධි. තත්‍ර චෙ ත්වං චිත්තසමාධිං පටිලභෙය්‍යාසි, එවං ත්වං ඉමං කඞ්ඛාධම්මං පජහෙය්‍යාසි.

“村长，那位圣弟子这样离贪、离瞋、不迷惑、具正知、具念，以舍俱心遍满一方而住，同样第二方，同样第三方，同样第四方。如是向上、向下、横向，于一切处，于一切有情皆视如己，以广大、崇高、无量、无怨、无恼的舍俱心遍满一切世界而住。他这样思择：‘有位导师如是说、如是见：“有布施，有供养，有祭祀；有善作、恶作业的果与异熟；有此世，有他世；有母，有父；有化生有情；世间有已达正道、已入正行的沙门、婆罗门，他们以自己的证智，亲身证知、作证此世与他世后而宣说。”假使那位尊师之言为真实，那么，我不恼害任何颤抖或稳固的有情，这对我而言就是万无一失的。于此，我已获得双重把握：我身、语、意已得守护，并且身坏命终后，将往生善趣、天界。’他生起喜悦；喜悦者生起欢喜；心怀欢喜者身轻安；身轻安者感受快乐；有乐者心入定。村长，这即是法的三摩地。你若能于此获得心定，便能如是舍断此疑惑之法。”

‘‘ස ඛො සො, ගාමණි, අරියසාවකො එවං විගතාභිජ්ඣො විගතබ්‍යාපාදො අසම්මූළ්හො සම්පජානො පටිස්සතො උපෙක්ඛාසහගතෙ චෙතසා එකං දිසං ඵරිත්වා විහරති, තථා දුතියං, තථා තතියං, තථා චතුත්ථං, ඉති උද්ධමධො තිරියං සබ්බධි සබ්බත්තතාය සබ්බාවන්තං ලොකං උපෙක්ඛාසහගතෙන චෙතසා විපුලෙන මහග්ගතෙන අප්පමාණෙන අවෙරෙන අබ්‍යාපජ්ජෙන ඵරිත්වා විහරති. සො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘ය්වායං සත්ථා එවංවාදී එවංදිට්ඨි – කරොතො කාරයතො, ඡෙදතො ඡෙදාපයතො, පචතො පාචාපයතො, සොචයතො සොචාපයතො, කිලමතො කිලමාපයතො, ඵන්දතො ඵන්දාපයතො, පාණමතිපාතයතො, අදින්නං ආදියතො, සන්ධිං ඡින්දතො, නිල්ලොපං හරතො, එකාගාරිකං [Pg.533] කරොතො, පරිපන්ථෙ තිට්ඨතො, පරදාරං ගච්ඡතො, මුසා භණතො, කරොතො න කරීයති පාපං. ඛුරපරියන්තෙන චෙපි චක්කෙන යො ඉමිස්සා පථවියා පාණෙ එකං මංසඛලං එකං මංසපුඤ්ජං කරෙය්‍ය, නත්ථි තතොනිදානං පාපං, නත්ථි පාපස්ස ආගමො. දක්ඛිණඤ්චෙපි ගඞ්ගාය තීරං ගච්ඡෙය්‍ය හනන්තො ඝාතෙන්තො ඡින්දන්තො ඡෙදාපෙන්තො පචන්තො පාචාපෙන්තො, නත්ථි තතොනිදානං පාපං, නත්ථි පාපස්ස ආගමො. උත්තරඤ්චෙපි ගඞ්ගාය තීරං ගච්ඡෙය්‍ය දදන්තො දාපෙන්තො, යජන්තො යජාපෙන්තො, නත්ථි තතොනිදානං පුඤ්ඤං, නත්ථි පුඤ්ඤස්ස ආගමො. දානෙන දමෙන සංයමෙන සච්චවජ්ජෙන නත්ථි පුඤ්ඤං, නත්ථි පුඤ්ඤස්ස ආගමො’ති. ‘සචෙ තස්ස භොතො සත්ථුනො සච්චං වචනං, අපණ්ණකතාය මය්හං, ය්වාහං න කිඤ්චි බ්‍යාබාධෙමි තසං වා ථාවරං වා? උභයමෙත්ථ කටග්ගාහො, යං චම්හි කායෙන සංවුතො වාචාය සංවුතො මනසා සංවුතො, යඤ්ච කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජිස්සාමී’ති. තස්ස පාමොජ්ජං ජායති. පමුදිතස්ස පීති ජායති. පීතිමනස්ස කායො පස්සම්භති. පස්සද්ධකායො සුඛං වෙදයති. සුඛිනො චිත්තං සමාධියති. අයං ඛො, ගාමණි, ධම්මසමාධි. තත්‍ර චෙ ත්වං චිත්තසමාධිං පටිලභෙය්‍යාසි, එවං ත්වං ඉමං කඞ්ඛාධම්මං පජහෙය්‍යාසි.

“伽摩尼，那位圣弟子如此离贪欲、离瞋恚、不痴、正知、具念，以与舍俱行之心遍满一方而住，同样地，第二方，同样地，第三方，同样地，第四方；如是，上、下、横遍一切处，以广大、崇高、无量、无怨、无恼害的与舍俱行之心，遍满一切世界而住。他如此省察：‘有位导师如是说、如是见：“亲手做或使人做，亲手切或使人切，亲手拷打或使人拷打，亲自使人忧愁或指使他人使人忧愁，亲自使人疲劳或指使他人使人疲劳，亲自使人战栗或指使他人使人战栗，杀害生命，拿取未予之物，闯入屋宅，掠夺财物，抢劫单户人家，拦路抢劫，与他人之妻通奸，说妄语，做了这些也不算作恶。即使有人用利如剃刀的轮刃，将此大地上的众生作成一堆肉、一肉丘，也不会因此有恶，也不会有恶的产生。即使有人去到恒河南岸，杀戮、使人杀戮，切割、使人切割，拷打、使人拷打，也不会因此有恶，也不会有恶的产生。即使有人去到恒河北岸，布施、使人布施，祭祀、使人祭祀，也不会因此有福，也不会有福的产生。由布施、调伏、自制、说实语，没有福，也没有福的产生。”’‘倘若那位尊师之言为实，那么我既然不伤害任何战栗或稳固的众生，对我来说就是万无一失的了。于此，我两方面都稳操胜券：即我于身、语、意有所守护，并且我身坏命终之后，将往生善趣、天界。’他生起欣悦；欣悦者生起喜；心喜者身轻安；身轻安者感受乐；有乐者心入定。伽摩尼，这即是法正定。你若能于此获得心正定，就能如此舍弃此疑惑法。”

‘‘ස ඛො සො, ගාමණි, අරියසාවකො එවං විගතාභිජ්ඣො විගතබ්‍යාපාදො අසම්මූළ්හො සම්පජානො පටිස්සතො උපෙක්ඛාසහගතෙ චෙතසා එකං දිසං ඵරිත්වා විහරති, තථා දුතියං, තථා තතියං, තථා චතුත්ථං, ඉති උද්ධමධො තිරියං සබ්බධි සබ්බත්තතාය සබ්බාවන්තං ලොකං උපෙක්ඛාසහගතෙන චෙතසා විපුලෙන මහග්ගතෙන අප්පමාණෙන අවෙරෙන අබ්‍යාපජ්ජෙන ඵරිත්වා විහරති. සො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘ය්වායං සත්ථා එවංවාදී එවංදිට්ඨි – කරොතො කාරයතො, ඡින්දතො ඡෙදාපයතො, පචතො පාචාපයතො, සොචයතො සොචාපයතො, කිලමතො කිලමාපයතො, ඵන්දතො ඵන්දාපයතො, පාණමතිපාතයතො, අදින්නං ආදියතො, සන්ධිං ඡින්දතො, නිල්ලොපං හරතො, එකාගාරිකං කරොතො, පරිපන්ථෙ තිට්ඨතො, පරදාරං ගච්ඡතො, මුසා භණතො, කරොතො කරීයති පාපං. ඛුරපරියන්තෙන චෙපි චක්කෙන යො ඉමිස්සා පථවියා පාණෙ එකං මංසඛලං එකං මංසපුඤ්ජං කරෙය්‍ය, අත්ථි තතොනිදානං පාපං, අත්ථි පාපස්ස ආගමො. දක්ඛිණඤ්චෙපි ගඞ්ගාය තීරං ගච්ඡෙය්‍ය හනන්තො [Pg.534] ඝාතෙන්තො ඡින්දන්තො ඡෙදාපෙන්තො පචන්තො පාචාපෙන්තො, අත්ථි තතොනිදානං පාපං, අත්ථි පාපස්ස ආගමො. උත්තරඤ්චෙපි ගඞ්ගාය තීරං ගච්ඡෙය්‍ය දදන්තො දාපෙන්තො, යජන්තො යජාපෙන්තො, අත්ථි තතොනිදානං පුඤ්ඤං, අත්ථි පුඤ්ඤස්ස ආගමො. දානෙන දමෙන සංයමෙන සච්චවජ්ජෙන අත්ථි පුඤ්ඤං, අත්ථි පුඤ්ඤස්ස ආගමො’ති. ‘සචෙ තස්ස භොතො සත්ථුනො සච්චං වචනං, අපණ්ණකතාය මය්හං, ය්වාහං න කිඤ්චි බ්‍යාබාධෙමි තසං වා ථාවරං වා? උභයමෙත්ථ කටග්ගාහො, යං චම්හි කායෙන සංවුතො වාචාය සංවුතො මනසා සංවුතො, යඤ්ච කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජිස්සාමී’ති. තස්ස පාමොජ්ජං ජායති. පමුදිතස්ස පීති ජායති. පීතිමනස්ස කායො පස්සම්භති. පස්සද්ධකායො සුඛං වෙදයති. සුඛිනො චිත්තං සමාධියති. අයං ඛො, ගාමණි, ධම්මසමාධි. තත්‍ර චෙ ත්වං චිත්තසමාධිං පටිලභෙය්‍යාසි, එවං ත්වං ඉමං කඞ්ඛාධම්මං පජහෙය්‍යාසී’’ති.

“村长，那位圣弟子如此离贪欲、离瞋恚、不迷惑、具足正知、保持正念，以与舍俱行之心遍满一方而住；同样地，第二、第三、第四方；如是上、下、横，于一切处，视一切众生如自己，以与舍俱行，广大、已达崇高、无量、无怨、无恼之心，遍满一切世间而住。他如此省思：‘有位导师如是说、如是见：“亲自做或教人做，亲自切或教人切，亲自折磨或教人折磨，亲自令愁或教人令愁，亲自令疲或教人令疲，亲自令战栗或教人令战栗，杀生，取不与，侵入家宅，掠夺，抢劫单户人家，拦路抢劫，与他人之妻通奸，说妄语，做这些即是作恶。即使有人用利如剃刀的轮子，将此大地上的众生做成一肉堆、一肉丘，由此因缘而有恶，有恶之来临。即使去到恒河南岸，杀戮、教人杀戮，切割、教人切割，折磨、教人折磨，由此因缘而有恶，有恶之来临。即使去到恒河北岸，布施、教人布施，祭祀、教人祭祀，由此因缘而有福，有福之来临。由布施、调伏、防护、说实语而有福，有福之来临。”’‘如果那位尊者导师之言为真实，我既然不恼害任何会战栗或不动摇的众生，那么这对我而言是确定无误的。于此，我两方面都已成功把握：其一，我于身、语、意已作防护；其二，我身坏命终之后，将往生善趣、天界。’他生起喜悦；喜悦者生起欢喜；心欢喜者身轻安；身轻安者感受乐；有乐者心入定。村长啊，这即是法三摩地。于此，你若能获得心三摩地，你就能如此舍断此疑惑之法。”

එවං වුත්තෙ, පාටලියො ගාමණි භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අභික්කන්තං, භන්තෙ, අභික්කන්තං, භන්තෙ…පෙ… අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති. තෙරසමං.

如是说已，波吒利村长对世尊说：“善哉，世尊！善哉，世尊！……从今日起，我终生归依。”第十三经。

ගාමණිසංයුත්තං සමත්තං.

村长相应终。

තස්සුද්දානං –

其摄颂：

චණ්ඩො පුටො යොධාජීවො, හත්ථස්සො අසිබන්ධකො;

දෙසනා සඞ්ඛකුලං මණිචූළං, භද්‍රරාසියපාටලීති.

旃陀、多罗富吒、战士、象师与马师、持剑者之子、因缘、摩尼珠、跋陀、罗သိ耶、波吒利。

9. අසඞ්ඛතසංයුත්තං

9. 无为相应

1. පඨමවග්ගො

1. 第一品

1. කායගතාසතිසුත්තං

1. 身至念经

366. සාවත්ථිනිදානං[Pg.535]. ‘‘අසඞ්ඛතඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි අසඞ්ඛතගාමිඤ්ච මග්ගං. තං සුණාථ. කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතං? යො, භික්ඛවෙ, රාගක්ඛයො දොසක්ඛයො මොහක්ඛයො – ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතං. කතමො ච, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො? කායගතාසති. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො’’.

366. 舍卫城因缘。“诸比丘，我将为你们说无为，以及导向无为之道。你们当听。诸比丘，何为无为？诸比丘，凡贪之灭尽、瞋之灭尽、痴之灭尽，此谓之无为。诸比丘，何为导向无为之道？身至念。诸比丘，此谓之导向无为之道。”

‘‘ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, දෙසිතං වො මයා අසඞ්ඛතං, දෙසිතො අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො. යං, භික්ඛවෙ, සත්ථාරා කරණීයං සාවකානං හිතෙසිනා අනුකම්පකෙන අනුකම්පං උපාදාය, කතං වො තං මයා. එතානි, භික්ඛවෙ, රුක්ඛමූලානි, එතානි සුඤ්ඤාගාරානි. ඣායථ, භික්ඛවෙ, මා පමාදත්ථ; මා පච්ඡා විප්පටිසාරිනො අහුවත්ථ. අයං වො අම්හාකං අනුසාසනී’’ති. පඨමං.

“诸比丘，如是，我已为你们说了无为，说了导向无为之道。诸比丘，导师为求弟子们的义利，出于怜悯，以怜悯心所应作者，我已为你们完成。诸比丘，这里有树下，这里有空闲处。诸比丘，当禅修，莫放逸，莫于后追悔。此是我等对你们的教诫。”第一经。

2. සමථවිපස්සනාසුත්තං

2. 止观经

367. ‘‘අසඞ්ඛතඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි අසඞ්ඛතගාමිඤ්ච මග්ගං. තං සුණාථ. කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතං? යො, භික්ඛවෙ, රාගක්ඛයො දොසක්ඛයො මොහක්ඛයො – ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතං. කතමො ච, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො? සමථො ච විපස්සනා ච. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො…පෙ…. දුතියං.

367. “诸比丘，我将为你们说无为，以及导向无为之道。你们当听。诸比丘，何为无为？诸比丘，凡贪之灭尽、瞋之灭尽、痴之灭尽，此谓之无为。诸比丘，何为导向无为之道？止与观。诸比丘，此谓之导向无为之道。……”第二经。

3. සවිතක්කසවිචාරසුත්තං

3. 有寻有伺经

368. ‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො? සවිතක්කසවිචාරො සමාධි, අවිතක්කවිචාරමත්තො සමාධි, අවිතක්කඅවිචාරො සමාධි – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො…පෙ…. තතියං.

368. “诸比丘，什么是通往无为的道路？有寻有伺三摩地、无寻唯伺三摩地、无寻无伺三摩地。诸比丘，这被称为通往无为的道路。……第三。”

4. සුඤ්ඤතසමාධිසුත්තං

4. 空三摩地经

369. ‘‘කතමො [Pg.536] ච, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො? සුඤ්ඤතො සමාධි, අනිමිත්තො සමාධි, අප්පණිහිතො සමාධි – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො…පෙ…. චතුත්ථං.

369. “诸比丘，什么是通往无为的道路？空三摩地、无相三摩地、无愿三摩地。诸比丘，这被称为通往无为的道路。……第四。”

5. සතිපට්ඨානසුත්තං

5. 念处经

370. ‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො? චත්තාරො සතිපට්ඨානා. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො…පෙ…. පඤ්චමං.

370. “诸比丘，什么是通往无为的道路？四念处。诸比丘，这被称为通往无为的道路。……第五。”

6. සම්මප්පධානසුත්තං

6. 正勤经

371. ‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො? චත්තාරො සම්මප්පධානා. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො…පෙ…. ඡට්ඨං.

371. “诸比丘，什么是通往无为的道路？四正勤。诸比丘，这被称为通往无为的道路。……第六。”

7. ඉද්ධිපාදසුත්තං

7. 神足经

372. ‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො? චත්තාරො ඉද්ධිපාදා. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො…පෙ…. සත්තමං.

372. “诸比丘，什么是通往无为的道路？四神足。诸比丘，这被称为通往无为的道路。……第七。”

8. ඉන්ද්‍රියසුත්තං

8. 根经

373. ‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො? පඤ්චින්ද්‍රියානි. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො…පෙ…. අට්ඨමං.

373. “诸比丘，什么是通往无为的道路？五根。诸比丘，这被称为通往无为的道路。……第八。”

9. බලසුත්තං

9. 力经

374. ‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො? පඤ්ච බලානි. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො…පෙ…. නවමං.

374. “诸比丘，什么是通往无为的道路？五力。诸比丘，这被称为通往无为的道路。……第九。”

10. බොජ්ඣඞ්ගසුත්තං

10. 觉支经

375. ‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො? සත්ත බොජ්ඣඞ්ගා. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො…පෙ…. දසමං.

375. “诸比丘，什么是通往无为的道路？七觉支。诸比丘，这被称为通往无为的道路。……第十。”

11. මග්ගඞ්ගසුත්තං

11. 道分经

376. ‘‘කතමො [Pg.537] ච, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො? අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො. ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, දෙසිතං වො මයා අසඞ්ඛතං, දෙසිතො අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො. යං, භික්ඛවෙ, සත්ථාරා කරණීයං සාවකානං හිතෙසිනා අනුකම්පකෙන අනුකම්පං උපාදාය කතං වො තං මයා. එතානි, භික්ඛවෙ, රුක්ඛමූලානි, එතානි සුඤ්ඤාගාරානි. ඣායථ, භික්ඛවෙ, මා පමාදත්ථ; මා පච්ඡා විප්පටිසාරිනො අහුවත්ථ. අයං වො අම්හාකං අනුසාසනී’’ති. එකාදසමං.

376. “比丘们，什么是通往无为的道路？是圣八支道。比丘们，这被称为通往无为的道路。比丘们，如是，我已为你们宣说了无为，宣说了通往无为的道路。比丘们，寻求弟子们之利益、具慈悯心的导师，缘于慈悯而应做之事，我已为你们做了。比丘们，这些是树下，这些是空闲处。比丘们，当禅修，莫放逸，莫于后追悔。此乃我们对你们的教诫。”第十一经。

පඨමො වග්ගො.

第一品

තස්සුද්දානං –

其摄颂——

කායො සමථො සවිතක්කො, සුඤ්ඤතො සතිපට්ඨානා;

සම්මප්පධානා ඉද්ධිපාදා, ඉන්ද්‍රියබලබොජ්ඣඞ්ගා;

මග්ගෙන එකාදසමං, තස්සුද්දානං පවුච්චති.

