Tipiṭaka Translation

නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස

Homenaje a Él, el Bendito, el Noble, el Perfectamente Iluminado.

සංයුත්තනිකායො

Saṃyutta Nikāya

ඛන්ධවග්ගො

Sección de los Agregados (Khandhavagga)

1. ඛන්ධසංයුත්තං

1. Khandha Saṃyutta (Discursos sobre los Agregados)

1. නකුලපිතුවග්ගො

1. Nakulapitu Vagga (Capítulo de Nakulapita)

1. නකුලපිතුසුත්තං

1. Nakulapitu Sutta (Discurso a Nakulapita)

1. එවං [Pg.1] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා භග්ගෙසු විහරති සුසුමාරගිරෙ භෙසකළාවනෙ මිගදායෙ. අථ ඛො නකුලපිතා ගහපති යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො නකුලපිතා ගහපති භගවන්තං එතදවොච –

1. Esto he oído: en una ocasión el Bendito residía entre los Bhagga, en Susumāragira, en el Parque de los Ciervos de Bhesakaḷāvana. Entonces, el jefe de hogar Nakulapita se acercó al Bendito; habiéndose acercado, saludó al Bendito y se sentó a un lado. Sentado allí, el jefe de hogar Nakulapita dijo esto al Bendito:

‘‘අහමස්මි, භන්තෙ, ජිණ්ණො වුඩ්ඪො මහල්ලකො අද්ධගතො වයොඅනුප්පත්තො ආතුරකායො අභික්ඛණාතඞ්කො. අනිච්චදස්සාවී ඛො පනාහං, භන්තෙ, භගවතො මනොභාවනීයානඤ්ච භික්ඛූනං. ඔවදතු මං, භන්තෙ, භගවා; අනුසාසතු මං, භන්තෙ, භගවා; යං මමස්ස දීඝරත්තං හිතාය සුඛායා’’ති.

“Señor, soy anciano, viejo, de edad avanzada, he llegado al final de la vida, mi cuerpo está enfermo y afligido constantemente. Además, Señor, rara vez tengo la oportunidad de ver al Bendito y a los monjes que elevan la mente. Que el Bendito me instruya, Señor; que el Bendito me aconseje, Señor, para mi bienestar y felicidad por largo tiempo”.

‘‘එවමෙතං, ගහපති, එවමෙතං, ගහපති! ආතුරො හායං, ගහපති, කායො අණ්ඩභූතො පරියොනද්ධො. යො හි, ගහපති, ඉමං කායං පරිහරන්තො මුහුත්තම්පි ආරොග්‍යං පටිජානෙය්‍ය, කිමඤ්ඤත්‍ර බාල්‍යා? තස්මාතිහ තෙ, [Pg.2] ගහපති, එවං සික්ඛිතබ්බං – ‘ආතුරකායස්ස මෙ සතො චිත්තං අනාතුරං භවිස්සතී’ති. එවඤ්හි තෙ, ගහපති, සික්ඛිතබ්බ’’න්ති.

“¡Así es, jefe de hogar, así es! Ciertamente, jefe de hogar, este cuerpo es enfermo, frágil como un huevo y envuelto en piel. Quien, jefe de hogar, cuidando este cuerpo, pretendiera salud siquiera por un momento, ¿qué sería eso sino necedad? Por lo tanto, jefe de hogar, así debes entrenarte: ‘Aunque mi cuerpo esté enfermo, mi mente no estará enferma’. Así es como debes entrenarte, jefe de hogar”.

අථ ඛො නකුලපිතා ගහපති භගවතො භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා යෙනායස්මා සාරිපුත්තො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො නකුලපිතරං ගහපතිං ආයස්මා සාරිපුත්තො එතදවොච – ‘‘විප්පසන්නානි ඛො තෙ, ගහපති, ඉන්ද්‍රියානි; පරිසුද්ධො මුඛවණ්ණො පරියොදාතො. අලත්ථ නො අජ්ජ භගවතො සම්මුඛා ධම්මිං කථං සවනායා’’ති?

Entonces, el jefe de hogar Nakulapita, habiéndose deleitado y regocijado en las palabras del Bendito, se levantó de su asiento, saludó al Bendito y, tras circundarlo por la derecha, se dirigió hacia donde estaba el venerable Sāriputta; al llegar, saludó al venerable Sāriputta y se sentó a un lado. El venerable Sāriputta dijo entonces al jefe de hogar Nakulapita: “Tus facultades están claras, jefe de hogar; el color de tu rostro es puro y radiante. ¿Has tenido hoy la oportunidad de escuchar una charla sobre el Dhamma de labios del Bendito?”

‘‘කථඤ්හි නො සියා, භන්තෙ! ඉදානාහං, භන්තෙ, භගවතා ධම්මියා කථාය අමතෙන අභිසිත්තො’’ති. ‘‘යථා කථං පන ත්වං, ගහපති, භගවතා ධම්මියා කථාය අමතෙන අභිසිත්තො’’ති? ‘‘ඉධාහං, භන්තෙ, යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිං; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිං. එකමන්තං නිසින්නො ඛ්වාහං, භන්තෙ, භගවන්තං එතදවොචං – ‘අහමස්මි, භන්තෙ, ජිණ්ණො වුඩ්ඪො මහල්ලකො අද්ධගතො වයොඅනුප්පත්තො ආතුරකායො අභික්ඛණාතඞ්කො. අනිච්චදස්සාවී ඛො පනාහං, භන්තෙ, භගවතො මනොභාවනීයානඤ්ච භික්ඛූනං. ඔවදතු මං, භන්තෙ, භගවා; අනුසාසතු මං, භන්තෙ, භගවා; යං මමස්ස දීඝරත්තං හිතාය සුඛායා’’’ති.

“Señor, ¿cómo no habría de ser así? Acabo de ser ungido, Señor, por el Bendito con el néctar de una charla sobre el Dhamma”. “¿Y de qué manera, jefe de hogar, has sido ungido por el Bendito con el néctar de una charla sobre el Dhamma?”. “Aquí, Señor, me acerqué al Bendito; habiéndome acercado, saludé al Bendito y me senté a un lado. Sentado allí, dije esto al Bendito: ‘Señor, soy anciano, viejo, de edad avanzada, he llegado al final de la vida, mi cuerpo está enfermo y afligido constantemente. Además, Señor, rara vez tengo la oportunidad de ver al Bendito y a los monjes que elevan la mente. Que el Bendito me instruya, Señor; que el Bendito me aconseje, Señor, para mi bienestar y felicidad por largo tiempo’”.

‘‘එවං වුත්තෙ, මං, භන්තෙ, භගවා එතදවොච – ‘එවමෙතං, ගහපති, එවමෙතං, ගහපති! ආතුරො හායං, ගහපති, කායො අණ්ඩභූතො පරියොනද්ධො. යො හි, ගහපති, ඉමං කායං පරිහරන්තො මුහුත්තම්පි ආරොග්‍යං පටිජානෙය්‍ය, කිමඤ්ඤත්‍ර බාල්‍යා? තස්මාතිහ තෙ ගහපති, එවං සික්ඛිතබ්බං – ආතුරකායස්ස මෙ සතො චිත්තං අනාතුරං භවිස්සතීති. එවඤ්හි තෙ, ගහපති, සික්ඛිතබ්බ’න්ති. එවං ඛ්වාහං, භන්තෙ, භගවතා ධම්මියා කථාය අමතෙන අභිසිත්තො’’ති.

“Cuando dije esto, Señor, el Bendito me respondió: ‘¡Así es, jefe de hogar, así es! Ciertamente, jefe de hogar, este cuerpo es enfermo, frágil como un huevo y envuelto en piel. Quien, jefe de hogar, cuidando este cuerpo, pretendiera salud siquiera por un momento, ¿qué sería eso sino necedad? Por lo tanto, jefe de hogar, así debes entrenarte: Aunque mi cuerpo esté enfermo, mi mente no estará enferma. Así es como debes entrenarte’. De esta manera, Señor, he sido ungido por el Bendito con el néctar de una charla sobre el Dhamma”.

‘‘න හි පන තං, ගහපති, පටිභාසි භගවන්තං උත්තරිං පටිපුච්ඡිතුං – ‘කිත්තාවතා නු ඛො, භන්තෙ, ආතුරකායො චෙව හොති ආතුරචිත්තො ච, කිත්තාවතා ච පන ආතුරකායො හි ඛො හොති නො ච ආතුරචිත්තො’’’ති[Pg.3]? ‘‘දූරතොපි ඛො මයං, භන්තෙ, ආගච්ඡෙය්‍යාම ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස සන්තිකෙ එතස්ස භාසිතස්ස අත්ථමඤ්ඤාතුං. සාධු වතායස්මන්තංයෙව සාරිපුත්තං පටිභාතු එතස්ස භාසිතස්ස අත්ථො’’ති.

“Pero, jefe de hogar, ¿no se te ocurrió preguntar más al Bendito: ‘¿De qué manera, Señor, están enfermos tanto el cuerpo como la mente, y de qué manera el cuerpo está enfermo pero la mente no?’”. “Señor, vendríamos desde lejos para conocer el significado de estas palabras en presencia del venerable Sāriputta. Sería muy bueno que el venerable Sāriputta mismo explicara el significado de lo que fue dicho”.

‘‘තෙන හි, ගහපති, සුණාහි, සාධුකං මනසි කරොහි; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො නකුලපිතා ගහපති ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස පච්චස්සොසි. ආයස්මා සාරිපුත්තො එතදවොච –

“Escucha entonces, jefe de hogar, presta mucha atención; hablaré”. “Así sea, Señor”, respondió el jefe de hogar Nakulapita al venerable Sāriputta. El venerable Sāriputta dijo lo siguiente:

‘‘කථඤ්ච, ගහපති, ආතුරකායො චෙව හොති, ආතුරචිත්තො ච? ඉධ, ගහපති, අස්සුතවා පුථුජ්ජනො අරියානං අදස්සාවී අරියධම්මස්ස අකොවිදො අරියධම්මෙ අවිනීතො සප්පුරිසානං අදස්සාවී සප්පුරිසධම්මස්ස අකොවිදො සප්පුරිසධම්මෙ අවිනීතො රූපං අත්තතො සමනුපස්සති, රූපවන්තං වා අත්තානං; අත්තනි වා රූපං, රූපස්මිං වා අත්තානං. ‘අහං රූපං, මම රූප’න්ති පරියුට්ඨට්ඨායී හොති. තස්ස ‘අහං රූපං, මම රූප’න්ති පරියුට්ඨට්ඨායිනො තං රූපං විපරිණමති අඤ්ඤථා හොති. තස්ස රූපවිපරිණාමඤ්ඤථාභාවා උප්පජ්ජන්ති සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා.

“¿Y cómo es, jefe de hogar, que tanto el cuerpo como la mente están enfermos? Aquí, jefe de hogar, la persona común sin instrucción, que no ha visto a los Nobles, que es ignorante del Dhamma de los Nobles y no está entrenada en él; que no ha visto a las personas íntegras, que es ignorante del Dhamma de las personas íntegras y no está entrenada en él; considera la forma como el yo, o al yo como poseedor de la forma, o a la forma dentro del yo, o al yo dentro de la forma. Se obsesiona con la idea: ‘Yo soy la forma, la forma es mía’. Para quien está obsesionado con que ‘yo soy la forma, la forma es mía’, cuando esa forma se altera y cambia, surgen el dolor, el lamento, el sufrimiento, la aflicción y la desesperación.

‘‘වෙදනං අත්තතො සමනුපස්සති, වෙදනාවන්තං වා අත්තානං; අත්තනි වා වෙදනං, වෙදනාය වා අත්තානං. ‘අහං වෙදනා, මම වෙදනා’ති පරියුට්ඨට්ඨායී හොති. තස්ස ‘අහං වෙදනා, මම වෙදනා’ති පරියුට්ඨට්ඨායිනො, සා වෙදනා විපරිණමති අඤ්ඤථා හොති. තස්ස වෙදනාවිපරිණාමඤ්ඤථාභාවා උප්පජ්ජන්ති සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා.

Considera la sensación como el yo, o al yo como poseedor de la sensación, o a la sensación dentro del yo, o al yo dentro de la sensación. Se obsesiona con la idea: ‘Yo soy la sensación, la sensación es mía’. Para quien está obsesionado con que ‘yo soy la sensación, la sensación es mía’, cuando esa sensación se altera y cambia, surgen el dolor, el lamento, el sufrimiento, la aflicción y la desesperación.

‘‘සඤ්ඤං අත්තතො සමනුපස්සති, සඤ්ඤාවන්තං වා අත්තානං; අත්තනි වා සඤ්ඤං, සඤ්ඤාය වා අත්තානං. ‘අහං සඤ්ඤා, මම සඤ්ඤා’ති පරියුට්ඨට්ඨායී හොති. තස්ස ‘අහං සඤ්ඤා, මම සඤ්ඤා’ති පරියුට්ඨට්ඨායිනො, සා සඤ්ඤා විපරිණමති අඤ්ඤථා හොති. තස්ස සඤ්ඤාවිපරිණාමඤ්ඤථාභාවා උප්පජ්ජන්ති සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා.

Considera la percepción como el yo, o al yo como poseedor de la percepción, o a la percepción dentro del yo, o al yo dentro de la percepción. Se obsesiona con la idea: ‘Yo soy la percepción, la percepción es mía’. Para quien está obsesionado con que ‘yo soy la percepción, la percepción es mía’, cuando esa percepción se altera y cambia, surgen el dolor, el lamento, el sufrimiento, la aflicción y la desesperación.

‘‘සඞ්ඛාරෙ අත්තතො සමනුපස්සති, සඞ්ඛාරවන්තං වා අත්තානං; අත්තනි වා සඞ්ඛාරෙ, සඞ්ඛාරෙසු වා අත්තානං. ‘අහං සඞ්ඛාරා, මම සඞ්ඛාරා’ති පරියුට්ඨට්ඨායී හොති. තස්ස ‘අහං සඞ්ඛාරා, මම සඞ්ඛාරා’ති පරියුට්ඨට්ඨායිනො, තෙ සඞ්ඛාරා විපරිණමන්ති අඤ්ඤථා හොන්ති. තස්ස සඞ්ඛාරවිපරිණාමඤ්ඤථාභාවා උප්පජ්ජන්ති සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා.

Considera a las formaciones como el yo, o al yo como poseedor de formaciones, o a las formaciones en el yo, o al yo en las formaciones. Vive obsesionado con la idea: 'Yo soy las formaciones, las formaciones son mías'. Para aquel que persiste obsesionado con que 'yo soy las formaciones, las formaciones son mías', esas formaciones cambian y se transforman. Debido al cambio y la transformación de las formaciones, surgen en él el pesar, el lamento, el dolor, la aflicción y la desesperación.

‘‘විඤ්ඤාණං [Pg.4] අත්තතො සමනුපස්සති, විඤ්ඤාණවන්තං වා අත්තානං; අත්තනි වා විඤ්ඤාණං, විඤ්ඤාණස්මිං වා අත්තානං. ‘අහං විඤ්ඤාණං, මම විඤ්ඤාණ’න්ති පරියුට්ඨට්ඨායී හොති. තස්ස ‘අහං විඤ්ඤාණං, මම විඤ්ඤාණ’න්ති පරියුට්ඨට්ඨායිනො, තං විඤ්ඤාණං විපරිණමති අඤ්ඤථා හොති. තස්ස විඤ්ඤාණවිපරිණාමඤ්ඤථාභාවා උප්පජ්ජන්ති සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා. එවං ඛො, ගහපති, ආතුරකායො චෙව හොති ආතුරචිත්තො ච.

Considera a la conciencia como el yo, o al yo como poseedor de conciencia, o a la conciencia en el yo, o al yo en la conciencia. Vive obsesionado con la idea: 'Yo soy la conciencia, la conciencia es mía'. Para aquel que persiste obsesionado con que 'yo soy la conciencia, la conciencia es mía', esa conciencia cambia y se transforma. Debido al cambio y la transformación de la conciencia, surgen en él el pesar, el lamento, el dolor, la aflicción y la desesperación. De esta manera, oh amo de casa, se tiene tanto el cuerpo enfermo como la mente enferma.

‘‘කථඤ්ච, ගහපති, ආතුරකායො හි ඛො හොති නො ච ආතුරචිත්තො? ඉධ, ගහපති, සුතවා අරියසාවකො අරියානං දස්සාවී අරියධම්මස්ස කොවිදො අරියධම්මෙ සුවිනීතො සප්පුරිසානං දස්සාවී සප්පුරිසධම්මස්ස කොවිදො සප්පුරිසධම්මෙ සුවිනීතො න රූපං අත්තතො සමනුපස්සති, න රූපවන්තං වා අත්තානං; න අත්තනි වා රූපං, න රූපස්මිං වා අත්තානං. ‘අහං රූපං, මම රූප’න්ති න පරියුට්ඨට්ඨායී හොති. තස්ස ‘අහං රූපං, මම රූප’න්ති අපරියුට්ඨට්ඨායිනො, තං රූපං විපරිණමති අඤ්ඤථා හොති. තස්ස රූපවිපරිණාමඤ්ඤථාභාවා නුප්පජ්ජන්ති සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා.

¿Y cómo, oh amo de casa, es que uno tiene el cuerpo enfermo pero no la mente enferma? Aquí, oh amo de casa, el noble discípulo bien instruido —que ha visto a los Nobles, que es experto en el Dhamma de los Nobles y está bien entrenado en él, que ha visto a los hombres íntegros, que es experto en el Dhamma de los hombres íntegros y está bien entrenado en él— no considera a la forma como el yo, ni al yo como poseedor de forma, ni a la forma en el yo, ni al yo en la forma. No vive obsesionado con la idea: 'Yo soy la forma, la forma es mía'. Para aquel que no persiste obsesionado con que 'yo soy la forma, la forma es mía', cuando esa forma cambia y se transforma, no surgen en él el pesar, el lamento, el dolor, la aflicción ni la desesperación.

‘‘න වෙදනං අත්තතො සමනුපස්සති, න වෙදනාවන්තං වා අත්තානං; න අත්තනි වා වෙදනං, න වෙදනාය වා අත්තානං. ‘අහං වෙදනා, මම වෙදනා’ති න පරියුට්ඨට්ඨායී හොති. තස්ස ‘අහං වෙදනා, මම වෙදනා’ති අපරියුට්ඨට්ඨායිනො, සා වෙදනා විපරිණමති අඤ්ඤථා හොති. තස්ස වෙදනාවිපරිණාමඤ්ඤථාභාවා නුප්පජ්ජන්ති සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා.

No considera a la sensación como el yo, ni al yo como poseedor de sensación, ni a la sensación en el yo, ni al yo en la sensación. No vive obsesionado con la idea: 'Yo soy la sensación, la sensación es mía'. Para aquel que no persiste obsesionado con que 'yo soy la sensación, la sensación es mía', cuando esa sensación cambia y se transforma, no surgen en él el pesar, el lamento, el dolor, la aflicción ni la desesperación.

‘‘න සඤ්ඤං අත්තතො සමනුපස්සති, න සඤ්ඤාවන්තං වා අත්තානං; න අත්තනි වා සඤ්ඤං, න සඤ්ඤාය වා අත්තානං. ‘අහං සඤ්ඤා, මම සඤ්ඤා’ති න පරියුට්ඨට්ඨායී හොති. තස්ස ‘අහං සඤ්ඤා, මම සඤ්ඤා’ති අපරියුට්ඨට්ඨායිනො, සා සඤ්ඤා විපරිණමති අඤ්ඤථා හොති. තස්ස සඤ්ඤාවිපරිණාමඤ්ඤථාභාවා නුප්පජ්ජන්ති සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා.

No considera a la percepción como el yo, ni al yo como poseedor de percepción, ni a la percepción en el yo, ni al yo en la percepción. No vive obsesionado con la idea: 'Yo soy la percepción, la percepción es mía'. Para aquel que no persiste obsesionado con que 'yo soy la percepción, la percepción es mía', cuando esa percepción cambia y se transforma, no surgen en él el pesar, el lamento, el dolor, la aflicción ni la desesperación.

``න සඞ්ඛාරෙ අත්තතො සමනුපස්සති, න සඞ්ඛාරවන්තං වා අත්තානං; න අත්තනි වා සඞ්ඛාරෙ, න සඞ්ඛාරෙසු වා අත්තානං. ‘අහං සඞ්ඛාරා, මම සඞ්ඛාරා’ති න පරියුට්ඨට්ඨායී හොති. තස්ස ‘අහං සඞ්ඛාරා, මම සඞ්ඛාරා’ති අපරියුට්ඨට්ඨායිනො, තෙ සඞ්ඛාරා විපරිණමන්ති අඤ්ඤථා හොන්ති. තස්ස සඞ්ඛාරවිපරිණාමඤ්ඤථාභාවා නුප්පජ්ජන්ති සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා.

`` No considera a las formaciones como el yo, ni al yo como poseedor de formaciones, ni a las formaciones en el yo, ni al yo en las formaciones. No vive obsesionado con la idea: 'Yo soy las formaciones, las formaciones son mías'. Para aquel que no persiste obsesionado con que 'yo soy las formaciones, las formaciones son mías', cuando esas formaciones cambian y se transforman, no surgen en él el pesar, el lamento, el dolor, la aflicción ni la desesperación.

‘‘න [Pg.5] විඤ්ඤාණං අත්තතො සමනුපස්සති, න විඤ්ඤාණවන්තං වා අත්තානං; න අත්තනි වා විඤ්ඤාණං, න විඤ්ඤාණස්මිං වා අත්තානං. ‘අහං විඤ්ඤාණං, මම විඤ්ඤාණ’න්ති න පරියුට්ඨට්ඨායී හොති. තස්ස ‘අහං විඤ්ඤාණං, මම විඤ්ඤාණ’න්ති අපරියුට්ඨට්ඨායිනො, තං විඤ්ඤාණං විපරිණමති අඤ්ඤථා හොති. තස්ස විඤ්ඤාණවිපරිණාමඤ්ඤථාභාවා නුප්පජ්ජන්ති සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා. එවං ඛො, ගහපති, ආතුරකායො හොති නො ච ආතුරචිත්තො’’ති.

No considera a la conciencia como el yo, ni al yo como poseedor de conciencia, ni a la conciencia en el yo, ni al yo en la conciencia. No vive obsesionado con la idea: 'Yo soy la conciencia, la conciencia es mía'. Para aquel que no persiste obsesionado con que 'yo soy la conciencia, la conciencia es mía', cuando esa conciencia cambia y se transforma, no surgen en él el pesar, el lamento, el dolor, la aflicción ni la desesperación. De esta manera, oh amo de casa, se tiene el cuerpo enfermo pero no la mente enferma.

ඉදමවොච ආයස්මා සාරිපුත්තො. අත්තමනො නකුලපිතා ගහපති ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස භාසිතං අභිනන්දීති. පඨමං.

Esto es lo que dijo el venerable Sāriputta. El amo de casa Nakulapitā, con la mente complacida, se regocijó en las palabras del venerable Sāriputta. Primero.

2. දෙවදහසුත්තං

2. Discurso en Devadaha

2. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සක්කෙසු විහරති දෙවදහං නාම සක්‍යානං නිගමො. අථ ඛො සම්බහුලා පච්ඡාභූමගමිකා භික්ඛූ යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ භික්ඛූ භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘ඉච්ඡාම මයං, භන්තෙ, පච්ඡාභූමං ජනපදං ගන්තුං, පච්ඡාභූමෙ ජනපදෙ නිවාසං කප්පෙතු’’න්ති.

2. Esto he oído: En una ocasión, el Bienaventurado residía entre los Sakyas, en una aldea de los Sakyas llamada Devadaha. Entonces, un gran número de monjes que deseaban partir hacia las tierras del oeste se acercaron al Bienaventurado; habiéndose acercado y saludado al Bienaventurado, se sentaron a un lado. Una vez sentados, esos monjes le dijeron al Bienaventurado: 'Señor, deseamos partir hacia la región de las tierras del oeste y establecer nuestra residencia allí'.

‘‘අපලොකිතො පන වො, භික්ඛවෙ, සාරිපුත්තො’’ති? ‘‘න ඛො නො, භන්තෙ, අපලොකිතො ආයස්මා සාරිපුත්තො’’ති. ‘‘අපලොකෙථ, භික්ඛවෙ, සාරිපුත්තං. සාරිපුත්තො, භික්ඛවෙ, පණ්ඩිතො, භික්ඛූනං අනුග්ගාහකො සබ්‍රහ්මචාරීන’’න්ති. ‘‘එවං භන්තෙ’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං.

'¿Pero han pedido permiso a Sāriputta, monjes?' 'No, Señor, aún no hemos pedido permiso al venerable Sāriputta'. 'Monjes, pidan permiso a Sāriputta. Sāriputta es sabio, monjes, y brinda apoyo a sus compañeros monjes en la vida santa'. 'Está bien, Señor', respondieron aquellos monjes al Bienaventurado.

තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා සාරිපුත්තො භගවතො අවිදූරෙ අඤ්ඤතරස්මිං එළගලාගුම්බෙ නිසින්නො හොති. අථ ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා යෙනායස්මා සාරිපුත්තො තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මතා සාරිපුත්තෙන සද්ධිං සම්මොදිංසු. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං එතදවොචුං – ‘‘ඉච්ඡාම මයං, ආවුසො සාරිපුත්ත, පච්ඡාභූමං ජනපදං ගන්තුං, පච්ඡාභූමෙ ජනපදෙ නිවාසං කප්පෙතුං. අපලොකිතො නො සත්ථා’’ති.

En aquel momento, el venerable Sāriputta estaba sentado no muy lejos del Bienaventurado, bajo un matorral de enredaderas. Entonces, aquellos monjes, habiéndose regocijado y deleitado en las palabras del Bienaventurado, se levantaron de sus asientos, saludaron al Bienaventurado y, tras rodearlo por la derecha, se dirigieron hacia donde estaba el venerable Sāriputta. Al llegar, intercambiaron saludos cordiales con el venerable Sāriputta. Tras concluir una conversación amable y memorable, se sentaron a un lado. Ya sentados, los monjes le dijeron al venerable Sāriputta: 'Amigo Sāriputta, deseamos partir hacia las tierras del oeste y establecer nuestra residencia allí. Ya le hemos pedido permiso al Maestro'.

‘‘සන්ති [Pg.6] හාවුසො, නානාවෙරජ්ජගතං භික්ඛුං පඤ්හං පුච්ඡිතාරො – ඛත්තියපණ්ඩිතාපි බ්‍රාහ්මණපණ්ඩිතාපි ගහපතිපණ්ඩිතාපි සමණපණ්ඩිතාපි. පණ්ඩිතා හාවුසො, මනුස්සා වීමංසකා – ‘කිංවාදී පනායස්මන්තානං සත්ථා කිමක්ඛායීති, කච්චි වො ආයස්මන්තානං ධම්මා සුස්සුතා සුග්ගහිතා සුමනසිකතා සූපධාරිතා සුප්පටිවිද්ධා පඤ්ඤාය, යථා බ්‍යාකරමානා ආයස්මන්තො වුත්තවාදිනො චෙව භගවතො අස්සථ, න ච භගවන්තං අභූතෙන අබ්භාචික්ඛෙය්‍යාථ, ධම්මස්ස චානුධම්මං බ්‍යාකරෙය්‍යාථ, න ච කොචි සහධම්මිකො වාදානුවාදො ගාරය්හං ඨානං ආගච්ඡෙය්‍යා’’’ති?

«Amigos, hay sabios entre los nobles, sabios entre los brahmanes, sabios entre los jefes de hogar y sabios entre los ascetas que suelen interrogar a un monje que llega de diversos países. Amigos, los hombres sabios son investigadores y podrían preguntar: ‘¿Qué doctrina sostiene el maestro de los venerables? ¿Qué es lo que enseña?’. ¿Acaso, amigos, los venerables han escuchado bien las enseñanzas, las han aprendido bien, las han reflexionado bien, las han retenido bien y las han penetrado bien con la sabiduría, de modo que al responder declaren lo que el Bendito ha dicho, no acusen falsamente al Bendito con lo que no es verdad, expliquen el Dhamma de acuerdo con el Dhamma y ninguna declaración legítima consecuente con su doctrina dé lugar a una posición censurable?».

‘‘දූරතොපි ඛො මයං, ආවුසො, ආගච්ඡෙය්‍යාම ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස සන්තිකෙ එතස්ස භාසිතස්ස අත්ථමඤ්ඤාතුං. සාධු වතායස්මන්තංයෙව සාරිපුත්තං පටිභාතු එතස්ස භාසිතස්ස අත්ථො’’ති. ‘‘තෙන හාවුසො, සුණාථ, සාධුකං මනසි කරොථ; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවමාවුසො’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස පච්චස්සොසුං. ආයස්මා සාරිපුත්තො එතදවොච –

«Amigo, vendríamos incluso desde lejos a la presencia del venerable Sariputta para conocer el significado de esta declaración. ¡Sería bueno, ciertamente, que el venerable Sariputta mismo nos revele el significado de lo que ha dicho!». —«En ese caso, amigos, escuchad y prestad mucha atención; hablaré». —«Así sea, amigo», respondieron aquellos monjes al venerable Sariputta. El venerable Sariputta dijo esto:

‘‘සන්ති හාවුසො, නානාවෙරජ්ජගතං භික්ඛුං පඤ්හං පුච්ඡිතාරො – ඛත්තියපණ්ඩිතාපි …පෙ… සමණපණ්ඩිතාපි. පණ්ඩිතා හාවුසො, මනුස්සා වීමංසකා – ‘කිංවාදී පනායස්මන්තානං සත්ථා කිමක්ඛායී’ති? එවං පුට්ඨා තුම්හෙ, ආවුසො, එවං බ්‍යාකරෙය්‍යාථ – ‘ඡන්දරාගවිනයක්ඛායී ඛො නො, ආවුසො, සත්ථා’’’ති.

«Amigos, hay sabios entre los nobles... y sabios entre los ascetas que suelen interrogar a un monje que llega de diversos países. Amigos, los hombres sabios son investigadores y podrían preguntar: ‘¿Qué doctrina sostiene el maestro de los venerables? ¿Qué es lo que enseña?’. Al ser preguntados así, amigos, deberíais responder: ‘Nuestro Maestro, amigos, enseña la eliminación del deseo y la pasión’».

‘‘එවං බ්‍යාකතෙපි ඛො, ආවුසො, අස්සුයෙව උත්තරිං පඤ්හං පුච්ඡිතාරො – ඛත්තියපණ්ඩිතාපි…පෙ… සමණපණ්ඩිතාපි. පණ්ඩිතා හාවුසො, මනුස්සා වීමංසකා – ‘කිස්මිං පනායස්මන්තානං ඡන්දරාගවිනයක්ඛායී සත්ථා’ති? එවං පුට්ඨා තුම්හෙ, ආවුසො, එවං බ්‍යාකරෙය්‍යාථ – ‘රූපෙ ඛො, ආවුසො, ඡන්දරාගවිනයක්ඛායී සත්ථා, වෙදනාය… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරෙසු… විඤ්ඤාණෙ ඡන්දරාගවිනයක්ඛායී සත්ථා’’’ති.

«Amigos, aun habiendo respondido así, podría haber quienes pregunten más: ‘Pero, ¿en qué enseña el Maestro de los venerables la eliminación del deseo y la pasión?’. Al ser preguntados así, amigos, deberíais responder: ‘El Maestro, amigos, enseña la eliminación del deseo y la pasión en la forma, en la sensación, en la percepción, en las formaciones y en la conciencia’».

‘‘එවං බ්‍යාකතෙපි ඛො, ආවුසො, අස්සුයෙව උත්තරිං පඤ්හං පුච්ඡිතාරො – ඛත්තියපණ්ඩිතාපි…පෙ… සමණපණ්ඩිතාපි. පණ්ඩිතා හාවුසො, මනුස්සා වීමංසකා – ‘කිං පනායස්මන්තානං ආදීනවං දිස්වා රූපෙ ඡන්දරාගවිනයක්ඛායී සත්ථා, වෙදනාය… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරෙසු… විඤ්ඤාණෙ ඡන්දරාගවිනයක්ඛායී සත්ථා’ති? එවං පුට්ඨා තුම්හෙ, ආවුසො, එවං බ්‍යාකරෙය්‍යාථ – ‘රූපෙ ඛො, ආවුසො[Pg.7], අවිගතරාගස්ස අවිගතඡන්දස්ස අවිගතපෙමස්ස අවිගතපිපාසස්ස අවිගතපරිළාහස්ස අවිගතතණ්හස්ස තස්ස රූපස්ස විපරිණාමඤ්ඤථාභාවා උප්පජ්ජන්ති සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා. වෙදනාය… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරෙසු අවිගතරාගස්ස…පෙ… අවිගතතණ්හස්ස තෙසං සඞ්ඛාරානං විපරිණාමඤ්ඤථාභාවා උප්පජ්ජන්ති සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා. විඤ්ඤාණෙ අවිගතරාගස්ස අවිගතඡන්දස්ස අවිගතපෙමස්ස අවිගතපිපාසස්ස අවිගතපරිළාහස්ස අවිගතතණ්හස්ස තස්ස විඤ්ඤාණස්ස විපරිණාමඤ්ඤථාභාවා උප්පජ්ජන්ති සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා. ඉදං ඛො නො, ආවුසො, ආදීනවං දිස්වා රූපෙ ඡන්දරාගවිනයක්ඛායී සත්ථා, වෙදනාය… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරෙසු… විඤ්ඤාණෙ ඡන්දරාගවිනයක්ඛායී සත්ථා’’’ති.

«Amigos, aun habiendo respondido así, podría haber quienes pregunten más: ‘Pero, ¿qué peligro ha visto el Maestro de los venerables para enseñar la eliminación del deseo y la pasión en la forma, en la sensación, en la percepción, en las formaciones y en la conciencia?’. Al ser preguntados así, amigos, deberíais responder: ‘Amigos, para aquel que no está libre de pasión, no está libre de deseo, no está libre de afecto, no está libre de sed, no está libre de ardor y no está libre de ansia por la forma, con la alteración y el cambio de esa forma, surgen el pesar, el lamento, el dolor, la aflicción y la desesperación. Para aquel que no está libre de pasión... por la sensación... por la percepción... por las formaciones... por la conciencia, con la alteración y el cambio de esa conciencia, surgen el pesar, el lamento, el dolor, la aflicción y la desesperación. Es viendo este peligro, amigos, que nuestro Maestro enseña la eliminación del deseo y la pasión en la forma, en la sensación, en la percepción, en las formaciones y en la conciencia’».

‘‘එවං බ්‍යාකතෙපි ඛො, ආවුසො, අස්සුයෙව උත්තරිං පඤ්හං පුච්ඡිතාරො – ඛත්තියපණ්ඩිතාපි බ්‍රාහ්මණපණ්ඩිතාපි ගහපතිපණ්ඩිතාපි සමණපණ්ඩිතාපි. පණ්ඩිතා හාවුසො, මනුස්සා වීමංසකා – ‘කිං පනායස්මන්තානං ආනිසංසං දිස්වා රූපෙ ඡන්දරාගවිනයක්ඛායී සත්ථා, වෙදනාය… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරෙසු… විඤ්ඤාණෙ ඡන්දරාගවිනයක්ඛායී සත්ථා’ති? එවං පුට්ඨා තුම්හෙ, ආවුසො, එවං බ්‍යාකරෙය්‍යාථ – ‘රූපෙ ඛො, ආවුසො, විගතරාගස්ස විගතඡන්දස්ස විගතපෙමස්ස විගතපිපාසස්ස විගතපරිළාහස්ස විගතතණ්හස්ස තස්ස රූපස්ස විපරිණාමඤ්ඤථාභාවා නුප්පජ්ජන්ති සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා. වෙදනාය… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරෙසු විගතරාගස්ස විගතඡන්දස්ස විගතපෙමස්ස විගතපිපාසස්ස විගතපරිළාහස්ස විගතතණ්හස්ස තෙසං සඞ්ඛාරානං විපරිණාමඤ්ඤථාභාවා නුප්පජ්ජන්ති සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා. විඤ්ඤාණෙ විගතරාගස්ස විගතඡන්දස්ස විගතපෙමස්ස විගතපිපාසස්ස විගතපරිළාහස්ස විගතතණ්හස්ස තස්ස විඤ්ඤාණස්ස විපරිණාමඤ්ඤථාභාවා නුප්පජ්ජන්ති සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා. ඉදං ඛො නො, ආවුසො, ආනිසංසං දිස්වා රූපෙ ඡන්දරාගවිනයක්ඛායී සත්ථා, වෙදනාය… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරෙසු… විඤ්ඤාණෙ ඡන්දරාගවිනයක්ඛායී සත්ථා’’’ති.

«Amigos, aun habiendo respondido así, podría haber quienes pregunten más: ‘Pero, ¿qué beneficio ha visto el Maestro de los venerables para enseñar la eliminación del deseo y la pasión en la forma, en la sensación, en la percepción, en las formaciones y en la conciencia?’. Al ser preguntados así, amigos, deberíais responder: ‘Amigos, para aquel que está libre de pasión, libre de deseo, libre de afecto, libre de sed, libre de ardor y libre de ansia por la forma, con la alteración y el cambio de esa forma, no surgen el pesar, el lamento, el dolor, la aflicción ni la desesperación. Para aquel que está libre de pasión... por la sensación... por la percepción... por las formaciones... por la conciencia, con la alteración y el cambio de esa conciencia, no surgen el pesar, el lamento, el dolor, la aflicción ni la desesperación. Es viendo este beneficio, amigos, que nuestro Maestro enseña la eliminación del deseo y la pasión en la forma, en la sensación, en la percepción, en las formaciones y en la conciencia’».

‘‘අකුසලෙ චාවුසො, ධම්මෙ උපසම්පජ්ජ විහරතො දිට්ඨෙ චෙව ධම්මෙ සුඛො විහාරො අභවිස්ස අවිඝාතො අනුපායාසො අපරිළාහො, කායස්ස ච භෙදා පරං මරණා සුගති පාටිකඞ්ඛා, නයිදං භගවා අකුසලානං [Pg.8] ධම්මානං පහානං වණ්ණෙය්‍ය. යස්මා ච ඛො, ආවුසො, අකුසලෙ ධම්මෙ උපසම්පජ්ජ විහරතො දිට්ඨෙ චෙව ධම්මෙ දුක්ඛො විහාරො සවිඝාතො සඋපායාසො සපරිළාහො, කායස්ස ච භෙදා පරං මරණා දුග්ගති පාටිකඞ්ඛා, තස්මා භගවා අකුසලානං ධම්මානං පහානං වණ්ණෙති.

«Amigos, si para quien vive habiendo alcanzado estados perjudiciales hubiera una morada feliz en esta misma vida, sin fatiga, sin angustia y sin ardor, y si con la disolución del cuerpo, después de la muerte, fuera de esperar un buen destino, entonces el Bendito no elogiaría el abandono de los estados perjudiciales. Pero puesto que, amigos, para quien vive habiendo alcanzado estados perjudiciales hay una morada de sufrimiento en esta misma vida, con fatiga, con angustia y con ardor, y dado que con la disolución del cuerpo, después de la muerte, es de esperar un mal destino, por eso el Bendito elogia el abandono de los estados perjudiciales».

‘‘කුසලෙ චාවුසො, ධම්මෙ උපසම්පජ්ජ විහරතො දිට්ඨෙ චෙව ධම්මෙ දුක්ඛො විහාරො අභවිස්ස සවිඝාතො සඋපායාසො සපරිළාහො, කායස්ස ච භෙදා පරං මරණා දුග්ගති පාටිකඞ්ඛා, නයිදං භගවා කුසලානං ධම්මානං උපසම්පදං වණ්ණෙය්‍ය. යස්මා ච ඛො, ආවුසො, කුසලෙ ධම්මෙ උපසම්පජ්ජ විහරතො දිට්ඨෙ චෙව ධම්මෙ සුඛො විහාරො අවිඝාතො අනුපායාසො අපරිළාහො, කායස්ස ච භෙදා පරං මරණා සුගති පාටිකඞ්ඛා, තස්මා භගවා කුසලානං ධම්මානං උපසම්පදං වණ්ණෙතී’’ති.

«Amigos, si para quien vive habiendo alcanzado estados saludables, la vida en esta misma existencia fuera dolorosa, llena de fatiga, desesperación y ardor, y si tras la ruptura del cuerpo, después de la muerte, se esperara un destino desdichado, el Bienaventurado no alabaría el logro de los estados saludables. Pero dado que para quien vive habiendo alcanzado estados saludables, la vida en esta misma existencia es feliz, sin fatiga, sin desesperación y sin ardor, y tras la ruptura del cuerpo, después de la muerte, se espera un buen destino, por ello el Bienaventurado alaba el logro de los estados saludables».

ඉදමවොචායස්මා සාරිපුත්තො. අත්තමනා තෙ භික්ඛූ ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස භාසිතං අභිනන්දුන්ති. දුතියං.

Esto dijo el venerable Sāriputta. Aquellos monjes, con el corazón regocijado, se deleitaron en las palabras del venerable Sāriputta. Segundo.

3. හාලිද්දිකානිසුත්තං

3. Discurso a Hāliddikāni

3. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං ආයස්මා මහාකච්චානො අවන්තීසු විහරති කුරරඝරෙ පපාතෙ පබ්බතෙ. අථ ඛො හාලිද්දිකානි ගහපති යෙනායස්මා මහාකච්චානො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං මහාකච්චානං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො හාලිද්දිකානි ගහපති ආයස්මන්තං මහාකච්චානං එතදවොච – ‘‘වුත්තමිදං, භන්තෙ, භගවතා අට්ඨකවග්ගියෙ මාගණ්ඩියපඤ්හෙ –

3. Así lo he oído: En una ocasión, el venerable Mahākaccāna residía entre los de Avanti, en el Monte Papāta cerca de Kuraraghara. Entonces, el jefe de hogar Hāliddikāni se acercó al venerable Mahākaccāna; habiéndose acercado, saludó respetuosamente al venerable Mahākaccāna y se sentó a un lado. Sentado a un lado, el jefe de hogar Hāliddikāni le dijo al venerable Mahākaccāna: «Señor, esto fue dicho por el Bienaventurado en las Preguntas de Māgaṇḍiya del Grupo de los Ocho (Aṭṭhakavagga):»

‘‘ඔකං පහාය අනිකෙතසාරී,ගාමෙ අකුබ්බං මුනි සන්ථවානි ;

කාමෙහි රිත්තො අපුරක්ඛරානො,කථං න විග්ගය්හ ජනෙන කයිරා’’ති.

«“Habiendo abandonado el hogar, vagando sin morada, el sabio no forma vínculos íntimos en la aldea. Libre de deseos sensuales, sin mirar hacia adelante, ¿cómo podría él entrar en disputas con la gente?”»

‘‘ඉමස්ස නු ඛො, භන්තෙ, භගවතා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස කථං විත්ථාරෙන අත්ථො දට්ඨබ්බො’’ති?

«Señor, ¿cómo debe entenderse en detalle el significado de esto que el Bienaventurado ha dicho de manera resumida?»

‘‘රූපධාතු [Pg.9] ඛො, ගහපති, විඤ්ඤාණස්ස ඔකො. රූපධාතුරාගවිනිබන්ධඤ්ච පන විඤ්ඤාණං ‘ඔකසාරී’ති වුච්චති. වෙදනාධාතු ඛො, ගහපති, විඤ්ඤාණස්ස ඔකො. වෙදනාධාතුරාගවිනිබන්ධඤ්ච පන විඤ්ඤාණං ‘ඔකසාරී’ති වුච්චති. සඤ්ඤාධාතු ඛො, ගහපති, විඤ්ඤාණස්ස ඔකො. සඤ්ඤාධාතුරාගවිනිබන්ධඤ්ච පන විඤ්ඤාණං ‘ඔකසාරී’ති වුච්චති. සඞ්ඛාරධාතු ඛො, ගහපති, විඤ්ඤාණස්ස ඔකො. සඞ්ඛාරධාතුරාගවිනිබන්ධඤ්ච පන විඤ්ඤාණං ‘ඔකසාරී’ති වුච්චති. එවං ඛො, ගහපති, ඔකසාරී හොති.

«Jefe de hogar, el elemento forma es el hogar de la conciencia. Se dice que la conciencia que está ligada por el deseo al elemento forma es “una que vaga en el hogar”. El elemento sensación es el hogar de la conciencia. Se dice que la conciencia que está ligada por el deseo al elemento sensación es “una que vaga en el hogar”. El elemento percepción es el hogar de la conciencia... El elemento formaciones mentales es el hogar de la conciencia. Se dice que la conciencia que está ligada por el deseo al elemento formaciones mentales es “una que vaga en el hogar”. Así es, jefe de hogar, como se vaga en el hogar.»

‘‘කථඤ්ච, ගහපති, අනොකසාරී හොති? රූපධාතුයා ඛො, ගහපති, යො ඡන්දො යො රාගො යා නන්දී යා තණ්හා යෙ උපයුපාදානා චෙතසො අධිට්ඨානාභිනිවෙසානුසයා තෙ තථාගතස්ස පහීනා උච්ඡින්නමූලා තාලාවත්ථුකතා අනභාවංකතා ආයතිං අනුප්පාදධම්මා. තස්මා තථාගතො ‘අනොකසාරී’ති වුච්චති. වෙදනාධාතුයා ඛො, ගහපති… සඤ්ඤාධාතුයා ඛො, ගහපති… සඞ්ඛාරධාතුයා ඛො, ගහපති… විඤ්ඤාණධාතුයා ඛො, ගහපති, යො ඡන්දො යො රාගො යා නන්දී යා තණ්හා යෙ උපයුපාදානා චෙතසො අධිට්ඨානාභිනිවෙසානුසයා තෙ තථාගතස්ස පහීනා උච්ඡින්නමූලා තාලාවත්ථුකතා අනභාවංකතා ආයතිං අනුප්පාදධම්මා. තස්මා තථාගතො ‘අනොකසාරී’ති වුච්චති. එවං ඛො, ගහපති, අනොකසාරී හොති.

«¿Y cómo, jefe de hogar, no se vaga en el hogar? Jefe de hogar, cualquier deseo, pasión, deleite, sed, o cualquier compromiso, apego, fijación mental e inclinación subyacente hacia el elemento forma, el elemento sensación, el elemento percepción, el elemento formaciones mentales [y] el elemento conciencia; todo eso ha sido abandonado por el Tathāgata, cortado de raíz, como un tronco de palmera, anulado para que no surja de nuevo en el futuro. Por eso, el Tathāgata es llamado “uno que no vaga en el hogar”. Así es, jefe de hogar, como uno es alguien que no vaga en el hogar.»

‘‘කථඤ්ච, ගහපති, නිකෙතසාරී හොති? රූපනිමිත්තනිකෙතවිසාරවිනිබන්ධා ඛො, ගහපති, ‘නිකෙතසාරී’ති වුච්චති. සද්දනිමිත්ත…පෙ… ගන්ධනිමිත්ත… රසනිමිත්ත… ඵොට්ඨබ්බනිමිත්ත… ධම්මනිමිත්තනිකෙතවිසාරවිනිබන්ධා ඛො, ගහපති, ‘නිකෙතසාරී’ති වුච්චති. එවං ඛො, ගහපති, නිකෙතසාරී හොති.

«¿Y cómo, jefe de hogar, se vaga en una morada? Jefe de hogar, se dice que quien está atado por la expansión y el vínculo en la morada de los signos de las formas es “uno que vaga en una morada”. Signos de los sonidos... olores... sabores... contactos... fenómenos mentales... se dice que quien está atado por la expansión y el vínculo en la morada de los signos de los fenómenos mentales es “uno que vaga en una morada”. Así es, jefe de hogar, como uno es alguien que vaga en una morada.»

‘‘කථඤ්ච, ගහපති, අනිකෙතසාරී හොති? රූපනිමිත්තනිකෙතවිසාරවිනිබන්ධා ඛො, ගහපති, තථාගතස්ස පහීනා උච්ඡින්නමූලා තාලාවත්ථුකතා අනභාවංකතා ආයතිං අනුප්පාදධම්මා. තස්මා තථාගතො ‘අනිකෙතසාරී’ති වුච්චති. සද්දනිමිත්ත… ගන්ධනිමිත්ත… රසනිමිත්ත… ඵොට්ඨබ්බනිමිත්ත… ධම්මනිමිත්තනිකෙතවිසාරවිනිබන්ධා ඛො, ගහපති, තථාගතස්ස පහීනා උච්ඡින්නමූලා තාලාවත්ථුකතා අනභාවංකතා ආයතිං අනුප්පාදධම්මා. තස්මා [Pg.10] තථාගතො ‘අනිකෙතසාරී’ති වුච්චති. එවං ඛො, ගහපති, අනිකෙතසාරී හොති.

«¿Y cómo, jefe de hogar, no se vaga en una morada? Jefe de hogar, la expansión y el vínculo en la morada de los signos de las formas han sido abandonados por el Tathāgata, cortados de raíz, como un tronco de palmera, anulados para que no surjan de nuevo en el futuro. Por eso, el Tathāgata es llamado “uno que no vaga en una morada”. [Lo mismo para] los signos de los sonidos, olores, sabores, contactos y fenómenos mentales; todos han sido abandonados por el Tathāgata... Por eso, el Tathāgata es llamado “uno que no vaga en una morada”. Así es, jefe de hogar, como no se vaga en una morada.»

‘‘කථඤ්ච, ගහපති, ගාමෙ සන්ථවජාතො හොති? ඉධ, ගහපති, එකච්චො ගිහීහි සංසට්ඨො විහරති සහනන්දී සහසොකී, සුඛිතෙසු සුඛිතො, දුක්ඛිතෙසු දුක්ඛිතො, උප්පන්නෙසු කිච්චකරණීයෙසු අත්තනා තෙසු යොගං ආපජ්ජති. එවං ඛො, ගහපති, ගාමෙ සන්ථවජාතො හොති.

«¿Y cómo, jefe de hogar, uno tiene vínculos íntimos en la aldea? Aquí, jefe de hogar, alguien vive en asociación con laicos, compartiendo sus alegrías y sus penas, siendo feliz cuando ellos son felices y sufriendo cuando ellos sufren; y cuando surgen tareas por hacer, se involucra personalmente en ellas. Así es, jefe de hogar, como uno tiene vínculos íntimos en la aldea.»

‘‘කථඤ්ච, ගහපති, ගාමෙ න සන්ථවජාතො හොති? ඉධ, ගහපති, භික්ඛු ගිහීහි අසංසට්ඨො විහරති න සහනන්දී න සහසොකී න සුඛිතෙසු සුඛිතො න දුක්ඛිතෙසු දුක්ඛිතො, උප්පන්නෙසු කිච්චකරණීයෙසු න අත්තනා තෙසු යොගං ආපජ්ජති. එවං ඛො, ගහපති, ගාමෙ න සන්ථවජාතො හොති.

«¿Y cómo, jefe de hogar, uno no tiene vínculos íntimos en la aldea? Aquí, jefe de hogar, un monje vive sin asociarse con laicos, sin compartir sus alegrías ni sus penas, no siendo feliz cuando ellos son felices ni sufriendo cuando ellos sufren; y cuando surgen tareas por hacer, no se involucra personalmente en ellas. Así es, jefe de hogar, como uno no tiene vínculos íntimos en la aldea.»

‘‘කථඤ්ච, ගහපති, කාමෙහි අරිත්තො හොති? ඉධ, ගහපති, එකච්චො කාමෙසු අවිගතරාගො හොති අවිගතඡන්දො අවිගතපෙමො අවිගතපිපාසො අවිගතපරිළාහො අවිගතතණ්හො. එවං ඛො, ගහපති, කාමෙහි අරිත්තො හොති.

«¿Y cómo, jefe de hogar, uno no está vacío de deseos sensuales? Aquí, jefe de hogar, alguien no está libre de pasión, ni de anhelo, ni de afecto, ni de sed, ni de ardor, ni de avidez respecto a los placeres sensuales. Así es, jefe de hogar, como uno no está vacío de deseos sensuales.»

‘‘කථඤ්ච, ගහපති, කාමෙහි රිත්තො හොති? ඉධ, ගහපති, එකච්චො කාමෙසු විගතරාගො හොති විගතඡන්දො විගතපෙමො විගතපිපාසො විගතපරිළාහො විගතතණ්හො. එවං ඛො, ගහපති, කාමෙහි රිත්තො හොති.

«¿Y cómo, jefe de hogar, uno está vacío de deseos sensuales? Aquí, jefe de hogar, alguien está libre de pasión, libre de anhelo, libre de afecto, libre de sed, libre de ardor y libre de avidez respecto a los placeres sensuales. Así es, jefe de hogar, como uno está vacío de deseos sensuales.»

‘‘කථඤ්ච, ගහපති, පුරක්ඛරානො හොති? ඉධ, ගහපති, එකච්චස්ස එවං හොති – ‘එවංරූපො සියං අනාගතමද්ධානං, එවංවෙදනො සියං අනාගතමද්ධානං, එවංසඤ්ඤො සියං අනාගතමද්ධානං, එවංසඞ්ඛාරො සියං අනාගතමද්ධානං, එවංවිඤ්ඤාණො සියං අනාගතමද්ධාන’න්ති. එවං ඛො, ගහපති, පුරක්ඛරානො හොති.

«¿Y cómo, jefe de hogar, uno mira hacia adelante? Aquí, jefe de hogar, alguien piensa así: “Que tenga tal forma en el futuro, que tenga tal sensación en el futuro, que tenga tal percepción en el futuro, que tenga tales formaciones mentales en el futuro, que tenga tal conciencia en el futuro”. Así es, jefe de hogar, como uno mira hacia adelante.»

‘‘කථඤ්ච, ගහපති, අපුරක්ඛරානො හොති? ඉධ, ගහපති, එකච්චස්ස න එවං හොති – ‘එවංරූපො සියං අනාගතමද්ධානං, එවංවෙදනො සියං අනාගතමද්ධානං, එවංසඤ්ඤො සියං අනාගතමද්ධානං, එවංසඞ්ඛාරො සියං අනාගතමද්ධානං, එවංවිඤ්ඤාණො සියං අනාගතමද්ධාන’න්ති. එවං ඛො, ගහපති, අපුරක්ඛරානො හොති.

“¿Y cómo, jefe de hogar, uno no se proyecta hacia el futuro? Aquí, jefe de hogar, a alguien no se le ocurre esto: ‘Que en el tiempo futuro yo tenga tal forma corporal, tal sensación, tal percepción, tales formaciones mentales, tal conciencia’. De esta manera, jefe de hogar, es como uno no se proyecta hacia el futuro.”

‘‘කථඤ්ච[Pg.11], ගහපති, කථං විග්ගය්හ ජනෙන කත්තා හොති? ඉධ, ගහපති, එකච්චො එවරූපිං කථං කත්තා හොති – ‘න ත්වං ඉමං ධම්මවිනයං ආජානාසි; අහං ඉමං ධම්මවිනයං ආජානාමි. කිං ත්වං ඉමං ධම්මවිනයං ආජානිස්සසි? මිච්ඡාපටිපන්නො ත්වමසි; අහමස්මි සම්මාපටිපන්නො. පුරෙ වචනීයං පච්ඡා අවච; පච්ඡා වචනීයං පුරෙ අවච. සහිතං මෙ, අසහිතං තෙ. අධිචිණ්ණං තෙ විපරාවත්තං. ආරොපිතො තෙ වාදො; චර වාදප්පමොක්ඛාය. නිග්ගහිතොසි; නිබ්බෙඨෙහි වා සචෙ පහොසී’ති. එවං ඛො, ගහපති, කථං විග්ගය්හ ජනෙන කත්තා හොති.

“¿Y cómo, jefe de hogar, se convierte uno en alguien que mantiene disputas con la gente? Aquí, jefe de hogar, alguien entabla este tipo de conversación: ‘Tú no entiendes esta Doctrina y Disciplina; yo sí entiendo esta Doctrina y Disciplina. ¿Qué podrías entender tú de esta Doctrina y Disciplina? Tu práctica es errónea; la mía es correcta. Has dicho al final lo que debías decir al principio, y al principio lo que debías decir al final. Lo que yo digo es coherente; lo tuyo es incoherente. Tu tradición ha sido invertida. Se te ha refutado tu argumento; ve y busca cómo librarte de tu error. Estás derrotado; ¡defiéndete si puedes!’. De esta manera, jefe de hogar, es como uno se convierte en alguien que mantiene disputas con la gente.”

‘‘කථඤ්ච, ගහපති, කථං න විග්ගය්හ ජනෙන කත්තා හොති? ඉධ, ගහපති, භික්ඛු න එවරූපිං කථං කත්තා හොති – ‘න ත්වං ඉමං ධම්මවිනයං ආජානාසි…පෙ… නිබ්බෙඨෙහි වා සචෙ පහොසී’ති. එවං ඛො, ගහපති, කථං න විග්ගය්හ ජනෙන කත්තා හොති.

“¿Y cómo, jefe de hogar, uno no se convierte en alguien que mantiene disputas con la gente? Aquí, jefe de hogar, un monje no entabla este tipo de conversación: ‘Tú no entiendes esta Doctrina y Disciplina… (p) … ¡defiéndete si puedes!’. De esta manera, jefe de hogar, es como uno no se convierte en alguien que mantiene disputas con la gente.”

‘‘ඉති ඛො, ගහපති, යං තං වුත්තං භගවතා අට්ඨකවග්ගියෙ මාගණ්ඩියපඤ්හෙ –

“Así, jefe de hogar, aquello que fue dicho por el Bienaventurado en el Aṭṭhakavagga, en las Preguntas de Māgaṇḍiya:”

‘‘ඔකං පහාය අනිකෙතසාරී,ගාමෙ අකුබ්බං මුනිසන්ථවානි;

කාමෙහි රිත්තො අපුරක්ඛරානො,කථං න විග්ගය්හ ජනෙන කයිරා’’ති.

“‘Habiendo abandonado el hogar, errante y sin morada fija, el sabio no establece vínculos en la aldea; libre de placeres sensuales, sin proyectarse hacia el futuro, no debería entablar disputas con la gente’.”

‘‘ඉමස්ස ඛො, ගහපති, භගවතා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථො දට්ඨබ්බො’’ති. තතියං.

“Es así, jefe de hogar, como debe entenderse detalladamente el significado de lo que el Bienaventurado expresó de forma resumida”. Tercero.

4. දුතියහාලිද්දිකානිසුත්තං

4. Dutiyahāliddikānisutta - Segundo discurso a Hāliddikāni

4. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං ආයස්මා මහාකච්චානො අවන්තීසු විහරති කුරරඝරෙ පපාතෙ පබ්බතෙ. අථ ඛො හාලිද්දිකානි ගහපති යෙනායස්මා මහාකච්චානො…පෙ… එකමන්තං නිසින්නො ඛො හාලිද්දිකානි ගහපති ආයස්මන්තං මහාකච්චානං එතදවොච – ‘‘වුත්තමිදං, භන්තෙ, භගවතා සක්කපඤ්හෙ – ‘යෙ තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා තණ්හාසඞ්ඛයවිමුත්තා, තෙ අච්චන්තනිට්ඨා අච්චන්තයොගක්ඛෙමිනො අච්චන්තබ්‍රහ්මචාරිනො අච්චන්තපරියොසානා සෙට්ඨා දෙවමනුස්සාන’’’න්ති.

4. Esto he oído: En una ocasión, el venerable Mahākaccāna residía entre los de Avantī, en la montaña Papāta, cerca de la ciudad de Kuraraghara. Entonces, el jefe de hogar Hāliddikāni se acercó al venerable Mahākaccāna… (p) … sentado a un lado, el jefe de hogar Hāliddikāni dijo al venerable Mahākaccāna: “Señor, esto fue dicho por el Bienaventurado en las Preguntas de Sakka: ‘Aquellos ascetas y brahmanes que están liberados por la destrucción de la avidez han alcanzado la meta última, el descanso último del esfuerzo, la vida santa última, la culminación última y son los más excelsos entre dioses y humanos’.”

“¿Cómo debe entenderse detalladamente el significado de esto que el Bienaventurado expresó de forma resumida?”

‘‘රූපධාතුයා [Pg.12] ඛො, ගහපති, යො ඡන්දො යො රාගො යා නන්දී යා තණ්හා යෙ උපයුපාදානා චෙතසො අධිට්ඨානාභිනිවෙසානුසයා, තෙසං ඛයා විරාගා නිරොධා චාගා පටිනිස්සග්ගා චිත්තං සුවිමුත්තන්ති වුච්චති.

“Jefe de hogar, con respecto al elemento de la forma, cualquier deseo, pasión, deleite y avidez, cualquier apego y asidero, fijación, convicción y tendencia latente de la mente; por su destrucción, desapasionamiento, cese, renuncia y abandono, se dice que la mente está bien liberada.”

‘‘වෙදනාධාතුයා ඛො, ගහපති… සඤ්ඤාධාතුයා ඛො, ගහපති… සඞ්ඛාරධාතුයා ඛො, ගහපති… විඤ්ඤාණධාතුයා ඛො, ගහපති, යො ඡන්දො යො රාගො යා නන්දී යා තණ්හා යෙ උපයුපාදානා චෙතසො අධිට්ඨානාභිනිවෙසානුසයා, තෙසං ඛයා විරාගා නිරොධා චාගා පටිනිස්සග්ගා චිත්තං සුවිමුත්තන්ති වුච්චති.

“Jefe de hogar, con respecto al elemento de la sensación… al elemento de la percepción… al elemento de las formaciones mentales… al elemento de la conciencia, cualquier deseo, pasión, deleite y avidez, cualquier apego y asidero, fijación, convicción y tendencia latente de la mente; por su destrucción, desapasionamiento, cese, renuncia y abandono, se dice que la mente está bien liberada.”

‘‘ඉති ඛො, ගහපති, යං තං වුත්තං භගවතා සක්කපඤ්හෙ – ‘යෙ තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා තණ්හාසඞ්ඛයවිමුත්තා තෙ අච්චන්තනිට්ඨා අච්චන්තයොගක්ඛෙමිනො අච්චන්තබ්‍රහ්මචාරිනො අච්චන්තපරියොසානා සෙට්ඨා දෙවමනුස්සාන’’’න්ති.

“Así, jefe de hogar, aquello que fue dicho por el Bienaventurado en las Preguntas de Sakka: ‘Aquellos ascetas y brahmanes que están liberados por la destrucción de la avidez han alcanzado la meta última, el descanso último del esfuerzo, la vida santa última, la culminación última y son los más excelsos entre dioses y humanos’.”

‘‘ඉමස්ස ඛො, ගහපති, භගවතා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථො දට්ඨබ්බො’’ති. චතුත්ථං.

“Es así, jefe de hogar, como debe entenderse detalladamente el significado de lo que el Bienaventurado expresó de forma resumida”. Cuarto.

5. සමාධිසුත්තං

5. Samādhisutta - Discurso sobre la concentración

5. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘භික්ඛවො’’ති. ‘‘භදන්තෙ’’ති තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච – ‘‘සමාධිං, භික්ඛවෙ, භාවෙථ; සමාහිතො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු යථාභූතං පජානාති. කිඤ්ච යථාභූතං පජානාති? රූපස්ස සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච, වෙදනාය සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච, සඤ්ඤාය සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච, සඞ්ඛාරානං සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච, විඤ්ඤාණස්ස සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච’’.

5. Esto he oído: En una ocasión, el Bienaventurado residía en Sāvatthī, en el Bosque de Jeta, en el monasterio de Anāthapiṇḍika. Allí el Bienaventurado se dirigió a los monjes diciendo: “¡Monjes!”. “Señor”, respondieron aquellos monjes al Bienaventurado. El Bienaventurado dijo: “Monjes, desarrollen la concentración; el monje concentrado comprende las cosas tal como son. ¿Y qué comprende tal como es? El origen y la desaparición de la forma, el origen y la desaparición de la sensación, el origen y la desaparición de la percepción, el origen y la desaparición de las formaciones mentales, y el origen y la desaparición de la conciencia”.

‘‘කො ච, භික්ඛවෙ, රූපස්ස සමුදයො, කො වෙදනාය සමුදයො, කො සඤ්ඤාය සමුදයො, කො සඞ්ඛාරානං සමුදයො, කො විඤ්ඤාණස්ස සමුදයො? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අභිනන්දති අභිවදති අජ්ඣොසාය තිට්ඨති.

“¿Y cuál, monjes, es el origen de la forma, cuál el de la sensación, cuál el de la percepción, cuál el de las formaciones mentales y cuál el de la conciencia? Aquí, monjes, el monje se deleita, da la bienvenida y permanece apegado.”

‘‘කිඤ්ච අභිනන්දති අභිවදති අජ්ඣොසාය තිට්ඨති? රූපං අභිනන්දති අභිවදති අජ්ඣොසාය තිට්ඨති. තස්ස රූපං අභිනන්දතො අභිවදතො අජ්ඣොසාය තිට්ඨතො උප්පජ්ජති නන්දී. යා රූපෙ නන්දී තදුපාදානං. තස්සුපාදානපච්චයා භවො; භවපච්චයා ජාති; ජාතිපච්චයා ජරාමරණං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා සම්භවන්ති. එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස සමුදයො හොති.

“¿Y en qué se deleita, a qué da la bienvenida y a qué permanece apegado? Se deleita en la forma, le da la bienvenida y permanece apegado a ella. Al deleitarse, dar la bienvenida y permanecer apegado a la forma, surge en él el deleite. Ese deleite que hay en la forma es el apego. Debido a ese apego, surge el devenir; debido al devenir, surge el nacimiento; debido al nacimiento, surgen la vejez y la muerte, la pena, el lamento, el dolor, la aflicción y la desesperanza. Así es como se origina todo este cúmulo de sufrimiento.”

‘‘වෙදනං [Pg.13] අභිනන්දති…පෙ… සඤ්ඤං අභිනන්දති… සඞ්ඛාරෙ අභිනන්දති… විඤ්ඤාණං අභිනන්දති අභිවදති අජ්ඣොසාය තිට්ඨති. තස්ස විඤ්ඤාණං අභිනන්දතො අභිවදතො අජ්ඣොසාය තිට්ඨතො උප්පජ්ජති නන්දී. යා විඤ්ඤාණෙ නන්දී තදුපාදානං. තස්සුපාදානපච්චයා භවො; භවපච්චයා ජාති; ජාතිපච්චයා…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස සමුදයො හොති.

“Se deleita en la sensación… (p) … se deleita en la percepción… se deleita en las formaciones mentales… se deleita en la conciencia, le da la bienvenida y permanece apegado a ella. Al deleitarse, dar la bienvenida y permanecer apegado a la conciencia, surge en él el deleite. Ese deleite que hay en la conciencia es el apego. Debido a ese apego, surge el devenir; debido al devenir, surge el nacimiento; debido al nacimiento… (p) … así es como se origina todo este cúmulo de sufrimiento.”

‘‘අයං, භික්ඛවෙ, රූපස්ස සමුදයො; අයං වෙදනාය සමුදයො; අයං සඤ්ඤාය සමුදයො; අයං සඞ්ඛාරානං සමුදයො; අයං විඤ්ඤාණස්ස සමුදයො.

“Este, monjes, es el origen de la forma; este es el origen de la sensación; este es el origen de la percepción; este es el origen de las formaciones mentales; este es el origen de la conciencia.”

‘‘කො ච, භික්ඛවෙ, රූපස්ස අත්ථඞ්ගමො, කො වෙදනාය… කො සඤ්ඤාය… කො සඞ්ඛාරානං… කො විඤ්ඤාණස්ස අත්ථඞ්ගමො?

“¿Y cuál, monjes, es la desaparición de la forma, cuál la de la sensación… cuál la de la percepción… cuál la de las formaciones mentales… cuál la de la conciencia?”

ඉධ, භික්ඛවෙ, නාභිනන්දති නාභිවදති නාජ්ඣොසාය තිට්ඨති.

“Aquí, monjes, uno no se deleita, no da la bienvenida y no permanece apegado.”

‘‘කිඤ්ච නාභිනන්දති නාභිවදති නාජ්ඣොසාය තිට්ඨති? රූපං නාභිනන්දති නාභිවදති නාජ්ඣොසාය තිට්ඨති. තස්ස රූපං අනභිනන්දතො අනභිවදතො අනජ්ඣොසාය තිට්ඨතො යා රූපෙ නන්දී සා නිරුජ්ඣති. තස්ස නන්දීනිරොධා උපාදානනිරොධො; උපාදානනිරොධා භවනිරොධො…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස නිරොධො හොති.

¿Y qué es lo que no deleita, no celebra y no permanece apegado? No deleita en la forma, no celebra la forma y no permanece apegado a ella. Para aquel que no deleita en la forma, no celebra la forma y no permanece apegado a ella, el deleite que hay por la forma cesa. Con el cese de su deleite, cesa el apego; con el cese del apego, cesa la existencia... así es el cese de toda esta masa de sufrimiento.

‘‘වෙදනං නාභිනන්දති නාභිවදති නාජ්ඣොසාය තිට්ඨති. තස්ස වෙදනං අනභිනන්දතො අනභිවදතො අනජ්ඣොසා තිට්ඨතො යා වෙදනාය නන්දී සා නිරුජ්ඣති. තස්ස නන්දීනිරොධා උපාදානනිරොධො; උපාදානනිරොධා භවනිරොධො…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස නිරොධො හොති.

No deleita en la sensación, no celebra la sensación y no permanece apegado a ella. Para aquel que no deleita en la sensación, no celebra la sensación y no permanece apegado a ella, el deleite que hay por la sensación cesa. Con el cese de su deleite, cesa el apego; con el cese del apego, cesa la existencia... así es el cese de toda esta masa de sufrimiento.

‘‘සඤ්ඤං නාභිනන්දති…පෙ… සඞ්ඛාරෙ නාභිනන්දති නාභිවදති නාජ්ඣොසාය තිට්ඨති. තස්ස සඞ්ඛාරෙ අනභිනන්දතො අනභිවදතො අනජ්ඣොසාය තිට්ඨතො යා සඞ්ඛාරෙසු නන්දී සා නිරුජ්ඣති. තස්ස නන්දීනිරොධා උපාදානනිරොධො; උපාදානනිරොධා භවනිරොධො…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස නිරොධො හොති.

No deleita en la percepción... no deleita en las formaciones volitivas, no las celebra y no permanece apegado a ellas. Para aquel que no deleita en las formaciones volitivas, no celebra las formaciones volitivas y no permanece apegado a ellas, el deleite que hay por las formaciones volitivas cesa. Con el cese de su deleite, cesa el apego; con el cese del apego, cesa la existencia... así es el cese de toda esta masa de sufrimiento.

‘‘විඤ්ඤාණං නාභිනන්දති නාභිවදති නාජ්ඣොසාය තිට්ඨති. තස්ස විඤ්ඤාණං අනභිනන්දතො අනභිවදතො අනජ්ඣොසාය තිට්ඨතො යා විඤ්ඤාණෙ නන්දී සා නිරුජ්ඣති. තස්ස නන්දීනිරොධා උපාදානනිරොධො…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස නිරොධො හොති.

No deleita en la conciencia, no celebra la conciencia y no permanece apegado a ella. Para aquel que no deleita en la conciencia, no celebra la conciencia y no permanece apegado a ella, el deleite que hay por la conciencia cesa. Con el cese de su deleite, cesa el apego... así es el cese de toda esta masa de sufrimiento.

‘‘අයං[Pg.14], භික්ඛවෙ, රූපස්ස අත්ථඞ්ගමො, අයං වෙදනාය අත්ථඞ්ගමො, අයං සඤ්ඤාය අත්ථඞ්ගමො, අයං සඞ්ඛාරානං අත්ථඞ්ගමො, අයං විඤ්ඤාණස්ස අත්ථඞ්ගමො’’ති. පඤ්චමං.

Este, monjes, es el desvanecimiento de la forma; este es el desvanecimiento de la sensación; este es el desvanecimiento de la percepción; este es el desvanecimiento de las formaciones volitivas; este es el desvanecimiento de la conciencia. Quinto sutta.

6. පටිසල්ලාණසුත්තං

6. Paṭisallāṇasutta o Discurso sobre la Seclusión

6. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘පටිසල්ලාණෙ, භික්ඛවෙ, යොගමාපජ්ජථ. පටිසල්ලීණො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු යථාභූතං පජානාති. කිඤ්ච යථාභූතං පජානාති? රූපස්ස සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච, වෙදනාය සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච, සඤ්ඤාය සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච, සඞ්ඛාරානං සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච, විඤ්ඤාණස්ස සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච’’…පෙ… (යථා පඨමසුත්තෙ තථා විත්ථාරෙතබ්බො.) ඡට්ඨං.

6. En Sāvatthī. Monjes, aplicaos a la práctica de la seclusión. El monje que está en seclusión comprende las cosas tal como realmente son. ¿Y qué comprende tal como realmente es? Comprende el origen y el desvanecimiento de la forma, comprende el origen y el desvanecimiento de la sensación, comprende el origen y el desvanecimiento de la percepción, comprende el origen y el desvanecimiento de las formaciones volitivas, y comprende el origen y el desvanecimiento de la conciencia... (debe detallarse como en el primer sutta). Sexto sutta.

7. උපාදාපරිතස්සනාසුත්තං

7. Upādāparitassanāsutta o Discurso sobre la Agitación por el Apego

7. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘උපාදාපරිතස්සනඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි අනුපාදාඅපරිතස්සනඤ්ච. තං සුණාථ, සාධුකං මනසි කරොථ; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති, ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

7. En Sāvatthī. Monjes, os enseñaré sobre la agitación por el apego y la no agitación por el desapego. Escuchad esto y prestad mucha atención; hablaré. 'Sí, Señor', respondieron aquellos monjes al Bienaventurado. El Bienaventurado dijo esto:

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, උපාදාපරිතස්සනා හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, අස්සුතවා පුථුජ්ජනො අරියානං අදස්සාවී අරියධම්මස්ස අකොවිදො අරියධම්මෙ අවිනීතො, සප්පුරිසානං අදස්සාවී සප්පුරිසධම්මස්ස අකොවිදො සප්පුරිසධම්මෙ අවිනීතො රූපං අත්තතො සමනුපස්සති, රූපවන්තං වා අත්තානං; අත්තනි වා රූපං, රූපස්මිං වා අත්තානං. තස්ස තං රූපං විපරිණමති අඤ්ඤථා හොති. තස්ස රූපවිපරිණාමඤ්ඤථාභාවා රූපවිපරිණාමානුපරිවත්ති විඤ්ඤාණං හොති. තස්ස රූපවිපරිණාමානුපරිවත්තිජා පරිතස්සනා ධම්මසමුප්පාදා චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨන්ති. චෙතසො පරියාදානා උත්තාසවා ච හොති විඝාතවා ච අපෙක්ඛවා ච උපාදාය ච පරිතස්සති.

¿Y cómo, monjes, ocurre la agitación por el apego? Aquí, monjes, un ignorante mundano, que no ha visto a los Nobles, que no conoce la enseñanza de los Nobles ni está disciplinado en ella, que no ha visto a los hombres íntegros, que no conoce la enseñanza de los hombres íntegros ni está disciplinado en ella, considera la forma como el yo, o al yo como poseedor de la forma, o la forma dentro del yo, o al yo dentro de la forma. Esa forma suya cambia y se altera. Debido al cambio y alteración de la forma, su conciencia sigue el cambio de la forma. Las agitaciones y los estados perjudiciales nacidos de seguir el cambio de la forma invaden su mente y persisten en ella. Debido a que la mente ha sido invadida, se vuelve temeroso, afligido y lleno de anhelo; por el apego, se agita.

‘‘වෙදනං අත්තතො සමනුපස්සති, වෙදනාවන්තං වා අත්තානං; අත්තනි වා වෙදනං, වෙදනාය වා අත්තානං. තස්ස සා වෙදනා විපරිණමති අඤ්ඤථා හොති. තස්ස වෙදනාවිපරිණාමඤ්ඤථාභාවා වෙදනාවිපරිණාමානුපරිවත්ති විඤ්ඤාණං හොති. තස්ස වෙදනාවිපරිණාමානුපරිවත්තිජා පරිතස්සනා ධම්මසමුප්පාදා චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨන්ති. චෙතසො පරියාදානා උත්තාසවා ච හොති විඝාතවා ච අපෙක්ඛවා ච උපාදාය ච පරිතස්සති.

Considera la sensación como el yo, o al yo como poseedor de la sensación, o la sensación dentro del yo, o al yo dentro de la sensación. Esa sensación suya cambia y se altera. Debido al cambio y alteración de la sensación, su conciencia sigue el cambio de la sensación. Las agitaciones y los estados perjudiciales nacidos de seguir el cambio de la sensación invaden su mente y persisten en ella. Debido a que la mente ha sido invadida, se vuelve temeroso, afligido y lleno de anhelo; por el apego, se agita.

‘‘සඤ්ඤං [Pg.15] අත්තතො සමනුපස්සති…පෙ… සඞ්ඛාරෙ අත්තතො සමනුපස්සති, සඞ්ඛාරවන්තං වා අත්තානං; අත්තනි වා සඞ්ඛාරෙ, සඞ්ඛාරෙසු වා අත්තානං. තස්ස තෙ සඞ්ඛාරා විපරිණමන්ති අඤ්ඤථා හොන්ති. තස්ස සඞ්ඛාරවිපරිණාමඤ්ඤථාභාවා සඞ්ඛාරවිපරිණාමානුපරිවත්ති විඤ්ඤාණං හොති. තස්ස සඞ්ඛාරවිපරිණාමානුපරිවත්තිජා පරිතස්සනා ධම්මසමුප්පාදා චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨන්ති. චෙතසො පරියාදානා උත්තාසවා ච හොති විඝාතවා ච අපෙක්ඛවා ච උපාදාය ච පරිතස්සති.

Considera la percepción como el yo... considera las formaciones volitivas como el yo, o al yo como poseedor de las formaciones volitivas, o las formaciones volitivas dentro del yo, o al yo dentro de las formaciones volitivas. Esas formaciones volitivas suyas cambian y se alteran. Debido al cambio y alteración de las formaciones volitivas, su conciencia sigue el cambio de las formaciones volitivas. Las agitaciones y los estados perjudiciales nacidos de seguir el cambio de las formaciones volitivas invaden su mente y persisten en ella. Debido a que la mente ha sido invadida, se vuelve temeroso, afligido y lleno de anhelo; por el apego, se agita.

‘‘විඤ්ඤාණං අත්තතො සමනුපස්සති, විඤ්ඤාණවන්තං වා අත්තානං; අත්තනි වා විඤ්ඤාණං, විඤ්ඤාණස්මිං වා අත්තානං. තස්ස තං විඤ්ඤාණං විපරිණමති අඤ්ඤථා හොති. තස්ස විඤ්ඤාණවිපරිණාමඤ්ඤථාභාවා විඤ්ඤාණවිපරිණාමානුපරිවත්ති විඤ්ඤාණං හොති. තස්ස විඤ්ඤාණවිපරිණාමානුපරිවත්තිජා පරිතස්සනා ධම්මසමුප්පාදා චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨන්ති. චෙතසො පරියාදානා උත්තාසවා ච හොති විඝාතවා ච අපෙක්ඛවා ච උපාදාය ච පරිතස්සති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, උපාදාපරිතස්සනා හොති.

Considera la conciencia como el yo, o al yo como poseedor de la conciencia, o la conciencia dentro del yo, o al yo dentro de la conciencia. Esa conciencia suya cambia y se altera. Debido al cambio y alteración de la conciencia, su conciencia sigue el cambio de la conciencia. Las agitaciones y los estados perjudiciales nacidos de seguir el cambio de la conciencia invaden su mente y persisten en ella. Debido a que la mente ha sido invadida, se vuelve temeroso, afligido y lleno de anhelo; por el apego, se agita. Así, monjes, es como ocurre la agitación por el apego.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, අනුපාදාඅපරිතස්සනා හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො අරියානං දස්සාවී අරියධම්මස්ස කොවිදො අරියධම්මෙ සුවිනීතො, සප්පුරිසානං දස්සාවී සප්පුරිසධම්මස්ස කොවිදො සප්පුරිසධම්මෙ සුවිනීතො න රූපං අත්තතො සමනුපස්සති, න රූපවන්තං වා අත්තානං; න අත්තනි වා රූපං, න රූපස්මිං වා අත්තානං. තස්ස තං රූපං විපරිණමති අඤ්ඤථා හොති. තස්ස රූපවිපරිණාමඤ්ඤථාභාවා න රූපවිපරිණාමානුපරිවත්ති විඤ්ඤාණං හොති. තස්ස න රූපවිපරිණාමානුපරිවත්තිජා පරිතස්සනා ධම්මසමුප්පාදා චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨන්ති. චෙතසො අපරියාදානා න චෙවුත්තාසවා හොති න ච විඝාතවා න ච අපෙක්ඛවා, අනුපාදාය ච න පරිතස්සති.

¿Y cómo, monjes, ocurre la no agitación por el desapego? Aquí, monjes, el instruido noble discípulo, que ha visto a los Nobles, que conoce la enseñanza de los Nobles y está bien disciplinado en ella, que ha visto a los hombres íntegros, que conoce la enseñanza de los hombres íntegros y está bien disciplinado en ella, no considera la forma como el yo, ni al yo como poseedor de la forma, ni la forma dentro del yo, ni al yo dentro de la forma. Esa forma suya cambia y se altera. Debido al cambio y alteración de la forma, su conciencia no sigue el cambio de la forma. Las agitaciones y los estados perjudiciales nacidos de seguir el cambio de la forma no invaden su mente ni persisten en ella. Al no haber sido invadida su mente, no se vuelve temeroso, ni afligido, ni lleno de anhelo; por el desapego, no se agita.

‘‘න වෙදනං අත්තතො සමනුපස්සති, න වෙදනාවන්තං වා අත්තානං; න අත්තනි වා වෙදනං, න වෙදනාය වා අත්තානං. තස්ස සා වෙදනා විපරිණමති අඤ්ඤථා හොති. තස්ස වෙදනාවිපරිණාමඤ්ඤථාභාවා න වෙදනාවිපරිණාමානුපරිවත්ති විඤ්ඤාණං හොති. තස්ස න වෙදනාවිපරිණාමානුපරිවත්තිජා පරිතස්සනා ධම්මසමුප්පාදා චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨන්ති[Pg.16]. චෙතසො අපරියාදානා න චෙවුත්තාසවා හොති න ච විඝාතවා න ච අපෙක්ඛවා, අනුපාදාය ච න පරිතස්සති.

«No considera la sensación como el yo, ni al yo como poseedor de la sensación, ni la sensación en el yo, ni al yo en la sensación. Para él, esa sensación cambia y se altera. Debido al cambio y la alteración de la sensación, su conciencia no sigue el cambio de la sensación. Debido a que su conciencia no sigue el cambio de la sensación, las agitaciones y los estados perjudiciales surgidos de seguir el cambio de la sensación no se apoderan de su mente ni persisten en ella. Al no ser abrumada su mente, no está aterrorizado, ni atribulado, ni lleno de anhelo; y, al no aferrarse, no se agita.

‘‘න සඤ්ඤං…පෙ… න සඞ්ඛාරෙ අත්තතො සමනුපස්සති, න සඞ්ඛාරවන්තං වා අත්තානං; න අත්තනි වා සඞ්ඛාරෙ, න සඞ්ඛාරෙසු වා අත්තානං. තස්ස තෙ සඞ්ඛාරා විපරිණමන්ති අඤ්ඤථා හොන්ති. තස්ස සඞ්ඛාරවිපරිණාමඤ්ඤථාභාවා න සඞ්ඛාරවිපරිණාමානුපරිවත්ති විඤ්ඤාණං හොති. තස්ස න සඞ්ඛාරවිපරිණාමානුපරිවත්තිජා පරිතස්සනා ධම්මසමුප්පාදා චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨන්ති. චෙතසො අපරියාදානා න චෙවුත්තාසවා හොති න ච විඝාතවා න ච අපෙක්ඛවා, අනුපාදාය ච න පරිතස්සති.

«No considera la percepción… (ni) las formaciones volitivas como el yo, ni al yo como poseedor de las formaciones, ni las formaciones en el yo, ni al yo en las formaciones. Para él, esas formaciones cambian y se alteran. Debido al cambio y la alteración de las formaciones, su conciencia no sigue el cambio de las formaciones. Debido a que su conciencia no sigue el cambio de las formaciones, las agitaciones y los estados perjudiciales surgidos de seguir el cambio de las formaciones no se apoderan de su mente ni persisten en ella. Al no ser abrumada su mente, no está aterrorizado, ni atribulado, ni lleno de anhelo; y, al no aferrarse, no se agita.

‘‘න විඤ්ඤාණං අත්තතො සමනුපස්සති, න විඤ්ඤාණවන්තං වා අත්තානං…පෙ… තස්ස තං විඤ්ඤාණං විපරිණමති අඤ්ඤථා හොති. තස්ස විඤ්ඤාණවිපරිණාමඤ්ඤථාභාවා න විඤ්ඤාණවිපරිණාමානුපරිවත්ති විඤ්ඤාණං හොති. තස්ස න විඤ්ඤාණවිපරිණාමානුපරිවත්තිජා පරිතස්සනා ධම්මසමුප්පාදා චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨන්ති. චෙතසො අපරියාදානා න චෙවුත්තාසවා හොති න ච විඝාතවා න ච අපෙක්ඛවා, අනුපාදාය ච න පරිතස්සති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, අනුපාදා අපරිතස්සනං හොතී’’ති. සත්තමං.

«No considera la conciencia como el yo, ni al yo como poseedor de la conciencia… para él, esa conciencia cambia y se altera. Debido al cambio y la alteración de la conciencia, su conciencia no sigue el cambio de la conciencia. Debido a que su conciencia no sigue el cambio de la conciencia, las agitaciones y los estados perjudiciales surgidos de seguir el cambio de la conciencia no se apoderan de su mente ni persisten en ella. Al no ser abrumada su mente, no está aterrorizado, ni atribulado, ni lleno de anhelo; y, al no aferrarse, no se agita. Así es, monjes, como ocurre la falta de agitación por el no aferramiento». Séptimo.

8. දුතියඋපාදාපරිතස්සනාසුත්තං

8. Segundo discurso sobre la agitación por el aferramiento

8. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘උපාදාපරිතස්සනඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි අනුපාදාඅපරිතස්සනඤ්ච. තං සුණාථ…පෙ… කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, උපාදාපරිතස්සනා හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, අස්සුතවා පුථුජ්ජනො රූපං ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’ති සමනුපස්සති. තස්ස තං රූපං විපරිණමති අඤ්ඤථා හොති. තස්ස රූපවිපරිණාමඤ්ඤථාභාවා උප්පජ්ජන්ති සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා. වෙදනං එතං මම…පෙ… සඤ්ඤං එතං මම… සඞ්ඛාරෙ එතං මම… විඤ්ඤාණං ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’ති සමනුපස්සති. තස්ස තං විඤ්ඤාණං විපරිණමති අඤ්ඤථා හොති. තස්ස විඤ්ඤාණවිපරිණාමඤ්ඤථාභාවා උප්පජ්ජන්ති සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, උපාදාපරිතස්සනා හොති.

8. En Sāvatthī. «Monjes, les enseñaré la agitación por el aferramiento y la falta de agitación por el no aferramiento. Escuchen… ¿Y cómo, monjes, ocurre la agitación por el aferramiento? Aquí, monjes, el mundano no instruido considera la forma así: ‘Esto es mío, esto soy yo, esto es mi yo’. Para él, esa forma cambia y se altera. Debido al cambio y la alteración de la forma, surgen en él el pesar, la lamentación, el dolor, la angustia y la desesperación. (Considera) la sensación: ‘Esto es mío’… la percepción: ‘Esto es mío’… las formaciones: ‘Esto es mío’… considera la conciencia: ‘Esto es mío, esto soy yo, esto es mi yo’. Para él, esa conciencia cambia y se altera. Debido al cambio y la alteración de la conciencia, surgen en él el pesar, la lamentación, el dolor, la angustia y la desesperación. Así es, monjes, como ocurre la agitación por el aferramiento».

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, අනුපාදාඅපරිතස්සනා හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො රූපං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති සමනුපස්සති. තස්ස තං රූපං විපරිණමති අඤ්ඤථා හොති. තස්ස [Pg.17] රූපවිපරිණාමඤ්ඤථාභාවා නුප්පජ්ජන්ති සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා. වෙදනං නෙතං මම… සඤ්ඤං නෙතං මම… සඞ්ඛාරෙ නෙතං මම… විඤ්ඤාණං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති සමනුපස්සති. තස්ස තං විඤ්ඤාණං විපරිණමති අඤ්ඤථා හොති. තස්ස විඤ්ඤාණවිපරිණාමඤ්ඤථාභාවා නුප්පජ්ජන්ති සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, අනුපාදාඅපරිතස්සනා හොතී’’ති. අට්ඨමං.

«¿Y cómo, monjes, ocurre la falta de agitación por el no aferramiento? Aquí, monjes, el instruido noble discípulo considera la forma así: ‘Esto no es mío, esto no soy yo, esto no es mi yo’. Para él, esa forma cambia y se altera. Debido al cambio y la alteración de la forma, no surgen en él el pesar, la lamentación, el dolor, la angustia ni la desesperación. (Considera) la sensación: ‘Esto no es mío’… la percepción: ‘Esto no es mío’… las formaciones: ‘Esto no es mío’… considera la conciencia: ‘Esto no es mío, esto no soy yo, esto no es mi yo’. Para él, esa conciencia cambia y se altera. Debido al cambio y la alteración de la conciencia, no surgen en él el pesar, la lamentación, el dolor, la angustia ni la desesperación. Así es, monjes, como ocurre la falta de agitación por el no aferramiento». Octavo.

9. කාලත්තයඅනිච්චසුත්තං

9. Discurso sobre la impermanencia en los tres tiempos

9. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘රූපං, භික්ඛවෙ, අනිච්චං අතීතානාගතං; කො පන වාදො පච්චුප්පන්නස්ස! එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො අතීතස්මිං රූපස්මිං අනපෙක්ඛො හොති; අනාගතං රූපං නාභිනන්දති; පච්චුප්පන්නස්ස රූපස්ස නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන්නො හොති. වෙදනා අනිච්චා…පෙ… සඤ්ඤා අනිච්චා… සඞ්ඛාරා අනිච්චා අතීතානාගතා; කො පන වාදො පච්චුප්පන්නානං! එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො අතීතෙසු සඞ්ඛාරෙසු අනපෙක්ඛො හොති; අනාගතෙ සඞ්ඛාරෙ නාභිනන්දති; පච්චුප්පන්නානං සඞ්ඛාරානං නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන්නො හොති. විඤ්ඤාණං අනිච්චං අතීතානාගතං; කො පන වාදො පච්චුප්පන්නස්ස! එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො අතීතස්මිං විඤ්ඤාණස්මිං අනපෙක්ඛො හොති; අනාගතං විඤ්ඤාණං නාභිනන්දති; පච්චුප්පන්නස්ස විඤ්ඤාණස්ස නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන්නො හොතී’’ති. නවමං.

9. En Sāvatthī. «La forma, monjes, es impermanente en el pasado y en el futuro; ¡qué decir de la del presente! Viendo esto, monjes, el instruido noble discípulo es indiferente hacia la forma del pasado; no se deleita en la forma del futuro; y practica para el desencanto, el desapasionamiento y el cese de la forma del presente. La sensación es impermanente… la percepción es impermanente… las formaciones son impermanentes en el pasado y en el futuro; ¡qué decir de las del presente! Viendo esto, monjes, el instruido noble discípulo es indiferente hacia las formaciones del pasado; no se deleita en las formaciones del futuro; y practica para el desencanto, el desapasionamiento y el cese de las formaciones del presente. La conciencia es impermanente en el pasado y en el futuro; ¡qué decir de la del presente! Viendo esto, monjes, el instruido noble discípulo es indiferente hacia la conciencia del pasado; no se deleita en la conciencia del futuro; y practica para el desencanto, el desapasionamiento y el cese de la conciencia del presente». Noveno.

10. කාලත්තයදුක්ඛසුත්තං

10. Discurso sobre el sufrimiento en los tres tiempos

10. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘රූපං, භික්ඛවෙ, දුක්ඛං අතීතානාගතං; කො පන වාදො පච්චුප්පන්නස්ස! එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො අතීතස්මිං රූපස්මිං අනපෙක්ඛො හොති; අනාගතං රූපං නාභිනන්දති; පච්චුප්පන්නස්ස රූපස්ස නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන්නො හොති. වෙදනා දුක්ඛා… සඤ්ඤා දුක්ඛා… සඞ්ඛාරා දුක්ඛා… විඤ්ඤාණං දුක්ඛං අතීතානාගතං; කො පන වාදො පච්චුප්පන්නස්ස! එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො අතීතස්මිං විඤ්ඤාණස්මිං අනපෙක්ඛො හොති; අනාගතං විඤ්ඤාණං නාභිනන්දති; පච්චුප්පන්නස්ස විඤ්ඤාණස්ස නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන්නො හොතී’’ති. දසමං.

10. En Sāvatthī. «La forma, monjes, es sufrimiento en el pasado y en el futuro; ¡qué decir de la del presente! Viendo esto, monjes, el instruido noble discípulo es indiferente hacia la forma del pasado; no se deleita en la forma del futuro; y practica para el desencanto, el desapasionamiento y el cese de la forma del presente. La sensación es sufrimiento… la percepción es sufrimiento… las formaciones son sufrimiento… la conciencia es sufrimiento en el pasado y en el futuro; ¡qué decir de la del presente! Viendo esto, monjes, el instruido noble discípulo es indiferente hacia la conciencia del pasado; no se deleita en la conciencia del futuro; y practica para el desencanto, el desapasionamiento y el cese de la conciencia del presente». Décimo.

11. කාලත්තයඅනත්තසුත්තං

11. Discurso sobre el no-yo en los tres tiempos

11. සාවත්ථිනිදානං[Pg.18]. ‘‘රූපං, භික්ඛවෙ, අනත්තා අතීතානාගතං; කො පන වාදො පච්චුප්පන්නස්ස! එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො අතීතස්මිං රූපස්මිං අනපෙක්ඛො හොති; අනාගතං රූපං නාභිනන්දති; පච්චුප්පන්නස්ස රූපස්ස නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන්නො හොති. වෙදනා අනත්තා… සඤ්ඤා අනත්තා… සඞ්ඛාරා අනත්තා… විඤ්ඤාණං අනත්තා අතීතානාගතං; කො පන වාදො පච්චුප්පන්නස්ස! එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො අතීතස්මිං විඤ්ඤාණස්මිං අනපෙක්ඛො හොති; අනාගතං විඤ්ඤාණං නාභිනන්දති; පච්චුප්පන්නස්ස විඤ්ඤාණස්ස නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන්නො හොතී’’ති. එකාදසමං.

11. En Sāvatthī. “Monjes, la forma del pasado y del futuro es no-yo; ¿qué decir entonces de la del presente? Viendo esto, monjes, el instruido noble discípulo no tiene apego por la forma del pasado, no se deleita en la forma del futuro y practica para el desencanto, el desapasionamiento y el cese respecto a la forma del presente. La sensación es no-yo… la percepción es no-yo… las formaciones son no-yo… la conciencia del pasado y del futuro es no-yo; ¿qué decir entonces de la del presente? Viendo esto, monjes, el instruido noble discípulo no tiene apego por la conciencia del pasado, no se deleita en la conciencia del futuro y practica para el desencanto, el desapasionamiento y el cese respecto a la conciencia del presente”. Undécimo.

නකුලපිතුවග්ගො පඨමො.

El primer capítulo, el Capítulo de Nakulapitu, ha concluido.

තස්සුද්දානං –

Su resumen es el siguiente:

නකුලපිතා දෙවදහා, ද්වෙපි හාලිද්දිකානි ච;

සමාධිපටිසල්ලාණා, උපාදාපරිතස්සනා දුවෙ;

අතීතානාගතපච්චුප්පන්නා, වග්ගො තෙන පවුච්චති.

Nakulapitā y Devadaha, los dos de Hāliddikāni; Samādhi y Paṭisallāṇā, y los dos de Upādāparitassanā; los tres de pasado, futuro y presente; por ello se llama así este capítulo.

2. අනිච්චවග්ගො

2. Capítulo de la Impermanencia

1. අනිච්චසුත්තං

1. Discurso sobre la Impermanencia

12. එවං මෙ සුතං – සාවත්ථියං. තත්‍ර ඛො…පෙ… ‘‘රූපං, භික්ඛවෙ, අනිච්චං, වෙදනා අනිච්චා, සඤ්ඤා අනිච්චා, සඞ්ඛාරා අනිච්චා, විඤ්ඤාණං අනිච්චං. එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො රූපස්මිම්පි නිබ්බින්දති, වෙදනායපි නිබ්බින්දති, සඤ්ඤායපි නිබ්බින්දති, සඞ්ඛාරෙසුපි නිබ්බින්දති, විඤ්ඤාණස්මිම්පි නිබ්බින්දති. නිබ්බින්දං විරජ්ජති; විරාගා විමුච්චති. විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං හොති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාතී’’ති. පඨමං.

12. Así lo he oído. En una ocasión, el Bienaventurado residía en Sāvatthī. Allí dijo: “Monjes, la forma es impermanente, la sensación es impermanente, la percepción es impermanente, las formaciones son impermanentes, la conciencia es impermanente. Viendo esto, monjes, el instruido noble discípulo se desencanta de la forma, se desencanta de la sensación, se desencanta de la percepción, se desencanta de las formaciones y se desencanta de la conciencia. Al desencantarse, se desapasiona; a través del desapasionamiento, se libera. En la liberación, surge el conocimiento: ‘está liberado’. Comprende: ‘El nacimiento se ha agotado, la vida santa se ha cumplido, lo que debía hacerse se ha hecho, no hay más por venir para este estado de ser’”. Primero.

2. දුක්ඛසුත්තං

2. Discurso sobre el Sufrimiento

13. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘රූපං, භික්ඛවෙ, දුක්ඛං, වෙදනා දුක්ඛා, සඤ්ඤා දුක්ඛා, සඞ්ඛාරා දුක්ඛා, විඤ්ඤාණං දුක්ඛං. එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති. දුතියං.

13. En Sāvatthī. “Monjes, la forma es sufrimiento, la sensación es sufrimiento, la percepción es sufrimiento, las formaciones son sufrimiento, la conciencia es sufrimiento. Viendo esto… comprende: ‘no hay más por venir para este estado de ser’”. Segundo.

3. අනත්තසුත්තං

3. Discurso sobre el No-yo

14. සාවත්ථිනිදානං[Pg.19]. ‘‘රූපං, භික්ඛවෙ, අනත්තා, වෙදනා අනත්තා, සඤ්ඤා අනත්තා, සඞ්ඛාරා අනත්තා, විඤ්ඤාණං අනත්තා. එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො රූපස්මිම්පි නිබ්බින්දති, වෙදනායපි නිබ්බින්දති, සඤ්ඤායපි නිබ්බින්දති, සඞ්ඛාරෙසුපි නිබ්බින්දති, විඤ්ඤාණස්මිම්පි නිබ්බින්දති. නිබ්බින්දං විරජ්ජති; විරාගා විමුච්චති. විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං හොති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාතී’’ති. තතියං.

14. En Sāvatthī. “Monjes, la forma es no-yo, la sensación es no-yo, la percepción es no-yo, las formaciones son no-yo, la conciencia es no-yo. Viendo esto, monjes, el instruido noble discípulo se desencanta de la forma, se desencanta de la sensación, se desencanta de la percepción, se desencanta de las formaciones y se desencanta de la conciencia. Al desencantarse, se desapasiona; a través del desapasionamiento, se libera. En la liberación, surge el conocimiento: ‘está liberado’. Comprende: ‘El nacimiento se ha agotado, la vida santa se ha cumplido, lo que debía hacerse se ha hecho, no hay más por venir para este estado de ser’”. Tercero.

4. යදනිච්චසුත්තං

4. Discurso sobre lo que es Impermanente

15. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘රූපං, භික්ඛවෙ, අනිච්චං. යදනිච්චං තං දුක්ඛං; යං දුක්ඛං තදනත්තා; යදනත්තා තං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. වෙදනා අනිච්චා. යදනිච්චං තං දුක්ඛං; යං දුක්ඛං තදනත්තා; යදනත්තා තං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. සඤ්ඤා අනිච්චා…පෙ… සඞ්ඛාරා අනිච්චා… විඤ්ඤාණං අනිච්චං. යදනිච්චං තං දුක්ඛං; යං දුක්ඛං තදනත්තා; යදනත්තා තං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති. චතුත්ථං.

15. En Sāvatthī. “Monjes, la forma es impermanente. Lo que es impermanente es sufrimiento; lo que es sufrimiento es no-yo; lo que es no-yo debe verse tal como realmente es, con sabiduría correcta, de esta manera: ‘esto no es mío, esto no soy yo, esto no es mi yo’. La sensación es impermanente… la percepción es impermanente… las formaciones son impermanentes… la conciencia es impermanente. Lo que es impermanente es sufrimiento; lo que es sufrimiento es no-yo; lo que es no-yo debe verse tal como realmente es, con sabiduría correcta, de esta manera: ‘esto no es mío, esto no soy yo, esto no es mi yo’. Viendo esto… comprende: ‘no hay más por venir para este estado de ser’”. Cuarto.

5. යංදුක්ඛසුත්තං

5. Discurso sobre lo que es Sufrimiento

16. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘රූපං, භික්ඛවෙ, දුක්ඛං. යං දුක්ඛං තදනත්තා; යදනත්තා තං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. වෙදනා දුක්ඛා… සඤ්ඤා දුක්ඛා… සඞ්ඛාරා දුක්ඛා… විඤ්ඤාණං දුක්ඛං. යං දුක්ඛං තදනත්තා; යදනත්තා තං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති. පඤ්චමං.

16. En Sāvatthī. “Monjes, la forma es sufrimiento. Lo que es sufrimiento es no-yo; lo que es no-yo debe verse tal como realmente es, con sabiduría correcta, de esta manera: ‘esto no es mío, esto no soy yo, esto no es mi yo’. La sensación es sufrimiento… la percepción es sufrimiento… las formaciones son sufrimiento… la conciencia es sufrimiento. Lo que es sufrimiento es no-yo; lo que es no-yo debe verse tal como realmente es, con sabiduría correcta, de esta manera: ‘esto no es mío, esto no soy yo, esto no es mi yo’. Viendo esto… comprende: ‘no hay más por venir para este estado de ser’”. Quinto.

6. යදනත්තාසුත්තං

6. Discurso sobre lo que es No-yo

17. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘රූපං, භික්ඛවෙ, අනත්තා. යදනත්තා තං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. වෙදනා අනත්තා… සඤ්ඤා අනත්තා… සඞ්ඛාරා අනත්තා… විඤ්ඤාණං අනත්තා[Pg.20]. යදනත්තා තං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති. ඡට්ඨං.

17. En Sāvatthī. “Monjes, la forma es no-yo. Lo que es no-yo debe verse tal como realmente es, con sabiduría correcta, de esta manera: ‘esto no es mío, esto no soy yo, esto no es mi yo’. La sensación es no-yo… la percepción es no-yo… las formaciones son no-yo… la conciencia es no-yo. Lo que es no-yo debe verse tal como realmente es, con sabiduría correcta, de esta manera: ‘esto no es mío, esto no soy yo, esto no es mi yo’. Viendo esto… comprende: ‘no hay más por venir para este estado de ser’”. Sexto.

7. සහෙතුඅනිච්චසුත්තං

7. Discurso sobre la Impermanencia con Causa

18. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘රූපං, භික්ඛවෙ, අනිච්චං. යොපි හෙතු, යොපි පච්චයො රූපස්ස උප්පාදාය, සොපි අනිච්චො. අනිච්චසම්භූතං, භික්ඛවෙ, රූපං කුතො නිච්චං භවිස්සති! වෙදනා අනිච්චා. යොපි හෙතු, යොපි පච්චයො වෙදනාය උප්පාදාය, සොපි අනිච්චො. අනිච්චසම්භූතා, භික්ඛවෙ, වෙදනා කුතො නිච්චා භවිස්සති! සඤ්ඤා අනිච්චා… සඞ්ඛාරා අනිච්චා. යොපි හෙතු යොපි පච්චයො සඞ්ඛාරානං උප්පාදාය, සොපි අනිච්චො. අනිච්චසම්භූතා, භික්ඛවෙ, සඞ්ඛාරා කුතො නිච්චා භවිස්සන්ති! විඤ්ඤාණං අනිච්චං. යොපි හෙතු යොපි පච්චයො විඤ්ඤාණස්ස උප්පාදාය, සොපි අනිච්චො. අනිච්චසම්භූතං, භික්ඛවෙ, විඤ්ඤාණං කුතො නිච්චං භවිස්සති! එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති. සත්තමං.

18. En Sāvatthī. “Monjes, la forma es impermanente. La causa y la condición para el surgimiento de la forma también son impermanentes. Monjes, surgiendo de lo que es impermanente, ¿cómo podría la forma ser permanente? La sensación es impermanente. La causa y la condición para el surgimiento de la sensación también son impermanentes. Monjes, surgiendo de lo que es impermanente, ¿cómo podría la sensación ser permanente? La percepción es impermanente… las formaciones son impermanentes. La causa y la condición para el surgimiento de las formaciones también son impermanentes. Monjes, surgiendo de lo que es impermanente, ¿cómo podrían las formaciones ser permanentes? La conciencia es impermanente. La causa y la condición para el surgimiento de la conciencia también son impermanentes. Monjes, surgiendo de lo que es impermanente, ¿cómo podría la conciencia ser permanente? Viendo esto… comprende: ‘no hay más por venir para este estado de ser’”. Séptimo.

8. සහෙතුදුක්ඛසුත්තං

8. Discurso sobre el Sufrimiento con Causa

19. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘රූපං, භික්ඛවෙ, දුක්ඛං. යොපි හෙතු යොපි පච්චයො රූපස්ස උප්පාදාය, සොපි දුක්ඛො. දුක්ඛසම්භූතං, භික්ඛවෙ, රූපං කුතො සුඛං භවිස්සති! වෙදනා දුක්ඛා… සඤ්ඤා දුක්ඛා… සඞ්ඛාරා දුක්ඛා… විඤ්ඤාණං දුක්ඛං. යොපි හෙතු යොපි පච්චයො විඤ්ඤාණස්ස උප්පාදාය, සොපි දුක්ඛො. දුක්ඛසම්භූතං, භික්ඛවෙ, විඤ්ඤාණං කුතො සුඛං භවිස්සති! එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති. අට්ඨමං.

19. En Sāvatthī. “Monjes, la forma es sufrimiento. La causa y la condición para el surgimiento de la forma también son sufrimiento. Monjes, surgiendo de lo que es sufrimiento, ¿cómo podría la forma ser felicidad? La sensación es sufrimiento… la percepción es sufrimiento… las formaciones son sufrimiento… la conciencia es sufrimiento. La causa y la condición para el surgimiento de la conciencia también son sufrimiento. Monjes, surgiendo de lo que es sufrimiento, ¿cómo podría la conciencia ser felicidad? Viendo esto… comprende: ‘no hay más por venir para este estado de ser’”. Octavo.

9. සහෙතුඅනත්තසුත්තං

9. Discurso sobre el No-yo con Causa

20. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘රූපං, භික්ඛවෙ, අනත්තා. යොපි හෙතු යොපි පච්චයො රූපස්ස උප්පාදාය, සොපි අනත්තා. අනත්තසම්භූතං, භික්ඛවෙ, රූපං කුතො අත්තා භවිස්සති! වෙදනා අනත්තා… සඤ්ඤා අනත්තා… සඞ්ඛාරා අනත්තා… විඤ්ඤාණං අනත්තා. යොපි හෙතු යොපි පච්චයො විඤ්ඤාණස්ස උප්පාදාය, සොපි අනත්තා. අනත්තසම්භූතං, භික්ඛවෙ, විඤ්ඤාණං කුතො අත්තා භවිස්සති! එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති. නවමං.

20. En Sāvatthī. "Monjes, la forma es no-yo. La causa y la condición para el surgimiento de la forma también son no-yo. Monjes, ¿cómo podría ser el yo una forma que se ha originado de lo que es no-yo? La sensación es no-yo... la percepción es no-yo... las formaciones son no-yo... la conciencia es no-yo. La causa y la condición para el surgimiento de la conciencia también son no-yo. Monjes, ¿cómo podría ser el yo una conciencia que se ha originado de lo que es no-yo? Viendo así... [como se describe anteriormente]... comprende: '...no hay nada más allá de este estado'". Noveno.

10. ආනන්දසුත්තං

10. Sutta de Ānanda

21. සාවත්ථියං [Pg.21]… ආරාමෙ. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා ආනන්දො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘‘නිරොධො නිරොධො’ති, භන්තෙ, වුච්චති. කතමෙසානං ඛො, භන්තෙ, ධම්මානං නිරොධො ‘නිරොධො’ති වුච්චතී’’ති? ‘‘රූපං ඛො, ආනන්ද, අනිච්චං සඞ්ඛතං පටිච්චසමුප්පන්නං ඛයධම්මං වයධම්මං විරාගධම්මං නිරොධධම්මං. තස්ස නිරොධො ‘නිරොධො’ති වුච්චති. වෙදනා අනිච්චා සඞ්ඛතා පටිච්චසමුප්පන්නා ඛයධම්මා වයධම්මා විරාගධම්මා නිරොධධම්මා. තස්සා නිරොධො ‘නිරොධො’ති වුච්චති. සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා අනිච්චා සඞ්ඛතා පටිච්චසමුප්පන්නා ඛයධම්මා වයධම්මා විරාගධම්මා නිරොධධම්මා. තෙසං නිරොධො ‘නිරොධො’ති වුච්චති. විඤ්ඤාණං අනිච්චං සඞ්ඛතං පටිච්චසමුප්පන්නං ඛයධම්මං වයධම්මං විරාගධම්මං නිරොධධම්මං. තස්ස නිරොධො ‘නිරොධො’ති වුච්චති. ඉමෙසං ඛො, ආනන්ද, ධම්මානං නිරොධො ‘නිරොධො’ති වුච්චතී’’ති. දසමං.

21. En Sāvatthī... en el monasterio [de Jeta]. Entonces, el venerable Ānanda se acercó al Bienaventurado; habiéndose acercado, saludó respetuosamente al Bienaventurado y se sentó a un lado. Sentado a un lado, el venerable Ānanda le dijo esto al Bienaventurado: "Se dice, señor, 'cesación, cesación'. ¿De qué cosas, señor, se dice que su cesación es 'cesación'?". "Ānanda, la forma es impermanente, condicionada, originada dependientemente, de naturaleza agotable, de naturaleza perecedera, de naturaleza de desapasionamiento y de naturaleza de cesación. Su cesación es lo que se llama 'cesación'. La sensación es impermanente... La percepción... Las formaciones son impermanentes, condicionadas, originadas dependientemente, de naturaleza agotable, de naturaleza perecedera, de naturaleza de desapasionamiento y de naturaleza de cesación. Su cesación es lo que se llama 'cesación'. La conciencia es impermanente, condicionada, originada dependientemente, de naturaleza agotable, de naturaleza perecedera, de naturaleza de desapasionamiento y de naturaleza de cesación. Su cesación es lo que se llama 'cesación'. Ānanda, de estas cosas se dice que su cesación es 'cesación'". Décimo.

අනිච්චවග්ගො දුතියො.

El segundo capítulo sobre la impermanencia (Aniccavagga).

තස්සුද්දානං –

Su resumen es el siguiente:

අනිච්චං දුක්ඛං අනත්තා, යදනිච්චාපරෙ තයො;

හෙතුනාපි තයො වුත්තා, ආනන්දෙන ච තෙ දසාති.

Impermanencia, sufrimiento, no-yo, y otros tres sobre 'lo que es impermanente'; tres fueron expuestos también sobre la 'causa', junto con el de Ānanda, estos son los diez.

3. භාරවග්ගො

3. Capítulo de la Carga (Bhāravagga)

1. භාරසුත්තං

1. Sutta de la Carga

22. සාවත්ථියං … තත්‍ර ඛො … ‘‘භාරඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි භාරහාරඤ්ච භාරාදානඤ්ච භාරනික්ඛෙපනඤ්ච. තං සුණාථ. කතමො ච, භික්ඛවෙ, භාරො? පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා තිස්ස වචනීයං. කතමෙ පඤ්ච? රූපුපාදානක්ඛන්ධො, වෙදනුපාදානක්ඛන්ධො, සඤ්ඤුපාදානක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරුපාදානක්ඛන්ධො, විඤ්ඤාණුපාදානක්ඛන්ධො; අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, භාරො’’.

22. En Sāvatthī... allí el Bienaventurado dijo: "Monjes, os enseñaré la carga, al portador de la carga, el acto de tomar la carga y el acto de dejar la carga. Escuchad eso. ¿Y cuál, monjes, es la carga? Debería decirse que son los cinco agregados de la adherencia. ¿Cuáles son los cinco? El agregado de la adherencia de la forma, el agregado de la adherencia de la sensación, el agregado de la adherencia de la percepción, el agregado de la adherencia de las formaciones y el agregado de la adherencia de la conciencia; esto, monjes, se llama la carga".

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, භාරහාරො[Pg.22]? පුග්ගලො තිස්ස වචනීයං. ය්වායං ආයස්මා එවංනාමො එවංගොත්තො; අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, භාරහාරො.

"¿Y quién, monjes, es el portador de la carga? Debería decirse que es la persona. Aquel venerable con tal nombre y tal clan; este, monjes, se llama el portador de la carga".

‘‘කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, භාරාදානං? යායං තණ්හා පොනොභවිකා නන්දීරාගසහගතා තත්‍රතත්‍රාභිනන්දිනී, සෙය්‍යථිදං – කාමතණ්හා, භවතණ්හා, විභවතණ්හා. ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, භාරාදානං.

"¿Y cuál, monjes, es el acto de tomar la carga? Es ese deseo que conduce a la existencia renovada, que está acompañado de deleite y pasión, que encuentra placer aquí y allá, a saber: el deseo por los placeres sensoriales, el deseo por la existencia y el deseo por la no existencia. Esto, monjes, se llama el acto de tomar la carga".

‘‘කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, භාරනික්ඛෙපනං? යො තස්සායෙව තණ්හාය අසෙසවිරාගනිරොධො චාගො පටිනිස්සග්ගො මුත්ති අනාලයො. ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, භාරනික්ඛෙපන’’න්ති.

"¿Y cuál, monjes, es el acto de dejar la carga? Es el desapasionamiento y la cesación sin rastro de ese mismo deseo, su renuncia, su abandono, la liberación y el no tener apego. Esto, monjes, se llama el acto de dejar la carga".

ඉදමවොච භගවා. ඉදං වත්වාන සුගතො අථාපරං එතදවොච සත්ථා –

Esto dijo el Bienaventurado. Habiendo dicho esto, el Sugata, el Maestro, añadió estas palabras:

‘‘භාරා හවෙ පඤ්චක්ඛන්ධා, භාරහාරො ච පුග්ගලො;

භාරාදානං දුඛං ලොකෙ, භාරනික්ඛෙපනං සුඛං.

"Los cinco agregados son ciertamente una carga, y la persona es el portador de la carga; tomar la carga es sufrimiento en el mundo, dejar la carga es felicidad."

‘‘නික්ඛිපිත්වා ගරුං භාරං, අඤ්ඤං භාරං අනාදිය;

සමූලං තණ්හමබ්බුය්හ, නිච්ඡාතො පරිනිබ්බුතො’’ති. පඨමං;

"Habiendo dejado la pesada carga sin tomar otra carga, habiendo arrancado el deseo junto con su raíz, uno queda libre de hambre y alcanza la paz total (Nirvana)". Primero.

2. පරිඤ්ඤසුත්තං

2. Sutta del Conocimiento Pleno

23. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘පරිඤ්ඤෙය්‍යෙ ච, භික්ඛවෙ, ධම්මෙ දෙසෙස්සාමි පරිඤ්ඤඤ්ච. තං සුණාථ. කතමෙ ච, භික්ඛවෙ, පරිඤ්ඤෙය්‍යා ධම්මා? රූපං, භික්ඛවෙ, පරිඤ්ඤෙය්‍යො ධම්මො, වෙදනා පරිඤ්ඤෙය්‍යො ධම්මො, සඤ්ඤා පරිඤ්ඤෙය්‍යො ධම්මො, සඞ්ඛාරා පරිඤ්ඤෙය්‍යො ධම්මො, විඤ්ඤාණං පරිඤ්ඤෙය්‍යො ධම්මො. ඉමෙ වුච්චන්ති, භික්ඛවෙ, පරිඤ්ඤෙය්‍යා ධම්මා. කතමා ච, භික්ඛවෙ, පරිඤ්ඤා? යො, භික්ඛවෙ, රාගක්ඛයො දොසක්ඛයො මොහක්ඛයො. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, පරිඤ්ඤා’’ති. දුතියං.

23. En Sāvatthī. "Monjes, os enseñaré las cosas que deben ser plenamente conocidas y el conocimiento pleno. Escuchad eso. ¿Y cuáles, monjes, son las cosas que deben ser plenamente conocidas? Monjes, la forma es una cosa que debe ser plenamente conocida, la sensación es una cosa que debe ser plenamente conocida, la percepción es una cosa que debe ser plenamente conocida, las formaciones son una cosa que debe ser plenamente conocida, la conciencia es una cosa que debe ser plenamente conocida. Estas, monjes, se llaman las cosas que deben ser plenamente conocidas. ¿Y cuál, monjes, es el conocimiento pleno? Monjes, es la destrucción de la codicia, la destrucción del odio y la destrucción de la confusión. Esto, monjes, se llama conocimiento pleno". Segundo.

3. අභිජානසුත්තං

3. Sutta del Conocimiento Directo

24. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘රූපං, භික්ඛවෙ, අනභිජානං අපරිජානං අවිරාජයං අප්පජහං අභබ්බො දුක්ඛක්ඛයාය; වෙදනං අනභිජානං අපරිජානං අවිරාජයං අප්පජහං අභබ්බො දුක්ඛක්ඛයාය; සඤ්ඤං අනභිජානං… සඞ්ඛාරෙ අනභිජානං [Pg.23] අපරිජානං අවිරාජයං අප්පජහං අභබ්බො දුක්ඛක්ඛයාය; විඤ්ඤාණං අනභිජානං අපරිජානං අවිරාජයං අප්පජහං අභබ්බො දුක්ඛක්ඛයාය. රූපඤ්ච ඛො, භික්ඛවෙ, අභිජානං පරිජානං විරාජයං පජහං භබ්බො දුක්ඛක්ඛයාය; වෙදනං අභිජානං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං අභිජානං පරිජානං විරාජයං පජහං භබ්බො දුක්ඛක්ඛයායා’’ති. තතියං.

24. En Sāvatthī. "Monjes, sin conocer directamente, sin conocer plenamente, sin desapasionarse y sin abandonar la forma, uno es incapaz de extinguir el sufrimiento; sin conocer directamente, sin conocer plenamente, sin desapasionarse y sin abandonar la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia, uno es incapaz de extinguir el sufrimiento. Pero, monjes, conociendo directamente, conociendo plenamente, desapasionándose y abandonando la forma, uno es capaz de extinguir el sufrimiento; conociendo directamente... la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia, uno es capaz de extinguir el sufrimiento". Tercero.

4. ඡන්දරාගසුත්තං

4. Sutta del Deseo y la Pasión

25. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘යො, භික්ඛවෙ, රූපස්මිං ඡන්දරාගො තං පජහථ. එවං තං රූපං පහීනං භවිස්සති උච්ඡින්නමූලං තාලාවත්ථුකතං අනභාවංකතං ආයතිං අනුප්පාදධම්මං. යො වෙදනාය ඡන්දරාගො තං පජහථ. එවං සා වෙදනා පහීනා භවිස්සති උච්ඡින්නමූලා තාලාවත්ථුකතා අනභාවංකතා ආයතිං අනුප්පාදධම්මා. යො සඤ්ඤාය ඡන්දරාගො තං පජහථ. එවං සා සඤ්ඤා පහීනා භවිස්සති උච්ඡින්නමූලා තාලාවත්ථුකතා අනභාවංකතා ආයතිං අනුප්පාදධම්මා. යො සඞ්ඛාරෙසු ඡන්දරාගො තං පජහථ. එවං තෙ සඞ්ඛාරා පහීනා භවිස්සන්ති උච්ඡින්නමූලා තාලාවත්ථුකතා අනභාවංකතා ආයතිං අනුප්පාදධම්මා. යො විඤ්ඤාණස්මිං ඡන්දරාගො තං පජහථ. එවං තං විඤ්ඤාණං පහීනං භවිස්සති උච්ඡින්නමූලං තාලාවත්ථුකතං අනභාවංකතං ආයතිං අනුප්පාදධම්ම’’න්ති. චතුත්ථං.

25. En Sāvatthī. "Monjes, abandonad el deseo y la pasión por la forma. Así, esa forma será abandonada, cortada de raíz, convertida en algo similar a un tocón de palmera, anulada y de una naturaleza que no permite que surja en el futuro. Abandonad el deseo y la pasión por la sensación. Así, esa sensación será abandonada, cortada de raíz, convertida en algo similar a un tocón de palmera, anulada y de una naturaleza que no permite que surja en el futuro. Abandonad el deseo y la pasión por la percepción... por las formaciones... abandonad el deseo y la pasión por la conciencia. Así, esa conciencia será abandonada, cortada de raíz, convertida en algo similar a un tocón de palmera, anulada y de una naturaleza que no permite que surja en el futuro". Cuarto.

5. අස්සාදසුත්තං

5. Sutta de la Gratificación

26. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘පුබ්බෙව මෙ, භික්ඛවෙ, සම්බොධා අනභිසම්බුද්ධස්ස බොධිසත්තස්සෙව සතො එතදහොසි – ‘කො නු ඛො රූපස්ස අස්සාදො, කො ආදීනවො, කිං නිස්සරණං? කො වෙදනාය අස්සාදො, කො ආදීනවො, කිං නිස්සරණං? කො සඤ්ඤාය අස්සාදො, කො ආදීනවො, කිං නිස්සරණං? කො සඞ්ඛාරානං අස්සාදො, කො ආදීනවො, කිං නිස්සරණං? කො විඤ්ඤාණස්ස අස්සාදො, කො ආදීනවො, කිං නිස්සරණ’න්ති? තස්ස මය්හං, භික්ඛවෙ, එතදහොසි – ‘යං ඛො රූපං පටිච්ච උප්පජ්ජති සුඛං සොමනස්සං, අයං රූපස්ස අස්සාදො. යං රූපං අනිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, අයං රූපස්ස ආදීනවො. යො රූපස්මිං ඡන්දරාගවිනයො ඡන්දරාගප්පහානං, ඉදං රූපස්ස නිස්සරණං. යං වෙදනං පටිච්ච උප්පජ්ජති සුඛං සොමනස්සං[Pg.24], අයං වෙදනාය අස්සාදො. යං වෙදනා අනිච්චා දුක්ඛා විපරිණාමධම්මා, අයං වෙදනාය ආදීනවො. යො වෙදනාය ඡන්දරාගවිනයො ඡන්දරාගප්පහානං, ඉදං වෙදනාය නිස්සරණං. යං සඤ්ඤං පටිච්ච උප්පජ්ජති…පෙ… යං සඞ්ඛාරෙ පටිච්ච උප්පජ්ජති සුඛං සොමනස්සං, අයං සඞ්ඛාරානං අස්සාදො. යං සඞ්ඛාරා අනිච්චා දුක්ඛා විපරිණාමධම්මා, අයං සඞ්ඛාරානං ආදීනවො. යො සඞ්ඛාරෙසු ඡන්දරාගවිනයො ඡන්දරාගප්පහානං, ඉදං සඞ්ඛාරානං නිස්සරණං. යං විඤ්ඤාණං පටිච්ච උප්පජ්ජති සුඛං සොමනස්සං, අයං විඤ්ඤාණස්ස අස්සාදො. යං විඤ්ඤාණං අනිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, අයං විඤ්ඤාණස්ස ආදීනවො. යො විඤ්ඤාණස්මිං ඡන්දරාගවිනයො ඡන්දරාගප්පහානං, ඉදං විඤ්ඤාණස්ස නිස්සරණං’’’.

26. En Sāvatthī. «Monjes, antes de mi despertar, cuando todavía era un Bodhisatta no plenamente despertado, se me ocurrió este pensamiento: “¿Cuál es la gratificación de la forma, cuál es su peligro, cuál es su escape? ¿Cuál es la gratificación de la sensación, cuál es su peligro, cuál es su escape? ¿Cuál es la gratificación de la percepción, cuál es su peligro, cuál es su escape? ¿Cuál es la gratificación de las formaciones, cuál es su peligro, cuál es su escape? ¿Cuál es la gratificación de la conciencia, cuál es su peligro, cuál es su escape?”. Entonces, monjes, se me ocurrió esto: “El placer y la alegría que surgen en dependencia de la forma, esta es la gratificación de la forma. Que la forma sea impermanente, sufrida y esté sujeta al cambio, este es el peligro de la forma. La eliminación y el abandono del deseo y el apego por la forma, este es el escape de la forma. El placer y la alegría que surgen en dependencia de la sensación, esta es la gratificación de la sensación. Que la sensación sea impermanente, sufrida y esté sujeta al cambio, este es el peligro de la sensación. La eliminación y el abandono del deseo y el apego por la sensación, este es el escape de la sensación. Lo que surge en dependencia de la percepción… [pe] … el placer y la alegría que surgen en dependencia de las formaciones, esta es la gratificación de las formaciones. Que las formaciones sean impermanentes, sufridas y estén sujetas al cambio, este es el peligro de las formaciones. La eliminación y el abandono del deseo y el apego por las formaciones, este es el escape de las formaciones. El placer y la alegría que surgen en dependencia de la conciencia, esta es la gratificación de la conciencia. Que la conciencia sea impermanente, sufrida y esté sujeta al cambio, este es el peligro de la conciencia. La eliminación y el abandono del deseo y el apego por la conciencia, este es el escape de la conciencia”».

‘‘යාවකීවඤ්චාහං, භික්ඛවෙ, ඉමෙසං පඤ්චන්නං උපාදානක්ඛන්ධානං එවං අස්සාදඤ්ච අස්සාදතො ආදීනවඤ්ච ආදීනවතො නිස්සරණඤ්ච නිස්සරණතො යථාභූතං නාබ්භඤ්ඤාසිං, නෙව තාවාහං, භික්ඛවෙ, සදෙවකෙ ලොකෙ සමාරකෙ සබ්‍රහ්මකෙ සස්සමණබ්‍රාහ්මණියා පජාය සදෙවමනුස්සාය අනුත්තරං සම්මාසම්බොධිං අභිසම්බුද්ධොති පච්චඤ්ඤාසිං. යතො ච ඛ්වාහං, භික්ඛවෙ, ඉමෙසං පඤ්චන්නං උපාදානක්ඛන්ධානං එවං අස්සාදඤ්ච අස්සාදතො ආදීනවඤ්ච ආදීනවතො නිස්සරණඤ්ච නිස්සරණතො යථාභූතං අබ්භඤ්ඤාසිං; අථාහං, භික්ඛවෙ, සදෙවකෙ ලොකෙ සමාරකෙ සබ්‍රහ්මකෙ සස්සමණබ්‍රාහ්මණියා පජාය සදෙවමනුස්සාය අනුත්තරං සම්මාසම්බොධිං අභිසම්බුද්ධොති පච්චඤ්ඤාසිං. ඤාණඤ්ච පන මෙ දස්සනං උදපාදි – ‘අකුප්පා මෙ විමුත්ති ; අයමන්තිමා ජාති; නත්ථි දානි පුනබ්භවො’’’ති. පඤ්චමං.

«Monjes, mientras no comprendí según la realidad la gratificación como tal, el peligro como tal y el escape como tal de estos cinco agregados del apego, no declaré haber alcanzado el supremo y perfecto despertar en este mundo con sus devas, Māras y Brahmās, en esta generación con sus ascetas y brahmanes, sus devas y humanos. Pero cuando, monjes, comprendí según la realidad la gratificación como tal, el peligro como tal y el escape como tal de estos cinco agregados del apego, entonces declaré haber alcanzado el supremo y perfecto despertar en este mundo con sus devas, Māras y Brahmās, en esta generación con sus ascetas y brahmanes, sus devas y humanos. Surgió en mí el conocimiento y la visión: “Mi liberación es inquebrantable; este es mi último nacimiento; ya no hay más existencia renovada”. Quinto.»

6. දුතියඅස්සාදසුත්තං

6. Segundo discurso sobre la gratificación.

27. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘රූපස්සාහං, භික්ඛවෙ, අස්සාදපරියෙසනං අචරිං. යො රූපස්ස අස්සාදො තදජ්ඣගමං. යාවතා රූපස්ස අස්සාදො පඤ්ඤාය මෙ සො සුදිට්ඨො. රූපස්සාහං, භික්ඛවෙ, ආදීනවපරියෙසනං අචරිං. යො රූපස්ස ආදීනවො තදජ්ඣගමං. යාවතා රූපස්ස ආදීනවො පඤ්ඤාය මෙ සො සුදිට්ඨො. රූපස්සාහං, භික්ඛවෙ, නිස්සරණපරියෙසනං අචරිං. යං රූපස්ස නිස්සරණං තදජ්ඣගමං. යාවතා රූපස්ස නිස්සරණං පඤ්ඤාය මෙ තං සුදිට්ඨං. වෙදනායාහං, භික්ඛවෙ… සඤ්ඤායාහං, භික්ඛවෙ… සඞ්ඛාරානාහං[Pg.25], භික්ඛවෙ… විඤ්ඤාණස්සාහං, භික්ඛවෙ, අස්සාදපරියෙසනං අචරිං. යො විඤ්ඤාණස්ස අස්සාදො තදජ්ඣගමං. යාවතා විඤ්ඤාණස්ස අස්සාදො පඤ්ඤාය මෙ සො සුදිට්ඨො. විඤ්ඤාණස්සාහං, භික්ඛවෙ, ආදීනවපරියෙසනං අචරිං. යො විඤ්ඤාණස්ස ආදීනවො තදජ්ඣගමං. යාවතා විඤ්ඤාණස්ස ආදීනවො පඤ්ඤාය මෙ සො සුදිට්ඨො. විඤ්ඤාණස්සාහං, භික්ඛවෙ, නිස්සරණපරියෙසනං අචරිං. යං විඤ්ඤාණස්ස නිස්සරණං තදජ්ඣගමං. යාවතා විඤ්ඤාණස්ස නිස්සරණං පඤ්ඤාය මෙ තං සුදිට්ඨං. යාවකීවඤ්චාහං, භික්ඛවෙ, ඉමෙසං පඤ්චන්නං උපාදානක්ඛන්ධානං අස්සාදඤ්ච අස්සාදතො ආදීනවඤ්ච ආදීනවතො නිස්සරණඤ්ච නිස්සරණතො යථාභූතං නාබ්භඤ්ඤාසිං…පෙ… අබ්භඤ්ඤාසිං. ඤාණඤ්ච පන මෙ දස්සනං උදපාදි – ‘අකුප්පා මෙ විමුත්ති ; අයමන්තිමා ජාති; නත්ථි දානි පුනබ්භවො’’’ති. ඡට්ඨං.

27. En Sāvatthī. «Monjes, emprendí la búsqueda de la gratificación de la forma. Encontré la gratificación de la forma. He visto claramente con sabiduría esa gratificación en toda su extensión. Monjes, emprendí la búsqueda del peligro de la forma. Encontré el peligro de la forma. He visto claramente con sabiduría ese peligro en toda su extensión. Monjes, emprendí la búsqueda del escape de la forma. Encontré el escape de la forma. He visto claramente con sabiduría ese escape en toda su extensión. Monjes, respecto a la sensación… a la percepción… a las formaciones… Monjes, emprendí la búsqueda de la gratificación de la conciencia. Encontré la gratificación de la conciencia. He visto claramente con sabiduría esa gratificación en toda su extensión. Monjes, emprendí la búsqueda del peligro de la conciencia. Encontré el peligro de la conciencia. He visto claramente con sabiduría ese peligro en toda su extensión. Monjes, emprendí la búsqueda del escape de la conciencia. Encontré el escape de la conciencia. He visto claramente con sabiduría ese escape en toda su extensión. Monjes, mientras no comprendí según la realidad la gratificación como tal, el peligro como tal y el escape como tal de estos cinco agregados del apego… [pe] … comprendí. Surgió en mí el conocimiento y la visión: “Mi liberación es inquebrantable; este es mi último nacimiento; ya no hay más existencia renovada”. Sexto.»

7. තතියඅස්සාදසුත්තං

7. Tercer discurso sobre la gratificación.

28. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘නො චෙදං, භික්ඛවෙ, රූපස්ස අස්සාදො අභවිස්ස නයිදං සත්තා රූපස්මිං සාරජ්ජෙය්‍යුං. යස්මා ච ඛො, භික්ඛවෙ, අත්ථි රූපස්ස අස්සාදො, තස්මා සත්තා රූපස්මිං සාරජ්ජන්ති. නො චෙදං, භික්ඛවෙ, රූපස්ස ආදීනවො අභවිස්ස නයිදං සත්තා රූපස්මිං නිබ්බින්දෙය්‍යුං. යස්මා ච ඛො, භික්ඛවෙ, අත්ථි රූපස්ස ආදීනවො, තස්මා සත්තා රූපස්මිං නිබ්බින්දන්ති. නො චෙදං, භික්ඛවෙ, රූපස්ස නිස්සරණං අභවිස්ස නයිදං සත්තා රූපස්මා නිස්සරෙය්‍යුං. යස්මා ච ඛො, භික්ඛවෙ, අත්ථි රූපස්ස නිස්සරණං, තස්මා සත්තා රූපස්මා නිස්සරන්ති. නො චෙදං, භික්ඛවෙ, වෙදනාය…පෙ… නො චෙදං, භික්ඛවෙ, සඤ්ඤාය… නො චෙදං, භික්ඛවෙ, සඞ්ඛාරානං නිස්සරණං අභවිස්ස, නයිදං සත්තා සඞ්ඛාරෙහි නිස්සරෙය්‍යුං. යස්මා ච ඛො, භික්ඛවෙ, අත්ථි සඞ්ඛාරානං නිස්සරණං, තස්මා සත්තා සඞ්ඛාරෙහි නිස්සරන්ති. නො චෙදං, භික්ඛවෙ, විඤ්ඤාණස්ස අස්සාදො අභවිස්ස, නයිදං සත්තා විඤ්ඤාණස්මිං සාරජ්ජෙය්‍යුං. යස්මා ච ඛො, භික්ඛවෙ, අත්ථි විඤ්ඤාණස්ස අස්සාදො, තස්මා සත්තා විඤ්ඤාණස්මිං සාරජ්ජන්ති. නො චෙදං, භික්ඛවෙ, විඤ්ඤාණස්ස ආදීනවො අභවිස්ස, නයිදං සත්තා විඤ්ඤාණස්මිං නිබ්බින්දෙය්‍යුං. යස්මා ච ඛො, භික්ඛවෙ, අත්ථි විඤ්ඤාණස්ස ආදීනවො, තස්මා සත්තා විඤ්ඤාණස්මිං නිබ්බින්දන්ති. නො චෙදං, භික්ඛවෙ, විඤ්ඤාණස්ස නිස්සරණං අභවිස්ස, නයිදං සත්තා විඤ්ඤාණස්මා නිස්සරෙය්‍යුං[Pg.26]. යස්මා ච ඛො, භික්ඛවෙ, අත්ථි විඤ්ඤාණස්ස නිස්සරණං, තස්මා සත්තා විඤ්ඤාණස්මා නිස්සරන්ති.

28. En Savatthi. “Monjes, si no existiera la satisfacción en la forma, los seres no se apasionarían por la forma. Pero como existe la satisfacción en la forma, los seres se apasionan por ella. Monjes, si no existiera el peligro en la forma, los seres no se desencantarían de la forma. Pero como existe el peligro en la forma, los seres se desencantan de ella. Monjes, si no existiera el escape de la forma, los seres no podrían escapar de la forma. Pero como existe el escape de la forma, los seres escapan de ella. Monjes, si no existiera la satisfacción en la sensación... en la percepción... en las formaciones... Monjes, si no existiera el escape de las formaciones, los seres no podrían escapar de las formaciones. Pero como existe el escape de las formaciones, los seres escapan de ellas. Monjes, si no existiera la satisfacción en la conciencia, los seres no se apasionarían por la conciencia. Pero como existe la satisfacción en la conciencia, los seres se apasionan por ella. Monjes, si no existiera el peligro en la conciencia, los seres no se desencantarían de la conciencia. Pero como existe el peligro en la conciencia, los seres se desencantan de ella. Monjes, si no existiera el escape de la conciencia, los seres no podrían escapar de la conciencia. Pero como existe el escape de la conciencia, los seres escapan de ella”.

‘‘යාවකීවඤ්ච, භික්ඛවෙ, සත්තා ඉමෙසං පඤ්චන්නං උපාදානක්ඛන්ධානං අස්සාදඤ්ච අස්සාදතො ආදීනවඤ්ච ආදීනවතො නිස්සරණඤ්ච නිස්සරණතො යථාභූතං නාබ්භඤ්ඤංසු ; නෙව තාව, භික්ඛවෙ, සත්තා සදෙවකා ලොකා සමාරකා සබ්‍රහ්මකා සස්සමණබ්‍රාහ්මණියා පජාය සදෙවමනුස්සාය නිස්සටා විසංයුත්තා විප්පමුත්තා විමරියාදීකතෙන චෙතසා විහරිංසු. යතො ච ඛො, භික්ඛවෙ, සත්තා ඉමෙසං පඤ්චන්නං උපාදානක්ඛන්ධානං අස්සාදඤ්ච අස්සාදතො ආදීනවඤ්ච ආදීනවතො නිස්සරණඤ්ච නිස්සරණතො යථාභූතං අබ්භඤ්ඤංසු; අථ, භික්ඛවෙ, සත්තා සදෙවකා ලොකා සමාරකා සබ්‍රහ්මකා සස්සමණබ්‍රාහ්මණියා පජාය සදෙවමනුස්සාය නිස්සටා විසංයුත්තා විප්පමුත්තා විමරියාදීකතෙන චෙතසා විහරන්ති’’. සත්තමං.

“Monjes, mientras los seres no comprendieron tal como es la satisfacción como satisfacción, el peligro como peligro y el escape como escape de estos cinco agregados del apego, hasta entonces, monjes, los seres en este mundo con sus devas, Maras y Brahmas, con su generación de ascetas y brahmanas, de devas y humanos, no moraron habiendo salido, estando desapegados, liberados y con una mente libre de límites. Pero, monjes, tan pronto como los seres comprendieron tal como es la satisfacción como satisfacción, el peligro como peligro y el escape como escape de estos cinco agregados del apego, entonces, monjes, los seres en este mundo con sus devas, Maras y Brahmas, con su generación de ascetas y brahmanas, de devas y humanos, moran habiendo salido, estando desapegados, liberados y con una mente libre de límites”. Séptimo.

8. අභිනන්දනසුත්තං

8. Abhinandanasutta — Discurso sobre el Deleite

29. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘යො, භික්ඛවෙ, රූපං අභිනන්දති, දුක්ඛං සො අභිනන්දති. යො දුක්ඛං අභිනන්දති, අපරිමුත්තො සො දුක්ඛස්මාති වදාමි. යො වෙදනං අභිනන්දති… යො සඤ්ඤං අභිනන්දති… යො සඞ්ඛාරෙ අභිනන්දති… යො විඤ්ඤාණං අභිනන්දති, දුක්ඛං සො අභිනන්දති. යො දුක්ඛං අභිනන්දති, අපරිමුත්තො සො දුක්ඛස්මාති වදාමි. යො ච ඛො, භික්ඛවෙ, රූපං නාභිනන්දති, දුක්ඛං සො නාභිනන්දති. යො දුක්ඛං නාභිනන්දති, පරිමුත්තො සො දුක්ඛස්මාති වදාමි. යො වෙදනං නාභිනන්දති… යො සඤ්ඤං නාභිනන්දති… යො සඞ්ඛාරෙ නාභිනන්දති… යො විඤ්ඤාණං නාභිනන්දති, දුක්ඛං සො නාභිනන්දති. යො දුක්ඛං නාභිනන්දති, පරිමුත්තො සො දුක්ඛස්මාති වදාමී’’ති. අට්ඨමං.

29. En Savatthi. “Monjes, aquel que se deleita en la forma, se deleita en el sufrimiento. Aquel que se deleita en el sufrimiento, digo que no está liberado del sufrimiento. Aquel que se deleita en la sensación... aquel que se deleita en la percepción... aquel que se deleita en las formaciones... aquel que se deleita en la conciencia, se deleita en el sufrimiento. Aquel que se deleita en el sufrimiento, digo que no está liberado del sufrimiento. Pero, monjes, aquel que no se deleita en la forma, no se deleita en el sufrimiento. Aquel que no se deleita en el sufrimiento, digo que está liberado del sufrimiento. Aquel que no se deleita en la sensación... aquel que no se deleita en la percepción... aquel que no se deleita en las formaciones... aquel que no se deleita en la conciencia, no se deleita en el sufrimiento. Aquel que no se deleita en el sufrimiento, digo que está liberado del sufrimiento”. Octavo.

9. උප්පාදසුත්තං

9. Uppādasutta — Discurso sobre el Surgimiento

30. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘යො, භික්ඛවෙ, රූපස්ස උප්පාදො ඨිති අභිනිබ්බත්ති පාතුභාවො, දුක්ඛස්සෙසො උප්පාදො රොගානං ඨිති ජරාමරණස්ස පාතුභාවො. යො වෙදනාය…පෙ… යො සඤ්ඤාය…පෙ… යො සඞ්ඛාරානං…පෙ… යො විඤ්ඤාණස්ස [Pg.27] උප්පාදො ඨිති අභිනිබ්බත්ති පාතුභාවො, දුක්ඛස්සෙසො උප්පාදො රොගානං ඨිති ජරාමරණස්ස පාතුභාවො. යො ච ඛො, භික්ඛවෙ, රූපස්ස නිරොධො වූපසමො අත්ථඞ්ගමො, දුක්ඛස්සෙසො නිරොධො රොගානං වූපසමො ජරාමරණස්ස අත්ථඞ්ගමො. යො වෙදනාය …පෙ… යො සඤ්ඤාය… යො සඞ්ඛාරානං… යො විඤ්ඤාණස්ස නිරොධො වූපසමො අත්ථඞ්ගමො, දුක්ඛස්සෙසො නිරොධො රොගානං වූපසමො ජරාමරණස්ස අත්ථඞ්ගමො’’ති. නවමං.

30. En Savatthi. “Monjes, el surgimiento, la permanencia, la producción y la manifestación de la forma es el surgimiento del sufrimiento, la permanencia de las enfermedades y la manifestación de la vejez y la muerte. El surgimiento de la sensación... de la percepción... de las formaciones... el surgimiento, la permanencia, la producción y la manifestación de la conciencia es el surgimiento del sufrimiento, la permanencia de las enfermedades y la manifestación de la vejez y la muerte. Pero, monjes, el cese, la tranquilidad y la desaparición de la forma es el cese del sufrimiento, la tranquilidad de las enfermedades y la desaparición de la vejez y la muerte. El cese de la sensación... de la percepción... de las formaciones... el cese, la tranquilidad y la desaparición de la conciencia es el cese del sufrimiento, la tranquilidad de las enfermedades y la desaparición de la vejez y la muerte”. Noveno.

10. අඝමූලසුත්තං

10. Aghamūlasutta — Discurso sobre la Raíz de la Miseria

31. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘අඝඤ්ච, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි අඝමූලඤ්ච. තං සුණාථ. කතමඤ්ච භික්ඛවෙ අඝං? රූපං, භික්ඛවෙ, අඝං, වෙදනා අඝං, සඤ්ඤා අඝං, සඞ්ඛාරා අඝං, විඤ්ඤාණං අඝං. ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අඝං. කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, අඝමූලං? යායං තණ්හා පොනොභවිකා නන්දීරාගසහගතා තත්‍රතත්‍රාභිනන්දිනී; සෙය්‍යථිදං – කාමතණ්හා, භවතණ්හා, විභවතණ්හා. ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අඝමූල’’න්ති. දසමං.

31. En Savatthi. “Monjes, les enseñaré sobre la miseria y la raíz de la miseria. Escuchen eso. ¿Y qué es, monjes, la miseria? La forma, monjes, es miseria; la sensación es miseria; la percepción es miseria; las formaciones son miseria; la conciencia es miseria. Esto, monjes, es lo que se llama la miseria. ¿Y qué es, monjes, la raíz de la miseria? Es esta sed que conduce a una nueva existencia, que está acompañada de deleite y pasión y que encuentra placer aquí y allá; a saber, la sed de placeres sensoriales, la sed de existir y la sed de no existir. Esto, monjes, es lo que se llama la raíz de la miseria”. Décimo.

11. පභඞ්ගුසුත්තං

11. Pabhaṅgusutta — Discurso sobre lo Perecedero

32. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘පභඞ්ගුඤ්ච, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි අප්පභඞ්ගුඤ්ච. තං සුණාථ. කිඤ්ච, භික්ඛවෙ, පභඞ්ගු, කිං අප්පභඞ්ගු? රූපං, භික්ඛවෙ, පභඞ්ගු. යො තස්ස නිරොධො වූපසමො අත්ථඞ්ගමො, ඉදං අප්පභඞ්ගු. වෙදනා පභඞ්ගු. යො තස්සා නිරොධො වූපසමො අත්ථඞ්ගමො, ඉදං අප්පභඞ්ගු. සඤ්ඤා පභඞ්ගු… සඞ්ඛාරා පභඞ්ගු. යො තෙසං නිරොධො වූපසමො අත්ථඞ්ගමො, ඉදං අප්පභඞ්ගු. විඤ්ඤාණං පභඞ්ගු. යො තස්ස නිරොධො වූපසමො අත්ථඞ්ගමො, ඉදං අප්පභඞ්ගූ’’ති. එකාදසමං.

32. En Savatthi. “Monjes, les enseñaré sobre lo perecedero y lo imperecedero. Escuchen eso. ¿Y qué es, monjes, lo perecedero? ¿Qué es lo imperecedero? La forma, monjes, es perecedera; su cese, tranquilidad y desaparición es lo imperecedero. La sensación es perecedera... la percepción es perecedera... las formaciones son perecederas; su cese, tranquilidad y desaparición es lo imperecedero. La conciencia es perecedera; su cese, tranquilidad y desaparición es lo imperecedero”. Undécimo.

භාරවග්ගො තතියො.

El tercer capítulo, el de la Carga (Bhāravagga), está terminado.

තස්සුද්දානං –

El resumen de este capítulo es:

භාරං පරිඤ්ඤං අභිජානං, ඡන්දරාගං චතුත්ථකං;

අස්සාදා ච තයො වුත්තා, අභිනන්දනමට්ඨමං;

උප්පාදං අඝමූලඤ්ච, එකාදසමො පභඞ්ගූති.

La Carga, la Comprensión Plena, el Conocimiento, el Deseo y Pasión como cuarto; se enseñaron tres sobre la Satisfacción; el octavo es sobre el Deleite; el Surgimiento, la Raíz de la Miseria, y el undécimo es lo Perecedero.

4. නතුම්හාකංවග්ගො

4. Capítulo: No es de Ustedes (Natumhāka-vagga)

1. නතුම්හාකංසුත්තං

1. Discurso: No es de Ustedes

33. සාවත්ථිනිදානං[Pg.28]. ‘‘යං, භික්ඛවෙ, න තුම්හාකං, තං පජහථ. තං වො පහීනං හිතාය සුඛාය භවිස්සති. කිඤ්ච, භික්ඛවෙ, න තුම්හාකං? රූපං, භික්ඛවෙ, න තුම්හාකං, තං පජහථ. තං වො පහීනං හිතාය සුඛාය භවිස්සති. වෙදනා න තුම්හාකං, තං පජහථ. සා වො පහීනා හිතාය සුඛාය භවිස්සති. සඤ්ඤා න තුම්හාකං… සඞ්ඛාරා න තුම්හාකං, තෙ පජහථ. තෙ වො පහීනා හිතාය සුඛාය භවිස්සන්ති. විඤ්ඤාණං න තුම්හාකං, තං පජහථ. තං වො පහීනං හිතාය සුඛාය භවිස්සති’’.

33. En Savatthi. “Monjes, lo que no les pertenece, abandónenlo. Abandonarlo será para su bienestar y felicidad. ¿Y qué es, monjes, lo que no les pertenece? La forma, monjes, no les pertenece, abandónenla. Abandonarla será para su bienestar y felicidad. La sensación no les pertenece, abandónenla. Abandonarla será para su bienestar y felicidad. La percepción no les pertenece... las formaciones no les pertenecen, abandónenlas. Abandonarlas será para su bienestar y felicidad. La conciencia no les pertenece, abandónenla. Abandonarla será para su bienestar y felicidad”.

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, යං ඉමස්මිං ජෙතවනෙ තිණකට්ඨසාඛාපලාසං තං ජනො හරෙය්‍ය වා ඩහෙය්‍ය වා යථාපච්චයං වා කරෙය්‍ය. අපි නු තුම්හාකං එවමස්ස – ‘අම්හෙ ජනො හරති වා ඩහති වා යථාපච්චයං වා කරොතී’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘තං කිස්ස හෙතු’’? ‘‘න හි නො එතං, භන්තෙ, අත්තා වා අත්තනියං වා’’ති. ‘‘එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, රූපං න තුම්හාකං, තං පජහථ. තං වො පහීනං හිතාය සුඛාය භවිස්සති. වෙදනා න තුම්හාකං, තං පජහථ. සා වො පහීනා හිතාය සුඛාය භවිස්සති. සඤ්ඤා න තුම්හාකං… සඞ්ඛාරා න තුම්හාකං… විඤ්ඤාණං න තුම්හාකං, තං පජහථ. තං වො පහීනං හිතාය සුඛාය භවිස්සතී’’ති. පඨමං.

“Supongamos, monjes, que en este Bosque de Jeta alguien recogiera, quemara o hiciera lo que quisiera con la hierba, la leña, las ramas y el follaje. ¿Pensarían ustedes: ‘Esta persona nos está llevando, quemando o haciendo lo que quiere con nosotros’?”. “No, Señor”. “¿Por qué?”. “Porque eso, Señor, no es nuestro yo ni pertenece a nuestro yo”. “Del mismo modo, monjes, la forma no les pertenece, abandónenla. Abandonarla será para su bienestar y felicidad. La sensación no les pertenece, abandónenla. Abandonarla será para su bienestar y felicidad. La percepción no les pertenece... las formaciones no les pertenecen... la conciencia no les pertenece, abandónenla. Abandonarla será para su bienestar y felicidad”. El primero.

2. දුතියනතුම්හාකංසුත්තං

2. Segundo Discurso sobre ‘Lo que no les pertenece’.

34. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘යං, භික්ඛවෙ, න තුම්හාකං, තං පජහථ. තං වො පහීනං හිතාය සුඛාය භවිස්සති. කිඤ්ච, භික්ඛවෙ, න තුම්හාකං? රූපං, භික්ඛවෙ, න තුම්හාකං, තං පජහථ. තං වො පහීනං හිතාය සුඛාය භවිස්සති. වෙදනා න තුම්හාකං… සඤ්ඤා න තුම්හාකං… සඞ්ඛාරා න තුම්හාකං… විඤ්ඤාණං න තුම්හාකං, තං පජහථ. තං වො පහීනං හිතාය සුඛාය භවිස්සති. යං, භික්ඛවෙ, න තුම්හාකං තං පජහථ. තං වො පහීනං හිතාය සුඛාය භවිස්සතී’’ති. දුතියං.

34. En Savatthi. “Monjes, lo que no les pertenece, abandónenlo. Abandonarlo será para su bienestar y felicidad. ¿Y qué es, monjes, lo que no les pertenece? La forma, monjes, no les pertenece, abandónenla. Abandonarla será para su bienestar y felicidad. La sensación no les pertenece... la percepción no les pertenece... las formaciones no les pertenecen... la conciencia no les pertenece, abandónenla. Abandonarla será para su bienestar y felicidad. Monjes, lo que no les pertenece, abandónenlo. Abandonarlo será para su bienestar y felicidad”. El segundo.

3. අඤ්ඤතරභික්ඛුසුත්තං

3. Discurso sobre un Cierto Monje.

35. සාවත්ථිනිදානං. අථ ඛො අඤ්ඤතරො භික්ඛු යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං [Pg.29] නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සාධු මෙ, භන්තෙ, භගවා සංඛිත්තෙන ධම්මං දෙසෙතු; යමහං භගවතො ධම්මං සුත්වා එකො වූපකට්ඨො, අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරෙය්‍ය’’න්ති. ‘‘යං ඛො, භික්ඛු, අනුසෙති, තෙන සඞ්ඛං ගච්ඡති; යං නානුසෙති, න තෙන සඞ්ඛං ගච්ඡතී’’ති. ‘‘අඤ්ඤාතං, භගවා; අඤ්ඤාතං, සුගතා’’ති.

35. En Savatthi. Entonces un cierto monje se acercó al Bienaventurado; habiéndose acercado, rindió homenaje al Bienaventurado y se sentó a un lado. Sentado allí, aquel monje dijo al Bienaventurado: “Señor, que el Bienaventurado me enseñe el Dhamma brevemente, para que, habiendo escuchado el Dhamma del Bienaventurado, pueda vivir solo, retirado, diligente, ardiente y resuelto”. “Monje, por aquello que yace latente, uno es designado; por aquello que no yace latente, uno no es designado”. “Entiendo, Bienaventurado; entiendo, Sugata”.

‘‘යථා කථං පන ත්වං, භික්ඛු, මයා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාසී’’ති? ‘‘රූපං චෙ, භන්තෙ, අනුසෙති තෙන සඞ්ඛං ගච්ඡති. වෙදනං චෙ අනුසෙති තෙන සඞ්ඛං ගච්ඡති. සඤ්ඤං චෙ අනුසෙති තෙන සඞ්ඛං ගච්ඡති. සඞ්ඛාරෙ චෙ අනුසෙති තෙන සඞ්ඛං ගච්ඡති. විඤ්ඤාණං චෙ අනුසෙති තෙන සඞ්ඛං ගච්ඡති. රූපං චෙ, භන්තෙ, නානුසෙති න තෙන සඞ්ඛං ගච්ඡති. වෙදනං චෙ… සඤ්ඤං චෙ… සඞ්ඛාරෙ චෙ… විඤ්ඤාණං චෙ නානුසෙති න තෙන සඞ්ඛං ගච්ඡති. ඉමස්ස ඛ්වාහං, භන්තෙ, භගවතා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාමී’’ති.

“¿Y de qué manera, monje, entiendes detalladamente el significado de lo que he dicho brevemente?”. “Señor, si la forma persiste latente, por eso uno es designado. Si la sensación persiste latente, por eso uno es designado. Si la percepción persiste latente, por eso uno es designado. Si las formaciones persisten latentes, por eso uno es designado. Si la conciencia persiste latente, por eso uno es designado. Señor, si la forma no persiste latente, por eso uno no es designado. Si la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia no persiste latente, por eso uno no es designado. De esta manera, Señor, entiendo detalladamente el significado de lo que el Bienaventurado dijo brevemente”.

‘‘සාධු සාධු, භික්ඛු! සාධු ඛො ත්වං, භික්ඛු, මයා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාසි. රූපං චෙ, භික්ඛු, අනුසෙති තෙන සඞ්ඛං ගච්ඡති. වෙදනං චෙ… සඤ්ඤං චෙ… සඞ්ඛාරෙ චෙ… විඤ්ඤාණං චෙ අනුසෙති තෙන සඞ්ඛං ගච්ඡති. රූපං චෙ, භික්ඛු, නානුසෙති න තෙන සඞ්ඛං ගච්ඡති. වෙදනං චෙ… සඤ්ඤං චෙ… සඞ්ඛාරෙ චෙ… විඤ්ඤාණං චෙ නානුසෙති න තෙන සඞ්ඛං ගච්ඡති. ඉමස්ස ඛො, භික්ඛු, මයා සංඛිත්තෙන, භාසිතස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථො දට්ඨබ්බො’’ති.

“¡Bien, bien, monje! Está bien, monje, que entiendas detalladamente el significado de lo que he dicho brevemente. Si la forma persiste latente, monje, por eso uno es designado. Si la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia persiste latente, por eso uno es designado. Si la forma no persiste latente, monje, por eso uno no es designado. Si la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia no persiste latente, por eso uno no es designado. De esta manera, monje, debe verse detalladamente el significado de lo que he dicho brevemente”.

අථ ඛො සො භික්ඛු භගවතො භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා පක්කාමි.

Entonces aquel monje, habiéndose regocijado y deleitado en las palabras del Bienaventurado, se levantó de su asiento, rindió homenaje al Bienaventurado y, tras rodearlo por la derecha, partió.

අථ ඛො සො භික්ඛු එකො වූපකට්ඨො අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරන්තො නචිරස්සෙව – යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති තදනුත්තරං – බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහාසි. ‘‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’’ති අබ්භඤ්ඤාසි. අඤ්ඤතරො ච පන සො භික්ඛු අරහතං අහොසීති. තතියං.

Y aquel monje, viviendo solo, retirado, diligente, ardiente y resuelto, en poco tiempo, habiendo conocido por sí mismo con conocimiento directo, realizado y alcanzado en esta misma vida ese fin supremo de la vida santa por el cual los hijos de buena familia salen correctamente del hogar a la vida sin hogar, moró en él. Comprendió: ‘El nacimiento se ha agotado, la vida santa se ha vivido, lo que debía hacerse se ha hecho, no hay más por venir en este estado de ser’. Y aquel monje se convirtió en uno de los Arahants. El tercero.

4. දුතියඅඤ්ඤතරභික්ඛුසුත්තං

4. Segundo Discurso sobre un Cierto Monje.

36. සාවත්ථිනිදානං. අථ ඛො අඤ්ඤතරො භික්ඛු යෙන භගවා…පෙ… එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සාධු මෙ, භන්තෙ, භගවා [Pg.30] සංඛිත්තෙන ධම්මං දෙසෙතු යමහං භගවතො ධම්මං සුත්වා එකො වූපකට්ඨො අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරෙය්‍ය’’න්ති. ‘‘යං ඛො, භික්ඛු, අනුසෙති තං අනුමීයති; යං අනුමීයති තෙන සඞ්ඛං ගච්ඡති. යං නානුසෙති න තං අනුමීයති; යං නානුමීයති න තෙන සඞ්ඛං ගච්ඡතී’’ති. ‘‘අඤ්ඤාතං, භගවා; අඤ්ඤාතං, සුගතා’’ති.

36. En Savatthi. Entonces un cierto monje se acercó al Bienaventurado... sentado a un lado, aquel monje dijo al Bienaventurado: “Señor, que el Bienaventurado me enseñe el Dhamma brevemente, para que, habiendo escuchado el Dhamma del Bienaventurado, pueda vivir solo, retirado, diligente, ardiente y resuelto”. “Monje, aquello que yace latente, por eso uno es medido; aquello por lo que uno es medido, por eso es designado. Lo que no yace latente, por eso uno no es medido; aquello por lo que uno no es medido, por eso no es designado”. “Entiendo, Bienaventurado; entiendo, Sugata”.

‘‘යථා කථං පන ත්වං, භික්ඛු, මයා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාසී’’ති? ‘‘රූපං චෙ, භන්තෙ, අනුසෙති තං අනුමීයති; යං අනුමීයති තෙන සඞ්ඛං ගච්ඡති. වෙදනං චෙ අනුසෙති… සඤ්ඤං චෙ අනුසෙති… සඞ්ඛාරෙ චෙ අනුසෙති… විඤ්ඤාණං චෙ අනුසෙති තං අනුමීයති; යං අනුමීයති තෙන සඞ්ඛං ගච්ඡති. රූපං චෙ, භන්තෙ, නානුසෙති න තං අනුමීයති; යං නානුමීයති න තෙන සඞ්ඛං ගච්ඡති. වෙදනං චෙ නානුසෙති… සඤ්ඤං චෙ නානුසෙති… සඞ්ඛාරෙ චෙ නානුසෙති… විඤ්ඤාණං චෙ නානුසෙති න තං අනුමීයති; යං නානුමීයති න තෙන සඞ්ඛං ගච්ඡති. ඉමස්ස ඛ්වාහං, භන්තෙ, භගවතා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාමී’’ති.

“¿Y de qué manera, monje, comprendes tú en detalle el significado de lo que he expuesto brevemente?”. “Señor, si existe una tendencia latente hacia la forma, uno es medido por ella; por aquello por lo que uno es medido, por eso es designado. Si existe una tendencia latente hacia la sensación… hacia la percepción… hacia las formaciones… si existe una tendencia latente hacia la conciencia, uno es medido por ella; por aquello por lo que uno es medido, por eso es designado. Señor, si no existe una tendencia latente hacia la forma, uno no es medido por ella; por aquello por lo que uno no es medido, por eso no es designado. Si no existe una tendencia latente hacia la sensación… hacia la percepción… hacia las formaciones… si no existe una tendencia latente hacia la conciencia, uno no es medido por ella; por aquello por lo que uno no es medido, por eso no es designado. De esta manera, Señor, comprendo yo en detalle el significado de lo que el Bienaventurado ha expuesto brevemente”.

‘‘සාධු සාධු, භික්ඛු! සාධු ඛො ත්වං, භික්ඛු, මයා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාසි. රූපං චෙ, භික්ඛු, අනුසෙති තං අනුමීයති; යං අනුමීයති තෙන සඞ්ඛං ගච්ඡති. වෙදනං චෙ, භික්ඛු… සඤ්ඤං චෙ, භික්ඛු… සඞ්ඛාරෙ චෙ, භික්ඛු… විඤ්ඤාණං චෙ, භික්ඛු, අනුසෙති තං අනුමීයති; යං අනුමීයති තෙන සඞ්ඛං ගච්ඡති. රූපං චෙ, භික්ඛු, නානුසෙති න තං අනුමීයති; යං නානුමීයති න තෙන සඞ්ඛං ගච්ඡති. වෙදනං චෙ නානුසෙති… සඤ්ඤං චෙ නානුසෙති… සඞ්ඛාරෙ චෙ නානුසෙති… විඤ්ඤාණං චෙ නානුසෙති න තං අනුමීයති; යං නානුමීයති න තෙන සඞ්ඛං ගච්ඡති. ඉමස්ස ඛො, භික්ඛු, මයා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථො දට්ඨබ්බො’’ති…පෙ… අඤ්ඤතරො ච පන සො භික්ඛු අරහතං අහොසීති. චතුත්ථං.

“¡Bien, bien, monje! Bien comprendes tú, monje, en detalle el significado de lo que he expuesto brevemente. Si existe una tendencia latente hacia la forma, monje, uno es medido por ella; por aquello por lo que uno es medido, por eso es designado. Si existe una tendencia latente hacia la sensación, monje… hacia la percepción, monje… hacia las formaciones, monje… si existe una tendencia latente hacia la conciencia, monje, uno es medido por ella; por aquello por lo que uno es medido, por eso es designado. Si no existe una tendencia latente hacia la forma, monje, uno no es medido por ella; por aquello por lo que uno no es medido, por eso no es designado. Si no existe una tendencia latente hacia la sensación… hacia la percepción… hacia las formaciones… si no existe una tendencia latente hacia la conciencia, uno no es medido por ella; por aquello por lo que uno no es medido, por eso no es designado. De esta manera, monje, debe verse en detalle el significado de lo que he expuesto brevemente”… y aquel monje se convirtió en uno de los Arahants. Cuarto.

5. ආනන්දසුත්තං

5. Discurso sobre Ānanda

37. සාවත්ථිනිදානං. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො ආයස්මන්තං ආනන්දං භගවා එතදවොච –

37. En Sāvatthī. Entonces, el venerable Ānanda se acercó a donde estaba el Bienaventurado; tras acercarse, saludó al Bienaventurado. Después de intercambiar palabras de cortesía y afecto, se sentó a un lado. Mientras el venerable Ānanda estaba sentado a un lado, el Bienaventurado le dijo esto:

‘‘සචෙ [Pg.31] තං, ආනන්ද, එවං පුච්ඡෙය්‍යුං – ‘කතමෙසං, ආවුසො ආනන්ද, ධම්මානං උප්පාදො පඤ්ඤායති, වයො පඤ්ඤායති, ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායතී’ති? එවං පුට්ඨො ත්වං, ආනන්ද, කින්ති බ්‍යාකරෙය්‍යාසී’’ති? ‘‘සචෙ මං, භන්තෙ, එවං පුච්ඡෙය්‍යුං – ‘කතමෙසං, ආවුසො ආනන්ද, ධම්මානං උප්පාදො පඤ්ඤායති, වයො පඤ්ඤායති, ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායතී’ති? එවං පුට්ඨොහං, භන්තෙ, එවං බ්‍යාකරෙය්‍යං – ‘රූපස්ස ඛො, ආවුසො, උප්පාදො පඤ්ඤායති, වයො පඤ්ඤායති, ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායති. වෙදනාය… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරානං… විඤ්ඤාණස්ස උප්පාදො පඤ්ඤායති, වයො පඤ්ඤායති, ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායති. ඉමෙසං ඛො, ආවුසො, ධම්මානං උප්පාදො පඤ්ඤායති, වයො පඤ්ඤායති, ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායතී’ති. එවං පුට්ඨොහං, භන්තෙ, එවං බ්‍යාකරෙය්‍ය’’න්ති.

“Si te preguntaran así, Ānanda: ‘¿De qué fenómenos, amigo Ānanda, se percibe el surgimiento, se percibe el desvanecimiento y se percibe la alteración de lo que permanece?’. Al ser preguntado así, Ānanda, ¿qué responderías?”. “Señor, si me preguntaran así: ‘¿De qué fenómenos, amigo Ānanda, se percibe el surgimiento, se percibe el desvanecimiento y se percibe la alteración de lo que permanece?’. Al ser preguntado así, Señor, respondería de esta manera: ‘Amigos, de la forma se percibe el surgimiento, se percibe el desvanecimiento y se percibe la alteración de lo que permanece. De la sensación… de la percepción… de las formaciones… de la conciencia se percibe el surgimiento, se percibe el desvanecimiento y se percibe la alteración de lo que permanece. De estos fenómenos, amigos, se percibe el surgimiento, se percibe el desvanecimiento y se percibe la alteración de lo que permanece’. De esta manera, Señor, respondería al ser preguntado”.

‘‘සාධු සාධු, ආනන්ද! රූපස්ස ඛො, ආනන්ද, උප්පාදො පඤ්ඤායති, වයො පඤ්ඤායති, ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායති. වෙදනාය… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරානං… විඤ්ඤාණස්ස උප්පාදො පඤ්ඤායති, වයො පඤ්ඤායති, ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායති. ඉමෙසං ඛො, ආනන්ද, ධම්මානං උප්පාදො පඤ්ඤායති, වයො පඤ්ඤායති, ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායතීති. එවං පුට්ඨො ත්වං, ආනන්ද, එවං බ්‍යාකරෙය්‍යාසී’’ති. පඤ්චමං.

“¡Bien, bien, Ānanda! De la forma, Ānanda, se percibe el surgimiento, se percibe el desvanecimiento y se percibe la alteración de lo que permanece. De la sensación… de la percepción… de las formaciones… de la conciencia se percibe el surgimiento, se percibe el desvanecimiento y se percibe la alteración de lo que permanece. De estos fenómenos, Ānanda, se percibe el surgimiento, se percibe el desvanecimiento y se percibe la alteración de lo que permanece. Así, Ānanda, deberías responder al ser preguntado. Quinto.”

6. දුතියආනන්දසුත්තං

6. Segundo discurso sobre Ānanda

38. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නං ඛො ආයස්මන්තං ආනන්දං භගවා එතදවොච –

38. En Sāvatthī. Mientras el venerable Ānanda estaba sentado a un lado, el Bienaventurado le dijo esto:

‘‘සචෙ තං, ආනන්ද, එවං පුච්ඡෙය්‍යුං – ‘කතමෙසං, ආවුසො ආනන්ද, ධම්මානං උප්පාදො පඤ්ඤායිත්ථ, වයො පඤ්ඤායිත්ථ, ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායිත්ථ? කතමෙසං ධම්මානං උප්පාදො පඤ්ඤායිස්සති, වයො පඤ්ඤායිස්සති, ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායිස්සති? කතමෙසං ධම්මානං උප්පාදො පඤ්ඤායති, වයො පඤ්ඤායති, ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායතී’ති? එවං පුට්ඨො ත්වං, ආනන්ද, කින්ති බ්‍යාකරෙය්‍යාසී’’ති? ‘‘සචෙ මං, භන්තෙ, එවං පුච්ඡෙය්‍යුං – ‘කතමෙසං, ආවුසො ආනන්ද, ධම්මානං උප්පාදො පඤ්ඤායිත්ථ, වයො පඤ්ඤායිත්ථ, ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායිත්ථ? කතමෙසං ධම්මානං උප්පාදො පඤ්ඤායිස්සති[Pg.32], වයො පඤ්ඤායිස්සති, ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායිස්සති? කතමෙසං ධම්මානං උප්පාදො පඤ්ඤායති, වයො පඤ්ඤායති, ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායතී’ති? එවං පුට්ඨොහං, භන්තෙ, එවං බ්‍යාකරෙය්‍යං – ‘යං ඛො, ආවුසො, රූපං අතීතං නිරුද්ධං විපරිණතං; තස්ස උප්පාදො පඤ්ඤායිත්ථ, වයො පඤ්ඤායිත්ථ, ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායිත්ථ. යා වෙදනා අතීතා නිරුද්ධා විපරිණතා; තස්සා උප්පාදො පඤ්ඤායිත්ථ, වයො පඤ්ඤායිත්ථ, ඨිතාය අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායිත්ථ. යා සඤ්ඤා… යෙ සඞ්ඛාරා අතීතා නිරුද්ධා විපරිණතා; තෙසං උප්පාදො පඤ්ඤායිත්ථ, වයො පඤ්ඤායිත්ථ, ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායිත්ථ. යං විඤ්ඤාණං අතීතං නිරුද්ධං විපරිණතං; තස්ස උප්පාදො පඤ්ඤායිත්ථ, වයො පඤ්ඤායිත්ථ, ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායිත්ථ. ඉමෙසං ඛො, ආවුසො, ධම්මානං උප්පාදො පඤ්ඤායිත්ථ, වයො පඤ්ඤායිත්ථ, ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායිත්ථ’’’.

“Si te preguntaran así, Ānanda: ‘¿De qué fenómenos se percibió el surgimiento, se percibió el desvanecimiento y se percibió la alteración de lo que permanece? ¿De qué fenómenos se percibirá el surgimiento, se percibirá el desvanecimiento y se percibirá la alteración de lo que permanece? ¿De qué fenómenos se percibe el surgimiento, se percibe el desvanecimiento y se percibe la alteración de lo que permanece?’. Al ser preguntado así, Ānanda, ¿qué responderías?”. “Señor, si me preguntaran así: ‘¿De qué fenómenos, amigo Ānanda, se percibió el surgimiento, se percibió el desvanecimiento y se percibió la alteración de lo que permanece?… [etc]’. Al ser preguntado así, Señor, respondería de esta manera: ‘Amigos, cualquier forma que sea pasada, cesada y transformada; de ella se percibió el surgimiento, se percibió el desvanecimiento y se percibió la alteración de lo que permanecía. Cualquier sensación que sea pasada, cesada y transformada; de ella se percibió el surgimiento, se percibió el desvanecimiento y se percibió la alteración de lo que permanecía. Cualquier percepción… cualquier formación que sea pasada, cesada y transformada; de ellas se percibió el surgimiento, se percibió el desvanecimiento y se percibió la alteración de lo que permanecía. Cualquier conciencia que sea pasada, cesada y transformada; de ella se percibió el surgimiento, se percibió el desvanecimiento y se percibió la alteración de lo que permanecía. De estos fenómenos, amigos, se percibió el surgimiento, se percibió el desvanecimiento y se percibió la alteración de lo que permanecía’”.

‘‘යං ඛො, ආවුසො, රූපං අජාතං අපාතුභූතං; තස්ස උප්පාදො පඤ්ඤායිස්සති, වයො පඤ්ඤායිස්සති, ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායිස්සති. යා වෙදනා අජාතා අපාතුභූතා; තස්සා උප්පාදො පඤ්ඤායිස්සති, වයො පඤ්ඤායිස්සති, ඨිතාය අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායිස්සති. යා සඤ්ඤා…පෙ… යෙ සඞ්ඛාරා අජාතා අපාතුභූතා; තෙසං උප්පාදො පඤ්ඤායිස්සති, වයො පඤ්ඤායිස්සති, ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායිස්සති. යං විඤ්ඤාණං අජාතං අපාතුභූතං; තස්ස උප්පාදො පඤ්ඤායිස්සති, වයො පඤ්ඤායිස්සති, ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායිස්සති. ඉමෙසං ඛො, ආවුසො, ධම්මානං උප්පාදො පඤ්ඤායිස්සති, වයො පඤ්ඤායිස්සති, ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායිස්සති.

“En cuanto a cualquier forma, amigos, que no haya nacido ni se haya manifestado; su surgimiento se conocerá, su desaparición se conocerá y la alteración de su permanencia se conocerá. En cuanto a cualquier sensación que no haya nacido ni se haya manifestado; su surgimiento se conocerá, su desaparición se conocerá y la alteración de su permanencia se conocerá. En cuanto a cualquier percepción... [y así sucesivamente para] las formaciones que no hayan nacido ni se hayan manifestado; su surgimiento se conocerá, su desaparición se conocerá y la alteración de su permanencia se conocerá. En cuanto a cualquier conciencia que no haya nacido ni se haya manifestado; su surgimiento se conocerá, su desaparición se conocerá y la alteración de su permanencia se conocerá. En verdad, amigos, de estos fenómenos, su surgimiento se conocerá, su desaparición se conocerá y la alteración de su permanencia se conocerá”.

‘‘යං ඛො, ආවුසො, රූපං ජාතං පාතුභූතං; තස්ස උප්පාදො පඤ්ඤායති, වයො පඤ්ඤායති, ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායති. යා වෙදනා ජාතා පාතුභූතා…පෙ… යා සඤ්ඤා… යෙ සඞ්ඛාරා ජාතා පාතුභූතා; තෙසං උප්පාදො පඤ්ඤායති, වයො පඤ්ඤායති, ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායති. යං විඤ්ඤාණං ජාතං පාතුභූතං තස්ස උප්පාදො පඤ්ඤායති, වයො පඤ්ඤායති, ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායති. ඉමෙසං ඛො, ආවුසො, ධම්මානං උප්පාදො පඤ්ඤායති, වයො පඤ්ඤායති, ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායතී’ති. එවං පුට්ඨොහං, භන්තෙ, එවං බ්‍යාකරෙය්‍ය’’න්ති.

“En cuanto a cualquier forma, amigos, que haya nacido y se haya manifestado; su surgimiento se conoce, su desaparición se conoce y la alteración de su permanencia se conoce. En cuanto a cualquier sensación... [y así sucesivamente para] las formaciones que hayan nacido y se hayan manifestado; su surgimiento se conoce, su desaparición se conoce y la alteración de su permanencia se conoce. En cuanto a cualquier conciencia que haya nacido y se haya manifestado; su surgimiento se conoce, su desaparición se conoce y la alteración de su permanencia se conoce. En verdad, amigos, de estos fenómenos, su surgimiento se conoce, su desaparición se conoce y la alteración de su permanencia se conoce. Si se me preguntara de esta manera, venerable señor, así es como respondería”.

‘‘සාධු[Pg.33], සාධු, ආනන්ද! යං ඛො, ආනන්ද, රූපං අතීතං නිරුද්ධං විපරිණතං; තස්ස උප්පාදො පඤ්ඤායිත්ථ, වයො පඤ්ඤායිත්ථ, ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායිත්ථ. යා වෙදනා … යා සඤ්ඤා… යෙ සඞ්ඛාරා… යං විඤ්ඤාණං අතීතං නිරුද්ධං විපරිණතං; තස්ස උප්පාදො පඤ්ඤායිත්ථ, වයො පඤ්ඤායිත්ථ, ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායිත්ථ. ඉමෙසං ඛො, ආනන්ද, ධම්මානං උප්පාදො පඤ්ඤායිත්ථ, වයො පඤ්ඤායිත්ථ, ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායිත්ථ.

“¡Bien, bien, Ānanda! En verdad, Ānanda, en cuanto a cualquier forma que sea pasada, que haya cesado y se haya transformado; su surgimiento se conoció, su desaparición se conoció y la alteración de su permanencia se conoció. En cuanto a la sensación... la percepción... las formaciones... en cuanto a cualquier conciencia que sea pasada, que haya cesado y se haya transformado; su surgimiento se conoció, su desaparición se conoció y la alteración de su permanencia se conoció. En verdad, Ānanda, de estos fenómenos, su surgimiento se conoció, su desaparición se conoció y la alteración de su permanencia se conoció”.

‘‘යං ඛො, ආනන්ද, රූපං අජාතං අපාතුභූතං; තස්ස උප්පාදො පඤ්ඤායිස්සති, වයො පඤ්ඤායිස්සති, ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායිස්සති. යා වෙදනා… යා සඤ්ඤා… යෙ සඞ්ඛාරා… යං විඤ්ඤාණං අජාතං අපාතුභූතං; තස්ස උප්පාදො පඤ්ඤායිස්සති, වයො පඤ්ඤායිස්සති, ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායිස්සති. ඉමෙසං ඛො, ආනන්ද, ධම්මානං උප්පාදො පඤ්ඤායිස්සති, වයො පඤ්ඤායිස්සති, ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායිස්සති.

“En cuanto a cualquier forma, Ānanda, que no haya nacido ni se haya manifestado; su surgimiento se conocerá, su desaparición se conocerá y la alteración de su permanencia se conocerá. En cuanto a la sensación... la percepción... las formaciones... en cuanto a cualquier conciencia que no haya nacido ni se haya manifestado; su surgimiento se conocerá, su desaparición se conocerá y la alteración de su permanencia se conocerá. En verdad, Ānanda, de estos fenómenos, su surgimiento se conocerá, su desaparición se conocerá y la alteración de su permanencia se conocerá”.

‘‘යං ඛො, ආනන්ද, රූපං ජාතං පාතුභූතං; තස්ස උප්පාදො පඤ්ඤායති, වයො පඤ්ඤායති, ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායති. යා වෙදනා ජාතා පාතුභූතා… යා සඤ්ඤා… යෙ සඞ්ඛාරා… යං විඤ්ඤාණං ජාතං පාතුභූතං; තස්ස උප්පාදො පඤ්ඤායති, වයො පඤ්ඤායති, ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායති. ඉමෙසං ඛො, ආනන්ද, ධම්මානං උප්පාදො පඤ්ඤායති, වයො පඤ්ඤායති, ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායතීති. එවං පුට්ඨො ත්වං, ආනන්ද, එවං බ්‍යාකරෙය්‍යාසී’’ති. ඡට්ඨං.

“En cuanto a cualquier forma, Ānanda, que haya nacido y se haya manifestado; su surgimiento se conoce, su desaparición se conoce y la alteración de su permanencia se conoce. En cuanto a la sensación... la percepción... las formaciones... en cuanto a cualquier conciencia que haya nacido y se haya manifestado; su surgimiento se conoce, su desaparición se conoce y la alteración de su permanencia se conoce. En verdad, Ānanda, de estos fenómenos, su surgimiento se conoce, su desaparición se conoce y la alteración de su permanencia se conoce. Si se te preguntara así, Ānanda, así es como deberías responder”. Sexto.

7. අනුධම්මසුත්තං

7. Discurso sobre la Práctica Conforme al Dhamma

39. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘ධම්මානුධම්මප්පටිපන්නස්ස, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො අයමනුධම්මො හොති යං රූපෙ නිබ්බිදාබහුලො විහරෙය්‍ය, වෙදනාය නිබ්බිදාබහුලො විහරෙය්‍ය, සඤ්ඤා නිබ්බිදාබහුලො විහරෙය්‍ය, සඞ්ඛාරෙසු නිබ්බිදාබහුලො විහරෙය්‍ය, විඤ්ඤාණෙ නිබ්බිදාබහුලො විහරෙය්‍ය. යො රූපෙ නිබ්බිදාබහුලො විහරන්තො, වෙදනාය… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරෙසු නිබ්බිදාබහුලො විහරන්තො, විඤ්ඤාණෙ නිබ්බිදාබහුලො විහරන්තො රූපං පරිජානාති, වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං පරිජානාති, සො රූපං පරිජානං, වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං පරිජානං පරිමුච්චති රූපම්හා, පරිමුච්චති වෙදනා, පරිමුච්චති සඤ්ඤාය[Pg.34], පරිමුච්චති සඞ්ඛාරෙහි, පරිමුච්චති විඤ්ඤාණම්හා, පරිමුච්චති ජාතියා ජරාමරණෙන සොකෙහි පරිදෙවෙහි දුක්ඛෙහි දොමනස්සෙහි උපායාසෙහි, පරිමුච්චති දුක්ඛස්මාති වදාමී’’ති. සත්තමං.

39. En Sāvatthī. “Monjes, para un monje que practica de acuerdo con el Dhamma, esta es la práctica conforme: que more enfocándose frecuentemente en el desencanto respecto a la forma, en el desencanto respecto a la sensación, en el desencanto respecto a la percepción, en el desencanto respecto a las formaciones y en el desencanto respecto a la conciencia. Aquel que mora enfocándose frecuentemente en el desencanto respecto a la forma... la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia, comprende plenamente la forma, comprende plenamente la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia. Al comprender plenamente la forma... la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia, se libera de la forma, se libera de la sensación, se libera de la percepción, se libera de las formaciones, se libera de la conciencia; se libera del nacimiento, de la vejez y la muerte, del pesar, del lamento, del dolor, de la aflicción y de la desesperación; se libera del sufrimiento, así lo digo”. Séptimo.

8. දුතියඅනුධම්මසුත්තං

8. Segundo Discurso sobre la Práctica Conforme al Dhamma

40. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘ධම්මානුධම්මප්පටිපන්නස්ස, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො අයමනුධම්මො හොති යං රූපෙ අනිච්චානුපස්සී විහරෙය්‍ය…පෙ… පරිමුච්චති දුක්ඛස්මාති වදාමී’’ති. අට්ඨමං.

40. En Sāvatthī. “Monjes, para un monje que practica de acuerdo con el Dhamma, esta es la práctica conforme: que more contemplando la impermanencia en la forma... [se repite como en el discurso anterior]... se libera del sufrimiento, así lo digo”. Octavo.

9. තතියඅනුධම්මසුත්තං

9. Tercer Discurso sobre la Práctica Conforme al Dhamma

41. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘ධම්මානුධම්මප්පටිපන්නස්ස, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො අයමනුධම්මො හොති යං රූපෙ දුක්ඛානුපස්සී විහරෙය්‍ය…පෙ… පරිමුච්චති දුක්ඛස්මාති වදාමී’’ති. නවමං.

41. En Sāvatthī. “Monjes, para un monje que practica de acuerdo con el Dhamma, esta es la práctica conforme: que more contemplando el sufrimiento en la forma... [se repite como en el discurso anterior]... se libera del sufrimiento, así lo digo”. Noveno.

10. චතුත්ථඅනුධම්මසුත්තං

10. Cuarto Discurso sobre la Práctica Conforme al Dhamma

42. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘ධම්මානුධම්මප්පටිපන්නස්ස, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො අයමනුධම්මො හොති යං රූපෙ අනත්තානුපස්සී විහරෙය්‍ය, වෙදනාය… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරෙසු… විඤ්ඤාණෙ අනත්තානුපස්සී විහරෙය්‍ය. යො රූපෙ අනත්තානුපස්සී විහරන්තො…පෙ… රූපං පරිජානාති, වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං පරිජානාති, සො රූපං පරිජානං, වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං පරිජානං පරිමුච්චති රූපම්හා, පරිමුච්චති වෙදනාය, පරිමුච්චති සඤ්ඤාය, පරිමුච්චති සඞ්ඛාරෙහි, පරිමුච්චති විඤ්ඤාණම්හා, පරිමුච්චති ජාතියා ජරාමරණෙන සොකෙහි පරිදෙවෙහි දුක්ඛෙහි දොමනස්සෙහි උපායාසෙහි, පරිමුච්චති දුක්ඛස්මාති වදාමී’’ති. දසමං.

42. En Sāvatthī. “Monjes, para un monje que practica de acuerdo con el Dhamma, esta es la práctica conforme: que more contemplando el no-yo en la forma, contemplando el no-yo en la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia. Aquel que mora contemplando el no-yo en la forma... comprende plenamente la forma, comprende plenamente la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia. Al comprender plenamente la forma, al comprender plenamente la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia, se libera de la forma, se libera de la sensación, se libera de la percepción, se libera de las formaciones, se libera de la conciencia; se libera del nacimiento, de la vejez y la muerte, del pesar, del lamento, del dolor, de la aflicción y de la desesperación; se libera del sufrimiento, así lo digo”. Décimo.

නතුම්හාකංවග්ගො චතුත්ථො.

El cuarto capítulo, 'No es vuestro', ha concluido.

තස්සුද්දානං –

El resumen de los contenidos es el siguiente:

නතුම්හාකෙන ද්වෙ වුත්තා, භික්ඛූහි අපරෙ දුවෙ;

ආනන්දෙන ච ද්වෙ වුත්තා, අනුධම්මෙහි ද්වෙ දුකාති.

Dos discursos fueron dichos sobre 'No es vuestro', otros dos sobre los monjes; dos fueron dichos por Ānanda, y dos pares sobre la 'Práctica Conforme'.

5. අත්තදීපවග්ගො

5. Capítulo sobre 'Uno mismo como isla'

1. අත්තදීපසුත්තං

1. Discurso sobre 'Uno mismo como isla'

43. සාවත්ථිනිදානං[Pg.35]. ‘‘අත්තදීපා, භික්ඛවෙ, විහරථ අත්තසරණා අනඤ්ඤසරණා, ධම්මදීපා ධම්මසරණා අනඤ්ඤසරණා. අත්තදීපානං, භික්ඛවෙ, විහරතං අත්තසරණානං අනඤ්ඤසරණානං, ධම්මදීපානං ධම්මසරණානං අනඤ්ඤසරණානං යොනි උපපරික්ඛිතබ්බා. කිංජාතිකා සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා, කිංපහොතිකා’’ති?

43. En Sāvatthī. «Monjes, vivid siendo islas para vosotros mismos, siendo vuestro propio refugio y no buscando refugio en otro; con el Dhamma como isla, con el Dhamma como refugio y no buscando refugio en otro. Monjes, para quienes viven siendo islas para sí mismos, siendo su propio refugio y no buscando refugio en otro, con el Dhamma como isla, con el Dhamma como refugio y no buscando refugio en otro, se debe examinar cuidadosamente la fuente: ¿Cuál es el origen de la pena, el lamento, el dolor, la aflicción y la desesperación? ¿De qué surgen?»

‘‘කිංජාතිකා ච, භික්ඛවෙ, සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා, කිංපහොතිකා? ඉධ, භික්ඛවෙ, අස්සුතවා පුථුජ්ජනො අරියානං අදස්සාවී අරියධම්මස්ස අකොවිදො අරියධම්මෙ අවිනීතො, සප්පුරිසානං අදස්සාවී සප්පුරිසධම්මස්ස අකොවිදො සප්පුරිසධම්මෙ අවිනීතො, රූපං අත්තතො සමනුපස්සති, රූපවන්තං වා අත්තානං; අත්තනි වා රූපං, රූපස්මිං වා අත්තානං. තස්ස තං රූපං විපරිණමති, අඤ්ඤථා ච හොති. තස්ස රූපවිපරිණාමඤ්ඤථාභාවා උප්පජ්ජන්ති සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා. වෙදනං අත්තතො සමනුපස්සති, වෙදනාවන්තං වා අත්තානං; අත්තනි වා වෙදනං, වෙදනාය වා අත්තානං. තස්ස සා වෙදනා විපරිණමති, අඤ්ඤථා ච හොති. තස්ස වෙදනාවිපරිණාමඤ්ඤථාභාවා උප්පජ්ජන්ති සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා. සඤ්ඤං අත්තතො සමනුපස්සති… සඞ්ඛාරෙ අත්තතො සමනුපස්සති… විඤ්ඤාණං අත්තතො සමනුපස්සති, විඤ්ඤාණවන්තං වා අත්තානං; අත්තනි වා විඤ්ඤාණං, විඤ්ඤාණස්මිං වා අත්තානං. තස්ස තං විඤ්ඤාණං විපරිණමති, අඤ්ඤථා ච හොති. තස්ස විඤ්ඤාණවිපරිණාමඤ්ඤථාභාවා උප්පජ්ජන්ති සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා.

«¿Y cuál es el origen, monjes, de la pena, el lamento, el dolor, la aflicción y la desesperación? ¿De qué surgen? Aquí, monjes, una persona común no instruida, que no tiene visión de los Nobles, que no es experta en el Dhamma de los Nobles ni está disciplinada en el Dhamma de los Nobles, que no tiene visión de los hombres íntegros ni es experta en el Dhamma de los hombres íntegros ni está disciplinada en el Dhamma de los hombres íntegros, considera la forma como el yo, o al yo como poseedor de la forma, o a la forma en el yo, o al yo en la forma. Para esa persona, esa forma cambia y se altera. Debido al cambio y la alteración de la forma, surgen en ella la pena, el lamento, el dolor, la aflicción y la desesperación. Considera la sensación como el yo... considera la percepción como el yo... considera las formaciones como el yo... considera la conciencia como el yo, o al yo como poseedor de la conciencia, o a la conciencia en el yo, o al yo en la conciencia. Para esa persona, esa conciencia cambia y se altera. Debido al cambio y la alteración de la conciencia, surgen en ella la pena, el lamento, el dolor, la aflicción y la desesperación.»

‘‘රූපස්ස ත්වෙව, භික්ඛවෙ, අනිච්චතං විදිත්වා විපරිණාමං විරාගං නිරොධං, පුබ්බෙ චෙව රූපං එතරහි ච සබ්බං රූපං අනිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මන්ති, එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සතො යෙ සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා තෙ පහීයන්ති. තෙසං පහානා න පරිතස්සති, අපරිතස්සං සුඛං විහරති, සුඛවිහාරී භික්ඛු ‘තදඞ්ගනිබ්බුතො’ති වුච්චති. වෙදනාය ත්වෙව, භික්ඛවෙ, අනිච්චතං විදිත්වා විපරිණාමං විරාගං නිරොධං, පුබ්බෙ චෙව වෙදනා එතරහි ච සබ්බා වෙදනා අනිච්චා දුක්ඛා විපරිණාමධම්මාති, එවමෙතං යථාභූතං [Pg.36] සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සතො යෙ සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා තෙ පහීයන්ති. තෙසං පහානා න පරිතස්සති, අපරිතස්සං සුඛං විහරති, සුඛවිහාරී භික්ඛු ‘තදඞ්ගනිබ්බුතො’ති වුච්චති. සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරානං ත්වෙව, භික්ඛවෙ, අනිච්චතං විදිත්වා විපරිණාමං විරාගං නිරොධං, පුබ්බෙ චෙව සඞ්ඛාරා එතරහි ච සබ්බෙ සඞ්ඛාරා අනිච්චා දුක්ඛා විපරිණාමධම්මාති, එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සතො යෙ සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා තෙ පහීයන්ති. තෙසං පහානා න පරිතස්සති, අපරිතස්සං සුඛං විහරති, සුඛවිහාරී භික්ඛු ‘තදඞ්ගනිබ්බුතො’ති වුච්චති. විඤ්ඤාණස්ස ත්වෙව, භික්ඛවෙ, අනිච්චතං විදිත්වා විපරිණාමං විරාගං නිරොධං, පුබ්බෙ චෙව විඤ්ඤාණං එතරහි ච සබ්බං විඤ්ඤාණං අනිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මන්ති, එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සතො යෙ සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා තෙ පහීයන්ති. තෙසං පහානා න පරිතස්සති, අපරිතස්සං සුඛං විහරති, සුඛවිහාරී භික්ඛු ‘තදඞ්ගනිබ්බුතො’ති වුච්චතී’’ති. පඨමං.

«Pero monjes, habiendo comprendido la impermanencia de la forma, su cambio, su desvanecimiento y su cese; viendo con recta sabiduría, tal como realmente es, que tanto la forma en el pasado como toda forma ahora son impermanentes, sufridas y sujetas al cambio, aquellas penas, lamentos, dolores, aflicciones y desesperaciones se abandonan. Al abandonarlos, uno no se agita; al no estar agitado, vive feliz. El monje que vive feliz es llamado 'extinguido por ese factor'. Habiendo comprendido la impermanencia de la sensación... habiendo comprendido la impermanencia de la percepción... habiendo comprendido la impermanencia de las formaciones... habiendo comprendido la impermanencia de la conciencia, su cambio, su desvanecimiento y su cese; viendo con recta sabiduría, tal como realmente es, que tanto la conciencia en el pasado como toda conciencia ahora son impermanentes, sufridas y sujetas al cambio, aquellas penas, lamentos, dolores, aflicciones y desesperaciones se abandonan. Al abandonarlos, uno no se agita; al no estar agitado, vive feliz. El monje que vive feliz es llamado 'extinguido por ese factor'.» Primero.

2. පටිපදාසුත්තං

2. Discurso sobre la Práctica

44. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘සක්කායසමුදයගාමිනිඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, පටිපදං දෙසෙස්සාමි, සක්කායනිරොධගාමිනිඤ්ච පටිපදං. තං සුණාථ. කතමා ච, භික්ඛවෙ, සක්කායසමුදයගාමිනී පටිපදා? ඉධ, භික්ඛවෙ, අස්සුතවා පුථුජ්ජනො අරියානං අදස්සාවී අරියධම්මස්ස අකොවිදො අරියධම්මෙ අවිනීතො, සප්පුරිසානං අදස්සාවී සප්පුරිසධම්මස්ස අකොවිදො සප්පුරිසධම්මෙ අවිනීතො, රූපං අත්තතො සමනුපස්සති, රූපවන්තං වා අත්තානං; අත්තනි වා රූපං, රූපස්මිං වා අත්තානං. වෙදනං අත්තතො… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං අත්තතො සමනුපස්සති, විඤ්ඤාණවන්තං වා අත්තානං; අත්තනි වා විඤ්ඤාණං, විඤ්ඤාණස්මිං වා අත්තානං. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, ‘සක්කායසමුදයගාමිනී පටිපදා, සක්කායසමුදයගාමිනී පටිපදා’ති. ඉති හිදං, භික්ඛවෙ, වුච්චති ‘දුක්ඛසමුදයගාමිනී සමනුපස්සනා’ති. අයමෙවෙත්ථ අත්ථො’’.

44. En Sāvatthī. «Monjes, os enseñaré la práctica que conduce al origen de la identidad y la práctica que conduce al cese de la identidad. Escuchad eso. ¿Y cuál, monjes, es la práctica que conduce al origen de la identidad? Aquí, monjes, una persona común no instruida... [vuelve a mencionar las 20 clases de visión de identidad sobre los cinco agregados]... considera la conciencia como el yo, o al yo como poseedor de la conciencia, o a la conciencia en el yo, o al yo en la conciencia. Esto se llama, monjes, la práctica que conduce al origen de la identidad. Esto, monjes, se llama la contemplación que conduce al origen del sufrimiento. Tal es su significado.»

‘‘කතමා ච, භික්ඛවෙ, සක්කායනිරොධගාමිනී පටිපදා? ඉධ, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො අරියානං දස්සාවී අරියධම්මස්ස කොවිදො අරියධම්මෙ සුවිනීතො, සප්පුරිසානං දස්සාවී සප්පුරිසධම්මස්ස කොවිදො සප්පුරිසධම්මෙ සුවිනීතො, න රූපං අත්තතො සමනුපස්සති, න රූපවන්තං වා අත්තානං[Pg.37]; න අත්තනි වා රූපං, න රූපස්මිං වා අත්තානං. න වෙදනං අත්තතො… න සඤ්ඤං… න සඞ්ඛාරෙ… න විඤ්ඤාණං අත්තතො සමනුපස්සති, න විඤ්ඤාණවන්තං වා අත්තානං; න අත්තනි වා විඤ්ඤාණං, න විඤ්ඤාණස්මිං වා අත්තානං. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, ‘සක්කායනිරොධගාමිනී පටිපදා, සක්කායනිරොධගාමිනී පටිපදා’ති. ඉති හිදං, භික්ඛවෙ, වුච්චති ‘දුක්ඛනිරොධගාමිනී සමනුපස්සනා’ති. අයමෙවෙත්ථ අත්ථො’’ති. දුතියං.

«¿Y cuál, monjes, es la práctica que conduce al cese de la identidad? Aquí, monjes, un noble discípulo instruido, que tiene visión de los Nobles, que es experto en el Dhamma de los Nobles y está bien disciplinado en el Dhamma de los Nobles... no considera la forma como el yo, ni al yo como poseedor de la forma, ni a la forma en el yo, ni al yo en la forma. No considera la sensación como el yo... ni la percepción... ni las formaciones... no considera la conciencia como el yo, ni al yo como poseedor de la conciencia, ni a la conciencia en el yo, ni al yo en la conciencia. Esto se llama, monjes, la práctica que conduce al cese de la identidad. Esto, monjes, se llama la contemplación que conduce al cese del sufrimiento. Tal es su significado.» Segundo.

3. අනිච්චසුත්තං

3. Discurso sobre la Impermanencia

45. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘රූපං, භික්ඛවෙ, අනිච්චං. යදනිච්චං තං දුක්ඛං; යං දුක්ඛං තදනත්තා; යදනත්තා තං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සතො චිත්තං විරජ්ජති විමුච්චති අනුපාදාය ආසවෙහි. වෙදනා අනිච්චා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං අනිච්චං. යදනිච්චං තං දුක්ඛං; යං දුක්ඛං තදනත්තා; යදනත්තා තං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සතො චිත්තං විරජ්ජති විමුච්චති අනුපාදාය ආසවෙහි. රූපධාතුයා චෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො චිත්තං විරත්තං විමුත්තං හොති අනුපාදාය ආසවෙහි, වෙදනාධාතුයා…පෙ… සඤ්ඤාධාතුයා… සඞ්ඛාරධාතුයා… විඤ්ඤාණධාතුයා චෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො චිත්තං විරත්තං විමුත්තං හොති අනුපාදාය ආසවෙහි. විමුත්තත්තා ඨිතං. ඨිතත්තා සන්තුසිතං. සන්තුසිතත්තා න පරිතස්සති. අපරිතස්සං පච්චත්තඤ්ඤෙව පරිනිබ්බායති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාතී’’ති. තතියං.

45. En Sāvatthī. “Monjes, la forma es impermanente. Lo que es impermanente es sufrimiento; lo que es sufrimiento es no-yo; lo que es no-yo debe ser visto tal como realmente es con sabiduría correcta: ‘esto no es mío, esto no soy yo, esto no es mi yo’. Al ver esto tal como realmente es con sabiduría correcta, la mente del monje se desapasiona y se libera de los efluvios (āsavas) sin apego. La sensación es impermanente... la percepción... las formaciones... la conciencia es impermanente. Lo que es impermanente es sufrimiento; lo que es sufrimiento es no-yo; lo que es no-yo debe ser visto tal como realmente es con sabiduría correcta: ‘esto no es mío, esto no soy yo, esto no es mi yo’. Al ver esto tal como realmente es con sabiduría correcta, la mente del monje se desapasiona y se libera de los efluvios sin apego. Monjes, si respecto al elemento de la forma la mente del monje está desapasionada y liberada de los efluvios sin apego, respecto al elemento de la sensación... respecto al elemento de la percepción... respecto al elemento de las formaciones... respecto al elemento de la conciencia la mente del monje está desapasionada y liberada de los efluvios sin apego, por estar liberada, es estable. Por ser estable, está satisfecha. Por estar satisfecha, no se angustia. Al no angustiarse, alcanza el parinibbāna por sí mismo. Comprende: ‘El nacimiento se ha extinguido, la vida santa se ha vivido, lo que debía hacerse se ha hecho, no hay más para este estado de existencia’”. El tercero.

4. දුතියඅනිච්චසුත්තං

4. Segundo discurso sobre lo impermanente.

46. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘රූපං, භික්ඛවෙ, අනිච්චං. යදනිච්චං තං දුක්ඛං; යං දුක්ඛං තදනත්තා; යදනත්තා තං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. වෙදනා අනිච්චා… සඤ්ඤා අනිච්චා… සඞ්ඛාරා අනිච්චා… විඤ්ඤාණං අනිච්චං. යදනිච්චං තං දුක්ඛං; යං දුක්ඛං තදනත්තා; යදනත්තා තං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං’’.

46. En Sāvatthī. “Monjes, la forma es impermanente. Lo que es impermanente es sufrimiento; lo que es sufrimiento es no-yo; lo que es no-yo debe ser visto tal como realmente es con sabiduría correcta: ‘esto no es mío, esto no soy yo, esto no es mi yo’. La sensación es impermanente... la percepción es impermanente... las formaciones son impermanentes... la conciencia es impermanente. Lo que es impermanente es sufrimiento; lo que es sufrimiento es no-yo; lo que es no-yo debe ser visto tal como realmente es con sabiduría correcta: ‘esto no es mío, esto no soy yo, esto no es mi yo’”.

‘‘එවමෙතං [Pg.38] යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සතො පුබ්බන්තානුදිට්ඨියො න හොන්ති. පුබ්බන්තානුදිට්ඨීනං අසති, අපරන්තානුදිට්ඨියො න හොන්ති. අපරන්තානුදිට්ඨීනං අසති, ථාමසො පරාමාසො න හොති. ථාමසෙ පරාමාසෙ අසති රූපස්මිං… වෙදනාය … සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරෙසු… විඤ්ඤාණස්මිං චිත්තං විරජ්ජති විමුච්චති අනුපාදාය ආසවෙහි. විමුත්තත්තා ඨිතං. ඨිතත්තා සන්තුසිතං. සන්තුසිතත්තා න පරිතස්සති. අපරිතස්සං පච්චත්තඤ්ඤෙව පරිනිබ්බායති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාතී’’ති. චතුත්ථං.

“Para quien ve esto tal como realmente es con sabiduría correcta, las visiones erróneas que siguen al pasado no ocurren. Al no existir visiones erróneas que siguen al pasado, las visiones erróneas que siguen al futuro no ocurren. Al no existir visiones erróneas que siguen al futuro, no hay aferramiento obstinado. Al no haber aferramiento obstinado, respecto a la forma... la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia, la mente se desapasiona y se libera de los efluvios sin apego. Por estar liberada, es estable. Por ser estable, está satisfecha. Por estar satisfecha, no se angustia. Al no angustiarse, alcanza el parinibbāna por sí mismo. Comprende: ‘El nacimiento se ha extinguido, la vida santa se ha vivido, lo que debía hacerse se ha hecho, no hay más para este estado de existencia’”. El cuarto.

5. සමනුපස්සනාසුත්තං

5. Discurso sobre la forma de contemplar.

47. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘යෙ හි කෙචි, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා අනෙකවිහිතං අත්තානං සමනුපස්සමානා සමනුපස්සන්ති, සබ්බෙතෙ පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධෙ සමනුපස්සන්ති, එතෙසං වා අඤ්ඤතරං. කතමෙ පඤ්ච? ඉධ, භික්ඛවෙ, අස්සුතවා පුථුජ්ජනො අරියානං අදස්සාවී අරියධම්මස්ස අකොවිදො අරියධම්මෙ අවිනීතො, සප්පුරිසානං අදස්සාවී සප්පුරිසධම්මස්ස අකොවිදො සප්පුරිසධම්මෙ අවිනීතො රූපං අත්තතො සමනුපස්සති, රූපවන්තං වා අත්තානං; අත්තනි වා රූපං, රූපස්මිං වා අත්තානං. වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං අත්තතො සමනුපස්සති, විඤ්ඤාණවන්තං වා අත්තානං; අත්තනි වා විඤ්ඤාණං, විඤ්ඤාණස්මිං වා අත්තානං’’.

47. En Sāvatthī. “Monjes, cualesquiera ascetas o brahmanes que contemplan de diversas maneras un yo, todos ellos contemplan los cinco agregados del apego o uno de ellos. ¿Cuáles son los cinco? Aquí, monjes, una persona común sin instrucción, que no ha visto a los nobles, que no conoce el Dhamma de los nobles ni ha sido entrenada en él, que no ha visto a los hombres íntegros ni conoce el Dhamma de los hombres íntegros ni ha sido entrenada en él, contempla la forma como el yo, o el yo como poseyendo forma, o la forma dentro del yo, o el yo dentro de la forma. Contempla la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia como el yo, o el yo como poseyendo conciencia, o la conciencia dentro del yo, o el yo dentro de la conciencia”.

‘‘ඉති අයඤ්චෙව සමනුපස්සනා ‘අස්මී’ති චස්ස අවිගතං හොති. ‘අස්මී’ති ඛො පන, භික්ඛවෙ, අවිගතෙ පඤ්චන්නං ඉන්ද්‍රියානං අවක්කන්ති හොති – චක්ඛුන්ද්‍රියස්ස සොතින්ද්‍රියස්ස ඝානින්ද්‍රියස්ස ජිව්හින්ද්‍රියස්ස කායින්ද්‍රියස්ස. අත්ථි, භික්ඛවෙ, මනො, අත්ථි ධම්මා, අත්ථි අවිජ්ජාධාතු. අවිජ්ජාසම්ඵස්සජෙන, භික්ඛවෙ, වෙදයිතෙන ඵුට්ඨස්ස අස්සුතවතො පුථුජ්ජනස්ස ‘අස්මී’තිපිස්ස හොති; ‘අයමහමස්මී’තිපිස්ස හොති; ‘භවිස්ස’න්තිපිස්ස හොති; ‘න භවිස්ස’න්තිපිස්ස හොති; ‘රූපී භවිස්ස’න්තිපිස්ස හොති; ‘අරූපී භවිස්ස’න්තිපිස්ස හොති; ‘සඤ්ඤී භවිස්ස’න්තිපිස්ස හොති; ‘අසඤ්ඤී භවිස්ස’න්තිපිස්ස හොති; ‘නෙවසඤ්ඤීනාසඤ්ඤී භවිස්ස’න්තිපිස්ස හොති’’.

“Así ocurre esta contemplación, y la noción ‘yo soy’ no le ha abandonado. Monjes, cuando la noción ‘yo soy’ no ha sido abandonada, ocurre el descenso de las cinco facultades: la facultad del ojo, del oído, de la nariz, de la lengua y del cuerpo. Monjes, existe la mente, existen los objetos mentales, existe el elemento de la ignorancia. Para la persona común sin instrucción, impactada por la sensación nacida del contacto con la ignorancia, surge la noción ‘yo soy’; surge la noción ‘este yo soy’; surge la noción ‘seré’; surge la noción ‘no seré’; surge la noción ‘seré con forma’; surge la noción ‘seré sin forma’; surge la noción ‘seré con percepción’; surge la noción ‘seré sin percepción’; surge la noción ‘seré ni con percepción ni sin percepción’”.

‘‘තිට්ඨන්තෙව [Pg.39] ඛො, භික්ඛවෙ, තත්ථෙව පඤ්චින්ද්‍රියානි. අථෙත්ථ සුතවතො අරියසාවකස්ස අවිජ්ජා පහීයති, විජ්ජා උප්පජ්ජති. තස්ස අවිජ්ජාවිරාගා විජ්ජුප්පාදා ‘අස්මී’තිපිස්ස න හොති; ‘අයමහමස්මී’තිපිස්ස න හොති; ‘භවිස්ස’න්ති… ‘න භවිස්ස’න්ති… රූපී… අරූපී … සඤ්ඤී… අසඤ්ඤී… ‘නෙවසඤ්ඤීනාසඤ්ඤී භවිස්ස’න්තිපිස්ස න හොතී’’ති. පඤ්චමං.

“Monjes, permanecen esas mismas cinco facultades. Pero allí, para el noble discípulo instruido, la ignorancia desaparece y surge el conocimiento. Con el desvanecimiento de la ignorancia y el surgimiento del conocimiento, ya no ocurre la noción ‘yo soy’; ya no ocurre la noción ‘este yo soy’; ya no ocurre la noción ‘seré’... ‘no seré’... ‘con forma’... ‘sin forma’... ‘con percepción’... ‘sin percepción’... ni ocurre la noción ‘seré ni con percepción ni sin percepción’”. El quinto.

6. ඛන්ධසුත්තං

6. Discurso sobre los agregados.

48. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘පඤ්ච, භික්ඛවෙ, ඛන්ධෙ දෙසෙස්සාමි, පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධෙ ච. තං සුණාථ. කතමෙ ච, භික්ඛවෙ, පඤ්චක්ඛන්ධා? යං කිඤ්චි, භික්ඛවෙ, රූපං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා ඔළාරිකං වා සුඛුමං වා හීනං වා පණීතං වා යං දූරෙ සන්තිකෙ වා, අයං වුච්චති රූපක්ඛන්ධො. යා කාචි වෙදනා…පෙ… යා කාචි සඤ්ඤා… යෙ කෙචි සඞ්ඛාරා අතීතානාගතපච්චුප්පන්නා අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා ඔළාරිකා වා සුඛුමා වා…පෙ… අයං වුච්චති සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො. යං කිඤ්චි විඤ්ඤාණං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා ඔළාරිකං වා සුඛුමං වා හීනං වා පණීතං වා යං දූරෙ සන්තිකෙ වා, අයං වුච්චති විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො. ඉමෙ වුච්චන්ති, භික්ඛවෙ, පඤ්චක්ඛන්ධා’’.

48. En Sāvatthī. “Monjes, os enseñaré los cinco agregados y los cinco agregados del apego. Escuchad eso. ¿Y cuáles, monjes, son los cinco agregados? Cualquier tipo de forma, monjes, ya sea pasada, futura o presente, interna o externa, burda o sutil, inferior o superior, lejana o cercana: esto se llama el agregado de la forma. Cualquier tipo de sensación... cualquier tipo de percepción... cualquier tipo de formación, ya sea pasada, futura o presente, interna o externa, burda o sutil... esto se llama el agregado de las formaciones. Cualquier tipo de conciencia, ya sea pasada, futura o presente, interna o externa, burda o sutil, inferior o superior, lejana o cercana: esto se llama el agregado de la conciencia. Estos, monjes, se llaman los cinco agregados”.

‘‘කතමෙ ච, භික්ඛවෙ, පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා? යං කිඤ්චි, භික්ඛවෙ, රූපං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං…පෙ… යං දූරෙ සන්තිකෙ වා සාසවං උපාදානියං, අයං වුච්චති රූපුපාදානක්ඛන්ධො. යා කාචි වෙදනා…පෙ… යා දූරෙ සන්තිකෙ වා සාසවා උපාදානියා, අයං වුච්චති වෙදනුපාදානක්ඛන්ධො. යා කාචි සඤ්ඤා…පෙ… යා දූරෙ සන්තිකෙ වා සාසවා උපාදානියා, අයං වුච්චති සඤ්ඤුපාදානක්ඛන්ධො. යෙ කෙචි සඞ්ඛාරා…පෙ… සාසවා උපාදානියා, අයං වුච්චති සඞ්ඛාරුපාදානක්ඛන්ධො. යං කිඤ්චි විඤ්ඤාණං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං…පෙ… යං දූරෙ සන්තිකෙ වා සාසවං උපාදානියං, අයං වුච්චති විඤ්ඤාණුපාදානක්ඛන්ධො. ඉමෙ වුච්චන්ති, භික්ඛවෙ, පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා’’ති. ඡට්ඨං.

¿Y cuáles son, monjes, los cinco agregados del apego? Cualquier forma física, monjes, ya sea pasada, futura o presente, interna o externa, grosera o sutil, inferior o superior, lejana o cercana, que esté acompañada de impurezas y sea objeto de apego; esto se llama el agregado del apego a la forma física. Cualquier sensación... cualquier percepción... cualesquiera formaciones... cualquier conciencia, ya sea pasada, futura o presente, interna o externa, grosera o sutil, inferior o superior, lejana o cercana, que esté acompañada de impurezas y sea objeto de apego; esto se llama el agregado del apego a la conciencia. Estos, monjes, se llaman los cinco agregados del apego.

7. සොණසුත්තං

7. Sutta a Soṇa

49. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. අථ ඛො සොණො ගහපතිපුත්තො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි [Pg.40] …පෙ… එකමන්තං නිසින්නං ඛො සොණං ගහපතිපුත්තං භගවා එතදවොච –

49. Así lo he oído: En una ocasión, el Bienaventurado residía en Rājagaha, en el Bosque de Bambú, en el lugar de alimentación de las ardillas. Entonces Soṇa, el hijo del jefe de familia, se acercó al Bienaventurado y, tras sentarse a un lado, el Bienaventurado se dirigió a Soṇa, el hijo del jefe de familia, con estas palabras:

‘‘යෙ හි කෙචි, සොණ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා අනිච්චෙන රූපෙන දුක්ඛෙන විපරිණාමධම්මෙන ‘සෙය්‍යොහමස්මී’ති වා සමනුපස්සන්ති; ‘සදිසොහමස්මී’ති වා සමනුපස්සන්ති; ‘හීනොහමස්මී’ති වා සමනුපස්සන්ති; කිමඤ්ඤත්‍ර යථාභූතස්ස අදස්සනා? අනිච්චාය වෙදනාය දුක්ඛාය විපරිණාමධම්මාය ‘සෙය්‍යොහමස්මී’ති වා සමනුපස්සන්ති; ‘සදිසොහමස්මී’ති වා සමනුපස්සන්ති; ‘හීනොහමස්මී’ති වා සමනුපස්සන්ති; කිමඤ්ඤත්‍ර යථාභූතස්ස අදස්සනා? අනිච්චාය සඤ්ඤාය… අනිච්චෙහි සඞ්ඛාරෙහි දුක්ඛෙහි විපරිණාමධම්මෙහි ‘සෙය්‍යොහමස්මී’ති වා සමනුපස්සන්ති; ‘සදිසොහමස්මී’ති වා සමනුපස්සන්ති; ‘හීනොහමස්මී’ති වා සමනුපස්සන්ති; කිමඤ්ඤත්‍ර යථාභූතස්ස අදස්සනා? අනිච්චෙන විඤ්ඤාණෙන දුක්ඛෙන විපරිණාමධම්මෙන ‘සෙය්‍යොහමස්මී’ති වා සමනුපස්සන්ති; ‘සදිසොහමස්මී’ති වා සමනුපස්සන්ති; ‘හීනොහමස්මී’ති වා සමනුපස්සන්ති; කිමඤ්ඤත්‍ර යථාභූතස්ස අදස්සනා?

“Cualesquiera ascetas o brahmanes, Soṇa, que debido a la forma física impermanente, sufrida y de naturaleza cambiante, se consideran a sí mismos diciendo: ‘Soy superior’, o se consideran diciendo: ‘Soy igual’, o se consideran diciendo: ‘Soy inferior’, ¿qué es esto sino la falta de visión de las cosas como realmente son? Cualesquiera que debido a la sensación impermanente, sufrida y de naturaleza cambiante... debido a la percepción impermanente... debido a las formaciones impermanentes, sufridas y de naturaleza cambiante... debido a la conciencia impermanente, sufrida y de naturaleza cambiante, se consideran diciendo: ‘Soy superior’, o ‘Soy igual’, o ‘Soy inferior’, ¿qué es esto sino la falta de visión de las cosas como realmente son?”

‘‘යෙ ච ඛො කෙචි, සොණ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා අනිච්චෙන රූපෙන දුක්ඛෙන විපරිණාමධම්මෙන ‘සෙය්‍යොහමස්මී’තිපි න සමනුපස්සන්ති; ‘සදිසොහමස්මී’තිපි න සමනුපස්සන්ති; ‘හීනොහමස්මී’තිපි න සමනුපස්සන්ති; කිමඤ්ඤත්‍ර යථාභූතස්ස දස්සනා? අනිච්චාය වෙදනාය… අනිච්චාය සඤ්ඤාය… අනිච්චෙහි සඞ්ඛාරෙහි… අනිච්චෙන විඤ්ඤාණෙන දුක්ඛෙන විපරිණාමධම්මෙන ‘සෙය්‍යොහමස්මී’තිපි න සමනුපස්සන්ති; ‘සදිසොහමස්මී’තිපි න සමනුපස්සන්ති; ‘හීනොහමස්මී’තිපි න සමනුපස්සන්ති; කිමඤ්ඤත්‍ර යථාභූතස්ස දස්සනා?

“Pero cualesquiera ascetas o brahmanes, Soṇa, que respecto a la forma física impermanente, sufrida y de naturaleza cambiante, no se consideran diciendo: ‘Soy superior’, ni ‘Soy igual’, ni ‘Soy inferior’, ¿qué es esto sino la visión de las cosas como realmente son? Cualesquiera que respecto a la sensación impermanente... a la percepción impermanente... a las formaciones impermanentes... a la conciencia impermanente, sufrida y de naturaleza cambiante, no se consideran diciendo: ‘Soy superior’, ni ‘Soy igual’, ni ‘Soy inferior’, ¿qué es esto sino la visión de las cosas como realmente son?”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, සොණ, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘වෙදනා නිච්චා වා අනිච්චා වා’’ති? ‘‘අනිච්චා, භන්තෙ’’… ‘‘සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

“¿Qué piensas, Soṇa, es la forma física permanente o impermanente?”. “Impermanente, señor”. “Y aquello que es impermanente, ¿es sufrimiento o felicidad?”. “Sufrimiento, señor”. “Y aquello que es impermanente, sufrimiento y de naturaleza cambiante, ¿es apropiado considerarlo como: ‘esto es mío, esto soy yo, esto es mi yo’?”. “Ciertamente no, señor”. “¿Es la sensación permanente o impermanente?... ¿Es la percepción... son las formaciones... es la conciencia permanente o impermanente?”. “Impermanente, señor”. “Y aquello que es impermanente, ¿es sufrimiento o felicidad?”. “Sufrimiento, señor”. “Y aquello que es impermanente, sufrimiento y de naturaleza cambiante, ¿es apropiado considerarlo como: ‘esto es mío, esto soy yo, esto es mi yo’?”. “Ciertamente no, señor”.

‘‘තස්මාතිහ[Pg.41], සොණ, යං කිඤ්චි රූපං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා ඔළාරිකං වා සුඛුමං වා හීනං වා පණීතං වා යං දූරෙ සන්තිකෙ වා, සබ්බං රූපං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං.

“Por lo tanto, Soṇa, cualquier forma física, ya sea pasada, futura o presente, interna o externa, grosera o sutil, inferior o superior, lejana o cercana; toda forma física debe ser vista mediante el conocimiento correcto según la realidad así: ‘Esto no es mío, esto no soy yo, esto no es mi yo’.”

‘‘යා කාචි වෙදනා… යා කාචි සඤ්ඤා… යෙ කෙචි සඞ්ඛාරා… යං කිඤ්චි විඤ්ඤාණං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා ඔළාරිකං වා සුඛුමං වා හීනං වා පණීතං වා යං දූරෙ සන්තිකෙ වා, සබ්බං විඤ්ඤාණං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං.

“Cualquier sensación... cualquier percepción... cualesquiera formaciones... cualquier conciencia, ya sea pasada, futura o presente, interna o externa, grosera o sutil, inferior o superior, lejana o cercana; toda conciencia debe ser vista mediante el conocimiento correcto según la realidad así: ‘Esto no es mío, esto no soy yo, esto no es mi yo’.”

‘‘එවං පස්සං, සොණ, සුතවා අරියසාවකො රූපස්මිම්පි නිබ්බින්දති, වෙදනායපි නිබ්බින්දති, සඤ්ඤායපි නිබ්බින්දති, සඞ්ඛාරෙසුපි නිබ්බින්දති, විඤ්ඤාණස්මිම්පි නිබ්බින්දති. නිබ්බින්දං විරජ්ජති; විරාගා විමුච්චති. විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං හොති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාතී’’ති. සත්තමං.

“Al ver esto, Soṇa, el instruido noble discípulo se desencanta de la forma física, se desencanta de la sensación, se desencanta de la percepción, se desencanta de las formaciones y se desencanta de la conciencia. Al desencantarse, se desapasiona; a través del desapasionamiento, se libera. En la liberación, surge el conocimiento: ‘¡Estoy liberado!’. Comprende: ‘El nacimiento se ha extinguido, se ha vivido la vida santa, se ha hecho lo que debía hacerse, no hay nada más allá de este estado’.”

8. දුතියසොණසුත්තං

8. Segundo Sutta a Soṇa

50. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. අථ ඛො සොණො ගහපතිපුත්තො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො සොණං ගහපතිපුත්තං භගවා එතදවොච –

50. Así lo he oído: En una ocasión, el Bienaventurado residía en Rājagaha, en el Bosque de Bambú, en el lugar de alimentación de las ardillas. Entonces Soṇa, el hijo del jefe de familia, se acercó al Bienaventurado; tras acercarse y saludarlo respetuosamente, se sentó a un lado. Una vez sentado a un lado, el Bienaventurado se dirigió a Soṇa, el hijo del jefe de familia, con estas palabras:

‘‘යෙ හි කෙචි, සොණ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා රූපං නප්පජානන්ති, රූපසමුදයං නප්පජානන්ති, රූපනිරොධං නප්පජානන්ති, රූපනිරොධගාමිනිං පටිපදං නප්පජානන්ති; වෙදනං නප්පජානන්ති, වෙදනාසමුදයං නප්පජානන්ති, වෙදනානිරොධං නප්පජානන්ති, වෙදනානිරොධගාමිනිං පටිපදං නප්පජානන්ති; සඤ්ඤං නප්පජානන්ති…පෙ… සඞ්ඛාරෙ නප්පජානන්ති, සඞ්ඛාරසමුදයං නප්පජානන්ති, සඞ්ඛාරනිරොධං නප්පජානන්ති, සඞ්ඛාරනිරොධගාමිනිං පටිපදං නප්පජානන්ති; විඤ්ඤාණං නප්පජානන්ති, විඤ්ඤාණසමුදයං නප්පජානන්ති, විඤ්ඤාණනිරොධං නප්පජානන්ති, විඤ්ඤාණනිරොධගාමිනිං පටිපදං නප්පජානන්ති. න මෙ තෙ, සොණ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා සමණෙසු වා සමණසම්මතා බ්‍රාහ්මණෙසු වා බ්‍රාහ්මණසම්මතා, න ච පන තෙ ආයස්මන්තො සාමඤ්ඤත්ථං වා බ්‍රහ්මඤ්ඤත්ථං වා දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරන්ති.

Sona, aquellos ascetas o brahmanes que no comprenden la forma, no comprenden el origen de la forma, no comprenden el cese de la forma ni comprenden el camino que conduce al cese de la forma; que no comprenden la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia, no comprenden el origen de la conciencia, no comprenden el cese de la conciencia ni comprenden el camino que conduce al cese de la conciencia. Estos, Sona, no son considerados por mí como ascetas entre los ascetas ni como brahmanes entre los brahmanes, ni tampoco viven estos venerables habiendo realizado por sí mismos, mediante el conocimiento directo, el propósito del ascetismo o el propósito del brahmanismo en esta misma vida.

‘‘යෙ [Pg.42] ච ඛො කෙචි, සොණ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා රූපං පජානන්ති, රූපසමුදයං පජානන්ති, රූපනිරොධං පජානන්ති, රූපනිරොධගාමිනිං පටිපදං පජානන්ති; වෙදනං පජානන්ති…පෙ… සඤ්ඤං පජානන්ති… සඞ්ඛාරෙ පජානන්ති… විඤ්ඤාණං පජානන්ති, විඤ්ඤාණසමුදයං පජානන්ති, විඤ්ඤාණනිරොධං පජානන්ති, විඤ්ඤාණනිරොධගාමිනිං පටිපදං පජානන්ති. තෙ ච ඛො මෙ, සොණ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා සමණෙසු චෙව සමණසම්මතා බ්‍රාහ්මණෙසු ච බ්‍රාහ්මණසම්මතා, තෙ ච පනායස්මන්තො සාමඤ්ඤත්ථඤ්ච බ්‍රහ්මඤ්ඤත්ථඤ්ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරන්තී’’ති. අට්ඨමං.

Pero aquellos ascetas o brahmanes, Sona, que comprenden la forma, comprenden el origen de la forma, comprenden el cese de la forma y comprenden el camino que conduce al cese de la forma; que comprenden la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia, comprenden el origen de la conciencia, comprenden el cese de la conciencia y comprenden el camino que conduce al cese de la conciencia. Estos, Sona, sí son considerados por mí como ascetas entre los ascetas y como brahmanes entre los brahmanes, y estos venerables viven habiendo realizado por sí mismos, mediante el conocimiento directo, el propósito del ascetismo y el propósito del brahmanismo en esta misma vida. Octavo.

9. නන්දික්ඛයසුත්තං

9. Discurso sobre la destrucción del deleite

51. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘අනිච්චඤ්ඤෙව, භික්ඛවෙ, භික්ඛු රූපං අනිච්චන්ති පස්සති. සාස්ස හොති සම්මාදිට්ඨි. සම්මා පස්සං නිබ්බින්දති. නන්දික්ඛයා රාගක්ඛයො, රාගක්ඛයා නන්දික්ඛයො. නන්දිරාගක්ඛයා චිත්තං විමුත්තං සුවිමුත්තන්ති වුච්චති. අනිච්චඤ්ඤෙව, භික්ඛවෙ, භික්ඛු වෙදනං අනිච්චන්ති පස්සති. සාස්ස හොති සම්මාදිට්ඨි. සම්මා පස්සං නිබ්බින්දති. නන්දික්ඛයා රාගක්ඛයො, රාගක්ඛයා නන්දික්ඛයො. නන්දිරාගක්ඛයා චිත්තං විමුත්තං සුවිමුත්තන්ති වුච්චති. අනිච්චෙයෙව, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සඤ්ඤං අනිච්චන්ති පස්සති…පෙ… අනිච්චෙයෙව භික්ඛවෙ, භික්ඛු සඞ්ඛාරෙ අනිච්චාති පස්සති. සාස්ස හොති සම්මාදිට්ඨි. සම්මා පස්සං නිබ්බින්දති. නන්දික්ඛයා රාගක්ඛයො, රාගක්ඛයා නන්දික්ඛයො. නන්දිරාගක්ඛයා චිත්තං විමුත්තං සුවිමුත්තන්ති වුච්චති. අනිච්චඤ්ඤෙව, භික්ඛවෙ, භික්ඛු විඤ්ඤාණං අනිච්චන්ති පස්සති. සාස්ස හොති සම්මාදිට්ඨි. සම්මා පස්සං නිබ්බින්දති. නන්දික්ඛයා රාගක්ඛයො, රාගක්ඛයා නන්දික්ඛයො. නන්දිරාගක්ඛයා චිත්තං විමුත්තං සුවිමුත්තන්ති වුච්චතී’’ති. නවමං.

51. En Sāvatthī. “Monjes, un monje ve la forma, que es impermanente, precisamente como impermanente. Esa es su visión correcta. Viendo correctamente, se desencanta. Con la destrucción del deleite viene la destrucción de la pasión; con la destrucción de la pasión viene la destrucción del deleite. Con la destrucción del deleite y la pasión, se dice que la mente está liberada, bien liberada. Monjes, un monje ve la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia, que es impermanente, precisamente como impermanente. Esa es su visión correcta. Viendo correctamente, se desencanta. Con la destrucción del deleite viene la destrucción de la pasión; con la destrucción de la pasión viene la destrucción del deleite. Con la destrucción del deleite y la pasión, se dice que la mente está liberada, bien liberada”. Noveno.

10. දුතියනන්දික්ඛයසුත්තං

10. Segundo discurso sobre la destrucción del deleite

52. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘රූපං, භික්ඛවෙ, යොනිසො මනසි කරොථ, රූපානිච්චතඤ්ච යථාභූතං සමනුපස්සථ. රූපං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු යොනිසො මනසි කරොන්තො, රූපානිච්චතඤ්ච යථාභූතං සමනුපස්සන්තො රූපස්මිං නිබ්බින්දති. නන්දික්ඛයා රාගක්ඛයො, රාගක්ඛයා නන්දික්ඛයො. නන්දිරාගක්ඛයා චිත්තං විමුත්තං සුවිමුත්තන්ති වුච්චති. වෙදනං, භික්ඛවෙ, යොනිසො මනසි කරොථ, වෙදනානිච්චතඤ්ච යථාභූතං සමනුපස්සථ. වෙදනං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු යොනිසො මනසි [Pg.43] කරොන්තො, වෙදනානිච්චතඤ්ච යථාභූතං සමනුපස්සන්තො වෙදනාය නිබ්බින්දති. නන්දික්ඛයා රාගක්ඛයො, රාගක්ඛයා නන්දික්ඛයො. නන්දිරාගක්ඛයා චිත්තං විමුත්තං සුවිමුත්තන්ති වුච්චති. සඤ්ඤං භික්ඛවෙ… සඞ්ඛාරෙ, භික්ඛවෙ, යොනිසො මනසි කරොථ, සඞ්ඛාරානිච්චතඤ්ච යථාභූතං සමනුපස්සථ. සඞ්ඛාරෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු යොනිසො මනසි කරොන්තො, සඞ්ඛාරානිච්චතං යථාභූතං සමනුපස්සන්තො සඞ්ඛාරෙසු නිබ්බින්දති. නන්දික්ඛයා රාගක්ඛයො, රාගක්ඛයා නන්දික්ඛයො. නන්දිරාගක්ඛයා චිත්තං විමුත්තං සුවිමුත්තන්ති වුච්චති. විඤ්ඤාණං, භික්ඛවෙ, යොනිසො මනසි කරොථ, විඤ්ඤාණානිච්චතඤ්ච යථාභූතං සමනුපස්සථ. විඤ්ඤාණං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු යොනිසො මනසි කරොන්තො, විඤ්ඤාණානිච්චතඤ්ච යථාභූතං සමනුපස්සන්තො විඤ්ඤාණස්මිං නිබ්බින්දති. නන්දික්ඛයා රාගක්ඛයො, රාගක්ඛයා නන්දික්ඛයො. නන්දිරාගක්ඛයා චිත්තං විමුත්තං සුවිමුත්තන්ති වුච්චතී’’ති. දසමං.

52. En Sāvatthī. “Monjes, presten atención sabiamente a la forma y contemplen la impermanencia de la forma tal como es en realidad. Monjes, cuando un monje presta atención sabiamente a la forma y contempla la impermanencia de la forma tal como es en realidad, se desencanta de la forma. Con la destrucción del deleite viene la destrucción de la pasión; con la destrucción de la pasión viene la destrucción del deleite. Con la destrucción del deleite y la pasión, se dice que la mente está liberada, bien liberada. Monjes, presten atención sabiamente a la sensación... a la percepción... a las formaciones... a la conciencia y contemplen la impermanencia de la conciencia tal como es en realidad. Monjes, cuando un monje presta atención sabiamente a la conciencia y contempla la impermanencia de la conciencia tal como es en realidad, se desencanta de la conciencia. Con la destrucción del deleite viene la destrucción de la pasión; con la destrucción de la pasión viene la destrucción del deleite. Con la destrucción del deleite y la pasión, se dice que la mente está liberada, bien liberada”. Décimo.

අත්තදීපවග්ගො පඤ්චමො.

El quinto capítulo: La isla de uno mismo.

තස්සුද්දානං –

El resumen de este capítulo es:

අත්තදීපා පටිපදා, ද්වෙ ච හොන්ති අනිච්චතා;

සමනුපස්සනා ඛන්ධා, ද්වෙ සොණා ද්වෙ නන්දික්ඛයෙන චාති.

La isla de uno mismo, el camino, dos sobre la impermanencia, la contemplación, los agregados, dos sobre Sona y dos con la destrucción del deleite.

මූලපණ්ණාසකො සමත්තො.

Concluyen los primeros cincuenta discursos.

තස්ස මූලපණ්ණාසකස්ස වග්ගුද්දානං –

El resumen de los capítulos de estos primeros cincuenta discursos es:

නකුලපිතා අනිච්චො ච, භාරො නතුම්හාකෙන ච;

අත්තදීපෙන පඤ්ඤාසො, පඨමො තෙන පවුච්චතීති.

Nakulapitar, Impermanencia, La carga, Lo que no es vuestro, y con La isla de uno mismo; por estos cincuenta se le llama el primer grupo de cincuenta.

6. උපයවග්ගො

6. Capítulo sobre el apego

1. උපයසුත්තං

1. Discurso sobre el apego

53. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘උපයො, භික්ඛවෙ, අවිමුත්තො, අනුපයො විමුත්තො. රූපුපයං වා, භික්ඛවෙ, විඤ්ඤාණං තිට්ඨමානං තිට්ඨෙය්‍ය, රූපාරම්මණං රූපප්පතිට්ඨං [Pg.44] නන්දූපසෙචනං වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජෙය්‍ය. වෙදනුපයං වා…පෙ… සඤ්ඤුපයං වා…පෙ… සඞ්ඛාරුපයං වා, භික්ඛවෙ, විඤ්ඤාණං තිට්ඨමානං තිට්ඨෙය්‍ය, සඞ්ඛාරාරම්මණං සඞ්ඛාරප්පතිට්ඨං නන්දූපසෙචනං වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජෙය්‍ය’’.

53. En Sāvatthī. “Monjes, el que está apegado no está liberado; el que no está apegado está liberado. Monjes, la conciencia, al establecerse, podría establecerse apegada a la forma, teniendo la forma como objeto, la forma como base, y regada por el deleite, podría alcanzar el crecimiento, la maduración y la expansión. O bien la conciencia, al establecerse, podría establecerse apegada a la sensación... a la percepción... a las formaciones, teniendo las formaciones como objeto, las formaciones como base, y regada por el deleite, podría alcanzar el crecimiento, la maduración y la expansión”.

‘‘යො, භික්ඛවෙ, එවං වදෙය්‍ය – ‘අහමඤ්ඤත්‍ර රූපා අඤ්ඤත්‍ර වෙදනාය අඤ්ඤත්‍ර සඤ්ඤාය අඤ්ඤත්‍ර සඞ්ඛාරෙහි විඤ්ඤාණස්ස ආගතිං වා ගතිං වා චුතිං වා උපපත්තිං වා වුද්ධිං වා විරූළ්හිං වා වෙපුල්ලං වා පඤ්ඤාපෙස්සාමී’ති, නෙතං ඨානං විජ්ජති.

“Monjes, si alguien dijera: ‘Independientemente de la forma, independientemente de la sensación, independientemente de la percepción e independientemente de las formaciones volitivas, demostraré el venir o el ir de la consciencia, su muerte o su renacimiento, su crecimiento, su incremento o su plenitud’, tal cosa no es posible”.

‘‘රූපධාතුයා චෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො රාගො පහීනො හොති. රාගස්ස පහානා වොච්ඡිජ්ජතාරම්මණං පතිට්ඨා විඤ්ඤාණස්ස න හොති. වෙදනාධාතුයා චෙ, භික්ඛවෙ… සඤ්ඤාධාතුයා චෙ භික්ඛවෙ… සඞ්ඛාරධාතුයා චෙ භික්ඛවෙ… විඤ්ඤාණධාතුයා චෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො රාගො පහීනො හොති. රාගස්ස පහානා වොච්ඡිජ්ජතාරම්මණං පතිට්ඨා විඤ්ඤාණස්ස න හොති. තදප්පතිට්ඨිතං විඤ්ඤාණං අවිරූළ්හං අනභිසඞ්ඛච්චවිමුත්තං. විමුත්තත්තා ඨිතං. ඨිතත්තා සන්තුසිතං. සන්තුසිතත්තා න පරිතස්සති. අපරිතස්සං පච්චත්තඤ්ඤෙව පරිනිබ්බායති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාතී’’ති. පඨමං.

“Monjes, si un monje ha abandonado la pasión por el elemento de la forma, con el abandono de la pasión, el objeto se corta y no hay base para la consciencia. Si ha abandonado la pasión por el elemento de la sensación... por el elemento de la percepción... por el elemento de las formaciones volitivas... por el elemento de la consciencia, con el abandono de la pasión, el objeto se corta y no hay base para la consciencia. Esa consciencia no establecida, sin crecer y sin generar nuevas formaciones, se libera. Por estar liberada, es estable. Por ser estable, está satisfecha. Por estar satisfecha, no se agita. Al no agitarse, alcanza el Parinibbāna por sí misma. Entonces comprende: ‘El nacimiento se ha extinguido, la vida santa se ha vivido, lo que debía hacerse se ha hecho, no hay más para este estado de existencia’”. Primero.

2. බීජසුත්තං

2. Discurso sobre las semillas

54. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘පඤ්චිමානි, භික්ඛවෙ, බීජජාතානි. කතමානි පඤ්ච? මූලබීජං, ඛන්ධබීජං, අග්ගබීජං, ඵලුබීජං, බීජබීජඤ්ඤෙව පඤ්චමං. ඉමානි චස්සු, භික්ඛවෙ, පඤ්ච බීජජාතානි අඛණ්ඩානි අපූතිකානි අවාතාතපහතානි සාරාදානි සුඛසයිතානි, පථවී ච නාස්ස, ආපො ච නාස්ස; අපි නුමානි, භික්ඛවෙ, පඤ්ච බීජජාතානි වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජෙය්‍යු’’න්ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘ඉමානි චස්සු, භික්ඛවෙ, පඤ්ච බීජජාතානි අඛණ්ඩානි…පෙ… සුඛසයිතානි, පථවී ච අස්ස, ආපො ච අස්ස; අපි නුමානි, භික්ඛවෙ, පඤ්ච බීජජාතානි වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජෙය්‍යු’’න්ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, පථවීධාතු, එවං චතස්සො විඤ්ඤාණට්ඨිතියො දට්ඨබ්බා. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, ආපොධාතු, එවං නන්දිරාගො දට්ඨබ්බො. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, පඤ්ච බීජජාතානි, එවං විඤ්ඤාණං සාහාරං දට්ඨබ්බං’’.

54. En Sāvatthī. “Monjes, hay estos cinco tipos de semillas. ¿Cuáles cinco? Semillas de raíces, semillas de troncos, semillas de brotes, semillas de nudos y, en quinto lugar, las semillas mismas. Monjes, si estos cinco tipos de semillas estuvieran intactas, no podridas, no dañadas por el viento o el sol, fértiles y bien preservadas, pero no hubiera tierra ni agua; monjes, ¿llegarían estas cinco clases de semillas al crecimiento, incremento y plenitud?”. “No, Señor”. “Pero si estos cinco tipos de semillas estuvieran intactas... bien preservadas, y hubiera tierra y agua; monjes, ¿llegarían estas cinco clases de semillas al crecimiento, incremento y plenitud?”. “Sí, Señor”. “Monjes, como el elemento tierra deben verse las cuatro estaciones de la consciencia. Como el elemento agua debe verse el deleite y la pasión. Como los cinco tipos de semillas debe verse la consciencia junto con su sustento”.

‘‘රූපුපයං[Pg.45], භික්ඛවෙ, විඤ්ඤාණං තිට්ඨමානං තිට්ඨෙය්‍ය, රූපාරම්මණං රූපප්පතිට්ඨං නන්දූපසෙචනං වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජෙය්‍ය. වෙදනුපයං වා, භික්ඛවෙ, විඤ්ඤාණං තිට්ඨමානං තිට්ඨෙය්‍ය…පෙ… සඤ්ඤුපයං වා, භික්ඛවෙ, විඤ්ඤාණං තිට්ඨමානං තිට්ඨෙය්‍ය…පෙ… සඞ්ඛාරුපයං වා, භික්ඛවෙ, විඤ්ඤාණං තිට්ඨමානං තිට්ඨෙය්‍ය, සඞ්ඛාරාරම්මණං සඞ්ඛාරප්පතිට්ඨං නන්දූපසෙචනං වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජෙය්‍ය.

“Monjes, la consciencia, al establecerse, podría permanecer apegada a la forma, con la forma como objeto, con la forma como base, y con el riego del deleite, llegaría al crecimiento, el incremento y la plenitud. Monjes, la consciencia, al establecerse, podría permanecer apegada a la sensación... a la percepción... a las formaciones volitivas, con las formaciones como objeto, con las formaciones como base, y con el riego del deleite, llegaría al crecimiento, el incremento y la plenitud”.

‘‘රූපධාතුයා චෙව, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො රාගො පහීනො හොති. රාගස්ස පහානා වොච්ඡිජ්ජතාරම්මණං පතිට්ඨා විඤ්ඤාණස්ස න හොති. වෙදනාධාතුයා චෙ… සඤ්ඤාධාතුයා චෙ… සඞ්ඛාරධාතුයා චෙ… විඤ්ඤාණධාතුයා චෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො රාගො පහීනො හොති. රාගස්ස පහානා වොච්ඡිජ්ජතාරම්මණං පතිට්ඨා විඤ්ඤාණස්ස න හොති. තදප්පතිට්ඨිතං විඤ්ඤාණං අවිරූළ්හං අනභිසඞ්ඛච්චවිමුත්තං. විමුත්තත්තා ඨිතං. ඨිතත්තා සන්තුසිතං. සන්තුසිතත්තා න පරිතස්සති. අපරිතස්සං පච්චත්තඤ්ඤෙව පරිනිබ්බායති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාතී’’ති. දුතියං.

3. උදානසුත්තං

3. Discurso de la inspiración

55. සාවත්ථිනිදානං. තත්‍ර ඛො භගවා උදානං උදානෙසි – ‘‘‘නො චස්සං, නො ච මෙ සියා, නාභවිස්ස, න මෙ භවිස්සතී’ති – එවං අධිමුච්චමානො භික්ඛු ඡින්දෙය්‍ය ඔරම්භාගියානි සංයොජනානී’’ති. එවං වුත්තෙ, අඤ්ඤතරො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘යථා කථං පන, භන්තෙ, ‘නො චස්සං, නො ච මෙ සියා, නාභවිස්ස, න මෙ භවිස්සතී’ති – එවං අධිමුච්චමානො භික්ඛු ඡින්දෙය්‍ය ඔරම්භාගියානි සංයොජනානී’’ති?

55. En Sāvatthī. En esa ocasión, el Bienaventurado pronunció esta exclamación inspirada: “‘Si no hubiera sido, no sería para mí; si no fuera, no será para mí’. Al aplicarse de esta manera, un monje podría cortar los grilletes inferiores”. Ante estas palabras, cierto monje dijo al Bienaventurado: “Señor, ¿de qué manera un monje que se aplica así: ‘Si no hubiera sido, no sería para mí; si no fuera, no será para mí’, puede cortar los grilletes inferiores?”.

‘‘ඉධ, භික්ඛු, අස්සුතවා පුථුජ්ජනො අරියානං අදස්සාවී…පෙ… සප්පුරිසධම්මෙ අවිනීතො රූපං අත්තතො සමනුපස්සති, රූපවන්තං වා අත්තානං; අත්තනි වා රූපං, රූපස්මිං වා අත්තානං. වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං අත්තතො සමනුපස්සති, විඤ්ඤාණවන්තං වා අත්තානං; අත්තනි වා විඤ්ඤාණං, විඤ්ඤාණස්මිං වා අත්තානං.

“Aquí, monje, un mundano no instruido que no ha visto a los Nobles... que no ha sido entrenado en la enseñanza de los hombres íntegros, considera la forma como el yo, o al yo como poseedor de la forma, o a la forma dentro del yo, o al yo dentro de la forma. Considera la sensación... la percepción... las formaciones volitivas... la consciencia como el yo, o al yo como poseedor de la consciencia, o a la consciencia dentro del yo, o al yo dentro de la consciencia”.

‘‘සො [Pg.46] අනිච්චං රූපං ‘අනිච්චං රූප’න්ති යථාභූතං නප්පජානාති, අනිච්චං වෙදනං ‘අනිච්චා වෙදනා’ති යථාභූතං නප්පජානාති, අනිච්චං සඤ්ඤං ‘අනිච්චා සඤ්ඤා’ති යථාභූතං නප්පජානාති, අනිච්චෙ සඞ්ඛාරෙ ‘අනිච්චා සඞ්ඛාරා’ති යථාභූතං නප්පජානාති, අනිච්චං විඤ්ඤාණං ‘අනිච්චං විඤ්ඤාණ’න්ති යථාභූතං නප්පජානාති.

“Esa persona no comprende según la realidad la forma impermanente como ‘forma impermanente’, no comprende según la realidad la sensación impermanente como ‘sensación impermanente’, no comprende según la realidad la percepción impermanente como ‘percepción impermanente’, no comprende según la realidad las formaciones volitivas impermanentes como ‘formaciones volitivas impermanentes’, y no comprende según la realidad la consciencia impermanente como ‘consciencia impermanente’”.

‘‘දුක්ඛං රූපං ‘දුක්ඛං රූප’න්ති යථාභූතං නප්පජානාති, දුක්ඛං වෙදනං… දුක්ඛං සඤ්ඤං… දුක්ඛෙ සඞ්ඛාරෙ… දුක්ඛං විඤ්ඤාණං ‘දුක්ඛං විඤ්ඤාණ’න්ති යථාභූතං නප්පජානාති.

“No comprende según la realidad la forma que es sufrimiento como ‘la forma es sufrimiento’, no comprende según la realidad la sensación... la percepción... las formaciones volitivas... la consciencia que es sufrimiento como ‘la consciencia es sufrimiento’”.

‘‘අනත්තං රූපං ‘අනත්තා රූප’න්ති යථාභූතං නප්පජානාති, අනත්තං වෙදනං ‘අනත්තා වෙදනා’ති යථාභූතං නප්පජානාති, අනත්තං සඤ්ඤං ‘අනත්තා සඤ්ඤා’ති යථාභූතං නප්පජානාති, අනත්තෙ සඞ්ඛාරෙ ‘අනත්තා සඞ්ඛාරා’ති යථාභූතං නප්පජානාති, අනත්තං විඤ්ඤාණං ‘අනත්තා විඤ්ඤාණ’න්ති යථාභූතං නප්පජානාති.

“No comprende según la realidad la forma que es no-yo como ‘la forma es no-yo’, no comprende según la realidad la sensación impermanente como ‘la sensación es no-yo’, no comprende según la realidad la percepción como ‘la percepción es no-yo’, no comprende según la realidad las formaciones volitivas como ‘las formaciones volitivas son no-yo’, y no comprende según la realidad la consciencia como ‘la consciencia es no-yo’”.

‘‘සඞ්ඛතං රූපං ‘සඞ්ඛතං රූප’න්ති යථාභූතං නප්පජානාති, සඞ්ඛතං වෙදනං… සඞ්ඛතං සඤ්ඤං… සඞ්ඛතෙ සඞ්ඛාරෙ… සඞ්ඛතං විඤ්ඤාණං ‘සඞ්ඛතං විඤ්ඤාණ’න්ති යථාභූතං නප්පජානාති. රූපං විභවිස්සතීති යථාභූතං නප්පජානාති. වෙදනා විභවිස්සති… සඤ්ඤා විභවිස්සති… සඞ්ඛාරා විභවිස්සන්ති… විඤ්ඤාණං විභවිස්සතීති යථාභූතං නප්පජානාති.

No comprende según la realidad la forma condicionada como 'forma condicionada'; no comprende según la realidad la sensación condicionada... la percepción condicionada... las formaciones condicionadas... la conciencia condicionada como 'conciencia condicionada'. No comprende según la realidad: 'La forma dejará de existir'. No comprende según la realidad: 'La sensación dejará de existir... la percepción dejará de existir... las formaciones dejarán de existir... la conciencia dejará de existir'.

‘‘සුතවා ච ඛො, භික්ඛු, අරියසාවකො අරියානං දස්සාවී අරියධම්මස්ස කොවිදො අරියධම්මෙ සුවිනීතො සප්පුරිසානං දස්සාවී සප්පුරිසධම්මස්ස කොවිදො සප්පුරිසධම්මෙ සුවිනීතො න රූපං අත්තතො සමනුපස්සති…පෙ… න වෙදනං… න සඤ්ඤං… න සඞ්ඛාරෙ… න විඤ්ඤාණං අත්තතො සමනුපස්සති.

Pero el noble discípulo bien instruido, monje, que ve a los nobles, experto en el Dhamma de los nobles, bien entrenado en el Dhamma de los nobles; que ve a los seres excelentes, experto en el Dhamma de los seres excelentes, bien entrenado en el Dhamma de los seres excelentes, no considera la forma como el yo... ni la sensación... ni la percepción... ni las formaciones... ni considera la conciencia como el yo.

‘‘සො අනිච්චං රූපං ‘අනිච්චං රූප’න්ති යථාභූතං පජානාති. අනිච්චං වෙදනං… අනිච්චං සඤ්ඤං… අනිච්චෙ සඞ්ඛාරෙ… අනිච්චං විඤ්ඤාණං ‘අනිච්චං විඤ්ඤාණ’න්ති යථාභූතං පජානාති. දුක්ඛං රූපං…පෙ… දුක්ඛං විඤ්ඤාණං… අනත්තං රූපං…පෙ… අනත්තං විඤ්ඤාණං… සඞ්ඛතං රූපං…පෙ… සඞ්ඛතං විඤ්ඤාණං ‘සඞ්ඛතං විඤ්ඤාණ’න්ති යථාභූතං පජානාති. රූපං විභවිස්සතීති යථාභූතං පජානාති. වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං විභවිස්සතීති යථාභූතං පජානාති.

Él comprende según la realidad la forma impermanente como 'forma impermanente'. Comprende según la realidad la sensación impermanente... la percepción impermanente... las formaciones impermanentes... la conciencia impermanente como 'conciencia impermanente'. Comprende según la realidad la forma como sufrimiento... la conciencia como sufrimiento... la forma como no-yo... la conciencia como no-yo... la forma condicionada... la conciencia condicionada como 'conciencia condicionada'. Comprende según la realidad: 'La forma dejará de existir'. Comprende según la realidad: 'La sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia dejará de existir'.

‘‘සො [Pg.47] රූපස්ස විභවා, වෙදනාය විභවා, සඤ්ඤා විභවා, සඞ්ඛාරානං විභවා, විඤ්ඤාණස්ස විභවා, එවං ඛො, භික්ඛු, ‘නො චස්සං, නො ච මෙ සියා, නාභවිස්ස, න මෙ භවිස්සතී’ති – එවං අධිමුච්චමානො භික්ඛු ඡින්දෙය්‍ය ඔරම්භාගියානි සංයොජනානී’’ති. ‘‘එවං අධිමුච්චමානො, භන්තෙ, භික්ඛු ඡින්දෙය්‍ය ඔරම්භාගියානි සංයොජනානී’’ති.

Debido a la cesación de la forma, a la cesación de la sensación, a la cesación de la percepción, a la cesación de las formaciones y a la cesación de la conciencia, ciertamente, monje, [reflexionando así]: 'Si no hubiera sido, no sería para mí; no habiendo sido [en el pasado], no existirá para mí [en el futuro]' —decidiéndose de esta manera, un monje podría cortar los grilletes inferiores. 'Señor, decidiéndose de esta manera, un monje podría cortar los grilletes inferiores'.

‘‘කථං පන, භන්තෙ, ජානතො කථං පස්සතො අනන්තරා ආසවානං ඛයො හොතී’’ති? ‘‘ඉධ, භික්ඛු, අස්සුතවා පුථුජ්ජනො අතසිතායෙ ඨානෙ තාසං ආපජ්ජති. තාසො හෙසො භික්ඛු අස්සුතවතො පුථුජ්ජනස්ස – ‘නො චස්සං, නො ච මෙ සියා, නාභවිස්ස, න මෙ භවිස්සතී’’’ති.

¿Pero cómo, Señor, para quien sabe y para quien ve, ocurre inmediatamente la destrucción de las impurezas? Aquí, monje, el mundano no instruido siente temor ante aquello que no es temible. Ciertamente, monje, este es el temor para el mundano no instruido: 'Si no hubiera sido, no sería para mí; no habiendo sido, no existirá para mí'.

‘‘සුතවා ච ඛො, භික්ඛු, අරියසාවකො අතසිතායෙ ඨානෙ න තාසං ආපජ්ජති. න හෙසො, භික්ඛු, තාසො සුතවතො අරියසාවකස්ස – ‘නො චස්සං, නො ච මෙ සියා, නාභවිස්ස, න මෙ භවිස්සතී’ති. රූපුපයං වා, භික්ඛු, විඤ්ඤාණං තිට්ඨමානං තිට්ඨෙය්‍ය, රූපාරම්මණං රූපප්පතිට්ඨං නන්දූපසෙචනං වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජෙය්‍ය. වෙදනුපයං වා, භික්ඛු… සඤ්ඤුපයං වා, භික්ඛු… සඞ්ඛාරුපයං වා, භික්ඛු, විඤ්ඤාණං තිට්ඨමානං තිට්ඨෙය්‍ය, සඞ්ඛාරාරම්මණං සඞ්ඛාරප්පතිට්ඨං නන්දූපසෙචනං වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජෙය්‍ය.

Pero el noble discípulo bien instruido, monje, no siente temor ante aquello que no es temible. Ciertamente, monje, este no es un temor para el noble discípulo bien instruido: 'Si no hubiera sido, no sería para mí; no habiendo sido, no existirá para mí'. Al apoyarse en la forma, monje, la conciencia podría establecerse; teniendo a la forma como objeto, teniendo a la forma como base, regada por el deleite, podría alcanzar el crecimiento, la madurez y la plenitud. Al apoyarse en la sensación... en la percepción... al apoyarse en las formaciones, monje, la conciencia podría establecerse; teniendo a las formaciones como objeto, teniendo a las formaciones como base, regada por el deleite, podría alcanzar el crecimiento, la madurez y la plenitud.

‘‘යො භික්ඛු එවං වදෙය්‍ය – ‘අහමඤ්ඤත්‍ර රූපා, අඤ්ඤත්‍ර වෙදනාය, අඤ්ඤත්‍ර සඤ්ඤාය, අඤ්ඤත්‍ර සඞ්ඛාරෙහි විඤ්ඤාණස්ස ආගතිං වා ගතිං වා චුතිං වා උපපත්තිං වා වුද්ධිං වා විරූළ්හිං වා වෙපුල්ලං වා පඤ්ඤාපෙස්සාමී’ති, නෙතං ඨානං විජ්ජති.

Si algún monje dijera: 'Aparte de la forma, aparte de la sensación, aparte de la percepción, aparte de las formaciones, describiré la venida, la ida, el deceso, el renacimiento, el crecimiento, la madurez o la plenitud de la conciencia', tal situación no es posible.

‘‘රූපධාතුයා චෙ, භික්ඛු, භික්ඛුනො රාගො පහීනො හොති. රාගස්ස පහානා වොච්ඡිජ්ජතාරම්මණං පතිට්ඨා විඤ්ඤාණස්ස න හොති. වෙදනාධාතුයා චෙ, භික්ඛු, භික්ඛුනො… සඤ්ඤාධාතුයා චෙ, භික්ඛු, භික්ඛුනො… සඞ්ඛාරධාතුයා චෙ, භික්ඛු, භික්ඛුනො… විඤ්ඤාණධාතුයා චෙ, භික්ඛු, භික්ඛුනො රාගො පහීනො හොති. රාගස්ස පහානා වොච්ඡිජ්ජතාරම්මණං පතිට්ඨා විඤ්ඤාණස්ස න හොති. තදප්පතිට්ඨිතං විඤ්ඤාණං අවිරූළ්හං අනභිසඞ්ඛාරඤ්ච විමුත්තං. විමුත්තත්තා ඨිතං. ඨිතත්තා සන්තුසිතං. සන්තුසිතත්තා න පරිතස්සති. අපරිතස්සං පච්චත්තඤ්ඤෙව පරිනිබ්බායති. ‘ඛීණා ජාති…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති [Pg.48] පජානාති. එවං ඛො, භික්ඛු, ජානතො එවං පස්සතො අනන්තරා ආසවානං ඛයො හොතී’’ති. තතියං.

Si, monje, el deseo por el elemento forma ha sido abandonado por el monje; con el abandono del deseo, el objeto se corta y no hay base para la conciencia. Si el deseo por el elemento sensación... percepción... formaciones... por el elemento conciencia ha sido abandonado por el monje; con el abandono del deseo, el objeto se corta y no hay base para la conciencia. Esa conciencia, sin base, sin crecimiento y sin nuevas formaciones, queda liberada. Al estar liberada, es estable. Por ser estable, está satisfecha. Al estar satisfecha, no se angustia. Al no angustiarse, alcanza el parinibbāna por sí mismo. Comprende: 'El nacimiento se ha agotado... no hay más de este estado'. De esta manera, monje, para quien sabe y para quien ve, ocurre inmediatamente la destrucción de las impurezas.

4. උපාදානපරිපවත්තසුත්තං

4. Discurso sobre las fases de los agregados del apego

56. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, උපාදානක්ඛන්ධා. කතමෙ පඤ්ච? රූපුපාදානක්ඛන්ධො, වෙදනුපාදානක්ඛන්ධො, සඤ්ඤුපාදානක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරුපාදානක්ඛන්ධො, විඤ්ඤාණුපාදානක්ඛන්ධො. යාවකීවඤ්චාහං, භික්ඛවෙ, ඉමෙ පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධෙ චතුපරිවට්ටං යථාභූතං නාබ්භඤ්ඤාසිං, නෙව තාවාහං, භික්ඛවෙ, සදෙවකෙ ලොකෙ සමාරකෙ සබ්‍රහ්මකෙ සස්සමණබ්‍රාහ්මණියා පජාය සදෙවමනුස්සාය අනුත්තරං සම්මාසම්බොධිං අභිසම්බුද්ධොති පච්චඤ්ඤාසිං. යතො ච ඛ්වාහං, භික්ඛවෙ, ඉමෙ පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධෙ චතුපරිවට්ටං යථාභූතං අබ්භඤ්ඤාසිං, අථාහං, භික්ඛවෙ, සදෙවකෙ ලොකෙ…පෙ… සදෙවමනුස්සාය අනුත්තරං සම්මාසම්බොධිං අභිසම්බුද්ධොති පච්චඤ්ඤාසිං’’.

56. En Sāvatthi. Monjes, existen estos cinco agregados del apego. ¿Cuáles son los cinco? El agregado del apego a la forma, el agregado del apego a la sensación, el agregado del apego a la percepción, el agregado del apego a las formaciones y el agregado del apego a la conciencia. Monjes, mientras no hube comprendido según la realidad estos cinco agregados del apego en sus cuatro aspectos, no declaré en este mundo con sus devas, Māras y Brahmās, en esta generación con sus ascetas y brahmanes, con sus devas y humanos, que había despertado al supremo y perfecto despertar. Pero cuando, monjes, hube comprendido según la realidad estos cinco agregados del apego en sus cuatro aspectos, entonces, monjes, declaré en este mundo... con sus devas y humanos, que había despertado al supremo y perfecto despertar.

‘‘කථඤ්ච චතුපරිවට්ටං? රූපං අබ්භඤ්ඤාසිං, රූපසමුදයං අබ්භඤ්ඤාසිං, රූපනිරොධං අබ්භඤ්ඤාසිං, රූපනිරොධගාමිනිං පටිපදං අබ්භඤ්ඤාසිං; වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං අබ්භඤ්ඤාසිං, විඤ්ඤාණසමුදයං අබ්භඤ්ඤාසිං, විඤ්ඤාණනිරොධං අබ්භඤ්ඤාසිං, විඤ්ඤාණනිරොධගාමිනිං පටිපදං අබ්භඤ්ඤාසිං.

¿Y cómo es en cuatro aspectos? Comprendí la forma, comprendí el origen de la forma, comprendí la cesación de la forma y comprendí el camino que conduce a la cesación de la forma; comprendí la sensación... la percepción... las formaciones... comprendí la conciencia, comprendí el origen de la conciencia, comprendí la cesación de la conciencia y comprendí el camino que conduce a la cesación de la conciencia.

‘‘කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, රූපං? චත්තාරො ච මහාභූතා චතුන්නඤ්ච මහාභූතානං උපාදාය රූපං. ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, රූපං. ආහාරසමුදයා රූපසමුදයො; ආහාරනිරොධා රූපනිරොධො. අයමෙව අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො රූපනිරොධගාමිනී පටිපදා, සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාසමාධි.

¿Y qué es, monjes, la forma? Los cuatro grandes elementos y la forma derivada de los cuatro grandes elementos. A esto, monjes, se le llama forma. Con el origen del alimento, ocurre el origen de la forma; con la cesación del alimento, ocurre la cesación de la forma. Este mismo Noble Óctuple Sendero es el camino que conduce a la cesación de la forma, a saber: el correcto entendimiento... hasta... la correcta concentración.

‘‘යෙ හි කෙචි, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා එවං රූපං අභිඤ්ඤාය, එවං රූපසමුදයං අභිඤ්ඤාය, එවං රූපනිරොධං අභිඤ්ඤාය, එවං රූපනිරොධගාමිනිං පටිපදං අභිඤ්ඤාය රූපස්ස නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන්නා, තෙ සුප්පටිපන්නා. යෙ සුප්පටිපන්නා, තෙ ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ ගාධන්ති.

“Monjes, cualesquiera ascetas o brahmanes que, habiendo comprendido así la forma a través del conocimiento superior, habiendo comprendido así el origen de la forma, habiendo comprendido así el cese de la forma y habiendo comprendido así el camino que conduce al cese de la forma, practican para el desencanto, el desapego y el cese de la forma; ellos están practicando correctamente. Aquellos que practican correctamente, están firmemente establecidos en este Dhamma y Disciplina.”

‘‘යෙ ච ඛො කෙචි, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා එවං රූපං අභිඤ්ඤාය…පෙ… එවං රූපනිරොධගාමිනිං පටිපදං අභිඤ්ඤාය, රූපස්ස නිබ්බිදා විරාගා නිරොධා අනුපාදා විමුත්තා තෙ සුවිමුත්තා. යෙ සුවිමුත්තා තෙ කෙවලිනො. යෙ කෙවලිනො වට්ටං තෙසං නත්ථි පඤ්ඤාපනාය.

“Y monjes, cualesquiera ascetas o brahmanes que, habiendo comprendido así la forma... habiendo comprendido así el camino que conduce al cese de la forma, debido al desencanto, el desapego y el cese de la forma, se han liberado sin apego, ellos están bien liberados. Aquellos que están bien liberados son seres consumados. Para aquellos que son seres consumados, no existe un ciclo para su descripción.”

‘‘කතමා [Pg.49] ච, භික්ඛවෙ, වෙදනා? ඡයිමෙ, භික්ඛවෙ, වෙදනාකායා – චක්ඛුසම්ඵස්සජා වෙදනා, සොතසම්ඵස්සජා වෙදනා, ඝානසම්ඵස්සජා වෙදනා, ජිව්හාසම්ඵස්සජා වෙදනා, කායසම්ඵස්සජා වෙදනා, මනොසම්ඵස්සජා වෙදනා. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, වෙදනා. ඵස්සසමුදයා වෙදනාසමුදයො; ඵස්සනිරොධා වෙදනානිරොධො. අයමෙව අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො වෙදනානිරොධගාමිනී පටිපදා, සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාසමාධි.

“¿Y qué es, monjes, la sensación? Hay, monjes, estos seis grupos de sensaciones: la sensación nacida del contacto del ojo, la sensación nacida del contacto del oído, la sensación nacida del contacto de la nariz, la sensación nacida del contacto de la lengua, la sensación nacida del contacto del cuerpo y la sensación nacida del contacto de la mente. Esto, monjes, se llama sensación. Con el origen del contacto, surge el origen de la sensación; con el cese del contacto, ocurre el cese de la sensación. Este es precisamente el Noble Camino Octuple que conduce al cese de la sensación, a saber: el correcto entendimiento... el correcto samadhi.”

‘‘යෙ හි කෙචි, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා එවං වෙදනං අභිඤ්ඤාය, එවං වෙදනාසමුදයං අභිඤ්ඤාය, එවං වෙදනානිරොධං අභිඤ්ඤාය, එවං වෙදනානිරොධගාමිනිං පටිපදං අභිඤ්ඤාය වෙදනාය නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන්නා, තෙ සුප්පටිපන්නා. යෙ සුප්පටිපන්නා, තෙ ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ ගාධන්ති.

“Monjes, cualesquiera ascetas o brahmanes que, habiendo comprendido así la sensación, habiendo comprendido así el origen de la sensación, habiendo comprendido así el cese de la sensación y habiendo comprendido así el camino que conduce al cese de la sensación, practican para el desencanto, el desapego y el cese de la sensación; ellos están practicando correctamente. Aquellos que practican correctamente, están firmemente establecidos en este Dhamma y Disciplina.”

‘‘යෙ ච ඛො කෙචි, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා එවං වෙදනං අභිඤ්ඤාය…පෙ… එවං වෙදනානිරොධගාමිනිං පටිපදං අභිඤ්ඤාය…පෙ… වට්ටං තෙසං නත්ථි පඤ්ඤාපනාය.

“Y monjes, cualesquiera ascetas o brahmanes que, habiendo comprendido así la sensación... habiendo comprendido así el camino que conduce al cese de la sensación... para ellos no existe un ciclo para su descripción.”

‘‘කතමා ච, භික්ඛවෙ, සඤ්ඤා? ඡයිමෙ, භික්ඛවෙ, සඤ්ඤාකායා – රූපසඤ්ඤා, සද්දසඤ්ඤා, ගන්ධසඤ්ඤා, රසසඤ්ඤා, ඵොට්ඨබ්බසඤ්ඤා, ධම්මසඤ්ඤා. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සඤ්ඤා. ඵස්සසමුදයා සඤ්ඤාසමුදයො; ඵස්සනිරොධා සඤ්ඤානිරොධො. අයමෙව අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො සඤ්ඤානිරොධගාමිනී පටිපදා, සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාසමාධි…පෙ… වට්ටං තෙසං නත්ථි පඤ්ඤාපනාය.

“¿Y qué es, monjes, la percepción? Hay, monjes, estos seis grupos de percepciones: la percepción de las formas, la percepción de los sonidos, la percepción de los olores, la percepción de los sabores, la percepción de los objetos táctiles y la percepción de los fenómenos mentales. Esto, monjes, se llama percepción. Con el origen del contacto, surge el origen de la percepción; con el cese del contacto, ocurre el cese de la percepción. Este es precisamente el Noble Camino Octuple que conduce al cese de la percepción, a saber: el correcto entendimiento... el correcto samadhi... para ellos no existe un ciclo para su descripción.”

‘‘කතමෙ ච, භික්ඛවෙ, සඞ්ඛාරා? ඡයිමෙ, භික්ඛවෙ, චෙතනාකායා – රූපසඤ්චෙතනා, සද්දසඤ්චෙතනා, ගන්ධසඤ්චෙතනා, රසසඤ්චෙතනා, ඵොට්ඨබ්බසඤ්චෙතනා, ධම්මසඤ්චෙතනා. ඉමෙ වුච්චන්ති, භික්ඛවෙ, සඞ්ඛාරා. ඵස්සසමුදයා සඞ්ඛාරසමුදයො; ඵස්සනිරොධා සඞ්ඛාරනිරොධො. අයමෙව අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො සඞ්ඛාරනිරොධගාමිනී පටිපදා, සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාසමාධි.

“¿Y qué son, monjes, las formaciones? Hay, monjes, estos seis grupos de voliciones: la volición respecto a las formas, la volición respecto a los sonidos, la volición respecto a los olores, la volición respecto a los sabores, la volición respecto a los objetos táctiles y la volición respecto a los fenómenos mentales. Estas, monjes, se llaman formaciones. Con el origen del contacto, surge el origen de las formaciones; con el cese del contacto, ocurre el cese de las formaciones. Este es precisamente el Noble Camino Octuple que conduce al cese de las formaciones, a saber: el correcto entendimiento... el correcto samadhi.”

‘‘යෙ හි කෙචි, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා එවං සඞ්ඛාරෙ අභිඤ්ඤාය, එවං සඞ්ඛාරසමුදයං අභිඤ්ඤාය, එවං සඞ්ඛාරනිරොධං අභිඤ්ඤාය, එවං සඞ්ඛාරනිරොධගාමිනිං පටිපදං අභිඤ්ඤාය සඞ්ඛාරානං නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය [Pg.50] පටිපන්නා, තෙ සුප්පටිපන්නා. යෙ සුප්පටිපන්නා, තෙ ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ ගාධන්ති.

“Monjes, cualesquiera ascetas o brahmanes que, habiendo comprendido así las formaciones, habiendo comprendido así el origen de las formaciones, habiendo comprendido así el cese de las formaciones y habiendo comprendido así el camino que conduce al cese de las formaciones, practican para el desencanto, el desapego y el cese de las formaciones; ellos están practicando correctamente. Aquellos que practican correctamente, están firmemente establecidos en este Dhamma y Disciplina.”

‘‘යෙ ච ඛො කෙචි, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා එවං සඞ්ඛාරෙ අභිඤ්ඤාය, එවං සඞ්ඛාරසමුදයං අභිඤ්ඤාය, එවං සඞ්ඛාරනිරොධං අභිඤ්ඤාය, එවං සඞ්ඛාරනිරොධගාමිනිං පටිපදං අභිඤ්ඤාය සඞ්ඛාරානං නිබ්බිදා විරාගා නිරොධා අනුපාදා විමුත්තා, තෙ සුවිමුත්තා. යෙ සුවිමුත්තා, තෙ කෙවලිනො. යෙ කෙවලිනො වට්ටං තෙසං නත්ථි පඤ්ඤාපනාය.

“Y monjes, cualesquiera ascetas o brahmanes que, habiendo comprendido así las formaciones, habiendo comprendido así el origen de las formaciones, habiendo comprendido así el cese de las formaciones y habiendo comprendido así el camino que conduce al cese de las formaciones, debido al desencanto, el desapego y el cese de las formaciones, se han liberado sin apego, ellos están bien liberados. Aquellos que están bien liberados son seres consumados. Para aquellos que son seres consumados, no existe un ciclo para su descripción.”

‘‘කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, විඤ්ඤාණං? ඡයිමෙ, භික්ඛවෙ, විඤ්ඤාණකායා – චක්ඛුවිඤ්ඤාණං, සොතවිඤ්ඤාණං, ඝානවිඤ්ඤාණං, ජිව්හාවිඤ්ඤාණං, කායවිඤ්ඤාණං, මනොවිඤ්ඤාණං. ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, විඤ්ඤාණං. නාමරූපසමුදයා විඤ්ඤාණසමුදයො; නාමරූපනිරොධා විඤ්ඤාණනිරොධො. අයමෙව අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො විඤ්ඤාණනිරොධගාමිනී පටිපදා, සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාසමාධි.

“¿Y qué es, monjes, la conciencia? Hay, monjes, estos seis grupos de conciencia: la conciencia del ojo, la conciencia del oído, la conciencia de la nariz, la conciencia de la lengua, la conciencia del cuerpo y la conciencia de la mente. Esto, monjes, se llama conciencia. Con el origen del nombre y la forma, surge el origen de la conciencia; con el cese del nombre y la forma, ocurre el cese de la conciencia. Este es precisamente el Noble Camino Octuple que conduce al cese de la conciencia, a saber: el correcto entendimiento... el correcto samadhi.”

‘‘යෙ හි කෙචි, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා එවං විඤ්ඤාණං අභිඤ්ඤාය, එවං විඤ්ඤාණසමුදයං අභිඤ්ඤාය, එවං විඤ්ඤාණනිරොධං අභිඤ්ඤාය, එවං විඤ්ඤාණනිරොධගාමිනිං පටිපදං අභිඤ්ඤාය විඤ්ඤාණස්ස නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන්නා, තෙ සුප්පටිපන්නා. යෙ සුප්පටිපන්නා, තෙ ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ ගාධන්ති.

“Monjes, cualesquiera ascetas o brahmanes que, habiendo comprendido así la conciencia, habiendo comprendido así el origen de la conciencia, habiendo comprendido así el cese de la conciencia y habiendo comprendido así el camino que conduce al cese de la conciencia, practican para el desencanto, el desapego y el cese de la conciencia; ellos están practicando correctamente. Aquellos que practican correctamente, están firmemente establecidos en este Dhamma y Disciplina.”

‘‘යෙ ච ඛො කෙචි, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා එවං විඤ්ඤාණං අභිඤ්ඤාය, එවං විඤ්ඤාණසමුදයං අභිඤ්ඤාය, එවං විඤ්ඤාණනිරොධං අභිඤ්ඤාය, එවං විඤ්ඤාණනිරොධගාමිනිං පටිපදං අභිඤ්ඤාය විඤ්ඤාණස්ස නිබ්බිදා විරාගා නිරොධා අනුපාදා විමුත්තා, තෙ සුවිමුත්තා. යෙ සුවිමුත්තා, තෙ කෙවලිනො. යෙ කෙවලිනො වට්ටං තෙසං නත්ථි පඤ්ඤාපනායා’’ති. චතුත්ථං.

“Y monjes, cualesquiera ascetas o brahmanes que, habiendo comprendido así la conciencia, habiendo comprendido así el origen de la conciencia, habiendo comprendido así el cese de la conciencia y habiendo comprendido así el camino que conduce al cese de la conciencia, debido al desencanto, el desapego y el cese de la conciencia, se han liberado sin apego, ellos están bien liberados. Aquellos que están bien liberados son seres consumados. Para aquellos que son seres consumados, no existe un ciclo para su descripción. (Cuarto).”

5. සත්තට්ඨානසුත්තං

5. Sutta de los Siete Puntos

57. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘සත්තට්ඨානකුසලො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු තිවිධූපපරික්ඛී ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ කෙවලී වුසිතවා උත්තමපුරිසොති වුච්චති. කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සත්තට්ඨානකුසලො හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු රූපං පජානාති, රූපසමුදයං පජානාති, රූපනිරොධං පජානාති, රූපනිරොධගාමිනිං [Pg.51] පටිපදං පජානාති; රූපස්ස අස්සාදං පජානාති, රූපස්ස ආදීනවං පජානාති, රූපස්ස නිස්සරණං පජානාති; වෙදනං පජානාති … සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං පජානාති, විඤ්ඤාණසමුදයං පජානාති, විඤ්ඤාණනිරොධං පජානාති, විඤ්ඤාණනිරොධගාමිනිං පටිපදං පජානාති; විඤ්ඤාණස්ස අස්සාදං පජානාති, විඤ්ඤාණස්ස ආදීනවං පජානාති, විඤ්ඤාණස්ස නිස්සරණං පජානාති.

57. En Sāvatthī. “Monjes, al monje que es hábil en siete puntos y que investiga de tres maneras se le llama en este Dhamma y Disciplina un ser consumado, uno que ha vivido la vida, un hombre supremo. ¿Y cómo, monjes, es un monje hábil en siete puntos? Aquí, monjes, un monje comprende la forma, comprende el origen de la forma, comprende el cese de la forma, comprende el camino que conduce al cese de la forma; comprende el deleite de la forma, comprende el peligro de la forma y comprende la liberación de la forma. Comprende la sensación... la percepción... las formaciones... comprende la conciencia, comprende el origen de la conciencia, comprende el cese de la conciencia, comprende el camino que conduce al cese de la conciencia; comprende el deleite de la conciencia, comprende el peligro de la conciencia y comprende la liberación de la conciencia.”

‘‘කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, රූපං? චත්තාරො ච මහාභූතා, චතුන්නඤ්ච මහාභූතානං උපාදාය රූපං. ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, රූපං. ආහාරසමුදයා රූපසමුදයො; ආහාරනිරොධා රූපනිරොධො. අයමෙව අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො රූපනිරොධගාමිනී පටිපදා, සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාසමාධි.

¿Y qué es, monjes, la forma física? Los cuatro grandes elementos y la forma física derivada de los cuatro grandes elementos. A esto, monjes, se le llama forma física. Con el surgimiento del alimento, surge la forma física; con el cese del alimento, cesa la forma física. Este mismo Noble Camino Óctuple es la práctica que conduce al cese de la forma física, a saber: visión correcta... [así sucesivamente hasta] concentración correcta.

‘‘යං රූපං පටිච්ච උප්පජ්ජති සුඛං සොමනස්සං – අයං රූපස්ස අස්සාදො. යං රූපං අනිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං – අයං රූපස්ස ආදීනවො. යො රූපස්මිං ඡන්දරාගවිනයො ඡන්දරාගප්පහානං – ඉදං රූපස්ස නිස්සරණං.

El placer y la alegría que surgen en dependencia de la forma física: esto es la gratificación de la forma física. El hecho de que la forma física sea impermanente, sufrida y de naturaleza cambiante: esto es el peligro de la forma física. La eliminación del deseo y el apego, el abandono del deseo y el apego respecto a la forma física: esto es la liberación de la forma física.

‘‘යෙ හි කෙචි, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා එවං රූපං අභිඤ්ඤාය, එවං රූපසමුදයං අභිඤ්ඤාය, එවං රූපනිරොධං අභිඤ්ඤාය, එවං රූපනිරොධගාමිනිං පටිපදං අභිඤ්ඤාය; එවං රූපස්ස අස්සාදං අභිඤ්ඤාය, එවං රූපස්ස ආදීනවං අභිඤ්ඤාය, එවං රූපස්ස නිස්සරණං අභිඤ්ඤාය රූපස්ස නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන්නා, තෙ සුප්පටිපන්නා. යෙ සුප්පටිපන්නා, තෙ ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ ගාධන්ති.

Cualesquiera ascetas o brahmanes, monjes, que habiendo comprendido así la forma física, habiendo comprendido así el surgimiento de la forma física, habiendo comprendido así el cese de la forma física, habiendo comprendido así la práctica que conduce al cese de la forma física; habiendo comprendido así la gratificación de la forma física, habiendo comprendido así el peligro de la forma física y habiendo comprendido así la liberación de la forma física, practican para el desencanto, el desapego y el cese de la forma física, ellos están practicando rectamente. Aquellos que practican rectamente están firmemente establecidos en este Dhamma-Vinaya.

‘‘යෙ ච ඛො කෙචි, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා එවං රූපං අභිඤ්ඤාය, එවං රූපසමුදයං අභිඤ්ඤාය, එවං රූපනිරොධං අභිඤ්ඤාය, එවං රූපනිරොධගාමිනිං පටිපදං අභිඤ්ඤාය; එවං රූපස්ස අස්සාදං අභිඤ්ඤාය, එවං රූපස්ස ආදීනවං අභිඤ්ඤාය, එවං රූපස්ස නිස්සරණං අභිඤ්ඤාය රූපස්ස නිබ්බිදා විරාගා නිරොධා අනුපාදා විමුත්තා, තෙ සුවිමුත්තා. යෙ සුවිමුත්තා, තෙ කෙවලිනො. යෙ කෙවලිනො වට්ටං තෙසං නත්ථි පඤ්ඤාපනාය.

Y cualesquiera ascetas o brahmanes, monjes, que habiendo comprendido así la forma física, habiendo comprendido así el surgimiento de la forma física, habiendo comprendido así el cese de la forma física, habiendo comprendido así la práctica que conduce al cese de la forma física; habiendo comprendido así la gratificación de la forma física, habiendo comprendido así el peligro de la forma física y habiendo comprendido así la liberación de la forma física, debido al desencanto, al desapego y al cese de la forma física, están liberados mediante el no-apego, ellos están perfectamente liberados. Aquellos que están perfectamente liberados son los consumados. Para los consumados, no existe un ciclo para su designación.

‘‘කතමා ච, භික්ඛවෙ, වෙදනා? ඡයිමෙ, භික්ඛවෙ, වෙදනාකායා – චක්ඛුසම්ඵස්සජා වෙදනා…පෙ… මනොසම්ඵස්සජා වෙදනා. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, වෙදනා. ඵස්සසමුදයා වෙදනාසමුදයො; ඵස්සනිරොධා වෙදනානිරොධො. අයමෙව අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො වෙදනානිරොධගාමිනී පටිපදා, සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාසමාධි.

¿Y qué es, monjes, la sensación? Hay estos seis grupos de sensaciones: la sensación nacida del contacto visual... [así sucesivamente hasta] la sensación nacida del contacto mental. A esto, monjes, se le llama sensación. Con el surgimiento del contacto, surge la sensación; con el cese del contacto, cesa la sensación. Este mismo Noble Camino Óctuple es la práctica que conduce al cese de la sensación, a saber: visión correcta... [así sucesivamente hasta] concentración correcta.

‘‘යං [Pg.52] වෙදනං පටිච්ච උප්පජ්ජති සුඛං සොමනස්සං – අයං වෙදනාය අස්සාදො. යා වෙදනා අනිච්චා දුක්ඛා විපරිණාමධම්මා – අයං වෙදනාය ආදීනවො. යො වෙදනාය ඡන්දරාගවිනයො ඡන්දරාගප්පහානං – ඉදං වෙදනාය නිස්සරණං.

El placer y la alegría que surgen en dependencia de la sensación: esto es la gratificación de la sensación. El hecho de que la sensación sea impermanente, sufrida y de naturaleza cambiante: esto es el peligro de la sensación. La eliminación del deseo y el apego, el abandono del deseo y el apego respecto a la sensación: esto es la liberación de la sensación.

‘‘යෙ හි, කෙචි, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා එවං වෙදනං අභිඤ්ඤාය, එවං වෙදනාසමුදයං අභිඤ්ඤාය, එවං වෙදනානිරොධං අභිඤ්ඤාය, එවං වෙදනානිරොධගාමිනිං පටිපදං අභිඤ්ඤාය; එවං වෙදනාය අස්සාදං අභිඤ්ඤාය, එවං වෙදනාය ආදීනවං අභිඤ්ඤාය, එවං වෙදනාය නිස්සරණං අභිඤ්ඤාය වෙදනාය නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන්නා, තෙ සුප්පටිපන්නා. යෙ සුප්පටිපන්නා, තෙ ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ ගාධන්ති.

Cualesquiera ascetas o brahmanes, monjes, que habiendo comprendido así la sensación, habiendo comprendido así el surgimiento de la sensación, habiendo comprendido así el cese de la sensación, habiendo comprendido así la práctica que conduce al cese de la sensación; habiendo comprendido así la gratificación de la sensación, habiendo comprendido así el peligro de la sensación y habiendo comprendido así la liberación de la sensación, practican para el desencanto, el desapego y el cese de la sensación, ellos están practicando rectamente. Aquellos que practican rectamente están firmemente establecidos en este Dhamma-Vinaya.

‘‘යෙ ච ඛො කෙචි, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා එවං වෙදනං අභිඤ්ඤාය…පෙ… වට්ටං තෙසං නත්ථි පඤ්ඤාපනාය.

Y cualesquiera ascetas o brahmanes, monjes, que habiendo comprendido así la sensación... [así sucesivamente] ...para ellos no existe un ciclo para su designación.

¿Y qué es, monjes, la percepción? Hay estos seis grupos de percepciones: la percepción de las formas, la percepción de los sonidos, la percepción de los olores, la percepción de los sabores, la percepción de los objetos tangibles y la percepción de los objetos mentales. A esto, monjes, se le llama percepción. Con el surgimiento del contacto, surge la percepción; con el cese del contacto, cesa la percepción. Este mismo Noble Camino Óctuple es la práctica que conduce al cese de la percepción, a saber: visión correcta... concentración correcta... [así sucesivamente] ...para ellos no existe un ciclo para su designación.

‘‘කතමෙ ච, භික්ඛවෙ, සඞ්ඛාරා? ඡයිමෙ, භික්ඛවෙ, චෙතනාකායා – රූපසඤ්චෙතනා, සද්දසඤ්චෙතනා, ගන්ධසඤ්චෙතනා, රසසඤ්චෙතනා, ඵොට්ඨබ්බසඤ්චෙතනා, ධම්මසඤ්චෙතනා. ඉමෙ වුච්චන්ති භික්ඛවෙ, සඞ්ඛාරා. ඵස්සසමුදයා සඞ්ඛාරසමුදයො; ඵස්සනිරොධා සඞ්ඛාරනිරොධො. අයමෙව අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො සඞ්ඛාරනිරොධගාමිනී පටිපදා, සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාසමාධි.

¿Y qué son, monjes, las formaciones mentales? Hay estos seis grupos de voliciones: la volición respecto a las formas, la volición respecto a los sonidos, la volición respecto a los olores, la volición respecto a los sabores, la volición respecto a los objetos tangibles y la volición respecto a los objetos mentales. A estas, monjes, se les llama formaciones mentales. Con el surgimiento del contacto, surgen las formaciones mentales; con el cese del contacto, cesan las formaciones mentales. Este mismo Noble Camino Óctuple es la práctica que conduce al cese de las formaciones mentales, a saber: visión correcta... [así sucesivamente hasta] concentración correcta.

‘‘යං සඞ්ඛාරෙ පටිච්ච උප්පජ්ජති සුඛං සොමනස්සං – අයං සඞ්ඛාරානං අස්සාදො. යෙ සඞ්ඛාරා අනිච්චා දුක්ඛා විපරිණාමධම්මා – අයං සඞ්ඛාරානං ආදීනවො. යො සඞ්ඛාරෙසු ඡන්දරාගවිනයො ඡන්දරාගප්පහානං – ඉදං සඞ්ඛාරානං නිස්සරණං.

El placer y la alegría que surgen en dependencia de las formaciones mentales: esto es la gratificación de las formaciones mentales. El hecho de que las formaciones mentales sean impermanentes, sufridas y de naturaleza cambiante: esto es el peligro de las formaciones mentales. La eliminación del deseo y el apego, el abandono del deseo y el apego respecto a las formaciones mentales: esto es la liberación de las formaciones mentales.

‘‘යෙ හි කෙචි, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා එවං සඞ්ඛාරෙ අභිඤ්ඤාය, එවං සඞ්ඛාරසමුදයං අභිඤ්ඤාය, එවං සඞ්ඛාරනිරොධං අභිඤ්ඤාය, එවං සඞ්ඛාරනිරොධගාමිනිං පටිපදං අභිඤ්ඤාය…පෙ… සඞ්ඛාරානං නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය [Pg.53] පටිපන්නා තෙ සුප්පටිපන්නා. යෙ සුප්පටිපන්නා, තෙ ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ ගාධන්ති…පෙ… වට්ටං තෙසං නත්ථි පඤ්ඤාපනාය.

Cualesquiera ascetas o brahmanes, monjes, que habiendo comprendido así las formaciones mentales, habiendo comprendido así el surgimiento de las formaciones mentales, habiendo comprendido así el cese de las formaciones mentales, habiendo comprendido así la práctica que conduce al cese de las formaciones mentales... [así sucesivamente] ...practican para el desencanto, el desapego y el cese de las formaciones mentales, ellos están practicando rectamente. Aquellos que practican rectamente están firmemente establecidos en este Dhamma-Vinaya... [así sucesivamente] ...para ellos no existe un ciclo para su designación.

¿Y qué es, monjes, la conciencia? Hay estos seis grupos de conciencia: la conciencia visual, la conciencia auditiva, la conciencia olfativa, la conciencia gustativa, la conciencia corporal y la conciencia mental. A esto, monjes, se le llama conciencia. Con el surgimiento de la mentalidad-materialidad, surge la conciencia; con el cese de la mentalidad-materialidad, cesa la conciencia. Este mismo Noble Camino Óctuple es la práctica que conduce al cese de la conciencia, a saber: visión correcta... [así sucesivamente hasta] concentración correcta.

‘‘යං විඤ්ඤාණං පටිච්ච උප්පජ්ජති සුඛං සොමනස්සං – අයං විඤ්ඤාණස්ස අස්සාදො. යං විඤ්ඤාණං අනිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං – අයං විඤ්ඤාණස්ස ආදීනවො. යො විඤ්ඤාණස්මිං ඡන්දරාගවිනයො ඡන්දරාගප්පහානං – ඉදං විඤ්ඤාණස්ස නිස්සරණං.

El placer y la alegría que surgen en dependencia de la conciencia: esto es la gratificación de la conciencia. El hecho de que la conciencia sea impermanente, sufrida y de naturaleza cambiante: esto es el peligro de la conciencia. La eliminación del deseo y el apego, el abandono del deseo y el apego respecto a la conciencia: esto es la liberación de la conciencia.

‘‘යෙ හි කෙචි, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා එවං විඤ්ඤාණං අභිඤ්ඤාය, එවං විඤ්ඤාණසමුදයං අභිඤ්ඤාය, එවං විඤ්ඤාණනිරොධං අභිඤ්ඤාය, එවං විඤ්ඤාණනිරොධගාමිනිං පටිපදං අභිඤ්ඤාය; එවං විඤ්ඤාණස්ස අස්සාදං අභිඤ්ඤාය, එවං විඤ්ඤාණස්ස ආදීනවං අභිඤ්ඤාය, එවං විඤ්ඤාණස්ස නිස්සරණං අභිඤ්ඤාය විඤ්ඤාණස්ස නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන්නා, තෙ සුප්පටිපන්නා. යෙ සුප්පටිපන්නා, තෙ ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ ගාධන්ති.

“Monjes, todos aquellos ascetas o brahmanes que, habiendo conocido directamente de esta manera la conciencia, habiendo conocido directamente de esta manera el origen de la conciencia, habiendo conocido directamente de esta manera la cesación de la conciencia, habiendo conocido directamente de esta manera el sendero que conduce a la cesación de la conciencia, habiendo conocido directamente de esta manera la gratificación de la conciencia, habiendo conocido directamente de esta manera el peligro de la conciencia y habiendo conocido directamente de esta manera la liberación de la conciencia, practican para el desencanto, el desapasionamiento y la cesación de la conciencia, ellos están practicando correctamente. Aquellos que practican correctamente, están firmemente establecidos en este Dhamma y Vinaya”.

‘‘යෙ ච ඛො කෙචි, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා එවං විඤ්ඤාණං අභිඤ්ඤාය, එවං විඤ්ඤාණසමුදයං අභිඤ්ඤාය, එවං විඤ්ඤාණනිරොධං අභිඤ්ඤාය, එවං විඤ්ඤාණනිරොධගාමිනිං පටිපදං අභිඤ්ඤාය; එවං විඤ්ඤාණස්ස අස්සාදං අභිඤ්ඤාය, එවං විඤ්ඤාණස්ස ආදීනවං අභිඤ්ඤාය, එවං විඤ්ඤාණස්ස නිස්සරණං අභිඤ්ඤාය විඤ්ඤාණස්ස නිබ්බිදා විරාගා නිරොධා අනුපාදා විමුත්තා, තෙ සුවිමුත්තා. යෙ සුවිමුත්තා, තෙ කෙවලිනො. යෙ කෙවලිනො වට්ටං තෙසං නත්ථි පඤ්ඤාපනාය. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සත්තට්ඨානකුසලො හොති.

“Y además, monjes, todos aquellos ascetas o brahmanes que, habiendo conocido directamente de esta manera la conciencia... el origen... la cesación... el sendero que conduce a su cesación... la gratificación... el peligro... y habiendo conocido directamente de esta manera la liberación de la conciencia, mediante el desencanto, el desapasionamiento y la cesación de la conciencia, se han liberado sin apego, ellos están bien liberados. Aquellos que están bien liberados son los consumados que han completado su tarea. Para los consumados, no existe un ciclo de renacimiento que pueda ser designado. De esta manera, monjes, un monje es un experto en siete puntos”.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, භික්ඛු තිවිධූපපරික්ඛී හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ධාතුසො උපපරික්ඛති, ආයතනසො උපපරික්ඛති, පටිච්චසමුප්පාදසො උපපරික්ඛති[Pg.54]. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු තිවිධූපපරික්ඛී හොති. සත්තට්ඨානකුසලො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු තිවිධූපපරික්ඛී, ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ කෙවලී වුසිතවා ‘උත්තමපුරිසො’ති වුච්චතී’’ති. පඤ්චමං.

“¿Y cómo, monjes, un monje es un investigador de tres maneras? Aquí, monjes, un monje investiga por medio de los elementos, investiga por medio de las bases de los sentidos e investiga por medio del origen dependiente. De esta manera, monjes, un monje es un investigador de tres maneras. Monjes, del monje que es experto en siete puntos e investigador de tres maneras, se dice en este Dhamma y Vinaya que es un consumado que ha vivido la vida santa, un ‘hombre supremo’”. Esto es lo que dijo el Bienaventurado. (Fin del Sutta de los Siete Puntos).

6. සම්මාසම්බුද්ධසුත්තං

6. Sutta del Perfectamente Iluminado

58. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘තථාගතො, භික්ඛවෙ, අරහං සම්මාසම්බුද්ධො රූපස්ස නිබ්බිදා විරාගා නිරොධා අනුපාදා විමුත්තො සම්මාසම්බුද්ධොති වුච්චති. භික්ඛුපි, භික්ඛවෙ, පඤ්ඤාවිමුත්තො රූපස්ස නිබ්බිදා විරාගා නිරොධා අනුපාදා විමුත්තො පඤ්ඤාවිමුත්තොති වුච්චති.

58. Introducción en Sāvatthi. “Monjes, el Tathāgata, el Arahant, el Perfectamente Iluminado, mediante el desencanto, el desapasionamiento, la cesación y la liberación sin apego respecto a la forma, es llamado un Perfectamente Iluminado. Y un monje, monjes, liberado por la sabiduría, mediante el desencanto, el desapasionamiento, la cesación y la liberación sin apego respecto a la forma, es llamado un liberado por la sabiduría”.

‘‘තථාගතො, භික්ඛවෙ, අරහං සම්මාසම්බුද්ධො වෙදනාය නිබ්බිදා විරාගා නිරොධා අනුපාදා විමුත්තො සම්මාසම්බුද්ධොති වුච්චති. භික්ඛුපි, භික්ඛවෙ, පඤ්ඤාවිමුත්තො වෙදනාය නිබ්බිදා…පෙ… පඤ්ඤාවිමුත්තොති වුච්චති.

“Monjes, el Tathāgata, el Arahant, el Perfectamente Iluminado, mediante el desencanto, el desapasionamiento, la cesación y la liberación sin apego respecto a la sensación, es llamado un Perfectamente Iluminado. Y un monje, monjes, liberado por la sabiduría, mediante el desencanto respecto a la sensación... (igual que arriba)... es llamado un liberado por la sabiduría”.

‘‘තථාගතො, භික්ඛවෙ, අරහං සම්මාසම්බුද්ධො සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරානං… විඤ්ඤාණස්ස නිබ්බිදා විරාගා නිරොධා අනුපාදා විමුත්තො සම්මාසම්බුද්ධොති වුච්චති. භික්ඛුපි, භික්ඛවෙ, පඤ්ඤාවිමුත්තො විඤ්ඤාණස්ස නිබ්බිදා විරාගා නිරොධා අනුපාදා විමුත්තො පඤ්ඤාවිමුත්තොති වුච්චති.

“Monjes, el Tathāgata, el Arahant, el Perfectamente Iluminado, mediante el desencanto, el desapasionamiento, la cesación y la liberación sin apego respecto a la percepción... respecto a las formaciones mentales... respecto a la conciencia, es llamado un Perfectamente Iluminado. Y un monje, monjes, liberado por la sabiduría, mediante el desencanto, el desapasionamiento, la cesación y la liberación sin apego respecto a la conciencia, es llamado un liberado por la sabiduría”.

‘‘තත්‍ර ඛො, භික්ඛවෙ, කො විසෙසො, කො අධිප්පයාසො, කිං නානාකරණං, තථාගතස්ස අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස පඤ්ඤාවිමුත්තෙන භික්ඛුනා’’ති? ‘‘භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා භගවංනෙත්තිකා භගවංපටිසරණා. සාධු වත, භන්තෙ, භගවන්තඤ්ඤෙව පටිභාතු එතස්ස භාසිතස්ස අත්ථො. භගවතො සුත්වා භික්ඛූ ධාරෙස්සන්තී’’ති. ‘‘තෙන හි, භික්ඛවෙ, සුණාථ, සාධුකං මනසි කරොථ; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

“En ese sentido, monjes, ¿cuál es la distinción, cuál es la peculiaridad, cuál es la diferencia entre el Tathāgata, el Arahant, el Perfectamente Iluminado, y un monje liberado por la sabiduría?”. “Señor, nuestras enseñanzas tienen su raíz en el Bienaventurado, son guiadas por el Bienaventurado y tienen al Bienaventurado como refugio. Sería bueno, Señor, que el mismo Bienaventurado aclare el significado de estas palabras. Habiéndolo escuchado del Bienaventurado, los monjes lo recordarán”. “Entonces, monjes, escuchad y prestad mucha atención; yo hablaré”. “Sí, Señor”, respondieron los monjes al Bienaventurado. El Bienaventurado dijo esto:

‘‘තථාගතො, භික්ඛවෙ, අරහං සම්මාසම්බුද්ධො අනුප්පන්නස්ස මග්ගස්ස උප්පාදෙතා, අසඤ්ජාතස්ස මග්ගස්ස සඤ්ජනෙතා, අනක්ඛාතස්ස මග්ගස්ස අක්ඛාතා මග්ගඤ්ඤූ, මග්ගවිදූ, මග්ගකොවිදො; මග්ගානුගා ච, භික්ඛවෙ, එතරහි සාවකා විහරන්ති පච්ඡාසමන්නාගතා. අයං ඛො, භික්ඛවෙ, විසෙසො, අයං අධිප්පයාසො, ඉදං නානාකරණං තථාගතස්ස අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස පඤ්ඤාවිමුත්තෙන භික්ඛුනා’’ති. ඡට්ඨං.

“El Tathāgata, monjes, el Arahant, el Perfectamente Iluminado, es quien hace surgir el sendero no surgido, quien da a conocer el sendero no conocido, quien declara el sendero no declarado; él es el conocedor del sendero, el que comprende el sendero, el experto en el sendero. Y ahora, monjes, sus discípulos viven siguiendo ese sendero, habiendo llegado a él después. Esta es la distinción, monjes, esta es la peculiaridad, esta es la diferencia entre el Tathāgata, el Arahant, el Perfectamente Iluminado, y un monje liberado por la sabiduría”. (Fin del Sutta del Iluminado).

7. අනත්තලක්ඛණසුත්තං

7. Sutta sobre la Característica de No-Yo

59. එකං [Pg.55] සමයං භගවා බාරාණසියං විහරති ඉසිපතනෙ මිගදායෙ. තත්‍ර ඛො භගවා පඤ්චවග්ගියෙ භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘භික්ඛවො’’ති. ‘‘භදන්තෙ’’ති තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

59. En una ocasión, el Bienaventurado residía cerca de Benarés, en el Parque de los Ciervos, en Isipatana. Allí, el Bienaventurado se dirigió al grupo de los cinco monjes: “Monjes”. “Señor”, respondieron aquellos monjes al Bienaventurado. El Bienaventurado dijo lo siguiente:

‘‘රූපං, භික්ඛවෙ, අනත්තා. රූපඤ්ච හිදං, භික්ඛවෙ, අත්තා අභවිස්ස, නයිදං රූපං ආබාධාය සංවත්තෙය්‍ය, ලබ්භෙථ ච රූපෙ – ‘එවං මෙ රූපං හොතු, එවං මෙ රූපං මා අහොසී’ති. යස්මා ච ඛො, භික්ඛවෙ, රූපං අනත්තා, තස්මා රූපං ආබාධාය සංවත්තති, න ච ලබ්භති රූපෙ – ‘එවං මෙ රූපං හොතු, එවං මෙ රූපං මා අහොසී’’’ති.

“Monjes, la forma es no-yo. Monjes, si esta forma fuera el yo, esta forma no conduciría a la aflicción, y uno podría obtener respecto a la forma: ‘Que mi forma sea así, que mi forma no sea asá’. Pero puesto que la forma es no-yo, por eso la forma conduce a la aflicción, y no se obtiene respecto a la forma: ‘Que mi forma sea así, que mi forma no sea asá’”.

‘‘වෙදනා අනත්තා. වෙදනා ච හිදං, භික්ඛවෙ, අත්තා අභවිස්ස, නයිදං වෙදනා ආබාධාය සංවත්තෙය්‍ය, ලබ්භෙථ ච වෙදනාය – ‘එවං මෙ වෙදනා හොතු, එවං මෙ වෙදනා මා අහොසී’ති. යස්මා ච ඛො, භික්ඛවෙ, වෙදනා අනත්තා, තස්මා වෙදනා ආබාධාය සංවත්තති, න ච ලබ්භති වෙදනාය – ‘එවං මෙ වෙදනා හොතු, එවං මෙ වෙදනා මා අහොසී’’’ති.

“La sensación es no-yo. Monjes, si esta sensación fuera el yo, esta sensación no conduciría a la aflicción, y uno podría obtener respecto a la sensación: ‘Que mi sensación sea así, que mi sensación no sea asá’. Pero puesto que la sensación es no-yo, por eso la sensación conduce a la aflicción, y no se obtiene respecto a la sensación: ‘Que mi sensación sea así, que mi sensación no sea asá’”.

‘‘සඤ්ඤා අනත්තා…පෙ… සඞ්ඛාරා අනත්තා. සඞ්ඛාරා ච හිදං, භික්ඛවෙ, අත්තා අභවිස්සංසු, නයිදං සඞ්ඛාරා ආබාධාය සංවත්තෙය්‍යුං, ලබ්භෙථ ච සඞ්ඛාරෙසු – ‘එවං මෙ සඞ්ඛාරා හොන්තු, එවං මෙ සඞ්ඛාරා මා අහෙසු’න්ති. යස්මා ච ඛො, භික්ඛවෙ, සඞ්ඛාරා අනත්තා, තස්මා සඞ්ඛාරා ආබාධාය සංවත්තන්ති, න ච ලබ්භති සඞ්ඛාරෙසු – ‘එවං මෙ සඞ්ඛාරා හොන්තු, එවං මෙ සඞ්ඛාරා මා අහෙසු’’’න්ති.

“La percepción es no-yo... las formaciones mentales son no-yo. Monjes, si estas formaciones mentales fueran el yo, estas formaciones mentales no conducirían a la aflicción, y uno podría obtener respecto a las formaciones mentales: ‘Que mis formaciones mentales sean así, que mis formaciones mentales no sean asá’. Pero puesto que las formaciones mentales son no-yo, por eso las formaciones mentales conducen a la aflicción, y no se obtiene respecto a las formaciones mentales: ‘Que mis formaciones mentales sean así, que mis formaciones mentales no sean asá’”.

‘‘විඤ්ඤාණං අනත්තා. විඤ්ඤාණඤ්ච හිදං, භික්ඛවෙ, අත්තා අභවිස්ස, නයිදං විඤ්ඤාණං ආබාධාය සංවත්තෙය්‍ය, ලබ්භෙථ ච විඤ්ඤාණෙ – ‘එවං මෙ විඤ්ඤාණං හොතු, එවං මෙ විඤ්ඤාණං මා අහොසී’ති. යස්මා ච ඛො, භික්ඛවෙ, විඤ්ඤාණං අනත්තා, තස්මා විඤ්ඤාණං ආබාධාය සංවත්තති, න ච ලබ්භති විඤ්ඤාණෙ – ‘එවං මෙ විඤ්ඤාණං හොතු, එවං මෙ විඤ්ඤාණං මා අහොසී’’’ති.

“La conciencia es no-yo. Monjes, si esta conciencia fuera el yo, esta conciencia no conduciría a la aflicción, y uno podría obtener respecto a la conciencia: ‘Que mi conciencia sea así, que mi conciencia no sea asá’. Pero puesto que la conciencia es no-yo, por eso la conciencia conduce a la aflicción, y no se obtiene respecto a la conciencia: ‘Que mi conciencia sea así, que mi conciencia no sea asá’”.

“¿Qué pensáis, monjes? ¿Es la forma permanente o impermanente?” “Impermanente, señor”. “Lo que es impermanente, ¿es sufrimiento o felicidad?” “Sufrimiento, señor”. “Y aquello que es impermanente, sufrimiento y sujeto al cambio, ¿es apropiado considerarlo como: ‘esto es mío, este soy yo, este es mi yo’?” “Ciertamente no, señor”. “¿La sensación... la percepción... las formaciones mentales... la conciencia son permanentes o impermanentes?” “Impermanentes, señor”. “Lo que es impermanente, ¿es sufrimiento o felicidad?” “Sufrimiento, señor”. “Y aquello que es impermanente, sufrimiento y sujeto al cambio, ¿es apropiado considerarlo como: ‘esto es mío, este soy yo, este es mi yo’?” “Ciertamente no, señor”.

‘‘තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, යං කිඤ්චි රූපං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා ඔළාරිකං වා සුඛුමං වා හීනං වා පණීතං වා යං දූරෙ සන්තිකෙ වා, සබ්බං රූපං – ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. යා කාචි වෙදනා අතීතානාගතපච්චුප්පන්නා අජ්ඣත්තා වා බහිද්ධා වා…පෙ… යා දූරෙ සන්තිකෙ වා, සබ්බා වෙදනා – ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං.

“Por lo tanto, monjes, cualquier forma, ya sea pasada, futura o presente; interna o externa; grosera o sutil; inferior o superior; lejana o cercana, toda forma debe ser vista como realmente es con sabiduría correcta: ‘esto no es mío, este no soy yo, este no es mi yo’. Cualquier sensación, ya sea pasada, futura o presente; interna o externa... lejana o cercana, toda sensación debe ser vista como realmente es con sabiduría correcta: ‘esto no es mío, este no soy yo, este no es mi yo’.”

‘‘යා කාචි සඤ්ඤා…පෙ… යෙ කෙචි සඞ්ඛාරා අතීතානාගතපච්චුප්පන්නා අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා…පෙ… යෙ දූරෙ සන්තිකෙ වා, සබ්බෙ සඞ්ඛාරා – ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං.

“Cualquier percepción... cualquier formación mental, ya sea pasada, futura o presente; interna o externa... lejana o cercana, toda formación mental debe ser vista como realmente es con sabiduría correcta: ‘esto no es mío, este no soy yo, este no es mi yo’.”

‘‘යං කිඤ්චි විඤ්ඤාණං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා ඔළාරිකං වා සුඛුමං වා හීනං වා පණීතං වා යං දූරෙ සන්තිකෙ වා, සබ්බං විඤ්ඤාණං – ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං.

“Cualquier conciencia, ya sea pasada, futura o presente; interna o externa; grosera o sutil; inferior o superior; lejana o cercana, toda conciencia debe ser vista como realmente es con sabiduría correcta: ‘esto no es mío, este no soy yo, este no es mi yo’.”

‘‘එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො රූපස්මිම්පි නිබ්බින්දති, වෙදනායපි නිබ්බින්දති, සඤ්ඤායපි නිබ්බින්දති, සඞ්ඛාරෙසුපි නිබ්බින්දති, විඤ්ඤාණස්මිම්පි නිබ්බින්දති. නිබ්බින්දං විරජ්ජති; විරාගා විමුච්චති. විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං හොති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාතී’’ති.

“Viendo así, monjes, el instruido noble discípulo se desencanta de la forma, se desencanta de la sensación, se desencanta de la percepción, se desencanta de las formaciones mentales y se desencanta de la conciencia. Al desencantarse, se desapasiona; a través del desapasionamiento, se libera. Al estar liberado, surge el conocimiento: ‘estoy liberado’. Él comprende: ‘el nacimiento se ha agotado, la vida santa se ha vivido, lo que debía hacerse se ha hecho, no hay nada más por hacer para este estado de existencia’.”

ඉදමවොච භගවා. අත්තමනා පඤ්චවග්ගියා භික්ඛූ භගවතො භාසිතං අභිනන්දුං.

Esto dijo el Bienaventurado. Los monjes del grupo de los cinco, con corazones regocijados, se deleitaron en las palabras del Bienaventurado.

ඉමස්මිඤ්ච පන වෙය්‍යාකරණස්මිං භඤ්ඤමානෙ පඤ්චවග්ගියානං භික්ඛූනං අනුපාදාය ආසවෙහි චිත්තානි විමුච්චිංසූති. සත්තමං.

Y mientras se exponía esta enseñanza, las mentes de los monjes del grupo de los cinco se liberaron de las impurezas a través del no-apego. Séptimo [discurso].

8. මහාලිසුත්තං

8. Discurso a Mahāli

60. එවං [Pg.57] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා වෙසාලියං විහරති මහාවනෙ කූටාගාරසාලායං. අථ ඛො මහාලි ලිච්ඡවි යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි …පෙ… එකමන්තං නිසින්නො ඛො මහාලි ලිච්ඡවි භගවන්තං එතදවොච –

60. Así lo he oído. En una ocasión el Bienaventurado residía en Vesālī, en el Gran Bosque, en la sala del pabellón de techo puntiagudo. Entonces Mahāli, el Licchavī, se acercó al Bienaventurado... y sentado a un lado, Mahāli el Licchavī se dirigió al Bienaventurado con estas palabras:

‘‘පූරණො, භන්තෙ, කස්සපො එවමාහ – ‘නත්ථි හෙතු නත්ථි පච්චයො සත්තානං සංකිලෙසාය; අහෙතූ අප්පච්චයා සත්තා සංකිලිස්සන්ති. නත්ථි හෙතු නත්ථි පච්චයො සත්තානං විසුද්ධියා; අහෙතූ අප්පච්චයා සත්තා විසුජ්ඣන්තී’ති. ඉධ, භගවා කිමාහා’’ති?

“Señor, Pūraṇa Kassapa dice así: ‘No hay causa ni condición para la impureza de los seres; los seres se vuelven impuros sin causa ni condición. No hay causa ni condición para la purificación de los seres; los seres se purifican sin causa ni condición’. ¿Qué dice el Bienaventurado sobre esto?”

‘‘අත්ථි, මහාලි, හෙතු අත්ථි පච්චයො සත්තානං සංකිලෙසාය; සහෙතූ සප්පච්චයා සත්තා සංකිලිස්සන්ති. අත්ථි, මහාලි, හෙතු, අත්ථි පච්චයො සත්තානං විසුද්ධියා; සහෙතූ සප්පච්චයා සත්තා විසුජ්ඣන්තී’’ති.

“Mahāli, hay causa y hay condición para la impureza de los seres; con causa y condición los seres se vuelven impuros. Mahāli, hay causa y hay condición para la purificación de los seres; con causa y condición los seres se purifican”.

‘‘කතමො පන, භන්තෙ, හෙතු කතමො පච්චයො සත්තානං සංකිලෙසාය; කථං සහෙතූ සප්පච්චයා සත්තා සංකිලිස්සන්තී’’ති?

“¿Pero cuál, señor, es la causa y cuál es la condición para la impureza de los seres? ¿De qué manera los seres se vuelven impuros con causa y condición?”

‘‘රූපඤ්ච හිදං, මහාලි, එකන්තදුක්ඛං අභවිස්ස දුක්ඛානුපතිතං දුක්ඛාවක්කන්තං අනවක්කන්තං සුඛෙන, නයිදං සත්තා රූපස්මිං සාරජ්ජෙය්‍යුං. යස්මා ච ඛො, මහාලි, රූපං සුඛං සුඛානුපතිතං සුඛාවක්කන්තං අනවක්කන්තං දුක්ඛෙන, තස්මා සත්තා රූපස්මිං සාරජ්ජන්ති; සාරාගා සංයුජ්ජන්ති; සංයොගා සංකිලිස්සන්ති. අයං ඛො, මහාලි, හෙතු, අයං පච්චයො සත්තානං සංකිලෙසාය; එවං සහෙතූ සප්පච්චයා සත්තා සංකිලිස්සන්ති.

“Mahāli, si esta forma fuera exclusivamente sufrimiento, acompañada de sufrimiento, sumergida en el sufrimiento y no sumergida en la felicidad, los seres no se apasionarían por la forma. Pero debido a que la forma es placentera, acompañada de placer, sumergida en el placer y no en el sufrimiento, por eso los seres se apasionan por la forma; por esa pasión se encadenan, y por ese encadenamiento se vuelven impuros. Esta, Mahāli, es la causa, esta es la condición para la impureza de los seres; así es como los seres se vuelven impuros con causa y con condición.”

‘‘වෙදනා ච හිදං, මහාලි, එකන්තදුක්ඛා අභවිස්ස දුක්ඛානුපතිතා දුක්ඛාවක්කන්තා අනවක්කන්තා සුඛෙන, නයිදං සත්තා වෙදනාය සාරජ්ජෙය්‍යුං. යස්මා ච ඛො, මහාලි, වෙදනා සුඛා සුඛානුපතිතා සුඛාවක්කන්තා අනවක්කන්තා දුක්ඛෙන, තස්මා සත්තා වෙදනාය සාරජ්ජන්ති; සාරාගා සංයුජ්ජන්ති; සංයොගා සංකිලිස්සන්ති. අයම්පි ඛො, මහාලි, හෙතු, අයං පච්චයො සත්තානං සංකිලෙසාය. එවම්පි සහෙතූ සප්පච්චයා සත්තා සංකිලිස්සන්ති.

“Mahāli, si esta sensación fuera exclusivamente sufrimiento, acompañada de sufrimiento, sumergida en el sufrimiento y no sumergida en la felicidad, los seres no se apasionarían por la sensación. Pero debido a que la sensación es placentera, acompañada de placer, sumergida en el placer y no en el sufrimiento, por eso los seres se apasionan por la sensación; por esa pasión se encadenan, y por ese encadenamiento se vuelven impuros. Esta también, Mahāli, es la causa, esta es la condición para la impureza de los seres; así también es como los seres se vuelven impuros con causa y con condición.”

‘‘සඤ්ඤා ච හිදං, මහාලි…පෙ… සඞ්ඛාරා ච හිදං, මහාලි, එකන්තදුක්ඛා අභවිස්සංසු දුක්ඛානුපතිතා දුක්ඛාවක්කන්තා අනවක්කන්තා සුඛෙන, නයිදං සත්තා [Pg.58] සඞ්ඛාරෙසු සාරජ්ජෙය්‍යුං. යස්මා ච ඛො, මහාලි, සඞ්ඛාරා සුඛා සුඛානුපතිතා සුඛාවක්කන්තා අනවක්කන්තා දුක්ඛෙන, තස්මා සත්තා සඞ්ඛාරෙසු සාරජ්ජන්ති; සාරාගා සංයුජ්ජන්ති; සංයොගා සංකිලිස්සන්ති. අයම්පි ඛො, මහාලි, හෙතු, අයං පච්චයො සත්තානං සංකිලෙසාය. එවම්පි සහෙතූ සප්පච්චයා සත්තා සංකිලිස්සන්ති.

“Mahāli, si esta percepción... y si estas formaciones mentales fueran exclusivamente sufrimiento, acompañadas de sufrimiento, sumergidas en el sufrimiento y no sumergidas en la felicidad, los seres no se apasionarían por las formaciones mentales. Pero debido a que las formaciones mentales son placenteras, acompañadas de placer, sumergidas en el placer y no en el sufrimiento, por eso los seres se apasionan por las formaciones mentales; por esa pasión se encadenan, y por ese encadenamiento se vuelven impuros. Esta también, Mahāli, es la causa, esta es la condición para la impureza de los seres; así también es como los seres se vuelven impuros con causa y con condición.”

‘‘විඤ්ඤාණඤ්ච හිදං, මහාලි, එකන්තදුක්ඛං අභවිස්ස දුක්ඛානුපතිතං දුක්ඛාවක්කන්තං අනවක්කන්තං සුඛෙන, නයිදං සත්තා විඤ්ඤාණස්මිං සාරජ්ජෙය්‍යුං. යස්මා ච ඛො, මහාලි, විඤ්ඤාණං සුඛං සුඛානුපතිතං සුඛාවක්කන්තං අනවක්කන්තං දුක්ඛෙන, තස්මා සත්තා විඤ්ඤාණස්මිං සාරජ්ජන්ති; සාරාගා සංයුජ්ජන්ති; සංයොගා සංකිලිස්සන්ති. අයම්පි ඛො, මහාලි, හෙතු අයං පච්චයො සත්තානං සංකිලෙසාය. එවම්පි සහෙතූ සප්පච්චයා සත්තා සංකිලිස්සන්තී’’ති.

“Mahāli, si esta conciencia fuera exclusivamente sufrimiento, acompañada de sufrimiento, sumergida en el sufrimiento y no sumergida en la felicidad, los seres no se apasionarían por la conciencia. Pero debido a que la conciencia es placentera, acompañada de placer, sumergida en el placer y no en el sufrimiento, por eso los seres se apasionan por la conciencia; por esa pasión se encadenan, y por ese encadenamiento se vuelven impuros. Esta también, Mahāli, es la causa, esta es la condición para la impureza de los seres; así también es como los seres se vuelven impuros con causa y con condición”.

‘‘කතමො පන, භන්තෙ, හෙතු කතමො පච්චයො සත්තානං විසුද්ධියා; කථං සහෙතූ සප්පච්චයා සත්තා විසුජ්ඣන්තී’’ති? ‘‘රූපඤ්ච හිදං, මහාලි, එකන්තසුඛං අභවිස්ස සුඛානුපතිතං සුඛාවක්කන්තං අනවක්කන්තං දුක්ඛෙන, නයිදං සත්තා රූපස්මිං නිබ්බින්දෙය්‍යුං. යස්මා ච ඛො, මහාලි, රූපං දුක්ඛං දුක්ඛානුපතිතං දුක්ඛාවක්කන්තං අනවක්කන්තං සුඛෙන, තස්මා සත්තා රූපස්මිං නිබ්බින්දන්ති; නිබ්බින්දං විරජ්ජන්ති; විරාගා විසුජ්ඣන්ති. අයං ඛො, මහාලි, හෙතු, අයං පච්චයො, සත්තානං විසුද්ධියා. එවං සහෙතූ සප්පච්චයා සත්තා විසුජ්ඣන්ති’’.

—¿Cuál es, Venerable Señor, la causa, cuál es la condición para la purificación de los seres? ¿Cómo es que los seres, con causa y condición, se purifican? —Mahāli, si esta forma fuera exclusivamente placentera, acompañada de placer, imbuida de placer y no penetrada por el sufrimiento, los seres no se desencantarían de la forma. Sin embargo, Mahāli, dado que la forma es sufrimiento, está acompañada de sufrimiento, imbuida de sufrimiento y no penetrada por el placer, por eso los seres se desencantan de la forma. Al desencantarse, pierden la pasión; por la pérdida de la pasión, se purifican. Esta es, Mahāli, la causa, esta es la condición para la purificación de los seres. De esta manera, los seres, con causa y condición, se purifican.

‘‘වෙදනා ච හිදං, මහාලි, එකන්තසුඛා අභවිස්ස…පෙ… සඤ්ඤා ච හිදං, මහාලි…පෙ… සඞ්ඛාරා ච හිදං, මහාලි, එකන්තසුඛා අභවිස්සංසු…පෙ… විඤ්ඤාණඤ්ච හිදං, මහාලි, එකන්තසුඛං අභවිස්ස සුඛානුපතිතං සුඛාවක්කන්තං අනවක්කන්තං දුක්ඛෙන, නයිදං සත්තා විඤ්ඤාණස්මිං නිබ්බින්දෙය්‍යුං. යස්මා ච ඛො, මහාලි, විඤ්ඤාණං දුක්ඛං දුක්ඛානුපතිතං දුක්ඛාවක්කන්තං අනවක්කන්තං සුඛෙන, තස්මා සත්තා විඤ්ඤාණස්මිං නිබ්බින්දන්ති; නිබ්බින්දං විරජ්ජන්ති; විරාගා විසුජ්ඣන්ති. අයං ඛො, මහාලි, හෙතු, අයං පච්චයො, සත්තානං විසුද්ධියා. එවම්පි සහෙතූ සප්පච්චයා සත්තා විසුජ්ඣන්තී’’ති. අට්ඨමං.

—Y si esta sensación, Mahāli, fuera exclusivamente placentera... (pe)... y si esta percepción, Mahāli... (pe)... y si estas formaciones, Mahāli, fueran exclusivamente placenteras... (pe)... y si esta consciencia, Mahāli, fuera exclusivamente placentera, acompañada de placer, imbuida de placer y no penetrada por el sufrimiento, los seres no se desencantarían de la consciencia. Sin embargo, Mahāli, dado que la consciencia es sufrimiento, está acompañada de sufrimiento, imbuida de sufrimiento y no penetrada por el placer, por eso los seres se desencantan de la consciencia. Al desencantarse, pierden la pasión; por la pérdida de la pasión, se purifican. Esta es, Mahāli, la causa, esta es la condición para la purificación de los seres. De esta manera también, los seres, con causa y condición, se purifican. —Octavo.

9. ආදිත්තසුත්තං

9. Discurso sobre lo que Arde

61. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘රූපං, භික්ඛවෙ, ආදිත්තං, වෙදනා ආදිත්තා, සඤ්ඤා ආදිත්තා, සඞ්ඛාරා ආදිත්තා, විඤ්ඤාණං ආදිත්තං. එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො රූපස්මිම්පි නිබ්බින්දති, වෙදනායපි… සඤ්ඤායපි… සඞ්ඛාරෙසුපි… විඤ්ඤාණස්මිම්පි [Pg.59] නිබ්බින්දති. නිබ්බින්දං විරජ්ජති; විරාගා විමුච්චති. විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං හොති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාතී’’ති. නවමං.

61. En Sāvatthī. —Monjes, la forma está ardiendo; la sensación está ardiendo; la percepción está ardiendo; las formaciones están ardiendo; la consciencia está ardiendo. Al ver esto, monjes, el instruido noble discípulo se desencanta de la forma, se desencanta de la sensación, se desencanta de la percepción, se desencanta de las formaciones y se desencanta de la consciencia. Al desencantarse, pierde la pasión; por la pérdida de la pasión, se libera. En la liberación, surge el conocimiento: ‘¡Estoy liberado!’. Comprende: ‘El nacimiento se ha agotado, la vida santa ha sido vivida, lo que debía hacerse se ha hecho, no hay más nada para este estado de existencia’. —Noveno.