身、止、有寻，空与念处；正勤、神足，根、力、觉支；与道经为第十一，此乃其摄颂。

2. දුතියවග්ගො

2. 第二品

1. අසඞ්ඛතසුත්තං

1. 无为经

377. ‘‘අසඞ්ඛතඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි අසඞ්ඛතගාමිඤ්ච මග්ගං. තං සුණාථ. කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතං? යො, භික්ඛවෙ, රාගක්ඛයො දොසක්ඛයො මොහක්ඛයො – ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතං. කතමො ච, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො? සමථො. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො. ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, දෙසිතං වො මයා අසඞ්ඛතං, දෙසිතො අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො. යං, භික්ඛවෙ, සත්ථාරා කරණීයං සාවකානං හිතෙසිනා අනුකම්පකෙන අනුකම්පං උපාදාය, කතං වො තං මයා. එතානි, භික්ඛවෙ, රුක්ඛමූලානි, එතානි සුඤ්ඤාගාරානි. ඣායථ, භික්ඛවෙ, මා පමාදත්ථ; මා පච්ඡා විප්පටිසාරිනො අහුවත්ථ. අයං වො අම්හාකං අනුසාසනීති.

377. “比丘们，我将为你们宣说无为，以及通往无为的道路。你们当谛听。比丘们，什么是无为呢？比丘们，凡是贪之灭尽、嗔之灭尽、痴之灭尽——比丘们，这被称为无为。比丘们，什么是通往无为的道路呢？是奢摩他。比丘们，这被称为通往无为的道路。比丘们，如是，我已为你们宣说了无为，宣说了通往无为的道路。比丘们，寻求弟子们之利益、具慈悯心的导师，缘于慈悯而应做之事，我已为你们做了。比丘们，这些是树下，这些是空闲处。比丘们，当禅修，莫放逸，莫于后追悔。此乃我们对你们的教诫。”

‘‘අසඞ්ඛතඤ්ච [Pg.538] වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි අසඞ්ඛතගාමිඤ්ච මග්ගං. තං සුණාථ. කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතං? යො, භික්ඛවෙ, රාගක්ඛයො දොසක්ඛයො මොහක්ඛයො – ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතං. කතමො ච, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො? විපස්සනා. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො. ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, දෙසිතං වො මයා අසඞ්ඛතං…පෙ… අයං වො අම්හාකං අනුසාසනීති.

诸比丘，我将为你们宣说无为，以及通往无为之道。你们当听。诸比丘，什么是无为呢？诸比丘，凡是贪的灭尽、嗔的灭尽、痴的灭尽——诸比丘，这被称为无为。诸比丘，什么是通往无为之道呢？即是观。诸比丘，这被称为通往无为之道。诸比丘，如是我已为你们宣说了无为……此即我们对你们的教诫。

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො? සවිතක්කො සවිචාරො සමාධි. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො…පෙ… කතමො ච, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො? අවිතක්කො විචාරමත්තො සමාධි. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො…පෙ… කතමො ච, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො? අවිතක්කො අවිචාරො සමාධි. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො…පෙ….

诸比丘，什么是通往无为之道呢？有寻有伺三摩地。诸比丘，这被称为通往无为之道……诸比丘，什么是通往无为之道呢？无寻唯伺三摩地。诸比丘，这被称为通往无为之道……诸比丘，什么是通往无为之道呢？无寻无伺三摩地。诸比丘，这被称为通往无为之道……

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො? සුඤ්ඤතො සමාධි. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො…පෙ… කතමො ච, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො? අනිමිත්තො සමාධි. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො…පෙ… කතමො ච, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො? අප්පණිහිතො සමාධි. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො…පෙ….

诸比丘，什么是通往无为之道呢？空三摩地。诸比丘，这被称为通往无为之道……诸比丘，什么是通往无为之道呢？无相三摩地。诸比丘，这被称为通往无为之道……诸比丘，什么是通往无为之道呢？无愿三摩地。诸比丘，这被称为通往无为之道……

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කායෙ කායානුපස්සී විහරති ආතාපී සම්පජානො සතිමා විනෙය්‍ය ලොකෙ අභිජ්ඣාදොමනස්සං. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො…පෙ… කතමො ච, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු වෙදනාසු වෙදනානුපස්සී විහරති…පෙ… අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො…පෙ… කතමො ච, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු චිත්තෙ චිත්තානුපස්සී…පෙ… අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො…පෙ… කතමො ච, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ධම්මෙසු ධම්මානුපස්සී විහරති…පෙ… අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො…පෙ….

诸比丘，什么是通往无为之道？诸比丘，于此，比丘于身随观身而住，热忱、正知、具念，调伏世间的贪欲与忧恼。诸比丘，这被称为通往无为之道。……又，诸比丘，什么是通往无为之道？诸比丘，于此，比丘于诸受随观受而住……诸比丘，这被称为通往无为之道。……又，诸比丘，什么是通往无为之道？诸比丘，于此，比丘于心随观心而住……诸比丘，这被称为通往无为之道。……又，诸比丘，什么是通往无为之道？诸比丘，于此，比丘于诸法随观法而住……诸比丘，这被称为通往无为之道。

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අනුප්පන්නානං පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං අනුප්පාදා ඡන්දං ජනෙති වායමති වීරියං ආරභති චිත්තං පග්ගණ්හාති පදහති. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො…පෙ… කතමො ච, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු උප්පන්නානං [Pg.539] පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං පහානා ඡන්දං ජනෙති වායමති වීරියං ආරභති චිත්තං පග්ගණ්හාති පදහති. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො…පෙ… කතමො ච, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අනුප්පන්නානං කුසලානං ධම්මානං උප්පාදා ඡන්දං ජනෙති වායමති වීරියං ආරභති චිත්තං පග්ගණ්හාති පදහති. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො…පෙ… කතමො ච, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු උප්පන්නානං කුසලානං ධම්මානං ඨිතියා අසම්මොසාය භිය්‍යොභාවාය වෙපුල්ලාය භාවනාය පාරිපූරියා ඡන්දං ජනෙති වායමති වීරියං ආරභති චිත්තං පග්ගණ්හාති පදහති. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො…පෙ….

“诸比丘，什么是通往无为之道？诸比丘，于此，比丘为使未生起的诸恶不善法不生起，生起欲，努力，发起精进，策励心，勤行。诸比丘，这被称为通往无为之道。……诸比丘，什么是通往无为之道？诸比丘，于此，比丘为断除已生起的诸恶不善法，生起欲，努力，发起精进，策励心，勤行。诸比丘，这被称为通往无为之道。……诸比丘，什么是通往无为之道？诸比丘，于此，比丘为使未生起的诸善法生起，生起欲，努力，发起精进，策励心，勤行。诸比丘，这被称为通往无为之道。……诸比丘，什么是通往无为之道？诸比丘，于此，比丘为使已生起的诸善法住立、不忘失、增长、广大、修习、圆满，生起欲，努力，发起精进，策励心，勤行。诸比丘，这被称为通往无为之道。……”

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ඡන්දසමාධිපධානසඞ්ඛාරසමන්නාගතං ඉද්ධිපාදං භාවෙති. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො …පෙ… කතමො ච, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු වීරියසමාධිපධානසඞ්ඛාරසමන්නාගතං ඉද්ධිපාදං භාවෙති. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො…පෙ… කතමො ච, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු චිත්තසමාධිපධානසඞ්ඛාරසමන්නාගතං ඉද්ධිපාදං භාවෙති. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො…පෙ… කතමො ච, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු වීමංසසමාධිපධානසඞ්ඛාරසමන්නාගතං ඉද්ධිපාදං භාවෙති. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො…පෙ….

“诸比丘，什么是通往无为的道？诸比丘，于此，比丘修习欲定勤行具足神足。诸比丘，这被称为通往无为的道。……诸比丘，什么是通往无为的道？诸比丘，于此，比丘修习精进定勤行具足神足。诸比丘，这被称为通往无为的道。……诸比丘，什么是通往无为的道？诸比丘，于此，比丘修习心定勤行具足神足。诸比丘，这被称为通往无为的道。……诸比丘，什么是通往无为的道？诸比丘，于此，比丘修习观定勤行具足神足。诸比丘，这被称为通往无为的道。……”

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සද්ධින්ද්‍රියං භාවෙති විවෙකනිස්සිතං විරාගනිස්සිතං නිරොධනිස්සිතං වොස්සග්ගපරිණාමිං. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො…පෙ… කතමො ච, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු වීරියින්ද්‍රියං භාවෙති විවෙකනිස්සිතං…පෙ… අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො…පෙ… කතමො ච, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සතින්ද්‍රියං භාවෙති…පෙ… අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො…පෙ… කතමො ච, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සමාධින්ද්‍රියං භාවෙති…පෙ… අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො…පෙ… කතමො ච, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු පඤ්ඤින්ද්‍රියං භාවෙති විවෙකනිස්සිතං විරාගනිස්සිතං [Pg.540] නිරොධනිස්සිතං වොස්සග්ගපරිණාමිං. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො…පෙ….

“诸比丘，什么是趣向无为(asaṅkhata)之道？诸比丘，于此，比丘修习信根(saddhindriya)，依止远离、依止离贪、依止灭、导向舍弃。诸比丘，这被称为趣向无为之道。……诸比丘，什么是趣向无为之道？于此，比丘修习精进根(vīriyindriya)，依止远离……这被称为趣向无为之道。……诸比丘，什么是趣向无为之道？于此，比丘修习念根(satindriya)……这被称为趣向无为之道。……诸比丘，什么是趣向无为之道？于此，比丘修习定根(samādhindriya)……这被称为趣向无为之道。……诸比丘，什么是趣向无为之道？于此，比丘修习慧根(paññindriya)，依止远离、依止离贪、依止灭、导向舍弃。诸比丘，这被称为趣向无为之道。……”

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සද්ධාබලං භාවෙති විවෙකනිස්සිතං…පෙ… අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො…පෙ… කතමො ච, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු වීරියබලං භාවෙති…පෙ… අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො…පෙ… කතමො ච, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සතිබලං භාවෙති…පෙ… අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො…පෙ… කතමො ච, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සමාධිබලං භාවෙති…පෙ… අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො…පෙ… කතමො ච, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු පඤ්ඤාබලං භාවෙති විවෙකනිස්සිතං විරාගනිස්සිතං නිරොධනිස්සිතං වොස්සග්ගපරිණාමිං. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො…පෙ….

“诸比丘，什么是趣向无为之道？诸比丘，于此，比丘修习依止远离、依止离贪、依止灭尽、导向舍弃的信力。诸比丘，这被称为趣向无为之道。……诸比丘，什么是趣向无为之道？诸比丘，于此，比丘修习精进力……这被称为趣向无为之道。……诸比丘，什么是趣向无为之道？诸比丘，于此，比丘修习念力……这被称为趣向无为之道。……诸比丘，什么是趣向无为之道？诸比丘，于此，比丘修习定力……这被称为趣向无为之道。……诸比丘，什么是趣向无为之道？诸比丘，于此，比丘修习依止远离、依止离贪、依止灭尽、导向舍弃的慧力。诸比丘，这被称为趣向无为之道。……”

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගං භාවෙති…පෙ… අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො…පෙ… කතමො ච, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ධම්මවිචයසම්බොජ්ඣඞ්ගං භාවෙති…පෙ… වීරියසම්බොජ්ඣඞ්ගං භාවෙති…පෙ… පීතිසම්බොජ්ඣඞ්ගං භාවෙති…පෙ… පස්සද්ධිසම්බොජ්ඣඞ්ගං භාවෙති…පෙ… සමාධිසම්බොජ්ඣඞ්ගං භාවෙති…පෙ… උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගං භාවෙති විවෙකනිස්සිතං විරාගනිස්සිතං නිරොධනිස්සිතං වොස්සග්ගපරිණාමිං. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො…පෙ….

“诸比丘，什么是趣向无为之道？诸比丘，于此，比丘修习依止远离、依止离贪、依止灭尽、导向舍弃的念觉支。诸比丘，这被称为趣向无为之道。……（同样地，）修习择法觉支……精进觉支……喜觉支……轻安觉支……定觉支……以及修习依止远离、依止离贪、依止灭尽、导向舍弃的舍觉支。诸比丘，这被称为趣向无为之道。……”

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සම්මාදිට්ඨිං භාවෙති විවෙකනිස්සිතං විරාගනිස්සිතං නිරොධනිස්සිතං වොස්සග්ගපරිණාමිං. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො…පෙ… කතමො ච, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සම්මාසඞ්කප්පං භාවෙති …පෙ… සම්මාවාචං භාවෙති…පෙ… සම්මාකම්මන්තං භාවෙති…පෙ… සම්මාආජීවං භාවෙති…පෙ… සම්මාවායාමං භාවෙති…පෙ… සම්මාසතිං භාවෙති…පෙ… අසඞ්ඛතඤ්ච වො භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි අසඞ්ඛතගාමිඤ්ච මග්ගං. තං සුණාථ. කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතං…පෙ…? කතමො ච, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සම්මාසමාධිං භාවෙති විවෙකනිස්සිතං විරාගනිස්සිතං නිරොධනිස්සිතං වොස්සග්ගපරිණාමිං[Pg.541]. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො. ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, දෙසිතං වො මයා අසඞ්ඛතං, දෙසිතො අසඞ්ඛතගාමිමග්ගො. යං, භික්ඛවෙ, සත්ථාරා කරණීයං සාවකානං හිතෙසිනා අනුකම්පකෙන අනුකම්පං උපාදාය, කතං වො තං මයා. එතානි, භික්ඛවෙ, රුක්ඛමූලානි, එතානි සුඤ්ඤාගාරානි. ඣායථ, භික්ඛවෙ, මා පමාදත්ථ; මා පච්ඡා විප්පටිසාරිනො අහුවත්ථ. අයං වො අම්හාකං අනුසාසනී’’ති. පඨමං.

“诸比丘，什么是趣向无为之道？诸比丘，于此，比丘修习依止远离、依止离贪、依止灭尽、导向舍弃的正见。诸比丘，这被称为趣向无为之道。……（中略）……诸比丘，什么是趣向无为之道？于此，比丘修习正思维……（中略）……修习正语……（中略）……修习正业……（中略）……修习正命……（中略）……修习正精进……（中略）……修习正念……（中略）……诸比丘，我将为你们宣说无为以及趣向无为之道，你们当听。诸比丘，什么是无为？……（中略）……诸比丘，什么是趣向无为之道？于此，比丘修习依止远离、依止离贪、依止灭尽、导向舍弃的正定。诸比丘，这被称为趣向无为之道。如是，诸比丘，我已为你们宣说了无为，宣说了趣向无为之道。诸比丘，为弟子们求利益、具悲悯的导师，出于怜悯所应做之事，我已为你们做了。诸比丘，这些是树下，这些是空闲处。诸比丘，你们当禅修，莫放逸，莫于日后追悔。此乃我们对你们的教诫。”第一。

2. අනතසුත්තං

2. 不倾经

378. ‘‘අනතඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි, අනතගාමිඤ්ච මග්ගං. තං සුණාථ. කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, අනතං…පෙ…’’. (යථා අසඞ්ඛතං තථා විත්ථාරෙතබ්බං). දුතියං.

378. “诸比丘，我将为你们宣说不倾与趣向不倾之道，你们当听。诸比丘，什么是不倾呢？……（中略）……”（应如无为那般详细解说）。第二。

3-32. අනාසවාදිසුත්තං

3-32. 无漏等经

379-408. ‘‘අනාසවඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි අනාසවගාමිඤ්ච මග්ගං. තං සුණාථ. කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, අනාසවං…පෙ… සච්චඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි සච්චගාමිඤ්ච මග්ගං. තං සුණාථ. කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, සච්චං…පෙ… පාරඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි පාරගාමිඤ්ච මග්ගං. තං සුණාථ. කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, පාරං…පෙ… නිපුණඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි නිපුණගාමිඤ්ච මග්ගං. තං සුණාථ. කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, නිපුණං…පෙ… සුදුද්දසඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි සුදුද්දසගාමිඤ්ච මග්ගං. තං සුණාථ. කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, සුදුද්දසං…පෙ… අජජ්ජරඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි අජජ්ජරගාමිඤ්ච මග්ගං. තං සුණාථ. කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, අජජ්ජරං…පෙ… ධුවඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි ධුවගාමිඤ්ච මග්ගං. තං සුණාථ. කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, ධුවං…පෙ… අපලොකිතඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි අපලොකිතගාමිඤ්ච මග්ගං. තං සුණාථ. කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, අපලොකිතං…පෙ… අනිදස්සනඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි අනිදස්සනගාමිඤ්ච මග්ගං. තං සුණාථ. කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, අනිදස්සනං…පෙ… නිප්පපඤ්චඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි නිප්පපඤ්චගාමිඤ්ච මග්ගං. තං සුණාථ. කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, නිප්පපඤ්චං…පෙ…?

379-408. “诸比丘，我将为你们宣说无漏，以及趣向无漏之道。你们要谛听。诸比丘，什么是无漏呢？……诸比丘，我将为你们宣说真实，以及趣向真实之道。你们要谛听。诸比丘，什么是真实呢？……诸比丘，我将为你们宣说彼岸，以及趣向彼岸之道。你们要谛听。诸比丘，什么是彼岸呢？……诸比丘，我将为你们宣说微妙，以及趣向微妙之道。你们要谛听。诸比丘，什么是微妙呢？……诸比丘，我将为你们宣说极难见，以及趣向极难见之道。你们要谛听。诸比丘，什么是极难见呢？……诸比丘，我将为你们宣说无老，以及趣向无老之道。你们要谛听。诸比丘，什么是无老呢？……诸比丘，我将为你们宣说常恒，以及趣向常恒之道。你们要谛听。诸比丘，什么是常恒呢？……诸比丘，我将为你们宣说不毁坏，以及趣向不毁坏之道。你们要谛听。诸比丘，什么是不毁坏呢？……诸比丘，我将为你们宣说不可见，以及趣向不可见之道。你们要谛听。诸比丘，什么是不可见呢？……诸比丘，我将为你们宣说无戏论，以及趣向无戏论之道。你们要谛听。诸比丘，什么是无戏论呢？……”

‘‘සන්තඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි සන්තගාමිඤ්ච මග්ගං. තං සුණාථ. කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, සන්තං…පෙ… අමතඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි අමතගාමිඤ්ච මග්ගං. තං සුණාථ. කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, අමතං…පෙ… පණීතඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි පණීතගාමිඤ්ච මග්ගං. තං සුණාථ. කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, පණීතං…පෙ… සිවඤ්ච වො, භික්ඛවෙ[Pg.542], දෙසෙස්සාමි සිවගාමිඤ්ච මග්ගං. තං සුණාථ. කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, සිවං…පෙ… ඛෙමඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි ඛෙමගාමිඤ්ච මග්ගං. තං සුණාථ. කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, ඛෙමං…පෙ… තණ්හාක්ඛයඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි තණ්හාක්ඛයගාමිඤ්ච මග්ගං. තං සුණාථ. කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, තණ්හාක්ඛයං…පෙ…?

“诸比丘，我将为你们宣说寂静，以及趣向寂静之道。你们要谛听。诸比丘，什么是寂静呢？……诸比丘，我将为你们宣说不死，以及趣向不死之道。你们要谛听。诸比丘，什么是不死呢？……诸比丘，我将为你们宣说殊胜，以及趣向殊胜之道。你们要谛听。诸比丘，什么是殊胜呢？……诸比丘，我将为你们宣说安宁，以及趣向安宁之道。你们要谛听。诸比丘，什么是安宁呢？……诸比丘，我将为你们宣说安稳，以及趣向安稳之道。你们要谛听。诸比丘，什么是安稳呢？……诸比丘，我将为你们宣说渴爱灭尽，以及趣向渴爱灭尽之道。你们要谛听。诸比丘，什么是渴爱灭尽呢？……”

‘‘අච්ඡරියඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි අච්ඡරියගාමිඤ්ච මග්ගං. තං සුණාථ. කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, අච්ඡරියං…පෙ… අබ්භුතඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි අබ්භුතගාමිඤ්ච මග්ගං. තං සුණාථ. කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, අබ්භුතං…පෙ… අනීතිකඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි අනීතිකගාමිඤ්ච මග්ගං. තං සුණාථ. කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, අනීතිකං…පෙ… අනීතිකධම්මඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි අනීතිකධම්මගාමිඤ්ච මග්ගං. තං සුණාථ. කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, අනීතිකධම්මං…පෙ… නිබ්බානඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි නිබ්බානගාමිඤ්ච මග්ගං. තං සුණාථ. කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, නිබ්බානං…පෙ… අබ්‍යාපජ්ඣඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි අබ්‍යාපජ්ඣගාමිඤ්ච මග්ගං. තං සුණාථ. කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, අබ්‍යාපජ්ඣං…පෙ… විරාගඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි විරාගගාමිඤ්ච මග්ගං. තං සුණාථ. කතමො ච, භික්ඛවෙ, විරාගො…පෙ…?

“诸比丘，我将为你们宣说希有，以及趣向希有之道。你们要谛听。诸比丘，什么是希有呢？……诸比丘，我将为你们宣说未曾有，以及趣向未曾有之道。你们要谛听。诸比丘，什么是未曾有呢？……诸比丘，我将为你们宣说无灾，以及趣向无灾之道。你们要谛听。诸比丘，什么是无灾呢？……诸比丘，我将为你们宣说无灾法，以及趣向无灾法之道。你们要谛听。诸比丘，什么是无灾法呢？……诸比丘，我将为你们宣说涅槃，以及趣向涅槃之道。你们要谛听。诸比丘，什么是涅槃呢？……诸比丘，我将为你们宣说无恼害，以及趣向无恼害之道。你们要谛听。诸比丘，什么是无恼害呢？……诸比丘，我将为你们宣说离贪，以及趣向离贪之道。你们要谛听。诸比丘，什么是离贪呢？……”

‘‘සුද්ධිඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි සුද්ධිගාමිඤ්ච මග්ගං. තං සුණාථ. කතමා ච, භික්ඛවෙ, සුද්ධි…පෙ… මුත්තිඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි මුත්තිගාමිඤ්ච මග්ගං. තං සුණාථ. කතමා ච, භික්ඛවෙ, මුත්ති…පෙ… අනාලයඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි අනාලයගාමිඤ්ච මග්ගං. තං සුණාථ. කතමො ච, භික්ඛවෙ, අනාලයො…පෙ… දීපඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි දීපගාමිඤ්ච මග්ගං. තං සුණාථ. කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, දීපං…පෙ… ලෙණඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි ලෙණගාමිඤ්ච මග්ගං. තං සුණාථ. කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, ලෙණං…පෙ… තාණඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි තාණගාමිඤ්ච මග්ගං. තං සුණාථ. කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, තාණං…පෙ… සරණඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි සරණගාමිඤ්ච මග්ගං. තං සුණාථ. කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, සරණං…පෙ…අනුසාසනී’’ති? බාත්තිංසතිමං.

“诸比丘，我将为你们宣说清净(suddhi)及导向清净之道。你们当谛听。诸比丘，何为清净？……（中略）……诸比丘，我将为你们宣说解脱(mutti)及导向解脱之道。你们当谛听。诸比丘，何为解脱？……（中略）……诸比丘，我将为你们宣说无执(anālaya)及导向无执之道。你们当谛听。诸比丘，何为无执？……（中略）……诸比丘，我将为你们宣说依止洲(dīpa)及导向依止洲之道。你们当谛听。诸比丘，何为依止洲？……（中略）……诸比丘，我将为你们宣说藏匿处(leṇa)及导向藏匿处之道。你们当谛听。诸比丘，何为藏匿处？……（中略）……诸比丘，我将为你们宣说守护(tāṇa)及导向守护之道。你们当谛听。诸比丘，何为守护？……（中略）……诸比丘，我将为你们宣说归依处(saraṇa)及导向归依处之道。你们当谛听。诸比丘，何为归依处？……（中略）……第三十二经。”

33. පරායනසුත්තං

33. 归趣经

409. ‘‘පරායනඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි පරායනගාමිඤ්ච මග්ගං. තං සුණාථ. කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, පරායනං? යො, භික්ඛවෙ, රාගක්ඛයො දොසක්ඛයො [Pg.543] මොහක්ඛයො – ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, පරායනං. කතමො ච, භික්ඛවෙ, පරායනගාමී මග්ගො? කායගතාසති. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, පරායනගාමිමග්ගො. ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, දෙසිතං වො මයා පරායනං, දෙසිතො පරායනගාමිමග්ගො. යං, භික්ඛවෙ, සත්ථාරා කරණීයං සාවකානං හිතෙසිනා අනුකම්පකෙන අනුකම්පං උපාදාය, කතං වො තං මයා. එතානි, භික්ඛවෙ, රුක්ඛමූලානි, එතානි සුඤ්ඤාගාරානි. ඣායථ, භික්ඛවෙ, මා පමාදත්ථ; මා පච්ඡා විප්පටිසාරිනො අහුවත්ථ. අයං වො අම්හාකං අනුසාසනී’’ති. (යථා අසඞ්ඛතං තථා විත්ථාරෙතබ්බං). තෙත්තිංසතිමං.

409. “诸比丘，我将为你们宣说归趣(parāyana)及导向归趣之道。你们当谛听。诸比丘，何为归趣？诸比丘，贪的灭尽、嗔的灭尽、痴的灭尽——诸比丘，这被称为归趣。诸比丘，何为导向归趣之道？即身至念。诸比丘，这被称为导向归趣之道。如是，诸比丘，我已为你们宣说了归趣，宣说了导向归趣之道。诸比丘，为弟子们求利益、具悲悯的导师，出于悲悯所应做之事，我已为你们做了。诸比丘，这些是树下，这些是空闲处。诸比丘，你们当禅修，莫放逸，勿令日后追悔。这是我们对你们的教诫。”（应如无为那般广说）。第三十三经。

දුතියො වග්ගො.

第二品

තස්සුද්දානං –

其摄颂——

අසඞ්ඛතං අනතං අනාසවං, සච්චඤ්ච පාරං නිපුණං සුදුද්දසං;

අජජ්ජරං ධුවං අපලොකිතං, අනිදස්සනං නිප්පපඤ්ච සන්තං.

无为、无爱、无漏，真实、彼岸、精妙、极难得见；不老、恒常、不坏，不可见、无戏论、寂静。

අමතං පණීතඤ්ච සිවඤ්ච ඛෙමං, තණ්හාක්ඛයො අච්ඡරියඤ්ච අබ්භුතං;

අනීතිකං අනීතිකධම්මං, නිබ්බානමෙතං සුගතෙන දෙසිතං.

不死、胜妙、吉祥、安稳，渴爱灭尽、稀有、未曾有；无灾、无灾法，此乃善逝所说的涅槃。

අබ්‍යාපජ්ඣො විරාගො ච, සුද්ධි මුත්ති අනාලයො;

දීපො ලෙණඤ්ච තාණඤ්ච, සරණඤ්ච පරායනන්ති.

无恼害、离贪，清净、解脱、无执取；是岛屿、是庇护所、是守护、是归依处、是最终归趣。

අසඞ්ඛතසංයුත්තං සමත්තං.

《无为相应》终。

10. අබ්‍යාකතසංයුත්තං

10. 无记相应

1. ඛෙමාසුත්තං

1. 谶摩经

410. එකං [Pg.544] සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ඛෙමා භික්ඛුනී කොසලෙසු චාරිකං චරමානා අන්තරා ච සාවත්ථිං අන්තරා ච සාකෙතං තොරණවත්ථුස්මිං වාසං උපගතා හොති. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො සාකෙතා සාවත්ථිං ගච්ඡන්තො, අන්තරා ච සාකෙතං අන්තරා ච සාවත්ථිං තොරණවත්ථුස්මිං එකරත්තිවාසං උපගච්ඡි. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො අඤ්ඤතරං පුරිසං ආමන්තෙසි – ‘‘එහි ත්වං, අම්භො පුරිස, තොරණවත්ථුස්මිං තථාරූපං සමණං වා බ්‍රාහ්මණං වා ජාන යමහං අජ්ජ පයිරුපාසෙය්‍ය’’න්ති.

410. 一时，世尊住在舍卫城(Sāvatthī)祇陀林给孤独园。当时，谶摩(Khemā)比丘尼于憍萨罗国游行，在舍卫城与娑枳多(Sāketa)之间的多罗那瓦堵(Toraṇavatthu)住下。其时，憍萨罗王波斯匿从娑枳多前往舍卫城，在娑枳多与舍卫城之间的多罗那瓦堵住宿一夜。于是，憍萨罗王波斯匿对某个男子说：“来，你这人，去多罗那瓦堵探寻，看有哪位沙门或婆罗门，是我今天可以去拜见的。”

‘‘එවං, දෙවා’’ති ඛො සො පුරිසො රඤ්ඤො පසෙනදිස්ස කොසලස්ස පටිස්සුත්වා කෙවලකප්පං තොරණවත්ථුං ආහිණ්ඩන්තො නාද්දස තථාරූපං සමණං වා බ්‍රාහ්මණං වා යං රාජා පසෙනදි කොසලො පයිරුපාසෙය්‍ය. අද්දසා ඛො සො පුරිසො ඛෙමං භික්ඛුනිං තොරණවත්ථුස්මිං වාසං උපගතං. දිස්වාන යෙන රාජා පසෙනදි කොසලො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා රාජානං පසෙනදිං කොසලං එතදවොච –

“是的，大王。”那人应诺憍萨罗王波斯匿后，遍寻整个多罗那瓦堵，没有见到任何值得憍萨罗王波斯匿拜见的沙门或婆罗门。他看见了住在多罗那瓦堵的谶摩比丘尼。见到后，他便去到憍萨罗王波斯匿那里；走近后，对憍萨罗王波斯匿说道：

‘‘නත්ථි ඛො, දෙව, තොරණවත්ථුස්මිං තථාරූපො සමණො වා බ්‍රාහ්මණො වා යං දෙවො පයිරුපාසෙය්‍ය. අත්ථි ච ඛො, දෙව, ඛෙමා නාම භික්ඛුනී, තස්ස භගවතො සාවිකා අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස. තස්සා ඛො පන අය්‍යාය එවං කල්‍යාණො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගතො – ‘පණ්ඩිතා, වියත්තා මෙධාවිනී බහුස්සුතා චිත්තකථා කල්‍යාණපටිභානා’ති. තං දෙවො පයිරුපාසතූ’’ති.

“大王，在多罗那瓦都(Toraṇavatthu)，实无值得您去亲近的、像那样的沙门或婆罗门。然而，大王，有一位名叫差摩(Khemā)的比丘尼，是那位世尊、阿罗汉、正等觉者的女弟子。那位尊者有如此美好的声誉远扬：‘贤智、练达、有智慧、多闻、言辞善巧、具善辩才。’大王应当去亲近她。”

අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො යෙන ඛෙමා භික්ඛුනී තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ඛෙමං භික්ඛුනිං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං [Pg.545] නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො ඛෙමං භික්ඛුනිං එතදවොච – ‘‘කිං නු ඛො, අය්‍යෙ, හොති තථාගතො පරං මරණා’’ති? ‘‘අබ්‍යාකතං ඛො එතං, මහාරාජ, භගවතා – ‘හොති තථාගතො පරං මරණා’’’ති. ‘‘කිං පනය්‍යෙ, න හොති තථාගතො පරං මරණා’’ති? ‘‘එතම්පි ඛො, මහාරාජ, අබ්‍යාකතං භගවතා – ‘න හොති තථාගතො පරං මරණා’’’ති. ‘‘කිං නු ඛො, අය්‍යෙ, හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා’’ති? ‘‘අබ්‍යාකතං ඛො එතං, මහාරාජ, භගවතා – ‘හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා’’’ති. ‘‘කිං පනය්‍යෙ, නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’’ති. ‘‘එතම්පි ඛො, මහාරාජ, අබ්‍යාකතං භගවතා – ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’’’ති.

于是，憍萨罗王波斯匿前往差摩比丘尼之处；抵达后，礼敬差摩比丘尼，坐于一旁。坐于一旁后，憍萨罗王波斯匿对差摩比丘尼说：“尊者，有情死后存在吗？”“大王，世尊未曾记说此事：‘有情死后存在’。”“那么，尊者，有情死后不存在吗？”“大王，世尊也未曾记说此事：‘有情死后不存在’。”“尊者，有情死后既存在又不存在吗？”“大王，世尊未曾记说此事：‘有情死后既存在又不存在’。”“那么，尊者，有情死后既非存在亦非不存在吗？”“大王，世尊也未曾记说此事：‘有情死后既非存在亦非不存在’。”’

‘‘‘කිං නු ඛො, අය්‍යෙ, හොති තථාගතො පරං මරණා’ති, ඉති පුට්ඨා සමානා – ‘අබ්‍යාකතං ඛො එතං, මහාරාජ, භගවතා – හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වදෙසි. ‘කිං පනය්‍යෙ, න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති ඉති පුට්ඨා සමානා – ‘එතම්පි ඛො, මහාරාජ, අබ්‍යාකතං භගවතා – න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වදෙසි. ‘කිං නු ඛො, අය්‍යෙ, හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා’ති ඉති පුට්ඨා සමානා – ‘අබ්‍යාකතං ඛො එතං, මහාරාජ, භගවතා – හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වදෙසි. ‘කිං පනය්‍යෙ, නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති ඉති පුට්ඨා සමානා – ‘එතම්පි ඛො, මහාරාජ, අබ්‍යාකතං භගවතා – නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වදෙසි. ‘කො නු ඛො, අය්‍යෙ, හෙතු, කො පච්චයො යෙනෙතං අබ්‍යාකතං භගවතා’’’ති?

“贤姊，当被问‘众生死后存在吗？’时，您说：‘大王，世尊对此不作记说——众生死后存在。’当被问‘那么，贤姊，众生死后不存在吗？’时，您说：‘大王，世尊对此亦不作记说——众生死后不存在。’当被问‘贤姊，众生死后既存在又不存在吗？’时，您说：‘大王，世尊对此不作记说——众生死后既存在又不存在。’当被问‘那么，贤姊，众生死后既非存在亦非不存在吗？’时，您说：‘大王，世尊对此亦不作记说——众生死后既非存在亦非不存在。’贤姊，是何因、何缘，世尊对此不作记说呢？”

‘‘තෙන හි, මහාරාජ, තඤ්ඤෙවෙත්ථ පටිපුච්ඡිස්සාමි. යථා තෙ ඛමෙය්‍ය තථා නං බ්‍යාකරෙය්‍යාසි. තං කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ, අත්ථි තෙ කොචි ගණකො වා මුද්දිකො වා සඞ්ඛායකො වා යො පහොති ගඞ්ගාය වාලුකං ගණෙතුං – එත්තකා වාලුකා ඉති වා, එත්තකානි වාලුකසතානි ඉති වා, එත්තකානි වාලුකසහස්සානි ඉති වා, එත්තකානි වාලුකසතසහස්සානි ඉති වා’’ති? ‘‘නො හෙතං, අය්‍යෙ’’. ‘‘අත්ථි පන තෙ කොචි ගණකො වා මුද්දිකො වා සඞ්ඛායකො වා යො පහොති මහාසමුද්දෙ [Pg.546] උදකං ගණෙතුං – එත්තකානි උදකාළ්හකානි ඉති වා, එත්තකානි උදකාළ්හකසතානි ඉති වා, එත්තකානි උදකාළ්හකසහස්සානි ඉති වා, එත්තකානි උදකාළ්හකසතසහස්සානි ඉති වා’’ති? ‘‘නො හෙතං, අය්‍යෙ’’. ‘‘තං කිස්ස හෙතු’’? ‘‘මහාය්‍යෙ, සමුද්දො ගම්භීරො අප්පමෙය්‍යො දුප්පරියොගාහො’’ති. ‘‘එවමෙව ඛො, මහාරාජ, යෙන රූපෙ තථාගතං පඤ්ඤාපයමානො පඤ්ඤාපෙය්‍ය තං රූපං තථාගතස්ස පහීනං උච්ඡින්නමූලං තාලාවත්ථුකතං අනභාවඞ්කතං ආයතිං අනුප්පාදධම්මං. රූපසඞ්ඛායවිමුත්තො ඛො, මහාරාජ, තථාගතො ගම්භීරො අප්පමෙය්‍යො දුප්පරියොගාහො – සෙය්‍යථාපි මහාසමුද්දො. ‘හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපි න උපෙති, ‘න හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපි න උපෙති, ‘හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපි න උපෙති, ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපි න උපෙති.

“那么，大王，我将就此事反问于你。你认为合适，便请回答。大王，你意下如何？你是否有任何计算师、指算师或计数师，能计算恒河的沙子——说有这么多沙粒，这么多百沙粒，这么多千沙粒，或这么多十万沙粒吗？”“并非如此，尊者。”“那么，你是否有任何计算师、指算师或计数师，能计算大海的水——说有这么多‘阿罗迦’(āḷhaka)水，这么多百‘阿罗迦’水，这么多千‘阿罗迦’水，或这么多十万‘阿罗迦’水吗？”“并非如此，尊者。”“此是何因？”“诚然，尊者，大海深邃、不可测量、难以探究。”“大王，正是如此。凡用以安立如来之色，彼色已为如来所舍断，根已断绝，如同棕榈树桩，已使其不再生，于未来不复生起。大王，如来已从色之名数中解脱，深邃、不可测量、难以探究，犹如大海。‘如来死后存在’，此说不适用；‘如来死后不存在’，此说不适用；‘如来死后既存在又不存在’，此说不适用；‘如来死后既非存在亦非不存在’，此说亦不适用。”

‘‘යාය වෙදනාය තථාගතං පඤ්ඤාපයමානො පඤ්ඤාපෙය්‍ය, සා වෙදනා තථාගතස්ස පහීනා උච්ඡින්නමූලා තාලාවත්ථුකතා අනභාවඞ්කතා ආයතිං අනුප්පාදධම්මා. වෙදනාසඞ්ඛායවිමුත්තො, මහාරාජ, තථාගතො ගම්භීරො අප්පමෙය්‍යො දුප්පරියොගාහො – සෙය්‍යථාපි මහාසමුද්දො. ‘හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපි න උපෙති, ‘න හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපි න උපෙති, ‘හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපි න උපෙති, ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපි න උපෙති.