10. නිරුත්තිපථසුත්තං

10. Discurso sobre los Senderos de la Expresión

62. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, නිරුත්තිපථා අධිවචනපථා පඤ්ඤත්තිපථා අසඞ්කිණ්ණා අසඞ්කිණ්ණපුබ්බා, න සඞ්කීයන්ති, න සඞ්කීයිස්සන්ති, අප්පටිකුට්ඨා සමණෙහි බ්‍රාහ්මණෙහි විඤ්ඤූහි. කතමෙ තයො? යං, භික්ඛවෙ, රූපං අතීතං නිරුද්ධං විපරිණතං ‘අහොසී’ති තස්ස සඞ්ඛා, ‘අහොසී’ති තස්ස සමඤ්ඤා, ‘අහොසී’ති තස්ස පඤ්ඤත්ති; න තස්ස සඞ්ඛා ‘අත්ථී’ති, න තස්ස සඞ්ඛා ‘භවිස්සතී’’’ති.

62. En Sāvatthī. —Monjes, existen estos tres senderos de expresión, senderos de designación y senderos de concepto, que no están confundidos, que nunca estuvieron confundidos, que no se confunden ni se confundirán, y que no son rechazados por los sabios ascetas y brahmanes. ¿Cuáles son los tres? Aquella forma, monjes, que es pasada, que ha cesado, que se ha transformado, se denomina como ‘fue’, se designa como ‘fue’, se conceptualiza como ‘fue’; no se denomina como ‘es’ ni se denomina como ‘será’.

‘‘යා වෙදනා අතීතා නිරුද්ධා විපරිණතා ‘අහොසී’ති තස්සා සඞ්ඛා, ‘අහොසී’ති තස්සා සමඤ්ඤා, ‘අහොසී’ති තස්සා පඤ්ඤත්ති; න තස්සා සඞ්ඛා ‘අත්ථී’ති, න තස්සා සඞ්ඛා ‘භවිස්සතී’’’ති.

Aquella sensación que es pasada, que ha cesado, que se ha transformado, se denomina como ‘fue’, se designa como ‘fue’, se conceptualiza como ‘fue’; no se denomina como ‘es’ ni se denomina como ‘será’.

‘‘යා සඤ්ඤා… යෙ සඞ්ඛාරා අතීතා නිරුද්ධා විපරිණතා ‘අහෙසු’න්ති තෙසං සඞ්ඛා, ‘අහෙසු’න්ති තෙසං සමඤ්ඤා, ‘අහෙසු’න්ති තෙසං පඤ්ඤත්ති; න තෙසං සඞ්ඛා ‘අත්ථී’ති, න තෙසං සඞ්ඛා ‘භවිස්සන්තී’’’ති.

Aquella percepción... Aquellas formaciones que son pasadas, que han cesado, que se han transformado, se denominan como ‘fueron’, se designan como ‘fueron’, se conceptualizan como ‘fueron’; no se denominan como ‘son’ ni se denominan como ‘serán’.

‘‘යං විඤ්ඤාණං අතීතං නිරුද්ධං විපරිණතං, ‘අහොසී’ති තස්ස සඞ්ඛා, ‘අහොසී’ති තස්ස සමඤ්ඤා, ‘අහොසී’ති තස්ස පඤ්ඤත්ති; න තස්ස සඞ්ඛා ‘අත්ථී’ති, න තස්ස සඞ්ඛා ‘භවිස්සතී’’’ති.

Aquella consciencia que es pasada, que ha cesado, que se ha transformado, se denomina como ‘fue’, se designa como ‘fue’, se conceptualiza como ‘fue’; no se denomina como ‘es’ ni se denomina como ‘será’.

‘‘යං, භික්ඛවෙ, රූපං අජාතං අපාතුභූතං, ‘භවිස්සතී’ති තස්ස සඞ්ඛා, ‘භවිස්සතී’ති තස්ස සමඤ්ඤා, ‘භවිස්සතී’ති තස්ස පඤ්ඤත්ති; න තස්ස සඞ්ඛා ‘අත්ථී’ති, න තස්ස සඞ්ඛා ‘අහොසී’’’ති.

Aquella forma, monjes, que no ha nacido, que no se ha manifestado, se denomina como ‘será’, se designa como ‘será’, se conceptualiza como ‘será’; no se denomina como ‘es’ ni se denomina como ‘fue’.

‘‘යා වෙදනා අජාතා අපාතුභූතා, ‘භවිස්සතී’ති තස්සා සඞ්ඛා, ‘භවිස්සතී’ති තස්සා සමඤ්ඤා, ‘භවිස්සතී’ති තස්සා පඤ්ඤත්ති; න තස්සා සඞ්ඛා ‘අත්ථී’ති, න තස්සා සඞ්ඛා ‘අහොසී’’’ති.

Aquella sensación que no ha nacida, que no se ha manifestado, se denomina como ‘será’, se designa como ‘será’, se conceptualiza como ‘será’; no se denomina como ‘es’ ni se denomina como ‘fue’.

‘‘යා සඤ්ඤා… යෙ සඞ්ඛාරා අජාතා අපාතුභූතා, ‘භවිස්සන්තී’ති තෙසං සඞ්ඛා, ‘භවිස්සන්තී’ති තෙසං සමඤ්ඤා, ‘භවිස්සන්තී’ති තෙසං පඤ්ඤත්ති; න තෙසං සඞ්ඛා ‘අත්ථී’ති, න තෙසං සඞ්ඛා ‘අහෙසු’’’න්ති.

Aquella percepción... Aquellas formaciones que no han nacido, que no se han manifestado, se denominan como ‘serán’, se designan como ‘serán’, se conceptualizan como ‘serán’; no se denominan como ‘son’ ni se denominan como ‘fueron’.

‘‘යං [Pg.60] විඤ්ඤාණං අජාතං අපාතුභූතං, ‘භවිස්සතී’ති තස්ස සඞ්ඛා, ‘භවිස්සතී’ති තස්ස සමඤ්ඤා, ‘භවිස්සතී’ති තස්ස පඤ්ඤත්ති; න තස්ස සඞ්ඛා ‘අත්ථී’ති, න තස්ස සඞ්ඛා ‘අහොසී’’’ති.

Aquella consciencia que no ha nacido, que no se ha manifestado, se denomina como ‘será’, se designa como ‘será’, se conceptualiza como ‘será’; no se denomina como ‘es’ ni se denomina como ‘fue’.

‘‘යං, භික්ඛවෙ, රූපං ජාතං පාතුභූතං, ‘අත්ථී’ති තස්ස සඞ්ඛා, ‘අත්ථී’ති තස්ස සමඤ්ඤා, ‘අත්ථී’ති තස්ස පඤ්ඤත්ති; න තස්ස සඞ්ඛා ‘අහොසී’ති, න තස්ස සඞ්ඛා ‘භවිස්සතී’’’ති.

Aquella forma, monjes, que ha nacido, que se ha manifestado, se denomina como ‘es’, se designa como ‘es’, se conceptualiza como ‘es’; no se denomina como ‘fue’ ni se denomina como ‘será’.

‘‘යා වෙදනා ජාතා පාතුභූතා, ‘අත්ථී’ති තස්සා සඞ්ඛා, ‘අත්ථී’ති තස්සා සමඤ්ඤා, ‘අත්ථී’ති තස්සා පඤ්ඤත්ති; න තස්සා සඞ්ඛා ‘අහොසී’ති, න තස්සා සඞ්ඛා ‘භවිස්සතී’’’ති.

Aquella sensación que ha nacido, que se ha manifestado, se denomina como ‘es’, se designa como ‘es’, se conceptualiza como ‘es’; no se denomina como ‘fue’ ni se denomina como ‘será’.

‘‘යා සඤ්ඤා… යෙ සඞ්ඛාරා ජාතා පාතුභූතා, ‘අත්ථී’ති තෙසං සඞ්ඛා, ‘අත්ථී’ති තෙසං සමඤ්ඤා, ‘අත්ථී’ති තෙසං පඤ්ඤත්ති; න තෙසං සඞ්ඛා ‘අහෙසු’න්ති, න තෙසං සඞ්ඛා, ‘භවිස්සන්තී’’’ති.

Aquella percepción... Aquellas formaciones que han nacido, que se han manifestado, se denominan como ‘son’, se designan como ‘son’, se conceptualizan como ‘son’; no se denominan como ‘fueron’ ni se denominan como ‘serán’.

‘‘යං විඤ්ඤාණං ජාතං පාතුභූතං, ‘අත්ථී’ති තස්ස සඞ්ඛා, ‘අත්ථී’ති තස්ස සමඤ්ඤා, ‘අත්ථී’ති තස්ස පඤ්ඤත්ති; න තස්ස සඞ්ඛා ‘අහොසී’ති, න තස්ස සඞ්ඛා ‘භවිස්සතී’’’ති.

Aquella consciencia que ha nacido, que se ha manifestado, se denomina como ‘es’, se designa como ‘es’, se conceptualiza como ‘es’; no se denomina como ‘fue’ ni se denomina como ‘será’.

‘‘ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො නිරුත්තිපථා අධිවචනපථා පඤ්ඤත්තිපථා අසඞ්කිණ්ණා අසඞ්කිණ්ණපුබ්බා, න සඞ්කීයන්ති, න සඞ්කීයිස්සන්ති, අප්පටිකුට්ඨා සමණෙහි බ්‍රාහ්මණෙහි විඤ්ඤූහි. යෙපි තෙ, භික්ඛවෙ, අහෙසුං උක්කලා වස්සභඤ්ඤා අහෙතුකවාදා අකිරියවාදා නත්ථිකවාදා, තෙපිමෙ තයො නිරුත්තිපථෙ අධිවචනපථෙ පඤ්ඤත්තිපථෙ න ගරහිතබ්බං නප්පටික්කොසිතබ්බං අමඤ්ඤිංසු. තං කිස්ස හෙතු? නින්දාඝට්ටනබ්‍යාරොසඋපාරම්භභයා’’ති.

Estos, monjes, son los tres senderos de expresión, senderos de designación y senderos de concepto, que no están confundidos, que nunca estuvieron confundidos, que no se confunden ni se confundirán, y que no son rechazados por los sabios ascetas y brahmanes. Incluso aquellos de Ukkalā, monjes, los que sostenían la doctrina de Vassa y Bhañña, los que negaban la causalidad, los que negaban la acción y los nihilistas, consideraron que estos tres senderos de expresión, senderos de designación y senderos de concepto no debían ser criticados ni rechazados. ¿Por qué razón? Por temor a la censura, al ataque, al reproche y a la crítica de los sabios.

උපයවග්ගො ඡට්ඨො.

Sexto capítulo: Medios

තස්සුද්දානං –

Su resumen es el siguiente:

උපයො බීජං උදානං, උපාදානපරිවත්තං;

සත්තට්ඨානඤ්ච සම්බුද්ධො, පඤ්චමහාලි ආදිත්තා.වග්ගො නිරුත්තිපථෙන චාති.

El medio, la semilla, la exclamación inspirada, el apego y las fases; las siete bases, el plenamente iluminado, la verdad, Mahāli y lo que arde. Con el sendero de la expresión, el capítulo es así llamado.

7. අරහන්තවග්ගො

7. Capítulo sobre el Arahant

1. උපාදියමානසුත්තං

1. Discurso sobre el que se Apega

63. එවං [Pg.61] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. අථ ඛො අඤ්ඤතරො භික්ඛු යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සාධු මෙ, භන්තෙ, භගවා සංඛිත්තෙන ධම්මං දෙසෙතු යමහං භගවතො ධම්මං සුත්වා එකො වූපකට්ඨො අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරෙය්‍ය’’න්ති. ‘‘උපාදියමානො ඛො, භික්ඛු, බද්ධො මාරස්ස; අනුපාදියමානො මුත්තො පාපිමතො’’ති. ‘‘අඤ්ඤාතං භගවා, අඤ්ඤාතං සුගතා’’ති.

63. Así lo he oído: En una ocasión, el Bienaventurado se encontraba en Sāvatthī, en el Bosque de Jeta, en el monasterio de Anāthapiṇḍika. Entonces, un cierto monje se acercó a donde estaba el Bienaventurado; habiéndose acercado y tras rendir homenaje al Bienaventurado, se sentó a un lado. Sentado a un lado, aquel monje dijo al Bienaventurado: «Señor, sería bueno que el Bienaventurado me enseñara el Dhamma brevemente, de modo que, tras haber oído el Dhamma del Bienaventurado, pueda morar solo, retirado, diligente, ardiente y resuelto». «Monje, al apegarse, uno queda atado por Māra; al no apegarse, uno se libera del Maligno». «He comprendido, Bienaventurado; he comprendido, Sugata».

‘‘යථා කථං පන ත්වං, භික්ඛු, මයා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාසී’’ති? ‘‘රූපං ඛො, භන්තෙ, උපාදියමානො බද්ධො මාරස්ස; අනුපාදියමානො මුත්තො පාපිමතො. වෙදනං උපාදියමානො බද්ධො මාරස්ස; අනුපාදියමානො මුත්තො පාපිමතො. සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ … විඤ්ඤාණං උපාදියමානො බද්ධො මාරස්ස; අනුපාදියමානො මුත්තො පාපිමතො. ඉමස්ස ඛ්වාහං, භන්තෙ, භගවතා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාමී’’ති.

«¿Y de qué manera, monje, comprendes en detalle el significado de lo que he dicho brevemente?». «Señor, al apegarse a la forma, uno queda atado por Māra; al no apegarse, se libera del Maligno. Al apegarse a la sensación, uno queda atado por Māra; al no apegarse, se libera del Maligno. Al apegarse a la percepción… a las formaciones… a la conciencia, uno queda atado por Māra; al no apegarse, se libera del Maligno. De esta manera, Señor, comprendo en detalle el significado de lo que el Bienaventurado ha dicho brevemente».

‘‘සාධු සාධු, භික්ඛු! සාධු ඛො ත්වං, භික්ඛු, මයා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාසි. රූපං ඛො, භික්ඛු, උපාදියමානො බද්ධො මාරස්ස; අනුපාදියමානො මුත්තො පාපිමතො. වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං උපාදියමානො බද්ධො මාරස්ස; අනුපාදියමානො මුත්තො පාපිමතො. ඉමස්ස ඛො, භික්ඛු, මයා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථො දට්ඨබ්බො’’ති.

«¡Bien, bien, monje! Es excelente, monje, que comprendas así, en detalle, el significado de lo que he dicho brevemente. Monje, al apegarse a la forma, uno queda atado por Māra; al no apegarse, se libera del Maligno. Al apegarse a la sensación… a la percepción… a las formaciones… a la conciencia, uno queda atado por Māra; al no apegarse, se libera del Maligno. De esta manera, monje, debe verse en detalle el significado de lo que he dicho brevemente».

අථ ඛො සො භික්ඛු භගවතො භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා පක්කාමි. අථ ඛො සො භික්ඛු එකො වූපකට්ඨො අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරන්තො නචිරස්සෙව – යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති තදනුත්තරං – බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරති. ‘‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං [Pg.62] කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’’ති අබ්භඤ්ඤාසි. අඤ්ඤතරො ච පන සො භික්ඛු අරහතං අහොසීති. පඨමං.

Entonces, aquel monje, habiéndose regocijado y deleitado en las palabras del Bienaventurado, se levantó de su asiento, rindió homenaje al Bienaventurado y, tras rodearlo por la derecha, partió. Luego, aquel monje, morando solo, retirado, diligente, ardiente y resuelto, en poco tiempo alcanzó por sí mismo mediante el conocimiento directo, realizó y entró en aquella meta suprema de la vida santa por la cual los hijos de familia parten rectamente del hogar a la vida sin hogar, morando en ella en esta misma vida. Comprendió: «El nacimiento se ha agotado, la vida santa ha sido vivida, lo que debía hacerse se ha hecho, no hay más por hacer para este estado de existencia». Y aquel monje llegó a ser uno de los Arahants. Primero.

2. මඤ්ඤමානසුත්තං

2. Maññamānasutta: El Discurso sobre Concebir

64. සාවත්ථිනිදානං. අථ ඛො අඤ්ඤතරො භික්ඛු…පෙ… එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සාධු මෙ, භන්තෙ, භගවා සංඛිත්තෙන ධම්මං දෙසෙතු…පෙ… ආතාපී පහිතත්තො විහරෙය්‍ය’’න්ති. ‘‘මඤ්ඤමානො ඛො, භික්ඛු, බද්ධො මාරස්ස; අමඤ්ඤමානො මුත්තො පාපිමතො’’ති. ‘‘අඤ්ඤාතං භගවා, අඤ්ඤාතං සුගතා’’ති.

64. En Sāvatthī. Entonces, un cierto monje… (como en el sutta anterior) … sentado a un lado, aquel monje dijo al Bienaventurado: «Señor, sería bueno que el Bienaventurado me enseñara el Dhamma brevemente… de modo que pueda morar ardiente y resuelto». «Monje, al concebir [a través del deseo, el orgullo o las visiones], uno queda atado por Māra; al no concebir, se libera del Maligno». «He comprendido, Bienaventurado; he comprendido, Sugata».

‘‘යථා කථං පන ත්වං, භික්ඛු, මයා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාසී’’ති? ‘‘රූපං ඛො, භන්තෙ, මඤ්ඤමානො බද්ධො මාරස්ස; අමඤ්ඤමානො මුත්තො පාපිමතො. වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං මඤ්ඤමානො බද්ධො මාරස්ස; අමඤ්ඤමානො මුත්තො පාපිමතො. ඉමස්ස ඛ්වාහං, භන්තෙ, භගවතා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාමී’’ති.

«¿Y de qué manera, monje, comprendes en detalle el significado de lo que he dicho brevemente?». «Señor, al concebir la forma, uno queda atado por Māra; al no concebirla, se libera del Maligno. Al concebir la sensación… la percepción… las formaciones… la conciencia, uno queda atado por Māra; al no concebirla, se libera del Maligno. De esta manera, Señor, comprendo en detalle el significado de lo que el Bienaventurado ha dicho brevemente».

‘‘සාධු සාධු, භික්ඛු! සාධු ඛො ත්වං, භික්ඛු, මයා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාසි. රූපං ඛො, භික්ඛු, මඤ්ඤමානො බද්ධො මාරස්ස; අමඤ්ඤමානො මුත්තො පාපිමතො. වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං මඤ්ඤමානො බද්ධො මාරස්ස; අමඤ්ඤමානො මුත්තො පාපිමතො. ඉමස්ස ඛො, භික්ඛු, මයා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථො දට්ඨබ්බො’’ති…පෙ… අඤ්ඤතරො ච පන සො භික්ඛු අරහතං අහොසීති. දුතියං.

«¡Bien, bien, monje! Es excelente, monje, que comprendas así en detalle el significado de lo que he dicho brevemente. Monje, al concebir la forma, uno queda atado por Māra; al no concebirla, se libera del Maligno. Al concebir la sensación… la percepción… las formaciones… la conciencia, uno queda atado por Māra; al no concebirla, se libera del Maligno. De esta manera, monje, debe verse en detalle el significado de lo que he dicho brevemente»… Y aquel monje llegó a ser uno de los Arahants. Segundo.

3. අභිනන්දමානසුත්තං

3. Abhinandamānasutta: El Discurso sobre Deleitarse

65. සාවත්ථිනිදානං. අථ ඛො අඤ්ඤතරො භික්ඛු…පෙ… එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සාධු මෙ, භන්තෙ, භගවා සංඛිත්තෙන…පෙ… පහිතත්තො විහරෙය්‍ය’’න්ති. ‘‘අභිනන්දමානො ඛො, භික්ඛු, බද්ධො මාරස්ස; අනභිනන්දමානො මුත්තො පාපිමතො’’ති. ‘‘අඤ්ඤාතං භගවා, අඤ්ඤාතං සුගතා’’ති.

65. En Sāvatthī. Entonces, un cierto monje… sentado a un lado, aquel monje dijo al Bienaventurado: «Señor, sería bueno que el Bienaventurado me enseñara brevemente… de modo que pueda morar resuelto». «Monje, al deleitarse, uno queda atado por Māra; al no deleitarse, se libera del Maligno». «He comprendido, Bienaventurado; he comprendido, Sugata».

‘‘යථා [Pg.63] කථං පන ත්වං, භික්ඛු, මයා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාසී’’ති? ‘‘රූපං ඛො, භන්තෙ, අභිනන්දමානො බද්ධො මාරස්ස; අනභිනන්දමානො මුත්තො පාපිමතො. වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං අභිනන්දමානො බද්ධො මාරස්ස; අනභිනන්දමානො මුත්තො පාපිමතො. ඉමස්ස ඛ්වාහං, භන්තෙ, භගවතා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාමී’’ති.

«¿Y de qué manera, monje, comprendes en detalle el significado de lo que he dicho brevemente?». «Señor, al deleitarse en la forma, uno queda atado por Māra; al no deleitarse, se libera del Maligno. Al deleitarse en la sensación… la percepción… las formaciones… la conciencia, uno queda atado por Māra; al no deleitarse, se libera del Maligno. De esta manera, Señor, comprendo en detalle el significado de lo que el Bienaventurado ha dicho brevemente».

‘‘සාධු සාධු, භික්ඛු! සාධු ඛො ත්වං, භික්ඛු, මයා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාසි. රූපං ඛො, භික්ඛු, අභිනන්දමානො බද්ධො මාරස්ස; අනභිනන්දමානො මුත්තො පාපිමතො. වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ … විඤ්ඤාණං අභිනන්දමානො බද්ධො මාරස්ස; අනභිනන්දමානො මුත්තො පාපිමතො. ඉමස්ස ඛො, භික්ඛු, මයා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථො දට්ඨබ්බො’’ති…පෙ… අඤ්ඤතරො ච පන සො භික්ඛු අරහතං අහොසීති. තතියං.

«¡Bien, bien, monje! Es excelente, monje, que comprendas así en detalle el significado de lo que he dicho brevemente. Monje, al deleitarse en la forma, uno queda atado por Māra; al no deleitarse, se libera del Maligno. Al deleitarse en la sensación… la percepción… las formaciones… la conciencia, uno queda atado por Māra; al no deleitarse, se libera del Maligno. De esta manera, monje, debe verse en detalle el significado de lo que he dicho brevemente»… Y aquel monje llegó a ser uno de los Arahants. Tercero.

4. අනිච්චසුත්තං

4. Aniccasutta: El Discurso sobre lo Impermanente

66. සාවත්ථිනිදානං. අථ ඛො අඤ්ඤතරො භික්ඛු…පෙ… එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සාධු මෙ, භන්තෙ, භගවා සංඛිත්තෙන ධම්මං දෙසෙතු…පෙ… ආතාපී පහිතත්තො විහරෙය්‍ය’’න්ති. ‘‘යං ඛො, භික්ඛු, අනිච්චං; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො’’ති. ‘‘අඤ්ඤාතං භගවා; අඤ්ඤාතං සුගතා’’ති.

66. En Sāvatthī. Entonces, un cierto monje… sentado a un lado, aquel monje dijo al Bienaventurado: «Señor, sería bueno que el Bienaventurado me enseñara el Dhamma brevemente… de modo que pueda morar ardiente y resuelto». «Monje, en aquello que es impermanente, debes abandonar el deseo por ello». «He comprendido, Bienaventurado; he comprendido, Sugata».

‘‘යථා කථං පන ත්වං, භික්ඛු, මයා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාසී’’ති? ‘‘රූපං ඛො, භන්තෙ, අනිච්චං; තත්‍ර මෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං අනිච්චං; තත්‍ර මෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. ඉමස්ස ඛ්වාහං, භන්තෙ, භගවතා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාමී’’ති.

«¿Pero cómo, monje, comprendes tú en detalle el significado de lo que he dicho de forma breve?». «Señor, la forma es ciertamente impermanente; en ella, el deseo debe ser abandonado por mí. La sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia es impermanente; en ella, el deseo debe ser abandonado por mí. De esta manera, Señor, comprendo yo en detalle el significado de lo que el Bienaventurado ha dicho de forma breve».

‘‘සාධු සාධු, භික්ඛු! සාධු ඛො ත්වං, භික්ඛු, මයා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාසි. රූපං ඛො, භික්ඛු, අනිච්චං; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. වෙදනා අනිච්චා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං අනිච්චං; තත්‍ර ඛො තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. ඉමස්ස ඛො, භික්ඛු, මයා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථො දට්ඨබ්බො’’ති…පෙ… අඤ්ඤතරො ච පන සො භික්ඛු අරහතං අහොසීති. චතුත්ථං.

«¡Bien, bien, monje! Bien comprendes tú, monje, en detalle el significado de lo que he dicho de forma breve. La forma, monje, es impermanente; en ella, el deseo debe ser abandonado por ti. La sensación es impermanente... la percepción... las formaciones... la conciencia es impermanente; en ella, ciertamente, el deseo debe ser abandonado por ti. De esta manera, monje, debe verse en detalle el significado de lo que he dicho de forma breve»... y aquel monje se convirtió en uno de los Arahants. Cuarto.

5. දුක්ඛසුත්තං

5. Discurso sobre el sufrimiento

67. සාවත්ථිනිදානං[Pg.64]. අථ ඛො අඤ්ඤතරො භික්ඛු…පෙ… එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සාධු මෙ, භන්තෙ, භගවා සංඛිත්තෙන ධම්මං දෙසෙතු…පෙ… ආතාපී පහිතත්තො විහරෙය්‍ය’’න්ති. ‘‘යං ඛො, භික්ඛු, දුක්ඛං; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො’’ති. ‘‘අඤ්ඤාතං භගවා; අඤ්ඤාතං සුගතා’’ති.

67. Origen en Sāvatthī. Entonces, un cierto monje... sentado a un lado, le dijo esto al Bienaventurado: «Señor, ruego que el Bienaventurado me enseñe el Dhamma de forma breve... para que yo pueda vivir diligente y resuelto». «Monje, aquello que es sufrimiento; en ello, el deseo debe ser abandonado por ti». «Comprendido, Bienaventurado; comprendido, Sugata».

‘‘යථා කථං පන ත්වං, භික්ඛු, මයා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාසී’’ති? ‘‘රූපං ඛො, භන්තෙ, දුක්ඛං; තත්‍ර මෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං දුක්ඛං; තත්‍ර මෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. ඉමස්ස ඛ්වාහං, භන්තෙ, භගවතා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාමී’’ති.

«¿Pero cómo, monje, comprendes tú en detalle el significado de lo que he dicho de forma breve?». «Señor, la forma es ciertamente sufrimiento; en ella, el deseo debe ser abandonado por mí. La sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia es sufrimiento; en ella, el deseo debe ser abandonado por mí. De esta manera, Señor, comprendo yo en detalle el significado de lo que el Bienaventurado ha dicho de forma breve».

‘‘සාධු සාධු, භික්ඛු! සාධු ඛො ත්වං, භික්ඛු, මයා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාසි. රූපං ඛො භික්ඛු, දුක්ඛං; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං දුක්ඛං; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. ඉමස්ස ඛො, භික්ඛු, මයා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථො දට්ඨබ්බො’’ති…පෙ… අඤ්ඤතරො ච පන සො භික්ඛු අරහතං අහොසීති. පඤ්චමං.

«¡Bien, bien, monje! Bien comprendes tú, monje, en detalle el significado de lo que he dicho de forma breve. La forma, monje, es sufrimiento; en ella, el deseo debe ser abandonado por ti. La sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia es sufrimiento; en ella, el deseo debe ser abandonado por ti. De esta manera, monje, debe verse en detalle el significado de lo que he dicho de forma breve»... y aquel monje se convirtió en uno de los Arahants. Quinto.

6. අනත්තසුත්තං

6. Discurso sobre el no-yo

68. සාවත්ථිනිදානං. අථ ඛො අඤ්ඤතරො භික්ඛු…පෙ… එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සාධු මෙ, භන්තෙ, භගවා සංඛිත්තෙන ධම්මං දෙසෙතු…පෙ… ආතාපී පහිතත්තො විහරෙය්‍ය’’න්ති. ‘‘යො ඛො, භික්ඛු, අනත්තා; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො’’ති. ‘‘අඤ්ඤාතං, භගවා; අඤ්ඤාතං, සුගතා’’ති.

68. Origen en Sāvatthī. Entonces, un cierto monje... sentado a un lado, le dijo esto al Bienaventurado: «Señor, ruego que el Bienaventurado me enseñe el Dhamma de forma breve... para que yo pueda vivir diligente y resuelto». «Monje, aquello que es no-yo; en ello, el deseo debe ser abandonado por ti». «Comprendido, Bienaventurado; comprendido, Sugata».

‘‘යථා කථං පන ත්වං, භික්ඛු, මයා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාසී’’ති? ‘‘රූපං ඛො, භන්තෙ, අනත්තා; තත්‍ර මෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං අනත්තා; තත්‍ර මෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. ඉමස්ස ඛ්වාහං, භන්තෙ, භගවතා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාමී’’ති.

«¿Pero cómo, monje, comprendes tú en detalle el significado de lo que he dicho de forma breve?». «Señor, la forma es ciertamente no-yo; en ella, el deseo debe ser abandonado por mí. La sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia es no-yo; en ella, el deseo debe ser abandonado por mí. De esta manera, Señor, comprendo yo en detalle el significado de lo que el Bienaventurado ha dicho de forma breve».

‘‘සාධු සාධු, භික්ඛු! සාධු ඛො ත්වං, භික්ඛු, මයා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාසි. රූපං ඛො, භික්ඛු, අනත්තා; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො[Pg.65]. වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං අනත්තා; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. ඉමස්ස ඛො, භික්ඛු, මයා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථො දට්ඨබ්බො’’ති…පෙ… අඤ්ඤතරො ච පන සො භික්ඛු අරහතං අහොසීති. ඡට්ඨං.

«¡Bien, bien, monje! Bien comprendes tú, monje, en detalle el significado de lo que he dicho de forma breve. La forma, monje, es no-yo; en ella, el deseo debe ser abandonado por ti. La sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia es no-yo; en ella, el deseo debe ser abandonado por ti. De esta manera, monje, debe verse en detalle el significado de lo que he dicho de forma breve»... y aquel monje se convirtió en uno de los Arahants. Sexto.

7. අනත්තනියසුත්තං

7. Discurso sobre lo que no pertenece al yo

69. සාවත්ථිනිදානං. අථ ඛො අඤ්ඤතරො භික්ඛු…පෙ… එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සාධු මෙ, භන්තෙ, භගවා සංඛිත්තෙන ධම්මං දෙසෙතු…පෙ… විහරෙය්‍ය’’න්ති. ‘‘යං ඛො, භික්ඛු, අනත්තනියං; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො’’ති. ‘‘අඤ්ඤාතං, භගවා; අඤ්ඤාතං, සුගතා’’ති.

69. Origen en Sāvatthī. Entonces, un cierto monje... sentado a un lado, le dijo esto al Bienaventurado: «Señor, ruego que el Bienaventurado me enseñe el Dhamma de forma breve... para que yo pueda vivir». «Monje, aquello que no pertenece al yo; en ello, el deseo debe ser abandonado por ti». «Comprendido, Bienaventurado; comprendido, Sugata».

‘‘යථා කථං පන ත්වං, භික්ඛු, මයා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාසී’’ති? ‘‘රූපං ඛො, භන්තෙ, අනත්තනියං; තත්‍ර මෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං අනත්තනියං; තත්‍ර මෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. ඉමස්ස ඛ්වාහං, භන්තෙ, භගවතා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාමී’’ති.

«¿Pero cómo, monje, comprendes tú en detalle el significado de lo que he dicho de forma breve?». «Señor, la forma ciertamente no pertenece al yo; en ella, el deseo debe ser abandonado por mí. La sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia no pertenece al yo; en ella, el deseo debe ser abandonado por mí. De esta manera, Señor, comprendo yo en detalle el significado de lo que el Bienaventurado ha dicho de forma breve».

‘‘සාධු සාධු, භික්ඛු! සාධු ඛො ත්වං, භික්ඛු, මයා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාසි. රූපං ඛො, භික්ඛු, අනත්තනියං; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. වෙදනා … සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං අනත්තනියං; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. ඉමස්ස ඛො, භික්ඛු, මයා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථො දට්ඨබ්බො’’ති…පෙ… අඤ්ඤතරො ච පන සො භික්ඛු අරහතං අහොසීති. සත්තමං.

«¡Bien, bien, monje! Bien comprendes tú, monje, en detalle el significado de lo que he dicho de forma breve. La forma, monje, no pertenece al yo; en ella, el deseo debe ser abandonado por ti. La sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia no pertenece al yo; en ella, el deseo debe ser abandonado por ti. De esta manera, monje, debe verse en detalle el significado de lo que he dicho de forma breve»... y aquel monje se convirtió en uno de los Arahants. Séptimo.

8. රජනීයසණ්ඨිතසුත්තං

8. Discurso sobre lo que está basado en la lujuria

70. සාවත්ථිනිදානං. අථ ඛො අඤ්ඤතරො භික්ඛු…පෙ… එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සාධු මෙ, භන්තෙ, භගවා සංඛිත්තෙන ධම්මං දෙසෙතු, යමහං භගවතො ධම්මං සුත්වා…පෙ… විහරෙය්‍ය’’න්ති. ‘‘යං ඛො, භික්ඛු, රජනීයසණ්ඨිතං; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො’’ති. ‘‘අඤ්ඤාතං, භගවා; අඤ්ඤාතං, සුගතා’’ති.

70. Origen en Sāvatthī. Entonces, un cierto monje... sentado a un lado, le dijo esto al Bienaventurado: «Señor, ruego que el Bienaventurado me enseñe el Dhamma de forma breve, para que después de haber escuchado el Dhamma del Bienaventurado... yo pueda vivir». «Monje, aquello que está basado en la lujuria; en ello, el deseo debe ser abandonado por ti». «Comprendido, Bienaventurado; comprendido, Sugata».

‘‘යථා කථං පන ත්වං, භික්ඛු, මයා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාසී’’ති? ‘‘රූපං ඛො, භන්තෙ, රජනීයසණ්ඨිතං; තත්‍ර මෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං රජනීයසණ්ඨිතං; තත්‍ර මෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. ඉමස්ස ඛ්වාහං, භන්තෙ, භගවතා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාමී’’ති.

«¿Pero cómo, monje, comprendes tú en detalle el significado de lo que he dicho de forma breve?». «Señor, la forma está ciertamente basada en la lujuria; en ella, el deseo debe ser abandonado por mí. La sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia está basada en la lujuria; en ella, el deseo debe ser abandonado por mí. De esta manera, Señor, comprendo yo en detalle el significado de lo que el Bienaventurado ha dicho de forma breve».

‘‘සාධු [Pg.66] සාධු භික්ඛු! සාධු ඛො ත්වං, භික්ඛු, මයා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාසි. රූපං ඛො, භික්ඛු, රජනීයසණ්ඨිතං; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං රජනීයසණ්ඨිතං; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. ඉමස්ස ඛො, භික්ඛු, මයා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථො දට්ඨබ්බො’’ති…පෙ… අඤ්ඤතරො ච පන සො භික්ඛු අරහතං අහොසීති. අට්ඨමං.

“¡Bien, bien, monje! Muy bien comprendes tú, monje, en detalle el significado de lo que he dicho de manera breve. La forma, monje, está situada como un objeto de deseo; respecto a ella, debes abandonar el deseo. La sensación… la percepción… las formaciones… la conciencia está situada como un objeto de deseo; respecto a ella, debes abandonar el deseo. De esta manera, monje, debe verse en detalle el significado de lo que he dicho de manera breve”... y aquel monje se convirtió en uno de los arahants. Octavo.

9. රාධසුත්තං

9. Discurso sobre Rādha

71. සාවත්ථිනිදානං. අථ ඛො ආයස්මා රාධො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කථං නු ඛො, භන්තෙ, ජානතො, කථං පස්සතො ඉමස්මිඤ්ච සවිඤ්ඤාණකෙ කායෙ බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙසු අහඞ්කාරමමඞ්කාරමානානුසයා න හොන්තී’’ති? ‘‘යං කිඤ්චි, රාධ, රූපං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා ඔළාරිකං වා සුඛුමං වා හීනං වා පණීතං වා යං දූරෙ සන්තිකෙ වා, සබ්බං රූපං – ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සති. යා කාචි වෙදනා… යා කාචි සඤ්ඤා… යෙ කෙචි සඞ්ඛාරා… යං කිඤ්චි විඤ්ඤාණං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං…පෙ… යං දූරෙ සන්තිකෙ වා, සබ්බං විඤ්ඤාණං – ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සති. එවං ඛො, රාධ, ජානතො එවං පස්සතො ඉමස්මිඤ්ච සවිඤ්ඤාණකෙ කායෙ බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙසු අහඞ්කාරමමඞ්කාරමානානුසයා න හොන්තී’’ති…පෙ… අඤ්ඤතරො ච පනායස්මා රාධො අරහතං අහොසීති. නවමං.

71. En Sāvatthī. Entonces, el venerable Rādha se acercó al Bienaventurado; habiéndose acercado, le dijo al Bienaventurado: “¿Cómo, señor, para quien conoce y para quien ve, no surgen el hacedor de ‘yo’, el hacedor de ‘mío’ y la tendencia latente al orgullo en este cuerpo dotado de conciencia, en los objetos externos y en todas las señales?”. “Cualquier forma, Rādha, ya sea pasada, futura o presente, interna o externa, burda o sutil, inferior o superior, lejana o cercana; a toda forma se la debe ver con sabiduría correcta tal como es de esta manera: ‘Esto no es mío, esto no soy yo, esto no es mi yo’. Cualquier sensación… cualquier percepción… cualesquiera formaciones… cualquier conciencia, ya sea pasada, futura o presente... lejana o cercana; a toda conciencia se la debe ver con sabiduría correcta tal como es: ‘Esto no es mío, esto no soy yo, esto no es mi yo’. De esta manera, Rādha, para quien conoce y para quien ve, no surgen el hacedor de ‘yo’, el hacedor de ‘mío’ y la tendencia latente al orgullo en este cuerpo dotado de conciencia, en los objetos externos y en todas las señales”... y el venerable Rādha se convirtió en uno de los arahants. Noveno.

10. සුරාධසුත්තං

10. Discurso sobre Surādha

72. සාවත්ථිනිදානං. අථ ඛො ආයස්මා සුරාධො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කථං නු ඛො, භන්තෙ, ජානතො කථං පස්සතො ඉමස්මිඤ්ච සවිඤ්ඤාණකෙ කායෙ බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙසු අහඞ්කාරමමඞ්කාරමානාපගතං මානසං හොති, විධා සමතික්කන්තං සන්තං සුවිමුත්ත’’න්ති? ‘‘යං කිඤ්චි, සුරාධ, රූපං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං…පෙ… යං දූරෙ සන්තිකෙ වා, සබ්බං රූපං – ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දිස්වා අනුපාදාවිමුත්තො හොති. යා කාචි වෙදනා… යා කාචි සඤ්ඤා… යෙ කෙචි සඞ්ඛාරා… යං කිඤ්චි විඤ්ඤාණං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා ඔළාරිකං වා [Pg.67] සුඛුමං වා හීනං වා පණීතං වා යං දූරෙ සන්තිකෙ වා, සබ්බං විඤ්ඤාණං – ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දිස්වා අනුපාදාවිමුත්තො හොති. එවං ඛො, සුරාධ, ජානතො එවං පස්සතො ඉමස්මිඤ්ච සවිඤ්ඤාණකෙ කායෙ, බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙසු අහඞ්කාරමමඞ්කාරමානාපගතං මානසං හොති විධා සමතික්කන්තං සන්තං සුවිමුත්ත’’න්ති…පෙ… අඤ්ඤතරො ච පනායස්මා සුරාධො අරහතං අහොසීති. දසමං.

72. En Sāvatthī. Entonces, el venerable Surādha le dijo al Bienaventurado: “¿Cómo, señor, para quien conoce y para quien ve, la mente se vuelve libre del hacedor de ‘yo’, del hacedor de ‘mío’ y del orgullo en este cuerpo dotado de conciencia, en los objetos externos y en todas las señales; y la mente se vuelve una que ha trascendido los tres modos de orgullo, que está en paz y bien liberada?”. “Cualquier forma, Surādha, ya sea pasada, futura o presente... lejana o cercana; habiendo visto toda forma con sabiduría correcta tal como es: ‘Esto no es mío, esto no soy yo, esto no es mi yo’, uno se libera mediante el no-apego. Cualquier sensación… cualquier percepción… cualesquiera formaciones… cualquier conciencia, ya sea pasada, futura o presente, interna o externa, burda o sutil, inferior o superior, lejana o cercana; habiendo visto toda conciencia con sabiduría correcta tal como es: ‘Esto no es mío, esto no soy yo, esto no es mi yo’, uno se libera mediante el no-apego. De esta manera, Surādha, para quien conoce y para quien ve, la mente se vuelve libre del hacedor de ‘yo’, del hacedor de ‘mío’ y del orgullo en este cuerpo dotado de conciencia, en los objetos externos y en todas las señales; y la mente se vuelve una que ha trascendido los tres modos de orgullo, que está en paz y bien liberada”... y el venerable Surādha se convirtió en uno de los arahants. Décimo.

අරහන්තවග්ගො සත්තමො.

Séptimo grupo: Sobre los Arahants.

තස්සුද්දානං –

El resumen del grupo es el siguiente:

උපාදියමඤ්ඤමානා, අථාභිනන්දමානො ච;

අනිච්චං දුක්ඛං අනත්තා ච, අනත්තනීයං රජනීයසණ්ඨිතං;

රාධසුරාධෙන තෙ දසාති.

Los discursos de Upādiyamaññamāna, Abhinandamāna, Anicca, Dukkha, Anattā, Anattanīya, Rajanīyasaṇṭhita, junto con Rādha y Surādha, son diez en total.

8. ඛජ්ජනීයවග්ගො

8. Grupo sobre ‘Lo que debe ser consumido’ (Khajjanīyavagga)

1. අස්සාදසුත්තං

1. Discurso sobre la gratificación

73. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘අස්සුතවා, භික්ඛවෙ, පුථුජ්ජනො රූපස්ස අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං නප්පජානාති. වෙදනාය… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරානං… විඤ්ඤාණස්ස අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං නප්පජානාති. සුතවා ච ඛො, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො රූපස්ස අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං පජානාති. වෙදනා … සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරානං… විඤ්ඤාණස්ස අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං පජානාතී’’ති. පඨමං.

73. En Sāvatthī. “Monjes, el mundano no instruido no comprende tal como es la gratificación, el peligro y el escape de la forma. No comprende tal como es la gratificación, el peligro y el escape de la sensación… de la percepción… de las formaciones… de la conciencia. Pero, monjes, el noble discípulo instruido comprende tal como es la gratificación, el peligro y el escape de la forma. Comprende tal como es la gratificación, el peligro y el escape de la sensación… de la percepción… de las formaciones… de la conciencia”. Primero.

2. සමුදයසුත්තං

2. Discurso sobre el origen

74. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘අස්සුතවා, භික්ඛවෙ, පුථුජ්ජනො රූපස්ස සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං නප්පජානාති. වෙදනාය… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරානං… විඤ්ඤාණස්ස සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච [Pg.68] නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං නප්පජානාති. සුතවා ච ඛො, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො රූපස්ස සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං පජානාති. වෙදනාය… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරානං… විඤ්ඤාණස්ස සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං පජානාතී’’ති. දුතියං.

74. En Sāvatthī. “Monjes, el mundano no instruido no comprende tal como es el origen, la desaparición, la gratificación, el peligro y el escape de la forma. No comprende tal como es el origen, la desaparición, la gratificación, el peligro y el escape de la sensación… de las formaciones… de la conciencia. Pero, monjes, el noble discípulo instruido comprende tal como es el origen, la desaparición, la gratificación, el peligro y el escape de la forma. Comprende tal como es el origen, la desaparición, la gratificación, el peligro y el escape de la sensación… de la percepción… de las formaciones… de la conciencia”. Segundo.

3. දුතියසමුදයසුත්තං

3. Segundo discurso sobre el origen

75. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘සුතවා, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො රූපස්ස සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං පජානාති. වෙදනාය… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරානං… විඤ්ඤාණස්ස සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං පජානාතී’’ති. තතියං.

75. En Sāvatthī. “Monjes, el noble discípulo instruido comprende tal como es el origen, la desaparición, la gratificación, el peligro y el escape de la forma. Comprende tal como es el origen, la desaparición, la gratificación, el peligro y el escape de la sensación… de la percepción… de las formaciones… de la conciencia”. Tercero.

4. අරහන්තසුත්තං

4. Discurso sobre el Arahant

76. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘රූපං, භික්ඛවෙ, අනිච්චං. යදනිච්චං තං දුක්ඛං; යං දුක්ඛං තදනත්තා; යදනත්තා තං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං අනිච්චං. යදනිච්චං තං දුක්ඛං; යං දුක්ඛං තදනත්තා; යදනත්තා තං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං’’.

76. En Sāvatthī. “Monjes, la forma es impermanente. Lo que es impermanente es sufrimiento; lo que es sufrimiento es no-yo; lo que es no-yo debe ser visto con sabiduría correcta tal como es: ‘Esto no es mío, esto no soy yo, esto no es mi yo’. La sensación… la percepción… las formaciones… la conciencia es impermanente. Lo que es impermanente es sufrimiento; lo que es sufrimiento es no-yo; lo que es no-yo debe ser visto con sabiduría correcta tal como es: ‘Esto no es mío, esto no soy yo, esto no es mi yo’”.}]```of some text 140 characters in length. 3. Text must contain word

‘‘එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො රූපස්මිම්පි නිබ්බින්දති, වෙදනායපි… සඤ්ඤායපි… සඞ්ඛාරෙසුපි… විඤ්ඤාණස්මිම්පි නිබ්බින්දති. නිබ්බින්දං විරජ්ජති; විරාගා විමුච්චති. විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං හොති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාති. යාවතා, භික්ඛවෙ, සත්තාවාසා, යාවතා භවග්ගං, එතෙ අග්ගා, එතෙ සෙට්ඨා ලොකස්මිං යදිදං අරහන්තො’’ති.

“Al ver esto, monjes, el noble discípulo instruido se desencanta de la forma, se desencanta de la sensación, se desencanta de la percepción, se desencanta de las formaciones y se desencanta de la conciencia. Al desencantarse, se desapasiona; a través del desapasionamiento, es liberado. En la liberación, surge el conocimiento: ‘¡Estoy liberado!’. Comprende: ‘El nacimiento se ha agotado, la vida santa ha sido vivida, lo que debía hacerse ha sido realizado, no hay nada más después de este estado’. Monjes, en la medida en que existen moradas de seres, en la medida en que llega la cima de la existencia, estos son los principales, estos son los supremos en el mundo, a saber: los Arahants”.

ඉදමවොච භගවා. ඉදං වත්වාන සුගතො අථාපරං එතදවොච සත්ථා –

Esto dijo el Bienaventurado. Habiendo dicho esto, el Sugato, el Maestro, añadió además lo siguiente:

‘‘සුඛිනො වත අරහන්තො, තණ්හා තෙසං න විජ්ජති;

අස්මිමානො සමුච්ඡින්නො, මොහජාලං පදාලිතං.

“¡Felices en verdad son los Arahants! En ellos no existe el anhelo. El orgullo del ‘yo soy’ ha sido cortado de raíz, la red del engaño ha sido desgarrada.

‘‘අනෙජං [Pg.69] තෙ අනුප්පත්තා, චිත්තං තෙසං අනාවිලං;

ලොකෙ අනුපලිත්තා තෙ, බ්‍රහ්මභූතා අනාසවා.

Ellos han alcanzado el estado inamovible, su mente está libre de turbidez. En el mundo no están manchados, se han vuelto sublimes, libres de influjos impuros.

‘‘පඤ්චක්ඛන්ධෙ පරිඤ්ඤාය, සත්ත සද්ධම්මගොචරා;

පසංසියා සප්පුරිසා, පුත්තා බුද්ධස්ස ඔරසා.

Habiendo comprendido plenamente los cinco agregados, habitan en el dominio de las siete nobles cualidades. Son hombres íntegros dignos de alabanza, hijos legítimos del Buda.

‘‘සත්තරතනසම්පන්නා, තීසු සික්ඛාසු සික්ඛිතා;

අනුවිචරන්ති මහාවීරා, පහීනභයභෙරවා.

Dotados de los siete tesoros, entrenados en los tres entrenamientos, estos grandes héroes andan sin temor, habiendo abandonado todo miedo y terror.

‘‘දසහඞ්ගෙහි සම්පන්නා, මහානාගා සමාහිතා;

එතෙ ඛො සෙට්ඨා ලොකස්මිං, තණ්හා තෙසං න විජ්ජති.

Dotados de los diez factores, estos grandes seres están concentrados. Ellos son verdaderamente los supremos en el mundo; en ellos no se encuentra el anhelo.

‘‘අසෙඛඤාණමුප්පන්නං, අන්තිමොයං සමුස්සයො;

යො සාරො බ්‍රහ්මචරියස්ස, තස්මිං අපරපච්චයා.

Ha surgido en ellos el conocimiento de quien ya no necesita entrenamiento; este es su último cuerpo. Poseen la esencia de la vida santa y en ella ya no dependen de otros.

‘‘විධාසු න විකම්පන්ති, විප්පමුත්තා පුනබ්භවා;

දන්තභූමිමනුප්පත්තා, තෙ ලොකෙ විජිතාවිනො.

No vacilan ante las distinciones del orgullo, están liberados del renacimiento. Habiendo alcanzado el terreno de la automaestría, son vencedores en el mundo.

‘‘උද්ධං තිරියං අපාචීනං, නන්දී තෙසං න විජ්ජති;

නදන්ති තෙ සීහනාදං, බුද්ධා ලොකෙ අනුත්තරා’’ති. චතුත්ථං;

Arriba, a los lados o abajo, no existe en ellos deleite por la existencia. Rugen el rugido del león; ellos, los Budas, supremos en el mundo”.

5. දුතියඅරහන්තසුත්තං

5. Segundo Discurso sobre los Arahants.

77. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘රූපං, භික්ඛවෙ, අනිච්චං. යදනිච්චං තං දුක්ඛං; යං දුක්ඛං තදනත්තා; යදනත්තා තං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති…පෙ… එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං’’.

77. En Sāvatthī. “Monjes, la forma es impermanente. Lo que es impermanente es sufrimiento; lo que es sufrimiento es no-yo; lo que es no-yo debe verse tal como es con sabiduría correcta: ‘esto no es mío, esto no soy yo, esto no es mi yo’... etc... así debe verse esto con sabiduría correcta según la realidad”.

6. සීහසුත්තං

6. Discurso del León.

78. සාවත්ථිනිදානං[Pg.70]. ‘‘සීහො, භික්ඛවෙ, මිගරාජා සායන්හසමයං ආසයා නික්ඛමති; ආසයා නික්ඛමිත්වා විජම්භති; විජම්භිත්වා සමන්තා චතුද්දිසා අනුවිලොකෙති; සමන්තා චතුද්දිසා අනුවිලොකෙත්වා තික්ඛත්තුං සීහනාදං නදති; තික්ඛත්තුං සීහනාදං නදිත්වා ගොචරාය පක්කමති. යෙ හි කෙචි, භික්ඛවෙ, තිරච්ඡානගතා පාණා සීහස්ස මිගරඤ්ඤො නදතො සද්දං සුණන්ති; යෙභුය්‍යෙන භයං සංවෙගං සන්තාසං ආපජ්ජන්ති; බිලං බිලාසයා පවිසන්ති; දකං දකාසයා පවිසන්ති; වනං වනාසයා පවිසන්ති; ආකාසං පක්ඛිනො භජන්ති. යෙපි තෙ, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤො නාගා ගාමනිගමරාජධානීසු, දළ්හෙහි වරත්තෙහි බද්ධා, තෙපි තානි බන්ධනානි සඤ්ඡින්දිත්වා සම්පදාලෙත්වා භීතා මුත්තකරීසං චජමානා, යෙන වා තෙන වා පලායන්ති. එවං මහිද්ධිකො ඛො, භික්ඛවෙ, සීහො මිගරාජා තිරච්ඡානගතානං පාණානං, එවං මහෙසක්ඛො, එවං මහානුභාවො’’.

78. En Sāvatthī. “Monjes, el león, el rey de las bestias, sale de su guarida al atardecer; habiendo salido, se estira; habiéndose estirado, mira alrededor hacia las cuatro direcciones; habiendo mirado a su alrededor, ruge tres veces el rugido del león; habiendo rugido tres veces, parte en busca de alimento. Monjes, todos aquellos seres del reino animal que escuchan el sonido del león rugiente, generalmente caen en el miedo, la urgencia y el terror; los que viven en madrigueras entran en ellas; los que viven en el agua se sumergen; los que viven en el bosque se ocultan en él; las aves vuelan hacia el cielo. Incluso aquellos elefantes reales, monjes, que están atados con fuertes cuerdas en aldeas, pueblos y capitales, rompen y desgarran esas ataduras y, aterrorizados, excretando orina y estiércol, huyen hacia cualquier parte. Monjes, de tal gran poder es el león, el rey de las bestias, sobre los animales; de tal gran majestad y de tal gran influencia”.

‘‘එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, යදා තථාගතො ලොකෙ උප්පජ්ජති අරහං සම්මාසම්බුද්ධො විජ්ජාචරණසම්පන්නො සුගතො ලොකවිදූ අනුත්තරො පුරිසදම්මසාරථි සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවා. සො ධම්මං දෙසෙති – ‘ඉති රූපං, ඉති රූපස්ස සමුදයො, ඉති රූපස්ස අත්ථඞ්ගමො; ඉති වෙදනා… ඉති සඤ්ඤා… ඉති සඞ්ඛාරා… ඉති විඤ්ඤාණං, ඉති විඤ්ඤාණස්ස සමුදයො, ඉති විඤ්ඤාණස්ස අත්ථඞ්ගමො’ති. යෙපි තෙ, භික්ඛවෙ, දෙවා දීඝායුකා වණ්ණවන්තො සුඛබහුලා උච්චෙසු විමානෙසු චිරට්ඨිතිකා තෙපි තථාගතස්ස ධම්මදෙසනං සුත්වා යෙභුය්‍යෙන භයං සංවෙගං සන්තාසං ආපජ්ජන්ති – ‘අනිච්චාව කිර, භො, මයං සමානා නිච්චම්හාති අමඤ්ඤිම්හ. අද්ධුවාව කිර, භො, මයං සමානා ධුවම්හාති අමඤ්ඤිම්හ. අසස්සතාව කිර, භො, මයං සමානා සස්සතම්හාති අමඤ්ඤිම්හ. මයම්පි කිර, භො, අනිච්චා අද්ධුවා අසස්සතා සක්කායපරියාපන්නා’ති. එවං මහිද්ධිකො ඛො, භික්ඛවෙ, තථාගතො සදෙවකස්ස ලොකස්ස, එවං මහෙසක්ඛො, එවං මහානුභාවො’’ති. ඉදමවොච භගවා…පෙ… එතදවොච සත්ථා –

“Exactamente así, monjes, cuando un Tathāgata aparece en el mundo, un Arahant, un Perfectamente Iluminado, dotado de conocimiento y conducta, el Sugato, conocedor de los mundos, el guía incomparable de personas por domar, maestro de dioses y humanos, el Buda, el Bienaventurado. Él enseña el Dhamma: ‘así es la forma, así es el origen de la forma, así es la desaparición de la forma; así es la sensación... así es la percepción... así son las formaciones... así es la conciencia, así es el origen de la conciencia, así es la desaparición de la conciencia’. Monjes, incluso aquellos dioses de larga vida, hermosos, llenos de felicidad, que han residido durante mucho tiempo en elevados palacios celestiales, al escuchar la enseñanza del Dhamma del Tathāgata, generalmente caen en el miedo, la urgencia y el terror, diciendo: ‘¡Oh! Al parecer, siendo impermanentes, pensábamos que éramos permanentes; siendo inestables, pensábamos que éramos estables; siendo no eternos, pensábamos que éramos eternos. Nosotros también, al parecer, somos impermanentes, inestables, no eternos y estamos incluidos dentro de la identidad personal’. Monjes, de tal gran poder es el Tathāgata sobre el mundo con sus dioses, de tal gran majestad y de tal gran influencia”. Esto dijo el Bienaventurado... etc... esto dijo el Maestro:

‘‘යදා බුද්ධො අභිඤ්ඤාය, ධම්මචක්කං පවත්තයි;

සදෙවකස්ස ලොකස්ස, සත්ථා අප්පටිපුග්ගලො.

“Cuando el Buda, habiendo comprendido por sí mismo, puso en movimiento la Rueda del Dhamma, Él, el Maestro sin igual para el mundo con sus dioses,

‘‘සක්කායඤ්ච [Pg.71] නිරොධඤ්ච, සක්කායස්ස ච සම්භවං;

අරියඤ්චට්ඨඞ්ගිකං මග්ගං, දුක්ඛූපසමගාමිනං.

«La identidad, su cesación, el origen de la identidad y el Noble Camino Octuple que conduce a la pacificación del sufrimiento.

‘‘යෙපි දීඝායුකා දෙවා, වණ්ණවන්තො යසස්සිනො;

භීතා සන්තාසමාපාදුං, සීහස්සෙවිතරෙ මිගා.

Incluso los dioses de larga vida, hermosos y con gran séquito, sintieron miedo y cayeron en el terror, como otros animales ante el león,

අවීතිවත්තා සක්කායං, අනිච්චා කිර භො මයං;

සුත්වා අරහතො වාක්‍යං, විප්පමුත්තස්ස තාදිනො’’ති. ඡට්ඨං;

«Ciertamente, no hemos superado la identidad, somos impermanentes; tras escuchar la palabra del Arahant, de Aquel que es inmutable y está plenamente liberado». Sexto [Sutta].

7. ඛජ්ජනීයසුත්තං

7. Discurso sobre lo que devora.

79. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘යෙ හි කෙචි, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරමානා අනුස්සරන්ති සබ්බෙතෙ පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධෙ අනුස්සරන්ති එතෙසං වා අඤ්ඤතරං. කතමෙ පඤ්ච? ‘එවංරූපො අහොසිං අතීතමද්ධාන’න්ති – ඉති වා හි, භික්ඛවෙ, අනුස්සරමානො රූපංයෙව අනුස්සරති. ‘එවංවෙදනො අහොසිං අතීතමද්ධාන’න්ති – ඉති වා හි, භික්ඛවෙ, අනුස්සරමානො වෙදනංයෙව අනුස්සරති. ‘එවංසඤ්ඤො අහොසිං අතීතමද්ධාන’න්ති… ‘එවංසඞ්ඛාරො අහොසිං අතීතමද්ධාන’න්ති… ‘එවංවිඤ්ඤාණො අහොසිං අතීතමද්ධාන’න්ති – ඉති වා හි, භික්ඛවෙ, අනුස්සරමානො විඤ්ඤාණමෙව අනුස්සරති’’.

79. En Sāvatthī. “Monjes, cualesquiera ascetas o brahmanes que, al recordar sus diversas existencias pasadas, las recuerdan, todos ellos recuerdan los cinco agregados de apego o alguno de ellos. ¿Cuáles cinco? ‘Tuve tal forma en el tiempo pasado’ —al recordar así, monjes, solo recuerda la forma. ‘Tuve tal sensación en el tiempo pasado’ —al recordar así, monjes, solo recuerda la sensación. ‘Tuve tal percepción...’ ‘Tuve tales formaciones...’ ‘Tuve tal conciencia en el tiempo pasado’ —al recordar así, monjes, solo recuerda la conciencia”.

‘‘කිඤ්ච, භික්ඛවෙ, රූපං වදෙථ? රුප්පතීති ඛො, භික්ඛවෙ, තස්මා ‘රූප’න්ති වුච්චති. කෙන රුප්පති? සීතෙනපි රුප්පති, උණ්හෙනපි රුප්පති, ජිඝච්ඡායපි රුප්පති, පිපාසායපි රුප්පති, ඩංසමකසවාතාතපසරීසපසම්ඵස්සෙනපි රුප්පති. රුප්පතීති ඛො, භික්ඛවෙ, තස්මා ‘රූප’න්ති වුච්චති.

“¿Y qué, monjes, llaman ‘forma’ (rūpa)? Porque es deformada (ruppati), monjes, por eso se llama ‘forma’. ¿Por qué es deformada? Es deformada por el frío, es deformada por el calor, es deformada por el hambre, es deformada por la sed, es deformada por el contacto con moscas, mosquitos, viento, sol y serpientes. Porque es deformada, monjes, por eso se llama ‘forma’.

‘‘කිඤ්ච, භික්ඛවෙ, වෙදනං වදෙථ? වෙදයතීති ඛො, භික්ඛවෙ, තස්මා ‘වෙදනා’ති වුච්චති. කිඤ්ච වෙදයති? සුඛම්පි වෙදයති, දුක්ඛම්පි වෙදයති, අදුක්ඛමසුඛම්පි වෙදයති. වෙදයතීති ඛො, භික්ඛවෙ, තස්මා ‘වෙදනා’ති වුච්චති.

“¿Y qué, monjes, llaman ‘sensación’ (vedanā)? Porque siente (vedayati), monjes, por eso se llama ‘sensación’. ¿Y qué siente? Siente placer, siente dolor y siente lo que no es dolor ni placer. Porque siente, monjes, por eso se llama ‘sensación’.

‘‘කිඤ්ච, භික්ඛවෙ, සඤ්ඤං වදෙථ? සඤ්ජානාතීති ඛො, භික්ඛවෙ, තස්මා ‘සඤ්ඤා’ති වුච්චති. කිඤ්ච සඤ්ජානාති? නීලම්පි සඤ්ජානාති, පීතකම්පි සඤ්ජානාති, ලොහිතකම්පි සඤ්ජානාති, ඔදාතම්පි සඤ්ජානාති. සඤ්ජානාතීති ඛො, භික්ඛවෙ, තස්මා ‘සඤ්ඤා’ති වුච්චති.

“¿Y qué, monjes, llaman ‘percepción’ (saññā)? Porque reconoce (sañjānāti), monjes, por eso se llama ‘percepción’. ¿Y qué reconoce? Reconoce el azul, reconoce el amarillo, reconoce el rojo y reconoce el blanco. Porque reconoce, monjes, por eso se llama ‘percepción’.

‘‘කිඤ්ච[Pg.72], භික්ඛවෙ, සඞ්ඛාරෙ වදෙථ? සඞ්ඛතමභිසඞ්ඛරොන්තීති ඛො, භික්ඛවෙ, තස්මා ‘සඞ්ඛාරා’ති වුච්චති. කිඤ්ච සඞ්ඛතමභිසඞ්ඛරොන්ති? රූපං රූපත්තාය සඞ්ඛතමභිසඞ්ඛරොන්ති, වෙදනං වෙදනත්තාය සඞ්ඛතමභිසඞ්ඛරොන්ති, සඤ්ඤං සඤ්ඤත්තාය සඞ්ඛතමභිසඞ්ඛරොන්ති, සඞ්ඛාරෙ සඞ්ඛාරත්තාය සඞ්ඛතමභිසඞ්ඛරොන්ති, විඤ්ඤාණං විඤ්ඤාණත්තාය සඞ්ඛතමභිසඞ්ඛරොන්ති. සඞ්ඛතමභිසඞ්ඛරොන්තීති ඛො, භික්ඛවෙ, තස්මා ‘සඞ්ඛාරා’ති වුච්චති.

“¿Y qué, monjes, llaman ‘formaciones’ (saṅkhārā)? Porque construyen lo acondicionado (saṅkhatam abhisaṅkharonti), monjes, por eso se llaman ‘formaciones’. ¿Y qué construyen como acondicionado? Construyen la forma para que sea forma, construyen la sensación para que sea sensación, construyen la percepción para que sea percepción, construyen las formaciones para que sean formaciones, y construyen la conciencia para que sea conciencia. Porque construyen lo acondicionado, monjes, por eso se llaman ‘formaciones’.

‘‘කිඤ්ච, භික්ඛවෙ, විඤ්ඤාණං වදෙථ? විජානාතීති ඛො, භික්ඛවෙ, තස්මා ‘විඤ්ඤාණ’න්ති වුච්චති. කිඤ්ච විජානාති? අම්බිලම්පි විජානාති, තිත්තකම්පි විජානාති, කටුකම්පි විජානාති, මධුරම්පි විජානාති, ඛාරිකම්පි විජානාති, අඛාරිකම්පි විජානාති, ලොණිකම්පි විජානාති, අලොණිකම්පි විජානාති. විජානාතීති ඛො, භික්ඛවෙ, තස්මා ‘විඤ්ඤාණ’න්ති වුච්චති.

“¿Y qué, monjes, llaman ‘conciencia’ (viññāṇa)? Porque discierne (vijānāti), monjes, por eso se llama ‘conciencia’. ¿Y qué discierne? Discierne lo agrio, discierne lo amargo, discierne lo picante, discierne lo dulce, discierne lo alcalino, discierne lo no alcalino, discierne lo salado y discierne lo no salado. Porque discierne, monjes, por eso se llama ‘conciencia’.

‘‘තත්‍ර, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘අහං ඛො එතරහි රූපෙන ඛජ්ජාමි. අතීතම්පාහං අද්ධානං එවමෙව රූපෙන ඛජ්ජිං, සෙය්‍යථාපි එතරහි පච්චුප්පන්නෙන රූපෙන ඛජ්ජාමි. අහඤ්චෙව ඛො පන අනාගතං රූපං අභිනන්දෙය්‍යං, අනාගතම්පාහං අද්ධානං එවමෙව රූපෙන ඛජ්ජෙය්‍යං, සෙය්‍යථාපි එතරහි පච්චුප්පන්නෙන රූපෙන ඛජ්ජාමී’ති. සො ඉති පටිසඞ්ඛාය අතීතස්මිං රූපස්මිං අනපෙක්ඛො හොති; අනාගතං රූපං නාභිනන්දති; පච්චුප්පන්නස්ස රූපස්ස නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන්නො හොති.

“Allí, monjes, el noble discípulo instruido reflexiona así: ‘Ahora mismo estoy siendo devorado por la forma. En el pasado, también fui devorado por la forma exactamente como ahora soy devorado por la forma presente. Y si me deleitara en la forma futura, también en el futuro sería devorado por la forma exactamente como ahora soy devorado por la forma presente’. Reflexionando así, se vuelve desapegado respecto a la forma pasada; no se deleita en la forma futura; y practica para el desencanto, el desapasionamiento y el cese de la forma presente.

‘‘‘අහං ඛො එතරහි වෙදනාය ඛජ්ජාමි. අතීතම්පාහං අද්ධානං එවමෙව වෙදනාය ඛජ්ජිං, සෙය්‍යථාපි එතරහි පච්චුප්පන්නාය වෙදනාය ඛජ්ජාමි. අහඤ්චෙව ඛො පන අනාගතං වෙදනං අභිනන්දෙය්‍යං; අනාගතම්පාහං අද්ධානං එවමෙව වෙදනාය ඛජ්ජෙය්‍යං, සෙය්‍යථාපි එතරහි පච්චුප්පන්නාය වෙදනාය ඛජ්ජාමී’ති. සො ඉති පටිසඞ්ඛාය අතීතාය වෙදනාය අනපෙක්ඛො හොති; අනාගතං වෙදනං නාභිනන්දති; පච්චුප්පන්නාය වෙදනාය නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන්නො හොති.

“‘Ahora mismo estoy siendo devorado por la sensación. En el pasado, también fui devorado por la sensación exactamente como ahora soy devorado por la sensación presente. Y si me deleitara en la sensación futura, también en el futuro sería devorado por la sensación exactamente como ahora soy devorado por la sensación presente’. Reflexionando así, se vuelve desapegado respecto a la sensación pasada; no se deleita en la sensación futura; y practica para el desencanto, el desapasionamiento y el cese de la sensación presente.

‘‘‘අහං ඛො එතරහි සඤ්ඤාය ඛජ්ජාමි…පෙ… අහං ඛො එතරහි සඞ්ඛාරෙහි ඛජ්ජාමි. අතීතම්පාහං අද්ධානං එවමෙව සඞ්ඛාරෙහි ඛජ්ජිං, සෙය්‍යථාපි එතරහි පච්චුප්පන්නෙහි සඞ්ඛාරෙහි ඛජ්ජාමීති. අහඤ්චෙව ඛො පන අනාගතෙ සඞ්ඛාරෙ අභිනන්දෙය්‍යං[Pg.73]; අනාගතම්පාහං අද්ධානං එවමෙව සඞ්ඛාරෙහි ඛජ්ජෙය්‍යං, සෙය්‍යථාපි එතරහි පච්චුප්පන්නෙහි සඞ්ඛාරෙහි ඛජ්ජාමී’ති. සො ඉති පටිසඞ්ඛාය අතීතෙසු සඞ්ඛාරෙසු අනපෙක්ඛො හොති; අනාගතෙ සඞ්ඛාරෙ නාභිනන්දති; පච්චුප්පන්නානං සඞ්ඛාරානං නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන්නො හොති.

“‘Ahora mismo estoy siendo devorado por la percepción... [etc.]... Ahora mismo estoy siendo devorado por las formaciones. En el pasado, también fui devorado por las formaciones exactamente como ahora soy devorado por las formaciones presentes. Y si me deleitara en las formaciones futuras, también en el futuro sería devorado por las formaciones exactamente como ahora soy devorado por las formaciones presentes’. Reflexionando así, se vuelve desapegado respecto a las formaciones pasadas; no se deleita en las formaciones futuras; y practica para el desencanto, el desapasionamiento y el cese de las formaciones presentes.

‘‘‘අහං ඛො එතරහි විඤ්ඤාණෙන ඛජ්ජාමි. අතීතම්පි අද්ධානං එවමෙව විඤ්ඤාණෙන ඛජ්ජිං, සෙය්‍යථාපි එතරහි පච්චුප්පන්නෙන විඤ්ඤාණෙන ඛජ්ජාමි. අහඤ්චෙව ඛො පන අනාගතං විඤ්ඤාණං අභිනන්දෙය්‍යං; අනාගතම්පාහං අද්ධානං එවමෙව විඤ්ඤාණෙන ඛජ්ජෙය්‍යං, සෙය්‍යථාපි එතරහි පච්චුප්පන්නෙන විඤ්ඤාණෙන ඛජ්ජාමී’ති. සො ඉති පටිසඞ්ඛාය අතීතස්මිං විඤ්ඤාණස්මිං අනපෙක්ඛො හොති; අනාගතං විඤ්ඤාණං නාභිනන්දති; පච්චුප්පන්නස්ස විඤ්ඤාණස්ස නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන්නො හොති.

“‘Ahora mismo estoy siendo devorado por la conciencia. En el pasado, también fui devorado por la conciencia exactamente como ahora soy devorado por la conciencia presente. Y si me deleitara en la conciencia futura, también en el futuro sería devorado por la conciencia exactamente como ahora soy devorado por la conciencia presente’. Reflexionando así, se vuelve desapegado respecto a la conciencia pasada; no se deleita en la conciencia futura; y practica para el desencanto, el desapasionamiento y el cese de la conciencia presente.

‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘වෙදනා … සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං, දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, යං කිඤ්චි රූපං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා ඔළාරිකං වා සුඛුමං වා හීනං වා පණීතං වා යං දූරෙ සන්තිකෙ වා, සබ්බං රූපං – ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. යා කාචි වෙදනා… යා කාචි සඤ්ඤා… යෙ කෙචි සඞ්ඛාරා… යං කිඤ්චි විඤ්ඤාණං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං…පෙ… යං දූරෙ සන්තිකෙ වා, සබ්බං විඤ්ඤාණං – ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං’’.

“¿Qué piensan, monjes? ¿Es la forma permanente o impermanente? —Impermanente, Señor. —Y lo que es impermanente, ¿es sufrimiento o felicidad? —Sufrimiento, Señor. —Y lo que es impermanente, sufrimiento y sujeto al cambio, ¿es adecuado considerarlo así: ‘esto es mío, este soy yo, este es mi yo’? —No, Señor. —¿Son la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia permanentes o impermanentes? —Impermanentes, Señor. —Y lo que es impermanente, ¿es sufrimiento o felicidad? —Sufrimiento, Señor. —Y lo que es impermanente, sufrimiento y sujeto al cambio, ¿es adecuado considerarlo así: ‘esto es mío, este soy yo, este es mi yo’? —No, Señor. —Por lo tanto, monjes, cualquier clase de forma, ya sea pasada, futura o presente, interna o externa, burda o sutil, inferior o superior, lejana o cercana, toda forma debe ser vista tal como es con sabiduría correcta: ‘esto no es mío, este no soy yo, este no es mi yo’. Cualquier sensación... cualquier percepción... cualesquiera formaciones... cualquier clase de conciencia, ya sea pasada, futura o presente... o esté lejana o cercana, toda conciencia debe ser vista tal como es con sabiduría correcta: ‘esto no es mío, este no soy yo, este no es mi yo’.”

‘‘අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො අපචිනාති, නො ආචිනාති; පජහති, න උපාදියති; විසිනෙති, න උස්සිනෙති; විධූපෙති, න සන්ධූපෙති. කිඤ්ච අපචිනාති, නො ආචිනාති? රූපං අපචිනාති, නො ආචිනාති; වෙදනං [Pg.74]… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං අපචිනාති, නො ආචිනාති. කිඤ්ච පජහති, න උපාදියති? රූපං පජහති, න උපාදියති; වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං පජහති, න උපාදියති. කිඤ්ච විසිනෙති, න උස්සිනෙති? රූපං විසිනෙති, න උස්සිනෙති; වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං විසිනෙති, න උස්සිනෙති. කිඤ්ච විධූපෙති, න සන්ධූපෙති? රූපං විධූපෙති, න සන්ධූපෙති; වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං විධූපෙති, න සන්ධූපෙති.

“Se dice, monjes, que el noble discípulo desmantela y no acumula; abandona y no se apega; desintegra y no consolida; extingue y no aviva. ¿Y qué es lo que desmantela y no acumula? Desmantela la forma y no la acumula; desmantela la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia y no la acumula. ¿Y qué es lo que abandona y no se apega? Abandona la forma y no se apega; abandona la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia y no se apega. ¿Y qué es lo que desintegra y no consolida? Desintegra la forma y no la consolida; desintegra la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia y no la consolida. ¿Y qué es lo que extingue y no aviva? Extingue la forma y no la aviva; extingue la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia y no la aviva.”

“Viendo así, monjes, el instruido noble discípulo se desencanta de la forma, se desencanta de la sensación, se desencanta de la percepción, se desencanta de las formaciones y se desencanta de la conciencia. Al desencantarse, se desapasiona; a través del desapasionamiento, se libera. Cuando está liberado, surge el conocimiento: ‘¡Estoy liberado!’. Comprende: ‘El nacimiento se ha agotado, la vida santa se ha vivido, lo que debía hacerse se ha hecho, no hay nada más después de este estado’.”

‘‘අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, භික්ඛු නෙවාචිනාති න අපචිනාති, අපචිනිත්වා ඨිතො නෙව පජහති න උපාදියති, පජහිත්වා ඨිතො නෙව විසිනෙති න උස්සිනෙති, විසිනෙත්වා ඨිතො නෙව විධූපෙති න සන්ධූපෙති. විධූපෙත්වා ඨිතො කිඤ්ච නෙවාචිනාති න අපචිනාති? අපචිනිත්වා ඨිතො රූපං නෙවාචිනාති න අපචිනාති; අපචිනිත්වා ඨිතො වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං නෙවාචිනාති න අපචිනාති. අපචිනිත්වා ඨිතො කිඤ්ච නෙව පජහති න උපාදියති? පජහිත්වා ඨිතො රූපං නෙව පජහති න උපාදියති; පජහිත්වා ඨිතො වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං නෙව පජහති න උපාදියති. පජහිත්වා ඨිතො කිඤ්ච නෙව විසිනෙති න උස්සිනෙති? විසිනෙත්වා ඨිතො රූපං නෙව විසිනෙති න උස්සිනෙති; විසිනෙත්වා ඨිතො වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං නෙව විසිනෙති න උස්සිනෙති. විසිනෙත්වා ඨිතො කිඤ්ච නෙව විධූපෙති න සන්ධූපෙති? විධූපෙත්වා ඨිතො රූපං නෙව විධූපෙති න සන්ධූපෙති; විධූපෙත්වා ඨිතො වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං නෙව විධූපෙති න සන්ධූපෙති. විධූපෙත්වා ඨිතො එවංවිමුත්තචිත්තං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛුං සඉන්දා දෙවා සබ්‍රහ්මකා සපජාපතිකා ආරකාව නමස්සන්ති –

“Se dice, monjes, que este monje ni acumula ni desmantela, sino que permanece habiendo desmantelado; ni abandona ni se apega, sino que permanece habiendo abandonado; ni desintegra ni consolida, sino que permanece habiendo desintegrado; ni extingue ni aviva, sino que permanece habiendo extinguido. ¿Y qué es lo que ni acumula ni desmantela? Permaneciendo habiendo desmantelado, ni acumula ni desmantela la forma; permaneciendo habiendo desmantelado, ni acumula ni desmantela la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia. ¿Y qué es lo que ni abandona ni se apega? Permaneciendo habiendo abandonado, ni abandona ni se apega a la forma... la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia. ¿Y qué es lo que ni desintegra ni consolida? Permaneciendo habiendo desintegrado, ni desintegra ni consolida la forma... la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia. ¿Y qué es lo que ni extingue ni aviva? Permaneciendo habiendo extinguido, ni extingue ni aviva la forma... la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia. Monjes, a un monje cuya mente está así liberada, los dioses con Indra, con Brahma y con Pajāpati, le rinden homenaje incluso desde lejos, diciendo:”

‘‘නමො තෙ පුරිසාජඤ්ඤ, නමො තෙ පුරිසුත්තම;

යස්ස තෙ නාභිජානාම, යම්පි නිස්සාය ඣායසී’’ති. සත්තමං;

“‘¡Homenaje a ti, noble entre los hombres! ¡Homenaje a ti, el más excelso de los hombres! No podemos comprender aquello en lo cual te apoyas para meditar’.” Séptimo.

8. පිණ්ඩොල්‍යසුත්තං

8. Discurso sobre la Búsqueda de Limosnas (Piṇḍolyasuttaṃ).

80. එකං [Pg.75] සමයං භගවා සක්කෙසු විහරති කපිලවත්ථුස්මිං නිග්‍රොධාරාමෙ. අථ ඛො භගවා කිස්මිඤ්චිදෙව පකරණෙ භික්ඛුසඞ්ඝං පණාමෙත්වා පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය කපිලවත්ථුං පිණ්ඩාය පාවිසි. කපිලවත්ථුස්මිං පිණ්ඩාය චරිත්වා පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො යෙන මහාවනං තෙනුපසඞ්කමි දිවාවිහාරාය. මහාවනං අජ්ඣොගාහෙත්වා බෙලුවලට්ඨිකාය මූලෙ දිවාවිහාරං නිසීදි.

80. En una ocasión, el Bienaventurado residía entre los Sakyas, en Kapilavatthu, en el monasterio de Nigrodha. Entonces, por una razón específica, el Bienaventurado despidió a la comunidad de monjes. Por la mañana, tras vestirse y tomar su cuenco y mantos, entró en Kapilavatthu para recoger limosnas. Después de haber caminado por limosnas en Kapilavatthu y haber regresado de su ronda, tras terminar su comida, se dirigió hacia el Gran Bosque (Mahāvana) para pasar el descanso del día. Al entrar en el Gran Bosque, se sentó al pie de un joven árbol Beluva para su descanso diurno.

අථ ඛො භගවතො රහොගතස්ස පටිසල්ලීනස්ස එවං චෙතසො පරිවිතක්කො උදපාදි – ‘‘මයා ඛො භික්ඛුසඞ්ඝො පබාළ්හො. සන්තෙත්ථ භික්ඛූ නවා අචිරපබ්බජිතා අධුනාගතා ඉමං ධම්මවිනයං. තෙසං මමං අපස්සන්තානං සියා අඤ්ඤථත්තං සියා විපරිණාමො. සෙය්‍යථාපි නාම වච්ඡස්ස තරුණස්ස මාතරං අපස්සන්තස්ස සියා අඤ්ඤථත්තං සියා විපරිණාමො, එවමෙව සන්තෙත්ථ භික්ඛූ නවා අචිරපබ්බජිතා අධුනාගතා ඉමං ධම්මවිනයං තෙසං මමං අපස්සන්තානං සියා අඤ්ඤථත්තං සියා විපරිණාමො. සෙය්‍යථාපි නාම බීජානං තරුණානං උදකං අලභන්තානං සියා අඤ්ඤථත්තං සියා විපරිණාමො, එවමෙව සන්තෙත්ථ…පෙ… තෙසං මමං අලභන්තානං දස්සනාය සියා අඤ්ඤථත්තං සියා විපරිණාමො. යංනූනාහං යථෙව මයා පුබ්බෙ භික්ඛුසඞ්ඝො අනුග්ගහිතො, එවමෙව එතරහි අනුග්ගණ්හෙය්‍යං භික්ඛුසඞ්ඝ’’න්ති.

Entonces, mientras el Bienaventurado estaba en reclusión solitaria, surgió en su mente la siguiente reflexión: “He despedido a la comunidad de monjes. Hay aquí monjes nuevos, recientemente ordenados, recién llegados a este Dharma y Disciplina. Si no me ven, podría haber en ellos una alteración o un cambio. Así como un ternero joven, al no ver a su madre, podría sufrir una alteración o un cambio, de la misma manera, hay aquí monjes nuevos... que podrían sufrir una alteración o un cambio. Así como las semillas tiernas, al no recibir agua, podrían sufrir una alteración o un cambio, de la misma manera hay aquí monjes nuevos... que, al no tener la oportunidad de verme, podrían sufrir una alteración o un cambio. ¿Qué tal si yo, tal como antes asistía a la comunidad de monjes, los asisto también ahora?”.

අථ ඛො බ්‍රහ්මා සහම්පති භගවතො චෙතසා චෙතොපරිවිතක්කමඤ්ඤාය – සෙය්‍යථාපි නාම බලවා පුරිසො සමිඤ්ජිතං වා බාහං පසාරෙය්‍ය පසාරිතං වා බාහං සමිඤ්ජෙය්‍ය එවමෙව – බ්‍රහ්මලොකෙ අන්තරහිතො භගවතො පුරතො පාතුරහොසි. අථ ඛො බ්‍රහ්මා සහම්පති එකංසං උත්තරාසඞ්ගං කරිත්වා යෙන භගවා තෙනඤ්ජලිං පණාමෙත්වා භගවන්තං එතදවොච – ‘‘එවමෙතං, භගවා; එවමෙතං, සුගත! භගවතො, භන්තෙ, භික්ඛුසඞ්ඝො පබාළ්හො. සන්තෙත්ථ භික්ඛූ නවා අචිරපබ්බජිතා අධුනාගතා ඉමං ධම්මවිනයං. තෙසං භගවන්තං අපස්සන්තානං සියා අඤ්ඤථත්තං සියා විපරිණාමො. සෙය්‍යථාපි නාම වච්ඡස්ස තරුණස්ස මාතරං අපස්සන්තස්ස සියා අඤ්ඤථත්තං සියා විපරිණාමො, එවමෙව සන්තෙත්ථ භික්ඛූ නවා අචිරපබ්බජිතා [Pg.76] අධුනාගතා ඉමං ධම්මවිනයං තෙසං භගවන්තං අපස්සන්තානං සියා අඤ්ඤථත්තං සියා විපරිණාමො. සෙය්‍යථාපි නාම බීජානං තරුණානං උදකං අලභන්තානං සියා අඤ්ඤථත්තං සියා විපරිණාමො, එවමෙව සන්තෙත්ථ භික්ඛූ නවා අචිරපබ්බජිතා අධුනාගතා ඉමං ධම්මවිනයං, තෙසං භගවන්තං අලභන්තානං දස්සනාය සියා අඤ්ඤථත්තං සියා විපරිණාමො. අභිනන්දතු, භන්තෙ, භගවා භික්ඛුසඞ්ඝං; අභිවදතු, භන්තෙ, භගවා භික්ඛුසඞ්ඝං. යථෙව භගවතා පුබ්බෙ භික්ඛුසඞ්ඝො අනුග්ගහිතො, එවමෙව එතරහි අනුග්ගණ්හාතු භික්ඛුසඞ්ඝ’’න්ති.

Entonces, Brahma Sahampati, habiendo conocido con su propia mente la reflexión del Bienaventurado, —así como un hombre fuerte extendería su brazo encogido o encogería su brazo extendido— desapareció del mundo de Brahma y se manifestó ante el Bienaventurado. Entonces, Brahma Sahampati, acomodando su manto sobre un hombro y extendiendo sus manos juntas en señal de respeto hacia el Bienaventurado, le dijo: “¡Así es, Bienaventurado! ¡Así es, Sugata! Señor, el Bienaventurado ha despedido a la comunidad de monjes. Hay aquí monjes nuevos, recientemente ordenados... que podrían sufrir una alteración o un cambio si no ven al Bienaventurado. Así como un ternero joven... o como semillas tiernas que no reciben agua... de la misma manera, señor, hay aquí monjes nuevos... que podrían sufrir una alteración o un cambio al no tener la oportunidad de ver al Bienaventurado. Que el Bienaventurado, señor, se complazca en recibir a la comunidad de monjes; que el Bienaventurado, señor, se dirija a la comunidad de monjes. Tal como el Bienaventurado asistía a la comunidad de monjes anteriormente, que los asista de la misma manera ahora”.

අධිවාසෙසි භගවා තුණ්හීභාවෙන. අථ ඛො බ්‍රහ්මා සහම්පති භගවතො අධිවාසනං විදිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා තත්ථෙවන්තරධායි.

El Bienaventurado consintió mediante el silencio. Entonces, el Brahma Sahampati, habiendo conocido el consentimiento del Bienaventurado, le rindió homenaje, lo circunvaló por la derecha y desapareció allí mismo.

අථ ඛො භගවා සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො යෙන නිග්‍රොධාරාමො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි. නිසජ්ජ ඛො භගවා තථාරූපං ඉද්ධාභිසඞ්ඛාරං අභිසඞ්ඛාසි යථා තෙ භික්ඛූ (එකද්වීහිකාය සාරජ්ජමානරූපා යෙනාහං තෙනුපසඞ්කමෙය්‍යුං. තෙපි භික්ඛූ ) එකද්වීහිකාය සාරජ්ජමානරූපා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නෙ ඛො තෙ භික්ඛූ භගවා එතදවොච –

Entonces, el Bienaventurado, habiendo salido de su reclusión al atardecer, se dirigió hacia donde se encontraba el Monasterio de Nigrodha; al llegar, se sentó en el asiento preparado. Una vez sentado, el Bienaventurado realizó tal proeza de poder psíquico que aquellos monjes se acercaron hacia donde estaba el Bienaventurado de uno en uno o de dos en dos, con una actitud de timidez y respeto. Habiéndose acercado, rindieron homenaje al Bienaventurado y se sentaron a un lado. Cuando estuvieron sentados a un lado, el Bienaventurado les dijo lo siguiente:

‘‘අන්තමිදං, භික්ඛවෙ, ජීවිකානං යදිදං පිණ්ඩොල්‍යං. අභිසාපොයං, භික්ඛවෙ, ලොකස්මිං පිණ්ඩොලො විචරසි පත්තපාණීති. තඤ්ච ඛො එතං, භික්ඛවෙ, කුලපුත්තා උපෙන්ති අත්ථවසිකා, අත්ථවසං පටිච්ච; නෙව රාජාභිනීතා, න චොරාභිනීතා, න ඉණට්ටා, න භයට්ටා, න ආජීවිකාපකතා; අපි ච ඛො ඔතිණ්ණාම්හ ජාතියා ජරාය මරණෙන සොකෙහි පරිදෙවෙහි දුක්ඛෙහි දොමනස්සෙහි උපායාසෙහි දුක්ඛොතිණ්ණා දුක්ඛපරෙතා අප්පෙව නාම ඉමස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස අන්තකිරියා පඤ්ඤායෙථාති.

“Monjes, de entre los medios de subsistencia, esta vida de mendicidad es el nivel más bajo. En el mundo, monjes, esto es un reproche: ‘Vagas como un mendigo con un cuenco en la mano’. Sin embargo, monjes, los hijos de buena familia emprenden esta vida por un propósito beneficioso, debido a un motivo noble; no porque hayan sido obligados por reyes, ni obligados por ladrones, ni por estar abrumados por deudas, ni por miedo, ni por falta de medios de vida. Más bien, lo hacen pensando: ‘Estamos inmersos en el nacimiento, la vejez y la muerte; en el pesar, el lamento, el dolor, la aflicción y la desesperación; estamos inmersos en el sufrimiento, abrumados por el sufrimiento. Quizás se pueda conocer el fin de toda esta masa de sufrimiento’.”}, {

‘‘එවං පබ්බජිතො චායං, භික්ඛවෙ, කුලපුත්තො. සො ච හොති අභිජ්ඣාලු කාමෙසු තිබ්බසාරාගො බ්‍යාපන්නචිත්තො පදුට්ඨමනසඞ්කප්පො මුට්ඨස්සති අසම්පජානො අසමාහිතො විබ්භන්තචිත්තො පාකතින්ද්‍රියො. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ[Pg.77], ඡවාලාතං උභතොපදිත්තං මජ්ඣෙ ගූථගතං, නෙව ගාමෙ කට්ඨත්ථං ඵරති, නාරඤ්ඤෙ කට්ඨත්ථං ඵරති. තථූපමාහං, භික්ඛවෙ, ඉමං පුග්ගලං වදාමි ගිහිභොගා ච පරිහීනො, සාමඤ්ඤත්ථඤ්ච න පරිපූරෙති.

“Pero este hijo de buena familia que así ha renunciado, a veces es codicioso, con un fuerte deseo por los placeres sensuales, de mente maliciosa, con intenciones corruptas, olvidadizo, sin clara comprensión, falto de concentración, con la mente dispersa y los sentidos descontrolados. Monjes, es tal como un tizón de una pira funeraria, encendido por ambos extremos y manchado de excremento en el medio, que no sirve como leña en la aldea ni sirve como leña en el bosque. Monjes, digo que tal persona es semejante a esto: ha perdido los placeres de la vida laica y no cumple con el propósito de la vida monástica.”}, {

‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, අකුසලවිතක්කා – කාමවිතක්කො, බ්‍යාපාදවිතක්කො, විහිංසාවිතක්කො. ඉමෙ ච භික්ඛවෙ, තයො අකුසලවිතක්කා ක්ව අපරිසෙසා නිරුජ්ඣන්ති? චතූසු වා සතිපට්ඨානෙසු සුප්පතිට්ඨිතචිත්තස්ස විහරතො අනිමිත්තං වා සමාධිං භාවයතො. යාවඤ්චිදං, භික්ඛවෙ, අලමෙව අනිමිත්තො සමාධි භාවෙතුං. අනිමිත්තො, භික්ඛවෙ, සමාධි භාවිතො බහුලීකතො මහප්ඵලො හොති මහානිසංසො.

“Existen, monjes, estos tres pensamientos malsanos: el pensamiento de deseo sensual, el pensamiento de malevolencia y el pensamiento de crueldad. ¿Y dónde, monjes, cesan estos tres pensamientos malsanos sin dejar rastro? En aquel que reside con la mente bien establecida en los cuatro fundamentos de la atención plena, o en aquel que desarrolla la concentración sin señales. Monjes, ciertamente vale la pena desarrollar la concentración sin señales. La concentración sin señales, monjes, cuando es desarrollada y cultivada con frecuencia, es de gran fruto y gran beneficio.”}, {

‘‘ද්වෙමා, භික්ඛවෙ, දිට්ඨියො – භවදිට්ඨි ච විභවදිට්ඨි ච. තත්‍ර ඛො, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘අත්ථි නු ඛො තං කිඤ්චි ලොකස්මිං යමහං උපාදියමානො න වජ්ජවා අස්ස’න්ති? සො එවං පජානාති – ‘නත්ථි නු ඛො තං කිඤ්චි ලොකස්මිං යමහං උපාදියමානො න වජ්ජවා අස්සං. අහඤ්හි රූපඤ්ඤෙව උපාදියමානො උපාදියෙය්‍යං වෙදනඤ්ඤෙව… සඤ්ඤඤ්ඤෙව… සඞ්ඛාරෙයෙව විඤ්ඤාණඤ්ඤෙව උපාදියමානො උපාදියෙය්‍යං. තස්ස මෙ අස්ස උපාදානපච්චයා භවො; භවපච්චයා ජාති; ජාතිපච්චයා ජරාමරණං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා සම්භවෙය්‍යුං. එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස සමුදයො අස්සා’’’ති.

“Existen, monjes, estas dos visiones: la visión de la existencia y la visión de la no-existencia. Sobre esto, monjes, el noble discípulo instruido reflexiona de esta manera: ‘¿Existe algo en el mundo a lo cual yo pudiera apegarme sin incurrir en falta?’. Él comprende así: ‘No existe nada en el mundo a lo cual yo pudiera apegarme sin incurrir en falta. Pues si me apegara, me apegaría únicamente a la forma, únicamente a la sensación... únicamente a la percepción... únicamente a las formaciones... únicamente a la conciencia. Debido a mi apego como condición, surgiría la existencia; con la existencia como condición, el nacimiento; con el nacimiento como condición, surgirían la vejez, la muerte, el pesar, el lamento, el dolor, la aflicción y la desesperación. Así es como se origina toda esta masa de sufrimiento’.”}, {

‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං…පෙ… තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, එවං පස්සං… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති. අට්ඨමං.

“¿Qué pensáis, monjes? ¿Es la forma permanente o impermanente?” — “Impermanente, Señor”. — “Y lo que es impermanente, ¿es sufrimiento o felicidad?” — “Sufrimiento, Señor”. — “Y lo que es impermanente, sufrimiento y sujeto al cambio, ¿es adecuado considerarlo así: ‘esto es mío, este soy yo, este es mi yo’?” — “Ciertamente no, Señor”. — “La sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia... Por lo tanto, monjes, viendo así... comprende: ‘...no hay nada más allá de este estado’.” El Octavo [Sutta].

9. පාලිලෙය්‍යසුත්තං

9. Pālileyyasutta

81. එකං සමයං භගවා කොසම්බියං විහරති ඝොසිතාරාමෙ. අථ ඛො භගවා පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය කොසම්බිං පිණ්ඩාය පාවිසි. කොසම්බියං පිණ්ඩාය චරිත්වා පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො සාමං සෙනාසනං සංසාමෙත්වා පත්තචීවරමාදාය අනාමන්තෙත්වා [Pg.78] උපට්ඨාකෙ අනපලොකෙත්වා භික්ඛුසඞ්ඝං එකො අදුතියො චාරිකං පක්කාමි.

81. En una ocasión, el Bienaventurado residía en Kosambi, en el Monasterio de Ghosita. Entonces, el Bienaventurado, habiéndose vestido por la mañana y tomando su cuenco y mantos, entró en Kosambi por limosna. Después de haber caminado por limosna en Kosambi y de haber regresado de su ronda tras la comida, él mismo ordenó su alojamiento, tomó su cuenco y mantos y, sin avisar a sus asistentes ni informar a la comunidad de monjes, partió solo y sin compañía a vagar por las regiones.

අථ ඛො අඤ්ඤතරො භික්ඛු අචිරපක්කන්තස්ස භගවතො යෙනායස්මා ආනන්දො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං ආනන්දං එතදවොච – ‘‘එසාවුසො, ආනන්ද, භගවා සාමං සෙනාසනං සංසාමෙත්වා පත්තචීවරමාදාය අනාමන්තෙත්වා උපට්ඨාකෙ අනපලොකෙත්වා භික්ඛුසඞ්ඝං එකො අදුතියො චාරිකං පක්කන්තො’’ති. ‘‘යස්මිං, ආවුසො, සමයෙ භගවා සාමං සෙනාසනං සංසාමෙත්වා පත්තචීවරමාදාය අනාමන්තෙත්වා උපට්ඨාකෙ අනපලොකෙත්වා භික්ඛුසඞ්ඝං එකො අදුතියො චාරිකං පක්කමති, එකොව භගවා තස්මිං සමයෙ විහරිතුකාමො හොති; න භගවා තස්මිං සමයෙ කෙනචි අනුබන්ධිතබ්බො හොතී’’ති.

Poco después de que el Bienaventurado se marchara, cierto monje se acercó al venerable Ānanda y le dijo: “Amigo Ānanda, el Bienaventurado, habiendo ordenado él mismo su alojamiento y tomando su cuenco y mantos, sin avisar a sus asistentes ni informar a la comunidad de monjes, ha partido solo y sin compañía a vagar por las regiones”. [Ānanda respondió:] “Amigo, cuando el Bienaventurado ordena él mismo su alojamiento, toma su cuenco y mantos, y sin avisar a sus asistentes ni informar a la comunidad de monjes parte solo y sin compañía, en ese momento el Bienaventurado desea permanecer solo; en tales momentos, el Bienaventurado no debe ser seguido por nadie”.

අථ ඛො භගවා අනුපුබ්බෙන චාරිකං චරමානො යෙන පාලිලෙය්‍යකං තදවසරි. තත්‍ර සුදං භගවා පාලිලෙය්‍යකෙ විහරති භද්දසාලමූලෙ. අථ ඛො සම්බහුලා භික්ඛූ යෙනායස්මා ආනන්දො තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මතා ආනන්දෙන සද්ධිං සම්මොදිංසු. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මන්තං ආනන්දං එතදවොචුං – ‘‘චිරස්සුතා ඛො නො, ආවුසො ආනන්ද, භගවතො සම්මුඛා ධම්මී කථා; ඉච්ඡාම මයං, ආවුසො ආනන්ද, භගවතො සම්මුඛා ධම්මිං කථං සොතු’’න්ති.

Entonces el Bienaventurado, vagando gradualmente de un lugar a otro, llegó a Pālileyyaka. Allí, el Bienaventurado se quedó en Pālileyyaka, al pie del hermoso árbol Sal. Entonces, muchos monjes se acercaron al venerable Ānanda; habiéndose acercado, intercambiaron saludos cordiales con el venerable Ānanda. Tras concluir esta conversación amable y memorable, se sentaron a un lado. Una vez sentados, esos monjes le dijeron al venerable Ānanda: “Amigo Ānanda, hace mucho tiempo que no escuchamos una plática de Dhamma de labios del Bienaventurado; deseamos, amigo Ānanda, escuchar una plática de Dhamma de labios del Bienaventurado”.

අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො තෙහි භික්ඛූහි සද්ධිං යෙන පාලිලෙය්‍යකං භද්දසාලමූලං යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නෙ ඛො තෙ භික්ඛූ භගවා ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙසි සමාදපෙසි සමුත්තෙජෙසි සම්පහංසෙසි. තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරස්ස භික්ඛුනො එවං චෙතසො පරිවිතක්කො උදපාදි – ‘‘කථං නු ඛො ජානතො කථං පස්සතො අනන්තරා ආසවානං ඛයො හොතී’’ති? අථ ඛො භගවා තස්ස භික්ඛුනො චෙතසා චෙතොපරිවිතක්කමඤ්ඤාය භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘විචයසො දෙසිතො, භික්ඛවෙ, මයා ධම්මො; විචයසො දෙසිතා චත්තාරො සතිපට්ඨානා; විචයසො දෙසිතා චත්තාරො සම්මප්පධානා; විචයසො [Pg.79] දෙසිතා චත්තාරො ඉද්ධිපාදා; විචයසො දෙසිතානි පඤ්චින්ද්‍රියානි; විචයසො දෙසිතානි පඤ්ච බලානි; විචයසො දෙසිතා සත්තබොජ්ඣඞ්ගා; විචයසො දෙසිතො අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො. එවං විචයසො දෙසිතො, භික්ඛවෙ, මයා ධම්මො. එවං විචයසො දෙසිතෙ ඛො, භික්ඛවෙ, මයා ධම්මෙ අථ ච පනිධෙකච්චස්ස භික්ඛුනො එවං චෙතසො පරිවිතක්කො උදපාදි – ‘කථං නු ඛො ජානතො කථං පස්සතො අනන්තරා ආසවානං ඛයො හොතී’’’ති?

Entonces, el venerable Ānanda, junto con aquellos monjes, se acercó a donde estaba el Bendito, en Pālileyyaka, al pie del árbol Bhaddasāla. Habiéndose acercado, saludó al Bendito y se sentó a un lado. Mientras estaban sentados a un lado, el Bendito instruyó, exhortó, animó e inspiró a aquellos monjes con una charla sobre el Dhamma. En ese momento, a un cierto monje le surgió esta reflexión mental: “¿Cómo, pues, sabiendo y cómo viendo se produce inmediatamente la destrucción de los efluvios?”. Entonces, el Bendito, conociendo con su mente la reflexión mental de aquel monje, se dirigió a los monjes: “Monjes, el Dhamma ha sido enseñado por mí de manera analítica; han sido enseñados de manera analítica los cuatro fundamentos de la atención; han sido enseñados de manera analítica los cuatro esfuerzos correctos; han sido enseñados de manera analítica las cuatro bases del poder psíquico; han sido enseñadas de manera analítica las cinco facultades; han sido enseñados de manera analítica los cinco poderes; han sido enseñados de manera analítica los siete factores de la iluminación; ha sido enseñado de manera analítica el noble camino óctuple. Así, monjes, el Dhamma ha sido enseñado por mí de manera analítica. Monjes, habiendo sido así enseñado el Dhamma por mí de manera analítica, a un cierto monje le surgió esta reflexión mental: ‘¿Cómo, pues, sabiendo y cómo viendo se produce inmediatamente la destrucción de los efluvios?’”.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, ජානතො කථං පස්සතො අනන්තරා ආසවානං ඛයො හොති? ඉධ භික්ඛවෙ, අස්සුතවා පුථුජ්ජනො අරියානං අදස්සාවී අරියධම්මස්ස අකොවිදො අරියධම්මෙ අවිනීතො, සප්පුරිසානං අදස්සාවී සප්පුරිසධම්මස්ස අකොවිදො සප්පුරිසධම්මෙ අවිනීතො රූපං අත්තතො සමනුපස්සති. යා ඛො පන සා, භික්ඛවෙ, සමනුපස්සනා සඞ්ඛාරො සො. සො පන සඞ්ඛාරො කිංනිදානො කිංසමුදයො කිංජාතිකො කිංපභවො? අවිජ්ජාසම්ඵස්සජෙන, භික්ඛවෙ, වෙදයිතෙන ඵුට්ඨස්ස අස්සුතවතො පුථුජ්ජනස්ස උප්පන්නා තණ්හා; තතොජො සො සඞ්ඛාරො. ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, සොපි සඞ්ඛාරො අනිච්චො සඞ්ඛතො පටිච්චසමුප්පන්නො. සාපි තණ්හා අනිච්චා සඞ්ඛතා පටිච්චසමුප්පන්නා. සාපි වෙදනා අනිච්චා සඞ්ඛතා පටිච්චසමුප්පන්නා. සොපි ඵස්සො අනිච්චො සඞ්ඛතො පටිච්චසමුප්පන්නො. සාපි අවිජ්ජා අනිච්චා සඞ්ඛතා පටිච්චසමුප්පන්නා. එවම්පි ඛො, භික්ඛවෙ, ජානතො එවං පස්සතො අනන්තරා ආසවානං ඛයො හොති.

“¿Y cómo, monjes, sabiendo y cómo viendo se produce inmediatamente la destrucción de los efluvios? Aquí, monjes, un profano sin instrucción, que no tiene consideración por los Nobles, que es inexperto en el Dhamma de los Nobles, que no está disciplinado en el Dhamma de los Nobles, que no tiene consideración por los hombres de bien, que es inexperto en el Dhamma de los hombres de bien, que no está disciplinado en el Dhamma de los hombres de bien, considera la forma como el yo. Monjes, esa consideración es una formación. Y esa formación, ¿qué origen tiene, qué causa tiene, de qué nace, qué la produce? Monjes, en el profano sin instrucción que es afectado por una sensación nacida del contacto con la ignorancia, surge el deseo; esa formación nace de ahí. De este modo, monjes, esa formación también es impermanente, condicionada, originada dependientemente. Ese deseo también es impermanente, condicionado, originado dependientemente. Esa sensación también es impermanente, condicionada, originada dependientemente. Ese contacto también es impermanente, condicionado, originado dependientemente. Esa ignorancia también es impermanente, condicionada, originada dependientemente. Así, monjes, sabiendo de este modo y viendo de este modo, se produce inmediatamente la destrucción de los efluvios.”

‘‘න හෙව ඛො රූපං අත්තතො සමනුපස්සති; අපි ච ඛො රූපවන්තං අත්තානං සමනුපස්සති. යා ඛො පන සා, භික්ඛවෙ, සමනුපස්සනා සඞ්ඛාරො සො. සො පන සඞ්ඛාරො කිංනිදානො කිංසමුදයො කිංජාතිකො කිංපභවො? අවිජ්ජාසම්ඵස්සජෙන, භික්ඛවෙ, වෙදයිතෙන ඵුට්ඨස්ස අස්සුතවතො පුථුජ්ජනස්ස උප්පන්නා තණ්හා; තතොජො සො සඞ්ඛාරො. ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, සොපි සඞ්ඛාරො අනිච්චො සඞ්ඛතො පටිච්චසමුප්පන්නො. සාපි තණ්හා… සාපි වෙදනා… සොපි ඵස්සො… සාපි අවිජ්ජා අනිච්චා සඞ්ඛතා පටිච්චසමුප්පන්නා. එවම්පි ඛො, භික්ඛවෙ, ජානතො එවං පස්සතො අනන්තරා ආසවානං ඛයො හොති.

“Él no considera la forma como el yo, sino que considera al yo como poseedor de la forma. Monjes, esa consideración es una formación. Y esa formación, ¿qué origen tiene, qué causa tiene, de qué nace, qué la produce? Monjes, en el profano sin instrucción que es afectado por una sensación nacida del contacto con la ignorancia, surge el deseo; esa formación nace de ahí. De este modo, monjes, esa formación también es impermanente, condicionada, originada dependientemente. Ese deseo... esa sensación... ese contacto... esa ignorancia también es impermanente, condicionada, originada dependientemente. Así, monjes, sabiendo de este modo y viendo de este modo, se produce inmediatamente la destrucción de los efluvios.”

‘‘න හෙව ඛො රූපං අත්තතො සමනුපස්සති, න රූපවන්තං අත්තානං සමනුපස්සති; අපි ච ඛො අත්තනි රූපං සමනුපස්සති. යා ඛො පන සා, භික්ඛවෙ[Pg.80], සමනුපස්සනා සඞ්ඛාරො සො. සො පන සඞ්ඛාරො කිංනිදානො කිංසමුදයො කිංජාතිකො කිංපභවො? අවිජ්ජාසම්ඵස්සජෙන, භික්ඛවෙ, වෙදයිතෙන ඵුට්ඨස්ස අස්සුතවතො පුථුජ්ජනස්ස උප්පන්නා තණ්හා; තතොජො සො සඞ්ඛාරො. ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, සොපි සඞ්ඛාරො අනිච්චො සඞ්ඛතො පටිච්චසමුප්පන්නො. සාපි තණ්හා… සාපි වෙදනා… සොපි ඵස්සො… සාපි අවිජ්ජා අනිච්චා සඞ්ඛතා පටිච්චසමුප්පන්නා. එවම්පි ඛො, භික්ඛවෙ, ජානතො එවං පස්සතො අනන්තරා ආසවානං ඛයො හොති.

“Él no considera la forma como el yo, ni considera al yo como poseedor de la forma, sino que considera la forma como contenida en el yo. Monjes, esa consideración es una formación. Y esa formación, ¿qué origen tiene, qué causa tiene, de qué nace, qué la produce? Monjes, en el profano sin instrucción que es afectado por una sensación nacida del contacto con la ignorancia, surge el deseo; esa formación nace de ahí. De este modo, monjes, esa formación también es impermanente, condicionada, originada dependientemente. Ese deseo... esa sensación... ese contacto... esa ignorancia también es impermanente, condicionada, originada dependientemente. Así, monjes, sabiendo de este modo y viendo de este modo, se produce inmediatamente la destrucción de los efluvios.”

‘‘න හෙව ඛො රූපං අත්තතො සමනුපස්සති, න රූපවන්තං අත්තානං සමනුපස්සති, න අත්තනි රූපං සමනුපස්සති; අපි ච ඛො රූපස්මිං අත්තානං සමනුපස්සති. යා ඛො පන සා, භික්ඛවෙ, සමනුපස්සනා සඞ්ඛාරො සො. සො පන සඞ්ඛාරො කිංනිදානො කිංසමුදයො කිංජාතිකො කිංපභවො? අවිජ්ජාසම්ඵස්සජෙන, භික්ඛවෙ, වෙදයිතෙ ඵුට්ඨස්ස අස්සුතවතො පුථුජ්ජනස්ස උප්පන්නා තණ්හා; තතොජො සො සඞ්ඛාරො. ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, සොපි සඞ්ඛාරො අනිච්චො සඞ්ඛතො පටිච්චසමුප්පන්නො. සාපි තණ්හා … සාපි වෙදනා… සොපි ඵස්සො… සාපි අවිජ්ජා අනිච්චා සඞ්ඛතා පටිච්චසමුප්පන්නා. එවම්පි ඛො, භික්ඛවෙ, ජානතො…පෙ… ආසවානං ඛයො හොති.

“Él no considera la forma como el yo, ni considera al yo como poseedor de la forma, ni considera la forma como contenida en el yo, sino que considera al yo como contenido en la forma. Monjes, esa consideración es una formación. Y esa formación, ¿qué origen tiene, qué causa tiene, de qué nace, qué la produce? Monjes, en el profano sin instrucción que es afectado por una sensación nacida del contacto con la ignorancia, surge el deseo; esa formación nace de ahí. De este modo, monjes, esa formación también es impermanente, condicionada, originada dependientemente. Ese deseo... esa sensación... ese contacto... esa ignorancia también es impermanente, condicionada, originada dependientemente. Así, monjes, sabiendo de este modo... etc. ... se produce la destrucción de los efluvios.”

‘‘න හෙව ඛො රූපං අත්තතො සමනුපස්සති, න රූපවන්තං අත්තානං, න අත්තනි රූපං, න රූපස්මිං අත්තානං සමනුපස්සති; අපි ච ඛො වෙදනං අත්තතො සමනුපස්සති, අපි ච ඛො වෙදනාවන්තං අත්තානං සමනුපස්සති, අපි ච ඛො අත්තනි වෙදනං සමනුපස්සති, අපි ච ඛො වෙදනාය අත්තානං සමනුපස්සති; අපි ච ඛො සඤ්ඤං… අපි ච ඛො සඞ්ඛාරෙ අත්තතො සමනුපස්සති, අපි ච ඛො සඞ්ඛාරවන්තං අත්තානං සමනුපස්සති, අපි ච ඛො අත්තනි සඞ්ඛාරෙ සමනුපස්සති, අපි ච ඛො සඞ්ඛාරෙසු අත්තානං සමනුපස්සති; අපි ච ඛො විඤ්ඤාණං අත්තතො සමනුපස්සති, අපි ච ඛො විඤ්ඤාණවන්තං අත්තානං, අපි ච ඛො අත්තනි විඤ්ඤාණං, අපි ච ඛො විඤ්ඤාණස්මිං අත්තානං සමනුපස්සති. යා ඛො පන සා, භික්ඛවෙ, සමනුපස්සනා සඞ්ඛාරො සො. සො පන සඞ්ඛාරො කිංනිදානො…පෙ… කිංපභවො? අවිජ්ජාසම්ඵස්සජෙන, භික්ඛවෙ, වෙදයිතෙ ඵුට්ඨස්ස අස්සුතවතො පුථුජ්ජනස්ස උප්පන්නා තණ්හා; තතොජො සො සඞ්ඛාරො. ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, සොපි සඞ්ඛාරො අනිච්චො සඞ්ඛතො පටිච්චසමුප්පන්නො. සාපි තණ්හා… සාපි වෙදනා… සොපි ඵස්සො [Pg.81]… සාපි අවිජ්ජා අනිච්චා සඞ්ඛතා පටිච්චසමුප්පන්නා. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, ජානතො එවං පස්සතො අනන්තරා ආසවානං ඛයො හොති.

Ciertamente no considera la forma como el yo, ni al yo como poseyendo la forma, ni la forma en el yo, ni al yo en la forma; sin embargo, sí considera la sensación como el yo, o al yo como poseyendo la sensación, o la sensación en el yo, o al yo en la sensación; ciertamente considera la percepción [de la misma manera]... ciertamente considera las formaciones como el yo, o al yo como poseyendo las formaciones, o las formaciones en el yo, o al yo en las formaciones; ciertamente considera la conciencia como el yo, o al yo como poseyendo la conciencia, o la conciencia en el yo, o al yo en la conciencia. Monjes, esa consideración persistente es una formación. ¿Y cuál es el origen de esa formación, cuál es su fuente? Monjes, en el hombre común que no ha escuchado la enseñanza, al ser impactado por una sensación nacida del contacto con la ignorancia, le surge el deseo; esa formación nace de ese deseo. Así pues, monjes, esa formación es impermanente, condicionada y originada dependientemente. Ese deseo... esa sensación... ese contacto... esa ignorancia también es impermanente, condicionada y originada dependientemente. Monjes, para quien conoce y ve así, se produce de inmediato la destrucción de las impurezas (āsavas).

‘‘න හෙව ඛො රූපං අත්තතො සමනුපස්සති, න වෙදනං අත්තතො සමනුපස්සති, න සඤ්ඤං… න සඞ්ඛාරෙ… න විඤ්ඤාණං අත්තතො සමනුපස්සති; අපි ච ඛො එවංදිට්ඨි හොති – ‘සො අත්තා සො ලොකො, සො පෙච්ච භවිස්සාමි නිච්චො ධුවො සස්සතො අවිපරිණාමධම්මො’ති. යා ඛො පන සා, භික්ඛවෙ, සස්සතදිට්ඨි සඞ්ඛාරො සො. සො පන සඞ්ඛාරො කිංනිදානො…පෙ… එවම්පි ඛො, භික්ඛවෙ, ජානතො එවං පස්සතො අනන්තරා ආසවානං ඛයො හොති.

Ciertamente no considera la forma como el yo, ni la sensación como el yo, ni la percepción... ni las formaciones... ni la conciencia como el yo; pero tiene tal punto de vista: 'Ese yo es el mundo; después de la muerte seré permanente, estable, eterno, de naturaleza inmutable'. Monjes, ese punto de vista de eternidad es una formación. ¿Y cuál es el origen de esa formación...? Monjes, para quien conoce y ve así, se produce de inmediato la destrucción de las impurezas.

‘‘න හෙව ඛො රූපං අත්තතො සමනුපස්සති, න වෙදනං … න සඤ්ඤං… න සඞ්ඛාරෙ… න විඤ්ඤාණං අත්තතො සමනුපස්සති; නාපි එවංදිට්ඨි හොති – ‘සො අත්තා සො ලොකො, සො පෙච්ච භවිස්සාමි නිච්චො ධුවො සස්සතො අවිපරිණාමධම්මො’ති. අපි ච ඛො එවංදිට්ඨි හොති – ‘නො චස්සං නො ච මෙ සියා නාභවිස්සං න මෙ භවිස්සතී’ති. යා ඛො පන සා, භික්ඛවෙ, උච්ඡෙදදිට්ඨි සඞ්ඛාරො සො. සො පන සඞ්ඛාරො කිංනිදානො කිංසමුදයො කිංජාතිකො කිංපභවො? අවිජ්ජාසම්ඵස්සජෙන, භික්ඛවෙ, වෙදයිතෙන ඵුට්ඨස්ස අස්සුතවතො පුථුජ්ජනස්ස උප්පන්නා තණ්හා; තතොජො සො සඞ්ඛාරො. ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, සොපි සඞ්ඛාරො අනිච්චො…පෙ… එවම්පි ඛො, භික්ඛවෙ, ජානතො එවං පස්සතො අනන්තරා ආසවානං ඛයො හොති.

Ciertamente no considera la forma como el yo, ni la sensación... ni la percepción... ni las formaciones... ni la conciencia como el yo; ni tiene ese punto de vista [de eternidad]: 'Ese yo es el mundo, seré permanente...'. Pero tiene este punto de vista: 'Si yo no fuera, nada sería para mí; si no existiera en el futuro, nada existirá para mí'. Monjes, ese punto de vista de aniquilación es una formación. ¿Y cuál es el origen de esa formación, cuál es su causa, su nacimiento, su fuente? Monjes, en el hombre común que no ha escuchado la enseñanza, al ser impactado por una sensación nacida del contacto con la ignorancia, le surge el deseo; esa formación nace de ese deseo. Así pues, monjes, esa formación es impermanente... Monjes, para quien conoce y ve así, se produce de inmediato la destrucción de las impurezas.

‘‘න හෙව ඛො රූපං අත්තතො සමනුපස්සති, න වෙදනං… න සඤ්ඤං… න සඞ්ඛාරෙ… න විඤ්ඤාණං අත්තතො සමනුපස්සති…පෙ… න විඤ්ඤාණස්මිං අත්තතො සමනුපස්සති, නාපි එවංදිට්ඨි හොති – ‘සො අත්තා සො ලොකො, සො පෙච්ච භවිස්සාමි නිච්චො ධුවො සස්සතො අවිපරිණාමධම්මො’ති; නාපි එවංදිට්ඨි හොති – ‘නො චස්සං නො ච මෙ සියා නාභවිස්සං න මෙ භවිස්සතී’ති; අපි ච ඛො කඞ්ඛී හොති විචිකිච්ඡී අනිට්ඨඞ්ගතො සද්ධම්මෙ. යා ඛො පන සා, භික්ඛවෙ, කඞ්ඛිතා විචිකිච්ඡිතා අනිට්ඨඞ්ගතතා සද්ධම්මෙ සඞ්ඛාරො සො. සො පන සඞ්ඛාරො කිංනිදානො කිංසමුදයො කිංජාතිකො කිංපභවො? අවිජ්ජාසම්ඵස්සජෙන, භික්ඛවෙ, වෙදයිතෙන ඵුට්ඨස්ස අස්සුතවතො පුථුජ්ජනස්ස උප්පන්නා තණ්හා; තතොජො සො සඞ්ඛාරො. ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, සොපි සඞ්ඛාරො අනිච්චො සඞ්ඛතො [Pg.82] පටිච්චසමුප්පන්නො. සාපි තණ්හා අනිච්චා සඞ්ඛතා පටිච්චසමුප්පන්නා. සාපි වෙදනා අනිච්චා සඞ්ඛතා පටිච්චසමුප්පන්නා. සොපි ඵස්සො අනිච්චො සඞ්ඛතො පටිච්චසමුප්පන්නො. සාපි අවිජ්ජා අනිච්චා සඞ්ඛතා පටිච්චසමුප්පන්නා. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, ජානතො එවං පස්සතො අනන්තරා ආසවානං ඛයො හොතී’’ති. නවමං.

Ciertamente no considera la forma como el yo, ni la sensación... ni la percepción... ni las formaciones... ni la conciencia como el yo... ni en la conciencia considera el yo; ni tiene ese punto de vista [de eternidad]... ni tiene ese punto de vista [de aniquilación]... sino que tiene dudas, está perplejo y no ha llegado a una conclusión respecto al Verdadero Dhamma. Monjes, ese estado de duda, perplejidad e indecisión respecto al Verdadero Dhamma es una formación. ¿Y cuál es el origen de esa formación, cuál su causa, su nacimiento, su fuente? Monjes, en el hombre común que no ha escuchado la enseñanza, al ser impactado por una sensación nacida del contacto con la ignorancia, le surge el deseo; esa formación nace de ese deseo. Así pues, monjes, esa formación es impermanente, condicionada y originada dependientemente. Ese deseo es impermanente, condicionado y originado dependientemente. Esa sensación es impermanente... Ese contacto es impermanente... Esa ignorancia es impermanente, condicionada y originada dependientemente. Monjes, para quien conoce y ve así, se produce de inmediato la destrucción de las impurezas. Esto dijo el Bienaventurado. Aquí termina el Discurso de Pālileyya.

10. පුණ්ණමසුත්තං

10. Discurso de la Luna Llena

82. එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති පුබ්බාරාමෙ මිගාරමාතුපාසාදෙ මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං. තෙන ඛො පන සමයෙන භගවා තදහුපොසථෙ පන්නරසෙ පුණ්ණාය පුණ්ණමාය රත්තියා භික්ඛුසඞ්ඝපරිවුතො අජ්ඣොකාසෙ නිසින්නො හොති.

82. En una ocasión, el Bienaventurado residía en Sāvatthī, en el monasterio de Pubbārāma, en el palacio de Migāramātā, junto con una gran comunidad de monjes. En aquel tiempo, el Bienaventurado, en el día de Uposatha del decimoquinto día, en la noche de luna llena, estaba sentado al aire libre rodeado por la comunidad de monjes.

අථ ඛො අඤ්ඤතරො භික්ඛු උට්ඨායාසනා එකංසං උත්තරාසඞ්ගං කරිත්වා යෙන භගවා තෙනඤ්ජලිං පණාමෙත්වා භගවන්තං එතදවොච – ‘‘පුච්ඡෙය්‍යාහං, භන්තෙ, භගවන්තං කිඤ්චිදෙව දෙසං, සචෙ මෙ භගවා ඔකාසං කරොති පඤ්හස්ස වෙය්‍යාකරණායා’’ති? ‘‘තෙන හි ත්වං, භික්ඛු, සකෙ ආසනෙ නිසීදිත්වා පුච්ඡ යදාකඞ්ඛසී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො සො භික්ඛු භගවතො පටිස්සුත්වා සකෙ ආසනෙ නිසීදිත්වා භගවන්තං එතදවොච – ‘‘ඉමෙ නු ඛො, භන්තෙ, පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා, සෙය්‍යථිදං – රූපුපාදානක්ඛන්ධො, වෙදනුපාදානක්ඛන්ධො, සඤ්ඤුපාදානක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරුපාදානක්ඛන්ධො, විඤ්ඤාණුපාදානක්ඛන්ධො’’ති.

Entonces, cierto monje, levantándose de su asiento, arregló su manto superior sobre un hombro y, extendiendo sus manos en gesto de respeto hacia el Bienaventurado, le dijo: 'Señor, ¿podría preguntar al Bienaventurado sobre cierto tema, si el Bienaventurado me concede la oportunidad de responder a mi pregunta?'. 'En ese caso, monje, siéntate en tu propio lugar y pregunta lo que desees'. 'Sí, Señor', respondió aquel monje al Bienaventurado y, sentándose en su propio lugar, le dijo: 'Señor, ¿son estos los cinco agregados del apego, a saber: el agregado de apego de la forma, el agregado de apego de la sensación, el agregado de apego de la percepción, el agregado de apego de las formaciones y el agregado de apego de la conciencia?'.

‘‘ඉමෙ ඛො පන, භික්ඛු, පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා; සෙය්‍යථිදං – රූපුපාදානක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණුපාදානක්ඛන්ධො’’ති. ‘‘සාධු, භන්තෙ’’ති ඛො සො භික්ඛු භගවතො භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා භගවන්තං උත්තරිං පඤ්හං අපුච්ඡි –

'Estos, monje, son los cinco agregados del apego, a saber: el agregado de apego de la forma... el agregado de apego de la conciencia'. '¡Muy bien, Señor!', dijo aquel monje, regocijándose y deleitándose en las palabras del Bienaventurado, y le planteó una pregunta adicional:

‘‘ඉමෙ ඛො පන, භන්තෙ, පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා කිංමූලකා’’ති? ‘‘ඉමෙ ඛො, භික්ඛු, පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා ඡන්දමූලකා’’ති…පෙ… තඤ්ඤෙව නු ඛො, භන්තෙ, උපාදානං තෙ පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා උදාහු අඤ්ඤත්‍ර පඤ්චහි උපාදානක්ඛන්ධෙහි උපාදානන්ති? ‘‘න ඛො, භික්ඛු, තඤ්ඤෙව උපාදානං තෙ පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා නාපි අඤ්ඤත්‍ර පඤ්චහි උපාදානක්ඛන්ධෙහි උපාදානං, අපි ච යො තත්ථ ඡන්දරාගො තං තත්ථ උපාදාන’’න්ති. ‘‘සාධු, භන්තෙ’’ති ඛො සො භික්ඛු…පෙ… උත්තරිං පඤ්හං අපුච්ඡි –

"¿Qué raíz tienen, señor, estos cinco agregados del aferramiento?". "Monje, estos cinco agregados del aferramiento tienen su raíz en el deseo"... "¿Es, señor, ese mismo aferramiento los cinco agregados del aferramiento, o es el aferramiento algo distinto de los cinco agregados del aferramiento?". "Monje, el aferramiento no es lo mismo que los cinco agregados del aferramiento, ni tampoco es el aferramiento algo distinto de los cinco agregados del aferramiento; sino que el deseo-apego que hay en ellos, eso es allí el aferramiento". "¡Bien, señor!", dijo aquel monje... y le formuló una pregunta adicional:

‘‘සියා [Pg.83] පන, භන්තෙ, පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධෙසු ඡන්දරාගවෙමත්තතා’’ති? ‘‘සියා, භික්ඛූ’’ති භගවා අවොච – ‘‘ඉධ, භික්ඛු, එකච්චස්ස එවං හොති – ‘එවංරූපො සියං අනාගතමද්ධානං, එවංවෙදනො සියං අනාගතමද්ධානං, එවංසඤ්ඤො සියං අනාගතමද්ධානං, එවංසඞ්ඛාරො සියං අනාගතමද්ධානං, එවංවිඤ්ඤාණො සියං අනාගතමද්ධාන’න්ති. එවං ඛො, භික්ඛු, සියා පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධෙසු ඡන්දරාගවෙමත්තතා’’ති? ‘‘සාධු, භන්තෙ’’ති ඛො සො භික්ඛු…පෙ… උත්තරිං පඤ්හං අපුච්ඡි –

"¿Podría haber, señor, diversidad en el deseo-apego respecto a los cinco agregados del aferramiento?". "Podría haberla, monje", dijo el Bienaventurado. "Aquí, monje, alguien piensa así: 'Que en el futuro yo tenga tal forma, que en el futuro yo tenga tal sensación, que en el futuro yo tenga tal percepción, que en el futuro yo tenga tales formaciones, que en el futuro yo tenga tal conciencia'. Así, monje, es como podría haber diversidad en el deseo-apego respecto a los cinco agregados del aferramiento". "¡Bien, señor!", dijo aquel monje... y le formuló una pregunta adicional:

‘‘කිත්තාවතා නු ඛො, භන්තෙ, ඛන්ධානං ඛන්ධාධිවචන’’න්ති? ‘‘යං කිඤ්චි, භික්ඛු, රූපං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා ඔළාරිකං වා සුඛුමං වා හීනං වා පණීතං වා යං දූරෙ සන්තිකෙ වා, අයං වුච්චති රූපක්ඛන්ධො. යා කාචි වෙදනා… යා කාචි සඤ්ඤා … යෙ කෙචි සඞ්ඛාරා… යං කිඤ්චි විඤ්ඤාණං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා ඔළාරිකං වා සුඛුමං වා හීනං වා පණීතං වා යං දූරෙ සන්තිකෙ වා, අයං වුච්චති විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො. එත්තාවතා ඛො, භික්ඛු, ඛන්ධානං ඛන්ධාධිවචන’’න්ති. ‘‘සාධු, භන්තෙ’’ති ඛො සො භික්ඛු…පෙ… අපුච්ඡි –

"¿En qué medida, señor, se aplica a los agregados la denominación de 'agregados'?". "Monje, cualquier tipo de forma, ya sea pasada, futura o presente, interna o externa, burda o sutil, inferior o superior, lejana o cercana: a esto se le llama el agregado de la forma. Cualquier tipo de sensación... cualquier tipo de percepción... cualquier tipo de formaciones... cualquier tipo de conciencia, ya sea pasada, futura o presente, interna o externa, burda o sutil, inferior o superior, lejana o cercana: a esto se le llama el agregado de la conciencia. En esta medida, monje, se aplica a los agregados la denominación de 'agregados'". "¡Bien, señor!", dijo aquel monje... y le preguntó:

‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු කො පච්චයො රූපක්ඛන්ධස්ස පඤ්ඤාපනාය; කො හෙතු කො පච්චයො වෙදනාක්ඛන්ධස්ස පඤ්ඤාපනාය; කො හෙතු කො පච්චයො සඤ්ඤාක්ඛන්ධස්ස පඤ්ඤාපනාය; කො හෙතු කො පච්චයො සඞ්ඛාරක්ඛන්ධස්ස පඤ්ඤාපනාය; කො හෙතු කො පච්චයො විඤ්ඤාණක්ඛන්ධස්ස පඤ්ඤාපනායා’’ති? ‘‘චත්තාරො ඛො, භික්ඛු, මහාභූතා හෙතු, චත්තාරො මහාභූතා පච්චයො රූපක්ඛන්ධස්ස පඤ්ඤාපනාය. ඵස්සො හෙතු ඵස්සො පච්චයො වෙදනාක්ඛන්ධස්ස පඤ්ඤාපනාය. ඵස්සො හෙතු ඵස්සො පච්චයො සඤ්ඤාක්ඛන්ධස්ස පඤ්ඤාපනාය. ඵස්සො හෙතු, ඵස්සො පච්චයො සඞ්ඛාරක්ඛන්ධස්ස පඤ්ඤාපනාය. නාමරූපං හෙතු, නාමරූපං පච්චයො විඤ්ඤාණක්ඛන්ධස්ස පඤ්ඤාපනායා’’ති. ‘‘සාධු, භන්තෙ’’ති ඛො සො භික්ඛු…පෙ… අපුච්ඡි –

"¿Cuál es, señor, la causa y cuál es la condición para la designación del agregado de la forma? ¿Cuál es la causa y cuál es la condición para la designación del agregado de la sensación? ¿Cuál es la causa y la condición para la designación del agregado de la percepción? ¿Cuál es la causa y la condición para la designación del agregado de las formaciones? ¿Cuál es la causa y la condición para la designación del agregado de la conciencia?". "Monje, los cuatro grandes elementos son la causa y los cuatro grandes elementos son la condición para la designación del agregado de la forma. El contacto es la causa y el contacto es la condición para la designación del agregado de la sensación. El contacto es la causa y el contacto es la condición para la designación del agregado de la percepción. El contacto es la causa y el contacto es la condición para la designación del agregado de las formaciones. La mentalidad-materialidad es la causa y la mentalidad-materialidad es la condición para la designación del agregado de la conciencia". "¡Bien, señor!", dijo aquel monje... y le preguntó:

‘‘කථං නු ඛො, භන්තෙ, සක්කායදිට්ඨි හොතී’’ති? ‘‘ඉධ, භික්ඛු, අස්සුතවා පුථුජ්ජනො අරියානං අදස්සාවී අරියධම්මස්ස අකොවිදො අරියධම්මෙ අවිනීතො, සප්පුරිසානං අදස්සාවී සප්පුරිසධම්මස්ස අකොවිදො සප්පුරිසධම්මෙ අවිනීතො රූපං අත්තතො සමනුපස්සති, රූපවන්තං වා අත්තානං; අත්තනි වා රූපං, රූපස්මිං වා අත්තානං; වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං… අත්තතො සමනුපස්සති, විඤ්ඤාණවන්තං වා අත්තානං; අත්තනි වා විඤ්ඤාණං, විඤ්ඤාණස්මිං [Pg.84] වා අත්තානං. එවං ඛො, භික්ඛු, සක්කායදිට්ඨි හොතී’’ති. ‘‘සාධු, භන්තෙ’’ති ඛො සො භික්ඛු…පෙ… අපුච්ඡි –

"¿Cómo, señor, surge la visión de la identidad personal?". "Aquí, monje, una persona común sin instrucción, que no ha visto a los Nobles, que no es experta en la enseñanza de los Nobles ni está disciplinada en ella, que no ha visto a los hombres de bien ni es experta en la enseñanza de los hombres de bien ni está disciplinada en ella, considera la forma como el yo, o al yo como poseedor de la forma, o a la forma en el yo, o al yo en la forma. Considera la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia como el yo, o al yo como poseedor de la conciencia, o a la conciencia en el yo, o al yo en la conciencia. Así, monje, es como surge la visión de la identidad personal". "¡Bien, señor!", dijo aquel monje... y le preguntó:

‘‘කථං පන, භන්තෙ, සක්කායදිට්ඨි න හොතී’’ති? ‘‘ඉධ, භික්ඛු, සුතවා අරියසාවකො අරියානං දස්සාවී අරියධම්මස්ස කොවිදො අරියධම්මෙ සුවිනීතො, සප්පුරිසානං දස්සාවී සප්පුරිසධම්මස්ස කොවිදො සප්පුරිසධම්මෙ සුවිනීතො න රූපං අත්තතො සමනුපස්සති, න රූපවන්තං වා අත්තානං; න අත්තනි වා රූපං, න රූපස්මිං වා අත්තානං; න වෙදනං… න සඤ්ඤං… න සඞ්ඛාරෙ… න විඤ්ඤාණං අත්තතො සමනුපස්සති, න විඤ්ඤාණවන්තං වා අත්තානං; න අත්තනි වා විඤ්ඤාණං, න විඤ්ඤාණස්මිං වා අත්තානං. එවං ඛො, භික්ඛු, සක්කායදිට්ඨි න හොතී’’ති. ‘‘සාධු, භන්තෙ’’ති ඛො සො භික්ඛු…පෙ… අපුච්ඡි –

"¿Y cómo, señor, no surge la visión de la identidad personal?". "Aquí, monje, un noble discípulo instruido, que ha visto a los Nobles, que es experto en la enseñanza de los Nobles y está bien disciplinado en ella, que ha visto a los hombres de bien y es experto en la enseñanza de los hombres de bien y está bien disciplinado en ella, no considera la forma como el yo, ni al yo como poseedor de la forma, ni a la forma en el yo, ni al yo en la forma. No considera la sensación... ni la percepción... ni las formaciones... ni considera la conciencia como el yo, ni al yo como poseedor de la conciencia, ni a la conciencia en el yo, ni al yo en la conciencia. Así, monje, es como no surge la visión de la identidad personal". "¡Bien, señor!", dijo aquel monje... y le preguntó:

‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, රූපස්ස අස්සාදො, කො ආදීනවො, කිං නිස්සරණං; කො වෙදනාය… කො සඤ්ඤාය… කො සඞ්ඛාරානං… කො විඤ්ඤාණස්ස අස්සාදො, කො ආදීනවො, කිං නිස්සරණ’’න්ති? ‘‘යං ඛො, භික්ඛු, රූපං පටිච්ච උප්පජ්ජති සුඛං සොමනස්සං – අයං රූපස්ස අස්සාදො. යං රූපං අනිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං – අයං රූපස්ස ආදීනවො. යො රූපස්මිං ඡන්දරාගවිනයො ඡන්දරාගප්පහානං – ඉදං රූපස්ස නිස්සරණං. යං වෙදනං පටිච්ච… යං සඤ්ඤං පටිච්ච… යෙ සඞ්ඛාරෙ පටිච්ච… යං විඤ්ඤාණං පටිච්ච උප්පජ්ජති සුඛං සොමනස්සං – අයං විඤ්ඤාණස්ස අස්සාදො. යං විඤ්ඤාණං අනිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං – අයං විඤ්ඤාණස්ස ආදීනවො. යො විඤ්ඤාණස්මිං ඡන්දරාගවිනයො ඡන්දරාගප්පහානං – ඉදං විඤ්ඤාණස්ස නිස්සරණ’’න්ති. ‘‘සාධු, භන්තෙ’’ති ඛො සො භික්ඛු භගවතො භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා භගවන්තං උත්තරිං පඤ්හං අපුච්ඡි –

"¿Cuál es, señor, el atractivo, cuál es el peligro y cuál es el escape respecto a la forma? ¿Cuál respecto a la sensación... percepción... formaciones... conciencia?". "Monje, el placer y la alegría que surgen en dependencia de la forma: este es el atractivo de la forma. El hecho de que la forma es impermanente, sufrida y está sujeta al cambio: este es el peligro de la forma. La eliminación y el abandono del deseo-apego respecto a la forma: este es el escape de la forma. El placer y la alegría que surgen en dependencia de la sensación... percepción... formaciones... conciencia: este es el atractivo de la conciencia. El hecho de que la conciencia es impermanente, sufrida y está sujeta al cambio: este es el peligro de la conciencia. La eliminación y el abandono del deseo-apego respecto a la conciencia: este es el escape de la conciencia". Habiendo el monje se regocijado y deleitado con las palabras del Bienaventurado, le formuló una pregunta adicional:

‘‘කථං නු ඛො, භන්තෙ, ජානතො, කථං පස්සතො ඉමස්මිඤ්ච සවිඤ්ඤාණකෙ කායෙ බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙසු අහඞ්කාරමමඞ්කාරමානානුසයා න හොන්තී’’ති? ‘‘යං කිඤ්චි, භික්ඛු, රූපං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා ඔළාරිකං වා සුඛුමං වා හීනං වා පණීතං වා යං දූරෙ සන්තිකෙ වා, සබ්බං රූපං – ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සති. යා [Pg.85] කාචි වෙදනා… යා කාචි සඤ්ඤා… යෙ කෙචි සඞ්ඛාරා… යං කිඤ්චි විඤ්ඤාණං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා ඔළාරිකං වා සුඛුමං වා හීනං වා පණීතං වා යං දූරෙ සන්තිකෙ වා, සබ්බං විඤ්ඤාණං – ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සති. එවං ඛො, භික්ඛු, ජානතො එවං පස්සතො ඉමස්මිඤ්ච සවිඤ්ඤාණකෙ කායෙ බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙසු අහඞ්කාරමමඞ්කාරමානානුසයා න හොන්තී’’ති.

«Venerable señor, ¿cómo debe conocer uno, cómo debe ver uno, para que en este cuerpo dotado de consciencia y en todos los objetos externos no surjan las nociones de ‘yo soy el hacedor’ (ahaṅkāra), ‘esto es mío’ (mamaṅkāra) y la tendencia latente al engreimiento (mānānusaya)?». «Cualquier tipo de forma, monje, ya sea pasada, futura o presente, interna o externa, burda o sutil, inferior o superior, lejana o cercana; al ver toda forma tal como realmente es mediante la sabiduría correcta: ‘esto no es mío, esto no soy yo, esto no es mi yo (ser)’. Cualquier tipo de sensación... cualquier tipo de percepción... cualquier tipo de formaciones mentales... cualquier tipo de consciencia, ya sea pasada, futura o presente, interna o externa, burda o sutil, inferior o superior, lejana o cercana; al ver toda consciencia tal como realmente es mediante la sabiduría correcta: ‘esto no es mío, esto no soy yo, esto no es mi yo’. Monje, para quien conoce así y ve así, en este cuerpo dotado de consciencia y en todos los objetos externos no surgen las nociones de ‘yo soy el hacedor’, ‘esto es mío’ ni la tendencia latente al engreimiento».

තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරස්ස භික්ඛුනො එවං චෙතසො පරිවිතක්කො උදපාදි – ‘‘ඉති කිර භො රූපං අනත්තා, වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං අනත්තා; අනත්තකතානි කම්මානි කථමත්තානං ඵුසිස්සන්තී’’ති. අථ ඛො භගවා තස්ස භික්ඛුනො චෙතසා චෙතො පරිවිතක්කමඤ්ඤාය භික්ඛූ ආමන්තෙසි –

En aquella ocasión, surgió esta reflexión en la mente de cierto monje: «Puesto que, por lo visto, la forma es no-yo (anattā), la sensación... la percepción... las formaciones... la consciencia son no-yo; entonces, ¿a qué ‘yo’ (o ser) afectarán las acciones realizadas por lo que es no-yo?». Entonces, el Bienaventurado, conociendo con su propia mente la reflexión de la mente de aquel monje, se dirigió a los monjes:

‘‘ඨානං ඛො පනෙතං, භික්ඛවෙ, විජ්ජති යං ඉධෙකච්චො මොඝපුරිසො අවිද්වා අවිජ්ජාගතො තණ්හාධිපතෙය්‍යෙන චෙතසා සත්ථුසාසනං අතිධාවිතබ්බං මඤ්ඤෙය්‍ය. ඉති කිර, භො, රූපං අනත්තා, වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං අනත්තා. අනත්තකතානි කම්මානි කථමත්තානං ඵුසිස්සන්තීති? පටිපුච්ඡාවිනීතා ඛො මෙ තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, තත්‍ර තත්‍ර තෙසු තෙසු ධම්මෙසු.

«Es posible, monjes, que en esta enseñanza algún hombre necio, ignorante y sumido en la oscuridad, con una mente bajo el dominio del deseo, piense que puede sobrepasar la enseñanza del Maestro [razonando así]: ‘Puesto que, por lo visto, la forma es no-yo, la sensación... la percepción... las formaciones... la consciencia son no-yo; entonces, ¿a qué yo afectarán las acciones realizadas por lo que es no-yo?’. Monjes, ustedes ya han sido entrenados por mí mediante el método de preguntas y respuestas respecto a esos diversos estados (dhammas).

‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. තස්මාතිහ…පෙ… එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති.

«¿Qué piensan, monjes? ¿Es la forma permanente o impermanente?». «Impermanente, venerable señor». «¿La sensación... la percepción... las formaciones... la consciencia son permanentes o impermanentes?». «Impermanentes, venerable señor». «Y aquello que es impermanente, ¿es sufrimiento o felicidad?». «Sufrimiento, venerable señor». «Y aquello que es impermanente, sufrimiento y está sujeto al cambio, ¿es adecuado considerarlo así: ‘esto es mío, esto soy yo, esto es mi yo’?». «Ciertamente no, venerable señor». «Por lo tanto... [como se dijo antes]... viendo así... comprende: ‘...no hay nada más allá de este estado de existencia’». Esto es lo que dijo el Bienaventurado. Así concluye el Discurso de la Luna Llena.

‘‘ද්වෙ ඛන්ධා තඤ්ඤෙව සියං, අධිවචනඤ්ච හෙතුනා;

සක්කායෙන දුවෙ වුත්තා, අස්සාදවිඤ්ඤාණකෙන ච;

එතෙ දසවිධා වුත්තා, හොති භික්ඛු පුච්ඡායා’’ති. දසමං;

«Dos sobre los agregados, el de ‘Si fuera’, el de ‘Designación’ y el de ‘Causa’; junto con el de ‘Identidad’ se mencionan dos; el de ‘Gratificación’, el de ‘Consciencia’ y el de ‘Preguntas del monje’; estos diez tipos han sido declarados». (Décimo).

ඛජ්ජනීයවග්ගො අට්ඨමො.

El octavo capítulo: Khajjanīyavaggo (El Capítulo de lo que es Devorado).

තස්සුද්දානං –

El resumen de este capítulo es:

අස්සාදො [Pg.86] ද්වෙ සමුදයා, අරහන්තෙහි අපරෙ ද්වෙ;

සීහො ඛජ්ජනී පිණ්ඩොල්‍යං, පාලිලෙය්‍යෙන පුණ්ණමාති.

Dos sobre Gratificación, dos sobre Origen, otros dos sobre los Arahants; El León, Lo que es Devorado, Mendicidad, junto con Pālileyya y el de la Luna Llena.

9. ථෙරවග්ගො

9. Theravaggo (Capítulo de los Ancianos)

1. ආනන්දසුත්තං

1. Ānandasuttaṃ (Discurso sobre Ānanda)

83. සාවත්ථිනිදානං. තත්‍ර ඛො ආයස්මා ආනන්දො භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘ආවුසො, භික්ඛවෙ’’ති. ‘‘ආවුසො’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මතො ආනන්දස්ස පච්චස්සොසුං. ආයස්මා ආනන්දො එතදවොච –

83. En Sāvatthī. Allí, el venerable Ānanda se dirigió a los monjes: «¡Amigos monjes!». «¡Amigo!», respondieron aquellos monjes al venerable Ānanda. El venerable Ānanda dijo lo siguiente:

‘‘පුණ්ණො නාම, ආවුසො, ආයස්මා මන්තාණිපුත්තො අම්හාකං නවකානං සතං බහූපකාරො හොති. සො අම්හෙ ඉමිනා ඔවාදෙන ඔවදති – ‘උපාදාය, ආවුසො ආනන්ද, අස්මීති හොති, නො අනුපාදාය. කිඤ්ච උපාදාය අස්මීති හොති, නො අනුපාදාය? රූපං උපාදාය අස්මීති හොති, නො අනුපාදාය. වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං උපාදාය අස්මීති හොති, නො අනුපාදාය’’’.

«Amigos, el venerable Punna Mantāniputta fue de gran ayuda para nosotros cuando éramos nuevos [en la vida monástica]. Él nos instruía con esta enseñanza: ‘Amigo Ānanda, la noción “yo soy” surge en dependencia [del apego], no sin dependencia. ¿Y en dependencia de qué surge la noción “yo soy” y no sin dependencia? En dependencia de la forma surge la noción “yo soy”, no sin dependencia. En dependencia de la sensación... de la percepción... de las formaciones... de la consciencia surge la noción “yo soy”, no sin dependencia’.

‘‘සෙය්‍යථාපි, ආවුසො ආනන්ද, ඉත්ථී වා පුරිසො වා දහරො යුවා මණ්ඩනකජාතිකො ආදාසෙ වා පරිසුද්ධෙ පරියොදාතෙ අච්ඡෙ වා උදකපත්තෙ සකං මුඛනිමිත්තං පච්චවෙක්ඛමානො උපාදාය පස්සෙය්‍ය, නො අනුපාදාය; එවමෙව ඛො, ආවුසො ආනන්ද, රූපං උපාදාය අස්මීති හොති, නො අනුපාදාය. වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං උපාදාය අස්මීති හොති, නො අනුපාදාය.

«‘Es tal como si una mujer o un hombre, joven, adolescente y propenso a adornarse, al observar el reflejo de su propio rostro en un espejo limpio y puro, o en un cuenco de agua clara, lo viera en dependencia [del espejo o el agua] y no sin dependencia. Del mismo modo, amigo Ānanda, en dependencia de la forma surge la noción “yo soy”, no sin dependencia. En dependencia de la sensación... de la percepción... de las formaciones... de la consciencia surge la noción “yo soy”, no sin dependencia’.

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ආවුසො ආනන්ද, ‘රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’’ති? ‘අනිච්චං, ආවුසො’. වෙදනා… සඤ්ඤා … සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’ති? ‘අනිච්චං, ආවුසො’. තස්මාතිහ…පෙ… එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතීති. පුණ්ණො නාම ආවුසො ආයස්මා මන්තාණිපුත්තො අම්හාකං නවකානං සතං බහූපකාරො හොති. සො අම්හෙ ඉමිනා ඔවාදෙන [Pg.87] ඔවදති. ඉදඤ්ච පන මෙ ආයස්මතො පුණ්ණස්ස මන්තාණිපුත්තස්ස ධම්මදෙසනං සුත්වා ධම්මො අභිසමිතොති. පඨමං.

«‘¿Qué piensas, amigo Ānanda? ¿Es la forma permanente o impermanente?’. ‘Impermanente, amigo’. ‘¿La sensación... la percepción... las formaciones... la consciencia son permanentes o impermanentes?’. ‘Impermanentes, amigo’. ‘Por lo tanto... [como se dijo antes]... viendo así... comprende: “...no hay nada más allá de este estado de existencia”’. Amigos, el venerable Punna Mantāniputta fue de gran ayuda para nosotros cuando éramos nuevos. Él nos instruía con esta enseñanza. Y tras haber escuchado esta exposición del Dhamma del venerable Punna Mantāniputta, comprendí plenamente el Dhamma [alcanzando el estado de entrada en la corriente]».

2. තිස්සසුත්තං

2. Tissasuttaṃ (Discurso sobre Tissa)

84. සාවත්ථිනිදානං. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා තිස්සො භගවතො පිතුච්ඡාපුත්තො සම්බහුලානං භික්ඛූනං එවමාරොචෙති – ‘‘අපි මෙ, ආවුසො, මධුරකජාතො විය කායො; දිසාපි මෙ න පක්ඛායන්ති; ධම්මාපි මං න පටිභන්ති; ථිනමිද්ධඤ්ච මෙ චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨති; අනභිරතො ච බ්‍රහ්මචරියං චරාමි; හොති ච මෙ ධම්මෙසු විචිකිච්ඡා’’ති.

84. En Sāvatthī. En aquella ocasión, el venerable Tissa, hijo del tío paterno del Bienaventurado, informó a muchos monjes: «Amigos, mi cuerpo se siente como si estuviera entumecido (pesado); las direcciones no se me aclaran; las enseñanzas (dhammas) no me resultan evidentes; la pereza y el letargo se han apoderado de mi mente; practico la vida santa sin deleite y tengo dudas sobre las enseñanzas».

අථ ඛො සම්බහුලා භික්ඛූ යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ භික්ඛූ භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘ආයස්මා, භන්තෙ, තිස්සො භගවතො පිතුච්ඡාපුත්තො සම්බහුලානං භික්ඛූනං එවමාරොචෙති – ‘අපි මෙ, ආවුසො, මධුරකජාතො විය කායො; දිසාපි මෙ න පක්ඛායන්ති; ධම්මාපි මං න පටිභන්ති; ථිනමිද්ධඤ්ච මෙ චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨති; අනභිරතො ච බ්‍රහ්මචරියං චරාමි; හොති ච මෙ ධම්මෙසු විචිකිච්ඡා’’’ති.

Entonces, muchos monjes se acercaron a donde estaba el Bienaventurado; tras llegar, saludaron respetuosamente al Bienaventurado y se sentaron a un lado. Una vez sentados, aquellos monjes le dijeron al Bienaventurado: «Venerable señor, el venerable Tissa, hijo del tío paterno del Bienaventurado, ha informado a muchos monjes: “Amigos, mi cuerpo se siente como si estuviera entumecido; las direcciones no se me aclaran; las enseñanzas no me resultan evidentes; la pereza y el letargo se han apoderado de mi mente; practico la vida santa sin deleite y tengo dudas sobre las enseñanzas”».

අථ ඛො භගවා අඤ්ඤතරං භික්ඛුං ආමන්තෙසි – ‘‘එහි ත්වං, භික්ඛු, මම වචනෙන තිස්සං භික්ඛුං ආමන්තෙහී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො සො භික්ඛු භගවතො පටිස්සුත්වා යෙනායස්මා තිස්සො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං තිස්සං එතදවොච – ‘‘සත්ථා තං, ආවුසො තිස්ස, ආමන්තෙතී’’ති. ‘‘එවමාවුසො’’ති ඛො ආයස්මා තිස්සො තස්ස භික්ඛුනො පටිස්සුත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො ආයස්මන්තං තිස්සං භගවා එතදවොච – ‘‘සච්චං කිර ත්වං, තිස්ස, සම්බහුලානං භික්ඛූනං එවමාරොචෙසි – ‘අපි මෙ, ආවුසො, මධුරකජාතො විය කායො…පෙ… හොති ච මෙ ධම්මෙසු විචිකිච්ඡා’’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, තිස්ස, රූපෙ අවිගතරාගස්ස අවිගතච්ඡන්දස්ස අවිගතපෙමස්ස අවිගතපිපාසස්ස අවිගතපරිළාහස්ස අවිගතතණ්හස්ස, තස්ස රූපස්ස විපරිණාමඤ්ඤථාභාවා උප්පජ්ජන්ති සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’.

Esto escuché. En una ocasión, el Bienaventurado se dirigió a cierto monje: “Ven, monje, ve y llama al monje de nombre Tissa de mi parte”. “Está bien, venerable señor”, respondió aquel monje al Bienaventurado, fue hacia donde se encontraba el venerable Tissa y le dijo: “Amigo Tissa, el Maestro te llama”. “Está bien, amigo”, respondió el venerable Tissa a aquel monje, fue ante el Bienaventurado, le saludó respetuosamente y se sentó a un lado. Mientras el venerable Tissa estaba sentado allí, el Bienaventurado le dijo: “¿Es verdad, Tissa, que dijiste a muchos monjes: ‘Amigos, mi cuerpo se siente como si estuviera pesado y torpe... y tengo dudas e incertidumbre respecto a las enseñanzas’?”. “Es verdad, venerable señor”. “¿Qué piensas, Tissa? En una persona que no está libre de pasión por la forma, ni libre de deseo, ni de afecto, ni de sed, ni de ardor, ni de anhelo; cuando esa forma cambia y se altera, ¿acaso no surgen en ella el pesar, el lamento, el dolor, la aflicción y la desesperación?”. “Ciertamente surgen, venerable señor”.

‘‘සාධු [Pg.88] සාධු, තිස්ස! එවඤ්හෙතං, තිස්ස, හොති. යථා තං රූපෙ අවිගතරාගස්ස… වෙදනාය… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරෙසු අවිගතරාගස්ස…පෙ… තෙසං සඞ්ඛාරානං විපරිණාමඤ්ඤථාභාවා උප්පජ්ජන්ති සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’.

“¡Bien, bien, Tissa! Así es, Tissa. Del mismo modo que ocurre con la forma para quien no está libre de pasión... ¿qué piensas sobre las sensaciones... las percepciones... las formaciones mentales? En quien no está libre de pasión por las formaciones mentales... cuando esas formaciones cambian y se alteran, ¿acaso no surgen el pesar, el lamento, el dolor, la aflicción y la desesperación?”. “Ciertamente surgen, venerable señor”.

‘‘සාධු සාධු, තිස්ස! එවඤ්හෙතං, තිස්ස, හොති. යථා තං විඤ්ඤාණෙ අවිගතරාගස්ස අවිගතච්ඡන්දස්ස අවිගතපෙමස්ස අවිගතපිපාසස්ස අවිගතපරිළාහස්ස අවිගතතණ්හස්ස, තස්ස විඤ්ඤාණස්ස විපරිණාමඤ්ඤථාභාවා උප්පජ්ජන්ති සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’.

“¡Bien, bien, Tissa! Así es, Tissa. Del mismo modo que ocurre en alguien que no está libre de pasión por la conciencia, ni libre de deseo, ni libre de afecto, ni libre de sed, ni libre de ardor, ni libre de anhelo; cuando esa conciencia cambia y se altera, ¿acaso no surgen el pesar, el lamento, el dolor, la aflicción y la desesperación?”. “Ciertamente surgen, venerable señor”.

‘‘සාධු සාධු, තිස්ස! එවඤ්හෙතං, තිස්ස, හොති. යථා තං විඤ්ඤාණෙ අවිගතරාගස්ස. තං කිං මඤ්ඤසි, තිස්ස, රූපෙ විගතරාගස්ස විගතච්ඡන්දස්ස විගතපෙමස්ස විගතපිපාසස්ස විගතපරිළාහස්ස විගතතණ්හස්ස, තස්ස රූපස්ස විපරිණාමඤ්ඤථාභාවා උප්පජ්ජන්ති සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

“¡Bien, bien, Tissa! Así es, Tissa. Tal como sucede con la conciencia para quien no está libre de pasión. ¿Qué piensas, Tissa? En alguien que está libre de pasión por la forma, libre de deseo, libre de afecto, libre de sed, libre de ardor y libre de anhelo; cuando esa forma cambia y se altera, ¿acaso surgen en él el pesar, el lamento, el dolor, la aflicción y la desesperación?”. “No, venerable señor”.

‘‘සාධු සාධු, තිස්ස! එවඤ්හෙතං, තිස්ස, හොති. යථා තං රූපෙ විගතරාගස්ස… වෙදනාය… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරෙසු විගතරාගස්ස… විඤ්ඤාණෙ විගතරාගස්ස විගතච්ඡන්දස්ස විගතපෙමස්ස විගතපිපාසස්ස විගතපරිළාහස්ස විගතතණ්හස්ස තස්ස විඤ්ඤාණස්ස විපරිණාමඤ්ඤථාභාවා උප්පජ්ජන්ති සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

“¡Bien, bien, Tissa! Así es, Tissa. Del mismo modo que ocurre con la forma para quien está libre de pasión... con las sensaciones... con las percepciones... con las formaciones mentales... con la conciencia; en aquel que está libre de pasión, libre de deseo, libre de afecto, libre de sed, libre de ardor y libre de anhelo; cuando esa conciencia cambia y se altera, ¿acaso surgen en él el pesar, el lamento, el dolor, la aflicción y la desesperación?”. “No, venerable señor”.

‘‘සාධු සාධු, තිස්ස! එවඤ්හෙතං, තිස්ස, හොති. යථා තං විඤ්ඤාණෙ විගතරාගස්ස. තං කිං මඤ්ඤසි, තිස්ස, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘වෙදනා … සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. තස්මාතිහ…පෙ… එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති.

“¡Bien, bien, Tissa! Así es, Tissa. Tal como ocurre con la conciencia para quien está libre de pasión. ¿Qué piensas, Tissa? ¿Es la forma permanente o impermanente?”. “Impermanente, venerable señor”. “¿Son las sensaciones... las percepciones... las formaciones mentales... la conciencia permanentes o impermanentes?”. “Impermanentes, venerable señor”. “Por lo tanto... viendo esto de este modo... el discípulo comprende: ‘... no hay nada más allá para este estado de existencia’”.

‘‘සෙය්‍යථාපි, තිස්ස, ද්වෙ පුරිසා – එකො පුරිසො අමග්ගකුසලො, එකො පුරිසො මග්ගකුසලො. තමෙනං සො අමග්ගකුසලො පුරිසො අමුං මග්ගකුසලං පුරිසං මග්ගං පුච්ඡෙය්‍ය. සො එවං වදෙය්‍ය – ‘එහි, භො පුරිස, අයං මග්ගො. තෙන මුහුත්තං ගච්ඡ. තෙන මුහුත්තං ගන්ත්වා දක්ඛිස්සසි ද්වෙධාපථං, තත්ථ වාමං මුඤ්චිත්වා දක්ඛිණං ගණ්හාහි. තෙන මුහුත්තං ගච්ඡ. තෙන මුහුත්තං ගන්ත්වා දක්ඛිස්සසි තිබ්බං වනසණ්ඩං. තෙන මුහුත්තං ගච්ඡ. තෙන මුහුත්තං ගන්ත්වා දක්ඛිස්සසි මහන්තං නින්නං පල්ලලං. තෙන මුහුත්තං ගච්ඡ. තෙන මුහුත්තං [Pg.89] ගන්ත්වා දක්ඛිස්සසි සොබ්භං පපාතං. තෙන මුහුත්තං ගච්ඡ. තෙන මුහුත්තං ගන්ත්වා දක්ඛිස්සසි සමං භූමිභාගං රමණීය’’’න්ති.

“Tissa, imagina que hay dos hombres: uno que no conoce el camino y otro que sí lo conoce. El hombre que no conoce el camino le pregunta al que conoce el camino por la ruta. Este le diría: ‘Ven, buen hombre, este es el camino. Camina por él un momento. Tras caminar un momento verás un camino bifurcado; allí, deja el de la izquierda y toma el de la derecha. Camina por él un momento. Tras caminar un momento verás un espeso bosque. Camina un momento. Tras caminar un momento verás un gran pantano profundo. Camina un momento. Tras caminar un momento verás un precipicio escarpado. Camina un momento. Tras caminar un momento verás una llanura agradable y nivelada’”.

‘‘උපමා ඛො ම්‍යායං, තිස්ස, කතා අත්ථස්ස විඤ්ඤාපනාය. අයං චෙවෙත්ථ අත්ථො – ‘පුරිසො අමග්ගකුසලො’ති ඛො, තිස්ස, පුථුජ්ජනස්සෙතං අධිවචනං. ‘පුරිසො මග්ගකුසලො’ති ඛො, තිස්ස, තථාගතස්සෙතං අධිවචනං අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස. ‘ද්වෙධාපථො’ති ඛො, තිස්ස, විචිකිච්ඡායෙතං අධිවචනං. ‘වාමො මග්ගො’ති ඛො, තිස්ස, අට්ඨඞ්ගිකස්සෙතං මිච්ඡාමග්ගස්ස අධිවචනං, සෙය්‍යථිදං – මිච්ඡාදිට්ඨියා…පෙ… මිච්ඡාසමාධිස්ස. ‘දක්ඛිණො මග්ගො’ති ඛො, තිස්ස, අරියස්සෙතං අට්ඨඞ්ගිකස්ස මග්ගස්ස අධිවචනං, සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨියා…පෙ… සම්මාසමාධිස්ස. ‘තිබ්බො වනසණ්ඩො’ති ඛො, තිස්ස, අවිජ්ජායෙතං අධිවචනං. ‘මහන්තං නින්නං පල්ලල’න්ති ඛො, තිස්ස, කාමානමෙතං අධිවචනං. ‘සොබ්භො පපාතො’ති ඛො, තිස්ස, කොධූපායාසස්සෙතං අධිවචනං. ‘සමො භූමිභාගො රමණීයො’ති ඛො, තිස්ස, නිබ්බානස්සෙතං අධිවචනං. අභිරම, තිස්ස, අභිරම, තිස්ස! අහමොවාදෙන අහමනුග්ගහෙන අහමනුසාසනියා’’ති.

“He dado esta parábola, Tissa, para que se entienda el significado. Y este es el sentido: ‘El hombre que no conoce el camino’ es un término para el individuo común (puthujjana). ‘El hombre que conoce el camino’ es un término para el Tathagata, el Arahant, el Perfectamente Iluminado. ‘El camino bifurcado’ es un término para la duda. ‘El camino de la izquierda’ es un término para el óctuple sendero falso, a saber: visión falsa... concentración falsa. ‘El camino de la derecha’ es un término para el Noble Óctuple Sendero, a saber: visión correcta... concentración correcta. ‘El espeso bosque’ es un término para la ignorancia. ‘El gran pantano profundo’ es un término para los placeres sensuales. ‘El precipicio escarpado’ es un término para la ira y la desesperación. ‘La llanura agradable y nivelada’ es un término para el Nibbana. ¡Regocíjate, Tissa! ¡Regocíjate, Tissa! Yo te sostengo con mi instrucción, con mi apoyo y con mi enseñanza”.

ඉදමවොච භගවා. අත්තමනො ආයස්මා තිස්සො භගවතො භාසිතං අභිනන්දීති. දුතියං.

Esto dijo el Bienaventurado. El venerable Tissa, con el corazón regocijado, se deleitó en las palabras del Bienaventurado. Segundo [discurso].

3. යමකසුත්තං

3. Discurso sobre Yamaka

85. එකං සමයං ආයස්මා සාරිපුත්තො සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන යමකස්ස නාම භික්ඛුනො එවරූපං පාපකං දිට්ඨිගතං උප්පන්නං හොති – ‘‘තථාහං භගවතා ධම්මං දෙසිතං ආජානාමි, යථා ඛීණාසවො භික්ඛු කායස්ස භෙදා උච්ඡිජ්ජති විනස්සති, න හොති පරං මරණා’’ති.

85. En una ocasión, el venerable Sariputta residía en Savatthi, en el Bosque de Jeta, en el monasterio de Anathapindika. En aquel tiempo, al monje llamado Yamaka le surgió esta visión errónea y perniciosa: ‘Tal como entiendo la enseñanza expuesta por el Bienaventurado, un monje que ha destruido las impurezas, tras la disolución del cuerpo, es aniquilado y perece, y no existe después de la muerte’.

අස්සොසුං ඛො සම්බහුලා භික්ඛූ යමකස්ස කිර නාම භික්ඛුනො එවරූපං පාපකං දිට්ඨිගතං උප්පන්නං හොති – ‘‘තථාහං භගවතා ධම්මං දෙසිතං ආජානාමි, යථා ඛීණාසවො භික්ඛු කායස්ස භෙදා උච්ඡිජ්ජති විනස්සති, න හොති පරං මරණා’’ති. අථ ඛො තෙ භික්ඛූ යෙනායස්මා යමකො [Pg.90] තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මතා යමකෙන සද්ධිං සම්මොදිංසු. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මන්තං යමකං එතදවොචුං –

Muchos monjes oyeron decir que el venerable Yamaka sostenía la siguiente visión perniciosa: «Tal como yo comprendo el Dhamma enseñado por el Bienaventurado, un monje cuyas impurezas han sido destruidas, al romperse el cuerpo, es aniquilado y perece, y no existe después de la muerte». Entonces, aquellos monjes se dirigieron a donde estaba el venerable Yamaka; al llegar, intercambiaron saludos corteses con él. Tras concluir esta conversación amable y memorable, se sentaron a un lado. Sentados allí, los monjes le dijeron al venerable Yamaka:

‘‘සච්චං කිර තෙ, ආවුසො යමක, එවරූපං පාපකං දිට්ඨිගතං උප්පන්නං – ‘තථාහං භගවතා ධම්මං දෙසිතං ආජානාමි, යථා ඛීණාසවො භික්ඛු කායස්ස භෙදා උච්ඡිජ්ජති විනස්සති, න හොති පරං මරණා’’’ති? ‘‘එවං ඛ්වාහං, ආවුසො, භගවතා ධම්මං දෙසිතං ආජානාමි – ‘ඛීණාසවො භික්ඛු කායස්ස භෙදා උච්ඡිජ්ජති විනස්සති, න හොති පරං මරණා’’’ති.

—¿Es cierto, amigo Yamaka, que ha surgido en ti esta visión perniciosa: «Tal como yo comprendo el Dhamma enseñado por el Bienaventurado, un monje cuyas impurezas han sido destruidas, al romperse el cuerpo, es aniquilado y perece, y no existe después de la muerte»? —Así es, amigos, como yo comprendo el Dhamma enseñado por el Bienaventurado: un monje cuyas impurezas han sido destruidas, al romperse el cuerpo, es aniquilado y perece, y no existe después de la muerte.

‘‘මා, ආවුසො යමක, එවං අවච, මා භගවන්තං අබ්භාචික්ඛි. න හි සාධු භගවතො අබ්භාචික්ඛනං. න හි භගවා එවං වදෙය්‍ය – ‘ඛීණාසවො භික්ඛු කායස්ස භෙදා උච්ඡිජ්ජති විනස්සති, න හොති පරං මරණා’’’ති. එවම්පි ඛො ආයස්මා යමකො තෙහි භික්ඛූහි වුච්චමානො තථෙව තං පාපකං දිට්ඨිගතං ථාමසා පරාමාසා අභිනිවිස්ස වොහරති – ‘‘තථාහං භගවතා ධම්මං දෙසිතං ආජානාමි, යථා ඛීණාසවො භික්ඛු කායස්ස භෙදා උච්ඡිජ්ජති විනස්සති, න හොති පරං මරණා’’ති.

—No digas eso, amigo Yamaka; no calumnies al Bienaventurado. Ciertamente, no es bueno calumniar al Bienaventurado. Pues el Bienaventurado no diría: «Un monje cuyas impurezas han sido destruidas, al romperse el cuerpo, es aniquilado y perece, y no existe después de la muerte». Sin embargo, a pesar de ser exhortado de esta manera por aquellos monjes, el venerable Yamaka continuó aferrándose obstinadamente a esa visión perniciosa, insistiendo: «Tal como yo comprendo el Dhamma enseñado por el Bienaventurado, un monje cuyas impurezas han sido destruidas, al romperse el cuerpo, es aniquilado y perece, y no existe después de la muerte».

යතො ඛො තෙ භික්ඛූ නාසක්ඛිංසු ආයස්මන්තං යමකං එතස්මා පාපකා දිට්ඨිගතා විවෙචෙතුං, අථ ඛො තෙ භික්ඛූ උට්ඨායාසනා යෙනායස්මා සාරිපුත්තො තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං එතදවොචුං – ‘‘යමකස්ස නාම, ආවුසො සාරිපුත්ත, භික්ඛුනො එවරූපං පාපකං දිට්ඨිගතං උප්පන්නං – ‘තථාහං භගවතා ධම්මං දෙසිතං ආජානාමි යථා ඛීණාසවො භික්ඛු කායස්ස භෙදා උච්ඡිජ්ජති විනස්සති, න හොති පරං මරණා’ති. සාධායස්මා සාරිපුත්තො යෙන යමකො භික්ඛු තෙනුපසඞ්කමතු අනුකම්පං උපාදායා’’ති. අධිවාසෙසි ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො තුණ්හීභාවෙන. අථ ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො යෙනායස්මා යමකො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මතා යමකෙන සද්ධිං සම්මොදි…පෙ… එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො ආයස්මන්තං යමකං එතදවොච –

Cuando aquellos monjes vieron que no podían disuadir al venerable Yamaka de esa visión perniciosa, se levantaron de sus asientos y se dirigieron al venerable Sāriputta; al llegar, le dijeron: —Amigo Sāriputta, en el monje llamado Yamaka ha surgido esta visión perniciosa: «Tal como yo comprendo el Dhamma enseñado por el Bienaventurado, un monje cuyas impurezas han sido destruidas, al romperse el cuerpo, es aniquilado y perece, y no existe después de la muerte». Sería bueno que el venerable Sāriputta, por compasión, visitara al monje Yamaka. El venerable Sāriputta aceptó en silencio. Entonces, al atardecer, el venerable Sāriputta salió de su retiro solitario y se dirigió a donde estaba el venerable Yamaka; al llegar, intercambió saludos con él... se sentó a un lado y le dijo al venerable Yamaka:

‘‘සච්චං කිර තෙ, ආවුසො යමක, එවරූපං පාපකං දිට්ඨිගතං උප්පන්නං – ‘තථාහං භගවතා ධම්මං දෙසිතං ආජානාමි, යථා ඛීණාසවො භික්ඛු කායස්ස භෙදා උච්ඡිජ්ජති විනස්සති, න හොති පරං මරණා’’’ති? ‘‘එවං [Pg.91] ඛ්වාහං, ආවුසො, භගවතා ධම්මං දෙසිතං ආජානාමි, යථා ඛීණාසවො භික්ඛු කායස්ස භෙදා උච්ඡිජ්ජති විනස්සති, න හොති පරං මරණා’’ති.

—¿Es cierto, amigo Yamaka, que ha surgido en ti esta visión perniciosa: «Tal como yo comprendo el Dhamma enseñado por el Bienaventurado, un monje cuyas impurezas han sido destruidas, al romperse el cuerpo, es aniquilado y perece, y no existe después de la muerte»? —Así es, amigo Sāriputta, como yo comprendo el Dhamma enseñado por el Bienaventurado: un monje cuyas impurezas han sido destruidas, al romperse el cuerpo, es aniquilado y perece, y no existe después de la muerte.

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ආවුසො යමක, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, ආවුසො’’. ‘‘වෙදනා නිච්චා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, ආවුසො’’. තස්මාතිහ…පෙ… එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති.

—¿Qué piensas, amigo Yamaka? ¿Es la forma permanente o impermanente? —Impermanente, amigo. —¿Es la sensación... la percepción... las formaciones... es la conciencia permanente o impermanente? —Impermanente, amigo. —Por lo tanto... viendo esto... comprende: «no hay nada más para este estado de existencia».

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ආවුසො යමක, රූපං තථාගතොති සමනුපස්සසී’’ති? ‘‘නො හෙතං, ආවුසො’’ … ‘‘වෙදනං තථාගතොති සමනුපස්සසී’’ති? ‘‘නො හෙතං, ආවුසො’’… ‘‘සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං තථාගතොති සමනුපස්සසී’’ති? ‘‘නො හෙතං, ආවුසො’’.

—¿Qué piensas, amigo Yamaka? ¿Consideras que la forma es el Tathāgata? —No, amigo. —¿Consideras que la sensación es el Tathāgata? —No, amigo. —¿Consideras que la percepción... las formaciones... la conciencia es el Tathāgata? —No, amigo.

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ආවුසො යමක, රූපස්මිං තථාගතොති සමනුපස්සසී’’ති? ‘‘නො හෙතං, ආවුසො’’. ‘‘අඤ්ඤත්‍ර රූපා තථාගතොති සමනුපස්සසී’’ති? ‘‘නො හෙතං, ආවුසො’’. ‘‘වෙදනාය… අඤ්ඤත්‍ර වෙදනාය…පෙ… සඤ්ඤාය… අඤ්ඤත්‍ර සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරෙසු… අඤ්ඤත්‍ර සඞ්ඛාරෙහි… විඤ්ඤාණස්මිං තථාගතොති සමනුපස්සසී’’ති? ‘‘නො හෙතං, ආවුසො’’. ‘‘අඤ්ඤත්‍ර විඤ්ඤාණා තථාගතොති සමනුපස්සසී’’ති? ‘‘නො හෙතං, ආවුසො’’.

—¿Qué piensas, amigo Yamaka? ¿Consideras que el Tathāgata está en la forma? —No, amigo. —¿Consideras que el Tathāgata es algo distinto de la forma? —No, amigo. —¿Consideras que el Tathāgata está en la sensación... es algo distinto de la sensación... en la percepción... distinto de la percepción... en las formaciones... distinto de las formaciones... en la conciencia? —No, amigo. —¿Consideras que el Tathāgata es algo distinto de la conciencia? —No, amigo.

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ආවුසො යමක, රූපං… වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං තථාගතොති සමනුපස්සසී’’ති? ‘‘නො හෙතං, ආවුසො’’.

—¿Qué piensas, amigo Yamaka? ¿Consideras que el conjunto de forma, sensación, percepción, formaciones y conciencia es el Tathāgata? —No, amigo.

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ආවුසො යමක, අයං සො අරූපී… අවෙදනො… අසඤ්ඤී… අසඞ්ඛාරො… අවිඤ්ඤාණො තථාගතොති සමනුපස්සසී’’ති? ‘‘නො හෙතං, ආවුසො’’. ‘‘එත්ථ ච තෙ, ආවුසො යමක, දිට්ඨෙව ධම්මෙ සච්චතො ථෙතතො තථාගතෙ අනුපලබ්භියමානෙ, කල්ලං නු තෙ තං වෙය්‍යාකරණං – ‘තථාහං භගවතා ධම්මං දෙසිතං ආජානාමි, යථා ඛීණාසවො භික්ඛු කායස්ස භෙදා උච්ඡිජ්ජති විනස්සති, න හොති පරං මරණා’’’ති?

—¿Qué piensas, amigo Yamaka? ¿Consideras que el Tathāgata es aquel que carece de forma, de sensación, de percepción, de formaciones y de conciencia? —No, amigo. —Entonces, amigo Yamaka, puesto que el Tathāgata no puede ser aprehendido como una verdad o realidad ni siquiera en esta misma vida, ¿es apropiada tu declaración: «Tal como yo comprendo el Dhamma enseñado por el Bienaventurado, un monje cuyas impurezas han sido destruidas, al romperse el cuerpo, es aniquilado y perece, y no existe después de la muerte»?

‘‘අහු ඛො මෙ තං, ආවුසො සාරිපුත්ත, පුබ්බෙ අවිද්දසුනො පාපකං දිට්ඨිගතං; ඉදඤ්ච පනායස්මතො සාරිපුත්තස්ස ධම්මදෙසනං සුත්වා තඤ්චෙව පාපකං දිට්ඨිගතං පහීනං, ධම්මො ච මෙ අභිසමිතො’’ති.

—Esa visión perniciosa, amigo Sāriputta, la tuve antes cuando era ignorante. Pero ahora, tras haber escuchado esta enseñanza del Dhamma del venerable Sāriputta, he abandonado esa visión perniciosa y he comprendido plenamente el Dhamma.

‘‘සචෙ [Pg.92] තං, ආවුසො යමක, එවං පුච්ඡෙය්‍යුං – ‘යො සො, ආවුසො යමක, භික්ඛු අරහං ඛීණාසවො සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා කිං හොතී’ති? එවං පුට්ඨො ත්වං, ආවුසො යමක, කින්ති බ්‍යාකරෙය්‍යාසී’’ති? ‘‘සචෙ මං, ආවුසො, එවං පුච්ඡෙය්‍යුං – ‘යො සො, ආවුසො යමක, භික්ඛු අරහං ඛීණාසවො සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා කිං හොතී’ති? එවං පුට්ඨොහං, ආවුසො, එවං බ්‍යාකරෙය්‍යං – ‘රූපං ඛො, ආවුසො, අනිච්චං. යදනිච්චං තං දුක්ඛං; යං දුක්ඛං තං නිරුද්ධං තදත්ථඞ්ගතං. වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං අනිච්චං. යදනිච්චං තං දුක්ඛං; යං දුක්ඛං තං නිරුද්ධං තදත්ථඞ්ගත’න්ති. එවං පුට්ඨොහං, ආවුසො, එවං බ්‍යාකරෙය්‍ය’’න්ති.

«Amigo Yamaka, si te preguntaran: ‘Amigo Yamaka, este monje que es un Arahant, cuyas impurezas han sido destruidas, ¿qué sucede con él tras la disolución del cuerpo, después de la muerte?’. Si te preguntaran esto, amigo Yamaka, ¿cómo responderías?». «Amigo, si me preguntaran eso, yo respondería: ‘Amigo, la forma es impermanente. Lo que es impermanente es sufrimiento; lo que es sufrimiento ha cesado, ha desaparecido. La sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia son impermanentes. Lo que es impermanente es sufrimiento; lo que es sufrimiento ha cesado, ha desaparecido’. Así es como yo respondería, amigo».

‘‘සාධු සාධු, ආවුසො යමක! තෙන හාවුසො, යමක, උපමං තෙ කරිස්සාමි එතස්සෙව අත්ථස්ස භිය්‍යොසොමත්තාය ඤාණාය. සෙය්‍යථාපි, ආවුසො යමක, ගහපති වා ගහපතිපුත්තො වා අඩ්ඪො මහද්ධනො මහාභොගො; සො ච ආරක්ඛසම්පන්නො. තස්ස කොචිදෙව පුරිසො උප්පජ්ජෙය්‍ය අනත්ථකාමො අහිතකාමො අයොගක්ඛෙමකාමො ජීවිතා වොරොපෙතුකාමො. තස්ස එවමස්ස – ‘අයං ඛො ගහපති වා ගහපතිපුත්තො වා අඩ්ඪො මහද්ධනො මහාභොගො; සො ච ආරක්ඛසම්පන්නො; නායං සුකරො පසය්හ ජීවිතා වොරොපෙතුං. යංනූනාහං අනුපඛජ්ජ ජීවිතා වොරොපෙය්‍ය’න්ති. සො තං ගහපතිං වා ගහපතිපුත්තං වා උපසඞ්කමිත්වා එවං වදෙය්‍ය – ‘උපට්ඨහෙය්‍යං තං, භන්තෙ’ති. තමෙනං සො ගහපති වා ගහපතිපුත්තො වා උපට්ඨාපෙය්‍ය. සො උපට්ඨහෙය්‍ය පුබ්බුට්ඨායී පච්ඡානිපාතී කිංකාරපටිස්සාවී මනාපචාරී පියවාදී. තස්ස සො ගහපති වා ගහපතිපුත්තො වා මිත්තතොපි නං සද්දහෙය්‍ය ; සුහජ්ජතොපි නං සද්දහෙය්‍ය; තස්මිඤ්ච විස්සාසං ආපජ්ජෙය්‍ය. යදා ඛො, ආවුසො, තස්ස පුරිසස්ස එවමස්ස – ‘සංවිස්සත්ථො ඛො ම්‍යායං ගහපති වා ගහපතිපුත්තො වා’ති, අථ නං රහොගතං විදිත්වා තිණ්හෙන සත්ථෙන ජීවිතා වොරොපෙය්‍ය.

«¡Bien, bien, amigo Yamaka! Por lo tanto, amigo Yamaka, te daré un símil para que comprendas mejor este significado. Imagina, amigo Yamaka, a un jefe de hogar o al hijo de un jefe de hogar que es rico, de gran fortuna y muchas posesiones, y que cuenta con una buena protección. Supongamos que aparece un hombre que desea su desgracia, su daño y su infelicidad, queriendo quitarle la vida. Este hombre pensaría: ‘Este jefe de hogar es rico y está bien protegido; no es fácil quitarle la vida por la fuerza. Sería mejor si me acercara a él para matarlo’. Entonces, se acercaría al jefe de hogar y le diría: ‘Señor, permítame servirle’. El jefe de hogar lo aceptaría a su servicio. El hombre lo serviría levantándose antes que él, acostándose después, estando siempre atento a sus órdenes, actuando con cortesía y hablando con amabilidad. El jefe de hogar llegaría a confiar en él como un amigo y como alguien leal, depositando en él toda su confianza. Cuando aquel hombre piense: ‘Este jefe de hogar confía plenamente en mí’, entonces, aprovechando un momento de soledad, le quitaría la vida con una espada afilada».

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ආවුසො යමක, යදා හි සො පුරිසො අමුං ගහපතිං වා ගහපතිපුත්තං වා උපසඞ්කමිත්වා එවං ආහ – ‘උපට්ඨහෙය්‍යං තං, භන්තෙ’ති, තදාපි සො වධකොව. වධකඤ්ච පන සන්තං න අඤ්ඤාසි – ‘වධකො මෙ’ති. යදාපි සො උපට්ඨහති පුබ්බුට්ඨායී පච්ඡානිපාතී කිංකාරපටිස්සාවී මනාපචාරී පියවාදී, තදාපි සො වධකොව. වධකඤ්ච පන සන්තං [Pg.93] න අඤ්ඤාසි – ‘වධකො මෙ’ති. යදාපි නං රහොගතං විදිත්වා තිණ්හෙන සත්ථෙන ජීවිතා වොරොපෙති, තදාපි සො වධකොව. වධකඤ්ච පන සන්තං න අඤ්ඤාසි – ‘වධකො මෙ’’’ති. ‘‘එවමාවුසො’’ති. ‘‘එවමෙව ඛො, ආවුසො, අස්සුතවා පුථුජ්ජනො අරියානං අදස්සාවී අරියධම්මස්ස අකොවිදො අරියධම්මෙ අවිනීතො, සප්පුරිසානං අදස්සාවී සප්පුරිසධම්මස්ස අකොවිදො සප්පුරිසධම්මෙ අවිනීතො රූපං අත්තතො සමනුපස්සති, රූපවන්තං වා අත්තානං; අත්තනි වා රූපං, රූපස්මිං වා අත්තානං. වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං අත්තතො සමනුපස්සති, විඤ්ඤාණවන්තං වා අත්තානං; අත්තනි වා විඤ්ඤාණං, විඤ්ඤාණස්මිං වා අත්තානං’’.

«¿Qué piensas, amigo Yamaka? Cuando aquel hombre se acercó al jefe de hogar y le dijo: ‘Señor, permítame servirle’, ¿no era ya un asesino en ese momento? Pero aunque era un asesino, el otro no lo sabía: ‘Este es mi asesino’. Incluso cuando lo servía levantándose antes que él, acostándose después, atento a sus órdenes, cortés y amable, ¿no era ya un asesino? Pero el otro no lo sabía. E incluso cuando aprovechó la soledad y lo mató con una espada afilada, seguía siendo un asesino, pero el jefe de hogar nunca lo supo». «Así es, amigo». «Del mismo modo, amigo, el individuo común que no ha escuchado la enseñanza, que no ve a los Nobles, que no es diestro ni está entrenado en la doctrina de los Nobles, que no ve a los hombres de bien ni está entrenado en su doctrina, considera la forma como el yo, o al yo como poseedor de la forma, o a la forma en el yo, o al yo en la forma. Considera la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia como el yo, o al yo como poseedor de la conciencia, o a la conciencia en el yo, o al yo en la conciencia».

‘‘සො අනිච්චං රූපං ‘අනිච්චං රූප’න්ති යථාභූතං නප්පජානාති. අනිච්චං වෙදනං ‘අනිච්චා වෙදනා’ති යථාභූතං නප්පජානාති. අනිච්චං සඤ්ඤං ‘අනිච්චා සඤ්ඤා’ති යථාභූතං නප්පජානාති. අනිච්චෙ සඞ්ඛාරෙ ‘අනිච්චා සඞ්ඛාරා’ති යථාභූතං නප්පජානාති. අනිච්චං විඤ්ඤාණං ‘අනිච්චං විඤ්ඤාණ’න්ති යථාභූතං නප්පජානාති.

«Él no comprende según la realidad que la forma impermanente es ‘forma impermanente’. No comprende según la realidad que la sensación impermanente es ‘sensación impermanente’. No comprende según la realidad que la percepción impermanente es ‘percepción impermanente’. No comprende según la realidad que las formaciones impermanentes son ‘formaciones impermanentes’. No comprende según la realidad que la conciencia impermanente es ‘conciencia impermanente’».

‘‘දුක්ඛං රූපං ‘දුක්ඛං රූප’න්ති යථාභූතං නප්පජානාති. දුක්ඛං වෙදනං… දුක්ඛං සඤ්ඤං… දුක්ඛෙ සඞ්ඛාරෙ… දුක්ඛං විඤ්ඤාණං ‘දුක්ඛං විඤ්ඤාණ’න්ති යථාභූතං නප්පජානාති.

«No comprende según la realidad que la forma sufrida es ‘forma sufrida’. No comprende según la realidad que la sensación sufrida... la percepción sufrida... las formaciones sufridas... la conciencia sufrida es ‘conciencia sufrida’».

‘‘අනත්තං රූපං ‘අනත්තා රූප’න්ති යථාභූතං නප්පජානාති. අනත්තං වෙදනං… අනත්තං සඤ්ඤං… අනත්තෙ සඞ්ඛාරෙ… අනත්තං විඤ්ඤාණං ‘අනත්තං විඤ්ඤාණ’න්ති යථාභූතං නප්පජානාති.

«No comprende según la realidad que la forma que no es el yo es ‘forma que no es el yo’. No comprende según la realidad que la sensación que no es el yo... la percepción que no es el yo... las formaciones que no son el yo... la conciencia que no es el yo es ‘conciencia que no es el yo’».

‘‘සඞ්ඛතං රූපං ‘සඞ්ඛතං රූප’න්ති යථාභූතං නප්පජානාති. සඞ්ඛතං වෙදනං… සඞ්ඛතං සඤ්ඤං… සඞ්ඛතෙ සඞ්ඛාරෙ… සඞ්ඛතං විඤ්ඤාණං ‘සඞ්ඛතං විඤ්ඤාණ’න්ති යථාභූතං නප්පජානාති.

«No comprende según la realidad que la forma condicionada es ‘forma condicionada’. No comprende según la realidad que la sensación condicionada... la percepción condicionada... las formaciones condicionadas... la conciencia condicionada es ‘conciencia condicionada’».

‘‘වධකං රූපං ‘වධකං රූප’න්ති යථාභූතං නප්පජානාති. වධකං වෙදනං ‘වධකා වෙදනා’ති… වධකං සඤ්ඤං ‘වධකා සඤ්ඤා’ති… වධකෙ සඞ්ඛාරෙ ‘වධකා සඞ්ඛාරා’ති යථාභූතං නප්පජානාති. වධකං විඤ්ඤාණං ‘වධකං විඤ්ඤාණ’න්ති යථාභූතං නප්පජානාති.

«No comprende según la realidad que la forma asesina es ‘forma asesina’. No comprende según la realidad que la sensación asesina es ‘sensación asesina’... que la percepción asesina es ‘percepción asesina’... que las formaciones asesinas son ‘formaciones asesinas’. No comprende según la realidad que la conciencia asesina es ‘conciencia asesina’».

‘‘සො රූපං උපෙති උපාදියති අධිට්ඨාති ‘අත්තා මෙ’ති. වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං උපෙති උපාදියති අධිට්ඨාති ‘අත්තා මෙ’ති. තස්සිමෙ පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා උපෙතා උපාදින්නා දීඝරත්තං අහිතාය දුක්ඛාය සංවත්තන්ති.

«Él se apega, se aferra y se establece en la forma pensando: ‘Este es mi yo’. Se apega, se aferra y se establece en la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia pensando: ‘Este es mi yo’. Para él, estos cinco agregados del apego a los que se ha apegado y aferrado conducen a su perjuicio y sufrimiento por largo tiempo».

‘‘සුතවා [Pg.94] ච ඛො, ආවුසො, අරියසාවකො අරියානං දස්සාවී…පෙ… සප්පුරිසධම්මෙ සුවිනීතො න රූපං අත්තතො සමනුපස්සති, න රූපවන්තං අත්තානං; න අත්තනි රූපං, න රූපස්මිං අත්තානං. න වෙදනං… න සඤ්ඤං… න සඞ්ඛාරෙ… න විඤ්ඤාණං අත්තතො සමනුපස්සති, න විඤ්ඤාණවන්තං අත්තානං; න අත්තනි විඤ්ඤාණං, න විඤ්ඤාණස්මිං අත්තානං.

«Pero el noble discípulo instruido, amigo, que ve a los Nobles... y está bien entrenado en la doctrina de los hombres de bien, no considera la forma como el yo, ni al yo como poseedor de la forma, ni a la forma en el yo, ni al yo en la forma. No considera la sensación... ni la percepción... ni las formaciones... ni la conciencia como el yo, ni al yo como poseedor de la conciencia, ni a la conciencia en el yo, ni al yo en la conciencia».

‘‘සො අනිච්චං රූපං ‘අනිච්චං රූප’න්ති යථාභූතං පජානාති. අනිච්චං වෙදනං … අනිච්චං සඤ්ඤං… අනිච්චෙ සඞ්ඛාරෙ … අනිච්චං විඤ්ඤාණං ‘අනිච්චං විඤ්ඤාණ’න්ති යථාභූතං පජානාති.

«Él comprende según la realidad que la forma impermanente es ‘forma impermanente’. Comprende según la realidad que la sensación impermanente... la percepción impermanente... las formaciones impermanentes... la conciencia impermanente es ‘conciencia impermanente’».

‘‘දුක්ඛං රූපං ‘දුක්ඛං රූප’න්ති යථාභූතං පජානාති. දුක්ඛං වෙදනං… දුක්ඛං සඤ්ඤං… දුක්ඛෙ සඞ්ඛාරෙ… දුක්ඛං විඤ්ඤාණං ‘දුක්ඛං විඤ්ඤාණ’න්ති යථාභූතං පජානාති.

«Comprende según la realidad que la forma sufrida es ‘forma sufrida’. Comprende según la realidad que la sensación sufrida... la percepción sufrida... las formaciones sufridas... la conciencia sufrida es ‘conciencia sufrida’».

‘‘අනත්තං රූපං ‘අනත්තා රූප’න්ති යථාභූතං පජානාති. අනත්තං වෙදනං… අනත්තං සඤ්ඤං… අනත්තෙ සඞ්ඛාරෙ… අනත්තං විඤ්ඤාණං ‘අනත්තා විඤ්ඤාණ’න්ති යථාභූතං පජානාති.

«Comprende según la realidad la forma que no es el ser como ‘la forma no es el ser’. Comprende según la realidad la sensación que no es el ser... la percepción que no es el ser... las formaciones que no son el ser... la conciencia que no es el ser como ‘la conciencia no es el ser’.

‘‘සඞ්ඛතං රූපං ‘සඞ්ඛතං රූප’න්ති යථාභූතං පජානාති. සඞ්ඛතං වෙදනං… සඞ්ඛතං සඤ්ඤං… සඞ්ඛතෙ සඞ්ඛාරෙ… සඞ්ඛතං විඤ්ඤාණං ‘සඞ්ඛතං විඤ්ඤාණ’න්ති යථාභූතං පජානාති.

«Comprende según la realidad la forma condicionada como ‘la forma condicionada’. Comprende según la realidad la sensación condicionada... la percepción condicionada... las formaciones condicionadas... la conciencia condicionada como ‘la conciencia condicionada’.

‘‘වධකං රූපං ‘වධකං රූප’න්ති යථාභූතං පජානාති. වධකං වෙදනං… වධකං සඤ්ඤං… වධකෙ සඞ්ඛාරෙ ‘‘වධකා සඞ්ඛාරා’’ති යථාභූතං පජානාති. වධකං විඤ්ඤාණං ‘වධකං විඤ්ඤාණ’න්ති යථාභූතං පජානාති.

«Comprende según la realidad la forma asesina como ‘la forma asesina’. Comprende según la realidad la sensación asesina... la percepción asesina... las formaciones asesinas como ‘las formaciones son asesinas’. Comprende según la realidad la conciencia asesina como ‘la conciencia asesina’.

‘‘සො රූපං න උපෙති, න උපාදියති, නාධිට්ඨාති – ‘අත්තා මෙ’ති. වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං න උපෙති, න උපාදියති, නාධිට්ඨාති – ‘අත්තා මෙ’ති. තස්සිමෙ පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා අනුපෙතා අනුපාදින්නා දීඝරත්තං හිතාය සුඛාය සංවත්තන්තී’’ති. ‘‘එවමෙතං, ආවුසො සාරිපුත්ත, හොති යෙසං ආයස්මන්තානං තාදිසා සබ්‍රහ්මචාරිනො අනුකම්පකා අත්ථකාමා ඔවාදකා අනුසාසකා. ඉදඤ්ච පන මෙ ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස ධම්මදෙසනං සුත්වා අනුපාදාය ආසවෙහි චිත්තං විමුත්ත’’න්ති. තතියං.

«Ese noble discípulo no se aproxima a la forma, no se apega a ella ni se establece en ella pensando: ‘Es mi ser’. No se aproxima a la sensación... a la percepción... a las formaciones... a la conciencia, no se apega a ellas ni se establece en ellas pensando: ‘Es mi ser’. Para él, estos cinco agregados del apego, al no ser asidos ni aceptados, conducen a su bienestar y felicidad por largo tiempo». ‘Así es, amigo Sāriputta, para aquellos venerables que tienen tales compañeros en la vida santa, compasivos, que desean su beneficio, que aconsejan e instruyen. Y al escuchar esta enseñanza del Dhamma del venerable Sāriputta, mi mente se ha liberado de las efluviaciones por el no-apego’. Tercero.

4. අනුරාධසුත්තං

4. Discurso sobre Anurādha

86. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා වෙසාලියං විහරති මහාවනෙ කූටාගාරසාලායං. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා අනුරාධො භගවතො අවිදූරෙ [Pg.95] අරඤ්ඤකුටිකායං විහරති. අථ ඛො සම්බහුලා අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා යෙන ආයස්මා අනුරාධො තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මතා අනුරාධෙන සද්ධිං සම්මොදිංසු. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා ආයස්මන්තං අනුරාධං එතදවොචුං – ‘‘යො සො, ආවුසො අනුරාධ, තථාගතො උත්තමපුරිසො පරමපුරිසො පරමපත්තිපත්තො, තං තථාගතො ඉමෙසු චතූසු ඨානෙසු පඤ්ඤාපයමානො පඤ්ඤාපෙති – ‘හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා, ‘න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා, ‘හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා, ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා’’ති?

86. Esto he oído: En una ocasión, el Bienaventurado residía en Vesālī, en el Gran Bosque, en la sala del Pabellón de Techo Puntiagudo. En aquel tiempo, el venerable Anurādha residía en una cabaña del bosque, no lejos del Bienaventurado. Entonces, muchos ascetas errantes de otras sectas se acercaron a donde estaba el venerable Anurādha y, habiéndose acercado, intercambiaron saludos corteses con él. Después de terminar los saludos corteses y memorables, se sentaron a un lado. Sentados a un lado, aquellos ascetas errantes de otras sectas dijeron al venerable Anurādha: ‘Amigo Anurādha, el Tathāgata, el hombre supremo, el hombre superior, el que ha alcanzado el logro supremo, ¿al describirlo, el Tathāgata lo describe en estas cuatro posiciones: «El Tathāgata existe después de la muerte», o «El Tathāgata no existe después de la muerte», o «El Tathāgata existe y no existe después de la muerte», o «El Tathāgata ni existe ni no existe después de la muerte»?’.

එවං වුත්තෙ, ආයස්මා අනුරාධො තෙ අඤ්ඤතිත්ථියෙ පරිබ්බාජකෙ එතදවොච – ‘‘යො සො ආවුසො තථාගතො උත්තමපුරිසො පරමපුරිසො පරමපත්තිපත්තො තං තථාගතො අඤ්ඤත්‍ර ඉමෙහි චතූහි ඨානෙහි පඤ්ඤාපයමානො පඤ්ඤාපෙති – ‘හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා, ‘න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා, ‘හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා, ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා’’ති. එවං වුත්තෙ, අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා ආයස්මන්තං අනුරාධං එතදවොචුං – ‘‘සො චායං භික්ඛු නවො භවිස්සති අචිරපබ්බජිතො, ථෙරො වා පන බාලො අබ්‍යත්තො’’ති. අථ ඛො අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා ආයස්මන්තං අනුරාධං නවවාදෙන ච බාලවාදෙන ච අපසාදෙත්වා උට්ඨායාසනා පක්කමිංසු.

Cuando se dijo esto, el venerable Anurādha dijo a aquellos ascetas errantes de otras sectas: ‘Amigos, el Tathāgata, el hombre supremo, el hombre superior, el que ha alcanzado el logro supremo, al describirlo, el Tathāgata lo describe aparte de estas cuatro posiciones: «El Tathāgata existe después de la muerte», o «El Tathāgata no existe después de la muerte», o «El Tathāgata existe y no existe después de la muerte», o «El Tathāgata ni existe ni no existe después de la muerte»’. Cuando se dijo esto, los ascetas errantes de otras sectas dijeron al venerable Anurādha: ‘Este monje debe ser nuevo, recientemente ordenado, o si es un anciano, es un tonto e ignorante’. Entonces, los ascetas errantes de otras sectas, tras menospreciar al venerable Anurādha tratándolo de novato y tonto, se levantaron de sus asientos y se marcharon.

අථ ඛො ආයස්මතො අනුරාධස්ස අචිරපක්කන්තෙසු තෙසු අඤ්ඤතිත්ථියෙසු පරිබ්බාජකෙසු එතදහොසි – ‘‘සචෙ ඛො මං තෙ අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා උත්තරිං පඤ්හං පුච්ඡෙය්‍යුං. කථං බ්‍යාකරමානො නු ඛ්වාහං තෙසං අඤ්ඤතිත්ථියානං පරිබ්බාජකානං වුත්තවාදී චෙව භගවතො අස්සං, න ච භගවන්තං අභූතෙන අබ්භාචික්ඛෙය්‍යං, ධම්මස්ස චානුධම්මං බ්‍යාකරෙය්‍යං, න ච කොචි සහධම්මිකො වාදානුවාදො ගාරය්හං ඨානං ආගච්ඡෙය්‍යා’’ති?

Entonces, poco después de que los ascetas errantes de otras sectas se hubieran marchado, al venerable Anurādha le surgió este pensamiento: ‘Si esos ascetas errantes de otras sectas me hicieran más preguntas, ¿cómo debería responderles para decir lo que el Bienaventurado ha dicho, sin calumniar al Bienaventurado con falsedades, explicando el Dhamma de acuerdo con el Dhamma, de modo que ninguna afirmación legítima proporcione motivo de crítica?’.

අථ ඛො ආයස්මා අනුරාධො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා…පෙ… එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා අනුරාධො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘ඉධාහං, භන්තෙ, භගවතො අවිදූරෙ අරඤ්ඤකුටිකායං විහරාමි. අථ ඛො, භන්තෙ, සම්බහුලා අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා යෙනාහං තෙනුපසඞ්කමිංසු [Pg.96] …පෙ… මං එතදවොචුං – ‘යො සො, ආවුසො අනුරාධ, තථාගතො උත්තමපුරිසො පරමපුරිසො පරමපත්තිපත්තො තං තථාගතො ඉමෙසු චතූසු ඨානෙසු පඤ්ඤාපයමානො පඤ්ඤාපෙති – හොති තථාගතො පරං මරණාති වා, න හොති… හොති ච න ච හොති, නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණාති වා’’’ති?

Entonces el venerable Anurādha se acercó al Bienaventurado; habiéndose acercado... sentado a un lado, el venerable Anurādha dijo al Bienaventurado: ‘Aquí, venerable señor, resido en una cabaña del bosque, no lejos del Bienaventurado. Entonces, venerable señor, muchos ascetas errantes de otras sectas se acercaron a donde yo estaba... y me dijeron: «Amigo Anurādha, el Tathāgata, el hombre supremo, el hombre superior, el que ha alcanzado el logro supremo, ¿al describirlo, el Tathāgata lo describe en estas cuatro posiciones: el Tathāgata existe después de la muerte, o no existe... o existe y no existe, o ni existe ni no existe después de la muerte»?’.

එවං වුත්තාහං, භන්තෙ, තෙ අඤ්ඤතිත්ථියෙ පරිබ්බාජකෙ එතදවොචං – ‘‘යො සො, ආවුසො, තථාගතො උත්තමපුරිසො පරමපුරිසො පරමපත්තිපත්තො, තං තථාගතො අඤ්ඤත්‍ර ඉමෙහි චතූහි ඨානෙහි පඤ්ඤාපයමානො පඤ්ඤාපෙති – ‘හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා…පෙ… ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වාති. එවං වුත්තෙ, භන්තෙ, තෙ අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා මං එතදවොචුං – ‘සො චායං භික්ඛු න වො භවිස්සති අචිරපබ්බජිතො ථෙරො වා පන බාලො අබ්‍යත්තො’ති. අථ ඛො මං, භන්තෙ, තෙ අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා නවවාදෙන බාලවාදෙන ච අපසාදෙත්වා උට්ඨායාසනා පක්කමිංසු’’.

‘Venerable señor, cuando se dijo esto, dije a aquellos ascetas errantes de otras sectas: «Amigos, el Tathāgata, el hombre supremo, el hombre superior, el que ha alcanzado el logro supremo, al describirlo, el Tathāgata lo describe aparte de estas cuatro posiciones: el Tathāgata existe después de la muerte... o el Tathāgata ni existe ni no existe después de la muerte». Cuando dije esto, venerable señor, los ascetas errantes de otras sectas me dijeron: «Este monje debe ser nuevo, recientemente ordenado, o si es un anciano, es un tonto e ignorante». Entonces, venerable señor, los ascetas errantes de otras sectas, tras menospreciarme tratándome de novato y tonto, se levantaron de sus asientos y se marcharon’.

‘‘තස්ස මය්හං, භන්තෙ, අචිරපක්කන්තෙසු තෙසු අඤ්ඤතිත්ථියෙසු පරිබ්බාජකෙසු එතදහොසි – ‘සචෙ ඛො මං තෙ අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා උත්තරිං පඤ්හං පුච්ඡෙය්‍යුං. කථං බ්‍යාකරමානො නු ඛ්වාහං තෙසං අඤ්ඤතිත්ථියානං පරිබ්බාජකානං වුත්තවාදී චෙව භගවතො අස්සං, න ච භගවන්තං අභූතෙන අබ්භාචික්ඛෙය්‍යං, ධම්මස්ස චානුධම්මං බ්‍යාකරෙය්‍යං, න ච කොචි සහධම්මිකො වාදානුවාදො ගාරය්හං ඨානං ආගච්ඡෙය්‍යා’’’ති?

‘Entonces, venerable señor, poco después de que los ascetas errantes de otras sectas se hubieran marchado, me surgió este pensamiento: «Si esos ascetas errantes de otras sectas me hicieran más preguntas, ¿cómo debería responderles para decir lo que el Bienaventurado ha dicho, sin calumniar al Bienaventurado con falsedades, explicando el Dhamma de acuerdo con el Dhamma, de modo que ninguna afirmación legítima proporcione motivo de crítica?»’.

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, අනුරාධ, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං භන්තෙ’’…පෙ… තස්මාතිහ…පෙ… එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාති’’.

«¿Qué piensas, Anurādha? ¿Es la forma permanente o impermanente?». «Impermanente, venerable señor». «Y lo que es impermanente, ¿es sufrimiento o felicidad?». «Sufrimiento, venerable señor». «Y de aquello que es impermanente, sufrimiento y está sujeto al cambio, ¿es adecuado considerarlo como: “esto es mío, este soy yo, este es mi yo”?». «No, señor». «¿Es la sensación… la percepción… las formaciones… la conciencia permanente o impermanente?». «Impermanente, señor»… (etcétera)… «Por lo tanto… viendo así… comprende que no hay nada más que cumplir para este estado de existencia».

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, අනුරාධ, රූපං තථාගතොති සමනුපස්සසී’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං තථාගතොති සමනුපස්සසී’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

«¿Qué piensas, Anurādha? ¿Consideras que la forma es el Tathāgata?». «No, señor». «¿Consideras que la sensación… la percepción… las formaciones… la conciencia es el Tathāgata?». «No, señor».

‘‘තං [Pg.97] කිං මඤ්ඤසි, අනුරාධ, රූපස්මිං තථාගතොති සමනුපස්සසී’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘අඤ්ඤත්‍ර රූපා තථාගතොති සමනුපස්සසී’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘වෙදනාය…පෙ… අඤ්ඤත්‍ර වෙදනාය…පෙ… සඤ්ඤාය… අඤ්ඤත්‍ර සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරෙසු… අඤ්ඤත්‍ර සඞ්ඛාරෙහි… විඤ්ඤාණස්මිං… අඤ්ඤත්‍ර විඤ්ඤාණා තථාගතොති සමනුපස්සසී’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

«¿Qué piensas, Anurādha? ¿Consideras que el Tathāgata está en la forma?». «No, señor». «¿Consideras que el Tathāgata es alguien aparte de la forma?». «No, señor». «¿Consideras que el Tathāgata está en la sensación… o aparte de la sensación… en la percepción… o aparte de la percepción… en las formaciones… o aparte de las formaciones… en la conciencia… o aparte de la conciencia?». «No, señor».

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, අනුරාධ, රූපං… වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං තථාගතොති සමනුපස්සසී’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

«¿Qué piensas, Anurādha? ¿Consideras que la forma, la sensación, la percepción, las formaciones y la conciencia [en conjunto] son el Tathāgata?». «No, señor».

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, අනුරාධ, අයං සො අරූපී අවෙදනො අසඤ්ඤී අසඞ්ඛාරො අවිඤ්ඤාණො තථාගතොති සමනුපස්සසී’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

«¿Qué piensas, Anurādha? ¿Consideras que este Tathāgata es alguien que carece de forma, carece de sensación, carece de percepción, carece de formaciones y carece de conciencia?». «No, señor».

‘‘එත්ථ ච තෙ, අනුරාධ, දිට්ඨෙව ධම්මෙ සච්චතො ථෙතතො තථාගතෙ අනුපලබ්භියමානෙ කල්ලං නු තෙ තං වෙය්‍යාකරණං – ‘යො සො, ආවුසො, තථාගතො උත්තමපුරිසො පරමපුරිසො පරමපත්තිපත්තො තං තථාගතො අඤ්ඤත්‍ර ඉමෙහි චතූහි ඨානෙහි පඤ්ඤාපයමානො පඤ්ඤාපෙති – හොති තථාගතො පරං මරණාති වා… නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණාති වා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

«Anurādha, dado que incluso en esta misma vida el Tathāgata no puede ser hallado según la verdad y la realidad, ¿sería adecuado que respondieras: “Amigos, aquel Tathāgata que es el hombre supremo, el hombre superior, el que ha alcanzado el logro supremo, describe al Tathāgata de una manera distinta a estas cuatro posiciones: el Tathāgata existe después de la muerte… o el Tathāgata ni existe ni no existe después de la muerte”?». «No, señor».

‘‘සාධු සාධු, අනුරාධ! පුබ්බෙ චාහං, අනුරාධ, එතරහි ච දුක්ඛඤ්චෙව පඤ්ඤපෙමි, දුක්ඛස්ස ච නිරොධ’’න්ති. චතුත්ථං.

«¡Bien, bien, Anurādha! Tanto antes como ahora, Anurādha, lo que enseño es el sufrimiento y el cese del sufrimiento». Cuarto [Sutta].

5. වක්කලිසුත්තං

5. Vakkalisutta

87. එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා වක්කලි කුම්භකාරනිවෙසනෙ විහරති ආබාධිකො දුක්ඛිතො බාළ්හගිලානො. අථ ඛො ආයස්මා වක්කලි උපට්ඨාකෙ ආමන්තෙසි – ‘‘එථ තුම්හෙ, ආවුසො, යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමථ; උපසඞ්කමිත්වා මම වචනෙන භගවතො පාදෙ සිරසා වන්දථ – ‘වක්කලි, භන්තෙ, භික්ඛු ආබාධිකො දුක්ඛිතො බාළ්හගිලානො, සො භගවතො පාදෙ සිරසා වන්දතී’ති. එවඤ්ච වදෙථ – ‘සාධු කිර, භන්තෙ, භගවා යෙන වක්කලි භික්ඛු තෙනුපසඞ්කමතු; අනුකම්පං උපාදායා’’’ති. ‘‘එවමාවුසො’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මතො වක්කලිස්ස පටිස්සුත්වා යෙන [Pg.98] භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ භික්ඛූ භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘වක්කලි, භන්තෙ, භික්ඛු ආබාධිකො දුක්ඛිතො බාළ්හගිලානො, සො භගවතො පාදෙ සිරසා වන්දති; එවඤ්ච පන වදෙති – ‘සාධු කිර, භන්තෙ, භගවා යෙන වක්කලි භික්ඛු තෙනුපසඞ්කමතු; අනුකම්පං උපාදායා’’’ති. අධිවාසෙසි භගවා තුණ්හීභාවෙන.

87. En una ocasión, el Bienaventurado residía en Rājagaha, en el Bosque de Bambú, en el lugar de alimentación de las ardillas. En aquel tiempo, el venerable Vakkali residía en la casa de un alfarero, enfermo, sufriendo y gravemente afligido. Entonces el venerable Vakkali llamó a sus asistentes: «Vengan, amigos, vayan hacia donde está el Bienaventurado; al llegar, en mi nombre, postren sus cabezas a los pies del Bienaventurado y digan: “Señor, el monje Vakkali está enfermo, sufriendo y gravemente afligido; él postra su cabeza a los pies del Bienaventurado”. Y digan esto: “Sería bueno, señor, si el Bienaventurado fuera hacia donde está el monje Vakkali, por compasión hacia él”». «Así sea, amigo», respondieron los monjes al venerable Vakkali y se dirigieron hacia el Bienaventurado; al llegar, saludaron al Bienaventurado y se sentaron a un lado. Sentados allí, los monjes le dijeron al Bienaventurado: «Señor, el monje Vakkali está enfermo, sufriendo y gravemente afligido; él postra su cabeza a los pies del Bienaventurado y dice esto: “Sería bueno, señor, si el Bienaventurado fuera hacia donde está el monje Vakkali, por compasión hacia él”». El Bienaventurado aceptó en silencio.

අථ ඛො භගවා නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය යෙනායස්මා වක්කලි තෙනුපසඞ්කමි. අද්දසා ඛො ආයස්මා වක්කලි භගවන්තං දූරතොව ආගච්ඡන්තං. දිස්වාන මඤ්චකෙ සමධොසි. අථ ඛො භගවා ආයස්මන්තං වක්කලිං එතදවොච – ‘‘අලං, වක්කලි, මා ත්වං මඤ්චකෙ සමධොසි. සන්තිමානි ආසනානි පඤ්ඤත්තානි; තත්ථාහං නිසීදිස්සාමී’’ති. නිසීදි භගවා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ. නිසජ්ජ ඛො භගවා ආයස්මන්තං වක්කලිං එතදවොච – ‘‘කච්චි තෙ, වක්කලි, ඛමනීයං, කච්චි යාපනීයං, කච්චි දුක්ඛා වෙදනා පටික්කමන්ති, නො අභික්කමන්ති; පටික්කමොසානං පඤ්ඤායති, නො අභික්කමො’’ති? ‘‘න මෙ, භන්තෙ, ඛමනීයං, න යාපනීයං; බාළ්හා මෙ දුක්ඛා වෙදනා අභික්කමන්ති, නො පටික්කමන්ති; අභික්කමොසානං පඤ්ඤායති, නො පටික්කමො’’ති. ‘‘කච්චි තෙ, වක්කලි, න කිඤ්චි කුක්කුච්චං, න කොචි විප්පටිසාරො’’ති? ‘‘තග්ඝ මෙ, භන්තෙ, අනප්පකං කුක්කුච්චං, අනප්පකො විප්පටිසාරො’’ති. ‘‘කච්චි පන තං, වක්කලි, අත්තා සීලතො න උපවදතී’’ති? ‘‘න ඛො මං, භන්තෙ, අත්තා සීලතො උපවදතී’’ති. ‘‘නො චෙ කිර තං, වක්කලි, අත්තා සීලතො උපවදති; අථ කිඤ්ච තෙ කුක්කුච්චං කො ච විප්පටිසාරො’’ති? ‘‘චිරපටිකාහං, භන්තෙ, භගවන්තං දස්සනාය උපසඞ්කමිතුකාමො, නත්ථි ච මෙ කායස්මිං තාවතිකා බලමත්තා, යාවතාහං භගවන්තං දස්සනාය උපසඞ්කමෙය්‍ය’’න්ති.

Entonces el Bienaventurado, tras vestirse y tomar su cuenco y mantos, fue hacia donde estaba el venerable Vakkali. El venerable Vakkali vio al Bienaventurado venir desde lejos y, al verlo, trató de incorporarse en su lecho. El Bienaventurado le dijo: «Basta, Vakkali, no te muevas en tu lecho. Hay asientos preparados; allí me sentaré». El Bienaventurado se sentó en el asiento preparado y le preguntó: «¿Es tu dolor soportable, Vakkali? ¿Es tolerable? ¿Disminuyen las sensaciones dolorosas y no aumentan? ¿Se percibe su disminución y no su incremento?». «No es soportable para mí, señor, ni es tolerable; mis dolores aumentan y no disminuyen; se percibe su incremento y no su disminución». «¿Tienes, Vakkali, alguna duda o remordimiento?». «Ciertamente, señor, tengo no poco remordimiento y dudas». «¿Te reprocha tu conciencia con respecto a tu virtud (sīla)?». «No, señor, mi conciencia no me reprocha respecto a mi virtud». «Si tu conciencia no te reprocha por tu virtud, Vakkali, ¿cuál es entonces tu duda y remordimiento?». «Señor, desde hace mucho tiempo he deseado ir a ver al Bienaventurado, pero no he tenido en mi cuerpo la fuerza suficiente para poder ir a visitarlo».

‘‘අලං, වක්කලි, කිං තෙ ඉමිනා පූතිකායෙන දිට්ඨෙන? යො ඛො, වක්කලි, ධම්මං පස්සති සො මං පස්සති; යො මං පස්සති සො ධම්මං පස්සති. ධම්මඤ්හි, වක්කලි, පස්සන්තො මං පස්සති; මං පස්සන්තො ධම්මං පස්සති.

«¡Basta, Vakkali! ¿De qué sirve ver este cuerpo impuro? Aquel que ve el Dhamma, Vakkali, me ve a mí; y aquel que me ve a mí, ve el Dhamma. Porque, Vakkali, al ver el Dhamma se me ve a mí; y al verme a mí, se ve el Dhamma».

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, වක්කලි, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, කල්ලං [Pg.99] නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’…පෙ… එසො මෙ අත්තාති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘තස්මාතිහ…පෙ… එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති.

“¿Qué piensas, Vakkali? ¿Es la forma permanente o impermanente?”. “Impermanente, señor”. “Y aquello que es impermanente, ¿es sufrimiento o felicidad?”. “Sufrimiento, señor”. “Y aquello que es impermanente, sufrimiento y de naturaleza cambiante, ¿es adecuado considerarlo como: ‘Esto es mío, este soy yo, este es mi yo’?”. “No, por cierto, señor”. “¿Es la sensación… la percepción… las formaciones mentales… la conciencia permanente o impermanente?”. “Impermanente, señor… (pa)… ¿es adecuado considerarlo como ‘este es mi yo’?”. “No, por cierto, señor”. “Por lo tanto… (pa)… viendo así… (pa)… comprende: ‘No hay nada más para este estado de existencia’”.

අථ ඛො භගවා ආයස්මන්තං වක්කලිං ඉමිනා ඔවාදෙන ඔවදිත්වා උට්ඨායාසනා යෙන ගිජ්ඣකූටො පබ්බතො තෙන පක්කාමි. අථ ඛො ආයස්මා වක්කලි අචිරපක්කන්තස්ස භගවතො උපට්ඨාකෙ ආමන්තෙසි – ‘‘එථ මං, ආවුසො, මඤ්චකං ආරොපෙත්වා යෙන ඉසිගිලිපස්සං කාළසිලා තෙනුපසඞ්කමථ. කථඤ්හි නාම මාදිසො අන්තරඝරෙ කාලං කත්තබ්බං මඤ්ඤෙය්‍යා’’ති? ‘‘එවමාවුසො’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මතො වක්කලිස්ස පටිස්සුත්වා ආයස්මන්තං වක්කලිං මඤ්චකං ආරොපෙත්වා යෙන ඉසිගිලිපස්සං කාළසිලා තෙනුපසඞ්කමිංසු. අථ ඛො භගවා තඤ්ච රත්තිං තඤ්ච දිවාවසෙසං ගිජ්ඣකූටෙ පබ්බතෙ විහාසි. අථ ඛො ද්වෙ දෙවතායො අභික්කන්තාය රත්තියා අභික්කන්තවණ්ණා කෙවලකප්පං ගිජ්ඣකූටං ඔභාසෙත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු…පෙ… එකමන්තං අට්ඨංසු. එකමන්තං ඨිතා ඛො එකා දෙවතා භගවන්තං එතදවොච – ‘‘වක්කලි, භන්තෙ, භික්ඛු විමොක්ඛාය චෙතෙතී’’ති. අපරා දෙවතා භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සො හි නූන, භන්තෙ, සුවිමුත්තො විමුච්චිස්සතී’’ති. ඉදමවොචුං තා දෙවතායො. ඉදං වත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා තත්ථෙවන්තරධායිංසු.

Entonces el Bienaventurado, habiendo exhortado al venerable Vakkali con esta instrucción, se levantó de su asiento y partió hacia el monte Gijjhakūṭa. Poco después de que el Bienaventurado se marchara, el venerable Vakkali se dirigió a sus asistentes: “Vengan, amigos, pónganme en una camilla y llévenme a Kāḷasilā, en la ladera del monte Isigili. ¿Cómo podría alguien como yo considerar que debe morir dentro de un asentamiento?”. “Así sea, amigo”, respondieron aquellos monjes al venerable Vakkali, y tras ponerlo en una camilla, lo llevaron a Kāḷasilā, en la ladera de Isigili. Mientras tanto, el Bienaventurado permaneció en el monte Gijjhakūṭa el resto de esa noche y el día. Entonces, al transcurrir la noche, dos deidades de una belleza resplandeciente, iluminando por completo el monte Gijjhakūṭa, se acercaron al Bienaventurado… (pa)… y se mantuvieron a un lado. Estando a un lado, una de las deidades dijo al Bienaventurado: “Señor, el monje Vakkali está dirigiendo su voluntad hacia la liberación”. La otra deidad dijo al Bienaventurado: “Ciertamente, señor, él se liberará con una liberación perfecta”. Esto dijeron las deidades. Habiendo dicho esto, rindieron homenaje al Bienaventurado y, tras rodearlo por la derecha, desaparecieron allí mismo.

අථ ඛො භගවා තස්සා රත්තියා අච්චයෙන භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘එථ තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, යෙන වක්කලි භික්ඛු තෙනුපසඞ්කමථ; උපසඞ්කමිත්වා වක්කලිං භික්ඛුං එවං වදෙථ –

Entonces el Bienaventurado, al terminar esa noche, se dirigió a los monjes: “Vengan, monjes, vayan donde está el monje Vakkali y díganle esto al monje Vakkali:”

‘‘‘සුණාවුසො ත්වං, වක්කලි, භගවතො වචනං ද්වින්නඤ්ච දෙවතානං. ඉමං, ආවුසො, රත්තිං ද්වෙ දෙවතායො අභික්කන්තාය රත්තියා අභික්කන්තවණ්ණා කෙවලකප්පං ගිජ්ඣකූටං ඔභාසෙත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨංසු. එකමන්තං ඨිතා ඛො, ආවුසො, එකා දෙවතා භගවන්තං එතදවොච – වක්කලි, භන්තෙ, භික්ඛු විමොක්ඛාය චෙතෙතීති. අපරා දෙවතා භගවන්තං එතදවොච – සො හි නූන, භන්තෙ, සුවිමුත්තො විමුච්චිස්සතීති. භගවා ච තං, ආවුසො වක්කලි, එවමාහ – මා භායි, වක්කලි; මා භායි, වක්කලි! අපාපකං තෙ මරණං භවිස්සති, අපාපිකා කාලකිරියා’’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො තෙ [Pg.100] භික්ඛූ භගවතො පටිස්සුත්වා යෙනායස්මා වක්කලි තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං වක්කලිං එතදවොචුං – ‘‘සුණාවුසො වක්කලි, භගවතො වචනං ද්වින්නඤ්ච දෙවතාන’’න්ති.

“‘Escucha, amigo Vakkali, las palabras del Bienaventurado y de las dos deidades. Esta noche, amigo, dos deidades de belleza resplandeciente iluminaron todo el Gijjhakūṭa, se acercaron al Bienaventurado, le rindieron homenaje y se mantuvieron a un lado. Estando a un lado, una de las deidades dijo al Bienaventurado: “Señor, el monje Vakkali dirige su voluntad hacia la liberación”. La otra deidad dijo: “Ciertamente, señor, él se liberará con una liberación perfecta”. Y el Bienaventurado, amigo Vakkali, te dice esto: “¡No temas, Vakkali! ¡No temas, Vakkali! Tu muerte no será mala, tu fallecimiento no será malo”’”. “Sí, señor”, respondieron aquellos monjes al Bienaventurado y se dirigieron a donde estaba el venerable Vakkali; al llegar, dijeron al venerable Vakkali: “Escucha, amigo Vakkali, las palabras del Bienaventurado y de las dos deidades”.

අථ ඛො ආයස්මා වක්කලි උපට්ඨාකෙ ආමන්තෙසි – ‘‘එථ මං, ආවුසො, මඤ්චකා ඔරොපෙථ. කථඤ්හි නාම මාදිසො උච්චෙ ආසනෙ නිසීදිත්වා තස්ස භගවතො සාසනං සොතබ්බං මඤ්ඤෙය්‍යා’’ති! ‘‘එවමාවුසො’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මතො වක්කලිස්ස පටිස්සුත්වා ආයස්මන්තං වක්කලිං මඤ්චකා ඔරොපෙසුං. ‘‘ඉමං, ආවුසො, රත්තිං ද්වෙ දෙවතායො අභික්කන්තාය රත්තියා…පෙ… එකමන්තං අට්ඨංසු. එකමන්තං ඨිතා ඛො, ආවුසො, එකා දෙවතා භගවන්තං එතදවොච – ‘වක්කලි, භන්තෙ, භික්ඛු විමොක්ඛාය චෙතෙතී’ති. අපරා දෙවතා භගවන්තං එතදවොච – ‘සො හි නූන, භන්තෙ, සුවිමුත්තො විමුච්චිස්සතී’ති. භගවා ච තං, ආවුසො වක්කලි, එවමාහ – ‘මා භායි, වක්කලි; මා භායි, වක්කලි! අපාපකං තෙ මරණං භවිස්සති, අපාපිකා කාලකිරියා’’’ති. ‘‘තෙන හාවුසො, මම වචනෙන භගවතො පාදෙ සිරසා වන්දථ – ‘වක්කලි, භන්තෙ, භික්ඛු ආබාධිකො දුක්ඛිතො බාළ්හගිලානො. සො භගවතො පාදෙ සිරසා වන්දතී’ති. එවඤ්ච වදෙථ – ‘රූපං අනිච්චං. තාහං, භන්තෙ, න කඞ්ඛාමි. යදනිච්චං තං දුක්ඛන්ති න විචිකිච්ඡාමි. යදනිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, නත්ථි මෙ තත්ථ ඡන්දො වා රාගො වා පෙමං වාති න විචිකිච්ඡාමි. වෙදනා අනිච්චා. තාහං, භන්තෙ, න කඞ්ඛාමි. යදනිච්චං තං දුක්ඛන්ති න විචිකිච්ඡාමි. යදනිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, නත්ථි මෙ තත්ථ ඡන්දො වා රාගො වා පෙමං වාති න විචිකිච්ඡාමි. සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා අනිච්චා. තාහං, භන්තෙ, න කඞ්ඛාමි. යදනිච්චං තං දුක්ඛන්ති න විචිකිච්ඡාමි. යදනිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, නත්ථි මෙ තත්ථ ඡන්දො වා රාගො වා පෙමං වාති න විචිකිච්ඡාමි. විඤ්ඤාණං අනිච්චං. තාහං, භන්තෙ, න කඞ්ඛාමි. යදනිච්චං තං දුක්ඛන්ති න විචිකිච්ඡාමි. යදනිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, නත්ථි මෙ තත්ථ ඡන්දො වා රාගො වා පෙමං වාති න විචිකිච්ඡාමී’’’ති. ‘‘එවමාවුසො’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මතො වක්කලිස්ස පටිස්සුත්වා පක්කමිංසු. අථ ඛො ආයස්මා වක්කලි අචිරපක්කන්තෙසු තෙසු භික්ඛූසු සත්ථං ආහරෙසි.

Entonces el venerable Vakkali se dirigió a sus asistentes: “Vengan, amigos, bájenme de la camilla. ¿Cómo podría alguien como yo considerar adecuado escuchar la enseñanza de aquel Bienaventurado sentado en un asiento elevado?”. “Así sea, amigo”, respondieron aquellos monjes y bajaron al venerable Vakkali de la camilla. (Los monjes repitieron el mensaje): “Esta noche, amigo, dos deidades… (pa)… se mantuvieron a un lado… (pa)… una de las deidades dijo: ‘Vakkali está decidido a la liberación’… la otra deidad dijo: ‘Ciertamente, él se liberará perfectamente’. Y el Bienaventurado te dice: ‘¡No temas, Vakkali; tu muerte no será mala, tu fallecimiento no será malo’”. (Vakkali respondió): “Entonces, amigos, en mi nombre, inclinen sus cabezas ante los pies del Bienaventurado y digan: ‘Señor, el monje Vakkali está enfermo, sufriendo y gravemente afligido. Él rinde homenaje a los pies del Bienaventurado con su cabeza’. Y digan esto: ‘Señor, no tengo dudas sobre que la forma es impermanente. No tengo incertidumbre sobre que lo que es impermanente es sufrimiento. No tengo incertidumbre sobre que en aquello que es impermanente, sufrimiento y de naturaleza cambiante, no hay en mí deseo, ni pasión, ni afecto. No tengo dudas sobre que la sensación… la percepción… las formaciones mentales son impermanentes… no tengo incertidumbre sobre ello. No tengo dudas sobre que la conciencia es impermanente; no tengo incertidumbre sobre que lo que es impermanente es sufrimiento, y no tengo incertidumbre sobre que en aquello que es impermanente, sufrimiento y de naturaleza cambiante, no hay en mí deseo ni pasión’”. “Así sea, amigo”, respondieron los monjes al venerable Vakkali y se marcharon. Poco después de que aquellos monjes se hubieran ido, el venerable Vakkali recurrió al arma.

අථ ඛො තෙ භික්ඛූ යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ භික්ඛූ භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘වක්කලි, භන්තෙ, භික්ඛු ආබාධිකො දුක්ඛිතො බාළ්හගිලානො; සො භගවතො [Pg.101] පාදෙ සිරසා වන්දති; එවඤ්ච වදෙති – ‘රූපං අනිච්චං. තාහං, භන්තෙ, න කඞ්ඛාමි. යදනිච්චං තං දුක්ඛන්ති න විචිකිච්ඡාමි. යදනිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, නත්ථි මෙ තත්ථ ඡන්දො වා රාගො වා පෙමං වාති න විචිකිච්ඡාමි. වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා … විඤ්ඤාණං අනිච්චං. තාහං, භන්තෙ, න කඞ්ඛාමි. යදනිච්චං තං දුක්ඛන්ති න විචිකිච්ඡාමි. යදනිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, නත්ථි මෙ තත්ථ ඡන්දො වා රාගො වා පෙමං වාති න විචිකිච්ඡාමී’’’ති.

Entonces, aquellos monjes se acercaron a donde estaba el Bienaventurado; habiéndose acercado, se sentaron a un lado. Sentados a un lado, aquellos monjes dijeron al Bienaventurado: “Venerable Señor, el monje Vakkali está enfermo, sufriendo y gravemente aquejado. Él rinde homenaje con su cabeza a los pies del Bienaventurado y dice esto: ‘La forma es impermanente. Sobre esto, Venerable Señor, no tengo duda. Lo que es impermanente es sufrimiento; sobre esto no tengo incertidumbre. Lo que es impermanente, sufrimiento y de naturaleza sujeta al cambio, sobre ello no tengo deseo, ni apego, ni afecto; sobre esto no tengo incertidumbre. Las sensaciones... las percepciones... las formaciones... la conciencia es impermanente. Sobre esto, Venerable Señor, no tengo duda. Lo que es impermanente es sufrimiento; sobre esto no tengo incertidumbre. Lo que es impermanente, sufrimiento y de naturaleza sujeta al cambio, sobre ello no tengo deseo, ni apego, ni afecto; sobre esto no tengo incertidumbre’ ”.

අථ ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘ආයාම, භික්ඛවෙ, යෙන ඉසිගිලිපස්සං කාළසිලා තෙනුපසඞ්කමිස්සාම; යත්ථ වක්කලිනා කුලපුත්තෙන සත්ථමාහරිත’’න්ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. අථ ඛො භගවා සම්බහුලෙහි භික්ඛූහි සද්ධිං යෙන ඉසිගිලිපස්සං කාළසිලා තෙනුපසඞ්කමි. අද්දසා ඛො භගවා ආයස්මන්තං වක්කලිං දූරතොව මඤ්චකෙ විවත්තක්ඛන්ධං සෙමානං.

Entonces el Bienaventurado se dirigió a los monjes: “Vengan, monjes, vayamos a la Roca Negra en la ladera del monte Isigili, donde el hijo de buena familia Vakkali ha usado el cuchillo”. “Sí, Venerable Señor”, respondieron aquellos monjes al Bienaventurado. Entonces el Bienaventurado, junto con muchos monjes, se dirigió hacia la Roca Negra en la ladera del Isigili. El Bienaventurado vio desde lejos al venerable Vakkali yaciendo en un camastro con el cuerpo girado.

තෙන ඛො පන සමයෙන ධූමායිතත්තං තිමිරායිතත්තං ගච්ඡතෙව පුරිමං දිසං, ගච්ඡති පච්ඡිමං දිසං, ගච්ඡති උත්තරං දිසං, ගච්ඡති දක්ඛිණං දිසං, ගච්ඡති උද්ධං දිසං, ගච්ඡති අධො දිසං, ගච්ඡති අනුදිසං. අථ ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘පස්සථ නො තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, එතං ධූමායිතත්තං තිමිරායිතත්තං ගච්ඡතෙව පුරිමං දිසං…පෙ… ගච්ඡති අනුදිස’’න්ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘එසො ඛො, භික්ඛවෙ, මාරො පාපිමා වක්කලිස්ස කුලපුත්තස්ස විඤ්ඤාණං සමන්වෙසති – ‘කත්ථ වක්කලිස්ස කුලපුත්තස්ස විඤ්ඤාණං පතිට්ඨිත’න්ති? අප්පතිට්ඨිතෙන ච, භික්ඛවෙ, විඤ්ඤාණෙන වක්කලි කුලපුත්තො පරිනිබ්බුතො’’ති. පඤ්චමං.

En aquel momento, una masa de humo y oscuridad se desplazaba hacia el este, hacia el oeste, hacia el norte, hacia el sur, hacia arriba, hacia abajo y hacia las direcciones intermedias. Entonces el Bienaventurado se dirigió a los monjes: “Monjes, ¿ven esa masa de humo y oscuridad desplazándose hacia el este... hacia las direcciones intermedias?”. “Sí, Venerable Señor”. “Ese, monjes, es el malvado Māra buscando la conciencia del hijo de buena familia Vakkali: ‘¿Dónde está establecida la conciencia del hijo de buena familia Vakkali?’. Sin embargo, monjes, con una conciencia no establecida, el hijo de buena familia Vakkali ha alcanzado el Parinibbana”. Quinto.

6. අස්සජිසුත්තං

6. Discurso sobre Assaji

88. එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා අස්සජි කස්සපකාරාමෙ විහරති ආබාධිකො දුක්ඛිතො බාළ්හගිලානො. අථ ඛො ආයස්මා අස්සජි උපට්ඨාකෙ ආමන්තෙසි – ‘‘එථ තුම්හෙ, ආවුසො, යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමථ; උපසඞ්කමිත්වා මම වචනෙන භගවතො පාදෙ සිරසා වන්දථ – ‘අස්සජි, භන්තෙ, භික්ඛු ආබාධිකො දුක්ඛිතො බාළ්හගිලානො. සො භගවතො පාදෙ සිරසා වන්දතී’ති. එවඤ්ච වදෙථ – ‘සාධු කිර, භන්තෙ, භගවා [Pg.102] යෙන අස්සජි භික්ඛු තෙනුපසඞ්කමතු අනුකම්පං උපාදායා’’’ති. ‘‘එවමාවුසො’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මතො අස්සජිස්ස පටිස්සුත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ භික්ඛූ භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘අස්සජි, භන්තෙ, භික්ඛු ආබාධිකො…පෙ… සාධු කිර, භන්තෙ, භගවා යෙන අස්සජි භික්ඛු තෙනුපසඞ්කමතු අනුකම්පං උපාදායා’’ති. අධිවාසෙසි භගවා තුණ්හීභාවෙන.

88. En una ocasión, el Bienaventurado residía en Rājagaha, en el Bosque de Bambú, en el Santuario de las Ardillas. En aquel tiempo, el venerable Assaji residía en el Monasterio de Kassapa, enfermo, sufriendo y gravemente aquejado. Entonces el venerable Assaji se dirigió a sus asistentes: “Vengan, amigos, vayan a donde está el Bienaventurado; al llegar, en mi nombre, rindan homenaje con sus cabezas a los pies del Bienaventurado: ‘Venerable Señor, el monje Assaji está enfermo, sufriendo y gravemente aquejado. Él rinde homenaje con su cabeza a los pies del Bienaventurado’. Y digan esto: ‘Sería bueno, Venerable Señor, que el Bienaventurado se acercara a donde está el monje Assaji por compasión’ ”. “Sí, amigo”, respondieron aquellos monjes al venerable Assaji, y fueron a donde estaba el Bienaventurado. Al llegar, saludaron al Bienaventurado y se sentaron a un lado. Sentados a un lado, aquellos monjes dijeron al Bienaventurado: “Venerable Señor, el monje Assaji está enfermo... Sería bueno, Venerable Señor, que el Bienaventurado se acercara a donde está el monje Assaji por compasión”. El Bienaventurado aceptó en silencio.

අථ ඛො භගවා සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො යෙනායස්මා අස්සජි තෙනුපසඞ්කමි. අද්දසා ඛො ආයස්මා අස්සජි භගවන්තං දූරතොව ආගච්ඡන්තං. දිස්වාන මඤ්චකෙ සමධොසි. අථ ඛො භගවා ආයස්මන්තං අස්සජිං එතදවොච – ‘‘අලං, අස්සජි, මා ත්වං මඤ්චකෙ සමධොසි. සන්තිමානි ආසනානි පඤ්ඤත්තානි, තත්ථාහං නිසීදිස්සාමී’’ති. නිසීදි භගවා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ. නිසජ්ජ ඛො භගවා ආයස්මන්තං අස්සජිං එතදවොච – ‘‘කච්චි තෙ, අස්සජි, ඛමනීයං, කච්චි යාපනීයං…පෙ… පටික්කමොසානං පඤ්ඤායති නො අභික්කමො’’ති?

Entonces el Bienaventurado, habiéndose levantado de su reclusión por la tarde, se acercó a donde estaba el venerable Assaji. El venerable Assaji vio al Bienaventurado venir desde lejos y, al verlo, intentó moverse en su camastro. Entonces el Bienaventurado dijo al venerable Assaji: “Basta, Assaji, no te muevas en el camastro. Hay asientos preparados, me sentaré allí”. El Bienaventurado se sentó en el asiento preparado. Una vez sentado, el Bienaventurado dijo al venerable Assaji: “¿Cómo estás, Assaji? ¿Es esto tolerable? ¿Puedes sobrellevarlo? ... ¿Parece que el dolor remite y no aumenta?”.

‘‘න මෙ, භන්තෙ, ඛමනීයං…පෙ… අභික්කමොසානං පඤ්ඤායති නො පටික්කමො’’ති. ‘‘කච්චි තෙ, අස්සජි, න කිඤ්චි කුක්කුච්චං න කොචි විප්පටිසාරො’’ති? ‘‘තග්ඝ මෙ, භන්තෙ, අනප්පකං කුක්කුච්චං අනප්පකො විප්පටිසාරො’’ති. ‘‘කච්චි පන තං, අස්සජි, අත්තා සීලතො න උපවදතී’’ති? ‘‘න ඛො මං, භන්තෙ, අත්තා සීලතො උපවදතී’’ති. ‘‘නො චෙ කිර තං, අස්සජි, අත්තා සීලතො උපවදති, අථ කිඤ්ච තෙ කුක්කුච්චං කො ච විප්පටිසාරො’’ති? ‘‘පුබ්බෙ ඛ්වාහං, භන්තෙ, ගෙලඤ්ඤෙ පස්සම්භෙත්වා පස්සම්භෙත්වා කායසඞ්ඛාරෙ විහරාමි, සොහං සමාධිං නප්පටිලභාමි. තස්ස මය්හං, භන්තෙ, තං සමාධිං අප්පටිලභතො එවං හොති – ‘නො චස්සාහං පරිහායාමී’’’ති. ‘‘යෙ තෙ, අස්සජි, සමණබ්‍රාහ්මණා සමාධිසාරකා සමාධිසාමඤ්ඤා තෙසං තං සමාධිං අප්පටිලභතං එවං හොති – ‘නො චස්සු මයං පරිහායාමා’’’ති.

“No es tolerable para mí, Venerable Señor... parece que el dolor aumenta y no remite”. “¿Tienes alguna duda, Assaji? ¿Tienes algún remordimiento?”. “Ciertamente, Venerable Señor, tengo no poca duda y no poco remordimiento”. “¿Acaso, Assaji, tu propia conciencia te reprocha algo respecto a la virtud?”. “No, Venerable Señor, mi propia conciencia no me reprocha nada respecto a la virtud”. “Si, Assaji, tu propia conciencia no te reprocha nada respecto a la virtud, entonces ¿cuál es tu duda y cuál es tu remordimiento?”. “Anteriormente, Venerable Señor, durante mi enfermedad, solía residir calmando repetidamente las formaciones corporales, pero ahora no logro obtener la concentración. Al no obtener esa concentración, Venerable Señor, pienso: ‘¿No estaré decayendo en la práctica?’. “Assaji, para aquellos ascetas y brahmanes que consideran la concentración como la esencia y tienen la concentración como su meta, cuando no logran obtener esa concentración, piensan: ‘¿No estaremos decayendo?’ ”.

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, අස්සජි, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’…පෙ… විඤ්ඤාණං …පෙ… තස්මාතිහ…පෙ… එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතීති. සො සුඛං චෙ වෙදනං වෙදයති, සා ‘අනිච්චා’ති පජානාති. ‘අනජ්ඣොසිතා’ති [Pg.103] පජානාති. ‘අනභිනන්දිතා’ති පජානාති. දුක්ඛං චෙ වෙදනං වෙදයති, සා ‘අනිච්චා’ති පජානාති. ‘අනජ්ඣොසිතා’ති පජානාති. ‘අනභිනන්දිතා’ති පජානාති. අදුක්ඛමසුඛං චෙ වෙදනං වෙදයති, සා ‘අනිච්චා’ති පජානාති…පෙ… ‘අනභිනන්දිතා’ති පජානාති. සො සුඛං චෙ වෙදනං වෙදයති, විසංයුත්තො නං වෙදයති; දුක්ඛං චෙ වෙදනං වෙදයති, විසංයුත්තො නං වෙදයති; අදුක්ඛමසුඛං චෙ වෙදනං වෙදයති, විසංයුත්තො නං වෙදයති. සො කායපරියන්තිකං චෙ වෙදනං වෙදයමානො ‘කායපරියන්තිකං වෙදනං වෙදයාමී’ති පජානාති. ජීවිතපරියන්තිකං චෙ වෙදනං වෙදයමානො ‘ජීවිතපරියන්තිකං වෙදනං වෙදයාමී’ති පජානාති. ‘කායස්ස භෙදා උද්ධං ජීවිතපරියාදානා ඉධෙව සබ්බවෙදයිතානි අනභිනන්දිතානි සීතීභවිස්සන්තී’ති පජානාති.

"¿Qué piensas de esto, Assaji? ¿Es la forma permanente o impermanente?". "Impermanente, Señor". ...pe... "¿La conciencia?". ...pe... "Por lo tanto... así viendo... comprende que no hay nada más que hacer para este estado de existencia". Si él experimenta una sensación placentera, comprende: 'Es impermanente'. Comprende: 'No hay apego a ella'. Comprende: 'No hay deleite en ella'. Si experimenta una sensación dolorosa, comprende: 'Es impermanente'. Comprende: 'No hay apego a ella'. Comprende: 'No hay deleite en ella'. Si experimenta una sensación ni dolorosa ni placentera, comprende: 'Es impermanente'. ...pe... Comprende: 'No hay deleite en ella'. Si experimenta una sensación placentera, la experimenta desapegado de ella; si experimenta una sensación dolorosa, la experimenta desapegado de ella; si experimenta una sensación ni dolorosa ni placentera, la experimenta desapegado de ella. Al experimentar una sensación limitada al cuerpo, comprende: 'Experimento una sensación limitada al cuerpo'. Al experimentar una sensación limitada a la vida, comprende: 'Experimento una sensación limitada a la vida'. Comprende: 'Con la disolución del cuerpo, después del fin de la vida, todas las sensaciones que no fueron deleitadas se enfriarán aquí mismo'".

‘‘සෙය්‍යථාපි, අස්සජි, තෙලඤ්ච පටිච්ච, වට්ටිඤ්ච පටිච්ච, තෙලප්පදීපො ඣායෙය්‍ය; තස්සෙව තෙලස්ස ච වට්ටියා ච පරියාදානා අනාහාරො නිබ්බායෙය්‍ය. එවමෙව ඛො, අස්සජි, භික්ඛු කායපරියන්තිකං වෙදනං වෙදයමානො ‘කායපරියන්තිකං වෙදනං වෙදයාමී’ති පජානාති. ජීවිතපරියන්තිකං වෙදනං වෙදයමානො ‘ජීවිතපරියන්තිකං වෙදනං වෙදයාමී’ති පජානාති. ‘කායස්ස භෙදා උද්ධං ජීවිතපරියාදානා ඉධෙව සබ්බවෙදයිතානි අනභිනන්දිතානි සීතීභවිස්සන්තී’ති පජානාතී’’ති. ඡට්ඨං.

"Así como, Assaji, en dependencia del aceite y en dependencia de la mecha, arde una lámpara de aceite; y por el agotamiento de ese mismo aceite y de esa mecha, al quedarse sin combustible, se apagaría. Del mismo modo, Assaji, un monje, al experimentar una sensación limitada al cuerpo, comprende: 'Experimento una sensación limitada al cuerpo'. Al experimentar una sensación limitada a la vida, comprende: 'Experimento una sensación limitada a la vida'. Comprende: 'Con la disolución del cuerpo, después del fin de la vida, todas las sensaciones que no fueron deleitadas se enfriarán aquí mismo'". Sexto.

7. ඛෙමකසුත්තං

7. Khemakasutta: El Discurso sobre Khemaka

89. එකං සමයං සම්බහුලා ථෙරා භික්ඛූ කොසම්බියං විහරන්ති ඝොසිතාරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා ඛෙමකො බදරිකාරාමෙ විහරති ආබාධිකො දුක්ඛිතො බාළ්හගිලානො. අථ ඛො ථෙරා භික්ඛූ සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතා ආයස්මන්තං දාසකං ආමන්තෙසුං – ‘‘එහි ත්වං, ආවුසො දාසක, යෙන ඛෙමකො භික්ඛු තෙනුපසඞ්කම; උපසඞ්කමිත්වා ඛෙමකං භික්ඛුං එවං වදෙහි – ‘ථෙරා තං, ආවුසො ඛෙමක, එවමාහංසු – කච්චි තෙ, ආවුසො, ඛමනීයං, කච්චි යාපනීයං, කච්චි දුක්ඛා වෙදනා පටික්කමන්ති නො අභික්කමන්ති, පටික්කමොසානං පඤ්ඤායති නො අභික්කමො’’’ති? ‘‘එවමාවුසො’’ති ඛො ආයස්මා දාසකො ථෙරානං භික්ඛූනං පටිස්සුත්වා යෙනායස්මා ඛෙමකො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං ඛෙමකං එතදවොච – ‘‘ථෙරා තං, ආවුසො [Pg.104] ඛෙමක, එවමාහංසු – ‘කච්චි තෙ, ආවුසො, ඛමනීයං…පෙ… නො අභික්කමො’’’ති? ‘‘න මෙ, ආවුසො, ඛමනීයං න යාපනීයං…පෙ… අභික්කමොසානං පඤ්ඤායති නො පටික්කමො’’ති.

89. En una ocasión, muchos monjes ancianos residían en Kosambī, en el monasterio de Ghositārāma. En ese momento, el venerable Khemaka residía en el monasterio de Badarikārāma, enfermo, sufriendo y gravemente afligido. Entonces, los monjes ancianos, habiendo salido de su retiro al atardecer, llamaron al venerable Dāsaka: "Ven, amigo Dāsaka, ve hacia donde está el monje Khemaka; al llegar, dile esto al monje Khemaka: 'Los ancianos te preguntan, amigo Khemaka, si te encuentras bien, si eres capaz de sobrellevarlo, si tus sensaciones dolorosas están disminuyendo y no aumentando, y si se percibe su disminución y no su aumento'". "Así sea, amigos", respondió el venerable Dāsaka a los monjes ancianos, y se dirigió a donde estaba el venerable Khemaka. Al llegar, le dijo al venerable Khemaka: "Los ancianos te preguntan, amigo Khemaka: '¿Te encuentras bien? ...pe... ¿y no su aumento?'". "Amigo, no me encuentro bien, no soy capaz de sobrellevarlo... ...pe... se percibe su aumento y no su disminución".

අථ ඛො ආයස්මා දාසකො යෙන ථෙරා භික්ඛූ තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ථෙරෙ භික්ඛූ එතදවොච – ‘‘ඛෙමකො, ආවුසො, භික්ඛු එවමාහ – ‘න මෙ, ආවුසො, ඛමනීයං…පෙ… අභික්කමොසානං පඤ්ඤායති නො පටික්කමො’’’ති. ‘‘එහි ත්වං, ආවුසො දාසක, යෙන ඛෙමකො භික්ඛු තෙනුපසඞ්කම; උපසඞ්කමිත්වා ඛෙමකං භික්ඛුං එවං වදෙහි – ‘ථෙරා තං, ආවුසො ඛෙමක, එවමාහංසු – පඤ්චිමෙ, ආවුසො, උපාදානක්ඛන්ධා වුත්තා භගවතා, සෙය්‍යථිදං – රූපුපාදානක්ඛන්ධො, වෙදනුපාදානක්ඛන්ධො, සඤ්ඤුපාදානක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරුපාදානක්ඛන්ධො, විඤ්ඤාණුපාදානක්ඛන්ධො. ඉමෙසු ආයස්මා ඛෙමකො පඤ්චසු උපාදානක්ඛන්ධෙසු කිඤ්චි අත්තං වා අත්තනියං වා සමනුපස්සතී’’’ති?

Entonces el venerable Dāsaka se dirigió a donde estaban los monjes ancianos. Al llegar, les dijo a los monjes ancianos: "Amigos, el monje Khemaka dice así: 'Amigo, no me encuentro bien... ...pe... se percibe su aumento y no su disminución'". "Ven, amigo Dāsaka, ve hacia donde está el monje Khemaka; al llegar, dile esto al monje Khemaka: 'Amigo Khemaka, los ancianos dicen esto: El Bendito ha declarado cinco agregados del apego, a saber: el agregado del apego a la forma, el agregado del apego a la sensación, el agregado del apego a la percepción, el agregado del apego a las formaciones mentales y el agregado del apego a la conciencia. Entre estos cinco agregados del apego, ¿considera el venerable Khemaka a alguno como el yo o como algo perteneciente al yo?'".

‘‘එවමාවුසො’’ති ඛො ආයස්මා දාසකො ථෙරානං භික්ඛූනං පටිස්සුත්වා යෙනායස්මා ඛෙමකො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා…පෙ… ථෙරා තං, ආවුසො ඛෙමක, එවමාහංසු – ‘‘පඤ්චිමෙ, ආවුසො, උපාදානක්ඛන්ධා වුත්තා භගවතා, සෙය්‍යථිදං – රූපුපාදානක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණුපාදානක්ඛන්ධො. ඉමෙසු ආයස්මා ඛෙමකො පඤ්චසු උපාදානක්ඛන්ධෙසු කිඤ්චි අත්තං වා අත්තනියං වා සමනුපස්සතී’’ති? ‘‘පඤ්චිමෙ, ආවුසො, උපාදානක්ඛන්ධා වුත්තා භගවතා, සෙය්‍යථිදං – රූපුපාදානක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණුපාදානක්ඛන්ධො. ඉමෙසු ඛ්වාහං, ආවුසො, පඤ්චසු උපාදානක්ඛන්ධෙසු න කිඤ්චි අත්තං වා අත්තනියං වා සමනුපස්සාමී’’ති.

"Así sea, amigos", respondió el venerable Dāsaka a los monjes ancianos y se dirigió a donde estaba el venerable Khemaka. Al llegar... ...pe... "Amigo Khemaka, los ancianos te dicen esto: 'El Bendito ha declarado cinco agregados del apego, a saber: el agregado del apego a la forma... ...pe... el agregado del apego a la conciencia. Entre estos cinco agregados del apego, ¿considera el venerable Khemaka a alguno como el yo o como algo perteneciente al yo?'". "Amigo Dāsaka, el Bendito ha declarado estos cinco agregados del apego, a saber: el agregado del apego a la forma... ...pe... el agregado del apego a la conciencia. En verdad, amigo, entre estos cinco agregados del apego, no considero a ninguno como el yo ni como algo perteneciente al yo".

අථ ඛො ආයස්මා දාසකො යෙන ථෙරා භික්ඛූ තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ථෙරෙ භික්ඛූ එතදවොච – ‘‘ඛෙමකො, ආවුසො, භික්ඛු එවමාහ – ‘පඤ්චිමෙ, ආවුසො, උපාදානක්ඛන්ධා වුත්තා භගවතා, සෙය්‍යථිදං – රූපුපාදානක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණුපාදානක්ඛන්ධො. ඉමෙසු ඛ්වාහං, ආවුසො, පඤ්චසු උපාදානක්ඛන්ධෙසු න කිඤ්චි අත්තං වා අත්තනියං වා සමනුපස්සාමී’’’ති. ‘‘එහි ත්වං, ආවුසො දාසක, යෙන ඛෙමකො භික්ඛු තෙනුපසඞ්කම; උපසඞ්කමිත්වා ඛෙමකං භික්ඛුං එවං වදෙහි – ‘ථෙරා තං, ආවුසො ඛෙමක, එවමාහංසු – පඤ්චිමෙ, ආවුසො, උපාදානක්ඛන්ධා වුත්තා භගවතා, සෙය්‍යථිදං – රූපුපාදානක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණුපාදානක්ඛන්ධො. නො චෙ කිරායස්මා ඛෙමකො ඉමෙසු [Pg.105] පඤ්චසු උපාදානක්ඛන්ධෙසු කිඤ්චි අත්තං වා අත්තනියං වා සමනුපස්සති. තෙනහායස්මා ඛෙමකො අරහං ඛීණාසවො’’’ති.

Entonces el venerable Dāsaka se dirigió a donde estaban los monjes ancianos. Al llegar, les dijo a los monjes ancianos: "Amigos, el monje Khemaka dice así: 'Amigo Dāsaka, el Bendito ha declarado cinco agregados del apego, a saber: el agregado del apego a la forma... ...pe... el agregado del apego a la conciencia. Entre estos cinco agregados del apego, no considero a ninguno como el yo ni como algo perteneciente al yo'". "Ven, amigo Dāsaka, ve hacia donde está el monje Khemaka; al llegar, dile esto al monje Khemaka: 'Amigo Khemaka, los ancianos te dicen esto: El Bendito ha declarado estos cinco agregados del apego, a saber: el agregado del apego a la forma... ...pe... el agregado del apego a la conciencia. Si, según parece, el venerable Khemaka no considera a ninguno de estos cinco agregados del apego como el yo o como algo perteneciente al yo, entonces, ¿es el venerable Khemaka un Arahant con las impurezas ya destruidas?'".

‘‘එවමාවුසො’’ති ඛො ආයස්මා දාසකො ථෙරානං භික්ඛූනං පටිස්සුත්වා යෙනායස්මා ඛෙමකො…පෙ… ථෙරා තං, ආවුසො ඛෙමක, එවමාහංසු – ‘‘පඤ්චිමෙ, ආවුසො, උපාදානක්ඛන්ධා වුත්තා භගවතා, සෙය්‍යථිදං – රූපුපාදානක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණුපාදානක්ඛන්ධො; නො චෙ කිරායස්මා ඛෙමකො ඉමෙසු පඤ්චසු උපාදානක්ඛන්ධෙසු කිඤ්චි අත්තං වා අත්තනියං වා සමනුපස්සති, තෙනහායස්මා ඛෙමකො අරහං ඛීණාසවො’’ති. ‘‘පඤ්චිමෙ, ආවුසො, උපාදානක්ඛන්ධා වුත්තා භගවතා, සෙය්‍යථිදං – රූපුපාදානක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණුපාදානක්ඛන්ධො. ඉමෙසු ඛ්වාහං, ආවුසො, පඤ්චසු උපාදානක්ඛන්ධෙසු න කිඤ්චි අත්තං වා අත්තනියං වා සමනුපස්සාමි, න චම්හි අරහං ඛීණාසවො; අපි ච මෙ, ආවුසො, පඤ්චසු උපාදානක්ඛන්ධෙසු ‘අස්මී’ති අධිගතං, ‘අයමහමස්මී’ති න ච සමනුපස්සාමී’’ති.

«Así sea, amigos», respondió el venerable Dāsaka a los monjes ancianos y se dirigió adonde estaba el venerable Khemaka... «Amigo Khemaka, los ancianos te dicen esto: “Amigo, el Bienaventurado ha hablado de estos cinco agregados del apego, a saber: el agregado del apego a la forma... el agregado del apego a la conciencia. Si el venerable Khemaka no percibe en estos cinco agregados del apego nada como el yo o como perteneciente al yo, entonces el venerable Khemaka debe ser un Arahant cuyas impurezas se han agotado”». — «Amigo Dāsaka, el Bienaventurado ha hablado de estos cinco agregados del apego... En estos cinco agregados del apego, ciertamente no percibo nada como el yo o como perteneciente al yo, sin embargo, no soy un Arahant cuyas impurezas se han agotado. Pero, amigo, respecto a los cinco agregados del apego, persiste en mí la noción “yo soy”, aunque no perciba “esto es lo que yo soy”».

අථ ඛො ආයස්මා දාසකො යෙන ථෙරා භික්ඛූ…පෙ… ථෙරෙ භික්ඛූ එතදවොච – ‘‘ඛෙමකො, ආවුසො, භික්ඛු එවමාහ – පඤ්චිමෙ, ආවුසො, උපාදානක්ඛන්ධා වුත්තා භගවතා, සෙය්‍යථිදං – රූපුපාදානක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණුපාදානක්ඛන්ධො. ඉමෙසු ඛ්වාහං, ආවුසො, පඤ්චසු උපාදානක්ඛන්ධෙසු න කිඤ්චි අත්තං වා අත්තනියං වා සමනුපස්සාමි, න චම්හි අරහං ඛීණාසවො; අපි ච මෙ, ආවුසො, පඤ්චසු උපාදානක්ඛන්ධෙසු ‘අස්මී’ති අධිගතං, ‘අයමහමස්මී’ති න ච සමනුපස්සාමී’’ති.

Entonces el venerable Dāsaka se dirigió hacia los monjes ancianos... y les dijo: «Amigos, el monje Khemaka ha dicho esto: “Amigo Dāsaka, el Bienaventurado ha hablado de estos cinco agregados del apego... En estos cinco agregados del apego, ciertamente no percibo nada como el yo o como perteneciente al yo, sin embargo, no soy un Arahant cuyas impurezas se han agotado. Pero, amigo, respecto a los cinco agregados del apego, persiste en mí la noción ‘yo soy’, aunque no perciba ‘esto es lo que yo soy’”».

‘‘එහි ත්වං, ආවුසො දාසක, යෙන ඛෙමකො භික්ඛු තෙනුපසඞ්කම; උපසඞ්කමිත්වා ඛෙමකං භික්ඛුං එවං වදෙහි – ‘ථෙරා තං, ආවුසො ඛෙමක, එවමාහංසු – යමෙතං, ආවුසො ඛෙමක, අස්මීති වදෙසි, කිමෙතං අස්මීති වදෙසි? රූපං අස්මීති වදෙසි, අඤ්ඤත්‍ර රූපා අස්මීති වදෙසි, වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං අස්මීති වදෙසි, අඤ්ඤත්‍ර විඤ්ඤාණා අස්මීති වදෙසි. යමෙතං, ආවුසො ඛෙමක, අස්මීති වදෙසි. කිමෙතං අස්මීති වදෙසී’’’ති?

«Ven, amigo Dāsaka, ve hacia el monje Khemaka y dile: “Amigo Khemaka, los ancianos te dicen esto: Amigo Khemaka, eso que llamas ‘yo soy’, ¿con respecto a qué dices ‘yo soy’? ¿Dices ‘yo soy la forma’, o dices ‘yo soy algo distinto de la forma’? ¿Dices ‘yo soy la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia’, o dices ‘yo soy algo distinto de la conciencia’? Amigo Khemaka, eso que llamas ‘yo soy’, ¿con respecto a qué dices ‘yo soy’?”».

‘‘එවමාවුසො’’ති ඛො ආයස්මා දාසකො ථෙරානං භික්ඛූනං පටිස්සුත්වා යෙනායස්මා ඛෙමකො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං ඛෙමකං එතදවොච – ථෙරා තං, ආවුසො ඛෙමක, එවමාහංසු – ‘‘යමෙතං, ආවුසො [Pg.106] ඛෙමක, ‘අස්මී’ති වදෙසි, කිමෙතං ‘අස්මී’ති වදෙසි? රූපං ‘අස්මී’ති වදෙසි අඤ්ඤත්‍ර රූපා ‘අස්මී’ති වදෙසි? වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං ‘අස්මී’ති වදෙසි අඤ්ඤත්‍ර විඤ්ඤාණා ‘අස්මී’ති වදෙසි? යමෙතං, ආවුසො ඛෙමක, ‘අස්මී’ති වදෙසි, කිමෙතං ‘අස්මී’ති වදෙසි’’ති? ‘‘අලං, ආවුසො දාසක, කිං ඉමාය සන්ධාවනිකාය! ආහරාවුසො, දණ්ඩං; අහමෙව යෙන ථෙරා භික්ඛූ තෙනුපසඞ්කමිස්සාමී’’ති.

«Así sea, amigos», respondió el venerable Dāsaka a los monjes ancianos y se dirigió adonde estaba el venerable Khemaka; al llegar, dijo al venerable Khemaka: «Amigo Khemaka, los ancianos te dicen esto: “Eso que llamas ‘yo soy’, ¿con respecto a qué dices ‘yo soy’? ¿Dices ‘yo soy la forma’, o dices ‘yo soy algo distinto de la forma’? ¿Dices ‘yo soy la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia’, o dices ‘yo soy algo distinto de la conciencia’? Amigo Khemaka, eso que llamas ‘yo soy’, ¿con respecto a qué dices ‘yo soy’?”». — «¡Basta, amigo Dāsaka! ¿Qué sentido tiene este ir y venir constante? Trae mi bastón, amigo; yo mismo iré adonde están los monjes ancianos».

අථ ඛො ආයස්මා ඛෙමකො දණ්ඩමොලුබ්භ යෙන ථෙරා භික්ඛූ තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ථෙරෙහි භික්ඛූහි සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො ආයස්මන්තං ඛෙමකං ථෙරා භික්ඛූ එතදවොචුං – ‘‘යමෙතං, ආවුසො ඛෙමක, ‘අස්මී’ති වදෙසි, කිමෙතං ‘අස්මී’ති වදෙසි? රූපං ‘අස්මී’ති වදෙසි, අඤ්ඤත්‍ර රූපා ‘අස්මී’ති වදෙසි? වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං ‘අස්මී’ති වදෙසි, අඤ්ඤත්‍ර විඤ්ඤාණා ‘අස්මී’ති වදෙසි? යමෙතං, ආවුසො ඛෙමක, ‘අස්මී’ති වදෙසි, කිමෙතං ‘අස්මී’ති වදෙසී’’ති? ‘‘න ඛ්වාහං, ආවුසො, රූපං ‘අස්මී’ති වදාමි; නපි අඤ්ඤත්‍ර රූපා ‘අස්මී’ති වදාමි. න වෙදනං… න සඤ්ඤං… න සඞ්ඛාරෙ… න විඤ්ඤාණං ‘අස්මී’ති වදාමි; නපි අඤ්ඤත්‍ර විඤ්ඤාණා ‘අස්මී’ති වදාමි. අපි ච මෙ, ආවුසො, පඤ්චසු උපාදානක්ඛන්ධෙසු ‘අස්මී’ති අධිගතං ‘අයමහමස්මී’ති න ච සමනුපස්සාමි’’.

Entonces el venerable Khemaka, apoyándose en su bastón, se dirigió adonde estaban los monjes ancianos; al llegar, intercambió saludos cordiales con ellos. Tras concluir las palabras de cortesía y afecto, se sentó a un lado. Una vez sentado, los monjes ancianos le dijeron: «Amigo Khemaka, eso que llamas “yo soy”, ¿con respecto a qué dices “yo soy”? ¿Dices “yo soy la forma”, o dices “yo soy algo distinto de la forma”? ¿Dices “yo soy la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia”, o dices “yo soy algo distinto de la conciencia”?». — «Amigos, ciertamente no digo “yo soy la forma”, ni tampoco digo que soy algo distinto de la forma. No digo “yo soy la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia”, ni tampoco digo que soy algo distinto de la conciencia. Sin embargo, amigos, respecto a los cinco agregados del apego, persiste en mí la noción “yo soy”, aunque no perciba “esto es lo que yo soy”».

‘‘සෙය්‍යථාපි, ආවුසො, උප්පලස්ස වා පදුමස්ස වා පුණ්ඩරීකස්ස වා ගන්ධො. යො නු ඛො එවං වදෙය්‍ය – ‘පත්තස්ස ගන්ධො’ති වා ‘වණ්ණස්ස ගන්ධො’ති වා ‘කිඤ්ජක්ඛස්ස ගන්ධො’ති වා සම්මා නු ඛො සො වදමානො වදෙය්‍යා’’ති? ‘‘නො හෙතං, ආවුසො’’. ‘‘යථා කථං, පනාවුසො, සම්මා බ්‍යාකරමානො බ්‍යාකරෙය්‍යා’’ති? ‘‘‘පුප්ඵස්ස ගන්ධො’ති ඛො, ආවුසො, සම්මා බ්‍යාකරමානො බ්‍යාකරෙය්‍යා’’ති. ‘‘එවමෙව ඛ්වාහං, ආවුසො, න රූපං ‘අස්මී’ති වදාමි, නපි අඤ්ඤත්‍ර රූපා ‘අස්මී’ති වදාමි. න වෙදනං… න සඤ්ඤං… න සඞ්ඛාරෙ… න විඤ්ඤාණං ‘අස්මී’ති වදාමි, නපි අඤ්ඤත්‍ර විඤ්ඤාණා ‘අස්මී’ති වදාමි. අපි ච මෙ, ආවුසො, පඤ්චසු උපාදානක්ඛන්ධෙසු ‘අස්මී’ති අධිගතං ‘අයමහමස්මී’ති න ච සමනුපස්සාමි’’.

«Es como el aroma de un loto azul, un loto rojo o un loto blanco, amigos. Si alguien dijera: “El aroma es de los pétalos”, o “El aroma es del color”, o “El aroma es de los estambres”, ¿estaría hablando correctamente?». — «No, amigo». — «¿Y cómo respondería alguien correctamente, amigos?». — «“El aroma es de la flor”, así respondería correctamente». — «De la misma manera, amigos, no digo “yo soy la forma”, ni digo que soy algo distinto de la forma. No digo “yo soy la sensación... ni la percepción... ni las formaciones... ni la conciencia”, ni digo que soy algo distinto de la conciencia. Sin embargo, amigos, respecto a los cinco agregados del apego, persiste en mí la noción “yo soy”, aunque no perciba “esto es lo que yo soy”».

‘‘කිඤ්චාපි, ආවුසො, අරියසාවකස්ස පඤ්චොරම්භාගියානි සංයොජනානි පහීනානි භවන්ති, අථ ඛ්වස්ස හොති – ‘යො ච පඤ්චසු උපාදානක්ඛන්ධෙසු අනුසහගතො [Pg.107] අස්මීති මානො, අස්මීති ඡන්දො, අස්මීති අනුසයො අසමූහතො. සො අපරෙන සමයෙන පඤ්චසු උපාදානක්ඛන්ධෙසු උදයබ්බයානුපස්සී විහරති – ඉති රූපං, ඉති රූපස්ස සමුදයො, ඉති රූපස්ස අත්ථඞ්ගමො; ඉති වෙදනා… ඉති සඤ්ඤා… ඉති සඞ්ඛාරා… ඉති විඤ්ඤාණං, ඉති විඤ්ඤාණස්ස සමුදයො, ඉති විඤ්ඤාණස්ස අත්ථඞ්ගමො’ති. තස්සිමෙසු පඤ්චසු උපාදානක්ඛන්ධෙසු උදයබ්බයානුපස්සිනො විහරතො යොපිස්ස හොති පඤ්චසු උපාදානක්ඛන්ධෙසු අනුසහගතො ‘අස්මී’ති, මානො ‘අස්මී’ති, ඡන්දො ‘අස්මී’ති අනුසයො අසමූහතො, සොපි සමුග්ඝාතං ගච්ඡති.

«Amigos, aunque un noble discípulo haya abandonado los cinco grilletes inferiores, todavía queda en él, respecto a los cinco agregados del apego, un rastro sutil del orgullo “yo soy”, del deseo “yo soy” y de la tendencia subyacente “yo soy” que aún no ha sido erradicado. Más adelante, él permanece contemplando el surgimiento y la desaparición de los cinco agregados del apego: “Así es la forma, así es su origen, así es su desaparición; así es la sensación... así es la percepción... así son las formaciones... así es la conciencia, así es su origen, así es su desaparición”. Mientras permanece contemplando así el surgimiento y la desaparición de estos cinco agregados del apego, ese rastro sutil del orgullo “yo soy”, del deseo “yo soy” y de la tendencia subyacente “yo soy” que no había sido erradicado, finalmente llega a su completa extinción».

‘‘සෙය්‍යථාපි, ආවුසො, වත්ථං සංකිලිට්ඨං මලග්ගහිතං. තමෙනං සාමිකා රජකස්ස අනුපදජ්ජුං. තමෙනං රජකො ඌසෙ වා ඛාරෙ වා ගොමයෙ වා සම්මද්දිත්වා අච්ඡෙ උදකෙ වික්ඛාලෙති. කිඤ්චාපි තං හොති වත්ථං පරිසුද්ධං පරියොදාතං, අථ ඛ්වස්ස හොති යෙව අනුසහගතො ඌසගන්ධො වා ඛාරගන්ධො වා ගොමයගන්ධො වා අසමූහතො. තමෙනං රජකො සාමිකානං දෙති. තමෙනං සාමිකා ගන්ධපරිභාවිතෙ කරණ්ඩකෙ නික්ඛිපන්ති. යොපිස්ස හොති අනුසහගතො ඌසගන්ධො වා ඛාරගන්ධො වා ගොමයගන්ධො වා අසමූහතො, සොපි සමුග්ඝාතං ගච්ඡති. එවමෙව ඛො, ආවුසො, කිඤ්චාපි අරියසාවකස්ස පඤ්චොරම්භාගියානි සංයොජනානි පහීනානි භවන්ති, අථ ඛ්වස්ස හොති යෙව පඤ්චසු උපාදානක්ඛන්ධෙසු අනුසහගතො ‘අස්මී’ති, මානො ‘අස්මී’ති, ඡන්දො ‘අස්මී’ති අනුසයො අසමූහතො. සො අපරෙන සමයෙන පඤ්චසු උපාදානක්ඛන්ධෙසු උදයබ්බයානුපස්සී විහරති. ‘ඉති රූපං, ඉති රූපස්ස සමුදයො, ඉති රූපස්ස අත්ථඞ්ගමො; ඉති වෙදනා… ඉති සඤ්ඤා… ඉති සඞ්ඛාරා… ඉති විඤ්ඤාණං, ඉති විඤ්ඤාණස්ස සමුදයො, ඉති විඤ්ඤාණස්ස අත්ථඞ්ගමො’ති. තස්ස ඉමෙසු පඤ්චසු උපාදානක්ඛන්ධෙසු උදයබ්බයානුපස්සිනො විහරතො යොපිස්ස හොති පඤ්චසු උපාදානක්ඛන්ධෙසු අනුසහගතො ‘අස්මී’ති, මානො ‘අස්මී’ති, ඡන්දො ‘අස්මී’ති අනුසයො අසමූහතො, සොපි සමුග්ඝාතං ගච්ඡතී’’ති.

“Amigos, es como una tela sucia y manchada. Sus dueños se la entregan a un lavandero. El lavandero la frota y la limpia con lejía, salitre o estiércol de vaca, y luego la enjuaga en agua clara. Aunque la tela quede limpia y pura, todavía persiste en ella un olor residual sutil de la lejía, el salitre o el estiércol de vaca que no ha sido eliminado. El lavandero se la devuelve a los dueños, y estos la guardan en un cofre perfumado. Aquel olor residual sutil de lejía, salitre o estiércol de vaca que no había sido eliminado, entonces desaparece por completo. Del mismo modo, amigos, aunque un noble discípulo haya abandonado los cinco grilletes inferiores, todavía persiste en él, con respecto a los cinco agregados del apego, un rastro sutil de la presunción ‘yo soy’, del deseo ‘yo soy’ y de la tendencia latente ‘yo soy’ que no ha sido erradicado. Posteriormente, él permanece contemplando el surgimiento y la desaparición en los cinco agregados del apego: ‘Así es la forma, así es su origen, así es su desaparición; así es la sensación... así es la percepción... así son las formaciones... así es la conciencia, así es su origen, así es su desaparición’. Mientras permanece contemplando el surgimiento y la desaparición en estos cinco agregados del apego, aquel rastro sutil de la presunción ‘yo soy’, del deseo ‘yo soy’ y de la tendencia latente ‘yo soy’ que no había sido erradicado, entonces desaparece por completo”.

එවං වුත්තෙ, ථෙරා භික්ඛූ ආයස්මන්තං ඛෙමකං එතදවොචුං – ‘‘න ඛො මයං ආයස්මන්තං ඛෙමකං විහෙසාපෙඛා පුච්ඡිම්හ, අපි චායස්මා ඛෙමකො පහොසි තස්ස භගවතො සාසනං විත්ථාරෙන ආචික්ඛිතුං දෙසෙතුං පඤ්ඤාපෙතුං [Pg.108] පට්ඨපෙතුං විවරිතුං විභජිතුං උත්තානීකාතුං. තයිදං ආයස්මතා ඛෙමකෙන තස්ස භගවතො සාසනං විත්ථාරෙන ආචික්ඛිතං දෙසිතං පඤ්ඤාපිතං පට්ඨපිතං විවරිතං විභජිතං උත්තානීකත’’න්ති.

Cuando se dijo esto, los venerables monjes dijeron al venerable Khemaka: “No preguntamos al venerable Khemaka con la intención de causarle molestias, sino porque el venerable Khemaka es capaz de exponer, enseñar, declarar, establecer, revelar, analizar y aclarar detalladamente la enseñanza de aquel Bienaventurado. Y esta enseñanza de aquel Bienaventurado ha sido expuesta, enseñada, declarada, establecida, revelada, analizada y aclarada detalladamente por el venerable Khemaka”.

ඉදමවොච ආයස්මා ඛෙමකො. අත්තමනා ථෙරා භික්ඛූ ආයස්මතො ඛෙමකස්ස භාසිතං අභිනන්දුං. ඉමස්මිඤ්ච පන වෙය්‍යාකරණස්මිං භඤ්ඤමානෙ සට්ඨිමත්තානං ථෙරානං භික්ඛූනං අනුපාදාය ආසවෙහි චිත්තානි විමුච්චිංසු, ආයස්මතො ඛෙමකස්ස චාති. සත්තමං.

Esto es lo que dijo el venerable Khemaka. Los venerables monjes, con mentes complacidas, se regocijaron en las palabras del venerable Khemaka. Mientras se exponía esta explicación, las mentes de unos sesenta monjes ancianos se liberaron de los influjos impuros mediante el no-apego, y también la del venerable Khemaka. Séptimo [discurso].

8. ඡන්නසුත්තං

8. Discurso a Channa

90. එකං සමයං සම්බහුලා ථෙරා භික්ඛූ බාරාණසියං විහරන්ති ඉසිපතනෙ මිගදායෙ. අථ ඛො ආයස්මා ඡන්නො සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො අවාපුරණං ආදාය විහාරෙන විහාරං උපසඞ්කමිත්වා ථෙරෙ භික්ඛූ එතදවොච – ‘‘ඔවදන්තු මං ආයස්මන්තො ථෙරා, අනුසාසන්තු මං ආයස්මන්තො ථෙරා, කරොන්තු මෙ ආයස්මන්තො ථෙරා ධම්මිං කථං, යථාහං ධම්මං පස්සෙය්‍ය’’න්ති.

90. En una ocasión, muchos monjes ancianos residían en Benarés, en el Parque de los Ciervos, en Isipatana. Entonces, el venerable Channa, al salir de su retiro al atardecer, tomó la llave y fue de vivienda en vivienda, acercándose a los monjes ancianos y diciéndoles: “Venerables señores, exhórtenme; venerables señores, instrúyanme; venerables señores, denme una charla sobre el Dhamma de tal manera que yo pueda ver el Dhamma”.

එවං වුත්තෙ, ථෙරා භික්ඛූ ආයස්මන්තං ඡන්නං එතදවොචුං – ‘‘රූපං ඛො, ආවුසො ඡන්න, අනිච්චං; වෙදනා අනිච්චා; සඤ්ඤා අනිච්චා; සඞ්ඛාරා අනිච්චා; විඤ්ඤාණං අනිච්චං. රූපං අනත්තා; වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං අනත්තා. සබ්බෙ සඞ්ඛාරා අනිච්චා; සබ්බෙ ධම්මා අනත්තා’’ති.

Cuando se dijo esto, los monjes ancianos dijeron al venerable Channa: “Amigo Channa, la forma es impermanente; la sensación es impermanente; la percepción es impermanente; las formaciones son impermanentes; la conciencia es impermanente. La forma no es un yo; la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia no es un yo. Todas las cosas condicionadas son impermanentes; todos los fenómenos carecen de un yo”.

අථ ඛො ආයස්මතො ඡන්නස්ස එතදහොසි – ‘‘මය්හම්පි ඛො එතං එවං හොති – ‘රූපං අනිච්චං, වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං අනිච්චං; රූපං අනත්තා, වෙදනා … සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං අනත්තා. සබ්බෙ සඞ්ඛාරා අනිච්චා, සබ්බෙ ධම්මා අනත්තා’ති. අථ ච පන මෙ සබ්බසඞ්ඛාරසමථෙ සබ්බූපධිපටිනිස්සග්ගෙ තණ්හාක්ඛයෙ විරාගෙ නිරොධෙ නිබ්බානෙ චිත්තං න පක්ඛන්දති නප්පසීදති න සන්තිට්ඨති නාධිමුච්චති. පරිතස්සනා උපාදානං උප්පජ්ජති; පච්චුදාවත්තති මානසං – ‘අථ කො චරහි මෙ අත්තා’ති? න ඛො පනෙවං ධම්මං පස්සතො හොති. කො නු ඛො මෙ තථා ධම්මං දෙසෙය්‍ය යථාහං ධම්මං පස්සෙය්‍ය’’න්ති.

Entonces, el venerable Channa pensó: “A mí también me parece que es así: que la forma es impermanente... la conciencia es impermanente; la forma no es un yo... la conciencia no es un yo; todas las cosas condicionadas son impermanentes, todos los fenómenos carecen de un yo. Sin embargo, mi mente no se lanza, no se calma, no se establece ni se libera en el Nibbana: el aquietamiento de todas las formaciones, el abandono de todos los fundamentos de la existencia, la destrucción de la sed, el desapasionamiento, el cese. En cambio, surgen la agitación y el apego; mi mente retrocede pensando: «¿quién es entonces mi yo?». Pero esto no le sucede a quien ve el Dhamma. ¿Quién podría enseñarme el Dhamma de tal manera que yo pueda ver el Dhamma?”.

අථ ඛො ආයස්මතො ඡන්නස්ස එතදහොසි – ‘‘අයං ඛො ආයස්මා ආනන්දො කොසම්බියං විහරති ඝොසිතාරාමෙ සත්ථු චෙව සංවණ්ණිතො සම්භාවිතො [Pg.109] ච විඤ්ඤූනං සබ්‍රහ්මචාරීනං, පහොති ච මෙ ආයස්මා ආනන්දො තථා ධම්මං දෙසෙතුං යථාහං ධම්මං පස්සෙය්‍යං; අත්ථි ච මෙ ආයස්මන්තෙ ආනන්දෙ තාවතිකා විස්සට්ඨි. යංනූනාහං යෙනායස්මා ආනන්දො තෙනුපසඞ්කමෙය්‍ය’’න්ති. අථ ඛො ආයස්මා ඡන්නො සෙනාසනං සංසාමෙත්වා පත්තචීවරමාදාය යෙන කොසම්බී ඝොසිතාරාමො යෙනායස්මා ආනන්දො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මතා ආනන්දෙන සද්ධිං සම්මොදි…පෙ… එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා ඡන්නො ආයස්මන්තං ආනන්දං එතදවොච –

Entonces, el venerable Channa pensó: “El venerable Ananda reside en Kosambi, en el monasterio de Ghositarama. Él ha sido elogiado por el Maestro y es estimado por sus sabios compañeros de vida santa. El venerable Ananda es capaz de enseñarme el Dhamma de tal manera que yo pueda ver el Dhamma; y además, tengo mucha confianza en el venerable Ananda. ¿Qué tal si me acerco a donde está el venerable Ananda?”. Entonces, el venerable Channa, después de recoger su alojamiento y tomar su cuenco y sus mantos, se dirigió hacia el monasterio de Ghositarama en Kosambi, donde estaba el venerable Ananda. Al llegar, intercambió saludos cordiales con el venerable Ananda y, tras sentarse a un lado, el venerable Channa le dijo:

‘‘එකමිදාහං, ආවුසො ආනන්ද, සමයං බාරාණසියං විහරාමි ඉසිපතනෙ මිගදායෙ. අථ ඛ්වාහං, ආවුසො, සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො අවාපුරණං ආදාය විහාරෙන විහාරං උපසඞ්කමිං; උපසඞ්කමිත්වා ථෙරෙ භික්ඛූ එතදවොචං – ‘ඔවදන්තු මං ආයස්මන්තො ථෙරා, අනුසාසන්තු මං ආයස්මන්තො ථෙරා, කරොන්තු මෙ ආයස්මන්තො ථෙරා ධම්මිං කථං යථාහං ධම්මං පස්සෙය්‍ය’න්ති. එවං වුත්තෙ මං, ආවුසො, ථෙරා භික්ඛූ එතදවොචුං – ‘රූපං ඛො, ආවුසො ඡන්න, අනිච්චං; වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං අනිච්චං; රූපං අනත්තා…පෙ… විඤ්ඤාණං අනත්තා. සබ්බෙ සඞ්ඛාරා අනිච්චා, සබ්බෙ ධම්මා අනත්තා’’’ති.

“Amigo Ananda, en una ocasión yo residía en Benarés, en el Parque de los Ciervos, en Isipatana. Entonces, amigo, al salir de mi retiro al atardecer, tomé la llave y fui de vivienda en vivienda, acercándome a los monjes ancianos y diciéndoles: «Venerables señores, exhórtenme... denme una charla sobre el Dhamma de tal manera que yo pueda ver el Dhamma». Cuando dije esto, amigo, los monjes ancianos me dijeron: «Amigo Channa, la forma es impermanente; la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia es impermanente; la forma no es un yo... la conciencia no es un yo. Todas las cosas condicionadas son impermanentes, todos los fenómenos carecen de un yo»”.

‘‘තස්ස මය්හං, ආවුසො, එතදහොසි – ‘මය්හම්පි ඛො එතං එවං හොති – රූපං අනිච්චං…පෙ… විඤ්ඤාණං අනිච්චං, රූපං අනත්තා, වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං අනත්තා. සබ්බෙ සඞ්ඛාරා අනිච්චා, සබ්බෙ ධම්මා අනත්තා’ති. අථ ච පන මෙ සබ්බසඞ්ඛාරසමථෙ සබ්බූපධිපටිනිස්සග්ගෙ තණ්හාක්ඛයෙ විරාගෙ නිරොධෙ නිබ්බානෙ චිත්තං න පක්ඛන්දති නප්පසීදති න සන්තිට්ඨති නාධිමුච්චති. පරිතස්සනා උපාදානං උප්පජ්ජති; පච්චුදාවත්තති මානසං – ‘අථ කො චරහි මෙ අත්තා’ති? න ඛො පනෙවං ධම්මං පස්සතො හොති. කො නු ඛො මෙ තථා ධම්මං දෙසෙය්‍ය යථාහං ධම්මං පස්සෙය්‍යන්ති!

Amigos, se me ocurrió este pensamiento: 'Para mí también es así: la forma es impermanente... la conciencia es impermanente; la forma es no-yo, la sensación es no-yo, la percepción es no-yo, las formaciones son no-yo, la conciencia es no-yo. Todas las formaciones son impermanentes, todos los fenómenos son no-yo'. Sin embargo, mi mente no salta, no se aclara, no se establece ni se libera en la calma de todas las formaciones, en el abandono de todas las adquisiciones, en la destrucción de la avidez, en el desapego, en el cese, en el nibbāna. Surgen la agitación y el apego; mi mente retrocede preguntándose: 'Entonces, ¿quién es realmente mi yo?'. Pero esto no le sucede a quien ve la Verdad. ¿Quién podrá enseñarme el Dhamma de tal manera que yo vea la Verdad?

‘‘තස්ස මය්හං, ආවුසො, එතදහොසි – ‘අයං ඛො ආයස්මා ආනන්දො කොසම්බියං විහරති ඝොසිතරාමෙ සත්ථු චෙව සංවණ්ණිතො සම්භාවිතො ච විඤ්ඤූනං සබ්‍රහ්මචාරීනං, පහොති ච මෙ ආයස්මා ආනන්දො තථා ධම්මං දෙසෙතුං යථාහං ධම්මං පස්සෙය්‍යං. අත්ථි ච මෙ ආයස්මන්තෙ ආනන්දෙ [Pg.110] තාවතිකා විස්සට්ඨි. යංනූනාහං යෙනායස්මා ආනන්දො තෙනුපසඞ්කමෙය්‍ය’න්ති. ඔවදතු මං, ආයස්මා ආනන්දො; අනුසාසතු මං, ආයස්මා ආනන්දො; කරොතු මෙ, ආයස්මා ආනන්දො ධම්මිං කථං යථාහං ධම්මං පස්සෙය්‍ය’’න්ති.

Amigos, se me ocurrió este pensamiento: 'El venerable Ānanda reside en Kosambi, en el monasterio de Ghosita. Él es elogiado por el Maestro y estimado por sus sabios compañeros de vida santa. El venerable Ānanda es capaz de enseñarme el Dhamma de tal manera que yo vea la Verdad. Además, tengo mucha confianza en el venerable Ānanda. ¿Qué tal si me acerco a donde él está?'. [Y así le dijo:] 'Que el venerable Ānanda me aconseje; que el venerable Ānanda me instruya; que el venerable Ānanda me dé una charla sobre el Dhamma de tal manera que yo vea la Verdad'.

‘‘එත්තකෙනපි මයං ආයස්මතො ඡන්නස්ස අත්තමනා අපි නාම තං ආයස්මා ඡන්නො ආවි අකාසි ඛීලං ඡින්දි. ඔදහාවුසො, ඡන්න, සොතං; භබ්බොසි ධම්මං විඤ්ඤාතු’’න්ති. අථ ඛො ආයස්මතො ඡන්නස්ස තාවතකෙනෙව උළාරං පීතිපාමොජ්ජං උප්පජ්ජි – ‘‘භබ්බො කිරස්මි ධම්මං විඤ්ඤාතු’’න්ති.

Solo con esto estamos complacidos con el venerable Channa. Ojalá el venerable Channa se haya mostrado abierto y haya cortado el obstáculo. Escucha, amigo Channa; eres capaz de comprender el Dhamma. Entonces, solo por eso surgió en el venerable Channa una gran alegría y regocijo, pensando: 'Parece que soy capaz de comprender el Dhamma'.

‘‘සම්මුඛා මෙතං, ආවුසො ඡන්න, භගවතො සුතං, සම්මුඛා ච පටිග්ගහිතං කච්චානගොත්තං භික්ඛුං ඔවදන්තස්ස – ද්වයනිස්සිතො ඛ්වායං, කච්චාන, ලොකො යෙභුය්‍යෙන අත්ථිතඤ්චෙව නත්ථිතඤ්ච. ලොකසමුදයං ඛො, කච්චාන, යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සතො යා ලොකෙ නත්ථිතා, සා න හොති. ලොකනිරොධං ඛො, කච්චාන, යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සතො යා ලොකෙ අත්ථිතා, සා න හොති. උපයුපාදානාභිනිවෙසවිනිබන්ධො ඛ්වායං, කච්චාන, ලොකො යෙභුය්‍යෙන තං චායං උපයුපාදානං චෙතසො අධිට්ඨානාභිනිවෙසානුසයං න උපෙති න උපාදියති නාධිට්ඨාති ‘අත්තා මෙ’ති. දුක්ඛමෙව උප්පජ්ජමානං උප්පජ්ජති, දුක්ඛං නිරුජ්ඣමානං නිරුජ්ඣතීති න කඞ්ඛති න විචිකිච්ඡති. අපරප්පච්චයා ඤාණමෙවස්ස එත්ථ හොති. එත්තාවතා ඛො, කච්චාන, සම්මාදිට්ඨි හොති. සබ්බමත්ථීති ඛො, කච්චාන, අයමෙකො අන්තො. සබ්බං නත්ථීති අයං දුතියො අන්තො. එතෙ තෙ, කච්චාන, උභො අන්තෙ අනුපගම්ම මජ්ඣෙන තථාගතො ධම්මං දෙසෙති – අවිජ්ජාපච්චයා සඞ්ඛාරා; සඞ්ඛාරපච්චයා විඤ්ඤාණං…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස සමුදයො හොති. අවිජ්ජාය ත්වෙව අසෙසවිරාගනිරොධා සඞ්ඛාරනිරොධො…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස නිරොධො හොතී’’ති.

Amigo Channa, escuché y recibí esto directamente de la presencia del Bienaventurado mientras instruía al monje Kaccānagotta: 'Kaccāna, este mundo generalmente depende de una dualidad: de la existencia y de la no-existencia. Kaccāna, para quien ve el origen del mundo tal como es con sabiduría correcta, no existe la noción de no-existencia respecto al mundo. Kaccāna, para quien ve el cese del mundo tal como es con sabiduría correcta, no existe la noción de existencia respecto al mundo. Kaccāna, este mundo está mayormente encadenado por el apego, la adquisición y la inclinación. Pero este noble discípulo no se acerca, no se apega ni se fija en ese apego y adquisición, ni en la tendencia latente de la mente a establecerse e inclinarse, pensando: "Este es mi yo". Él no duda ni tiene incertidumbre de que lo que surge es solo sufrimiento surgiendo, y lo que cesa es solo sufrimiento cesando. En esto, tiene un conocimiento que no depende de otro. Hasta aquí, Kaccāna, hay visión correcta. "Todo existe", Kaccāna, es un extremo. "Todo no existe" es el segundo extremo. Sin acercarse a estos dos extremos, Kaccāna, el Tathāgata enseña el Dhamma mediante el camino medio: "Con la ignorancia como condición, surgen las formaciones; con las formaciones como condición, surge la conciencia... así es el origen de toda esta masa de sufrimiento. Con el cese total y el desapego de la ignorancia, cesan las formaciones... así es el cese de toda esta masa de sufrimiento"'.

‘‘එවමෙතං, ආවුසො ආනන්ද, හොති යෙසං ආයස්මන්තානං තාදිසා සබ්‍රහ්මචාරයො අනුකම්පකා අත්ථකාමා ඔවාදකා අනුසාසකා. ඉදඤ්ච පන මෙ ආයස්මතො ආනන්දස්ස ධම්මදෙසනං සුත්වා ධම්මො අභිසමිතො’’ති. අට්ඨමං.

Así es, amigo Ānanda, para aquellos venerables que tienen compañeros de vida santa tan compasivos, deseosos de su bienestar, consejeros e instructores. Y habiendo escuchado esta enseñanza del Dhamma del venerable Ānanda, he comprendido la Verdad. Octavo discurso.

9. රාහුලසුත්තං

9. Discurso a Rāhula

91. සාවත්ථිනිදානං[Pg.111]. අථ ඛො ආයස්මා රාහුලො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා…පෙ… එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා රාහුලො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කථං නු ඛො, භන්තෙ, ජානතො කථං පස්සතො ඉමස්මිඤ්ච සවිඤ්ඤාණකෙ කායෙ බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙසු අහඞ්කාරමමඞ්කාරමානානුසයා න හොන්තී’’ති?

91. En Sāvatthi. Entonces el venerable Rāhula se acercó al Bienaventurado; habiéndose acercado... sentado a un lado, el venerable Rāhula le dijo esto al Bienaventurado: 'Señor, ¿cómo debe uno conocer y cómo debe uno ver para que, tanto en este cuerpo dotado de conciencia como externamente respecto a todos los objetos, no surjan las tendencias latentes de la fabricación del yo, de la fabricación de lo mío y del orgullo?'.

‘‘යං කිඤ්චි, රාහුල, රූපං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා ඔළාරිකං වා සුඛුමං වා හීනං වා පණීතං වා යං දූරෙ සන්තිකෙ වා, සබ්බං රූපං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සති. යා කාචි වෙදනා … යා කාචි සඤ්ඤා… යෙ කෙචි සඞ්ඛාරා… යං කිඤ්චි විඤ්ඤාණං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා…පෙ… සබ්බං විඤ්ඤාණං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සති. එවං ඛො, රාහුල, ජානතො එවං පස්සතො ඉමස්මිඤ්ච සවිඤ්ඤාණකෙ කායෙ බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙසු අහඞ්කාරමමඞ්කාරමානානුසයා න හොන්තී’’ති. නවමං.

Cualquier forma, Rāhula, ya sea pasada, futura o presente, interna o externa, burda o sutil, inferior o superior, lejana o cercana; toda forma debe verse tal como es con sabiduría correcta de esta manera: 'Esto no es mío, yo no soy esto, esto no es mi yo'. Cualquier sensación... cualquier percepción... cualquier formación... cualquier conciencia, ya sea pasada, futura o presente, interna o externa... toda conciencia debe verse tal como es con sabiduría correcta de esta manera: 'Esto no es mío, yo no soy esto, esto no es mi yo'. De esta manera, Rāhula, para quien conoce y ve así, tanto en este cuerpo dotado de conciencia como externamente respecto a todos los objetos, no surgen las tendencias latentes de la fabricación del yo, de la fabricación de lo mío y del orgullo. Noveno discurso.

10. දුතියරාහුලසුත්තං

10. Segundo discurso a Rāhula

92. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා රාහුලො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කථං නු ඛො, භන්තෙ, ජානතො කථං පස්සතො ඉමස්මිඤ්ච සවිඤ්ඤාණකෙ කායෙ බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙසු අහඞ්කාරමමඞ්කාරමානාපගතං මානසං හොති විධාසමතික්කන්තං සන්තං සුවිමුත්ත’’න්ති? ‘‘යං කිඤ්චි, රාහුල, රූපං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා…පෙ… යං දූරෙ සන්තිකෙ වා, සබ්බං රූපං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දිස්වා අනුපාදා විමුත්තො හොති. යා කාචි වෙදනා… යා කාචි සඤ්ඤා… යෙ කෙචි සඞ්ඛාරා… යං කිඤ්චි විඤ්ඤාණං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා ඔළාරිකං වා සුඛුමං වා හීනං වා පණීතං වා යං දූරෙ සන්තිකෙ වා, සබ්බං විඤ්ඤාණං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දිස්වා අනුපාදා විමුත්තො හොති. එවං ඛො, රාහුල[Pg.112], ජානතො එවං පස්සතො ඉමස්මිඤ්ච සවිඤ්ඤාණකෙ කායෙ බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙසු අහඞ්කාරමමඞ්කාරමානාපගතං මානසං හොති විධා සමතික්කන්තං සන්තං සුවිමුත්ත’’න්ති. දසමං.

92. En Sāvatthi. Sentado a un lado, el venerable Rāhula le dijo esto al Bienaventurado: 'Señor, ¿cómo debe uno conocer y cómo debe uno ver para que, tanto en este cuerpo dotado de conciencia como externamente respecto a todos los objetos, la mente esté libre de la fabricación del yo, de la fabricación de lo mío y del orgullo, haya trascendido la discriminación, esté en paz y bien liberada?'. 'Cualquier forma, Rāhula... toda forma, habiéndola visto tal como es con sabiduría correcta de esta manera: "Esto no es mío, yo no soy esto, esto no es mi yo", uno se libera a través del desapego. Cualquier sensación... cualquier percepción... cualquier formación... cualquier conciencia... habiéndola visto tal como es con sabiduría correcta de esta manera: "Esto no es mío, yo no soy esto, esto no es mi yo", uno se libera a través del desapego. De esta manera, Rāhula, para quien conoce y ve así, tanto en este cuerpo dotado de conciencia como externamente respecto a todos los objetos, la mente está libre de la fabricación del yo, de la fabricación de lo mío y del orgullo, ha trascendido la discriminación, está en paz y bien liberada. Décimo discurso.

ථෙරවග්ගො නවමො.

El Capítulo de los Ancianos (Theravagga), el cuarto, ha finalizado.

තස්සුද්දානං –

El resumen de este capítulo es el siguiente:

ආනන්දො තිස්සො යමකො, අනුරාධො ච වක්කලි;

අස්සජි ඛෙමකො ඡන්නො, රාහුලා අපරෙ දුවෙ.

Los discursos de Ananda, Tissa y Yamaka, Anuradha y Vakkali; Assaji, Khemaka y Channa, y otros dos sobre Rahula: estos son los diez. Por eso se llama el vagga (cap00tulo).

10. පුප්ඵවග්ගො

10. Cap00tulo de la Flor (Pupphavaggo)

1. නදීසුත්තං

1. Discurso del R00o (Nad00suttaṃ)

93. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, නදී පබ්බතෙය්‍යා ඔහාරිනී දූරඞ්ගමා සීඝසොතා. තස්සා උභොසු තීරෙසු කාසා චෙපි ජාතා අස්සු, තෙ නං අජ්ඣොලම්බෙය්‍යුං; කුසා චෙපි ජාතා අස්සු, තෙ නං අජ්ඣොලම්බෙය්‍යුං; පබ්බජා චෙපි ජාතා අස්සු, තෙ නං අජ්ඣොලම්බෙය්‍යුං; බීරණා චෙපි ජාතා අස්සු, තෙ නං අජ්ඣොලම්බෙය්‍යුං; රුක්ඛා චෙපි ජාතා අස්සු, තෙ නං අජ්ඣොලම්බෙය්‍යුං. තස්සා පුරිසො සොතෙන වුය්හමානො කාසෙ චෙපි ගණ්හෙය්‍ය, තෙ පලුජ්ජෙය්‍යුං. සො තතොනිදානං අනයබ්‍යසනං ආපජ්ජෙය්‍ය. කුසෙ චෙපි ගණ්හෙය්‍ය, පබ්බජෙ චෙපි ගණ්හෙය්‍ය, බීරණෙ චෙපි ගණ්හෙය්‍ය, රුක්ඛෙ චෙපි ගණ්හෙය්‍ය, තෙ පලුජ්ජෙය්‍යුං. සො තතොනිදානං අනයබ්‍යසනං ආපජ්ජෙය්‍ය. එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, අස්සුතවා පුථුජ්ජනො අරියානං අදස්සාවී අරියධම්මස්ස අකොවිදො අරියධම්මෙ අවිනීතො, සප්පුරිසානං අදස්සාවී සප්පුරිසධම්මස්ස අකොවිදො සප්පුරිසධම්මෙ අවිනීතො රූපං අත්තතො සමනුපස්සති, රූපවන්තං වා අත්තානං; අත්තනි වා රූපං, රූපස්මිං වා අත්තානං. තස්ස තං රූපං පලුජ්ජති. සො තතොනිදානං අනයබ්‍යසනං ආපජ්ජති. වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං අත්තතො සමනුපස්සති, විඤ්ඤාණවන්තං වා අත්තානං[Pg.113]; අත්තනි වා විඤ්ඤාණං, විඤ්ඤාණස්මිං වා අත්තානං. තස්ස තං විඤ්ඤාණං පලුජ්ජති. සො තතොනිදානං අනයබ්‍යසනං ආපජ්ජති. තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං භන්තෙ’’. ‘‘වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං භන්තෙ’’. ‘‘තස්මාතිහ…පෙ… එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති. පඨමං.

93. En S01vatth00. “Monjes, imaginen un r00o de monta001a que fluye hacia abajo, recorre una larga distancia y tiene una corriente r01pida. Si en ambas orillas de ese r00o crecieran hierbas k01sa, estas se inclinar00an sobre 01l; si crecieran hierbas kusa, estas se inclinar00an sobre 01l; si crecieran ca001as pabbaja, estas se inclinar00an sobre 01l; si crecieran hierbas b00raṇa, estas se inclinar00an sobre 01l; si crecieran 01rboles, estos se inclinar00an sobre 01l. Si un hombre arrastrado por la corriente de ese r00o se agarrara a las hierbas k01sa, estas se desprender00an. Debido a ello, ese hombre caer00a en la ruina y la desgracia. Si se agarrara a las hierbas kusa, a las ca001as pabbaja, a las hierbas b00raṇa o a los 01rboles, estos se desprender00an. Debido a ello, ese hombre caer00a en la ruina y la desgracia. Del mismo modo, monjes, la persona común que no ha escuchado el Dhamma, que no ve a los Nobles, que no es experta en el Dhamma de los Nobles ni est01 disciplinada en el Dhamma de los Nobles, que no ve a las personas 000ntegras ni es experta en el Dhamma de las personas 000ntegras ni est01 disciplinada en el Dhamma de las personas 000ntegras, considera la forma como el yo, o al yo como poseedor de la forma, o a la forma dentro del yo, o al yo dentro de la forma. Para esa persona, esa forma se desintegra. Debido a esa causa, cae en la ruina y la desgracia. Considera la sensaci01n... la percepci01n... las formaciones... la conciencia como el yo, o al yo como poseedor de la conciencia, o a la conciencia dentro del yo, o al yo dentro de la conciencia. Para esa persona, esa conciencia se desintegra. Debido a esa causa, cae en la ruina y la desgracia. 14 1fQu01 piensan, monjes? 1fEs la forma permanente o impermanente?—Impermanente, Se001or. 1fSon la sensaci01n... la percepci01n... las formaciones... la conciencia permanentes o impermanentes?—Impermanentes, Se001or... por lo tanto... aquel que ve as000... comprende: 'No hay m01s para este estado de ser'”. Primero.

2. පුප්ඵසුත්තං

2. Discurso de la Flor (Pupphasuttaṃ)

94. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, ලොකෙන විවදාමි, ලොකොව මයා විවදති. න, භික්ඛවෙ, ධම්මවාදී කෙනචි ලොකස්මිං විවදති. යං, භික්ඛවෙ, නත්ථිසම්මතං ලොකෙ පණ්ඩිතානං, අහම්පි තං ‘නත්ථී’ති වදාමි. යං, භික්ඛවෙ, අත්ථිසම්මතං ලොකෙ පණ්ඩිතානං, අහම්පි තං ‘අත්ථී’ති වදාමි’’.

94. En S01vatth00. “Monjes, yo no discuto con el mundo; es el mundo el que discute conmigo. Monjes, aquel que habla de acuerdo con el Dhamma no discute con nadie en el mundo. Aquello que no es aceptado por los sabios del mundo, yo tambi01n digo que 'no existe'. Aquello que es aceptado por los sabios del mundo, yo tambi01n digo que 'existe'”.

‘‘කිඤ්ච, භික්ඛවෙ, නත්ථිසම්මතං ලොකෙ පණ්ඩිතානං, යමහං ‘නත්ථී’ති වදාමි? රූපං, භික්ඛවෙ, නිච්චං ධුවං සස්සතං අවිපරිණාමධම්මං නත්ථිසම්මතං ලොකෙ පණ්ඩිතානං; අහම්පි තං ‘නත්ථී’ති වදාමි. වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං නිච්චං ධුවං සස්සතං අවිපරිණාමධම්මං නත්ථිසම්මතං ලොකෙ පණ්ඩිතානං; අහම්පි තං ‘නත්ථී’ති වදාමි. ඉදං ඛො, භික්ඛවෙ, නත්ථිසම්මතං ලොකෙ පණ්ඩිතානං; අහම්පි තං ‘නත්ථී’ති වදාමි’’.

“ 1fY qu01 es, monjes, lo que no es aceptado por los sabios del mundo, de lo cual yo tambi01n digo que 'no existe'? Monjes, que la forma sea permanente, estable, eterna y no sujeta a cambios es algo que no es aceptado por los sabios del mundo; yo tambi01n digo que eso 'no existe'. Que la sensaci01n... la percepci01n... las formaciones... la conciencia sea permanente, estable, eterna y no sujeta a cambios es algo que no es aceptado por los sabios del mundo; yo tambi01n digo que eso 'no existe'. Esto es, monjes, lo que no es aceptado por los sabios del mundo, de lo cual yo tambi01n digo que 'no existe'”.

‘‘කිඤ්ච, භික්ඛවෙ, අත්ථිසම්මතං ලොකෙ පණ්ඩිතානං, යමහං ‘අත්ථී’ති වදාමි? රූපං, භික්ඛවෙ, අනිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං අත්ථිසම්මතං ලොකෙ පණ්ඩිතානං; අහම්පි තං ‘අත්ථී’ති වදාමි. වෙදනා අනිච්චා…පෙ… විඤ්ඤාණං අනිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං අත්ථිසම්මතං ලොකෙ පණ්ඩිතානං; අහම්පි තං ‘අත්ථී’ති වදාමි. ඉදං ඛො, භික්ඛවෙ, අත්ථිසම්මතං ලොකෙ පණ්ඩිතානං; අහම්පි තං ‘අත්ථී’ති වදාමි’’.

“ 1fY qu01 es, monjes, lo que es aceptado por los sabios del mundo, de lo cual yo tambi01n digo que 'existe'? Monjes, que la forma sea impermanente, sufrida y sujeta a cambios es algo aceptado por los sabios del mundo; yo tambi01n digo que eso 'existe'. Que la sensaci01n sea impermanente... que la conciencia sea impermanente, sufrida y sujeta a cambios es algo aceptado por los sabios del mundo; yo tambi01n digo que eso 'existe'. Esto es, monjes, lo que es aceptado por los sabios del mundo, de lo cual yo tambi01n digo que 'existe'”.

‘‘අත්ථි, භික්ඛවෙ, ලොකෙ ලොකධම්මො, තං තථාගතො අභිසම්බුජ්ඣති අභිසමෙති; අභිසම්බුජ්ඣිත්වා අභිසමෙත්වා තං ආචික්ඛති දෙසෙති පඤ්ඤපෙති පට්ඨපෙති විවරති විභජති උත්තානීකරොති.

“Existe, monjes, en el mundo una naturaleza del mundo (lokadhammo) que el Tathagata comprende perfectamente y realiza. Habi01ndola comprendido y realizado, la anuncia, la ense001a, la proclama, la establece, la revela, la analiza y la hace clara.”

‘‘කිඤ්ච, භික්ඛවෙ, ලොකෙ ලොකධම්මො, තං තථාගතො අභිසම්බුජ්ඣති අභිසමෙති, අභිසම්බුජ්ඣිත්වා අභිසමෙත්වා ආචික්ඛති දෙසෙති පඤ්ඤපෙති පට්ඨපෙති විවරති විභජති උත්තානීකරොති? රූපං, භික්ඛවෙ, ලොකෙ ලොකධම්මො තං තථාගතො අභිසම්බුජ්ඣති අභිසමෙති. අභිසම්බුජ්ඣිත්වා [Pg.114] අභිසමෙත්වා ආචික්ඛති දෙසෙති පඤ්ඤපෙති පට්ඨපෙති විවරති විභජති උත්තානීකරොති.

“ 1fY qu01 es, monjes, esa naturaleza del mundo en el mundo que el Tathagata comprende y realiza...? Monjes, la forma en el mundo es una naturaleza del mundo que el Tathagata comprende perfectamente y realiza. Habi01ndola comprendido y realizado, la anuncia, la ense001a, la proclama, la establece, la revela, la analiza y la hace clara.”

‘‘යො, භික්ඛවෙ, තථාගතෙන එවං ආචික්ඛියමානෙ දෙසියමානෙ පඤ්ඤපියමානෙ පට්ඨපියමානෙ විවරියමානෙ විභජියමානෙ උත්තානීකරියමානෙ න ජානාති න පස්සති තමහං, භික්ඛවෙ, බාලං පුථුජ්ජනං අන්ධං අචක්ඛුකං අජානන්තං අපස්සන්තං කින්ති කරොමි! වෙදනා, භික්ඛවෙ, ලොකෙ ලොකධම්මො…පෙ… සඤ්ඤා, භික්ඛවෙ… සඞ්ඛාරා, භික්ඛවෙ… විඤ්ඤාණං, භික්ඛවෙ, ලොකෙ ලොකධම්මො තං තථාගතො අභිසම්බුජ්ඣති අභිසමෙති. අභිසම්බුජ්ඣිත්වා අභිසමෙත්වා ආචික්ඛති දෙසෙති පඤ්ඤපෙති පට්ඨපෙති විවරති විභජති උත්තානීකරොති.

“ 1fAquel que, monjes, ante lo que el Tathagata as000 anuncia, ense001a, proclama, establece, revela, analiza y hace claro, no conoce ni ve, 1fqu01 puedo hacer yo por esa persona com01n, necia, ciega, sin visi01n, que no conoce ni ve? Monjes, la sensaci01n... la percepci01n... las formaciones... la conciencia en el mundo es una naturaleza del mundo que el Tathagata comprende perfectamente y realiza. Habi01ndola comprendido y realizado, la anuncia, la ense001a, la proclama, la establece, la revela, la analiza y la hace clara.”

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, උප්පලං වා පදුමං වා පුණ්ඩරීකං වා උදකෙ ජාතං උදකෙ සංවඩ්ඪං උදකා අච්චුග්ගම්ම ඨාති අනුපලිත්තං උදකෙන; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, තථාගතො ලොකෙ ජාතො ලොකෙ සංවඩ්ඪො ලොකං අභිභුය්‍ය විහරති අනුපලිත්තො ලොකෙනා’’ති. දුතියං.

“Al igual que, monjes, un loto azul, un loto rojo o un loto blanco nace en el agua y crece en el agua, pero se eleva por encima del agua y permanece sin ser manchado por ella; del mismo modo, monjes, el Tathagata ha nacido en el mundo y ha crecido en el mundo, pero vive habiendo trascendido el mundo, sin ser manchado por el mundo”. Segundo.

3. ඵෙණපිණ්ඩූපමසුත්තං

3. Discurso del S00mile de la Bola de Espuma (Pheṇapiṇḍũpamasuttaṃ)

95. එකං සමයං භගවා අයුජ්ඣායං විහරති ගඞ්ගාය නදියා තීරෙ. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි –

95. En una ocasi01n, el Bienaventurado se encontraba en Ayujjh01, a la orilla del r00o Ganges. Estando all000, el Bienaventurado se dirigi01 a los monjes diciendo:

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, අයං ගඞ්ගා නදී මහන්තං ඵෙණපිණ්ඩං ආවහෙය්‍ය. තමෙනං චක්ඛුමා පුරිසො පස්සෙය්‍ය නිජ්ඣායෙය්‍ය යොනිසො උපපරික්ඛෙය්‍ය. තස්ස තං පස්සතො නිජ්ඣායතො යොනිසො උපපරික්ඛතො රිත්තකඤ්ඤෙව ඛායෙය්‍ය, තුච්ඡකඤ්ඤෙව ඛායෙය්‍ය, අසාරකඤ්ඤෙව ඛායෙය්‍ය. කිඤ්හි සියා, භික්ඛවෙ, ඵෙණපිණ්ඩෙ සාරො? එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, යං කිඤ්චි රූපං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං…පෙ… යං දූරෙ සන්තිකෙ වා තං භික්ඛු පස්සති නිජ්ඣායති යොනිසො උපපරික්ඛති. තස්ස තං පස්සතො නිජ්ඣායතො යොනිසො උපපරික්ඛතො රිත්තකඤ්ඤෙව ඛායති[Pg.115], තුච්ඡකඤ්ඤෙව ඛායති, අසාරකඤ්ඤෙව ඛායති. කිඤ්හි සියා, භික්ඛවෙ, රූපෙ සාරො?

“Monjes, supongan que este río Ganges arrastrara una gran masa de espuma. Un hombre con buena visión la viera, la observara y la examinara cuidadosamente con sabiduría. Mientras la ve, la observa y la examina cuidadosamente con sabiduría, esta le parecería vacía, le parecería vana, le parecería carente de esencia. Pues, monjes, ¿qué esencia podría haber en una masa de espuma? Del mismo modo, monjes, cualquier tipo de forma, ya sea pasada, futura o presente, interna o externa, burda o sutil, inferior o superior, lejana o cercana, un monje la ve, la observa y la examina cuidadosamente con sabiduría. Al verla, observarla y examinarla cuidadosamente con sabiduría, le parece vacía, le parece vana, le parece carente de esencia. Pues, monjes, ¿qué esencia podría haber en la forma?”

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, සරදසමයෙ ථුල්ලඵුසිතකෙ දෙවෙ වස්සන්තෙ උදකෙ උදකපුබ්බුළං උප්පජ්ජති චෙව නිරුජ්ඣති ච. තමෙනං චක්ඛුමා පුරිසො පස්සෙය්‍ය නිජ්ඣායෙය්‍ය යොනිසො උපපරික්ඛෙය්‍ය. තස්ස තං පස්සතො නිජ්ඣායතො යොනිසො උපපරික්ඛතො රිත්තකඤ්ඤෙව ඛායෙය්‍ය, තුච්ඡකඤ්ඤෙව ඛායෙය්‍ය, අසාරකඤ්ඤෙව ඛායෙය්‍ය. කිඤ්හි සියා, භික්ඛවෙ, උදකපුබ්බුළෙ සාරො? එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, යා කාචි වෙදනා අතීතානාගතපච්චුප්පන්නා…පෙ… යා දූරෙ සන්තිකෙ වා තං භික්ඛු පස්සති නිජ්ඣායති යොනිසො උපපරික්ඛති. තස්ස තං පස්සතො නිජ්ඣායතො යොනිසො උපපරික්ඛතො රිත්තකඤ්ඤෙව ඛායති, තුච්ඡකඤ්ඤෙව ඛායති, අසාරකඤ්ඤෙව ඛායති. කිඤ්හි සියා, භික්ඛවෙ, වෙදනාය සාරො?

“Monjes, supongan que en la estación de las lluvias, cuando caen gruesas gotas de agua, una burbuja de agua surgiera y desapareciera en la superficie del agua. Un hombre con buena visión la viera, la observara y la examinara cuidadosamente con sabiduría. Mientras la ve, la observa y la examina cuidadosamente con sabiduría, esta le parecería vacía, le parecería vana, le parecería carente de esencia. Pues, monjes, ¿qué esencia podría haber en una burbuja de agua? Del mismo modo, monjes, cualquier tipo de sensación, ya sea pasada, futura o presente... lejana o cercana, un monje la ve, la observa y la examina cuidadosamente con sabiduría. Al verla, observarla y examinarla cuidadosamente con sabiduría, le parece vacía, le parece vana, le parece carente de esencia. Pues, monjes, ¿qué esencia podría haber en la sensación?”

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, ගිම්හානං පච්ඡිමෙ මාසෙ ඨිතෙ මජ්ඣන්හිකෙ කාලෙ මරීචිකා ඵන්දති. තමෙනං චක්ඛුමා පුරිසො පස්සෙය්‍ය නිජ්ඣායෙය්‍ය යොනිසො උපපරික්ඛෙය්‍ය. තස්ස තං පස්සතො නිජ්ඣායතො යොනිසො උපපරික්ඛතො රිත්තකඤ්ඤෙව ඛායෙය්‍ය, තුච්ඡකඤ්ඤෙව ඛායෙය්‍ය…පෙ… කිඤ්හි සියා, භික්ඛවෙ, මරීචිකාය සාරො? එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, යා කාචි සඤ්ඤා…පෙ….

“Monjes, supongan que en el último mes del verano, al mediodía, un espejismo vibrara. Un hombre con buena visión lo viera, lo observara y lo examinara cuidadosamente con sabiduría. Mientras lo ve, lo observa y lo examina cuidadosamente con sabiduría, este le parecería vacío, le parecería vano, le parecería carente de esencia. Pues, monjes, ¿qué esencia podría haber en un espejismo? Del mismo modo, monjes, cualquier tipo de percepción... sea la que sea...”

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, පුරිසො සාරත්ථිකො සාරගවෙසී සාරපරියෙසනං චරමානො තිණ්හං කුඨාරිං ආදාය වනං පවිසෙය්‍ය. සො තත්ථ පස්සෙය්‍ය මහන්තං කදලික්ඛන්ධං උජුං නවං අකුක්කුකජාතං. තමෙනං මූලෙ ඡින්දෙය්‍ය; මූලෙ ඡෙත්වා අග්ගෙ ඡින්දෙය්‍ය, අග්ගෙ ඡෙත්වා පත්තවට්ටිං විනිබ්භුජෙය්‍ය. සො තස්ස පත්තවට්ටිං විනිබ්භුජන්තො ඵෙග්ගුම්පි නාධිගච්ඡෙය්‍ය, කුතො සාරං! තමෙනං චක්ඛුමා පුරිසො පස්සෙය්‍ය නිජ්ඣායෙය්‍ය යොනිසො උපපරික්ඛෙය්‍ය. තස්ස තං පස්සතො නිජ්ඣායතො යොනිසො උපපරික්ඛතො රිත්තකඤ්ඤෙව ඛායෙය්‍ය, තුච්ඡකඤ්ඤෙව ඛායෙය්‍ය, අසාරකඤ්ඤෙව ඛායෙය්‍ය. කිඤ්හි සියා, භික්ඛවෙ, කදලික්ඛන්ධෙ සාරො? එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, යෙ කෙචි සඞ්ඛාරා අතීතානාගතපච්චුප්පන්නා…පෙ… යෙ [Pg.116] දූරෙ සන්තිකෙ වා තං භික්ඛු පස්සති නිජ්ඣායති යොනිසො උපපරික්ඛති. තස්ස තං පස්සතො නිජ්ඣායතො යොනිසො උපපරික්ඛතො රිත්තකඤ්ඤෙව ඛායති, තුච්ඡකඤ්ඤෙව ඛායති, අසාරකඤ්ඤෙව ඛායති. කිඤ්හි සියා, භික්ඛවෙ, සඞ්ඛාරෙසු සාරො?

“Monjes, supongan que un hombre necesitara madera de corazón, buscara madera de corazón y, en su búsqueda de madera de corazón, entrara en un bosque con un hacha afilada. Allí viera el tronco de un gran banano, recto, joven y sin tallo firme. Lo cortara por la base, cortara la copa y desprendiera las capas de la corteza. Al desprender las capas de la corteza, ni siquiera encontraría madera blanda, ¡cuánto menos madera de corazón! Un hombre con buena visión lo viera, lo observara y lo examinara cuidadosamente con sabiduría. Mientras lo ve, lo observa y lo examina cuidadosamente con sabiduría, este le parecería vacío, le parecería vano, le parecería carente de esencia. Pues, monjes, ¿qué esencia podría haber en el tronco de un banano? Del mismo modo, monjes, cualquier tipo de formación volitiva, ya sea pasada, futura o presente... lejana o cercana, un monje la ve, la observa y la examina cuidadosamente con sabiduría. Al verla, observarla y examinarla cuidadosamente con sabiduría, le parece vacía, le parece vana, le parece carente de esencia. Pues, monjes, ¿qué esencia podría haber en las formaciones volitivas?”

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, මායාකාරො වා මායාකාරන්තෙවාසී වා චතුමහාපථෙ මායං විදංසෙය්‍ය. තමෙනං චක්ඛුමා පුරිසො පස්සෙය්‍ය නිජ්ඣායෙය්‍ය යොනිසො උපපරික්ඛෙය්‍ය. තස්ස තං පස්සතො නිජ්ඣායතො යොනිසො උපපරික්ඛතො රිත්තකඤ්ඤෙව ඛායෙය්‍ය, තුච්ඡකඤ්ඤෙව ඛායෙය්‍ය, අසාරකඤ්ඤෙව ඛායෙය්‍ය. කිඤ්හි සියා, භික්ඛවෙ, මායාය සාරො? එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, යං කිඤ්චි විඤ්ඤාණං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං…පෙ… යං දූරෙ සන්තිකෙ වා, තං භික්ඛු පස්සති නිජ්ඣායති යොනිසො උපපරික්ඛති. තස්ස තං පස්සතො නිජ්ඣායතො යොනිසො උපපරික්ඛතො රිත්තකඤ්ඤෙව ඛායති, තුච්ඡකඤ්ඤෙව ඛායති, අසාරකඤ්ඤෙව ඛායති. කිඤ්හි සියා, භික්ඛවෙ, විඤ්ඤාණෙ සාරො?

“Monjes, supongan que un mago o un aprendiz de mago realizara un truco de magia en una encrucijada de cuatro caminos. Un hombre con buena visión lo viera, lo observara y lo examinara cuidadosamente con sabiduría. Mientras lo ve, lo observa y lo examina cuidadosamente con sabiduría, este le parecería vacío, le parecería vano, le parecería carente de esencia. Pues, monjes, ¿qué esencia podría haber en un truco de magia? Del mismo modo, monjes, cualquier tipo de conciencia, ya sea pasada, futura o presente... lejana o cercana, un monje la ve, la observa y la examina cuidadosamente con sabiduría. Al verla, observarla y examinarla cuidadosamente con sabiduría, le parece vacía, le parece vana, le parece carente de esencia. Pues, monjes, ¿qué esencia podría haber en la conciencia?”

“Viendo así, monjes, el instruido noble discípulo se desencanta de la forma, se desencanta de la sensación, se desencanta de la percepción, se desencanta de las formaciones volitivas y se desencanta de la conciencia. Al desencantarse, se vuelve desapasionado; a través del desapasionamiento, se libera. Cuando está liberado, surge el conocimiento: ‘¡Estoy liberado!’. Comprende: ‘El nacimiento se ha extinguido, la vida santa ha sido consumada, se ha hecho lo que debía hacerse y ya no hay nada más por cumplir para este estado de ser’.”

ඉදමවොච භගවා. ඉදං වත්වාන සුගතො අථාපරං එතදවොච සත්ථා –

Esto dijo el Bienaventurado. Habiendo dicho esto, el Sugata, el Maestro, añadió estas palabras:

‘‘ඵෙණපිණ්ඩූපමං රූපං, වෙදනා බුබ්බුළූපමා ;

මරීචිකූපමා සඤ්ඤා, සඞ්ඛාරා කදලූපමා;

මායූපමඤ්ච විඤ්ඤාණං, දෙසිතාදිච්චබන්ධුනා.

“La forma es como una masa de espuma, la sensación como una burbuja, la percepción como un espejismo, las formaciones como un tronco de banano y la conciencia como un truco de magia: así lo enseñó el Pariente del Sol.”

‘‘යථා යථා නිජ්ඣායති, යොනිසො උපපරික්ඛති;

රිත්තකං තුච්ඡකං හොති, යො නං පස්සති යොනිසො.

“De cualquier manera que se observe y se examine con sabiduría, para aquel que la contempla adecuadamente, se manifiesta como vacía y vana.”

‘‘ඉමඤ්ච කායං ආරබ්භ, භූරිපඤ්ඤෙන දෙසිතං;

පහානං තිණ්ණං ධම්මානං, රූපං පස්සථ ඡඩ්ඩිතං.

“Con respecto a este mismo cuerpo, el de vasta sabiduría ha enseñado que, al abandonarse tres cosas, vean cómo la forma es desechada.”

‘‘ආයු [Pg.117] උස්මා ච විඤ්ඤාණං, යදා කායං ජහන්තිමං;

අපවිද්ධො තදා සෙති, පරභත්තං අචෙතනං.

“Cuando la vitalidad, el calor y la conciencia abandonan este cuerpo, entonces yace descartado, sin voluntad, convertido en alimento para otros.”

‘‘එතාදිසායං සන්තානො, මායායං බාලලාපිනී;

වධකො එස අක්ඛාතො, සාරො එත්ථ න විජ්ජති.

“Tal es este proceso continuo, esta ilusión que engaña a los necios; se dice que es un asesino, pues aquí no se encuentra esencia alguna.”