“大王，凡用以安立如来的受，那受已被如来断除，根已被拔，如同多罗树桩，已成非有，于未来有不生之法。大王，如来已从‘受’的称谓中解脱，甚深、无量、难测，犹如大海。‘如来死后存在’不适用，‘如来死后不存在’不适用，‘如来死后既存在又不存在’不适用，‘如来死后既非存在亦非不存在’也不适用。”

‘‘යාය සඤ්ඤා තථාගතං…පෙ… යෙහි සඞ්ඛාරෙහි තථාගතං පඤ්ඤාපයමානො පඤ්ඤාපෙය්‍ය, තෙ සඞ්ඛාරා තථාගතස්ස පහීනා උච්ඡින්නමූලා තාලාවත්ථුකතා අනභාවඞ්කතා ආයතිං අනුප්පාදධම්මා. සඞ්ඛාරසඞ්ඛායවිමුත්තො ඛො, මහාරාජ, තථාගතො ගම්භීරො අප්පමෙය්‍යො දුප්පරියොගාහො – සෙය්‍යථාපි මහාසමුද්දො. ‘හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපි න උපෙති, ‘න හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපි න උපෙති, ‘හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපි න උපෙති, ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපි න උපෙති.

“凡用以安立如来的想……（中略）……凡用以安立如来的诸行，那些行已被如来断除，根已被拔，如同多罗树桩，已成非有，于未来有不生之法。大王，诚然，如来已从‘诸行’的称谓中解脱，甚深、无量、难测，犹如大海。‘如来死后存在’不适用，‘如来死后不存在’不适用，‘如来死后既存在又不存在’不适用，‘如来死后既非存在亦非不存在’也不适用。”

‘‘යෙන විඤ්ඤාණෙ තථාගතං පඤ්ඤාපයමානො පඤ්ඤාපෙය්‍ය තං විඤ්ඤාණං තථාගතස්ස පහීනං උච්ඡින්නමූලං තාලාවත්ථුකතං අනභාවඞ්කතං ආයතිං [Pg.547] අනුප්පාදධම්මං. විඤ්ඤාණසඞ්ඛායවිමුත්තො ඛො, මහාරාජ, තථාගතො ගම්භීරො අප්පමෙය්‍යො දුප්පරියොගාහො – සෙය්‍යථාපි මහාසමුද්දො. ‘හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපි න උපෙති, ‘න හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපි න උපෙති, ‘හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපි න උපෙති, ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපි න උපෙතී’’ති. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො ඛෙමාය භික්ඛුනියා භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා උට්ඨායාසනා ඛෙමං භික්ඛුනිං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා පක්කාමි.

“大王，凡用以施设如来之识，已被如来舍断，根已断绝，如多罗树桩，已令其不再有，于未来无有生起之法。大王，如来实已解脱于识之名数，甚深、无量、难测，犹如大海。‘如来死后存在’之说，不适用；‘如来死后不存在’之说，不适用；‘如来死后既存在又不存在’之说，不适用；‘如来死后既非存在亦非不存在’之说，亦不适用。”尔时，憍萨罗国波斯匿王，对翅摩比丘尼所说之语，心生欢喜，随喜赞叹，从座而起，向翅摩比丘尼顶礼，行右绕礼后离去。

අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො අපරෙන සමයෙන යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කිං නු ඛො, භන්තෙ, හොති තථාගතො පරං මරණා’’ති? ‘‘අබ්‍යාකතං ඛො එතං, මහාරාජ, මයා – ‘හොති තථාගතො පරං මරණා’’’ති. ‘‘කිං පන, භන්තෙ, න හොති තථාගතො පරං මරණා’’ති? ‘‘එතම්පි ඛො, මහාරාජ, අබ්‍යාකතං මයා – ‘න හොති තථාගතො පරං මරණා’’’ති. ‘‘කිං නු ඛො, භන්තෙ, හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා’’ති? ‘‘අබ්‍යාකතං ඛො එතං, මහාරාජ, මයා – ‘හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා’’’ති. ‘‘කිං පන, භන්තෙ, නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’’ති? ‘‘එතම්පි ඛො, මහාරාජ, අබ්‍යාකතං මයා – ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’’’ති. ‘‘කිං නු ඛො, භන්තෙ, හොති තථාගතො පරං මරණා’’ති ඉති පුට්ඨො සමානො – ‘අබ්‍යාකතං ඛො එතං, මහාරාජ, මයා – හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වදෙසි…පෙ…. ‘‘‘කිං පන, භන්තෙ, නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති ඉති පුට්ඨො සමානො – ‘‘‘එතම්පි ඛො, මහාරාජ, අබ්‍යාකතං මයා – නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වදෙසි. කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො, යෙනෙතං අබ්‍යාකතං භගවතා’’ති?

尔时，憍萨罗国波斯匿王(Pasenadi Kosala)于另一时前往世尊之处；抵达后，顶礼世尊，坐于一旁。坐于一旁的憍萨罗国波斯匿王白世尊言：“世尊，如来死后存在吗？”“大王，此为我所不记说：‘如来死后存在。’”“那么，世尊，如来死后不存在吗？”“大王，此亦为我所不记说：‘如来死后不存在。’”“世尊，如来死后亦存在亦不存在吗？”“大王，此为我所不记说：‘如来死后亦存在亦不存在。’”“那么，世尊，如来死后非存在非不存在吗？”“大王，此亦为我所不记说：‘如来死后非存在非不存在。’”“世尊，当被问及‘如来死后存在吗？’时，您说：‘大王，此为我所不记说：“如来死后存在。”’……乃至……当被问及‘那么，世尊，如来死后非存在非不存在吗？’时，您说：‘大王，此亦为我所不记说：“如来死后非存在非不存在。”’世尊，是何因、何缘，世尊不记说此事？”

‘‘තෙන හි, මහාරාජ, තඤ්ඤෙවෙත්ථ පටිපුච්ඡිස්සාමි. යථා තෙ ඛමෙය්‍ය තථා නං බ්‍යාකරෙය්‍යාසි. තං කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ, අත්ථි තෙ කොචි ගණකො වා මුද්දිකො වා සඞ්ඛායකො වා යො පහොති ගඞ්ගාය වාලුකං ගණෙතුං [Pg.548] – එත්තකා වාලුකා ඉති වා…පෙ… එත්තකානි වාලුකසතසහස්සානි ඉති වා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘අත්ථි පන තෙ කොචි ගණකො වා මුද්දිකො වා සඞ්ඛායකො වා යො පහොති මහාසමුද්දෙ උදකං ගණෙතුං – එත්තකානි උදකාළ්හකානි ඉති වා…පෙ… එත්තකානි උදකාළ්හකසතසහස්සානි ඉති වා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘තං කිස්ස හෙතු’’? ‘‘මහා, භන්තෙ, සමුද්දො ගම්භීරො අප්පමෙය්‍යො දුප්පරියොගාහො. එවමෙව ඛො, මහාරාජ, යෙන රූපෙන තථාගතං පඤ්ඤාපයමානො පඤ්ඤාපෙය්‍ය, තං රූපං තථාගතස්ස පහීනං උච්ඡින්නමූලං තාලාවත්ථුකතං අනභාවඞ්කතං ආයතිං අනුප්පාදධම්මං. රූපසඞ්ඛායවිමුත්තො ඛො, මහාරාජ, තථාගතො ගම්භීරො අප්පමෙය්‍යො දුප්පරියොගාහො – සෙය්‍යථාපි මහාසමුද්දො. ‘හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපි න උපෙති…පෙ… ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපි න උපෙති. යාය වෙදනාය…පෙ… යාය සඤ්ඤාය…පෙ… යෙහි සඞ්ඛාරෙහි…පෙ…’’.

“大王，既然如此，我将在此反问你。你认为怎样好，就怎样回答。大王，你如何认为？你是否有任何计数者、指算者或总计者，能够计算恒河的沙——说‘有这么多沙’……（中略）……乃至‘有这么多十万沙’吗？”“并非如此，尊者。”“那么，你是否有任何计数者、指算者或总计者，能够计算大海的水——说‘有这么多阿荼伽(āḷhaka)的水’……（中略）……乃至‘有这么多十万阿荼伽的水’吗？”“并非如此，尊者。”“那是什么原因呢？”“尊者，大海广大、甚深、不可量、难测度。大王，正是如此，凡是用以施设如来的那个色，已被如来断除，根已被切断，已做成如棕榈树桩，已令其不再有，于未来有不生之法。大王，如来实已从色之名数中解脱，甚深、不可量、难测度——犹如大海。‘如来死后存在’此说不适用……（中略）……‘如来死后非有非非有’此说亦不适用。以何受……（中略）……以何想……（中略）……以何行……”

‘‘යෙන විඤ්ඤාණෙන තථාගතං පඤ්ඤාපයමානො පඤ්ඤාපෙය්‍ය, තං විඤ්ඤාණං තථාගතස්ස පහීනං උච්ඡින්නමූලං තාලාවත්ථුකතං අනභාවඞ්කතං ආයතිං අනුප්පාදධම්මං. විඤ්ඤාණසඞ්ඛායවිමුත්තො ඛො, මහාරාජ, තථාගතො ගම්භීරො අප්පමෙය්‍යො දුප්පරියොගාහො – සෙය්‍යථාපි මහාසමුද්දො. ‘හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපි න උපෙති, ‘න හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපි න උපෙති, ‘හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපි න උපෙති, ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපි න උපෙතී’’ති.

“凡是用以施设如来的那个识，已被如来断除，根已被切断，已做成如棕榈树桩，已令其不再有，于未来有不生之法。大王，如来实已从识之名数中解脱，甚深、不可量、难测度——犹如大海。‘如来死后存在’此说不适用，‘如来死后不存在’此说不适用，‘如来死后亦有亦无’此说不适用，‘如来死后非有非非有’此说亦不适用。”

‘‘අච්ඡරියං, භන්තෙ, අබ්භුතං, භන්තෙ! යත්‍ර හි නාම සත්ථු චෙව සාවිකාය ච අත්ථෙන අත්ථො බ්‍යඤ්ජනෙන බ්‍යඤ්ජනං සංසන්දිස්සති, සමෙස්සති, න විරොධයිස්සති යදිදං අග්ගපදස්මිං. එකමිදාහං, භන්තෙ, සමයං ඛෙමං භික්ඛුනිං උපසඞ්කමිත්වා එතමත්ථං අපුච්ඡිං. සාපි මෙ අය්‍යා එතෙහි පදෙහි එතෙහි බ්‍යඤ්ජනෙහි එතමත්ථං බ්‍යාකාසි, සෙය්‍යථාපි භගවා. අච්ඡරියං, භන්තෙ, අබ්භුතං, භන්තෙ! යත්‍ර හි නාම සත්ථු චෙව සාවිකාය ච අත්ථෙන අත්ථො බ්‍යඤ්ජනෙන බ්‍යඤ්ජනං සංසන්දිස්සති, සමෙස්සති, න විරොධයිස්සති යදිදං අග්ගපදස්මිං. හන්ද දානි මයං, භන්තෙ, ගච්ඡාම. බහුකිච්චා මයං බහුකරණීයා’’ති. ‘‘යස්ස දානි ත්වං, මහාරාජ, කාලං මඤ්ඤසී’’ති. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො භගවතො [Pg.549] භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා පක්කාමීති. පඨමං.

“世尊，真是稀有！世尊，真是未曾有！导师与女弟子的说法，义与义相符，文与文相合，毫无违背，即在这最胜的法义上。世尊，有一次，我前去拜见差摩(Khemā)比丘尼，询问了这个义理。那位圣尼也用这些文句为我解说了这个义理，正如世尊所说。世尊，真是稀有！世尊，真是未曾有！导师与女弟子的说法，义与义相符，文与文相合，毫无违背，即在这最胜的法义上。那么，世尊，我们现在告辞了，我们事务繁多，有很多事要做。”“大王，你认为何时合适，便可离去。”于是，憍萨罗国波斯匿王欢喜、随喜世尊所说，从座起身，礼敬世尊，右绕后离去。第一经。

2. අනුරාධසුත්තං

2. 阿努拉达经

411. එකං සමයං භගවා වෙසාලියං විහරති මහාවනෙ කූටාගාරසාලායං. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා අනුරාධො භගවතො අවිදූරෙ අරඤ්ඤකුටිකායං විහරති. අථ ඛො සම්බහුලා අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා යෙනායස්මා අනුරාධො තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මතා අනුරාධෙන සද්ධිං සම්මොදිංසු. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා ආයස්මන්තං අනුරාධං එතදවොචුං – ‘‘යො සො, ආවුසො අනුරාධ, තථාගතො උත්තමපුරිසො පරමපුරිසො පරමපත්තිපත්තො, තං තථාගතො ඉමෙසු චතූසු ඨානෙසු පඤ්ඤාපයමානො පඤ්ඤාපෙති – ‘හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා, ‘න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා, ‘හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා, ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා’’ති? ‘‘යො සො, ආවුසො, තථාගතො උත්තමපුරිසො පරමපුරිසො පරමපත්තිපත්තො, තං තථාගතො අඤ්ඤත්‍ර ඉමෙහි චතූහි ඨානෙහි පඤ්ඤාපයමානො පඤ්ඤාපෙති – ‘හොති තථාගතො පරං මරණාති වා, ‘න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා, ‘හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා, නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණාති වා’’ති. එවං වුත්තෙ, තෙ අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා ආයස්මන්තං අනුරාධං එතදවොචුං – ‘‘සො චායං භික්ඛු නවො භවිස්සති අචිරපබ්බජිතො, ථෙරො වා පන බාලො අබ්‍යත්තො’’ති. අථ ඛො තෙ අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා ආයස්මන්තං අනුරාධං නවවාදෙන ච බාලවාදෙන ච අපසාදෙත්වා උට්ඨායාසනා පක්කමිංසු.

411. 一时，世尊住在毗舍离(Vesālī)大林中的重阁讲堂(Kūṭāgārasālā)。那时，具寿阿努拉达(Anurādha)住在离世尊不远的林中孤邸。当时，众多外道游方者来到具寿阿努拉达之处，与他互相问候，作了友善、应忆念的交谈后，坐于一旁。坐于一旁后，那些外道游方者对具寿阿努拉达说：“贤友阿努拉达，那如来是至上士、最胜士、已达最上成就者，如来就这四种情况宣说他吗——‘如来死后存在’，或‘如来死后不存在’，或‘如来死后既存在又不存在’，或‘如来死后既非存在亦非不存在’？”“贤友，那如来是至上士、最胜士、已达最上成就者，如来是离于此四种情况而宣说他的——‘如来死后存在’，或‘如来死后不存在’，或‘如来死后既存在又不存在’，或‘如来死后既非存在亦非不存在’。”此言一出，那些外道游方者对具寿阿努拉达说：“这位比丘想必是新学，出家不久；或者虽为长老，却愚痴、不善巧。”于是，那些外道游方者以‘新学’和‘愚人’之说贬斥具寿阿努拉达后，从座而起，离去了。

අථ ඛො ආයස්මතො අනුරාධස්ස අචිරපක්කන්තෙසු අඤ්ඤතිත්ථියෙසු පරිබ්බාජකෙසු එතදහොසි – ‘‘සචෙ ඛො මං තෙ අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා උත්තරිං පුච්ඡෙය්‍යුං, කථං බ්‍යාකරමානො නු ඛ්වාහං තෙසං අඤ්ඤතිත්ථියානං පරිබ්බාජකානං වුත්තවාදී චෙව භගවතො අස්සං, න [Pg.550] ච භගවන්තං අභූතෙන අබ්භාචික්ඛෙය්‍යං, ධම්මස්ස චානුධම්මං බ්‍යාකරෙය්‍යං, න ච කොචි සහධම්මිකො වාදානුවාදො ගාරය්හං ඨානං ආගච්ඡෙය්‍යා’’ති? අථ ඛො ආයස්මා අනුරාධො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා අනුරාධො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘ඉධාහං, භන්තෙ, භගවතො අවිදූරෙ අරඤ්ඤකුටිකායං විහරාමි. අථ ඛො, භන්තෙ, සම්බහුලා අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා යෙනාහං තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා මයා සද්ධිං සම්මොදිංසු. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො, භන්තෙ, තෙ අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා මං එතදවොචුං – ‘‘යො සො, ආවුසො අනුරාධ, තථාගතො උත්තමපුරිසො පරමපුරිසො පරමපත්තිපත්තො, තං තථාගතො ඉමෙසු චතූසු ඨානෙසු පඤ්ඤාපයමානො පඤ්ඤාපෙති – ‘හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා…පෙ… ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා’’ති? එවං වුත්තාහං, භන්තෙ, තෙ අඤ්ඤතිත්ථියෙ පරිබ්බාජකෙ එතදවොචං – ‘‘යො සො, ආවුසො, තථාගතො උත්තමපුරිසො පරමපුරිසො පරමපත්තිපත්තො, තං තථාගතො අඤ්ඤත්‍ර ඉමෙහි චතූහි ඨානෙහි පඤ්ඤාපයමානො පඤ්ඤාපෙති – ‘හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා…පෙ… ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා’’ති. එවං වුත්තෙ, භන්තෙ, තෙ අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා මං එතදවොචුං – ‘‘සො චායං භික්ඛු නවො භවිස්සති අචිරපබ්බජිතො ථෙරො වා පන බාලො අබ්‍යත්තො’’ති. අථ ඛො මං, භන්තෙ, තෙ අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා නවවාදෙන ච බාලවාදෙන ච අපසාදෙත්වා උට්ඨායාසනා පක්කමිංසු. තස්ස මය්හං, භන්තෙ, අචිරපක්කන්තෙසු තෙසු අඤ්ඤතිත්ථියෙසු පරිබ්බාජකෙසු එතදහොසි – ‘‘සචෙ ඛො මං තෙ අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා උත්තරිං පුච්ඡෙය්‍යුං, කථං බ්‍යාකරමානො නු ඛ්වාහං තෙසං අඤ්ඤතිත්ථියානං පරිබ්බාජකානං වුත්තවාදී චෙව භගවතො අස්සං, න ච භගවන්තං අභූතෙන අබ්භාචික්ඛෙය්‍යං, ධම්මස්ස චානුධම්මං බ්‍යාකරෙය්‍යං, න ච කොචි සහධම්මිකො වාදානුවාදො ගාරය්හං ඨානං ආගච්ඡෙය්‍යා’’ති?