‘‘එවං ඛන්ධෙ අවෙක්ඛෙය්‍ය, භික්ඛු ආරද්ධවීරියො;

දිවා වා යදි වා රත්තිං, සම්පජානො පටිස්සතො.

“Así debe el monje, con energía persistente, observar los agregados, ya sea de día o de noche, plenamente consciente y atento.”

‘‘ජහෙය්‍ය සබ්බසංයොගං, කරෙය්‍ය සරණත්තනො;

චරෙය්‍යාදිත්තසීසොව, පත්ථයං අච්චුතං පද’’න්ති. තතියං;

“Debe abandonar todos los grilletes, hacer de sí mismo su propio refugio y practicar como aquel cuya cabeza está en llamas, anhelando el estado inmutable (Nibbāna).”

4. ගොමයපිණ්ඩසුත්තං

4. Sutta del Trozo de Estiércol (Gomayapiṇḍasuttaṃ)

96. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අත්ථි නු ඛො, භන්තෙ, කිඤ්චි රූපං යං රූපං නිච්චං ධුවං සස්සතං අවිපරිණාමධම්මං සස්සතිසමං තථෙව ඨස්සති? අත්ථි නු ඛො, භන්තෙ, කාචි වෙදනා යා වෙදනා නිච්චා ධුවා සස්සතා අවිපරිණාමධම්මා සස්සතිසමං තථෙව ඨස්සති? අත්ථි නු ඛො, භන්තෙ, කාචි සඤ්ඤා යා සඤ්ඤා…පෙ… අත්ථි නු ඛො, භන්තෙ, කෙචි සඞ්ඛාරා යෙ සඞ්ඛාරා නිච්චා ධුවා සස්සතා අවිපරිණාමධම්මා සස්සතිසමං තථෙව ඨස්සන්ති? අත්ථි නු ඛො, භන්තෙ, කිඤ්චි විඤ්ඤාණං, යං විඤ්ඤාණං නිච්චං ධුවං සස්සතං අවිපරිණාමධම්මං සස්සතිසමං තථෙව ඨස්සතී’’ති? ‘‘නත්ථි ඛො, භික්ඛු, කිඤ්චි රූපං, යං රූපං නිච්චං ධුවං සස්සතං අවිපරිණාමධම්මං සස්සතිසමං තථෙව ඨස්සති. නත්ථි ඛො, භික්ඛු, කාචි වෙදනා… කාචි සඤ්ඤා… කෙචි සඞ්ඛාරා… කිඤ්චි විඤ්ඤාණං, යං විඤ්ඤාණං නිච්චං ධුවං සස්සතං අවිපරිණාමධම්මං සස්සතිසමං තථෙව ඨස්සතී’’ති.

96. En Sāvatthī. Sentado a un lado, aquel monje dijo esto al Bienaventurado: «Venerable señor, ¿existe acaso alguna forma que sea permanente, estable, eterna, de una naturaleza que no cambie, que permanezca así para siempre como algo eterno? ¿Existe acaso, venerable señor, alguna sensación... alguna percepción... algunas formaciones... algún conocimiento que sea permanente, estable, eterno, de una naturaleza que no cambie, que permanezca así para siempre como algo eterno?». «Monje, no existe ninguna forma que sea permanente, estable, eterna, de una naturaleza que no cambie, que permanezca así para siempre como algo eterno. Monje, no existe ninguna sensación... ninguna percepción... ninguna formación... ningún conocimiento que sea permanente, estable, eterno, de una naturaleza que no cambie, que permanezca así para siempre como algo eterno».

අථ ඛො භගවා පරිත්තං ගොමයපිණ්ඩං පාණිනා ගහෙත්වා තං භික්ඛුං එතදවොච – ‘‘එත්තකොපි ඛො, භික්ඛු, අත්තභාවපටිලාභො නත්ථි නිච්චො ධුවො සස්සතො අවිපරිණාමධම්මො සස්සතිසමං තථෙව ඨස්සති. එත්තකො චෙපි, භික්ඛු, අත්තභාවපටිලාභො අභවිස්ස නිච්චො ධුවො සස්සතො [Pg.118] අවිපරිණාමධම්මො, නයිදං බ්‍රහ්මචරියවාසො පඤ්ඤායෙථ සම්මා දුක්ඛක්ඛයාය. යස්මා ච ඛො, භික්ඛු, එත්තකොපි අත්තභාවපටිලාභො නත්ථි නිච්චො ධුවො සස්සතො අවිපරිණාමධම්මො, තස්මා බ්‍රහ්මචරියවාසො පඤ්ඤායති සම්මා දුක්ඛක්ඛයාය.

Entonces el Bienaventurado, tomando un pequeño trozo de estiércol de vaca con Su mano, dijo a aquel monje: «Monje, ni siquiera una obtención de identidad tan pequeña como esta es permanente, estable, eterna, de una naturaleza que no cambie, permaneciendo así para siempre. Si, monje, una obtención de identidad tan pequeña como esta fuera permanente, estable, eterna y de una naturaleza que no cambie, no se conocería esta vida santa para la correcta destrucción del sufrimiento. Pero puesto que, monje, ni siquiera una obtención de identidad tan pequeña como esta es permanente, estable, eterna y de una naturaleza que no cambie, por ello se conoce la vida santa para la correcta destrucción del sufrimiento».

‘‘භූතපුබ්බාහං, භික්ඛු, රාජා අහොසිං ඛත්තියො මුද්ධාවසිත්තො. තස්ස මය්හං, භික්ඛු, රඤ්ඤො සතො ඛත්තියස්ස මුද්ධාවසිත්තස්ස චතුරාසීතිනගරසහස්සානි අහෙසුං කුසාවතී රාජධානිප්පමුඛානි. තස්ස මය්හං, භික්ඛු, රඤ්ඤො සතො ඛත්තියස්ස මුද්ධාවසිත්තස්ස චතුරාසීතිපාසාදසහස්සානි අහෙසුං ධම්මපාසාදප්පමුඛානි. තස්ස මය්හං, භික්ඛු, රඤ්ඤො සතො ඛත්තියස්ස මුද්ධාවසිත්තස්ස චතුරාසීතිකූටාගාරසහස්සානි අහෙසුං මහාබ්‍යූහකූටාගාරප්පමුඛානි. තස්ස මය්හං, භික්ඛු, රඤ්ඤො සතො ඛත්තියස්ස මුද්ධාවසිත්තස්ස චතුරාසීතිපල්ලඞ්කසහස්සානි අහෙසුං දන්තමයානි සාරමයානි සොවණ්ණමයානි ගොණකත්ථතානි පටිකත්ථතානි පටලිකත්ථතානි කදලිමිගපවරපච්චත්ථරණානි සඋත්තරච්ඡදානි උභතොලොහිතකූපධානානි. තස්ස මය්හං, භික්ඛු, රඤ්ඤො සතො ඛත්තියස්ස මුද්ධාවසිත්තස්ස චතුරාසීතිනාගසහස්සානි අහෙසුං සොවණ්ණාලඞ්කාරානි සොවණ්ණද්ධජානි හෙමජාලපටිච්ඡන්නානි උපොසථනාගරාජප්පමුඛානි. තස්ස මය්හං, භික්ඛු, රඤ්ඤො සතො ඛත්තියස්ස මුද්ධාවසිත්තස්ස චතුරාසීතිඅස්සසහස්සානි අහෙසුං සොවණ්ණාලඞ්කාරානි සොවණ්ණද්ධජානි හෙමජාලපටිච්ඡන්නානි වලාහකඅස්සරාජප්පමුඛානි. තස්ස මය්හං, භික්ඛු, රඤ්ඤො සතො ඛත්තියස්ස මුද්ධාවසිත්තස්ස චතුරාසීතිරථසහස්සානි අහෙසුං සොවණ්ණාලඞ්කාරානි සොවණ්ණද්ධජානි හෙමජාලපටිච්ඡන්නානි වෙජයන්තරථප්පමුඛානි. තස්ස මය්හං, භික්ඛු, රඤ්ඤො සතො ඛත්තියස්ස මුද්ධාවසිත්තස්ස චතුරාසීතිමණිසහස්සානි අහෙසුං මණිරතනප්පමුඛානි. තස්ස මය්හං, භික්ඛු…පෙ… චතුරාසීතිඉත්ථිසහස්සානි අහෙසුං සුභද්දාදෙවිප්පමුඛානි. තස්ස මය්හං, භික්ඛු…පෙ… චතුරාසීතිඛත්තියසහස්සානි අහෙසුං අනුයන්තානි පරිණායකරතනප්පමුඛානි. තස්ස මය්හං, භික්ඛු…පෙ… චතුරාසීතිධෙනුසහස්සානි අහෙසුං දුකූලසන්දනානි කංසූපධාරණානි. තස්ස මය්හං, භික්ඛු…පෙ… චතුරාසීතිවත්ථකොටිසහස්සානි අහෙසුං ඛොමසුඛුමානි කොසෙය්‍යසුඛුමානි කම්බලසුඛුමානි [Pg.119] කප්පාසිකසුඛුමානි. තස්ස මය්හං, භික්ඛු…පෙ… චතුරාසීතිථාලිපාකසහස්සානි අහෙසුං; සායං පාතං භත්තාභිහාරො අභිහරියිත්ථ.

«En el pasado, monje, yo fui un rey kshatriya debidamente ungido. Siendo yo tal rey kshatriya ungido, monje, tuve ochenta y cuatro mil ciudades, siendo la capital Kusāvatī la principal. Tuve ochenta y cuatro mil palacios, siendo el palacio Dhamma el principal. Tuve ochenta y cuatro mil salas de techos puntiagudos, siendo la sala Mahābyūha la principal. Tuve ochenta y cuatro mil tronos hechos de marfil, de maderas nobles, de oro y de plata, cubiertos con alfombras de lana de pelo largo, con colchas de lana blanca, con colchas de lana bordadas con flores, con pieles de antílope Kadali, provistos de toldos superiores y con almohadas rojas a ambos lados. Tuve ochenta y cuatro mil elefantes adornados con oro, con estandartes de oro y cubiertos con redes de oro, siendo el rey de los elefantes Uposatha el principal. Tuve ochenta y cuatro mil caballos adornados con oro, con estandartes de oro y cubiertos con redes de oro, siendo el rey de los caballos Valāhaka el principal. Tuve ochenta y cuatro mil carros adornados con oro, con estandartes de oro y cubiertos con redes de oro, siendo el carro Vejayanta el principal. Tuve ochenta y cuatro mil gemas, siendo la gema preciosa la principal. Tuve ochenta y cuatro mil mujeres, siendo la reina Subhaddā la principal. Tuve ochenta y cuatro mil nobles kshatriyas como séquito, siendo el príncipe heredero el principal. Tuve ochenta y cuatro mil vacas lecheras con mantas de lino fino y vasijas de plata para el ordeño. Tuve ochenta y cuatro mil millones de vestiduras de lino fino, seda fina, lana fina y algodón fino. Tuve ochenta y cuatro mil raciones de comida cocinada; mañana y tarde se me traía el servicio de comida».

‘‘තෙසං ඛො පන, භික්ඛු, චතුරාසීතියා නගරසහස්සානං එකඤ්ඤෙව තං නගරං හොති යමහං තෙන සමයෙන අජ්ඣාවසාමි – කුසාවතී රාජධානී. තෙසං ඛො පන, භික්ඛු, චතුරාසීතියා පාසාදසහස්සානං එකොයෙව සො පාසාදො හොති යමහං තෙන සමයෙන අජ්ඣාවසාමි – ධම්මො පාසාදො. තෙසං ඛො පන, භික්ඛු, චතුරාසීතියා කූටාගාරසහස්සානං එකඤ්ඤෙව තං කූටාගාරං හොති යමහං තෙන සමයෙන අජ්ඣාවසාමි – මහාබ්‍යූහං කූටාගාරං. තෙසං ඛො පන, භික්ඛු, චතුරාසීතියා පල්ලඞ්කසහස්සානං එකොයෙව සො පල්ලඞ්කො හොති යමහං තෙන සමයෙන පරිභුඤ්ජාමි – දන්තමයො වා සාරමයො වා සොවණ්ණමයො වා රූපියමයො වා. තෙසං ඛො පන, භික්ඛු, චතුරාසීතියා නාගසහස්සානං එකොයෙව සො නාගො හොති යමහං තෙන සමයෙන අභිරුහාමි – උපොසථො නාගරාජා. තෙසං ඛො පන, භික්ඛු, චතුරාසීතියා අස්සසහස්සානං එකොයෙව සො අස්සො හොති යමහං තෙන සමයෙන අභිරුහාමි – වලාහකො අස්සරාජා. තෙසං ඛො පන, භික්ඛු, චතුරාසීතියා රථසහස්සානං එකොයෙව සො රථො හොති යමහං තෙන සමයෙන අභිරුහාමි – වෙජයන්තො රථො. තෙසං ඛො පන, භික්ඛු, චතුරාසීතියා ඉත්ථිසහස්සානං එකායෙව සා ඉත්ථී හොති යා මං තෙන සමයෙන පච්චුපට්ඨාති – ඛත්තියානී වා වෙලාමිකා වා. තෙසං ඛො පන, භික්ඛු, චතුරාසීතියා වත්ථකොටිසහස්සානං එකඤ්ඤෙව තං වත්ථයුගං හොති යමහං තෙන සමයෙන පරිදහාමි – ඛොමසුඛුමං වා කොසෙය්‍යසුඛුමං වා කම්බලසුඛුමං වා කප්පාසිකසුඛුමං වා. තෙසං ඛො පන, භික්ඛු, චතුරාසීතියා ථාලිපාකසහස්සානං එකොයෙව සො ථාලිපාකො හොති යතො නාළිකොදනපරමං භුඤ්ජාමි තදුපියඤ්ච සූපෙය්‍යං. ඉති ඛො, භික්ඛු, සබ්බෙ තෙ සඞ්ඛාරා අතීතා නිරුද්ධා විපරිණතා. එවං අනිච්චා ඛො, භික්ඛු, සඞ්ඛාරා. එවං අද්ධුවා ඛො, භික්ඛු, සඞ්ඛාරා. එවං අනස්සාසිකා ඛො, භික්ඛු, සඞ්ඛාරා. යාවඤ්චිදං, භික්ඛු, අලමෙව සබ්බසඞ්ඛාරෙසු නිබ්බින්දිතුං, අලං විරජ්ජිතුං, අලං විමුච්චිතු’’න්ති. චතුත්ථං.

«De aquellas ochenta y cuatro mil ciudades, monje, solo había una ciudad en la cual yo residía en aquel tiempo: la capital Kusāvatī. De aquellos ochenta y cuatro mil palacios, solo había uno en el cual yo residía en aquel tiempo: el palacio de Dhamma. De aquellas ochenta y cuatro mil casas con techos puntiagudos, solo había una en la cual yo residía en aquel tiempo: la casa Mahābyūha. De aquellos ochenta y cuatro mil tronos, solo había uno que yo utilizaba en aquel tiempo: ya fuese de marfil, de maderas nobles, de oro o de plata. De aquellos ochenta y cuatro mil elefantes, solo había uno que yo montaba en aquel tiempo: el rey elefante Uposatha. De aquellos ochenta y cuatro mil caballos, solo había uno que yo montaba en aquel tiempo: el rey caballo Valāhaka. De aquellos ochenta y cuatro mil carros, solo había uno que yo montaba en aquel tiempo: el carro Vejayanta. De aquellas ochenta y cuatro mil mujeres, solo había una mujer que me servía en aquel tiempo: ya fuese una princesa guerrera o una joven de otra clase noble. De aquellos ochenta y cuatro mil millares de vestiduras, solo había un par de vestiduras que yo usaba en aquel tiempo: ya fuese de lino fino, de seda fina, de lana fina o de algodón fino. De aquellos ochenta y cuatro mil cuencos de arroz cocido, solo había un cuenco del cual yo comía, consistente en una medida de arroz con su correspondiente curry. De esta manera, monje, todas aquellas formaciones han pasado, han cesado y se han transformado. Así de impermanentes son, monje, las formaciones. Así de inestables son, monje, las formaciones. Así de insatisfactorias son, monje, las formaciones. Hasta el punto, monje, que es suficiente para sentir desapego por todas las formaciones, suficiente para volverse desapasionado, suficiente para liberarse de ellas».

5. නඛසිඛාසුත්තං

5. Discurso de la punta de la uña

97. සාවත්ථිනිදානං[Pg.120]. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අත්ථි නු ඛො, භන්තෙ, කිඤ්චි රූපං යං රූපං නිච්චං ධුවං සස්සතං අවිපරිණාමධම්මං සස්සතිසමං තථෙව ඨස්සති? අත්ථි නු ඛො, භන්තෙ, කාචි වෙදනා යා වෙදනා නිච්චා ධුවා සස්සතා අවිපරිණාමධම්මා සස්සතිසමං තථෙව ඨස්සති? අත්ථි නු ඛො, භන්තෙ, කාචි සඤ්ඤා…පෙ… කෙචි සඞ්ඛාරා, යෙ සඞ්ඛාරා නිච්චා ධුවා සස්සතා අවිපරිණාමධම්මා සස්සතිසමං තථෙව ඨස්සන්ති? අත්ථි නු ඛො, භන්තෙ, කිඤ්චි විඤ්ඤාණං, යං විඤ්ඤාණං නිච්චං ධුවං සස්සතං අවිපරිණාමධම්මං සස්සතිසමං තථෙව ඨස්සතී’’ති? ‘‘නත්ථි ඛො, භික්ඛු, කිඤ්චි රූපං, යං රූපං නිච්චං ධුවං සස්සතං අවිපරිණාමධම්මං සස්සතිසමං තථෙව ඨස්සති. නත්ථි ඛො, භික්ඛු, කාචි වෙදනා… කාචි සඤ්ඤා… කෙචි සඞ්ඛාරා…පෙ… කිඤ්චි විඤ්ඤාණං, යං විඤ්ඤාණං නිච්චං ධුවං සස්සතං අවිපරිණාමධම්මං සස්සතිසමං තථෙව ඨස්සතී’’ති.

97. En Sāvatthī. Sentado a un lado, aquel monje se dirigió al Bendito de esta manera: «Señor, ¿existe acaso alguna forma que sea permanente, estable, eterna, no sujeta a cambios, y que permanezca así para siempre como algo eterno? ¿Existe acaso alguna sensación... alguna percepción... algunas formaciones que sean permanentes, estables, eternas, no sujetas a cambios, y que permanezcan así para siempre como algo eterno? ¿Existe acaso alguna conciencia que sea permanente, estable, eterna, no sujeta a cambios, y que permanezca así para siempre como algo eterno?». «Monje, no existe ninguna forma que sea permanente, estable, eterna, no sujeta a cambios, y que permanezca así para siempre como algo eterno. No existe ninguna sensación... ninguna percepción... ninguna formación... ni conciencia alguna que sea permanente, estable, eterna, no sujeta a cambios, y que permanezca así para siempre como algo eterno».

අථ ඛො භගවා පරිත්තං නඛසිඛායං පංසුං ආරොපෙත්වා තං භික්ඛුං එතදවොච – ‘‘එත්තකම්පි ඛො, භික්ඛු, රූපං නත්ථි නිච්චං ධුවං සස්සතං අවිපරිණාමධම්මං සස්සතිසමං තථෙව ඨස්සති. එත්තකං චෙපි, භික්ඛු, රූපං අභවිස්ස නිච්චං ධුවං සස්සතං අවිපරිණාමධම්මං, නයිදං බ්‍රහ්මචරියවාසො පඤ්ඤායෙථ සම්මා දුක්ඛක්ඛයාය. යස්මා ච ඛො, භික්ඛු, එත්තකම්පි රූපං නත්ථි නිච්චං ධුවං සස්සතං අවිපරිණාමධම්මං, තස්මා බ්‍රහ්මචරියවාසො පඤ්ඤායති සම්මා දුක්ඛක්ඛයාය’’.

Entonces el Bendito, habiendo recogido un poco de polvo sobre la punta de su uña, se dirigió a aquel monje: «Monje, no existe ni siquiera esta pequeña cantidad de forma que sea permanente, estable, eterna, no sujeta a cambios, y que permanezca así para siempre. Monje, si existiese aunque fuera esta cantidad de forma que fuese permanente, estable, eterna y no sujeta a cambios, entonces no se daría a conocer esta vida santa para la completa destrucción del sufrimiento. Pero dado que, monje, ni siquiera existe esta pequeña cantidad de forma que sea permanente, estable, eterna y no sujeta a cambios, por eso se da a conocer la vida santa para la completa destrucción del sufrimiento».

‘‘එත්තකාපි ඛො, භික්ඛු, වෙදනා නත්ථි නිච්චා ධුවා සස්සතා අවිපරිණාමධම්මා සස්සතිසමං තථෙව ඨස්සති. එත්තකා චෙපි, භික්ඛු, වෙදනා අභවිස්ස නිච්චා ධුවා සස්සතා අවිපරිණාමධම්මා, න යිදං බ්‍රහ්මචරියවාසො පඤ්ඤායෙථ සම්මා දුක්ඛක්ඛයාය. යස්මා ච ඛො, භික්ඛු, එත්තකාපි වෙදනා නත්ථි නිච්චා ධුවා සස්සතා අවිපරිණාමධම්මා, තස්මා බ්‍රහ්මචරියවාසො පඤ්ඤායති සම්මා දුක්ඛක්ඛයාය.

«Monje, no existe ni siquiera esta pequeña cantidad de sensación que sea permanente, estable, eterna, no sujeta a cambios, y que permanezca así para siempre. Monje, si existiese aunque fuera esta cantidad de sensación que fuese permanente, estable, eterna y no sujeta a cambios, entonces no se daría a conocer esta vida santa para la completa destrucción del sufrimiento. Pero dado que, monje, ni siquiera existe esta pequeña cantidad de sensación que sea permanente, estable, eterna y no sujeta a cambios, por eso se da a conocer la vida santa para la completa destrucción del sufrimiento».

‘‘එත්තකාපි ඛො, භික්ඛු, සඤ්ඤා නත්ථි…පෙ… එත්තකාපි ඛො, භික්ඛු, සඞ්ඛාරා නත්ථි නිච්චා ධුවා සස්සතා අවිපරිණාමධම්මා සස්සතිසමං තථෙව ඨස්සන්ති. එත්තකා චෙපි, භික්ඛු, සඞ්ඛාරා අභවිස්සංසු නිච්චා ධුවා සස්සතා [Pg.121] අවිපරිණාමධම්මා, න යිදං බ්‍රහ්මචරියවාසො පඤ්ඤායෙථ සම්මා දුක්ඛක්ඛයාය. යස්මා ච ඛො, භික්ඛු, එත්තකාපි සඞ්ඛාරා නත්ථි නිච්චා ධුවා සස්සතා අවිපරිණාමධම්මා, තස්මා බ්‍රහ්මචරියවාසො පඤ්ඤායති සම්මා දුක්ඛක්ඛයාය.

«Monje, no existe ni siquiera esta pequeña cantidad de percepción... ni existe ni siquiera esta pequeña cantidad de formaciones que sean permanentes, estables, eternas, no sujetas a cambios, y que permanezcan así para siempre. Monje, si existiese aunque fuera esta cantidad de formaciones que fuesen permanentes, estables, eternas y no sujetas a cambios, entonces no se daría a conocer esta vida santa para la completa destrucción del sufrimiento. Pero dado que, monje, ni siquiera existe esta pequeña cantidad de formaciones que sean permanentes, estables, eternas y no sujetas a cambios, por eso se da a conocer la vida santa para la completa destrucción del sufrimiento».

‘‘එත්තකම්පි ඛො, භික්ඛු, විඤ්ඤාණං නත්ථි නිච්චං ධුවං සස්සතං අවිපරිණාමධම්මං සස්සතිසමං තථෙව ඨස්සති. එත්තකම්පි ඛො, භික්ඛු, විඤ්ඤාණං අභවිස්ස නිච්චං ධුවං සස්සතං අවිපරිණාමධම්මං, න යිදං බ්‍රහ්මචරියවාසො පඤ්ඤායෙථ සම්මා දුක්ඛක්ඛයාය. යස්මා ච ඛො, භික්ඛු, එත්තකම්පි විඤ්ඤාණං නත්ථි නිච්චං ධුවං සස්සතං අවිපරිණාමධම්මං, තස්මා බ්‍රහ්මචරියවාසො පඤ්ඤායති සම්මා දුක්ඛක්ඛයාය.

«Monje, no existe ni siquiera esta pequeña cantidad de conciencia que sea permanente, estable, eterna, no sujeta a cambios, y que permanezca así para siempre. Monje, si existiese aunque fuera esta cantidad de conciencia que fuese permanente, estable, eterna y no sujeta a cambios, entonces no se daría a conocer esta vida santa para la completa destrucción del sufrimiento. Pero dado que, monje, ni siquiera existe esta pequeña cantidad de conciencia que sea permanente, estable, eterna y no sujeta a cambios, por eso se da a conocer la vida santa para la completa destrucción del sufrimiento».

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, භික්ඛු, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං භන්තෙ’’…පෙ… ‘‘තස්මාතිහ…පෙ… එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති. පඤ්චමං.

¿Qué piensas, monje? ¿Es la forma permanente o impermanente? Impermanente, venerable señor. ¿Es la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia permanente o impermanente? Impermanente, venerable señor... pe... Por lo tanto... pe... de este modo, viendo [esto]... pe... comprende que no hay nada más que hacer por este estado de existencia. El quinto.

6. සුද්ධිකසුත්තං

6. El Discurso sobre lo Puro (Suddhikasutta).

98. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අත්ථි නු ඛො, භන්තෙ, කිඤ්චි රූපං, යං රූපං නිච්චං ධුවං සස්සතං අවිපරිණාමධම්මං සස්සතිසමං තථෙව ඨස්සති? අත්ථි නු ඛො, භන්තෙ, කාචි වෙදනා…පෙ… කාචි සඤ්ඤා… කෙචි සඞ්ඛාරා… කිඤ්චි විඤ්ඤාණං, යං විඤ්ඤාණං නිච්චං ධුවං සස්සතං අවිපරිණාමධම්මං සස්සතිසමං තථෙව ඨස්සතී’’ති? ‘‘නත්ථි ඛො, භික්ඛු, කිඤ්චි රූපං යං රූපං නිච්චං ධුවං සස්සතං අවිපරිණාමධම්මං සස්සතිසමං තථෙව ඨස්සති. නත්ථි ඛො, භික්ඛු, කාචි වෙදනා… කාචි සඤ්ඤා… කෙචි සඞ්ඛාරා… කිඤ්චි විඤ්ඤාණං, යං විඤ්ඤාණං නිච්චං ධුවං සස්සතං අවිපරිණාමධම්මං සස්සතිසමං තථෙව ඨස්සතී’’ති. ඡට්ඨං.

98. En Sāvatthī. Sentado a un lado, aquel monje dijo al Bienaventurado: ¿Existe acaso, venerable señor, alguna forma que sea permanente, estable, eterna, no sujeta al cambio, que permanezca así para siempre? ¿Existe acaso, venerable señor, alguna sensación... pe... percepción... formaciones... conciencia que sea permanente, estable, eterna, no sujeta al cambio, que permanezca así para siempre? No existe, monje, ninguna forma que sea permanente, estable, eterna, no sujeta al cambio, que permanezca así para siempre. No existe, monje, ninguna sensación... percepción... formaciones... conciencia que sea permanente, estable, eterna, no sujeta al cambio, que permanezca así para siempre. El sexto.

7. ගද්දුලබද්ධසුත්තං

7. El Discurso del Atado por una Correa (Gaddulabaddhasutta).

99. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘අනමතග්ගොයං, භික්ඛවෙ, සංසාරො. පුබ්බා කොටි න පඤ්ඤායති අවිජ්ජානීවරණානං සත්තානං තණ්හාසංයොජනානං සන්ධාවතං සංසරතං. හොති සො, භික්ඛවෙ, සමයො යං මහාසමුද්දො උස්සුස්සති විසුස්සති න [Pg.122] භවති; න ත්වෙවාහං, භික්ඛවෙ, අවිජ්ජානීවරණානං සත්තානං තණ්හාසංයොජනානං සන්ධාවතං සංසරතං දුක්ඛස්ස අන්තකිරියං වදාමි. හොති සො, භික්ඛවෙ, සමයො යං සිනෙරු පබ්බතරාජා ඩය්හති විනස්සති න භවති; න ත්වෙවාහං, භික්ඛවෙ, අවිජ්ජානීවරණානං සත්තානං තණ්හාසංයොජනානං සන්ධාවතං සංසරතං දුක්ඛස්ස අන්තකිරියං වදාමි. හොති සො, භික්ඛවෙ, සමයො යං මහාපථවී ඩය්හති විනස්සති න භවති; න ත්වෙවාහං, භික්ඛවෙ, අවිජ්ජානීවරණානං සත්තානං තණ්හාසංයොජනානං සන්ධාවතං සංසරතං දුක්ඛස්ස අන්තකිරියං වදාමි’’.

99. En Sāvatthī. Monjes, este saṃsāra es de un comienzo incalculable. No se percibe un punto de partida para los seres que, obstruidos por la ignorancia y atados por el deseo, transmigran y vagan. Llegará un tiempo, monjes, en el que el gran océano se agotará, se secará y dejará de existir; sin embargo, monjes, no digo que haya un fin del sufrimiento para los seres que, obstruidos por la ignorancia y atados por el deseo, transmigran y vagan. Llegará un tiempo, monjes, en el que Sineru, el rey de las montañas, arderá, será destruido y dejará de existir; sin embargo, monjes, no digo que haya un fin del sufrimiento para los seres que, obstruidos por la ignorancia y atados por el deseo, transmigran y vagan. Llegará un tiempo, monjes, en el que la gran tierra arderá, será destruida y dejará de existir; sin embargo, monjes, no digo que haya un fin del sufrimiento para los seres que, obstruidos por la ignorancia y atados por el deseo, transmigran y vagan.

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, සා ගද්දුලබද්ධො දළ්හෙ ඛීලෙ වා ථම්භෙ වා උපනිබද්ධො තමෙව ඛීලං වා ථම්භං වා අනුපරිධාවති අනුපරිවත්තති; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, අස්සුතවා පුථුජ්ජනො අරියානං අදස්සාවී…පෙ… සප්පුරිසධම්මෙ අවිනීතො රූපං අත්තතො සමනුපස්සති…පෙ… වෙදනං අත්තතො සමනුපස්සති… සඤ්ඤං අත්තතො සමනුපස්සති… සඞ්ඛාරෙ අත්තතො සමනුපස්සති… විඤ්ඤාණං අත්තතො සමනුපස්සති, විඤ්ඤාණවන්තං වා අත්තානං; අත්තනි වා විඤ්ඤාණං, විඤ්ඤාණස්මිං වා අත්තානං. සො රූපඤ්ඤෙව අනුපරිධාවති අනුපරිවත්තති, වෙදනඤ්ඤෙව…පෙ… සඤ්ඤඤ්ඤෙව… සඞ්ඛාරෙයෙව… විඤ්ඤාණඤ්ඤෙව අනුපරිධාවති අනුපරිවත්තති. සො රූපං අනුපරිධාවං අනුපරිවත්තං, වෙදනං…පෙ… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං අනුපරිධාවං අනුපරිවත්තං, න පරිමුච්චති රූපම්හා, න පරිමුච්චති වෙදනාය, න පරිමුච්චති සඤ්ඤාය, න පරිමුච්චති සඞ්ඛාරෙහි, න පරිමුච්චති විඤ්ඤාණම්හා, න පරිමුච්චති ජාතියා ජරාමරණෙන සොකෙහි පරිදෙවෙහි දුක්ඛෙහි දොමනස්සෙහි උපායාසෙහි. ‘න පරිමුච්චති දුක්ඛස්මා’ති වදාමි’’.

Monjes, al igual que un perro atado por una correa a un poste o pilar firme corre y gira alrededor de ese mismo poste o pilar; de igual manera, monjes, el mundano común que no ha escuchado las enseñanzas, que no ve a los Nobles... que no está entrenado en la enseñanza de los hombres íntegros, considera la forma como el yo... pe... la sensación como el yo... la percepción como el yo... las formaciones como el yo... considera la conciencia como el yo, o al yo como poseedor de la conciencia, o la conciencia en el yo, o el yo en la conciencia. Él corre y gira alrededor de la forma misma, de la sensación misma... pe... de la percepción misma... de las formaciones mismas... de la conciencia misma. Al correr y girar alrededor de la forma... pe... sensación... percepción... formaciones... conciencia, no se libera de la forma, ni de la sensación, ni de la percepción, ni de las formaciones, ni de la conciencia. No se libera del nacimiento, de la vejez y la muerte, de la pena, el lamento, el dolor, la aflicción y la desesperación. No se libera del sufrimiento, digo yo.

‘‘සුතවා ච ඛො, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො අරියානං දස්සාවී…පෙ… සප්පුරිසධම්මෙ සුවිනීතො, න රූපං අත්තතො සමනුපස්සති…පෙ… න වෙදනං… න සඤ්ඤං… න සඞ්ඛාරෙ… න විඤ්ඤාණං අත්තතො සමනුපස්සති, න විඤ්ඤාණවන්තං වා අත්තානං; න අත්තනි වා විඤ්ඤාණං, න විඤ්ඤාණස්මිං වා අත්තානං. සො රූපං නානුපරිධාවති නානුපරිවත්තති, වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං නානුපරිධාවති නානුපරිවත්තති. සො රූපං අනනුපරිධාවං අනනුපරිවත්තං, වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං අනනුපරිධාවං අනනුපරිවත්තං; පරිමුච්චති රූපම්හා, පරිමුච්චති වෙදනාය, පරිමුච්චති සඤ්ඤාය, පරිමුච්චති සඞ්ඛාරෙහි, පරිමුච්චති විඤ්ඤාණම්හා, පරිමුච්චති ජාතියා ජරාමරණෙන සොකෙහි පරිදෙවෙහි දුක්ඛෙහි දොමනස්සෙහි උපායාසෙහි. ‘පරිමුච්චති දුක්ඛස්මා’ති වදාමී’’ති. සත්තමං.

Pero, monjes, el noble discípulo que ha escuchado las enseñanzas, que ve a los Nobles... pe... que está bien entrenado en la enseñanza de los hombres íntegros, no considera la forma como el yo... pe... ni la sensación... ni la percepción... ni las formaciones... ni considera la conciencia como el yo, ni al yo como poseedor de la conciencia, ni la conciencia en el yo, ni el yo en la conciencia. Él no corre ni gira alrededor de la forma, ni de la sensación, ni de la percepción, ni de las formaciones, ni de la conciencia. Al no correr ni girar alrededor de la forma... sensación... percepción... formaciones... conciencia; se libera de la forma, de la sensación, de la percepción, de las formaciones, de la conciencia. Se libera del nacimiento, de la vejez y la muerte, de la pena, el lamento, el dolor, la aflicción y la desesperación. Se libera del sufrimiento, digo yo. El séptimo.

8. දුතියගද්දුලබද්ධසුත්තං

8. El Segundo Discurso del Atado por una Correa (Dutiyagaddulabaddhasutta).

100. සාවත්ථිනිදානං[Pg.123]. ‘‘අනමතග්ගොයං, භික්ඛවෙ, සංසාරො. පුබ්බා කොටි න පඤ්ඤායති අවිජ්ජානීවරණානං සත්තානං තණ්හාසංයොජනානං සන්ධාවතං සංසරතං. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, සා ගද්දුලබද්ධො දළ්හෙ ඛීලෙ වා ථම්භෙ වා උපනිබද්ධො. සො ගච්ඡති චෙපි තමෙව ඛීලං වා ථම්භං වා උපගච්ඡති; තිට්ඨති චෙපි තමෙව ඛීලං වා ථම්භං වා උපතිට්ඨති; නිසීදති චෙපි තමෙව ඛීලං වා ථම්භං වා උපනිසීදති; නිපජ්ජති චෙපි තමෙව ඛීලං වා ථම්භං වා උපනිපජ්ජති. එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, අස්සුතවා පුථුජ්ජනො රූපං ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’ති සමනුපස්සති. වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’ති සමනුපස්සති. සො ගච්ඡති චෙපි ඉමෙ පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධෙ උපගච්ඡති; තිට්ඨති චෙපි ඉමෙ පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධෙ උපතිට්ඨති; නිසීදති චෙපි ඉමෙ පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධෙ උපනිසීදති; නිපජ්ජති චෙපි ඉමෙ පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධෙ උපනිපජ්ජති. තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, අභික්ඛණං සකං චිත්තං පච්චවෙක්ඛිතබ්බං – ‘දීඝරත්තමිදං චිත්තං සංකිලිට්ඨං රාගෙන දොසෙන මොහෙනා’ති. චිත්තසංකිලෙසා, භික්ඛවෙ, සත්තා සංකිලිස්සන්ති; චිත්තවොදානා සත්තා විසුජ්ඣන්ති.

100. En Sāvatthī. Monjes, este saṃsāra es de un comienzo incalculable. No se percibe un punto de partida para los seres que, obstruidos por la ignorancia y atados por el deseo, transmigran y vagan. Monjes, al igual que un perro atado por una correa a un poste o pilar firme, si camina, se acerca a ese mismo poste o pilar; si se detiene, se detiene junto a ese mismo poste o pilar; si se sienta, se sienta junto a ese mismo poste o pilar; si se tumba, se tumba junto a ese mismo poste o pilar. De igual manera, monjes, el mundano común que no ha escuchado las enseñanzas considera la forma como esto es mío, este soy yo, este es mi yo. Considera la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia como esto es mío, este soy yo, este es mi yo. Si camina, se acerca a estos mismos cinco agregados del apego; si se detiene, se detiene junto a estos mismos cinco agregados del apego; si se sienta, se sienta junto a estos mismos cinco agregados del apego; si se tumba, se tumba junto a estos mismos cinco agregados del apego. Por lo tanto, monjes, se debe reflexionar frecuentemente sobre la propia mente: Por mucho tiempo esta mente ha estado corrompida por la codicia, el odio y la delusión. Monjes, por la corrupción de la mente los seres se corrompen; por la purificación de la mente los seres se purifican.

‘‘දිට්ඨං වො, භික්ඛවෙ, චරණං නාම චිත්ත’’න්ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘තම්පි ඛො, භික්ඛවෙ, චරණං නාම චිත්තං චිත්තෙනෙව චිත්තිතං. තෙනපි ඛො, භික්ඛවෙ, චරණෙන චිත්තෙන චිත්තඤ්ඤෙව චිත්තතරං. තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, අභික්ඛණං සකං චිත්තං පච්චවෙක්ඛිතබ්බං – ‘දීඝරත්තමිදං චිත්තං සංකිලිට්ඨං රාගෙන දොසෙන මොහෙනා’ති. චිත්තසංකිලෙසා, භික්ඛවෙ, සත්තා සංකිලිස්සන්ති; චිත්තවොදානා සත්තා විසුජ්ඣන්ති.

¿Habéis visto, monjes, el cuadro llamado 'Caraṇa'? —Sí, venerable señor. —Monjes, ese cuadro llamado 'Caraṇa' fue concebido por la mente misma. Sin embargo, monjes, la mente es aún más diversa que ese cuadro. Por lo tanto, monjes, se debe reflexionar frecuentemente sobre la propia mente de esta manera: 'Durante mucho tiempo esta mente ha estado mancillada por la codicia, el odio y el engaño'. Por la corrupción de la mente, monjes, los seres se corrompen; por la purificación de la mente, los seres se purifican.

‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකනිකායම්පි සමනුපස්සාමි එවං චිත්තං. යථයිදං, භික්ඛවෙ, තිරච්ඡානගතා පාණා, තෙපි ඛො, භික්ඛවෙ, තිරච්ඡානගතා පාණා චිත්තෙනෙව චිත්තිතා, තෙහිපි ඛො, භික්ඛවෙ, තිරච්ඡානගතෙහි පාණෙහි චිත්තඤ්ඤෙව චිත්තතරං. තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, අභික්ඛණං සකං චිත්තං පච්චවෙක්ඛිතබ්බං – ‘දීඝරත්තමිදං චිත්තං සංකිලිට්ඨං රාගෙන දොසෙන මොහෙනා’ති. චිත්තසංකිලෙසා, භික්ඛවෙ, සත්තා සංකිලිස්සන්ති; චිත්තවොදානා සත්තා විසුජ්ඣන්ති.

Monjes, no veo ninguna otra clase de seres tan diversa como los seres del reino animal. Incluso esos seres del reino animal, monjes, son diversificados por la mente misma. Sin embargo, monjes, la mente es aún más diversa que los seres del reino animal. Por lo tanto, monjes, se debe reflexionar frecuentemente sobre la propia mente: 'Durante mucho tiempo esta mente ha estado mancillada por la codicia, el odio y el engaño'. Por la corrupción de la mente, monjes, los seres se corrompen; por la purificación de la mente, los seres se purifican.

‘‘සෙය්‍යථාපි[Pg.124], භික්ඛවෙ, රජකො වා චිත්තකාරකො වා රජනාය වා ලාඛාය වා හලිද්දියා වා නීලියා වා මඤ්ජිට්ඨාය වා සුපරිමට්ඨෙ ඵලකෙ වා භිත්තියා වා දුස්සපට්ටෙ වා ඉත්ථිරූපං වා පුරිසරූපං වා අභිනිම්මිනෙය්‍ය සබ්බඞ්ගපච්චඞ්ගිං; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, අස්සුතවා පුථුජ්ජනො රූපඤ්ඤෙව අභිනිබ්බත්තෙන්තො අභිනිබ්බත්තෙති, වෙදනඤ්ඤෙව…පෙ… සඤ්ඤඤ්ඤෙව… සඞ්ඛාරෙ යෙව… විඤ්ඤාණඤ්ඤෙව අභිනිබ්බත්තෙන්තො අභිනිබ්බත්තෙති. තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං…පෙ… ‘‘තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති. අට්ඨමං.

Monjes, es como si un tintorero o un pintor, usando tinte, laca, cúrcuma, índigo o carmín, creara la figura de una mujer o de un hombre con todos sus miembros y partes en una tabla bien pulida, en una pared o en una tela. De la misma manera, monjes, el hombre común sin instrucción, al producir, produce solo forma; al producir, produce solo sensación... percepción... formaciones... produce solo conciencia. ¿Qué pensáis, monjes? ¿Es la forma permanente o impermanente? —Impermanente, venerable señor. —La sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia... por lo tanto, monjes, el que ve así... comprende: '...no hay nada más allá de este estado'. Octavo.

9. වාසිජටසුත්තං

9. Discurso sobre el mango de la azuela.

101. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘ජානතො අහං, භික්ඛවෙ, පස්සතො ආසවානං ඛයං වදාමි, නො අජානතො නො අපස්සතො. කිඤ්ච, භික්ඛවෙ, ජානතො කිං පස්සතො ආසවානං ඛයො හොති? ‘ඉති රූපං, ඉති රූපස්ස සමුදයො, ඉති රූපස්ස අත්ථඞ්ගමො; ඉති වෙදනා… ඉති සඤ්ඤා… ඉති සඞ්ඛාරා… ඉති විඤ්ඤාණං, ඉති විඤ්ඤාණස්ස සමුදයො, ඉති විඤ්ඤාණස්ස අත්ථඞ්ගමො’ති – එවං ඛො, භික්ඛවෙ, ජානතො එවං පස්සතො ආසවානං ඛයො හොති’’.

101. En Sāvatthi. Monjes, declaro que la destrucción de los influjos es para quien conoce y ve, no para quien no conoce ni ve. ¿Y qué es, monjes, lo que conoce y ve aquel para quien ocurre la destrucción de los influjos? 'Así es la forma, así es el origen de la forma, así es la desaparición de la forma; así es la sensación... la percepción... las formaciones... así es la conciencia, así es el origen de la conciencia, así es la desaparición de la conciencia'. Así, monjes, para quien conoce y ve de esta manera, ocurre la destrucción de los influjos.

‘‘භාවනානුයොගං අනනුයුත්තස්ස, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො විහරතො කිඤ්චාපි එවං ඉච්ඡා උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘අහො වත මෙ අනුපාදාය ආසවෙහි චිත්තං විමුච්චෙය්‍යා’ති, අථ ඛ්වස්ස නෙව අනුපාදාය ආසවෙහි චිත්තං විමුච්චති. තං කිස්ස හෙතු? ‘අභාවිතත්තා’ තිස්ස වචනීයං. කිස්ස අභාවිතත්තා? අභාවිතත්තා චතුන්නං සතිපට්ඨානානං, අභාවිතත්තා චතුන්නං සම්මප්පධානානං, අභාවිතත්තා චතුන්නං ඉද්ධිපාදානං, අභාවිතත්තා පඤ්චන්නං ඉන්ද්‍රියානං, අභාවිතත්තා පඤ්චන්නං බලානං, අභාවිතත්තා සත්තන්නං බොජ්ඣඞ්ගානං, අභාවිතත්තා අරියස්ස අට්ඨඞ්ගිකස්ස මග්ගස්ස.

Monjes, aunque un monje que vive sin dedicarse al desarrollo mental pueda desear: '¡Oh, ojalá mi mente se liberara de los influjos mediante el no apego!', aun así, su mente no se libera de los influjos mediante el no apego. ¿Cuál es la razón de esto? 'Debido a la falta de desarrollo', se debe decir. ¿Debido a la falta de desarrollo de qué? Debido a la falta de desarrollo de los cuatro fundamentos de la atención consciente, de los cuatro esfuerzos correctos, de las cuatro bases del poder espiritual, de las cinco facultades, de los cinco poderes, de los siete factores de iluminación y del noble óctuple camino.

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, කුක්කුටියා අණ්ඩානි අට්ඨ වා දස වා ද්වාදස වා. තානස්සු කුක්කුටියා න සම්මා අධිසයිතානි, න සම්මා පරිසෙදිතානි, න සම්මා පරිභාවිතානි. කිඤ්චාපි තස්සා කුක්කුටියා එවං ඉච්ඡා උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘අහො, වත මෙ [Pg.125] කුක්කුටපොතකා පාදනඛසිඛාය වා මුඛතුණ්ඩකෙන වා අණ්ඩකොසං පදාලෙත්වා සොත්ථිනා අභිනිබ්භිජ්ජෙය්‍යු’න්ති, අථ ඛො අභබ්බාව තෙ කුක්කුටපොතකා පාදනඛසිඛාය වා මුඛතුණ්ඩකෙන වා අණ්ඩකොසං පදාලෙත්වා සොත්ථිනා අභිනිබ්භිජ්ජිතුං. තං කිස්ස හෙතු? තථා හි පන, භික්ඛවෙ, කුක්කුටියා අණ්ඩානි අට්ඨ වා දස වා ද්වාදස වා; තානි කුක්කුටියා න සම්මා අධිසයිතානි, න සම්මා පරිසෙදිතානි, න සම්මා පරිභාවිතානි. එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, භාවනානුයොගං අනනුයුත්තස්ස භික්ඛුනො විහරතො කිඤ්චාපි එවං ඉච්ඡා උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘අහො, වත මෙ අනුපාදාය ආසවෙහි චිත්තං විමුච්චෙය්‍යා’ති, අථ ඛ්වස්ස නෙව අනුපාදාය ආසවෙහි චිත්තං විමුච්චති. තං කිස්ස හෙතු? ‘අභාවිතත්තා’තිස්ස වචනීයං. කිස්ස අභාවිතත්තා? අභාවිතත්තා චතුන්නං සතිපට්ඨානානං…පෙ… අට්ඨඞ්ගිකස්ස මග්ගස්ස.

Monjes, es como una gallina que tiene ocho, diez o doce huevos, pero no los ha empollado correctamente, ni los ha calentado correctamente, ni los ha incubado correctamente. Aunque esa gallina pueda desear: '¡Oh, ojalá mis polluelos rompan el cascarón con las puntas de sus garras o con sus picos y salgan sanos y salvos!', aun así, esos polluelos no son capaces de romper el cascarón y salir sanos y salvos. ¿Cuál es la razón de esto? Porque, monjes, la gallina no ha empollado, ni calentado, ni incubado correctamente los ocho, diez o doce huevos. De la misma manera, monjes, aunque un monje que vive sin dedicarse al desarrollo mental pueda desear: '¡Oh, ojalá mi mente se liberara de los influjos mediante el no apego!', aun así, su mente no se libera de los influjos mediante el no apego. ¿Cuál es la razón de esto? 'Debido a la falta de desarrollo', se debe decir. ¿Debido a la falta de desarrollo de los cuatro fundamentos de la atención consciente... hasta el noble óctuple camino.

‘‘භාවනානුයොගං අනුයුත්තස්ස, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො විහරතො කිඤ්චාපි න එවං ඉච්ඡා උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘අහො වත මෙ අනුපාදාය ආසවෙහි චිත්තං විමුච්චෙය්‍යා’ති, අථ ඛ්වස්ස අනුපාදාය ආසවෙහි චිත්තං විමුච්චති. තං කිස්ස හෙතු? ‘භාවිතත්තා’තිස්ස වචනීයං. කිස්ස භාවිතත්තා? භාවිතත්තා චතුන්නං සතිපට්ඨානානං, භාවිතත්තා චතුන්නං සම්මප්පධානානං, භාවිතත්තා චතුන්නං ඉද්ධිපාදානං, භාවිතත්තා පඤ්චන්නං ඉන්ද්‍රියානං, භාවිතත්තා පඤ්චන්නං බලානං, භාවිතත්තා සත්තන්නං බොජ්ඣඞ්ගානං, භාවිතත්තා අරියස්ස අට්ඨඞ්ගිකස්ස මග්ගස්ස.

Monjes, aunque un monje que vive dedicado al desarrollo mental no desee expresamente: '¡Oh, ojalá mi mente se liberara de los influjos mediante el no apego!', aun así, su mente se libera de los influjos mediante el no apego. ¿Cuál es la razón de esto? 'Debido al desarrollo', se debe decir. ¿Debido al desarrollo de qué? Debido al desarrollo de los cuatro fundamentos de la atención consciente, de los cuatro esfuerzos correctos, de las cuatro bases del poder espiritual, de las cinco facultades, de los cinco poderes, de los siete factores de iluminación y del noble óctuple camino.

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, කුක්කුටියා අණ්ඩානි අට්ඨ වා දස වා ද්වාදස වා. තානස්සු කුක්කුටියා සම්මා අධිසයිතානි, සම්මා පරිසෙදිතානි, සම්මා පරිභාවිතානි. කිඤ්චාපි තස්සා කුක්කුටියා න එවං ඉච්ඡා උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘අහො වත මෙ කුක්කුටපොතකා පාදනඛසිඛාය වා මුඛතුණ්ඩකෙන වා අණ්ඩකොසං පදාලෙත්වා සොත්ථිනා අභිනිබ්භිජ්ජෙය්‍යු’න්ති, අථ ඛො භබ්බාව තෙ කුක්කුටපොතකා පාදනඛසිඛාය වා මුඛතුණ්ඩකෙන වා අණ්ඩකොසං පදාලෙත්වා සොත්ථිනා අභිනිබ්භිජ්ජිතුං. තං කිස්ස හෙතු? තථා හි පන, භික්ඛවෙ, කුක්කුටියා අණ්ඩානි අට්ඨ වා දස වා ද්වාදස වා; තානස්සු කුක්කුටියා සම්මා අධිසයිතානි, සම්මා පරිසෙදිතානි, සම්මා පරිභාවිතානි. එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, භාවනානුයොගං අනුයුත්තස්ස භික්ඛුනො විහරතො කිඤ්චාපි න එවං ඉච්ඡා උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘අහො වත මෙ අනුපාදාය ආසවෙහි චිත්තං විමුච්චෙය්‍යා’ති, අථ ඛ්වස්ස අනුපාදාය ආසවෙහි චිත්තං විමුච්චති. තං කිස්ස හෙතු? ‘භාවිතත්තා’තිස්ස වචනීයං. කිස්ස [Pg.126] භාවිතත්තා? භාවිතත්තා චතුන්නං සතිපට්ඨානානං…පෙ… භාවිතත්තා අරියස්ස අට්ඨඞ්ගිකස්ස මග්ගස්ස.

“Monjes, es como una gallina que tuviera ocho, diez o doce huevos. Si la gallina los ha incubado debidamente, los ha calentado debidamente y los ha madurado debidamente, aunque a esa gallina no le surja el deseo: ‘¡Oh, ojalá mis polluelos rompieran la cáscara del huevo con la punta de sus garras o con sus picos y salieran sanos y salvos!’, aun así, esos polluelos son capaces de romper la cáscara del huevo con la punta de sus garras o con sus picos y salir sanos y salvos. ¿Por qué razón? Porque esos huevos, monjes, han sido debidamente incubados, debidamente calentados y debidamente madurados por la gallina. Del mismo modo, monjes, a un monje que vive dedicado a la práctica del desarrollo de la meditación, aunque no le surja el deseo: ‘¡Oh, ojalá mi mente se libere de los efluvios mediante el desapego!’, aun así, su mente se libera de los efluvios mediante el desapego. ¿Por qué razón? Se debe decir: ‘Por haber sido desarrollada’. ¿Desarrollada en qué? Por el desarrollo de los cuatro fundamentos de la atención... por el desarrollo del noble óctuple camino”.

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, පලගණ්ඩස්ස වා පලගණ්ඩන්තෙවාසිස්ස වා වාසිජටෙ දිස්සන්තෙව අඞ්ගුලිපදානි දිස්සති අඞ්ගුට්ඨපදං. නො ච ඛ්වස්ස එවං ඤාණං හොති – ‘එත්තකං වත මෙ අජ්ජ වාසිජටස්ස ඛීණං, එත්තකං හිය්‍යො, එත්තකං පරෙ’ති. අථ ඛ්වස්ස ඛීණෙ ඛීණන්ත්වෙව ඤාණං හොති. එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, භාවනානුයොගං අනුයුත්තස්ස භික්ඛුනො විහරතො කිඤ්චාපි න එවං ඤාණං හොති – ‘එත්තකං වත මෙ අජ්ජ ආසවානං ඛීණං, එත්තකං හිය්‍යො, එත්තකං පරෙ’ති, අථ ඛ්වස්ස ඛීණෙ ඛීණන්ත්වෙව ඤාණං හොති. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, සාමුද්දිකාය නාවාය වෙත්තබන්ධනබද්ධාය වස්සමාසානි උදකෙ පරියාදාය හෙමන්තිකෙන ථලං උක්ඛිත්තාය වාතාතපපරෙතානි වෙත්තබන්ධනානි. තානි පාවුසකෙන මෙඝෙන අභිප්පවුට්ඨානි අප්පකසිරෙනෙව පටිප්පස්සම්භන්ති පූතිකානි භවන්ති; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, භාවනානුයොගං අනුයුත්තස්ස භික්ඛුනො විහරතො අප්පකසිරෙනෙව සංයොජනානි පටිප්පස්සම්භන්ති පූතිකානි භවන්තී’’ති. නවමං.

“Monjes, es como cuando un carpintero o el aprendiz de un carpintero ve las marcas de sus dedos y de su pulgar en el mango de su hacha. Él no tiene el conocimiento: ‘Hoy se ha desgastado esta cantidad del mango de mi hacha, ayer esta cantidad, anteayer esta cantidad’. Sin embargo, cuando se ha desgastado, él simplemente tiene el conocimiento de que se ha desgastado. Del mismo modo, monjes, a un monje que vive dedicado a la práctica del desarrollo de la meditación, aunque no tenga el conocimiento: ‘Hoy se ha agotado esta cantidad de mis efluvios, ayer esta cantidad, anteayer esta cantidad’, sin embargo, cuando se han agotado, simplemente tiene el conocimiento de que se han agotado. Monjes, es como un barco de alta mar, cuyas amarras son de mimbre, que tras haber pasado los meses de lluvia en el agua, es arrastrado a tierra firme en la estación fría; sus amarras de mimbre, castigadas por el viento y el sol, al ser empapadas por una nube de lluvia, se debilitan fácilmente y se pudren. Del mismo modo, monjes, a un monje que vive dedicado a la práctica del desarrollo de la meditación, sus grilletes se debilitan fácilmente y se pudren”.

10. අනිච්චසඤ්ඤාසුත්තං

10. Sutra de la Percepción de la Impermanencia

102. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘අනිච්චසඤ්ඤා, භික්ඛවෙ, භාවිතා බහුලීකතා සබ්බං කාමරාගං පරියාදියති, සබ්බං රූපරාගං පරියාදියති, සබ්බං භවරාගං පරියාදියති, සබ්බං අවිජ්ජං පරියාදියති, සබ්බං අස්මිමානං සමූහනති’’.

102. En Sāvatthī. “Monjes, la percepción de la impermanencia, cuando es desarrollada y cultivada con frecuencia, agota todo deseo sensorial, agota todo deseo por la forma, agota todo deseo por la existencia, agota toda ignorancia y desarraiga todo engreimiento del ‘yo soy’”.

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, සරදසමයෙ කස්සකො මහානඞ්ගලෙන කසන්තො සබ්බානි මූලසන්තානකානි සම්පදාලෙන්තො කසති; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, අනිච්චසඤ්ඤා භාවිතා බහුලීකතා සබ්බං කාමරාගං පරියාදියති, සබ්බං රූපරාගං පරියාදියති, සබ්බං භවරාගං පරියාදියති, සබ්බං අවිජ්ජං පරියාදියති, සබ්බං අස්මිමානං සමූහනති.

“Monjes, es como cuando en la estación de otoño un agricultor, al arar con un gran arado, desgarra todas las redes de raíces mientras ara. Del mismo modo, monjes, la percepción de la impermanencia, cuando es desarrollada y cultivada con frecuencia, agota todo deseo sensorial, agota todo deseo por la forma, agota todo deseo por la existencia, agota toda ignorancia y desarraiga todo engreimiento del ‘yo soy’”.

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, පබ්බජලායකො පබ්බජං ලායිත්වා අග්ගෙ ගහෙත්වා ඔධුනාති නිද්ධුනාති නිච්ඡොටෙති; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, අනිච්චසඤ්ඤා භාවිතා බහුලීකතා සබ්බං කාමරාගං පරියාදියති…පෙ… සබ්බං අස්මිමානං සමූහනති.

“Monjes, es como un segador de hierba que, tras segar la hierba, la sujeta por la punta, la sacude, la golpea y la arroja lejos. Del mismo modo, monjes, la percepción de la impermanencia, cuando es desarrollada y cultivada con frecuencia, agota todo deseo sensorial... y desarraiga todo engreimiento del ‘yo soy’”.

‘‘සෙය්‍යථාපි[Pg.127], භික්ඛවෙ, අම්බපිණ්ඩියා වණ්ටච්ඡින්නාය යානි තත්ථ අම්බානි වණ්ටපටිබන්ධානි සබ්බානි තානි තදන්වයානි භවන්ති; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, අනිච්චසඤ්ඤා භාවිතා…පෙ… සබ්බං අස්මිමානං සමූහනති.

“Monjes, es como cuando se corta el tallo de un racimo de mangos, y todos los mangos que estaban unidos al tallo caen junto con él. Del mismo modo, monjes, la percepción de la impermanencia, cuando es desarrollada... y desarraiga todo engreimiento del ‘yo soy’”.

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, කූටාගාරස්ස යා කාචි ගොපානසියො සබ්බා තා කූටඞ්ගමා කූටනින්නා කූටසමොසරණා, කූටං තාසං අග්ගමක්ඛායති; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, අනිච්චසඤ්ඤා භාවිතා…පෙ… සබ්බං අස්මිමානං සමූහනති.

“Monjes, es como en una casa con techo de punta, donde todas las vigas se dirigen hacia la cúspide, se inclinan hacia la cúspide y convergen en la cúspide; la cúspide es considerada la principal de todas ellas. Del mismo modo, monjes, la percepción de la impermanencia, cuando es desarrollada... y desarraiga todo engreimiento del ‘yo soy’”.

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, යෙ කෙචි මූලගන්ධා කාළානුසාරිගන්ධො තෙසං අග්ගමක්ඛායති; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, අනිච්චසඤ්ඤා…පෙ… සබ්බං අස්මිමානං සමූහනති.

“Monjes, de todas las fragancias de raíces que existen, la fragancia del orris negro es considerada la principal. Del mismo modo, monjes, la percepción de la impermanencia... y desarraiga todo engreimiento del ‘yo soy’”.

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, යෙ කෙචි සාරගන්ධා, ලොහිතචන්දනං තෙසං අග්ගමක්ඛායති; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, අනිච්චසඤ්ඤා…පෙ… සබ්බං අස්මිමානං සමූහනති.

“Monjes, de todas las fragancias de duramen que existen, el sándalo rojo es considerado el principal. Del mismo modo, monjes, la percepción de la impermanencia... y desarraiga todo engreimiento del ‘yo soy’”.

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, යෙ කෙචි පුප්ඵගන්ධා, වස්සිකං තෙසං අග්ගමක්ඛායති; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, අනිච්චසඤ්ඤා…පෙ… සබ්බං අස්මිමානං සමූහනති.

“Monjes, de todas las fragancias de flores que existen, el jazmín es considerado el principal. Del mismo modo, monjes, la percepción de la impermanencia... y desarraiga todo engreimiento del ‘yo soy’”.

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, යෙ කෙචි කුට්ටරාජානො, සබ්බෙතෙ රඤ්ඤො චක්කවත්තිස්ස අනුයන්තා භවන්ති, රාජා තෙසං චක්කවත්ති අග්ගමක්ඛායති; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, අනිච්චසඤ්ඤා…පෙ… සබ්බං අස්මිමානං සමූහනති.

“Monjes, de todos los reyes menores que existen, todos ellos son seguidores de un rey universal; el rey universal es considerado el principal entre ellos. Del mismo modo, monjes, la percepción de la impermanencia... y desarraiga todo engreimiento del ‘yo soy’”.

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, යා කාචි තාරකරූපානං පභා, සබ්බා තා චන්දිමප්පභාය කලං නාග්ඝන්ති සොළසිං, චන්දප්පභා තාසං අග්ගමක්ඛායති; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, අනිච්චසඤ්ඤා…පෙ… සබ්බං අස්මිමානං සමූහනති.

“Monjes, de todas las luces de las estrellas que existen, ninguna de ellas vale una decimosexta parte de la luz de la luna; la luz de la luna es considerada la principal entre ellas. Del mismo modo, monjes, la percepción de la impermanencia... y desarraiga todo engreimiento del ‘yo soy’”.

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, සරදසමයෙ විද්ධෙ විගතවලාහකෙ දෙවෙ ආදිච්චො නතං අබ්භුස්සක්කමානො, සබ්බං ආකාසගතං තමගතං අභිවිහච්ච භාසතෙ ච තපතෙ ච විරොචතෙ ච; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, අනිච්චසඤ්ඤා භාවිතා බහුලීකතා සබ්බං කාමරාගං පරියාදියති, සබ්බං රූපරාගං පරියාදියති, සබ්බං භවරාගං පරියාදියති, සබ්බං අවිජ්ජං පරියාදියති, සබ්බං අස්මිමානං සමූහනති.

“Monjes, es como en la estación de otoño, cuando el cielo está despejado y libre de nubes, el sol, al elevarse en el firmamento, disipa toda la oscuridad del espacio y brilla, resplandece y reluce. Del mismo modo, monjes, la percepción de la impermanencia, cuando es desarrollada y cultivada con frecuencia, agota todo deseo sensorial, agota todo deseo por la forma, agota todo deseo por la existencia, agota toda ignorancia y desarraiga todo engreimiento del ‘yo soy’”.

‘‘කථං භාවිතා ච, භික්ඛවෙ, අනිච්චසඤ්ඤා කථං බහුලීකතා සබ්බං කාමරාගං පරියාදියති…පෙ… සබ්බං අස්මිමානං සමූහනති? ‘ඉති රූපං, ඉති රූපස්ස [Pg.128] සමුදයො, ඉති රූපස්ස අත්ථඞ්ගමො; ඉති වෙදනා… ඉති සඤ්ඤා… ඉති සඞ්ඛාරා… ඉති විඤ්ඤාණං, ඉති විඤ්ඤාණස්ස සමුදයො, ඉති විඤ්ඤාණස්ස අත්ථඞ්ගමො’ති – එවං භාවිතා ඛො, භික්ඛවෙ, අනිච්චසඤ්ඤා එවං බහුලීකතා සබ්බං කාමරාගං පරියාදියති, සබ්බං රූපරාගං පරියාදියති, සබ්බං භවරාගං පරියාදියති, සබ්බං අවිජ්ජං පරියාදියති, සබ්බං අස්මිමානං සමූහනතී’’ති. දසමං.

“¿Cómo cultivada, monjes, y cómo practicada frecuentemente, la percepción de la impermanencia agota todo deseo sensual... y arranca todo el orgullo de ‘yo soy’? ‘Así es la forma, así es el surgimiento de la forma, así es la desaparición de la forma; así es la sensación... así es la percepción... así son las formaciones... así es la conciencia, así es el surgimiento de la conciencia, así es la desaparición de la conciencia’. Así cultivada, monjes, y así practicada frecuentemente, la percepción de la impermanencia agota todo deseo sensual, agota todo deseo por la forma, agota todo deseo por la existencia, agota toda ignorancia y arranca todo el orgullo de ‘yo soy’”. Décimo.

පුප්ඵවග්ගො දසමො.

El Capítulo de la Flor es el décimo.

තස්සුද්දානං –

Su resumen es:

නදී පුප්ඵඤ්ච ඵෙණඤ්ච, ගොමයඤ්ච නඛාසිඛං;

සුද්ධිකං ද්වෙ ච ගද්දුලා, වාසීජටං අනිච්චතාති.

El Río, la Flor y la Espuma, el Estiércol y la Punta de la uña, el Puro y los dos de la Correa, el Mango del hacha y la Impermanencia.

මජ්ඣිමපණ්ණාසකො සමත්තො.

La Sección Media de Cincuenta ha concluido.

තස්ස මජ්ඣිමපණ්ණාසකස්ස වග්ගුද්දානං –

El resumen de los capítulos de esta Sección Media de Cincuenta es:

උපයො අරහන්තො ච, ඛජ්ජනී ථෙරසව්හයං;

පුප්ඵවග්ගෙන පණ්ණාස, දුතියො තෙන වුච්චතීති.

Compromiso, los Arahants, el Alimento, el Anciano; junto con el Capítulo de la Flor, estos se llaman los segundos cincuenta.

11. අන්තවග්ගො

11. Capítulo de los Extremos

1. අන්තසුත්තං

1. Discurso sobre los Extremos

103. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘චත්තාරොමෙ, භික්ඛවෙ, අන්තා. කතමෙ චත්තාරො? සක්කායන්තො, සක්කායසමුදයන්තො, සක්කායනිරොධන්තො, සක්කායනිරොධගාමිනිප්පටිපදන්තො. කතමො ච, භික්ඛවෙ, සක්කායන්තො? පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධාතිස්ස වචනීයං. කතමෙ පඤ්ච? සෙය්‍යථිදං – රූපුපාදානක්ඛන්ධො, වෙදනුපාදානක්ඛන්ධො, සඤ්ඤුපාදානක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරුපාදානක්ඛන්ධො, විඤ්ඤාණුපාදානක්ඛන්ධො – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සක්කායන්තො’’.

103. En Sāvatthī. “Monjes, existen estos cuatro extremos. ¿Cuáles cuatro? El extremo de la identidad, el extremo del origen de la identidad, el extremo del cese de la identidad y el extremo del camino que conduce al cese de la identidad. ¿Y cuál, monjes, es el extremo de la identidad? Debe decirse que son los cinco agregados de apego. ¿Cuáles cinco? A saber: el agregado de apego de la forma, el agregado de apego de la sensación, el agregado de apego de la percepción, el agregado de apego de las formaciones y el agregado de apego de la conciencia. A esto se le llama, monjes, el extremo de la identidad”.

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, සක්කායසමුදයන්තො? යායං තණ්හා පොනොභවිකා නන්දිරාගසහගතා තත්‍රතත්‍රාභිනන්දිනී, සෙය්‍යථිදං – කාමතණ්හා, භවතණ්හා, විභවතණ්හා. අයං [Pg.129] වුච්චති, භික්ඛවෙ, සක්කායසමුදයන්තො.

“¿Y cuál, monjes, es el extremo del origen de la identidad? Es esta avidez que conduce a una nueva existencia, que está acompañada de deleite y pasión, que encuentra placer aquí y allá; a saber: la avidez por los placeres sensoriales, la avidez por la existencia y la avidez por la no existencia. A esto se le llama, monjes, el extremo del origen de la identidad”.

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, සක්කායනිරොධන්තො? යො තස්සායෙව තණ්හාය අසෙසවිරාගනිරොධො චාගො පටිනිස්සග්ගො මුත්ති අනාලයො – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සක්කායනිරොධන්තො.

“¿Y cuál, monjes, es el extremo del cese de la identidad? Es el desvanecimiento y cese sin remanente de esa misma avidez, su renuncia, su abandono, la liberación y el desapego. A esto se le llama, monjes, el extremo del cese de la identidad”.

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, සක්කායනිරොධගාමිනිප්පටිපදන්තො? අයමෙව අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො. සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි, සම්මාසඞ්කප්පො, සම්මාවාචා, සම්මාකම්මන්තො, සම්මාආජීවො, සම්මාවායාමො, සම්මාසති, සම්මාසමාධි. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සක්කායනිරොධගාමිනිප්පටිපදන්තො. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, චත්තාරො අන්තා’’ති. පඨමං.

“¿Y cuál, monjes, es el extremo del camino que conduce al cese de la identidad? Es este mismo Noble Camino Óctuple. A saber: visión correcta, intención correcta, lenguaje correcto, acción correcta, modo de vida correcto, esfuerzo correcto, atención plena correcta y concentración correcta. A esto se le llama, monjes, el extremo del camino que conduce al cese de la identidad. Estos son, monjes, los cuatro extremos”. Primero.

2. දුක්ඛසුත්තං

2. Discurso sobre el Sufrimiento

104. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘දුක්ඛඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි දුක්ඛසමුදයඤ්ච දුක්ඛනිරොධඤ්ච දුක්ඛනිරොධගාමිනිඤ්ච පටිපදං. තං සුණාථ. කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, දුක්ඛං? පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධාතිස්ස වචනීයං. කතමෙ පඤ්ච? සෙය්‍යථිදං – රූපුපාදානක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණුපාදානක්ඛන්ධො. ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, දුක්ඛං. කතමො ච, භික්ඛවෙ, දුක්ඛසමුදයො? යායං තණ්හා පොනොභවිකා…පෙ… කාමතණ්හා, භවතණ්හා, විභවතණ්හා – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, දුක්ඛසමුදයො. කතමො ච, භික්ඛවෙ, දුක්ඛනිරොධො? යො තස්සායෙව තණ්හාය අසෙසවිරාගනිරොධො චාගො පටිනිස්සග්ගො මුත්ති අනාලයො – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, දුක්ඛනිරොධො. කතමා ච, භික්ඛවෙ, දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදා? අයමෙව අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො. සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාසමාධි. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදා’’ති. දුතියං.

104. En Sāvatthī. “Monjes, les enseñaré el sufrimiento, el origen del sufrimiento, el cese del sufrimiento y el camino que conduce al cese del sufrimiento. Escuchen. ¿Y cuál, monjes, es el sufrimiento? Debe decirse que son los cinco agregados de apego. ¿Cuáles cinco? A saber: el agregado de apego de la forma... el agregado de apego de la conciencia. A esto se le llama, monjes, el sufrimiento. ¿And cuál, monjes, es el origen del sufrimiento? Es esta avidez que conduce a una nueva existencia... la avidez por los placeres sensoriales, la avidez por la existencia y la avidez por la no existencia. A esto se le llama, monjes, el origen del sufrimiento. ¿Y cuál, monjes, es el cese del sufrimiento? Es el desvanecimiento y cese sin remanente de esa misma avidez, su renuncia, su abandono, la liberación y el desapego. A esto se le llama, monjes, el cese del sufrimiento. ¿Y cuál, monjes, es el camino que conduce al cese del sufrimiento? Es este mismo Noble Camino Óctuple. A saber: visión correcta... concentración correcta. A esto se le llama, monjes, el camino que conduce al cese del sufrimiento”. Segundo.

3. සක්කායසුත්තං

3. Discurso sobre la Identidad

105. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘සක්කායඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි සක්කායසමුදයඤ්ච සක්කායනිරොධඤ්ච සක්කායනිරොධගාමිනිඤ්ච පටිපදං. තං සුණාථ. කතමො ච, භික්ඛවෙ, සක්කායො? පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධාතිස්ස වචනීයං. කතමෙ පඤ්ච? සෙය්‍යථිදං – රූපුපාදානක්ඛන්ධො, වෙදනුපාදානක්ඛන්ධො, සඤ්ඤුපාදානක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරුපාදානක්ඛන්ධො, විඤ්ඤාණුපාදානක්ඛන්ධො. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සක්කායො. කතමො ච, භික්ඛවෙ, සක්කායසමුදයො? යායං තණ්හා පොනොභවිකා…පෙ… කාමතණ්හා, භවතණ්හා, විභවතණ්හා – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සක්කායසමුදයො. කතමො ච, භික්ඛවෙ, සක්කායනිරොධො? යො තස්සායෙව තණ්හාය…පෙ… අයං වුච්චති[Pg.130], භික්ඛවෙ, සක්කායනිරොධො. කතමා ච, භික්ඛවෙ, සක්කායනිරොධගාමිනී පටිපදා? අයමෙව අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො. සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාසමාධි. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සක්කායනිරොධගාමිනී පටිපදා’’ති. තතියං.

105. En Sāvatthī. “Monjes, les enseñaré la identidad, el origen de la identidad, el cese de la identidad y el camino que conduce al cese de la identidad. Escuchen. ¿Y cuál, monjes, es la identidad? Debe decirse que son los cinco agregados de apego. ¿Cuáles cinco? A saber: el agregado de apego de la forma, el agregado de apego de la sensación, el agregado de apego de la percepción, el agregado de apego de las formaciones y el agregado de apego de la conciencia. A esto se le llama, monjes, la identidad. ¿Y cuál, monjes, es el origen de la identidad? Es esta avidez que conduce a una nueva existencia... la avidez por los placeres sensoriales, la avidez por la existencia y la avidez por la no existencia. A esto se le llama, monjes, el origen de la identidad. ¿Y cuál, monjes, es el cese de la identidad? Es el desvanecimiento y cese sin remanente de esa misma avidez... A esto se le llama, monjes, el cese de la identidad. ¿Y cuál, monjes, es el camino que conduce al cese de la identidad? Es este mismo Noble Camino Óctuple. A saber: visión correcta... concentración correcta. A esto se le llama, monjes, el camino que conduce al cese de la identidad”. Tercero.

4. පරිඤ්ඤෙය්‍යසුත්තං

4. Discurso sobre lo que debe ser Plenamente Comprendido

106. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘පරිඤ්ඤෙය්‍යෙ ච, භික්ඛවෙ, ධම්මෙ දෙසෙස්සාමි පරිඤ්ඤඤ්ච පරිඤ්ඤාතාවිඤ්ච පුග්ගලං. තං සුණාථ. කතමෙ ච, භික්ඛවෙ, පරිඤ්ඤෙය්‍යා ධම්මා? රූපං, භික්ඛවෙ, පරිඤ්ඤෙය්‍යො ධම්මො. වෙදනා…පෙ… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං පරිඤ්ඤෙය්‍යො ධම්මො. ඉමෙ වුච්චන්ති, භික්ඛවෙ, පරිඤ්ඤෙය්‍යා ධම්මා. කතමා ච, භික්ඛවෙ, පරිඤ්ඤා? රාගක්ඛයො, දොසක්ඛයො, මොහක්ඛයො – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, පරිඤ්ඤා. කතමො ච, භික්ඛවෙ, පරිඤ්ඤාතාවී පුග්ගලො? අරහාතිස්ස වචනීයං. ය්වායං ආයස්මා එවංනාමො එවංගොත්තො – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, පරිඤ්ඤාතාවී පුග්ගලො’’ති. චතුත්ථං.

106. En Sāvatthī. “Monjes, les enseñaré las cosas que deben ser plenamente comprendidas, la comprensión plena y la persona que ha comprendido plenamente. Escuchen. ¿Y cuáles, monjes, son las cosas que deben ser plenamente comprendidas? La forma, monjes, es algo que debe ser plenamente comprendido. La sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia es algo que debe ser plenamente comprendido. A esto se le llaman, monjes, las cosas que deben ser plenamente comprendidas. ¿Y qué es, monjes, la comprensión plena? El agotamiento de la pasión, el agotamiento del odio y el agotamiento del engaño. A esto se le llama, monjes, la comprensión plena. ¿Y quién, monjes, es la persona que ha comprendido plenamente? Debe decirse que es el Arahant. Aquel venerable de tal nombre y tal clan; a él se le llama, monjes, la persona que ha comprendido plenamente”. Cuarto.

5. සමණසුත්තං

5. Discurso sobre los Ascetas

107. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, උපාදානක්ඛන්ධා. කතමෙ පඤ්ච? සෙය්‍යථිදං – රූපුපාදානක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණුපාදානක්ඛන්ධො. යෙ හි කෙචි, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා ඉමෙසං පඤ්චන්නං උපාදානක්ඛන්ධානං අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං නප්පජානන්ති…පෙ… පජානන්ති, සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරන්තී’’ති. පඤ්චමං.

107. En Sāvatthī. “Monjes, hay estos cinco agregados de apego. ¿Cuáles cinco? A saber: el agregado de apego de la forma... el agregado de apego de la conciencia. Aquellos ascetas o brahmanes que no comprenden según la realidad la gratificación, el peligro y el escape de estos cinco agregados de apego... [pero aquellos que sí] comprenden, habiéndolo conocido por sí mismos mediante el conocimiento directo, habiéndolo realizado y alcanzado, permanecen en ello”. Quinto.

6. දුතියසමණසුත්තං

6. Segundo Discurso sobre los Ascetas

108. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, උපාදානක්ඛන්ධා. කතමෙ පඤ්ච? සෙය්‍යථිදං – රූපුපාදානක්ඛන්ධො, වෙදනුපාදානක්ඛන්ධො, සඤ්ඤුපාදානක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරුපාදානක්ඛන්ධො, විඤ්ඤාණුපාදානක්ඛන්ධො. යෙ හි කෙචි, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා ඉමෙසං පඤ්චන්නං උපාදානක්ඛන්ධානං සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං නප්පජානන්ති…පෙ… පජානන්ති, සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරන්තී’’ති. ඡට්ඨං.

108. En Sāvatthī. "Monjes, hay estos cinco agregados del apego. ¿Cuáles cinco? A saber: el agregado del apego a la forma, el agregado del apego a la sensación, el agregado del apego a la percepción, el agregado del apego a las formaciones volitivas y el agregado del apego a la conciencia. Monjes, cualesquiera ascetas o brahmanes que no comprenden según la realidad el origen, la desaparición, la gratificación, el peligro y la liberación de estos cinco agregados del apego... pero aquellos que sí los comprenden, habiendo conocido por sí mismos mediante el conocimiento directo, habiéndolo realizado y alcanzado por sí mismos, permanecen en ello".

7. සොතාපන්නසුත්තං

7. Sotāpannasutta — Discurso sobre el que ha entrado en la corriente.

109. සාවත්ථිනිදානං[Pg.131]. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, උපාදානක්ඛන්ධා. කතමෙ පඤ්ච? සෙය්‍යථිදං – රූපුපාදානක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණුපාදානක්ඛන්ධො. යතො ඛො, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො ඉමෙසං පඤ්චන්නං උපාදානක්ඛන්ධානං සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං පජානාති. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො සොතාපන්නො අවිනිපාතධම්මො නියතො සම්බොධිපරායනො’’ති. සත්තමං.

109. En Sāvatthī. "Monjes, hay estos cinco agregados del apego. ¿Cuáles cinco? A saber: el agregado del apego a la forma... el agregado del apego a la conciencia. Monjes, cuando un noble discípulo comprende según la realidad el origen, la desaparición, la gratificación, el peligro y la liberación de estos cinco agregados del apego, a este se le llama, monjes, un noble discípulo que ha entrado en la corriente, no sujeto a la caída en estados inferiores, firme y destinado a la plena iluminación".

8. අරහන්තසුත්තං

8. Arahantasutta — Discurso sobre el Arahant.

110. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, උපාදානක්ඛන්ධා. කතමෙ පඤ්ච? සෙය්‍යථිදං – රූපුපාදානක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණුපාදානක්ඛන්ධො. යතො ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ඉමෙසං පඤ්චන්නං උපාදානක්ඛන්ධානං සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං විදිත්වා අනුපාදාවිමුත්තො හොති. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අරහං ඛීණාසවො වුසිතවා කතකරණීයො ඔහිතභාරො අනුප්පත්තසදත්ථො පරික්ඛීණභවසංයොජනො සම්මදඤ්ඤාවිමුත්තො’’ති. අට්ඨමං.

110. En Sāvatthī. "Monjes, hay estos cinco agregados del apego. ¿Cuáles cinco? A saber: el agregado del apego a la forma... el agregado del apego a la conciencia. Monjes, cuando un monje, habiendo conocido según la realidad el origen, la desaparición, la gratificación, el peligro y la liberación de estos cinco agregados del apego, se libera mediante el no apego, a este se le llama, monjes, un monje Arahant, aquel que tiene los contaminantes extinguidos, que ha vivido la vida santa, que ha hecho lo que debía hacerse, que ha dejado la carga, que ha alcanzado su propia meta, que ha agotado los grilletes de la existencia y está liberado mediante el conocimiento correcto".

9. ඡන්දප්පහානසුත්තං

9. Chandappahānasutta — Discurso sobre el abandono del deseo.

111. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘රූපෙ, භික්ඛවෙ, යො ඡන්දො යො රාගො යා නන්දී යා තණ්හා, තං පජහථ. එවං තං රූපං පහීනං භවිස්සති උච්ඡින්නමූලං තාලාවත්ථුකතං අනභාවංකතං ආයතිං අනුප්පාදධම්මං. වෙදනාය…පෙ… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරෙසු… විඤ්ඤාණෙ යො ඡන්දො යො රාගො යා නන්දී යා තණ්හා, තං පජහථ. එවං තං විඤ්ඤාණං පහීනං භවිස්සති උච්ඡින්නමූලං තාලාවත්ථුකතං අනභාවංකතං ආයතිං අනුප්පාදධම්ම’’න්ති. නවමං.

111. En Sāvatthī. "Monjes, cualquier deseo, pasión, deleite o avidez que haya por la forma, abandonadla. De esta manera, esa forma será abandonada, cortada de raíz, convertida en un tocón de palmera, aniquilada y de tal naturaleza que no volverá a surgir en el futuro. Por la sensación... por la percepción... por las formaciones volitivas... cualquier deseo, pasión, deleite o avidez que haya por la conciencia, abandonadla. De esta manera, esa conciencia será abandonada, cortada de raíz, convertida en un tocón de palmera, aniquilada y de tal naturaleza que no volverá a surgir en el futuro".

10. දුතියඡන්දප්පහානසුත්තං

10. Dutiyachandappahānasutta — Segundo discurso sobre el abandono del deseo.

112. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘රූපෙ, භික්ඛවෙ, යො ඡන්දො යො රාගො යා නන්දී යා තණ්හා යෙ උපයුපාදානා චෙතසො අධිට්ඨානාභිනිවෙසානුසයා, තෙ පජහථ. එවං තං රූපං පහීනං භවිස්සති උච්ඡින්නමූලං…පෙ… වෙදනාය… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරෙසු යො ඡන්දො…පෙ… එවං තෙ සඞ්ඛාරා පහීනා භවිස්සන්ති උච්ඡින්නමූලා තාලාවත්ථුකතා අනභාවංකතා ආයතිං [Pg.132] අනුප්පාදධම්මා. විඤ්ඤාණෙ යො ඡන්දො යො රාගො යා නන්දී යා තණ්හා යෙ උපයුපාදානා චෙතසො අධිට්ඨානාභිනිවෙසානුසයා, තෙ පජහථ. එවං තං විඤ්ඤාණං පහීනං භවිස්සති උච්ඡින්නමූලං තාලාවත්ථුකතං අනභාවංකතං ආයතිං අනුප්පාදධම්ම’’න්ති. දසමං.

112. En Sāvatthī. "Monjes, cualquier deseo, pasión, deleite o avidez que haya por la forma, y cualesquiera medios de apego, determinaciones, inclinaciones e inclinaciones latentes de la mente, abandonadlos. De esta manera, esa forma será abandonada, cortada de raíz... por la sensación... por la percepción... por las formaciones volitivas, cualquier deseo... abandonadlos. De esta manera, esas formaciones volitivas serán abandonadas, cortadas de raíz, convertidas en tocones de palmera, aniquiladas y de tal naturaleza que no volverán a surgir en el futuro. Cualquier deseo, pasión, deleite o avidez que haya por la conciencia, y cualesquiera medios de apego, determinaciones, inclinaciones e inclinaciones latentes de la mente, abandonadlos. De esta manera, esa conciencia será abandonada, cortada de raíz, convertida en un tocón de palmera, aniquilada y de tal naturaleza que no volverá a surgir en el futuro".

අන්තවග්ගො එකාදසමො.

El Antavaggo (Capítulo del Fin), el undécimo, ha terminado.

තස්සුද්දානං –

Su resumen es:

අන්තො දුක්ඛඤ්ච සක්කායො, පරිඤ්ඤෙය්‍යා සමණා දුවෙ;

සොතාපන්නො අරහා ච, දුවෙ ච ඡන්දප්පහානාති.

El fin, el sufrimiento, la identidad, lo que debe ser comprendido plenamente, los dos discursos sobre los ascetas, el que ha entrado en la corriente, el Arahant y los dos sobre el abandono del deseo.

12. ධම්මකථිකවග්ගො

12. Dhammakathikavaggo — Capítulo del Orador del Dhamma.

1. අවිජ්ජාසුත්තං

1. Avijjāsutta — Discurso sobre la Ignorancia.

113. සාවත්ථිනිදානං. අථ ඛො අඤ්ඤතරො භික්ඛු යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි…පෙ… එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘‘අවිජ්ජා අවිජ්ජා’ති, භන්තෙ, වුච්චති. කතමා නු ඛො, භන්තෙ, අවිජ්ජා, කිත්තාවතා ච අවිජ්ජාගතො හොතී’’ති? ‘‘ඉධ, භික්ඛු, අස්සුතවා පුථුජ්ජනො රූපං නප්පජානාති, රූපසමුදයං නප්පජානාති, රූපනිරොධං නප්පජානාති, රූපනිරොධගාමිනිං පටිපදං නප්පජානාති; වෙදනං නප්පජානාති… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ නප්පජානාති…පෙ… විඤ්ඤාණනිරොධගාමිනිං පටිපදං නප්පජානාති. අයං වුච්චති, භික්ඛු, අවිජ්ජා. එත්තාවතා ච අවිජ්ජාගතො හොතී’’ති. පඨමං.

113. En Sāvatthī. Entonces cierto monje se acercó al Bienaventurado... sentado a un lado, ese monje dijo al Bienaventurado: "Se dice 'ignorancia, ignorancia', venerable señor. ¿Qué es, señor, la ignorancia y hasta qué punto se dice que uno ha caído en la ignorancia?". "Aquí, monje, el hombre común que no ha escuchado las enseñanzas no comprende la forma, no comprende el origen de la forma, no comprende el cese de la forma, no comprende el sendero que conduce al cese de la forma; no comprende la sensación... la percepción... las formaciones volitivas... no comprende el sendero que conduce al cese de la conciencia. Esto, monje, se llama ignorancia, y hasta este punto se dice que uno ha caído en la ignorancia".

2. විජ්ජාසුත්තං

2. Vijjāsutta — Discurso sobre el Conocimiento.

114. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘‘විජ්ජා විජ්ජා’ති, භන්තෙ, වුච්චති. කතමා නු ඛො, භන්තෙ, විජ්ජා, කිත්තාවතා ච විජ්ජාගතො හොතී’’ති? ‘‘ඉධ, භික්ඛු, සුතවා අරියසාවකො රූපං පජානාති, රූපසමුදයං පජානාති, රූපනිරොධං පජානාති, රූපනිරොධගාමිනිං පටිපදං පජානාති. වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ පජානාති…පෙ… විඤ්ඤාණනිරොධගාමිනිං පටිපදං පජානාති. අයං වුච්චති, භික්ඛු, විජ්ජා. එත්තාවතා ච විජ්ජාගතො හොතී’’ති. දුතියං.

114. En Sāvatthī. Sentado a un lado, ese monje dijo al Bienaventurado: "Se dice 'conocimiento, conocimiento', venerable señor. ¿Qué es, señor, el conocimiento y hasta qué punto se dice que uno ha alcanzado el conocimiento?". "Aquí, monje, el noble discípulo que ha escuchado las enseñanzas comprende la forma, comprende el origen de la forma, comprende el cese de la forma, comprende el sendero que conduce al cese de la forma. Comprende la sensación... la percepción... las formaciones volitivas... comprende el sendero que conduce al cese de la conciencia. Esto, monje, se llama conocimiento, y hasta este punto se dice que uno ha alcanzado el conocimiento".

3. ධම්මකථිකසුත්තං

3. Dhammakathikasutta — Discurso sobre el Orador del Dhamma.

115. සාවත්ථිනිදානං[Pg.133]. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘‘ධම්මකථිකො ධම්මකථිකො’ති, භන්තෙ, වුච්චති. කිත්තාවතා නු ඛො, භන්තෙ, ධම්මකථිකො හොතී’’ති? ‘‘රූපස්ස චෙ, භික්ඛු, නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය ධම්මං දෙසෙති ‘ධම්මකථිකො භික්ඛූ’ති අලං වචනාය. රූපස්ස චෙ, භික්ඛු, නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන්නො හොති, ‘ධම්මානුධම්මප්පටිපන්නො භික්ඛූ’ති අලං වචනාය. රූපස්ස චෙ, භික්ඛු, නිබ්බිදා විරාගා නිරොධා අනුපාදාවිමුත්තො හොති, ‘දිට්ඨධම්මනිබ්බානප්පත්තො භික්ඛූ’ති අලං වචනාය. වෙදනාය චෙ, භික්ඛු…පෙ… සඤ්ඤාය චෙ, භික්ඛු… සඞ්ඛාරානං චෙ, භික්ඛු… විඤ්ඤාණස්ස චෙ, භික්ඛු, නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය ධම්මං දෙසෙති, ‘ධම්මකථිකො භික්ඛූ’ති අලං වචනාය. විඤ්ඤාණස්ස චෙ, භික්ඛු, නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන්නො හොති, ‘ධම්මානුධම්මප්පටිපන්නො භික්ඛූ’ති අලං වචනාය. විඤ්ඤාණස්ස චෙ, භික්ඛු, නිබ්බිදා විරාගා නිරොධා අනුපාදාවිමුත්තො හොති, ‘දිට්ඨධම්මනිබ්බානප්පත්තො භික්ඛූ’ති අලං වචනායා’’ති. තතියං.

115. En Sāvatthī. Sentado a un lado, ese monje dijo al Bienaventurado: "Se dice 'un orador del Dhamma, un orador del Dhamma', venerable señor. ¿Hasta qué punto se es un orador del Dhamma?". "Monje, si uno enseña el Dhamma para el desencanto, el desapego y el cese de la forma, es suficiente para llamarlo 'un monje que es orador del Dhamma'. Si uno practica para el desencanto, el desapego y el cese de la forma, es suficiente para llamarlo 'un monje que practica el Dhamma de acuerdo con el Dhamma'. Si uno está liberado a través del no apego debido al desencanto, el desapego y el cese de la forma, es suficiente para llamarlo 'un monje que ha alcanzado el Nibbāna en esta misma vida'. Por la sensación... por la percepción... por las formaciones volitivas... si uno enseña el Dhamma para el desencanto, el desapego y el cese de la conciencia, es suficiente para llamarlo 'un monje que es orador del Dhamma'. Si uno practica para el desencanto, el desapego y el cese de la conciencia, es suficiente para llamarlo 'un monje que practica el Dhamma de acuerdo con el Dhamma'. Si uno está liberado a través del no apego debido al desencanto, el desapego y el cese de la conciencia, es suficiente para llamarlo 'un monje que ha alcanzado el Nibbāna en esta misma vida'".

4. දුතියධම්මකථිකසුත්තං

4. Dutiyadhammakathikasutta — Segundo discurso sobre el Orador del Dhamma.

116. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘‘ධම්මකථිකො ධම්මකථිකො’ති, භන්තෙ, වුච්චති. කිත්තාවතා නු ඛො, භන්තෙ, ධම්මකථිකො හොති, කිත්තාවතා ධම්මානුධම්මප්පටිපන්නො හොති, කිත්තාවතා දිට්ඨධම්මනිබ්බානප්පත්තො හොතී’’ති? ‘‘රූපස්ස චෙ, භික්ඛු, නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය ධම්මං දෙසෙති, ‘ධම්මකථිකො භික්ඛූ’ති අලං වචනාය. රූපස්ස චෙ, භික්ඛු, නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන්නො හොති, ‘ධම්මානුධම්මප්පටිපන්නො භික්ඛූ’ති අලං වචනාය. රූපස්ස චෙ, භික්ඛු, නිබ්බිදා විරාගා නිරොධා අනුපාදාවිමුත්තො හොති, ‘දිට්ඨධම්මනිබ්බානප්පත්තො භික්ඛූ’ති අලං වචනාය. වෙදනාය චෙ, භික්ඛු…පෙ… සඤ්ඤාය චෙ, භික්ඛු… සඞ්ඛාරානං චෙ, භික්ඛු… විඤ්ඤාණස්ස චෙ, භික්ඛු, නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය ධම්මං දෙසෙති, ‘ධම්මකථිකො භික්ඛූ’ති අලං වචනාය. විඤ්ඤාණස්ස චෙ, භික්ඛු, නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන්නො හොති, ‘ධම්මානුධම්මප්පටිපන්නො භික්ඛූ’ති අලං වචනාය. විඤ්ඤාණස්ස චෙ, භික්ඛු, නිබ්බිදා විරාගා [Pg.134] නිරොධා අනුපාදාවිමුත්තො හොති, ‘දිට්ඨධම්මනිබ්බානප්පත්තො භික්ඛූ’ති අලං වචනායා’’ති. චතුත්ථං.

116. En Sāvatthī. Entonces, aquel monje, sentado a un lado, dijo esto al Bienaventurado: «Señor, se dice: ‘un orador del Dhamma, un orador del Dhamma’. ¿En qué medida, Señor, se es un orador del Dhamma? ¿En qué medida se es alguien que practica en conformidad con el Dhamma? ¿En qué medida se es alguien que ha alcanzado el Nibbāna en esta misma vida?». «Monje, si alguien enseña el Dhamma para el desencanto, el desapasionamiento y la cesación de la forma, es suficiente con decir: ‘el monje es un orador del Dhamma’. Monje, si alguien practica para el desencanto, el desapasionamiento y la cesación de la forma, es suficiente con decir: ‘el monje es alguien que practica en conformidad con el Dhamma’. Monje, si a través del desencanto, el desapasionamiento y la cesación de la forma, alguien está liberado mediante el no-apego, es suficiente con decir: ‘el monje es alguien que ha alcanzado el Nibbāna en esta misma vida’. Con respecto a la sensación... con respecto a la percepción... con respecto a las formaciones... Monje, si alguien enseña el Dhamma para el desencanto, el desapasionamiento y la cesación de la conciencia, es suficiente con decir: ‘el monje es un orador del Dhamma’. Monje, si alguien practica para el desencanto, el desapasionamiento y la cesación de la conciencia, es suficiente con decir: ‘el monje es alguien que practica en conformidad con el Dhamma’. Monje, si a través del desencanto, el desapasionamiento y la cesación de la conciencia, alguien está liberado mediante el no-apego, es suficiente con decir: ‘el monje es alguien que ha alcanzado el Nibbāna en esta misma vida’».

5. බන්ධනසුත්තං

5. Discurso sobre las Ataduras

117. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘ඉධ භික්ඛවෙ අස්සුතවා පුථුජ්ජනො අරියානං අදස්සාවී…පෙ… සප්පුරිසධම්මෙ අවිනීතො රූපං අත්තතො සමනුපස්සති, රූපවන්තං වා අත්තානං; අත්තනි වා රූපං, රූපස්මිං වා අත්තානං. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අස්සුතවා පුථුජ්ජනො රූපබන්ධනබද්ධො සන්තරබාහිරබන්ධනබද්ධො අතීරදස්සී අපාරදස්සී, බද්ධො ජීයති බද්ධො මීයති බද්ධො අස්මා ලොකා පරං ලොකං ගච්ඡති. වෙදනං අත්තතො සමනුපස්සති…පෙ… වෙදනාය වා අත්තානං. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අස්සුතවා පුථුජ්ජනො වෙදනාබන්ධනබද්ධො සන්තරබාහිරබන්ධනබද්ධො අතීරදස්සී අපාරදස්සී, බද්ධො ජීයති බද්ධො මීයති බද්ධො අස්මා ලොකා පරං ලොකං ගච්ඡති. සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං අත්තතො සමනුපස්සති…පෙ… අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අස්සුතවා පුථුජ්ජනො විඤ්ඤාණබන්ධනබද්ධො සන්තරබාහිරබන්ධනබද්ධො අතීරදස්සී අපාරදස්සී, බද්ධො ජීයති බද්ධො මීයති බද්ධො අස්මා ලොකා පරං ලොකං ගච්ඡති’’.

117. En Sāvatthī. «Monjes, en este mundo, la persona mundana común e instruida que no tiene visión de los Nobles... que no está entrenada en el Dhamma de los hombres íntegros, considera la forma como el yo, o al yo como poseedor de la forma, o la forma en el yo, o al yo en la forma. De este se dice, monjes: ‘la persona mundana no instruida está atada por el vínculo de la forma, está atada por vínculos internos y externos; no ve la orilla cercana (del samsara) ni ve la orilla lejana (el Nibbāna)’. Estando atada, envejece; estando atada, muere; estando atada, va de este mundo al otro mundo. Considera la sensación como el yo... la sensación en el yo. De este se dice, monjes: ‘la persona mundana no instruida está atada por el vínculo de la sensación, está atada por vínculos internos y externos; no ve la orilla cercana ni ve la orilla lejana. Estando atada, envejece; estando atada, muere; estando atada, va de este mundo al otro mundo’. Considera la percepción... las formaciones... la conciencia como el yo... De este se dice, monjes: ‘la persona mundana no instruida está atada por el vínculo de la conciencia, está atada por vínculos internos y externos; no ve la orilla cercana ni ve la orilla lejana. Estando atada, envejece; estando atada, muere; estando atada, va de este mundo al otro mundo’».

‘‘සුතවා ච ඛො, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො අරියානං දස්සාවී…පෙ… සප්පුරිසධම්මෙ සුවිනීතො න රූපං අත්තතො සමනුපස්සති, න රූපවන්තං වා අත්තානං; න අත්තනි වා රූපං, න රූපස්මිං වා අත්තානං. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො න රූපබන්ධනබද්ධො, න සන්තරබාහිරබන්ධනබද්ධො, තීරදස්සී, පාරදස්සී; ‘පරිමුත්තො සො දුක්ඛස්මා’ති වදාමි. න වෙදනං අත්තතො…පෙ… න සඤ්ඤං අත්තතො…පෙ… න සඞ්ඛාරෙ අත්තතො…පෙ… න විඤ්ඤාණං අත්තතො සමනුපස්සති…පෙ… අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො න විඤ්ඤාණබන්ධනබද්ධො, න සන්තරබාහිරබන්ධනබද්ධො, තීරදස්සී, පාරදස්සී, ‘පරිමුත්තො සො දුක්ඛස්මා’ති වදාමී’’ති. පඤ්චමං.

«Pero el noble discípulo instruido, monjes, que tiene visión de los Nobles... que está bien entrenado en el Dhamma de los hombres íntegros, no considera la forma como el yo, ni al yo como poseedor de la forma, ni la forma en el yo, ni al yo en la forma. De este se dice, monjes: ‘el noble discípulo instruido no está atado por el vínculo de la forma, no está atado por vínculos internos y externos; ve la orilla cercana y ve la orilla lejana’. ‘Él está totalmente liberado del sufrimiento’, así lo declaro. No considera la sensación como el yo... no considera la percepción como el yo... no considera las formaciones como el yo... no considera la conciencia como el yo... De este se dice, monjes: ‘el noble discípulo instruido no está atado por el vínculo de la conciencia, no está atado por vínculos internos y externos; ve la orilla cercana y ve la orilla lejana’. ‘Él está totalmente liberado del sufrimiento’, así lo declaro». Quinto.

6. පරිපුච්ඡිතසුත්තං

6. Discurso de la Pregunta

118. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, රූපං ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’ති සමනුපස්සථා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘සාධු, භික්ඛවෙ! රූපං, භික්ඛවෙ, ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං [Pg.135] යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. ‘‘වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’ති සමනුපස්සථා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘සාධු, භික්ඛවෙ! විඤ්ඤාණං, භික්ඛවෙ, ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං…පෙ… එවං පස්සං…පෙ… කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතීති. ඡට්ඨං.

118. En Sāvatthī. «Monjes, ¿qué pensáis? ¿Consideráis a la forma así: ‘esto es mío, esto soy yo, esto es mi yo’?». «No, Señor». «¡Bien, monjes! Monjes, la forma debe verse tal como realmente es con sabiduría correcta de este modo: ‘esto no es mío, esto no soy yo, esto no es mi yo’. ¿Consideráis la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia así: ‘esto es mío, esto soy yo, esto es mi yo’?». «No, Señor». «¡Bien, monjes! Monjes, la conciencia debe verse tal como realmente es con sabiduría correcta de este modo: ‘esto no es mío, esto no soy yo, esto no es mi yo’... viendo así... comprende: ‘no hay nada más para este estado de existencia’». Sexto.

7. දුතියපරිපුච්ඡිතසුත්තං

7. Segundo Discurso de la Pregunta

119. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, රූපං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති සමනුපස්සථා’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘සාධු භික්ඛවෙ! රූපං, භික්ඛවෙ, ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති සමනුපස්සථා’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘සාධු භික්ඛවෙ! විඤ්ඤාණං, භික්ඛවෙ, ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං…පෙ… එවං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති. සත්තමං.

119. En Sāvatthī. «Monjes, ¿qué pensáis? ¿Consideráis a la forma así: ‘esto no es mío, esto no soy yo, esto no es mi yo’?». «Sí, Señor». «¡Bien, monjes! Monjes, la forma debe verse tal como realmente es con sabiduría correcta de este modo: ‘esto no es mío, esto no soy yo, esto no es mi yo’. ¿Consideráis la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia así: ‘esto no es mío, esto no soy yo, esto no es mi yo’?». «Sí, Señor». «¡Bien, monjes! Monjes, la conciencia debe verse tal como realmente es con sabiduría correcta de este modo: ‘esto no es mío, esto no soy yo, esto no es mi yo’... de este modo... comprende: ‘no hay nada más para este estado de existencia’». Séptimo.

8. සංයොජනියසුත්තං

8. Discurso sobre las cosas que encadenan

120. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘සංයොජනියෙ ච, භික්ඛවෙ, ධම්මෙ දෙසෙස්සාමී සංයොජනඤ්ච. තං සුණාථ. කතමෙ ච, භික්ඛවෙ, සංයොජනියා ධම්මා, කතමං සංයොජනං? රූපං, භික්ඛවෙ, සංයොජනියො ධම්මො; යො තත්ථ ඡන්දරාගො, තං තත්ථ සංයොජනං. වෙදනා…පෙ… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං සංයොජනියො ධම්මො; යො තත්ථ ඡන්දරාගො, තං තත්ථ සංයොජනං. ඉමෙ වුච්චන්ති, භික්ඛවෙ, සංයොජනියා ධම්මා, ඉදං සංයොජන’’න්ති. අට්ඨමං.

120. En Sāvatthī. «Monjes, enseñaré las cosas que tienden hacia los grilletes y el grillete mismo. Escuchad eso. ¿Y cuáles son, monjes, las cosas que tienden hacia los grilletes, y cuál es el grillete? La forma, monjes, es una cosa que tiende hacia los grilletes; cualquier deseo y apego que haya allí, ese es el grillete. La sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia es una cosa que tiende hacia los grilletes; cualquier deseo y apego que haya allí, ese es el grillete. Estas se llaman, monjes, las cosas que tienden hacia los grilletes, y esto es el grillete». Octavo.

9. උපාදානියසුත්තං

9. Discurso sobre las cosas propensas al apego

121. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘උපාදානියෙ ච, භික්ඛවෙ, ධම්මෙ දෙසෙස්සාමි උපාදානඤ්ච. තං සුණාථ. කතමෙ ච, භික්ඛවෙ, උපාදානියා ධම්මා, කතමං උපාදානං? රූපං, භික්ඛවෙ, උපාදානියො ධම්මො, යො තත්ථ ඡන්දරාගො, තං තත්ථ උපාදානං. වෙදනා…පෙ… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං උපාදානියො ධම්මො; යො තත්ථ ඡන්දරාගො, තං තත්ථ උපාදානං. ඉමෙ වුච්චන්ති, භික්ඛවෙ, උපාදානියා ධම්මා, ඉදං උපාදාන’’න්ති. නවමං.

121. En Sāvatthī. «Monjes, os enseñaré las cosas que provocan el apego y el apego mismo. Escuchad esto. ¿Y cuáles, monjes, son las cosas que provocan el apego, y qué es el apego? La forma, monjes, es una cosa que provoca el apego; cualquier deseo y pasión por ella es el apego mismo. La sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia es una cosa que provoca el apego; cualquier deseo y pasión por ella es el apego mismo. Estas, monjes, se llaman las cosas que provocan el apego, y esto es el apego».

10. සීලවන්තසුත්තං

10. Sīlavantasutta - Discurso sobre el que posee virtud

122. එකං [Pg.136] සමයං ආයස්මා ච සාරිපුත්තො ආයස්මා ච මහාකොට්ඨිකො බාරාණසියං විහරන්ති ඉසිපතනෙ මිගදායෙ. අථ ඛො ආයස්මා මහාකොට්ඨිකො සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො යෙනායස්මා සාරිපුත්තො තෙනුපසඞ්කමි…පෙ… එතදවොච – ‘‘සීලවතාවුසො, සාරිපුත්ත, භික්ඛුනා කතමෙ ධම්මා යොනිසො මනසිකාතබ්බා’’ති? ‘‘සීලවතාවුසො, කොට්ඨික, භික්ඛුනා පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා අනිච්චතො දුක්ඛතො රොගතො ගණ්ඩතො සල්ලතො අඝතො ආබාධතො පරතො පලොකතො සුඤ්ඤතො අනත්තතො යොනිසො මනසි කාතබ්බා. කතමෙ පඤ්ච? සෙය්‍යථිදං – රූපුපාදානක්ඛන්ධො, වෙදනුපාදානක්ඛන්ධො, සඤ්ඤුපාදානක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරුපාදානක්ඛන්ධො, විඤ්ඤාණුපාදානක්ඛන්ධො. සීලවතාවුසො, කොට්ඨික, භික්ඛුනා ඉමෙ පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා අනිච්චතො දුක්ඛතො රොගතො ගණ්ඩතො සල්ලතො අඝතො ආබාධතො පරතො පලොකතො සුඤ්ඤතො අනත්තතො යොනිසො මනසි කාතබ්බා. ඨානං ඛො පනෙතං, ආවුසො, විජ්ජති යං සීලවා භික්ඛු ඉමෙ පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධෙ අනිච්චතො…පෙ… අනත්තතො යොනිසො මනසි කරොන්තො සොතාපත්තිඵලං සච්ඡිකරෙය්‍යා’’ති.

122. En una ocasión, el venerable Sāriputta y el venerable Mahākoṭṭhika residían en Benares, en Isipatana, en el Bosque de los Ciervos. Entonces, el venerable Mahākoṭṭhika, al atardecer, habiendo salido de su meditación solitaria, se acercó al venerable Sāriputta... y le dijo: «Amigo Sāriputta, ¿qué cosas debe atender sabiamente un monje virtuoso?». «Amigo Koṭṭhika, un monje virtuoso debe atender sabiamente a los cinco agregados del apego como impermanentes, como sufrimiento, como una enfermedad, como un tumor, como un dardo, como una calamidad, como una aflicción, como ajenos, como desintegración, como vacíos y como no-yo. ¿Cuáles son los cinco? A saber: el agregado del apego de la forma, el agregado del apego de la sensación, el agregado del apego de la percepción, el agregado del apego de las formaciones y el agregado del apego de la conciencia. Amigo Koṭṭhika, un monje virtuoso debe atender sabiamente a estos cinco agregados del apego como impermanentes... como no-yo. Es posible, amigo, que un monje virtuoso que atienda sabiamente a estos cinco agregados del apego como impermanentes... como no-yo, realice el fruto de la entrada en la corriente».

‘‘සොතාපන්නෙන පනාවුසො සාරිපුත්ත, භික්ඛුනා කතමෙ ධම්මා යොනිසො මනසි කාතබ්බා’’ති? ‘‘සොතාපන්නෙනපි ඛො, ආවුසො කොට්ඨික, භික්ඛුනා ඉමෙ පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා අනිච්චතො…පෙ… අනත්තතො යොනිසො මනසි කාතබ්බා. ඨානං ඛො පනෙතං, ආවුසො, විජ්ජති යං සොතාපන්නො භික්ඛු ඉමෙ පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධෙ අනිච්චතො…පෙ… අනත්තතො යොනිසො මනසි කරොන්තො සකදාගාමිඵලං සච්ඡිකරෙය්‍යා’’ති.

«Pero, amigo Sāriputta, ¿qué cosas debe atender sabiamente un monje que es un entrado en la corriente?». «Amigo Koṭṭhika, incluso un monje que es un entrado en la corriente debe atender sabiamente a estos cinco agregados del apego como impermanentes... como no-yo. Es posible, amigo, que un monje entrado en la corriente que atienda sabiamente a estos cinco agregados del apego como impermanentes... como no-yo, realice el fruto del que retorna una sola vez».

‘‘සකදාගාමිනා පනාවුසො සාරිපුත්ත, භික්ඛුනා කතමෙ ධම්මා යොනිසො මනසි කාතබ්බා’’ති? ‘‘සකදාගාමිනාපි ඛො, ආවුසො කොට්ඨික, භික්ඛුනා ඉමෙ පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා අනිච්චතො…පෙ… අනත්තතො යොනිසො මනසි කාතබ්බා. ඨානං ඛො පනෙතං, ආවුසො, විජ්ජති යං සකදාගාමී භික්ඛු ඉමෙ පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධෙ අනිච්චතො…පෙ… අනත්තතො යොනිසො මනසි කරොන්තො අනාගාමිඵලං සච්ඡිකරෙය්‍යා’’ති.

«Pero, amigo Sāriputta, ¿qué cosas debe atender sabiamente un monje que es un que retorna una sola vez?». «Amigo Koṭṭhika, incluso un monje que retorna una sola vez debe atender sabiamente a estos cinco agregados del apego como impermanentes... como no-yo. Es posible, amigo, que un monje que retorna una sola vez que atienda sabiamente a estos cinco agregados del apego como impermanentes... como no-yo, realice el fruto del que no retorna».

‘‘අනාගාමිනා [Pg.137] පනාවුසො සාරිපුත්ත, භික්ඛුනා කතමෙ ධම්මා යොනිසො මනසි කාතබ්බා’’ති? ‘‘අනාගාමිනාපි ඛො, ආවුසො කොට්ඨික, භික්ඛුනා ඉමෙ පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා අනිච්චතො…පෙ… අනත්තතො යොනිසො මනසි කාතබ්බා. ඨානං ඛො පනෙතං, ආවුසො, විජ්ජති යං අනාගාමී භික්ඛු ඉමෙ පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධෙ අනිච්චතො…පෙ… අනත්තතො යොනිසො මනසි කරොන්තො අරහත්තං සච්ඡිකරෙය්‍යා’’ති.

«Pero, amigo Sāriputta, ¿qué cosas debe atender sabiamente un monje que es un que no retorna?». «Amigo Koṭṭhika, incluso un monje que no retorna debe atender sabiamente a estos cinco agregados del apego como impermanentes... como no-yo. Es posible, amigo, que un monje que no retorna que atienda sabiamente a estos cinco agregados del apego como impermanentes... como no-yo, realice el estado de Arahant».

‘‘අරහතා පනාවුසො සාරිපුත්ත, කතමෙ ධම්මා යොනිසො මනසි කාතබ්බා’’ති? ‘‘අරහතාපි ඛො, ආවුසො කොට්ඨික, ඉමෙ පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධෙ අනිච්චතො දුක්ඛතො රොගතො ගණ්ඩතො සල්ලතො අඝතො ආබාධතො පරතො පලොකතො සුඤ්ඤතො අනත්තතො යොනිසො මනසි කාතබ්බා. නත්ථි, ඛ්වාවුසො, අරහතො උත්තරි කරණීයං කතස්ස වා පතිචයො; අපි ච ඉමෙ ධම්මා භාවිතා බහුලීකතා දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරා චෙව සංවත්තන්ති සතිසම්පජඤ්ඤා චා’’ති. දසමං.

«Pero, amigo Sāriputta, ¿qué cosas debe atender sabiamente un Arahant?». «Amigo Koṭṭhika, incluso un Arahant debe atender sabiamente a estos cinco agregados del apego como impermanentes, como sufrimiento, como una enfermedad, como un tumor, como un dardo, como una calamidad, como una aflicción, como ajenos, como desintegración, como vacíos y como no-yo. Amigo, no queda nada más por hacer para un Arahant, ni hay necesidad de repetir lo que ya se ha hecho. Sin embargo, estas cosas, cuando se cultivan y se desarrollan, conducen tanto a una morada placentera en la vida presente como a la atención plena y la clara comprensión».

11. සුතවන්තසුත්තං

11. Sutavantasutta - Discurso sobre el instruido

123. එකං සමයං ආයස්මා ච සාරිපුත්තො ආයස්මා ච මහාකොට්ඨිකො බාරාණසියං විහරන්ති ඉසිපතනෙ මිගදායෙ. අථ ඛො ආයස්මා මහාකොට්ඨිකො සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො යෙනායස්මා සාරිපුත්තො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා…පෙ… එතදවොච –

123. En una ocasión, el venerable Sāriputta y el venerable Mahākoṭṭhika residían en Benares, en Isipatana, en el Bosque de los Ciervos. Entonces, el venerable Mahākoṭṭhika, al atardecer, habiendo salido de su meditación solitaria, se acercó al venerable Sāriputta; habiéndose acercado... le dijo:

‘‘සුතවතාවුසො සාරිපුත්ත, භික්ඛුනා කතමෙ ධම්මා යොනිසො මනසි කාතබ්බා’’ති? ‘‘සුතවතාවුසො කොට්ඨික, භික්ඛුනා පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා අනිච්චතො…පෙ… අනත්තතො යොනිසො මනසි කාතබ්බා. කතමෙ පඤ්ච? සෙය්‍යථිදං – රූපුපාදානක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණුපාදානක්ඛන්ධො. සුතවතාවුසො කොට්ඨික, භික්ඛුනා ඉමෙ පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා අනිච්චතො…පෙ… අනත්තතො යොනිසො මනසි කාතබ්බා. ඨානං ඛො පනෙතං, ආවුසො, විජ්ජති – යං සුතවා භික්ඛු ඉමෙ පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධෙ අනිච්චතො…පෙ… අනත්තතො යොනිසො මනසි කරොන්තො සොතාපත්තිඵලං සච්ඡිකරෙය්‍යා’’ති.

«Amigo Sāriputta, ¿qué cosas debe atender sabiamente un monje instruido?». «Amigo Koṭṭhika, un monje instruido debe atender sabiamente a los cinco agregados del apego como impermanentes... como no-yo. ¿Cuáles son los cinco? A saber: el agregado del apego de la forma... el agregado del apego de la conciencia. Amigo Koṭṭhika, un monje instruido debe atender sabiamente a estos cinco agregados del apego como impermanentes... como no-yo. Es posible, amigo, que un monje instruido que atienda sabiamente a estos cinco agregados del apego como impermanentes... como no-yo, realice el fruto de la entrada en la corriente».

‘‘සොතාපන්නෙන පනාවුසො සාරිපුත්ත, භික්ඛුනා කතමෙ ධම්මා යොනිසො මනසි කාතබ්බා’’ති? ‘‘සොතාපන්නෙනපි ඛො ආවුසො කොට්ඨික[Pg.138], භික්ඛුනා ඉමෙ පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා අනිච්චතො…පෙ… අනත්තතො යොනිසො මනසි කාතබ්බා. ඨානං ඛො පනෙතං, ආවුසො, විජ්ජති – යං සොතාපන්නො භික්ඛු ඉමෙ පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධෙ අනිච්චතො…පෙ… අනත්තතො යොනිසො මනසි කරොන්තො සකදාගාමිඵලං…පෙ… අනාගාමිඵලං…පෙ… අරහත්තඵලං සච්ඡිකරෙය්‍යා’’ති.

‘‘අරහතා පනාවුසො සාරිපුත්ත, කතමෙ ධම්මා යොනිසො මනසි කාතබ්බා’’ති? ‘‘අරහතාපි ඛ්වාවුසො, කොට්ඨික, ඉමෙ පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා අනිච්චතො දුක්ඛතො රොගතො ගණ්ඩතො සල්ලතො අඝතො ආබාධතො පරතො පලොකතො සුඤ්ඤතො අනත්තතො යොනිසො මනසි කාතබ්බා. නත්ථි, ඛ්වාවුසො, අරහතො උත්තරි කරණීයං, කතස්ස වා පතිචයො; අපි ච ඛො ඉමෙ ධම්මා භාවිතා බහුලීකතා දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරාය චෙව සංවත්තන්ති සතිසම්පජඤ්ඤා චා’’ති. එකාදසමං.

«Pero, amigo Sāriputta, ¿qué cosas debe atender sabiamente un Arahant?». «Amigo Koṭṭhika, incluso un Arahant debe atender sabiamente a estos cinco agregados del apego como impermanentes, como sufrimiento, como una enfermedad, como un tumor, como un dardo, como una aflicción, como ajenos, como desintegración, como vacíos y como no-yo. Amigo, no queda nada más por hacer para un Arahant, ni hay necesidad de repetir lo que ya se ha hecho. Sin embargo, estas cosas, cuando se cultivan y se desarrollan, conducen tanto a una morada placentera en la vida presente como a la atención plena y la clara comprensión».

12. කප්පසුත්තං

12. Kappasutta - Discurso sobre Kappa

124. සාවත්ථිනිදානං. අථ ඛො ආයස්මා කප්පො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි…පෙ… එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා කප්පො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කථං නු ඛො, භන්තෙ, ජානතො කථං පස්සතො ඉමස්මිඤ්ච සවිඤ්ඤාණකෙ කායෙ බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙසු අහඞ්කාරමමඞ්කාරමානානුසයා න හොන්තී’’ති?

124. En Sāvatthi. Entonces, el venerable Kappa se acercó al Bienaventurado... sentado a un lado, el venerable Kappa le dijo al Bienaventurado: «Señor, ¿cómo debe uno conocer y cómo debe uno ver para que, en relación con este cuerpo consciente y con todos los signos externos, no surjan las nociones de 'hacer-yo', 'hacer-mío' y la tendencia latente del orgullo?»

‘‘යං කිඤ්චි, කප්ප, රූපං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා ඔළාරිකං වා සුඛුමං වා හීනං වා පණීතං වා යං දූරෙ සන්තිකෙ වා, සබ්බං රූපං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සති. යා කාචි වෙදනා…පෙ… යා කාචි සඤ්ඤා… යෙ කෙචි සඞ්ඛාරා… යං කිඤ්චි විඤ්ඤාණං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා ඔළාරිකං වා සුඛුමං වා හීනං වා පණීතං වා යං දූරෙ සන්තිකෙ වා, සබ්බං විඤ්ඤාණං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සති. එවං ඛො, කප්ප, ජානතො එවං පස්සතො ඉමස්මිඤ්ච සවිඤ්ඤාණකෙ කායෙ බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙසු අහඞ්කාරමමඞ්කාරමානානුසයා න හොන්තී’’ති. ද්වාදසමං.

«Cualquier tipo de forma, Kappa, ya sea pasada, futura o presente; interna o externa; grosera o sutil; inferior o superior; lejana o cercana; toda forma debe verse con la sabiduría correcta tal como realmente es así: 'Esto no es mío, esto no soy yo, esto no es mi yo'. Cualquier tipo de sensación... percepción... formaciones... cualquier tipo de conciencia, ya sea pasada, futura o presente; interna o externa; grosera o sutil; inferior o superior; lejana o cercana; toda conciencia debe verse con la sabiduría correcta tal como realmente es así: 'Esto no es mío, esto no soy yo, esto no es mi yo'. De esta manera, Kappa, para quien conoce y ve así, en relación con este cuerpo consciente y con todos los signos externos, no surjan las nociones de 'hacer-yo', 'hacer-mío' y la tendencia latente del orgullo». Duodécimo.

13. දුතියකප්පසුත්තං

13. Segundo discurso a Kappa

125. සාවත්ථිනිදානං[Pg.139]. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා කප්පො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කථං නු ඛො, භන්තෙ, ජානතො කථං පස්සතො ඉමස්මිඤ්ච සවිඤ්ඤාණකෙ කායෙ බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙසු අහඞ්කාරමමඞ්කාරමානාපගතං මානසං හොති විධා සමතික්කන්තං සන්තං සුවිමුත්ත’’න්ති?

125. En Sāvatthi. Sentado a un lado, el venerable Kappa le dijo al Bienaventurado: «Señor, ¿cómo debe uno conocer y cómo debe uno ver para que, en relación con este cuerpo consciente y con todos los signos externos, la mente esté libre de las nociones de 'hacer-yo', 'hacer-mío' y de orgullo, habiendo superado los tres modos de orgullo, y sea pacífica y esté bien liberada?»

‘‘යං කිඤ්චි, කප්ප, රූපං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං…පෙ… සබ්බං රූපං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දිස්වා අනුපාදාවිමුත්තො හොති. යා කාචි වෙදනා… යා කාචි සඤ්ඤා… යෙ කෙචි සඞ්ඛාරා… යං කිඤ්චි විඤ්ඤාණං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා ඔළාරිකං වා සුඛුමං වා හීනං වා පණීතං වා යං දූරෙ සන්තිකෙ වා, සබ්බං විඤ්ඤාණං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දිස්වා අනුපාදාවිමුත්තො හොති. එවං ඛො, කප්ප, ජානතො එවං පස්සතො ඉමස්මිඤ්ච සවිඤ්ඤාණකෙ කායෙ බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙසු අහඞ්කාරමමඞ්කාරමානාපගතං මානසං හොති විධා සමතික්කන්තං සන්තං සුවිමුත්ත’’න්ති. තෙරසමං.

«Cualquier tipo de forma, Kappa, ya sea pasada, futura o presente... toda forma debe verse con la sabiduría correcta tal como realmente es así: 'Esto no es mío, esto no soy yo, esto no es mi yo', y habiéndola visto así, uno se libera mediante el no-apego. Cualquier tipo de sensación... percepción... formaciones... cualquier tipo de conciencia, ya sea pasada, futura o presente; interna o externa; grosera o sutil; inferior o superior; lejana o cercana; toda conciencia debe verse con la sabiduría correcta tal como realmente es así: 'Esto no es mío, esto no soy yo, esto no es mi yo', y habiéndola visto así, uno se libera mediante el no-apego. De esta manera, Kappa, para quien conoce y ve así, en relación con este cuerpo consciente y con todos los signos externos, la mente está libre de las nociones de 'hacer-yo', 'hacer-mío' y de orgullo, habiendo superado los tres modos de orgullo, y es pacífica y esté bien liberada». Decimotercero.

ධම්මකථිකවග්ගො ද්වාදසමො.

El capítulo sobre el orador del Dhamma, el duodécimo.

තස්සුද්දානං –

El resumen del capítulo es:

අවිජ්ජා විජ්ජා ද්වෙ කථිකා, බන්ධනා පරිපුච්ඡිතා දුවෙ;

සංයොජනං උපාදානං, සීලං සුතවා ද්වෙ ච කප්පෙනාති.

Ignorancia, conocimiento, dos sobre el orador, dos sobre las ataduras y lo preguntado; grillete, apego, virtud, el instruido, y dos con Kappa.

13. අවිජ්ජාවග්ගො

13. Capítulo sobre la ignorancia

1. සමුදයධම්මසුත්තං

1. Discurso sobre la naturaleza del surgimiento

126. සාවත්ථිනිදානං. අථ ඛො අඤ්ඤතරො භික්ඛු යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා…පෙ… එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘‘අවිජ්ජා අවිජ්ජා’ති, භන්තෙ, වුච්චති. කතමා නු ඛො, භන්තෙ, අවිජ්ජා, කිත්තාවතා ච අවිජ්ජාගතො හොතී’’ති?

126. En Sāvatthi. Entonces, un cierto monje se acercó al Bienaventurado... sentado a un lado, aquel monje le dijo al Bienaventurado: «Señor, se dice 'ignorancia, ignorancia'. ¿Qué es, señor, la ignorancia, y hasta qué punto se está sumido en la ignorancia?»

‘‘ඉධ[Pg.140], භික්ඛු, අස්සුතවා පුථුජ්ජනො සමුදයධම්මං රූපං ‘සමුදයධම්මං රූප’න්ති යථාභූතං නප්පජානාති; වයධම්මං රූපං ‘වයධම්මං රූප’න්ති යථාභූතං නප්පජානාති; සමුදයවයධම්මං රූපං ‘සමුදයවයධම්මං රූප’න්ති යථාභූතං නප්පජානාති. සමුදයධම්මං වෙදනං ‘සමුදයධම්මා වෙදනා’ති යථාභූතං නප්පජානාති; වයධම්මං වෙදනං ‘වයධම්මා වෙදනා’ති යථාභූතං නප්පජානාති; සමුදයවයධම්මං වෙදනං ‘සමුදයවයධම්මා වෙදනා’ති යථාභූතං නප්පජානාති. සමුදයධම්මං සඤ්ඤං…පෙ… සමුදයධම්මෙ සඞ්ඛාරෙ ‘සමුදයධම්මා සඞ්ඛාරා’ති යථාභූතං නප්පජානාති; වයධම්මෙ සඞ්ඛාරෙ ‘වයධම්මා සඞ්ඛාරා’ති යථාභූතං නප්පජානාති; සමුදයවයධම්මෙ සඞ්ඛාරෙ ‘සමුදයවයධම්මා සඞ්ඛාරා’ති යථාභූතං නප්පජානාති. සමුදයධම්මං විඤ්ඤාණං ‘සමුදයධම්මං විඤ්ඤාණ’න්ති යථාභූතං නප්පජානාති; වයධම්මං විඤ්ඤාණං ‘වයධම්මං විඤ්ඤාණ’න්ති යථාභූතං නප්පජානාති; සමුදයවයධම්මං විඤ්ඤාණං ‘සමුදයවයධම්මං විඤ්ඤාණ’න්ති යථාභූතං නප්පජානාති. අයං වුච්චති, භික්ඛු, අවිජ්ජා; එත්තාවතා ච අවිජ්ජාගතො හොතී’’ති.

«Aquí, monje, el seguidor común no instruido no comprende tal como realmente es la forma que tiene la naturaleza de surgir como 'forma que tiene la naturaleza de surgir'; no comprende tal como realmente es la forma que tiene la naturaleza de cesar como 'forma que tiene la naturaleza de cesar'; no comprende tal como realmente es la forma que tiene la naturaleza de surgir y cesar como 'forma que tiene la naturaleza de surgir y cesar'. No comprende tal como realmente es la sensación... la percepción... las formaciones que tienen la naturaleza de surgir como 'formaciones que tienen la naturaleza de surgir'; ...la conciencia que tiene la naturaleza de surgir como 'conciencia que tiene la naturaleza de surgir'; no comprende tal como realmente es la conciencia que tiene la naturaleza de cesar como 'conciencia que tiene la naturaleza de cesar'; no comprende tal como realmente es la conciencia que tiene la naturaleza de surgir y cesar como 'conciencia que tiene la naturaleza de surgir y cesar'. Esto, monje, se llama ignorancia; y hasta este punto se está sumido en la ignorancia».

එවං වුත්තෙ, සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘‘විජ්ජා විජ්ජා’ති, භන්තෙ, වුච්චති. කතමා නු ඛො, භන්තෙ, විජ්ජා, කිත්තාවතා ච විජ්ජාගතො හොතී’’ති?

Habiéndose dicho esto, aquel monje le dijo al Bienaventurado: «Señor, se dice 'conocimiento, conocimiento'. ¿Qué es, señor, el conocimiento, y hasta qué punto se posee conocimiento?»

‘‘ඉධ, භික්ඛු, සුතවා අරියසාවකො සමුදයධම්මං රූපං ‘සමුදයධම්මං රූප’න්ති යථාභූතං පජානාති; වයධම්මං රූපං ‘වයධම්මං රූප’න්ති යථාභූතං පජානාති; සමුදයවයධම්මං රූපං ‘සමුදයවයධම්මං රූප’න්ති යථාභූතං පජානාති. සමුදයධම්මං වෙදනං ‘සමුදයධම්මා වෙදනා’ති යථාභූතං පජානාති; වයධම්මං වෙදනං ‘වයධම්මා වෙදනා’ති යථාභූතං පජානාති; සමුදයවයධම්මං වෙදනං ‘සමුදයවයධම්මා වෙදනා’ති යථාභූතං පජානාති. සමුදයධම්මං සඤ්ඤං… සමුදයධම්මෙ සඞ්ඛාරෙ ‘සමුදයධම්මා සඞ්ඛාරා’ති යථාභූතං පජානාති; වයධම්මෙ සඞ්ඛාරෙ ‘වයධම්මා සඞ්ඛාරා’ති යථාභූතං පජානාති; සමුදයවයධම්මෙ සඞ්ඛාරෙ ‘සමුදයවයධම්මා සඞ්ඛාරා’ති යථාභූතං පජානාති. සමුදයධම්මං විඤ්ඤාණං ‘සමුදයධම්මං විඤ්ඤාණ’න්ති යථාභූතං පජානාති; වයධම්මං විඤ්ඤාණං ‘වයධම්මං විඤ්ඤාණ’න්ති යථාභූතං පජානාති; සමුදයවයධම්මං විඤ්ඤාණං ‘සමුදයවයධම්මං විඤ්ඤාණ’න්ති යථාභූතං පජානාති. අයං වුච්චති, භික්ඛු, විජ්ජා; එත්තාවතා ච විජ්ජාගතො හොතී’’ති. පඨමං.

«Aquí, monje, el instruido noble discípulo comprende tal como realmente es la forma que tiene la naturaleza de surgir como 'forma que tiene la naturaleza de surgir'; comprende tal como realmente es la forma que tiene la naturaleza de cesar como 'forma que tiene la naturaleza de cesar'; comprende tal como realmente es la forma que tiene la naturaleza de surgir y cesar como 'forma que tiene la naturaleza de surgir y cesar'. Comprende tal como realmente es la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia que tiene la naturaleza de surgir como 'conciencia que tiene la naturaleza de surgir'; comprende tal como realmente es la conciencia que tiene la naturaleza de cesar como 'conciencia que tiene la naturaleza de cesar'; comprende tal como realmente es la conciencia que tiene la naturaleza de surgir y cesar como 'conciencia que tiene la naturaleza de surgir y cesar'. Esto, monje, se llama conocimiento; y hasta este punto se posee conocimiento». Primero.

2. දුතියසමුදයධම්මසුත්තං

2. Segundo discurso sobre la naturaleza del surgimiento.

127. එකං [Pg.141] සමයං ආයස්මා ච සාරිපුත්තො ආයස්මා ච මහාකොට්ඨිකො බාරාණසියං විහරන්ති ඉසිපතනෙ මිගදායෙ. අථ ඛො ආයස්මා මහාකොට්ඨිකො සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො…පෙ… එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා මහාකොට්ඨිකො ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං එතදවොච – ‘‘‘අවිජ්ජා, අවිජ්ජා’ති, ආවුසො සාරිපුත්ත, වුච්චති. කතමා නු ඛො, ආවුසො, අවිජ්ජා, කිත්තාවතා ච අවිජ්ජාගතො හොතී’’ති?

127. En una ocasión, el venerable Sāriputta y el venerable Mahākoṭṭhika residían en Benarés, en Isipatana, en el Parque de los Ciervos. Entonces, el venerable Mahākoṭṭhika, al atardecer, habiendo salido de su retiro meditativo... se sentó a un lado. Una vez sentado a un lado, el venerable Mahākoṭṭhika le dijo esto al venerable Sāriputta: 'Amigo Sāriputta, se dice «ignorancia, ignorancia». ¿Qué es, amigo, la ignorancia y hasta qué punto se considera que alguien ha caído en la ignorancia?'.

‘‘ඉධාවුසො අස්සුතවා පුථුජ්ජනො සමුදයධම්මං රූපං ‘සමුදයධම්මං රූප’න්ති යථාභූතං නප්පජානාති; වයධම්මං රූපං…පෙ… ‘සමුදයවයධම්මං රූප’න්ති යථාභූතං නප්පජානාති. සමුදයධම්මං වෙදනං…පෙ… වයධම්මං වෙදනං…පෙ… ‘සමුදයවයධම්මා වෙදනා’ති යථාභූතං නප්පජානාති. සමුදයධම්මං සඤ්ඤං…පෙ… සමුදයධම්මෙ සඞ්ඛාරෙ…පෙ… වයධම්මෙ සඞ්ඛාරෙ…පෙ… සමුදයවයධම්මෙ සඞ්ඛාරෙ ‘සමුදයවයධම්මා සඞ්ඛාරා’ති යථාභූතං නප්පජානාති. සමුදයධම්මං විඤ්ඤාණං…පෙ… සමුදයවයධම්මං විඤ්ඤාණං ‘සමුදයවයධම්මං විඤ්ඤාණ’න්ති යථාභූතං නප්පජානාති. අයං වුච්චති, ආවුසො, අවිජ්ජා; එත්තාවතා ච අවිජ්ජාගතො හොතී’’ති. දුතියං.

—Amigo, en este mundo el común de la gente sin instrucción no comprende, tal como es en realidad, la forma cuya naturaleza es el surgimiento como «forma de naturaleza de surgimiento»; no comprende... la forma cuya naturaleza es el perecimiento... como «forma de naturaleza de surgimiento y perecimiento». No comprende la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia cuya naturaleza es el surgimiento y el perecimiento como «conciencia de naturaleza de surgimiento y perecimiento», tal como es en realidad. A esto se le llama, amigo, ignorancia, y hasta este punto se considera que alguien ha caído en la ignorancia. Segundo [discurso].

3. තතියසමුදයධම්මසුත්තං

3. Tercer discurso sobre la naturaleza del surgimiento.

128. එකං සමයං ආයස්මා ච සාරිපුත්තො ආයස්මා ච මහාකොට්ඨිකො බාරාණසියං විහරන්ති ඉසිපතනෙ මිගදායෙ…පෙ… එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා මහාකොට්ඨිකො ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං එතදවොච – ‘‘‘විජ්ජා, විජ්ජා’ති, ආවුසො සාරිපුත්ත, වුච්චති. කතමා නු ඛො, ආවුසො, විජ්ජා, කිත්තාවතා ච විජ්ජාගතො හොතී’’ති?

128. En una ocasión, el venerable Sāriputta y el venerable Mahākoṭṭhika residían en Benarés, en Isipatana, en el Parque de los Ciervos... una vez sentado a un lado, el venerable Mahākoṭṭhika le dijo esto al venerable Sāriputta: 'Amigo Sāriputta, se dice «conocimiento, conocimiento». ¿Qué es, amigo, el conocimiento y hasta qué punto se considera que alguien ha alcanzado el conocimiento?'.

‘‘ඉධාවුසො, සුතවා අරියසාවකො සමුදයධම්මං රූපං ‘සමුදයධම්මං රූප’න්ති යථාභූතං පජානාති; වයධම්මං රූපං…පෙ… සමුදයවයධම්මං රූපං ‘සමුදයවයධම්මං රූප’න්ති යථාභූතං පජානාති; සමුදයධම්මං වෙදනං…පෙ… සමුදයවයධම්මා වෙදනා … සමුදයධම්මං සඤ්ඤං…පෙ… සමුදයධම්මෙ සඞ්ඛාරෙ… වයධම්මෙ සඞ්ඛාරෙ… සමුදයවයධම්මෙ සඞ්ඛාරෙ ‘සමුදයවයධම්මා සඞ්ඛාරා’ති යථාභූතං පජානාති. සමුදයධම්මං විඤ්ඤාණං… වයධම්මං විඤ්ඤාණං… සමුදයවයධම්මං විඤ්ඤාණං ‘සමුදයවයධම්මං විඤ්ඤාණ’න්ති යථාභූතං පජානාති. අයං වුච්චතාවුසො, විජ්ජා; එත්තාවතා ච විජ්ජාගතො හොතී’’ති. තතියං.

—Amigo, en este mundo el instruido noble discípulo comprende, tal como es en realidad, la forma cuya naturaleza es el surgimiento como «forma de naturaleza de surgimiento»; comprende la forma cuya naturaleza es el perecimiento... la forma cuya naturaleza es el surgimiento y el perecimiento como «forma de naturaleza de surgimiento y perecimiento». Comprende la sensación cuya naturaleza es el surgimiento... las sensaciones de naturaleza de surgimiento y perecimiento... la percepción... las formaciones... comprende la conciencia cuya naturaleza es el surgimiento... la conciencia cuya naturaleza es el perecimiento... la conciencia cuya naturaleza es el surgimiento y el perecimiento como «conciencia de naturaleza de surgimiento y perecimiento», tal como es en realidad. A esto se le llama, amigo, conocimiento, y hasta este punto se considera que alguien ha alcanzado el conocimiento. Tercero [discurso].

4. අස්සාදසුත්තං

4. Discurso sobre la gratificación.

129. බාරාණසියං [Pg.142] විහරන්ති ඉසිපතනෙ මිගදායෙ…පෙ… එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා මහාකොට්ඨිකො ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං එතදවොච – ‘‘‘අවිජ්ජා, අවිජ්ජා’ති, ආවුසො සාරිපුත්ත, වුච්චති. කතමා නු ඛො, ආවුසො, අවිජ්ජා, කිත්තාවතා ච අවිජ්ජාගතො හොතී’’ති?

129. En Benarés, residían en Isipatana, en el Parque de los Ciervos... una vez sentado a un lado, el venerable Mahākoṭṭhika le dijo esto al venerable Sāriputta: 'Amigo Sāriputta, se dice «ignorancia, ignorancia». ¿Qué es, amigo, la ignorancia y hasta qué punto se considera que alguien ha caído en la ignorancia?'.

‘‘ඉධාවුසො අස්සුතවා පුථුජ්ජනො රූපස්ස අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං නප්පජානාති. වෙදනාය…පෙ… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරානං… විඤ්ඤාණස්ස අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං නප්පජානාති. අයං වුච්චතාවුසො, අවිජ්ජා; එත්තාවතා ච අවිජ්ජාගතො හොතී’’ති. චතුත්ථං.

—Amigo, en este mundo el común de la gente sin instrucción no comprende, tal como es en realidad, la gratificación, el peligro y la liberación de la forma. No comprende la sensación... la percepción... las formaciones... no comprende, tal como es en realidad, la gratificación, el peligro y la liberación de la conciencia. A esto se le llama, amigo, ignorancia, y hasta este punto se considera que alguien ha caído en la ignorancia. Cuarto [discurso].

5. දුතියඅස්සාදසුත්තං

5. Segundo discurso sobre la gratificación.

130. බාරාණසියං විහරන්ති ඉසිපතනෙ මිගදායෙ…පෙ… ‘‘‘විජ්ජා, විජ්ජා’ති, ආවුසො සාරිපුත්ත, වුච්චති. කතමා නු ඛො, ආවුසො, විජ්ජා, කිත්තාවතා ච විජ්ජාගතො හොතී’’ති?

130. En Benarés, residían en Isipatana, en el Parque de los Ciervos... 'Amigo Sāriputta, se dice «conocimiento, conocimiento». ¿Qué es, amigo, el conocimiento y hasta qué punto se considera que alguien ha alcanzado el conocimiento?'.

‘‘ඉධාවුසො, සුතවා අරියසාවකො රූපස්ස අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං පජානාති. වෙදනාය…පෙ… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරානං… විඤ්ඤාණස්ස අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං පජානාති. අයං වුච්චතාවුසො, විජ්ජා; එත්තාවතා ච විජ්ජාගතො හොතී’’ති. පඤ්චමං.

—Amigo, en este mundo el instruido noble discípulo comprende, tal como es en realidad, la gratificación, el peligro y la liberación de la forma. Comprende la sensación... la percepción... las formaciones... comprende, tal como es en realidad, la gratificación, el peligro y la liberación de la conciencia. A esto se le llama, amigo, conocimiento, y hasta este punto se considera que alguien ha alcanzado el conocimiento. Quinto [discurso].

6. සමුදයසුත්තං

6. Discurso sobre el surgimiento.

131. බාරාණසියං විහරන්ති ඉසිපතනෙ මිගදායෙ…පෙ… ‘‘‘අවිජ්ජා, අවිජ්ජා’ති, ආවුසො සාරිපුත්ත, වුච්චති. කතමා නු ඛො, ආවුසො, අවිජ්ජා, කිත්තාවතා ච අවිජ්ජාගතො හොතී’’ති?

131. En Benarés, residían en Isipatana, en el Parque de los Ciervos... 'Amigo Sāriputta, se dice «ignorancia, ignorancia». ¿Qué es, amigo, la ignorancia y hasta qué punto se considera que alguien ha caído en la ignorancia?'.

‘‘ඉධාවුසො, අස්සුතවා පුථුජ්ජනො රූපස්ස සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං නප්පජානාති. වෙදනාය…පෙ… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරානං… විඤ්ඤාණස්ස සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං නප්පජානාති. අයං වුච්චතාවුසො, අවිජ්ජා; එත්තාවතා ච අවිජ්ජාගතො හොතී’’ති. ඡට්ඨං.

—Amigo, en este mundo el común de la gente sin instrucción no comprende, tal como es en realidad, el surgimiento, el cese, la gratificación, el peligro y la liberación de la forma. No comprende la sensación... la percepción... las formaciones... no comprende, tal como es en realidad, el surgimiento, el cese, la gratificación, el peligro y la liberación de la conciencia. A esto se le llama, amigo, ignorancia, y hasta este punto se considera que alguien ha caído en la ignorancia. Sexto [discurso].

7. දුතියසමුදයසුත්තං

7. Segundo discurso sobre el surgimiento.

132. බාරාණසියං [Pg.143] විහරන්ති ඉසිපතනෙ මිගදායෙ…පෙ… එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා මහාකොට්ඨිකො ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං එතදවොච – ‘‘‘විජ්ජා, විජ්ජා’ති, ආවුසො සාරිපුත්ත, වුච්චති. කතමා නු ඛො, ආවුසො, විජ්ජා, කිත්තාවතා ච විජ්ජාගතො හොතී’’ති?

132. En Benarés, residían en Isipatana, en el Parque de los Ciervos... una vez sentado a un lado, el venerable Mahākoṭṭhika le dijo esto al venerable Sāriputta: 'Amigo Sāriputta, se dice «conocimiento, conocimiento». ¿Qué es, amigo, el conocimiento y hasta qué punto se considera que alguien ha alcanzado el conocimiento?'.

‘‘ඉධාවුසො, සුතවා අරියසාවකො රූපස්ස සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං පජානාති. වෙදනාය…පෙ… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරානං… විඤ්ඤාණස්ස සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං පජානාති. අයං වුච්චතාවුසො, විජ්ජා; එත්තාවතා ච විජ්ජාගතො හොතී’’ති. සත්තමං.

—Amigo, en este mundo el instruido noble discípulo comprende, tal como es en realidad, el surgimiento, el cese, la gratificación, el peligro y la liberación de la forma. Comprende la sensación... la percepción... las formaciones... comprende, tal como es en realidad, el surgimiento, el cese, la gratificación, el peligro y la liberación de la conciencia. A esto se le llama, amigo, conocimiento, y hasta este punto se considera que alguien ha alcanzado el conocimiento. Séptimo [discurso].

8. කොට්ඨිකසුත්තං

8. Discurso de Koṭṭhika.

133. බාරාණසියං විහරන්ති ඉසිපතනෙ මිගදායෙ. අථ ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො සායන්හසමයං…පෙ… එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො ආයස්මන්තං මහාකොට්ඨිකං එතදවොච – ‘‘‘අවිජ්ජා, අවිජ්ජා’ති, ආවුසො කොට්ඨික, වුච්චති. කතමා නු ඛො, ආවුසො, අවිජ්ජා, කිත්තාවතා ච අවිජ්ජාගතො හොතී’’ති?

133. En Benarés, residían en Isipatana, en el Parque de los Ciervos. Entonces, el venerable Sāriputta, al atardecer... una vez sentado a un lado, el venerable Sāriputta le dijo esto al venerable Mahākoṭṭhika: 'Amigo Koṭṭhika, se dice «ignorancia, ignorancia». ¿Qué es, amigo, la ignorancia y hasta qué punto se considera que alguien ha caído en la ignorancia?'.

‘‘ඉධාවුසො, අස්සුතවා පුථුජ්ජනො රූපස්ස අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං නප්පජානාති. වෙදනාය…පෙ… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරානං… විඤ්ඤාණස්ස අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං නප්පජානාති. අයං වුච්චතාවුසො, අවිජ්ජා; එත්තාවතා ච අවිජ්ජාගතො හොතී’’ති.

එවං වුත්තෙ, ආයස්මා සාරිපුත්තො ආයස්මන්තං මහාකොට්ඨිකං එතදවොච – ‘‘‘විජ්ජා, විජ්ජා’ති, ආවුසො කොට්ඨික, වුච්චති. කතමා නු ඛො, ආවුසො, විජ්ජා, කිත්තාවතා ච විජ්ජාගතො හොතී’’ති?

Dicho esto, el venerable Sāriputta se dirigió al venerable Mahākoṭṭhika con estas palabras: "Amigo Koṭṭhika, se dice 'conocimiento verdadero, conocimiento verdadero' (vijjā). ¿Qué es, amigo, el conocimiento verdadero, y en qué medida se dice que uno ha alcanzado el conocimiento verdadero?".

‘‘ඉධාවුසො සුතවා අරියසාවකො රූපස්ස අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං පජානාති. වෙදනාය…පෙ… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරානං… විඤ්ඤාණස්ස අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං පජානාති. අයං වුච්චතාවුසො, විජ්ජා; එත්තාවතා ච විජ්ජාගතො හොතී’’ති. අට්ඨමං.

"Aquí, amigo, el noble discípulo bien instruido comprende según la realidad la gratificación, el peligro y el escape de la forma. Comprende según la realidad la gratificación, el peligro y el escape de la sensación... de la percepción... de las formaciones... de la conciencia. Esto, amigo, se llama conocimiento verdadero; y es en esta medida que uno ha alcanzado el conocimiento verdadero". Octavo.

9. දුතියකොට්ඨිකසුත්තං

9. Segundo Sutta de Koṭṭhika.

134. බාරාණසියං [Pg.144] විහරන්ති ඉසිපතනෙ මිගදායෙ…පෙ… ‘‘‘අවිජ්ජා, අවිජ්ජා’ති, ආවුසො කොට්ඨික, වුච්චති. කතමා නු ඛො, ආවුසො, අවිජ්ජා, කිත්තාවතා ච අවිජ්ජාගතො හොතී’’ති?

134. Viviendo en Benarés, en Isipatana, en el Parque de los Ciervos... "Amigo Koṭṭhika, se dice 'ignorancia, ignorancia' (avijjā). ¿Qué es, amigo, la ignorancia, y en qué medida se dice que uno ha caído en la ignorancia?".

"Aquí, amigo, la persona común no instruida no comprende según la realidad el origen, la desaparición, la gratificación, el peligro y el escape de la forma. No comprende según la realidad el origen, la desaparición, la gratificación, el peligro y el escape de la sensación... de la percepción... de las formaciones... de la conciencia. Esto, amigo, se llama ignorancia; y es en esta medida que uno ha caído en la ignorancia".

"Aquí, amigo, el noble discípulo bien instruido comprende según la realidad el origen, la desaparición, la gratificación, el peligro y el escape de la forma. Comprende según la realidad el origen, la desaparición, la gratificación, el peligro y el escape de la sensación... de la percepción... de las formaciones... de la conciencia. Esto, amigo, se llama conocimiento verdadero; y es en esta medida que uno ha alcanzado el conocimiento verdadero". Noveno.

10. තතියකොට්ඨිකසුත්තං

10. Tercer Sutta de Koṭṭhika.

135. තඤ්ඤෙව නිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො ආයස්මන්තං මහාකොට්ඨිකං එතදවොච – ‘‘‘අවිජ්ජා, අවිජ්ජා’ති, ආවුසො කොට්ඨික, වුච්චති. කතමා නු ඛො, ආවුසො, අවිජ්ජා, කිත්තාවතා ච අවිජ්ජාගතො හොතී’’ති?

135. En el mismo lugar. Sentado a un lado, el venerable Sāriputta se dirigió al venerable Mahākoṭṭhika con estas palabras: "Amigo Koṭṭhika, se dice 'ignorancia, ignorancia'. ¿Qué es, amigo, la ignorancia, y en qué medida se dice que uno ha caído en la ignorancia?".

‘‘ඉධාවුසො, අස්සුතවා පුථුජ්ජනො රූපං නප්පජානාති, රූපසමුදයං නප්පජානාති, රූපනිරොධං නප්පජානාති, රූපනිරොධගාමිනිං පටිපදං නප්පජානාති. වෙදනං නප්පජානාති…පෙ… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං නප්පජානාති, විඤ්ඤාණසමුදයං නප්පජානාති, විඤ්ඤාණනිරොධං නප්පජානාති, විඤ්ඤාණනිරොධගාමිනිං පටිපදං නප්පජානාති. අයං වුච්චතාවුසො, අවිජ්ජා; එත්තාවතා ච අවිජ්ජාගතො හොතී’’ති.

"Aquí, amigo, la persona común no instruida no comprende la forma, no comprende el origen de la forma, no comprende el cese de la forma, no comprende la práctica que conduce al cese de la forma. No comprende la sensación... la percepción... las formaciones... no comprende la conciencia, no comprende el origen de la conciencia, no comprende el cese de la conciencia, ni comprende la práctica que conduce al cese de la conciencia. Esto, amigo, se llama ignorancia; y es en esta medida que uno ha caído en la ignorancia".

එවං [Pg.145] වුත්තෙ, ආයස්මා සාරිපුත්තො ආයස්මන්තං මහාකොට්ඨිකං එතදවොච – ‘‘‘විජ්ජා, විජ්ජා’ති, ආවුසො කොට්ඨික, වුච්චති. කතමා නු ඛො, ආවුසො, විජ්ජා, කිත්තාවතා ච විජ්ජාගතො හොතී’’ති? ‘‘ඉධාවුසො, සුතවා අරියසාවකො රූපං පජානාති, රූපසමුදයං පජානාති, රූපනිරොධං පජානාති, රූපනිරොධගාමිනිං පටිපදං පජානාති. වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං පජානාති, විඤ්ඤාණසමුදයං පජානාති, විඤ්ඤාණනිරොධං පජානාති, විඤ්ඤාණනිරොධගාමිනිං පටිපදං පජානාති. අයං වුච්චතාවුසො, විජ්ජා; එත්තාවතා ච විජ්ජාගතො හොතී’’ති. දසමං.

Dicho esto, el venerable Sāriputta se dirigió al venerable Mahākoṭṭhika con estas palabras: "Amigo Koṭṭhika, se dice 'conocimiento verdadero, conocimiento verdadero'. ¿Qué es, amigo, el conocimiento verdadero, y en qué medida se dice que uno ha alcanzado el conocimiento verdadero?". "Aquí, amigo, el noble discípulo bien instruido comprende la forma, comprende el origen de la forma, comprende el cese de la forma y comprende la práctica que conduce al cese de la forma. Comprende la sensación... la percepción... las formaciones... comprende la conciencia, comprende el origen de la conciencia, comprende el cese de la conciencia y comprende la práctica que conduce al cese de la conciencia. Esto, amigo, se llama conocimiento verdadero; y es en esta medida que uno ha alcanzado el conocimiento verdadero". Décimo.

අවිජ්ජාවග්ගො තෙරසමො.

Concluye el Capítulo de la Ignorancia, el decimotercero.

තස්සුද්දානං –

El resumen es el siguiente:

සමුදයධම්මෙ තීණි, අස්සාදො අපරෙ දුවෙ;

සමුදයෙ ච ද්වෙ වුත්තා, කොට්ඨිකෙ අපරෙ තයොති.

Tres sobre la naturaleza del origen, otros dos sobre la gratificación; dos sobre el origen se han dicho, y otros tres de Koṭṭhika.

14. කුක්කුළවග්ගො

14. Capítulo de las Brasas Ardientes

1. කුක්කුළසුත්තං

1. Sutta de las Brasas Ardientes

136. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘රූපං, භික්ඛවෙ, කුක්කුළං, වෙදනා කුක්කුළා, සඤ්ඤා කුක්කුළා, සඞ්ඛාරා කුක්කුළා, විඤ්ඤාණං කුක්කුළං. එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො රූපස්මිම්පි නිබ්බින්දති, වෙදනායපි නිබ්බින්දති, සඤ්ඤායපි නිබ්බින්දති, සඞ්ඛාරෙසුපි නිබ්බින්දති, විඤ්ඤාණස්මිම්පි නිබ්බින්දති. නිබ්බින්දං විරජ්ජති; විරාගා විමුච්චති. විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං හොති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාතී’’ති. පඨමං.

136. En Sāvatthī. "Monjes, la forma es como brasas ardientes, la sensación es como brasas ardientes, la percepción es como brasas ardientes, las formaciones son como brasas ardientes, la conciencia es como brasas ardientes. Al ver esto, monjes, el noble discípulo bien instruido se desencanta de la forma, se desencanta de la sensación, se desencanta de la percepción, se desencanta de las formaciones y se desencanta de la conciencia. Al desencantarse, se desapasiona; mediante el desapasionamiento, se libera. En la liberación surge el conocimiento: 'Estoy liberado'. Comprende: 'El nacimiento se ha extinguido, la vida santa se ha consumado, lo que debía hacerse se ha hecho, no queda nada más por hacer para este estado de ser'". Primero.

2. අනිච්චසුත්තං

2. Sutta de lo Impermanente.

137. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘යං, භික්ඛවෙ, අනිච්චං; තත්‍ර වො ඡන්දො පහාතබ්බො. කිඤ්ච, භික්ඛවෙ, අනිච්චං? රූපං, භික්ඛවෙ, අනිච්චං; තත්‍ර වො ඡන්දො පහාතබ්බො. වෙදනා අනිච්චා…පෙ… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං අනිච්චං; තත්‍ර වො ඡන්දො පහාතබ්බො. යං, භික්ඛවෙ, අනිච්චං; තත්‍ර වො ඡන්දො පහාතබ්බො’’ති. දුතියං.

137. En Sāvatthī. "Monjes, en aquello que es impermanente, debéis abandonar el deseo (chando). ¿Y qué es, monjes, lo impermanente? La forma, monjes, es impermanente; en ella debéis abandonar el deseo. La sensación es impermanente... la percepción... las formaciones... la conciencia es impermanente; en ella debéis abandonar el deseo. Monjes, en aquello que es impermanente, debéis abandonar el deseo". Segundo.

3. දුතියඅනිච්චසුත්තං

3. Segundo Sutta de lo Impermanente.

138. සාවත්ථිනිදානං[Pg.146]. ‘‘යං, භික්ඛවෙ, අනිච්චං; තත්‍ර වො රාගො පහාතබ්බො. කිඤ්ච, භික්ඛවෙ, අනිච්චං? රූපං, භික්ඛවෙ, අනිච්චං; තත්‍ර වො රාගො පහාතබ්බො. වෙදනා අනිච්චා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං අනිච්චං; තත්‍ර වො රාගො පහාතබ්බො. යං, භික්ඛවෙ, අනිච්චං; තත්‍ර වො රාගො පහාතබ්බො’’ති. තතියං.

138. En Sāvatthī. "Monjes, en aquello que es impermanente, debéis abandonar el apego apasionado (rāgo). ¿Y qué es, monjes, lo impermanente? La forma, monjes, es impermanente; en ella debéis abandonar el apego apasionado. La sensación es impermanente... la percepción... las formaciones... la conciencia es impermanente; en ella debéis abandonar el apego apasionado. Monjes, en aquello que es impermanente, debéis abandonar el apego apasionado". Tercero.

4. තතියඅනිච්චසුත්තං

4. Tercer Sutta de lo Impermanente.

139. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘යං, භික්ඛවෙ, අනිච්චං; තත්‍ර වො ඡන්දරාගො පහාතබ්බො. කිඤ්ච, භික්ඛවෙ, අනිච්චං? රූපං, භික්ඛවෙ, අනිච්චං, තත්‍ර වො ඡන්දරාගො පහාතබ්බො. වෙදනා අනිච්චා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං අනිච්චං; තත්‍ර වො ඡන්දරාගො පහාතබ්බො. යං, භික්ඛවෙ, අනිච්චං; තත්‍ර වො ඡන්දරාගො පහාතබ්බො’’ති. චතුත්ථං.

139. En Sāvatthī. "Monjes, en aquello que es impermanente, debéis abandonar el deseo y el apego (chandarāgo). ¿Y qué es, monjes, lo impermanente? La forma, monjes, es impermanente; en ella debéis abandonar el deseo y el apego. La sensación es impermanente... la percepción... las formaciones... la conciencia es impermanente; en ella debéis abandonar el deseo y el apego. Monjes, en aquello que es impermanente, debéis abandonar el deseo y el apego". Cuarto.

5. දුක්ඛසුත්තං

5. Sutta del Sufrimiento.

140. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘යං, භික්ඛවෙ, දුක්ඛං; තත්‍ර වො ඡන්දො පහාතබ්බො…පෙ… යං, භික්ඛවෙ, දුක්ඛං; තත්‍ර වො ඡන්දො පහාතබ්බො’’ති. පඤ්චමං.

140. En Sāvatthī. "Monjes, en aquello que es sufrimiento; en ello debéis abandonar el deseo... debéis abandonar el apego apasionado". Quinto.

6. දුතියදුක්ඛසුත්තං

6. Segundo Sutta del Sufrimiento.

141. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘යං, භික්ඛවෙ, දුක්ඛං; තත්‍ර වො රාගො පහාතබ්බො…පෙ… යං, භික්ඛවෙ, දුක්ඛං; තත්‍ර වො රාගො පහාතබ්බො’’ති. ඡට්ඨං.

141. En Sāvatthī. "Monjes, en aquello que es sufrimiento; en ello debéis abandonar el apego apasionado... en aquello que es sufrimiento; en ello debéis abandonar el apego apasionado". Sexto.

7. තතියදුක්ඛසුත්තං

7. Tercer Sutta del Sufrimiento.

142. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘යං, භික්ඛවෙ, දුක්ඛං; තත්‍ර වො ඡන්දරාගො පහාතබ්බො…පෙ… යං, භික්ඛවෙ, දුක්ඛං; තත්‍ර වො ඡන්දරාගො පහාතබ්බො’’ති. සත්තමං.

142. En Sāvatthī. «Monjes, aquello que es sufrimiento; allí debéis abandonar el deseo y la lujuria... monjes, aquello que es sufrimiento; allí debéis abandonar el deseo y la lujuria». Séptimo.

8. අනත්තසුත්තං

8. Discurso sobre el No-Yo

143. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘යො, භික්ඛවෙ, අනත්තා; තත්‍ර වො ඡන්දො පහාතබ්බො. කො ච, භික්ඛවෙ, අනත්තා? රූපං, භික්ඛවෙ, අනත්තා; තත්‍ර වො ඡන්දො පහාතබ්බො. වෙදනා අනත්තා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං අනත්තා; තත්‍ර වො ඡන්දො පහාතබ්බො. යො, භික්ඛවෙ, අනත්තා; තත්‍ර වො ඡන්දො පහාතබ්බො’’ති. අට්ඨමං.

143. En Sāvatthī. «Monjes, aquello que es no-yo; allí debéis abandonar el deseo. ¿Y qué, monjes, es no-yo? La forma, monjes, es no-yo; allí debéis abandonar el deseo. La sensación... la percepción... las formaciones volitivas... la conciencia es no-yo; allí debéis abandonar el deseo. Monjes, aquello que es no-yo; allí debéis abandonar el deseo». Octavo.

9. දුතියඅනත්තසුත්තං

9. Segundo discurso sobre el No-Yo

144. සාවත්ථිනිදානං[Pg.147]. ‘‘යො, භික්ඛවෙ, අනත්තා; තත්‍ර වො රාගො පහාතබ්බො. කො ච, භික්ඛවෙ, අනත්තා? රූපං, භික්ඛවෙ, අනත්තා; තත්‍ර වො රාගො පහාතබ්බො. වෙදනා අනත්තා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං අනත්තා; තත්‍ර වො රාගො පහාතබ්බො. යො, භික්ඛවෙ, අනත්තා; තත්‍ර වො රාගො පහාතබ්බො’’ති. නවමං.

144. En Sāvatthī. «Monjes, aquello que es no-yo; allí debéis abandonar la lujuria. ¿Y qué, monjes, es no-yo? La forma, monjes, es no-yo; allí debéis abandonar la lujuria. La sensación es no-yo... la percepción... las formaciones volitivas... la conciencia es no-yo; allí debéis abandonar la lujuria. Monjes, aquello que es no-yo; allí debéis abandonar la lujuria». Noveno.

10. තතියඅනත්තසුත්තං

10. Tercer discurso sobre el No-Yo

145. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘යො, භික්ඛවෙ, අනත්තා; තත්‍ර වො ඡන්දරාගො පහාතබ්බො. කො ච, භික්ඛවෙ, අනත්තා? රූපං, භික්ඛවෙ, අනත්තා; තත්‍ර වො ඡන්දරාගො පහාතබ්බො. වෙදනා අනත්තා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං අනත්තා; තත්‍ර වො ඡන්දරාගො පහාතබ්බො. යො, භික්ඛවෙ, අනත්තා; තත්‍ර වො ඡන්දරාගො පහාතබ්බො’’ති. දසමං.

145. En Sāvatthī. «Monjes, aquello que es no-yo; allí debéis abandonar el deseo y la lujuria. ¿Y qué, monjes, es no-yo? La forma, monjes, es no-yo; allí debéis abandonar el deseo y la lujuria. La sensación es no-yo... la percepción... las formaciones volitivas... la conciencia es no-yo; allí debéis abandonar el deseo y la lujuria. Monjes, aquello que es no-yo; allí debéis abandonar el deseo y la lujuria». Décimo.

11. නිබ්බිදාබහුලසුත්තං

11. Discurso sobre la abundancia de desencanto

146. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘සද්ධාපබ්බජිතස්ස, භික්ඛවෙ, කුලපුත්තස්ස අයමනුධම්මො හොති – යං රූපෙ නිබ්බිදාබහුලො විහරෙය්‍ය. වෙදනාය…පෙ… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරෙසු… විඤ්ඤාණෙ නිබ්බිදාබහුලො විහරෙය්‍ය. යො රූපෙ නිබ්බිදාබහුලො විහරන්තො, වෙදනාය… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරෙසු… විඤ්ඤාණෙ නිබ්බිදාබහුලො විහරන්තො රූපං පරිජානාති, වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං පරිජානාති; සො රූපං පරිජානං වෙදනං පරිජානං සඤ්ඤං පරිජානං සඞ්ඛාරෙ පරිජානං විඤ්ඤාණං පරිජානං පරිමුච්චති රූපම්හා, පරිමුච්චති වෙදනාය, පරිමුච්චති සඤ්ඤාය, පරිමුච්චති සඞ්ඛාරෙහි, පරිමුච්චති විඤ්ඤාණම්හා, පරිමුච්චති ජාතියා ජරාය මරණෙන සොකෙහි පරිදෙවෙහි දුක්ඛෙහි දොමනස්සෙහි උපායාසෙහි; ‘පරිමුච්චති දුක්ඛස්මා’ති වදාමී’’ති. එකාදසමං.

146. En Sāvatthī. «Monjes, para un hijo de buena familia que se ha ordenado por fe, esta es la práctica conforme: que more con abundante desencanto hacia la forma. Hacia la sensación... hacia la percepción... hacia las formaciones volitivas... que more con abundante desencanto hacia la conciencia. Aquel que morando con abundante desencanto hacia la forma... hacia la conciencia, comprende plenamente la forma... la sensación... la percepción... las formaciones volitivas... la conciencia; al comprender plenamente la forma... la conciencia, se libera de la forma, se libera de la sensación, se libera de la percepción, se libera de las formaciones volitivas, se libera de la conciencia; se libera del nacimiento, de la vejez y de la muerte, de la pena, del lamento, del dolor, de la aflicción y de la desesperación; "se libera del sufrimiento", digo yo». Undécimo.

12. අනිච්චානුපස්සීසුත්තං

12. Discurso sobre la contemplación de la impermanencia

147. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘සද්ධාපබ්බජිතස්ස, භික්ඛවෙ, කුලපුත්තස්ස අයමනුධම්මො හොති – යං රූපෙ අනිච්චානුපස්සී විහරෙය්‍ය. වෙදනාය… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරෙසු… විඤ්ඤාණෙ අනිච්චානුපස්සී විහරෙය්‍ය…පෙ… ‘පරිමුච්චති දුක්ඛස්මා’ති වදාමී’’ති. ද්වාදසමං.

147. En Sāvatthī. «Monjes, para un hijo de buena familia que se ha ordenado por fe, esta es la práctica conforme: que more contemplando la impermanencia en la forma. En la sensación... en la percepción... en las formaciones volitivas... que more contemplando la impermanencia en la conciencia... "se libera del sufrimiento", digo yo». Duodécimo.

13. දුක්ඛානුපස්සීසුත්තං

13. Discurso sobre la contemplación del sufrimiento

148. සාවත්ථිනිදානං[Pg.148]. ‘‘සද්ධාපබ්බජිතස්ස, භික්ඛවෙ, කුලපුත්තස්ස අයමනුධම්මො හොති – යං රූපෙ දුක්ඛානුපස්සී විහරෙය්‍ය. වෙදනාය… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරෙසු… විඤ්ඤාණෙ දුක්ඛානුපස්සී විහරෙය්‍ය…පෙ… ‘පරිමුච්චති දුක්ඛස්මා’ති වදාමී’’ති. තෙරසමං.

148. En Sāvatthī. «Monjes, para un hijo de buena familia que se ha ordenado por fe, esta es la práctica conforme: que more contemplando el sufrimiento en la forma. En la sensación... en la percepción... en las formaciones volitivas... que more contemplando el sufrimiento en la conciencia... "se libera del sufrimiento", digo yo». Decimotercero.

14. අනත්තානුපස්සීසුත්තං

14. Discurso sobre la contemplación del no-yo

149. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘සද්ධාපබ්බජිතස්ස, භික්ඛවෙ, කුලපුත්තස්ස අයමනුධම්මො හොති – යං රූපෙ අනත්තානුපස්සී විහරෙය්‍ය. වෙදනාය… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරෙසු… විඤ්ඤාණෙ අනත්තානුපස්සී විහරෙය්‍ය. (සො රූපෙ) අනත්තානුපස්සී විහරන්තො, වෙදනාය… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරෙසු… විඤ්ඤාණෙ අනත්තානුපස්සී විහරන්තො රූපං පරිජානාති, වෙදනං…පෙ… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං පරිජානාති. සො රූපං පරිජානං වෙදනං පරිජානං සඤ්ඤං පරිජානං සඞ්ඛාරෙ පරිජානං විඤ්ඤාණං පරිජානං පරිමුච්චති රූපම්හා, පරිමුච්චති වෙදනාය, පරිමුච්චති සඤ්ඤාය, පරිමුච්චති සඞ්ඛාරෙහි, පරිමුච්චති විඤ්ඤාණම්හා, පරිමුච්චති ජාතියා ජරාය මරණෙන සොකෙහි පරිදෙවෙහි දුක්ඛෙහි දොමනස්සෙහි උපායාසෙහි; ‘පරිමුච්චති දුක්ඛස්මා’ති වදාමී’’ති. චුද්දසමං.

149. En Sāvatthī. «Monjes, para un hijo de buena familia que se ha ordenado por fe, esta es la práctica conforme: que more contemplando el no-yo en la forma. En la sensación... en la percepción... en las formaciones volitivas... que more contemplando el no-yo en la conciencia. Al morar contemplando el no-yo en la forma... hacia la conciencia, comprende plenamente la forma, la sensación... la percepción... las formaciones volitivas... la conciencia. Al comprender plenamente la forma... la conciencia, se libera de la forma, se libera de la sensación, se libera de la percepción, se libera de las formaciones volitivas, se libera de la conciencia; se libera del nacimiento, de la vejez y de la muerte, de la pena, del lamento, del dolor, de la aflicción y de la desesperación; "se libera del sufrimiento", digo yo». Decimocuarto.

කුක්කුළවග්ගො චුද්දසමො.

El Capítulo de las Brasas Ardientes, el decimocuarto.

තස්සුද්දානං –

El resumen de este capítulo es:

කුක්කුළා තයො අනිච්චෙන, දුක්ඛෙන අපරෙ තයො;

අනත්තෙන තයො වුත්තා, කුලපුත්තෙන ද්වෙ දුකාති.

Tres sobre las brasas ardientes, junto con la impermanencia; otros tres sobre el sufrimiento; tres junto con el no-yo, y dos sobre el hijo de buena familia.

15. දිට්ඨිවග්ගො

15. Capítulo sobre los Puntos de Vista

1. අජ්ඣත්තසුත්තං

1. Discurso sobre lo interno

150. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘කිස්මිං නු ඛො, භික්ඛවෙ, සති, කිං උපාදාය උප්පජ්ජති අජ්ඣත්තං සුඛදුක්ඛ’’න්ති? භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා…පෙ… ‘‘රූපෙ ඛො, භික්ඛවෙ, සති රූපං උපාදාය උප්පජ්ජති අජ්ඣත්තං සුඛදුක්ඛං. වෙදනාය සති…පෙ… සඤ්ඤාය [Pg.149] සති… සඞ්ඛාරෙසු සති… විඤ්ඤාණෙ සති විඤ්ඤාණං උපාදාය උප්පජ්ජති අජ්ඣත්තං සුඛදුක්ඛං. තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, අපි නු තං අනුපාදාය උප්පජ්ජෙය්‍ය අජ්ඣත්තං සුඛදුක්ඛ’’න්ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘වෙදනා…පෙ… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං, දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, අපි නු තං අනුපාදාය උප්පජ්ජෙය්‍ය අජ්ඣත්තං සුඛදුක්ඛ’’න්ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති. පඨමං.

150. En Sāvatthī. «Monjes, ¿existiendo qué, aferrándose a qué, surge internamente el placer y el dolor?». «Señor, nuestras enseñanzas tienen su raíz en el Bienaventurado...». «Monjes, cuando existe la forma, aferrándose a la forma, surge internamente el placer y el dolor. Cuando existe la sensación... la percepción... cuando existen las formaciones volitivas... cuando existe la conciencia, aferrándose a la conciencia, surge internamente el placer y el dolor. ¿Qué pensáis, monjes? ¿Es la forma permanente o impermanente?». «Impermanente, Señor». «Y aquello que es impermanente, ¿es sufrimiento o felicidad?». «Sufrimiento, Señor». «Y aquello que es impermanente, sufrimiento y de naturaleza cambiante, sin aferrarse a ello, ¿surgiría internamente el placer y el dolor?». «Ciertamente no, Señor». «¿La sensación... la percepción... las formaciones volitivas... la conciencia es permanente o impermanente?». «Impermanente, Señor». «Y aquello que es impermanente, ¿es sufrimiento o felicidad?». «Sufrimiento, Señor». «Y aquello que es impermanente, sufrimiento y de naturaleza cambiante, sin aferrarse a ello, ¿surgiría internamente el placer y el dolor?». «Ciertamente no, Señor». «Viendo así... comprende: no hay más nada para este estado». Primero.

2. එතංමමසුත්තං

2. Discurso sobre «Esto es mío»

151. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘කිස්මිං නු ඛො, භික්ඛවෙ, සති, කිං උපාදාය, කිං අභිනිවිස්ස – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’ති සමනුපස්සතී’’ති? භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා…පෙ… ‘‘රූපෙ ඛො, භික්ඛවෙ, සති, රූපං උපාදාය, රූපං අභිනිවිස්ස …පෙ… විඤ්ඤාණෙ සති, විඤ්ඤාණං උපාදාය, විඤ්ඤාණං අභිනිවිස්ස – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’ති සමනුපස්සති. තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’…පෙ… විපරිණාමධම්මං, අපි නු තං අනුපාදාය එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තාති සමනුපස්සෙය්‍යාති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං භන්තෙ’’…පෙ… විපරිණාමධම්මං, අපි නු තං අනුපාදාය එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තාති සමනුපස්සෙය්‍යාති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘එවං පස්සං..පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති. දුතියං.

151. En Sāvatthī. «Monjes, ¿existiendo qué, aferrándose a qué, insistiendo en qué se observa: ‘Esto es mío, este soy yo, este es mi yo’?». «Señor, nuestras enseñanzas tienen su raíz en el Bienaventurado...». «Monjes, existiendo la forma, aferrándose a la forma, insistiendo en la forma... existiendo la conciencia, aferrándose a la conciencia, insistiendo en la conciencia, se observa: ‘Esto es mío, este soy yo, este es mi yo’. ¿Qué piensan, monjes? ¿Es la forma permanente o impermanente?». «Impermanente, señor»... «Lo que es de naturaleza sujeta al cambio, sin aferrarse a ello, ¿se observaría: ‘Esto es mío, este soy yo, este es mi yo’?». «No, señor». «¿Son las sensaciones... las percepciones... las formaciones... la conciencia permanente o impermanente?». «Impermanente, señor»... «Lo que es de naturaleza sujeta al cambio, sin aferrarse a ello, ¿se observaría: ‘Esto es mío, este soy yo, este es mi yo’?». «No, señor». «Viendo así... comprende: ‘...no hay nada más por hacer para este estado de ser’». Segundo.

3. සොඅත්තාසුත්තං

3. Sutta sobre «Ese es el yo».

152. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘කිස්මිං නු ඛො, භික්ඛවෙ, සති, කිං උපාදාය, කිං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘සො අත්තා, සො ලොකො, සො පෙච්ච භවිස්සාමි නිච්චො ධුවො සස්සතො අවිපරිණාමධම්මො’’’ති? භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා…පෙ…. ‘‘රූපෙ ඛො, භික්ඛවෙ, සති, රූපං උපාදාය, රූපං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘සො අත්තා, සො ලොකො, සො පෙච්ච භවිස්සාමි නිච්චො ධුවො සස්සතො අවිපරිණාමධම්මො’ති. වෙදනාය…පෙ… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරෙසු [Pg.150] …පෙ… විඤ්ඤාණෙ සති, විඤ්ඤාණං උපාදාය, විඤ්ඤාණං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘සො අත්තා, සො ලොකො, සො පෙච්ච භවිස්සාමි නිච්චො ධුවො සස්සතො අවිපරිණාමධම්මො’’’ති.

152. En Sāvatthī. «Monjes, ¿existiendo qué, aferrándose a qué, insistiendo en qué surge tal visión: ‘Ese es el yo, ese es el mundo; después de la muerte seré permanente, estable, eterno, de naturaleza inmutable’?». «Señor, nuestras enseñanzas tienen su raíz en el Bienaventurado...». «Monjes, existiendo la forma, aferrándose a la forma, insistiendo en la forma, surge tal visión: ‘Ese es el yo, ese es el mundo; después de la muerte seré permanente, estable, eterno, de naturaleza inmutable’. Respecto a la sensación... a la percepción... a las formaciones... existiendo la conciencia, aferrándose a la conciencia, insistiendo en la conciencia, surge tal visión: ‘Ese es el yo, ese es el mundo; después de la muerte seré permanente, estable, eterno, de naturaleza inmutable’».

‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං, දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘සො අත්තා, සො ලොකො, සො පෙච්ච භවිස්සාමි නිච්චො ධුවො සස්සතො අවිපරිණාමධම්මො’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘සො අත්තා සො ලොකො, සො පෙච්ච භවිස්සාමි නිච්චො ධුවො සස්සතො අවිපරිණාමධම්මො’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතීති. තතියං.

«¿Qué piensan, monjes? ¿Es la forma permanente o impermanente?». «Impermanente, señor». «Y lo que es impermanente, ¿es sufrimiento o felicidad?». «Sufrimiento, señor». «Y lo que es impermanente, sufrimiento y de naturaleza sujeta al cambio, sin aferrarse a ello, ¿surgiría tal visión: ‘Ese es el yo, ese es el mundo; después de la muerte seré permanente, estable, eterno, de naturaleza inmutable’?». «No, señor». «¿Son las sensaciones... las percepciones... las formaciones... la conciencia permanente o impermanente?». «Impermanente, señor». «Y lo que es impermanente, ¿es sufrimiento o felicidad?». «Sufrimiento, señor». «Y lo que es impermanente, sufrimiento y de naturaleza sujeta al cambio, sin aferrarse a ello, ¿surgiría tal visión: ‘Ese es el yo, ese es el mundo; después de la muerte seré permanente, estable, eterno, de naturaleza inmutable’?». «No, señor». Viendo así... comprende: ‘...no hay nada más por hacer para este estado de ser’. Tercero.

4. නොචමෙසියාසුත්තං

4. Sutta sobre «Si yo no fuera».

153. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘කිස්මිං නු ඛො, භික්ඛවෙ, සති, කිං උපාදාය, කිං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘නො චස්සං, නො ච මෙ සියා, නාභවිස්ස, න මෙ භවිස්සතී’’’ති? භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා…පෙ… ‘‘රූපෙ ඛො, භික්ඛවෙ, සති, රූපං උපාදාය, රූපං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘නො චස්සං, නො ච මෙ සියා, නාභවිස්ස, න මෙ භවිස්සතී’ති. වෙදනාය සති… සඤ්ඤාය සති… සඞ්ඛාරෙසු සති… විඤ්ඤාණෙ සති, විඤ්ඤාණං උපාදාය, විඤ්ඤාණං අභිනිවිස්ස, එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘නො චස්සං, නො ච මෙ සියා, නාභවිස්ස, න මෙ භවිස්සතී’ති. තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං, දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘නො චස්සං, නො ච මෙ සියා, නාභවිස්ස, න මෙ භවිස්සතී’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං, දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘නො චස්සං, නො ච මෙ සියා, නාභවිස්ස, න මෙ භවිස්සතී’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති. චතුත්ථං.

153. En Sāvatthī. «Monjes, ¿existiendo qué, aferrándose a qué, insistiendo en qué surge tal visión: ‘Si yo no fuera, nada sería mío; si no fuera a ser, nada será mío’?». «Señor, nuestras enseñanzas tienen su raíz en el Bienaventurado...». «Monjes, existiendo la forma, aferrándose a la forma, insistiendo en la forma, surge tal visión: ‘Si yo no fuera, nada sería mío; si no fuera a ser, nada será mío’. Existiendo la sensación... existiendo la percepción... existiendo las formaciones... existiendo la conciencia, aferrándose a la conciencia, insistiendo en la conciencia, surge tal visión: ‘Si yo no fuera, nada sería mío; si no fuera a ser, nada será mío’. ¿Qué piensan, monjes? ¿Es la forma permanente o impermanente?». «Impermanente, señor». «Y lo que es impermanente, ¿es sufrimiento o felicidad?». «Sufrimiento, señor». «Y lo que es impermanente, sufrimiento y de naturaleza sujeta al cambio, sin aferrarse a ello, ¿surgiría tal visión: ‘Si yo no fuera, nada sería mío; si no fuera a ser, nada será mío’?». «No, señor». «¿Son las sensaciones... las percepciones... las formaciones... la conciencia permanente o impermanente?». «Impermanente, señor». «Y lo que es impermanente, ¿es sufrimiento o felicidad?». «Sufrimiento, señor». «Y lo que es impermanente, sufrimiento y de naturaleza sujeta al cambio, sin aferrarse a ello, ¿surgiría tal visión: ‘Si yo no fuera, nada sería mío; si no fuera a ser, nada será mío’?». «No, señor». «Viendo así... comprende: ‘...no hay nada más por hacer para este estado de ser’». Cuarto.

5. මිච්ඡාදිට්ඨිසුත්තං

5. Sutta sobre la visión errónea.

154. සාවත්ථිනිදානං[Pg.151]. ‘‘කිස්මිං නු ඛො, භික්ඛවෙ, සති, කිං උපාදාය, කිං අභිනිවිස්ස මිච්ඡාදිට්ඨි උප්පජ්ජතී’’ති? භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා…පෙ… ‘‘රූපෙ ඛො, භික්ඛවෙ, සති, රූපං උපාදාය, රූපං අභිනිවිස්ස මිච්ඡාදිට්ඨි උප්පජ්ජති. වෙදනාය සති… මිච්ඡාදිට්ඨි උප්පජ්ජති. සඤ්ඤාය සති… සඞ්ඛාරෙසු සති… විඤ්ඤාණෙ සති, විඤ්ඤාණං උපාදාය, විඤ්ඤාණං අභිනිවිස්ස මිච්ඡාදිට්ඨි උප්පජ්ජති. තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං…පෙ… අපි නු තං අනුපාදාය මිච්ඡාදිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍යා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං, දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, අපි නු තං අනුපාදාය මිච්ඡාදිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍යා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති.‘පඤ්චමං.

154. En Sāvatthī. «Monjes, ¿existiendo qué, aferrándose a qué, insistiendo en qué surge la visión errónea?». «Señor, nuestras enseñanzas tienen su raíz en el Bienaventurado...». «Monjes, existiendo la forma, aferrándose a la forma, insistiendo en la forma, surge la visión errónea. Existiendo la sensación... surge la visión errónea. Existiendo la percepción... existiendo las formaciones... existiendo la conciencia, aferrándose a la conciencia, insistiendo en la conciencia, surge la visión errónea. ¿Qué piensan, monjes? ¿Es la forma permanente o impermanente?». «Impermanente, señor». «Lo que es impermanente... sin aferrarse a ello, ¿surgiría la visión errónea?». «No, señor». «¿Son las sensaciones... las percepciones... las formaciones... la conciencia permanente o impermanente?». «Impermanente, señor». «Y lo que es impermanente, ¿es sufrimiento o felicidad?». «Sufrimiento, señor». «Y lo que es impermanente, sufrimiento y de naturaleza sujeta al cambio, sin aferrarse a ello, ¿surgiría la visión errónea?». «No, señor». «Viendo así... comprende: ‘...no hay nada más por hacer para este estado de ser’». Quinto.

6. සක්කායදිට්ඨිසුත්තං

6. Sutta sobre la visión de la identidad.

155. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘කිස්මිං නු ඛො, භික්ඛවෙ, සති, කිං උපාදාය, කිං අභිනිවිස්ස සක්කායදිට්ඨි උප්පජ්ජතී’’ති? භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා…පෙ… ‘‘රූපෙ ඛො, භික්ඛවෙ, සති, රූපං උපාදාය, රූපං අභිනිවිස්ස සක්කායදිට්ඨි උප්පජ්ජති. වෙදනාය සති… සඤ්ඤාය සති… සඞ්ඛාරෙසු සති… විඤ්ඤාණෙ සති, විඤ්ඤාණං උපාදාය, විඤ්ඤාණං අභිනිවිස්ස සක්කායදිට්ඨි උප්පජ්ජති. තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං…පෙ… අපි නු තං අනුපාදාය සක්කායදිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍යා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං…පෙ… අපි නු තං අනුපාදාය සක්කායදිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍යා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති. ඡට්ඨං.

155. En Sāvatthī. «Monjes, ¿qué debe estar presente, a qué aferrándose y a qué adhiriéndose surge la visión de la propia identidad?». «Señor, nuestras enseñanzas tienen su raíz en el Bienaventurado, son guiadas por el Bienaventurado...». «Monjes, habiendo forma, aferrándose a la forma, adhiriéndose a la forma, surge la visión de la propia identidad. Habiendo sensación... percepción... formaciones... conciencia, aferrándose a la conciencia, adhiriéndose a la conciencia, surge la visión de la propia identidad. ¿Qué piensan, monjes? ¿Es la forma permanente o impermanente?». «Impermanente, Señor». «Y aquello que es impermanente... ¿podría surgir la visión de la propia identidad sin aferrarse a ello?». «No, Señor». «¿Es la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia permanente o impermanente?». «Impermanente, Señor». «Y aquello que es impermanente... ¿podría surgir la visión de la propia identidad sin aferrarse a ello?». «No, Señor». «Viendo así... comprende: “... no hay nada más allá de este estado”». Sexto.

7. අත්තානුදිට්ඨිසුත්තං

7. Discurso sobre la visión del yo (Attānudiṭṭhisutta).

156. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘කිස්මිං නු ඛො, භික්ඛවෙ, සති, කිං උපාදාය, කිං අභිනිවිස්ස අත්තානුදිට්ඨි උප්පජ්ජතී’’ති? භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා…පෙ… ‘‘රූපෙ ඛො, භික්ඛවෙ, සති, රූපං උපාදාය, රූපං අභිනිවිස්ස අත්තානුදිට්ඨි උප්පජ්ජති. වෙදනාය සති… සඤ්ඤාය සති… සඞ්ඛාරෙසු සති… විඤ්ඤාණෙ සති, විඤ්ඤාණං උපාදාය, විඤ්ඤාණං අභිනිවිස්ස අත්තානුදිට්ඨි උප්පජ්ජති[Pg.152]. තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං…පෙ… අපි නු තං අනුපාදාය අත්තානුදිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍යා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං…පෙ… අපි නු තං අනුපාදාය අත්තානුදිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍යා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති. සත්තමං.

156. En Sāvatthī. «Monjes, ¿qué debe estar presente, a qué aferrándose y a qué adhiriéndose surge la visión del yo?». «Señor, nuestras enseñanzas tienen su raíz en el Bienaventurado...». «Monjes, habiendo forma, aferrándose a la forma, adhiriéndose a la forma, surge la visión del yo. Habiendo sensación... percepción... formaciones... conciencia, aferrándose a la conciencia, adhiriéndose a la conciencia, surge la visión del yo. ¿Qué piensan, monjes? ¿Es la forma permanente o impermanente?». «Impermanente, Señor». «Y aquello que es impermanente... ¿podría surgir la visión del yo sin aferrarse a ello?». «No, Señor». «¿Es la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia permanente o impermanente?». «Impermanente, Señor». «Y aquello que es impermanente... ¿podría surgir la visión del yo sin aferrarse a ello?». «No, Señor». «Viendo así... comprende: “... no hay nada más allá de este estado”». Séptimo.

8. අභිනිවෙසසුත්තං

8. Discurso sobre la adherencia (Abhinivesasutta).

157. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘කිස්මිං නු ඛො, භික්ඛවෙ, සති, කිං උපාදාය, කිං අභිනිවිස්ස උප්පජ්ජන්ති සංයොජනාභිනිවෙසවිනිබන්ධා’’ති? භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා…පෙ… ‘‘රූපෙ ඛො, භික්ඛවෙ, සති, රූපං උපාදාය, රූපං අභිනිවිස්ස උප්පජ්ජන්ති සංයොජනාභිනිවෙසවිනිබන්ධා. වෙදනාය සති… සඤ්ඤාය සති… සඞ්ඛාරෙසු සති… විඤ්ඤාණෙ සති, විඤ්ඤාණං උපාදාය, විඤ්ඤාණං අභිනිවිස්ස උප්පජ්ජන්ති සංයොජනාභිනිවෙසවිනිබන්ධා. තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං…පෙ… අපි නු තං අනුපාදාය උප්පජ්ජෙය්‍යුං සංයොජනාභිනිවෙසවිනිබන්ධා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’…පෙ… ‘‘එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති. අට්ඨමං.

157. En Sāvatthī. «Monjes, ¿qué debe estar presente, a qué aferrándose y a qué adhiriéndose surgen los grilletes, las adherencias y los vínculos?». «Señor, nuestras enseñanzas tienen su raíz en el Bienaventurado...». «Monjes, habiendo forma, aferrándose a la forma, adhiriéndose a la forma, surgen los grilletes, las adherencias y los vínculos. Habiendo sensación... percepción... formaciones... conciencia, aferrándose a la conciencia, adhiriéndose a la conciencia, surgen los grilletes, las adherencias y los vínculos. ¿Qué piensan, monjes? ¿Es la forma permanente o impermanente?». «Impermanente, Señor». «Y aquello que es impermanente... ¿podrían surgir los grilletes, las adherencias y los vínculos sin aferrarse a ello?». «No, Señor»... «Viendo así... comprende: “... no hay nada más allá de este estado”». Octavo.

9. දුතියඅභිනිවෙසසුත්තං

9. Segundo discurso sobre la adherencia.

158. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘කිස්මිං නු ඛො, භික්ඛවෙ, සති, කිං උපාදාය, කිං අභිනිවිස්ස උප්පජ්ජන්ති සංයොජනාභිනිවෙසවිනිබන්ධාජ්ඣොසානා’’ති? භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා…පෙ… ‘‘රූපෙ ඛො, භික්ඛවෙ, සති, රූපං උපාදාය, රූපං අභිනිවිස්ස උප්පජ්ජන්ති සංයොජනාභිනිවෙසවිනිබන්ධාජ්ඣොසානා. වෙදනාය සති … සඤ්ඤාය සති… සඞ්ඛාරෙසු සති… විඤ්ඤාණෙ සති, විඤ්ඤාණං උපාදාය, විඤ්ඤාණං අභිනිවිස්ස උප්පජ්ජන්ති සංයොජනාභිනිවෙසවිනිබන්ධාජ්ඣොසානා. තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං…පෙ… අපි නු තං අනුපාදාය උප්පජ්ජෙය්‍යුං සංයොජනාභිනිවෙසවිනිබන්ධාජ්ඣොසානා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’…පෙ… ‘‘එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති. නවමං.

158. En Sāvatthī. «Monjes, ¿qué debe estar presente, a qué aferrándose y a qué adhiriéndose surgen los grilletes, las adherencias, los vínculos y los apegos profundos?». «Señor, nuestras enseñanzas tienen su raíz en el Bienaventurado...». «Monjes, habiendo forma, aferrándose a la forma, adhiriéndose a la forma, surgen los grilletes, las adherencias, los vínculos y los apegos profundos. Habiendo sensación... percepción... formaciones... conciencia, aferrándose a la conciencia, adhiriéndose a la conciencia, surgen los grilletes, las adherencias, los vínculos y los apegos profundos. ¿Qué piensan, monjes? ¿Es la forma permanente o impermanente?». «Impermanente, Señor». «Y aquello que es impermanente... ¿podrían surgir los grilletes, las adherencias, los vínculos y los apegos profundos sin aferrarse a ello?». «No, Señor»... «Viendo así... comprende: “... no hay nada más allá de este estado”». Noveno.

10. ආනන්දසුත්තං

10. Discurso de Ānanda.

159. සාවත්ථිනිදානං[Pg.153]. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා…පෙ… භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සාධු මෙ, භන්තෙ, භගවා සංඛිත්තෙන ධම්මං දෙසෙතු, යමහං භගවතො ධම්මං සුත්වා එකො වූපකට්ඨො අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරෙය්‍ය’’න්ති.

159. En Sāvatthī. Entonces, el venerable Ānanda se acercó al Bienaventurado; habiéndose acercado... le dijo esto al Bienaventurado: «Señor, sería bueno que el Bienaventurado me enseñara el Dhamma en breve, para que, habiendo escuchado el Dhamma del Bienaventurado, pueda morar solo, retirado, diligente, ardiente y resuelto».

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ආනන්ද, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං, දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං, දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති. දසමං.

«¿Qué piensas, Ānanda? ¿Es la forma permanente o impermanente?». «Impermanente, Señor». «¿Y lo que es impermanente es sufrimiento o felicidad?». «Sufrimiento, Señor». «¿Y lo que es impermanente, sufrimiento y sujeto al cambio, es adecuado considerarlo así: “esto es mío, este soy yo, este es mi yo”?». «No, Señor». «¿Es la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia permanente o impermanente?». «Impermanente, Señor». «¿Y lo que es impermanente es sufrimiento o felicidad?». «Sufrimiento, Señor». «¿Y lo que es impermanente, sufrimiento y sujeto al cambio, es adecuado considerarlo así: “esto es mío, este soy yo, este es mi yo”?». «No, Señor». «Viendo así... comprende: “... no hay nada más allá de este estado”». Décimo.

දිට්ඨිවග්ගො පඤ්චදසමො.

El Capítulo sobre las Visiones, decimoquinto.

තස්සුද්දානං –

Su resumen:

අජ්ඣත්තිකං එතංමම, සොඅත්තා නොචමෙසියා;

මිච්ඡාසක්කායත්තානු ද්වෙ, අභිනිවෙසා ආනන්දෙනාති.

Lo interno, Esto es mío, Él es el yo, No debería ser para mí; lo Falso, la identidad, la visión del yo, dos sobre las adherencias, y con Ānanda.

උපරිපණ්ණාසකො සමත්තො.

El Paññāsaka Superior está terminado.

තස්ස උපරිපණ්ණාසකස්ස වග්ගුද්දානං –

Resumen de los capítulos de ese Paññāsaka Superior:

අන්තො ධම්මකථිකා විජ්ජා, කුක්කුළං දිට්ඨිපඤ්චමං;

තතියො පණ්ණාසකො වුත්තො, නිපාතොති පවුච්චතීති.

El fin, el que habla del Dhamma, la ignorancia, la brasa ardiente, y las visiones como el quinto; el tercer Paññāsaka ha sido declarado, y se le llama Nipāta. Este es el resumen.

ඛන්ධසංයුත්තං සමත්තං.

El Khandhasaṃyutta está terminado.

2. රාධසංයුත්තං

2. Rādhasaṃyutta.

1. පඨමවග්ගො

1. Primer capítulo.

1. මාරසුත්තං

1. Discurso sobre Māra.

160. සාවත්ථිනිදානං[Pg.154]. අථ ඛො ආයස්මා රාධො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා රාධො භගවන්තං එතදවොච –

160. En Sāvatthī. Entonces, el venerable Rādha se acercó al Bienaventurado; habiéndose acercado, saludó respetuosamente al Bienaventurado y se sentó a un lado. Sentado a un lado, el venerable Rādha le dijo esto al Bienaventurado:

‘‘‘මාරො, මාරො’ති, භන්තෙ, වුච්චති. කිත්තාවතා නු ඛො, භන්තෙ, මාරො’’ති? ‘‘රූපෙ ඛො, රාධ, සති මාරො වා අස්ස මාරෙතා වා යො වා පන මීයති. තස්මාතිහ ත්වං, රාධ, රූපං මාරොති පස්ස, මාරෙතාති පස්ස, මීයතීති පස්ස, රොගොති පස්ස, ගණ්ඩොති පස්ස, සල්ලන්ති පස්ස, අඝන්ති පස්ස, අඝභූතන්ති පස්ස. යෙ නං එවං පස්සන්ති තෙ සම්මා පස්සන්ති. වෙදනාය සති… සඤ්ඤාය සති… සඞ්ඛාරෙසු සති… විඤ්ඤාණෙ සති මාරො වා අස්ස මාරෙතා වා යො වා පන මීයති. තස්මාතිහ ත්වං, රාධ, විඤ්ඤාණං මාරොති පස්ස, මාරෙතාති පස්ස, මීයතීති පස්ස, රොගොති පස්ස, ගණ්ඩොති පස්ස, සල්ලන්ති පස්ස, අඝන්ති පස්ස, අඝභූතන්ති පස්ස. යෙ නං එවං පස්සන්ති, තෙ සම්මා පස්සන්තී’’ති.

«'Mara, Mara', venerable señor, se dice. ¿Hasta qué punto, venerable señor, se dice 'Mara'?». «Donde hay forma, Radha, puede estar Mara, o el matador, o aquel que muere. Por lo tanto, Radha, ve la forma como Mara, vela como el matador, vela como lo que muere, vela como una enfermedad, vela como un tumor, vela como un dardo, vela como una calamidad, vela como algo funesto. Aquellos que la ven así, ven correctamente. Donde hay sensación... donde hay percepción... donde hay construcciones... donde hay conciencia, Radha, puede estar Mara, o el matador, o aquel que muere. Por lo tanto, Radha, ve la conciencia como Mara, vela como el matador, vela como lo que muere, vela como una enfermedad, vela como un tumor, vela como un dardo, vela como una calamidad, vela como algo funesto. Aquellos que la ven así, ven correctamente».

‘‘සම්මාදස්සනං පන, භන්තෙ, කිමත්ථිය’’න්ති? ‘‘සම්මාදස්සනං ඛො, රාධ, නිබ්බිදත්ථං’’. ‘‘නිබ්බිදා පන, භන්තෙ, කිමත්ථියා’’ති? ‘‘නිබ්බිදා ඛො, රාධ, විරාගත්ථා’’. ‘‘විරාගො පන, භන්තෙ, කිමත්ථියො’’ති? ‘‘විරාගො ඛො, රාධ, විමුත්තත්ථො’’. ‘‘විමුත්ති පන, භන්තෙ, කිමත්ථියා’’ති? ‘‘විමුත්ති ඛො, රාධ, නිබ්බානත්ථා’’. ‘‘නිබ්බානං පන, භන්තෙ, කිමත්ථිය’’න්ති? ‘‘අච්චයාසි, රාධ, පඤ්හං, නාසක්ඛි පඤ්හස්ස පරියන්තං ගහෙතුං. නිබ්බානොගධඤ්හි, රාධ, බ්‍රහ්මචරියං වුස්සති, නිබ්බානපරායනං නිබ්බානපරියොසාන’’න්ති. පඨමං.

«¿Pero para qué propósito es la visión correcta, venerable señor?». «Radha, la visión correcta es para el propósito del desencanto». «¿Y para qué propósito es el desencanto, venerable señor?». «Radha, el desencanto es para el propósito del desapasionamiento». «¿Y para qué propósito es el desapasionamiento, venerable señor?». «Radha, el desapasionamiento es para el propósito de la liberación». «¿Y para qué propósito es la liberación, venerable señor?». «Radha, la liberación es para el propósito del Nibbana». «¿Y para qué propósito es el Nibbana, venerable señor?». «Radha, has ido más allá de la pregunta, no has podido captar el límite de la pregunta. Pues la vida santa, Radha, se vive con el Nibbana como fundamento, con el Nibbana como destino, con el Nibbana como su fin último».

2. සත්තසුත්තං

2. Satta Sutta

161. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා රාධො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘‘සත්තො, සත්තො’ති, භන්තෙ, වුච්චති. කිත්තාවතා නු ඛො, භන්තෙ[Pg.155], සත්තොති වුච්චතී’’ති? ‘‘රූපෙ ඛො, රාධ, යො ඡන්දො යො රාගො යා නන්දී යා තණ්හා, තත්‍ර සත්තො, තත්‍ර විසත්තො, තස්මා සත්තොති වුච්චති. වෙදනාය… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරෙසු… විඤ්ඤාණෙ යො ඡන්දො යො රාගො යා නන්දී යා තණ්හා, තත්‍ර සත්තො, තත්‍ර විසත්තො, තස්මා සත්තොති වුච්චති’’.

161. En Savatthi. El venerable Radha se sentó a un lado y dijo al Bienaventurado: «'Ser, ser', venerable señor, se dice. ¿Hasta qué punto, venerable señor, se dice 'ser'?». «Radha, cuando hay deseo, pasión, deleite y sed por la forma, y uno está apegado a ella, fuertemente apegado a ella, por eso se dice 'ser'. En la sensación... en la percepción... en las construcciones... en la conciencia, cuando hay deseo, pasión, deleite y sed, y uno está apegado a ella, fuertemente apegado a ella, por eso se dice 'ser'».

‘‘සෙය්‍යථාපි, රාධ, කුමාරකා වා කුමාරිකායො වා පංස්වාගාරකෙහි කීළන්ති. යාවකීවඤ්ච තෙසු පංස්වාගාරකෙසු අවිගතරාගා හොන්ති අවිගතච්ඡන්දා අවිගතපෙමා අවිගතපිපාසා අවිගතපරිළාහා අවිගතතණ්හා, තාව තානි පංස්වාගාරකානි අල්ලීයන්ති කෙළායන්ති ධනායන්ති මමායන්ති. යතො ච ඛො, රාධ, කුමාරකා වා කුමාරිකායො වා තෙසු පංස්වාගාරකෙසු විගතරාගා හොන්ති විගතච්ඡන්දා විගතපෙමා විගතපිපාසා විගතපරිළාහා විගතතණ්හා, අථ ඛො තානි පංස්වාගාරකානි හත්ථෙහි ච පාදෙහි ච විකිරන්ති විධමන්ති විද්ධංසෙන්ති විකීළනියං කරොන්ති. එවමෙව ඛො, රාධ, තුම්හෙපි රූපං විකිරථ විධමථ විද්ධංසෙථ විකීළනියං කරොථ තණ්හාක්ඛයාය පටිපජ්ජථ. වෙදනං විකිරථ විධමථ විද්ධංසෙථ විකීළනියං කරොථ තණ්හාක්ඛයාය පටිපජ්ජථ. සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ විකිරථ විධමථ විද්ධංසෙථ විකීළනියං කරොථ තණ්හාක්ඛයාය පටිපජ්ජථ. විඤ්ඤාණං විකිරථ විධමථ විද්ධංසෙථ විකීළනියං කරොථ තණ්හාක්ඛයාය පටිපජ්ජථ. තණ්හාක්ඛයො හි, රාධ, නිබ්බාන’’න්ති. දුතියං.

«Es como, Radha, cuando unos niños o niñas juegan con casitas de arena. Mientras no estén libres de pasión, deseo, afecto, sed, ardor y ansia por esas casitas de arena, las aprecian, juegan con ellas, las valoran y las consideran suyas. Pero cuando, Radha, esos niños o niñas están libres de pasión, deseo, afecto, sed, ardor y ansia por esas casitas de arena, entonces las dispersan con sus manos y pies, las demuelen, las destruyen y dejan de jugar con ellas. Del mismo modo, Radha, dispersad la forma, demoledla, destruid la forma, dejad de jugar con ella y practicad para el fin de la sed. Dispersad la sensación... la percepción... las construcciones... la conciencia, demoledla, destruidla, dejad de jugar con ella y practicad para el fin de la sed. Pues el fin de la sed, Radha, es el Nibbana».

3. භවනෙත්තිසුත්තං

3. Bhavanetti Sutta

162. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා රාධො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘‘භවනෙත්තිනිරොධො, භවනෙත්තිනිරොධො’ති, භන්තෙ, වුච්චති. කතමා නු ඛො, භන්තෙ, භවනෙත්ති, කතමො භවනෙත්තිනිරොධො’’ති? ‘‘රූපෙ ඛො, රාධ, යො ඡන්දො යො රාගො යා නන්දී යා තණ්හා යෙ උපයුපාදානා චෙතසො අධිට්ඨානාභිනිවෙසානුසයා – අයං වුච්චති භවනෙත්ති. තෙසං නිරොධො භවනෙත්තිනිරොධො. වෙදනාය… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරෙසු [Pg.156]… විඤ්ඤාණෙ යො ඡන්දො…පෙ… අධිට්ඨානාභිනිවෙසානුසයා – අයං වුච්චති භවනෙත්ති. තෙසං නිරොධො භවනෙත්තිනිරොධො’’ති. තතියං.

162. En Savatthi. El venerable Radha se sentó a un lado y dijo al Bienaventurado: «'Cese del conducto a la existencia, cese del conducto a la existencia', venerable señor, se dice. ¿Qué es, venerable señor, el conducto a la existencia, y qué es el cese del conducto a la existencia?». «Radha, aquel deseo, pasión, deleite y sed por la forma, junto con cualquier apego, determinación, insistencia y tendencia subyacente de la mente —esto se llama el conducto a la existencia. Su cese es el cese del conducto a la existencia. En la sensación... en la percepción... en las construcciones... en la conciencia... aquel deseo, pasión, deleite y sed, junto con cualquier determinación, insistencia y tendencia subyacente —esto se llama el conducto a la existencia. Su cese es el cese del conducto a la existencia».

4. පරිඤ්ඤෙය්‍යසුත්තං

4. Pariññeyya Sutta

163. සාවත්ථිනිදානං. ආයස්මා රාධො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො ආයස්මන්තං රාධං භගවා එතදවොච –

163. En Savatthi. El venerable Radha se acercó al Bienaventurado; habiéndose acercado, saludó al Bienaventurado con respeto y se sentó a un lado. Una vez que el venerable Radha estuvo sentado a un lado, el Bienaventurado le dijo:

‘‘පරිඤ්ඤෙය්‍යෙ ච, රාධ, ධම්මෙ දෙසෙස්සාමි පරිඤ්ඤඤ්ච පරිඤ්ඤාතාවිං පුග්ගලඤ්ච. තං සුණාහි, සාධුකං මනසි කරොහි; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො ආයස්මා රාධො භගවතො පච්චස්සොසි. භගවා එතදවොච – ‘‘කතමෙ ච, රාධ, පරිඤ්ඤෙය්‍යා ධම්මා? රූපං ඛො, රාධ, පරිඤ්ඤෙය්‍යො ධම්මො, වෙදනා පරිඤ්ඤෙය්‍යො ධම්මො, සඤ්ඤා පරිඤ්ඤෙය්‍යො ධම්මො, සඞ්ඛාරා පරිඤ්ඤෙය්‍යො ධම්මො, විඤ්ඤාණං පරිඤ්ඤෙය්‍යො ධම්මො. ඉමෙ වුච්චන්ති, රාධ, පරිඤ්ඤෙය්‍යා ධම්මා. කතමා ච, රාධ, පරිඤ්ඤා? යො ඛො, රාධ, රාගක්ඛයො දොසක්ඛයො මොහක්ඛයො – අයං වුච්චති, රාධ, පරිඤ්ඤා. කතමො ච, රාධ, පරිඤ්ඤාතාවී පුග්ගලො? ‘අරහා’තිස්ස වචනීයං. ය්වායං ආයස්මා එවංනාමො එවංගොත්තො – අයං වුච්චති, රාධ, පරිඤ්ඤාතාවී පුග්ගලො’’ති. චතුත්ථං.

«Radha, te enseñaré las cosas que deben ser plenamente comprendidas, la plena comprensión y la persona que ha comprendido plenamente. Escucha esto y presta mucha atención; yo hablaré». «Sí, venerable señor», respondió el venerable Radha al Bienaventurado. El Bienaventurado dijo esto: «¿Y cuáles, Radha, son las cosas que deben ser plenamente comprendidas? La forma, Radha, es una cosa que debe ser plenamente comprendida; la sensación es una cosa que debe ser plenamente comprendida; la percepción es una cosa que debe ser plenamente comprendida; las construcciones son cosas que deben ser plenamente comprendidas; la conciencia es una cosa que debe ser plenamente comprendida. Estas, Radha, se llaman las cosas que deben ser plenamente comprendidas. ¿Y qué, Radha, es la plena comprensión? Radha, la destrucción de la pasión, la destrucción del odio y la destrucción de la ilusión —esto, Radha, se llama plena comprensión. ¿Y quién, Radha, es la persona que ha comprendido plenamente? Debería decirse que es el Arahant. Este venerable con tal nombre y tal linaje; este, Radha, se llama la persona que ha comprendido plenamente».

5. සමණසුත්තං

5. Samaṇa Sutta

164. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නං ඛො ආයස්මන්තං රාධං භගවා එතදවොච – ‘‘පඤ්චිමෙ, රාධ, උපාදානක්ඛන්ධා. කතමෙ පඤ්ච? රූපුපාදානක්ඛන්ධො, වෙදනුපාදානක්ඛන්ධො, සඤ්ඤුපාදානක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරුපාදානක්ඛන්ධො, විඤ්ඤාණුපාදානක්ඛන්ධො. යෙ හි කෙචි, රාධ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා ඉමෙසං පඤ්චන්නං උපාදානක්ඛන්ධානං අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං නප්පජානන්ති; න මෙ තෙ, රාධ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා සමණෙසු වා සමණසම්මතා බ්‍රාහ්මණෙසු වා බ්‍රාහ්මණසම්මතා, න ච පන තෙ ආයස්මන්තො සාමඤ්ඤත්ථං වා බ්‍රහ්මඤ්ඤත්ථං වා දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරන්ති. යෙ ච ඛො කෙචි, රාධ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා ඉමෙසං පඤ්චන්නං උපාදානක්ඛන්ධානං අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං පජානන්ති; තෙ ඛො මෙ, රාධ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා සමණෙසු චෙව සමණසම්මතා බ්‍රාහ්මණෙසු ච බ්‍රාහ්මණසම්මතා[Pg.157], තෙ ච පනායස්මන්තො සාමඤ්ඤත්ථඤ්ච බ්‍රහ්මඤ්ඤත්ථඤ්ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරන්තී’’ති. පඤ්චමං.

164. En Sāvatthi. Estando el venerable Rādha sentado a un lado, el Bienaventurado le dijo: «Rādha, existen estos cinco agregados del apego. ¿Cuáles son los cinco? El agregado del apego a la forma, el agregado del apego a la sensación, el agregado del apego a la percepción, el agregado del apego a las formaciones volitivas y el agregado del apego a la conciencia. Rādha, cualquier asceta o brahmán que no comprenda, tal como es en realidad, la satisfacción, el peligro y el escape de estos cinco agregados del apego; tales ascetas o brahmanes no son considerados por mí como verdaderos ascetas entre los ascetas ni como verdaderos brahmanes entre los brahmanes. Además, esos venerables no moran habiendo realizado por sí mismos, mediante el conocimiento superior, el fruto de la vida ascética o el fruto de la vida de brahmán en esta misma vida. Pero, Rādha, cualquier asceta o brahmán que comprenda, tal como es en realidad, la satisfacción, el peligro y el escape de estos cinco agregados del apego; tales ascetas o brahmanes son considerados por mí como verdaderos ascetas entre los ascetas y como verdaderos brahmanes entre los brahmanes. Y esos venerables moran habiendo realizado por sí mismos, mediante el conocimiento superior, el fruto de la vida ascética y el fruto de la vida de brahmán en esta misma vida».

6. දුතියසමණසුත්තං

6. Segundo discurso sobre los ascetas

165. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නං ඛො ආයස්මන්තං රාධං භගවා එතදවොච – ‘‘පඤ්චිමෙ, රාධ, උපාදානක්ඛන්ධා. කතමෙ පඤ්ච? රූපුපාදානක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණුපාදානක්ඛන්ධො. යෙ හි කෙචි, රාධ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා ඉමෙසං පඤ්චන්නං උපාදානක්ඛන්ධානං සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං නප්පජානන්ති…පෙ… සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරන්තී’’ති. ඡට්ඨං.

165. En Sāvatthi. Estando el venerable Rādha sentado a un lado, el Bienaventurado le dijo: «Rādha, existen estos cinco agregados del apego. ¿Cuáles son los cinco? El agregado del apego a la forma... (prolongación)... el agregado del apego a la conciencia. Rādha, cualquier asceta o brahmán que no comprenda, tal como es en realidad, el origen, la desaparición, la satisfacción, el peligro y el escape de estos cinco agregados del apego... (prolongación)... moran habiendo realizado por sí mismos, mediante el conocimiento superior».

7. සොතාපන්නසුත්තං

7. Discurso sobre el que ha entrado en la corriente

166. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නං ඛො ආයස්මන්තං රාධං භගවා එතදවොච – ‘‘පඤ්චිමෙ, රාධ, උපාදානක්ඛන්ධා. කතමෙ පඤ්ච? රූපුපාදානක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණුපාදානක්ඛන්ධො. යතො ඛො, රාධ, අරියසාවකො ඉමෙසං පඤ්චන්නං උපාදානක්ඛන්ධානං සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං පජානාති – අයං වුච්චති, රාධ, අරියසාවකො සොතාපන්නො අවිනිපාතධම්මො නියතො සම්බොධිපරායනො’’ති. සත්තමං.

166. En Sāvatthi. Estando el venerable Rādha sentado a un lado, el Bienaventurado le dijo: «Rādha, existen estos cinco agregados del apego. ¿Cuáles son los cinco? El agregado del apego a la forma... (prolongación)... el agregado del apego a la conciencia. Rādha, cuando un noble discípulo comprende, tal como es en realidad, el origen, la desaparición, la satisfacción, el peligro y el escape de estos cinco agregados del apego; entonces, Rādha, a este se le llama un noble discípulo que ha entrado en la corriente (sotāpanno), no sujeto a la caída en mundos inferiores, firme en su destino y encaminado hacia la iluminación».

8. අරහන්තසුත්තං

8. Discurso sobre el Arahant

167. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නං ඛො ආයස්මන්තං රාධං භගවා එතදවොච – ‘‘පඤ්චිමෙ, රාධ, උපාදානක්ඛන්ධා. කතමෙ පඤ්ච? රූපුපාදානක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණුපාදානක්ඛන්ධො. යතො ඛො, රාධ, භික්ඛු ඉමෙසං පඤ්චන්නං උපාදානක්ඛන්ධානං සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං විදිත්වා අනුපාදාවිමුත්තො හොති – අයං වුච්චති, රාධ, අරහං ඛීණාසවො වුසිතවා කතකරණීයො ඔහිතභාරො අනුප්පත්තසදත්ථො පරික්ඛීණභවසංයොජනො සම්මදඤ්ඤාවිමුත්තො’’ති. අට්ඨමං.

167. En Sāvatthi. Estando el venerable Rādha sentado a un lado, el Bienaventurado le dijo: «Rādha, existen estos cinco agregados del apego. ¿Cuáles son los cinco? El agregado del apego a la forma... (prolongación)... el agregado del apego a la conciencia. Rādha, cuando un monje, tras haber conocido, tal como es en realidad, el origen, la desaparición, la satisfacción, el peligro y el escape de estos cinco agregados del apego, se libera mediante el desapego; a este, Rādha, se le llama un Arahant: aquel que ha destruido las impurezas, que ha vivido la vida santa, que ha hecho lo que debía hacerse, que ha dejado la carga, que ha alcanzado su propia meta, que ha destruido por completo los grilletes de la existencia y que está liberado mediante el conocimiento supremo».

9. ඡන්දරාගසුත්තං

9. Discurso sobre el deseo y la lujuria

168. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නං ඛො ආයස්මන්තං රාධං භගවා එතදවොච – ‘‘රූපෙ ඛො, රාධ, යො ඡන්දො යො රාගො යා නන්දී යා තණ්හා, තං පජහථ. එවං තං රූපං පහීනං භවිස්සති උච්ඡින්නමූලං තාලාවත්ථුකතං අනභාවංකතං ආයතිං අනුප්පාදධම්මං. වෙදනාය යො [Pg.158] ඡන්දො යො රාගො යා නන්දී යා තණ්හා, තං පජහථ. එවං සා වෙදනා පහීනා භවිස්සති උච්ඡින්නමූලා තාලාවත්ථුකතා අනභාවංකතා ආයතිං අනුප්පාදධම්මා. සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරෙසු යො ඡන්දො යො රාගො යා නන්දී යා තණ්හා, තං පජහථ. එවං තෙ සඞ්ඛාරා පහීනා භවිස්සන්ති උච්ඡින්නමූලා තාලාවත්ථුකතා අනභාවංකතා ආයතිං අනුප්පාදධම්මා. විඤ්ඤාණෙ යො ඡන්දො යො රාගො යා නන්දී යා තණ්හා, තං පජහථ. එවං තං විඤ්ඤාණං පහීනං භවිස්සති…පෙ… අනුප්පාදධම්ම’’න්ති. නවමං.

168. En Sāvatthi. Estando el venerable Rādha sentado a un lado, el Bienaventurado le dijo: «Rādha, abandona cualquier deseo, cualquier lujuria, cualquier deleite y cualquier avidez que haya respecto a la forma. Así, esa forma será abandonada, cortada de raíz, convertida en algo similar al tocón de una palmera, aniquilada y no sujeta a surgir en el futuro. Abandona cualquier deseo, cualquier lujuria, cualquier deleite y cualquier avidez que haya respecto a la sensación... con respecto a la percepción... con respecto a las formaciones volitivas. Así, esas formaciones volitivas serán abandonadas, cortadas de raíz, convertidas en algo similar al tocón de una palmera, aniquiladas y no sujetas a surgir en el futuro. Abandona cualquier deseo, cualquier lujuria, cualquier deleite y cualquier avidez que haya respecto a la conciencia. Así, esa conciencia será abandonada... (prolongación)... y no sujeta a surgir en el futuro».

10. දුතියඡන්දරාගසුත්තං

10. Segundo discurso sobre el deseo y la lujuria

169. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නං ඛො ආයස්මන්තං රාධං භගවා එතදවොච – ‘‘රූපෙ ඛො, රාධ, යො ඡන්දො යො රාගො යා නන්දී යා තණ්හා යෙ උපයුපාදානා චෙතසො අධිට්ඨානාභිනිවෙසානුසයා, තෙ පජහථ. එවං තං රූපං පහීනං භවිස්සති උච්ඡින්නමූලං තාලාවත්ථුකතං අනභාවංකතං ආයතිං අනුප්පාදධම්මං. වෙදනාය යො ඡන්දො යො රාගො යා නන්දී යා තණ්හා යෙ උපයුපාදානා චෙතසො අධිට්ඨානාභිනිවෙසානුසයා, තෙ පජහථ. එවං සා වෙදනා පහීනා භවිස්සති උච්ඡින්නමූලා තාලාවත්ථුකතා අනභාවංකතා ආයතිං අනුප්පාදධම්මා. සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරෙසු යො ඡන්දො යො රාගො යා නන්දී යා තණ්හා යෙ උපයුපාදානා චෙතසො අධිට්ඨානාභිනිවෙසානුසයා, තෙ පජහථ. එවං තෙ සඞ්ඛාරා පහීනා භවිස්සන්ති උච්ඡින්නමූලා තාලාවත්ථුකතා අනභාවංකතා ආයතිං අනුප්පාදධම්මා. විඤ්ඤාණෙ යො ඡන්දො යො රාගො යා නන්දී යා තණ්හා යෙ උපයුපාදානා චෙතසො අධිට්ඨානාභිනිවෙසානුසයා, තෙ පජහථ. එවං තං විඤ්ඤාණං පහීනං භවිස්සති උච්ඡින්නමූලං තාලාවත්ථුකතං අනභාවංකතං ආයතිං අනුප්පාදධම්ම’’න්ති. දසමං.

169. En Sāvatthi. Estando el venerable Rādha sentado a un lado, el Bienaventurado le dijo: «Rādha, abandona cualquier deseo, cualquier lujuria, cualquier deleite, cualquier avidez, y cualquier atracción o apego mental, punto de vista, adherencia o tendencia latente que haya respecto a la forma. Así, esa forma será abandonada, cortada de raíz, convertida en algo similar al tocón de una palmera, aniquilada y no sujeta a surgir en el futuro. Abandona cualquier deseo, lujuria, deleite, avidez, y cualquier atracción o apego mental, punto de vista, adherencia o tendencia latente que haya respecto a la sensación... con respecto a la percepción... con respecto a las formaciones volitivas. Así, esas formaciones volitivas serán abandonadas, cortadas de raíz... (prolongación)... no sujetas a surgir en el futuro. Abandona cualquier deseo, lujuria, deleite, avidez, y cualquier atracción o apego mental, punto de vista, adherencia o tendencia latente que haya respecto a la conciencia. Así, esa conciencia será abandonada, cortada de raíz, convertida en algo similar al tocón de una palmera, aniquilada y no sujeta a surgir en el futuro».

රාධසංයුත්තස්ස පඨමො වග්ගො.

El primer capítulo del Rādhasaṃyutta ha terminado.

තස්සුද්දානං –

El resumen del capítulo es:

මාරො සත්තො භවනෙත්ති, පරිඤ්ඤෙය්‍යා සමණා දුවෙ;

සොතාපන්නො අරහා ච, ඡන්දරාගාපරෙ දුවෙති.

Māra, un ser, el cordón de la existencia, lo que debe ser plenamente comprendido, dos sobre los ascetas; el que ha entrado en la corriente y el Arahant, y otros dos sobre el deseo y la lujuria.

2. දුතියවග්ගො

2. Segundo Capítulo

1. මාරසුත්තං

1. Discurso sobre Māra

170. සාවත්ථිනිදානං[Pg.159]. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා රාධො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘‘මාරො, මාරො’ති, භන්තෙ, වුච්චති. කතමො නු ඛො, භන්තෙ, මාරො’’ති? ‘‘රූපං ඛො, රාධ, මාරො, වෙදනා මාරො, සඤ්ඤා මාරො, සඞ්ඛාරා මාරො, විඤ්ඤාණං මාරො. එවං පස්සං, රාධ, සුතවා අරියසාවකො රූපස්මිම්පි නිබ්බින්දති, වෙදනායපි නිබ්බින්දති, සඤ්ඤායපි නිබ්බින්දති, සඞ්ඛාරෙසුපි නිබ්බින්දති, විඤ්ඤාණස්මිම්පි නිබ්බින්දති. නිබ්බින්දං විරජ්ජති; විරාගා විමුච්චති. විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං හොති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාතී’’ති. පඨමං.

170. En Sāvatthī. Sentado a un lado, el venerable Rādha se dirigió al Bienaventurado: 'Señor, se dice: "Mara, Mara". ¿Quién es Mara, Señor?'. 'La forma, Rādha, es Mara; la sensación es Mara; la percepción es Mara; las formaciones son Mara; la conciencia es Mara. Al ver esto, Rādha, el instruido noble discípulo se desencanta de la forma, se desencanta de la sensación, se desencanta de la percepción, se desencanta de las formaciones y se desencanta de la conciencia. Al desencantarse, se desapasiona; por el desapasionamiento, se libera. Cuando está liberado, surge el conocimiento: "Está liberado". Comprende: "El nacimiento se ha agotado, la vida santa ha sido vivida, lo que debía hacerse se ha hecho, no hay más para este estado de ser"'. Primero.

2. මාරධම්මසුත්තං

2. Discurso sobre la naturaleza de Mara

171. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා රාධො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘‘මාරධම්මො, මාරධම්මො’ති, භන්තෙ, වුච්චති. කතමො නු ඛො, භන්තෙ, මාරධම්මො’’ති? ‘‘රූපං ඛො, රාධ, මාරධම්මො, වෙදනා මාරධම්මො, සඤ්ඤා මාරධම්මො, සඞ්ඛාරා මාරධම්මො, විඤ්ඤාණං මාරධම්මො. එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති. දුතියං.

171. En Sāvatthī. Sentado a un lado, el venerable Rādha se dirigió al Bienaventurado: 'Señor, se dice: "la naturaleza de Mara, la naturaleza de Mara". ¿Cuál es la naturaleza de Mara, Señor?'. 'La forma, Rādha, es la naturaleza de Mara; la sensación es la naturaleza de Mara; la percepción es la naturaleza de Mara; las formaciones son la naturaleza de Mara; la conciencia es la naturaleza de Mara. Al ver esto... [como antes] ...comprende: "no hay más para este estado de ser"'. Segundo.

3. අනිච්චසුත්තං

3. Discurso sobre lo impermanente

172. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා රාධො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘‘අනිච්චං, අනිච්ච’න්ති, භන්තෙ, වුච්චති. කතමං නු ඛො, භන්තෙ, අනිච්ච’’න්ති? ‘‘රූපං ඛො, රාධ, අනිච්චං, වෙදනා අනිච්චා, සඤ්ඤා අනිච්චා, සඞ්ඛාරා අනිච්චා, විඤ්ඤාණං අනිච්චං. එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති. තතියං.

172. En Sāvatthī. Sentado a un lado, el venerable Rādha se dirigió al Bienaventurado: 'Señor, se dice: "impermanente, impermanente". ¿Qué es lo impermanente, Señor?'. 'La forma, Rādha, es impermanente; la sensación es impermanente; la percepción es impermanente; las formaciones son impermanentes; la conciencia es impermanente. Al ver esto... comprende: "no hay más para este estado de ser"'. Tercero.

4. අනිච්චධම්මසුත්තං

4. Discurso sobre la naturaleza de lo impermanente

173. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා රාධො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘‘අනිච්චධම්මො, අනිච්චධම්මො’ති, භන්තෙ, වුච්චති. කතමො නු ඛො, භන්තෙ, අනිච්චධම්මො’’ති? ‘‘රූපං ඛො, රාධ, අනිච්චධම්මො, වෙදනා අනිච්චධම්මො, සඤ්ඤා අනිච්චධම්මො, සඞ්ඛාරා අනිච්චධම්මො, විඤ්ඤාණං අනිච්චධම්මො. එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති. චතුත්ථං.

173. En Sāvatthī. Sentado a un lado, el venerable Rādha se dirigió al Bienaventurado: 'Señor, se dice: "la naturaleza de lo impermanente, la naturaleza de lo impermanente". ¿Cuál es la naturaleza de lo impermanente, Señor?'. 'La forma, Rādha, es la naturaleza de lo impermanente; la sensación es la naturaleza de lo impermanente; la percepción es la naturaleza de lo impermanente; las formaciones son la naturaleza de lo impermanente; la conciencia es la naturaleza de lo impermanente. Al ver esto... comprende: "no hay más para este estado de ser"'. Cuarto.

5. දුක්ඛසුත්තං

5. Discurso sobre el sufrimiento

174. සාවත්ථිනිදානං[Pg.160]. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා රාධො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘‘දුක්ඛං, දුක්ඛ’න්ති, භන්තෙ, වුච්චති. කතමං නු ඛො, භන්තෙ, දුක්ඛ’’න්ති? ‘‘රූපං ඛො, රාධ, දුක්ඛං, වෙදනා දුක්ඛා, සඤ්ඤා දුක්ඛා, සඞ්ඛාරා දුක්ඛා, විඤ්ඤාණං දුක්ඛං. එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති. පඤ්චමං.

174. En Sāvatthī. Sentado a un lado, el venerable Rādha se dirigió al Bienaventurado: 'Señor, se dice: "sufrimiento, sufrimiento". ¿Qué es el sufrimiento, Señor?'. 'La forma, Rādha, es sufrimiento; la sensación es sufrimiento; la percepción es sufrimiento; las formaciones son sufrimiento; la conciencia es sufrimiento. Al ver esto... comprende: "no hay más para este estado de ser"'. Quinto.

6. දුක්ඛධම්මසුත්තං

6. Discurso sobre la naturaleza del sufrimiento

175. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා රාධො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘‘දුක්ඛධම්මො, දුක්ඛධම්මො’ති, භන්තෙ, වුච්චති. කතමො නු ඛො, භන්තෙ, දුක්ඛධම්මො’’ති? ‘‘රූපං ඛො, රාධ, දුක්ඛධම්මො, වෙදනා දුක්ඛධම්මො, සඤ්ඤා දුක්ඛධම්මො, සඞ්ඛාරා දුක්ඛධම්මො, විඤ්ඤාණං දුක්ඛධම්මො. එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති. ඡට්ඨං.

175. En Sāvatthī. Sentado a un lado, el venerable Rādha se dirigió al Bienaventurado: 'Señor, se dice: "la naturaleza del sufrimiento, la naturaleza del sufrimiento". ¿Cuál es la naturaleza del sufrimiento, Señor?'. 'La forma, Rādha, es la naturaleza del sufrimiento; la sensación es la naturaleza del sufrimiento; la percepción es la naturaleza del sufrimiento; las formaciones son la naturaleza del sufrimiento; la conciencia es la naturaleza del sufrimiento. Al ver esto... comprende: "no hay más para este estado de ser"'. Sexto.

7. අනත්තසුත්තං

7. Discurso sobre el no-yo

176. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා රාධො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘‘අනත්තා, අනත්තා’ති, භන්තෙ, වුච්චති. කතමො නු ඛො, භන්තෙ, අනත්තා’’ති? ‘‘රූපං ඛො, රාධ, අනත්තා, වෙදනා අනත්තා, සඤ්ඤා අනත්තා, සඞ්ඛාරා අනත්තා, විඤ්ඤාණං අනත්තා. එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති. සත්තමං.

176. En Sāvatthī. Sentado a un lado, el venerable Rādha se dirigió al Bienaventurado: 'Señor, se dice: "no-yo, no-yo". ¿Qué es el no-yo, Señor?'. 'La forma, Rādha, es no-yo; la sensación es no-yo; la percepción es no-yo; las formaciones son no-yo; la conciencia es no-yo. Al ver esto... comprende: "no hay más para este estado de ser"'. Séptimo.

8. අනත්තධම්මසුත්තං

8. Discurso sobre la naturaleza del no-yo

177. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා රාධො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘‘අනත්තධම්මො, අනත්තධම්මො’ති, භන්තෙ, වුච්චති. කතමො නු ඛො, භන්තෙ, අනත්තධම්මො’’ති? ‘‘රූපං ඛො, රාධ, අනත්තධම්මො, වෙදනා අනත්තධම්මො, සඤ්ඤා අනත්තධම්මො, සඞ්ඛාරා අනත්තධම්මො, විඤ්ඤාණං අනත්තධම්මො. එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති. අට්ඨමං.

177. En Sāvatthī. Sentado a un lado, el venerable Rādha se dirigió al Bienaventurado: 'Señor, se dice: "la naturaleza del no-yo, la naturaleza del no-yo". ¿Cuál es la naturaleza del no-yo, Señor?'. 'La forma, Rādha, es la naturaleza del no-yo; la sensación es la naturaleza del no-yo; la percepción es la naturaleza del no-yo; las formaciones son la naturaleza del no-yo; la conciencia es la naturaleza del no-yo. Al ver esto... comprende: "no hay más para este estado de ser"'. Octavo.

9.ඛයධම්මසුත්තං

9. Discurso sobre la naturaleza del agotamiento

178. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා රාධො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘‘ඛයධම්මො, ඛයධම්මො’ති, භන්තෙ, වුච්චති. කතමො නු ඛො, භන්තෙ, ඛයධම්මො’’ති? ‘‘රූපං ඛො, රාධ, ඛයධම්මො, වෙදනා ඛයධම්මො, සඤ්ඤා [Pg.161] ඛයධම්මො, සඞ්ඛාරා ඛයධම්මො, විඤ්ඤාණං ඛයධම්මො. එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති. නවමං.

178. En Sāvatthī. Sentado a un lado, el venerable Rādha se dirigió al Bienaventurado: 'Señor, se dice: "la naturaleza del agotamiento, la naturaleza del agotamiento". ¿Cuál es la naturaleza del agotamiento, Señor?'. 'La forma, Rādha, es la naturaleza del agotamiento; la sensación es la naturaleza del agotamiento; la percepción es la naturaleza del agotamiento; las formaciones son la naturaleza del agotamiento; la conciencia es la naturaleza del agotamiento. Al ver esto... comprende: "no hay más para este estado de ser"'. Noveno.

10. වයධම්මසුත්තං

10. Discurso sobre la naturaleza del decaimiento

179. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා රාධො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘‘වයධම්මො, වයධම්මො’ති, භන්තෙ, වුච්චති. කතමො නු ඛො, භන්තෙ, වයධම්මො’’ති? ‘‘රූපං ඛො, රාධ, වයධම්මො, වෙදනා වයධම්මො, සඤ්ඤා වයධම්මො, සඞ්ඛාරා වයධම්මො, විඤ්ඤාණං වයධම්මො. එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති. දසමං.

179. En Sāvatthī. Sentado a un lado, el venerable Rādha se dirigió al Bienaventurado: 'Señor, se dice: "la naturaleza del decaimiento, la naturaleza del decaimiento". ¿Cuál es la naturaleza del decaimiento, Señor?'. 'La forma, Rādha, es la naturaleza del decaimiento; la sensación es la naturaleza del decaimiento; la percepción es la naturaleza del decaimiento; las formaciones son la naturaleza del decaimiento; la conciencia es la naturaleza del decaimiento. Al ver esto... comprende: "no hay más para este estado de ser"'. Décimo.

11. සමුදයධම්මසුත්තං

11. Discurso sobre la naturaleza del surgimiento

180. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා රාධො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘‘සමුදයධම්මො, සමුදයධම්මො’ති, භන්තෙ, වුච්චති. කතමො නු ඛො, භන්තෙ, සමුදයධම්මො’’ති? ‘‘රූපං ඛො, රාධ, සමුදයධම්මො, වෙදනා සමුදයධම්මො, සඤ්ඤා සමුදයධම්මො, සඞ්ඛාරා සමුදයධම්මො, විඤ්ඤාණං සමුදයධම්මො. එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති. එකාදසමං.

180. En Sāvatthī. Sentado a un lado, el venerable Rādha se dirigió al Bienaventurado: 'Señor, se dice: "la naturaleza del surgimiento, la naturaleza del surgimiento". ¿Cuál es la naturaleza del surgimiento, Señor?'. 'La forma, Rādha, es la naturaleza del surgimiento; la sensación es la naturaleza del surgimiento; la percepción es la naturaleza del surgimiento; las formaciones son la naturaleza del surgimiento; la conciencia es la naturaleza del surgimiento. Al ver esto... comprende: "no hay más para este estado de ser"'. Undécimo.

12. නිරොධධම්මසුත්තං

12. Discurso sobre la naturaleza del cese

181. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා රාධො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘‘නිරොධධම්මො, නිරොධධම්මො’ති, භන්තෙ, වුච්චති. කතමො නු ඛො, භන්තෙ, නිරොධධම්මො’’ති? ‘‘රූපං ඛො, රාධ, නිරොධධම්මො, වෙදනා නිරොධධම්මො, සඤ්ඤා නිරොධධම්මො, සඞ්ඛාරා නිරොධධම්මො, විඤ්ඤාණං නිරොධධම්මො. එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති. ද්වාදසමං.

181. En Sāvatthī. Sentado a un lado, el venerable Rādha se dirigió al Bienaventurado: 'Señor, se dice: "la naturaleza del cese, la naturaleza del cese". ¿Cuál es la naturaleza del cese, Señor?'. 'La forma, Rādha, es la naturaleza del cese; la sensación es la naturaleza del cese; la percepción es la naturaleza del cese; las formaciones son la naturaleza del cese; la conciencia es la naturaleza del cese. Al ver esto... comprende: "no hay más para este estado de ser"'. Duodécimo.

රාධසංයුත්තස්ස දුතියො වග්ගො.

El segundo capítulo de los Discursos Relacionados con Rādha.

තස්සුද්දානං –

Su resumen es el siguiente:

මාරො ච මාරධම්මො ච, අනිච්චෙන අපරෙ දුවෙ;

දුක්ඛෙන ච දුවෙ වුත්තා, අනත්තෙන තථෙව ච;

ඛයවයසමුදයං, නිරොධධම්මෙන ද්වාදසාති.

Māra y la naturaleza de Māra, y otros dos sobre lo impermanente; dos son enseñados sobre el sufrimiento, y del mismo modo sobre el no-yo; sobre el agotamiento, la desaparición y el surgimiento, junto con la naturaleza del cese: estos son los doce.

3. ආයාචනවග්ගො

3. Capítulo sobre la Petición

1-11. මාරාදිසුත්තඑකාදසකං

1-11. Los once discursos comenzando con Māra

182. සාවත්ථිනිදානං[Pg.162]. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා රාධො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සාධු මෙ, භන්තෙ, භගවා සංඛිත්තෙන ධම්මං දෙසෙතු, යමහං භගවතො ධම්මං සුත්වා එකො වූපකට්ඨො අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරෙය්‍ය’’න්ති.

182. En Sāvatthī. Estando sentado a un lado, el venerable Rādha dijo esto al Bendito: “Sería bueno, Señor, que el Bendito me enseñara el Dhamma de forma breve, de modo que, habiendo escuchado el Dhamma del Bendito, pueda vivir solo, retirado, diligente, ardiente y con la mente dedicada”.

‘‘යො ඛො, රාධ, මාරො; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො. කො ච, රාධ, මාරො? රූපං ඛො, රාධ, මාරො; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො. වෙදනා මාරො; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො…පෙ… සඤ්ඤා මාරො; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො…පෙ… සඞ්ඛාරා මාරො; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො…පෙ… විඤ්ඤාණං මාරො; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො…පෙ… යො ඛො, රාධ, මාරො; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො’’ති.

“Rādha, aquello que es Māra; allí debes abandonar el deseo, debes abandonar la lujuria, debes abandonar el deseo y la lujuria. ¿Y qué es Māra, Rādha? La forma, Rādha, es Māra; allí debes abandonar el deseo, debes abandonar la lujuria, debes abandonar el deseo y la lujuria. La sensación es Māra; allí debes abandonar el deseo… pe… la percepción es Māra; allí debes abandonar el deseo… pe… las formaciones son Māra; allí debes abandonar el deseo… pe… la conciencia es Māra; allí debes abandonar el deseo… pe… Rādha, aquello que es Māra; allí debes abandonar el deseo, debes abandonar la lujuria, debes abandonar el deseo y la lujuria”.

183. යො ඛො, රාධ, මාරධම්මො; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො…පෙ….

183. Rādha, aquello que es la naturaleza de Māra; allí debes abandonar el deseo, debes abandonar la lujuria, debes abandonar el deseo y la lujuria… pe….

184. යං ඛො, රාධ, අනිච්චං…පෙ….

184. Rādha, aquello que es impermanente… pe….

185. යො ඛො, රාධ, අනිච්චධම්මො…පෙ….

185. Rādha, aquello que es la naturaleza de lo impermanente… pe….

186. යං ඛො, රාධ, දුක්ඛං…පෙ….

186. Rādha, aquello que es sufrimiento… pe….

187. යො ඛො, රාධ, දුක්ඛධම්මො…පෙ….

187. Rādha, aquello que es la naturaleza del sufrimiento… pe….

188. යො ඛො, රාධ, අනත්තා…පෙ….

188. Rādha, aquello que es el no-yo… pe….

189. යො [Pg.163] ඛො, රාධ, අනත්තධම්මො…පෙ….

189. Rādha, aquello que es la naturaleza del no-yo… pe….

190. යො ඛො, රාධ, ඛයධම්මො…පෙ….

190. Rādha, aquello que es la naturaleza del agotamiento… pe….

191. යො ඛො, රාධ, වයධම්මො…පෙ….

191. Rādha, aquello que es la naturaleza de la desaparición… pe….

192. යො ඛො, රාධ, සමුදයධම්මො; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො…පෙ….

192. Rādha, aquello que es la naturaleza del surgimiento; allí debes abandonar el deseo, debes abandonar la lujuria, debes abandonar el deseo y la lujuria… pe….

12. නිරොධධම්මසුත්තං

12. Discurso sobre la naturaleza del cese

193. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා රාධො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සාධු මෙ, භන්තෙ, භගවා සංඛිත්තෙන ධම්මං දෙසෙතු, යමහං භගවතො ධම්මං සුත්වා එකො වූපකට්ඨො අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරෙය්‍ය’’න්ති.

193. En Sāvatthī. Estando sentado a un lado, el venerable Rādha dijo esto al Bendito: “Sería bueno, Señor, que el Bendito me enseñara el Dhamma de forma breve, de modo que, habiendo escuchado el Dhamma del Bendito, pueda vivir solo, retirado, diligente, ardiente y con la mente dedicada”.

‘‘යො ඛො, රාධ, නිරොධධම්මො; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො. කො ච, රාධ, නිරොධධම්මො? රූපං ඛො, රාධ, නිරොධධම්මො; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො…පෙ… වෙදනා නිරොධධම්මො; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො…පෙ… සඤ්ඤා නිරොධධම්මො; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො…පෙ… සඞ්ඛාරා නිරොධධම්මො; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො…පෙ… විඤ්ඤාණං නිරොධධම්මො; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො…පෙ… යො ඛො, රාධ, නිරොධධම්මො; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො’’ති.

“Rādha, aquello que es la naturaleza del cese; allí debes abandonar el deseo, debes abandonar la lujuria, debes abandonar el deseo y la lujuria. ¿Y qué es la naturaleza del cese, Rādha? La forma, Rādha, es la naturaleza del cese; allí debes abandonar el deseo… pe… la sensación es la naturaleza del cese; allí debes abandonar el deseo… pe… la percepción es la naturaleza del cese; allí debes abandonar el deseo… pe… las formaciones son la naturaleza del cese; allí debes abandonar el deseo… pe… la conciencia es la naturaleza del cese; allí debes abandonar el deseo… pe… Rādha, aquello que es la naturaleza del cese; allí debes abandonar el deseo, debes abandonar la lujuria, debes abandonar el deseo y la lujuria”.

ආයාචනවග්ගො තතියො.

Tercer capítulo: Sobre la Petición.

තස්සුද්දානං –

El resumen de este capítulo es:

මාරො ච මාරධම්මො ච, අනිච්චෙන අපරෙ දුවෙ;

දුක්ඛෙන ච දුවෙ වුත්තා, අනත්තෙන තථෙව ච;

ඛයවයසමුදයං, නිරොධධම්මෙන ද්වාදසාති.

4. උපනිසින්නවග්ගො

4. Capítulo sobre Estar Sentado Cerca

1-11. මාරාදිසුත්තඑකාදසකං

1-11. Los once discursos comenzando con Māra

194. සාවත්ථිනිදානං[Pg.164]. එකමන්තං නිසින්නං ඛො ආයස්මන්තං රාධං භගවා එතදවොච – ‘‘යො ඛො, රාධ, මාරො; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො. කො ච, රාධ, මාරො? රූපං ඛො, රාධ, මාරො; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො…පෙ… විඤ්ඤාණං මාරො; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො…පෙ… යො ඛො, රාධ, මාරො; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො’’ති.

194. En Sāvatthī. El Bendito se dirigió al venerable Rādha, quien estaba sentado a un lado, diciendo: “Rādha, aquello que es Māra; allí debes abandonar el deseo, debes abandonar la lujuria, debes abandonar el deseo y la lujuria. ¿Y qué es Māra, Rādha? La forma, Rādha, es Māra; allí debes abandonar el deseo… pe… la conciencia es Māra; allí debes abandonar el deseo… pe… debes abandonar. Rādha, aquello que es Māra; allí debes abandonar la lujuria. ¿Y qué es Māra, Rādha? Rādha, aquello que es Māra; allí debes abandonar el deseo y la lujuria”.

195. යො ඛො, රාධ, මාරධම්මො; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො…පෙ….

195. Rādha, aquello que es la naturaleza de Māra; allí debes abandonar el deseo… allí debes abandonar la lujuria… allí debes abandonar el deseo y la lujuria.

196. යං ඛො, රාධ, අනිච්චං…පෙ….

196. Rādha, aquello que es impermanente… pe….

197. යො ඛො, රාධ, අනිච්චධම්මො…පෙ….

197. Rādha, aquello que es la naturaleza de lo impermanente… pe….

198. යං ඛො, රාධ, දුක්ඛං…පෙ….

198. Rādha, aquello que es sufrimiento… pe….

199. යො ඛො, රාධ, දුක්ඛධම්මො…පෙ….

199. Rādha, aquello que es la naturaleza del sufrimiento… pe….

200. යො ඛො, රාධ, අනත්තා…පෙ….

200. Rādha, aquello que es el no-yo… pe….

201. යො ඛො, රාධ, අනත්තධම්මො…පෙ….

201. “Radha, aquello que es de la naturaleza del no-yo... [se repite como en los discursos anteriores]”.

202. යො ඛො, රාධ, ඛයධම්මො…පෙ….

202. “Radha, aquello que es de la naturaleza de la destrucción... [se repite como en los discursos anteriores]”.

203. යො ඛො, රාධ, වයධම්මො…පෙ….

203. “Radha, aquello que es de la naturaleza del desvanecimiento... [se repite como en los discursos anteriores]”.

204. යො ඛො, රාධ, සමුදයධම්මො; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො…පෙ….

204. “Radha, aquello que es de la naturaleza del surgimiento; allí debes abandonar el deseo, debes abandonar el apego, debes abandonar el deseo y el apego... [se repite como en los discursos anteriores]”. Esto fue lo que dijo el Bienaventurado. El discurso sobre la naturaleza del surgimiento ha terminado.

12. නිරොධධම්මසුත්තං

12. Discurso sobre la naturaleza del cese

205. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නං ඛො ආයස්මන්තං රාධං භගවා එතදවොච – ‘‘යො ඛො, රාධ, නිරොධධම්මො; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො. කො ච, රාධ, නිරොධධම්මො? රූපං [Pg.165] ඛො, රාධ, නිරොධධම්මො; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො. වෙදනා…පෙ… සඤ්ඤා…පෙ… සඞ්ඛාරා…පෙ… විඤ්ඤාණං නිරොධධම්මො; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො. යො ඛො, රාධ, නිරොධධම්මො; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො’’ති.

205. En Savatthi. Estando el venerable Radha sentado a un lado, el Bienaventurado le dijo esto: “Radha, aquello que es de la naturaleza del cese; allí debes abandonar el deseo, debes abandonar el apego, debes abandonar el deseo y el apego. ¿Y qué, Radha, es de la naturaleza del cese? La forma, Radha, es de la naturaleza del cese; allí debes abandonar el deseo, el apego, el deseo y el apego. La sensación... la percepción... las formaciones volitivas... la conciencia es de la naturaleza del cese; allí debes abandonar el deseo, el apego, el deseo y el apego. Radha, aquello que es de la naturaleza del cese; allí debes abandonar el deseo, el apego, el deseo y el apego”. Esto fue lo que dijo el Bienaventurado. El discurso sobre la naturaleza del cese ha terminado.

උපනිසින්නවග්ගො චතුත්ථො.

El cuarto capítulo sobre Sentarse Cerca ha terminado.

තස්සුද්දානං –

El resumen es el siguiente:

මාරො ච මාරධම්මො ච, අනිච්චෙන අපරෙ දුවෙ;

දුක්ඛෙන ච දුවෙ වුත්තා, අනත්තෙන තථෙව ච;

ඛයවයසමුදයං, නිරොධධම්මෙන ද්වාදසාති.

“Mara y la naturaleza de Mara, otros dos sobre lo impermanente; dos se dicen sobre el sufrimiento, e igualmente sobre el no-yo; destrucción, desvanecimiento, surgimiento, junto con la naturaleza del cese: son doce”.

රාධසංයුත්තං සමත්තං.

El Radhasamyutta ha concluido.

3. දිට්ඨිසංයුත්තං

3. Samyutta sobre los puntos de vista

1. සොතාපත්තිවග්ගො

1. Capítulo sobre la Entrada en la Corriente

1. වාතසුත්තං

1. Discurso sobre los vientos

206. එකං [Pg.166] සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ. භගවා එතදවොච – ‘‘කිස්මිං නු ඛො, භික්ඛවෙ, සති, කිං උපාදාය, කිං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘න වාතා වායන්ති, න නජ්ජො සන්දන්ති, න ගබ්භිනියො විජායන්ති, න චන්දිමසූරියා උදෙන්ති වා අපෙන්ති වා එසිකට්ඨායිට්ඨිතා’’’ති?

206. En una ocasión el Bienaventurado residía en Savatthi, en el bosque de Jeta, en el monasterio de Anathapindika. El Bienaventurado dijo esto: “Monjes, ¿existiendo qué, aferrándose a qué, insistiendo en qué, surge tal punto de vista como: ‘No soplan los vientos, no fluyen los ríos, no dan a luz las mujeres embarazadas, no salen ni se ponen la luna y el sol, sino que permanecen firmes como un pilar’?”.

‘‘භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා භගවංනෙත්තිකා භගවංපටිසරණා. සාධු වත, භන්තෙ, භගවන්තඤ්ඤෙව පටිභාතු එතස්ස භාසිතස්ස අත්ථො. භගවතො සුත්වා භික්ඛූ ධාරෙස්සන්තී’’ති. ‘‘තෙන හි, භික්ඛවෙ, සුණාථ, සාධුකං මනසි කරොථ; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

“Señor, nuestras enseñanzas tienen su raíz en el Bienaventurado, son guiadas por el Bienaventurado, tienen al Bienaventurado como refugio. Sería bueno, Señor, que el significado de lo dicho sea aclarado por el Bienaventurado mismo. Después de escucharlo del Bienaventurado, los monjes lo recordarán”. “En ese caso, monjes, escuchad y prestad mucha atención; hablaré”. “Sí, Señor”, respondieron los monjes al Bienaventurado. El Bienaventurado dijo esto:

‘‘රූපෙ ඛො, භික්ඛවෙ, සති, රූපං උපාදාය, රූපං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘න වාතා වායන්ති, න නජ්ජො සන්දන්ති, න ගබ්භිනියො විජායන්ති, න චන්දිමසූරියා උදෙන්ති වා අපෙන්ති වා එසිකට්ඨායිට්ඨිතා’ති. වෙදනාය සති…පෙ… සඤ්ඤාය සති… සඞ්ඛාරෙසු සති… විඤ්ඤාණෙ සති, විඤ්ඤාණං උපාදාය, විඤ්ඤාණං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘න වාතා වායන්ති, න නජ්ජො සන්දන්ති, න ගබ්භිනියො විජායන්ති, න චන්දිමසූරියා උදෙන්ති වා අපෙන්ති වා එසිකට්ඨායිට්ඨිතා’ති. තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං, දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං, දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘න වාතා වායන්ති, න නජ්ජො සන්දන්ති, න ගබ්භිනියො විජායන්ති, න චන්දිමසූරියා උදෙන්ති වා අපෙන්ති වා එසිකට්ඨායිට්ඨිතා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

“Monjes, existiendo la forma, aferrándose a la forma, insistiendo en la forma, surge tal punto de vista como: ‘No soplan los vientos, no fluyen los ríos, no dan a luz las mujeres embarazadas, no salen ni se ponen la luna y el sol, sino que permanecen firmes como un pilar’. Existiendo la sensación... existiendo la percepción... existiendo las formaciones volitivas... existiendo la conciencia, aferrándose a la conciencia, insistiendo en la conciencia, surge tal punto de vista como: ‘No soplan los vientos, no fluyen los ríos, no dan a luz las mujeres embarazadas, no salen ni se ponen la luna y el sol, sino que permanecen firmes como un pilar’. ¿Qué pensáis, monjes, es la forma permanente o impermanente?”. “Impermanente, Señor”. “¿Y lo que es impermanente es sufrimiento o felicidad?”. “Sufrimiento, Señor”. “¿Y lo que es impermanente, sufrimiento y de naturaleza cambiante, sin aferrarse a ello, podría surgir tal punto de vista como: ‘No soplan los vientos, no fluyen los ríos, no dan a luz las mujeres embarazadas, no salen ni se ponen la luna y el sol, sino que permanecen firmes como un pilar’?”. “Ciertamente no, Señor”.

‘‘වෙදනා නිච්චා වා අනිච්චා වා’’ති… ‘‘සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘න වාතා වායන්ති, න නජ්ජො සන්දන්ති, න ගබ්භිනියො විජායන්ති, න චන්දිමසූරියා උදෙන්ති [Pg.167] වා අපෙන්ති වා එසිකට්ඨායිට්ඨිතා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘යම්පිදං දිට්ඨං සුතං මුතං විඤ්ඤාතං පත්තං පරියෙසිතං අනුවිචරිතං මනසා තම්පි නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘න වාතා වායන්ති, න නජ්ජො සන්දන්ති, න ගබ්භිනියො විජායන්ති, න චන්දිමසූරියා උදෙන්ති වා අපෙන්ති වා එසිකට්ඨායිට්ඨිතා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

“¿Es la sensación permanente o impermanente?... ¿la percepción... las formaciones volitivas... la conciencia es permanente o impermanente?”. “Impermanente, Señor”. “¿Y lo que es impermanente es sufrimiento o felicidad?”. “Sufrimiento, Señor”. “¿Y lo que es impermanente, sufrimiento y de naturaleza cambiante, sin aferrarse a ello, podría surgir tal punto de vista como: ‘No soplan los vientos, no fluyen los ríos, no dan a luz las mujeres embarazadas, no salen ni se ponen la luna y el sol, sino que permanecen firmes como un pilar’?”. “Ciertamente no, Señor”. “Y aquello que es visto, oído, sentido, conocido, alcanzado, buscado y reflexionado por la mente, ¿es eso permanente o impermanente?”. “Impermanente, Señor”. “¿Y lo que es impermanente es sufrimiento o felicidad?”. “Sufrimiento, Señor”. “¿Y lo que es impermanente, sufrimiento y de naturaleza cambiante, sin aferrarse a ello, podría surgir tal punto de vista como: ‘No soplan los vientos, no fluyen los ríos, no dan a luz las mujeres embarazadas, no salen ni se ponen la luna y el sol, sino que permanecen firmes como un pilar’?”. “Ciertamente no, Señor”.

‘‘යතො ඛො, භික්ඛවෙ, අරියසාවකස්ස ඉමෙසු ච ඨානෙසු කඞ්ඛා පහීනා හොති, දුක්ඛෙපිස්ස කඞ්ඛා පහීනා හොති, දුක්ඛසමුදයෙපිස්ස කඞ්ඛා පහීනා හොති, දුක්ඛනිරොධෙපිස්ස කඞ්ඛා පහීනා හොති, දුක්ඛනිරොධගාමිනියා පටිපදායපිස්ස කඞ්ඛා පහීනා හොති – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො සොතාපන්නො අවිනිපාතධම්මො නියතො සම්බොධිපරායනො’’ති. පඨමං.

“Monjes, cuando el noble discípulo ha abandonado la duda en estos seis puntos, y ha abandonado la duda respecto al sufrimiento, respecto al origen del sufrimiento, respecto al cese del sufrimiento y respecto al camino que conduce al cese del sufrimiento, entonces se dice que este noble discípulo es un entrado en la corriente, que ya no está destinado a los estados de perdición, sino que está seguro y tiene la iluminación como su destino final”. Primero.

2. එතංමමසුත්තං

2. Discurso sobre ‘Esto es mío’

207. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘කිස්මිං නු ඛො, භික්ඛවෙ, සති, කිං උපාදාය, කිං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති? භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා…පෙ… ‘‘රූපෙ ඛො, භික්ඛවෙ, සති, රූපං උපාදාය, රූපං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’ති. වෙදනාය සති…පෙ… සඤ්ඤාය සති … සඞ්ඛාරෙසු සති… විඤ්ඤාණෙ සති, විඤ්ඤාණං උපාදාය, විඤ්ඤාණං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති.

207. En Savatthi. “Monjes, ¿existiendo qué, aferrándose a qué, insistiendo en qué, surge tal punto de vista como: ‘Esto es mío, esto soy yo, esto es mi yo’?”. “Señor, nuestras enseñanzas tienen su raíz en el Bienaventurado...”. “Monjes, existiendo la forma, aferrándose a la forma, insistiendo en la forma, surge tal punto de vista como: ‘Esto es mío, esto soy yo, esto es mi yo’. Existiendo la sensación... la percepción... las formaciones volitivas... existiendo la conciencia, aferrándose a la conciencia, insistiendo en la conciencia, surge tal punto de vista como: ‘Esto es mío, esto soy yo, esto es mi yo’”.

‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’…පෙ… ‘‘වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’…පෙ… අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘යම්පිදං දිට්ඨං සුතං මුතං විඤ්ඤාතං පත්තං පරියෙසිතං අනුවිචරිතං මනසා තම්පි නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

«¿Qué pensáis, monjes? ¿Es la forma permanente o impermanente?». «Impermanente, Señor». [...] «¿Es la sensación... la percepción... las formaciones volitivas... la conciencia permanente o impermanente?». «Impermanente, Señor». [...] «Sin aferrarse a ello, ¿podría surgir tal visión: ‘esto es mío, esto soy yo, esto es mi ser’?». «No, Señor». «Aquello que es visto, oído, sentido, cognizado, alcanzado, buscado y examinado por la mente, ¿es eso permanente o impermanente?». «Impermanente, Señor». «Y lo que es impermanente, ¿es sufrimiento o felicidad?». «Sufrimiento, Señor». «Y aquello que es impermanente, sufrimiento y de naturaleza sujeta al cambio, sin aferrarse a ello, ¿podría surgir tal visión: ‘esto es mío, esto soy yo, esto es mi ser’?». «No, Señor».

‘‘යතො [Pg.168] ඛො, භික්ඛවෙ, අරියසාවකස්ස ඉමෙසු ච ඨානෙසු කඞ්ඛා පහීනා හොති, දුක්ඛෙපිස්ස කඞ්ඛා පහීනා හොති…පෙ… දුක්ඛනිරොධගාමිනියා පටිපදායපිස්ස කඞ්ඛා පහීනා හොති – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො සොතාපන්නො අවිනිපාතධම්මො නියතො සම්බොධිපරායනො’’ති. දුතියං.

«Cuando, monjes, un noble discípulo ha abandonado la duda en estos seis puntos, y ha abandonado la duda respecto al sufrimiento... [pe]... y ha abandonado la duda respecto al camino que conduce al cese del sufrimiento; de este se dice, monjes, que es un noble discípulo que ha entrado en la corriente (sotāpanno), no sujeto a la caída en estados de privación, firme y destinado a la plena iluminación». Segundo [Sutta].

3. සොඅත්තාසුත්තං

3. Soattāsuttaṃ (Sutta sobre ‘Ese es el ser’)

208. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘කිස්මිං නු ඛො, භික්ඛවෙ, සති, කිං උපාදාය, කිං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘සො අත්තා, සො ලොකො, සො පෙච්ච භවිස්සාමි නිච්චො ධුවො සස්සතො අවිපරිණාමධම්මො’’’ති? භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා…පෙ….

208. En Sāvatthi. «¿Existiendo qué, monjes, aferrándose a qué, insistiendo en qué, surge tal visión: ‘Ese es el ser, ese es el mundo; después de la muerte seré permanente, estable, eterno, de naturaleza inmutable’?». «Señor, nuestras enseñanzas tienen su raíz en el Bienaventurado...».

‘‘රූපෙ ඛො, භික්ඛවෙ, සති, රූපං උපාදාය, රූපං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘සො අත්තා, සො ලොකො, සො පෙච්ච භවිස්සාමි නිච්චො ධුවො සස්සතො අවිපරිණාමධම්මො’ති. වෙදනාය සති…පෙ… සඤ්ඤාය සති… සඞ්ඛාරෙසු සති… විඤ්ඤාණෙ සති, විඤ්ඤාණං උපාදාය, විඤ්ඤාණං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘සො අත්තා, සො ලොකො, සො පෙච්ච භවිස්සාමි නිච්චො ධුවො සස්සතො අවිපරිණාමධම්මො’’’ති.

«Existiendo la forma, monjes, aferrándose a la forma, insistiendo en la forma, surge tal visión: ‘Ese es el ser, ese es el mundo; después de la muerte seré permanente, estable, eterno, de naturaleza inmutable’. Existiendo la sensación... [pe]... la percepción... las formaciones volitivas... existiendo la conciencia, aferrándose a la conciencia, insistiendo en la conciencia, surge tal visión: ‘Ese es el ser, ese es el mundo; después de la muerte seré permanente, estable, eterno, de naturaleza inmutable’».

‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං භන්තෙ’’…පෙ… අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘සො අත්තා…පෙ… අවිපරිණාමධම්මො’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං භන්තෙ…පෙ… අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘සො අත්තා…පෙ… අවිපරිණාමධම්මො’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘යම්පිදං දිට්ඨං සුතං මුතං විඤ්ඤාතං පත්තං පරියෙසිතං අනුවිචරිතං මනසා තම්පි නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ…පෙ… අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘සො අත්තා, සො ලොකො, සො පෙච්ච භවිස්සාමි නිච්චො ධුවො සස්සතො අවිපරිණාමධම්මො’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

«¿Qué pensáis, monjes? ¿Es la forma permanente o impermanente?». «Impermanente, Señor». [...] «Sin aferrarse a ello, ¿podría surgir tal visión: ‘Ese es el ser... de naturaleza inmutable’?». «No, Señor». «¿Es la sensación... la percepción... las formaciones volitivas... la conciencia permanente o impermanente?». «Impermanente, Señor... [pe]... Sin aferrarse a ello, ¿podría surgir tal visión: ‘Ese es el ser... de naturaleza inmutable’?». «No, Señor». «Aquello que es visto, oído, sentido, cognizado, alcanzado, buscado y examinado por la mente, ¿es eso permanente o impermanente?». «Impermanente, Señor... [pe]... Sin aferrarse a ello, ¿podría surgir tal visión: ‘Ese es el ser, ese es el mundo; después de la muerte seré permanente, estable, eterno, de naturaleza inmutable’?». «No, Señor».

‘‘යතො ඛො, භික්ඛවෙ, අරියසාවකස්ස ඉමෙසු ච ඨානෙසු කඞ්ඛා පහීනා හොති, දුක්ඛෙපිස්ස කඞ්ඛා පහීනා හොති…පෙ… දුක්ඛනිරොධගාමිනියා පටිපදායපිස්ස කඞ්ඛා පහීනා හොති – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො සොතාපන්නො අවිනිපාතධම්මො නියතො සම්බොධිපරායනො’’ති. තතියං.

4. නොචමෙසියාසුත්තං

4. Nocamesiyāsuttaṃ (Sutta sobre ‘Que no sea para mí’)

209. සාවත්ථිනිදානං[Pg.169]. ‘‘කිස්මිං නු ඛො, භික්ඛවෙ, සති, කිං උපාදාය, කිං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘නො චස්සං, නො ච මෙ සියා, නාභවිස්ස, න මෙ භවිස්සතී’’’ති? භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා…පෙ….

209. En Sāvatthi. «¿Existiendo qué, monjes, aferrándose a qué, insistiendo en qué, surge tal visión: ‘Que yo no sea, que no sea para mí; que no fuera, que no sea para mí en el futuro’?». «Señor, nuestras enseñanzas tienen su raíz en el Bienaventurado...».

‘‘රූපෙ ඛො, භික්ඛවෙ, සති, රූපං උපාදාය, රූපං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘නො චස්සං, නො ච මෙ සියා, නාභවිස්ස, න මෙ භවිස්සතී’ති. වෙදනාය සති… සඤ්ඤාය සති… සඞ්ඛාරෙසු සති… විඤ්ඤාණෙ සති, විඤ්ඤාණං උපාදාය, විඤ්ඤාණං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘නො චස්සං, නො ච මෙ සියා, නාභවිස්ස, න මෙ භවිස්සතී’’’ති.

«Existiendo la forma, monjes, aferrándose a la forma, insistiendo en la forma, surge tal visión: ‘Que yo no sea, que no sea para mí; que no fuera, que no sea para mí en el futuro’. Existiendo la sensación... la percepción... las formaciones volitivas... existiendo la conciencia, aferrándose a la conciencia, insistiendo en la conciencia, surge tal visión: ‘Que yo no sea, que no sea para mí; que no fuera, que no sea para mí en el futuro’».

‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’…පෙ… අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘නො චස්සං, නො ච මෙ සියා, නාභවිස්ස, න මෙ භවිස්සතී’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ…පෙ… අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘නො චස්සං, නො ච මෙ සියා, නාභවිස්ස, න මෙ භවිස්සතී’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘යම්පිදං දිට්ඨං සුතං මුතං විඤ්ඤාතං පත්තං පරියෙසිතං අනුවිචරිතං මනසා තම්පි නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ…පෙ… අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘නො චස්සං, නො ච මෙ සියා, නාභවිස්ස, න මෙ භවිස්සතී’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

«¿Qué pensáis, monjes? ¿Es la forma permanente o impermanente?». «Impermanente, Señor». [...] «Sin aferrarse a ello, ¿podría surgir tal visión: ‘Que yo no sea, que no sea para mí; que no fuera, que no sea para mí en el futuro’?». «No, Señor». «¿Es la sensación... la percepción... las formaciones volitivas... la conciencia permanente o impermanente?». «Impermanente, Señor... [pe]... Sin aferrarse a ello, ¿podría surgir tal visión: ‘Que yo no sea, que no sea para mí; que no fuera, que no sea para mí en el futuro’?». «No, Señor». «Aquello que es visto, oído, sentido, cognizado, alcanzado, buscado y examinado por la mente, ¿es eso permanente o impermanente?». «Impermanente, Señor... [pe]... Sin aferrarse a ello, ¿podría surgir tal visión: ‘Que yo no sea, que no sea para mí; que no fuera, que no sea para mí en el futuro’?». «No, Señor».

5. නත්ථිදින්නසුත්තං

5. Natthidinnasuttaṃ (Sutta sobre ‘No hay nada dado’)

210. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘කිස්මිං නු ඛො, භික්ඛවෙ, සති කිං උපාදාය, කිං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘නත්ථි දින්නං, නත්ථි යිට්ඨං, නත්ථි හුතං, නත්ථි සුකතදුක්කටානං කම්මානං ඵලං විපාකො; නත්ථි අයං ලොකො, නත්ථි පරො ලොකො, නත්ථි මාතා, නත්ථි පිතා, නත්ථි සත්තා ඔපපාතිකා; නත්ථි ලොකෙ [Pg.170] සමණබ්‍රාහ්මණා සම්මග්ගතා සම්මාපටිපන්නා යෙ ඉමඤ්ච ලොකං පරඤ්ච ලොකං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදෙන්ති. චාතුමහාභූතිකො අයං පුරිසො යදා කාලඞ්කරොති පථවී පථවීකායං අනුපෙති අනුපගච්ඡති, ආපො ආපොකායං අනුපෙති අනුපගච්ඡති, තෙජො තෙජොකායං අනුපෙති අනුපගච්ඡති, වායො වායොකායං අනුපෙති අනුපගච්ඡති. ආකාසං ඉන්ද්‍රියානි සඞ්කමන්ති. ආසන්දිපඤ්චමා පුරිසා මතං ආදාය ගච්ඡන්ති. යාව ආළාහනා පදානි පඤ්ඤායන්ති. කාපොතකානි අට්ඨීනි භවන්ති. භස්සන්තා ආහුතියො. දත්තුපඤ්ඤත්තං යදිදං දානං. තෙසං තුච්ඡං මුසා විලාපො යෙ කෙචි අත්ථිකවාදං වදන්ති. බාලෙ ච පණ්ඩිතෙ ච කායස්ස භෙදා උච්ඡිජ්ජන්ති විනස්සන්ති න හොන්ති පරං මරණා’’’ති? භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා…පෙ… ‘‘රූපෙ ඛො, භික්ඛවෙ, සති, රූපං උපාදාය, රූපං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘නත්ථි දින්නං, නත්ථි යිට්ඨං…පෙ… කායස්ස භෙදා උච්ඡිජ්ජන්ති විනස්සන්ති න හොන්ති පරං මරණා’ති. වෙදනාය සති…පෙ… සඤ්ඤාය සති… සඞ්ඛාරෙසු සති… විඤ්ඤාණෙ සති, විඤ්ඤාණං උපාදාය, විඤ්ඤාණං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘නත්ථි දින්නං, නත්ථි යිට්ඨං…පෙ… කායස්ස භෙදා උච්ඡිජ්ජන්ති විනස්සන්ති න හොන්ති පරං මරණා’’’ති.

210. En Sāvatthī. «Monjes, ¿habiendo qué, aferrándose a qué, adhiriéndose a qué, surge tal punto de vista: ‘No hay nada dado, no hay nada ofrecido, no hay nada sacrificado; no hay fruto ni resultado de las acciones bien o mal hechas; no existe este mundo, no existe el otro mundo; no hay madre ni padre [en términos de frutos por cuidarlos]; no hay seres de nacimiento espontáneo; no hay en el mundo ascetas ni brahmanes que hayan alcanzado la perfección y practicado correctamente, y que proclamen este mundo y el otro mundo tras conocerlos por sí mismos mediante el conocimiento directo. Este hombre está compuesto por los cuatro grandes elementos; cuando muere, la tierra retorna y se funde con el elemento tierra, el agua con el elemento agua, el fuego con el elemento fuego, el aire con el elemento aire; las facultades se disuelven en el espacio. Cuatro hombres con el féretro como quinto llevan al muerto. Hasta el lugar de la cremación se escuchan elogios; los huesos se vuelven blancos como el color de las palomas; las ofrendas terminan en cenizas. La generosidad es un concepto establecido por los necios. Sus palabras son un vano y falso lamento, de quienes sostienen que hay frutos en la generosidad. Tanto el necio como el sabio, tras la disolución del cuerpo, son aniquilados y perecen; no existen después de la muerte’?». «Señor, nuestras enseñanzas tienen su raíz en el Bienaventurado...». «Monjes, cuando existe la forma, aferrándose a la forma, adhiriéndose a la forma, surge tal punto de vista: ‘No hay nada dado... no existen después de la muerte’. Cuando existe la sensación... cuando existe la percepción... cuando existen las formaciones... cuando existe la conciencia, aferrándose a la conciencia, adhiriéndose a la conciencia, surge tal punto de vista: ‘No hay nada dado... no existen después de la muerte’».

‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ…පෙ… අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘නත්ථි දින්නං, නත්ථි යිට්ඨං…පෙ… කායස්ස භෙදා උච්ඡිජ්ජන්ති විනස්සන්ති න හොන්ති පරං මරණා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ…පෙ… අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘නත්ථි දින්නං, නත්ථි යිට්ඨං…පෙ… කායස්ස භෙදා උච්ඡිජ්ජන්ති විනස්සන්ති න හොන්ති පරං මරණා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘යම්පිදං දිට්ඨං සුතං මුතං විඤ්ඤාතං පත්තං පරියෙසිතං අනුවිචරිතං මනසා තම්පි නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ…පෙ… අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘නත්ථි දින්නං, නත්ථි යිට්ඨං…පෙ… යෙ කෙචි අත්ථිකවාදං වදන්ති; බාලෙ ච පණ්ඩිතෙ ච කායස්ස භෙදා උච්ඡිජ්ජන්ති විනස්සන්ති න හොන්ති පරං මරණා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

«¿Qué pensáis, monjes? ¿Es la forma permanente o impermanente?». «Impermanente, Señor». «...¿Acaso sin aferrarse a la forma surgiría tal punto de vista: ‘No hay nada dado... no existen después de la muerte’?». «Ciertamente no, Señor». «¿Son la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia permanentes o impermanentes?». «Impermanentes, Señor». «...¿Acaso sin aferrarse a ellas surgiría tal punto de vista: ‘No hay nada dado... no existen después de la muerte’?». «Ciertamente no, Señor». «Aquello que es visto, oído, sentido, conocido, alcanzado, buscado y reflexionado por la mente, ¿es permanente o impermanente?». «Impermanente, Señor». «...¿Acaso sin aferrarse a ello surgiría tal punto de vista: ‘No hay nada dado... no existen después de la muerte’?». «Ciertamente no, Señor».

‘‘යතො ඛො, භික්ඛවෙ, අරියසාවකස්ස ඉමෙසු ච ඨානෙසු කඞ්ඛා පහීනා හොති, දුක්ඛෙපිස්ස කඞ්ඛා පහීනා හොති…පෙ… දුක්ඛනිරොධගාමිනියා පටිපදායපිස්ස [Pg.171] කඞ්ඛා පහීනා හොති – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො සොතාපන්නො අවිනිපාතධම්මො නියතො සම්බොධිපරායනො’’ති. පඤ්චමං.

«Monjes, cuando el noble discípulo ha abandonado la duda en estos seis puntos, y ha abandonado la duda respecto al sufrimiento... y ha abandonado la duda respecto al camino que conduce al cese del sufrimiento; a este se le llama, monjes, un noble discípulo que ha entrado en la corriente (sotāpanno), que ya no está sujeto a la caída en mundos inferiores, que está firme y tiene como destino la iluminación».

6. කරොතොසුත්තං

6. Sutta sobre el que actúa.

211. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘කිස්මිං නු ඛො, භික්ඛවෙ, සති, කිං උපාදාය, කිං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘කරොතො කාරයතො ඡින්දතො ඡෙදාපයතො පචතො පාචාපයතො සොචතො සොචාපයතො කිලමතො කිලමාපයතො ඵන්දතො ඵන්දාපයතො පාණමතිපාතයතො අදින්නං ආදියතො සන්ධිං ඡින්දතො නිල්ලොපං හරතො එකාගාරිකං කරොතො පරිපන්ථෙ තිට්ඨතො පරදාරං ගච්ඡතො මුසා භණතො කරොතො න කරීයති පාපං. ඛුරපරියන්තෙන චෙපි චක්කෙන යො ඉමිස්සා පථවියා පාණෙ එකමංසඛලං එකමංසපුඤ්ජං කරෙය්‍ය, නත්ථි තතොනිදානං පාපං, නත්ථි පාපස්ස ආගමො. දක්ඛිණං චෙපි ගඞ්ගාය තීරං ගච්ඡෙය්‍ය; හනන්තො ඝාතෙන්තො ඡින්දන්තො ඡෙදාපෙන්තො පචන්තො පාචෙන්තො, නත්ථි තතොනිදානං පාපං, නත්ථි පාපස්ස ආගමො. උත්තරං චෙපි ගඞ්ගාය තීරං ගච්ඡෙය්‍ය; දදන්තො දාපෙන්තො යජන්තො යජාපෙන්තො, නත්ථි තතොනිදානං පුඤ්ඤං, නත්ථි පුඤ්ඤස්ස ආගමො. දානෙන දමෙන සංයමෙන සච්චවජ්ජෙන නත්ථි පුඤ්ඤං නත්ථි පුඤ්ඤස්ස ආගමො’’’ති. භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා…පෙ… ‘‘රූපෙ ඛො, භික්ඛවෙ, සති, රූපං උපාදාය, රූපං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘කරොතො කාරයතො…පෙ… නත්ථි පුඤ්ඤං නත්ථි පුඤ්ඤස්ස ආගමො’ති. වෙදනාය සති…පෙ… සඤ්ඤාය සති… සඞ්ඛාරෙසු සති… විඤ්ඤාණෙ සති, විඤ්ඤාණං උපාදාය, විඤ්ඤාණං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘කරොතො කාරයතො…පෙ… නත්ථි පුඤ්ඤං නත්ථි පුඤ්ඤස්ස ආගමො’’’ති.

211. En Sāvatthī. «Monjes, ¿habiendo qué, aferrándose a qué, adhiriéndose a qué, surge tal punto de vista: ‘Al que actúa o hace actuar, al que mutila o hace mutilar, al que tortura o hace torturar, al que causa aflicción o hace causar aflicción, al que fatiga o hace fatigar, al que causa temblor o hace causar temblor, al que mata seres vivos, al que toma lo que no le es dado, al que roba en casas, al que saquea, al que asalta caminos, al que comete adulterio, al que miente; al actuar así, no se comete maldad. Si con un disco tan afilado como una navaja uno convirtiera a todos los seres vivos de esta tierra en un solo montón de carne, no habría maldad a causa de ello, ni habría consecuencia de maldad. Si uno fuera a la orilla sur del Ganges matando, degollando, mutilando, torturando, no habría maldad a causa de ello. Si uno fuera a la orilla norte del Ganges dando, haciendo dar, ofreciendo sacrificios, no habría mérito a causa de ello. Por la generosidad, el autocontrol, la restricción y la veracidad, no hay mérito ni consecuencia de mérito’?». «Señor, nuestras enseñanzas tienen su raíz en el Bienaventurado...». «Monjes, cuando existe la forma, aferrándose a la forma, adhiriéndose a la forma, surge tal punto de vista: ‘Al que actúa o hace actuar... no hay mérito ni consecuencia de mérito’. Cuando existe la sensación... cuando existe la percepción... cuando existen las formaciones... cuando existe la conciencia, aferrándose a la conciencia, adhiriéndose a la conciencia, surge tal punto de vista: ‘Al que actúa o hace actuar... no hay mérito ni consecuencia de mérito’».

‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’…පෙ… අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘කරොතො…පෙ… නත්ථි පුඤ්ඤං නත්ථි පුඤ්ඤස්ස ආගමො’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ…පෙ… අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘කරොතො කාරයතො [Pg.172] …පෙ… නත්ථි පුඤ්ඤං නත්ථි පුඤ්ඤස්ස ආගමො’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘යම්පිදං දිට්ඨං සුතං මුතං විඤ්ඤාතං පත්තං පරියෙසිතං අනුවිචරිතං මනසා තම්පි නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ…පෙ… අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘කරොතො කාරයතො…පෙ… නත්ථි පුඤ්ඤං නත්ථි පුඤ්ඤස්ස ආගමො’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

«¿Qué pensáis, monjes? ¿Es la forma permanente o impermanente?». «Impermanente, Señor». «...¿Acaso sin aferrarse a la forma surgiría tal punto de vista: ‘Al que actúa... no hay mérito ni consecuencia de mérito’?». «Ciertamente no, Señor». «¿Son la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia permanentes o impermanentes?». «Impermanentes, Señor». «...¿Acaso sin aferrarse a ellas surgiría tal punto de vista: ‘Al que actúa... no hay mérito ni consecuencia de mérito’?». «Ciertamente no, Señor». «Aquello que es visto, oído, sentido, conocido, alcanzado, buscado y reflexionado por la mente, ¿es permanente o impermanente?». «Impermanente, Señor». «...¿Acaso sin aferrarse a ello surgiría tal punto de vista: ‘Al que actúa... no hay mérito ni consecuencia de mérito’?». «Ciertamente no, Señor».

“Cuando, monjes, un noble discípulo ha abandonado la duda en estos seis puntos, cuando ha abandonado la duda respecto al sufrimiento... [pe]... respecto al camino que conduce al cese del sufrimiento, a este se le llama, monjes, un noble discípulo que ha entrado en la corriente (sotāpanna), que no está sujeto a la caída en estados de privación, que es firme en su destino y tiene el despertar por meta final”. Sexto.

7. හෙතුසුත්තං

7. Discurso sobre la Causa

212. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘කිස්මිං නු ඛො, භික්ඛවෙ, සති, කිං උපාදාය, කිං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘නත්ථි හෙතු, නත්ථි පච්චයො සත්තානං සංකිලෙසාය. අහෙතූ අප්පච්චයා සත්තා සංකිලිස්සන්ති. නත්ථි හෙතු, නත්ථි පච්චයො සත්තානං විසුද්ධියා. අහෙතූ අප්පච්චයා සත්තා විසුජ්ඣන්ති. නත්ථි බලං නත්ථි වීරියං නත්ථි පුරිසථාමො නත්ථි පුරිසපරක්කමො. සබ්බෙ සත්තා සබ්බෙ පාණා සබ්බෙ භූතා සබ්බෙ ජීවා අවසා අබලා අවීරියා නියතිසඞ්ගතිභාවපරිණතා ඡස්වෙවාභිජාතීසු සුඛදුක්ඛං පටිසංවෙදෙන්තී’’’ති? භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා…පෙ… ‘‘රූපෙ ඛො, භික්ඛවෙ, සති, රූපං උපාදාය, රූපං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘නත්ථි හෙතු, නත්ථි පච්චයො…පෙ… සුඛදුක්ඛං පටිසංවෙදෙන්තී’ති. වෙදනාය සති…පෙ… සඤ්ඤාය සති… සඞ්ඛාරෙසු සති… විඤ්ඤාණෙ සති, විඤ්ඤාණං උපාදාය, විඤ්ඤාණං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘නත්ථි හෙතු, නත්ථි පච්චයො…පෙ… සුඛදුක්ඛං පටිසංවෙදෙන්තී’’’ති.

212. En Sāvatthī. “Monjes, ¿existiendo qué, aferrándose a qué, insistiendo en qué, surge tal visión: ‘No hay causa ni condición para la impureza de los seres; los seres se vuelven impuros sin causa ni condición. No hay causa ni condición para la pureza de los seres; los seres se purifican sin causa ni condición. No hay fuerza, no hay energía, no hay vigor humano, no hay esfuerzo humano. Todos los seres, todas las criaturas, todas las entidades, todas las vidas carecen de poder, de fuerza y de energía; están determinados por el destino, la coincidencia y la naturaleza, y experimentan placer y dolor únicamente en las seis clases de nacimiento’? —“Señor, nuestras enseñanzas tienen su raíz en el Bienaventurado...”. —“Monjes, existiendo la forma, aferrándose a la forma, insistiendo en la forma, surge tal visión: ‘No hay causa ni condición... [pe]... experimentan placer y dolor’. Existiendo la sensación... existiendo la percepción... existiendo las formaciones... existiendo la conciencia, aferrándose a la conciencia, insistiendo en la conciencia, surge tal visión: ‘No hay causa ni condición... [pe]... experimentan placer y dolor’”.

‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ…පෙ… විපරිණාමධම්මං, අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘නත්ථි හෙතු, නත්ථි පච්චයො…පෙ… සුඛදුක්ඛං පටිසංවෙදෙන්තී’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ…පෙ… අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘නත්ථි හෙතු, නත්ථි පච්චයො…පෙ… සුඛදුක්ඛං පටිසංවෙදෙන්තී’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘යම්පිදං දිට්ඨං සුතං මුතං විඤ්ඤාතං පත්තං පරියෙසිතං අනුවිචරිතං මනසා තම්පි නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ…පෙ… අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘නත්ථි හෙතු නත්ථි පච්චයො…පෙ… සුඛදුක්ඛං පටිසංවෙදෙන්තී’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

“¿Qué pensáis, monjes? ¿Es la forma permanente o impermanente?”. —“Impermanente, Señor... [pe]... sujeta al cambio”. —“¿Acaso sin aferrarse a ella podría surgir tal visión: ‘No hay causa ni condición... [pe]... experimentan placer y dolor’?”. —“No, Señor”. —“¿Son la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia permanentes o impermanentes?”. —“Impermanentes, Señor... [pe]... sujetas al cambio”. —“¿Acaso sin aferrarse a ellas podría surgir tal visión: ‘No hay causa ni condición... [pe]... experimentan placer y dolor’?”. —“No, Señor”. —“Aquello que es visto, oído, percibido, conocido, alcanzado, buscado y explorado por la mente, ¿es eso permanente o impermanente?”. —“Impermanente, Señor... [pe]...”. —“¿Acaso sin aferrarse a ello podría surgir tal visión: ‘No hay causa ni condición... [pe]... experimentan placer y dolor’?”. —“No, Señor”.

‘‘යතො [Pg.173] ඛො, භික්ඛවෙ, අරියසාවකස්ස ඉමෙසු ච ඨානෙසු කඞ්ඛා පහීනා හොති, දුක්ඛෙපිස්ස කඞ්ඛා පහීනා හොති …පෙ… දුක්ඛනිරොධගාමිනියා පටිපදායපිස්ස කඞ්ඛා පහීනා හොති – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො සොතාපන්නො අවිනිපාතධම්මො නියතො සම්බොධිපරායනො’’ති. සත්තමං.

8. මහාදිට්ඨිසුත්තං

8. Gran Discurso sobre las Visiones

213. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘කිස්මිං නු ඛො, භික්ඛවෙ, සති, කිං උපාදාය, කිං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘සත්තිමෙ කායා අකටා, අකටවිධා, අනිම්මිතා, අනිම්මාතා, වඤ්ඣා, කූටට්ඨා, එසිකට්ඨායිට්ඨිතා; තෙ න ඉඤ්ජන්ති, න විපරිණමන්ති, න අඤ්ඤමඤ්ඤං බ්‍යාබාධෙන්ති; නාලං අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස සුඛාය වා දුක්ඛාය වා සුඛදුක්ඛාය වා. කතමෙ සත්ත? පථවීකායො, ආපොකායො, තෙජොකායො, වායොකායො, සුඛෙ, දුක්ඛෙ, ජීවෙ සත්තමෙ. ඉමෙ සත්ත කායා අකටා, අකටවිධා, අනිම්මිතා, අනිම්මාතා, වඤ්ඣා, කූටට්ඨා එසිකට්ඨායිට්ඨිතා; තෙ න ඉඤ්ජන්ති, න විපරිණමන්ති, න අඤ්ඤමඤ්ඤං බ්‍යාබාධෙන්ති; නාලං අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස සුඛාය වා දුක්ඛාය වා සුඛදුක්ඛාය වා. යොපි තිණ්හෙන සත්ථෙන සීසං ඡින්දති, න සොපි කඤ්චි ජීවිතා වොරොපෙති; සත්තන්නංත්වෙව කායානමන්තරෙන සත්ථං විවරමනුපවිසති. චුද්දස ඛො පනිමානි යොනිපමුඛසතසහස්සානි සට්ඨි ච සතානි ඡ ච සතානි පඤ්ච ච කම්මුනො සතානි පඤ්ච ච කම්මානි, තීණි ච කම්මානි, කම්මෙ ච අඩ්ඪකම්මෙ ච ද්වට්ඨිපටිපදා, ද්වට්ඨන්තරකප්පා, ඡළාභිජාතියො, අට්ඨපුරිසභූමියො, එකූනපඤ්ඤාස ආජීවකසතෙ, එකූනපඤ්ඤාස පරිබ්බාජකසතෙ, එකූනපඤ්ඤාස නාගවාසසතෙ, වීසෙ ඉන්ද්‍රියසතෙ, තිංසෙ නිරයසතෙ, ඡත්තිංසරජොධාතුයො, සත්ත සඤ්ඤීගබ්භා, සත්ත අසඤ්ඤීගබ්භා, සත්ත නිගණ්ඨිගබ්භා, සත්ත දෙවා, සත්ත මානුසා, සත්ත පෙසාචා, සත්ත සරා, සත්ත පවුටා, සත්ත පපාතා, සත්ත ච පපාතසතානි, සත්ත සුපිනා, සත්ත සුපිනසතානි, චුල්ලාසීති මහාකප්පිනො සතසහස්සානි, යානි බාලෙ ච පණ්ඩිතෙ ච සන්ධාවිත්වා [Pg.174] සංසරිත්වා දුක්ඛස්සන්තං කරිස්සන්ති. තත්ථ නත්ථි ඉමිනාහං සීලෙන වා වතෙන වා තපෙන වා බ්‍රහ්මචරියෙන වා අපරිපක්කං වා කම්මං පරිපාචෙස්සාමි; පරිපක්කං වා කම්මං ඵුස්ස ඵුස්ස බ්‍යන්තීකරිස්සාමීති හෙවං නත්ථි දොණමිතෙ සුඛදුක්ඛෙ පරියන්තකතෙ සංසාරෙ, නත්ථි හායනවඩ්ඪනෙ, නත්ථි උක්කංසාවකංසෙ. සෙය්‍යථාපි නාම සුත්තගුළෙ ඛිත්තෙ නිබ්බෙඨියමානමෙව පලෙති; එවමෙව බාලෙ ච පණ්ඩිතෙ ච නිබ්බෙඨියමානා සුඛදුක්ඛං පලෙන්තී’’’ති?

213. En Sāvatthī. “Monjes, ¿existiendo qué, aferrándose a qué, insistiendo en qué, surge tal visión: ‘Siete son estos cuerpos que no han sido hechos ni mandados a hacer, no han sido creados ni mandados a crear, son estériles, firmes como la cima de una montaña, estables como una columna de piedra; no se mueven, no cambian, no se estorban unos a otros; no son capaces de causar a otros placer, dolor, ni placer y dolor. ¿Cuáles son estos siete? El cuerpo de la tierra, el cuerpo del agua, el cuerpo del fuego, el cuerpo del aire, el placer, el dolor y la vida como el séptimo. Estos siete cuerpos no han sido hechos... ni son capaces de causar placer, dolor, ni placer y dolor a otros. Incluso si alguien corta una cabeza con una espada afilada, nadie priva a nadie de la vida; la espada simplemente penetra a través del espacio entre los siete cuerpos. Existen un millón cuatrocientas mil clases principales de nacimiento, y otras seis mil seiscientas; hay quinientos tipos de kamma, cinco tipos de kamma y tres tipos de kamma, el kamma completo y el medio kamma; sesenta y dos senderos, sesenta y dos eones intermedios, seis clases de nacimiento, ocho etapas del hombre, cuatro mil novecientas ocupaciones de los Ājīvakas, cuatro mil novecientas clases de ascetas errantes, cuatro mil novecientas moradas de los Nāgas, dos mil facultades, tres mil infiernos, treinta y seis elementos de polvo, siete nacimientos con percepción, siete sin percepción y siete nacimientos en nudos; siete dioses, siete seres humanos, siete demonios, siete lagos, siete nudos, siete precipicios y setecientos precipicios, siete sueños y setecientos sueños; ochenta y cuatro mil grandes eones a través de los cuales tanto el necio como el sabio transcurrirán y vagarán hasta poner fin al sufrimiento. Allí no existe tal cosa como: «por medio de esta virtud, voto, austeridad o vida santa, haré que madure el kamma que aún no ha madurado», ni: «mediante encuentros sucesivos, agotaré el kamma ya madurado». No existe tal cosa; el placer y el dolor están medidos y el ciclo de renacimientos tiene un límite establecido, sin que haya disminución ni aumento, ni exceso ni carencia. Tal como un ovillo de hilo, cuando es lanzado, se desenrolla solo hasta donde alcanza su longitud; del mismo modo, tanto el necio como el sabio, desenrollándose a través del tiempo, ponen fin al placer y al dolor’?”.

භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා…පෙ… ‘‘රූපෙ ඛො, භික්ඛවෙ, සති, රූපං උපාදාය, රූපං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘සත්තිමෙ කායා අකටා, අකටවිධා…පෙ… සුඛදුක්ඛං පලෙන්තී’ති. වෙදනාය සති…පෙ… සඤ්ඤාය සති… සඞ්ඛාරෙසු සති… විඤ්ඤාණෙ සති, විඤ්ඤාණං උපාදාය, විඤ්ඤාණං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘සත්තිමෙ කායා අකටා, අකටවිධා…පෙ… සුඛදුක්ඛං පලෙන්තී’’’ති. ‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’…පෙ… ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘සත්තිමෙ කායා අකටා අකටවිධා…පෙ… සුඛදුක්ඛං පලෙන්තී’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘යම්පිදං දිට්ඨං සුතං මුතං විඤ්ඤාතං පත්තං පරියෙසිතං අනුවිචරිතං මනසා තම්පි නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ…පෙ… අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘සත්තිමෙ කායා අකටා අකටවිධා…පෙ… නිබ්බෙඨියමානා සුඛදුක්ඛං පලෙන්තී’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

«Señor, nuestras enseñanzas tienen al Bienaventurado como su raíz... “Monjes, habiendo forma, aferrándose a la forma, insistiendo en la forma, surge esta visión: ‘Estos siete cuerpos no son hechos, no son mandados a hacer... atraviesan el placer y el dolor’”. Habiendo sensación... percepción... formaciones... conciencia, aferrándose a la conciencia, surge esta visión: “Estos siete cuerpos no son hechos, no son mandados a hacer... atraviesan el placer y el dolor”. “¿Qué pensáis, monjes, es la forma permanente o impermanente?” “Impermanente, Señor”... “Y aquello que es impermanente, sufrimiento y sujeto al cambio, ¿podría surgir tal visión sin aferrarse a ello?” “Ciertamente no, Señor”. “Y aquello que es visto, oído, sentido, conocido, alcanzado, buscado y reflexionado por la mente, ¿es permanente o impermanente?” “Impermanente, Señor... ¿podría surgir tal visión sin aferrarse a ello?” “Ciertamente no, Señor”».

«Monjes, cuando el noble discípulo ha abandonado la duda respecto a estos puntos, y también ha abandonado la duda respecto al sufrimiento... y respecto al camino que conduce a la cesación del sufrimiento, a este se le llama, monjes, un noble discípulo que ha entrado en la corriente (sotāpanno), que no está sujeto a la caída en estados inferiores, que está firme y tiene el despertar como su destino final». Octavo [Sutta].

9. සස්සතදිට්ඨිසුත්තං

9. Discurso sobre la visión de la eternidad

214. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘කිස්මිං නු ඛො, භික්ඛවෙ, සති, කිං උපාදාය, කිං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘සස්සතො ලොකො’’’ති? භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා…පෙ… ‘‘රූපෙ ඛො, භික්ඛවෙ, සති, රූපං උපාදාය, රූපං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘සස්සතො ලොකො’ති. වෙදනාය සති…පෙ… සඤ්ඤාය සති… සඞ්ඛාරෙසු සති… විඤ්ඤාණෙ [Pg.175] සති, විඤ්ඤාණං උපාදාය, විඤ්ඤාණං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘සස්සතො ලොකො’’’ති.

214. En Sāvatthī. «Monjes, ¿qué debe existir, a qué hay que apegarse, en qué hay que insistir para que surja una visión así: “El mundo es eterno”?». «Venerable Señor, nuestras enseñanzas tienen su raíz en el Bendito...». «Monjes, habiendo forma, por el apego a la forma y por insistir en la forma, surge una visión así: “El mundo es eterno”. Habiendo sensación... habiendo percepción... habiendo formaciones... habiendo conciencia, por el apego a la conciencia y por insistir en la conciencia, surge una visión así: “El mundo es eterno”».

‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’…පෙ… විපරිණාමධම්මං, අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘සස්සතො ලොකො’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘වෙදනා … සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ…පෙ… අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘සස්සතො ලොකො’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘යම්පිදං දිට්ඨං සුතං මුතං විඤ්ඤාතං පත්තං පරියෙසිතං අනුවිචරිතං මනසා තම්පි නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘සස්සතො ලොකො’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

«¿Qué pensáis, monjes? ¿Es la forma permanente o impermanente?». «Impermanente, Señor...». «...sujeta al cambio, sin apegarse a ella, ¿podría surgir una visión así: “El mundo es eterno”?». «No, Señor». «¿Es la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia permanente o impermanente?». «Impermanente, Señor... ¿podría surgir una visión así: “El mundo es eterno”?». «No, Señor». «Esto que es visto, oído, sentido, cognocido, alcanzado, buscado y reflexionado por la mente, ¿es eso permanente o impermanente?». «Impermanente, Señor». «¿Y lo que es impermanente es doloroso o placentero?». «Doloroso, Señor». «Y lo que es impermanente, doloroso y sujeto al cambio, sin apegarse a ello, ¿podría surgir una visión así: “El mundo es eterno”?». «No, Señor».

«Monjes, cuando un noble discípulo ha abandonado la duda en estos seis puntos, y ha abandonado la duda respecto al sufrimiento... y ha abandonado la duda respecto al camino que conduce al cese del sufrimiento, a este se le llama, monjes, un noble discípulo que ha entrado en la corriente, que no está sujeto a la caída, que está firme y destinado a la iluminación plena». Noveno.

10. අසස්සතදිට්ඨිසුත්තං

10. Discurso sobre la visión de la no-eternidad

215. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘කිස්මිං නු ඛො, භික්ඛවෙ, සති, කිං උපාදාය, කිං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘අසස්සතො ලොකො’’’ති? භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා…පෙ… ‘‘රූපෙ ඛො, භික්ඛවෙ, සති…පෙ… විඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’…පෙ… අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – අසස්සතො ලොකොති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘යම්පිදං දිට්ඨං සුතං මුතං විඤ්ඤාතං පත්තං පරියෙසිතං අනුවිචරිතං මනසා තම්පි නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ…පෙ… අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘අසස්සතො ලොකො’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

215. En Sāvatthī. «Monjes, ¿qué debe existir, a qué hay que apegarse, en qué hay que insistir para que surja una visión así: “El mundo no es eterno”?». «Venerable Señor, nuestras enseñanzas tienen su raíz en el Bendito...». «Monjes, habiendo forma... habiendo conciencia, ¿es permanente o impermanente?». «Impermanente, Señor... sin apegarse a ella, ¿podría surgir una visión así: “el mundo no es eterno”?». «No, Señor». «Esto que es visto, oído, sentido, cognocido, alcanzado, buscado y reflexionado por la mente, ¿es eso permanente o impermanente?». «Impermanente, Señor... ¿podría surgir una visión así: “El mundo no es eterno”?». «No, Señor».

11. අන්තවාසුත්තං

11. Discurso sobre [el mundo] finito

216. සාවත්ථිනිදානං[Pg.176]. ‘‘කිස්මිං නු ඛො, භික්ඛවෙ, සති, කිං උපාදාය, කිං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘අන්තවා ලොකො’’’ති? භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා…පෙ… නියතො සම්බොධිපරායනො’’ති. එකාදසමං.

216. En Sāvatthī. «Monjes, ¿qué debe existir, a qué hay que apegarse, en qué hay que insistir para que surja una visión así: “El mundo es finito”?». «Venerable Señor, nuestras enseñanzas tienen su raíz en el Bendito...». [Habiendo forma... conciencia...]. [Un noble discípulo...] que está firme y destinado a la iluminación plena». Undécimo.

12. අනන්තවාසුත්තං

12. Discurso sobre [el mundo] infinito

217. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘කිස්මිං නු ඛො, භික්ඛවෙ, සති, කිං උපාදාය, කිං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘අනන්තවා ලොකො’’’ති? භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා…පෙ… නියතො සම්බොධිපරායනො’’ති. ද්වාදසමං.

217. En Sāvatthī. «Monjes, ¿qué debe existir, a qué hay que apegarse, en qué hay que insistir para que surja una visión así: “El mundo es infinito”?». «Venerable Señor, nuestras enseñanzas tienen su raíz en el Bendito...». [Habiendo forma... conciencia...]. [Un noble discípulo...] que está firme y destinado a la iluminación plena». Duodécimo.

13. තංජීවංතංසරීරංසුත්තං

13. Discurso sobre 'el alma es lo mismo que el cuerpo'

218. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘කිස්මිං නු ඛො, භික්ඛවෙ, සති, කිං උපාදාය, කිං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘තං ජීවං තං සරීර’’’න්ති? භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා…පෙ… නියතො සම්බොධිපරායනො’’ති. තෙරසමං.

218. En Sāvatthī. «Monjes, ¿qué debe existir, a qué hay que apegarse, en qué hay que insistir para que surja una visión así: “el alma es lo mismo que el cuerpo”?». «Venerable Señor, nuestras enseñanzas tienen su raíz en el Bendito...». [Habiendo forma... conciencia...]. [Un noble discípulo...] que está firme y destinado a la iluminación plena». Decimotercero.

14. අඤ්ඤංජීවංඅඤ්ඤංසරීරංසුත්තං

14. Discurso sobre 'el alma es una cosa y el cuerpo es otra'

219. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘කිස්මිං නු ඛො, භික්ඛවෙ, සති, කිං උපාදාය, කිං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීර’’’න්ති? භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා…පෙ… නියතො සම්බොධිපරායනො’’ති. චුද්දසමං.

219. En Sāvatthī. «Monjes, ¿qué debe existir, a qué hay que apegarse, en qué hay que insistir para que surja una visión así: “el alma es una cosa y el cuerpo es otra”?». «Venerable Señor, nuestras enseñanzas tienen su raíz en el Bendito...». [Habiendo forma... conciencia...]. [Un noble discípulo...] que está firme y destinado a la iluminación plena». Decimocuarto.

15. හොතිතථාගතොසුත්තං

15. Discurso sobre 'el Tathagata existe [después de la muerte]'

220. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘කිස්මිං නු ඛො භික්ඛවෙ, සති, කිං උපාදාය, කිං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘හොති තථාගතො පරං මරණා’’’ති? භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා…පෙ… නියතො සම්බොධිපරායනො’’ති. පන්නරසමං.

220. En Sāvatthī. “Monjes, ¿existiendo qué, aferrándose a qué, estableciéndose en qué, surge esta visión: ‘El Tathāgata existe después de la muerte’?”. “Señor, nuestras enseñanzas tienen su raíz en el Bienaventurado... [como antes] ...firme, destinado a la plena iluminación”. Decimoquinto.

16. නහොතිතථාගතොසුත්තං

16. Discurso sobre el Tathāgata no existe

221. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘කිස්මිං නු ඛො, භික්ඛවෙ, සති, කිං උපාදාය, කිං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘න හොති තථාගතො පරං මරණා’’’ති? භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා…පෙ… නියතො සම්බොධිපරායනො’’ති. සොළසමං.

221. En Sāvatthī. “Monjes, ¿existiendo qué, aferrándose a qué, estableciéndose en qué, surge esta visión: ‘El Tathāgata no existe después de la muerte’?”. “Señor, nuestras enseñanzas tienen su raíz en el Bienaventurado... [como antes] ...firme, destinado a la plena iluminación”. Decimosexto.

17. හොතිචනචහොතිතථාගතොසුත්තං

17. Discurso sobre el Tathāgata existe y no existe

222. සාවත්ථිනිදානං[Pg.177]. ‘‘කිස්මිං නු ඛො, භික්ඛවෙ, සති, කිං උපාදාය, කිං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා’’’ති? භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා…පෙ… නියතො සම්බොධිපරායනො’’ති. සත්තරසමං.

222. En Sāvatthī. “Monjes, ¿existiendo qué, aferrándose a qué, estableciéndose en qué, surge esta visión: ‘El Tathāgata existe y no existe después de la muerte’?”. “Señor, nuestras enseñanzas tienen su raíz en el Bienaventurado... [como antes] ...firme, destinado a la plena iluminación”. Decimoséptimo.

18. නෙවහොතිනනහොතිතථාගතොසුත්තං

18. Discurso sobre el Tathāgata ni existe ni no existe

223. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘කිස්මිං නු ඛො, භික්ඛවෙ, සති, කිං උපාදාය, කිං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘නෙව හොති, න න හොති තථාගතො පරං මරණා’’’ති? භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා…පෙ… ‘‘රූපෙ ඛො, භික්ඛවෙ, සති, රූපං උපාදාය, රූපං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘නෙව හොති, න න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති…පෙ….

223. En Sāvatthī. “Monjes, ¿existiendo qué, aferrándose a qué, estableciéndose en qué, surge esta visión: ‘El Tathāgata ni existe ni no existe después de la muerte’?”. “Señor, nuestras enseñanzas tienen su raíz en el Bienaventurado...”. “Monjes, existiendo la forma, aferrándose a la forma, estableciéndose en la forma, surge esta visión: ‘El Tathāgata ni existe ni no existe después de la muerte’... [como antes]”.

‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’…පෙ… විපරිණාමධම්මං, අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘නෙව හොති, න න හොති තථාගතො පරං මරණා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘යම්පිදං දිට්ඨං සුතං මුතං විඤ්ඤාතං පත්තං පරියෙසිතං අනුවිචරිතං මනසා තම්පි නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘නෙව හොති, න න හොති තථාගතො පරං මරණා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

“¿Qué pensáis, monjes? ¿Es la forma permanente o impermanente?”. “Impermanente, Señor”. “...lo que es de naturaleza cambiante, sin aferrarse a eso, ¿surgiría esta visión: ‘El Tathāgata ni existe ni no existe después de la muerte’?”. “Ciertamente no, Señor”. “Y aquello que ha sido visto, oído, percibido, conocido, alcanzado, buscado y reflexionado por la mente, ¿es eso permanente o impermanente?”. “Impermanente, Señor”. “Lo que es impermanente, ¿es sufrimiento o felicidad?”. “Sufrimiento, Señor”. “Lo que es impermanente, sufrimiento y de naturaleza cambiante, sin aferrarse a eso, ¿surgiría esta visión: ‘El Tathāgata ni existe ni no existe después de la muerte’?”. “Ciertamente no, Señor”.

“Monjes, cuando el noble discípulo ha abandonado la duda en estos puntos, y ha abandonado la duda sobre el sufrimiento, ha abandonado la duda sobre el origen del sufrimiento, ha abandonado la duda sobre el cese del sufrimiento, y ha abandonado la duda sobre el camino que conduce al cese del sufrimiento; este, monjes, es llamado un noble discípulo que ha entrado en la corriente (sotāpanno), que no está sujeto a la caída, que está firme y destinado a la plena iluminación”. Decimoctavo.

සොතාපත්තිවග්ගො.

Capítulo sobre la entrada en la corriente.

අට්ඨාරසවෙය්‍යාකරණං නිට්ඨිතං.

Terminan las dieciocho exposiciones.

තස්සුද්දානං –

Su resumen es el siguiente:

වාතං [Pg.178] එතං මම, සො අත්තා නො ච මෙ සියා;

නත්ථි කරොතො හෙතු ච, මහාදිට්ඨෙන අට්ඨමං.

Los vientos, ‘esto es mío’, ‘él es el yo’, ‘no sería para mí’; ‘no existe’, ‘el que hace’, ‘la causa’, y el octavo con la ‘Gran Visión’.

සස්සතො ලොකො ච, අසස්සතො ච අන්තවා ච;

අනන්තවා ච තං ජීවං තං සරීරන්ති;

අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීරන්ති ච.

‘El mundo es eterno’, ‘no eterno’, ‘finito’; ‘infinito’, ‘el alma es el cuerpo’; ‘el alma es una cosa y el cuerpo otra’.

හොති තථාගතො පරං මරණාති;

න හොති තථාගතො පරං මරණාති;

නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණාති.

‘El Tathāgata existe después de la muerte’, ‘el Tathāgata no existe después de la muerte’, ‘el Tathāgata existe y no existe después de la muerte’, ‘el Tathāgata ni existe ni no existe después de la muerte’.

2. දුතියගමනවග්ගො

2. Segundo capítulo sobre el movimiento.

1. වාතසුත්තං

1. Discurso sobre los vientos.

224. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘කිස්මිං නු ඛො, භික්ඛවෙ, සති, කිං උපාදාය, කිං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘න වාතා වායන්ති, න නජ්ජො සන්දන්ති, න ගබ්භිනියො විජායන්ති, න චන්දිමසූරියා උදෙන්ති වා අපෙන්ති වා, එසිකට්ඨායිට්ඨිතා’’’ති? භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා…පෙ… ‘‘රූපෙ ඛො, භික්ඛවෙ, සති, රූපං උපාදාය, රූපං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘න වාතා වායන්ති…පෙ… එසිකට්ඨායිට්ඨිතා’ති. වෙදනාය සති…පෙ… සඤ්ඤාය සති…පෙ… සඞ්ඛාරෙසු සති… විඤ්ඤාණෙ සති, විඤ්ඤාණං උපාදාය, විඤ්ඤාණං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘න වාතා වායන්ති…පෙ… එසිකට්ඨායිට්ඨිතා’’’ති.

224. En Sāvatthī. “Monjes, ¿existiendo qué, aferrándose a qué, estableciéndose en qué, surge esta visión: ‘Los vientos no soplan, los ríos no fluyen, las mujeres encinta no dan a luz, la luna y el sol ni salen ni se ponen, sino que permanecen tan firmes como una columna’?”. “Señor, nuestras enseñanzas tienen su raíz en el Bienaventurado...”. “Monjes, existiendo la forma, aferrándose a la forma, estableciéndose en la forma, surge esta visión: ‘Los vientos no soplan... permanecen firmes como una columna’. Existiendo la sensación... existiendo la percepción... existiendo las formaciones... existiendo la conciencia, aferrándose a la conciencia, estableciéndose en la conciencia, surge esta visión: ‘Los vientos no soplan... permanecen firmes como una columna’”.

‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’…පෙ… විපරිණාමධම්මං, අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – න වාතා වායන්ති…පෙ… එසිකට්ඨායිට්ඨිතා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, දුක්ඛෙ සති, දුක්ඛං උපාදාය, දුක්ඛං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘න වාතා වායන්ති…පෙ… එසිකට්ඨායිට්ඨිතා’’’ති. ‘‘වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’…පෙ… විපරිණාමධම්මං, අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය ‘න වාතා වායන්ති…පෙ… එසිකට්ඨායිට්ඨිතා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, දුක්ඛෙ සති, දුක්ඛං උපාදාය, දුක්ඛං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘න වාතා වායන්ති, න නජ්ජො සන්දන්ති, න ගබ්භිනියො විජායන්ති, න චන්දිමසූරියා උදෙන්ති වා අපෙන්ති වා, එසිකට්ඨායිට්ඨිතා’’’ති. පඨමං.

«¿Qué pensáis, monjes, es la forma permanente o impermanente?» «Impermanente, Señor»... «sujeto al cambio, ¿podría surgir tal visión sin aferrarse a ello: “los vientos no soplan... permanecen firmes como una columna de piedra”?» «Ciertamente no, Señor». «Así pues, monjes, habiendo sufrimiento, aferrándose al sufrimiento, surge tal visión: “los vientos no soplan... permanecen firmes como una columna de piedra”». «¿Son la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia permanentes o impermanentes?» «Impermanente, Señor»... «sujeto al cambio, ¿podría surgir tal visión sin aferrarse a ello?» «Ciertamente no, Señor». «Así pues, monjes, habiendo sufrimiento, aferrándose al sufrimiento, surge tal visión: “los vientos no soplan, los ríos no fluyen, las mujeres embarazadas no dan a luz, el sol y la luna no salen ni se ponen, permanecen firmes como una columna de piedra”». Primero [Sutta].

225-240. (පුරිමවග්ගෙ විය අට්ඨාරස වෙය්‍යාකරණානි විත්ථාරෙතබ්බානීති[Pg.179].) සත්තරසමං.

225-240. (Al igual que en el capítulo anterior, deben detallarse dieciocho exposiciones). Decimoséptimo.

18. නෙවහොතිනනහොතිසුත්තං

18. Discurso sobre ni existe ni no existe

241. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘කිස්මිං නු ඛො, භික්ඛවෙ, සති, කිං උපාදාය, කිං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’’’ති? භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා…පෙ… ‘‘රූපෙ ඛො, භික්ඛවෙ, සති, රූපං උපාදාය, රූපං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘නෙව හොති, න න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති. වෙදනාය සති… සඤ්ඤාය සති… සඞ්ඛාරෙසු සති… විඤ්ඤාණෙ සති, විඤ්ඤාණං උපාදාය, විඤ්ඤාණං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘නෙව හොති, න න හොති තථාගතො පරං මරණා’’’ති.

241. En Sāvatthī. “Monjes, ¿existiendo qué, aferrándose a qué, estableciéndose en qué, surge esta visión: ‘El Tathāgata ni existe ni no existe después de la muerte’?”. “Señor, nuestras enseñanzas tienen su raíz en el Bienaventurado...”. “Monjes, existiendo la forma, aferrándose a la forma, estableciéndose en la forma, surge esta visión: ‘El Tathāgata ni existe ni no existe después de la muerte’. Existiendo la sensación... existiendo la percepción... existiendo las formaciones... existiendo la conciencia, aferrándose a la conciencia, estableciéndose en la conciencia, surge esta visión: ‘El Tathāgata ni existe ni no existe después de la muerte’”.

‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’…පෙ… විපරිණාමධම්මං, අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘නෙව හොති, න න හොති තථාගතො පරං මරණා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, දුක්ඛෙ සති, දුක්ඛං උපාදාය, දුක්ඛං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘නෙව හොති, න න හොති තථාගතො පරං මරණා’’’ති. ‘‘වෙදනා… සඤ්ඤා … සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’…පෙ… විපරිණාමධම්මං, අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘නෙව හොති, න න හොති තථාගතො පරං මරණා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, දුක්ඛෙ සති, දුක්ඛං උපාදාය දුක්ඛං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘නෙව හොති, න න හොති තථාගතො පරං මරණා’’’ති. අට්ඨාරසමං.

“¿Qué pensáis, monjes? ¿Es la forma permanente o impermanente?”. “Impermanente, Señor”... “sujeta al cambio. Si uno no se aferrara a ella, ¿surgiría acaso tal visión: ‘Después de la muerte, el Tathagata ni existe ni deja de existir’?”. “No, Señor”. “Así pues, monjes, existiendo el sufrimiento, al aferrarse al sufrimiento, al insistir en el sufrimiento, surge tal visión: ‘Después de la muerte, el Tathagata ni existe ni deja de existir’”. “¿La sensación... la percepción... las formaciones... el discernimiento es permanente o impermanente?”. “Impermanente, Señor”... “sujeta al cambio. Si uno no se aferrara a ella, ¿surgiría acaso tal visión: ‘Después de la muerte, el Tathagata ni existe ni deja de existir’?”. “No, Señor”. “Así pues, monjes, existiendo el sufrimiento, al aferrarse al sufrimiento, al insistir en el sufrimiento, surge tal visión: ‘Después de la muerte, el Tathagata ni existe ni deja de existir’”. Decimoctavo.

19. රූපීඅත්තාසුත්තං

19. Discurso sobre el yo con forma.

242. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘කිස්මිං නු ඛො, භික්ඛවෙ, සති, කිං උපාදාය, කිං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘රූපී අත්තා හොති, අරොගො පරං මරණා’’’ති? භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා…පෙ… ‘‘රූපෙ ඛො, භික්ඛවෙ, සති, රූපං උපාදාය, රූපං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘රූපී අත්තා හොති, අරොගො පරං මරණා’ති. වෙදනාය සති…පෙ… සඤ්ඤාය සති… සඞ්ඛාරෙසු සති… විඤ්ඤාණෙ සති, විඤ්ඤාණං උපාදාය, විඤ්ඤාණං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘රූපී අත්තා හොති, අරොගො පරං මරණා’’’ති.

242. En Sāvatthī. “¿Existiendo qué, monjes, aferrándose a qué, insistiendo en qué, surge tal visión: ‘El yo tiene forma y es inalterable después de la muerte’?”. “Nuestras enseñanzas tienen su raíz en el Exaltado, Señor”... “Existiendo la forma, monjes, al aferrarse a la forma, al insistir en la forma, surge tal visión: ‘El yo tiene forma y es inalterable después de la muerte’. Existiendo la sensación... existiendo la percepción... existiendo las formaciones... existiendo el discernimiento, al aferrarse al discernimiento, al insistir en el discernimiento, surge tal visión: ‘El yo tiene forma y es inalterable después de la muerte’”.

‘‘තං [Pg.180] කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’…පෙ… විපරිණාමධම්මං, අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘රූපී අත්තා හොති, අරොගො පරං මරණා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, දුක්ඛෙ සති, දුක්ඛං උපාදාය, දුක්ඛං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘රූපී අත්තා හොති, අරොගො පරං මරණා’’’ති? ‘‘වෙදනා…පෙ… ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, දුක්ඛෙ සති, දුක්ඛං උපාදාය, දුක්ඛං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘රූපී අත්තා හොති, අරොගො පරං මරණා’’’ති. එකූනවීසතිමං.

“¿Qué pensáis, monjes? ¿Es la forma permanente o impermanente?”. “Impermanente, Señor”... “sujeta al cambio. Si uno no se aferrara a ella, ¿surgiría acaso tal visión: ‘El yo tiene forma y es inalterable después de la muerte’?”. “No, Señor”. “Así pues, monjes, existiendo el sufrimiento, al insistir en el sufrimiento, surge tal visión: ‘El yo tiene forma y es inalterable después de la muerte’”. “La sensación... no, Señor. Así pues, monjes, existiendo el sufrimiento, al aferrarse al sufrimiento, al insistir en el sufrimiento, surge tal visión: ‘El yo tiene forma y es inalterable después de la muerte’”. Decimonoveno.

20. අරූපීඅත්තාසුත්තං

20. Discurso sobre el yo sin forma.

243. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘කිස්මිං නු ඛො, භික්ඛවෙ, සති, කිං උපාදාය, කිං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘අරූපී අත්තා හොති අරොගො පරං මරණා’’’ති? (පෙය්‍යාලො) වීසතිමං.

243. En Sāvatthī. “¿Existiendo qué, monjes, aferrándose a qué, insistiendo en qué, surge tal visión: ‘El yo no tiene forma y es inalterable después de la muerte’?”. (Repetición) Vigésimo.

21. රූපීචඅරූපීචඅත්තාසුත්තං

21. Discurso sobre el yo con forma y sin forma.

244. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘රූපී ච අරූපී ච අත්තා හොති අරොගො පරං මරණා’’ති…පෙ…. එකවීසතිමං.

244. En Sāvatthī. “El yo tiene forma y no tiene forma y es inalterable después de la muerte”... Vigésimo primero.

22. නෙවරූපීනාරූපීඅත්තාසුත්තං

22. Discurso sobre el yo que no tiene forma ni deja de tenerla.

245. ‘‘නෙව රූපී නාරූපී අත්තා හොති අරොගො පරං මරණා’’ති…පෙ…. බාවීසතිමං.

245. “El yo ni tiene forma ni no tiene forma y es inalterable después de la muerte”... Vigésimo segundo.

23. එකන්තසුඛීසුත්තං

23. Discurso sobre el yo exclusivamente feliz.

246. ‘‘එකන්තසුඛී අත්තා හොති අරොගො පරං මරණා’’ති…පෙ…. තෙවීසතිමං.

246. “El yo es exclusivamente feliz y es inalterable después de la muerte”... Vigésimo tercero.

24. එකන්තදුක්ඛීසුත්තං

24. Discurso sobre el yo exclusivamente sufriente.

247. ‘‘එකන්තදුක්ඛී අත්තා හොති අරොගො පරං මරණා’’ති…පෙ…. චතුවීසතිමං.

247. “El yo es exclusivamente sufriente y es inalterable después de la muerte”... Vigésimo cuarto.

25. සුඛදුක්ඛීසුත්තං

25. Discurso sobre el yo feliz y sufriente.

248. ‘‘සුඛදුක්ඛී අත්තා හොති අරොගො පරං මරණා’’ති…පෙ…. පඤ්චවීසතිමං.

248. “El yo es feliz y sufriente y es inalterable después de la muerte”... Vigésimo quinto.

26. අදුක්ඛමසුඛීසුත්තං

26. Discurso sobre el yo ni sufriente ni feliz.

249. ‘‘අදුක්ඛමසුඛී [Pg.181] අත්තා හොති අරොගො පරං මරණා’’ති? භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා…පෙ… ‘‘රූපෙ ඛො, භික්ඛවෙ, සති, රූපං උපාදාය, රූපං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘අදුක්ඛමසුඛී අත්තා හොති අරොගො පරං මරණා’ති. වෙදනාය සති… සඤ්ඤාය සති… සඞ්ඛාරෙසු සති… විඤ්ඤාණෙ සති, විඤ්ඤාණං උපාදාය, විඤ්ඤාණං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘අදුක්ඛමසුඛී අත්තා හොති අරොගො පරං මරණා’’’ති.

249. “¿El yo no es ni sufriente ni feliz y es inalterable después de la muerte?”. “Nuestras enseñanzas tienen su raíz en el Exaltado, Señor”... “Existiendo la forma, monjes, al aferrarse a la forma, al insistir en la forma, surge tal visión: ‘El yo ni es sufriente ni es feliz y es inalterable después de la muerte’. Existiendo la sensación... la percepción... las formaciones... el discernimiento, al aferrarse al discernimiento, al insistir en el discernimiento, surge tal visión: ‘El yo ni es sufriente ni es feliz y es inalterable después de la muerte’”.

‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’…පෙ… විපරිණාමධම්මං, අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘අදුක්ඛමසුඛී අත්තා හොති අරොගො පරං මරණා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, දුක්ඛෙ සති, දුක්ඛං උපාදාය, දුක්ඛං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘අදුක්ඛමසුඛී අත්තා හොති අරොගො පරං මරණා’’’ති. ‘‘වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’…පෙ… විපරිණාමධම්මං, අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘අදුක්ඛමසුඛී අත්තා හොති අරොගො පරං මරණා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, දුක්ඛෙ සති, දුක්ඛං උපාදාය, දුක්ඛං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘අදුක්ඛමසුඛී අත්තා හොති අරොගො පරං මරණා’’’ති. ඡබ්බීසතිමං.

“¿Qué pensáis, monjes? ¿Es la forma permanente o impermanente?”. “Impermanente, Señor”... “sujeta al cambio. Si uno no se aferrara a ella, ¿surgiría acaso tal visión: ‘El yo ni es sufriente ni es feliz y es inalterable después de la muerte’?”. “No, Señor”. “Así pues, monjes, existiendo el sufrimiento, al aferrarse al sufrimiento, al insistir en el sufrimiento, surge tal visión: ‘El yo ni es sufriente ni es feliz y es inalterable después de la muerte’”. “¿La sensación... la percepción... las formaciones... el discernimiento es permanente o impermanente?”. “Impermanente, Señor”... “sujeta al cambio. Si uno no se aferrara a él, ¿surgiría acaso tal visión: ‘El yo ni es sufriente ni es feliz y es inalterable después de la muerte’?”. “No, Señor”. “Así pues, monjes, existiendo el sufrimiento, al aferrarse al sufrimiento, al insistir en el sufrimiento, surge tal visión: ‘El yo ni es sufriente ni es feliz y es inalterable después de la muerte’”. Vigésimo sexto.

දුතියපෙය්‍යාලො.

Segunda serie de repeticiones.

තස්සුද්දානං –

Su resumen:

වාතං එතං මම සො, අත්තා නො ච මෙ සියා;

නත්ථි කරොතො හෙතු ච, මහාදිට්ඨෙන අට්ඨමං.

Viento, Esto es mío, Aquel es el yo, No sería para mí; No existe, Del que actúa, Causa, y el octavo Mahādiṭṭha.

සස්සතො අසස්සතො චෙව, අන්තානන්තවා ච වුච්චති;

තං ජීවං අඤ්ඤං ජීවඤ්ච, තථාගතෙන චත්තාරො.

Eterno e impermanente, Con fin y sin fin se dice; Ese es el alma y Otra es el alma, y los cuatro sobre el Tathāgata.

රූපී අත්තා හොති, අරූපී ච අත්තා හොති;

රූපී ච අරූපී ච අත්තා හොති;

නෙව රූපී නාරූපී අත්තා හොති, එකන්තසුඛී අත්තා හොති.

El yo tiene forma, el yo no tiene forma; el yo tiene forma y no tiene forma; el yo ni tiene forma ni no tiene forma, el yo exclusivamente feliz.

එකන්තදුක්ඛී අත්තා හොති, සුඛදුක්ඛී අත්තා හොති;

අදුක්ඛමසුඛී අත්තා හොති, අරොගො පරං මරණාති;

ඉමෙ ඡබ්බීසති සුත්තා, දුතියවාරෙන දෙසිතා.

El yo exclusivamente sufriente, el yo feliz y sufriente; el yo ni sufriente ni feliz, inalterable después de la muerte; estos veintiséis discursos han sido enseñados en la segunda ronda. Fin del resumen.