那时，当那些外道游行者离去不久，具寿阿努拉达生起此念：“倘若那些外道游行者再进一步问我，我该如何回答，才能既符合世尊的教导，又不以不实诽谤世尊，并且能如法随法地解说，而任何如法的诘难都不会导致应受呵责的境地呢？”于是，具寿阿努拉达前往世尊所在之处，抵达后，向世尊顶礼，然后坐于一旁。坐于一旁后，具寿阿努拉达对世尊说：“世尊，我住在离世尊不远的森林孤邸中。那时，世尊，有许多外道游行者来到我这里，抵达后，与我互相问候。相互致以亲切、应忆念的问候后，他们坐于一旁。世尊，那些坐于一旁的外道游行者对我如此说道：‘贤友阿努拉达，那位如来，是至上士、最胜士、已达最上成就者，当他施设时，是否在这四种立场中施设——“如来死后存在”，或……乃至……“如来死后既非存在亦非不存在”？’”世尊，他们这样说后，我对那些外道游行者如此说道：“贤友，那位如来，是至上士、最胜士、已达最上成就者，当他施设时，是于此四种立场之外而施设——‘如来死后存在’，或……乃至……‘如来死后既非存在亦非不存在’。”世尊，他们听我这样说后，那些外道游行者对我说道：“这位比丘想必是新学，出家不久，或者即便是长老，也是愚痴、不善巧的。”于是，世尊，那些外道游行者以新学之说、愚人之说贬斥我后，便从座而起，离去了。世尊，当那些外道游行者离去不久，我便生起此念：“倘若那些外道游行者再进一步问我，我该如何回答，才能既符合世尊的教导，又不以不实诽谤世尊，并且能如法随法地解说，而任何如法的诘难都不会导致应受呵责的境地呢？”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, අනුරාධ, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති?

“阿努拉达，你认为如何？色是常还是无常？”

‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’.

“世尊，是无常的。”

‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති?

“凡是无常的，那是苦还是乐呢？”

‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’.

“世尊，是苦的。”

‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති?

“再者，凡是无常、是苦、是变易之法，是否适合如此看待——‘这是我的，我就是这个，这是我的自我’？”

‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

“世尊，那是不适合的。”

‘‘වෙදනා නිච්චා වා අනිච්චා වා’’ති?…පෙ… සඤ්ඤා [Pg.551] …පෙ… සඞ්ඛාරා…පෙ… ‘‘විඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති?

“受是常还是无常？”……乃至……“想……乃至……行……乃至……“识是常还是无常？”

‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’.

“世尊，是无常的。”

‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති?

“凡是无常的，那是苦还是乐呢？”

‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’.

“世尊，是苦的。”

‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති?

“再者，凡是无常、是苦、是变易之法，是否适合如此看待——‘这是我的，我就是这个，这是我的自我’？”

‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

“世尊，那是不适合的。”

‘‘තස්මාතිහ, අනුරාධ, යං කිඤ්චි රූපං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා ඔළාරිකං වා සුඛුමං වා හීනං වා පණීතං වා යං දූරෙ සන්තිකෙ වා, සබ්බං රූපං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. යා කාචි වෙදනා අතීතානාගතපච්චුප්පන්නා…පෙ… යා කාචි සඤ්ඤා…පෙ… යෙ කෙචි සඞ්ඛාරා…පෙ… යං කිඤ්චි විඤ්ඤාණං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා ඔළාරිකං වා සුඛුමං වා හීනං වා පණීතං වා යං දූරෙ සන්තිකෙ වා, සබ්බං විඤ්ඤාණං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. එවං පස්සං, අනුරාධ, සුතවා අරියසාවකො රූපස්මිම්පි නිබ්බින්දති, වෙදනායපි නිබ්බින්දති, සඤ්ඤායපි නිබ්බින්දති, සඞ්ඛාරෙසුපි නිබ්බින්දති, විඤ්ඤාණස්මිම්පි නිබ්බින්දති. නිබ්බින්දං විරජ්ජති; විරාගා විමුච්චති; විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං හොති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාති.

“是故，阿努拉达，任何色，无论是过去、未来、现在，是内、是外，是粗、是细，是劣、是胜，是远、是近，所有色都应当以正慧如实观照：‘这不是我的，我不是这个，这不是我的自我。’任何受，无论是过去、未来、现在……乃至……任何想……乃至……任何行……乃至……任何识，无论是过去、未来、现在，是内、是外，是粗、是细，是劣、是胜，是远、是近，所有识都应当以正慧如实观照：‘这不是我的，我不是这个，这不是我的自我。’阿努拉达，如是观时，多闻的圣弟子对色厌离，对受厌离，对想厌离，对行厌离，对识厌离。因厌离而离贪；因离贪而解脱；于解脱时，生起‘已解脱’之智。他了知：‘生已尽，梵行已立，应作已作，此后更无余作。’”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, අනුරාධ, රූපං තථාගතොති සමනුපස්සසී’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘වෙදනං තථාගතොති සමනුපස්සසී’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘සඤ්ඤං තථාගතොති සමනුපස්සසී’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘සඞ්ඛාරෙ තථාගතොති සමනුපස්සසී’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘විඤ්ඤාණං තථාගතොති සමනුපස්සසී’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, අනුරාධ, රූපස්මිං තථාගතොති සමනුපස්සසී’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘අඤ්ඤත්‍ර රූපා තථාගතොති සමනුපස්සසී’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘වෙදනාය…පෙ… අඤ්ඤත්‍ර වෙදනාය…පෙ… සඤ්ඤාය…පෙ… අඤ්ඤත්‍ර සඤ්ඤාය…පෙ… සඞ්ඛාරෙසු…පෙ… අඤ්ඤත්‍ර සඞ්ඛාරෙහි…පෙ… විඤ්ඤාණස්මිං තථාගතොති සමනුපස්සසී’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘අඤ්ඤත්‍ර විඤ්ඤාණා තථාගතොති සමනුපස්සසී’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

“阿努拉达，你认为如何？你视色为如来吗？”“世尊，并非如此。”“你视受为如来吗？”“世尊，并非如此。”“你视想为如来吗？”“世尊，并非如此。”“你视行为如来吗？”“世尊，并非如此。”“你视识为如来吗？”“世尊，并非如此。”“阿努拉达，你认为如何？你视如来在色中吗？”“世尊，并非如此。”“你视如来在色之外吗？”“世尊，并非如此。”“在受中……乃至……在受之外……乃至……在想中……乃至……在想之外……乃至……在行中……乃至……在行之外……乃至……你视如来在识中吗？”“世尊，并非如此。”“你视如来在识之外吗？”“世尊，并非如此。”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, අනුරාධ, රූපං, වෙදනං, සඤ්ඤං, සඞ්ඛාරෙ, විඤ්ඤාණං තථාගතොති සමනුපස්සසී’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, අනුරාධ, අයං සො අරූපී අවෙදනො අසඤ්ඤී අසඞ්ඛාරො අවිඤ්ඤාණො තථාගතොති සමනුපස්සසී’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘එත්ථ ච තෙ, අනුරාධ, දිට්ඨෙව [Pg.552] ධම්මෙ සච්චතො ථෙතතො තථාගතෙ අනුපලබ්භියමානෙ කල්ලං නු තෙ තං වෙය්‍යාකරණං – යො සො, ආවුසො, තථාගතො උත්තමපුරිසො පරමපුරිසො පරමපත්තිපත්තො, තං තථාගතො අඤ්ඤත්‍ර ඉමෙහි චතූහි ඨානෙහි පඤ්ඤාපයමානො පඤ්ඤාපෙති – ‘‘‘හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා…පෙ… ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘සාධු සාධු, අනුරාධ! පුබ්බෙ චාහං, අනුරාධ, එතරහි ච දුක්ඛඤ්චෙව පඤ්ඤාපෙමි දුක්ඛස්ස ච නිරොධ’’න්ති. දුතියං.

“阿努拉达，你认为如何？你视色、受、想、行、识为如来吗？”“世尊，并非如此。”“阿努拉达，你认为如何？你视此无色、无受、无想、无行、无识者为如来吗？”“世尊，并非如此。”“阿努拉达，于此，当你于现法中真实、确定地寻不得如来时，你作此宣说是否适当：‘贤友，对于那无上士、最上士、已达最上成就者的如来，当要宣说他时，如来是在这四种立场之外宣说：“如来死后存在”……乃至……“如来死后既非存在亦非不存在”’？”“世尊，并非如此。”“善哉，善哉，阿努拉达！无论是过去还是现在，我所宣说的都只是苦与苦的止息。”第二。

3. පඨමසාරිපුත්තකොට්ඨිකසුත්තං

3. 第一舍利弗拘絺罗经

412. එකං සමයං ආයස්මා ච සාරිපුත්තො, ආයස්මා ච මහාකොට්ඨිකො බාරාණසියං විහරන්ති ඉසිපතනෙ මිගදායෙ. අථ ඛො ආයස්මා මහාකොට්ඨිකො සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො යෙනායස්මා සාරිපුත්තො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මතා සාරිපුත්තෙන සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා මහාකොට්ඨිකො ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං එතදවොච –

412. 一时，具寿舍利弗与具寿大拘絺罗，住在波罗奈（Bārāṇasī）仙人堕处（Isipatana）的鹿野苑（Migadāya）。尔时，具寿大拘絺罗于傍晚时分从独一静处出来，前往具寿舍利弗之处。抵达后，与具寿舍利弗互相致意，交换了令人欢喜、值得忆念的言辞后，坐于一旁。坐于一旁的具寿大拘絺罗对具寿舍利弗说了这话——

‘‘කිං නු ඛො, ආවුසො සාරිපුත්ත, හොති තථාගතො පරං මරණා’’ති? ‘‘අබ්‍යාකතං ඛො එතං, ආවුසො, භගවතා – ‘හොති තථාගතො පරං මරණා’’’ති. ‘‘කිං පනාවුසො, න හොති තථාගතො පරං මරණා’’ති? ‘‘එතම්පි ඛො, ආවුසො, අබ්‍යාකතං භගවතා – ‘න හොති තථාගතො පරං මරණා’’’ති. ‘‘කිං නු ඛො, ආවුසො, හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා’’ති? ‘‘අබ්‍යාකතං ඛො එතං, ආවුසො, භගවතා – ‘හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා’’’ති. ‘‘කිං පනාවුසො, නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’’ති? ‘‘එතම්පි ඛො, ආවුසො, අබ්‍යාකතං භගවතා – ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’’’ති.

“贤友舍利弗，如来死后存在吗？”“贤友，世尊对此不作记说——‘如来死后存在’。”“那么，贤友，如来死后不存在吗？”“贤友，世尊对此也不作记说——‘如来死后不存在’。”“贤友，如来死后既存在又不存在吗？”“贤友，世尊对此不作记说——‘如来死后既存在又不存在’。”“那么，贤友，如来死后既非存在也非不存在吗？”“贤友，世尊对此也不作记说——‘如来死后既非存在也非不存在’。”

‘‘‘කිං නු ඛො, ආවුසො, හොති තථාගතො පරං මරණා’ති ඉති පුට්ඨො සමානො, ‘අබ්‍යාකතං ඛො එතං, ආවුසො, භගවතා – හොති තථාගතො [Pg.553] පරං මරණා’ති වදෙසි…පෙ… ‘කිං පනාවුසො, නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති ඉති පුට්ඨො සමානො – ‘එතම්පි ඛො, ආවුසො, අබ්‍යාකතං භගවතා – නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වදෙසි. කො නු ඛො, ආවුසො, හෙතු, කො පච්චයො යෙනෙතං අබ්‍යාකතං භගවතා’’ති?

“贤友，当被问及‘贤友，如来死后存在吗？’时，你回答说：‘贤友，世尊对此不作记说——如来死后存在。’……当被问及‘那么，贤友，如来死后既非存在也非不存在吗？’时，你回答说：‘贤友，世尊对此也不作记说——如来死后既非存在也非不存在。’贤友，是何因、何缘，世尊对此不作记说呢？”

‘‘හොති තථාගතො පරං මරණාති ඛො, ආවුසො, රූපගතමෙතං. න හොති තථාගතො පරං මරණාති, රූපගතමෙතං. හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණාති, රූපගතමෙතං. නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණාති, රූපගතමෙතං. හොති තථාගතො පරං මරණාති ඛො, ආවුසො, වෙදනාගතමෙතං. න හොති තථාගතො පරං මරණාති, වෙදනාගතමෙතං. හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණාති, වෙදනාගතමෙතං. නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණාති, වෙදනාගතමෙතං. හොති තථාගතො පරං මරණාති ඛො, ආවුසො, සඤ්ඤාගතමෙතං. න හොති තථාගතො පරං මරණාති, සඤ්ඤාගතමෙතං. හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණාති, සඤ්ඤාගතමෙතං. නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණාති, සඤ්ඤාගතමෙතං. හොති තථාගතො පරං මරණාති ඛො, ආවුසො, සඞ්ඛාරගතමෙතං. න හොති තථාගතො පරං මරණාති, සඞ්ඛාරගතමෙතං. හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණාති, සඞ්ඛාරගතමෙතං. නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණාති, සඞ්ඛාරගතමෙතං. හොති තථාගතො පරං මරණාති ඛො, ආවුසො, විඤ්ඤාණගතමෙතං. න හොති තථාගතො පරං මරණාති, විඤ්ඤාණගතමෙතං. හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණාති, විඤ්ඤාණගතමෙතං. නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණාති, විඤ්ඤාණගතමෙතං. අයං ඛො, ආවුසො, හෙතු අයං පච්චයො, යෙනෙතං අබ්‍යාකතං භගවතා’’ති. තතියං.

“贤友，‘有情死后存在’，这仅是色；‘有情死后不存在’，这仅是色；‘有情死后既存在又不存在’，这仅是色；‘有情死后既非存在也非不存在’，这仅是色。贤友，‘有情死后存在’，这仅是受；‘有情死后不存在’，这仅是受；‘有情死后既存在又不存在’，这仅是受；‘有情死后既非存在也非不存在’，这仅是受。贤友，‘有情死后存在’，这仅是想；‘有情死后不存在’，这仅是想；‘有情死后既存在又不存在’，这仅是想；‘有情死后既非存在也非不存在’，这仅是想。贤友，‘有情死后存在’，这仅是行；‘有情死后不存在’，这仅是行；‘有情死后既存在又不存在’，这仅是行；‘有情死后既非存在也非不存在’，这仅是行。贤友，‘有情死后存在’，这仅是识；‘有情死后不存在’，这仅是识；‘有情死后既存在又不存在’，这仅是识；‘有情死后既非存在也非不存在’，这仅是识。贤友，此是因，此是缘，世尊因此不作记说。”第三经。

4. දුතියසාරිපුත්තකොට්ඨිකසුත්තං

4. 第二舍利弗拘絺罗经

413. එකං සමයං ආයස්මා ච සාරිපුත්තො, ආයස්මා ච මහාකොට්ඨිකො බාරාණසියං විහරන්ති ඉසිපතනෙ මිගදායෙ…පෙ… (සායෙව [Pg.554] පුච්ඡා) ‘‘කො නු ඛො, ආවුසො, හෙතු, කො පච්චයො, යෙනෙතං අබ්‍යාකතං භගවතා’’ති? ‘‘රූපං ඛො, ආවුසො, අජානතො අපස්සතො යථාභූතං, රූපසමුදයං අජානතො අපස්සතො යථාභූතං, රූපනිරොධං අජානතො අපස්සතො යථාභූතං, රූපනිරොධගාමිනිං පටිපදං අජානතො අපස්සතො යථාභූතං, ‘හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපිස්ස හොති; ‘න හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපිස්ස හොති; ‘හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපිස්ස හොති; ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපිස්ස හොති. වෙදනං…පෙ… සඤ්ඤං…පෙ… සඞ්ඛාරෙ…පෙ… විඤ්ඤාණං අජානතො අපස්සතො යථාභූතං, විඤ්ඤාණසමුදයං අජානතො අපස්සතො යථාභූතං, විඤ්ඤාණනිරොධං අජානතො අපස්සතො යථාභූතං, විඤ්ඤාණනිරොධගාමිනිං පටිපදං අජානතො අපස්සතො යථාභූතං, ‘හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපිස්ස හොති; ‘න හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපිස්ස හොති; ‘හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපිස්ස හොති; ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’’’තිපිස්ස හොති.

413. 一时，具寿舍利弗与具寿摩诃拘絺罗(Mahākoṭṭhika)住在波罗奈(Bārāṇasī)的仙人堕处鹿野苑。……（问题相同）“贤友，是何因，是何缘，世尊对此不予记说呢？”“贤友，对于色不如实知见，对于色之集起不如实知见，对于色之灭尽不如实知见，对于导向色灭尽的行道不如实知见，则会认为‘有情死后存在’；则会认为‘有情死后不存在’；则会认为‘有情死后既存在亦不存在’；则会认为‘有情死后既非存在亦非不存在’。对于受……想……行……对于识不如实知见，对于识之集起不如实知见，对于识之灭尽不如实知见，对于导向识灭尽的行道不如实知见，则会认为‘有情死后存在’；则会认为‘有情死后不存在’；则会认为‘有情死后既存在亦不存在’；则会认为‘有情死后既非存在亦非不存在’。”

‘‘රූපඤ්ච ඛො, ආවුසො, ජානතො පස්සතො යථාභූතං, රූපසමුදයං ජානතො පස්සතො යථාභූතං, රූපනිරොධං ජානතො පස්සතො යථාභූතං, රූපනිරොධගාමිනිං පටිපදං ජානතො පස්සතො යථාභූතං, ‘හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපිස්ස න හොති…පෙ… ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපිස්ස න හොති. වෙදනං…පෙ… සඤ්ඤං…පෙ… සඞ්ඛාරෙ…පෙ… විඤ්ඤාණං ජානතො පස්සතො යථාභූතං, විඤ්ඤාණසමුදයං ජානතො පස්සතො යථාභූතං, විඤ්ඤාණනිරොධං ජානතො පස්සතො යථාභූතං, විඤ්ඤාණනිරොධගාමිනිං පටිපදං ජානතො පස්සතො යථාභූතං, ‘හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපිස්ස න හොති; ‘න හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපිස්ස න හොති; ‘හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපිස්ස න හොති; ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපිස්ස න හොති. අයං ඛො, ආවුසො, හෙතු අයං පච්චයො, යෙනෙතං අබ්‍යාකතං භගවතා’’ති. චතුත්ථං.

“贤友，如实知见色、色之集、色之灭、导向色灭之道者，便不生‘有情死后存在’之见……乃至……不生‘有情死后既非存在亦非不存在’之见。于受……想……行……如实知见识、识之集、识之灭、导向识灭之道者，便不生‘有情死后存在’之见；不生‘有情死后不存在’之见；不生‘有情死后既存在亦不存在’之见；不生‘有情死后既非存在亦非不存在’之见。贤友，此即是因，此即是缘，世尊因此不予记说。”第四。

5. තතියසාරිපුත්තකොට්ඨිකසුත්තං

5. 第三舍利弗拘絺罗经

414. එකං [Pg.555] සමයං ආයස්මා ච සාරිපුත්තො, ආයස්මා ච මහාකොට්ඨිකො බාරාණසියං විහරන්ති ඉසිපතනෙ මිගදායෙ…පෙ… (සායෙව පුච්ඡා) ‘‘කො නු ඛො, ආවුසො, හෙතු කො පච්චයො, යෙනෙතං අබ්‍යාකතං භගවතා’’ති? ‘‘රූපෙ ඛො, ආවුසො, අවිගතරාගස්ස අවිගතච්ඡන්දස්ස අවිගතපෙමස්ස අවිගතපිපාසස්ස අවිගතපරිළාහස්ස අවිගතතණ්හස්ස ‘හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපිස්ස හොති…පෙ… ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපිස්ස හොති. වෙදනාය…පෙ… සඤ්ඤාය…පෙ… සඞ්ඛාරෙසු…පෙ… විඤ්ඤාණෙ අවිගතරාගස්ස අවිගතච්ඡන්දස්ස අවිගතපෙමස්ස අවිගතපිපාසස්ස අවිගතපරිළාහස්ස අවිගතතණ්හස්ස ‘හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපිස්ස හොති…පෙ… ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපිස්ස හොති. රූපෙ ච ඛො, ආවුසො, විගතරාගස්ස…පෙ… වෙදනාය…පෙ… සඤ්ඤාය…පෙ… සඞ්ඛාරෙසු…පෙ… විඤ්ඤාණෙ විගතරාගස්ස විගතච්ඡන්දස්ස විගතපෙමස්ස විගතපිපාසස්ස විගතපරිළාහස්ස විගතතණ්හස්ස ‘හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපිස්ස න හොති…පෙ… ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපිස්ස න හොති. අයං ඛො, ආවුසො, හෙතු, අයං පච්චයො, යෙනෙතං අබ්‍යාකතං භගවතා’’ති. පඤ්චමං.