3. තතියගමනවග්ගො

3. Capítulo de la tercera ronda.

1. නවාතසුත්තං

1. Discurso sobre la ausencia de viento.

250. සාවත්ථිනිදානං[Pg.182]. ‘‘කිස්මිං නු ඛො, භික්ඛවෙ, සති, කිං උපාදාය, කිං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘න වාතා වායන්ති, න නජ්ජො සන්දන්ති, න ගබ්භිනියො විජායන්ති, න චන්දිමසූරියා උදෙන්ති වා අපෙන්ති වා එසිකට්ඨායිට්ඨිතා’’’ති? භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා…පෙ….

250. En Sāvatthī. “¿Existiendo qué, monjes, aferrándose a qué, insistiendo en qué, surge tal visión: ‘No soplan los vientos, no fluyen los ríos, las mujeres embarazadas no dan a luz, la luna y el sol no salen ni se ponen, sino que permanecen fijos como una columna’?”. “Nuestras enseñanzas tienen su raíz en el Exaltado, Señor”...

‘‘රූපෙ ඛො, භික්ඛවෙ, සති, රූපං උපාදාය, රූපං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – න වාතා වායන්ති…පෙ… වෙදනාය සති… සඤ්ඤාය සති… සඞ්ඛාරෙසු සති… විඤ්ඤාණෙ සති, විඤ්ඤාණං උපාදාය, විඤ්ඤාණං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘න වාතා වායන්ති…පෙ… එසිකට්ඨායිට්ඨිතා’’’ති.

“Monjes, habiendo forma, por aferrarse a la forma, por adherirse a la forma, surge este punto de vista: ‘Los vientos no soplan... [etc.]... habiendo sensación... habiendo percepción... habiendo formaciones... habiendo conciencia, por aferrarse a la conciencia, por adherirse a la conciencia, surge este punto de vista: «Los vientos no soplan... [etc.]... permanecen fijos como una columna de piedra»’.”

‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’…පෙ… විපරිණාමධම්මං, අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘න වාතා වායන්ති…පෙ… එසිකට්ඨායිට්ඨිතා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, යදනිච්චං තං දුක්ඛං. තස්මිං සති, තදුපාදාය, එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘න වාතා වායන්ති, න නජ්ජො සන්දන්ති, න ගබ්භිනියො විජායන්ති, න චන්දිමසූරියා උදෙන්ති වා අපෙන්ති වා එසිකට්ඨායිට්ඨිතා’’’ති. ‘‘වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’…පෙ… විපරිණාමධම්මං, අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘න වාතා වායන්ති…පෙ… එසිකට්ඨායිට්ඨිතා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, යදනිච්චං තං දුක්ඛං. තස්මිං සති, තදුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘න වාතා වායන්ති…පෙ… එසිකට්ඨායිට්ඨිතා’’’ති. පඨමං.

“¿Qué pensáis, monjes? ¿Es la forma permanente o impermanente?” “Impermanente, venerable señor”. “... [etc.] ... Aquello que es de naturaleza cambiante, ¿acaso sin aferrarse a ello podría surgir este punto de vista: ‘Los vientos no soplan... permanecen fijos como una columna de piedra’?” “No, venerable señor”. “Así pues, monjes, lo que es impermanente es sufrimiento. Habiendo eso, por aferrarse a ello, surge este punto de vista: ‘Los vientos no soplan, los ríos no fluyen, las mujeres encintas no dan a luz, la luna y el sol no salen ni se ponen, permanecen fijos como una columna de piedra’”. “¿Es la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia permanente o impermanente?” “Impermanente, venerable señor”. “... [etc.] ... Aquello que es de naturaleza cambiante, ¿acaso sin aferrarse a ello podría surgir este punto de vista: ‘Los vientos no soplan... permanecen fijos como una columna de piedra’?” “No, venerable señor”. “Así pues, monjes, lo que es impermanente es sufrimiento. Habiendo eso, por aferrarse a ello surge este punto de vista: ‘Los vientos no soplan... permanecen fijos como una columna de piedra’”. Primero.

251-274. (දුතියවග්ගෙ විය චතුවීසති සුත්තානි පූරෙතබ්බානි.) පඤ්චවීසතිමං.

251-274. (Se deben completar veinticuatro suttas al igual que en el segundo capítulo). El vigésimo quinto.

26. අදුක්ඛමසුඛීසුත්තං

26. Sutta sobre lo que no es ni doloroso ni placentero.

275. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘කිස්මිං නු ඛො, භික්ඛවෙ, සති, කිං උපාදාය, කිං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘අදුක්ඛමසුඛී අත්තා හොති අරොගො පරං මරණා’’’ති? භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා…පෙ….

275. En Sāvatthī. “Monjes, ¿qué debe existir, a qué aferrándose, en qué insistiendo surge este punto de vista: ‘El yo es ni-doloroso-ni-placentero y permanece sano tras la muerte’?” “Señor, nuestras enseñanzas tienen su raíz en el Bienaventurado... [etc.]”.

‘‘රූපෙ ඛො, භික්ඛවෙ, සති, රූපං උපාදාය, රූපං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘අදුක්ඛමසුඛී අත්තා හොති අරොගො පරං මරණා’ති. වෙදනාය සති [Pg.183] …පෙ… සඤ්ඤාය සති… සඞ්ඛාරෙසු සති… විඤ්ඤාණෙ සති, විඤ්ඤාණං උපාදාය, විඤ්ඤාණං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘අදුක්ඛමසුඛී අත්තා හොති, අරොගො පරං මරණා’’’ති.

“Monjes, habiendo forma, por aferrarse a la forma, por adherirse a la forma, surge este punto de vista: ‘El yo es ni-doloroso-ni-placentero y permanece sano tras la muerte’. Habiendo sensación... habiendo percepción... habiendo formaciones... habiendo conciencia, por aferrarse a la conciencia, por adherirse a la conciencia, surge este punto de vista: ‘El yo es ni-doloroso-ni-placentero y permanece sano tras la muerte’.”

‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’…පෙ… විපරිණාමධම්මං, අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘අදුක්ඛමසුඛී අත්තා හොති අරොගො පරං මරණා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, යදනිච්චං තං දුක්ඛං. තස්මිං සති, තදුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘අදුක්ඛමසුඛී අත්තා හොති අරොගො පරං මරණා’’’ති. ‘‘වෙදනා…පෙ… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’…පෙ… විපරිණාමධම්මං, අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘අදුක්ඛමසුඛී අත්තා හොති, අරොගො පරං මරණා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, යදනිච්චං තං දුක්ඛං. තස්මිං සති, තදුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘අදුක්ඛමසුඛී අත්තා හොති අරොගො පරං මරණා’’’ති. ඡබ්බීසතිමං.

«¿Qué pensáis, monjes, es la forma permanente o impermanente?» «Impermanente, Señor»... «sujeto al cambio, ¿podría surgir tal visión sin aferrarse a ello: “el yo es ni-doloroso-ni-placentero y está sano tras la muerte”?» «Ciertamente no, Señor». «Así pues, monjes, lo que es impermanente es sufrimiento. Habiendo eso, aferrándose a eso, surge tal visión: “el yo es ni-doloroso-ni-placentero y está sano tras la muerte”». «¿Son la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia permanentes o impermanentes?» «Impermanente, Señor»... «sujeto al cambio, ¿podría surgir tal visión sin aferrarse a ello?» «Ciertamente no, Señor». «Así pues, monjes, lo que es impermanente es sufrimiento. Habiendo eso, aferrándose a eso, surge tal visión: “el yo es ni-doloroso-ni-placentero y está sano tras la muerte”». Vigésimo sexto [Sutta].

තතියපෙය්‍යාලො.

Tercer peyyāla.

4. චතුත්ථගමනවග්ගො

4. Cuarto capítulo sobre el movimiento.

1. නවාතසුත්තං

1. Sutta sobre la ausencia de viento.

276. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘කිස්මිං නු ඛො, භික්ඛවෙ, සති කිං උපාදාය, කිං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘න වාතා වායන්ති, න නජ්ජො සන්දන්ති, න ගබ්භිනියො විජායන්ති, න චන්දිමසූරියා උදෙන්ති වා අපෙන්ති වා එසිකට්ඨායිට්ඨිතා’’’ති? භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා…පෙ….

276. En Sāvatthī. “Monjes, ¿qué debe existir, a qué aferrándose, en qué insistiendo surge este punto de vista: ‘Los vientos no soplan, los ríos no fluyen, las mujeres encintas no dan a luz, la luna y el sol no salen ni se ponen, permanecen fijos como una columna de piedra’?” “Señor, nuestras enseñanzas tienen su raíz en el Bienaventurado... [etc.]”.

‘‘රූපෙ ඛො, භික්ඛවෙ, සති, රූපං උපාදාය, රූපං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘න වාතා වායන්ති…පෙ… එසිකට්ඨායිට්ඨිතා’ති. වෙදනාය සති…පෙ… සඤ්ඤාය සති… සඞ්ඛාරෙසු සති… විඤ්ඤාණෙ සති, විඤ්ඤාණං උපාදාය, විඤ්ඤාණං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘න වාතා වායන්ති…පෙ… එසිකට්ඨායිට්ඨිතා’’’ති. ‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං, දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘වෙදනා [Pg.184]… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං, දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

“Monjes, habiendo forma, por aferrarse a la forma, por adherirse a la forma, surge este punto de vista: ‘Los vientos no soplan... permanecen fijos como una columna de piedra’. Habiendo sensación... percepción... formaciones... conciencia, por aferrarse a la conciencia, por adherirse a la conciencia, surge este punto de vista: ‘Los vientos no soplan... permanecen fijos como una columna de piedra’. ¿Qué pensáis, monjes? ¿Es la forma permanente o impermanente?” “Impermanente, venerable señor”. “Y aquello que es impermanente, ¿es sufrimiento o felicidad?” “Sufrimiento, venerable señor”. “Y aquello que es impermanente, sufrimiento y de naturaleza cambiante, ¿es adecuado considerarlo como: ‘esto es mío, este soy yo, este es mi yo’?” “Ciertamente no, señor”. “¿Es la sensación... percepción... formaciones... conciencia permanente o impermanente?” “Impermanente, venerable señor”. “Y aquello que es impermanente, ¿es sufrimiento o felicidad?” “Sufrimiento, venerable señor”. “Y aquello que es impermanente, sufrimiento y de naturaleza cambiante, ¿es adecuado considerarlo como: ‘esto es mío, este soy yo, este es mi yo’?” “Ciertamente no, señor”.

‘‘තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, යං කිඤ්චි රූපං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා, ඔළාරිකං වා සුඛුමං වා හීනං වා පණීතං වා යං දූරෙ සන්තිකෙ වා, සබ්බං රූපං – ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. යා කාචි වෙදනා… යා කාචි සඤ්ඤා… යෙ කෙචි සඞ්ඛාරා… යං කිඤ්චි විඤ්ඤාණං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා ඔළාරිකං වා සුඛුමං වා හීනං වා පණීතං වා යං දූරෙ සන්තිකෙ වා, සබ්බං විඤ්ඤාණං – ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං.

“Por lo tanto, monjes, cualquier clase de forma, ya sea pasada, futura o presente, interna o externa, burda o sutil, inferior o superior, lejana o cercana, toda forma debe ser vista con sabiduría correcta tal como es: ‘esto no es mío, este no soy yo, este no es mi yo’. Cualquier sensación... cualquier percepción... cualquier formación... cualquier conciencia, ya sea pasada, futura o presente, interna o externa, burda o sutil, inferior o superior, lejana o cercana, toda conciencia debe ser vista con sabiduría correcta tal como es: ‘esto no es mío, este no soy yo, este no es mi yo’.”

‘‘එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති. පඨමං.

“Viendo así... [etc.] ... comprende: ‘no hay más para este estado de ser’”. Primero.

277-300. (දුතියවග්ගෙ විය චතුවීසති සුත්තානි පූරෙතබ්බානි.) පඤ්චවීසතිමං.

277-300. (Se deben completar veinticuatro suttas al igual que en el segundo capítulo). El vigésimo quinto.

26. අදුක්ඛමසුඛීසුත්තං

26. Sutta sobre lo que no es ni doloroso ni placentero.

301. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘කිස්මිං නු ඛො, භික්ඛවෙ, සති, කිං උපාදාය, කිං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘අදුක්ඛමසුඛී අත්තා හොති, අරොගො පරං මරණා’’’ති? භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා…පෙ….

301. En Sāvatthī. «Monjes, ¿existiendo qué, aferrándose a qué, estableciéndose en qué, surge un punto de vista como este: ‘El yo es ni doloroso ni placentero, y es saludable tras la muerte’?». «Señor, nuestras enseñanzas tienen su raíz en el Bienaventurado...».

‘‘රූපෙ ඛො, භික්ඛවෙ, සති, රූපං උපාදාය, රූපං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘අදුක්ඛමසුඛී අත්තා හොති, අරොගො පරං මරණා’ති. වෙදනාය සති… සඤ්ඤාය සති… සඞ්ඛාරෙසු සති… විඤ්ඤාණෙ සති, විඤ්ඤාණං උපාදාය, විඤ්ඤාණං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘අදුක්ඛමසුඛී අත්තා හොති, අරොගො පරං මරණා’’’ති.

«Monjes, existiendo la forma, aferrándose a la forma, estableciéndose en la forma, surge un punto de vista como este: ‘El yo es ni doloroso ni placentero, y es saludable tras la muerte’. Existiendo la sensación... existiendo la percepción... existiendo las formaciones... existiendo la conciencia, aferrándose a la conciencia, estableciéndose en la conciencia, surge un punto de vista como este: ‘El yo es ni doloroso ni placentero, y es saludable tras la muerte’».

‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං, දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං [Pg.185] විපරිණාමධම්මං, කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

«¿Qué pensáis, monjes? ¿Es la forma permanente o impermanente?». «Impermanente, Señor». «Y lo que es impermanente, ¿es sufrimiento o felicidad?». «Sufrimiento, Señor». «Y lo que es impermanente, sufrimiento y sujeto al cambio, ¿es apropiado considerarlo como: ‘Esto es mío, esto soy yo, esto es mi yo’?». «No, Señor». «¿La sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia es permanente o impermanente?». «Impermanente, Señor». «Y lo que es impermanente, ¿es sufrimiento o felicidad?». «Sufrimiento, Señor». «Y lo que es impermanente, sufrimiento y sujeto al cambio, ¿es apropiado considerarlo como: ‘Esto es mío, esto soy yo, esto es mi yo’?». «No, Señor».

‘‘තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, යං කිඤ්චි රූපං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා ඔළාරිකං වා සුඛුමං වා හීනං වා පණීතං වා යං දූරෙ සන්තිකෙ වා, සබ්බං රූපං – ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. යා කාචි වෙදනා… යා කාචි සඤ්ඤා… යෙ කෙචි සඞ්ඛාරා… යං කිඤ්චි විඤ්ඤාණං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා, ඔළාරිකං වා සුඛුමං වා හීනං වා පණීතං වා යං දූරෙ සන්තිකෙ වා, සබ්බං විඤ්ඤාණං – ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’’’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං.

«Por lo tanto, monjes, cualquier tipo de forma, ya sea pasada, futura o presente; interna o externa; burda o sutil; inferior o superior; lejana o cercana; toda forma debe verse tal como realmente es con sabiduría correcta: ‘Esto no es mío, esto no soy yo, esto no es mi yo’. Cualquier tipo de sensación... cualquier tipo de percepción... cualquier tipo de formación... cualquier tipo de conciencia, ya sea pasada, futura o presente; interna o externa; burda o sutil; inferior o superior; lejana o cercana; toda conciencia debe verse tal como realmente es con sabiduría correcta: ‘Esto no es mío, esto no soy yo, esto no es mi yo’».

«Al ver así, monjes, el instruido noble discípulo se desencanta de la forma, se desencanta de la sensación, se desencanta de la percepción, se desencanta de las formaciones y se desencanta de la conciencia. Al desencantarse, se vuelve desapasionado; a través del desapasionamiento, se libera. Cuando está liberado, surge el conocimiento: ‘Está liberado’. Él comprende: ‘El nacimiento se ha agotado, la vida santa ha sido vivida, lo que debía hacerse se ha hecho, no hay más por venir para este estado de ser’». [Este es el] vigésimo sexto [discurso].

තස්සුද්දානං –

El resumen de esto:

පුරිමගමනෙ අට්ඨාරස වෙය්‍යාකරණා;

දුතියගමනෙ ඡබ්බීසං විත්ථාරෙතබ්බානි.

En el primer ciclo hay dieciocho discursos; en el segundo ciclo se deben detallar veintiséis.

තතියගමනෙ ඡබ්බීසං විත්ථාරෙතබ්බානි;

චතුත්ථගමනෙ ඡබ්බීසං විත්ථාරෙතබ්බානි.

En el tercer ciclo se deben detallar veintiséis; en el cuarto ciclo se deben detallar veintiséis.

දිට්ඨිසංයුත්තං සමත්තං.

Aquí concluye el Diṭṭhisaṃyutta [Conexión de los Puntos de Vista].

4. ඔක්කන්තසංයුත්තං

4. Okkantasaṃyutta [Conexión del Ingreso].

1. චක්ඛුසුත්තං

1. Cakkhusutta [Discurso sobre el Ojo].

302. සාවත්ථිනිදානං[Pg.186]. ‘‘චක්ඛුං, භික්ඛවෙ, අනිච්චං විපරිණාමි අඤ්ඤථාභාවි; සොතං අනිච්චං විපරිණාමි අඤ්ඤථාභාවි; ඝානං අනිච්චං විපරිණාමි අඤ්ඤථාභාවි; ජිව්හා අනිච්චා විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවී ; කායො අනිච්චො විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවී; මනො අනිච්චො විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවී. යො, භික්ඛවෙ, ඉමෙ ධම්මෙ එවං සද්දහති අධිමුච්චති – අයං වුච්චති සද්ධානුසාරී, ඔක්කන්තො සම්මත්තනියාමං, සප්පුරිසභූමිං ඔක්කන්තො, වීතිවත්තො පුථුජ්ජනභූමිං; අභබ්බො තං කම්මං කාතුං, යං කම්මං කත්වා නිරයං වා තිරච්ඡානයොනිං වා පෙත්තිවිසයං වා උපපජ්ජෙය්‍ය; අභබ්බො ච තාව කාලං කාතුං යාව න සොතාපත්තිඵලං සච්ඡිකරොති’’.

302. En Sāvatthī. «Monjes, el ojo es impermanente, sujeto al cambio, destinado a alterarse. El oído es impermanente, sujeto al cambio, destinado a alterarse. La nariz es impermanente, sujeta al cambio, destinada a alterarse. La lengua es impermanente, sujeta al cambio, destinada a alterarse. El cuerpo es impermanente, sujeto al cambio, destinado a alterarse. La mente es impermanente, sujeta al cambio, destinada a alterarse. Monjes, aquel que tiene fe en estas enseñanzas y las acepta así, es llamado un seguidor por fe; ha entrado en el sendero de la rectitud, ha entrado en el plano de las personas superiores y ha trascendido el plano de las personas comunes. Es incapaz de realizar una acción por la cual renacería en el infierno, en el reino animal o en el reino de los espíritus hambrientos; y es incapaz de morir hasta que haya realizado el fruto de la entrada en la corriente».

‘‘යස්ස ඛො, භික්ඛවෙ, ඉමෙ ධම්මා එවං පඤ්ඤාය මත්තසො නිජ්ඣානං ඛමන්ති, අයං වුච්චති – ‘ධම්මානුසාරී, ඔක්කන්තො සම්මත්තනියාමං, සප්පුරිසභූමිං ඔක්කන්තො, වීතිවත්තො පුථුජ්ජනභූමිං; අභබ්බො තං කම්මං කාතුං, යං කම්මං කත්වා නිරයං වා තිරච්ඡානයොනිං වා පෙත්තිවිසයං වා උපපජ්ජෙය්‍ය; අභබ්බො ච තාව කාලං කාතුං යාව න සොතාපත්තිඵලං සච්ඡිකරොති’. යො, භික්ඛවෙ, ඉමෙ ධම්මෙ එවං පජානාති එවං පස්සති, අයං වුච්චති – ‘සොතාපන්නො අවිනිපාතධම්මො නියතො සම්බොධිපරායනො’’’ති. පඨමං.

«Monjes, aquel para quien estas enseñanzas son aceptadas tras ser ponderadas en cierta medida con sabiduría, es llamado un seguidor por el Dhamma; ha entrado en el sendero de la rectitud, ha entrado en el plano de las personas superiores y ha trascendido el plano de las personas comunes. Es incapaz de realizar una acción por la cual renacería en el infierno, en el reino animal o en el reino de los espíritus hambrientos; y es incapaz de morir hasta que haya realizado el fruto de la entrada en la corriente. Monjes, aquel que comprende y ve estas enseñanzas de esta manera, es llamado aquel que ha entrado en la corriente, alguien que no está sujeto a la caída en estados inferiores, que es firme y tiene el despertar como su destino final». Primero.

2. රූපසුත්තං

2. Rūpasutta [Discurso sobre las Formas].

303. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘රූපා, භික්ඛවෙ, අනිච්චා විපරිණාමිනො අඤ්ඤථාභාවිනො; සද්දා අනිච්චා විපරිණාමිනො අඤ්ඤථාභාවිනො; ගන්ධා අනිච්චා විපරිණාමිනො අඤ්ඤථාභාවිනො; රසා අනිච්චා විපරිණාමිනො අඤ්ඤථාභාවිනො; ඵොට්ඨබ්බා අනිච්චා විපරිණාමිනො අඤ්ඤථාභාවිනො; ධම්මා අනිච්චා විපරිණාමිනො අඤ්ඤථාභාවිනො. යො, භික්ඛවෙ, ඉමෙ ධම්මෙ එවං සද්දහති අධිමුච්චති, අයං වුච්චති සද්ධානුසාරී, ඔක්කන්තො සම්මත්තනියාමං, සප්පුරිසභූමිං ඔක්කන්තො, වීතිවත්තො පුථුජ්ජනභූමිං; අභබ්බො තං කම්මං කාතුං, යං කම්මං කත්වා නිරයං වා තිරච්ඡානයොනිං වා පෙත්තිවිසයං [Pg.187] වා උපපජ්ජෙය්‍ය; අභබ්බො ච තාව කාලං කාතුං යාව න සොතාපත්තිඵලං සච්ඡිකරොති’’.

303. En Sāvatthī. «Monjes, las formas son impermanentes, sujetas al cambio, destinadas a alterarse. Los sonidos son impermanentes, sujetos al cambio, destinados a alterarse. Los olores son impermanentes, sujetos al cambio, destinados a alterarse. Los sabores son impermanentes, sujetos al cambio, destinados a alterarse. Los objetos táctiles son impermanentes, sujetos al cambio, destinados a alterarse. Los fenómenos mentales son impermanentes, sujetos al cambio, destinados a alterarse. Monjes, aquel que tiene fe en estas enseñanzas y las acepta así, es llamado un seguidor por fe; ha entrado en el sendero de la rectitud, ha entrado en el plano de las personas superiores y ha trascendido el plano de las personas comunes. Es incapaz de realizar una acción por la cual renacería en el infierno, en el reino animal o en el reino de los espíritus hambrientos; y es incapaz de morir hasta que haya realizado el fruto de la entrada en la corriente».

3. විඤ්ඤාණසුත්තං

3. Viññāṇasutta [Discurso sobre la Conciencia].

304. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘චක්ඛුවිඤ්ඤාණං, භික්ඛවෙ, අනිච්චං විපරිණාමි අඤ්ඤථාභාවි; සොතවිඤ්ඤාණං… ඝානවිඤ්ඤාණං… ජිව්හාවිඤ්ඤාණං… කායවිඤ්ඤාණං… මනොවිඤ්ඤාණං අනිච්චං විපරිණාමි අඤ්ඤථාභාවි. යො භික්ඛවෙ…පෙ… සම්බොධිපරායනො’’ති. තතියං.

304. En Sāvatthī. «Monjes, la conciencia visual es impermanente, está sujeta al cambio y se vuelve de otra manera; la conciencia auditiva… la conciencia olfativa… la conciencia gustativa… la conciencia corporal… la conciencia mental es impermanente, está sujeta al cambio y se vuelve de otra manera. Monjes, aquel que… [como se describe anteriormente]… tiene la iluminación como meta final». Tercero.

4. සම්ඵස්සසුත්තං

4. Sutta sobre el Contacto

305. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘චක්ඛුසම්ඵස්සො, භික්ඛවෙ, අනිච්චො විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවී; සොතසම්ඵස්සො… ඝානසම්ඵස්සො… ජිව්හාසම්ඵස්සො… කායසම්ඵස්සො… මනොසම්ඵස්සො අනිච්චො විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවී. යො, භික්ඛවෙ, ඉමෙ ධම්මෙ එවං සද්දහති අධිමුච්චති, අයං වුච්චති ‘සද්ධානුසාරී…පෙ… සම්බොධිපරායනො’’’ති. චතුත්ථං.

305. En Sāvatthī. «Monjes, el contacto visual es impermanente, está sujeto al cambio y se vuelve de otra manera; el contacto auditivo… el contacto olfativo… el contacto gustativo… el contacto corporal… el contacto mental es impermanente, está sujeto al cambio y se vuelve de otra manera. Monjes, aquel que pone su fe en estas enseñanzas de esta manera y las acepta con resolución, se llama “seguidor por la fe”… [como se describe anteriormente]… tiene la iluminación como meta final». Cuarto.

5. සම්ඵස්සජාසුත්තං

5. Sutta sobre lo Nacido del Contacto

306. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘චක්ඛුසම්ඵස්සජා, භික්ඛවෙ, වෙදනා අනිච්චා විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවී; සොතසම්ඵස්සජා වෙදනා…පෙ… ඝානසම්ඵස්සජා වෙදනා…පෙ… ජිව්හාසම්ඵස්සජා වෙදනා…පෙ… කායසම්ඵස්සජා වෙදනා…පෙ… මනොසම්ඵස්සජා වෙදනා අනිච්චා විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවී. යො, භික්ඛවෙ, ඉමෙ ධම්මෙ එවං සද්දහති අධිමුච්චති, අයං වුච්චති ‘සද්ධානුසාරී…පෙ… සම්බොධිපරායනො’’’ති. පඤ්චමං.

306. En Sāvatthī. «Monjes, la sensación nacida del contacto visual es impermanente, está sujeta al cambio y se vuelve de otra manera; la sensación nacida del contacto auditivo… la sensación nacida del contacto olfativo… la sensación nacida del contacto gustativo… la sensación nacida del contacto corporal… la sensación nacida del contacto mental es impermanente, está sujeta al cambio y se vuelve de otra manera. Monjes, aquel que pone su fe en estas enseñanzas de esta manera y las acepta con resolución, se llama “seguidor por la fe”… [como se describe anteriormente]… tiene la iluminación como meta final». Quinto.

6. රූපසඤ්ඤාසුත්තං

6. Sutta sobre la Percepción de Formas

307. සාවත්ථිනිදානං[Pg.188]. ‘‘රූපසඤ්ඤා, භික්ඛවෙ, අනිච්චා විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවී; සද්දසඤ්ඤා… ගන්ධසඤ්ඤා… රසසඤ්ඤා… ඵොට්ඨබ්බසඤ්ඤා… ධම්මසඤ්ඤා අනිච්චා විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවී. යො, භික්ඛවෙ, ඉමෙ ධම්මෙ එවං සද්දහති අධිමුච්චති, අයං වුච්චති ‘සද්ධානුසාරී…පෙ… සම්බොධිපරායනො’’’ති. ඡට්ඨං.

307. En Sāvatthī. «Monjes, la percepción de formas es impermanente, está sujeta al cambio y se vuelve de otra manera; la percepción de sonidos… la percepción de olores… la percepción de sabores… la percepción de tangibles… la percepción de fenómenos mentales es impermanente, está sujeta al cambio y se vuelve de otra manera. Monjes, aquel que pone su fe en estas enseñanzas de esta manera y las acepta con resolución, se llama “seguidor por la fe”… [como se describe anteriormente]… tiene la iluminación como meta final». Sexto.

7. රූපසඤ්චෙතනාසුත්තං

7. Sutta sobre la Volición respecto a las Formas

308. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘රූපසඤ්චෙතනා, භික්ඛවෙ, අනිච්චා විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවී; සද්දසඤ්චෙතනා… ගන්ධසඤ්චෙතනා… රසසඤ්චෙතනා… ඵොට්ඨබ්බසඤ්චෙතනා… ධම්මසඤ්චෙතනා අනිච්චා විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවී. යො, භික්ඛවෙ, ඉමෙ ධම්මෙ එවං සද්දහති අධිමුච්චති, අයං වුච්චති ‘සද්ධානුසාරී…පෙ… සම්බොධිපරායනො’’’ති. සත්තමං.

308. En Sāvatthī. «Monjes, la volición respecto a las formas es impermanente, está sujeta al cambio y se vuelve de otra manera; la volición respecto a los sonidos… la volición respecto a los olores… la volición respecto a los sabores… la volición respecto a los tangibles… la volición respecto a los fenómenos mentales es impermanente, está sujeta al cambio y se vuelve de otra manera. Monjes, aquel que pone su fe en estas enseñanzas de esta manera y las acepta con resolución, se llama “seguidor por la fe”… [como se describe anteriormente]… tiene la iluminación como meta final». Séptimo.

8. රූපතණ්හාසුත්තං

8. Sutta sobre la Avidez por las Formas

309. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘රූපතණ්හා, භික්ඛවෙ, අනිච්චා විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවී; සද්දතණ්හා… ගන්ධතණ්හා… රසතණ්හා… ඵොට්ඨබ්බතණ්හා… ධම්මතණ්හා අනිච්චා විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවී. යො, භික්ඛවෙ, ඉමෙ ධම්මෙ එවං සද්දහති අධිමුච්චති, අයං වුච්චති ‘සද්ධානුසාරී…පෙ… සම්බොධිපරායනො’’’ති. අට්ඨමං.

309. En Sāvatthī. «Monjes, la avidez por las formas es impermanente, está sujeta al cambio y se vuelve de otra manera; la avidez por los sonidos… la avidez por los olores… la avidez por los sabores… la avidez por los tangibles… la avidez por los fenómenos mentales es impermanente, está sujeta al cambio y se vuelve de otra manera. Monjes, aquel que pone su fe en estas enseñanzas de esta manera y las acepta con resolución, se llama “seguidor por la fe”… [como se describe anteriormente]… tiene la iluminación como meta final». Octavo.

9. පථවීධාතුසුත්තං

9. Sutta sobre el Elemento Tierra

310. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘පථවීධාතු, භික්ඛවෙ, අනිච්චා විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවී; ආපොධාතු… තෙජොධාතු… වායොධාතු… ආකාසධාතු… විඤ්ඤාණධාතු අනිච්චා විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවී. යො, භික්ඛවෙ, ඉමෙ ධම්මෙ එවං සද්දහති අධිමුච්චති, අයං වුච්චති ‘සද්ධානුසාරී…පෙ… සම්බොධිපරායනො’’’ති. නවමං.

310. En Sāvatthī. «Monjes, el elemento tierra es impermanente, está sujeto al cambio y se vuelve de otra manera; el elemento agua… el elemento fuego… el elemento aire… el elemento espacio… el elemento conciencia es impermanente, está sujeto al cambio y se vuelve de otra manera. Monjes, aquel que pone su fe en estas enseñanzas de esta manera y las acepta con resolución, se llama “seguidor por la fe”… [como se describe anteriormente]… tiene la iluminación como meta final». Noveno.

10. ඛන්ධසුත්තං

10. Sutta sobre los Agregados

311. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘රූපං, භික්ඛවෙ, අනිච්චං විපරිණාමි අඤ්ඤථාභාවි; වෙදනා අනිච්චා විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවී; සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා අනිච්චා විපරිණාමිනො අඤ්ඤථාභාවිනො; විඤ්ඤාණං අනිච්චං විපරිණාමි අඤ්ඤථාභාවි[Pg.189]. යො, භික්ඛවෙ, ඉමෙ ධම්මෙ එවං සද්දහති අධිමුච්චති, අයං වුච්චති සද්ධානුසාරී, ඔක්කන්තො සම්මත්තනියාමං, සප්පුරිසභූමිං ඔක්කන්තො, වීතිවත්තො පුථුජ්ජනභූමිං; අභබ්බො තං කම්මං කාතුං, යං කම්මං කත්වා නිරයං වා තිරච්ඡානයොනිං වා පෙත්තිවිසයං වා උපපජ්ජෙය්‍ය; අභබ්බො ච තාව කාලං කාතුං යාව න සොතාපත්තිඵලං සච්ඡිකරොති’’.

311. En Sāvatthī. «Monjes, la forma es impermanente, está sujeta al cambio y se vuelve de otra manera; la sensación es impermanente, está sujeta al cambio y se vuelve de otra manera; la percepción es impermanente; las formaciones son impermanentes, están sujetas al cambio y se vuelven de otra manera; la conciencia es impermanente, está sujeta al cambio y se vuelve de otra manera. Monjes, aquel que pone su fe en estas enseñanzas de esta manera y las acepta con resolución, se llama “seguidor por la fe”; ha entrado en el sendero de la rectitud, ha entrado en el plano de las personas superiores y ha trascendido el plano de la gente común. Es incapaz de realizar cualquier acción por la cual renacería en el infierno, en el reino animal o en el reino de los espíritus hambrientos. Es incapaz de morir hasta que haya realizado el fruto de la entrada en la corriente».

«Monjes, aquel para quien estas enseñanzas son aceptadas tras una reflexión moderada con sabiduría, se llama “seguidor por el Dhamma”; ha entrado en el sendero de la rectitud, ha entrado en el plano de las personas superiores y ha trascendido el plano de la gente común. Es incapaz de realizar cualquier acción por la cual renacería en el infierno, en el reino animal o en el reino de los espíritus hambrientos. Es incapaz de morir hasta que haya realizado el fruto de la entrada en la corriente. Monjes, aquel que comprende y ve estas enseñanzas de esta manera, se llama “uno que ha entrado en la corriente”, no sujeto a la caída, destinado y con la iluminación como meta final». Décimo.

ඔක්කන්තසංයුත්තං සමත්තං.

El Okkantasaṃyutta ha concluido.

තස්සුද්දානං –

Su resumen es el siguiente:

චක්ඛු රූපඤ්ච විඤ්ඤාණං, ඵස්සො ච වෙදනාය ච;

සඤ්ඤා ච චෙතනා තණ්හා, ධාතු ඛන්ධෙන තෙ දසාති.

El ojo, la forma y la conciencia, el contacto y la sensación; la percepción, la volición, la avidez, el elemento y los agregados: estos son los diez.

5. උප්පාදසංයුත්තං

5. Uppādasaṃyutta (Discursos Conectados sobre el Surgimiento)

1. චක්ඛුසුත්තං

1. Cakkhusutta (Sutta sobre el Ojo)

312. සාවත්ථිනිදානං[Pg.190]. ‘‘යො ඛො, භික්ඛවෙ, චක්ඛුස්ස උප්පාදො ඨිති අභිනිබ්බත්ති පාතුභාවො, දුක්ඛස්සෙසො උප්පාදො, රොගානං ඨිති, ජරාමරණස්ස පාතුභාවො. යො සොතස්ස උප්පාදො ඨිති…පෙ… යො ඝානස්ස උප්පාදො ඨිති… යො ජිව්හාය උප්පාදො ඨිති… යො කායස්ස උප්පාදො ඨිති… යො මනස්ස උප්පාදො ඨිති අභිනිබ්බත්ති පාතුභාවො, දුක්ඛස්සෙසො උප්පාදො, රොගානං ඨිති, ජරාමරණස්ස පාතුභාවො. යො ච, භික්ඛවෙ, චක්ඛුස්ස නිරොධො වූපසමො අත්ථඞ්ගමො, දුක්ඛස්සෙසො නිරොධො, රොගානං වූපසමො, ජරාමරණස්ස අත්ථඞ්ගමො. යො සොතස්ස නිරොධො…පෙ… යො ඝානස්ස නිරොධො… යො ජිව්හාය නිරොධො… යො කායස්ස නිරොධො… යො මනස්ස නිරොධො වූපසමො අත්ථඞ්ගමො, දුක්ඛස්සෙසො නිරොධො, රොගානං වූපසමො, ජරාමරණස්ස අත්ථඞ්ගමො’’ති. පඨමං.

312. En Sāvatthī. «Monjes, cualquier surgimiento, persistencia, producción y manifestación del ojo es el surgimiento del sufrimiento, la persistencia de las enfermedades y la manifestación de la vejez y la muerte. Cualquier surgimiento y persistencia… del oído… de la nariz… de la lengua… del cuerpo… cualquier surgimiento, persistencia, producción y manifestación de la mente es el surgimiento del sufrimiento, la persistencia de las enfermedades y la manifestación de la vejez y la muerte. Monjes, cualquier cesación, apaciguamiento y desaparición del ojo es la cesación del sufrimiento, el apaciguamiento de las enfermedades y la desaparición de la vejez y la muerte. Cualquier cesación… del oído… de la nariz… de la lengua… del cuerpo… cualquier cesación, apaciguamiento y desaparición de la mente es la cesación del sufrimiento, el apaciguamiento de las enfermedades y la desaparición de la vejez y la muerte». Primero.

2. රූපසුත්තං

2. Rūpasutta (Sutta sobre las Formas)

313. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘යො ඛො, භික්ඛවෙ, රූපානං උප්පාදො ඨිති අභිනිබ්බත්ති පාතුභාවො, දුක්ඛස්සෙසො උප්පාදො, රොගානං ඨිති, ජරාමරණස්ස පාතුභාවො. යො සද්දානං… යො ගන්ධානං… යො රසානං… යො ඵොට්ඨබ්බානං… යො ධම්මානං උප්පාදො ඨිති අභිනිබ්බත්ති පාතුභාවො, දුක්ඛස්සෙසො උප්පාදො, රොගානං ඨිති, ජරාමරණස්ස පාතුභාවො. යො ච ඛො, භික්ඛවෙ, රූපානං නිරොධො වූපසමො අත්ථඞ්ගමො, දුක්ඛස්සෙසො නිරොධො, රොගානං වූපසමො, ජරාමරණස්ස අත්ථඞ්ගමො. යො සද්දානං… යො ගන්ධානං… යො රසානං… යො ඵොට්ඨබ්බානං… යො ධම්මානං නිරොධො වූපසමො අත්ථඞ්ගමො, දුක්ඛස්සෙසො නිරොධො, රොගානං වූපසමො, ජරාමරණස්ස අත්ථඞ්ගමො’’ති. දුතියං.

313. En Sāvatthī. “Monjes, cualquier surgimiento, persistencia, producción y manifestación de las formas, todo eso es el surgimiento del sufrimiento, la persistencia de las enfermedades y la manifestación de la vejez y la muerte. De los sonidos... de los olores... de los sabores... de los objetos táctiles... de los fenómenos mentales, cualquier surgimiento, persistencia, producción y manifestación, todo eso es el surgimiento del sufrimiento, la persistencia de las enfermedades y la manifestación de la vejez y la muerte. Pero, monjes, cualquier cesación, apaciguamiento y desaparición de las formas, todo eso es la cesación del sufrimiento, el apaciguamiento de las enfermedades y la desaparición de la vejez y la muerte. De los sonidos... de los olores... de los sabores... de los objetos táctiles... de los fenómenos mentales, cualquier cesación, apaciguamiento y desaparición, todo eso es la cesación del sufrimiento, el apaciguamiento de las enfermedades y la desaparición de la vejez y la muerte”. Segundo.

3. විඤ්ඤාණසුත්තං

3. Discurso sobre la Conciencia

314. සාවත්ථිනිදානං[Pg.191]. ‘‘යො ඛො, භික්ඛවෙ, චක්ඛුවිඤ්ඤාණස්ස උප්පාදො ඨිති…පෙ… ජරාමරණස්ස පාතුභාවො…පෙ… යො මනොවිඤ්ඤාණස්ස උප්පාදො ඨිති…පෙ… ජරාමරණස්ස පාතුභාවො. යො ච ඛො, භික්ඛවෙ, චක්ඛුවිඤ්ඤාණස්ස නිරොධො…පෙ… ජරාමරණස්ස අත්ථඞ්ගමො…පෙ… යො මනොවිඤ්ඤාණස්ස නිරොධො…පෙ… ජරාමරණස්ස අත්ථඞ්ගමො’’ති. තතියං.

314. En Sāvatthī. “Monjes, cualquier surgimiento, persistencia... de la conciencia visual... de la conciencia mental, eso es la manifestación de la vejez y la muerte. Pero, monjes, cualquier cesación... de la conciencia visual... de la conciencia mental, eso es la desaparición de la vejez y la muerte”. Tercero.

4. සම්ඵස්සසුත්තං

4. Discurso sobre el Contacto

315. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘යො ඛො, භික්ඛවෙ, චක්ඛුසම්ඵස්සස්ස උප්පාදො ඨිති…පෙ… ජරාමරණස්ස පාතුභාවො…පෙ… යො මනොසම්ඵස්සස්ස උප්පාදො ඨිති…පෙ… ජරාමරණස්ස පාතුභාවො. යො ච ඛො, භික්ඛවෙ, චක්ඛුසම්ඵස්සස්ස නිරොධො…පෙ… ජරාමරණස්ස අත්ථඞ්ගමො…පෙ… යො මනොසම්ඵස්සස්ස නිරොධො…පෙ… ජරාමරණස්ස අත්ථඞ්ගමො’’ති. චතුත්ථං.

315. En Sāvatthī. “Monjes, cualquier surgimiento, persistencia... del contacto visual... del contacto mental, eso es la manifestación de la vejez y la muerte. Pero, monjes, cualquier cesación... del contacto visual... del contacto mental, eso es la desaparición de la vejez y la muerte”. Cuarto.

5. සම්ඵස්සජසුත්තං

5. Discurso sobre lo Nacido del Contacto

316. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘යො ඛො, භික්ඛවෙ, චක්ඛුසම්ඵස්සජාය වෙදනාය උප්පාදො ඨිති…පෙ… ජරාමරණස්ස පාතුභාවො…පෙ….

316. En Sāvatthī. “Monjes, cualquier surgimiento, persistencia... de la sensación nacida del contacto visual, eso es la manifestación de la vejez y la muerte...

යො මනොසම්ඵස්සජාය වෙදනාය උප්පාදො ඨිති…පෙ… ජරාමරණස්ස පාතුභාවො. යො ච ඛො, භික්ඛවෙ, චක්ඛුසම්ඵස්සජාය වෙදනාය නිරොධො වූපසමො…පෙ… ජරාමරණස්ස අත්ථඞ්ගමො…පෙ… යො මනොසම්ඵස්සජාය වෙදනාය නිරොධො වූපසමො අත්ථඞ්ගමො, දුක්ඛස්සෙසො නිරොධො, රොගානං වූපසමො, ජරාමරණස්ස අත්ථඞ්ගමො’’ති. පඤ්චමං.

...de la sensación nacida del contacto mental, eso es la manifestación de la vejez y la muerte. Pero, monjes, cualquier cesación, apaciguamiento... de la sensación nacida del contacto visual... de la sensación nacida del contacto mental, cualquier cesación, apaciguamiento y desaparición, eso es la cesación del sufrimiento, el apaciguamiento de las enfermedades y la desaparición de la vejez y la muerte”. Quinto.

6. සඤ්ඤාසුත්තං

6. Discurso sobre la Percepción

317. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘යො ඛො, භික්ඛවෙ, රූපසඤ්ඤාය උප්පාදො ඨිති…පෙ… ජරාමරණස්ස පාතුභාවො…පෙ… යො ධම්මසඤ්ඤාය උප්පාදො ඨිති අභිනිබ්බත්ති පාතුභාවො, දුක්ඛස්සෙසො උප්පාදො, රොගානං ඨිති, ජරාමරණස්ස පාතුභාවො. යො ච ඛො, භික්ඛවෙ, රූපසඤ්ඤාය නිරොධො…පෙ… ජරාමරණස්ස අත්ථඞ්ගමො…පෙ… යො ධම්මසඤ්ඤාය නිරොධො වූපසමො අත්ථඞ්ගමො, දුක්ඛස්සෙසො නිරොධො, රොගානං වූපසමො, ජරාමරණස්ස අත්ථඞ්ගමො’’ති. ඡට්ඨං.

317. En Sāvatthī. “Monjes, cualquier surgimiento, persistencia... de la percepción de las formas... de la percepción de los fenómenos mentales, cualquier surgimiento, persistencia, producción y manifestación, todo eso es el surgimiento del sufrimiento, la persistencia de las enfermedades y la manifestación de la vejez y la muerte. Pero, monjes, cualquier cesación... de la percepción de las formas... de la percepción de los fenómenos mentales, cualquier cesación, apaciguamiento y desaparición, eso es la cesación del sufrimiento, el apaciguamiento de las enfermedades y la desaparición de la vejez y la muerte”. Sexto.

7. සඤ්චෙතනාසුත්තං

7. Discurso sobre la Volición

318. සාවත්ථිනිදානං[Pg.192]. ‘‘යො ඛො, භික්ඛවෙ, රූපසඤ්චෙතනාය උප්පාදො ඨිති…පෙ… ජරාමරණස්ස පාතුභාවො…පෙ… යො ධම්මසඤ්චෙතනාය උප්පාදො ඨිති අභිනිබ්බත්ති පාතුභාවො, දුක්ඛස්සෙසො උප්පාදො, රොගානං ඨිති, ජරාමරණස්ස පාතුභාවො. යො ච ඛො, භික්ඛවෙ, රූපසඤ්චෙතනාය නිරොධො…පෙ… ජරාමරණස්ස අත්ථඞ්ගමො…පෙ… යො ධම්මසඤ්චෙතනාය නිරොධො වූපසමො අත්ථඞ්ගමො, දුක්ඛස්සෙසො නිරොධො, රොගානං වූපසමො, ජරාමරණස්ස අත්ථඞ්ගමො’’ති. සත්තමං.

318. En Sāvatthī. “Monjes, cualquier surgimiento, persistencia... de la volición respecto a las formas... de la volición respecto a los fenómenos mentales, cualquier surgimiento, persistencia, producción y manifestación, todo eso es el surgimiento del sufrimiento, la persistencia de las enfermedades y la manifestación de la vejez y la muerte. Pero, monjes, cualquier cesación... de la volición respecto a las formas... de la volición respecto a los fenómenos mentales, cualquier cesación, apaciguamiento y desaparición, eso es la cesación del sufrimiento, el apaciguamiento de las enfermedades y la desaparición de la vejez y la muerte”. Séptimo.

8. තණ්හාසුත්තං

8. Discurso sobre el Deseo

319. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘යො ඛො, භික්ඛවෙ, රූපතණ්හාය උප්පාදො ඨිති…පෙ… ජරාමරණස්ස පාතුභාවො…පෙ… යො ධම්මතණ්හාය උප්පාදො ඨිති අභිනිබ්බත්ති පාතුභාවො, දුක්ඛස්සෙසො උප්පාදො, රොගානං ඨිති, ජරාමරණස්ස පාතුභාවො. යො ච ඛො, භික්ඛවෙ, රූපතණ්හාය නිරොධො…පෙ… ජරාමරණස්ස අත්ථඞ්ගමො…පෙ… යො ධම්මතණ්හාය නිරොධො වූපසමො අත්ථඞ්ගමො, දුක්ඛස්සෙසො නිරොධො, රොගානං වූපසමො, ජරාමරණස්ස අත්ථඞ්ගමො’’ති. අට්ඨමං.

319. En Sāvatthī. “Monjes, cualquier surgimiento, persistencia... del deseo por las formas... del deseo por los fenómenos mentales, cualquier surgimiento, persistencia y manifestación, eso es el surgimiento del sufrimiento, la persistencia de las enfermedades y la manifestación de la vejez y la muerte. Pero, monjes, cualquier cesación... del deseo por las formas... del deseo por los fenómenos mentales, cualquier cesación, apaciguamiento y desaparición, eso es la cesación del sufrimiento, el apaciguamiento de las enfermedades y la desaparición de la vejez y la muerte”. Octavo.

9. ධාතුසුත්තං

9. Discurso sobre los Elementos

320. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘යො ඛො, භික්ඛවෙ, පථවීධාතුයා උප්පාදො ඨිති අභිනිබ්බත්ති පාතුභාවො…පෙ… ජරාමරණස්ස පාතුභාවො; යො ආපොධාතුයා… යො තෙජොධාතුයා… යො වායොධාතුයා… යො ආකාසධාතුයා… යො විඤ්ඤාණධාතුයා උප්පාදො ඨිති අභිනිබ්බත්ති පාතුභාවො, දුක්ඛස්සෙසො උප්පාදො, රොගානං ඨිති, ජරාමරණස්ස පාතුභාවො. යො ච ඛො, භික්ඛවෙ, පථවීධාතුයා නිරොධො…පෙ… ජරාමරණස්ස අත්ථඞ්ගමො; යො ආපොධාතුයා නිරොධො… යො තෙජොධාතුයා නිරොධො… යො වායොධාතුයා නිරොධො… යො ආකාසධාතුයා නිරොධො… යො විඤ්ඤාණධාතුයා නිරොධො වූපසමො අත්ථඞ්ගමො, දුක්ඛස්සෙසො නිරොධො, රොගානං වූපසමො, ජරාමරණස්ස අත්ථඞ්ගමො’’ති. නවමං.

320. En Sāvatthī. “Monjes, cualquier surgimiento, persistencia, producción y manifestación del elemento tierra... del elemento agua... del elemento fuego... del elemento aire... del elemento espacio... del elemento conciencia, cualquier surgimiento, persistencia, producción y manifestación, eso es el surgimiento del sufrimiento, la persistencia de las enfermedades y la manifestación de la vejez y la muerte. Pero, monjes, cualquier cesación... del elemento tierra... del elemento agua... del elemento fuego... del elemento aire... del elemento espacio... del elemento conciencia, cualquier cesación, apaciguamiento y desaparición, eso es la cesación del sufrimiento, el apaciguamiento de las enfermedades y la desaparición de la vejez y la muerte”. Noveno.

10. ඛන්ධසුත්තං

10. Discurso sobre los Agregados

321. සාවත්ථිනිදානං[Pg.193]. ‘‘යො ඛො, භික්ඛවෙ, රූපස්ස උප්පාදො ඨිති අභිනිබ්බත්ති පාතුභාවො, දුක්ඛස්සෙසො උප්පාදො, රොගානං ඨිති, ජරාමරණස්ස පාතුභාවො. යො වෙදනාය… යො සඤ්ඤාය… යො සඞ්ඛාරානං… යො විඤ්ඤාණස්ස උප්පාදො ඨිති අභිනිබ්බත්ති පාතුභාවො, දුක්ඛස්සෙසො උප්පාදො, රොගානං ඨිති, ජරාමරණස්ස පාතුභාවො. යො ච ඛො, භික්ඛවෙ, රූපස්ස නිරොධො වූපසමො අත්ථඞ්ගමො, දුක්ඛස්සෙසො නිරොධො, රොගානං වූපසමො, ජරාමරණස්ස අත්ථඞ්ගමො. යො වෙදනාය… යො සඤ්ඤාය… යො සඞ්ඛාරානං… යො විඤ්ඤාණස්ස නිරොධො වූපසමො අත්ථඞ්ගමො, දුක්ඛස්සෙසො නිරොධො, රොගානං වූපසමො, ජරාමරණස්ස අත්ථඞ්ගමො’’ති. දසමං.

321. En Sāvatthī. “Monjes, cualquier surgimiento, persistencia, producción y manifestación de la forma corporal, eso es el surgimiento del sufrimiento, la persistencia de las enfermedades y la manifestación de la vejez y la muerte. De la sensación... de la percepción... de las formaciones... de la conciencia, cualquier surgimiento, persistencia, producción y manifestación, eso es el surgimiento del sufrimiento, la persistencia de las enfermedades y la manifestación de la vejez y la muerte. Pero, monjes, cualquier cesación, apaciguamiento y desaparición de la forma corporal, eso es la cesación del sufrimiento, el apaciguamiento de las enfermedades y la desaparición de la vejez y la muerte. De la sensación... de la percepción... de las formaciones... de la conciencia, cualquier cesación, apaciguamiento y desaparición, eso es la cesación del sufrimiento, el apaciguamiento de las enfermedades y la desaparición de la vejez y la muerte”. Décimo.

උප්පාදසංයුත්තං සමත්තං.

El Uppādasaṃyutta ha concluido.

තස්සුද්දානං –

Su resumen es:

චක්ඛු රූපඤ්ච විඤ්ඤාණං, ඵස්සො ච වෙදනාය ච;

සඤ්ඤා ච චෙතනා තණ්හා, ධාතු ඛන්ධෙන තෙ දසාති.

El ojo, la forma, la conciencia, el contacto y la sensación; la percepción, la volición, el deseo, el elemento y el agregado: estos son los diez.

6. කිලෙසසංයුත්තං

6. Kilesasaṃyutta

1. චක්ඛුසුත්තං

1. Discurso sobre el Ojo

322. සාවත්ථිනිදානං[Pg.194]. ‘‘යො, භික්ඛවෙ, චක්ඛුස්මිං ඡන්දරාගො, චිත්තස්සෙසො උපක්කිලෙසො. යො සොතස්මිං ඡන්දරාගො, චිත්තස්සෙසො උපක්කිලෙසො. යො ඝානස්මිං ඡන්දරාගො, චිත්තස්සෙසො උපක්කිලෙසො. යො ජිව්හාය ඡන්දරාගො, චිත්තස්සෙසො උපක්කිලෙසො. යො කායස්මිං ඡන්දරාගො, චිත්තස්සෙසො උපක්කිලෙසො. යො මනස්මිං ඡන්දරාගො, චිත්තස්සෙසො උපක්කිලෙසො. යතො ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො ඉමෙසු ඡසු ඨානෙසු චෙතසො උපක්කිලෙසො පහීනො හොති, නෙක්ඛම්මනින්නඤ්චස්ස චිත්තං හොති. නෙක්ඛම්මපරිභාවිතං චිත්තං කම්මනියං ඛායති, අභිඤ්ඤා සච්ඡිකරණීයෙසු ධම්මෙසූ’’ති. පඨමං.

322. En Sāvatthī. 'Monjes, cualquier deseo apasionado que haya respecto al ojo, eso es una impureza del corazón. Cualquier deseo apasionado respecto al oído... respecto a la nariz... respecto a la lengua... respecto al cuerpo... respecto a la mente, eso es una impureza del corazón. Cuando, monjes, un monje ha abandonado la impureza del corazón en estos seis puntos, su corazón se inclina hacia la renuncia. Su corazón, fortalecido por la renuncia, se muestra apto para el trabajo para la realización de aquellas cosas que deben ser conocidas mediante el conocimiento directo'. Primero.

2. රූපසුත්තං

2. Discurso sobre las formas

323. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘යො, භික්ඛවෙ, රූපෙසු ඡන්දරාගො, චිත්තස්සෙසො උපක්කිලෙසො. යො සද්දෙසු… යො ගන්ධෙසු… යො රසෙසු… යො ඵොට්ඨබ්බෙසු… යො ධම්මෙසු ඡන්දරාගො, චිත්තස්සෙසො උපක්කිලෙසො. යතො ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො ඉමෙසු ඡසු ඨානෙසු චෙතසො උපක්කිලෙසො පහීනො හොති, නෙක්ඛම්මනින්නඤ්චස්ස චිත්තං හොති. නෙක්ඛම්මපරිභාවිතං චිත්තං කම්මනියං ඛායති, අභිඤ්ඤා සච්ඡිකරණීයෙසු ධම්මෙසූ’’ති. දුතියං.

323. En Sāvatthī. 'Monjes, cualquier deseo apasionado que haya respecto a las formas, eso es una impureza del corazón. Cualquier deseo apasionado respecto a los sonidos... los olores... los sabores... los tangibles... los fenómenos mentales, eso es una impureza del corazón. Cuando, monjes, un monje ha abandonado la impureza del corazón en estos seis puntos, su corazón se inclina hacia la renuncia. Su corazón, fortalecido por la renuncia, se muestra apto para el trabajo para la realización de aquellas cosas que deben ser conocidas mediante el conocimiento directo'. Segundo.

3. විඤ්ඤාණසුත්තං

3. Discurso sobre la conciencia

324. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘යො, භික්ඛවෙ, චක්ඛුවිඤ්ඤාණස්මිං ඡන්දරාගො, චිත්තස්සෙසො උපක්කිලෙසො. යො සොතවිඤ්ඤාණස්මිං… යො ඝානවිඤ්ඤාණස්මිං… යො ජිව්හාවිඤ්ඤාණස්මිං… යො කායවිඤ්ඤාණස්මිං… යො මනොවිඤ්ඤාණස්මිං ඡන්දරාගො, චිත්තස්සෙසො උපක්කිලෙසො. යතො ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො ඉමෙසු ඡසු ඨානෙසු චෙතසො උපක්කිලෙසො පහීනො හොති, නෙක්ඛම්මනින්නඤ්චස්ස චිත්තං හොති. නෙක්ඛම්මපරිභාවිතං චිත්තං කම්මනියං ඛායති, අභිඤ්ඤා සච්ඡිකරණීයෙසු ධම්මෙසූ’’ති. තතියං.

324. En Sāvatthī. 'Monjes, cualquier deseo apasionado que haya respecto a la conciencia visual, eso es una impureza del corazón. Cualquier deseo apasionado respecto a la conciencia auditiva... conciencia olfativa... conciencia gustativa... conciencia corporal... conciencia mental, eso es una impureza del corazón. Cuando, monjes, un monje ha abandonado la impureza del corazón en estos seis puntos, su corazón se inclina hacia la renuncia. Su corazón, fortalecido por la renuncia, se muestra apto para el trabajo para la realización de aquellas cosas que deben ser conocidas mediante el conocimiento directo'. Tercero.

4. සම්ඵස්සසුත්තං

4. Discurso sobre el contacto

325. සාවත්ථිනිදානං[Pg.195]. ‘‘යො, භික්ඛවෙ, චක්ඛුසම්ඵස්සස්මිං ඡන්දරාගො, චිත්තස්සෙසො උපක්කිලෙසො. යො සොතසම්ඵස්සස්මිං… යො ඝානසම්ඵස්සස්මිං… යො ජිව්හාසම්ඵස්සස්මිං… යො කායසම්ඵස්සස්මිං… යො මනොසම්ඵස්සස්මිං ඡන්දරාගො, චිත්තස්සෙසො උපක්කිලෙසො. යතො ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො…පෙ… අභිඤ්ඤා සච්ඡිකරණීයෙසු ධම්මෙසූ’’ති. චතුත්ථං.

325. En Sāvatthī. 'Monjes, cualquier deseo apasionado que haya respecto al contacto visual, eso es una impureza del corazón. Cualquier deseo apasionado respecto al contacto auditivo... contacto olfativo... contacto gustativo... contacto corporal... contacto mental, eso es una impureza del corazón. Cuando, monjes, un monje... (como antes)... hasta la realización de aquellas cosas que deben ser conocidas mediante el conocimiento directo'. Cuarto.

5. සම්ඵස්සජසුත්තං

5. Discurso sobre lo nacido del contacto

326. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘යො, භික්ඛවෙ, චක්ඛුසම්ඵස්සජාය වෙදනාය ඡන්දරාගො, චිත්තස්සෙසො උපක්කිලෙසො. යො සොතසම්ඵස්සජාය වෙදනාය… යො ඝානසම්ඵස්සජාය වෙදනාය… යො ජිව්හාසම්ඵස්සජාය වෙදනාය… යො කායසම්ඵස්සජාය වෙදනාය… යො මනොසම්ඵස්සජාය වෙදනාය ඡන්දරාගො, චිත්තස්සෙසො උපක්කිලෙසො. යතො ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො…පෙ… අභිඤ්ඤා සච්ඡිකරණීයෙසු ධම්මෙසූ’’ති. පඤ්චමං.

326. En Sāvatthī. 'Monjes, cualquier deseo apasionado que haya respecto a la sensación nacida del contacto visual, eso es una impureza del corazón. Cualquier deseo apasionado respecto a la sensación nacida del contacto auditivo... del contacto olfativo... del contacto gustativo... del contacto corporal... del contacto mental, eso es una impureza del corazón. Cuando, monjes, un monje... (como antes)... hasta la realización de aquellas cosas que deben ser conocidas mediante el conocimiento directo'. Quinto.

6. සඤ්ඤාසුත්තං

6. Discurso sobre la percepción

327. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘යො, භික්ඛවෙ, රූපසඤ්ඤාය ඡන්දරාගො, චිත්තස්සෙසො උපක්කිලෙසො. යො සද්දසඤ්ඤාය… යො ගන්ධසඤ්ඤාය… යො රසසඤ්ඤාය… යො ඵොට්ඨබ්බසඤ්ඤාය… යො ධම්මසඤ්ඤාය ඡන්දරාගො, චිත්තස්සෙසො උපක්කිලෙසො. යතො ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො…පෙ… අභිඤ්ඤා සච්ඡිකරණීයෙසු ධම්මෙසූ’’ති. ඡට්ඨං.

327. En Sāvatthī. 'Monjes, cualquier deseo apasionado que haya respecto a la percepción de las formas, eso es una impureza del corazón. Cualquier deseo apasionado respecto a la percepción de los sonidos... de los olores... de los sabores... de los tangibles... de los fenómenos mentales, eso es una impureza del corazón. Cuando, monjes, un monje... (como antes)... hasta la realización de aquellas cosas que deben ser conocidas mediante el conocimiento directo'. Sexto.

7. සඤ්චෙතනාසුත්තං

7. Discurso sobre la volición

328. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘යො, භික්ඛවෙ, රූපසඤ්චෙතනාය ඡන්දරාගො, චිත්තස්සෙසො උපක්කිලෙසො. යො සද්දසඤ්චෙතනාය… යො ගන්ධසඤ්චෙතනාය… යො රසසඤ්චෙතනාය… යො ඵොට්ඨබ්බසඤ්චෙතනාය… යො ධම්මසඤ්චෙතනාය ඡන්දරාගො, චිත්තස්සෙසො උපක්කිලෙසො. යතො ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො…පෙ… අභිඤ්ඤා සච්ඡිකරණීයෙසු ධම්මෙසූ’’ති. සත්තමං.

328. En Sāvatthī. 'Monjes, cualquier deseo apasionado que haya respecto a la volición sobre las formas, eso es una impureza del corazón. Cualquier deseo apasionado respecto a la volición sobre los sonidos... los olores... los sabores... los tangibles... los fenómenos mentales, eso es una impureza del corazón. Cuando, monjes, un monje... (como antes)... hasta la realización de aquellas cosas que deben ser conocidas mediante el conocimiento directo'. Séptimo.

8. තණ්හාසුත්තං

8. Discurso sobre la avidez

329. සාවත්ථිනිදානං[Pg.196]. ‘‘යො, භික්ඛවෙ, රූපතණ්හාය ඡන්දරාගො, චිත්තස්සෙසො උපක්කිලෙසො. යො සද්දතණ්හාය… යො ගන්ධතණ්හාය… යො රසතණ්හාය… යො ඵොට්ඨබ්බතණ්හාය… යො ධම්මතණ්හාය ඡන්දරාගො, චිත්තස්සෙසො උපක්කිලෙසො. යතො ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො…පෙ… අභිඤ්ඤා සච්ඡිකරණීයෙසු ධම්මෙසූ’’ති. අට්ඨමං.

329. En Sāvatthī. 'Monjes, cualquier deseo apasionado que haya respecto a la avidez por las formas, eso es una impureza del corazón. Cualquier deseo apasionado respecto a la avidez por los sonidos... los olores... los sabores... los tangibles... los fenómenos mentales, eso es una impureza del corazón. Cuando, monjes, un monje... (como antes)... hasta la realización de aquellas cosas que deben ser conocidas mediante el conocimiento directo'. Octavo.

9. ධාතුසුත්තං

9. Discurso sobre los elementos

330. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘යො, භික්ඛවෙ, පථවීධාතුයා ඡන්දරාගො, චිත්තස්සෙසො උපක්කිලෙසො. යො ආපොධාතුයා… යො තෙජොධාතුයා… යො වායොධාතුයා… යො ආකාසධාතුයා… යො විඤ්ඤාණධාතුයා ඡන්දරාගො, චිත්තස්සෙසො උපක්කිලෙසො. යතො ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො ඉමෙසු ඡසු ඨානෙසු චෙතසො උපක්කිලෙසො පහීනො හොති, නෙක්ඛම්මනින්නඤ්චස්ස චිත්තං හොති. නෙක්ඛම්මපරිභාවිතං චිත්තං කම්මනියං ඛායති, අභිඤ්ඤා සච්ඡිකරණීයෙසු ධම්මෙසූ’’ති. නවමං.

330. En Sāvatthī. 'Monjes, cualquier deseo apasionado que haya respecto al elemento tierra, eso es una impureza del corazón. Cualquier deseo apasionado respecto al elemento agua... elemento fuego... elemento aire... elemento espacio... elemento conciencia, eso es una impureza del corazón. Cuando, monjes, un monje ha abandonado la impureza del corazón en estos seis puntos, su corazón se inclina hacia la renuncia. Su corazón, fortalecido por la renuncia, se muestra apto para el trabajo para la realización de aquellas cosas que deben ser conocidas mediante el conocimiento directo'. Noveno.

10. ඛන්ධසුත්තං

10. Discurso sobre los agregados

331. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘යො, භික්ඛවෙ, රූපස්මිං ඡන්දරාගො, චිත්තස්සෙසො උපක්කිලෙසො…පෙ… යො විඤ්ඤාණස්මිං ඡන්දරාගො, චිත්තස්සෙසො උපක්කිලෙසො. යතො ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො ඉමෙසු පඤ්චසු ඨානෙසු චෙතසො උපක්කිලෙසො පහීනො හොති, නෙක්ඛම්මනින්නඤ්චස්ස චිත්තං හොති. නෙක්ඛම්මපරිභාවිතං චිත්තං කම්මනියං ඛායති, අභිඤ්ඤා සච්ඡිකරණීයෙසු ධම්මෙසූ’’ති. දසමං.

331. En Sāvatthī. 'Monjes, cualquier deseo apasionado que haya respecto a la forma corporal, eso es una impureza del corazón... (pe)... cualquier deseo apasionado respecto a la conciencia, eso es una impureza del corazón. Cuando, monjes, un monje ha abandonado la impureza del corazón en estos cinco puntos, su corazón se inclina hacia la renuncia. Su corazón, fortalecido por la renuncia, se muestra apto para el trabajo para la realización de aquellas cosas que deben ser conocidas mediante el conocimiento directo'. Décimo.

කිලෙසසංයුත්තං සමත්තං.

El Kilesasaṃyutta ha concluido.

තස්සුද්දානං –

El resumen de este [saṃyutta] es:

චක්ඛු රූපඤ්ච විඤ්ඤාණං, ඵස්සො ච වෙදනාය ච;

සඤ්ඤා ච චෙතනා තණ්හා, ධාතු ඛන්ධෙන තෙ දසාති.

Ojo, forma y conciencia, contacto y sensación; percepción, volición, avidez, elemento y, con el agregado, son diez.

7. සාරිපුත්තසංයුත්තං

7. Sāriputtasaṃyutta

1. විවෙකජසුත්තං

1. Discurso sobre lo nacido del retiro

332. එකං [Pg.197] සමයං ආයස්මා සාරිපුත්තො සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. අථ ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය සාවත්ථිං පිණ්ඩාය පාවිසි. සාවත්ථියං පිණ්ඩාය චරිත්වා පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො යෙන අන්ධවනං තෙනුපසඞ්කමි දිවාවිහාරාය. අන්ධවනං අජ්ඣොගාහෙත්වා අඤ්ඤතරස්මිං රුක්ඛමූලෙ දිවාවිහාරං නිසීදි.

332. En una ocasión, el venerable Sāriputta residía en Sāvatthī, en el Bosque de Jeta, en el monasterio de Anāthapiṇḍika. Entonces, el venerable Sāriputta, habiéndose vestido por la mañana y tomando su cuenco y mantos, entró en Sāvatthī en busca de limosna. Después de haber caminado por Sāvatthī en busca de limosna y de haber regresado de su ronda tras la comida, se dirigió hacia el Bosque del Ciego para pasar el día en retiro. Habiendo entrado en el Bosque del Ciego, se sentó al pie de un árbol para el retiro diurno.

අථ ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො යෙන ජෙතවනං අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමො තෙනුපසඞ්කමි. අද්දසා ඛො ආයස්මා ආනන්දො ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං දූරතොව ආගච්ඡන්තං. දිස්වාන ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං එතදවොච – ‘‘විප්පසන්නානි ඛො තෙ, ආවුසො සාරිපුත්ත, ඉන්ද්‍රියානි; පරිසුද්ධො මුඛවණ්ණො පරියොදාතො. කතමෙනායස්මා සාරිපුත්තො අජ්ජ විහාරෙන විහාසී’’ති?

Entonces, el venerable Sāriputta, habiendo surgido de su reclusión por la tarde, se dirigió hacia el monasterio de Anāthapiṇḍika en el Bosque de Jeta. El venerable Ānanda vio al venerable Sāriputta acercarse desde lejos y, al verlo, le dijo esto: 'Tus facultades, amigo Sāriputta, están muy serenas; el color de tu rostro es puro y radiante. ¿En qué morada ha pasado hoy el día el venerable Sāriputta?'.

‘‘ඉධාහං, ආවුසො, විවිච්චෙව කාමෙහි විවිච්ච අකුසලෙහි ධම්මෙහි සවිතක්කං සවිචාරං විවෙකජං පීතිසුඛං පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරාමි. තස්ස මය්හං, ආවුසො, න එවං හොති – ‘අහං පඨමං ඣානං සමාපජ්ජාමී’ති වා ‘අහං පඨමං ඣානං සමාපන්නො’ති වා ‘අහං පඨමා ඣානා වුට්ඨිතො’ති වා’’ති. ‘‘තථා හි පනායස්මතො සාරිපුත්තස්ස දීඝරත්තං අහඞ්කාරමමඞ්කාරමානානුසයා සුසමූහතා. තස්මා ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස න එවං හොති – ‘අහං පඨමං ඣානං සමාපජ්ජාමී’ති වා ‘අහං පඨමං ඣානං සමාපන්නො’ති වා ‘අහං පඨමා ඣානා වුට්ඨිතො’ති වා’’ති. පඨමං.

'Aquí, amigo, alejado de los placeres sensuales y de los estados perjudiciales, he permanecido habiendo alcanzado el primer jhāna, el cual posee pensamiento aplicado y sostenido, y el rapto y la felicidad nacidos del retiro. A mí, amigo, no me ocurre el pensamiento: "yo estoy entrando en el primer jhāna", o "yo he entrado en el primer jhāna", o "yo he surgido del primer jhāna"'. 'Es porque en el venerable Sāriputta las tendencias latentes de fabricar el "yo", fabricar lo "mío" y el orgullo han sido completamente desarraigadas desde hace mucho tiempo. Por eso, al venerable Sāriputta no le ocurre el pensamiento: "yo estoy entrando en el primer jhāna", o "yo he entrado en el primer jhāna", o "yo he surgido del primer jhāna"'. El Primero.

2. අවිතක්කසුත්තං

2. Discurso sobre la ausencia de pensamiento

333. සාවත්ථිනිදානං. අද්දසා ඛො ආයස්මා ආනන්දො…පෙ… ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං එතදවොච – ‘‘විප්පසන්නානි ඛො තෙ, ආවුසො සාරිපුත්ත, ඉන්ද්‍රියානි; පරිසුද්ධො මුඛවණ්ණො පරියොදාතො. කතමෙනායස්මා සාරිපුත්තො අජ්ජ විහාරෙන විහාසී’’ති?

333. En Sāvatthī. El venerable Ānanda vio... [como antes]... y le dijo esto al venerable Sāriputta: 'Tus facultades, amigo Sāriputta, están muy serenas; el color de tu rostro es puro y radiante. ¿En qué morada ha pasado hoy el día el venerable Sāriputta?'.

‘‘ඉධාහං[Pg.198], ආවුසො, විතක්කවිචාරානං වූපසමා අජ්ඣත්තං සම්පසාදනං චෙතසො එකොදිභාවං අවිතක්කං අවිචාරං සමාධිජං පීතිසුඛං දුතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරාමි. තස්ස මය්හං, ආවුසො, න එවං හොති – ‘අහං දුතියං ඣානං සමාපජ්ජාමී’ති වා ‘අහං දුතියං ඣානං සමාපන්නො’ති වා ‘අහං දුතියා ඣානා වුට්ඨිතො’ති වා’’ති. ‘‘තථා හි පනායස්මතො සාරිපුත්තස්ස දීඝරත්තං අහඞ්කාරමමඞ්කාරමානානුසයා සුසමූහතා. තස්මා ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස න එවං හොති – ‘අහං දුතියං ඣානං සමාපජ්ජාමී’ති වා ‘අහං දුතියං ඣානං සමාපන්නො’ති වා ‘අහං දුතියා ඣානා වුට්ඨිතො’ති වා’’ති. දුතියං.

'Aquí, amigo, con la pacificación del pensamiento aplicado y sostenido, mediante la tranquilidad interna y la unificación de la mente, he permanecido habiendo alcanzado el segundo jhāna, el cual no tiene pensamiento aplicado ni sostenido, y posee el rapto y la felicidad nacidos de la concentración. A mí, amigo, no me ocurre el pensamiento: "yo estoy entrando en el segundo jhāna", o "yo he entrado en el segundo jhāna", o "yo he surgido del segundo jhāna"'. 'Es porque en el venerable Sāriputta las tendencias latentes de fabricar el "yo", fabricar lo "mío" y el orgullo han sido completamente desarraigadas desde hace mucho tiempo. Por eso, al venerable Sāriputta no le ocurre el pensamiento: "yo estoy entrando en el segundo jhāna", o "yo he entrado en el segundo jhāna", o "yo he surgido del segundo jhāna"'. El Segundo.

3. පීතිසුත්තං

3. Discurso sobre el Rapto

334. සාවත්ථිනිදානං. අද්දසා ඛො ආයස්මා ආනන්දො…පෙ… ‘‘විප්පසන්නානි ඛො තෙ, ආවුසො සාරිපුත්ත, ඉන්ද්‍රියානි; පරිසුද්ධො මුඛවණ්ණො පරියොදාතො. කතමෙනායස්මා සාරිපුත්තො අජ්ජ විහාරෙන විහාසී’’ති?

334. En Sāvatthī. El venerable Ānanda vio... [como antes]... 'Tus facultades, amigo Sāriputta, están muy serenas; el color de tu rostro es puro y radiante. ¿En qué morada ha pasado hoy el día el venerable Sāriputta?'.

‘‘ඉධාහං, ආවුසො, පීතියා ච විරාගා උපෙක්ඛකො ච විහාසිං සතො ච සම්පජානො සුඛඤ්ච කායෙන පටිසංවෙදෙමි; යං තං අරියා ආචික්ඛන්ති ‘උපෙක්ඛකො සතිමා සුඛවිහාරී’ති තතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරාමි. තස්ස මය්හං, ආවුසො, න එවං හොති – ‘අහං තතියං ඣානං සමාපජ්ජාමී’ති වා ‘අහං තතියං ඣානං සමාපන්නො’ති වා ‘අහං තතියා ඣානා වුට්ඨිතො’ති වා’’ති. ‘‘තථා හි පනායස්මතො සාරිපුත්තස්ස දීඝරත්තං අහඞ්කාරමමඞ්කාරමානානුසයා සුසමූහතා. තස්මා ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස න එවං හොති – ‘අහං තතියං ඣානං සමාපජ්ජාමී’ති වා ‘අහං තතියං ඣානං සමාපන්නො’ති වා ‘අහං තතියා ඣානා වුට්ඨිතො’ති වා’’ති. තතියං.

'Aquí, amigo, con el desvanecimiento del rapto, he permanecido ecuánime, con atención plena y clara comprensión, experimentando la felicidad con el cuerpo; he permanecido habiendo alcanzado el tercer jhāna, de la cual los Nobles declaran: "es ecuánime, atento y mora en la felicidad". A mí, amigo, no me ocurre el pensamiento: "yo estoy entrando en el tercer jhāna", o "yo he entrado en el tercer jhāna", o "yo he surgido del tercer jhāna"'. 'Es porque en el venerable Sāriputta las tendencias latentes de fabricar el "yo", fabricar lo "mío" y el orgullo han sido completamente desarraigadas desde hace mucho tiempo. Por eso, al venerable Sāriputta no le ocurre el pensamiento: "yo estoy entrando en el tercer jhāna", o "yo he entrado en el tercer jhāna", o "yo he surgido del tercer jhāna"'. El Tercero.

4. උපෙක්ඛාසුත්තං

4. Discurso sobre la Ecuanimidad

335. සාවත්ථිනිදානං. අද්දසා ඛො ආයස්මා ආනන්දො…පෙ… ‘‘විප්පසන්නානි ඛො තෙ, ආවුසො සාරිපුත්ත, ඉන්ද්‍රියානි; පරිසුද්ධො මුඛවණ්ණො පරියොදාතො. කතමෙනායස්මා සාරිපුත්තො අජ්ජ විහාරෙන විහාසී’’ති?

335. En Sāvatthī. El venerable Ānanda vio... [como antes]... 'Tus facultades, amigo Sāriputta, están muy serenas; el color de tu rostro es puro y radiante. ¿En qué morada ha pasado hoy el día el venerable Sāriputta?'.

‘‘ඉධාහං, ආවුසො, සුඛස්ස ච පහානා දුක්ඛස්ස ච පහානා පුබ්බෙව සොමනස්සදොමනස්සානං අත්ථඞ්ගමා අදුක්ඛමසුඛං උපෙක්ඛාසතිපාරිසුද්ධිං චතුත්ථං [Pg.199] ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරාමි. තස්ස මය්හං, ආවුසො, න එවං හොති – ‘අහං චතුත්ථං ඣානං සමාපජ්ජාමී’ති වා ‘අහං චතුත්ථං ඣානං සමාපන්නො’ති වා ‘අහං චතුත්ථා ඣානා වුට්ඨිතො’ති වා’’ති. ‘‘තථා හි පනායස්මතො සාරිපුත්තස්ස දීඝරත්තං අහඞ්කාරමමඞ්කාරමානානුසයා සුසමූහතා. තස්මා ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස න එවං හොති – ‘අහං චතුත්ථං ඣානං සමාපජ්ජාමී’ති වා ‘අහං චතුත්ථං ඣානං සමාපන්නො’ති වා ‘අහං චතුත්ථා ඣානා වුට්ඨිතො’ති වා’’ති. චතුත්ථං.

'Aquí, amigo, con el abandono del placer y el abandono del dolor, y con la previa desaparición de la alegría y la tristeza, he permanecido habiendo alcanzado el cuarto jhāna, que no es doloroso ni placentero, y posee la pureza de la atención plena debida a la ecuanimidad. A mí, amigo, no me ocurre el pensamiento: "yo estoy entrando en el cuarto jhāna", o "yo he entrado en el cuarto jhāna", o "yo he surgido del cuarto jhāna"'. 'Es porque en el venerable Sāriputta las tendencias latentes de fabricar el "yo", fabricar lo "mío" y el orgullo han sido completamente desarraigadas desde hace mucho tiempo. Por eso, al venerable Sāriputta no le ocurre el pensamiento: "yo estoy entrando en el cuarto jhāna", o "yo he entrado en el cuarto jhāna", o "yo he surgido del cuarto jhāna"'. El Cuarto.

5. ආකාසානඤ්චායතනසුත්තං

5. Discurso sobre la Esfera del Espacio Infinito

336. සාවත්ථිනිදානං. අද්දසා ඛො ආයස්මා ආනන්දො…පෙ… ‘‘ඉධාහං, ආවුසො, සබ්බසො රූපසඤ්ඤානං සමතික්කමා පටිඝසඤ්ඤානං අත්ථඞ්ගමා නානත්තසඤ්ඤානං අමනසිකාරා අනන්තො ආකාසොති ආකාසානඤ්චායතනං උපසම්පජ්ජ විහරාමි…පෙ… වුට්ඨිතොති වා’’ති. පඤ්චමං.

336. En Sāvatthī. El venerable Ānanda vio... [como antes]... 'Aquí, amigo, mediante la total trascendencia de las percepciones de la forma, con la desaparición de las percepciones del contacto sensorial, y sin prestar atención a las percepciones de la diversidad, pensando: "el espacio es infinito", he permanecido habiendo alcanzado la esfera del espacio infinito... [y así sucesivamente]... o "he surgido"'. El Quinto.

6. විඤ්ඤාණඤ්චායතනසුත්තං

6. Discurso sobre la Esfera de la Conciencia Infinita

337. සාවත්ථිනිදානං. අද්දසා ඛො ආයස්මා ආනන්දො…පෙ… ‘‘ඉධාහං, ආවුසො, සබ්බසො ආකාසානඤ්චායතනං සමතික්කම්ම අනන්තං විඤ්ඤාණන්ති විඤ්ඤාණඤ්චායතනං උපසම්පජ්ජ විහරාමි…පෙ… වුට්ඨිතොති වා’’ති. ඡට්ඨං.

337. En Sāvatthī. El venerable Ānanda vio... [como antes]... 'Aquí, amigo, trascendiendo completamente la esfera del espacio infinito, pensando: "la conciencia es infinita", he permanecido habiendo alcanzado la esfera de la conciencia infinita... [y así sucesivamente]... o "he surgido"'. El Sexto.

7. ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසුත්තං

7. Discurso sobre la Esfera de la Nada

338. සාවත්ථිනිදානං. අථ ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො…පෙ… ‘‘ඉධාහං, ආවුසො, සබ්බසො විඤ්ඤාණඤ්චායතනං සමතික්කම්ම, නත්ථි කිඤ්චීති ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං උපසම්පජ්ජ විහරාමි…පෙ… වුට්ඨිතොති වා’’ති. සත්තමං.

338. En Sāvatthī. Entonces, el venerable Sāriputta... [como antes]... 'Aquí, amigo, trascendiendo completamente la esfera de la conciencia infinita, pensando: "no hay nada", he permanecido habiendo alcanzado la esfera de la nada... [y así sucesivamente]... o "he surgido"'. El Séptimo.

8. නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනසුත්තං

8. Discurso sobre la Esfera de la Ni-percepción-ni-no-percepción

339. සාවත්ථිනිදානං. අථ ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො…පෙ… ‘‘ඉධාහං, ආවුසො, ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං සමතික්කම්ම නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනං උපසම්පජ්ජ විහරාමි…පෙ… වුට්ඨිතොති වා’’ති. අට්ඨමං.

339. En Sāvatthī. Entonces, el venerable Sāriputta... [como antes]... 'Aquí, amigo, trascendiendo completamente la esfera de la nada, he permanecido habiendo alcanzado la esfera de la ni-percepción-ni-no-percepción... [y así sucesivamente]... o "he surgido"'. El Octavo.

9. නිරොධසමාපත්තිසුත්තං

9. Discurso sobre el Logro de la Cesación

340. සාවත්ථිනිදානං. අථ ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො…පෙ…. ‘‘ඉධාහං, ආවුසො, සබ්බසො නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනං සමතික්කම්ම සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං [Pg.200] උපසම්පජ්ජ විහරාමි. තස්ස මය්හං, ආවුසො, න එවං හොති – ‘අහං සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං සමාපජ්ජාමී’ති වා ‘අහං සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං සමාපන්නො’ති වා ‘අහං සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධා වුට්ඨිතො’ති වා’’ති. ‘‘තථා හි පනායස්මතො සාරිපුත්තස්ස දීඝරත්තං අහඞ්කාරමමඞ්කාරමානානුසයා සුසමූහතා. තස්මා ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස න එවං හොති – ‘අහං සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං සමාපජ්ජාමී’ති වා ‘අහං සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං සමාපන්නො’ති වා ‘අහං සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධා වුට්ඨිතො’ති වා’’ති. නවමං.

340. En Sāvatthī. El venerable Sāriputta dijo: «Aquí, amigos, tras haber trascendido por completo la esfera de la ni-percepción-ni-no-percepción, entro y permanezco en la cesación de la percepción y el sentimiento. A mí, amigos, no me surgen pensamientos como: “estoy entrando en la cesación de la percepción y el sentimiento”, o “he entrado en la cesación de la percepción y el sentimiento”, o “estoy saliendo de la cesación de la percepción y el sentimiento”». «Esto se debe a que, para el venerable Sāriputta, las tendencias latentes del egoísmo, de la posesividad y del orgullo han sido bien erradicadas desde hace mucho tiempo. Por lo tanto, al venerable Sāriputta no le surgen pensamientos como: “estoy entrando en la cesación de la percepción y el sentimiento”, o “he entrado en la cesación de la percepción y el sentimiento”, o “estoy saliendo de la cesación de la percepción y el sentimiento”». Noveno.

10. සූචිමුඛීසුත්තං

10. Discurso sobre Sūcimukhī

341. එකං සමයං ආයස්මා සාරිපුත්තො රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. අථ ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය රාජගහෙ පිණ්ඩාය පාවිසි. රාජගහෙ සපදානං පිණ්ඩාය චරිත්වා තං පිණ්ඩපාතං අඤ්ඤතරං කුට්ටමූලං නිස්සාය පරිභුඤ්ජති. අථ ඛො සූචිමුඛී පරිබ්බාජිකා යෙනායස්මා සාරිපුත්තො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං එතදවොච –

341. En una ocasión, el venerable Sāriputta residía en Rājagaha, en el Bosque de Bambú, en el Refugio de las Ardillas. Entonces, el venerable Sāriputta, habiéndose vestido por la mañana y tomando su cuenco y sus mantos, entró en Rājagaha por limosna. Después de caminar por limosna de casa en casa en Rājagaha y habiendo obtenido su comida, se sentó apoyado contra una pared para comerla. En ese momento, la mendicante Sūcimukhī se acercó al venerable Sāriputta y le dijo lo siguiente:

‘‘කිං නු ඛො, සමණ, අධොමුඛො භුඤ්ජසී’’ති? ‘‘න ඛ්වාහං, භගිනි, අධොමුඛො භුඤ්ජාමී’’ති. ‘‘තෙන හි, සමණ, උබ්භමුඛො භුඤ්ජසී’’ති? ‘‘න ඛ්වාහං, භගිනි, උබ්භමුඛො භුඤ්ජාමී’’ති. ‘‘තෙන හි, සමණ, දිසාමුඛො භුඤ්ජසී’’ති? ‘‘න ඛ්වාහං, භගිනි, දිසාමුඛො භුඤ්ජාමී’’ති. ‘‘තෙන හි, සමණ, විදිසාමුඛො භුඤ්ජසී’’ති? ‘‘න ඛ්වාහං, භගිනි, විදිසාමුඛො භුඤ්ජාමී’’ති.

«¿Acaso comes, asceta, mirando hacia abajo?». «No como mirando hacia abajo, hermana». «Entonces, ¿acaso comes, asceta, mirando hacia arriba?». «No como mirando hacia arriba, hermana». «Entonces, ¿acaso comes, asceta, mirando hacia los puntos cardinales?». «No como mirando hacia los puntos cardinales, hermana». «Entonces, ¿acaso comes, asceta, mirando hacia los puntos intermedios?». «No como mirando hacia los puntos intermedios, hermana».

‘‘‘කිං නු, සමණ, අධොමුඛො භුඤ්ජසී’ති ඉති පුට්ඨො සමානො ‘න ඛ්වාහං, භගිනි, අධොමුඛො භුඤ්ජාමී’ති වදෙසි. ‘තෙන හි, සමණ, උබ්භමුඛො භුඤ්ජසී’ති ඉති පුට්ඨො සමානො ‘න ඛ්වාහං, භගිනි, උබ්භමුඛො භුඤ්ජාමී’ති වදෙසි. ‘තෙන හි, සමණ, දිසාමුඛො භුඤ්ජසී’ති ඉති පුට්ඨො සමානො ‘න ඛ්වාහං, භගිනි, දිසාමුඛො භුඤ්ජාමී’ති වදෙසි. ‘තෙන හි, සමණ, විදිසාමුඛො භුඤ්ජසී’ති ඉති පුට්ඨො සමානො ‘න ඛ්වාහං, භගිනි, විදිසාමුඛො භුඤ්ජාමී’ති වදෙසි’’.

«Cuando se te pregunta: “¿Acaso comes, asceta, mirando hacia abajo?”, respondes: “No como mirando hacia abajo, hermana”. Cuando se te pregunta: “¿Acaso comes, asceta, mirando hacia arriba?”, respondes: “No como mirando hacia arriba, hermana”. Cuando se te pregunta: “¿Acaso comes, asceta, mirando hacia los puntos cardinales?”, respondes: “No como mirando hacia los puntos cardinales, hermana”. Cuando se te pregunta: “¿Acaso comes, asceta, mirando hacia los puntos intermedios?”, respondes: “No como mirando hacia los puntos intermedios, hermana”».

‘‘කථඤ්චරහි[Pg.201], සමණ, භුඤ්ජසී’’ති? ‘‘යෙ හි කෙචි, භගිනි, සමණබ්‍රාහ්මණා වත්ථුවිජ්ජාතිරච්ඡානවිජ්ජාය මිච්ඡාජීවෙන ජීවිකං කප්පෙන්ති, ඉමෙ වුච්චන්ති, භගිනි, සමණබ්‍රාහ්මණා ‘අධොමුඛා භුඤ්ජන්තී’ති. යෙ හි කෙචි, භගිනි, සමණබ්‍රාහ්මණා නක්ඛත්තවිජ්ජාතිරච්ඡානවිජ්ජාය මිච්ඡාජීවෙන ජීවිකං කප්පෙන්ති, ඉමෙ වුච්චන්ති, භගිනි, සමණබ්‍රාහ්මණා ‘උබ්භමුඛා භුඤ්ජන්තී’ති. යෙ හි කෙචි, භගිනි, සමණබ්‍රාහ්මණා දූතෙය්‍යපහිණගමනානුයොගාය මිච්ඡාජීවෙන ජීවිකං කප්පෙන්ති, ඉමෙ වුච්චන්ති, භගිනි, සමණබ්‍රාහ්මණා ‘දිසාමුඛා භුඤ්ජන්තී’ති. යෙ හි කෙචි, භගිනි, සමණබ්‍රාහ්මණා අඞ්ගවිජ්ජාතිරච්ඡානවිජ්ජාය මිච්ඡාජීවෙන ජීවිකං කප්පෙන්ති, ඉමෙ වුච්චන්ති, භගිනි, සමණබ්‍රාහ්මණා ‘විදිසාමුඛා භුඤ්ජන්තී’’’ති.

«¿Cómo comes entonces, asceta?». «Hermana, aquellos ascetas y brahmanes que se ganan la vida mediante el modo de vida erróneo de la geomancia y otras ciencias mundanas similares, de ellos se dice, hermana, que “comen mirando hacia abajo”. Aquellos ascetas y brahmanes que se ganan la vida mediante el modo de vida erróneo de la astrología y otras ciencias mundanas similares, de ellos se dice, hermana, que “comen mirando hacia arriba”. Aquellos ascetas y brahmanes que se ganan la vida mediante el modo de vida erróneo de actuar como mensajeros o mandaderos, de ellos se dice, hermana, que “comen mirando hacia los puntos cardinales”. Aquellos ascetas y brahmanes que se ganan la vida mediante el modo de vida erróneo de la quiromancia y otras ciencias mundanas similares, de ellos se dice, hermana, que “comen mirando hacia los puntos intermedios”».

‘‘සො ඛ්වාහං, භගිනි, න වත්ථුවිජ්ජාතිරච්ඡානවිජ්ජාය මිච්ඡාජීවෙන ජීවිකං කප්පෙමි, න නක්ඛත්තවිජ්ජාතිරච්ඡානවිජ්ජාය මිච්ඡාජීවෙන ජීවිකං කප්පෙමි, න දූතෙය්‍යපහිණගමනානුයොගාය මිච්ඡාජීවෙන ජීවිකං කප්පෙමි, න අඞ්ගවිජ්ජාතිරච්ඡානවිජ්ජාය මිච්ඡාජීවෙන ජීවිකං කප්පෙමි. ධම්මෙන භික්ඛං පරියෙසාමි; ධම්මෙන භික්ඛං පරියෙසිත්වා භුඤ්ජාමී’’ති.

«Yo, hermana, no me gano la vida mediante el modo de vida erróneo de la geomancia, ni mediante la astrología, ni actuando como mensajero, ni mediante la quiromancia. Busco mis limosnas de manera justa; y habiendo buscado limosnas de manera justa, como».

අථ ඛො සූචිමුඛී පරිබ්බාජිකා රාජගහෙ රථියාය රථියං, සිඞ්ඝාටකෙන සිඞ්ඝාටකං උපසඞ්කමිත්වා එවමාරොචෙසි – ‘‘ධම්මිකං සමණා සක්‍යපුත්තියා ආහාරං ආහාරෙන්ති; අනවජ්ජං සමණා සක්‍යපුත්තියා ආහාරං ආහාරෙන්ති. දෙථ සමණානං සක්‍යපුත්තියානං පිණ්ඩ’’න්ති. දසමං.

Entonces, la mendicante Sūcimukhī fue por Rājagaha de calle en calle y de cruce en cruce anunciando lo siguiente: «Los ascetas seguidores del hijo de los Sakya toman alimentos de manera justa; los ascetas seguidores del hijo de los Sakya toman alimentos de manera irreprochable. Dad limosnas a los ascetas seguidores del hijo de los Sakya». Décimo.

සාරිපුත්තසංයුත්තං සමත්තං.

El Sāriputta Saṃyutta ha concluido.

තස්සුද්දානං –

Este es el resumen de los discursos:

විවෙකජං අවිතක්කං, පීති උපෙක්ඛා චතුත්ථකං;

ආකාසඤ්චෙව විඤ්ඤාණං, ආකිඤ්චං නෙවසඤ්ඤිනා;

නිරොධො නවමො වුත්තො, දසමං සූචිමුඛී චාති.

Viveka, Avitakka, Pīti, el cuarto es Upekkhā; Ākāsa, Viññāṇa, Ākiñcañña, Nevasaññī; el noveno es Nirodha, y el décimo es Sūcimukhī.

8. නාගසංයුත්තං

8. Nāga Saṃyutta

1. සුද්ධිකසුත්තං

1. Discurso sobre el Simple Enunciado

342. සාවත්ථිනිදානං[Pg.202]. ‘‘චතස්සො ඉමා, භික්ඛවෙ, නාගයොනියො. කතමා චතස්සො? අණ්ඩජා නාගා, ජලාබුජා නාගා, සංසෙදජා නාගා, ඔපපාතිකා නාගා – ඉමා ඛො, භික්ඛවෙ, චතස්සො නාගයොනියො’’ති. පඨමං.

342. En Sāvatthī. «Monjes, hay estos cuatro tipos de nacimiento de los nagas. ¿Cuáles son los cuatro? Los nagas nacidos de huevo, los nagas nacidos de útero, los nagas nacidos de la humedad y los nagas de nacimiento espontáneo. Estos son, monjes, los cuatro tipos de nacimiento de los nagas». Primero.

2. පණීතතරසුත්තං

2. Discurso sobre los Más Excelentes

343. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘චතස්සො ඉමා, භික්ඛවෙ, නාගයොනියො. කතමා චතස්සො? අණ්ඩජා නාගා, ජලාබුජා නාගා, සංසෙදජා නාගා, ඔපපාතිකා නාගා. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, අණ්ඩජෙහි නාගෙහි ජලාබුජා ච සංසෙදජා ච ඔපපාතිකා ච නාගා පණීතතරා. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, අණ්ඩජෙහි ච ජලාබුජෙහි ච නාගෙහි සංසෙදජා ච ඔපපාතිකා ච නාගා පණීතතරා. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, අණ්ඩජෙහි ච ජලාබුජෙහි ච සංසෙදජෙහි ච නාගෙහි ඔපපාතිකා නාගා පණීතතරා. ඉමා ඛො, භික්ඛවෙ, චතස්සො නාගයොනියො’’ති. දුතියං.

343. En Sāvatthī. «Monjes, hay estos cuatro tipos de nacimiento de los nagas. ¿Cuáles son los cuatro? Los nagas nacidos de huevo, los nagas nacidos de útero, los nagas nacidos de la humedad y los nagas de nacimiento espontáneo. Entre ellos, monjes, los nagas nacidos de útero, los nacidos de la humedad y los de nacimiento espontáneo son más excelentes que los nacidos de huevo. Entre ellos, los nagas nacidos de la humedad y los de nacimiento espontáneo son más excelentes que los nacidos de huevo y los nacidos de útero. Entre ellos, los nagas de nacimiento espontáneo son más excelentes que los nacidos de huevo, los nacidos de útero y los nacidos de la humedad. Estos son, monjes, los cuatro tipos de nacimiento de los nagas». Segundo.

3. උපොසථසුත්තං

3. Discurso sobre el Uposatha

344. එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. අථ ඛො අඤ්ඤතරො භික්ඛු යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චෙ අණ්ඩජා නාගා උපොසථං උපවසන්ති වොස්සට්ඨකායා ච භවන්තී’’ති?

344. En una ocasión, el Bienaventurado residía en Sāvatthī, en el Bosque de Jeta, en el monasterio de Anāthapiṇḍika. Entonces, un monje se acercó al Bienaventurado, le rindió homenaje y se sentó a un lado. Sentado allí, el monje le dijo al Bienaventurado: «Señor, ¿cuál es la causa, cuál es el motivo por el que en este mundo algunos nagas nacidos de huevo observan el día de Uposatha y renuncian a sus cuerpos?».

‘‘ඉධ, භික්ඛු, එකච්චානං අණ්ඩජානං නාගානං එවං හොති – ‘මයං ඛො පුබ්බෙ කායෙන ද්වයකාරිනො අහුම්හ, වාචාය ද්වයකාරිනො, මනසා ද්වයකාරිනො. තෙ මයං කායෙන ද්වයකාරිනො, වාචාය ද්වයකාරිනො, මනසා ද්වයකාරිනො, කායස්ස භෙදා පරං මරණා අණ්ඩජානං නාගානං සහබ්‍යතං උපපන්නා. සචජ්ජ මයං කායෙන සුචරිතං චරෙය්‍යාම, වාචාය සුචරිතං චරෙය්‍යාම, මනසා සුචරිතං චරෙය්‍යාම, එවං මයං [Pg.203] කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජෙය්‍යාම. හන්ද, මයං එතරහි කායෙන සුචරිතං චරාම, වාචාය සුචරිතං චරාම, මනසා සුචරිතං චරාමා’ති. අයං ඛො, භික්ඛු, හෙතු, අයං පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චෙ අණ්ඩජා නාගා උපොසථං උපවසන්ති වොස්සට්ඨකායා ච භවන්තී’’ති. තතියං.

“Aquí, monje, a algunos nagas nacidos de huevo se les ocurre este pensamiento: ‘En el pasado, ciertamente, solíamos actuar de dos maneras con el cuerpo, de dos maneras con el habla y de dos maneras con la mente. Nosotros, que actuábamos de esas dos maneras con el cuerpo, el habla y la mente, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, hemos renacido en compañía de los nagas nacidos de huevo. Si hoy practicáramos una buena conducta con el cuerpo, si practicáramos una buena conducta con el habla, si practicáramos una buena conducta con la mente; entonces, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renaceríamos en un buen destino, en un mundo celestial. ¡Ea! Practiquemos ahora una buena conducta con el cuerpo, practiquemos una buena conducta con el habla, practiquemos una buena conducta con la mente’. Esta es la causa, monje, este es el motivo por el cual algunos nagas nacidos de huevo aquí observan el uposatha y permanecen con sus cuerpos entregados [a la práctica]”. Tercero.

4. දුතියඋපොසථසුත්තං

4. Segundo Discurso sobre el Uposatha

345. සාවත්ථිනිදානං. අථ ඛො අඤ්ඤතරො භික්ඛු යෙන භගවා…පෙ… එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චෙ ජලාබුජා නාගා උපොසථං උපවසන්ති වොස්සට්ඨකායා ච භවන්තී’’ති? ‘‘ඉධ, භික්ඛු…පෙ… අයං ඛො, භික්ඛු, හෙතු, අයං පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චෙ ජලාබුජා නාගා උපොසථං උපවසන්ති වොස්සට්ඨකායා ච භවන්තී’’ති. චතුත්ථං.

345. En Sāvatthī. Entonces, cierto monje se acercó a donde estaba el Bienaventurado... sentado a un lado, aquel monje dijo esto al Bienaventurado: “Señor, ¿cuál es la causa, cuál es el motivo por el cual algunos nagas nacidos de útero aquí observan el uposatha y permanecen con sus cuerpos entregados [a la práctica]?”. “Aquí, monje... [igual que el anterior]... Esta es la causa, monje, este es el motivo por el cual algunos nagas nacidos de útero aquí observan el uposatha y permanecen con sus cuerpos entregados [a la práctica]”. Cuarto.

5. තතියඋපොසථසුත්තං

5. Tercer Discurso sobre el Uposatha

346. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චෙ සංසෙදජා නාගා උපොසථං උපවසන්ති වොස්සට්ඨකායා ච භවන්තී’’ති? ‘‘ඉධ, භික්ඛු…පෙ… අයං ඛො, භික්ඛු, හෙතු, අයං පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චෙ සංසෙදජා නාගා උපොසථං උපවසන්ති වොස්සට්ඨකායා ච භවන්තී’’ති. පඤ්චමං.

346. En Sāvatthī. Sentado a un lado, aquel monje dijo esto al Bienaventurado: “Señor, ¿cuál es la causa, cuál es el motivo por el cual algunos nagas nacidos de la humedad aquí observan el uposatha y permanecen con sus cuerpos entregados [a la práctica]?”. “Aquí, monje... [igual que el anterior]... Esta es la causa, monje, este es el motivo por el cual algunos nagas nacidos de la humedad aquí observan el uposatha y permanecen con sus cuerpos entregados [a la práctica]”. Quinto.

6. චතුත්ථඋපොසථසුත්තං

6. Cuarto Discurso sobre el Uposatha

347. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චෙ ඔපපාතිකා නාගා උපොසථං උපවසන්ති වොස්සට්ඨකායා ච භවන්තී’’ති?

347. En Sāvatthī. Sentado a un lado, aquel monje dijo esto al Bienaventurado: “Señor, ¿cuál es la causa, cuál es el motivo por el cual algunos nagas de nacimiento espontáneo aquí observan el uposatha y permanecen con sus cuerpos entregados [a la práctica]?”.

‘‘ඉධ, භික්ඛු, එකච්චානං ඔපපාතිකානං නාගානං එවං හොති – ‘මයං ඛො පුබ්බෙ කායෙන ද්වයකාරිනො අහුම්හ, වාචාය ද්වයකාරිනො, මනසා ද්වයකාරිනො. තෙ මයං කායෙන ද්වයකාරිනො, වාචාය ද්වයකාරිනො, මනසා ද්වයකාරිනො, කායස්ස භෙදා පරං මරණා ඔපපාතිකානං නාගානං සහබ්‍යතං උපපන්නා. සචජ්ජ මයං කායෙන සුචරිතං චරෙය්‍යාම[Pg.204], වාචාය… මනසා සුචරිතං චරෙය්‍යාම, එවං මයං කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජෙය්‍යාම. හන්ද, මයං එතරහි කායෙන සුචරිතං චරාම, වාචාය… මනසා සුචරිතං චරාමා’ති. අයං ඛො, භික්ඛු, හෙතු, අයං පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චෙ ඔපපාතිකා නාගා උපොසථං උපවසන්ති වොස්සට්ඨකායා ච භවන්තී’’ති. ඡට්ඨං.

“Aquí, monje, a algunos nagas de nacimiento espontáneo se les ocurre este pensamiento: ‘En el pasado, ciertamente, solíamos actuar de dos maneras con el cuerpo, de dos maneras con el habla y de dos maneras con la mente. Nosotros, que actuábamos de esas dos maneras con el cuerpo, el habla y la mente, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, hemos renacido en compañía de los nagas de nacimiento espontáneo. Si hoy practicáramos una buena conducta con el cuerpo... si practicáramos una buena conducta con la mente; entonces, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renaceríamos en un buen destino, en un mundo celestial. ¡Ea! Practiquemos ahora una buena conducta con el cuerpo, con el habla... con la mente’. Esta es la causa, monje, este es el motivo por el cual algunos nagas de nacimiento espontáneo aquí observan el uposatha y permanecen con sus cuerpos entregados [a la práctica]”. Sexto.

7. සුතසුත්තං

7. Discurso sobre lo Oído

348. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චො කායස්ස භෙදා පරං මරණා අණ්ඩජානං නාගානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’’ති?

348. En Sāvatthī. Sentado a un lado, aquel monje dijo esto al Bienaventurado: “Señor, ¿cuál es la causa, cuál es el motivo por el cual cierta persona, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los nagas nacidos de huevo?”.

‘‘ඉධ, භික්ඛු, එකච්චො කායෙන ද්වයකාරී හොති, වාචාය ද්වයකාරී හොති, මනසා ද්වයකාරී හොති. තස්ස සුතං හොති – ‘අණ්ඩජා නාගා දීඝායුකා වණ්ණවන්තො සුඛබහුලා’ති. තස්ස එවං හොති – ‘අහො වතාහං කායස්ස භෙදා පරං මරණා අණ්ඩජානං නාගානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජෙය්‍ය’න්ති. සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා අණ්ඩජානං නාගානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජති. අයං ඛො, භික්ඛු, හෙතු, අයං පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චො කායස්ස භෙදා පරං මරණා අණ්ඩජානං නාගානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’’ති. සත්තමං.

“Aquí, monje, cierta persona actúa de dos maneras con el cuerpo, actúa de dos maneras con el habla y actúa de dos maneras con la mente. Ella ha oído: ‘Los nagas nacidos de huevo son de larga vida, hermosos y disfrutan de mucha felicidad’. Entonces piensa: ‘¡Oh, ojalá yo, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renaciera en compañía de los nagas nacidos de huevo!’. Y tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los nagas nacidos de huevo. Esta es la causa, monje, este es el motivo por el cual cierta persona, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los nagas nacidos de huevo”. Séptimo.

8. දුතියසුතසුත්තං

8. Segundo Discurso sobre lo Oído

349. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චො කායස්ස භෙදා පරං මරණා ජලාබුජානං නාගානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’’ති?…පෙ… අයං ඛො, භික්ඛු, හෙතු, අයං පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චො කායස්ස භෙදා පරං මරණා ජලාබුජානං නාගානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතීති. අට්ඨමං.

349. En Sāvatthī. Sentado a un lado, aquel monje dijo esto al Bienaventurado: “Señor, ¿cuál es la causa, cuál es el motivo por el cual cierta persona, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los nagas nacidos de útero?”... [Igual que el anterior]... “Esta es la causa, monje, este es el motivo por el cual cierta persona, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los nagas nacidos de útero”. Octavo.

9. තතියසුතසුත්තං

9. Tercer Discurso sobre lo Oído

350. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චො කායස්ස [Pg.205] භෙදා පරං මරණා සංසෙදජානං නාගානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’’ති?…පෙ… අයං ඛො, භික්ඛු, හෙතු, අයං පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චො කායස්ස භෙදා පරං මරණා සංසෙදජානං නාගානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතීති. නවමං.

350. En Sāvatthī. Sentado a un lado, aquel monje dijo esto al Bienaventurado: “Señor, ¿cuál es la causa, cuál es el motivo por el cual cierta persona, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los nagas nacidos de la humedad?”... [Igual que el anterior]... “Esta es la causa, monje, este es el motivo por el cual cierta persona, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los nagas nacidos de la humedad”. Noveno.

10. චතුත්ථසුතසුත්තං

10. Cuarto Discurso sobre lo Oído

351. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චො කායස්ස භෙදා පරං මරණා ඔපපාතිකානං නාගානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’’ති?

351. En Sāvatthī. Sentado a un lado, aquel monje dijo esto al Bienaventurado: “Señor, ¿cuál es la causa, cuál es el motivo por el cual cierta persona, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los nagas de nacimiento espontáneo?”.

‘‘ඉධ, භික්ඛු, එකච්චො කායෙන ද්වයකාරී හොති, වාචාය ද්වයකාරී, මනසා ද්වයකාරී. තස්ස සුතං හොති – ‘ඔපපාතිකා නාගා දීඝායුකා වණ්ණවන්තො සුඛබහුලා’ති. තස්ස එවං හොති – ‘අහො වතාහං කායස්ස භෙදා පරං මරණා ඔපපාතිකානං නාගානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජෙය්‍ය’න්ති. සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා ඔපපාතිකානං නාගානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජති. අයං ඛො, භික්ඛු, හෙතු, අයං පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චො කායස්ස භෙදා පරං මරණා ඔපපාතිකානං නාගානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’’ති. දසමං.

“Aquí, monje, cierta persona actúa de dos maneras con el cuerpo, actúa de dos maneras con el habla y actúa de dos maneras con la mente. Ella ha oído: ‘Los nagas de nacimiento espontáneo son de larga vida, hermosos y disfrutan de mucha felicidad’. Entonces piensa: ‘¡Oh, ojalá yo, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renaciera en compañía de los nagas de nacimiento espontáneo!’. Y tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los nagas de nacimiento espontáneo. Esta es la causa, monje, este es el motivo por el cual cierta persona, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los nagas de nacimiento espontáneo”. Décimo.

11-20. අණ්ඩජදානූපකාරසුත්තදසකං

11-20. Decena de discursos sobre nagas nacidos de huevo y la ayuda de las ofrendas

352-361. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චො කායස්ස භෙදා පරං මරණා අණ්ඩජානං නාගානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’’ති?

352-361. Sentado a un lado, aquel monje dijo al Bendito: "¿Cuál es la causa, Señor, cuál es la condición por la cual alguien aquí, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los nagas nacidos de huevos?".

‘‘ඉධ, භික්ඛු, එකච්චො කායෙන ද්වයකාරී හොති, වාචාය ද්වයකාරී, මනසා ද්වයකාරී. තස්ස සුතං හොති – ‘අණ්ඩජා නාගා දීඝායුකා වණ්ණවන්තො සුඛබහුලා’ති. තස්ස එවං හොති – ‘අහො වතාහං කායස්ස භෙදා පරං මරණා අණ්ඩජානං නාගානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජෙය්‍ය’න්ති. සො අන්නං දෙති. සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා අණ්ඩජානං නාගානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජති. අයං ඛො, භික්ඛු, හෙතු…පෙ… උපපජ්ජතීති…පෙ… සො පානං දෙති…පෙ… වත්ථං දෙති…පෙ… යානං දෙති…පෙ… මාලං දෙති…පෙ… ගන්ධං දෙති…පෙ… විලෙපනං දෙති…පෙ… සෙය්‍යං දෙති…පෙ… ආවසථං දෙති…පෙ… පදීපෙය්‍යං [Pg.206] දෙති. සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා අණ්ඩජානං නාගානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජති. අයං ඛො, භික්ඛු, හෙතු, අයං පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චො කායස්ස භෙදා පරං මරණා අණ්ඩජානං නාගානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’’ති. වීසතිමං.

"Aquí, monje, alguien actúa de manera dual con el cuerpo, de manera dual con el habla y de manera dual con la mente. Él ha oído: 'Los nagas nacidos de huevos son de larga vida, hermosos y muy felices'. Entonces piensa: '¡Oh, que tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, pudiera renacer en compañía de los nagas nacidos de huevos!'. Él da comida. Tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los nagas nacidos de huevos. Esta es la causa, monje... renace... Él da bebida... ropa... un vehículo... guirnaldas... perfumes... ungüentos... un lecho... una morada... una lámpara. Tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los nagas nacidos de huevos. Esta es la causa, monje, esta es la condición por la cual alguien aquí, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los nagas nacidos de huevos". Vigésimo.

21-50. ජලාබුජාදිදානූපකාරසුත්තත්තිංසකං

21-50. Los treinta discursos sobre el apoyo de la generosidad para los nacidos de matriz y otros.

362-391. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චො කායස්ස භෙදා පරං මරණා ජලාබුජානං නාගානං…පෙ… සංසෙදජානං නාගානං…පෙ… ඔපපාතිකානං නාගානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’’ති?

362-391. En Savatthi. Sentado a un lado, aquel monje dijo al Bendito: "¿Cuál es la causa, Señor, cuál es la condición por la cual alguien aquí, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los nagas nacidos de una matriz... los nagas nacidos de la humedad... los nagas de nacimiento espontáneo?".

‘‘ඉධ, භික්ඛු, එකච්චො කායෙන ද්වයකාරී හොති, වාචාය ද්වයකාරී, මනසා ද්වයකාරී. තස්ස සුතං හොති – ‘ඔපපාතිකා නාගා දීඝායුකා වණ්ණවන්තො සුඛබහුලා’ති. තස්ස එවං හොති – ‘අහො වතාහං කායස්ස භෙදා පරං මරණා ඔපපාතිකානං නාගානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජෙය්‍ය’න්ති. සො අන්නං දෙති…පෙ… පානං දෙති…පෙ… පදීපෙය්‍යං දෙති. සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා ඔපපාතිකානං නාගානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජති. අයං ඛො, භික්ඛු, හෙතු, අයං පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චො කායස්ස භෙදා පරං මරණා ඔපපාතිකානං නාගානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’’ති.

"Aquí, monje, alguien actúa de manera dual con el cuerpo, de manera dual con el habla y de manera dual con la mente. Él ha oído: 'Los nagas de nacimiento espontáneo son de larga vida, hermosos y muy felices'. Él piensa: '¡Oh, que tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, pudiera renacer en compañía de los nagas de nacimiento espontáneo!'. Él da comida... bebida... una lámpara. Tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los nagas de nacimiento espontáneo. Esta es la causa, monje, esta es la condición por la cual alguien aquí, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los nagas de nacimiento espontáneo".

(ඉමිනා පෙය්‍යාලෙන දස දස සුත්තන්තා කාතබ්බා. එවං චතූසු යොනීසු චත්තාලීසං වෙය්‍යාකරණා හොන්ති. පුරිමෙහි පන දසහි සුත්තන්තෙහි සහ හොන්ති පණ්ණාසසුත්තන්තාති.)

(Con este mismo esquema de repetición, deben elaborarse diez discursos para cada tipo. Así, hay cuarenta explicaciones para las cuatro formas de nacimiento. Junto con los diez discursos anteriores, el total es de cincuenta discursos).

නාගසංයුත්තං සමත්තං.

El Nagasamyutta ha concluido.

තස්සුද්දානං –

El resumen de los contenidos es:

සුද්ධිකං පණීතතරං, චතුරො ච උපොසථා;

තස්ස සුතං චතුරො ච, දානූපකාරා ච තාලීසං;

පණ්ණාස පිණ්ඩතො සුත්තා, නාගම්හි සුප්පකාසිතාති.

Suddhika, Panitatara, cuatro sobre el Uposatha; Tassa Suta y cuatro más, y cuarenta sobre el apoyo de la generosidad; en total cincuenta discursos han sido bien expuestos en el Nagasamyutta.

9. සුපණ්ණසංයුත්තං

9. Supannasamyutta (Discursos sobre los garudas).

1. සුද්ධිකසුත්තං

1. Suddhikasutta (Discurso sobre la clasificación pura).

392. සාවත්ථිනිදානං[Pg.207]. ‘‘චතස්සො ඉමා, භික්ඛවෙ, සුපණ්ණයොනියො. කතමා චතස්සො? අණ්ඩජා සුපණ්ණා, ජලාබුජා සුපණ්ණා, සංසෙදජා සුපණ්ණා, ඔපපාතිකා සුපණ්ණා – ඉමා ඛො, භික්ඛවෙ, චතස්සො සුපණ්ණයොනියො’’ති. පඨමං.

392. En Savatthi. "Monjes, existen estas cuatro formas de nacimiento de los supaṇṇas. ¿Cuáles cuatro? Los supaṇṇas nacidos de huevos, los supaṇṇas nacidos de una matriz, los supaṇṇas nacidos de la humedad y los supaṇṇas de nacimiento espontáneo. Estas, monjes, son las cuatro formas de nacimiento de los supaṇṇas". Primero.

2. හරන්තිසුත්තං

2. Harantisutta (Discurso sobre el arrebato).

393. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘චතස්සො ඉමා, භික්ඛවෙ, සුපණ්ණයොනියො. කතමා චතස්සො? අණ්ඩජා…පෙ… ඉමා ඛො, භික්ඛවෙ, චතස්සො සුපණ්ණයොනියො. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, අණ්ඩජා සුපණ්ණා අණ්ඩජෙව නාගෙ හරන්ති, න ජලාබුජෙ, න සංසෙදජෙ, න ඔපපාතිකෙ. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, ජලාබුජා සුපණ්ණා අණ්ඩජෙ ච ජලාබුජෙ ච නාගෙ හරන්ති, න සංසෙදජෙ, න ඔපපාතිකෙ. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, සංසෙදජා සුපණ්ණා අණ්ඩජෙ ච ජලාබුජෙ ච සංසෙදජෙ ච නාගෙ හරන්ති, න ඔපපාතිකෙ. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, ඔපපාතිකා සුපණ්ණා අණ්ඩජෙ ච ජලාබුජෙ ච සංසෙදජෙ ච ඔපපාතිකෙ ච නාගෙ හරන්ති. ඉමා ඛො, භික්ඛවෙ, චතස්සො සුපණ්ණයොනියො’’ති. දුතියං.

393. En Savatthi. "Monjes, existen estas cuatro formas de nacimiento de los supaṇṇas... Entre ellas, monjes, los supaṇṇas nacidos de huevos solo arrebatan a los nagas que también han nacido de huevos, pero no a los nacidos de matriz, ni a los nacidos de humedad, ni a los de nacimiento espontáneo. Los supaṇṇas nacidos de matriz arrebatan a los nagas nacidos de huevos y a los nacidos de matriz, pero no a los nacidos de humedad ni a los de nacimiento espontáneo. Los supaṇṇas nacidos de humedad arrebatan a los nagas nacidos de huevos, a los nacidos de matriz y a los nacidos de humedad, pero no a los de nacimiento espontáneo. Los supaṇṇas de nacimiento espontáneo arrebatan a los nagas nacidos de huevos, a los nacidos de matriz, a los nacidos de humedad y a los de nacimiento espontáneo. Estas, monjes, son las cuatro formas de nacimiento de los supaṇṇas". Segundo.

3. ද්වයකාරීසුත්තං

3. Dvayakarisutta (Discurso sobre el que actúa de manera dual).

394. සාවත්ථිනිදානං. අඤ්ඤතරො භික්ඛු යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චො කායස්ස භෙදා පරං මරණා අණ්ඩජානං සුපණ්ණානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’’ති? ‘‘ඉධ, භික්ඛු, එකච්චො කායෙන ද්වයකාරී හොති, වාචාය ද්වයකාරී, මනසා ද්වයකාරී. තස්ස සුතං හොති – ‘අණ්ඩජා සුපණ්ණා දීඝායුකා වණ්ණවන්තො සුඛබහුලා’ති. තස්ස එවං හොති – ‘අහො වතාහං කායස්ස භෙදා පරං මරණා අණ්ඩජානං සුපණ්ණානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජෙය්‍ය’න්ති. සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා අණ්ඩජානං සුපණ්ණානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජති. අයං ඛො, භික්ඛු, හෙතු, අයං පච්චයො[Pg.208], යෙන මිධෙකච්චො කායස්ස භෙදා පරං මරණා අණ්ඩජානං සුපණ්ණානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’’ති. තතියං.

394. En Savatthi. Un monje se acercó al Bendito; tras acercarse y saludarlo, se sentó a un lado. Sentado a un lado, aquel monje dijo al Bendito: "¿Cuál es la causa, Señor, cuál es la condición por la cual alguien aquí, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los supaṇṇas nacidos de huevos?". "Aquí, monje, alguien actúa de manera dual con el cuerpo, de manera dual con el habla y de manera dual con la mente. Él ha oído: 'Los supaṇṇas nacidos de huevos son de larga vida, hermosos y muy felices'. Él piensa: '¡Oh, que tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, pudiera renacer en compañía de los supaṇṇas nacidos de huevos!'. Tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los supaṇṇas nacidos de huevos. Esta es la causa, monje, esta es la condición por la cual alguien aquí, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los supaṇṇas nacidos de huevos". Tercero.

4-6. දුතියාදිද්වයකාරීසුත්තත්තිකං

4-6. El grupo de tres discursos comenzando por el segundo sobre el que actúa de manera dual.

395-397. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චො කායස්ස භෙදා පරං මරණා ජලාබුජානං සුපණ්ණානං…පෙ… සංසෙදජානං සුපණ්ණානං…පෙ… ඔපපාතිකානං සුපණ්ණානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’’ති? ‘‘ඉධ, භික්ඛු, එකච්චො කායෙන ද්වයකාරී හොති, වාචාය ද්වයකාරී, මනසා ද්වයකාරී. තස්ස සුතං හොති – ‘ඔපපාතිකා සුපණ්ණා දීඝායුකා වණ්ණවන්තො සුඛබහුලා’ති. තස්ස එවං හොති – ‘අහො වතාහං කායස්ස භෙදා පරං මරණා ඔපපාතිකානං සුපණ්ණානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජෙය්‍ය’න්ති. සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා ඔපපාතිකානං සුපණ්ණානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජති. අයං ඛො, භික්ඛු, හෙතු, අයං පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චො කායස්ස භෙදා පරං මරණා ඔපපාතිකානං සුපණ්ණානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’’ති. ඡට්ඨං.

395-397. En Savatthi. Sentado a un lado, aquel monje dijo al Bendito: "¿Cuál es la causa, Señor, cuál es la condición por la cual alguien aquí, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los supaṇṇas nacidos de una matriz... los supaṇṇas nacidos de la humedad... los supaṇṇas de nacimiento espontáneo?". "Aquí, monje, alguien actúa de manera dual con el cuerpo, de manera dual con el habla y de manera dual con la mente. Él ha oído: 'Los supaṇṇas de nacimiento espontáneo son de larga vida, hermosos y muy felices'. Él piensa: '¡Oh, que tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, pudiera renacer en compañía de los supaṇṇas de nacimiento espontáneo!'. Tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los supaṇṇas de nacimiento espontáneo. Esta es la causa, monje, esta es la condición por la cual alguien aquí, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los supaṇṇas de nacimiento espontáneo". Sexto.

7-16. අණ්ඩජදානූපකාරසුත්තදසකං

7-16. Los diez discursos sobre el apoyo de la generosidad para los nacidos de huevos.

398-407. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චො කායස්ස භෙදා පරං මරණා අණ්ඩජානං සුපණ්ණානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’’ති? ‘‘ඉධ, භික්ඛු, එකච්චො කායෙන ද්වයකාරී හොති, වාචාය ද්වයකාරී, මනසා ද්වයකාරී. තස්ස සුතං හොති – ‘අණ්ඩජා සුපණ්ණා දීඝායුකා වණ්ණවන්තො සුඛබහුලා’ති. තස්ස එවං හොති – ‘අහො වතාහං කායස්ස භෙදා පරං මරණා අණ්ඩජානං සුපණ්ණානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජෙය්‍ය’න්ති. සො අන්නං දෙති…පෙ… පානං දෙති… වත්ථං දෙති… යානං දෙති… මාලං දෙති… ගන්ධං දෙති… විලෙපනං දෙති… සෙය්‍යං දෙති… ආවසථං දෙති… පදීපෙය්‍යං දෙති. සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා අණ්ඩජානං සුපණ්ණානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජති. අයං ඛො, භික්ඛු, හෙතු, අයං පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චො කායස්ස භෙදා පරං මරණා අණ්ඩජානං සුපණ්ණානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’’ති. සොළසමං.

398-407. En Sāvatthī. Sentado a un lado, aquel monje dijo esto al Bienaventurado: “¿Cuál es, venerable señor, la causa, cuál es el motivo por el cual alguien aquí, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los supaṇṇas nacidos de huevos?”. “Aquí, monje, alguien realiza acciones de doble naturaleza con el cuerpo, con el habla y con la mente. Ha oído esto: «Los supaṇṇas nacidos de huevos son longevos, hermosos y poseen mucha felicidad». Entonces piensa: «¡Oh, si tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, pudiera yo renacer en compañía de los supaṇṇas nacidos de huevos!». Él da comida... [pe]... da bebida... da ropa... da un vehículo... da guirnaldas... da perfume... da ungüentos... da una cama... da un refugio... da una lámpara. Tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, él renace en compañía de los supaṇṇas nacidos de huevos. Esta es, monje, la causa, este es el motivo por el cual alguien aquí, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los supaṇṇas nacidos de huevos”. Decimosexto.

17-46. ජලාබුජාදිදානූපකාරසුත්තතිංසකං

17-46. Los treinta discursos sobre el don como ayuda para el renacimiento como supaṇṇas nacidos de útero y otros.

408-437. සාවත්ථිනිදානං[Pg.209]. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චො කායස්ස භෙදා පරං මරණා ජලාබුජානං සුපණ්ණානං…පෙ… සංසෙදජානං සුපණ්ණානං…පෙ… ඔපපාතිකානං සුපණ්ණානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’’ති? ‘‘ඉධ, භික්ඛු, එකච්චො කායෙන ද්වයකාරී හොති, වාචාය ද්වයකාරී, මනසා ද්වයකාරී. තස්ස සුතං හොති – ‘ඔපපාතිකා සුපණ්ණා දීඝායුකා වණ්ණවන්තො සුඛබහුලා’ති. තස්ස එවං හොති – ‘අහො වතාහං කායස්ස භෙදා පරං මරණා ඔපපාතිකානං සුපණ්ණානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජෙය්‍ය’න්ති. සො අන්නං දෙති…පෙ… පානං දෙති…පෙ… පදීපෙය්‍යං දෙති. සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා ඔපපාතිකානං සුපණ්ණානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජති. අයං ඛො, භික්ඛු, හෙතු, අයං පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චො කායස්ස භෙදා පරං මරණා ඔපපාතිකානං සුපණ්ණානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’’ති. ඡචත්තාලීසමං.

408-437. En Sāvatthī. Sentado a un lado, aquel monje dijo esto al Bienaventurado: “¿Cuál es, venerable señor, la causa, cuál es el motivo por el cual alguien aquí, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los supaṇṇas nacidos de útero... [pe]... de los supaṇṇas nacidos de la humedad... [pe]... de los supaṇṇas de nacimiento espontáneo?”. “Aquí, monje, alguien realiza acciones de doble naturaleza con el cuerpo, con el habla y con la mente. Ha oído esto: «Los supaṇṇas de nacimiento espontáneo son longevos, hermosos y poseen mucha felicidad». Entonces piensa: «¡Oh, si tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, pudiera yo renacer en compañía de los supaṇṇas de nacimiento espontáneo!». Él da comida... [pe]... da bebida... [pe]... da una lámpara. Tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, él renace en compañía de los supaṇṇas de nacimiento espontáneo. Esta es, monje, la causa, este es el motivo por el cual alguien aquí, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los supaṇṇas de nacimiento espontáneo”. Cuadragésimo sexto.

(එවං පිණ්ඩකෙන ඡචත්තාලීසං සුත්තන්තා හොන්ති.)

(Así, en total, hay cuarenta y seis discursos).

සුපණ්ණසංයුත්තං සමත්තං.

El Supaṇṇasaṃyutta ha terminado.

තස්සුද්දානං –

Su resumen:

සුද්ධිකං හරන්ති චෙව, ද්වයකාරී ච චතුරො;

දානූපකාරා තාලීසං, සුපණ්ණෙ සුප්පකාසිතාති.

El de la pureza y los que tratan sobre arrebatar, y cuatro sobre quien realiza acciones de doble naturaleza; cuarenta sobre la ayuda del don; así están bien explicados en el Supaṇṇa.

10. ගන්ධබ්බකායසංයුත්තං

10. Gandhabbakāyasaṃyutta

1. සුද්ධිකසුත්තං

1. Suddhikasutta (Discurso sobre la clasificación pura)

438. එකං [Pg.210] සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ …පෙ… භගවා එතදවොච – ‘‘ගන්ධබ්බකායිකෙ වො, භික්ඛවෙ, දෙවෙ දෙසෙස්සාමි. තං සුණාථ. කතමා ච, භික්ඛවෙ, ගන්ධබ්බකායිකා දෙවා? සන්ති, භික්ඛවෙ, මූලගන්ධෙ අධිවත්ථා දෙවා. සන්ති, භික්ඛවෙ, සාරගන්ධෙ අධිවත්ථා දෙවා. සන්ති, භික්ඛවෙ, ඵෙග්ගුගන්ධෙ අධිවත්ථා දෙවා. සන්ති, භික්ඛවෙ, තචගන්ධෙ අධිවත්ථා දෙවා. සන්ති, භික්ඛවෙ, පපටිකගන්ධෙ අධිවත්ථා දෙවා. සන්ති, භික්ඛවෙ, පත්තගන්ධෙ අධිවත්ථා දෙවා. සන්ති, භික්ඛවෙ, පුප්ඵගන්ධෙ අධිවත්ථා දෙවා. සන්ති, භික්ඛවෙ, ඵලගන්ධෙ අධිවත්ථා දෙවා. සන්ති, භික්ඛවෙ, රසගන්ධෙ අධිවත්ථා දෙවා. සන්ති, භික්ඛවෙ, ගන්ධගන්ධෙ අධිවත්ථා දෙවා. ඉමෙ වුච්චන්ති, භික්ඛවෙ, ගන්ධබ්බකායිකා දෙවා’’ති. පඨමං.

438. En una ocasión el Bienaventurado residía en Sāvatthī, en el Bosque de Jeta, en el monasterio de Anāthapiṇḍika... [pe]... el Bienaventurado dijo esto: “Monjes, os enseñaré sobre los devas pertenecientes a la hueste de los gandhabbas. Escuchad eso. ¿Y quiénes, monjes, son los devas pertenecientes a la hueste de los gandhabbas? Hay, monjes, devas que residen en la fragancia de las raíces. Hay, monjes, devas que residen en la fragancia del duramen. Hay, monjes, devas que residen en la fragancia de la albura. Hay, monjes, devas que residen en la fragancia de la corteza. Hay, monjes, devas que residen en la fragancia de la película de la corteza. Hay, monjes, devas que residen en la fragancia de las hojas. Hay, monjes, devas que residen en la fragancia de las flores. Hay, monjes, devas que residen en la fragancia de los frutos. Hay, monjes, devas que residen en la fragancia de la savia. Hay, monjes, devas que residen en la fragancia de los aromas. A estos se les llama, monjes, devas pertenecientes a la hueste de los gandhabbas”. Primero.

2. සුචරිතසුත්තං

2. Sucaritasutta (Discurso sobre la buena conducta)

439. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චො කායස්ස භෙදා පරං මරණා ගන්ධබ්බකායිකානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’’ති? ‘‘ඉධ, භික්ඛු, එකච්චො කායෙන සුචරිතං චරති, වාචාය සුචරිතං චරති, මනසා සුචරිතං චරති. තස්ස සුතං හොති – ‘ගන්ධබ්බකායිකා දෙවා දීඝායුකා වණ්ණවන්තො සුඛබහුලා’ති. තස්ස එවං හොති – ‘අහො වතාහං කායස්ස භෙදා පරං මරණා ගන්ධබ්බකායිකානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජෙය්‍ය’න්ති. සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා ගන්ධබ්බකායිකානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජති. අයං ඛො, භික්ඛු, හෙතු, අයං පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චො කායස්ස භෙදා පරං මරණා ගන්ධබ්බකායිකානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’’ති. දුතියං.

439. En Sāvatthī. Sentado a un lado, aquel monje dijo esto al Bienaventurado: “¿Cuál es, venerable señor, la causa, cuál es el motivo por el cual alguien aquí, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los devas pertenecientes a la hueste de los gandhabbas?”. “Aquí, monje, alguien practica la buena conducta con el cuerpo, practica la buena conducta con el habla, practica la buena conducta con la mente. Ha oído esto: «Los devas pertenecientes a la hueste de los gandhabbas son longevos, hermosos y poseen mucha felicidad». Entonces piensa: «¡Oh, si tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, pudiera yo renacer en compañía de los devas pertenecientes a la hueste de los gandhabbas!». Tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, él renace en compañía de los devas pertenecientes a la hueste de los gandhabbas. Esta es, monje, la causa, este es el motivo por el cual alguien aquí, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los devas pertenecientes a la hueste de los gandhabbas”. Segundo.

3. මූලගන්ධදාතාසුත්තං

3. Mūlagandhadātāsutta (Discurso sobre el dador de fragancia de raíces)

440. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චො කායස්ස භෙදා පරං මරණා මූලගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’’ති[Pg.211]? ‘‘ඉධ, භික්ඛු, එකච්චො කායෙන සුචරිතං චරති, වාචාය සුචරිතං චරති, මනසා සුචරිතං චරති. තස්ස සුතං හොති – ‘මූලගන්ධෙ අධිවත්ථා දෙවා දීඝායුකා වණ්ණවන්තො සුඛබහුලා’ති. තස්ස එවං හොති – ‘අහො වතාහං කායස්ස භෙදා පරං මරණා මූලගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජෙය්‍ය’න්ති. සො දාතා හොති මූලගන්ධානං. සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා මූලගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජති. අයං ඛො, භික්ඛු, හෙතු…පෙ… යෙන මිධෙකච්චො කායස්ස භෙදා පරං මරණා මූලගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’’ති. තතියං.

440. En Sāvatthī. Sentado a un lado, aquel monje dijo esto al Bienaventurado: “¿Cuál es, venerable señor, la causa, cuál es el motivo por el cual alguien aquí, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los devas que residen en la fragancia de las raíces?”. “Aquí, monje, alguien practica la buena conducta con el cuerpo, practica la buena conducta con el habla, practica la buena conducta con la mente. Ha oído esto: «Los devas que residen en la fragancia de las raíces son longevos, hermosos y poseen mucha felicidad». Entonces piensa: «¡Oh, si tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, pudiera yo renacer en compañía de los devas que residen en la fragancia de las raíces!». Él es un dador de fragancia de raíces. Tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, él renace en compañía de los devas que residen en la fragancia de las raíces. Esta es, monje, la causa... [pe]... por la cual alguien aquí, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los devas que residen en la fragancia de las raíces”. Tercero.

4-12. සාරගන්ධාදිදාතාසුත්තනවකං

4-12. Los nueve discursos sobre los dadores de fragancia de duramen y otros.

441-449. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චො කායස්ස භෙදා පරං මරණා සාරගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං…පෙ… ඵෙග්ගුගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං… තචගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං… පපටිකගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං… පත්තගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං… පුප්ඵගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං… ඵලගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං… රසගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං… ගන්ධගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’’ති? ‘‘ඉධ, භික්ඛු, එකච්චො කායෙන සුචරිතං චරති, වාචාය සුචරිතං චරති, මනසා සුචරිතං චරති. තස්ස සුතං හොති – ‘සාරගන්ධෙ අධිවත්ථා දෙවා දීඝායුකා වණ්ණවන්තො සුඛබහුලා’ති. තස්ස එවං හොති – ‘අහො වතාහං කායස්ස භෙදා පරං මරණා සාරගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං…පෙ… ඵෙග්ගුගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං… තචගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං… පපටිකගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං… පත්තගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං… පුප්ඵගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං… ඵලගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං… රසගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං… ගන්ධගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජෙය්‍ය’න්ති. සො දාතා හොති සාරගන්ධානං…පෙ… සො දාතා හොති ඵෙග්ගුගන්ධානං… සො දාතා හොති තචගන්ධානං… සො දාතා හොති පපටිකගන්ධානං… සො දාතා හොති පත්තගන්ධානං… සො දාතා හොති පුප්ඵගන්ධානං… සො දාතා හොති ඵලගන්ධානං… සො දාතා හොති රසගන්ධානං… සො දාතා හොති ගන්ධගන්ධානං. සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා ගන්ධගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජති. අයං ඛො, භික්ඛු, හෙතු, අයං [Pg.212] පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චො කායස්ස භෙදා පරං මරණා ගන්ධගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’’ති. ද්වාදසමං.

441-449. En Sāvatthī. Sentado a un lado, aquel monje se dirigió al Bienaventurado: '¿Cuál es la causa, venerable señor, cuál es el motivo por el cual, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, alguien renace en compañía de los devas que habitan en la fragancia del duramen... [etc.]... los devas que habitan en la fragancia de la albura... los devas que habitan en la fragancia de la corteza... los devas que habitan en la fragancia de las escamas de la corteza... los devas que habitan en la fragancia de las hojas... los devas que habitan en la fragancia de las flores... los devas que habitan en la fragancia de los frutos... los devas que habitan en la fragancia de la savia... los devas que habitan en la fragancia de los perfumes?'. 'Aquí, monje, alguien practica la buena conducta con el cuerpo, con la palabra y con la mente. Él ha oído esto: «Los devas que habitan en la fragancia del duramen son de larga vida, hermosos y disfrutan de mucha felicidad». Entonces piensa: «¡Oh, si tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, pudiera yo renacer en compañía de los devas que habitan en la fragancia del duramen... [etc.]... los devas que habitan en la fragancia de la albura... los devas que habitan en la fragancia de la corteza... los devas que habitan en la fragancia de las escamas de la corteza... los devas que habitan en la fragancia de las hojas... los devas que habitan en la fragancia de las flores... los devas que habitan en la fragancia de los frutos... los devas que habitan en la fragancia de la savia... los devas que habitan en la fragancia de los perfumes!». Y él se convierte en un donante de fragancia de duramen... [etc.]... se convierte en un donante de fragancia de albura... fragancia de corteza... fragancia de escamas de corteza... fragancia de hojas... fragancia de flores... fragancia de frutos... fragancia de savia... fragancia de perfumes. Tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los devas que habitan en la fragancia de los perfumes. Esta es, monje, la causa y este es el motivo por el cual alguien, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los devas que habitan en la fragancia de los perfumes'. Duodécimo.

13-22. මූලගන්ධදානූපකාරසුත්තදසකං

13-22. Los diez discursos sobre el apoyo de la dádiva de fragancia de raíz.

450-459. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චො කායස්ස භෙදා පරං මරණා මූලගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’’ති? ‘‘ඉධ, භික්ඛු, එකච්චො කායෙන සුචරිතං චරති, වාචාය සුචරිතං චරති, මනසා සුචරිතං චරති. තස්ස සුතං හොති – ‘මූලගන්ධෙ අධිවත්ථා දෙවා දීඝායුකා වණ්ණවන්තො සුඛබහුලා’ති. තස්ස එවං හොති – ‘අහො වතාහං කායස්ස භෙදා පරං මරණා මූලගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජෙය්‍ය’න්ති. සො අන්නං දෙති…පෙ… පානං දෙති… වත්ථං දෙති… යානං දෙති… මාලං දෙති… ගන්ධං දෙති… විලෙපනං දෙති… සෙය්‍යං දෙති… ආවසථං දෙති… පදීපෙය්‍යං දෙති. සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා මූලගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජති. අයං ඛො, භික්ඛු, හෙතු, අයං පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චො කායස්ස භෙදා පරං මරණා මූලගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’’ති. බාවීසතිමං.

450-459. En Sāvatthī. Sentado a un lado, aquel monje se dirigió al Bienaventurado: '¿Cuál es la causa, venerable señor, cuál es el motivo por el cual, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, alguien renace en compañía de los devas que habitan en la fragancia de raíz?'. 'Aquí, monje, alguien practica la buena conducta con el cuerpo, con la palabra y con la mente. Él ha oído esto: «Los devas que habitan en la fragancia de raíz son de larga vida, hermosos y disfrutan de mucha felicidad». Entonces piensa: «¡Oh, si tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, pudiera yo renacer en compañía de los devas que habitan en la fragancia de raíz!». Y él entrega comida... [etc.]... entrega bebida... ropa... vehículos... guirnaldas... fragancias... ungüentos... lechos... moradas... lámparas. Tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los devas que habitan en la fragancia de raíz. Esta es, monje, la causa y este es el motivo por el cual alguien, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los devas que habitan en la fragancia de raíz'. Vigésimo segundo.

23-112. සාරගන්ධාදිදානූපකාරසුත්තනවුතිකං

23-112. Los noventa discursos sobre el apoyo de la dádiva de fragancia de duramen y otros.

460-549. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චො කායස්ස භෙදා පරං මරණා සාරගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං…පෙ… ඵෙග්ගුගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං… තචගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං … පපටිකගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං… පත්තගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං… පුප්ඵගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං… ඵලගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං… රසගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං… ගන්ධගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’’ති? ‘‘ඉධ, භික්ඛු, එකච්චො කායෙන සුචරිතං චරති, වාචාය සුචරිතං චරති, මනසා සුචරිතං චරති. තස්ස සුතං හොති – ‘ගන්ධගන්ධෙ අධිවත්ථා දෙවා දීඝායුකා වණ්ණවන්තො සුඛබහුලා’ති. තස්ස එවං හොති – ‘අහො වතාහං කායස්ස භෙදා පරං මරණා ගන්ධගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජෙය්‍ය’න්ති. සො අන්නං දෙති…පෙ… පානං දෙති… වත්ථං දෙති… යානං දෙති… මාලං දෙති… ගන්ධං දෙති… විලෙපනං [Pg.213] දෙති… සෙය්‍යං දෙති… ආවසථං දෙති… පදීපෙය්‍යං දෙති. සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා ගන්ධගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජති. අයං ඛො, භික්ඛු, හෙතු, අයං පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චො කායස්ස භෙදා පරං මරණා ගන්ධගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’’ති. ද්වාදසසතිමං.

460-549. En Sāvatthī. Sentado a un lado, aquel monje se dirigió al Bienaventurado: '¿Cuál es la causa, venerable señor, cuál es el motivo por el cual, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, alguien renace en compañía de los devas que habitan en la fragancia del duramen... [etc.]... los devas que habitan en la fragancia de la albura... los devas que habitan en la fragancia de la corteza... los devas que habitan en la fragancia de las escamas de la corteza... los devas que habitan en la fragancia de las hojas... los devas que habitan en la fragancia de las flores... [etc.]... los devas que habitan en la fragancia de los frutos... [etc.]... los devas que habitan en la fragancia de la savia... [etc.]... los devas que habitan en la fragancia de los perfumes?'. 'Aquí, monje, alguien practica la buena conducta con el cuerpo, con la palabra y con la mente. Él ha oído esto: «Los devas que habitan en la fragancia de los perfumes son de larga vida, hermosos y disfrutan de mucha felicidad». Entonces piensa: «¡Oh, si tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, pudiera yo renacer en compañía de los devas que habitan en la fragancia de los perfumes!». Y él entrega comida... [etc.]... entrega bebida... ropa... vehículos... guirnaldas... fragancias... ungüentos... lechos... moradas... lámparas. Tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los devas que habitan en la fragancia de los perfumes. Esta es, monje, la causa y este es el motivo por el cual alguien, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los devas que habitan en la fragancia de los perfumes'. Centésimo duodécimo.

(එවං පිණ්ඩකෙන එකසතඤ්ච ද්වාදස ච සුත්තන්තා හොන්ති.)

(Así, en total, hay ciento doce discursos.)

ගන්ධබ්බකායසංයුත්තං සමත්තං.

El Gandhabbakāyasaṃyutta ha terminado.

තස්සුද්දානං –

Su resumen es el siguiente:

සුද්ධිකඤ්ච සුචරිතං, දාතා හි අපරෙ දස;

දානූපකාරා සතධා, ගන්ධබ්බෙ සුප්පකාසිතාති.

El de la pureza y el de la buena conducta, y otros diez sobre el donante; los apoyos de la dádiva son por ciento; así se exponen bien los Gandhabbas.

11. වලාහකසංයුත්තං

11. Valāhakasaṃyutta - Discursos vinculados con los espíritus de las nubes

1. සුද්ධිකසුත්තං

1. Suddhikasutta - Discurso sobre el tema puro

550. සාවත්ථිනිදානං[Pg.214]. ‘‘වලාහකකායිකෙ වො, භික්ඛවෙ, දෙවෙ දෙසෙස්සාමි. තං සුණාථ. කතමෙ ච, භික්ඛවෙ, වලාහකකායිකා දෙවා? සන්ති, භික්ඛවෙ, සීතවලාහකා දෙවා; සන්ති උණ්හවලාහකා දෙවා; සන්ති අබ්භවලාහකා දෙවා; සන්ති වාතවලාහකා දෙවා; සන්ති වස්සවලාහකා දෙවා – ඉමෙ වුච්චන්ති, භික්ඛවෙ, ‘වලාහකකායිකා දෙවා’’’ති. පඨමං.

550. En Sāvatthī. 'Monjes, os enseñaré sobre los devas del grupo de las nubes. Escuchad. ¿Y cuáles son, monjes, los devas del grupo de las nubes? Hay, monjes, devas de las nubes frías; hay devas de las nubes calientes; hay devas de las nubes de tormenta; hay devas de las nubes de viento; hay devas de las nubes de lluvia. Estos, monjes, se llaman los devas del grupo de las nubes'. Primero.

2. සුචරිතසුත්තං

2. Sucaritasutta - Discurso sobre la buena conducta

551. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චො කායස්ස භෙදා පරං මරණා වලාහකකායිකානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’’ති? ‘‘ඉධ, භික්ඛු, එකච්චො කායෙන සුචරිතං චරති, වාචාය සුචරිතං චරති, මනසා සුචරිතං චරති. තස්ස සුතං හොති – ‘වලාහකකායිකා දෙවා දීඝායුකා වණ්ණවන්තො සුඛබහුලා’ති. තස්ස එවං හොති – ‘අහො වතාහං කායස්ස භෙදා පරං මරණා වලාහකකායිකානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජෙය්‍ය’න්ති. සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා වලාහකකායිකානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජති. අයං ඛො, භික්ඛු, හෙතු, අයං පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චො කායස්ස භෙදා පරං මරණා වලාහකකායිකානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’’ති. දුතියං.

551. En Sāvatthī. Sentado a un lado, aquel monje se dirigió al Bendito: «Señor, ¿cuál es la causa, cuál es la condición por la cual una persona aquí, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de las deidades que moran en las nubes?». «Aquí, monje, una persona practica la buena conducta con el cuerpo, practica la buena conducta con el habla y practica la buena conducta con la mente. Ella ha oído: “Las deidades que moran en las nubes son longevas, hermosas y abundantes en felicidad”. Entonces piensa: “¡Oh, ojalá que, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renaciera yo en compañía de las deidades que moran en las nubes!”. Tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, esa persona renace en compañía de las deidades que moran en las nubes. Esta es, monje, la causa; esta es la condición por la cual una persona aquí, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de las deidades que moran en las nubes». Segundo.

3-12. සීතවලාහකදානූපකාරසුත්තදසකං

3-12. Diez discursos sobre la ayuda de las ofrendas para renacer entre las deidades de las nubes frías.

552-561. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චො කායස්ස භෙදා පරං මරණා සීතවලාහකානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’’ති? ‘‘ඉධ භික්ඛු, එකච්චො කායෙන සුචරිතං චරති, වාචාය සුචරිතං චරති, මනසා සුචරිතං චරති. තස්ස සුතං හොති – ‘සීතවලාහකා දෙවා දීඝායුකා වණ්ණවන්තො සුඛබහුලා’ති. තස්ස එවං [Pg.215] හොති – ‘අහො වතාහං කායස්ස භෙදා පරං මරණා සීතවලාහකානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජෙය්‍ය’න්ති. සො අන්නං දෙති…පෙ… පදීපෙය්‍යං දෙති. සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා සීතවලාහකානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජති. අයං ඛො, භික්ඛු, හෙතු, අයං පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චො කායස්ස භෙදා පරං මරණා සීතවලාහකානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’’ති. ද්වාදසමං.

552-561. En Sāvatthī. Sentado a un lado, aquel monje se dirigió al Bendito: «Señor, ¿cuál es la causa, cuál es la condición por la cual una persona aquí, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de las deidades de las nubes frías?». «Aquí, monje, una persona practica la buena conducta con el cuerpo, con el habla y con la mente. Ella ha oído: “Las deidades de las nubes frías son longevas, hermosas y abundantes en felicidad”. Entonces piensa: “¡Oh, ojalá que... renaciera yo en compañía de las deidades de las nubes frías!”. Esa persona ofrece comida... (abreviado)... ofrece lámparas. Tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, esa persona renace en compañía de las deidades de las nubes frías. Esta es, monje, la causa; esta es la condición por la cual una persona aquí, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de las deidades de las nubes frías». Duodécimo.

13-52. උණ්හවලාහකදානූපකාරසුත්තචාලීසකං

13-52. Cuarenta discursos sobre la ayuda de las ofrendas para renacer entre las deidades de las nubes cálidas.

562-601. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චො කායස්ස භෙදා පරං මරණා උණ්හවලාහකානං දෙවානං…පෙ… අබ්භවලාහකානං දෙවානං…පෙ… වාතවලාහකානං දෙවානං…පෙ… වස්සවලාහකානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’’ති? ‘‘ඉධ, භික්ඛු, එකච්චො කායෙන සුචරිතං චරති, වාචාය සුචරිතං චරති, මනසා සුචරිතං චරති. තස්ස සුතං හොති – ‘වස්සවලාහකා දෙවා දීඝායුකා වණ්ණවන්තො සුඛබහුලා’ති. තස්ස එවං හොති – ‘අහො වතාහං කායස්ස භෙදා පරං මරණා වස්සවලාහකානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජෙය්‍ය’න්ති. සො අන්නං දෙති…පෙ… පදීපෙය්‍යං දෙති. සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා වස්සවලාහකානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජති. අයං ඛො, භික්ඛු, හෙතු, අයං පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චො කායස්ස භෙදා පරං මරණා වස්සවලාහකානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’’ති. ද්වෙපඤ්ඤාසමං.

562-601. En Sāvatthī. Sentado a un lado, aquel monje se dirigió al Bendito: «Señor, ¿cuál es la causa, cuál es la condición por la cual una persona aquí, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de las deidades de las nubes cálidas... (abreviado)... de las deidades de las nubes de tormenta... de las deidades de las nubes de viento... de las deidades de las nubes de lluvia?». «Aquí, monje, una persona practica la buena conducta con el cuerpo, con el habla y con la mente. Ella ha oído: “Las deidades de las nubes de lluvia son longevas, hermosas y abundantes en felicidad”. Entonces piensa: “¡Oh, ojalá que... renaciera yo en compañía de las deidades de las nubes de lluvia!”. Esa persona ofrece comida... ofrece lámparas. Tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, esa persona renace en compañía de las deidades de las nubes de lluvia. Esta es, monje, la causa; esta es la condición por la cual una persona aquí, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de las deidades de las nubes de lluvia». Quincuagésimo segundo.

53. සීතවලාහකසුත්තං

53. Discurso sobre las deidades de las nubes frías.

602. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො, යෙනෙකදා සීතං හොතී’’ති? ‘‘සන්ති, භික්ඛු, සීතවලාහකා නාම දෙවා. තෙසං යදා එවං හොති – ‘යංනූන මයං සකාය රතියා වසෙය්‍යාමා’ති, තෙසං තං චෙතොපණිධිමන්වාය සීතං හොති. අයං ඛො, භික්ඛු, හෙතු, අයං පච්චයො, යෙනෙකදා සීතං හොතී’’ති. තෙපඤ්ඤාසමං.

602. En Sāvatthī. Sentado a un lado, aquel monje se dirigió al Bendito: «Señor, ¿cuál es la causa, cuál es la condición por la cual a veces hace frío?». «Monje, existen deidades llamadas deidades de las nubes frías. Cuando ellas piensan: “¿Y si disfrutáramos de nuestro propio placer?”, debido a esa resolución mental de ellas, hace frío. Esta es, monje, la causa; esta es la condición por la cual a veces hace frío». Quincuagésimo tercero.

54. උණ්හවලාහකසුත්තං

54. Discurso sobre las deidades de las nubes cálidas.

603. සාවත්ථිනිදානං[Pg.216]. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො, යෙනෙකදා උණ්හං හොතී’’ති? ‘‘සන්ති, භික්ඛු, උණ්හවලාහකා නාම දෙවා. තෙසං යදා එවං හොති – ‘යංනූන මයං සකාය රතියා වසෙය්‍යාමා’ති, තෙසං තං චෙතොපණිධිමන්වාය උණ්හං හොති. අයං ඛො, භික්ඛු, හෙතු, අයං පච්චයො, යෙනෙකදා උණ්හං හොතී’’ති. චතුපඤ්ඤාසමං.

603. En Sāvatthī. Sentado a un lado, aquel monje se dirigió al Bendito: «Señor, ¿cuál es la causa, cuál es la condición por la cual a veces hace calor?». «Monje, existen deidades llamadas deidades de las nubes cálidas. Cuando ellas piensan: “¿Y si disfrutáramos de nuestro propio placer?”, debido a esa resolución mental de ellas, hace calor. Esta es, monje, la causa; esta es la condición por la cual a veces hace calor». Quincuagésimo cuarto.

55. අබ්භවලාහකසුත්තං

55. Discurso sobre las deidades de las nubes de tormenta.

604. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො, යෙනෙකදා අබ්භං හොතී’’ති? ‘‘සන්ති, භික්ඛු, අබ්භවලාහකා නාම දෙවා. තෙසං යදා එවං හොති – ‘යංනූන මයං සකාය රතියා වසෙය්‍යාමා’ති, තෙසං තං චෙතොපණිධිමන්වාය අබ්භං හොති. අයං ඛො, භික්ඛු, හෙතු, අයං පච්චයො, යෙනෙකදා අබ්භං හොතී’’ති. පඤ්චපඤ්ඤාසමං.

604. En Sāvatthī. Sentado a un lado, aquel monje se dirigió al Bendito: «Señor, ¿cuál es la causa, cuál es la condición por la cual a veces aparecen nubes de tormenta?». «Monje, existen deidades llamadas deidades de las nubes de tormenta. Cuando ellas piensan: “¿Y si disfrutáramos de nuestro propio placer?”, debido a esa resolución mental de ellas, aparecen nubes de tormenta. Esta es, monje, la causa; esta es la condición por la cual a veces aparecen nubes de tormenta». Quincuagésimo quinto.

56. වාතවලාහකසුත්තං

56. Discurso sobre las deidades de las nubes de viento.

605. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො, යෙනෙකදා වාතො හොතී’’ති? ‘‘සන්ති, භික්ඛු, වාතවලාහකා නාම දෙවා. තෙසං යදා එවං හොති – ‘යංනූන මයං සකාය රතියා වසෙය්‍යාමා’ති, තෙසං තං චෙතොපණිධිමන්වාය වාතො හොති. අයං ඛො, භික්ඛු, හෙතු, අයං පච්චයො, යෙනෙකදා වාතො හොතී’’ති. ඡප්පඤ්ඤාසමං.

605. En Sāvatthī. Sentado a un lado, aquel monje se dirigió al Bendito: «Señor, ¿cuál es la causa, cuál es la condición por la cual a veces hace viento?». «Monje, existen deidades llamadas deidades de las nubes de viento. Cuando ellas piensan: “¿Y si disfrutáramos de nuestro propio placer?”, debido a esa resolución mental de ellas, hace viento. Esta es, monje, la causa; esta es la condición por la cual a veces hace viento». Quincuagésimo sexto.

57. වස්සවලාහකසුත්තං

57. Discurso sobre las deidades de las nubes de lluvia.

606. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො, යෙනෙකදා දෙවො වස්සතී’’ති? ‘‘සන්ති, භික්ඛු, වස්සවලාහකා නාම දෙවා. තෙසං යදා [Pg.217] එවං හොති – ‘යංනූන මයං සකාය රතියා වසෙය්‍යාමා’ති, තෙසං තං චෙතොපණිධිමන්වාය දෙවො වස්සති. අයං ඛො, භික්ඛු, හෙතු, අයං පච්චයො, යෙනෙකදා දෙවො වස්සතී’’ති. සත්තපඤ්ඤාසමං.

606. En Sāvatthī. Sentado a un lado, aquel monje se dirigió al Bendito: «Señor, ¿cuál es la causa, cuál es la condición por la cual a veces llueve?». «Monje, existen deidades llamadas deidades de las nubes de lluvia. Cuando ellas piensan: “¿Y si disfrutáramos de nuestro propio placer?”, debido a esa resolución mental de ellas, llueve. Esta es, monje, la causa; esta es la condición por la cual a veces llueve». Quincuagésimo séptimo.

සත්තපඤ්ඤාසසුත්තන්තං නිට්ඨිතං.

Los cincuenta y siete discursos han concluido.

වලාහකසංයුත්තං සමත්තං.

El Valāhakasaṃyutta está terminado.

තස්සුද්දානං –

El resumen (uddāna) de este Saṃyutta es:

සුද්ධිකං සුචරිතඤ්ච දානූපකාරපඤ්ඤාසං;

සීතං උණ්හඤ්ච අබ්භඤ්ච වාතවස්සවලාහකාති.

El discurso simple, el de la buena conducta, los cincuenta sobre la ayuda de las ofrendas, y los de las nubes de frío, calor, tormenta, viento y lluvia.

12. වච්ඡගොත්තසංයුත්තං

12. Vacchagottasaṃyutta.

1. රූපඅඤ්ඤාණසුත්තං

1. Discurso sobre el desconocimiento de la forma.

607. එකං [Pg.218] සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. අථ ඛො වච්ඡගොත්තො පරිබ්බාජකො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො වච්ඡගොත්තො පරිබ්බාජකො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භො ගොතම, හෙතු, කො පච්චයො, යානිමානි අනෙකවිහිතානි දිට්ඨිගතානි ලොකෙ උප්පජ්ජන්ති – සස්සතො ලොකොති වා, අසස්සතො ලොකොති වා, අන්තවා ලොකොති වා, අනන්තවා ලොකොති වා, තං ජීවං තං සරීරන්ති වා, අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීරන්ති වා, හොති තථාගතො පරං මරණාති වා, න හොති තථාගතො පරං මරණාති වා, හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණාති වා, නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණාති වා’’ති? ‘‘රූපෙ ඛො, වච්ඡ, අඤ්ඤාණා, රූපසමුදයෙ අඤ්ඤාණා, රූපනිරොධෙ අඤ්ඤාණා, රූපනිරොධගාමිනියා පටිපදාය අඤ්ඤාණා; එවමිමානි අනෙකවිහිතානි දිට්ඨිගතානි ලොකෙ උප්පජ්ජන්ති – සස්සතො ලොකොති වා…පෙ… නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණාති වාති. අයං ඛො, වච්ඡ, හෙතු, අයං පච්චයො, යානිමානි අනෙකවිහිතානි දිට්ඨිගතානි ලොකෙ උප්පජ්ජන්ති – සස්සතො ලොකොති වා, අසස්සතො ලොකොති වා…පෙ… නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණාති වා’’ති. පඨමං.

607. En una ocasión, el Bienaventurado residía en Sāvatthī, en el Bosque de Jeta, en el monasterio de Anāthapiṇḍika. Entonces, el asceta errante Vacchagotta se acercó al Bienaventurado y, tras acercarse, intercambió saludos corteses con él. Después de concluir los saludos y las palabras de cortesía, se sentó a un lado. Sentado a un lado, el asceta errante Vacchagotta dijo al Bienaventurado: '¿Cuál es la causa, venerable Gotama, cuál es el motivo por el cual surgen estos diversos puntos de vista especulativos en el mundo: «el mundo es eterno» o «el mundo no es eterno»; «el mundo es finito» o «el mundo es infinito»; «el alma es lo mismo que el cuerpo» o «el alma es una cosa y el cuerpo otra»; «el Tathāgata existe después de la muerte», «el Tathāgata no existe después de la muerte», «el Tathāgata existe y no existe después de la muerte», o «el Tathāgata ni existe ni no existe después de la muerte»?' 'Vaccha, es por el no conocimiento de la forma física, por el no conocimiento del origen de la forma física, por el no conocimiento de la cesación de la forma física y por el no conocimiento del camino que conduce a la cesación de la forma física; es así como surgen estos diversos puntos de vista especulativos en el mundo: «el mundo es eterno»... o «el Tathāgata ni existe ni no existe después de la muerte». Esta es, Vaccha, la causa, este es el motivo por el cual surgen estos diversos puntos de vista especulativos en el mundo: «el mundo es eterno» o «el mundo no es eterno»... o «el Tathāgata ni existe ni no existe después de la muerte»'. Primero.

2. වෙදනාඅඤ්ඤාණසුත්තං

2. Discurso sobre el no conocimiento de la sensación

608. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො වච්ඡගොත්තො පරිබ්බාජකො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භො ගොතම, හෙතු, කො පච්චයො, යානිමානි අනෙකවිහිතානි දිට්ඨිගතානි ලොකෙ උප්පජ්ජන්ති – සස්සතො ලොකොති වා, අසස්සතො ලොකොති වා…පෙ… නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණාති වා’’ති? ‘‘වෙදනාය ඛො, වච්ඡ, අඤ්ඤාණා, වෙදනාසමුදයෙ අඤ්ඤාණා, වෙදනානිරොධෙ අඤ්ඤාණා, වෙදනානිරොධගාමිනියා [Pg.219] පටිපදාය අඤ්ඤාණා; එවමිමානි අනෙකවිහිතානි දිට්ඨිගතානි ලොකෙ උප්පජ්ජන්ති – සස්සතො ලොකොති වා, අසස්සතො ලොකොති වා…පෙ… නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණාති වාති. අයං ඛො, වච්ඡ, හෙතු, අයං පච්චයො, යානිමානි අනෙකවිහිතානි දිට්ඨිගතානි ලොකෙ උප්පජ්ජන්ති – සස්සතො ලොකොති වා, අසස්සතො ලොකොති වා…පෙ… නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණාති වා’’ති. දුතියං.

608. En Sāvatthī. Sentado a un lado, el asceta errante Vacchagotta dijo al Bienaventurado: '¿Cuál es la causa, venerable Gotama, cuál es el motivo por el cual surgen estos diversos puntos de vista especulativos en el mundo: «el mundo es eterno» o «el mundo no es eterno»... o «el Tathāgata ni existe ni no existe después de la muerte»?' 'Vaccha, es por el no conocimiento de la sensación, por el no conocimiento del origen de la sensación, por el no conocimiento de la cesación de la sensación y por el no conocimiento del camino que conduce a la cesación de la sensación; es así como surgen estos diversos puntos de vista especulativos en el mundo: «el mundo es eterno» o «el mundo no es eterno»... o «el Tathāgata ni existe ni no existe después de la muerte». Esta es, Vaccha, la causa, este es el motivo por el cual surgen estos diversos puntos de vista especulativos en el mundo: «el mundo es eterno» o «el mundo no es eterno»... o «el Tathāgata ni existe ni no existe después de la muerte»'. Segundo.

3. සඤ්ඤාඅඤ්ඤාණසුත්තං

3. Discurso sobre el no conocimiento de la percepción

609. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො වච්ඡගොත්තො පරිබ්බාජකො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භො ගොතම, හෙතු, කො පච්චයො, යානිමානි අනෙකවිහිතානි දිට්ඨිගතානි ලොකෙ උප්පජ්ජන්ති – සස්සතො ලොකොති වා, අසස්සතො ලොකොති වා…පෙ… නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණාති වා’’ති? ‘‘සඤ්ඤාය ඛො, වච්ඡ, අඤ්ඤාණා, සඤ්ඤාසමුදයෙ අඤ්ඤාණා, සඤ්ඤානිරොධෙ අඤ්ඤාණා, සඤ්ඤානිරොධගාමිනියා පටිපදාය අඤ්ඤාණා; එවමිමානි අනෙකවිහිතානි දිට්ඨිගතානි ලොකෙ උප්පජ්ජන්ති – සස්සතො ලොකොති වා, අසස්සතො ලොකොති වා…පෙ… නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණාති වාති. අයං ඛො, වච්ඡ, හෙතු, අයං පච්චයො, යානිමානි අනෙකවිහිතානි දිට්ඨිගතානි ලොකෙ උප්පජ්ජන්ති – සස්සතො ලොකොති වා, අසස්සතො ලොකොති වා…පෙ… නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණාති වා’’ති. තතියං.

609. En Sāvatthī. Sentado a un lado, el asceta errante Vacchagotta dijo al Bienaventurado: '¿Cuál es la causa, venerable Gotama, cuál es el motivo por el cual surgen estos diversos puntos de vista especulativos en el mundo: «el mundo es eterno» o «el mundo no es eterno»... o «el Tathāgata ni existe ni no existe después de la muerte»?' 'Vaccha, es por el no conocimiento de la percepción, por el no conocimiento del origen de la percepción, por el no conocimiento de la cesación de la percepción y por el no conocimiento del camino que conduce a la cesación de la percepción; es así como surgen estos diversos puntos de vista especulativos en el mundo: «el mundo es eterno» o «el mundo no es eterno»... o «el Tathāgata ni existe ni no existe después de la muerte». Esta es, Vaccha, la causa, este es el motivo por el cual surgen estos diversos puntos de vista especulativos en el mundo: «el mundo es eterno» o «el mundo no es eterno»... o «el Tathāgata ni existe ni no existe después de la muerte»'. Tercero.

4. සඞ්ඛාරඅඤ්ඤාණසුත්තං

4. Discurso sobre el no conocimiento de las formaciones

610. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො වච්ඡගොත්තො පරිබ්බාජකො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භො ගොතම, හෙතු, කො පච්චයො, යානිමානි අනෙකවිහිතානි දිට්ඨිගතානි ලොකෙ උප්පජ්ජන්ති – සස්සතො ලොකොති වා, අසස්සතො ලොකොති වා…පෙ… නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණාති වා’’ති? ‘‘සඞ්ඛාරෙසු ඛො, වච්ඡ, අඤ්ඤාණා, සඞ්ඛාරසමුදයෙ අඤ්ඤාණා, සඞ්ඛාරනිරොධෙ අඤ්ඤාණා, සඞ්ඛාරනිරොධගාමිනියා පටිපදාය අඤ්ඤාණා; එවමිමානි අනෙකවිහිතානි දිට්ඨිගතානි ලොකෙ උප්පජ්ජන්ති – සස්සතො ලොකොති වා, අසස්සතො ලොකොති වා…පෙ… නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණාති වාති. අයං ඛො, වච්ඡ, හෙතු, අයං පච්චයො, යානිමානි අනෙකවිහිතානි දිට්ඨිගතානි ලොකෙ [Pg.220] උප්පජ්ජන්ති – සස්සතො ලොකොති වා, අසස්සතො ලොකොති වා…පෙ… නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණාති වා’’ති. චතුත්ථං.

610. En Sāvatthī. Sentado a un lado, el asceta errante Vacchagotta dijo al Bienaventurado: '¿Cuál es la causa, venerable Gotama, cuál es el motivo por el cual surgen estos diversos puntos de vista especulativos en el mundo: «el mundo es eterno» o «el mundo no es eterno»... o «el Tathāgata ni existe ni no existe después de la muerte»?' 'Vaccha, es por el no conocimiento de las formaciones, por el no conocimiento del origen de las formaciones, por el no conocimiento de la cesación de las formaciones y por el no conocimiento del camino que conduce a la cesación de las formaciones; es así como surgen estos diversos puntos de vista especulativos en el mundo: «el mundo es eterno» o «el mundo no es eterno»... o «el Tathāgata ni existe ni no existe después de la muerte». Esta es, Vaccha, la causa, este es el motivo por el cual surgen estos diversos puntos de vista especulativos en el mundo: «el mundo es eterno» o «el mundo no es eterno»... o «el Tathāgata ni existe ni no existe después de la muerte»'. Cuarto.

5. විඤ්ඤාණඅඤ්ඤාණසුත්තං

5. Discurso sobre el no conocimiento de la conciencia

611. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො වච්ඡගොත්තො පරිබ්බාජකො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භො ගොතම, හෙතු, කො පච්චයො, යානිමානි අනෙකවිහිතානි දිට්ඨිගතානි ලොකෙ උප්පජ්ජන්ති – සස්සතො ලොකොති වා, අසස්සතො ලොකොති වා …පෙ… නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණාති වා’’ති? ‘‘විඤ්ඤාණෙ ඛො, වච්ඡ, අඤ්ඤාණා, විඤ්ඤාණසමුදයෙ අඤ්ඤාණා, විඤ්ඤාණනිරොධෙ අඤ්ඤාණා, විඤ්ඤාණනිරොධගාමිනියා පටිපදාය අඤ්ඤාණා; එවමිමානි අනෙකවිහිතානි දිට්ඨිගතානි ලොකෙ උප්පජ්ජන්ති – සස්සතො ලොකොති වා, අසස්සතො ලොකොති වා…පෙ… නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණාති වාති. අයං ඛො, වච්ඡ, හෙතු, අයං පච්චයො, යානිමානි අනෙකවිහිතානි දිට්ඨිගතානි ලොකෙ උප්පජ්ජන්ති – සස්සතො ලොකොති වා, අසස්සතො ලොකොති වා…පෙ… නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණාති වා’’ති. පඤ්චමං.

611. En Sāvatthī. Sentado a un lado, el asceta errante Vacchagotta dijo al Bienaventurado: '¿Cuál es la causa, venerable Gotama, cuál es el motivo por el cual surgen estos diversos puntos de vista especulativos en el mundo: «el mundo es eterno» o «el mundo no es eterno»... o «el Tathāgata ni existe ni no existe después de la muerte»?' 'Vaccha, es por el no conocimiento de la conciencia, por el no conocimiento del origen de la conciencia, por el no conocimiento de la cesación de la conciencia y por el no conocimiento del camino que conduce a la cesación de la conciencia; es así como surgen estos diversos puntos de vista especulativos en el mundo: «el mundo es eterno» o «el mundo no es eterno»... o «el Tathāgata ni existe ni no existe después de la muerte». Esta es, Vaccha, la causa, este es el motivo por el cual surgen estos diversos puntos de vista especulativos en el mundo: «el mundo es eterno» o «el mundo no es eterno»... o «el Tathāgata ni existe ni no existe después de la muerte»'. Quinto.

6-10. රූපඅදස්සනාදිසුත්තපඤ්චකං

6-10. El grupo de cinco discursos sobre el no ver la forma física y otros temas

612-616. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො වච්ඡගොත්තො පරිබ්බාජකො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භො ගොතම, හෙතු, කො පච්චයො, යානිමානි අනෙකවිහිතානි දිට්ඨිගතානි ලොකෙ උප්පජ්ජන්ති – සස්සතො ලොකොති වා, අසස්සතො ලොකොති වා…පෙ… නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණාති වා’’ති? රූපෙ ඛො, වච්ඡ, අදස්සනා…පෙ… රූපනිරොධගාමිනියා පටිපදාය අදස්සනා…පෙ… වෙදනාය … සඤ්ඤාය … සඞ්ඛාරෙසු ඛො, වච්ඡ, අදස්සනා…පෙ… විඤ්ඤාණෙ ඛො, වච්ඡ, අදස්සනා…පෙ… විඤ්ඤාණනිරොධගාමිනියා පටිපදාය අදස්සනා…පෙ…. දසමං.

612-616. En Sāvatthī. Sentado a un lado, el asceta Vacchagotta le dijo esto al Bienaventurado: “¿Cuál es la causa, venerable Gotama, cuál es la condición para que surjan en el mundo estos diversos tipos de puntos de vista, tales como: ‘el mundo es eterno’ o ‘el mundo no es eterno’... o ‘el Tathāgata ni existe ni no existe después de la muerte’?”. “Vaccha, es por no ver la forma... por no ver el camino que conduce al cese de la forma... por no ver la sensación... la percepción... las formaciones, Vaccha, es por no verlas... Vaccha, es por no ver la conciencia... por no ver el camino que conduce al cese de la conciencia”. Décimo.

11-15. රූපඅනභිසමයාදිසුත්තපඤ්චකං

11-15. Los cinco suttas que comienzan con la falta de comprensión plena de la forma.

617-621. සාවත්ථිනිදානං[Pg.221]. රූපෙ ඛො, වච්ඡ, අනභිසමයා…පෙ… රූපනිරොධගාමිනියා පටිපදාය අනභිසමයා…පෙ….

617-621. En Sāvatthī. “Vaccha, es por la falta de comprensión plena de la forma... por la falta de comprensión plena del camino que conduce al cese de la forma...”.

සාවත්ථිනිදානං. වෙදනාය ඛො, වච්ඡ, අනභිසමයා…පෙ….

En Sāvatthī. “Vaccha, es por la falta de comprensión plena de la sensación...”.

සාවත්ථිනිදානං. සඤ්ඤාය ඛො, වච්ඡ, අනභිසමයා…පෙ….

En Sāvatthī. “Vaccha, es por la falta de comprensión plena de la percepción...”.

සාවත්ථිනිදානං. සඞ්ඛාරෙසු ඛො, වච්ඡ, අනභිසමයා…පෙ….

En Sāvatthī. “Vaccha, es por la falta de comprensión plena de las formaciones...”.

සාවත්ථිනිදානං. විඤ්ඤාණෙ ඛො, වච්ඡ, අනභිසමයා…පෙ…. පන්නරසමං.

En Sāvatthī. “Vaccha, es por la falta de comprensión plena de la conciencia...”. Decimoquinto.

16-20. රූපඅනනුබොධාදිසුත්තපඤ්චකං

16-20. Los cinco suttas que comienzan con la falta de entendimiento de la forma.

622-626. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො වච්ඡගොත්තො පරිබ්බාජකො භගවන්තං එතදවොච – කො නු ඛො, භො ගොතම, හෙතු, කො පච්චයො…පෙ… රූපෙ ඛො, වච්ඡ, අනනුබොධා…පෙ… රූපනිරොධගාමිනියා පටිපදාය අනනුබොධා…පෙ….

622-626. En Sāvatthī. Sentado a un lado, el asceta Vacchagotta le dijo esto al Bienaventurado: “¿Cuál es la causa, venerable Gotama, cuál es la condición... Vaccha, es por la falta de entendimiento de la forma... por la falta de entendimiento del camino que conduce al cese de la forma...”.

සාවත්ථිනිදානං. වෙදනාය ඛො, වච්ඡ…පෙ….

En Sāvatthī. “Vaccha, es por la falta de entendimiento de la sensación...”.

සාවත්ථිනිදානං. සඤ්ඤාය ඛො, වච්ඡ…පෙ….

En Sāvatthī. “Vaccha, es por la falta de entendimiento de la percepción...”.

සාවත්ථිනිදානං. සඞ්ඛාරෙසු ඛො, වච්ඡ…පෙ….

En Sāvatthī. “Vaccha, es por la falta de entendimiento de las formaciones...”.

සාවත්ථිනිදානං. විඤ්ඤාණෙ ඛො, වච්ඡ අනනුබොධා…පෙ… විඤ්ඤාණනිරොධගාමිනියා පටිපදාය අනනුබොධා. වීසතිමං.

En Sāvatthī. “Vaccha, es por la falta de entendimiento de la conciencia... por la falta de entendimiento del camino que conduce al cese de la conciencia”. Vigésimo.

21-25. රූපඅප්පටිවෙධාදිසුත්තපඤ්චකං

21-25. Los cinco suttas que comienzan con la falta de penetración de la forma.

627-631. සාවත්ථිනිදානං. කො නු ඛො, භො ගොතම, හෙතු, කො පච්චයො…පෙ…. රූපෙ ඛො, වච්ඡ, අප්පටිවෙධා…පෙ… විඤ්ඤාණෙ ඛො, වච්ඡ, අප්පටිවෙධා…පෙ…. පඤ්චවීසතිමං.

627-631. En Sāvatthī. “¿Cuál es la causa, venerable Gotama, cuál es la condición... Vaccha, es por la falta de penetración de la forma... Vaccha, es por la falta de penetración de la conciencia...”. Vigésimo quinto.

26-30. රූපඅසල්ලක්ඛණාදිසුත්තපඤ්චකං

26-30. Los cinco suttas que comienzan con la falta de discernimiento de la forma.

632-636. සාවත්ථිනිදානං. රූපෙ ඛො, වච්ඡ, අසල්ලක්ඛණා…පෙ… විඤ්ඤාණෙ ඛො, වච්ඡ, අසල්ලක්ඛණා…පෙ…. තිංසතිමං.

632-636. En Sāvatthī. “Vaccha, es por la falta de discernimiento de la forma... Vaccha, es por la falta de discernimiento de la conciencia...”. Trigésimo.

31-35. රූපඅනුපලක්ඛණාදිසුත්තපඤ්චකං

31-35. Los cinco suttas que comienzan con la falta de escrutinio de la forma.

637-641. සාවත්ථිනිදානං[Pg.222]. රූපෙ ඛො, වච්ඡ, අනුපලක්ඛණා…පෙ… විඤ්ඤාණෙ ඛො, වච්ඡ, අනුපලක්ඛණා…පෙ…. පඤ්චතිංසතිමං.

637-641. En Sāvatthī. “Vaccha, es por la falta de escrutinio de la forma... Vaccha, es por la falta de escrutinio de la conciencia...”. Trigésimo quinto.

36-40. රූපඅප්පච්චුපලක්ඛණාදිසුත්තපඤ්චකං

36-40. Los cinco suttas que comienzan con la falta de observación directa de la forma.

642-646. සාවත්ථිනිදානං. රූපෙ ඛො, වච්ඡ, අප්පච්චුපලක්ඛණා…පෙ… විඤ්ඤාණෙ ඛො, වච්ඡ, අප්පච්චුපලක්ඛණා…පෙ…. චත්තාලීසමං.

642-646. En Sāvatthī. “Vaccha, es por la falta de observación directa de la forma... Vaccha, es por la falta de observación directa de la conciencia...”. Cuadragésimo.

41-45. රූපඅසමපෙක්ඛණාදිසුත්තපඤ්චකං

41-45. Los cinco suttas que comienzan con la falta de investigación de la forma.

647-651. සාවත්ථිනිදානං. රූපෙ ඛො, වච්ඡ, අසමපෙක්ඛණා…පෙ… විඤ්ඤාණෙ ඛො, වච්ඡ, අසමපෙක්ඛණා…පෙ…. පඤ්චචත්තාලීසමං.

647-651. En Sāvatthī. “Vaccha, es por la falta de investigación de la forma... Vaccha, es por la falta de investigación de la conciencia...”. Cuadragésimo quinto.

46-50. රූපඅප්පච්චුපෙක්ඛණාදිසුත්තපඤ්චකං

46-50. Los cinco suttas que comienzan con la falta de reflexión directa sobre la forma.

652-656. සාවත්ථිනිදානං. රූපෙ ඛො, වච්ඡ, අප්පච්චුපෙක්ඛණා…පෙ… විඤ්ඤාණෙ ඛො, වච්ඡ, අප්පච්චුපෙක්ඛණා…පෙ…. පඤ්ඤාසමං.

652-656. En Sāvatthī. “Vaccha, es por la falta de reflexión directa sobre la forma... Vaccha, es por la falta de reflexión directa sobre la conciencia...”. Quincuagésimo.

51-54. රූපඅප්පච්චක්ඛකම්මාදිසුත්තචතුක්කං

51-54. Los cuatro suttas que comienzan con la falta de realización directa de la forma.

657-660. සාවත්ථිනිදානං. අථ ඛො වච්ඡගොත්තො පරිබ්බාජකො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො වච්ඡගොත්තො පරිබ්බාජකො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භො ගොතම, හෙතු, කො පච්චයො, යානිමානි අනෙකවිහිතානි දිට්ඨිගතානි ලොකෙ උප්පජ්ජන්ති – සස්සතො ලොකොති වා…පෙ… නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණාති වා’’ති? රූපෙ ඛො, වච්ඡ, අප්පච්චක්ඛකම්මා, රූපසමුදයෙ අප්පච්චක්ඛකම්මා, රූපනිරොධෙ අප්පච්චක්ඛකම්මා, රූපනිරොධගාමිනියා පටිපදාය අප්පච්චක්ඛකම්මා…පෙ….

657-660. En Sāvatthī. Entonces, el asceta Vacchagotta se acercó al lugar donde estaba el Bienaventurado y, tras llegar, intercambió saludos con el Bienaventurado. Después de intercambiar saludos corteses y palabras de amabilidad, se sentó a un lado. Sentado a un lado, el asceta Vacchagotta le dijo esto al Bienaventurado: “¿Cuál es la causa, venerable Gotama, cuál es la condición para que surjan en el mundo estos diversos tipos de puntos de vista, tales como: ‘el mundo es eterno’... o ‘el Tathāgata ni existe ni no existe después de la muerte’?”. “Vaccha, es por la falta de realización directa de la forma, por la falta de realización directa del origen de la forma, por la falta de realización directa del cese de la forma, y por la falta de realización directa del camino que conduce al cese de la forma...”.

සාවත්ථිනිදානං. වෙදනාය ඛො, වච්ඡ, අප්පච්චක්ඛකම්මා…පෙ… වෙදනානිරොධගාමිනියා පටිපදාය අප්පච්චක්ඛකම්මා…පෙ….

En Sāvatthī. “Vaccha, es por la falta de realización directa de la sensación... por la falta de realización directa del camino que conduce al cese de la sensación...”.

සාවත්ථිනිදානං. සඤ්ඤාය ඛො, වච්ඡ, අප්පච්චක්ඛකම්මා…පෙ… සඤ්ඤානිරොධගාමිනියා පටිපදාය අප්පච්චක්ඛකම්මා…පෙ….

En Sāvatthī. “Vaccha, es por la falta de realización directa de la percepción... por la falta de realización directa del camino que conduce al cese de la percepción...”.

සාවත්ථිනිදානං[Pg.223]. සඞ්ඛාරෙසු ඛො, වච්ඡ, අප්පච්චක්ඛකම්මා…පෙ… සඞ්ඛාරනිරොධගාමිනියා පටිපදාය අප්පච්චක්ඛකම්මා…පෙ…. චතුපඤ්ඤාසමං.

En Sāvatthī. “Vaccha, es por la falta de realización directa de las formaciones... por la falta de realización directa del camino que conduce al cese de las formaciones...”. Quincuagésimo cuarto.

55. විඤ්ඤාණඅප්පච්චක්ඛකම්මසුත්තං

55. Discurso sobre la falta de realización directa de la conciencia.

661. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘විඤ්ඤාණෙ ඛො, වච්ඡ, අප්පච්චක්ඛකම්මා, විඤ්ඤාණසමුදයෙ අප්පච්චක්ඛකම්මා, විඤ්ඤාණනිරොධෙ අප්පච්චක්ඛකම්මා, විඤ්ඤාණනිරොධගාමිනියා පටිපදාය අප්පච්චක්ඛකම්මා; එවමිමානි අනෙකවිහිතානි දිට්ඨිගතානි ලොකෙ උප්පජ්ජන්ති – සස්සතො ලොකොති වා, අසස්සතො ලොකොති වා…පෙ… නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණාති වාති. අයං ඛො, වච්ඡ, හෙතු, අයං පච්චයො, යානිමානි අනෙකවිහිතානි දිට්ඨිගතානි ලොකෙ උප්පජ්ජන්ති – සස්සතො ලොකොති වා, අසස්සතො ලොකොති වා, අන්තවා ලොකොති වා, අනන්තවා ලොකොති වා, තං ජීවං තං සරීරන්ති වා, අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීරන්ති වා, හොති තථාගතො පරං මරණාති වා, න හොති තථාගතො පරං මරණාති වා, හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණාති වා, නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණාති වා’’ති. පඤ්චපඤ්ඤාසමං.

661. En Sāvatthī. “Vaccha, es por no haber realizado directamente la conciencia, por no haber realizado directamente el origen de la conciencia, por no haber realizado directamente el cese de la conciencia y por no haber realizado directamente el camino que conduce al cese de la conciencia, que surgen en el mundo estos diversos tipos de visiones erróneas: ‘el mundo es eterno’ o ‘el mundo no es eterno’... o ‘el Tathāgata ni existe ni no existe después de la muerte’. Esta es la causa, Vaccha, este es el motivo por el cual surgen en el mundo estos diversos tipos de visiones erróneas: ‘el mundo es eterno’, ‘el mundo no es eterno’, ‘el mundo es finito’, ‘el mundo es infinito’, ‘el alma es lo mismo que el cuerpo’, ‘el alma es una cosa y el cuerpo es otra’, ‘el Tathāgata existe después de la muerte’, ‘el Tathāgata no existe después de la muerte’, ‘el Tathāgata existe y no existe después de la muerte’, o ‘el Tathāgata ni existe ni no existe después de la muerte’”. Quincuagésimo quinto.

වච්ඡගොත්තසංයුත්තං සමත්තං.

El Vacchagottasaṃyutta ha concluido.

තස්සුද්දානං –

Su resumen es el siguiente:

අඤ්ඤාණා අදස්සනා චෙව, අනභිසමයා අනනුබොධා;

අප්පටිවෙධා අසල්ලක්ඛණා, අනුපලක්ඛණෙන අප්පච්චුපලක්ඛණා;

අසමපෙක්ඛණා අප්පච්චුපෙක්ඛණා, අප්පච්චක්ඛකම්මන්ති.

Ignorancia, falta de visión, falta de comprensión, falta de entendimiento, falta de penetración, falta de discernimiento, falta de distinción, falta de examen, falta de observación y falta de realización directa.

13. ඣානසංයුත්තං

13. Jhānasaṃyutta (Discursos sobre las absorciones).

1. සමාධිමූලකසමාපත්තිසුත්තං

1. Discurso sobre el logro basado en la concentración.

662. සාවත්ථිනිදානං[Pg.224]. ‘‘චත්තාරොමෙ, භික්ඛවෙ, ඣායී. කතමෙ චත්තාරො? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී නෙව සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො හොති, න ච සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො ච හොති, සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො ච. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, ය්වායං ඣායී සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො ච හොති සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො ච අයං ඉමෙසං චතුන්නං ඣායීනං අග්ගො ච සෙට්ඨො ච මොක්ඛො ච උත්තමො ච පවරො ච. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, ගවා ඛීරං, ඛීරම්හා දධි, දධිම්හා නවනීතං, නවනීතම්හා සප්පි, සප්පිම්හා සප්පිමණ්ඩො තත්‍ර අග්ගමක්ඛායති; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, ය්වායං ඣායී සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො ච හොති සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො ච අයං ඉමෙසං චතුන්නං ඣායීනං අග්ගො ච සෙට්ඨො ච මොක්ඛො ච උත්තමො ච පවරො චා’’ති. පඨමං.

662. En Sāvatthī. “Monjes, hay estos cuatro practicantes de jhana. ¿Cuáles son los cuatro? Aquí, monjes, un practicante de jhana es diestro en la concentración con respecto al jhana, pero no es diestro en el logro con respecto al jhana. Otro practicante de jhana es diestro en el logro con respecto al jhana, pero no es diestro en la concentración con respecto al jhana. Otro practicante de jhana no es diestro en la concentración con respecto al jhana ni es diestro en el logro con respecto al jhana. Y otro practicante de jhana es diestro tanto en la concentración con respecto al jhana como en el logro con respecto al jhana. De estos cuatro practicantes de jhana, aquel que es diestro tanto en la concentración como en el logro es el principal, el mejor, el jefe, el supremo y el más excelente. Al igual que de la vaca se obtiene la leche, de la leche la cuajada, de la cuajada la mantequilla fresca, de la mantequilla fresca la mantequilla clarificada y de la mantequilla clarificada la nata de la mantequilla clarificada, siendo esta última considerada la mejor; de la misma manera, monjes, aquel practicante de jhana que es diestro tanto en la concentración con respecto al jhana como en el logro con respecto al jhana es, de entre estos cuatro practicantes de jhana, el principal, el mejor, el jefe, el supremo y el más excelente”. Primero.

2. සමාධිමූලකඨිතිසුත්තං

2. Discurso sobre la estabilidad basado en la concentración.

663. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘චත්තාරොමෙ, භික්ඛවෙ, ඣායී. කතමෙ චත්තාරො? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං ඨිතිකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං ඨිතිකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී නෙව සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො හොති, න ච සමාධිස්මිං ඨිතිකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො ච හොති, සමාධිස්මිං ඨිතිකුසලො ච. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, ය්වායං ඣායී සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො ච හොති සමාධිස්මිං ඨිතිකුසලො ච අයං ඉමෙසං චතුන්නං ඣායීනං අග්ගො ච සෙට්ඨො ච මොක්ඛො ච උත්තමො ච පවරො ච. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, ගවා ඛීරං, ඛීරම්හා දධි, දධිම්හා නවනීතං, නවනීතම්හා [Pg.225] සප්පි, සප්පිම්හා සප්පිමණ්ඩො තත්‍ර අග්ගමක්ඛායති; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, ය්වායං ඣායී සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො ච හොති සමාධිස්මිං ඨිතිකුසලො ච අයං ඉමෙසං චතුන්නං ඣායීනං අග්ගො ච සෙට්ඨො ච මොක්ඛො ච උත්තමො ච පවරො චා’’ති. දුතියං.

663. En Sāvatthī. “Monjes, hay estos cuatro practicantes de jhana. ¿Cuáles son los cuatro? Aquí, monjes, un practicante de jhana es diestro en la concentración con respecto al jhana, pero no es diestro en la estabilidad con respecto al jhana. Otro practicante de jhana es diestro en la estabilidad con respecto al jhana, pero no es diestro en la concentración con respecto al jhana. Otro practicante de jhana no es diestro en la concentración con respecto al jhana ni es diestro en la estabilidad con respecto al jhana. Y otro practicante de jhana es diestro tanto en la concentración con respecto al jhana como en la estabilidad con respecto al jhana. De estos cuatro practicantes de jhana, aquel que es diestro tanto en la concentración como en la estabilidad es el principal, el mejor, el jefe, el supremo y el más excelente. Al igual que de la vaca se obtiene la leche, de la leche la cuajada, de la cuajada la mantequilla fresca, de la mantequilla fresca la mantequilla clarificada y de la mantequilla clarificada la nata de la mantequilla clarificada, siendo esta última considerada la mejor; de la misma manera, monjes, aquel practicante de jhana que es diestro tanto en la concentración con respecto al jhana como en la estabilidad con respecto al jhana es, de entre estos cuatro practicantes de jhana, el principal, el mejor, el jefe, el supremo y el más excelente”. Segundo.

3. සමාධිමූලකවුට්ඨානසුත්තං

3. Discurso sobre la salida basado en la concentración.

664. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘චත්තාරොමෙ, භික්ඛවෙ, ඣායී. කතමෙ චත්තාරො? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං වුට්ඨානකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං වුට්ඨානකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී නෙව සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො හොති, න ච සමාධිස්මිං වුට්ඨානකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො ච හොති, සමාධිස්මිං වුට්ඨානකුසලො ච. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, ය්වායං ඣායී සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො ච හොති සමාධිස්මිං වුට්ඨානකුසලො ච අයං ඉමෙසං චතුන්නං ඣායීනං අග්ගො ච සෙට්ඨො ච මොක්ඛො ච උත්තමො ච පවරො ච. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, ගවා ඛීරං…පෙ… පවරො චා’’ති. තතියං.

664. En Sāvatthī. “Monjes, hay estos cuatro practicantes de jhana. ¿Cuáles son los cuatro? Aquí, monjes, un practicante de jhana es diestro en la concentración con respecto al jhana, pero no es diestro en la salida con respecto al jhana. Otro practicante de jhana es diestro en la salida con respecto al jhana, pero no es diestro en la concentración con respecto al jhana. Otro practicante de jhana no es diestro en la concentración con respecto al jhana ni es diestro en la salida con respecto al jhana. Y otro practicante de jhana es diestro tanto en la concentración con respecto al jhana como en la salida con respecto al jhana. De estos cuatro practicantes de jhana, aquel que es diestro tanto en la concentración como en la salida es el principal, el mejor, el jefe, el supremo y el más excelente. Al igual que de la vaca se obtiene la leche... (etc.) ...es el más excelente”. Tercero.

4. සමාධිමූලකකල්ලිතසුත්තං

4. Discurso sobre la preparación basado en la concentración.

665. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘චත්තාරොමෙ, භික්ඛවෙ, ඣායී. කතමෙ චත්තාරො? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං කල්ලිතකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං කල්ලිතකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී නෙව සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො හොති, න ච සමාධිස්මිං කල්ලිතකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො ච හොති, සමාධිස්මිං කල්ලිතකුසලො ච. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, ය්වායං ඣායී සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො ච හොති සමාධිස්මිං කල්ලිතකුසලො ච අයං ඉමෙසං චතුන්නං ඣායීනං අග්ගො ච සෙට්ඨො ච මොක්ඛො ච උත්තමො ච පවරො ච. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, ගවා ඛීරං…පෙ… පවරො චා’’ති. චතුත්ථං.

665. En Sāvatthī. “Monjes, hay estos cuatro practicantes de jhana. ¿Cuáles son los cuatro? Aquí, monjes, un practicante de jhana es diestro en la concentración con respecto al jhana, pero no es diestro en la preparación con respecto al jhana. Otro practicante de jhana es diestro en la preparación con respecto al jhana, pero no es diestro en la concentración con respecto al jhana. Otro practicante de jhana no es diestro en la concentración con respecto al jhana ni es diestro en la preparación con respecto al jhana. Y otro practicante de jhana es diestro tanto en la concentración con respecto al jhana como en la preparación con respecto al jhana. De estos cuatro practicantes de jhana, aquel que es diestro tanto en la concentración como en la preparación es el principal, el mejor, el jefe, el supremo y el más excelente. Al igual que de la vaca se obtiene la leche... (etc.) ...es el más excelente”. Cuarto.

5. සමාධිමූලකආරම්මණසුත්තං

5. Discurso sobre el objeto basado en la concentración.

666. සාවත්ථිනිදානං[Pg.226]. ‘‘චත්තාරොමෙ, භික්ඛවෙ, ඣායී. කතමෙ චත්තාරො? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං ආරම්මණකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං ආරම්මණකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී නෙව සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො හොති, න ච සමාධිස්මිං ආරම්මණකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො ච හොති, සමාධිස්මිං ආරම්මණකුසලො ච. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, ය්වායං ඣායී සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො ච හොති සමාධිස්මිං ආරම්මණකුසලො ච අයං ඉමෙසං චතුන්නං ඣායීනං අග්ගො ච සෙට්ඨො ච මොක්ඛො ච උත්තමො ච පවරො ච. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, ගවා ඛීරං…පෙ… පවරො චා’’ති. පඤ්චමං.

666. En Sāvatthī. “Monjes, hay estos cuatro meditadores. ¿Cuáles cuatro? Aquí, monjes, cierto meditador es habilidoso en la concentración respecto a la concentración, pero no es habilidoso en el objeto respecto a la concentración. Por otra parte, monjes, cierto meditador es habilidoso en el objeto respecto a la concentración, pero no es habilidoso en la concentración respecto a la concentración. Por otra parte, monjes, cierto meditador ni es habilidoso en la concentración respecto a la concentración, ni es habilidoso en el objeto respecto a la concentración. Por otra parte, monjes, cierto meditador es tanto habilidoso en la concentración respecto a la concentración como habilidoso en el objeto respecto a la concentración. Al respecto, monjes, aquel meditador que es tanto habilidoso en la concentración respecto a la concentración como habilidoso en el objeto respecto a la concentración es, de estos cuatro meditadores, el más alto, el mejor, el principal, el supremo y el excelente. Al igual que, monjes, de la vaca [proviene] la leche... [así como antes]... es el más excelente”. Quinto.

6. සමාධිමූලකගොචරසුත්තං

6. Discurso sobre el dominio basado en la concentración.

667. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘චත්තාරොමෙ, භික්ඛවෙ, ඣායී. කතමෙ චත්තාරො? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං ගොචරකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං ගොචරකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී නෙව සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො හොති, න ච සමාධිස්මිං ගොචරකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො ච හොති, සමාධිස්මිං ගොචරකුසලො ච. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, ය්වායං ඣායී සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො ච හොති සමාධිස්මිං ගොචරකුසලො ච අයං ඉමෙසං චතුන්නං ඣායීනං අග්ගො ච සෙට්ඨො ච මොක්ඛො ච උත්තමො ච පවරො ච. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, ගවා ඛීරං…පෙ… පවරො චා’’ති. ඡට්ඨං.

667. En Sāvatthī. “Monjes, hay estos cuatro meditadores. ¿Cuáles cuatro? Aquí, monjes, cierto meditador es habilidoso en la concentración respecto a la concentración, pero no es habilidoso en el dominio respecto a la concentración. Por otra parte, monjes, cierto meditador es habilidoso en el dominio respecto a la concentración, pero no es habilidoso en la concentración respecto a la concentración. Por otra parte, monjes, cierto meditador ni es habilidoso en la concentración respecto a la concentración, ni es habilidoso en el dominio respecto a la concentración. Por otra parte, monjes, cierto meditador es tanto habilidoso en la concentración respecto a la concentración como habilidoso en el dominio respecto a la concentración. Al respecto, monjes, aquel meditador que es tanto habilidoso en la concentración respecto a la concentración como habilidoso en el dominio respecto a la concentración es, de estos cuatro meditadores, el más alto, el mejor, el principal, el supremo y el excelente. Al igual que, monjes, de la vaca [proviene] la leche... [así como antes]... es el más excelente”. Sexto.

7. සමාධිමූලකඅභිනීහාරසුත්තං

7. Discurso sobre la resolución basado en la concentración.

668. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘චත්තාරොමෙ, භික්ඛවෙ, ඣායී. කතමෙ චත්තාරො? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං අභිනීහාරකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං අභිනීහාරකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො. ඉධ [Pg.227] පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී නෙව සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො හොති, න ච සමාධිස්මිං අභිනීහාරකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො ච හොති, සමාධිස්මිං අභිනීහාරකුසලො ච. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, ය්වායං ඣායී සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො ච හොති සමාධිස්මිං අභිනීහාරකුසලො ච අයං ඉමෙසං චතුන්නං ඣායීනං අග්ගො ච සෙට්ඨො ච මොක්ඛො ච උත්තමො ච පවරො ච. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, ගවා ඛීරං…පෙ… පවරො චා’’ති. සත්තමං.

668. En Sāvatthī. “Monjes, hay estos cuatro meditadores. ¿Cuáles cuatro? Aquí, monjes, cierto meditador es habilidoso en la concentración respecto a la concentración, pero no es habilidoso en la resolución respecto a la concentración. Por otra parte, monjes, cierto meditador es habilidoso en la resolución respecto a la concentración, pero no es habilidoso en la concentración respecto a la concentración. Por otra parte, monjes, cierto meditador ni es habilidoso en la concentración respecto a la concentración, ni es habilidoso en la resolución respecto a la concentración. Por otra parte, monjes, cierto meditador es tanto habilidoso en la concentración respecto a la concentración como habilidoso en la resolución respecto a la concentración. Al respecto, monjes, aquel meditador que es tanto habilidoso en la concentración respecto a la concentración como habilidoso en la resolución respecto a la concentración es, de estos cuatro meditadores, el más alto, el mejor, el principal, el supremo y el excelente. Al igual que, monjes, de la vaca [proviene] la leche... [así como antes]... es el más excelente”. Séptimo.

8. සමාධිමූලකසක්කච්චකාරීසුත්තං

8. Discurso sobre el actuar con esmero basado en la concentración.

669. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘චත්තාරොමෙ, භික්ඛවෙ, ඣායී. කතමෙ චත්තාරො? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං සක්කච්චකාරී. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සක්කච්චකාරී හොති, න සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී නෙව සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො හොති, න ච සමාධිස්මිං සක්කච්චකාරී. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො ච හොති, සමාධිස්මිං සක්කච්චකාරී ච. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, ය්වායං ඣායී සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො ච හොති සමාධිස්මිං සක්කච්චකාරී ච අයං ඉමෙසං චතුන්නං ඣායීනං අග්ගො ච සෙට්ඨො ච මොක්ඛො ච උත්තමො ච පවරො ච. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, ගවා ඛීරං…පෙ… පවරො චා’’ති. අට්ඨමං.

669. En Sāvatthī. “Monjes, hay estos cuatro meditadores. ¿Cuáles cuatro? Aquí, monjes, cierto meditador es habilidoso en la concentración respecto a la concentración, pero no es alguien que actúa con esmero respecto a la concentración. Por otra parte, monjes, cierto meditador es alguien que actúa con esmero respecto a la concentración, pero no es habilidoso en la concentración respecto a la concentración. Por otra parte, monjes, cierto meditador ni es habilidoso en la concentración respecto a la concentración, ni es alguien que actúa con esmero respecto a la concentración. Por otra parte, monjes, cierto meditador es tanto habilidoso en la concentración respecto a la concentración como alguien que actúa con esmero respecto a la concentración. Al respecto, monjes, aquel meditador que es tanto habilidoso en la concentración respecto a la concentración como alguien que actúa con esmero respecto a la concentración es, de estos cuatro meditadores, el más alto, el mejor, el principal, el supremo y el excelente. Al igual que, monjes, de la vaca [proviene] la leche... [así como antes]... es el más excelente”. Octavo.

9. සමාධිමූලකසාතච්චකාරීසුත්තං

9. Discurso sobre el actuar con persistencia basado en la concentración.

670. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘චත්තාරොමෙ, භික්ඛවෙ, ඣායී. කතමෙ චත්තාරො? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං සාතච්චකාරී. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සාතච්චකාරී හොති, න සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී නෙව සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො හොති, න ච සමාධිස්මිං සාතච්චකාරී. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො ච හොති, සමාධිස්මිං සාතච්චකාරී ච. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, ය්වායං ඣායී සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො ච හොති, සමාධිස්මිං සාතච්චකාරී ච අයං ඉමෙසං චතුන්නං ඣායීනං අග්ගො ච සෙට්ඨො ච මොක්ඛො ච උත්තමො ච පවරො ච. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, ගවා ඛීරං…පෙ… පවරො චා’’ති. නවමං.

670. En Sāvatthī. “Monjes, hay estos cuatro meditadores. ¿Cuáles cuatro? Aquí, monjes, cierto meditador es habilidoso en la concentración respecto a la concentración, pero no es alguien que actúa con persistencia respecto a la concentración. Por otra parte, monjes, cierto meditador es alguien que actúa con persistencia respecto a la concentración, pero no es habilidoso en la concentración respecto a la concentración. Por otra parte, monjes, cierto meditador ni es habilidoso en la concentración respecto a la concentración, ni es alguien que actúa con persistencia respecto a la concentración. Por otra parte, monjes, cierto meditador es tanto habilidoso en la concentración respecto a la concentración como alguien que actúa con persistencia respecto a la concentración. Al respecto, monjes, aquel meditador que es tanto habilidoso en la concentración respecto a la concentración como alguien que actúa con persistencia respecto a la concentración es, de estos cuatro meditadores, el más alto, el mejor, el principal, el supremo y el excelente. Al igual que, monjes, de la vaca [proviene] la leche... [así como antes]... es el más excelente”. Noveno.

10. සමාධිමූලකසප්පායකාරීසුත්තං

10. Discurso sobre el actuar con lo conveniente basado en la concentración.

671. සාවත්ථිනිදානං[Pg.228]. ‘‘චත්තාරොමෙ, භික්ඛවෙ, ඣායී. කතමෙ චත්තාරො? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං සප්පායකාරී. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සප්පායකාරී හොති, න සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී නෙව සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො හොති, න ච සමාධිස්මිං සප්පායකාරී. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො ච හොති, සමාධිස්මිං සප්පායකාරී ච. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, ය්වායං ඣායී සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො ච හොති සමාධිස්මිං සප්පායකාරී ච අයං ඉමෙසං චතුන්නං ඣායීනං අග්ගො ච සෙට්ඨො ච මොක්ඛො ච උත්තමො ච පවරො ච. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, ගවා ඛීරං…පෙ… පවරො චා’’ති. දසමං. (සමාධිමූලකං.)

671. En Sāvatthī. “Monjes, hay estos cuatro meditadores. ¿Cuáles cuatro? Aquí, monjes, cierto meditador es habilidoso en la concentración respecto a la concentración, pero no es alguien que actúa con lo conveniente respecto a la concentración. Por otra parte, monjes, cierto meditador es alguien que actúa con lo conveniente respecto a la concentración, pero no es habilidoso en la concentración respecto a la concentración. Por otra parte, monjes, cierto meditador ni es habilidoso en la concentración respecto a la concentración, ni es alguien que actúa con lo conveniente respecto a la concentración. Por otra parte, monjes, cierto meditador es tanto habilidoso en la concentración respecto a la concentración como alguien que actúa con lo conveniente respecto a la concentración. Al respecto, monjes, aquel meditador que es tanto habilidoso en la concentración respecto a la concentración como alguien que actúa con lo conveniente respecto a la concentración es, de estos cuatro meditadores, el más alto, el mejor, el principal, el supremo y el excelente. Al igual que, monjes, de la vaca [proviene] la leche... [así como antes]... es el más excelente”. Décimo. (La serie basada en la concentración).

11. සමාපත්තිමූලකඨිතිසුත්තං

11. Discurso sobre la estabilidad basado en el logro.

672. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘චත්තාරොමෙ, භික්ඛවෙ, ඣායී. කතමෙ චත්තාරො? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං ඨිතිකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං ඨිතිකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී නෙව සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො හොති, න ච සමාධිස්මිං ඨිතිකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො ච හොති, සමාධිස්මිං ඨිතිකුසලො ච. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, ය්වායං ඣායී සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො ච හොති, සමාධිස්මිං ඨිතිකුසලො ච අයං ඉමෙසං චතුන්නං ඣායීනං අග්ගො ච සෙට්ඨො ච මොක්ඛො ච උත්තමො ච පවරො ච. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, ගවා ඛීරං…පෙ… පවරො චා’’ති. එකාදසමං.

672. En Sāvatthī. “Monjes, existen estos cuatro tipos de practicantes de jhana. ¿Cuáles son los cuatro? Aquí, monjes, un practicante de jhana es diestro en el logro de la concentración, pero no es diestro en la permanencia en la concentración. Por el contrario, monjes, otro practicante de jhana es diestro en la permanencia en la concentración, pero no es diestro en el logro de la concentración. Además, monjes, otro practicante de jhana no es diestro en el logro de la concentración ni es diestro en la permanencia en la concentración. Y además, monjes, otro practicante de jhana es diestro tanto en el logro de la concentración como en la permanencia en la concentración. Entre estos, monjes, aquel practicante de jhana que es diestro tanto en el logro de la concentración como en la permanencia en la concentración es, de estos cuatro practicantes de jhana, el primero, el mejor, el principal, el supremo y el más excelente. Así como, monjes, de la vaca procede la leche... [así como de la nata de la mantequilla clarificada se dice que es] lo más excelente”. Undécimo.

12. සමාපත්තිමූලකවුට්ඨානසුත්තං

12. Discurso sobre la base del logro respecto al surgimiento.

673. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘චත්තාරොමෙ, භික්ඛවෙ, ඣායී. කතමෙ චත්තාරො? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං වුට්ඨානකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං වුට්ඨානකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී නෙව සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො හොති, න ච [Pg.229] සමාධිස්මිං වුට්ඨානකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො ච හොති, සමාධිස්මිං වුට්ඨානකුසලො ච. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, ය්වායං ඣායී …පෙ… පවරො චා’’ති. ද්වාදසමං.

673. En Sāvatthī. “Monjes, existen estos cuatro tipos de practicantes de jhana. ¿Cuáles son los cuatro? Aquí, monjes, un practicante de jhana es diestro en el logro de la concentración, pero no es diestro en el surgimiento de la concentración. Por el contrario, monjes, otro practicante de jhana es diestro en el surgimiento de la concentración, pero no es diestro en el logro de la concentración. Además, monjes, otro practicante de jhana no es diestro en el logro de la concentración ni es diestro en el surgimiento de la concentración. Y además, monjes, otro practicante de jhana es diestro tanto en el logro de la concentración como en el surgimiento de la concentración. Entre estos, monjes, aquel practicante de jhana... [como antes]... es el más excelente”. Duodécimo.

13. සමාපත්තිමූලකකල්ලිතසුත්තං

13. Discurso sobre la base del logro respecto a la preparación.

674. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘චත්තාරොමෙ, භික්ඛවෙ, ඣායී. කතමෙ චත්තාරො? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං කල්ලිතකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං කල්ලිතකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී නෙව සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො හොති, න ච සමාධිස්මිං කල්ලිතකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො ච හොති, සමාධිස්මිං කල්ලිතකුසලො ච. තත්‍ර…පෙ… පවරො චා’’ති. තෙරසමං.

674. En Sāvatthī. “Monjes, existen estos cuatro tipos de practicantes de jhana. ¿Cuáles son los cuatro? Aquí, monjes, un practicante de jhana es diestro en el logro de la concentración, pero no es diestro en la preparación para la concentración. Por el contrario, monjes, otro practicante de jhana es diestro en la preparación para la concentración, pero no es diestro en el logro de la concentración. Además, monjes, otro practicante de jhana no es diestro en el logro de la concentración ni es diestro en la preparación para la concentración. Y además, monjes, otro practicante de jhana es diestro tanto en el logro de la concentración como en la preparación para la concentración. Entre estos... [como antes]... es el más excelente”. Decimotercero.

14. සමාපත්තිමූලකආරම්මණසුත්තං

14. Discurso sobre la base del logro respecto al objeto.

675. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘චත්තාරොමෙ, භික්ඛවෙ, ඣායී. කතමෙ චත්තාරො? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං ආරම්මණකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං ආරම්මණකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී නෙව සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො හොති, න ච සමාධිස්මිං ආරම්මණකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො ච හොති, සමාධිස්මිං ආරම්මණකුසලො ච. තත්‍ර…පෙ… පවරො චා’’ති. චුද්දසමං.

675. En Sāvatthī. “Monjes, existen estos cuatro tipos de practicantes de jhana. ¿Cuáles son los cuatro? Aquí, monjes, un practicante de jhana es diestro en el logro de la concentración, pero no es diestro en el objeto de la concentración. Por el contrario, monjes, otro practicante de jhana es diestro en el objeto de la concentración, pero no es diestro en el logro de la concentración. Además, monjes, otro practicante de jhana no es diestro en el logro de la concentración ni es diestro en el objeto de la concentración. Y además, monjes, otro practicante de jhana es diestro tanto en el logro de la concentración como en el objeto de la concentración. Entre estos... [como antes]... es el más excelente”. Decimocuarto.

15. සමාපත්තිමූලකගොචරසුත්තං

15. Discurso sobre la base del logro respecto al dominio.

676. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘චත්තාරොමෙ, භික්ඛවෙ, ඣායී. කතමෙ චත්තාරො? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං ගොචරකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං ගොචරකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී නෙව සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො හොති, න ච සමාධිස්මිං ගොචරකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො [Pg.230] ච හොති, සමාධිස්මිං ගොචරකුසලො ච. තත්‍ර…පෙ… පවරො චා’’ති. පන්නරසමං.

676. En Sāvatthī. “Monjes, existen estos cuatro tipos de practicantes de jhana. ¿Cuáles son los cuatro? Aquí, monjes, un practicante de jhana es diestro en el logro de la concentración, pero no es diestro en el dominio de la concentración. Por el contrario, monjes, otro practicante de jhana es diestro en el dominio de la concentración, pero no es diestro en el logro de la concentración. Además, monjes, otro practicante de jhana no es diestro en el logro de la concentración ni es diestro en el dominio de la concentración. Y además, monjes, otro practicante de jhana es diestro tanto en el logro de la concentración como en el dominio de la concentración. Entre estos... [como antes]... es el más excelente”. Decimoquinto.

16. සමාපත්තිමූලකඅභිනීහාරසුත්තං

16. Discurso sobre la base del logro respecto a la resolución.

677. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘චත්තාරොමෙ, භික්ඛවෙ, ඣායී. කතමෙ චත්තාරො? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං අභිනීහාරකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං අභිනීහාරකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී නෙව සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො හොති, න ච සමාධිස්මිං අභිනීහාරකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො ච හොති, සමාධිස්මිං අභිනීහාරකුසලො ච. තත්‍ර…පෙ… පවරො චා’’ති. සොළසමං.

677. En Sāvatthī. “Monjes, existen estos cuatro tipos de practicantes de jhana. ¿Cuáles son los cuatro? Aquí, monjes, un practicante de jhana es diestro en el logro de la concentración, pero no es diestro en la resolución de la concentración. Por el contrario, monjes, otro practicante de jhana es diestro en la resolución de la concentración, pero no es diestro en el logro de la concentración. Además, monjes, otro practicante de jhana no es diestro en el logro de la concentración ni es diestro en la resolución de la concentración. Y además, monjes, otro practicante de jhana es diestro tanto en el logro de la concentración como en la resolución de la concentración. Entre estos... [como antes]... es el más excelente”. Decimosexto.

17. සමාපත්තිමූලකසක්කච්චසුත්තං

17. Discurso sobre la base del logro respecto al esmero.

678. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘චත්තාරොමෙ, භික්ඛවෙ, ඣායී. කතමෙ චත්තාරො? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං සක්කච්චකාරී. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සක්කච්චකාරී හොති, න සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී නෙව සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො හොති, න ච සමාධිස්මිං සක්කච්චකාරී. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො ච හොති, සමාධිස්මිං සක්කච්චකාරී ච. තත්‍ර…පෙ… පවරො චා’’ති. සත්තරසමං.

678. En Sāvatthī. “Monjes, existen estos cuatro tipos de practicantes de jhana. ¿Cuáles son los cuatro? Aquí, monjes, un practicante de jhana es diestro en el logro de la concentración, pero no es quien actúa con esmero en la concentración. Por el contrario, monjes, otro practicante de jhana es quien actúa con esmero en la concentración, pero no es diestro en el logro de la concentración. Además, monjes, otro practicante de jhana no es diestro en el logro de la concentración ni es quien actúa con esmero en la concentración. Y además, monjes, otro practicante de jhana es diestro tanto en el logro de la concentración como es quien actúa con esmero en la concentración. Entre estos... [como antes]... es el más excelente”. Decimoséptimo.

18. සමාපත්තිමූලකසාතච්චසුත්තං

18. Discurso sobre la base del logro respecto a la perseverancia.

679. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘චත්තාරොමෙ, භික්ඛවෙ, ඣායී. කතමෙ චත්තාරො? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං සාතච්චකාරී. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සාතච්චකාරී හොති, න සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී නෙව සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො හොති, න ච සමාධිස්මිං සාතච්චකාරී. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො ච හොති, සමාධිස්මිං සාතච්චකාරී ච. තත්‍ර…පෙ… පවරො චා’’ති. අට්ඨාරසමං.

679. En Sāvatthī. “Monjes, existen estos cuatro tipos de practicantes de jhana. ¿Cuáles son los cuatro? Aquí, monjes, un practicante de jhana es diestro en el logro de la concentración, pero no es quien actúa con perseverancia en la concentración. Por el contrario, monjes, otro practicante de jhana es quien actúa con perseverancia en la concentración, pero no es diestro en el logro de la concentración. Además, monjes, otro practicante de jhana no es diestro en el logro de la concentración ni es quien actúa con perseverancia en la concentración. Y además, monjes, otro practicante de jhana es diestro tanto en el logro de la concentración como es quien actúa con perseverancia en la concentración. Entre estos... [como antes]... es el más excelente”. Decimoctavo.

19. සමාපත්තිමූලකසප්පායකාරීසුත්තං

19. Discurso sobre la base del logro respecto a lo conveniente.

680. සාවත්ථිනිදානං[Pg.231]. ‘‘චත්තාරොමෙ, භික්ඛවෙ, ඣායී. කතමෙ චත්තාරො? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං සප්පායකාරී. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සප්පායකාරී හොති, න සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී නෙව සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො හොති, න ච සමාධිස්මිං සප්පායකාරී. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො ච හොති, සමාධිස්මිං සප්පායකාරී ච. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, ය්වායං ඣායී සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො ච හොති සමාධිස්මිං සප්පායකාරී ච අයං ඉමෙසං චතුන්නං ඣායීනං අග්ගො ච සෙට්ඨො ච මොක්ඛො ච උත්තමො ච පවරො ච. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, ගවා ඛීරං, ඛීරම්හා දධි, දධිම්හා නවනීතං, නවනීතම්හා සප්පි, සප්පිම්හා සප්පිමණ්ඩො තත්‍ර අග්ගමක්ඛායති; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, ය්වායං ඣායී සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො ච හොති සමාධිස්මිං සප්පායකාරී ච අයං ඉමෙසං චතුන්නං ඣායීනං අග්ගො ච සෙට්ඨො ච මොක්ඛො ච උත්තමො ච පවරො චා’’ති. එකූනවීසතිමං. (සමාපත්තිමූලකං.)

680. En Sāvatthī. «Monjes, hay estos cuatro practicantes de la meditación. ¿Cuáles cuatro? Aquí, monjes, un practicante de la meditación es diestro en el logro de la concentración, pero no es diligente en lo propicio para la concentración. Por otro lado, monjes, un practicante de la meditación es diligente en lo propicio para la concentración, pero no es diestro en el logro de la concentración. Por otro lado, monjes, un practicante de la meditación no es diestro en el logro de la concentración ni es diligente en lo propicio para la concentración. Y por otro lado, monjes, un practicante de la meditación es tanto diestro en el logro de la concentración como diligente en lo propicio para la concentración. Al respecto, monjes, aquel practicante de la meditación que es tanto diestro en el logro de la concentración como diligente en lo propicio para la concentración es, de estos cuatro, el principal, el mejor, el primero, el supremo y el más excelente. Al igual que de la vaca [se obtiene] la leche, de la leche la cuajada, de la cuajada la mantequilla fresca, de la mantequilla fresca el ghee y del ghee la crema de ghee, que se considera la mejor; de la misma manera, monjes, aquel practicante de la meditación que es tanto diestro en el logro de la concentración como diligente en lo propicio para la concentración es, de estos cuatro, el principal, el mejor, el primero, el supremo y el más excelente». Decimonoveno. (Basado en el logro).

20-27. ඨිතිමූලකවුට්ඨානසුත්තාදිඅට්ඨකං

20-27. Los ocho discursos que comienzan con el de la emergencia basado en la estabilidad.

681-688. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘චත්තාරොමෙ, භික්ඛවෙ, ඣායී. කතමෙ චත්තාරො? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං ඨිතිකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං වුට්ඨානකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං වුට්ඨානකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං ඨිතිකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී නෙව සමාධිස්මිං ඨිතිකුසලො හොති, න ච සමාධිස්මිං වුට්ඨානකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං ඨිතිකුසලො ච හොති, සමාධිස්මිං වුට්ඨානකුසලො ච. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, ය්වායං ඣායී…පෙ… උත්තමො ච පවරො චා’’ති. වීසතිමං. (පුරිමමූලකානි විය යාව සත්තවීසතිමා ඨිතිමූලකසප්පායකාරීසුත්තා අට්ඨ සුත්තානි පූරෙතබ්බානි. ඨිතිමූලකං.)

681-688. En Sāvatthī. «Monjes, hay estos cuatro practicantes de la meditación. ¿Cuáles cuatro? Aquí, monjes, un practicante de la meditación es diestro en la estabilidad de la concentración, pero no es diestro en la emergencia de la concentración. Por otro lado, monjes, un practicante de la meditación es diestro en la emergencia de la concentración, pero no es diestro en la estabilidad de la concentración. Por otro lado, monjes, un practicante de la meditación no es diestro en la estabilidad de la concentración ni es diestro en la emergencia de la concentración. Y por otro lado, monjes, un practicante de la meditación es tanto diestro en la estabilidad de la concentración como diestro en la emergencia de la concentración. Al respecto, monjes, aquel practicante de la meditación... [como antes]... es el supremo y el más excelente». Vigésimo. (Deben completarse los ocho discursos, al igual que los anteriores basados en el logro, hasta el vigesimoséptimo, que es el discurso sobre lo propicio basado en la estabilidad. Basado en la estabilidad).

28-34. වුට්ඨානමූලකකල්ලිතසුත්තාදිසත්තකං

28-34. Los siete discursos que comienzan con el de la preparación basado en la emergencia.

689-695. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘චත්තාරොමෙ, භික්ඛවෙ, ඣායී. කතමෙ චත්තාරො? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං වුට්ඨානකුසලො හොති, න [Pg.232] සමාධිස්මිං කල්ලිතකුසලො… සමාධිස්මිං කල්ලිතකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං වුට්ඨානකුසලො… නෙව සමාධිස්මිං වුට්ඨානකුසලො හොති, න ච සමාධිස්මිං කල්ලිතකුසලො… සමාධිස්මිං වුට්ඨානකුසලො ච හොති සමාධිස්මිං කල්ලිතකුසලො ච. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, ය්වායං ඣායී…පෙ… උත්තමො ච පවරො චා’’ති. අට්ඨවීසතිමං. (පුරිමමූලකානි විය යාව චතුත්තිංසතිමා වුට්ඨානමූලකසප්පායකාරීසුත්තා සත්ත සුත්තානි පූරෙතබ්බානි. වුට්ඨානමූලකං.)

689-695. En Sāvatthī. «Monjes, hay estos cuatro practicantes de la meditación. ¿Cuáles cuatro? Aquí, monjes, un practicante de la meditación es diestro en la emergencia de la concentración, pero no es diestro en la preparación para la concentración... es diestro en la preparación para la concentración, pero no es diestro en la emergencia de la concentración... no es diestro en la emergencia de la concentración ni es diestro en la preparación para la concentración... es tanto diestro en la emergencia de la concentración como diestro en la preparación para la concentración. Al respecto, monjes, aquel practicante de la meditación... [como antes]... es el supremo y el más excelente». Vigesimoctavo. (Deben completarse los siete discursos, al igual que los anteriores basados en el logro, hasta el trigesimocuarto, que es el discurso sobre lo propicio basado en la emergencia. Basado en la emergencia).

35-40. කල්ලිතමූලකආරම්මණසුත්තාදිඡක්කං

35-40. Los seis discursos que comienzan con el del objeto basado en la preparación.

696-701. සාවත්ථිනිදානං … ‘‘සමාධිස්මිං කල්ලිතකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං ආරම්මණකුසලො… සමාධිස්මිං ආරම්මණකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං කල්ලිතකුසලො… නෙව සමාධිස්මිං කල්ලිතකුසලො හොති, න ච සමාධිස්මිං ආරම්මණකුසලො… සමාධිස්මිං කල්ලිතකුසලො ච හොති, සමාධිස්මිං ආරම්මණකුසලො ච. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, ය්වායං ඣායී…පෙ… උත්තමො ච පවරො චා’’ති. පඤ්චතිංසතිමං. (පුරිමමූලකානි විය යාව චත්තාලීසමා කල්ලිතමූලකසප්පායකාරීසුත්තා ඡ සුත්තානි පූරෙතබ්බානි. කල්ලිතමූලකං.)

696-701. En Sāvatthī... «es diestro en la preparación para la concentración, pero no es diestro en el objeto de la concentración... es diestro en el objeto de la concentración, pero no es diestro en la preparación para la concentración... no es diestro en la preparación para la concentración ni es diestro en el objeto de la concentración... es tanto diestro en la preparación para la concentración como diestro en el objeto de la concentración. Al respecto, monjes, aquel practicante de la meditación... [como antes]... es el supremo y el más excelente». Trigésimo quinto. (Deben completarse los seis discursos, al igual que los anteriores basados en el logro, hasta el cuadragésimo, que es el discurso sobre lo propicio basado en la preparación. Basado en la preparación).

41-45. ආරම්මණමූලකගොචරසුත්තාදිපඤ්චකං

41-45. Los cinco discursos que comienzan con el del ámbito basado en el objeto.

702-706. සාවත්ථිනිදානං … ‘‘සමාධිස්මිං ආරම්මණකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං ගොචරකුසලො… සමාධිස්මිං ගොචරකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං ආරම්මණකුසලො… නෙව සමාධිස්මිං ආරම්මණකුසලො හොති, න ච සමාධිස්මිං ගොචරකුසලො… සමාධිස්මිං ආරම්මණකුසලො ච හොති, සමාධිස්මිං ගොචරකුසලො ච. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, ය්වායං ඣායී…පෙ… උත්තමො ච පවරො චා’’ති. එකචත්තාලීසමං. (පුරිමමූලකානි විය යාව පඤ්චචත්තාලීසමා ආරම්මණමූලකසප්පායකාරීසුත්තා පඤ්ච සුත්තානි පූරෙතබ්බානි. ආරම්මණමූලකං.)

702-706. En Sāvatthī... «es diestro en el objeto de la concentración, pero no es diestro en el ámbito de la concentración... es diestro en el ámbito de la concentración, pero no es diestro en el objeto de la concentración... no es diestro en el objeto de la concentración ni es diestro en el ámbito de la concentración... es tanto diestro en el objeto de la concentración como diestro en el ámbito de la concentración. Al respecto, monjes, aquel practicante de la meditación... [como antes]... es el supremo y el más excelente». Cuadragésimo primero. (Deben completarse los cinco discursos, al igual que los anteriores basados en el logro, hasta el cuadragésimo quinto, que es el discurso sobre lo propicio basado en el objeto. Basado en el objeto).

46-49. ගොචරමූලකඅභිනීහාරසුත්තාදිචතුක්කං

46-49. Los cuatro discursos que comienzan con el de la resolución basado en el ámbito.

707. සාවත්ථිනිදානං… ‘‘සමාධිස්මිං ගොචරකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං අභිනීහාරකුසලො… සමාධිස්මිං අභිනීහාරකුසලො හොති[Pg.233], න සමාධිස්මිං ගොචරකුසලො… නෙව සමාධිස්මිං ගොචරකුසලො හොති, න ච සමාධිස්මිං අභිනීහාරකුසලො… සමාධිස්මිං ගොචරකුසලො ච හොති, සමාධිස්මිං අභිනීහාරකුසලො ච… සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, ගවා ඛීරං, ඛීරම්හා දධි, දධිම්හා නවනීතං, නවනීතම්හා සප්පි, සප්පිම්හා සප්පිමණ්ඩො තත්‍ර අග්ගමක්ඛායති; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, ය්වායං ඣායී සමාධිස්මිං ගොචරකුසලො ච හොති සමාධිස්මිං අභිනීහාරකුසලො ච අයං ඉමෙසං චතුන්නං ඣායීනං…පෙ… උත්තමො ච පවරො චා’’ති. ඡචත්තාලීසමං.

707. En Sāvatthī... «es diestro en el ámbito de la concentración, pero no es diestro en la resolución hacia la concentración... es diestro en la resolución hacia la concentración, pero no es diestro en el ámbito de la concentración... no es diestro en el ámbito de la concentración ni es diestro en la resolución hacia la concentración... es tanto diestro en el ámbito de la concentración como diestro en la resolución hacia la concentración... al igual que de la vaca [se obtiene] la leche, de la leche la cuajada, de la cuajada la mantequilla fresca, de la mantequilla fresca el ghee y del ghee la crema de ghee, que se considera la mejor; de la misma manera, monjes, aquel practicante de la meditación que es tanto diestro en el ámbito de la concentración como diestro en la resolución hacia la concentración es, de estos cuatro practicantes de la meditación... [como antes]... es el supremo y el más excelente». Cuadragésimo sexto.

708. සමාධිස්මිං ගොචරකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං සක්කච්චකාරී…පෙ…. විත්ථාරෙතබ්බං. සත්තචත්තාලීසමං.

708. «Es diestro en el ámbito de la concentración, pero no actúa con minuciosidad en la concentración»... [se debe expandir]. Cuadragésimo séptimo.

709. සමාධිස්මිං ගොචරකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං සාතච්චකාරී…පෙ…. අට්ඨචත්තාලීසමං.

709. «Es diestro en el ámbito de la concentración, pero no actúa con perseverancia en la concentración»... [se debe expandir]. Cuadragésimo octavo.

710. සමාධිස්මිං ගොචරකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං සප්පායකාරී…පෙ…. එකූනපඤ්ඤාසමං. (ගොචරමූලකං.)

710. «Es diestro en el ámbito de la concentración, pero no es diligente en lo propicio para la concentración»... [se debe expandir]. Cuadragésimo noveno. (Basado en el ámbito).

50-52. අභිනීහාරමූලකසක්කච්චසුත්තාදිතිකං

50-52. Los tres discursos que comienzan con el de la minuciosidad basado en la resolución.

711. සාවත්ථිනිදානං … ‘‘සමාධිස්මිං අභිනීහාරකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං සක්කච්චකාරී… සමාධිස්මිං සක්කච්චකාරී හොති, න සමාධිස්මිං අභිනීහාරකුසලො… නෙව සමාධිස්මිං අභිනීහාරකුසලො හොති, න ච සමාධිස්මිං සක්කච්චකාරී… සමාධිස්මිං අභිනීහාරකුසලො ච හොති, සමාධිස්මිං සක්කච්චකාරී ච. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, ය්වායං ඣායී…පෙ… උත්තමො ච පවරො චා’’ති. පඤ්ඤාසමං.

711. En Sāvatthī. “Monjes, hay un meditador que es hábil en la aplicación de la mente en la concentración, pero no actúa con esmero respecto a la concentración... hay uno que actúa con esmero respecto a la concentración, pero no es hábil en la aplicación de la mente en la concentración... hay uno que ni es hábil en la aplicación de la mente ni actúa con esmero... y hay uno que es hábil en la aplicación de la mente en la concentración y también actúa con esmero respecto a la concentración. Entre estos, monjes, aquel meditador que es hábil en la aplicación y actúa con esmero es el supremo y el más excelente”. (Quincuagésimo).

712. සමාධිස්මිං අභිනීහාරකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං සාතච්චකාරී…පෙ…. එකපඤ්ඤාසමං.

712. “Hay uno que es hábil en la aplicación de la mente en la concentración, pero no actúa con perseverancia...”. (Quincuagésimo primero).

713. සමාධිස්මිං අභිනීහාරකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං සප්පායකාරී…පෙ…. ද්වෙපඤ්ඤාසමං. (අභිනීහාරමූලකං.)

713. “Hay uno que es hábil en la aplicación de la mente en la concentración, pero no actúa con lo que es conveniente...”. (Quincuagésimo segundo). (Serie basada en la aplicación).

53-54. සක්කච්චමූලකසාතච්චකාරීසුත්තාදිදුකං

53-54. Los dos discursos que comienzan con el actuar con esmero como base y el actuar con perseverancia.

714. සාවත්ථිනිදානං [Pg.234]… ‘‘සමාධිස්මිං සක්කච්චකාරී හොති, න සමාධිස්මිං සාතච්චකාරී… සමාධිස්මිං සාතච්චකාරී හොති, න සමාධිස්මිං සක්කච්චකාරී … නෙව සමාධිස්මිං සක්කච්චකාරී හොති, න ච සමාධිස්මිං සාතච්චකාරී… සමාධිස්මිං සක්කච්චකාරී ච හොති, සමාධිස්මිං සාතච්චකාරී ච. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, ය්වායං…පෙ… උත්තමො ච පවරො චා’’ති. තෙපඤ්ඤාසමං.

714. En Sāvatthī. “Monjes, hay un meditador que actúa con esmero respecto a la concentración, pero no actúa con perseverancia... hay uno que actúa con perseverancia, pero no actúa con esmero... hay uno que ni actúa con esmero ni actúa con perseverancia... y hay uno que actúa con esmero respecto a la concentración y también actúa con perseverancia respecto a la concentración. Entre estos, monjes, aquel... es el supremo y el más excelente”. (Quincuagésimo tercero).

715. සමාධිස්මිං සක්කච්චකාරී හොති, න සමාධිස්මිං සප්පායකාරී…පෙ…. චතුපඤ්ඤාසමං.

715. “Hay uno que actúa con esmero respecto a la concentración, pero no actúa con lo que es conveniente...”. (Quincuagésimo cuarto).

55. සාතච්චමූලකසප්පායකාරීසුත්තං

55. El discurso basado en el actuar con perseverancia y el actuar con lo conveniente.

716. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘චතාරොමෙ, භික්ඛවෙ, ඣායී. කතමෙ චත්තාරො? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සාතච්චකාරී හොති, න සමාධිස්මිං සප්පායකාරී. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සප්පායකාරී හොති, න සමාධිස්මිං සාතච්චකාරී. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී නෙව සමාධිස්මිං සාතච්චකාරී හොති, න ච සමාධිස්මිං සප්පායකාරී. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සාතච්චකාරී ච හොති, සමාධිස්මිං සප්පායකාරී ච. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, ය්වායං ඣායී සමාධිස්මිං සාතච්චකාරී ච හොති සමාධිස්මිං සප්පායකාරී ච අයං ඉමෙසං චතුන්නං ඣායීනං අග්ගො ච සෙට්ඨො ච මොක්ඛො ච උත්තමො ච පවරො ච. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, ගවා ඛීරං, ඛීරම්හා දධි, දධිම්හා නවනීතං, නවනීතම්හා සප්පි, සප්පිම්හා සප්පිමණ්ඩො තත්‍ර අග්ගමක්ඛායති; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, ය්වායං ඣායී සමාධිස්මිං සාතච්චකාරී ච හොති, සමාධිස්මිං සප්පායකාරී අයං ඉමෙසං චතුන්නං ඣායීනං අග්ගො ච සෙට්ඨො ච මොක්ඛො ච උත්තමො ච පවරො චා’’ති. ඉදමවොච භගවා. අත්තමනා තෙ භික්ඛූ භගවතො භාසිතං අභිනන්දුන්ති. පඤ්චපඤ්ඤාසමං. (යථා පඤ්චපඤ්ඤාසං වෙය්‍යාකරණානි හොන්ති තථා විත්ථාරෙතබ්බානි.)

716. En Sāvatthī. “Monjes, existen estos cuatro meditadores. ¿Cuáles son los cuatro? Aquí, monjes, un meditador actúa con perseverancia respecto a la concentración, pero no actúa con lo que es conveniente. Otro actúa con lo que es conveniente, pero no actúa con perseverancia. Otro ni actúa con perseverancia ni actúa con lo que es conveniente. Y otro actúa con perseverancia respecto a la concentración y también actúa con lo que es conveniente respecto a la concentración. Entre estos, monjes, aquel meditador que actúa con perseverancia y actúa con lo que es conveniente es, de estos cuatro meditadores, el principal, el mejor, el jefe, el supremo y el más excelente. Así como de la vaca se obtiene la leche, de la leche la cuajada, de la cuajada la mantequilla, de la mantequilla el ghee y del ghee la esencia del ghee, que es considerada la mejor; de la misma manera, monjes, aquel meditador que actúa con perseverancia y actúa con lo que es conveniente es, de estos cuatro, el principal, el mejor, el jefe, el supremo y el más excelente”. Esto dijo el Bienaventurado. Los monjes, complacidos, se regocijaron en las palabras del Bienaventurado. (Quincuagésimo quinto). (Los cincuenta y cinco discursos deben ser detallados de esta manera).

ඣානසංයුත්තං සමත්තං.

El Jhānasaṃyutta ha concluido.

තස්සුද්දානං –

Su resumen es:

සමාධි [Pg.235] සමාපත්ති ඨිති ච, වුට්ඨානං කල්ලිතාරම්මණෙන ච;

ගොචරා අභිනීහාරො සක්කච්ච, සාතච්ච අථොපි සප්පායන්ති.

Concentración, logro, estabilidad, surgimiento, habilidad, objeto, dominio, aplicación, esmero, perseverancia y también idoneidad.

ඛන්ධවග්ගො තතියො.

El Libro de los Agregados es el tercero.

තස්සුද්දානං –

Su resumen es:

ඛන්ධ රාධසංයුත්තඤ්ච, දිට්ඨිඔක්කන්ත උප්පාදා;

කිලෙස සාරිපුත්තා ච, නාගා සුපණ්ණ ගන්ධබ්බා;

වලාහ වච්ඡඣානන්ති, ඛන්ධවග්ගම්හි තෙරසාති.

Khandhasaṃyutta, Rādhasaṃyutta, Diṭṭhisaṃyutta, Okkantisaṃyutta, Uppādasaṃyutta, Kilesasaṃyutta, Sāriputtasaṃyutta, Nāgasaṃyutta, Supaṇṇasaṃyutta, Gandhabbasaṃyutta, Valāhasaṃyutta, Vacchagottasaṃyutta y Jhānasaṃyutta; estos trece saṃyuttas componen el Khandhavagga.

ඛන්ධවග්ගසංයුත්තපාළි නිට්ඨිතා.

El texto Pali del Khandhavaggasaṃyutta ha finalizado.

বাংলা
পালি	অট্ঠকথা	টীকা	অন্ন
1101 পারাজিক পালি 1102 পাচিত্তিয় পালি 1103 মহাবগ্গ পালি (বিনয়) 1104 চূলবগ্গ পালি 1105 পরিবার পালি	1201 পারাজিককণ্ড অট্ঠকথা-১ 1202 পারাজিককণ্ড অট্ঠকথা-২ 1203 পাচিত্তিয় অট্ঠকথা 1204 মহাবগ্গ অট্ঠকথা (বিনয়) 1205 চূলবগ্গ অট্ঠকথা 1206 পরিবার অট্ঠকথা	1301 সারত্থদীপনী টীকা-১ 1302 সারত্থদীপনী টীকা-২ 1303 সারত্থদীপনী টীকা-৩	1401 দ্বেমাতিকাপালি 1402 বিনয়সংগহ অট্ঠকথা 1403 বজিরবুদ্ধি টীকা 1404 বিমতিবিনোদনী টীকা-১ 1405 বিমতিবিনোদনী টীকা-২ 1406 বিনয়ালংকার টীকা-১ 1407 বিনয়ালংকার টীকা-২ 1408 কঙ্খাবিতরণীপুরাণ টীকা 1409 বিনয়বিনিচ্ছয়-উত্তরবিনিচ্ছয় 1410 বিনয়বিনিচ্ছয় টীকা-১ 1411 বিনয়বিনিচ্ছয় টীকা-২ 1412 পাচিত্যাদিযোজনাপালি 1413 খুদ্ধসিক্খা-মূলসিক্খা 8401 বিসুদ্ধিমগ্গ-১ 8402 বিসুদ্ধিমগ্গ-২ 8403 বিসুদ্ধিমগ্গ-মহাটীকা-১ 8404 বিসুদ্ধিমগ্গ-মহাটীকা-২ 8405 বিসুদ্ধিমগ্গ নিদানকথা 8406 দীঘনিকায় (পু-বি) 8407 মজ্ঝিমনিকায় (পু-বি) 8408 সংযুত্তনিকায় (পু-বি) 8409 অঙ্গুত্তরনিকায় (পু-বি) 8410 বিনয়পিটক (পু-বি) 8411 অভিধম্মপিটক (পু-বি) 8412 অট্ঠকথা (পু-বি) 8413 নিরুত্তিদীপনী 8414 পরমত্থদীপনী সংগহমহাটীকাপাঠ 8415 অনুদীপনীপাঠ 8416 পট্ঠানুদ্দেস দীপনীপাঠ 8417 নমক্কারটীকা 8418 মহাপণামপাঠ 8419 লক্খণাতো বুদ্ধথোমনাগাথা 8420 সুতবন্দনা 8421 কমলাঞ্জলি 8422 জিনালংকার 8423 পজ্জমধু 8424 বুদ্ধগুণগাথাবলী 8425 চূলগন্থবংস 8426 মহাবংস 8427 সাসনবংস 8428 কচ্চায়নব্যাকরণং 8429 মোগ্গল্লানব্যাকরণং 8430 সদ্দনীতিপ্পকরণং (পদমালা) 8431 সদ্দনীতিপ্পকরণং (ধাতুমালা) 8432 পদরূপসিদ্ধি 8433 মোগ্গল্লানপঞ্চিকা 8434 পযোগসিদ্ধিপাঠ 8435 বুত্তোদয়পাঠ 8436 অভিধানপ্পদীপিকাপাঠ 8437 অভিধানপ্পদীপিকাটীকা 8438 সুবোধালংকারপাঠ 8439 সুবোধালংকারটীকা 8440 বালাবতার গণ্ঠিপদত্থবিনিচ্ছয়সার 8441 লোকনীতি 8442 সুত্তন্তনীতি 8443 সূরস্সতীনীতি 8444 মহারহনীতি 8445 ধম্মনীতি 8446 কবিদপ্পণনীতি 8447 নীতিমঞ্জরী 8448 নরদক্খদীপনী 8449 চতুরারক্খদীপনী 8450 চাণক্যনীতি 8451 রসবাহিনী 8452 সীমাবিসোধনীপাঠ 8453 বেস্সন্তরগীতি 8454 মোগ্গল্লান বুত্তিবিবরণপঞ্চিকা 8455 থূপবংস 8456 দাঠাবংস 8457 ধাতুপাঠবিলাসিনিয়া 8458 ধাতুবংস 8459 হত্থবনগল্লবিহারবংস 8460 জিনচরিতয় 8461 জিনবংসদীপং 8462 তেলকটাহগাথা 8463 মিলিদটীকা 8464 পদমঞ্জরী 8465 পদসাধনং 8466 সদ্দবিন্দুপকরণং 8467 কচ্চায়নধাতুমঞ্জুসা 8468 সামন্তকূটবণ্ণনা
2101 সীলক্খন্ধবগ্গ পালি 2102 মহাবগ্গ পালি (দীঘ) 2103 পাথিকবগ্গ পালি	2201 সীলক্খন্ধবগ্গ অট্ঠকথা 2202 মহাবগ্গ অট্ঠকথা (দীঘ) 2203 পাথিকবগ্গ অট্ঠকথা	2301 সীলক্খন্ধবগ্গ টীকা 2302 মহাবগ্গ টীকা (দীঘ) 2303 পাথিকবগ্গ টীকা 2304 সীলক্খন্ধবগ্গ-অভিনবটীকা-১ 2305 সীলক্খন্ধবগ্গ-অভিনবটীকা-২
3101 মূলপণ্ণাস পালি 3102 মজ্ঝিমপণ্ণাস পালি 3103 উপরিপণ্ণাস পালি	3201 মূলপণ্ণাস অট্ঠকথা-১ 3202 মূলপণ্ণাস অট্ঠকথা-২ 3203 মজ্ঝিমপণ্ণাস অট্ঠকথা 3204 উপরিপণ্ণাস অট্ঠকথা	3301 মূলপণ্ণাস টীকা 3302 মজ্ঝিমপণ্ণাস টীকা 3303 উপরিপণ্ণাস টীকা
4101 সগাথাবগ্গ পালি 4102 নিদানবগ্গ পালি 4103 খন্ধবগ্গ পালি 4104 সলায়তনবগ্গ পালি 4105 মহাবগ্গ পালি (সংযুত্ত)	4201 সগাথাবগ্গ অট্ঠকথা 4202 নিদানবগ্গ অট্ঠকথা 4203 খন্ধবগ্গ অট্ঠকথা 4204 সলায়তনবগ্গ অট্ঠকথা 4205 মহাবগ্গ অট্ঠকথা (সংযুত্ত)	4301 সগাথাবগ্গ টীকা 4302 নিদানবগ্গ টীকা 4303 খন্ধবগ্গ টীকা 4304 সলায়তনবগ্গ টীকা 4305 মহাবগ্গ টীকা (সংযুত্ত)
5101 এককনিপাত পালি 5102 দুকনিপাত পালি 5103 তিকনিপাত পালি 5104 চতুক্কনিপাত পালি 5105 পঞ্চকনিপাত পালি 5106 ছক্কনিপাত পালি 5107 সত্তকনিপাত পালি 5108 অট্ঠকাদিনিপাত পালি 5109 নবকনিপাত পালি 5110 দশকনিপাত পালি 5111 একাদশকনিপাত পালি	5201 এককনিপাত অট্ঠকথা 5202 দুক-তিক-চতুক্কনিপাত অট্ঠকথা 5203 পঞ্চক-ছক্ক-সত্তকনিপাত অট্ঠকথা 5204 অট্ঠকাদিনিপাত অট্ঠকথা	5301 এককনিপাত টীকা 5302 দুক-তিক-চতুক্কনিপাত টীকা 5303 পঞ্চক-ছক্ক-সত্তকনিপাত টীকা 5304 অট্ঠকাদিনিপাত টীকা
6101 খুদ্ধকপাঠ পালি 6102 ধম্মপদ পালি 6103 উদান পালি 6104 ইতিবুত্তক পালি 6105 সুত্তনিপাত পালি 6106 বিমানবত্থু পালি 6107 পেতবত্থু পালি 6108 থেরগাথা পালি 6109 থেরীগাথা পালি 6110 অপদান পালি-১ 6111 অপদান পালি-২ 6112 বুদ্ধবংস পালি 6113 চরিয়াপিটক পালি 6114 জাতক পালি-১ 6115 জাতক পালি-২ 6116 মহানিদ্দেস পালি 6117 চূলনিদ্দেস পালি 6118 পটিসম্ভিদামগ্গ পালি 6119 নেত্তিপ্পকরণ পালি 6120 মিলিন্দপঞ্হ পালি 6121 পেটকোপদেস পালি	6201 খুদ্ধকপাঠ অট্ঠকথা 6202 ধম্মপদ অট্ঠকথা-১ 6203 ধম্মপদ অট্ঠকথা-২ 6204 উদান অট্ঠকথা 6205 ইতিবুত্তক অট্ঠকথা 6206 সুত্তনিপাত অট্ঠকথা-১ 6207 সুত্তনিপাত অট্ঠকথা-২ 6208 বিমানবত্থু অট্ঠকথা 6209 পেতবত্থু অট্ঠকথা 6210 থেরগাথা অট্ঠকথা-১ 6211 থেরগাথা অট্ঠকথা-২ 6212 থেরীগাথা অট্ঠকথা 6213 অপদান অট্ঠকথা-১ 6214 অপদান অট্ঠকথা-২ 6215 বুদ্ধবংস অট্ঠকথা 6216 চরিয়াপিটক অট্ঠকথা 6217 জাতক অট্ঠকথা-১ 6218 জাতক অট্ঠকথা-২ 6219 জাতক অট্ঠকথা-৩ 6220 জাতক অট্ঠকথা-৪ 6221 জাতক অট্ঠকথা-৫ 6222 জাতক অট্ঠকথা-৬ 6223 জাতক অট্ঠকথা-৭ 6224 মহানিদ্দেস অট্ঠকথা 6225 চূলনিদ্দেস অট্ঠকথা 6226 পটিসম্ভিদামগ্গ অট্ঠকথা-১ 6227 পটিসম্ভিদামগ্গ অট্ঠকথা-২ 6228 নেত্তিপ্পকরণ অট্ঠকথা	6301 নেত্তিপ্পকরণ টীকা 6302 নেত্তিবিভাবিনী
7101 ধম্মসংগণী পালি 7102 বিভঙ্গ পালি 7103 ধাতুকথা পালি 7104 পুগ্গলপঞ্ঞাত্তি পালি 7105 কথাবত্থু পালি 7106 যমক পালি-১ 7107 যমক পালি-২ 7108 যমক পালি-৩ 7109 পট্ঠান পালি-১ 7110 পট্ঠান পালি-২ 7111 পট্ঠান পালি-৩ 7112 পট্ঠান পালি-৪ 7113 পট্ঠান পালি-৫	7201 ধম্মসংগণি অট্ঠকথা 7202 সম্মোহবিনোদনী অট্ঠকথা 7203 পঞ্চপকরণ অট্ঠকথা	7301 ধম্মসংগণী-মূলটীকা 7302 বিভঙ্গ-মূলটীকা 7303 পঞ্চপকরণ-মূলটীকা 7304 ধম্মসংগণী-অনুটীকা 7305 পঞ্চপকরণ-অনুটীকা 7306 অভিধম্মাবতারো-নামরূপপরিচ্ছেদো 7307 অভিধম্মত্থসংগহো 7308 অভিধম্মাবতার-পুরাণটীকা 7309 অভিধম্মমাতিকাপালি

中文
巴利	義註	複註	藏外典籍
1101 巴拉基咖（波羅夷） 1102 巴吉帝亞（波逸提） 1103 大品（律藏） 1104 小品 1105 附隨	1201 巴拉基咖（波羅夷）義註-1 1202 巴拉基咖（波羅夷）義註-2 1203 巴吉帝亞（波逸提）義註 1204 大品義註（律藏） 1205 小品義註 1206 附隨義註	1301 心義燈-1 1302 心義燈-2 1303 心義燈-3	1401 疑惑度脫 1402 律攝註釋 1403 金剛智疏 1404 疑難解除疏-1 1405 疑難解除疏-2 1406 律莊嚴疏-1 1407 律莊嚴疏-2 1408 古老解惑疏 1409 律抉擇-上抉擇 1410 律抉擇疏-1 1411 律抉擇疏-2 1412 巴吉帝亞等啟請經 1413 小戒學-根本戒學 8401 清淨道論-1 8402 清淨道論-2 8403 清淨道大複註-1 8404 清淨道大複註-2 8405 清淨道論導論 8406 長部問答 8407 中部問答 8408 相應部問答 8409 增支部問答 8410 律藏問答 8411 論藏問答 8412 義注問答 8413 語言學詮釋手冊 8414 勝義顯揚 8415 隨燈論誦 8416 發趣論燈論 8417 禮敬文 8418 大禮敬文 8419 依相讚佛偈 8420 經讚 8421 蓮花供 8422 勝者莊嚴 8423 語蜜 8424 佛德偈集 8425 小史 8427 佛教史 8426 大史 8429 目犍連文法 8428 迦旃延文法 8430 文法寶鑑（詞幹篇） 8431 文法寶鑑（詞根篇） 8432 詞形成論 8433 目犍連五章 8434 應用成就讀本 8435 音韻論讀本 8436 阿毗曇燈讀本 8437 阿毗曇燈疏 8438 妙莊嚴論讀本 8439 妙莊嚴論疏 8440 初學入門義抉擇精要 8446 詩王智論 8447 智論花鬘 8445 法智論 8444 大羅漢智論 8441 世間智論 8442 經典智論 8443 勇士百智論 8450 考底利耶智論 8448 人眼燈 8449 四護衛燈 8451 妙味之流 8452 界清淨 8453 韋桑達拉頌 8454 目犍連語釋五章 8455 塔史 8456 佛牙史 8457 詞根讀本注釋 8458 舍利史 8459 象頭山寺史 8460 勝者行傳 8461 勝者宗燈 8462 油鍋偈 8463 彌蘭王問疏 8464 詞花鬘 8465 詞成就論 8466 正理滴論 8467 迦旃延詞根注 8468 邊境山注釋
2101 戒蘊品 2102 大品（長部） 2103 波梨品	2201 戒蘊品註義註 2202 大品義註（長部） 2203 波梨品義註	2301 戒蘊品疏 2302 大品複註（長部） 2303 波梨品複註 2304 戒蘊品新複註-1 2305 戒蘊品新複註-2
3101 根本五十經 3102 中五十經 3103 後五十經	3201 根本五十義註-1 3202 根本五十義註-2 3203 中五十義註 3204 後五十義註	3301 根本五十經複註 3302 中五十經複註 3303 後五十經複註
4101 有偈品 4102 因緣品 4103 蘊品 4104 六處品 4105 大品（相應部）	4201 有偈品義注 4202 因緣品義注 4203 蘊品義注 4204 六處品義注 4205 大品義注（相應部）	4301 有偈品複註 4302 因緣品註 4303 蘊品複註 4304 六處品複註 4305 大品複註（相應部）
5101 一集經 5102 二集經 5103 三集經 5104 四集經 5105 五集經 5106 六集經 5107 七集經 5108 八集等經 5109 九集經 5110 十集經 5111 十一集經	5201 一集義註 5202 二、三、四集義註 5203 五、六、七集義註 5204 八、九、十、十一集義註	5301 一集複註 5302 二、三、四集複註 5303 五、六、七集複註 5304 八集等複註
6101 小誦 6102 法句經 6103 自說 6104 如是語 6105 經集 6106 天宮事 6107 餓鬼事 6108 長老偈 6109 長老尼偈 6110 譬喻-1 6111 譬喻-2 6112 諸佛史 6113 所行藏 6114 本生-1 6115 本生-2 6116 大義釋 6117 小義釋 6118 無礙解道 6119 導論 6120 彌蘭王問 6121 藏釋	6201 小誦義注 6202 法句義注-1 6203 法句義注-2 6204 自說義注 6205 如是語義註 6206 經集義注-1 6207 經集義注-2 6208 天宮事義注 6209 餓鬼事義注 6210 長老偈義注-1 6211 長老偈義注-2 6212 長老尼義注 6213 譬喻義注-1 6214 譬喻義注-2 6215 諸佛史義注 6216 所行藏義注 6217 本生義注-1 6218 本生義注-2 6219 本生義注-3 6220 本生義注-4 6221 本生義注-5 6222 本生義注-6 6223 本生義注-7 6224 大義釋義注 6225 小義釋義注 6226 無礙解道義注-1 6227 無礙解道義注-2 6228 導論義注	6301 導論複註 6302 導論明解
7101 法集論 7102 分別論 7103 界論 7104 人施設論 7105 論事 7106 雙論-1 7107 雙論-2 7108 雙論-3 7109 發趣論-1 7110 發趣論-2 7111 發趣論-3 7112 發趣論-4 7113 發趣論-5	7201 法集論義註 7202 分別論義註（迷惑冰消） 7203 五部論義註	7301 法集論根本複註 7302 分別論根本複註 7303 五論根本複註 7304 法集論複註 7305 五論複註 7306 阿毘達摩入門 7307 攝阿毘達磨義論 7308 阿毘達摩入門古複註 7309 阿毘達摩論母

English
Pali Canon	Commentaries	Sub-commentaries	Other
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

Français
Canon Pali	Commentaires	Sous-commentaires	Autres
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

Deutsch
Pali-Kanon	Kommentare	Subkommentare	Sonstige
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

हिंदी
पाली कैनन	कमेंट्री	उप-टिप्पणियाँ	अन्य
1101 पाराजिक पाळि 1102 पाचित्तिय पाळि 1103 महावग्ग पाळि (विनय) 1104 चूळवग्ग पाळि 1105 परिवार पाळि	1201 पाराजिककण्ड अट्ठकथा-1 1202 पाराजिककण्ड अट्ठकथा-2 1203 पाचित्तिय अट्ठकथा 1204 महावग्ग अट्ठकथा (विनय) 1205 चूळवग्ग अट्ठकथा 1206 परिवार अट्ठकथा	1301 सारत्थदीपनी टीका-1 1302 सारत्थदीपनी टीका-2 1303 सारत्थदीपनी टीका-3	1401 द्वेमातिकापाळि 1402 विनयसंगह अट्ठकथा 1403 वजिरबुद्धि टीका 1404 विमतिविनोदनी टीका-1 1405 विमतिविनोदनी टीका-2 1406 विनयालंकार टीका-1 1407 विनयालंकार टीका-2 1408 कंखावितरणीपुराण टीका 1409 विनयविनिच्छय-उत्तरविनिच्छय 1410 विनयविनिच्छय टीका-1 1411 विनयविनिच्छय टीका-2 1412 पाचित्यादियोजनापाळि 1413 खुद्दसिक्खा-मूलसिक्खा 8401 विसुद्धिमग्ग-1 8402 विसुद्धिमग्ग-2 8403 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-1 8404 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-2 8405 विसुद्धिमग्ग निदानकथा 8406 दीघनिकाय (पु-वि) 8407 मज्झिमनिकाय (पु-वि) 8408 संयुत्तनिकाय (पु-वि) 8409 अङ्गुत्तरनिकाय (पु-वि) 8410 विनयपिटक (पु-वि) 8411 अभिधम्मपिटक (पु-वि) 8412 अट्ठकथा (पु-वि) 8413 निरुत्तिदीपनी 8414 परमत्थदीपनी सङ्गहमहाटीकापाठ 8415 अनुदीपनीपाठ 8416 पट्ठानुद्देस दीपनीपाठ 8417 नमक्कारटीका 8418 महापणामपाठ 8419 लक्खणातो बुद्धथोमनागाथा 8420 सुतवन्दना 8421 कमलाञ्जलि 8422 जिनालंकार 8423 पज्जमधु 8424 बुद्धगुणगाथावली 8425 चूळगन्थवंस 8427 सासनवंस 8426 महावंस 8429 मोग्गल्लानब्याकरणं 8428 कच्चायनब्याकरणं 8430 सद्दनीतिप्पकरणं (पदमाला) 8431 सद्दनीतिप्पकरणं (धातुमाला) 8432 पदरूपसिद्धि 8433 मोग्गल्लानपञ्चिका 8434 पयोगसिद्धिपाठ 8435 वुत्तोदयपाठ 8436 अभिधानप्पदीपिकापाठ 8437 अभिधानप्पदीपिकाटीका 8438 सुबोधालंकारपाठ 8439 सुबोधालंकारटीका 8440 बालावतार गण्ठिपदत्थविनिच्छयसार 8446 कविदप्पणनीति 8447 नीतिमञ्जरी 8445 धम्मनीति 8444 महारहनीति 8441 लोकनीति 8442 सुत्तन्तनीति 8443 सूरस्सतीनीति 8450 चाणक्यनीति 8448 नरदक्खदीपनी 8449 चतुरारक्खदीपनी 8451 रसवाहिनी 8452 सीमविसोधनीपाठ 8453 वेस्सन्तरगीति 8454 मोग्गल्लान वुत्तिविवरणपञ्चिका 8455 थूपवंस 8456 दाठावंस 8457 धातुपाठविलासिनिया 8458 धातुवंस 8459 हत्थवनगल्लविहारवंस 8460 जिनचरितय 8461 जिनवंसदीपं 8462 तेलकटाहगाथा 8463 मिलिदटीका 8464 पदमञ्जरी 8465 पदसाधनं 8466 सद्दबिन्दुपकरणं 8467 कच्चायनधातुमञ्जुसा 8468 सामन्तकूटवण्णना
2101 सीलक्खन्धवग्ग पाळि 2102 महावग्ग पाळि (दीघ) 2103 पाथिकवग्ग पाळि	2201 सीलक्खन्धवग्ग अट्ठकथा 2202 महावग्ग अट्ठकथा (दीघ) 2203 पाथिकवग्ग अट्ठकथा	2301 सीलक्खन्धवग्ग टीका 2302 महावग्ग टीका (दीघ) 2303 पाथिकवग्ग टीका 2304 सीलक्खन्धवग्ग-अभिनवटीका-1 2305 सीलक्खन्धवग्ग-अभिनवटीका-2
3101 मूलपण्णास पाळि 3102 मज्झिमपण्णास पाळि 3103 उपरिपण्णास पाळि	3201 मूलपण्णास अट्ठकथा-1 3202 मूलपण्णास अट्ठकथा-2 3203 मज्झिमपण्णास अट्ठकथा 3204 उपरिपण्णास अट्ठकथा	3301 मूलपण्णास टीका 3302 मज्झिमपण्णास टीका 3303 उपरिपण्णास टीका
4101 सगाथावग्ग पाळि 4102 निदानवग्ग पाळि 4103 खन्धवग्ग पाळि 4104 सळायतनवग्ग पाळि 4105 महावग्ग पाळि (संयुत्त)	4201 सगाथावग्ग अट्ठकथा 4202 निदानवग्ग अट्ठकथा 4203 खन्धवग्ग अट्ठकथा 4204 सळायतनवग्ग अट्ठकथा 4205 महावग्ग अट्ठकथा (संयुत्त)	4301 सगाथावग्ग टीका 4302 निदानवग्ग टीका 4303 खन्धवग्ग टीका 4304 सळायतनवग्ग टीका 4305 महावग्ग टीका (संयुत्त)
5101 एककनिपात पाळि 5102 दुकनिपात पाळि 5103 तिकनिपात पाळि 5104 चतुक्कनिपात पाळि 5105 पञ्चकनिपात पाळि 5106 छक्कनिपात पाळि 5107 सत्तकनिपात पाळि 5108 अट्ठकादिनिपात पाळि 5109 नवकनिपात पाळि 5110 दसकनिपात पाळि 5111 एकादसकनिपात पाळि	5201 एककनिपात अट्ठकथा 5202 दुक-तिक-चतुक्कनिपात अट्ठकथा 5203 पञ्चक-छक्क-सत्तकनिपात अट्ठकथा 5204 अट्ठकादिनिपात अट्ठकथा	5301 एककनिपात टीका 5302 दुक-तिक-चतुक्कनिपात टीका 5303 पञ्चक-छक्क-सत्तकनिपात टीका 5304 अट्ठकादिनिपात टीका
6101 खुद्दकपाठ पाळि 6102 धम्मपद पाळि 6103 उदान पाळि 6104 इतिवुत्तक पाळि 6105 सुत्तनिपात पाळि 6106 विमानवत्थु पाळि 6107 पेतवत्थु पाळि 6108 थेरगाथा पाळि 6109 थेरीगाथा पाळि 6110 अपदान पाळि-1 6111 अपदान पाळि-2 6112 बुद्धवंस पाळि 6113 चरियापिटक पाळि 6114 जातक पाळि-1 6115 जातक पाळि-2 6116 महानिद्देस पाळि 6117 चूळनिद्देस पाळि 6118 पटिसम्भिदामग्ग पाळि 6119 नेत्तिप्पकरण पाळि 6120 मिलिन्दपञ्ह पाळि 6121 पेटकोपदेस पाळि	6201 खुद्दकपाठ अट्ठकथा 6202 धम्मपद अट्ठकथा-1 6203 धम्मपद अट्ठकथा-2 6204 उदान अट्ठकथा 6205 इतिवुत्तक अट्ठकथा 6206 सुत्तनिपात अट्ठकथा-1 6207 सुत्तनिपात अट्ठकथा-2 6208 विमानवत्थु अट्ठकथा 6209 पेतवत्थु अट्ठकथा 6210 थेरगाथा अट्ठकथा-1 6211 थेरगाथा अट्ठकथा-2 6212 थेरीगाथा अट्ठकथा 6213 अपदान अट्ठकथा-1 6214 अपदान अट्ठकथा-2 6215 बुद्धवंस अट्ठकथा 6216 चरियापिटक अट्ठकथा 6217 जातक अट्ठकथा-1 6218 जातक अट्ठकथा-2 6219 जातक अट्ठकथा-3 6220 जातक अट्ठकथा-4 6221 जातक अट्ठकथा-5 6222 जातक अट्ठकथा-6 6223 जातक अट्ठकथा-7 6224 महानिद्देस अट्ठकथा 6225 चूळनिद्देस अट्ठकथा 6226 पटिसम्भिदामग्ग अट्ठकथा-1 6227 पटिसम्भिदामग्ग अट्ठकथा-2 6228 नेत्तिप्पकरण अट्ठकथा	6301 नेत्तिप्पकरण टीका 6302 नेत्तिविभाविनी
7101 धम्मसङ्गणी पाळि 7102 विभङ्ग पाळि 7103 धातुकथा पाळि 7104 पुग्गलपञ्ञत्ति पाळि 7105 कथावत्थु पाळि 7106 यमक पाळि-1 7107 यमक पाळि-2 7108 यमक पाळि-3 7109 पट्ठान पाळि-1 7110 पट्ठान पाळि-2 7111 पट्ठान पाळि-3 7112 पट्ठान पाळि-4 7113 पट्ठान पाळि-5	7201 धम्मसङ्गणि अट्ठकथा 7202 सम्मोहविनोदनी अट्ठकथा 7203 पञ्चपकरण अट्ठकथा	7301 धम्मसङ्गणी-मूलटीका 7302 विभङ्ग-मूलटीका 7303 पञ्चपकरण-मूलटीका 7304 धम्मसङ्गणी-अनुटीका 7305 पञ्चपकरण-अनुटीका 7306 अभिधम्मावतारो-नामरूपपरिच्छेदो 7307 अभिधम्मत्थसङ्गहो 7308 अभिधम्मावतार-पुराणटीका 7309 अभिधम्ममातिकापाळि

Indonesia
Kanon Pali	Komentar	Sub-komentar	Lainnya
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

日文
パーリ仏典	註釈書	副註釈書	その他
1101 パーラージカ・パーリ 1102 パーチッティヤ・パーリ 1103 マハーヴァッガ・パーリ（ヴィナヤ） 1104 チューラヴァッガ・パーリ 1105 パリヴァーラ・パーリ	1201 パーラージカカンダ・アッタカター-1 1202 パーラージカカンダ・アッタカター-2 1203 パーチッティヤ・アッタカター 1204 マハーヴァッガ・アッタカター（ヴィナヤ） 1205 チューラヴァッガ・アッタカター 1206 パリヴァーラ・アッタカター	1301 サーラッタディーパニー・ティーカー-1 1302 サーラッタディーパニー・ティーカー-2 1303 サーラッタディーパニー・ティーカー-3	1401 ドヴェマーティカー・パーリ 1402 ヴィナヤサンガハ・アッタカター 1403 ヴァジラブッディ・ティーカー 1404 ヴィマティヴィノーダニー・ティーカー-1 1405 ヴィマティヴィノーダニー・ティーカー-2 1406 ヴィナヤーランカーラ・ティーカー-1 1407 ヴィナヤーランカーラ・ティーカー-2 1408 カンカーウィタラニープラーナ・ティーカー 1409 ヴィナヤヴィニッチャヤ-ウッタラヴィニッチャヤ 1410 ヴィナヤヴィニッチャヤ・ティーカー-1 1411 ヴィナヤヴィニッチャヤ・ティーカー-2 1412 パーチッティヤーディヨージャナー・パーリ 1413 クッダシッカー-ムーラシッカー 8401 ヴィスッディマッガ-1 8402 ヴィスッディマッガ-2 8403 ヴィスッディマッガ・マハーティーカー-1 8404 ヴィスッディマッガ・マハーティーカー-2 8405 ヴィスッディマッガ・ニダーナカター 8406 ディーガニカーヤ（プ・ヴィ） 8407 マッジマニカーヤ（プ・ヴィ） 8408 サンユッタニカーヤ（プ・ヴィ） 8409 アングッタラニカーヤ（プ・ヴィ） 8410 ヴィナヤピタカ（プ・ヴィ） 8411 アビダンマピタカ（プ・ヴィ） 8412 アッタカター（プ・ヴィ） 8413 ニルッティディーパニー 8414 パラマッタディーパニー・サンガハマハーティカーパータ 8415 アヌディーパニーパータ 8416 パッターヌッデーサ・ディーパニーパータ 8417 ナマッカラ・ティーカー 8418 マハーパナーマ・パータ 8419 ラッカナート・ブッダトーマナーガーター 8420 スタヴァンダナー 8421 カマラーニャジャリ 8422 ジナランカーラ 8423 パッジャマドゥ 8424 ブッダグナガーター・ヴァリー 8425 チューラガンタヴァンサ 8427 サーサナヴァンサ 8426 マハーヴァンサ 8429 モッガラーナ・ビャーカラナン 8428 カッチャーヤナ・ビャーカラナン 8430 サッダニーティッパカラナン（パダマーラー） 8431 サッダニーティッパカラナン（ダートゥマーラー） 8432 パダルーパシッディ 8433 モッガラーナ・パンチカー 8434 パヨーガシッディ・パータ 8435 ヴットーダヤ・パータ 8436 アビダーナッパディーピカー・パータ 8437 アビダーナッパディーピカー・ティーカー 8438 スボーダーランカーラ・パータ 8439 スボーダーランカーラ・ティーカー 8440 バーラーヴァターラ・ガンティパダッタヴィニッチャヤサーラ 8446 カヴィダッパナニーティ 8447 ニーティマンジャリー 8445 ダンマニーティ 8444 マハーラハニーティ 8441 ローカニーティ 8442 スタンタニーティ 8443 スーラッサティニーティ 8450 チャーナキャニーティ 8448 ナラダッカディーパニー 8449 チャトゥラーラッカディーパニー 8451 ラサヴァーヒニー 8452 シーマヴィソーダニー・パータ 8453 ヴェッサンタラ・ギーティ 8454 モッガラーナ・ヴッティヴィヴァラナパンチカー 8455 トゥーパヴァンサ 8456 ダーターヴァンサ 8457 ダートゥパータヴィラーヴィシニヤー 8458 ダートゥヴァンサ 8459 ハッタヴァナッガラヴィハーラヴァンサ 8460 ジナチャリタヤ 8461 ジナヴァンサディーパン 8462 テーラカターガーター 8463 ミリダ・ティーカー 8464 パダマンジャリー 8465 パダサーダナン 8466 サッダビンドゥパカラナン 8467 カッチャーヤナ・ダートゥマンジューサー 8468 サーマンタクータ・ヴァンナナー
2101 シーラッカンダワッガ・パーリ 2102 マハーワッガ・パーリ（ディーガ） 2103 パーティカワッガ・パーリ	2201 シーラッカンダワッガ・アッタカター 2202 マハーワッガ・アッタカター（ディーガ） 2203 パーティカワッガ・アッタカター	2301 シーラッカンダワッガ・ティーカー 2302 マハーワッガ・ティーカー（ディーガ） 2303 パーティカワッガ・ティーカー 2304 シーラッカンダワッガ・アビナワティーカー-1 2305 シーラッカンダワッガ・アビナワティーカー-2
3101 ムーラパンナーサ・パーリ 3102 マッジマパンナーサ・パーリ 3103 ウパリパンナーサ・パーリ	3201 ムーラパンナーサ・アッタカター-1 3202 ムーラパンナーサ・アッタカター-2 3203 マッジマパンナーサ・アッタカター 3204 ウパリパンナーサ・アッタカター	3301 ムーラパンナーサ・ティーカー 3302 マッジマパンナーサ・ティーカー 3303 ウパリパンナーサ・ティーカー
4101 サガーター・ワッガ・パーリ 4102 ニダーナ・ワッガ・パーリ 4103 カンダ・ワッガ・パーリ 4104 サラーヤタナ・ワッガ・パーリ 4105 マハーワッガ・パーリ（サンユッタ）	4201 サガーター・ワッガ・アッタカター 4202 ニダーナ・ワッガ・アッタカター 4203 カンダ・ワッガ・アッタカター 4204 サラーヤタナ・ワッガ・アッタカター 4205 マハーワッガ・アッタカター（サンユッタ）	4301 サガーター・ワッガ・ティーカー 4302 ニダーナ・ワッガ・ティーカー 4303 カンダ・ワッガ・ティーカー 4304 サラーヤタナ・ワッガ・ティーカー 4305 マハーワッガ・ティーカー（サンユッタ）
5101 エーカカニパータ・パーリ 5102 ドゥカニパータ・パーリ 5103 ティカニパータ・パーリ 5104 チャトゥッカニパータ・パーリ 5105 パンチャカニパータ・パーリ 5106 チャッカニパータ・パーリ 5107 サッタカニパータ・パーリ 5108 アッタカーディニパータ・パーリ 5109 ナヴァカニパータ・パーリ 5110 ダサカニパータ・パーリ 5111 エーカーダサカニパータ・パーリ	5201 エーカカニパータ・アッタカター 5202 ドゥカ・ティカ・チャトゥッカニパータ・アッタカター 5203 パンチャカ・チャッカ・サッタカニパータ・アッタカター 5204 アッタカーディニパータ・アッタカター	5301 エーカカニパータ・ティーカー 5302 ドゥカ・ティカ・チャトゥッカニパータ・ティーカー 5303 パンチャカ・チャッカ・サッタカニパータ・ティーカー 5304 アッタカーディニパータ・ティーカー
6101 クッダカパータ・パーリ 6102 ダンマパダ・パーリ 6103 ウダーナ・パーリ 6104 イティヴッタカ・パーリ 6105 スッタニパータ・パーリ 6106 ヴィマーナヴァットゥ・パーリ 6107 ペーヴァットゥ・パーリ 6108 テーラガーター・パーリ 6109 テーリーガーター・パーリ 6110 アパダーナ・パーリ-1 6111 アパダーナ・パーリ-2 6112 ブッダヴァンサ・パーリ 6113 チャリヤーピタカ・パーリ 6114 ジャータカ・パーリ-1 6115 ジャータカ・パーリ-2 6116 マハーニッデーサ・パーリ 6117 チューラニッデーサ・パーリ 6118 パティサンビダーマッガ・パーリ 6119 ネッティッパカラナ・パーリ 6120 ミリンダパンハ・パーリ 6121 ペータコーパデーサ・パーリ	6201 クッダカパータ・アッタカター 6202 ダンマパダ・アッタカター-1 6203 ダンマパダ・アッタカター-2 6204 ウダーナ・アッタカター 6205 イティヴッタカ・アッタカター 6206 スッタニパータ・アッタカター-1 6207 スッタニパータ・アッタカター-2 6208 ヴィマーナヴァットゥ・アッタカター 6209 ペータヴァットゥ・アッタカター 6210 テーラガーター・アッタカター-1 6211 テーラガーター・アッタカター-2 6212 テーリーガーター・アッタカター 6213 アパダーナ・アッタカター-1 6214 アパダーナ・アッタカター-2 6215 ブッダヴァンサ・アッタカター 6216 チャリヤーピタカ・アッタカター 6217 ジャータカ・アッタカター-1 6218 ジャータカ・アッタカター-2 6219 ジャータカ・アッタカター-3 6220 ジャータカ・アッタカター-4 6221 ジャータカ・アッタカター-5 6222 ジャータカ・アッタカター-6 6223 ジャータカ・アッタカター-7 6224 マハーニッデーサ・アッタカター 6225 チューラニッデーサ・アッタカター 6226 パティサンビダーマッガ・アッタカター-1 6227 パティサンビダーマッガ・アッタカター-2 6228 ネッティッパカラナ・アッタカター	6301 ネッティッパカラナ・ティーカー 6302 ネッティヴィバーヴィニー
7101 ダンマサンガニー・パーリ 7102 ヴィバンガ・パーリ 7103 ダートゥカター・パーリ 7104 プッガラパンニャッティ・パーリ 7105 カター・ヴァットゥ・パーリ 7106 ヤマカ・パーリ-1 7107 ヤマカ・パーリ-2 7108 ヤマカ・パーリ-3 7109 パッターナ・パーリ-1 7110 パッターナ・パーリ-2 7111 パッターナ・パーリ-3 7112 パッターナ・パーリ-4 7113 パッターナ・パーリ-5	7201 ダンマサンガニ・アッタカター 7202 サンモーハヴィノーダニー・アッタカター 7203 パンチャパカラナ・アッタカター	7301 ダンマサンガニー・ムーラティーカー 7302 ヴィバンガ・ムーラティーカー 7303 パンチャパカラナ・ムーラティーカー 7304 ダンマサンガニー・アヌティーカー 7305 パンチャパカラナ・アヌティーカー 7306 アビダンマーヴァターロ・ナーマルーパパリッチェード 7307 アビダンマッタ・サンガホ 7308 アビダンマーヴァターラ・プラーナティーカー 7309 アビダンマ・マーティカーパーリ

ខ្មែរ
ព្រះត្រៃបិដកបាលី	អដ្ឋកថា	ដីកា	ផ្សេងទៀត
1101 បារាជិកបាឡិ 1102 បាចិត្តិយបាឡិ 1103 មហាវគ្គបាឡិ (វិន័យ) 1104 ចូឡវគ្គបាឡិ 1105 បរិវារបាឡិ	1201 បារាជិកកណ្ឌអដ្ឋកថា-១ 1202 បារាជិកកណ្ឌអដ្ឋកថា-២ 1203 បាចិត្តិយអដ្ឋកថា 1204 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (វិន័យ) 1205 ចូឡវគ្គអដ្ឋកថា 1206 បរិវារអដ្ឋកថា	1301 សារត្ថទីបនីដីកា-១ 1302 សារត្ថទីបនីដីកា-២ 1303 សារត្ថទីបនីដីកា-៣	1401 ទ្វេមាតិកាបាឡិ 1402 វិនយសង្គហអដ្ឋកថា 1403 វជិរពុទ្ធិដីកា 1404 វិមតិវិនោទនីដីកា-១ 1405 វិមតិវិនោទនីដីកា-២ 1406 វិនយាលង្ការដីកា-១ 1407 វិនយាលង្ការដីកា-២ 1408 កង្ខាវិតរណីបុរាណដីកា 1409 វិនយវិនិច្ឆយ-ឧត្តរវិនិច្ឆយ 1410 វិនយវិនិច្ឆយដីកា-១ 1411 វិនយវិនិច្ឆយដីកា-២ 1412 បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ 1413 ខុទ្ទសិក្ខា-មូលសិក្ខា 8401 វិសុទ្ធិមគ្គ-១ 8402 វិសុទ្ធិមគ្គ-២ 8403 វិសុទ្ធិមគ្គ-មហាដីកា-១ 8404 វិសុទ្ធិមគ្គ-មហាដីកា-២ 8405 វិសុទ្ធិមគ្គ និទានកថា 8406 ទីឃនិកាយ (បុ-វិ) 8407 មជ្ឈិមនិកាយ (បុ-វិ) 8408 សំយុត្តនិកាយ (បុ-វិ) 8409 អង្គុត្តរនិកាយ (បុ-វិ) 8410 វិនយបិដក (បុ-វិ) 8411 អភិធម្មបិដក (បុ-វិ) 8412 អដ្ឋកថា (បុ-វិ) 8413 និរុត្តិទីបនី 8414 បរមត្ថទីបនី សង្គហមហាដីកាបាឋ 8415 អនុទីបនីបាឋ 8416 បដ្ឋានុទ្ទេស ទីបនីបាឋ 8417 នមក្ការដីកា 8418 មហាបណាមបាឋ 8419 លក្ខណាតោ ពុទ្ធថោមនាគាថា 8420 សុតវន្ទនា 8421 កមលាញ្ជលិ 8422 ជិនាលង្ការ 8423 បជ្ជមធុ 8424 ពុទ្ធគុណគាថាវលី 8425 ចូឡគន្ថវង្ស 8427 សាសនវង្ស 8426 មហាវង្ស 8429 មោគ្គល្លានព្យាករណំ 8428 កច្ចាយនព្យាករណំ 8430 សទ្ទនីតិប្បករណំ (បទមាលា) 8431 សទ្ទនីតិប្បករណំ (ធាតុមាលា) 8432 បទរូបសិទ្ធិ 8433 មោគ្គល្លានបញ្ចិកា 8434 បយោគសិទ្ធិបាឋ 8435 វុត្តោទយបាឋ 8436 អភិធានប្បទីបិកាបាឋ 8437 អភិធានប្បទីបិកាដីកា 8438 សុពោធាលង្ការបាឋ 8439 សុពោធាលង្ការដីកា 8440 បាលាវតារ គណ្ឋិបទត្ថវិនិច្ឆយសារ 8446 កវិទប្បណនីតិ 8447 នីតិមញ្ជរី 8445 ធម្មនីតិ 8444 មហារហនីតិ 8441 លោកនីតិ 8442 សុត្តន្តនីតិ 8443 សូរស្សតិនីតិ 8450 ចាណក្យនីតិ 8448 នរទក្ខទីបនី 8449 ចតុរារក្ខទីបនី 8451 រសវាហិនី 8452 សីមវិសោធនីបាឋ 8453 វេស្សន្តរគីតិ 8454 មោគ្គល្លាន វុត្តិវិវរណបញ្ចិកា 8455 ថូបវង្ស 8456 ទាឋាវង្ស 8457 ធាតុបាឋវិលាសិនិយា 8458 ធាតុវង្ស 8459 ហត្ថវនគល្លវិហារវង្ស 8460 ជិនចរិតយ 8461 ជិនវង្សទីបំ 8462 តេលកដាហគាថា 8463 មិលិទដីកា 8464 បទមញ្ជរី 8465 បទសាធនំ 8466 សទ្ទពិន្ទុបករណំ 8467 កច្ចាយនធាតុមញ្ជុសា 8468 សាមន្តកូដវណ្ណនា
2101 សីលក្ខន្ធវគ្គបាឡិ 2102 មហាវគ្គបាឡិ (ទីឃ) 2103 បាថិកវគ្គបាឡិ	2201 សីលក្ខន្ធវគ្គអដ្ឋកថា 2202 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (ទីឃ) 2203 បាថិកវគ្គអដ្ឋកថា	2301 សីលក្ខន្ធវគ្គដីកា 2302 មហាវគ្គដីកា (ទីឃ) 2303 បាថិកវគ្គដីកា 2304 សីលក្ខន្ធវគ្គ-អភិនវដីកា-១ 2305 សីលក្ខន្ធវគ្គ-អភិនវដីកា-២
3101 មូលបណ្ណាសបាឡិ 3102 មជ្ឈិមបណ្ណាសបាឡិ 3103 ឧបរិបណ្ណាសបាឡិ	3201 មូលបណ្ណាសអដ្ឋកថា-១ 3202 មូលបណ្ណាសអដ្ឋកថា-២ 3203 មជ្ឈិមបណ្ណាសអដ្ឋកថា 3204 ឧបរិបណ្ណាសអដ្ឋកថា	3301 មូលបណ្ណាសដីកា 3302 មជ្ឈិមបណ្ណាសដីកា 3303 ឧបរិបណ្ណាសដីកា
4101 សគាថាវគ្គបាឡិ 4102 និទានវគ្គបាឡិ 4103 ខន្ធវគ្គបាឡិ 4104 សឡាយតនវគ្គបាឡិ 4105 មហាវគ្គបាឡិ (សំយុត្ត)	4201 សគាថាវគ្គអដ្ឋកថា 4202 និទានវគ្គអដ្ឋកថា 4203 ខន្ធវគ្គអដ្ឋកថា 4204 សឡាយតនវគ្គអដ្ឋកថា 4205 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (សំយុត្ត)	4301 សគាថាវគ្គដីកា 4302 និទានវគ្គដីកា 4303 ខន្ធវគ្គដីកា 4304 សឡាយតនវគ្គដីកា 4305 មហាវគ្គដីកា (សំយុត្ត)
5101 ឯកកនិបាតបាឡិ 5102 ទុកនិបាតបាឡិ 5103 តិកនិបាតបាឡិ 5104 ចតុក្កនិបាតបាឡិ 5105 បញ្ចកនិបាតបាឡិ 5106 ឆក្កនិបាតបាឡិ 5107 សត្តកនិបាតបាឡិ 5108 អដ្ឋកាទិនិបាតបាឡិ 5109 នវកនិបាតបាឡិ 5110 ទសកនិបាតបាឡិ 5111 ឯកាទសកនិបាតបាឡិ	5201 ឯកកនិបាតអដ្ឋកថា 5202 ទុក-តិក-ចតុក្កនិបាតអដ្ឋកថា 5203 បញ្ចក-ឆក្ក-សត្តកនិបាតអដ្ឋកថា 5204 អដ្ឋកាទិនិបាតអដ្ឋកថា	5301 ឯកកនិបាតដីកា 5302 ទុក-តិក-ចតុក្កនិបាតដីកា 5303 បញ្ចក-ឆក្ក-សត្តកនិបាតដីកា 5304 អដ្ឋកាទិនិបាតដីកា
6101 ខុទ្ទកបាឋបាឡិ 6102 ធម្មបទបាឡិ 6103 ឧទានបាឡិ 6104 ឥតិវុត្តកបាឡិ 6105 សុត្តនិបាតបាឡិ 6106 វិមានវត្ថុបាឡិ 6107 បេតវត្ថុបាឡិ 6108 ថេរគាថាបាឡិ 6109 ថេរីគាថាបាឡិ 6110 អបទានបាឡិ-១ 6111 អបទានបាឡិ-២ 6112 ពុទ្ធវង្សបាឡិ 6113 ចរិយាបិដកបាឡិ 6114 ជាតកបាឡិ-១ 6115 ជាតកបាឡិ-២ 6116 មហានិទ្ទេសបាឡិ 6117 ចូឡនិទ្ទេសបាឡិ 6118 បដិសម្ភិទាមគ្គបាឡិ 6119 នេត្តិប្បករណបាឡិ 6120 មិលិន្ទបញ្ហាបាឡិ 6121 បេដកោបទេសបាឡិ	6201 ខុទ្ទកបាឋអដ្ឋកថា 6202 ធម្មបទអដ្ឋកថា-១ 6203 ធម្មបទអដ្ឋកថា-២ 6204 ឧទានអដ្ឋកថា 6205 ឥតិវុត្តកអដ្ឋកថា 6206 សុត្តនិបាតអដ្ឋកថា-១ 6207 សុត្តនិបាតអដ្ឋកថា-២ 6208 វិមានវត្ថុអដ្ឋកថា 6209 បេតវត្ថុអដ្ឋកថា 6210 ថេរគាថាអដ្ឋកថា-១ 6211 ថេរគាថាអដ្ឋកថា-២ 6212 ថេរីគាថាអដ្ឋកថា 6213 អបទានអដ្ឋកថា-១ 6214 អបទានអដ្ឋកថា-២ 6215 ពុទ្ធវង្សអដ្ឋកថា 6216 ចរិយាបិដកអដ្ឋកថា 6217 ជាតកអដ្ឋកថា-១ 6218 ជាតកអដ្ឋកថា-២ 6219 ជាតកអដ្ឋកថា-៣ 6220 ជាតកអដ្ឋកថា-៤ 6221 ជាតកអដ្ឋកថា-៥ 6222 ជាតកអដ្ឋកថា-៦ 6223 ជាតកអដ្ឋកថា-៧ 6224 មហានិទ្ទេសអដ្ឋកថា 6225 ចូឡនិទ្ទេសអដ្ឋកថា 6226 បដិសម្ភិទាមគ្គអដ្ឋកថា-១ 6227 បដិសម្ភិទាមគ្គអដ្ឋកថា-២ 6228 នេត្តិប្បករណអដ្ឋកថា	6301 នេត្តិប្បករណដីកា 6302 នេត្តិវិភាវិនី
7101 ធម្មសង្គណីបាឡិ 7102 វិភង្គបាឡិ 7103 ធាតុកថាបាឡិ 7104 បុគ្គលបញ្ញត្តិបាឡិ 7105 កថាវត្ថុបាឡិ 7106 យមកបាឡិ-១ 7107 យមកបាឡិ-២ 7108 យមកបាឡិ-៣ 7109 បដ្ឋានបាឡិ-១ 7110 បដ្ឋានបាឡិ-២ 7111 បដ្ឋានបាឡិ-៣ 7112 បដ្ឋានបាឡិ-៤ 7113 បដ្ឋានបាឡិ-៥	7201 ធម្មសង្គណិអដ្ឋកថា 7202 សម្មោហវិនោទនីអដ្ឋកថា 7203 បញ្ចបករណអដ្ឋកថា	7301 ធម្មសង្គណី-មូលដីកា 7302 វិភង្គ-មូលដីកា 7303 បញ្ចបករណ-មូលដីកា 7304 ធម្មសង្គណី-អនុដីកា 7305 បញ្ចបករណ-អនុដីកា 7306 អភិធម្មាវតារោ-នាមរូបបរិច្ឆេទោ 7307 អភិធម្មត្ថសង្គហោ 7308 អភិធម្មាវតារ-បុរាណដីកា 7309 អភិធម្មមាតិកាបាឡិ

한국인
팔리 대장경	주석서	부주석서	기타
1101 빠라지카 빨리 1102 빠찟띠야 빨리 1103 마하왁가 빨리 (비나야) 1104 출라왁가 빨리 1105 빠리와라 빨리	1201 빠라지까깐다 앗타카타-1 1202 빠라지까깐다 앗타카타-2 1203 빠찟띠야 앗타카타 1204 마하왁가 앗타카타 (비나야) 1205 출라왁가 앗타카타 1206 빠리와라 앗타카타	1301 사랏타디빠니 띠까-1 1302 사랏타디빠니 띠까-2 1303 사랏타디빠니 띠까-3	1401 드베마띠까빨리 1402 위나야상가하 앗타카타 1403 와지라붓디 띠까 1404 위마띠위노다니 띠까-1 1405 위마띠위노다니 띠까-2 1406 위나야랑까라 띠까-1 1407 위나야랑까라 띠까-2 1408 깡카위따라니뿌라나 띠까 1409 위나야위닛차야-웃따라위닛차야 1410 위나야위닛차야 띠까-1 1411 위나야위닛차야 띠까-2 1412 빠찟땨디요자나빨리 1413 쿳닷시카-물라시카 8401 위숟디막가-1 8402 위숟디막가-2 8403 위숟디막가-마하띠까-1 8404 위숟디막가-마하띠까-2 8405 위숟디막가 니다나까타 8406 디가니까야 (뿌-위) 8407 맛지마니까야 (뿌-위) 8408 삼윳따니까야 (뿌-위) 8409 앙굳따라니까야 (뿌-위) 8410 위나야삐따까 (뿌-위) 8411 아비담마삐따까 (뿌-위) 8412 앗타카타 (뿌-위) 8413 니룻띠디빠니 8414 빠라맛타디빠니 상가하마하띠까빠타 8415 아누디빠니빠타 8416 빳타누ㄸ데사 디빠니빠타 8417 나막까라띠까 8418 마하빠나마빠타 8419 락카나또 붓다토마나가타 8420 수타완다나 8421 까말란자리 8422 지나랑까라 8423 빳자마두 8424 붓다구나가타왈리 8425 출라간타왕사 8427 사사나왕사 8426 마하왕사 8429 목갈라나뱌까라낭 8428 깟차야나뱌까라낭 8430 삿다니띠빠까라낭 (빠다말라) 8431 삿다니띠빠까라낭 (다두말라) 8432 빠다루빠싣디 8433 목갈라나빤찌까 8434 빠요가싣디빠타 8435 붇또다야빠타 8436 아비다나빠디피까빠타 8437 아비다나빠디피까띠까 8438 수보다랑까라빠타 8439 수보다랑까라띠까 8440 발라와따라 간티빠닷타위닛차야사라 8446 까위닷빠나니띠 8447 니띠만자리 8445 담마니띠 8444 마하라하니띠 8441 로까니띠 8442 숫딴따니띠 8443 수랏사띠니띠 8450 짜낙야니띠 8448 나라닥카디빠니 8449 짜뚜라락카디빠니 8451 라사와히니 8452 시마위소다니빠타 8453 웨산따라기띠 8454 목갈라나 붇띠위와라나빤찌까 8455 투빠왕사 8456 다타왕사 8457 다두빠타윌라시니야 8458 다두왕사 8459 핟타와나갈라위하라왕사 8460 지나짜리따야 8461 지나왕사디빵 8462 떼라까타하가타 8463 밀리다띠까 8464 빠다만자리 8465 빠다사다낭 8466 삿다빈두빠까라낭 8467 깟차야나다두만주사 8468 사만따꿋타완나나
2101 실락칸다왁가 빨리 2102 마하왁가 빨리 (디가) 2103 빠티까왁가 빨리	2201 실락칸다왁가 앗타카타 2202 마하왁가 앗타카타 (디가) 2203 빠티까왁가 앗타카타	2301 실락칸다왁가 띠까 2302 마하왁가 띠까 (디가) 2303 빠티까왁가 띠까 2304 실락칸다왁가-아비나와띠까-1 2305 실락칸다왁가-아비나와띠까-2
3101 물라빤나사 빨리 3102 맛지마빤나사 빨리 3103 우빠리빤나사 빨리	3201 물라빤나사 앗타카타-1 3202 물라빤나사 앗타카타-2 3203 맛지마빤나사 앗타카타 3204 우빠리빤나사 앗타카타	3301 물라빤나사 띠까 3302 맛지마빤나사 띠까 3303 우빠리빤나사 띠까
4101 사가타왁가 빨리 4102 니다나왁가 빨리 4103 칸다왁가 빨리 4104 살라야따나왁가 빨리 4105 마하왁가 빨리 (삼윳따)	4201 사가타왁가 앗타카타 4202 니다나왁가 앗타카타 4203 칸다왁가 앗타카타 4204 살라야따나왁가 앗타카타 4205 마하왁가 앗타카타 (삼윳따)	4301 사가타왁가 띠까 4302 니다나왁가 띠까 4303 칸다왁가 띠까 4304 살라야따나왁가 띠까 4305 마하왁가 띠까 (삼윳따)
5101 에까까니빠따 빨리 5102 두까니빠따 빨리 5103 띠까니빠따 빨리 5104 짜뚝까니빠따 빨리 5105 빤짜까니빠따 빨리 5106 착까니빠따 빨리 5107 삿따까니빠따 빨리 5108 앗타까디니빠따 빨리 5109 나와까니빠따 빨리 5110 다사까니빠따 빨리 5111 에까다사까니빠따 빨리	5201 에까까니빠따 앗타카타 5202 두까-띠까-짜뚝까니빠따 앗타카타 5203 빤짜까-착까-삿따까니빠따 앗타카타 5204 앗타까디니빠따 앗타카타	5301 에까까니빠따 띠까 5302 두까-띠까-짜뚝까니빠따 띠까 5303 빤짜까-착까-삿따까니빠따 띠까 5304 앗타까디니빠따 띠까
6101 쿳닥까빠타 빨리 6102 담마빠다 빨리 6103 우다나 빨리 6104 이띠웃따까 빨리 6105 숫따니빠따 빨리 6106 위마나왓투 빨리 6107 베따왓투 빨리 6108 테라가타 빨리 6109 테리가타 빨리 6110 아빠다나 빨리-1 6111 아빠다나 빨리-2 6112 붓다왕사 빨리 6113 짜리야삐따까 빨리 6114 자따까 빨리-1 6115 자따까 빨리-2 6116 마하닷데사 빨리 6117 출라닷데사 빨리 6118 빠티삼비다막가 빨리 6119 넷띠빠까라나 빨리 6120 밀린다빤하 빨리 6121 뻬따꼬빠데사 빨리	6201 쿳닥까빠타 앗타카타 6202 담마빠다 앗타카타-1 6203 담마빠다 앗타카타-2 6204 우다나 앗타카타 6205 이띠웃따까 앗타카타 6206 숫따니빠따 앗타카타-1 6207 숫따니빠따 앗타카타-2 6208 위마나왓투 앗타카타 6209 베따왓투 앗타카타 6210 테라가타 앗타카타-1 6211 테라가타 앗타카타-2 6212 테리가타 앗타카타 6213 아빠다나 앗타카타-1 6214 아빠다나 앗타카타-2 6215 붓다왕사 앗타카타 6216 짜리야삐따까 앗타카타 6217 자따까 앗타카타-1 6218 자따까 앗타카타-2 6219 자따까 앗타카타-3 6220 자따까 앗타카타-4 6221 자따까 앗타카타-5 6222 자따까 앗타카타-6 6223 자따까 앗타카타-7 6224 마하닷데사 앗타카타 6225 출라닷데사 앗타카타 6226 빠티삼비다막가 앗타카타-1 6227 빠티삼비다막가 앗타카타-2 6228 넷띠빠까라나 앗타카타	6301 넷띠빠까라나 띠까 6302 넷띠위바비니
7101 담마상가니 빨리 7102 위방가 빨리 7103 다뚜까타 빨리 7104 뿍갈라빤냣띠 빨리 7105 까타왓투 빨리 7106 야마까 빨리-1 7107 야마까 빨리-2 7108 야마까 빨리-3 7109 빳타나 빨리-1 7110 빳타나 빨리-2 7111 빳타나 빨리-3 7112 빳타나 빨리-4 7113 빳타나 빨리-5	7201 담마상가니 앗타카타 7202 삼모하위노다니 앗타카타 7203 빤짜빠까라나 앗타카타	7301 담마상가니-물라띠까 7302 위방가-물라띠까 7303 빤짜빠까라나-물라띠까 7304 담마상가니-아누띠까 7305 빤짜빠까라나-아누띠까 7306 아비담마와따로-나마루빠빠릳체도 7307 아비담맛타상가호 7308 아비담마와따라-뿌라나띠까 7309 아비담마마띠까빨리

ອັກສອນລາວ
ປາລີ	ອັດຖະກະຖາ	ຏີກາ	ອັນຍາ
1101 ປາຣາຊິກະ ປາລີ 1102 ປາຈິດຕິຍະ ປາລີ 1103 ມະຫາວັກຄະ ປາລີ (ວິໄນ) 1104 ຈູລະວັກຄະ ປາລີ 1105 ປະລິວາລະ ປາລີ	1201 ປາຣາຊິກະກັນທະ ອັດຖະກະຖາ-1 1202 ປາຣາຊິກະກັນທະ ອັດຖະກະຖາ-2 1203 ປາຈິດຕິຍະ ອັດຖະກະຖາ 1204 ມະຫາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ (ວິໄນ) 1205 ຈູລະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 1206 ປະລິວາລະ ອັດຖະກະຖາ	1301 ສາຣັດຖະທີປະນີ ຏີກາ-1 1302 ສາຣັດຖະທີປະນີ ຏີກາ-2 1303 ສາຣັດຖະທີປະນີ ຏີກາ-3	1401 ທເວມາຕິກາປາລີ 1402 ວິນະຍະສັງຄະຫະ ອັດຖະກະຖາ 1403 ວະຊິລະພຸດທິ ຏີກາ 1404 ວິມະຕິວິໂນທະນີ ຏີກາ-1 1405 ວິມະຕິວິໂນທະນີ ຏີກາ-2 1406 ວິນະຍາລັງກາລະ ຏີກາ-1 1407 ວິນະຍາລັງກາລະ ຏີກາ-2 1408 ກັງຂາວິຕະຣະນີປຸຣານະ ຏີກາ 1409 ວິນະຍະວິນິດສະຍະ-ອຸຕຕະຣະວິນິດສະຍະ 1410 ວິນະຍະວິນິດສະຍະ ຏີກາ-1 1411 ວິນະຍະວິນິດສະຍະ ຏີກາ-2 1412 ປາຈິຕະຍາທິໂຍຊະນາປາລີ 1413 ຂຸທະທະສິກຂາ-ມູລະສິກຂາ 8401 ວິສຸດທິມັກຄະ-1 8402 ວິສຸດທິມັກຄະ-2 8403 ວິສຸດທິມັກຄະ-ມະຫາຏີກາ-1 8404 ວິສຸດທິມັກຄະ-ມະຫາຏີກາ-2 8405 ວິສຸດທິມັກຄະ ນິທານະກະຖາ 8406 ທີຆະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8407 ມັດຊິມະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8408 ສັງຍຸຕຕະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8409 ອັງຄຸຕຕະລະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8410 ວິນະຍະປິຕະກະ (ປຸ-ວິ) 8411 ອະພິທັມມະປິຕະກະ (ປຸ-ວິ) 8412 ອັດຖະກະຖາ (ປຸ-ວິ) 8413 ນິລຸຕຕິທີປະນີ 8414 ປະຣະມັດຖະທີປະນີ ສັງຄະຫະມະຫາຏີກາປາຖະ 8415 ອະນຸທີປະນີປາຖະ 8416 ປັດຖານຸທເທສະ ທີປະນີປາຖະ 8417 ນະມັກກາລະຏີກາ 8418 ມະຫາປະຖາມະປາຖະ 8419 ລັກຂະນາໂຕ ພຸດທະຖະມະນາຄາຖາ 8420 ສຸຕະວັນທະນາ 8421 ກະມະລາຍຈະລິ 8422 ຊິນາລັງກາລະ 8423 ປັດຊະມະທຸ 8424 ພຸດທະຄຸນະຄາຖາວະລີ 8425 ຈູລະຄັນຖະວັງສະ 8426 ມະຫາວັງສະ 8427 ສາສະນະວັງສະ 8428 ກັດຈາຍະນະພະຍາກະລະນັງ 8429 ມົກຄັນທານະພະຍາກະລະນັງ 8430 ສັດທະນີຕິປະກະລະນັງ (ປະທະມາລາ) 8431 ສັດທະນີຕິປະກະລະນັງ (ຘາຕຸມາລາ) 8432 ປະທະຣູປະສິດທິ 8433 ໂມຄັນທານະປັນຈິກາ 8434 ປະໂຍຄະສິດທິປາຖະ 8435 ວຸຕະໂທຍະປາຖະ 8436 ອະພິທານະປະປະທີປິກາປາຖະ 8437 ອະພິທານະປະປະທີປິກາຏີກາ 8438 ສຸໂພທາລັງກາລະປາຖະ 8439 ສຸໂພທາລັງກາລະຏີກາ 8440 ພາລາວະຕາລະ ຄັນຖິປະທັດຖະວິນິດສະຍະສາລະ 8441 ໂລກະນີຕິ 8442 ສຸດຕັນຕະນີຕິ 8443 ສູລັດສະຕິນີຕິ 8444 ມະຫາລະຫະນີຕິ 8445 ທັມມະນີຕິ 8446 ກະວິທັບປະຖານີຕິ 8447 ນີຕິມັນຊະລີ 8448 ນະລະທັກຂະທີປະນີ 8449 ຈະຕຸຣາລັກຂະທີປະນີ 8450 ຈານັກຍະນີຕິ 8451 ລະສະວາຫິນີ 8452 ສີມາວິໂສທະນີປາຖະ 8453 ເວສສັນຕະລະຄີຕິ 8454 ໂມຄັນທານະ ວຸຕຕິວິວະລະນະປັນຈິກາ 8455 ຖູປະວັງສະ 8456 ທາຐາວັງສະ 8457 ຘາຕຸປາຖະວິລາສິນີຍາ 8458 ຘາຕຸວັງສະ 8459 ຫັດຖະວະນະຄັນລະວິຫາລະວັງສະ 8460 ຊິນະຈະລິຕະຍະ 8461 ຊິນະວັງສະທີປັງ 8462 ເຕລະກະຕາຫາຄາຖາ 8463 ມິລິທະຏີກາ 8464 ປະທະມັນຊະລີ 8465 ປະທະສາຘະນັງ 8466 ສັດທະພິນທຸປະກະລະນັງ 8467 ກັດຈາຍະນະຘາຕຸມັນຊຸສາ 8468 ສາມັນຕະກູຏະວັນນະນາ
2101 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ ປາລີ 2102 ມະຫາວັກຄະ ປາລີ (ທີຆະ) 2103 ປາຖິກະວັກຄະ ປາລີ	2201 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 2202 ມະຫາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ (ທີຆະ) 2203 ປາຖິກະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ	2301 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ ຏີກາ 2302 ມະຫາວັກຄະ ຏີກາ (ທີຆະ) 2303 ປາຖິກະວັກຄະ ຏີກາ 2304 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ-ອະພິນະວະຏີກາ-1 2305 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ-ອະພິນະວະຏີກາ-2
3101 ມູລະປັນຍາສະ ປາລີ 3102 ມັດຊິມະປັນຍາສະ ປາລີ 3103 ອຸປະລິປັນຍາສະ ປາລີ	3201 ມູລະປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ-1 3202 ມູລະປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ-2 3203 ມັດຊິມະປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ 3204 ອຸປະລິປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ	3301 ມູລະປັນຍາສະ ຏີກາ 3302 ມັດຊິມະປັນຍາສະ ຏີກາ 3303 ອຸປະລິປັນຍາສະ ຏີກາ
4101 ສະຄາຖາວັກຄະ ປາລີ 4102 ນິທານະວັກຄະ ປາລີ 4103 ຂັນທະວັກຄະ ປາລີ 4104 ສະຫຼາຍາຕະນະວັກຄະ ປາລີ 4105 ມະຫາວັກຄະ ປາລີ (ສັງຍຸຕຕະ)	4201 ສະຄາຖາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4202 ນິທານະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4203 ຂັນທະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4204 ສະຫຼາຍາຕະນະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4205 ມະຫາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ (ສັງຍຸຕຕະ)	4301 ສະຄາຖາວັກຄະ ຏີກາ 4302 ນິທານະວັກຄະ ຏີກາ 4303 ຂັນທະວັກຄະ ຏີກາ 4304 ສະຫຼາຍາຕະນະວັກຄະ ຏີກາ 4305 ມະຫາວັກຄະ ຏີກາ (ສັງຍຸຕຕະ)
5101 ເອກະກະນິປາຕະ ປາລີ 5102 ທຸກະນິປາຕະ ປາລີ 5103 ຕິກະນິປາຕະ ປາລີ 5104 ຈະຕຸກກະນິປາຕະ ປາລີ 5105 ປັຈຈະກະນິປາຕະ ປາລີ 5106 ຉັກກະນິປາຕະ ປາລີ 5107 ສັດຕະກະນິປາຕະ ປາລີ 5108 ອັດຖະກາທິນິປາຕະ ປາລີ 5109 ນະວະກະນິປາຕະ ປາລີ 5110 ທະສະກະນິປາຕະ ປາລີ 5111 ເອກາທະສະກະນິປາຕະ ປາລີ	5201 ເອກະກະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ 5202 ທຸກະ-ຕິກະ-ຈະຕຸກກະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ 5203 ປັຈຈະກະ-ຉັກກະ-ສັດຕະກະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ 5204 ອັດຖະກາທິນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ	5301 ເອກະກະນິປາຕະ ຏີກາ 5302 ທຸກະ-ຕິກະ-ຈະຕຸກກະນິປາຕະ ຏີກາ 5303 ປັຈຈະກະ-ຉັກກະ-ສັດຕະກະນິປາຕະ ຏີກາ 5304 ອັດຖະກາທິນິປາຕະ ຏີກາ
6101 ຂຸທະທະກະປາຖະ ປາລີ 6102 ທຳມະປະທະ ປາລີ 6103 ອຸທານະ ປາລີ 6104 ອິຕິວຸຕຕະກະ ປາລີ 6105 ສຸດຕະນິປາຕະ ປາລີ 6106 ວິມານະວັດຖຸ ປາລີ 6107 ເປຕະວັດຖຸ ປາລີ 6108 ເຖລະຄາຖາ ປາລີ 6109 ເຖລີຄາຖາ ປາລີ 6110 ອະປະທານະ ປາລີ-1 6111 ອະປະທານະ ປາລີ-2 6112 ພຸດທະວັງສະ ປາລີ 6113 ຈະຣິຍາປິຕະກະ ປາລີ 6114 ຊາຕະກະ ປາລີ-1 6115 ຊາຕະກະ ປາລີ-2 6116 ມະຫານິທເທສະ ປາລີ 6117 ຈູລະນິທເທສະ ປາລີ 6118 ປະຕິສັມພິທາມັກຄະ ປາລີ 6119 ເນຕຕິປະກະລະນະ ປາລີ 6120 ມິລິນທະປັນຫາ ປາລີ 6121 ເປຏະກົປເທສະ ປາລີ	6201 ຂຸທະທະກະປາຖະ ອັດຖະກະຖາ 6202 ທຳມະປະທະ ອັດຖະກະຖາ-1 6203 ທຳມະປະທະ ອັດຖະກະຖາ-2 6204 ອຸທານະ ອັດຖະກະຖາ 6205 ອິຕິວຸຕຕະກະ ອັດຖະກະຖາ 6206 ສຸດຕະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ-1 6207 ສຸດຕະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ-2 6208 ວິມານະວັດຖຸ ອັດຖະກະຖາ 6209 ເປຕະວັດຖຸ ອັດຖະກະຖາ 6210 ເຖລະຄາຖາ ອັດຖະກະຖາ-1 6211 ເຖລະຄາຖາ ອັດຖະກະຖາ-2 6212 ເຖລີຄາຖາ ອັດຖະກະຖາ 6213 ອະປະທານະ ອັດຖະກະຖາ-1 6214 ອະປະທານະ ອັດຖະກະຖາ-2 6215 ພຸດທະວັງສະ ອັດຖະກະຖາ 6216 ຈະຣິຍາປິຕະກະ ອັດຖະກະຖາ 6217 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-1 6218 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-2 6219 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-3 6220 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-4 6221 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-5 6222 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-6 6223 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-7 6224 ມະຫານິທເທສະ ອັດຖະກະຖາ 6225 ຈູລະນິທເທສະ ອັດຖະກະຖາ 6226 ປະຕິສັມພິທາມັກຄະ ອັດຖະກະຖາ-1 6227 ປະຕິສັມພິທາມັກຄະ ອັດຖະກະຖາ-2 6228 ເນຕຕິປະກະລະນະ ອັດຖະກະຖາ	6301 ເນຕຕິປະກະລະນະ ຏີກາ 6302 ເນຕຕິວິພາວິນີ
7101 ທຳມະສັງຄະນີ ປາລີ 7102 ວິພັງຄະ ປາລີ 7103 ຘາຕຸກະຖາ ປາລີ 7104 ປຸກຄະລະປັນຍັດຕິ ປາລີ 7105 ກະຖາວັດຖຸ ປາລີ 7106 ຍະມະກະ ປາລີ-1 7107 ຍະມະກະ ປາລີ-2 7108 ຍະມະກະ ປາລີ-3 7109 ປັດຖານະ ປາລີ-1 7110 ປັດຖານະ ປາລີ-2 7111 ປັດຖານະ ປາລີ-3 7112 ປັດຖານະ ປາລີ-4 7113 ປັດຖານະ ປາລີ-5	7201 ທຳມະສັງຄະນິ ອັດຖະກະຖາ 7202 ສັມໂມຫະວິໂນທະນີ ອັດຖະກະຖາ 7203 ປັຈຈະປະກະລະນະ ອັດຖະກະຖາ	7301 ທຳມະສັງຄະນີ-ມູລະຏີກາ 7302 ວິພັງຄະ-ມູລະຏີກາ 7303 ປັຈຈະປະກະລະນະ-ມູລະຏີກາ 7304 ທຳມະສັງຄະນີ-ອະນຸຏີກາ 7305 ປັຈຈະປະກະລະນະ-ອະນຸຏີກາ 7306 ອະພິທັມມາວະຕາໂຣ-ນາມະຣູປະປະຣິຈເທໂທ 7307 ອະພິທັມມັດຖະສັງຄະໂຫ 7308 ອະພິທັມມາວະຕາລະ-ປຸຣານະຏີກາ 7309 ອະພິທັມມາມາຕິກາປາລີ

मराठी
पाळी	अट्ठकथा	टीका	अन्य
1101 पाराजिक पाळी 1102 पाचित्तिय पाळी 1103 महावग्ग पाळी (विनय) 1104 चूळवग्ग पाळी 1105 परिवार पाळी	1201 पाराजिककंड अट्ठकथा-१ 1202 पाराजिककंड अट्ठकथा-२ 1203 पाचित्तिय अट्ठकथा 1204 महावग्ग अट्ठकथा (विनय) 1205 चूळवग्ग अट्ठकथा 1206 परिवार अट्ठकथा	1301 सारत्थदीपनी टीका-१ 1302 सारत्थदीपनी टीका-२ 1303 सारत्थदीपनी टीका-३	1401 द्वेमातिकापाळी 1402 विनयसंगह अट्ठकथा 1403 वजिरबुद्धि टीका 1404 विमतिविनोदनी टीका-१ 1405 विमतिविनोदनी टीका-२ 1406 विनयालंकार टीका-१ 1407 विनयालंकार टीका-२ 1408 कंखावितरणीपुराण टीका 1409 विनयविनिच्छय-उत्तरविनिच्छय 1410 विनयविनिच्छय टीका-१ 1411 विनयविनिच्छय टीका-२ 1412 पाचित्यादियोजनापाळी 1413 खुद्दसिक्खा-मूलसिक्खा 8401 विसुद्धिमग्ग-१ 8402 विसुद्धिमग्ग-२ 8403 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-१ 8404 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-२ 8405 विसुद्धिमग्ग निदानकथा 8406 दीघनिकाय (पु-वि) 8407 मज्झिमनिकाय (पु-वि) 8408 संयुत्तनिकाय (पु-वि) 8409 अंगुत्तरनिकाय (पु-वि) 8410 विनयपिटक (पु-वि) 8411 अभिधम्मपिटक (पु-वि) 8412 अट्ठकथा (पु-वि) 8413 निरुत्तिदीपनी 8414 परमत्थदीपनी संगहमहाटीकापाठ 8415 अनुदीपनीपाठ 8416 पट्ठानुद्देस दीपनीपाठ 8417 नमक्कारटीका 8418 महापणामपाठ 8419 लक्खणातो बुद्धथोमनागाथा 8420 सुतवंदना 8421 कमलांजलि 8422 जिनालंकार 8423 पज्जमधु 8424 बुद्धगुणगाथावली 8425 चूळगंथवंस 8426 महावंस 8427 सासनवंस 8428 कच्चायनव्याकरणं 8429 मोग्गल्लानव्याकरणं 8430 सद्दनीतिप्पकरणं (पदमाला) 8431 सद्दनीतिप्पकरणं (धातुमाला) 8432 पदरूपसिद्धि 8433 मोग्गल्लानपंचिका 8434 पयोगसिद्धिपाठ 8435 वुत्तोदयपाठ 8436 अभिधानप्पदीपिकापाठ 8437 अभिधानप्पदीपिकाटीका 8438 सुबोधालंकारपाठ 8439 सुबोधालंकारटीका 8440 बालावतार गंठिपदत्थविनिच्छयसार 8441 लोकनीति 8442 सुत्तंतनीति 8443 सूरस्सतीनीति 8444 महारहनीति 8445 धम्मनीति 8446 कविदप्पणनीति 8447 नीतिमंजरी 8448 नरदक्खदीपनी 8449 चतुरारक्खदीपनी 8450 चाणक्यनीति 8451 रसवाहिनी 8452 सीमाविसोधनीपाठ 8453 वेस्संतरगीति 8454 मोग्गल्लान वुत्तिविवरणपंचिका 8455 थूपवंस 8456 दाठावंस 8457 धातुपाठविलासिनिया 8458 धातुवंस 8459 हत्थवनगल्लविहारवंस 8460 जिनचरितय 8461 जिनवंसदीपं 8462 तेलकटाहगाथा 8463 मिलिदटीका 8464 पदमंजरी 8465 पदसाधनं 8466 सद्दबिंदुपकरणं 8467 कच्चायनधातुमंजुसा 8468 सामंतकूटवण्णना
2101 सीलक्खंधवग्ग पाळी 2102 महावग्ग पाळी (दीघ) 2103 पाथिकवग्ग पाळी	2201 सीलक्खंधवग्ग अट्ठकथा 2202 महावग्ग अट्ठकथा (दीघ) 2203 पाथिकवग्ग अट्ठकथा	2301 सीलक्खंधवग्ग टीका 2302 महावग्ग टीका (दीघ) 2303 पाथिकवग्ग टीका 2304 सीलक्खंधवग्ग-अभिनवटीका-१ 2305 सीलक्खंधवग्ग-अभिनवटीका-२
3101 मूलपण्णास पाळी 3102 मज्झिमपण्णास पाळी 3103 उपरिपण्णास पाळी	3201 मूलपण्णास अट्ठकथा-१ 3202 मूलपण्णास अट्ठकथा-२ 3203 मज्झिमपण्णास अट्ठकथा 3204 उपरिपण्णास अट्ठकथा	3301 मूलपण्णास टीका 3302 मज्झिमपण्णास टीका 3303 उपरिपण्णास टीका
4101 सगाथावग्ग पाळी 4102 निदानवग्ग पाळी 4103 खंधवग्ग पाळी 4104 सळायतनवग्ग पाळी 4105 महावग्ग पाळी (संयुत्त)	4201 सगाथावग्ग अट्ठकथा 4202 निदानवग्ग अट्ठकथा 4203 खंधवग्ग अट्ठकथा 4204 सळायतनवग्ग अट्ठकथा 4205 महावग्ग अट्ठकथा (संयुत्त)	4301 सगाथावग्ग टीका 4302 निदानवग्ग टीका 4303 खंधवग्ग टीका 4304 सळायतनवग्ग टीका 4305 महावग्ग टीका (संयुत्त)
5101 एककनिपात पाळी 5102 दुकनिपात पाळी 5103 तिकनिपात पाळी 5104 चतुक्कनिपात पाळी 5105 पंचकनिपात पाळी 5106 छक्कनिपात पाळी 5107 सत्तकनिपात पाळी 5108 अट्ठकादिनिपात पाळी 5109 नवकनिपात पाळी 5110 दसकनिपात पाळी 5111 एकादसकनिपात पाळी	5201 एककनिपात अट्ठकथा 5202 दुक-तिक-चतुक्कनिपात अट्ठकथा 5203 पंचक-छक्क-सत्तकनिपात अट्ठकथा 5204 अट्ठकादिनिपात अट्ठकथा	5301 एककनिपात टीका 5302 दुक-तिक-चतुक्कनिपात टीका 5303 पंचक-छक्क-सत्तकनिपात टीका 5304 अट्ठकादिनिपात टीका
6101 खुद्दकपाठ पाळी 6102 धम्मपद पाळी 6103 उदान पाळी 6104 इतिवुत्तक पाळी 6105 सुत्तनिपात पाळी 6106 विमानवत्थु पाळी 6107 पेतवत्थु पाळी 6108 थेरगाथा पाळी 6109 थेरीगाथा पाळी 6110 अपदान पाळी-१ 6111 अपदान पाळी-२ 6112 बुद्धवंस पाळी 6113 चरियापिटक पाळी 6114 जातक पाळी-१ 6115 जातक पाळी-२ 6116 महानिद्देस पाळी 6117 चूळनिद्देस पाळी 6118 पटिसंभिदामग्ग पाळी 6119 नेत्तिप्पकरण पाळी 6120 मिलिंदपंह पाळी 6121 पेटकोपदेस पाळी	6201 खुद्दकपाठ अट्ठकथा 6202 धम्मपद अट्ठकथा-१ 6203 धम्मपद अट्ठकथा-२ 6204 उदान अट्ठकथा 6205 इतिवुत्तक अट्ठकथा 6206 सुत्तनिपात अट्ठकथा-१ 6207 सुत्तनिपात अट्ठकथा-२ 6208 विमानवत्थु अट्ठकथा 6209 पेतवत्थु अट्ठकथा 6210 थेरगाथा अट्ठकथा-१ 6211 थेरगाथा अट्ठकथा-२ 6212 थेरीगाथा अट्ठकथा 6213 अपदान अट्ठकथा-१ 6214 अपदान अट्ठकथा-२ 6215 बुद्धवंस अट्ठकथा 6216 चरियापिटक अट्ठकथा 6217 जातक अट्ठकथा-१ 6218 जातक अट्ठकथा-२ 6219 जातक अट्ठकथा-३ 6220 जातक अट्ठकथा-४ 6221 जातक अट्ठकथा-५ 6222 जातक अट्ठकथा-६ 6223 जातक अट्ठकथा-७ 6224 महानिद्देस अट्ठकथा 6225 चूळनिद्देस अट्ठकथा 6226 पटिसंभिदामग्ग अट्ठकथा-१ 6227 पटिसंभिदामग्ग अट्ठकथा-२ 6228 नेत्तिप्पकरण अट्ठकथा	6301 नेत्तिप्पकरण टीका 6302 नेत्तिविभाविनी
7101 धम्मसंगणी पाळी 7102 विभंग पाळी 7103 धातुकथा पाळी 7104 पुग्गलपंयत्ति पाळी 7105 कथावत्थु पाळी 7106 यमक पाळी-१ 7107 यमक पाळी-२ 7108 यमक पाळी-३ 7109 पट्ठान पाळी-१ 7110 पट्ठान पाळी-२ 7111 पट्ठान पाळी-३ 7112 पट्ठान पाळी-४ 7113 पट्ठान पाळी-५	7201 धम्मसंगणि अट्ठकथा 7202 सम्मोहविनोदनी अट्ठकथा 7203 पंचपकरण अट्ठकथा	7301 धम्मसंगणी-मूलटीका 7302 विभंग-मूलटीका 7303 पंचपकरण-मूलटीका 7304 धम्मसंगणी-अनुटीका 7305 पंचपकरण-अनुटीका 7306 अभिधम्मावतारो-नामरूपपरिच्छेदो 7307 अभिधम्मत्थसंगहो 7308 अभिधम्मावतार-पुराणटीका 7309 अभिधम्ममातिकापाळी