414. 一时，具寿舍利弗和具寿摩诃拘絺罗住在波罗奈(Bārāṇasī)的仙人堕处(Isipatana)鹿野苑(Migadāya)……（同前问）“贤友，是何因何缘，世尊对此不予记说呢？”“贤友，对于色，若未离贪、未离欲、未离爱、未离渴、未离热恼、未离渴爱，他就会有‘如来死后存在’……乃至‘如来死后既非存在亦非不存在’之想。对于受……想……行……对于识，若未离贪、未离欲、未离爱、未离渴、未离热恼、未离渴爱，他就会有‘如来死后存在’……乃至‘如来死后既非存在亦非不存在’之想。贤友，对于色，若已离贪……对于识，若已离贪、已离欲、已离爱、已离渴、已离热恼、已离渴爱，他就不会有‘如来死后存在’……乃至‘如来死后既非存在亦非不存在’之想。贤友，此即是因，此即是缘，世尊因此而不予记说。”第五。

6. චතුත්ථසාරිපුත්තකොට්ඨිකසුත්තං

6. 第四舍利弗与拘絺罗经

415. එකං සමයං ආයස්මා ච සාරිපුත්තො, ආයස්මා ච මහාකොට්ඨිකො බාරාණසියං විහරන්ති ඉසිපතනෙ මිගදායෙ. අථ ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො යෙනායස්මා මහාකොට්ඨිකො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මතා මහාකොට්ඨිකෙන සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො ආයස්මන්තං මහාකොට්ඨිකං එතදවොච – ‘‘‘කිං නු ඛො, ආවුසො කොට්ඨික, හොති තථාගතො පරං මරණා’ති…පෙ… ‘කිං පනාවුසො, නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති ඉති පුට්ඨො සමානො – ‘එතම්පි ඛො, ආවුසො, අබ්‍යාකතං භගවතා – නෙව හොති න න හොති තථාගතො [Pg.556] පරං මරණා’ති වදෙසි’’. ‘‘කො නු ඛො, ආවුසො, හෙතු, කො පච්චයො, යෙනෙතං අබ්‍යාකතං භගවතා’’ති?

415. 一时，具寿舍利弗与具寿摩诃拘絺罗(Mahākoṭṭhika)住在波罗奈(Bārāṇasī)的仙人堕处鹿野苑。那时，具寿舍利弗于傍晚时分从独住中起身，前往具寿摩诃拘絺罗之处；抵达后，与具寿摩诃拘絺罗交谈了可喜可忆念之语后，坐于一旁。坐于一旁后，具寿舍利弗对具寿摩诃拘絺罗说：“贤友拘絺罗，当被问及‘有情死后存在吗’……乃至‘有情死后既非存在亦非不存在吗’时，你如此回答：‘贤友，此亦为世尊所不记说——有情死后既非存在亦非不存在。’贤友，是何因何缘，世尊对此不予记说呢？”

‘‘රූපාරාමස්ස ඛො, ආවුසො, රූපරතස්ස රූපසම්මුදිතස්ස රූපනිරොධං අජානතො අපස්සතො යථාභූතං, ‘හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපිස්ස හොති; ‘න හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපිස්ස හොති; ‘හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපිස්ස හොති; ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපිස්ස හොති. වෙදනාරාමස්ස ඛො, ආවුසො, වෙදනාරතස්ස වෙදනාසම්මුදිතස්ස, වෙදනානිරොධං අජානතො අපස්සතො යථාභූතං, ‘හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපිස්ස හොති…පෙ… සඤ්ඤාරාමස්ස ඛො, ආවුසො…පෙ… සඞ්ඛාරාරාමස්ස ඛො ආවුසො…පෙ… විඤ්ඤාණාරාමස්ස ඛො, ආවුසො, විඤ්ඤාණරතස්ස විඤ්ඤාණසම්මුදිතස්ස විඤ්ඤාණනිරොධං අජානතො අපස්සතො යථාභූතං, ‘හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපිස්ස හොති…පෙ… ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපිස්ස හොති’’.

“贤友，对于乐于色、爱乐于色、喜悦于色的人，因不如实知见色之灭，便会认为‘有情死后存在’，或认为‘有情死后不存在’，或认为‘有情死后既存在又不存在’，或认为‘有情死后既非存在亦非不存在’。贤友，对于乐于受、爱乐于受、喜悦于受的人，因不如实知见受之灭……乃至……贤友，对于乐于想……乃至……贤友，对于乐于行……乃至……贤友，对于乐于识、爱乐于识、喜悦于识的人，因不如实知见识之灭，便会认为‘有情死后存在’……乃至‘有情死后既非存在亦非不存在’。”

‘‘න රූපාරාමස්ස ඛො, ආවුසො, න රූපරතස්ස න රූපසම්මුදිතස්ස, රූපනිරොධං ජානතො පස්සතො යථාභූතං, ‘හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපිස්ස න හොති…පෙ… ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපිස්ස න හොති. න වෙදනාරාමස්ස ඛො, ආවුසො…පෙ… න සඤ්ඤාරාමස්ස ඛො, ආවුසො…පෙ… න සඞ්ඛාරාරාමස්ස ඛො, ආවුසො…පෙ… න විඤ්ඤාණාරාමස්ස ඛො, ආවුසො, න විඤ්ඤාණරතස්ස න විඤ්ඤාණසම්මුදිතස්ස, විඤ්ඤාණනිරොධං ජානතො පස්සතො යථාභූතං, ‘හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපිස්ස න හොති…පෙ… ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපිස්ස න හොති. අයං ඛො, ආවුසො, හෙතු, අයං පච්චයො, යෙනෙතං අබ්‍යාකතං භගවතා’’ති.

贤友，于色不喜乐、不爱乐、不欢喜，如实知见色之灭者，他不会认为“有情死后存在”……乃至不会认为“有情死后非有非无”。贤友，于受……乃至……于想……乃至……于行……乃至……于识不喜乐、不爱乐、不欢喜，如实知见识之灭者，他不会认为“有情死后存在”……乃至不会认为“有情死后非有非无”。贤友，此即是因，此即是缘，世尊因此不作记说。

‘‘සියා පනාවුසො, අඤ්ඤොපි පරියායො, යෙනෙතං අබ්‍යාකතං භගවතා’’ති? ‘‘සියා, ආවුසො. භවාරාමස්ස ඛො, ආවුසො, භවරතස්ස භවසම්මුදිතස්ස, භවනිරොධං අජානතො අපස්සතො යථාභූතං, ‘හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපිස්ස හොති…පෙ… ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපිස්ස හොති. න [Pg.557] භවාරාමස්ස ඛො, ආවුසො, න භවරතස්ස න භවසම්මුදිතස්ස, භවනිරොධං ජානතො පස්සතො යථාභූතං, ‘හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපිස්ස න හොති…පෙ… ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපිස්ස න හොති. අයම්පි ඛො, ආවුසො, පරියායො, යෙනෙතං අබ්‍යාකතං භගවතා’’ති.

“贤友，是否还有其他理趣，世尊因此不作记说呢？”“贤友，有。贤友，乐于有、爱乐于有、喜悦于有，不如实知见有之灭者，他会认为‘有情死后存在’……乃至认为‘有情死后非有非无’。贤友，不乐于有、不爱乐于有、不喜悦于有，如实知见有之灭者，他不会认为‘有情死后存在’……乃至不会认为‘有情死后非有非无’。贤友，此亦是理趣，世尊因此不作记说。”

‘‘සියා පනාවුසො, අඤ්ඤොපි පරියායො, යෙනෙතං අබ්‍යාකතං භගවතා’’ති? ‘‘සියා, ආවුසො. උපාදානාරාමස්ස ඛො, ආවුසො, උපාදානරතස්ස උපාදානසම්මුදිතස්ස, උපාදානනිරොධං අජානතො අපස්සතො යථාභූතං, ‘හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපිස්ස හොති…පෙ… ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපිස්ස හොති. න උපාදානාරාමස්ස ඛො, ආවුසො, න උපාදානරතස්ස න උපාදානසම්මුදිතස්ස, උපාදානනිරොධං ජානතො පස්සතො යථාභූතං, ‘හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපිස්ස න හොති…පෙ… ‘නෙව, හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපිස්ස න හොති. අයම්පි ඛො ආවුසො, පරියායො, යෙනෙතං අබ්‍යාකතං භගවතා’’ති.

“贤友，是否还有其他理趣，因此世尊不予记说呢？”“有的，贤友。贤友，对于乐于取、喜于取、欣喜于取，不如实知见取之灭者，他会生起‘有情死后存在’……乃至……‘有情死后既非存在亦非不存在’这样的见解。贤友，对于不乐于取、不喜于取、不欣喜于取，如实知见取之灭者，他则不会生起‘有情死后存在’……乃至……‘有情死后既非存在亦非不存在’这样的见解。贤友，这也是世尊不予记说的理趣。”

‘‘සියා පනාවුසො, අඤ්ඤොපි පරියායො, යෙනෙතං අබ්‍යාකතං භගවතා’’ති? ‘‘සියා, ආවුසො. තණ්හාරාමස්ස ඛො, ආවුසො, තණ්හාරතස්ස තණ්හාසම්මුදිතස්ස, තණ්හානිරොධං අජානතො අපස්සතො යථාභූතං, ‘හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපිස්ස හොති…පෙ… ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපිස්ස හොති. න තණ්හාරාමස්ස ඛො, ආවුසො, න තණ්හාරතස්ස න තණ්හාසම්මුදිතස්ස, තණ්හානිරොධං ජානතො පස්සතො යථාභූතං, ‘හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපිස්ස න හොති…පෙ. … ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපිස්ස න හොති. අයම්පි ඛො, ආවුසො, පරියායො, යෙනෙතං අබ්‍යාකතං භගවතා’’ති.

“贤友，是否还有其他理趣，因此世尊不予记说呢？”“有的，贤友。贤友，对于乐于爱、喜于爱、欣喜于爱，不如实知见爱之灭者，他会生起‘有情死后存在’……乃至……‘有情死后既非存在亦非不存在’这样的见解。贤友，对于不乐于爱、不喜于爱、不欣喜于爱，如实知见爱之灭者，他则不会生起‘有情死后存在’……乃至……‘有情死后既非存在亦非不存在’这样的见解。贤友，这也是世尊不予记说的理趣。”

‘‘සියා පනාවුසො, අඤ්ඤොපි පරියායො, යෙනෙතං අබ්‍යාකතං භගවතා’’ති? ‘‘එත්ථ දානි, ආවුසො සාරිපුත්ත, ඉතො උත්තරි කිං ඉච්ඡසි? තණ්හාසඞ්ඛයවිමුත්තස්ස, ආවුසො සාරිපුත්ත, භික්ඛුනො වට්ටං නත්ථි පඤ්ඤාපනායා’’ති. ඡට්ඨං.

“贤友，是否还有其他理趣，因此世尊不予记说呢？”“贤友舍利弗，于此，于此之上，汝复何求？贤友舍利弗，于爱尽解脱之比丘，无有轮回可施设。”第六。

7. මොග්ගල්ලානසුත්තං

7. 目犍连经

416. අථ [Pg.558] ඛො වච්ඡගොත්තො පරිබ්බාජකො යෙනායස්මා මහාමොග්ගල්ලානො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මතා මහාමොග්ගල්ලානෙන සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො වච්ඡගොත්තො පරිබ්බාජකො ආයස්මන්තං මහාමොග්ගල්ලානං එතදවොච –

416. 那时，游方者瓦差种(Vacchagotta)前往具寿大目犍连(Mahāmoggallāna)之处。抵达后，与具寿大目犍连互相问候，在交谈了愉悦且值得忆念的言辞后，坐于一旁。坐于一旁的游方者瓦差种对具寿大目犍连说了这番话：

‘‘කිං නු ඛො, භො මොග්ගල්ලාන, සස්සතො ලොකො’’ති? ‘‘අබ්‍යාකතං ඛො එතං, වච්ඡ, භගවතා – ‘සස්සතො ලොකො’’’ති. ‘‘කිං පන, භො මොග්ගල්ලාන, අසස්සතො ලොකො’’ති? ‘‘එතම්පි ඛො, වච්ඡ, අබ්‍යාකතං භගවතා – ‘අසස්සතො ලොකො’’’ති. ‘‘කිං නු ඛො, භො මොග්ගල්ලාන, අන්තවා ලොකො’’ති? ‘‘අබ්‍යාකතං ඛො එතං, වච්ඡ, භගවතා – ‘අන්තවා ලොකො’’’ති. ‘‘කිං පන, භො මොග්ගල්ලාන, අනන්තවා ලොකො’’ති? ‘‘එතම්පි ඛො, වච්ඡ, අබ්‍යාකතං භගවතා – ‘අනන්තවා ලොකො’’’ති. ‘‘කිං නු ඛො, භො මොග්ගල්ලාන, තං ජීවං තං සරීර’’න්ති? ‘‘අබ්‍යාකතං ඛො එතං, වච්ඡ, භගවතා – ‘තං ජීවං තං සරීර’’’න්ති. ‘‘කිං පන, භො මොග්ගල්ලාන, අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීර’’න්ති? ‘‘එතම්පි ඛො, වච්ඡ, අබ්‍යාකතං භගවතා – ‘අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීර’’’න්ති. ‘‘කිං නු ඛො, භො මොග්ගල්ලාන, හොති තථාගතො පරං මරණා’’ති? ‘‘අබ්‍යාකතං ඛො එතං, වච්ඡ, භගවතා – ‘හොති තථාගතො පරං මරණා’’’ති. ‘‘කිං පන, භො මොග්ගල්ලාන, න හොති තථාගතො පරං මරණා’’ති? ‘‘එතම්පි ඛො, වච්ඡ, අබ්‍යාකතං භගවතා – ‘න හොති තථාගතො පරං මරණා’’’ති. ‘‘කිං නු ඛො, භො මොග්ගල්ලාන, හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා’’ති? ‘‘අබ්‍යාකතං ඛො එතං, වච්ඡ, භගවතා – ‘හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා’’’ති. ‘‘කිං පන, භො මොග්ගල්ලාන, නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’’ති? ‘‘එතම්පි ඛො, වච්ඡ, අබ්‍යාකතං භගවතා – ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’’’ති.

“尊者目犍连，世间是常吗？”“瓦查，此为世尊所不记说——‘世间是常’。”“那么，尊者目犍连，世间是无常吗？”“瓦查，此亦为世尊所不记说——‘世间是无常’。”“尊者目犍连，世间是有边吗？”“瓦查，此为世尊所不记说——‘世间是有边’。”“那么，尊者目犍连，世间是无边吗？”“瓦查，此亦为世尊所不记说——‘世间是无边’。”“尊者目犍连，命即是身吗？”“瓦查，此为世尊所不记说——‘命即是身’。”“那么，尊者目犍连，命异于身吗？”“瓦查，此亦为世尊所不记说——‘命异于身’。”“尊者目犍连，如来死后存在吗？”“瓦查，此为世尊所不记说——‘如来死后存在’。”“那么，尊者目犍连，如来死后不存在吗？”“瓦查，此亦为世尊所不记说——‘如来死后不存在’。”“尊者目犍连，如来死后既存在又不存在吗？”“瓦查，此为世尊所不记说——‘如来死后既存在又不存在’。”“那么，尊者目犍连，如来死后既非存在也非不存在吗？”“瓦查，此亦为世尊所不记说——‘如来死后既非存在也非不存在’。”

‘‘කො නු ඛො, භො මොග්ගල්ලාන, හෙතු කො පච්චයො, යෙන අඤ්ඤතිත්ථියානං පරිබ්බාජකානං එවං පුට්ඨානං එවං වෙය්‍යාකරණං හොති – සස්සතො ලොකොති වා, අසස්සතො ලොකොති වා, අන්තවා ලොකොති වා, අනන්තවා ලොකොති වා, තං ජීවං තං සරීරන්ති වා, අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීරන්ති වා, හොති තථාගතො පරං මරණාති වා, න හොති තථාගතො පරං [Pg.559] මරණාති වා, හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණාති වා, නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණාති වා? කො පන, භො මොග්ගල්ලාන, හෙතු කො පච්චයො, යෙන සමණස්ස ගොතමස්ස එවං පුට්ඨස්ස න එවං වෙය්‍යාකරණං හොති – සස්සතො ලොකොතිපි, අසස්සතො ලොකොතිපි, අන්තවා ලොකොතිපි, අනන්තවා ලොකොතිපි, තං ජීවං තං සරීරන්තිපි, අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීරන්තිපි, හොති තථාගතො පරං මරණාතිපි, න හොති තථාගතො පරං මරණාතිපි, හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණාතිපි, නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණාතිපී’’ති?

“尊者目犍连，是何因何缘，使得其他宗派的游行者被如此问时，会作如此记说：‘世间是常恒的’，或‘世间是无常的’；‘世间是有边的’，或‘世间是无边的’；‘命即是身’，或‘命异于身’；‘如来死后存在’，或‘如来死后不存在’；‘如来死后存在且不存在’，或‘如来死后既非存在亦非不存在’？尊者目犍连，又是何因何缘，使得沙门乔达摩被如此问时，不作如此记说：‘世间是常恒的’、‘世间是无常的’、‘世间是有边的’、‘世间是无边的’、‘命即是身’、‘命异于身’、‘如来死后存在’、‘如来死后不存在’、‘如来死后存在且不存在’、‘如来死后既非存在亦非不存在’？”

‘‘අඤ්ඤතිත්ථියා ඛො, වච්ඡ, පරිබ්බාජකා චක්ඛුං ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’ති සමනුපස්සන්ති…පෙ… ජිව්හං ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’ති සමනුපස්සන්ති…පෙ… මනං ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’ති සමනුපස්සන්ති. තස්මා අඤ්ඤතිත්ථියානං පරිබ්බාජකානං එවං පුට්ඨානං එවං වෙය්‍යාකරණං හොති – සස්සතො ලොකොති වා…පෙ… නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණාති වා. තථාගතො ච ඛො, වච්ඡ, අරහං සම්මාසම්බුද්ධො චක්ඛුං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති සමනුපස්සති…පෙ… ජිව්හං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති සමනුපස්සති…පෙ… මනං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති සමනුපස්සති. තස්මා තථාගතස්ස එවං පුට්ඨස්ස න එවං වෙය්‍යාකරණං හොති – සස්සතො ලොකොතිපි…පෙ… නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණාතිපී’’ති.