မြန်မာ
ပါဠိတော်	အဋ္ဌကထာ	ဋီကာ	အခြား
1101 ပါရာဇိက ပါဠိ 1102 ပါစိတ္တိယ ပါဠိ 1103 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (ဝိနယ) 1104 စူဠဝဂ္ဂ ပါဠိ 1105 ပရိဝါရ ပါဠိ	1201 ပါရာဇိကကဏ္ဍ အဋ္ဌကထာ-၁ 1202 ပါရာဇိကကဏ္ဍ အဋ္ဌကထာ-၂ 1203 ပါစိတ္တိယ အဋ္ဌကထာ 1204 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (ဝိနယ) 1205 စူဠဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 1206 ပရိဝါရ အဋ္ဌကထာ	1301 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၁ 1302 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၂ 1303 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၃	1401 ဒွေမာတိကာပါဠိ 1402 ဝိနယသင်္ဂဟ အဋ္ဌကထာ 1403 ဝဇိရဗုဒ္ဓိ ဋီကာ 1404 ဝိမတိဝိနောဒနီ ဋီကာ-၁ 1405 ဝိမတိဝိနောဒနီ ဋီကာ-၂ 1406 ဝိနယာလင်္ကာရ ဋီကာ-၁ 1407 ဝိနယာလင်္ကာရ ဋီကာ-၂ 1408 ကင်္ခာဝိတရဏီပုရာဏ ဋီကာ 1409 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ-ဥတ္တရဝိနိစ္ဆယ 1410 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ ဋီကာ-၁ 1411 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ ဋီကာ-၂ 1412 ပါစိတျာဒိယောဇနာပါဠိ 1413 ခုဒ္ဒသိက္ခာ-မူလသိက္ခာ 8401 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-၁ 8402 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-၂ 8403 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-မဟာဋီကာ-၁ 8404 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-မဟာဋီကာ-၂ 8405 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ နိဒါနကထာ 8406 ဒီဃနိကာယ (ပု-ဝိ) 8407 မဇ္ဈိမနိကာယ (ပု-ဝိ) 8408 သံယုတ္တနိကာယ (ပု-ဝိ) 8409 အင်္ဂုတ္တရနိကာယ (ပု-ဝိ) 8410 ဝိနယပိဋက (ပု-ဝိ) 8411 အဘိဓမ္မပိဋက (ပု-ဝိ) 8412 အဋ္ဌကထာ (ပု-ဝိ) 8413 နိရုတ္တိဒီပနီ 8414 ပရမတ္ထဒီပနီ သင်္ဂဟမဟာဋီကာပါဌ 8415 အနုဒီပနီပါဌ 8416 ပဋ္ဌာနုဒ္ဒေသ ဒီပနီပါဌ 8417 နမက္ကာရဋီကာ 8418 မဟာပဏာမပါဌ 8419 လက္ခဏာတော ဗုဒ္ဓထောမနာဂါထာ 8420 သုတဝန္ဒနာ 8421 ကမလာဉ္ဇလိ 8422 ဇိနာလင်္ကာရ 8423 ပဇ္ဇမဓု 8424 ဗုဒ္ဓဂုဏဂါထာဝလီ 8425 စူဠဂန္ထဝံသ 8427 သာသနဝံသ 8426 မဟာဝံသ 8429 မောဂ္ဂလ္လာနဗျာကရဏံ 8428 ကစ္စာယနဗျာကရဏံ 8430 သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏံ (ပဒမာလာ) 8431 သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏံ (ဓါတုမာလာ) 8432 ပဒရူပသိဒ္ဓိ 8433 မောဂလ္လာနပဉ္စိကာ 8434 ပယောဂသိဒ္ဓိပါဌ 8435 ဝုတ္တောဒယပါဌ 8436 အဘိဓါနပ္ပဒီပိကာပါဌ 8437 အဘိဓါနပ္ပဒီပိကာဋီကာ 8438 သုဗောဓါလင်္ကာရပါဌ 8439 သုဗောဓါလင်္ကာရဋီကာ 8440 ဗာလာဝတာရ ဂဏ္ဌိပဒတ္ထဝိနိစ္ဆယသာရ 8446 ကဝိဒပ္ပဏနီတိ 8447 နီတိမဉ္ဇရီ 8445 ဓမ္မနီတိ 8444 မဟာရဟနီတိ 8441 လောကနီတိ 8442 သုတ္တန္တနီတိ 8443 သူရဿတိနီတိ 8450 စာဏကျနီတိ 8448 နရဒက္ခဒီပနီ 8449 စတုရာရက္ခဒီပနီ 8451 ရသဝါဟိနီ 8452 သီမဝိသောဓနီပါဌ 8453 ဝေဿန္တရဂီတိ 8454 မောဂ္ဂလ္လာန ဝုတ္တိဝိဝရဏပဉ္စိကာ 8455 ထူပဝံသ 8456 ဒါဌာဝံသ 8457 ဓါတုပါဌဝိလာသိနိယာ 8458 ဓါတုဝံသ 8459 ဟတ္ထဝနဂလ္လဝိဟာရဝံသ 8460 ဇိနစရိတယ 8461 ဇိနဝံသဒီပံ 8462 တေလကဋာဟဂါထာ 8463 မိလိဒဋီကာ 8464 ပဒမဉ္ဇရီ 8465 ပဒသာဓနံ 8466 သဒ္ဒဗိန္ဒုပကရဏံ 8467 ကစ္စာယနဓါတုမဉ္ဇုသာ 8468 သာမန္တကူဋဝဏ္ဏနာ
2101 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ ပါဠိ 2102 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (ဒီဃ) 2103 ပါထိကဝဂ္ဂ ပါဠိ	2201 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 2202 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (ဒီဃ) 2203 ပါထိကဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ	2301 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ ဋီကာ 2302 မဟာဝဂ္ဂ ဋီကာ (ဒီဃ) 2303 ပါထိကဝဂ္ဂ ဋီကာ 2304 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ-အဘိနဝဋီကာ-၁ 2305 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ-အဘိနဝဋီကာ-၂
3101 မူလပဏ္ဏာသ ပါဠိ 3102 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ ပါဠိ 3103 ဥပရိပဏ္ဏာသ ပါဠိ	3201 မူလပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ-၁ 3202 မူလပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ-၂ 3203 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ 3204 ဥပရိပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ	3301 မူလပဏ္ဏာသ ဋီကာ 3302 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ ဋီကာ 3303 ဥပရိပဏ္ဏာသ ဋီကာ
4101 သဂါထာဝဂ္ဂ ပါဠိ 4102 နိဒါနဝဂ္ဂ ပါဠိ 4103 ခန္ဓဝဂ္ဂ ပါဠိ 4104 သဠာယတနဝဂ္ဂ ပါဠိ 4105 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (သံယုတ္တ)	4201 သဂါထာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4202 နိဒါနဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4203 ခန္ဓဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4204 သဠာယတနဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4205 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (သံယုတ္တ)	4301 သဂါထာဝဂ္ဂ ဋီကာ 4302 နိဒါနဝဂ္ဂ ဋီကာ 4303 ခန္ဓဝဂ္ဂ ဋီကာ 4304 သဠာယတနဝဂ္ဂ ဋီကာ 4305 မဟာဝဂ္ဂ ဋီကာ (သံယုတ္တ)
5101 ဧကကနိပါတ ပါဠိ 5102 ဒုကနိပါတ ပါဠိ 5103 တိကနိပါတ ပါဠိ 5104 စတုက္ကနိပါတ ပါဠိ 5105 ပဉ္စကနိပါတ ပါဠိ 5106 ဆက္ကနိပါတ ပါဠိ 5107 သတ္တကနိပါတ ပါဠိ 5108 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ ပါဠိ 5109 နဝကနိပါတ ပါဠိ 5110 ဒသကနိပါတ ပါဠိ 5111 ဧကာဒသကနိပါတ ပါဠိ	5201 ဧကကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5202 ဒုက-တိက-စတုက္ကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5203 ပဉ္စက-ဆက္က-သတ္တကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5204 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ အဋ္ဌကထာ	5301 ဧကကနိပါတ ဋီကာ 5302 ဒုက-တိက-စတုက္ကနိပါတ ဋီကာ 5303 ပဉ္စက-ဆက္က-သတ္တကနိပါတ ဋီကာ 5304 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ ဋီကာ
6101 ခုဒ္ဒကပါဌ ပါဠိ 6102 ဓမ္မပဒ ပါဠိ 6103 ဥဒါန ပါဠိ 6104 ဣတိဝုတ္တက ပါဠိ 6105 သုတ္တနိပါတ ပါဠိ 6106 ဝိမာနဝတ္ထု ပါဠိ 6107 ပေတဝတ္ထု ပါဠိ 6108 ထေရဂါထာ ပါဠိ 6109 ထေရီဂါထာ ပါဠိ 6110 အပဒါန ပါဠိ-၁ 6111 အပဒါန ပါဠိ-၂ 6112 ဗုဒ္ဓဝံသ ပါဠိ 6113 စရိယာပိဋက ပါဠိ 6114 ဇာတက ပါဠိ-၁ 6115 ဇာတက ပါဠိ-၂ 6116 မဟာနိဒ္ဒေသ ပါဠိ 6117 စူဠနိဒ္ဒေသ ပါဠိ 6118 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ ပါဠိ 6119 နေတ္တိပ္ပကရဏ ပါဠိ 6120 မိလိန္ဒပဉှ ပါဠိ 6121 ပေဋကောပဒေသ ပါဠိ	6201 ခုဒ္ဒကပါဌ အဋ္ဌကထာ 6202 ဓမ္မပဒ အဋ္ဌကထာ-၁ 6203 ဓမ္မပဒ အဋ္ဌကထာ-၂ 6204 ဥဒါန အဋ္ဌကထာ 6205 ဣတိဝုတ္တက အဋ္ဌကထာ 6206 သုတ္တနိပါတ အဋ္ဌကထာ-၁ 6207 သုတ္တနိပါတ အဋ္ဌကထာ-၂ 6208 ဝိမာနဝတ္ထု အဋ္ဌကထာ 6209 ပေတဝတ္ထု အဋ္ဌကထာ 6210 ထေရဂါထာ အဋ္ဌကထာ-၁ 6211 ထေရဂါထာ အဋ္ဌကထာ-၂ 6212 ထေရီဂါထာ အဋ္ဌကထာ 6213 အပဒါန အဋ္ဌကထာ-၁ 6214 အပဒါန အဋ္ဌကထာ-၂ 6215 ဗုဒ္ဓဝံသ အဋ္ဌကထာ 6216 စရိယာပိဋက အဋ္ဌကထာ 6217 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၁ 6218 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၂ 6219 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၃ 6220 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၄ 6221 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၅ 6222 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၆ 6223 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၇ 6224 မဟာနိဒ္ဒေသ အဋ္ဌကထာ 6225 စူဠနိဒ္ဒေသ အဋ္ဌကထာ 6226 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ-၁ 6227 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ-၂ 6228 နေတ္တိပ္ပကရဏ အဋ္ဌကထာ	6301 နေတ္တိပ္ပကရဏ ဋီကာ 6302 နေတ္တိဝိဘာဝိနီ
7101 ဓမ္မသင်္ဂဏီ ပါဠိ 7102 ဝိဘင်္ဂ ပါဠိ 7103 ဓါတုကထာ ပါဠိ 7104 ပုဂ္ဂလပညတ္တိ ပါဠိ 7105 ကထာဝတ္ထု ပါဠိ 7106 ယမက ပါဠိ-၁ 7107 ယမက ပါဠိ-၂ 7108 ယမက ပါဠိ-၃ 7109 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၁ 7110 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၂ 7111 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၃ 7112 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၄ 7113 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၅	7201 ဓမ္မသင်္ဂဏိ အဋ္ဌကထာ 7202 သမ္မောဟဝိနောဒနီ အဋ္ဌကထာ 7203 ပဉ္စပကရဏ အဋ္ဌကထာ	7301 ဓမ္မသင်္ဂဏီ-မူလဋီကာ 7302 ဝိဘင်္ဂ-မူလဋီကာ 7303 ပဉ္စပကရဏ-မူလဋီကာ 7304 ဓမ္မသင်္ဂဏီ-အနုဋီကာ 7305 ပဉ္စပကရဏ-အနုဋီကာ 7306 အဘိဓမ္မာဝတာရော-နာမရူပပရိစ္ဆေဒေါ 7307 အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟော 7308 အဘိဓမ္မာဝတာရ-ပုရာဏဋီကာ 7309 အဘိဓမ္မမာတိကာပါဠိ

português
Páli	Aṭṭhakathā	Ṭīkā	Outro
1101 Ofensas Graves (Pārājika) 1102 Ofensas Leves (Pācittiya) 1103 Grande Seção do Vīnaya (Mahāvagga) 1104 Pequena Seção do Vīnaya (Cūḷavagga) 1105 Apêndice do Vīnaya (Parivāra)	1201 Comentário das Ofensas Graves - Vol. 1 1202 Comentário das Ofensas Graves - Vol. 2 1203 Comentário das Ofensas Leves 1204 Comentário da Grande Seção do Vīnaya 1205 Comentário da Pequena Seção do Vīnaya 1206 Comentário do Apêndice do Vīnaya	1301 Subcomentário que Elucida o Sentido Essencial - Vol. 1 1302 Subcomentário que Elucida o Sentido Essencial - Vol. 2 1303 Subcomentário que Elucida o Sentido Essencial - Vol. 3	1401 Texto das Duas Matrizes 1402 Comentário do Compêndio do Vīnaya 1403 Subcomentário de Vajirabuddhi 1404 Subcomentário que Dissipa Dúvidas - Vol. 1 1405 Subcomentário que Dissipa Dúvidas - Vol. 2 1406 Subcomentário do Ornamento do Vīnaya - Vol. 1 1407 Subcomentário do Ornamento do Vīnaya - Vol. 2 1408 Antigo Subcomentário que Supera Dúvidas 1409 Decisão sobre o Vīnaya e Decisão Superior 1410 Subcomentário da Decisão sobre o Vīnaya - Vol. 1 1411 Subcomentário da Decisão sobre o Vīnaya - Vol. 2 1412 Texto da Aplicação das Regras 1413 Pequeno Treinamento e Treinamento Fundamental 8401 Caminho da Purificação - Vol. 1 8402 Caminho da Purificação - Vol. 2 8403 Grande Subcomentário do Caminho da Purificação - Vol. 1 8404 Grande Subcomentário do Caminho da Purificação - Vol. 2 8405 História da Origem do Caminho da Purificação 8406 Coleção dos Longos Discursos (índice Pāli-Vietnamita) 8407 Coleção dos Discursos Médios (índice Pāli-Vietnamita) 8408 Coleção dos Discursos Agrupados (índice Pāli-Vietnamita) 8409 Coleção dos Discursos Numerados (índice Pāli-Vietnamita) 8410 Cesto da Disciplina (índice Pāli-Vietnamita) 8411 Cesto do Abhidhamma (índice Pāli-Vietnamita) 8412 Comentários (índice Pāli-Vietnamita) 8413 Elucidação da Etimologia 8414 Grande Subcomentário do Compêndio que Elucida o Sentido Supremo 8415 Texto do Subcomentário Elucidativo 8416 Texto Elucidativo sobre a Exposição das Condições 8417 Subcomentário da Saudação 8418 Grande Texto de Saudação 8419 Versos de Louvor a Buda pelos Sinais 8420 Saudação com Recitação 8421 Oferenda de Lótus 8422 Ornamento dos Vencedores 8423 Mel dos Versos 8424 Coleção de Versos sobre as Qualidades de Buda 8425 Pequena Crônica dos Livros 8427 Crônica do Ensinamento 8426 Grande Crônica 8429 Gramática de Moggallāna 8428 Gramática de Kaccāyana 8430 Tratado sobre a Gramática - Série de Palavras 8431 Tratado sobre a Gramática - Série de Raízes 8432 Realização das Formas das Palavras 8433 Comentário de Moggallāna 8434 Texto sobre a Realização da Aplicação 8435 Texto sobre a Origem dos Versos 8436 Texto do Dicionário Iluminado 8437 Subcomentário do Dicionário Iluminado 8438 Texto sobre o Ornamento da Boa Compreensão 8439 Subcomentário do Ornamento da Boa Compreensão 8440 Essência da Decisão sobre os Termos do Glossário de Bālāvatāra 8446 Ética do Poeta 8447 Coleção de Ética 8445 Ética do Dhamma 8444 Grande Ética Secreta 8441 Ética do Mundo 8442 Ética dos Suttas 8443 Ética do Herói 8450 Ética de Cāṇakya 8448 Elucidação sobre os Perigos para os Homens 8449 Elucidação sobre as Quatro Proteções 8451 O Fluxo do Sabor - Histórias Edificantes 8452 Texto sobre a Purificação dos Limites 8453 Canto de Vessantara 8454 Explicação do Comentário de Moggallāna 8455 Crônica das Estupas 8456 Crônica da Relíquia do Dente 8457 O Esplendor da Leitura dos Elementos 8458 Crônica das Relíquias 8459 Crônica do Mosteiro de Hatthavanagalla 8460 História do Vencedor 8461 Ilha da Linhagem dos Vencedores 8462 Versos da Panela de Óleo 8463 Subcomentário de Milinda 8464 Cacho de Flores de Palavras 8465 Realização das Palavras 8466 Tratado sobre os Pontos da Gramática 8467 Coleção de Raízes de Kaccāyana 8468 Descrição do Pico de Sāmantakūṭa
2101 Seção da Moralidade - Dīgha 2102 Grande Seção - Dīgha 2103 Seção de Pāthika - Dīgha	2201 Comentário da Seção da Moralidade - Dīgha 2202 Comentário da Grande Seção - Dīgha 2203 Comentário da Seção de Pāthika - Dīgha	2301 Subcomentário da Seção da Moralidade - Dīgha 2302 Subcomentário da Grande Seção - Dīgha 2303 Subcomentário da Seção de Pāthika - Dīgha 2304 Novo Subcomentário da Seção da Moralidade - Vol. 1 2305 Novo Subcomentário da Seção da Moralidade - Vol. 2
3101 Cinquenta Discursos Fundamentais - Majjhima 3102 Cinquenta Discursos Médios - Majjhima 3103 Cinquenta Discursos Superiores - Majjhima	3201 Comentário dos Cinquenta Fundamentais - Vol. 1 3202 Comentário dos Cinquenta Fundamentais - Vol. 2 3203 Comentário dos Cinquenta Médios 3204 Comentário dos Cinquenta Superiores	3301 Subcomentário dos Cinquenta Fundamentais 3302 Subcomentário dos Cinquenta Médios 3303 Subcomentário dos Cinquenta Superiores
4101 Seção com Versos - Saṃyutta 4102 Seção das Causas - Saṃyutta 4103 Seção dos Agregados - Saṃyutta 4104 Seção das Seis Bases dos Sentidos - Saṃyutta 4105 Grande Seção - Saṃyutta	4201 Comentário da Seção com Versos - Saṃyutta 4202 Comentário da Seção das Causas - Saṃyutta 4203 Comentário da Seção dos Agregados - Saṃyutta 4204 Comentário da Seção das Seis Bases - Saṃyutta 4205 Comentário da Grande Seção - Saṃyutta	4301 Subcomentário da Seção com Versos - Saṃyutta 4302 Subcomentário da Seção das Causas - Saṃyutta 4303 Subcomentário da Seção dos Agregados - Saṃyutta 4304 Subcomentário da Seção das Seis Bases - Saṃyutta 4305 Subcomentário da Grande Seção - Saṃyutta
5101 Grupos de Um - Aṅguttara 5102 Grupos de Dois - Aṅguttara 5103 Grupos de Três - Aṅguttara 5104 Grupos de Quatro - Aṅguttara 5105 Grupos de Cinco - Aṅguttara 5106 Grupos de Seis - Aṅguttara 5107 Grupos de Sete - Aṅguttara 5108 Grupos de Oito, etc. - Aṅguttara 5109 Grupos de Nove - Aṅguttara 5110 Grupos de Dez - Aṅguttara 5111 Grupos de Onze - Aṅguttara	5201 Comentário dos Grupos de Um - Aṅguttara 5202 Comentário dos Grupos de Dois, Três e Quatro 5203 Comentário dos Grupos de Cinco, Seis e Sete 5204 Comentário dos Grupos de Oito, etc.	5301 Subcomentário dos Grupos de Um - Aṅguttara 5302 Subcomentário dos Grupos de Dois, Três e Quatro 5303 Subcomentário dos Grupos de Cinco, Seis e Sete 5304 Subcomentário dos Grupos de Oito, etc.
6101 Pequena Leitura (Khuddakapāṭha) 6102 Versos do Dhamma (Dhammapada) 6103 Exclamações Inspiradas (Udāna) 6104 Assim Foi Dito (Itivuttaka) 6105 Coleção de Discursos (Suttanipāta) 6106 Histórias das Mansões Celestiais 6107 Histórias dos Fantasmas 6108 Versos dos Monges Anciãos 6109 Versos das Monjas Anciãs 6110 Histórias Passadas - Vol. 1 6111 Histórias Passadas - Vol. 2 6112 História dos Budas (Buddhavaṃsa) 6113 Cesto das Condutas (Cariyāpiṭaka) 6114 Histórias de Nascimentos - Vol. 1 6115 Histórias de Nascimentos - Vol. 2 6116 Grande Exposição (Mahāniddesa) 6117 Pequena Exposição (Cūḷaniddesa) 6118 Caminho da Discriminação Analítica 6119 O Guia (Nettippakaraṇa) 6120 As Perguntas de Milinda 6121 Instrução do Cesto (Peṭakopadesa)	6201 Comentário da Pequena Leitura 6202 Comentário do Dhammapada - Vol. 1 6203 Comentário do Dhammapada - Vol. 2 6204 Comentário do Udāna 6205 Comentário do Itivuttaka 6206 Comentário do Suttanipāta - Vol. 1 6207 Comentário do Suttanipāta - Vol. 2 6208 Comentário das Histórias das Mansões 6209 Comentário das Histórias dos Fantasmas 6210 Comentário dos Versos dos Monges - Vol. 1 6211 Comentário dos Versos dos Monges - Vol. 2 6212 Comentário dos Versos das Monjas 6213 Comentário das Histórias Passadas - Vol. 1 6214 Comentário das Histórias Passadas - Vol. 2 6215 Comentário da História dos Budas 6216 Comentário do Cesto das Condutas 6217 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 1 6218 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 2 6219 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 3 6220 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 4 6221 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 5 6222 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 6 6223 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 7 6224 Comentário da Grande Exposição 6225 Comentário da Pequena Exposição 6226 Comentário do Caminho da Discriminação - Vol. 1 6227 Comentário do Caminho da Discriminação - Vol. 2 6228 Comentário do Guia	6301 Subcomentário do Guia 6302 Elucidação do Guia
7101 Enumeração dos Fenômenos (Dhammasaṅgaṇī) 7102 Análise (Vibhaṅga) 7103 Discurso sobre os Elementos (Dhātukathā) 7104 Designação das Pessoas (Puggalapaññatti) 7105 Pontos da Discussão (Kathāvatthu) 7106 O Livro dos Pares - Vol. 1 7107 O Livro dos Pares - Vol. 2 7108 O Livro dos Pares - Vol. 3 7109 Condições de Originação - Vol. 1 7110 Condições de Originação - Vol. 2 7111 Condições de Originação - Vol. 3 7112 Condições de Originação - Vol. 4 7113 Condições de Originação - Vol. 5	7201 Comentário da Enumeração dos Fenômenos 7202 Comentário que Dissipa a Confusão 7203 Comentário dos Cinco Tratados	7301 Subcomentário Principal da Enumeração dos Fenômenos 7302 Subcomentário Principal da Análise 7303 Subcomentário Principal dos Cinco Tratados 7304 Subcomentário Secundário da Enumeração dos Fenômenos 7305 Subcomentário Secundário dos Cinco Tratados 7306 Introdução ao Abhidhamma - Análise de Nome e Forma 7307 Compêndio do Abhidhamma 7308 Antigo Subcomentário da Introdução ao Abhidhamma 7309 Matriz do Abhidhamma

русский
Палийский канон	Комментарии	Субкомментарии	Другое
1101 Параджика-пали 1102 Пачиттия-пали 1103 Махавагга-пали (Виная) 1104 Чулавагга-пали 1105 Паривара-пали	1201 Параджиканда-аттхакатха-1 1202 Параджиканда-аттхакатха-2 1203 Пачиттия-аттхакатха 1204 Махавагга-аттхакатха (Виная) 1205 Чулавагга-аттхакатха 1206 Паривара-аттхакатха	1301 Сараттхадипани-тика-1 1302 Сараттхадипани-тика-2 1303 Сараттхадипани-тика-3	1401 Двематика-пали 1402 Винаясангаха-аттхакатха 1403 Ваджирабуддхи-тика 1404 Вимативинодани-тика-1 1405 Вимативинодани-тика-2 1406 Винаяланкара-тика-1 1407 Винаяланкара-тика-2 1408 Канкхавитаранипурана-тика 1409 Винаявиниччая-уттаравиниччая 1410 Винаявиниччая-тика-1 1411 Винаявиниччая-тика-2 1412 Пачиттиядийоджана-пали 1413 Кхуддасиккха-муласиккха 8401 Висуддхимагга-1 8402 Висуддхимагга-2 8403 Висуддхимагга-махатика-1 8404 Висуддхимагга-махатика-2 8405 Висуддхимагга-ниданакатха 8406 Дигханикая (пу-ви) 8407 Мадджхиманикая (пу-ви) 8408 Самъюттаникая (пу-ви) 8409 Ангуттараникая (пу-ви) 8410 Винаяпитака (пу-ви) 8411 Абхидхаммапитака (пу-ви) 8412 Аттхакатха (пу-ви) 8413 Нируттидипани 8414 Параматтхадипани Сангахамахатикапатха 8415 Анудипанипатха 8416 Паттхануддеса дипанипатха 8417 Намаккаратика 8418 Махапанамапатха 8419 Лаккханато буддхатхоманагатха 8420 Сутавандана 8421 Камаланджали 8422 Джиналанкара 8423 Паджамадху 8424 Буддхагунагатхавали 8425 Чулагантхавамса 8427 Сасанавамса 8426 Махавамса 8429 Моггалланабьякарана 8428 Каччаянабьякарана 8430 Садданитиппакарана (падамала) 8431 Садданитиппакарана (дхатумала) 8432 Падарупасиддхи 8433 Могалланапанчика 8434 Пайогасиддхипатха 8435 Вуттодаяпатха 8436 Абхидханаппадипикапатха 8437 Абхидханаппадипикатика 8438 Субодхаланкарапатха 8439 Субодхаланкаратика 8440 Балаватара гантхипадаттхавиниччаясара 8446 Кавидаппананити 8447 Нитиманджари 8445 Дхамманити 8444 Махараханити 8441 Локанити 8442 Суттантанити 8443 Сурассатинити 8450 Чанакьянити 8448 Нарадаккхадипани 8449 Чатурараккхадипани 8451 Расавахини 8452 Симависодханипатха 8453 Вессантарагити 8454 Моггаллана вуттививаранапанчика 8455 Тхупавамса 8456 Датхавамса 8457 Дхатупатхавиласиния 8458 Дхатувамса 8459 Хаттхаванагаллавихаравамса 8460 Джиначаритая 8461 Джинавамсадипа 8462 Телакатахагатха 8463 Милидатика 8464 Падаманджари 8465 Падасадхана 8466 Саддабиндупакарана 8467 Каччаянадхатуманджуса 8468 Самантакутаваннана
2101 Силаккхандхавагга-пали 2102 Махавагга-пали (Дигха) 2103 Патхикавагга-пали	2201 Силаккхандхавагга-аттхакатха 2202 Махавагга-аттхакатха (Дигха) 2203 Патхикавагга-аттхакатха	2301 Силаккхандхавагга-тика 2302 Махавагга-тика (Дигха) 2303 Патхикавагга-тика 2304 Силаккхандхавагга-абхинаватика-1 2305 Силаккхандхавагга-абхинаватика-2
3101 Мулапаннаса-пали 3102 Мадджхимапаннаса-пали 3103 Упарипаннаса-пали	3201 Мулапаннаса-аттхакатха-1 3202 Мулапаннаса-аттхакатха-2 3203 Мадджхимапаннаса-аттхакатха 3204 Упарипаннаса-аттхакатха	3301 Мулапаннаса-тика 3302 Мадджхимапаннаса-тика 3303 Упарипаннаса-тика
4101 Сагатхавагга-пали 4102 Ниданавагга-пали 4103 Кхандхавагга-пали 4104 Салаятанавагга-пали 4105 Махавагга-пали (Самъютта)	4201 Сагатхавагга-аттхакатха 4202 Ниданавагга-аттхакатха 4203 Кхандхавагга-аттхакатха 4204 Салаятанавагга-аттхакатха 4205 Махавагга-аттхакатха (Самъютта)	4301 Сагатхавагга-тика 4302 Ниданавагга-тика 4303 Кхандхавагга-тика 4304 Салаятанавагга-тика 4305 Махавагга-тика (Самъютта)
5101 Экаканипата-пали 5102 Дуканипата-пали 5103 Тиканипата-пали 5104 Чатукканипата-пали 5105 Панчаканипата-пали 5106 Чхакканипата-пали 5107 Саттаканипата-пали 5108 Аттхакадинипата-пали 5109 Наваканипата-пали 5110 Дасаканипата-пали 5111 Экадасаканипата-пали	5201 Экаканипата-аттхакатха 5202 Дука-тика-чатукканипата-аттхакатха 5203 Панчака-чхакка-саттаканипата-аттхакатха 5204 Аттхакадинипата-аттхакатха	5301 Экаканипата-тика 5302 Дука-тика-чатукканипата-тика 5303 Панчака-чхакка-саттаканипата-тика 5304 Аттхакадинипата-тика
6101 Кхуддакапатха-пали 6102 Дхаммапада-пали 6103 Удана-пали 6104 Итивуттака-пали 6105 Суттанипата-пали 6106 Виманаваттху-пали 6107 Петаваттху-пали 6108 Тхерагатха-пали 6109 Тхеригатха-пали 6110 Ападана-пали-1 6111 Ападана-пали-2 6112 Буддхавамса-пали 6113 Чарияпитака-пали 6114 Джатака-пали-1 6115 Джатака-пали-2 6116 Маханиддеса-пали 6117 Чуланиддеса-пали 6118 Патисамбхидамагга-пали 6119 Неттиппакарана-пали 6120 Милиндапаньха-пали 6121 Петакопадеса-пали	6201 Кхуддакапатха-аттхакатха 6202 Дхаммапада-аттхакатха-1 6203 Дхаммапада-аттхакатха-2 6204 Удана-аттхакатха 6205 Итивуттака-аттхакатха 6206 Суттанипата-аттхакатха-1 6207 Суттанипата-аттхакатха-2 6208 Виманаваттху-аттхакатха 6209 Петаваттху-аттхакатха 6210 Тхерагатха-аттхакатха-1 6211 Тхерагатха-аттхакатха-2 6212 Тхеригатха-аттхакатха 6213 Ападана-аттхакатха-1 6214 Ападана-аттхакатха-2 6215 Буддхавамса-аттхакатха 6216 Чарияпитака-аттхакатха 6217 Джатака-аттхакатха-1 6218 Джатака-аттхакатха-2 6219 Джатака-аттхакатха-3 6220 Джатака-аттхакатха-4 6221 Джатака-аттхакатха-5 6222 Джатака-аттхакатха-6 6223 Джатака-аттхакатха-7 6224 Маханиддеса-аттхакатха 6225 Чуланиддеса-аттхакатха 6226 Патисамбхидамагга-аттхакатха-1 6227 Патисамбхидамагга-аттхакатха-2 6228 Неттиппакарана-аттхакатха	6301 Неттиппакарана-тика 6302 Неттивибхавини
7101 Дхаммасангани-пали 7102 Вибханга-пали 7103 Дхатукатха-пали 7104 Пуггалапаннятти-пали 7105 Катхаваттху-пали 7106 Ямака-пали-1 7107 Ямака-пали-2 7108 Ямака-пали-3 7109 Паттхана-пали-1 7110 Паттхана-пали-2 7111 Паттхана-пали-3 7112 Паттхана-пали-4 7113 Паттхана-пали-5	7201 Дхаммасангани-аттхакатха 7202 Саммохивинодани-аттхакатха 7203 Панчапакарана-аттхакатха	7301 Дхаммасангани-мулатика 7302 Вибханга-мулатика 7303 Панчапакарана-мулатика 7304 Дхаммасангани-анутика 7305 Панчапакарана-анутика 7306 Абхидхаммаватаро-намарупапариччхедо 7307 Абхидхамматтхасангахо 7308 Абхидхаммаватара-пуранатика 7309 Абхидхаммаматика-пали

සිංහල
පාලි කැනනය	විවරණ	අටුවා	වෙනත්
1101 පාරාජික පාළි 1102 පාචිත්තිය පාළි 1103 මහාවග්ග පාළි (විනය) 1104 චූළවග්ග පාළි 1105 පරිවාර පාළි	1201 පාරාජිකකණ්ඩ අට්ඨකථා-1 1202 පාරාජිකකණ්ඩ අට්ඨකථා-2 1203 පාචිත්තිය අට්ඨකථා 1204 මහාවග්ග අට්ඨකථා (විනය) 1205 චූළවග්ග අට්ඨකථා 1206 පරිවාර අට්ඨකථා	1301 සාරත්ථදීපනී ටීකා-1 1302 සාරත්ථදීපනී ටීකා-2 1303 සාරත්ථදීපනී ටීකා-3	1401 ද්වෙමාතිකාපාළි 1402 විනයසංගහ අට්ඨකථා 1403 වජිරබුද්ධි ටීකා 1404 විමතිවිනෝදනී ටීකා-1 1405 විමතිවිනෝදනී ටීකා-2 1406 විනයාලංකාර ටීකා-1 1407 විනයාලංකාර ටීකා-2 1408 කඞ්ඛාවිතරණීපුරාණ ටීකා 1409 විනයවිනිච්ඡය-උත්තරවිනිච්ඡය 1410 විනයවිනිච්ඡය ටීකා-1 1411 විනයවිනිච්ඡය ටීකා-2 1412 පාචිත්යාදියෝජනාපාළි 1413 ඛුද්දසික්ඛා-මූලසික්ඛා 8401 විසුද්ධිමග්ග-1 8402 විසුද්ධිමග්ග-2 8403 විසුද්ධිමග්ග-මහාටීකා-1 8404 විසුද්ධිමග්ග-මහාටීකා-2 8405 විසුද්ධිමග්ග නිදානකථා 8406 දීඝනිකාය (පු-වි) 8407 මජ්ඣිමනිකාය (පු-වි) 8408 සංයුත්තනිකාය (පු-වි) 8409 අඞ්ගුත්තරනිකාය (පු-වි) 8410 විනයපිටක (පු-වි) 8411 අභිධම්මපිටක (පු-වි) 8412 අට්ඨකථා (පු-වි) 8413 නිරුත්තිදීපනී 8414 පරමත්ථදීපනී සඞ්ගහමහාටීකාපාඨ 8415 අනුදීපනීපාඨ 8416 පට්ඨානුද්දේස දීපනීපාඨ 8417 නමක්කාරටීකා 8418 මහාපණාමපාඨ 8419 ලක්ඛණාතෝ බුද්ධථෝමනාගාථා 8420 සුතවන්දනා 8421 කමලාඤ්ජලි 8422 ජිනාලඞ්කාර 8423 පජ්ජමධු 8424 බුද්ධගුණගාථාවලී 8425 චූළගන්ථවංස 8427 සාසනවංස 8426 මහාවංස 8429 මොග්ගල්ලානබ්යාකරණං 8428 කච්චායනබ්යාකරණං 8430 සද්දනීතිප්පකරණං (පදමාලා) 8431 සද්දනීතිප්පකරණං (ධාතුමාලා) 8432 පදරූපසිද්ධි 8433 මොග්ගල්ලානපඤ්චිකා 8434 පයෝගසිද්ධිපාඨ 8435 වුත්තෝදයපාඨ 8436 අභිධානප්පදීපිකාපාඨ 8437 අභිධානප්පදීපිකාටීකා 8438 සුබෝධාලඞ්කාරපාඨ 8439 සුබෝධාලඞ්කාරටීකා 8440 බාලාවතාර ගණ්ඨිපදත්ථවිනිච්ඡයසාර 8446 කවිදප්පණනීති 8447 නීතිමඤ්ජරී 8445 ධම්මනීති 8444 මහාරහනීති 8441 ලෝකනීති 8442 සුත්තන්තනීති 8443 සූරස්සතිනීති 8450 චාණක්යනීති 8448 නරදක්ඛදීපනී 8449 චතුරාරක්ඛදීපනී 8451 රසවාහිනී 8452 සීමවිසෝධනීපාඨ 8453 වෙස්සන්තරගීති 8454 මොග්ගල්ලාන වුත්තිවිවරණපඤ්චිකා 8455 ථූපවංස 8456 දාඨාවංස 8457 ධාතුපාඨවිලාසිනියා 8458 ධාතුවංස 8459 හත්ථවනගල්ලවිහාරවංස 8460 ජිනචරිතය 8461 ජිනවංසදීපං 8462 තේලකටාහගාථා 8463 මිලිදටීකා 8464 පදමඤ්ජරී 8465 පදසාධනං 8466 සද්දබින්දුපකරණං 8467 කච්චායනධාතුමඤ්ජුසා 8468 සාමන්තකූටවණ්ණනා
2101 සීලක්ඛන්ධවග්ග පාළි 2102 මහාවග්ග පාළි (දීඝ) 2103 පාථිකවග්ග පාළි	2201 සීලක්ඛන්ධවග්ග අට්ඨකථා 2202 මහාවග්ග අට්ඨකථා (දීඝ) 2203 පාථිකවග්ග අට්ඨකථා	2301 සීලක්ඛන්ධවග්ග ටීකා 2302 මහාවග්ග ටීකා (දීඝ) 2303 පාථිකවග්ග ටීකා 2304 සීලක්ඛන්ධවග්ග-අභිනවටීකා-1 2305 සීලක්ඛන්ධවග්ග-අභිනවටීකා-2
3101 මූලපණ්ණාස පාළි 3102 මජ්ඣිමපණ්ණාස පාළි 3103 උපරිපණ්ණාස පාළි	3201 මූලපණ්ණාස අට්ඨකථා-1 3202 මූලපණ්ණාස අට්ඨකථා-2 3203 මජ්ඣිමපණ්ණාස අට්ඨකථා 3204 උපරිපණ්ණාස අට්ඨකථා	3301 මූලපණ්ණාස ටීකා 3302 මජ්ඣිමපණ්ණාස ටීකා 3303 උපරිපණ්ණාස ටීකා
4101 සගාථාවග්ග පාළි 4102 නිදානවග්ග පාළි 4103 ඛන්ධවග්ග පාළි 4104 සළායතනවග්ග පාළි 4105 මහාවග්ග පාළි (සංයුත්ත)	4201 සගාථාවග්ග අට්ඨකථා 4202 නිදානවග්ග අට්ඨකථා 4203 ඛන්ධවග්ග අට්ඨකථා 4204 සළායතනවග්ග අට්ඨකථා 4205 මහාවග්ග අට්ඨකථා (සංයුත්ත)	4301 සගාථාවග්ග ටීකා 4302 නිදානවග්ග ටීකා 4303 ඛන්ධවග්ග ටීකා 4304 සළායතනවග්ග ටීකා 4305 මහාවග්ග ටීකා (සංයුත්ත)
5101 එකකනිපාත පාළි 5102 දුකනිපාත පාළි 5103 තිකනිපාත පාළි 5104 චතුක්කනිපාත පාළි 5105 පඤ්චකනිපාත පාළි 5106 ඡක්කනිපාත පාළි 5107 සත්තකනිපාත පාළි 5108 අට්ඨකාදිනිපාත පාළි 5109 නවකනිපාත පාළි 5110 දසකනිපාත පාළි 5111 එකාදසකනිපාත පාළි	5201 එකකනිපාත අට්ඨකථා 5202 දුක-තික-චතුක්කනිපාත අට්ඨකථා 5203 පඤ්චක-ඡක්ක-සත්තකනිපාත අට්ඨකථා 5204 අට්ඨකාදිනිපාත අට්ඨකථා	5301 එකකනිපාත ටීකා 5302 දුක-තික-චතුක්කනිපාත ටීකා 5303 පඤ්චක-ඡක්ක-සත්තකනිපාත ටීකා 5304 අට්ඨකාදිනිපාත ටීකා
6101 ඛුද්දකපාඨ පාළි 6102 ධම්මපද පාළි 6103 උදාන පාළි 6104 ඉතිවුත්තක පාළි 6105 සුත්තනිපාත පාළි 6106 විමානවත්ථු පාළි 6107 පේතවත්ථු පාළි 6108 ථේරගාථා පාළි 6109 ථේරීගාථා පාළි 6110 අපදාන පාළි-1 6111 අපදාන පාළි-2 6112 බුද්ධවංස පාළි 6113 චරියාපිටක පාළි 6114 ජාතක පාළි-1 6115 ජාතක පාළි-2 6116 මහානිද්දේස පාළි 6117 චූළනිද්දේස පාළි 6118 පටිසම්භිදාමග්ග පාළි 6119 නෙත්තිප්පකරණ පාළි 6120 මිලින්දපඤ්හ පාළි 6121 පේටකෝපදේස පාළි	6201 ඛුද්දකපාඨ අට්ඨකථා 6202 ධම්මපද අට්ඨකථා-1 6203 ධම්මපද අට්ඨකථා-2 6204 උදාන අට්ඨකථා 6205 ඉතිවුත්තක අට්ඨකථා 6206 සුත්තනිපාත අට්ඨකථා-1 6207 සුත්තනිපාත අට්ඨකථා-2 6208 විමානවත්ථු අට්ඨකථා 6209 පේතවත්ථු අට්ඨකථා 6210 ථේරගාථා අට්ඨකථා-1 6211 ථේරගාථා අට්ඨකථා-2 6212 ථේරීගාථා අට්ඨකථා 6213 අපදාන අට්ඨකථා-1 6214 අපදාන අට්ඨකථා-2 6215 බුද්ධවංස අට්ඨකථා 6216 චරියාපිටක අට්ඨකථා 6217 ජාතක අට්ඨකථා-1 6218 ජාතක අට්ඨකථා-2 6219 ජාතක අට්ඨකථා-3 6220 ජාතක අට්ඨකථා-4 6221 ජාතක අට්ඨකථා-5 6222 ජාතක අට්ඨකථා-6 6223 ජාතක අට්ඨකථා-7 6224 මහානිද්දේස අට්ඨකථා 6225 චූළනිද්දේස අට්ඨකථා 6226 පටිසම්භිදාමග්ග අට්ඨකථා-1 6227 පටිසම්භිදාමග්ග අට්ඨකථා-2 6228 නෙත්තිප්පකරණ අට්ඨකථා	6301 නෙත්තිප්පකරණ ටීකා 6302 නෙත්තිවිභාවිනී
7101 ධම්මසංගණී පාළි 7102 විභඞ්ග පාළි 7103 ධාතුකථා පාළි 7104 පුග්ගලපඤ්ඤත්ති පාළි 7105 කථාවත්ථු පාළි 7106 යමක පාළි-1 7107 යමක පාළි-2 7108 යමක පාළි-3 7109 පට්ඨාන පාළි-1 7110 පට්ඨාන පාළි-2 7111 පට්ඨාන පාළි-3 7112 පට්ඨාන පාළි-4 7113 පට්ඨාන පාළි-5	7201 ධම්මසංගණි අට්ඨකථා 7202 සම්මෝහවිනෝදනී අට්ඨකථා 7203 පඤ්චපකරණ අට්ඨකථා	7301 ධම්මසංගණී-මූලටීකා 7302 විභඞ්ග-මූලටීකා 7303 පඤ්චපකරණ-මූලටීකා 7304 ධම්මසංගණී-අනුටීකා 7305 පඤ්චපකරණ-අනුටීකා 7306 අභිධම්මාවතාරෝ-නාමරූපපරිච්ඡේදෝ 7307 අභිධම්මත්ථසංගහෝ 7308 අභිධම්මාවතාර-පුරාණටීකා 7309 අභිධම්මමාතිකාපාළි

Español
El Canon Pali	Los Comentarios	Los Subcomentarios	Otros
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi
1 නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස Homenaje a Él, el Bendito, el Noble, el Perfectamente Iluminado. සංයුත්තනිකායො Saṃyutta Nikāya ඛන්ධවග්ගො Sección de los Agregados (Khandhavagga) 1. ඛන්ධසංයුත්තං 1. Khandha Saṃyutta (Discursos sobre los Agregados) 1. නකුලපිතුවග්ගො 1. Nakulapitu Vagga (Capítulo de Nakulapita) 1. නකුලපිතුසුත්තං 1. Nakulapitu Sutta (Discurso a Nakulapita) 1. එවං [Pg.1] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා භග්ගෙසු විහරති සුසුමාරගිරෙ භෙසකළාවනෙ මිගදායෙ. අථ ඛො නකුලපිතා ගහපති යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො නකුලපිතා ගහපති භගවන්තං එතදවොච – 1. Esto he oído: en una ocasión el Bendito residía entre los Bhagga, en Susumāragira, en el Parque de los Ciervos de Bhesakaḷāvana. Entonces, el jefe de hogar Nakulapita se acercó al Bendito; habiéndose acercado, saludó al Bendito y se sentó a un lado. Sentado allí, el jefe de hogar Nakulapita dijo esto al Bendito: ‘‘අහමස්මි, භන්තෙ, ජිණ්ණො වුඩ්ඪො මහල්ලකො අද්ධගතො වයොඅනුප්පත්තො ආතුරකායො අභික්ඛණාතඞ්කො. අනිච්චදස්සාවී ඛො පනාහං, භන්තෙ, භගවතො මනොභාවනීයානඤ්ච භික්ඛූනං. ඔවදතු මං, භන්තෙ, භගවා; අනුසාසතු මං, භන්තෙ, භගවා; යං මමස්ස දීඝරත්තං හිතාය සුඛායා’’ති. “Señor, soy anciano, viejo, de edad avanzada, he llegado al final de la vida, mi cuerpo está enfermo y afligido constantemente. Además, Señor, rara vez tengo la oportunidad de ver al Bendito y a los monjes que elevan la mente. Que el Bendito me instruya, Señor; que el Bendito me aconseje, Señor, para mi bienestar y felicidad por largo tiempo”. ‘‘එවමෙතං, ගහපති, එවමෙතං, ගහපති! ආතුරො හායං, ගහපති, කායො අණ්ඩභූතො පරියොනද්ධො. යො හි, ගහපති, ඉමං කායං පරිහරන්තො මුහුත්තම්පි ආරොග්‍යං පටිජානෙය්‍ය, කිමඤ්ඤත්‍ර බාල්‍යා? තස්මාතිහ තෙ, [Pg.2] ගහපති, එවං සික්ඛිතබ්බං – ‘ආතුරකායස්ස මෙ සතො චිත්තං අනාතුරං භවිස්සතී’ති. එවඤ්හි තෙ, ගහපති, සික්ඛිතබ්බ’’න්ති. “¡Así es, jefe de hogar, así es! Ciertamente, jefe de hogar, este cuerpo es enfermo, frágil como un huevo y envuelto en piel. Quien, jefe de hogar, cuidando este cuerpo, pretendiera salud siquiera por un momento, ¿qué sería eso sino necedad? Por lo tanto, jefe de hogar, así debes entrenarte: ‘Aunque mi cuerpo esté enfermo, mi mente no estará enferma’. Así es como debes entrenarte, jefe de hogar”. අථ ඛො නකුලපිතා ගහපති භගවතො භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා යෙනායස්මා සාරිපුත්තො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො නකුලපිතරං ගහපතිං ආයස්මා සාරිපුත්තො එතදවොච – ‘‘විප්පසන්නානි ඛො තෙ, ගහපති, ඉන්ද්‍රියානි; පරිසුද්ධො මුඛවණ්ණො පරියොදාතො. අලත්ථ නො අජ්ජ භගවතො සම්මුඛා ධම්මිං කථං සවනායා’’ති? Entonces, el jefe de hogar Nakulapita, habiéndose deleitado y regocijado en las palabras del Bendito, se levantó de su asiento, saludó al Bendito y, tras circundarlo por la derecha, se dirigió hacia donde estaba el venerable Sāriputta; al llegar, saludó al venerable Sāriputta y se sentó a un lado. El venerable Sāriputta dijo entonces al jefe de hogar Nakulapita: “Tus facultades están claras, jefe de hogar; el color de tu rostro es puro y radiante. ¿Has tenido hoy la oportunidad de escuchar una charla sobre el Dhamma de labios del Bendito?” ‘‘කථඤ්හි නො සියා, භන්තෙ! ඉදානාහං, භන්තෙ, භගවතා ධම්මියා කථාය අමතෙන අභිසිත්තො’’ති. ‘‘යථා කථං පන ත්වං, ගහපති, භගවතා ධම්මියා කථාය අමතෙන අභිසිත්තො’’ති? ‘‘ඉධාහං, භන්තෙ, යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිං; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිං. එකමන්තං නිසින්නො ඛ්වාහං, භන්තෙ, භගවන්තං එතදවොචං – ‘අහමස්මි, භන්තෙ, ජිණ්ණො වුඩ්ඪො මහල්ලකො අද්ධගතො වයොඅනුප්පත්තො ආතුරකායො අභික්ඛණාතඞ්කො. අනිච්චදස්සාවී ඛො පනාහං, භන්තෙ, භගවතො මනොභාවනීයානඤ්ච භික්ඛූනං. ඔවදතු මං, භන්තෙ, භගවා; අනුසාසතු මං, භන්තෙ, භගවා; යං මමස්ස දීඝරත්තං හිතාය සුඛායා’’’ති. “Señor, ¿cómo no habría de ser así? Acabo de ser ungido, Señor, por el Bendito con el néctar de una charla sobre el Dhamma”. “¿Y de qué manera, jefe de hogar, has sido ungido por el Bendito con el néctar de una charla sobre el Dhamma?”. “Aquí, Señor, me acerqué al Bendito; habiéndome acercado, saludé al Bendito y me senté a un lado. Sentado allí, dije esto al Bendito: ‘Señor, soy anciano, viejo, de edad avanzada, he llegado al final de la vida, mi cuerpo está enfermo y afligido constantemente. Además, Señor, rara vez tengo la oportunidad de ver al Bendito y a los monjes que elevan la mente. Que el Bendito me instruya, Señor; que el Bendito me aconseje, Señor, para mi bienestar y felicidad por largo tiempo’”. ‘‘එවං වුත්තෙ, මං, භන්තෙ, භගවා එතදවොච – ‘එවමෙතං, ගහපති, එවමෙතං, ගහපති! ආතුරො හායං, ගහපති, කායො අණ්ඩභූතො පරියොනද්ධො. යො හි, ගහපති, ඉමං කායං පරිහරන්තො මුහුත්තම්පි ආරොග්‍යං පටිජානෙය්‍ය, කිමඤ්ඤත්‍ර බාල්‍යා? තස්මාතිහ තෙ ගහපති, එවං සික්ඛිතබ්බං – ආතුරකායස්ස මෙ සතො චිත්තං අනාතුරං භවිස්සතීති. එවඤ්හි තෙ, ගහපති, සික්ඛිතබ්බ’න්ති. එවං ඛ්වාහං, භන්තෙ, භගවතා ධම්මියා කථාය අමතෙන අභිසිත්තො’’ති. “Cuando dije esto, Señor, el Bendito me respondió: ‘¡Así es, jefe de hogar, así es! Ciertamente, jefe de hogar, este cuerpo es enfermo, frágil como un huevo y envuelto en piel. Quien, jefe de hogar, cuidando este cuerpo, pretendiera salud siquiera por un momento, ¿qué sería eso sino necedad? Por lo tanto, jefe de hogar, así debes entrenarte: Aunque mi cuerpo esté enfermo, mi mente no estará enferma. Así es como debes entrenarte’. De esta manera, Señor, he sido ungido por el Bendito con el néctar de una charla sobre el Dhamma”. ‘‘න හි පන තං, ගහපති, පටිභාසි භගවන්තං උත්තරිං පටිපුච්ඡිතුං – ‘කිත්තාවතා නු ඛො, භන්තෙ, ආතුරකායො චෙව හොති ආතුරචිත්තො ච, කිත්තාවතා ච පන ආතුරකායො හි ඛො හොති නො ච ආතුරචිත්තො’’’ති[Pg.3]? ‘‘දූරතොපි ඛො මයං, භන්තෙ, ආගච්ඡෙය්‍යාම ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස සන්තිකෙ එතස්ස භාසිතස්ස අත්ථමඤ්ඤාතුං. සාධු වතායස්මන්තංයෙව සාරිපුත්තං පටිභාතු එතස්ස භාසිතස්ස අත්ථො’’ති. “Pero, jefe de hogar, ¿no se te ocurrió preguntar más al Bendito: ‘¿De qué manera, Señor, están enfermos tanto el cuerpo como la mente, y de qué manera el cuerpo está enfermo pero la mente no?’”. “Señor, vendríamos desde lejos para conocer el significado de estas palabras en presencia del venerable Sāriputta. Sería muy bueno que el venerable Sāriputta mismo explicara el significado de lo que fue dicho”. ‘‘තෙන හි, ගහපති, සුණාහි, සාධුකං මනසි කරොහි; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො නකුලපිතා ගහපති ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස පච්චස්සොසි. ආයස්මා සාරිපුත්තො එතදවොච – “Escucha entonces, jefe de hogar, presta mucha atención; hablaré”. “Así sea, Señor”, respondió el jefe de hogar Nakulapita al venerable Sāriputta. El venerable Sāriputta dijo lo siguiente: ‘‘කථඤ්ච, ගහපති, ආතුරකායො චෙව හොති, ආතුරචිත්තො ච? ඉධ, ගහපති, අස්සුතවා පුථුජ්ජනො අරියානං අදස්සාවී අරියධම්මස්ස අකොවිදො අරියධම්මෙ අවිනීතො සප්පුරිසානං අදස්සාවී සප්පුරිසධම්මස්ස අකොවිදො සප්පුරිසධම්මෙ අවිනීතො රූපං අත්තතො සමනුපස්සති, රූපවන්තං වා අත්තානං; අත්තනි වා රූපං, රූපස්මිං වා අත්තානං. ‘අහං රූපං, මම රූප’න්ති පරියුට්ඨට්ඨායී හොති. තස්ස ‘අහං රූපං, මම රූප’න්ති පරියුට්ඨට්ඨායිනො තං රූපං විපරිණමති අඤ්ඤථා හොති. තස්ස රූපවිපරිණාමඤ්ඤථාභාවා උප්පජ්ජන්ති සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා. “¿Y cómo es, jefe de hogar, que tanto el cuerpo como la mente están enfermos? Aquí, jefe de hogar, la persona común sin instrucción, que no ha visto a los Nobles, que es ignorante del Dhamma de los Nobles y no está entrenada en él; que no ha visto a las personas íntegras, que es ignorante del Dhamma de las personas íntegras y no está entrenada en él; considera la forma como el yo, o al yo como poseedor de la forma, o a la forma dentro del yo, o al yo dentro de la forma. Se obsesiona con la idea: ‘Yo soy la forma, la forma es mía’. Para quien está obsesionado con que ‘yo soy la forma, la forma es mía’, cuando esa forma se altera y cambia, surgen el dolor, el lamento, el sufrimiento, la aflicción y la desesperación. ‘‘වෙදනං අත්තතො සමනුපස්සති, වෙදනාවන්තං වා අත්තානං; අත්තනි වා වෙදනං, වෙදනාය වා අත්තානං. ‘අහං වෙදනා, මම වෙදනා’ති පරියුට්ඨට්ඨායී හොති. තස්ස ‘අහං වෙදනා, මම වෙදනා’ති පරියුට්ඨට්ඨායිනො, සා වෙදනා විපරිණමති අඤ්ඤථා හොති. තස්ස වෙදනාවිපරිණාමඤ්ඤථාභාවා උප්පජ්ජන්ති සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා. Considera la sensación como el yo, o al yo como poseedor de la sensación, o a la sensación dentro del yo, o al yo dentro de la sensación. Se obsesiona con la idea: ‘Yo soy la sensación, la sensación es mía’. Para quien está obsesionado con que ‘yo soy la sensación, la sensación es mía’, cuando esa sensación se altera y cambia, surgen el dolor, el lamento, el sufrimiento, la aflicción y la desesperación. ‘‘සඤ්ඤං අත්තතො සමනුපස්සති, සඤ්ඤාවන්තං වා අත්තානං; අත්තනි වා සඤ්ඤං, සඤ්ඤාය වා අත්තානං. ‘අහං සඤ්ඤා, මම සඤ්ඤා’ති පරියුට්ඨට්ඨායී හොති. තස්ස ‘අහං සඤ්ඤා, මම සඤ්ඤා’ති පරියුට්ඨට්ඨායිනො, සා සඤ්ඤා විපරිණමති අඤ්ඤථා හොති. තස්ස සඤ්ඤාවිපරිණාමඤ්ඤථාභාවා උප්පජ්ජන්ති සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා. Considera la percepción como el yo, o al yo como poseedor de la percepción, o a la percepción dentro del yo, o al yo dentro de la percepción. Se obsesiona con la idea: ‘Yo soy la percepción, la percepción es mía’. Para quien está obsesionado con que ‘yo soy la percepción, la percepción es mía’, cuando esa percepción se altera y cambia, surgen el dolor, el lamento, el sufrimiento, la aflicción y la desesperación. ‘‘සඞ්ඛාරෙ අත්තතො සමනුපස්සති, සඞ්ඛාරවන්තං වා අත්තානං; අත්තනි වා සඞ්ඛාරෙ, සඞ්ඛාරෙසු වා අත්තානං. ‘අහං සඞ්ඛාරා, මම සඞ්ඛාරා’ති පරියුට්ඨට්ඨායී හොති. තස්ස ‘අහං සඞ්ඛාරා, මම සඞ්ඛාරා’ති පරියුට්ඨට්ඨායිනො, තෙ සඞ්ඛාරා විපරිණමන්ති අඤ්ඤථා හොන්ති. තස්ස සඞ්ඛාරවිපරිණාමඤ්ඤථාභාවා උප්පජ්ජන්ති සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා. Considera a las formaciones como el yo, o al yo como poseedor de formaciones, o a las formaciones en el yo, o al yo en las formaciones. Vive obsesionado con la idea: 'Yo soy las formaciones, las formaciones son mías'. Para aquel que persiste obsesionado con que 'yo soy las formaciones, las formaciones son mías', esas formaciones cambian y se transforman. Debido al cambio y la transformación de las formaciones, surgen en él el pesar, el lamento, el dolor, la aflicción y la desesperación. ‘‘විඤ්ඤාණං [Pg.4] අත්තතො සමනුපස්සති, විඤ්ඤාණවන්තං වා අත්තානං; අත්තනි වා විඤ්ඤාණං, විඤ්ඤාණස්මිං වා අත්තානං. ‘අහං විඤ්ඤාණං, මම විඤ්ඤාණ’න්ති පරියුට්ඨට්ඨායී හොති. තස්ස ‘අහං විඤ්ඤාණං, මම විඤ්ඤාණ’න්ති පරියුට්ඨට්ඨායිනො, තං විඤ්ඤාණං විපරිණමති අඤ්ඤථා හොති. තස්ස විඤ්ඤාණවිපරිණාමඤ්ඤථාභාවා උප්පජ්ජන්ති සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා. එවං ඛො, ගහපති, ආතුරකායො චෙව හොති ආතුරචිත්තො ච. Considera a la conciencia como el yo, o al yo como poseedor de conciencia, o a la conciencia en el yo, o al yo en la conciencia. Vive obsesionado con la idea: 'Yo soy la conciencia, la conciencia es mía'. Para aquel que persiste obsesionado con que 'yo soy la conciencia, la conciencia es mía', esa conciencia cambia y se transforma. Debido al cambio y la transformación de la conciencia, surgen en él el pesar, el lamento, el dolor, la aflicción y la desesperación. De esta manera, oh amo de casa, se tiene tanto el cuerpo enfermo como la mente enferma. ‘‘කථඤ්ච, ගහපති, ආතුරකායො හි ඛො හොති නො ච ආතුරචිත්තො? ඉධ, ගහපති, සුතවා අරියසාවකො අරියානං දස්සාවී අරියධම්මස්ස කොවිදො අරියධම්මෙ සුවිනීතො සප්පුරිසානං දස්සාවී සප්පුරිසධම්මස්ස කොවිදො සප්පුරිසධම්මෙ සුවිනීතො න රූපං අත්තතො සමනුපස්සති, න රූපවන්තං වා අත්තානං; න අත්තනි වා රූපං, න රූපස්මිං වා අත්තානං. ‘අහං රූපං, මම රූප’න්ති න පරියුට්ඨට්ඨායී හොති. තස්ස ‘අහං රූපං, මම රූප’න්ති අපරියුට්ඨට්ඨායිනො, තං රූපං විපරිණමති අඤ්ඤථා හොති. තස්ස රූපවිපරිණාමඤ්ඤථාභාවා නුප්පජ්ජන්ති සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා. ¿Y cómo, oh amo de casa, es que uno tiene el cuerpo enfermo pero no la mente enferma? Aquí, oh amo de casa, el noble discípulo bien instruido —que ha visto a los Nobles, que es experto en el Dhamma de los Nobles y está bien entrenado en él, que ha visto a los hombres íntegros, que es experto en el Dhamma de los hombres íntegros y está bien entrenado en él— no considera a la forma como el yo, ni al yo como poseedor de forma, ni a la forma en el yo, ni al yo en la forma. No vive obsesionado con la idea: 'Yo soy la forma, la forma es mía'. Para aquel que no persiste obsesionado con que 'yo soy la forma, la forma es mía', cuando esa forma cambia y se transforma, no surgen en él el pesar, el lamento, el dolor, la aflicción ni la desesperación. ‘‘න වෙදනං අත්තතො සමනුපස්සති, න වෙදනාවන්තං වා අත්තානං; න අත්තනි වා වෙදනං, න වෙදනාය වා අත්තානං. ‘අහං වෙදනා, මම වෙදනා’ති න පරියුට්ඨට්ඨායී හොති. තස්ස ‘අහං වෙදනා, මම වෙදනා’ති අපරියුට්ඨට්ඨායිනො, සා වෙදනා විපරිණමති අඤ්ඤථා හොති. තස්ස වෙදනාවිපරිණාමඤ්ඤථාභාවා නුප්පජ්ජන්ති සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා. No considera a la sensación como el yo, ni al yo como poseedor de sensación, ni a la sensación en el yo, ni al yo en la sensación. No vive obsesionado con la idea: 'Yo soy la sensación, la sensación es mía'. Para aquel que no persiste obsesionado con que 'yo soy la sensación, la sensación es mía', cuando esa sensación cambia y se transforma, no surgen en él el pesar, el lamento, el dolor, la aflicción ni la desesperación. ‘‘න සඤ්ඤං අත්තතො සමනුපස්සති, න සඤ්ඤාවන්තං වා අත්තානං; න අත්තනි වා සඤ්ඤං, න සඤ්ඤාය වා අත්තානං. ‘අහං සඤ්ඤා, මම සඤ්ඤා’ති න පරියුට්ඨට්ඨායී හොති. තස්ස ‘අහං සඤ්ඤා, මම සඤ්ඤා’ති අපරියුට්ඨට්ඨායිනො, සා සඤ්ඤා විපරිණමති අඤ්ඤථා හොති. තස්ස සඤ්ඤාවිපරිණාමඤ්ඤථාභාවා නුප්පජ්ජන්ති සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා. No considera a la percepción como el yo, ni al yo como poseedor de percepción, ni a la percepción en el yo, ni al yo en la percepción. No vive obsesionado con la idea: 'Yo soy la percepción, la percepción es mía'. Para aquel que no persiste obsesionado con que 'yo soy la percepción, la percepción es mía', cuando esa percepción cambia y se transforma, no surgen en él el pesar, el lamento, el dolor, la aflicción ni la desesperación. ``න සඞ්ඛාරෙ අත්තතො සමනුපස්සති, න සඞ්ඛාරවන්තං වා අත්තානං; න අත්තනි වා සඞ්ඛාරෙ, න සඞ්ඛාරෙසු වා අත්තානං. ‘අහං සඞ්ඛාරා, මම සඞ්ඛාරා’ති න පරියුට්ඨට්ඨායී හොති. තස්ස ‘අහං සඞ්ඛාරා, මම සඞ්ඛාරා’ති අපරියුට්ඨට්ඨායිනො, තෙ සඞ්ඛාරා විපරිණමන්ති අඤ්ඤථා හොන්ති. තස්ස සඞ්ඛාරවිපරිණාමඤ්ඤථාභාවා නුප්පජ්ජන්ති සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා. `` No considera a las formaciones como el yo, ni al yo como poseedor de formaciones, ni a las formaciones en el yo, ni al yo en las formaciones. No vive obsesionado con la idea: 'Yo soy las formaciones, las formaciones son mías'. Para aquel que no persiste obsesionado con que 'yo soy las formaciones, las formaciones son mías', cuando esas formaciones cambian y se transforman, no surgen en él el pesar, el lamento, el dolor, la aflicción ni la desesperación. ‘‘න [Pg.5] විඤ්ඤාණං අත්තතො සමනුපස්සති, න විඤ්ඤාණවන්තං වා අත්තානං; න අත්තනි වා විඤ්ඤාණං, න විඤ්ඤාණස්මිං වා අත්තානං. ‘අහං විඤ්ඤාණං, මම විඤ්ඤාණ’න්ති න පරියුට්ඨට්ඨායී හොති. තස්ස ‘අහං විඤ්ඤාණං, මම විඤ්ඤාණ’න්ති අපරියුට්ඨට්ඨායිනො, තං විඤ්ඤාණං විපරිණමති අඤ්ඤථා හොති. තස්ස විඤ්ඤාණවිපරිණාමඤ්ඤථාභාවා නුප්පජ්ජන්ති සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා. එවං ඛො, ගහපති, ආතුරකායො හොති නො ච ආතුරචිත්තො’’ති. No considera a la conciencia como el yo, ni al yo como poseedor de conciencia, ni a la conciencia en el yo, ni al yo en la conciencia. No vive obsesionado con la idea: 'Yo soy la conciencia, la conciencia es mía'. Para aquel que no persiste obsesionado con que 'yo soy la conciencia, la conciencia es mía', cuando esa conciencia cambia y se transforma, no surgen en él el pesar, el lamento, el dolor, la aflicción ni la desesperación. De esta manera, oh amo de casa, se tiene el cuerpo enfermo pero no la mente enferma. ඉදමවොච ආයස්මා සාරිපුත්තො. අත්තමනො නකුලපිතා ගහපති ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස භාසිතං අභිනන්දීති. පඨමං. Esto es lo que dijo el venerable Sāriputta. El amo de casa Nakulapitā, con la mente complacida, se regocijó en las palabras del venerable Sāriputta. Primero. 2. දෙවදහසුත්තං 2. Discurso en Devadaha 2. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සක්කෙසු විහරති දෙවදහං නාම සක්‍යානං නිගමො. අථ ඛො සම්බහුලා පච්ඡාභූමගමිකා භික්ඛූ යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ භික්ඛූ භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘ඉච්ඡාම මයං, භන්තෙ, පච්ඡාභූමං ජනපදං ගන්තුං, පච්ඡාභූමෙ ජනපදෙ නිවාසං කප්පෙතු’’න්ති. 2. Esto he oído: En una ocasión, el Bienaventurado residía entre los Sakyas, en una aldea de los Sakyas llamada Devadaha. Entonces, un gran número de monjes que deseaban partir hacia las tierras del oeste se acercaron al Bienaventurado; habiéndose acercado y saludado al Bienaventurado, se sentaron a un lado. Una vez sentados, esos monjes le dijeron al Bienaventurado: 'Señor, deseamos partir hacia la región de las tierras del oeste y establecer nuestra residencia allí'. ‘‘අපලොකිතො පන වො, භික්ඛවෙ, සාරිපුත්තො’’ති? ‘‘න ඛො නො, භන්තෙ, අපලොකිතො ආයස්මා සාරිපුත්තො’’ති. ‘‘අපලොකෙථ, භික්ඛවෙ, සාරිපුත්තං. සාරිපුත්තො, භික්ඛවෙ, පණ්ඩිතො, භික්ඛූනං අනුග්ගාහකො සබ්‍රහ්මචාරීන’’න්ති. ‘‘එවං භන්තෙ’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. '¿Pero han pedido permiso a Sāriputta, monjes?' 'No, Señor, aún no hemos pedido permiso al venerable Sāriputta'. 'Monjes, pidan permiso a Sāriputta. Sāriputta es sabio, monjes, y brinda apoyo a sus compañeros monjes en la vida santa'. 'Está bien, Señor', respondieron aquellos monjes al Bienaventurado. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා සාරිපුත්තො භගවතො අවිදූරෙ අඤ්ඤතරස්මිං එළගලාගුම්බෙ නිසින්නො හොති. අථ ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා යෙනායස්මා සාරිපුත්තො තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මතා සාරිපුත්තෙන සද්ධිං සම්මොදිංසු. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං එතදවොචුං – ‘‘ඉච්ඡාම මයං, ආවුසො සාරිපුත්ත, පච්ඡාභූමං ජනපදං ගන්තුං, පච්ඡාභූමෙ ජනපදෙ නිවාසං කප්පෙතුං. අපලොකිතො නො සත්ථා’’ති. En aquel momento, el venerable Sāriputta estaba sentado no muy lejos del Bienaventurado, bajo un matorral de enredaderas. Entonces, aquellos monjes, habiéndose regocijado y deleitado en las palabras del Bienaventurado, se levantaron de sus asientos, saludaron al Bienaventurado y, tras rodearlo por la derecha, se dirigieron hacia donde estaba el venerable Sāriputta. Al llegar, intercambiaron saludos cordiales con el venerable Sāriputta. Tras concluir una conversación amable y memorable, se sentaron a un lado. Ya sentados, los monjes le dijeron al venerable Sāriputta: 'Amigo Sāriputta, deseamos partir hacia las tierras del oeste y establecer nuestra residencia allí. Ya le hemos pedido permiso al Maestro'. ‘‘සන්ති [Pg.6] හාවුසො, නානාවෙරජ්ජගතං භික්ඛුං පඤ්හං පුච්ඡිතාරො – ඛත්තියපණ්ඩිතාපි බ්‍රාහ්මණපණ්ඩිතාපි ගහපතිපණ්ඩිතාපි සමණපණ්ඩිතාපි. පණ්ඩිතා හාවුසො, මනුස්සා වීමංසකා – ‘කිංවාදී පනායස්මන්තානං සත්ථා කිමක්ඛායීති, කච්චි වො ආයස්මන්තානං ධම්මා සුස්සුතා සුග්ගහිතා සුමනසිකතා සූපධාරිතා සුප්පටිවිද්ධා පඤ්ඤාය, යථා බ්‍යාකරමානා ආයස්මන්තො වුත්තවාදිනො චෙව භගවතො අස්සථ, න ච භගවන්තං අභූතෙන අබ්භාචික්ඛෙය්‍යාථ, ධම්මස්ස චානුධම්මං බ්‍යාකරෙය්‍යාථ, න ච කොචි සහධම්මිකො වාදානුවාදො ගාරය්හං ඨානං ආගච්ඡෙය්‍යා’’’ති? «Amigos, hay sabios entre los nobles, sabios entre los brahmanes, sabios entre los jefes de hogar y sabios entre los ascetas que suelen interrogar a un monje que llega de diversos países. Amigos, los hombres sabios son investigadores y podrían preguntar: ‘¿Qué doctrina sostiene el maestro de los venerables? ¿Qué es lo que enseña?’. ¿Acaso, amigos, los venerables han escuchado bien las enseñanzas, las han aprendido bien, las han reflexionado bien, las han retenido bien y las han penetrado bien con la sabiduría, de modo que al responder declaren lo que el Bendito ha dicho, no acusen falsamente al Bendito con lo que no es verdad, expliquen el Dhamma de acuerdo con el Dhamma y ninguna declaración legítima consecuente con su doctrina dé lugar a una posición censurable?». ‘‘දූරතොපි ඛො මයං, ආවුසො, ආගච්ඡෙය්‍යාම ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස සන්තිකෙ එතස්ස භාසිතස්ස අත්ථමඤ්ඤාතුං. සාධු වතායස්මන්තංයෙව සාරිපුත්තං පටිභාතු එතස්ස භාසිතස්ස අත්ථො’’ති. ‘‘තෙන හාවුසො, සුණාථ, සාධුකං මනසි කරොථ; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවමාවුසො’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස පච්චස්සොසුං. ආයස්මා සාරිපුත්තො එතදවොච – «Amigo, vendríamos incluso desde lejos a la presencia del venerable Sariputta para conocer el significado de esta declaración. ¡Sería bueno, ciertamente, que el venerable Sariputta mismo nos revele el significado de lo que ha dicho!». —«En ese caso, amigos, escuchad y prestad mucha atención; hablaré». —«Así sea, amigo», respondieron aquellos monjes al venerable Sariputta. El venerable Sariputta dijo esto: ‘‘සන්ති හාවුසො, නානාවෙරජ්ජගතං භික්ඛුං පඤ්හං පුච්ඡිතාරො – ඛත්තියපණ්ඩිතාපි …පෙ… සමණපණ්ඩිතාපි. පණ්ඩිතා හාවුසො, මනුස්සා වීමංසකා – ‘කිංවාදී පනායස්මන්තානං සත්ථා කිමක්ඛායී’ති? එවං පුට්ඨා තුම්හෙ, ආවුසො, එවං බ්‍යාකරෙය්‍යාථ – ‘ඡන්දරාගවිනයක්ඛායී ඛො නො, ආවුසො, සත්ථා’’’ති. «Amigos, hay sabios entre los nobles... y sabios entre los ascetas que suelen interrogar a un monje que llega de diversos países. Amigos, los hombres sabios son investigadores y podrían preguntar: ‘¿Qué doctrina sostiene el maestro de los venerables? ¿Qué es lo que enseña?’. Al ser preguntados así, amigos, deberíais responder: ‘Nuestro Maestro, amigos, enseña la eliminación del deseo y la pasión’». ‘‘එවං බ්‍යාකතෙපි ඛො, ආවුසො, අස්සුයෙව උත්තරිං පඤ්හං පුච්ඡිතාරො – ඛත්තියපණ්ඩිතාපි…පෙ… සමණපණ්ඩිතාපි. පණ්ඩිතා හාවුසො, මනුස්සා වීමංසකා – ‘කිස්මිං පනායස්මන්තානං ඡන්දරාගවිනයක්ඛායී සත්ථා’ති? එවං පුට්ඨා තුම්හෙ, ආවුසො, එවං බ්‍යාකරෙය්‍යාථ – ‘රූපෙ ඛො, ආවුසො, ඡන්දරාගවිනයක්ඛායී සත්ථා, වෙදනාය… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරෙසු… විඤ්ඤාණෙ ඡන්දරාගවිනයක්ඛායී සත්ථා’’’ති. «Amigos, aun habiendo respondido así, podría haber quienes pregunten más: ‘Pero, ¿en qué enseña el Maestro de los venerables la eliminación del deseo y la pasión?’. Al ser preguntados así, amigos, deberíais responder: ‘El Maestro, amigos, enseña la eliminación del deseo y la pasión en la forma, en la sensación, en la percepción, en las formaciones y en la conciencia’». ‘‘එවං බ්‍යාකතෙපි ඛො, ආවුසො, අස්සුයෙව උත්තරිං පඤ්හං පුච්ඡිතාරො – ඛත්තියපණ්ඩිතාපි…පෙ… සමණපණ්ඩිතාපි. පණ්ඩිතා හාවුසො, මනුස්සා වීමංසකා – ‘කිං පනායස්මන්තානං ආදීනවං දිස්වා රූපෙ ඡන්දරාගවිනයක්ඛායී සත්ථා, වෙදනාය… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරෙසු… විඤ්ඤාණෙ ඡන්දරාගවිනයක්ඛායී සත්ථා’ති? එවං පුට්ඨා තුම්හෙ, ආවුසො, එවං බ්‍යාකරෙය්‍යාථ – ‘රූපෙ ඛො, ආවුසො[Pg.7], අවිගතරාගස්ස අවිගතඡන්දස්ස අවිගතපෙමස්ස අවිගතපිපාසස්ස අවිගතපරිළාහස්ස අවිගතතණ්හස්ස තස්ස රූපස්ස විපරිණාමඤ්ඤථාභාවා උප්පජ්ජන්ති සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා. වෙදනාය… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරෙසු අවිගතරාගස්ස…පෙ… අවිගතතණ්හස්ස තෙසං සඞ්ඛාරානං විපරිණාමඤ්ඤථාභාවා උප්පජ්ජන්ති සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා. විඤ්ඤාණෙ අවිගතරාගස්ස අවිගතඡන්දස්ස අවිගතපෙමස්ස අවිගතපිපාසස්ස අවිගතපරිළාහස්ස අවිගතතණ්හස්ස තස්ස විඤ්ඤාණස්ස විපරිණාමඤ්ඤථාභාවා උප්පජ්ජන්ති සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා. ඉදං ඛො නො, ආවුසො, ආදීනවං දිස්වා රූපෙ ඡන්දරාගවිනයක්ඛායී සත්ථා, වෙදනාය… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරෙසු… විඤ්ඤාණෙ ඡන්දරාගවිනයක්ඛායී සත්ථා’’’ති. «Amigos, aun habiendo respondido así, podría haber quienes pregunten más: ‘Pero, ¿qué peligro ha visto el Maestro de los venerables para enseñar la eliminación del deseo y la pasión en la forma, en la sensación, en la percepción, en las formaciones y en la conciencia?’. Al ser preguntados así, amigos, deberíais responder: ‘Amigos, para aquel que no está libre de pasión, no está libre de deseo, no está libre de afecto, no está libre de sed, no está libre de ardor y no está libre de ansia por la forma, con la alteración y el cambio de esa forma, surgen el pesar, el lamento, el dolor, la aflicción y la desesperación. Para aquel que no está libre de pasión... por la sensación... por la percepción... por las formaciones... por la conciencia, con la alteración y el cambio de esa conciencia, surgen el pesar, el lamento, el dolor, la aflicción y la desesperación. Es viendo este peligro, amigos, que nuestro Maestro enseña la eliminación del deseo y la pasión en la forma, en la sensación, en la percepción, en las formaciones y en la conciencia’». ‘‘එවං බ්‍යාකතෙපි ඛො, ආවුසො, අස්සුයෙව උත්තරිං පඤ්හං පුච්ඡිතාරො – ඛත්තියපණ්ඩිතාපි බ්‍රාහ්මණපණ්ඩිතාපි ගහපතිපණ්ඩිතාපි සමණපණ්ඩිතාපි. පණ්ඩිතා හාවුසො, මනුස්සා වීමංසකා – ‘කිං පනායස්මන්තානං ආනිසංසං දිස්වා රූපෙ ඡන්දරාගවිනයක්ඛායී සත්ථා, වෙදනාය… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරෙසු… විඤ්ඤාණෙ ඡන්දරාගවිනයක්ඛායී සත්ථා’ති? එවං පුට්ඨා තුම්හෙ, ආවුසො, එවං බ්‍යාකරෙය්‍යාථ – ‘රූපෙ ඛො, ආවුසො, විගතරාගස්ස විගතඡන්දස්ස විගතපෙමස්ස විගතපිපාසස්ස විගතපරිළාහස්ස විගතතණ්හස්ස තස්ස රූපස්ස විපරිණාමඤ්ඤථාභාවා නුප්පජ්ජන්ති සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා. වෙදනාය… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරෙසු විගතරාගස්ස විගතඡන්දස්ස විගතපෙමස්ස විගතපිපාසස්ස විගතපරිළාහස්ස විගතතණ්හස්ස තෙසං සඞ්ඛාරානං විපරිණාමඤ්ඤථාභාවා නුප්පජ්ජන්ති සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා. විඤ්ඤාණෙ විගතරාගස්ස විගතඡන්දස්ස විගතපෙමස්ස විගතපිපාසස්ස විගතපරිළාහස්ස විගතතණ්හස්ස තස්ස විඤ්ඤාණස්ස විපරිණාමඤ්ඤථාභාවා නුප්පජ්ජන්ති සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා. ඉදං ඛො නො, ආවුසො, ආනිසංසං දිස්වා රූපෙ ඡන්දරාගවිනයක්ඛායී සත්ථා, වෙදනාය… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරෙසු… විඤ්ඤාණෙ ඡන්දරාගවිනයක්ඛායී සත්ථා’’’ති. «Amigos, aun habiendo respondido así, podría haber quienes pregunten más: ‘Pero, ¿qué beneficio ha visto el Maestro de los venerables para enseñar la eliminación del deseo y la pasión en la forma, en la sensación, en la percepción, en las formaciones y en la conciencia?’. Al ser preguntados así, amigos, deberíais responder: ‘Amigos, para aquel que está libre de pasión, libre de deseo, libre de afecto, libre de sed, libre de ardor y libre de ansia por la forma, con la alteración y el cambio de esa forma, no surgen el pesar, el lamento, el dolor, la aflicción ni la desesperación. Para aquel que está libre de pasión... por la sensación... por la percepción... por las formaciones... por la conciencia, con la alteración y el cambio de esa conciencia, no surgen el pesar, el lamento, el dolor, la aflicción ni la desesperación. Es viendo este beneficio, amigos, que nuestro Maestro enseña la eliminación del deseo y la pasión en la forma, en la sensación, en la percepción, en las formaciones y en la conciencia’». ‘‘අකුසලෙ චාවුසො, ධම්මෙ උපසම්පජ්ජ විහරතො දිට්ඨෙ චෙව ධම්මෙ සුඛො විහාරො අභවිස්ස අවිඝාතො අනුපායාසො අපරිළාහො, කායස්ස ච භෙදා පරං මරණා සුගති පාටිකඞ්ඛා, නයිදං භගවා අකුසලානං [Pg.8] ධම්මානං පහානං වණ්ණෙය්‍ය. යස්මා ච ඛො, ආවුසො, අකුසලෙ ධම්මෙ උපසම්පජ්ජ විහරතො දිට්ඨෙ චෙව ධම්මෙ දුක්ඛො විහාරො සවිඝාතො සඋපායාසො සපරිළාහො, කායස්ස ච භෙදා පරං මරණා දුග්ගති පාටිකඞ්ඛා, තස්මා භගවා අකුසලානං ධම්මානං පහානං වණ්ණෙති. «Amigos, si para quien vive habiendo alcanzado estados perjudiciales hubiera una morada feliz en esta misma vida, sin fatiga, sin angustia y sin ardor, y si con la disolución del cuerpo, después de la muerte, fuera de esperar un buen destino, entonces el Bendito no elogiaría el abandono de los estados perjudiciales. Pero puesto que, amigos, para quien vive habiendo alcanzado estados perjudiciales hay una morada de sufrimiento en esta misma vida, con fatiga, con angustia y con ardor, y dado que con la disolución del cuerpo, después de la muerte, es de esperar un mal destino, por eso el Bendito elogia el abandono de los estados perjudiciales». ‘‘කුසලෙ චාවුසො, ධම්මෙ උපසම්පජ්ජ විහරතො දිට්ඨෙ චෙව ධම්මෙ දුක්ඛො විහාරො අභවිස්ස සවිඝාතො සඋපායාසො සපරිළාහො, කායස්ස ච භෙදා පරං මරණා දුග්ගති පාටිකඞ්ඛා, නයිදං භගවා කුසලානං ධම්මානං උපසම්පදං වණ්ණෙය්‍ය. යස්මා ච ඛො, ආවුසො, කුසලෙ ධම්මෙ උපසම්පජ්ජ විහරතො දිට්ඨෙ චෙව ධම්මෙ සුඛො විහාරො අවිඝාතො අනුපායාසො අපරිළාහො, කායස්ස ච භෙදා පරං මරණා සුගති පාටිකඞ්ඛා, තස්මා භගවා කුසලානං ධම්මානං උපසම්පදං වණ්ණෙතී’’ති. «Amigos, si para quien vive habiendo alcanzado estados saludables, la vida en esta misma existencia fuera dolorosa, llena de fatiga, desesperación y ardor, y si tras la ruptura del cuerpo, después de la muerte, se esperara un destino desdichado, el Bienaventurado no alabaría el logro de los estados saludables. Pero dado que para quien vive habiendo alcanzado estados saludables, la vida en esta misma existencia es feliz, sin fatiga, sin desesperación y sin ardor, y tras la ruptura del cuerpo, después de la muerte, se espera un buen destino, por ello el Bienaventurado alaba el logro de los estados saludables». ඉදමවොචායස්මා සාරිපුත්තො. අත්තමනා තෙ භික්ඛූ ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස භාසිතං අභිනන්දුන්ති. දුතියං. Esto dijo el venerable Sāriputta. Aquellos monjes, con el corazón regocijado, se deleitaron en las palabras del venerable Sāriputta. Segundo. 3. හාලිද්දිකානිසුත්තං 3. Discurso a Hāliddikāni 3. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං ආයස්මා මහාකච්චානො අවන්තීසු විහරති කුරරඝරෙ පපාතෙ පබ්බතෙ. අථ ඛො හාලිද්දිකානි ගහපති යෙනායස්මා මහාකච්චානො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං මහාකච්චානං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො හාලිද්දිකානි ගහපති ආයස්මන්තං මහාකච්චානං එතදවොච – ‘‘වුත්තමිදං, භන්තෙ, භගවතා අට්ඨකවග්ගියෙ මාගණ්ඩියපඤ්හෙ – 3. Así lo he oído: En una ocasión, el venerable Mahākaccāna residía entre los de Avanti, en el Monte Papāta cerca de Kuraraghara. Entonces, el jefe de hogar Hāliddikāni se acercó al venerable Mahākaccāna; habiéndose acercado, saludó respetuosamente al venerable Mahākaccāna y se sentó a un lado. Sentado a un lado, el jefe de hogar Hāliddikāni le dijo al venerable Mahākaccāna: «Señor, esto fue dicho por el Bienaventurado en las Preguntas de Māgaṇḍiya del Grupo de los Ocho (Aṭṭhakavagga):» ‘‘ඔකං පහාය අනිකෙතසාරී,ගාමෙ අකුබ්බං මුනි සන්ථවානි ; කාමෙහි රිත්තො අපුරක්ඛරානො,කථං න විග්ගය්හ ජනෙන කයිරා’’ති. «“Habiendo abandonado el hogar, vagando sin morada, el sabio no forma vínculos íntimos en la aldea. Libre de deseos sensuales, sin mirar hacia adelante, ¿cómo podría él entrar en disputas con la gente?”» ‘‘ඉමස්ස නු ඛො, භන්තෙ, භගවතා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස කථං විත්ථාරෙන අත්ථො දට්ඨබ්බො’’ති? «Señor, ¿cómo debe entenderse en detalle el significado de esto que el Bienaventurado ha dicho de manera resumida?» ‘‘රූපධාතු [Pg.9] ඛො, ගහපති, විඤ්ඤාණස්ස ඔකො. රූපධාතුරාගවිනිබන්ධඤ්ච පන විඤ්ඤාණං ‘ඔකසාරී’ති වුච්චති. වෙදනාධාතු ඛො, ගහපති, විඤ්ඤාණස්ස ඔකො. වෙදනාධාතුරාගවිනිබන්ධඤ්ච පන විඤ්ඤාණං ‘ඔකසාරී’ති වුච්චති. සඤ්ඤාධාතු ඛො, ගහපති, විඤ්ඤාණස්ස ඔකො. සඤ්ඤාධාතුරාගවිනිබන්ධඤ්ච පන විඤ්ඤාණං ‘ඔකසාරී’ති වුච්චති. සඞ්ඛාරධාතු ඛො, ගහපති, විඤ්ඤාණස්ස ඔකො. සඞ්ඛාරධාතුරාගවිනිබන්ධඤ්ච පන විඤ්ඤාණං ‘ඔකසාරී’ති වුච්චති. එවං ඛො, ගහපති, ඔකසාරී හොති. «Jefe de hogar, el elemento forma es el hogar de la conciencia. Se dice que la conciencia que está ligada por el deseo al elemento forma es “una que vaga en el hogar”. El elemento sensación es el hogar de la conciencia. Se dice que la conciencia que está ligada por el deseo al elemento sensación es “una que vaga en el hogar”. El elemento percepción es el hogar de la conciencia... El elemento formaciones mentales es el hogar de la conciencia. Se dice que la conciencia que está ligada por el deseo al elemento formaciones mentales es “una que vaga en el hogar”. Así es, jefe de hogar, como se vaga en el hogar.» ‘‘කථඤ්ච, ගහපති, අනොකසාරී හොති? රූපධාතුයා ඛො, ගහපති, යො ඡන්දො යො රාගො යා නන්දී යා තණ්හා යෙ උපයුපාදානා චෙතසො අධිට්ඨානාභිනිවෙසානුසයා තෙ තථාගතස්ස පහීනා උච්ඡින්නමූලා තාලාවත්ථුකතා අනභාවංකතා ආයතිං අනුප්පාදධම්මා. තස්මා තථාගතො ‘අනොකසාරී’ති වුච්චති. වෙදනාධාතුයා ඛො, ගහපති… සඤ්ඤාධාතුයා ඛො, ගහපති… සඞ්ඛාරධාතුයා ඛො, ගහපති… විඤ්ඤාණධාතුයා ඛො, ගහපති, යො ඡන්දො යො රාගො යා නන්දී යා තණ්හා යෙ උපයුපාදානා චෙතසො අධිට්ඨානාභිනිවෙසානුසයා තෙ තථාගතස්ස පහීනා උච්ඡින්නමූලා තාලාවත්ථුකතා අනභාවංකතා ආයතිං අනුප්පාදධම්මා. තස්මා තථාගතො ‘අනොකසාරී’ති වුච්චති. එවං ඛො, ගහපති, අනොකසාරී හොති. «¿Y cómo, jefe de hogar, no se vaga en el hogar? Jefe de hogar, cualquier deseo, pasión, deleite, sed, o cualquier compromiso, apego, fijación mental e inclinación subyacente hacia el elemento forma, el elemento sensación, el elemento percepción, el elemento formaciones mentales [y] el elemento conciencia; todo eso ha sido abandonado por el Tathāgata, cortado de raíz, como un tronco de palmera, anulado para que no surja de nuevo en el futuro. Por eso, el Tathāgata es llamado “uno que no vaga en el hogar”. Así es, jefe de hogar, como uno es alguien que no vaga en el hogar.» ‘‘කථඤ්ච, ගහපති, නිකෙතසාරී හොති? රූපනිමිත්තනිකෙතවිසාරවිනිබන්ධා ඛො, ගහපති, ‘නිකෙතසාරී’ති වුච්චති. සද්දනිමිත්ත…පෙ… ගන්ධනිමිත්ත… රසනිමිත්ත… ඵොට්ඨබ්බනිමිත්ත… ධම්මනිමිත්තනිකෙතවිසාරවිනිබන්ධා ඛො, ගහපති, ‘නිකෙතසාරී’ති වුච්චති. එවං ඛො, ගහපති, නිකෙතසාරී හොති. «¿Y cómo, jefe de hogar, se vaga en una morada? Jefe de hogar, se dice que quien está atado por la expansión y el vínculo en la morada de los signos de las formas es “uno que vaga en una morada”. Signos de los sonidos... olores... sabores... contactos... fenómenos mentales... se dice que quien está atado por la expansión y el vínculo en la morada de los signos de los fenómenos mentales es “uno que vaga en una morada”. Así es, jefe de hogar, como uno es alguien que vaga en una morada.» ‘‘කථඤ්ච, ගහපති, අනිකෙතසාරී හොති? රූපනිමිත්තනිකෙතවිසාරවිනිබන්ධා ඛො, ගහපති, තථාගතස්ස පහීනා උච්ඡින්නමූලා තාලාවත්ථුකතා අනභාවංකතා ආයතිං අනුප්පාදධම්මා. තස්මා තථාගතො ‘අනිකෙතසාරී’ති වුච්චති. සද්දනිමිත්ත… ගන්ධනිමිත්ත… රසනිමිත්ත… ඵොට්ඨබ්බනිමිත්ත… ධම්මනිමිත්තනිකෙතවිසාරවිනිබන්ධා ඛො, ගහපති, තථාගතස්ස පහීනා උච්ඡින්නමූලා තාලාවත්ථුකතා අනභාවංකතා ආයතිං අනුප්පාදධම්මා. තස්මා [Pg.10] තථාගතො ‘අනිකෙතසාරී’ති වුච්චති. එවං ඛො, ගහපති, අනිකෙතසාරී හොති. «¿Y cómo, jefe de hogar, no se vaga en una morada? Jefe de hogar, la expansión y el vínculo en la morada de los signos de las formas han sido abandonados por el Tathāgata, cortados de raíz, como un tronco de palmera, anulados para que no surjan de nuevo en el futuro. Por eso, el Tathāgata es llamado “uno que no vaga en una morada”. [Lo mismo para] los signos de los sonidos, olores, sabores, contactos y fenómenos mentales; todos han sido abandonados por el Tathāgata... Por eso, el Tathāgata es llamado “uno que no vaga en una morada”. Así es, jefe de hogar, como no se vaga en una morada.» ‘‘කථඤ්ච, ගහපති, ගාමෙ සන්ථවජාතො හොති? ඉධ, ගහපති, එකච්චො ගිහීහි සංසට්ඨො විහරති සහනන්දී සහසොකී, සුඛිතෙසු සුඛිතො, දුක්ඛිතෙසු දුක්ඛිතො, උප්පන්නෙසු කිච්චකරණීයෙසු අත්තනා තෙසු යොගං ආපජ්ජති. එවං ඛො, ගහපති, ගාමෙ සන්ථවජාතො හොති. «¿Y cómo, jefe de hogar, uno tiene vínculos íntimos en la aldea? Aquí, jefe de hogar, alguien vive en asociación con laicos, compartiendo sus alegrías y sus penas, siendo feliz cuando ellos son felices y sufriendo cuando ellos sufren; y cuando surgen tareas por hacer, se involucra personalmente en ellas. Así es, jefe de hogar, como uno tiene vínculos íntimos en la aldea.» ‘‘කථඤ්ච, ගහපති, ගාමෙ න සන්ථවජාතො හොති? ඉධ, ගහපති, භික්ඛු ගිහීහි අසංසට්ඨො විහරති න සහනන්දී න සහසොකී න සුඛිතෙසු සුඛිතො න දුක්ඛිතෙසු දුක්ඛිතො, උප්පන්නෙසු කිච්චකරණීයෙසු න අත්තනා තෙසු යොගං ආපජ්ජති. එවං ඛො, ගහපති, ගාමෙ න සන්ථවජාතො හොති. «¿Y cómo, jefe de hogar, uno no tiene vínculos íntimos en la aldea? Aquí, jefe de hogar, un monje vive sin asociarse con laicos, sin compartir sus alegrías ni sus penas, no siendo feliz cuando ellos son felices ni sufriendo cuando ellos sufren; y cuando surgen tareas por hacer, no se involucra personalmente en ellas. Así es, jefe de hogar, como uno no tiene vínculos íntimos en la aldea.» ‘‘කථඤ්ච, ගහපති, කාමෙහි අරිත්තො හොති? ඉධ, ගහපති, එකච්චො කාමෙසු අවිගතරාගො හොති අවිගතඡන්දො අවිගතපෙමො අවිගතපිපාසො අවිගතපරිළාහො අවිගතතණ්හො. එවං ඛො, ගහපති, කාමෙහි අරිත්තො හොති. «¿Y cómo, jefe de hogar, uno no está vacío de deseos sensuales? Aquí, jefe de hogar, alguien no está libre de pasión, ni de anhelo, ni de afecto, ni de sed, ni de ardor, ni de avidez respecto a los placeres sensuales. Así es, jefe de hogar, como uno no está vacío de deseos sensuales.» ‘‘කථඤ්ච, ගහපති, කාමෙහි රිත්තො හොති? ඉධ, ගහපති, එකච්චො කාමෙසු විගතරාගො හොති විගතඡන්දො විගතපෙමො විගතපිපාසො විගතපරිළාහො විගතතණ්හො. එවං ඛො, ගහපති, කාමෙහි රිත්තො හොති. «¿Y cómo, jefe de hogar, uno está vacío de deseos sensuales? Aquí, jefe de hogar, alguien está libre de pasión, libre de anhelo, libre de afecto, libre de sed, libre de ardor y libre de avidez respecto a los placeres sensuales. Así es, jefe de hogar, como uno está vacío de deseos sensuales.» ‘‘කථඤ්ච, ගහපති, පුරක්ඛරානො හොති? ඉධ, ගහපති, එකච්චස්ස එවං හොති – ‘එවංරූපො සියං අනාගතමද්ධානං, එවංවෙදනො සියං අනාගතමද්ධානං, එවංසඤ්ඤො සියං අනාගතමද්ධානං, එවංසඞ්ඛාරො සියං අනාගතමද්ධානං, එවංවිඤ්ඤාණො සියං අනාගතමද්ධාන’න්ති. එවං ඛො, ගහපති, පුරක්ඛරානො හොති. «¿Y cómo, jefe de hogar, uno mira hacia adelante? Aquí, jefe de hogar, alguien piensa así: “Que tenga tal forma en el futuro, que tenga tal sensación en el futuro, que tenga tal percepción en el futuro, que tenga tales formaciones mentales en el futuro, que tenga tal conciencia en el futuro”. Así es, jefe de hogar, como uno mira hacia adelante.» ‘‘කථඤ්ච, ගහපති, අපුරක්ඛරානො හොති? ඉධ, ගහපති, එකච්චස්ස න එවං හොති – ‘එවංරූපො සියං අනාගතමද්ධානං, එවංවෙදනො සියං අනාගතමද්ධානං, එවංසඤ්ඤො සියං අනාගතමද්ධානං, එවංසඞ්ඛාරො සියං අනාගතමද්ධානං, එවංවිඤ්ඤාණො සියං අනාගතමද්ධාන’න්ති. එවං ඛො, ගහපති, අපුරක්ඛරානො හොති. “¿Y cómo, jefe de hogar, uno no se proyecta hacia el futuro? Aquí, jefe de hogar, a alguien no se le ocurre esto: ‘Que en el tiempo futuro yo tenga tal forma corporal, tal sensación, tal percepción, tales formaciones mentales, tal conciencia’. De esta manera, jefe de hogar, es como uno no se proyecta hacia el futuro.” ‘‘කථඤ්ච[Pg.11], ගහපති, කථං විග්ගය්හ ජනෙන කත්තා හොති? ඉධ, ගහපති, එකච්චො එවරූපිං කථං කත්තා හොති – ‘න ත්වං ඉමං ධම්මවිනයං ආජානාසි; අහං ඉමං ධම්මවිනයං ආජානාමි. කිං ත්වං ඉමං ධම්මවිනයං ආජානිස්සසි? මිච්ඡාපටිපන්නො ත්වමසි; අහමස්මි සම්මාපටිපන්නො. පුරෙ වචනීයං පච්ඡා අවච; පච්ඡා වචනීයං පුරෙ අවච. සහිතං මෙ, අසහිතං තෙ. අධිචිණ්ණං තෙ විපරාවත්තං. ආරොපිතො තෙ වාදො; චර වාදප්පමොක්ඛාය. නිග්ගහිතොසි; නිබ්බෙඨෙහි වා සචෙ පහොසී’ති. එවං ඛො, ගහපති, කථං විග්ගය්හ ජනෙන කත්තා හොති. “¿Y cómo, jefe de hogar, se convierte uno en alguien que mantiene disputas con la gente? Aquí, jefe de hogar, alguien entabla este tipo de conversación: ‘Tú no entiendes esta Doctrina y Disciplina; yo sí entiendo esta Doctrina y Disciplina. ¿Qué podrías entender tú de esta Doctrina y Disciplina? Tu práctica es errónea; la mía es correcta. Has dicho al final lo que debías decir al principio, y al principio lo que debías decir al final. Lo que yo digo es coherente; lo tuyo es incoherente. Tu tradición ha sido invertida. Se te ha refutado tu argumento; ve y busca cómo librarte de tu error. Estás derrotado; ¡defiéndete si puedes!’. De esta manera, jefe de hogar, es como uno se convierte en alguien que mantiene disputas con la gente.” ‘‘කථඤ්ච, ගහපති, කථං න විග්ගය්හ ජනෙන කත්තා හොති? ඉධ, ගහපති, භික්ඛු න එවරූපිං කථං කත්තා හොති – ‘න ත්වං ඉමං ධම්මවිනයං ආජානාසි…පෙ… නිබ්බෙඨෙහි වා සචෙ පහොසී’ති. එවං ඛො, ගහපති, කථං න විග්ගය්හ ජනෙන කත්තා හොති. “¿Y cómo, jefe de hogar, uno no se convierte en alguien que mantiene disputas con la gente? Aquí, jefe de hogar, un monje no entabla este tipo de conversación: ‘Tú no entiendes esta Doctrina y Disciplina… (p) … ¡defiéndete si puedes!’. De esta manera, jefe de hogar, es como uno no se convierte en alguien que mantiene disputas con la gente.” ‘‘ඉති ඛො, ගහපති, යං තං වුත්තං භගවතා අට්ඨකවග්ගියෙ මාගණ්ඩියපඤ්හෙ – “Así, jefe de hogar, aquello que fue dicho por el Bienaventurado en el Aṭṭhakavagga, en las Preguntas de Māgaṇḍiya:” ‘‘ඔකං පහාය අනිකෙතසාරී,ගාමෙ අකුබ්බං මුනිසන්ථවානි; කාමෙහි රිත්තො අපුරක්ඛරානො,කථං න විග්ගය්හ ජනෙන කයිරා’’ති. “‘Habiendo abandonado el hogar, errante y sin morada fija, el sabio no establece vínculos en la aldea; libre de placeres sensuales, sin proyectarse hacia el futuro, no debería entablar disputas con la gente’.” ‘‘ඉමස්ස ඛො, ගහපති, භගවතා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථො දට්ඨබ්බො’’ති. තතියං. “Es así, jefe de hogar, como debe entenderse detalladamente el significado de lo que el Bienaventurado expresó de forma resumida”. Tercero. 4. දුතියහාලිද්දිකානිසුත්තං 4. Dutiyahāliddikānisutta - Segundo discurso a Hāliddikāni 4. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං ආයස්මා මහාකච්චානො අවන්තීසු විහරති කුරරඝරෙ පපාතෙ පබ්බතෙ. අථ ඛො හාලිද්දිකානි ගහපති යෙනායස්මා මහාකච්චානො…පෙ… එකමන්තං නිසින්නො ඛො හාලිද්දිකානි ගහපති ආයස්මන්තං මහාකච්චානං එතදවොච – ‘‘වුත්තමිදං, භන්තෙ, භගවතා සක්කපඤ්හෙ – ‘යෙ තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා තණ්හාසඞ්ඛයවිමුත්තා, තෙ අච්චන්තනිට්ඨා අච්චන්තයොගක්ඛෙමිනො අච්චන්තබ්‍රහ්මචාරිනො අච්චන්තපරියොසානා සෙට්ඨා දෙවමනුස්සාන’’’න්ති. 4. Esto he oído: En una ocasión, el venerable Mahākaccāna residía entre los de Avantī, en la montaña Papāta, cerca de la ciudad de Kuraraghara. Entonces, el jefe de hogar Hāliddikāni se acercó al venerable Mahākaccāna… (p) … sentado a un lado, el jefe de hogar Hāliddikāni dijo al venerable Mahākaccāna: “Señor, esto fue dicho por el Bienaventurado en las Preguntas de Sakka: ‘Aquellos ascetas y brahmanes que están liberados por la destrucción de la avidez han alcanzado la meta última, el descanso último del esfuerzo, la vida santa última, la culminación última y son los más excelsos entre dioses y humanos’.” ‘‘ඉමස්ස නු ඛො, භන්තෙ, භගවතා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස කථං විත්ථාරෙන අත්ථො දට්ඨබ්බො’’ති? “¿Cómo debe entenderse detalladamente el significado de esto que el Bienaventurado expresó de forma resumida?” ‘‘රූපධාතුයා [Pg.12] ඛො, ගහපති, යො ඡන්දො යො රාගො යා නන්දී යා තණ්හා යෙ උපයුපාදානා චෙතසො අධිට්ඨානාභිනිවෙසානුසයා, තෙසං ඛයා විරාගා නිරොධා චාගා පටිනිස්සග්ගා චිත්තං සුවිමුත්තන්ති වුච්චති. “Jefe de hogar, con respecto al elemento de la forma, cualquier deseo, pasión, deleite y avidez, cualquier apego y asidero, fijación, convicción y tendencia latente de la mente; por su destrucción, desapasionamiento, cese, renuncia y abandono, se dice que la mente está bien liberada.” ‘‘වෙදනාධාතුයා ඛො, ගහපති… සඤ්ඤාධාතුයා ඛො, ගහපති… සඞ්ඛාරධාතුයා ඛො, ගහපති… විඤ්ඤාණධාතුයා ඛො, ගහපති, යො ඡන්දො යො රාගො යා නන්දී යා තණ්හා යෙ උපයුපාදානා චෙතසො අධිට්ඨානාභිනිවෙසානුසයා, තෙසං ඛයා විරාගා නිරොධා චාගා පටිනිස්සග්ගා චිත්තං සුවිමුත්තන්ති වුච්චති. “Jefe de hogar, con respecto al elemento de la sensación… al elemento de la percepción… al elemento de las formaciones mentales… al elemento de la conciencia, cualquier deseo, pasión, deleite y avidez, cualquier apego y asidero, fijación, convicción y tendencia latente de la mente; por su destrucción, desapasionamiento, cese, renuncia y abandono, se dice que la mente está bien liberada.” ‘‘ඉති ඛො, ගහපති, යං තං වුත්තං භගවතා සක්කපඤ්හෙ – ‘යෙ තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා තණ්හාසඞ්ඛයවිමුත්තා තෙ අච්චන්තනිට්ඨා අච්චන්තයොගක්ඛෙමිනො අච්චන්තබ්‍රහ්මචාරිනො අච්චන්තපරියොසානා සෙට්ඨා දෙවමනුස්සාන’’’න්ති. “Así, jefe de hogar, aquello que fue dicho por el Bienaventurado en las Preguntas de Sakka: ‘Aquellos ascetas y brahmanes que están liberados por la destrucción de la avidez han alcanzado la meta última, el descanso último del esfuerzo, la vida santa última, la culminación última y son los más excelsos entre dioses y humanos’.” ‘‘ඉමස්ස ඛො, ගහපති, භගවතා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථො දට්ඨබ්බො’’ති. චතුත්ථං. “Es así, jefe de hogar, como debe entenderse detalladamente el significado de lo que el Bienaventurado expresó de forma resumida”. Cuarto. 5. සමාධිසුත්තං 5. Samādhisutta - Discurso sobre la concentración 5. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘භික්ඛවො’’ති. ‘‘භදන්තෙ’’ති තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච – ‘‘සමාධිං, භික්ඛවෙ, භාවෙථ; සමාහිතො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු යථාභූතං පජානාති. කිඤ්ච යථාභූතං පජානාති? රූපස්ස සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච, වෙදනාය සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච, සඤ්ඤාය සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච, සඞ්ඛාරානං සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච, විඤ්ඤාණස්ස සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච’’. 5. Esto he oído: En una ocasión, el Bienaventurado residía en Sāvatthī, en el Bosque de Jeta, en el monasterio de Anāthapiṇḍika. Allí el Bienaventurado se dirigió a los monjes diciendo: “¡Monjes!”. “Señor”, respondieron aquellos monjes al Bienaventurado. El Bienaventurado dijo: “Monjes, desarrollen la concentración; el monje concentrado comprende las cosas tal como son. ¿Y qué comprende tal como es? El origen y la desaparición de la forma, el origen y la desaparición de la sensación, el origen y la desaparición de la percepción, el origen y la desaparición de las formaciones mentales, y el origen y la desaparición de la conciencia”. ‘‘කො ච, භික්ඛවෙ, රූපස්ස සමුදයො, කො වෙදනාය සමුදයො, කො සඤ්ඤාය සමුදයො, කො සඞ්ඛාරානං සමුදයො, කො විඤ්ඤාණස්ස සමුදයො? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අභිනන්දති අභිවදති අජ්ඣොසාය තිට්ඨති. “¿Y cuál, monjes, es el origen de la forma, cuál el de la sensación, cuál el de la percepción, cuál el de las formaciones mentales y cuál el de la conciencia? Aquí, monjes, el monje se deleita, da la bienvenida y permanece apegado.” ‘‘කිඤ්ච අභිනන්දති අභිවදති අජ්ඣොසාය තිට්ඨති? රූපං අභිනන්දති අභිවදති අජ්ඣොසාය තිට්ඨති. තස්ස රූපං අභිනන්දතො අභිවදතො අජ්ඣොසාය තිට්ඨතො උප්පජ්ජති නන්දී. යා රූපෙ නන්දී තදුපාදානං. තස්සුපාදානපච්චයා භවො; භවපච්චයා ජාති; ජාතිපච්චයා ජරාමරණං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා සම්භවන්ති. එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස සමුදයො හොති. “¿Y en qué se deleita, a qué da la bienvenida y a qué permanece apegado? Se deleita en la forma, le da la bienvenida y permanece apegado a ella. Al deleitarse, dar la bienvenida y permanecer apegado a la forma, surge en él el deleite. Ese deleite que hay en la forma es el apego. Debido a ese apego, surge el devenir; debido al devenir, surge el nacimiento; debido al nacimiento, surgen la vejez y la muerte, la pena, el lamento, el dolor, la aflicción y la desesperanza. Así es como se origina todo este cúmulo de sufrimiento.” ‘‘වෙදනං [Pg.13] අභිනන්දති…පෙ… සඤ්ඤං අභිනන්දති… සඞ්ඛාරෙ අභිනන්දති… විඤ්ඤාණං අභිනන්දති අභිවදති අජ්ඣොසාය තිට්ඨති. තස්ස විඤ්ඤාණං අභිනන්දතො අභිවදතො අජ්ඣොසාය තිට්ඨතො උප්පජ්ජති නන්දී. යා විඤ්ඤාණෙ නන්දී තදුපාදානං. තස්සුපාදානපච්චයා භවො; භවපච්චයා ජාති; ජාතිපච්චයා…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස සමුදයො හොති. “Se deleita en la sensación… (p) … se deleita en la percepción… se deleita en las formaciones mentales… se deleita en la conciencia, le da la bienvenida y permanece apegado a ella. Al deleitarse, dar la bienvenida y permanecer apegado a la conciencia, surge en él el deleite. Ese deleite que hay en la conciencia es el apego. Debido a ese apego, surge el devenir; debido al devenir, surge el nacimiento; debido al nacimiento… (p) … así es como se origina todo este cúmulo de sufrimiento.” ‘‘අයං, භික්ඛවෙ, රූපස්ස සමුදයො; අයං වෙදනාය සමුදයො; අයං සඤ්ඤාය සමුදයො; අයං සඞ්ඛාරානං සමුදයො; අයං විඤ්ඤාණස්ස සමුදයො. “Este, monjes, es el origen de la forma; este es el origen de la sensación; este es el origen de la percepción; este es el origen de las formaciones mentales; este es el origen de la conciencia.” ‘‘කො ච, භික්ඛවෙ, රූපස්ස අත්ථඞ්ගමො, කො වෙදනාය… කො සඤ්ඤාය… කො සඞ්ඛාරානං… කො විඤ්ඤාණස්ස අත්ථඞ්ගමො? “¿Y cuál, monjes, es la desaparición de la forma, cuál la de la sensación… cuál la de la percepción… cuál la de las formaciones mentales… cuál la de la conciencia?” ඉධ, භික්ඛවෙ, නාභිනන්දති නාභිවදති නාජ්ඣොසාය තිට්ඨති. “Aquí, monjes, uno no se deleita, no da la bienvenida y no permanece apegado.” ‘‘කිඤ්ච නාභිනන්දති නාභිවදති නාජ්ඣොසාය තිට්ඨති? රූපං නාභිනන්දති නාභිවදති නාජ්ඣොසාය තිට්ඨති. තස්ස රූපං අනභිනන්දතො අනභිවදතො අනජ්ඣොසාය තිට්ඨතො යා රූපෙ නන්දී සා නිරුජ්ඣති. තස්ස නන්දීනිරොධා උපාදානනිරොධො; උපාදානනිරොධා භවනිරොධො…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස නිරොධො හොති. ¿Y qué es lo que no deleita, no celebra y no permanece apegado? No deleita en la forma, no celebra la forma y no permanece apegado a ella. Para aquel que no deleita en la forma, no celebra la forma y no permanece apegado a ella, el deleite que hay por la forma cesa. Con el cese de su deleite, cesa el apego; con el cese del apego, cesa la existencia... así es el cese de toda esta masa de sufrimiento. ‘‘වෙදනං නාභිනන්දති නාභිවදති නාජ්ඣොසාය තිට්ඨති. තස්ස වෙදනං අනභිනන්දතො අනභිවදතො අනජ්ඣොසා තිට්ඨතො යා වෙදනාය නන්දී සා නිරුජ්ඣති. තස්ස නන්දීනිරොධා උපාදානනිරොධො; උපාදානනිරොධා භවනිරොධො…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස නිරොධො හොති. No deleita en la sensación, no celebra la sensación y no permanece apegado a ella. Para aquel que no deleita en la sensación, no celebra la sensación y no permanece apegado a ella, el deleite que hay por la sensación cesa. Con el cese de su deleite, cesa el apego; con el cese del apego, cesa la existencia... así es el cese de toda esta masa de sufrimiento. ‘‘සඤ්ඤං නාභිනන්දති…පෙ… සඞ්ඛාරෙ නාභිනන්දති නාභිවදති නාජ්ඣොසාය තිට්ඨති. තස්ස සඞ්ඛාරෙ අනභිනන්දතො අනභිවදතො අනජ්ඣොසාය තිට්ඨතො යා සඞ්ඛාරෙසු නන්දී සා නිරුජ්ඣති. තස්ස නන්දීනිරොධා උපාදානනිරොධො; උපාදානනිරොධා භවනිරොධො…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස නිරොධො හොති. No deleita en la percepción... no deleita en las formaciones volitivas, no las celebra y no permanece apegado a ellas. Para aquel que no deleita en las formaciones volitivas, no celebra las formaciones volitivas y no permanece apegado a ellas, el deleite que hay por las formaciones volitivas cesa. Con el cese de su deleite, cesa el apego; con el cese del apego, cesa la existencia... así es el cese de toda esta masa de sufrimiento. ‘‘විඤ්ඤාණං නාභිනන්දති නාභිවදති නාජ්ඣොසාය තිට්ඨති. තස්ස විඤ්ඤාණං අනභිනන්දතො අනභිවදතො අනජ්ඣොසාය තිට්ඨතො යා විඤ්ඤාණෙ නන්දී සා නිරුජ්ඣති. තස්ස නන්දීනිරොධා උපාදානනිරොධො…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස නිරොධො හොති. No deleita en la conciencia, no celebra la conciencia y no permanece apegado a ella. Para aquel que no deleita en la conciencia, no celebra la conciencia y no permanece apegado a ella, el deleite que hay por la conciencia cesa. Con el cese de su deleite, cesa el apego... así es el cese de toda esta masa de sufrimiento. ‘‘අයං[Pg.14], භික්ඛවෙ, රූපස්ස අත්ථඞ්ගමො, අයං වෙදනාය අත්ථඞ්ගමො, අයං සඤ්ඤාය අත්ථඞ්ගමො, අයං සඞ්ඛාරානං අත්ථඞ්ගමො, අයං විඤ්ඤාණස්ස අත්ථඞ්ගමො’’ති. පඤ්චමං. Este, monjes, es el desvanecimiento de la forma; este es el desvanecimiento de la sensación; este es el desvanecimiento de la percepción; este es el desvanecimiento de las formaciones volitivas; este es el desvanecimiento de la conciencia. Quinto sutta. 6. පටිසල්ලාණසුත්තං 6. Paṭisallāṇasutta o Discurso sobre la Seclusión 6. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘පටිසල්ලාණෙ, භික්ඛවෙ, යොගමාපජ්ජථ. පටිසල්ලීණො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු යථාභූතං පජානාති. කිඤ්ච යථාභූතං පජානාති? රූපස්ස සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච, වෙදනාය සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච, සඤ්ඤාය සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච, සඞ්ඛාරානං සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච, විඤ්ඤාණස්ස සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච’’…පෙ… (යථා පඨමසුත්තෙ තථා විත්ථාරෙතබ්බො.) ඡට්ඨං. 6. En Sāvatthī. Monjes, aplicaos a la práctica de la seclusión. El monje que está en seclusión comprende las cosas tal como realmente son. ¿Y qué comprende tal como realmente es? Comprende el origen y el desvanecimiento de la forma, comprende el origen y el desvanecimiento de la sensación, comprende el origen y el desvanecimiento de la percepción, comprende el origen y el desvanecimiento de las formaciones volitivas, y comprende el origen y el desvanecimiento de la conciencia... (debe detallarse como en el primer sutta). Sexto sutta. 7. උපාදාපරිතස්සනාසුත්තං 7. Upādāparitassanāsutta o Discurso sobre la Agitación por el Apego 7. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘උපාදාපරිතස්සනඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි අනුපාදාඅපරිතස්සනඤ්ච. තං සුණාථ, සාධුකං මනසි කරොථ; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති, ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච – 7. En Sāvatthī. Monjes, os enseñaré sobre la agitación por el apego y la no agitación por el desapego. Escuchad esto y prestad mucha atención; hablaré. 'Sí, Señor', respondieron aquellos monjes al Bienaventurado. El Bienaventurado dijo esto: ‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, උපාදාපරිතස්සනා හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, අස්සුතවා පුථුජ්ජනො අරියානං අදස්සාවී අරියධම්මස්ස අකොවිදො අරියධම්මෙ අවිනීතො, සප්පුරිසානං අදස්සාවී සප්පුරිසධම්මස්ස අකොවිදො සප්පුරිසධම්මෙ අවිනීතො රූපං අත්තතො සමනුපස්සති, රූපවන්තං වා අත්තානං; අත්තනි වා රූපං, රූපස්මිං වා අත්තානං. තස්ස තං රූපං විපරිණමති අඤ්ඤථා හොති. තස්ස රූපවිපරිණාමඤ්ඤථාභාවා රූපවිපරිණාමානුපරිවත්ති විඤ්ඤාණං හොති. තස්ස රූපවිපරිණාමානුපරිවත්තිජා පරිතස්සනා ධම්මසමුප්පාදා චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨන්ති. චෙතසො පරියාදානා උත්තාසවා ච හොති විඝාතවා ච අපෙක්ඛවා ච උපාදාය ච පරිතස්සති. ¿Y cómo, monjes, ocurre la agitación por el apego? Aquí, monjes, un ignorante mundano, que no ha visto a los Nobles, que no conoce la enseñanza de los Nobles ni está disciplinado en ella, que no ha visto a los hombres íntegros, que no conoce la enseñanza de los hombres íntegros ni está disciplinado en ella, considera la forma como el yo, o al yo como poseedor de la forma, o la forma dentro del yo, o al yo dentro de la forma. Esa forma suya cambia y se altera. Debido al cambio y alteración de la forma, su conciencia sigue el cambio de la forma. Las agitaciones y los estados perjudiciales nacidos de seguir el cambio de la forma invaden su mente y persisten en ella. Debido a que la mente ha sido invadida, se vuelve temeroso, afligido y lleno de anhelo; por el apego, se agita. ‘‘වෙදනං අත්තතො සමනුපස්සති, වෙදනාවන්තං වා අත්තානං; අත්තනි වා වෙදනං, වෙදනාය වා අත්තානං. තස්ස සා වෙදනා විපරිණමති අඤ්ඤථා හොති. තස්ස වෙදනාවිපරිණාමඤ්ඤථාභාවා වෙදනාවිපරිණාමානුපරිවත්ති විඤ්ඤාණං හොති. තස්ස වෙදනාවිපරිණාමානුපරිවත්තිජා පරිතස්සනා ධම්මසමුප්පාදා චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨන්ති. චෙතසො පරියාදානා උත්තාසවා ච හොති විඝාතවා ච අපෙක්ඛවා ච උපාදාය ච පරිතස්සති. Considera la sensación como el yo, o al yo como poseedor de la sensación, o la sensación dentro del yo, o al yo dentro de la sensación. Esa sensación suya cambia y se altera. Debido al cambio y alteración de la sensación, su conciencia sigue el cambio de la sensación. Las agitaciones y los estados perjudiciales nacidos de seguir el cambio de la sensación invaden su mente y persisten en ella. Debido a que la mente ha sido invadida, se vuelve temeroso, afligido y lleno de anhelo; por el apego, se agita. ‘‘සඤ්ඤං [Pg.15] අත්තතො සමනුපස්සති…පෙ… සඞ්ඛාරෙ අත්තතො සමනුපස්සති, සඞ්ඛාරවන්තං වා අත්තානං; අත්තනි වා සඞ්ඛාරෙ, සඞ්ඛාරෙසු වා අත්තානං. තස්ස තෙ සඞ්ඛාරා විපරිණමන්ති අඤ්ඤථා හොන්ති. තස්ස සඞ්ඛාරවිපරිණාමඤ්ඤථාභාවා සඞ්ඛාරවිපරිණාමානුපරිවත්ති විඤ්ඤාණං හොති. තස්ස සඞ්ඛාරවිපරිණාමානුපරිවත්තිජා පරිතස්සනා ධම්මසමුප්පාදා චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨන්ති. චෙතසො පරියාදානා උත්තාසවා ච හොති විඝාතවා ච අපෙක්ඛවා ච උපාදාය ච පරිතස්සති. Considera la percepción como el yo... considera las formaciones volitivas como el yo, o al yo como poseedor de las formaciones volitivas, o las formaciones volitivas dentro del yo, o al yo dentro de las formaciones volitivas. Esas formaciones volitivas suyas cambian y se alteran. Debido al cambio y alteración de las formaciones volitivas, su conciencia sigue el cambio de las formaciones volitivas. Las agitaciones y los estados perjudiciales nacidos de seguir el cambio de las formaciones volitivas invaden su mente y persisten en ella. Debido a que la mente ha sido invadida, se vuelve temeroso, afligido y lleno de anhelo; por el apego, se agita. ‘‘විඤ්ඤාණං අත්තතො සමනුපස්සති, විඤ්ඤාණවන්තං වා අත්තානං; අත්තනි වා විඤ්ඤාණං, විඤ්ඤාණස්මිං වා අත්තානං. තස්ස තං විඤ්ඤාණං විපරිණමති අඤ්ඤථා හොති. තස්ස විඤ්ඤාණවිපරිණාමඤ්ඤථාභාවා විඤ්ඤාණවිපරිණාමානුපරිවත්ති විඤ්ඤාණං හොති. තස්ස විඤ්ඤාණවිපරිණාමානුපරිවත්තිජා පරිතස්සනා ධම්මසමුප්පාදා චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨන්ති. චෙතසො පරියාදානා උත්තාසවා ච හොති විඝාතවා ච අපෙක්ඛවා ච උපාදාය ච පරිතස්සති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, උපාදාපරිතස්සනා හොති. Considera la conciencia como el yo, o al yo como poseedor de la conciencia, o la conciencia dentro del yo, o al yo dentro de la conciencia. Esa conciencia suya cambia y se altera. Debido al cambio y alteración de la conciencia, su conciencia sigue el cambio de la conciencia. Las agitaciones y los estados perjudiciales nacidos de seguir el cambio de la conciencia invaden su mente y persisten en ella. Debido a que la mente ha sido invadida, se vuelve temeroso, afligido y lleno de anhelo; por el apego, se agita. Así, monjes, es como ocurre la agitación por el apego. ‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, අනුපාදාඅපරිතස්සනා හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො අරියානං දස්සාවී අරියධම්මස්ස කොවිදො අරියධම්මෙ සුවිනීතො, සප්පුරිසානං දස්සාවී සප්පුරිසධම්මස්ස කොවිදො සප්පුරිසධම්මෙ සුවිනීතො න රූපං අත්තතො සමනුපස්සති, න රූපවන්තං වා අත්තානං; න අත්තනි වා රූපං, න රූපස්මිං වා අත්තානං. තස්ස තං රූපං විපරිණමති අඤ්ඤථා හොති. තස්ස රූපවිපරිණාමඤ්ඤථාභාවා න රූපවිපරිණාමානුපරිවත්ති විඤ්ඤාණං හොති. තස්ස න රූපවිපරිණාමානුපරිවත්තිජා පරිතස්සනා ධම්මසමුප්පාදා චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨන්ති. චෙතසො අපරියාදානා න චෙවුත්තාසවා හොති න ච විඝාතවා න ච අපෙක්ඛවා, අනුපාදාය ච න පරිතස්සති. ¿Y cómo, monjes, ocurre la no agitación por el desapego? Aquí, monjes, el instruido noble discípulo, que ha visto a los Nobles, que conoce la enseñanza de los Nobles y está bien disciplinado en ella, que ha visto a los hombres íntegros, que conoce la enseñanza de los hombres íntegros y está bien disciplinado en ella, no considera la forma como el yo, ni al yo como poseedor de la forma, ni la forma dentro del yo, ni al yo dentro de la forma. Esa forma suya cambia y se altera. Debido al cambio y alteración de la forma, su conciencia no sigue el cambio de la forma. Las agitaciones y los estados perjudiciales nacidos de seguir el cambio de la forma no invaden su mente ni persisten en ella. Al no haber sido invadida su mente, no se vuelve temeroso, ni afligido, ni lleno de anhelo; por el desapego, no se agita. ‘‘න වෙදනං අත්තතො සමනුපස්සති, න වෙදනාවන්තං වා අත්තානං; න අත්තනි වා වෙදනං, න වෙදනාය වා අත්තානං. තස්ස සා වෙදනා විපරිණමති අඤ්ඤථා හොති. තස්ස වෙදනාවිපරිණාමඤ්ඤථාභාවා න වෙදනාවිපරිණාමානුපරිවත්ති විඤ්ඤාණං හොති. තස්ස න වෙදනාවිපරිණාමානුපරිවත්තිජා පරිතස්සනා ධම්මසමුප්පාදා චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨන්ති[Pg.16]. චෙතසො අපරියාදානා න චෙවුත්තාසවා හොති න ච විඝාතවා න ච අපෙක්ඛවා, අනුපාදාය ච න පරිතස්සති. «No considera la sensación como el yo, ni al yo como poseedor de la sensación, ni la sensación en el yo, ni al yo en la sensación. Para él, esa sensación cambia y se altera. Debido al cambio y la alteración de la sensación, su conciencia no sigue el cambio de la sensación. Debido a que su conciencia no sigue el cambio de la sensación, las agitaciones y los estados perjudiciales surgidos de seguir el cambio de la sensación no se apoderan de su mente ni persisten en ella. Al no ser abrumada su mente, no está aterrorizado, ni atribulado, ni lleno de anhelo; y, al no aferrarse, no se agita. ‘‘න සඤ්ඤං…පෙ… න සඞ්ඛාරෙ අත්තතො සමනුපස්සති, න සඞ්ඛාරවන්තං වා අත්තානං; න අත්තනි වා සඞ්ඛාරෙ, න සඞ්ඛාරෙසු වා අත්තානං. තස්ස තෙ සඞ්ඛාරා විපරිණමන්ති අඤ්ඤථා හොන්ති. තස්ස සඞ්ඛාරවිපරිණාමඤ්ඤථාභාවා න සඞ්ඛාරවිපරිණාමානුපරිවත්ති විඤ්ඤාණං හොති. තස්ස න සඞ්ඛාරවිපරිණාමානුපරිවත්තිජා පරිතස්සනා ධම්මසමුප්පාදා චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨන්ති. චෙතසො අපරියාදානා න චෙවුත්තාසවා හොති න ච විඝාතවා න ච අපෙක්ඛවා, අනුපාදාය ච න පරිතස්සති. «No considera la percepción… (ni) las formaciones volitivas como el yo, ni al yo como poseedor de las formaciones, ni las formaciones en el yo, ni al yo en las formaciones. Para él, esas formaciones cambian y se alteran. Debido al cambio y la alteración de las formaciones, su conciencia no sigue el cambio de las formaciones. Debido a que su conciencia no sigue el cambio de las formaciones, las agitaciones y los estados perjudiciales surgidos de seguir el cambio de las formaciones no se apoderan de su mente ni persisten en ella. Al no ser abrumada su mente, no está aterrorizado, ni atribulado, ni lleno de anhelo; y, al no aferrarse, no se agita. ‘‘න විඤ්ඤාණං අත්තතො සමනුපස්සති, න විඤ්ඤාණවන්තං වා අත්තානං…පෙ… තස්ස තං විඤ්ඤාණං විපරිණමති අඤ්ඤථා හොති. තස්ස විඤ්ඤාණවිපරිණාමඤ්ඤථාභාවා න විඤ්ඤාණවිපරිණාමානුපරිවත්ති විඤ්ඤාණං හොති. තස්ස න විඤ්ඤාණවිපරිණාමානුපරිවත්තිජා පරිතස්සනා ධම්මසමුප්පාදා චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨන්ති. චෙතසො අපරියාදානා න චෙවුත්තාසවා හොති න ච විඝාතවා න ච අපෙක්ඛවා, අනුපාදාය ච න පරිතස්සති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, අනුපාදා අපරිතස්සනං හොතී’’ති. සත්තමං. «No considera la conciencia como el yo, ni al yo como poseedor de la conciencia… para él, esa conciencia cambia y se altera. Debido al cambio y la alteración de la conciencia, su conciencia no sigue el cambio de la conciencia. Debido a que su conciencia no sigue el cambio de la conciencia, las agitaciones y los estados perjudiciales surgidos de seguir el cambio de la conciencia no se apoderan de su mente ni persisten en ella. Al no ser abrumada su mente, no está aterrorizado, ni atribulado, ni lleno de anhelo; y, al no aferrarse, no se agita. Así es, monjes, como ocurre la falta de agitación por el no aferramiento». Séptimo. 8. දුතියඋපාදාපරිතස්සනාසුත්තං 8. Segundo discurso sobre la agitación por el aferramiento 8. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘උපාදාපරිතස්සනඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි අනුපාදාඅපරිතස්සනඤ්ච. තං සුණාථ…පෙ… කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, උපාදාපරිතස්සනා හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, අස්සුතවා පුථුජ්ජනො රූපං ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’ති සමනුපස්සති. තස්ස තං රූපං විපරිණමති අඤ්ඤථා හොති. තස්ස රූපවිපරිණාමඤ්ඤථාභාවා උප්පජ්ජන්ති සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා. වෙදනං එතං මම…පෙ… සඤ්ඤං එතං මම… සඞ්ඛාරෙ එතං මම… විඤ්ඤාණං ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’ති සමනුපස්සති. තස්ස තං විඤ්ඤාණං විපරිණමති අඤ්ඤථා හොති. තස්ස විඤ්ඤාණවිපරිණාමඤ්ඤථාභාවා උප්පජ්ජන්ති සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, උපාදාපරිතස්සනා හොති. 8. En Sāvatthī. «Monjes, les enseñaré la agitación por el aferramiento y la falta de agitación por el no aferramiento. Escuchen… ¿Y cómo, monjes, ocurre la agitación por el aferramiento? Aquí, monjes, el mundano no instruido considera la forma así: ‘Esto es mío, esto soy yo, esto es mi yo’. Para él, esa forma cambia y se altera. Debido al cambio y la alteración de la forma, surgen en él el pesar, la lamentación, el dolor, la angustia y la desesperación. (Considera) la sensación: ‘Esto es mío’… la percepción: ‘Esto es mío’… las formaciones: ‘Esto es mío’… considera la conciencia: ‘Esto es mío, esto soy yo, esto es mi yo’. Para él, esa conciencia cambia y se altera. Debido al cambio y la alteración de la conciencia, surgen en él el pesar, la lamentación, el dolor, la angustia y la desesperación. Así es, monjes, como ocurre la agitación por el aferramiento». ‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, අනුපාදාඅපරිතස්සනා හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො රූපං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති සමනුපස්සති. තස්ස තං රූපං විපරිණමති අඤ්ඤථා හොති. තස්ස [Pg.17] රූපවිපරිණාමඤ්ඤථාභාවා නුප්පජ්ජන්ති සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා. වෙදනං නෙතං මම… සඤ්ඤං නෙතං මම… සඞ්ඛාරෙ නෙතං මම… විඤ්ඤාණං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති සමනුපස්සති. තස්ස තං විඤ්ඤාණං විපරිණමති අඤ්ඤථා හොති. තස්ස විඤ්ඤාණවිපරිණාමඤ්ඤථාභාවා නුප්පජ්ජන්ති සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, අනුපාදාඅපරිතස්සනා හොතී’’ති. අට්ඨමං. «¿Y cómo, monjes, ocurre la falta de agitación por el no aferramiento? Aquí, monjes, el instruido noble discípulo considera la forma así: ‘Esto no es mío, esto no soy yo, esto no es mi yo’. Para él, esa forma cambia y se altera. Debido al cambio y la alteración de la forma, no surgen en él el pesar, la lamentación, el dolor, la angustia ni la desesperación. (Considera) la sensación: ‘Esto no es mío’… la percepción: ‘Esto no es mío’… las formaciones: ‘Esto no es mío’… considera la conciencia: ‘Esto no es mío, esto no soy yo, esto no es mi yo’. Para él, esa conciencia cambia y se altera. Debido al cambio y la alteración de la conciencia, no surgen en él el pesar, la lamentación, el dolor, la angustia ni la desesperación. Así es, monjes, como ocurre la falta de agitación por el no aferramiento». Octavo. 9. කාලත්තයඅනිච්චසුත්තං 9. Discurso sobre la impermanencia en los tres tiempos 9. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘රූපං, භික්ඛවෙ, අනිච්චං අතීතානාගතං; කො පන වාදො පච්චුප්පන්නස්ස! එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො අතීතස්මිං රූපස්මිං අනපෙක්ඛො හොති; අනාගතං රූපං නාභිනන්දති; පච්චුප්පන්නස්ස රූපස්ස නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන්නො හොති. වෙදනා අනිච්චා…පෙ… සඤ්ඤා අනිච්චා… සඞ්ඛාරා අනිච්චා අතීතානාගතා; කො පන වාදො පච්චුප්පන්නානං! එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො අතීතෙසු සඞ්ඛාරෙසු අනපෙක්ඛො හොති; අනාගතෙ සඞ්ඛාරෙ නාභිනන්දති; පච්චුප්පන්නානං සඞ්ඛාරානං නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන්නො හොති. විඤ්ඤාණං අනිච්චං අතීතානාගතං; කො පන වාදො පච්චුප්පන්නස්ස! එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො අතීතස්මිං විඤ්ඤාණස්මිං අනපෙක්ඛො හොති; අනාගතං විඤ්ඤාණං නාභිනන්දති; පච්චුප්පන්නස්ස විඤ්ඤාණස්ස නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන්නො හොතී’’ති. නවමං. 9. En Sāvatthī. «La forma, monjes, es impermanente en el pasado y en el futuro; ¡qué decir de la del presente! Viendo esto, monjes, el instruido noble discípulo es indiferente hacia la forma del pasado; no se deleita en la forma del futuro; y practica para el desencanto, el desapasionamiento y el cese de la forma del presente. La sensación es impermanente… la percepción es impermanente… las formaciones son impermanentes en el pasado y en el futuro; ¡qué decir de las del presente! Viendo esto, monjes, el instruido noble discípulo es indiferente hacia las formaciones del pasado; no se deleita en las formaciones del futuro; y practica para el desencanto, el desapasionamiento y el cese de las formaciones del presente. La conciencia es impermanente en el pasado y en el futuro; ¡qué decir de la del presente! Viendo esto, monjes, el instruido noble discípulo es indiferente hacia la conciencia del pasado; no se deleita en la conciencia del futuro; y practica para el desencanto, el desapasionamiento y el cese de la conciencia del presente». Noveno. 10. කාලත්තයදුක්ඛසුත්තං 10. Discurso sobre el sufrimiento en los tres tiempos 10. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘රූපං, භික්ඛවෙ, දුක්ඛං අතීතානාගතං; කො පන වාදො පච්චුප්පන්නස්ස! එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො අතීතස්මිං රූපස්මිං අනපෙක්ඛො හොති; අනාගතං රූපං නාභිනන්දති; පච්චුප්පන්නස්ස රූපස්ස නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන්නො හොති. වෙදනා දුක්ඛා… සඤ්ඤා දුක්ඛා… සඞ්ඛාරා දුක්ඛා… විඤ්ඤාණං දුක්ඛං අතීතානාගතං; කො පන වාදො පච්චුප්පන්නස්ස! එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො අතීතස්මිං විඤ්ඤාණස්මිං අනපෙක්ඛො හොති; අනාගතං විඤ්ඤාණං නාභිනන්දති; පච්චුප්පන්නස්ස විඤ්ඤාණස්ස නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන්නො හොතී’’ති. දසමං. 10. En Sāvatthī. «La forma, monjes, es sufrimiento en el pasado y en el futuro; ¡qué decir de la del presente! Viendo esto, monjes, el instruido noble discípulo es indiferente hacia la forma del pasado; no se deleita en la forma del futuro; y practica para el desencanto, el desapasionamiento y el cese de la forma del presente. La sensación es sufrimiento… la percepción es sufrimiento… las formaciones son sufrimiento… la conciencia es sufrimiento en el pasado y en el futuro; ¡qué decir de la del presente! Viendo esto, monjes, el instruido noble discípulo es indiferente hacia la conciencia del pasado; no se deleita en la conciencia del futuro; y practica para el desencanto, el desapasionamiento y el cese de la conciencia del presente». Décimo. 11. කාලත්තයඅනත්තසුත්තං 11. Discurso sobre el no-yo en los tres tiempos 11. සාවත්ථිනිදානං[Pg.18]. ‘‘රූපං, භික්ඛවෙ, අනත්තා අතීතානාගතං; කො පන වාදො පච්චුප්පන්නස්ස! එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො අතීතස්මිං රූපස්මිං අනපෙක්ඛො හොති; අනාගතං රූපං නාභිනන්දති; පච්චුප්පන්නස්ස රූපස්ස නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන්නො හොති. වෙදනා අනත්තා… සඤ්ඤා අනත්තා… සඞ්ඛාරා අනත්තා… විඤ්ඤාණං අනත්තා අතීතානාගතං; කො පන වාදො පච්චුප්පන්නස්ස! එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො අතීතස්මිං විඤ්ඤාණස්මිං අනපෙක්ඛො හොති; අනාගතං විඤ්ඤාණං නාභිනන්දති; පච්චුප්පන්නස්ස විඤ්ඤාණස්ස නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන්නො හොතී’’ති. එකාදසමං. 11. En Sāvatthī. “Monjes, la forma del pasado y del futuro es no-yo; ¿qué decir entonces de la del presente? Viendo esto, monjes, el instruido noble discípulo no tiene apego por la forma del pasado, no se deleita en la forma del futuro y practica para el desencanto, el desapasionamiento y el cese respecto a la forma del presente. La sensación es no-yo… la percepción es no-yo… las formaciones son no-yo… la conciencia del pasado y del futuro es no-yo; ¿qué decir entonces de la del presente? Viendo esto, monjes, el instruido noble discípulo no tiene apego por la conciencia del pasado, no se deleita en la conciencia del futuro y practica para el desencanto, el desapasionamiento y el cese respecto a la conciencia del presente”. Undécimo. නකුලපිතුවග්ගො පඨමො. El primer capítulo, el Capítulo de Nakulapitu, ha concluido. තස්සුද්දානං – Su resumen es el siguiente: නකුලපිතා දෙවදහා, ද්වෙපි හාලිද්දිකානි ච; සමාධිපටිසල්ලාණා, උපාදාපරිතස්සනා දුවෙ; අතීතානාගතපච්චුප්පන්නා, වග්ගො තෙන පවුච්චති. Nakulapitā y Devadaha, los dos de Hāliddikāni; Samādhi y Paṭisallāṇā, y los dos de Upādāparitassanā; los tres de pasado, futuro y presente; por ello se llama así este capítulo. 2. අනිච්චවග්ගො 2. Capítulo de la Impermanencia 1. අනිච්චසුත්තං 1. Discurso sobre la Impermanencia 12. එවං මෙ සුතං – සාවත්ථියං. තත්‍ර ඛො…පෙ… ‘‘රූපං, භික්ඛවෙ, අනිච්චං, වෙදනා අනිච්චා, සඤ්ඤා අනිච්චා, සඞ්ඛාරා අනිච්චා, විඤ්ඤාණං අනිච්චං. එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො රූපස්මිම්පි නිබ්බින්දති, වෙදනායපි නිබ්බින්දති, සඤ්ඤායපි නිබ්බින්දති, සඞ්ඛාරෙසුපි නිබ්බින්දති, විඤ්ඤාණස්මිම්පි නිබ්බින්දති. නිබ්බින්දං විරජ්ජති; විරාගා විමුච්චති. විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං හොති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාතී’’ති. පඨමං. 12. Así lo he oído. En una ocasión, el Bienaventurado residía en Sāvatthī. Allí dijo: “Monjes, la forma es impermanente, la sensación es impermanente, la percepción es impermanente, las formaciones son impermanentes, la conciencia es impermanente. Viendo esto, monjes, el instruido noble discípulo se desencanta de la forma, se desencanta de la sensación, se desencanta de la percepción, se desencanta de las formaciones y se desencanta de la conciencia. Al desencantarse, se desapasiona; a través del desapasionamiento, se libera. En la liberación, surge el conocimiento: ‘está liberado’. Comprende: ‘El nacimiento se ha agotado, la vida santa se ha cumplido, lo que debía hacerse se ha hecho, no hay más por venir para este estado de ser’”. Primero. 2. දුක්ඛසුත්තං 2. Discurso sobre el Sufrimiento 13. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘රූපං, භික්ඛවෙ, දුක්ඛං, වෙදනා දුක්ඛා, සඤ්ඤා දුක්ඛා, සඞ්ඛාරා දුක්ඛා, විඤ්ඤාණං දුක්ඛං. එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති. දුතියං. 13. En Sāvatthī. “Monjes, la forma es sufrimiento, la sensación es sufrimiento, la percepción es sufrimiento, las formaciones son sufrimiento, la conciencia es sufrimiento. Viendo esto… comprende: ‘no hay más por venir para este estado de ser’”. Segundo. 3. අනත්තසුත්තං 3. Discurso sobre el No-yo 14. සාවත්ථිනිදානං[Pg.19]. ‘‘රූපං, භික්ඛවෙ, අනත්තා, වෙදනා අනත්තා, සඤ්ඤා අනත්තා, සඞ්ඛාරා අනත්තා, විඤ්ඤාණං අනත්තා. එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො රූපස්මිම්පි නිබ්බින්දති, වෙදනායපි නිබ්බින්දති, සඤ්ඤායපි නිබ්බින්දති, සඞ්ඛාරෙසුපි නිබ්බින්දති, විඤ්ඤාණස්මිම්පි නිබ්බින්දති. නිබ්බින්දං විරජ්ජති; විරාගා විමුච්චති. විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං හොති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාතී’’ති. තතියං. 14. En Sāvatthī. “Monjes, la forma es no-yo, la sensación es no-yo, la percepción es no-yo, las formaciones son no-yo, la conciencia es no-yo. Viendo esto, monjes, el instruido noble discípulo se desencanta de la forma, se desencanta de la sensación, se desencanta de la percepción, se desencanta de las formaciones y se desencanta de la conciencia. Al desencantarse, se desapasiona; a través del desapasionamiento, se libera. En la liberación, surge el conocimiento: ‘está liberado’. Comprende: ‘El nacimiento se ha agotado, la vida santa se ha cumplido, lo que debía hacerse se ha hecho, no hay más por venir para este estado de ser’”. Tercero. 4. යදනිච්චසුත්තං 4. Discurso sobre lo que es Impermanente 15. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘රූපං, භික්ඛවෙ, අනිච්චං. යදනිච්චං තං දුක්ඛං; යං දුක්ඛං තදනත්තා; යදනත්තා තං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. වෙදනා අනිච්චා. යදනිච්චං තං දුක්ඛං; යං දුක්ඛං තදනත්තා; යදනත්තා තං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. සඤ්ඤා අනිච්චා…පෙ… සඞ්ඛාරා අනිච්චා… විඤ්ඤාණං අනිච්චං. යදනිච්චං තං දුක්ඛං; යං දුක්ඛං තදනත්තා; යදනත්තා තං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති. චතුත්ථං. 15. En Sāvatthī. “Monjes, la forma es impermanente. Lo que es impermanente es sufrimiento; lo que es sufrimiento es no-yo; lo que es no-yo debe verse tal como realmente es, con sabiduría correcta, de esta manera: ‘esto no es mío, esto no soy yo, esto no es mi yo’. La sensación es impermanente… la percepción es impermanente… las formaciones son impermanentes… la conciencia es impermanente. Lo que es impermanente es sufrimiento; lo que es sufrimiento es no-yo; lo que es no-yo debe verse tal como realmente es, con sabiduría correcta, de esta manera: ‘esto no es mío, esto no soy yo, esto no es mi yo’. Viendo esto… comprende: ‘no hay más por venir para este estado de ser’”. Cuarto. 5. යංදුක්ඛසුත්තං 5. Discurso sobre lo que es Sufrimiento 16. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘රූපං, භික්ඛවෙ, දුක්ඛං. යං දුක්ඛං තදනත්තා; යදනත්තා තං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. වෙදනා දුක්ඛා… සඤ්ඤා දුක්ඛා… සඞ්ඛාරා දුක්ඛා… විඤ්ඤාණං දුක්ඛං. යං දුක්ඛං තදනත්තා; යදනත්තා තං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති. පඤ්චමං. 16. En Sāvatthī. “Monjes, la forma es sufrimiento. Lo que es sufrimiento es no-yo; lo que es no-yo debe verse tal como realmente es, con sabiduría correcta, de esta manera: ‘esto no es mío, esto no soy yo, esto no es mi yo’. La sensación es sufrimiento… la percepción es sufrimiento… las formaciones son sufrimiento… la conciencia es sufrimiento. Lo que es sufrimiento es no-yo; lo que es no-yo debe verse tal como realmente es, con sabiduría correcta, de esta manera: ‘esto no es mío, esto no soy yo, esto no es mi yo’. Viendo esto… comprende: ‘no hay más por venir para este estado de ser’”. Quinto. 6. යදනත්තාසුත්තං 6. Discurso sobre lo que es No-yo 17. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘රූපං, භික්ඛවෙ, අනත්තා. යදනත්තා තං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. වෙදනා අනත්තා… සඤ්ඤා අනත්තා… සඞ්ඛාරා අනත්තා… විඤ්ඤාණං අනත්තා[Pg.20]. යදනත්තා තං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති. ඡට්ඨං. 17. En Sāvatthī. “Monjes, la forma es no-yo. Lo que es no-yo debe verse tal como realmente es, con sabiduría correcta, de esta manera: ‘esto no es mío, esto no soy yo, esto no es mi yo’. La sensación es no-yo… la percepción es no-yo… las formaciones son no-yo… la conciencia es no-yo. Lo que es no-yo debe verse tal como realmente es, con sabiduría correcta, de esta manera: ‘esto no es mío, esto no soy yo, esto no es mi yo’. Viendo esto… comprende: ‘no hay más por venir para este estado de ser’”. Sexto. 7. සහෙතුඅනිච්චසුත්තං 7. Discurso sobre la Impermanencia con Causa 18. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘රූපං, භික්ඛවෙ, අනිච්චං. යොපි හෙතු, යොපි පච්චයො රූපස්ස උප්පාදාය, සොපි අනිච්චො. අනිච්චසම්භූතං, භික්ඛවෙ, රූපං කුතො නිච්චං භවිස්සති! වෙදනා අනිච්චා. යොපි හෙතු, යොපි පච්චයො වෙදනාය උප්පාදාය, සොපි අනිච්චො. අනිච්චසම්භූතා, භික්ඛවෙ, වෙදනා කුතො නිච්චා භවිස්සති! සඤ්ඤා අනිච්චා… සඞ්ඛාරා අනිච්චා. යොපි හෙතු යොපි පච්චයො සඞ්ඛාරානං උප්පාදාය, සොපි අනිච්චො. අනිච්චසම්භූතා, භික්ඛවෙ, සඞ්ඛාරා කුතො නිච්චා භවිස්සන්ති! විඤ්ඤාණං අනිච්චං. යොපි හෙතු යොපි පච්චයො විඤ්ඤාණස්ස උප්පාදාය, සොපි අනිච්චො. අනිච්චසම්භූතං, භික්ඛවෙ, විඤ්ඤාණං කුතො නිච්චං භවිස්සති! එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති. සත්තමං. 18. En Sāvatthī. “Monjes, la forma es impermanente. La causa y la condición para el surgimiento de la forma también son impermanentes. Monjes, surgiendo de lo que es impermanente, ¿cómo podría la forma ser permanente? La sensación es impermanente. La causa y la condición para el surgimiento de la sensación también son impermanentes. Monjes, surgiendo de lo que es impermanente, ¿cómo podría la sensación ser permanente? La percepción es impermanente… las formaciones son impermanentes. La causa y la condición para el surgimiento de las formaciones también son impermanentes. Monjes, surgiendo de lo que es impermanente, ¿cómo podrían las formaciones ser permanentes? La conciencia es impermanente. La causa y la condición para el surgimiento de la conciencia también son impermanentes. Monjes, surgiendo de lo que es impermanente, ¿cómo podría la conciencia ser permanente? Viendo esto… comprende: ‘no hay más por venir para este estado de ser’”. Séptimo. 8. සහෙතුදුක්ඛසුත්තං 8. Discurso sobre el Sufrimiento con Causa 19. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘රූපං, භික්ඛවෙ, දුක්ඛං. යොපි හෙතු යොපි පච්චයො රූපස්ස උප්පාදාය, සොපි දුක්ඛො. දුක්ඛසම්භූතං, භික්ඛවෙ, රූපං කුතො සුඛං භවිස්සති! වෙදනා දුක්ඛා… සඤ්ඤා දුක්ඛා… සඞ්ඛාරා දුක්ඛා… විඤ්ඤාණං දුක්ඛං. යොපි හෙතු යොපි පච්චයො විඤ්ඤාණස්ස උප්පාදාය, සොපි දුක්ඛො. දුක්ඛසම්භූතං, භික්ඛවෙ, විඤ්ඤාණං කුතො සුඛං භවිස්සති! එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති. අට්ඨමං. 19. En Sāvatthī. “Monjes, la forma es sufrimiento. La causa y la condición para el surgimiento de la forma también son sufrimiento. Monjes, surgiendo de lo que es sufrimiento, ¿cómo podría la forma ser felicidad? La sensación es sufrimiento… la percepción es sufrimiento… las formaciones son sufrimiento… la conciencia es sufrimiento. La causa y la condición para el surgimiento de la conciencia también son sufrimiento. Monjes, surgiendo de lo que es sufrimiento, ¿cómo podría la conciencia ser felicidad? Viendo esto… comprende: ‘no hay más por venir para este estado de ser’”. Octavo. 9. සහෙතුඅනත්තසුත්තං 9. Discurso sobre el No-yo con Causa 20. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘රූපං, භික්ඛවෙ, අනත්තා. යොපි හෙතු යොපි පච්චයො රූපස්ස උප්පාදාය, සොපි අනත්තා. අනත්තසම්භූතං, භික්ඛවෙ, රූපං කුතො අත්තා භවිස්සති! වෙදනා අනත්තා… සඤ්ඤා අනත්තා… සඞ්ඛාරා අනත්තා… විඤ්ඤාණං අනත්තා. යොපි හෙතු යොපි පච්චයො විඤ්ඤාණස්ස උප්පාදාය, සොපි අනත්තා. අනත්තසම්භූතං, භික්ඛවෙ, විඤ්ඤාණං කුතො අත්තා භවිස්සති! එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති. නවමං. 20. En Sāvatthī. "Monjes, la forma es no-yo. La causa y la condición para el surgimiento de la forma también son no-yo. Monjes, ¿cómo podría ser el yo una forma que se ha originado de lo que es no-yo? La sensación es no-yo... la percepción es no-yo... las formaciones son no-yo... la conciencia es no-yo. La causa y la condición para el surgimiento de la conciencia también son no-yo. Monjes, ¿cómo podría ser el yo una conciencia que se ha originado de lo que es no-yo? Viendo así... [como se describe anteriormente]... comprende: '...no hay nada más allá de este estado'". Noveno. 10. ආනන්දසුත්තං 10. Sutta de Ānanda 21. සාවත්ථියං [Pg.21]… ආරාමෙ. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා ආනන්දො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘‘නිරොධො නිරොධො’ති, භන්තෙ, වුච්චති. කතමෙසානං ඛො, භන්තෙ, ධම්මානං නිරොධො ‘නිරොධො’ති වුච්චතී’’ති? ‘‘රූපං ඛො, ආනන්ද, අනිච්චං සඞ්ඛතං පටිච්චසමුප්පන්නං ඛයධම්මං වයධම්මං විරාගධම්මං නිරොධධම්මං. තස්ස නිරොධො ‘නිරොධො’ති වුච්චති. වෙදනා අනිච්චා සඞ්ඛතා පටිච්චසමුප්පන්නා ඛයධම්මා වයධම්මා විරාගධම්මා නිරොධධම්මා. තස්සා නිරොධො ‘නිරොධො’ති වුච්චති. සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා අනිච්චා සඞ්ඛතා පටිච්චසමුප්පන්නා ඛයධම්මා වයධම්මා විරාගධම්මා නිරොධධම්මා. තෙසං නිරොධො ‘නිරොධො’ති වුච්චති. විඤ්ඤාණං අනිච්චං සඞ්ඛතං පටිච්චසමුප්පන්නං ඛයධම්මං වයධම්මං විරාගධම්මං නිරොධධම්මං. තස්ස නිරොධො ‘නිරොධො’ති වුච්චති. ඉමෙසං ඛො, ආනන්ද, ධම්මානං නිරොධො ‘නිරොධො’ති වුච්චතී’’ති. දසමං. 21. En Sāvatthī... en el monasterio [de Jeta]. Entonces, el venerable Ānanda se acercó al Bienaventurado; habiéndose acercado, saludó respetuosamente al Bienaventurado y se sentó a un lado. Sentado a un lado, el venerable Ānanda le dijo esto al Bienaventurado: "Se dice, señor, 'cesación, cesación'. ¿De qué cosas, señor, se dice que su cesación es 'cesación'?". "Ānanda, la forma es impermanente, condicionada, originada dependientemente, de naturaleza agotable, de naturaleza perecedera, de naturaleza de desapasionamiento y de naturaleza de cesación. Su cesación es lo que se llama 'cesación'. La sensación es impermanente... La percepción... Las formaciones son impermanentes, condicionadas, originadas dependientemente, de naturaleza agotable, de naturaleza perecedera, de naturaleza de desapasionamiento y de naturaleza de cesación. Su cesación es lo que se llama 'cesación'. La conciencia es impermanente, condicionada, originada dependientemente, de naturaleza agotable, de naturaleza perecedera, de naturaleza de desapasionamiento y de naturaleza de cesación. Su cesación es lo que se llama 'cesación'. Ānanda, de estas cosas se dice que su cesación es 'cesación'". Décimo. අනිච්චවග්ගො දුතියො. El segundo capítulo sobre la impermanencia (Aniccavagga). තස්සුද්දානං – Su resumen es el siguiente: අනිච්චං දුක්ඛං අනත්තා, යදනිච්චාපරෙ තයො; හෙතුනාපි තයො වුත්තා, ආනන්දෙන ච තෙ දසාති. Impermanencia, sufrimiento, no-yo, y otros tres sobre 'lo que es impermanente'; tres fueron expuestos también sobre la 'causa', junto con el de Ānanda, estos son los diez. 3. භාරවග්ගො 3. Capítulo de la Carga (Bhāravagga) 1. භාරසුත්තං 1. Sutta de la Carga 22. සාවත්ථියං … තත්‍ර ඛො … ‘‘භාරඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි භාරහාරඤ්ච භාරාදානඤ්ච භාරනික්ඛෙපනඤ්ච. තං සුණාථ. කතමො ච, භික්ඛවෙ, භාරො? පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා තිස්ස වචනීයං. කතමෙ පඤ්ච? රූපුපාදානක්ඛන්ධො, වෙදනුපාදානක්ඛන්ධො, සඤ්ඤුපාදානක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරුපාදානක්ඛන්ධො, විඤ්ඤාණුපාදානක්ඛන්ධො; අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, භාරො’’. 22. En Sāvatthī... allí el Bienaventurado dijo: "Monjes, os enseñaré la carga, al portador de la carga, el acto de tomar la carga y el acto de dejar la carga. Escuchad eso. ¿Y cuál, monjes, es la carga? Debería decirse que son los cinco agregados de la adherencia. ¿Cuáles son los cinco? El agregado de la adherencia de la forma, el agregado de la adherencia de la sensación, el agregado de la adherencia de la percepción, el agregado de la adherencia de las formaciones y el agregado de la adherencia de la conciencia; esto, monjes, se llama la carga". ‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, භාරහාරො[Pg.22]? පුග්ගලො තිස්ස වචනීයං. ය්වායං ආයස්මා එවංනාමො එවංගොත්තො; අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, භාරහාරො. "¿Y quién, monjes, es el portador de la carga? Debería decirse que es la persona. Aquel venerable con tal nombre y tal clan; este, monjes, se llama el portador de la carga". ‘‘කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, භාරාදානං? යායං තණ්හා පොනොභවිකා නන්දීරාගසහගතා තත්‍රතත්‍රාභිනන්දිනී, සෙය්‍යථිදං – කාමතණ්හා, භවතණ්හා, විභවතණ්හා. ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, භාරාදානං. "¿Y cuál, monjes, es el acto de tomar la carga? Es ese deseo que conduce a la existencia renovada, que está acompañado de deleite y pasión, que encuentra placer aquí y allá, a saber: el deseo por los placeres sensoriales, el deseo por la existencia y el deseo por la no existencia. Esto, monjes, se llama el acto de tomar la carga". ‘‘කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, භාරනික්ඛෙපනං? යො තස්සායෙව තණ්හාය අසෙසවිරාගනිරොධො චාගො පටිනිස්සග්ගො මුත්ති අනාලයො. ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, භාරනික්ඛෙපන’’න්ති. "¿Y cuál, monjes, es el acto de dejar la carga? Es el desapasionamiento y la cesación sin rastro de ese mismo deseo, su renuncia, su abandono, la liberación y el no tener apego. Esto, monjes, se llama el acto de dejar la carga". ඉදමවොච භගවා. ඉදං වත්වාන සුගතො අථාපරං එතදවොච සත්ථා – Esto dijo el Bienaventurado. Habiendo dicho esto, el Sugata, el Maestro, añadió estas palabras: ‘‘භාරා හවෙ පඤ්චක්ඛන්ධා, භාරහාරො ච පුග්ගලො; භාරාදානං දුඛං ලොකෙ, භාරනික්ඛෙපනං සුඛං. "Los cinco agregados son ciertamente una carga, y la persona es el portador de la carga; tomar la carga es sufrimiento en el mundo, dejar la carga es felicidad." ‘‘නික්ඛිපිත්වා ගරුං භාරං, අඤ්ඤං භාරං අනාදිය; සමූලං තණ්හමබ්බුය්හ, නිච්ඡාතො පරිනිබ්බුතො’’ති. පඨමං; "Habiendo dejado la pesada carga sin tomar otra carga, habiendo arrancado el deseo junto con su raíz, uno queda libre de hambre y alcanza la paz total (Nirvana)". Primero. 2. පරිඤ්ඤසුත්තං 2. Sutta del Conocimiento Pleno 23. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘පරිඤ්ඤෙය්‍යෙ ච, භික්ඛවෙ, ධම්මෙ දෙසෙස්සාමි පරිඤ්ඤඤ්ච. තං සුණාථ. කතමෙ ච, භික්ඛවෙ, පරිඤ්ඤෙය්‍යා ධම්මා? රූපං, භික්ඛවෙ, පරිඤ්ඤෙය්‍යො ධම්මො, වෙදනා පරිඤ්ඤෙය්‍යො ධම්මො, සඤ්ඤා පරිඤ්ඤෙය්‍යො ධම්මො, සඞ්ඛාරා පරිඤ්ඤෙය්‍යො ධම්මො, විඤ්ඤාණං පරිඤ්ඤෙය්‍යො ධම්මො. ඉමෙ වුච්චන්ති, භික්ඛවෙ, පරිඤ්ඤෙය්‍යා ධම්මා. කතමා ච, භික්ඛවෙ, පරිඤ්ඤා? යො, භික්ඛවෙ, රාගක්ඛයො දොසක්ඛයො මොහක්ඛයො. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, පරිඤ්ඤා’’ති. දුතියං. 23. En Sāvatthī. "Monjes, os enseñaré las cosas que deben ser plenamente conocidas y el conocimiento pleno. Escuchad eso. ¿Y cuáles, monjes, son las cosas que deben ser plenamente conocidas? Monjes, la forma es una cosa que debe ser plenamente conocida, la sensación es una cosa que debe ser plenamente conocida, la percepción es una cosa que debe ser plenamente conocida, las formaciones son una cosa que debe ser plenamente conocida, la conciencia es una cosa que debe ser plenamente conocida. Estas, monjes, se llaman las cosas que deben ser plenamente conocidas. ¿Y cuál, monjes, es el conocimiento pleno? Monjes, es la destrucción de la codicia, la destrucción del odio y la destrucción de la confusión. Esto, monjes, se llama conocimiento pleno". Segundo. 3. අභිජානසුත්තං 3. Sutta del Conocimiento Directo 24. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘රූපං, භික්ඛවෙ, අනභිජානං අපරිජානං අවිරාජයං අප්පජහං අභබ්බො දුක්ඛක්ඛයාය; වෙදනං අනභිජානං අපරිජානං අවිරාජයං අප්පජහං අභබ්බො දුක්ඛක්ඛයාය; සඤ්ඤං අනභිජානං… සඞ්ඛාරෙ අනභිජානං [Pg.23] අපරිජානං අවිරාජයං අප්පජහං අභබ්බො දුක්ඛක්ඛයාය; විඤ්ඤාණං අනභිජානං අපරිජානං අවිරාජයං අප්පජහං අභබ්බො දුක්ඛක්ඛයාය. රූපඤ්ච ඛො, භික්ඛවෙ, අභිජානං පරිජානං විරාජයං පජහං භබ්බො දුක්ඛක්ඛයාය; වෙදනං අභිජානං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං අභිජානං පරිජානං විරාජයං පජහං භබ්බො දුක්ඛක්ඛයායා’’ති. තතියං. 24. En Sāvatthī. "Monjes, sin conocer directamente, sin conocer plenamente, sin desapasionarse y sin abandonar la forma, uno es incapaz de extinguir el sufrimiento; sin conocer directamente, sin conocer plenamente, sin desapasionarse y sin abandonar la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia, uno es incapaz de extinguir el sufrimiento. Pero, monjes, conociendo directamente, conociendo plenamente, desapasionándose y abandonando la forma, uno es capaz de extinguir el sufrimiento; conociendo directamente... la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia, uno es capaz de extinguir el sufrimiento". Tercero. 4. ඡන්දරාගසුත්තං 4. Sutta del Deseo y la Pasión 25. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘යො, භික්ඛවෙ, රූපස්මිං ඡන්දරාගො තං පජහථ. එවං තං රූපං පහීනං භවිස්සති උච්ඡින්නමූලං තාලාවත්ථුකතං අනභාවංකතං ආයතිං අනුප්පාදධම්මං. යො වෙදනාය ඡන්දරාගො තං පජහථ. එවං සා වෙදනා පහීනා භවිස්සති උච්ඡින්නමූලා තාලාවත්ථුකතා අනභාවංකතා ආයතිං අනුප්පාදධම්මා. යො සඤ්ඤාය ඡන්දරාගො තං පජහථ. එවං සා සඤ්ඤා පහීනා භවිස්සති උච්ඡින්නමූලා තාලාවත්ථුකතා අනභාවංකතා ආයතිං අනුප්පාදධම්මා. යො සඞ්ඛාරෙසු ඡන්දරාගො තං පජහථ. එවං තෙ සඞ්ඛාරා පහීනා භවිස්සන්ති උච්ඡින්නමූලා තාලාවත්ථුකතා අනභාවංකතා ආයතිං අනුප්පාදධම්මා. යො විඤ්ඤාණස්මිං ඡන්දරාගො තං පජහථ. එවං තං විඤ්ඤාණං පහීනං භවිස්සති උච්ඡින්නමූලං තාලාවත්ථුකතං අනභාවංකතං ආයතිං අනුප්පාදධම්ම’’න්ති. චතුත්ථං. 25. En Sāvatthī. "Monjes, abandonad el deseo y la pasión por la forma. Así, esa forma será abandonada, cortada de raíz, convertida en algo similar a un tocón de palmera, anulada y de una naturaleza que no permite que surja en el futuro. Abandonad el deseo y la pasión por la sensación. Así, esa sensación será abandonada, cortada de raíz, convertida en algo similar a un tocón de palmera, anulada y de una naturaleza que no permite que surja en el futuro. Abandonad el deseo y la pasión por la percepción... por las formaciones... abandonad el deseo y la pasión por la conciencia. Así, esa conciencia será abandonada, cortada de raíz, convertida en algo similar a un tocón de palmera, anulada y de una naturaleza que no permite que surja en el futuro". Cuarto. 5. අස්සාදසුත්තං 5. Sutta de la Gratificación 26. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘පුබ්බෙව මෙ, භික්ඛවෙ, සම්බොධා අනභිසම්බුද්ධස්ස බොධිසත්තස්සෙව සතො එතදහොසි – ‘කො නු ඛො රූපස්ස අස්සාදො, කො ආදීනවො, කිං නිස්සරණං? කො වෙදනාය අස්සාදො, කො ආදීනවො, කිං නිස්සරණං? කො සඤ්ඤාය අස්සාදො, කො ආදීනවො, කිං නිස්සරණං? කො සඞ්ඛාරානං අස්සාදො, කො ආදීනවො, කිං නිස්සරණං? කො විඤ්ඤාණස්ස අස්සාදො, කො ආදීනවො, කිං නිස්සරණ’න්ති? තස්ස මය්හං, භික්ඛවෙ, එතදහොසි – ‘යං ඛො රූපං පටිච්ච උප්පජ්ජති සුඛං සොමනස්සං, අයං රූපස්ස අස්සාදො. යං රූපං අනිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, අයං රූපස්ස ආදීනවො. යො රූපස්මිං ඡන්දරාගවිනයො ඡන්දරාගප්පහානං, ඉදං රූපස්ස නිස්සරණං. යං වෙදනං පටිච්ච උප්පජ්ජති සුඛං සොමනස්සං[Pg.24], අයං වෙදනාය අස්සාදො. යං වෙදනා අනිච්චා දුක්ඛා විපරිණාමධම්මා, අයං වෙදනාය ආදීනවො. යො වෙදනාය ඡන්දරාගවිනයො ඡන්දරාගප්පහානං, ඉදං වෙදනාය නිස්සරණං. යං සඤ්ඤං පටිච්ච උප්පජ්ජති…පෙ… යං සඞ්ඛාරෙ පටිච්ච උප්පජ්ජති සුඛං සොමනස්සං, අයං සඞ්ඛාරානං අස්සාදො. යං සඞ්ඛාරා අනිච්චා දුක්ඛා විපරිණාමධම්මා, අයං සඞ්ඛාරානං ආදීනවො. යො සඞ්ඛාරෙසු ඡන්දරාගවිනයො ඡන්දරාගප්පහානං, ඉදං සඞ්ඛාරානං නිස්සරණං. යං විඤ්ඤාණං පටිච්ච උප්පජ්ජති සුඛං සොමනස්සං, අයං විඤ්ඤාණස්ස අස්සාදො. යං විඤ්ඤාණං අනිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, අයං විඤ්ඤාණස්ස ආදීනවො. යො විඤ්ඤාණස්මිං ඡන්දරාගවිනයො ඡන්දරාගප්පහානං, ඉදං විඤ්ඤාණස්ස නිස්සරණං’’’. 26. En Sāvatthī. «Monjes, antes de mi despertar, cuando todavía era un Bodhisatta no plenamente despertado, se me ocurrió este pensamiento: “¿Cuál es la gratificación de la forma, cuál es su peligro, cuál es su escape? ¿Cuál es la gratificación de la sensación, cuál es su peligro, cuál es su escape? ¿Cuál es la gratificación de la percepción, cuál es su peligro, cuál es su escape? ¿Cuál es la gratificación de las formaciones, cuál es su peligro, cuál es su escape? ¿Cuál es la gratificación de la conciencia, cuál es su peligro, cuál es su escape?”. Entonces, monjes, se me ocurrió esto: “El placer y la alegría que surgen en dependencia de la forma, esta es la gratificación de la forma. Que la forma sea impermanente, sufrida y esté sujeta al cambio, este es el peligro de la forma. La eliminación y el abandono del deseo y el apego por la forma, este es el escape de la forma. El placer y la alegría que surgen en dependencia de la sensación, esta es la gratificación de la sensación. Que la sensación sea impermanente, sufrida y esté sujeta al cambio, este es el peligro de la sensación. La eliminación y el abandono del deseo y el apego por la sensación, este es el escape de la sensación. Lo que surge en dependencia de la percepción… [pe] … el placer y la alegría que surgen en dependencia de las formaciones, esta es la gratificación de las formaciones. Que las formaciones sean impermanentes, sufridas y estén sujetas al cambio, este es el peligro de las formaciones. La eliminación y el abandono del deseo y el apego por las formaciones, este es el escape de las formaciones. El placer y la alegría que surgen en dependencia de la conciencia, esta es la gratificación de la conciencia. Que la conciencia sea impermanente, sufrida y esté sujeta al cambio, este es el peligro de la conciencia. La eliminación y el abandono del deseo y el apego por la conciencia, este es el escape de la conciencia”». ‘‘යාවකීවඤ්චාහං, භික්ඛවෙ, ඉමෙසං පඤ්චන්නං උපාදානක්ඛන්ධානං එවං අස්සාදඤ්ච අස්සාදතො ආදීනවඤ්ච ආදීනවතො නිස්සරණඤ්ච නිස්සරණතො යථාභූතං නාබ්භඤ්ඤාසිං, නෙව තාවාහං, භික්ඛවෙ, සදෙවකෙ ලොකෙ සමාරකෙ සබ්‍රහ්මකෙ සස්සමණබ්‍රාහ්මණියා පජාය සදෙවමනුස්සාය අනුත්තරං සම්මාසම්බොධිං අභිසම්බුද්ධොති පච්චඤ්ඤාසිං. යතො ච ඛ්වාහං, භික්ඛවෙ, ඉමෙසං පඤ්චන්නං උපාදානක්ඛන්ධානං එවං අස්සාදඤ්ච අස්සාදතො ආදීනවඤ්ච ආදීනවතො නිස්සරණඤ්ච නිස්සරණතො යථාභූතං අබ්භඤ්ඤාසිං; අථාහං, භික්ඛවෙ, සදෙවකෙ ලොකෙ සමාරකෙ සබ්‍රහ්මකෙ සස්සමණබ්‍රාහ්මණියා පජාය සදෙවමනුස්සාය අනුත්තරං සම්මාසම්බොධිං අභිසම්බුද්ධොති පච්චඤ්ඤාසිං. ඤාණඤ්ච පන මෙ දස්සනං උදපාදි – ‘අකුප්පා මෙ විමුත්ති ; අයමන්තිමා ජාති; නත්ථි දානි පුනබ්භවො’’’ති. පඤ්චමං. «Monjes, mientras no comprendí según la realidad la gratificación como tal, el peligro como tal y el escape como tal de estos cinco agregados del apego, no declaré haber alcanzado el supremo y perfecto despertar en este mundo con sus devas, Māras y Brahmās, en esta generación con sus ascetas y brahmanes, sus devas y humanos. Pero cuando, monjes, comprendí según la realidad la gratificación como tal, el peligro como tal y el escape como tal de estos cinco agregados del apego, entonces declaré haber alcanzado el supremo y perfecto despertar en este mundo con sus devas, Māras y Brahmās, en esta generación con sus ascetas y brahmanes, sus devas y humanos. Surgió en mí el conocimiento y la visión: “Mi liberación es inquebrantable; este es mi último nacimiento; ya no hay más existencia renovada”. Quinto.» 6. දුතියඅස්සාදසුත්තං 6. Segundo discurso sobre la gratificación. 27. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘රූපස්සාහං, භික්ඛවෙ, අස්සාදපරියෙසනං අචරිං. යො රූපස්ස අස්සාදො තදජ්ඣගමං. යාවතා රූපස්ස අස්සාදො පඤ්ඤාය මෙ සො සුදිට්ඨො. රූපස්සාහං, භික්ඛවෙ, ආදීනවපරියෙසනං අචරිං. යො රූපස්ස ආදීනවො තදජ්ඣගමං. යාවතා රූපස්ස ආදීනවො පඤ්ඤාය මෙ සො සුදිට්ඨො. රූපස්සාහං, භික්ඛවෙ, නිස්සරණපරියෙසනං අචරිං. යං රූපස්ස නිස්සරණං තදජ්ඣගමං. යාවතා රූපස්ස නිස්සරණං පඤ්ඤාය මෙ තං සුදිට්ඨං. වෙදනායාහං, භික්ඛවෙ… සඤ්ඤායාහං, භික්ඛවෙ… සඞ්ඛාරානාහං[Pg.25], භික්ඛවෙ… විඤ්ඤාණස්සාහං, භික්ඛවෙ, අස්සාදපරියෙසනං අචරිං. යො විඤ්ඤාණස්ස අස්සාදො තදජ්ඣගමං. යාවතා විඤ්ඤාණස්ස අස්සාදො පඤ්ඤාය මෙ සො සුදිට්ඨො. විඤ්ඤාණස්සාහං, භික්ඛවෙ, ආදීනවපරියෙසනං අචරිං. යො විඤ්ඤාණස්ස ආදීනවො තදජ්ඣගමං. යාවතා විඤ්ඤාණස්ස ආදීනවො පඤ්ඤාය මෙ සො සුදිට්ඨො. විඤ්ඤාණස්සාහං, භික්ඛවෙ, නිස්සරණපරියෙසනං අචරිං. යං විඤ්ඤාණස්ස නිස්සරණං තදජ්ඣගමං. යාවතා විඤ්ඤාණස්ස නිස්සරණං පඤ්ඤාය මෙ තං සුදිට්ඨං. යාවකීවඤ්චාහං, භික්ඛවෙ, ඉමෙසං පඤ්චන්නං උපාදානක්ඛන්ධානං අස්සාදඤ්ච අස්සාදතො ආදීනවඤ්ච ආදීනවතො නිස්සරණඤ්ච නිස්සරණතො යථාභූතං නාබ්භඤ්ඤාසිං…පෙ… අබ්භඤ්ඤාසිං. ඤාණඤ්ච පන මෙ දස්සනං උදපාදි – ‘අකුප්පා මෙ විමුත්ති ; අයමන්තිමා ජාති; නත්ථි දානි පුනබ්භවො’’’ති. ඡට්ඨං. 27. En Sāvatthī. «Monjes, emprendí la búsqueda de la gratificación de la forma. Encontré la gratificación de la forma. He visto claramente con sabiduría esa gratificación en toda su extensión. Monjes, emprendí la búsqueda del peligro de la forma. Encontré el peligro de la forma. He visto claramente con sabiduría ese peligro en toda su extensión. Monjes, emprendí la búsqueda del escape de la forma. Encontré el escape de la forma. He visto claramente con sabiduría ese escape en toda su extensión. Monjes, respecto a la sensación… a la percepción… a las formaciones… Monjes, emprendí la búsqueda de la gratificación de la conciencia. Encontré la gratificación de la conciencia. He visto claramente con sabiduría esa gratificación en toda su extensión. Monjes, emprendí la búsqueda del peligro de la conciencia. Encontré el peligro de la conciencia. He visto claramente con sabiduría ese peligro en toda su extensión. Monjes, emprendí la búsqueda del escape de la conciencia. Encontré el escape de la conciencia. He visto claramente con sabiduría ese escape en toda su extensión. Monjes, mientras no comprendí según la realidad la gratificación como tal, el peligro como tal y el escape como tal de estos cinco agregados del apego… [pe] … comprendí. Surgió en mí el conocimiento y la visión: “Mi liberación es inquebrantable; este es mi último nacimiento; ya no hay más existencia renovada”. Sexto.» 7. තතියඅස්සාදසුත්තං 7. Tercer discurso sobre la gratificación. 28. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘නො චෙදං, භික්ඛවෙ, රූපස්ස අස්සාදො අභවිස්ස නයිදං සත්තා රූපස්මිං සාරජ්ජෙය්‍යුං. යස්මා ච ඛො, භික්ඛවෙ, අත්ථි රූපස්ස අස්සාදො, තස්මා සත්තා රූපස්මිං සාරජ්ජන්ති. නො චෙදං, භික්ඛවෙ, රූපස්ස ආදීනවො අභවිස්ස නයිදං සත්තා රූපස්මිං නිබ්බින්දෙය්‍යුං. යස්මා ච ඛො, භික්ඛවෙ, අත්ථි රූපස්ස ආදීනවො, තස්මා සත්තා රූපස්මිං නිබ්බින්දන්ති. නො චෙදං, භික්ඛවෙ, රූපස්ස නිස්සරණං අභවිස්ස නයිදං සත්තා රූපස්මා නිස්සරෙය්‍යුං. යස්මා ච ඛො, භික්ඛවෙ, අත්ථි රූපස්ස නිස්සරණං, තස්මා සත්තා රූපස්මා නිස්සරන්ති. නො චෙදං, භික්ඛවෙ, වෙදනාය…පෙ… නො චෙදං, භික්ඛවෙ, සඤ්ඤාය… නො චෙදං, භික්ඛවෙ, සඞ්ඛාරානං නිස්සරණං අභවිස්ස, නයිදං සත්තා සඞ්ඛාරෙහි නිස්සරෙය්‍යුං. යස්මා ච ඛො, භික්ඛවෙ, අත්ථි සඞ්ඛාරානං නිස්සරණං, තස්මා සත්තා සඞ්ඛාරෙහි නිස්සරන්ති. නො චෙදං, භික්ඛවෙ, විඤ්ඤාණස්ස අස්සාදො අභවිස්ස, නයිදං සත්තා විඤ්ඤාණස්මිං සාරජ්ජෙය්‍යුං. යස්මා ච ඛො, භික්ඛවෙ, අත්ථි විඤ්ඤාණස්ස අස්සාදො, තස්මා සත්තා විඤ්ඤාණස්මිං සාරජ්ජන්ති. නො චෙදං, භික්ඛවෙ, විඤ්ඤාණස්ස ආදීනවො අභවිස්ස, නයිදං සත්තා විඤ්ඤාණස්මිං නිබ්බින්දෙය්‍යුං. යස්මා ච ඛො, භික්ඛවෙ, අත්ථි විඤ්ඤාණස්ස ආදීනවො, තස්මා සත්තා විඤ්ඤාණස්මිං නිබ්බින්දන්ති. නො චෙදං, භික්ඛවෙ, විඤ්ඤාණස්ස නිස්සරණං අභවිස්ස, නයිදං සත්තා විඤ්ඤාණස්මා නිස්සරෙය්‍යුං[Pg.26]. යස්මා ච ඛො, භික්ඛවෙ, අත්ථි විඤ්ඤාණස්ස නිස්සරණං, තස්මා සත්තා විඤ්ඤාණස්මා නිස්සරන්ති. 28. En Savatthi. “Monjes, si no existiera la satisfacción en la forma, los seres no se apasionarían por la forma. Pero como existe la satisfacción en la forma, los seres se apasionan por ella. Monjes, si no existiera el peligro en la forma, los seres no se desencantarían de la forma. Pero como existe el peligro en la forma, los seres se desencantan de ella. Monjes, si no existiera el escape de la forma, los seres no podrían escapar de la forma. Pero como existe el escape de la forma, los seres escapan de ella. Monjes, si no existiera la satisfacción en la sensación... en la percepción... en las formaciones... Monjes, si no existiera el escape de las formaciones, los seres no podrían escapar de las formaciones. Pero como existe el escape de las formaciones, los seres escapan de ellas. Monjes, si no existiera la satisfacción en la conciencia, los seres no se apasionarían por la conciencia. Pero como existe la satisfacción en la conciencia, los seres se apasionan por ella. Monjes, si no existiera el peligro en la conciencia, los seres no se desencantarían de la conciencia. Pero como existe el peligro en la conciencia, los seres se desencantan de ella. Monjes, si no existiera el escape de la conciencia, los seres no podrían escapar de la conciencia. Pero como existe el escape de la conciencia, los seres escapan de ella”. ‘‘යාවකීවඤ්ච, භික්ඛවෙ, සත්තා ඉමෙසං පඤ්චන්නං උපාදානක්ඛන්ධානං අස්සාදඤ්ච අස්සාදතො ආදීනවඤ්ච ආදීනවතො නිස්සරණඤ්ච නිස්සරණතො යථාභූතං නාබ්භඤ්ඤංසු ; නෙව තාව, භික්ඛවෙ, සත්තා සදෙවකා ලොකා සමාරකා සබ්‍රහ්මකා සස්සමණබ්‍රාහ්මණියා පජාය සදෙවමනුස්සාය නිස්සටා විසංයුත්තා විප්පමුත්තා විමරියාදීකතෙන චෙතසා විහරිංසු. යතො ච ඛො, භික්ඛවෙ, සත්තා ඉමෙසං පඤ්චන්නං උපාදානක්ඛන්ධානං අස්සාදඤ්ච අස්සාදතො ආදීනවඤ්ච ආදීනවතො නිස්සරණඤ්ච නිස්සරණතො යථාභූතං අබ්භඤ්ඤංසු; අථ, භික්ඛවෙ, සත්තා සදෙවකා ලොකා සමාරකා සබ්‍රහ්මකා සස්සමණබ්‍රාහ්මණියා පජාය සදෙවමනුස්සාය නිස්සටා විසංයුත්තා විප්පමුත්තා විමරියාදීකතෙන චෙතසා විහරන්ති’’. සත්තමං. “Monjes, mientras los seres no comprendieron tal como es la satisfacción como satisfacción, el peligro como peligro y el escape como escape de estos cinco agregados del apego, hasta entonces, monjes, los seres en este mundo con sus devas, Maras y Brahmas, con su generación de ascetas y brahmanas, de devas y humanos, no moraron habiendo salido, estando desapegados, liberados y con una mente libre de límites. Pero, monjes, tan pronto como los seres comprendieron tal como es la satisfacción como satisfacción, el peligro como peligro y el escape como escape de estos cinco agregados del apego, entonces, monjes, los seres en este mundo con sus devas, Maras y Brahmas, con su generación de ascetas y brahmanas, de devas y humanos, moran habiendo salido, estando desapegados, liberados y con una mente libre de límites”. Séptimo. 8. අභිනන්දනසුත්තං 8. Abhinandanasutta — Discurso sobre el Deleite 29. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘යො, භික්ඛවෙ, රූපං අභිනන්දති, දුක්ඛං සො අභිනන්දති. යො දුක්ඛං අභිනන්දති, අපරිමුත්තො සො දුක්ඛස්මාති වදාමි. යො වෙදනං අභිනන්දති… යො සඤ්ඤං අභිනන්දති… යො සඞ්ඛාරෙ අභිනන්දති… යො විඤ්ඤාණං අභිනන්දති, දුක්ඛං සො අභිනන්දති. යො දුක්ඛං අභිනන්දති, අපරිමුත්තො සො දුක්ඛස්මාති වදාමි. යො ච ඛො, භික්ඛවෙ, රූපං නාභිනන්දති, දුක්ඛං සො නාභිනන්දති. යො දුක්ඛං නාභිනන්දති, පරිමුත්තො සො දුක්ඛස්මාති වදාමි. යො වෙදනං නාභිනන්දති… යො සඤ්ඤං නාභිනන්දති… යො සඞ්ඛාරෙ නාභිනන්දති… යො විඤ්ඤාණං නාභිනන්දති, දුක්ඛං සො නාභිනන්දති. යො දුක්ඛං නාභිනන්දති, පරිමුත්තො සො දුක්ඛස්මාති වදාමී’’ති. අට්ඨමං. 29. En Savatthi. “Monjes, aquel que se deleita en la forma, se deleita en el sufrimiento. Aquel que se deleita en el sufrimiento, digo que no está liberado del sufrimiento. Aquel que se deleita en la sensación... aquel que se deleita en la percepción... aquel que se deleita en las formaciones... aquel que se deleita en la conciencia, se deleita en el sufrimiento. Aquel que se deleita en el sufrimiento, digo que no está liberado del sufrimiento. Pero, monjes, aquel que no se deleita en la forma, no se deleita en el sufrimiento. Aquel que no se deleita en el sufrimiento, digo que está liberado del sufrimiento. Aquel que no se deleita en la sensación... aquel que no se deleita en la percepción... aquel que no se deleita en las formaciones... aquel que no se deleita en la conciencia, no se deleita en el sufrimiento. Aquel que no se deleita en el sufrimiento, digo que está liberado del sufrimiento”. Octavo. 9. උප්පාදසුත්තං 9. Uppādasutta — Discurso sobre el Surgimiento 30. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘යො, භික්ඛවෙ, රූපස්ස උප්පාදො ඨිති අභිනිබ්බත්ති පාතුභාවො, දුක්ඛස්සෙසො උප්පාදො රොගානං ඨිති ජරාමරණස්ස පාතුභාවො. යො වෙදනාය…පෙ… යො සඤ්ඤාය…පෙ… යො සඞ්ඛාරානං…පෙ… යො විඤ්ඤාණස්ස [Pg.27] උප්පාදො ඨිති අභිනිබ්බත්ති පාතුභාවො, දුක්ඛස්සෙසො උප්පාදො රොගානං ඨිති ජරාමරණස්ස පාතුභාවො. යො ච ඛො, භික්ඛවෙ, රූපස්ස නිරොධො වූපසමො අත්ථඞ්ගමො, දුක්ඛස්සෙසො නිරොධො රොගානං වූපසමො ජරාමරණස්ස අත්ථඞ්ගමො. යො වෙදනාය …පෙ… යො සඤ්ඤාය… යො සඞ්ඛාරානං… යො විඤ්ඤාණස්ස නිරොධො වූපසමො අත්ථඞ්ගමො, දුක්ඛස්සෙසො නිරොධො රොගානං වූපසමො ජරාමරණස්ස අත්ථඞ්ගමො’’ති. නවමං. 30. En Savatthi. “Monjes, el surgimiento, la permanencia, la producción y la manifestación de la forma es el surgimiento del sufrimiento, la permanencia de las enfermedades y la manifestación de la vejez y la muerte. El surgimiento de la sensación... de la percepción... de las formaciones... el surgimiento, la permanencia, la producción y la manifestación de la conciencia es el surgimiento del sufrimiento, la permanencia de las enfermedades y la manifestación de la vejez y la muerte. Pero, monjes, el cese, la tranquilidad y la desaparición de la forma es el cese del sufrimiento, la tranquilidad de las enfermedades y la desaparición de la vejez y la muerte. El cese de la sensación... de la percepción... de las formaciones... el cese, la tranquilidad y la desaparición de la conciencia es el cese del sufrimiento, la tranquilidad de las enfermedades y la desaparición de la vejez y la muerte”. Noveno. 10. අඝමූලසුත්තං 10. Aghamūlasutta — Discurso sobre la Raíz de la Miseria 31. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘අඝඤ්ච, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි අඝමූලඤ්ච. තං සුණාථ. කතමඤ්ච භික්ඛවෙ අඝං? රූපං, භික්ඛවෙ, අඝං, වෙදනා අඝං, සඤ්ඤා අඝං, සඞ්ඛාරා අඝං, විඤ්ඤාණං අඝං. ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අඝං. කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, අඝමූලං? යායං තණ්හා පොනොභවිකා නන්දීරාගසහගතා තත්‍රතත්‍රාභිනන්දිනී; සෙය්‍යථිදං – කාමතණ්හා, භවතණ්හා, විභවතණ්හා. ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අඝමූල’’න්ති. දසමං. 31. En Savatthi. “Monjes, les enseñaré sobre la miseria y la raíz de la miseria. Escuchen eso. ¿Y qué es, monjes, la miseria? La forma, monjes, es miseria; la sensación es miseria; la percepción es miseria; las formaciones son miseria; la conciencia es miseria. Esto, monjes, es lo que se llama la miseria. ¿Y qué es, monjes, la raíz de la miseria? Es esta sed que conduce a una nueva existencia, que está acompañada de deleite y pasión y que encuentra placer aquí y allá; a saber, la sed de placeres sensoriales, la sed de existir y la sed de no existir. Esto, monjes, es lo que se llama la raíz de la miseria”. Décimo. 11. පභඞ්ගුසුත්තං 11. Pabhaṅgusutta — Discurso sobre lo Perecedero 32. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘පභඞ්ගුඤ්ච, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි අප්පභඞ්ගුඤ්ච. තං සුණාථ. කිඤ්ච, භික්ඛවෙ, පභඞ්ගු, කිං අප්පභඞ්ගු? රූපං, භික්ඛවෙ, පභඞ්ගු. යො තස්ස නිරොධො වූපසමො අත්ථඞ්ගමො, ඉදං අප්පභඞ්ගු. වෙදනා පභඞ්ගු. යො තස්සා නිරොධො වූපසමො අත්ථඞ්ගමො, ඉදං අප්පභඞ්ගු. සඤ්ඤා පභඞ්ගු… සඞ්ඛාරා පභඞ්ගු. යො තෙසං නිරොධො වූපසමො අත්ථඞ්ගමො, ඉදං අප්පභඞ්ගු. විඤ්ඤාණං පභඞ්ගු. යො තස්ස නිරොධො වූපසමො අත්ථඞ්ගමො, ඉදං අප්පභඞ්ගූ’’ති. එකාදසමං. 32. En Savatthi. “Monjes, les enseñaré sobre lo perecedero y lo imperecedero. Escuchen eso. ¿Y qué es, monjes, lo perecedero? ¿Qué es lo imperecedero? La forma, monjes, es perecedera; su cese, tranquilidad y desaparición es lo imperecedero. La sensación es perecedera... la percepción es perecedera... las formaciones son perecederas; su cese, tranquilidad y desaparición es lo imperecedero. La conciencia es perecedera; su cese, tranquilidad y desaparición es lo imperecedero”. Undécimo. භාරවග්ගො තතියො. El tercer capítulo, el de la Carga (Bhāravagga), está terminado. තස්සුද්දානං – El resumen de este capítulo es: භාරං පරිඤ්ඤං අභිජානං, ඡන්දරාගං චතුත්ථකං; අස්සාදා ච තයො වුත්තා, අභිනන්දනමට්ඨමං; උප්පාදං අඝමූලඤ්ච, එකාදසමො පභඞ්ගූති. La Carga, la Comprensión Plena, el Conocimiento, el Deseo y Pasión como cuarto; se enseñaron tres sobre la Satisfacción; el octavo es sobre el Deleite; el Surgimiento, la Raíz de la Miseria, y el undécimo es lo Perecedero. 4. නතුම්හාකංවග්ගො 4. Capítulo: No es de Ustedes (Natumhāka-vagga) 1. නතුම්හාකංසුත්තං 1. Discurso: No es de Ustedes 33. සාවත්ථිනිදානං[Pg.28]. ‘‘යං, භික්ඛවෙ, න තුම්හාකං, තං පජහථ. තං වො පහීනං හිතාය සුඛාය භවිස්සති. කිඤ්ච, භික්ඛවෙ, න තුම්හාකං? රූපං, භික්ඛවෙ, න තුම්හාකං, තං පජහථ. තං වො පහීනං හිතාය සුඛාය භවිස්සති. වෙදනා න තුම්හාකං, තං පජහථ. සා වො පහීනා හිතාය සුඛාය භවිස්සති. සඤ්ඤා න තුම්හාකං… සඞ්ඛාරා න තුම්හාකං, තෙ පජහථ. තෙ වො පහීනා හිතාය සුඛාය භවිස්සන්ති. විඤ්ඤාණං න තුම්හාකං, තං පජහථ. තං වො පහීනං හිතාය සුඛාය භවිස්සති’’. 33. En Savatthi. “Monjes, lo que no les pertenece, abandónenlo. Abandonarlo será para su bienestar y felicidad. ¿Y qué es, monjes, lo que no les pertenece? La forma, monjes, no les pertenece, abandónenla. Abandonarla será para su bienestar y felicidad. La sensación no les pertenece, abandónenla. Abandonarla será para su bienestar y felicidad. La percepción no les pertenece... las formaciones no les pertenecen, abandónenlas. Abandonarlas será para su bienestar y felicidad. La conciencia no les pertenece, abandónenla. Abandonarla será para su bienestar y felicidad”. ‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, යං ඉමස්මිං ජෙතවනෙ තිණකට්ඨසාඛාපලාසං තං ජනො හරෙය්‍ය වා ඩහෙය්‍ය වා යථාපච්චයං වා කරෙය්‍ය. අපි නු තුම්හාකං එවමස්ස – ‘අම්හෙ ජනො හරති වා ඩහති වා යථාපච්චයං වා කරොතී’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘තං කිස්ස හෙතු’’? ‘‘න හි නො එතං, භන්තෙ, අත්තා වා අත්තනියං වා’’ති. ‘‘එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, රූපං න තුම්හාකං, තං පජහථ. තං වො පහීනං හිතාය සුඛාය භවිස්සති. වෙදනා න තුම්හාකං, තං පජහථ. සා වො පහීනා හිතාය සුඛාය භවිස්සති. සඤ්ඤා න තුම්හාකං… සඞ්ඛාරා න තුම්හාකං… විඤ්ඤාණං න තුම්හාකං, තං පජහථ. තං වො පහීනං හිතාය සුඛාය භවිස්සතී’’ති. පඨමං. “Supongamos, monjes, que en este Bosque de Jeta alguien recogiera, quemara o hiciera lo que quisiera con la hierba, la leña, las ramas y el follaje. ¿Pensarían ustedes: ‘Esta persona nos está llevando, quemando o haciendo lo que quiere con nosotros’?”. “No, Señor”. “¿Por qué?”. “Porque eso, Señor, no es nuestro yo ni pertenece a nuestro yo”. “Del mismo modo, monjes, la forma no les pertenece, abandónenla. Abandonarla será para su bienestar y felicidad. La sensación no les pertenece, abandónenla. Abandonarla será para su bienestar y felicidad. La percepción no les pertenece... las formaciones no les pertenecen... la conciencia no les pertenece, abandónenla. Abandonarla será para su bienestar y felicidad”. El primero. 2. දුතියනතුම්හාකංසුත්තං 2. Segundo Discurso sobre ‘Lo que no les pertenece’. 34. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘යං, භික්ඛවෙ, න තුම්හාකං, තං පජහථ. තං වො පහීනං හිතාය සුඛාය භවිස්සති. කිඤ්ච, භික්ඛවෙ, න තුම්හාකං? රූපං, භික්ඛවෙ, න තුම්හාකං, තං පජහථ. තං වො පහීනං හිතාය සුඛාය භවිස්සති. වෙදනා න තුම්හාකං… සඤ්ඤා න තුම්හාකං… සඞ්ඛාරා න තුම්හාකං… විඤ්ඤාණං න තුම්හාකං, තං පජහථ. තං වො පහීනං හිතාය සුඛාය භවිස්සති. යං, භික්ඛවෙ, න තුම්හාකං තං පජහථ. තං වො පහීනං හිතාය සුඛාය භවිස්සතී’’ති. දුතියං. 34. En Savatthi. “Monjes, lo que no les pertenece, abandónenlo. Abandonarlo será para su bienestar y felicidad. ¿Y qué es, monjes, lo que no les pertenece? La forma, monjes, no les pertenece, abandónenla. Abandonarla será para su bienestar y felicidad. La sensación no les pertenece... la percepción no les pertenece... las formaciones no les pertenecen... la conciencia no les pertenece, abandónenla. Abandonarla será para su bienestar y felicidad. Monjes, lo que no les pertenece, abandónenlo. Abandonarlo será para su bienestar y felicidad”. El segundo. 3. අඤ්ඤතරභික්ඛුසුත්තං 3. Discurso sobre un Cierto Monje. 35. සාවත්ථිනිදානං. අථ ඛො අඤ්ඤතරො භික්ඛු යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං [Pg.29] නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සාධු මෙ, භන්තෙ, භගවා සංඛිත්තෙන ධම්මං දෙසෙතු; යමහං භගවතො ධම්මං සුත්වා එකො වූපකට්ඨො, අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරෙය්‍ය’’න්ති. ‘‘යං ඛො, භික්ඛු, අනුසෙති, තෙන සඞ්ඛං ගච්ඡති; යං නානුසෙති, න තෙන සඞ්ඛං ගච්ඡතී’’ති. ‘‘අඤ්ඤාතං, භගවා; අඤ්ඤාතං, සුගතා’’ති. 35. En Savatthi. Entonces un cierto monje se acercó al Bienaventurado; habiéndose acercado, rindió homenaje al Bienaventurado y se sentó a un lado. Sentado allí, aquel monje dijo al Bienaventurado: “Señor, que el Bienaventurado me enseñe el Dhamma brevemente, para que, habiendo escuchado el Dhamma del Bienaventurado, pueda vivir solo, retirado, diligente, ardiente y resuelto”. “Monje, por aquello que yace latente, uno es designado; por aquello que no yace latente, uno no es designado”. “Entiendo, Bienaventurado; entiendo, Sugata”. ‘‘යථා කථං පන ත්වං, භික්ඛු, මයා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාසී’’ති? ‘‘රූපං චෙ, භන්තෙ, අනුසෙති තෙන සඞ්ඛං ගච්ඡති. වෙදනං චෙ අනුසෙති තෙන සඞ්ඛං ගච්ඡති. සඤ්ඤං චෙ අනුසෙති තෙන සඞ්ඛං ගච්ඡති. සඞ්ඛාරෙ චෙ අනුසෙති තෙන සඞ්ඛං ගච්ඡති. විඤ්ඤාණං චෙ අනුසෙති තෙන සඞ්ඛං ගච්ඡති. රූපං චෙ, භන්තෙ, නානුසෙති න තෙන සඞ්ඛං ගච්ඡති. වෙදනං චෙ… සඤ්ඤං චෙ… සඞ්ඛාරෙ චෙ… විඤ්ඤාණං චෙ නානුසෙති න තෙන සඞ්ඛං ගච්ඡති. ඉමස්ස ඛ්වාහං, භන්තෙ, භගවතා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාමී’’ති. “¿Y de qué manera, monje, entiendes detalladamente el significado de lo que he dicho brevemente?”. “Señor, si la forma persiste latente, por eso uno es designado. Si la sensación persiste latente, por eso uno es designado. Si la percepción persiste latente, por eso uno es designado. Si las formaciones persisten latentes, por eso uno es designado. Si la conciencia persiste latente, por eso uno es designado. Señor, si la forma no persiste latente, por eso uno no es designado. Si la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia no persiste latente, por eso uno no es designado. De esta manera, Señor, entiendo detalladamente el significado de lo que el Bienaventurado dijo brevemente”. ‘‘සාධු සාධු, භික්ඛු! සාධු ඛො ත්වං, භික්ඛු, මයා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාසි. රූපං චෙ, භික්ඛු, අනුසෙති තෙන සඞ්ඛං ගච්ඡති. වෙදනං චෙ… සඤ්ඤං චෙ… සඞ්ඛාරෙ චෙ… විඤ්ඤාණං චෙ අනුසෙති තෙන සඞ්ඛං ගච්ඡති. රූපං චෙ, භික්ඛු, නානුසෙති න තෙන සඞ්ඛං ගච්ඡති. වෙදනං චෙ… සඤ්ඤං චෙ… සඞ්ඛාරෙ චෙ… විඤ්ඤාණං චෙ නානුසෙති න තෙන සඞ්ඛං ගච්ඡති. ඉමස්ස ඛො, භික්ඛු, මයා සංඛිත්තෙන, භාසිතස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථො දට්ඨබ්බො’’ති. “¡Bien, bien, monje! Está bien, monje, que entiendas detalladamente el significado de lo que he dicho brevemente. Si la forma persiste latente, monje, por eso uno es designado. Si la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia persiste latente, por eso uno es designado. Si la forma no persiste latente, monje, por eso uno no es designado. Si la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia no persiste latente, por eso uno no es designado. De esta manera, monje, debe verse detalladamente el significado de lo que he dicho brevemente”. අථ ඛො සො භික්ඛු භගවතො භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා පක්කාමි. Entonces aquel monje, habiéndose regocijado y deleitado en las palabras del Bienaventurado, se levantó de su asiento, rindió homenaje al Bienaventurado y, tras rodearlo por la derecha, partió. අථ ඛො සො භික්ඛු එකො වූපකට්ඨො අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරන්තො නචිරස්සෙව – යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති තදනුත්තරං – බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහාසි. ‘‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’’ති අබ්භඤ්ඤාසි. අඤ්ඤතරො ච පන සො භික්ඛු අරහතං අහොසීති. තතියං. Y aquel monje, viviendo solo, retirado, diligente, ardiente y resuelto, en poco tiempo, habiendo conocido por sí mismo con conocimiento directo, realizado y alcanzado en esta misma vida ese fin supremo de la vida santa por el cual los hijos de buena familia salen correctamente del hogar a la vida sin hogar, moró en él. Comprendió: ‘El nacimiento se ha agotado, la vida santa se ha vivido, lo que debía hacerse se ha hecho, no hay más por venir en este estado de ser’. Y aquel monje se convirtió en uno de los Arahants. El tercero. 4. දුතියඅඤ්ඤතරභික්ඛුසුත්තං 4. Segundo Discurso sobre un Cierto Monje. 36. සාවත්ථිනිදානං. අථ ඛො අඤ්ඤතරො භික්ඛු යෙන භගවා…පෙ… එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සාධු මෙ, භන්තෙ, භගවා [Pg.30] සංඛිත්තෙන ධම්මං දෙසෙතු යමහං භගවතො ධම්මං සුත්වා එකො වූපකට්ඨො අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරෙය්‍ය’’න්ති. ‘‘යං ඛො, භික්ඛු, අනුසෙති තං අනුමීයති; යං අනුමීයති තෙන සඞ්ඛං ගච්ඡති. යං නානුසෙති න තං අනුමීයති; යං නානුමීයති න තෙන සඞ්ඛං ගච්ඡතී’’ති. ‘‘අඤ්ඤාතං, භගවා; අඤ්ඤාතං, සුගතා’’ති. 36. En Savatthi. Entonces un cierto monje se acercó al Bienaventurado... sentado a un lado, aquel monje dijo al Bienaventurado: “Señor, que el Bienaventurado me enseñe el Dhamma brevemente, para que, habiendo escuchado el Dhamma del Bienaventurado, pueda vivir solo, retirado, diligente, ardiente y resuelto”. “Monje, aquello que yace latente, por eso uno es medido; aquello por lo que uno es medido, por eso es designado. Lo que no yace latente, por eso uno no es medido; aquello por lo que uno no es medido, por eso no es designado”. “Entiendo, Bienaventurado; entiendo, Sugata”. ‘‘යථා කථං පන ත්වං, භික්ඛු, මයා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාසී’’ති? ‘‘රූපං චෙ, භන්තෙ, අනුසෙති තං අනුමීයති; යං අනුමීයති තෙන සඞ්ඛං ගච්ඡති. වෙදනං චෙ අනුසෙති… සඤ්ඤං චෙ අනුසෙති… සඞ්ඛාරෙ චෙ අනුසෙති… විඤ්ඤාණං චෙ අනුසෙති තං අනුමීයති; යං අනුමීයති තෙන සඞ්ඛං ගච්ඡති. රූපං චෙ, භන්තෙ, නානුසෙති න තං අනුමීයති; යං නානුමීයති න තෙන සඞ්ඛං ගච්ඡති. වෙදනං චෙ නානුසෙති… සඤ්ඤං චෙ නානුසෙති… සඞ්ඛාරෙ චෙ නානුසෙති… විඤ්ඤාණං චෙ නානුසෙති න තං අනුමීයති; යං නානුමීයති න තෙන සඞ්ඛං ගච්ඡති. ඉමස්ස ඛ්වාහං, භන්තෙ, භගවතා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාමී’’ති. “¿Y de qué manera, monje, comprendes tú en detalle el significado de lo que he expuesto brevemente?”. “Señor, si existe una tendencia latente hacia la forma, uno es medido por ella; por aquello por lo que uno es medido, por eso es designado. Si existe una tendencia latente hacia la sensación… hacia la percepción… hacia las formaciones… si existe una tendencia latente hacia la conciencia, uno es medido por ella; por aquello por lo que uno es medido, por eso es designado. Señor, si no existe una tendencia latente hacia la forma, uno no es medido por ella; por aquello por lo que uno no es medido, por eso no es designado. Si no existe una tendencia latente hacia la sensación… hacia la percepción… hacia las formaciones… si no existe una tendencia latente hacia la conciencia, uno no es medido por ella; por aquello por lo que uno no es medido, por eso no es designado. De esta manera, Señor, comprendo yo en detalle el significado de lo que el Bienaventurado ha expuesto brevemente”. ‘‘සාධු සාධු, භික්ඛු! සාධු ඛො ත්වං, භික්ඛු, මයා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාසි. රූපං චෙ, භික්ඛු, අනුසෙති තං අනුමීයති; යං අනුමීයති තෙන සඞ්ඛං ගච්ඡති. වෙදනං චෙ, භික්ඛු… සඤ්ඤං චෙ, භික්ඛු… සඞ්ඛාරෙ චෙ, භික්ඛු… විඤ්ඤාණං චෙ, භික්ඛු, අනුසෙති තං අනුමීයති; යං අනුමීයති තෙන සඞ්ඛං ගච්ඡති. රූපං චෙ, භික්ඛු, නානුසෙති න තං අනුමීයති; යං නානුමීයති න තෙන සඞ්ඛං ගච්ඡති. වෙදනං චෙ නානුසෙති… සඤ්ඤං චෙ නානුසෙති… සඞ්ඛාරෙ චෙ නානුසෙති… විඤ්ඤාණං චෙ නානුසෙති න තං අනුමීයති; යං නානුමීයති න තෙන සඞ්ඛං ගච්ඡති. ඉමස්ස ඛො, භික්ඛු, මයා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථො දට්ඨබ්බො’’ති…පෙ… අඤ්ඤතරො ච පන සො භික්ඛු අරහතං අහොසීති. චතුත්ථං. “¡Bien, bien, monje! Bien comprendes tú, monje, en detalle el significado de lo que he expuesto brevemente. Si existe una tendencia latente hacia la forma, monje, uno es medido por ella; por aquello por lo que uno es medido, por eso es designado. Si existe una tendencia latente hacia la sensación, monje… hacia la percepción, monje… hacia las formaciones, monje… si existe una tendencia latente hacia la conciencia, monje, uno es medido por ella; por aquello por lo que uno es medido, por eso es designado. Si no existe una tendencia latente hacia la forma, monje, uno no es medido por ella; por aquello por lo que uno no es medido, por eso no es designado. Si no existe una tendencia latente hacia la sensación… hacia la percepción… hacia las formaciones… si no existe una tendencia latente hacia la conciencia, uno no es medido por ella; por aquello por lo que uno no es medido, por eso no es designado. De esta manera, monje, debe verse en detalle el significado de lo que he expuesto brevemente”… y aquel monje se convirtió en uno de los Arahants. Cuarto. 5. ආනන්දසුත්තං 5. Discurso sobre Ānanda 37. සාවත්ථිනිදානං. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො ආයස්මන්තං ආනන්දං භගවා එතදවොච – 37. En Sāvatthī. Entonces, el venerable Ānanda se acercó a donde estaba el Bienaventurado; tras acercarse, saludó al Bienaventurado. Después de intercambiar palabras de cortesía y afecto, se sentó a un lado. Mientras el venerable Ānanda estaba sentado a un lado, el Bienaventurado le dijo esto: ‘‘සචෙ [Pg.31] තං, ආනන්ද, එවං පුච්ඡෙය්‍යුං – ‘කතමෙසං, ආවුසො ආනන්ද, ධම්මානං උප්පාදො පඤ්ඤායති, වයො පඤ්ඤායති, ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායතී’ති? එවං පුට්ඨො ත්වං, ආනන්ද, කින්ති බ්‍යාකරෙය්‍යාසී’’ති? ‘‘සචෙ මං, භන්තෙ, එවං පුච්ඡෙය්‍යුං – ‘කතමෙසං, ආවුසො ආනන්ද, ධම්මානං උප්පාදො පඤ්ඤායති, වයො පඤ්ඤායති, ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායතී’ති? එවං පුට්ඨොහං, භන්තෙ, එවං බ්‍යාකරෙය්‍යං – ‘රූපස්ස ඛො, ආවුසො, උප්පාදො පඤ්ඤායති, වයො පඤ්ඤායති, ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායති. වෙදනාය… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරානං… විඤ්ඤාණස්ස උප්පාදො පඤ්ඤායති, වයො පඤ්ඤායති, ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායති. ඉමෙසං ඛො, ආවුසො, ධම්මානං උප්පාදො පඤ්ඤායති, වයො පඤ්ඤායති, ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායතී’ති. එවං පුට්ඨොහං, භන්තෙ, එවං බ්‍යාකරෙය්‍ය’’න්ති. “Si te preguntaran así, Ānanda: ‘¿De qué fenómenos, amigo Ānanda, se percibe el surgimiento, se percibe el desvanecimiento y se percibe la alteración de lo que permanece?’. Al ser preguntado así, Ānanda, ¿qué responderías?”. “Señor, si me preguntaran así: ‘¿De qué fenómenos, amigo Ānanda, se percibe el surgimiento, se percibe el desvanecimiento y se percibe la alteración de lo que permanece?’. Al ser preguntado así, Señor, respondería de esta manera: ‘Amigos, de la forma se percibe el surgimiento, se percibe el desvanecimiento y se percibe la alteración de lo que permanece. De la sensación… de la percepción… de las formaciones… de la conciencia se percibe el surgimiento, se percibe el desvanecimiento y se percibe la alteración de lo que permanece. De estos fenómenos, amigos, se percibe el surgimiento, se percibe el desvanecimiento y se percibe la alteración de lo que permanece’. De esta manera, Señor, respondería al ser preguntado”. ‘‘සාධු සාධු, ආනන්ද! රූපස්ස ඛො, ආනන්ද, උප්පාදො පඤ්ඤායති, වයො පඤ්ඤායති, ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායති. වෙදනාය… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරානං… විඤ්ඤාණස්ස උප්පාදො පඤ්ඤායති, වයො පඤ්ඤායති, ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායති. ඉමෙසං ඛො, ආනන්ද, ධම්මානං උප්පාදො පඤ්ඤායති, වයො පඤ්ඤායති, ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායතීති. එවං පුට්ඨො ත්වං, ආනන්ද, එවං බ්‍යාකරෙය්‍යාසී’’ති. පඤ්චමං. “¡Bien, bien, Ānanda! De la forma, Ānanda, se percibe el surgimiento, se percibe el desvanecimiento y se percibe la alteración de lo que permanece. De la sensación… de la percepción… de las formaciones… de la conciencia se percibe el surgimiento, se percibe el desvanecimiento y se percibe la alteración de lo que permanece. De estos fenómenos, Ānanda, se percibe el surgimiento, se percibe el desvanecimiento y se percibe la alteración de lo que permanece. Así, Ānanda, deberías responder al ser preguntado. Quinto.” 6. දුතියආනන්දසුත්තං 6. Segundo discurso sobre Ānanda 38. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නං ඛො ආයස්මන්තං ආනන්දං භගවා එතදවොච – 38. En Sāvatthī. Mientras el venerable Ānanda estaba sentado a un lado, el Bienaventurado le dijo esto: ‘‘සචෙ තං, ආනන්ද, එවං පුච්ඡෙය්‍යුං – ‘කතමෙසං, ආවුසො ආනන්ද, ධම්මානං උප්පාදො පඤ්ඤායිත්ථ, වයො පඤ්ඤායිත්ථ, ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායිත්ථ? කතමෙසං ධම්මානං උප්පාදො පඤ්ඤායිස්සති, වයො පඤ්ඤායිස්සති, ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායිස්සති? කතමෙසං ධම්මානං උප්පාදො පඤ්ඤායති, වයො පඤ්ඤායති, ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායතී’ති? එවං පුට්ඨො ත්වං, ආනන්ද, කින්ති බ්‍යාකරෙය්‍යාසී’’ති? ‘‘සචෙ මං, භන්තෙ, එවං පුච්ඡෙය්‍යුං – ‘කතමෙසං, ආවුසො ආනන්ද, ධම්මානං උප්පාදො පඤ්ඤායිත්ථ, වයො පඤ්ඤායිත්ථ, ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායිත්ථ? කතමෙසං ධම්මානං උප්පාදො පඤ්ඤායිස්සති[Pg.32], වයො පඤ්ඤායිස්සති, ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායිස්සති? කතමෙසං ධම්මානං උප්පාදො පඤ්ඤායති, වයො පඤ්ඤායති, ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායතී’ති? එවං පුට්ඨොහං, භන්තෙ, එවං බ්‍යාකරෙය්‍යං – ‘යං ඛො, ආවුසො, රූපං අතීතං නිරුද්ධං විපරිණතං; තස්ස උප්පාදො පඤ්ඤායිත්ථ, වයො පඤ්ඤායිත්ථ, ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායිත්ථ. යා වෙදනා අතීතා නිරුද්ධා විපරිණතා; තස්සා උප්පාදො පඤ්ඤායිත්ථ, වයො පඤ්ඤායිත්ථ, ඨිතාය අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායිත්ථ. යා සඤ්ඤා… යෙ සඞ්ඛාරා අතීතා නිරුද්ධා විපරිණතා; තෙසං උප්පාදො පඤ්ඤායිත්ථ, වයො පඤ්ඤායිත්ථ, ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායිත්ථ. යං විඤ්ඤාණං අතීතං නිරුද්ධං විපරිණතං; තස්ස උප්පාදො පඤ්ඤායිත්ථ, වයො පඤ්ඤායිත්ථ, ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායිත්ථ. ඉමෙසං ඛො, ආවුසො, ධම්මානං උප්පාදො පඤ්ඤායිත්ථ, වයො පඤ්ඤායිත්ථ, ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායිත්ථ’’’. “Si te preguntaran así, Ānanda: ‘¿De qué fenómenos se percibió el surgimiento, se percibió el desvanecimiento y se percibió la alteración de lo que permanece? ¿De qué fenómenos se percibirá el surgimiento, se percibirá el desvanecimiento y se percibirá la alteración de lo que permanece? ¿De qué fenómenos se percibe el surgimiento, se percibe el desvanecimiento y se percibe la alteración de lo que permanece?’. Al ser preguntado así, Ānanda, ¿qué responderías?”. “Señor, si me preguntaran así: ‘¿De qué fenómenos, amigo Ānanda, se percibió el surgimiento, se percibió el desvanecimiento y se percibió la alteración de lo que permanece?… [etc]’. Al ser preguntado así, Señor, respondería de esta manera: ‘Amigos, cualquier forma que sea pasada, cesada y transformada; de ella se percibió el surgimiento, se percibió el desvanecimiento y se percibió la alteración de lo que permanecía. Cualquier sensación que sea pasada, cesada y transformada; de ella se percibió el surgimiento, se percibió el desvanecimiento y se percibió la alteración de lo que permanecía. Cualquier percepción… cualquier formación que sea pasada, cesada y transformada; de ellas se percibió el surgimiento, se percibió el desvanecimiento y se percibió la alteración de lo que permanecía. Cualquier conciencia que sea pasada, cesada y transformada; de ella se percibió el surgimiento, se percibió el desvanecimiento y se percibió la alteración de lo que permanecía. De estos fenómenos, amigos, se percibió el surgimiento, se percibió el desvanecimiento y se percibió la alteración de lo que permanecía’”. ‘‘යං ඛො, ආවුසො, රූපං අජාතං අපාතුභූතං; තස්ස උප්පාදො පඤ්ඤායිස්සති, වයො පඤ්ඤායිස්සති, ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායිස්සති. යා වෙදනා අජාතා අපාතුභූතා; තස්සා උප්පාදො පඤ්ඤායිස්සති, වයො පඤ්ඤායිස්සති, ඨිතාය අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායිස්සති. යා සඤ්ඤා…පෙ… යෙ සඞ්ඛාරා අජාතා අපාතුභූතා; තෙසං උප්පාදො පඤ්ඤායිස්සති, වයො පඤ්ඤායිස්සති, ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායිස්සති. යං විඤ්ඤාණං අජාතං අපාතුභූතං; තස්ස උප්පාදො පඤ්ඤායිස්සති, වයො පඤ්ඤායිස්සති, ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායිස්සති. ඉමෙසං ඛො, ආවුසො, ධම්මානං උප්පාදො පඤ්ඤායිස්සති, වයො පඤ්ඤායිස්සති, ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායිස්සති. “En cuanto a cualquier forma, amigos, que no haya nacido ni se haya manifestado; su surgimiento se conocerá, su desaparición se conocerá y la alteración de su permanencia se conocerá. En cuanto a cualquier sensación que no haya nacido ni se haya manifestado; su surgimiento se conocerá, su desaparición se conocerá y la alteración de su permanencia se conocerá. En cuanto a cualquier percepción... [y así sucesivamente para] las formaciones que no hayan nacido ni se hayan manifestado; su surgimiento se conocerá, su desaparición se conocerá y la alteración de su permanencia se conocerá. En cuanto a cualquier conciencia que no haya nacido ni se haya manifestado; su surgimiento se conocerá, su desaparición se conocerá y la alteración de su permanencia se conocerá. En verdad, amigos, de estos fenómenos, su surgimiento se conocerá, su desaparición se conocerá y la alteración de su permanencia se conocerá”. ‘‘යං ඛො, ආවුසො, රූපං ජාතං පාතුභූතං; තස්ස උප්පාදො පඤ්ඤායති, වයො පඤ්ඤායති, ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායති. යා වෙදනා ජාතා පාතුභූතා…පෙ… යා සඤ්ඤා… යෙ සඞ්ඛාරා ජාතා පාතුභූතා; තෙසං උප්පාදො පඤ්ඤායති, වයො පඤ්ඤායති, ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායති. යං විඤ්ඤාණං ජාතං පාතුභූතං තස්ස උප්පාදො පඤ්ඤායති, වයො පඤ්ඤායති, ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායති. ඉමෙසං ඛො, ආවුසො, ධම්මානං උප්පාදො පඤ්ඤායති, වයො පඤ්ඤායති, ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායතී’ති. එවං පුට්ඨොහං, භන්තෙ, එවං බ්‍යාකරෙය්‍ය’’න්ති. “En cuanto a cualquier forma, amigos, que haya nacido y se haya manifestado; su surgimiento se conoce, su desaparición se conoce y la alteración de su permanencia se conoce. En cuanto a cualquier sensación... [y así sucesivamente para] las formaciones que hayan nacido y se hayan manifestado; su surgimiento se conoce, su desaparición se conoce y la alteración de su permanencia se conoce. En cuanto a cualquier conciencia que haya nacido y se haya manifestado; su surgimiento se conoce, su desaparición se conoce y la alteración de su permanencia se conoce. En verdad, amigos, de estos fenómenos, su surgimiento se conoce, su desaparición se conoce y la alteración de su permanencia se conoce. Si se me preguntara de esta manera, venerable señor, así es como respondería”. ‘‘සාධු[Pg.33], සාධු, ආනන්ද! යං ඛො, ආනන්ද, රූපං අතීතං නිරුද්ධං විපරිණතං; තස්ස උප්පාදො පඤ්ඤායිත්ථ, වයො පඤ්ඤායිත්ථ, ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායිත්ථ. යා වෙදනා … යා සඤ්ඤා… යෙ සඞ්ඛාරා… යං විඤ්ඤාණං අතීතං නිරුද්ධං විපරිණතං; තස්ස උප්පාදො පඤ්ඤායිත්ථ, වයො පඤ්ඤායිත්ථ, ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායිත්ථ. ඉමෙසං ඛො, ආනන්ද, ධම්මානං උප්පාදො පඤ්ඤායිත්ථ, වයො පඤ්ඤායිත්ථ, ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායිත්ථ. “¡Bien, bien, Ānanda! En verdad, Ānanda, en cuanto a cualquier forma que sea pasada, que haya cesado y se haya transformado; su surgimiento se conoció, su desaparición se conoció y la alteración de su permanencia se conoció. En cuanto a la sensación... la percepción... las formaciones... en cuanto a cualquier conciencia que sea pasada, que haya cesado y se haya transformado; su surgimiento se conoció, su desaparición se conoció y la alteración de su permanencia se conoció. En verdad, Ānanda, de estos fenómenos, su surgimiento se conoció, su desaparición se conoció y la alteración de su permanencia se conoció”. ‘‘යං ඛො, ආනන්ද, රූපං අජාතං අපාතුභූතං; තස්ස උප්පාදො පඤ්ඤායිස්සති, වයො පඤ්ඤායිස්සති, ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායිස්සති. යා වෙදනා… යා සඤ්ඤා… යෙ සඞ්ඛාරා… යං විඤ්ඤාණං අජාතං අපාතුභූතං; තස්ස උප්පාදො පඤ්ඤායිස්සති, වයො පඤ්ඤායිස්සති, ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායිස්සති. ඉමෙසං ඛො, ආනන්ද, ධම්මානං උප්පාදො පඤ්ඤායිස්සති, වයො පඤ්ඤායිස්සති, ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායිස්සති. “En cuanto a cualquier forma, Ānanda, que no haya nacido ni se haya manifestado; su surgimiento se conocerá, su desaparición se conocerá y la alteración de su permanencia se conocerá. En cuanto a la sensación... la percepción... las formaciones... en cuanto a cualquier conciencia que no haya nacido ni se haya manifestado; su surgimiento se conocerá, su desaparición se conocerá y la alteración de su permanencia se conocerá. En verdad, Ānanda, de estos fenómenos, su surgimiento se conocerá, su desaparición se conocerá y la alteración de su permanencia se conocerá”. ‘‘යං ඛො, ආනන්ද, රූපං ජාතං පාතුභූතං; තස්ස උප්පාදො පඤ්ඤායති, වයො පඤ්ඤායති, ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායති. යා වෙදනා ජාතා පාතුභූතා… යා සඤ්ඤා… යෙ සඞ්ඛාරා… යං විඤ්ඤාණං ජාතං පාතුභූතං; තස්ස උප්පාදො පඤ්ඤායති, වයො පඤ්ඤායති, ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායති. ඉමෙසං ඛො, ආනන්ද, ධම්මානං උප්පාදො පඤ්ඤායති, වයො පඤ්ඤායති, ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායතීති. එවං පුට්ඨො ත්වං, ආනන්ද, එවං බ්‍යාකරෙය්‍යාසී’’ති. ඡට්ඨං. “En cuanto a cualquier forma, Ānanda, que haya nacido y se haya manifestado; su surgimiento se conoce, su desaparición se conoce y la alteración de su permanencia se conoce. En cuanto a la sensación... la percepción... las formaciones... en cuanto a cualquier conciencia que haya nacido y se haya manifestado; su surgimiento se conoce, su desaparición se conoce y la alteración de su permanencia se conoce. En verdad, Ānanda, de estos fenómenos, su surgimiento se conoce, su desaparición se conoce y la alteración de su permanencia se conoce. Si se te preguntara así, Ānanda, así es como deberías responder”. Sexto. 7. අනුධම්මසුත්තං 7. Discurso sobre la Práctica Conforme al Dhamma 39. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘ධම්මානුධම්මප්පටිපන්නස්ස, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො අයමනුධම්මො හොති යං රූපෙ නිබ්බිදාබහුලො විහරෙය්‍ය, වෙදනාය නිබ්බිදාබහුලො විහරෙය්‍ය, සඤ්ඤා නිබ්බිදාබහුලො විහරෙය්‍ය, සඞ්ඛාරෙසු නිබ්බිදාබහුලො විහරෙය්‍ය, විඤ්ඤාණෙ නිබ්බිදාබහුලො විහරෙය්‍ය. යො රූපෙ නිබ්බිදාබහුලො විහරන්තො, වෙදනාය… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරෙසු නිබ්බිදාබහුලො විහරන්තො, විඤ්ඤාණෙ නිබ්බිදාබහුලො විහරන්තො රූපං පරිජානාති, වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං පරිජානාති, සො රූපං පරිජානං, වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං පරිජානං පරිමුච්චති රූපම්හා, පරිමුච්චති වෙදනා, පරිමුච්චති සඤ්ඤාය[Pg.34], පරිමුච්චති සඞ්ඛාරෙහි, පරිමුච්චති විඤ්ඤාණම්හා, පරිමුච්චති ජාතියා ජරාමරණෙන සොකෙහි පරිදෙවෙහි දුක්ඛෙහි දොමනස්සෙහි උපායාසෙහි, පරිමුච්චති දුක්ඛස්මාති වදාමී’’ති. සත්තමං. 39. En Sāvatthī. “Monjes, para un monje que practica de acuerdo con el Dhamma, esta es la práctica conforme: que more enfocándose frecuentemente en el desencanto respecto a la forma, en el desencanto respecto a la sensación, en el desencanto respecto a la percepción, en el desencanto respecto a las formaciones y en el desencanto respecto a la conciencia. Aquel que mora enfocándose frecuentemente en el desencanto respecto a la forma... la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia, comprende plenamente la forma, comprende plenamente la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia. Al comprender plenamente la forma... la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia, se libera de la forma, se libera de la sensación, se libera de la percepción, se libera de las formaciones, se libera de la conciencia; se libera del nacimiento, de la vejez y la muerte, del pesar, del lamento, del dolor, de la aflicción y de la desesperación; se libera del sufrimiento, así lo digo”. Séptimo. 8. දුතියඅනුධම්මසුත්තං 8. Segundo Discurso sobre la Práctica Conforme al Dhamma 40. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘ධම්මානුධම්මප්පටිපන්නස්ස, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො අයමනුධම්මො හොති යං රූපෙ අනිච්චානුපස්සී විහරෙය්‍ය…පෙ… පරිමුච්චති දුක්ඛස්මාති වදාමී’’ති. අට්ඨමං. 40. En Sāvatthī. “Monjes, para un monje que practica de acuerdo con el Dhamma, esta es la práctica conforme: que more contemplando la impermanencia en la forma... [se repite como en el discurso anterior]... se libera del sufrimiento, así lo digo”. Octavo. 9. තතියඅනුධම්මසුත්තං 9. Tercer Discurso sobre la Práctica Conforme al Dhamma 41. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘ධම්මානුධම්මප්පටිපන්නස්ස, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො අයමනුධම්මො හොති යං රූපෙ දුක්ඛානුපස්සී විහරෙය්‍ය…පෙ… පරිමුච්චති දුක්ඛස්මාති වදාමී’’ති. නවමං. 41. En Sāvatthī. “Monjes, para un monje que practica de acuerdo con el Dhamma, esta es la práctica conforme: que more contemplando el sufrimiento en la forma... [se repite como en el discurso anterior]... se libera del sufrimiento, así lo digo”. Noveno. 10. චතුත්ථඅනුධම්මසුත්තං 10. Cuarto Discurso sobre la Práctica Conforme al Dhamma 42. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘ධම්මානුධම්මප්පටිපන්නස්ස, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො අයමනුධම්මො හොති යං රූපෙ අනත්තානුපස්සී විහරෙය්‍ය, වෙදනාය… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරෙසු… විඤ්ඤාණෙ අනත්තානුපස්සී විහරෙය්‍ය. යො රූපෙ අනත්තානුපස්සී විහරන්තො…පෙ… රූපං පරිජානාති, වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං පරිජානාති, සො රූපං පරිජානං, වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං පරිජානං පරිමුච්චති රූපම්හා, පරිමුච්චති වෙදනාය, පරිමුච්චති සඤ්ඤාය, පරිමුච්චති සඞ්ඛාරෙහි, පරිමුච්චති විඤ්ඤාණම්හා, පරිමුච්චති ජාතියා ජරාමරණෙන සොකෙහි පරිදෙවෙහි දුක්ඛෙහි දොමනස්සෙහි උපායාසෙහි, පරිමුච්චති දුක්ඛස්මාති වදාමී’’ති. දසමං. 42. En Sāvatthī. “Monjes, para un monje que practica de acuerdo con el Dhamma, esta es la práctica conforme: que more contemplando el no-yo en la forma, contemplando el no-yo en la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia. Aquel que mora contemplando el no-yo en la forma... comprende plenamente la forma, comprende plenamente la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia. Al comprender plenamente la forma, al comprender plenamente la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia, se libera de la forma, se libera de la sensación, se libera de la percepción, se libera de las formaciones, se libera de la conciencia; se libera del nacimiento, de la vejez y la muerte, del pesar, del lamento, del dolor, de la aflicción y de la desesperación; se libera del sufrimiento, así lo digo”. Décimo. නතුම්හාකංවග්ගො චතුත්ථො. El cuarto capítulo, 'No es vuestro', ha concluido. තස්සුද්දානං – El resumen de los contenidos es el siguiente: නතුම්හාකෙන ද්වෙ වුත්තා, භික්ඛූහි අපරෙ දුවෙ; ආනන්දෙන ච ද්වෙ වුත්තා, අනුධම්මෙහි ද්වෙ දුකාති. Dos discursos fueron dichos sobre 'No es vuestro', otros dos sobre los monjes; dos fueron dichos por Ānanda, y dos pares sobre la 'Práctica Conforme'. 5. අත්තදීපවග්ගො 5. Capítulo sobre 'Uno mismo como isla' 1. අත්තදීපසුත්තං 1. Discurso sobre 'Uno mismo como isla' 43. සාවත්ථිනිදානං[Pg.35]. ‘‘අත්තදීපා, භික්ඛවෙ, විහරථ අත්තසරණා අනඤ්ඤසරණා, ධම්මදීපා ධම්මසරණා අනඤ්ඤසරණා. අත්තදීපානං, භික්ඛවෙ, විහරතං අත්තසරණානං අනඤ්ඤසරණානං, ධම්මදීපානං ධම්මසරණානං අනඤ්ඤසරණානං යොනි උපපරික්ඛිතබ්බා. කිංජාතිකා සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා, කිංපහොතිකා’’ති? 43. En Sāvatthī. «Monjes, vivid siendo islas para vosotros mismos, siendo vuestro propio refugio y no buscando refugio en otro; con el Dhamma como isla, con el Dhamma como refugio y no buscando refugio en otro. Monjes, para quienes viven siendo islas para sí mismos, siendo su propio refugio y no buscando refugio en otro, con el Dhamma como isla, con el Dhamma como refugio y no buscando refugio en otro, se debe examinar cuidadosamente la fuente: ¿Cuál es el origen de la pena, el lamento, el dolor, la aflicción y la desesperación? ¿De qué surgen?» ‘‘කිංජාතිකා ච, භික්ඛවෙ, සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා, කිංපහොතිකා? ඉධ, භික්ඛවෙ, අස්සුතවා පුථුජ්ජනො අරියානං අදස්සාවී අරියධම්මස්ස අකොවිදො අරියධම්මෙ අවිනීතො, සප්පුරිසානං අදස්සාවී සප්පුරිසධම්මස්ස අකොවිදො සප්පුරිසධම්මෙ අවිනීතො, රූපං අත්තතො සමනුපස්සති, රූපවන්තං වා අත්තානං; අත්තනි වා රූපං, රූපස්මිං වා අත්තානං. තස්ස තං රූපං විපරිණමති, අඤ්ඤථා ච හොති. තස්ස රූපවිපරිණාමඤ්ඤථාභාවා උප්පජ්ජන්ති සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා. වෙදනං අත්තතො සමනුපස්සති, වෙදනාවන්තං වා අත්තානං; අත්තනි වා වෙදනං, වෙදනාය වා අත්තානං. තස්ස සා වෙදනා විපරිණමති, අඤ්ඤථා ච හොති. තස්ස වෙදනාවිපරිණාමඤ්ඤථාභාවා උප්පජ්ජන්ති සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා. සඤ්ඤං අත්තතො සමනුපස්සති… සඞ්ඛාරෙ අත්තතො සමනුපස්සති… විඤ්ඤාණං අත්තතො සමනුපස්සති, විඤ්ඤාණවන්තං වා අත්තානං; අත්තනි වා විඤ්ඤාණං, විඤ්ඤාණස්මිං වා අත්තානං. තස්ස තං විඤ්ඤාණං විපරිණමති, අඤ්ඤථා ච හොති. තස්ස විඤ්ඤාණවිපරිණාමඤ්ඤථාභාවා උප්පජ්ජන්ති සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා. «¿Y cuál es el origen, monjes, de la pena, el lamento, el dolor, la aflicción y la desesperación? ¿De qué surgen? Aquí, monjes, una persona común no instruida, que no tiene visión de los Nobles, que no es experta en el Dhamma de los Nobles ni está disciplinada en el Dhamma de los Nobles, que no tiene visión de los hombres íntegros ni es experta en el Dhamma de los hombres íntegros ni está disciplinada en el Dhamma de los hombres íntegros, considera la forma como el yo, o al yo como poseedor de la forma, o a la forma en el yo, o al yo en la forma. Para esa persona, esa forma cambia y se altera. Debido al cambio y la alteración de la forma, surgen en ella la pena, el lamento, el dolor, la aflicción y la desesperación. Considera la sensación como el yo... considera la percepción como el yo... considera las formaciones como el yo... considera la conciencia como el yo, o al yo como poseedor de la conciencia, o a la conciencia en el yo, o al yo en la conciencia. Para esa persona, esa conciencia cambia y se altera. Debido al cambio y la alteración de la conciencia, surgen en ella la pena, el lamento, el dolor, la aflicción y la desesperación.» ‘‘රූපස්ස ත්වෙව, භික්ඛවෙ, අනිච්චතං විදිත්වා විපරිණාමං විරාගං නිරොධං, පුබ්බෙ චෙව රූපං එතරහි ච සබ්බං රූපං අනිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මන්ති, එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සතො යෙ සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා තෙ පහීයන්ති. තෙසං පහානා න පරිතස්සති, අපරිතස්සං සුඛං විහරති, සුඛවිහාරී භික්ඛු ‘තදඞ්ගනිබ්බුතො’ති වුච්චති. වෙදනාය ත්වෙව, භික්ඛවෙ, අනිච්චතං විදිත්වා විපරිණාමං විරාගං නිරොධං, පුබ්බෙ චෙව වෙදනා එතරහි ච සබ්බා වෙදනා අනිච්චා දුක්ඛා විපරිණාමධම්මාති, එවමෙතං යථාභූතං [Pg.36] සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සතො යෙ සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා තෙ පහීයන්ති. තෙසං පහානා න පරිතස්සති, අපරිතස්සං සුඛං විහරති, සුඛවිහාරී භික්ඛු ‘තදඞ්ගනිබ්බුතො’ති වුච්චති. සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරානං ත්වෙව, භික්ඛවෙ, අනිච්චතං විදිත්වා විපරිණාමං විරාගං නිරොධං, පුබ්බෙ චෙව සඞ්ඛාරා එතරහි ච සබ්බෙ සඞ්ඛාරා අනිච්චා දුක්ඛා විපරිණාමධම්මාති, එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සතො යෙ සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා තෙ පහීයන්ති. තෙසං පහානා න පරිතස්සති, අපරිතස්සං සුඛං විහරති, සුඛවිහාරී භික්ඛු ‘තදඞ්ගනිබ්බුතො’ති වුච්චති. විඤ්ඤාණස්ස ත්වෙව, භික්ඛවෙ, අනිච්චතං විදිත්වා විපරිණාමං විරාගං නිරොධං, පුබ්බෙ චෙව විඤ්ඤාණං එතරහි ච සබ්බං විඤ්ඤාණං අනිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මන්ති, එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සතො යෙ සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා තෙ පහීයන්ති. තෙසං පහානා න පරිතස්සති, අපරිතස්සං සුඛං විහරති, සුඛවිහාරී භික්ඛු ‘තදඞ්ගනිබ්බුතො’ති වුච්චතී’’ති. පඨමං. «Pero monjes, habiendo comprendido la impermanencia de la forma, su cambio, su desvanecimiento y su cese; viendo con recta sabiduría, tal como realmente es, que tanto la forma en el pasado como toda forma ahora son impermanentes, sufridas y sujetas al cambio, aquellas penas, lamentos, dolores, aflicciones y desesperaciones se abandonan. Al abandonarlos, uno no se agita; al no estar agitado, vive feliz. El monje que vive feliz es llamado 'extinguido por ese factor'. Habiendo comprendido la impermanencia de la sensación... habiendo comprendido la impermanencia de la percepción... habiendo comprendido la impermanencia de las formaciones... habiendo comprendido la impermanencia de la conciencia, su cambio, su desvanecimiento y su cese; viendo con recta sabiduría, tal como realmente es, que tanto la conciencia en el pasado como toda conciencia ahora son impermanentes, sufridas y sujetas al cambio, aquellas penas, lamentos, dolores, aflicciones y desesperaciones se abandonan. Al abandonarlos, uno no se agita; al no estar agitado, vive feliz. El monje que vive feliz es llamado 'extinguido por ese factor'.» Primero. 2. පටිපදාසුත්තං 2. Discurso sobre la Práctica 44. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘සක්කායසමුදයගාමිනිඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, පටිපදං දෙසෙස්සාමි, සක්කායනිරොධගාමිනිඤ්ච පටිපදං. තං සුණාථ. කතමා ච, භික්ඛවෙ, සක්කායසමුදයගාමිනී පටිපදා? ඉධ, භික්ඛවෙ, අස්සුතවා පුථුජ්ජනො අරියානං අදස්සාවී අරියධම්මස්ස අකොවිදො අරියධම්මෙ අවිනීතො, සප්පුරිසානං අදස්සාවී සප්පුරිසධම්මස්ස අකොවිදො සප්පුරිසධම්මෙ අවිනීතො, රූපං අත්තතො සමනුපස්සති, රූපවන්තං වා අත්තානං; අත්තනි වා රූපං, රූපස්මිං වා අත්තානං. වෙදනං අත්තතො… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං අත්තතො සමනුපස්සති, විඤ්ඤාණවන්තං වා අත්තානං; අත්තනි වා විඤ්ඤාණං, විඤ්ඤාණස්මිං වා අත්තානං. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, ‘සක්කායසමුදයගාමිනී පටිපදා, සක්කායසමුදයගාමිනී පටිපදා’ති. ඉති හිදං, භික්ඛවෙ, වුච්චති ‘දුක්ඛසමුදයගාමිනී සමනුපස්සනා’ති. අයමෙවෙත්ථ අත්ථො’’. 44. En Sāvatthī. «Monjes, os enseñaré la práctica que conduce al origen de la identidad y la práctica que conduce al cese de la identidad. Escuchad eso. ¿Y cuál, monjes, es la práctica que conduce al origen de la identidad? Aquí, monjes, una persona común no instruida... [vuelve a mencionar las 20 clases de visión de identidad sobre los cinco agregados]... considera la conciencia como el yo, o al yo como poseedor de la conciencia, o a la conciencia en el yo, o al yo en la conciencia. Esto se llama, monjes, la práctica que conduce al origen de la identidad. Esto, monjes, se llama la contemplación que conduce al origen del sufrimiento. Tal es su significado.» ‘‘කතමා ච, භික්ඛවෙ, සක්කායනිරොධගාමිනී පටිපදා? ඉධ, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො අරියානං දස්සාවී අරියධම්මස්ස කොවිදො අරියධම්මෙ සුවිනීතො, සප්පුරිසානං දස්සාවී සප්පුරිසධම්මස්ස කොවිදො සප්පුරිසධම්මෙ සුවිනීතො, න රූපං අත්තතො සමනුපස්සති, න රූපවන්තං වා අත්තානං[Pg.37]; න අත්තනි වා රූපං, න රූපස්මිං වා අත්තානං. න වෙදනං අත්තතො… න සඤ්ඤං… න සඞ්ඛාරෙ… න විඤ්ඤාණං අත්තතො සමනුපස්සති, න විඤ්ඤාණවන්තං වා අත්තානං; න අත්තනි වා විඤ්ඤාණං, න විඤ්ඤාණස්මිං වා අත්තානං. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, ‘සක්කායනිරොධගාමිනී පටිපදා, සක්කායනිරොධගාමිනී පටිපදා’ති. ඉති හිදං, භික්ඛවෙ, වුච්චති ‘දුක්ඛනිරොධගාමිනී සමනුපස්සනා’ති. අයමෙවෙත්ථ අත්ථො’’ති. දුතියං. «¿Y cuál, monjes, es la práctica que conduce al cese de la identidad? Aquí, monjes, un noble discípulo instruido, que tiene visión de los Nobles, que es experto en el Dhamma de los Nobles y está bien disciplinado en el Dhamma de los Nobles... no considera la forma como el yo, ni al yo como poseedor de la forma, ni a la forma en el yo, ni al yo en la forma. No considera la sensación como el yo... ni la percepción... ni las formaciones... no considera la conciencia como el yo, ni al yo como poseedor de la conciencia, ni a la conciencia en el yo, ni al yo en la conciencia. Esto se llama, monjes, la práctica que conduce al cese de la identidad. Esto, monjes, se llama la contemplación que conduce al cese del sufrimiento. Tal es su significado.» Segundo. 3. අනිච්චසුත්තං 3. Discurso sobre la Impermanencia 45. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘රූපං, භික්ඛවෙ, අනිච්චං. යදනිච්චං තං දුක්ඛං; යං දුක්ඛං තදනත්තා; යදනත්තා තං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සතො චිත්තං විරජ්ජති විමුච්චති අනුපාදාය ආසවෙහි. වෙදනා අනිච්චා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං අනිච්චං. යදනිච්චං තං දුක්ඛං; යං දුක්ඛං තදනත්තා; යදනත්තා තං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සතො චිත්තං විරජ්ජති විමුච්චති අනුපාදාය ආසවෙහි. රූපධාතුයා චෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො චිත්තං විරත්තං විමුත්තං හොති අනුපාදාය ආසවෙහි, වෙදනාධාතුයා…පෙ… සඤ්ඤාධාතුයා… සඞ්ඛාරධාතුයා… විඤ්ඤාණධාතුයා චෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො චිත්තං විරත්තං විමුත්තං හොති අනුපාදාය ආසවෙහි. විමුත්තත්තා ඨිතං. ඨිතත්තා සන්තුසිතං. සන්තුසිතත්තා න පරිතස්සති. අපරිතස්සං පච්චත්තඤ්ඤෙව පරිනිබ්බායති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාතී’’ති. තතියං. 45. En Sāvatthī. “Monjes, la forma es impermanente. Lo que es impermanente es sufrimiento; lo que es sufrimiento es no-yo; lo que es no-yo debe ser visto tal como realmente es con sabiduría correcta: ‘esto no es mío, esto no soy yo, esto no es mi yo’. Al ver esto tal como realmente es con sabiduría correcta, la mente del monje se desapasiona y se libera de los efluvios (āsavas) sin apego. La sensación es impermanente... la percepción... las formaciones... la conciencia es impermanente. Lo que es impermanente es sufrimiento; lo que es sufrimiento es no-yo; lo que es no-yo debe ser visto tal como realmente es con sabiduría correcta: ‘esto no es mío, esto no soy yo, esto no es mi yo’. Al ver esto tal como realmente es con sabiduría correcta, la mente del monje se desapasiona y se libera de los efluvios sin apego. Monjes, si respecto al elemento de la forma la mente del monje está desapasionada y liberada de los efluvios sin apego, respecto al elemento de la sensación... respecto al elemento de la percepción... respecto al elemento de las formaciones... respecto al elemento de la conciencia la mente del monje está desapasionada y liberada de los efluvios sin apego, por estar liberada, es estable. Por ser estable, está satisfecha. Por estar satisfecha, no se angustia. Al no angustiarse, alcanza el parinibbāna por sí mismo. Comprende: ‘El nacimiento se ha extinguido, la vida santa se ha vivido, lo que debía hacerse se ha hecho, no hay más para este estado de existencia’”. El tercero. 4. දුතියඅනිච්චසුත්තං 4. Segundo discurso sobre lo impermanente. 46. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘රූපං, භික්ඛවෙ, අනිච්චං. යදනිච්චං තං දුක්ඛං; යං දුක්ඛං තදනත්තා; යදනත්තා තං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. වෙදනා අනිච්චා… සඤ්ඤා අනිච්චා… සඞ්ඛාරා අනිච්චා… විඤ්ඤාණං අනිච්චං. යදනිච්චං තං දුක්ඛං; යං දුක්ඛං තදනත්තා; යදනත්තා තං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං’’. 46. En Sāvatthī. “Monjes, la forma es impermanente. Lo que es impermanente es sufrimiento; lo que es sufrimiento es no-yo; lo que es no-yo debe ser visto tal como realmente es con sabiduría correcta: ‘esto no es mío, esto no soy yo, esto no es mi yo’. La sensación es impermanente... la percepción es impermanente... las formaciones son impermanentes... la conciencia es impermanente. Lo que es impermanente es sufrimiento; lo que es sufrimiento es no-yo; lo que es no-yo debe ser visto tal como realmente es con sabiduría correcta: ‘esto no es mío, esto no soy yo, esto no es mi yo’”. ‘‘එවමෙතං [Pg.38] යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සතො පුබ්බන්තානුදිට්ඨියො න හොන්ති. පුබ්බන්තානුදිට්ඨීනං අසති, අපරන්තානුදිට්ඨියො න හොන්ති. අපරන්තානුදිට්ඨීනං අසති, ථාමසො පරාමාසො න හොති. ථාමසෙ පරාමාසෙ අසති රූපස්මිං… වෙදනාය … සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරෙසු… විඤ්ඤාණස්මිං චිත්තං විරජ්ජති විමුච්චති අනුපාදාය ආසවෙහි. විමුත්තත්තා ඨිතං. ඨිතත්තා සන්තුසිතං. සන්තුසිතත්තා න පරිතස්සති. අපරිතස්සං පච්චත්තඤ්ඤෙව පරිනිබ්බායති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාතී’’ති. චතුත්ථං. “Para quien ve esto tal como realmente es con sabiduría correcta, las visiones erróneas que siguen al pasado no ocurren. Al no existir visiones erróneas que siguen al pasado, las visiones erróneas que siguen al futuro no ocurren. Al no existir visiones erróneas que siguen al futuro, no hay aferramiento obstinado. Al no haber aferramiento obstinado, respecto a la forma... la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia, la mente se desapasiona y se libera de los efluvios sin apego. Por estar liberada, es estable. Por ser estable, está satisfecha. Por estar satisfecha, no se angustia. Al no angustiarse, alcanza el parinibbāna por sí mismo. Comprende: ‘El nacimiento se ha extinguido, la vida santa se ha vivido, lo que debía hacerse se ha hecho, no hay más para este estado de existencia’”. El cuarto. 5. සමනුපස්සනාසුත්තං 5. Discurso sobre la forma de contemplar. 47. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘යෙ හි කෙචි, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා අනෙකවිහිතං අත්තානං සමනුපස්සමානා සමනුපස්සන්ති, සබ්බෙතෙ පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධෙ සමනුපස්සන්ති, එතෙසං වා අඤ්ඤතරං. කතමෙ පඤ්ච? ඉධ, භික්ඛවෙ, අස්සුතවා පුථුජ්ජනො අරියානං අදස්සාවී අරියධම්මස්ස අකොවිදො අරියධම්මෙ අවිනීතො, සප්පුරිසානං අදස්සාවී සප්පුරිසධම්මස්ස අකොවිදො සප්පුරිසධම්මෙ අවිනීතො රූපං අත්තතො සමනුපස්සති, රූපවන්තං වා අත්තානං; අත්තනි වා රූපං, රූපස්මිං වා අත්තානං. වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං අත්තතො සමනුපස්සති, විඤ්ඤාණවන්තං වා අත්තානං; අත්තනි වා විඤ්ඤාණං, විඤ්ඤාණස්මිං වා අත්තානං’’. 47. En Sāvatthī. “Monjes, cualesquiera ascetas o brahmanes que contemplan de diversas maneras un yo, todos ellos contemplan los cinco agregados del apego o uno de ellos. ¿Cuáles son los cinco? Aquí, monjes, una persona común sin instrucción, que no ha visto a los nobles, que no conoce el Dhamma de los nobles ni ha sido entrenada en él, que no ha visto a los hombres íntegros ni conoce el Dhamma de los hombres íntegros ni ha sido entrenada en él, contempla la forma como el yo, o el yo como poseyendo forma, o la forma dentro del yo, o el yo dentro de la forma. Contempla la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia como el yo, o el yo como poseyendo conciencia, o la conciencia dentro del yo, o el yo dentro de la conciencia”. ‘‘ඉති අයඤ්චෙව සමනුපස්සනා ‘අස්මී’ති චස්ස අවිගතං හොති. ‘අස්මී’ති ඛො පන, භික්ඛවෙ, අවිගතෙ පඤ්චන්නං ඉන්ද්‍රියානං අවක්කන්ති හොති – චක්ඛුන්ද්‍රියස්ස සොතින්ද්‍රියස්ස ඝානින්ද්‍රියස්ස ජිව්හින්ද්‍රියස්ස කායින්ද්‍රියස්ස. අත්ථි, භික්ඛවෙ, මනො, අත්ථි ධම්මා, අත්ථි අවිජ්ජාධාතු. අවිජ්ජාසම්ඵස්සජෙන, භික්ඛවෙ, වෙදයිතෙන ඵුට්ඨස්ස අස්සුතවතො පුථුජ්ජනස්ස ‘අස්මී’තිපිස්ස හොති; ‘අයමහමස්මී’තිපිස්ස හොති; ‘භවිස්ස’න්තිපිස්ස හොති; ‘න භවිස්ස’න්තිපිස්ස හොති; ‘රූපී භවිස්ස’න්තිපිස්ස හොති; ‘අරූපී භවිස්ස’න්තිපිස්ස හොති; ‘සඤ්ඤී භවිස්ස’න්තිපිස්ස හොති; ‘අසඤ්ඤී භවිස්ස’න්තිපිස්ස හොති; ‘නෙවසඤ්ඤීනාසඤ්ඤී භවිස්ස’න්තිපිස්ස හොති’’. “Así ocurre esta contemplación, y la noción ‘yo soy’ no le ha abandonado. Monjes, cuando la noción ‘yo soy’ no ha sido abandonada, ocurre el descenso de las cinco facultades: la facultad del ojo, del oído, de la nariz, de la lengua y del cuerpo. Monjes, existe la mente, existen los objetos mentales, existe el elemento de la ignorancia. Para la persona común sin instrucción, impactada por la sensación nacida del contacto con la ignorancia, surge la noción ‘yo soy’; surge la noción ‘este yo soy’; surge la noción ‘seré’; surge la noción ‘no seré’; surge la noción ‘seré con forma’; surge la noción ‘seré sin forma’; surge la noción ‘seré con percepción’; surge la noción ‘seré sin percepción’; surge la noción ‘seré ni con percepción ni sin percepción’”. ‘‘තිට්ඨන්තෙව [Pg.39] ඛො, භික්ඛවෙ, තත්ථෙව පඤ්චින්ද්‍රියානි. අථෙත්ථ සුතවතො අරියසාවකස්ස අවිජ්ජා පහීයති, විජ්ජා උප්පජ්ජති. තස්ස අවිජ්ජාවිරාගා විජ්ජුප්පාදා ‘අස්මී’තිපිස්ස න හොති; ‘අයමහමස්මී’තිපිස්ස න හොති; ‘භවිස්ස’න්ති… ‘න භවිස්ස’න්ති… රූපී… අරූපී … සඤ්ඤී… අසඤ්ඤී… ‘නෙවසඤ්ඤීනාසඤ්ඤී භවිස්ස’න්තිපිස්ස න හොතී’’ති. පඤ්චමං. “Monjes, permanecen esas mismas cinco facultades. Pero allí, para el noble discípulo instruido, la ignorancia desaparece y surge el conocimiento. Con el desvanecimiento de la ignorancia y el surgimiento del conocimiento, ya no ocurre la noción ‘yo soy’; ya no ocurre la noción ‘este yo soy’; ya no ocurre la noción ‘seré’... ‘no seré’... ‘con forma’... ‘sin forma’... ‘con percepción’... ‘sin percepción’... ni ocurre la noción ‘seré ni con percepción ni sin percepción’”. El quinto. 6. ඛන්ධසුත්තං 6. Discurso sobre los agregados. 48. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘පඤ්ච, භික්ඛවෙ, ඛන්ධෙ දෙසෙස්සාමි, පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධෙ ච. තං සුණාථ. කතමෙ ච, භික්ඛවෙ, පඤ්චක්ඛන්ධා? යං කිඤ්චි, භික්ඛවෙ, රූපං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා ඔළාරිකං වා සුඛුමං වා හීනං වා පණීතං වා යං දූරෙ සන්තිකෙ වා, අයං වුච්චති රූපක්ඛන්ධො. යා කාචි වෙදනා…පෙ… යා කාචි සඤ්ඤා… යෙ කෙචි සඞ්ඛාරා අතීතානාගතපච්චුප්පන්නා අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා ඔළාරිකා වා සුඛුමා වා…පෙ… අයං වුච්චති සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො. යං කිඤ්චි විඤ්ඤාණං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා ඔළාරිකං වා සුඛුමං වා හීනං වා පණීතං වා යං දූරෙ සන්තිකෙ වා, අයං වුච්චති විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො. ඉමෙ වුච්චන්ති, භික්ඛවෙ, පඤ්චක්ඛන්ධා’’. 48. En Sāvatthī. “Monjes, os enseñaré los cinco agregados y los cinco agregados del apego. Escuchad eso. ¿Y cuáles, monjes, son los cinco agregados? Cualquier tipo de forma, monjes, ya sea pasada, futura o presente, interna o externa, burda o sutil, inferior o superior, lejana o cercana: esto se llama el agregado de la forma. Cualquier tipo de sensación... cualquier tipo de percepción... cualquier tipo de formación, ya sea pasada, futura o presente, interna o externa, burda o sutil... esto se llama el agregado de las formaciones. Cualquier tipo de conciencia, ya sea pasada, futura o presente, interna o externa, burda o sutil, inferior o superior, lejana o cercana: esto se llama el agregado de la conciencia. Estos, monjes, se llaman los cinco agregados”. ‘‘කතමෙ ච, භික්ඛවෙ, පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා? යං කිඤ්චි, භික්ඛවෙ, රූපං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං…පෙ… යං දූරෙ සන්තිකෙ වා සාසවං උපාදානියං, අයං වුච්චති රූපුපාදානක්ඛන්ධො. යා කාචි වෙදනා…පෙ… යා දූරෙ සන්තිකෙ වා සාසවා උපාදානියා, අයං වුච්චති වෙදනුපාදානක්ඛන්ධො. යා කාචි සඤ්ඤා…පෙ… යා දූරෙ සන්තිකෙ වා සාසවා උපාදානියා, අයං වුච්චති සඤ්ඤුපාදානක්ඛන්ධො. යෙ කෙචි සඞ්ඛාරා…පෙ… සාසවා උපාදානියා, අයං වුච්චති සඞ්ඛාරුපාදානක්ඛන්ධො. යං කිඤ්චි විඤ්ඤාණං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං…පෙ… යං දූරෙ සන්තිකෙ වා සාසවං උපාදානියං, අයං වුච්චති විඤ්ඤාණුපාදානක්ඛන්ධො. ඉමෙ වුච්චන්ති, භික්ඛවෙ, පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා’’ති. ඡට්ඨං. ¿Y cuáles son, monjes, los cinco agregados del apego? Cualquier forma física, monjes, ya sea pasada, futura o presente, interna o externa, grosera o sutil, inferior o superior, lejana o cercana, que esté acompañada de impurezas y sea objeto de apego; esto se llama el agregado del apego a la forma física. Cualquier sensación... cualquier percepción... cualesquiera formaciones... cualquier conciencia, ya sea pasada, futura o presente, interna o externa, grosera o sutil, inferior o superior, lejana o cercana, que esté acompañada de impurezas y sea objeto de apego; esto se llama el agregado del apego a la conciencia. Estos, monjes, se llaman los cinco agregados del apego. 7. සොණසුත්තං 7. Sutta a Soṇa 49. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. අථ ඛො සොණො ගහපතිපුත්තො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි [Pg.40] …පෙ… එකමන්තං නිසින්නං ඛො සොණං ගහපතිපුත්තං භගවා එතදවොච – 49. Así lo he oído: En una ocasión, el Bienaventurado residía en Rājagaha, en el Bosque de Bambú, en el lugar de alimentación de las ardillas. Entonces Soṇa, el hijo del jefe de familia, se acercó al Bienaventurado y, tras sentarse a un lado, el Bienaventurado se dirigió a Soṇa, el hijo del jefe de familia, con estas palabras: ‘‘යෙ හි කෙචි, සොණ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා අනිච්චෙන රූපෙන දුක්ඛෙන විපරිණාමධම්මෙන ‘සෙය්‍යොහමස්මී’ති වා සමනුපස්සන්ති; ‘සදිසොහමස්මී’ති වා සමනුපස්සන්ති; ‘හීනොහමස්මී’ති වා සමනුපස්සන්ති; කිමඤ්ඤත්‍ර යථාභූතස්ස අදස්සනා? අනිච්චාය වෙදනාය දුක්ඛාය විපරිණාමධම්මාය ‘සෙය්‍යොහමස්මී’ති වා සමනුපස්සන්ති; ‘සදිසොහමස්මී’ති වා සමනුපස්සන්ති; ‘හීනොහමස්මී’ති වා සමනුපස්සන්ති; කිමඤ්ඤත්‍ර යථාභූතස්ස අදස්සනා? අනිච්චාය සඤ්ඤාය… අනිච්චෙහි සඞ්ඛාරෙහි දුක්ඛෙහි විපරිණාමධම්මෙහි ‘සෙය්‍යොහමස්මී’ති වා සමනුපස්සන්ති; ‘සදිසොහමස්මී’ති වා සමනුපස්සන්ති; ‘හීනොහමස්මී’ති වා සමනුපස්සන්ති; කිමඤ්ඤත්‍ර යථාභූතස්ස අදස්සනා? අනිච්චෙන විඤ්ඤාණෙන දුක්ඛෙන විපරිණාමධම්මෙන ‘සෙය්‍යොහමස්මී’ති වා සමනුපස්සන්ති; ‘සදිසොහමස්මී’ති වා සමනුපස්සන්ති; ‘හීනොහමස්මී’ති වා සමනුපස්සන්ති; කිමඤ්ඤත්‍ර යථාභූතස්ස අදස්සනා? “Cualesquiera ascetas o brahmanes, Soṇa, que debido a la forma física impermanente, sufrida y de naturaleza cambiante, se consideran a sí mismos diciendo: ‘Soy superior’, o se consideran diciendo: ‘Soy igual’, o se consideran diciendo: ‘Soy inferior’, ¿qué es esto sino la falta de visión de las cosas como realmente son? Cualesquiera que debido a la sensación impermanente, sufrida y de naturaleza cambiante... debido a la percepción impermanente... debido a las formaciones impermanentes, sufridas y de naturaleza cambiante... debido a la conciencia impermanente, sufrida y de naturaleza cambiante, se consideran diciendo: ‘Soy superior’, o ‘Soy igual’, o ‘Soy inferior’, ¿qué es esto sino la falta de visión de las cosas como realmente son?” ‘‘යෙ ච ඛො කෙචි, සොණ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා අනිච්චෙන රූපෙන දුක්ඛෙන විපරිණාමධම්මෙන ‘සෙය්‍යොහමස්මී’තිපි න සමනුපස්සන්ති; ‘සදිසොහමස්මී’තිපි න සමනුපස්සන්ති; ‘හීනොහමස්මී’තිපි න සමනුපස්සන්ති; කිමඤ්ඤත්‍ර යථාභූතස්ස දස්සනා? අනිච්චාය වෙදනාය… අනිච්චාය සඤ්ඤාය… අනිච්චෙහි සඞ්ඛාරෙහි… අනිච්චෙන විඤ්ඤාණෙන දුක්ඛෙන විපරිණාමධම්මෙන ‘සෙය්‍යොහමස්මී’තිපි න සමනුපස්සන්ති; ‘සදිසොහමස්මී’තිපි න සමනුපස්සන්ති; ‘හීනොහමස්මී’තිපි න සමනුපස්සන්ති; කිමඤ්ඤත්‍ර යථාභූතස්ස දස්සනා? “Pero cualesquiera ascetas o brahmanes, Soṇa, que respecto a la forma física impermanente, sufrida y de naturaleza cambiante, no se consideran diciendo: ‘Soy superior’, ni ‘Soy igual’, ni ‘Soy inferior’, ¿qué es esto sino la visión de las cosas como realmente son? Cualesquiera que respecto a la sensación impermanente... a la percepción impermanente... a las formaciones impermanentes... a la conciencia impermanente, sufrida y de naturaleza cambiante, no se consideran diciendo: ‘Soy superior’, ni ‘Soy igual’, ni ‘Soy inferior’, ¿qué es esto sino la visión de las cosas como realmente son?” ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, සොණ, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘වෙදනා නිච්චා වා අනිච්චා වා’’ති? ‘‘අනිච්චා, භන්තෙ’’… ‘‘සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. “¿Qué piensas, Soṇa, es la forma física permanente o impermanente?”. “Impermanente, señor”. “Y aquello que es impermanente, ¿es sufrimiento o felicidad?”. “Sufrimiento, señor”. “Y aquello que es impermanente, sufrimiento y de naturaleza cambiante, ¿es apropiado considerarlo como: ‘esto es mío, esto soy yo, esto es mi yo’?”. “Ciertamente no, señor”. “¿Es la sensación permanente o impermanente?... ¿Es la percepción... son las formaciones... es la conciencia permanente o impermanente?”. “Impermanente, señor”. “Y aquello que es impermanente, ¿es sufrimiento o felicidad?”. “Sufrimiento, señor”. “Y aquello que es impermanente, sufrimiento y de naturaleza cambiante, ¿es apropiado considerarlo como: ‘esto es mío, esto soy yo, esto es mi yo’?”. “Ciertamente no, señor”. ‘‘තස්මාතිහ[Pg.41], සොණ, යං කිඤ්චි රූපං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා ඔළාරිකං වා සුඛුමං වා හීනං වා පණීතං වා යං දූරෙ සන්තිකෙ වා, සබ්බං රූපං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. “Por lo tanto, Soṇa, cualquier forma física, ya sea pasada, futura o presente, interna o externa, grosera o sutil, inferior o superior, lejana o cercana; toda forma física debe ser vista mediante el conocimiento correcto según la realidad así: ‘Esto no es mío, esto no soy yo, esto no es mi yo’.” ‘‘යා කාචි වෙදනා… යා කාචි සඤ්ඤා… යෙ කෙචි සඞ්ඛාරා… යං කිඤ්චි විඤ්ඤාණං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා ඔළාරිකං වා සුඛුමං වා හීනං වා පණීතං වා යං දූරෙ සන්තිකෙ වා, සබ්බං විඤ්ඤාණං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. “Cualquier sensación... cualquier percepción... cualesquiera formaciones... cualquier conciencia, ya sea pasada, futura o presente, interna o externa, grosera o sutil, inferior o superior, lejana o cercana; toda conciencia debe ser vista mediante el conocimiento correcto según la realidad así: ‘Esto no es mío, esto no soy yo, esto no es mi yo’.” ‘‘එවං පස්සං, සොණ, සුතවා අරියසාවකො රූපස්මිම්පි නිබ්බින්දති, වෙදනායපි නිබ්බින්දති, සඤ්ඤායපි නිබ්බින්දති, සඞ්ඛාරෙසුපි නිබ්බින්දති, විඤ්ඤාණස්මිම්පි නිබ්බින්දති. නිබ්බින්දං විරජ්ජති; විරාගා විමුච්චති. විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං හොති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාතී’’ති. සත්තමං. “Al ver esto, Soṇa, el instruido noble discípulo se desencanta de la forma física, se desencanta de la sensación, se desencanta de la percepción, se desencanta de las formaciones y se desencanta de la conciencia. Al desencantarse, se desapasiona; a través del desapasionamiento, se libera. En la liberación, surge el conocimiento: ‘¡Estoy liberado!’. Comprende: ‘El nacimiento se ha extinguido, se ha vivido la vida santa, se ha hecho lo que debía hacerse, no hay nada más allá de este estado’.” 8. දුතියසොණසුත්තං 8. Segundo Sutta a Soṇa 50. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. අථ ඛො සොණො ගහපතිපුත්තො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො සොණං ගහපතිපුත්තං භගවා එතදවොච – 50. Así lo he oído: En una ocasión, el Bienaventurado residía en Rājagaha, en el Bosque de Bambú, en el lugar de alimentación de las ardillas. Entonces Soṇa, el hijo del jefe de familia, se acercó al Bienaventurado; tras acercarse y saludarlo respetuosamente, se sentó a un lado. Una vez sentado a un lado, el Bienaventurado se dirigió a Soṇa, el hijo del jefe de familia, con estas palabras: ‘‘යෙ හි කෙචි, සොණ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා රූපං නප්පජානන්ති, රූපසමුදයං නප්පජානන්ති, රූපනිරොධං නප්පජානන්ති, රූපනිරොධගාමිනිං පටිපදං නප්පජානන්ති; වෙදනං නප්පජානන්ති, වෙදනාසමුදයං නප්පජානන්ති, වෙදනානිරොධං නප්පජානන්ති, වෙදනානිරොධගාමිනිං පටිපදං නප්පජානන්ති; සඤ්ඤං නප්පජානන්ති…පෙ… සඞ්ඛාරෙ නප්පජානන්ති, සඞ්ඛාරසමුදයං නප්පජානන්ති, සඞ්ඛාරනිරොධං නප්පජානන්ති, සඞ්ඛාරනිරොධගාමිනිං පටිපදං නප්පජානන්ති; විඤ්ඤාණං නප්පජානන්ති, විඤ්ඤාණසමුදයං නප්පජානන්ති, විඤ්ඤාණනිරොධං නප්පජානන්ති, විඤ්ඤාණනිරොධගාමිනිං පටිපදං නප්පජානන්ති. න මෙ තෙ, සොණ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා සමණෙසු වා සමණසම්මතා බ්‍රාහ්මණෙසු වා බ්‍රාහ්මණසම්මතා, න ච පන තෙ ආයස්මන්තො සාමඤ්ඤත්ථං වා බ්‍රහ්මඤ්ඤත්ථං වා දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරන්ති. Sona, aquellos ascetas o brahmanes que no comprenden la forma, no comprenden el origen de la forma, no comprenden el cese de la forma ni comprenden el camino que conduce al cese de la forma; que no comprenden la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia, no comprenden el origen de la conciencia, no comprenden el cese de la conciencia ni comprenden el camino que conduce al cese de la conciencia. Estos, Sona, no son considerados por mí como ascetas entre los ascetas ni como brahmanes entre los brahmanes, ni tampoco viven estos venerables habiendo realizado por sí mismos, mediante el conocimiento directo, el propósito del ascetismo o el propósito del brahmanismo en esta misma vida. ‘‘යෙ [Pg.42] ච ඛො කෙචි, සොණ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා රූපං පජානන්ති, රූපසමුදයං පජානන්ති, රූපනිරොධං පජානන්ති, රූපනිරොධගාමිනිං පටිපදං පජානන්ති; වෙදනං පජානන්ති…පෙ… සඤ්ඤං පජානන්ති… සඞ්ඛාරෙ පජානන්ති… විඤ්ඤාණං පජානන්ති, විඤ්ඤාණසමුදයං පජානන්ති, විඤ්ඤාණනිරොධං පජානන්ති, විඤ්ඤාණනිරොධගාමිනිං පටිපදං පජානන්ති. තෙ ච ඛො මෙ, සොණ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා සමණෙසු චෙව සමණසම්මතා බ්‍රාහ්මණෙසු ච බ්‍රාහ්මණසම්මතා, තෙ ච පනායස්මන්තො සාමඤ්ඤත්ථඤ්ච බ්‍රහ්මඤ්ඤත්ථඤ්ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරන්තී’’ති. අට්ඨමං. Pero aquellos ascetas o brahmanes, Sona, que comprenden la forma, comprenden el origen de la forma, comprenden el cese de la forma y comprenden el camino que conduce al cese de la forma; que comprenden la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia, comprenden el origen de la conciencia, comprenden el cese de la conciencia y comprenden el camino que conduce al cese de la conciencia. Estos, Sona, sí son considerados por mí como ascetas entre los ascetas y como brahmanes entre los brahmanes, y estos venerables viven habiendo realizado por sí mismos, mediante el conocimiento directo, el propósito del ascetismo y el propósito del brahmanismo en esta misma vida. Octavo. 9. නන්දික්ඛයසුත්තං 9. Discurso sobre la destrucción del deleite 51. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘අනිච්චඤ්ඤෙව, භික්ඛවෙ, භික්ඛු රූපං අනිච්චන්ති පස්සති. සාස්ස හොති සම්මාදිට්ඨි. සම්මා පස්සං නිබ්බින්දති. නන්දික්ඛයා රාගක්ඛයො, රාගක්ඛයා නන්දික්ඛයො. නන්දිරාගක්ඛයා චිත්තං විමුත්තං සුවිමුත්තන්ති වුච්චති. අනිච්චඤ්ඤෙව, භික්ඛවෙ, භික්ඛු වෙදනං අනිච්චන්ති පස්සති. සාස්ස හොති සම්මාදිට්ඨි. සම්මා පස්සං නිබ්බින්දති. නන්දික්ඛයා රාගක්ඛයො, රාගක්ඛයා නන්දික්ඛයො. නන්දිරාගක්ඛයා චිත්තං විමුත්තං සුවිමුත්තන්ති වුච්චති. අනිච්චෙයෙව, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සඤ්ඤං අනිච්චන්ති පස්සති…පෙ… අනිච්චෙයෙව භික්ඛවෙ, භික්ඛු සඞ්ඛාරෙ අනිච්චාති පස්සති. සාස්ස හොති සම්මාදිට්ඨි. සම්මා පස්සං නිබ්බින්දති. නන්දික්ඛයා රාගක්ඛයො, රාගක්ඛයා නන්දික්ඛයො. නන්දිරාගක්ඛයා චිත්තං විමුත්තං සුවිමුත්තන්ති වුච්චති. අනිච්චඤ්ඤෙව, භික්ඛවෙ, භික්ඛු විඤ්ඤාණං අනිච්චන්ති පස්සති. සාස්ස හොති සම්මාදිට්ඨි. සම්මා පස්සං නිබ්බින්දති. නන්දික්ඛයා රාගක්ඛයො, රාගක්ඛයා නන්දික්ඛයො. නන්දිරාගක්ඛයා චිත්තං විමුත්තං සුවිමුත්තන්ති වුච්චතී’’ති. නවමං. 51. En Sāvatthī. “Monjes, un monje ve la forma, que es impermanente, precisamente como impermanente. Esa es su visión correcta. Viendo correctamente, se desencanta. Con la destrucción del deleite viene la destrucción de la pasión; con la destrucción de la pasión viene la destrucción del deleite. Con la destrucción del deleite y la pasión, se dice que la mente está liberada, bien liberada. Monjes, un monje ve la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia, que es impermanente, precisamente como impermanente. Esa es su visión correcta. Viendo correctamente, se desencanta. Con la destrucción del deleite viene la destrucción de la pasión; con la destrucción de la pasión viene la destrucción del deleite. Con la destrucción del deleite y la pasión, se dice que la mente está liberada, bien liberada”. Noveno. 10. දුතියනන්දික්ඛයසුත්තං 10. Segundo discurso sobre la destrucción del deleite 52. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘රූපං, භික්ඛවෙ, යොනිසො මනසි කරොථ, රූපානිච්චතඤ්ච යථාභූතං සමනුපස්සථ. රූපං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු යොනිසො මනසි කරොන්තො, රූපානිච්චතඤ්ච යථාභූතං සමනුපස්සන්තො රූපස්මිං නිබ්බින්දති. නන්දික්ඛයා රාගක්ඛයො, රාගක්ඛයා නන්දික්ඛයො. නන්දිරාගක්ඛයා චිත්තං විමුත්තං සුවිමුත්තන්ති වුච්චති. වෙදනං, භික්ඛවෙ, යොනිසො මනසි කරොථ, වෙදනානිච්චතඤ්ච යථාභූතං සමනුපස්සථ. වෙදනං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු යොනිසො මනසි [Pg.43] කරොන්තො, වෙදනානිච්චතඤ්ච යථාභූතං සමනුපස්සන්තො වෙදනාය නිබ්බින්දති. නන්දික්ඛයා රාගක්ඛයො, රාගක්ඛයා නන්දික්ඛයො. නන්දිරාගක්ඛයා චිත්තං විමුත්තං සුවිමුත්තන්ති වුච්චති. සඤ්ඤං භික්ඛවෙ… සඞ්ඛාරෙ, භික්ඛවෙ, යොනිසො මනසි කරොථ, සඞ්ඛාරානිච්චතඤ්ච යථාභූතං සමනුපස්සථ. සඞ්ඛාරෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු යොනිසො මනසි කරොන්තො, සඞ්ඛාරානිච්චතං යථාභූතං සමනුපස්සන්තො සඞ්ඛාරෙසු නිබ්බින්දති. නන්දික්ඛයා රාගක්ඛයො, රාගක්ඛයා නන්දික්ඛයො. නන්දිරාගක්ඛයා චිත්තං විමුත්තං සුවිමුත්තන්ති වුච්චති. විඤ්ඤාණං, භික්ඛවෙ, යොනිසො මනසි කරොථ, විඤ්ඤාණානිච්චතඤ්ච යථාභූතං සමනුපස්සථ. විඤ්ඤාණං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු යොනිසො මනසි කරොන්තො, විඤ්ඤාණානිච්චතඤ්ච යථාභූතං සමනුපස්සන්තො විඤ්ඤාණස්මිං නිබ්බින්දති. නන්දික්ඛයා රාගක්ඛයො, රාගක්ඛයා නන්දික්ඛයො. නන්දිරාගක්ඛයා චිත්තං විමුත්තං සුවිමුත්තන්ති වුච්චතී’’ති. දසමං. 52. En Sāvatthī. “Monjes, presten atención sabiamente a la forma y contemplen la impermanencia de la forma tal como es en realidad. Monjes, cuando un monje presta atención sabiamente a la forma y contempla la impermanencia de la forma tal como es en realidad, se desencanta de la forma. Con la destrucción del deleite viene la destrucción de la pasión; con la destrucción de la pasión viene la destrucción del deleite. Con la destrucción del deleite y la pasión, se dice que la mente está liberada, bien liberada. Monjes, presten atención sabiamente a la sensación... a la percepción... a las formaciones... a la conciencia y contemplen la impermanencia de la conciencia tal como es en realidad. Monjes, cuando un monje presta atención sabiamente a la conciencia y contempla la impermanencia de la conciencia tal como es en realidad, se desencanta de la conciencia. Con la destrucción del deleite viene la destrucción de la pasión; con la destrucción de la pasión viene la destrucción del deleite. Con la destrucción del deleite y la pasión, se dice que la mente está liberada, bien liberada”. Décimo. අත්තදීපවග්ගො පඤ්චමො. El quinto capítulo: La isla de uno mismo. තස්සුද්දානං – El resumen de este capítulo es: අත්තදීපා පටිපදා, ද්වෙ ච හොන්ති අනිච්චතා; සමනුපස්සනා ඛන්ධා, ද්වෙ සොණා ද්වෙ නන්දික්ඛයෙන චාති. La isla de uno mismo, el camino, dos sobre la impermanencia, la contemplación, los agregados, dos sobre Sona y dos con la destrucción del deleite. මූලපණ්ණාසකො සමත්තො. Concluyen los primeros cincuenta discursos. තස්ස මූලපණ්ණාසකස්ස වග්ගුද්දානං – El resumen de los capítulos de estos primeros cincuenta discursos es: නකුලපිතා අනිච්චො ච, භාරො නතුම්හාකෙන ච; අත්තදීපෙන පඤ්ඤාසො, පඨමො තෙන පවුච්චතීති. Nakulapitar, Impermanencia, La carga, Lo que no es vuestro, y con La isla de uno mismo; por estos cincuenta se le llama el primer grupo de cincuenta. 6. උපයවග්ගො 6. Capítulo sobre el apego 1. උපයසුත්තං 1. Discurso sobre el apego 53. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘උපයො, භික්ඛවෙ, අවිමුත්තො, අනුපයො විමුත්තො. රූපුපයං වා, භික්ඛවෙ, විඤ්ඤාණං තිට්ඨමානං තිට්ඨෙය්‍ය, රූපාරම්මණං රූපප්පතිට්ඨං [Pg.44] නන්දූපසෙචනං වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජෙය්‍ය. වෙදනුපයං වා…පෙ… සඤ්ඤුපයං වා…පෙ… සඞ්ඛාරුපයං වා, භික්ඛවෙ, විඤ්ඤාණං තිට්ඨමානං තිට්ඨෙය්‍ය, සඞ්ඛාරාරම්මණං සඞ්ඛාරප්පතිට්ඨං නන්දූපසෙචනං වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජෙය්‍ය’’. 53. En Sāvatthī. “Monjes, el que está apegado no está liberado; el que no está apegado está liberado. Monjes, la conciencia, al establecerse, podría establecerse apegada a la forma, teniendo la forma como objeto, la forma como base, y regada por el deleite, podría alcanzar el crecimiento, la maduración y la expansión. O bien la conciencia, al establecerse, podría establecerse apegada a la sensación... a la percepción... a las formaciones, teniendo las formaciones como objeto, las formaciones como base, y regada por el deleite, podría alcanzar el crecimiento, la maduración y la expansión”. ‘‘යො, භික්ඛවෙ, එවං වදෙය්‍ය – ‘අහමඤ්ඤත්‍ර රූපා අඤ්ඤත්‍ර වෙදනාය අඤ්ඤත්‍ර සඤ්ඤාය අඤ්ඤත්‍ර සඞ්ඛාරෙහි විඤ්ඤාණස්ස ආගතිං වා ගතිං වා චුතිං වා උපපත්තිං වා වුද්ධිං වා විරූළ්හිං වා වෙපුල්ලං වා පඤ්ඤාපෙස්සාමී’ති, නෙතං ඨානං විජ්ජති. “Monjes, si alguien dijera: ‘Independientemente de la forma, independientemente de la sensación, independientemente de la percepción e independientemente de las formaciones volitivas, demostraré el venir o el ir de la consciencia, su muerte o su renacimiento, su crecimiento, su incremento o su plenitud’, tal cosa no es posible”. ‘‘රූපධාතුයා චෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො රාගො පහීනො හොති. රාගස්ස පහානා වොච්ඡිජ්ජතාරම්මණං පතිට්ඨා විඤ්ඤාණස්ස න හොති. වෙදනාධාතුයා චෙ, භික්ඛවෙ… සඤ්ඤාධාතුයා චෙ භික්ඛවෙ… සඞ්ඛාරධාතුයා චෙ භික්ඛවෙ… විඤ්ඤාණධාතුයා චෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො රාගො පහීනො හොති. රාගස්ස පහානා වොච්ඡිජ්ජතාරම්මණං පතිට්ඨා විඤ්ඤාණස්ස න හොති. තදප්පතිට්ඨිතං විඤ්ඤාණං අවිරූළ්හං අනභිසඞ්ඛච්චවිමුත්තං. විමුත්තත්තා ඨිතං. ඨිතත්තා සන්තුසිතං. සන්තුසිතත්තා න පරිතස්සති. අපරිතස්සං පච්චත්තඤ්ඤෙව පරිනිබ්බායති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාතී’’ති. පඨමං. “Monjes, si un monje ha abandonado la pasión por el elemento de la forma, con el abandono de la pasión, el objeto se corta y no hay base para la consciencia. Si ha abandonado la pasión por el elemento de la sensación... por el elemento de la percepción... por el elemento de las formaciones volitivas... por el elemento de la consciencia, con el abandono de la pasión, el objeto se corta y no hay base para la consciencia. Esa consciencia no establecida, sin crecer y sin generar nuevas formaciones, se libera. Por estar liberada, es estable. Por ser estable, está satisfecha. Por estar satisfecha, no se agita. Al no agitarse, alcanza el Parinibbāna por sí misma. Entonces comprende: ‘El nacimiento se ha extinguido, la vida santa se ha vivido, lo que debía hacerse se ha hecho, no hay más para este estado de existencia’”. Primero. 2. බීජසුත්තං 2. Discurso sobre las semillas 54. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘පඤ්චිමානි, භික්ඛවෙ, බීජජාතානි. කතමානි පඤ්ච? මූලබීජං, ඛන්ධබීජං, අග්ගබීජං, ඵලුබීජං, බීජබීජඤ්ඤෙව පඤ්චමං. ඉමානි චස්සු, භික්ඛවෙ, පඤ්ච බීජජාතානි අඛණ්ඩානි අපූතිකානි අවාතාතපහතානි සාරාදානි සුඛසයිතානි, පථවී ච නාස්ස, ආපො ච නාස්ස; අපි නුමානි, භික්ඛවෙ, පඤ්ච බීජජාතානි වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජෙය්‍යු’’න්ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘ඉමානි චස්සු, භික්ඛවෙ, පඤ්ච බීජජාතානි අඛණ්ඩානි…පෙ… සුඛසයිතානි, පථවී ච අස්ස, ආපො ච අස්ස; අපි නුමානි, භික්ඛවෙ, පඤ්ච බීජජාතානි වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජෙය්‍යු’’න්ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, පථවීධාතු, එවං චතස්සො විඤ්ඤාණට්ඨිතියො දට්ඨබ්බා. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, ආපොධාතු, එවං නන්දිරාගො දට්ඨබ්බො. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, පඤ්ච බීජජාතානි, එවං විඤ්ඤාණං සාහාරං දට්ඨබ්බං’’. 54. En Sāvatthī. “Monjes, hay estos cinco tipos de semillas. ¿Cuáles cinco? Semillas de raíces, semillas de troncos, semillas de brotes, semillas de nudos y, en quinto lugar, las semillas mismas. Monjes, si estos cinco tipos de semillas estuvieran intactas, no podridas, no dañadas por el viento o el sol, fértiles y bien preservadas, pero no hubiera tierra ni agua; monjes, ¿llegarían estas cinco clases de semillas al crecimiento, incremento y plenitud?”. “No, Señor”. “Pero si estos cinco tipos de semillas estuvieran intactas... bien preservadas, y hubiera tierra y agua; monjes, ¿llegarían estas cinco clases de semillas al crecimiento, incremento y plenitud?”. “Sí, Señor”. “Monjes, como el elemento tierra deben verse las cuatro estaciones de la consciencia. Como el elemento agua debe verse el deleite y la pasión. Como los cinco tipos de semillas debe verse la consciencia junto con su sustento”. ‘‘රූපුපයං[Pg.45], භික්ඛවෙ, විඤ්ඤාණං තිට්ඨමානං තිට්ඨෙය්‍ය, රූපාරම්මණං රූපප්පතිට්ඨං නන්දූපසෙචනං වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජෙය්‍ය. වෙදනුපයං වා, භික්ඛවෙ, විඤ්ඤාණං තිට්ඨමානං තිට්ඨෙය්‍ය…පෙ… සඤ්ඤුපයං වා, භික්ඛවෙ, විඤ්ඤාණං තිට්ඨමානං තිට්ඨෙය්‍ය…පෙ… සඞ්ඛාරුපයං වා, භික්ඛවෙ, විඤ්ඤාණං තිට්ඨමානං තිට්ඨෙය්‍ය, සඞ්ඛාරාරම්මණං සඞ්ඛාරප්පතිට්ඨං නන්දූපසෙචනං වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජෙය්‍ය. “Monjes, la consciencia, al establecerse, podría permanecer apegada a la forma, con la forma como objeto, con la forma como base, y con el riego del deleite, llegaría al crecimiento, el incremento y la plenitud. Monjes, la consciencia, al establecerse, podría permanecer apegada a la sensación... a la percepción... a las formaciones volitivas, con las formaciones como objeto, con las formaciones como base, y con el riego del deleite, llegaría al crecimiento, el incremento y la plenitud”. ‘‘යො, භික්ඛවෙ, එවං වදෙය්‍ය – ‘අහමඤ්ඤත්‍ර රූපා අඤ්ඤත්‍ර වෙදනාය අඤ්ඤත්‍ර සඤ්ඤාය අඤ්ඤත්‍ර සඞ්ඛාරෙහි විඤ්ඤාණස්ස ආගතිං වා ගතිං වා චුතිං වා උපපත්තිං වා වුද්ධිං වා විරූළ්හිං වා වෙපුල්ලං වා පඤ්ඤාපෙස්සාමී’ති, නෙතං ඨානං විජ්ජති. “Monjes, si alguien dijera: ‘Independientemente de la forma, independientemente de la sensación, independientemente de la percepción e independientemente de las formaciones volitivas, demostraré el venir o el ir de la consciencia, su muerte o su renacimiento, su crecimiento, su incremento o su plenitud’, tal cosa no es posible”. ‘‘රූපධාතුයා චෙව, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො රාගො පහීනො හොති. රාගස්ස පහානා වොච්ඡිජ්ජතාරම්මණං පතිට්ඨා විඤ්ඤාණස්ස න හොති. වෙදනාධාතුයා චෙ… සඤ්ඤාධාතුයා චෙ… සඞ්ඛාරධාතුයා චෙ… විඤ්ඤාණධාතුයා චෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො රාගො පහීනො හොති. රාගස්ස පහානා වොච්ඡිජ්ජතාරම්මණං පතිට්ඨා විඤ්ඤාණස්ස න හොති. තදප්පතිට්ඨිතං විඤ්ඤාණං අවිරූළ්හං අනභිසඞ්ඛච්චවිමුත්තං. විමුත්තත්තා ඨිතං. ඨිතත්තා සන්තුසිතං. සන්තුසිතත්තා න පරිතස්සති. අපරිතස්සං පච්චත්තඤ්ඤෙව පරිනිබ්බායති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාතී’’ති. දුතියං. “Monjes, si un monje ha abandonado la pasión por el elemento de la forma, con el abandono de la pasión, el objeto se corta y no hay base para la consciencia. Si ha abandonado la pasión por el elemento de la sensación... por el elemento de la percepción... por el elemento de las formaciones volitivas... por el elemento de la consciencia, con el abandono de la pasión, el objeto se corta y no hay base para la consciencia. Esa consciencia no establecida, sin crecer y sin generar nuevas formaciones, se libera. Por estar liberada, es estable. Por ser estable, está satisfecha. Por estar satisfecha, no se agita. Al no agitarse, alcanza el Parinibbāna por sí misma. Entonces comprende: ‘El nacimiento se ha extinguido, la vida santa se ha vivido, lo que debía hacerse se ha hecho, no hay más para este estado de existencia’”. Segundo. 3. උදානසුත්තං 3. Discurso de la inspiración 55. සාවත්ථිනිදානං. තත්‍ර ඛො භගවා උදානං උදානෙසි – ‘‘‘නො චස්සං, නො ච මෙ සියා, නාභවිස්ස, න මෙ භවිස්සතී’ති – එවං අධිමුච්චමානො භික්ඛු ඡින්දෙය්‍ය ඔරම්භාගියානි සංයොජනානී’’ති. එවං වුත්තෙ, අඤ්ඤතරො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘යථා කථං පන, භන්තෙ, ‘නො චස්සං, නො ච මෙ සියා, නාභවිස්ස, න මෙ භවිස්සතී’ති – එවං අධිමුච්චමානො භික්ඛු ඡින්දෙය්‍ය ඔරම්භාගියානි සංයොජනානී’’ති? 55. En Sāvatthī. En esa ocasión, el Bienaventurado pronunció esta exclamación inspirada: “‘Si no hubiera sido, no sería para mí; si no fuera, no será para mí’. Al aplicarse de esta manera, un monje podría cortar los grilletes inferiores”. Ante estas palabras, cierto monje dijo al Bienaventurado: “Señor, ¿de qué manera un monje que se aplica así: ‘Si no hubiera sido, no sería para mí; si no fuera, no será para mí’, puede cortar los grilletes inferiores?”. ‘‘ඉධ, භික්ඛු, අස්සුතවා පුථුජ්ජනො අරියානං අදස්සාවී…පෙ… සප්පුරිසධම්මෙ අවිනීතො රූපං අත්තතො සමනුපස්සති, රූපවන්තං වා අත්තානං; අත්තනි වා රූපං, රූපස්මිං වා අත්තානං. වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං අත්තතො සමනුපස්සති, විඤ්ඤාණවන්තං වා අත්තානං; අත්තනි වා විඤ්ඤාණං, විඤ්ඤාණස්මිං වා අත්තානං. “Aquí, monje, un mundano no instruido que no ha visto a los Nobles... que no ha sido entrenado en la enseñanza de los hombres íntegros, considera la forma como el yo, o al yo como poseedor de la forma, o a la forma dentro del yo, o al yo dentro de la forma. Considera la sensación... la percepción... las formaciones volitivas... la consciencia como el yo, o al yo como poseedor de la consciencia, o a la consciencia dentro del yo, o al yo dentro de la consciencia”. ‘‘සො [Pg.46] අනිච්චං රූපං ‘අනිච්චං රූප’න්ති යථාභූතං නප්පජානාති, අනිච්චං වෙදනං ‘අනිච්චා වෙදනා’ති යථාභූතං නප්පජානාති, අනිච්චං සඤ්ඤං ‘අනිච්චා සඤ්ඤා’ති යථාභූතං නප්පජානාති, අනිච්චෙ සඞ්ඛාරෙ ‘අනිච්චා සඞ්ඛාරා’ති යථාභූතං නප්පජානාති, අනිච්චං විඤ්ඤාණං ‘අනිච්චං විඤ්ඤාණ’න්ති යථාභූතං නප්පජානාති. “Esa persona no comprende según la realidad la forma impermanente como ‘forma impermanente’, no comprende según la realidad la sensación impermanente como ‘sensación impermanente’, no comprende según la realidad la percepción impermanente como ‘percepción impermanente’, no comprende según la realidad las formaciones volitivas impermanentes como ‘formaciones volitivas impermanentes’, y no comprende según la realidad la consciencia impermanente como ‘consciencia impermanente’”. ‘‘දුක්ඛං රූපං ‘දුක්ඛං රූප’න්ති යථාභූතං නප්පජානාති, දුක්ඛං වෙදනං… දුක්ඛං සඤ්ඤං… දුක්ඛෙ සඞ්ඛාරෙ… දුක්ඛං විඤ්ඤාණං ‘දුක්ඛං විඤ්ඤාණ’න්ති යථාභූතං නප්පජානාති. “No comprende según la realidad la forma que es sufrimiento como ‘la forma es sufrimiento’, no comprende según la realidad la sensación... la percepción... las formaciones volitivas... la consciencia que es sufrimiento como ‘la consciencia es sufrimiento’”. ‘‘අනත්තං රූපං ‘අනත්තා රූප’න්ති යථාභූතං නප්පජානාති, අනත්තං වෙදනං ‘අනත්තා වෙදනා’ති යථාභූතං නප්පජානාති, අනත්තං සඤ්ඤං ‘අනත්තා සඤ්ඤා’ති යථාභූතං නප්පජානාති, අනත්තෙ සඞ්ඛාරෙ ‘අනත්තා සඞ්ඛාරා’ති යථාභූතං නප්පජානාති, අනත්තං විඤ්ඤාණං ‘අනත්තා විඤ්ඤාණ’න්ති යථාභූතං නප්පජානාති. “No comprende según la realidad la forma que es no-yo como ‘la forma es no-yo’, no comprende según la realidad la sensación impermanente como ‘la sensación es no-yo’, no comprende según la realidad la percepción como ‘la percepción es no-yo’, no comprende según la realidad las formaciones volitivas como ‘las formaciones volitivas son no-yo’, y no comprende según la realidad la consciencia como ‘la consciencia es no-yo’”. ‘‘සඞ්ඛතං රූපං ‘සඞ්ඛතං රූප’න්ති යථාභූතං නප්පජානාති, සඞ්ඛතං වෙදනං… සඞ්ඛතං සඤ්ඤං… සඞ්ඛතෙ සඞ්ඛාරෙ… සඞ්ඛතං විඤ්ඤාණං ‘සඞ්ඛතං විඤ්ඤාණ’න්ති යථාභූතං නප්පජානාති. රූපං විභවිස්සතීති යථාභූතං නප්පජානාති. වෙදනා විභවිස්සති… සඤ්ඤා විභවිස්සති… සඞ්ඛාරා විභවිස්සන්ති… විඤ්ඤාණං විභවිස්සතීති යථාභූතං නප්පජානාති. No comprende según la realidad la forma condicionada como 'forma condicionada'; no comprende según la realidad la sensación condicionada... la percepción condicionada... las formaciones condicionadas... la conciencia condicionada como 'conciencia condicionada'. No comprende según la realidad: 'La forma dejará de existir'. No comprende según la realidad: 'La sensación dejará de existir... la percepción dejará de existir... las formaciones dejarán de existir... la conciencia dejará de existir'. ‘‘සුතවා ච ඛො, භික්ඛු, අරියසාවකො අරියානං දස්සාවී අරියධම්මස්ස කොවිදො අරියධම්මෙ සුවිනීතො සප්පුරිසානං දස්සාවී සප්පුරිසධම්මස්ස කොවිදො සප්පුරිසධම්මෙ සුවිනීතො න රූපං අත්තතො සමනුපස්සති…පෙ… න වෙදනං… න සඤ්ඤං… න සඞ්ඛාරෙ… න විඤ්ඤාණං අත්තතො සමනුපස්සති. Pero el noble discípulo bien instruido, monje, que ve a los nobles, experto en el Dhamma de los nobles, bien entrenado en el Dhamma de los nobles; que ve a los seres excelentes, experto en el Dhamma de los seres excelentes, bien entrenado en el Dhamma de los seres excelentes, no considera la forma como el yo... ni la sensación... ni la percepción... ni las formaciones... ni considera la conciencia como el yo. ‘‘සො අනිච්චං රූපං ‘අනිච්චං රූප’න්ති යථාභූතං පජානාති. අනිච්චං වෙදනං… අනිච්චං සඤ්ඤං… අනිච්චෙ සඞ්ඛාරෙ… අනිච්චං විඤ්ඤාණං ‘අනිච්චං විඤ්ඤාණ’න්ති යථාභූතං පජානාති. දුක්ඛං රූපං…පෙ… දුක්ඛං විඤ්ඤාණං… අනත්තං රූපං…පෙ… අනත්තං විඤ්ඤාණං… සඞ්ඛතං රූපං…පෙ… සඞ්ඛතං විඤ්ඤාණං ‘සඞ්ඛතං විඤ්ඤාණ’න්ති යථාභූතං පජානාති. රූපං විභවිස්සතීති යථාභූතං පජානාති. වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං විභවිස්සතීති යථාභූතං පජානාති. Él comprende según la realidad la forma impermanente como 'forma impermanente'. Comprende según la realidad la sensación impermanente... la percepción impermanente... las formaciones impermanentes... la conciencia impermanente como 'conciencia impermanente'. Comprende según la realidad la forma como sufrimiento... la conciencia como sufrimiento... la forma como no-yo... la conciencia como no-yo... la forma condicionada... la conciencia condicionada como 'conciencia condicionada'. Comprende según la realidad: 'La forma dejará de existir'. Comprende según la realidad: 'La sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia dejará de existir'. ‘‘සො [Pg.47] රූපස්ස විභවා, වෙදනාය විභවා, සඤ්ඤා විභවා, සඞ්ඛාරානං විභවා, විඤ්ඤාණස්ස විභවා, එවං ඛො, භික්ඛු, ‘නො චස්සං, නො ච මෙ සියා, නාභවිස්ස, න මෙ භවිස්සතී’ති – එවං අධිමුච්චමානො භික්ඛු ඡින්දෙය්‍ය ඔරම්භාගියානි සංයොජනානී’’ති. ‘‘එවං අධිමුච්චමානො, භන්තෙ, භික්ඛු ඡින්දෙය්‍ය ඔරම්භාගියානි සංයොජනානී’’ති. Debido a la cesación de la forma, a la cesación de la sensación, a la cesación de la percepción, a la cesación de las formaciones y a la cesación de la conciencia, ciertamente, monje, [reflexionando así]: 'Si no hubiera sido, no sería para mí; no habiendo sido [en el pasado], no existirá para mí [en el futuro]' —decidiéndose de esta manera, un monje podría cortar los grilletes inferiores. 'Señor, decidiéndose de esta manera, un monje podría cortar los grilletes inferiores'. ‘‘කථං පන, භන්තෙ, ජානතො කථං පස්සතො අනන්තරා ආසවානං ඛයො හොතී’’ති? ‘‘ඉධ, භික්ඛු, අස්සුතවා පුථුජ්ජනො අතසිතායෙ ඨානෙ තාසං ආපජ්ජති. තාසො හෙසො භික්ඛු අස්සුතවතො පුථුජ්ජනස්ස – ‘නො චස්සං, නො ච මෙ සියා, නාභවිස්ස, න මෙ භවිස්සතී’’’ති. ¿Pero cómo, Señor, para quien sabe y para quien ve, ocurre inmediatamente la destrucción de las impurezas? Aquí, monje, el mundano no instruido siente temor ante aquello que no es temible. Ciertamente, monje, este es el temor para el mundano no instruido: 'Si no hubiera sido, no sería para mí; no habiendo sido, no existirá para mí'. ‘‘සුතවා ච ඛො, භික්ඛු, අරියසාවකො අතසිතායෙ ඨානෙ න තාසං ආපජ්ජති. න හෙසො, භික්ඛු, තාසො සුතවතො අරියසාවකස්ස – ‘නො චස්සං, නො ච මෙ සියා, නාභවිස්ස, න මෙ භවිස්සතී’ති. රූපුපයං වා, භික්ඛු, විඤ්ඤාණං තිට්ඨමානං තිට්ඨෙය්‍ය, රූපාරම්මණං රූපප්පතිට්ඨං නන්දූපසෙචනං වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජෙය්‍ය. වෙදනුපයං වා, භික්ඛු… සඤ්ඤුපයං වා, භික්ඛු… සඞ්ඛාරුපයං වා, භික්ඛු, විඤ්ඤාණං තිට්ඨමානං තිට්ඨෙය්‍ය, සඞ්ඛාරාරම්මණං සඞ්ඛාරප්පතිට්ඨං නන්දූපසෙචනං වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජෙය්‍ය. Pero el noble discípulo bien instruido, monje, no siente temor ante aquello que no es temible. Ciertamente, monje, este no es un temor para el noble discípulo bien instruido: 'Si no hubiera sido, no sería para mí; no habiendo sido, no existirá para mí'. Al apoyarse en la forma, monje, la conciencia podría establecerse; teniendo a la forma como objeto, teniendo a la forma como base, regada por el deleite, podría alcanzar el crecimiento, la madurez y la plenitud. Al apoyarse en la sensación... en la percepción... al apoyarse en las formaciones, monje, la conciencia podría establecerse; teniendo a las formaciones como objeto, teniendo a las formaciones como base, regada por el deleite, podría alcanzar el crecimiento, la madurez y la plenitud. ‘‘යො භික්ඛු එවං වදෙය්‍ය – ‘අහමඤ්ඤත්‍ර රූපා, අඤ්ඤත්‍ර වෙදනාය, අඤ්ඤත්‍ර සඤ්ඤාය, අඤ්ඤත්‍ර සඞ්ඛාරෙහි විඤ්ඤාණස්ස ආගතිං වා ගතිං වා චුතිං වා උපපත්තිං වා වුද්ධිං වා විරූළ්හිං වා වෙපුල්ලං වා පඤ්ඤාපෙස්සාමී’ති, නෙතං ඨානං විජ්ජති. Si algún monje dijera: 'Aparte de la forma, aparte de la sensación, aparte de la percepción, aparte de las formaciones, describiré la venida, la ida, el deceso, el renacimiento, el crecimiento, la madurez o la plenitud de la conciencia', tal situación no es posible. ‘‘රූපධාතුයා චෙ, භික්ඛු, භික්ඛුනො රාගො පහීනො හොති. රාගස්ස පහානා වොච්ඡිජ්ජතාරම්මණං පතිට්ඨා විඤ්ඤාණස්ස න හොති. වෙදනාධාතුයා චෙ, භික්ඛු, භික්ඛුනො… සඤ්ඤාධාතුයා චෙ, භික්ඛු, භික්ඛුනො… සඞ්ඛාරධාතුයා චෙ, භික්ඛු, භික්ඛුනො… විඤ්ඤාණධාතුයා චෙ, භික්ඛු, භික්ඛුනො රාගො පහීනො හොති. රාගස්ස පහානා වොච්ඡිජ්ජතාරම්මණං පතිට්ඨා විඤ්ඤාණස්ස න හොති. තදප්පතිට්ඨිතං විඤ්ඤාණං අවිරූළ්හං අනභිසඞ්ඛාරඤ්ච විමුත්තං. විමුත්තත්තා ඨිතං. ඨිතත්තා සන්තුසිතං. සන්තුසිතත්තා න පරිතස්සති. අපරිතස්සං පච්චත්තඤ්ඤෙව පරිනිබ්බායති. ‘ඛීණා ජාති…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති [Pg.48] පජානාති. එවං ඛො, භික්ඛු, ජානතො එවං පස්සතො අනන්තරා ආසවානං ඛයො හොතී’’ති. තතියං. Si, monje, el deseo por el elemento forma ha sido abandonado por el monje; con el abandono del deseo, el objeto se corta y no hay base para la conciencia. Si el deseo por el elemento sensación... percepción... formaciones... por el elemento conciencia ha sido abandonado por el monje; con el abandono del deseo, el objeto se corta y no hay base para la conciencia. Esa conciencia, sin base, sin crecimiento y sin nuevas formaciones, queda liberada. Al estar liberada, es estable. Por ser estable, está satisfecha. Al estar satisfecha, no se angustia. Al no angustiarse, alcanza el parinibbāna por sí mismo. Comprende: 'El nacimiento se ha agotado... no hay más de este estado'. De esta manera, monje, para quien sabe y para quien ve, ocurre inmediatamente la destrucción de las impurezas. 4. උපාදානපරිපවත්තසුත්තං 4. Discurso sobre las fases de los agregados del apego 56. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, උපාදානක්ඛන්ධා. කතමෙ පඤ්ච? රූපුපාදානක්ඛන්ධො, වෙදනුපාදානක්ඛන්ධො, සඤ්ඤුපාදානක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරුපාදානක්ඛන්ධො, විඤ්ඤාණුපාදානක්ඛන්ධො. යාවකීවඤ්චාහං, භික්ඛවෙ, ඉමෙ පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධෙ චතුපරිවට්ටං යථාභූතං නාබ්භඤ්ඤාසිං, නෙව තාවාහං, භික්ඛවෙ, සදෙවකෙ ලොකෙ සමාරකෙ සබ්‍රහ්මකෙ සස්සමණබ්‍රාහ්මණියා පජාය සදෙවමනුස්සාය අනුත්තරං සම්මාසම්බොධිං අභිසම්බුද්ධොති පච්චඤ්ඤාසිං. යතො ච ඛ්වාහං, භික්ඛවෙ, ඉමෙ පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධෙ චතුපරිවට්ටං යථාභූතං අබ්භඤ්ඤාසිං, අථාහං, භික්ඛවෙ, සදෙවකෙ ලොකෙ…පෙ… සදෙවමනුස්සාය අනුත්තරං සම්මාසම්බොධිං අභිසම්බුද්ධොති පච්චඤ්ඤාසිං’’. 56. En Sāvatthi. Monjes, existen estos cinco agregados del apego. ¿Cuáles son los cinco? El agregado del apego a la forma, el agregado del apego a la sensación, el agregado del apego a la percepción, el agregado del apego a las formaciones y el agregado del apego a la conciencia. Monjes, mientras no hube comprendido según la realidad estos cinco agregados del apego en sus cuatro aspectos, no declaré en este mundo con sus devas, Māras y Brahmās, en esta generación con sus ascetas y brahmanes, con sus devas y humanos, que había despertado al supremo y perfecto despertar. Pero cuando, monjes, hube comprendido según la realidad estos cinco agregados del apego en sus cuatro aspectos, entonces, monjes, declaré en este mundo... con sus devas y humanos, que había despertado al supremo y perfecto despertar. ‘‘කථඤ්ච චතුපරිවට්ටං? රූපං අබ්භඤ්ඤාසිං, රූපසමුදයං අබ්භඤ්ඤාසිං, රූපනිරොධං අබ්භඤ්ඤාසිං, රූපනිරොධගාමිනිං පටිපදං අබ්භඤ්ඤාසිං; වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං අබ්භඤ්ඤාසිං, විඤ්ඤාණසමුදයං අබ්භඤ්ඤාසිං, විඤ්ඤාණනිරොධං අබ්භඤ්ඤාසිං, විඤ්ඤාණනිරොධගාමිනිං පටිපදං අබ්භඤ්ඤාසිං. ¿Y cómo es en cuatro aspectos? Comprendí la forma, comprendí el origen de la forma, comprendí la cesación de la forma y comprendí el camino que conduce a la cesación de la forma; comprendí la sensación... la percepción... las formaciones... comprendí la conciencia, comprendí el origen de la conciencia, comprendí la cesación de la conciencia y comprendí el camino que conduce a la cesación de la conciencia. ‘‘කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, රූපං? චත්තාරො ච මහාභූතා චතුන්නඤ්ච මහාභූතානං උපාදාය රූපං. ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, රූපං. ආහාරසමුදයා රූපසමුදයො; ආහාරනිරොධා රූපනිරොධො. අයමෙව අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො රූපනිරොධගාමිනී පටිපදා, සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාසමාධි. ¿Y qué es, monjes, la forma? Los cuatro grandes elementos y la forma derivada de los cuatro grandes elementos. A esto, monjes, se le llama forma. Con el origen del alimento, ocurre el origen de la forma; con la cesación del alimento, ocurre la cesación de la forma. Este mismo Noble Óctuple Sendero es el camino que conduce a la cesación de la forma, a saber: el correcto entendimiento... hasta... la correcta concentración. ‘‘යෙ හි කෙචි, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා එවං රූපං අභිඤ්ඤාය, එවං රූපසමුදයං අභිඤ්ඤාය, එවං රූපනිරොධං අභිඤ්ඤාය, එවං රූපනිරොධගාමිනිං පටිපදං අභිඤ්ඤාය රූපස්ස නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන්නා, තෙ සුප්පටිපන්නා. යෙ සුප්පටිපන්නා, තෙ ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ ගාධන්ති. “Monjes, cualesquiera ascetas o brahmanes que, habiendo comprendido así la forma a través del conocimiento superior, habiendo comprendido así el origen de la forma, habiendo comprendido así el cese de la forma y habiendo comprendido así el camino que conduce al cese de la forma, practican para el desencanto, el desapego y el cese de la forma; ellos están practicando correctamente. Aquellos que practican correctamente, están firmemente establecidos en este Dhamma y Disciplina.” ‘‘යෙ ච ඛො කෙචි, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා එවං රූපං අභිඤ්ඤාය…පෙ… එවං රූපනිරොධගාමිනිං පටිපදං අභිඤ්ඤාය, රූපස්ස නිබ්බිදා විරාගා නිරොධා අනුපාදා විමුත්තා තෙ සුවිමුත්තා. යෙ සුවිමුත්තා තෙ කෙවලිනො. යෙ කෙවලිනො වට්ටං තෙසං නත්ථි පඤ්ඤාපනාය. “Y monjes, cualesquiera ascetas o brahmanes que, habiendo comprendido así la forma... habiendo comprendido así el camino que conduce al cese de la forma, debido al desencanto, el desapego y el cese de la forma, se han liberado sin apego, ellos están bien liberados. Aquellos que están bien liberados son seres consumados. Para aquellos que son seres consumados, no existe un ciclo para su descripción.” ‘‘කතමා [Pg.49] ච, භික්ඛවෙ, වෙදනා? ඡයිමෙ, භික්ඛවෙ, වෙදනාකායා – චක්ඛුසම්ඵස්සජා වෙදනා, සොතසම්ඵස්සජා වෙදනා, ඝානසම්ඵස්සජා වෙදනා, ජිව්හාසම්ඵස්සජා වෙදනා, කායසම්ඵස්සජා වෙදනා, මනොසම්ඵස්සජා වෙදනා. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, වෙදනා. ඵස්සසමුදයා වෙදනාසමුදයො; ඵස්සනිරොධා වෙදනානිරොධො. අයමෙව අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො වෙදනානිරොධගාමිනී පටිපදා, සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාසමාධි. “¿Y qué es, monjes, la sensación? Hay, monjes, estos seis grupos de sensaciones: la sensación nacida del contacto del ojo, la sensación nacida del contacto del oído, la sensación nacida del contacto de la nariz, la sensación nacida del contacto de la lengua, la sensación nacida del contacto del cuerpo y la sensación nacida del contacto de la mente. Esto, monjes, se llama sensación. Con el origen del contacto, surge el origen de la sensación; con el cese del contacto, ocurre el cese de la sensación. Este es precisamente el Noble Camino Octuple que conduce al cese de la sensación, a saber: el correcto entendimiento... el correcto samadhi.” ‘‘යෙ හි කෙචි, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා එවං වෙදනං අභිඤ්ඤාය, එවං වෙදනාසමුදයං අභිඤ්ඤාය, එවං වෙදනානිරොධං අභිඤ්ඤාය, එවං වෙදනානිරොධගාමිනිං පටිපදං අභිඤ්ඤාය වෙදනාය නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන්නා, තෙ සුප්පටිපන්නා. යෙ සුප්පටිපන්නා, තෙ ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ ගාධන්ති. “Monjes, cualesquiera ascetas o brahmanes que, habiendo comprendido así la sensación, habiendo comprendido así el origen de la sensación, habiendo comprendido así el cese de la sensación y habiendo comprendido así el camino que conduce al cese de la sensación, practican para el desencanto, el desapego y el cese de la sensación; ellos están practicando correctamente. Aquellos que practican correctamente, están firmemente establecidos en este Dhamma y Disciplina.” ‘‘යෙ ච ඛො කෙචි, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා එවං වෙදනං අභිඤ්ඤාය…පෙ… එවං වෙදනානිරොධගාමිනිං පටිපදං අභිඤ්ඤාය…පෙ… වට්ටං තෙසං නත්ථි පඤ්ඤාපනාය. “Y monjes, cualesquiera ascetas o brahmanes que, habiendo comprendido así la sensación... habiendo comprendido así el camino que conduce al cese de la sensación... para ellos no existe un ciclo para su descripción.” ‘‘කතමා ච, භික්ඛවෙ, සඤ්ඤා? ඡයිමෙ, භික්ඛවෙ, සඤ්ඤාකායා – රූපසඤ්ඤා, සද්දසඤ්ඤා, ගන්ධසඤ්ඤා, රසසඤ්ඤා, ඵොට්ඨබ්බසඤ්ඤා, ධම්මසඤ්ඤා. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සඤ්ඤා. ඵස්සසමුදයා සඤ්ඤාසමුදයො; ඵස්සනිරොධා සඤ්ඤානිරොධො. අයමෙව අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො සඤ්ඤානිරොධගාමිනී පටිපදා, සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාසමාධි…පෙ… වට්ටං තෙසං නත්ථි පඤ්ඤාපනාය. “¿Y qué es, monjes, la percepción? Hay, monjes, estos seis grupos de percepciones: la percepción de las formas, la percepción de los sonidos, la percepción de los olores, la percepción de los sabores, la percepción de los objetos táctiles y la percepción de los fenómenos mentales. Esto, monjes, se llama percepción. Con el origen del contacto, surge el origen de la percepción; con el cese del contacto, ocurre el cese de la percepción. Este es precisamente el Noble Camino Octuple que conduce al cese de la percepción, a saber: el correcto entendimiento... el correcto samadhi... para ellos no existe un ciclo para su descripción.” ‘‘කතමෙ ච, භික්ඛවෙ, සඞ්ඛාරා? ඡයිමෙ, භික්ඛවෙ, චෙතනාකායා – රූපසඤ්චෙතනා, සද්දසඤ්චෙතනා, ගන්ධසඤ්චෙතනා, රසසඤ්චෙතනා, ඵොට්ඨබ්බසඤ්චෙතනා, ධම්මසඤ්චෙතනා. ඉමෙ වුච්චන්ති, භික්ඛවෙ, සඞ්ඛාරා. ඵස්සසමුදයා සඞ්ඛාරසමුදයො; ඵස්සනිරොධා සඞ්ඛාරනිරොධො. අයමෙව අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො සඞ්ඛාරනිරොධගාමිනී පටිපදා, සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාසමාධි. “¿Y qué son, monjes, las formaciones? Hay, monjes, estos seis grupos de voliciones: la volición respecto a las formas, la volición respecto a los sonidos, la volición respecto a los olores, la volición respecto a los sabores, la volición respecto a los objetos táctiles y la volición respecto a los fenómenos mentales. Estas, monjes, se llaman formaciones. Con el origen del contacto, surge el origen de las formaciones; con el cese del contacto, ocurre el cese de las formaciones. Este es precisamente el Noble Camino Octuple que conduce al cese de las formaciones, a saber: el correcto entendimiento... el correcto samadhi.” ‘‘යෙ හි කෙචි, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා එවං සඞ්ඛාරෙ අභිඤ්ඤාය, එවං සඞ්ඛාරසමුදයං අභිඤ්ඤාය, එවං සඞ්ඛාරනිරොධං අභිඤ්ඤාය, එවං සඞ්ඛාරනිරොධගාමිනිං පටිපදං අභිඤ්ඤාය සඞ්ඛාරානං නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය [Pg.50] පටිපන්නා, තෙ සුප්පටිපන්නා. යෙ සුප්පටිපන්නා, තෙ ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ ගාධන්ති. “Monjes, cualesquiera ascetas o brahmanes que, habiendo comprendido así las formaciones, habiendo comprendido así el origen de las formaciones, habiendo comprendido así el cese de las formaciones y habiendo comprendido así el camino que conduce al cese de las formaciones, practican para el desencanto, el desapego y el cese de las formaciones; ellos están practicando correctamente. Aquellos que practican correctamente, están firmemente establecidos en este Dhamma y Disciplina.” ‘‘යෙ ච ඛො කෙචි, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා එවං සඞ්ඛාරෙ අභිඤ්ඤාය, එවං සඞ්ඛාරසමුදයං අභිඤ්ඤාය, එවං සඞ්ඛාරනිරොධං අභිඤ්ඤාය, එවං සඞ්ඛාරනිරොධගාමිනිං පටිපදං අභිඤ්ඤාය සඞ්ඛාරානං නිබ්බිදා විරාගා නිරොධා අනුපාදා විමුත්තා, තෙ සුවිමුත්තා. යෙ සුවිමුත්තා, තෙ කෙවලිනො. යෙ කෙවලිනො වට්ටං තෙසං නත්ථි පඤ්ඤාපනාය. “Y monjes, cualesquiera ascetas o brahmanes que, habiendo comprendido así las formaciones, habiendo comprendido así el origen de las formaciones, habiendo comprendido así el cese de las formaciones y habiendo comprendido así el camino que conduce al cese de las formaciones, debido al desencanto, el desapego y el cese de las formaciones, se han liberado sin apego, ellos están bien liberados. Aquellos que están bien liberados son seres consumados. Para aquellos que son seres consumados, no existe un ciclo para su descripción.” ‘‘කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, විඤ්ඤාණං? ඡයිමෙ, භික්ඛවෙ, විඤ්ඤාණකායා – චක්ඛුවිඤ්ඤාණං, සොතවිඤ්ඤාණං, ඝානවිඤ්ඤාණං, ජිව්හාවිඤ්ඤාණං, කායවිඤ්ඤාණං, මනොවිඤ්ඤාණං. ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, විඤ්ඤාණං. නාමරූපසමුදයා විඤ්ඤාණසමුදයො; නාමරූපනිරොධා විඤ්ඤාණනිරොධො. අයමෙව අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො විඤ්ඤාණනිරොධගාමිනී පටිපදා, සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාසමාධි. “¿Y qué es, monjes, la conciencia? Hay, monjes, estos seis grupos de conciencia: la conciencia del ojo, la conciencia del oído, la conciencia de la nariz, la conciencia de la lengua, la conciencia del cuerpo y la conciencia de la mente. Esto, monjes, se llama conciencia. Con el origen del nombre y la forma, surge el origen de la conciencia; con el cese del nombre y la forma, ocurre el cese de la conciencia. Este es precisamente el Noble Camino Octuple que conduce al cese de la conciencia, a saber: el correcto entendimiento... el correcto samadhi.” ‘‘යෙ හි කෙචි, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා එවං විඤ්ඤාණං අභිඤ්ඤාය, එවං විඤ්ඤාණසමුදයං අභිඤ්ඤාය, එවං විඤ්ඤාණනිරොධං අභිඤ්ඤාය, එවං විඤ්ඤාණනිරොධගාමිනිං පටිපදං අභිඤ්ඤාය විඤ්ඤාණස්ස නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන්නා, තෙ සුප්පටිපන්නා. යෙ සුප්පටිපන්නා, තෙ ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ ගාධන්ති. “Monjes, cualesquiera ascetas o brahmanes que, habiendo comprendido así la conciencia, habiendo comprendido así el origen de la conciencia, habiendo comprendido así el cese de la conciencia y habiendo comprendido así el camino que conduce al cese de la conciencia, practican para el desencanto, el desapego y el cese de la conciencia; ellos están practicando correctamente. Aquellos que practican correctamente, están firmemente establecidos en este Dhamma y Disciplina.” ‘‘යෙ ච ඛො කෙචි, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා එවං විඤ්ඤාණං අභිඤ්ඤාය, එවං විඤ්ඤාණසමුදයං අභිඤ්ඤාය, එවං විඤ්ඤාණනිරොධං අභිඤ්ඤාය, එවං විඤ්ඤාණනිරොධගාමිනිං පටිපදං අභිඤ්ඤාය විඤ්ඤාණස්ස නිබ්බිදා විරාගා නිරොධා අනුපාදා විමුත්තා, තෙ සුවිමුත්තා. යෙ සුවිමුත්තා, තෙ කෙවලිනො. යෙ කෙවලිනො වට්ටං තෙසං නත්ථි පඤ්ඤාපනායා’’ති. චතුත්ථං. “Y monjes, cualesquiera ascetas o brahmanes que, habiendo comprendido así la conciencia, habiendo comprendido así el origen de la conciencia, habiendo comprendido así el cese de la conciencia y habiendo comprendido así el camino que conduce al cese de la conciencia, debido al desencanto, el desapego y el cese de la conciencia, se han liberado sin apego, ellos están bien liberados. Aquellos que están bien liberados son seres consumados. Para aquellos que son seres consumados, no existe un ciclo para su descripción. (Cuarto).” 5. සත්තට්ඨානසුත්තං 5. Sutta de los Siete Puntos 57. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘සත්තට්ඨානකුසලො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු තිවිධූපපරික්ඛී ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ කෙවලී වුසිතවා උත්තමපුරිසොති වුච්චති. කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සත්තට්ඨානකුසලො හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු රූපං පජානාති, රූපසමුදයං පජානාති, රූපනිරොධං පජානාති, රූපනිරොධගාමිනිං [Pg.51] පටිපදං පජානාති; රූපස්ස අස්සාදං පජානාති, රූපස්ස ආදීනවං පජානාති, රූපස්ස නිස්සරණං පජානාති; වෙදනං පජානාති … සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං පජානාති, විඤ්ඤාණසමුදයං පජානාති, විඤ්ඤාණනිරොධං පජානාති, විඤ්ඤාණනිරොධගාමිනිං පටිපදං පජානාති; විඤ්ඤාණස්ස අස්සාදං පජානාති, විඤ්ඤාණස්ස ආදීනවං පජානාති, විඤ්ඤාණස්ස නිස්සරණං පජානාති. 57. En Sāvatthī. “Monjes, al monje que es hábil en siete puntos y que investiga de tres maneras se le llama en este Dhamma y Disciplina un ser consumado, uno que ha vivido la vida, un hombre supremo. ¿Y cómo, monjes, es un monje hábil en siete puntos? Aquí, monjes, un monje comprende la forma, comprende el origen de la forma, comprende el cese de la forma, comprende el camino que conduce al cese de la forma; comprende el deleite de la forma, comprende el peligro de la forma y comprende la liberación de la forma. Comprende la sensación... la percepción... las formaciones... comprende la conciencia, comprende el origen de la conciencia, comprende el cese de la conciencia, comprende el camino que conduce al cese de la conciencia; comprende el deleite de la conciencia, comprende el peligro de la conciencia y comprende la liberación de la conciencia.” ‘‘කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, රූපං? චත්තාරො ච මහාභූතා, චතුන්නඤ්ච මහාභූතානං උපාදාය රූපං. ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, රූපං. ආහාරසමුදයා රූපසමුදයො; ආහාරනිරොධා රූපනිරොධො. අයමෙව අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො රූපනිරොධගාමිනී පටිපදා, සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාසමාධි. ¿Y qué es, monjes, la forma física? Los cuatro grandes elementos y la forma física derivada de los cuatro grandes elementos. A esto, monjes, se le llama forma física. Con el surgimiento del alimento, surge la forma física; con el cese del alimento, cesa la forma física. Este mismo Noble Camino Óctuple es la práctica que conduce al cese de la forma física, a saber: visión correcta... [así sucesivamente hasta] concentración correcta. ‘‘යං රූපං පටිච්ච උප්පජ්ජති සුඛං සොමනස්සං – අයං රූපස්ස අස්සාදො. යං රූපං අනිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං – අයං රූපස්ස ආදීනවො. යො රූපස්මිං ඡන්දරාගවිනයො ඡන්දරාගප්පහානං – ඉදං රූපස්ස නිස්සරණං. El placer y la alegría que surgen en dependencia de la forma física: esto es la gratificación de la forma física. El hecho de que la forma física sea impermanente, sufrida y de naturaleza cambiante: esto es el peligro de la forma física. La eliminación del deseo y el apego, el abandono del deseo y el apego respecto a la forma física: esto es la liberación de la forma física. ‘‘යෙ හි කෙචි, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා එවං රූපං අභිඤ්ඤාය, එවං රූපසමුදයං අභිඤ්ඤාය, එවං රූපනිරොධං අභිඤ්ඤාය, එවං රූපනිරොධගාමිනිං පටිපදං අභිඤ්ඤාය; එවං රූපස්ස අස්සාදං අභිඤ්ඤාය, එවං රූපස්ස ආදීනවං අභිඤ්ඤාය, එවං රූපස්ස නිස්සරණං අභිඤ්ඤාය රූපස්ස නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන්නා, තෙ සුප්පටිපන්නා. යෙ සුප්පටිපන්නා, තෙ ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ ගාධන්ති. Cualesquiera ascetas o brahmanes, monjes, que habiendo comprendido así la forma física, habiendo comprendido así el surgimiento de la forma física, habiendo comprendido así el cese de la forma física, habiendo comprendido así la práctica que conduce al cese de la forma física; habiendo comprendido así la gratificación de la forma física, habiendo comprendido así el peligro de la forma física y habiendo comprendido así la liberación de la forma física, practican para el desencanto, el desapego y el cese de la forma física, ellos están practicando rectamente. Aquellos que practican rectamente están firmemente establecidos en este Dhamma-Vinaya. ‘‘යෙ ච ඛො කෙචි, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා එවං රූපං අභිඤ්ඤාය, එවං රූපසමුදයං අභිඤ්ඤාය, එවං රූපනිරොධං අභිඤ්ඤාය, එවං රූපනිරොධගාමිනිං පටිපදං අභිඤ්ඤාය; එවං රූපස්ස අස්සාදං අභිඤ්ඤාය, එවං රූපස්ස ආදීනවං අභිඤ්ඤාය, එවං රූපස්ස නිස්සරණං අභිඤ්ඤාය රූපස්ස නිබ්බිදා විරාගා නිරොධා අනුපාදා විමුත්තා, තෙ සුවිමුත්තා. යෙ සුවිමුත්තා, තෙ කෙවලිනො. යෙ කෙවලිනො වට්ටං තෙසං නත්ථි පඤ්ඤාපනාය. Y cualesquiera ascetas o brahmanes, monjes, que habiendo comprendido así la forma física, habiendo comprendido así el surgimiento de la forma física, habiendo comprendido así el cese de la forma física, habiendo comprendido así la práctica que conduce al cese de la forma física; habiendo comprendido así la gratificación de la forma física, habiendo comprendido así el peligro de la forma física y habiendo comprendido así la liberación de la forma física, debido al desencanto, al desapego y al cese de la forma física, están liberados mediante el no-apego, ellos están perfectamente liberados. Aquellos que están perfectamente liberados son los consumados. Para los consumados, no existe un ciclo para su designación. ‘‘කතමා ච, භික්ඛවෙ, වෙදනා? ඡයිමෙ, භික්ඛවෙ, වෙදනාකායා – චක්ඛුසම්ඵස්සජා වෙදනා…පෙ… මනොසම්ඵස්සජා වෙදනා. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, වෙදනා. ඵස්සසමුදයා වෙදනාසමුදයො; ඵස්සනිරොධා වෙදනානිරොධො. අයමෙව අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො වෙදනානිරොධගාමිනී පටිපදා, සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාසමාධි. ¿Y qué es, monjes, la sensación? Hay estos seis grupos de sensaciones: la sensación nacida del contacto visual... [así sucesivamente hasta] la sensación nacida del contacto mental. A esto, monjes, se le llama sensación. Con el surgimiento del contacto, surge la sensación; con el cese del contacto, cesa la sensación. Este mismo Noble Camino Óctuple es la práctica que conduce al cese de la sensación, a saber: visión correcta... [así sucesivamente hasta] concentración correcta. ‘‘යං [Pg.52] වෙදනං පටිච්ච උප්පජ්ජති සුඛං සොමනස්සං – අයං වෙදනාය අස්සාදො. යා වෙදනා අනිච්චා දුක්ඛා විපරිණාමධම්මා – අයං වෙදනාය ආදීනවො. යො වෙදනාය ඡන්දරාගවිනයො ඡන්දරාගප්පහානං – ඉදං වෙදනාය නිස්සරණං. El placer y la alegría que surgen en dependencia de la sensación: esto es la gratificación de la sensación. El hecho de que la sensación sea impermanente, sufrida y de naturaleza cambiante: esto es el peligro de la sensación. La eliminación del deseo y el apego, el abandono del deseo y el apego respecto a la sensación: esto es la liberación de la sensación. ‘‘යෙ හි, කෙචි, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා එවං වෙදනං අභිඤ්ඤාය, එවං වෙදනාසමුදයං අභිඤ්ඤාය, එවං වෙදනානිරොධං අභිඤ්ඤාය, එවං වෙදනානිරොධගාමිනිං පටිපදං අභිඤ්ඤාය; එවං වෙදනාය අස්සාදං අභිඤ්ඤාය, එවං වෙදනාය ආදීනවං අභිඤ්ඤාය, එවං වෙදනාය නිස්සරණං අභිඤ්ඤාය වෙදනාය නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන්නා, තෙ සුප්පටිපන්නා. යෙ සුප්පටිපන්නා, තෙ ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ ගාධන්ති. Cualesquiera ascetas o brahmanes, monjes, que habiendo comprendido así la sensación, habiendo comprendido así el surgimiento de la sensación, habiendo comprendido así el cese de la sensación, habiendo comprendido así la práctica que conduce al cese de la sensación; habiendo comprendido así la gratificación de la sensación, habiendo comprendido así el peligro de la sensación y habiendo comprendido así la liberación de la sensación, practican para el desencanto, el desapego y el cese de la sensación, ellos están practicando rectamente. Aquellos que practican rectamente están firmemente establecidos en este Dhamma-Vinaya. ‘‘යෙ ච ඛො කෙචි, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා එවං වෙදනං අභිඤ්ඤාය…පෙ… වට්ටං තෙසං නත්ථි පඤ්ඤාපනාය. Y cualesquiera ascetas o brahmanes, monjes, que habiendo comprendido así la sensación... [así sucesivamente] ...para ellos no existe un ciclo para su designación. ‘‘කතමා ච, භික්ඛවෙ, සඤ්ඤා? ඡයිමෙ, භික්ඛවෙ, සඤ්ඤාකායා – රූපසඤ්ඤා, සද්දසඤ්ඤා, ගන්ධසඤ්ඤා, රසසඤ්ඤා, ඵොට්ඨබ්බසඤ්ඤා, ධම්මසඤ්ඤා. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සඤ්ඤා. ඵස්සසමුදයා සඤ්ඤාසමුදයො; ඵස්සනිරොධා සඤ්ඤානිරොධො. අයමෙව අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො සඤ්ඤානිරොධගාමිනී පටිපදා, සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාසමාධි…පෙ… වට්ටං තෙසං නත්ථි පඤ්ඤාපනාය. ¿Y qué es, monjes, la percepción? Hay estos seis grupos de percepciones: la percepción de las formas, la percepción de los sonidos, la percepción de los olores, la percepción de los sabores, la percepción de los objetos tangibles y la percepción de los objetos mentales. A esto, monjes, se le llama percepción. Con el surgimiento del contacto, surge la percepción; con el cese del contacto, cesa la percepción. Este mismo Noble Camino Óctuple es la práctica que conduce al cese de la percepción, a saber: visión correcta... concentración correcta... [así sucesivamente] ...para ellos no existe un ciclo para su designación. ‘‘කතමෙ ච, භික්ඛවෙ, සඞ්ඛාරා? ඡයිමෙ, භික්ඛවෙ, චෙතනාකායා – රූපසඤ්චෙතනා, සද්දසඤ්චෙතනා, ගන්ධසඤ්චෙතනා, රසසඤ්චෙතනා, ඵොට්ඨබ්බසඤ්චෙතනා, ධම්මසඤ්චෙතනා. ඉමෙ වුච්චන්ති භික්ඛවෙ, සඞ්ඛාරා. ඵස්සසමුදයා සඞ්ඛාරසමුදයො; ඵස්සනිරොධා සඞ්ඛාරනිරොධො. අයමෙව අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො සඞ්ඛාරනිරොධගාමිනී පටිපදා, සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාසමාධි. ¿Y qué son, monjes, las formaciones mentales? Hay estos seis grupos de voliciones: la volición respecto a las formas, la volición respecto a los sonidos, la volición respecto a los olores, la volición respecto a los sabores, la volición respecto a los objetos tangibles y la volición respecto a los objetos mentales. A estas, monjes, se les llama formaciones mentales. Con el surgimiento del contacto, surgen las formaciones mentales; con el cese del contacto, cesan las formaciones mentales. Este mismo Noble Camino Óctuple es la práctica que conduce al cese de las formaciones mentales, a saber: visión correcta... [así sucesivamente hasta] concentración correcta. ‘‘යං සඞ්ඛාරෙ පටිච්ච උප්පජ්ජති සුඛං සොමනස්සං – අයං සඞ්ඛාරානං අස්සාදො. යෙ සඞ්ඛාරා අනිච්චා දුක්ඛා විපරිණාමධම්මා – අයං සඞ්ඛාරානං ආදීනවො. යො සඞ්ඛාරෙසු ඡන්දරාගවිනයො ඡන්දරාගප්පහානං – ඉදං සඞ්ඛාරානං නිස්සරණං. El placer y la alegría que surgen en dependencia de las formaciones mentales: esto es la gratificación de las formaciones mentales. El hecho de que las formaciones mentales sean impermanentes, sufridas y de naturaleza cambiante: esto es el peligro de las formaciones mentales. La eliminación del deseo y el apego, el abandono del deseo y el apego respecto a las formaciones mentales: esto es la liberación de las formaciones mentales. ‘‘යෙ හි කෙචි, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා එවං සඞ්ඛාරෙ අභිඤ්ඤාය, එවං සඞ්ඛාරසමුදයං අභිඤ්ඤාය, එවං සඞ්ඛාරනිරොධං අභිඤ්ඤාය, එවං සඞ්ඛාරනිරොධගාමිනිං පටිපදං අභිඤ්ඤාය…පෙ… සඞ්ඛාරානං නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය [Pg.53] පටිපන්නා තෙ සුප්පටිපන්නා. යෙ සුප්පටිපන්නා, තෙ ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ ගාධන්ති…පෙ… වට්ටං තෙසං නත්ථි පඤ්ඤාපනාය. Cualesquiera ascetas o brahmanes, monjes, que habiendo comprendido así las formaciones mentales, habiendo comprendido así el surgimiento de las formaciones mentales, habiendo comprendido así el cese de las formaciones mentales, habiendo comprendido así la práctica que conduce al cese de las formaciones mentales... [así sucesivamente] ...practican para el desencanto, el desapego y el cese de las formaciones mentales, ellos están practicando rectamente. Aquellos que practican rectamente están firmemente establecidos en este Dhamma-Vinaya... [así sucesivamente] ...para ellos no existe un ciclo para su designación. ‘‘කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, විඤ්ඤාණං? ඡයිමෙ, භික්ඛවෙ, විඤ්ඤාණකායා – චක්ඛුවිඤ්ඤාණං, සොතවිඤ්ඤාණං, ඝානවිඤ්ඤාණං, ජිව්හාවිඤ්ඤාණං, කායවිඤ්ඤාණං, මනොවිඤ්ඤාණං. ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, විඤ්ඤාණං. නාමරූපසමුදයා විඤ්ඤාණසමුදයො; නාමරූපනිරොධා විඤ්ඤාණනිරොධො. අයමෙව අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො විඤ්ඤාණනිරොධගාමිනී පටිපදා, සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාසමාධි. ¿Y qué es, monjes, la conciencia? Hay estos seis grupos de conciencia: la conciencia visual, la conciencia auditiva, la conciencia olfativa, la conciencia gustativa, la conciencia corporal y la conciencia mental. A esto, monjes, se le llama conciencia. Con el surgimiento de la mentalidad-materialidad, surge la conciencia; con el cese de la mentalidad-materialidad, cesa la conciencia. Este mismo Noble Camino Óctuple es la práctica que conduce al cese de la conciencia, a saber: visión correcta... [así sucesivamente hasta] concentración correcta. ‘‘යං විඤ්ඤාණං පටිච්ච උප්පජ්ජති සුඛං සොමනස්සං – අයං විඤ්ඤාණස්ස අස්සාදො. යං විඤ්ඤාණං අනිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං – අයං විඤ්ඤාණස්ස ආදීනවො. යො විඤ්ඤාණස්මිං ඡන්දරාගවිනයො ඡන්දරාගප්පහානං – ඉදං විඤ්ඤාණස්ස නිස්සරණං. El placer y la alegría que surgen en dependencia de la conciencia: esto es la gratificación de la conciencia. El hecho de que la conciencia sea impermanente, sufrida y de naturaleza cambiante: esto es el peligro de la conciencia. La eliminación del deseo y el apego, el abandono del deseo y el apego respecto a la conciencia: esto es la liberación de la conciencia. ‘‘යෙ හි කෙචි, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා එවං විඤ්ඤාණං අභිඤ්ඤාය, එවං විඤ්ඤාණසමුදයං අභිඤ්ඤාය, එවං විඤ්ඤාණනිරොධං අභිඤ්ඤාය, එවං විඤ්ඤාණනිරොධගාමිනිං පටිපදං අභිඤ්ඤාය; එවං විඤ්ඤාණස්ස අස්සාදං අභිඤ්ඤාය, එවං විඤ්ඤාණස්ස ආදීනවං අභිඤ්ඤාය, එවං විඤ්ඤාණස්ස නිස්සරණං අභිඤ්ඤාය විඤ්ඤාණස්ස නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන්නා, තෙ සුප්පටිපන්නා. යෙ සුප්පටිපන්නා, තෙ ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ ගාධන්ති. “Monjes, todos aquellos ascetas o brahmanes que, habiendo conocido directamente de esta manera la conciencia, habiendo conocido directamente de esta manera el origen de la conciencia, habiendo conocido directamente de esta manera la cesación de la conciencia, habiendo conocido directamente de esta manera el sendero que conduce a la cesación de la conciencia, habiendo conocido directamente de esta manera la gratificación de la conciencia, habiendo conocido directamente de esta manera el peligro de la conciencia y habiendo conocido directamente de esta manera la liberación de la conciencia, practican para el desencanto, el desapasionamiento y la cesación de la conciencia, ellos están practicando correctamente. Aquellos que practican correctamente, están firmemente establecidos en este Dhamma y Vinaya”. ‘‘යෙ ච ඛො කෙචි, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා එවං විඤ්ඤාණං අභිඤ්ඤාය, එවං විඤ්ඤාණසමුදයං අභිඤ්ඤාය, එවං විඤ්ඤාණනිරොධං අභිඤ්ඤාය, එවං විඤ්ඤාණනිරොධගාමිනිං පටිපදං අභිඤ්ඤාය; එවං විඤ්ඤාණස්ස අස්සාදං අභිඤ්ඤාය, එවං විඤ්ඤාණස්ස ආදීනවං අභිඤ්ඤාය, එවං විඤ්ඤාණස්ස නිස්සරණං අභිඤ්ඤාය විඤ්ඤාණස්ස නිබ්බිදා විරාගා නිරොධා අනුපාදා විමුත්තා, තෙ සුවිමුත්තා. යෙ සුවිමුත්තා, තෙ කෙවලිනො. යෙ කෙවලිනො වට්ටං තෙසං නත්ථි පඤ්ඤාපනාය. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සත්තට්ඨානකුසලො හොති. “Y además, monjes, todos aquellos ascetas o brahmanes que, habiendo conocido directamente de esta manera la conciencia... el origen... la cesación... el sendero que conduce a su cesación... la gratificación... el peligro... y habiendo conocido directamente de esta manera la liberación de la conciencia, mediante el desencanto, el desapasionamiento y la cesación de la conciencia, se han liberado sin apego, ellos están bien liberados. Aquellos que están bien liberados son los consumados que han completado su tarea. Para los consumados, no existe un ciclo de renacimiento que pueda ser designado. De esta manera, monjes, un monje es un experto en siete puntos”. ‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, භික්ඛු තිවිධූපපරික්ඛී හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ධාතුසො උපපරික්ඛති, ආයතනසො උපපරික්ඛති, පටිච්චසමුප්පාදසො උපපරික්ඛති[Pg.54]. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු තිවිධූපපරික්ඛී හොති. සත්තට්ඨානකුසලො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු තිවිධූපපරික්ඛී, ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ කෙවලී වුසිතවා ‘උත්තමපුරිසො’ති වුච්චතී’’ති. පඤ්චමං. “¿Y cómo, monjes, un monje es un investigador de tres maneras? Aquí, monjes, un monje investiga por medio de los elementos, investiga por medio de las bases de los sentidos e investiga por medio del origen dependiente. De esta manera, monjes, un monje es un investigador de tres maneras. Monjes, del monje que es experto en siete puntos e investigador de tres maneras, se dice en este Dhamma y Vinaya que es un consumado que ha vivido la vida santa, un ‘hombre supremo’”. Esto es lo que dijo el Bienaventurado. (Fin del Sutta de los Siete Puntos). 6. සම්මාසම්බුද්ධසුත්තං 6. Sutta del Perfectamente Iluminado 58. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘තථාගතො, භික්ඛවෙ, අරහං සම්මාසම්බුද්ධො රූපස්ස නිබ්බිදා විරාගා නිරොධා අනුපාදා විමුත්තො සම්මාසම්බුද්ධොති වුච්චති. භික්ඛුපි, භික්ඛවෙ, පඤ්ඤාවිමුත්තො රූපස්ස නිබ්බිදා විරාගා නිරොධා අනුපාදා විමුත්තො පඤ්ඤාවිමුත්තොති වුච්චති. 58. Introducción en Sāvatthi. “Monjes, el Tathāgata, el Arahant, el Perfectamente Iluminado, mediante el desencanto, el desapasionamiento, la cesación y la liberación sin apego respecto a la forma, es llamado un Perfectamente Iluminado. Y un monje, monjes, liberado por la sabiduría, mediante el desencanto, el desapasionamiento, la cesación y la liberación sin apego respecto a la forma, es llamado un liberado por la sabiduría”. ‘‘තථාගතො, භික්ඛවෙ, අරහං සම්මාසම්බුද්ධො වෙදනාය නිබ්බිදා විරාගා නිරොධා අනුපාදා විමුත්තො සම්මාසම්බුද්ධොති වුච්චති. භික්ඛුපි, භික්ඛවෙ, පඤ්ඤාවිමුත්තො වෙදනාය නිබ්බිදා…පෙ… පඤ්ඤාවිමුත්තොති වුච්චති. “Monjes, el Tathāgata, el Arahant, el Perfectamente Iluminado, mediante el desencanto, el desapasionamiento, la cesación y la liberación sin apego respecto a la sensación, es llamado un Perfectamente Iluminado. Y un monje, monjes, liberado por la sabiduría, mediante el desencanto respecto a la sensación... (igual que arriba)... es llamado un liberado por la sabiduría”. ‘‘තථාගතො, භික්ඛවෙ, අරහං සම්මාසම්බුද්ධො සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරානං… විඤ්ඤාණස්ස නිබ්බිදා විරාගා නිරොධා අනුපාදා විමුත්තො සම්මාසම්බුද්ධොති වුච්චති. භික්ඛුපි, භික්ඛවෙ, පඤ්ඤාවිමුත්තො විඤ්ඤාණස්ස නිබ්බිදා විරාගා නිරොධා අනුපාදා විමුත්තො පඤ්ඤාවිමුත්තොති වුච්චති. “Monjes, el Tathāgata, el Arahant, el Perfectamente Iluminado, mediante el desencanto, el desapasionamiento, la cesación y la liberación sin apego respecto a la percepción... respecto a las formaciones mentales... respecto a la conciencia, es llamado un Perfectamente Iluminado. Y un monje, monjes, liberado por la sabiduría, mediante el desencanto, el desapasionamiento, la cesación y la liberación sin apego respecto a la conciencia, es llamado un liberado por la sabiduría”. ‘‘තත්‍ර ඛො, භික්ඛවෙ, කො විසෙසො, කො අධිප්පයාසො, කිං නානාකරණං, තථාගතස්ස අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස පඤ්ඤාවිමුත්තෙන භික්ඛුනා’’ති? ‘‘භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා භගවංනෙත්තිකා භගවංපටිසරණා. සාධු වත, භන්තෙ, භගවන්තඤ්ඤෙව පටිභාතු එතස්ස භාසිතස්ස අත්ථො. භගවතො සුත්වා භික්ඛූ ධාරෙස්සන්තී’’ති. ‘‘තෙන හි, භික්ඛවෙ, සුණාථ, සාධුකං මනසි කරොථ; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච – “En ese sentido, monjes, ¿cuál es la distinción, cuál es la peculiaridad, cuál es la diferencia entre el Tathāgata, el Arahant, el Perfectamente Iluminado, y un monje liberado por la sabiduría?”. “Señor, nuestras enseñanzas tienen su raíz en el Bienaventurado, son guiadas por el Bienaventurado y tienen al Bienaventurado como refugio. Sería bueno, Señor, que el mismo Bienaventurado aclare el significado de estas palabras. Habiéndolo escuchado del Bienaventurado, los monjes lo recordarán”. “Entonces, monjes, escuchad y prestad mucha atención; yo hablaré”. “Sí, Señor”, respondieron los monjes al Bienaventurado. El Bienaventurado dijo esto: ‘‘තථාගතො, භික්ඛවෙ, අරහං සම්මාසම්බුද්ධො අනුප්පන්නස්ස මග්ගස්ස උප්පාදෙතා, අසඤ්ජාතස්ස මග්ගස්ස සඤ්ජනෙතා, අනක්ඛාතස්ස මග්ගස්ස අක්ඛාතා මග්ගඤ්ඤූ, මග්ගවිදූ, මග්ගකොවිදො; මග්ගානුගා ච, භික්ඛවෙ, එතරහි සාවකා විහරන්ති පච්ඡාසමන්නාගතා. අයං ඛො, භික්ඛවෙ, විසෙසො, අයං අධිප්පයාසො, ඉදං නානාකරණං තථාගතස්ස අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස පඤ්ඤාවිමුත්තෙන භික්ඛුනා’’ති. ඡට්ඨං. “El Tathāgata, monjes, el Arahant, el Perfectamente Iluminado, es quien hace surgir el sendero no surgido, quien da a conocer el sendero no conocido, quien declara el sendero no declarado; él es el conocedor del sendero, el que comprende el sendero, el experto en el sendero. Y ahora, monjes, sus discípulos viven siguiendo ese sendero, habiendo llegado a él después. Esta es la distinción, monjes, esta es la peculiaridad, esta es la diferencia entre el Tathāgata, el Arahant, el Perfectamente Iluminado, y un monje liberado por la sabiduría”. (Fin del Sutta del Iluminado). 7. අනත්තලක්ඛණසුත්තං 7. Sutta sobre la Característica de No-Yo 59. එකං [Pg.55] සමයං භගවා බාරාණසියං විහරති ඉසිපතනෙ මිගදායෙ. තත්‍ර ඛො භගවා පඤ්චවග්ගියෙ භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘භික්ඛවො’’ති. ‘‘භදන්තෙ’’ති තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච – 59. En una ocasión, el Bienaventurado residía cerca de Benarés, en el Parque de los Ciervos, en Isipatana. Allí, el Bienaventurado se dirigió al grupo de los cinco monjes: “Monjes”. “Señor”, respondieron aquellos monjes al Bienaventurado. El Bienaventurado dijo lo siguiente: ‘‘රූපං, භික්ඛවෙ, අනත්තා. රූපඤ්ච හිදං, භික්ඛවෙ, අත්තා අභවිස්ස, නයිදං රූපං ආබාධාය සංවත්තෙය්‍ය, ලබ්භෙථ ච රූපෙ – ‘එවං මෙ රූපං හොතු, එවං මෙ රූපං මා අහොසී’ති. යස්මා ච ඛො, භික්ඛවෙ, රූපං අනත්තා, තස්මා රූපං ආබාධාය සංවත්තති, න ච ලබ්භති රූපෙ – ‘එවං මෙ රූපං හොතු, එවං මෙ රූපං මා අහොසී’’’ති. “Monjes, la forma es no-yo. Monjes, si esta forma fuera el yo, esta forma no conduciría a la aflicción, y uno podría obtener respecto a la forma: ‘Que mi forma sea así, que mi forma no sea asá’. Pero puesto que la forma es no-yo, por eso la forma conduce a la aflicción, y no se obtiene respecto a la forma: ‘Que mi forma sea así, que mi forma no sea asá’”. ‘‘වෙදනා අනත්තා. වෙදනා ච හිදං, භික්ඛවෙ, අත්තා අභවිස්ස, නයිදං වෙදනා ආබාධාය සංවත්තෙය්‍ය, ලබ්භෙථ ච වෙදනාය – ‘එවං මෙ වෙදනා හොතු, එවං මෙ වෙදනා මා අහොසී’ති. යස්මා ච ඛො, භික්ඛවෙ, වෙදනා අනත්තා, තස්මා වෙදනා ආබාධාය සංවත්තති, න ච ලබ්භති වෙදනාය – ‘එවං මෙ වෙදනා හොතු, එවං මෙ වෙදනා මා අහොසී’’’ති. “La sensación es no-yo. Monjes, si esta sensación fuera el yo, esta sensación no conduciría a la aflicción, y uno podría obtener respecto a la sensación: ‘Que mi sensación sea así, que mi sensación no sea asá’. Pero puesto que la sensación es no-yo, por eso la sensación conduce a la aflicción, y no se obtiene respecto a la sensación: ‘Que mi sensación sea así, que mi sensación no sea asá’”. ‘‘සඤ්ඤා අනත්තා…පෙ… සඞ්ඛාරා අනත්තා. සඞ්ඛාරා ච හිදං, භික්ඛවෙ, අත්තා අභවිස්සංසු, නයිදං සඞ්ඛාරා ආබාධාය සංවත්තෙය්‍යුං, ලබ්භෙථ ච සඞ්ඛාරෙසු – ‘එවං මෙ සඞ්ඛාරා හොන්තු, එවං මෙ සඞ්ඛාරා මා අහෙසු’න්ති. යස්මා ච ඛො, භික්ඛවෙ, සඞ්ඛාරා අනත්තා, තස්මා සඞ්ඛාරා ආබාධාය සංවත්තන්ති, න ච ලබ්භති සඞ්ඛාරෙසු – ‘එවං මෙ සඞ්ඛාරා හොන්තු, එවං මෙ සඞ්ඛාරා මා අහෙසු’’’න්ති. “La percepción es no-yo... las formaciones mentales son no-yo. Monjes, si estas formaciones mentales fueran el yo, estas formaciones mentales no conducirían a la aflicción, y uno podría obtener respecto a las formaciones mentales: ‘Que mis formaciones mentales sean así, que mis formaciones mentales no sean asá’. Pero puesto que las formaciones mentales son no-yo, por eso las formaciones mentales conducen a la aflicción, y no se obtiene respecto a las formaciones mentales: ‘Que mis formaciones mentales sean así, que mis formaciones mentales no sean asá’”. ‘‘විඤ්ඤාණං අනත්තා. විඤ්ඤාණඤ්ච හිදං, භික්ඛවෙ, අත්තා අභවිස්ස, නයිදං විඤ්ඤාණං ආබාධාය සංවත්තෙය්‍ය, ලබ්භෙථ ච විඤ්ඤාණෙ – ‘එවං මෙ විඤ්ඤාණං හොතු, එවං මෙ විඤ්ඤාණං මා අහොසී’ති. යස්මා ච ඛො, භික්ඛවෙ, විඤ්ඤාණං අනත්තා, තස්මා විඤ්ඤාණං ආබාධාය සංවත්තති, න ච ලබ්භති විඤ්ඤාණෙ – ‘එවං මෙ විඤ්ඤාණං හොතු, එවං මෙ විඤ්ඤාණං මා අහොසී’’’ති. “La conciencia es no-yo. Monjes, si esta conciencia fuera el yo, esta conciencia no conduciría a la aflicción, y uno podría obtener respecto a la conciencia: ‘Que mi conciencia sea así, que mi conciencia no sea asá’. Pero puesto que la conciencia es no-yo, por eso la conciencia conduce a la aflicción, y no se obtiene respecto a la conciencia: ‘Que mi conciencia sea así, que mi conciencia no sea asá’”. ‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ [Pg.56] අත්තා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. “¿Qué pensáis, monjes? ¿Es la forma permanente o impermanente?” “Impermanente, señor”. “Lo que es impermanente, ¿es sufrimiento o felicidad?” “Sufrimiento, señor”. “Y aquello que es impermanente, sufrimiento y sujeto al cambio, ¿es apropiado considerarlo como: ‘esto es mío, este soy yo, este es mi yo’?” “Ciertamente no, señor”. “¿La sensación... la percepción... las formaciones mentales... la conciencia son permanentes o impermanentes?” “Impermanentes, señor”. “Lo que es impermanente, ¿es sufrimiento o felicidad?” “Sufrimiento, señor”. “Y aquello que es impermanente, sufrimiento y sujeto al cambio, ¿es apropiado considerarlo como: ‘esto es mío, este soy yo, este es mi yo’?” “Ciertamente no, señor”. ‘‘තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, යං කිඤ්චි රූපං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා ඔළාරිකං වා සුඛුමං වා හීනං වා පණීතං වා යං දූරෙ සන්තිකෙ වා, සබ්බං රූපං – ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. යා කාචි වෙදනා අතීතානාගතපච්චුප්පන්නා අජ්ඣත්තා වා බහිද්ධා වා…පෙ… යා දූරෙ සන්තිකෙ වා, සබ්බා වෙදනා – ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. “Por lo tanto, monjes, cualquier forma, ya sea pasada, futura o presente; interna o externa; grosera o sutil; inferior o superior; lejana o cercana, toda forma debe ser vista como realmente es con sabiduría correcta: ‘esto no es mío, este no soy yo, este no es mi yo’. Cualquier sensación, ya sea pasada, futura o presente; interna o externa... lejana o cercana, toda sensación debe ser vista como realmente es con sabiduría correcta: ‘esto no es mío, este no soy yo, este no es mi yo’.” ‘‘යා කාචි සඤ්ඤා…පෙ… යෙ කෙචි සඞ්ඛාරා අතීතානාගතපච්චුප්පන්නා අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා…පෙ… යෙ දූරෙ සන්තිකෙ වා, සබ්බෙ සඞ්ඛාරා – ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. “Cualquier percepción... cualquier formación mental, ya sea pasada, futura o presente; interna o externa... lejana o cercana, toda formación mental debe ser vista como realmente es con sabiduría correcta: ‘esto no es mío, este no soy yo, este no es mi yo’.” ‘‘යං කිඤ්චි විඤ්ඤාණං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා ඔළාරිකං වා සුඛුමං වා හීනං වා පණීතං වා යං දූරෙ සන්තිකෙ වා, සබ්බං විඤ්ඤාණං – ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. “Cualquier conciencia, ya sea pasada, futura o presente; interna o externa; grosera o sutil; inferior o superior; lejana o cercana, toda conciencia debe ser vista como realmente es con sabiduría correcta: ‘esto no es mío, este no soy yo, este no es mi yo’.” ‘‘එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො රූපස්මිම්පි නිබ්බින්දති, වෙදනායපි නිබ්බින්දති, සඤ්ඤායපි නිබ්බින්දති, සඞ්ඛාරෙසුපි නිබ්බින්දති, විඤ්ඤාණස්මිම්පි නිබ්බින්දති. නිබ්බින්දං විරජ්ජති; විරාගා විමුච්චති. විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං හොති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාතී’’ති. “Viendo así, monjes, el instruido noble discípulo se desencanta de la forma, se desencanta de la sensación, se desencanta de la percepción, se desencanta de las formaciones mentales y se desencanta de la conciencia. Al desencantarse, se desapasiona; a través del desapasionamiento, se libera. Al estar liberado, surge el conocimiento: ‘estoy liberado’. Él comprende: ‘el nacimiento se ha agotado, la vida santa se ha vivido, lo que debía hacerse se ha hecho, no hay nada más por hacer para este estado de existencia’.” ඉදමවොච භගවා. අත්තමනා පඤ්චවග්ගියා භික්ඛූ භගවතො භාසිතං අභිනන්දුං. Esto dijo el Bienaventurado. Los monjes del grupo de los cinco, con corazones regocijados, se deleitaron en las palabras del Bienaventurado. ඉමස්මිඤ්ච පන වෙය්‍යාකරණස්මිං භඤ්ඤමානෙ පඤ්චවග්ගියානං භික්ඛූනං අනුපාදාය ආසවෙහි චිත්තානි විමුච්චිංසූති. සත්තමං. Y mientras se exponía esta enseñanza, las mentes de los monjes del grupo de los cinco se liberaron de las impurezas a través del no-apego. Séptimo [discurso]. 8. මහාලිසුත්තං 8. Discurso a Mahāli 60. එවං [Pg.57] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා වෙසාලියං විහරති මහාවනෙ කූටාගාරසාලායං. අථ ඛො මහාලි ලිච්ඡවි යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි …පෙ… එකමන්තං නිසින්නො ඛො මහාලි ලිච්ඡවි භගවන්තං එතදවොච – 60. Así lo he oído. En una ocasión el Bienaventurado residía en Vesālī, en el Gran Bosque, en la sala del pabellón de techo puntiagudo. Entonces Mahāli, el Licchavī, se acercó al Bienaventurado... y sentado a un lado, Mahāli el Licchavī se dirigió al Bienaventurado con estas palabras: ‘‘පූරණො, භන්තෙ, කස්සපො එවමාහ – ‘නත්ථි හෙතු නත්ථි පච්චයො සත්තානං සංකිලෙසාය; අහෙතූ අප්පච්චයා සත්තා සංකිලිස්සන්ති. නත්ථි හෙතු නත්ථි පච්චයො සත්තානං විසුද්ධියා; අහෙතූ අප්පච්චයා සත්තා විසුජ්ඣන්තී’ති. ඉධ, භගවා කිමාහා’’ති? “Señor, Pūraṇa Kassapa dice así: ‘No hay causa ni condición para la impureza de los seres; los seres se vuelven impuros sin causa ni condición. No hay causa ni condición para la purificación de los seres; los seres se purifican sin causa ni condición’. ¿Qué dice el Bienaventurado sobre esto?” ‘‘අත්ථි, මහාලි, හෙතු අත්ථි පච්චයො සත්තානං සංකිලෙසාය; සහෙතූ සප්පච්චයා සත්තා සංකිලිස්සන්ති. අත්ථි, මහාලි, හෙතු, අත්ථි පච්චයො සත්තානං විසුද්ධියා; සහෙතූ සප්පච්චයා සත්තා විසුජ්ඣන්තී’’ති. “Mahāli, hay causa y hay condición para la impureza de los seres; con causa y condición los seres se vuelven impuros. Mahāli, hay causa y hay condición para la purificación de los seres; con causa y condición los seres se purifican”. ‘‘කතමො පන, භන්තෙ, හෙතු කතමො පච්චයො සත්තානං සංකිලෙසාය; කථං සහෙතූ සප්පච්චයා සත්තා සංකිලිස්සන්තී’’ති? “¿Pero cuál, señor, es la causa y cuál es la condición para la impureza de los seres? ¿De qué manera los seres se vuelven impuros con causa y condición?” ‘‘රූපඤ්ච හිදං, මහාලි, එකන්තදුක්ඛං අභවිස්ස දුක්ඛානුපතිතං දුක්ඛාවක්කන්තං අනවක්කන්තං සුඛෙන, නයිදං සත්තා රූපස්මිං සාරජ්ජෙය්‍යුං. යස්මා ච ඛො, මහාලි, රූපං සුඛං සුඛානුපතිතං සුඛාවක්කන්තං අනවක්කන්තං දුක්ඛෙන, තස්මා සත්තා රූපස්මිං සාරජ්ජන්ති; සාරාගා සංයුජ්ජන්ති; සංයොගා සංකිලිස්සන්ති. අයං ඛො, මහාලි, හෙතු, අයං පච්චයො සත්තානං සංකිලෙසාය; එවං සහෙතූ සප්පච්චයා සත්තා සංකිලිස්සන්ති. “Mahāli, si esta forma fuera exclusivamente sufrimiento, acompañada de sufrimiento, sumergida en el sufrimiento y no sumergida en la felicidad, los seres no se apasionarían por la forma. Pero debido a que la forma es placentera, acompañada de placer, sumergida en el placer y no en el sufrimiento, por eso los seres se apasionan por la forma; por esa pasión se encadenan, y por ese encadenamiento se vuelven impuros. Esta, Mahāli, es la causa, esta es la condición para la impureza de los seres; así es como los seres se vuelven impuros con causa y con condición.” ‘‘වෙදනා ච හිදං, මහාලි, එකන්තදුක්ඛා අභවිස්ස දුක්ඛානුපතිතා දුක්ඛාවක්කන්තා අනවක්කන්තා සුඛෙන, නයිදං සත්තා වෙදනාය සාරජ්ජෙය්‍යුං. යස්මා ච ඛො, මහාලි, වෙදනා සුඛා සුඛානුපතිතා සුඛාවක්කන්තා අනවක්කන්තා දුක්ඛෙන, තස්මා සත්තා වෙදනාය සාරජ්ජන්ති; සාරාගා සංයුජ්ජන්ති; සංයොගා සංකිලිස්සන්ති. අයම්පි ඛො, මහාලි, හෙතු, අයං පච්චයො සත්තානං සංකිලෙසාය. එවම්පි සහෙතූ සප්පච්චයා සත්තා සංකිලිස්සන්ති. “Mahāli, si esta sensación fuera exclusivamente sufrimiento, acompañada de sufrimiento, sumergida en el sufrimiento y no sumergida en la felicidad, los seres no se apasionarían por la sensación. Pero debido a que la sensación es placentera, acompañada de placer, sumergida en el placer y no en el sufrimiento, por eso los seres se apasionan por la sensación; por esa pasión se encadenan, y por ese encadenamiento se vuelven impuros. Esta también, Mahāli, es la causa, esta es la condición para la impureza de los seres; así también es como los seres se vuelven impuros con causa y con condición.” ‘‘සඤ්ඤා ච හිදං, මහාලි…පෙ… සඞ්ඛාරා ච හිදං, මහාලි, එකන්තදුක්ඛා අභවිස්සංසු දුක්ඛානුපතිතා දුක්ඛාවක්කන්තා අනවක්කන්තා සුඛෙන, නයිදං සත්තා [Pg.58] සඞ්ඛාරෙසු සාරජ්ජෙය්‍යුං. යස්මා ච ඛො, මහාලි, සඞ්ඛාරා සුඛා සුඛානුපතිතා සුඛාවක්කන්තා අනවක්කන්තා දුක්ඛෙන, තස්මා සත්තා සඞ්ඛාරෙසු සාරජ්ජන්ති; සාරාගා සංයුජ්ජන්ති; සංයොගා සංකිලිස්සන්ති. අයම්පි ඛො, මහාලි, හෙතු, අයං පච්චයො සත්තානං සංකිලෙසාය. එවම්පි සහෙතූ සප්පච්චයා සත්තා සංකිලිස්සන්ති. “Mahāli, si esta percepción... y si estas formaciones mentales fueran exclusivamente sufrimiento, acompañadas de sufrimiento, sumergidas en el sufrimiento y no sumergidas en la felicidad, los seres no se apasionarían por las formaciones mentales. Pero debido a que las formaciones mentales son placenteras, acompañadas de placer, sumergidas en el placer y no en el sufrimiento, por eso los seres se apasionan por las formaciones mentales; por esa pasión se encadenan, y por ese encadenamiento se vuelven impuros. Esta también, Mahāli, es la causa, esta es la condición para la impureza de los seres; así también es como los seres se vuelven impuros con causa y con condición.” ‘‘විඤ්ඤාණඤ්ච හිදං, මහාලි, එකන්තදුක්ඛං අභවිස්ස දුක්ඛානුපතිතං දුක්ඛාවක්කන්තං අනවක්කන්තං සුඛෙන, නයිදං සත්තා විඤ්ඤාණස්මිං සාරජ්ජෙය්‍යුං. යස්මා ච ඛො, මහාලි, විඤ්ඤාණං සුඛං සුඛානුපතිතං සුඛාවක්කන්තං අනවක්කන්තං දුක්ඛෙන, තස්මා සත්තා විඤ්ඤාණස්මිං සාරජ්ජන්ති; සාරාගා සංයුජ්ජන්ති; සංයොගා සංකිලිස්සන්ති. අයම්පි ඛො, මහාලි, හෙතු අයං පච්චයො සත්තානං සංකිලෙසාය. එවම්පි සහෙතූ සප්පච්චයා සත්තා සංකිලිස්සන්තී’’ති. “Mahāli, si esta conciencia fuera exclusivamente sufrimiento, acompañada de sufrimiento, sumergida en el sufrimiento y no sumergida en la felicidad, los seres no se apasionarían por la conciencia. Pero debido a que la conciencia es placentera, acompañada de placer, sumergida en el placer y no en el sufrimiento, por eso los seres se apasionan por la conciencia; por esa pasión se encadenan, y por ese encadenamiento se vuelven impuros. Esta también, Mahāli, es la causa, esta es la condición para la impureza de los seres; así también es como los seres se vuelven impuros con causa y con condición”. ‘‘කතමො පන, භන්තෙ, හෙතු කතමො පච්චයො සත්තානං විසුද්ධියා; කථං සහෙතූ සප්පච්චයා සත්තා විසුජ්ඣන්තී’’ති? ‘‘රූපඤ්ච හිදං, මහාලි, එකන්තසුඛං අභවිස්ස සුඛානුපතිතං සුඛාවක්කන්තං අනවක්කන්තං දුක්ඛෙන, නයිදං සත්තා රූපස්මිං නිබ්බින්දෙය්‍යුං. යස්මා ච ඛො, මහාලි, රූපං දුක්ඛං දුක්ඛානුපතිතං දුක්ඛාවක්කන්තං අනවක්කන්තං සුඛෙන, තස්මා සත්තා රූපස්මිං නිබ්බින්දන්ති; නිබ්බින්දං විරජ්ජන්ති; විරාගා විසුජ්ඣන්ති. අයං ඛො, මහාලි, හෙතු, අයං පච්චයො, සත්තානං විසුද්ධියා. එවං සහෙතූ සප්පච්චයා සත්තා විසුජ්ඣන්ති’’. —¿Cuál es, Venerable Señor, la causa, cuál es la condición para la purificación de los seres? ¿Cómo es que los seres, con causa y condición, se purifican? —Mahāli, si esta forma fuera exclusivamente placentera, acompañada de placer, imbuida de placer y no penetrada por el sufrimiento, los seres no se desencantarían de la forma. Sin embargo, Mahāli, dado que la forma es sufrimiento, está acompañada de sufrimiento, imbuida de sufrimiento y no penetrada por el placer, por eso los seres se desencantan de la forma. Al desencantarse, pierden la pasión; por la pérdida de la pasión, se purifican. Esta es, Mahāli, la causa, esta es la condición para la purificación de los seres. De esta manera, los seres, con causa y condición, se purifican. ‘‘වෙදනා ච හිදං, මහාලි, එකන්තසුඛා අභවිස්ස…පෙ… සඤ්ඤා ච හිදං, මහාලි…පෙ… සඞ්ඛාරා ච හිදං, මහාලි, එකන්තසුඛා අභවිස්සංසු…පෙ… විඤ්ඤාණඤ්ච හිදං, මහාලි, එකන්තසුඛං අභවිස්ස සුඛානුපතිතං සුඛාවක්කන්තං අනවක්කන්තං දුක්ඛෙන, නයිදං සත්තා විඤ්ඤාණස්මිං නිබ්බින්දෙය්‍යුං. යස්මා ච ඛො, මහාලි, විඤ්ඤාණං දුක්ඛං දුක්ඛානුපතිතං දුක්ඛාවක්කන්තං අනවක්කන්තං සුඛෙන, තස්මා සත්තා විඤ්ඤාණස්මිං නිබ්බින්දන්ති; නිබ්බින්දං විරජ්ජන්ති; විරාගා විසුජ්ඣන්ති. අයං ඛො, මහාලි, හෙතු, අයං පච්චයො, සත්තානං විසුද්ධියා. එවම්පි සහෙතූ සප්පච්චයා සත්තා විසුජ්ඣන්තී’’ති. අට්ඨමං. —Y si esta sensación, Mahāli, fuera exclusivamente placentera... (pe)... y si esta percepción, Mahāli... (pe)... y si estas formaciones, Mahāli, fueran exclusivamente placenteras... (pe)... y si esta consciencia, Mahāli, fuera exclusivamente placentera, acompañada de placer, imbuida de placer y no penetrada por el sufrimiento, los seres no se desencantarían de la consciencia. Sin embargo, Mahāli, dado que la consciencia es sufrimiento, está acompañada de sufrimiento, imbuida de sufrimiento y no penetrada por el placer, por eso los seres se desencantan de la consciencia. Al desencantarse, pierden la pasión; por la pérdida de la pasión, se purifican. Esta es, Mahāli, la causa, esta es la condición para la purificación de los seres. De esta manera también, los seres, con causa y condición, se purifican. —Octavo. 9. ආදිත්තසුත්තං 9. Discurso sobre lo que Arde 61. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘රූපං, භික්ඛවෙ, ආදිත්තං, වෙදනා ආදිත්තා, සඤ්ඤා ආදිත්තා, සඞ්ඛාරා ආදිත්තා, විඤ්ඤාණං ආදිත්තං. එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො රූපස්මිම්පි නිබ්බින්දති, වෙදනායපි… සඤ්ඤායපි… සඞ්ඛාරෙසුපි… විඤ්ඤාණස්මිම්පි [Pg.59] නිබ්බින්දති. නිබ්බින්දං විරජ්ජති; විරාගා විමුච්චති. විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං හොති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාතී’’ති. නවමං. 61. En Sāvatthī. —Monjes, la forma está ardiendo; la sensación está ardiendo; la percepción está ardiendo; las formaciones están ardiendo; la consciencia está ardiendo. Al ver esto, monjes, el instruido noble discípulo se desencanta de la forma, se desencanta de la sensación, se desencanta de la percepción, se desencanta de las formaciones y se desencanta de la consciencia. Al desencantarse, pierde la pasión; por la pérdida de la pasión, se libera. En la liberación, surge el conocimiento: ‘¡Estoy liberado!’. Comprende: ‘El nacimiento se ha agotado, la vida santa ha sido vivida, lo que debía hacerse se ha hecho, no hay más nada para este estado de existencia’. —Noveno. 10. නිරුත්තිපථසුත්තං 10. Discurso sobre los Senderos de la Expresión 62. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, නිරුත්තිපථා අධිවචනපථා පඤ්ඤත්තිපථා අසඞ්කිණ්ණා අසඞ්කිණ්ණපුබ්බා, න සඞ්කීයන්ති, න සඞ්කීයිස්සන්ති, අප්පටිකුට්ඨා සමණෙහි බ්‍රාහ්මණෙහි විඤ්ඤූහි. කතමෙ තයො? යං, භික්ඛවෙ, රූපං අතීතං නිරුද්ධං විපරිණතං ‘අහොසී’ති තස්ස සඞ්ඛා, ‘අහොසී’ති තස්ස සමඤ්ඤා, ‘අහොසී’ති තස්ස පඤ්ඤත්ති; න තස්ස සඞ්ඛා ‘අත්ථී’ති, න තස්ස සඞ්ඛා ‘භවිස්සතී’’’ති. 62. En Sāvatthī. —Monjes, existen estos tres senderos de expresión, senderos de designación y senderos de concepto, que no están confundidos, que nunca estuvieron confundidos, que no se confunden ni se confundirán, y que no son rechazados por los sabios ascetas y brahmanes. ¿Cuáles son los tres? Aquella forma, monjes, que es pasada, que ha cesado, que se ha transformado, se denomina como ‘fue’, se designa como ‘fue’, se conceptualiza como ‘fue’; no se denomina como ‘es’ ni se denomina como ‘será’. ‘‘යා වෙදනා අතීතා නිරුද්ධා විපරිණතා ‘අහොසී’ති තස්සා සඞ්ඛා, ‘අහොසී’ති තස්සා සමඤ්ඤා, ‘අහොසී’ති තස්සා පඤ්ඤත්ති; න තස්සා සඞ්ඛා ‘අත්ථී’ති, න තස්සා සඞ්ඛා ‘භවිස්සතී’’’ති. Aquella sensación que es pasada, que ha cesado, que se ha transformado, se denomina como ‘fue’, se designa como ‘fue’, se conceptualiza como ‘fue’; no se denomina como ‘es’ ni se denomina como ‘será’. ‘‘යා සඤ්ඤා… යෙ සඞ්ඛාරා අතීතා නිරුද්ධා විපරිණතා ‘අහෙසු’න්ති තෙසං සඞ්ඛා, ‘අහෙසු’න්ති තෙසං සමඤ්ඤා, ‘අහෙසු’න්ති තෙසං පඤ්ඤත්ති; න තෙසං සඞ්ඛා ‘අත්ථී’ති, න තෙසං සඞ්ඛා ‘භවිස්සන්තී’’’ති. Aquella percepción... Aquellas formaciones que son pasadas, que han cesado, que se han transformado, se denominan como ‘fueron’, se designan como ‘fueron’, se conceptualizan como ‘fueron’; no se denominan como ‘son’ ni se denominan como ‘serán’. ‘‘යං විඤ්ඤාණං අතීතං නිරුද්ධං විපරිණතං, ‘අහොසී’ති තස්ස සඞ්ඛා, ‘අහොසී’ති තස්ස සමඤ්ඤා, ‘අහොසී’ති තස්ස පඤ්ඤත්ති; න තස්ස සඞ්ඛා ‘අත්ථී’ති, න තස්ස සඞ්ඛා ‘භවිස්සතී’’’ති. Aquella consciencia que es pasada, que ha cesado, que se ha transformado, se denomina como ‘fue’, se designa como ‘fue’, se conceptualiza como ‘fue’; no se denomina como ‘es’ ni se denomina como ‘será’. ‘‘යං, භික්ඛවෙ, රූපං අජාතං අපාතුභූතං, ‘භවිස්සතී’ති තස්ස සඞ්ඛා, ‘භවිස්සතී’ති තස්ස සමඤ්ඤා, ‘භවිස්සතී’ති තස්ස පඤ්ඤත්ති; න තස්ස සඞ්ඛා ‘අත්ථී’ති, න තස්ස සඞ්ඛා ‘අහොසී’’’ති. Aquella forma, monjes, que no ha nacido, que no se ha manifestado, se denomina como ‘será’, se designa como ‘será’, se conceptualiza como ‘será’; no se denomina como ‘es’ ni se denomina como ‘fue’. ‘‘යා වෙදනා අජාතා අපාතුභූතා, ‘භවිස්සතී’ති තස්සා සඞ්ඛා, ‘භවිස්සතී’ති තස්සා සමඤ්ඤා, ‘භවිස්සතී’ති තස්සා පඤ්ඤත්ති; න තස්සා සඞ්ඛා ‘අත්ථී’ති, න තස්සා සඞ්ඛා ‘අහොසී’’’ති. Aquella sensación que no ha nacida, que no se ha manifestado, se denomina como ‘será’, se designa como ‘será’, se conceptualiza como ‘será’; no se denomina como ‘es’ ni se denomina como ‘fue’. ‘‘යා සඤ්ඤා… යෙ සඞ්ඛාරා අජාතා අපාතුභූතා, ‘භවිස්සන්තී’ති තෙසං සඞ්ඛා, ‘භවිස්සන්තී’ති තෙසං සමඤ්ඤා, ‘භවිස්සන්තී’ති තෙසං පඤ්ඤත්ති; න තෙසං සඞ්ඛා ‘අත්ථී’ති, න තෙසං සඞ්ඛා ‘අහෙසු’’’න්ති. Aquella percepción... Aquellas formaciones que no han nacido, que no se han manifestado, se denominan como ‘serán’, se designan como ‘serán’, se conceptualizan como ‘serán’; no se denominan como ‘son’ ni se denominan como ‘fueron’. ‘‘යං [Pg.60] විඤ්ඤාණං අජාතං අපාතුභූතං, ‘භවිස්සතී’ති තස්ස සඞ්ඛා, ‘භවිස්සතී’ති තස්ස සමඤ්ඤා, ‘භවිස්සතී’ති තස්ස පඤ්ඤත්ති; න තස්ස සඞ්ඛා ‘අත්ථී’ති, න තස්ස සඞ්ඛා ‘අහොසී’’’ති. Aquella consciencia que no ha nacido, que no se ha manifestado, se denomina como ‘será’, se designa como ‘será’, se conceptualiza como ‘será’; no se denomina como ‘es’ ni se denomina como ‘fue’. ‘‘යං, භික්ඛවෙ, රූපං ජාතං පාතුභූතං, ‘අත්ථී’ති තස්ස සඞ්ඛා, ‘අත්ථී’ති තස්ස සමඤ්ඤා, ‘අත්ථී’ති තස්ස පඤ්ඤත්ති; න තස්ස සඞ්ඛා ‘අහොසී’ති, න තස්ස සඞ්ඛා ‘භවිස්සතී’’’ති. Aquella forma, monjes, que ha nacido, que se ha manifestado, se denomina como ‘es’, se designa como ‘es’, se conceptualiza como ‘es’; no se denomina como ‘fue’ ni se denomina como ‘será’. ‘‘යා වෙදනා ජාතා පාතුභූතා, ‘අත්ථී’ති තස්සා සඞ්ඛා, ‘අත්ථී’ති තස්සා සමඤ්ඤා, ‘අත්ථී’ති තස්සා පඤ්ඤත්ති; න තස්සා සඞ්ඛා ‘අහොසී’ති, න තස්සා සඞ්ඛා ‘භවිස්සතී’’’ති. Aquella sensación que ha nacido, que se ha manifestado, se denomina como ‘es’, se designa como ‘es’, se conceptualiza como ‘es’; no se denomina como ‘fue’ ni se denomina como ‘será’. ‘‘යා සඤ්ඤා… යෙ සඞ්ඛාරා ජාතා පාතුභූතා, ‘අත්ථී’ති තෙසං සඞ්ඛා, ‘අත්ථී’ති තෙසං සමඤ්ඤා, ‘අත්ථී’ති තෙසං පඤ්ඤත්ති; න තෙසං සඞ්ඛා ‘අහෙසු’න්ති, න තෙසං සඞ්ඛා, ‘භවිස්සන්තී’’’ති. Aquella percepción... Aquellas formaciones que han nacido, que se han manifestado, se denominan como ‘son’, se designan como ‘son’, se conceptualizan como ‘son’; no se denominan como ‘fueron’ ni se denominan como ‘serán’. ‘‘යං විඤ්ඤාණං ජාතං පාතුභූතං, ‘අත්ථී’ති තස්ස සඞ්ඛා, ‘අත්ථී’ති තස්ස සමඤ්ඤා, ‘අත්ථී’ති තස්ස පඤ්ඤත්ති; න තස්ස සඞ්ඛා ‘අහොසී’ති, න තස්ස සඞ්ඛා ‘භවිස්සතී’’’ති. Aquella consciencia que ha nacido, que se ha manifestado, se denomina como ‘es’, se designa como ‘es’, se conceptualiza como ‘es’; no se denomina como ‘fue’ ni se denomina como ‘será’. ‘‘ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො නිරුත්තිපථා අධිවචනපථා පඤ්ඤත්තිපථා අසඞ්කිණ්ණා අසඞ්කිණ්ණපුබ්බා, න සඞ්කීයන්ති, න සඞ්කීයිස්සන්ති, අප්පටිකුට්ඨා සමණෙහි බ්‍රාහ්මණෙහි විඤ්ඤූහි. යෙපි තෙ, භික්ඛවෙ, අහෙසුං උක්කලා වස්සභඤ්ඤා අහෙතුකවාදා අකිරියවාදා නත්ථිකවාදා, තෙපිමෙ තයො නිරුත්තිපථෙ අධිවචනපථෙ පඤ්ඤත්තිපථෙ න ගරහිතබ්බං නප්පටික්කොසිතබ්බං අමඤ්ඤිංසු. තං කිස්ස හෙතු? නින්දාඝට්ටනබ්‍යාරොසඋපාරම්භභයා’’ති. Estos, monjes, son los tres senderos de expresión, senderos de designación y senderos de concepto, que no están confundidos, que nunca estuvieron confundidos, que no se confunden ni se confundirán, y que no son rechazados por los sabios ascetas y brahmanes. Incluso aquellos de Ukkalā, monjes, los que sostenían la doctrina de Vassa y Bhañña, los que negaban la causalidad, los que negaban la acción y los nihilistas, consideraron que estos tres senderos de expresión, senderos de designación y senderos de concepto no debían ser criticados ni rechazados. ¿Por qué razón? Por temor a la censura, al ataque, al reproche y a la crítica de los sabios. උපයවග්ගො ඡට්ඨො. Sexto capítulo: Medios තස්සුද්දානං – Su resumen es el siguiente: උපයො බීජං උදානං, උපාදානපරිවත්තං; සත්තට්ඨානඤ්ච සම්බුද්ධො, පඤ්චමහාලි ආදිත්තා.වග්ගො නිරුත්තිපථෙන චාති. El medio, la semilla, la exclamación inspirada, el apego y las fases; las siete bases, el plenamente iluminado, la verdad, Mahāli y lo que arde. Con el sendero de la expresión, el capítulo es así llamado. 7. අරහන්තවග්ගො 7. Capítulo sobre el Arahant 1. උපාදියමානසුත්තං 1. Discurso sobre el que se Apega 63. එවං [Pg.61] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. අථ ඛො අඤ්ඤතරො භික්ඛු යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සාධු මෙ, භන්තෙ, භගවා සංඛිත්තෙන ධම්මං දෙසෙතු යමහං භගවතො ධම්මං සුත්වා එකො වූපකට්ඨො අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරෙය්‍ය’’න්ති. ‘‘උපාදියමානො ඛො, භික්ඛු, බද්ධො මාරස්ස; අනුපාදියමානො මුත්තො පාපිමතො’’ති. ‘‘අඤ්ඤාතං භගවා, අඤ්ඤාතං සුගතා’’ති. 63. Así lo he oído: En una ocasión, el Bienaventurado se encontraba en Sāvatthī, en el Bosque de Jeta, en el monasterio de Anāthapiṇḍika. Entonces, un cierto monje se acercó a donde estaba el Bienaventurado; habiéndose acercado y tras rendir homenaje al Bienaventurado, se sentó a un lado. Sentado a un lado, aquel monje dijo al Bienaventurado: «Señor, sería bueno que el Bienaventurado me enseñara el Dhamma brevemente, de modo que, tras haber oído el Dhamma del Bienaventurado, pueda morar solo, retirado, diligente, ardiente y resuelto». «Monje, al apegarse, uno queda atado por Māra; al no apegarse, uno se libera del Maligno». «He comprendido, Bienaventurado; he comprendido, Sugata». ‘‘යථා කථං පන ත්වං, භික්ඛු, මයා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාසී’’ති? ‘‘රූපං ඛො, භන්තෙ, උපාදියමානො බද්ධො මාරස්ස; අනුපාදියමානො මුත්තො පාපිමතො. වෙදනං උපාදියමානො බද්ධො මාරස්ස; අනුපාදියමානො මුත්තො පාපිමතො. සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ … විඤ්ඤාණං උපාදියමානො බද්ධො මාරස්ස; අනුපාදියමානො මුත්තො පාපිමතො. ඉමස්ස ඛ්වාහං, භන්තෙ, භගවතා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාමී’’ති. «¿Y de qué manera, monje, comprendes en detalle el significado de lo que he dicho brevemente?». «Señor, al apegarse a la forma, uno queda atado por Māra; al no apegarse, se libera del Maligno. Al apegarse a la sensación, uno queda atado por Māra; al no apegarse, se libera del Maligno. Al apegarse a la percepción… a las formaciones… a la conciencia, uno queda atado por Māra; al no apegarse, se libera del Maligno. De esta manera, Señor, comprendo en detalle el significado de lo que el Bienaventurado ha dicho brevemente». ‘‘සාධු සාධු, භික්ඛු! සාධු ඛො ත්වං, භික්ඛු, මයා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාසි. රූපං ඛො, භික්ඛු, උපාදියමානො බද්ධො මාරස්ස; අනුපාදියමානො මුත්තො පාපිමතො. වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං උපාදියමානො බද්ධො මාරස්ස; අනුපාදියමානො මුත්තො පාපිමතො. ඉමස්ස ඛො, භික්ඛු, මයා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථො දට්ඨබ්බො’’ති. «¡Bien, bien, monje! Es excelente, monje, que comprendas así, en detalle, el significado de lo que he dicho brevemente. Monje, al apegarse a la forma, uno queda atado por Māra; al no apegarse, se libera del Maligno. Al apegarse a la sensación… a la percepción… a las formaciones… a la conciencia, uno queda atado por Māra; al no apegarse, se libera del Maligno. De esta manera, monje, debe verse en detalle el significado de lo que he dicho brevemente». අථ ඛො සො භික්ඛු භගවතො භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා පක්කාමි. අථ ඛො සො භික්ඛු එකො වූපකට්ඨො අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරන්තො නචිරස්සෙව – යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති තදනුත්තරං – බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරති. ‘‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං [Pg.62] කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’’ති අබ්භඤ්ඤාසි. අඤ්ඤතරො ච පන සො භික්ඛු අරහතං අහොසීති. පඨමං. Entonces, aquel monje, habiéndose regocijado y deleitado en las palabras del Bienaventurado, se levantó de su asiento, rindió homenaje al Bienaventurado y, tras rodearlo por la derecha, partió. Luego, aquel monje, morando solo, retirado, diligente, ardiente y resuelto, en poco tiempo alcanzó por sí mismo mediante el conocimiento directo, realizó y entró en aquella meta suprema de la vida santa por la cual los hijos de familia parten rectamente del hogar a la vida sin hogar, morando en ella en esta misma vida. Comprendió: «El nacimiento se ha agotado, la vida santa ha sido vivida, lo que debía hacerse se ha hecho, no hay más por hacer para este estado de existencia». Y aquel monje llegó a ser uno de los Arahants. Primero. 2. මඤ්ඤමානසුත්තං 2. Maññamānasutta: El Discurso sobre Concebir 64. සාවත්ථිනිදානං. අථ ඛො අඤ්ඤතරො භික්ඛු…පෙ… එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සාධු මෙ, භන්තෙ, භගවා සංඛිත්තෙන ධම්මං දෙසෙතු…පෙ… ආතාපී පහිතත්තො විහරෙය්‍ය’’න්ති. ‘‘මඤ්ඤමානො ඛො, භික්ඛු, බද්ධො මාරස්ස; අමඤ්ඤමානො මුත්තො පාපිමතො’’ති. ‘‘අඤ්ඤාතං භගවා, අඤ්ඤාතං සුගතා’’ති. 64. En Sāvatthī. Entonces, un cierto monje… (como en el sutta anterior) … sentado a un lado, aquel monje dijo al Bienaventurado: «Señor, sería bueno que el Bienaventurado me enseñara el Dhamma brevemente… de modo que pueda morar ardiente y resuelto». «Monje, al concebir [a través del deseo, el orgullo o las visiones], uno queda atado por Māra; al no concebir, se libera del Maligno». «He comprendido, Bienaventurado; he comprendido, Sugata». ‘‘යථා කථං පන ත්වං, භික්ඛු, මයා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාසී’’ති? ‘‘රූපං ඛො, භන්තෙ, මඤ්ඤමානො බද්ධො මාරස්ස; අමඤ්ඤමානො මුත්තො පාපිමතො. වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං මඤ්ඤමානො බද්ධො මාරස්ස; අමඤ්ඤමානො මුත්තො පාපිමතො. ඉමස්ස ඛ්වාහං, භන්තෙ, භගවතා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාමී’’ති. «¿Y de qué manera, monje, comprendes en detalle el significado de lo que he dicho brevemente?». «Señor, al concebir la forma, uno queda atado por Māra; al no concebirla, se libera del Maligno. Al concebir la sensación… la percepción… las formaciones… la conciencia, uno queda atado por Māra; al no concebirla, se libera del Maligno. De esta manera, Señor, comprendo en detalle el significado de lo que el Bienaventurado ha dicho brevemente». ‘‘සාධු සාධු, භික්ඛු! සාධු ඛො ත්වං, භික්ඛු, මයා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාසි. රූපං ඛො, භික්ඛු, මඤ්ඤමානො බද්ධො මාරස්ස; අමඤ්ඤමානො මුත්තො පාපිමතො. වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං මඤ්ඤමානො බද්ධො මාරස්ස; අමඤ්ඤමානො මුත්තො පාපිමතො. ඉමස්ස ඛො, භික්ඛු, මයා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථො දට්ඨබ්බො’’ති…පෙ… අඤ්ඤතරො ච පන සො භික්ඛු අරහතං අහොසීති. දුතියං. «¡Bien, bien, monje! Es excelente, monje, que comprendas así en detalle el significado de lo que he dicho brevemente. Monje, al concebir la forma, uno queda atado por Māra; al no concebirla, se libera del Maligno. Al concebir la sensación… la percepción… las formaciones… la conciencia, uno queda atado por Māra; al no concebirla, se libera del Maligno. De esta manera, monje, debe verse en detalle el significado de lo que he dicho brevemente»… Y aquel monje llegó a ser uno de los Arahants. Segundo. 3. අභිනන්දමානසුත්තං 3. Abhinandamānasutta: El Discurso sobre Deleitarse 65. සාවත්ථිනිදානං. අථ ඛො අඤ්ඤතරො භික්ඛු…පෙ… එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සාධු මෙ, භන්තෙ, භගවා සංඛිත්තෙන…පෙ… පහිතත්තො විහරෙය්‍ය’’න්ති. ‘‘අභිනන්දමානො ඛො, භික්ඛු, බද්ධො මාරස්ස; අනභිනන්දමානො මුත්තො පාපිමතො’’ති. ‘‘අඤ්ඤාතං භගවා, අඤ්ඤාතං සුගතා’’ති. 65. En Sāvatthī. Entonces, un cierto monje… sentado a un lado, aquel monje dijo al Bienaventurado: «Señor, sería bueno que el Bienaventurado me enseñara brevemente… de modo que pueda morar resuelto». «Monje, al deleitarse, uno queda atado por Māra; al no deleitarse, se libera del Maligno». «He comprendido, Bienaventurado; he comprendido, Sugata». ‘‘යථා [Pg.63] කථං පන ත්වං, භික්ඛු, මයා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාසී’’ති? ‘‘රූපං ඛො, භන්තෙ, අභිනන්දමානො බද්ධො මාරස්ස; අනභිනන්දමානො මුත්තො පාපිමතො. වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං අභිනන්දමානො බද්ධො මාරස්ස; අනභිනන්දමානො මුත්තො පාපිමතො. ඉමස්ස ඛ්වාහං, භන්තෙ, භගවතා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාමී’’ති. «¿Y de qué manera, monje, comprendes en detalle el significado de lo que he dicho brevemente?». «Señor, al deleitarse en la forma, uno queda atado por Māra; al no deleitarse, se libera del Maligno. Al deleitarse en la sensación… la percepción… las formaciones… la conciencia, uno queda atado por Māra; al no deleitarse, se libera del Maligno. De esta manera, Señor, comprendo en detalle el significado de lo que el Bienaventurado ha dicho brevemente». ‘‘සාධු සාධු, භික්ඛු! සාධු ඛො ත්වං, භික්ඛු, මයා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාසි. රූපං ඛො, භික්ඛු, අභිනන්දමානො බද්ධො මාරස්ස; අනභිනන්දමානො මුත්තො පාපිමතො. වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ … විඤ්ඤාණං අභිනන්දමානො බද්ධො මාරස්ස; අනභිනන්දමානො මුත්තො පාපිමතො. ඉමස්ස ඛො, භික්ඛු, මයා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථො දට්ඨබ්බො’’ති…පෙ… අඤ්ඤතරො ච පන සො භික්ඛු අරහතං අහොසීති. තතියං. «¡Bien, bien, monje! Es excelente, monje, que comprendas así en detalle el significado de lo que he dicho brevemente. Monje, al deleitarse en la forma, uno queda atado por Māra; al no deleitarse, se libera del Maligno. Al deleitarse en la sensación… la percepción… las formaciones… la conciencia, uno queda atado por Māra; al no deleitarse, se libera del Maligno. De esta manera, monje, debe verse en detalle el significado de lo que he dicho brevemente»… Y aquel monje llegó a ser uno de los Arahants. Tercero. 4. අනිච්චසුත්තං 4. Aniccasutta: El Discurso sobre lo Impermanente 66. සාවත්ථිනිදානං. අථ ඛො අඤ්ඤතරො භික්ඛු…පෙ… එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සාධු මෙ, භන්තෙ, භගවා සංඛිත්තෙන ධම්මං දෙසෙතු…පෙ… ආතාපී පහිතත්තො විහරෙය්‍ය’’න්ති. ‘‘යං ඛො, භික්ඛු, අනිච්චං; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො’’ති. ‘‘අඤ්ඤාතං භගවා; අඤ්ඤාතං සුගතා’’ති. 66. En Sāvatthī. Entonces, un cierto monje… sentado a un lado, aquel monje dijo al Bienaventurado: «Señor, sería bueno que el Bienaventurado me enseñara el Dhamma brevemente… de modo que pueda morar ardiente y resuelto». «Monje, en aquello que es impermanente, debes abandonar el deseo por ello». «He comprendido, Bienaventurado; he comprendido, Sugata». ‘‘යථා කථං පන ත්වං, භික්ඛු, මයා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාසී’’ති? ‘‘රූපං ඛො, භන්තෙ, අනිච්චං; තත්‍ර මෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං අනිච්චං; තත්‍ර මෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. ඉමස්ස ඛ්වාහං, භන්තෙ, භගවතා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාමී’’ති. «¿Pero cómo, monje, comprendes tú en detalle el significado de lo que he dicho de forma breve?». «Señor, la forma es ciertamente impermanente; en ella, el deseo debe ser abandonado por mí. La sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia es impermanente; en ella, el deseo debe ser abandonado por mí. De esta manera, Señor, comprendo yo en detalle el significado de lo que el Bienaventurado ha dicho de forma breve». ‘‘සාධු සාධු, භික්ඛු! සාධු ඛො ත්වං, භික්ඛු, මයා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාසි. රූපං ඛො, භික්ඛු, අනිච්චං; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. වෙදනා අනිච්චා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං අනිච්චං; තත්‍ර ඛො තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. ඉමස්ස ඛො, භික්ඛු, මයා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථො දට්ඨබ්බො’’ති…පෙ… අඤ්ඤතරො ච පන සො භික්ඛු අරහතං අහොසීති. චතුත්ථං. «¡Bien, bien, monje! Bien comprendes tú, monje, en detalle el significado de lo que he dicho de forma breve. La forma, monje, es impermanente; en ella, el deseo debe ser abandonado por ti. La sensación es impermanente... la percepción... las formaciones... la conciencia es impermanente; en ella, ciertamente, el deseo debe ser abandonado por ti. De esta manera, monje, debe verse en detalle el significado de lo que he dicho de forma breve»... y aquel monje se convirtió en uno de los Arahants. Cuarto. 5. දුක්ඛසුත්තං 5. Discurso sobre el sufrimiento 67. සාවත්ථිනිදානං[Pg.64]. අථ ඛො අඤ්ඤතරො භික්ඛු…පෙ… එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සාධු මෙ, භන්තෙ, භගවා සංඛිත්තෙන ධම්මං දෙසෙතු…පෙ… ආතාපී පහිතත්තො විහරෙය්‍ය’’න්ති. ‘‘යං ඛො, භික්ඛු, දුක්ඛං; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො’’ති. ‘‘අඤ්ඤාතං භගවා; අඤ්ඤාතං සුගතා’’ති. 67. Origen en Sāvatthī. Entonces, un cierto monje... sentado a un lado, le dijo esto al Bienaventurado: «Señor, ruego que el Bienaventurado me enseñe el Dhamma de forma breve... para que yo pueda vivir diligente y resuelto». «Monje, aquello que es sufrimiento; en ello, el deseo debe ser abandonado por ti». «Comprendido, Bienaventurado; comprendido, Sugata». ‘‘යථා කථං පන ත්වං, භික්ඛු, මයා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාසී’’ති? ‘‘රූපං ඛො, භන්තෙ, දුක්ඛං; තත්‍ර මෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං දුක්ඛං; තත්‍ර මෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. ඉමස්ස ඛ්වාහං, භන්තෙ, භගවතා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාමී’’ති. «¿Pero cómo, monje, comprendes tú en detalle el significado de lo que he dicho de forma breve?». «Señor, la forma es ciertamente sufrimiento; en ella, el deseo debe ser abandonado por mí. La sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia es sufrimiento; en ella, el deseo debe ser abandonado por mí. De esta manera, Señor, comprendo yo en detalle el significado de lo que el Bienaventurado ha dicho de forma breve». ‘‘සාධු සාධු, භික්ඛු! සාධු ඛො ත්වං, භික්ඛු, මයා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාසි. රූපං ඛො භික්ඛු, දුක්ඛං; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං දුක්ඛං; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. ඉමස්ස ඛො, භික්ඛු, මයා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථො දට්ඨබ්බො’’ති…පෙ… අඤ්ඤතරො ච පන සො භික්ඛු අරහතං අහොසීති. පඤ්චමං. «¡Bien, bien, monje! Bien comprendes tú, monje, en detalle el significado de lo que he dicho de forma breve. La forma, monje, es sufrimiento; en ella, el deseo debe ser abandonado por ti. La sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia es sufrimiento; en ella, el deseo debe ser abandonado por ti. De esta manera, monje, debe verse en detalle el significado de lo que he dicho de forma breve»... y aquel monje se convirtió en uno de los Arahants. Quinto. 6. අනත්තසුත්තං 6. Discurso sobre el no-yo 68. සාවත්ථිනිදානං. අථ ඛො අඤ්ඤතරො භික්ඛු…පෙ… එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සාධු මෙ, භන්තෙ, භගවා සංඛිත්තෙන ධම්මං දෙසෙතු…පෙ… ආතාපී පහිතත්තො විහරෙය්‍ය’’න්ති. ‘‘යො ඛො, භික්ඛු, අනත්තා; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො’’ති. ‘‘අඤ්ඤාතං, භගවා; අඤ්ඤාතං, සුගතා’’ති. 68. Origen en Sāvatthī. Entonces, un cierto monje... sentado a un lado, le dijo esto al Bienaventurado: «Señor, ruego que el Bienaventurado me enseñe el Dhamma de forma breve... para que yo pueda vivir diligente y resuelto». «Monje, aquello que es no-yo; en ello, el deseo debe ser abandonado por ti». «Comprendido, Bienaventurado; comprendido, Sugata». ‘‘යථා කථං පන ත්වං, භික්ඛු, මයා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාසී’’ති? ‘‘රූපං ඛො, භන්තෙ, අනත්තා; තත්‍ර මෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං අනත්තා; තත්‍ර මෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. ඉමස්ස ඛ්වාහං, භන්තෙ, භගවතා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාමී’’ති. «¿Pero cómo, monje, comprendes tú en detalle el significado de lo que he dicho de forma breve?». «Señor, la forma es ciertamente no-yo; en ella, el deseo debe ser abandonado por mí. La sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia es no-yo; en ella, el deseo debe ser abandonado por mí. De esta manera, Señor, comprendo yo en detalle el significado de lo que el Bienaventurado ha dicho de forma breve». ‘‘සාධු සාධු, භික්ඛු! සාධු ඛො ත්වං, භික්ඛු, මයා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාසි. රූපං ඛො, භික්ඛු, අනත්තා; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො[Pg.65]. වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං අනත්තා; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. ඉමස්ස ඛො, භික්ඛු, මයා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථො දට්ඨබ්බො’’ති…පෙ… අඤ්ඤතරො ච පන සො භික්ඛු අරහතං අහොසීති. ඡට්ඨං. «¡Bien, bien, monje! Bien comprendes tú, monje, en detalle el significado de lo que he dicho de forma breve. La forma, monje, es no-yo; en ella, el deseo debe ser abandonado por ti. La sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia es no-yo; en ella, el deseo debe ser abandonado por ti. De esta manera, monje, debe verse en detalle el significado de lo que he dicho de forma breve»... y aquel monje se convirtió en uno de los Arahants. Sexto. 7. අනත්තනියසුත්තං 7. Discurso sobre lo que no pertenece al yo 69. සාවත්ථිනිදානං. අථ ඛො අඤ්ඤතරො භික්ඛු…පෙ… එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සාධු මෙ, භන්තෙ, භගවා සංඛිත්තෙන ධම්මං දෙසෙතු…පෙ… විහරෙය්‍ය’’න්ති. ‘‘යං ඛො, භික්ඛු, අනත්තනියං; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො’’ති. ‘‘අඤ්ඤාතං, භගවා; අඤ්ඤාතං, සුගතා’’ති. 69. Origen en Sāvatthī. Entonces, un cierto monje... sentado a un lado, le dijo esto al Bienaventurado: «Señor, ruego que el Bienaventurado me enseñe el Dhamma de forma breve... para que yo pueda vivir». «Monje, aquello que no pertenece al yo; en ello, el deseo debe ser abandonado por ti». «Comprendido, Bienaventurado; comprendido, Sugata». ‘‘යථා කථං පන ත්වං, භික්ඛු, මයා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාසී’’ති? ‘‘රූපං ඛො, භන්තෙ, අනත්තනියං; තත්‍ර මෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං අනත්තනියං; තත්‍ර මෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. ඉමස්ස ඛ්වාහං, භන්තෙ, භගවතා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාමී’’ති. «¿Pero cómo, monje, comprendes tú en detalle el significado de lo que he dicho de forma breve?». «Señor, la forma ciertamente no pertenece al yo; en ella, el deseo debe ser abandonado por mí. La sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia no pertenece al yo; en ella, el deseo debe ser abandonado por mí. De esta manera, Señor, comprendo yo en detalle el significado de lo que el Bienaventurado ha dicho de forma breve». ‘‘සාධු සාධු, භික්ඛු! සාධු ඛො ත්වං, භික්ඛු, මයා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාසි. රූපං ඛො, භික්ඛු, අනත්තනියං; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. වෙදනා … සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං අනත්තනියං; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. ඉමස්ස ඛො, භික්ඛු, මයා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථො දට්ඨබ්බො’’ති…පෙ… අඤ්ඤතරො ච පන සො භික්ඛු අරහතං අහොසීති. සත්තමං. «¡Bien, bien, monje! Bien comprendes tú, monje, en detalle el significado de lo que he dicho de forma breve. La forma, monje, no pertenece al yo; en ella, el deseo debe ser abandonado por ti. La sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia no pertenece al yo; en ella, el deseo debe ser abandonado por ti. De esta manera, monje, debe verse en detalle el significado de lo que he dicho de forma breve»... y aquel monje se convirtió en uno de los Arahants. Séptimo. 8. රජනීයසණ්ඨිතසුත්තං 8. Discurso sobre lo que está basado en la lujuria 70. සාවත්ථිනිදානං. අථ ඛො අඤ්ඤතරො භික්ඛු…පෙ… එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සාධු මෙ, භන්තෙ, භගවා සංඛිත්තෙන ධම්මං දෙසෙතු, යමහං භගවතො ධම්මං සුත්වා…පෙ… විහරෙය්‍ය’’න්ති. ‘‘යං ඛො, භික්ඛු, රජනීයසණ්ඨිතං; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො’’ති. ‘‘අඤ්ඤාතං, භගවා; අඤ්ඤාතං, සුගතා’’ති. 70. Origen en Sāvatthī. Entonces, un cierto monje... sentado a un lado, le dijo esto al Bienaventurado: «Señor, ruego que el Bienaventurado me enseñe el Dhamma de forma breve, para que después de haber escuchado el Dhamma del Bienaventurado... yo pueda vivir». «Monje, aquello que está basado en la lujuria; en ello, el deseo debe ser abandonado por ti». «Comprendido, Bienaventurado; comprendido, Sugata». ‘‘යථා කථං පන ත්වං, භික්ඛු, මයා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාසී’’ති? ‘‘රූපං ඛො, භන්තෙ, රජනීයසණ්ඨිතං; තත්‍ර මෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං රජනීයසණ්ඨිතං; තත්‍ර මෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. ඉමස්ස ඛ්වාහං, භන්තෙ, භගවතා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාමී’’ති. «¿Pero cómo, monje, comprendes tú en detalle el significado de lo que he dicho de forma breve?». «Señor, la forma está ciertamente basada en la lujuria; en ella, el deseo debe ser abandonado por mí. La sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia está basada en la lujuria; en ella, el deseo debe ser abandonado por mí. De esta manera, Señor, comprendo yo en detalle el significado de lo que el Bienaventurado ha dicho de forma breve». ‘‘සාධු [Pg.66] සාධු භික්ඛු! සාධු ඛො ත්වං, භික්ඛු, මයා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාසි. රූපං ඛො, භික්ඛු, රජනීයසණ්ඨිතං; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං රජනීයසණ්ඨිතං; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. ඉමස්ස ඛො, භික්ඛු, මයා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථො දට්ඨබ්බො’’ති…පෙ… අඤ්ඤතරො ච පන සො භික්ඛු අරහතං අහොසීති. අට්ඨමං. “¡Bien, bien, monje! Muy bien comprendes tú, monje, en detalle el significado de lo que he dicho de manera breve. La forma, monje, está situada como un objeto de deseo; respecto a ella, debes abandonar el deseo. La sensación… la percepción… las formaciones… la conciencia está situada como un objeto de deseo; respecto a ella, debes abandonar el deseo. De esta manera, monje, debe verse en detalle el significado de lo que he dicho de manera breve”... y aquel monje se convirtió en uno de los arahants. Octavo. 9. රාධසුත්තං 9. Discurso sobre Rādha 71. සාවත්ථිනිදානං. අථ ඛො ආයස්මා රාධො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කථං නු ඛො, භන්තෙ, ජානතො, කථං පස්සතො ඉමස්මිඤ්ච සවිඤ්ඤාණකෙ කායෙ බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙසු අහඞ්කාරමමඞ්කාරමානානුසයා න හොන්තී’’ති? ‘‘යං කිඤ්චි, රාධ, රූපං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා ඔළාරිකං වා සුඛුමං වා හීනං වා පණීතං වා යං දූරෙ සන්තිකෙ වා, සබ්බං රූපං – ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සති. යා කාචි වෙදනා… යා කාචි සඤ්ඤා… යෙ කෙචි සඞ්ඛාරා… යං කිඤ්චි විඤ්ඤාණං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං…පෙ… යං දූරෙ සන්තිකෙ වා, සබ්බං විඤ්ඤාණං – ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සති. එවං ඛො, රාධ, ජානතො එවං පස්සතො ඉමස්මිඤ්ච සවිඤ්ඤාණකෙ කායෙ බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙසු අහඞ්කාරමමඞ්කාරමානානුසයා න හොන්තී’’ති…පෙ… අඤ්ඤතරො ච පනායස්මා රාධො අරහතං අහොසීති. නවමං. 71. En Sāvatthī. Entonces, el venerable Rādha se acercó al Bienaventurado; habiéndose acercado, le dijo al Bienaventurado: “¿Cómo, señor, para quien conoce y para quien ve, no surgen el hacedor de ‘yo’, el hacedor de ‘mío’ y la tendencia latente al orgullo en este cuerpo dotado de conciencia, en los objetos externos y en todas las señales?”. “Cualquier forma, Rādha, ya sea pasada, futura o presente, interna o externa, burda o sutil, inferior o superior, lejana o cercana; a toda forma se la debe ver con sabiduría correcta tal como es de esta manera: ‘Esto no es mío, esto no soy yo, esto no es mi yo’. Cualquier sensación… cualquier percepción… cualesquiera formaciones… cualquier conciencia, ya sea pasada, futura o presente... lejana o cercana; a toda conciencia se la debe ver con sabiduría correcta tal como es: ‘Esto no es mío, esto no soy yo, esto no es mi yo’. De esta manera, Rādha, para quien conoce y para quien ve, no surgen el hacedor de ‘yo’, el hacedor de ‘mío’ y la tendencia latente al orgullo en este cuerpo dotado de conciencia, en los objetos externos y en todas las señales”... y el venerable Rādha se convirtió en uno de los arahants. Noveno. 10. සුරාධසුත්තං 10. Discurso sobre Surādha 72. සාවත්ථිනිදානං. අථ ඛො ආයස්මා සුරාධො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කථං නු ඛො, භන්තෙ, ජානතො කථං පස්සතො ඉමස්මිඤ්ච සවිඤ්ඤාණකෙ කායෙ බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙසු අහඞ්කාරමමඞ්කාරමානාපගතං මානසං හොති, විධා සමතික්කන්තං සන්තං සුවිමුත්ත’’න්ති? ‘‘යං කිඤ්චි, සුරාධ, රූපං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං…පෙ… යං දූරෙ සන්තිකෙ වා, සබ්බං රූපං – ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දිස්වා අනුපාදාවිමුත්තො හොති. යා කාචි වෙදනා… යා කාචි සඤ්ඤා… යෙ කෙචි සඞ්ඛාරා… යං කිඤ්චි විඤ්ඤාණං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා ඔළාරිකං වා [Pg.67] සුඛුමං වා හීනං වා පණීතං වා යං දූරෙ සන්තිකෙ වා, සබ්බං විඤ්ඤාණං – ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දිස්වා අනුපාදාවිමුත්තො හොති. එවං ඛො, සුරාධ, ජානතො එවං පස්සතො ඉමස්මිඤ්ච සවිඤ්ඤාණකෙ කායෙ, බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙසු අහඞ්කාරමමඞ්කාරමානාපගතං මානසං හොති විධා සමතික්කන්තං සන්තං සුවිමුත්ත’’න්ති…පෙ… අඤ්ඤතරො ච පනායස්මා සුරාධො අරහතං අහොසීති. දසමං. 72. En Sāvatthī. Entonces, el venerable Surādha le dijo al Bienaventurado: “¿Cómo, señor, para quien conoce y para quien ve, la mente se vuelve libre del hacedor de ‘yo’, del hacedor de ‘mío’ y del orgullo en este cuerpo dotado de conciencia, en los objetos externos y en todas las señales; y la mente se vuelve una que ha trascendido los tres modos de orgullo, que está en paz y bien liberada?”. “Cualquier forma, Surādha, ya sea pasada, futura o presente... lejana o cercana; habiendo visto toda forma con sabiduría correcta tal como es: ‘Esto no es mío, esto no soy yo, esto no es mi yo’, uno se libera mediante el no-apego. Cualquier sensación… cualquier percepción… cualesquiera formaciones… cualquier conciencia, ya sea pasada, futura o presente, interna o externa, burda o sutil, inferior o superior, lejana o cercana; habiendo visto toda conciencia con sabiduría correcta tal como es: ‘Esto no es mío, esto no soy yo, esto no es mi yo’, uno se libera mediante el no-apego. De esta manera, Surādha, para quien conoce y para quien ve, la mente se vuelve libre del hacedor de ‘yo’, del hacedor de ‘mío’ y del orgullo en este cuerpo dotado de conciencia, en los objetos externos y en todas las señales; y la mente se vuelve una que ha trascendido los tres modos de orgullo, que está en paz y bien liberada”... y el venerable Surādha se convirtió en uno de los arahants. Décimo. අරහන්තවග්ගො සත්තමො. Séptimo grupo: Sobre los Arahants. තස්සුද්දානං – El resumen del grupo es el siguiente: උපාදියමඤ්ඤමානා, අථාභිනන්දමානො ච; අනිච්චං දුක්ඛං අනත්තා ච, අනත්තනීයං රජනීයසණ්ඨිතං; රාධසුරාධෙන තෙ දසාති. Los discursos de Upādiyamaññamāna, Abhinandamāna, Anicca, Dukkha, Anattā, Anattanīya, Rajanīyasaṇṭhita, junto con Rādha y Surādha, son diez en total. 8. ඛජ්ජනීයවග්ගො 8. Grupo sobre ‘Lo que debe ser consumido’ (Khajjanīyavagga) 1. අස්සාදසුත්තං 1. Discurso sobre la gratificación 73. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘අස්සුතවා, භික්ඛවෙ, පුථුජ්ජනො රූපස්ස අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං නප්පජානාති. වෙදනාය… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරානං… විඤ්ඤාණස්ස අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං නප්පජානාති. සුතවා ච ඛො, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො රූපස්ස අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං පජානාති. වෙදනා … සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරානං… විඤ්ඤාණස්ස අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං පජානාතී’’ති. පඨමං. 73. En Sāvatthī. “Monjes, el mundano no instruido no comprende tal como es la gratificación, el peligro y el escape de la forma. No comprende tal como es la gratificación, el peligro y el escape de la sensación… de la percepción… de las formaciones… de la conciencia. Pero, monjes, el noble discípulo instruido comprende tal como es la gratificación, el peligro y el escape de la forma. Comprende tal como es la gratificación, el peligro y el escape de la sensación… de la percepción… de las formaciones… de la conciencia”. Primero. 2. සමුදයසුත්තං 2. Discurso sobre el origen 74. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘අස්සුතවා, භික්ඛවෙ, පුථුජ්ජනො රූපස්ස සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං නප්පජානාති. වෙදනාය… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරානං… විඤ්ඤාණස්ස සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච [Pg.68] නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං නප්පජානාති. සුතවා ච ඛො, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො රූපස්ස සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං පජානාති. වෙදනාය… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරානං… විඤ්ඤාණස්ස සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං පජානාතී’’ති. දුතියං. 74. En Sāvatthī. “Monjes, el mundano no instruido no comprende tal como es el origen, la desaparición, la gratificación, el peligro y el escape de la forma. No comprende tal como es el origen, la desaparición, la gratificación, el peligro y el escape de la sensación… de las formaciones… de la conciencia. Pero, monjes, el noble discípulo instruido comprende tal como es el origen, la desaparición, la gratificación, el peligro y el escape de la forma. Comprende tal como es el origen, la desaparición, la gratificación, el peligro y el escape de la sensación… de la percepción… de las formaciones… de la conciencia”. Segundo. 3. දුතියසමුදයසුත්තං 3. Segundo discurso sobre el origen 75. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘සුතවා, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො රූපස්ස සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං පජානාති. වෙදනාය… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරානං… විඤ්ඤාණස්ස සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං පජානාතී’’ති. තතියං. 75. En Sāvatthī. “Monjes, el noble discípulo instruido comprende tal como es el origen, la desaparición, la gratificación, el peligro y el escape de la forma. Comprende tal como es el origen, la desaparición, la gratificación, el peligro y el escape de la sensación… de la percepción… de las formaciones… de la conciencia”. Tercero. 4. අරහන්තසුත්තං 4. Discurso sobre el Arahant 76. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘රූපං, භික්ඛවෙ, අනිච්චං. යදනිච්චං තං දුක්ඛං; යං දුක්ඛං තදනත්තා; යදනත්තා තං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං අනිච්චං. යදනිච්චං තං දුක්ඛං; යං දුක්ඛං තදනත්තා; යදනත්තා තං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං’’. 76. En Sāvatthī. “Monjes, la forma es impermanente. Lo que es impermanente es sufrimiento; lo que es sufrimiento es no-yo; lo que es no-yo debe ser visto con sabiduría correcta tal como es: ‘Esto no es mío, esto no soy yo, esto no es mi yo’. La sensación… la percepción… las formaciones… la conciencia es impermanente. Lo que es impermanente es sufrimiento; lo que es sufrimiento es no-yo; lo que es no-yo debe ser visto con sabiduría correcta tal como es: ‘Esto no es mío, esto no soy yo, esto no es mi yo’”.}]```of some text 140 characters in length. 3. Text must contain word ‘‘එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො රූපස්මිම්පි නිබ්බින්දති, වෙදනායපි… සඤ්ඤායපි… සඞ්ඛාරෙසුපි… විඤ්ඤාණස්මිම්පි නිබ්බින්දති. නිබ්බින්දං විරජ්ජති; විරාගා විමුච්චති. විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං හොති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාති. යාවතා, භික්ඛවෙ, සත්තාවාසා, යාවතා භවග්ගං, එතෙ අග්ගා, එතෙ සෙට්ඨා ලොකස්මිං යදිදං අරහන්තො’’ති. “Al ver esto, monjes, el noble discípulo instruido se desencanta de la forma, se desencanta de la sensación, se desencanta de la percepción, se desencanta de las formaciones y se desencanta de la conciencia. Al desencantarse, se desapasiona; a través del desapasionamiento, es liberado. En la liberación, surge el conocimiento: ‘¡Estoy liberado!’. Comprende: ‘El nacimiento se ha agotado, la vida santa ha sido vivida, lo que debía hacerse ha sido realizado, no hay nada más después de este estado’. Monjes, en la medida en que existen moradas de seres, en la medida en que llega la cima de la existencia, estos son los principales, estos son los supremos en el mundo, a saber: los Arahants”. ඉදමවොච භගවා. ඉදං වත්වාන සුගතො අථාපරං එතදවොච සත්ථා – Esto dijo el Bienaventurado. Habiendo dicho esto, el Sugato, el Maestro, añadió además lo siguiente: ‘‘සුඛිනො වත අරහන්තො, තණ්හා තෙසං න විජ්ජති; අස්මිමානො සමුච්ඡින්නො, මොහජාලං පදාලිතං. “¡Felices en verdad son los Arahants! En ellos no existe el anhelo. El orgullo del ‘yo soy’ ha sido cortado de raíz, la red del engaño ha sido desgarrada. ‘‘අනෙජං [Pg.69] තෙ අනුප්පත්තා, චිත්තං තෙසං අනාවිලං; ලොකෙ අනුපලිත්තා තෙ, බ්‍රහ්මභූතා අනාසවා. Ellos han alcanzado el estado inamovible, su mente está libre de turbidez. En el mundo no están manchados, se han vuelto sublimes, libres de influjos impuros. ‘‘පඤ්චක්ඛන්ධෙ පරිඤ්ඤාය, සත්ත සද්ධම්මගොචරා; පසංසියා සප්පුරිසා, පුත්තා බුද්ධස්ස ඔරසා. Habiendo comprendido plenamente los cinco agregados, habitan en el dominio de las siete nobles cualidades. Son hombres íntegros dignos de alabanza, hijos legítimos del Buda. ‘‘සත්තරතනසම්පන්නා, තීසු සික්ඛාසු සික්ඛිතා; අනුවිචරන්ති මහාවීරා, පහීනභයභෙරවා. Dotados de los siete tesoros, entrenados en los tres entrenamientos, estos grandes héroes andan sin temor, habiendo abandonado todo miedo y terror. ‘‘දසහඞ්ගෙහි සම්පන්නා, මහානාගා සමාහිතා; එතෙ ඛො සෙට්ඨා ලොකස්මිං, තණ්හා තෙසං න විජ්ජති. Dotados de los diez factores, estos grandes seres están concentrados. Ellos son verdaderamente los supremos en el mundo; en ellos no se encuentra el anhelo. ‘‘අසෙඛඤාණමුප්පන්නං, අන්තිමොයං සමුස්සයො; යො සාරො බ්‍රහ්මචරියස්ස, තස්මිං අපරපච්චයා. Ha surgido en ellos el conocimiento de quien ya no necesita entrenamiento; este es su último cuerpo. Poseen la esencia de la vida santa y en ella ya no dependen de otros. ‘‘විධාසු න විකම්පන්ති, විප්පමුත්තා පුනබ්භවා; දන්තභූමිමනුප්පත්තා, තෙ ලොකෙ විජිතාවිනො. No vacilan ante las distinciones del orgullo, están liberados del renacimiento. Habiendo alcanzado el terreno de la automaestría, son vencedores en el mundo. ‘‘උද්ධං තිරියං අපාචීනං, නන්දී තෙසං න විජ්ජති; නදන්ති තෙ සීහනාදං, බුද්ධා ලොකෙ අනුත්තරා’’ති. චතුත්ථං; Arriba, a los lados o abajo, no existe en ellos deleite por la existencia. Rugen el rugido del león; ellos, los Budas, supremos en el mundo”. 5. දුතියඅරහන්තසුත්තං 5. Segundo Discurso sobre los Arahants. 77. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘රූපං, භික්ඛවෙ, අනිච්චං. යදනිච්චං තං දුක්ඛං; යං දුක්ඛං තදනත්තා; යදනත්තා තං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති…පෙ… එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං’’. 77. En Sāvatthī. “Monjes, la forma es impermanente. Lo que es impermanente es sufrimiento; lo que es sufrimiento es no-yo; lo que es no-yo debe verse tal como es con sabiduría correcta: ‘esto no es mío, esto no soy yo, esto no es mi yo’... etc... así debe verse esto con sabiduría correcta según la realidad”. ‘‘එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො රූපස්මිම්පි නිබ්බින්දති, වෙදනායපි… සඤ්ඤායපි… සඞ්ඛාරෙසුපි… විඤ්ඤාණස්මිම්පි නිබ්බින්දති. නිබ්බින්දං විරජ්ජති; විරාගා විමුච්චති. විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං හොති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාති. යාවතා, භික්ඛවෙ, සත්තාවාසා, යාවතා භවග්ගං, එතෙ අග්ගා, එතෙ සෙට්ඨා ලොකස්මිං යදිදං අරහන්තො’’ති. පඤ්චමං. “Al ver esto, monjes, el noble discípulo instruido se desencanta de la forma, se desencanta de la sensación, se desencanta de la percepción, se desencanta de las formaciones y se desencanta de la conciencia. Al desencantarse, se desapasiona; a través del desapasionamiento, es liberado. En la liberación, surge el conocimiento: ‘¡Estoy liberado!’. Comprende: ‘El nacimiento se ha agotado, la vida santa ha sido vivida, lo que debía hacerse ha sido realizado, no hay nada más después de este estado’. Monjes, en la medida en que existen moradas de seres, en la medida en que llega la cima de la existencia, estos son los principales, estos son los supremos en el mundo, a saber: los Arahants”. Quinto (discurso). 6. සීහසුත්තං 6. Discurso del León. 78. සාවත්ථිනිදානං[Pg.70]. ‘‘සීහො, භික්ඛවෙ, මිගරාජා සායන්හසමයං ආසයා නික්ඛමති; ආසයා නික්ඛමිත්වා විජම්භති; විජම්භිත්වා සමන්තා චතුද්දිසා අනුවිලොකෙති; සමන්තා චතුද්දිසා අනුවිලොකෙත්වා තික්ඛත්තුං සීහනාදං නදති; තික්ඛත්තුං සීහනාදං නදිත්වා ගොචරාය පක්කමති. යෙ හි කෙචි, භික්ඛවෙ, තිරච්ඡානගතා පාණා සීහස්ස මිගරඤ්ඤො නදතො සද්දං සුණන්ති; යෙභුය්‍යෙන භයං සංවෙගං සන්තාසං ආපජ්ජන්ති; බිලං බිලාසයා පවිසන්ති; දකං දකාසයා පවිසන්ති; වනං වනාසයා පවිසන්ති; ආකාසං පක්ඛිනො භජන්ති. යෙපි තෙ, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤො නාගා ගාමනිගමරාජධානීසු, දළ්හෙහි වරත්තෙහි බද්ධා, තෙපි තානි බන්ධනානි සඤ්ඡින්දිත්වා සම්පදාලෙත්වා භීතා මුත්තකරීසං චජමානා, යෙන වා තෙන වා පලායන්ති. එවං මහිද්ධිකො ඛො, භික්ඛවෙ, සීහො මිගරාජා තිරච්ඡානගතානං පාණානං, එවං මහෙසක්ඛො, එවං මහානුභාවො’’. 78. En Sāvatthī. “Monjes, el león, el rey de las bestias, sale de su guarida al atardecer; habiendo salido, se estira; habiéndose estirado, mira alrededor hacia las cuatro direcciones; habiendo mirado a su alrededor, ruge tres veces el rugido del león; habiendo rugido tres veces, parte en busca de alimento. Monjes, todos aquellos seres del reino animal que escuchan el sonido del león rugiente, generalmente caen en el miedo, la urgencia y el terror; los que viven en madrigueras entran en ellas; los que viven en el agua se sumergen; los que viven en el bosque se ocultan en él; las aves vuelan hacia el cielo. Incluso aquellos elefantes reales, monjes, que están atados con fuertes cuerdas en aldeas, pueblos y capitales, rompen y desgarran esas ataduras y, aterrorizados, excretando orina y estiércol, huyen hacia cualquier parte. Monjes, de tal gran poder es el león, el rey de las bestias, sobre los animales; de tal gran majestad y de tal gran influencia”. ‘‘එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, යදා තථාගතො ලොකෙ උප්පජ්ජති අරහං සම්මාසම්බුද්ධො විජ්ජාචරණසම්පන්නො සුගතො ලොකවිදූ අනුත්තරො පුරිසදම්මසාරථි සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවා. සො ධම්මං දෙසෙති – ‘ඉති රූපං, ඉති රූපස්ස සමුදයො, ඉති රූපස්ස අත්ථඞ්ගමො; ඉති වෙදනා… ඉති සඤ්ඤා… ඉති සඞ්ඛාරා… ඉති විඤ්ඤාණං, ඉති විඤ්ඤාණස්ස සමුදයො, ඉති විඤ්ඤාණස්ස අත්ථඞ්ගමො’ති. යෙපි තෙ, භික්ඛවෙ, දෙවා දීඝායුකා වණ්ණවන්තො සුඛබහුලා උච්චෙසු විමානෙසු චිරට්ඨිතිකා තෙපි තථාගතස්ස ධම්මදෙසනං සුත්වා යෙභුය්‍යෙන භයං සංවෙගං සන්තාසං ආපජ්ජන්ති – ‘අනිච්චාව කිර, භො, මයං සමානා නිච්චම්හාති අමඤ්ඤිම්හ. අද්ධුවාව කිර, භො, මයං සමානා ධුවම්හාති අමඤ්ඤිම්හ. අසස්සතාව කිර, භො, මයං සමානා සස්සතම්හාති අමඤ්ඤිම්හ. මයම්පි කිර, භො, අනිච්චා අද්ධුවා අසස්සතා සක්කායපරියාපන්නා’ති. එවං මහිද්ධිකො ඛො, භික්ඛවෙ, තථාගතො සදෙවකස්ස ලොකස්ස, එවං මහෙසක්ඛො, එවං මහානුභාවො’’ති. ඉදමවොච භගවා…පෙ… එතදවොච සත්ථා – “Exactamente así, monjes, cuando un Tathāgata aparece en el mundo, un Arahant, un Perfectamente Iluminado, dotado de conocimiento y conducta, el Sugato, conocedor de los mundos, el guía incomparable de personas por domar, maestro de dioses y humanos, el Buda, el Bienaventurado. Él enseña el Dhamma: ‘así es la forma, así es el origen de la forma, así es la desaparición de la forma; así es la sensación... así es la percepción... así son las formaciones... así es la conciencia, así es el origen de la conciencia, así es la desaparición de la conciencia’. Monjes, incluso aquellos dioses de larga vida, hermosos, llenos de felicidad, que han residido durante mucho tiempo en elevados palacios celestiales, al escuchar la enseñanza del Dhamma del Tathāgata, generalmente caen en el miedo, la urgencia y el terror, diciendo: ‘¡Oh! Al parecer, siendo impermanentes, pensábamos que éramos permanentes; siendo inestables, pensábamos que éramos estables; siendo no eternos, pensábamos que éramos eternos. Nosotros también, al parecer, somos impermanentes, inestables, no eternos y estamos incluidos dentro de la identidad personal’. Monjes, de tal gran poder es el Tathāgata sobre el mundo con sus dioses, de tal gran majestad y de tal gran influencia”. Esto dijo el Bienaventurado... etc... esto dijo el Maestro: ‘‘යදා බුද්ධො අභිඤ්ඤාය, ධම්මචක්කං පවත්තයි; සදෙවකස්ස ලොකස්ස, සත්ථා අප්පටිපුග්ගලො. “Cuando el Buda, habiendo comprendido por sí mismo, puso en movimiento la Rueda del Dhamma, Él, el Maestro sin igual para el mundo con sus dioses, ‘‘සක්කායඤ්ච [Pg.71] නිරොධඤ්ච, සක්කායස්ස ච සම්භවං; අරියඤ්චට්ඨඞ්ගිකං මග්ගං, දුක්ඛූපසමගාමිනං. «La identidad, su cesación, el origen de la identidad y el Noble Camino Octuple que conduce a la pacificación del sufrimiento. ‘‘යෙපි දීඝායුකා දෙවා, වණ්ණවන්තො යසස්සිනො; භීතා සන්තාසමාපාදුං, සීහස්සෙවිතරෙ මිගා. Incluso los dioses de larga vida, hermosos y con gran séquito, sintieron miedo y cayeron en el terror, como otros animales ante el león, අවීතිවත්තා සක්කායං, අනිච්චා කිර භො මයං; සුත්වා අරහතො වාක්‍යං, විප්පමුත්තස්ස තාදිනො’’ති. ඡට්ඨං; «Ciertamente, no hemos superado la identidad, somos impermanentes; tras escuchar la palabra del Arahant, de Aquel que es inmutable y está plenamente liberado». Sexto [Sutta]. 7. ඛජ්ජනීයසුත්තං 7. Discurso sobre lo que devora. 79. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘යෙ හි කෙචි, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරමානා අනුස්සරන්ති සබ්බෙතෙ පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධෙ අනුස්සරන්ති එතෙසං වා අඤ්ඤතරං. කතමෙ පඤ්ච? ‘එවංරූපො අහොසිං අතීතමද්ධාන’න්ති – ඉති වා හි, භික්ඛවෙ, අනුස්සරමානො රූපංයෙව අනුස්සරති. ‘එවංවෙදනො අහොසිං අතීතමද්ධාන’න්ති – ඉති වා හි, භික්ඛවෙ, අනුස්සරමානො වෙදනංයෙව අනුස්සරති. ‘එවංසඤ්ඤො අහොසිං අතීතමද්ධාන’න්ති… ‘එවංසඞ්ඛාරො අහොසිං අතීතමද්ධාන’න්ති… ‘එවංවිඤ්ඤාණො අහොසිං අතීතමද්ධාන’න්ති – ඉති වා හි, භික්ඛවෙ, අනුස්සරමානො විඤ්ඤාණමෙව අනුස්සරති’’. 79. En Sāvatthī. “Monjes, cualesquiera ascetas o brahmanes que, al recordar sus diversas existencias pasadas, las recuerdan, todos ellos recuerdan los cinco agregados de apego o alguno de ellos. ¿Cuáles cinco? ‘Tuve tal forma en el tiempo pasado’ —al recordar así, monjes, solo recuerda la forma. ‘Tuve tal sensación en el tiempo pasado’ —al recordar así, monjes, solo recuerda la sensación. ‘Tuve tal percepción...’ ‘Tuve tales formaciones...’ ‘Tuve tal conciencia en el tiempo pasado’ —al recordar así, monjes, solo recuerda la conciencia”. ‘‘කිඤ්ච, භික්ඛවෙ, රූපං වදෙථ? රුප්පතීති ඛො, භික්ඛවෙ, තස්මා ‘රූප’න්ති වුච්චති. කෙන රුප්පති? සීතෙනපි රුප්පති, උණ්හෙනපි රුප්පති, ජිඝච්ඡායපි රුප්පති, පිපාසායපි රුප්පති, ඩංසමකසවාතාතපසරීසපසම්ඵස්සෙනපි රුප්පති. රුප්පතීති ඛො, භික්ඛවෙ, තස්මා ‘රූප’න්ති වුච්චති. “¿Y qué, monjes, llaman ‘forma’ (rūpa)? Porque es deformada (ruppati), monjes, por eso se llama ‘forma’. ¿Por qué es deformada? Es deformada por el frío, es deformada por el calor, es deformada por el hambre, es deformada por la sed, es deformada por el contacto con moscas, mosquitos, viento, sol y serpientes. Porque es deformada, monjes, por eso se llama ‘forma’. ‘‘කිඤ්ච, භික්ඛවෙ, වෙදනං වදෙථ? වෙදයතීති ඛො, භික්ඛවෙ, තස්මා ‘වෙදනා’ති වුච්චති. කිඤ්ච වෙදයති? සුඛම්පි වෙදයති, දුක්ඛම්පි වෙදයති, අදුක්ඛමසුඛම්පි වෙදයති. වෙදයතීති ඛො, භික්ඛවෙ, තස්මා ‘වෙදනා’ති වුච්චති. “¿Y qué, monjes, llaman ‘sensación’ (vedanā)? Porque siente (vedayati), monjes, por eso se llama ‘sensación’. ¿Y qué siente? Siente placer, siente dolor y siente lo que no es dolor ni placer. Porque siente, monjes, por eso se llama ‘sensación’. ‘‘කිඤ්ච, භික්ඛවෙ, සඤ්ඤං වදෙථ? සඤ්ජානාතීති ඛො, භික්ඛවෙ, තස්මා ‘සඤ්ඤා’ති වුච්චති. කිඤ්ච සඤ්ජානාති? නීලම්පි සඤ්ජානාති, පීතකම්පි සඤ්ජානාති, ලොහිතකම්පි සඤ්ජානාති, ඔදාතම්පි සඤ්ජානාති. සඤ්ජානාතීති ඛො, භික්ඛවෙ, තස්මා ‘සඤ්ඤා’ති වුච්චති. “¿Y qué, monjes, llaman ‘percepción’ (saññā)? Porque reconoce (sañjānāti), monjes, por eso se llama ‘percepción’. ¿Y qué reconoce? Reconoce el azul, reconoce el amarillo, reconoce el rojo y reconoce el blanco. Porque reconoce, monjes, por eso se llama ‘percepción’. ‘‘කිඤ්ච[Pg.72], භික්ඛවෙ, සඞ්ඛාරෙ වදෙථ? සඞ්ඛතමභිසඞ්ඛරොන්තීති ඛො, භික්ඛවෙ, තස්මා ‘සඞ්ඛාරා’ති වුච්චති. කිඤ්ච සඞ්ඛතමභිසඞ්ඛරොන්ති? රූපං රූපත්තාය සඞ්ඛතමභිසඞ්ඛරොන්ති, වෙදනං වෙදනත්තාය සඞ්ඛතමභිසඞ්ඛරොන්ති, සඤ්ඤං සඤ්ඤත්තාය සඞ්ඛතමභිසඞ්ඛරොන්ති, සඞ්ඛාරෙ සඞ්ඛාරත්තාය සඞ්ඛතමභිසඞ්ඛරොන්ති, විඤ්ඤාණං විඤ්ඤාණත්තාය සඞ්ඛතමභිසඞ්ඛරොන්ති. සඞ්ඛතමභිසඞ්ඛරොන්තීති ඛො, භික්ඛවෙ, තස්මා ‘සඞ්ඛාරා’ති වුච්චති. “¿Y qué, monjes, llaman ‘formaciones’ (saṅkhārā)? Porque construyen lo acondicionado (saṅkhatam abhisaṅkharonti), monjes, por eso se llaman ‘formaciones’. ¿Y qué construyen como acondicionado? Construyen la forma para que sea forma, construyen la sensación para que sea sensación, construyen la percepción para que sea percepción, construyen las formaciones para que sean formaciones, y construyen la conciencia para que sea conciencia. Porque construyen lo acondicionado, monjes, por eso se llaman ‘formaciones’. ‘‘කිඤ්ච, භික්ඛවෙ, විඤ්ඤාණං වදෙථ? විජානාතීති ඛො, භික්ඛවෙ, තස්මා ‘විඤ්ඤාණ’න්ති වුච්චති. කිඤ්ච විජානාති? අම්බිලම්පි විජානාති, තිත්තකම්පි විජානාති, කටුකම්පි විජානාති, මධුරම්පි විජානාති, ඛාරිකම්පි විජානාති, අඛාරිකම්පි විජානාති, ලොණිකම්පි විජානාති, අලොණිකම්පි විජානාති. විජානාතීති ඛො, භික්ඛවෙ, තස්මා ‘විඤ්ඤාණ’න්ති වුච්චති. “¿Y qué, monjes, llaman ‘conciencia’ (viññāṇa)? Porque discierne (vijānāti), monjes, por eso se llama ‘conciencia’. ¿Y qué discierne? Discierne lo agrio, discierne lo amargo, discierne lo picante, discierne lo dulce, discierne lo alcalino, discierne lo no alcalino, discierne lo salado y discierne lo no salado. Porque discierne, monjes, por eso se llama ‘conciencia’. ‘‘තත්‍ර, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘අහං ඛො එතරහි රූපෙන ඛජ්ජාමි. අතීතම්පාහං අද්ධානං එවමෙව රූපෙන ඛජ්ජිං, සෙය්‍යථාපි එතරහි පච්චුප්පන්නෙන රූපෙන ඛජ්ජාමි. අහඤ්චෙව ඛො පන අනාගතං රූපං අභිනන්දෙය්‍යං, අනාගතම්පාහං අද්ධානං එවමෙව රූපෙන ඛජ්ජෙය්‍යං, සෙය්‍යථාපි එතරහි පච්චුප්පන්නෙන රූපෙන ඛජ්ජාමී’ති. සො ඉති පටිසඞ්ඛාය අතීතස්මිං රූපස්මිං අනපෙක්ඛො හොති; අනාගතං රූපං නාභිනන්දති; පච්චුප්පන්නස්ස රූපස්ස නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන්නො හොති. “Allí, monjes, el noble discípulo instruido reflexiona así: ‘Ahora mismo estoy siendo devorado por la forma. En el pasado, también fui devorado por la forma exactamente como ahora soy devorado por la forma presente. Y si me deleitara en la forma futura, también en el futuro sería devorado por la forma exactamente como ahora soy devorado por la forma presente’. Reflexionando así, se vuelve desapegado respecto a la forma pasada; no se deleita en la forma futura; y practica para el desencanto, el desapasionamiento y el cese de la forma presente. ‘‘‘අහං ඛො එතරහි වෙදනාය ඛජ්ජාමි. අතීතම්පාහං අද්ධානං එවමෙව වෙදනාය ඛජ්ජිං, සෙය්‍යථාපි එතරහි පච්චුප්පන්නාය වෙදනාය ඛජ්ජාමි. අහඤ්චෙව ඛො පන අනාගතං වෙදනං අභිනන්දෙය්‍යං; අනාගතම්පාහං අද්ධානං එවමෙව වෙදනාය ඛජ්ජෙය්‍යං, සෙය්‍යථාපි එතරහි පච්චුප්පන්නාය වෙදනාය ඛජ්ජාමී’ති. සො ඉති පටිසඞ්ඛාය අතීතාය වෙදනාය අනපෙක්ඛො හොති; අනාගතං වෙදනං නාභිනන්දති; පච්චුප්පන්නාය වෙදනාය නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන්නො හොති. “‘Ahora mismo estoy siendo devorado por la sensación. En el pasado, también fui devorado por la sensación exactamente como ahora soy devorado por la sensación presente. Y si me deleitara en la sensación futura, también en el futuro sería devorado por la sensación exactamente como ahora soy devorado por la sensación presente’. Reflexionando así, se vuelve desapegado respecto a la sensación pasada; no se deleita en la sensación futura; y practica para el desencanto, el desapasionamiento y el cese de la sensación presente. ‘‘‘අහං ඛො එතරහි සඤ්ඤාය ඛජ්ජාමි…පෙ… අහං ඛො එතරහි සඞ්ඛාරෙහි ඛජ්ජාමි. අතීතම්පාහං අද්ධානං එවමෙව සඞ්ඛාරෙහි ඛජ්ජිං, සෙය්‍යථාපි එතරහි පච්චුප්පන්නෙහි සඞ්ඛාරෙහි ඛජ්ජාමීති. අහඤ්චෙව ඛො පන අනාගතෙ සඞ්ඛාරෙ අභිනන්දෙය්‍යං[Pg.73]; අනාගතම්පාහං අද්ධානං එවමෙව සඞ්ඛාරෙහි ඛජ්ජෙය්‍යං, සෙය්‍යථාපි එතරහි පච්චුප්පන්නෙහි සඞ්ඛාරෙහි ඛජ්ජාමී’ති. සො ඉති පටිසඞ්ඛාය අතීතෙසු සඞ්ඛාරෙසු අනපෙක්ඛො හොති; අනාගතෙ සඞ්ඛාරෙ නාභිනන්දති; පච්චුප්පන්නානං සඞ්ඛාරානං නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන්නො හොති. “‘Ahora mismo estoy siendo devorado por la percepción... [etc.]... Ahora mismo estoy siendo devorado por las formaciones. En el pasado, también fui devorado por las formaciones exactamente como ahora soy devorado por las formaciones presentes. Y si me deleitara en las formaciones futuras, también en el futuro sería devorado por las formaciones exactamente como ahora soy devorado por las formaciones presentes’. Reflexionando así, se vuelve desapegado respecto a las formaciones pasadas; no se deleita en las formaciones futuras; y practica para el desencanto, el desapasionamiento y el cese de las formaciones presentes. ‘‘‘අහං ඛො එතරහි විඤ්ඤාණෙන ඛජ්ජාමි. අතීතම්පි අද්ධානං එවමෙව විඤ්ඤාණෙන ඛජ්ජිං, සෙය්‍යථාපි එතරහි පච්චුප්පන්නෙන විඤ්ඤාණෙන ඛජ්ජාමි. අහඤ්චෙව ඛො පන අනාගතං විඤ්ඤාණං අභිනන්දෙය්‍යං; අනාගතම්පාහං අද්ධානං එවමෙව විඤ්ඤාණෙන ඛජ්ජෙය්‍යං, සෙය්‍යථාපි එතරහි පච්චුප්පන්නෙන විඤ්ඤාණෙන ඛජ්ජාමී’ති. සො ඉති පටිසඞ්ඛාය අතීතස්මිං විඤ්ඤාණස්මිං අනපෙක්ඛො හොති; අනාගතං විඤ්ඤාණං නාභිනන්දති; පච්චුප්පන්නස්ස විඤ්ඤාණස්ස නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන්නො හොති. “‘Ahora mismo estoy siendo devorado por la conciencia. En el pasado, también fui devorado por la conciencia exactamente como ahora soy devorado por la conciencia presente. Y si me deleitara en la conciencia futura, también en el futuro sería devorado por la conciencia exactamente como ahora soy devorado por la conciencia presente’. Reflexionando así, se vuelve desapegado respecto a la conciencia pasada; no se deleita en la conciencia futura; y practica para el desencanto, el desapasionamiento y el cese de la conciencia presente. ‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘වෙදනා … සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං, දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, යං කිඤ්චි රූපං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා ඔළාරිකං වා සුඛුමං වා හීනං වා පණීතං වා යං දූරෙ සන්තිකෙ වා, සබ්බං රූපං – ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. යා කාචි වෙදනා… යා කාචි සඤ්ඤා… යෙ කෙචි සඞ්ඛාරා… යං කිඤ්චි විඤ්ඤාණං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං…පෙ… යං දූරෙ සන්තිකෙ වා, සබ්බං විඤ්ඤාණං – ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං’’. “¿Qué piensan, monjes? ¿Es la forma permanente o impermanente? —Impermanente, Señor. —Y lo que es impermanente, ¿es sufrimiento o felicidad? —Sufrimiento, Señor. —Y lo que es impermanente, sufrimiento y sujeto al cambio, ¿es adecuado considerarlo así: ‘esto es mío, este soy yo, este es mi yo’? —No, Señor. —¿Son la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia permanentes o impermanentes? —Impermanentes, Señor. —Y lo que es impermanente, ¿es sufrimiento o felicidad? —Sufrimiento, Señor. —Y lo que es impermanente, sufrimiento y sujeto al cambio, ¿es adecuado considerarlo así: ‘esto es mío, este soy yo, este es mi yo’? —No, Señor. —Por lo tanto, monjes, cualquier clase de forma, ya sea pasada, futura o presente, interna o externa, burda o sutil, inferior o superior, lejana o cercana, toda forma debe ser vista tal como es con sabiduría correcta: ‘esto no es mío, este no soy yo, este no es mi yo’. Cualquier sensación... cualquier percepción... cualesquiera formaciones... cualquier clase de conciencia, ya sea pasada, futura o presente... o esté lejana o cercana, toda conciencia debe ser vista tal como es con sabiduría correcta: ‘esto no es mío, este no soy yo, este no es mi yo’.” ‘‘අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො අපචිනාති, නො ආචිනාති; පජහති, න උපාදියති; විසිනෙති, න උස්සිනෙති; විධූපෙති, න සන්ධූපෙති. කිඤ්ච අපචිනාති, නො ආචිනාති? රූපං අපචිනාති, නො ආචිනාති; වෙදනං [Pg.74]… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං අපචිනාති, නො ආචිනාති. කිඤ්ච පජහති, න උපාදියති? රූපං පජහති, න උපාදියති; වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං පජහති, න උපාදියති. කිඤ්ච විසිනෙති, න උස්සිනෙති? රූපං විසිනෙති, න උස්සිනෙති; වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං විසිනෙති, න උස්සිනෙති. කිඤ්ච විධූපෙති, න සන්ධූපෙති? රූපං විධූපෙති, න සන්ධූපෙති; වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං විධූපෙති, න සන්ධූපෙති. “Se dice, monjes, que el noble discípulo desmantela y no acumula; abandona y no se apega; desintegra y no consolida; extingue y no aviva. ¿Y qué es lo que desmantela y no acumula? Desmantela la forma y no la acumula; desmantela la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia y no la acumula. ¿Y qué es lo que abandona y no se apega? Abandona la forma y no se apega; abandona la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia y no se apega. ¿Y qué es lo que desintegra y no consolida? Desintegra la forma y no la consolida; desintegra la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia y no la consolida. ¿Y qué es lo que extingue y no aviva? Extingue la forma y no la aviva; extingue la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia y no la aviva.” ‘‘එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො රූපස්මිම්පි නිබ්බින්දති, වෙදනායපි… සඤ්ඤායපි… සඞ්ඛාරෙසුපි… විඤ්ඤාණස්මිම්පි නිබ්බින්දති. නිබ්බින්දං විරජ්ජති; විරාගා විමුච්චති. විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං හොති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාති. “Viendo así, monjes, el instruido noble discípulo se desencanta de la forma, se desencanta de la sensación, se desencanta de la percepción, se desencanta de las formaciones y se desencanta de la conciencia. Al desencantarse, se desapasiona; a través del desapasionamiento, se libera. Cuando está liberado, surge el conocimiento: ‘¡Estoy liberado!’. Comprende: ‘El nacimiento se ha agotado, la vida santa se ha vivido, lo que debía hacerse se ha hecho, no hay nada más después de este estado’.” ‘‘අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, භික්ඛු නෙවාචිනාති න අපචිනාති, අපචිනිත්වා ඨිතො නෙව පජහති න උපාදියති, පජහිත්වා ඨිතො නෙව විසිනෙති න උස්සිනෙති, විසිනෙත්වා ඨිතො නෙව විධූපෙති න සන්ධූපෙති. විධූපෙත්වා ඨිතො කිඤ්ච නෙවාචිනාති න අපචිනාති? අපචිනිත්වා ඨිතො රූපං නෙවාචිනාති න අපචිනාති; අපචිනිත්වා ඨිතො වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං නෙවාචිනාති න අපචිනාති. අපචිනිත්වා ඨිතො කිඤ්ච නෙව පජහති න උපාදියති? පජහිත්වා ඨිතො රූපං නෙව පජහති න උපාදියති; පජහිත්වා ඨිතො වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං නෙව පජහති න උපාදියති. පජහිත්වා ඨිතො කිඤ්ච නෙව විසිනෙති න උස්සිනෙති? විසිනෙත්වා ඨිතො රූපං නෙව විසිනෙති න උස්සිනෙති; විසිනෙත්වා ඨිතො වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං නෙව විසිනෙති න උස්සිනෙති. විසිනෙත්වා ඨිතො කිඤ්ච නෙව විධූපෙති න සන්ධූපෙති? විධූපෙත්වා ඨිතො රූපං නෙව විධූපෙති න සන්ධූපෙති; විධූපෙත්වා ඨිතො වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං නෙව විධූපෙති න සන්ධූපෙති. විධූපෙත්වා ඨිතො එවංවිමුත්තචිත්තං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛුං සඉන්දා දෙවා සබ්‍රහ්මකා සපජාපතිකා ආරකාව නමස්සන්ති – “Se dice, monjes, que este monje ni acumula ni desmantela, sino que permanece habiendo desmantelado; ni abandona ni se apega, sino que permanece habiendo abandonado; ni desintegra ni consolida, sino que permanece habiendo desintegrado; ni extingue ni aviva, sino que permanece habiendo extinguido. ¿Y qué es lo que ni acumula ni desmantela? Permaneciendo habiendo desmantelado, ni acumula ni desmantela la forma; permaneciendo habiendo desmantelado, ni acumula ni desmantela la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia. ¿Y qué es lo que ni abandona ni se apega? Permaneciendo habiendo abandonado, ni abandona ni se apega a la forma... la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia. ¿Y qué es lo que ni desintegra ni consolida? Permaneciendo habiendo desintegrado, ni desintegra ni consolida la forma... la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia. ¿Y qué es lo que ni extingue ni aviva? Permaneciendo habiendo extinguido, ni extingue ni aviva la forma... la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia. Monjes, a un monje cuya mente está así liberada, los dioses con Indra, con Brahma y con Pajāpati, le rinden homenaje incluso desde lejos, diciendo:” ‘‘නමො තෙ පුරිසාජඤ්ඤ, නමො තෙ පුරිසුත්තම; යස්ස තෙ නාභිජානාම, යම්පි නිස්සාය ඣායසී’’ති. සත්තමං; “‘¡Homenaje a ti, noble entre los hombres! ¡Homenaje a ti, el más excelso de los hombres! No podemos comprender aquello en lo cual te apoyas para meditar’.” Séptimo. 8. පිණ්ඩොල්‍යසුත්තං 8. Discurso sobre la Búsqueda de Limosnas (Piṇḍolyasuttaṃ). 80. එකං [Pg.75] සමයං භගවා සක්කෙසු විහරති කපිලවත්ථුස්මිං නිග්‍රොධාරාමෙ. අථ ඛො භගවා කිස්මිඤ්චිදෙව පකරණෙ භික්ඛුසඞ්ඝං පණාමෙත්වා පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය කපිලවත්ථුං පිණ්ඩාය පාවිසි. කපිලවත්ථුස්මිං පිණ්ඩාය චරිත්වා පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො යෙන මහාවනං තෙනුපසඞ්කමි දිවාවිහාරාය. මහාවනං අජ්ඣොගාහෙත්වා බෙලුවලට්ඨිකාය මූලෙ දිවාවිහාරං නිසීදි. 80. En una ocasión, el Bienaventurado residía entre los Sakyas, en Kapilavatthu, en el monasterio de Nigrodha. Entonces, por una razón específica, el Bienaventurado despidió a la comunidad de monjes. Por la mañana, tras vestirse y tomar su cuenco y mantos, entró en Kapilavatthu para recoger limosnas. Después de haber caminado por limosnas en Kapilavatthu y haber regresado de su ronda, tras terminar su comida, se dirigió hacia el Gran Bosque (Mahāvana) para pasar el descanso del día. Al entrar en el Gran Bosque, se sentó al pie de un joven árbol Beluva para su descanso diurno. අථ ඛො භගවතො රහොගතස්ස පටිසල්ලීනස්ස එවං චෙතසො පරිවිතක්කො උදපාදි – ‘‘මයා ඛො භික්ඛුසඞ්ඝො පබාළ්හො. සන්තෙත්ථ භික්ඛූ නවා අචිරපබ්බජිතා අධුනාගතා ඉමං ධම්මවිනයං. තෙසං මමං අපස්සන්තානං සියා අඤ්ඤථත්තං සියා විපරිණාමො. සෙය්‍යථාපි නාම වච්ඡස්ස තරුණස්ස මාතරං අපස්සන්තස්ස සියා අඤ්ඤථත්තං සියා විපරිණාමො, එවමෙව සන්තෙත්ථ භික්ඛූ නවා අචිරපබ්බජිතා අධුනාගතා ඉමං ධම්මවිනයං තෙසං මමං අපස්සන්තානං සියා අඤ්ඤථත්තං සියා විපරිණාමො. සෙය්‍යථාපි නාම බීජානං තරුණානං උදකං අලභන්තානං සියා අඤ්ඤථත්තං සියා විපරිණාමො, එවමෙව සන්තෙත්ථ…පෙ… තෙසං මමං අලභන්තානං දස්සනාය සියා අඤ්ඤථත්තං සියා විපරිණාමො. යංනූනාහං යථෙව මයා පුබ්බෙ භික්ඛුසඞ්ඝො අනුග්ගහිතො, එවමෙව එතරහි අනුග්ගණ්හෙය්‍යං භික්ඛුසඞ්ඝ’’න්ති. Entonces, mientras el Bienaventurado estaba en reclusión solitaria, surgió en su mente la siguiente reflexión: “He despedido a la comunidad de monjes. Hay aquí monjes nuevos, recientemente ordenados, recién llegados a este Dharma y Disciplina. Si no me ven, podría haber en ellos una alteración o un cambio. Así como un ternero joven, al no ver a su madre, podría sufrir una alteración o un cambio, de la misma manera, hay aquí monjes nuevos... que podrían sufrir una alteración o un cambio. Así como las semillas tiernas, al no recibir agua, podrían sufrir una alteración o un cambio, de la misma manera hay aquí monjes nuevos... que, al no tener la oportunidad de verme, podrían sufrir una alteración o un cambio. ¿Qué tal si yo, tal como antes asistía a la comunidad de monjes, los asisto también ahora?”. අථ ඛො බ්‍රහ්මා සහම්පති භගවතො චෙතසා චෙතොපරිවිතක්කමඤ්ඤාය – සෙය්‍යථාපි නාම බලවා පුරිසො සමිඤ්ජිතං වා බාහං පසාරෙය්‍ය පසාරිතං වා බාහං සමිඤ්ජෙය්‍ය එවමෙව – බ්‍රහ්මලොකෙ අන්තරහිතො භගවතො පුරතො පාතුරහොසි. අථ ඛො බ්‍රහ්මා සහම්පති එකංසං උත්තරාසඞ්ගං කරිත්වා යෙන භගවා තෙනඤ්ජලිං පණාමෙත්වා භගවන්තං එතදවොච – ‘‘එවමෙතං, භගවා; එවමෙතං, සුගත! භගවතො, භන්තෙ, භික්ඛුසඞ්ඝො පබාළ්හො. සන්තෙත්ථ භික්ඛූ නවා අචිරපබ්බජිතා අධුනාගතා ඉමං ධම්මවිනයං. තෙසං භගවන්තං අපස්සන්තානං සියා අඤ්ඤථත්තං සියා විපරිණාමො. සෙය්‍යථාපි නාම වච්ඡස්ස තරුණස්ස මාතරං අපස්සන්තස්ස සියා අඤ්ඤථත්තං සියා විපරිණාමො, එවමෙව සන්තෙත්ථ භික්ඛූ නවා අචිරපබ්බජිතා [Pg.76] අධුනාගතා ඉමං ධම්මවිනයං තෙසං භගවන්තං අපස්සන්තානං සියා අඤ්ඤථත්තං සියා විපරිණාමො. සෙය්‍යථාපි නාම බීජානං තරුණානං උදකං අලභන්තානං සියා අඤ්ඤථත්තං සියා විපරිණාමො, එවමෙව සන්තෙත්ථ භික්ඛූ නවා අචිරපබ්බජිතා අධුනාගතා ඉමං ධම්මවිනයං, තෙසං භගවන්තං අලභන්තානං දස්සනාය සියා අඤ්ඤථත්තං සියා විපරිණාමො. අභිනන්දතු, භන්තෙ, භගවා භික්ඛුසඞ්ඝං; අභිවදතු, භන්තෙ, භගවා භික්ඛුසඞ්ඝං. යථෙව භගවතා පුබ්බෙ භික්ඛුසඞ්ඝො අනුග්ගහිතො, එවමෙව එතරහි අනුග්ගණ්හාතු භික්ඛුසඞ්ඝ’’න්ති. Entonces, Brahma Sahampati, habiendo conocido con su propia mente la reflexión del Bienaventurado, —así como un hombre fuerte extendería su brazo encogido o encogería su brazo extendido— desapareció del mundo de Brahma y se manifestó ante el Bienaventurado. Entonces, Brahma Sahampati, acomodando su manto sobre un hombro y extendiendo sus manos juntas en señal de respeto hacia el Bienaventurado, le dijo: “¡Así es, Bienaventurado! ¡Así es, Sugata! Señor, el Bienaventurado ha despedido a la comunidad de monjes. Hay aquí monjes nuevos, recientemente ordenados... que podrían sufrir una alteración o un cambio si no ven al Bienaventurado. Así como un ternero joven... o como semillas tiernas que no reciben agua... de la misma manera, señor, hay aquí monjes nuevos... que podrían sufrir una alteración o un cambio al no tener la oportunidad de ver al Bienaventurado. Que el Bienaventurado, señor, se complazca en recibir a la comunidad de monjes; que el Bienaventurado, señor, se dirija a la comunidad de monjes. Tal como el Bienaventurado asistía a la comunidad de monjes anteriormente, que los asista de la misma manera ahora”. අධිවාසෙසි භගවා තුණ්හීභාවෙන. අථ ඛො බ්‍රහ්මා සහම්පති භගවතො අධිවාසනං විදිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා තත්ථෙවන්තරධායි. El Bienaventurado consintió mediante el silencio. Entonces, el Brahma Sahampati, habiendo conocido el consentimiento del Bienaventurado, le rindió homenaje, lo circunvaló por la derecha y desapareció allí mismo. අථ ඛො භගවා සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො යෙන නිග්‍රොධාරාමො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි. නිසජ්ජ ඛො භගවා තථාරූපං ඉද්ධාභිසඞ්ඛාරං අභිසඞ්ඛාසි යථා තෙ භික්ඛූ (එකද්වීහිකාය සාරජ්ජමානරූපා යෙනාහං තෙනුපසඞ්කමෙය්‍යුං. තෙපි භික්ඛූ ) එකද්වීහිකාය සාරජ්ජමානරූපා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නෙ ඛො තෙ භික්ඛූ භගවා එතදවොච – Entonces, el Bienaventurado, habiendo salido de su reclusión al atardecer, se dirigió hacia donde se encontraba el Monasterio de Nigrodha; al llegar, se sentó en el asiento preparado. Una vez sentado, el Bienaventurado realizó tal proeza de poder psíquico que aquellos monjes se acercaron hacia donde estaba el Bienaventurado de uno en uno o de dos en dos, con una actitud de timidez y respeto. Habiéndose acercado, rindieron homenaje al Bienaventurado y se sentaron a un lado. Cuando estuvieron sentados a un lado, el Bienaventurado les dijo lo siguiente: ‘‘අන්තමිදං, භික්ඛවෙ, ජීවිකානං යදිදං පිණ්ඩොල්‍යං. අභිසාපොයං, භික්ඛවෙ, ලොකස්මිං පිණ්ඩොලො විචරසි පත්තපාණීති. තඤ්ච ඛො එතං, භික්ඛවෙ, කුලපුත්තා උපෙන්ති අත්ථවසිකා, අත්ථවසං පටිච්ච; නෙව රාජාභිනීතා, න චොරාභිනීතා, න ඉණට්ටා, න භයට්ටා, න ආජීවිකාපකතා; අපි ච ඛො ඔතිණ්ණාම්හ ජාතියා ජරාය මරණෙන සොකෙහි පරිදෙවෙහි දුක්ඛෙහි දොමනස්සෙහි උපායාසෙහි දුක්ඛොතිණ්ණා දුක්ඛපරෙතා අප්පෙව නාම ඉමස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස අන්තකිරියා පඤ්ඤායෙථාති. “Monjes, de entre los medios de subsistencia, esta vida de mendicidad es el nivel más bajo. En el mundo, monjes, esto es un reproche: ‘Vagas como un mendigo con un cuenco en la mano’. Sin embargo, monjes, los hijos de buena familia emprenden esta vida por un propósito beneficioso, debido a un motivo noble; no porque hayan sido obligados por reyes, ni obligados por ladrones, ni por estar abrumados por deudas, ni por miedo, ni por falta de medios de vida. Más bien, lo hacen pensando: ‘Estamos inmersos en el nacimiento, la vejez y la muerte; en el pesar, el lamento, el dolor, la aflicción y la desesperación; estamos inmersos en el sufrimiento, abrumados por el sufrimiento. Quizás se pueda conocer el fin de toda esta masa de sufrimiento’.”}, { ‘‘එවං පබ්බජිතො චායං, භික්ඛවෙ, කුලපුත්තො. සො ච හොති අභිජ්ඣාලු කාමෙසු තිබ්බසාරාගො බ්‍යාපන්නචිත්තො පදුට්ඨමනසඞ්කප්පො මුට්ඨස්සති අසම්පජානො අසමාහිතො විබ්භන්තචිත්තො පාකතින්ද්‍රියො. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ[Pg.77], ඡවාලාතං උභතොපදිත්තං මජ්ඣෙ ගූථගතං, නෙව ගාමෙ කට්ඨත්ථං ඵරති, නාරඤ්ඤෙ කට්ඨත්ථං ඵරති. තථූපමාහං, භික්ඛවෙ, ඉමං පුග්ගලං වදාමි ගිහිභොගා ච පරිහීනො, සාමඤ්ඤත්ථඤ්ච න පරිපූරෙති. “Pero este hijo de buena familia que así ha renunciado, a veces es codicioso, con un fuerte deseo por los placeres sensuales, de mente maliciosa, con intenciones corruptas, olvidadizo, sin clara comprensión, falto de concentración, con la mente dispersa y los sentidos descontrolados. Monjes, es tal como un tizón de una pira funeraria, encendido por ambos extremos y manchado de excremento en el medio, que no sirve como leña en la aldea ni sirve como leña en el bosque. Monjes, digo que tal persona es semejante a esto: ha perdido los placeres de la vida laica y no cumple con el propósito de la vida monástica.”}, { ‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, අකුසලවිතක්කා – කාමවිතක්කො, බ්‍යාපාදවිතක්කො, විහිංසාවිතක්කො. ඉමෙ ච භික්ඛවෙ, තයො අකුසලවිතක්කා ක්ව අපරිසෙසා නිරුජ්ඣන්ති? චතූසු වා සතිපට්ඨානෙසු සුප්පතිට්ඨිතචිත්තස්ස විහරතො අනිමිත්තං වා සමාධිං භාවයතො. යාවඤ්චිදං, භික්ඛවෙ, අලමෙව අනිමිත්තො සමාධි භාවෙතුං. අනිමිත්තො, භික්ඛවෙ, සමාධි භාවිතො බහුලීකතො මහප්ඵලො හොති මහානිසංසො. “Existen, monjes, estos tres pensamientos malsanos: el pensamiento de deseo sensual, el pensamiento de malevolencia y el pensamiento de crueldad. ¿Y dónde, monjes, cesan estos tres pensamientos malsanos sin dejar rastro? En aquel que reside con la mente bien establecida en los cuatro fundamentos de la atención plena, o en aquel que desarrolla la concentración sin señales. Monjes, ciertamente vale la pena desarrollar la concentración sin señales. La concentración sin señales, monjes, cuando es desarrollada y cultivada con frecuencia, es de gran fruto y gran beneficio.”}, { ‘‘ද්වෙමා, භික්ඛවෙ, දිට්ඨියො – භවදිට්ඨි ච විභවදිට්ඨි ච. තත්‍ර ඛො, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘අත්ථි නු ඛො තං කිඤ්චි ලොකස්මිං යමහං උපාදියමානො න වජ්ජවා අස්ස’න්ති? සො එවං පජානාති – ‘නත්ථි නු ඛො තං කිඤ්චි ලොකස්මිං යමහං උපාදියමානො න වජ්ජවා අස්සං. අහඤ්හි රූපඤ්ඤෙව උපාදියමානො උපාදියෙය්‍යං වෙදනඤ්ඤෙව… සඤ්ඤඤ්ඤෙව… සඞ්ඛාරෙයෙව විඤ්ඤාණඤ්ඤෙව උපාදියමානො උපාදියෙය්‍යං. තස්ස මෙ අස්ස උපාදානපච්චයා භවො; භවපච්චයා ජාති; ජාතිපච්චයා ජරාමරණං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා සම්භවෙය්‍යුං. එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස සමුදයො අස්සා’’’ති. “Existen, monjes, estas dos visiones: la visión de la existencia y la visión de la no-existencia. Sobre esto, monjes, el noble discípulo instruido reflexiona de esta manera: ‘¿Existe algo en el mundo a lo cual yo pudiera apegarme sin incurrir en falta?’. Él comprende así: ‘No existe nada en el mundo a lo cual yo pudiera apegarme sin incurrir en falta. Pues si me apegara, me apegaría únicamente a la forma, únicamente a la sensación... únicamente a la percepción... únicamente a las formaciones... únicamente a la conciencia. Debido a mi apego como condición, surgiría la existencia; con la existencia como condición, el nacimiento; con el nacimiento como condición, surgirían la vejez, la muerte, el pesar, el lamento, el dolor, la aflicción y la desesperación. Así es como se origina toda esta masa de sufrimiento’.”}, { ‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං…පෙ… තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, එවං පස්සං… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති. අට්ඨමං. “¿Qué pensáis, monjes? ¿Es la forma permanente o impermanente?” — “Impermanente, Señor”. — “Y lo que es impermanente, ¿es sufrimiento o felicidad?” — “Sufrimiento, Señor”. — “Y lo que es impermanente, sufrimiento y sujeto al cambio, ¿es adecuado considerarlo así: ‘esto es mío, este soy yo, este es mi yo’?” — “Ciertamente no, Señor”. — “La sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia... Por lo tanto, monjes, viendo así... comprende: ‘...no hay nada más allá de este estado’.” El Octavo [Sutta]. 9. පාලිලෙය්‍යසුත්තං 9. Pālileyyasutta 81. එකං සමයං භගවා කොසම්බියං විහරති ඝොසිතාරාමෙ. අථ ඛො භගවා පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය කොසම්බිං පිණ්ඩාය පාවිසි. කොසම්බියං පිණ්ඩාය චරිත්වා පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො සාමං සෙනාසනං සංසාමෙත්වා පත්තචීවරමාදාය අනාමන්තෙත්වා [Pg.78] උපට්ඨාකෙ අනපලොකෙත්වා භික්ඛුසඞ්ඝං එකො අදුතියො චාරිකං පක්කාමි. 81. En una ocasión, el Bienaventurado residía en Kosambi, en el Monasterio de Ghosita. Entonces, el Bienaventurado, habiéndose vestido por la mañana y tomando su cuenco y mantos, entró en Kosambi por limosna. Después de haber caminado por limosna en Kosambi y de haber regresado de su ronda tras la comida, él mismo ordenó su alojamiento, tomó su cuenco y mantos y, sin avisar a sus asistentes ni informar a la comunidad de monjes, partió solo y sin compañía a vagar por las regiones. අථ ඛො අඤ්ඤතරො භික්ඛු අචිරපක්කන්තස්ස භගවතො යෙනායස්මා ආනන්දො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං ආනන්දං එතදවොච – ‘‘එසාවුසො, ආනන්ද, භගවා සාමං සෙනාසනං සංසාමෙත්වා පත්තචීවරමාදාය අනාමන්තෙත්වා උපට්ඨාකෙ අනපලොකෙත්වා භික්ඛුසඞ්ඝං එකො අදුතියො චාරිකං පක්කන්තො’’ති. ‘‘යස්මිං, ආවුසො, සමයෙ භගවා සාමං සෙනාසනං සංසාමෙත්වා පත්තචීවරමාදාය අනාමන්තෙත්වා උපට්ඨාකෙ අනපලොකෙත්වා භික්ඛුසඞ්ඝං එකො අදුතියො චාරිකං පක්කමති, එකොව භගවා තස්මිං සමයෙ විහරිතුකාමො හොති; න භගවා තස්මිං සමයෙ කෙනචි අනුබන්ධිතබ්බො හොතී’’ති. Poco después de que el Bienaventurado se marchara, cierto monje se acercó al venerable Ānanda y le dijo: “Amigo Ānanda, el Bienaventurado, habiendo ordenado él mismo su alojamiento y tomando su cuenco y mantos, sin avisar a sus asistentes ni informar a la comunidad de monjes, ha partido solo y sin compañía a vagar por las regiones”. [Ānanda respondió:] “Amigo, cuando el Bienaventurado ordena él mismo su alojamiento, toma su cuenco y mantos, y sin avisar a sus asistentes ni informar a la comunidad de monjes parte solo y sin compañía, en ese momento el Bienaventurado desea permanecer solo; en tales momentos, el Bienaventurado no debe ser seguido por nadie”. අථ ඛො භගවා අනුපුබ්බෙන චාරිකං චරමානො යෙන පාලිලෙය්‍යකං තදවසරි. තත්‍ර සුදං භගවා පාලිලෙය්‍යකෙ විහරති භද්දසාලමූලෙ. අථ ඛො සම්බහුලා භික්ඛූ යෙනායස්මා ආනන්දො තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මතා ආනන්දෙන සද්ධිං සම්මොදිංසු. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මන්තං ආනන්දං එතදවොචුං – ‘‘චිරස්සුතා ඛො නො, ආවුසො ආනන්ද, භගවතො සම්මුඛා ධම්මී කථා; ඉච්ඡාම මයං, ආවුසො ආනන්ද, භගවතො සම්මුඛා ධම්මිං කථං සොතු’’න්ති. Entonces el Bienaventurado, vagando gradualmente de un lugar a otro, llegó a Pālileyyaka. Allí, el Bienaventurado se quedó en Pālileyyaka, al pie del hermoso árbol Sal. Entonces, muchos monjes se acercaron al venerable Ānanda; habiéndose acercado, intercambiaron saludos cordiales con el venerable Ānanda. Tras concluir esta conversación amable y memorable, se sentaron a un lado. Una vez sentados, esos monjes le dijeron al venerable Ānanda: “Amigo Ānanda, hace mucho tiempo que no escuchamos una plática de Dhamma de labios del Bienaventurado; deseamos, amigo Ānanda, escuchar una plática de Dhamma de labios del Bienaventurado”. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො තෙහි භික්ඛූහි සද්ධිං යෙන පාලිලෙය්‍යකං භද්දසාලමූලං යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නෙ ඛො තෙ භික්ඛූ භගවා ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙසි සමාදපෙසි සමුත්තෙජෙසි සම්පහංසෙසි. තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරස්ස භික්ඛුනො එවං චෙතසො පරිවිතක්කො උදපාදි – ‘‘කථං නු ඛො ජානතො කථං පස්සතො අනන්තරා ආසවානං ඛයො හොතී’’ති? අථ ඛො භගවා තස්ස භික්ඛුනො චෙතසා චෙතොපරිවිතක්කමඤ්ඤාය භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘විචයසො දෙසිතො, භික්ඛවෙ, මයා ධම්මො; විචයසො දෙසිතා චත්තාරො සතිපට්ඨානා; විචයසො දෙසිතා චත්තාරො සම්මප්පධානා; විචයසො [Pg.79] දෙසිතා චත්තාරො ඉද්ධිපාදා; විචයසො දෙසිතානි පඤ්චින්ද්‍රියානි; විචයසො දෙසිතානි පඤ්ච බලානි; විචයසො දෙසිතා සත්තබොජ්ඣඞ්ගා; විචයසො දෙසිතො අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො. එවං විචයසො දෙසිතො, භික්ඛවෙ, මයා ධම්මො. එවං විචයසො දෙසිතෙ ඛො, භික්ඛවෙ, මයා ධම්මෙ අථ ච පනිධෙකච්චස්ස භික්ඛුනො එවං චෙතසො පරිවිතක්කො උදපාදි – ‘කථං නු ඛො ජානතො කථං පස්සතො අනන්තරා ආසවානං ඛයො හොතී’’’ති? Entonces, el venerable Ānanda, junto con aquellos monjes, se acercó a donde estaba el Bendito, en Pālileyyaka, al pie del árbol Bhaddasāla. Habiéndose acercado, saludó al Bendito y se sentó a un lado. Mientras estaban sentados a un lado, el Bendito instruyó, exhortó, animó e inspiró a aquellos monjes con una charla sobre el Dhamma. En ese momento, a un cierto monje le surgió esta reflexión mental: “¿Cómo, pues, sabiendo y cómo viendo se produce inmediatamente la destrucción de los efluvios?”. Entonces, el Bendito, conociendo con su mente la reflexión mental de aquel monje, se dirigió a los monjes: “Monjes, el Dhamma ha sido enseñado por mí de manera analítica; han sido enseñados de manera analítica los cuatro fundamentos de la atención; han sido enseñados de manera analítica los cuatro esfuerzos correctos; han sido enseñados de manera analítica las cuatro bases del poder psíquico; han sido enseñadas de manera analítica las cinco facultades; han sido enseñados de manera analítica los cinco poderes; han sido enseñados de manera analítica los siete factores de la iluminación; ha sido enseñado de manera analítica el noble camino óctuple. Así, monjes, el Dhamma ha sido enseñado por mí de manera analítica. Monjes, habiendo sido así enseñado el Dhamma por mí de manera analítica, a un cierto monje le surgió esta reflexión mental: ‘¿Cómo, pues, sabiendo y cómo viendo se produce inmediatamente la destrucción de los efluvios?’”. ‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, ජානතො කථං පස්සතො අනන්තරා ආසවානං ඛයො හොති? ඉධ භික්ඛවෙ, අස්සුතවා පුථුජ්ජනො අරියානං අදස්සාවී අරියධම්මස්ස අකොවිදො අරියධම්මෙ අවිනීතො, සප්පුරිසානං අදස්සාවී සප්පුරිසධම්මස්ස අකොවිදො සප්පුරිසධම්මෙ අවිනීතො රූපං අත්තතො සමනුපස්සති. යා ඛො පන සා, භික්ඛවෙ, සමනුපස්සනා සඞ්ඛාරො සො. සො පන සඞ්ඛාරො කිංනිදානො කිංසමුදයො කිංජාතිකො කිංපභවො? අවිජ්ජාසම්ඵස්සජෙන, භික්ඛවෙ, වෙදයිතෙන ඵුට්ඨස්ස අස්සුතවතො පුථුජ්ජනස්ස උප්පන්නා තණ්හා; තතොජො සො සඞ්ඛාරො. ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, සොපි සඞ්ඛාරො අනිච්චො සඞ්ඛතො පටිච්චසමුප්පන්නො. සාපි තණ්හා අනිච්චා සඞ්ඛතා පටිච්චසමුප්පන්නා. සාපි වෙදනා අනිච්චා සඞ්ඛතා පටිච්චසමුප්පන්නා. සොපි ඵස්සො අනිච්චො සඞ්ඛතො පටිච්චසමුප්පන්නො. සාපි අවිජ්ජා අනිච්චා සඞ්ඛතා පටිච්චසමුප්පන්නා. එවම්පි ඛො, භික්ඛවෙ, ජානතො එවං පස්සතො අනන්තරා ආසවානං ඛයො හොති. “¿Y cómo, monjes, sabiendo y cómo viendo se produce inmediatamente la destrucción de los efluvios? Aquí, monjes, un profano sin instrucción, que no tiene consideración por los Nobles, que es inexperto en el Dhamma de los Nobles, que no está disciplinado en el Dhamma de los Nobles, que no tiene consideración por los hombres de bien, que es inexperto en el Dhamma de los hombres de bien, que no está disciplinado en el Dhamma de los hombres de bien, considera la forma como el yo. Monjes, esa consideración es una formación. Y esa formación, ¿qué origen tiene, qué causa tiene, de qué nace, qué la produce? Monjes, en el profano sin instrucción que es afectado por una sensación nacida del contacto con la ignorancia, surge el deseo; esa formación nace de ahí. De este modo, monjes, esa formación también es impermanente, condicionada, originada dependientemente. Ese deseo también es impermanente, condicionado, originado dependientemente. Esa sensación también es impermanente, condicionada, originada dependientemente. Ese contacto también es impermanente, condicionado, originado dependientemente. Esa ignorancia también es impermanente, condicionada, originada dependientemente. Así, monjes, sabiendo de este modo y viendo de este modo, se produce inmediatamente la destrucción de los efluvios.” ‘‘න හෙව ඛො රූපං අත්තතො සමනුපස්සති; අපි ච ඛො රූපවන්තං අත්තානං සමනුපස්සති. යා ඛො පන සා, භික්ඛවෙ, සමනුපස්සනා සඞ්ඛාරො සො. සො පන සඞ්ඛාරො කිංනිදානො කිංසමුදයො කිංජාතිකො කිංපභවො? අවිජ්ජාසම්ඵස්සජෙන, භික්ඛවෙ, වෙදයිතෙන ඵුට්ඨස්ස අස්සුතවතො පුථුජ්ජනස්ස උප්පන්නා තණ්හා; තතොජො සො සඞ්ඛාරො. ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, සොපි සඞ්ඛාරො අනිච්චො සඞ්ඛතො පටිච්චසමුප්පන්නො. සාපි තණ්හා… සාපි වෙදනා… සොපි ඵස්සො… සාපි අවිජ්ජා අනිච්චා සඞ්ඛතා පටිච්චසමුප්පන්නා. එවම්පි ඛො, භික්ඛවෙ, ජානතො එවං පස්සතො අනන්තරා ආසවානං ඛයො හොති. “Él no considera la forma como el yo, sino que considera al yo como poseedor de la forma. Monjes, esa consideración es una formación. Y esa formación, ¿qué origen tiene, qué causa tiene, de qué nace, qué la produce? Monjes, en el profano sin instrucción que es afectado por una sensación nacida del contacto con la ignorancia, surge el deseo; esa formación nace de ahí. De este modo, monjes, esa formación también es impermanente, condicionada, originada dependientemente. Ese deseo... esa sensación... ese contacto... esa ignorancia también es impermanente, condicionada, originada dependientemente. Así, monjes, sabiendo de este modo y viendo de este modo, se produce inmediatamente la destrucción de los efluvios.” ‘‘න හෙව ඛො රූපං අත්තතො සමනුපස්සති, න රූපවන්තං අත්තානං සමනුපස්සති; අපි ච ඛො අත්තනි රූපං සමනුපස්සති. යා ඛො පන සා, භික්ඛවෙ[Pg.80], සමනුපස්සනා සඞ්ඛාරො සො. සො පන සඞ්ඛාරො කිංනිදානො කිංසමුදයො කිංජාතිකො කිංපභවො? අවිජ්ජාසම්ඵස්සජෙන, භික්ඛවෙ, වෙදයිතෙන ඵුට්ඨස්ස අස්සුතවතො පුථුජ්ජනස්ස උප්පන්නා තණ්හා; තතොජො සො සඞ්ඛාරො. ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, සොපි සඞ්ඛාරො අනිච්චො සඞ්ඛතො පටිච්චසමුප්පන්නො. සාපි තණ්හා… සාපි වෙදනා… සොපි ඵස්සො… සාපි අවිජ්ජා අනිච්චා සඞ්ඛතා පටිච්චසමුප්පන්නා. එවම්පි ඛො, භික්ඛවෙ, ජානතො එවං පස්සතො අනන්තරා ආසවානං ඛයො හොති. “Él no considera la forma como el yo, ni considera al yo como poseedor de la forma, sino que considera la forma como contenida en el yo. Monjes, esa consideración es una formación. Y esa formación, ¿qué origen tiene, qué causa tiene, de qué nace, qué la produce? Monjes, en el profano sin instrucción que es afectado por una sensación nacida del contacto con la ignorancia, surge el deseo; esa formación nace de ahí. De este modo, monjes, esa formación también es impermanente, condicionada, originada dependientemente. Ese deseo... esa sensación... ese contacto... esa ignorancia también es impermanente, condicionada, originada dependientemente. Así, monjes, sabiendo de este modo y viendo de este modo, se produce inmediatamente la destrucción de los efluvios.” ‘‘න හෙව ඛො රූපං අත්තතො සමනුපස්සති, න රූපවන්තං අත්තානං සමනුපස්සති, න අත්තනි රූපං සමනුපස්සති; අපි ච ඛො රූපස්මිං අත්තානං සමනුපස්සති. යා ඛො පන සා, භික්ඛවෙ, සමනුපස්සනා සඞ්ඛාරො සො. සො පන සඞ්ඛාරො කිංනිදානො කිංසමුදයො කිංජාතිකො කිංපභවො? අවිජ්ජාසම්ඵස්සජෙන, භික්ඛවෙ, වෙදයිතෙ ඵුට්ඨස්ස අස්සුතවතො පුථුජ්ජනස්ස උප්පන්නා තණ්හා; තතොජො සො සඞ්ඛාරො. ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, සොපි සඞ්ඛාරො අනිච්චො සඞ්ඛතො පටිච්චසමුප්පන්නො. සාපි තණ්හා … සාපි වෙදනා… සොපි ඵස්සො… සාපි අවිජ්ජා අනිච්චා සඞ්ඛතා පටිච්චසමුප්පන්නා. එවම්පි ඛො, භික්ඛවෙ, ජානතො…පෙ… ආසවානං ඛයො හොති. “Él no considera la forma como el yo, ni considera al yo como poseedor de la forma, ni considera la forma como contenida en el yo, sino que considera al yo como contenido en la forma. Monjes, esa consideración es una formación. Y esa formación, ¿qué origen tiene, qué causa tiene, de qué nace, qué la produce? Monjes, en el profano sin instrucción que es afectado por una sensación nacida del contacto con la ignorancia, surge el deseo; esa formación nace de ahí. De este modo, monjes, esa formación también es impermanente, condicionada, originada dependientemente. Ese deseo... esa sensación... ese contacto... esa ignorancia también es impermanente, condicionada, originada dependientemente. Así, monjes, sabiendo de este modo... etc. ... se produce la destrucción de los efluvios.” ‘‘න හෙව ඛො රූපං අත්තතො සමනුපස්සති, න රූපවන්තං අත්තානං, න අත්තනි රූපං, න රූපස්මිං අත්තානං සමනුපස්සති; අපි ච ඛො වෙදනං අත්තතො සමනුපස්සති, අපි ච ඛො වෙදනාවන්තං අත්තානං සමනුපස්සති, අපි ච ඛො අත්තනි වෙදනං සමනුපස්සති, අපි ච ඛො වෙදනාය අත්තානං සමනුපස්සති; අපි ච ඛො සඤ්ඤං… අපි ච ඛො සඞ්ඛාරෙ අත්තතො සමනුපස්සති, අපි ච ඛො සඞ්ඛාරවන්තං අත්තානං සමනුපස්සති, අපි ච ඛො අත්තනි සඞ්ඛාරෙ සමනුපස්සති, අපි ච ඛො සඞ්ඛාරෙසු අත්තානං සමනුපස්සති; අපි ච ඛො විඤ්ඤාණං අත්තතො සමනුපස්සති, අපි ච ඛො විඤ්ඤාණවන්තං අත්තානං, අපි ච ඛො අත්තනි විඤ්ඤාණං, අපි ච ඛො විඤ්ඤාණස්මිං අත්තානං සමනුපස්සති. යා ඛො පන සා, භික්ඛවෙ, සමනුපස්සනා සඞ්ඛාරො සො. සො පන සඞ්ඛාරො කිංනිදානො…පෙ… කිංපභවො? අවිජ්ජාසම්ඵස්සජෙන, භික්ඛවෙ, වෙදයිතෙ ඵුට්ඨස්ස අස්සුතවතො පුථුජ්ජනස්ස උප්පන්නා තණ්හා; තතොජො සො සඞ්ඛාරො. ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, සොපි සඞ්ඛාරො අනිච්චො සඞ්ඛතො පටිච්චසමුප්පන්නො. සාපි තණ්හා… සාපි වෙදනා… සොපි ඵස්සො [Pg.81]… සාපි අවිජ්ජා අනිච්චා සඞ්ඛතා පටිච්චසමුප්පන්නා. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, ජානතො එවං පස්සතො අනන්තරා ආසවානං ඛයො හොති. Ciertamente no considera la forma como el yo, ni al yo como poseyendo la forma, ni la forma en el yo, ni al yo en la forma; sin embargo, sí considera la sensación como el yo, o al yo como poseyendo la sensación, o la sensación en el yo, o al yo en la sensación; ciertamente considera la percepción [de la misma manera]... ciertamente considera las formaciones como el yo, o al yo como poseyendo las formaciones, o las formaciones en el yo, o al yo en las formaciones; ciertamente considera la conciencia como el yo, o al yo como poseyendo la conciencia, o la conciencia en el yo, o al yo en la conciencia. Monjes, esa consideración persistente es una formación. ¿Y cuál es el origen de esa formación, cuál es su fuente? Monjes, en el hombre común que no ha escuchado la enseñanza, al ser impactado por una sensación nacida del contacto con la ignorancia, le surge el deseo; esa formación nace de ese deseo. Así pues, monjes, esa formación es impermanente, condicionada y originada dependientemente. Ese deseo... esa sensación... ese contacto... esa ignorancia también es impermanente, condicionada y originada dependientemente. Monjes, para quien conoce y ve así, se produce de inmediato la destrucción de las impurezas (āsavas). ‘‘න හෙව ඛො රූපං අත්තතො සමනුපස්සති, න වෙදනං අත්තතො සමනුපස්සති, න සඤ්ඤං… න සඞ්ඛාරෙ… න විඤ්ඤාණං අත්තතො සමනුපස්සති; අපි ච ඛො එවංදිට්ඨි හොති – ‘සො අත්තා සො ලොකො, සො පෙච්ච භවිස්සාමි නිච්චො ධුවො සස්සතො අවිපරිණාමධම්මො’ති. යා ඛො පන සා, භික්ඛවෙ, සස්සතදිට්ඨි සඞ්ඛාරො සො. සො පන සඞ්ඛාරො කිංනිදානො…පෙ… එවම්පි ඛො, භික්ඛවෙ, ජානතො එවං පස්සතො අනන්තරා ආසවානං ඛයො හොති. Ciertamente no considera la forma como el yo, ni la sensación como el yo, ni la percepción... ni las formaciones... ni la conciencia como el yo; pero tiene tal punto de vista: 'Ese yo es el mundo; después de la muerte seré permanente, estable, eterno, de naturaleza inmutable'. Monjes, ese punto de vista de eternidad es una formación. ¿Y cuál es el origen de esa formación...? Monjes, para quien conoce y ve así, se produce de inmediato la destrucción de las impurezas. ‘‘න හෙව ඛො රූපං අත්තතො සමනුපස්සති, න වෙදනං … න සඤ්ඤං… න සඞ්ඛාරෙ… න විඤ්ඤාණං අත්තතො සමනුපස්සති; නාපි එවංදිට්ඨි හොති – ‘සො අත්තා සො ලොකො, සො පෙච්ච භවිස්සාමි නිච්චො ධුවො සස්සතො අවිපරිණාමධම්මො’ති. අපි ච ඛො එවංදිට්ඨි හොති – ‘නො චස්සං නො ච මෙ සියා නාභවිස්සං න මෙ භවිස්සතී’ති. යා ඛො පන සා, භික්ඛවෙ, උච්ඡෙදදිට්ඨි සඞ්ඛාරො සො. සො පන සඞ්ඛාරො කිංනිදානො කිංසමුදයො කිංජාතිකො කිංපභවො? අවිජ්ජාසම්ඵස්සජෙන, භික්ඛවෙ, වෙදයිතෙන ඵුට්ඨස්ස අස්සුතවතො පුථුජ්ජනස්ස උප්පන්නා තණ්හා; තතොජො සො සඞ්ඛාරො. ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, සොපි සඞ්ඛාරො අනිච්චො…පෙ… එවම්පි ඛො, භික්ඛවෙ, ජානතො එවං පස්සතො අනන්තරා ආසවානං ඛයො හොති. Ciertamente no considera la forma como el yo, ni la sensación... ni la percepción... ni las formaciones... ni la conciencia como el yo; ni tiene ese punto de vista [de eternidad]: 'Ese yo es el mundo, seré permanente...'. Pero tiene este punto de vista: 'Si yo no fuera, nada sería para mí; si no existiera en el futuro, nada existirá para mí'. Monjes, ese punto de vista de aniquilación es una formación. ¿Y cuál es el origen de esa formación, cuál es su causa, su nacimiento, su fuente? Monjes, en el hombre común que no ha escuchado la enseñanza, al ser impactado por una sensación nacida del contacto con la ignorancia, le surge el deseo; esa formación nace de ese deseo. Así pues, monjes, esa formación es impermanente... Monjes, para quien conoce y ve así, se produce de inmediato la destrucción de las impurezas. ‘‘න හෙව ඛො රූපං අත්තතො සමනුපස්සති, න වෙදනං… න සඤ්ඤං… න සඞ්ඛාරෙ… න විඤ්ඤාණං අත්තතො සමනුපස්සති…පෙ… න විඤ්ඤාණස්මිං අත්තතො සමනුපස්සති, නාපි එවංදිට්ඨි හොති – ‘සො අත්තා සො ලොකො, සො පෙච්ච භවිස්සාමි නිච්චො ධුවො සස්සතො අවිපරිණාමධම්මො’ති; නාපි එවංදිට්ඨි හොති – ‘නො චස්සං නො ච මෙ සියා නාභවිස්සං න මෙ භවිස්සතී’ති; අපි ච ඛො කඞ්ඛී හොති විචිකිච්ඡී අනිට්ඨඞ්ගතො සද්ධම්මෙ. යා ඛො පන සා, භික්ඛවෙ, කඞ්ඛිතා විචිකිච්ඡිතා අනිට්ඨඞ්ගතතා සද්ධම්මෙ සඞ්ඛාරො සො. සො පන සඞ්ඛාරො කිංනිදානො කිංසමුදයො කිංජාතිකො කිංපභවො? අවිජ්ජාසම්ඵස්සජෙන, භික්ඛවෙ, වෙදයිතෙන ඵුට්ඨස්ස අස්සුතවතො පුථුජ්ජනස්ස උප්පන්නා තණ්හා; තතොජො සො සඞ්ඛාරො. ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, සොපි සඞ්ඛාරො අනිච්චො සඞ්ඛතො [Pg.82] පටිච්චසමුප්පන්නො. සාපි තණ්හා අනිච්චා සඞ්ඛතා පටිච්චසමුප්පන්නා. සාපි වෙදනා අනිච්චා සඞ්ඛතා පටිච්චසමුප්පන්නා. සොපි ඵස්සො අනිච්චො සඞ්ඛතො පටිච්චසමුප්පන්නො. සාපි අවිජ්ජා අනිච්චා සඞ්ඛතා පටිච්චසමුප්පන්නා. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, ජානතො එවං පස්සතො අනන්තරා ආසවානං ඛයො හොතී’’ති. නවමං. Ciertamente no considera la forma como el yo, ni la sensación... ni la percepción... ni las formaciones... ni la conciencia como el yo... ni en la conciencia considera el yo; ni tiene ese punto de vista [de eternidad]... ni tiene ese punto de vista [de aniquilación]... sino que tiene dudas, está perplejo y no ha llegado a una conclusión respecto al Verdadero Dhamma. Monjes, ese estado de duda, perplejidad e indecisión respecto al Verdadero Dhamma es una formación. ¿Y cuál es el origen de esa formación, cuál su causa, su nacimiento, su fuente? Monjes, en el hombre común que no ha escuchado la enseñanza, al ser impactado por una sensación nacida del contacto con la ignorancia, le surge el deseo; esa formación nace de ese deseo. Así pues, monjes, esa formación es impermanente, condicionada y originada dependientemente. Ese deseo es impermanente, condicionado y originado dependientemente. Esa sensación es impermanente... Ese contacto es impermanente... Esa ignorancia es impermanente, condicionada y originada dependientemente. Monjes, para quien conoce y ve así, se produce de inmediato la destrucción de las impurezas. Esto dijo el Bienaventurado. Aquí termina el Discurso de Pālileyya. 10. පුණ්ණමසුත්තං 10. Discurso de la Luna Llena 82. එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති පුබ්බාරාමෙ මිගාරමාතුපාසාදෙ මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං. තෙන ඛො පන සමයෙන භගවා තදහුපොසථෙ පන්නරසෙ පුණ්ණාය පුණ්ණමාය රත්තියා භික්ඛුසඞ්ඝපරිවුතො අජ්ඣොකාසෙ නිසින්නො හොති. 82. En una ocasión, el Bienaventurado residía en Sāvatthī, en el monasterio de Pubbārāma, en el palacio de Migāramātā, junto con una gran comunidad de monjes. En aquel tiempo, el Bienaventurado, en el día de Uposatha del decimoquinto día, en la noche de luna llena, estaba sentado al aire libre rodeado por la comunidad de monjes. අථ ඛො අඤ්ඤතරො භික්ඛු උට්ඨායාසනා එකංසං උත්තරාසඞ්ගං කරිත්වා යෙන භගවා තෙනඤ්ජලිං පණාමෙත්වා භගවන්තං එතදවොච – ‘‘පුච්ඡෙය්‍යාහං, භන්තෙ, භගවන්තං කිඤ්චිදෙව දෙසං, සචෙ මෙ භගවා ඔකාසං කරොති පඤ්හස්ස වෙය්‍යාකරණායා’’ති? ‘‘තෙන හි ත්වං, භික්ඛු, සකෙ ආසනෙ නිසීදිත්වා පුච්ඡ යදාකඞ්ඛසී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො සො භික්ඛු භගවතො පටිස්සුත්වා සකෙ ආසනෙ නිසීදිත්වා භගවන්තං එතදවොච – ‘‘ඉමෙ නු ඛො, භන්තෙ, පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා, සෙය්‍යථිදං – රූපුපාදානක්ඛන්ධො, වෙදනුපාදානක්ඛන්ධො, සඤ්ඤුපාදානක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරුපාදානක්ඛන්ධො, විඤ්ඤාණුපාදානක්ඛන්ධො’’ති. Entonces, cierto monje, levantándose de su asiento, arregló su manto superior sobre un hombro y, extendiendo sus manos en gesto de respeto hacia el Bienaventurado, le dijo: 'Señor, ¿podría preguntar al Bienaventurado sobre cierto tema, si el Bienaventurado me concede la oportunidad de responder a mi pregunta?'. 'En ese caso, monje, siéntate en tu propio lugar y pregunta lo que desees'. 'Sí, Señor', respondió aquel monje al Bienaventurado y, sentándose en su propio lugar, le dijo: 'Señor, ¿son estos los cinco agregados del apego, a saber: el agregado de apego de la forma, el agregado de apego de la sensación, el agregado de apego de la percepción, el agregado de apego de las formaciones y el agregado de apego de la conciencia?'. ‘‘ඉමෙ ඛො පන, භික්ඛු, පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා; සෙය්‍යථිදං – රූපුපාදානක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණුපාදානක්ඛන්ධො’’ති. ‘‘සාධු, භන්තෙ’’ති ඛො සො භික්ඛු භගවතො භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා භගවන්තං උත්තරිං පඤ්හං අපුච්ඡි – 'Estos, monje, son los cinco agregados del apego, a saber: el agregado de apego de la forma... el agregado de apego de la conciencia'. '¡Muy bien, Señor!', dijo aquel monje, regocijándose y deleitándose en las palabras del Bienaventurado, y le planteó una pregunta adicional: ‘‘ඉමෙ ඛො පන, භන්තෙ, පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා කිංමූලකා’’ති? ‘‘ඉමෙ ඛො, භික්ඛු, පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා ඡන්දමූලකා’’ති…පෙ… තඤ්ඤෙව නු ඛො, භන්තෙ, උපාදානං තෙ පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා උදාහු අඤ්ඤත්‍ර පඤ්චහි උපාදානක්ඛන්ධෙහි උපාදානන්ති? ‘‘න ඛො, භික්ඛු, තඤ්ඤෙව උපාදානං තෙ පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා නාපි අඤ්ඤත්‍ර පඤ්චහි උපාදානක්ඛන්ධෙහි උපාදානං, අපි ච යො තත්ථ ඡන්දරාගො තං තත්ථ උපාදාන’’න්ති. ‘‘සාධු, භන්තෙ’’ති ඛො සො භික්ඛු…පෙ… උත්තරිං පඤ්හං අපුච්ඡි – "¿Qué raíz tienen, señor, estos cinco agregados del aferramiento?". "Monje, estos cinco agregados del aferramiento tienen su raíz en el deseo"... "¿Es, señor, ese mismo aferramiento los cinco agregados del aferramiento, o es el aferramiento algo distinto de los cinco agregados del aferramiento?". "Monje, el aferramiento no es lo mismo que los cinco agregados del aferramiento, ni tampoco es el aferramiento algo distinto de los cinco agregados del aferramiento; sino que el deseo-apego que hay en ellos, eso es allí el aferramiento". "¡Bien, señor!", dijo aquel monje... y le formuló una pregunta adicional: ‘‘සියා [Pg.83] පන, භන්තෙ, පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධෙසු ඡන්දරාගවෙමත්තතා’’ති? ‘‘සියා, භික්ඛූ’’ති භගවා අවොච – ‘‘ඉධ, භික්ඛු, එකච්චස්ස එවං හොති – ‘එවංරූපො සියං අනාගතමද්ධානං, එවංවෙදනො සියං අනාගතමද්ධානං, එවංසඤ්ඤො සියං අනාගතමද්ධානං, එවංසඞ්ඛාරො සියං අනාගතමද්ධානං, එවංවිඤ්ඤාණො සියං අනාගතමද්ධාන’න්ති. එවං ඛො, භික්ඛු, සියා පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධෙසු ඡන්දරාගවෙමත්තතා’’ති? ‘‘සාධු, භන්තෙ’’ති ඛො සො භික්ඛු…පෙ… උත්තරිං පඤ්හං අපුච්ඡි – "¿Podría haber, señor, diversidad en el deseo-apego respecto a los cinco agregados del aferramiento?". "Podría haberla, monje", dijo el Bienaventurado. "Aquí, monje, alguien piensa así: 'Que en el futuro yo tenga tal forma, que en el futuro yo tenga tal sensación, que en el futuro yo tenga tal percepción, que en el futuro yo tenga tales formaciones, que en el futuro yo tenga tal conciencia'. Así, monje, es como podría haber diversidad en el deseo-apego respecto a los cinco agregados del aferramiento". "¡Bien, señor!", dijo aquel monje... y le formuló una pregunta adicional: ‘‘කිත්තාවතා නු ඛො, භන්තෙ, ඛන්ධානං ඛන්ධාධිවචන’’න්ති? ‘‘යං කිඤ්චි, භික්ඛු, රූපං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා ඔළාරිකං වා සුඛුමං වා හීනං වා පණීතං වා යං දූරෙ සන්තිකෙ වා, අයං වුච්චති රූපක්ඛන්ධො. යා කාචි වෙදනා… යා කාචි සඤ්ඤා … යෙ කෙචි සඞ්ඛාරා… යං කිඤ්චි විඤ්ඤාණං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා ඔළාරිකං වා සුඛුමං වා හීනං වා පණීතං වා යං දූරෙ සන්තිකෙ වා, අයං වුච්චති විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො. එත්තාවතා ඛො, භික්ඛු, ඛන්ධානං ඛන්ධාධිවචන’’න්ති. ‘‘සාධු, භන්තෙ’’ති ඛො සො භික්ඛු…පෙ… අපුච්ඡි – "¿En qué medida, señor, se aplica a los agregados la denominación de 'agregados'?". "Monje, cualquier tipo de forma, ya sea pasada, futura o presente, interna o externa, burda o sutil, inferior o superior, lejana o cercana: a esto se le llama el agregado de la forma. Cualquier tipo de sensación... cualquier tipo de percepción... cualquier tipo de formaciones... cualquier tipo de conciencia, ya sea pasada, futura o presente, interna o externa, burda o sutil, inferior o superior, lejana o cercana: a esto se le llama el agregado de la conciencia. En esta medida, monje, se aplica a los agregados la denominación de 'agregados'". "¡Bien, señor!", dijo aquel monje... y le preguntó: ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු කො පච්චයො රූපක්ඛන්ධස්ස පඤ්ඤාපනාය; කො හෙතු කො පච්චයො වෙදනාක්ඛන්ධස්ස පඤ්ඤාපනාය; කො හෙතු කො පච්චයො සඤ්ඤාක්ඛන්ධස්ස පඤ්ඤාපනාය; කො හෙතු කො පච්චයො සඞ්ඛාරක්ඛන්ධස්ස පඤ්ඤාපනාය; කො හෙතු කො පච්චයො විඤ්ඤාණක්ඛන්ධස්ස පඤ්ඤාපනායා’’ති? ‘‘චත්තාරො ඛො, භික්ඛු, මහාභූතා හෙතු, චත්තාරො මහාභූතා පච්චයො රූපක්ඛන්ධස්ස පඤ්ඤාපනාය. ඵස්සො හෙතු ඵස්සො පච්චයො වෙදනාක්ඛන්ධස්ස පඤ්ඤාපනාය. ඵස්සො හෙතු ඵස්සො පච්චයො සඤ්ඤාක්ඛන්ධස්ස පඤ්ඤාපනාය. ඵස්සො හෙතු, ඵස්සො පච්චයො සඞ්ඛාරක්ඛන්ධස්ස පඤ්ඤාපනාය. නාමරූපං හෙතු, නාමරූපං පච්චයො විඤ්ඤාණක්ඛන්ධස්ස පඤ්ඤාපනායා’’ති. ‘‘සාධු, භන්තෙ’’ති ඛො සො භික්ඛු…පෙ… අපුච්ඡි – "¿Cuál es, señor, la causa y cuál es la condición para la designación del agregado de la forma? ¿Cuál es la causa y cuál es la condición para la designación del agregado de la sensación? ¿Cuál es la causa y la condición para la designación del agregado de la percepción? ¿Cuál es la causa y la condición para la designación del agregado de las formaciones? ¿Cuál es la causa y la condición para la designación del agregado de la conciencia?". "Monje, los cuatro grandes elementos son la causa y los cuatro grandes elementos son la condición para la designación del agregado de la forma. El contacto es la causa y el contacto es la condición para la designación del agregado de la sensación. El contacto es la causa y el contacto es la condición para la designación del agregado de la percepción. El contacto es la causa y el contacto es la condición para la designación del agregado de las formaciones. La mentalidad-materialidad es la causa y la mentalidad-materialidad es la condición para la designación del agregado de la conciencia". "¡Bien, señor!", dijo aquel monje... y le preguntó: ‘‘කථං නු ඛො, භන්තෙ, සක්කායදිට්ඨි හොතී’’ති? ‘‘ඉධ, භික්ඛු, අස්සුතවා පුථුජ්ජනො අරියානං අදස්සාවී අරියධම්මස්ස අකොවිදො අරියධම්මෙ අවිනීතො, සප්පුරිසානං අදස්සාවී සප්පුරිසධම්මස්ස අකොවිදො සප්පුරිසධම්මෙ අවිනීතො රූපං අත්තතො සමනුපස්සති, රූපවන්තං වා අත්තානං; අත්තනි වා රූපං, රූපස්මිං වා අත්තානං; වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං… අත්තතො සමනුපස්සති, විඤ්ඤාණවන්තං වා අත්තානං; අත්තනි වා විඤ්ඤාණං, විඤ්ඤාණස්මිං [Pg.84] වා අත්තානං. එවං ඛො, භික්ඛු, සක්කායදිට්ඨි හොතී’’ති. ‘‘සාධු, භන්තෙ’’ති ඛො සො භික්ඛු…පෙ… අපුච්ඡි – "¿Cómo, señor, surge la visión de la identidad personal?". "Aquí, monje, una persona común sin instrucción, que no ha visto a los Nobles, que no es experta en la enseñanza de los Nobles ni está disciplinada en ella, que no ha visto a los hombres de bien ni es experta en la enseñanza de los hombres de bien ni está disciplinada en ella, considera la forma como el yo, o al yo como poseedor de la forma, o a la forma en el yo, o al yo en la forma. Considera la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia como el yo, o al yo como poseedor de la conciencia, o a la conciencia en el yo, o al yo en la conciencia. Así, monje, es como surge la visión de la identidad personal". "¡Bien, señor!", dijo aquel monje... y le preguntó: ‘‘කථං පන, භන්තෙ, සක්කායදිට්ඨි න හොතී’’ති? ‘‘ඉධ, භික්ඛු, සුතවා අරියසාවකො අරියානං දස්සාවී අරියධම්මස්ස කොවිදො අරියධම්මෙ සුවිනීතො, සප්පුරිසානං දස්සාවී සප්පුරිසධම්මස්ස කොවිදො සප්පුරිසධම්මෙ සුවිනීතො න රූපං අත්තතො සමනුපස්සති, න රූපවන්තං වා අත්තානං; න අත්තනි වා රූපං, න රූපස්මිං වා අත්තානං; න වෙදනං… න සඤ්ඤං… න සඞ්ඛාරෙ… න විඤ්ඤාණං අත්තතො සමනුපස්සති, න විඤ්ඤාණවන්තං වා අත්තානං; න අත්තනි වා විඤ්ඤාණං, න විඤ්ඤාණස්මිං වා අත්තානං. එවං ඛො, භික්ඛු, සක්කායදිට්ඨි න හොතී’’ති. ‘‘සාධු, භන්තෙ’’ති ඛො සො භික්ඛු…පෙ… අපුච්ඡි – "¿Y cómo, señor, no surge la visión de la identidad personal?". "Aquí, monje, un noble discípulo instruido, que ha visto a los Nobles, que es experto en la enseñanza de los Nobles y está bien disciplinado en ella, que ha visto a los hombres de bien y es experto en la enseñanza de los hombres de bien y está bien disciplinado en ella, no considera la forma como el yo, ni al yo como poseedor de la forma, ni a la forma en el yo, ni al yo en la forma. No considera la sensación... ni la percepción... ni las formaciones... ni considera la conciencia como el yo, ni al yo como poseedor de la conciencia, ni a la conciencia en el yo, ni al yo en la conciencia. Así, monje, es como no surge la visión de la identidad personal". "¡Bien, señor!", dijo aquel monje... y le preguntó: ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, රූපස්ස අස්සාදො, කො ආදීනවො, කිං නිස්සරණං; කො වෙදනාය… කො සඤ්ඤාය… කො සඞ්ඛාරානං… කො විඤ්ඤාණස්ස අස්සාදො, කො ආදීනවො, කිං නිස්සරණ’’න්ති? ‘‘යං ඛො, භික්ඛු, රූපං පටිච්ච උප්පජ්ජති සුඛං සොමනස්සං – අයං රූපස්ස අස්සාදො. යං රූපං අනිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං – අයං රූපස්ස ආදීනවො. යො රූපස්මිං ඡන්දරාගවිනයො ඡන්දරාගප්පහානං – ඉදං රූපස්ස නිස්සරණං. යං වෙදනං පටිච්ච… යං සඤ්ඤං පටිච්ච… යෙ සඞ්ඛාරෙ පටිච්ච… යං විඤ්ඤාණං පටිච්ච උප්පජ්ජති සුඛං සොමනස්සං – අයං විඤ්ඤාණස්ස අස්සාදො. යං විඤ්ඤාණං අනිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං – අයං විඤ්ඤාණස්ස ආදීනවො. යො විඤ්ඤාණස්මිං ඡන්දරාගවිනයො ඡන්දරාගප්පහානං – ඉදං විඤ්ඤාණස්ස නිස්සරණ’’න්ති. ‘‘සාධු, භන්තෙ’’ති ඛො සො භික්ඛු භගවතො භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා භගවන්තං උත්තරිං පඤ්හං අපුච්ඡි – "¿Cuál es, señor, el atractivo, cuál es el peligro y cuál es el escape respecto a la forma? ¿Cuál respecto a la sensación... percepción... formaciones... conciencia?". "Monje, el placer y la alegría que surgen en dependencia de la forma: este es el atractivo de la forma. El hecho de que la forma es impermanente, sufrida y está sujeta al cambio: este es el peligro de la forma. La eliminación y el abandono del deseo-apego respecto a la forma: este es el escape de la forma. El placer y la alegría que surgen en dependencia de la sensación... percepción... formaciones... conciencia: este es el atractivo de la conciencia. El hecho de que la conciencia es impermanente, sufrida y está sujeta al cambio: este es el peligro de la conciencia. La eliminación y el abandono del deseo-apego respecto a la conciencia: este es el escape de la conciencia". Habiendo el monje se regocijado y deleitado con las palabras del Bienaventurado, le formuló una pregunta adicional: ‘‘කථං නු ඛො, භන්තෙ, ජානතො, කථං පස්සතො ඉමස්මිඤ්ච සවිඤ්ඤාණකෙ කායෙ බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙසු අහඞ්කාරමමඞ්කාරමානානුසයා න හොන්තී’’ති? ‘‘යං කිඤ්චි, භික්ඛු, රූපං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා ඔළාරිකං වා සුඛුමං වා හීනං වා පණීතං වා යං දූරෙ සන්තිකෙ වා, සබ්බං රූපං – ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සති. යා [Pg.85] කාචි වෙදනා… යා කාචි සඤ්ඤා… යෙ කෙචි සඞ්ඛාරා… යං කිඤ්චි විඤ්ඤාණං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා ඔළාරිකං වා සුඛුමං වා හීනං වා පණීතං වා යං දූරෙ සන්තිකෙ වා, සබ්බං විඤ්ඤාණං – ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සති. එවං ඛො, භික්ඛු, ජානතො එවං පස්සතො ඉමස්මිඤ්ච සවිඤ්ඤාණකෙ කායෙ බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙසු අහඞ්කාරමමඞ්කාරමානානුසයා න හොන්තී’’ති. «Venerable señor, ¿cómo debe conocer uno, cómo debe ver uno, para que en este cuerpo dotado de consciencia y en todos los objetos externos no surjan las nociones de ‘yo soy el hacedor’ (ahaṅkāra), ‘esto es mío’ (mamaṅkāra) y la tendencia latente al engreimiento (mānānusaya)?». «Cualquier tipo de forma, monje, ya sea pasada, futura o presente, interna o externa, burda o sutil, inferior o superior, lejana o cercana; al ver toda forma tal como realmente es mediante la sabiduría correcta: ‘esto no es mío, esto no soy yo, esto no es mi yo (ser)’. Cualquier tipo de sensación... cualquier tipo de percepción... cualquier tipo de formaciones mentales... cualquier tipo de consciencia, ya sea pasada, futura o presente, interna o externa, burda o sutil, inferior o superior, lejana o cercana; al ver toda consciencia tal como realmente es mediante la sabiduría correcta: ‘esto no es mío, esto no soy yo, esto no es mi yo’. Monje, para quien conoce así y ve así, en este cuerpo dotado de consciencia y en todos los objetos externos no surgen las nociones de ‘yo soy el hacedor’, ‘esto es mío’ ni la tendencia latente al engreimiento». තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරස්ස භික්ඛුනො එවං චෙතසො පරිවිතක්කො උදපාදි – ‘‘ඉති කිර භො රූපං අනත්තා, වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං අනත්තා; අනත්තකතානි කම්මානි කථමත්තානං ඵුසිස්සන්තී’’ති. අථ ඛො භගවා තස්ස භික්ඛුනො චෙතසා චෙතො පරිවිතක්කමඤ්ඤාය භික්ඛූ ආමන්තෙසි – En aquella ocasión, surgió esta reflexión en la mente de cierto monje: «Puesto que, por lo visto, la forma es no-yo (anattā), la sensación... la percepción... las formaciones... la consciencia son no-yo; entonces, ¿a qué ‘yo’ (o ser) afectarán las acciones realizadas por lo que es no-yo?». Entonces, el Bienaventurado, conociendo con su propia mente la reflexión de la mente de aquel monje, se dirigió a los monjes: ‘‘ඨානං ඛො පනෙතං, භික්ඛවෙ, විජ්ජති යං ඉධෙකච්චො මොඝපුරිසො අවිද්වා අවිජ්ජාගතො තණ්හාධිපතෙය්‍යෙන චෙතසා සත්ථුසාසනං අතිධාවිතබ්බං මඤ්ඤෙය්‍ය. ඉති කිර, භො, රූපං අනත්තා, වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං අනත්තා. අනත්තකතානි කම්මානි කථමත්තානං ඵුසිස්සන්තීති? පටිපුච්ඡාවිනීතා ඛො මෙ තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, තත්‍ර තත්‍ර තෙසු තෙසු ධම්මෙසු. «Es posible, monjes, que en esta enseñanza algún hombre necio, ignorante y sumido en la oscuridad, con una mente bajo el dominio del deseo, piense que puede sobrepasar la enseñanza del Maestro [razonando así]: ‘Puesto que, por lo visto, la forma es no-yo, la sensación... la percepción... las formaciones... la consciencia son no-yo; entonces, ¿a qué yo afectarán las acciones realizadas por lo que es no-yo?’. Monjes, ustedes ya han sido entrenados por mí mediante el método de preguntas y respuestas respecto a esos diversos estados (dhammas). ‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. තස්මාතිහ…පෙ… එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති. «¿Qué piensan, monjes? ¿Es la forma permanente o impermanente?». «Impermanente, venerable señor». «¿La sensación... la percepción... las formaciones... la consciencia son permanentes o impermanentes?». «Impermanentes, venerable señor». «Y aquello que es impermanente, ¿es sufrimiento o felicidad?». «Sufrimiento, venerable señor». «Y aquello que es impermanente, sufrimiento y está sujeto al cambio, ¿es adecuado considerarlo así: ‘esto es mío, esto soy yo, esto es mi yo’?». «Ciertamente no, venerable señor». «Por lo tanto... [como se dijo antes]... viendo así... comprende: ‘...no hay nada más allá de este estado de existencia’». Esto es lo que dijo el Bienaventurado. Así concluye el Discurso de la Luna Llena. ‘‘ද්වෙ ඛන්ධා තඤ්ඤෙව සියං, අධිවචනඤ්ච හෙතුනා; සක්කායෙන දුවෙ වුත්තා, අස්සාදවිඤ්ඤාණකෙන ච; එතෙ දසවිධා වුත්තා, හොති භික්ඛු පුච්ඡායා’’ති. දසමං; «Dos sobre los agregados, el de ‘Si fuera’, el de ‘Designación’ y el de ‘Causa’; junto con el de ‘Identidad’ se mencionan dos; el de ‘Gratificación’, el de ‘Consciencia’ y el de ‘Preguntas del monje’; estos diez tipos han sido declarados». (Décimo). ඛජ්ජනීයවග්ගො අට්ඨමො. El octavo capítulo: Khajjanīyavaggo (El Capítulo de lo que es Devorado). තස්සුද්දානං – El resumen de este capítulo es: අස්සාදො [Pg.86] ද්වෙ සමුදයා, අරහන්තෙහි අපරෙ ද්වෙ; සීහො ඛජ්ජනී පිණ්ඩොල්‍යං, පාලිලෙය්‍යෙන පුණ්ණමාති. Dos sobre Gratificación, dos sobre Origen, otros dos sobre los Arahants; El León, Lo que es Devorado, Mendicidad, junto con Pālileyya y el de la Luna Llena. 9. ථෙරවග්ගො 9. Theravaggo (Capítulo de los Ancianos) 1. ආනන්දසුත්තං 1. Ānandasuttaṃ (Discurso sobre Ānanda) 83. සාවත්ථිනිදානං. තත්‍ර ඛො ආයස්මා ආනන්දො භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘ආවුසො, භික්ඛවෙ’’ති. ‘‘ආවුසො’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මතො ආනන්දස්ස පච්චස්සොසුං. ආයස්මා ආනන්දො එතදවොච – 83. En Sāvatthī. Allí, el venerable Ānanda se dirigió a los monjes: «¡Amigos monjes!». «¡Amigo!», respondieron aquellos monjes al venerable Ānanda. El venerable Ānanda dijo lo siguiente: ‘‘පුණ්ණො නාම, ආවුසො, ආයස්මා මන්තාණිපුත්තො අම්හාකං නවකානං සතං බහූපකාරො හොති. සො අම්හෙ ඉමිනා ඔවාදෙන ඔවදති – ‘උපාදාය, ආවුසො ආනන්ද, අස්මීති හොති, නො අනුපාදාය. කිඤ්ච උපාදාය අස්මීති හොති, නො අනුපාදාය? රූපං උපාදාය අස්මීති හොති, නො අනුපාදාය. වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං උපාදාය අස්මීති හොති, නො අනුපාදාය’’’. «Amigos, el venerable Punna Mantāniputta fue de gran ayuda para nosotros cuando éramos nuevos [en la vida monástica]. Él nos instruía con esta enseñanza: ‘Amigo Ānanda, la noción “yo soy” surge en dependencia [del apego], no sin dependencia. ¿Y en dependencia de qué surge la noción “yo soy” y no sin dependencia? En dependencia de la forma surge la noción “yo soy”, no sin dependencia. En dependencia de la sensación... de la percepción... de las formaciones... de la consciencia surge la noción “yo soy”, no sin dependencia’. ‘‘සෙය්‍යථාපි, ආවුසො ආනන්ද, ඉත්ථී වා පුරිසො වා දහරො යුවා මණ්ඩනකජාතිකො ආදාසෙ වා පරිසුද්ධෙ පරියොදාතෙ අච්ඡෙ වා උදකපත්තෙ සකං මුඛනිමිත්තං පච්චවෙක්ඛමානො උපාදාය පස්සෙය්‍ය, නො අනුපාදාය; එවමෙව ඛො, ආවුසො ආනන්ද, රූපං උපාදාය අස්මීති හොති, නො අනුපාදාය. වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං උපාදාය අස්මීති හොති, නො අනුපාදාය. «‘Es tal como si una mujer o un hombre, joven, adolescente y propenso a adornarse, al observar el reflejo de su propio rostro en un espejo limpio y puro, o en un cuenco de agua clara, lo viera en dependencia [del espejo o el agua] y no sin dependencia. Del mismo modo, amigo Ānanda, en dependencia de la forma surge la noción “yo soy”, no sin dependencia. En dependencia de la sensación... de la percepción... de las formaciones... de la consciencia surge la noción “yo soy”, no sin dependencia’. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ආවුසො ආනන්ද, ‘රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’’ති? ‘අනිච්චං, ආවුසො’. වෙදනා… සඤ්ඤා … සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’ති? ‘අනිච්චං, ආවුසො’. තස්මාතිහ…පෙ… එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතීති. පුණ්ණො නාම ආවුසො ආයස්මා මන්තාණිපුත්තො අම්හාකං නවකානං සතං බහූපකාරො හොති. සො අම්හෙ ඉමිනා ඔවාදෙන [Pg.87] ඔවදති. ඉදඤ්ච පන මෙ ආයස්මතො පුණ්ණස්ස මන්තාණිපුත්තස්ස ධම්මදෙසනං සුත්වා ධම්මො අභිසමිතොති. පඨමං. «‘¿Qué piensas, amigo Ānanda? ¿Es la forma permanente o impermanente?’. ‘Impermanente, amigo’. ‘¿La sensación... la percepción... las formaciones... la consciencia son permanentes o impermanentes?’. ‘Impermanentes, amigo’. ‘Por lo tanto... [como se dijo antes]... viendo así... comprende: “...no hay nada más allá de este estado de existencia”’. Amigos, el venerable Punna Mantāniputta fue de gran ayuda para nosotros cuando éramos nuevos. Él nos instruía con esta enseñanza. Y tras haber escuchado esta exposición del Dhamma del venerable Punna Mantāniputta, comprendí plenamente el Dhamma [alcanzando el estado de entrada en la corriente]». 2. තිස්සසුත්තං 2. Tissasuttaṃ (Discurso sobre Tissa) 84. සාවත්ථිනිදානං. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා තිස්සො භගවතො පිතුච්ඡාපුත්තො සම්බහුලානං භික්ඛූනං එවමාරොචෙති – ‘‘අපි මෙ, ආවුසො, මධුරකජාතො විය කායො; දිසාපි මෙ න පක්ඛායන්ති; ධම්මාපි මං න පටිභන්ති; ථිනමිද්ධඤ්ච මෙ චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨති; අනභිරතො ච බ්‍රහ්මචරියං චරාමි; හොති ච මෙ ධම්මෙසු විචිකිච්ඡා’’ති. 84. En Sāvatthī. En aquella ocasión, el venerable Tissa, hijo del tío paterno del Bienaventurado, informó a muchos monjes: «Amigos, mi cuerpo se siente como si estuviera entumecido (pesado); las direcciones no se me aclaran; las enseñanzas (dhammas) no me resultan evidentes; la pereza y el letargo se han apoderado de mi mente; practico la vida santa sin deleite y tengo dudas sobre las enseñanzas». අථ ඛො සම්බහුලා භික්ඛූ යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ භික්ඛූ භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘ආයස්මා, භන්තෙ, තිස්සො භගවතො පිතුච්ඡාපුත්තො සම්බහුලානං භික්ඛූනං එවමාරොචෙති – ‘අපි මෙ, ආවුසො, මධුරකජාතො විය කායො; දිසාපි මෙ න පක්ඛායන්ති; ධම්මාපි මං න පටිභන්ති; ථිනමිද්ධඤ්ච මෙ චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨති; අනභිරතො ච බ්‍රහ්මචරියං චරාමි; හොති ච මෙ ධම්මෙසු විචිකිච්ඡා’’’ති. Entonces, muchos monjes se acercaron a donde estaba el Bienaventurado; tras llegar, saludaron respetuosamente al Bienaventurado y se sentaron a un lado. Una vez sentados, aquellos monjes le dijeron al Bienaventurado: «Venerable señor, el venerable Tissa, hijo del tío paterno del Bienaventurado, ha informado a muchos monjes: “Amigos, mi cuerpo se siente como si estuviera entumecido; las direcciones no se me aclaran; las enseñanzas no me resultan evidentes; la pereza y el letargo se han apoderado de mi mente; practico la vida santa sin deleite y tengo dudas sobre las enseñanzas”». අථ ඛො භගවා අඤ්ඤතරං භික්ඛුං ආමන්තෙසි – ‘‘එහි ත්වං, භික්ඛු, මම වචනෙන තිස්සං භික්ඛුං ආමන්තෙහී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො සො භික්ඛු භගවතො පටිස්සුත්වා යෙනායස්මා තිස්සො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං තිස්සං එතදවොච – ‘‘සත්ථා තං, ආවුසො තිස්ස, ආමන්තෙතී’’ති. ‘‘එවමාවුසො’’ති ඛො ආයස්මා තිස්සො තස්ස භික්ඛුනො පටිස්සුත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො ආයස්මන්තං තිස්සං භගවා එතදවොච – ‘‘සච්චං කිර ත්වං, තිස්ස, සම්බහුලානං භික්ඛූනං එවමාරොචෙසි – ‘අපි මෙ, ආවුසො, මධුරකජාතො විය කායො…පෙ… හොති ච මෙ ධම්මෙසු විචිකිච්ඡා’’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, තිස්ස, රූපෙ අවිගතරාගස්ස අවිගතච්ඡන්දස්ස අවිගතපෙමස්ස අවිගතපිපාසස්ස අවිගතපරිළාහස්ස අවිගතතණ්හස්ස, තස්ස රූපස්ස විපරිණාමඤ්ඤථාභාවා උප්පජ්ජන්ති සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. Esto escuché. En una ocasión, el Bienaventurado se dirigió a cierto monje: “Ven, monje, ve y llama al monje de nombre Tissa de mi parte”. “Está bien, venerable señor”, respondió aquel monje al Bienaventurado, fue hacia donde se encontraba el venerable Tissa y le dijo: “Amigo Tissa, el Maestro te llama”. “Está bien, amigo”, respondió el venerable Tissa a aquel monje, fue ante el Bienaventurado, le saludó respetuosamente y se sentó a un lado. Mientras el venerable Tissa estaba sentado allí, el Bienaventurado le dijo: “¿Es verdad, Tissa, que dijiste a muchos monjes: ‘Amigos, mi cuerpo se siente como si estuviera pesado y torpe... y tengo dudas e incertidumbre respecto a las enseñanzas’?”. “Es verdad, venerable señor”. “¿Qué piensas, Tissa? En una persona que no está libre de pasión por la forma, ni libre de deseo, ni de afecto, ni de sed, ni de ardor, ni de anhelo; cuando esa forma cambia y se altera, ¿acaso no surgen en ella el pesar, el lamento, el dolor, la aflicción y la desesperación?”. “Ciertamente surgen, venerable señor”. ‘‘සාධු [Pg.88] සාධු, තිස්ස! එවඤ්හෙතං, තිස්ස, හොති. යථා තං රූපෙ අවිගතරාගස්ස… වෙදනාය… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරෙසු අවිගතරාගස්ස…පෙ… තෙසං සඞ්ඛාරානං විපරිණාමඤ්ඤථාභාවා උප්පජ්ජන්ති සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. “¡Bien, bien, Tissa! Así es, Tissa. Del mismo modo que ocurre con la forma para quien no está libre de pasión... ¿qué piensas sobre las sensaciones... las percepciones... las formaciones mentales? En quien no está libre de pasión por las formaciones mentales... cuando esas formaciones cambian y se alteran, ¿acaso no surgen el pesar, el lamento, el dolor, la aflicción y la desesperación?”. “Ciertamente surgen, venerable señor”. ‘‘සාධු සාධු, තිස්ස! එවඤ්හෙතං, තිස්ස, හොති. යථා තං විඤ්ඤාණෙ අවිගතරාගස්ස අවිගතච්ඡන්දස්ස අවිගතපෙමස්ස අවිගතපිපාසස්ස අවිගතපරිළාහස්ස අවිගතතණ්හස්ස, තස්ස විඤ්ඤාණස්ස විපරිණාමඤ්ඤථාභාවා උප්පජ්ජන්ති සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. “¡Bien, bien, Tissa! Así es, Tissa. Del mismo modo que ocurre en alguien que no está libre de pasión por la conciencia, ni libre de deseo, ni libre de afecto, ni libre de sed, ni libre de ardor, ni libre de anhelo; cuando esa conciencia cambia y se altera, ¿acaso no surgen el pesar, el lamento, el dolor, la aflicción y la desesperación?”. “Ciertamente surgen, venerable señor”. ‘‘සාධු සාධු, තිස්ස! එවඤ්හෙතං, තිස්ස, හොති. යථා තං විඤ්ඤාණෙ අවිගතරාගස්ස. තං කිං මඤ්ඤසි, තිස්ස, රූපෙ විගතරාගස්ස විගතච්ඡන්දස්ස විගතපෙමස්ස විගතපිපාසස්ස විගතපරිළාහස්ස විගතතණ්හස්ස, තස්ස රූපස්ස විපරිණාමඤ්ඤථාභාවා උප්පජ්ජන්ති සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. “¡Bien, bien, Tissa! Así es, Tissa. Tal como sucede con la conciencia para quien no está libre de pasión. ¿Qué piensas, Tissa? En alguien que está libre de pasión por la forma, libre de deseo, libre de afecto, libre de sed, libre de ardor y libre de anhelo; cuando esa forma cambia y se altera, ¿acaso surgen en él el pesar, el lamento, el dolor, la aflicción y la desesperación?”. “No, venerable señor”. ‘‘සාධු සාධු, තිස්ස! එවඤ්හෙතං, තිස්ස, හොති. යථා තං රූපෙ විගතරාගස්ස… වෙදනාය… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරෙසු විගතරාගස්ස… විඤ්ඤාණෙ විගතරාගස්ස විගතච්ඡන්දස්ස විගතපෙමස්ස විගතපිපාසස්ස විගතපරිළාහස්ස විගතතණ්හස්ස තස්ස විඤ්ඤාණස්ස විපරිණාමඤ්ඤථාභාවා උප්පජ්ජන්ති සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. “¡Bien, bien, Tissa! Así es, Tissa. Del mismo modo que ocurre con la forma para quien está libre de pasión... con las sensaciones... con las percepciones... con las formaciones mentales... con la conciencia; en aquel que está libre de pasión, libre de deseo, libre de afecto, libre de sed, libre de ardor y libre de anhelo; cuando esa conciencia cambia y se altera, ¿acaso surgen en él el pesar, el lamento, el dolor, la aflicción y la desesperación?”. “No, venerable señor”. ‘‘සාධු සාධු, තිස්ස! එවඤ්හෙතං, තිස්ස, හොති. යථා තං විඤ්ඤාණෙ විගතරාගස්ස. තං කිං මඤ්ඤසි, තිස්ස, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘වෙදනා … සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. තස්මාතිහ…පෙ… එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති. “¡Bien, bien, Tissa! Así es, Tissa. Tal como ocurre con la conciencia para quien está libre de pasión. ¿Qué piensas, Tissa? ¿Es la forma permanente o impermanente?”. “Impermanente, venerable señor”. “¿Son las sensaciones... las percepciones... las formaciones mentales... la conciencia permanentes o impermanentes?”. “Impermanentes, venerable señor”. “Por lo tanto... viendo esto de este modo... el discípulo comprende: ‘... no hay nada más allá para este estado de existencia’”. ‘‘සෙය්‍යථාපි, තිස්ස, ද්වෙ පුරිසා – එකො පුරිසො අමග්ගකුසලො, එකො පුරිසො මග්ගකුසලො. තමෙනං සො අමග්ගකුසලො පුරිසො අමුං මග්ගකුසලං පුරිසං මග්ගං පුච්ඡෙය්‍ය. සො එවං වදෙය්‍ය – ‘එහි, භො පුරිස, අයං මග්ගො. තෙන මුහුත්තං ගච්ඡ. තෙන මුහුත්තං ගන්ත්වා දක්ඛිස්සසි ද්වෙධාපථං, තත්ථ වාමං මුඤ්චිත්වා දක්ඛිණං ගණ්හාහි. තෙන මුහුත්තං ගච්ඡ. තෙන මුහුත්තං ගන්ත්වා දක්ඛිස්සසි තිබ්බං වනසණ්ඩං. තෙන මුහුත්තං ගච්ඡ. තෙන මුහුත්තං ගන්ත්වා දක්ඛිස්සසි මහන්තං නින්නං පල්ලලං. තෙන මුහුත්තං ගච්ඡ. තෙන මුහුත්තං [Pg.89] ගන්ත්වා දක්ඛිස්සසි සොබ්භං පපාතං. තෙන මුහුත්තං ගච්ඡ. තෙන මුහුත්තං ගන්ත්වා දක්ඛිස්සසි සමං භූමිභාගං රමණීය’’’න්ති. “Tissa, imagina que hay dos hombres: uno que no conoce el camino y otro que sí lo conoce. El hombre que no conoce el camino le pregunta al que conoce el camino por la ruta. Este le diría: ‘Ven, buen hombre, este es el camino. Camina por él un momento. Tras caminar un momento verás un camino bifurcado; allí, deja el de la izquierda y toma el de la derecha. Camina por él un momento. Tras caminar un momento verás un espeso bosque. Camina un momento. Tras caminar un momento verás un gran pantano profundo. Camina un momento. Tras caminar un momento verás un precipicio escarpado. Camina un momento. Tras caminar un momento verás una llanura agradable y nivelada’”. ‘‘උපමා ඛො ම්‍යායං, තිස්ස, කතා අත්ථස්ස විඤ්ඤාපනාය. අයං චෙවෙත්ථ අත්ථො – ‘පුරිසො අමග්ගකුසලො’ති ඛො, තිස්ස, පුථුජ්ජනස්සෙතං අධිවචනං. ‘පුරිසො මග්ගකුසලො’ති ඛො, තිස්ස, තථාගතස්සෙතං අධිවචනං අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස. ‘ද්වෙධාපථො’ති ඛො, තිස්ස, විචිකිච්ඡායෙතං අධිවචනං. ‘වාමො මග්ගො’ති ඛො, තිස්ස, අට්ඨඞ්ගිකස්සෙතං මිච්ඡාමග්ගස්ස අධිවචනං, සෙය්‍යථිදං – මිච්ඡාදිට්ඨියා…පෙ… මිච්ඡාසමාධිස්ස. ‘දක්ඛිණො මග්ගො’ති ඛො, තිස්ස, අරියස්සෙතං අට්ඨඞ්ගිකස්ස මග්ගස්ස අධිවචනං, සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨියා…පෙ… සම්මාසමාධිස්ස. ‘තිබ්බො වනසණ්ඩො’ති ඛො, තිස්ස, අවිජ්ජායෙතං අධිවචනං. ‘මහන්තං නින්නං පල්ලල’න්ති ඛො, තිස්ස, කාමානමෙතං අධිවචනං. ‘සොබ්භො පපාතො’ති ඛො, තිස්ස, කොධූපායාසස්සෙතං අධිවචනං. ‘සමො භූමිභාගො රමණීයො’ති ඛො, තිස්ස, නිබ්බානස්සෙතං අධිවචනං. අභිරම, තිස්ස, අභිරම, තිස්ස! අහමොවාදෙන අහමනුග්ගහෙන අහමනුසාසනියා’’ති. “He dado esta parábola, Tissa, para que se entienda el significado. Y este es el sentido: ‘El hombre que no conoce el camino’ es un término para el individuo común (puthujjana). ‘El hombre que conoce el camino’ es un término para el Tathagata, el Arahant, el Perfectamente Iluminado. ‘El camino bifurcado’ es un término para la duda. ‘El camino de la izquierda’ es un término para el óctuple sendero falso, a saber: visión falsa... concentración falsa. ‘El camino de la derecha’ es un término para el Noble Óctuple Sendero, a saber: visión correcta... concentración correcta. ‘El espeso bosque’ es un término para la ignorancia. ‘El gran pantano profundo’ es un término para los placeres sensuales. ‘El precipicio escarpado’ es un término para la ira y la desesperación. ‘La llanura agradable y nivelada’ es un término para el Nibbana. ¡Regocíjate, Tissa! ¡Regocíjate, Tissa! Yo te sostengo con mi instrucción, con mi apoyo y con mi enseñanza”. ඉදමවොච භගවා. අත්තමනො ආයස්මා තිස්සො භගවතො භාසිතං අභිනන්දීති. දුතියං. Esto dijo el Bienaventurado. El venerable Tissa, con el corazón regocijado, se deleitó en las palabras del Bienaventurado. Segundo [discurso]. 3. යමකසුත්තං 3. Discurso sobre Yamaka 85. එකං සමයං ආයස්මා සාරිපුත්තො සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන යමකස්ස නාම භික්ඛුනො එවරූපං පාපකං දිට්ඨිගතං උප්පන්නං හොති – ‘‘තථාහං භගවතා ධම්මං දෙසිතං ආජානාමි, යථා ඛීණාසවො භික්ඛු කායස්ස භෙදා උච්ඡිජ්ජති විනස්සති, න හොති පරං මරණා’’ති. 85. En una ocasión, el venerable Sariputta residía en Savatthi, en el Bosque de Jeta, en el monasterio de Anathapindika. En aquel tiempo, al monje llamado Yamaka le surgió esta visión errónea y perniciosa: ‘Tal como entiendo la enseñanza expuesta por el Bienaventurado, un monje que ha destruido las impurezas, tras la disolución del cuerpo, es aniquilado y perece, y no existe después de la muerte’. අස්සොසුං ඛො සම්බහුලා භික්ඛූ යමකස්ස කිර නාම භික්ඛුනො එවරූපං පාපකං දිට්ඨිගතං උප්පන්නං හොති – ‘‘තථාහං භගවතා ධම්මං දෙසිතං ආජානාමි, යථා ඛීණාසවො භික්ඛු කායස්ස භෙදා උච්ඡිජ්ජති විනස්සති, න හොති පරං මරණා’’ති. අථ ඛො තෙ භික්ඛූ යෙනායස්මා යමකො [Pg.90] තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මතා යමකෙන සද්ධිං සම්මොදිංසු. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මන්තං යමකං එතදවොචුං – Muchos monjes oyeron decir que el venerable Yamaka sostenía la siguiente visión perniciosa: «Tal como yo comprendo el Dhamma enseñado por el Bienaventurado, un monje cuyas impurezas han sido destruidas, al romperse el cuerpo, es aniquilado y perece, y no existe después de la muerte». Entonces, aquellos monjes se dirigieron a donde estaba el venerable Yamaka; al llegar, intercambiaron saludos corteses con él. Tras concluir esta conversación amable y memorable, se sentaron a un lado. Sentados allí, los monjes le dijeron al venerable Yamaka: ‘‘සච්චං කිර තෙ, ආවුසො යමක, එවරූපං පාපකං දිට්ඨිගතං උප්පන්නං – ‘තථාහං භගවතා ධම්මං දෙසිතං ආජානාමි, යථා ඛීණාසවො භික්ඛු කායස්ස භෙදා උච්ඡිජ්ජති විනස්සති, න හොති පරං මරණා’’’ති? ‘‘එවං ඛ්වාහං, ආවුසො, භගවතා ධම්මං දෙසිතං ආජානාමි – ‘ඛීණාසවො භික්ඛු කායස්ස භෙදා උච්ඡිජ්ජති විනස්සති, න හොති පරං මරණා’’’ති. —¿Es cierto, amigo Yamaka, que ha surgido en ti esta visión perniciosa: «Tal como yo comprendo el Dhamma enseñado por el Bienaventurado, un monje cuyas impurezas han sido destruidas, al romperse el cuerpo, es aniquilado y perece, y no existe después de la muerte»? —Así es, amigos, como yo comprendo el Dhamma enseñado por el Bienaventurado: un monje cuyas impurezas han sido destruidas, al romperse el cuerpo, es aniquilado y perece, y no existe después de la muerte. ‘‘මා, ආවුසො යමක, එවං අවච, මා භගවන්තං අබ්භාචික්ඛි. න හි සාධු භගවතො අබ්භාචික්ඛනං. න හි භගවා එවං වදෙය්‍ය – ‘ඛීණාසවො භික්ඛු කායස්ස භෙදා උච්ඡිජ්ජති විනස්සති, න හොති පරං මරණා’’’ති. එවම්පි ඛො ආයස්මා යමකො තෙහි භික්ඛූහි වුච්චමානො තථෙව තං පාපකං දිට්ඨිගතං ථාමසා පරාමාසා අභිනිවිස්ස වොහරති – ‘‘තථාහං භගවතා ධම්මං දෙසිතං ආජානාමි, යථා ඛීණාසවො භික්ඛු කායස්ස භෙදා උච්ඡිජ්ජති විනස්සති, න හොති පරං මරණා’’ති. —No digas eso, amigo Yamaka; no calumnies al Bienaventurado. Ciertamente, no es bueno calumniar al Bienaventurado. Pues el Bienaventurado no diría: «Un monje cuyas impurezas han sido destruidas, al romperse el cuerpo, es aniquilado y perece, y no existe después de la muerte». Sin embargo, a pesar de ser exhortado de esta manera por aquellos monjes, el venerable Yamaka continuó aferrándose obstinadamente a esa visión perniciosa, insistiendo: «Tal como yo comprendo el Dhamma enseñado por el Bienaventurado, un monje cuyas impurezas han sido destruidas, al romperse el cuerpo, es aniquilado y perece, y no existe después de la muerte». යතො ඛො තෙ භික්ඛූ නාසක්ඛිංසු ආයස්මන්තං යමකං එතස්මා පාපකා දිට්ඨිගතා විවෙචෙතුං, අථ ඛො තෙ භික්ඛූ උට්ඨායාසනා යෙනායස්මා සාරිපුත්තො තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං එතදවොචුං – ‘‘යමකස්ස නාම, ආවුසො සාරිපුත්ත, භික්ඛුනො එවරූපං පාපකං දිට්ඨිගතං උප්පන්නං – ‘තථාහං භගවතා ධම්මං දෙසිතං ආජානාමි යථා ඛීණාසවො භික්ඛු කායස්ස භෙදා උච්ඡිජ්ජති විනස්සති, න හොති පරං මරණා’ති. සාධායස්මා සාරිපුත්තො යෙන යමකො භික්ඛු තෙනුපසඞ්කමතු අනුකම්පං උපාදායා’’ති. අධිවාසෙසි ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො තුණ්හීභාවෙන. අථ ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො යෙනායස්මා යමකො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මතා යමකෙන සද්ධිං සම්මොදි…පෙ… එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො ආයස්මන්තං යමකං එතදවොච – Cuando aquellos monjes vieron que no podían disuadir al venerable Yamaka de esa visión perniciosa, se levantaron de sus asientos y se dirigieron al venerable Sāriputta; al llegar, le dijeron: —Amigo Sāriputta, en el monje llamado Yamaka ha surgido esta visión perniciosa: «Tal como yo comprendo el Dhamma enseñado por el Bienaventurado, un monje cuyas impurezas han sido destruidas, al romperse el cuerpo, es aniquilado y perece, y no existe después de la muerte». Sería bueno que el venerable Sāriputta, por compasión, visitara al monje Yamaka. El venerable Sāriputta aceptó en silencio. Entonces, al atardecer, el venerable Sāriputta salió de su retiro solitario y se dirigió a donde estaba el venerable Yamaka; al llegar, intercambió saludos con él... se sentó a un lado y le dijo al venerable Yamaka: ‘‘සච්චං කිර තෙ, ආවුසො යමක, එවරූපං පාපකං දිට්ඨිගතං උප්පන්නං – ‘තථාහං භගවතා ධම්මං දෙසිතං ආජානාමි, යථා ඛීණාසවො භික්ඛු කායස්ස භෙදා උච්ඡිජ්ජති විනස්සති, න හොති පරං මරණා’’’ති? ‘‘එවං [Pg.91] ඛ්වාහං, ආවුසො, භගවතා ධම්මං දෙසිතං ආජානාමි, යථා ඛීණාසවො භික්ඛු කායස්ස භෙදා උච්ඡිජ්ජති විනස්සති, න හොති පරං මරණා’’ති. —¿Es cierto, amigo Yamaka, que ha surgido en ti esta visión perniciosa: «Tal como yo comprendo el Dhamma enseñado por el Bienaventurado, un monje cuyas impurezas han sido destruidas, al romperse el cuerpo, es aniquilado y perece, y no existe después de la muerte»? —Así es, amigo Sāriputta, como yo comprendo el Dhamma enseñado por el Bienaventurado: un monje cuyas impurezas han sido destruidas, al romperse el cuerpo, es aniquilado y perece, y no existe después de la muerte. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ආවුසො යමක, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, ආවුසො’’. ‘‘වෙදනා නිච්චා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, ආවුසො’’. තස්මාතිහ…පෙ… එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති. —¿Qué piensas, amigo Yamaka? ¿Es la forma permanente o impermanente? —Impermanente, amigo. —¿Es la sensación... la percepción... las formaciones... es la conciencia permanente o impermanente? —Impermanente, amigo. —Por lo tanto... viendo esto... comprende: «no hay nada más para este estado de existencia». ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ආවුසො යමක, රූපං තථාගතොති සමනුපස්සසී’’ති? ‘‘නො හෙතං, ආවුසො’’ … ‘‘වෙදනං තථාගතොති සමනුපස්සසී’’ති? ‘‘නො හෙතං, ආවුසො’’… ‘‘සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං තථාගතොති සමනුපස්සසී’’ති? ‘‘නො හෙතං, ආවුසො’’. —¿Qué piensas, amigo Yamaka? ¿Consideras que la forma es el Tathāgata? —No, amigo. —¿Consideras que la sensación es el Tathāgata? —No, amigo. —¿Consideras que la percepción... las formaciones... la conciencia es el Tathāgata? —No, amigo. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ආවුසො යමක, රූපස්මිං තථාගතොති සමනුපස්සසී’’ති? ‘‘නො හෙතං, ආවුසො’’. ‘‘අඤ්ඤත්‍ර රූපා තථාගතොති සමනුපස්සසී’’ති? ‘‘නො හෙතං, ආවුසො’’. ‘‘වෙදනාය… අඤ්ඤත්‍ර වෙදනාය…පෙ… සඤ්ඤාය… අඤ්ඤත්‍ර සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරෙසු… අඤ්ඤත්‍ර සඞ්ඛාරෙහි… විඤ්ඤාණස්මිං තථාගතොති සමනුපස්සසී’’ති? ‘‘නො හෙතං, ආවුසො’’. ‘‘අඤ්ඤත්‍ර විඤ්ඤාණා තථාගතොති සමනුපස්සසී’’ති? ‘‘නො හෙතං, ආවුසො’’. —¿Qué piensas, amigo Yamaka? ¿Consideras que el Tathāgata está en la forma? —No, amigo. —¿Consideras que el Tathāgata es algo distinto de la forma? —No, amigo. —¿Consideras que el Tathāgata está en la sensación... es algo distinto de la sensación... en la percepción... distinto de la percepción... en las formaciones... distinto de las formaciones... en la conciencia? —No, amigo. —¿Consideras que el Tathāgata es algo distinto de la conciencia? —No, amigo. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ආවුසො යමක, රූපං… වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං තථාගතොති සමනුපස්සසී’’ති? ‘‘නො හෙතං, ආවුසො’’. —¿Qué piensas, amigo Yamaka? ¿Consideras que el conjunto de forma, sensación, percepción, formaciones y conciencia es el Tathāgata? —No, amigo. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ආවුසො යමක, අයං සො අරූපී… අවෙදනො… අසඤ්ඤී… අසඞ්ඛාරො… අවිඤ්ඤාණො තථාගතොති සමනුපස්සසී’’ති? ‘‘නො හෙතං, ආවුසො’’. ‘‘එත්ථ ච තෙ, ආවුසො යමක, දිට්ඨෙව ධම්මෙ සච්චතො ථෙතතො තථාගතෙ අනුපලබ්භියමානෙ, කල්ලං නු තෙ තං වෙය්‍යාකරණං – ‘තථාහං භගවතා ධම්මං දෙසිතං ආජානාමි, යථා ඛීණාසවො භික්ඛු කායස්ස භෙදා උච්ඡිජ්ජති විනස්සති, න හොති පරං මරණා’’’ති? —¿Qué piensas, amigo Yamaka? ¿Consideras que el Tathāgata es aquel que carece de forma, de sensación, de percepción, de formaciones y de conciencia? —No, amigo. —Entonces, amigo Yamaka, puesto que el Tathāgata no puede ser aprehendido como una verdad o realidad ni siquiera en esta misma vida, ¿es apropiada tu declaración: «Tal como yo comprendo el Dhamma enseñado por el Bienaventurado, un monje cuyas impurezas han sido destruidas, al romperse el cuerpo, es aniquilado y perece, y no existe después de la muerte»? ‘‘අහු ඛො මෙ තං, ආවුසො සාරිපුත්ත, පුබ්බෙ අවිද්දසුනො පාපකං දිට්ඨිගතං; ඉදඤ්ච පනායස්මතො සාරිපුත්තස්ස ධම්මදෙසනං සුත්වා තඤ්චෙව පාපකං දිට්ඨිගතං පහීනං, ධම්මො ච මෙ අභිසමිතො’’ති. —Esa visión perniciosa, amigo Sāriputta, la tuve antes cuando era ignorante. Pero ahora, tras haber escuchado esta enseñanza del Dhamma del venerable Sāriputta, he abandonado esa visión perniciosa y he comprendido plenamente el Dhamma. ‘‘සචෙ [Pg.92] තං, ආවුසො යමක, එවං පුච්ඡෙය්‍යුං – ‘යො සො, ආවුසො යමක, භික්ඛු අරහං ඛීණාසවො සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා කිං හොතී’ති? එවං පුට්ඨො ත්වං, ආවුසො යමක, කින්ති බ්‍යාකරෙය්‍යාසී’’ති? ‘‘සචෙ මං, ආවුසො, එවං පුච්ඡෙය්‍යුං – ‘යො සො, ආවුසො යමක, භික්ඛු අරහං ඛීණාසවො සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා කිං හොතී’ති? එවං පුට්ඨොහං, ආවුසො, එවං බ්‍යාකරෙය්‍යං – ‘රූපං ඛො, ආවුසො, අනිච්චං. යදනිච්චං තං දුක්ඛං; යං දුක්ඛං තං නිරුද්ධං තදත්ථඞ්ගතං. වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං අනිච්චං. යදනිච්චං තං දුක්ඛං; යං දුක්ඛං තං නිරුද්ධං තදත්ථඞ්ගත’න්ති. එවං පුට්ඨොහං, ආවුසො, එවං බ්‍යාකරෙය්‍ය’’න්ති. «Amigo Yamaka, si te preguntaran: ‘Amigo Yamaka, este monje que es un Arahant, cuyas impurezas han sido destruidas, ¿qué sucede con él tras la disolución del cuerpo, después de la muerte?’. Si te preguntaran esto, amigo Yamaka, ¿cómo responderías?». «Amigo, si me preguntaran eso, yo respondería: ‘Amigo, la forma es impermanente. Lo que es impermanente es sufrimiento; lo que es sufrimiento ha cesado, ha desaparecido. La sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia son impermanentes. Lo que es impermanente es sufrimiento; lo que es sufrimiento ha cesado, ha desaparecido’. Así es como yo respondería, amigo». ‘‘සාධු සාධු, ආවුසො යමක! තෙන හාවුසො, යමක, උපමං තෙ කරිස්සාමි එතස්සෙව අත්ථස්ස භිය්‍යොසොමත්තාය ඤාණාය. සෙය්‍යථාපි, ආවුසො යමක, ගහපති වා ගහපතිපුත්තො වා අඩ්ඪො මහද්ධනො මහාභොගො; සො ච ආරක්ඛසම්පන්නො. තස්ස කොචිදෙව පුරිසො උප්පජ්ජෙය්‍ය අනත්ථකාමො අහිතකාමො අයොගක්ඛෙමකාමො ජීවිතා වොරොපෙතුකාමො. තස්ස එවමස්ස – ‘අයං ඛො ගහපති වා ගහපතිපුත්තො වා අඩ්ඪො මහද්ධනො මහාභොගො; සො ච ආරක්ඛසම්පන්නො; නායං සුකරො පසය්හ ජීවිතා වොරොපෙතුං. යංනූනාහං අනුපඛජ්ජ ජීවිතා වොරොපෙය්‍ය’න්ති. සො තං ගහපතිං වා ගහපතිපුත්තං වා උපසඞ්කමිත්වා එවං වදෙය්‍ය – ‘උපට්ඨහෙය්‍යං තං, භන්තෙ’ති. තමෙනං සො ගහපති වා ගහපතිපුත්තො වා උපට්ඨාපෙය්‍ය. සො උපට්ඨහෙය්‍ය පුබ්බුට්ඨායී පච්ඡානිපාතී කිංකාරපටිස්සාවී මනාපචාරී පියවාදී. තස්ස සො ගහපති වා ගහපතිපුත්තො වා මිත්තතොපි නං සද්දහෙය්‍ය ; සුහජ්ජතොපි නං සද්දහෙය්‍ය; තස්මිඤ්ච විස්සාසං ආපජ්ජෙය්‍ය. යදා ඛො, ආවුසො, තස්ස පුරිසස්ස එවමස්ස – ‘සංවිස්සත්ථො ඛො ම්‍යායං ගහපති වා ගහපතිපුත්තො වා’ති, අථ නං රහොගතං විදිත්වා තිණ්හෙන සත්ථෙන ජීවිතා වොරොපෙය්‍ය. «¡Bien, bien, amigo Yamaka! Por lo tanto, amigo Yamaka, te daré un símil para que comprendas mejor este significado. Imagina, amigo Yamaka, a un jefe de hogar o al hijo de un jefe de hogar que es rico, de gran fortuna y muchas posesiones, y que cuenta con una buena protección. Supongamos que aparece un hombre que desea su desgracia, su daño y su infelicidad, queriendo quitarle la vida. Este hombre pensaría: ‘Este jefe de hogar es rico y está bien protegido; no es fácil quitarle la vida por la fuerza. Sería mejor si me acercara a él para matarlo’. Entonces, se acercaría al jefe de hogar y le diría: ‘Señor, permítame servirle’. El jefe de hogar lo aceptaría a su servicio. El hombre lo serviría levantándose antes que él, acostándose después, estando siempre atento a sus órdenes, actuando con cortesía y hablando con amabilidad. El jefe de hogar llegaría a confiar en él como un amigo y como alguien leal, depositando en él toda su confianza. Cuando aquel hombre piense: ‘Este jefe de hogar confía plenamente en mí’, entonces, aprovechando un momento de soledad, le quitaría la vida con una espada afilada». ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ආවුසො යමක, යදා හි සො පුරිසො අමුං ගහපතිං වා ගහපතිපුත්තං වා උපසඞ්කමිත්වා එවං ආහ – ‘උපට්ඨහෙය්‍යං තං, භන්තෙ’ති, තදාපි සො වධකොව. වධකඤ්ච පන සන්තං න අඤ්ඤාසි – ‘වධකො මෙ’ති. යදාපි සො උපට්ඨහති පුබ්බුට්ඨායී පච්ඡානිපාතී කිංකාරපටිස්සාවී මනාපචාරී පියවාදී, තදාපි සො වධකොව. වධකඤ්ච පන සන්තං [Pg.93] න අඤ්ඤාසි – ‘වධකො මෙ’ති. යදාපි නං රහොගතං විදිත්වා තිණ්හෙන සත්ථෙන ජීවිතා වොරොපෙති, තදාපි සො වධකොව. වධකඤ්ච පන සන්තං න අඤ්ඤාසි – ‘වධකො මෙ’’’ති. ‘‘එවමාවුසො’’ති. ‘‘එවමෙව ඛො, ආවුසො, අස්සුතවා පුථුජ්ජනො අරියානං අදස්සාවී අරියධම්මස්ස අකොවිදො අරියධම්මෙ අවිනීතො, සප්පුරිසානං අදස්සාවී සප්පුරිසධම්මස්ස අකොවිදො සප්පුරිසධම්මෙ අවිනීතො රූපං අත්තතො සමනුපස්සති, රූපවන්තං වා අත්තානං; අත්තනි වා රූපං, රූපස්මිං වා අත්තානං. වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං අත්තතො සමනුපස්සති, විඤ්ඤාණවන්තං වා අත්තානං; අත්තනි වා විඤ්ඤාණං, විඤ්ඤාණස්මිං වා අත්තානං’’. «¿Qué piensas, amigo Yamaka? Cuando aquel hombre se acercó al jefe de hogar y le dijo: ‘Señor, permítame servirle’, ¿no era ya un asesino en ese momento? Pero aunque era un asesino, el otro no lo sabía: ‘Este es mi asesino’. Incluso cuando lo servía levantándose antes que él, acostándose después, atento a sus órdenes, cortés y amable, ¿no era ya un asesino? Pero el otro no lo sabía. E incluso cuando aprovechó la soledad y lo mató con una espada afilada, seguía siendo un asesino, pero el jefe de hogar nunca lo supo». «Así es, amigo». «Del mismo modo, amigo, el individuo común que no ha escuchado la enseñanza, que no ve a los Nobles, que no es diestro ni está entrenado en la doctrina de los Nobles, que no ve a los hombres de bien ni está entrenado en su doctrina, considera la forma como el yo, o al yo como poseedor de la forma, o a la forma en el yo, o al yo en la forma. Considera la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia como el yo, o al yo como poseedor de la conciencia, o a la conciencia en el yo, o al yo en la conciencia». ‘‘සො අනිච්චං රූපං ‘අනිච්චං රූප’න්ති යථාභූතං නප්පජානාති. අනිච්චං වෙදනං ‘අනිච්චා වෙදනා’ති යථාභූතං නප්පජානාති. අනිච්චං සඤ්ඤං ‘අනිච්චා සඤ්ඤා’ති යථාභූතං නප්පජානාති. අනිච්චෙ සඞ්ඛාරෙ ‘අනිච්චා සඞ්ඛාරා’ති යථාභූතං නප්පජානාති. අනිච්චං විඤ්ඤාණං ‘අනිච්චං විඤ්ඤාණ’න්ති යථාභූතං නප්පජානාති. «Él no comprende según la realidad que la forma impermanente es ‘forma impermanente’. No comprende según la realidad que la sensación impermanente es ‘sensación impermanente’. No comprende según la realidad que la percepción impermanente es ‘percepción impermanente’. No comprende según la realidad que las formaciones impermanentes son ‘formaciones impermanentes’. No comprende según la realidad que la conciencia impermanente es ‘conciencia impermanente’». ‘‘දුක්ඛං රූපං ‘දුක්ඛං රූප’න්ති යථාභූතං නප්පජානාති. දුක්ඛං වෙදනං… දුක්ඛං සඤ්ඤං… දුක්ඛෙ සඞ්ඛාරෙ… දුක්ඛං විඤ්ඤාණං ‘දුක්ඛං විඤ්ඤාණ’න්ති යථාභූතං නප්පජානාති. «No comprende según la realidad que la forma sufrida es ‘forma sufrida’. No comprende según la realidad que la sensación sufrida... la percepción sufrida... las formaciones sufridas... la conciencia sufrida es ‘conciencia sufrida’». ‘‘අනත්තං රූපං ‘අනත්තා රූප’න්ති යථාභූතං නප්පජානාති. අනත්තං වෙදනං… අනත්තං සඤ්ඤං… අනත්තෙ සඞ්ඛාරෙ… අනත්තං විඤ්ඤාණං ‘අනත්තං විඤ්ඤාණ’න්ති යථාභූතං නප්පජානාති. «No comprende según la realidad que la forma que no es el yo es ‘forma que no es el yo’. No comprende según la realidad que la sensación que no es el yo... la percepción que no es el yo... las formaciones que no son el yo... la conciencia que no es el yo es ‘conciencia que no es el yo’». ‘‘සඞ්ඛතං රූපං ‘සඞ්ඛතං රූප’න්ති යථාභූතං නප්පජානාති. සඞ්ඛතං වෙදනං… සඞ්ඛතං සඤ්ඤං… සඞ්ඛතෙ සඞ්ඛාරෙ… සඞ්ඛතං විඤ්ඤාණං ‘සඞ්ඛතං විඤ්ඤාණ’න්ති යථාභූතං නප්පජානාති. «No comprende según la realidad que la forma condicionada es ‘forma condicionada’. No comprende según la realidad que la sensación condicionada... la percepción condicionada... las formaciones condicionadas... la conciencia condicionada es ‘conciencia condicionada’». ‘‘වධකං රූපං ‘වධකං රූප’න්ති යථාභූතං නප්පජානාති. වධකං වෙදනං ‘වධකා වෙදනා’ති… වධකං සඤ්ඤං ‘වධකා සඤ්ඤා’ති… වධකෙ සඞ්ඛාරෙ ‘වධකා සඞ්ඛාරා’ති යථාභූතං නප්පජානාති. වධකං විඤ්ඤාණං ‘වධකං විඤ්ඤාණ’න්ති යථාභූතං නප්පජානාති. «No comprende según la realidad que la forma asesina es ‘forma asesina’. No comprende según la realidad que la sensación asesina es ‘sensación asesina’... que la percepción asesina es ‘percepción asesina’... que las formaciones asesinas son ‘formaciones asesinas’. No comprende según la realidad que la conciencia asesina es ‘conciencia asesina’». ‘‘සො රූපං උපෙති උපාදියති අධිට්ඨාති ‘අත්තා මෙ’ති. වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං උපෙති උපාදියති අධිට්ඨාති ‘අත්තා මෙ’ති. තස්සිමෙ පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා උපෙතා උපාදින්නා දීඝරත්තං අහිතාය දුක්ඛාය සංවත්තන්ති. «Él se apega, se aferra y se establece en la forma pensando: ‘Este es mi yo’. Se apega, se aferra y se establece en la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia pensando: ‘Este es mi yo’. Para él, estos cinco agregados del apego a los que se ha apegado y aferrado conducen a su perjuicio y sufrimiento por largo tiempo». ‘‘සුතවා [Pg.94] ච ඛො, ආවුසො, අරියසාවකො අරියානං දස්සාවී…පෙ… සප්පුරිසධම්මෙ සුවිනීතො න රූපං අත්තතො සමනුපස්සති, න රූපවන්තං අත්තානං; න අත්තනි රූපං, න රූපස්මිං අත්තානං. න වෙදනං… න සඤ්ඤං… න සඞ්ඛාරෙ… න විඤ්ඤාණං අත්තතො සමනුපස්සති, න විඤ්ඤාණවන්තං අත්තානං; න අත්තනි විඤ්ඤාණං, න විඤ්ඤාණස්මිං අත්තානං. «Pero el noble discípulo instruido, amigo, que ve a los Nobles... y está bien entrenado en la doctrina de los hombres de bien, no considera la forma como el yo, ni al yo como poseedor de la forma, ni a la forma en el yo, ni al yo en la forma. No considera la sensación... ni la percepción... ni las formaciones... ni la conciencia como el yo, ni al yo como poseedor de la conciencia, ni a la conciencia en el yo, ni al yo en la conciencia». ‘‘සො අනිච්චං රූපං ‘අනිච්චං රූප’න්ති යථාභූතං පජානාති. අනිච්චං වෙදනං … අනිච්චං සඤ්ඤං… අනිච්චෙ සඞ්ඛාරෙ … අනිච්චං විඤ්ඤාණං ‘අනිච්චං විඤ්ඤාණ’න්ති යථාභූතං පජානාති. «Él comprende según la realidad que la forma impermanente es ‘forma impermanente’. Comprende según la realidad que la sensación impermanente... la percepción impermanente... las formaciones impermanentes... la conciencia impermanente es ‘conciencia impermanente’». ‘‘දුක්ඛං රූපං ‘දුක්ඛං රූප’න්ති යථාභූතං පජානාති. දුක්ඛං වෙදනං… දුක්ඛං සඤ්ඤං… දුක්ඛෙ සඞ්ඛාරෙ… දුක්ඛං විඤ්ඤාණං ‘දුක්ඛං විඤ්ඤාණ’න්ති යථාභූතං පජානාති. «Comprende según la realidad que la forma sufrida es ‘forma sufrida’. Comprende según la realidad que la sensación sufrida... la percepción sufrida... las formaciones sufridas... la conciencia sufrida es ‘conciencia sufrida’». ‘‘අනත්තං රූපං ‘අනත්තා රූප’න්ති යථාභූතං පජානාති. අනත්තං වෙදනං… අනත්තං සඤ්ඤං… අනත්තෙ සඞ්ඛාරෙ… අනත්තං විඤ්ඤාණං ‘අනත්තා විඤ්ඤාණ’න්ති යථාභූතං පජානාති. «Comprende según la realidad la forma que no es el ser como ‘la forma no es el ser’. Comprende según la realidad la sensación que no es el ser... la percepción que no es el ser... las formaciones que no son el ser... la conciencia que no es el ser como ‘la conciencia no es el ser’. ‘‘සඞ්ඛතං රූපං ‘සඞ්ඛතං රූප’න්ති යථාභූතං පජානාති. සඞ්ඛතං වෙදනං… සඞ්ඛතං සඤ්ඤං… සඞ්ඛතෙ සඞ්ඛාරෙ… සඞ්ඛතං විඤ්ඤාණං ‘සඞ්ඛතං විඤ්ඤාණ’න්ති යථාභූතං පජානාති. «Comprende según la realidad la forma condicionada como ‘la forma condicionada’. Comprende según la realidad la sensación condicionada... la percepción condicionada... las formaciones condicionadas... la conciencia condicionada como ‘la conciencia condicionada’. ‘‘වධකං රූපං ‘වධකං රූප’න්ති යථාභූතං පජානාති. වධකං වෙදනං… වධකං සඤ්ඤං… වධකෙ සඞ්ඛාරෙ ‘‘වධකා සඞ්ඛාරා’’ති යථාභූතං පජානාති. වධකං විඤ්ඤාණං ‘වධකං විඤ්ඤාණ’න්ති යථාභූතං පජානාති. «Comprende según la realidad la forma asesina como ‘la forma asesina’. Comprende según la realidad la sensación asesina... la percepción asesina... las formaciones asesinas como ‘las formaciones son asesinas’. Comprende según la realidad la conciencia asesina como ‘la conciencia asesina’. ‘‘සො රූපං න උපෙති, න උපාදියති, නාධිට්ඨාති – ‘අත්තා මෙ’ති. වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං න උපෙති, න උපාදියති, නාධිට්ඨාති – ‘අත්තා මෙ’ති. තස්සිමෙ පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා අනුපෙතා අනුපාදින්නා දීඝරත්තං හිතාය සුඛාය සංවත්තන්තී’’ති. ‘‘එවමෙතං, ආවුසො සාරිපුත්ත, හොති යෙසං ආයස්මන්තානං තාදිසා සබ්‍රහ්මචාරිනො අනුකම්පකා අත්ථකාමා ඔවාදකා අනුසාසකා. ඉදඤ්ච පන මෙ ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස ධම්මදෙසනං සුත්වා අනුපාදාය ආසවෙහි චිත්තං විමුත්ත’’න්ති. තතියං. «Ese noble discípulo no se aproxima a la forma, no se apega a ella ni se establece en ella pensando: ‘Es mi ser’. No se aproxima a la sensación... a la percepción... a las formaciones... a la conciencia, no se apega a ellas ni se establece en ellas pensando: ‘Es mi ser’. Para él, estos cinco agregados del apego, al no ser asidos ni aceptados, conducen a su bienestar y felicidad por largo tiempo». ‘Así es, amigo Sāriputta, para aquellos venerables que tienen tales compañeros en la vida santa, compasivos, que desean su beneficio, que aconsejan e instruyen. Y al escuchar esta enseñanza del Dhamma del venerable Sāriputta, mi mente se ha liberado de las efluviaciones por el no-apego’. Tercero. 4. අනුරාධසුත්තං 4. Discurso sobre Anurādha 86. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා වෙසාලියං විහරති මහාවනෙ කූටාගාරසාලායං. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා අනුරාධො භගවතො අවිදූරෙ [Pg.95] අරඤ්ඤකුටිකායං විහරති. අථ ඛො සම්බහුලා අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා යෙන ආයස්මා අනුරාධො තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මතා අනුරාධෙන සද්ධිං සම්මොදිංසු. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා ආයස්මන්තං අනුරාධං එතදවොචුං – ‘‘යො සො, ආවුසො අනුරාධ, තථාගතො උත්තමපුරිසො පරමපුරිසො පරමපත්තිපත්තො, තං තථාගතො ඉමෙසු චතූසු ඨානෙසු පඤ්ඤාපයමානො පඤ්ඤාපෙති – ‘හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා, ‘න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා, ‘හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා, ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා’’ති? 86. Esto he oído: En una ocasión, el Bienaventurado residía en Vesālī, en el Gran Bosque, en la sala del Pabellón de Techo Puntiagudo. En aquel tiempo, el venerable Anurādha residía en una cabaña del bosque, no lejos del Bienaventurado. Entonces, muchos ascetas errantes de otras sectas se acercaron a donde estaba el venerable Anurādha y, habiéndose acercado, intercambiaron saludos corteses con él. Después de terminar los saludos corteses y memorables, se sentaron a un lado. Sentados a un lado, aquellos ascetas errantes de otras sectas dijeron al venerable Anurādha: ‘Amigo Anurādha, el Tathāgata, el hombre supremo, el hombre superior, el que ha alcanzado el logro supremo, ¿al describirlo, el Tathāgata lo describe en estas cuatro posiciones: «El Tathāgata existe después de la muerte», o «El Tathāgata no existe después de la muerte», o «El Tathāgata existe y no existe después de la muerte», o «El Tathāgata ni existe ni no existe después de la muerte»?’. එවං වුත්තෙ, ආයස්මා අනුරාධො තෙ අඤ්ඤතිත්ථියෙ පරිබ්බාජකෙ එතදවොච – ‘‘යො සො ආවුසො තථාගතො උත්තමපුරිසො පරමපුරිසො පරමපත්තිපත්තො තං තථාගතො අඤ්ඤත්‍ර ඉමෙහි චතූහි ඨානෙහි පඤ්ඤාපයමානො පඤ්ඤාපෙති – ‘හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා, ‘න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා, ‘හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා, ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා’’ති. එවං වුත්තෙ, අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා ආයස්මන්තං අනුරාධං එතදවොචුං – ‘‘සො චායං භික්ඛු නවො භවිස්සති අචිරපබ්බජිතො, ථෙරො වා පන බාලො අබ්‍යත්තො’’ති. අථ ඛො අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා ආයස්මන්තං අනුරාධං නවවාදෙන ච බාලවාදෙන ච අපසාදෙත්වා උට්ඨායාසනා පක්කමිංසු. Cuando se dijo esto, el venerable Anurādha dijo a aquellos ascetas errantes de otras sectas: ‘Amigos, el Tathāgata, el hombre supremo, el hombre superior, el que ha alcanzado el logro supremo, al describirlo, el Tathāgata lo describe aparte de estas cuatro posiciones: «El Tathāgata existe después de la muerte», o «El Tathāgata no existe después de la muerte», o «El Tathāgata existe y no existe después de la muerte», o «El Tathāgata ni existe ni no existe después de la muerte»’. Cuando se dijo esto, los ascetas errantes de otras sectas dijeron al venerable Anurādha: ‘Este monje debe ser nuevo, recientemente ordenado, o si es un anciano, es un tonto e ignorante’. Entonces, los ascetas errantes de otras sectas, tras menospreciar al venerable Anurādha tratándolo de novato y tonto, se levantaron de sus asientos y se marcharon. අථ ඛො ආයස්මතො අනුරාධස්ස අචිරපක්කන්තෙසු තෙසු අඤ්ඤතිත්ථියෙසු පරිබ්බාජකෙසු එතදහොසි – ‘‘සචෙ ඛො මං තෙ අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා උත්තරිං පඤ්හං පුච්ඡෙය්‍යුං. කථං බ්‍යාකරමානො නු ඛ්වාහං තෙසං අඤ්ඤතිත්ථියානං පරිබ්බාජකානං වුත්තවාදී චෙව භගවතො අස්සං, න ච භගවන්තං අභූතෙන අබ්භාචික්ඛෙය්‍යං, ධම්මස්ස චානුධම්මං බ්‍යාකරෙය්‍යං, න ච කොචි සහධම්මිකො වාදානුවාදො ගාරය්හං ඨානං ආගච්ඡෙය්‍යා’’ති? Entonces, poco después de que los ascetas errantes de otras sectas se hubieran marchado, al venerable Anurādha le surgió este pensamiento: ‘Si esos ascetas errantes de otras sectas me hicieran más preguntas, ¿cómo debería responderles para decir lo que el Bienaventurado ha dicho, sin calumniar al Bienaventurado con falsedades, explicando el Dhamma de acuerdo con el Dhamma, de modo que ninguna afirmación legítima proporcione motivo de crítica?’. අථ ඛො ආයස්මා අනුරාධො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා…පෙ… එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා අනුරාධො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘ඉධාහං, භන්තෙ, භගවතො අවිදූරෙ අරඤ්ඤකුටිකායං විහරාමි. අථ ඛො, භන්තෙ, සම්බහුලා අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා යෙනාහං තෙනුපසඞ්කමිංසු [Pg.96] …පෙ… මං එතදවොචුං – ‘යො සො, ආවුසො අනුරාධ, තථාගතො උත්තමපුරිසො පරමපුරිසො පරමපත්තිපත්තො තං තථාගතො ඉමෙසු චතූසු ඨානෙසු පඤ්ඤාපයමානො පඤ්ඤාපෙති – හොති තථාගතො පරං මරණාති වා, න හොති… හොති ච න ච හොති, නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණාති වා’’’ති? Entonces el venerable Anurādha se acercó al Bienaventurado; habiéndose acercado... sentado a un lado, el venerable Anurādha dijo al Bienaventurado: ‘Aquí, venerable señor, resido en una cabaña del bosque, no lejos del Bienaventurado. Entonces, venerable señor, muchos ascetas errantes de otras sectas se acercaron a donde yo estaba... y me dijeron: «Amigo Anurādha, el Tathāgata, el hombre supremo, el hombre superior, el que ha alcanzado el logro supremo, ¿al describirlo, el Tathāgata lo describe en estas cuatro posiciones: el Tathāgata existe después de la muerte, o no existe... o existe y no existe, o ni existe ni no existe después de la muerte»?’. එවං වුත්තාහං, භන්තෙ, තෙ අඤ්ඤතිත්ථියෙ පරිබ්බාජකෙ එතදවොචං – ‘‘යො සො, ආවුසො, තථාගතො උත්තමපුරිසො පරමපුරිසො පරමපත්තිපත්තො, තං තථාගතො අඤ්ඤත්‍ර ඉමෙහි චතූහි ඨානෙහි පඤ්ඤාපයමානො පඤ්ඤාපෙති – ‘හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා…පෙ… ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වාති. එවං වුත්තෙ, භන්තෙ, තෙ අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා මං එතදවොචුං – ‘සො චායං භික්ඛු න වො භවිස්සති අචිරපබ්බජිතො ථෙරො වා පන බාලො අබ්‍යත්තො’ති. අථ ඛො මං, භන්තෙ, තෙ අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා නවවාදෙන බාලවාදෙන ච අපසාදෙත්වා උට්ඨායාසනා පක්කමිංසු’’. ‘Venerable señor, cuando se dijo esto, dije a aquellos ascetas errantes de otras sectas: «Amigos, el Tathāgata, el hombre supremo, el hombre superior, el que ha alcanzado el logro supremo, al describirlo, el Tathāgata lo describe aparte de estas cuatro posiciones: el Tathāgata existe después de la muerte... o el Tathāgata ni existe ni no existe después de la muerte». Cuando dije esto, venerable señor, los ascetas errantes de otras sectas me dijeron: «Este monje debe ser nuevo, recientemente ordenado, o si es un anciano, es un tonto e ignorante». Entonces, venerable señor, los ascetas errantes de otras sectas, tras menospreciarme tratándome de novato y tonto, se levantaron de sus asientos y se marcharon’. ‘‘තස්ස මය්හං, භන්තෙ, අචිරපක්කන්තෙසු තෙසු අඤ්ඤතිත්ථියෙසු පරිබ්බාජකෙසු එතදහොසි – ‘සචෙ ඛො මං තෙ අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා උත්තරිං පඤ්හං පුච්ඡෙය්‍යුං. කථං බ්‍යාකරමානො නු ඛ්වාහං තෙසං අඤ්ඤතිත්ථියානං පරිබ්බාජකානං වුත්තවාදී චෙව භගවතො අස්සං, න ච භගවන්තං අභූතෙන අබ්භාචික්ඛෙය්‍යං, ධම්මස්ස චානුධම්මං බ්‍යාකරෙය්‍යං, න ච කොචි සහධම්මිකො වාදානුවාදො ගාරය්හං ඨානං ආගච්ඡෙය්‍යා’’’ති? ‘Entonces, venerable señor, poco después de que los ascetas errantes de otras sectas se hubieran marchado, me surgió este pensamiento: «Si esos ascetas errantes de otras sectas me hicieran más preguntas, ¿cómo debería responderles para decir lo que el Bienaventurado ha dicho, sin calumniar al Bienaventurado con falsedades, explicando el Dhamma de acuerdo con el Dhamma, de modo que ninguna afirmación legítima proporcione motivo de crítica?»’. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, අනුරාධ, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං භන්තෙ’’…පෙ… තස්මාතිහ…පෙ… එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාති’’. «¿Qué piensas, Anurādha? ¿Es la forma permanente o impermanente?». «Impermanente, venerable señor». «Y lo que es impermanente, ¿es sufrimiento o felicidad?». «Sufrimiento, venerable señor». «Y de aquello que es impermanente, sufrimiento y está sujeto al cambio, ¿es adecuado considerarlo como: “esto es mío, este soy yo, este es mi yo”?». «No, señor». «¿Es la sensación… la percepción… las formaciones… la conciencia permanente o impermanente?». «Impermanente, señor»… (etcétera)… «Por lo tanto… viendo así… comprende que no hay nada más que cumplir para este estado de existencia». ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, අනුරාධ, රූපං තථාගතොති සමනුපස්සසී’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං තථාගතොති සමනුපස්සසී’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. «¿Qué piensas, Anurādha? ¿Consideras que la forma es el Tathāgata?». «No, señor». «¿Consideras que la sensación… la percepción… las formaciones… la conciencia es el Tathāgata?». «No, señor». ‘‘තං [Pg.97] කිං මඤ්ඤසි, අනුරාධ, රූපස්මිං තථාගතොති සමනුපස්සසී’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘අඤ්ඤත්‍ර රූපා තථාගතොති සමනුපස්සසී’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘වෙදනාය…පෙ… අඤ්ඤත්‍ර වෙදනාය…පෙ… සඤ්ඤාය… අඤ්ඤත්‍ර සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරෙසු… අඤ්ඤත්‍ර සඞ්ඛාරෙහි… විඤ්ඤාණස්මිං… අඤ්ඤත්‍ර විඤ්ඤාණා තථාගතොති සමනුපස්සසී’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. «¿Qué piensas, Anurādha? ¿Consideras que el Tathāgata está en la forma?». «No, señor». «¿Consideras que el Tathāgata es alguien aparte de la forma?». «No, señor». «¿Consideras que el Tathāgata está en la sensación… o aparte de la sensación… en la percepción… o aparte de la percepción… en las formaciones… o aparte de las formaciones… en la conciencia… o aparte de la conciencia?». «No, señor». ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, අනුරාධ, රූපං… වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං තථාගතොති සමනුපස්සසී’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. «¿Qué piensas, Anurādha? ¿Consideras que la forma, la sensación, la percepción, las formaciones y la conciencia [en conjunto] son el Tathāgata?». «No, señor». ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, අනුරාධ, අයං සො අරූපී අවෙදනො අසඤ්ඤී අසඞ්ඛාරො අවිඤ්ඤාණො තථාගතොති සමනුපස්සසී’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. «¿Qué piensas, Anurādha? ¿Consideras que este Tathāgata es alguien que carece de forma, carece de sensación, carece de percepción, carece de formaciones y carece de conciencia?». «No, señor». ‘‘එත්ථ ච තෙ, අනුරාධ, දිට්ඨෙව ධම්මෙ සච්චතො ථෙතතො තථාගතෙ අනුපලබ්භියමානෙ කල්ලං නු තෙ තං වෙය්‍යාකරණං – ‘යො සො, ආවුසො, තථාගතො උත්තමපුරිසො පරමපුරිසො පරමපත්තිපත්තො තං තථාගතො අඤ්ඤත්‍ර ඉමෙහි චතූහි ඨානෙහි පඤ්ඤාපයමානො පඤ්ඤාපෙති – හොති තථාගතො පරං මරණාති වා… නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණාති වා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. «Anurādha, dado que incluso en esta misma vida el Tathāgata no puede ser hallado según la verdad y la realidad, ¿sería adecuado que respondieras: “Amigos, aquel Tathāgata que es el hombre supremo, el hombre superior, el que ha alcanzado el logro supremo, describe al Tathāgata de una manera distinta a estas cuatro posiciones: el Tathāgata existe después de la muerte… o el Tathāgata ni existe ni no existe después de la muerte”?». «No, señor». ‘‘සාධු සාධු, අනුරාධ! පුබ්බෙ චාහං, අනුරාධ, එතරහි ච දුක්ඛඤ්චෙව පඤ්ඤපෙමි, දුක්ඛස්ස ච නිරොධ’’න්ති. චතුත්ථං. «¡Bien, bien, Anurādha! Tanto antes como ahora, Anurādha, lo que enseño es el sufrimiento y el cese del sufrimiento». Cuarto [Sutta]. 5. වක්කලිසුත්තං 5. Vakkalisutta 87. එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා වක්කලි කුම්භකාරනිවෙසනෙ විහරති ආබාධිකො දුක්ඛිතො බාළ්හගිලානො. අථ ඛො ආයස්මා වක්කලි උපට්ඨාකෙ ආමන්තෙසි – ‘‘එථ තුම්හෙ, ආවුසො, යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමථ; උපසඞ්කමිත්වා මම වචනෙන භගවතො පාදෙ සිරසා වන්දථ – ‘වක්කලි, භන්තෙ, භික්ඛු ආබාධිකො දුක්ඛිතො බාළ්හගිලානො, සො භගවතො පාදෙ සිරසා වන්දතී’ති. එවඤ්ච වදෙථ – ‘සාධු කිර, භන්තෙ, භගවා යෙන වක්කලි භික්ඛු තෙනුපසඞ්කමතු; අනුකම්පං උපාදායා’’’ති. ‘‘එවමාවුසො’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මතො වක්කලිස්ස පටිස්සුත්වා යෙන [Pg.98] භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ භික්ඛූ භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘වක්කලි, භන්තෙ, භික්ඛු ආබාධිකො දුක්ඛිතො බාළ්හගිලානො, සො භගවතො පාදෙ සිරසා වන්දති; එවඤ්ච පන වදෙති – ‘සාධු කිර, භන්තෙ, භගවා යෙන වක්කලි භික්ඛු තෙනුපසඞ්කමතු; අනුකම්පං උපාදායා’’’ති. අධිවාසෙසි භගවා තුණ්හීභාවෙන. 87. En una ocasión, el Bienaventurado residía en Rājagaha, en el Bosque de Bambú, en el lugar de alimentación de las ardillas. En aquel tiempo, el venerable Vakkali residía en la casa de un alfarero, enfermo, sufriendo y gravemente afligido. Entonces el venerable Vakkali llamó a sus asistentes: «Vengan, amigos, vayan hacia donde está el Bienaventurado; al llegar, en mi nombre, postren sus cabezas a los pies del Bienaventurado y digan: “Señor, el monje Vakkali está enfermo, sufriendo y gravemente afligido; él postra su cabeza a los pies del Bienaventurado”. Y digan esto: “Sería bueno, señor, si el Bienaventurado fuera hacia donde está el monje Vakkali, por compasión hacia él”». «Así sea, amigo», respondieron los monjes al venerable Vakkali y se dirigieron hacia el Bienaventurado; al llegar, saludaron al Bienaventurado y se sentaron a un lado. Sentados allí, los monjes le dijeron al Bienaventurado: «Señor, el monje Vakkali está enfermo, sufriendo y gravemente afligido; él postra su cabeza a los pies del Bienaventurado y dice esto: “Sería bueno, señor, si el Bienaventurado fuera hacia donde está el monje Vakkali, por compasión hacia él”». El Bienaventurado aceptó en silencio. අථ ඛො භගවා නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය යෙනායස්මා වක්කලි තෙනුපසඞ්කමි. අද්දසා ඛො ආයස්මා වක්කලි භගවන්තං දූරතොව ආගච්ඡන්තං. දිස්වාන මඤ්චකෙ සමධොසි. අථ ඛො භගවා ආයස්මන්තං වක්කලිං එතදවොච – ‘‘අලං, වක්කලි, මා ත්වං මඤ්චකෙ සමධොසි. සන්තිමානි ආසනානි පඤ්ඤත්තානි; තත්ථාහං නිසීදිස්සාමී’’ති. නිසීදි භගවා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ. නිසජ්ජ ඛො භගවා ආයස්මන්තං වක්කලිං එතදවොච – ‘‘කච්චි තෙ, වක්කලි, ඛමනීයං, කච්චි යාපනීයං, කච්චි දුක්ඛා වෙදනා පටික්කමන්ති, නො අභික්කමන්ති; පටික්කමොසානං පඤ්ඤායති, නො අභික්කමො’’ති? ‘‘න මෙ, භන්තෙ, ඛමනීයං, න යාපනීයං; බාළ්හා මෙ දුක්ඛා වෙදනා අභික්කමන්ති, නො පටික්කමන්ති; අභික්කමොසානං පඤ්ඤායති, නො පටික්කමො’’ති. ‘‘කච්චි තෙ, වක්කලි, න කිඤ්චි කුක්කුච්චං, න කොචි විප්පටිසාරො’’ති? ‘‘තග්ඝ මෙ, භන්තෙ, අනප්පකං කුක්කුච්චං, අනප්පකො විප්පටිසාරො’’ති. ‘‘කච්චි පන තං, වක්කලි, අත්තා සීලතො න උපවදතී’’ති? ‘‘න ඛො මං, භන්තෙ, අත්තා සීලතො උපවදතී’’ති. ‘‘නො චෙ කිර තං, වක්කලි, අත්තා සීලතො උපවදති; අථ කිඤ්ච තෙ කුක්කුච්චං කො ච විප්පටිසාරො’’ති? ‘‘චිරපටිකාහං, භන්තෙ, භගවන්තං දස්සනාය උපසඞ්කමිතුකාමො, නත්ථි ච මෙ කායස්මිං තාවතිකා බලමත්තා, යාවතාහං භගවන්තං දස්සනාය උපසඞ්කමෙය්‍ය’’න්ති. Entonces el Bienaventurado, tras vestirse y tomar su cuenco y mantos, fue hacia donde estaba el venerable Vakkali. El venerable Vakkali vio al Bienaventurado venir desde lejos y, al verlo, trató de incorporarse en su lecho. El Bienaventurado le dijo: «Basta, Vakkali, no te muevas en tu lecho. Hay asientos preparados; allí me sentaré». El Bienaventurado se sentó en el asiento preparado y le preguntó: «¿Es tu dolor soportable, Vakkali? ¿Es tolerable? ¿Disminuyen las sensaciones dolorosas y no aumentan? ¿Se percibe su disminución y no su incremento?». «No es soportable para mí, señor, ni es tolerable; mis dolores aumentan y no disminuyen; se percibe su incremento y no su disminución». «¿Tienes, Vakkali, alguna duda o remordimiento?». «Ciertamente, señor, tengo no poco remordimiento y dudas». «¿Te reprocha tu conciencia con respecto a tu virtud (sīla)?». «No, señor, mi conciencia no me reprocha respecto a mi virtud». «Si tu conciencia no te reprocha por tu virtud, Vakkali, ¿cuál es entonces tu duda y remordimiento?». «Señor, desde hace mucho tiempo he deseado ir a ver al Bienaventurado, pero no he tenido en mi cuerpo la fuerza suficiente para poder ir a visitarlo». ‘‘අලං, වක්කලි, කිං තෙ ඉමිනා පූතිකායෙන දිට්ඨෙන? යො ඛො, වක්කලි, ධම්මං පස්සති සො මං පස්සති; යො මං පස්සති සො ධම්මං පස්සති. ධම්මඤ්හි, වක්කලි, පස්සන්තො මං පස්සති; මං පස්සන්තො ධම්මං පස්සති. «¡Basta, Vakkali! ¿De qué sirve ver este cuerpo impuro? Aquel que ve el Dhamma, Vakkali, me ve a mí; y aquel que me ve a mí, ve el Dhamma. Porque, Vakkali, al ver el Dhamma se me ve a mí; y al verme a mí, se ve el Dhamma». ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, වක්කලි, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, කල්ලං [Pg.99] නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’…පෙ… එසො මෙ අත්තාති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘තස්මාතිහ…පෙ… එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති. “¿Qué piensas, Vakkali? ¿Es la forma permanente o impermanente?”. “Impermanente, señor”. “Y aquello que es impermanente, ¿es sufrimiento o felicidad?”. “Sufrimiento, señor”. “Y aquello que es impermanente, sufrimiento y de naturaleza cambiante, ¿es adecuado considerarlo como: ‘Esto es mío, este soy yo, este es mi yo’?”. “No, por cierto, señor”. “¿Es la sensación… la percepción… las formaciones mentales… la conciencia permanente o impermanente?”. “Impermanente, señor… (pa)… ¿es adecuado considerarlo como ‘este es mi yo’?”. “No, por cierto, señor”. “Por lo tanto… (pa)… viendo así… (pa)… comprende: ‘No hay nada más para este estado de existencia’”. අථ ඛො භගවා ආයස්මන්තං වක්කලිං ඉමිනා ඔවාදෙන ඔවදිත්වා උට්ඨායාසනා යෙන ගිජ්ඣකූටො පබ්බතො තෙන පක්කාමි. අථ ඛො ආයස්මා වක්කලි අචිරපක්කන්තස්ස භගවතො උපට්ඨාකෙ ආමන්තෙසි – ‘‘එථ මං, ආවුසො, මඤ්චකං ආරොපෙත්වා යෙන ඉසිගිලිපස්සං කාළසිලා තෙනුපසඞ්කමථ. කථඤ්හි නාම මාදිසො අන්තරඝරෙ කාලං කත්තබ්බං මඤ්ඤෙය්‍යා’’ති? ‘‘එවමාවුසො’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මතො වක්කලිස්ස පටිස්සුත්වා ආයස්මන්තං වක්කලිං මඤ්චකං ආරොපෙත්වා යෙන ඉසිගිලිපස්සං කාළසිලා තෙනුපසඞ්කමිංසු. අථ ඛො භගවා තඤ්ච රත්තිං තඤ්ච දිවාවසෙසං ගිජ්ඣකූටෙ පබ්බතෙ විහාසි. අථ ඛො ද්වෙ දෙවතායො අභික්කන්තාය රත්තියා අභික්කන්තවණ්ණා කෙවලකප්පං ගිජ්ඣකූටං ඔභාසෙත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු…පෙ… එකමන්තං අට්ඨංසු. එකමන්තං ඨිතා ඛො එකා දෙවතා භගවන්තං එතදවොච – ‘‘වක්කලි, භන්තෙ, භික්ඛු විමොක්ඛාය චෙතෙතී’’ති. අපරා දෙවතා භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සො හි නූන, භන්තෙ, සුවිමුත්තො විමුච්චිස්සතී’’ති. ඉදමවොචුං තා දෙවතායො. ඉදං වත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා තත්ථෙවන්තරධායිංසු. Entonces el Bienaventurado, habiendo exhortado al venerable Vakkali con esta instrucción, se levantó de su asiento y partió hacia el monte Gijjhakūṭa. Poco después de que el Bienaventurado se marchara, el venerable Vakkali se dirigió a sus asistentes: “Vengan, amigos, pónganme en una camilla y llévenme a Kāḷasilā, en la ladera del monte Isigili. ¿Cómo podría alguien como yo considerar que debe morir dentro de un asentamiento?”. “Así sea, amigo”, respondieron aquellos monjes al venerable Vakkali, y tras ponerlo en una camilla, lo llevaron a Kāḷasilā, en la ladera de Isigili. Mientras tanto, el Bienaventurado permaneció en el monte Gijjhakūṭa el resto de esa noche y el día. Entonces, al transcurrir la noche, dos deidades de una belleza resplandeciente, iluminando por completo el monte Gijjhakūṭa, se acercaron al Bienaventurado… (pa)… y se mantuvieron a un lado. Estando a un lado, una de las deidades dijo al Bienaventurado: “Señor, el monje Vakkali está dirigiendo su voluntad hacia la liberación”. La otra deidad dijo al Bienaventurado: “Ciertamente, señor, él se liberará con una liberación perfecta”. Esto dijeron las deidades. Habiendo dicho esto, rindieron homenaje al Bienaventurado y, tras rodearlo por la derecha, desaparecieron allí mismo. අථ ඛො භගවා තස්සා රත්තියා අච්චයෙන භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘එථ තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, යෙන වක්කලි භික්ඛු තෙනුපසඞ්කමථ; උපසඞ්කමිත්වා වක්කලිං භික්ඛුං එවං වදෙථ – Entonces el Bienaventurado, al terminar esa noche, se dirigió a los monjes: “Vengan, monjes, vayan donde está el monje Vakkali y díganle esto al monje Vakkali:” ‘‘‘සුණාවුසො ත්වං, වක්කලි, භගවතො වචනං ද්වින්නඤ්ච දෙවතානං. ඉමං, ආවුසො, රත්තිං ද්වෙ දෙවතායො අභික්කන්තාය රත්තියා අභික්කන්තවණ්ණා කෙවලකප්පං ගිජ්ඣකූටං ඔභාසෙත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨංසු. එකමන්තං ඨිතා ඛො, ආවුසො, එකා දෙවතා භගවන්තං එතදවොච – වක්කලි, භන්තෙ, භික්ඛු විමොක්ඛාය චෙතෙතීති. අපරා දෙවතා භගවන්තං එතදවොච – සො හි නූන, භන්තෙ, සුවිමුත්තො විමුච්චිස්සතීති. භගවා ච තං, ආවුසො වක්කලි, එවමාහ – මා භායි, වක්කලි; මා භායි, වක්කලි! අපාපකං තෙ මරණං භවිස්සති, අපාපිකා කාලකිරියා’’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො තෙ [Pg.100] භික්ඛූ භගවතො පටිස්සුත්වා යෙනායස්මා වක්කලි තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං වක්කලිං එතදවොචුං – ‘‘සුණාවුසො වක්කලි, භගවතො වචනං ද්වින්නඤ්ච දෙවතාන’’න්ති. “‘Escucha, amigo Vakkali, las palabras del Bienaventurado y de las dos deidades. Esta noche, amigo, dos deidades de belleza resplandeciente iluminaron todo el Gijjhakūṭa, se acercaron al Bienaventurado, le rindieron homenaje y se mantuvieron a un lado. Estando a un lado, una de las deidades dijo al Bienaventurado: “Señor, el monje Vakkali dirige su voluntad hacia la liberación”. La otra deidad dijo: “Ciertamente, señor, él se liberará con una liberación perfecta”. Y el Bienaventurado, amigo Vakkali, te dice esto: “¡No temas, Vakkali! ¡No temas, Vakkali! Tu muerte no será mala, tu fallecimiento no será malo”’”. “Sí, señor”, respondieron aquellos monjes al Bienaventurado y se dirigieron a donde estaba el venerable Vakkali; al llegar, dijeron al venerable Vakkali: “Escucha, amigo Vakkali, las palabras del Bienaventurado y de las dos deidades”. අථ ඛො ආයස්මා වක්කලි උපට්ඨාකෙ ආමන්තෙසි – ‘‘එථ මං, ආවුසො, මඤ්චකා ඔරොපෙථ. කථඤ්හි නාම මාදිසො උච්චෙ ආසනෙ නිසීදිත්වා තස්ස භගවතො සාසනං සොතබ්බං මඤ්ඤෙය්‍යා’’ති! ‘‘එවමාවුසො’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මතො වක්කලිස්ස පටිස්සුත්වා ආයස්මන්තං වක්කලිං මඤ්චකා ඔරොපෙසුං. ‘‘ඉමං, ආවුසො, රත්තිං ද්වෙ දෙවතායො අභික්කන්තාය රත්තියා…පෙ… එකමන්තං අට්ඨංසු. එකමන්තං ඨිතා ඛො, ආවුසො, එකා දෙවතා භගවන්තං එතදවොච – ‘වක්කලි, භන්තෙ, භික්ඛු විමොක්ඛාය චෙතෙතී’ති. අපරා දෙවතා භගවන්තං එතදවොච – ‘සො හි නූන, භන්තෙ, සුවිමුත්තො විමුච්චිස්සතී’ති. භගවා ච තං, ආවුසො වක්කලි, එවමාහ – ‘මා භායි, වක්කලි; මා භායි, වක්කලි! අපාපකං තෙ මරණං භවිස්සති, අපාපිකා කාලකිරියා’’’ති. ‘‘තෙන හාවුසො, මම වචනෙන භගවතො පාදෙ සිරසා වන්දථ – ‘වක්කලි, භන්තෙ, භික්ඛු ආබාධිකො දුක්ඛිතො බාළ්හගිලානො. සො භගවතො පාදෙ සිරසා වන්දතී’ති. එවඤ්ච වදෙථ – ‘රූපං අනිච්චං. තාහං, භන්තෙ, න කඞ්ඛාමි. යදනිච්චං තං දුක්ඛන්ති න විචිකිච්ඡාමි. යදනිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, නත්ථි මෙ තත්ථ ඡන්දො වා රාගො වා පෙමං වාති න විචිකිච්ඡාමි. වෙදනා අනිච්චා. තාහං, භන්තෙ, න කඞ්ඛාමි. යදනිච්චං තං දුක්ඛන්ති න විචිකිච්ඡාමි. යදනිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, නත්ථි මෙ තත්ථ ඡන්දො වා රාගො වා පෙමං වාති න විචිකිච්ඡාමි. සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා අනිච්චා. තාහං, භන්තෙ, න කඞ්ඛාමි. යදනිච්චං තං දුක්ඛන්ති න විචිකිච්ඡාමි. යදනිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, නත්ථි මෙ තත්ථ ඡන්දො වා රාගො වා පෙමං වාති න විචිකිච්ඡාමි. විඤ්ඤාණං අනිච්චං. තාහං, භන්තෙ, න කඞ්ඛාමි. යදනිච්චං තං දුක්ඛන්ති න විචිකිච්ඡාමි. යදනිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, නත්ථි මෙ තත්ථ ඡන්දො වා රාගො වා පෙමං වාති න විචිකිච්ඡාමී’’’ති. ‘‘එවමාවුසො’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මතො වක්කලිස්ස පටිස්සුත්වා පක්කමිංසු. අථ ඛො ආයස්මා වක්කලි අචිරපක්කන්තෙසු තෙසු භික්ඛූසු සත්ථං ආහරෙසි. Entonces el venerable Vakkali se dirigió a sus asistentes: “Vengan, amigos, bájenme de la camilla. ¿Cómo podría alguien como yo considerar adecuado escuchar la enseñanza de aquel Bienaventurado sentado en un asiento elevado?”. “Así sea, amigo”, respondieron aquellos monjes y bajaron al venerable Vakkali de la camilla. (Los monjes repitieron el mensaje): “Esta noche, amigo, dos deidades… (pa)… se mantuvieron a un lado… (pa)… una de las deidades dijo: ‘Vakkali está decidido a la liberación’… la otra deidad dijo: ‘Ciertamente, él se liberará perfectamente’. Y el Bienaventurado te dice: ‘¡No temas, Vakkali; tu muerte no será mala, tu fallecimiento no será malo’”. (Vakkali respondió): “Entonces, amigos, en mi nombre, inclinen sus cabezas ante los pies del Bienaventurado y digan: ‘Señor, el monje Vakkali está enfermo, sufriendo y gravemente afligido. Él rinde homenaje a los pies del Bienaventurado con su cabeza’. Y digan esto: ‘Señor, no tengo dudas sobre que la forma es impermanente. No tengo incertidumbre sobre que lo que es impermanente es sufrimiento. No tengo incertidumbre sobre que en aquello que es impermanente, sufrimiento y de naturaleza cambiante, no hay en mí deseo, ni pasión, ni afecto. No tengo dudas sobre que la sensación… la percepción… las formaciones mentales son impermanentes… no tengo incertidumbre sobre ello. No tengo dudas sobre que la conciencia es impermanente; no tengo incertidumbre sobre que lo que es impermanente es sufrimiento, y no tengo incertidumbre sobre que en aquello que es impermanente, sufrimiento y de naturaleza cambiante, no hay en mí deseo ni pasión’”. “Así sea, amigo”, respondieron los monjes al venerable Vakkali y se marcharon. Poco después de que aquellos monjes se hubieran ido, el venerable Vakkali recurrió al arma. අථ ඛො තෙ භික්ඛූ යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ භික්ඛූ භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘වක්කලි, භන්තෙ, භික්ඛු ආබාධිකො දුක්ඛිතො බාළ්හගිලානො; සො භගවතො [Pg.101] පාදෙ සිරසා වන්දති; එවඤ්ච වදෙති – ‘රූපං අනිච්චං. තාහං, භන්තෙ, න කඞ්ඛාමි. යදනිච්චං තං දුක්ඛන්ති න විචිකිච්ඡාමි. යදනිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, නත්ථි මෙ තත්ථ ඡන්දො වා රාගො වා පෙමං වාති න විචිකිච්ඡාමි. වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා … විඤ්ඤාණං අනිච්චං. තාහං, භන්තෙ, න කඞ්ඛාමි. යදනිච්චං තං දුක්ඛන්ති න විචිකිච්ඡාමි. යදනිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, නත්ථි මෙ තත්ථ ඡන්දො වා රාගො වා පෙමං වාති න විචිකිච්ඡාමී’’’ති. Entonces, aquellos monjes se acercaron a donde estaba el Bienaventurado; habiéndose acercado, se sentaron a un lado. Sentados a un lado, aquellos monjes dijeron al Bienaventurado: “Venerable Señor, el monje Vakkali está enfermo, sufriendo y gravemente aquejado. Él rinde homenaje con su cabeza a los pies del Bienaventurado y dice esto: ‘La forma es impermanente. Sobre esto, Venerable Señor, no tengo duda. Lo que es impermanente es sufrimiento; sobre esto no tengo incertidumbre. Lo que es impermanente, sufrimiento y de naturaleza sujeta al cambio, sobre ello no tengo deseo, ni apego, ni afecto; sobre esto no tengo incertidumbre. Las sensaciones... las percepciones... las formaciones... la conciencia es impermanente. Sobre esto, Venerable Señor, no tengo duda. Lo que es impermanente es sufrimiento; sobre esto no tengo incertidumbre. Lo que es impermanente, sufrimiento y de naturaleza sujeta al cambio, sobre ello no tengo deseo, ni apego, ni afecto; sobre esto no tengo incertidumbre’ ”. අථ ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘ආයාම, භික්ඛවෙ, යෙන ඉසිගිලිපස්සං කාළසිලා තෙනුපසඞ්කමිස්සාම; යත්ථ වක්කලිනා කුලපුත්තෙන සත්ථමාහරිත’’න්ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. අථ ඛො භගවා සම්බහුලෙහි භික්ඛූහි සද්ධිං යෙන ඉසිගිලිපස්සං කාළසිලා තෙනුපසඞ්කමි. අද්දසා ඛො භගවා ආයස්මන්තං වක්කලිං දූරතොව මඤ්චකෙ විවත්තක්ඛන්ධං සෙමානං. Entonces el Bienaventurado se dirigió a los monjes: “Vengan, monjes, vayamos a la Roca Negra en la ladera del monte Isigili, donde el hijo de buena familia Vakkali ha usado el cuchillo”. “Sí, Venerable Señor”, respondieron aquellos monjes al Bienaventurado. Entonces el Bienaventurado, junto con muchos monjes, se dirigió hacia la Roca Negra en la ladera del Isigili. El Bienaventurado vio desde lejos al venerable Vakkali yaciendo en un camastro con el cuerpo girado. තෙන ඛො පන සමයෙන ධූමායිතත්තං තිමිරායිතත්තං ගච්ඡතෙව පුරිමං දිසං, ගච්ඡති පච්ඡිමං දිසං, ගච්ඡති උත්තරං දිසං, ගච්ඡති දක්ඛිණං දිසං, ගච්ඡති උද්ධං දිසං, ගච්ඡති අධො දිසං, ගච්ඡති අනුදිසං. අථ ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘පස්සථ නො තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, එතං ධූමායිතත්තං තිමිරායිතත්තං ගච්ඡතෙව පුරිමං දිසං…පෙ… ගච්ඡති අනුදිස’’න්ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘එසො ඛො, භික්ඛවෙ, මාරො පාපිමා වක්කලිස්ස කුලපුත්තස්ස විඤ්ඤාණං සමන්වෙසති – ‘කත්ථ වක්කලිස්ස කුලපුත්තස්ස විඤ්ඤාණං පතිට්ඨිත’න්ති? අප්පතිට්ඨිතෙන ච, භික්ඛවෙ, විඤ්ඤාණෙන වක්කලි කුලපුත්තො පරිනිබ්බුතො’’ති. පඤ්චමං. En aquel momento, una masa de humo y oscuridad se desplazaba hacia el este, hacia el oeste, hacia el norte, hacia el sur, hacia arriba, hacia abajo y hacia las direcciones intermedias. Entonces el Bienaventurado se dirigió a los monjes: “Monjes, ¿ven esa masa de humo y oscuridad desplazándose hacia el este... hacia las direcciones intermedias?”. “Sí, Venerable Señor”. “Ese, monjes, es el malvado Māra buscando la conciencia del hijo de buena familia Vakkali: ‘¿Dónde está establecida la conciencia del hijo de buena familia Vakkali?’. Sin embargo, monjes, con una conciencia no establecida, el hijo de buena familia Vakkali ha alcanzado el Parinibbana”. Quinto. 6. අස්සජිසුත්තං 6. Discurso sobre Assaji 88. එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා අස්සජි කස්සපකාරාමෙ විහරති ආබාධිකො දුක්ඛිතො බාළ්හගිලානො. අථ ඛො ආයස්මා අස්සජි උපට්ඨාකෙ ආමන්තෙසි – ‘‘එථ තුම්හෙ, ආවුසො, යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමථ; උපසඞ්කමිත්වා මම වචනෙන භගවතො පාදෙ සිරසා වන්දථ – ‘අස්සජි, භන්තෙ, භික්ඛු ආබාධිකො දුක්ඛිතො බාළ්හගිලානො. සො භගවතො පාදෙ සිරසා වන්දතී’ති. එවඤ්ච වදෙථ – ‘සාධු කිර, භන්තෙ, භගවා [Pg.102] යෙන අස්සජි භික්ඛු තෙනුපසඞ්කමතු අනුකම්පං උපාදායා’’’ති. ‘‘එවමාවුසො’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මතො අස්සජිස්ස පටිස්සුත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ භික්ඛූ භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘අස්සජි, භන්තෙ, භික්ඛු ආබාධිකො…පෙ… සාධු කිර, භන්තෙ, භගවා යෙන අස්සජි භික්ඛු තෙනුපසඞ්කමතු අනුකම්පං උපාදායා’’ති. අධිවාසෙසි භගවා තුණ්හීභාවෙන. 88. En una ocasión, el Bienaventurado residía en Rājagaha, en el Bosque de Bambú, en el Santuario de las Ardillas. En aquel tiempo, el venerable Assaji residía en el Monasterio de Kassapa, enfermo, sufriendo y gravemente aquejado. Entonces el venerable Assaji se dirigió a sus asistentes: “Vengan, amigos, vayan a donde está el Bienaventurado; al llegar, en mi nombre, rindan homenaje con sus cabezas a los pies del Bienaventurado: ‘Venerable Señor, el monje Assaji está enfermo, sufriendo y gravemente aquejado. Él rinde homenaje con su cabeza a los pies del Bienaventurado’. Y digan esto: ‘Sería bueno, Venerable Señor, que el Bienaventurado se acercara a donde está el monje Assaji por compasión’ ”. “Sí, amigo”, respondieron aquellos monjes al venerable Assaji, y fueron a donde estaba el Bienaventurado. Al llegar, saludaron al Bienaventurado y se sentaron a un lado. Sentados a un lado, aquellos monjes dijeron al Bienaventurado: “Venerable Señor, el monje Assaji está enfermo... Sería bueno, Venerable Señor, que el Bienaventurado se acercara a donde está el monje Assaji por compasión”. El Bienaventurado aceptó en silencio. අථ ඛො භගවා සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො යෙනායස්මා අස්සජි තෙනුපසඞ්කමි. අද්දසා ඛො ආයස්මා අස්සජි භගවන්තං දූරතොව ආගච්ඡන්තං. දිස්වාන මඤ්චකෙ සමධොසි. අථ ඛො භගවා ආයස්මන්තං අස්සජිං එතදවොච – ‘‘අලං, අස්සජි, මා ත්වං මඤ්චකෙ සමධොසි. සන්තිමානි ආසනානි පඤ්ඤත්තානි, තත්ථාහං නිසීදිස්සාමී’’ති. නිසීදි භගවා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ. නිසජ්ජ ඛො භගවා ආයස්මන්තං අස්සජිං එතදවොච – ‘‘කච්චි තෙ, අස්සජි, ඛමනීයං, කච්චි යාපනීයං…පෙ… පටික්කමොසානං පඤ්ඤායති නො අභික්කමො’’ති? Entonces el Bienaventurado, habiéndose levantado de su reclusión por la tarde, se acercó a donde estaba el venerable Assaji. El venerable Assaji vio al Bienaventurado venir desde lejos y, al verlo, intentó moverse en su camastro. Entonces el Bienaventurado dijo al venerable Assaji: “Basta, Assaji, no te muevas en el camastro. Hay asientos preparados, me sentaré allí”. El Bienaventurado se sentó en el asiento preparado. Una vez sentado, el Bienaventurado dijo al venerable Assaji: “¿Cómo estás, Assaji? ¿Es esto tolerable? ¿Puedes sobrellevarlo? ... ¿Parece que el dolor remite y no aumenta?”. ‘‘න මෙ, භන්තෙ, ඛමනීයං…පෙ… අභික්කමොසානං පඤ්ඤායති නො පටික්කමො’’ති. ‘‘කච්චි තෙ, අස්සජි, න කිඤ්චි කුක්කුච්චං න කොචි විප්පටිසාරො’’ති? ‘‘තග්ඝ මෙ, භන්තෙ, අනප්පකං කුක්කුච්චං අනප්පකො විප්පටිසාරො’’ති. ‘‘කච්චි පන තං, අස්සජි, අත්තා සීලතො න උපවදතී’’ති? ‘‘න ඛො මං, භන්තෙ, අත්තා සීලතො උපවදතී’’ති. ‘‘නො චෙ කිර තං, අස්සජි, අත්තා සීලතො උපවදති, අථ කිඤ්ච තෙ කුක්කුච්චං කො ච විප්පටිසාරො’’ති? ‘‘පුබ්බෙ ඛ්වාහං, භන්තෙ, ගෙලඤ්ඤෙ පස්සම්භෙත්වා පස්සම්භෙත්වා කායසඞ්ඛාරෙ විහරාමි, සොහං සමාධිං නප්පටිලභාමි. තස්ස මය්හං, භන්තෙ, තං සමාධිං අප්පටිලභතො එවං හොති – ‘නො චස්සාහං පරිහායාමී’’’ති. ‘‘යෙ තෙ, අස්සජි, සමණබ්‍රාහ්මණා සමාධිසාරකා සමාධිසාමඤ්ඤා තෙසං තං සමාධිං අප්පටිලභතං එවං හොති – ‘නො චස්සු මයං පරිහායාමා’’’ති. “No es tolerable para mí, Venerable Señor... parece que el dolor aumenta y no remite”. “¿Tienes alguna duda, Assaji? ¿Tienes algún remordimiento?”. “Ciertamente, Venerable Señor, tengo no poca duda y no poco remordimiento”. “¿Acaso, Assaji, tu propia conciencia te reprocha algo respecto a la virtud?”. “No, Venerable Señor, mi propia conciencia no me reprocha nada respecto a la virtud”. “Si, Assaji, tu propia conciencia no te reprocha nada respecto a la virtud, entonces ¿cuál es tu duda y cuál es tu remordimiento?”. “Anteriormente, Venerable Señor, durante mi enfermedad, solía residir calmando repetidamente las formaciones corporales, pero ahora no logro obtener la concentración. Al no obtener esa concentración, Venerable Señor, pienso: ‘¿No estaré decayendo en la práctica?’. “Assaji, para aquellos ascetas y brahmanes que consideran la concentración como la esencia y tienen la concentración como su meta, cuando no logran obtener esa concentración, piensan: ‘¿No estaremos decayendo?’ ”. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, අස්සජි, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’…පෙ… විඤ්ඤාණං …පෙ… තස්මාතිහ…පෙ… එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතීති. සො සුඛං චෙ වෙදනං වෙදයති, සා ‘අනිච්චා’ති පජානාති. ‘අනජ්ඣොසිතා’ති [Pg.103] පජානාති. ‘අනභිනන්දිතා’ති පජානාති. දුක්ඛං චෙ වෙදනං වෙදයති, සා ‘අනිච්චා’ති පජානාති. ‘අනජ්ඣොසිතා’ති පජානාති. ‘අනභිනන්දිතා’ති පජානාති. අදුක්ඛමසුඛං චෙ වෙදනං වෙදයති, සා ‘අනිච්චා’ති පජානාති…පෙ… ‘අනභිනන්දිතා’ති පජානාති. සො සුඛං චෙ වෙදනං වෙදයති, විසංයුත්තො නං වෙදයති; දුක්ඛං චෙ වෙදනං වෙදයති, විසංයුත්තො නං වෙදයති; අදුක්ඛමසුඛං චෙ වෙදනං වෙදයති, විසංයුත්තො නං වෙදයති. සො කායපරියන්තිකං චෙ වෙදනං වෙදයමානො ‘කායපරියන්තිකං වෙදනං වෙදයාමී’ති පජානාති. ජීවිතපරියන්තිකං චෙ වෙදනං වෙදයමානො ‘ජීවිතපරියන්තිකං වෙදනං වෙදයාමී’ති පජානාති. ‘කායස්ස භෙදා උද්ධං ජීවිතපරියාදානා ඉධෙව සබ්බවෙදයිතානි අනභිනන්දිතානි සීතීභවිස්සන්තී’ති පජානාති. "¿Qué piensas de esto, Assaji? ¿Es la forma permanente o impermanente?". "Impermanente, Señor". ...pe... "¿La conciencia?". ...pe... "Por lo tanto... así viendo... comprende que no hay nada más que hacer para este estado de existencia". Si él experimenta una sensación placentera, comprende: 'Es impermanente'. Comprende: 'No hay apego a ella'. Comprende: 'No hay deleite en ella'. Si experimenta una sensación dolorosa, comprende: 'Es impermanente'. Comprende: 'No hay apego a ella'. Comprende: 'No hay deleite en ella'. Si experimenta una sensación ni dolorosa ni placentera, comprende: 'Es impermanente'. ...pe... Comprende: 'No hay deleite en ella'. Si experimenta una sensación placentera, la experimenta desapegado de ella; si experimenta una sensación dolorosa, la experimenta desapegado de ella; si experimenta una sensación ni dolorosa ni placentera, la experimenta desapegado de ella. Al experimentar una sensación limitada al cuerpo, comprende: 'Experimento una sensación limitada al cuerpo'. Al experimentar una sensación limitada a la vida, comprende: 'Experimento una sensación limitada a la vida'. Comprende: 'Con la disolución del cuerpo, después del fin de la vida, todas las sensaciones que no fueron deleitadas se enfriarán aquí mismo'". ‘‘සෙය්‍යථාපි, අස්සජි, තෙලඤ්ච පටිච්ච, වට්ටිඤ්ච පටිච්ච, තෙලප්පදීපො ඣායෙය්‍ය; තස්සෙව තෙලස්ස ච වට්ටියා ච පරියාදානා අනාහාරො නිබ්බායෙය්‍ය. එවමෙව ඛො, අස්සජි, භික්ඛු කායපරියන්තිකං වෙදනං වෙදයමානො ‘කායපරියන්තිකං වෙදනං වෙදයාමී’ති පජානාති. ජීවිතපරියන්තිකං වෙදනං වෙදයමානො ‘ජීවිතපරියන්තිකං වෙදනං වෙදයාමී’ති පජානාති. ‘කායස්ස භෙදා උද්ධං ජීවිතපරියාදානා ඉධෙව සබ්බවෙදයිතානි අනභිනන්දිතානි සීතීභවිස්සන්තී’ති පජානාතී’’ති. ඡට්ඨං. "Así como, Assaji, en dependencia del aceite y en dependencia de la mecha, arde una lámpara de aceite; y por el agotamiento de ese mismo aceite y de esa mecha, al quedarse sin combustible, se apagaría. Del mismo modo, Assaji, un monje, al experimentar una sensación limitada al cuerpo, comprende: 'Experimento una sensación limitada al cuerpo'. Al experimentar una sensación limitada a la vida, comprende: 'Experimento una sensación limitada a la vida'. Comprende: 'Con la disolución del cuerpo, después del fin de la vida, todas las sensaciones que no fueron deleitadas se enfriarán aquí mismo'". Sexto. 7. ඛෙමකසුත්තං 7. Khemakasutta: El Discurso sobre Khemaka 89. එකං සමයං සම්බහුලා ථෙරා භික්ඛූ කොසම්බියං විහරන්ති ඝොසිතාරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා ඛෙමකො බදරිකාරාමෙ විහරති ආබාධිකො දුක්ඛිතො බාළ්හගිලානො. අථ ඛො ථෙරා භික්ඛූ සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතා ආයස්මන්තං දාසකං ආමන්තෙසුං – ‘‘එහි ත්වං, ආවුසො දාසක, යෙන ඛෙමකො භික්ඛු තෙනුපසඞ්කම; උපසඞ්කමිත්වා ඛෙමකං භික්ඛුං එවං වදෙහි – ‘ථෙරා තං, ආවුසො ඛෙමක, එවමාහංසු – කච්චි තෙ, ආවුසො, ඛමනීයං, කච්චි යාපනීයං, කච්චි දුක්ඛා වෙදනා පටික්කමන්ති නො අභික්කමන්ති, පටික්කමොසානං පඤ්ඤායති නො අභික්කමො’’’ති? ‘‘එවමාවුසො’’ති ඛො ආයස්මා දාසකො ථෙරානං භික්ඛූනං පටිස්සුත්වා යෙනායස්මා ඛෙමකො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං ඛෙමකං එතදවොච – ‘‘ථෙරා තං, ආවුසො [Pg.104] ඛෙමක, එවමාහංසු – ‘කච්චි තෙ, ආවුසො, ඛමනීයං…පෙ… නො අභික්කමො’’’ති? ‘‘න මෙ, ආවුසො, ඛමනීයං න යාපනීයං…පෙ… අභික්කමොසානං පඤ්ඤායති නො පටික්කමො’’ති. 89. En una ocasión, muchos monjes ancianos residían en Kosambī, en el monasterio de Ghositārāma. En ese momento, el venerable Khemaka residía en el monasterio de Badarikārāma, enfermo, sufriendo y gravemente afligido. Entonces, los monjes ancianos, habiendo salido de su retiro al atardecer, llamaron al venerable Dāsaka: "Ven, amigo Dāsaka, ve hacia donde está el monje Khemaka; al llegar, dile esto al monje Khemaka: 'Los ancianos te preguntan, amigo Khemaka, si te encuentras bien, si eres capaz de sobrellevarlo, si tus sensaciones dolorosas están disminuyendo y no aumentando, y si se percibe su disminución y no su aumento'". "Así sea, amigos", respondió el venerable Dāsaka a los monjes ancianos, y se dirigió a donde estaba el venerable Khemaka. Al llegar, le dijo al venerable Khemaka: "Los ancianos te preguntan, amigo Khemaka: '¿Te encuentras bien? ...pe... ¿y no su aumento?'". "Amigo, no me encuentro bien, no soy capaz de sobrellevarlo... ...pe... se percibe su aumento y no su disminución". අථ ඛො ආයස්මා දාසකො යෙන ථෙරා භික්ඛූ තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ථෙරෙ භික්ඛූ එතදවොච – ‘‘ඛෙමකො, ආවුසො, භික්ඛු එවමාහ – ‘න මෙ, ආවුසො, ඛමනීයං…පෙ… අභික්කමොසානං පඤ්ඤායති නො පටික්කමො’’’ති. ‘‘එහි ත්වං, ආවුසො දාසක, යෙන ඛෙමකො භික්ඛු තෙනුපසඞ්කම; උපසඞ්කමිත්වා ඛෙමකං භික්ඛුං එවං වදෙහි – ‘ථෙරා තං, ආවුසො ඛෙමක, එවමාහංසු – පඤ්චිමෙ, ආවුසො, උපාදානක්ඛන්ධා වුත්තා භගවතා, සෙය්‍යථිදං – රූපුපාදානක්ඛන්ධො, වෙදනුපාදානක්ඛන්ධො, සඤ්ඤුපාදානක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරුපාදානක්ඛන්ධො, විඤ්ඤාණුපාදානක්ඛන්ධො. ඉමෙසු ආයස්මා ඛෙමකො පඤ්චසු උපාදානක්ඛන්ධෙසු කිඤ්චි අත්තං වා අත්තනියං වා සමනුපස්සතී’’’ති? Entonces el venerable Dāsaka se dirigió a donde estaban los monjes ancianos. Al llegar, les dijo a los monjes ancianos: "Amigos, el monje Khemaka dice así: 'Amigo, no me encuentro bien... ...pe... se percibe su aumento y no su disminución'". "Ven, amigo Dāsaka, ve hacia donde está el monje Khemaka; al llegar, dile esto al monje Khemaka: 'Amigo Khemaka, los ancianos dicen esto: El Bendito ha declarado cinco agregados del apego, a saber: el agregado del apego a la forma, el agregado del apego a la sensación, el agregado del apego a la percepción, el agregado del apego a las formaciones mentales y el agregado del apego a la conciencia. Entre estos cinco agregados del apego, ¿considera el venerable Khemaka a alguno como el yo o como algo perteneciente al yo?'". ‘‘එවමාවුසො’’ති ඛො ආයස්මා දාසකො ථෙරානං භික්ඛූනං පටිස්සුත්වා යෙනායස්මා ඛෙමකො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා…පෙ… ථෙරා තං, ආවුසො ඛෙමක, එවමාහංසු – ‘‘පඤ්චිමෙ, ආවුසො, උපාදානක්ඛන්ධා වුත්තා භගවතා, සෙය්‍යථිදං – රූපුපාදානක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණුපාදානක්ඛන්ධො. ඉමෙසු ආයස්මා ඛෙමකො පඤ්චසු උපාදානක්ඛන්ධෙසු කිඤ්චි අත්තං වා අත්තනියං වා සමනුපස්සතී’’ති? ‘‘පඤ්චිමෙ, ආවුසො, උපාදානක්ඛන්ධා වුත්තා භගවතා, සෙය්‍යථිදං – රූපුපාදානක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණුපාදානක්ඛන්ධො. ඉමෙසු ඛ්වාහං, ආවුසො, පඤ්චසු උපාදානක්ඛන්ධෙසු න කිඤ්චි අත්තං වා අත්තනියං වා සමනුපස්සාමී’’ති. "Así sea, amigos", respondió el venerable Dāsaka a los monjes ancianos y se dirigió a donde estaba el venerable Khemaka. Al llegar... ...pe... "Amigo Khemaka, los ancianos te dicen esto: 'El Bendito ha declarado cinco agregados del apego, a saber: el agregado del apego a la forma... ...pe... el agregado del apego a la conciencia. Entre estos cinco agregados del apego, ¿considera el venerable Khemaka a alguno como el yo o como algo perteneciente al yo?'". "Amigo Dāsaka, el Bendito ha declarado estos cinco agregados del apego, a saber: el agregado del apego a la forma... ...pe... el agregado del apego a la conciencia. En verdad, amigo, entre estos cinco agregados del apego, no considero a ninguno como el yo ni como algo perteneciente al yo". අථ ඛො ආයස්මා දාසකො යෙන ථෙරා භික්ඛූ තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ථෙරෙ භික්ඛූ එතදවොච – ‘‘ඛෙමකො, ආවුසො, භික්ඛු එවමාහ – ‘පඤ්චිමෙ, ආවුසො, උපාදානක්ඛන්ධා වුත්තා භගවතා, සෙය්‍යථිදං – රූපුපාදානක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණුපාදානක්ඛන්ධො. ඉමෙසු ඛ්වාහං, ආවුසො, පඤ්චසු උපාදානක්ඛන්ධෙසු න කිඤ්චි අත්තං වා අත්තනියං වා සමනුපස්සාමී’’’ති. ‘‘එහි ත්වං, ආවුසො දාසක, යෙන ඛෙමකො භික්ඛු තෙනුපසඞ්කම; උපසඞ්කමිත්වා ඛෙමකං භික්ඛුං එවං වදෙහි – ‘ථෙරා තං, ආවුසො ඛෙමක, එවමාහංසු – පඤ්චිමෙ, ආවුසො, උපාදානක්ඛන්ධා වුත්තා භගවතා, සෙය්‍යථිදං – රූපුපාදානක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණුපාදානක්ඛන්ධො. නො චෙ කිරායස්මා ඛෙමකො ඉමෙසු [Pg.105] පඤ්චසු උපාදානක්ඛන්ධෙසු කිඤ්චි අත්තං වා අත්තනියං වා සමනුපස්සති. තෙනහායස්මා ඛෙමකො අරහං ඛීණාසවො’’’ති. Entonces el venerable Dāsaka se dirigió a donde estaban los monjes ancianos. Al llegar, les dijo a los monjes ancianos: "Amigos, el monje Khemaka dice así: 'Amigo Dāsaka, el Bendito ha declarado cinco agregados del apego, a saber: el agregado del apego a la forma... ...pe... el agregado del apego a la conciencia. Entre estos cinco agregados del apego, no considero a ninguno como el yo ni como algo perteneciente al yo'". "Ven, amigo Dāsaka, ve hacia donde está el monje Khemaka; al llegar, dile esto al monje Khemaka: 'Amigo Khemaka, los ancianos te dicen esto: El Bendito ha declarado estos cinco agregados del apego, a saber: el agregado del apego a la forma... ...pe... el agregado del apego a la conciencia. Si, según parece, el venerable Khemaka no considera a ninguno de estos cinco agregados del apego como el yo o como algo perteneciente al yo, entonces, ¿es el venerable Khemaka un Arahant con las impurezas ya destruidas?'". ‘‘එවමාවුසො’’ති ඛො ආයස්මා දාසකො ථෙරානං භික්ඛූනං පටිස්සුත්වා යෙනායස්මා ඛෙමකො…පෙ… ථෙරා තං, ආවුසො ඛෙමක, එවමාහංසු – ‘‘පඤ්චිමෙ, ආවුසො, උපාදානක්ඛන්ධා වුත්තා භගවතා, සෙය්‍යථිදං – රූපුපාදානක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණුපාදානක්ඛන්ධො; නො චෙ කිරායස්මා ඛෙමකො ඉමෙසු පඤ්චසු උපාදානක්ඛන්ධෙසු කිඤ්චි අත්තං වා අත්තනියං වා සමනුපස්සති, තෙනහායස්මා ඛෙමකො අරහං ඛීණාසවො’’ති. ‘‘පඤ්චිමෙ, ආවුසො, උපාදානක්ඛන්ධා වුත්තා භගවතා, සෙය්‍යථිදං – රූපුපාදානක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණුපාදානක්ඛන්ධො. ඉමෙසු ඛ්වාහං, ආවුසො, පඤ්චසු උපාදානක්ඛන්ධෙසු න කිඤ්චි අත්තං වා අත්තනියං වා සමනුපස්සාමි, න චම්හි අරහං ඛීණාසවො; අපි ච මෙ, ආවුසො, පඤ්චසු උපාදානක්ඛන්ධෙසු ‘අස්මී’ති අධිගතං, ‘අයමහමස්මී’ති න ච සමනුපස්සාමී’’ති. «Así sea, amigos», respondió el venerable Dāsaka a los monjes ancianos y se dirigió adonde estaba el venerable Khemaka... «Amigo Khemaka, los ancianos te dicen esto: “Amigo, el Bienaventurado ha hablado de estos cinco agregados del apego, a saber: el agregado del apego a la forma... el agregado del apego a la conciencia. Si el venerable Khemaka no percibe en estos cinco agregados del apego nada como el yo o como perteneciente al yo, entonces el venerable Khemaka debe ser un Arahant cuyas impurezas se han agotado”». — «Amigo Dāsaka, el Bienaventurado ha hablado de estos cinco agregados del apego... En estos cinco agregados del apego, ciertamente no percibo nada como el yo o como perteneciente al yo, sin embargo, no soy un Arahant cuyas impurezas se han agotado. Pero, amigo, respecto a los cinco agregados del apego, persiste en mí la noción “yo soy”, aunque no perciba “esto es lo que yo soy”». අථ ඛො ආයස්මා දාසකො යෙන ථෙරා භික්ඛූ…පෙ… ථෙරෙ භික්ඛූ එතදවොච – ‘‘ඛෙමකො, ආවුසො, භික්ඛු එවමාහ – පඤ්චිමෙ, ආවුසො, උපාදානක්ඛන්ධා වුත්තා භගවතා, සෙය්‍යථිදං – රූපුපාදානක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණුපාදානක්ඛන්ධො. ඉමෙසු ඛ්වාහං, ආවුසො, පඤ්චසු උපාදානක්ඛන්ධෙසු න කිඤ්චි අත්තං වා අත්තනියං වා සමනුපස්සාමි, න චම්හි අරහං ඛීණාසවො; අපි ච මෙ, ආවුසො, පඤ්චසු උපාදානක්ඛන්ධෙසු ‘අස්මී’ති අධිගතං, ‘අයමහමස්මී’ති න ච සමනුපස්සාමී’’ති. Entonces el venerable Dāsaka se dirigió hacia los monjes ancianos... y les dijo: «Amigos, el monje Khemaka ha dicho esto: “Amigo Dāsaka, el Bienaventurado ha hablado de estos cinco agregados del apego... En estos cinco agregados del apego, ciertamente no percibo nada como el yo o como perteneciente al yo, sin embargo, no soy un Arahant cuyas impurezas se han agotado. Pero, amigo, respecto a los cinco agregados del apego, persiste en mí la noción ‘yo soy’, aunque no perciba ‘esto es lo que yo soy’”». ‘‘එහි ත්වං, ආවුසො දාසක, යෙන ඛෙමකො භික්ඛු තෙනුපසඞ්කම; උපසඞ්කමිත්වා ඛෙමකං භික්ඛුං එවං වදෙහි – ‘ථෙරා තං, ආවුසො ඛෙමක, එවමාහංසු – යමෙතං, ආවුසො ඛෙමක, අස්මීති වදෙසි, කිමෙතං අස්මීති වදෙසි? රූපං අස්මීති වදෙසි, අඤ්ඤත්‍ර රූපා අස්මීති වදෙසි, වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං අස්මීති වදෙසි, අඤ්ඤත්‍ර විඤ්ඤාණා අස්මීති වදෙසි. යමෙතං, ආවුසො ඛෙමක, අස්මීති වදෙසි. කිමෙතං අස්මීති වදෙසී’’’ති? «Ven, amigo Dāsaka, ve hacia el monje Khemaka y dile: “Amigo Khemaka, los ancianos te dicen esto: Amigo Khemaka, eso que llamas ‘yo soy’, ¿con respecto a qué dices ‘yo soy’? ¿Dices ‘yo soy la forma’, o dices ‘yo soy algo distinto de la forma’? ¿Dices ‘yo soy la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia’, o dices ‘yo soy algo distinto de la conciencia’? Amigo Khemaka, eso que llamas ‘yo soy’, ¿con respecto a qué dices ‘yo soy’?”». ‘‘එවමාවුසො’’ති ඛො ආයස්මා දාසකො ථෙරානං භික්ඛූනං පටිස්සුත්වා යෙනායස්මා ඛෙමකො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං ඛෙමකං එතදවොච – ථෙරා තං, ආවුසො ඛෙමක, එවමාහංසු – ‘‘යමෙතං, ආවුසො [Pg.106] ඛෙමක, ‘අස්මී’ති වදෙසි, කිමෙතං ‘අස්මී’ති වදෙසි? රූපං ‘අස්මී’ති වදෙසි අඤ්ඤත්‍ර රූපා ‘අස්මී’ති වදෙසි? වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං ‘අස්මී’ති වදෙසි අඤ්ඤත්‍ර විඤ්ඤාණා ‘අස්මී’ති වදෙසි? යමෙතං, ආවුසො ඛෙමක, ‘අස්මී’ති වදෙසි, කිමෙතං ‘අස්මී’ති වදෙසි’’ති? ‘‘අලං, ආවුසො දාසක, කිං ඉමාය සන්ධාවනිකාය! ආහරාවුසො, දණ්ඩං; අහමෙව යෙන ථෙරා භික්ඛූ තෙනුපසඞ්කමිස්සාමී’’ති. «Así sea, amigos», respondió el venerable Dāsaka a los monjes ancianos y se dirigió adonde estaba el venerable Khemaka; al llegar, dijo al venerable Khemaka: «Amigo Khemaka, los ancianos te dicen esto: “Eso que llamas ‘yo soy’, ¿con respecto a qué dices ‘yo soy’? ¿Dices ‘yo soy la forma’, o dices ‘yo soy algo distinto de la forma’? ¿Dices ‘yo soy la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia’, o dices ‘yo soy algo distinto de la conciencia’? Amigo Khemaka, eso que llamas ‘yo soy’, ¿con respecto a qué dices ‘yo soy’?”». — «¡Basta, amigo Dāsaka! ¿Qué sentido tiene este ir y venir constante? Trae mi bastón, amigo; yo mismo iré adonde están los monjes ancianos». අථ ඛො ආයස්මා ඛෙමකො දණ්ඩමොලුබ්භ යෙන ථෙරා භික්ඛූ තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ථෙරෙහි භික්ඛූහි සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො ආයස්මන්තං ඛෙමකං ථෙරා භික්ඛූ එතදවොචුං – ‘‘යමෙතං, ආවුසො ඛෙමක, ‘අස්මී’ති වදෙසි, කිමෙතං ‘අස්මී’ති වදෙසි? රූපං ‘අස්මී’ති වදෙසි, අඤ්ඤත්‍ර රූපා ‘අස්මී’ති වදෙසි? වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං ‘අස්මී’ති වදෙසි, අඤ්ඤත්‍ර විඤ්ඤාණා ‘අස්මී’ති වදෙසි? යමෙතං, ආවුසො ඛෙමක, ‘අස්මී’ති වදෙසි, කිමෙතං ‘අස්මී’ති වදෙසී’’ති? ‘‘න ඛ්වාහං, ආවුසො, රූපං ‘අස්මී’ති වදාමි; නපි අඤ්ඤත්‍ර රූපා ‘අස්මී’ති වදාමි. න වෙදනං… න සඤ්ඤං… න සඞ්ඛාරෙ… න විඤ්ඤාණං ‘අස්මී’ති වදාමි; නපි අඤ්ඤත්‍ර විඤ්ඤාණා ‘අස්මී’ති වදාමි. අපි ච මෙ, ආවුසො, පඤ්චසු උපාදානක්ඛන්ධෙසු ‘අස්මී’ති අධිගතං ‘අයමහමස්මී’ති න ච සමනුපස්සාමි’’. Entonces el venerable Khemaka, apoyándose en su bastón, se dirigió adonde estaban los monjes ancianos; al llegar, intercambió saludos cordiales con ellos. Tras concluir las palabras de cortesía y afecto, se sentó a un lado. Una vez sentado, los monjes ancianos le dijeron: «Amigo Khemaka, eso que llamas “yo soy”, ¿con respecto a qué dices “yo soy”? ¿Dices “yo soy la forma”, o dices “yo soy algo distinto de la forma”? ¿Dices “yo soy la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia”, o dices “yo soy algo distinto de la conciencia”?». — «Amigos, ciertamente no digo “yo soy la forma”, ni tampoco digo que soy algo distinto de la forma. No digo “yo soy la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia”, ni tampoco digo que soy algo distinto de la conciencia. Sin embargo, amigos, respecto a los cinco agregados del apego, persiste en mí la noción “yo soy”, aunque no perciba “esto es lo que yo soy”». ‘‘සෙය්‍යථාපි, ආවුසො, උප්පලස්ස වා පදුමස්ස වා පුණ්ඩරීකස්ස වා ගන්ධො. යො නු ඛො එවං වදෙය්‍ය – ‘පත්තස්ස ගන්ධො’ති වා ‘වණ්ණස්ස ගන්ධො’ති වා ‘කිඤ්ජක්ඛස්ස ගන්ධො’ති වා සම්මා නු ඛො සො වදමානො වදෙය්‍යා’’ති? ‘‘නො හෙතං, ආවුසො’’. ‘‘යථා කථං, පනාවුසො, සම්මා බ්‍යාකරමානො බ්‍යාකරෙය්‍යා’’ති? ‘‘‘පුප්ඵස්ස ගන්ධො’ති ඛො, ආවුසො, සම්මා බ්‍යාකරමානො බ්‍යාකරෙය්‍යා’’ති. ‘‘එවමෙව ඛ්වාහං, ආවුසො, න රූපං ‘අස්මී’ති වදාමි, නපි අඤ්ඤත්‍ර රූපා ‘අස්මී’ති වදාමි. න වෙදනං… න සඤ්ඤං… න සඞ්ඛාරෙ… න විඤ්ඤාණං ‘අස්මී’ති වදාමි, නපි අඤ්ඤත්‍ර විඤ්ඤාණා ‘අස්මී’ති වදාමි. අපි ච මෙ, ආවුසො, පඤ්චසු උපාදානක්ඛන්ධෙසු ‘අස්මී’ති අධිගතං ‘අයමහමස්මී’ති න ච සමනුපස්සාමි’’. «Es como el aroma de un loto azul, un loto rojo o un loto blanco, amigos. Si alguien dijera: “El aroma es de los pétalos”, o “El aroma es del color”, o “El aroma es de los estambres”, ¿estaría hablando correctamente?». — «No, amigo». — «¿Y cómo respondería alguien correctamente, amigos?». — «“El aroma es de la flor”, así respondería correctamente». — «De la misma manera, amigos, no digo “yo soy la forma”, ni digo que soy algo distinto de la forma. No digo “yo soy la sensación... ni la percepción... ni las formaciones... ni la conciencia”, ni digo que soy algo distinto de la conciencia. Sin embargo, amigos, respecto a los cinco agregados del apego, persiste en mí la noción “yo soy”, aunque no perciba “esto es lo que yo soy”». ‘‘කිඤ්චාපි, ආවුසො, අරියසාවකස්ස පඤ්චොරම්භාගියානි සංයොජනානි පහීනානි භවන්ති, අථ ඛ්වස්ස හොති – ‘යො ච පඤ්චසු උපාදානක්ඛන්ධෙසු අනුසහගතො [Pg.107] අස්මීති මානො, අස්මීති ඡන්දො, අස්මීති අනුසයො අසමූහතො. සො අපරෙන සමයෙන පඤ්චසු උපාදානක්ඛන්ධෙසු උදයබ්බයානුපස්සී විහරති – ඉති රූපං, ඉති රූපස්ස සමුදයො, ඉති රූපස්ස අත්ථඞ්ගමො; ඉති වෙදනා… ඉති සඤ්ඤා… ඉති සඞ්ඛාරා… ඉති විඤ්ඤාණං, ඉති විඤ්ඤාණස්ස සමුදයො, ඉති විඤ්ඤාණස්ස අත්ථඞ්ගමො’ති. තස්සිමෙසු පඤ්චසු උපාදානක්ඛන්ධෙසු උදයබ්බයානුපස්සිනො විහරතො යොපිස්ස හොති පඤ්චසු උපාදානක්ඛන්ධෙසු අනුසහගතො ‘අස්මී’ති, මානො ‘අස්මී’ති, ඡන්දො ‘අස්මී’ති අනුසයො අසමූහතො, සොපි සමුග්ඝාතං ගච්ඡති. «Amigos, aunque un noble discípulo haya abandonado los cinco grilletes inferiores, todavía queda en él, respecto a los cinco agregados del apego, un rastro sutil del orgullo “yo soy”, del deseo “yo soy” y de la tendencia subyacente “yo soy” que aún no ha sido erradicado. Más adelante, él permanece contemplando el surgimiento y la desaparición de los cinco agregados del apego: “Así es la forma, así es su origen, así es su desaparición; así es la sensación... así es la percepción... así son las formaciones... así es la conciencia, así es su origen, así es su desaparición”. Mientras permanece contemplando así el surgimiento y la desaparición de estos cinco agregados del apego, ese rastro sutil del orgullo “yo soy”, del deseo “yo soy” y de la tendencia subyacente “yo soy” que no había sido erradicado, finalmente llega a su completa extinción». ‘‘සෙය්‍යථාපි, ආවුසො, වත්ථං සංකිලිට්ඨං මලග්ගහිතං. තමෙනං සාමිකා රජකස්ස අනුපදජ්ජුං. තමෙනං රජකො ඌසෙ වා ඛාරෙ වා ගොමයෙ වා සම්මද්දිත්වා අච්ඡෙ උදකෙ වික්ඛාලෙති. කිඤ්චාපි තං හොති වත්ථං පරිසුද්ධං පරියොදාතං, අථ ඛ්වස්ස හොති යෙව අනුසහගතො ඌසගන්ධො වා ඛාරගන්ධො වා ගොමයගන්ධො වා අසමූහතො. තමෙනං රජකො සාමිකානං දෙති. තමෙනං සාමිකා ගන්ධපරිභාවිතෙ කරණ්ඩකෙ නික්ඛිපන්ති. යොපිස්ස හොති අනුසහගතො ඌසගන්ධො වා ඛාරගන්ධො වා ගොමයගන්ධො වා අසමූහතො, සොපි සමුග්ඝාතං ගච්ඡති. එවමෙව ඛො, ආවුසො, කිඤ්චාපි අරියසාවකස්ස පඤ්චොරම්භාගියානි සංයොජනානි පහීනානි භවන්ති, අථ ඛ්වස්ස හොති යෙව පඤ්චසු උපාදානක්ඛන්ධෙසු අනුසහගතො ‘අස්මී’ති, මානො ‘අස්මී’ති, ඡන්දො ‘අස්මී’ති අනුසයො අසමූහතො. සො අපරෙන සමයෙන පඤ්චසු උපාදානක්ඛන්ධෙසු උදයබ්බයානුපස්සී විහරති. ‘ඉති රූපං, ඉති රූපස්ස සමුදයො, ඉති රූපස්ස අත්ථඞ්ගමො; ඉති වෙදනා… ඉති සඤ්ඤා… ඉති සඞ්ඛාරා… ඉති විඤ්ඤාණං, ඉති විඤ්ඤාණස්ස සමුදයො, ඉති විඤ්ඤාණස්ස අත්ථඞ්ගමො’ති. තස්ස ඉමෙසු පඤ්චසු උපාදානක්ඛන්ධෙසු උදයබ්බයානුපස්සිනො විහරතො යොපිස්ස හොති පඤ්චසු උපාදානක්ඛන්ධෙසු අනුසහගතො ‘අස්මී’ති, මානො ‘අස්මී’ති, ඡන්දො ‘අස්මී’ති අනුසයො අසමූහතො, සොපි සමුග්ඝාතං ගච්ඡතී’’ති. “Amigos, es como una tela sucia y manchada. Sus dueños se la entregan a un lavandero. El lavandero la frota y la limpia con lejía, salitre o estiércol de vaca, y luego la enjuaga en agua clara. Aunque la tela quede limpia y pura, todavía persiste en ella un olor residual sutil de la lejía, el salitre o el estiércol de vaca que no ha sido eliminado. El lavandero se la devuelve a los dueños, y estos la guardan en un cofre perfumado. Aquel olor residual sutil de lejía, salitre o estiércol de vaca que no había sido eliminado, entonces desaparece por completo. Del mismo modo, amigos, aunque un noble discípulo haya abandonado los cinco grilletes inferiores, todavía persiste en él, con respecto a los cinco agregados del apego, un rastro sutil de la presunción ‘yo soy’, del deseo ‘yo soy’ y de la tendencia latente ‘yo soy’ que no ha sido erradicado. Posteriormente, él permanece contemplando el surgimiento y la desaparición en los cinco agregados del apego: ‘Así es la forma, así es su origen, así es su desaparición; así es la sensación... así es la percepción... así son las formaciones... así es la conciencia, así es su origen, así es su desaparición’. Mientras permanece contemplando el surgimiento y la desaparición en estos cinco agregados del apego, aquel rastro sutil de la presunción ‘yo soy’, del deseo ‘yo soy’ y de la tendencia latente ‘yo soy’ que no había sido erradicado, entonces desaparece por completo”. එවං වුත්තෙ, ථෙරා භික්ඛූ ආයස්මන්තං ඛෙමකං එතදවොචුං – ‘‘න ඛො මයං ආයස්මන්තං ඛෙමකං විහෙසාපෙඛා පුච්ඡිම්හ, අපි චායස්මා ඛෙමකො පහොසි තස්ස භගවතො සාසනං විත්ථාරෙන ආචික්ඛිතුං දෙසෙතුං පඤ්ඤාපෙතුං [Pg.108] පට්ඨපෙතුං විවරිතුං විභජිතුං උත්තානීකාතුං. තයිදං ආයස්මතා ඛෙමකෙන තස්ස භගවතො සාසනං විත්ථාරෙන ආචික්ඛිතං දෙසිතං පඤ්ඤාපිතං පට්ඨපිතං විවරිතං විභජිතං උත්තානීකත’’න්ති. Cuando se dijo esto, los venerables monjes dijeron al venerable Khemaka: “No preguntamos al venerable Khemaka con la intención de causarle molestias, sino porque el venerable Khemaka es capaz de exponer, enseñar, declarar, establecer, revelar, analizar y aclarar detalladamente la enseñanza de aquel Bienaventurado. Y esta enseñanza de aquel Bienaventurado ha sido expuesta, enseñada, declarada, establecida, revelada, analizada y aclarada detalladamente por el venerable Khemaka”. ඉදමවොච ආයස්මා ඛෙමකො. අත්තමනා ථෙරා භික්ඛූ ආයස්මතො ඛෙමකස්ස භාසිතං අභිනන්දුං. ඉමස්මිඤ්ච පන වෙය්‍යාකරණස්මිං භඤ්ඤමානෙ සට්ඨිමත්තානං ථෙරානං භික්ඛූනං අනුපාදාය ආසවෙහි චිත්තානි විමුච්චිංසු, ආයස්මතො ඛෙමකස්ස චාති. සත්තමං. Esto es lo que dijo el venerable Khemaka. Los venerables monjes, con mentes complacidas, se regocijaron en las palabras del venerable Khemaka. Mientras se exponía esta explicación, las mentes de unos sesenta monjes ancianos se liberaron de los influjos impuros mediante el no-apego, y también la del venerable Khemaka. Séptimo [discurso]. 8. ඡන්නසුත්තං 8. Discurso a Channa 90. එකං සමයං සම්බහුලා ථෙරා භික්ඛූ බාරාණසියං විහරන්ති ඉසිපතනෙ මිගදායෙ. අථ ඛො ආයස්මා ඡන්නො සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො අවාපුරණං ආදාය විහාරෙන විහාරං උපසඞ්කමිත්වා ථෙරෙ භික්ඛූ එතදවොච – ‘‘ඔවදන්තු මං ආයස්මන්තො ථෙරා, අනුසාසන්තු මං ආයස්මන්තො ථෙරා, කරොන්තු මෙ ආයස්මන්තො ථෙරා ධම්මිං කථං, යථාහං ධම්මං පස්සෙය්‍ය’’න්ති. 90. En una ocasión, muchos monjes ancianos residían en Benarés, en el Parque de los Ciervos, en Isipatana. Entonces, el venerable Channa, al salir de su retiro al atardecer, tomó la llave y fue de vivienda en vivienda, acercándose a los monjes ancianos y diciéndoles: “Venerables señores, exhórtenme; venerables señores, instrúyanme; venerables señores, denme una charla sobre el Dhamma de tal manera que yo pueda ver el Dhamma”. එවං වුත්තෙ, ථෙරා භික්ඛූ ආයස්මන්තං ඡන්නං එතදවොචුං – ‘‘රූපං ඛො, ආවුසො ඡන්න, අනිච්චං; වෙදනා අනිච්චා; සඤ්ඤා අනිච්චා; සඞ්ඛාරා අනිච්චා; විඤ්ඤාණං අනිච්චං. රූපං අනත්තා; වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං අනත්තා. සබ්බෙ සඞ්ඛාරා අනිච්චා; සබ්බෙ ධම්මා අනත්තා’’ති. Cuando se dijo esto, los monjes ancianos dijeron al venerable Channa: “Amigo Channa, la forma es impermanente; la sensación es impermanente; la percepción es impermanente; las formaciones son impermanentes; la conciencia es impermanente. La forma no es un yo; la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia no es un yo. Todas las cosas condicionadas son impermanentes; todos los fenómenos carecen de un yo”. අථ ඛො ආයස්මතො ඡන්නස්ස එතදහොසි – ‘‘මය්හම්පි ඛො එතං එවං හොති – ‘රූපං අනිච්චං, වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං අනිච්චං; රූපං අනත්තා, වෙදනා … සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං අනත්තා. සබ්බෙ සඞ්ඛාරා අනිච්චා, සබ්බෙ ධම්මා අනත්තා’ති. අථ ච පන මෙ සබ්බසඞ්ඛාරසමථෙ සබ්බූපධිපටිනිස්සග්ගෙ තණ්හාක්ඛයෙ විරාගෙ නිරොධෙ නිබ්බානෙ චිත්තං න පක්ඛන්දති නප්පසීදති න සන්තිට්ඨති නාධිමුච්චති. පරිතස්සනා උපාදානං උප්පජ්ජති; පච්චුදාවත්තති මානසං – ‘අථ කො චරහි මෙ අත්තා’ති? න ඛො පනෙවං ධම්මං පස්සතො හොති. කො නු ඛො මෙ තථා ධම්මං දෙසෙය්‍ය යථාහං ධම්මං පස්සෙය්‍ය’’න්ති. Entonces, el venerable Channa pensó: “A mí también me parece que es así: que la forma es impermanente... la conciencia es impermanente; la forma no es un yo... la conciencia no es un yo; todas las cosas condicionadas son impermanentes, todos los fenómenos carecen de un yo. Sin embargo, mi mente no se lanza, no se calma, no se establece ni se libera en el Nibbana: el aquietamiento de todas las formaciones, el abandono de todos los fundamentos de la existencia, la destrucción de la sed, el desapasionamiento, el cese. En cambio, surgen la agitación y el apego; mi mente retrocede pensando: «¿quién es entonces mi yo?». Pero esto no le sucede a quien ve el Dhamma. ¿Quién podría enseñarme el Dhamma de tal manera que yo pueda ver el Dhamma?”. අථ ඛො ආයස්මතො ඡන්නස්ස එතදහොසි – ‘‘අයං ඛො ආයස්මා ආනන්දො කොසම්බියං විහරති ඝොසිතාරාමෙ සත්ථු චෙව සංවණ්ණිතො සම්භාවිතො [Pg.109] ච විඤ්ඤූනං සබ්‍රහ්මචාරීනං, පහොති ච මෙ ආයස්මා ආනන්දො තථා ධම්මං දෙසෙතුං යථාහං ධම්මං පස්සෙය්‍යං; අත්ථි ච මෙ ආයස්මන්තෙ ආනන්දෙ තාවතිකා විස්සට්ඨි. යංනූනාහං යෙනායස්මා ආනන්දො තෙනුපසඞ්කමෙය්‍ය’’න්ති. අථ ඛො ආයස්මා ඡන්නො සෙනාසනං සංසාමෙත්වා පත්තචීවරමාදාය යෙන කොසම්බී ඝොසිතාරාමො යෙනායස්මා ආනන්දො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මතා ආනන්දෙන සද්ධිං සම්මොදි…පෙ… එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා ඡන්නො ආයස්මන්තං ආනන්දං එතදවොච – Entonces, el venerable Channa pensó: “El venerable Ananda reside en Kosambi, en el monasterio de Ghositarama. Él ha sido elogiado por el Maestro y es estimado por sus sabios compañeros de vida santa. El venerable Ananda es capaz de enseñarme el Dhamma de tal manera que yo pueda ver el Dhamma; y además, tengo mucha confianza en el venerable Ananda. ¿Qué tal si me acerco a donde está el venerable Ananda?”. Entonces, el venerable Channa, después de recoger su alojamiento y tomar su cuenco y sus mantos, se dirigió hacia el monasterio de Ghositarama en Kosambi, donde estaba el venerable Ananda. Al llegar, intercambió saludos cordiales con el venerable Ananda y, tras sentarse a un lado, el venerable Channa le dijo: ‘‘එකමිදාහං, ආවුසො ආනන්ද, සමයං බාරාණසියං විහරාමි ඉසිපතනෙ මිගදායෙ. අථ ඛ්වාහං, ආවුසො, සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො අවාපුරණං ආදාය විහාරෙන විහාරං උපසඞ්කමිං; උපසඞ්කමිත්වා ථෙරෙ භික්ඛූ එතදවොචං – ‘ඔවදන්තු මං ආයස්මන්තො ථෙරා, අනුසාසන්තු මං ආයස්මන්තො ථෙරා, කරොන්තු මෙ ආයස්මන්තො ථෙරා ධම්මිං කථං යථාහං ධම්මං පස්සෙය්‍ය’න්ති. එවං වුත්තෙ මං, ආවුසො, ථෙරා භික්ඛූ එතදවොචුං – ‘රූපං ඛො, ආවුසො ඡන්න, අනිච්චං; වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං අනිච්චං; රූපං අනත්තා…පෙ… විඤ්ඤාණං අනත්තා. සබ්බෙ සඞ්ඛාරා අනිච්චා, සබ්බෙ ධම්මා අනත්තා’’’ති. “Amigo Ananda, en una ocasión yo residía en Benarés, en el Parque de los Ciervos, en Isipatana. Entonces, amigo, al salir de mi retiro al atardecer, tomé la llave y fui de vivienda en vivienda, acercándome a los monjes ancianos y diciéndoles: «Venerables señores, exhórtenme... denme una charla sobre el Dhamma de tal manera que yo pueda ver el Dhamma». Cuando dije esto, amigo, los monjes ancianos me dijeron: «Amigo Channa, la forma es impermanente; la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia es impermanente; la forma no es un yo... la conciencia no es un yo. Todas las cosas condicionadas son impermanentes, todos los fenómenos carecen de un yo»”. ‘‘තස්ස මය්හං, ආවුසො, එතදහොසි – ‘මය්හම්පි ඛො එතං එවං හොති – රූපං අනිච්චං…පෙ… විඤ්ඤාණං අනිච්චං, රූපං අනත්තා, වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං අනත්තා. සබ්බෙ සඞ්ඛාරා අනිච්චා, සබ්බෙ ධම්මා අනත්තා’ති. අථ ච පන මෙ සබ්බසඞ්ඛාරසමථෙ සබ්බූපධිපටිනිස්සග්ගෙ තණ්හාක්ඛයෙ විරාගෙ නිරොධෙ නිබ්බානෙ චිත්තං න පක්ඛන්දති නප්පසීදති න සන්තිට්ඨති නාධිමුච්චති. පරිතස්සනා උපාදානං උප්පජ්ජති; පච්චුදාවත්තති මානසං – ‘අථ කො චරහි මෙ අත්තා’ති? න ඛො පනෙවං ධම්මං පස්සතො හොති. කො නු ඛො මෙ තථා ධම්මං දෙසෙය්‍ය යථාහං ධම්මං පස්සෙය්‍යන්ති! Amigos, se me ocurrió este pensamiento: 'Para mí también es así: la forma es impermanente... la conciencia es impermanente; la forma es no-yo, la sensación es no-yo, la percepción es no-yo, las formaciones son no-yo, la conciencia es no-yo. Todas las formaciones son impermanentes, todos los fenómenos son no-yo'. Sin embargo, mi mente no salta, no se aclara, no se establece ni se libera en la calma de todas las formaciones, en el abandono de todas las adquisiciones, en la destrucción de la avidez, en el desapego, en el cese, en el nibbāna. Surgen la agitación y el apego; mi mente retrocede preguntándose: 'Entonces, ¿quién es realmente mi yo?'. Pero esto no le sucede a quien ve la Verdad. ¿Quién podrá enseñarme el Dhamma de tal manera que yo vea la Verdad? ‘‘තස්ස මය්හං, ආවුසො, එතදහොසි – ‘අයං ඛො ආයස්මා ආනන්දො කොසම්බියං විහරති ඝොසිතරාමෙ සත්ථු චෙව සංවණ්ණිතො සම්භාවිතො ච විඤ්ඤූනං සබ්‍රහ්මචාරීනං, පහොති ච මෙ ආයස්මා ආනන්දො තථා ධම්මං දෙසෙතුං යථාහං ධම්මං පස්සෙය්‍යං. අත්ථි ච මෙ ආයස්මන්තෙ ආනන්දෙ [Pg.110] තාවතිකා විස්සට්ඨි. යංනූනාහං යෙනායස්මා ආනන්දො තෙනුපසඞ්කමෙය්‍ය’න්ති. ඔවදතු මං, ආයස්මා ආනන්දො; අනුසාසතු මං, ආයස්මා ආනන්දො; කරොතු මෙ, ආයස්මා ආනන්දො ධම්මිං කථං යථාහං ධම්මං පස්සෙය්‍ය’’න්ති. Amigos, se me ocurrió este pensamiento: 'El venerable Ānanda reside en Kosambi, en el monasterio de Ghosita. Él es elogiado por el Maestro y estimado por sus sabios compañeros de vida santa. El venerable Ānanda es capaz de enseñarme el Dhamma de tal manera que yo vea la Verdad. Además, tengo mucha confianza en el venerable Ānanda. ¿Qué tal si me acerco a donde él está?'. [Y así le dijo:] 'Que el venerable Ānanda me aconseje; que el venerable Ānanda me instruya; que el venerable Ānanda me dé una charla sobre el Dhamma de tal manera que yo vea la Verdad'. ‘‘එත්තකෙනපි මයං ආයස්මතො ඡන්නස්ස අත්තමනා අපි නාම තං ආයස්මා ඡන්නො ආවි අකාසි ඛීලං ඡින්දි. ඔදහාවුසො, ඡන්න, සොතං; භබ්බොසි ධම්මං විඤ්ඤාතු’’න්ති. අථ ඛො ආයස්මතො ඡන්නස්ස තාවතකෙනෙව උළාරං පීතිපාමොජ්ජං උප්පජ්ජි – ‘‘භබ්බො කිරස්මි ධම්මං විඤ්ඤාතු’’න්ති. Solo con esto estamos complacidos con el venerable Channa. Ojalá el venerable Channa se haya mostrado abierto y haya cortado el obstáculo. Escucha, amigo Channa; eres capaz de comprender el Dhamma. Entonces, solo por eso surgió en el venerable Channa una gran alegría y regocijo, pensando: 'Parece que soy capaz de comprender el Dhamma'. ‘‘සම්මුඛා මෙතං, ආවුසො ඡන්න, භගවතො සුතං, සම්මුඛා ච පටිග්ගහිතං කච්චානගොත්තං භික්ඛුං ඔවදන්තස්ස – ද්වයනිස්සිතො ඛ්වායං, කච්චාන, ලොකො යෙභුය්‍යෙන අත්ථිතඤ්චෙව නත්ථිතඤ්ච. ලොකසමුදයං ඛො, කච්චාන, යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සතො යා ලොකෙ නත්ථිතා, සා න හොති. ලොකනිරොධං ඛො, කච්චාන, යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සතො යා ලොකෙ අත්ථිතා, සා න හොති. උපයුපාදානාභිනිවෙසවිනිබන්ධො ඛ්වායං, කච්චාන, ලොකො යෙභුය්‍යෙන තං චායං උපයුපාදානං චෙතසො අධිට්ඨානාභිනිවෙසානුසයං න උපෙති න උපාදියති නාධිට්ඨාති ‘අත්තා මෙ’ති. දුක්ඛමෙව උප්පජ්ජමානං උප්පජ්ජති, දුක්ඛං නිරුජ්ඣමානං නිරුජ්ඣතීති න කඞ්ඛති න විචිකිච්ඡති. අපරප්පච්චයා ඤාණමෙවස්ස එත්ථ හොති. එත්තාවතා ඛො, කච්චාන, සම්මාදිට්ඨි හොති. සබ්බමත්ථීති ඛො, කච්චාන, අයමෙකො අන්තො. සබ්බං නත්ථීති අයං දුතියො අන්තො. එතෙ තෙ, කච්චාන, උභො අන්තෙ අනුපගම්ම මජ්ඣෙන තථාගතො ධම්මං දෙසෙති – අවිජ්ජාපච්චයා සඞ්ඛාරා; සඞ්ඛාරපච්චයා විඤ්ඤාණං…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස සමුදයො හොති. අවිජ්ජාය ත්වෙව අසෙසවිරාගනිරොධා සඞ්ඛාරනිරොධො…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස නිරොධො හොතී’’ති. Amigo Channa, escuché y recibí esto directamente de la presencia del Bienaventurado mientras instruía al monje Kaccānagotta: 'Kaccāna, este mundo generalmente depende de una dualidad: de la existencia y de la no-existencia. Kaccāna, para quien ve el origen del mundo tal como es con sabiduría correcta, no existe la noción de no-existencia respecto al mundo. Kaccāna, para quien ve el cese del mundo tal como es con sabiduría correcta, no existe la noción de existencia respecto al mundo. Kaccāna, este mundo está mayormente encadenado por el apego, la adquisición y la inclinación. Pero este noble discípulo no se acerca, no se apega ni se fija en ese apego y adquisición, ni en la tendencia latente de la mente a establecerse e inclinarse, pensando: "Este es mi yo". Él no duda ni tiene incertidumbre de que lo que surge es solo sufrimiento surgiendo, y lo que cesa es solo sufrimiento cesando. En esto, tiene un conocimiento que no depende de otro. Hasta aquí, Kaccāna, hay visión correcta. "Todo existe", Kaccāna, es un extremo. "Todo no existe" es el segundo extremo. Sin acercarse a estos dos extremos, Kaccāna, el Tathāgata enseña el Dhamma mediante el camino medio: "Con la ignorancia como condición, surgen las formaciones; con las formaciones como condición, surge la conciencia... así es el origen de toda esta masa de sufrimiento. Con el cese total y el desapego de la ignorancia, cesan las formaciones... así es el cese de toda esta masa de sufrimiento"'. ‘‘එවමෙතං, ආවුසො ආනන්ද, හොති යෙසං ආයස්මන්තානං තාදිසා සබ්‍රහ්මචාරයො අනුකම්පකා අත්ථකාමා ඔවාදකා අනුසාසකා. ඉදඤ්ච පන මෙ ආයස්මතො ආනන්දස්ස ධම්මදෙසනං සුත්වා ධම්මො අභිසමිතො’’ති. අට්ඨමං. Así es, amigo Ānanda, para aquellos venerables que tienen compañeros de vida santa tan compasivos, deseosos de su bienestar, consejeros e instructores. Y habiendo escuchado esta enseñanza del Dhamma del venerable Ānanda, he comprendido la Verdad. Octavo discurso. 9. රාහුලසුත්තං 9. Discurso a Rāhula 91. සාවත්ථිනිදානං[Pg.111]. අථ ඛො ආයස්මා රාහුලො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා…පෙ… එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා රාහුලො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කථං නු ඛො, භන්තෙ, ජානතො කථං පස්සතො ඉමස්මිඤ්ච සවිඤ්ඤාණකෙ කායෙ බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙසු අහඞ්කාරමමඞ්කාරමානානුසයා න හොන්තී’’ති? 91. En Sāvatthi. Entonces el venerable Rāhula se acercó al Bienaventurado; habiéndose acercado... sentado a un lado, el venerable Rāhula le dijo esto al Bienaventurado: 'Señor, ¿cómo debe uno conocer y cómo debe uno ver para que, tanto en este cuerpo dotado de conciencia como externamente respecto a todos los objetos, no surjan las tendencias latentes de la fabricación del yo, de la fabricación de lo mío y del orgullo?'. ‘‘යං කිඤ්චි, රාහුල, රූපං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා ඔළාරිකං වා සුඛුමං වා හීනං වා පණීතං වා යං දූරෙ සන්තිකෙ වා, සබ්බං රූපං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සති. යා කාචි වෙදනා … යා කාචි සඤ්ඤා… යෙ කෙචි සඞ්ඛාරා… යං කිඤ්චි විඤ්ඤාණං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා…පෙ… සබ්බං විඤ්ඤාණං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සති. එවං ඛො, රාහුල, ජානතො එවං පස්සතො ඉමස්මිඤ්ච සවිඤ්ඤාණකෙ කායෙ බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙසු අහඞ්කාරමමඞ්කාරමානානුසයා න හොන්තී’’ති. නවමං. Cualquier forma, Rāhula, ya sea pasada, futura o presente, interna o externa, burda o sutil, inferior o superior, lejana o cercana; toda forma debe verse tal como es con sabiduría correcta de esta manera: 'Esto no es mío, yo no soy esto, esto no es mi yo'. Cualquier sensación... cualquier percepción... cualquier formación... cualquier conciencia, ya sea pasada, futura o presente, interna o externa... toda conciencia debe verse tal como es con sabiduría correcta de esta manera: 'Esto no es mío, yo no soy esto, esto no es mi yo'. De esta manera, Rāhula, para quien conoce y ve así, tanto en este cuerpo dotado de conciencia como externamente respecto a todos los objetos, no surgen las tendencias latentes de la fabricación del yo, de la fabricación de lo mío y del orgullo. Noveno discurso. 10. දුතියරාහුලසුත්තං 10. Segundo discurso a Rāhula 92. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා රාහුලො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කථං නු ඛො, භන්තෙ, ජානතො කථං පස්සතො ඉමස්මිඤ්ච සවිඤ්ඤාණකෙ කායෙ බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙසු අහඞ්කාරමමඞ්කාරමානාපගතං මානසං හොති විධාසමතික්කන්තං සන්තං සුවිමුත්ත’’න්ති? ‘‘යං කිඤ්චි, රාහුල, රූපං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා…පෙ… යං දූරෙ සන්තිකෙ වා, සබ්බං රූපං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දිස්වා අනුපාදා විමුත්තො හොති. යා කාචි වෙදනා… යා කාචි සඤ්ඤා… යෙ කෙචි සඞ්ඛාරා… යං කිඤ්චි විඤ්ඤාණං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා ඔළාරිකං වා සුඛුමං වා හීනං වා පණීතං වා යං දූරෙ සන්තිකෙ වා, සබ්බං විඤ්ඤාණං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දිස්වා අනුපාදා විමුත්තො හොති. එවං ඛො, රාහුල[Pg.112], ජානතො එවං පස්සතො ඉමස්මිඤ්ච සවිඤ්ඤාණකෙ කායෙ බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙසු අහඞ්කාරමමඞ්කාරමානාපගතං මානසං හොති විධා සමතික්කන්තං සන්තං සුවිමුත්ත’’න්ති. දසමං. 92. En Sāvatthi. Sentado a un lado, el venerable Rāhula le dijo esto al Bienaventurado: 'Señor, ¿cómo debe uno conocer y cómo debe uno ver para que, tanto en este cuerpo dotado de conciencia como externamente respecto a todos los objetos, la mente esté libre de la fabricación del yo, de la fabricación de lo mío y del orgullo, haya trascendido la discriminación, esté en paz y bien liberada?'. 'Cualquier forma, Rāhula... toda forma, habiéndola visto tal como es con sabiduría correcta de esta manera: "Esto no es mío, yo no soy esto, esto no es mi yo", uno se libera a través del desapego. Cualquier sensación... cualquier percepción... cualquier formación... cualquier conciencia... habiéndola visto tal como es con sabiduría correcta de esta manera: "Esto no es mío, yo no soy esto, esto no es mi yo", uno se libera a través del desapego. De esta manera, Rāhula, para quien conoce y ve así, tanto en este cuerpo dotado de conciencia como externamente respecto a todos los objetos, la mente está libre de la fabricación del yo, de la fabricación de lo mío y del orgullo, ha trascendido la discriminación, está en paz y bien liberada. Décimo discurso. ථෙරවග්ගො නවමො. El Capítulo de los Ancianos (Theravagga), el cuarto, ha finalizado. තස්සුද්දානං – El resumen de este capítulo es el siguiente: ආනන්දො තිස්සො යමකො, අනුරාධො ච වක්කලි; අස්සජි ඛෙමකො ඡන්නො, රාහුලා අපරෙ දුවෙ. Los discursos de Ananda, Tissa y Yamaka, Anuradha y Vakkali; Assaji, Khemaka y Channa, y otros dos sobre Rahula: estos son los diez. Por eso se llama el vagga (cap00tulo). 10. පුප්ඵවග්ගො 10. Cap00tulo de la Flor (Pupphavaggo) 1. නදීසුත්තං 1. Discurso del R00o (Nad00suttaṃ) 93. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, නදී පබ්බතෙය්‍යා ඔහාරිනී දූරඞ්ගමා සීඝසොතා. තස්සා උභොසු තීරෙසු කාසා චෙපි ජාතා අස්සු, තෙ නං අජ්ඣොලම්බෙය්‍යුං; කුසා චෙපි ජාතා අස්සු, තෙ නං අජ්ඣොලම්බෙය්‍යුං; පබ්බජා චෙපි ජාතා අස්සු, තෙ නං අජ්ඣොලම්බෙය්‍යුං; බීරණා චෙපි ජාතා අස්සු, තෙ නං අජ්ඣොලම්බෙය්‍යුං; රුක්ඛා චෙපි ජාතා අස්සු, තෙ නං අජ්ඣොලම්බෙය්‍යුං. තස්සා පුරිසො සොතෙන වුය්හමානො කාසෙ චෙපි ගණ්හෙය්‍ය, තෙ පලුජ්ජෙය්‍යුං. සො තතොනිදානං අනයබ්‍යසනං ආපජ්ජෙය්‍ය. කුසෙ චෙපි ගණ්හෙය්‍ය, පබ්බජෙ චෙපි ගණ්හෙය්‍ය, බීරණෙ චෙපි ගණ්හෙය්‍ය, රුක්ඛෙ චෙපි ගණ්හෙය්‍ය, තෙ පලුජ්ජෙය්‍යුං. සො තතොනිදානං අනයබ්‍යසනං ආපජ්ජෙය්‍ය. එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, අස්සුතවා පුථුජ්ජනො අරියානං අදස්සාවී අරියධම්මස්ස අකොවිදො අරියධම්මෙ අවිනීතො, සප්පුරිසානං අදස්සාවී සප්පුරිසධම්මස්ස අකොවිදො සප්පුරිසධම්මෙ අවිනීතො රූපං අත්තතො සමනුපස්සති, රූපවන්තං වා අත්තානං; අත්තනි වා රූපං, රූපස්මිං වා අත්තානං. තස්ස තං රූපං පලුජ්ජති. සො තතොනිදානං අනයබ්‍යසනං ආපජ්ජති. වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං අත්තතො සමනුපස්සති, විඤ්ඤාණවන්තං වා අත්තානං[Pg.113]; අත්තනි වා විඤ්ඤාණං, විඤ්ඤාණස්මිං වා අත්තානං. තස්ස තං විඤ්ඤාණං පලුජ්ජති. සො තතොනිදානං අනයබ්‍යසනං ආපජ්ජති. තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං භන්තෙ’’. ‘‘වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං භන්තෙ’’. ‘‘තස්මාතිහ…පෙ… එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති. පඨමං. 93. En S01vatth00. “Monjes, imaginen un r00o de monta001a que fluye hacia abajo, recorre una larga distancia y tiene una corriente r01pida. Si en ambas orillas de ese r00o crecieran hierbas k01sa, estas se inclinar00an sobre 01l; si crecieran hierbas kusa, estas se inclinar00an sobre 01l; si crecieran ca001as pabbaja, estas se inclinar00an sobre 01l; si crecieran hierbas b00raṇa, estas se inclinar00an sobre 01l; si crecieran 01rboles, estos se inclinar00an sobre 01l. Si un hombre arrastrado por la corriente de ese r00o se agarrara a las hierbas k01sa, estas se desprender00an. Debido a ello, ese hombre caer00a en la ruina y la desgracia. Si se agarrara a las hierbas kusa, a las ca001as pabbaja, a las hierbas b00raṇa o a los 01rboles, estos se desprender00an. Debido a ello, ese hombre caer00a en la ruina y la desgracia. Del mismo modo, monjes, la persona común que no ha escuchado el Dhamma, que no ve a los Nobles, que no es experta en el Dhamma de los Nobles ni est01 disciplinada en el Dhamma de los Nobles, que no ve a las personas 000ntegras ni es experta en el Dhamma de las personas 000ntegras ni est01 disciplinada en el Dhamma de las personas 000ntegras, considera la forma como el yo, o al yo como poseedor de la forma, o a la forma dentro del yo, o al yo dentro de la forma. Para esa persona, esa forma se desintegra. Debido a esa causa, cae en la ruina y la desgracia. Considera la sensaci01n... la percepci01n... las formaciones... la conciencia como el yo, o al yo como poseedor de la conciencia, o a la conciencia dentro del yo, o al yo dentro de la conciencia. Para esa persona, esa conciencia se desintegra. Debido a esa causa, cae en la ruina y la desgracia. 14 1fQu01 piensan, monjes? 1fEs la forma permanente o impermanente?—Impermanente, Se001or. 1fSon la sensaci01n... la percepci01n... las formaciones... la conciencia permanentes o impermanentes?—Impermanentes, Se001or... por lo tanto... aquel que ve as000... comprende: 'No hay m01s para este estado de ser'”. Primero. 2. පුප්ඵසුත්තං 2. Discurso de la Flor (Pupphasuttaṃ) 94. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, ලොකෙන විවදාමි, ලොකොව මයා විවදති. න, භික්ඛවෙ, ධම්මවාදී කෙනචි ලොකස්මිං විවදති. යං, භික්ඛවෙ, නත්ථිසම්මතං ලොකෙ පණ්ඩිතානං, අහම්පි තං ‘නත්ථී’ති වදාමි. යං, භික්ඛවෙ, අත්ථිසම්මතං ලොකෙ පණ්ඩිතානං, අහම්පි තං ‘අත්ථී’ති වදාමි’’. 94. En S01vatth00. “Monjes, yo no discuto con el mundo; es el mundo el que discute conmigo. Monjes, aquel que habla de acuerdo con el Dhamma no discute con nadie en el mundo. Aquello que no es aceptado por los sabios del mundo, yo tambi01n digo que 'no existe'. Aquello que es aceptado por los sabios del mundo, yo tambi01n digo que 'existe'”. ‘‘කිඤ්ච, භික්ඛවෙ, නත්ථිසම්මතං ලොකෙ පණ්ඩිතානං, යමහං ‘නත්ථී’ති වදාමි? රූපං, භික්ඛවෙ, නිච්චං ධුවං සස්සතං අවිපරිණාමධම්මං නත්ථිසම්මතං ලොකෙ පණ්ඩිතානං; අහම්පි තං ‘නත්ථී’ති වදාමි. වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං නිච්චං ධුවං සස්සතං අවිපරිණාමධම්මං නත්ථිසම්මතං ලොකෙ පණ්ඩිතානං; අහම්පි තං ‘නත්ථී’ති වදාමි. ඉදං ඛො, භික්ඛවෙ, නත්ථිසම්මතං ලොකෙ පණ්ඩිතානං; අහම්පි තං ‘නත්ථී’ති වදාමි’’. “ 1fY qu01 es, monjes, lo que no es aceptado por los sabios del mundo, de lo cual yo tambi01n digo que 'no existe'? Monjes, que la forma sea permanente, estable, eterna y no sujeta a cambios es algo que no es aceptado por los sabios del mundo; yo tambi01n digo que eso 'no existe'. Que la sensaci01n... la percepci01n... las formaciones... la conciencia sea permanente, estable, eterna y no sujeta a cambios es algo que no es aceptado por los sabios del mundo; yo tambi01n digo que eso 'no existe'. Esto es, monjes, lo que no es aceptado por los sabios del mundo, de lo cual yo tambi01n digo que 'no existe'”. ‘‘කිඤ්ච, භික්ඛවෙ, අත්ථිසම්මතං ලොකෙ පණ්ඩිතානං, යමහං ‘අත්ථී’ති වදාමි? රූපං, භික්ඛවෙ, අනිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං අත්ථිසම්මතං ලොකෙ පණ්ඩිතානං; අහම්පි තං ‘අත්ථී’ති වදාමි. වෙදනා අනිච්චා…පෙ… විඤ්ඤාණං අනිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං අත්ථිසම්මතං ලොකෙ පණ්ඩිතානං; අහම්පි තං ‘අත්ථී’ති වදාමි. ඉදං ඛො, භික්ඛවෙ, අත්ථිසම්මතං ලොකෙ පණ්ඩිතානං; අහම්පි තං ‘අත්ථී’ති වදාමි’’. “ 1fY qu01 es, monjes, lo que es aceptado por los sabios del mundo, de lo cual yo tambi01n digo que 'existe'? Monjes, que la forma sea impermanente, sufrida y sujeta a cambios es algo aceptado por los sabios del mundo; yo tambi01n digo que eso 'existe'. Que la sensaci01n sea impermanente... que la conciencia sea impermanente, sufrida y sujeta a cambios es algo aceptado por los sabios del mundo; yo tambi01n digo que eso 'existe'. Esto es, monjes, lo que es aceptado por los sabios del mundo, de lo cual yo tambi01n digo que 'existe'”. ‘‘අත්ථි, භික්ඛවෙ, ලොකෙ ලොකධම්මො, තං තථාගතො අභිසම්බුජ්ඣති අභිසමෙති; අභිසම්බුජ්ඣිත්වා අභිසමෙත්වා තං ආචික්ඛති දෙසෙති පඤ්ඤපෙති පට්ඨපෙති විවරති විභජති උත්තානීකරොති. “Existe, monjes, en el mundo una naturaleza del mundo (lokadhammo) que el Tathagata comprende perfectamente y realiza. Habi01ndola comprendido y realizado, la anuncia, la ense001a, la proclama, la establece, la revela, la analiza y la hace clara.” ‘‘කිඤ්ච, භික්ඛවෙ, ලොකෙ ලොකධම්මො, තං තථාගතො අභිසම්බුජ්ඣති අභිසමෙති, අභිසම්බුජ්ඣිත්වා අභිසමෙත්වා ආචික්ඛති දෙසෙති පඤ්ඤපෙති පට්ඨපෙති විවරති විභජති උත්තානීකරොති? රූපං, භික්ඛවෙ, ලොකෙ ලොකධම්මො තං තථාගතො අභිසම්බුජ්ඣති අභිසමෙති. අභිසම්බුජ්ඣිත්වා [Pg.114] අභිසමෙත්වා ආචික්ඛති දෙසෙති පඤ්ඤපෙති පට්ඨපෙති විවරති විභජති උත්තානීකරොති. “ 1fY qu01 es, monjes, esa naturaleza del mundo en el mundo que el Tathagata comprende y realiza...? Monjes, la forma en el mundo es una naturaleza del mundo que el Tathagata comprende perfectamente y realiza. Habi01ndola comprendido y realizado, la anuncia, la ense001a, la proclama, la establece, la revela, la analiza y la hace clara.” ‘‘යො, භික්ඛවෙ, තථාගතෙන එවං ආචික්ඛියමානෙ දෙසියමානෙ පඤ්ඤපියමානෙ පට්ඨපියමානෙ විවරියමානෙ විභජියමානෙ උත්තානීකරියමානෙ න ජානාති න පස්සති තමහං, භික්ඛවෙ, බාලං පුථුජ්ජනං අන්ධං අචක්ඛුකං අජානන්තං අපස්සන්තං කින්ති කරොමි! වෙදනා, භික්ඛවෙ, ලොකෙ ලොකධම්මො…පෙ… සඤ්ඤා, භික්ඛවෙ… සඞ්ඛාරා, භික්ඛවෙ… විඤ්ඤාණං, භික්ඛවෙ, ලොකෙ ලොකධම්මො තං තථාගතො අභිසම්බුජ්ඣති අභිසමෙති. අභිසම්බුජ්ඣිත්වා අභිසමෙත්වා ආචික්ඛති දෙසෙති පඤ්ඤපෙති පට්ඨපෙති විවරති විභජති උත්තානීකරොති. “ 1fAquel que, monjes, ante lo que el Tathagata as000 anuncia, ense001a, proclama, establece, revela, analiza y hace claro, no conoce ni ve, 1fqu01 puedo hacer yo por esa persona com01n, necia, ciega, sin visi01n, que no conoce ni ve? Monjes, la sensaci01n... la percepci01n... las formaciones... la conciencia en el mundo es una naturaleza del mundo que el Tathagata comprende perfectamente y realiza. Habi01ndola comprendido y realizado, la anuncia, la ense001a, la proclama, la establece, la revela, la analiza y la hace clara.” ‘‘යො, භික්ඛවෙ, තථාගතෙන එවං ආචික්ඛියමානෙ දෙසියමානෙ පඤ්ඤපියමානෙ පට්ඨපියමානෙ විවරියමානෙ විභජියමානෙ උත්තානීකරියමානෙ න ජානාති න පස්සති තමහං, භික්ඛවෙ, බාලං පුථුජ්ජනං අන්ධං අචක්ඛුකං අජානන්තං අපස්සන්තං කින්ති කරොමි! “ 1fAquel que, monjes, ante lo que el Tathagata as000 anuncia, ense001a, proclama, establece, revela, analiza y hace claro, no conoce ni ve, 1fqu01 puedo hacer yo por esa persona com01n, necia, ciega, sin visi01n, que no conoce ni ve?” ‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, උප්පලං වා පදුමං වා පුණ්ඩරීකං වා උදකෙ ජාතං උදකෙ සංවඩ්ඪං උදකා අච්චුග්ගම්ම ඨාති අනුපලිත්තං උදකෙන; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, තථාගතො ලොකෙ ජාතො ලොකෙ සංවඩ්ඪො ලොකං අභිභුය්‍ය විහරති අනුපලිත්තො ලොකෙනා’’ති. දුතියං. “Al igual que, monjes, un loto azul, un loto rojo o un loto blanco nace en el agua y crece en el agua, pero se eleva por encima del agua y permanece sin ser manchado por ella; del mismo modo, monjes, el Tathagata ha nacido en el mundo y ha crecido en el mundo, pero vive habiendo trascendido el mundo, sin ser manchado por el mundo”. Segundo. 3. ඵෙණපිණ්ඩූපමසුත්තං 3. Discurso del S00mile de la Bola de Espuma (Pheṇapiṇḍũpamasuttaṃ) 95. එකං සමයං භගවා අයුජ්ඣායං විහරති ගඞ්ගාය නදියා තීරෙ. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – 95. En una ocasi01n, el Bienaventurado se encontraba en Ayujjh01, a la orilla del r00o Ganges. Estando all000, el Bienaventurado se dirigi01 a los monjes diciendo: ‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, අයං ගඞ්ගා නදී මහන්තං ඵෙණපිණ්ඩං ආවහෙය්‍ය. තමෙනං චක්ඛුමා පුරිසො පස්සෙය්‍ය නිජ්ඣායෙය්‍ය යොනිසො උපපරික්ඛෙය්‍ය. තස්ස තං පස්සතො නිජ්ඣායතො යොනිසො උපපරික්ඛතො රිත්තකඤ්ඤෙව ඛායෙය්‍ය, තුච්ඡකඤ්ඤෙව ඛායෙය්‍ය, අසාරකඤ්ඤෙව ඛායෙය්‍ය. කිඤ්හි සියා, භික්ඛවෙ, ඵෙණපිණ්ඩෙ සාරො? එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, යං කිඤ්චි රූපං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං…පෙ… යං දූරෙ සන්තිකෙ වා තං භික්ඛු පස්සති නිජ්ඣායති යොනිසො උපපරික්ඛති. තස්ස තං පස්සතො නිජ්ඣායතො යොනිසො උපපරික්ඛතො රිත්තකඤ්ඤෙව ඛායති[Pg.115], තුච්ඡකඤ්ඤෙව ඛායති, අසාරකඤ්ඤෙව ඛායති. කිඤ්හි සියා, භික්ඛවෙ, රූපෙ සාරො? “Monjes, supongan que este río Ganges arrastrara una gran masa de espuma. Un hombre con buena visión la viera, la observara y la examinara cuidadosamente con sabiduría. Mientras la ve, la observa y la examina cuidadosamente con sabiduría, esta le parecería vacía, le parecería vana, le parecería carente de esencia. Pues, monjes, ¿qué esencia podría haber en una masa de espuma? Del mismo modo, monjes, cualquier tipo de forma, ya sea pasada, futura o presente, interna o externa, burda o sutil, inferior o superior, lejana o cercana, un monje la ve, la observa y la examina cuidadosamente con sabiduría. Al verla, observarla y examinarla cuidadosamente con sabiduría, le parece vacía, le parece vana, le parece carente de esencia. Pues, monjes, ¿qué esencia podría haber en la forma?” ‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, සරදසමයෙ ථුල්ලඵුසිතකෙ දෙවෙ වස්සන්තෙ උදකෙ උදකපුබ්බුළං උප්පජ්ජති චෙව නිරුජ්ඣති ච. තමෙනං චක්ඛුමා පුරිසො පස්සෙය්‍ය නිජ්ඣායෙය්‍ය යොනිසො උපපරික්ඛෙය්‍ය. තස්ස තං පස්සතො නිජ්ඣායතො යොනිසො උපපරික්ඛතො රිත්තකඤ්ඤෙව ඛායෙය්‍ය, තුච්ඡකඤ්ඤෙව ඛායෙය්‍ය, අසාරකඤ්ඤෙව ඛායෙය්‍ය. කිඤ්හි සියා, භික්ඛවෙ, උදකපුබ්බුළෙ සාරො? එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, යා කාචි වෙදනා අතීතානාගතපච්චුප්පන්නා…පෙ… යා දූරෙ සන්තිකෙ වා තං භික්ඛු පස්සති නිජ්ඣායති යොනිසො උපපරික්ඛති. තස්ස තං පස්සතො නිජ්ඣායතො යොනිසො උපපරික්ඛතො රිත්තකඤ්ඤෙව ඛායති, තුච්ඡකඤ්ඤෙව ඛායති, අසාරකඤ්ඤෙව ඛායති. කිඤ්හි සියා, භික්ඛවෙ, වෙදනාය සාරො? “Monjes, supongan que en la estación de las lluvias, cuando caen gruesas gotas de agua, una burbuja de agua surgiera y desapareciera en la superficie del agua. Un hombre con buena visión la viera, la observara y la examinara cuidadosamente con sabiduría. Mientras la ve, la observa y la examina cuidadosamente con sabiduría, esta le parecería vacía, le parecería vana, le parecería carente de esencia. Pues, monjes, ¿qué esencia podría haber en una burbuja de agua? Del mismo modo, monjes, cualquier tipo de sensación, ya sea pasada, futura o presente... lejana o cercana, un monje la ve, la observa y la examina cuidadosamente con sabiduría. Al verla, observarla y examinarla cuidadosamente con sabiduría, le parece vacía, le parece vana, le parece carente de esencia. Pues, monjes, ¿qué esencia podría haber en la sensación?” ‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, ගිම්හානං පච්ඡිමෙ මාසෙ ඨිතෙ මජ්ඣන්හිකෙ කාලෙ මරීචිකා ඵන්දති. තමෙනං චක්ඛුමා පුරිසො පස්සෙය්‍ය නිජ්ඣායෙය්‍ය යොනිසො උපපරික්ඛෙය්‍ය. තස්ස තං පස්සතො නිජ්ඣායතො යොනිසො උපපරික්ඛතො රිත්තකඤ්ඤෙව ඛායෙය්‍ය, තුච්ඡකඤ්ඤෙව ඛායෙය්‍ය…පෙ… කිඤ්හි සියා, භික්ඛවෙ, මරීචිකාය සාරො? එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, යා කාචි සඤ්ඤා…පෙ…. “Monjes, supongan que en el último mes del verano, al mediodía, un espejismo vibrara. Un hombre con buena visión lo viera, lo observara y lo examinara cuidadosamente con sabiduría. Mientras lo ve, lo observa y lo examina cuidadosamente con sabiduría, este le parecería vacío, le parecería vano, le parecería carente de esencia. Pues, monjes, ¿qué esencia podría haber en un espejismo? Del mismo modo, monjes, cualquier tipo de percepción... sea la que sea...” ‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, පුරිසො සාරත්ථිකො සාරගවෙසී සාරපරියෙසනං චරමානො තිණ්හං කුඨාරිං ආදාය වනං පවිසෙය්‍ය. සො තත්ථ පස්සෙය්‍ය මහන්තං කදලික්ඛන්ධං උජුං නවං අකුක්කුකජාතං. තමෙනං මූලෙ ඡින්දෙය්‍ය; මූලෙ ඡෙත්වා අග්ගෙ ඡින්දෙය්‍ය, අග්ගෙ ඡෙත්වා පත්තවට්ටිං විනිබ්භුජෙය්‍ය. සො තස්ස පත්තවට්ටිං විනිබ්භුජන්තො ඵෙග්ගුම්පි නාධිගච්ඡෙය්‍ය, කුතො සාරං! තමෙනං චක්ඛුමා පුරිසො පස්සෙය්‍ය නිජ්ඣායෙය්‍ය යොනිසො උපපරික්ඛෙය්‍ය. තස්ස තං පස්සතො නිජ්ඣායතො යොනිසො උපපරික්ඛතො රිත්තකඤ්ඤෙව ඛායෙය්‍ය, තුච්ඡකඤ්ඤෙව ඛායෙය්‍ය, අසාරකඤ්ඤෙව ඛායෙය්‍ය. කිඤ්හි සියා, භික්ඛවෙ, කදලික්ඛන්ධෙ සාරො? එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, යෙ කෙචි සඞ්ඛාරා අතීතානාගතපච්චුප්පන්නා…පෙ… යෙ [Pg.116] දූරෙ සන්තිකෙ වා තං භික්ඛු පස්සති නිජ්ඣායති යොනිසො උපපරික්ඛති. තස්ස තං පස්සතො නිජ්ඣායතො යොනිසො උපපරික්ඛතො රිත්තකඤ්ඤෙව ඛායති, තුච්ඡකඤ්ඤෙව ඛායති, අසාරකඤ්ඤෙව ඛායති. කිඤ්හි සියා, භික්ඛවෙ, සඞ්ඛාරෙසු සාරො? “Monjes, supongan que un hombre necesitara madera de corazón, buscara madera de corazón y, en su búsqueda de madera de corazón, entrara en un bosque con un hacha afilada. Allí viera el tronco de un gran banano, recto, joven y sin tallo firme. Lo cortara por la base, cortara la copa y desprendiera las capas de la corteza. Al desprender las capas de la corteza, ni siquiera encontraría madera blanda, ¡cuánto menos madera de corazón! Un hombre con buena visión lo viera, lo observara y lo examinara cuidadosamente con sabiduría. Mientras lo ve, lo observa y lo examina cuidadosamente con sabiduría, este le parecería vacío, le parecería vano, le parecería carente de esencia. Pues, monjes, ¿qué esencia podría haber en el tronco de un banano? Del mismo modo, monjes, cualquier tipo de formación volitiva, ya sea pasada, futura o presente... lejana o cercana, un monje la ve, la observa y la examina cuidadosamente con sabiduría. Al verla, observarla y examinarla cuidadosamente con sabiduría, le parece vacía, le parece vana, le parece carente de esencia. Pues, monjes, ¿qué esencia podría haber en las formaciones volitivas?” ‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, මායාකාරො වා මායාකාරන්තෙවාසී වා චතුමහාපථෙ මායං විදංසෙය්‍ය. තමෙනං චක්ඛුමා පුරිසො පස්සෙය්‍ය නිජ්ඣායෙය්‍ය යොනිසො උපපරික්ඛෙය්‍ය. තස්ස තං පස්සතො නිජ්ඣායතො යොනිසො උපපරික්ඛතො රිත්තකඤ්ඤෙව ඛායෙය්‍ය, තුච්ඡකඤ්ඤෙව ඛායෙය්‍ය, අසාරකඤ්ඤෙව ඛායෙය්‍ය. කිඤ්හි සියා, භික්ඛවෙ, මායාය සාරො? එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, යං කිඤ්චි විඤ්ඤාණං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං…පෙ… යං දූරෙ සන්තිකෙ වා, තං භික්ඛු පස්සති නිජ්ඣායති යොනිසො උපපරික්ඛති. තස්ස තං පස්සතො නිජ්ඣායතො යොනිසො උපපරික්ඛතො රිත්තකඤ්ඤෙව ඛායති, තුච්ඡකඤ්ඤෙව ඛායති, අසාරකඤ්ඤෙව ඛායති. කිඤ්හි සියා, භික්ඛවෙ, විඤ්ඤාණෙ සාරො? “Monjes, supongan que un mago o un aprendiz de mago realizara un truco de magia en una encrucijada de cuatro caminos. Un hombre con buena visión lo viera, lo observara y lo examinara cuidadosamente con sabiduría. Mientras lo ve, lo observa y lo examina cuidadosamente con sabiduría, este le parecería vacío, le parecería vano, le parecería carente de esencia. Pues, monjes, ¿qué esencia podría haber en un truco de magia? Del mismo modo, monjes, cualquier tipo de conciencia, ya sea pasada, futura o presente... lejana o cercana, un monje la ve, la observa y la examina cuidadosamente con sabiduría. Al verla, observarla y examinarla cuidadosamente con sabiduría, le parece vacía, le parece vana, le parece carente de esencia. Pues, monjes, ¿qué esencia podría haber en la conciencia?” ‘‘එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො රූපස්මිම්පි නිබ්බින්දති, වෙදනායපි… සඤ්ඤායපි… සඞ්ඛාරෙසුපි … විඤ්ඤාණස්මිම්පි නිබ්බින්දති. නිබ්බින්දං විරජ්ජති; විරාගා විමුච්චති. විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං හොති…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාති’’. “Viendo así, monjes, el instruido noble discípulo se desencanta de la forma, se desencanta de la sensación, se desencanta de la percepción, se desencanta de las formaciones volitivas y se desencanta de la conciencia. Al desencantarse, se vuelve desapasionado; a través del desapasionamiento, se libera. Cuando está liberado, surge el conocimiento: ‘¡Estoy liberado!’. Comprende: ‘El nacimiento se ha extinguido, la vida santa ha sido consumada, se ha hecho lo que debía hacerse y ya no hay nada más por cumplir para este estado de ser’.” ඉදමවොච භගවා. ඉදං වත්වාන සුගතො අථාපරං එතදවොච සත්ථා – Esto dijo el Bienaventurado. Habiendo dicho esto, el Sugata, el Maestro, añadió estas palabras: ‘‘ඵෙණපිණ්ඩූපමං රූපං, වෙදනා බුබ්බුළූපමා ; මරීචිකූපමා සඤ්ඤා, සඞ්ඛාරා කදලූපමා; මායූපමඤ්ච විඤ්ඤාණං, දෙසිතාදිච්චබන්ධුනා. “La forma es como una masa de espuma, la sensación como una burbuja, la percepción como un espejismo, las formaciones como un tronco de banano y la conciencia como un truco de magia: así lo enseñó el Pariente del Sol.” ‘‘යථා යථා නිජ්ඣායති, යොනිසො උපපරික්ඛති; රිත්තකං තුච්ඡකං හොති, යො නං පස්සති යොනිසො. “De cualquier manera que se observe y se examine con sabiduría, para aquel que la contempla adecuadamente, se manifiesta como vacía y vana.” ‘‘ඉමඤ්ච කායං ආරබ්භ, භූරිපඤ්ඤෙන දෙසිතං; පහානං තිණ්ණං ධම්මානං, රූපං පස්සථ ඡඩ්ඩිතං. “Con respecto a este mismo cuerpo, el de vasta sabiduría ha enseñado que, al abandonarse tres cosas, vean cómo la forma es desechada.” ‘‘ආයු [Pg.117] උස්මා ච විඤ්ඤාණං, යදා කායං ජහන්තිමං; අපවිද්ධො තදා සෙති, පරභත්තං අචෙතනං. “Cuando la vitalidad, el calor y la conciencia abandonan este cuerpo, entonces yace descartado, sin voluntad, convertido en alimento para otros.” ‘‘එතාදිසායං සන්තානො, මායායං බාලලාපිනී; වධකො එස අක්ඛාතො, සාරො එත්ථ න විජ්ජති. “Tal es este proceso continuo, esta ilusión que engaña a los necios; se dice que es un asesino, pues aquí no se encuentra esencia alguna.” ‘‘එවං ඛන්ධෙ අවෙක්ඛෙය්‍ය, භික්ඛු ආරද්ධවීරියො; දිවා වා යදි වා රත්තිං, සම්පජානො පටිස්සතො. “Así debe el monje, con energía persistente, observar los agregados, ya sea de día o de noche, plenamente consciente y atento.” ‘‘ජහෙය්‍ය සබ්බසංයොගං, කරෙය්‍ය සරණත්තනො; චරෙය්‍යාදිත්තසීසොව, පත්ථයං අච්චුතං පද’’න්ති. තතියං; “Debe abandonar todos los grilletes, hacer de sí mismo su propio refugio y practicar como aquel cuya cabeza está en llamas, anhelando el estado inmutable (Nibbāna).” 4. ගොමයපිණ්ඩසුත්තං 4. Sutta del Trozo de Estiércol (Gomayapiṇḍasuttaṃ) 96. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අත්ථි නු ඛො, භන්තෙ, කිඤ්චි රූපං යං රූපං නිච්චං ධුවං සස්සතං අවිපරිණාමධම්මං සස්සතිසමං තථෙව ඨස්සති? අත්ථි නු ඛො, භන්තෙ, කාචි වෙදනා යා වෙදනා නිච්චා ධුවා සස්සතා අවිපරිණාමධම්මා සස්සතිසමං තථෙව ඨස්සති? අත්ථි නු ඛො, භන්තෙ, කාචි සඤ්ඤා යා සඤ්ඤා…පෙ… අත්ථි නු ඛො, භන්තෙ, කෙචි සඞ්ඛාරා යෙ සඞ්ඛාරා නිච්චා ධුවා සස්සතා අවිපරිණාමධම්මා සස්සතිසමං තථෙව ඨස්සන්ති? අත්ථි නු ඛො, භන්තෙ, කිඤ්චි විඤ්ඤාණං, යං විඤ්ඤාණං නිච්චං ධුවං සස්සතං අවිපරිණාමධම්මං සස්සතිසමං තථෙව ඨස්සතී’’ති? ‘‘නත්ථි ඛො, භික්ඛු, කිඤ්චි රූපං, යං රූපං නිච්චං ධුවං සස්සතං අවිපරිණාමධම්මං සස්සතිසමං තථෙව ඨස්සති. නත්ථි ඛො, භික්ඛු, කාචි වෙදනා… කාචි සඤ්ඤා… කෙචි සඞ්ඛාරා… කිඤ්චි විඤ්ඤාණං, යං විඤ්ඤාණං නිච්චං ධුවං සස්සතං අවිපරිණාමධම්මං සස්සතිසමං තථෙව ඨස්සතී’’ති. 96. En Sāvatthī. Sentado a un lado, aquel monje dijo esto al Bienaventurado: «Venerable señor, ¿existe acaso alguna forma que sea permanente, estable, eterna, de una naturaleza que no cambie, que permanezca así para siempre como algo eterno? ¿Existe acaso, venerable señor, alguna sensación... alguna percepción... algunas formaciones... algún conocimiento que sea permanente, estable, eterno, de una naturaleza que no cambie, que permanezca así para siempre como algo eterno?». «Monje, no existe ninguna forma que sea permanente, estable, eterna, de una naturaleza que no cambie, que permanezca así para siempre como algo eterno. Monje, no existe ninguna sensación... ninguna percepción... ninguna formación... ningún conocimiento que sea permanente, estable, eterno, de una naturaleza que no cambie, que permanezca así para siempre como algo eterno». අථ ඛො භගවා පරිත්තං ගොමයපිණ්ඩං පාණිනා ගහෙත්වා තං භික්ඛුං එතදවොච – ‘‘එත්තකොපි ඛො, භික්ඛු, අත්තභාවපටිලාභො නත්ථි නිච්චො ධුවො සස්සතො අවිපරිණාමධම්මො සස්සතිසමං තථෙව ඨස්සති. එත්තකො චෙපි, භික්ඛු, අත්තභාවපටිලාභො අභවිස්ස නිච්චො ධුවො සස්සතො [Pg.118] අවිපරිණාමධම්මො, නයිදං බ්‍රහ්මචරියවාසො පඤ්ඤායෙථ සම්මා දුක්ඛක්ඛයාය. යස්මා ච ඛො, භික්ඛු, එත්තකොපි අත්තභාවපටිලාභො නත්ථි නිච්චො ධුවො සස්සතො අවිපරිණාමධම්මො, තස්මා බ්‍රහ්මචරියවාසො පඤ්ඤායති සම්මා දුක්ඛක්ඛයාය. Entonces el Bienaventurado, tomando un pequeño trozo de estiércol de vaca con Su mano, dijo a aquel monje: «Monje, ni siquiera una obtención de identidad tan pequeña como esta es permanente, estable, eterna, de una naturaleza que no cambie, permaneciendo así para siempre. Si, monje, una obtención de identidad tan pequeña como esta fuera permanente, estable, eterna y de una naturaleza que no cambie, no se conocería esta vida santa para la correcta destrucción del sufrimiento. Pero puesto que, monje, ni siquiera una obtención de identidad tan pequeña como esta es permanente, estable, eterna y de una naturaleza que no cambie, por ello se conoce la vida santa para la correcta destrucción del sufrimiento». ‘‘භූතපුබ්බාහං, භික්ඛු, රාජා අහොසිං ඛත්තියො මුද්ධාවසිත්තො. තස්ස මය්හං, භික්ඛු, රඤ්ඤො සතො ඛත්තියස්ස මුද්ධාවසිත්තස්ස චතුරාසීතිනගරසහස්සානි අහෙසුං කුසාවතී රාජධානිප්පමුඛානි. තස්ස මය්හං, භික්ඛු, රඤ්ඤො සතො ඛත්තියස්ස මුද්ධාවසිත්තස්ස චතුරාසීතිපාසාදසහස්සානි අහෙසුං ධම්මපාසාදප්පමුඛානි. තස්ස මය්හං, භික්ඛු, රඤ්ඤො සතො ඛත්තියස්ස මුද්ධාවසිත්තස්ස චතුරාසීතිකූටාගාරසහස්සානි අහෙසුං මහාබ්‍යූහකූටාගාරප්පමුඛානි. තස්ස මය්හං, භික්ඛු, රඤ්ඤො සතො ඛත්තියස්ස මුද්ධාවසිත්තස්ස චතුරාසීතිපල්ලඞ්කසහස්සානි අහෙසුං දන්තමයානි සාරමයානි සොවණ්ණමයානි ගොණකත්ථතානි පටිකත්ථතානි පටලිකත්ථතානි කදලිමිගපවරපච්චත්ථරණානි සඋත්තරච්ඡදානි උභතොලොහිතකූපධානානි. තස්ස මය්හං, භික්ඛු, රඤ්ඤො සතො ඛත්තියස්ස මුද්ධාවසිත්තස්ස චතුරාසීතිනාගසහස්සානි අහෙසුං සොවණ්ණාලඞ්කාරානි සොවණ්ණද්ධජානි හෙමජාලපටිච්ඡන්නානි උපොසථනාගරාජප්පමුඛානි. තස්ස මය්හං, භික්ඛු, රඤ්ඤො සතො ඛත්තියස්ස මුද්ධාවසිත්තස්ස චතුරාසීතිඅස්සසහස්සානි අහෙසුං සොවණ්ණාලඞ්කාරානි සොවණ්ණද්ධජානි හෙමජාලපටිච්ඡන්නානි වලාහකඅස්සරාජප්පමුඛානි. තස්ස මය්හං, භික්ඛු, රඤ්ඤො සතො ඛත්තියස්ස මුද්ධාවසිත්තස්ස චතුරාසීතිරථසහස්සානි අහෙසුං සොවණ්ණාලඞ්කාරානි සොවණ්ණද්ධජානි හෙමජාලපටිච්ඡන්නානි වෙජයන්තරථප්පමුඛානි. තස්ස මය්හං, භික්ඛු, රඤ්ඤො සතො ඛත්තියස්ස මුද්ධාවසිත්තස්ස චතුරාසීතිමණිසහස්සානි අහෙසුං මණිරතනප්පමුඛානි. තස්ස මය්හං, භික්ඛු…පෙ… චතුරාසීතිඉත්ථිසහස්සානි අහෙසුං සුභද්දාදෙවිප්පමුඛානි. තස්ස මය්හං, භික්ඛු…පෙ… චතුරාසීතිඛත්තියසහස්සානි අහෙසුං අනුයන්තානි පරිණායකරතනප්පමුඛානි. තස්ස මය්හං, භික්ඛු…පෙ… චතුරාසීතිධෙනුසහස්සානි අහෙසුං දුකූලසන්දනානි කංසූපධාරණානි. තස්ස මය්හං, භික්ඛු…පෙ… චතුරාසීතිවත්ථකොටිසහස්සානි අහෙසුං ඛොමසුඛුමානි කොසෙය්‍යසුඛුමානි කම්බලසුඛුමානි [Pg.119] කප්පාසිකසුඛුමානි. තස්ස මය්හං, භික්ඛු…පෙ… චතුරාසීතිථාලිපාකසහස්සානි අහෙසුං; සායං පාතං භත්තාභිහාරො අභිහරියිත්ථ. «En el pasado, monje, yo fui un rey kshatriya debidamente ungido. Siendo yo tal rey kshatriya ungido, monje, tuve ochenta y cuatro mil ciudades, siendo la capital Kusāvatī la principal. Tuve ochenta y cuatro mil palacios, siendo el palacio Dhamma el principal. Tuve ochenta y cuatro mil salas de techos puntiagudos, siendo la sala Mahābyūha la principal. Tuve ochenta y cuatro mil tronos hechos de marfil, de maderas nobles, de oro y de plata, cubiertos con alfombras de lana de pelo largo, con colchas de lana blanca, con colchas de lana bordadas con flores, con pieles de antílope Kadali, provistos de toldos superiores y con almohadas rojas a ambos lados. Tuve ochenta y cuatro mil elefantes adornados con oro, con estandartes de oro y cubiertos con redes de oro, siendo el rey de los elefantes Uposatha el principal. Tuve ochenta y cuatro mil caballos adornados con oro, con estandartes de oro y cubiertos con redes de oro, siendo el rey de los caballos Valāhaka el principal. Tuve ochenta y cuatro mil carros adornados con oro, con estandartes de oro y cubiertos con redes de oro, siendo el carro Vejayanta el principal. Tuve ochenta y cuatro mil gemas, siendo la gema preciosa la principal. Tuve ochenta y cuatro mil mujeres, siendo la reina Subhaddā la principal. Tuve ochenta y cuatro mil nobles kshatriyas como séquito, siendo el príncipe heredero el principal. Tuve ochenta y cuatro mil vacas lecheras con mantas de lino fino y vasijas de plata para el ordeño. Tuve ochenta y cuatro mil millones de vestiduras de lino fino, seda fina, lana fina y algodón fino. Tuve ochenta y cuatro mil raciones de comida cocinada; mañana y tarde se me traía el servicio de comida». ‘‘තෙසං ඛො පන, භික්ඛු, චතුරාසීතියා නගරසහස්සානං එකඤ්ඤෙව තං නගරං හොති යමහං තෙන සමයෙන අජ්ඣාවසාමි – කුසාවතී රාජධානී. තෙසං ඛො පන, භික්ඛු, චතුරාසීතියා පාසාදසහස්සානං එකොයෙව සො පාසාදො හොති යමහං තෙන සමයෙන අජ්ඣාවසාමි – ධම්මො පාසාදො. තෙසං ඛො පන, භික්ඛු, චතුරාසීතියා කූටාගාරසහස්සානං එකඤ්ඤෙව තං කූටාගාරං හොති යමහං තෙන සමයෙන අජ්ඣාවසාමි – මහාබ්‍යූහං කූටාගාරං. තෙසං ඛො පන, භික්ඛු, චතුරාසීතියා පල්ලඞ්කසහස්සානං එකොයෙව සො පල්ලඞ්කො හොති යමහං තෙන සමයෙන පරිභුඤ්ජාමි – දන්තමයො වා සාරමයො වා සොවණ්ණමයො වා රූපියමයො වා. තෙසං ඛො පන, භික්ඛු, චතුරාසීතියා නාගසහස්සානං එකොයෙව සො නාගො හොති යමහං තෙන සමයෙන අභිරුහාමි – උපොසථො නාගරාජා. තෙසං ඛො පන, භික්ඛු, චතුරාසීතියා අස්සසහස්සානං එකොයෙව සො අස්සො හොති යමහං තෙන සමයෙන අභිරුහාමි – වලාහකො අස්සරාජා. තෙසං ඛො පන, භික්ඛු, චතුරාසීතියා රථසහස්සානං එකොයෙව සො රථො හොති යමහං තෙන සමයෙන අභිරුහාමි – වෙජයන්තො රථො. තෙසං ඛො පන, භික්ඛු, චතුරාසීතියා ඉත්ථිසහස්සානං එකායෙව සා ඉත්ථී හොති යා මං තෙන සමයෙන පච්චුපට්ඨාති – ඛත්තියානී වා වෙලාමිකා වා. තෙසං ඛො පන, භික්ඛු, චතුරාසීතියා වත්ථකොටිසහස්සානං එකඤ්ඤෙව තං වත්ථයුගං හොති යමහං තෙන සමයෙන පරිදහාමි – ඛොමසුඛුමං වා කොසෙය්‍යසුඛුමං වා කම්බලසුඛුමං වා කප්පාසිකසුඛුමං වා. තෙසං ඛො පන, භික්ඛු, චතුරාසීතියා ථාලිපාකසහස්සානං එකොයෙව සො ථාලිපාකො හොති යතො නාළිකොදනපරමං භුඤ්ජාමි තදුපියඤ්ච සූපෙය්‍යං. ඉති ඛො, භික්ඛු, සබ්බෙ තෙ සඞ්ඛාරා අතීතා නිරුද්ධා විපරිණතා. එවං අනිච්චා ඛො, භික්ඛු, සඞ්ඛාරා. එවං අද්ධුවා ඛො, භික්ඛු, සඞ්ඛාරා. එවං අනස්සාසිකා ඛො, භික්ඛු, සඞ්ඛාරා. යාවඤ්චිදං, භික්ඛු, අලමෙව සබ්බසඞ්ඛාරෙසු නිබ්බින්දිතුං, අලං විරජ්ජිතුං, අලං විමුච්චිතු’’න්ති. චතුත්ථං. «De aquellas ochenta y cuatro mil ciudades, monje, solo había una ciudad en la cual yo residía en aquel tiempo: la capital Kusāvatī. De aquellos ochenta y cuatro mil palacios, solo había uno en el cual yo residía en aquel tiempo: el palacio de Dhamma. De aquellas ochenta y cuatro mil casas con techos puntiagudos, solo había una en la cual yo residía en aquel tiempo: la casa Mahābyūha. De aquellos ochenta y cuatro mil tronos, solo había uno que yo utilizaba en aquel tiempo: ya fuese de marfil, de maderas nobles, de oro o de plata. De aquellos ochenta y cuatro mil elefantes, solo había uno que yo montaba en aquel tiempo: el rey elefante Uposatha. De aquellos ochenta y cuatro mil caballos, solo había uno que yo montaba en aquel tiempo: el rey caballo Valāhaka. De aquellos ochenta y cuatro mil carros, solo había uno que yo montaba en aquel tiempo: el carro Vejayanta. De aquellas ochenta y cuatro mil mujeres, solo había una mujer que me servía en aquel tiempo: ya fuese una princesa guerrera o una joven de otra clase noble. De aquellos ochenta y cuatro mil millares de vestiduras, solo había un par de vestiduras que yo usaba en aquel tiempo: ya fuese de lino fino, de seda fina, de lana fina o de algodón fino. De aquellos ochenta y cuatro mil cuencos de arroz cocido, solo había un cuenco del cual yo comía, consistente en una medida de arroz con su correspondiente curry. De esta manera, monje, todas aquellas formaciones han pasado, han cesado y se han transformado. Así de impermanentes son, monje, las formaciones. Así de inestables son, monje, las formaciones. Así de insatisfactorias son, monje, las formaciones. Hasta el punto, monje, que es suficiente para sentir desapego por todas las formaciones, suficiente para volverse desapasionado, suficiente para liberarse de ellas». 5. නඛසිඛාසුත්තං 5. Discurso de la punta de la uña 97. සාවත්ථිනිදානං[Pg.120]. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අත්ථි නු ඛො, භන්තෙ, කිඤ්චි රූපං යං රූපං නිච්චං ධුවං සස්සතං අවිපරිණාමධම්මං සස්සතිසමං තථෙව ඨස්සති? අත්ථි නු ඛො, භන්තෙ, කාචි වෙදනා යා වෙදනා නිච්චා ධුවා සස්සතා අවිපරිණාමධම්මා සස්සතිසමං තථෙව ඨස්සති? අත්ථි නු ඛො, භන්තෙ, කාචි සඤ්ඤා…පෙ… කෙචි සඞ්ඛාරා, යෙ සඞ්ඛාරා නිච්චා ධුවා සස්සතා අවිපරිණාමධම්මා සස්සතිසමං තථෙව ඨස්සන්ති? අත්ථි නු ඛො, භන්තෙ, කිඤ්චි විඤ්ඤාණං, යං විඤ්ඤාණං නිච්චං ධුවං සස්සතං අවිපරිණාමධම්මං සස්සතිසමං තථෙව ඨස්සතී’’ති? ‘‘නත්ථි ඛො, භික්ඛු, කිඤ්චි රූපං, යං රූපං නිච්චං ධුවං සස්සතං අවිපරිණාමධම්මං සස්සතිසමං තථෙව ඨස්සති. නත්ථි ඛො, භික්ඛු, කාචි වෙදනා… කාචි සඤ්ඤා… කෙචි සඞ්ඛාරා…පෙ… කිඤ්චි විඤ්ඤාණං, යං විඤ්ඤාණං නිච්චං ධුවං සස්සතං අවිපරිණාමධම්මං සස්සතිසමං තථෙව ඨස්සතී’’ති. 97. En Sāvatthī. Sentado a un lado, aquel monje se dirigió al Bendito de esta manera: «Señor, ¿existe acaso alguna forma que sea permanente, estable, eterna, no sujeta a cambios, y que permanezca así para siempre como algo eterno? ¿Existe acaso alguna sensación... alguna percepción... algunas formaciones que sean permanentes, estables, eternas, no sujetas a cambios, y que permanezcan así para siempre como algo eterno? ¿Existe acaso alguna conciencia que sea permanente, estable, eterna, no sujeta a cambios, y que permanezca así para siempre como algo eterno?». «Monje, no existe ninguna forma que sea permanente, estable, eterna, no sujeta a cambios, y que permanezca así para siempre como algo eterno. No existe ninguna sensación... ninguna percepción... ninguna formación... ni conciencia alguna que sea permanente, estable, eterna, no sujeta a cambios, y que permanezca así para siempre como algo eterno». අථ ඛො භගවා පරිත්තං නඛසිඛායං පංසුං ආරොපෙත්වා තං භික්ඛුං එතදවොච – ‘‘එත්තකම්පි ඛො, භික්ඛු, රූපං නත්ථි නිච්චං ධුවං සස්සතං අවිපරිණාමධම්මං සස්සතිසමං තථෙව ඨස්සති. එත්තකං චෙපි, භික්ඛු, රූපං අභවිස්ස නිච්චං ධුවං සස්සතං අවිපරිණාමධම්මං, නයිදං බ්‍රහ්මචරියවාසො පඤ්ඤායෙථ සම්මා දුක්ඛක්ඛයාය. යස්මා ච ඛො, භික්ඛු, එත්තකම්පි රූපං නත්ථි නිච්චං ධුවං සස්සතං අවිපරිණාමධම්මං, තස්මා බ්‍රහ්මචරියවාසො පඤ්ඤායති සම්මා දුක්ඛක්ඛයාය’’. Entonces el Bendito, habiendo recogido un poco de polvo sobre la punta de su uña, se dirigió a aquel monje: «Monje, no existe ni siquiera esta pequeña cantidad de forma que sea permanente, estable, eterna, no sujeta a cambios, y que permanezca así para siempre. Monje, si existiese aunque fuera esta cantidad de forma que fuese permanente, estable, eterna y no sujeta a cambios, entonces no se daría a conocer esta vida santa para la completa destrucción del sufrimiento. Pero dado que, monje, ni siquiera existe esta pequeña cantidad de forma que sea permanente, estable, eterna y no sujeta a cambios, por eso se da a conocer la vida santa para la completa destrucción del sufrimiento». ‘‘එත්තකාපි ඛො, භික්ඛු, වෙදනා නත්ථි නිච්චා ධුවා සස්සතා අවිපරිණාමධම්මා සස්සතිසමං තථෙව ඨස්සති. එත්තකා චෙපි, භික්ඛු, වෙදනා අභවිස්ස නිච්චා ධුවා සස්සතා අවිපරිණාමධම්මා, න යිදං බ්‍රහ්මචරියවාසො පඤ්ඤායෙථ සම්මා දුක්ඛක්ඛයාය. යස්මා ච ඛො, භික්ඛු, එත්තකාපි වෙදනා නත්ථි නිච්චා ධුවා සස්සතා අවිපරිණාමධම්මා, තස්මා බ්‍රහ්මචරියවාසො පඤ්ඤායති සම්මා දුක්ඛක්ඛයාය. «Monje, no existe ni siquiera esta pequeña cantidad de sensación que sea permanente, estable, eterna, no sujeta a cambios, y que permanezca así para siempre. Monje, si existiese aunque fuera esta cantidad de sensación que fuese permanente, estable, eterna y no sujeta a cambios, entonces no se daría a conocer esta vida santa para la completa destrucción del sufrimiento. Pero dado que, monje, ni siquiera existe esta pequeña cantidad de sensación que sea permanente, estable, eterna y no sujeta a cambios, por eso se da a conocer la vida santa para la completa destrucción del sufrimiento». ‘‘එත්තකාපි ඛො, භික්ඛු, සඤ්ඤා නත්ථි…පෙ… එත්තකාපි ඛො, භික්ඛු, සඞ්ඛාරා නත්ථි නිච්චා ධුවා සස්සතා අවිපරිණාමධම්මා සස්සතිසමං තථෙව ඨස්සන්ති. එත්තකා චෙපි, භික්ඛු, සඞ්ඛාරා අභවිස්සංසු නිච්චා ධුවා සස්සතා [Pg.121] අවිපරිණාමධම්මා, න යිදං බ්‍රහ්මචරියවාසො පඤ්ඤායෙථ සම්මා දුක්ඛක්ඛයාය. යස්මා ච ඛො, භික්ඛු, එත්තකාපි සඞ්ඛාරා නත්ථි නිච්චා ධුවා සස්සතා අවිපරිණාමධම්මා, තස්මා බ්‍රහ්මචරියවාසො පඤ්ඤායති සම්මා දුක්ඛක්ඛයාය. «Monje, no existe ni siquiera esta pequeña cantidad de percepción... ni existe ni siquiera esta pequeña cantidad de formaciones que sean permanentes, estables, eternas, no sujetas a cambios, y que permanezcan así para siempre. Monje, si existiese aunque fuera esta cantidad de formaciones que fuesen permanentes, estables, eternas y no sujetas a cambios, entonces no se daría a conocer esta vida santa para la completa destrucción del sufrimiento. Pero dado que, monje, ni siquiera existe esta pequeña cantidad de formaciones que sean permanentes, estables, eternas y no sujetas a cambios, por eso se da a conocer la vida santa para la completa destrucción del sufrimiento». ‘‘එත්තකම්පි ඛො, භික්ඛු, විඤ්ඤාණං නත්ථි නිච්චං ධුවං සස්සතං අවිපරිණාමධම්මං සස්සතිසමං තථෙව ඨස්සති. එත්තකම්පි ඛො, භික්ඛු, විඤ්ඤාණං අභවිස්ස නිච්චං ධුවං සස්සතං අවිපරිණාමධම්මං, න යිදං බ්‍රහ්මචරියවාසො පඤ්ඤායෙථ සම්මා දුක්ඛක්ඛයාය. යස්මා ච ඛො, භික්ඛු, එත්තකම්පි විඤ්ඤාණං නත්ථි නිච්චං ධුවං සස්සතං අවිපරිණාමධම්මං, තස්මා බ්‍රහ්මචරියවාසො පඤ්ඤායති සම්මා දුක්ඛක්ඛයාය. «Monje, no existe ni siquiera esta pequeña cantidad de conciencia que sea permanente, estable, eterna, no sujeta a cambios, y que permanezca así para siempre. Monje, si existiese aunque fuera esta cantidad de conciencia que fuese permanente, estable, eterna y no sujeta a cambios, entonces no se daría a conocer esta vida santa para la completa destrucción del sufrimiento. Pero dado que, monje, ni siquiera existe esta pequeña cantidad de conciencia que sea permanente, estable, eterna y no sujeta a cambios, por eso se da a conocer la vida santa para la completa destrucción del sufrimiento». ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, භික්ඛු, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං භන්තෙ’’…පෙ… ‘‘තස්මාතිහ…පෙ… එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති. පඤ්චමං. ¿Qué piensas, monje? ¿Es la forma permanente o impermanente? Impermanente, venerable señor. ¿Es la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia permanente o impermanente? Impermanente, venerable señor... pe... Por lo tanto... pe... de este modo, viendo [esto]... pe... comprende que no hay nada más que hacer por este estado de existencia. El quinto. 6. සුද්ධිකසුත්තං 6. El Discurso sobre lo Puro (Suddhikasutta). 98. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අත්ථි නු ඛො, භන්තෙ, කිඤ්චි රූපං, යං රූපං නිච්චං ධුවං සස්සතං අවිපරිණාමධම්මං සස්සතිසමං තථෙව ඨස්සති? අත්ථි නු ඛො, භන්තෙ, කාචි වෙදනා…පෙ… කාචි සඤ්ඤා… කෙචි සඞ්ඛාරා… කිඤ්චි විඤ්ඤාණං, යං විඤ්ඤාණං නිච්චං ධුවං සස්සතං අවිපරිණාමධම්මං සස්සතිසමං තථෙව ඨස්සතී’’ති? ‘‘නත්ථි ඛො, භික්ඛු, කිඤ්චි රූපං යං රූපං නිච්චං ධුවං සස්සතං අවිපරිණාමධම්මං සස්සතිසමං තථෙව ඨස්සති. නත්ථි ඛො, භික්ඛු, කාචි වෙදනා… කාචි සඤ්ඤා… කෙචි සඞ්ඛාරා… කිඤ්චි විඤ්ඤාණං, යං විඤ්ඤාණං නිච්චං ධුවං සස්සතං අවිපරිණාමධම්මං සස්සතිසමං තථෙව ඨස්සතී’’ති. ඡට්ඨං. 98. En Sāvatthī. Sentado a un lado, aquel monje dijo al Bienaventurado: ¿Existe acaso, venerable señor, alguna forma que sea permanente, estable, eterna, no sujeta al cambio, que permanezca así para siempre? ¿Existe acaso, venerable señor, alguna sensación... pe... percepción... formaciones... conciencia que sea permanente, estable, eterna, no sujeta al cambio, que permanezca así para siempre? No existe, monje, ninguna forma que sea permanente, estable, eterna, no sujeta al cambio, que permanezca así para siempre. No existe, monje, ninguna sensación... percepción... formaciones... conciencia que sea permanente, estable, eterna, no sujeta al cambio, que permanezca así para siempre. El sexto. 7. ගද්දුලබද්ධසුත්තං 7. El Discurso del Atado por una Correa (Gaddulabaddhasutta). 99. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘අනමතග්ගොයං, භික්ඛවෙ, සංසාරො. පුබ්බා කොටි න පඤ්ඤායති අවිජ්ජානීවරණානං සත්තානං තණ්හාසංයොජනානං සන්ධාවතං සංසරතං. හොති සො, භික්ඛවෙ, සමයො යං මහාසමුද්දො උස්සුස්සති විසුස්සති න [Pg.122] භවති; න ත්වෙවාහං, භික්ඛවෙ, අවිජ්ජානීවරණානං සත්තානං තණ්හාසංයොජනානං සන්ධාවතං සංසරතං දුක්ඛස්ස අන්තකිරියං වදාමි. හොති සො, භික්ඛවෙ, සමයො යං සිනෙරු පබ්බතරාජා ඩය්හති විනස්සති න භවති; න ත්වෙවාහං, භික්ඛවෙ, අවිජ්ජානීවරණානං සත්තානං තණ්හාසංයොජනානං සන්ධාවතං සංසරතං දුක්ඛස්ස අන්තකිරියං වදාමි. හොති සො, භික්ඛවෙ, සමයො යං මහාපථවී ඩය්හති විනස්සති න භවති; න ත්වෙවාහං, භික්ඛවෙ, අවිජ්ජානීවරණානං සත්තානං තණ්හාසංයොජනානං සන්ධාවතං සංසරතං දුක්ඛස්ස අන්තකිරියං වදාමි’’. 99. En Sāvatthī. Monjes, este saṃsāra es de un comienzo incalculable. No se percibe un punto de partida para los seres que, obstruidos por la ignorancia y atados por el deseo, transmigran y vagan. Llegará un tiempo, monjes, en el que el gran océano se agotará, se secará y dejará de existir; sin embargo, monjes, no digo que haya un fin del sufrimiento para los seres que, obstruidos por la ignorancia y atados por el deseo, transmigran y vagan. Llegará un tiempo, monjes, en el que Sineru, el rey de las montañas, arderá, será destruido y dejará de existir; sin embargo, monjes, no digo que haya un fin del sufrimiento para los seres que, obstruidos por la ignorancia y atados por el deseo, transmigran y vagan. Llegará un tiempo, monjes, en el que la gran tierra arderá, será destruida y dejará de existir; sin embargo, monjes, no digo que haya un fin del sufrimiento para los seres que, obstruidos por la ignorancia y atados por el deseo, transmigran y vagan. ‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, සා ගද්දුලබද්ධො දළ්හෙ ඛීලෙ වා ථම්භෙ වා උපනිබද්ධො තමෙව ඛීලං වා ථම්භං වා අනුපරිධාවති අනුපරිවත්තති; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, අස්සුතවා පුථුජ්ජනො අරියානං අදස්සාවී…පෙ… සප්පුරිසධම්මෙ අවිනීතො රූපං අත්තතො සමනුපස්සති…පෙ… වෙදනං අත්තතො සමනුපස්සති… සඤ්ඤං අත්තතො සමනුපස්සති… සඞ්ඛාරෙ අත්තතො සමනුපස්සති… විඤ්ඤාණං අත්තතො සමනුපස්සති, විඤ්ඤාණවන්තං වා අත්තානං; අත්තනි වා විඤ්ඤාණං, විඤ්ඤාණස්මිං වා අත්තානං. සො රූපඤ්ඤෙව අනුපරිධාවති අනුපරිවත්තති, වෙදනඤ්ඤෙව…පෙ… සඤ්ඤඤ්ඤෙව… සඞ්ඛාරෙයෙව… විඤ්ඤාණඤ්ඤෙව අනුපරිධාවති අනුපරිවත්තති. සො රූපං අනුපරිධාවං අනුපරිවත්තං, වෙදනං…පෙ… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං අනුපරිධාවං අනුපරිවත්තං, න පරිමුච්චති රූපම්හා, න පරිමුච්චති වෙදනාය, න පරිමුච්චති සඤ්ඤාය, න පරිමුච්චති සඞ්ඛාරෙහි, න පරිමුච්චති විඤ්ඤාණම්හා, න පරිමුච්චති ජාතියා ජරාමරණෙන සොකෙහි පරිදෙවෙහි දුක්ඛෙහි දොමනස්සෙහි උපායාසෙහි. ‘න පරිමුච්චති දුක්ඛස්මා’ති වදාමි’’. Monjes, al igual que un perro atado por una correa a un poste o pilar firme corre y gira alrededor de ese mismo poste o pilar; de igual manera, monjes, el mundano común que no ha escuchado las enseñanzas, que no ve a los Nobles... que no está entrenado en la enseñanza de los hombres íntegros, considera la forma como el yo... pe... la sensación como el yo... la percepción como el yo... las formaciones como el yo... considera la conciencia como el yo, o al yo como poseedor de la conciencia, o la conciencia en el yo, o el yo en la conciencia. Él corre y gira alrededor de la forma misma, de la sensación misma... pe... de la percepción misma... de las formaciones mismas... de la conciencia misma. Al correr y girar alrededor de la forma... pe... sensación... percepción... formaciones... conciencia, no se libera de la forma, ni de la sensación, ni de la percepción, ni de las formaciones, ni de la conciencia. No se libera del nacimiento, de la vejez y la muerte, de la pena, el lamento, el dolor, la aflicción y la desesperación. No se libera del sufrimiento, digo yo. ‘‘සුතවා ච ඛො, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො අරියානං දස්සාවී…පෙ… සප්පුරිසධම්මෙ සුවිනීතො, න රූපං අත්තතො සමනුපස්සති…පෙ… න වෙදනං… න සඤ්ඤං… න සඞ්ඛාරෙ… න විඤ්ඤාණං අත්තතො සමනුපස්සති, න විඤ්ඤාණවන්තං වා අත්තානං; න අත්තනි වා විඤ්ඤාණං, න විඤ්ඤාණස්මිං වා අත්තානං. සො රූපං නානුපරිධාවති නානුපරිවත්තති, වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං නානුපරිධාවති නානුපරිවත්තති. සො රූපං අනනුපරිධාවං අනනුපරිවත්තං, වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං අනනුපරිධාවං අනනුපරිවත්තං; පරිමුච්චති රූපම්හා, පරිමුච්චති වෙදනාය, පරිමුච්චති සඤ්ඤාය, පරිමුච්චති සඞ්ඛාරෙහි, පරිමුච්චති විඤ්ඤාණම්හා, පරිමුච්චති ජාතියා ජරාමරණෙන සොකෙහි පරිදෙවෙහි දුක්ඛෙහි දොමනස්සෙහි උපායාසෙහි. ‘පරිමුච්චති දුක්ඛස්මා’ති වදාමී’’ති. සත්තමං. Pero, monjes, el noble discípulo que ha escuchado las enseñanzas, que ve a los Nobles... pe... que está bien entrenado en la enseñanza de los hombres íntegros, no considera la forma como el yo... pe... ni la sensación... ni la percepción... ni las formaciones... ni considera la conciencia como el yo, ni al yo como poseedor de la conciencia, ni la conciencia en el yo, ni el yo en la conciencia. Él no corre ni gira alrededor de la forma, ni de la sensación, ni de la percepción, ni de las formaciones, ni de la conciencia. Al no correr ni girar alrededor de la forma... sensación... percepción... formaciones... conciencia; se libera de la forma, de la sensación, de la percepción, de las formaciones, de la conciencia. Se libera del nacimiento, de la vejez y la muerte, de la pena, el lamento, el dolor, la aflicción y la desesperación. Se libera del sufrimiento, digo yo. El séptimo. 8. දුතියගද්දුලබද්ධසුත්තං 8. El Segundo Discurso del Atado por una Correa (Dutiyagaddulabaddhasutta). 100. සාවත්ථිනිදානං[Pg.123]. ‘‘අනමතග්ගොයං, භික්ඛවෙ, සංසාරො. පුබ්බා කොටි න පඤ්ඤායති අවිජ්ජානීවරණානං සත්තානං තණ්හාසංයොජනානං සන්ධාවතං සංසරතං. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, සා ගද්දුලබද්ධො දළ්හෙ ඛීලෙ වා ථම්භෙ වා උපනිබද්ධො. සො ගච්ඡති චෙපි තමෙව ඛීලං වා ථම්භං වා උපගච්ඡති; තිට්ඨති චෙපි තමෙව ඛීලං වා ථම්භං වා උපතිට්ඨති; නිසීදති චෙපි තමෙව ඛීලං වා ථම්භං වා උපනිසීදති; නිපජ්ජති චෙපි තමෙව ඛීලං වා ථම්භං වා උපනිපජ්ජති. එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, අස්සුතවා පුථුජ්ජනො රූපං ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’ති සමනුපස්සති. වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’ති සමනුපස්සති. සො ගච්ඡති චෙපි ඉමෙ පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධෙ උපගච්ඡති; තිට්ඨති චෙපි ඉමෙ පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධෙ උපතිට්ඨති; නිසීදති චෙපි ඉමෙ පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධෙ උපනිසීදති; නිපජ්ජති චෙපි ඉමෙ පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධෙ උපනිපජ්ජති. තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, අභික්ඛණං සකං චිත්තං පච්චවෙක්ඛිතබ්බං – ‘දීඝරත්තමිදං චිත්තං සංකිලිට්ඨං රාගෙන දොසෙන මොහෙනා’ති. චිත්තසංකිලෙසා, භික්ඛවෙ, සත්තා සංකිලිස්සන්ති; චිත්තවොදානා සත්තා විසුජ්ඣන්ති. 100. En Sāvatthī. Monjes, este saṃsāra es de un comienzo incalculable. No se percibe un punto de partida para los seres que, obstruidos por la ignorancia y atados por el deseo, transmigran y vagan. Monjes, al igual que un perro atado por una correa a un poste o pilar firme, si camina, se acerca a ese mismo poste o pilar; si se detiene, se detiene junto a ese mismo poste o pilar; si se sienta, se sienta junto a ese mismo poste o pilar; si se tumba, se tumba junto a ese mismo poste o pilar. De igual manera, monjes, el mundano común que no ha escuchado las enseñanzas considera la forma como esto es mío, este soy yo, este es mi yo. Considera la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia como esto es mío, este soy yo, este es mi yo. Si camina, se acerca a estos mismos cinco agregados del apego; si se detiene, se detiene junto a estos mismos cinco agregados del apego; si se sienta, se sienta junto a estos mismos cinco agregados del apego; si se tumba, se tumba junto a estos mismos cinco agregados del apego. Por lo tanto, monjes, se debe reflexionar frecuentemente sobre la propia mente: Por mucho tiempo esta mente ha estado corrompida por la codicia, el odio y la delusión. Monjes, por la corrupción de la mente los seres se corrompen; por la purificación de la mente los seres se purifican. ‘‘දිට්ඨං වො, භික්ඛවෙ, චරණං නාම චිත්ත’’න්ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘තම්පි ඛො, භික්ඛවෙ, චරණං නාම චිත්තං චිත්තෙනෙව චිත්තිතං. තෙනපි ඛො, භික්ඛවෙ, චරණෙන චිත්තෙන චිත්තඤ්ඤෙව චිත්තතරං. තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, අභික්ඛණං සකං චිත්තං පච්චවෙක්ඛිතබ්බං – ‘දීඝරත්තමිදං චිත්තං සංකිලිට්ඨං රාගෙන දොසෙන මොහෙනා’ති. චිත්තසංකිලෙසා, භික්ඛවෙ, සත්තා සංකිලිස්සන්ති; චිත්තවොදානා සත්තා විසුජ්ඣන්ති. ¿Habéis visto, monjes, el cuadro llamado 'Caraṇa'? —Sí, venerable señor. —Monjes, ese cuadro llamado 'Caraṇa' fue concebido por la mente misma. Sin embargo, monjes, la mente es aún más diversa que ese cuadro. Por lo tanto, monjes, se debe reflexionar frecuentemente sobre la propia mente de esta manera: 'Durante mucho tiempo esta mente ha estado mancillada por la codicia, el odio y el engaño'. Por la corrupción de la mente, monjes, los seres se corrompen; por la purificación de la mente, los seres se purifican. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකනිකායම්පි සමනුපස්සාමි එවං චිත්තං. යථයිදං, භික්ඛවෙ, තිරච්ඡානගතා පාණා, තෙපි ඛො, භික්ඛවෙ, තිරච්ඡානගතා පාණා චිත්තෙනෙව චිත්තිතා, තෙහිපි ඛො, භික්ඛවෙ, තිරච්ඡානගතෙහි පාණෙහි චිත්තඤ්ඤෙව චිත්තතරං. තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, අභික්ඛණං සකං චිත්තං පච්චවෙක්ඛිතබ්බං – ‘දීඝරත්තමිදං චිත්තං සංකිලිට්ඨං රාගෙන දොසෙන මොහෙනා’ති. චිත්තසංකිලෙසා, භික්ඛවෙ, සත්තා සංකිලිස්සන්ති; චිත්තවොදානා සත්තා විසුජ්ඣන්ති. Monjes, no veo ninguna otra clase de seres tan diversa como los seres del reino animal. Incluso esos seres del reino animal, monjes, son diversificados por la mente misma. Sin embargo, monjes, la mente es aún más diversa que los seres del reino animal. Por lo tanto, monjes, se debe reflexionar frecuentemente sobre la propia mente: 'Durante mucho tiempo esta mente ha estado mancillada por la codicia, el odio y el engaño'. Por la corrupción de la mente, monjes, los seres se corrompen; por la purificación de la mente, los seres se purifican. ‘‘සෙය්‍යථාපි[Pg.124], භික්ඛවෙ, රජකො වා චිත්තකාරකො වා රජනාය වා ලාඛාය වා හලිද්දියා වා නීලියා වා මඤ්ජිට්ඨාය වා සුපරිමට්ඨෙ ඵලකෙ වා භිත්තියා වා දුස්සපට්ටෙ වා ඉත්ථිරූපං වා පුරිසරූපං වා අභිනිම්මිනෙය්‍ය සබ්බඞ්ගපච්චඞ්ගිං; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, අස්සුතවා පුථුජ්ජනො රූපඤ්ඤෙව අභිනිබ්බත්තෙන්තො අභිනිබ්බත්තෙති, වෙදනඤ්ඤෙව…පෙ… සඤ්ඤඤ්ඤෙව… සඞ්ඛාරෙ යෙව… විඤ්ඤාණඤ්ඤෙව අභිනිබ්බත්තෙන්තො අභිනිබ්බත්තෙති. තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං…පෙ… ‘‘තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති. අට්ඨමං. Monjes, es como si un tintorero o un pintor, usando tinte, laca, cúrcuma, índigo o carmín, creara la figura de una mujer o de un hombre con todos sus miembros y partes en una tabla bien pulida, en una pared o en una tela. De la misma manera, monjes, el hombre común sin instrucción, al producir, produce solo forma; al producir, produce solo sensación... percepción... formaciones... produce solo conciencia. ¿Qué pensáis, monjes? ¿Es la forma permanente o impermanente? —Impermanente, venerable señor. —La sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia... por lo tanto, monjes, el que ve así... comprende: '...no hay nada más allá de este estado'. Octavo. 9. වාසිජටසුත්තං 9. Discurso sobre el mango de la azuela. 101. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘ජානතො අහං, භික්ඛවෙ, පස්සතො ආසවානං ඛයං වදාමි, නො අජානතො නො අපස්සතො. කිඤ්ච, භික්ඛවෙ, ජානතො කිං පස්සතො ආසවානං ඛයො හොති? ‘ඉති රූපං, ඉති රූපස්ස සමුදයො, ඉති රූපස්ස අත්ථඞ්ගමො; ඉති වෙදනා… ඉති සඤ්ඤා… ඉති සඞ්ඛාරා… ඉති විඤ්ඤාණං, ඉති විඤ්ඤාණස්ස සමුදයො, ඉති විඤ්ඤාණස්ස අත්ථඞ්ගමො’ති – එවං ඛො, භික්ඛවෙ, ජානතො එවං පස්සතො ආසවානං ඛයො හොති’’. 101. En Sāvatthi. Monjes, declaro que la destrucción de los influjos es para quien conoce y ve, no para quien no conoce ni ve. ¿Y qué es, monjes, lo que conoce y ve aquel para quien ocurre la destrucción de los influjos? 'Así es la forma, así es el origen de la forma, así es la desaparición de la forma; así es la sensación... la percepción... las formaciones... así es la conciencia, así es el origen de la conciencia, así es la desaparición de la conciencia'. Así, monjes, para quien conoce y ve de esta manera, ocurre la destrucción de los influjos. ‘‘භාවනානුයොගං අනනුයුත්තස්ස, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො විහරතො කිඤ්චාපි එවං ඉච්ඡා උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘අහො වත මෙ අනුපාදාය ආසවෙහි චිත්තං විමුච්චෙය්‍යා’ති, අථ ඛ්වස්ස නෙව අනුපාදාය ආසවෙහි චිත්තං විමුච්චති. තං කිස්ස හෙතු? ‘අභාවිතත්තා’ තිස්ස වචනීයං. කිස්ස අභාවිතත්තා? අභාවිතත්තා චතුන්නං සතිපට්ඨානානං, අභාවිතත්තා චතුන්නං සම්මප්පධානානං, අභාවිතත්තා චතුන්නං ඉද්ධිපාදානං, අභාවිතත්තා පඤ්චන්නං ඉන්ද්‍රියානං, අභාවිතත්තා පඤ්චන්නං බලානං, අභාවිතත්තා සත්තන්නං බොජ්ඣඞ්ගානං, අභාවිතත්තා අරියස්ස අට්ඨඞ්ගිකස්ස මග්ගස්ස. Monjes, aunque un monje que vive sin dedicarse al desarrollo mental pueda desear: '¡Oh, ojalá mi mente se liberara de los influjos mediante el no apego!', aun así, su mente no se libera de los influjos mediante el no apego. ¿Cuál es la razón de esto? 'Debido a la falta de desarrollo', se debe decir. ¿Debido a la falta de desarrollo de qué? Debido a la falta de desarrollo de los cuatro fundamentos de la atención consciente, de los cuatro esfuerzos correctos, de las cuatro bases del poder espiritual, de las cinco facultades, de los cinco poderes, de los siete factores de iluminación y del noble óctuple camino. ‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, කුක්කුටියා අණ්ඩානි අට්ඨ වා දස වා ද්වාදස වා. තානස්සු කුක්කුටියා න සම්මා අධිසයිතානි, න සම්මා පරිසෙදිතානි, න සම්මා පරිභාවිතානි. කිඤ්චාපි තස්සා කුක්කුටියා එවං ඉච්ඡා උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘අහො, වත මෙ [Pg.125] කුක්කුටපොතකා පාදනඛසිඛාය වා මුඛතුණ්ඩකෙන වා අණ්ඩකොසං පදාලෙත්වා සොත්ථිනා අභිනිබ්භිජ්ජෙය්‍යු’න්ති, අථ ඛො අභබ්බාව තෙ කුක්කුටපොතකා පාදනඛසිඛාය වා මුඛතුණ්ඩකෙන වා අණ්ඩකොසං පදාලෙත්වා සොත්ථිනා අභිනිබ්භිජ්ජිතුං. තං කිස්ස හෙතු? තථා හි පන, භික්ඛවෙ, කුක්කුටියා අණ්ඩානි අට්ඨ වා දස වා ද්වාදස වා; තානි කුක්කුටියා න සම්මා අධිසයිතානි, න සම්මා පරිසෙදිතානි, න සම්මා පරිභාවිතානි. එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, භාවනානුයොගං අනනුයුත්තස්ස භික්ඛුනො විහරතො කිඤ්චාපි එවං ඉච්ඡා උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘අහො, වත මෙ අනුපාදාය ආසවෙහි චිත්තං විමුච්චෙය්‍යා’ති, අථ ඛ්වස්ස නෙව අනුපාදාය ආසවෙහි චිත්තං විමුච්චති. තං කිස්ස හෙතු? ‘අභාවිතත්තා’තිස්ස වචනීයං. කිස්ස අභාවිතත්තා? අභාවිතත්තා චතුන්නං සතිපට්ඨානානං…පෙ… අට්ඨඞ්ගිකස්ස මග්ගස්ස. Monjes, es como una gallina que tiene ocho, diez o doce huevos, pero no los ha empollado correctamente, ni los ha calentado correctamente, ni los ha incubado correctamente. Aunque esa gallina pueda desear: '¡Oh, ojalá mis polluelos rompan el cascarón con las puntas de sus garras o con sus picos y salgan sanos y salvos!', aun así, esos polluelos no son capaces de romper el cascarón y salir sanos y salvos. ¿Cuál es la razón de esto? Porque, monjes, la gallina no ha empollado, ni calentado, ni incubado correctamente los ocho, diez o doce huevos. De la misma manera, monjes, aunque un monje que vive sin dedicarse al desarrollo mental pueda desear: '¡Oh, ojalá mi mente se liberara de los influjos mediante el no apego!', aun así, su mente no se libera de los influjos mediante el no apego. ¿Cuál es la razón de esto? 'Debido a la falta de desarrollo', se debe decir. ¿Debido a la falta de desarrollo de los cuatro fundamentos de la atención consciente... hasta el noble óctuple camino. ‘‘භාවනානුයොගං අනුයුත්තස්ස, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො විහරතො කිඤ්චාපි න එවං ඉච්ඡා උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘අහො වත මෙ අනුපාදාය ආසවෙහි චිත්තං විමුච්චෙය්‍යා’ති, අථ ඛ්වස්ස අනුපාදාය ආසවෙහි චිත්තං විමුච්චති. තං කිස්ස හෙතු? ‘භාවිතත්තා’තිස්ස වචනීයං. කිස්ස භාවිතත්තා? භාවිතත්තා චතුන්නං සතිපට්ඨානානං, භාවිතත්තා චතුන්නං සම්මප්පධානානං, භාවිතත්තා චතුන්නං ඉද්ධිපාදානං, භාවිතත්තා පඤ්චන්නං ඉන්ද්‍රියානං, භාවිතත්තා පඤ්චන්නං බලානං, භාවිතත්තා සත්තන්නං බොජ්ඣඞ්ගානං, භාවිතත්තා අරියස්ස අට්ඨඞ්ගිකස්ස මග්ගස්ස. Monjes, aunque un monje que vive dedicado al desarrollo mental no desee expresamente: '¡Oh, ojalá mi mente se liberara de los influjos mediante el no apego!', aun así, su mente se libera de los influjos mediante el no apego. ¿Cuál es la razón de esto? 'Debido al desarrollo', se debe decir. ¿Debido al desarrollo de qué? Debido al desarrollo de los cuatro fundamentos de la atención consciente, de los cuatro esfuerzos correctos, de las cuatro bases del poder espiritual, de las cinco facultades, de los cinco poderes, de los siete factores de iluminación y del noble óctuple camino. ‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, කුක්කුටියා අණ්ඩානි අට්ඨ වා දස වා ද්වාදස වා. තානස්සු කුක්කුටියා සම්මා අධිසයිතානි, සම්මා පරිසෙදිතානි, සම්මා පරිභාවිතානි. කිඤ්චාපි තස්සා කුක්කුටියා න එවං ඉච්ඡා උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘අහො වත මෙ කුක්කුටපොතකා පාදනඛසිඛාය වා මුඛතුණ්ඩකෙන වා අණ්ඩකොසං පදාලෙත්වා සොත්ථිනා අභිනිබ්භිජ්ජෙය්‍යු’න්ති, අථ ඛො භබ්බාව තෙ කුක්කුටපොතකා පාදනඛසිඛාය වා මුඛතුණ්ඩකෙන වා අණ්ඩකොසං පදාලෙත්වා සොත්ථිනා අභිනිබ්භිජ්ජිතුං. තං කිස්ස හෙතු? තථා හි පන, භික්ඛවෙ, කුක්කුටියා අණ්ඩානි අට්ඨ වා දස වා ද්වාදස වා; තානස්සු කුක්කුටියා සම්මා අධිසයිතානි, සම්මා පරිසෙදිතානි, සම්මා පරිභාවිතානි. එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, භාවනානුයොගං අනුයුත්තස්ස භික්ඛුනො විහරතො කිඤ්චාපි න එවං ඉච්ඡා උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘අහො වත මෙ අනුපාදාය ආසවෙහි චිත්තං විමුච්චෙය්‍යා’ති, අථ ඛ්වස්ස අනුපාදාය ආසවෙහි චිත්තං විමුච්චති. තං කිස්ස හෙතු? ‘භාවිතත්තා’තිස්ස වචනීයං. කිස්ස [Pg.126] භාවිතත්තා? භාවිතත්තා චතුන්නං සතිපට්ඨානානං…පෙ… භාවිතත්තා අරියස්ස අට්ඨඞ්ගිකස්ස මග්ගස්ස. “Monjes, es como una gallina que tuviera ocho, diez o doce huevos. Si la gallina los ha incubado debidamente, los ha calentado debidamente y los ha madurado debidamente, aunque a esa gallina no le surja el deseo: ‘¡Oh, ojalá mis polluelos rompieran la cáscara del huevo con la punta de sus garras o con sus picos y salieran sanos y salvos!’, aun así, esos polluelos son capaces de romper la cáscara del huevo con la punta de sus garras o con sus picos y salir sanos y salvos. ¿Por qué razón? Porque esos huevos, monjes, han sido debidamente incubados, debidamente calentados y debidamente madurados por la gallina. Del mismo modo, monjes, a un monje que vive dedicado a la práctica del desarrollo de la meditación, aunque no le surja el deseo: ‘¡Oh, ojalá mi mente se libere de los efluvios mediante el desapego!’, aun así, su mente se libera de los efluvios mediante el desapego. ¿Por qué razón? Se debe decir: ‘Por haber sido desarrollada’. ¿Desarrollada en qué? Por el desarrollo de los cuatro fundamentos de la atención... por el desarrollo del noble óctuple camino”. ‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, පලගණ්ඩස්ස වා පලගණ්ඩන්තෙවාසිස්ස වා වාසිජටෙ දිස්සන්තෙව අඞ්ගුලිපදානි දිස්සති අඞ්ගුට්ඨපදං. නො ච ඛ්වස්ස එවං ඤාණං හොති – ‘එත්තකං වත මෙ අජ්ජ වාසිජටස්ස ඛීණං, එත්තකං හිය්‍යො, එත්තකං පරෙ’ති. අථ ඛ්වස්ස ඛීණෙ ඛීණන්ත්වෙව ඤාණං හොති. එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, භාවනානුයොගං අනුයුත්තස්ස භික්ඛුනො විහරතො කිඤ්චාපි න එවං ඤාණං හොති – ‘එත්තකං වත මෙ අජ්ජ ආසවානං ඛීණං, එත්තකං හිය්‍යො, එත්තකං පරෙ’ති, අථ ඛ්වස්ස ඛීණෙ ඛීණන්ත්වෙව ඤාණං හොති. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, සාමුද්දිකාය නාවාය වෙත්තබන්ධනබද්ධාය වස්සමාසානි උදකෙ පරියාදාය හෙමන්තිකෙන ථලං උක්ඛිත්තාය වාතාතපපරෙතානි වෙත්තබන්ධනානි. තානි පාවුසකෙන මෙඝෙන අභිප්පවුට්ඨානි අප්පකසිරෙනෙව පටිප්පස්සම්භන්ති පූතිකානි භවන්ති; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, භාවනානුයොගං අනුයුත්තස්ස භික්ඛුනො විහරතො අප්පකසිරෙනෙව සංයොජනානි පටිප්පස්සම්භන්ති පූතිකානි භවන්තී’’ති. නවමං. “Monjes, es como cuando un carpintero o el aprendiz de un carpintero ve las marcas de sus dedos y de su pulgar en el mango de su hacha. Él no tiene el conocimiento: ‘Hoy se ha desgastado esta cantidad del mango de mi hacha, ayer esta cantidad, anteayer esta cantidad’. Sin embargo, cuando se ha desgastado, él simplemente tiene el conocimiento de que se ha desgastado. Del mismo modo, monjes, a un monje que vive dedicado a la práctica del desarrollo de la meditación, aunque no tenga el conocimiento: ‘Hoy se ha agotado esta cantidad de mis efluvios, ayer esta cantidad, anteayer esta cantidad’, sin embargo, cuando se han agotado, simplemente tiene el conocimiento de que se han agotado. Monjes, es como un barco de alta mar, cuyas amarras son de mimbre, que tras haber pasado los meses de lluvia en el agua, es arrastrado a tierra firme en la estación fría; sus amarras de mimbre, castigadas por el viento y el sol, al ser empapadas por una nube de lluvia, se debilitan fácilmente y se pudren. Del mismo modo, monjes, a un monje que vive dedicado a la práctica del desarrollo de la meditación, sus grilletes se debilitan fácilmente y se pudren”. 10. අනිච්චසඤ්ඤාසුත්තං 10. Sutra de la Percepción de la Impermanencia 102. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘අනිච්චසඤ්ඤා, භික්ඛවෙ, භාවිතා බහුලීකතා සබ්බං කාමරාගං පරියාදියති, සබ්බං රූපරාගං පරියාදියති, සබ්බං භවරාගං පරියාදියති, සබ්බං අවිජ්ජං පරියාදියති, සබ්බං අස්මිමානං සමූහනති’’. 102. En Sāvatthī. “Monjes, la percepción de la impermanencia, cuando es desarrollada y cultivada con frecuencia, agota todo deseo sensorial, agota todo deseo por la forma, agota todo deseo por la existencia, agota toda ignorancia y desarraiga todo engreimiento del ‘yo soy’”. ‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, සරදසමයෙ කස්සකො මහානඞ්ගලෙන කසන්තො සබ්බානි මූලසන්තානකානි සම්පදාලෙන්තො කසති; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, අනිච්චසඤ්ඤා භාවිතා බහුලීකතා සබ්බං කාමරාගං පරියාදියති, සබ්බං රූපරාගං පරියාදියති, සබ්බං භවරාගං පරියාදියති, සබ්බං අවිජ්ජං පරියාදියති, සබ්බං අස්මිමානං සමූහනති. “Monjes, es como cuando en la estación de otoño un agricultor, al arar con un gran arado, desgarra todas las redes de raíces mientras ara. Del mismo modo, monjes, la percepción de la impermanencia, cuando es desarrollada y cultivada con frecuencia, agota todo deseo sensorial, agota todo deseo por la forma, agota todo deseo por la existencia, agota toda ignorancia y desarraiga todo engreimiento del ‘yo soy’”. ‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, පබ්බජලායකො පබ්බජං ලායිත්වා අග්ගෙ ගහෙත්වා ඔධුනාති නිද්ධුනාති නිච්ඡොටෙති; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, අනිච්චසඤ්ඤා භාවිතා බහුලීකතා සබ්බං කාමරාගං පරියාදියති…පෙ… සබ්බං අස්මිමානං සමූහනති. “Monjes, es como un segador de hierba que, tras segar la hierba, la sujeta por la punta, la sacude, la golpea y la arroja lejos. Del mismo modo, monjes, la percepción de la impermanencia, cuando es desarrollada y cultivada con frecuencia, agota todo deseo sensorial... y desarraiga todo engreimiento del ‘yo soy’”. ‘‘සෙය්‍යථාපි[Pg.127], භික්ඛවෙ, අම්බපිණ්ඩියා වණ්ටච්ඡින්නාය යානි තත්ථ අම්බානි වණ්ටපටිබන්ධානි සබ්බානි තානි තදන්වයානි භවන්ති; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, අනිච්චසඤ්ඤා භාවිතා…පෙ… සබ්බං අස්මිමානං සමූහනති. “Monjes, es como cuando se corta el tallo de un racimo de mangos, y todos los mangos que estaban unidos al tallo caen junto con él. Del mismo modo, monjes, la percepción de la impermanencia, cuando es desarrollada... y desarraiga todo engreimiento del ‘yo soy’”. ‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, කූටාගාරස්ස යා කාචි ගොපානසියො සබ්බා තා කූටඞ්ගමා කූටනින්නා කූටසමොසරණා, කූටං තාසං අග්ගමක්ඛායති; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, අනිච්චසඤ්ඤා භාවිතා…පෙ… සබ්බං අස්මිමානං සමූහනති. “Monjes, es como en una casa con techo de punta, donde todas las vigas se dirigen hacia la cúspide, se inclinan hacia la cúspide y convergen en la cúspide; la cúspide es considerada la principal de todas ellas. Del mismo modo, monjes, la percepción de la impermanencia, cuando es desarrollada... y desarraiga todo engreimiento del ‘yo soy’”. ‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, යෙ කෙචි මූලගන්ධා කාළානුසාරිගන්ධො තෙසං අග්ගමක්ඛායති; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, අනිච්චසඤ්ඤා…පෙ… සබ්බං අස්මිමානං සමූහනති. “Monjes, de todas las fragancias de raíces que existen, la fragancia del orris negro es considerada la principal. Del mismo modo, monjes, la percepción de la impermanencia... y desarraiga todo engreimiento del ‘yo soy’”. ‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, යෙ කෙචි සාරගන්ධා, ලොහිතචන්දනං තෙසං අග්ගමක්ඛායති; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, අනිච්චසඤ්ඤා…පෙ… සබ්බං අස්මිමානං සමූහනති. “Monjes, de todas las fragancias de duramen que existen, el sándalo rojo es considerado el principal. Del mismo modo, monjes, la percepción de la impermanencia... y desarraiga todo engreimiento del ‘yo soy’”. ‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, යෙ කෙචි පුප්ඵගන්ධා, වස්සිකං තෙසං අග්ගමක්ඛායති; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, අනිච්චසඤ්ඤා…පෙ… සබ්බං අස්මිමානං සමූහනති. “Monjes, de todas las fragancias de flores que existen, el jazmín es considerado el principal. Del mismo modo, monjes, la percepción de la impermanencia... y desarraiga todo engreimiento del ‘yo soy’”. ‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, යෙ කෙචි කුට්ටරාජානො, සබ්බෙතෙ රඤ්ඤො චක්කවත්තිස්ස අනුයන්තා භවන්ති, රාජා තෙසං චක්කවත්ති අග්ගමක්ඛායති; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, අනිච්චසඤ්ඤා…පෙ… සබ්බං අස්මිමානං සමූහනති. “Monjes, de todos los reyes menores que existen, todos ellos son seguidores de un rey universal; el rey universal es considerado el principal entre ellos. Del mismo modo, monjes, la percepción de la impermanencia... y desarraiga todo engreimiento del ‘yo soy’”. ‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, යා කාචි තාරකරූපානං පභා, සබ්බා තා චන්දිමප්පභාය කලං නාග්ඝන්ති සොළසිං, චන්දප්පභා තාසං අග්ගමක්ඛායති; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, අනිච්චසඤ්ඤා…පෙ… සබ්බං අස්මිමානං සමූහනති. “Monjes, de todas las luces de las estrellas que existen, ninguna de ellas vale una decimosexta parte de la luz de la luna; la luz de la luna es considerada la principal entre ellas. Del mismo modo, monjes, la percepción de la impermanencia... y desarraiga todo engreimiento del ‘yo soy’”. ‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, සරදසමයෙ විද්ධෙ විගතවලාහකෙ දෙවෙ ආදිච්චො නතං අබ්භුස්සක්කමානො, සබ්බං ආකාසගතං තමගතං අභිවිහච්ච භාසතෙ ච තපතෙ ච විරොචතෙ ච; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, අනිච්චසඤ්ඤා භාවිතා බහුලීකතා සබ්බං කාමරාගං පරියාදියති, සබ්බං රූපරාගං පරියාදියති, සබ්බං භවරාගං පරියාදියති, සබ්බං අවිජ්ජං පරියාදියති, සබ්බං අස්මිමානං සමූහනති. “Monjes, es como en la estación de otoño, cuando el cielo está despejado y libre de nubes, el sol, al elevarse en el firmamento, disipa toda la oscuridad del espacio y brilla, resplandece y reluce. Del mismo modo, monjes, la percepción de la impermanencia, cuando es desarrollada y cultivada con frecuencia, agota todo deseo sensorial, agota todo deseo por la forma, agota todo deseo por la existencia, agota toda ignorancia y desarraiga todo engreimiento del ‘yo soy’”. ‘‘කථං භාවිතා ච, භික්ඛවෙ, අනිච්චසඤ්ඤා කථං බහුලීකතා සබ්බං කාමරාගං පරියාදියති…පෙ… සබ්බං අස්මිමානං සමූහනති? ‘ඉති රූපං, ඉති රූපස්ස [Pg.128] සමුදයො, ඉති රූපස්ස අත්ථඞ්ගමො; ඉති වෙදනා… ඉති සඤ්ඤා… ඉති සඞ්ඛාරා… ඉති විඤ්ඤාණං, ඉති විඤ්ඤාණස්ස සමුදයො, ඉති විඤ්ඤාණස්ස අත්ථඞ්ගමො’ති – එවං භාවිතා ඛො, භික්ඛවෙ, අනිච්චසඤ්ඤා එවං බහුලීකතා සබ්බං කාමරාගං පරියාදියති, සබ්බං රූපරාගං පරියාදියති, සබ්බං භවරාගං පරියාදියති, සබ්බං අවිජ්ජං පරියාදියති, සබ්බං අස්මිමානං සමූහනතී’’ති. දසමං. “¿Cómo cultivada, monjes, y cómo practicada frecuentemente, la percepción de la impermanencia agota todo deseo sensual... y arranca todo el orgullo de ‘yo soy’? ‘Así es la forma, así es el surgimiento de la forma, así es la desaparición de la forma; así es la sensación... así es la percepción... así son las formaciones... así es la conciencia, así es el surgimiento de la conciencia, así es la desaparición de la conciencia’. Así cultivada, monjes, y así practicada frecuentemente, la percepción de la impermanencia agota todo deseo sensual, agota todo deseo por la forma, agota todo deseo por la existencia, agota toda ignorancia y arranca todo el orgullo de ‘yo soy’”. Décimo. පුප්ඵවග්ගො දසමො. El Capítulo de la Flor es el décimo. තස්සුද්දානං – Su resumen es: නදී පුප්ඵඤ්ච ඵෙණඤ්ච, ගොමයඤ්ච නඛාසිඛං; සුද්ධිකං ද්වෙ ච ගද්දුලා, වාසීජටං අනිච්චතාති. El Río, la Flor y la Espuma, el Estiércol y la Punta de la uña, el Puro y los dos de la Correa, el Mango del hacha y la Impermanencia. මජ්ඣිමපණ්ණාසකො සමත්තො. La Sección Media de Cincuenta ha concluido. තස්ස මජ්ඣිමපණ්ණාසකස්ස වග්ගුද්දානං – El resumen de los capítulos de esta Sección Media de Cincuenta es: උපයො අරහන්තො ච, ඛජ්ජනී ථෙරසව්හයං; පුප්ඵවග්ගෙන පණ්ණාස, දුතියො තෙන වුච්චතීති. Compromiso, los Arahants, el Alimento, el Anciano; junto con el Capítulo de la Flor, estos se llaman los segundos cincuenta. 11. අන්තවග්ගො 11. Capítulo de los Extremos 1. අන්තසුත්තං 1. Discurso sobre los Extremos 103. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘චත්තාරොමෙ, භික්ඛවෙ, අන්තා. කතමෙ චත්තාරො? සක්කායන්තො, සක්කායසමුදයන්තො, සක්කායනිරොධන්තො, සක්කායනිරොධගාමිනිප්පටිපදන්තො. කතමො ච, භික්ඛවෙ, සක්කායන්තො? පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධාතිස්ස වචනීයං. කතමෙ පඤ්ච? සෙය්‍යථිදං – රූපුපාදානක්ඛන්ධො, වෙදනුපාදානක්ඛන්ධො, සඤ්ඤුපාදානක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරුපාදානක්ඛන්ධො, විඤ්ඤාණුපාදානක්ඛන්ධො – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සක්කායන්තො’’. 103. En Sāvatthī. “Monjes, existen estos cuatro extremos. ¿Cuáles cuatro? El extremo de la identidad, el extremo del origen de la identidad, el extremo del cese de la identidad y el extremo del camino que conduce al cese de la identidad. ¿Y cuál, monjes, es el extremo de la identidad? Debe decirse que son los cinco agregados de apego. ¿Cuáles cinco? A saber: el agregado de apego de la forma, el agregado de apego de la sensación, el agregado de apego de la percepción, el agregado de apego de las formaciones y el agregado de apego de la conciencia. A esto se le llama, monjes, el extremo de la identidad”. ‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, සක්කායසමුදයන්තො? යායං තණ්හා පොනොභවිකා නන්දිරාගසහගතා තත්‍රතත්‍රාභිනන්දිනී, සෙය්‍යථිදං – කාමතණ්හා, භවතණ්හා, විභවතණ්හා. අයං [Pg.129] වුච්චති, භික්ඛවෙ, සක්කායසමුදයන්තො. “¿Y cuál, monjes, es el extremo del origen de la identidad? Es esta avidez que conduce a una nueva existencia, que está acompañada de deleite y pasión, que encuentra placer aquí y allá; a saber: la avidez por los placeres sensoriales, la avidez por la existencia y la avidez por la no existencia. A esto se le llama, monjes, el extremo del origen de la identidad”. ‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, සක්කායනිරොධන්තො? යො තස්සායෙව තණ්හාය අසෙසවිරාගනිරොධො චාගො පටිනිස්සග්ගො මුත්ති අනාලයො – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සක්කායනිරොධන්තො. “¿Y cuál, monjes, es el extremo del cese de la identidad? Es el desvanecimiento y cese sin remanente de esa misma avidez, su renuncia, su abandono, la liberación y el desapego. A esto se le llama, monjes, el extremo del cese de la identidad”. ‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, සක්කායනිරොධගාමිනිප්පටිපදන්තො? අයමෙව අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො. සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි, සම්මාසඞ්කප්පො, සම්මාවාචා, සම්මාකම්මන්තො, සම්මාආජීවො, සම්මාවායාමො, සම්මාසති, සම්මාසමාධි. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සක්කායනිරොධගාමිනිප්පටිපදන්තො. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, චත්තාරො අන්තා’’ති. පඨමං. “¿Y cuál, monjes, es el extremo del camino que conduce al cese de la identidad? Es este mismo Noble Camino Óctuple. A saber: visión correcta, intención correcta, lenguaje correcto, acción correcta, modo de vida correcto, esfuerzo correcto, atención plena correcta y concentración correcta. A esto se le llama, monjes, el extremo del camino que conduce al cese de la identidad. Estos son, monjes, los cuatro extremos”. Primero. 2. දුක්ඛසුත්තං 2. Discurso sobre el Sufrimiento 104. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘දුක්ඛඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි දුක්ඛසමුදයඤ්ච දුක්ඛනිරොධඤ්ච දුක්ඛනිරොධගාමිනිඤ්ච පටිපදං. තං සුණාථ. කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, දුක්ඛං? පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධාතිස්ස වචනීයං. කතමෙ පඤ්ච? සෙය්‍යථිදං – රූපුපාදානක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණුපාදානක්ඛන්ධො. ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, දුක්ඛං. කතමො ච, භික්ඛවෙ, දුක්ඛසමුදයො? යායං තණ්හා පොනොභවිකා…පෙ… කාමතණ්හා, භවතණ්හා, විභවතණ්හා – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, දුක්ඛසමුදයො. කතමො ච, භික්ඛවෙ, දුක්ඛනිරොධො? යො තස්සායෙව තණ්හාය අසෙසවිරාගනිරොධො චාගො පටිනිස්සග්ගො මුත්ති අනාලයො – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, දුක්ඛනිරොධො. කතමා ච, භික්ඛවෙ, දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදා? අයමෙව අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො. සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාසමාධි. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදා’’ති. දුතියං. 104. En Sāvatthī. “Monjes, les enseñaré el sufrimiento, el origen del sufrimiento, el cese del sufrimiento y el camino que conduce al cese del sufrimiento. Escuchen. ¿Y cuál, monjes, es el sufrimiento? Debe decirse que son los cinco agregados de apego. ¿Cuáles cinco? A saber: el agregado de apego de la forma... el agregado de apego de la conciencia. A esto se le llama, monjes, el sufrimiento. ¿And cuál, monjes, es el origen del sufrimiento? Es esta avidez que conduce a una nueva existencia... la avidez por los placeres sensoriales, la avidez por la existencia y la avidez por la no existencia. A esto se le llama, monjes, el origen del sufrimiento. ¿Y cuál, monjes, es el cese del sufrimiento? Es el desvanecimiento y cese sin remanente de esa misma avidez, su renuncia, su abandono, la liberación y el desapego. A esto se le llama, monjes, el cese del sufrimiento. ¿Y cuál, monjes, es el camino que conduce al cese del sufrimiento? Es este mismo Noble Camino Óctuple. A saber: visión correcta... concentración correcta. A esto se le llama, monjes, el camino que conduce al cese del sufrimiento”. Segundo. 3. සක්කායසුත්තං 3. Discurso sobre la Identidad 105. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘සක්කායඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි සක්කායසමුදයඤ්ච සක්කායනිරොධඤ්ච සක්කායනිරොධගාමිනිඤ්ච පටිපදං. තං සුණාථ. කතමො ච, භික්ඛවෙ, සක්කායො? පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධාතිස්ස වචනීයං. කතමෙ පඤ්ච? සෙය්‍යථිදං – රූපුපාදානක්ඛන්ධො, වෙදනුපාදානක්ඛන්ධො, සඤ්ඤුපාදානක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරුපාදානක්ඛන්ධො, විඤ්ඤාණුපාදානක්ඛන්ධො. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සක්කායො. කතමො ච, භික්ඛවෙ, සක්කායසමුදයො? යායං තණ්හා පොනොභවිකා…පෙ… කාමතණ්හා, භවතණ්හා, විභවතණ්හා – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සක්කායසමුදයො. කතමො ච, භික්ඛවෙ, සක්කායනිරොධො? යො තස්සායෙව තණ්හාය…පෙ… අයං වුච්චති[Pg.130], භික්ඛවෙ, සක්කායනිරොධො. කතමා ච, භික්ඛවෙ, සක්කායනිරොධගාමිනී පටිපදා? අයමෙව අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො. සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාසමාධි. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සක්කායනිරොධගාමිනී පටිපදා’’ති. තතියං. 105. En Sāvatthī. “Monjes, les enseñaré la identidad, el origen de la identidad, el cese de la identidad y el camino que conduce al cese de la identidad. Escuchen. ¿Y cuál, monjes, es la identidad? Debe decirse que son los cinco agregados de apego. ¿Cuáles cinco? A saber: el agregado de apego de la forma, el agregado de apego de la sensación, el agregado de apego de la percepción, el agregado de apego de las formaciones y el agregado de apego de la conciencia. A esto se le llama, monjes, la identidad. ¿Y cuál, monjes, es el origen de la identidad? Es esta avidez que conduce a una nueva existencia... la avidez por los placeres sensoriales, la avidez por la existencia y la avidez por la no existencia. A esto se le llama, monjes, el origen de la identidad. ¿Y cuál, monjes, es el cese de la identidad? Es el desvanecimiento y cese sin remanente de esa misma avidez... A esto se le llama, monjes, el cese de la identidad. ¿Y cuál, monjes, es el camino que conduce al cese de la identidad? Es este mismo Noble Camino Óctuple. A saber: visión correcta... concentración correcta. A esto se le llama, monjes, el camino que conduce al cese de la identidad”. Tercero. 4. පරිඤ්ඤෙය්‍යසුත්තං 4. Discurso sobre lo que debe ser Plenamente Comprendido 106. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘පරිඤ්ඤෙය්‍යෙ ච, භික්ඛවෙ, ධම්මෙ දෙසෙස්සාමි පරිඤ්ඤඤ්ච පරිඤ්ඤාතාවිඤ්ච පුග්ගලං. තං සුණාථ. කතමෙ ච, භික්ඛවෙ, පරිඤ්ඤෙය්‍යා ධම්මා? රූපං, භික්ඛවෙ, පරිඤ්ඤෙය්‍යො ධම්මො. වෙදනා…පෙ… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං පරිඤ්ඤෙය්‍යො ධම්මො. ඉමෙ වුච්චන්ති, භික්ඛවෙ, පරිඤ්ඤෙය්‍යා ධම්මා. කතමා ච, භික්ඛවෙ, පරිඤ්ඤා? රාගක්ඛයො, දොසක්ඛයො, මොහක්ඛයො – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, පරිඤ්ඤා. කතමො ච, භික්ඛවෙ, පරිඤ්ඤාතාවී පුග්ගලො? අරහාතිස්ස වචනීයං. ය්වායං ආයස්මා එවංනාමො එවංගොත්තො – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, පරිඤ්ඤාතාවී පුග්ගලො’’ති. චතුත්ථං. 106. En Sāvatthī. “Monjes, les enseñaré las cosas que deben ser plenamente comprendidas, la comprensión plena y la persona que ha comprendido plenamente. Escuchen. ¿Y cuáles, monjes, son las cosas que deben ser plenamente comprendidas? La forma, monjes, es algo que debe ser plenamente comprendido. La sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia es algo que debe ser plenamente comprendido. A esto se le llaman, monjes, las cosas que deben ser plenamente comprendidas. ¿Y qué es, monjes, la comprensión plena? El agotamiento de la pasión, el agotamiento del odio y el agotamiento del engaño. A esto se le llama, monjes, la comprensión plena. ¿Y quién, monjes, es la persona que ha comprendido plenamente? Debe decirse que es el Arahant. Aquel venerable de tal nombre y tal clan; a él se le llama, monjes, la persona que ha comprendido plenamente”. Cuarto. 5. සමණසුත්තං 5. Discurso sobre los Ascetas 107. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, උපාදානක්ඛන්ධා. කතමෙ පඤ්ච? සෙය්‍යථිදං – රූපුපාදානක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණුපාදානක්ඛන්ධො. යෙ හි කෙචි, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා ඉමෙසං පඤ්චන්නං උපාදානක්ඛන්ධානං අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං නප්පජානන්ති…පෙ… පජානන්ති, සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරන්තී’’ති. පඤ්චමං. 107. En Sāvatthī. “Monjes, hay estos cinco agregados de apego. ¿Cuáles cinco? A saber: el agregado de apego de la forma... el agregado de apego de la conciencia. Aquellos ascetas o brahmanes que no comprenden según la realidad la gratificación, el peligro y el escape de estos cinco agregados de apego... [pero aquellos que sí] comprenden, habiéndolo conocido por sí mismos mediante el conocimiento directo, habiéndolo realizado y alcanzado, permanecen en ello”. Quinto. 6. දුතියසමණසුත්තං 6. Segundo Discurso sobre los Ascetas 108. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, උපාදානක්ඛන්ධා. කතමෙ පඤ්ච? සෙය්‍යථිදං – රූපුපාදානක්ඛන්ධො, වෙදනුපාදානක්ඛන්ධො, සඤ්ඤුපාදානක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරුපාදානක්ඛන්ධො, විඤ්ඤාණුපාදානක්ඛන්ධො. යෙ හි කෙචි, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා ඉමෙසං පඤ්චන්නං උපාදානක්ඛන්ධානං සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං නප්පජානන්ති…පෙ… පජානන්ති, සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරන්තී’’ති. ඡට්ඨං. 108. En Sāvatthī. "Monjes, hay estos cinco agregados del apego. ¿Cuáles cinco? A saber: el agregado del apego a la forma, el agregado del apego a la sensación, el agregado del apego a la percepción, el agregado del apego a las formaciones volitivas y el agregado del apego a la conciencia. Monjes, cualesquiera ascetas o brahmanes que no comprenden según la realidad el origen, la desaparición, la gratificación, el peligro y la liberación de estos cinco agregados del apego... pero aquellos que sí los comprenden, habiendo conocido por sí mismos mediante el conocimiento directo, habiéndolo realizado y alcanzado por sí mismos, permanecen en ello". 7. සොතාපන්නසුත්තං 7. Sotāpannasutta — Discurso sobre el que ha entrado en la corriente. 109. සාවත්ථිනිදානං[Pg.131]. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, උපාදානක්ඛන්ධා. කතමෙ පඤ්ච? සෙය්‍යථිදං – රූපුපාදානක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණුපාදානක්ඛන්ධො. යතො ඛො, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො ඉමෙසං පඤ්චන්නං උපාදානක්ඛන්ධානං සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං පජානාති. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො සොතාපන්නො අවිනිපාතධම්මො නියතො සම්බොධිපරායනො’’ති. සත්තමං. 109. En Sāvatthī. "Monjes, hay estos cinco agregados del apego. ¿Cuáles cinco? A saber: el agregado del apego a la forma... el agregado del apego a la conciencia. Monjes, cuando un noble discípulo comprende según la realidad el origen, la desaparición, la gratificación, el peligro y la liberación de estos cinco agregados del apego, a este se le llama, monjes, un noble discípulo que ha entrado en la corriente, no sujeto a la caída en estados inferiores, firme y destinado a la plena iluminación". 8. අරහන්තසුත්තං 8. Arahantasutta — Discurso sobre el Arahant. 110. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, උපාදානක්ඛන්ධා. කතමෙ පඤ්ච? සෙය්‍යථිදං – රූපුපාදානක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණුපාදානක්ඛන්ධො. යතො ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ඉමෙසං පඤ්චන්නං උපාදානක්ඛන්ධානං සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං විදිත්වා අනුපාදාවිමුත්තො හොති. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අරහං ඛීණාසවො වුසිතවා කතකරණීයො ඔහිතභාරො අනුප්පත්තසදත්ථො පරික්ඛීණභවසංයොජනො සම්මදඤ්ඤාවිමුත්තො’’ති. අට්ඨමං. 110. En Sāvatthī. "Monjes, hay estos cinco agregados del apego. ¿Cuáles cinco? A saber: el agregado del apego a la forma... el agregado del apego a la conciencia. Monjes, cuando un monje, habiendo conocido según la realidad el origen, la desaparición, la gratificación, el peligro y la liberación de estos cinco agregados del apego, se libera mediante el no apego, a este se le llama, monjes, un monje Arahant, aquel que tiene los contaminantes extinguidos, que ha vivido la vida santa, que ha hecho lo que debía hacerse, que ha dejado la carga, que ha alcanzado su propia meta, que ha agotado los grilletes de la existencia y está liberado mediante el conocimiento correcto". 9. ඡන්දප්පහානසුත්තං 9. Chandappahānasutta — Discurso sobre el abandono del deseo. 111. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘රූපෙ, භික්ඛවෙ, යො ඡන්දො යො රාගො යා නන්දී යා තණ්හා, තං පජහථ. එවං තං රූපං පහීනං භවිස්සති උච්ඡින්නමූලං තාලාවත්ථුකතං අනභාවංකතං ආයතිං අනුප්පාදධම්මං. වෙදනාය…පෙ… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරෙසු… විඤ්ඤාණෙ යො ඡන්දො යො රාගො යා නන්දී යා තණ්හා, තං පජහථ. එවං තං විඤ්ඤාණං පහීනං භවිස්සති උච්ඡින්නමූලං තාලාවත්ථුකතං අනභාවංකතං ආයතිං අනුප්පාදධම්ම’’න්ති. නවමං. 111. En Sāvatthī. "Monjes, cualquier deseo, pasión, deleite o avidez que haya por la forma, abandonadla. De esta manera, esa forma será abandonada, cortada de raíz, convertida en un tocón de palmera, aniquilada y de tal naturaleza que no volverá a surgir en el futuro. Por la sensación... por la percepción... por las formaciones volitivas... cualquier deseo, pasión, deleite o avidez que haya por la conciencia, abandonadla. De esta manera, esa conciencia será abandonada, cortada de raíz, convertida en un tocón de palmera, aniquilada y de tal naturaleza que no volverá a surgir en el futuro". 10. දුතියඡන්දප්පහානසුත්තං 10. Dutiyachandappahānasutta — Segundo discurso sobre el abandono del deseo. 112. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘රූපෙ, භික්ඛවෙ, යො ඡන්දො යො රාගො යා නන්දී යා තණ්හා යෙ උපයුපාදානා චෙතසො අධිට්ඨානාභිනිවෙසානුසයා, තෙ පජහථ. එවං තං රූපං පහීනං භවිස්සති උච්ඡින්නමූලං…පෙ… වෙදනාය… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරෙසු යො ඡන්දො…පෙ… එවං තෙ සඞ්ඛාරා පහීනා භවිස්සන්ති උච්ඡින්නමූලා තාලාවත්ථුකතා අනභාවංකතා ආයතිං [Pg.132] අනුප්පාදධම්මා. විඤ්ඤාණෙ යො ඡන්දො යො රාගො යා නන්දී යා තණ්හා යෙ උපයුපාදානා චෙතසො අධිට්ඨානාභිනිවෙසානුසයා, තෙ පජහථ. එවං තං විඤ්ඤාණං පහීනං භවිස්සති උච්ඡින්නමූලං තාලාවත්ථුකතං අනභාවංකතං ආයතිං අනුප්පාදධම්ම’’න්ති. දසමං. 112. En Sāvatthī. "Monjes, cualquier deseo, pasión, deleite o avidez que haya por la forma, y cualesquiera medios de apego, determinaciones, inclinaciones e inclinaciones latentes de la mente, abandonadlos. De esta manera, esa forma será abandonada, cortada de raíz... por la sensación... por la percepción... por las formaciones volitivas, cualquier deseo... abandonadlos. De esta manera, esas formaciones volitivas serán abandonadas, cortadas de raíz, convertidas en tocones de palmera, aniquiladas y de tal naturaleza que no volverán a surgir en el futuro. Cualquier deseo, pasión, deleite o avidez que haya por la conciencia, y cualesquiera medios de apego, determinaciones, inclinaciones e inclinaciones latentes de la mente, abandonadlos. De esta manera, esa conciencia será abandonada, cortada de raíz, convertida en un tocón de palmera, aniquilada y de tal naturaleza que no volverá a surgir en el futuro". අන්තවග්ගො එකාදසමො. El Antavaggo (Capítulo del Fin), el undécimo, ha terminado. තස්සුද්දානං – Su resumen es: අන්තො දුක්ඛඤ්ච සක්කායො, පරිඤ්ඤෙය්‍යා සමණා දුවෙ; සොතාපන්නො අරහා ච, දුවෙ ච ඡන්දප්පහානාති. El fin, el sufrimiento, la identidad, lo que debe ser comprendido plenamente, los dos discursos sobre los ascetas, el que ha entrado en la corriente, el Arahant y los dos sobre el abandono del deseo. 12. ධම්මකථිකවග්ගො 12. Dhammakathikavaggo — Capítulo del Orador del Dhamma. 1. අවිජ්ජාසුත්තං 1. Avijjāsutta — Discurso sobre la Ignorancia. 113. සාවත්ථිනිදානං. අථ ඛො අඤ්ඤතරො භික්ඛු යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි…පෙ… එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘‘අවිජ්ජා අවිජ්ජා’ති, භන්තෙ, වුච්චති. කතමා නු ඛො, භන්තෙ, අවිජ්ජා, කිත්තාවතා ච අවිජ්ජාගතො හොතී’’ති? ‘‘ඉධ, භික්ඛු, අස්සුතවා පුථුජ්ජනො රූපං නප්පජානාති, රූපසමුදයං නප්පජානාති, රූපනිරොධං නප්පජානාති, රූපනිරොධගාමිනිං පටිපදං නප්පජානාති; වෙදනං නප්පජානාති… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ නප්පජානාති…පෙ… විඤ්ඤාණනිරොධගාමිනිං පටිපදං නප්පජානාති. අයං වුච්චති, භික්ඛු, අවිජ්ජා. එත්තාවතා ච අවිජ්ජාගතො හොතී’’ති. පඨමං. 113. En Sāvatthī. Entonces cierto monje se acercó al Bienaventurado... sentado a un lado, ese monje dijo al Bienaventurado: "Se dice 'ignorancia, ignorancia', venerable señor. ¿Qué es, señor, la ignorancia y hasta qué punto se dice que uno ha caído en la ignorancia?". "Aquí, monje, el hombre común que no ha escuchado las enseñanzas no comprende la forma, no comprende el origen de la forma, no comprende el cese de la forma, no comprende el sendero que conduce al cese de la forma; no comprende la sensación... la percepción... las formaciones volitivas... no comprende el sendero que conduce al cese de la conciencia. Esto, monje, se llama ignorancia, y hasta este punto se dice que uno ha caído en la ignorancia". 2. විජ්ජාසුත්තං 2. Vijjāsutta — Discurso sobre el Conocimiento. 114. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘‘විජ්ජා විජ්ජා’ති, භන්තෙ, වුච්චති. කතමා නු ඛො, භන්තෙ, විජ්ජා, කිත්තාවතා ච විජ්ජාගතො හොතී’’ති? ‘‘ඉධ, භික්ඛු, සුතවා අරියසාවකො රූපං පජානාති, රූපසමුදයං පජානාති, රූපනිරොධං පජානාති, රූපනිරොධගාමිනිං පටිපදං පජානාති. වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ පජානාති…පෙ… විඤ්ඤාණනිරොධගාමිනිං පටිපදං පජානාති. අයං වුච්චති, භික්ඛු, විජ්ජා. එත්තාවතා ච විජ්ජාගතො හොතී’’ති. දුතියං. 114. En Sāvatthī. Sentado a un lado, ese monje dijo al Bienaventurado: "Se dice 'conocimiento, conocimiento', venerable señor. ¿Qué es, señor, el conocimiento y hasta qué punto se dice que uno ha alcanzado el conocimiento?". "Aquí, monje, el noble discípulo que ha escuchado las enseñanzas comprende la forma, comprende el origen de la forma, comprende el cese de la forma, comprende el sendero que conduce al cese de la forma. Comprende la sensación... la percepción... las formaciones volitivas... comprende el sendero que conduce al cese de la conciencia. Esto, monje, se llama conocimiento, y hasta este punto se dice que uno ha alcanzado el conocimiento". 3. ධම්මකථිකසුත්තං 3. Dhammakathikasutta — Discurso sobre el Orador del Dhamma. 115. සාවත්ථිනිදානං[Pg.133]. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘‘ධම්මකථිකො ධම්මකථිකො’ති, භන්තෙ, වුච්චති. කිත්තාවතා නු ඛො, භන්තෙ, ධම්මකථිකො හොතී’’ති? ‘‘රූපස්ස චෙ, භික්ඛු, නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය ධම්මං දෙසෙති ‘ධම්මකථිකො භික්ඛූ’ති අලං වචනාය. රූපස්ස චෙ, භික්ඛු, නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන්නො හොති, ‘ධම්මානුධම්මප්පටිපන්නො භික්ඛූ’ති අලං වචනාය. රූපස්ස චෙ, භික්ඛු, නිබ්බිදා විරාගා නිරොධා අනුපාදාවිමුත්තො හොති, ‘දිට්ඨධම්මනිබ්බානප්පත්තො භික්ඛූ’ති අලං වචනාය. වෙදනාය චෙ, භික්ඛු…පෙ… සඤ්ඤාය චෙ, භික්ඛු… සඞ්ඛාරානං චෙ, භික්ඛු… විඤ්ඤාණස්ස චෙ, භික්ඛු, නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය ධම්මං දෙසෙති, ‘ධම්මකථිකො භික්ඛූ’ති අලං වචනාය. විඤ්ඤාණස්ස චෙ, භික්ඛු, නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන්නො හොති, ‘ධම්මානුධම්මප්පටිපන්නො භික්ඛූ’ති අලං වචනාය. විඤ්ඤාණස්ස චෙ, භික්ඛු, නිබ්බිදා විරාගා නිරොධා අනුපාදාවිමුත්තො හොති, ‘දිට්ඨධම්මනිබ්බානප්පත්තො භික්ඛූ’ති අලං වචනායා’’ති. තතියං. 115. En Sāvatthī. Sentado a un lado, ese monje dijo al Bienaventurado: "Se dice 'un orador del Dhamma, un orador del Dhamma', venerable señor. ¿Hasta qué punto se es un orador del Dhamma?". "Monje, si uno enseña el Dhamma para el desencanto, el desapego y el cese de la forma, es suficiente para llamarlo 'un monje que es orador del Dhamma'. Si uno practica para el desencanto, el desapego y el cese de la forma, es suficiente para llamarlo 'un monje que practica el Dhamma de acuerdo con el Dhamma'. Si uno está liberado a través del no apego debido al desencanto, el desapego y el cese de la forma, es suficiente para llamarlo 'un monje que ha alcanzado el Nibbāna en esta misma vida'. Por la sensación... por la percepción... por las formaciones volitivas... si uno enseña el Dhamma para el desencanto, el desapego y el cese de la conciencia, es suficiente para llamarlo 'un monje que es orador del Dhamma'. Si uno practica para el desencanto, el desapego y el cese de la conciencia, es suficiente para llamarlo 'un monje que practica el Dhamma de acuerdo con el Dhamma'. Si uno está liberado a través del no apego debido al desencanto, el desapego y el cese de la conciencia, es suficiente para llamarlo 'un monje que ha alcanzado el Nibbāna en esta misma vida'". 4. දුතියධම්මකථිකසුත්තං 4. Dutiyadhammakathikasutta — Segundo discurso sobre el Orador del Dhamma. 116. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘‘ධම්මකථිකො ධම්මකථිකො’ති, භන්තෙ, වුච්චති. කිත්තාවතා නු ඛො, භන්තෙ, ධම්මකථිකො හොති, කිත්තාවතා ධම්මානුධම්මප්පටිපන්නො හොති, කිත්තාවතා දිට්ඨධම්මනිබ්බානප්පත්තො හොතී’’ති? ‘‘රූපස්ස චෙ, භික්ඛු, නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය ධම්මං දෙසෙති, ‘ධම්මකථිකො භික්ඛූ’ති අලං වචනාය. රූපස්ස චෙ, භික්ඛු, නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන්නො හොති, ‘ධම්මානුධම්මප්පටිපන්නො භික්ඛූ’ති අලං වචනාය. රූපස්ස චෙ, භික්ඛු, නිබ්බිදා විරාගා නිරොධා අනුපාදාවිමුත්තො හොති, ‘දිට්ඨධම්මනිබ්බානප්පත්තො භික්ඛූ’ති අලං වචනාය. වෙදනාය චෙ, භික්ඛු…පෙ… සඤ්ඤාය චෙ, භික්ඛු… සඞ්ඛාරානං චෙ, භික්ඛු… විඤ්ඤාණස්ස චෙ, භික්ඛු, නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය ධම්මං දෙසෙති, ‘ධම්මකථිකො භික්ඛූ’ති අලං වචනාය. විඤ්ඤාණස්ස චෙ, භික්ඛු, නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන්නො හොති, ‘ධම්මානුධම්මප්පටිපන්නො භික්ඛූ’ති අලං වචනාය. විඤ්ඤාණස්ස චෙ, භික්ඛු, නිබ්බිදා විරාගා [Pg.134] නිරොධා අනුපාදාවිමුත්තො හොති, ‘දිට්ඨධම්මනිබ්බානප්පත්තො භික්ඛූ’ති අලං වචනායා’’ති. චතුත්ථං. 116. En Sāvatthī. Entonces, aquel monje, sentado a un lado, dijo esto al Bienaventurado: «Señor, se dice: ‘un orador del Dhamma, un orador del Dhamma’. ¿En qué medida, Señor, se es un orador del Dhamma? ¿En qué medida se es alguien que practica en conformidad con el Dhamma? ¿En qué medida se es alguien que ha alcanzado el Nibbāna en esta misma vida?». «Monje, si alguien enseña el Dhamma para el desencanto, el desapasionamiento y la cesación de la forma, es suficiente con decir: ‘el monje es un orador del Dhamma’. Monje, si alguien practica para el desencanto, el desapasionamiento y la cesación de la forma, es suficiente con decir: ‘el monje es alguien que practica en conformidad con el Dhamma’. Monje, si a través del desencanto, el desapasionamiento y la cesación de la forma, alguien está liberado mediante el no-apego, es suficiente con decir: ‘el monje es alguien que ha alcanzado el Nibbāna en esta misma vida’. Con respecto a la sensación... con respecto a la percepción... con respecto a las formaciones... Monje, si alguien enseña el Dhamma para el desencanto, el desapasionamiento y la cesación de la conciencia, es suficiente con decir: ‘el monje es un orador del Dhamma’. Monje, si alguien practica para el desencanto, el desapasionamiento y la cesación de la conciencia, es suficiente con decir: ‘el monje es alguien que practica en conformidad con el Dhamma’. Monje, si a través del desencanto, el desapasionamiento y la cesación de la conciencia, alguien está liberado mediante el no-apego, es suficiente con decir: ‘el monje es alguien que ha alcanzado el Nibbāna en esta misma vida’». 5. බන්ධනසුත්තං 5. Discurso sobre las Ataduras 117. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘ඉධ භික්ඛවෙ අස්සුතවා පුථුජ්ජනො අරියානං අදස්සාවී…පෙ… සප්පුරිසධම්මෙ අවිනීතො රූපං අත්තතො සමනුපස්සති, රූපවන්තං වා අත්තානං; අත්තනි වා රූපං, රූපස්මිං වා අත්තානං. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අස්සුතවා පුථුජ්ජනො රූපබන්ධනබද්ධො සන්තරබාහිරබන්ධනබද්ධො අතීරදස්සී අපාරදස්සී, බද්ධො ජීයති බද්ධො මීයති බද්ධො අස්මා ලොකා පරං ලොකං ගච්ඡති. වෙදනං අත්තතො සමනුපස්සති…පෙ… වෙදනාය වා අත්තානං. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අස්සුතවා පුථුජ්ජනො වෙදනාබන්ධනබද්ධො සන්තරබාහිරබන්ධනබද්ධො අතීරදස්සී අපාරදස්සී, බද්ධො ජීයති බද්ධො මීයති බද්ධො අස්මා ලොකා පරං ලොකං ගච්ඡති. සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං අත්තතො සමනුපස්සති…පෙ… අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අස්සුතවා පුථුජ්ජනො විඤ්ඤාණබන්ධනබද්ධො සන්තරබාහිරබන්ධනබද්ධො අතීරදස්සී අපාරදස්සී, බද්ධො ජීයති බද්ධො මීයති බද්ධො අස්මා ලොකා පරං ලොකං ගච්ඡති’’. 117. En Sāvatthī. «Monjes, en este mundo, la persona mundana común e instruida que no tiene visión de los Nobles... que no está entrenada en el Dhamma de los hombres íntegros, considera la forma como el yo, o al yo como poseedor de la forma, o la forma en el yo, o al yo en la forma. De este se dice, monjes: ‘la persona mundana no instruida está atada por el vínculo de la forma, está atada por vínculos internos y externos; no ve la orilla cercana (del samsara) ni ve la orilla lejana (el Nibbāna)’. Estando atada, envejece; estando atada, muere; estando atada, va de este mundo al otro mundo. Considera la sensación como el yo... la sensación en el yo. De este se dice, monjes: ‘la persona mundana no instruida está atada por el vínculo de la sensación, está atada por vínculos internos y externos; no ve la orilla cercana ni ve la orilla lejana. Estando atada, envejece; estando atada, muere; estando atada, va de este mundo al otro mundo’. Considera la percepción... las formaciones... la conciencia como el yo... De este se dice, monjes: ‘la persona mundana no instruida está atada por el vínculo de la conciencia, está atada por vínculos internos y externos; no ve la orilla cercana ni ve la orilla lejana. Estando atada, envejece; estando atada, muere; estando atada, va de este mundo al otro mundo’». ‘‘සුතවා ච ඛො, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො අරියානං දස්සාවී…පෙ… සප්පුරිසධම්මෙ සුවිනීතො න රූපං අත්තතො සමනුපස්සති, න රූපවන්තං වා අත්තානං; න අත්තනි වා රූපං, න රූපස්මිං වා අත්තානං. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො න රූපබන්ධනබද්ධො, න සන්තරබාහිරබන්ධනබද්ධො, තීරදස්සී, පාරදස්සී; ‘පරිමුත්තො සො දුක්ඛස්මා’ති වදාමි. න වෙදනං අත්තතො…පෙ… න සඤ්ඤං අත්තතො…පෙ… න සඞ්ඛාරෙ අත්තතො…පෙ… න විඤ්ඤාණං අත්තතො සමනුපස්සති…පෙ… අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො න විඤ්ඤාණබන්ධනබද්ධො, න සන්තරබාහිරබන්ධනබද්ධො, තීරදස්සී, පාරදස්සී, ‘පරිමුත්තො සො දුක්ඛස්මා’ති වදාමී’’ති. පඤ්චමං. «Pero el noble discípulo instruido, monjes, que tiene visión de los Nobles... que está bien entrenado en el Dhamma de los hombres íntegros, no considera la forma como el yo, ni al yo como poseedor de la forma, ni la forma en el yo, ni al yo en la forma. De este se dice, monjes: ‘el noble discípulo instruido no está atado por el vínculo de la forma, no está atado por vínculos internos y externos; ve la orilla cercana y ve la orilla lejana’. ‘Él está totalmente liberado del sufrimiento’, así lo declaro. No considera la sensación como el yo... no considera la percepción como el yo... no considera las formaciones como el yo... no considera la conciencia como el yo... De este se dice, monjes: ‘el noble discípulo instruido no está atado por el vínculo de la conciencia, no está atado por vínculos internos y externos; ve la orilla cercana y ve la orilla lejana’. ‘Él está totalmente liberado del sufrimiento’, así lo declaro». Quinto. 6. පරිපුච්ඡිතසුත්තං 6. Discurso de la Pregunta 118. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, රූපං ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’ති සමනුපස්සථා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘සාධු, භික්ඛවෙ! රූපං, භික්ඛවෙ, ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං [Pg.135] යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. ‘‘වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’ති සමනුපස්සථා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘සාධු, භික්ඛවෙ! විඤ්ඤාණං, භික්ඛවෙ, ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං…පෙ… එවං පස්සං…පෙ… කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතීති. ඡට්ඨං. 118. En Sāvatthī. «Monjes, ¿qué pensáis? ¿Consideráis a la forma así: ‘esto es mío, esto soy yo, esto es mi yo’?». «No, Señor». «¡Bien, monjes! Monjes, la forma debe verse tal como realmente es con sabiduría correcta de este modo: ‘esto no es mío, esto no soy yo, esto no es mi yo’. ¿Consideráis la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia así: ‘esto es mío, esto soy yo, esto es mi yo’?». «No, Señor». «¡Bien, monjes! Monjes, la conciencia debe verse tal como realmente es con sabiduría correcta de este modo: ‘esto no es mío, esto no soy yo, esto no es mi yo’... viendo así... comprende: ‘no hay nada más para este estado de existencia’». Sexto. 7. දුතියපරිපුච්ඡිතසුත්තං 7. Segundo Discurso de la Pregunta 119. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, රූපං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති සමනුපස්සථා’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘සාධු භික්ඛවෙ! රූපං, භික්ඛවෙ, ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති සමනුපස්සථා’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘සාධු භික්ඛවෙ! විඤ්ඤාණං, භික්ඛවෙ, ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං…පෙ… එවං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති. සත්තමං. 119. En Sāvatthī. «Monjes, ¿qué pensáis? ¿Consideráis a la forma así: ‘esto no es mío, esto no soy yo, esto no es mi yo’?». «Sí, Señor». «¡Bien, monjes! Monjes, la forma debe verse tal como realmente es con sabiduría correcta de este modo: ‘esto no es mío, esto no soy yo, esto no es mi yo’. ¿Consideráis la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia así: ‘esto no es mío, esto no soy yo, esto no es mi yo’?». «Sí, Señor». «¡Bien, monjes! Monjes, la conciencia debe verse tal como realmente es con sabiduría correcta de este modo: ‘esto no es mío, esto no soy yo, esto no es mi yo’... de este modo... comprende: ‘no hay nada más para este estado de existencia’». Séptimo. 8. සංයොජනියසුත්තං 8. Discurso sobre las cosas que encadenan 120. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘සංයොජනියෙ ච, භික්ඛවෙ, ධම්මෙ දෙසෙස්සාමී සංයොජනඤ්ච. තං සුණාථ. කතමෙ ච, භික්ඛවෙ, සංයොජනියා ධම්මා, කතමං සංයොජනං? රූපං, භික්ඛවෙ, සංයොජනියො ධම්මො; යො තත්ථ ඡන්දරාගො, තං තත්ථ සංයොජනං. වෙදනා…පෙ… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං සංයොජනියො ධම්මො; යො තත්ථ ඡන්දරාගො, තං තත්ථ සංයොජනං. ඉමෙ වුච්චන්ති, භික්ඛවෙ, සංයොජනියා ධම්මා, ඉදං සංයොජන’’න්ති. අට්ඨමං. 120. En Sāvatthī. «Monjes, enseñaré las cosas que tienden hacia los grilletes y el grillete mismo. Escuchad eso. ¿Y cuáles son, monjes, las cosas que tienden hacia los grilletes, y cuál es el grillete? La forma, monjes, es una cosa que tiende hacia los grilletes; cualquier deseo y apego que haya allí, ese es el grillete. La sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia es una cosa que tiende hacia los grilletes; cualquier deseo y apego que haya allí, ese es el grillete. Estas se llaman, monjes, las cosas que tienden hacia los grilletes, y esto es el grillete». Octavo. 9. උපාදානියසුත්තං 9. Discurso sobre las cosas propensas al apego 121. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘උපාදානියෙ ච, භික්ඛවෙ, ධම්මෙ දෙසෙස්සාමි උපාදානඤ්ච. තං සුණාථ. කතමෙ ච, භික්ඛවෙ, උපාදානියා ධම්මා, කතමං උපාදානං? රූපං, භික්ඛවෙ, උපාදානියො ධම්මො, යො තත්ථ ඡන්දරාගො, තං තත්ථ උපාදානං. වෙදනා…පෙ… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං උපාදානියො ධම්මො; යො තත්ථ ඡන්දරාගො, තං තත්ථ උපාදානං. ඉමෙ වුච්චන්ති, භික්ඛවෙ, උපාදානියා ධම්මා, ඉදං උපාදාන’’න්ති. නවමං. 121. En Sāvatthī. «Monjes, os enseñaré las cosas que provocan el apego y el apego mismo. Escuchad esto. ¿Y cuáles, monjes, son las cosas que provocan el apego, y qué es el apego? La forma, monjes, es una cosa que provoca el apego; cualquier deseo y pasión por ella es el apego mismo. La sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia es una cosa que provoca el apego; cualquier deseo y pasión por ella es el apego mismo. Estas, monjes, se llaman las cosas que provocan el apego, y esto es el apego». 10. සීලවන්තසුත්තං 10. Sīlavantasutta - Discurso sobre el que posee virtud 122. එකං [Pg.136] සමයං ආයස්මා ච සාරිපුත්තො ආයස්මා ච මහාකොට්ඨිකො බාරාණසියං විහරන්ති ඉසිපතනෙ මිගදායෙ. අථ ඛො ආයස්මා මහාකොට්ඨිකො සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො යෙනායස්මා සාරිපුත්තො තෙනුපසඞ්කමි…පෙ… එතදවොච – ‘‘සීලවතාවුසො, සාරිපුත්ත, භික්ඛුනා කතමෙ ධම්මා යොනිසො මනසිකාතබ්බා’’ති? ‘‘සීලවතාවුසො, කොට්ඨික, භික්ඛුනා පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා අනිච්චතො දුක්ඛතො රොගතො ගණ්ඩතො සල්ලතො අඝතො ආබාධතො පරතො පලොකතො සුඤ්ඤතො අනත්තතො යොනිසො මනසි කාතබ්බා. කතමෙ පඤ්ච? සෙය්‍යථිදං – රූපුපාදානක්ඛන්ධො, වෙදනුපාදානක්ඛන්ධො, සඤ්ඤුපාදානක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරුපාදානක්ඛන්ධො, විඤ්ඤාණුපාදානක්ඛන්ධො. සීලවතාවුසො, කොට්ඨික, භික්ඛුනා ඉමෙ පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා අනිච්චතො දුක්ඛතො රොගතො ගණ්ඩතො සල්ලතො අඝතො ආබාධතො පරතො පලොකතො සුඤ්ඤතො අනත්තතො යොනිසො මනසි කාතබ්බා. ඨානං ඛො පනෙතං, ආවුසො, විජ්ජති යං සීලවා භික්ඛු ඉමෙ පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධෙ අනිච්චතො…පෙ… අනත්තතො යොනිසො මනසි කරොන්තො සොතාපත්තිඵලං සච්ඡිකරෙය්‍යා’’ති. 122. En una ocasión, el venerable Sāriputta y el venerable Mahākoṭṭhika residían en Benares, en Isipatana, en el Bosque de los Ciervos. Entonces, el venerable Mahākoṭṭhika, al atardecer, habiendo salido de su meditación solitaria, se acercó al venerable Sāriputta... y le dijo: «Amigo Sāriputta, ¿qué cosas debe atender sabiamente un monje virtuoso?». «Amigo Koṭṭhika, un monje virtuoso debe atender sabiamente a los cinco agregados del apego como impermanentes, como sufrimiento, como una enfermedad, como un tumor, como un dardo, como una calamidad, como una aflicción, como ajenos, como desintegración, como vacíos y como no-yo. ¿Cuáles son los cinco? A saber: el agregado del apego de la forma, el agregado del apego de la sensación, el agregado del apego de la percepción, el agregado del apego de las formaciones y el agregado del apego de la conciencia. Amigo Koṭṭhika, un monje virtuoso debe atender sabiamente a estos cinco agregados del apego como impermanentes... como no-yo. Es posible, amigo, que un monje virtuoso que atienda sabiamente a estos cinco agregados del apego como impermanentes... como no-yo, realice el fruto de la entrada en la corriente». ‘‘සොතාපන්නෙන පනාවුසො සාරිපුත්ත, භික්ඛුනා කතමෙ ධම්මා යොනිසො මනසි කාතබ්බා’’ති? ‘‘සොතාපන්නෙනපි ඛො, ආවුසො කොට්ඨික, භික්ඛුනා ඉමෙ පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා අනිච්චතො…පෙ… අනත්තතො යොනිසො මනසි කාතබ්බා. ඨානං ඛො පනෙතං, ආවුසො, විජ්ජති යං සොතාපන්නො භික්ඛු ඉමෙ පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධෙ අනිච්චතො…පෙ… අනත්තතො යොනිසො මනසි කරොන්තො සකදාගාමිඵලං සච්ඡිකරෙය්‍යා’’ති. «Pero, amigo Sāriputta, ¿qué cosas debe atender sabiamente un monje que es un entrado en la corriente?». «Amigo Koṭṭhika, incluso un monje que es un entrado en la corriente debe atender sabiamente a estos cinco agregados del apego como impermanentes... como no-yo. Es posible, amigo, que un monje entrado en la corriente que atienda sabiamente a estos cinco agregados del apego como impermanentes... como no-yo, realice el fruto del que retorna una sola vez». ‘‘සකදාගාමිනා පනාවුසො සාරිපුත්ත, භික්ඛුනා කතමෙ ධම්මා යොනිසො මනසි කාතබ්බා’’ති? ‘‘සකදාගාමිනාපි ඛො, ආවුසො කොට්ඨික, භික්ඛුනා ඉමෙ පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා අනිච්චතො…පෙ… අනත්තතො යොනිසො මනසි කාතබ්බා. ඨානං ඛො පනෙතං, ආවුසො, විජ්ජති යං සකදාගාමී භික්ඛු ඉමෙ පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධෙ අනිච්චතො…පෙ… අනත්තතො යොනිසො මනසි කරොන්තො අනාගාමිඵලං සච්ඡිකරෙය්‍යා’’ති. «Pero, amigo Sāriputta, ¿qué cosas debe atender sabiamente un monje que es un que retorna una sola vez?». «Amigo Koṭṭhika, incluso un monje que retorna una sola vez debe atender sabiamente a estos cinco agregados del apego como impermanentes... como no-yo. Es posible, amigo, que un monje que retorna una sola vez que atienda sabiamente a estos cinco agregados del apego como impermanentes... como no-yo, realice el fruto del que no retorna». ‘‘අනාගාමිනා [Pg.137] පනාවුසො සාරිපුත්ත, භික්ඛුනා කතමෙ ධම්මා යොනිසො මනසි කාතබ්බා’’ති? ‘‘අනාගාමිනාපි ඛො, ආවුසො කොට්ඨික, භික්ඛුනා ඉමෙ පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා අනිච්චතො…පෙ… අනත්තතො යොනිසො මනසි කාතබ්බා. ඨානං ඛො පනෙතං, ආවුසො, විජ්ජති යං අනාගාමී භික්ඛු ඉමෙ පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධෙ අනිච්චතො…පෙ… අනත්තතො යොනිසො මනසි කරොන්තො අරහත්තං සච්ඡිකරෙය්‍යා’’ති. «Pero, amigo Sāriputta, ¿qué cosas debe atender sabiamente un monje que es un que no retorna?». «Amigo Koṭṭhika, incluso un monje que no retorna debe atender sabiamente a estos cinco agregados del apego como impermanentes... como no-yo. Es posible, amigo, que un monje que no retorna que atienda sabiamente a estos cinco agregados del apego como impermanentes... como no-yo, realice el estado de Arahant». ‘‘අරහතා පනාවුසො සාරිපුත්ත, කතමෙ ධම්මා යොනිසො මනසි කාතබ්බා’’ති? ‘‘අරහතාපි ඛො, ආවුසො කොට්ඨික, ඉමෙ පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධෙ අනිච්චතො දුක්ඛතො රොගතො ගණ්ඩතො සල්ලතො අඝතො ආබාධතො පරතො පලොකතො සුඤ්ඤතො අනත්තතො යොනිසො මනසි කාතබ්බා. නත්ථි, ඛ්වාවුසො, අරහතො උත්තරි කරණීයං කතස්ස වා පතිචයො; අපි ච ඉමෙ ධම්මා භාවිතා බහුලීකතා දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරා චෙව සංවත්තන්ති සතිසම්පජඤ්ඤා චා’’ති. දසමං. «Pero, amigo Sāriputta, ¿qué cosas debe atender sabiamente un Arahant?». «Amigo Koṭṭhika, incluso un Arahant debe atender sabiamente a estos cinco agregados del apego como impermanentes, como sufrimiento, como una enfermedad, como un tumor, como un dardo, como una calamidad, como una aflicción, como ajenos, como desintegración, como vacíos y como no-yo. Amigo, no queda nada más por hacer para un Arahant, ni hay necesidad de repetir lo que ya se ha hecho. Sin embargo, estas cosas, cuando se cultivan y se desarrollan, conducen tanto a una morada placentera en la vida presente como a la atención plena y la clara comprensión». 11. සුතවන්තසුත්තං 11. Sutavantasutta - Discurso sobre el instruido 123. එකං සමයං ආයස්මා ච සාරිපුත්තො ආයස්මා ච මහාකොට්ඨිකො බාරාණසියං විහරන්ති ඉසිපතනෙ මිගදායෙ. අථ ඛො ආයස්මා මහාකොට්ඨිකො සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො යෙනායස්මා සාරිපුත්තො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා…පෙ… එතදවොච – 123. En una ocasión, el venerable Sāriputta y el venerable Mahākoṭṭhika residían en Benares, en Isipatana, en el Bosque de los Ciervos. Entonces, el venerable Mahākoṭṭhika, al atardecer, habiendo salido de su meditación solitaria, se acercó al venerable Sāriputta; habiéndose acercado... le dijo: ‘‘සුතවතාවුසො සාරිපුත්ත, භික්ඛුනා කතමෙ ධම්මා යොනිසො මනසි කාතබ්බා’’ති? ‘‘සුතවතාවුසො කොට්ඨික, භික්ඛුනා පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා අනිච්චතො…පෙ… අනත්තතො යොනිසො මනසි කාතබ්බා. කතමෙ පඤ්ච? සෙය්‍යථිදං – රූපුපාදානක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණුපාදානක්ඛන්ධො. සුතවතාවුසො කොට්ඨික, භික්ඛුනා ඉමෙ පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා අනිච්චතො…පෙ… අනත්තතො යොනිසො මනසි කාතබ්බා. ඨානං ඛො පනෙතං, ආවුසො, විජ්ජති – යං සුතවා භික්ඛු ඉමෙ පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධෙ අනිච්චතො…පෙ… අනත්තතො යොනිසො මනසි කරොන්තො සොතාපත්තිඵලං සච්ඡිකරෙය්‍යා’’ති. «Amigo Sāriputta, ¿qué cosas debe atender sabiamente un monje instruido?». «Amigo Koṭṭhika, un monje instruido debe atender sabiamente a los cinco agregados del apego como impermanentes... como no-yo. ¿Cuáles son los cinco? A saber: el agregado del apego de la forma... el agregado del apego de la conciencia. Amigo Koṭṭhika, un monje instruido debe atender sabiamente a estos cinco agregados del apego como impermanentes... como no-yo. Es posible, amigo, que un monje instruido que atienda sabiamente a estos cinco agregados del apego como impermanentes... como no-yo, realice el fruto de la entrada en la corriente». ‘‘සොතාපන්නෙන පනාවුසො සාරිපුත්ත, භික්ඛුනා කතමෙ ධම්මා යොනිසො මනසි කාතබ්බා’’ති? ‘‘සොතාපන්නෙනපි ඛො ආවුසො කොට්ඨික[Pg.138], භික්ඛුනා ඉමෙ පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා අනිච්චතො…පෙ… අනත්තතො යොනිසො මනසි කාතබ්බා. ඨානං ඛො පනෙතං, ආවුසො, විජ්ජති – යං සොතාපන්නො භික්ඛු ඉමෙ පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධෙ අනිච්චතො…පෙ… අනත්තතො යොනිසො මනසි කරොන්තො සකදාගාමිඵලං…පෙ… අනාගාමිඵලං…පෙ… අරහත්තඵලං සච්ඡිකරෙය්‍යා’’ති. «Pero, amigo Sāriputta, ¿qué cosas debe atender sabiamente un monje que es un entrado en la corriente?». «Amigo Koṭṭhika, incluso un monje que es un entrado en la corriente debe atender sabiamente a estos cinco agregados del apego como impermanentes... como no-yo. Es posible, amigo, que un monje entrado en la corriente que atienda sabiamente a estos cinco agregados del apego como impermanentes... como no-yo, realice el fruto del que retorna una sola vez... el fruto del que no retorna... el fruto del estado de Arahant». ‘‘අරහතා පනාවුසො සාරිපුත්ත, කතමෙ ධම්මා යොනිසො මනසි කාතබ්බා’’ති? ‘‘අරහතාපි ඛ්වාවුසො, කොට්ඨික, ඉමෙ පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා අනිච්චතො දුක්ඛතො රොගතො ගණ්ඩතො සල්ලතො අඝතො ආබාධතො පරතො පලොකතො සුඤ්ඤතො අනත්තතො යොනිසො මනසි කාතබ්බා. නත්ථි, ඛ්වාවුසො, අරහතො උත්තරි කරණීයං, කතස්ස වා පතිචයො; අපි ච ඛො ඉමෙ ධම්මා භාවිතා බහුලීකතා දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරාය චෙව සංවත්තන්ති සතිසම්පජඤ්ඤා චා’’ති. එකාදසමං. «Pero, amigo Sāriputta, ¿qué cosas debe atender sabiamente un Arahant?». «Amigo Koṭṭhika, incluso un Arahant debe atender sabiamente a estos cinco agregados del apego como impermanentes, como sufrimiento, como una enfermedad, como un tumor, como un dardo, como una aflicción, como ajenos, como desintegración, como vacíos y como no-yo. Amigo, no queda nada más por hacer para un Arahant, ni hay necesidad de repetir lo que ya se ha hecho. Sin embargo, estas cosas, cuando se cultivan y se desarrollan, conducen tanto a una morada placentera en la vida presente como a la atención plena y la clara comprensión». 12. කප්පසුත්තං 12. Kappasutta - Discurso sobre Kappa 124. සාවත්ථිනිදානං. අථ ඛො ආයස්මා කප්පො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි…පෙ… එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා කප්පො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කථං නු ඛො, භන්තෙ, ජානතො කථං පස්සතො ඉමස්මිඤ්ච සවිඤ්ඤාණකෙ කායෙ බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙසු අහඞ්කාරමමඞ්කාරමානානුසයා න හොන්තී’’ති? 124. En Sāvatthi. Entonces, el venerable Kappa se acercó al Bienaventurado... sentado a un lado, el venerable Kappa le dijo al Bienaventurado: «Señor, ¿cómo debe uno conocer y cómo debe uno ver para que, en relación con este cuerpo consciente y con todos los signos externos, no surjan las nociones de 'hacer-yo', 'hacer-mío' y la tendencia latente del orgullo?» ‘‘යං කිඤ්චි, කප්ප, රූපං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා ඔළාරිකං වා සුඛුමං වා හීනං වා පණීතං වා යං දූරෙ සන්තිකෙ වා, සබ්බං රූපං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සති. යා කාචි වෙදනා…පෙ… යා කාචි සඤ්ඤා… යෙ කෙචි සඞ්ඛාරා… යං කිඤ්චි විඤ්ඤාණං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා ඔළාරිකං වා සුඛුමං වා හීනං වා පණීතං වා යං දූරෙ සන්තිකෙ වා, සබ්බං විඤ්ඤාණං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සති. එවං ඛො, කප්ප, ජානතො එවං පස්සතො ඉමස්මිඤ්ච සවිඤ්ඤාණකෙ කායෙ බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙසු අහඞ්කාරමමඞ්කාරමානානුසයා න හොන්තී’’ති. ද්වාදසමං. «Cualquier tipo de forma, Kappa, ya sea pasada, futura o presente; interna o externa; grosera o sutil; inferior o superior; lejana o cercana; toda forma debe verse con la sabiduría correcta tal como realmente es así: 'Esto no es mío, esto no soy yo, esto no es mi yo'. Cualquier tipo de sensación... percepción... formaciones... cualquier tipo de conciencia, ya sea pasada, futura o presente; interna o externa; grosera o sutil; inferior o superior; lejana o cercana; toda conciencia debe verse con la sabiduría correcta tal como realmente es así: 'Esto no es mío, esto no soy yo, esto no es mi yo'. De esta manera, Kappa, para quien conoce y ve así, en relación con este cuerpo consciente y con todos los signos externos, no surjan las nociones de 'hacer-yo', 'hacer-mío' y la tendencia latente del orgullo». Duodécimo. 13. දුතියකප්පසුත්තං 13. Segundo discurso a Kappa 125. සාවත්ථිනිදානං[Pg.139]. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා කප්පො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කථං නු ඛො, භන්තෙ, ජානතො කථං පස්සතො ඉමස්මිඤ්ච සවිඤ්ඤාණකෙ කායෙ බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙසු අහඞ්කාරමමඞ්කාරමානාපගතං මානසං හොති විධා සමතික්කන්තං සන්තං සුවිමුත්ත’’න්ති? 125. En Sāvatthi. Sentado a un lado, el venerable Kappa le dijo al Bienaventurado: «Señor, ¿cómo debe uno conocer y cómo debe uno ver para que, en relación con este cuerpo consciente y con todos los signos externos, la mente esté libre de las nociones de 'hacer-yo', 'hacer-mío' y de orgullo, habiendo superado los tres modos de orgullo, y sea pacífica y esté bien liberada?» ‘‘යං කිඤ්චි, කප්ප, රූපං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං…පෙ… සබ්බං රූපං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දිස්වා අනුපාදාවිමුත්තො හොති. යා කාචි වෙදනා… යා කාචි සඤ්ඤා… යෙ කෙචි සඞ්ඛාරා… යං කිඤ්චි විඤ්ඤාණං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා ඔළාරිකං වා සුඛුමං වා හීනං වා පණීතං වා යං දූරෙ සන්තිකෙ වා, සබ්බං විඤ්ඤාණං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දිස්වා අනුපාදාවිමුත්තො හොති. එවං ඛො, කප්ප, ජානතො එවං පස්සතො ඉමස්මිඤ්ච සවිඤ්ඤාණකෙ කායෙ බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙසු අහඞ්කාරමමඞ්කාරමානාපගතං මානසං හොති විධා සමතික්කන්තං සන්තං සුවිමුත්ත’’න්ති. තෙරසමං. «Cualquier tipo de forma, Kappa, ya sea pasada, futura o presente... toda forma debe verse con la sabiduría correcta tal como realmente es así: 'Esto no es mío, esto no soy yo, esto no es mi yo', y habiéndola visto así, uno se libera mediante el no-apego. Cualquier tipo de sensación... percepción... formaciones... cualquier tipo de conciencia, ya sea pasada, futura o presente; interna o externa; grosera o sutil; inferior o superior; lejana o cercana; toda conciencia debe verse con la sabiduría correcta tal como realmente es así: 'Esto no es mío, esto no soy yo, esto no es mi yo', y habiéndola visto así, uno se libera mediante el no-apego. De esta manera, Kappa, para quien conoce y ve así, en relación con este cuerpo consciente y con todos los signos externos, la mente está libre de las nociones de 'hacer-yo', 'hacer-mío' y de orgullo, habiendo superado los tres modos de orgullo, y es pacífica y esté bien liberada». Decimotercero. ධම්මකථිකවග්ගො ද්වාදසමො. El capítulo sobre el orador del Dhamma, el duodécimo. තස්සුද්දානං – El resumen del capítulo es: අවිජ්ජා විජ්ජා ද්වෙ කථිකා, බන්ධනා පරිපුච්ඡිතා දුවෙ; සංයොජනං උපාදානං, සීලං සුතවා ද්වෙ ච කප්පෙනාති. Ignorancia, conocimiento, dos sobre el orador, dos sobre las ataduras y lo preguntado; grillete, apego, virtud, el instruido, y dos con Kappa. 13. අවිජ්ජාවග්ගො 13. Capítulo sobre la ignorancia 1. සමුදයධම්මසුත්තං 1. Discurso sobre la naturaleza del surgimiento 126. සාවත්ථිනිදානං. අථ ඛො අඤ්ඤතරො භික්ඛු යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා…පෙ… එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘‘අවිජ්ජා අවිජ්ජා’ති, භන්තෙ, වුච්චති. කතමා නු ඛො, භන්තෙ, අවිජ්ජා, කිත්තාවතා ච අවිජ්ජාගතො හොතී’’ති? 126. En Sāvatthi. Entonces, un cierto monje se acercó al Bienaventurado... sentado a un lado, aquel monje le dijo al Bienaventurado: «Señor, se dice 'ignorancia, ignorancia'. ¿Qué es, señor, la ignorancia, y hasta qué punto se está sumido en la ignorancia?» ‘‘ඉධ[Pg.140], භික්ඛු, අස්සුතවා පුථුජ්ජනො සමුදයධම්මං රූපං ‘සමුදයධම්මං රූප’න්ති යථාභූතං නප්පජානාති; වයධම්මං රූපං ‘වයධම්මං රූප’න්ති යථාභූතං නප්පජානාති; සමුදයවයධම්මං රූපං ‘සමුදයවයධම්මං රූප’න්ති යථාභූතං නප්පජානාති. සමුදයධම්මං වෙදනං ‘සමුදයධම්මා වෙදනා’ති යථාභූතං නප්පජානාති; වයධම්මං වෙදනං ‘වයධම්මා වෙදනා’ති යථාභූතං නප්පජානාති; සමුදයවයධම්මං වෙදනං ‘සමුදයවයධම්මා වෙදනා’ති යථාභූතං නප්පජානාති. සමුදයධම්මං සඤ්ඤං…පෙ… සමුදයධම්මෙ සඞ්ඛාරෙ ‘සමුදයධම්මා සඞ්ඛාරා’ති යථාභූතං නප්පජානාති; වයධම්මෙ සඞ්ඛාරෙ ‘වයධම්මා සඞ්ඛාරා’ති යථාභූතං නප්පජානාති; සමුදයවයධම්මෙ සඞ්ඛාරෙ ‘සමුදයවයධම්මා සඞ්ඛාරා’ති යථාභූතං නප්පජානාති. සමුදයධම්මං විඤ්ඤාණං ‘සමුදයධම්මං විඤ්ඤාණ’න්ති යථාභූතං නප්පජානාති; වයධම්මං විඤ්ඤාණං ‘වයධම්මං විඤ්ඤාණ’න්ති යථාභූතං නප්පජානාති; සමුදයවයධම්මං විඤ්ඤාණං ‘සමුදයවයධම්මං විඤ්ඤාණ’න්ති යථාභූතං නප්පජානාති. අයං වුච්චති, භික්ඛු, අවිජ්ජා; එත්තාවතා ච අවිජ්ජාගතො හොතී’’ති. «Aquí, monje, el seguidor común no instruido no comprende tal como realmente es la forma que tiene la naturaleza de surgir como 'forma que tiene la naturaleza de surgir'; no comprende tal como realmente es la forma que tiene la naturaleza de cesar como 'forma que tiene la naturaleza de cesar'; no comprende tal como realmente es la forma que tiene la naturaleza de surgir y cesar como 'forma que tiene la naturaleza de surgir y cesar'. No comprende tal como realmente es la sensación... la percepción... las formaciones que tienen la naturaleza de surgir como 'formaciones que tienen la naturaleza de surgir'; ...la conciencia que tiene la naturaleza de surgir como 'conciencia que tiene la naturaleza de surgir'; no comprende tal como realmente es la conciencia que tiene la naturaleza de cesar como 'conciencia que tiene la naturaleza de cesar'; no comprende tal como realmente es la conciencia que tiene la naturaleza de surgir y cesar como 'conciencia que tiene la naturaleza de surgir y cesar'. Esto, monje, se llama ignorancia; y hasta este punto se está sumido en la ignorancia». එවං වුත්තෙ, සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘‘විජ්ජා විජ්ජා’ති, භන්තෙ, වුච්චති. කතමා නු ඛො, භන්තෙ, විජ්ජා, කිත්තාවතා ච විජ්ජාගතො හොතී’’ති? Habiéndose dicho esto, aquel monje le dijo al Bienaventurado: «Señor, se dice 'conocimiento, conocimiento'. ¿Qué es, señor, el conocimiento, y hasta qué punto se posee conocimiento?» ‘‘ඉධ, භික්ඛු, සුතවා අරියසාවකො සමුදයධම්මං රූපං ‘සමුදයධම්මං රූප’න්ති යථාභූතං පජානාති; වයධම්මං රූපං ‘වයධම්මං රූප’න්ති යථාභූතං පජානාති; සමුදයවයධම්මං රූපං ‘සමුදයවයධම්මං රූප’න්ති යථාභූතං පජානාති. සමුදයධම්මං වෙදනං ‘සමුදයධම්මා වෙදනා’ති යථාභූතං පජානාති; වයධම්මං වෙදනං ‘වයධම්මා වෙදනා’ති යථාභූතං පජානාති; සමුදයවයධම්මං වෙදනං ‘සමුදයවයධම්මා වෙදනා’ති යථාභූතං පජානාති. සමුදයධම්මං සඤ්ඤං… සමුදයධම්මෙ සඞ්ඛාරෙ ‘සමුදයධම්මා සඞ්ඛාරා’ති යථාභූතං පජානාති; වයධම්මෙ සඞ්ඛාරෙ ‘වයධම්මා සඞ්ඛාරා’ති යථාභූතං පජානාති; සමුදයවයධම්මෙ සඞ්ඛාරෙ ‘සමුදයවයධම්මා සඞ්ඛාරා’ති යථාභූතං පජානාති. සමුදයධම්මං විඤ්ඤාණං ‘සමුදයධම්මං විඤ්ඤාණ’න්ති යථාභූතං පජානාති; වයධම්මං විඤ්ඤාණං ‘වයධම්මං විඤ්ඤාණ’න්ති යථාභූතං පජානාති; සමුදයවයධම්මං විඤ්ඤාණං ‘සමුදයවයධම්මං විඤ්ඤාණ’න්ති යථාභූතං පජානාති. අයං වුච්චති, භික්ඛු, විජ්ජා; එත්තාවතා ච විජ්ජාගතො හොතී’’ති. පඨමං. «Aquí, monje, el instruido noble discípulo comprende tal como realmente es la forma que tiene la naturaleza de surgir como 'forma que tiene la naturaleza de surgir'; comprende tal como realmente es la forma que tiene la naturaleza de cesar como 'forma que tiene la naturaleza de cesar'; comprende tal como realmente es la forma que tiene la naturaleza de surgir y cesar como 'forma que tiene la naturaleza de surgir y cesar'. Comprende tal como realmente es la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia que tiene la naturaleza de surgir como 'conciencia que tiene la naturaleza de surgir'; comprende tal como realmente es la conciencia que tiene la naturaleza de cesar como 'conciencia que tiene la naturaleza de cesar'; comprende tal como realmente es la conciencia que tiene la naturaleza de surgir y cesar como 'conciencia que tiene la naturaleza de surgir y cesar'. Esto, monje, se llama conocimiento; y hasta este punto se posee conocimiento». Primero. 2. දුතියසමුදයධම්මසුත්තං 2. Segundo discurso sobre la naturaleza del surgimiento. 127. එකං [Pg.141] සමයං ආයස්මා ච සාරිපුත්තො ආයස්මා ච මහාකොට්ඨිකො බාරාණසියං විහරන්ති ඉසිපතනෙ මිගදායෙ. අථ ඛො ආයස්මා මහාකොට්ඨිකො සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො…පෙ… එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා මහාකොට්ඨිකො ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං එතදවොච – ‘‘‘අවිජ්ජා, අවිජ්ජා’ති, ආවුසො සාරිපුත්ත, වුච්චති. කතමා නු ඛො, ආවුසො, අවිජ්ජා, කිත්තාවතා ච අවිජ්ජාගතො හොතී’’ති? 127. En una ocasión, el venerable Sāriputta y el venerable Mahākoṭṭhika residían en Benarés, en Isipatana, en el Parque de los Ciervos. Entonces, el venerable Mahākoṭṭhika, al atardecer, habiendo salido de su retiro meditativo... se sentó a un lado. Una vez sentado a un lado, el venerable Mahākoṭṭhika le dijo esto al venerable Sāriputta: 'Amigo Sāriputta, se dice «ignorancia, ignorancia». ¿Qué es, amigo, la ignorancia y hasta qué punto se considera que alguien ha caído en la ignorancia?'. ‘‘ඉධාවුසො අස්සුතවා පුථුජ්ජනො සමුදයධම්මං රූපං ‘සමුදයධම්මං රූප’න්ති යථාභූතං නප්පජානාති; වයධම්මං රූපං…පෙ… ‘සමුදයවයධම්මං රූප’න්ති යථාභූතං නප්පජානාති. සමුදයධම්මං වෙදනං…පෙ… වයධම්මං වෙදනං…පෙ… ‘සමුදයවයධම්මා වෙදනා’ති යථාභූතං නප්පජානාති. සමුදයධම්මං සඤ්ඤං…පෙ… සමුදයධම්මෙ සඞ්ඛාරෙ…පෙ… වයධම්මෙ සඞ්ඛාරෙ…පෙ… සමුදයවයධම්මෙ සඞ්ඛාරෙ ‘සමුදයවයධම්මා සඞ්ඛාරා’ති යථාභූතං නප්පජානාති. සමුදයධම්මං විඤ්ඤාණං…පෙ… සමුදයවයධම්මං විඤ්ඤාණං ‘සමුදයවයධම්මං විඤ්ඤාණ’න්ති යථාභූතං නප්පජානාති. අයං වුච්චති, ආවුසො, අවිජ්ජා; එත්තාවතා ච අවිජ්ජාගතො හොතී’’ති. දුතියං. —Amigo, en este mundo el común de la gente sin instrucción no comprende, tal como es en realidad, la forma cuya naturaleza es el surgimiento como «forma de naturaleza de surgimiento»; no comprende... la forma cuya naturaleza es el perecimiento... como «forma de naturaleza de surgimiento y perecimiento». No comprende la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia cuya naturaleza es el surgimiento y el perecimiento como «conciencia de naturaleza de surgimiento y perecimiento», tal como es en realidad. A esto se le llama, amigo, ignorancia, y hasta este punto se considera que alguien ha caído en la ignorancia. Segundo [discurso]. 3. තතියසමුදයධම්මසුත්තං 3. Tercer discurso sobre la naturaleza del surgimiento. 128. එකං සමයං ආයස්මා ච සාරිපුත්තො ආයස්මා ච මහාකොට්ඨිකො බාරාණසියං විහරන්ති ඉසිපතනෙ මිගදායෙ…පෙ… එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා මහාකොට්ඨිකො ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං එතදවොච – ‘‘‘විජ්ජා, විජ්ජා’ති, ආවුසො සාරිපුත්ත, වුච්චති. කතමා නු ඛො, ආවුසො, විජ්ජා, කිත්තාවතා ච විජ්ජාගතො හොතී’’ති? 128. En una ocasión, el venerable Sāriputta y el venerable Mahākoṭṭhika residían en Benarés, en Isipatana, en el Parque de los Ciervos... una vez sentado a un lado, el venerable Mahākoṭṭhika le dijo esto al venerable Sāriputta: 'Amigo Sāriputta, se dice «conocimiento, conocimiento». ¿Qué es, amigo, el conocimiento y hasta qué punto se considera que alguien ha alcanzado el conocimiento?'. ‘‘ඉධාවුසො, සුතවා අරියසාවකො සමුදයධම්මං රූපං ‘සමුදයධම්මං රූප’න්ති යථාභූතං පජානාති; වයධම්මං රූපං…පෙ… සමුදයවයධම්මං රූපං ‘සමුදයවයධම්මං රූප’න්ති යථාභූතං පජානාති; සමුදයධම්මං වෙදනං…පෙ… සමුදයවයධම්මා වෙදනා … සමුදයධම්මං සඤ්ඤං…පෙ… සමුදයධම්මෙ සඞ්ඛාරෙ… වයධම්මෙ සඞ්ඛාරෙ… සමුදයවයධම්මෙ සඞ්ඛාරෙ ‘සමුදයවයධම්මා සඞ්ඛාරා’ති යථාභූතං පජානාති. සමුදයධම්මං විඤ්ඤාණං… වයධම්මං විඤ්ඤාණං… සමුදයවයධම්මං විඤ්ඤාණං ‘සමුදයවයධම්මං විඤ්ඤාණ’න්ති යථාභූතං පජානාති. අයං වුච්චතාවුසො, විජ්ජා; එත්තාවතා ච විජ්ජාගතො හොතී’’ති. තතියං. —Amigo, en este mundo el instruido noble discípulo comprende, tal como es en realidad, la forma cuya naturaleza es el surgimiento como «forma de naturaleza de surgimiento»; comprende la forma cuya naturaleza es el perecimiento... la forma cuya naturaleza es el surgimiento y el perecimiento como «forma de naturaleza de surgimiento y perecimiento». Comprende la sensación cuya naturaleza es el surgimiento... las sensaciones de naturaleza de surgimiento y perecimiento... la percepción... las formaciones... comprende la conciencia cuya naturaleza es el surgimiento... la conciencia cuya naturaleza es el perecimiento... la conciencia cuya naturaleza es el surgimiento y el perecimiento como «conciencia de naturaleza de surgimiento y perecimiento», tal como es en realidad. A esto se le llama, amigo, conocimiento, y hasta este punto se considera que alguien ha alcanzado el conocimiento. Tercero [discurso]. 4. අස්සාදසුත්තං 4. Discurso sobre la gratificación. 129. බාරාණසියං [Pg.142] විහරන්ති ඉසිපතනෙ මිගදායෙ…පෙ… එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා මහාකොට්ඨිකො ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං එතදවොච – ‘‘‘අවිජ්ජා, අවිජ්ජා’ති, ආවුසො සාරිපුත්ත, වුච්චති. කතමා නු ඛො, ආවුසො, අවිජ්ජා, කිත්තාවතා ච අවිජ්ජාගතො හොතී’’ති? 129. En Benarés, residían en Isipatana, en el Parque de los Ciervos... una vez sentado a un lado, el venerable Mahākoṭṭhika le dijo esto al venerable Sāriputta: 'Amigo Sāriputta, se dice «ignorancia, ignorancia». ¿Qué es, amigo, la ignorancia y hasta qué punto se considera que alguien ha caído en la ignorancia?'. ‘‘ඉධාවුසො අස්සුතවා පුථුජ්ජනො රූපස්ස අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං නප්පජානාති. වෙදනාය…පෙ… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරානං… විඤ්ඤාණස්ස අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං නප්පජානාති. අයං වුච්චතාවුසො, අවිජ්ජා; එත්තාවතා ච අවිජ්ජාගතො හොතී’’ති. චතුත්ථං. —Amigo, en este mundo el común de la gente sin instrucción no comprende, tal como es en realidad, la gratificación, el peligro y la liberación de la forma. No comprende la sensación... la percepción... las formaciones... no comprende, tal como es en realidad, la gratificación, el peligro y la liberación de la conciencia. A esto se le llama, amigo, ignorancia, y hasta este punto se considera que alguien ha caído en la ignorancia. Cuarto [discurso]. 5. දුතියඅස්සාදසුත්තං 5. Segundo discurso sobre la gratificación. 130. බාරාණසියං විහරන්ති ඉසිපතනෙ මිගදායෙ…පෙ… ‘‘‘විජ්ජා, විජ්ජා’ති, ආවුසො සාරිපුත්ත, වුච්චති. කතමා නු ඛො, ආවුසො, විජ්ජා, කිත්තාවතා ච විජ්ජාගතො හොතී’’ති? 130. En Benarés, residían en Isipatana, en el Parque de los Ciervos... 'Amigo Sāriputta, se dice «conocimiento, conocimiento». ¿Qué es, amigo, el conocimiento y hasta qué punto se considera que alguien ha alcanzado el conocimiento?'. ‘‘ඉධාවුසො, සුතවා අරියසාවකො රූපස්ස අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං පජානාති. වෙදනාය…පෙ… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරානං… විඤ්ඤාණස්ස අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං පජානාති. අයං වුච්චතාවුසො, විජ්ජා; එත්තාවතා ච විජ්ජාගතො හොතී’’ති. පඤ්චමං. —Amigo, en este mundo el instruido noble discípulo comprende, tal como es en realidad, la gratificación, el peligro y la liberación de la forma. Comprende la sensación... la percepción... las formaciones... comprende, tal como es en realidad, la gratificación, el peligro y la liberación de la conciencia. A esto se le llama, amigo, conocimiento, y hasta este punto se considera que alguien ha alcanzado el conocimiento. Quinto [discurso]. 6. සමුදයසුත්තං 6. Discurso sobre el surgimiento. 131. බාරාණසියං විහරන්ති ඉසිපතනෙ මිගදායෙ…පෙ… ‘‘‘අවිජ්ජා, අවිජ්ජා’ති, ආවුසො සාරිපුත්ත, වුච්චති. කතමා නු ඛො, ආවුසො, අවිජ්ජා, කිත්තාවතා ච අවිජ්ජාගතො හොතී’’ති? 131. En Benarés, residían en Isipatana, en el Parque de los Ciervos... 'Amigo Sāriputta, se dice «ignorancia, ignorancia». ¿Qué es, amigo, la ignorancia y hasta qué punto se considera que alguien ha caído en la ignorancia?'. ‘‘ඉධාවුසො, අස්සුතවා පුථුජ්ජනො රූපස්ස සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං නප්පජානාති. වෙදනාය…පෙ… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරානං… විඤ්ඤාණස්ස සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං නප්පජානාති. අයං වුච්චතාවුසො, අවිජ්ජා; එත්තාවතා ච අවිජ්ජාගතො හොතී’’ති. ඡට්ඨං. —Amigo, en este mundo el común de la gente sin instrucción no comprende, tal como es en realidad, el surgimiento, el cese, la gratificación, el peligro y la liberación de la forma. No comprende la sensación... la percepción... las formaciones... no comprende, tal como es en realidad, el surgimiento, el cese, la gratificación, el peligro y la liberación de la conciencia. A esto se le llama, amigo, ignorancia, y hasta este punto se considera que alguien ha caído en la ignorancia. Sexto [discurso]. 7. දුතියසමුදයසුත්තං 7. Segundo discurso sobre el surgimiento. 132. බාරාණසියං [Pg.143] විහරන්ති ඉසිපතනෙ මිගදායෙ…පෙ… එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා මහාකොට්ඨිකො ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං එතදවොච – ‘‘‘විජ්ජා, විජ්ජා’ති, ආවුසො සාරිපුත්ත, වුච්චති. කතමා නු ඛො, ආවුසො, විජ්ජා, කිත්තාවතා ච විජ්ජාගතො හොතී’’ති? 132. En Benarés, residían en Isipatana, en el Parque de los Ciervos... una vez sentado a un lado, el venerable Mahākoṭṭhika le dijo esto al venerable Sāriputta: 'Amigo Sāriputta, se dice «conocimiento, conocimiento». ¿Qué es, amigo, el conocimiento y hasta qué punto se considera que alguien ha alcanzado el conocimiento?'. ‘‘ඉධාවුසො, සුතවා අරියසාවකො රූපස්ස සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං පජානාති. වෙදනාය…පෙ… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරානං… විඤ්ඤාණස්ස සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං පජානාති. අයං වුච්චතාවුසො, විජ්ජා; එත්තාවතා ච විජ්ජාගතො හොතී’’ති. සත්තමං. —Amigo, en este mundo el instruido noble discípulo comprende, tal como es en realidad, el surgimiento, el cese, la gratificación, el peligro y la liberación de la forma. Comprende la sensación... la percepción... las formaciones... comprende, tal como es en realidad, el surgimiento, el cese, la gratificación, el peligro y la liberación de la conciencia. A esto se le llama, amigo, conocimiento, y hasta este punto se considera que alguien ha alcanzado el conocimiento. Séptimo [discurso]. 8. කොට්ඨිකසුත්තං 8. Discurso de Koṭṭhika. 133. බාරාණසියං විහරන්ති ඉසිපතනෙ මිගදායෙ. අථ ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො සායන්හසමයං…පෙ… එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො ආයස්මන්තං මහාකොට්ඨිකං එතදවොච – ‘‘‘අවිජ්ජා, අවිජ්ජා’ති, ආවුසො කොට්ඨික, වුච්චති. කතමා නු ඛො, ආවුසො, අවිජ්ජා, කිත්තාවතා ච අවිජ්ජාගතො හොතී’’ති? 133. En Benarés, residían en Isipatana, en el Parque de los Ciervos. Entonces, el venerable Sāriputta, al atardecer... una vez sentado a un lado, el venerable Sāriputta le dijo esto al venerable Mahākoṭṭhika: 'Amigo Koṭṭhika, se dice «ignorancia, ignorancia». ¿Qué es, amigo, la ignorancia y hasta qué punto se considera que alguien ha caído en la ignorancia?'. ‘‘ඉධාවුසො, අස්සුතවා පුථුජ්ජනො රූපස්ස අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං නප්පජානාති. වෙදනාය…පෙ… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරානං… විඤ්ඤාණස්ස අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං නප්පජානාති. අයං වුච්චතාවුසො, අවිජ්ජා; එත්තාවතා ච අවිජ්ජාගතො හොතී’’ති. —Amigo, en este mundo el común de la gente sin instrucción no comprende, tal como es en realidad, la gratificación, el peligro y la liberación de la forma. No comprende la sensación... la percepción... las formaciones... no comprende, tal como es en realidad, la gratificación, el peligro y la liberación de la conciencia. A esto se le llama, amigo, ignorancia, y hasta este punto se considera que alguien ha caído en la ignorancia. එවං වුත්තෙ, ආයස්මා සාරිපුත්තො ආයස්මන්තං මහාකොට්ඨිකං එතදවොච – ‘‘‘විජ්ජා, විජ්ජා’ති, ආවුසො කොට්ඨික, වුච්චති. කතමා නු ඛො, ආවුසො, විජ්ජා, කිත්තාවතා ච විජ්ජාගතො හොතී’’ති? Dicho esto, el venerable Sāriputta se dirigió al venerable Mahākoṭṭhika con estas palabras: "Amigo Koṭṭhika, se dice 'conocimiento verdadero, conocimiento verdadero' (vijjā). ¿Qué es, amigo, el conocimiento verdadero, y en qué medida se dice que uno ha alcanzado el conocimiento verdadero?". ‘‘ඉධාවුසො සුතවා අරියසාවකො රූපස්ස අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං පජානාති. වෙදනාය…පෙ… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරානං… විඤ්ඤාණස්ස අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං පජානාති. අයං වුච්චතාවුසො, විජ්ජා; එත්තාවතා ච විජ්ජාගතො හොතී’’ති. අට්ඨමං. "Aquí, amigo, el noble discípulo bien instruido comprende según la realidad la gratificación, el peligro y el escape de la forma. Comprende según la realidad la gratificación, el peligro y el escape de la sensación... de la percepción... de las formaciones... de la conciencia. Esto, amigo, se llama conocimiento verdadero; y es en esta medida que uno ha alcanzado el conocimiento verdadero". Octavo. 9. දුතියකොට්ඨිකසුත්තං 9. Segundo Sutta de Koṭṭhika. 134. බාරාණසියං [Pg.144] විහරන්ති ඉසිපතනෙ මිගදායෙ…පෙ… ‘‘‘අවිජ්ජා, අවිජ්ජා’ති, ආවුසො කොට්ඨික, වුච්චති. කතමා නු ඛො, ආවුසො, අවිජ්ජා, කිත්තාවතා ච අවිජ්ජාගතො හොතී’’ති? 134. Viviendo en Benarés, en Isipatana, en el Parque de los Ciervos... "Amigo Koṭṭhika, se dice 'ignorancia, ignorancia' (avijjā). ¿Qué es, amigo, la ignorancia, y en qué medida se dice que uno ha caído en la ignorancia?". ‘‘ඉධාවුසො, අස්සුතවා පුථුජ්ජනො රූපස්ස සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං නප්පජානාති. වෙදනාය…පෙ… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරානං… විඤ්ඤාණස්ස සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං නප්පජානාති. අයං වුච්චතාවුසො, අවිජ්ජා; එත්තාවතා ච අවිජ්ජාගතො හොතී’’ති. "Aquí, amigo, la persona común no instruida no comprende según la realidad el origen, la desaparición, la gratificación, el peligro y el escape de la forma. No comprende según la realidad el origen, la desaparición, la gratificación, el peligro y el escape de la sensación... de la percepción... de las formaciones... de la conciencia. Esto, amigo, se llama ignorancia; y es en esta medida que uno ha caído en la ignorancia". එවං වුත්තෙ, ආයස්මා සාරිපුත්තො ආයස්මන්තං මහාකොට්ඨිකං එතදවොච – ‘‘‘විජ්ජා, විජ්ජා’ති, ආවුසො කොට්ඨික, වුච්චති. කතමා නු ඛො, ආවුසො, විජ්ජා, කිත්තාවතා ච විජ්ජාගතො හොතී’’ති? Dicho esto, el venerable Sāriputta se dirigió al venerable Mahākoṭṭhika con estas palabras: "Amigo Koṭṭhika, se dice 'conocimiento verdadero, conocimiento verdadero'. ¿Qué es, amigo, el conocimiento verdadero, y en qué medida se dice que uno ha alcanzado el conocimiento verdadero?". ‘‘ඉධාවුසො, සුතවා අරියසාවකො රූපස්ස සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං පජානාති. වෙදනාය…පෙ… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරානං… විඤ්ඤාණස්ස සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං පජානාති. අයං වුච්චතාවුසො, විජ්ජා; එත්තාවතා ච විජ්ජාගතො හොතී’’ති. නවමං. "Aquí, amigo, el noble discípulo bien instruido comprende según la realidad el origen, la desaparición, la gratificación, el peligro y el escape de la forma. Comprende según la realidad el origen, la desaparición, la gratificación, el peligro y el escape de la sensación... de la percepción... de las formaciones... de la conciencia. Esto, amigo, se llama conocimiento verdadero; y es en esta medida que uno ha alcanzado el conocimiento verdadero". Noveno. 10. තතියකොට්ඨිකසුත්තං 10. Tercer Sutta de Koṭṭhika. 135. තඤ්ඤෙව නිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො ආයස්මන්තං මහාකොට්ඨිකං එතදවොච – ‘‘‘අවිජ්ජා, අවිජ්ජා’ති, ආවුසො කොට්ඨික, වුච්චති. කතමා නු ඛො, ආවුසො, අවිජ්ජා, කිත්තාවතා ච අවිජ්ජාගතො හොතී’’ති? 135. En el mismo lugar. Sentado a un lado, el venerable Sāriputta se dirigió al venerable Mahākoṭṭhika con estas palabras: "Amigo Koṭṭhika, se dice 'ignorancia, ignorancia'. ¿Qué es, amigo, la ignorancia, y en qué medida se dice que uno ha caído en la ignorancia?". ‘‘ඉධාවුසො, අස්සුතවා පුථුජ්ජනො රූපං නප්පජානාති, රූපසමුදයං නප්පජානාති, රූපනිරොධං නප්පජානාති, රූපනිරොධගාමිනිං පටිපදං නප්පජානාති. වෙදනං නප්පජානාති…පෙ… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං නප්පජානාති, විඤ්ඤාණසමුදයං නප්පජානාති, විඤ්ඤාණනිරොධං නප්පජානාති, විඤ්ඤාණනිරොධගාමිනිං පටිපදං නප්පජානාති. අයං වුච්චතාවුසො, අවිජ්ජා; එත්තාවතා ච අවිජ්ජාගතො හොතී’’ති. "Aquí, amigo, la persona común no instruida no comprende la forma, no comprende el origen de la forma, no comprende el cese de la forma, no comprende la práctica que conduce al cese de la forma. No comprende la sensación... la percepción... las formaciones... no comprende la conciencia, no comprende el origen de la conciencia, no comprende el cese de la conciencia, ni comprende la práctica que conduce al cese de la conciencia. Esto, amigo, se llama ignorancia; y es en esta medida que uno ha caído en la ignorancia". එවං [Pg.145] වුත්තෙ, ආයස්මා සාරිපුත්තො ආයස්මන්තං මහාකොට්ඨිකං එතදවොච – ‘‘‘විජ්ජා, විජ්ජා’ති, ආවුසො කොට්ඨික, වුච්චති. කතමා නු ඛො, ආවුසො, විජ්ජා, කිත්තාවතා ච විජ්ජාගතො හොතී’’ති? ‘‘ඉධාවුසො, සුතවා අරියසාවකො රූපං පජානාති, රූපසමුදයං පජානාති, රූපනිරොධං පජානාති, රූපනිරොධගාමිනිං පටිපදං පජානාති. වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං පජානාති, විඤ්ඤාණසමුදයං පජානාති, විඤ්ඤාණනිරොධං පජානාති, විඤ්ඤාණනිරොධගාමිනිං පටිපදං පජානාති. අයං වුච්චතාවුසො, විජ්ජා; එත්තාවතා ච විජ්ජාගතො හොතී’’ති. දසමං. Dicho esto, el venerable Sāriputta se dirigió al venerable Mahākoṭṭhika con estas palabras: "Amigo Koṭṭhika, se dice 'conocimiento verdadero, conocimiento verdadero'. ¿Qué es, amigo, el conocimiento verdadero, y en qué medida se dice que uno ha alcanzado el conocimiento verdadero?". "Aquí, amigo, el noble discípulo bien instruido comprende la forma, comprende el origen de la forma, comprende el cese de la forma y comprende la práctica que conduce al cese de la forma. Comprende la sensación... la percepción... las formaciones... comprende la conciencia, comprende el origen de la conciencia, comprende el cese de la conciencia y comprende la práctica que conduce al cese de la conciencia. Esto, amigo, se llama conocimiento verdadero; y es en esta medida que uno ha alcanzado el conocimiento verdadero". Décimo. අවිජ්ජාවග්ගො තෙරසමො. Concluye el Capítulo de la Ignorancia, el decimotercero. තස්සුද්දානං – El resumen es el siguiente: සමුදයධම්මෙ තීණි, අස්සාදො අපරෙ දුවෙ; සමුදයෙ ච ද්වෙ වුත්තා, කොට්ඨිකෙ අපරෙ තයොති. Tres sobre la naturaleza del origen, otros dos sobre la gratificación; dos sobre el origen se han dicho, y otros tres de Koṭṭhika. 14. කුක්කුළවග්ගො 14. Capítulo de las Brasas Ardientes 1. කුක්කුළසුත්තං 1. Sutta de las Brasas Ardientes 136. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘රූපං, භික්ඛවෙ, කුක්කුළං, වෙදනා කුක්කුළා, සඤ්ඤා කුක්කුළා, සඞ්ඛාරා කුක්කුළා, විඤ්ඤාණං කුක්කුළං. එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො රූපස්මිම්පි නිබ්බින්දති, වෙදනායපි නිබ්බින්දති, සඤ්ඤායපි නිබ්බින්දති, සඞ්ඛාරෙසුපි නිබ්බින්දති, විඤ්ඤාණස්මිම්පි නිබ්බින්දති. නිබ්බින්දං විරජ්ජති; විරාගා විමුච්චති. විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං හොති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාතී’’ති. පඨමං. 136. En Sāvatthī. "Monjes, la forma es como brasas ardientes, la sensación es como brasas ardientes, la percepción es como brasas ardientes, las formaciones son como brasas ardientes, la conciencia es como brasas ardientes. Al ver esto, monjes, el noble discípulo bien instruido se desencanta de la forma, se desencanta de la sensación, se desencanta de la percepción, se desencanta de las formaciones y se desencanta de la conciencia. Al desencantarse, se desapasiona; mediante el desapasionamiento, se libera. En la liberación surge el conocimiento: 'Estoy liberado'. Comprende: 'El nacimiento se ha extinguido, la vida santa se ha consumado, lo que debía hacerse se ha hecho, no queda nada más por hacer para este estado de ser'". Primero. 2. අනිච්චසුත්තං 2. Sutta de lo Impermanente. 137. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘යං, භික්ඛවෙ, අනිච්චං; තත්‍ර වො ඡන්දො පහාතබ්බො. කිඤ්ච, භික්ඛවෙ, අනිච්චං? රූපං, භික්ඛවෙ, අනිච්චං; තත්‍ර වො ඡන්දො පහාතබ්බො. වෙදනා අනිච්චා…පෙ… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං අනිච්චං; තත්‍ර වො ඡන්දො පහාතබ්බො. යං, භික්ඛවෙ, අනිච්චං; තත්‍ර වො ඡන්දො පහාතබ්බො’’ති. දුතියං. 137. En Sāvatthī. "Monjes, en aquello que es impermanente, debéis abandonar el deseo (chando). ¿Y qué es, monjes, lo impermanente? La forma, monjes, es impermanente; en ella debéis abandonar el deseo. La sensación es impermanente... la percepción... las formaciones... la conciencia es impermanente; en ella debéis abandonar el deseo. Monjes, en aquello que es impermanente, debéis abandonar el deseo". Segundo. 3. දුතියඅනිච්චසුත්තං 3. Segundo Sutta de lo Impermanente. 138. සාවත්ථිනිදානං[Pg.146]. ‘‘යං, භික්ඛවෙ, අනිච්චං; තත්‍ර වො රාගො පහාතබ්බො. කිඤ්ච, භික්ඛවෙ, අනිච්චං? රූපං, භික්ඛවෙ, අනිච්චං; තත්‍ර වො රාගො පහාතබ්බො. වෙදනා අනිච්චා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං අනිච්චං; තත්‍ර වො රාගො පහාතබ්බො. යං, භික්ඛවෙ, අනිච්චං; තත්‍ර වො රාගො පහාතබ්බො’’ති. තතියං. 138. En Sāvatthī. "Monjes, en aquello que es impermanente, debéis abandonar el apego apasionado (rāgo). ¿Y qué es, monjes, lo impermanente? La forma, monjes, es impermanente; en ella debéis abandonar el apego apasionado. La sensación es impermanente... la percepción... las formaciones... la conciencia es impermanente; en ella debéis abandonar el apego apasionado. Monjes, en aquello que es impermanente, debéis abandonar el apego apasionado". Tercero. 4. තතියඅනිච්චසුත්තං 4. Tercer Sutta de lo Impermanente. 139. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘යං, භික්ඛවෙ, අනිච්චං; තත්‍ර වො ඡන්දරාගො පහාතබ්බො. කිඤ්ච, භික්ඛවෙ, අනිච්චං? රූපං, භික්ඛවෙ, අනිච්චං, තත්‍ර වො ඡන්දරාගො පහාතබ්බො. වෙදනා අනිච්චා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං අනිච්චං; තත්‍ර වො ඡන්දරාගො පහාතබ්බො. යං, භික්ඛවෙ, අනිච්චං; තත්‍ර වො ඡන්දරාගො පහාතබ්බො’’ති. චතුත්ථං. 139. En Sāvatthī. "Monjes, en aquello que es impermanente, debéis abandonar el deseo y el apego (chandarāgo). ¿Y qué es, monjes, lo impermanente? La forma, monjes, es impermanente; en ella debéis abandonar el deseo y el apego. La sensación es impermanente... la percepción... las formaciones... la conciencia es impermanente; en ella debéis abandonar el deseo y el apego. Monjes, en aquello que es impermanente, debéis abandonar el deseo y el apego". Cuarto. 5. දුක්ඛසුත්තං 5. Sutta del Sufrimiento. 140. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘යං, භික්ඛවෙ, දුක්ඛං; තත්‍ර වො ඡන්දො පහාතබ්බො…පෙ… යං, භික්ඛවෙ, දුක්ඛං; තත්‍ර වො ඡන්දො පහාතබ්බො’’ති. පඤ්චමං. 140. En Sāvatthī. "Monjes, en aquello que es sufrimiento; en ello debéis abandonar el deseo... debéis abandonar el apego apasionado". Quinto. 6. දුතියදුක්ඛසුත්තං 6. Segundo Sutta del Sufrimiento. 141. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘යං, භික්ඛවෙ, දුක්ඛං; තත්‍ර වො රාගො පහාතබ්බො…පෙ… යං, භික්ඛවෙ, දුක්ඛං; තත්‍ර වො රාගො පහාතබ්බො’’ති. ඡට්ඨං. 141. En Sāvatthī. "Monjes, en aquello que es sufrimiento; en ello debéis abandonar el apego apasionado... en aquello que es sufrimiento; en ello debéis abandonar el apego apasionado". Sexto. 7. තතියදුක්ඛසුත්තං 7. Tercer Sutta del Sufrimiento. 142. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘යං, භික්ඛවෙ, දුක්ඛං; තත්‍ර වො ඡන්දරාගො පහාතබ්බො…පෙ… යං, භික්ඛවෙ, දුක්ඛං; තත්‍ර වො ඡන්දරාගො පහාතබ්බො’’ති. සත්තමං. 142. En Sāvatthī. «Monjes, aquello que es sufrimiento; allí debéis abandonar el deseo y la lujuria... monjes, aquello que es sufrimiento; allí debéis abandonar el deseo y la lujuria». Séptimo. 8. අනත්තසුත්තං 8. Discurso sobre el No-Yo 143. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘යො, භික්ඛවෙ, අනත්තා; තත්‍ර වො ඡන්දො පහාතබ්බො. කො ච, භික්ඛවෙ, අනත්තා? රූපං, භික්ඛවෙ, අනත්තා; තත්‍ර වො ඡන්දො පහාතබ්බො. වෙදනා අනත්තා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං අනත්තා; තත්‍ර වො ඡන්දො පහාතබ්බො. යො, භික්ඛවෙ, අනත්තා; තත්‍ර වො ඡන්දො පහාතබ්බො’’ති. අට්ඨමං. 143. En Sāvatthī. «Monjes, aquello que es no-yo; allí debéis abandonar el deseo. ¿Y qué, monjes, es no-yo? La forma, monjes, es no-yo; allí debéis abandonar el deseo. La sensación... la percepción... las formaciones volitivas... la conciencia es no-yo; allí debéis abandonar el deseo. Monjes, aquello que es no-yo; allí debéis abandonar el deseo». Octavo. 9. දුතියඅනත්තසුත්තං 9. Segundo discurso sobre el No-Yo 144. සාවත්ථිනිදානං[Pg.147]. ‘‘යො, භික්ඛවෙ, අනත්තා; තත්‍ර වො රාගො පහාතබ්බො. කො ච, භික්ඛවෙ, අනත්තා? රූපං, භික්ඛවෙ, අනත්තා; තත්‍ර වො රාගො පහාතබ්බො. වෙදනා අනත්තා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං අනත්තා; තත්‍ර වො රාගො පහාතබ්බො. යො, භික්ඛවෙ, අනත්තා; තත්‍ර වො රාගො පහාතබ්බො’’ති. නවමං. 144. En Sāvatthī. «Monjes, aquello que es no-yo; allí debéis abandonar la lujuria. ¿Y qué, monjes, es no-yo? La forma, monjes, es no-yo; allí debéis abandonar la lujuria. La sensación es no-yo... la percepción... las formaciones volitivas... la conciencia es no-yo; allí debéis abandonar la lujuria. Monjes, aquello que es no-yo; allí debéis abandonar la lujuria». Noveno. 10. තතියඅනත්තසුත්තං 10. Tercer discurso sobre el No-Yo 145. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘යො, භික්ඛවෙ, අනත්තා; තත්‍ර වො ඡන්දරාගො පහාතබ්බො. කො ච, භික්ඛවෙ, අනත්තා? රූපං, භික්ඛවෙ, අනත්තා; තත්‍ර වො ඡන්දරාගො පහාතබ්බො. වෙදනා අනත්තා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං අනත්තා; තත්‍ර වො ඡන්දරාගො පහාතබ්බො. යො, භික්ඛවෙ, අනත්තා; තත්‍ර වො ඡන්දරාගො පහාතබ්බො’’ති. දසමං. 145. En Sāvatthī. «Monjes, aquello que es no-yo; allí debéis abandonar el deseo y la lujuria. ¿Y qué, monjes, es no-yo? La forma, monjes, es no-yo; allí debéis abandonar el deseo y la lujuria. La sensación es no-yo... la percepción... las formaciones volitivas... la conciencia es no-yo; allí debéis abandonar el deseo y la lujuria. Monjes, aquello que es no-yo; allí debéis abandonar el deseo y la lujuria». Décimo. 11. නිබ්බිදාබහුලසුත්තං 11. Discurso sobre la abundancia de desencanto 146. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘සද්ධාපබ්බජිතස්ස, භික්ඛවෙ, කුලපුත්තස්ස අයමනුධම්මො හොති – යං රූපෙ නිබ්බිදාබහුලො විහරෙය්‍ය. වෙදනාය…පෙ… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරෙසු… විඤ්ඤාණෙ නිබ්බිදාබහුලො විහරෙය්‍ය. යො රූපෙ නිබ්බිදාබහුලො විහරන්තො, වෙදනාය… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරෙසු… විඤ්ඤාණෙ නිබ්බිදාබහුලො විහරන්තො රූපං පරිජානාති, වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං පරිජානාති; සො රූපං පරිජානං වෙදනං පරිජානං සඤ්ඤං පරිජානං සඞ්ඛාරෙ පරිජානං විඤ්ඤාණං පරිජානං පරිමුච්චති රූපම්හා, පරිමුච්චති වෙදනාය, පරිමුච්චති සඤ්ඤාය, පරිමුච්චති සඞ්ඛාරෙහි, පරිමුච්චති විඤ්ඤාණම්හා, පරිමුච්චති ජාතියා ජරාය මරණෙන සොකෙහි පරිදෙවෙහි දුක්ඛෙහි දොමනස්සෙහි උපායාසෙහි; ‘පරිමුච්චති දුක්ඛස්මා’ති වදාමී’’ති. එකාදසමං. 146. En Sāvatthī. «Monjes, para un hijo de buena familia que se ha ordenado por fe, esta es la práctica conforme: que more con abundante desencanto hacia la forma. Hacia la sensación... hacia la percepción... hacia las formaciones volitivas... que more con abundante desencanto hacia la conciencia. Aquel que morando con abundante desencanto hacia la forma... hacia la conciencia, comprende plenamente la forma... la sensación... la percepción... las formaciones volitivas... la conciencia; al comprender plenamente la forma... la conciencia, se libera de la forma, se libera de la sensación, se libera de la percepción, se libera de las formaciones volitivas, se libera de la conciencia; se libera del nacimiento, de la vejez y de la muerte, de la pena, del lamento, del dolor, de la aflicción y de la desesperación; "se libera del sufrimiento", digo yo». Undécimo. 12. අනිච්චානුපස්සීසුත්තං 12. Discurso sobre la contemplación de la impermanencia 147. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘සද්ධාපබ්බජිතස්ස, භික්ඛවෙ, කුලපුත්තස්ස අයමනුධම්මො හොති – යං රූපෙ අනිච්චානුපස්සී විහරෙය්‍ය. වෙදනාය… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරෙසු… විඤ්ඤාණෙ අනිච්චානුපස්සී විහරෙය්‍ය…පෙ… ‘පරිමුච්චති දුක්ඛස්මා’ති වදාමී’’ති. ද්වාදසමං. 147. En Sāvatthī. «Monjes, para un hijo de buena familia que se ha ordenado por fe, esta es la práctica conforme: que more contemplando la impermanencia en la forma. En la sensación... en la percepción... en las formaciones volitivas... que more contemplando la impermanencia en la conciencia... "se libera del sufrimiento", digo yo». Duodécimo. 13. දුක්ඛානුපස්සීසුත්තං 13. Discurso sobre la contemplación del sufrimiento 148. සාවත්ථිනිදානං[Pg.148]. ‘‘සද්ධාපබ්බජිතස්ස, භික්ඛවෙ, කුලපුත්තස්ස අයමනුධම්මො හොති – යං රූපෙ දුක්ඛානුපස්සී විහරෙය්‍ය. වෙදනාය… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරෙසු… විඤ්ඤාණෙ දුක්ඛානුපස්සී විහරෙය්‍ය…පෙ… ‘පරිමුච්චති දුක්ඛස්මා’ති වදාමී’’ති. තෙරසමං. 148. En Sāvatthī. «Monjes, para un hijo de buena familia que se ha ordenado por fe, esta es la práctica conforme: que more contemplando el sufrimiento en la forma. En la sensación... en la percepción... en las formaciones volitivas... que more contemplando el sufrimiento en la conciencia... "se libera del sufrimiento", digo yo». Decimotercero. 14. අනත්තානුපස්සීසුත්තං 14. Discurso sobre la contemplación del no-yo 149. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘සද්ධාපබ්බජිතස්ස, භික්ඛවෙ, කුලපුත්තස්ස අයමනුධම්මො හොති – යං රූපෙ අනත්තානුපස්සී විහරෙය්‍ය. වෙදනාය… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරෙසු… විඤ්ඤාණෙ අනත්තානුපස්සී විහරෙය්‍ය. (සො රූපෙ) අනත්තානුපස්සී විහරන්තො, වෙදනාය… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරෙසු… විඤ්ඤාණෙ අනත්තානුපස්සී විහරන්තො රූපං පරිජානාති, වෙදනං…පෙ… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං පරිජානාති. සො රූපං පරිජානං වෙදනං පරිජානං සඤ්ඤං පරිජානං සඞ්ඛාරෙ පරිජානං විඤ්ඤාණං පරිජානං පරිමුච්චති රූපම්හා, පරිමුච්චති වෙදනාය, පරිමුච්චති සඤ්ඤාය, පරිමුච්චති සඞ්ඛාරෙහි, පරිමුච්චති විඤ්ඤාණම්හා, පරිමුච්චති ජාතියා ජරාය මරණෙන සොකෙහි පරිදෙවෙහි දුක්ඛෙහි දොමනස්සෙහි උපායාසෙහි; ‘පරිමුච්චති දුක්ඛස්මා’ති වදාමී’’ති. චුද්දසමං. 149. En Sāvatthī. «Monjes, para un hijo de buena familia que se ha ordenado por fe, esta es la práctica conforme: que more contemplando el no-yo en la forma. En la sensación... en la percepción... en las formaciones volitivas... que more contemplando el no-yo en la conciencia. Al morar contemplando el no-yo en la forma... hacia la conciencia, comprende plenamente la forma, la sensación... la percepción... las formaciones volitivas... la conciencia. Al comprender plenamente la forma... la conciencia, se libera de la forma, se libera de la sensación, se libera de la percepción, se libera de las formaciones volitivas, se libera de la conciencia; se libera del nacimiento, de la vejez y de la muerte, de la pena, del lamento, del dolor, de la aflicción y de la desesperación; "se libera del sufrimiento", digo yo». Decimocuarto. කුක්කුළවග්ගො චුද්දසමො. El Capítulo de las Brasas Ardientes, el decimocuarto. තස්සුද්දානං – El resumen de este capítulo es: කුක්කුළා තයො අනිච්චෙන, දුක්ඛෙන අපරෙ තයො; අනත්තෙන තයො වුත්තා, කුලපුත්තෙන ද්වෙ දුකාති. Tres sobre las brasas ardientes, junto con la impermanencia; otros tres sobre el sufrimiento; tres junto con el no-yo, y dos sobre el hijo de buena familia. 15. දිට්ඨිවග්ගො 15. Capítulo sobre los Puntos de Vista 1. අජ්ඣත්තසුත්තං 1. Discurso sobre lo interno 150. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘කිස්මිං නු ඛො, භික්ඛවෙ, සති, කිං උපාදාය උප්පජ්ජති අජ්ඣත්තං සුඛදුක්ඛ’’න්ති? භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා…පෙ… ‘‘රූපෙ ඛො, භික්ඛවෙ, සති රූපං උපාදාය උප්පජ්ජති අජ්ඣත්තං සුඛදුක්ඛං. වෙදනාය සති…පෙ… සඤ්ඤාය [Pg.149] සති… සඞ්ඛාරෙසු සති… විඤ්ඤාණෙ සති විඤ්ඤාණං උපාදාය උප්පජ්ජති අජ්ඣත්තං සුඛදුක්ඛං. තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, අපි නු තං අනුපාදාය උප්පජ්ජෙය්‍ය අජ්ඣත්තං සුඛදුක්ඛ’’න්ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘වෙදනා…පෙ… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං, දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, අපි නු තං අනුපාදාය උප්පජ්ජෙය්‍ය අජ්ඣත්තං සුඛදුක්ඛ’’න්ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති. පඨමං. 150. En Sāvatthī. «Monjes, ¿existiendo qué, aferrándose a qué, surge internamente el placer y el dolor?». «Señor, nuestras enseñanzas tienen su raíz en el Bienaventurado...». «Monjes, cuando existe la forma, aferrándose a la forma, surge internamente el placer y el dolor. Cuando existe la sensación... la percepción... cuando existen las formaciones volitivas... cuando existe la conciencia, aferrándose a la conciencia, surge internamente el placer y el dolor. ¿Qué pensáis, monjes? ¿Es la forma permanente o impermanente?». «Impermanente, Señor». «Y aquello que es impermanente, ¿es sufrimiento o felicidad?». «Sufrimiento, Señor». «Y aquello que es impermanente, sufrimiento y de naturaleza cambiante, sin aferrarse a ello, ¿surgiría internamente el placer y el dolor?». «Ciertamente no, Señor». «¿La sensación... la percepción... las formaciones volitivas... la conciencia es permanente o impermanente?». «Impermanente, Señor». «Y aquello que es impermanente, ¿es sufrimiento o felicidad?». «Sufrimiento, Señor». «Y aquello que es impermanente, sufrimiento y de naturaleza cambiante, sin aferrarse a ello, ¿surgiría internamente el placer y el dolor?». «Ciertamente no, Señor». «Viendo así... comprende: no hay más nada para este estado». Primero. 2. එතංමමසුත්තං 2. Discurso sobre «Esto es mío» 151. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘කිස්මිං නු ඛො, භික්ඛවෙ, සති, කිං උපාදාය, කිං අභිනිවිස්ස – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’ති සමනුපස්සතී’’ති? භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා…පෙ… ‘‘රූපෙ ඛො, භික්ඛවෙ, සති, රූපං උපාදාය, රූපං අභිනිවිස්ස …පෙ… විඤ්ඤාණෙ සති, විඤ්ඤාණං උපාදාය, විඤ්ඤාණං අභිනිවිස්ස – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’ති සමනුපස්සති. තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’…පෙ… විපරිණාමධම්මං, අපි නු තං අනුපාදාය එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තාති සමනුපස්සෙය්‍යාති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං භන්තෙ’’…පෙ… විපරිණාමධම්මං, අපි නු තං අනුපාදාය එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තාති සමනුපස්සෙය්‍යාති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘එවං පස්සං..පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති. දුතියං. 151. En Sāvatthī. «Monjes, ¿existiendo qué, aferrándose a qué, insistiendo en qué se observa: ‘Esto es mío, este soy yo, este es mi yo’?». «Señor, nuestras enseñanzas tienen su raíz en el Bienaventurado...». «Monjes, existiendo la forma, aferrándose a la forma, insistiendo en la forma... existiendo la conciencia, aferrándose a la conciencia, insistiendo en la conciencia, se observa: ‘Esto es mío, este soy yo, este es mi yo’. ¿Qué piensan, monjes? ¿Es la forma permanente o impermanente?». «Impermanente, señor»... «Lo que es de naturaleza sujeta al cambio, sin aferrarse a ello, ¿se observaría: ‘Esto es mío, este soy yo, este es mi yo’?». «No, señor». «¿Son las sensaciones... las percepciones... las formaciones... la conciencia permanente o impermanente?». «Impermanente, señor»... «Lo que es de naturaleza sujeta al cambio, sin aferrarse a ello, ¿se observaría: ‘Esto es mío, este soy yo, este es mi yo’?». «No, señor». «Viendo así... comprende: ‘...no hay nada más por hacer para este estado de ser’». Segundo. 3. සොඅත්තාසුත්තං 3. Sutta sobre «Ese es el yo». 152. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘කිස්මිං නු ඛො, භික්ඛවෙ, සති, කිං උපාදාය, කිං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘සො අත්තා, සො ලොකො, සො පෙච්ච භවිස්සාමි නිච්චො ධුවො සස්සතො අවිපරිණාමධම්මො’’’ති? භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා…පෙ…. ‘‘රූපෙ ඛො, භික්ඛවෙ, සති, රූපං උපාදාය, රූපං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘සො අත්තා, සො ලොකො, සො පෙච්ච භවිස්සාමි නිච්චො ධුවො සස්සතො අවිපරිණාමධම්මො’ති. වෙදනාය…පෙ… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරෙසු [Pg.150] …පෙ… විඤ්ඤාණෙ සති, විඤ්ඤාණං උපාදාය, විඤ්ඤාණං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘සො අත්තා, සො ලොකො, සො පෙච්ච භවිස්සාමි නිච්චො ධුවො සස්සතො අවිපරිණාමධම්මො’’’ති. 152. En Sāvatthī. «Monjes, ¿existiendo qué, aferrándose a qué, insistiendo en qué surge tal visión: ‘Ese es el yo, ese es el mundo; después de la muerte seré permanente, estable, eterno, de naturaleza inmutable’?». «Señor, nuestras enseñanzas tienen su raíz en el Bienaventurado...». «Monjes, existiendo la forma, aferrándose a la forma, insistiendo en la forma, surge tal visión: ‘Ese es el yo, ese es el mundo; después de la muerte seré permanente, estable, eterno, de naturaleza inmutable’. Respecto a la sensación... a la percepción... a las formaciones... existiendo la conciencia, aferrándose a la conciencia, insistiendo en la conciencia, surge tal visión: ‘Ese es el yo, ese es el mundo; después de la muerte seré permanente, estable, eterno, de naturaleza inmutable’». ‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං, දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘සො අත්තා, සො ලොකො, සො පෙච්ච භවිස්සාමි නිච්චො ධුවො සස්සතො අවිපරිණාමධම්මො’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘සො අත්තා සො ලොකො, සො පෙච්ච භවිස්සාමි නිච්චො ධුවො සස්සතො අවිපරිණාමධම්මො’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතීති. තතියං. «¿Qué piensan, monjes? ¿Es la forma permanente o impermanente?». «Impermanente, señor». «Y lo que es impermanente, ¿es sufrimiento o felicidad?». «Sufrimiento, señor». «Y lo que es impermanente, sufrimiento y de naturaleza sujeta al cambio, sin aferrarse a ello, ¿surgiría tal visión: ‘Ese es el yo, ese es el mundo; después de la muerte seré permanente, estable, eterno, de naturaleza inmutable’?». «No, señor». «¿Son las sensaciones... las percepciones... las formaciones... la conciencia permanente o impermanente?». «Impermanente, señor». «Y lo que es impermanente, ¿es sufrimiento o felicidad?». «Sufrimiento, señor». «Y lo que es impermanente, sufrimiento y de naturaleza sujeta al cambio, sin aferrarse a ello, ¿surgiría tal visión: ‘Ese es el yo, ese es el mundo; después de la muerte seré permanente, estable, eterno, de naturaleza inmutable’?». «No, señor». Viendo así... comprende: ‘...no hay nada más por hacer para este estado de ser’. Tercero. 4. නොචමෙසියාසුත්තං 4. Sutta sobre «Si yo no fuera». 153. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘කිස්මිං නු ඛො, භික්ඛවෙ, සති, කිං උපාදාය, කිං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘නො චස්සං, නො ච මෙ සියා, නාභවිස්ස, න මෙ භවිස්සතී’’’ති? භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා…පෙ… ‘‘රූපෙ ඛො, භික්ඛවෙ, සති, රූපං උපාදාය, රූපං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘නො චස්සං, නො ච මෙ සියා, නාභවිස්ස, න මෙ භවිස්සතී’ති. වෙදනාය සති… සඤ්ඤාය සති… සඞ්ඛාරෙසු සති… විඤ්ඤාණෙ සති, විඤ්ඤාණං උපාදාය, විඤ්ඤාණං අභිනිවිස්ස, එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘නො චස්සං, නො ච මෙ සියා, නාභවිස්ස, න මෙ භවිස්සතී’ති. තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං, දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘නො චස්සං, නො ච මෙ සියා, නාභවිස්ස, න මෙ භවිස්සතී’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං, දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘නො චස්සං, නො ච මෙ සියා, නාභවිස්ස, න මෙ භවිස්සතී’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති. චතුත්ථං. 153. En Sāvatthī. «Monjes, ¿existiendo qué, aferrándose a qué, insistiendo en qué surge tal visión: ‘Si yo no fuera, nada sería mío; si no fuera a ser, nada será mío’?». «Señor, nuestras enseñanzas tienen su raíz en el Bienaventurado...». «Monjes, existiendo la forma, aferrándose a la forma, insistiendo en la forma, surge tal visión: ‘Si yo no fuera, nada sería mío; si no fuera a ser, nada será mío’. Existiendo la sensación... existiendo la percepción... existiendo las formaciones... existiendo la conciencia, aferrándose a la conciencia, insistiendo en la conciencia, surge tal visión: ‘Si yo no fuera, nada sería mío; si no fuera a ser, nada será mío’. ¿Qué piensan, monjes? ¿Es la forma permanente o impermanente?». «Impermanente, señor». «Y lo que es impermanente, ¿es sufrimiento o felicidad?». «Sufrimiento, señor». «Y lo que es impermanente, sufrimiento y de naturaleza sujeta al cambio, sin aferrarse a ello, ¿surgiría tal visión: ‘Si yo no fuera, nada sería mío; si no fuera a ser, nada será mío’?». «No, señor». «¿Son las sensaciones... las percepciones... las formaciones... la conciencia permanente o impermanente?». «Impermanente, señor». «Y lo que es impermanente, ¿es sufrimiento o felicidad?». «Sufrimiento, señor». «Y lo que es impermanente, sufrimiento y de naturaleza sujeta al cambio, sin aferrarse a ello, ¿surgiría tal visión: ‘Si yo no fuera, nada sería mío; si no fuera a ser, nada será mío’?». «No, señor». «Viendo así... comprende: ‘...no hay nada más por hacer para este estado de ser’». Cuarto. 5. මිච්ඡාදිට්ඨිසුත්තං 5. Sutta sobre la visión errónea. 154. සාවත්ථිනිදානං[Pg.151]. ‘‘කිස්මිං නු ඛො, භික්ඛවෙ, සති, කිං උපාදාය, කිං අභිනිවිස්ස මිච්ඡාදිට්ඨි උප්පජ්ජතී’’ති? භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා…පෙ… ‘‘රූපෙ ඛො, භික්ඛවෙ, සති, රූපං උපාදාය, රූපං අභිනිවිස්ස මිච්ඡාදිට්ඨි උප්පජ්ජති. වෙදනාය සති… මිච්ඡාදිට්ඨි උප්පජ්ජති. සඤ්ඤාය සති… සඞ්ඛාරෙසු සති… විඤ්ඤාණෙ සති, විඤ්ඤාණං උපාදාය, විඤ්ඤාණං අභිනිවිස්ස මිච්ඡාදිට්ඨි උප්පජ්ජති. තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං…පෙ… අපි නු තං අනුපාදාය මිච්ඡාදිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍යා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං, දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, අපි නු තං අනුපාදාය මිච්ඡාදිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍යා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති.‘පඤ්චමං. 154. En Sāvatthī. «Monjes, ¿existiendo qué, aferrándose a qué, insistiendo en qué surge la visión errónea?». «Señor, nuestras enseñanzas tienen su raíz en el Bienaventurado...». «Monjes, existiendo la forma, aferrándose a la forma, insistiendo en la forma, surge la visión errónea. Existiendo la sensación... surge la visión errónea. Existiendo la percepción... existiendo las formaciones... existiendo la conciencia, aferrándose a la conciencia, insistiendo en la conciencia, surge la visión errónea. ¿Qué piensan, monjes? ¿Es la forma permanente o impermanente?». «Impermanente, señor». «Lo que es impermanente... sin aferrarse a ello, ¿surgiría la visión errónea?». «No, señor». «¿Son las sensaciones... las percepciones... las formaciones... la conciencia permanente o impermanente?». «Impermanente, señor». «Y lo que es impermanente, ¿es sufrimiento o felicidad?». «Sufrimiento, señor». «Y lo que es impermanente, sufrimiento y de naturaleza sujeta al cambio, sin aferrarse a ello, ¿surgiría la visión errónea?». «No, señor». «Viendo así... comprende: ‘...no hay nada más por hacer para este estado de ser’». Quinto. 6. සක්කායදිට්ඨිසුත්තං 6. Sutta sobre la visión de la identidad. 155. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘කිස්මිං නු ඛො, භික්ඛවෙ, සති, කිං උපාදාය, කිං අභිනිවිස්ස සක්කායදිට්ඨි උප්පජ්ජතී’’ති? භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා…පෙ… ‘‘රූපෙ ඛො, භික්ඛවෙ, සති, රූපං උපාදාය, රූපං අභිනිවිස්ස සක්කායදිට්ඨි උප්පජ්ජති. වෙදනාය සති… සඤ්ඤාය සති… සඞ්ඛාරෙසු සති… විඤ්ඤාණෙ සති, විඤ්ඤාණං උපාදාය, විඤ්ඤාණං අභිනිවිස්ස සක්කායදිට්ඨි උප්පජ්ජති. තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං…පෙ… අපි නු තං අනුපාදාය සක්කායදිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍යා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං…පෙ… අපි නු තං අනුපාදාය සක්කායදිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍යා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති. ඡට්ඨං. 155. En Sāvatthī. «Monjes, ¿qué debe estar presente, a qué aferrándose y a qué adhiriéndose surge la visión de la propia identidad?». «Señor, nuestras enseñanzas tienen su raíz en el Bienaventurado, son guiadas por el Bienaventurado...». «Monjes, habiendo forma, aferrándose a la forma, adhiriéndose a la forma, surge la visión de la propia identidad. Habiendo sensación... percepción... formaciones... conciencia, aferrándose a la conciencia, adhiriéndose a la conciencia, surge la visión de la propia identidad. ¿Qué piensan, monjes? ¿Es la forma permanente o impermanente?». «Impermanente, Señor». «Y aquello que es impermanente... ¿podría surgir la visión de la propia identidad sin aferrarse a ello?». «No, Señor». «¿Es la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia permanente o impermanente?». «Impermanente, Señor». «Y aquello que es impermanente... ¿podría surgir la visión de la propia identidad sin aferrarse a ello?». «No, Señor». «Viendo así... comprende: “... no hay nada más allá de este estado”». Sexto. 7. අත්තානුදිට්ඨිසුත්තං 7. Discurso sobre la visión del yo (Attānudiṭṭhisutta). 156. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘කිස්මිං නු ඛො, භික්ඛවෙ, සති, කිං උපාදාය, කිං අභිනිවිස්ස අත්තානුදිට්ඨි උප්පජ්ජතී’’ති? භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා…පෙ… ‘‘රූපෙ ඛො, භික්ඛවෙ, සති, රූපං උපාදාය, රූපං අභිනිවිස්ස අත්තානුදිට්ඨි උප්පජ්ජති. වෙදනාය සති… සඤ්ඤාය සති… සඞ්ඛාරෙසු සති… විඤ්ඤාණෙ සති, විඤ්ඤාණං උපාදාය, විඤ්ඤාණං අභිනිවිස්ස අත්තානුදිට්ඨි උප්පජ්ජති[Pg.152]. තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං…පෙ… අපි නු තං අනුපාදාය අත්තානුදිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍යා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං…පෙ… අපි නු තං අනුපාදාය අත්තානුදිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍යා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති. සත්තමං. 156. En Sāvatthī. «Monjes, ¿qué debe estar presente, a qué aferrándose y a qué adhiriéndose surge la visión del yo?». «Señor, nuestras enseñanzas tienen su raíz en el Bienaventurado...». «Monjes, habiendo forma, aferrándose a la forma, adhiriéndose a la forma, surge la visión del yo. Habiendo sensación... percepción... formaciones... conciencia, aferrándose a la conciencia, adhiriéndose a la conciencia, surge la visión del yo. ¿Qué piensan, monjes? ¿Es la forma permanente o impermanente?». «Impermanente, Señor». «Y aquello que es impermanente... ¿podría surgir la visión del yo sin aferrarse a ello?». «No, Señor». «¿Es la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia permanente o impermanente?». «Impermanente, Señor». «Y aquello que es impermanente... ¿podría surgir la visión del yo sin aferrarse a ello?». «No, Señor». «Viendo así... comprende: “... no hay nada más allá de este estado”». Séptimo. 8. අභිනිවෙසසුත්තං 8. Discurso sobre la adherencia (Abhinivesasutta). 157. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘කිස්මිං නු ඛො, භික්ඛවෙ, සති, කිං උපාදාය, කිං අභිනිවිස්ස උප්පජ්ජන්ති සංයොජනාභිනිවෙසවිනිබන්ධා’’ති? භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා…පෙ… ‘‘රූපෙ ඛො, භික්ඛවෙ, සති, රූපං උපාදාය, රූපං අභිනිවිස්ස උප්පජ්ජන්ති සංයොජනාභිනිවෙසවිනිබන්ධා. වෙදනාය සති… සඤ්ඤාය සති… සඞ්ඛාරෙසු සති… විඤ්ඤාණෙ සති, විඤ්ඤාණං උපාදාය, විඤ්ඤාණං අභිනිවිස්ස උප්පජ්ජන්ති සංයොජනාභිනිවෙසවිනිබන්ධා. තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං…පෙ… අපි නු තං අනුපාදාය උප්පජ්ජෙය්‍යුං සංයොජනාභිනිවෙසවිනිබන්ධා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’…පෙ… ‘‘එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති. අට්ඨමං. 157. En Sāvatthī. «Monjes, ¿qué debe estar presente, a qué aferrándose y a qué adhiriéndose surgen los grilletes, las adherencias y los vínculos?». «Señor, nuestras enseñanzas tienen su raíz en el Bienaventurado...». «Monjes, habiendo forma, aferrándose a la forma, adhiriéndose a la forma, surgen los grilletes, las adherencias y los vínculos. Habiendo sensación... percepción... formaciones... conciencia, aferrándose a la conciencia, adhiriéndose a la conciencia, surgen los grilletes, las adherencias y los vínculos. ¿Qué piensan, monjes? ¿Es la forma permanente o impermanente?». «Impermanente, Señor». «Y aquello que es impermanente... ¿podrían surgir los grilletes, las adherencias y los vínculos sin aferrarse a ello?». «No, Señor»... «Viendo así... comprende: “... no hay nada más allá de este estado”». Octavo. 9. දුතියඅභිනිවෙසසුත්තං 9. Segundo discurso sobre la adherencia. 158. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘කිස්මිං නු ඛො, භික්ඛවෙ, සති, කිං උපාදාය, කිං අභිනිවිස්ස උප්පජ්ජන්ති සංයොජනාභිනිවෙසවිනිබන්ධාජ්ඣොසානා’’ති? භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා…පෙ… ‘‘රූපෙ ඛො, භික්ඛවෙ, සති, රූපං උපාදාය, රූපං අභිනිවිස්ස උප්පජ්ජන්ති සංයොජනාභිනිවෙසවිනිබන්ධාජ්ඣොසානා. වෙදනාය සති … සඤ්ඤාය සති… සඞ්ඛාරෙසු සති… විඤ්ඤාණෙ සති, විඤ්ඤාණං උපාදාය, විඤ්ඤාණං අභිනිවිස්ස උප්පජ්ජන්ති සංයොජනාභිනිවෙසවිනිබන්ධාජ්ඣොසානා. තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං…පෙ… අපි නු තං අනුපාදාය උප්පජ්ජෙය්‍යුං සංයොජනාභිනිවෙසවිනිබන්ධාජ්ඣොසානා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’…පෙ… ‘‘එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති. නවමං. 158. En Sāvatthī. «Monjes, ¿qué debe estar presente, a qué aferrándose y a qué adhiriéndose surgen los grilletes, las adherencias, los vínculos y los apegos profundos?». «Señor, nuestras enseñanzas tienen su raíz en el Bienaventurado...». «Monjes, habiendo forma, aferrándose a la forma, adhiriéndose a la forma, surgen los grilletes, las adherencias, los vínculos y los apegos profundos. Habiendo sensación... percepción... formaciones... conciencia, aferrándose a la conciencia, adhiriéndose a la conciencia, surgen los grilletes, las adherencias, los vínculos y los apegos profundos. ¿Qué piensan, monjes? ¿Es la forma permanente o impermanente?». «Impermanente, Señor». «Y aquello que es impermanente... ¿podrían surgir los grilletes, las adherencias, los vínculos y los apegos profundos sin aferrarse a ello?». «No, Señor»... «Viendo así... comprende: “... no hay nada más allá de este estado”». Noveno. 10. ආනන්දසුත්තං 10. Discurso de Ānanda. 159. සාවත්ථිනිදානං[Pg.153]. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා…පෙ… භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සාධු මෙ, භන්තෙ, භගවා සංඛිත්තෙන ධම්මං දෙසෙතු, යමහං භගවතො ධම්මං සුත්වා එකො වූපකට්ඨො අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරෙය්‍ය’’න්ති. 159. En Sāvatthī. Entonces, el venerable Ānanda se acercó al Bienaventurado; habiéndose acercado... le dijo esto al Bienaventurado: «Señor, sería bueno que el Bienaventurado me enseñara el Dhamma en breve, para que, habiendo escuchado el Dhamma del Bienaventurado, pueda morar solo, retirado, diligente, ardiente y resuelto». ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ආනන්ද, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං, දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං, දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති. දසමං. «¿Qué piensas, Ānanda? ¿Es la forma permanente o impermanente?». «Impermanente, Señor». «¿Y lo que es impermanente es sufrimiento o felicidad?». «Sufrimiento, Señor». «¿Y lo que es impermanente, sufrimiento y sujeto al cambio, es adecuado considerarlo así: “esto es mío, este soy yo, este es mi yo”?». «No, Señor». «¿Es la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia permanente o impermanente?». «Impermanente, Señor». «¿Y lo que es impermanente es sufrimiento o felicidad?». «Sufrimiento, Señor». «¿Y lo que es impermanente, sufrimiento y sujeto al cambio, es adecuado considerarlo así: “esto es mío, este soy yo, este es mi yo”?». «No, Señor». «Viendo así... comprende: “... no hay nada más allá de este estado”». Décimo. දිට්ඨිවග්ගො පඤ්චදසමො. El Capítulo sobre las Visiones, decimoquinto. තස්සුද්දානං – Su resumen: අජ්ඣත්තිකං එතංමම, සොඅත්තා නොචමෙසියා; මිච්ඡාසක්කායත්තානු ද්වෙ, අභිනිවෙසා ආනන්දෙනාති. Lo interno, Esto es mío, Él es el yo, No debería ser para mí; lo Falso, la identidad, la visión del yo, dos sobre las adherencias, y con Ānanda. උපරිපණ්ණාසකො සමත්තො. El Paññāsaka Superior está terminado. තස්ස උපරිපණ්ණාසකස්ස වග්ගුද්දානං – Resumen de los capítulos de ese Paññāsaka Superior: අන්තො ධම්මකථිකා විජ්ජා, කුක්කුළං දිට්ඨිපඤ්චමං; තතියො පණ්ණාසකො වුත්තො, නිපාතොති පවුච්චතීති. El fin, el que habla del Dhamma, la ignorancia, la brasa ardiente, y las visiones como el quinto; el tercer Paññāsaka ha sido declarado, y se le llama Nipāta. Este es el resumen. ඛන්ධසංයුත්තං සමත්තං. El Khandhasaṃyutta está terminado. 2. රාධසංයුත්තං 2. Rādhasaṃyutta. 1. පඨමවග්ගො 1. Primer capítulo. 1. මාරසුත්තං 1. Discurso sobre Māra. 160. සාවත්ථිනිදානං[Pg.154]. අථ ඛො ආයස්මා රාධො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා රාධො භගවන්තං එතදවොච – 160. En Sāvatthī. Entonces, el venerable Rādha se acercó al Bienaventurado; habiéndose acercado, saludó respetuosamente al Bienaventurado y se sentó a un lado. Sentado a un lado, el venerable Rādha le dijo esto al Bienaventurado: ‘‘‘මාරො, මාරො’ති, භන්තෙ, වුච්චති. කිත්තාවතා නු ඛො, භන්තෙ, මාරො’’ති? ‘‘රූපෙ ඛො, රාධ, සති මාරො වා අස්ස මාරෙතා වා යො වා පන මීයති. තස්මාතිහ ත්වං, රාධ, රූපං මාරොති පස්ස, මාරෙතාති පස්ස, මීයතීති පස්ස, රොගොති පස්ස, ගණ්ඩොති පස්ස, සල්ලන්ති පස්ස, අඝන්ති පස්ස, අඝභූතන්ති පස්ස. යෙ නං එවං පස්සන්ති තෙ සම්මා පස්සන්ති. වෙදනාය සති… සඤ්ඤාය සති… සඞ්ඛාරෙසු සති… විඤ්ඤාණෙ සති මාරො වා අස්ස මාරෙතා වා යො වා පන මීයති. තස්මාතිහ ත්වං, රාධ, විඤ්ඤාණං මාරොති පස්ස, මාරෙතාති පස්ස, මීයතීති පස්ස, රොගොති පස්ස, ගණ්ඩොති පස්ස, සල්ලන්ති පස්ස, අඝන්ති පස්ස, අඝභූතන්ති පස්ස. යෙ නං එවං පස්සන්ති, තෙ සම්මා පස්සන්තී’’ති. «'Mara, Mara', venerable señor, se dice. ¿Hasta qué punto, venerable señor, se dice 'Mara'?». «Donde hay forma, Radha, puede estar Mara, o el matador, o aquel que muere. Por lo tanto, Radha, ve la forma como Mara, vela como el matador, vela como lo que muere, vela como una enfermedad, vela como un tumor, vela como un dardo, vela como una calamidad, vela como algo funesto. Aquellos que la ven así, ven correctamente. Donde hay sensación... donde hay percepción... donde hay construcciones... donde hay conciencia, Radha, puede estar Mara, o el matador, o aquel que muere. Por lo tanto, Radha, ve la conciencia como Mara, vela como el matador, vela como lo que muere, vela como una enfermedad, vela como un tumor, vela como un dardo, vela como una calamidad, vela como algo funesto. Aquellos que la ven así, ven correctamente». ‘‘සම්මාදස්සනං පන, භන්තෙ, කිමත්ථිය’’න්ති? ‘‘සම්මාදස්සනං ඛො, රාධ, නිබ්බිදත්ථං’’. ‘‘නිබ්බිදා පන, භන්තෙ, කිමත්ථියා’’ති? ‘‘නිබ්බිදා ඛො, රාධ, විරාගත්ථා’’. ‘‘විරාගො පන, භන්තෙ, කිමත්ථියො’’ති? ‘‘විරාගො ඛො, රාධ, විමුත්තත්ථො’’. ‘‘විමුත්ති පන, භන්තෙ, කිමත්ථියා’’ති? ‘‘විමුත්ති ඛො, රාධ, නිබ්බානත්ථා’’. ‘‘නිබ්බානං පන, භන්තෙ, කිමත්ථිය’’න්ති? ‘‘අච්චයාසි, රාධ, පඤ්හං, නාසක්ඛි පඤ්හස්ස පරියන්තං ගහෙතුං. නිබ්බානොගධඤ්හි, රාධ, බ්‍රහ්මචරියං වුස්සති, නිබ්බානපරායනං නිබ්බානපරියොසාන’’න්ති. පඨමං. «¿Pero para qué propósito es la visión correcta, venerable señor?». «Radha, la visión correcta es para el propósito del desencanto». «¿Y para qué propósito es el desencanto, venerable señor?». «Radha, el desencanto es para el propósito del desapasionamiento». «¿Y para qué propósito es el desapasionamiento, venerable señor?». «Radha, el desapasionamiento es para el propósito de la liberación». «¿Y para qué propósito es la liberación, venerable señor?». «Radha, la liberación es para el propósito del Nibbana». «¿Y para qué propósito es el Nibbana, venerable señor?». «Radha, has ido más allá de la pregunta, no has podido captar el límite de la pregunta. Pues la vida santa, Radha, se vive con el Nibbana como fundamento, con el Nibbana como destino, con el Nibbana como su fin último». 2. සත්තසුත්තං 2. Satta Sutta 161. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා රාධො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘‘සත්තො, සත්තො’ති, භන්තෙ, වුච්චති. කිත්තාවතා නු ඛො, භන්තෙ[Pg.155], සත්තොති වුච්චතී’’ති? ‘‘රූපෙ ඛො, රාධ, යො ඡන්දො යො රාගො යා නන්දී යා තණ්හා, තත්‍ර සත්තො, තත්‍ර විසත්තො, තස්මා සත්තොති වුච්චති. වෙදනාය… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරෙසු… විඤ්ඤාණෙ යො ඡන්දො යො රාගො යා නන්දී යා තණ්හා, තත්‍ර සත්තො, තත්‍ර විසත්තො, තස්මා සත්තොති වුච්චති’’. 161. En Savatthi. El venerable Radha se sentó a un lado y dijo al Bienaventurado: «'Ser, ser', venerable señor, se dice. ¿Hasta qué punto, venerable señor, se dice 'ser'?». «Radha, cuando hay deseo, pasión, deleite y sed por la forma, y uno está apegado a ella, fuertemente apegado a ella, por eso se dice 'ser'. En la sensación... en la percepción... en las construcciones... en la conciencia, cuando hay deseo, pasión, deleite y sed, y uno está apegado a ella, fuertemente apegado a ella, por eso se dice 'ser'». ‘‘සෙය්‍යථාපි, රාධ, කුමාරකා වා කුමාරිකායො වා පංස්වාගාරකෙහි කීළන්ති. යාවකීවඤ්ච තෙසු පංස්වාගාරකෙසු අවිගතරාගා හොන්ති අවිගතච්ඡන්දා අවිගතපෙමා අවිගතපිපාසා අවිගතපරිළාහා අවිගතතණ්හා, තාව තානි පංස්වාගාරකානි අල්ලීයන්ති කෙළායන්ති ධනායන්ති මමායන්ති. යතො ච ඛො, රාධ, කුමාරකා වා කුමාරිකායො වා තෙසු පංස්වාගාරකෙසු විගතරාගා හොන්ති විගතච්ඡන්දා විගතපෙමා විගතපිපාසා විගතපරිළාහා විගතතණ්හා, අථ ඛො තානි පංස්වාගාරකානි හත්ථෙහි ච පාදෙහි ච විකිරන්ති විධමන්ති විද්ධංසෙන්ති විකීළනියං කරොන්ති. එවමෙව ඛො, රාධ, තුම්හෙපි රූපං විකිරථ විධමථ විද්ධංසෙථ විකීළනියං කරොථ තණ්හාක්ඛයාය පටිපජ්ජථ. වෙදනං විකිරථ විධමථ විද්ධංසෙථ විකීළනියං කරොථ තණ්හාක්ඛයාය පටිපජ්ජථ. සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ විකිරථ විධමථ විද්ධංසෙථ විකීළනියං කරොථ තණ්හාක්ඛයාය පටිපජ්ජථ. විඤ්ඤාණං විකිරථ විධමථ විද්ධංසෙථ විකීළනියං කරොථ තණ්හාක්ඛයාය පටිපජ්ජථ. තණ්හාක්ඛයො හි, රාධ, නිබ්බාන’’න්ති. දුතියං. «Es como, Radha, cuando unos niños o niñas juegan con casitas de arena. Mientras no estén libres de pasión, deseo, afecto, sed, ardor y ansia por esas casitas de arena, las aprecian, juegan con ellas, las valoran y las consideran suyas. Pero cuando, Radha, esos niños o niñas están libres de pasión, deseo, afecto, sed, ardor y ansia por esas casitas de arena, entonces las dispersan con sus manos y pies, las demuelen, las destruyen y dejan de jugar con ellas. Del mismo modo, Radha, dispersad la forma, demoledla, destruid la forma, dejad de jugar con ella y practicad para el fin de la sed. Dispersad la sensación... la percepción... las construcciones... la conciencia, demoledla, destruidla, dejad de jugar con ella y practicad para el fin de la sed. Pues el fin de la sed, Radha, es el Nibbana». 3. භවනෙත්තිසුත්තං 3. Bhavanetti Sutta 162. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා රාධො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘‘භවනෙත්තිනිරොධො, භවනෙත්තිනිරොධො’ති, භන්තෙ, වුච්චති. කතමා නු ඛො, භන්තෙ, භවනෙත්ති, කතමො භවනෙත්තිනිරොධො’’ති? ‘‘රූපෙ ඛො, රාධ, යො ඡන්දො යො රාගො යා නන්දී යා තණ්හා යෙ උපයුපාදානා චෙතසො අධිට්ඨානාභිනිවෙසානුසයා – අයං වුච්චති භවනෙත්ති. තෙසං නිරොධො භවනෙත්තිනිරොධො. වෙදනාය… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරෙසු [Pg.156]… විඤ්ඤාණෙ යො ඡන්දො…පෙ… අධිට්ඨානාභිනිවෙසානුසයා – අයං වුච්චති භවනෙත්ති. තෙසං නිරොධො භවනෙත්තිනිරොධො’’ති. තතියං. 162. En Savatthi. El venerable Radha se sentó a un lado y dijo al Bienaventurado: «'Cese del conducto a la existencia, cese del conducto a la existencia', venerable señor, se dice. ¿Qué es, venerable señor, el conducto a la existencia, y qué es el cese del conducto a la existencia?». «Radha, aquel deseo, pasión, deleite y sed por la forma, junto con cualquier apego, determinación, insistencia y tendencia subyacente de la mente —esto se llama el conducto a la existencia. Su cese es el cese del conducto a la existencia. En la sensación... en la percepción... en las construcciones... en la conciencia... aquel deseo, pasión, deleite y sed, junto con cualquier determinación, insistencia y tendencia subyacente —esto se llama el conducto a la existencia. Su cese es el cese del conducto a la existencia». 4. පරිඤ්ඤෙය්‍යසුත්තං 4. Pariññeyya Sutta 163. සාවත්ථිනිදානං. ආයස්මා රාධො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො ආයස්මන්තං රාධං භගවා එතදවොච – 163. En Savatthi. El venerable Radha se acercó al Bienaventurado; habiéndose acercado, saludó al Bienaventurado con respeto y se sentó a un lado. Una vez que el venerable Radha estuvo sentado a un lado, el Bienaventurado le dijo: ‘‘පරිඤ්ඤෙය්‍යෙ ච, රාධ, ධම්මෙ දෙසෙස්සාමි පරිඤ්ඤඤ්ච පරිඤ්ඤාතාවිං පුග්ගලඤ්ච. තං සුණාහි, සාධුකං මනසි කරොහි; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො ආයස්මා රාධො භගවතො පච්චස්සොසි. භගවා එතදවොච – ‘‘කතමෙ ච, රාධ, පරිඤ්ඤෙය්‍යා ධම්මා? රූපං ඛො, රාධ, පරිඤ්ඤෙය්‍යො ධම්මො, වෙදනා පරිඤ්ඤෙය්‍යො ධම්මො, සඤ්ඤා පරිඤ්ඤෙය්‍යො ධම්මො, සඞ්ඛාරා පරිඤ්ඤෙය්‍යො ධම්මො, විඤ්ඤාණං පරිඤ්ඤෙය්‍යො ධම්මො. ඉමෙ වුච්චන්ති, රාධ, පරිඤ්ඤෙය්‍යා ධම්මා. කතමා ච, රාධ, පරිඤ්ඤා? යො ඛො, රාධ, රාගක්ඛයො දොසක්ඛයො මොහක්ඛයො – අයං වුච්චති, රාධ, පරිඤ්ඤා. කතමො ච, රාධ, පරිඤ්ඤාතාවී පුග්ගලො? ‘අරහා’තිස්ස වචනීයං. ය්වායං ආයස්මා එවංනාමො එවංගොත්තො – අයං වුච්චති, රාධ, පරිඤ්ඤාතාවී පුග්ගලො’’ති. චතුත්ථං. «Radha, te enseñaré las cosas que deben ser plenamente comprendidas, la plena comprensión y la persona que ha comprendido plenamente. Escucha esto y presta mucha atención; yo hablaré». «Sí, venerable señor», respondió el venerable Radha al Bienaventurado. El Bienaventurado dijo esto: «¿Y cuáles, Radha, son las cosas que deben ser plenamente comprendidas? La forma, Radha, es una cosa que debe ser plenamente comprendida; la sensación es una cosa que debe ser plenamente comprendida; la percepción es una cosa que debe ser plenamente comprendida; las construcciones son cosas que deben ser plenamente comprendidas; la conciencia es una cosa que debe ser plenamente comprendida. Estas, Radha, se llaman las cosas que deben ser plenamente comprendidas. ¿Y qué, Radha, es la plena comprensión? Radha, la destrucción de la pasión, la destrucción del odio y la destrucción de la ilusión —esto, Radha, se llama plena comprensión. ¿Y quién, Radha, es la persona que ha comprendido plenamente? Debería decirse que es el Arahant. Este venerable con tal nombre y tal linaje; este, Radha, se llama la persona que ha comprendido plenamente». 5. සමණසුත්තං 5. Samaṇa Sutta 164. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නං ඛො ආයස්මන්තං රාධං භගවා එතදවොච – ‘‘පඤ්චිමෙ, රාධ, උපාදානක්ඛන්ධා. කතමෙ පඤ්ච? රූපුපාදානක්ඛන්ධො, වෙදනුපාදානක්ඛන්ධො, සඤ්ඤුපාදානක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරුපාදානක්ඛන්ධො, විඤ්ඤාණුපාදානක්ඛන්ධො. යෙ හි කෙචි, රාධ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා ඉමෙසං පඤ්චන්නං උපාදානක්ඛන්ධානං අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං නප්පජානන්ති; න මෙ තෙ, රාධ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා සමණෙසු වා සමණසම්මතා බ්‍රාහ්මණෙසු වා බ්‍රාහ්මණසම්මතා, න ච පන තෙ ආයස්මන්තො සාමඤ්ඤත්ථං වා බ්‍රහ්මඤ්ඤත්ථං වා දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරන්ති. යෙ ච ඛො කෙචි, රාධ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා ඉමෙසං පඤ්චන්නං උපාදානක්ඛන්ධානං අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං පජානන්ති; තෙ ඛො මෙ, රාධ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා සමණෙසු චෙව සමණසම්මතා බ්‍රාහ්මණෙසු ච බ්‍රාහ්මණසම්මතා[Pg.157], තෙ ච පනායස්මන්තො සාමඤ්ඤත්ථඤ්ච බ්‍රහ්මඤ්ඤත්ථඤ්ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරන්තී’’ති. පඤ්චමං. 164. En Sāvatthi. Estando el venerable Rādha sentado a un lado, el Bienaventurado le dijo: «Rādha, existen estos cinco agregados del apego. ¿Cuáles son los cinco? El agregado del apego a la forma, el agregado del apego a la sensación, el agregado del apego a la percepción, el agregado del apego a las formaciones volitivas y el agregado del apego a la conciencia. Rādha, cualquier asceta o brahmán que no comprenda, tal como es en realidad, la satisfacción, el peligro y el escape de estos cinco agregados del apego; tales ascetas o brahmanes no son considerados por mí como verdaderos ascetas entre los ascetas ni como verdaderos brahmanes entre los brahmanes. Además, esos venerables no moran habiendo realizado por sí mismos, mediante el conocimiento superior, el fruto de la vida ascética o el fruto de la vida de brahmán en esta misma vida. Pero, Rādha, cualquier asceta o brahmán que comprenda, tal como es en realidad, la satisfacción, el peligro y el escape de estos cinco agregados del apego; tales ascetas o brahmanes son considerados por mí como verdaderos ascetas entre los ascetas y como verdaderos brahmanes entre los brahmanes. Y esos venerables moran habiendo realizado por sí mismos, mediante el conocimiento superior, el fruto de la vida ascética y el fruto de la vida de brahmán en esta misma vida». 6. දුතියසමණසුත්තං 6. Segundo discurso sobre los ascetas 165. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නං ඛො ආයස්මන්තං රාධං භගවා එතදවොච – ‘‘පඤ්චිමෙ, රාධ, උපාදානක්ඛන්ධා. කතමෙ පඤ්ච? රූපුපාදානක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණුපාදානක්ඛන්ධො. යෙ හි කෙචි, රාධ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා ඉමෙසං පඤ්චන්නං උපාදානක්ඛන්ධානං සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං නප්පජානන්ති…පෙ… සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරන්තී’’ති. ඡට්ඨං. 165. En Sāvatthi. Estando el venerable Rādha sentado a un lado, el Bienaventurado le dijo: «Rādha, existen estos cinco agregados del apego. ¿Cuáles son los cinco? El agregado del apego a la forma... (prolongación)... el agregado del apego a la conciencia. Rādha, cualquier asceta o brahmán que no comprenda, tal como es en realidad, el origen, la desaparición, la satisfacción, el peligro y el escape de estos cinco agregados del apego... (prolongación)... moran habiendo realizado por sí mismos, mediante el conocimiento superior». 7. සොතාපන්නසුත්තං 7. Discurso sobre el que ha entrado en la corriente 166. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නං ඛො ආයස්මන්තං රාධං භගවා එතදවොච – ‘‘පඤ්චිමෙ, රාධ, උපාදානක්ඛන්ධා. කතමෙ පඤ්ච? රූපුපාදානක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණුපාදානක්ඛන්ධො. යතො ඛො, රාධ, අරියසාවකො ඉමෙසං පඤ්චන්නං උපාදානක්ඛන්ධානං සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං පජානාති – අයං වුච්චති, රාධ, අරියසාවකො සොතාපන්නො අවිනිපාතධම්මො නියතො සම්බොධිපරායනො’’ති. සත්තමං. 166. En Sāvatthi. Estando el venerable Rādha sentado a un lado, el Bienaventurado le dijo: «Rādha, existen estos cinco agregados del apego. ¿Cuáles son los cinco? El agregado del apego a la forma... (prolongación)... el agregado del apego a la conciencia. Rādha, cuando un noble discípulo comprende, tal como es en realidad, el origen, la desaparición, la satisfacción, el peligro y el escape de estos cinco agregados del apego; entonces, Rādha, a este se le llama un noble discípulo que ha entrado en la corriente (sotāpanno), no sujeto a la caída en mundos inferiores, firme en su destino y encaminado hacia la iluminación». 8. අරහන්තසුත්තං 8. Discurso sobre el Arahant 167. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නං ඛො ආයස්මන්තං රාධං භගවා එතදවොච – ‘‘පඤ්චිමෙ, රාධ, උපාදානක්ඛන්ධා. කතමෙ පඤ්ච? රූපුපාදානක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණුපාදානක්ඛන්ධො. යතො ඛො, රාධ, භික්ඛු ඉමෙසං පඤ්චන්නං උපාදානක්ඛන්ධානං සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං විදිත්වා අනුපාදාවිමුත්තො හොති – අයං වුච්චති, රාධ, අරහං ඛීණාසවො වුසිතවා කතකරණීයො ඔහිතභාරො අනුප්පත්තසදත්ථො පරික්ඛීණභවසංයොජනො සම්මදඤ්ඤාවිමුත්තො’’ති. අට්ඨමං. 167. En Sāvatthi. Estando el venerable Rādha sentado a un lado, el Bienaventurado le dijo: «Rādha, existen estos cinco agregados del apego. ¿Cuáles son los cinco? El agregado del apego a la forma... (prolongación)... el agregado del apego a la conciencia. Rādha, cuando un monje, tras haber conocido, tal como es en realidad, el origen, la desaparición, la satisfacción, el peligro y el escape de estos cinco agregados del apego, se libera mediante el desapego; a este, Rādha, se le llama un Arahant: aquel que ha destruido las impurezas, que ha vivido la vida santa, que ha hecho lo que debía hacerse, que ha dejado la carga, que ha alcanzado su propia meta, que ha destruido por completo los grilletes de la existencia y que está liberado mediante el conocimiento supremo». 9. ඡන්දරාගසුත්තං 9. Discurso sobre el deseo y la lujuria 168. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නං ඛො ආයස්මන්තං රාධං භගවා එතදවොච – ‘‘රූපෙ ඛො, රාධ, යො ඡන්දො යො රාගො යා නන්දී යා තණ්හා, තං පජහථ. එවං තං රූපං පහීනං භවිස්සති උච්ඡින්නමූලං තාලාවත්ථුකතං අනභාවංකතං ආයතිං අනුප්පාදධම්මං. වෙදනාය යො [Pg.158] ඡන්දො යො රාගො යා නන්දී යා තණ්හා, තං පජහථ. එවං සා වෙදනා පහීනා භවිස්සති උච්ඡින්නමූලා තාලාවත්ථුකතා අනභාවංකතා ආයතිං අනුප්පාදධම්මා. සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරෙසු යො ඡන්දො යො රාගො යා නන්දී යා තණ්හා, තං පජහථ. එවං තෙ සඞ්ඛාරා පහීනා භවිස්සන්ති උච්ඡින්නමූලා තාලාවත්ථුකතා අනභාවංකතා ආයතිං අනුප්පාදධම්මා. විඤ්ඤාණෙ යො ඡන්දො යො රාගො යා නන්දී යා තණ්හා, තං පජහථ. එවං තං විඤ්ඤාණං පහීනං භවිස්සති…පෙ… අනුප්පාදධම්ම’’න්ති. නවමං. 168. En Sāvatthi. Estando el venerable Rādha sentado a un lado, el Bienaventurado le dijo: «Rādha, abandona cualquier deseo, cualquier lujuria, cualquier deleite y cualquier avidez que haya respecto a la forma. Así, esa forma será abandonada, cortada de raíz, convertida en algo similar al tocón de una palmera, aniquilada y no sujeta a surgir en el futuro. Abandona cualquier deseo, cualquier lujuria, cualquier deleite y cualquier avidez que haya respecto a la sensación... con respecto a la percepción... con respecto a las formaciones volitivas. Así, esas formaciones volitivas serán abandonadas, cortadas de raíz, convertidas en algo similar al tocón de una palmera, aniquiladas y no sujetas a surgir en el futuro. Abandona cualquier deseo, cualquier lujuria, cualquier deleite y cualquier avidez que haya respecto a la conciencia. Así, esa conciencia será abandonada... (prolongación)... y no sujeta a surgir en el futuro». 10. දුතියඡන්දරාගසුත්තං 10. Segundo discurso sobre el deseo y la lujuria 169. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නං ඛො ආයස්මන්තං රාධං භගවා එතදවොච – ‘‘රූපෙ ඛො, රාධ, යො ඡන්දො යො රාගො යා නන්දී යා තණ්හා යෙ උපයුපාදානා චෙතසො අධිට්ඨානාභිනිවෙසානුසයා, තෙ පජහථ. එවං තං රූපං පහීනං භවිස්සති උච්ඡින්නමූලං තාලාවත්ථුකතං අනභාවංකතං ආයතිං අනුප්පාදධම්මං. වෙදනාය යො ඡන්දො යො රාගො යා නන්දී යා තණ්හා යෙ උපයුපාදානා චෙතසො අධිට්ඨානාභිනිවෙසානුසයා, තෙ පජහථ. එවං සා වෙදනා පහීනා භවිස්සති උච්ඡින්නමූලා තාලාවත්ථුකතා අනභාවංකතා ආයතිං අනුප්පාදධම්මා. සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරෙසු යො ඡන්දො යො රාගො යා නන්දී යා තණ්හා යෙ උපයුපාදානා චෙතසො අධිට්ඨානාභිනිවෙසානුසයා, තෙ පජහථ. එවං තෙ සඞ්ඛාරා පහීනා භවිස්සන්ති උච්ඡින්නමූලා තාලාවත්ථුකතා අනභාවංකතා ආයතිං අනුප්පාදධම්මා. විඤ්ඤාණෙ යො ඡන්දො යො රාගො යා නන්දී යා තණ්හා යෙ උපයුපාදානා චෙතසො අධිට්ඨානාභිනිවෙසානුසයා, තෙ පජහථ. එවං තං විඤ්ඤාණං පහීනං භවිස්සති උච්ඡින්නමූලං තාලාවත්ථුකතං අනභාවංකතං ආයතිං අනුප්පාදධම්ම’’න්ති. දසමං. 169. En Sāvatthi. Estando el venerable Rādha sentado a un lado, el Bienaventurado le dijo: «Rādha, abandona cualquier deseo, cualquier lujuria, cualquier deleite, cualquier avidez, y cualquier atracción o apego mental, punto de vista, adherencia o tendencia latente que haya respecto a la forma. Así, esa forma será abandonada, cortada de raíz, convertida en algo similar al tocón de una palmera, aniquilada y no sujeta a surgir en el futuro. Abandona cualquier deseo, lujuria, deleite, avidez, y cualquier atracción o apego mental, punto de vista, adherencia o tendencia latente que haya respecto a la sensación... con respecto a la percepción... con respecto a las formaciones volitivas. Así, esas formaciones volitivas serán abandonadas, cortadas de raíz... (prolongación)... no sujetas a surgir en el futuro. Abandona cualquier deseo, lujuria, deleite, avidez, y cualquier atracción o apego mental, punto de vista, adherencia o tendencia latente que haya respecto a la conciencia. Así, esa conciencia será abandonada, cortada de raíz, convertida en algo similar al tocón de una palmera, aniquilada y no sujeta a surgir en el futuro». රාධසංයුත්තස්ස පඨමො වග්ගො. El primer capítulo del Rādhasaṃyutta ha terminado. තස්සුද්දානං – El resumen del capítulo es: මාරො සත්තො භවනෙත්ති, පරිඤ්ඤෙය්‍යා සමණා දුවෙ; සොතාපන්නො අරහා ච, ඡන්දරාගාපරෙ දුවෙති. Māra, un ser, el cordón de la existencia, lo que debe ser plenamente comprendido, dos sobre los ascetas; el que ha entrado en la corriente y el Arahant, y otros dos sobre el deseo y la lujuria. 2. දුතියවග්ගො 2. Segundo Capítulo 1. මාරසුත්තං 1. Discurso sobre Māra 170. සාවත්ථිනිදානං[Pg.159]. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා රාධො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘‘මාරො, මාරො’ති, භන්තෙ, වුච්චති. කතමො නු ඛො, භන්තෙ, මාරො’’ති? ‘‘රූපං ඛො, රාධ, මාරො, වෙදනා මාරො, සඤ්ඤා මාරො, සඞ්ඛාරා මාරො, විඤ්ඤාණං මාරො. එවං පස්සං, රාධ, සුතවා අරියසාවකො රූපස්මිම්පි නිබ්බින්දති, වෙදනායපි නිබ්බින්දති, සඤ්ඤායපි නිබ්බින්දති, සඞ්ඛාරෙසුපි නිබ්බින්දති, විඤ්ඤාණස්මිම්පි නිබ්බින්දති. නිබ්බින්දං විරජ්ජති; විරාගා විමුච්චති. විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං හොති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාතී’’ති. පඨමං. 170. En Sāvatthī. Sentado a un lado, el venerable Rādha se dirigió al Bienaventurado: 'Señor, se dice: "Mara, Mara". ¿Quién es Mara, Señor?'. 'La forma, Rādha, es Mara; la sensación es Mara; la percepción es Mara; las formaciones son Mara; la conciencia es Mara. Al ver esto, Rādha, el instruido noble discípulo se desencanta de la forma, se desencanta de la sensación, se desencanta de la percepción, se desencanta de las formaciones y se desencanta de la conciencia. Al desencantarse, se desapasiona; por el desapasionamiento, se libera. Cuando está liberado, surge el conocimiento: "Está liberado". Comprende: "El nacimiento se ha agotado, la vida santa ha sido vivida, lo que debía hacerse se ha hecho, no hay más para este estado de ser"'. Primero. 2. මාරධම්මසුත්තං 2. Discurso sobre la naturaleza de Mara 171. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා රාධො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘‘මාරධම්මො, මාරධම්මො’ති, භන්තෙ, වුච්චති. කතමො නු ඛො, භන්තෙ, මාරධම්මො’’ති? ‘‘රූපං ඛො, රාධ, මාරධම්මො, වෙදනා මාරධම්මො, සඤ්ඤා මාරධම්මො, සඞ්ඛාරා මාරධම්මො, විඤ්ඤාණං මාරධම්මො. එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති. දුතියං. 171. En Sāvatthī. Sentado a un lado, el venerable Rādha se dirigió al Bienaventurado: 'Señor, se dice: "la naturaleza de Mara, la naturaleza de Mara". ¿Cuál es la naturaleza de Mara, Señor?'. 'La forma, Rādha, es la naturaleza de Mara; la sensación es la naturaleza de Mara; la percepción es la naturaleza de Mara; las formaciones son la naturaleza de Mara; la conciencia es la naturaleza de Mara. Al ver esto... [como antes] ...comprende: "no hay más para este estado de ser"'. Segundo. 3. අනිච්චසුත්තං 3. Discurso sobre lo impermanente 172. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා රාධො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘‘අනිච්චං, අනිච්ච’න්ති, භන්තෙ, වුච්චති. කතමං නු ඛො, භන්තෙ, අනිච්ච’’න්ති? ‘‘රූපං ඛො, රාධ, අනිච්චං, වෙදනා අනිච්චා, සඤ්ඤා අනිච්චා, සඞ්ඛාරා අනිච්චා, විඤ්ඤාණං අනිච්චං. එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති. තතියං. 172. En Sāvatthī. Sentado a un lado, el venerable Rādha se dirigió al Bienaventurado: 'Señor, se dice: "impermanente, impermanente". ¿Qué es lo impermanente, Señor?'. 'La forma, Rādha, es impermanente; la sensación es impermanente; la percepción es impermanente; las formaciones son impermanentes; la conciencia es impermanente. Al ver esto... comprende: "no hay más para este estado de ser"'. Tercero. 4. අනිච්චධම්මසුත්තං 4. Discurso sobre la naturaleza de lo impermanente 173. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා රාධො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘‘අනිච්චධම්මො, අනිච්චධම්මො’ති, භන්තෙ, වුච්චති. කතමො නු ඛො, භන්තෙ, අනිච්චධම්මො’’ති? ‘‘රූපං ඛො, රාධ, අනිච්චධම්මො, වෙදනා අනිච්චධම්මො, සඤ්ඤා අනිච්චධම්මො, සඞ්ඛාරා අනිච්චධම්මො, විඤ්ඤාණං අනිච්චධම්මො. එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති. චතුත්ථං. 173. En Sāvatthī. Sentado a un lado, el venerable Rādha se dirigió al Bienaventurado: 'Señor, se dice: "la naturaleza de lo impermanente, la naturaleza de lo impermanente". ¿Cuál es la naturaleza de lo impermanente, Señor?'. 'La forma, Rādha, es la naturaleza de lo impermanente; la sensación es la naturaleza de lo impermanente; la percepción es la naturaleza de lo impermanente; las formaciones son la naturaleza de lo impermanente; la conciencia es la naturaleza de lo impermanente. Al ver esto... comprende: "no hay más para este estado de ser"'. Cuarto. 5. දුක්ඛසුත්තං 5. Discurso sobre el sufrimiento 174. සාවත්ථිනිදානං[Pg.160]. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා රාධො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘‘දුක්ඛං, දුක්ඛ’න්ති, භන්තෙ, වුච්චති. කතමං නු ඛො, භන්තෙ, දුක්ඛ’’න්ති? ‘‘රූපං ඛො, රාධ, දුක්ඛං, වෙදනා දුක්ඛා, සඤ්ඤා දුක්ඛා, සඞ්ඛාරා දුක්ඛා, විඤ්ඤාණං දුක්ඛං. එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති. පඤ්චමං. 174. En Sāvatthī. Sentado a un lado, el venerable Rādha se dirigió al Bienaventurado: 'Señor, se dice: "sufrimiento, sufrimiento". ¿Qué es el sufrimiento, Señor?'. 'La forma, Rādha, es sufrimiento; la sensación es sufrimiento; la percepción es sufrimiento; las formaciones son sufrimiento; la conciencia es sufrimiento. Al ver esto... comprende: "no hay más para este estado de ser"'. Quinto. 6. දුක්ඛධම්මසුත්තං 6. Discurso sobre la naturaleza del sufrimiento 175. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා රාධො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘‘දුක්ඛධම්මො, දුක්ඛධම්මො’ති, භන්තෙ, වුච්චති. කතමො නු ඛො, භන්තෙ, දුක්ඛධම්මො’’ති? ‘‘රූපං ඛො, රාධ, දුක්ඛධම්මො, වෙදනා දුක්ඛධම්මො, සඤ්ඤා දුක්ඛධම්මො, සඞ්ඛාරා දුක්ඛධම්මො, විඤ්ඤාණං දුක්ඛධම්මො. එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති. ඡට්ඨං. 175. En Sāvatthī. Sentado a un lado, el venerable Rādha se dirigió al Bienaventurado: 'Señor, se dice: "la naturaleza del sufrimiento, la naturaleza del sufrimiento". ¿Cuál es la naturaleza del sufrimiento, Señor?'. 'La forma, Rādha, es la naturaleza del sufrimiento; la sensación es la naturaleza del sufrimiento; la percepción es la naturaleza del sufrimiento; las formaciones son la naturaleza del sufrimiento; la conciencia es la naturaleza del sufrimiento. Al ver esto... comprende: "no hay más para este estado de ser"'. Sexto. 7. අනත්තසුත්තං 7. Discurso sobre el no-yo 176. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා රාධො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘‘අනත්තා, අනත්තා’ති, භන්තෙ, වුච්චති. කතමො නු ඛො, භන්තෙ, අනත්තා’’ති? ‘‘රූපං ඛො, රාධ, අනත්තා, වෙදනා අනත්තා, සඤ්ඤා අනත්තා, සඞ්ඛාරා අනත්තා, විඤ්ඤාණං අනත්තා. එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති. සත්තමං. 176. En Sāvatthī. Sentado a un lado, el venerable Rādha se dirigió al Bienaventurado: 'Señor, se dice: "no-yo, no-yo". ¿Qué es el no-yo, Señor?'. 'La forma, Rādha, es no-yo; la sensación es no-yo; la percepción es no-yo; las formaciones son no-yo; la conciencia es no-yo. Al ver esto... comprende: "no hay más para este estado de ser"'. Séptimo. 8. අනත්තධම්මසුත්තං 8. Discurso sobre la naturaleza del no-yo 177. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා රාධො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘‘අනත්තධම්මො, අනත්තධම්මො’ති, භන්තෙ, වුච්චති. කතමො නු ඛො, භන්තෙ, අනත්තධම්මො’’ති? ‘‘රූපං ඛො, රාධ, අනත්තධම්මො, වෙදනා අනත්තධම්මො, සඤ්ඤා අනත්තධම්මො, සඞ්ඛාරා අනත්තධම්මො, විඤ්ඤාණං අනත්තධම්මො. එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති. අට්ඨමං. 177. En Sāvatthī. Sentado a un lado, el venerable Rādha se dirigió al Bienaventurado: 'Señor, se dice: "la naturaleza del no-yo, la naturaleza del no-yo". ¿Cuál es la naturaleza del no-yo, Señor?'. 'La forma, Rādha, es la naturaleza del no-yo; la sensación es la naturaleza del no-yo; la percepción es la naturaleza del no-yo; las formaciones son la naturaleza del no-yo; la conciencia es la naturaleza del no-yo. Al ver esto... comprende: "no hay más para este estado de ser"'. Octavo. 9.ඛයධම්මසුත්තං 9. Discurso sobre la naturaleza del agotamiento 178. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා රාධො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘‘ඛයධම්මො, ඛයධම්මො’ති, භන්තෙ, වුච්චති. කතමො නු ඛො, භන්තෙ, ඛයධම්මො’’ති? ‘‘රූපං ඛො, රාධ, ඛයධම්මො, වෙදනා ඛයධම්මො, සඤ්ඤා [Pg.161] ඛයධම්මො, සඞ්ඛාරා ඛයධම්මො, විඤ්ඤාණං ඛයධම්මො. එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති. නවමං. 178. En Sāvatthī. Sentado a un lado, el venerable Rādha se dirigió al Bienaventurado: 'Señor, se dice: "la naturaleza del agotamiento, la naturaleza del agotamiento". ¿Cuál es la naturaleza del agotamiento, Señor?'. 'La forma, Rādha, es la naturaleza del agotamiento; la sensación es la naturaleza del agotamiento; la percepción es la naturaleza del agotamiento; las formaciones son la naturaleza del agotamiento; la conciencia es la naturaleza del agotamiento. Al ver esto... comprende: "no hay más para este estado de ser"'. Noveno. 10. වයධම්මසුත්තං 10. Discurso sobre la naturaleza del decaimiento 179. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා රාධො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘‘වයධම්මො, වයධම්මො’ති, භන්තෙ, වුච්චති. කතමො නු ඛො, භන්තෙ, වයධම්මො’’ති? ‘‘රූපං ඛො, රාධ, වයධම්මො, වෙදනා වයධම්මො, සඤ්ඤා වයධම්මො, සඞ්ඛාරා වයධම්මො, විඤ්ඤාණං වයධම්මො. එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති. දසමං. 179. En Sāvatthī. Sentado a un lado, el venerable Rādha se dirigió al Bienaventurado: 'Señor, se dice: "la naturaleza del decaimiento, la naturaleza del decaimiento". ¿Cuál es la naturaleza del decaimiento, Señor?'. 'La forma, Rādha, es la naturaleza del decaimiento; la sensación es la naturaleza del decaimiento; la percepción es la naturaleza del decaimiento; las formaciones son la naturaleza del decaimiento; la conciencia es la naturaleza del decaimiento. Al ver esto... comprende: "no hay más para este estado de ser"'. Décimo. 11. සමුදයධම්මසුත්තං 11. Discurso sobre la naturaleza del surgimiento 180. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා රාධො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘‘සමුදයධම්මො, සමුදයධම්මො’ති, භන්තෙ, වුච්චති. කතමො නු ඛො, භන්තෙ, සමුදයධම්මො’’ති? ‘‘රූපං ඛො, රාධ, සමුදයධම්මො, වෙදනා සමුදයධම්මො, සඤ්ඤා සමුදයධම්මො, සඞ්ඛාරා සමුදයධම්මො, විඤ්ඤාණං සමුදයධම්මො. එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති. එකාදසමං. 180. En Sāvatthī. Sentado a un lado, el venerable Rādha se dirigió al Bienaventurado: 'Señor, se dice: "la naturaleza del surgimiento, la naturaleza del surgimiento". ¿Cuál es la naturaleza del surgimiento, Señor?'. 'La forma, Rādha, es la naturaleza del surgimiento; la sensación es la naturaleza del surgimiento; la percepción es la naturaleza del surgimiento; las formaciones son la naturaleza del surgimiento; la conciencia es la naturaleza del surgimiento. Al ver esto... comprende: "no hay más para este estado de ser"'. Undécimo. 12. නිරොධධම්මසුත්තං 12. Discurso sobre la naturaleza del cese 181. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා රාධො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘‘නිරොධධම්මො, නිරොධධම්මො’ති, භන්තෙ, වුච්චති. කතමො නු ඛො, භන්තෙ, නිරොධධම්මො’’ති? ‘‘රූපං ඛො, රාධ, නිරොධධම්මො, වෙදනා නිරොධධම්මො, සඤ්ඤා නිරොධධම්මො, සඞ්ඛාරා නිරොධධම්මො, විඤ්ඤාණං නිරොධධම්මො. එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති. ද්වාදසමං. 181. En Sāvatthī. Sentado a un lado, el venerable Rādha se dirigió al Bienaventurado: 'Señor, se dice: "la naturaleza del cese, la naturaleza del cese". ¿Cuál es la naturaleza del cese, Señor?'. 'La forma, Rādha, es la naturaleza del cese; la sensación es la naturaleza del cese; la percepción es la naturaleza del cese; las formaciones son la naturaleza del cese; la conciencia es la naturaleza del cese. Al ver esto... comprende: "no hay más para este estado de ser"'. Duodécimo. රාධසංයුත්තස්ස දුතියො වග්ගො. El segundo capítulo de los Discursos Relacionados con Rādha. තස්සුද්දානං – Su resumen es el siguiente: මාරො ච මාරධම්මො ච, අනිච්චෙන අපරෙ දුවෙ; දුක්ඛෙන ච දුවෙ වුත්තා, අනත්තෙන තථෙව ච; ඛයවයසමුදයං, නිරොධධම්මෙන ද්වාදසාති. Māra y la naturaleza de Māra, y otros dos sobre lo impermanente; dos son enseñados sobre el sufrimiento, y del mismo modo sobre el no-yo; sobre el agotamiento, la desaparición y el surgimiento, junto con la naturaleza del cese: estos son los doce. 3. ආයාචනවග්ගො 3. Capítulo sobre la Petición 1-11. මාරාදිසුත්තඑකාදසකං 1-11. Los once discursos comenzando con Māra 182. සාවත්ථිනිදානං[Pg.162]. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා රාධො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සාධු මෙ, භන්තෙ, භගවා සංඛිත්තෙන ධම්මං දෙසෙතු, යමහං භගවතො ධම්මං සුත්වා එකො වූපකට්ඨො අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරෙය්‍ය’’න්ති. 182. En Sāvatthī. Estando sentado a un lado, el venerable Rādha dijo esto al Bendito: “Sería bueno, Señor, que el Bendito me enseñara el Dhamma de forma breve, de modo que, habiendo escuchado el Dhamma del Bendito, pueda vivir solo, retirado, diligente, ardiente y con la mente dedicada”. ‘‘යො ඛො, රාධ, මාරො; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො. කො ච, රාධ, මාරො? රූපං ඛො, රාධ, මාරො; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො. වෙදනා මාරො; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො…පෙ… සඤ්ඤා මාරො; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො…පෙ… සඞ්ඛාරා මාරො; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො…පෙ… විඤ්ඤාණං මාරො; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො…පෙ… යො ඛො, රාධ, මාරො; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො’’ති. “Rādha, aquello que es Māra; allí debes abandonar el deseo, debes abandonar la lujuria, debes abandonar el deseo y la lujuria. ¿Y qué es Māra, Rādha? La forma, Rādha, es Māra; allí debes abandonar el deseo, debes abandonar la lujuria, debes abandonar el deseo y la lujuria. La sensación es Māra; allí debes abandonar el deseo… pe… la percepción es Māra; allí debes abandonar el deseo… pe… las formaciones son Māra; allí debes abandonar el deseo… pe… la conciencia es Māra; allí debes abandonar el deseo… pe… Rādha, aquello que es Māra; allí debes abandonar el deseo, debes abandonar la lujuria, debes abandonar el deseo y la lujuria”. 183. යො ඛො, රාධ, මාරධම්මො; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො…පෙ…. 183. Rādha, aquello que es la naturaleza de Māra; allí debes abandonar el deseo, debes abandonar la lujuria, debes abandonar el deseo y la lujuria… pe…. 184. යං ඛො, රාධ, අනිච්චං…පෙ…. 184. Rādha, aquello que es impermanente… pe…. 185. යො ඛො, රාධ, අනිච්චධම්මො…පෙ…. 185. Rādha, aquello que es la naturaleza de lo impermanente… pe…. 186. යං ඛො, රාධ, දුක්ඛං…පෙ…. 186. Rādha, aquello que es sufrimiento… pe…. 187. යො ඛො, රාධ, දුක්ඛධම්මො…පෙ…. 187. Rādha, aquello que es la naturaleza del sufrimiento… pe…. 188. යො ඛො, රාධ, අනත්තා…පෙ…. 188. Rādha, aquello que es el no-yo… pe…. 189. යො [Pg.163] ඛො, රාධ, අනත්තධම්මො…පෙ…. 189. Rādha, aquello que es la naturaleza del no-yo… pe…. 190. යො ඛො, රාධ, ඛයධම්මො…පෙ…. 190. Rādha, aquello que es la naturaleza del agotamiento… pe…. 191. යො ඛො, රාධ, වයධම්මො…පෙ…. 191. Rādha, aquello que es la naturaleza de la desaparición… pe…. 192. යො ඛො, රාධ, සමුදයධම්මො; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො…පෙ…. 192. Rādha, aquello que es la naturaleza del surgimiento; allí debes abandonar el deseo, debes abandonar la lujuria, debes abandonar el deseo y la lujuria… pe…. 12. නිරොධධම්මසුත්තං 12. Discurso sobre la naturaleza del cese 193. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා රාධො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සාධු මෙ, භන්තෙ, භගවා සංඛිත්තෙන ධම්මං දෙසෙතු, යමහං භගවතො ධම්මං සුත්වා එකො වූපකට්ඨො අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරෙය්‍ය’’න්ති. 193. En Sāvatthī. Estando sentado a un lado, el venerable Rādha dijo esto al Bendito: “Sería bueno, Señor, que el Bendito me enseñara el Dhamma de forma breve, de modo que, habiendo escuchado el Dhamma del Bendito, pueda vivir solo, retirado, diligente, ardiente y con la mente dedicada”. ‘‘යො ඛො, රාධ, නිරොධධම්මො; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො. කො ච, රාධ, නිරොධධම්මො? රූපං ඛො, රාධ, නිරොධධම්මො; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො…පෙ… වෙදනා නිරොධධම්මො; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො…පෙ… සඤ්ඤා නිරොධධම්මො; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො…පෙ… සඞ්ඛාරා නිරොධධම්මො; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො…පෙ… විඤ්ඤාණං නිරොධධම්මො; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො…පෙ… යො ඛො, රාධ, නිරොධධම්මො; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො’’ති. “Rādha, aquello que es la naturaleza del cese; allí debes abandonar el deseo, debes abandonar la lujuria, debes abandonar el deseo y la lujuria. ¿Y qué es la naturaleza del cese, Rādha? La forma, Rādha, es la naturaleza del cese; allí debes abandonar el deseo… pe… la sensación es la naturaleza del cese; allí debes abandonar el deseo… pe… la percepción es la naturaleza del cese; allí debes abandonar el deseo… pe… las formaciones son la naturaleza del cese; allí debes abandonar el deseo… pe… la conciencia es la naturaleza del cese; allí debes abandonar el deseo… pe… Rādha, aquello que es la naturaleza del cese; allí debes abandonar el deseo, debes abandonar la lujuria, debes abandonar el deseo y la lujuria”. ආයාචනවග්ගො තතියො. Tercer capítulo: Sobre la Petición. තස්සුද්දානං – El resumen de este capítulo es: මාරො ච මාරධම්මො ච, අනිච්චෙන අපරෙ දුවෙ; දුක්ඛෙන ච දුවෙ වුත්තා, අනත්තෙන තථෙව ච; ඛයවයසමුදයං, නිරොධධම්මෙන ද්වාදසාති. Māra y la naturaleza de Māra, y otros dos sobre lo impermanente; dos son enseñados sobre el sufrimiento, y del mismo modo sobre el no-yo; sobre el agotamiento, la desaparición y el surgimiento, junto con la naturaleza del cese: estos son los doce. 4. උපනිසින්නවග්ගො 4. Capítulo sobre Estar Sentado Cerca 1-11. මාරාදිසුත්තඑකාදසකං 1-11. Los once discursos comenzando con Māra 194. සාවත්ථිනිදානං[Pg.164]. එකමන්තං නිසින්නං ඛො ආයස්මන්තං රාධං භගවා එතදවොච – ‘‘යො ඛො, රාධ, මාරො; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො. කො ච, රාධ, මාරො? රූපං ඛො, රාධ, මාරො; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො…පෙ… විඤ්ඤාණං මාරො; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො…පෙ… යො ඛො, රාධ, මාරො; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො’’ති. 194. En Sāvatthī. El Bendito se dirigió al venerable Rādha, quien estaba sentado a un lado, diciendo: “Rādha, aquello que es Māra; allí debes abandonar el deseo, debes abandonar la lujuria, debes abandonar el deseo y la lujuria. ¿Y qué es Māra, Rādha? La forma, Rādha, es Māra; allí debes abandonar el deseo… pe… la conciencia es Māra; allí debes abandonar el deseo… pe… debes abandonar. Rādha, aquello que es Māra; allí debes abandonar la lujuria. ¿Y qué es Māra, Rādha? Rādha, aquello que es Māra; allí debes abandonar el deseo y la lujuria”. 195. යො ඛො, රාධ, මාරධම්මො; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො…පෙ…. 195. Rādha, aquello que es la naturaleza de Māra; allí debes abandonar el deseo… allí debes abandonar la lujuria… allí debes abandonar el deseo y la lujuria. 196. යං ඛො, රාධ, අනිච්චං…පෙ…. 196. Rādha, aquello que es impermanente… pe…. 197. යො ඛො, රාධ, අනිච්චධම්මො…පෙ…. 197. Rādha, aquello que es la naturaleza de lo impermanente… pe…. 198. යං ඛො, රාධ, දුක්ඛං…පෙ…. 198. Rādha, aquello que es sufrimiento… pe…. 199. යො ඛො, රාධ, දුක්ඛධම්මො…පෙ…. 199. Rādha, aquello que es la naturaleza del sufrimiento… pe…. 200. යො ඛො, රාධ, අනත්තා…පෙ…. 200. Rādha, aquello que es el no-yo… pe…. 201. යො ඛො, රාධ, අනත්තධම්මො…පෙ…. 201. “Radha, aquello que es de la naturaleza del no-yo... [se repite como en los discursos anteriores]”. 202. යො ඛො, රාධ, ඛයධම්මො…පෙ…. 202. “Radha, aquello que es de la naturaleza de la destrucción... [se repite como en los discursos anteriores]”. 203. යො ඛො, රාධ, වයධම්මො…පෙ…. 203. “Radha, aquello que es de la naturaleza del desvanecimiento... [se repite como en los discursos anteriores]”. 204. යො ඛො, රාධ, සමුදයධම්මො; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො…පෙ…. 204. “Radha, aquello que es de la naturaleza del surgimiento; allí debes abandonar el deseo, debes abandonar el apego, debes abandonar el deseo y el apego... [se repite como en los discursos anteriores]”. Esto fue lo que dijo el Bienaventurado. El discurso sobre la naturaleza del surgimiento ha terminado. 12. නිරොධධම්මසුත්තං 12. Discurso sobre la naturaleza del cese 205. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නං ඛො ආයස්මන්තං රාධං භගවා එතදවොච – ‘‘යො ඛො, රාධ, නිරොධධම්මො; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො. කො ච, රාධ, නිරොධධම්මො? රූපං [Pg.165] ඛො, රාධ, නිරොධධම්මො; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො. වෙදනා…පෙ… සඤ්ඤා…පෙ… සඞ්ඛාරා…පෙ… විඤ්ඤාණං නිරොධධම්මො; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො. යො ඛො, රාධ, නිරොධධම්මො; තත්‍ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො’’ති. 205. En Savatthi. Estando el venerable Radha sentado a un lado, el Bienaventurado le dijo esto: “Radha, aquello que es de la naturaleza del cese; allí debes abandonar el deseo, debes abandonar el apego, debes abandonar el deseo y el apego. ¿Y qué, Radha, es de la naturaleza del cese? La forma, Radha, es de la naturaleza del cese; allí debes abandonar el deseo, el apego, el deseo y el apego. La sensación... la percepción... las formaciones volitivas... la conciencia es de la naturaleza del cese; allí debes abandonar el deseo, el apego, el deseo y el apego. Radha, aquello que es de la naturaleza del cese; allí debes abandonar el deseo, el apego, el deseo y el apego”. Esto fue lo que dijo el Bienaventurado. El discurso sobre la naturaleza del cese ha terminado. උපනිසින්නවග්ගො චතුත්ථො. El cuarto capítulo sobre Sentarse Cerca ha terminado. තස්සුද්දානං – El resumen es el siguiente: මාරො ච මාරධම්මො ච, අනිච්චෙන අපරෙ දුවෙ; දුක්ඛෙන ච දුවෙ වුත්තා, අනත්තෙන තථෙව ච; ඛයවයසමුදයං, නිරොධධම්මෙන ද්වාදසාති. “Mara y la naturaleza de Mara, otros dos sobre lo impermanente; dos se dicen sobre el sufrimiento, e igualmente sobre el no-yo; destrucción, desvanecimiento, surgimiento, junto con la naturaleza del cese: son doce”. රාධසංයුත්තං සමත්තං. El Radhasamyutta ha concluido. 3. දිට්ඨිසංයුත්තං 3. Samyutta sobre los puntos de vista 1. සොතාපත්තිවග්ගො 1. Capítulo sobre la Entrada en la Corriente 1. වාතසුත්තං 1. Discurso sobre los vientos 206. එකං [Pg.166] සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ. භගවා එතදවොච – ‘‘කිස්මිං නු ඛො, භික්ඛවෙ, සති, කිං උපාදාය, කිං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘න වාතා වායන්ති, න නජ්ජො සන්දන්ති, න ගබ්භිනියො විජායන්ති, න චන්දිමසූරියා උදෙන්ති වා අපෙන්ති වා එසිකට්ඨායිට්ඨිතා’’’ති? 206. En una ocasión el Bienaventurado residía en Savatthi, en el bosque de Jeta, en el monasterio de Anathapindika. El Bienaventurado dijo esto: “Monjes, ¿existiendo qué, aferrándose a qué, insistiendo en qué, surge tal punto de vista como: ‘No soplan los vientos, no fluyen los ríos, no dan a luz las mujeres embarazadas, no salen ni se ponen la luna y el sol, sino que permanecen firmes como un pilar’?”. ‘‘භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා භගවංනෙත්තිකා භගවංපටිසරණා. සාධු වත, භන්තෙ, භගවන්තඤ්ඤෙව පටිභාතු එතස්ස භාසිතස්ස අත්ථො. භගවතො සුත්වා භික්ඛූ ධාරෙස්සන්තී’’ති. ‘‘තෙන හි, භික්ඛවෙ, සුණාථ, සාධුකං මනසි කරොථ; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච – “Señor, nuestras enseñanzas tienen su raíz en el Bienaventurado, son guiadas por el Bienaventurado, tienen al Bienaventurado como refugio. Sería bueno, Señor, que el significado de lo dicho sea aclarado por el Bienaventurado mismo. Después de escucharlo del Bienaventurado, los monjes lo recordarán”. “En ese caso, monjes, escuchad y prestad mucha atención; hablaré”. “Sí, Señor”, respondieron los monjes al Bienaventurado. El Bienaventurado dijo esto: ‘‘රූපෙ ඛො, භික්ඛවෙ, සති, රූපං උපාදාය, රූපං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘න වාතා වායන්ති, න නජ්ජො සන්දන්ති, න ගබ්භිනියො විජායන්ති, න චන්දිමසූරියා උදෙන්ති වා අපෙන්ති වා එසිකට්ඨායිට්ඨිතා’ති. වෙදනාය සති…පෙ… සඤ්ඤාය සති… සඞ්ඛාරෙසු සති… විඤ්ඤාණෙ සති, විඤ්ඤාණං උපාදාය, විඤ්ඤාණං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘න වාතා වායන්ති, න නජ්ජො සන්දන්ති, න ගබ්භිනියො විජායන්ති, න චන්දිමසූරියා උදෙන්ති වා අපෙන්ති වා එසිකට්ඨායිට්ඨිතා’ති. තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං, දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං, දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘න වාතා වායන්ති, න නජ්ජො සන්දන්ති, න ගබ්භිනියො විජායන්ති, න චන්දිමසූරියා උදෙන්ති වා අපෙන්ති වා එසිකට්ඨායිට්ඨිතා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. “Monjes, existiendo la forma, aferrándose a la forma, insistiendo en la forma, surge tal punto de vista como: ‘No soplan los vientos, no fluyen los ríos, no dan a luz las mujeres embarazadas, no salen ni se ponen la luna y el sol, sino que permanecen firmes como un pilar’. Existiendo la sensación... existiendo la percepción... existiendo las formaciones volitivas... existiendo la conciencia, aferrándose a la conciencia, insistiendo en la conciencia, surge tal punto de vista como: ‘No soplan los vientos, no fluyen los ríos, no dan a luz las mujeres embarazadas, no salen ni se ponen la luna y el sol, sino que permanecen firmes como un pilar’. ¿Qué pensáis, monjes, es la forma permanente o impermanente?”. “Impermanente, Señor”. “¿Y lo que es impermanente es sufrimiento o felicidad?”. “Sufrimiento, Señor”. “¿Y lo que es impermanente, sufrimiento y de naturaleza cambiante, sin aferrarse a ello, podría surgir tal punto de vista como: ‘No soplan los vientos, no fluyen los ríos, no dan a luz las mujeres embarazadas, no salen ni se ponen la luna y el sol, sino que permanecen firmes como un pilar’?”. “Ciertamente no, Señor”. ‘‘වෙදනා නිච්චා වා අනිච්චා වා’’ති… ‘‘සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘න වාතා වායන්ති, න නජ්ජො සන්දන්ති, න ගබ්භිනියො විජායන්ති, න චන්දිමසූරියා උදෙන්ති [Pg.167] වා අපෙන්ති වා එසිකට්ඨායිට්ඨිතා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘යම්පිදං දිට්ඨං සුතං මුතං විඤ්ඤාතං පත්තං පරියෙසිතං අනුවිචරිතං මනසා තම්පි නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘න වාතා වායන්ති, න නජ්ජො සන්දන්ති, න ගබ්භිනියො විජායන්ති, න චන්දිමසූරියා උදෙන්ති වා අපෙන්ති වා එසිකට්ඨායිට්ඨිතා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. “¿Es la sensación permanente o impermanente?... ¿la percepción... las formaciones volitivas... la conciencia es permanente o impermanente?”. “Impermanente, Señor”. “¿Y lo que es impermanente es sufrimiento o felicidad?”. “Sufrimiento, Señor”. “¿Y lo que es impermanente, sufrimiento y de naturaleza cambiante, sin aferrarse a ello, podría surgir tal punto de vista como: ‘No soplan los vientos, no fluyen los ríos, no dan a luz las mujeres embarazadas, no salen ni se ponen la luna y el sol, sino que permanecen firmes como un pilar’?”. “Ciertamente no, Señor”. “Y aquello que es visto, oído, sentido, conocido, alcanzado, buscado y reflexionado por la mente, ¿es eso permanente o impermanente?”. “Impermanente, Señor”. “¿Y lo que es impermanente es sufrimiento o felicidad?”. “Sufrimiento, Señor”. “¿Y lo que es impermanente, sufrimiento y de naturaleza cambiante, sin aferrarse a ello, podría surgir tal punto de vista como: ‘No soplan los vientos, no fluyen los ríos, no dan a luz las mujeres embarazadas, no salen ni se ponen la luna y el sol, sino que permanecen firmes como un pilar’?”. “Ciertamente no, Señor”. ‘‘යතො ඛො, භික්ඛවෙ, අරියසාවකස්ස ඉමෙසු ච ඨානෙසු කඞ්ඛා පහීනා හොති, දුක්ඛෙපිස්ස කඞ්ඛා පහීනා හොති, දුක්ඛසමුදයෙපිස්ස කඞ්ඛා පහීනා හොති, දුක්ඛනිරොධෙපිස්ස කඞ්ඛා පහීනා හොති, දුක්ඛනිරොධගාමිනියා පටිපදායපිස්ස කඞ්ඛා පහීනා හොති – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො සොතාපන්නො අවිනිපාතධම්මො නියතො සම්බොධිපරායනො’’ති. පඨමං. “Monjes, cuando el noble discípulo ha abandonado la duda en estos seis puntos, y ha abandonado la duda respecto al sufrimiento, respecto al origen del sufrimiento, respecto al cese del sufrimiento y respecto al camino que conduce al cese del sufrimiento, entonces se dice que este noble discípulo es un entrado en la corriente, que ya no está destinado a los estados de perdición, sino que está seguro y tiene la iluminación como su destino final”. Primero. 2. එතංමමසුත්තං 2. Discurso sobre ‘Esto es mío’ 207. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘කිස්මිං නු ඛො, භික්ඛවෙ, සති, කිං උපාදාය, කිං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති? භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා…පෙ… ‘‘රූපෙ ඛො, භික්ඛවෙ, සති, රූපං උපාදාය, රූපං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’ති. වෙදනාය සති…පෙ… සඤ්ඤාය සති … සඞ්ඛාරෙසු සති… විඤ්ඤාණෙ සති, විඤ්ඤාණං උපාදාය, විඤ්ඤාණං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති. 207. En Savatthi. “Monjes, ¿existiendo qué, aferrándose a qué, insistiendo en qué, surge tal punto de vista como: ‘Esto es mío, esto soy yo, esto es mi yo’?”. “Señor, nuestras enseñanzas tienen su raíz en el Bienaventurado...”. “Monjes, existiendo la forma, aferrándose a la forma, insistiendo en la forma, surge tal punto de vista como: ‘Esto es mío, esto soy yo, esto es mi yo’. Existiendo la sensación... la percepción... las formaciones volitivas... existiendo la conciencia, aferrándose a la conciencia, insistiendo en la conciencia, surge tal punto de vista como: ‘Esto es mío, esto soy yo, esto es mi yo’”. ‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’…පෙ… ‘‘වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’…පෙ… අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘යම්පිදං දිට්ඨං සුතං මුතං විඤ්ඤාතං පත්තං පරියෙසිතං අනුවිචරිතං මනසා තම්පි නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. «¿Qué pensáis, monjes? ¿Es la forma permanente o impermanente?». «Impermanente, Señor». [...] «¿Es la sensación... la percepción... las formaciones volitivas... la conciencia permanente o impermanente?». «Impermanente, Señor». [...] «Sin aferrarse a ello, ¿podría surgir tal visión: ‘esto es mío, esto soy yo, esto es mi ser’?». «No, Señor». «Aquello que es visto, oído, sentido, cognizado, alcanzado, buscado y examinado por la mente, ¿es eso permanente o impermanente?». «Impermanente, Señor». «Y lo que es impermanente, ¿es sufrimiento o felicidad?». «Sufrimiento, Señor». «Y aquello que es impermanente, sufrimiento y de naturaleza sujeta al cambio, sin aferrarse a ello, ¿podría surgir tal visión: ‘esto es mío, esto soy yo, esto es mi ser’?». «No, Señor». ‘‘යතො [Pg.168] ඛො, භික්ඛවෙ, අරියසාවකස්ස ඉමෙසු ච ඨානෙසු කඞ්ඛා පහීනා හොති, දුක්ඛෙපිස්ස කඞ්ඛා පහීනා හොති…පෙ… දුක්ඛනිරොධගාමිනියා පටිපදායපිස්ස කඞ්ඛා පහීනා හොති – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො සොතාපන්නො අවිනිපාතධම්මො නියතො සම්බොධිපරායනො’’ති. දුතියං. «Cuando, monjes, un noble discípulo ha abandonado la duda en estos seis puntos, y ha abandonado la duda respecto al sufrimiento... [pe]... y ha abandonado la duda respecto al camino que conduce al cese del sufrimiento; de este se dice, monjes, que es un noble discípulo que ha entrado en la corriente (sotāpanno), no sujeto a la caída en estados de privación, firme y destinado a la plena iluminación». Segundo [Sutta]. 3. සොඅත්තාසුත්තං 3. Soattāsuttaṃ (Sutta sobre ‘Ese es el ser’) 208. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘කිස්මිං නු ඛො, භික්ඛවෙ, සති, කිං උපාදාය, කිං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘සො අත්තා, සො ලොකො, සො පෙච්ච භවිස්සාමි නිච්චො ධුවො සස්සතො අවිපරිණාමධම්මො’’’ති? භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා…පෙ…. 208. En Sāvatthi. «¿Existiendo qué, monjes, aferrándose a qué, insistiendo en qué, surge tal visión: ‘Ese es el ser, ese es el mundo; después de la muerte seré permanente, estable, eterno, de naturaleza inmutable’?». «Señor, nuestras enseñanzas tienen su raíz en el Bienaventurado...». ‘‘රූපෙ ඛො, භික්ඛවෙ, සති, රූපං උපාදාය, රූපං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘සො අත්තා, සො ලොකො, සො පෙච්ච භවිස්සාමි නිච්චො ධුවො සස්සතො අවිපරිණාමධම්මො’ති. වෙදනාය සති…පෙ… සඤ්ඤාය සති… සඞ්ඛාරෙසු සති… විඤ්ඤාණෙ සති, විඤ්ඤාණං උපාදාය, විඤ්ඤාණං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘සො අත්තා, සො ලොකො, සො පෙච්ච භවිස්සාමි නිච්චො ධුවො සස්සතො අවිපරිණාමධම්මො’’’ති. «Existiendo la forma, monjes, aferrándose a la forma, insistiendo en la forma, surge tal visión: ‘Ese es el ser, ese es el mundo; después de la muerte seré permanente, estable, eterno, de naturaleza inmutable’. Existiendo la sensación... [pe]... la percepción... las formaciones volitivas... existiendo la conciencia, aferrándose a la conciencia, insistiendo en la conciencia, surge tal visión: ‘Ese es el ser, ese es el mundo; después de la muerte seré permanente, estable, eterno, de naturaleza inmutable’». ‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං භන්තෙ’’…පෙ… අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘සො අත්තා…පෙ… අවිපරිණාමධම්මො’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං භන්තෙ…පෙ… අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘සො අත්තා…පෙ… අවිපරිණාමධම්මො’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘යම්පිදං දිට්ඨං සුතං මුතං විඤ්ඤාතං පත්තං පරියෙසිතං අනුවිචරිතං මනසා තම්පි නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ…පෙ… අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘සො අත්තා, සො ලොකො, සො පෙච්ච භවිස්සාමි නිච්චො ධුවො සස්සතො අවිපරිණාමධම්මො’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. «¿Qué pensáis, monjes? ¿Es la forma permanente o impermanente?». «Impermanente, Señor». [...] «Sin aferrarse a ello, ¿podría surgir tal visión: ‘Ese es el ser... de naturaleza inmutable’?». «No, Señor». «¿Es la sensación... la percepción... las formaciones volitivas... la conciencia permanente o impermanente?». «Impermanente, Señor... [pe]... Sin aferrarse a ello, ¿podría surgir tal visión: ‘Ese es el ser... de naturaleza inmutable’?». «No, Señor». «Aquello que es visto, oído, sentido, cognizado, alcanzado, buscado y examinado por la mente, ¿es eso permanente o impermanente?». «Impermanente, Señor... [pe]... Sin aferrarse a ello, ¿podría surgir tal visión: ‘Ese es el ser, ese es el mundo; después de la muerte seré permanente, estable, eterno, de naturaleza inmutable’?». «No, Señor». ‘‘යතො ඛො, භික්ඛවෙ, අරියසාවකස්ස ඉමෙසු ච ඨානෙසු කඞ්ඛා පහීනා හොති, දුක්ඛෙපිස්ස කඞ්ඛා පහීනා හොති…පෙ… දුක්ඛනිරොධගාමිනියා පටිපදායපිස්ස කඞ්ඛා පහීනා හොති – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො සොතාපන්නො අවිනිපාතධම්මො නියතො සම්බොධිපරායනො’’ති. තතියං. «Cuando, monjes, un noble discípulo ha abandonado la duda en estos seis puntos, y ha abandonado la duda respecto al sufrimiento... [pe]... y ha abandonado la duda respecto al camino que conduce al cese del sufrimiento; de este se dice, monjes, que es un noble discípulo que ha entrado en la corriente (sotāpanno), no sujeto a la caída en estados de privación, firme y destinado a la plena iluminación». Tercero [Sutta]. 4. නොචමෙසියාසුත්තං 4. Nocamesiyāsuttaṃ (Sutta sobre ‘Que no sea para mí’) 209. සාවත්ථිනිදානං[Pg.169]. ‘‘කිස්මිං නු ඛො, භික්ඛවෙ, සති, කිං උපාදාය, කිං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘නො චස්සං, නො ච මෙ සියා, නාභවිස්ස, න මෙ භවිස්සතී’’’ති? භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා…පෙ…. 209. En Sāvatthi. «¿Existiendo qué, monjes, aferrándose a qué, insistiendo en qué, surge tal visión: ‘Que yo no sea, que no sea para mí; que no fuera, que no sea para mí en el futuro’?». «Señor, nuestras enseñanzas tienen su raíz en el Bienaventurado...». ‘‘රූපෙ ඛො, භික්ඛවෙ, සති, රූපං උපාදාය, රූපං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘නො චස්සං, නො ච මෙ සියා, නාභවිස්ස, න මෙ භවිස්සතී’ති. වෙදනාය සති… සඤ්ඤාය සති… සඞ්ඛාරෙසු සති… විඤ්ඤාණෙ සති, විඤ්ඤාණං උපාදාය, විඤ්ඤාණං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘නො චස්සං, නො ච මෙ සියා, නාභවිස්ස, න මෙ භවිස්සතී’’’ති. «Existiendo la forma, monjes, aferrándose a la forma, insistiendo en la forma, surge tal visión: ‘Que yo no sea, que no sea para mí; que no fuera, que no sea para mí en el futuro’. Existiendo la sensación... la percepción... las formaciones volitivas... existiendo la conciencia, aferrándose a la conciencia, insistiendo en la conciencia, surge tal visión: ‘Que yo no sea, que no sea para mí; que no fuera, que no sea para mí en el futuro’». ‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’…පෙ… අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘නො චස්සං, නො ච මෙ සියා, නාභවිස්ස, න මෙ භවිස්සතී’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ…පෙ… අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘නො චස්සං, නො ච මෙ සියා, නාභවිස්ස, න මෙ භවිස්සතී’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘යම්පිදං දිට්ඨං සුතං මුතං විඤ්ඤාතං පත්තං පරියෙසිතං අනුවිචරිතං මනසා තම්පි නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ…පෙ… අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘නො චස්සං, නො ච මෙ සියා, නාභවිස්ස, න මෙ භවිස්සතී’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. «¿Qué pensáis, monjes? ¿Es la forma permanente o impermanente?». «Impermanente, Señor». [...] «Sin aferrarse a ello, ¿podría surgir tal visión: ‘Que yo no sea, que no sea para mí; que no fuera, que no sea para mí en el futuro’?». «No, Señor». «¿Es la sensación... la percepción... las formaciones volitivas... la conciencia permanente o impermanente?». «Impermanente, Señor... [pe]... Sin aferrarse a ello, ¿podría surgir tal visión: ‘Que yo no sea, que no sea para mí; que no fuera, que no sea para mí en el futuro’?». «No, Señor». «Aquello que es visto, oído, sentido, cognizado, alcanzado, buscado y examinado por la mente, ¿es eso permanente o impermanente?». «Impermanente, Señor... [pe]... Sin aferrarse a ello, ¿podría surgir tal visión: ‘Que yo no sea, que no sea para mí; que no fuera, que no sea para mí en el futuro’?». «No, Señor». ‘‘යතො ඛො, භික්ඛවෙ, අරියසාවකස්ස ඉමෙසු ච ඨානෙසු කඞ්ඛා පහීනා හොති, දුක්ඛෙපිස්ස කඞ්ඛා පහීනා හොති…පෙ… දුක්ඛනිරොධගාමිනියා පටිපදායපිස්ස කඞ්ඛා පහීනා හොති – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො සොතාපන්නො අවිනිපාතධම්මො නියතො සම්බොධිපරායනො’’ති. චතුත්ථං. «Cuando, monjes, un noble discípulo ha abandonado la duda en estos seis puntos, y ha abandonado la duda respecto al sufrimiento... [pe]... y ha abandonado la duda respecto al camino que conduce al cese del sufrimiento; de este se dice, monjes, que es un noble discípulo que ha entrado en la corriente (sotāpanno), no sujeto a la caída en estados de privación, firme y destinado a la plena iluminación». Cuarto [Sutta]. 5. නත්ථිදින්නසුත්තං 5. Natthidinnasuttaṃ (Sutta sobre ‘No hay nada dado’) 210. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘කිස්මිං නු ඛො, භික්ඛවෙ, සති කිං උපාදාය, කිං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘නත්ථි දින්නං, නත්ථි යිට්ඨං, නත්ථි හුතං, නත්ථි සුකතදුක්කටානං කම්මානං ඵලං විපාකො; නත්ථි අයං ලොකො, නත්ථි පරො ලොකො, නත්ථි මාතා, නත්ථි පිතා, නත්ථි සත්තා ඔපපාතිකා; නත්ථි ලොකෙ [Pg.170] සමණබ්‍රාහ්මණා සම්මග්ගතා සම්මාපටිපන්නා යෙ ඉමඤ්ච ලොකං පරඤ්ච ලොකං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදෙන්ති. චාතුමහාභූතිකො අයං පුරිසො යදා කාලඞ්කරොති පථවී පථවීකායං අනුපෙති අනුපගච්ඡති, ආපො ආපොකායං අනුපෙති අනුපගච්ඡති, තෙජො තෙජොකායං අනුපෙති අනුපගච්ඡති, වායො වායොකායං අනුපෙති අනුපගච්ඡති. ආකාසං ඉන්ද්‍රියානි සඞ්කමන්ති. ආසන්දිපඤ්චමා පුරිසා මතං ආදාය ගච්ඡන්ති. යාව ආළාහනා පදානි පඤ්ඤායන්ති. කාපොතකානි අට්ඨීනි භවන්ති. භස්සන්තා ආහුතියො. දත්තුපඤ්ඤත්තං යදිදං දානං. තෙසං තුච්ඡං මුසා විලාපො යෙ කෙචි අත්ථිකවාදං වදන්ති. බාලෙ ච පණ්ඩිතෙ ච කායස්ස භෙදා උච්ඡිජ්ජන්ති විනස්සන්ති න හොන්ති පරං මරණා’’’ති? භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා…පෙ… ‘‘රූපෙ ඛො, භික්ඛවෙ, සති, රූපං උපාදාය, රූපං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘නත්ථි දින්නං, නත්ථි යිට්ඨං…පෙ… කායස්ස භෙදා උච්ඡිජ්ජන්ති විනස්සන්ති න හොන්ති පරං මරණා’ති. වෙදනාය සති…පෙ… සඤ්ඤාය සති… සඞ්ඛාරෙසු සති… විඤ්ඤාණෙ සති, විඤ්ඤාණං උපාදාය, විඤ්ඤාණං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘නත්ථි දින්නං, නත්ථි යිට්ඨං…පෙ… කායස්ස භෙදා උච්ඡිජ්ජන්ති විනස්සන්ති න හොන්ති පරං මරණා’’’ති. 210. En Sāvatthī. «Monjes, ¿habiendo qué, aferrándose a qué, adhiriéndose a qué, surge tal punto de vista: ‘No hay nada dado, no hay nada ofrecido, no hay nada sacrificado; no hay fruto ni resultado de las acciones bien o mal hechas; no existe este mundo, no existe el otro mundo; no hay madre ni padre [en términos de frutos por cuidarlos]; no hay seres de nacimiento espontáneo; no hay en el mundo ascetas ni brahmanes que hayan alcanzado la perfección y practicado correctamente, y que proclamen este mundo y el otro mundo tras conocerlos por sí mismos mediante el conocimiento directo. Este hombre está compuesto por los cuatro grandes elementos; cuando muere, la tierra retorna y se funde con el elemento tierra, el agua con el elemento agua, el fuego con el elemento fuego, el aire con el elemento aire; las facultades se disuelven en el espacio. Cuatro hombres con el féretro como quinto llevan al muerto. Hasta el lugar de la cremación se escuchan elogios; los huesos se vuelven blancos como el color de las palomas; las ofrendas terminan en cenizas. La generosidad es un concepto establecido por los necios. Sus palabras son un vano y falso lamento, de quienes sostienen que hay frutos en la generosidad. Tanto el necio como el sabio, tras la disolución del cuerpo, son aniquilados y perecen; no existen después de la muerte’?». «Señor, nuestras enseñanzas tienen su raíz en el Bienaventurado...». «Monjes, cuando existe la forma, aferrándose a la forma, adhiriéndose a la forma, surge tal punto de vista: ‘No hay nada dado... no existen después de la muerte’. Cuando existe la sensación... cuando existe la percepción... cuando existen las formaciones... cuando existe la conciencia, aferrándose a la conciencia, adhiriéndose a la conciencia, surge tal punto de vista: ‘No hay nada dado... no existen después de la muerte’». ‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ…පෙ… අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘නත්ථි දින්නං, නත්ථි යිට්ඨං…පෙ… කායස්ස භෙදා උච්ඡිජ්ජන්ති විනස්සන්ති න හොන්ති පරං මරණා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ…පෙ… අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘නත්ථි දින්නං, නත්ථි යිට්ඨං…පෙ… කායස්ස භෙදා උච්ඡිජ්ජන්ති විනස්සන්ති න හොන්ති පරං මරණා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘යම්පිදං දිට්ඨං සුතං මුතං විඤ්ඤාතං පත්තං පරියෙසිතං අනුවිචරිතං මනසා තම්පි නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ…පෙ… අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘නත්ථි දින්නං, නත්ථි යිට්ඨං…පෙ… යෙ කෙචි අත්ථිකවාදං වදන්ති; බාලෙ ච පණ්ඩිතෙ ච කායස්ස භෙදා උච්ඡිජ්ජන්ති විනස්සන්ති න හොන්ති පරං මරණා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. «¿Qué pensáis, monjes? ¿Es la forma permanente o impermanente?». «Impermanente, Señor». «...¿Acaso sin aferrarse a la forma surgiría tal punto de vista: ‘No hay nada dado... no existen después de la muerte’?». «Ciertamente no, Señor». «¿Son la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia permanentes o impermanentes?». «Impermanentes, Señor». «...¿Acaso sin aferrarse a ellas surgiría tal punto de vista: ‘No hay nada dado... no existen después de la muerte’?». «Ciertamente no, Señor». «Aquello que es visto, oído, sentido, conocido, alcanzado, buscado y reflexionado por la mente, ¿es permanente o impermanente?». «Impermanente, Señor». «...¿Acaso sin aferrarse a ello surgiría tal punto de vista: ‘No hay nada dado... no existen después de la muerte’?». «Ciertamente no, Señor». ‘‘යතො ඛො, භික්ඛවෙ, අරියසාවකස්ස ඉමෙසු ච ඨානෙසු කඞ්ඛා පහීනා හොති, දුක්ඛෙපිස්ස කඞ්ඛා පහීනා හොති…පෙ… දුක්ඛනිරොධගාමිනියා පටිපදායපිස්ස [Pg.171] කඞ්ඛා පහීනා හොති – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො සොතාපන්නො අවිනිපාතධම්මො නියතො සම්බොධිපරායනො’’ති. පඤ්චමං. «Monjes, cuando el noble discípulo ha abandonado la duda en estos seis puntos, y ha abandonado la duda respecto al sufrimiento... y ha abandonado la duda respecto al camino que conduce al cese del sufrimiento; a este se le llama, monjes, un noble discípulo que ha entrado en la corriente (sotāpanno), que ya no está sujeto a la caída en mundos inferiores, que está firme y tiene como destino la iluminación». 6. කරොතොසුත්තං 6. Sutta sobre el que actúa. 211. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘කිස්මිං නු ඛො, භික්ඛවෙ, සති, කිං උපාදාය, කිං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘කරොතො කාරයතො ඡින්දතො ඡෙදාපයතො පචතො පාචාපයතො සොචතො සොචාපයතො කිලමතො කිලමාපයතො ඵන්දතො ඵන්දාපයතො පාණමතිපාතයතො අදින්නං ආදියතො සන්ධිං ඡින්දතො නිල්ලොපං හරතො එකාගාරිකං කරොතො පරිපන්ථෙ තිට්ඨතො පරදාරං ගච්ඡතො මුසා භණතො කරොතො න කරීයති පාපං. ඛුරපරියන්තෙන චෙපි චක්කෙන යො ඉමිස්සා පථවියා පාණෙ එකමංසඛලං එකමංසපුඤ්ජං කරෙය්‍ය, නත්ථි තතොනිදානං පාපං, නත්ථි පාපස්ස ආගමො. දක්ඛිණං චෙපි ගඞ්ගාය තීරං ගච්ඡෙය්‍ය; හනන්තො ඝාතෙන්තො ඡින්දන්තො ඡෙදාපෙන්තො පචන්තො පාචෙන්තො, නත්ථි තතොනිදානං පාපං, නත්ථි පාපස්ස ආගමො. උත්තරං චෙපි ගඞ්ගාය තීරං ගච්ඡෙය්‍ය; දදන්තො දාපෙන්තො යජන්තො යජාපෙන්තො, නත්ථි තතොනිදානං පුඤ්ඤං, නත්ථි පුඤ්ඤස්ස ආගමො. දානෙන දමෙන සංයමෙන සච්චවජ්ජෙන නත්ථි පුඤ්ඤං නත්ථි පුඤ්ඤස්ස ආගමො’’’ති. භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා…පෙ… ‘‘රූපෙ ඛො, භික්ඛවෙ, සති, රූපං උපාදාය, රූපං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘කරොතො කාරයතො…පෙ… නත්ථි පුඤ්ඤං නත්ථි පුඤ්ඤස්ස ආගමො’ති. වෙදනාය සති…පෙ… සඤ්ඤාය සති… සඞ්ඛාරෙසු සති… විඤ්ඤාණෙ සති, විඤ්ඤාණං උපාදාය, විඤ්ඤාණං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘කරොතො කාරයතො…පෙ… නත්ථි පුඤ්ඤං නත්ථි පුඤ්ඤස්ස ආගමො’’’ති. 211. En Sāvatthī. «Monjes, ¿habiendo qué, aferrándose a qué, adhiriéndose a qué, surge tal punto de vista: ‘Al que actúa o hace actuar, al que mutila o hace mutilar, al que tortura o hace torturar, al que causa aflicción o hace causar aflicción, al que fatiga o hace fatigar, al que causa temblor o hace causar temblor, al que mata seres vivos, al que toma lo que no le es dado, al que roba en casas, al que saquea, al que asalta caminos, al que comete adulterio, al que miente; al actuar así, no se comete maldad. Si con un disco tan afilado como una navaja uno convirtiera a todos los seres vivos de esta tierra en un solo montón de carne, no habría maldad a causa de ello, ni habría consecuencia de maldad. Si uno fuera a la orilla sur del Ganges matando, degollando, mutilando, torturando, no habría maldad a causa de ello. Si uno fuera a la orilla norte del Ganges dando, haciendo dar, ofreciendo sacrificios, no habría mérito a causa de ello. Por la generosidad, el autocontrol, la restricción y la veracidad, no hay mérito ni consecuencia de mérito’?». «Señor, nuestras enseñanzas tienen su raíz en el Bienaventurado...». «Monjes, cuando existe la forma, aferrándose a la forma, adhiriéndose a la forma, surge tal punto de vista: ‘Al que actúa o hace actuar... no hay mérito ni consecuencia de mérito’. Cuando existe la sensación... cuando existe la percepción... cuando existen las formaciones... cuando existe la conciencia, aferrándose a la conciencia, adhiriéndose a la conciencia, surge tal punto de vista: ‘Al que actúa o hace actuar... no hay mérito ni consecuencia de mérito’». ‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’…පෙ… අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘කරොතො…පෙ… නත්ථි පුඤ්ඤං නත්ථි පුඤ්ඤස්ස ආගමො’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ…පෙ… අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘කරොතො කාරයතො [Pg.172] …පෙ… නත්ථි පුඤ්ඤං නත්ථි පුඤ්ඤස්ස ආගමො’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘යම්පිදං දිට්ඨං සුතං මුතං විඤ්ඤාතං පත්තං පරියෙසිතං අනුවිචරිතං මනසා තම්පි නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ…පෙ… අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘කරොතො කාරයතො…පෙ… නත්ථි පුඤ්ඤං නත්ථි පුඤ්ඤස්ස ආගමො’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. «¿Qué pensáis, monjes? ¿Es la forma permanente o impermanente?». «Impermanente, Señor». «...¿Acaso sin aferrarse a la forma surgiría tal punto de vista: ‘Al que actúa... no hay mérito ni consecuencia de mérito’?». «Ciertamente no, Señor». «¿Son la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia permanentes o impermanentes?». «Impermanentes, Señor». «...¿Acaso sin aferrarse a ellas surgiría tal punto de vista: ‘Al que actúa... no hay mérito ni consecuencia de mérito’?». «Ciertamente no, Señor». «Aquello que es visto, oído, sentido, conocido, alcanzado, buscado y reflexionado por la mente, ¿es permanente o impermanente?». «Impermanente, Señor». «...¿Acaso sin aferrarse a ello surgiría tal punto de vista: ‘Al que actúa... no hay mérito ni consecuencia de mérito’?». «Ciertamente no, Señor». ‘‘යතො ඛො, භික්ඛවෙ, අරියසාවකස්ස ඉමෙසු ච ඨානෙසු කඞ්ඛා පහීනා හොති, දුක්ඛෙපිස්ස කඞ්ඛා පහීනා හොති…පෙ… දුක්ඛනිරොධගාමිනියා පටිපදායපිස්ස කඞ්ඛා පහීනා හොති – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො සොතාපන්නො අවිනිපාතධම්මො නියතො සම්බොධිපරායනො’’ති. ඡට්ඨං. “Cuando, monjes, un noble discípulo ha abandonado la duda en estos seis puntos, cuando ha abandonado la duda respecto al sufrimiento... [pe]... respecto al camino que conduce al cese del sufrimiento, a este se le llama, monjes, un noble discípulo que ha entrado en la corriente (sotāpanna), que no está sujeto a la caída en estados de privación, que es firme en su destino y tiene el despertar por meta final”. Sexto. 7. හෙතුසුත්තං 7. Discurso sobre la Causa 212. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘කිස්මිං නු ඛො, භික්ඛවෙ, සති, කිං උපාදාය, කිං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘නත්ථි හෙතු, නත්ථි පච්චයො සත්තානං සංකිලෙසාය. අහෙතූ අප්පච්චයා සත්තා සංකිලිස්සන්ති. නත්ථි හෙතු, නත්ථි පච්චයො සත්තානං විසුද්ධියා. අහෙතූ අප්පච්චයා සත්තා විසුජ්ඣන්ති. නත්ථි බලං නත්ථි වීරියං නත්ථි පුරිසථාමො නත්ථි පුරිසපරක්කමො. සබ්බෙ සත්තා සබ්බෙ පාණා සබ්බෙ භූතා සබ්බෙ ජීවා අවසා අබලා අවීරියා නියතිසඞ්ගතිභාවපරිණතා ඡස්වෙවාභිජාතීසු සුඛදුක්ඛං පටිසංවෙදෙන්තී’’’ති? භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා…පෙ… ‘‘රූපෙ ඛො, භික්ඛවෙ, සති, රූපං උපාදාය, රූපං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘නත්ථි හෙතු, නත්ථි පච්චයො…පෙ… සුඛදුක්ඛං පටිසංවෙදෙන්තී’ති. වෙදනාය සති…පෙ… සඤ්ඤාය සති… සඞ්ඛාරෙසු සති… විඤ්ඤාණෙ සති, විඤ්ඤාණං උපාදාය, විඤ්ඤාණං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘නත්ථි හෙතු, නත්ථි පච්චයො…පෙ… සුඛදුක්ඛං පටිසංවෙදෙන්තී’’’ති. 212. En Sāvatthī. “Monjes, ¿existiendo qué, aferrándose a qué, insistiendo en qué, surge tal visión: ‘No hay causa ni condición para la impureza de los seres; los seres se vuelven impuros sin causa ni condición. No hay causa ni condición para la pureza de los seres; los seres se purifican sin causa ni condición. No hay fuerza, no hay energía, no hay vigor humano, no hay esfuerzo humano. Todos los seres, todas las criaturas, todas las entidades, todas las vidas carecen de poder, de fuerza y de energía; están determinados por el destino, la coincidencia y la naturaleza, y experimentan placer y dolor únicamente en las seis clases de nacimiento’? —“Señor, nuestras enseñanzas tienen su raíz en el Bienaventurado...”. —“Monjes, existiendo la forma, aferrándose a la forma, insistiendo en la forma, surge tal visión: ‘No hay causa ni condición... [pe]... experimentan placer y dolor’. Existiendo la sensación... existiendo la percepción... existiendo las formaciones... existiendo la conciencia, aferrándose a la conciencia, insistiendo en la conciencia, surge tal visión: ‘No hay causa ni condición... [pe]... experimentan placer y dolor’”. ‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ…පෙ… විපරිණාමධම්මං, අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘නත්ථි හෙතු, නත්ථි පච්චයො…පෙ… සුඛදුක්ඛං පටිසංවෙදෙන්තී’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ…පෙ… අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘නත්ථි හෙතු, නත්ථි පච්චයො…පෙ… සුඛදුක්ඛං පටිසංවෙදෙන්තී’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘යම්පිදං දිට්ඨං සුතං මුතං විඤ්ඤාතං පත්තං පරියෙසිතං අනුවිචරිතං මනසා තම්පි නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ…පෙ… අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘නත්ථි හෙතු නත්ථි පච්චයො…පෙ… සුඛදුක්ඛං පටිසංවෙදෙන්තී’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. “¿Qué pensáis, monjes? ¿Es la forma permanente o impermanente?”. —“Impermanente, Señor... [pe]... sujeta al cambio”. —“¿Acaso sin aferrarse a ella podría surgir tal visión: ‘No hay causa ni condición... [pe]... experimentan placer y dolor’?”. —“No, Señor”. —“¿Son la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia permanentes o impermanentes?”. —“Impermanentes, Señor... [pe]... sujetas al cambio”. —“¿Acaso sin aferrarse a ellas podría surgir tal visión: ‘No hay causa ni condición... [pe]... experimentan placer y dolor’?”. —“No, Señor”. —“Aquello que es visto, oído, percibido, conocido, alcanzado, buscado y explorado por la mente, ¿es eso permanente o impermanente?”. —“Impermanente, Señor... [pe]...”. —“¿Acaso sin aferrarse a ello podría surgir tal visión: ‘No hay causa ni condición... [pe]... experimentan placer y dolor’?”. —“No, Señor”. ‘‘යතො [Pg.173] ඛො, භික්ඛවෙ, අරියසාවකස්ස ඉමෙසු ච ඨානෙසු කඞ්ඛා පහීනා හොති, දුක්ඛෙපිස්ස කඞ්ඛා පහීනා හොති …පෙ… දුක්ඛනිරොධගාමිනියා පටිපදායපිස්ස කඞ්ඛා පහීනා හොති – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො සොතාපන්නො අවිනිපාතධම්මො නියතො සම්බොධිපරායනො’’ති. සත්තමං. “Cuando, monjes, un noble discípulo ha abandonado la duda en estos seis puntos, cuando ha abandonado la duda respecto al sufrimiento... [pe]... respecto al camino que conduce al cese del sufrimiento, a este se le llama, monjes, un noble discípulo que ha entrado en la corriente (sotāpanna), que no está sujeto a la caída en estados de privación, que es firme en su destino y tiene el despertar por meta final”. Séptimo. 8. මහාදිට්ඨිසුත්තං 8. Gran Discurso sobre las Visiones 213. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘කිස්මිං නු ඛො, භික්ඛවෙ, සති, කිං උපාදාය, කිං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘සත්තිමෙ කායා අකටා, අකටවිධා, අනිම්මිතා, අනිම්මාතා, වඤ්ඣා, කූටට්ඨා, එසිකට්ඨායිට්ඨිතා; තෙ න ඉඤ්ජන්ති, න විපරිණමන්ති, න අඤ්ඤමඤ්ඤං බ්‍යාබාධෙන්ති; නාලං අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස සුඛාය වා දුක්ඛාය වා සුඛදුක්ඛාය වා. කතමෙ සත්ත? පථවීකායො, ආපොකායො, තෙජොකායො, වායොකායො, සුඛෙ, දුක්ඛෙ, ජීවෙ සත්තමෙ. ඉමෙ සත්ත කායා අකටා, අකටවිධා, අනිම්මිතා, අනිම්මාතා, වඤ්ඣා, කූටට්ඨා එසිකට්ඨායිට්ඨිතා; තෙ න ඉඤ්ජන්ති, න විපරිණමන්ති, න අඤ්ඤමඤ්ඤං බ්‍යාබාධෙන්ති; නාලං අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස සුඛාය වා දුක්ඛාය වා සුඛදුක්ඛාය වා. යොපි තිණ්හෙන සත්ථෙන සීසං ඡින්දති, න සොපි කඤ්චි ජීවිතා වොරොපෙති; සත්තන්නංත්වෙව කායානමන්තරෙන සත්ථං විවරමනුපවිසති. චුද්දස ඛො පනිමානි යොනිපමුඛසතසහස්සානි සට්ඨි ච සතානි ඡ ච සතානි පඤ්ච ච කම්මුනො සතානි පඤ්ච ච කම්මානි, තීණි ච කම්මානි, කම්මෙ ච අඩ්ඪකම්මෙ ච ද්වට්ඨිපටිපදා, ද්වට්ඨන්තරකප්පා, ඡළාභිජාතියො, අට්ඨපුරිසභූමියො, එකූනපඤ්ඤාස ආජීවකසතෙ, එකූනපඤ්ඤාස පරිබ්බාජකසතෙ, එකූනපඤ්ඤාස නාගවාසසතෙ, වීසෙ ඉන්ද්‍රියසතෙ, තිංසෙ නිරයසතෙ, ඡත්තිංසරජොධාතුයො, සත්ත සඤ්ඤීගබ්භා, සත්ත අසඤ්ඤීගබ්භා, සත්ත නිගණ්ඨිගබ්භා, සත්ත දෙවා, සත්ත මානුසා, සත්ත පෙසාචා, සත්ත සරා, සත්ත පවුටා, සත්ත පපාතා, සත්ත ච පපාතසතානි, සත්ත සුපිනා, සත්ත සුපිනසතානි, චුල්ලාසීති මහාකප්පිනො සතසහස්සානි, යානි බාලෙ ච පණ්ඩිතෙ ච සන්ධාවිත්වා [Pg.174] සංසරිත්වා දුක්ඛස්සන්තං කරිස්සන්ති. තත්ථ නත්ථි ඉමිනාහං සීලෙන වා වතෙන වා තපෙන වා බ්‍රහ්මචරියෙන වා අපරිපක්කං වා කම්මං පරිපාචෙස්සාමි; පරිපක්කං වා කම්මං ඵුස්ස ඵුස්ස බ්‍යන්තීකරිස්සාමීති හෙවං නත්ථි දොණමිතෙ සුඛදුක්ඛෙ පරියන්තකතෙ සංසාරෙ, නත්ථි හායනවඩ්ඪනෙ, නත්ථි උක්කංසාවකංසෙ. සෙය්‍යථාපි නාම සුත්තගුළෙ ඛිත්තෙ නිබ්බෙඨියමානමෙව පලෙති; එවමෙව බාලෙ ච පණ්ඩිතෙ ච නිබ්බෙඨියමානා සුඛදුක්ඛං පලෙන්තී’’’ති? 213. En Sāvatthī. “Monjes, ¿existiendo qué, aferrándose a qué, insistiendo en qué, surge tal visión: ‘Siete son estos cuerpos que no han sido hechos ni mandados a hacer, no han sido creados ni mandados a crear, son estériles, firmes como la cima de una montaña, estables como una columna de piedra; no se mueven, no cambian, no se estorban unos a otros; no son capaces de causar a otros placer, dolor, ni placer y dolor. ¿Cuáles son estos siete? El cuerpo de la tierra, el cuerpo del agua, el cuerpo del fuego, el cuerpo del aire, el placer, el dolor y la vida como el séptimo. Estos siete cuerpos no han sido hechos... ni son capaces de causar placer, dolor, ni placer y dolor a otros. Incluso si alguien corta una cabeza con una espada afilada, nadie priva a nadie de la vida; la espada simplemente penetra a través del espacio entre los siete cuerpos. Existen un millón cuatrocientas mil clases principales de nacimiento, y otras seis mil seiscientas; hay quinientos tipos de kamma, cinco tipos de kamma y tres tipos de kamma, el kamma completo y el medio kamma; sesenta y dos senderos, sesenta y dos eones intermedios, seis clases de nacimiento, ocho etapas del hombre, cuatro mil novecientas ocupaciones de los Ājīvakas, cuatro mil novecientas clases de ascetas errantes, cuatro mil novecientas moradas de los Nāgas, dos mil facultades, tres mil infiernos, treinta y seis elementos de polvo, siete nacimientos con percepción, siete sin percepción y siete nacimientos en nudos; siete dioses, siete seres humanos, siete demonios, siete lagos, siete nudos, siete precipicios y setecientos precipicios, siete sueños y setecientos sueños; ochenta y cuatro mil grandes eones a través de los cuales tanto el necio como el sabio transcurrirán y vagarán hasta poner fin al sufrimiento. Allí no existe tal cosa como: «por medio de esta virtud, voto, austeridad o vida santa, haré que madure el kamma que aún no ha madurado», ni: «mediante encuentros sucesivos, agotaré el kamma ya madurado». No existe tal cosa; el placer y el dolor están medidos y el ciclo de renacimientos tiene un límite establecido, sin que haya disminución ni aumento, ni exceso ni carencia. Tal como un ovillo de hilo, cuando es lanzado, se desenrolla solo hasta donde alcanza su longitud; del mismo modo, tanto el necio como el sabio, desenrollándose a través del tiempo, ponen fin al placer y al dolor’?”. භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා…පෙ… ‘‘රූපෙ ඛො, භික්ඛවෙ, සති, රූපං උපාදාය, රූපං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘සත්තිමෙ කායා අකටා, අකටවිධා…පෙ… සුඛදුක්ඛං පලෙන්තී’ති. වෙදනාය සති…පෙ… සඤ්ඤාය සති… සඞ්ඛාරෙසු සති… විඤ්ඤාණෙ සති, විඤ්ඤාණං උපාදාය, විඤ්ඤාණං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘සත්තිමෙ කායා අකටා, අකටවිධා…පෙ… සුඛදුක්ඛං පලෙන්තී’’’ති. ‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’…පෙ… ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘සත්තිමෙ කායා අකටා අකටවිධා…පෙ… සුඛදුක්ඛං පලෙන්තී’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘යම්පිදං දිට්ඨං සුතං මුතං විඤ්ඤාතං පත්තං පරියෙසිතං අනුවිචරිතං මනසා තම්පි නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ…පෙ… අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘සත්තිමෙ කායා අකටා අකටවිධා…පෙ… නිබ්බෙඨියමානා සුඛදුක්ඛං පලෙන්තී’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. «Señor, nuestras enseñanzas tienen al Bienaventurado como su raíz... “Monjes, habiendo forma, aferrándose a la forma, insistiendo en la forma, surge esta visión: ‘Estos siete cuerpos no son hechos, no son mandados a hacer... atraviesan el placer y el dolor’”. Habiendo sensación... percepción... formaciones... conciencia, aferrándose a la conciencia, surge esta visión: “Estos siete cuerpos no son hechos, no son mandados a hacer... atraviesan el placer y el dolor”. “¿Qué pensáis, monjes, es la forma permanente o impermanente?” “Impermanente, Señor”... “Y aquello que es impermanente, sufrimiento y sujeto al cambio, ¿podría surgir tal visión sin aferrarse a ello?” “Ciertamente no, Señor”. “Y aquello que es visto, oído, sentido, conocido, alcanzado, buscado y reflexionado por la mente, ¿es permanente o impermanente?” “Impermanente, Señor... ¿podría surgir tal visión sin aferrarse a ello?” “Ciertamente no, Señor”». ‘‘යතො ඛො, භික්ඛවෙ, අරියසාවකස්ස ඉමෙසු ච ඨානෙසු කඞ්ඛා පහීනා හොති, දුක්ඛෙපිස්ස කඞ්ඛා පහීනා හොති…පෙ… දුක්ඛනිරොධගාමිනියා පටිපදායපිස්ස කඞ්ඛා පහීනා හොති – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො සොතාපන්නො අවිනිපාතධම්මො නියතො සම්බොධිපරායනො’’ති. අට්ඨමං. «Monjes, cuando el noble discípulo ha abandonado la duda respecto a estos puntos, y también ha abandonado la duda respecto al sufrimiento... y respecto al camino que conduce a la cesación del sufrimiento, a este se le llama, monjes, un noble discípulo que ha entrado en la corriente (sotāpanno), que no está sujeto a la caída en estados inferiores, que está firme y tiene el despertar como su destino final». Octavo [Sutta]. 9. සස්සතදිට්ඨිසුත්තං 9. Discurso sobre la visión de la eternidad 214. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘කිස්මිං නු ඛො, භික්ඛවෙ, සති, කිං උපාදාය, කිං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘සස්සතො ලොකො’’’ති? භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා…පෙ… ‘‘රූපෙ ඛො, භික්ඛවෙ, සති, රූපං උපාදාය, රූපං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘සස්සතො ලොකො’ති. වෙදනාය සති…පෙ… සඤ්ඤාය සති… සඞ්ඛාරෙසු සති… විඤ්ඤාණෙ [Pg.175] සති, විඤ්ඤාණං උපාදාය, විඤ්ඤාණං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘සස්සතො ලොකො’’’ති. 214. En Sāvatthī. «Monjes, ¿qué debe existir, a qué hay que apegarse, en qué hay que insistir para que surja una visión así: “El mundo es eterno”?». «Venerable Señor, nuestras enseñanzas tienen su raíz en el Bendito...». «Monjes, habiendo forma, por el apego a la forma y por insistir en la forma, surge una visión así: “El mundo es eterno”. Habiendo sensación... habiendo percepción... habiendo formaciones... habiendo conciencia, por el apego a la conciencia y por insistir en la conciencia, surge una visión así: “El mundo es eterno”». ‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’…පෙ… විපරිණාමධම්මං, අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘සස්සතො ලොකො’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘වෙදනා … සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ…පෙ… අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘සස්සතො ලොකො’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘යම්පිදං දිට්ඨං සුතං මුතං විඤ්ඤාතං පත්තං පරියෙසිතං අනුවිචරිතං මනසා තම්පි නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘සස්සතො ලොකො’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. «¿Qué pensáis, monjes? ¿Es la forma permanente o impermanente?». «Impermanente, Señor...». «...sujeta al cambio, sin apegarse a ella, ¿podría surgir una visión así: “El mundo es eterno”?». «No, Señor». «¿Es la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia permanente o impermanente?». «Impermanente, Señor... ¿podría surgir una visión así: “El mundo es eterno”?». «No, Señor». «Esto que es visto, oído, sentido, cognocido, alcanzado, buscado y reflexionado por la mente, ¿es eso permanente o impermanente?». «Impermanente, Señor». «¿Y lo que es impermanente es doloroso o placentero?». «Doloroso, Señor». «Y lo que es impermanente, doloroso y sujeto al cambio, sin apegarse a ello, ¿podría surgir una visión así: “El mundo es eterno”?». «No, Señor». ‘‘යතො ඛො, භික්ඛවෙ, අරියසාවකස්ස ඉමෙසු ච ඨානෙසු කඞ්ඛා පහීනා හොති, දුක්ඛෙපිස්ස කඞ්ඛා පහීනා හොති…පෙ… දුක්ඛනිරොධගාමිනියා පටිපදායපිස්ස කඞ්ඛා පහීනා හොති – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො සොතාපන්නො අවිනිපාතධම්මො නියතො සම්බොධිපරායනො’’ති. නවමං. «Monjes, cuando un noble discípulo ha abandonado la duda en estos seis puntos, y ha abandonado la duda respecto al sufrimiento... y ha abandonado la duda respecto al camino que conduce al cese del sufrimiento, a este se le llama, monjes, un noble discípulo que ha entrado en la corriente, que no está sujeto a la caída, que está firme y destinado a la iluminación plena». Noveno. 10. අසස්සතදිට්ඨිසුත්තං 10. Discurso sobre la visión de la no-eternidad 215. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘කිස්මිං නු ඛො, භික්ඛවෙ, සති, කිං උපාදාය, කිං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘අසස්සතො ලොකො’’’ති? භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා…පෙ… ‘‘රූපෙ ඛො, භික්ඛවෙ, සති…පෙ… විඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’…පෙ… අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – අසස්සතො ලොකොති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘යම්පිදං දිට්ඨං සුතං මුතං විඤ්ඤාතං පත්තං පරියෙසිතං අනුවිචරිතං මනසා තම්පි නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ…පෙ… අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘අසස්සතො ලොකො’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. 215. En Sāvatthī. «Monjes, ¿qué debe existir, a qué hay que apegarse, en qué hay que insistir para que surja una visión así: “El mundo no es eterno”?». «Venerable Señor, nuestras enseñanzas tienen su raíz en el Bendito...». «Monjes, habiendo forma... habiendo conciencia, ¿es permanente o impermanente?». «Impermanente, Señor... sin apegarse a ella, ¿podría surgir una visión así: “el mundo no es eterno”?». «No, Señor». «Esto que es visto, oído, sentido, cognocido, alcanzado, buscado y reflexionado por la mente, ¿es eso permanente o impermanente?». «Impermanente, Señor... ¿podría surgir una visión así: “El mundo no es eterno”?». «No, Señor». ‘‘යතො ඛො, භික්ඛවෙ, අරියසාවකස්ස ඉමෙසු ච ඨානෙසු කඞ්ඛා පහීනා හොති, දුක්ඛෙපිස්ස කඞ්ඛා පහීනා හොති…පෙ… දුක්ඛනිරොධගාමිනියා පටිපදායපිස්ස කඞ්ඛා පහීනා හොති – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො සොතාපන්නො අවිනිපාතධම්මො නියතො සම්බොධිපරායනො’’ති. දසමං. «Monjes, cuando un noble discípulo ha abandonado la duda en estos seis puntos, y ha abandonado la duda respecto al sufrimiento... y ha abandonado la duda respecto al camino que conduce al cese del sufrimiento, a este se le llama, monjes, un noble discípulo que ha entrado en la corriente, que no está sujeto a la caída, que está firme y destinado a la iluminación plena». Décimo. 11. අන්තවාසුත්තං 11. Discurso sobre [el mundo] finito 216. සාවත්ථිනිදානං[Pg.176]. ‘‘කිස්මිං නු ඛො, භික්ඛවෙ, සති, කිං උපාදාය, කිං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘අන්තවා ලොකො’’’ති? භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා…පෙ… නියතො සම්බොධිපරායනො’’ති. එකාදසමං. 216. En Sāvatthī. «Monjes, ¿qué debe existir, a qué hay que apegarse, en qué hay que insistir para que surja una visión así: “El mundo es finito”?». «Venerable Señor, nuestras enseñanzas tienen su raíz en el Bendito...». [Habiendo forma... conciencia...]. [Un noble discípulo...] que está firme y destinado a la iluminación plena». Undécimo. 12. අනන්තවාසුත්තං 12. Discurso sobre [el mundo] infinito 217. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘කිස්මිං නු ඛො, භික්ඛවෙ, සති, කිං උපාදාය, කිං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘අනන්තවා ලොකො’’’ති? භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා…පෙ… නියතො සම්බොධිපරායනො’’ති. ද්වාදසමං. 217. En Sāvatthī. «Monjes, ¿qué debe existir, a qué hay que apegarse, en qué hay que insistir para que surja una visión así: “El mundo es infinito”?». «Venerable Señor, nuestras enseñanzas tienen su raíz en el Bendito...». [Habiendo forma... conciencia...]. [Un noble discípulo...] que está firme y destinado a la iluminación plena». Duodécimo. 13. තංජීවංතංසරීරංසුත්තං 13. Discurso sobre 'el alma es lo mismo que el cuerpo' 218. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘කිස්මිං නු ඛො, භික්ඛවෙ, සති, කිං උපාදාය, කිං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘තං ජීවං තං සරීර’’’න්ති? භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා…පෙ… නියතො සම්බොධිපරායනො’’ති. තෙරසමං. 218. En Sāvatthī. «Monjes, ¿qué debe existir, a qué hay que apegarse, en qué hay que insistir para que surja una visión así: “el alma es lo mismo que el cuerpo”?». «Venerable Señor, nuestras enseñanzas tienen su raíz en el Bendito...». [Habiendo forma... conciencia...]. [Un noble discípulo...] que está firme y destinado a la iluminación plena». Decimotercero. 14. අඤ්ඤංජීවංඅඤ්ඤංසරීරංසුත්තං 14. Discurso sobre 'el alma es una cosa y el cuerpo es otra' 219. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘කිස්මිං නු ඛො, භික්ඛවෙ, සති, කිං උපාදාය, කිං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීර’’’න්ති? භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා…පෙ… නියතො සම්බොධිපරායනො’’ති. චුද්දසමං. 219. En Sāvatthī. «Monjes, ¿qué debe existir, a qué hay que apegarse, en qué hay que insistir para que surja una visión así: “el alma es una cosa y el cuerpo es otra”?». «Venerable Señor, nuestras enseñanzas tienen su raíz en el Bendito...». [Habiendo forma... conciencia...]. [Un noble discípulo...] que está firme y destinado a la iluminación plena». Decimocuarto. 15. හොතිතථාගතොසුත්තං 15. Discurso sobre 'el Tathagata existe [después de la muerte]' 220. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘කිස්මිං නු ඛො භික්ඛවෙ, සති, කිං උපාදාය, කිං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘හොති තථාගතො පරං මරණා’’’ති? භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා…පෙ… නියතො සම්බොධිපරායනො’’ති. පන්නරසමං. 220. En Sāvatthī. “Monjes, ¿existiendo qué, aferrándose a qué, estableciéndose en qué, surge esta visión: ‘El Tathāgata existe después de la muerte’?”. “Señor, nuestras enseñanzas tienen su raíz en el Bienaventurado... [como antes] ...firme, destinado a la plena iluminación”. Decimoquinto. 16. නහොතිතථාගතොසුත්තං 16. Discurso sobre el Tathāgata no existe 221. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘කිස්මිං නු ඛො, භික්ඛවෙ, සති, කිං උපාදාය, කිං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘න හොති තථාගතො පරං මරණා’’’ති? භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා…පෙ… නියතො සම්බොධිපරායනො’’ති. සොළසමං. 221. En Sāvatthī. “Monjes, ¿existiendo qué, aferrándose a qué, estableciéndose en qué, surge esta visión: ‘El Tathāgata no existe después de la muerte’?”. “Señor, nuestras enseñanzas tienen su raíz en el Bienaventurado... [como antes] ...firme, destinado a la plena iluminación”. Decimosexto. 17. හොතිචනචහොතිතථාගතොසුත්තං 17. Discurso sobre el Tathāgata existe y no existe 222. සාවත්ථිනිදානං[Pg.177]. ‘‘කිස්මිං නු ඛො, භික්ඛවෙ, සති, කිං උපාදාය, කිං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා’’’ති? භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා…පෙ… නියතො සම්බොධිපරායනො’’ති. සත්තරසමං. 222. En Sāvatthī. “Monjes, ¿existiendo qué, aferrándose a qué, estableciéndose en qué, surge esta visión: ‘El Tathāgata existe y no existe después de la muerte’?”. “Señor, nuestras enseñanzas tienen su raíz en el Bienaventurado... [como antes] ...firme, destinado a la plena iluminación”. Decimoséptimo. 18. නෙවහොතිනනහොතිතථාගතොසුත්තං 18. Discurso sobre el Tathāgata ni existe ni no existe 223. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘කිස්මිං නු ඛො, භික්ඛවෙ, සති, කිං උපාදාය, කිං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘නෙව හොති, න න හොති තථාගතො පරං මරණා’’’ති? භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා…පෙ… ‘‘රූපෙ ඛො, භික්ඛවෙ, සති, රූපං උපාදාය, රූපං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘නෙව හොති, න න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති…පෙ…. 223. En Sāvatthī. “Monjes, ¿existiendo qué, aferrándose a qué, estableciéndose en qué, surge esta visión: ‘El Tathāgata ni existe ni no existe después de la muerte’?”. “Señor, nuestras enseñanzas tienen su raíz en el Bienaventurado...”. “Monjes, existiendo la forma, aferrándose a la forma, estableciéndose en la forma, surge esta visión: ‘El Tathāgata ni existe ni no existe después de la muerte’... [como antes]”. ‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’…පෙ… විපරිණාමධම්මං, අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘නෙව හොති, න න හොති තථාගතො පරං මරණා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘යම්පිදං දිට්ඨං සුතං මුතං විඤ්ඤාතං පත්තං පරියෙසිතං අනුවිචරිතං මනසා තම්පි නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘නෙව හොති, න න හොති තථාගතො පරං මරණා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. “¿Qué pensáis, monjes? ¿Es la forma permanente o impermanente?”. “Impermanente, Señor”. “...lo que es de naturaleza cambiante, sin aferrarse a eso, ¿surgiría esta visión: ‘El Tathāgata ni existe ni no existe después de la muerte’?”. “Ciertamente no, Señor”. “Y aquello que ha sido visto, oído, percibido, conocido, alcanzado, buscado y reflexionado por la mente, ¿es eso permanente o impermanente?”. “Impermanente, Señor”. “Lo que es impermanente, ¿es sufrimiento o felicidad?”. “Sufrimiento, Señor”. “Lo que es impermanente, sufrimiento y de naturaleza cambiante, sin aferrarse a eso, ¿surgiría esta visión: ‘El Tathāgata ni existe ni no existe después de la muerte’?”. “Ciertamente no, Señor”. ‘‘යතො ඛො, භික්ඛවෙ, අරියසාවකස්ස ඉමෙසු ච ඨානෙසු කඞ්ඛා පහීනා හොති, දුක්ඛෙපිස්ස කඞ්ඛා පහීනා හොති, දුක්ඛසමුදයෙපිස්ස කඞ්ඛා පහීනා හොති, දුක්ඛනිරොධෙපිස්ස කඞ්ඛා පහීනා හොති, දුක්ඛනිරොධගාමිනියා පටිපදායපිස්ස කඞ්ඛා පහීනා හොති – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො සොතාපන්නො අවිනිපාතධම්මො නියතො සම්බොධිපරායනො’’ති. අට්ඨාරසමං. “Monjes, cuando el noble discípulo ha abandonado la duda en estos puntos, y ha abandonado la duda sobre el sufrimiento, ha abandonado la duda sobre el origen del sufrimiento, ha abandonado la duda sobre el cese del sufrimiento, y ha abandonado la duda sobre el camino que conduce al cese del sufrimiento; este, monjes, es llamado un noble discípulo que ha entrado en la corriente (sotāpanno), que no está sujeto a la caída, que está firme y destinado a la plena iluminación”. Decimoctavo. සොතාපත්තිවග්ගො. Capítulo sobre la entrada en la corriente. අට්ඨාරසවෙය්‍යාකරණං නිට්ඨිතං. Terminan las dieciocho exposiciones. තස්සුද්දානං – Su resumen es el siguiente: වාතං [Pg.178] එතං මම, සො අත්තා නො ච මෙ සියා; නත්ථි කරොතො හෙතු ච, මහාදිට්ඨෙන අට්ඨමං. Los vientos, ‘esto es mío’, ‘él es el yo’, ‘no sería para mí’; ‘no existe’, ‘el que hace’, ‘la causa’, y el octavo con la ‘Gran Visión’. සස්සතො ලොකො ච, අසස්සතො ච අන්තවා ච; අනන්තවා ච තං ජීවං තං සරීරන්ති; අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීරන්ති ච. ‘El mundo es eterno’, ‘no eterno’, ‘finito’; ‘infinito’, ‘el alma es el cuerpo’; ‘el alma es una cosa y el cuerpo otra’. හොති තථාගතො පරං මරණාති; න හොති තථාගතො පරං මරණාති; නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණාති. ‘El Tathāgata existe después de la muerte’, ‘el Tathāgata no existe después de la muerte’, ‘el Tathāgata existe y no existe después de la muerte’, ‘el Tathāgata ni existe ni no existe después de la muerte’. 2. දුතියගමනවග්ගො 2. Segundo capítulo sobre el movimiento. 1. වාතසුත්තං 1. Discurso sobre los vientos. 224. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘කිස්මිං නු ඛො, භික්ඛවෙ, සති, කිං උපාදාය, කිං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘න වාතා වායන්ති, න නජ්ජො සන්දන්ති, න ගබ්භිනියො විජායන්ති, න චන්දිමසූරියා උදෙන්ති වා අපෙන්ති වා, එසිකට්ඨායිට්ඨිතා’’’ති? භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා…පෙ… ‘‘රූපෙ ඛො, භික්ඛවෙ, සති, රූපං උපාදාය, රූපං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘න වාතා වායන්ති…පෙ… එසිකට්ඨායිට්ඨිතා’ති. වෙදනාය සති…පෙ… සඤ්ඤාය සති…පෙ… සඞ්ඛාරෙසු සති… විඤ්ඤාණෙ සති, විඤ්ඤාණං උපාදාය, විඤ්ඤාණං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘න වාතා වායන්ති…පෙ… එසිකට්ඨායිට්ඨිතා’’’ති. 224. En Sāvatthī. “Monjes, ¿existiendo qué, aferrándose a qué, estableciéndose en qué, surge esta visión: ‘Los vientos no soplan, los ríos no fluyen, las mujeres encinta no dan a luz, la luna y el sol ni salen ni se ponen, sino que permanecen tan firmes como una columna’?”. “Señor, nuestras enseñanzas tienen su raíz en el Bienaventurado...”. “Monjes, existiendo la forma, aferrándose a la forma, estableciéndose en la forma, surge esta visión: ‘Los vientos no soplan... permanecen firmes como una columna’. Existiendo la sensación... existiendo la percepción... existiendo las formaciones... existiendo la conciencia, aferrándose a la conciencia, estableciéndose en la conciencia, surge esta visión: ‘Los vientos no soplan... permanecen firmes como una columna’”. ‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’…පෙ… විපරිණාමධම්මං, අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – න වාතා වායන්ති…පෙ… එසිකට්ඨායිට්ඨිතා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, දුක්ඛෙ සති, දුක්ඛං උපාදාය, දුක්ඛං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘න වාතා වායන්ති…පෙ… එසිකට්ඨායිට්ඨිතා’’’ති. ‘‘වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’…පෙ… විපරිණාමධම්මං, අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය ‘න වාතා වායන්ති…පෙ… එසිකට්ඨායිට්ඨිතා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, දුක්ඛෙ සති, දුක්ඛං උපාදාය, දුක්ඛං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘න වාතා වායන්ති, න නජ්ජො සන්දන්ති, න ගබ්භිනියො විජායන්ති, න චන්දිමසූරියා උදෙන්ති වා අපෙන්ති වා, එසිකට්ඨායිට්ඨිතා’’’ති. පඨමං. «¿Qué pensáis, monjes, es la forma permanente o impermanente?» «Impermanente, Señor»... «sujeto al cambio, ¿podría surgir tal visión sin aferrarse a ello: “los vientos no soplan... permanecen firmes como una columna de piedra”?» «Ciertamente no, Señor». «Así pues, monjes, habiendo sufrimiento, aferrándose al sufrimiento, surge tal visión: “los vientos no soplan... permanecen firmes como una columna de piedra”». «¿Son la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia permanentes o impermanentes?» «Impermanente, Señor»... «sujeto al cambio, ¿podría surgir tal visión sin aferrarse a ello?» «Ciertamente no, Señor». «Así pues, monjes, habiendo sufrimiento, aferrándose al sufrimiento, surge tal visión: “los vientos no soplan, los ríos no fluyen, las mujeres embarazadas no dan a luz, el sol y la luna no salen ni se ponen, permanecen firmes como una columna de piedra”». Primero [Sutta]. 225-240. (පුරිමවග්ගෙ විය අට්ඨාරස වෙය්‍යාකරණානි විත්ථාරෙතබ්බානීති[Pg.179].) සත්තරසමං. 225-240. (Al igual que en el capítulo anterior, deben detallarse dieciocho exposiciones). Decimoséptimo. 18. නෙවහොතිනනහොතිසුත්තං 18. Discurso sobre ni existe ni no existe 241. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘කිස්මිං නු ඛො, භික්ඛවෙ, සති, කිං උපාදාය, කිං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’’’ති? භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා…පෙ… ‘‘රූපෙ ඛො, භික්ඛවෙ, සති, රූපං උපාදාය, රූපං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘නෙව හොති, න න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති. වෙදනාය සති… සඤ්ඤාය සති… සඞ්ඛාරෙසු සති… විඤ්ඤාණෙ සති, විඤ්ඤාණං උපාදාය, විඤ්ඤාණං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘නෙව හොති, න න හොති තථාගතො පරං මරණා’’’ති. 241. En Sāvatthī. “Monjes, ¿existiendo qué, aferrándose a qué, estableciéndose en qué, surge esta visión: ‘El Tathāgata ni existe ni no existe después de la muerte’?”. “Señor, nuestras enseñanzas tienen su raíz en el Bienaventurado...”. “Monjes, existiendo la forma, aferrándose a la forma, estableciéndose en la forma, surge esta visión: ‘El Tathāgata ni existe ni no existe después de la muerte’. Existiendo la sensación... existiendo la percepción... existiendo las formaciones... existiendo la conciencia, aferrándose a la conciencia, estableciéndose en la conciencia, surge esta visión: ‘El Tathāgata ni existe ni no existe después de la muerte’”. ‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’…පෙ… විපරිණාමධම්මං, අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘නෙව හොති, න න හොති තථාගතො පරං මරණා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, දුක්ඛෙ සති, දුක්ඛං උපාදාය, දුක්ඛං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘නෙව හොති, න න හොති තථාගතො පරං මරණා’’’ති. ‘‘වෙදනා… සඤ්ඤා … සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’…පෙ… විපරිණාමධම්මං, අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘නෙව හොති, න න හොති තථාගතො පරං මරණා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, දුක්ඛෙ සති, දුක්ඛං උපාදාය දුක්ඛං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘නෙව හොති, න න හොති තථාගතො පරං මරණා’’’ති. අට්ඨාරසමං. “¿Qué pensáis, monjes? ¿Es la forma permanente o impermanente?”. “Impermanente, Señor”... “sujeta al cambio. Si uno no se aferrara a ella, ¿surgiría acaso tal visión: ‘Después de la muerte, el Tathagata ni existe ni deja de existir’?”. “No, Señor”. “Así pues, monjes, existiendo el sufrimiento, al aferrarse al sufrimiento, al insistir en el sufrimiento, surge tal visión: ‘Después de la muerte, el Tathagata ni existe ni deja de existir’”. “¿La sensación... la percepción... las formaciones... el discernimiento es permanente o impermanente?”. “Impermanente, Señor”... “sujeta al cambio. Si uno no se aferrara a ella, ¿surgiría acaso tal visión: ‘Después de la muerte, el Tathagata ni existe ni deja de existir’?”. “No, Señor”. “Así pues, monjes, existiendo el sufrimiento, al aferrarse al sufrimiento, al insistir en el sufrimiento, surge tal visión: ‘Después de la muerte, el Tathagata ni existe ni deja de existir’”. Decimoctavo. 19. රූපීඅත්තාසුත්තං 19. Discurso sobre el yo con forma. 242. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘කිස්මිං නු ඛො, භික්ඛවෙ, සති, කිං උපාදාය, කිං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘රූපී අත්තා හොති, අරොගො පරං මරණා’’’ති? භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා…පෙ… ‘‘රූපෙ ඛො, භික්ඛවෙ, සති, රූපං උපාදාය, රූපං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘රූපී අත්තා හොති, අරොගො පරං මරණා’ති. වෙදනාය සති…පෙ… සඤ්ඤාය සති… සඞ්ඛාරෙසු සති… විඤ්ඤාණෙ සති, විඤ්ඤාණං උපාදාය, විඤ්ඤාණං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘රූපී අත්තා හොති, අරොගො පරං මරණා’’’ති. 242. En Sāvatthī. “¿Existiendo qué, monjes, aferrándose a qué, insistiendo en qué, surge tal visión: ‘El yo tiene forma y es inalterable después de la muerte’?”. “Nuestras enseñanzas tienen su raíz en el Exaltado, Señor”... “Existiendo la forma, monjes, al aferrarse a la forma, al insistir en la forma, surge tal visión: ‘El yo tiene forma y es inalterable después de la muerte’. Existiendo la sensación... existiendo la percepción... existiendo las formaciones... existiendo el discernimiento, al aferrarse al discernimiento, al insistir en el discernimiento, surge tal visión: ‘El yo tiene forma y es inalterable después de la muerte’”. ‘‘තං [Pg.180] කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’…පෙ… විපරිණාමධම්මං, අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘රූපී අත්තා හොති, අරොගො පරං මරණා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, දුක්ඛෙ සති, දුක්ඛං උපාදාය, දුක්ඛං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘රූපී අත්තා හොති, අරොගො පරං මරණා’’’ති? ‘‘වෙදනා…පෙ… ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, දුක්ඛෙ සති, දුක්ඛං උපාදාය, දුක්ඛං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘රූපී අත්තා හොති, අරොගො පරං මරණා’’’ති. එකූනවීසතිමං. “¿Qué pensáis, monjes? ¿Es la forma permanente o impermanente?”. “Impermanente, Señor”... “sujeta al cambio. Si uno no se aferrara a ella, ¿surgiría acaso tal visión: ‘El yo tiene forma y es inalterable después de la muerte’?”. “No, Señor”. “Así pues, monjes, existiendo el sufrimiento, al insistir en el sufrimiento, surge tal visión: ‘El yo tiene forma y es inalterable después de la muerte’”. “La sensación... no, Señor. Así pues, monjes, existiendo el sufrimiento, al aferrarse al sufrimiento, al insistir en el sufrimiento, surge tal visión: ‘El yo tiene forma y es inalterable después de la muerte’”. Decimonoveno. 20. අරූපීඅත්තාසුත්තං 20. Discurso sobre el yo sin forma. 243. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘කිස්මිං නු ඛො, භික්ඛවෙ, සති, කිං උපාදාය, කිං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘අරූපී අත්තා හොති අරොගො පරං මරණා’’’ති? (පෙය්‍යාලො) වීසතිමං. 243. En Sāvatthī. “¿Existiendo qué, monjes, aferrándose a qué, insistiendo en qué, surge tal visión: ‘El yo no tiene forma y es inalterable después de la muerte’?”. (Repetición) Vigésimo. 21. රූපීචඅරූපීචඅත්තාසුත්තං 21. Discurso sobre el yo con forma y sin forma. 244. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘රූපී ච අරූපී ච අත්තා හොති අරොගො පරං මරණා’’ති…පෙ…. එකවීසතිමං. 244. En Sāvatthī. “El yo tiene forma y no tiene forma y es inalterable después de la muerte”... Vigésimo primero. 22. නෙවරූපීනාරූපීඅත්තාසුත්තං 22. Discurso sobre el yo que no tiene forma ni deja de tenerla. 245. ‘‘නෙව රූපී නාරූපී අත්තා හොති අරොගො පරං මරණා’’ති…පෙ…. බාවීසතිමං. 245. “El yo ni tiene forma ni no tiene forma y es inalterable después de la muerte”... Vigésimo segundo. 23. එකන්තසුඛීසුත්තං 23. Discurso sobre el yo exclusivamente feliz. 246. ‘‘එකන්තසුඛී අත්තා හොති අරොගො පරං මරණා’’ති…පෙ…. තෙවීසතිමං. 246. “El yo es exclusivamente feliz y es inalterable después de la muerte”... Vigésimo tercero. 24. එකන්තදුක්ඛීසුත්තං 24. Discurso sobre el yo exclusivamente sufriente. 247. ‘‘එකන්තදුක්ඛී අත්තා හොති අරොගො පරං මරණා’’ති…පෙ…. චතුවීසතිමං. 247. “El yo es exclusivamente sufriente y es inalterable después de la muerte”... Vigésimo cuarto. 25. සුඛදුක්ඛීසුත්තං 25. Discurso sobre el yo feliz y sufriente. 248. ‘‘සුඛදුක්ඛී අත්තා හොති අරොගො පරං මරණා’’ති…පෙ…. පඤ්චවීසතිමං. 248. “El yo es feliz y sufriente y es inalterable después de la muerte”... Vigésimo quinto. 26. අදුක්ඛමසුඛීසුත්තං 26. Discurso sobre el yo ni sufriente ni feliz. 249. ‘‘අදුක්ඛමසුඛී [Pg.181] අත්තා හොති අරොගො පරං මරණා’’ති? භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා…පෙ… ‘‘රූපෙ ඛො, භික්ඛවෙ, සති, රූපං උපාදාය, රූපං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘අදුක්ඛමසුඛී අත්තා හොති අරොගො පරං මරණා’ති. වෙදනාය සති… සඤ්ඤාය සති… සඞ්ඛාරෙසු සති… විඤ්ඤාණෙ සති, විඤ්ඤාණං උපාදාය, විඤ්ඤාණං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘අදුක්ඛමසුඛී අත්තා හොති අරොගො පරං මරණා’’’ති. 249. “¿El yo no es ni sufriente ni feliz y es inalterable después de la muerte?”. “Nuestras enseñanzas tienen su raíz en el Exaltado, Señor”... “Existiendo la forma, monjes, al aferrarse a la forma, al insistir en la forma, surge tal visión: ‘El yo ni es sufriente ni es feliz y es inalterable después de la muerte’. Existiendo la sensación... la percepción... las formaciones... el discernimiento, al aferrarse al discernimiento, al insistir en el discernimiento, surge tal visión: ‘El yo ni es sufriente ni es feliz y es inalterable después de la muerte’”. ‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’…පෙ… විපරිණාමධම්මං, අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘අදුක්ඛමසුඛී අත්තා හොති අරොගො පරං මරණා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, දුක්ඛෙ සති, දුක්ඛං උපාදාය, දුක්ඛං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘අදුක්ඛමසුඛී අත්තා හොති අරොගො පරං මරණා’’’ති. ‘‘වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’…පෙ… විපරිණාමධම්මං, අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘අදුක්ඛමසුඛී අත්තා හොති අරොගො පරං මරණා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, දුක්ඛෙ සති, දුක්ඛං උපාදාය, දුක්ඛං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘අදුක්ඛමසුඛී අත්තා හොති අරොගො පරං මරණා’’’ති. ඡබ්බීසතිමං. “¿Qué pensáis, monjes? ¿Es la forma permanente o impermanente?”. “Impermanente, Señor”... “sujeta al cambio. Si uno no se aferrara a ella, ¿surgiría acaso tal visión: ‘El yo ni es sufriente ni es feliz y es inalterable después de la muerte’?”. “No, Señor”. “Así pues, monjes, existiendo el sufrimiento, al aferrarse al sufrimiento, al insistir en el sufrimiento, surge tal visión: ‘El yo ni es sufriente ni es feliz y es inalterable después de la muerte’”. “¿La sensación... la percepción... las formaciones... el discernimiento es permanente o impermanente?”. “Impermanente, Señor”... “sujeta al cambio. Si uno no se aferrara a él, ¿surgiría acaso tal visión: ‘El yo ni es sufriente ni es feliz y es inalterable después de la muerte’?”. “No, Señor”. “Así pues, monjes, existiendo el sufrimiento, al aferrarse al sufrimiento, al insistir en el sufrimiento, surge tal visión: ‘El yo ni es sufriente ni es feliz y es inalterable después de la muerte’”. Vigésimo sexto. දුතියපෙය්‍යාලො. Segunda serie de repeticiones. තස්සුද්දානං – Su resumen: වාතං එතං මම සො, අත්තා නො ච මෙ සියා; නත්ථි කරොතො හෙතු ච, මහාදිට්ඨෙන අට්ඨමං. Viento, Esto es mío, Aquel es el yo, No sería para mí; No existe, Del que actúa, Causa, y el octavo Mahādiṭṭha. සස්සතො අසස්සතො චෙව, අන්තානන්තවා ච වුච්චති; තං ජීවං අඤ්ඤං ජීවඤ්ච, තථාගතෙන චත්තාරො. Eterno e impermanente, Con fin y sin fin se dice; Ese es el alma y Otra es el alma, y los cuatro sobre el Tathāgata. රූපී අත්තා හොති, අරූපී ච අත්තා හොති; රූපී ච අරූපී ච අත්තා හොති; නෙව රූපී නාරූපී අත්තා හොති, එකන්තසුඛී අත්තා හොති. El yo tiene forma, el yo no tiene forma; el yo tiene forma y no tiene forma; el yo ni tiene forma ni no tiene forma, el yo exclusivamente feliz. එකන්තදුක්ඛී අත්තා හොති, සුඛදුක්ඛී අත්තා හොති; අදුක්ඛමසුඛී අත්තා හොති, අරොගො පරං මරණාති; ඉමෙ ඡබ්බීසති සුත්තා, දුතියවාරෙන දෙසිතා. El yo exclusivamente sufriente, el yo feliz y sufriente; el yo ni sufriente ni feliz, inalterable después de la muerte; estos veintiséis discursos han sido enseñados en la segunda ronda. Fin del resumen. 3. තතියගමනවග්ගො 3. Capítulo de la tercera ronda. 1. නවාතසුත්තං 1. Discurso sobre la ausencia de viento. 250. සාවත්ථිනිදානං[Pg.182]. ‘‘කිස්මිං නු ඛො, භික්ඛවෙ, සති, කිං උපාදාය, කිං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘න වාතා වායන්ති, න නජ්ජො සන්දන්ති, න ගබ්භිනියො විජායන්ති, න චන්දිමසූරියා උදෙන්ති වා අපෙන්ති වා එසිකට්ඨායිට්ඨිතා’’’ති? භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා…පෙ…. 250. En Sāvatthī. “¿Existiendo qué, monjes, aferrándose a qué, insistiendo en qué, surge tal visión: ‘No soplan los vientos, no fluyen los ríos, las mujeres embarazadas no dan a luz, la luna y el sol no salen ni se ponen, sino que permanecen fijos como una columna’?”. “Nuestras enseñanzas tienen su raíz en el Exaltado, Señor”... ‘‘රූපෙ ඛො, භික්ඛවෙ, සති, රූපං උපාදාය, රූපං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – න වාතා වායන්ති…පෙ… වෙදනාය සති… සඤ්ඤාය සති… සඞ්ඛාරෙසු සති… විඤ්ඤාණෙ සති, විඤ්ඤාණං උපාදාය, විඤ්ඤාණං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘න වාතා වායන්ති…පෙ… එසිකට්ඨායිට්ඨිතා’’’ති. “Monjes, habiendo forma, por aferrarse a la forma, por adherirse a la forma, surge este punto de vista: ‘Los vientos no soplan... [etc.]... habiendo sensación... habiendo percepción... habiendo formaciones... habiendo conciencia, por aferrarse a la conciencia, por adherirse a la conciencia, surge este punto de vista: «Los vientos no soplan... [etc.]... permanecen fijos como una columna de piedra»’.” ‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’…පෙ… විපරිණාමධම්මං, අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘න වාතා වායන්ති…පෙ… එසිකට්ඨායිට්ඨිතා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, යදනිච්චං තං දුක්ඛං. තස්මිං සති, තදුපාදාය, එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘න වාතා වායන්ති, න නජ්ජො සන්දන්ති, න ගබ්භිනියො විජායන්ති, න චන්දිමසූරියා උදෙන්ති වා අපෙන්ති වා එසිකට්ඨායිට්ඨිතා’’’ති. ‘‘වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’…පෙ… විපරිණාමධම්මං, අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘න වාතා වායන්ති…පෙ… එසිකට්ඨායිට්ඨිතා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, යදනිච්චං තං දුක්ඛං. තස්මිං සති, තදුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘න වාතා වායන්ති…පෙ… එසිකට්ඨායිට්ඨිතා’’’ති. පඨමං. “¿Qué pensáis, monjes? ¿Es la forma permanente o impermanente?” “Impermanente, venerable señor”. “... [etc.] ... Aquello que es de naturaleza cambiante, ¿acaso sin aferrarse a ello podría surgir este punto de vista: ‘Los vientos no soplan... permanecen fijos como una columna de piedra’?” “No, venerable señor”. “Así pues, monjes, lo que es impermanente es sufrimiento. Habiendo eso, por aferrarse a ello, surge este punto de vista: ‘Los vientos no soplan, los ríos no fluyen, las mujeres encintas no dan a luz, la luna y el sol no salen ni se ponen, permanecen fijos como una columna de piedra’”. “¿Es la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia permanente o impermanente?” “Impermanente, venerable señor”. “... [etc.] ... Aquello que es de naturaleza cambiante, ¿acaso sin aferrarse a ello podría surgir este punto de vista: ‘Los vientos no soplan... permanecen fijos como una columna de piedra’?” “No, venerable señor”. “Así pues, monjes, lo que es impermanente es sufrimiento. Habiendo eso, por aferrarse a ello surge este punto de vista: ‘Los vientos no soplan... permanecen fijos como una columna de piedra’”. Primero. 251-274. (දුතියවග්ගෙ විය චතුවීසති සුත්තානි පූරෙතබ්බානි.) පඤ්චවීසතිමං. 251-274. (Se deben completar veinticuatro suttas al igual que en el segundo capítulo). El vigésimo quinto. 26. අදුක්ඛමසුඛීසුත්තං 26. Sutta sobre lo que no es ni doloroso ni placentero. 275. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘කිස්මිං නු ඛො, භික්ඛවෙ, සති, කිං උපාදාය, කිං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘අදුක්ඛමසුඛී අත්තා හොති අරොගො පරං මරණා’’’ති? භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා…පෙ…. 275. En Sāvatthī. “Monjes, ¿qué debe existir, a qué aferrándose, en qué insistiendo surge este punto de vista: ‘El yo es ni-doloroso-ni-placentero y permanece sano tras la muerte’?” “Señor, nuestras enseñanzas tienen su raíz en el Bienaventurado... [etc.]”. ‘‘රූපෙ ඛො, භික්ඛවෙ, සති, රූපං උපාදාය, රූපං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘අදුක්ඛමසුඛී අත්තා හොති අරොගො පරං මරණා’ති. වෙදනාය සති [Pg.183] …පෙ… සඤ්ඤාය සති… සඞ්ඛාරෙසු සති… විඤ්ඤාණෙ සති, විඤ්ඤාණං උපාදාය, විඤ්ඤාණං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘අදුක්ඛමසුඛී අත්තා හොති, අරොගො පරං මරණා’’’ති. “Monjes, habiendo forma, por aferrarse a la forma, por adherirse a la forma, surge este punto de vista: ‘El yo es ni-doloroso-ni-placentero y permanece sano tras la muerte’. Habiendo sensación... habiendo percepción... habiendo formaciones... habiendo conciencia, por aferrarse a la conciencia, por adherirse a la conciencia, surge este punto de vista: ‘El yo es ni-doloroso-ni-placentero y permanece sano tras la muerte’.” ‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’…පෙ… විපරිණාමධම්මං, අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘අදුක්ඛමසුඛී අත්තා හොති අරොගො පරං මරණා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, යදනිච්චං තං දුක්ඛං. තස්මිං සති, තදුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘අදුක්ඛමසුඛී අත්තා හොති අරොගො පරං මරණා’’’ති. ‘‘වෙදනා…පෙ… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’…පෙ… විපරිණාමධම්මං, අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘අදුක්ඛමසුඛී අත්තා හොති, අරොගො පරං මරණා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, යදනිච්චං තං දුක්ඛං. තස්මිං සති, තදුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘අදුක්ඛමසුඛී අත්තා හොති අරොගො පරං මරණා’’’ති. ඡබ්බීසතිමං. «¿Qué pensáis, monjes, es la forma permanente o impermanente?» «Impermanente, Señor»... «sujeto al cambio, ¿podría surgir tal visión sin aferrarse a ello: “el yo es ni-doloroso-ni-placentero y está sano tras la muerte”?» «Ciertamente no, Señor». «Así pues, monjes, lo que es impermanente es sufrimiento. Habiendo eso, aferrándose a eso, surge tal visión: “el yo es ni-doloroso-ni-placentero y está sano tras la muerte”». «¿Son la sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia permanentes o impermanentes?» «Impermanente, Señor»... «sujeto al cambio, ¿podría surgir tal visión sin aferrarse a ello?» «Ciertamente no, Señor». «Así pues, monjes, lo que es impermanente es sufrimiento. Habiendo eso, aferrándose a eso, surge tal visión: “el yo es ni-doloroso-ni-placentero y está sano tras la muerte”». Vigésimo sexto [Sutta]. තතියපෙය්‍යාලො. Tercer peyyāla. 4. චතුත්ථගමනවග්ගො 4. Cuarto capítulo sobre el movimiento. 1. නවාතසුත්තං 1. Sutta sobre la ausencia de viento. 276. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘කිස්මිං නු ඛො, භික්ඛවෙ, සති කිං උපාදාය, කිං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘න වාතා වායන්ති, න නජ්ජො සන්දන්ති, න ගබ්භිනියො විජායන්ති, න චන්දිමසූරියා උදෙන්ති වා අපෙන්ති වා එසිකට්ඨායිට්ඨිතා’’’ති? භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා…පෙ…. 276. En Sāvatthī. “Monjes, ¿qué debe existir, a qué aferrándose, en qué insistiendo surge este punto de vista: ‘Los vientos no soplan, los ríos no fluyen, las mujeres encintas no dan a luz, la luna y el sol no salen ni se ponen, permanecen fijos como una columna de piedra’?” “Señor, nuestras enseñanzas tienen su raíz en el Bienaventurado... [etc.]”. ‘‘රූපෙ ඛො, භික්ඛවෙ, සති, රූපං උපාදාය, රූපං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘න වාතා වායන්ති…පෙ… එසිකට්ඨායිට්ඨිතා’ති. වෙදනාය සති…පෙ… සඤ්ඤාය සති… සඞ්ඛාරෙසු සති… විඤ්ඤාණෙ සති, විඤ්ඤාණං උපාදාය, විඤ්ඤාණං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘න වාතා වායන්ති…පෙ… එසිකට්ඨායිට්ඨිතා’’’ති. ‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං, දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘වෙදනා [Pg.184]… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං, දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. “Monjes, habiendo forma, por aferrarse a la forma, por adherirse a la forma, surge este punto de vista: ‘Los vientos no soplan... permanecen fijos como una columna de piedra’. Habiendo sensación... percepción... formaciones... conciencia, por aferrarse a la conciencia, por adherirse a la conciencia, surge este punto de vista: ‘Los vientos no soplan... permanecen fijos como una columna de piedra’. ¿Qué pensáis, monjes? ¿Es la forma permanente o impermanente?” “Impermanente, venerable señor”. “Y aquello que es impermanente, ¿es sufrimiento o felicidad?” “Sufrimiento, venerable señor”. “Y aquello que es impermanente, sufrimiento y de naturaleza cambiante, ¿es adecuado considerarlo como: ‘esto es mío, este soy yo, este es mi yo’?” “Ciertamente no, señor”. “¿Es la sensación... percepción... formaciones... conciencia permanente o impermanente?” “Impermanente, venerable señor”. “Y aquello que es impermanente, ¿es sufrimiento o felicidad?” “Sufrimiento, venerable señor”. “Y aquello que es impermanente, sufrimiento y de naturaleza cambiante, ¿es adecuado considerarlo como: ‘esto es mío, este soy yo, este es mi yo’?” “Ciertamente no, señor”. ‘‘තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, යං කිඤ්චි රූපං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා, ඔළාරිකං වා සුඛුමං වා හීනං වා පණීතං වා යං දූරෙ සන්තිකෙ වා, සබ්බං රූපං – ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. යා කාචි වෙදනා… යා කාචි සඤ්ඤා… යෙ කෙචි සඞ්ඛාරා… යං කිඤ්චි විඤ්ඤාණං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා ඔළාරිකං වා සුඛුමං වා හීනං වා පණීතං වා යං දූරෙ සන්තිකෙ වා, සබ්බං විඤ්ඤාණං – ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. “Por lo tanto, monjes, cualquier clase de forma, ya sea pasada, futura o presente, interna o externa, burda o sutil, inferior o superior, lejana o cercana, toda forma debe ser vista con sabiduría correcta tal como es: ‘esto no es mío, este no soy yo, este no es mi yo’. Cualquier sensación... cualquier percepción... cualquier formación... cualquier conciencia, ya sea pasada, futura o presente, interna o externa, burda o sutil, inferior o superior, lejana o cercana, toda conciencia debe ser vista con sabiduría correcta tal como es: ‘esto no es mío, este no soy yo, este no es mi yo’.” ‘‘එවං පස්සං…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතී’’ති. පඨමං. “Viendo así... [etc.] ... comprende: ‘no hay más para este estado de ser’”. Primero. 277-300. (දුතියවග්ගෙ විය චතුවීසති සුත්තානි පූරෙතබ්බානි.) පඤ්චවීසතිමං. 277-300. (Se deben completar veinticuatro suttas al igual que en el segundo capítulo). El vigésimo quinto. 26. අදුක්ඛමසුඛීසුත්තං 26. Sutta sobre lo que no es ni doloroso ni placentero. 301. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘කිස්මිං නු ඛො, භික්ඛවෙ, සති, කිං උපාදාය, කිං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘අදුක්ඛමසුඛී අත්තා හොති, අරොගො පරං මරණා’’’ති? භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා…පෙ…. 301. En Sāvatthī. «Monjes, ¿existiendo qué, aferrándose a qué, estableciéndose en qué, surge un punto de vista como este: ‘El yo es ni doloroso ni placentero, y es saludable tras la muerte’?». «Señor, nuestras enseñanzas tienen su raíz en el Bienaventurado...». ‘‘රූපෙ ඛො, භික්ඛවෙ, සති, රූපං උපාදාය, රූපං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘අදුක්ඛමසුඛී අත්තා හොති, අරොගො පරං මරණා’ති. වෙදනාය සති… සඤ්ඤාය සති… සඞ්ඛාරෙසු සති… විඤ්ඤාණෙ සති, විඤ්ඤාණං උපාදාය, විඤ්ඤාණං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘අදුක්ඛමසුඛී අත්තා හොති, අරොගො පරං මරණා’’’ති. «Monjes, existiendo la forma, aferrándose a la forma, estableciéndose en la forma, surge un punto de vista como este: ‘El yo es ni doloroso ni placentero, y es saludable tras la muerte’. Existiendo la sensación... existiendo la percepción... existiendo las formaciones... existiendo la conciencia, aferrándose a la conciencia, estableciéndose en la conciencia, surge un punto de vista como este: ‘El yo es ni doloroso ni placentero, y es saludable tras la muerte’». ‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං, දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං [Pg.185] විපරිණාමධම්මං, කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. «¿Qué pensáis, monjes? ¿Es la forma permanente o impermanente?». «Impermanente, Señor». «Y lo que es impermanente, ¿es sufrimiento o felicidad?». «Sufrimiento, Señor». «Y lo que es impermanente, sufrimiento y sujeto al cambio, ¿es apropiado considerarlo como: ‘Esto es mío, esto soy yo, esto es mi yo’?». «No, Señor». «¿La sensación... la percepción... las formaciones... la conciencia es permanente o impermanente?». «Impermanente, Señor». «Y lo que es impermanente, ¿es sufrimiento o felicidad?». «Sufrimiento, Señor». «Y lo que es impermanente, sufrimiento y sujeto al cambio, ¿es apropiado considerarlo como: ‘Esto es mío, esto soy yo, esto es mi yo’?». «No, Señor». ‘‘තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, යං කිඤ්චි රූපං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා ඔළාරිකං වා සුඛුමං වා හීනං වා පණීතං වා යං දූරෙ සන්තිකෙ වා, සබ්බං රූපං – ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. යා කාචි වෙදනා… යා කාචි සඤ්ඤා… යෙ කෙචි සඞ්ඛාරා… යං කිඤ්චි විඤ්ඤාණං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා, ඔළාරිකං වා සුඛුමං වා හීනං වා පණීතං වා යං දූරෙ සන්තිකෙ වා, සබ්බං විඤ්ඤාණං – ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’’’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. «Por lo tanto, monjes, cualquier tipo de forma, ya sea pasada, futura o presente; interna o externa; burda o sutil; inferior o superior; lejana o cercana; toda forma debe verse tal como realmente es con sabiduría correcta: ‘Esto no es mío, esto no soy yo, esto no es mi yo’. Cualquier tipo de sensación... cualquier tipo de percepción... cualquier tipo de formación... cualquier tipo de conciencia, ya sea pasada, futura o presente; interna o externa; burda o sutil; inferior o superior; lejana o cercana; toda conciencia debe verse tal como realmente es con sabiduría correcta: ‘Esto no es mío, esto no soy yo, esto no es mi yo’». ‘‘එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො රූපස්මිම්පි නිබ්බින්දති, වෙදනායපි නිබ්බින්දති, සඤ්ඤායපි නිබ්බින්දති, සඞ්ඛාරෙසුපි නිබ්බින්දති, විඤ්ඤාණස්මිම්පි නිබ්බින්දති. නිබ්බින්දං විරජ්ජති; විරාගා විමුච්චති. විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං හොති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාතී’’ති. ඡබ්බීසතිමං. «Al ver así, monjes, el instruido noble discípulo se desencanta de la forma, se desencanta de la sensación, se desencanta de la percepción, se desencanta de las formaciones y se desencanta de la conciencia. Al desencantarse, se vuelve desapasionado; a través del desapasionamiento, se libera. Cuando está liberado, surge el conocimiento: ‘Está liberado’. Él comprende: ‘El nacimiento se ha agotado, la vida santa ha sido vivida, lo que debía hacerse se ha hecho, no hay más por venir para este estado de ser’». [Este es el] vigésimo sexto [discurso]. තස්සුද්දානං – El resumen de esto: පුරිමගමනෙ අට්ඨාරස වෙය්‍යාකරණා; දුතියගමනෙ ඡබ්බීසං විත්ථාරෙතබ්බානි. En el primer ciclo hay dieciocho discursos; en el segundo ciclo se deben detallar veintiséis. තතියගමනෙ ඡබ්බීසං විත්ථාරෙතබ්බානි; චතුත්ථගමනෙ ඡබ්බීසං විත්ථාරෙතබ්බානි. En el tercer ciclo se deben detallar veintiséis; en el cuarto ciclo se deben detallar veintiséis. දිට්ඨිසංයුත්තං සමත්තං. Aquí concluye el Diṭṭhisaṃyutta [Conexión de los Puntos de Vista]. 4. ඔක්කන්තසංයුත්තං 4. Okkantasaṃyutta [Conexión del Ingreso]. 1. චක්ඛුසුත්තං 1. Cakkhusutta [Discurso sobre el Ojo]. 302. සාවත්ථිනිදානං[Pg.186]. ‘‘චක්ඛුං, භික්ඛවෙ, අනිච්චං විපරිණාමි අඤ්ඤථාභාවි; සොතං අනිච්චං විපරිණාමි අඤ්ඤථාභාවි; ඝානං අනිච්චං විපරිණාමි අඤ්ඤථාභාවි; ජිව්හා අනිච්චා විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවී ; කායො අනිච්චො විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවී; මනො අනිච්චො විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවී. යො, භික්ඛවෙ, ඉමෙ ධම්මෙ එවං සද්දහති අධිමුච්චති – අයං වුච්චති සද්ධානුසාරී, ඔක්කන්තො සම්මත්තනියාමං, සප්පුරිසභූමිං ඔක්කන්තො, වීතිවත්තො පුථුජ්ජනභූමිං; අභබ්බො තං කම්මං කාතුං, යං කම්මං කත්වා නිරයං වා තිරච්ඡානයොනිං වා පෙත්තිවිසයං වා උපපජ්ජෙය්‍ය; අභබ්බො ච තාව කාලං කාතුං යාව න සොතාපත්තිඵලං සච්ඡිකරොති’’. 302. En Sāvatthī. «Monjes, el ojo es impermanente, sujeto al cambio, destinado a alterarse. El oído es impermanente, sujeto al cambio, destinado a alterarse. La nariz es impermanente, sujeta al cambio, destinada a alterarse. La lengua es impermanente, sujeta al cambio, destinada a alterarse. El cuerpo es impermanente, sujeto al cambio, destinado a alterarse. La mente es impermanente, sujeta al cambio, destinada a alterarse. Monjes, aquel que tiene fe en estas enseñanzas y las acepta así, es llamado un seguidor por fe; ha entrado en el sendero de la rectitud, ha entrado en el plano de las personas superiores y ha trascendido el plano de las personas comunes. Es incapaz de realizar una acción por la cual renacería en el infierno, en el reino animal o en el reino de los espíritus hambrientos; y es incapaz de morir hasta que haya realizado el fruto de la entrada en la corriente». ‘‘යස්ස ඛො, භික්ඛවෙ, ඉමෙ ධම්මා එවං පඤ්ඤාය මත්තසො නිජ්ඣානං ඛමන්ති, අයං වුච්චති – ‘ධම්මානුසාරී, ඔක්කන්තො සම්මත්තනියාමං, සප්පුරිසභූමිං ඔක්කන්තො, වීතිවත්තො පුථුජ්ජනභූමිං; අභබ්බො තං කම්මං කාතුං, යං කම්මං කත්වා නිරයං වා තිරච්ඡානයොනිං වා පෙත්තිවිසයං වා උපපජ්ජෙය්‍ය; අභබ්බො ච තාව කාලං කාතුං යාව න සොතාපත්තිඵලං සච්ඡිකරොති’. යො, භික්ඛවෙ, ඉමෙ ධම්මෙ එවං පජානාති එවං පස්සති, අයං වුච්චති – ‘සොතාපන්නො අවිනිපාතධම්මො නියතො සම්බොධිපරායනො’’’ති. පඨමං. «Monjes, aquel para quien estas enseñanzas son aceptadas tras ser ponderadas en cierta medida con sabiduría, es llamado un seguidor por el Dhamma; ha entrado en el sendero de la rectitud, ha entrado en el plano de las personas superiores y ha trascendido el plano de las personas comunes. Es incapaz de realizar una acción por la cual renacería en el infierno, en el reino animal o en el reino de los espíritus hambrientos; y es incapaz de morir hasta que haya realizado el fruto de la entrada en la corriente. Monjes, aquel que comprende y ve estas enseñanzas de esta manera, es llamado aquel que ha entrado en la corriente, alguien que no está sujeto a la caída en estados inferiores, que es firme y tiene el despertar como su destino final». Primero. 2. රූපසුත්තං 2. Rūpasutta [Discurso sobre las Formas]. 303. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘රූපා, භික්ඛවෙ, අනිච්චා විපරිණාමිනො අඤ්ඤථාභාවිනො; සද්දා අනිච්චා විපරිණාමිනො අඤ්ඤථාභාවිනො; ගන්ධා අනිච්චා විපරිණාමිනො අඤ්ඤථාභාවිනො; රසා අනිච්චා විපරිණාමිනො අඤ්ඤථාභාවිනො; ඵොට්ඨබ්බා අනිච්චා විපරිණාමිනො අඤ්ඤථාභාවිනො; ධම්මා අනිච්චා විපරිණාමිනො අඤ්ඤථාභාවිනො. යො, භික්ඛවෙ, ඉමෙ ධම්මෙ එවං සද්දහති අධිමුච්චති, අයං වුච්චති සද්ධානුසාරී, ඔක්කන්තො සම්මත්තනියාමං, සප්පුරිසභූමිං ඔක්කන්තො, වීතිවත්තො පුථුජ්ජනභූමිං; අභබ්බො තං කම්මං කාතුං, යං කම්මං කත්වා නිරයං වා තිරච්ඡානයොනිං වා පෙත්තිවිසයං [Pg.187] වා උපපජ්ජෙය්‍ය; අභබ්බො ච තාව කාලං කාතුං යාව න සොතාපත්තිඵලං සච්ඡිකරොති’’. 303. En Sāvatthī. «Monjes, las formas son impermanentes, sujetas al cambio, destinadas a alterarse. Los sonidos son impermanentes, sujetos al cambio, destinados a alterarse. Los olores son impermanentes, sujetos al cambio, destinados a alterarse. Los sabores son impermanentes, sujetos al cambio, destinados a alterarse. Los objetos táctiles son impermanentes, sujetos al cambio, destinados a alterarse. Los fenómenos mentales son impermanentes, sujetos al cambio, destinados a alterarse. Monjes, aquel que tiene fe en estas enseñanzas y las acepta así, es llamado un seguidor por fe; ha entrado en el sendero de la rectitud, ha entrado en el plano de las personas superiores y ha trascendido el plano de las personas comunes. Es incapaz de realizar una acción por la cual renacería en el infierno, en el reino animal o en el reino de los espíritus hambrientos; y es incapaz de morir hasta que haya realizado el fruto de la entrada en la corriente». ‘‘යස්ස ඛො, භික්ඛවෙ, ඉමෙ ධම්මා එවං පඤ්ඤාය මත්තසො නිජ්ඣානං ඛමන්ති, අයං වුච්චති – ‘ධම්මානුසාරී, ඔක්කන්තො සම්මත්තනියාමං, සප්පුරිසභූමිං ඔක්කන්තො, වීතිවත්තො පුථුජ්ජනභූමිං; අභබ්බො තං කම්මං කාතුං, යං කම්මං කත්වා නිරයං වා තිරච්ඡානයොනිං වා පෙත්තිවිසයං වා උපපජ්ජෙය්‍ය; අභබ්බො ච තාව කාලං කාතුං යාව න සොතාපත්තිඵලං සච්ඡිකරොති’. යො, භික්ඛවෙ, ඉමෙ ධම්මෙ එවං පජානාති එවං පස්සති, අයං වුච්චති – ‘සොතාපන්නො අවිනිපාතධම්මො නියතො සම්බොධිපරායනො’’’ති. දුතියං. «Monjes, aquel para quien estas enseñanzas son aceptadas tras ser ponderadas en cierta medida con sabiduría, es llamado un seguidor por el Dhamma; ha entrado en el sendero de la rectitud, ha entrado en el plano de las personas superiores y ha trascendido el plano de las personas comunes. Es incapaz de realizar una acción por la cual renacería en el infierno, en el reino animal o en el reino de los espíritus hambrientos; y es incapaz de morir hasta que haya realizado el fruto de la entrada en la corriente. Monjes, aquel que comprende y ve estas enseñanzas de esta manera, es llamado aquel que ha entrado en la corriente, alguien que no está sujeto a la caída en estados inferiores, que es firme y tiene el despertar como su destino final». Segundo. 3. විඤ්ඤාණසුත්තං 3. Viññāṇasutta [Discurso sobre la Conciencia]. 304. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘චක්ඛුවිඤ්ඤාණං, භික්ඛවෙ, අනිච්චං විපරිණාමි අඤ්ඤථාභාවි; සොතවිඤ්ඤාණං… ඝානවිඤ්ඤාණං… ජිව්හාවිඤ්ඤාණං… කායවිඤ්ඤාණං… මනොවිඤ්ඤාණං අනිච්චං විපරිණාමි අඤ්ඤථාභාවි. යො භික්ඛවෙ…පෙ… සම්බොධිපරායනො’’ති. තතියං. 304. En Sāvatthī. «Monjes, la conciencia visual es impermanente, está sujeta al cambio y se vuelve de otra manera; la conciencia auditiva… la conciencia olfativa… la conciencia gustativa… la conciencia corporal… la conciencia mental es impermanente, está sujeta al cambio y se vuelve de otra manera. Monjes, aquel que… [como se describe anteriormente]… tiene la iluminación como meta final». Tercero. 4. සම්ඵස්සසුත්තං 4. Sutta sobre el Contacto 305. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘චක්ඛුසම්ඵස්සො, භික්ඛවෙ, අනිච්චො විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවී; සොතසම්ඵස්සො… ඝානසම්ඵස්සො… ජිව්හාසම්ඵස්සො… කායසම්ඵස්සො… මනොසම්ඵස්සො අනිච්චො විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවී. යො, භික්ඛවෙ, ඉමෙ ධම්මෙ එවං සද්දහති අධිමුච්චති, අයං වුච්චති ‘සද්ධානුසාරී…පෙ… සම්බොධිපරායනො’’’ති. චතුත්ථං. 305. En Sāvatthī. «Monjes, el contacto visual es impermanente, está sujeto al cambio y se vuelve de otra manera; el contacto auditivo… el contacto olfativo… el contacto gustativo… el contacto corporal… el contacto mental es impermanente, está sujeto al cambio y se vuelve de otra manera. Monjes, aquel que pone su fe en estas enseñanzas de esta manera y las acepta con resolución, se llama “seguidor por la fe”… [como se describe anteriormente]… tiene la iluminación como meta final». Cuarto. 5. සම්ඵස්සජාසුත්තං 5. Sutta sobre lo Nacido del Contacto 306. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘චක්ඛුසම්ඵස්සජා, භික්ඛවෙ, වෙදනා අනිච්චා විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවී; සොතසම්ඵස්සජා වෙදනා…පෙ… ඝානසම්ඵස්සජා වෙදනා…පෙ… ජිව්හාසම්ඵස්සජා වෙදනා…පෙ… කායසම්ඵස්සජා වෙදනා…පෙ… මනොසම්ඵස්සජා වෙදනා අනිච්චා විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවී. යො, භික්ඛවෙ, ඉමෙ ධම්මෙ එවං සද්දහති අධිමුච්චති, අයං වුච්චති ‘සද්ධානුසාරී…පෙ… සම්බොධිපරායනො’’’ති. පඤ්චමං. 306. En Sāvatthī. «Monjes, la sensación nacida del contacto visual es impermanente, está sujeta al cambio y se vuelve de otra manera; la sensación nacida del contacto auditivo… la sensación nacida del contacto olfativo… la sensación nacida del contacto gustativo… la sensación nacida del contacto corporal… la sensación nacida del contacto mental es impermanente, está sujeta al cambio y se vuelve de otra manera. Monjes, aquel que pone su fe en estas enseñanzas de esta manera y las acepta con resolución, se llama “seguidor por la fe”… [como se describe anteriormente]… tiene la iluminación como meta final». Quinto. 6. රූපසඤ්ඤාසුත්තං 6. Sutta sobre la Percepción de Formas 307. සාවත්ථිනිදානං[Pg.188]. ‘‘රූපසඤ්ඤා, භික්ඛවෙ, අනිච්චා විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවී; සද්දසඤ්ඤා… ගන්ධසඤ්ඤා… රසසඤ්ඤා… ඵොට්ඨබ්බසඤ්ඤා… ධම්මසඤ්ඤා අනිච්චා විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවී. යො, භික්ඛවෙ, ඉමෙ ධම්මෙ එවං සද්දහති අධිමුච්චති, අයං වුච්චති ‘සද්ධානුසාරී…පෙ… සම්බොධිපරායනො’’’ති. ඡට්ඨං. 307. En Sāvatthī. «Monjes, la percepción de formas es impermanente, está sujeta al cambio y se vuelve de otra manera; la percepción de sonidos… la percepción de olores… la percepción de sabores… la percepción de tangibles… la percepción de fenómenos mentales es impermanente, está sujeta al cambio y se vuelve de otra manera. Monjes, aquel que pone su fe en estas enseñanzas de esta manera y las acepta con resolución, se llama “seguidor por la fe”… [como se describe anteriormente]… tiene la iluminación como meta final». Sexto. 7. රූපසඤ්චෙතනාසුත්තං 7. Sutta sobre la Volición respecto a las Formas 308. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘රූපසඤ්චෙතනා, භික්ඛවෙ, අනිච්චා විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවී; සද්දසඤ්චෙතනා… ගන්ධසඤ්චෙතනා… රසසඤ්චෙතනා… ඵොට්ඨබ්බසඤ්චෙතනා… ධම්මසඤ්චෙතනා අනිච්චා විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවී. යො, භික්ඛවෙ, ඉමෙ ධම්මෙ එවං සද්දහති අධිමුච්චති, අයං වුච්චති ‘සද්ධානුසාරී…පෙ… සම්බොධිපරායනො’’’ති. සත්තමං. 308. En Sāvatthī. «Monjes, la volición respecto a las formas es impermanente, está sujeta al cambio y se vuelve de otra manera; la volición respecto a los sonidos… la volición respecto a los olores… la volición respecto a los sabores… la volición respecto a los tangibles… la volición respecto a los fenómenos mentales es impermanente, está sujeta al cambio y se vuelve de otra manera. Monjes, aquel que pone su fe en estas enseñanzas de esta manera y las acepta con resolución, se llama “seguidor por la fe”… [como se describe anteriormente]… tiene la iluminación como meta final». Séptimo. 8. රූපතණ්හාසුත්තං 8. Sutta sobre la Avidez por las Formas 309. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘රූපතණ්හා, භික්ඛවෙ, අනිච්චා විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවී; සද්දතණ්හා… ගන්ධතණ්හා… රසතණ්හා… ඵොට්ඨබ්බතණ්හා… ධම්මතණ්හා අනිච්චා විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවී. යො, භික්ඛවෙ, ඉමෙ ධම්මෙ එවං සද්දහති අධිමුච්චති, අයං වුච්චති ‘සද්ධානුසාරී…පෙ… සම්බොධිපරායනො’’’ති. අට්ඨමං. 309. En Sāvatthī. «Monjes, la avidez por las formas es impermanente, está sujeta al cambio y se vuelve de otra manera; la avidez por los sonidos… la avidez por los olores… la avidez por los sabores… la avidez por los tangibles… la avidez por los fenómenos mentales es impermanente, está sujeta al cambio y se vuelve de otra manera. Monjes, aquel que pone su fe en estas enseñanzas de esta manera y las acepta con resolución, se llama “seguidor por la fe”… [como se describe anteriormente]… tiene la iluminación como meta final». Octavo. 9. පථවීධාතුසුත්තං 9. Sutta sobre el Elemento Tierra 310. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘පථවීධාතු, භික්ඛවෙ, අනිච්චා විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවී; ආපොධාතු… තෙජොධාතු… වායොධාතු… ආකාසධාතු… විඤ්ඤාණධාතු අනිච්චා විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවී. යො, භික්ඛවෙ, ඉමෙ ධම්මෙ එවං සද්දහති අධිමුච්චති, අයං වුච්චති ‘සද්ධානුසාරී…පෙ… සම්බොධිපරායනො’’’ති. නවමං. 310. En Sāvatthī. «Monjes, el elemento tierra es impermanente, está sujeto al cambio y se vuelve de otra manera; el elemento agua… el elemento fuego… el elemento aire… el elemento espacio… el elemento conciencia es impermanente, está sujeto al cambio y se vuelve de otra manera. Monjes, aquel que pone su fe en estas enseñanzas de esta manera y las acepta con resolución, se llama “seguidor por la fe”… [como se describe anteriormente]… tiene la iluminación como meta final». Noveno. 10. ඛන්ධසුත්තං 10. Sutta sobre los Agregados 311. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘රූපං, භික්ඛවෙ, අනිච්චං විපරිණාමි අඤ්ඤථාභාවි; වෙදනා අනිච්චා විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවී; සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා අනිච්චා විපරිණාමිනො අඤ්ඤථාභාවිනො; විඤ්ඤාණං අනිච්චං විපරිණාමි අඤ්ඤථාභාවි[Pg.189]. යො, භික්ඛවෙ, ඉමෙ ධම්මෙ එවං සද්දහති අධිමුච්චති, අයං වුච්චති සද්ධානුසාරී, ඔක්කන්තො සම්මත්තනියාමං, සප්පුරිසභූමිං ඔක්කන්තො, වීතිවත්තො පුථුජ්ජනභූමිං; අභබ්බො තං කම්මං කාතුං, යං කම්මං කත්වා නිරයං වා තිරච්ඡානයොනිං වා පෙත්තිවිසයං වා උපපජ්ජෙය්‍ය; අභබ්බො ච තාව කාලං කාතුං යාව න සොතාපත්තිඵලං සච්ඡිකරොති’’. 311. En Sāvatthī. «Monjes, la forma es impermanente, está sujeta al cambio y se vuelve de otra manera; la sensación es impermanente, está sujeta al cambio y se vuelve de otra manera; la percepción es impermanente; las formaciones son impermanentes, están sujetas al cambio y se vuelven de otra manera; la conciencia es impermanente, está sujeta al cambio y se vuelve de otra manera. Monjes, aquel que pone su fe en estas enseñanzas de esta manera y las acepta con resolución, se llama “seguidor por la fe”; ha entrado en el sendero de la rectitud, ha entrado en el plano de las personas superiores y ha trascendido el plano de la gente común. Es incapaz de realizar cualquier acción por la cual renacería en el infierno, en el reino animal o en el reino de los espíritus hambrientos. Es incapaz de morir hasta que haya realizado el fruto de la entrada en la corriente». ‘‘යස්ස ඛො, භික්ඛවෙ, ඉමෙ ධම්මා එවං පඤ්ඤාය මත්තසො නිජ්ඣානං ඛමන්ති, අයං වුච්චති – ‘ධම්මානුසාරී, ඔක්කන්තො සම්මත්තනියාමං, සප්පුරිසභූමිං ඔක්කන්තො, වීතිවත්තො පුථුජ්ජනභූමිං; අභබ්බො තං කම්මං කාතුං, යං කම්මං කත්වා නිරයං වා තිරච්ඡානයොනිං වා පෙත්තිවිසයං වා උපපජ්ජෙය්‍ය; අභබ්බො ච තාව කාලං කාතුං යාව න සොතාපත්තිඵලං සච්ඡිකරොති’. යො, භික්ඛවෙ, ඉමෙ ධම්මෙ එවං පජානාති එවං පස්සති, අයං වුච්චති – ‘සොතාපන්නො අවිනිපාතධම්මො නියතො සම්බොධිපරායනො’’’ති. දසමං. «Monjes, aquel para quien estas enseñanzas son aceptadas tras una reflexión moderada con sabiduría, se llama “seguidor por el Dhamma”; ha entrado en el sendero de la rectitud, ha entrado en el plano de las personas superiores y ha trascendido el plano de la gente común. Es incapaz de realizar cualquier acción por la cual renacería en el infierno, en el reino animal o en el reino de los espíritus hambrientos. Es incapaz de morir hasta que haya realizado el fruto de la entrada en la corriente. Monjes, aquel que comprende y ve estas enseñanzas de esta manera, se llama “uno que ha entrado en la corriente”, no sujeto a la caída, destinado y con la iluminación como meta final». Décimo. ඔක්කන්තසංයුත්තං සමත්තං. El Okkantasaṃyutta ha concluido. තස්සුද්දානං – Su resumen es el siguiente: චක්ඛු රූපඤ්ච විඤ්ඤාණං, ඵස්සො ච වෙදනාය ච; සඤ්ඤා ච චෙතනා තණ්හා, ධාතු ඛන්ධෙන තෙ දසාති. El ojo, la forma y la conciencia, el contacto y la sensación; la percepción, la volición, la avidez, el elemento y los agregados: estos son los diez. 5. උප්පාදසංයුත්තං 5. Uppādasaṃyutta (Discursos Conectados sobre el Surgimiento) 1. චක්ඛුසුත්තං 1. Cakkhusutta (Sutta sobre el Ojo) 312. සාවත්ථිනිදානං[Pg.190]. ‘‘යො ඛො, භික්ඛවෙ, චක්ඛුස්ස උප්පාදො ඨිති අභිනිබ්බත්ති පාතුභාවො, දුක්ඛස්සෙසො උප්පාදො, රොගානං ඨිති, ජරාමරණස්ස පාතුභාවො. යො සොතස්ස උප්පාදො ඨිති…පෙ… යො ඝානස්ස උප්පාදො ඨිති… යො ජිව්හාය උප්පාදො ඨිති… යො කායස්ස උප්පාදො ඨිති… යො මනස්ස උප්පාදො ඨිති අභිනිබ්බත්ති පාතුභාවො, දුක්ඛස්සෙසො උප්පාදො, රොගානං ඨිති, ජරාමරණස්ස පාතුභාවො. යො ච, භික්ඛවෙ, චක්ඛුස්ස නිරොධො වූපසමො අත්ථඞ්ගමො, දුක්ඛස්සෙසො නිරොධො, රොගානං වූපසමො, ජරාමරණස්ස අත්ථඞ්ගමො. යො සොතස්ස නිරොධො…පෙ… යො ඝානස්ස නිරොධො… යො ජිව්හාය නිරොධො… යො කායස්ස නිරොධො… යො මනස්ස නිරොධො වූපසමො අත්ථඞ්ගමො, දුක්ඛස්සෙසො නිරොධො, රොගානං වූපසමො, ජරාමරණස්ස අත්ථඞ්ගමො’’ති. පඨමං. 312. En Sāvatthī. «Monjes, cualquier surgimiento, persistencia, producción y manifestación del ojo es el surgimiento del sufrimiento, la persistencia de las enfermedades y la manifestación de la vejez y la muerte. Cualquier surgimiento y persistencia… del oído… de la nariz… de la lengua… del cuerpo… cualquier surgimiento, persistencia, producción y manifestación de la mente es el surgimiento del sufrimiento, la persistencia de las enfermedades y la manifestación de la vejez y la muerte. Monjes, cualquier cesación, apaciguamiento y desaparición del ojo es la cesación del sufrimiento, el apaciguamiento de las enfermedades y la desaparición de la vejez y la muerte. Cualquier cesación… del oído… de la nariz… de la lengua… del cuerpo… cualquier cesación, apaciguamiento y desaparición de la mente es la cesación del sufrimiento, el apaciguamiento de las enfermedades y la desaparición de la vejez y la muerte». Primero. 2. රූපසුත්තං 2. Rūpasutta (Sutta sobre las Formas) 313. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘යො ඛො, භික්ඛවෙ, රූපානං උප්පාදො ඨිති අභිනිබ්බත්ති පාතුභාවො, දුක්ඛස්සෙසො උප්පාදො, රොගානං ඨිති, ජරාමරණස්ස පාතුභාවො. යො සද්දානං… යො ගන්ධානං… යො රසානං… යො ඵොට්ඨබ්බානං… යො ධම්මානං උප්පාදො ඨිති අභිනිබ්බත්ති පාතුභාවො, දුක්ඛස්සෙසො උප්පාදො, රොගානං ඨිති, ජරාමරණස්ස පාතුභාවො. යො ච ඛො, භික්ඛවෙ, රූපානං නිරොධො වූපසමො අත්ථඞ්ගමො, දුක්ඛස්සෙසො නිරොධො, රොගානං වූපසමො, ජරාමරණස්ස අත්ථඞ්ගමො. යො සද්දානං… යො ගන්ධානං… යො රසානං… යො ඵොට්ඨබ්බානං… යො ධම්මානං නිරොධො වූපසමො අත්ථඞ්ගමො, දුක්ඛස්සෙසො නිරොධො, රොගානං වූපසමො, ජරාමරණස්ස අත්ථඞ්ගමො’’ති. දුතියං. 313. En Sāvatthī. “Monjes, cualquier surgimiento, persistencia, producción y manifestación de las formas, todo eso es el surgimiento del sufrimiento, la persistencia de las enfermedades y la manifestación de la vejez y la muerte. De los sonidos... de los olores... de los sabores... de los objetos táctiles... de los fenómenos mentales, cualquier surgimiento, persistencia, producción y manifestación, todo eso es el surgimiento del sufrimiento, la persistencia de las enfermedades y la manifestación de la vejez y la muerte. Pero, monjes, cualquier cesación, apaciguamiento y desaparición de las formas, todo eso es la cesación del sufrimiento, el apaciguamiento de las enfermedades y la desaparición de la vejez y la muerte. De los sonidos... de los olores... de los sabores... de los objetos táctiles... de los fenómenos mentales, cualquier cesación, apaciguamiento y desaparición, todo eso es la cesación del sufrimiento, el apaciguamiento de las enfermedades y la desaparición de la vejez y la muerte”. Segundo. 3. විඤ්ඤාණසුත්තං 3. Discurso sobre la Conciencia 314. සාවත්ථිනිදානං[Pg.191]. ‘‘යො ඛො, භික්ඛවෙ, චක්ඛුවිඤ්ඤාණස්ස උප්පාදො ඨිති…පෙ… ජරාමරණස්ස පාතුභාවො…පෙ… යො මනොවිඤ්ඤාණස්ස උප්පාදො ඨිති…පෙ… ජරාමරණස්ස පාතුභාවො. යො ච ඛො, භික්ඛවෙ, චක්ඛුවිඤ්ඤාණස්ස නිරොධො…පෙ… ජරාමරණස්ස අත්ථඞ්ගමො…පෙ… යො මනොවිඤ්ඤාණස්ස නිරොධො…පෙ… ජරාමරණස්ස අත්ථඞ්ගමො’’ති. තතියං. 314. En Sāvatthī. “Monjes, cualquier surgimiento, persistencia... de la conciencia visual... de la conciencia mental, eso es la manifestación de la vejez y la muerte. Pero, monjes, cualquier cesación... de la conciencia visual... de la conciencia mental, eso es la desaparición de la vejez y la muerte”. Tercero. 4. සම්ඵස්සසුත්තං 4. Discurso sobre el Contacto 315. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘යො ඛො, භික්ඛවෙ, චක්ඛුසම්ඵස්සස්ස උප්පාදො ඨිති…පෙ… ජරාමරණස්ස පාතුභාවො…පෙ… යො මනොසම්ඵස්සස්ස උප්පාදො ඨිති…පෙ… ජරාමරණස්ස පාතුභාවො. යො ච ඛො, භික්ඛවෙ, චක්ඛුසම්ඵස්සස්ස නිරොධො…පෙ… ජරාමරණස්ස අත්ථඞ්ගමො…පෙ… යො මනොසම්ඵස්සස්ස නිරොධො…පෙ… ජරාමරණස්ස අත්ථඞ්ගමො’’ති. චතුත්ථං. 315. En Sāvatthī. “Monjes, cualquier surgimiento, persistencia... del contacto visual... del contacto mental, eso es la manifestación de la vejez y la muerte. Pero, monjes, cualquier cesación... del contacto visual... del contacto mental, eso es la desaparición de la vejez y la muerte”. Cuarto. 5. සම්ඵස්සජසුත්තං 5. Discurso sobre lo Nacido del Contacto 316. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘යො ඛො, භික්ඛවෙ, චක්ඛුසම්ඵස්සජාය වෙදනාය උප්පාදො ඨිති…පෙ… ජරාමරණස්ස පාතුභාවො…පෙ…. 316. En Sāvatthī. “Monjes, cualquier surgimiento, persistencia... de la sensación nacida del contacto visual, eso es la manifestación de la vejez y la muerte... යො මනොසම්ඵස්සජාය වෙදනාය උප්පාදො ඨිති…පෙ… ජරාමරණස්ස පාතුභාවො. යො ච ඛො, භික්ඛවෙ, චක්ඛුසම්ඵස්සජාය වෙදනාය නිරොධො වූපසමො…පෙ… ජරාමරණස්ස අත්ථඞ්ගමො…පෙ… යො මනොසම්ඵස්සජාය වෙදනාය නිරොධො වූපසමො අත්ථඞ්ගමො, දුක්ඛස්සෙසො නිරොධො, රොගානං වූපසමො, ජරාමරණස්ස අත්ථඞ්ගමො’’ති. පඤ්චමං. ...de la sensación nacida del contacto mental, eso es la manifestación de la vejez y la muerte. Pero, monjes, cualquier cesación, apaciguamiento... de la sensación nacida del contacto visual... de la sensación nacida del contacto mental, cualquier cesación, apaciguamiento y desaparición, eso es la cesación del sufrimiento, el apaciguamiento de las enfermedades y la desaparición de la vejez y la muerte”. Quinto. 6. සඤ්ඤාසුත්තං 6. Discurso sobre la Percepción 317. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘යො ඛො, භික්ඛවෙ, රූපසඤ්ඤාය උප්පාදො ඨිති…පෙ… ජරාමරණස්ස පාතුභාවො…පෙ… යො ධම්මසඤ්ඤාය උප්පාදො ඨිති අභිනිබ්බත්ති පාතුභාවො, දුක්ඛස්සෙසො උප්පාදො, රොගානං ඨිති, ජරාමරණස්ස පාතුභාවො. යො ච ඛො, භික්ඛවෙ, රූපසඤ්ඤාය නිරොධො…පෙ… ජරාමරණස්ස අත්ථඞ්ගමො…පෙ… යො ධම්මසඤ්ඤාය නිරොධො වූපසමො අත්ථඞ්ගමො, දුක්ඛස්සෙසො නිරොධො, රොගානං වූපසමො, ජරාමරණස්ස අත්ථඞ්ගමො’’ති. ඡට්ඨං. 317. En Sāvatthī. “Monjes, cualquier surgimiento, persistencia... de la percepción de las formas... de la percepción de los fenómenos mentales, cualquier surgimiento, persistencia, producción y manifestación, todo eso es el surgimiento del sufrimiento, la persistencia de las enfermedades y la manifestación de la vejez y la muerte. Pero, monjes, cualquier cesación... de la percepción de las formas... de la percepción de los fenómenos mentales, cualquier cesación, apaciguamiento y desaparición, eso es la cesación del sufrimiento, el apaciguamiento de las enfermedades y la desaparición de la vejez y la muerte”. Sexto. 7. සඤ්චෙතනාසුත්තං 7. Discurso sobre la Volición 318. සාවත්ථිනිදානං[Pg.192]. ‘‘යො ඛො, භික්ඛවෙ, රූපසඤ්චෙතනාය උප්පාදො ඨිති…පෙ… ජරාමරණස්ස පාතුභාවො…පෙ… යො ධම්මසඤ්චෙතනාය උප්පාදො ඨිති අභිනිබ්බත්ති පාතුභාවො, දුක්ඛස්සෙසො උප්පාදො, රොගානං ඨිති, ජරාමරණස්ස පාතුභාවො. යො ච ඛො, භික්ඛවෙ, රූපසඤ්චෙතනාය නිරොධො…පෙ… ජරාමරණස්ස අත්ථඞ්ගමො…පෙ… යො ධම්මසඤ්චෙතනාය නිරොධො වූපසමො අත්ථඞ්ගමො, දුක්ඛස්සෙසො නිරොධො, රොගානං වූපසමො, ජරාමරණස්ස අත්ථඞ්ගමො’’ති. සත්තමං. 318. En Sāvatthī. “Monjes, cualquier surgimiento, persistencia... de la volición respecto a las formas... de la volición respecto a los fenómenos mentales, cualquier surgimiento, persistencia, producción y manifestación, todo eso es el surgimiento del sufrimiento, la persistencia de las enfermedades y la manifestación de la vejez y la muerte. Pero, monjes, cualquier cesación... de la volición respecto a las formas... de la volición respecto a los fenómenos mentales, cualquier cesación, apaciguamiento y desaparición, eso es la cesación del sufrimiento, el apaciguamiento de las enfermedades y la desaparición de la vejez y la muerte”. Séptimo. 8. තණ්හාසුත්තං 8. Discurso sobre el Deseo 319. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘යො ඛො, භික්ඛවෙ, රූපතණ්හාය උප්පාදො ඨිති…පෙ… ජරාමරණස්ස පාතුභාවො…පෙ… යො ධම්මතණ්හාය උප්පාදො ඨිති අභිනිබ්බත්ති පාතුභාවො, දුක්ඛස්සෙසො උප්පාදො, රොගානං ඨිති, ජරාමරණස්ස පාතුභාවො. යො ච ඛො, භික්ඛවෙ, රූපතණ්හාය නිරොධො…පෙ… ජරාමරණස්ස අත්ථඞ්ගමො…පෙ… යො ධම්මතණ්හාය නිරොධො වූපසමො අත්ථඞ්ගමො, දුක්ඛස්සෙසො නිරොධො, රොගානං වූපසමො, ජරාමරණස්ස අත්ථඞ්ගමො’’ති. අට්ඨමං. 319. En Sāvatthī. “Monjes, cualquier surgimiento, persistencia... del deseo por las formas... del deseo por los fenómenos mentales, cualquier surgimiento, persistencia y manifestación, eso es el surgimiento del sufrimiento, la persistencia de las enfermedades y la manifestación de la vejez y la muerte. Pero, monjes, cualquier cesación... del deseo por las formas... del deseo por los fenómenos mentales, cualquier cesación, apaciguamiento y desaparición, eso es la cesación del sufrimiento, el apaciguamiento de las enfermedades y la desaparición de la vejez y la muerte”. Octavo. 9. ධාතුසුත්තං 9. Discurso sobre los Elementos 320. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘යො ඛො, භික්ඛවෙ, පථවීධාතුයා උප්පාදො ඨිති අභිනිබ්බත්ති පාතුභාවො…පෙ… ජරාමරණස්ස පාතුභාවො; යො ආපොධාතුයා… යො තෙජොධාතුයා… යො වායොධාතුයා… යො ආකාසධාතුයා… යො විඤ්ඤාණධාතුයා උප්පාදො ඨිති අභිනිබ්බත්ති පාතුභාවො, දුක්ඛස්සෙසො උප්පාදො, රොගානං ඨිති, ජරාමරණස්ස පාතුභාවො. යො ච ඛො, භික්ඛවෙ, පථවීධාතුයා නිරොධො…පෙ… ජරාමරණස්ස අත්ථඞ්ගමො; යො ආපොධාතුයා නිරොධො… යො තෙජොධාතුයා නිරොධො… යො වායොධාතුයා නිරොධො… යො ආකාසධාතුයා නිරොධො… යො විඤ්ඤාණධාතුයා නිරොධො වූපසමො අත්ථඞ්ගමො, දුක්ඛස්සෙසො නිරොධො, රොගානං වූපසමො, ජරාමරණස්ස අත්ථඞ්ගමො’’ති. නවමං. 320. En Sāvatthī. “Monjes, cualquier surgimiento, persistencia, producción y manifestación del elemento tierra... del elemento agua... del elemento fuego... del elemento aire... del elemento espacio... del elemento conciencia, cualquier surgimiento, persistencia, producción y manifestación, eso es el surgimiento del sufrimiento, la persistencia de las enfermedades y la manifestación de la vejez y la muerte. Pero, monjes, cualquier cesación... del elemento tierra... del elemento agua... del elemento fuego... del elemento aire... del elemento espacio... del elemento conciencia, cualquier cesación, apaciguamiento y desaparición, eso es la cesación del sufrimiento, el apaciguamiento de las enfermedades y la desaparición de la vejez y la muerte”. Noveno. 10. ඛන්ධසුත්තං 10. Discurso sobre los Agregados 321. සාවත්ථිනිදානං[Pg.193]. ‘‘යො ඛො, භික්ඛවෙ, රූපස්ස උප්පාදො ඨිති අභිනිබ්බත්ති පාතුභාවො, දුක්ඛස්සෙසො උප්පාදො, රොගානං ඨිති, ජරාමරණස්ස පාතුභාවො. යො වෙදනාය… යො සඤ්ඤාය… යො සඞ්ඛාරානං… යො විඤ්ඤාණස්ස උප්පාදො ඨිති අභිනිබ්බත්ති පාතුභාවො, දුක්ඛස්සෙසො උප්පාදො, රොගානං ඨිති, ජරාමරණස්ස පාතුභාවො. යො ච ඛො, භික්ඛවෙ, රූපස්ස නිරොධො වූපසමො අත්ථඞ්ගමො, දුක්ඛස්සෙසො නිරොධො, රොගානං වූපසමො, ජරාමරණස්ස අත්ථඞ්ගමො. යො වෙදනාය… යො සඤ්ඤාය… යො සඞ්ඛාරානං… යො විඤ්ඤාණස්ස නිරොධො වූපසමො අත්ථඞ්ගමො, දුක්ඛස්සෙසො නිරොධො, රොගානං වූපසමො, ජරාමරණස්ස අත්ථඞ්ගමො’’ති. දසමං. 321. En Sāvatthī. “Monjes, cualquier surgimiento, persistencia, producción y manifestación de la forma corporal, eso es el surgimiento del sufrimiento, la persistencia de las enfermedades y la manifestación de la vejez y la muerte. De la sensación... de la percepción... de las formaciones... de la conciencia, cualquier surgimiento, persistencia, producción y manifestación, eso es el surgimiento del sufrimiento, la persistencia de las enfermedades y la manifestación de la vejez y la muerte. Pero, monjes, cualquier cesación, apaciguamiento y desaparición de la forma corporal, eso es la cesación del sufrimiento, el apaciguamiento de las enfermedades y la desaparición de la vejez y la muerte. De la sensación... de la percepción... de las formaciones... de la conciencia, cualquier cesación, apaciguamiento y desaparición, eso es la cesación del sufrimiento, el apaciguamiento de las enfermedades y la desaparición de la vejez y la muerte”. Décimo. උප්පාදසංයුත්තං සමත්තං. El Uppādasaṃyutta ha concluido. තස්සුද්දානං – Su resumen es: චක්ඛු රූපඤ්ච විඤ්ඤාණං, ඵස්සො ච වෙදනාය ච; සඤ්ඤා ච චෙතනා තණ්හා, ධාතු ඛන්ධෙන තෙ දසාති. El ojo, la forma, la conciencia, el contacto y la sensación; la percepción, la volición, el deseo, el elemento y el agregado: estos son los diez. 6. කිලෙසසංයුත්තං 6. Kilesasaṃyutta 1. චක්ඛුසුත්තං 1. Discurso sobre el Ojo 322. සාවත්ථිනිදානං[Pg.194]. ‘‘යො, භික්ඛවෙ, චක්ඛුස්මිං ඡන්දරාගො, චිත්තස්සෙසො උපක්කිලෙසො. යො සොතස්මිං ඡන්දරාගො, චිත්තස්සෙසො උපක්කිලෙසො. යො ඝානස්මිං ඡන්දරාගො, චිත්තස්සෙසො උපක්කිලෙසො. යො ජිව්හාය ඡන්දරාගො, චිත්තස්සෙසො උපක්කිලෙසො. යො කායස්මිං ඡන්දරාගො, චිත්තස්සෙසො උපක්කිලෙසො. යො මනස්මිං ඡන්දරාගො, චිත්තස්සෙසො උපක්කිලෙසො. යතො ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො ඉමෙසු ඡසු ඨානෙසු චෙතසො උපක්කිලෙසො පහීනො හොති, නෙක්ඛම්මනින්නඤ්චස්ස චිත්තං හොති. නෙක්ඛම්මපරිභාවිතං චිත්තං කම්මනියං ඛායති, අභිඤ්ඤා සච්ඡිකරණීයෙසු ධම්මෙසූ’’ති. පඨමං. 322. En Sāvatthī. 'Monjes, cualquier deseo apasionado que haya respecto al ojo, eso es una impureza del corazón. Cualquier deseo apasionado respecto al oído... respecto a la nariz... respecto a la lengua... respecto al cuerpo... respecto a la mente, eso es una impureza del corazón. Cuando, monjes, un monje ha abandonado la impureza del corazón en estos seis puntos, su corazón se inclina hacia la renuncia. Su corazón, fortalecido por la renuncia, se muestra apto para el trabajo para la realización de aquellas cosas que deben ser conocidas mediante el conocimiento directo'. Primero. 2. රූපසුත්තං 2. Discurso sobre las formas 323. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘යො, භික්ඛවෙ, රූපෙසු ඡන්දරාගො, චිත්තස්සෙසො උපක්කිලෙසො. යො සද්දෙසු… යො ගන්ධෙසු… යො රසෙසු… යො ඵොට්ඨබ්බෙසු… යො ධම්මෙසු ඡන්දරාගො, චිත්තස්සෙසො උපක්කිලෙසො. යතො ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො ඉමෙසු ඡසු ඨානෙසු චෙතසො උපක්කිලෙසො පහීනො හොති, නෙක්ඛම්මනින්නඤ්චස්ස චිත්තං හොති. නෙක්ඛම්මපරිභාවිතං චිත්තං කම්මනියං ඛායති, අභිඤ්ඤා සච්ඡිකරණීයෙසු ධම්මෙසූ’’ති. දුතියං. 323. En Sāvatthī. 'Monjes, cualquier deseo apasionado que haya respecto a las formas, eso es una impureza del corazón. Cualquier deseo apasionado respecto a los sonidos... los olores... los sabores... los tangibles... los fenómenos mentales, eso es una impureza del corazón. Cuando, monjes, un monje ha abandonado la impureza del corazón en estos seis puntos, su corazón se inclina hacia la renuncia. Su corazón, fortalecido por la renuncia, se muestra apto para el trabajo para la realización de aquellas cosas que deben ser conocidas mediante el conocimiento directo'. Segundo. 3. විඤ්ඤාණසුත්තං 3. Discurso sobre la conciencia 324. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘යො, භික්ඛවෙ, චක්ඛුවිඤ්ඤාණස්මිං ඡන්දරාගො, චිත්තස්සෙසො උපක්කිලෙසො. යො සොතවිඤ්ඤාණස්මිං… යො ඝානවිඤ්ඤාණස්මිං… යො ජිව්හාවිඤ්ඤාණස්මිං… යො කායවිඤ්ඤාණස්මිං… යො මනොවිඤ්ඤාණස්මිං ඡන්දරාගො, චිත්තස්සෙසො උපක්කිලෙසො. යතො ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො ඉමෙසු ඡසු ඨානෙසු චෙතසො උපක්කිලෙසො පහීනො හොති, නෙක්ඛම්මනින්නඤ්චස්ස චිත්තං හොති. නෙක්ඛම්මපරිභාවිතං චිත්තං කම්මනියං ඛායති, අභිඤ්ඤා සච්ඡිකරණීයෙසු ධම්මෙසූ’’ති. තතියං. 324. En Sāvatthī. 'Monjes, cualquier deseo apasionado que haya respecto a la conciencia visual, eso es una impureza del corazón. Cualquier deseo apasionado respecto a la conciencia auditiva... conciencia olfativa... conciencia gustativa... conciencia corporal... conciencia mental, eso es una impureza del corazón. Cuando, monjes, un monje ha abandonado la impureza del corazón en estos seis puntos, su corazón se inclina hacia la renuncia. Su corazón, fortalecido por la renuncia, se muestra apto para el trabajo para la realización de aquellas cosas que deben ser conocidas mediante el conocimiento directo'. Tercero. 4. සම්ඵස්සසුත්තං 4. Discurso sobre el contacto 325. සාවත්ථිනිදානං[Pg.195]. ‘‘යො, භික්ඛවෙ, චක්ඛුසම්ඵස්සස්මිං ඡන්දරාගො, චිත්තස්සෙසො උපක්කිලෙසො. යො සොතසම්ඵස්සස්මිං… යො ඝානසම්ඵස්සස්මිං… යො ජිව්හාසම්ඵස්සස්මිං… යො කායසම්ඵස්සස්මිං… යො මනොසම්ඵස්සස්මිං ඡන්දරාගො, චිත්තස්සෙසො උපක්කිලෙසො. යතො ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො…පෙ… අභිඤ්ඤා සච්ඡිකරණීයෙසු ධම්මෙසූ’’ති. චතුත්ථං. 325. En Sāvatthī. 'Monjes, cualquier deseo apasionado que haya respecto al contacto visual, eso es una impureza del corazón. Cualquier deseo apasionado respecto al contacto auditivo... contacto olfativo... contacto gustativo... contacto corporal... contacto mental, eso es una impureza del corazón. Cuando, monjes, un monje... (como antes)... hasta la realización de aquellas cosas que deben ser conocidas mediante el conocimiento directo'. Cuarto. 5. සම්ඵස්සජසුත්තං 5. Discurso sobre lo nacido del contacto 326. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘යො, භික්ඛවෙ, චක්ඛුසම්ඵස්සජාය වෙදනාය ඡන්දරාගො, චිත්තස්සෙසො උපක්කිලෙසො. යො සොතසම්ඵස්සජාය වෙදනාය… යො ඝානසම්ඵස්සජාය වෙදනාය… යො ජිව්හාසම්ඵස්සජාය වෙදනාය… යො කායසම්ඵස්සජාය වෙදනාය… යො මනොසම්ඵස්සජාය වෙදනාය ඡන්දරාගො, චිත්තස්සෙසො උපක්කිලෙසො. යතො ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො…පෙ… අභිඤ්ඤා සච්ඡිකරණීයෙසු ධම්මෙසූ’’ති. පඤ්චමං. 326. En Sāvatthī. 'Monjes, cualquier deseo apasionado que haya respecto a la sensación nacida del contacto visual, eso es una impureza del corazón. Cualquier deseo apasionado respecto a la sensación nacida del contacto auditivo... del contacto olfativo... del contacto gustativo... del contacto corporal... del contacto mental, eso es una impureza del corazón. Cuando, monjes, un monje... (como antes)... hasta la realización de aquellas cosas que deben ser conocidas mediante el conocimiento directo'. Quinto. 6. සඤ්ඤාසුත්තං 6. Discurso sobre la percepción 327. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘යො, භික්ඛවෙ, රූපසඤ්ඤාය ඡන්දරාගො, චිත්තස්සෙසො උපක්කිලෙසො. යො සද්දසඤ්ඤාය… යො ගන්ධසඤ්ඤාය… යො රසසඤ්ඤාය… යො ඵොට්ඨබ්බසඤ්ඤාය… යො ධම්මසඤ්ඤාය ඡන්දරාගො, චිත්තස්සෙසො උපක්කිලෙසො. යතො ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො…පෙ… අභිඤ්ඤා සච්ඡිකරණීයෙසු ධම්මෙසූ’’ති. ඡට්ඨං. 327. En Sāvatthī. 'Monjes, cualquier deseo apasionado que haya respecto a la percepción de las formas, eso es una impureza del corazón. Cualquier deseo apasionado respecto a la percepción de los sonidos... de los olores... de los sabores... de los tangibles... de los fenómenos mentales, eso es una impureza del corazón. Cuando, monjes, un monje... (como antes)... hasta la realización de aquellas cosas que deben ser conocidas mediante el conocimiento directo'. Sexto. 7. සඤ්චෙතනාසුත්තං 7. Discurso sobre la volición 328. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘යො, භික්ඛවෙ, රූපසඤ්චෙතනාය ඡන්දරාගො, චිත්තස්සෙසො උපක්කිලෙසො. යො සද්දසඤ්චෙතනාය… යො ගන්ධසඤ්චෙතනාය… යො රසසඤ්චෙතනාය… යො ඵොට්ඨබ්බසඤ්චෙතනාය… යො ධම්මසඤ්චෙතනාය ඡන්දරාගො, චිත්තස්සෙසො උපක්කිලෙසො. යතො ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො…පෙ… අභිඤ්ඤා සච්ඡිකරණීයෙසු ධම්මෙසූ’’ති. සත්තමං. 328. En Sāvatthī. 'Monjes, cualquier deseo apasionado que haya respecto a la volición sobre las formas, eso es una impureza del corazón. Cualquier deseo apasionado respecto a la volición sobre los sonidos... los olores... los sabores... los tangibles... los fenómenos mentales, eso es una impureza del corazón. Cuando, monjes, un monje... (como antes)... hasta la realización de aquellas cosas que deben ser conocidas mediante el conocimiento directo'. Séptimo. 8. තණ්හාසුත්තං 8. Discurso sobre la avidez 329. සාවත්ථිනිදානං[Pg.196]. ‘‘යො, භික්ඛවෙ, රූපතණ්හාය ඡන්දරාගො, චිත්තස්සෙසො උපක්කිලෙසො. යො සද්දතණ්හාය… යො ගන්ධතණ්හාය… යො රසතණ්හාය… යො ඵොට්ඨබ්බතණ්හාය… යො ධම්මතණ්හාය ඡන්දරාගො, චිත්තස්සෙසො උපක්කිලෙසො. යතො ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො…පෙ… අභිඤ්ඤා සච්ඡිකරණීයෙසු ධම්මෙසූ’’ති. අට්ඨමං. 329. En Sāvatthī. 'Monjes, cualquier deseo apasionado que haya respecto a la avidez por las formas, eso es una impureza del corazón. Cualquier deseo apasionado respecto a la avidez por los sonidos... los olores... los sabores... los tangibles... los fenómenos mentales, eso es una impureza del corazón. Cuando, monjes, un monje... (como antes)... hasta la realización de aquellas cosas que deben ser conocidas mediante el conocimiento directo'. Octavo. 9. ධාතුසුත්තං 9. Discurso sobre los elementos 330. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘යො, භික්ඛවෙ, පථවීධාතුයා ඡන්දරාගො, චිත්තස්සෙසො උපක්කිලෙසො. යො ආපොධාතුයා… යො තෙජොධාතුයා… යො වායොධාතුයා… යො ආකාසධාතුයා… යො විඤ්ඤාණධාතුයා ඡන්දරාගො, චිත්තස්සෙසො උපක්කිලෙසො. යතො ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො ඉමෙසු ඡසු ඨානෙසු චෙතසො උපක්කිලෙසො පහීනො හොති, නෙක්ඛම්මනින්නඤ්චස්ස චිත්තං හොති. නෙක්ඛම්මපරිභාවිතං චිත්තං කම්මනියං ඛායති, අභිඤ්ඤා සච්ඡිකරණීයෙසු ධම්මෙසූ’’ති. නවමං. 330. En Sāvatthī. 'Monjes, cualquier deseo apasionado que haya respecto al elemento tierra, eso es una impureza del corazón. Cualquier deseo apasionado respecto al elemento agua... elemento fuego... elemento aire... elemento espacio... elemento conciencia, eso es una impureza del corazón. Cuando, monjes, un monje ha abandonado la impureza del corazón en estos seis puntos, su corazón se inclina hacia la renuncia. Su corazón, fortalecido por la renuncia, se muestra apto para el trabajo para la realización de aquellas cosas que deben ser conocidas mediante el conocimiento directo'. Noveno. 10. ඛන්ධසුත්තං 10. Discurso sobre los agregados 331. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘යො, භික්ඛවෙ, රූපස්මිං ඡන්දරාගො, චිත්තස්සෙසො උපක්කිලෙසො…පෙ… යො විඤ්ඤාණස්මිං ඡන්දරාගො, චිත්තස්සෙසො උපක්කිලෙසො. යතො ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො ඉමෙසු පඤ්චසු ඨානෙසු චෙතසො උපක්කිලෙසො පහීනො හොති, නෙක්ඛම්මනින්නඤ්චස්ස චිත්තං හොති. නෙක්ඛම්මපරිභාවිතං චිත්තං කම්මනියං ඛායති, අභිඤ්ඤා සච්ඡිකරණීයෙසු ධම්මෙසූ’’ති. දසමං. 331. En Sāvatthī. 'Monjes, cualquier deseo apasionado que haya respecto a la forma corporal, eso es una impureza del corazón... (pe)... cualquier deseo apasionado respecto a la conciencia, eso es una impureza del corazón. Cuando, monjes, un monje ha abandonado la impureza del corazón en estos cinco puntos, su corazón se inclina hacia la renuncia. Su corazón, fortalecido por la renuncia, se muestra apto para el trabajo para la realización de aquellas cosas que deben ser conocidas mediante el conocimiento directo'. Décimo. කිලෙසසංයුත්තං සමත්තං. El Kilesasaṃyutta ha concluido. තස්සුද්දානං – El resumen de este [saṃyutta] es: චක්ඛු රූපඤ්ච විඤ්ඤාණං, ඵස්සො ච වෙදනාය ච; සඤ්ඤා ච චෙතනා තණ්හා, ධාතු ඛන්ධෙන තෙ දසාති. Ojo, forma y conciencia, contacto y sensación; percepción, volición, avidez, elemento y, con el agregado, son diez. 7. සාරිපුත්තසංයුත්තං 7. Sāriputtasaṃyutta 1. විවෙකජසුත්තං 1. Discurso sobre lo nacido del retiro 332. එකං [Pg.197] සමයං ආයස්මා සාරිපුත්තො සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. අථ ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය සාවත්ථිං පිණ්ඩාය පාවිසි. සාවත්ථියං පිණ්ඩාය චරිත්වා පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො යෙන අන්ධවනං තෙනුපසඞ්කමි දිවාවිහාරාය. අන්ධවනං අජ්ඣොගාහෙත්වා අඤ්ඤතරස්මිං රුක්ඛමූලෙ දිවාවිහාරං නිසීදි. 332. En una ocasión, el venerable Sāriputta residía en Sāvatthī, en el Bosque de Jeta, en el monasterio de Anāthapiṇḍika. Entonces, el venerable Sāriputta, habiéndose vestido por la mañana y tomando su cuenco y mantos, entró en Sāvatthī en busca de limosna. Después de haber caminado por Sāvatthī en busca de limosna y de haber regresado de su ronda tras la comida, se dirigió hacia el Bosque del Ciego para pasar el día en retiro. Habiendo entrado en el Bosque del Ciego, se sentó al pie de un árbol para el retiro diurno. අථ ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො යෙන ජෙතවනං අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමො තෙනුපසඞ්කමි. අද්දසා ඛො ආයස්මා ආනන්දො ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං දූරතොව ආගච්ඡන්තං. දිස්වාන ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං එතදවොච – ‘‘විප්පසන්නානි ඛො තෙ, ආවුසො සාරිපුත්ත, ඉන්ද්‍රියානි; පරිසුද්ධො මුඛවණ්ණො පරියොදාතො. කතමෙනායස්මා සාරිපුත්තො අජ්ජ විහාරෙන විහාසී’’ති? Entonces, el venerable Sāriputta, habiendo surgido de su reclusión por la tarde, se dirigió hacia el monasterio de Anāthapiṇḍika en el Bosque de Jeta. El venerable Ānanda vio al venerable Sāriputta acercarse desde lejos y, al verlo, le dijo esto: 'Tus facultades, amigo Sāriputta, están muy serenas; el color de tu rostro es puro y radiante. ¿En qué morada ha pasado hoy el día el venerable Sāriputta?'. ‘‘ඉධාහං, ආවුසො, විවිච්චෙව කාමෙහි විවිච්ච අකුසලෙහි ධම්මෙහි සවිතක්කං සවිචාරං විවෙකජං පීතිසුඛං පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරාමි. තස්ස මය්හං, ආවුසො, න එවං හොති – ‘අහං පඨමං ඣානං සමාපජ්ජාමී’ති වා ‘අහං පඨමං ඣානං සමාපන්නො’ති වා ‘අහං පඨමා ඣානා වුට්ඨිතො’ති වා’’ති. ‘‘තථා හි පනායස්මතො සාරිපුත්තස්ස දීඝරත්තං අහඞ්කාරමමඞ්කාරමානානුසයා සුසමූහතා. තස්මා ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස න එවං හොති – ‘අහං පඨමං ඣානං සමාපජ්ජාමී’ති වා ‘අහං පඨමං ඣානං සමාපන්නො’ති වා ‘අහං පඨමා ඣානා වුට්ඨිතො’ති වා’’ති. පඨමං. 'Aquí, amigo, alejado de los placeres sensuales y de los estados perjudiciales, he permanecido habiendo alcanzado el primer jhāna, el cual posee pensamiento aplicado y sostenido, y el rapto y la felicidad nacidos del retiro. A mí, amigo, no me ocurre el pensamiento: "yo estoy entrando en el primer jhāna", o "yo he entrado en el primer jhāna", o "yo he surgido del primer jhāna"'. 'Es porque en el venerable Sāriputta las tendencias latentes de fabricar el "yo", fabricar lo "mío" y el orgullo han sido completamente desarraigadas desde hace mucho tiempo. Por eso, al venerable Sāriputta no le ocurre el pensamiento: "yo estoy entrando en el primer jhāna", o "yo he entrado en el primer jhāna", o "yo he surgido del primer jhāna"'. El Primero. 2. අවිතක්කසුත්තං 2. Discurso sobre la ausencia de pensamiento 333. සාවත්ථිනිදානං. අද්දසා ඛො ආයස්මා ආනන්දො…පෙ… ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං එතදවොච – ‘‘විප්පසන්නානි ඛො තෙ, ආවුසො සාරිපුත්ත, ඉන්ද්‍රියානි; පරිසුද්ධො මුඛවණ්ණො පරියොදාතො. කතමෙනායස්මා සාරිපුත්තො අජ්ජ විහාරෙන විහාසී’’ති? 333. En Sāvatthī. El venerable Ānanda vio... [como antes]... y le dijo esto al venerable Sāriputta: 'Tus facultades, amigo Sāriputta, están muy serenas; el color de tu rostro es puro y radiante. ¿En qué morada ha pasado hoy el día el venerable Sāriputta?'. ‘‘ඉධාහං[Pg.198], ආවුසො, විතක්කවිචාරානං වූපසමා අජ්ඣත්තං සම්පසාදනං චෙතසො එකොදිභාවං අවිතක්කං අවිචාරං සමාධිජං පීතිසුඛං දුතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරාමි. තස්ස මය්හං, ආවුසො, න එවං හොති – ‘අහං දුතියං ඣානං සමාපජ්ජාමී’ති වා ‘අහං දුතියං ඣානං සමාපන්නො’ති වා ‘අහං දුතියා ඣානා වුට්ඨිතො’ති වා’’ති. ‘‘තථා හි පනායස්මතො සාරිපුත්තස්ස දීඝරත්තං අහඞ්කාරමමඞ්කාරමානානුසයා සුසමූහතා. තස්මා ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස න එවං හොති – ‘අහං දුතියං ඣානං සමාපජ්ජාමී’ති වා ‘අහං දුතියං ඣානං සමාපන්නො’ති වා ‘අහං දුතියා ඣානා වුට්ඨිතො’ති වා’’ති. දුතියං. 'Aquí, amigo, con la pacificación del pensamiento aplicado y sostenido, mediante la tranquilidad interna y la unificación de la mente, he permanecido habiendo alcanzado el segundo jhāna, el cual no tiene pensamiento aplicado ni sostenido, y posee el rapto y la felicidad nacidos de la concentración. A mí, amigo, no me ocurre el pensamiento: "yo estoy entrando en el segundo jhāna", o "yo he entrado en el segundo jhāna", o "yo he surgido del segundo jhāna"'. 'Es porque en el venerable Sāriputta las tendencias latentes de fabricar el "yo", fabricar lo "mío" y el orgullo han sido completamente desarraigadas desde hace mucho tiempo. Por eso, al venerable Sāriputta no le ocurre el pensamiento: "yo estoy entrando en el segundo jhāna", o "yo he entrado en el segundo jhāna", o "yo he surgido del segundo jhāna"'. El Segundo. 3. පීතිසුත්තං 3. Discurso sobre el Rapto 334. සාවත්ථිනිදානං. අද්දසා ඛො ආයස්මා ආනන්දො…පෙ… ‘‘විප්පසන්නානි ඛො තෙ, ආවුසො සාරිපුත්ත, ඉන්ද්‍රියානි; පරිසුද්ධො මුඛවණ්ණො පරියොදාතො. කතමෙනායස්මා සාරිපුත්තො අජ්ජ විහාරෙන විහාසී’’ති? 334. En Sāvatthī. El venerable Ānanda vio... [como antes]... 'Tus facultades, amigo Sāriputta, están muy serenas; el color de tu rostro es puro y radiante. ¿En qué morada ha pasado hoy el día el venerable Sāriputta?'. ‘‘ඉධාහං, ආවුසො, පීතියා ච විරාගා උපෙක්ඛකො ච විහාසිං සතො ච සම්පජානො සුඛඤ්ච කායෙන පටිසංවෙදෙමි; යං තං අරියා ආචික්ඛන්ති ‘උපෙක්ඛකො සතිමා සුඛවිහාරී’ති තතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරාමි. තස්ස මය්හං, ආවුසො, න එවං හොති – ‘අහං තතියං ඣානං සමාපජ්ජාමී’ති වා ‘අහං තතියං ඣානං සමාපන්නො’ති වා ‘අහං තතියා ඣානා වුට්ඨිතො’ති වා’’ති. ‘‘තථා හි පනායස්මතො සාරිපුත්තස්ස දීඝරත්තං අහඞ්කාරමමඞ්කාරමානානුසයා සුසමූහතා. තස්මා ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස න එවං හොති – ‘අහං තතියං ඣානං සමාපජ්ජාමී’ති වා ‘අහං තතියං ඣානං සමාපන්නො’ති වා ‘අහං තතියා ඣානා වුට්ඨිතො’ති වා’’ති. තතියං. 'Aquí, amigo, con el desvanecimiento del rapto, he permanecido ecuánime, con atención plena y clara comprensión, experimentando la felicidad con el cuerpo; he permanecido habiendo alcanzado el tercer jhāna, de la cual los Nobles declaran: "es ecuánime, atento y mora en la felicidad". A mí, amigo, no me ocurre el pensamiento: "yo estoy entrando en el tercer jhāna", o "yo he entrado en el tercer jhāna", o "yo he surgido del tercer jhāna"'. 'Es porque en el venerable Sāriputta las tendencias latentes de fabricar el "yo", fabricar lo "mío" y el orgullo han sido completamente desarraigadas desde hace mucho tiempo. Por eso, al venerable Sāriputta no le ocurre el pensamiento: "yo estoy entrando en el tercer jhāna", o "yo he entrado en el tercer jhāna", o "yo he surgido del tercer jhāna"'. El Tercero. 4. උපෙක්ඛාසුත්තං 4. Discurso sobre la Ecuanimidad 335. සාවත්ථිනිදානං. අද්දසා ඛො ආයස්මා ආනන්දො…පෙ… ‘‘විප්පසන්නානි ඛො තෙ, ආවුසො සාරිපුත්ත, ඉන්ද්‍රියානි; පරිසුද්ධො මුඛවණ්ණො පරියොදාතො. කතමෙනායස්මා සාරිපුත්තො අජ්ජ විහාරෙන විහාසී’’ති? 335. En Sāvatthī. El venerable Ānanda vio... [como antes]... 'Tus facultades, amigo Sāriputta, están muy serenas; el color de tu rostro es puro y radiante. ¿En qué morada ha pasado hoy el día el venerable Sāriputta?'. ‘‘ඉධාහං, ආවුසො, සුඛස්ස ච පහානා දුක්ඛස්ස ච පහානා පුබ්බෙව සොමනස්සදොමනස්සානං අත්ථඞ්ගමා අදුක්ඛමසුඛං උපෙක්ඛාසතිපාරිසුද්ධිං චතුත්ථං [Pg.199] ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරාමි. තස්ස මය්හං, ආවුසො, න එවං හොති – ‘අහං චතුත්ථං ඣානං සමාපජ්ජාමී’ති වා ‘අහං චතුත්ථං ඣානං සමාපන්නො’ති වා ‘අහං චතුත්ථා ඣානා වුට්ඨිතො’ති වා’’ති. ‘‘තථා හි පනායස්මතො සාරිපුත්තස්ස දීඝරත්තං අහඞ්කාරමමඞ්කාරමානානුසයා සුසමූහතා. තස්මා ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස න එවං හොති – ‘අහං චතුත්ථං ඣානං සමාපජ්ජාමී’ති වා ‘අහං චතුත්ථං ඣානං සමාපන්නො’ති වා ‘අහං චතුත්ථා ඣානා වුට්ඨිතො’ති වා’’ති. චතුත්ථං. 'Aquí, amigo, con el abandono del placer y el abandono del dolor, y con la previa desaparición de la alegría y la tristeza, he permanecido habiendo alcanzado el cuarto jhāna, que no es doloroso ni placentero, y posee la pureza de la atención plena debida a la ecuanimidad. A mí, amigo, no me ocurre el pensamiento: "yo estoy entrando en el cuarto jhāna", o "yo he entrado en el cuarto jhāna", o "yo he surgido del cuarto jhāna"'. 'Es porque en el venerable Sāriputta las tendencias latentes de fabricar el "yo", fabricar lo "mío" y el orgullo han sido completamente desarraigadas desde hace mucho tiempo. Por eso, al venerable Sāriputta no le ocurre el pensamiento: "yo estoy entrando en el cuarto jhāna", o "yo he entrado en el cuarto jhāna", o "yo he surgido del cuarto jhāna"'. El Cuarto. 5. ආකාසානඤ්චායතනසුත්තං 5. Discurso sobre la Esfera del Espacio Infinito 336. සාවත්ථිනිදානං. අද්දසා ඛො ආයස්මා ආනන්දො…පෙ… ‘‘ඉධාහං, ආවුසො, සබ්බසො රූපසඤ්ඤානං සමතික්කමා පටිඝසඤ්ඤානං අත්ථඞ්ගමා නානත්තසඤ්ඤානං අමනසිකාරා අනන්තො ආකාසොති ආකාසානඤ්චායතනං උපසම්පජ්ජ විහරාමි…පෙ… වුට්ඨිතොති වා’’ති. පඤ්චමං. 336. En Sāvatthī. El venerable Ānanda vio... [como antes]... 'Aquí, amigo, mediante la total trascendencia de las percepciones de la forma, con la desaparición de las percepciones del contacto sensorial, y sin prestar atención a las percepciones de la diversidad, pensando: "el espacio es infinito", he permanecido habiendo alcanzado la esfera del espacio infinito... [y así sucesivamente]... o "he surgido"'. El Quinto. 6. විඤ්ඤාණඤ්චායතනසුත්තං 6. Discurso sobre la Esfera de la Conciencia Infinita 337. සාවත්ථිනිදානං. අද්දසා ඛො ආයස්මා ආනන්දො…පෙ… ‘‘ඉධාහං, ආවුසො, සබ්බසො ආකාසානඤ්චායතනං සමතික්කම්ම අනන්තං විඤ්ඤාණන්ති විඤ්ඤාණඤ්චායතනං උපසම්පජ්ජ විහරාමි…පෙ… වුට්ඨිතොති වා’’ති. ඡට්ඨං. 337. En Sāvatthī. El venerable Ānanda vio... [como antes]... 'Aquí, amigo, trascendiendo completamente la esfera del espacio infinito, pensando: "la conciencia es infinita", he permanecido habiendo alcanzado la esfera de la conciencia infinita... [y así sucesivamente]... o "he surgido"'. El Sexto. 7. ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසුත්තං 7. Discurso sobre la Esfera de la Nada 338. සාවත්ථිනිදානං. අථ ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො…පෙ… ‘‘ඉධාහං, ආවුසො, සබ්බසො විඤ්ඤාණඤ්චායතනං සමතික්කම්ම, නත්ථි කිඤ්චීති ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං උපසම්පජ්ජ විහරාමි…පෙ… වුට්ඨිතොති වා’’ති. සත්තමං. 338. En Sāvatthī. Entonces, el venerable Sāriputta... [como antes]... 'Aquí, amigo, trascendiendo completamente la esfera de la conciencia infinita, pensando: "no hay nada", he permanecido habiendo alcanzado la esfera de la nada... [y así sucesivamente]... o "he surgido"'. El Séptimo. 8. නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනසුත්තං 8. Discurso sobre la Esfera de la Ni-percepción-ni-no-percepción 339. සාවත්ථිනිදානං. අථ ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො…පෙ… ‘‘ඉධාහං, ආවුසො, ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං සමතික්කම්ම නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනං උපසම්පජ්ජ විහරාමි…පෙ… වුට්ඨිතොති වා’’ති. අට්ඨමං. 339. En Sāvatthī. Entonces, el venerable Sāriputta... [como antes]... 'Aquí, amigo, trascendiendo completamente la esfera de la nada, he permanecido habiendo alcanzado la esfera de la ni-percepción-ni-no-percepción... [y así sucesivamente]... o "he surgido"'. El Octavo. 9. නිරොධසමාපත්තිසුත්තං 9. Discurso sobre el Logro de la Cesación 340. සාවත්ථිනිදානං. අථ ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො…පෙ…. ‘‘ඉධාහං, ආවුසො, සබ්බසො නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනං සමතික්කම්ම සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං [Pg.200] උපසම්පජ්ජ විහරාමි. තස්ස මය්හං, ආවුසො, න එවං හොති – ‘අහං සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං සමාපජ්ජාමී’ති වා ‘අහං සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං සමාපන්නො’ති වා ‘අහං සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධා වුට්ඨිතො’ති වා’’ති. ‘‘තථා හි පනායස්මතො සාරිපුත්තස්ස දීඝරත්තං අහඞ්කාරමමඞ්කාරමානානුසයා සුසමූහතා. තස්මා ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස න එවං හොති – ‘අහං සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං සමාපජ්ජාමී’ති වා ‘අහං සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං සමාපන්නො’ති වා ‘අහං සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධා වුට්ඨිතො’ති වා’’ති. නවමං. 340. En Sāvatthī. El venerable Sāriputta dijo: «Aquí, amigos, tras haber trascendido por completo la esfera de la ni-percepción-ni-no-percepción, entro y permanezco en la cesación de la percepción y el sentimiento. A mí, amigos, no me surgen pensamientos como: “estoy entrando en la cesación de la percepción y el sentimiento”, o “he entrado en la cesación de la percepción y el sentimiento”, o “estoy saliendo de la cesación de la percepción y el sentimiento”». «Esto se debe a que, para el venerable Sāriputta, las tendencias latentes del egoísmo, de la posesividad y del orgullo han sido bien erradicadas desde hace mucho tiempo. Por lo tanto, al venerable Sāriputta no le surgen pensamientos como: “estoy entrando en la cesación de la percepción y el sentimiento”, o “he entrado en la cesación de la percepción y el sentimiento”, o “estoy saliendo de la cesación de la percepción y el sentimiento”». Noveno. 10. සූචිමුඛීසුත්තං 10. Discurso sobre Sūcimukhī 341. එකං සමයං ආයස්මා සාරිපුත්තො රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. අථ ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය රාජගහෙ පිණ්ඩාය පාවිසි. රාජගහෙ සපදානං පිණ්ඩාය චරිත්වා තං පිණ්ඩපාතං අඤ්ඤතරං කුට්ටමූලං නිස්සාය පරිභුඤ්ජති. අථ ඛො සූචිමුඛී පරිබ්බාජිකා යෙනායස්මා සාරිපුත්තො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං එතදවොච – 341. En una ocasión, el venerable Sāriputta residía en Rājagaha, en el Bosque de Bambú, en el Refugio de las Ardillas. Entonces, el venerable Sāriputta, habiéndose vestido por la mañana y tomando su cuenco y sus mantos, entró en Rājagaha por limosna. Después de caminar por limosna de casa en casa en Rājagaha y habiendo obtenido su comida, se sentó apoyado contra una pared para comerla. En ese momento, la mendicante Sūcimukhī se acercó al venerable Sāriputta y le dijo lo siguiente: ‘‘කිං නු ඛො, සමණ, අධොමුඛො භුඤ්ජසී’’ති? ‘‘න ඛ්වාහං, භගිනි, අධොමුඛො භුඤ්ජාමී’’ති. ‘‘තෙන හි, සමණ, උබ්භමුඛො භුඤ්ජසී’’ති? ‘‘න ඛ්වාහං, භගිනි, උබ්භමුඛො භුඤ්ජාමී’’ති. ‘‘තෙන හි, සමණ, දිසාමුඛො භුඤ්ජසී’’ති? ‘‘න ඛ්වාහං, භගිනි, දිසාමුඛො භුඤ්ජාමී’’ති. ‘‘තෙන හි, සමණ, විදිසාමුඛො භුඤ්ජසී’’ති? ‘‘න ඛ්වාහං, භගිනි, විදිසාමුඛො භුඤ්ජාමී’’ති. «¿Acaso comes, asceta, mirando hacia abajo?». «No como mirando hacia abajo, hermana». «Entonces, ¿acaso comes, asceta, mirando hacia arriba?». «No como mirando hacia arriba, hermana». «Entonces, ¿acaso comes, asceta, mirando hacia los puntos cardinales?». «No como mirando hacia los puntos cardinales, hermana». «Entonces, ¿acaso comes, asceta, mirando hacia los puntos intermedios?». «No como mirando hacia los puntos intermedios, hermana». ‘‘‘කිං නු, සමණ, අධොමුඛො භුඤ්ජසී’ති ඉති පුට්ඨො සමානො ‘න ඛ්වාහං, භගිනි, අධොමුඛො භුඤ්ජාමී’ති වදෙසි. ‘තෙන හි, සමණ, උබ්භමුඛො භුඤ්ජසී’ති ඉති පුට්ඨො සමානො ‘න ඛ්වාහං, භගිනි, උබ්භමුඛො භුඤ්ජාමී’ති වදෙසි. ‘තෙන හි, සමණ, දිසාමුඛො භුඤ්ජසී’ති ඉති පුට්ඨො සමානො ‘න ඛ්වාහං, භගිනි, දිසාමුඛො භුඤ්ජාමී’ති වදෙසි. ‘තෙන හි, සමණ, විදිසාමුඛො භුඤ්ජසී’ති ඉති පුට්ඨො සමානො ‘න ඛ්වාහං, භගිනි, විදිසාමුඛො භුඤ්ජාමී’ති වදෙසි’’. «Cuando se te pregunta: “¿Acaso comes, asceta, mirando hacia abajo?”, respondes: “No como mirando hacia abajo, hermana”. Cuando se te pregunta: “¿Acaso comes, asceta, mirando hacia arriba?”, respondes: “No como mirando hacia arriba, hermana”. Cuando se te pregunta: “¿Acaso comes, asceta, mirando hacia los puntos cardinales?”, respondes: “No como mirando hacia los puntos cardinales, hermana”. Cuando se te pregunta: “¿Acaso comes, asceta, mirando hacia los puntos intermedios?”, respondes: “No como mirando hacia los puntos intermedios, hermana”». ‘‘කථඤ්චරහි[Pg.201], සමණ, භුඤ්ජසී’’ති? ‘‘යෙ හි කෙචි, භගිනි, සමණබ්‍රාහ්මණා වත්ථුවිජ්ජාතිරච්ඡානවිජ්ජාය මිච්ඡාජීවෙන ජීවිකං කප්පෙන්ති, ඉමෙ වුච්චන්ති, භගිනි, සමණබ්‍රාහ්මණා ‘අධොමුඛා භුඤ්ජන්තී’ති. යෙ හි කෙචි, භගිනි, සමණබ්‍රාහ්මණා නක්ඛත්තවිජ්ජාතිරච්ඡානවිජ්ජාය මිච්ඡාජීවෙන ජීවිකං කප්පෙන්ති, ඉමෙ වුච්චන්ති, භගිනි, සමණබ්‍රාහ්මණා ‘උබ්භමුඛා භුඤ්ජන්තී’ති. යෙ හි කෙචි, භගිනි, සමණබ්‍රාහ්මණා දූතෙය්‍යපහිණගමනානුයොගාය මිච්ඡාජීවෙන ජීවිකං කප්පෙන්ති, ඉමෙ වුච්චන්ති, භගිනි, සමණබ්‍රාහ්මණා ‘දිසාමුඛා භුඤ්ජන්තී’ති. යෙ හි කෙචි, භගිනි, සමණබ්‍රාහ්මණා අඞ්ගවිජ්ජාතිරච්ඡානවිජ්ජාය මිච්ඡාජීවෙන ජීවිකං කප්පෙන්ති, ඉමෙ වුච්චන්ති, භගිනි, සමණබ්‍රාහ්මණා ‘විදිසාමුඛා භුඤ්ජන්තී’’’ති. «¿Cómo comes entonces, asceta?». «Hermana, aquellos ascetas y brahmanes que se ganan la vida mediante el modo de vida erróneo de la geomancia y otras ciencias mundanas similares, de ellos se dice, hermana, que “comen mirando hacia abajo”. Aquellos ascetas y brahmanes que se ganan la vida mediante el modo de vida erróneo de la astrología y otras ciencias mundanas similares, de ellos se dice, hermana, que “comen mirando hacia arriba”. Aquellos ascetas y brahmanes que se ganan la vida mediante el modo de vida erróneo de actuar como mensajeros o mandaderos, de ellos se dice, hermana, que “comen mirando hacia los puntos cardinales”. Aquellos ascetas y brahmanes que se ganan la vida mediante el modo de vida erróneo de la quiromancia y otras ciencias mundanas similares, de ellos se dice, hermana, que “comen mirando hacia los puntos intermedios”». ‘‘සො ඛ්වාහං, භගිනි, න වත්ථුවිජ්ජාතිරච්ඡානවිජ්ජාය මිච්ඡාජීවෙන ජීවිකං කප්පෙමි, න නක්ඛත්තවිජ්ජාතිරච්ඡානවිජ්ජාය මිච්ඡාජීවෙන ජීවිකං කප්පෙමි, න දූතෙය්‍යපහිණගමනානුයොගාය මිච්ඡාජීවෙන ජීවිකං කප්පෙමි, න අඞ්ගවිජ්ජාතිරච්ඡානවිජ්ජාය මිච්ඡාජීවෙන ජීවිකං කප්පෙමි. ධම්මෙන භික්ඛං පරියෙසාමි; ධම්මෙන භික්ඛං පරියෙසිත්වා භුඤ්ජාමී’’ති. «Yo, hermana, no me gano la vida mediante el modo de vida erróneo de la geomancia, ni mediante la astrología, ni actuando como mensajero, ni mediante la quiromancia. Busco mis limosnas de manera justa; y habiendo buscado limosnas de manera justa, como». අථ ඛො සූචිමුඛී පරිබ්බාජිකා රාජගහෙ රථියාය රථියං, සිඞ්ඝාටකෙන සිඞ්ඝාටකං උපසඞ්කමිත්වා එවමාරොචෙසි – ‘‘ධම්මිකං සමණා සක්‍යපුත්තියා ආහාරං ආහාරෙන්ති; අනවජ්ජං සමණා සක්‍යපුත්තියා ආහාරං ආහාරෙන්ති. දෙථ සමණානං සක්‍යපුත්තියානං පිණ්ඩ’’න්ති. දසමං. Entonces, la mendicante Sūcimukhī fue por Rājagaha de calle en calle y de cruce en cruce anunciando lo siguiente: «Los ascetas seguidores del hijo de los Sakya toman alimentos de manera justa; los ascetas seguidores del hijo de los Sakya toman alimentos de manera irreprochable. Dad limosnas a los ascetas seguidores del hijo de los Sakya». Décimo. සාරිපුත්තසංයුත්තං සමත්තං. El Sāriputta Saṃyutta ha concluido. තස්සුද්දානං – Este es el resumen de los discursos: විවෙකජං අවිතක්කං, පීති උපෙක්ඛා චතුත්ථකං; ආකාසඤ්චෙව විඤ්ඤාණං, ආකිඤ්චං නෙවසඤ්ඤිනා; නිරොධො නවමො වුත්තො, දසමං සූචිමුඛී චාති. Viveka, Avitakka, Pīti, el cuarto es Upekkhā; Ākāsa, Viññāṇa, Ākiñcañña, Nevasaññī; el noveno es Nirodha, y el décimo es Sūcimukhī. 8. නාගසංයුත්තං 8. Nāga Saṃyutta 1. සුද්ධිකසුත්තං 1. Discurso sobre el Simple Enunciado 342. සාවත්ථිනිදානං[Pg.202]. ‘‘චතස්සො ඉමා, භික්ඛවෙ, නාගයොනියො. කතමා චතස්සො? අණ්ඩජා නාගා, ජලාබුජා නාගා, සංසෙදජා නාගා, ඔපපාතිකා නාගා – ඉමා ඛො, භික්ඛවෙ, චතස්සො නාගයොනියො’’ති. පඨමං. 342. En Sāvatthī. «Monjes, hay estos cuatro tipos de nacimiento de los nagas. ¿Cuáles son los cuatro? Los nagas nacidos de huevo, los nagas nacidos de útero, los nagas nacidos de la humedad y los nagas de nacimiento espontáneo. Estos son, monjes, los cuatro tipos de nacimiento de los nagas». Primero. 2. පණීතතරසුත්තං 2. Discurso sobre los Más Excelentes 343. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘චතස්සො ඉමා, භික්ඛවෙ, නාගයොනියො. කතමා චතස්සො? අණ්ඩජා නාගා, ජලාබුජා නාගා, සංසෙදජා නාගා, ඔපපාතිකා නාගා. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, අණ්ඩජෙහි නාගෙහි ජලාබුජා ච සංසෙදජා ච ඔපපාතිකා ච නාගා පණීතතරා. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, අණ්ඩජෙහි ච ජලාබුජෙහි ච නාගෙහි සංසෙදජා ච ඔපපාතිකා ච නාගා පණීතතරා. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, අණ්ඩජෙහි ච ජලාබුජෙහි ච සංසෙදජෙහි ච නාගෙහි ඔපපාතිකා නාගා පණීතතරා. ඉමා ඛො, භික්ඛවෙ, චතස්සො නාගයොනියො’’ති. දුතියං. 343. En Sāvatthī. «Monjes, hay estos cuatro tipos de nacimiento de los nagas. ¿Cuáles son los cuatro? Los nagas nacidos de huevo, los nagas nacidos de útero, los nagas nacidos de la humedad y los nagas de nacimiento espontáneo. Entre ellos, monjes, los nagas nacidos de útero, los nacidos de la humedad y los de nacimiento espontáneo son más excelentes que los nacidos de huevo. Entre ellos, los nagas nacidos de la humedad y los de nacimiento espontáneo son más excelentes que los nacidos de huevo y los nacidos de útero. Entre ellos, los nagas de nacimiento espontáneo son más excelentes que los nacidos de huevo, los nacidos de útero y los nacidos de la humedad. Estos son, monjes, los cuatro tipos de nacimiento de los nagas». Segundo. 3. උපොසථසුත්තං 3. Discurso sobre el Uposatha 344. එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. අථ ඛො අඤ්ඤතරො භික්ඛු යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චෙ අණ්ඩජා නාගා උපොසථං උපවසන්ති වොස්සට්ඨකායා ච භවන්තී’’ති? 344. En una ocasión, el Bienaventurado residía en Sāvatthī, en el Bosque de Jeta, en el monasterio de Anāthapiṇḍika. Entonces, un monje se acercó al Bienaventurado, le rindió homenaje y se sentó a un lado. Sentado allí, el monje le dijo al Bienaventurado: «Señor, ¿cuál es la causa, cuál es el motivo por el que en este mundo algunos nagas nacidos de huevo observan el día de Uposatha y renuncian a sus cuerpos?». ‘‘ඉධ, භික්ඛු, එකච්චානං අණ්ඩජානං නාගානං එවං හොති – ‘මයං ඛො පුබ්බෙ කායෙන ද්වයකාරිනො අහුම්හ, වාචාය ද්වයකාරිනො, මනසා ද්වයකාරිනො. තෙ මයං කායෙන ද්වයකාරිනො, වාචාය ද්වයකාරිනො, මනසා ද්වයකාරිනො, කායස්ස භෙදා පරං මරණා අණ්ඩජානං නාගානං සහබ්‍යතං උපපන්නා. සචජ්ජ මයං කායෙන සුචරිතං චරෙය්‍යාම, වාචාය සුචරිතං චරෙය්‍යාම, මනසා සුචරිතං චරෙය්‍යාම, එවං මයං [Pg.203] කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජෙය්‍යාම. හන්ද, මයං එතරහි කායෙන සුචරිතං චරාම, වාචාය සුචරිතං චරාම, මනසා සුචරිතං චරාමා’ති. අයං ඛො, භික්ඛු, හෙතු, අයං පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චෙ අණ්ඩජා නාගා උපොසථං උපවසන්ති වොස්සට්ඨකායා ච භවන්තී’’ති. තතියං. “Aquí, monje, a algunos nagas nacidos de huevo se les ocurre este pensamiento: ‘En el pasado, ciertamente, solíamos actuar de dos maneras con el cuerpo, de dos maneras con el habla y de dos maneras con la mente. Nosotros, que actuábamos de esas dos maneras con el cuerpo, el habla y la mente, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, hemos renacido en compañía de los nagas nacidos de huevo. Si hoy practicáramos una buena conducta con el cuerpo, si practicáramos una buena conducta con el habla, si practicáramos una buena conducta con la mente; entonces, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renaceríamos en un buen destino, en un mundo celestial. ¡Ea! Practiquemos ahora una buena conducta con el cuerpo, practiquemos una buena conducta con el habla, practiquemos una buena conducta con la mente’. Esta es la causa, monje, este es el motivo por el cual algunos nagas nacidos de huevo aquí observan el uposatha y permanecen con sus cuerpos entregados [a la práctica]”. Tercero. 4. දුතියඋපොසථසුත්තං 4. Segundo Discurso sobre el Uposatha 345. සාවත්ථිනිදානං. අථ ඛො අඤ්ඤතරො භික්ඛු යෙන භගවා…පෙ… එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චෙ ජලාබුජා නාගා උපොසථං උපවසන්ති වොස්සට්ඨකායා ච භවන්තී’’ති? ‘‘ඉධ, භික්ඛු…පෙ… අයං ඛො, භික්ඛු, හෙතු, අයං පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චෙ ජලාබුජා නාගා උපොසථං උපවසන්ති වොස්සට්ඨකායා ච භවන්තී’’ති. චතුත්ථං. 345. En Sāvatthī. Entonces, cierto monje se acercó a donde estaba el Bienaventurado... sentado a un lado, aquel monje dijo esto al Bienaventurado: “Señor, ¿cuál es la causa, cuál es el motivo por el cual algunos nagas nacidos de útero aquí observan el uposatha y permanecen con sus cuerpos entregados [a la práctica]?”. “Aquí, monje... [igual que el anterior]... Esta es la causa, monje, este es el motivo por el cual algunos nagas nacidos de útero aquí observan el uposatha y permanecen con sus cuerpos entregados [a la práctica]”. Cuarto. 5. තතියඋපොසථසුත්තං 5. Tercer Discurso sobre el Uposatha 346. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චෙ සංසෙදජා නාගා උපොසථං උපවසන්ති වොස්සට්ඨකායා ච භවන්තී’’ති? ‘‘ඉධ, භික්ඛු…පෙ… අයං ඛො, භික්ඛු, හෙතු, අයං පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චෙ සංසෙදජා නාගා උපොසථං උපවසන්ති වොස්සට්ඨකායා ච භවන්තී’’ති. පඤ්චමං. 346. En Sāvatthī. Sentado a un lado, aquel monje dijo esto al Bienaventurado: “Señor, ¿cuál es la causa, cuál es el motivo por el cual algunos nagas nacidos de la humedad aquí observan el uposatha y permanecen con sus cuerpos entregados [a la práctica]?”. “Aquí, monje... [igual que el anterior]... Esta es la causa, monje, este es el motivo por el cual algunos nagas nacidos de la humedad aquí observan el uposatha y permanecen con sus cuerpos entregados [a la práctica]”. Quinto. 6. චතුත්ථඋපොසථසුත්තං 6. Cuarto Discurso sobre el Uposatha 347. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චෙ ඔපපාතිකා නාගා උපොසථං උපවසන්ති වොස්සට්ඨකායා ච භවන්තී’’ති? 347. En Sāvatthī. Sentado a un lado, aquel monje dijo esto al Bienaventurado: “Señor, ¿cuál es la causa, cuál es el motivo por el cual algunos nagas de nacimiento espontáneo aquí observan el uposatha y permanecen con sus cuerpos entregados [a la práctica]?”. ‘‘ඉධ, භික්ඛු, එකච්චානං ඔපපාතිකානං නාගානං එවං හොති – ‘මයං ඛො පුබ්බෙ කායෙන ද්වයකාරිනො අහුම්හ, වාචාය ද්වයකාරිනො, මනසා ද්වයකාරිනො. තෙ මයං කායෙන ද්වයකාරිනො, වාචාය ද්වයකාරිනො, මනසා ද්වයකාරිනො, කායස්ස භෙදා පරං මරණා ඔපපාතිකානං නාගානං සහබ්‍යතං උපපන්නා. සචජ්ජ මයං කායෙන සුචරිතං චරෙය්‍යාම[Pg.204], වාචාය… මනසා සුචරිතං චරෙය්‍යාම, එවං මයං කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජෙය්‍යාම. හන්ද, මයං එතරහි කායෙන සුචරිතං චරාම, වාචාය… මනසා සුචරිතං චරාමා’ති. අයං ඛො, භික්ඛු, හෙතු, අයං පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චෙ ඔපපාතිකා නාගා උපොසථං උපවසන්ති වොස්සට්ඨකායා ච භවන්තී’’ති. ඡට්ඨං. “Aquí, monje, a algunos nagas de nacimiento espontáneo se les ocurre este pensamiento: ‘En el pasado, ciertamente, solíamos actuar de dos maneras con el cuerpo, de dos maneras con el habla y de dos maneras con la mente. Nosotros, que actuábamos de esas dos maneras con el cuerpo, el habla y la mente, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, hemos renacido en compañía de los nagas de nacimiento espontáneo. Si hoy practicáramos una buena conducta con el cuerpo... si practicáramos una buena conducta con la mente; entonces, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renaceríamos en un buen destino, en un mundo celestial. ¡Ea! Practiquemos ahora una buena conducta con el cuerpo, con el habla... con la mente’. Esta es la causa, monje, este es el motivo por el cual algunos nagas de nacimiento espontáneo aquí observan el uposatha y permanecen con sus cuerpos entregados [a la práctica]”. Sexto. 7. සුතසුත්තං 7. Discurso sobre lo Oído 348. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චො කායස්ස භෙදා පරං මරණා අණ්ඩජානං නාගානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’’ති? 348. En Sāvatthī. Sentado a un lado, aquel monje dijo esto al Bienaventurado: “Señor, ¿cuál es la causa, cuál es el motivo por el cual cierta persona, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los nagas nacidos de huevo?”. ‘‘ඉධ, භික්ඛු, එකච්චො කායෙන ද්වයකාරී හොති, වාචාය ද්වයකාරී හොති, මනසා ද්වයකාරී හොති. තස්ස සුතං හොති – ‘අණ්ඩජා නාගා දීඝායුකා වණ්ණවන්තො සුඛබහුලා’ති. තස්ස එවං හොති – ‘අහො වතාහං කායස්ස භෙදා පරං මරණා අණ්ඩජානං නාගානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජෙය්‍ය’න්ති. සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා අණ්ඩජානං නාගානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජති. අයං ඛො, භික්ඛු, හෙතු, අයං පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චො කායස්ස භෙදා පරං මරණා අණ්ඩජානං නාගානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’’ති. සත්තමං. “Aquí, monje, cierta persona actúa de dos maneras con el cuerpo, actúa de dos maneras con el habla y actúa de dos maneras con la mente. Ella ha oído: ‘Los nagas nacidos de huevo son de larga vida, hermosos y disfrutan de mucha felicidad’. Entonces piensa: ‘¡Oh, ojalá yo, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renaciera en compañía de los nagas nacidos de huevo!’. Y tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los nagas nacidos de huevo. Esta es la causa, monje, este es el motivo por el cual cierta persona, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los nagas nacidos de huevo”. Séptimo. 8. දුතියසුතසුත්තං 8. Segundo Discurso sobre lo Oído 349. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චො කායස්ස භෙදා පරං මරණා ජලාබුජානං නාගානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’’ති?…පෙ… අයං ඛො, භික්ඛු, හෙතු, අයං පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චො කායස්ස භෙදා පරං මරණා ජලාබුජානං නාගානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතීති. අට්ඨමං. 349. En Sāvatthī. Sentado a un lado, aquel monje dijo esto al Bienaventurado: “Señor, ¿cuál es la causa, cuál es el motivo por el cual cierta persona, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los nagas nacidos de útero?”... [Igual que el anterior]... “Esta es la causa, monje, este es el motivo por el cual cierta persona, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los nagas nacidos de útero”. Octavo. 9. තතියසුතසුත්තං 9. Tercer Discurso sobre lo Oído 350. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චො කායස්ස [Pg.205] භෙදා පරං මරණා සංසෙදජානං නාගානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’’ති?…පෙ… අයං ඛො, භික්ඛු, හෙතු, අයං පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චො කායස්ස භෙදා පරං මරණා සංසෙදජානං නාගානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතීති. නවමං. 350. En Sāvatthī. Sentado a un lado, aquel monje dijo esto al Bienaventurado: “Señor, ¿cuál es la causa, cuál es el motivo por el cual cierta persona, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los nagas nacidos de la humedad?”... [Igual que el anterior]... “Esta es la causa, monje, este es el motivo por el cual cierta persona, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los nagas nacidos de la humedad”. Noveno. 10. චතුත්ථසුතසුත්තං 10. Cuarto Discurso sobre lo Oído 351. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චො කායස්ස භෙදා පරං මරණා ඔපපාතිකානං නාගානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’’ති? 351. En Sāvatthī. Sentado a un lado, aquel monje dijo esto al Bienaventurado: “Señor, ¿cuál es la causa, cuál es el motivo por el cual cierta persona, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los nagas de nacimiento espontáneo?”. ‘‘ඉධ, භික්ඛු, එකච්චො කායෙන ද්වයකාරී හොති, වාචාය ද්වයකාරී, මනසා ද්වයකාරී. තස්ස සුතං හොති – ‘ඔපපාතිකා නාගා දීඝායුකා වණ්ණවන්තො සුඛබහුලා’ති. තස්ස එවං හොති – ‘අහො වතාහං කායස්ස භෙදා පරං මරණා ඔපපාතිකානං නාගානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජෙය්‍ය’න්ති. සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා ඔපපාතිකානං නාගානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජති. අයං ඛො, භික්ඛු, හෙතු, අයං පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චො කායස්ස භෙදා පරං මරණා ඔපපාතිකානං නාගානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’’ති. දසමං. “Aquí, monje, cierta persona actúa de dos maneras con el cuerpo, actúa de dos maneras con el habla y actúa de dos maneras con la mente. Ella ha oído: ‘Los nagas de nacimiento espontáneo son de larga vida, hermosos y disfrutan de mucha felicidad’. Entonces piensa: ‘¡Oh, ojalá yo, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renaciera en compañía de los nagas de nacimiento espontáneo!’. Y tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los nagas de nacimiento espontáneo. Esta es la causa, monje, este es el motivo por el cual cierta persona, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los nagas de nacimiento espontáneo”. Décimo. 11-20. අණ්ඩජදානූපකාරසුත්තදසකං 11-20. Decena de discursos sobre nagas nacidos de huevo y la ayuda de las ofrendas 352-361. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චො කායස්ස භෙදා පරං මරණා අණ්ඩජානං නාගානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’’ති? 352-361. Sentado a un lado, aquel monje dijo al Bendito: "¿Cuál es la causa, Señor, cuál es la condición por la cual alguien aquí, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los nagas nacidos de huevos?". ‘‘ඉධ, භික්ඛු, එකච්චො කායෙන ද්වයකාරී හොති, වාචාය ද්වයකාරී, මනසා ද්වයකාරී. තස්ස සුතං හොති – ‘අණ්ඩජා නාගා දීඝායුකා වණ්ණවන්තො සුඛබහුලා’ති. තස්ස එවං හොති – ‘අහො වතාහං කායස්ස භෙදා පරං මරණා අණ්ඩජානං නාගානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජෙය්‍ය’න්ති. සො අන්නං දෙති. සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා අණ්ඩජානං නාගානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජති. අයං ඛො, භික්ඛු, හෙතු…පෙ… උපපජ්ජතීති…පෙ… සො පානං දෙති…පෙ… වත්ථං දෙති…පෙ… යානං දෙති…පෙ… මාලං දෙති…පෙ… ගන්ධං දෙති…පෙ… විලෙපනං දෙති…පෙ… සෙය්‍යං දෙති…පෙ… ආවසථං දෙති…පෙ… පදීපෙය්‍යං [Pg.206] දෙති. සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා අණ්ඩජානං නාගානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජති. අයං ඛො, භික්ඛු, හෙතු, අයං පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චො කායස්ස භෙදා පරං මරණා අණ්ඩජානං නාගානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’’ති. වීසතිමං. "Aquí, monje, alguien actúa de manera dual con el cuerpo, de manera dual con el habla y de manera dual con la mente. Él ha oído: 'Los nagas nacidos de huevos son de larga vida, hermosos y muy felices'. Entonces piensa: '¡Oh, que tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, pudiera renacer en compañía de los nagas nacidos de huevos!'. Él da comida. Tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los nagas nacidos de huevos. Esta es la causa, monje... renace... Él da bebida... ropa... un vehículo... guirnaldas... perfumes... ungüentos... un lecho... una morada... una lámpara. Tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los nagas nacidos de huevos. Esta es la causa, monje, esta es la condición por la cual alguien aquí, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los nagas nacidos de huevos". Vigésimo. 21-50. ජලාබුජාදිදානූපකාරසුත්තත්තිංසකං 21-50. Los treinta discursos sobre el apoyo de la generosidad para los nacidos de matriz y otros. 362-391. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චො කායස්ස භෙදා පරං මරණා ජලාබුජානං නාගානං…පෙ… සංසෙදජානං නාගානං…පෙ… ඔපපාතිකානං නාගානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’’ති? 362-391. En Savatthi. Sentado a un lado, aquel monje dijo al Bendito: "¿Cuál es la causa, Señor, cuál es la condición por la cual alguien aquí, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los nagas nacidos de una matriz... los nagas nacidos de la humedad... los nagas de nacimiento espontáneo?". ‘‘ඉධ, භික්ඛු, එකච්චො කායෙන ද්වයකාරී හොති, වාචාය ද්වයකාරී, මනසා ද්වයකාරී. තස්ස සුතං හොති – ‘ඔපපාතිකා නාගා දීඝායුකා වණ්ණවන්තො සුඛබහුලා’ති. තස්ස එවං හොති – ‘අහො වතාහං කායස්ස භෙදා පරං මරණා ඔපපාතිකානං නාගානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජෙය්‍ය’න්ති. සො අන්නං දෙති…පෙ… පානං දෙති…පෙ… පදීපෙය්‍යං දෙති. සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා ඔපපාතිකානං නාගානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජති. අයං ඛො, භික්ඛු, හෙතු, අයං පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චො කායස්ස භෙදා පරං මරණා ඔපපාතිකානං නාගානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’’ති. "Aquí, monje, alguien actúa de manera dual con el cuerpo, de manera dual con el habla y de manera dual con la mente. Él ha oído: 'Los nagas de nacimiento espontáneo son de larga vida, hermosos y muy felices'. Él piensa: '¡Oh, que tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, pudiera renacer en compañía de los nagas de nacimiento espontáneo!'. Él da comida... bebida... una lámpara. Tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los nagas de nacimiento espontáneo. Esta es la causa, monje, esta es la condición por la cual alguien aquí, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los nagas de nacimiento espontáneo". (ඉමිනා පෙය්‍යාලෙන දස දස සුත්තන්තා කාතබ්බා. එවං චතූසු යොනීසු චත්තාලීසං වෙය්‍යාකරණා හොන්ති. පුරිමෙහි පන දසහි සුත්තන්තෙහි සහ හොන්ති පණ්ණාසසුත්තන්තාති.) (Con este mismo esquema de repetición, deben elaborarse diez discursos para cada tipo. Así, hay cuarenta explicaciones para las cuatro formas de nacimiento. Junto con los diez discursos anteriores, el total es de cincuenta discursos). නාගසංයුත්තං සමත්තං. El Nagasamyutta ha concluido. තස්සුද්දානං – El resumen de los contenidos es: සුද්ධිකං පණීතතරං, චතුරො ච උපොසථා; තස්ස සුතං චතුරො ච, දානූපකාරා ච තාලීසං; පණ්ණාස පිණ්ඩතො සුත්තා, නාගම්හි සුප්පකාසිතාති. Suddhika, Panitatara, cuatro sobre el Uposatha; Tassa Suta y cuatro más, y cuarenta sobre el apoyo de la generosidad; en total cincuenta discursos han sido bien expuestos en el Nagasamyutta. 9. සුපණ්ණසංයුත්තං 9. Supannasamyutta (Discursos sobre los garudas). 1. සුද්ධිකසුත්තං 1. Suddhikasutta (Discurso sobre la clasificación pura). 392. සාවත්ථිනිදානං[Pg.207]. ‘‘චතස්සො ඉමා, භික්ඛවෙ, සුපණ්ණයොනියො. කතමා චතස්සො? අණ්ඩජා සුපණ්ණා, ජලාබුජා සුපණ්ණා, සංසෙදජා සුපණ්ණා, ඔපපාතිකා සුපණ්ණා – ඉමා ඛො, භික්ඛවෙ, චතස්සො සුපණ්ණයොනියො’’ති. පඨමං. 392. En Savatthi. "Monjes, existen estas cuatro formas de nacimiento de los supaṇṇas. ¿Cuáles cuatro? Los supaṇṇas nacidos de huevos, los supaṇṇas nacidos de una matriz, los supaṇṇas nacidos de la humedad y los supaṇṇas de nacimiento espontáneo. Estas, monjes, son las cuatro formas de nacimiento de los supaṇṇas". Primero. 2. හරන්තිසුත්තං 2. Harantisutta (Discurso sobre el arrebato). 393. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘චතස්සො ඉමා, භික්ඛවෙ, සුපණ්ණයොනියො. කතමා චතස්සො? අණ්ඩජා…පෙ… ඉමා ඛො, භික්ඛවෙ, චතස්සො සුපණ්ණයොනියො. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, අණ්ඩජා සුපණ්ණා අණ්ඩජෙව නාගෙ හරන්ති, න ජලාබුජෙ, න සංසෙදජෙ, න ඔපපාතිකෙ. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, ජලාබුජා සුපණ්ණා අණ්ඩජෙ ච ජලාබුජෙ ච නාගෙ හරන්ති, න සංසෙදජෙ, න ඔපපාතිකෙ. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, සංසෙදජා සුපණ්ණා අණ්ඩජෙ ච ජලාබුජෙ ච සංසෙදජෙ ච නාගෙ හරන්ති, න ඔපපාතිකෙ. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, ඔපපාතිකා සුපණ්ණා අණ්ඩජෙ ච ජලාබුජෙ ච සංසෙදජෙ ච ඔපපාතිකෙ ච නාගෙ හරන්ති. ඉමා ඛො, භික්ඛවෙ, චතස්සො සුපණ්ණයොනියො’’ති. දුතියං. 393. En Savatthi. "Monjes, existen estas cuatro formas de nacimiento de los supaṇṇas... Entre ellas, monjes, los supaṇṇas nacidos de huevos solo arrebatan a los nagas que también han nacido de huevos, pero no a los nacidos de matriz, ni a los nacidos de humedad, ni a los de nacimiento espontáneo. Los supaṇṇas nacidos de matriz arrebatan a los nagas nacidos de huevos y a los nacidos de matriz, pero no a los nacidos de humedad ni a los de nacimiento espontáneo. Los supaṇṇas nacidos de humedad arrebatan a los nagas nacidos de huevos, a los nacidos de matriz y a los nacidos de humedad, pero no a los de nacimiento espontáneo. Los supaṇṇas de nacimiento espontáneo arrebatan a los nagas nacidos de huevos, a los nacidos de matriz, a los nacidos de humedad y a los de nacimiento espontáneo. Estas, monjes, son las cuatro formas de nacimiento de los supaṇṇas". Segundo. 3. ද්වයකාරීසුත්තං 3. Dvayakarisutta (Discurso sobre el que actúa de manera dual). 394. සාවත්ථිනිදානං. අඤ්ඤතරො භික්ඛු යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චො කායස්ස භෙදා පරං මරණා අණ්ඩජානං සුපණ්ණානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’’ති? ‘‘ඉධ, භික්ඛු, එකච්චො කායෙන ද්වයකාරී හොති, වාචාය ද්වයකාරී, මනසා ද්වයකාරී. තස්ස සුතං හොති – ‘අණ්ඩජා සුපණ්ණා දීඝායුකා වණ්ණවන්තො සුඛබහුලා’ති. තස්ස එවං හොති – ‘අහො වතාහං කායස්ස භෙදා පරං මරණා අණ්ඩජානං සුපණ්ණානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජෙය්‍ය’න්ති. සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා අණ්ඩජානං සුපණ්ණානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජති. අයං ඛො, භික්ඛු, හෙතු, අයං පච්චයො[Pg.208], යෙන මිධෙකච්චො කායස්ස භෙදා පරං මරණා අණ්ඩජානං සුපණ්ණානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’’ති. තතියං. 394. En Savatthi. Un monje se acercó al Bendito; tras acercarse y saludarlo, se sentó a un lado. Sentado a un lado, aquel monje dijo al Bendito: "¿Cuál es la causa, Señor, cuál es la condición por la cual alguien aquí, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los supaṇṇas nacidos de huevos?". "Aquí, monje, alguien actúa de manera dual con el cuerpo, de manera dual con el habla y de manera dual con la mente. Él ha oído: 'Los supaṇṇas nacidos de huevos son de larga vida, hermosos y muy felices'. Él piensa: '¡Oh, que tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, pudiera renacer en compañía de los supaṇṇas nacidos de huevos!'. Tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los supaṇṇas nacidos de huevos. Esta es la causa, monje, esta es la condición por la cual alguien aquí, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los supaṇṇas nacidos de huevos". Tercero. 4-6. දුතියාදිද්වයකාරීසුත්තත්තිකං 4-6. El grupo de tres discursos comenzando por el segundo sobre el que actúa de manera dual. 395-397. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චො කායස්ස භෙදා පරං මරණා ජලාබුජානං සුපණ්ණානං…පෙ… සංසෙදජානං සුපණ්ණානං…පෙ… ඔපපාතිකානං සුපණ්ණානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’’ති? ‘‘ඉධ, භික්ඛු, එකච්චො කායෙන ද්වයකාරී හොති, වාචාය ද්වයකාරී, මනසා ද්වයකාරී. තස්ස සුතං හොති – ‘ඔපපාතිකා සුපණ්ණා දීඝායුකා වණ්ණවන්තො සුඛබහුලා’ති. තස්ස එවං හොති – ‘අහො වතාහං කායස්ස භෙදා පරං මරණා ඔපපාතිකානං සුපණ්ණානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජෙය්‍ය’න්ති. සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා ඔපපාතිකානං සුපණ්ණානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජති. අයං ඛො, භික්ඛු, හෙතු, අයං පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චො කායස්ස භෙදා පරං මරණා ඔපපාතිකානං සුපණ්ණානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’’ති. ඡට්ඨං. 395-397. En Savatthi. Sentado a un lado, aquel monje dijo al Bendito: "¿Cuál es la causa, Señor, cuál es la condición por la cual alguien aquí, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los supaṇṇas nacidos de una matriz... los supaṇṇas nacidos de la humedad... los supaṇṇas de nacimiento espontáneo?". "Aquí, monje, alguien actúa de manera dual con el cuerpo, de manera dual con el habla y de manera dual con la mente. Él ha oído: 'Los supaṇṇas de nacimiento espontáneo son de larga vida, hermosos y muy felices'. Él piensa: '¡Oh, que tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, pudiera renacer en compañía de los supaṇṇas de nacimiento espontáneo!'. Tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los supaṇṇas de nacimiento espontáneo. Esta es la causa, monje, esta es la condición por la cual alguien aquí, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los supaṇṇas de nacimiento espontáneo". Sexto. 7-16. අණ්ඩජදානූපකාරසුත්තදසකං 7-16. Los diez discursos sobre el apoyo de la generosidad para los nacidos de huevos. 398-407. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චො කායස්ස භෙදා පරං මරණා අණ්ඩජානං සුපණ්ණානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’’ති? ‘‘ඉධ, භික්ඛු, එකච්චො කායෙන ද්වයකාරී හොති, වාචාය ද්වයකාරී, මනසා ද්වයකාරී. තස්ස සුතං හොති – ‘අණ්ඩජා සුපණ්ණා දීඝායුකා වණ්ණවන්තො සුඛබහුලා’ති. තස්ස එවං හොති – ‘අහො වතාහං කායස්ස භෙදා පරං මරණා අණ්ඩජානං සුපණ්ණානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජෙය්‍ය’න්ති. සො අන්නං දෙති…පෙ… පානං දෙති… වත්ථං දෙති… යානං දෙති… මාලං දෙති… ගන්ධං දෙති… විලෙපනං දෙති… සෙය්‍යං දෙති… ආවසථං දෙති… පදීපෙය්‍යං දෙති. සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා අණ්ඩජානං සුපණ්ණානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජති. අයං ඛො, භික්ඛු, හෙතු, අයං පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චො කායස්ස භෙදා පරං මරණා අණ්ඩජානං සුපණ්ණානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’’ති. සොළසමං. 398-407. En Sāvatthī. Sentado a un lado, aquel monje dijo esto al Bienaventurado: “¿Cuál es, venerable señor, la causa, cuál es el motivo por el cual alguien aquí, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los supaṇṇas nacidos de huevos?”. “Aquí, monje, alguien realiza acciones de doble naturaleza con el cuerpo, con el habla y con la mente. Ha oído esto: «Los supaṇṇas nacidos de huevos son longevos, hermosos y poseen mucha felicidad». Entonces piensa: «¡Oh, si tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, pudiera yo renacer en compañía de los supaṇṇas nacidos de huevos!». Él da comida... [pe]... da bebida... da ropa... da un vehículo... da guirnaldas... da perfume... da ungüentos... da una cama... da un refugio... da una lámpara. Tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, él renace en compañía de los supaṇṇas nacidos de huevos. Esta es, monje, la causa, este es el motivo por el cual alguien aquí, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los supaṇṇas nacidos de huevos”. Decimosexto. 17-46. ජලාබුජාදිදානූපකාරසුත්තතිංසකං 17-46. Los treinta discursos sobre el don como ayuda para el renacimiento como supaṇṇas nacidos de útero y otros. 408-437. සාවත්ථිනිදානං[Pg.209]. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චො කායස්ස භෙදා පරං මරණා ජලාබුජානං සුපණ්ණානං…පෙ… සංසෙදජානං සුපණ්ණානං…පෙ… ඔපපාතිකානං සුපණ්ණානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’’ති? ‘‘ඉධ, භික්ඛු, එකච්චො කායෙන ද්වයකාරී හොති, වාචාය ද්වයකාරී, මනසා ද්වයකාරී. තස්ස සුතං හොති – ‘ඔපපාතිකා සුපණ්ණා දීඝායුකා වණ්ණවන්තො සුඛබහුලා’ති. තස්ස එවං හොති – ‘අහො වතාහං කායස්ස භෙදා පරං මරණා ඔපපාතිකානං සුපණ්ණානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජෙය්‍ය’න්ති. සො අන්නං දෙති…පෙ… පානං දෙති…පෙ… පදීපෙය්‍යං දෙති. සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා ඔපපාතිකානං සුපණ්ණානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජති. අයං ඛො, භික්ඛු, හෙතු, අයං පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චො කායස්ස භෙදා පරං මරණා ඔපපාතිකානං සුපණ්ණානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’’ති. ඡචත්තාලීසමං. 408-437. En Sāvatthī. Sentado a un lado, aquel monje dijo esto al Bienaventurado: “¿Cuál es, venerable señor, la causa, cuál es el motivo por el cual alguien aquí, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los supaṇṇas nacidos de útero... [pe]... de los supaṇṇas nacidos de la humedad... [pe]... de los supaṇṇas de nacimiento espontáneo?”. “Aquí, monje, alguien realiza acciones de doble naturaleza con el cuerpo, con el habla y con la mente. Ha oído esto: «Los supaṇṇas de nacimiento espontáneo son longevos, hermosos y poseen mucha felicidad». Entonces piensa: «¡Oh, si tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, pudiera yo renacer en compañía de los supaṇṇas de nacimiento espontáneo!». Él da comida... [pe]... da bebida... [pe]... da una lámpara. Tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, él renace en compañía de los supaṇṇas de nacimiento espontáneo. Esta es, monje, la causa, este es el motivo por el cual alguien aquí, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los supaṇṇas de nacimiento espontáneo”. Cuadragésimo sexto. (එවං පිණ්ඩකෙන ඡචත්තාලීසං සුත්තන්තා හොන්ති.) (Así, en total, hay cuarenta y seis discursos). සුපණ්ණසංයුත්තං සමත්තං. El Supaṇṇasaṃyutta ha terminado. තස්සුද්දානං – Su resumen: සුද්ධිකං හරන්ති චෙව, ද්වයකාරී ච චතුරො; දානූපකාරා තාලීසං, සුපණ්ණෙ සුප්පකාසිතාති. El de la pureza y los que tratan sobre arrebatar, y cuatro sobre quien realiza acciones de doble naturaleza; cuarenta sobre la ayuda del don; así están bien explicados en el Supaṇṇa. 10. ගන්ධබ්බකායසංයුත්තං 10. Gandhabbakāyasaṃyutta 1. සුද්ධිකසුත්තං 1. Suddhikasutta (Discurso sobre la clasificación pura) 438. එකං [Pg.210] සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ …පෙ… භගවා එතදවොච – ‘‘ගන්ධබ්බකායිකෙ වො, භික්ඛවෙ, දෙවෙ දෙසෙස්සාමි. තං සුණාථ. කතමා ච, භික්ඛවෙ, ගන්ධබ්බකායිකා දෙවා? සන්ති, භික්ඛවෙ, මූලගන්ධෙ අධිවත්ථා දෙවා. සන්ති, භික්ඛවෙ, සාරගන්ධෙ අධිවත්ථා දෙවා. සන්ති, භික්ඛවෙ, ඵෙග්ගුගන්ධෙ අධිවත්ථා දෙවා. සන්ති, භික්ඛවෙ, තචගන්ධෙ අධිවත්ථා දෙවා. සන්ති, භික්ඛවෙ, පපටිකගන්ධෙ අධිවත්ථා දෙවා. සන්ති, භික්ඛවෙ, පත්තගන්ධෙ අධිවත්ථා දෙවා. සන්ති, භික්ඛවෙ, පුප්ඵගන්ධෙ අධිවත්ථා දෙවා. සන්ති, භික්ඛවෙ, ඵලගන්ධෙ අධිවත්ථා දෙවා. සන්ති, භික්ඛවෙ, රසගන්ධෙ අධිවත්ථා දෙවා. සන්ති, භික්ඛවෙ, ගන්ධගන්ධෙ අධිවත්ථා දෙවා. ඉමෙ වුච්චන්ති, භික්ඛවෙ, ගන්ධබ්බකායිකා දෙවා’’ති. පඨමං. 438. En una ocasión el Bienaventurado residía en Sāvatthī, en el Bosque de Jeta, en el monasterio de Anāthapiṇḍika... [pe]... el Bienaventurado dijo esto: “Monjes, os enseñaré sobre los devas pertenecientes a la hueste de los gandhabbas. Escuchad eso. ¿Y quiénes, monjes, son los devas pertenecientes a la hueste de los gandhabbas? Hay, monjes, devas que residen en la fragancia de las raíces. Hay, monjes, devas que residen en la fragancia del duramen. Hay, monjes, devas que residen en la fragancia de la albura. Hay, monjes, devas que residen en la fragancia de la corteza. Hay, monjes, devas que residen en la fragancia de la película de la corteza. Hay, monjes, devas que residen en la fragancia de las hojas. Hay, monjes, devas que residen en la fragancia de las flores. Hay, monjes, devas que residen en la fragancia de los frutos. Hay, monjes, devas que residen en la fragancia de la savia. Hay, monjes, devas que residen en la fragancia de los aromas. A estos se les llama, monjes, devas pertenecientes a la hueste de los gandhabbas”. Primero. 2. සුචරිතසුත්තං 2. Sucaritasutta (Discurso sobre la buena conducta) 439. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චො කායස්ස භෙදා පරං මරණා ගන්ධබ්බකායිකානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’’ති? ‘‘ඉධ, භික්ඛු, එකච්චො කායෙන සුචරිතං චරති, වාචාය සුචරිතං චරති, මනසා සුචරිතං චරති. තස්ස සුතං හොති – ‘ගන්ධබ්බකායිකා දෙවා දීඝායුකා වණ්ණවන්තො සුඛබහුලා’ති. තස්ස එවං හොති – ‘අහො වතාහං කායස්ස භෙදා පරං මරණා ගන්ධබ්බකායිකානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජෙය්‍ය’න්ති. සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා ගන්ධබ්බකායිකානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජති. අයං ඛො, භික්ඛු, හෙතු, අයං පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චො කායස්ස භෙදා පරං මරණා ගන්ධබ්බකායිකානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’’ති. දුතියං. 439. En Sāvatthī. Sentado a un lado, aquel monje dijo esto al Bienaventurado: “¿Cuál es, venerable señor, la causa, cuál es el motivo por el cual alguien aquí, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los devas pertenecientes a la hueste de los gandhabbas?”. “Aquí, monje, alguien practica la buena conducta con el cuerpo, practica la buena conducta con el habla, practica la buena conducta con la mente. Ha oído esto: «Los devas pertenecientes a la hueste de los gandhabbas son longevos, hermosos y poseen mucha felicidad». Entonces piensa: «¡Oh, si tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, pudiera yo renacer en compañía de los devas pertenecientes a la hueste de los gandhabbas!». Tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, él renace en compañía de los devas pertenecientes a la hueste de los gandhabbas. Esta es, monje, la causa, este es el motivo por el cual alguien aquí, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los devas pertenecientes a la hueste de los gandhabbas”. Segundo. 3. මූලගන්ධදාතාසුත්තං 3. Mūlagandhadātāsutta (Discurso sobre el dador de fragancia de raíces) 440. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චො කායස්ස භෙදා පරං මරණා මූලගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’’ති[Pg.211]? ‘‘ඉධ, භික්ඛු, එකච්චො කායෙන සුචරිතං චරති, වාචාය සුචරිතං චරති, මනසා සුචරිතං චරති. තස්ස සුතං හොති – ‘මූලගන්ධෙ අධිවත්ථා දෙවා දීඝායුකා වණ්ණවන්තො සුඛබහුලා’ති. තස්ස එවං හොති – ‘අහො වතාහං කායස්ස භෙදා පරං මරණා මූලගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජෙය්‍ය’න්ති. සො දාතා හොති මූලගන්ධානං. සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා මූලගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජති. අයං ඛො, භික්ඛු, හෙතු…පෙ… යෙන මිධෙකච්චො කායස්ස භෙදා පරං මරණා මූලගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’’ති. තතියං. 440. En Sāvatthī. Sentado a un lado, aquel monje dijo esto al Bienaventurado: “¿Cuál es, venerable señor, la causa, cuál es el motivo por el cual alguien aquí, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los devas que residen en la fragancia de las raíces?”. “Aquí, monje, alguien practica la buena conducta con el cuerpo, practica la buena conducta con el habla, practica la buena conducta con la mente. Ha oído esto: «Los devas que residen en la fragancia de las raíces son longevos, hermosos y poseen mucha felicidad». Entonces piensa: «¡Oh, si tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, pudiera yo renacer en compañía de los devas que residen en la fragancia de las raíces!». Él es un dador de fragancia de raíces. Tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, él renace en compañía de los devas que residen en la fragancia de las raíces. Esta es, monje, la causa... [pe]... por la cual alguien aquí, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los devas que residen en la fragancia de las raíces”. Tercero. 4-12. සාරගන්ධාදිදාතාසුත්තනවකං 4-12. Los nueve discursos sobre los dadores de fragancia de duramen y otros. 441-449. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චො කායස්ස භෙදා පරං මරණා සාරගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං…පෙ… ඵෙග්ගුගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං… තචගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං… පපටිකගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං… පත්තගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං… පුප්ඵගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං… ඵලගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං… රසගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං… ගන්ධගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’’ති? ‘‘ඉධ, භික්ඛු, එකච්චො කායෙන සුචරිතං චරති, වාචාය සුචරිතං චරති, මනසා සුචරිතං චරති. තස්ස සුතං හොති – ‘සාරගන්ධෙ අධිවත්ථා දෙවා දීඝායුකා වණ්ණවන්තො සුඛබහුලා’ති. තස්ස එවං හොති – ‘අහො වතාහං කායස්ස භෙදා පරං මරණා සාරගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං…පෙ… ඵෙග්ගුගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං… තචගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං… පපටිකගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං… පත්තගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං… පුප්ඵගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං… ඵලගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං… රසගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං… ගන්ධගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජෙය්‍ය’න්ති. සො දාතා හොති සාරගන්ධානං…පෙ… සො දාතා හොති ඵෙග්ගුගන්ධානං… සො දාතා හොති තචගන්ධානං… සො දාතා හොති පපටිකගන්ධානං… සො දාතා හොති පත්තගන්ධානං… සො දාතා හොති පුප්ඵගන්ධානං… සො දාතා හොති ඵලගන්ධානං… සො දාතා හොති රසගන්ධානං… සො දාතා හොති ගන්ධගන්ධානං. සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා ගන්ධගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජති. අයං ඛො, භික්ඛු, හෙතු, අයං [Pg.212] පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චො කායස්ස භෙදා පරං මරණා ගන්ධගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’’ති. ද්වාදසමං. 441-449. En Sāvatthī. Sentado a un lado, aquel monje se dirigió al Bienaventurado: '¿Cuál es la causa, venerable señor, cuál es el motivo por el cual, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, alguien renace en compañía de los devas que habitan en la fragancia del duramen... [etc.]... los devas que habitan en la fragancia de la albura... los devas que habitan en la fragancia de la corteza... los devas que habitan en la fragancia de las escamas de la corteza... los devas que habitan en la fragancia de las hojas... los devas que habitan en la fragancia de las flores... los devas que habitan en la fragancia de los frutos... los devas que habitan en la fragancia de la savia... los devas que habitan en la fragancia de los perfumes?'. 'Aquí, monje, alguien practica la buena conducta con el cuerpo, con la palabra y con la mente. Él ha oído esto: «Los devas que habitan en la fragancia del duramen son de larga vida, hermosos y disfrutan de mucha felicidad». Entonces piensa: «¡Oh, si tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, pudiera yo renacer en compañía de los devas que habitan en la fragancia del duramen... [etc.]... los devas que habitan en la fragancia de la albura... los devas que habitan en la fragancia de la corteza... los devas que habitan en la fragancia de las escamas de la corteza... los devas que habitan en la fragancia de las hojas... los devas que habitan en la fragancia de las flores... los devas que habitan en la fragancia de los frutos... los devas que habitan en la fragancia de la savia... los devas que habitan en la fragancia de los perfumes!». Y él se convierte en un donante de fragancia de duramen... [etc.]... se convierte en un donante de fragancia de albura... fragancia de corteza... fragancia de escamas de corteza... fragancia de hojas... fragancia de flores... fragancia de frutos... fragancia de savia... fragancia de perfumes. Tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los devas que habitan en la fragancia de los perfumes. Esta es, monje, la causa y este es el motivo por el cual alguien, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los devas que habitan en la fragancia de los perfumes'. Duodécimo. 13-22. මූලගන්ධදානූපකාරසුත්තදසකං 13-22. Los diez discursos sobre el apoyo de la dádiva de fragancia de raíz. 450-459. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චො කායස්ස භෙදා පරං මරණා මූලගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’’ති? ‘‘ඉධ, භික්ඛු, එකච්චො කායෙන සුචරිතං චරති, වාචාය සුචරිතං චරති, මනසා සුචරිතං චරති. තස්ස සුතං හොති – ‘මූලගන්ධෙ අධිවත්ථා දෙවා දීඝායුකා වණ්ණවන්තො සුඛබහුලා’ති. තස්ස එවං හොති – ‘අහො වතාහං කායස්ස භෙදා පරං මරණා මූලගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජෙය්‍ය’න්ති. සො අන්නං දෙති…පෙ… පානං දෙති… වත්ථං දෙති… යානං දෙති… මාලං දෙති… ගන්ධං දෙති… විලෙපනං දෙති… සෙය්‍යං දෙති… ආවසථං දෙති… පදීපෙය්‍යං දෙති. සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා මූලගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජති. අයං ඛො, භික්ඛු, හෙතු, අයං පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චො කායස්ස භෙදා පරං මරණා මූලගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’’ති. බාවීසතිමං. 450-459. En Sāvatthī. Sentado a un lado, aquel monje se dirigió al Bienaventurado: '¿Cuál es la causa, venerable señor, cuál es el motivo por el cual, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, alguien renace en compañía de los devas que habitan en la fragancia de raíz?'. 'Aquí, monje, alguien practica la buena conducta con el cuerpo, con la palabra y con la mente. Él ha oído esto: «Los devas que habitan en la fragancia de raíz son de larga vida, hermosos y disfrutan de mucha felicidad». Entonces piensa: «¡Oh, si tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, pudiera yo renacer en compañía de los devas que habitan en la fragancia de raíz!». Y él entrega comida... [etc.]... entrega bebida... ropa... vehículos... guirnaldas... fragancias... ungüentos... lechos... moradas... lámparas. Tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los devas que habitan en la fragancia de raíz. Esta es, monje, la causa y este es el motivo por el cual alguien, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los devas que habitan en la fragancia de raíz'. Vigésimo segundo. 23-112. සාරගන්ධාදිදානූපකාරසුත්තනවුතිකං 23-112. Los noventa discursos sobre el apoyo de la dádiva de fragancia de duramen y otros. 460-549. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චො කායස්ස භෙදා පරං මරණා සාරගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං…පෙ… ඵෙග්ගුගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං… තචගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං … පපටිකගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං… පත්තගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං… පුප්ඵගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං… ඵලගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං… රසගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං… ගන්ධගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’’ති? ‘‘ඉධ, භික්ඛු, එකච්චො කායෙන සුචරිතං චරති, වාචාය සුචරිතං චරති, මනසා සුචරිතං චරති. තස්ස සුතං හොති – ‘ගන්ධගන්ධෙ අධිවත්ථා දෙවා දීඝායුකා වණ්ණවන්තො සුඛබහුලා’ති. තස්ස එවං හොති – ‘අහො වතාහං කායස්ස භෙදා පරං මරණා ගන්ධගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජෙය්‍ය’න්ති. සො අන්නං දෙති…පෙ… පානං දෙති… වත්ථං දෙති… යානං දෙති… මාලං දෙති… ගන්ධං දෙති… විලෙපනං [Pg.213] දෙති… සෙය්‍යං දෙති… ආවසථං දෙති… පදීපෙය්‍යං දෙති. සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා ගන්ධගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජති. අයං ඛො, භික්ඛු, හෙතු, අයං පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චො කායස්ස භෙදා පරං මරණා ගන්ධගන්ධෙ අධිවත්ථානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’’ති. ද්වාදසසතිමං. 460-549. En Sāvatthī. Sentado a un lado, aquel monje se dirigió al Bienaventurado: '¿Cuál es la causa, venerable señor, cuál es el motivo por el cual, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, alguien renace en compañía de los devas que habitan en la fragancia del duramen... [etc.]... los devas que habitan en la fragancia de la albura... los devas que habitan en la fragancia de la corteza... los devas que habitan en la fragancia de las escamas de la corteza... los devas que habitan en la fragancia de las hojas... los devas que habitan en la fragancia de las flores... [etc.]... los devas que habitan en la fragancia de los frutos... [etc.]... los devas que habitan en la fragancia de la savia... [etc.]... los devas que habitan en la fragancia de los perfumes?'. 'Aquí, monje, alguien practica la buena conducta con el cuerpo, con la palabra y con la mente. Él ha oído esto: «Los devas que habitan en la fragancia de los perfumes son de larga vida, hermosos y disfrutan de mucha felicidad». Entonces piensa: «¡Oh, si tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, pudiera yo renacer en compañía de los devas que habitan en la fragancia de los perfumes!». Y él entrega comida... [etc.]... entrega bebida... ropa... vehículos... guirnaldas... fragancias... ungüentos... lechos... moradas... lámparas. Tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los devas que habitan en la fragancia de los perfumes. Esta es, monje, la causa y este es el motivo por el cual alguien, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los devas que habitan en la fragancia de los perfumes'. Centésimo duodécimo. (එවං පිණ්ඩකෙන එකසතඤ්ච ද්වාදස ච සුත්තන්තා හොන්ති.) (Así, en total, hay ciento doce discursos.) ගන්ධබ්බකායසංයුත්තං සමත්තං. El Gandhabbakāyasaṃyutta ha terminado. තස්සුද්දානං – Su resumen es el siguiente: සුද්ධිකඤ්ච සුචරිතං, දාතා හි අපරෙ දස; දානූපකාරා සතධා, ගන්ධබ්බෙ සුප්පකාසිතාති. El de la pureza y el de la buena conducta, y otros diez sobre el donante; los apoyos de la dádiva son por ciento; así se exponen bien los Gandhabbas. 11. වලාහකසංයුත්තං 11. Valāhakasaṃyutta - Discursos vinculados con los espíritus de las nubes 1. සුද්ධිකසුත්තං 1. Suddhikasutta - Discurso sobre el tema puro 550. සාවත්ථිනිදානං[Pg.214]. ‘‘වලාහකකායිකෙ වො, භික්ඛවෙ, දෙවෙ දෙසෙස්සාමි. තං සුණාථ. කතමෙ ච, භික්ඛවෙ, වලාහකකායිකා දෙවා? සන්ති, භික්ඛවෙ, සීතවලාහකා දෙවා; සන්ති උණ්හවලාහකා දෙවා; සන්ති අබ්භවලාහකා දෙවා; සන්ති වාතවලාහකා දෙවා; සන්ති වස්සවලාහකා දෙවා – ඉමෙ වුච්චන්ති, භික්ඛවෙ, ‘වලාහකකායිකා දෙවා’’’ති. පඨමං. 550. En Sāvatthī. 'Monjes, os enseñaré sobre los devas del grupo de las nubes. Escuchad. ¿Y cuáles son, monjes, los devas del grupo de las nubes? Hay, monjes, devas de las nubes frías; hay devas de las nubes calientes; hay devas de las nubes de tormenta; hay devas de las nubes de viento; hay devas de las nubes de lluvia. Estos, monjes, se llaman los devas del grupo de las nubes'. Primero. 2. සුචරිතසුත්තං 2. Sucaritasutta - Discurso sobre la buena conducta 551. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චො කායස්ස භෙදා පරං මරණා වලාහකකායිකානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’’ති? ‘‘ඉධ, භික්ඛු, එකච්චො කායෙන සුචරිතං චරති, වාචාය සුචරිතං චරති, මනසා සුචරිතං චරති. තස්ස සුතං හොති – ‘වලාහකකායිකා දෙවා දීඝායුකා වණ්ණවන්තො සුඛබහුලා’ති. තස්ස එවං හොති – ‘අහො වතාහං කායස්ස භෙදා පරං මරණා වලාහකකායිකානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජෙය්‍ය’න්ති. සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා වලාහකකායිකානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජති. අයං ඛො, භික්ඛු, හෙතු, අයං පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චො කායස්ස භෙදා පරං මරණා වලාහකකායිකානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’’ති. දුතියං. 551. En Sāvatthī. Sentado a un lado, aquel monje se dirigió al Bendito: «Señor, ¿cuál es la causa, cuál es la condición por la cual una persona aquí, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de las deidades que moran en las nubes?». «Aquí, monje, una persona practica la buena conducta con el cuerpo, practica la buena conducta con el habla y practica la buena conducta con la mente. Ella ha oído: “Las deidades que moran en las nubes son longevas, hermosas y abundantes en felicidad”. Entonces piensa: “¡Oh, ojalá que, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renaciera yo en compañía de las deidades que moran en las nubes!”. Tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, esa persona renace en compañía de las deidades que moran en las nubes. Esta es, monje, la causa; esta es la condición por la cual una persona aquí, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de las deidades que moran en las nubes». Segundo. 3-12. සීතවලාහකදානූපකාරසුත්තදසකං 3-12. Diez discursos sobre la ayuda de las ofrendas para renacer entre las deidades de las nubes frías. 552-561. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චො කායස්ස භෙදා පරං මරණා සීතවලාහකානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’’ති? ‘‘ඉධ භික්ඛු, එකච්චො කායෙන සුචරිතං චරති, වාචාය සුචරිතං චරති, මනසා සුචරිතං චරති. තස්ස සුතං හොති – ‘සීතවලාහකා දෙවා දීඝායුකා වණ්ණවන්තො සුඛබහුලා’ති. තස්ස එවං [Pg.215] හොති – ‘අහො වතාහං කායස්ස භෙදා පරං මරණා සීතවලාහකානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජෙය්‍ය’න්ති. සො අන්නං දෙති…පෙ… පදීපෙය්‍යං දෙති. සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා සීතවලාහකානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජති. අයං ඛො, භික්ඛු, හෙතු, අයං පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චො කායස්ස භෙදා පරං මරණා සීතවලාහකානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’’ති. ද්වාදසමං. 552-561. En Sāvatthī. Sentado a un lado, aquel monje se dirigió al Bendito: «Señor, ¿cuál es la causa, cuál es la condición por la cual una persona aquí, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de las deidades de las nubes frías?». «Aquí, monje, una persona practica la buena conducta con el cuerpo, con el habla y con la mente. Ella ha oído: “Las deidades de las nubes frías son longevas, hermosas y abundantes en felicidad”. Entonces piensa: “¡Oh, ojalá que... renaciera yo en compañía de las deidades de las nubes frías!”. Esa persona ofrece comida... (abreviado)... ofrece lámparas. Tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, esa persona renace en compañía de las deidades de las nubes frías. Esta es, monje, la causa; esta es la condición por la cual una persona aquí, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de las deidades de las nubes frías». Duodécimo. 13-52. උණ්හවලාහකදානූපකාරසුත්තචාලීසකං 13-52. Cuarenta discursos sobre la ayuda de las ofrendas para renacer entre las deidades de las nubes cálidas. 562-601. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චො කායස්ස භෙදා පරං මරණා උණ්හවලාහකානං දෙවානං…පෙ… අබ්භවලාහකානං දෙවානං…පෙ… වාතවලාහකානං දෙවානං…පෙ… වස්සවලාහකානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’’ති? ‘‘ඉධ, භික්ඛු, එකච්චො කායෙන සුචරිතං චරති, වාචාය සුචරිතං චරති, මනසා සුචරිතං චරති. තස්ස සුතං හොති – ‘වස්සවලාහකා දෙවා දීඝායුකා වණ්ණවන්තො සුඛබහුලා’ති. තස්ස එවං හොති – ‘අහො වතාහං කායස්ස භෙදා පරං මරණා වස්සවලාහකානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජෙය්‍ය’න්ති. සො අන්නං දෙති…පෙ… පදීපෙය්‍යං දෙති. සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා වස්සවලාහකානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජති. අයං ඛො, භික්ඛු, හෙතු, අයං පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චො කායස්ස භෙදා පරං මරණා වස්සවලාහකානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’’ති. ද්වෙපඤ්ඤාසමං. 562-601. En Sāvatthī. Sentado a un lado, aquel monje se dirigió al Bendito: «Señor, ¿cuál es la causa, cuál es la condición por la cual una persona aquí, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de las deidades de las nubes cálidas... (abreviado)... de las deidades de las nubes de tormenta... de las deidades de las nubes de viento... de las deidades de las nubes de lluvia?». «Aquí, monje, una persona practica la buena conducta con el cuerpo, con el habla y con la mente. Ella ha oído: “Las deidades de las nubes de lluvia son longevas, hermosas y abundantes en felicidad”. Entonces piensa: “¡Oh, ojalá que... renaciera yo en compañía de las deidades de las nubes de lluvia!”. Esa persona ofrece comida... ofrece lámparas. Tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, esa persona renace en compañía de las deidades de las nubes de lluvia. Esta es, monje, la causa; esta es la condición por la cual una persona aquí, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de las deidades de las nubes de lluvia». Quincuagésimo segundo. 53. සීතවලාහකසුත්තං 53. Discurso sobre las deidades de las nubes frías. 602. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො, යෙනෙකදා සීතං හොතී’’ති? ‘‘සන්ති, භික්ඛු, සීතවලාහකා නාම දෙවා. තෙසං යදා එවං හොති – ‘යංනූන මයං සකාය රතියා වසෙය්‍යාමා’ති, තෙසං තං චෙතොපණිධිමන්වාය සීතං හොති. අයං ඛො, භික්ඛු, හෙතු, අයං පච්චයො, යෙනෙකදා සීතං හොතී’’ති. තෙපඤ්ඤාසමං. 602. En Sāvatthī. Sentado a un lado, aquel monje se dirigió al Bendito: «Señor, ¿cuál es la causa, cuál es la condición por la cual a veces hace frío?». «Monje, existen deidades llamadas deidades de las nubes frías. Cuando ellas piensan: “¿Y si disfrutáramos de nuestro propio placer?”, debido a esa resolución mental de ellas, hace frío. Esta es, monje, la causa; esta es la condición por la cual a veces hace frío». Quincuagésimo tercero. 54. උණ්හවලාහකසුත්තං 54. Discurso sobre las deidades de las nubes cálidas. 603. සාවත්ථිනිදානං[Pg.216]. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො, යෙනෙකදා උණ්හං හොතී’’ති? ‘‘සන්ති, භික්ඛු, උණ්හවලාහකා නාම දෙවා. තෙසං යදා එවං හොති – ‘යංනූන මයං සකාය රතියා වසෙය්‍යාමා’ති, තෙසං තං චෙතොපණිධිමන්වාය උණ්හං හොති. අයං ඛො, භික්ඛු, හෙතු, අයං පච්චයො, යෙනෙකදා උණ්හං හොතී’’ති. චතුපඤ්ඤාසමං. 603. En Sāvatthī. Sentado a un lado, aquel monje se dirigió al Bendito: «Señor, ¿cuál es la causa, cuál es la condición por la cual a veces hace calor?». «Monje, existen deidades llamadas deidades de las nubes cálidas. Cuando ellas piensan: “¿Y si disfrutáramos de nuestro propio placer?”, debido a esa resolución mental de ellas, hace calor. Esta es, monje, la causa; esta es la condición por la cual a veces hace calor». Quincuagésimo cuarto. 55. අබ්භවලාහකසුත්තං 55. Discurso sobre las deidades de las nubes de tormenta. 604. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො, යෙනෙකදා අබ්භං හොතී’’ති? ‘‘සන්ති, භික්ඛු, අබ්භවලාහකා නාම දෙවා. තෙසං යදා එවං හොති – ‘යංනූන මයං සකාය රතියා වසෙය්‍යාමා’ති, තෙසං තං චෙතොපණිධිමන්වාය අබ්භං හොති. අයං ඛො, භික්ඛු, හෙතු, අයං පච්චයො, යෙනෙකදා අබ්භං හොතී’’ති. පඤ්චපඤ්ඤාසමං. 604. En Sāvatthī. Sentado a un lado, aquel monje se dirigió al Bendito: «Señor, ¿cuál es la causa, cuál es la condición por la cual a veces aparecen nubes de tormenta?». «Monje, existen deidades llamadas deidades de las nubes de tormenta. Cuando ellas piensan: “¿Y si disfrutáramos de nuestro propio placer?”, debido a esa resolución mental de ellas, aparecen nubes de tormenta. Esta es, monje, la causa; esta es la condición por la cual a veces aparecen nubes de tormenta». Quincuagésimo quinto. 56. වාතවලාහකසුත්තං 56. Discurso sobre las deidades de las nubes de viento. 605. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො, යෙනෙකදා වාතො හොතී’’ති? ‘‘සන්ති, භික්ඛු, වාතවලාහකා නාම දෙවා. තෙසං යදා එවං හොති – ‘යංනූන මයං සකාය රතියා වසෙය්‍යාමා’ති, තෙසං තං චෙතොපණිධිමන්වාය වාතො හොති. අයං ඛො, භික්ඛු, හෙතු, අයං පච්චයො, යෙනෙකදා වාතො හොතී’’ති. ඡප්පඤ්ඤාසමං. 605. En Sāvatthī. Sentado a un lado, aquel monje se dirigió al Bendito: «Señor, ¿cuál es la causa, cuál es la condición por la cual a veces hace viento?». «Monje, existen deidades llamadas deidades de las nubes de viento. Cuando ellas piensan: “¿Y si disfrutáramos de nuestro propio placer?”, debido a esa resolución mental de ellas, hace viento. Esta es, monje, la causa; esta es la condición por la cual a veces hace viento». Quincuagésimo sexto. 57. වස්සවලාහකසුත්තං 57. Discurso sobre las deidades de las nubes de lluvia. 606. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො, යෙනෙකදා දෙවො වස්සතී’’ති? ‘‘සන්ති, භික්ඛු, වස්සවලාහකා නාම දෙවා. තෙසං යදා [Pg.217] එවං හොති – ‘යංනූන මයං සකාය රතියා වසෙය්‍යාමා’ති, තෙසං තං චෙතොපණිධිමන්වාය දෙවො වස්සති. අයං ඛො, භික්ඛු, හෙතු, අයං පච්චයො, යෙනෙකදා දෙවො වස්සතී’’ති. සත්තපඤ්ඤාසමං. 606. En Sāvatthī. Sentado a un lado, aquel monje se dirigió al Bendito: «Señor, ¿cuál es la causa, cuál es la condición por la cual a veces llueve?». «Monje, existen deidades llamadas deidades de las nubes de lluvia. Cuando ellas piensan: “¿Y si disfrutáramos de nuestro propio placer?”, debido a esa resolución mental de ellas, llueve. Esta es, monje, la causa; esta es la condición por la cual a veces llueve». Quincuagésimo séptimo. සත්තපඤ්ඤාසසුත්තන්තං නිට්ඨිතං. Los cincuenta y siete discursos han concluido. වලාහකසංයුත්තං සමත්තං. El Valāhakasaṃyutta está terminado. තස්සුද්දානං – El resumen (uddāna) de este Saṃyutta es: සුද්ධිකං සුචරිතඤ්ච දානූපකාරපඤ්ඤාසං; සීතං උණ්හඤ්ච අබ්භඤ්ච වාතවස්සවලාහකාති. El discurso simple, el de la buena conducta, los cincuenta sobre la ayuda de las ofrendas, y los de las nubes de frío, calor, tormenta, viento y lluvia. 12. වච්ඡගොත්තසංයුත්තං 12. Vacchagottasaṃyutta. 1. රූපඅඤ්ඤාණසුත්තං 1. Discurso sobre el desconocimiento de la forma. 607. එකං [Pg.218] සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. අථ ඛො වච්ඡගොත්තො පරිබ්බාජකො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො වච්ඡගොත්තො පරිබ්බාජකො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භො ගොතම, හෙතු, කො පච්චයො, යානිමානි අනෙකවිහිතානි දිට්ඨිගතානි ලොකෙ උප්පජ්ජන්ති – සස්සතො ලොකොති වා, අසස්සතො ලොකොති වා, අන්තවා ලොකොති වා, අනන්තවා ලොකොති වා, තං ජීවං තං සරීරන්ති වා, අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීරන්ති වා, හොති තථාගතො පරං මරණාති වා, න හොති තථාගතො පරං මරණාති වා, හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණාති වා, නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණාති වා’’ති? ‘‘රූපෙ ඛො, වච්ඡ, අඤ්ඤාණා, රූපසමුදයෙ අඤ්ඤාණා, රූපනිරොධෙ අඤ්ඤාණා, රූපනිරොධගාමිනියා පටිපදාය අඤ්ඤාණා; එවමිමානි අනෙකවිහිතානි දිට්ඨිගතානි ලොකෙ උප්පජ්ජන්ති – සස්සතො ලොකොති වා…පෙ… නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණාති වාති. අයං ඛො, වච්ඡ, හෙතු, අයං පච්චයො, යානිමානි අනෙකවිහිතානි දිට්ඨිගතානි ලොකෙ උප්පජ්ජන්ති – සස්සතො ලොකොති වා, අසස්සතො ලොකොති වා…පෙ… නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණාති වා’’ති. පඨමං. 607. En una ocasión, el Bienaventurado residía en Sāvatthī, en el Bosque de Jeta, en el monasterio de Anāthapiṇḍika. Entonces, el asceta errante Vacchagotta se acercó al Bienaventurado y, tras acercarse, intercambió saludos corteses con él. Después de concluir los saludos y las palabras de cortesía, se sentó a un lado. Sentado a un lado, el asceta errante Vacchagotta dijo al Bienaventurado: '¿Cuál es la causa, venerable Gotama, cuál es el motivo por el cual surgen estos diversos puntos de vista especulativos en el mundo: «el mundo es eterno» o «el mundo no es eterno»; «el mundo es finito» o «el mundo es infinito»; «el alma es lo mismo que el cuerpo» o «el alma es una cosa y el cuerpo otra»; «el Tathāgata existe después de la muerte», «el Tathāgata no existe después de la muerte», «el Tathāgata existe y no existe después de la muerte», o «el Tathāgata ni existe ni no existe después de la muerte»?' 'Vaccha, es por el no conocimiento de la forma física, por el no conocimiento del origen de la forma física, por el no conocimiento de la cesación de la forma física y por el no conocimiento del camino que conduce a la cesación de la forma física; es así como surgen estos diversos puntos de vista especulativos en el mundo: «el mundo es eterno»... o «el Tathāgata ni existe ni no existe después de la muerte». Esta es, Vaccha, la causa, este es el motivo por el cual surgen estos diversos puntos de vista especulativos en el mundo: «el mundo es eterno» o «el mundo no es eterno»... o «el Tathāgata ni existe ni no existe después de la muerte»'. Primero. 2. වෙදනාඅඤ්ඤාණසුත්තං 2. Discurso sobre el no conocimiento de la sensación 608. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො වච්ඡගොත්තො පරිබ්බාජකො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භො ගොතම, හෙතු, කො පච්චයො, යානිමානි අනෙකවිහිතානි දිට්ඨිගතානි ලොකෙ උප්පජ්ජන්ති – සස්සතො ලොකොති වා, අසස්සතො ලොකොති වා…පෙ… නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණාති වා’’ති? ‘‘වෙදනාය ඛො, වච්ඡ, අඤ්ඤාණා, වෙදනාසමුදයෙ අඤ්ඤාණා, වෙදනානිරොධෙ අඤ්ඤාණා, වෙදනානිරොධගාමිනියා [Pg.219] පටිපදාය අඤ්ඤාණා; එවමිමානි අනෙකවිහිතානි දිට්ඨිගතානි ලොකෙ උප්පජ්ජන්ති – සස්සතො ලොකොති වා, අසස්සතො ලොකොති වා…පෙ… නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණාති වාති. අයං ඛො, වච්ඡ, හෙතු, අයං පච්චයො, යානිමානි අනෙකවිහිතානි දිට්ඨිගතානි ලොකෙ උප්පජ්ජන්ති – සස්සතො ලොකොති වා, අසස්සතො ලොකොති වා…පෙ… නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණාති වා’’ති. දුතියං. 608. En Sāvatthī. Sentado a un lado, el asceta errante Vacchagotta dijo al Bienaventurado: '¿Cuál es la causa, venerable Gotama, cuál es el motivo por el cual surgen estos diversos puntos de vista especulativos en el mundo: «el mundo es eterno» o «el mundo no es eterno»... o «el Tathāgata ni existe ni no existe después de la muerte»?' 'Vaccha, es por el no conocimiento de la sensación, por el no conocimiento del origen de la sensación, por el no conocimiento de la cesación de la sensación y por el no conocimiento del camino que conduce a la cesación de la sensación; es así como surgen estos diversos puntos de vista especulativos en el mundo: «el mundo es eterno» o «el mundo no es eterno»... o «el Tathāgata ni existe ni no existe después de la muerte». Esta es, Vaccha, la causa, este es el motivo por el cual surgen estos diversos puntos de vista especulativos en el mundo: «el mundo es eterno» o «el mundo no es eterno»... o «el Tathāgata ni existe ni no existe después de la muerte»'. Segundo. 3. සඤ්ඤාඅඤ්ඤාණසුත්තං 3. Discurso sobre el no conocimiento de la percepción 609. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො වච්ඡගොත්තො පරිබ්බාජකො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භො ගොතම, හෙතු, කො පච්චයො, යානිමානි අනෙකවිහිතානි දිට්ඨිගතානි ලොකෙ උප්පජ්ජන්ති – සස්සතො ලොකොති වා, අසස්සතො ලොකොති වා…පෙ… නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණාති වා’’ති? ‘‘සඤ්ඤාය ඛො, වච්ඡ, අඤ්ඤාණා, සඤ්ඤාසමුදයෙ අඤ්ඤාණා, සඤ්ඤානිරොධෙ අඤ්ඤාණා, සඤ්ඤානිරොධගාමිනියා පටිපදාය අඤ්ඤාණා; එවමිමානි අනෙකවිහිතානි දිට්ඨිගතානි ලොකෙ උප්පජ්ජන්ති – සස්සතො ලොකොති වා, අසස්සතො ලොකොති වා…පෙ… නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණාති වාති. අයං ඛො, වච්ඡ, හෙතු, අයං පච්චයො, යානිමානි අනෙකවිහිතානි දිට්ඨිගතානි ලොකෙ උප්පජ්ජන්ති – සස්සතො ලොකොති වා, අසස්සතො ලොකොති වා…පෙ… නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණාති වා’’ති. තතියං. 609. En Sāvatthī. Sentado a un lado, el asceta errante Vacchagotta dijo al Bienaventurado: '¿Cuál es la causa, venerable Gotama, cuál es el motivo por el cual surgen estos diversos puntos de vista especulativos en el mundo: «el mundo es eterno» o «el mundo no es eterno»... o «el Tathāgata ni existe ni no existe después de la muerte»?' 'Vaccha, es por el no conocimiento de la percepción, por el no conocimiento del origen de la percepción, por el no conocimiento de la cesación de la percepción y por el no conocimiento del camino que conduce a la cesación de la percepción; es así como surgen estos diversos puntos de vista especulativos en el mundo: «el mundo es eterno» o «el mundo no es eterno»... o «el Tathāgata ni existe ni no existe después de la muerte». Esta es, Vaccha, la causa, este es el motivo por el cual surgen estos diversos puntos de vista especulativos en el mundo: «el mundo es eterno» o «el mundo no es eterno»... o «el Tathāgata ni existe ni no existe después de la muerte»'. Tercero. 4. සඞ්ඛාරඅඤ්ඤාණසුත්තං 4. Discurso sobre el no conocimiento de las formaciones 610. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො වච්ඡගොත්තො පරිබ්බාජකො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භො ගොතම, හෙතු, කො පච්චයො, යානිමානි අනෙකවිහිතානි දිට්ඨිගතානි ලොකෙ උප්පජ්ජන්ති – සස්සතො ලොකොති වා, අසස්සතො ලොකොති වා…පෙ… නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණාති වා’’ති? ‘‘සඞ්ඛාරෙසු ඛො, වච්ඡ, අඤ්ඤාණා, සඞ්ඛාරසමුදයෙ අඤ්ඤාණා, සඞ්ඛාරනිරොධෙ අඤ්ඤාණා, සඞ්ඛාරනිරොධගාමිනියා පටිපදාය අඤ්ඤාණා; එවමිමානි අනෙකවිහිතානි දිට්ඨිගතානි ලොකෙ උප්පජ්ජන්ති – සස්සතො ලොකොති වා, අසස්සතො ලොකොති වා…පෙ… නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණාති වාති. අයං ඛො, වච්ඡ, හෙතු, අයං පච්චයො, යානිමානි අනෙකවිහිතානි දිට්ඨිගතානි ලොකෙ [Pg.220] උප්පජ්ජන්ති – සස්සතො ලොකොති වා, අසස්සතො ලොකොති වා…පෙ… නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණාති වා’’ති. චතුත්ථං. 610. En Sāvatthī. Sentado a un lado, el asceta errante Vacchagotta dijo al Bienaventurado: '¿Cuál es la causa, venerable Gotama, cuál es el motivo por el cual surgen estos diversos puntos de vista especulativos en el mundo: «el mundo es eterno» o «el mundo no es eterno»... o «el Tathāgata ni existe ni no existe después de la muerte»?' 'Vaccha, es por el no conocimiento de las formaciones, por el no conocimiento del origen de las formaciones, por el no conocimiento de la cesación de las formaciones y por el no conocimiento del camino que conduce a la cesación de las formaciones; es así como surgen estos diversos puntos de vista especulativos en el mundo: «el mundo es eterno» o «el mundo no es eterno»... o «el Tathāgata ni existe ni no existe después de la muerte». Esta es, Vaccha, la causa, este es el motivo por el cual surgen estos diversos puntos de vista especulativos en el mundo: «el mundo es eterno» o «el mundo no es eterno»... o «el Tathāgata ni existe ni no existe después de la muerte»'. Cuarto. 5. විඤ්ඤාණඅඤ්ඤාණසුත්තං 5. Discurso sobre el no conocimiento de la conciencia 611. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො වච්ඡගොත්තො පරිබ්බාජකො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භො ගොතම, හෙතු, කො පච්චයො, යානිමානි අනෙකවිහිතානි දිට්ඨිගතානි ලොකෙ උප්පජ්ජන්ති – සස්සතො ලොකොති වා, අසස්සතො ලොකොති වා …පෙ… නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණාති වා’’ති? ‘‘විඤ්ඤාණෙ ඛො, වච්ඡ, අඤ්ඤාණා, විඤ්ඤාණසමුදයෙ අඤ්ඤාණා, විඤ්ඤාණනිරොධෙ අඤ්ඤාණා, විඤ්ඤාණනිරොධගාමිනියා පටිපදාය අඤ්ඤාණා; එවමිමානි අනෙකවිහිතානි දිට්ඨිගතානි ලොකෙ උප්පජ්ජන්ති – සස්සතො ලොකොති වා, අසස්සතො ලොකොති වා…පෙ… නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණාති වාති. අයං ඛො, වච්ඡ, හෙතු, අයං පච්චයො, යානිමානි අනෙකවිහිතානි දිට්ඨිගතානි ලොකෙ උප්පජ්ජන්ති – සස්සතො ලොකොති වා, අසස්සතො ලොකොති වා…පෙ… නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණාති වා’’ති. පඤ්චමං. 611. En Sāvatthī. Sentado a un lado, el asceta errante Vacchagotta dijo al Bienaventurado: '¿Cuál es la causa, venerable Gotama, cuál es el motivo por el cual surgen estos diversos puntos de vista especulativos en el mundo: «el mundo es eterno» o «el mundo no es eterno»... o «el Tathāgata ni existe ni no existe después de la muerte»?' 'Vaccha, es por el no conocimiento de la conciencia, por el no conocimiento del origen de la conciencia, por el no conocimiento de la cesación de la conciencia y por el no conocimiento del camino que conduce a la cesación de la conciencia; es así como surgen estos diversos puntos de vista especulativos en el mundo: «el mundo es eterno» o «el mundo no es eterno»... o «el Tathāgata ni existe ni no existe después de la muerte». Esta es, Vaccha, la causa, este es el motivo por el cual surgen estos diversos puntos de vista especulativos en el mundo: «el mundo es eterno» o «el mundo no es eterno»... o «el Tathāgata ni existe ni no existe después de la muerte»'. Quinto. 6-10. රූපඅදස්සනාදිසුත්තපඤ්චකං 6-10. El grupo de cinco discursos sobre el no ver la forma física y otros temas 612-616. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො වච්ඡගොත්තො පරිබ්බාජකො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භො ගොතම, හෙතු, කො පච්චයො, යානිමානි අනෙකවිහිතානි දිට්ඨිගතානි ලොකෙ උප්පජ්ජන්ති – සස්සතො ලොකොති වා, අසස්සතො ලොකොති වා…පෙ… නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණාති වා’’ති? රූපෙ ඛො, වච්ඡ, අදස්සනා…පෙ… රූපනිරොධගාමිනියා පටිපදාය අදස්සනා…පෙ… වෙදනාය … සඤ්ඤාය … සඞ්ඛාරෙසු ඛො, වච්ඡ, අදස්සනා…පෙ… විඤ්ඤාණෙ ඛො, වච්ඡ, අදස්සනා…පෙ… විඤ්ඤාණනිරොධගාමිනියා පටිපදාය අදස්සනා…පෙ…. දසමං. 612-616. En Sāvatthī. Sentado a un lado, el asceta Vacchagotta le dijo esto al Bienaventurado: “¿Cuál es la causa, venerable Gotama, cuál es la condición para que surjan en el mundo estos diversos tipos de puntos de vista, tales como: ‘el mundo es eterno’ o ‘el mundo no es eterno’... o ‘el Tathāgata ni existe ni no existe después de la muerte’?”. “Vaccha, es por no ver la forma... por no ver el camino que conduce al cese de la forma... por no ver la sensación... la percepción... las formaciones, Vaccha, es por no verlas... Vaccha, es por no ver la conciencia... por no ver el camino que conduce al cese de la conciencia”. Décimo. 11-15. රූපඅනභිසමයාදිසුත්තපඤ්චකං 11-15. Los cinco suttas que comienzan con la falta de comprensión plena de la forma. 617-621. සාවත්ථිනිදානං[Pg.221]. රූපෙ ඛො, වච්ඡ, අනභිසමයා…පෙ… රූපනිරොධගාමිනියා පටිපදාය අනභිසමයා…පෙ…. 617-621. En Sāvatthī. “Vaccha, es por la falta de comprensión plena de la forma... por la falta de comprensión plena del camino que conduce al cese de la forma...”. සාවත්ථිනිදානං. වෙදනාය ඛො, වච්ඡ, අනභිසමයා…පෙ…. En Sāvatthī. “Vaccha, es por la falta de comprensión plena de la sensación...”. සාවත්ථිනිදානං. සඤ්ඤාය ඛො, වච්ඡ, අනභිසමයා…පෙ…. En Sāvatthī. “Vaccha, es por la falta de comprensión plena de la percepción...”. සාවත්ථිනිදානං. සඞ්ඛාරෙසු ඛො, වච්ඡ, අනභිසමයා…පෙ…. En Sāvatthī. “Vaccha, es por la falta de comprensión plena de las formaciones...”. සාවත්ථිනිදානං. විඤ්ඤාණෙ ඛො, වච්ඡ, අනභිසමයා…පෙ…. පන්නරසමං. En Sāvatthī. “Vaccha, es por la falta de comprensión plena de la conciencia...”. Decimoquinto. 16-20. රූපඅනනුබොධාදිසුත්තපඤ්චකං 16-20. Los cinco suttas que comienzan con la falta de entendimiento de la forma. 622-626. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො වච්ඡගොත්තො පරිබ්බාජකො භගවන්තං එතදවොච – කො නු ඛො, භො ගොතම, හෙතු, කො පච්චයො…පෙ… රූපෙ ඛො, වච්ඡ, අනනුබොධා…පෙ… රූපනිරොධගාමිනියා පටිපදාය අනනුබොධා…පෙ…. 622-626. En Sāvatthī. Sentado a un lado, el asceta Vacchagotta le dijo esto al Bienaventurado: “¿Cuál es la causa, venerable Gotama, cuál es la condición... Vaccha, es por la falta de entendimiento de la forma... por la falta de entendimiento del camino que conduce al cese de la forma...”. සාවත්ථිනිදානං. වෙදනාය ඛො, වච්ඡ…පෙ…. En Sāvatthī. “Vaccha, es por la falta de entendimiento de la sensación...”. සාවත්ථිනිදානං. සඤ්ඤාය ඛො, වච්ඡ…පෙ…. En Sāvatthī. “Vaccha, es por la falta de entendimiento de la percepción...”. සාවත්ථිනිදානං. සඞ්ඛාරෙසු ඛො, වච්ඡ…පෙ…. En Sāvatthī. “Vaccha, es por la falta de entendimiento de las formaciones...”. සාවත්ථිනිදානං. විඤ්ඤාණෙ ඛො, වච්ඡ අනනුබොධා…පෙ… විඤ්ඤාණනිරොධගාමිනියා පටිපදාය අනනුබොධා. වීසතිමං. En Sāvatthī. “Vaccha, es por la falta de entendimiento de la conciencia... por la falta de entendimiento del camino que conduce al cese de la conciencia”. Vigésimo. 21-25. රූපඅප්පටිවෙධාදිසුත්තපඤ්චකං 21-25. Los cinco suttas que comienzan con la falta de penetración de la forma. 627-631. සාවත්ථිනිදානං. කො නු ඛො, භො ගොතම, හෙතු, කො පච්චයො…පෙ…. රූපෙ ඛො, වච්ඡ, අප්පටිවෙධා…පෙ… විඤ්ඤාණෙ ඛො, වච්ඡ, අප්පටිවෙධා…පෙ…. පඤ්චවීසතිමං. 627-631. En Sāvatthī. “¿Cuál es la causa, venerable Gotama, cuál es la condición... Vaccha, es por la falta de penetración de la forma... Vaccha, es por la falta de penetración de la conciencia...”. Vigésimo quinto. 26-30. රූපඅසල්ලක්ඛණාදිසුත්තපඤ්චකං 26-30. Los cinco suttas que comienzan con la falta de discernimiento de la forma. 632-636. සාවත්ථිනිදානං. රූපෙ ඛො, වච්ඡ, අසල්ලක්ඛණා…පෙ… විඤ්ඤාණෙ ඛො, වච්ඡ, අසල්ලක්ඛණා…පෙ…. තිංසතිමං. 632-636. En Sāvatthī. “Vaccha, es por la falta de discernimiento de la forma... Vaccha, es por la falta de discernimiento de la conciencia...”. Trigésimo. 31-35. රූපඅනුපලක්ඛණාදිසුත්තපඤ්චකං 31-35. Los cinco suttas que comienzan con la falta de escrutinio de la forma. 637-641. සාවත්ථිනිදානං[Pg.222]. රූපෙ ඛො, වච්ඡ, අනුපලක්ඛණා…පෙ… විඤ්ඤාණෙ ඛො, වච්ඡ, අනුපලක්ඛණා…පෙ…. පඤ්චතිංසතිමං. 637-641. En Sāvatthī. “Vaccha, es por la falta de escrutinio de la forma... Vaccha, es por la falta de escrutinio de la conciencia...”. Trigésimo quinto. 36-40. රූපඅප්පච්චුපලක්ඛණාදිසුත්තපඤ්චකං 36-40. Los cinco suttas que comienzan con la falta de observación directa de la forma. 642-646. සාවත්ථිනිදානං. රූපෙ ඛො, වච්ඡ, අප්පච්චුපලක්ඛණා…පෙ… විඤ්ඤාණෙ ඛො, වච්ඡ, අප්පච්චුපලක්ඛණා…පෙ…. චත්තාලීසමං. 642-646. En Sāvatthī. “Vaccha, es por la falta de observación directa de la forma... Vaccha, es por la falta de observación directa de la conciencia...”. Cuadragésimo. 41-45. රූපඅසමපෙක්ඛණාදිසුත්තපඤ්චකං 41-45. Los cinco suttas que comienzan con la falta de investigación de la forma. 647-651. සාවත්ථිනිදානං. රූපෙ ඛො, වච්ඡ, අසමපෙක්ඛණා…පෙ… විඤ්ඤාණෙ ඛො, වච්ඡ, අසමපෙක්ඛණා…පෙ…. පඤ්චචත්තාලීසමං. 647-651. En Sāvatthī. “Vaccha, es por la falta de investigación de la forma... Vaccha, es por la falta de investigación de la conciencia...”. Cuadragésimo quinto. 46-50. රූපඅප්පච්චුපෙක්ඛණාදිසුත්තපඤ්චකං 46-50. Los cinco suttas que comienzan con la falta de reflexión directa sobre la forma. 652-656. සාවත්ථිනිදානං. රූපෙ ඛො, වච්ඡ, අප්පච්චුපෙක්ඛණා…පෙ… විඤ්ඤාණෙ ඛො, වච්ඡ, අප්පච්චුපෙක්ඛණා…පෙ…. පඤ්ඤාසමං. 652-656. En Sāvatthī. “Vaccha, es por la falta de reflexión directa sobre la forma... Vaccha, es por la falta de reflexión directa sobre la conciencia...”. Quincuagésimo. 51-54. රූපඅප්පච්චක්ඛකම්මාදිසුත්තචතුක්කං 51-54. Los cuatro suttas que comienzan con la falta de realización directa de la forma. 657-660. සාවත්ථිනිදානං. අථ ඛො වච්ඡගොත්තො පරිබ්බාජකො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො වච්ඡගොත්තො පරිබ්බාජකො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භො ගොතම, හෙතු, කො පච්චයො, යානිමානි අනෙකවිහිතානි දිට්ඨිගතානි ලොකෙ උප්පජ්ජන්ති – සස්සතො ලොකොති වා…පෙ… නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණාති වා’’ති? රූපෙ ඛො, වච්ඡ, අප්පච්චක්ඛකම්මා, රූපසමුදයෙ අප්පච්චක්ඛකම්මා, රූපනිරොධෙ අප්පච්චක්ඛකම්මා, රූපනිරොධගාමිනියා පටිපදාය අප්පච්චක්ඛකම්මා…පෙ…. 657-660. En Sāvatthī. Entonces, el asceta Vacchagotta se acercó al lugar donde estaba el Bienaventurado y, tras llegar, intercambió saludos con el Bienaventurado. Después de intercambiar saludos corteses y palabras de amabilidad, se sentó a un lado. Sentado a un lado, el asceta Vacchagotta le dijo esto al Bienaventurado: “¿Cuál es la causa, venerable Gotama, cuál es la condición para que surjan en el mundo estos diversos tipos de puntos de vista, tales como: ‘el mundo es eterno’... o ‘el Tathāgata ni existe ni no existe después de la muerte’?”. “Vaccha, es por la falta de realización directa de la forma, por la falta de realización directa del origen de la forma, por la falta de realización directa del cese de la forma, y por la falta de realización directa del camino que conduce al cese de la forma...”. සාවත්ථිනිදානං. වෙදනාය ඛො, වච්ඡ, අප්පච්චක්ඛකම්මා…පෙ… වෙදනානිරොධගාමිනියා පටිපදාය අප්පච්චක්ඛකම්මා…පෙ…. En Sāvatthī. “Vaccha, es por la falta de realización directa de la sensación... por la falta de realización directa del camino que conduce al cese de la sensación...”. සාවත්ථිනිදානං. සඤ්ඤාය ඛො, වච්ඡ, අප්පච්චක්ඛකම්මා…පෙ… සඤ්ඤානිරොධගාමිනියා පටිපදාය අප්පච්චක්ඛකම්මා…පෙ…. En Sāvatthī. “Vaccha, es por la falta de realización directa de la percepción... por la falta de realización directa del camino que conduce al cese de la percepción...”. සාවත්ථිනිදානං[Pg.223]. සඞ්ඛාරෙසු ඛො, වච්ඡ, අප්පච්චක්ඛකම්මා…පෙ… සඞ්ඛාරනිරොධගාමිනියා පටිපදාය අප්පච්චක්ඛකම්මා…පෙ…. චතුපඤ්ඤාසමං. En Sāvatthī. “Vaccha, es por la falta de realización directa de las formaciones... por la falta de realización directa del camino que conduce al cese de las formaciones...”. Quincuagésimo cuarto. 55. විඤ්ඤාණඅප්පච්චක්ඛකම්මසුත්තං 55. Discurso sobre la falta de realización directa de la conciencia. 661. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘විඤ්ඤාණෙ ඛො, වච්ඡ, අප්පච්චක්ඛකම්මා, විඤ්ඤාණසමුදයෙ අප්පච්චක්ඛකම්මා, විඤ්ඤාණනිරොධෙ අප්පච්චක්ඛකම්මා, විඤ්ඤාණනිරොධගාමිනියා පටිපදාය අප්පච්චක්ඛකම්මා; එවමිමානි අනෙකවිහිතානි දිට්ඨිගතානි ලොකෙ උප්පජ්ජන්ති – සස්සතො ලොකොති වා, අසස්සතො ලොකොති වා…පෙ… නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණාති වාති. අයං ඛො, වච්ඡ, හෙතු, අයං පච්චයො, යානිමානි අනෙකවිහිතානි දිට්ඨිගතානි ලොකෙ උප්පජ්ජන්ති – සස්සතො ලොකොති වා, අසස්සතො ලොකොති වා, අන්තවා ලොකොති වා, අනන්තවා ලොකොති වා, තං ජීවං තං සරීරන්ති වා, අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීරන්ති වා, හොති තථාගතො පරං මරණාති වා, න හොති තථාගතො පරං මරණාති වා, හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණාති වා, නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණාති වා’’ති. පඤ්චපඤ්ඤාසමං. 661. En Sāvatthī. “Vaccha, es por no haber realizado directamente la conciencia, por no haber realizado directamente el origen de la conciencia, por no haber realizado directamente el cese de la conciencia y por no haber realizado directamente el camino que conduce al cese de la conciencia, que surgen en el mundo estos diversos tipos de visiones erróneas: ‘el mundo es eterno’ o ‘el mundo no es eterno’... o ‘el Tathāgata ni existe ni no existe después de la muerte’. Esta es la causa, Vaccha, este es el motivo por el cual surgen en el mundo estos diversos tipos de visiones erróneas: ‘el mundo es eterno’, ‘el mundo no es eterno’, ‘el mundo es finito’, ‘el mundo es infinito’, ‘el alma es lo mismo que el cuerpo’, ‘el alma es una cosa y el cuerpo es otra’, ‘el Tathāgata existe después de la muerte’, ‘el Tathāgata no existe después de la muerte’, ‘el Tathāgata existe y no existe después de la muerte’, o ‘el Tathāgata ni existe ni no existe después de la muerte’”. Quincuagésimo quinto. වච්ඡගොත්තසංයුත්තං සමත්තං. El Vacchagottasaṃyutta ha concluido. තස්සුද්දානං – Su resumen es el siguiente: අඤ්ඤාණා අදස්සනා චෙව, අනභිසමයා අනනුබොධා; අප්පටිවෙධා අසල්ලක්ඛණා, අනුපලක්ඛණෙන අප්පච්චුපලක්ඛණා; අසමපෙක්ඛණා අප්පච්චුපෙක්ඛණා, අප්පච්චක්ඛකම්මන්ති. Ignorancia, falta de visión, falta de comprensión, falta de entendimiento, falta de penetración, falta de discernimiento, falta de distinción, falta de examen, falta de observación y falta de realización directa. 13. ඣානසංයුත්තං 13. Jhānasaṃyutta (Discursos sobre las absorciones). 1. සමාධිමූලකසමාපත්තිසුත්තං 1. Discurso sobre el logro basado en la concentración. 662. සාවත්ථිනිදානං[Pg.224]. ‘‘චත්තාරොමෙ, භික්ඛවෙ, ඣායී. කතමෙ චත්තාරො? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී නෙව සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො හොති, න ච සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො ච හොති, සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො ච. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, ය්වායං ඣායී සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො ච හොති සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො ච අයං ඉමෙසං චතුන්නං ඣායීනං අග්ගො ච සෙට්ඨො ච මොක්ඛො ච උත්තමො ච පවරො ච. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, ගවා ඛීරං, ඛීරම්හා දධි, දධිම්හා නවනීතං, නවනීතම්හා සප්පි, සප්පිම්හා සප්පිමණ්ඩො තත්‍ර අග්ගමක්ඛායති; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, ය්වායං ඣායී සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො ච හොති සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො ච අයං ඉමෙසං චතුන්නං ඣායීනං අග්ගො ච සෙට්ඨො ච මොක්ඛො ච උත්තමො ච පවරො චා’’ති. පඨමං. 662. En Sāvatthī. “Monjes, hay estos cuatro practicantes de jhana. ¿Cuáles son los cuatro? Aquí, monjes, un practicante de jhana es diestro en la concentración con respecto al jhana, pero no es diestro en el logro con respecto al jhana. Otro practicante de jhana es diestro en el logro con respecto al jhana, pero no es diestro en la concentración con respecto al jhana. Otro practicante de jhana no es diestro en la concentración con respecto al jhana ni es diestro en el logro con respecto al jhana. Y otro practicante de jhana es diestro tanto en la concentración con respecto al jhana como en el logro con respecto al jhana. De estos cuatro practicantes de jhana, aquel que es diestro tanto en la concentración como en el logro es el principal, el mejor, el jefe, el supremo y el más excelente. Al igual que de la vaca se obtiene la leche, de la leche la cuajada, de la cuajada la mantequilla fresca, de la mantequilla fresca la mantequilla clarificada y de la mantequilla clarificada la nata de la mantequilla clarificada, siendo esta última considerada la mejor; de la misma manera, monjes, aquel practicante de jhana que es diestro tanto en la concentración con respecto al jhana como en el logro con respecto al jhana es, de entre estos cuatro practicantes de jhana, el principal, el mejor, el jefe, el supremo y el más excelente”. Primero. 2. සමාධිමූලකඨිතිසුත්තං 2. Discurso sobre la estabilidad basado en la concentración. 663. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘චත්තාරොමෙ, භික්ඛවෙ, ඣායී. කතමෙ චත්තාරො? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං ඨිතිකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං ඨිතිකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී නෙව සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො හොති, න ච සමාධිස්මිං ඨිතිකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො ච හොති, සමාධිස්මිං ඨිතිකුසලො ච. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, ය්වායං ඣායී සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො ච හොති සමාධිස්මිං ඨිතිකුසලො ච අයං ඉමෙසං චතුන්නං ඣායීනං අග්ගො ච සෙට්ඨො ච මොක්ඛො ච උත්තමො ච පවරො ච. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, ගවා ඛීරං, ඛීරම්හා දධි, දධිම්හා නවනීතං, නවනීතම්හා [Pg.225] සප්පි, සප්පිම්හා සප්පිමණ්ඩො තත්‍ර අග්ගමක්ඛායති; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, ය්වායං ඣායී සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො ච හොති සමාධිස්මිං ඨිතිකුසලො ච අයං ඉමෙසං චතුන්නං ඣායීනං අග්ගො ච සෙට්ඨො ච මොක්ඛො ච උත්තමො ච පවරො චා’’ති. දුතියං. 663. En Sāvatthī. “Monjes, hay estos cuatro practicantes de jhana. ¿Cuáles son los cuatro? Aquí, monjes, un practicante de jhana es diestro en la concentración con respecto al jhana, pero no es diestro en la estabilidad con respecto al jhana. Otro practicante de jhana es diestro en la estabilidad con respecto al jhana, pero no es diestro en la concentración con respecto al jhana. Otro practicante de jhana no es diestro en la concentración con respecto al jhana ni es diestro en la estabilidad con respecto al jhana. Y otro practicante de jhana es diestro tanto en la concentración con respecto al jhana como en la estabilidad con respecto al jhana. De estos cuatro practicantes de jhana, aquel que es diestro tanto en la concentración como en la estabilidad es el principal, el mejor, el jefe, el supremo y el más excelente. Al igual que de la vaca se obtiene la leche, de la leche la cuajada, de la cuajada la mantequilla fresca, de la mantequilla fresca la mantequilla clarificada y de la mantequilla clarificada la nata de la mantequilla clarificada, siendo esta última considerada la mejor; de la misma manera, monjes, aquel practicante de jhana que es diestro tanto en la concentración con respecto al jhana como en la estabilidad con respecto al jhana es, de entre estos cuatro practicantes de jhana, el principal, el mejor, el jefe, el supremo y el más excelente”. Segundo. 3. සමාධිමූලකවුට්ඨානසුත්තං 3. Discurso sobre la salida basado en la concentración. 664. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘චත්තාරොමෙ, භික්ඛවෙ, ඣායී. කතමෙ චත්තාරො? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං වුට්ඨානකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං වුට්ඨානකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී නෙව සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො හොති, න ච සමාධිස්මිං වුට්ඨානකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො ච හොති, සමාධිස්මිං වුට්ඨානකුසලො ච. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, ය්වායං ඣායී සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො ච හොති සමාධිස්මිං වුට්ඨානකුසලො ච අයං ඉමෙසං චතුන්නං ඣායීනං අග්ගො ච සෙට්ඨො ච මොක්ඛො ච උත්තමො ච පවරො ච. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, ගවා ඛීරං…පෙ… පවරො චා’’ති. තතියං. 664. En Sāvatthī. “Monjes, hay estos cuatro practicantes de jhana. ¿Cuáles son los cuatro? Aquí, monjes, un practicante de jhana es diestro en la concentración con respecto al jhana, pero no es diestro en la salida con respecto al jhana. Otro practicante de jhana es diestro en la salida con respecto al jhana, pero no es diestro en la concentración con respecto al jhana. Otro practicante de jhana no es diestro en la concentración con respecto al jhana ni es diestro en la salida con respecto al jhana. Y otro practicante de jhana es diestro tanto en la concentración con respecto al jhana como en la salida con respecto al jhana. De estos cuatro practicantes de jhana, aquel que es diestro tanto en la concentración como en la salida es el principal, el mejor, el jefe, el supremo y el más excelente. Al igual que de la vaca se obtiene la leche... (etc.) ...es el más excelente”. Tercero. 4. සමාධිමූලකකල්ලිතසුත්තං 4. Discurso sobre la preparación basado en la concentración. 665. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘චත්තාරොමෙ, භික්ඛවෙ, ඣායී. කතමෙ චත්තාරො? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං කල්ලිතකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං කල්ලිතකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී නෙව සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො හොති, න ච සමාධිස්මිං කල්ලිතකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො ච හොති, සමාධිස්මිං කල්ලිතකුසලො ච. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, ය්වායං ඣායී සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො ච හොති සමාධිස්මිං කල්ලිතකුසලො ච අයං ඉමෙසං චතුන්නං ඣායීනං අග්ගො ච සෙට්ඨො ච මොක්ඛො ච උත්තමො ච පවරො ච. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, ගවා ඛීරං…පෙ… පවරො චා’’ති. චතුත්ථං. 665. En Sāvatthī. “Monjes, hay estos cuatro practicantes de jhana. ¿Cuáles son los cuatro? Aquí, monjes, un practicante de jhana es diestro en la concentración con respecto al jhana, pero no es diestro en la preparación con respecto al jhana. Otro practicante de jhana es diestro en la preparación con respecto al jhana, pero no es diestro en la concentración con respecto al jhana. Otro practicante de jhana no es diestro en la concentración con respecto al jhana ni es diestro en la preparación con respecto al jhana. Y otro practicante de jhana es diestro tanto en la concentración con respecto al jhana como en la preparación con respecto al jhana. De estos cuatro practicantes de jhana, aquel que es diestro tanto en la concentración como en la preparación es el principal, el mejor, el jefe, el supremo y el más excelente. Al igual que de la vaca se obtiene la leche... (etc.) ...es el más excelente”. Cuarto. 5. සමාධිමූලකආරම්මණසුත්තං 5. Discurso sobre el objeto basado en la concentración. 666. සාවත්ථිනිදානං[Pg.226]. ‘‘චත්තාරොමෙ, භික්ඛවෙ, ඣායී. කතමෙ චත්තාරො? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං ආරම්මණකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං ආරම්මණකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී නෙව සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො හොති, න ච සමාධිස්මිං ආරම්මණකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො ච හොති, සමාධිස්මිං ආරම්මණකුසලො ච. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, ය්වායං ඣායී සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො ච හොති සමාධිස්මිං ආරම්මණකුසලො ච අයං ඉමෙසං චතුන්නං ඣායීනං අග්ගො ච සෙට්ඨො ච මොක්ඛො ච උත්තමො ච පවරො ච. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, ගවා ඛීරං…පෙ… පවරො චා’’ති. පඤ්චමං. 666. En Sāvatthī. “Monjes, hay estos cuatro meditadores. ¿Cuáles cuatro? Aquí, monjes, cierto meditador es habilidoso en la concentración respecto a la concentración, pero no es habilidoso en el objeto respecto a la concentración. Por otra parte, monjes, cierto meditador es habilidoso en el objeto respecto a la concentración, pero no es habilidoso en la concentración respecto a la concentración. Por otra parte, monjes, cierto meditador ni es habilidoso en la concentración respecto a la concentración, ni es habilidoso en el objeto respecto a la concentración. Por otra parte, monjes, cierto meditador es tanto habilidoso en la concentración respecto a la concentración como habilidoso en el objeto respecto a la concentración. Al respecto, monjes, aquel meditador que es tanto habilidoso en la concentración respecto a la concentración como habilidoso en el objeto respecto a la concentración es, de estos cuatro meditadores, el más alto, el mejor, el principal, el supremo y el excelente. Al igual que, monjes, de la vaca [proviene] la leche... [así como antes]... es el más excelente”. Quinto. 6. සමාධිමූලකගොචරසුත්තං 6. Discurso sobre el dominio basado en la concentración. 667. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘චත්තාරොමෙ, භික්ඛවෙ, ඣායී. කතමෙ චත්තාරො? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං ගොචරකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං ගොචරකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී නෙව සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො හොති, න ච සමාධිස්මිං ගොචරකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො ච හොති, සමාධිස්මිං ගොචරකුසලො ච. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, ය්වායං ඣායී සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො ච හොති සමාධිස්මිං ගොචරකුසලො ච අයං ඉමෙසං චතුන්නං ඣායීනං අග්ගො ච සෙට්ඨො ච මොක්ඛො ච උත්තමො ච පවරො ච. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, ගවා ඛීරං…පෙ… පවරො චා’’ති. ඡට්ඨං. 667. En Sāvatthī. “Monjes, hay estos cuatro meditadores. ¿Cuáles cuatro? Aquí, monjes, cierto meditador es habilidoso en la concentración respecto a la concentración, pero no es habilidoso en el dominio respecto a la concentración. Por otra parte, monjes, cierto meditador es habilidoso en el dominio respecto a la concentración, pero no es habilidoso en la concentración respecto a la concentración. Por otra parte, monjes, cierto meditador ni es habilidoso en la concentración respecto a la concentración, ni es habilidoso en el dominio respecto a la concentración. Por otra parte, monjes, cierto meditador es tanto habilidoso en la concentración respecto a la concentración como habilidoso en el dominio respecto a la concentración. Al respecto, monjes, aquel meditador que es tanto habilidoso en la concentración respecto a la concentración como habilidoso en el dominio respecto a la concentración es, de estos cuatro meditadores, el más alto, el mejor, el principal, el supremo y el excelente. Al igual que, monjes, de la vaca [proviene] la leche... [así como antes]... es el más excelente”. Sexto. 7. සමාධිමූලකඅභිනීහාරසුත්තං 7. Discurso sobre la resolución basado en la concentración. 668. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘චත්තාරොමෙ, භික්ඛවෙ, ඣායී. කතමෙ චත්තාරො? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං අභිනීහාරකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං අභිනීහාරකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො. ඉධ [Pg.227] පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී නෙව සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො හොති, න ච සමාධිස්මිං අභිනීහාරකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො ච හොති, සමාධිස්මිං අභිනීහාරකුසලො ච. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, ය්වායං ඣායී සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො ච හොති සමාධිස්මිං අභිනීහාරකුසලො ච අයං ඉමෙසං චතුන්නං ඣායීනං අග්ගො ච සෙට්ඨො ච මොක්ඛො ච උත්තමො ච පවරො ච. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, ගවා ඛීරං…පෙ… පවරො චා’’ති. සත්තමං. 668. En Sāvatthī. “Monjes, hay estos cuatro meditadores. ¿Cuáles cuatro? Aquí, monjes, cierto meditador es habilidoso en la concentración respecto a la concentración, pero no es habilidoso en la resolución respecto a la concentración. Por otra parte, monjes, cierto meditador es habilidoso en la resolución respecto a la concentración, pero no es habilidoso en la concentración respecto a la concentración. Por otra parte, monjes, cierto meditador ni es habilidoso en la concentración respecto a la concentración, ni es habilidoso en la resolución respecto a la concentración. Por otra parte, monjes, cierto meditador es tanto habilidoso en la concentración respecto a la concentración como habilidoso en la resolución respecto a la concentración. Al respecto, monjes, aquel meditador que es tanto habilidoso en la concentración respecto a la concentración como habilidoso en la resolución respecto a la concentración es, de estos cuatro meditadores, el más alto, el mejor, el principal, el supremo y el excelente. Al igual que, monjes, de la vaca [proviene] la leche... [así como antes]... es el más excelente”. Séptimo. 8. සමාධිමූලකසක්කච්චකාරීසුත්තං 8. Discurso sobre el actuar con esmero basado en la concentración. 669. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘චත්තාරොමෙ, භික්ඛවෙ, ඣායී. කතමෙ චත්තාරො? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං සක්කච්චකාරී. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සක්කච්චකාරී හොති, න සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී නෙව සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො හොති, න ච සමාධිස්මිං සක්කච්චකාරී. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො ච හොති, සමාධිස්මිං සක්කච්චකාරී ච. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, ය්වායං ඣායී සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො ච හොති සමාධිස්මිං සක්කච්චකාරී ච අයං ඉමෙසං චතුන්නං ඣායීනං අග්ගො ච සෙට්ඨො ච මොක්ඛො ච උත්තමො ච පවරො ච. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, ගවා ඛීරං…පෙ… පවරො චා’’ති. අට්ඨමං. 669. En Sāvatthī. “Monjes, hay estos cuatro meditadores. ¿Cuáles cuatro? Aquí, monjes, cierto meditador es habilidoso en la concentración respecto a la concentración, pero no es alguien que actúa con esmero respecto a la concentración. Por otra parte, monjes, cierto meditador es alguien que actúa con esmero respecto a la concentración, pero no es habilidoso en la concentración respecto a la concentración. Por otra parte, monjes, cierto meditador ni es habilidoso en la concentración respecto a la concentración, ni es alguien que actúa con esmero respecto a la concentración. Por otra parte, monjes, cierto meditador es tanto habilidoso en la concentración respecto a la concentración como alguien que actúa con esmero respecto a la concentración. Al respecto, monjes, aquel meditador que es tanto habilidoso en la concentración respecto a la concentración como alguien que actúa con esmero respecto a la concentración es, de estos cuatro meditadores, el más alto, el mejor, el principal, el supremo y el excelente. Al igual que, monjes, de la vaca [proviene] la leche... [así como antes]... es el más excelente”. Octavo. 9. සමාධිමූලකසාතච්චකාරීසුත්තං 9. Discurso sobre el actuar con persistencia basado en la concentración. 670. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘චත්තාරොමෙ, භික්ඛවෙ, ඣායී. කතමෙ චත්තාරො? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං සාතච්චකාරී. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සාතච්චකාරී හොති, න සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී නෙව සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො හොති, න ච සමාධිස්මිං සාතච්චකාරී. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො ච හොති, සමාධිස්මිං සාතච්චකාරී ච. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, ය්වායං ඣායී සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො ච හොති, සමාධිස්මිං සාතච්චකාරී ච අයං ඉමෙසං චතුන්නං ඣායීනං අග්ගො ච සෙට්ඨො ච මොක්ඛො ච උත්තමො ච පවරො ච. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, ගවා ඛීරං…පෙ… පවරො චා’’ති. නවමං. 670. En Sāvatthī. “Monjes, hay estos cuatro meditadores. ¿Cuáles cuatro? Aquí, monjes, cierto meditador es habilidoso en la concentración respecto a la concentración, pero no es alguien que actúa con persistencia respecto a la concentración. Por otra parte, monjes, cierto meditador es alguien que actúa con persistencia respecto a la concentración, pero no es habilidoso en la concentración respecto a la concentración. Por otra parte, monjes, cierto meditador ni es habilidoso en la concentración respecto a la concentración, ni es alguien que actúa con persistencia respecto a la concentración. Por otra parte, monjes, cierto meditador es tanto habilidoso en la concentración respecto a la concentración como alguien que actúa con persistencia respecto a la concentración. Al respecto, monjes, aquel meditador que es tanto habilidoso en la concentración respecto a la concentración como alguien que actúa con persistencia respecto a la concentración es, de estos cuatro meditadores, el más alto, el mejor, el principal, el supremo y el excelente. Al igual que, monjes, de la vaca [proviene] la leche... [así como antes]... es el más excelente”. Noveno. 10. සමාධිමූලකසප්පායකාරීසුත්තං 10. Discurso sobre el actuar con lo conveniente basado en la concentración. 671. සාවත්ථිනිදානං[Pg.228]. ‘‘චත්තාරොමෙ, භික්ඛවෙ, ඣායී. කතමෙ චත්තාරො? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං සප්පායකාරී. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සප්පායකාරී හොති, න සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී නෙව සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො හොති, න ච සමාධිස්මිං සප්පායකාරී. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො ච හොති, සමාධිස්මිං සප්පායකාරී ච. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, ය්වායං ඣායී සමාධිස්මිං සමාධිකුසලො ච හොති සමාධිස්මිං සප්පායකාරී ච අයං ඉමෙසං චතුන්නං ඣායීනං අග්ගො ච සෙට්ඨො ච මොක්ඛො ච උත්තමො ච පවරො ච. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, ගවා ඛීරං…පෙ… පවරො චා’’ති. දසමං. (සමාධිමූලකං.) 671. En Sāvatthī. “Monjes, hay estos cuatro meditadores. ¿Cuáles cuatro? Aquí, monjes, cierto meditador es habilidoso en la concentración respecto a la concentración, pero no es alguien que actúa con lo conveniente respecto a la concentración. Por otra parte, monjes, cierto meditador es alguien que actúa con lo conveniente respecto a la concentración, pero no es habilidoso en la concentración respecto a la concentración. Por otra parte, monjes, cierto meditador ni es habilidoso en la concentración respecto a la concentración, ni es alguien que actúa con lo conveniente respecto a la concentración. Por otra parte, monjes, cierto meditador es tanto habilidoso en la concentración respecto a la concentración como alguien que actúa con lo conveniente respecto a la concentración. Al respecto, monjes, aquel meditador que es tanto habilidoso en la concentración respecto a la concentración como alguien que actúa con lo conveniente respecto a la concentración es, de estos cuatro meditadores, el más alto, el mejor, el principal, el supremo y el excelente. Al igual que, monjes, de la vaca [proviene] la leche... [así como antes]... es el más excelente”. Décimo. (La serie basada en la concentración). 11. සමාපත්තිමූලකඨිතිසුත්තං 11. Discurso sobre la estabilidad basado en el logro. 672. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘චත්තාරොමෙ, භික්ඛවෙ, ඣායී. කතමෙ චත්තාරො? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං ඨිතිකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං ඨිතිකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී නෙව සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො හොති, න ච සමාධිස්මිං ඨිතිකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො ච හොති, සමාධිස්මිං ඨිතිකුසලො ච. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, ය්වායං ඣායී සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො ච හොති, සමාධිස්මිං ඨිතිකුසලො ච අයං ඉමෙසං චතුන්නං ඣායීනං අග්ගො ච සෙට්ඨො ච මොක්ඛො ච උත්තමො ච පවරො ච. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, ගවා ඛීරං…පෙ… පවරො චා’’ති. එකාදසමං. 672. En Sāvatthī. “Monjes, existen estos cuatro tipos de practicantes de jhana. ¿Cuáles son los cuatro? Aquí, monjes, un practicante de jhana es diestro en el logro de la concentración, pero no es diestro en la permanencia en la concentración. Por el contrario, monjes, otro practicante de jhana es diestro en la permanencia en la concentración, pero no es diestro en el logro de la concentración. Además, monjes, otro practicante de jhana no es diestro en el logro de la concentración ni es diestro en la permanencia en la concentración. Y además, monjes, otro practicante de jhana es diestro tanto en el logro de la concentración como en la permanencia en la concentración. Entre estos, monjes, aquel practicante de jhana que es diestro tanto en el logro de la concentración como en la permanencia en la concentración es, de estos cuatro practicantes de jhana, el primero, el mejor, el principal, el supremo y el más excelente. Así como, monjes, de la vaca procede la leche... [así como de la nata de la mantequilla clarificada se dice que es] lo más excelente”. Undécimo. 12. සමාපත්තිමූලකවුට්ඨානසුත්තං 12. Discurso sobre la base del logro respecto al surgimiento. 673. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘චත්තාරොමෙ, භික්ඛවෙ, ඣායී. කතමෙ චත්තාරො? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං වුට්ඨානකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං වුට්ඨානකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී නෙව සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො හොති, න ච [Pg.229] සමාධිස්මිං වුට්ඨානකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො ච හොති, සමාධිස්මිං වුට්ඨානකුසලො ච. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, ය්වායං ඣායී …පෙ… පවරො චා’’ති. ද්වාදසමං. 673. En Sāvatthī. “Monjes, existen estos cuatro tipos de practicantes de jhana. ¿Cuáles son los cuatro? Aquí, monjes, un practicante de jhana es diestro en el logro de la concentración, pero no es diestro en el surgimiento de la concentración. Por el contrario, monjes, otro practicante de jhana es diestro en el surgimiento de la concentración, pero no es diestro en el logro de la concentración. Además, monjes, otro practicante de jhana no es diestro en el logro de la concentración ni es diestro en el surgimiento de la concentración. Y además, monjes, otro practicante de jhana es diestro tanto en el logro de la concentración como en el surgimiento de la concentración. Entre estos, monjes, aquel practicante de jhana... [como antes]... es el más excelente”. Duodécimo. 13. සමාපත්තිමූලකකල්ලිතසුත්තං 13. Discurso sobre la base del logro respecto a la preparación. 674. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘චත්තාරොමෙ, භික්ඛවෙ, ඣායී. කතමෙ චත්තාරො? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං කල්ලිතකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං කල්ලිතකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී නෙව සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො හොති, න ච සමාධිස්මිං කල්ලිතකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො ච හොති, සමාධිස්මිං කල්ලිතකුසලො ච. තත්‍ර…පෙ… පවරො චා’’ති. තෙරසමං. 674. En Sāvatthī. “Monjes, existen estos cuatro tipos de practicantes de jhana. ¿Cuáles son los cuatro? Aquí, monjes, un practicante de jhana es diestro en el logro de la concentración, pero no es diestro en la preparación para la concentración. Por el contrario, monjes, otro practicante de jhana es diestro en la preparación para la concentración, pero no es diestro en el logro de la concentración. Además, monjes, otro practicante de jhana no es diestro en el logro de la concentración ni es diestro en la preparación para la concentración. Y además, monjes, otro practicante de jhana es diestro tanto en el logro de la concentración como en la preparación para la concentración. Entre estos... [como antes]... es el más excelente”. Decimotercero. 14. සමාපත්තිමූලකආරම්මණසුත්තං 14. Discurso sobre la base del logro respecto al objeto. 675. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘චත්තාරොමෙ, භික්ඛවෙ, ඣායී. කතමෙ චත්තාරො? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං ආරම්මණකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං ආරම්මණකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී නෙව සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො හොති, න ච සමාධිස්මිං ආරම්මණකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො ච හොති, සමාධිස්මිං ආරම්මණකුසලො ච. තත්‍ර…පෙ… පවරො චා’’ති. චුද්දසමං. 675. En Sāvatthī. “Monjes, existen estos cuatro tipos de practicantes de jhana. ¿Cuáles son los cuatro? Aquí, monjes, un practicante de jhana es diestro en el logro de la concentración, pero no es diestro en el objeto de la concentración. Por el contrario, monjes, otro practicante de jhana es diestro en el objeto de la concentración, pero no es diestro en el logro de la concentración. Además, monjes, otro practicante de jhana no es diestro en el logro de la concentración ni es diestro en el objeto de la concentración. Y además, monjes, otro practicante de jhana es diestro tanto en el logro de la concentración como en el objeto de la concentración. Entre estos... [como antes]... es el más excelente”. Decimocuarto. 15. සමාපත්තිමූලකගොචරසුත්තං 15. Discurso sobre la base del logro respecto al dominio. 676. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘චත්තාරොමෙ, භික්ඛවෙ, ඣායී. කතමෙ චත්තාරො? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං ගොචරකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං ගොචරකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී නෙව සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො හොති, න ච සමාධිස්මිං ගොචරකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො [Pg.230] ච හොති, සමාධිස්මිං ගොචරකුසලො ච. තත්‍ර…පෙ… පවරො චා’’ති. පන්නරසමං. 676. En Sāvatthī. “Monjes, existen estos cuatro tipos de practicantes de jhana. ¿Cuáles son los cuatro? Aquí, monjes, un practicante de jhana es diestro en el logro de la concentración, pero no es diestro en el dominio de la concentración. Por el contrario, monjes, otro practicante de jhana es diestro en el dominio de la concentración, pero no es diestro en el logro de la concentración. Además, monjes, otro practicante de jhana no es diestro en el logro de la concentración ni es diestro en el dominio de la concentración. Y además, monjes, otro practicante de jhana es diestro tanto en el logro de la concentración como en el dominio de la concentración. Entre estos... [como antes]... es el más excelente”. Decimoquinto. 16. සමාපත්තිමූලකඅභිනීහාරසුත්තං 16. Discurso sobre la base del logro respecto a la resolución. 677. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘චත්තාරොමෙ, භික්ඛවෙ, ඣායී. කතමෙ චත්තාරො? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං අභිනීහාරකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං අභිනීහාරකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී නෙව සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො හොති, න ච සමාධිස්මිං අභිනීහාරකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො ච හොති, සමාධිස්මිං අභිනීහාරකුසලො ච. තත්‍ර…පෙ… පවරො චා’’ති. සොළසමං. 677. En Sāvatthī. “Monjes, existen estos cuatro tipos de practicantes de jhana. ¿Cuáles son los cuatro? Aquí, monjes, un practicante de jhana es diestro en el logro de la concentración, pero no es diestro en la resolución de la concentración. Por el contrario, monjes, otro practicante de jhana es diestro en la resolución de la concentración, pero no es diestro en el logro de la concentración. Además, monjes, otro practicante de jhana no es diestro en el logro de la concentración ni es diestro en la resolución de la concentración. Y además, monjes, otro practicante de jhana es diestro tanto en el logro de la concentración como en la resolución de la concentración. Entre estos... [como antes]... es el más excelente”. Decimosexto. 17. සමාපත්තිමූලකසක්කච්චසුත්තං 17. Discurso sobre la base del logro respecto al esmero. 678. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘චත්තාරොමෙ, භික්ඛවෙ, ඣායී. කතමෙ චත්තාරො? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං සක්කච්චකාරී. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සක්කච්චකාරී හොති, න සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී නෙව සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො හොති, න ච සමාධිස්මිං සක්කච්චකාරී. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො ච හොති, සමාධිස්මිං සක්කච්චකාරී ච. තත්‍ර…පෙ… පවරො චා’’ති. සත්තරසමං. 678. En Sāvatthī. “Monjes, existen estos cuatro tipos de practicantes de jhana. ¿Cuáles son los cuatro? Aquí, monjes, un practicante de jhana es diestro en el logro de la concentración, pero no es quien actúa con esmero en la concentración. Por el contrario, monjes, otro practicante de jhana es quien actúa con esmero en la concentración, pero no es diestro en el logro de la concentración. Además, monjes, otro practicante de jhana no es diestro en el logro de la concentración ni es quien actúa con esmero en la concentración. Y además, monjes, otro practicante de jhana es diestro tanto en el logro de la concentración como es quien actúa con esmero en la concentración. Entre estos... [como antes]... es el más excelente”. Decimoséptimo. 18. සමාපත්තිමූලකසාතච්චසුත්තං 18. Discurso sobre la base del logro respecto a la perseverancia. 679. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘චත්තාරොමෙ, භික්ඛවෙ, ඣායී. කතමෙ චත්තාරො? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං සාතච්චකාරී. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සාතච්චකාරී හොති, න සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී නෙව සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො හොති, න ච සමාධිස්මිං සාතච්චකාරී. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො ච හොති, සමාධිස්මිං සාතච්චකාරී ච. තත්‍ර…පෙ… පවරො චා’’ති. අට්ඨාරසමං. 679. En Sāvatthī. “Monjes, existen estos cuatro tipos de practicantes de jhana. ¿Cuáles son los cuatro? Aquí, monjes, un practicante de jhana es diestro en el logro de la concentración, pero no es quien actúa con perseverancia en la concentración. Por el contrario, monjes, otro practicante de jhana es quien actúa con perseverancia en la concentración, pero no es diestro en el logro de la concentración. Además, monjes, otro practicante de jhana no es diestro en el logro de la concentración ni es quien actúa con perseverancia en la concentración. Y además, monjes, otro practicante de jhana es diestro tanto en el logro de la concentración como es quien actúa con perseverancia en la concentración. Entre estos... [como antes]... es el más excelente”. Decimoctavo. 19. සමාපත්තිමූලකසප්පායකාරීසුත්තං 19. Discurso sobre la base del logro respecto a lo conveniente. 680. සාවත්ථිනිදානං[Pg.231]. ‘‘චත්තාරොමෙ, භික්ඛවෙ, ඣායී. කතමෙ චත්තාරො? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං සප්පායකාරී. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සප්පායකාරී හොති, න සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී නෙව සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො හොති, න ච සමාධිස්මිං සප්පායකාරී. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො ච හොති, සමාධිස්මිං සප්පායකාරී ච. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, ය්වායං ඣායී සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො ච හොති සමාධිස්මිං සප්පායකාරී ච අයං ඉමෙසං චතුන්නං ඣායීනං අග්ගො ච සෙට්ඨො ච මොක්ඛො ච උත්තමො ච පවරො ච. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, ගවා ඛීරං, ඛීරම්හා දධි, දධිම්හා නවනීතං, නවනීතම්හා සප්පි, සප්පිම්හා සප්පිමණ්ඩො තත්‍ර අග්ගමක්ඛායති; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, ය්වායං ඣායී සමාධිස්මිං සමාපත්තිකුසලො ච හොති සමාධිස්මිං සප්පායකාරී ච අයං ඉමෙසං චතුන්නං ඣායීනං අග්ගො ච සෙට්ඨො ච මොක්ඛො ච උත්තමො ච පවරො චා’’ති. එකූනවීසතිමං. (සමාපත්තිමූලකං.) 680. En Sāvatthī. «Monjes, hay estos cuatro practicantes de la meditación. ¿Cuáles cuatro? Aquí, monjes, un practicante de la meditación es diestro en el logro de la concentración, pero no es diligente en lo propicio para la concentración. Por otro lado, monjes, un practicante de la meditación es diligente en lo propicio para la concentración, pero no es diestro en el logro de la concentración. Por otro lado, monjes, un practicante de la meditación no es diestro en el logro de la concentración ni es diligente en lo propicio para la concentración. Y por otro lado, monjes, un practicante de la meditación es tanto diestro en el logro de la concentración como diligente en lo propicio para la concentración. Al respecto, monjes, aquel practicante de la meditación que es tanto diestro en el logro de la concentración como diligente en lo propicio para la concentración es, de estos cuatro, el principal, el mejor, el primero, el supremo y el más excelente. Al igual que de la vaca [se obtiene] la leche, de la leche la cuajada, de la cuajada la mantequilla fresca, de la mantequilla fresca el ghee y del ghee la crema de ghee, que se considera la mejor; de la misma manera, monjes, aquel practicante de la meditación que es tanto diestro en el logro de la concentración como diligente en lo propicio para la concentración es, de estos cuatro, el principal, el mejor, el primero, el supremo y el más excelente». Decimonoveno. (Basado en el logro). 20-27. ඨිතිමූලකවුට්ඨානසුත්තාදිඅට්ඨකං 20-27. Los ocho discursos que comienzan con el de la emergencia basado en la estabilidad. 681-688. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘චත්තාරොමෙ, භික්ඛවෙ, ඣායී. කතමෙ චත්තාරො? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං ඨිතිකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං වුට්ඨානකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං වුට්ඨානකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං ඨිතිකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී නෙව සමාධිස්මිං ඨිතිකුසලො හොති, න ච සමාධිස්මිං වුට්ඨානකුසලො. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං ඨිතිකුසලො ච හොති, සමාධිස්මිං වුට්ඨානකුසලො ච. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, ය්වායං ඣායී…පෙ… උත්තමො ච පවරො චා’’ති. වීසතිමං. (පුරිමමූලකානි විය යාව සත්තවීසතිමා ඨිතිමූලකසප්පායකාරීසුත්තා අට්ඨ සුත්තානි පූරෙතබ්බානි. ඨිතිමූලකං.) 681-688. En Sāvatthī. «Monjes, hay estos cuatro practicantes de la meditación. ¿Cuáles cuatro? Aquí, monjes, un practicante de la meditación es diestro en la estabilidad de la concentración, pero no es diestro en la emergencia de la concentración. Por otro lado, monjes, un practicante de la meditación es diestro en la emergencia de la concentración, pero no es diestro en la estabilidad de la concentración. Por otro lado, monjes, un practicante de la meditación no es diestro en la estabilidad de la concentración ni es diestro en la emergencia de la concentración. Y por otro lado, monjes, un practicante de la meditación es tanto diestro en la estabilidad de la concentración como diestro en la emergencia de la concentración. Al respecto, monjes, aquel practicante de la meditación... [como antes]... es el supremo y el más excelente». Vigésimo. (Deben completarse los ocho discursos, al igual que los anteriores basados en el logro, hasta el vigesimoséptimo, que es el discurso sobre lo propicio basado en la estabilidad. Basado en la estabilidad). 28-34. වුට්ඨානමූලකකල්ලිතසුත්තාදිසත්තකං 28-34. Los siete discursos que comienzan con el de la preparación basado en la emergencia. 689-695. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘චත්තාරොමෙ, භික්ඛවෙ, ඣායී. කතමෙ චත්තාරො? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං වුට්ඨානකුසලො හොති, න [Pg.232] සමාධිස්මිං කල්ලිතකුසලො… සමාධිස්මිං කල්ලිතකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං වුට්ඨානකුසලො… නෙව සමාධිස්මිං වුට්ඨානකුසලො හොති, න ච සමාධිස්මිං කල්ලිතකුසලො… සමාධිස්මිං වුට්ඨානකුසලො ච හොති සමාධිස්මිං කල්ලිතකුසලො ච. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, ය්වායං ඣායී…පෙ… උත්තමො ච පවරො චා’’ති. අට්ඨවීසතිමං. (පුරිමමූලකානි විය යාව චතුත්තිංසතිමා වුට්ඨානමූලකසප්පායකාරීසුත්තා සත්ත සුත්තානි පූරෙතබ්බානි. වුට්ඨානමූලකං.) 689-695. En Sāvatthī. «Monjes, hay estos cuatro practicantes de la meditación. ¿Cuáles cuatro? Aquí, monjes, un practicante de la meditación es diestro en la emergencia de la concentración, pero no es diestro en la preparación para la concentración... es diestro en la preparación para la concentración, pero no es diestro en la emergencia de la concentración... no es diestro en la emergencia de la concentración ni es diestro en la preparación para la concentración... es tanto diestro en la emergencia de la concentración como diestro en la preparación para la concentración. Al respecto, monjes, aquel practicante de la meditación... [como antes]... es el supremo y el más excelente». Vigesimoctavo. (Deben completarse los siete discursos, al igual que los anteriores basados en el logro, hasta el trigesimocuarto, que es el discurso sobre lo propicio basado en la emergencia. Basado en la emergencia). 35-40. කල්ලිතමූලකආරම්මණසුත්තාදිඡක්කං 35-40. Los seis discursos que comienzan con el del objeto basado en la preparación. 696-701. සාවත්ථිනිදානං … ‘‘සමාධිස්මිං කල්ලිතකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං ආරම්මණකුසලො… සමාධිස්මිං ආරම්මණකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං කල්ලිතකුසලො… නෙව සමාධිස්මිං කල්ලිතකුසලො හොති, න ච සමාධිස්මිං ආරම්මණකුසලො… සමාධිස්මිං කල්ලිතකුසලො ච හොති, සමාධිස්මිං ආරම්මණකුසලො ච. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, ය්වායං ඣායී…පෙ… උත්තමො ච පවරො චා’’ති. පඤ්චතිංසතිමං. (පුරිමමූලකානි විය යාව චත්තාලීසමා කල්ලිතමූලකසප්පායකාරීසුත්තා ඡ සුත්තානි පූරෙතබ්බානි. කල්ලිතමූලකං.) 696-701. En Sāvatthī... «es diestro en la preparación para la concentración, pero no es diestro en el objeto de la concentración... es diestro en el objeto de la concentración, pero no es diestro en la preparación para la concentración... no es diestro en la preparación para la concentración ni es diestro en el objeto de la concentración... es tanto diestro en la preparación para la concentración como diestro en el objeto de la concentración. Al respecto, monjes, aquel practicante de la meditación... [como antes]... es el supremo y el más excelente». Trigésimo quinto. (Deben completarse los seis discursos, al igual que los anteriores basados en el logro, hasta el cuadragésimo, que es el discurso sobre lo propicio basado en la preparación. Basado en la preparación). 41-45. ආරම්මණමූලකගොචරසුත්තාදිපඤ්චකං 41-45. Los cinco discursos que comienzan con el del ámbito basado en el objeto. 702-706. සාවත්ථිනිදානං … ‘‘සමාධිස්මිං ආරම්මණකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං ගොචරකුසලො… සමාධිස්මිං ගොචරකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං ආරම්මණකුසලො… නෙව සමාධිස්මිං ආරම්මණකුසලො හොති, න ච සමාධිස්මිං ගොචරකුසලො… සමාධිස්මිං ආරම්මණකුසලො ච හොති, සමාධිස්මිං ගොචරකුසලො ච. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, ය්වායං ඣායී…පෙ… උත්තමො ච පවරො චා’’ති. එකචත්තාලීසමං. (පුරිමමූලකානි විය යාව පඤ්චචත්තාලීසමා ආරම්මණමූලකසප්පායකාරීසුත්තා පඤ්ච සුත්තානි පූරෙතබ්බානි. ආරම්මණමූලකං.) 702-706. En Sāvatthī... «es diestro en el objeto de la concentración, pero no es diestro en el ámbito de la concentración... es diestro en el ámbito de la concentración, pero no es diestro en el objeto de la concentración... no es diestro en el objeto de la concentración ni es diestro en el ámbito de la concentración... es tanto diestro en el objeto de la concentración como diestro en el ámbito de la concentración. Al respecto, monjes, aquel practicante de la meditación... [como antes]... es el supremo y el más excelente». Cuadragésimo primero. (Deben completarse los cinco discursos, al igual que los anteriores basados en el logro, hasta el cuadragésimo quinto, que es el discurso sobre lo propicio basado en el objeto. Basado en el objeto). 46-49. ගොචරමූලකඅභිනීහාරසුත්තාදිචතුක්කං 46-49. Los cuatro discursos que comienzan con el de la resolución basado en el ámbito. 707. සාවත්ථිනිදානං… ‘‘සමාධිස්මිං ගොචරකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං අභිනීහාරකුසලො… සමාධිස්මිං අභිනීහාරකුසලො හොති[Pg.233], න සමාධිස්මිං ගොචරකුසලො… නෙව සමාධිස්මිං ගොචරකුසලො හොති, න ච සමාධිස්මිං අභිනීහාරකුසලො… සමාධිස්මිං ගොචරකුසලො ච හොති, සමාධිස්මිං අභිනීහාරකුසලො ච… සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, ගවා ඛීරං, ඛීරම්හා දධි, දධිම්හා නවනීතං, නවනීතම්හා සප්පි, සප්පිම්හා සප්පිමණ්ඩො තත්‍ර අග්ගමක්ඛායති; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, ය්වායං ඣායී සමාධිස්මිං ගොචරකුසලො ච හොති සමාධිස්මිං අභිනීහාරකුසලො ච අයං ඉමෙසං චතුන්නං ඣායීනං…පෙ… උත්තමො ච පවරො චා’’ති. ඡචත්තාලීසමං. 707. En Sāvatthī... «es diestro en el ámbito de la concentración, pero no es diestro en la resolución hacia la concentración... es diestro en la resolución hacia la concentración, pero no es diestro en el ámbito de la concentración... no es diestro en el ámbito de la concentración ni es diestro en la resolución hacia la concentración... es tanto diestro en el ámbito de la concentración como diestro en la resolución hacia la concentración... al igual que de la vaca [se obtiene] la leche, de la leche la cuajada, de la cuajada la mantequilla fresca, de la mantequilla fresca el ghee y del ghee la crema de ghee, que se considera la mejor; de la misma manera, monjes, aquel practicante de la meditación que es tanto diestro en el ámbito de la concentración como diestro en la resolución hacia la concentración es, de estos cuatro practicantes de la meditación... [como antes]... es el supremo y el más excelente». Cuadragésimo sexto. 708. සමාධිස්මිං ගොචරකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං සක්කච්චකාරී…පෙ…. විත්ථාරෙතබ්බං. සත්තචත්තාලීසමං. 708. «Es diestro en el ámbito de la concentración, pero no actúa con minuciosidad en la concentración»... [se debe expandir]. Cuadragésimo séptimo. 709. සමාධිස්මිං ගොචරකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං සාතච්චකාරී…පෙ…. අට්ඨචත්තාලීසමං. 709. «Es diestro en el ámbito de la concentración, pero no actúa con perseverancia en la concentración»... [se debe expandir]. Cuadragésimo octavo. 710. සමාධිස්මිං ගොචරකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං සප්පායකාරී…පෙ…. එකූනපඤ්ඤාසමං. (ගොචරමූලකං.) 710. «Es diestro en el ámbito de la concentración, pero no es diligente en lo propicio para la concentración»... [se debe expandir]. Cuadragésimo noveno. (Basado en el ámbito). 50-52. අභිනීහාරමූලකසක්කච්චසුත්තාදිතිකං 50-52. Los tres discursos que comienzan con el de la minuciosidad basado en la resolución. 711. සාවත්ථිනිදානං … ‘‘සමාධිස්මිං අභිනීහාරකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං සක්කච්චකාරී… සමාධිස්මිං සක්කච්චකාරී හොති, න සමාධිස්මිං අභිනීහාරකුසලො… නෙව සමාධිස්මිං අභිනීහාරකුසලො හොති, න ච සමාධිස්මිං සක්කච්චකාරී… සමාධිස්මිං අභිනීහාරකුසලො ච හොති, සමාධිස්මිං සක්කච්චකාරී ච. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, ය්වායං ඣායී…පෙ… උත්තමො ච පවරො චා’’ති. පඤ්ඤාසමං. 711. En Sāvatthī. “Monjes, hay un meditador que es hábil en la aplicación de la mente en la concentración, pero no actúa con esmero respecto a la concentración... hay uno que actúa con esmero respecto a la concentración, pero no es hábil en la aplicación de la mente en la concentración... hay uno que ni es hábil en la aplicación de la mente ni actúa con esmero... y hay uno que es hábil en la aplicación de la mente en la concentración y también actúa con esmero respecto a la concentración. Entre estos, monjes, aquel meditador que es hábil en la aplicación y actúa con esmero es el supremo y el más excelente”. (Quincuagésimo). 712. සමාධිස්මිං අභිනීහාරකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං සාතච්චකාරී…පෙ…. එකපඤ්ඤාසමං. 712. “Hay uno que es hábil en la aplicación de la mente en la concentración, pero no actúa con perseverancia...”. (Quincuagésimo primero). 713. සමාධිස්මිං අභිනීහාරකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං සප්පායකාරී…පෙ…. ද්වෙපඤ්ඤාසමං. (අභිනීහාරමූලකං.) 713. “Hay uno que es hábil en la aplicación de la mente en la concentración, pero no actúa con lo que es conveniente...”. (Quincuagésimo segundo). (Serie basada en la aplicación). 53-54. සක්කච්චමූලකසාතච්චකාරීසුත්තාදිදුකං 53-54. Los dos discursos que comienzan con el actuar con esmero como base y el actuar con perseverancia. 714. සාවත්ථිනිදානං [Pg.234]… ‘‘සමාධිස්මිං සක්කච්චකාරී හොති, න සමාධිස්මිං සාතච්චකාරී… සමාධිස්මිං සාතච්චකාරී හොති, න සමාධිස්මිං සක්කච්චකාරී … නෙව සමාධිස්මිං සක්කච්චකාරී හොති, න ච සමාධිස්මිං සාතච්චකාරී… සමාධිස්මිං සක්කච්චකාරී ච හොති, සමාධිස්මිං සාතච්චකාරී ච. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, ය්වායං…පෙ… උත්තමො ච පවරො චා’’ති. තෙපඤ්ඤාසමං. 714. En Sāvatthī. “Monjes, hay un meditador que actúa con esmero respecto a la concentración, pero no actúa con perseverancia... hay uno que actúa con perseverancia, pero no actúa con esmero... hay uno que ni actúa con esmero ni actúa con perseverancia... y hay uno que actúa con esmero respecto a la concentración y también actúa con perseverancia respecto a la concentración. Entre estos, monjes, aquel... es el supremo y el más excelente”. (Quincuagésimo tercero). 715. සමාධිස්මිං සක්කච්චකාරී හොති, න සමාධිස්මිං සප්පායකාරී…පෙ…. චතුපඤ්ඤාසමං. 715. “Hay uno que actúa con esmero respecto a la concentración, pero no actúa con lo que es conveniente...”. (Quincuagésimo cuarto). 55. සාතච්චමූලකසප්පායකාරීසුත්තං 55. El discurso basado en el actuar con perseverancia y el actuar con lo conveniente. 716. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘චතාරොමෙ, භික්ඛවෙ, ඣායී. කතමෙ චත්තාරො? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සාතච්චකාරී හොති, න සමාධිස්මිං සප්පායකාරී. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සප්පායකාරී හොති, න සමාධිස්මිං සාතච්චකාරී. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී නෙව සමාධිස්මිං සාතච්චකාරී හොති, න ච සමාධිස්මිං සප්පායකාරී. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සාතච්චකාරී ච හොති, සමාධිස්මිං සප්පායකාරී ච. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, ය්වායං ඣායී සමාධිස්මිං සාතච්චකාරී ච හොති සමාධිස්මිං සප්පායකාරී ච අයං ඉමෙසං චතුන්නං ඣායීනං අග්ගො ච සෙට්ඨො ච මොක්ඛො ච උත්තමො ච පවරො ච. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, ගවා ඛීරං, ඛීරම්හා දධි, දධිම්හා නවනීතං, නවනීතම්හා සප්පි, සප්පිම්හා සප්පිමණ්ඩො තත්‍ර අග්ගමක්ඛායති; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, ය්වායං ඣායී සමාධිස්මිං සාතච්චකාරී ච හොති, සමාධිස්මිං සප්පායකාරී අයං ඉමෙසං චතුන්නං ඣායීනං අග්ගො ච සෙට්ඨො ච මොක්ඛො ච උත්තමො ච පවරො චා’’ති. ඉදමවොච භගවා. අත්තමනා තෙ භික්ඛූ භගවතො භාසිතං අභිනන්දුන්ති. පඤ්චපඤ්ඤාසමං. (යථා පඤ්චපඤ්ඤාසං වෙය්‍යාකරණානි හොන්ති තථා විත්ථාරෙතබ්බානි.) 716. En Sāvatthī. “Monjes, existen estos cuatro meditadores. ¿Cuáles son los cuatro? Aquí, monjes, un meditador actúa con perseverancia respecto a la concentración, pero no actúa con lo que es conveniente. Otro actúa con lo que es conveniente, pero no actúa con perseverancia. Otro ni actúa con perseverancia ni actúa con lo que es conveniente. Y otro actúa con perseverancia respecto a la concentración y también actúa con lo que es conveniente respecto a la concentración. Entre estos, monjes, aquel meditador que actúa con perseverancia y actúa con lo que es conveniente es, de estos cuatro meditadores, el principal, el mejor, el jefe, el supremo y el más excelente. Así como de la vaca se obtiene la leche, de la leche la cuajada, de la cuajada la mantequilla, de la mantequilla el ghee y del ghee la esencia del ghee, que es considerada la mejor; de la misma manera, monjes, aquel meditador que actúa con perseverancia y actúa con lo que es conveniente es, de estos cuatro, el principal, el mejor, el jefe, el supremo y el más excelente”. Esto dijo el Bienaventurado. Los monjes, complacidos, se regocijaron en las palabras del Bienaventurado. (Quincuagésimo quinto). (Los cincuenta y cinco discursos deben ser detallados de esta manera). ඣානසංයුත්තං සමත්තං. El Jhānasaṃyutta ha concluido. තස්සුද්දානං – Su resumen es: සමාධි [Pg.235] සමාපත්ති ඨිති ච, වුට්ඨානං කල්ලිතාරම්මණෙන ච; ගොචරා අභිනීහාරො සක්කච්ච, සාතච්ච අථොපි සප්පායන්ති. Concentración, logro, estabilidad, surgimiento, habilidad, objeto, dominio, aplicación, esmero, perseverancia y también idoneidad. ඛන්ධවග්ගො තතියො. El Libro de los Agregados es el tercero. තස්සුද්දානං – Su resumen es: ඛන්ධ රාධසංයුත්තඤ්ච, දිට්ඨිඔක්කන්ත උප්පාදා; කිලෙස සාරිපුත්තා ච, නාගා සුපණ්ණ ගන්ධබ්බා; වලාහ වච්ඡඣානන්ති, ඛන්ධවග්ගම්හි තෙරසාති. Khandhasaṃyutta, Rādhasaṃyutta, Diṭṭhisaṃyutta, Okkantisaṃyutta, Uppādasaṃyutta, Kilesasaṃyutta, Sāriputtasaṃyutta, Nāgasaṃyutta, Supaṇṇasaṃyutta, Gandhabbasaṃyutta, Valāhasaṃyutta, Vacchagottasaṃyutta y Jhānasaṃyutta; estos trece saṃyuttas componen el Khandhavagga. ඛන්ධවග්ගසංයුත්තපාළි නිට්ඨිතා. El texto Pali del Khandhavaggasaṃyutta ha finalizado.
แบบไทย
บาลีแคน	ข้อคิดเห็น	คำอธิบายย่อย	อื่น
1101 ปาราชิกปาฬิ 1102 ปาจิตติยปาฬิ 1103 มหาวคฺคปาฬิ (วินัย) 1104 จูฬวคฺคปาฬิ 1105 ปริวารปาฬิ	1201 ปาราชิกกณฺฑอฏฺฐกถา-๑ 1202 ปาราชิกกณฺฑอฏฺฐกถา-๒ 1203 ปาจิตฺติยอฏฺฐกถา 1204 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (วินัย) 1205 จูฬวคฺคอฏฺฐกถา 1206 ปริวารอฏฺฐกถา	1301 สารตฺถทีปนีฏีกา-๑ 1302 สารตฺถทีปนีฏีกา-๒ 1303 สารตฺถทีปนีฏีกา-๓	1401 ทเวมาติกาปาฬิ 1402 วินยสํคหอฏฺฐกถา 1403 วชิรพุทฺธิฏีกา 1404 วิมติวิโนทนีฏีกา-๑ 1405 วิมติวิโนทนีฏีกา-๒ 1406 วินยาลงฺการฏีกา-๑ 1407 วินยาลงฺการฏีกา-๒ 1408 กงฺขาวิตรณีปุราณฏีกา 1409 วินยวินิจฉย-อุตฺตรวินิจฉย 1410 วินยวินิจฉยฏีกา-๑ 1411 วินยวินิจฉยฏีกา-๒ 1412 ปาจิตฺยาทิโยชนาปาฬิ 1413 ขุทฺทสิกฺขา-มูลสิกฺขา 8401 วิสุทฺธิมคฺค-๑ 8402 วิสุทฺธิมคฺค-๒ 8403 วิสุทฺธิมคฺค-มหาฏีกา-๑ 8404 วิสุทฺธิมคฺค-มหาฏีกา-๒ 8405 วิสุทฺธิมคฺค-นิทานกถา 8406 ทีฆนิกาย (ปุ-วิ) 8407 มชฺฌิมนิกาย (ปุ-วิ) 8408 สํยุตฺตนิกาย (ปุ-วิ) 8409 องฺคุตฺตรนิกาย (ปุ-วิ) 8410 วินยปิฎก (ปุ-วิ) 8411 อภิธมฺมปิฎก (ปุ-วิ) 8412 อฏฺฐกถา (ปุ-วิ) 8413 นิรุตฺติทีปนี 8414 ปรมตฺถทีปนี สงฺคหมหาฏีกาปาฐ 8415 อนุทีปนีปาฐ 8416 ปฎฺฐานุทฺเทสทีปนีปาฐ 8417 นมกฺการฏีกา 8418 มหาปณามปาฐ 8419 ลกฺขณาโต พุทฺธโถมนาคาถา 8420 สุตวทน 8421 กมลาญฺชลิ 8422 ชินาลงฺการ 8423 ปชฺชมธุ 8424 พุทฺธคุณคาถาวลี 8425 จูฬคนฺถวํส 8427 สาสนวํส 8426 มหาวํส 8429 โมคฺคลฺลานพฺยากรณํ 8428 กจฺจายนพฺยากรณํ 8430 สทฺทานีติปฺปกรณํ (ปทมาลา) 8431 สทฺทานีติปฺปกรณํ (ธาตุมาลา) 8432 ปทรูปสิทฺธิ 8433 โมคคฺลานปญฺจิกา 8434 ปโยคสิทฺธิปาฐ 8435 วุตฺโตทยปาฐ 8436 อภิธานปฺปทีปิกาปาฐ 8437 อภิธานปฺปทีปิกาฏีกา 8438 สุโพธาลงฺการปาฐ 8439 สุโพธาลงฺการฏีกา 8440 พาลาวตาร คณฺฐิปทตฺถวินิจฺฉยสาร 8446 กวิทปฺปณนีติ 8447 นีติมญฺชรี 8445 ธมฺมนีติ 8444 มหารหนีติ 8441 โลกนีติ 8442 สุตฺตนฺตนีติ 8443 สูรสฺสตินีติ 8450 จาณกฺยนีติ 8448 นรทกฺขทีปนี 8449 จตุราวรกฺขทีปนี 8451 รสวาหินี 8452 สีมวิโสธนีปาฐ 8453 เวสฺสนฺตรคีติ 8454 โมคฺคลฺลาน วุตฺติวิวรณปญฺจิกา 8455 ถูปวํส 8456 ทาฐาวํส 8457 ธาตุปาฐวิลาสินิยา 8458 ธาตุวํส 8459 หตฺถวนคัลลวิหารวํส 8460 ชนจริตย 8461 ชนวํสทีปํ 8462 เตลกฏาหคาถา 8463 มิลิทฏีกา 8464 ปทมญฺชรี 8465 ปทสาธนํ 8466 สทฺทพินฺทุปกรณํ 8467 กจฺจายนธาตุมญฺชุสา 8468 สามนฺตกูฏวณฺณนา
2101 สีลกฺขนฺธวคฺคปาฬิ 2102 มหาวคฺคปาฬิ (ทีฆ) 2103 ปาถิกวคฺคปาฬิ	2201 สีลกฺขนฺธวคฺคอฏฺฐกถา 2202 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (ทีฆ) 2203 ปาถิกวคฺคอฏฺฐกถา	2301 สีลกฺขนฺธวคฺคฏีกา 2302 มหาวคฺคฏีกา (ทีฆ) 2303 ปาถิกวคฺคฏีกา 2304 สีลกฺขนฺธวคฺค-อภินวฏีกา-๑ 2305 สีลกฺขนฺธวคฺค-อภินวฏีกา-๒
3101 มูลปณฺณาสปาฬิ 3102 มชฺฌิมปณฺณาสปาฬิ 3103 อุปริปณฺณาสปาฬิ	3201 มูลปณฺณาสอฏฺฐกถา-๑ 3202 มูลปณฺณาสอฏฺฐกถา-๒ 3203 มชฺฌิมปณฺณาสอฏฺฐกถา 3204 อุปริปณฺณาสอฏฺฐกถา	3301 มูลปณฺณาสฏีกา 3302 มชฺฌิมปณฺณาสฏีกา 3303 อุปริปณฺณาสฏีกา
4101 สคาถาวคฺคปาฬิ 4102 นิทานวคฺคปาฬิ 4103 ขนฺธวคฺคปาฬิ 4104 สฬายตนวคฺคปาฬิ 4105 มหาวคฺคปาฬิ (สํยุตฺต)	4201 สคาถาวคฺคอฏฺฐกถา 4202 นิทานวคฺคอฏฺฐกถา 4203 ขนฺธวคฺคอฏฺฐกถา 4204 สฬายตนวคฺคอฏฺฐกถา 4205 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (สํยุตฺต)	4301 สคาถาวคฺคฏีกา 4302 นิทานวคฺคฏีกา 4303 ขนฺธวคฺคฏีกา 4304 สฬายตนวคฺคฏีกา 4305 มหาวคฺคฏีกา (สํยุตฺต)
5101 เอกกนิปาตปาฬิ 5102 ทุกนิปาตปาฬิ 5103 ติกนิปาตปาฬิ 5104 จตุกฺกนิปาตปาฬิ 5105 ปญฺจกนิปาตปาฬิ 5106 ฉกฺกนิปาตปาฬิ 5107 สตฺตกนิปาตปาฬิ 5108 อฏฺฐกาทินิปาตปาฬิ 5109 นวกนิปาตปาฬิ 5110 ทสกนิปาตปาฬิ 5111 เอกาทสกนิปาตปาฬิ	5201 เอกกนิปาตอฏฺฐกถา 5202 ทุก-ติก-จตุกฺกนิปาตอฏฺฐกถา 5203 ปญฺจก-ฉกฺก-สตฺตกนิปาตอฏฺฐกถา 5204 อฏฺฐกาทินิปาตอฏฺฐกถา	5301 เอกกนิปาตฏีกา 5302 ทุก-ติก-จตุกฺกนิปาตฏีกา 5303 ปญฺจก-ฉกฺก-สตฺตกนิปาตฏีกา 5304 อฏฺฐกาทินิปาตฏีกา
6101 ขุทฺทกปาฐปาฬิ 6102 ธมฺมปทปาฬิ 6103 อุทานปาฬิ 6104 อิติวุตฺตกปาฬิ 6105 สุตฺตนิบาตปาฬิ 6106 วิมานวตฺถุปาฬิ 6107 เปตวตฺถุปาฬิ 6108 เถรคาถาปาฬิ 6109 เถรีคาถาปาฬิ 6110 อปทานปาฬิ-๑ 6111 อปทานปาฬิ-๒ 6112 พุทธวงฺสปาฬิ 6113 จริยาปิฏกปาฬิ 6114 ชาตกปาฬิ-๑ 6115 ชาตกปาฬิ-๒ 6116 มหานิทฺเทสปาฬิ 6117 จูฬนิทฺเทสปาฬิ 6118 ปฏิสมฺภิทามคฺคปาฬิ 6119 เนตฺติปฺปกฺรณปาฬิ 6120 มิลินฺทปญฺหาปาฬิ 6121 เปฏโกปเทสปาฬิ	6201 ขุทฺทกปาฐอฏฺฐกถา 6202 ธมฺมปทอฏฺฐกถา-๑ 6203 ธมฺมปทอฏฺฐกถา-๒ 6204 อุทานอฏฺฐกถา 6205 อิติวุตฺตกอฏฺฐกถา 6206 สุตฺตนิบาตอฏฺฐกถา-๑ 6207 สุตฺตนิบาตอฏฺฐกถา-๒ 6208 วิมานวตฺถุอฏฺฐกถา 6209 เปตวตฺถุอฏฺฐกถา 6210 เถรคาถาอฏฺฐกถา-๑ 6211 เถรคาถาอฏฺฐกถา-๒ 6212 เถรีคาถาอฏฺฐกถา 6213 อปทานอฏฺฐกถา-๑ 6214 อปทานอฏฺฐกถา-๒ 6215 พุทธวงฺสอฏฺฐกถา 6216 จริยาปิฏกอฏฺฐกถา 6217 ชาตกอฏฺฐกถา-๑ 6218 ชาตกอฏฺฐกถา-๒ 6219 ชาตกอฏฺฐกถา-๓ 6220 ชาตกอฏฺฐกถา-๔ 6221 ชาตกอฏฺฐกถา-๕ 6222 ชาตกอฏฺฐกถา-๖ 6223 ชาตกอฏฺฐกถา-๗ 6224 มหานิทฺเทสอฏฺฐกถา 6225 จูฬนิทฺเทสอฏฺฐกถา 6226 ปฏิสมฺภิทามคฺคอฏฺฐกถา-๑ 6227 ปฏิสมฺภิทามคฺคอฏฺฐกถา-๒ 6228 เนตฺติปฺปกฺรณอฏฺฐกถา	6301 เนตฺติปฺปกฺรณฏีกา 6302 เนตฺติวิภาวินี
7101 ธมฺมสงฺคณีปาฬิ 7102 วิภงฺคปาฬิ 7103 ธาตุกถาปาฬิ 7104 ปุคฺคลปญฺญตฺติปาฬิ 7105 กถาวตฺถุปาฬิ 7106 ยมกปาฬิ-๑ 7107 ยมกปาฬิ-๒ 7108 ยมกปาฬิ-๓ 7109 ปฎฺฐานปาฬิ-๑ 7110 ปฎฺฐานปาฬิ-๒ 7111 ปฎฺฐานปาฬิ-๓ 7112 ปฎฺฐานปาฬิ-๔ 7113 ปฎฺฐานปาฬิ-๕	7201 ธมฺมสงฺคณิอฏฺฐกถา 7202 สมฺโมหวินิทนีอฏฺฐกถา 7203 ปญฺจปกรณอฏฺฐกถา	7301 ธมฺมสงฺคณีมูลฏีกา 7302 วิภงฺคมูลฏีกา 7303 ปญฺจปกรณมูลฏีกา 7304 ธมฺมสงฺคณีอนุฏีกา 7305 ปญฺจปกรณอนุฏีกา 7306 อภิธมฺมาวตาโร-นามรูปปริจฺเฉโท 7307 อภิธมฺมตฺถสงฺคโห 7308 อภิธมฺมาวตาร-ปุราณฏีกา 7309 อภิธมฺมมาติกาปาฬิ