“瓦差，其他宗派的游行者视眼为‘这是我的，我是此，这是我的我’……乃至……视舌为‘这是我的，我是此，这是我的我’……乃至……视意为‘这是我的，我是此，这是我的我’。因此，当其他宗派的游行者被这样询问时，他们会作此解答：‘世间是常恒的’……乃至……‘如来死后既非存在亦非不存在’。然而，瓦差，如来、应供、正等觉者视眼为‘这不是我的，我非此，这不是我的我’……乃至……视舌为‘这不是我的，我非此，这不是我的我’……乃至……视意为‘这不是我的，我非此，这不是我的我’。因此，当如来被这样询问时，不会作此解答：‘世间是常恒的’……乃至……‘如来死后既非存在亦非不存在’。”

අථ ඛො වච්ඡගොත්තො පරිබ්බාජකො උට්ඨායාසනා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො වච්ඡගොත්තො පරිබ්බාජකො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කිං නු ඛො, භො ගොතම, සස්සතො ලොකො’’ති? අබ්‍යාකතං ඛො එතං, වච්ඡ, මයා – ‘සස්සතො ලොකො’ති…පෙ…. ‘‘කිං පන, භො ගොතම, නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’’ති? ‘‘එතම්පි ඛො, වච්ඡ, අබ්‍යාකතං මයා – ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’’’ති.

尔时，游行者瓦差种从座起身，前往世尊之处。抵达后，与世尊互相致意，交换了愉悦、值得忆念的言谈，然后坐于一旁。坐于一旁的游行者瓦差种对世尊说：“乔达摩尊者，世间是常恒的吗？”“瓦差，我未曾宣示此——‘世间是常恒的’……。”“那么，乔达摩尊者，如来死后是既非存在亦非不存在吗？”“瓦差，此亦我未曾宣示——‘如来死后既非存在亦非不存在’。”

‘‘කො [Pg.560] නු ඛො, භො ගොතම, හෙතු කො පච්චයො, යෙන අඤ්ඤතිත්ථියානං පරිබ්බාජකානං එවං පුට්ඨානං එවං වෙය්‍යාකරණං හොති – ‘සස්සතො ලොකො’ති වා…පෙ… ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා? කො පන, භො ගොතම, හෙතු කො පච්චයො, යෙන භොතො ගොතමස්ස එවං පුට්ඨස්ස න එවං වෙය්‍යාකරණං හොති – ‘සස්සතො ලොකො’තිපි…පෙ… ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපී’’ති?

乔达摩尊者，是何因、何缘，当其他宗派的游行者被如此问时，会作如此记说：“世间是常”……乃至……“如来死后既非有亦非无”？乔达摩尊者，又是何因、何缘，当您被如此问时，却不作如此记说：“世间是常”……乃至……“如来死后既非有亦非无”？

‘‘අඤ්ඤතිත්ථියා ඛො, වච්ඡ, පරිබ්බාජකා චක්ඛුං ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’ති සමනුපස්සන්ති…පෙ… ජිව්හං ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’ති සමනුපස්සන්ති…පෙ… මනං ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’ති සමනුපස්සන්ති. තස්මා අඤ්ඤතිත්ථියානං පරිබ්බාජකානං එවං පුට්ඨානං එවං වෙය්‍යාකරණං හොති – ‘සස්සතො ලොකො’ති වා…පෙ… ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා. තථාගතො ච ඛො, වච්ඡ, අරහං සම්මාසම්බුද්ධො චක්ඛුං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති සමනුපස්සති…පෙ… ජිව්හං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති සමනුපස්සති…පෙ… මනං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති සමනුපස්සති. තස්මා තථාගතස්ස එවං පුට්ඨස්ස න එවං වෙය්‍යාකරණං හොති – ‘සස්සතො ලොකො’තිපි, ‘අසස්සතො ලොකො’තිපි, ‘අන්තවා ලොකො’තිපි, ‘අනන්තවා ලොකො’තිපි, ‘තං ජීවං තං සරීර’න්තිපි, ‘අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීර’න්තිපි, ‘හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපි, ‘න හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපි, ‘හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපි, ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපී’’ති.

“瓦差，外道游行者观察眼，认为‘这是我的，我是此，这是我的我’；……乃至……观察舌，认为‘这是我的，我是此，这是我的我’；……乃至……观察意，认为‘这是我的，我是此，这是我的我’。因此，当外道游行者被如此问时，会作如此记说：‘世间是常’……乃至……‘如来死后既非有亦非无’。然而，瓦差，如来、阿罗汉、正等觉者观察眼，认为‘这不是我的，我不是此，这不是我的我’；……乃至……观察舌，认为‘这不是我的，我不是此，这不是我的我’；……乃至……观察意，认为‘这不是我的，我不是此，这不是我的我’。因此，当如来被如此问时，不作如下记说：‘世间是常’、‘世间是无常’、‘世间有边’、‘世间无边’、‘命即是身’、‘命异身异’、‘如来死后有’、‘如来死后无’、‘如来死后亦有亦无’、‘如来死后既非有亦非无’。”

‘‘අච්ඡරියං, භො ගොතම, අබ්භුතං, භො ගොතම! යත්‍ර හි නාම සත්ථු ච සාවකස්ස ච අත්ථෙන අත්ථො බ්‍යඤ්ජනෙන බ්‍යඤ්ජනං සංසන්දිස්සති සමෙස්සති න විරොධයිස්සති, යදිදං අග්ගපදස්මිං. ඉදානාහං, භො ගොතම, සමණං මහාමොග්ගල්ලානං උපසඞ්කමිත්වා එතමත්ථං අපුච්ඡිං. සමණොපි මෙ මොග්ගල්ලානො එතෙහි පදෙහි එතෙහි බ්‍යඤ්ජනෙහි තමත්ථං බ්‍යාකාසි, සෙය්‍යථාපි භවං ගොතමො. අච්ඡරියං, භො ගොතම, අබ්භුතං, භො ගොතම[Pg.561]! යත්‍ර හි නාම සත්ථු ච සාවකස්ස ච අත්ථෙන අත්ථො බ්‍යඤ්ජනෙන බ්‍යඤ්ජනං සංසන්දිස්සති සමෙස්සති න විරොධයිස්සති, යදිදං අග්ගපදස්මි’’න්ති. සත්තමං.

“乔达摩尊者，诚然奇妙！乔达摩尊者，诚然稀有！导师与弟子的义理与义理、文句与文句，竟如此相应、契合、不相违逆，即在此最上之句中。乔达摩尊者，我刚才前去拜见沙门目犍连，向他请教此义。沙门目犍连也用这些言词、这些文句为我解说此义，正如乔达摩尊者您一样。乔达摩尊者，诚然奇妙！乔达摩尊者，诚然稀有！导师与弟子的义理与义理、文句与文句，竟如此相应、契合、不相违逆，即在此最上之句中。”第七经。

8. වච්ඡගොත්තසුත්තං

8. 瓦差种经

417. අථ ඛො වච්ඡගොත්තො පරිබ්බාජකො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො වච්ඡගොත්තො පරිබ්බාජකො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කිං නු ඛො, භො ගොතම, සස්සතො ලොකො’’ති? අබ්‍යාකතං ඛො එතං, වච්ඡ, මයා – ‘සස්සතො ලොකො’ති…පෙ…. ‘‘කිං පන, භො ගොතම, ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’’’ති? ‘‘එතම්පි ඛො, වච්ඡ, අබ්‍යාකතං මයා – ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’’’ති.

417. 尔时，游方者瓦差种前往世尊之处。抵达后，与世尊互相问候，交换了亲切友善的言辞后，坐于一旁。坐于一旁的游方者瓦差种对世尊说：“乔达摩尊者，世间是常吗？”“瓦差，此我未记说：‘世间是常。’”……“然则，乔达摩尊者，如来死后为非有非无吗？”“瓦差，此我亦未记说：‘如来死后为非有非无。’”

‘‘කො නු ඛො, භො ගොතම, හෙතු, කො පච්චයො, යෙන අඤ්ඤතිත්ථියානං පරිබ්බාජකානං එවං පුට්ඨානං එවං වෙය්‍යාකරණං හොති – ‘සස්සතො ලොකො’ති වා…පෙ… ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා? කො පන, භො ගොතම, හෙතු, කො පච්චයො, යෙන භොතො ගොතමස්ස එවං පුට්ඨස්ස න එවං වෙය්‍යාකරණං හොති – ‘සස්සතො ලොකො’තිපි…පෙ… ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපී’’ති?

“乔达摩尊者，是何因、何缘，当其他外道游方者被如此提问时，会作如是解答：‘世间是常’……乃至‘如来死后为非有非无’？然则，乔达摩尊者，又是何因、何缘，当您乔达摩尊者被如此提问时，却不作如是解答：‘世间是常’……乃至‘如来死后为非有非无’呢？”

‘‘අඤ්ඤතිත්ථියා ඛො, වච්ඡ, පරිබ්බාජකා රූපං අත්තතො සමනුපස්සන්ති, රූපවන්තං වා අත්තානං, අත්තනි වා රූපං, රූපස්මිං වා අත්තානං. වෙදනං අත්තතො සමනුපස්සන්ති…පෙ… සඤ්ඤං…පෙ… සඞ්ඛාරෙ…පෙ… විඤ්ඤාණං අත්තතො සමනුපස්සන්ති, විඤ්ඤාණවන්තං වා අත්තානං, අත්තනි වා විඤ්ඤාණං, විඤ්ඤාණස්මිං වා අත්තානං. තස්මා අඤ්ඤතිත්ථියානං පරිබ්බාජකානං එවං පුට්ඨානං එවං වෙය්‍යාකරණං හොති – ‘සස්සතො ලොකො’ති වා…පෙ… ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා. තථාගතො ච ඛො, වච්ඡ, අරහං සම්මාසම්බුද්ධො න රූපං අත්තතො සමනුපස්සති, න රූපවන්තං වා අත්තානං, න අත්තනි වා රූපං, න රූපස්මිං වා අත්තානං. න වෙදනං අත්තතො සමනුපස්සති…පෙ… න සඤ්ඤං…පෙ… න සඞ්ඛාරෙ…පෙ… න විඤ්ඤාණං අත්තතො සමනුපස්සති, න [Pg.562] විඤ්ඤාණවන්තං වා අත්තානං, න අත්තනි වා විඤ්ඤාණං, න විඤ්ඤාණස්මිං වා අත්තානං. තස්මා තථාගතස්ස එවං පුට්ඨස්ස න එවං වෙය්‍යාකරණං හොති – ‘සස්සතො ලොකො’තිපි…පෙ… ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපී’’ති.

“瓦差，外道游方者视色为我，或视我为有色，或视色在我中，或视我在色中。视受为我……乃至……视想……乃至……视行……乃至……视识为我，或视我为有识，或视识在我中，或视我在识中。是故，当外道游方者被如是问时，便作如是解答：‘世间是常’……乃至……‘如来死后非有非非有’。然而，瓦差，如来、应供、正等觉者不视色为我，不视我为有色，不视色在我中，不视我在色中。不视受为我……乃至……不视想……乃至……不视行……乃至……不视识为我，不视我为有识，不视识在我中，不视我在识中。是故，当如来被如是问时，不作如是解答：‘世间是常’……乃至……‘如来死后非有非非有’。”

අථ ඛො වච්ඡගොත්තො පරිබ්බාජකො උට්ඨායාසනා යෙනායස්මා මහාමොග්ගල්ලානො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මතා මහාමොග්ගල්ලානෙන සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො වච්ඡගොත්තො පරිබ්බාජකො ආයස්මන්තං මහාමොග්ගල්ලානං එතදවොච – ‘‘කිං නු ඛො, භො මොග්ගල්ලාන, සස්සතො ලොකො’’ති? අබ්‍යාකතං ඛො එතං, වච්ඡ, භගවතා – ‘සස්සතො ලොකො’ති…පෙ…. ‘‘කිං පන, භො මොග්ගල්ලාන, ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’’’ති? ‘‘එතම්පි ඛො, වච්ඡ, අබ්‍යාකතං භගවතා – ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’’’ති.

其时，游方者瓦差种从座起身，前往具寿大目犍连之处。抵达后，与具寿大目犍连互相问候，交换友善亲切的言辞后，坐于一旁。坐于一旁后，游方者瓦差种对具寿大目犍连说：“贤者目犍连，世间是常吗？”“瓦差，此为世尊所不记说：‘世间是常’……。”“那么，贤者目犍连，‘如来死后非有非非有’呢？”“瓦差，此亦为世尊所不记说：‘如来死后非有非非有’。”

‘‘කො නු ඛො, භො මොග්ගල්ලාන, හෙතු, කො පච්චයො, යෙන අඤ්ඤතිත්ථියානං පරිබ්බාජකානං එවං පුට්ඨානං එවං වෙය්‍යාකරණං හොති – ‘සස්සතො ලොකො’ති වා…පෙ… ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා? කො පන, භො මොග්ගල්ලාන, හෙතු, කො පච්චයො යෙන සමණස්ස ගොතමස්ස එවං පුට්ඨස්ස න එවං වෙය්‍යාකරණං හොති – ‘සස්සතො ලොකො’තිපි…පෙ… ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපී’’ති?

“具寿目犍连，是何因、何缘，使其他外道游方者被如是问时，便作如是解答：‘世界是常恒的’……乃至……‘众生死后既非存在也非不存在’？然而，具寿目犍连，又是何因、何缘，使沙门乔达摩被如是问时，不作如是解答：‘世界是常恒的’……乃至……‘众生死后既非存在也非不存在’呢？”

‘‘අඤ්ඤතිත්ථියා ඛො, වච්ඡ, පරිබ්බාජකා රූපං අත්තතො සමනුපස්සන්ති, රූපවන්තං වා අත්තානං, අත්තනි වා රූපං, රූපස්මිං වා අත්තානං. වෙදනං අත්තතො සමනුපස්සන්ති…පෙ… සඤ්ඤං…පෙ… සඞ්ඛාරෙ…පෙ… විඤ්ඤාණං අත්තතො සමනුපස්සන්ති, විඤ්ඤාණවන්තං වා අත්තානං, අත්තනි වා විඤ්ඤාණං, විඤ්ඤාණස්මිං වා අත්තානං. තස්මා අඤ්ඤතිත්ථියානං පරිබ්බාජකානං එවං පුට්ඨානං එවං වෙය්‍යාකරණං හොති – ‘සස්සතො ලොකො’ති වා…පෙ… ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා. තථාගතො ච ඛො, වච්ඡ, අරහං සම්මාසම්බුද්ධො න රූපං අත්තතො සමනුපස්සති, න රූපවන්තං වා අත්තානං, න අත්තනි වා රූපං, න රූපස්මිං වා අත්තානං. න වෙදනං අත්තතො සමනුපස්සති…පෙ… න [Pg.563] සඤ්ඤං…පෙ… න සඞ්ඛාරෙ…පෙ… න විඤ්ඤාණං අත්තතො සමනුපස්සති, න විඤ්ඤාණවන්තං වා අත්තානං, න අත්තනි වා විඤ්ඤාණං, න විඤ්ඤාණස්මිං වා අත්තානං. තස්මා තථාගතස්ස එවං පුට්ඨස්ස න එවං වෙය්‍යාකරණං හොති – ‘සස්සතො ලොකො’තිපි, ‘අසස්සතො ලොකො’තිපි, ‘අන්තවා ලොකො’තිපි, ‘අනන්තවා ලොකො’තිපි, ‘තං ජීවං තං සරීර’න්තිපි, ‘අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීර’න්තිපි, ‘හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපි, ‘න හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපි, ‘හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපි, ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’තිපී’’ති.

“婆蹉，其他外道的游方者确实视色为我，或视我为有色，或视色在我中，或视我在色中。他们视受为我……乃至……视想……乃至……视行为我……乃至……视识为我，或视我为有识，或视识在我中，或视我在识中。因此，当其他外道的游方者被如此提问时，他们会有这样的解答：‘世界是常恒的’……乃至……‘如来死后既非存在也非不存在’。然而，婆蹉，如来、阿罗汉、正等觉者不视色为我，不视我为有色，不视色在我中，不视我在色中。他不视受为我……乃至……不视想……乃至……不视行……乃至……不视识为我，不视我为有识，不视识在我中，不视我在识中。因此，当如来被如此提问时，他不会有这样的解答：‘世界是常恒的’、‘世界不是常恒的’、‘世界有边’、‘世界无边’、‘命即是身’、‘命与身异’、‘如来死后存在’、‘如来死后不存在’、‘如来死后既存在又不存在’、‘如来死后既非存在也非不存在’。”

‘‘අච්ඡරියං, භො මොග්ගල්ලාන, අබ්භුතං, භො මොග්ගල්ලාන! යත්‍ර හි නාම සත්ථු ච සාවකස්ස ච අත්ථෙන අත්ථො බ්‍යඤ්ජනෙන බ්‍යඤ්ජනං සංසන්දිස්සති, සමෙස්සති, න විරොධයිස්සති, යදිදං අග්ගපදස්මිං. ඉදානාහං, භො මොග්ගල්ලාන, සමණං ගොතමං උපසඞ්කමිත්වා එතමත්ථං අපුච්ඡිං. සමණොපි මෙ ගොතමො එතෙහි පදෙහි එතෙහි බ්‍යඤ්ජනෙහි එතමත්ථං බ්‍යාකාසි, සෙය්‍යථාපි භවං මොග්ගල්ලානො. අච්ඡරියං, භො මොග්ගල්ලාන, අබ්භුතං, භො මොග්ගල්ලාන! යත්‍ර හි නාම සත්ථු ච සාවකස්ස ච අත්ථෙන අත්ථො බ්‍යඤ්ජනෙන බ්‍යඤ්ජනං සංසන්දිස්සති සමෙස්සති න විරොධයිස්සති, යදිදං අග්ගපදස්මි’’න්ති. අට්ඨමං.

“具寿目犍连，实乃稀有！具寿目犍连，实乃未曾有！于此最上句，师与弟子，义与义合，文与文合，相应、一致、无有违逆。具寿目犍连，我今诣沙门乔达摩所，问此义理。沙门乔达摩亦以如是句、如是文，为我解说此义，正如具寿目犍连所说。具寿目犍连，实乃稀有！具寿目犍连，实乃未曾有！于此最上句，师与弟子，义与义合，文与文合，相应、一致、无有违逆。”第八。

9. කුතූහලසාලාසුත්තං

9. 辩论堂经

418. අථ ඛො වච්ඡගොත්තො පරිබ්බාජකො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො වච්ඡගොත්තො පරිබ්බාජකො භගවන්තං එතදවොච –

418. 尔时，游方者瓦差种诣世尊所。诣已，与世尊相俱问候，互致欢喜、值得忆念之语后，坐于一面。坐于一面已，游方者瓦差种白世尊言：

‘‘පුරිමානි, භො ගොතම, දිවසානි පුරිමතරානි සම්බහුලානං නානාතිත්ථියානං සමණබ්‍රාහ්මණානං පරිබ්බාජකානං කුතූහලසාලායං සන්නිසින්නානං සන්නිපතිතානං අයමන්තරාකථා උදපාදි – ‘අයං ඛො පූරණො කස්සපො සඞ්ඝී චෙව ගණී ච ගණාචරියො ච ඤාතො යසස්සී තිත්ථකරො සාධුසම්මතො බහුජනස්ස. සොපි සාවකං අබ්භතීතං කාලඞ්කතං උපපත්තීසු බ්‍යාකරොති – ‘අසු අමුත්‍ර උපපන්නො, අසු අමුත්‍ර උපපන්නො’ති. යොපිස්ස [Pg.564] සාවකො උත්තමපුරිසො පරමපුරිසො පරමපත්තිපත්තො තම්පි සාවකං අබ්භතීතං කාලඞ්කතං උපපත්තීසු බ්‍යාකරොති – ‘අසු අමුත්‍ර උපපන්නො, අසු අමුත්‍ර උපපන්නො’’’ති.

“尊者乔达摩，于往昔时日，乃至更早之时，众多不同外道的沙门、婆罗门、游方者，共坐集于辩论堂(kutūhalasālā)，生起如是言论：‘此富兰那·迦叶(Pūraṇa Kassapa)，有僧团，有教众，为教派之师，是知名、有声望、开创宗派者，为大众所称善。他为其已逝、命终的弟子宣示其投生之处：“某某投生于某处，某某投生于某处。”其弟子是位最上人、至上之人、已达最高成就者，他也为那已逝、命终的弟子宣示其投生之处：“某某投生于某处，某某投生于某处。”’”

‘‘අයම්පි ඛො මක්ඛලි ගොසාලො…පෙ… අයම්පි ඛො නිගණ්ඨො නාටපුත්තො…පෙ… අයම්පි ඛො සඤ්චයො බෙලට්ඨපුත්තො…පෙ… අයම්පි ඛො පකුධො කච්චානො…පෙ… අයම්පි ඛො අජිතො කෙසකම්බලො සඞ්ඝී චෙව ගණී ච ගණාචරියො ච ඤාතො යසස්සී තිත්ථකරො සාධුසම්මතො බහුජනස්ස. සොපි සාවකං අබ්භතීතං කාලඞ්කතං උපපත්තීසු බ්‍යාකරොති – ‘අසු අමුත්‍ර උපපන්නො, අසු අමුත්‍ර උපපන්නො’ති. යොපිස්ස සාවකො උත්තමපුරිසො පරමපුරිසො පරමපත්තිපත්තො තම්පි සාවකං අබ්භතීතං කාලඞ්කතං උපපත්තීසු බ්‍යාකරොති – ‘අසු අමුත්‍ර උපපන්නො, අසු අමුත්‍ර උපපන්නො’’’ති.

“这位末伽梨·果萨拉(Makkhali Gosāla)也是如此……这位尼乾陀·若提子(Nigaṇṭha Nāṭaputta)也是如此……这位散惹夷·毗罗梨子(Sañcaya Belaṭṭhaputta)也是如此……这位波浮陀·迦旃延(Pakudha Kaccāna)也是如此……这位阿夷陀·翅舍金婆罗(Ajita Kesakambala)，有教团，有徒众，是教团之师，知名，有声望，是宗派创立者，为大众所公认为善人。他也为已逝、命终的弟子，就其再生之处而宣告：‘某某再生于某处，某某再生于某处。’即便是他的弟子中，那至上之人、究竟之人、已达究竟成就者，他也为那已逝、命终的弟子，就其再生之处而宣告：‘某某再生于某处，某某再生于某处。’”

‘‘අයම්පි ඛො සමණො ගොතමො සඞ්ඝී චෙව ගණී ච ගණාචරියො ච ඤාතො යසස්සී තිත්ථකරො සාධුසම්මතො බහුජනස්ස. සොපි සාවකං අබ්භතීතං කාලඞ්කතං උපපත්තීසු බ්‍යාකරොති – ‘අසු අමුත්‍ර උපපන්නො, අසු අමුත්‍ර උපපන්නො’ති. යොපිස්ස සාවකො උත්තමපුරිසො පරමපුරිසො පරමපත්තිපත්තො තඤ්ච සාවකං අබ්භතීතං කාලඞ්කතං උපපත්තීසු න බ්‍යාකරොති – ‘අසු අමුත්‍ර උපපන්නො, අසු අමුත්‍ර උපපන්නො’ති. අපි ච ඛො නං එවං බ්‍යාකරොති – ‘අච්ඡෙච්ඡි තණ්හං, විවත්තයි සංයොජනං, සම්මා මානාභිසමයා අන්තමකාසි දුක්ඛස්සා’ති. තස්ස මය්හං, භො ගොතම, අහු දෙව කඞ්ඛා, අහු විචිකිච්ඡා – ‘කථං නාම සමණස්ස ගොතමස්ස ධම්මො අභිඤ්ඤෙය්‍යො’’’ති ?

“这位沙门乔达摩(Gotama)，有教团，有徒众，是教团之师，知名，有声望，是宗派创立者，为大众所公认为善人。他也为已逝、命终的弟子，就其再生之处而宣告：‘某某再生于某处，某某再生于某处。’但对于他弟子中的至上之人、究竟之人、已达究竟成就者，他却不为那已逝、命终的弟子，就其再生之处而宣告：‘某某再生于某处，某某再生于某处。’而是这样宣告他：‘他已斩断渴爱，解开结缚，由我慢的完全证知，而终结了痛苦。’尊者乔达摩，对此我确实有疑惑，确实有犹豫：‘沙门乔达摩的法，是如何可被证知的呢？’”

‘‘අලඤ්හි තෙ, වච්ඡ, කඞ්ඛිතුං, අලං විචිකිච්ඡිතුං. කඞ්ඛනීයෙ ච පන තෙ ඨානෙ විචිකිච්ඡා උප්පන්නා. සඋපාදානස්ස ඛ්වාහං, වච්ඡ, උපපත්තිං පඤ්ඤාපෙමි නො අනුපාදානස්ස. සෙය්‍යථාපි, වච්ඡ, අග්ගි සඋපාදානො ජලති, නො අනුපාදානො; එවමෙව ඛ්වාහං, වච්ඡ, සඋපාදානස්ස උපපත්තිං පඤ්ඤාපෙමි, නො අනුපාදානස්සා’’ති.

“瓦差(Vaccha)，你理当怀疑，理当犹豫。你的疑惑，确实是在值得怀疑之处生起的。瓦差，我为有执取者施设再生，不为无执取者。瓦差，譬如火有燃料则燃烧，无燃料则不燃烧；正是如此，瓦差，我为有执取者施设再生，不为无执取者。”

‘‘යස්මිං[Pg.565], භො ගොතම, සමයෙ අච්චි වාතෙන ඛිත්තා දූරම්පි ගච්ඡති, ඉමස්ස පන භවං ගොතමො කිං උපාදානස්මිං පඤ්ඤාපෙතී’’ති? ‘‘යස්මිං ඛො, වච්ඡ, සමයෙ අච්චි වාතෙන ඛිත්තා දූරම්පි ගච්ඡති, තමහං වාතූපාදානං පඤ්ඤාපෙමි. වාතො හිස්ස, වච්ඡ, තස්මිං සමයෙ උපාදානං හොතී’’ති. ‘‘යස්මිඤ්ච පන, භො ගොතම, සමයෙ ඉමඤ්ච කායං නික්ඛිපති, සත්තො ච අඤ්ඤතරං කායං අනුපපන්නො හොති, ඉමස්ස පන භවං ගොතමො කිං උපාදානස්මිං පඤ්ඤාපෙතී’’ති? ‘‘යස්මිං ඛො, වච්ඡ, සමයෙ ඉමඤ්ච කායං නික්ඛිපති, සත්තො ච අඤ්ඤතරං කායං අනුපපන්නො හොති, තමහං තණ්හූපාදානං වදාමි. තණ්හා හිස්ස, වච්ඡ, තස්මිං සමයෙ උපාදානං හොතී’’ති. නවමං.

“乔达摩，当火焰为风所吹送，行至远处时，您宣称它以什么为依持呢？”“瓦差，当火焰为风所吹送，行至远处时，我宣称它以风为依持。瓦差，因为在那时，风即是它的依持。”“再者，乔达摩，当舍弃此身，而有情尚未投生于另一身时，您宣称他以什么为依持呢？”“瓦差，当舍弃此身，而有情尚未投生于另一身时，我称他以渴爱为依持。瓦差，因为在那时，渴爱即是他的依持。”第九。

10. ආනන්දසුත්තං

10. 阿难经

419. අථ ඛො වච්ඡගොත්තො පරිබ්බාජකො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො වච්ඡගොත්තො පරිබ්බාජකො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කිං නු ඛො, භො ගොතම, අත්ථත්තා’’ති? එවං වුත්තෙ, භගවා තුණ්හී අහොසි. ‘‘කිං පන, භො ගොතම, නත්ථත්තා’’ති? දුතියම්පි ඛො භගවා තුණ්හී අහොසි. අථ ඛො වච්ඡගොත්තො පරිබ්බාජකො උට්ඨායාසනා පක්කාමි.

419. 那时，游方者瓦差种(Vacchagotta)前往世尊之处。抵达后，与世尊互相问候，交换了亲切友好的言辞，然后坐于一旁。坐于一旁的游方者瓦差种对世尊说：“乔达摩，是否有我？”听闻此言，世尊默然不语。“那么，乔达摩，是否无我？”世尊第二次依然默然不语。于是，游方者瓦差种从座位上起身离去。

අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො අචිරපක්කන්තෙ වච්ඡගොත්තෙ පරිබ්බාජකෙ භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කිං නු ඛො, භන්තෙ, භගවා වච්ඡගොත්තස්ස පරිබ්බාජකස්ස පඤ්හං පුට්ඨො න බ්‍යාකාසී’’ති? ‘‘අහඤ්චානන්ද, වච්ඡගොත්තස්ස පරිබ්බාජකස්ස ‘අත්ථත්තා’ති පුට්ඨො සමානො ‘අත්ථත්තා’ති බ්‍යාකරෙය්‍යං, යෙ තෙ, ආනන්ද, සමණබ්‍රාහ්මණා සස්සතවාදා තෙසමෙතං සද්ධිං අභවිස්ස. අහඤ්චානන්ද, වච්ඡගොත්තස්ස පරිබ්බාජකස්ස ‘නත්ථත්තා’ති පුට්ඨො සමානො ‘නත්ථත්තා’ති බ්‍යාකරෙය්‍යං, යෙ තෙ, ආනන්ද, සමණබ්‍රාහ්මණා උච්ඡෙදවාදා තෙසමෙතං සද්ධිං අභවිස්ස. අහඤ්චානන්ද, වච්ඡගොත්තස්ස පරිබ්බාජකස්ස ‘අත්ථත්තා’ති පුට්ඨො සමානො ‘අත්ථත්තා’ති බ්‍යාකරෙය්‍යං, අපි නු මෙ තං, ආනන්ද, අනුලොමං අභවිස්ස ඤාණස්ස උප්පාදාය – ‘සබ්බෙ ධම්මා අනත්තා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘අහඤ්චානන්ද, වච්ඡගොත්තස්ස පරිබ්බාජකස්ස [Pg.566] ‘නත්ථත්තා’ති පුට්ඨො සමානො ‘නත්ථත්තා’ති බ්‍යාකරෙය්‍යං, සම්මූළ්හස්ස, ආනන්ද, වච්ඡගොත්තස්ස පරිබ්බාජකස්ස භිය්‍යො සම්මොහාය අභවිස්ස – ‘අහුවා මෙ නූන පුබ්බෙ අත්තා, සො එතරහි නත්ථී’’’ති. දසමං.

其时，瓦差种游方者离去不久，具寿阿难对世尊说：“世尊，您为何对瓦差种游方者所提的问题不作回答呢？”“阿难，我若对瓦差种游方者所问‘有我’而回答‘有我’，那么，阿难，这就会与那些持常见(sassatavāda)论的沙门、婆罗门为伍。阿难，我若对瓦差种游方者所问‘无我’而回答‘无我’，那么，阿难，这就会与那些持断见(ucchedavāda)论的沙门、婆罗门为伍。阿难，我若对瓦差种游方者所问‘有我’而回答‘有我’，阿难，这是否会顺于生起‘诸法无我’之智呢？”“并非如此，世尊。”“阿难，我若对瓦差种游方者所问‘无我’而回答‘无我’，那么，阿难，对本已迷惑的瓦差种游方者，这会使他更加迷惑，他会想：‘我先前确实曾有过我，而它现在没有了。’”第十。

11. සභියකච්චානසුත්තං

11. 萨毗亚迦旃延经

420. එකං සමයං ආයස්මා සභියො කච්චානො ඤාතිකෙ විහරති ගිඤ්ජකාවසථෙ. අථ ඛො වච්ඡගොත්තො පරිබ්බාජකො යෙනායස්මා සභියො කච්චානො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මතා සභියෙන කච්චානෙන සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො වච්ඡගොත්තො පරිබ්බාජකො ආයස්මන්තං සභියං කච්චානං එතදවොච – ‘‘කිං නු ඛො භො, කච්චාන, හොති තථාගතො පරං මරණා’’ති? ‘‘අබ්‍යාකතං ඛො එතං, වච්ඡ, භගවතා – ‘හොති තථාගතො පරං මරණා’’’ති. ‘‘කිං පන, භො කච්චාන, න හොති තථාගතො පරං මරණා’’ති? ‘‘එතම්පි ඛො, වච්ඡ, අබ්‍යාකතං භගවතා – ‘න හොති තථාගතො පරං මරණා’’’ති.

420. 一时，具寿萨毗亚迦旃延住在那提迦(Ñātika)的砖屋。尔时，瓦差种游方者前往具寿萨毗亚迦旃延之处；抵达后，与具寿萨毗亚迦旃延互相问候，交换了亲切而值得忆念的寒暄，然后坐于一旁。坐于一旁的瓦差种游方者对具寿萨毗亚迦旃延说：“尊者迦旃延，众生死后存在吗？”“瓦差，世尊不记说：‘众生死后存在。’”“那么，尊者迦旃延，众生死后不存在吗？”“瓦差，世尊亦不记说：‘众生死后不存在。’”

‘‘කිං නු ඛො, භො කච්චාන, හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා’’ති? ‘‘අබ්‍යාකතං ඛො එතං, වච්ඡ, භගවතා – ‘හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා’’’ති. ‘‘කිං පන, භො කච්චාන, නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’’ති? ‘‘එතම්පි ඛො, වච්ඡ, අබ්‍යාකතං භගවතා – ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’’’ති.

“尊者迦旃延，众生死后是既存在又不存在吗？”“瓦差，世尊不记说：‘众生死后既存在又不存在。’”“那么，尊者迦旃延，众生死后是既非存在也非不存在吗？”“瓦差，世尊亦不记说：‘众生死后既非存在也非不存在。’”

‘‘‘කිං නු ඛො, භො කච්චාන, හොති තථාගතො පරං මරණා’ති, ඉති පුට්ඨො සමානො – ‘අබ්‍යාකතං ඛො එතං, වච්ඡ, භගවතා – හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වදෙසි. ‘කිං පන, භො කච්චාන, න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති, ඉති පුට්ඨො සමානො – ‘අබ්‍යාකතං ඛො එතං, වච්ඡ, භගවතා – න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වදෙසි. ‘කිං නු ඛො, භො කච්චාන, හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා’ති, ඉති පුට්ඨො සමානො – ‘අබ්‍යාකතං ඛො එතං, වච්ඡ, භගවතා – හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වදෙසි. ‘කිං පන, භො කච්චාන, නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති, ඉති පුට්ඨො සමානො – ‘එතම්පි ඛො, වච්ඡ, අබ්‍යාකතං භගවතා – නෙව හොති න [Pg.567] න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වදෙසි. කො නු ඛො, භො කච්චාන, හෙතු, කො පච්චයො, යෙනෙතං අබ්‍යාකතං සමණෙන ගොතමෙනා’’ති? ‘‘යො ච, වච්ඡ, හෙතු, යො ච පච්චයො පඤ්ඤාපනාය රූපීති වා අරූපීති වා සඤ්ඤීති වා අසඤ්ඤීති වා නෙවසඤ්ඤීනාසඤ්ඤීති වා, සො ච හෙතු, සො ච පච්චයො සබ්බෙන සබ්බං සබ්බථා සබ්බං අපරිසෙසං නිරුජ්ඣෙය්‍ය. කෙන නං පඤ්ඤාපයමානො පඤ්ඤාපෙය්‍ය රූපීති වා අරූපීති වා සඤ්ඤීති වා අසඤ්ඤීති වා නෙවසඤ්ඤීනාසඤ්ඤීති වා’’ති. ‘‘කීවචිරං පබ්බජිතොසි, භො කච්චානා’’ති? ‘‘නචිරං, ආවුසො, තීණි වස්සානී’’ති. ‘‘යස්සප’ස්ස, ආවුසො, එතමෙත්තකෙන එත්තකමෙව තංප’ස්ස බහු, කො පන වාදො එවං අභික්කන්තෙ’’ති! එකාදසමං.

“尊者迦旃延，当被问及：‘有情死后存在吗？’您这样说：‘婆蹉，世尊未曾记说——有情死后存在。’当被问及：‘尊者迦旃延，有情死后不存在吗？’您这样说：‘婆蹉，世尊未曾记说——有情死后不存在。’当被问及：‘尊者迦旃延，有情死后既存在又不存在吗？’您这样说：‘婆蹉，世尊未曾记说——有情死后既存在又不存在。’当被问及：‘尊者迦旃延，有情死后既非存在也非不存在吗？’您这样说：‘婆蹉，此亦为世尊所未记说——有情死后既非存在也非不存在。’尊者迦旃延，是什么因、什么缘，沙门乔达摩对此未曾记说呢？”“婆蹉，凡是用来施设为‘有色’、‘无色’、‘有想’、‘无想’或‘非想非非想’的因与缘，当那因与那缘全部、以一切方式、完全、毫无遗余地灭尽时，还能以什么来施设其为‘有色’、‘无色’、‘有想’、‘无想’或‘非想非非想’呢？”“尊者迦旃延，您出家多久了？”“贤友，不久，三年。”“贤友，对有的人来说，仅凭这些就已是很多了，更何况是更卓越的呢！第十一。”

අබ්‍යාකතසංයුත්තං සමත්තං.

无记相应圆满。

තස්සුද්දානං –

其摄颂：

ඛෙමාථෙරී අනුරාධො, සාරිපුත්තොති කොට්ඨිකො;

මොග්ගල්ලානො ච වච්ඡො ච, කුතූහලසාලානන්දො;

සභියො එකාදසමන්ති;

谶摩长老尼、阿努拉达、舍利弗与拘絺罗；目犍连与婆蹉、议论堂与阿难；萨毗亚，共十一经。

සළායතනවග්ගො චතුත්ථො.

六处品第四。

තස්සුද්දානං –

其摄颂：

සළායතනවෙදනා, මාතුගාමො ජම්බුඛාදකො;

සාමණ්ඩකො මොග්ගල්ලානො, චිත්තො ගාමණි සඞ්ඛතං;

අබ්‍යාකතන්ති දසධාති.

六处相应、受相应、母邑相应、瞻部喀达咖相应、沙门达咖相应、目犍连相应、质多相应、伽马尼相应、有为相应、无记相应，如是为十种。

සළායතනවග්ගසංයුත්තපාළි නිට්ඨිතා.

六处品相应巴利终。