བོད་མི
པཱ་ལི་གསུང་རབ།	འགྲེལ་བཤད།	འགྲེལ་བཤད་ཕྲན།	གཞན།
1101 ཕ་ར་ཇི་ཀ་པཱ་ལི། 1102 པཱ་ཙི་ཏི་ཡ་པཱ་ལི། 1103 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (ཝི་ན་ཡ) 1104 ཙཱུ་ལ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 1105 པ་རི་ཝཱ་ར་པཱ་ལི།	1201 ཕ་ར་ཇི་ཀ་ཀཎྜ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 1202 ཕ་ར་ཇི་ཀ་ཀཎྜ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 1203 པཱ་ཙི་ཏི་ཡ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 1204 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (ཝི་ན་ཡ) 1205 ཙཱུ་ལ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 1206 པ་རི་ཝཱ་ར་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	1301 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1302 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1303 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༣	1401 དྭེ་མཱ་ཏི་ཀཱ་པཱ་ལི། 1402 ཝི་ན་ཡ་སངྒ་ཧ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 1403 ཝ་ཇི་ར་བུད་དྷི་ཊཱི་ཀཱ། 1404 ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1405 ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1406 ཝི་ན་ཡཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1407 ཝི་ན་ཡཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1408 ཀངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎཱི་པུ་རཱ་ཎ་ཊཱི་ཀཱ། 1409 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཨུ་ཏྟ་ར་ཝི་ནི་ཙ་ཡ། 1410 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1411 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1412 པཱ་ཙི་ཏྱཱ་དི་ཡོ་ཇ་ནཱ་པཱ་ལི། 1413 ཁུད་ད་སིཀྑཱ་མཱུ་ལ་སིཀྑཱ། 8401 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ-༡ 8402 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ-༢ 8403 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ-༡ 8404 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ-༢ 8405 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ། 8406 དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8407 མཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8408 སཾ་ཡུཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8409 ཨངྒུ་ཏྟ་ར་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8410 ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀ། (པུ་ཝི) 8411 ཨ་བྷི་དྷམྨ་པི་ཊ་ཀ། (པུ་ཝི) 8412 ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (པུ་ཝི) 8413 ནི་རུཏྟི་དཱི་པ་ནཱི། 8414 པ་ར་མཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་སངྒ་ཧ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ་པཱ་ཋ། 8415 ཨ་ནུ་དཱི་པ་ནཱི་པཱ་ཋ། 8416 པཊྛཱ་ནུདྡེ་ས་དཱི་པ་ནཱི་པཱ་ཋ། 8417 ན་མཀྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ། 8418 མ་ཧཱ་པ་ཎཱ་མ་པཱ་ཋ། 8419 ལཀྑ་ཎཱ་ཏོ་བུདྡྷ་ཐོ་མ་ནཱ་གཱ་ཐཱ། 8420 སུ་ཏ་ཝནྡ་ནཱ། 8421 ཀ་མ་ལཱཉྫ་ལི། 8422 ཇི་ནཱ་ལངྐཱ་ར། 8423 པཛྫ་མ་དྷུ། 8424 བུདྡྷ་གུ་ཎ་གཱ་ཐཱ་ཝ་ལཱི། 8425 ཙཱུ་ལ་གནྠ་ཝཾ་ས། 8427 སཱ་ས་ན་ཝཾ་ས། 8426 མ་ཧཱ་ཝཾ་ས། 8429 མོགྒ་ལླཱ་ན་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ། 8428 ཀཙྩཱ་ཡ་ན་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ། 8430 སདྡ་ནཱི་ཏི་པྤ་ཀ་ར་ཎཾ། (པ་ད་མཱ་ལཱ) 8431 སདྡ་ནཱི་ཏི་པྤ་ཀ་ར་ཎཾ། (དྷཱ་ཏུ་མཱ་ལཱ) 8432 པ་ད་རཱུ་པ་སིད་དྷི། 8433 མོ་ག་ལླཱ་ན་པཉྩ་ཀཱ། 8434 པ་ཡོ་ག་སིད་དྷི་པཱ་ཋ། 8435 བུཏྟོ་ད་ཡ་པཱ་ཋ། 8436 ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་པྤ་དཱི་པི་ཀཱ་པཱ་ཋ། 8437 ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་པྤ་དཱི་པི་ཀཱ་ཊཱི་ཀཱ། 8438 སུ་བོ་དྷཱ་ལངྐཱ་ར་པཱ་ཋ། 8439 སུ་བོ་དྷཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ། 8440 བཱ་ལཱ་ཝ་ཏཱ་ར་གཎྛི་པ་དཏྠ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་སཱ་ར། 8446 ཀ་ཝི་དཔྤ་ཎ་ནཱི་ཏི། 8447 ནཱི་ཏི་མཉྫ་རཱི། 8445 དྷམྨ་ནཱི་ཏི། 8444 མ་ཧཱ་ར་ཧ་ནཱི་ཏི། 8441 ལོ་ཀ་ནཱི་ཏི། 8442 སུཏྟནྟ་ནཱ་ཏི། 8443 སཱུ་རསྶ་ཏི་ནཱི་ཏི། 8450 ཙཱ་ཎཀྱ་ནཱི་ཏི། 8448 ན་ར་དཀྑ་དཱི་པ་ནཱི། 8449 ཙ་ཏུ་རཱ་རཀྑ་དཱི་པ་ནཱི། 8451 ར་ས་ཝཱ་ཧི་ནཱི། 8452 སཱི་མ་ཝི་སོ་ད་ནཱི་པཱ་ཋ། 8453 ཝེསྶནྟ་ར་གཱི་ཏི། 8454 མོགྒ་ལླཱ་ན་བུཏྟི་ཝི་ཝ་ར་ཎ་པཉྩ་ཀཱ། 8455 ཐཱུ་པ་ཝཾ་ས། 8456 དཱ་ཊྷཱ་ཝཾ་ས། 8457 དྷཱ་ཏུ་པཱ་ཋ་ཝི་ལཱ་སི་ནི་ཡཱ། 8458 དྷཱ་ཏུ་ཝཾ་ས། 8459 ཧཏྠ་ཝ་ན་གལླ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝཾ་ས། 8460 ཇི་ན་ཙ་རི་ཏ་ཡ། 8461 ཇི་ན་ཝཾ་ས་དཱི་པཾ། 8462 ཏེ་ལ་ཀ་ཊཱ་ཧ་གཱ་ཐཱ། 8463 མི་ལི་ད་ཊཱི་ཀཱ། 8464 པ་ད་མཉྫ་རཱི། 8465 པ་ད་སཱ་ད་ནཾ། 8466 སདྡ་བིནྡུ་པ་ཀ་ར་ཎཾ། 8467 ཀཙྩཱ་ཡ་ན་དྷཱ་ཏུ་མཉྫུ་སཱ། 8468 སཱ་མནྟ་ཀཱུ་ཊ་ཝཎྞ་ནཱ།
2101 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 2102 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (དཱི་གྷ) 2103 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་པཱ་ལི།	2201 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 2202 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (དཱི་གྷ) 2203 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	2301 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 2302 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། (དཱི་གྷ) 2303 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 2304 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨ་བྷི་ན་ཝ་ཊཱི་ཀཱ-༡ 2305 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨ་བྷི་ན་ཝ་ཊཱི་ཀཱ-༢
3101 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི། 3102 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི། 3103 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི།	3201 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 3202 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 3203 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 3204 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	3301 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ། 3302 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ། 3303 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ།
4101 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4102 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4103 ཁནྡྷ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4104 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4105 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (སཾ་ཡུཏྟ)	4201 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4202 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4203 ཁནྡྷ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4204 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4205 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (སཾ་ཡུཏྟ)	4301 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4302 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4303 ཁནྡྷ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4304 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4305 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། (སཾ་ཡུཏྟ)
5101 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5102 དུ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5103 ཏི་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5104 ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5105 པཉྩ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5106 ཆཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5107 སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5108 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5109 ན་ཝ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5110 ད་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5111 ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི།	5201 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 5202 དུ་ཀ་ཏི་ཀ་ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 5203 པཉྩ་ཀ་ཆཀྐ་སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 5204 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	5301 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ། 5302 དུ་ཀ་ཏི་ཀ་ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ། 5303 པཉྩ་ཀ་ཆཀྐ་སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ། 5304 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ།
6101 ཁུད་ད་ཀ་པཱ་ཋ་པཱ་ལི། 6102 དྷམྨ་པ་ད་པཱ་ལི། 6103 ཨུ་དཱ་ན་པཱ་ལི། 6104 ཨི་ཏི་ཝུཏྟ་ཀ་པཱ་ལི། 6105 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 6106 ཝི་མཱ་ན་ཝཏྠུ་པཱ་ལི། 6107 པེ་ཏ་ཝཏྠུ་པཱ་ལི། 6108 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་པཱ་ལི། 6109 ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་པཱ་ལི། 6110 ཨ་པ་དཱ་ན་པཱ་ལི-༡ 6111 ཨ་པ་དཱ་ན་པཱ་ལི-༢ 6112 བུདྡྷ་ཝཾ་ས་པཱ་ལི། 6113 ཙ་རི་ཡཱ་པི་ཊ་ཀ་པཱ་ལི། 6114 ཛཱ་ཏ་ཀ་པཱ་ལི-༡ 6115 ཛཱ་ཏ་ཀ་པཱ་ལི-༢ 6116 མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་ས་པཱ་ལི། 6117 ཙཱུ་ལ་ནི་དྡེ་ས་པཱ་ལི། 6118 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་པཱ་ལི། 6119 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་པཱ་ལི། 6120 མི་ལིནྡ་པཉྷ་པཱ་ལི། 6121 པེ་ཊ་ཀོ་པ་དེ་ས་པཱ་ལི།	6201 ཁུད་ད་ཀ་པཱ་ཋ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6202 དྷམྨ་པ་ད་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6203 དྷམྨ་པ་ད་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6204 ཨུ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6205 ཨི་ཏི་ཝུཏྟ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6206 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6207 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6208 ཝི་མཱ་ན་ཝཏྠུ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6209 པེ་ཏ་ཝཏྠུ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6210 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6211 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6212 ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6213 ཨ་པ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6214 ཨ་པ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6215 བུདྡྷ་ཝཾ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6216 ཙ་རི་ཡཱ་པི་ཊ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6217 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6218 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6219 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༣ 6220 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༤ 6221 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༥ 6222 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༦ 6223 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༧ 6224 མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6225 ཙཱུ་ལ་ནི་དྡེ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6226 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6227 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6228 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	6301 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་ཊཱི་ཀཱ། 6302 ནེཏྟི་ཝི་བྷཱི་ནཱི།
7101 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་པཱ་ལི། 7102 ཝི་བྷངྒ་པཱ་ལི། 7103 དྷཱ་ཏུ་ཀ་ཐཱ་པཱ་ལི། 7104 པུགྒ་ལ་པཉྙཏྟི་པཱ་ལི། 7105 ཀ་ཐཱ་ཝཏྠུ་པཱ་ལི། 7106 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༡ 7107 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༢ 7108 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༣ 7109 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༡ 7110 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༢ 7111 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༣ 7112 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༤ 7113 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༥	7201 དྷམྨ་སངྒ་ཎི་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 7202 སམྨོ་ཧ་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 7203 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	7301 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ། 7302 ཝི་བྷངྒ་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ། 7303 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ། 7304 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་ཨ་ནུ་ཊཱི་ཀཱ། 7305 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཨ་ནུ་ཊཱི་ཀཱ། 7306 ཨ་བྷི་དྷམྨཱ་ཝ་ཏཱ་རོ་ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་ཙྪེ་དོ། 7307 ཨ་བྷི་དྷམྨཏྠ་སངྒ་ཧོ། 7308 ཨ་བྷི་དྷམྨཱ་ཝ་ཏཱ་ར་པུ་རཱ་ཎ་ཊཱི་ཀཱ། 7309 ཨ་བྷི་དྷམྨ་མཱ་ཏི་ཀཱ་པཱ་ལི།

Tiếng Việt
Kinh điển Pali	Chú giải	Phụ chú giải	Khác
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Tạng Luật) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Chú Giải Pārājikakaṇḍa - 1 1202 Chú Giải Pārājikakaṇḍa - 2 1203 Chú Giải Pācittiya 1204 Chú Giải Mahāvagga (Tạng Luật) 1205 Chú Giải Cūḷavagga 1206 Chú Giải Parivāra	1301 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 1 1302 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 2 1303 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Chú Giải Vinayasaṅgaha 1403 Phụ Chú Giải Vajirabuddhi 1404 Phụ Chú Giải Vimativinodanī - 1 1405 Phụ Chú Giải Vimativinodanī - 2 1406 Phụ Chú Giải Vinayālaṅkāra - 1 1407 Phụ Chú Giải Vinayālaṅkāra - 2 1408 Phụ Chú Giải Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Phụ Chú Giải Vinayavinicchaya - 1 1411 Phụ Chú Giải Vinayavinicchaya - 2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Thanh Tịnh Đạo - 1 8402 Thanh Tịnh Đạo - 2 8403 Đại Phụ Chú Giải Thanh Tịnh Đạo - 1 8404 Đại Phụ Chú Giải Thanh Tịnh Đạo - 2 8405 Lời Tựa Thanh Tịnh Đạo 8406 Trường Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8407 Trung Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8408 Tương Ưng Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8409 Tăng Chi Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8410 Tạng Luật (Vấn Đáp) 8411 Tạng Vi Diệu Pháp (Vấn Đáp) 8412 Chú Giải (Vấn Đáp) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Phụ Chú Giải Namakkāra 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Phụ Chú Giải Abhidhānappadīpikā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Phụ Chú Giải Subodhālaṅkāra 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8444 Mahārahanīti 8445 Dhammanīti 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8450 Cāṇakyanīti 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Phụ Chú Giải Milinda 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Trường Bộ) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Chú Giải Sīlakkhandhavagga 2202 Chú Giải Mahāvagga (Trường Bộ) 2203 Chú Giải Pāthikavagga	2301 Phụ Chú Giải Sīlakkhandhavagga 2302 Phụ Chú Giải Mahāvagga (Trường Bộ) 2303 Phụ Chú Giải Pāthikavagga 2304 Phụ Chú Giải Mới Sīlakkhandhavagga - 1 2305 Phụ Chú Giải Mới Sīlakkhandhavagga - 2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Chú Giải Mūlapaṇṇāsa - 1 3202 Chú Giải Mūlapaṇṇāsa - 2 3203 Chú Giải Majjhimapaṇṇāsa 3204 Chú Giải Uparipaṇṇāsa	3301 Phụ Chú Giải Mūlapaṇṇāsa 3302 Phụ Chú Giải Majjhimapaṇṇāsa 3303 Phụ Chú Giải Uparipaṇṇāsa
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Tương Ưng Bộ)	4201 Chú Giải Sagāthāvagga 4202 Chú Giải Nidānavagga 4203 Chú Giải Khandhavagga 4204 Chú Giải Saḷāyatanavagga 4205 Chú Giải Mahāvagga (Tương Ưng Bộ)	4301 Phụ Chú Giải Sagāthāvagga 4302 Phụ Chú Giải Nidānavagga 4303 Phụ Chú Giải Khandhavagga 4304 Phụ Chú Giải Saḷāyatanavagga 4305 Phụ Chú Giải Mahāvagga (Tương Ưng Bộ)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Chú Giải Ekakanipāta 5202 Chú Giải Duka-tika-catukkanipāta 5203 Chú Giải Pañcaka-chakka-sattakanipāta 5204 Chú Giải Aṭṭhakādinipāta	5301 Phụ Chú Giải Ekakanipāta 5302 Phụ Chú Giải Duka-tika-catukkanipāta 5303 Phụ Chú Giải Pañcaka-chakka-sattakanipāta 5304 Phụ Chú Giải Aṭṭhakādinipāta
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi - 1 6111 Apadāna Pāḷi - 2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi - 1 6115 Jātaka Pāḷi - 2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Chú Giải Khuddakapāṭha 6202 Chú Giải Dhammapada - 1 6203 Chú Giải Dhammapada - 2 6204 Chú Giải Udāna 6205 Chú Giải Itivuttaka 6206 Chú Giải Suttanipāta - 1 6207 Chú Giải Suttanipāta - 2 6208 Chú Giải Vimānavatthu 6209 Chú Giải Petavatthu 6210 Chú Giải Theragāthā - 1 6211 Chú Giải Theragāthā - 2 6212 Chú Giải Therīgāthā 6213 Chú Giải Apadāna - 1 6214 Chú Giải Apadāna - 2 6215 Chú Giải Buddhavaṃsa 6216 Chú Giải Cariyāpiṭaka 6217 Chú Giải Jātaka - 1 6218 Chú Giải Jātaka - 2 6219 Chú Giải Jātaka - 3 6220 Chú Giải Jātaka - 4 6221 Chú Giải Jātaka - 5 6222 Chú Giải Jātaka - 6 6223 Chú Giải Jātaka - 7 6224 Chú Giải Mahāniddesa 6225 Chú Giải Cūḷaniddesa 6226 Chú Giải Paṭisambhidāmagga - 1 6227 Chú Giải Paṭisambhidāmagga - 2 6228 Chú Giải Nettippakaraṇa	6301 Phụ Chú Giải Nettippakaraṇa 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi - 1 7107 Yamaka Pāḷi - 2 7108 Yamaka Pāḷi - 3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi - 1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi - 2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi - 3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi - 4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi - 5	7201 Chú Giải Dhammasaṅgaṇi 7202 Chú Giải Sammohavinodanī 7203 Chú Giải Pañcapakaraṇa	7301 Phụ Chú Giải Gốc Dhammasaṅgaṇī 7302 Phụ Chú Giải Gốc Vibhaṅga 7303 Phụ Chú Giải Gốc Pañcapakaraṇa 7304 Phụ Chú Giải Tiếp Theo Dhammasaṅgaṇī 7305 Phụ Chú Giải Tiếp Theo Pañcapakaraṇa 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Phụ Chú Giải Cổ Điển Abhidhammāvatāra 7309 Abhidhammamātikāpāḷi